^

Tagbanwa, Calamian

New Testament in Tagbanwa, Calamian

copyright © 2008 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Tagbanwa, Calamian
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2025-07-08

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 8 Jul 2025

7b428e71-b1e3-505c-8d33-c172c24b2fcd

Mateo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Yang Isinulat Ni MATEO Natetenged Tung Ni Jesu-Cristo

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Yang nagsulat yang librung atia ti Mateo ang yay sasang pinilik ni Jesu-Cristo ang para mangerengan tung anya bilang sasang apustul na (9:9-13). Yang sinikad na enged ang nagsulat ay gustu nang magpaingmatuud tung mga masigkanasyun nang mga Judio ang ti Jesus talagang ya ra ka man yang pag̱aningen ang Cristo ang ya ra kang lag̱i ay nag̱aelatan nira, bilang yang Mananapnay ang pinilik yang Dios ang maggaraemen. Purisu muya-muyang nag̱asambit na yang nagkaraula atiing tukaw pang mga panimpu ang luw̱us dang nagkamatuuran tung ni Jesus, bilang sasang pruibang masanag ang tanya ka man yang Mananapnay.

Kung natetenged tung palaksu yang intirung librung naa, bistu yang planu ni Mateong nagsulat. Ay may lima nga bulusan ang pulus ilem natetenged tung ipinagtulduk ni Jesus tung mga taung nag̱apangugyatan na may tung mga taung namagpamati pa ka ilem tung anya. Ya ra taa yang lima nga bulusan ang atia:

(1) Kapitulu 5-7 Yang Ipinagtulduk Ni Jesus Tung Mga Taung Nag̱apangugyatan Na Duun Tung Sasang Napabukatud

(2) Kapitulu 10 Yang Mga Bitalang Ipinabalun Ni Jesus Tung Mga Nag̱apangugyatan Nang Sam Puluk May Durua Baklu Tuw̱ulay Nang Mamagparakaw̱utun

(3) Kapitulu 13 Yang Mga Pananglit Ang Ipinagngel Ni Jesus Tung Mga Nag̱apangugyatan Na Natetenged Tung Palaksu Yang Paggaraemen Yang Dios Tung Mga Tau Ang Baklu

(4) Kapitulu 18 Yang Ipinagtulduk Ni Jesus Tung Mga Nag̱apangugyatan Na Natetenged Tung Pagpurutulan Nira

(5) Kapitulu 24-25 Yang Ipinagpasanag Ni Jesus Natetenged Tung Magkarainabu Tung Uri

Kung natetenged tung mga kapitulu tung mga ela-elaan yang mga binulus ang atiang lima, yang nag̱adapatan yang kadaklan ya ra yang mga pag̱urubraen ni Ginuung Jesus sapayan pa tiang kapitulu 1 may 2. Ay yang kamtangan nira sigun tung pag̱ingtau na.

Yang Kamtangan Yang Sulat Ang Binulus-bulus

Kapitulu 1-2: Yang Listaan Yang Mga Kinaampu Ni Jesu-Cristo Ig Natetenged Tung Pagkapangana Tung Anya

3:1-12 Natetenged Tung Pag̱urubraen Ni Juan Ang Manigbenyag

3:13-4:11 Natetenged Tung Pagpabenyag Ni Jesus Ig Tung Pagtag̱am Ta Tuksu Ni Satanas Tung Anya

4:12-18 Natetenged Tung Nagkarabuat Ni Jesus Asta Yang Ipinagtulduk Na Duun Tung Parti Galilea

Kapitulu 19-20 Natetenged Tung Nagkarabuat Ni Jesus Asta Yang Ipinagtulduk Na Duun Tung Parti Judea

Kapitulu 21-27 Natetenged Tung Nagkarainabu Duun Tung Jerusalem Tung Seled San Linggu Ang Asta Ilinansang Da Ti Jesus Tung Krus Ang Pagkatapus Ipinalg̱ud Da Tung Sasang Leyang

Kapitulu 28 Natetenged Tung Pagkabui Si Kang Uman Ni Jesus Pati Tung Pagpailala Na Tung Mga Taung Pinangugyatan Na Ra Ang Asta Tung Ultimung Itinuw̱ul Na Tung Nira

1

Yang Listaan Yang Mga Kinaampu Ni Jesu-Cristo (1:1-17)

Lucas 3:23-38

1 Ya ra taa yang listaan yang mga kinaampu ni Jesu-Cristo. Tanya sasang kanubli ni Adi David* ig sasa kang kanubli ni Abraham†. 2-6a Mag̱impisa tung ni Abraham ang asta ra tung ni Adi David sam puluk may epat ang esleb yang mga kinaampu ni Jesu-Cristo:

1. Ti Abraham

2. Ti Isaac

3. Ti Jacob ang yay tatay na Judang magpurutul‡

4. Ti Juda ang yay tatay ni Fares duruang magkampi ni Zara ang yay ipinangana ni Tamar

5. Ti Fares

6. Ti Esrom

7. Ti Aram

8. Ti Aminadab

9. Ti Naason

10. Ti Salmon

11. Ti Boaz ang yay ipinangana ni Rahab

12. Ti Obed ang yay ipinangana ni Ruth

13. Ti Jesse

14. Ti Adi David

6b-11 Mag̱impisa tung ni Adi David ang asta tung uras ang atiing pinamiag da yang mga masigka Israel tang kadaklan ang pinangkelan duun tung Babilonia, sam puluk si may epat ang esleb yang mga kinaampu ni Jesu-Cristo:

1. Ti Adi David

2. Ti Adi Solomon ang yay ipinangana yang sasang baw̱ay ang ya ra rin ay dating kasawa ni Urias

3. Ti Adi Roboam

4. Ti Adi Abias

5. Ti Adi Asa

6. Ti Adi Josafat

7. Ti Adi Joram

8. Ti Adi Ozias

9. Ti Adi Jotam

10. Ti Adi Acaz

11. Ti Adi Ezequias

12. Ti Adi Manases

13. Ti Adi Amon§

14. Ti Adi Josias ang yay apu na Adi Jeconias* ang magpurutul. Natuun tung pag̱aradien ni Adi Jeconias ang yang mga masigka Israel tang kadaklan pinamiag dang pinangkelan duun tung Babilonia.

12-16 Mag̱impisa tung uras ang atiing pangkel tung nira ang asta tung pagkapangana tung ni Jesus, sam puluk si may epat ang esleb yang mga kinaampu ni Jesu-Cristo:

1. Ti Adi Jeconias

2. Ti Salatiel

3. Ti Zorobabel

4. Ti Abiud

5. Ti Eliakim

6. Ti Azor

7. Ti Sadoc

8. Ti Aquim

9. Ti Eliud

10. Ti Eleazar

11. Ti Matan

12. Ti Jacob

13. Ti Jose ang kasawa ni Maria ang yay nangana tung ni Jesus

14. Ti Jesus ang ya ra ka man yang pag̱aningen ang Cristo, bilang yang Mananapnay ang pinangakuan yang Dios.

17 Kapurisu mag̱impisa pa tung ni Abraham ang asta ra tung ni Adi David, may sam puluk da may epat ang esleb yang mga kinaampu ni Jesu-Cristo, ig mag̱impisa pa tung ni Adi David ang asta tung uras ang atiing pangkel tung mga masigka Israel tang kadaklan duun tung Babilonia, may sam puluk si ka may epat ang esleb ig mag̱impisa pa tung uras ang atiing pagpaelak tung nira duun tung Babilonia ang asta ra ilem tung pagkapangana tung pag̱aningen ang Cristo, sam puluk si ka may epat ang esleb.

Natetenged Tung Pagkapangana Tung Ni Jesu-Cristo (1:18-25)

Lucas 2:1-7

18 Maning taa yang nainabu tung pag̱ingtau ni Jesu-Cristo. Atiing pagbinalay pa ilem ti Jose may ti Mariang yay mag̱ing nanay na, baklu nagkakasawaan, nasapuan da ang ti Maria pala pagmatung da. Ug̱aring yang pagmaratungun na belag̱an ang ya nga tengdanay ta tau, kung indi, natetenged ilem tung kagaeman yang Espiritu Santo. 19 Simanyan ti Joseng naang binalay na, kumus luyut dang luyut pagbuat yang magkatama ang usuy tung mga katuw̱ulan, dapat da rin ang magpaintindi tung mga usgadu. Ingkasu ilem anday gustu nang pakaeyakan yang binalay na. Purisu anday dumung kinaw̱ut yang isip na, pakiblag̱an na ra ilem tung sikritu. 20 Simanyan atiing nag̱apainu-inuan na ta mupia kung ya pa ag̱aring tumanen na yang planu nang atia, may sasang angil ang tinuw̱ul yang Dios ang ya ray nagpaita tung anya tung talakinepen na. Mag̱aning tung anya, “Jose, yawang sasang kanubli ni Adi David, india ra magpadua-duang magpadayun ang mangasawa tung ni Maria, ay nagmatung da tanya natetenged ilem tung kagaeman yang Espiritu Santo. 21 Kung mangana ra nganing, yang ipangana na sasang lalii ang ya ray paaranan mu tung ni Jesus kipurki ya ray magpaluas tung mga masigkanasyun na tung pagpakirepen nira tung pagpakasalak nira,” mag̱aning.

22 Taa numanyan yang tanan ang atia nagkamaningan da ka man ug̱ud asan da magkamatuud yang sasang ipinaula yang Dios tung sasang manigpalatay yang bitala na atiing tukaw ang mag̱aning,

23 “May sasang daralang magmatung ang andang pisan ay laliing masaplid tung anya. Yang ipangana na lalii ang ya ray guuyan tung ni Emmanuel,” mag̱aning.

Yang linegdangan yang aran nang atia ya taa: yang Dios pagpakiunung da tung yaten ang mga tau.

24 Taa numanyan atiing pagkapuaw ni Jose, tinuman na ra yang ibinitala tung anya yang angil ang atiang tinuw̱ul yang Dios. Dinayunan na rang pinangasawa ti Maria. 25 Ug̱aring indi ra kanay nagpakidalan tung ni kasawa na ang asta ra ilem kinaw̱ut yang pagkapangana na tung ana nang lalii. Pagkapangana na ra tung anya, ya ray pinaaranan ni Jose tung ni Jesus.

2

Yang Pagdarayawen Tung Ni Jesus Yang Mga Manigpintu (2:1-12)

1 Taa numanyan ti Jesus duun da ipanganaay tung lansangan ang Betlehem tung sinakepan yang Judea. Natuun tung paggaraemen ni Adi Herodes. Pagkatapus tung pira pang bulan, may namagkaw̱ut dang mga tau duun tung Jerusalem ang mga manigpintu tung mga sinyalis yang mga dumakel. Yang banwang pinanliitan nira ampir duun tung mururaan. 2 Pagkaw̱ut nira, dayun dang namanalimaan-talimaan tung mga tau ang mag̱aning, “Ay ra kaya ipanganaay yang sasang mula ang yay maggaraemen tung numyung mga Judio? Ay naita ra yamen yang sasang dumakel ang tuminla ampir duun tung mururaan ang ya ray sinyalis ang dineep yamen ang tanya ipinangana ra. Purisu ya ra ka man taang inangay yamen taa ang para magluurami tung katalungaan na,” mag̱aning. 3 Numanyan pagkagngel ni Adi Herodes yang balita natetenged tung itinalimaan yang mga manigpintung atia, ya ray pinagliwag̱an ta mupia yang isip na pati yang mga isip yang dakeleng mga tau duun tung Jerusalem. 4 Purisu pinagpaguuyan na yang tanan ang mga paring arabubwat ta katengdanan tung nasyun ang Israel pati mga sag̱ad tung pinanubli tung mga kinaampu. Tung pagkasagpun nira, dayun na rang tinalimaan ang mag̱aning, “Tung nagkaraula yang mga manig̱ula ming tukaw, ay pa unung banwaay ipanganaay yang pag̱aningen ang Cristo?” ag̱aaning. 5 Mag̱aning tanirang namagtimales, “Duun unu ipanganaay tung Betlehem tung sinakepan yang Judea. Ay maning taa yang bitala yang Dios ang ipinasulat na tung sasang manig̱ula yamen:

6 ‘Yang lansangan ang Betlehem duun tung sinakepan yang Judea, maskin gesyeng lansangan ka man kung ikumpalar pa tung kadaklan, piru ya pay telengan ta abwat natetenged duun manliit yang sasang magmangulu tung mga tauanung mga Israel,’ mag̱aning*.”

7 Pagkagngel ni Adi Herodes tia, dayun dang nagpaguuy tung mga bisitang atiang mga manigpintu ang para magkeresen tanira ang tanira tanira ra ilem. Atiing pagkeresen nira, pinasadsaran na ta mupia tung nira kung sanu pa enged yang primirung pagtela yang dumakel ang atiing naita nira. 8 Pagkaintindi na, dayun na rang ipinaangay tanira duun tung Betlehem ang pinag̱aning, “Paawatan mi enged ang sagyapen yang mulang atii kung ay ra. Ug̱aring kung masagyapan mi ra nganing, magpakdekamu ka taa tung yeen ug̱ud pati yuu mangayaw ra ka duun tung anyang magluud tung katalungaan na,” ag̱aaning. 9-10 Pagkagngel nira yang inaning yang Adi, dayun dang namagliit. Numanyan tung pagparanawen nira, duun si ka tuminla yang dumakel ang atiing naita nira atiing primirung pagtela na duun tung banwa nira ampir tung mururaan. Pagkatingara nira, pinangampayan da ta kasadyaan nirang duru. Ya ra ka man ay pinasikaran nira ang asta napatagbu ra tung pagtiniran yang mula. 11 Numanyan pagpakled nira tung balay, naita ra nira yang mula durua ni Mariang nanay na. Pagkatapus dayun dang namansiluud tung katalungaan yang mula. Pagkatapus pag̱abri nira yang mga bebtangan nira, ipinampalua ra nirang irinigalu tung anya yang mga bulawan may yang duruang klasi ta paamut ang mga mamaalen ang yang sam bilug magkaanggid-anggid tung kamangyan ang yang sam bilug ka ya ray pag̱aningen nirang mira. 12 Taa numanyan pinagpaamanan yang Dios tung talakinepen nira ang indi ra tanira mamagbalik tung ni Adi Herodes. Purisu tung pag̱ulik nira tung banwa nira, aparti rang dalanay yang pinanawan nira.

Yang Pagpalibri Na Jose Duun Tung Egipto (2:13-15)

13 Taa numanyan atiing namagliit da yang mga manigpintung atia, naa pala may angil si ang tinuw̱ul yang Dios ang ya ray nagpaita tung ni Jose tung talakinepen na ang mag̱aning, “Jose, bangun da! Eklan mu ra yang mulang mag̱ina ang palibriamu ra duun tung Egipto. Duunamu ra kanay magtinir mintras indi pag kaw̱utun yang uras ang ipagpaskeu tung nuyu. Ay yang mula talagang ipasagyap da ni Adi Herodes ug̱ud ipaimatay na,” mag̱aning. 14 Purisu anday duma, pagbangun ni Jose, dayun na rang ingkelan yang mulang mag̱ina ang namagliit dang lag̱i atiing law̱iing atii ang para mamagdistinu ra duun tung Egipto. 15 Pagkaw̱ut nira duun, duun da kanay namagtinir ang asta napatay ra ilem ti Adi Herodes. Nagkamaningan da ta maning tia ug̱ud asan da magkamatuud yang sasang ipinaula yang Dios tung sasang manigpalatay yang bitala na atiing tukaw ang mag̱aning,

“Guuyanu yang pag̱aningenung anaw ang magliit da duun tung Egipto,” mag̱aning†.

Natetenged Tung Pagpaimatay Ni Adi Herodes Tung Mga Mamulang Geg̱esyeng Mga Lalii (2:16-18)

16 Ibaliku ra kanay tung ni Adi Herodes atiing indi ra binalikan yang mga manigpintu‡. Pagkaintindi na ang tanya pala linuku ra ilem nira, duru rang kasisilag̱en na. Anday dumang binuat na, nagkalalangan da ang pangimatayen da ilem yang tanan ang mga mamulang mga lalii duun tung Betlehem pati tung intirung paliw̱ut na ang kumpurming duruang takun yang idad nira ang asta paranek. Ay inusuy na ra ilem yang pinasadsaran na tung mga manigpintung atia kung sanu pa enged tuminlang primiru yang dumakel. 17 Duun da nagkamatuud yang sasang ibinitala ni Jeremias ang yay sasang manigpalatay yang bitala yang Dios ang tukaw ang mag̱aning,

18 “May tinangit dang nag̱agngel duun tung lansangan ang Rama. May pamagtarangiten dang pamag̱urulimengmengen. Kuari nagbangun da ti dipunta Raquel§ ang pagpakigtangit da ka natetenged tung mga kanubli na. Indi ra ka enged magpalinga-linga tia, ay anda ra tanira,” ag̱aaning*.

Yang Pagbalik Na Jose Tung Baw̱anwaan Nirang Israel Ang Duun Namanliit Tung Egipto (2:19-23)

19 Taa numanyan, atiing napatay ra ti Adi Herodes, yang angil ang atiing nagpaaman tung ni Joseng magpalibri, ya si ay tinuw̱ul yang Dios ang magpaita tung anya tung talakinepen na duun tung Egipto. 20 Mag̱aning tung anya, “Jose, bangun da! Eklan mu ra yang mulang mag̱ina ang mulikamu ra duun tung baw̱anwaan ming Israel, ay patay ra yang nagbalak ang magpaimatay ra rin tung mula,” ag̱aaning. 21 Purisu anday duma, pagbangun ni Jose, dayun na rang ingkelan yang mulang mag̱ina ang nansiulik da ka man duun tung baw̱anwaan nirang Israel. 22 Piru atiing nabalitaan na ra ang ti Arquelao ya ray nagsubli tung pagkaadi ni tatay nang ti dipuntu Adi Herodes duun tung sinakepan yang Judea, inleran dang mag̱istar duun. Numanyan dayun sing pinapanalakinep ang uman yang Dios ang pinaske kung unu pay dapat ang buaten na. Purisu dayun dang lag̱ing nagliit ang minangay duun tung sinakepan yang Galilea. 23 Duun da nagtinir tung sasang lansangan ang maggug̱uuyan ang Nazaret. Nagkamaningan da ta maning tia ug̱ud asan da magkamatuud yang sasang naula yang mga manigpalatay yang bitala yang Dios atiing tukaw natetenged tung pag̱aningen ang Cristo ang tanya unu mag̱ing tag̱a Nazaret†.

3

Natetenged Tung Bitalang Nag̱ipagpakaw̱ut Ni Juan Ang Manigbenyag Tung Mga Tau (3:1-12)

Marcos 1:1-8; Lucas 3:1-18; Juan 1:19-28

1-2 Taa numanyan may pira rang takun baklu ra naglua ti Juan ang manigbenyag tung banwang palag-palag yang tau na duun tung sinakepan yang Judea. Duun da nagparakaw̱utun tung mga tau ang mag̱aning, “Manlignaamu ra tung mga kasalanan mi, ay kinaw̱ut da yang uras ang ipagpundar yang Dios yang paggaraemen nang baklu tung yaten,” mag̱aning. 3 Ay ti Juan ang naa ya ra yang ipinaula yang Dios tung ni Isaias ang tukaw ang mag̱aning,

“May sasang taung magparakaw̱utun tung mga tau duun tung banwang kapas ta maning taa: ‘Katulad ka tung pagsirimpanen tung sasang dalan ang panawan ta sasang Adi ang yag tadlengay, kaministiran kang simpanen mi ra ka ta mupiang tadlengen yang mga kinaisipan mi ang para magpauyunamu ra tung ni Ginuu tang magkakaw̱ut da,’ mag̱aning*.”

4 Ti Juan ang naa yang aw̱el na† balayw̱u ta pag̱aningen ang kamilyu ang inubra tung tiral. Yang akes na ulit ta sasang ayep. Yang pamangan na apan ang maglutukun may lanaw.

5 Taa numanyan yang mga tau sigi-siging pamag̱arangayan duun tung ni Juan. May mga tag̱a Jerusalem, may mga tag̱a maskin ay pang lugaray tung sinakepan yang Judea, may mga tag̱a subang atiang pag̱aningen ang Jordan ang magtirimbang tung tindak may tindak. 6 Numanyan kumpurming tinu pay nangamin yang mga kasalanan na tung Dios, ya ra kay binenyag̱an na duun tung subang atia.

7 Numanyan pagkaita ni Juan tung mga pamagmangulung nag̱aguuyan tung mga Pariseo may tung mga Saduseo ang duru rang pamansiangay tung anya ang para mampabenyag da ka rin, diritsyu rang pinag̱aning na ang, “Yang kaalimbawaan mi maningamu ra ilem tung mga iraw ang pamagpalibri tung kirib ang nag̱asiruk. Naa pala, pati yamu nag̱aisipamu ra kang magpalibri tung sintinsiang ipadangat yang Dios! 8 Kaministiran bakluamu ra nga benyag̱ayu kung may pruibang ipinaita mi tung mga ubra-ubra mi ang talagang nanlignaamu ra ka man ang matuud tung mga kasalanan mi. 9 Indiamu ra ka maglaum ang kumus yamu mga kanubli ni Abraham, indiamu siguru sakpen yang sintinsia nang atia. Uay, maski yang mga batung atia, iugtulu tung numyu, sarangan ang papag̱ingtauen yang Dios ang para buaten nang mga kanubli ni Abraham. 10 Yang sintinsia nang atia, maski nganing simanyan, yang kaalimbawaan na maning pa tung sasang parakul ang nabiw̱at dang ipatpa ra ilem tung kapungul yang sasang ayu. Kumpurming unu pang ayuay ang belag̱an matinlu yang burak na, ya ray pelaren ang sirukun tung apuy. 11 Tung bag̱ay may katengdananu ka man ang magpamenyag tung numyu taa tung wai ang naa ang para asan da nga papruibaay mi ang nanlignaamu ra ka man ang matuud tung mga kasalanan mi. Piru may sasang taung nag̱auri pa tung yeen ang mas abwat ta katengdanan tung yeen, ang basin nganing tung pamitbit da ilem yang sandalyas na‡, indiaw pa ka enged magkabag̱ay. Yang anyang katengdanan maning pa tung magberenyag̱en ka tung numyu ekel tung pagpatinir na tung numyu yang Espiritu Santo u kung indi, apuy ra yang gamiten na. 12 Yang kaalimbawaan na maning pa tung sasang taung pag̱ekel ta linung magkaap yang paray ang gineyek na. Yang timlat ya ray ipabtang na tung tambuw̱u na. Piru yang kaap ya ray sirukun na tung apuy ang anda enged ay kapugdaw-pugdawan na,” ag̱aaning duun ti Juan.

Yang Pagpabenyag Ni Jesus Tung Ni Juan (3:13-17)

Marcos 1:9-11; Lucas 3:21-22

13 Taa numanyan, ti Jesus nagliit da tung Galilea ang minangay duun tung ni Juan ug̱ud magpabenyag da ka tung anya duun tung subang atiang pag̱aningen ang Jordan§. 14 Piru tung pagkaw̱ut na tung ni Juan, tinag̱aman da rin ni Juan ang sambengen. Mag̱aning tung anya, “Abaa yuuy may kaministiranung magpabenyag tung nuyu, piru yawa pa pala ay magpabenyag tung yeen?” ag̱aaning. 15 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Kung tung bag̱ay, Juan, tama ka rin tiang nuyu. Piru simanyan ang mga uras ang naa, kaministiran ang magpauyuna ra ilem tung yeen. Ay tung maning tia, matuman ta ra yang kumpurming unu pay nag̱ipatuman yang Dios tung yaten,” ag̱aaning. Atii baklu pa nagpauyun ti Juan ang nagbenyag tung anya. 16 Atiing nagpabenyag da ti Jesus, dayun dang nagpatakas. Pagkatakas na, ya ray natingara na yang langit ang gulpi ra ilem ang nag̱abri tung tagbu na ang pagkatapus ya ray naita na yang Espiritu Santong napapariu ra tung kuari kalapati ang paparanek da ang asta nangapun da tung anya. 17 Pagkatapus may busis ang liit tung langit ang mag̱aning, “Atia ra yang pag̱aningenung anaw ang nag̱apabuyukanu ta gegmaw ay ya ra kang lag̱i ay nag̱auyunanu ta mupia,” mag̱aning.

4

Ti Jesus Nag̱atag̱aman Ta Tuksu Ni Satanas Ang Para Magpanadili Ra (4:1-11)

Marcos 1:12-13; Lucas 4:1-13

1 Taa numanyan ti Jesus minanguluan da yang Espiritu Santong pinapanaw duun tung banwang kapas ug̱ud duun da kanay tag̱amay ni Satanas ta tuksu. 2 Numanyan tung seled epat ang puluk ang kaldaw, law̱iig kaldaw, namlek da tung pagparanganen na ang para mabilug na yang isip na tung pag̱irintindien na tung Dios. Purisu yang pinakaw̱ut na nasuw̱uk da. 3 Atii, pinalengtan da yang kanunuksu ang inaning, “Kung matuud ang yawa ka man yang pag̱aningen ang Ana yang Dios, abir, lalangan mu ra yang mga batung atiang mamagyari rang tinapay,” mag̱aning. 4 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al, “Aa, indiaw, kipurki may sasang bitala yang Dios ang napabtang tung kasulatan ang belag̱an ilem unu pamangan ay impurtaen yang sasang tau ang para tung ikalayun na, kung indi, yang mas pa unung impurtaen na ya ra unu yang kumpurming unu pay bitala ang nag̱ianing yang Dios,” ag̱aaning*.

5 Pagkatapus tia, ti Jesus ingkelan da ni Satanas duun tung Jerusalem ang yay pag̱aningen ta mga tau ang siudad ang sagradu. Duun eklay na tung sagpaw enged yang pagtuuan tung Dios ang atiang pinakalusu. 6 Mag̱aning si tung anya, “Kung matuud ang yawa ka man yang pag̱aningen ang Ana yang Dios, abir, pabugsua ra asan. Tutal may sasang bitala tung kasulatan ang patuw̱ulana ra unu yang Dios tung mga angil nang pabantayan. Sarepena ra ka unu nira ug̱ud indi ra ka matigbak yang kakay mung tempa tung kabatuan,” ag̱aaning†. 7 Mag̱aning ti Jesus ang nagtimales, “Ee, tama ka rin yang inulit mung atia, piru may dumang bitala tung kasulatan ang dapat unu indiaw magtag̱am ta ingaw̱us tung ni Yawi ang ya unu ay Dios ang may kalalangan tung yeen,” ag̱aaning‡.

8 Utru si, dayun dang ingkelan ni Satanas duun tung bukid ang durug abwat. Ipinaita na tung anya yang tanan ang inadian tung bilug ang kaliw̱utan pati yang katitinlu nira. 9 Mag̱aning tung anya, “Yang tanan ang atii luw̱us ang ipakdulu tung nuyu basta magluura ra ilem taa tung yeen ang magtuu,” ag̱aaning. 10 Dayun da kang binalesan ni Jesus ang inaning, “Paaw̱ig̱a ra ilem taa, Satanas, kipurki may bitala tung kasulatan ang anda unu ay dumang luuranung tuuan, kung indi, ultimu ilem ti Yawi ang yay Dios ang may kalalangan tung yeen,” ag̱aaning§.

11 Pagkatapus tia, dayun dang nagliit ti Satanas tung anya. Pagliit na, asan da namansilput yang mga angil ang namag̱asikasu tung mga kaministiran ni Jesus.

Nag̱aimpisaan Da Ni Jesus Yang Pag̱urubraen Na Duun Tung Galilea (4:12-17)

Marcos 1:14-15; Lucas 4:14-15

12 Taa numanyan atiing pagkabalita ni Jesus ang ti Juan ang manigbenyag dineep dang ipinakalabus, dayun dang nagliit ang nanganing duun tung sinakepan yang Galilea. 13 Pagkaw̱ut na duun tung lansangan ang Nazaret, indi nagpakeen duun, kung indi, tung pagtaklib yang pira pang kaldaw, nagpadayun da yang pagparanawen na ang para duun da magdistinu tung lansangan ang Capernaum ug̱ud duun da kanay mag̱istar. Yang lansangan ang atia nabtang tung binit yang aw̱uyuk ig lug̱ud ka tung banwang ipinagparti-parti atiing tukaw tung mga kanubli ni Zabulon may ni Neftali*. 14 Nagkamaningan da ta maning tia ug̱ud asan da magkamatuud yang sasang ipinaula yang Dios ang tukaw tung ni Isaias ang sasang manigpalatay na ang mag̱aning,

15-16 “Yang mga taung pamag̱istar duun tung banwang ipinagparti-parti atiing tukaw tung mga kanubli ni Zabulon may ni Neftali ampir duun tung aw̱uyuk pati duun tung duw̱ali yang subang Jordan, asta duun tung Galilea ang yay nag̱aistaran yang mga taung belag̱an mga Israel, maskin nag̱akiklepan ka man yang mga kinaisipan nira, piru may maita nirang maning pa tung sasang kaas ang durug sadlaw. Maskin alalawid ka man tanira tung Dios ang maning pa tung patay tung pagterelengen na, piru magkaratingkalan da ka enged yang sadlaw yang maning pa tung kaas ang atia,” mag̱aning†.

17 Taa numanyan, mag̱impisa pa tung pagpakalabus tung ni Juan, ti Jesus ya si kay nagparakaw̱utun tung mga tau ang maning taa: “Manlignaamu ra tung mga kasalanan mi, ay kinaw̱ut da yang uras ang ipagpundar yang Dios yang paggaremen nang baklu tung numyu,” mag̱aning.

Yang Pag̱imbitar Ni Jesus Tung Epat Ang Mga Manig̱ian Ang Para Mamagpaugyat Da Tung Anya (4:18-22)

Marcos 1:16-20; Lucas 5:1-11

18 Taa numanyan atiing pagbakay ni Jesus tung aw̱uyuk ang atiang lug̱ud tung sinakepan yang Galilea, naita na ti Simon duruang mag̱ari ni Andres ang pamanlaman ta ian ay tanira mga manig̱ian. 19 Mag̱aning ti Jesus tung nira, “Magpakignunutamu ra tung yeen ang magpaugyat. Dati-rati yang mag̱aeklan mi ian. Piru numanyan ugyatanamu ra ka yeen kung ay pa ag̱aring maeklan mi yang mga kinaisipan yang mga tau ang basi pa ra ilem malelyag da kang magpaugyat tung yeen,” ag̱aaning. 20 Numanyan lag̱i-lag̱ing binutwanan da nira yang mga laman nira ang namagpakignunut tung anya.

21 Numanyan matukaw-tukaw tanira na Jesus ta gesye, naita na ti Santiago duruang mag̱ari ni Juan ang yay mga ana ni Zebedeo. Asan tanira tung balangay nirang pamag̱eet yang mga laman nira, kasiraan da ka tanira ni tatay nira. Pagkaita ni Jesus tung nirang durua, dayun na rang inimbitar ang mamagpakignunut da tung anyang mamagpaugyat. 22 Atii, lag̱i-lag̱ing binutwanan da nira yang balangay nira may ti tatay nira ang namagpakignunut da ka tung anya.

Yang Pagliliw̱utun Ni Jesus Tung Intirung Sinakepan Yang Galilea (4:23-25)

Lucas 6:17-19

23 Taa numanyan nagliliw̱utun da ti Jesus tung intirung sinakepan yang Galilea. Nag̱intra ra pagturuldukanen tung mga tau ang kada mamagsaragpun-sagpun tung nira nirang mga pagsaragpunan. Nagparakaw̱utun da dayun tung nira yang sasang matinlung balita ang yang Dios mag̱impisa rang magtukud yang paggaraemen nang baklu tung mga tau. Pati yang mga taung may mga laru nira, pinampamaayen na ra ka, maskin unu pang laruay. 24 Purisu nagsarambung da yang balita tung intirung banwang atii ang asta duun tung sinakepan yang Siria‡. Anday dumang dinangat na, duru-durung mga taung ipinagpadangep da tung anyang sari-sari ra ilem yang nag̱asinti nirang mga masiit. Yang duma magsisiitan da ta duru, yang duma magdimunyuen, yang duma may mga kere, yang duma pamamatay ra yang mga tinanguni nira. Numanyan tanirang tanan, luw̱us dang pinampamaayen na. 25 Purisu buntun dang pisan yang mga taung namagpakignunut da tung anya. May asan dang mga tag̱a Galilea, may asan da kang mga tag̱a Sampuluk NGa Lansanganan, may asan da kang mga tag̱a siudad ang Jerusalem, may asan da kang mga tag̱a Judea, may asan da kang mga tag̱a duw̱ali yang subang Jordan.

5

Yang Nag̱ipagtulduk Ni Jesus Tung Mga Tau Duun Tung Napabukatud (5:1-7:29)

1 Numanyan pagkaita ni Jesus tung mga taung atiang buntun, napatungul da ta gesye tung napabukatud ang kuminarung ay magturuldukanen da tung nira. Tung pagkarung na, dayun dang pinalengtan yang mga taung atiang pamagpaugyat da kang lag̱i tung anya. 2 Numanyan nag̱impisa rang nagturuldukanen tung nira ang maning taa:

Natetenged Tung Matuud Ang Ikasadya Ta Sasang Tau (5:3-12)

Lucas 6:20-23

3 “Teed mi tia agkatinlu yang nag̱abtangan yang mga taung kumpurming nakapasan dang pisan ta magtalig̱an nira tung mga sadili nira! Ay yang nag̱ikatinlu na asan, laket da tanira tung mga taung pamagpagaem tung Dios.

4 Teed mi tia agkatinlu yang nag̱abtangan yang mga taung kumpurming pagsug̱at tung mga kasalanan nira ang asta nag̱ipanangit da ilem nira. Ay kipurki yang nag̱ikatinlu na asan, taniray linga-lingaen da yang Dios.

5 Teed mi tia agkatinlu yang nag̱abtangan yang mga taung kumpurming mapinagparanek. Ay kipurki yang nag̱ikatinlu na asan, taniray pakinaw̱angen yang Dios tung kaayenan ang pinangakuan na tung mga tauan na*.

6 Teed mi tia agkatinlu yang nag̱abtangan yang mga taung indi ra temegka kung indi ra tumanen nira yang magkatama tung pagterelengen yang Dios ang maning pa tung sasang taung puirti ra yang kasusubkun na ubin pagsinti ra ta puirting kakanalen na. Ay kipurki yang nag̱ikatinlu na asan, taniray papsawen yang Dios tung nag̱alelyag̱an nirang atia.

7 Teed mi tia agkatinlu yang nag̱abtangan yang mga taung kumpurming mainildawen tung mga masigkatau nira. Ay kipurki yang nag̱ikatinlu na asan, tanira ra kay ildawan yang Dios.

8 Teed mi tia agkatinlu yang nag̱abtangan yang mga taung kumpurming bilug yang mga isip nira tung Dios ang anday dumang pag̱asikad nira, kung indi, ya ra ilem yang kalelyag̱an na. Ay kipurki yang nag̱ikatinlu na asan, taniray maita tung anya tung uri.

9 Teed mi tia agkatinlu yang nag̱abtangan yang mga taung kumpurming matinaw̱angen tung mga aruman nirang pagsuayan ang para mag̱inulikay ra. Ay kipurki yang nag̱ikatinlu na asan, taniray agkaw̱ig̱en da yang Dios ang mga ana na natetenged parariu tanira ta pag̱asikad.

10 Teed mi tia agkatinlu yang nag̱abtangan yang mga taung kumpurming nag̱apasaran ta padeeg-deeg natetenged tung pagburuaten nira yang magkatama! Ay kipurki yang nag̱ikatinlu na asan, laket da tanira tung mga taung pamagpagaem dang bug̱us tung Dios.

11 Pati yamu, teed mi tia agkatinlu yang nag̱abtangan mi kung insultuenamu ra nganing ta duma natetenged tung pagtaralig̱en mi tung yeen ubin kung ya ra ka nganing ay ipandeeg-deeg nira tung numyu ubin kung ya ra ka nganing ay ipagpetel nira tung numyu ta sari-saring malalain ang pulus bukli.

12 Purisu ya ray pagkalipayan mi enged ta mupia ay natetenged asan da nga pruibaay ang may ibles ka man yang Dios tung numyung durung pisan agkadakul yang kantidad na ang ya ra kay nag̱ibaratu na tung numyu duun tung langit. Kipurki pati nganing yang mga manigpalatay yang bitala nang tukaw, pinamuatan ka ta magkapariu ka tung buw̱uaten nirang atia tung numyu.

Nag̱apananglitan Ni Jesus Yang Mga Tauan Na Tung Kasin May Kaas (5:13-16)

Lucas 14:34-35

13 “Yang kaalimbawaan mi yamu maning pa tung kasin ang yay kaministiran ta tanan ang mga tau taa tung kaliw̱utan ang naa†. Ug̱aring yang kasin kung alimbawa manlasay ra‡, anda ray rimidyung sarang mabuat ang para maulikan pa. Anday duma, kumus anda ray kuinta na, ibukbuk da ka ilem asan tung magliked-likeran ta mga tau.

14 “Yang sam bilug pang kaalimbawaan mi, yamu maning pa tung sasang kaas ang pagpakdul ta masadlaw tung mga tau taa tung kaliw̱utan. Ay kung paniiranamu ta mga masigkatau mi, puidi ra kang mangatultul tung Dios ekel tung numyu. Katulad tung sasang lansangan ang napabukatud ang inding pisan mataluk yang sadlaw na, yang gustuu ang ya ra kay kaalimbawaan yang mga pagburuaten ming matitinlu. 15 Ayw̱a, tinu pay nag̱aintindian ming tau ang magsindi ta kaas ang pagkatapus ya rag sukluw̱ay na ta baay? Simpri asan ipabtangay na tung tapi-tapi ug̱ud masadlawan da yang tanan ang mga tau tung balay. 16 Purisu ta yamu, maning pa tung pasig̱aaken mi ra ta mupia yang mga kaas mi ug̱ud kung maita ra nganing yang mga masigkatau mi yang pagburuaten ming matitinlu, ya ray dayawen nira tung Ama mi duun tung langit.

Yang Inangay Ni Jesus Taa Ay Ug̱ud Ipagpabunayag Na Kung Unu Pa Enged Ay Kapulutan Yang Mga Katuw̱ulan Yang Dios (5:17-20)

17 “Indiamu maglaum ang yuu may intinsiunung mag̱imbalidu tung mga katuw̱ulan ang atiing ibinutwan ni Moises ubin tung ipinagpadapat yang pinanuw̱ul yang Dios ang tukaw ang magpalatay yang bitala na. Kung indi, yang pag̱asikaru ang ya ray badbaranu ta maayen ug̱ud asan da nga pakdulayu ta kantidad nirang magkatunung pisan tung pag̱irintindien yang Dios mismu ang yay nagpakdul§. 18 Kipurki iugtulu tung numyu yang kamatuuran, ang asta mapareng da ilem yang kalangitan may yang katanekan, kumpurming unu pay nasambit tung mga katuw̱ulan ang atia, maskin sam parti ilem ang gesye, indi ra ka enged magpurawas ang asta kaw̱utun da ka enged yang katuyuan na. 19 Purisu kung tinu pay magbaliwala tung mga katuw̱ulan ang naang ipagngelu tung numyu*, maskin sam bilug ilem ang kalaum na belag̱an masyadung impurtanting tumanen, ang pagkatapus maning da tia yang nag̱itulduk na tung duma, yang taung atia, telengan da yang Dios ang belag̱an kang masyadung impurtanti kung ikumpalar pa tung kadaklan ang pamagpagaem tung anya. Piru kung tinu pay pagtuman ang pagkatapus ya ra kay nag̱itulduk na tung duma, asan da ta taung telengan yang Dios ta abwat tung mga taung pamagpagaem tung anya. 20 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia, ay kung yang pag̱urusuyun mi tung magkatama anday nag̱alandawan na tung pag̱urusuyun yang mga sag̱ad may yang mga Pariseo† ang asan da ilem ngaeklay nira tung pagpaita-ita ilem nira, tay puis, indiamu enged malg̱ud tung palaksu yang paggaraemen yang Dios.

Pagpasanag Ti Jesus Natetenged Tung Kasisilag̱en Yang Sasang Tau Ang Tung Pagterelengen Yang Dios Katimbang Nang Nangimatay Ra Tung Aruman Nang Nag̱asilag̱an Na (5:21-26)

21 “Ipinagngel da tung numyu yang sasang katuw̱ulan ang ipinagpadapat ni Moises tung mga kinaampu tang tukaw ang dapat unu indi ra tanira mangimatay ta masigkatau nira‡. Nag̱askean mi ra ka ang kung tinu pay mangimatay tung masigkatau na, dapat eklan tung ustisia ang para masintinsiaan dang tumaran ta aksiun. 22 Piru ya ra taa yang yeen ang pagbaradbaren tung katuw̱ulan ang atia. Kung tinu pay masilag§ tung aruman nang nunut ta pagdemet na, magkabag̱ay ka rin ang patalungaen tung usgadu ang para masintinsiaan na ra*. Kung tinu pay mag̱insultu tung aruman nang ya ra ag̱aningay nang ‘Yawang inutila rang taua,’ magkabag̱ay ka rin ang patalungaen tung mga usgadung pinakaabwat. Kung tinu pay magbuyayaw tung aruman nang ya ra ag̱aaningay nang ‘Kulang-kulanga kang lag̱ing pagkatau’, yang taung atia sintinsiaan yang Dios ang iplek duun tung impirnu ang andang pisan ay kapugdaw-pugdawan yang apuy na. 23-24 Purisu kung alimbawa magpadasag̱amu ta sasang ayep duun tung midyu lamisaan ang atiang darasag̱an, ang pagkatapus mademdeman mi ra ang may sasang putul ming may nag̱asilag̱an na tung numyu natetenged tung sasang binuatan ming malain tung anya, yang buaten mi ya taa. Butwanan mi ra ilem yang ayep asan tung katalungaan yang darasag̱an ang pagkatapus antimanung sagyapen mi ra yang putul ming atia ang para mag̱inintindiayamu rang mag̱inulikay. Ya ra kanay tukawen mi, bakluamu ra magbalik ang magpadayun yang pagpadasag mi.

25 “Kung alimbawa nag̱aguyuranamu ra yang sasang taung para idangepamu ra anya tung ustisia natetenged tung utang ming indi mi pa nag̱abayaran, mas maayen pang magpakigkesenamu ra ta makali tung anya ang para magsunduanamu rang lag̱i mintras asanamu pa pagpanaw tung dalan. Ay kung indi mi buaten tia, muya papirdienamu ra ilem yang wis ang pagkatapus dayunamu rang anyang iintriga tung pulis ang para ipakalabusamu ra. 26 Iugtulu tung numyu, indiamu ra ka enged malua ang asta mabayaran mi ra yang tanan ang nag̱ipabayad yang wis tung numyu, maskin may nag̱aeped pang san sintabus da ilem†.

Natetenged Tung Paglimbung Tung Kasawa (5:27-30)

27 “Ipinagngel da ka tung numyu ang may sasa kang katuw̱ulan yang Dios ang ipinagpadapat ni Moises tung mga kinaampu tang tukaw ang dapat unu indi ra maglimbung tung mga kasawa nira‡. 28 Piru ya ra taa yang yeen ang pag̱irintindien tung katuw̱ulan ang atia. Kumpurming tinu pay magteleng pa ilem tung dumang baw̱ay ang may gustu nang pakinaw̱angan, katimbang nang linimbungan na ra ti kasawa na maskin tung pupusukun na pa ilem. 29 Purisu kung midyu yang pagteleng mi ya ray makanayan ta ipagpakasalak mi, sibaya maluat da asan yang mata mi tung panguntiel mi tung tuksung atia, tung magpanunut, indiamu ra enged. Kipurki maayen pang maplekanamu ra ta sam parti ilem tung tinanguni mi kay tung anda pay buin yang tinanguni mi ang duunamu ra iplekay tung impirnu. 30 Kung midyu may sasang buaten mi ang yang kalima ming tuu ya ray gamiten mi ang pagkatapus ya ray makanayan ta ipagpakasalak mi, sibaya mapungkulanamu ra asan ta panguntiel mi tung tuksu, tung magpanunut, indiamu ra enged. Kipurki maayen pang maplekanamu ra ta sam parti ilem tung tinanguni mi kay tung anda pay buin ang duunamu ra manampet tung impirnu.

Natetenged Tung Pagbelag Yang Magkasawa (5:31-32)

Mateo 19:3-9; Marcos 10:1-12; Lucas 16:18

31 “Ipinagngel da ka tung numyu yang sasa si kang katuw̱ulan yang Dios ang ipinagpadapat ni Moises tung mga kinaampu tang tukaw ang yang sasa unung lalii, kung magpakiblag da tung kasawa na, baklu paliiten na, dapat unung pakdulan na ta kabakeran nang pagpailala ang nagbelag da tanirang magkasawa ig liw̱ianu ra yang baw̱ay ang magpakasawa si tung duma§. 32 Piru ya ra taa yang yeen ang pag̱irintindien tung bag̱ay ang atia. Yang sasang lalii may rasun na ilem ang magpakiblag tung kasawa na kung talagang naglimbung dang matuud tung anya. Piru kung anda, ang pagkatapus belag̱an na ka enged ang asta pangasawaen si ta dumang lalii, katimbang nang asan da nga regsanay na yang kasawa nang maglimbung tung anya. Pati yang lalii kang sam bilug ang mangasawa tung baw̱ay ang atiang binlag̱an da yang dating kasawa na, katimbang na kang asan da ka nga sirungay na yang dating may kasawa*.

Natetenged Tung Panumpa (5:33-37)

33 “Utru si, ipinagngel da ka tung numyu yang sasang katuw̱ulan yang Dios ang ipinagpadapat tung mga kinaampu tang tukaw ang kung may pinangakuan nira tung sasang tau ang pagkatapus sinumpaan nira tung aran yang Dios, dapat ang indi nira talyuran, kung indi, ubligaren da ka enged nira yang pinangakuan nira†. 34-35 Piru ya ra taa yang yeen ang pag̱irintindien tung pagsurumpaen ang maning tia. Kung yamu magpangaku tung aruman ming tau, indi mi ra ilem paugtunan ta maskin unu pang panumpaay. Indiamu ra manumpa tung tanek may langit ay kipurki yang tanek may kalalabten ka yang Dios. Kipurki yay maning pa tung parabdungan yang kakay na. Maskin yang langit ya ka ay kipurki yay maning pa tung pagkarungan na. Indiamu ra ka manumpa ang yang siudad ang Jerusalem yay magew̱a kung indi mi matuurun yang nabitalaan mi. Ay kipurki yang siudad ang atia, ya enged ay siudad ang pagtuuan yang mga tau tung Dios ang yay Ading makagag̱aem. 36 Indiamu ra ka manumpang ang kuw̱anen pang lag̱i yang bua mi kung indi mi kegngan yang pinangakuan mi ay kipurki maskin pang mga bua mi ilem, may kalalabten pa ka enged yang Dios. Maskin sa nga buaan mi ilem nganing, indi mi masarangan ang mapakuw̱anan ubin mapalag̱em. 37 Indiamung pisan manumpa, kung indi, kung magpaeeamu tung aruman mi ay ee ra ilem ang pagkatapus buaten mi ra ilem. Ubin kung mangindiamu tung anya, ay indi ra ilem. Ay kung paugtunan mi pa ta mga maning tiang mga panumpa, anday dumang pagpaisip tung numyu ang yay matinlung buaten mi, ya ra ti Satanas mismu ang yay pinangapunglan ta tanan ang kabuklian‡.

Yang Nag̱ipagpasanag Ni Jesus Natetenged Tung Pangimalesan (5:38-42)

Lucas 6:29-30

38 “Ipinagngel da ka tung numyu yang sasang katuw̱ulan yang Dios ang ipinagpadapat ni Moises tung mga kinaampu ta ang kung tinu pa unu ay manluat yang mata yang aruman na, yang sintinsiang ipakdul tung anya, luatan ka unu ta mata na. Dispuis kung tinu pa unu ay mamingaw yang isi yang aruman na, ya si ka unu ay bingawan§. 39 Piru ya ra taa yang yeen ang pag̱irintindien natetenged tung bag̱ay ang atia. Indiamu enged ang pisan mangimalesan tung taung nagbuat ta malain tung numyu*. Kung alimbawa tampalingenamu anya tung emet ming tuu, italiling mi pa yang duw̱aling emet ming ipatampaling kung gustu nang dublian. 40 Kung alimbawa may pinangutangan mi ta kuarta ang yang gustu na idangepamu ra anya tung usgadu ang para yang lambung mu ya ray mataren na bilang pirinda tung nautangan mi, pati yang panlamig mi ipatug̱ay mi ra ka tung anya kung ingalukun na pa†. 41 Kung alimbawa may sundalung tag̱a Roma ang magreg̱es tung numyung magsakan yang mga kargamintu na ta distansia ta sang kilometro, saknen mi tung maayen ang kinaisipan maskin duruang kilometro pa yang pategkaan mi‡. 42 Kung alimbawa may mandawat tung numyu, pakdulan mi. Kung may taung mamles tung numyu ta unu pay gustu nang belsan, indi mi ka pangindian, kung indi, pablesen mi ka.

Ti Jesus Pagpasanag Ang Belag̱an Ilem Yang Mga Aruman Nira Ay Gegmaan Nira, Kung Indi, Pati Yang Pagpakigsuay Tung Nira (5:43-48)

Lucas 6:27-36, 32-36

43 “Ipinagngel da ka tung numyu yang sasang katuw̱ulan yang Dios ang ipinagpadapat ni Moises tung mga kinaampu ta atiing tukaw ang dapat unung gegmaan nira ta mupia yang mga aruman nira§. May sam bilug pang idinulang ta duma ang maskin demtan unu nira yang kumpurming pagpakigsuay tung nira*. 44 Piru ya ra taa yang yeen ang pag̱irintindien tung bag̱ay ang atia. Yang dapat ang gegmaan mi pati yang mga taung pagpakigsuay tung numyu. Kung may asan ang pagpandeeg-deeg tung numyu, ya ipag̱ampuay mi tung Dios ang pakaayenen na. 45 Kung maning tia yay buaten mi, asan da nga pruibaay ang pariuamu ra ta ug̱ali yang Ama mi duun tung langit. Kipurki yang ug̱ali na, maskin yang mga malalain ang mga tau, maskin yang mga maraayen man, parariu ka ilem nag̱apatingkalan na ta sadlaw yang kaldaw ang inimu na. Maskin yang mga taung pamag̱usuy tung kalelyag̱an na, maskin yang pamagpasuag man, parariu ka ilem ang nag̱apakdulan na ta kuran. 46 Ay kung yang gegmaan mi ya ra ka ilem yang paggegma tung numyu, unu pa pay dayawen yang Dios tung numyu asan? Belag bang maning ka tia yang nag̱abuat yang mga manigpanukut ta mga balayaran tung gubirnu ang yay nag̱alamku ming teleb ta kasalanan? 47 Kung yang sapten mi ta matinlu ya ka ilem yang mga ungkuy mi, ay pa pay kalandawan na tia? Belag bang maning ka tia yang nag̱abuat yang mga taung indi nganing pamag̱intindi tung Dios? 48 Purisu ta yamung mga nag̱apangugyatanu, kumus yang Ama mi duun tung langit timlat yang ug̱ali nang nag̱ipaita na tung tanan ang mga tau ang anday pinilikan, ya ra kay paatuan ming mga ana na.

6

Yang Nag̱itulduk Ni Jesus Natetenged Tung Pagtaraw̱angen Tung Sasang Taung Nag̱aliwag̱an (6:2-4)

1 “Amlig̱an mi ang yang pagburuaten mi yang matinlu ang tung paita-ita ilem tung mga tau. Kipurki kung maning tia ay buaten mi, anda ra ka ilem ay elatan ming ibles yang Ama mi duun tung langit.

2 “Pariu ra asan tung paglilimusun mi, kung maglimusamu ra nganing, indi mi ra ilem ipasapet tung duma ang katulad ka tung nag̱abuat yang duma ang pamagpakaayen-ayen ilem, ang baklu maglimus kung duun da tung mga pagsaragpunan nira ubin duun tung mga karsada ang para maita ta durung tau. Ay yang pag̱asikad nira asan ang para dayawen ilem tanira ta mga tau. Manangeramu tung yeen, yang mga taung mga maning tia, anda ray dumang elatan nirang ibles pa yang Dios tung nira, kung indi, asan da ka ilem negka tung pagdarayawen yang mga taung atia tung nira. 3-4 Piru ta yamu, kung maglimusamu ra nganing, buaten mi ang anda ray masiman tung pag̱abuat mi, maskin pa yang sasang ungkuy ming sebek tung numyu*. Ang pagkatapus yang Ama ming atiang nag̱aita yang kumpurming nag̱abuat mi tung taluk, ya ra kay magbales tung numyu.

Natetenged Tung Pag̱arampuen (6:5-15)

Lucas 11:2-4

5 “Dispuis kung mag̱ampuamu ra nganing, indiamu ra mag̱usuy tung mga taung atiang pamagpakaayen-ayen ilem. Kipurki tanira kung mag̱ampu ra nganing, durung kalelyag nirang duun da magkereng tung parada tung pagsaragpunan ubin duun tung mga kantung palanawan ta durung tau ang para maita ilem tanira ta kadaklan ang pag̱ampu. Manangeramu tung yeen, anda ray dumang elatan nirang ibles pa yang Dios tung nira, kung indi, asan da ka ilem negka tung pagterelengen yang mga taung atia tung nira. 6 Maayen pa ta yamu, kung mag̱ampuamu ra nganing, magpalingew̱amu ra kanay ang mag̱ampu tung ama mi ang indi mi nag̱aita. Ang pagkatapus yang Ama ming atiang nag̱aita yang kumpurming unu pay nag̱abuat mi tung taluk, ya ra kay magbales tung numyu.

7 “Dispuis, kung mag̱ampuamu ra nganing, indiamu ra ilem magbew̱engat agbew̱engat ta mga bitalang sari-sari ra ilem ang indi ka ilem naluak tung mga pupusukun mi ang katulad ka tung duma ang indi pag̱intindi tung matuud ang Dios. Ay kalaum nira asan da tanira nga sapetay yang mga ginuu-ginuu nira tung pag̱arampuen nirang mag̱umpuk da ilem yang mga bitala nira. 8 Indiamu ra mag̱usuy tung nira. Tutal nag̱akdekan dang lag̱i yang Ama mi kung unu pay mga kaministiran mi baklu mi ingalukay tung anya. 9 Purisu mas matinlu maning taa yang pag̱arampuen mi tung Dios:

‘Ama yamen asan tung langit, taw̱angayami ka ang para yang panggalang yamen tung nuyu mag̱atu tung pagkadios mung durung pisan agkasagradu.

10 Gustu yamen ang tung makali ipabistu mu ra enged ang pisan yang paggaraemen mu tung tanan.

Taw̱angayami kang magtuman yang mga kalelyag̱an mu tani tung kaliw̱utan ang nani ang katulad ka tung pagturumanen yang mga angil mu asan tung langit.

11 Pakdulayami ka yang pamangan ang kaministiran yamen numaan ang kaldaw.

12 Dispuis Ama, patawarayami ka tung mga kasalanan ang nagkarabuat yamen tung nuyu ang katulad ka tung yamen ang nagpatawarami ra ka tung mga kaarumanan yamen ang nagbuat ta kasalanan tung yamen.

13 Ig indiami ka ilug̱ut mu tung mga maliliwag ang sukda ang muya indi masarangan yamen, kung indi, ipalibriayami kang pirmi tung taktika ni Satanas ang yay pinangapunglan ta tanan ang malalain ang pag̱urubraen†.

Tung maning tiang palaksu ipausuyay mi yang pag̱arampuen mi tung Dios.

14 “Talagang impurtanti tiang pagparatawaren mi tung mga aruman mi ay kipurki kung patawaren mi tung mga kasalanan ang binuat nira tung numyu, atia patawarenamu ra ka yang Ama mi duun tung langit. 15 Piru kung indiamu magpatawad tung mga aruman mi, tay indiamu ka mapatawad yang Ama mi duun tung langit tung mga pagburuaten ming malalain tung pagterelengen na.

Natetenged Tung Pamlek Tung Pagparanganen (6:16-18)

16 “Kidispuis pa, tung uras ang ipamlek mi tung pagparanganen mi ang para bilug yang mga isip mi tung pag̱irintindien mi tung Dios, indiamu ra mag̱usuy tung ug̱ali yang mga taung atiang pamagpakaayen-ayen ilem. Kipurki yang mga ityura nira ya ray papungawen nirang nunut da ka ta leg̱ed ta kaw̱u ug̱ud makali rang masapet ta mga tau ang tanira pamlek da tung pagparanganen nira. Manangeramu tung yeen, anda ray dumang elatan nirang ibles pa yang Dios tung nira, kung indi, asan da ilem negka tung pagsarapeten yang mga taung atia tung nira. 17-18 Maayen pa ta yamu, kung mamlekamu ra nganing tung pagparanganen mi, damusan mi yang mga ityura mi ig salyangen mi ka yang mga bua mi ug̱ud indi masiman ta mga tau ang yamu pamlek da tung pagparanganen mi, kung indi, yang sulaminting maske tia ultimu ilem yang Ama ming indi mi nag̱aita. Ang pagkatapus yang Ama ming atiang nag̱aita yang kumpurming unu pay nag̱abuat mi tung taluk, ya ra kay magbales tung numyu.”

Natetenged Tung Pagturuw̱urun Ta Manggad (6:19-21)

Lucas 12:33-34

19 Mag̱aning ti Jesus ang nagpadayun yang pagwaraswasen na, “Indiamu ra magtaluk ta manggad taa tung katanekan. Kipurki kung taa yang manggad mi, puiding tekteken ubin baktaen ta andap ubin takawen ta mga taung ansianung magpamangbang tung mga balay. 20 Maayen pa ang yang paderepan mi ang yamu mag̱usuy tung nag̱auyunan yang Dios ang yang kaalimbawaan na maning pa tung ya ray manggad ang nag̱italuk mi duun tung langit. Ay kung duun italukay mi, indi ra tekteken, indi ra ka panganen ta andap, indi ra ka takawen. 21 Duunamu magtaluk ta manggad mi ay kipurki kung ariamu pa magmanggad, ay duun da ka nga gamen yang mga isip mi.

Nag̱apaaman Da Tanira Ni Jesus Ang Pirming Bilug Yang Mga Isip Nira Tung Dios Ang Indi Magtenakan (6:22-24)

Lucas 11:34-36; 16:13

22 “Kung ya ipananglitayu yang nag̱aaningung atia, ay maning taa. Yang maning pa tung kaas ang pagpakdul ta masadlaw tung tinanguni mi ya ra yang mga mata mi. Kung masadlaw, pati intirung tinanguni mi damay ra ka tung masadlaw. 23 Piru kung makiklep, tay pati intirung tinanguni mi umid da ka tung makiklep. Ig disir pati yang isip ming yay maning pa ka tung kaas tung mga sadili mi, maskin kalaum ming bilug tung kalelyag̱an yang Dios, piru kung tung pagkamatuud pagtenakan da, teed mi tiag kakiklep yang nag̱abtangan mi!

24 “Nani pa yang sam bilug ang pananglit. Yang sasang tau indi enged maimung magbilug yang isip na kung duruay pangag̱alenan na. Ay kung durua, anday dumang mainabu, yang sam bilug ya ray maalen nang panirbian ta ustu, piru yang sam bilug, ya ray silag̱an nang duminaren. Purisu asan da ngaintindiay mi ang kung manggad yang nag̱apagamenan mi, indi enged maimu ang yang Dios ya pay mapanirbian mi.

Natetenged Tung Pagpakabegbeg Ta Kulu (6:25-34)

Lucas 12:22-34

25 “Purisu ya ra ka man taang nag̱ipag̱aningu tung numyu. Indiamu ra magpakabegbeg ta mga kulu mi natetenged tung pagpangabui mi kung ariamu pa mangkel ta mapangan mi u kung ariamu pa mangkel ta aw̱el ang masuut mi tung mga tinanguni mi. Pinakdulanamu ra nganing yang Dios yang mga linawa mi. Ya pang pamangan mi ilem, indiamu ka sarangan nang pakdulan? Pati mga tinanguni mi, pinakdulanamu ra ka nganing anya. Ya pang aw̱el mi ilem, indiamu ka sarangan nang pakdulan? 26 Telengan mi ra ilem yang mga lamlam ang pamaglayug-layug tung pamilat-pilatan. Tanira indi pamagtugda, indi ka pamangayeg, indi ka pamagpatakwal yang mga paray nira tung tambuw̱u nira, piru ag̱asikasuen ka yang Ama mi duun tung langit. Pagkatapus yamung mas maal tung anya kay tung nira, indiamu ka w̱asu asikasuen na? 27 Abir, tinu pa w̱asu asan tung numyu ay sarang ang mapagpalagway tung kabui na‡ ta maskin sang uras da ilem ekel tung pagpakabegbeg na tung kulu na?

28 “Dispuis ayw̱a nag̱apabegbeg̱an mi ta mga kulu mi yang mga aw̱el ang kaministiran mi? Telengan mi ra ilem yang mga talay ang atia tung paliw̱ut ta. Indi ka tanira pamagpakabedlay ang pamagpangabui, indi ka pamagbuat ta mga aw̱el nira tung tiral. 29 Piru iugtulu tung numyu, maskin nganing ti Adi Solomon ang bantug ang pinakamanggaranen atiing tukaw pa, piru yang katitinlu yang mga bisti na indi pa ka enged temepeng tung katitinlu yang mga talay ang atia. 30 Dispuis kung yang ilamunun ka ilem nganing ya pay nag̱apasadyaan yang Dios ta mga talay ang mga maning tiag katitinlu, ang simanyan ya pag dawalay ta, ang pagkatapus andamal ilem, palalaw̱an da ilem ta apuy, ya pa w̱asu yamu, indiamu pa kayanan nang paiwan-iwanan ang pakdulan ta aw̱el? Kung isip-isipenu, midyu tung maluw̱ay pa ka enged yang pagtaralig̱en mi tung anya. 31 Purisu indiamu ra magpakaliw̱eg ta mga kulu mi kung ariamu pa w̱asu mangkel ta mapangan mi u kung ariamu pa w̱asu maita ta matinlung mainem mi u kung ariamu pa w̱asu mangkel ta ablen mi. 32 Ay muya ya ray mausuy mi yang ug̱ali yang mga taung indi pa ag̱aeyangan ta ipagtalig nirang ustu tung Dios ang kaldaw-kaldaw alus pa ilem ya ra ilem yang mga maning tia ay nag̱apabilug̱an ta mga isip nira. Yang indi mi ipagpakaliw̱eg ta mga kulu mi asan, ay yang Ama mi duun tung langit, ya kang lag̱i ay nag̱aske ang yay kaministiran mi yang tanan ang atia. 33 Kung indi, yang ipalusu ming sikaren, ang yamu pirming magparanek ang magpagaem tung Dios ang yang magkatama tung pagterelengen na, ya ray ipalandaw ming tumanen. Atia kung yay sikaren mi, tay puis tanya ray balang mag̱arasikasuen tung tanan ang mga kaministiran mi ang ya ra rin ay nag̱aliw̱eg̱an ta mga kulu mi§. 34 Purisu indi mi ra enged pabegbeg̱an ta mga kulu mi kung unu pang mga kaliwag̱anay ang mapasaran mi andamal. Ay bala ra tung ni Andamal ang magpakabegbeg ay natetenged yang Dios tanya, simpan dang lag̱ing magpakdul. Tutal bastanti ra yang mga kaliwag̱an ang magsasampet tung numyung kaldaw-kaldaw. Ministir pang dulangan mi pa ta indi pa nag̱ainabu?”

7

Natetenged Tung Pagsirintinsiaen Tung Duma (7:1-5)

Lucas 6:37-38, 41-42

1 Taa numanyan nagpadayun ti Jesus yang pagturuldukun na tung nira ang mag̱aning, “Indiamu ra enged magtag̱am ta sintinsia tung mga aruman mi ug̱ud indiamu ra ka sintinsiaan yang Dios. 2 Kipurki kung ya pa ag̱ari yang pagsirintinsiaen mi tung mga aruman mi, ya ra kay usuyun yang Dios ang magsintinsia tung numyu. Kung unu pay pitik ang gamiten ming magsintinsia tung nira, ya si kay gamiten nang magsintinsia tung numyu. 3 Ta yamung naanad dang magtag̱am ta sintinsia tung duma, ayw̱a kaya ang yang maning pa tung sasang letek ka ilem tung mata yang putul mi, atii pala yay nag̱apadekdekan mi ang pagkatapus atia ngani tung mata mi may mag̱abatang ang yag keketeg ang indi mi pala nag̱adipara? 4 Ayw̱a palangaasan mi pa ka enged yang putul ming aningen ang ‘Maimu ilem, putulu, kuaten ta ra tiang letek tung mata mu?’ Ang pagkatapus atia ngani tung mata mi may sasang mag̱abatang ang yag keketeg ang indi mi pala nag̱adipara? 5 Abaa yamu ilem agpagpakaayen-ayen! Kaministiran ya ra kanay ay tukawen ming kuaten yang mag̱abatang ang atiang yag keketeg tung mata mi. Atia, manadlaw ra yang paneleng mi ang para tung matinlu yang panguat mi tung letek tung mata yang putul mi. 6 Indi mi ikdul tung mga kiru yang sasang bag̱ay ang sagradu. Muya balikdenamu ra ilem nirang tengkaken. Indi mi ka iplek tung mga baw̱uy yang mga musia mi natetenged liked-likeran da ilem nira*.”

Natetenged Tung Pag̱arampuen Ang Tedek Tung Kinaisipan (7:7-11)

Lucas 11:9-13

7 Mag̱aning si ti Jesus ang nagpadayun yang pagbaradbaren na tung mga isip yamen, “Kung unu pay pagkakulang mi, ya ray ingalukun mi tung Dios ta muya-muya. Atia, ipakdul na tung numyu yang nag̱aingaluk mi. Muya-muyang idangep mi tung anya yang nag̱asagyap mi. Atia, papag̱itaenamu ka anya yang nag̱asagyap mi. Kung ya ra kay pambungun mi yang sasang taung muya-muyang managbalay, ay maning pa tung patakwalenamu ra ka anya. 8 Ag̱aningenamu yeen ta maning tia, ay kipurki kumpurming tinu pay mag̱ingaluk tung Dios ta muya-muya, ya ray pakdulan na. Kumpurming tinu pay magdangep ta muya-muya tung anya, ya ray papag̱itaen na yang nag̱asagyap na. Kumpurming tinu pay magpakbung tung taung muya-muyang managbalay, ya ray maning pa tung patakwalen na. 9 Yamung mga amaen, kung yang ana mi pag̱ingaluk da ta tinapay, magkabag̱ay w̱asu ang pakdulan mi ta batu? 10 Ubin kung yang nag̱aingaluk na ian, magkabag̱ay w̱asu ang pakdulan mi ta iraw? 11 Ig disir kung yamu nganing ang makinasalananen, nag̱askeamu nganing ang magpakdul yang matinlu tung mga ana mi, ya pa yang Ama mi duun tung langit ang indi w̱asu maskeng magpakdul yang matinlu tung kumpurming tinu pay pag̱ingaluk tung anya?

12 “Kapurisu kung papagbilug̱unu ra yang tanan ang atiang ipinagwaswasu tung numyu†, ya ra taa: yang dapat ang buaten mi tung duma, ya ra yang matinlu ang yay nag̱alelyag̱an ming buaten nira tung numyu. Kipurki ya enged ay nagarumbuan yang mga katuw̱ulan ang ibinutwan ni Moises may yang ipinagpadapat yang mga manigpalatay yang bitala yang Dios atiing tukaw,” ag̱aaning duun ti Jesus.

Natetenged Tung Duruang Dalan (7:13-14)

Lucas 13:24

13 Taa numanyan nagpadayun da ti Jesus yang pagturuldukun na tung yamen ang nagpakdul ta sasang pananglit ang mag̱aning, “Kung gustu ming magsarapenanamu ra yang Dios ang anday katapusan, asanamu ra magpakled tung purtang piet. Kipurki mawayang yang purta ig marugal yang dalan ang duun da manampet tung kadiaduan ang anday katapus-tapusan na. Dakele nganing yang mga taung pamagpakled asan. 14 Kapiet yang sambilug ang purta ig durung kaliwag̱an ang mapasaran yang kumpurming mag̱usuy tung dalan ang yang panampetan na magsarapenan da tanira yang Dios ta unaynay. Malaka ilem nganing yang mga taung nag̱atultul.

Natetenged Tung Duruang Ayu (7:15-20)

Lucas 6:43-44

15 “Mangamanamu ra ta mupia tung mga taung pamag̱ambu ang tanira mga manigpalatay yang bitala yang Dios. Kung magpailala ra nganing tung numyu, magpasuad-suad dang durug kaayen ang mga tau ang katulad ka tung sasang karnirung durug kaalam. Piru tung adalem aparti ra yang pag̱asikad nira, ay yang kaalimbawaan nira maning pa tung mga kirung talunun ang pagmalung ta matekeb nira. 16 Asan da nga puntusay mi tung mga ubra-ubra nira. Simpri yang mga sapinit indi pamurak ta pumangga ig yang aruma indi ka pamurak ta langka ‡. 17 Yang ayung madalumama, matinlu ka yang nag̱ipamurak na. Piru yang ayung keseg-keseg, sayud ka yang nag̱ipamurak na. 18 Anday ayung matinlu ang sayud yang nag̱ipamurak na. Anda kay ayung sayud ang matinlu yang nag̱ipamurak na. 19 Yang ayung kumpurming belag̱an matinlu yang nag̱ipamurak na, ya ray pelaren ang iplek tung apuy. 20 Purisu duun da tung mga ubra-ubra nira nga deepay mi yang mga taung atiang pamag̱ambu ang tanira unu mga manigpalatay yang bitala yang Dios.

Nag̱asambit Ni Jesus Kung Tinu Pay Malg̱ud Tung Palaksu Yang Paggaraemen Yang Dios Ang Baklu May Yang Indi Malg̱ud (7:21-23)

21 “Belag̱an ang mag̱aning ang yang tanan ang mga tau ang kumpurming pag̱inambit yang aranu ang yuu unu ti Ginuu na ang yay mangalg̱ud tung palaksu yang paggaraemen yang Dios tung uri, kung indi, sulaminti ilem yang kumpurming pagtuman yang nag̱alelyag̱an yang pag̱aningenung Amaw duun tung langit. 22 Ay kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagsintinsiaw ra tung mga tau, durung mag̱aning tung yeen ang maning taa: ‘Ginuu, Ginuu, palg̱urayami ka kipurki nagparakaw̱utunami ka yang bitala yang Dios tung mga tau ang yang aran mu yay pirming sinambit yamen. Ya kay sinambit yamen ang nagpalayasami tung mga dimunyung namansisuut tung mga tau. Duru-duru nganing ang mga pruibang makabew̱ereng ang ipinagpalapus yamen natetenged tung pagsambit yamen yang aran mu.’ 23 Pagkatapus prangkaenu ra ilem tanira ang panganingen: ‘Anda kang lag̱i ay kalalabten mi tung yeen. Paaw̱ig̱amu ra ilem taa tung yeen, ay ta yamu nagpadayunamu ra ka enged tung mga ubra-ubra ming balaw̱ag tung kalelyag̱an yang Dios.’

Yang Pananglit Natetenged Tung Duruang Mga Manigpakdeng Ta Balay (7:24-27)

Lucas 6:47-49

24 “Purisu kung tinu pay pamati tung mga bitalaung naang nag̱ipagpadapatu, ang pagkatapus tumanen na ra ka, ya ray nag̱ipananglitu tung sasang taung mawayang yang kinaisipan na. Ay tung pagpakdeng na yang balay na, yang pinabunsaran yang adili na kaw̱ut enged duun tung kabatuan. 25 Pagkatapus kuminuran da yang banwa ta tudu-tudu ang asta linempanan da. Pati yang palet kumintel da ka ta duru ang asta pinamilug̱an da yang balay nang binungsaran. Piru indi ra ka enged naunu pa ay sangkad tung kabatuan yang mga adili na. 26 Piru kung tinu pay pamati tung mga bitalaung naa ang pagkatapus indi na ra ka ilem tumanen, ya si kay nag̱ipananglitu tung sasang taung kiput yang isip na. Ay tung pagpakdeng na yang balay na, duun da ilem ipakdengay na tung kenay. 27 Pagkatapus kuminuran da ta tudu-tudu, diritsyu rang linempanan yang banwa, pati yang palet kumintel da ka ta duru ang asta pinamilug̱an da yang balay nang binungsaran. Anday dumang pinakaw̱ut na, ya ra magkalipuat ang gew̱a rang pisan,” ag̱aaning duun ti Jesus.

28 Purisu nagkainabu ra ang atiing pagtapus da ni Jesus tung pagparadapaten na yang mga bitalang atia, durung pagkabereng yang mga tau tung pasais nang nagturuldukanen. 29 Ay yang naberengan nira tung anya, yang pagturuldukun na tung nira may builu nang maktel ang yay pagpailala ang tanya may katengdanan na ka man ang ipinakdul yang Dios tung anya. Belag̱an pariu tung pasais yang mga sag̱ad ang yay dating mga manigtulduk tung nira.

8

Yang Pagpamaayen Ni Jesus Tung Sasang Taung May Dispirinsia Tung Ulit Nang Makamamansa (8:1-4)

Marcos 1:40-45; Lucas 5:12-16

1 Taa numanyan, tung pandanek ni Jesus tung napabukatud ang atiing pinagtuldukan na, duru-durung mga taung namagpakignunut da tung anya. 2 Buay-w̱uay ta gesye, may sasang taung nagpalenget tung anya ang may dispirinsia tung ulit nang makamamansa*. Dayun dang nagluud tung pinagtalungaan nirang durua ang nagpakiildaw tung anyang mag̱aning, “Ameey, kung malelyag̱a ilem, nag̱askeanu ang sarangan mung kuaten tung yeen yang dipirinsiaung naang pagpamansa tung pagkatauu,” mag̱aning. 3 Numanyan, dayun dang dineenan ni Jesus ang inaning, “Ag̱alelyag̱aw ka, kuatana ra yeen,” mag̱aning. Pagkatapus lag̱i-lag̱ing nakuatan da ka man tung dipirinsia nang atia. 4 Numanyan nagkalalangan da ti Jesus tung anyang mag̱aning, “Kuidaw, india ra enged magbaw̱alitaen maskin tung ninu pa natetenged tung binuatung naa tung nuyu. Anday dumang buaten mu, mag̱angaya ra kanay duun tung sasang pari ang magpateleng ang yawa limpiu ra. Pagkatapus magpadasag̱a ra ka dayun tung anya ta sasang ayep ang iprisintar na tung Dios ang katulad ka tung urdinansang ibinutwan ni Moises ang tukaw† ug̱ud asan da nga kumpurmiay yang mga tau ang anda ray dapat ang pamiruan nira tung nuyu,” mag̱aning.

Nag̱adayaw Ni Jesus Yang Pagtaralig̱en Yang Sasang Kapitan Ang Durug Dakul (8:5-13)

Lucas 7:1-10; 13:28-29

5-6 Taa numanyan, atiing ti Jesus kuminaw̱ut da duun tung lansangan ang Capernaum, may nagpakigbag̱as tung anyang sasang kapitan tung sang grupung mga sundalung atiang mga tag̱a Roma. Durung pakiildaw na tung ni Jesus ang mag̱aning, “Ameey, yang turuw̱ulunu paglaru. Ya ra ileg lalakday takaa tung balay ang indi ra mapangimi-kimi. Durug liwag yang pagkabetang na.” 7 Mag̱aning ti Jesus ang nagtimales, “Angayenu ra kanay ang pamaayenen.” 8 Mag̱aning ka yang kapitan ang nagtuw̱al, “Ameey, indi ra. Belag̱anaw bag̱ay tung nuyu ang yawa pay patakwalenu tung balayu. Basta magkalalangana ra ilem, atiang lag̱i magmaayen da yang turuw̱ulunu. 9 Kipurki maskin nganing yuu, kabisaduaw ra ka tung pagpalalang tung mas abwat ta katengdanan tung yeen ig kabisaduaw ra ka tung pagkalalangan tung mga sundaluu. Kung lalanganu yang sam bilug ang mangay duun, atiang lag̱i magpanaw ra ka man. Pati yang sam bilug ya ka, kung guuyanung magpalenget tung yeen, atiang lag̱i, magpalenget da ka man. Asta yang sasang kirepenu ya ka, kung lalanganung mag̱ubra ta sasang bag̱ay, atiang lag̱i ubraen na ra ka man,” ag̱aaning. 10 Pagkagngel ni Jesus tia, nabereng da ta mupia. Dayun dang nagbitala tung mga taung atiang pamagpakignunut tung anya ang mag̱aning, “Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, taa tung banwa tang naang Israel, anda pay taung nag̱apanawanung maning taag dakul yang pagtaralig̱en na tung yeen. 11 Iugtulu tung numyu, kung ipabistu ra nganing yang Dios yang paggaraemen na tung baklung kaliw̱utan, durung mga taung tag̱a maskin ay pang banwaay ang belag̱an pa man mga masigkanasyun ta ang ya ray panlugtan yang Dios ang mamagpakisaru ra tung na Abraham, ni Isaac, may ni Jacob‡. 12 Piru yang kadaklan ang mga kanubli nira simanyan ang mabaked yang pagtalig nira ang tanira ray bag̱ay ang mangalg̱ud, ya pa kay pangaskasen yang Dios ang ipamlek duun tung sasang lugar ang makiklep ang alawid ang pisan tung anya. Duun da tanira mamagtarangiten ang mamagkaretket yang mga isi nirang mamagpapinitinsia,” mag̱aning. 13 Pagkatapus dayun na sing inaning yang kapitan ang, “Puidia ra kang mulik. Magkamaningan da ka man yang kumpurming itinalig mu tung yeen,” ag̱aaning. Pagkatapus tung uras ang atii, nagmaayen da ka man yang turuw̱ulun yang kapitan.

Duru-durung Mga Tau Ang Nag̱apampamaayen Ni Jesus (8:14-17)

Marcos 1:29-34; Lucas 4:38-41

14 Taa numanyan, pagkaw̱ut ni Jesus duun tung balay ni Pedro, ya ray naita na yang punyangan nang baw̱ay ang ya ra ilem aglalakday asan. Ay agkiniten da. 15 Numanyan pagdeen ni Jesus tung kalima na, lag̱i-lag̱ing naumpawan yang maepet. Pagkatapus diritsyu rang nagbangun ang nag̱impisa rang nag̱asikasu tung anya.

16 Numanyan, atiing pagkasantek da yang kaldaw, durung mga taung agdimunyuen ang ipinampadangep da yang mga aruman nira tung ni Jesus. Numanyan sam pabitala ra ilem ni Jesus, antimanung namaglalayasan da yang mga dimunyu. Pati yang mga taung may mga laru, luw̱us na ra kang pinampamaayen tung uras ang atii. 17 Nagkamaningan da ta maning tia ug̱ud asan da magkamatuud yang sasang ipinaula yang Dios tung ni Isaias ang sasang manigpalatay nang tukaw ang mag̱aning,

“Tanya mismu yang magpamaayen tung yaten tung mga kaladuan ta, yay magpanguat tung mga masiit ang nag̱asinti ta,” mag̱aning§.

Yang Nag̱asikad Enged Ni Jesus Tung Sasang Taung Nag̱alelyag Dang Mag̱ing Tauan Na (8:18-22)

Lucas 9:57-62

18 Taa numanyan pagkaita ni Jesus ang duru-durung mga tau ang pamagrikudu tung anya, nagkalalangan da tung yamen ang mga tauan na ang mag̱aning, “Ala, magpatindakita ra kanay,” ag̱aaning. 19 Numanyan tamang tamang magsaayami ra rin na Jesus, may sasang sag̱ad tung mga urdinansang pinanubli tung mga kinaampu ang ya ray nagpalenget tung anyang mag̱aning, “Ameey, magpakignunutaw ra tung nuyung magpaugyat, maskin aria pa manganing,” ag̱aaning. 20 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Maayen pa yang mga dayap tung talun, may mga anas nirang siguradu, pati mga lamlam may mga bayay nirang sadili. Indi ra ilem yuung pag̱aningen ang Maninga Tau ang anday pirmaminting pag̱elkanu,” mag̱aning. 21 Pagkatapus may sam bilug pang taung pagpaugyat da tung ni Jesus ang yay nabngang mag̱aning tung anya, “Ameey, bakluaw ra magpadayun tung pagpaugyatu tung nuyu, kung maimu ilem tung nuyu, tugtayaw ra kanay nuyung mulik ang para kung mapatay ra nganing ti tatay, mapalg̱uru ra tung leyang,” ag̱aaning. 22 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al, “Bilug̱un mu ra ilem yang isip mung magpaugyat tung yeen. Yang bag̱ay ang atiang nainambit mu, ipatug̱ay mu ra ilem tung duma ang pamanalugpatay pa tung Dios. Bag̱ay ang pisan tung nirang mamanlug̱ud tung mga aruman nirang patay ra,” mag̱aning.

Yang Pagpalinaw Ni Jesus Tung Tampung Durug Ketel (8:23-27)

Marcos 4:35-41; Lucas 8:22-25

23 Pagkatapus tia, dayun da ka enged ang nagsaay ti Jesus tung balangay, kasiraanami ra kang nag̱apangugyatan na. 24 Numanyan tung pagpalayag yamen tung aw̱uyuk, nainalianami rang binungsaran ta tampung durug ketel ang asta yang balangay gesye ra ilem ang napnukan. Piru ti Jesus tanya sigi ra ilem ang elek. 25 Numanyan dayun dang pinalengtan yamen ang pinuaw ang inaning, “Ameey, taw̱ang! Magkaralemesita ra taa,” ag̱aaningami. 26 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales, “Ayw̱a pinatalaw mi ra yang mga isip mi? Midyu tung nag̱apakulangan mi ra yang pagtaralig̱en mi tung yeen,” mag̱aning. Pagkatapus dayun dang nagbangun ang nagsambeng tung palet may tung lakun. Lag̱i-lag̱ing naglinaw rang pisan. 27 Atii, durung pagkabereng yamen ang mga kaarumanan na. Purisu nag̱araning-aninganami ra ilem ang mag̱aning, “Unu ra kayang klasiay ta tau taa? Maskin yang palet pati yang lakun, luw̱us dang pamananged tung anya!” mag̱aning.

Nag̱apalayasan Ni Jesus Ta Mga Dimunyu Yang Durua NGa Tauan (8:28-9:1)

Marcos 5:1-20; Lucas 8:26-39

28 Taa numanyan, pagkaw̱ut ni Jesus duun tung tindak yang aw̱uyuk duun tung baw̱anwaan yang mga Gadareno, binag̱as da ta durua nga tauan ang pariung pag̱aekel-ekelan ta mga dimunyu. Duun mamanliit tung may mga leyang ang pinanlug̱uran ta mga patay. Kumus durug karaiseg, anday magpanayang-nayang ang magpanaw duun tung karsadang atia. 29 Numanyan pagbag̱as nira tung ni Jesus, dayun dang namaglelpaken yang dimunyung mag̱aning, “Yawang pag̱aningen ang Ana yang Dios, ayw̱a nag̱apasilabtanami pa nuyu? Muya yang inangay mu taa ay parusaanami ra nuyung indi pa nganing agkaw̱utun yang uras ang ipinagtipu yang Dios,” mag̱aning. 30 Numanyan duun tung tukaw-tukaw, may sasang kaayepan ang mga baw̱uy ang gaw̱ung ang pamanulyad-tulyad. 31 Numanyan yang mga dimunyung atia, namagpakiluuy ra ilem tung ni Jesus ang mag̱aning, “Kung yami talagang palayasenami ra ka enged nuyu tung mga taung naa, maayen pa duunami ra ilem ipasuutay mu tung mga baw̱uy ang atii,” ag̱aaning. 32 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al, “Ala, sigi ra,” ag̱aaning. Purisu dayun dang namansilayas tung durua nga tauan ang atiang namansilakted tung mga baw̱uy ang namansisuut. Pagkasuut nira tung mga baw̱uy, dayun dang namansikurbut tanirang tanan ang namagpataladtad ang diritsyu ra ilem tung aw̱uyuk ang namampakpa ang asta nagkaralemes da ilem ang luw̱us. 33 Taa numanyan yang mga manig̱asikasu tung mga baw̱uy ang atia, dayun dang namaglalaksuan ang namansiangay duun tung lansangan. Pagkaw̱ut nira duun, namagbaw̱alitaen da natetenged tung tanan ang nagkarainabu. Pati yang nainabu tung durua nga tauan ang atiang dinimunyu ra rin, ya enged ay ipinagbalita nira. 34 Purisu anday dumang dinangat na, yang mga taung tag̱a lansangan, alus pa ilem tanirang tanan namansilua rang namansiangay duun tung ni Jesus ang namagpakigbag̱as. Numanyan, pagkabag̱as nira tung anya, dayun dang namag̱intra amu-amu tung anya ang basta magliit da ilem duun tung banwa nira.

9

1 Purisu ti Jesus tanya, anday dumang binuat na, dayun da ilem ang nagsaay tung balangay ang nagpatindak si ang asta nagbalik da duun tung Capernaum ang yay lansangan ang pag̱atiniran na.

Nag̱apapruibaan Da Ni Jesus Ang Tanya May Katengdanan Nang Magpatawad Tung Mga Kasalanan Yang Mga Tau (9:2-8)

Marcos 2:1-12; Lucas 5:17-26

2 Naa pala may sasang taung namamilay ra yang mga tinanguni na ang ya ra ilem agtuang-tuangay yang mga aruman na tung papag ang nag̱idangep tung ni Jesus. Numanyan pagkasiman ni Jesus ang tanira may pagtalig nira tung anya, dayun na rang binugnu yang taung atiang namamilay ra yang mga tinanguni nang inaning, “Duduy, paktelen mu ra yang isip mu, ay nag̱apatawara ra yeen tung mga kasalanan mu,” ag̱aaning. 3 Naa pala may mga tau asan ang yay mga sag̱ad tung mga urdinansang pinanubli tung mga kinaampu ta. Pagkagngel nira yang inaning ni Jesus tung taung atiang namamilay ra yang mga tinanguni na, dayun dang ipinagkesen-kesen nira tung mga isip nirang maning taa: “Abaa yang tau kang naa ka, ya rag pagtiwakaw tung pagkadios yang Dios!” 4 Kumus nag̱adeep da ni Jesus kung unu pay laksu yang mga pag̱irisipen nira, dayun dang nagbugnu tung nira ang mag̱aning, “Ayw̱a nag̱alaumanaw numyu ta malain? 5 Kanisip mi ang sungaw ra ilem yang inaningu tung taung naa ang pinatawaru ra tung mga kasalanan na? Piru kung aningenu si ang magbangun dang magpanaw, asan da ngaskeay mi kung yang bitalaw sungaw ra ilem u kung may kamatuuran na. 6 Purisu papruibaanu ra numanyan tung numyu ang yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, may katengdananu ka man tung katanekan ang magpatawad tung mga tau yang mga kasalanan nira,” mag̱aning. Pagkatapus diritsyu rang pinag̱aning na yang taung atiang pamamilay yang tinanguni na, “Ala, magbanguna ra asan. Eklan mu ra tiang lulubgan mung mulik,” mag̱aning. 7 Pagkatapus yang taung atia, dayun da ka man ang nagbangun ang minulik tung balay na. 8 Pagkaita yang mga taung atiang buntun, nangabereng da ta duru ang nunut da ka ta pagdarayawen nira tung Dios ang may sasang taung pinakdulan na ta katengdanan na ang maning tia.

Natetenged Tung Inangay Ni Jesus Tung Kaliw̱utan Ang Naa (9:9-13)

Marcos 2:13-17; Lucas 5:27-32

9 Pagkatapus tia, ti Jesus dayun dang luminua tung balay ang nagpanaw. Numanyan yuung ti Mateo, naitaaw ra anyang yuug kakarung tung upisinaung pagpanukut tung mga tau yang mga balayaran nira tung gubirnu. Mag̱aning tung yeen ang nagbugnu, “Amus Mateo, magpakignunuta ra tung yeen ang magpaugyat,” ag̱aaning. Pagkagngelu tia, dayunaw rang kumindeng ang nagpakignunut tung anya.

10 Taa numanyan nagkamaning da ang ti Jesus pagpakigsaru ra tung yeen duun tung balayu, kasiraan da ka tanira yang nag̱apangugyatan nang dati. Duru rang mga kaarumananung mga manigpanukut ang namansikaw̱ut da ka, kasiraan da ka tanira yang duma ang nag̱alamku ka ta kadaklan ang durug kakinasalananen*. Pagkatapus dayun dang namagpakigsaru tung ni Jesus may tung yamen ang mga tauan na.

11 Taa numanyan may mga Pariseo ka asan ang nangaita tung nainabung atia. Purisu dayun dang namag̱istinggir tung yamen ang nag̱apangugyatan ni Jesus ang mag̱aning, “Ayw̱a asan dag pagpakigsaru yang manigtulduk mi tung mga manigpanukut ang atiang mga mandaraya may tung mga kaarumanan nirang atiang duru kag kakinasalananen†?”

12 Numanyan pagkagngel ni Jesus tia, ya ray nagtuw̱al ang asan da ipapanaway na tung sasang pananglit ang mag̱aning, “Yang mga taung makektel anday kaministiran nira yang manigbulung, kung indi, ya ra ilem yang mga taung may mga laru. 13 Maayen pa, pasadsaran mi ra kanay ta mupia yang sasang napabtang tung kasulatan ang para mamaresmesan mi yang linagpakan yang sasang inaning yang Dios tung mga kinaampu tang mag̱aning,

‘Mas matimbang tung yeen ang mag̱irildawanamu kay tung magpadasag̱amu ta mga ayep ming para ya ag̱iprisintaray mi tung yeen,’ ag̱aaning‡.

Asan da ngaintindiay mi yang linyang pag̱ausuyu. Kipurki yang inangayung mag̱imbitaren ang para magpaugyat tung yeen, belag̱an yang mga taung pagtalig ang tanira matadleng tung pagterelengen yang Dios, kung indi, ya ra ilem yang kumpurming mangamin ang tanya talagang makinasalananen ka man,” mag̱aning.

Yang Dating Nag̱apgesan Ta Mga Tau May Yang Baklung Nag̱ipatuman Ni Jesus Tung Nira Indi Enged Magkatunuan (9:14-17)

Marcos 2:18-22; Lucas 5:33-39

14 Numanyan may mga taung nag̱apangugyatan ni Juan ang manigbenyag ang namansiangay ra tung ni Jesus ang namagkig̱a ang mag̱aning, “Ayw̱a kaya ang yang mga taung naang nag̱apangugyatan mu indi pamamlek tung pagparanganen nira? Ta yamen may yang mga Pariseo, pirmiaming pamlek tung pagparanganen yamen natetenged tung sasang urdinansang pinanubli tang mga Judio,” mag̱aning. 15 Yang tuw̱al ni Jesus tung nira, yang sadili na ipinananglit na tung laliing pangasawa. Mag̱aning tung nira, “Ayw̱a, kung may kumbira, magkabag̱ay w̱asu ang yang pamagkumpanya tung pangasawa mamagpakapungaw ra ilem ang indi ra mamagpakigsaru mintras asan pa tung tepad nira yang aruman nira? Ug̱aring may uras ang kaw̱utun ang yang aruman nirang atia, lag̱unutun dang eklan tung tepad nira. Atia ya ray uras ang magkabag̱ay rang pisan ang ipamlek nira tung pagparanganen nira natetenged ka man tung kapupungawen da nirang duru.

16 “Ayw̱a, tinu pay nag̱aintindian ming tau ang yang aw̱el nang lag̱i-lag̱i ra ya pay tambelan na ta aw̱el ang baklu ang indi pa nag̱abunakan? Kipurki kung maning tia ya pay buaten na, anday dumang mainabu, yang tinambelan bekngen da ka ilem yang baklung itinambel ang nagkere ang asta mas dang magwangwang yang lasik na kay tung primiru. 17 Dispuis tinu pay nag̱aintindian ming tau ang yang binung baklung ingkelan tung saralug̱an, asan da ilem papagbaalay na tung parabtangan ang lag̱i-lag̱i ra? Kipurki kung maning tia ya pay buaten na, kung mabaal da nganing tia, belaken na ra ka ilem yang parabtangan. Anday duma, mailas da ka ilem yang binu, pati yang parabtangan, diadu ra ka. Kung indi, mas maayen pa ang yang binung baklu, asan da ibukbukay tung parabtangan ang baklu ka ang malpes ka ilem manleskag ug̱ud parariung indi mangaunu pa,” mag̱aning.

Yang Pagpamaayen Ni Jesus Tung Sasang Baw̱ay May Yang Pagpabui Na Si Kang Uman Tung Sasang Mulang Baw̱ay (9:18-26)

Marcos 5:21-43; Lucas 8:40-56

18 Numanyan, atiing indi pa nag̱atapus ti Jesus ta pagbitala, may sasang may katengdanan tung pagsaragpunan tang mga Judio ang ya ray nagkaw̱ut. Pagkaw̱ut na, dayun dang napadagpa tung pinagtalungaan nira ni Jesus ang nagpakiildaw tung anyang mag̱aning, “Yang anaung baw̱ay baklu pa ilem nabuntukan ta linawa na. Kung maimu ilem tung nuyu, nuntay kanay duun tung balay ang para madeenan mu. Atia, madeenan mu ilem, mabui si,” mag̱aning. 19 Pagkagngel ni Jesus tia, dayun dang kumindeng ang nagnunut tung anya, kasiraanami ra kang mga nag̱apangugyatan na. 20 Numanyan atiing pagnurunutanami ra na Jesus, may sasang baw̱ay ang ya ra ilem agsisikup tung buku ni Jesus ang nagdeen tung sam bilug ang mabilug-bilug ang atiang yag tataked tung sidsiren yang aw̱el nang langkuy. Yang baw̱ay ang naa, tung seled sam puluk may durua rang takun, muya-muya ra ilem ang nag̱aawasan. 21 Yang ikinesen-kesen na tung isip na maning taa: “Maskin aw̱el na ra ilem yang madeenanu, atiang lag̱i magmaayenaw ra,” mag̱aning. 22 Numanyan tung pagdeen yang baw̱ay tung aw̱el na, dayun dang nagbira ti Jesus ang naita tung anya. Pagkaita na, dayun na rang binugnu ang inaning, “Ipag, indi mu ra ilem papagdua-duaen yang isip mu. Nagmaayena ra tung pag̱alaru mung atia ay natetenged itinalig mu ra kang lag̱i tung yeen,” mag̱aning. Purisu mag̱impisa tung uras ang atii, nagmaayen da ka man.

23 Numanyan nagpadayun da ti Jesus yang pagparanawen na ang asta kuminaw̱ut da duun tung balay yang manig̱erekelen. Pagpakled na duun, naita na yang mga manigpalauta§ may yang mga taung pamaggirinla. 24 Pagkaita na tung nira, dayun dang nagkalalangan tung nirang mag̱aning, “Ala, magluaamu rang tanan asan. Ti Nini belag̱an patay, kung indi, ag̱elken ilem,” mag̱aning. Pagkagngel nira tia, ya ra ilem agtalangkakay nira. 25 Numanyan atiing pagpalua na tung nira, dayun dang nagpakled tung kuartung atiang pag̱alubgan yang mula. Pagpakled na, dayun na rang pinggesan tung kalima na ang pagkatapus nagbangun da ka man yang mula. 26 Purisu yang nainabung atia nabantug da tung intirung banwang atii.

Yang Pagpamaayen Ni Jesus Tung Durua NGa Burayan (9:27-31)

27 Numanyan atiing pagliit da ni Jesus duun tung balay ang atia, may durua nga burayan ang namag̱impisa rang namagpakignunut tung anya. Sigi ra ilem yang pagkekendalen nirang mag̱aning, “Yawang manubli tung paggaraemen ni Adi David, ildawayami ka,” ag̱aaning. 28 Piru ti Jesus tanya, indi ra nagliing-liing, kung indi, nagpadayun da ilem tung pagparanawen na ang asta kuminaw̱ut da duun tung balay ang pag̱atiniran na. Pagkaw̱ut na, dayun dang nagpakled pati yang durua nga burayan, namagpakled da kang namagpalenget tung anya. Numanyan dayun na rang tinalimaan ang mag̱aning, “Panangeramu ka ang kayananung buaten yang nag̱aingaluk ming atia tung yeen?” Mag̱aning tanirang namansituw̱al, “Ee, Ameey, talagang panangerami!” 29 Atii, diritsyu rang pinandeenan ni Jesus yang mga mata nirang inaning, “Magkamaninganamu ra ang kumpurmi ra ilem tung nag̱apananged mi tung yeen,” mag̱aning. 30 Pagkatapus nangabuskad da ka man yang mga mata nira. Numanyan nagpaaman da ti Jesus tung nira ta malebat-lebat ang mag̱aning, “Kuidaw, indiamu ra enged magbaw̱alitaen maskin tung ninu pa,” mag̱aning. 31 Piru tung pagliit nira tung balay na, maskin pinag̱urdinan da, anday dumang binuat nira, indi ra ka enged nangaegtem, kung indi, namagbaw̱alitaen da ka enged natetenged tung binuat nang atia tung nira ang asta nagsarambung da ilem yang balita tung intirung sinakepan yang banwang atia.

Nag̱apamaayen Ni Jesus Yang Sasang Apa (9:32-34)

32 Tamang tamang pamansiliit yang durua nga tauan ang atia tung balay, may sasa si kang taung nag̱iated tung anyang apa. Yang natengeran yang pagkaapa na, tanya agdimunyuen. 33 Numanyan tung pagpalayas ni Jesus tung dimunyu, atiang lag̱i napagbitala ra yang taung atia. Ya ray naberengan ta mupia yang mga tau. Purisu namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Indiita pang pisan nag̱aita ta maning tia taa tung banwa tang Israel, kung indi, numaan ilem,” ag̱aaning. 34 Numanyan pagkagngel yang mga Pariseo tia, namansianing da tanira ang “Aa, yang taung atia, nag̱apagpalayas nganing ta mga dimunyu ay natetenged nag̱apaktel ni Satanas ang yay pagmangulu tung nira,” mag̱aning.

Nag̱ibilug Da Yang Pag̱urubraen Ni Ginuung Jesus Duun Tung Galilea (9:35-38)

35 Kapurisu maning da ka man tia yang nagkarainabu atiing pagliliw̱utun ni Jesus tung mga lansangan pati mga baryu duun tung intirung sinakepan yang Galilea. Yang bida na nagturuldukanen tung mga taung pamagsaragpun-sagpun tung nira nirang mga pagsaragpunan. Nagparakaw̱utun da ka dayun tung nira yang sasang matinlung balita ang yang Dios mag̱impisa rang magtukud yang paggaraemen nang baklu tung mga tau. Nagparamaayenen da ka tung may mga laru maskin unu pang klasing masiitay. 36 Tung pagterelengen na tung mga taung atiang buntun ang muya-muyang pamagpalenget tung anya, ya ra ngaildaw ta duru tung nira. Ay pamanluluw̱ayan da yang mga isip nira ay pangalingalag da ta duru natetenged nag̱apaw̱aya-w̱ayaan da ilem yang mga manig̱erekelen tung nira natetenged tung pag̱irintindien tung Dios. Yang kaalimbawaan nira maning pa tung mga kaayepan ang anda ray manigpastur ang pagpadag̱en-dag̱en tung nira. 37 Purisu yaming nag̱apangugyatan na, pinag̱aningami ra anyang, “Duru-durung mga tau ang mga simpan dang mamagpamati tung bitalaw. Yang kaalimbawaan nira maning pa tung paray ang malapad ang arayeg̱en da, piru kulang yang mga manig̱ayeg. 38 Purisu ya ra kay ipag̱ampu mi tung Dios ang yay maning pa tung pag̱erekelen yang paayeg ang panuw̱ulun na yang mga manig̱ayeg na ang para mamangayeg da yang paray na,” mag̱aning.

10

Nag̱apiaran Ni Jesus Ta Kagaeman Yang Mga Taralig̱an Nang Sam Puluk May Durua (10:1-4)

Marcos 3:13-19; Lucas 6:12-16

1 Numanyan yaming nag̱apangugyatan ni Jesus ang sam puluk may durua pinapagsaragpunami ra anya ang pagkatapus pinamiaranami ra ka anya ta kagaeman yamen ang magpalayas tung mga dimunyung namagsuut tung mga tau ig magpamaayen ka tung mga taung may mga laru, maskin unu pang laruay. 2 Ya ra taa yang mga aran yamen ang mga taralig̱an ni Jesus ang sam puluk may durua bilang mga apustul na. Yang pagmangulu-mangulu tung yamen ang tanan ti Simon ang pinapuanggaan tung ni Pedro. Yang aruman na tung pagliliw̱utun yang ari nang ti Andres. Yang magdasun ti Santiagong durua kang mag̱ari ni Juan ang yay mga ana ni Zebedeo. 3 Yang magdasun ti Felipe, durua ni Bartolome. Yang magdasun ti Tomas may yuu ka mismung ti Mateo ang atii kanay manigpanukutaw ra rin ta balayaran tung gubirnu. Yang magdasun, ti Santiagong ana ni Alfeo, durua ni Tadeo. 4 Yang magdasun ti Simon ang sam bilug ang yay kinasakpan da rin yang sasang partidung durug iseg yang pagbaratukun nira tung gubirnu yang mga tag̱a Roma, durua ka ni Judas ang Iscariote ang tung uri, ya ra ka man ay nagtraidur tung ni Jesus.

Yang Mga Bitalang Nag̱ipabalun Ni Jesus Tung Sam Puluk May Durua NGa Tauan Na Baklu Papanaway Nang Mamagparakaw̱utun (10:5-15)

Marcos 6:7-13; Lucas 9:1-6

5 Numanyan yaming nag̱apangugyatan nang atiang sam puluk may durua, bakluami papanaway na, may mga bitalang ipinabalun na tung yamen ang maning taa: “Kung magpanawamu ra nganing, indiamu ilem magdistinu tung mga baw̱anwaan yang mga tag̱a duma-rumang nasyun ubin maskin tung mga lansangan yang mga Samarianen. 6 Kung indi, yang pabilug̱an ming angayen ya ra kanay ilem yang mga masigkanasyun tang mga Israel ang yang kaalimbawaan nira maning pa tung mga karnirung nagkaratalang da. 7 Ya ray pampakaw̱utan ming panganingen ang kinaw̱ut da yang uras ang ipagpundar yang Dios yang paggaraemen nang baklu tung nira. 8 Kung may mapanawan ming mga taung may mga laru nira, pampamaayenen mi, pati mga patay, pampabuien mi si kang uman, asta yang may mga larung tung ulit nirang makabiw̱iru, pampamaayenen mi ka, pati yang mga dimunyung namagsuut tung mga tinanguni yang duma, pampalayasen mi ka. Kumus diw̱aldi ilem yang pagpakdulu tung numyu yang kagaeman ming atia, indi ra ka magkabag̱ay ang pabayaren mi pa yang mga taung atiang pampakaayenen mi.

9-10 “Dispuis paisanu ra ilem yang pagparanawen mi. Indiamu magbalun ta kuarta, maskin unu pang klasiay, mag̱ing bulawan man, mag̱ing salapi man, mag̱ing saway man. Indiamu ka mag̱ekel-ekel ta puyu-puyu ang pariu ka tung pag̱aekel-ekelan ta mga manigpalimus. Maskin lambung ming irimaraan mi, sandalyas, ubin bastun pa, indi mi ka ekel-ekelan. Ay yang sasang manigparakaw̱utun, bag̱ay kang asikasuen tung mga kaministiran na ang yay maning pa tung isuul tung anya yang mga taung nag̱apampakaw̱utan na. 11 Dispuis kung kumaw̱utamu ra nganing tung sasang lansangan ubin baryu, magpaniiramu ra ta tau ang midyu may kalelyag na kang magpadayun tung numyu tung balay na. Duunamu ra ilem magdayun ang asta magliitamu ra ilem tung banwang atia. 12 Pagkatapus tung pagpakled mi tung balay na, kumustaen mi ka yang pamag̱istar asan ang aningen, ‘Yamung tanan ang pag̱istar taa tung balay ang naa, maimu rang pakaayenenamu ra ka ta mupia yang Dios.’ 13 Simanyan kung panangeren nira yang ipagpakaw̱ut mi tung nira natetenged tung yeen, magkamaningan da ka man tanira ang katulad ka tung ikinumusta ming atia tung nira. Piru kung indi mamananged, bawien mi ra ilem yang ikinumusta ming atia tung nira. 14 Kung ariamu pang balayay nga dayun u kung ariamu pang lansanganay nga distinu, ang pagkatapus indiamu ka enged risibien nira pati yang bitalang nag̱ipagpakaw̱ut mi indi ka enged pamatien nira, magliitamu ra ilem asan. Ug̱aring tung pagliit mi, pakdulan mi ta sasa pang sinyalis. Yang apuk tung banwa nira ang namandepet tung mga kakay mi, ya ray itagbeng-tagbengay mi ug̱ud asan da nga paamanay mi ang yang pagpakuindi nirang atia tung numyu ya ray panuw̱alan nira tung Dios. 15 Iugtulu tung numyu, kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagsintinsia yang Dios tung tanan ang mga tau, malakan-lakan pa yang parusang dangaten yang mga tag̱a lansangan ang Sodoma may Gomora kay tung dangaten yang mga taung tag̱a maskin ay pang lansanganay ang kumpurming namagpakuindi tung numyu.

Nag̱apabantay Ni Jesus Tanira Natetenged Tung Mga Kaliwag̱an Ang Magkarapanawan Nira Tung Pagturumanen Nira Yang Nag̱ituw̱ul Na Tung Nira (10:16-25)

Marcos 13:9-13; Lucas 21:12-17

16 “Papatandaan mi ta mupia yang bitalaw. Ta yamung pag̱atuw̱ulung magparakaw̱utun yang bitalaw, yang kaalimbawaan mi maning pa tung mga karniru ang duunamu ra ipaangayayu tung mga taung maning pa tung mga kirung talunanen ta kaiseg. Purisu yang maayen ang panularen mi ya ra yang mga iraw ang durug tarem yang mga isip nira pati yang mga kalapati ang durug kaamumu. 17 Nag̱apabantayamu ilem yeen ay may mga masigkanasyun ta mismu ang yay magpadeep tung numyu ang para idimandaamu ra nira tung mga usgadu. Duunamu mismu paburdunay yang pamagmaepet-epet tung mga pagsaragpunan nira. 18 Kung kaisan guyuranamu nirang patalungaen tung mga gubirnadur may tung mga adi pa natetenged tung pagkererengen mi tung yeen. Panlugtan nganing yang Dios ang magbuat ta maning tia tung numyu ug̱ud asanamu nga pakdulay na ta lugar ming magparakaw̱utun tung nira natetenged tung yeen. Pati yang mga kaarumanan ka nirang belag̱an kang mga masigka Israel ta, mapampakaw̱utan mi ka tung mga uras ang atia. 19 Kung pabistaanamu nganing nira ta maning tia, indiamu ilem magpakabegbeg ta mga kulu mi kung unu pay ituw̱al mi u kung ya pa ag̱ari yang pametang-betang mi yang mga bitala mi. Ay kipurki kung kaw̱utun da nganing yang uras ang atia, paisipenamu ra yang Dios kung unu pay ipanuw̱al mi. 20 Ay yang mga bitalang ipanuw̱al mi tung nira, belag̱an numyung sadiling bitala, kung indi, ya ray ipaisipay tung numyung ipabitala yang Espiritu Santong nag̱ipatinir tung numyu yang Ama mi.

21 “Maning taa yang mainabu tung sam pamilya. Kung tinu pay mananged tung Matinlung Balita natetenged tung yeen, ya ray demtan yang mga putul nang idangep tung usgadung ipaimatay. Ang kaisan ya ra kay buaten yang sasang ama tung mga ana nang namagpasirung da tung yeen. Ang kaisan, kung yang mga ginikanan ya ray namagpasirung tung yeen, ya ra kay batukan yang mga ana nirang ipaimatay. 22 May uras ang kaw̱utun ang demtanamu ra ka ta maskin tinu pang tauay arangan da ilem tung yeen ang nag̱akegngan mi. Piru kung tinu pay magpatenten yang isip nang magpadayun ka enged tung pagtaralig̱en na tung yeen, maskin imatayen pa, ya ray tapnayen yang Dios ang ipalg̱ud tung kaliw̱utan ang baklu. 23 Kung yamu dereeg-deeg̱an tung sasang lansangan, magpalaksuamu ra ilem tung dumang lansangan ang para duunamu si magparakaw̱utun. Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, baklu mi ra mateptep yang tanan ang mga lansangan taa tung banwa tang naang Israel, ta yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, magbalikaw ra*.

Indi Mamaglaum Yang Mga Tauan Ni Jesus Ang Mas Matinlu Yang Buaten Yang Mga Tau Tung Nira Kay Tung Buaten Nira Tung Ni Jesus (10:24-25)

Lucas 6:40

24 “Yang sasang taung pagpaugyat indi maglaum ang tanya mas pang galangen kay tung pag̱ugyat tung anya. Pariu ka tung sasang turuw̱ulun. Indi ka maglaum ang tanya mas pang sapten kay tung ag̱alen na. 25 Purisu yang sasang pagpaugyat kaministiran ang mag̱ing kuntintu tung isip na ang mapasaran ta pariu ka tung nag̱apasaran yang pag̱ugyat tung anya. Pati yang sasang turuw̱ulun, kung mapasaran ta pariu ka tung nag̱apasaran yang ag̱alen na, ya ka. Kung yuung maning pa tung sasang tatay tung pamalay-w̱alay, yuu ag̱aningay ta mga tau ang ti Satanas†, yamung lug̱ud tung pamalay-w̱alayu mas pang pakulainenamu nira.

Nag̱apaktel Nang Magpakatenten Ang Mag̱agwanta Tung Padeeg-deeg (10:26-31)

Lucas 12:4-7

26 “Purisu indiamu mag̱eled tung maskin tinu pang tauay ang magkuntra tung numyu. Ay kipurki demdemen mi yang bitalaw: anday nag̱atipig̱an ang indi luw̱awan, anda kay nag̱italuk ang indi makdekan. 27 Purisu kung unu pay nag̱ipag̱aningu tung numyu ang ita ita ilem, ya ray ipagpakaw̱ut mi enged tung publiku maskin unu pay buaten yang mga tau tung numyu. Kung unu pay nag̱ipag̱alas-alasu tung numyu, ya ra kay ipagngel mi tung kadaklan. 28 Indiamu mag̱eled tung mga taung gustu nirang mangimatay tung numyu ang ya ra ka ilem yang mga tinanguni mi ay sarangan nirang patayen, ang pagkatapus anda kay sarang ang mabuat nirang malain tung ispiritu mi. Kung indi, yang dapat ang eldan mi enged, ya ra yang Dios ang yay sarang ang magbuat ta ikadiadu yang tinanguni yang sasang tau pati ispiritu na duun tung impirnu. 29 Dispuis para indiamu mag̱eled tung buaten yang mga tau tung numyu, pademdeman mi ra ilem yang mga kutung ang mga balaynen. Indi w̱a, kung mangalangamu tung palingki, maskin duruang bilug, durung pisan agkabaratu? Piru andang pisan ay kutung may sam bilug ang lumagpak tung tanek ang indi magtandaan yang Ama mi. 30 Ya pa yamung mga tauanu, paw̱aya-w̱ayaanamu pa anya? Ultimung mga bua mi ilem ngani pinamilang na rang tanan. 31 Purisu indiamu mag̱eled. Ay yamu mas maal tung anya kay tung mga kutung ang paneng.

Natetenged Tung Pag̱urubligaren May Pag̱iringwaraen (10:32-33)

Lucas 12:8-9

32 “Kapurisu kung tinu pay mag̱ubligar tung katalungaan yang mga masigkatau na ang tanya sasa rang tauanu, ig disir ta yeen, kung kaw̱utun da nganing yang uras, yuu kay magpailala tung anya tung katalungaan ni Ama duun tung langit ang tanya sasa ra ka man tauanu. 33 Piru kung tinu pay mag̱ingwara tung yeen tung katalungaan yang mga masigkatau na ang tanya belag̱an tauanu, ig disir ta yeen, yang buatenu, ingwaraenu ka tung katalungaan ni Ama duun tung langit ang tanya belag̱an ka man tauanu.”

Ti Jesus Ya Ray Pagbelag̱anan Ta Isip Yang Sam Pamilya (10:34-39)

Lucas 12:49-53; 14:26-27

34 Mag̱aning ti Jesus ang nagpadayun yang bitala na, “Indiamu maglaum ang yang inangayu taa ang para yang tanan ang mga tau mamag̱uruyunan dang mamagsarasaan, kung indi, asan da ngani mamagsuruag-suag̱an natetenged tung pagpabetang nira tung yeen ang indi ra magpariu-pariu. 35 Ayw̱a indiamu paamanenu, sindu anday dumang pakaw̱utun na, kung indi, yang sam pamilya magberelag̱an da ta kinaisipan may kinaisipan. Yang sasang lalii magbelag̱an ta kinaisipan tanirang mag̱ama. Yang sasang baw̱ay magbelag̱an ka ta kinaisipan tanirang mag̱ina. Yang sasang minag̱aren ang baw̱ay magbelag̱an ka ta kinaisipan tanirang magpunyangan ang baw̱ay. 36 Bilang yang magkuntra enged tung sasang tumatalig tung yeen ya ra mismu yang may kaampiran tung anya. 37 Purisu katulad tung sasang ana, kung yang gegma na tung ginikanan na ya ray lusu tung gegma na tung yeen, yang taung atia, indi magkabag̱ay tung yeen ang ugyatanu pa. Pariu ka tung sasang ginikanan. Kung yang gegma na tung ana na ya ray landaw tung gegma na tung yeen, ya ka, indi ka magkabag̱ay tung yeen ang ugyatanu pa. 38 Kung tinu pay indi magpakatenten ang mag̱agwanta tung mga kaliwag̱an ang maskin ipalansang pa tung krus‡ ig magpalalang ka tung yeen, yang taung atia indi magkabag̱ay tung yeen ang ugyatanu pa. 39 Kung tinu pay pagsikad ang yang sadili na ang pirmi tung matinlu, asan da nga kapa-kapaay na yang kaampiran na tung yeen. Piru kung tinu pay mamirdi tung sadiling kalelyag̱an na natetenged tung yeen ang yuu ray ipalusu na ta gegma na, asan nga siguruay na yang kaampiran na tung yeen ang yay pagnatisan nang asta tung sampa§.

May Ibles Yang Dios Tung Kumpurming Magtaw̱ang Tung Mga Manigparakaw̱utun (10:40-42)

Marcos 9:37; Lucas 10:16; Marcos 9:41

40 “Tung pagliliw̱utun ming pagparakaw̱utun yang bitalaw, kung tinu pay mag̱asikasu tung numyu tung balay na, katimbang nang yuu kay nag̱asikasuen na. Dispuis kung tinu pay mag̱asikasu tung yeen, katimbang na ka ang yang nagtuw̱ul tung yeen, ya kay nag̱asikasuen na. 41 Kung tinu pay mag̱asikasu tung numyung pag̱apanuw̱ulung magpalatay yang bitala yang Dios natetenged ag̱ilalaenamu ka anyang maning ka man tii, may ibles yang Dios tung anyang magkapariu ka tung ibles na tung numyung mga manigpalatay. Kung tinu pay mag̱asikasu tung numyung matinumanen tung nag̱auyunan yang Dios natetenged ag̱ilalaenamu ka anyang maning ka man tii, may ibles ka yang Dios tung anyang magkapariu ka tung ibles na tung numyung matinumanen. 42 Kung tinu pay magtaw̱ang tung numyung mga tauanu, maskin aranek ta pagkabetang ig maskin gesyeng bag̱ay ra ilem yang itaw̱ang na ang katulad ka tung sam basu ra ilem ang waing malamig ang ipainem na tung numyu natetenged ag̱ilalaenamu ra ka anya ang yamu nag̱atuw̱ulu, iugtulu tung numyu, siguradung balesan ka enged yang Dios,” mag̱aning.

11

1 Numanyan atiing pagkatapus ni Jesus tung pagparabalunun na ta mga bitala tung yamen ang nag̱apangugyatan nang sam puluk may durua, dayun dang nagliit tung lugar ang atii ang nagliliw̱utun tung mga lansangan ang alelengeten ug̱ud magturuldukun tung mga tau ang nunut da ka ta pagparakaw̱utun na tung nira yang Matinlung Balita.

Yang Nag̱ituw̱al Ni Jesus Tung Pinanuw̱ul Ni Juan Ang Mamagpasiguru Tung Anya (11:2-19)

Lucas 7:18-35

2 Numanyan ibalik ta ra kanay tung ni Juan ang atiang manigbenyag ang duun da ka man tung kalabus*. Atiing nabalitaan na ra natetenged tung mga buat-buat ni Jesus ang tung anyang pag̱intindi ya ra yang pag̱aningen ang Cristo, nanuw̱ul da tung pinangugyatan nang duma ang mansiangay ra kanay duun tung anyang mamagpasiguru. 3 Numanyan tung pagkaw̱ut nira, mag̱aning tung ni Jesus, “Minangayami ilem taa, ay gustu yamen ang magtalimaan tung nuyu kung yawa ka man yang pag̱aningen ang Cristong Mananapnay ang nag̱aelatan kang lag̱i yamen u kung may duma pang dapat ang elatan yamen?” mag̱aning. 4 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtuw̱al, “Ala, magbalikamu ra duun tung ni Juan. Ibalita mi ra tung anya yang kumpurming nag̱agngel mi kag nag̱aita mi taa. 5 Aningen mi ang yang mga buray pangaita ra, pati mga barik pangapanaw ra ka, pati mga taung may dispirinsia tung mga ulit nirang makabiw̱iru, nag̱apanguatan da ka ta pagkamansadu nira, pati mga bengel pangagngel da ka, pati mga patay nag̱apampabungkaras da ka. Asta yang mga taung kumpurming aminadu ra ang anda ray sarang ang mabuat nirang matinlu ang para risibien yang Dios, ya ra kay nag̱apampakaw̱utan ta Matinlung Balita kung ya pa ag̱aring mapalg̱uran da nira yang paggaraemen na†. 6 Kidispuis pa aningen mi ka dayun ti Juan ang durug tinlu yang mabtangan yang sasang taung indi enged maplekan ta ipagtalig na tung yeen,” mag̱aning ti Jesus duun tung nira.

Yang Pagdayaw Ni Jesus Tung Ni Juan (11:7-19)

Lucas 7:24-28

7 Numanyan atiing namagliit da yang mga tauan ni Juan ang atia, ya ray pagpasanag ni Jesus tung mga taung atiang buntun natetenged tung ni Juan. Mag̱aning tung nira, “Atiing pag̱angay mi tung ni Juan duun tung banwang atiing palag-palag yang tau na, unu pang klasiay ta tau ang nag̱alaum ming maita mi duun? Yang kalaum mi w̱asu tanya sasang taung guruyud-guyuran ta tau ang katulad ka tung tigbaw ang kung eyepen da nganing ta palet, pagpanunut-nunut da ilem? 8 Kung belag̱an kang ya tii, unu pa w̱asu ay inangay mi duun? Gustu mi ilem basung magteleng tung sasang taung pagsuut ta durug tinlung aw̱el? Belag ka siguru, ay kipurki yang mga taung mga maning tia yang bisti nira duun da ilem ngaitaay mi tung mga palasiu yang mga adi. 9 Kung belag̱an kang ya tii ay inangay mi, tay unu pa w̱asu yang katuyuan mi duun? Gustu mi w̱asung magteleng tung sasang taung tinuw̱ul yang Dios ang magpalatay yang bitala na tung numyu? Anday duma, talagang yaa, ya ra ka man tii ay naita mi duun. Piru iugtulu tung numyu yang taung atiing naita mi duun, landaw pa nganing tung mga manigpalatay yang bitala yang Dios ta namagtukaw ang mga panimpu. 10 Ay kipurki ti Juan ang naa ya ka man ay nag̱adapatan yang sasang inaning yang Dios tung sasang aruman na ang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

‘May sasang taung tuw̱ulunung magpalatay yang bitalaw tung mga tau ang yay ipatkawu tung nuyu ug̱ud katulad ka tung sasang pagliway yang dalan, yay maning pa tung magliway tung mga isip nira ug̱ud simpan da tanirang mamampauyun da tung nuyu,’ mag̱aning‡.

11 Iugtulu tung numyu, tung tanan ang mga manigpalatay ta namagtukaw ang mga panimpu, anda ray lumandaw tung ni Juan ang naang manigbenyag. Piru maskin pang maning tia, yang sasang tauanung napalg̱ud da tung palaksu yang paggaraemen yang Dios, maskin pag̱atelengan ang aranek ta pagkabetang, piru may nalandawan na pa ka enged tung ni Juan§. 12 Dispuis, mag̱impisa pa atiing paglua ni Juan ang manigbenyag ang asta ra ilem simanyan ang tung yeen da, yang palaksu yang paggaraemen yang Dios ang naang baklu, mapuirsa yang abanti na ig mapuirsa ka yang mga taung kumpurming pag̱imuras dang magpalg̱ud*. 13 Ang pagkatapus, kung unu pay palaksu yang paggaraemen nang atia, nagkaraula yang tanan ang mga manigpalatay yang bitala yang Dios pati yang nagkaraula ni Moises. Piru baklu pa nag̱impisang nagkamatuud da yang nagkaraula nira, tung paglua ni Juan.

14 “Ig kung gustu ming mananged tung inula yang sasang manigpalatay†, asan da ngaintindiay mi ang ti Juan ang naa ya ray nanubli tung katengdanan ang pinggesan ni Elias ang tukaw. 15 Purisu yang nag̱agngel yang mga talinga mi, ipabtang mi tung mga isip mi. 16-17 Piru ay pa w̱a? Yang mga tau simanyan ang indi mamag̱impurmi tung yeen, unu pay mapananglitanu tung nira? Anday duma tanira maning pa tung mga mamula ang pamagkarayam tung plasa ang maskin unyen pa ta paiwan-iwan yang mga kaarumanan nira, indi ka enged mapatunu-tunuan yang kalelyag̱an nira. Ya ra ag̱aningay yang mga kaarumanan nirang, ‘Uay, duruamug kaduruma! Ang magtarangit-tangitenaming mag̱urulimengmeng-ulimengmengen, indiamu ra malelyag ang magpakigsampura. Utru si ang patikanamu yamen, indiamu si ka enged malelyag ang magtaralekan.’ 18 Talagang yay magkatamang mapananglitanu tung mga taung atia ay kipurki atiing paglua ra ni Juan ang manigbenyag, maita yang mga tau yang ug̱ali nang pamlek ang kaisan tung pagparanganen na ig indi ka panginem ta binu, indi ra nauyunan nira, kung indi, ya ra ag̱aningay nirang pag̱aekel-ekelan ta dimunyu. 19 Utru si ang tung yeen dang pag̱aningen ang Maninga Tau, tung pagluaw tung mga tau, maita ra nganing nira yang ug̱aliu ang indiaw pamlek tung pagparanganenu kag panginemaw kang kaisan ta binu, indiaw ra ka nauyunan nira, kung indi, yuu ka ag̱aningay nirang takaw̱aw ig bulatsiruaw pa kumus pagpakigbarkadaw tung mga manigpanukut may tung duma ang ya kay nag̱alamku nirang mga teleb ta kasalanan. Piru yang planu yang Dios ang atiang nag̱apangindian da nira, duun da nga pruibaay tung mga taung kumpurming pagpauyun tung yamen ni Juan ang talagang durug tinlung planu sigun tung pinakaw̱ut na tung nira,” mag̱aning duun ti Jesus.

Nag̱apanganugunan Ni Jesus Yang Mga Taung Namagpakuindi Tung Anya (11:20-24)

Lucas 10:13-15

20 Numanyan may uras ang ti Jesus nag̱intra ra biw̱italaen natetenged tung kateteg̱asen yang mga taung tag̱a duma-rumang mga lansangan ang ya ray pinagpaitaan na ta durung mga pruibang maktel ang pagkatapus indi ra ka enged nangapanligna tung mga kasalanan ang pag̱abuat nira. 21 Mag̱aning tanyang nagbitala, “Kanugun yang mabtangan yang mga taung atiang tag̱a Corasin may Betsaida. Kipurki kung kisira duunaw ra rin tung Tiro may Sidon napagpalapus ta mga pruibang maktel ang pariu ka tung ipinagpaluaw duun tung mga lansangan nirang atia, siguru yang mga taung atii nabuay ra ka rin ang nangapanligna tung mga kasalanan nira. Nabuay ra ka rin ang nangapagsuut ta mga aw̱el ang magig̱ilek ang nangapagbukbuk ta mga kaw̱u tung mga kulu nira ang para asan da mamagpailala ang tanira pamanligna rang matuud. 22 Piru iugtulu tung numyu, kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagsintinsia yang Dios tung tanan ang mga tau, malakan-lakan pa yang parusang dangaten yang mga tag̱a Tiro may Sidon kay tung dangaten yang mga tag̱a Corasin may Betsaida. 23 Pati yang mga taung atiang tag̱a Capernaum, ya ka, kanugun ka yang mabtangan nira. Ay kipurki yang kanisip nira mamagkatinir da ta dengeg nirang mas abwat ang asta mamanungkuk da duun tung langit ang pagkatapus duun da ka ilem mangalambeg tung Hades. Kipurki yang mga pruibang maktel ang ipinagpalapusu duun tung lansangan nira, kung duun pa rin tung lansangan ang Sodoma nga paluaay atiing tukaw, ang asta ra ilem simanyan duun pa ka rin yang lansangan ang atii. 24 Piru iugtulu tung numyu, kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagsintinsia yang Dios tung tanan ang mga tau, malakan-lakan pa ta gesye yang parusang dangaten yang mga tag̱a Sodoma kay tung dangaten yang mga tag̱a Capernaum,” ag̱aaning duun ti Jesus.

Yang Pag̱imbitar Ni Jesus Tung Mga Inusinting May Mga Kalbatan Ang Mamampalenget Da Tung Anya (11:25-30)

Lucas 10:21-22

25 Numanyan tung mga uras ang atii ang midyu durung pamagkuntra tung ni Jesus, anday dumang binuat na, nag̱ampu ra tung Dios ang mag̱aning, “Amang makagag̱aem tung tanan, mag̱ing tung kalangitan may tung katanekan man, durug dakul yang pagpasalamatu tung nuyu. Ay pinapaglaw̱uk mu ra yang isip yang mga taung pagtalig tung pagkamataku nira ang para indi ka ilem maintindian nira sigun tung paggaraemen mung naang baklu ang nag̱ipagpakaw̱utu. Ang pagkatapus binuskad mu yang isip yang mga taung mga inusinti ug̱ud mamaresmesan da nira yang mga bag̱ay ang atia. 26 Salamat, Ama, ang nagkamaningan da ka man ta maning tia ay natetenged ya kang lag̱i ay uyun tung kalelyag̱an mu,” mag̱aning. 27 Numanyan pagkatapus na ta pag̱ampu, dayun dang nagpasanag tung mga tau ang mag̱aning, “Yang tanan ang atiang nag̱ipagpalatayu tung numyu, luw̱us dang ipinag̱intriga tung yeen ni Ama. Andang pisan ay nag̱asangkad yang kabag̱ay-bag̱ayan yang pagkabetangu ang yuuy pag̱aningen nang Ana na, kung indi, tanya ilem ang pag̱aningenung Amaw. Pati tanya, anda kang pisan ay nag̱asangkad yang kabag̱ay-bag̱ayan yang pagkabetang nang tanyay pag̱aningenung Amaw, kung belag̱an, yuu ka ilem ang pag̱aningen nang Ana na pati yang kumpurming nag̱alelyag̱anung pabunayag̱an. 28 Nag̱askeanung magluw̱ayenamu rang aglebatan natetenged tung mga katuw̱ulan ang atiang nag̱ipatuman tung numyu yang mga manigtulduk. Magpalengetamu ra tung yeen ay kuatanamu ra yeen tung lebat ang atiang pag̱asakan mi ug̱ud maenayanamu ra. 29 Kung tung bakang magsingkawan da ipananglitayu, magpagaemamu ra tung yeen ang magpatulduk. Ay yuu belag̱anaung maiseg ang magkalalangan tung numyu, kung indi, duruaug kaamumu. Purisu kung magpagaemamu ra tung yeen, talagang maenayanamu ra ka man ang matuud tung lebat ang atia. 30 Ay kipurki yang nag̱ipatumanu tung numyu, malpes ilem ang pauyunan mi ig malakan‡ ka ilem ang usuyun mi,” mag̱aning duun ti Jesus.

12

Pagkuruntraan Da Ti Jesus May Yang Mga Pariseo Natetenged Tung Pagturumanen Yang Katuw̱ulan Sigun Tung Kaldaw Ang Nag̱ipamaenay (12:1-8)

Marcos 2:23-28; Lucas 6:1-5

1 Numanyan may mininsa ang ti Jesus napanaw ra tung dalan ang naknga tung katriguan, kasiraanami ra kang nag̱apangugyatan na. Natuun tung kaldaw ang nag̱ipamaenay tang mga Judio tung mga pag̱urubraen. Kumus yami nag̱aampayanami ra ta suw̱uk, anday dumang binuat yamen, yang pagparanawen yamen ya ra kay pag̱aplut-aplut yamen yang mga kaluay yang trigu ang pagkatapus pag̱akerekese yamen ang pag̱adekem yang mga beyed na. 2 Numanyan may mga Pariseo asan ang nangaita tung pag̱abuat yamen ang atia. Pagkaita nira, dayun dang namag̱istinggir tung ni Jesus ang mag̱aning, “Ba tia, ayw̱at pamaglampas da yang mga taung nag̱apangugyatan mung atia tung urdinansa ta ang anday mag̱urubraen ta maning tia tung kaldaw ang nag̱ipamaenay?” mag̱aning. 3 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtuw̱al, “Ayw̱a, indi mi pa ka enged nag̱amaresmesan yang sasang napabtang tung kasulatan natetenged tung sasang binuat ni Adi David atiing tanya duru ra atiing suw̱uk na pati yang mga aruman na? 4 Indi w̱a nagpakled tanya duun tung balay-w̱alay ang atiing pinagtuuan pa rin nira tung Dios atii kanay ang pagkatapus pinangan na yang tinapay ang atiing sagradu ang ya ag̱ipabtangay tung katalungaan yang Dios ang ya pa ka man ay bawal ang panganen na pati mga aruman na kumus belag̱an mga pari? Piru maskin bawal, indi ra ka ipinakusalak yang Dios tung nira*. 5 Dispuis indi mi pa ka enged nag̱amaresmesan yang sam bilug pang katuw̱ulan ang tung kaldaw ang nag̱ipamaenay may nag̱ipaubra tung mga pari duun tung pagtuuan ang pinakalusu? Purisu kung ikumpalar duun, puiding aningen ta ang ya rag likday nira yang urdinansang bawal ang ipag̱ubra nira tung kaldaw ang nag̱ipamaenay. Piru indi ra ka nag̱ipakusalak yang Dios tung nira yang pag̱urubraen nirang atia. 6 Piru iugtulu tung numyu, may sasang kuminaw̱ut da taa tung numyu ang mas pang landaw kay tung pagtuuan ang atiang pinakalusung pag̱ubraan yang mga paring atia tung kaldaw ang nag̱ipamaenay. 7 Isipen mi ra kanay yang sasang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

‘Mas ang may timbang tung yeen ang mag̱irildawanamu kay tung magpadasag̱amu ilem ta mga ayep ang ya ag̱iintrigay mi tung yeen,’ ag̱aaning†.

Kisira rin ang nag̱amaresmesan mi ra kung unu pay linagpakan na tia, siguru indiamu ra rin nagpakusalak tung mga taung naang belag kang kasalanan yang pag̱abuat nira. 8 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, yuu ray pamala tung mga tauanu kung ya pa ag̱ari yang pag̱urusuyun nira tung katuw̱ulan yang Dios natetenged tung kaldaw ang nag̱ipamaenay,” mag̱aning.

Ti Jesus Nag̱apakusalak Yang Mga Pariseo Sigun Tung Kaldaw Ang Nag̱ipamaenay (12:9-14)

Marcos 3:1-6; Lucas 6:6-11

9 Numanyan nagliit da ti Jesus tung lugar ang atia ang minangay duun tung pagsaragpunan nirang sam bilug ang nagpakled. 10 May tau duun ang napilayan da yang kalima nang sam belak. Taa numanyan may mga Pariseo duun ang ya ray namanalimaan tung ni Jesus ang mag̱aning, “Uyun basu tung urdinansa ang yang sasang taung may dispirinsia tung tinanguni na pamaayenen pa ka enged ta aruman nang tau maskin kaldaw ang nag̱ipamaenay?” Yang ipinagtalimaan nira ta maning tia ay gustu nirang may madeepan nira ta puntus tung anya ang para madimanda nira tung mga ustisia. 11 Mag̱aning ka ti Jesus ang tuminuw̱al, “Ipabetangu kanay, kung may karniru mi ang nabugsu tung bug̱ang, indi mi w̱asu taw̱angan ang lag̱ing akunun, maskin natuun pa tung kaldaw ang nag̱ipamaenay? 12 Ig disir kumus yang sasang tau mas maal kay tung sasang karniru, uyun dang pisan tung katuw̱ulan yang Dios ang magbuatita ta ikaayen yang sasang masigkatau ta maskin tung kaldaw ang nag̱ipamaenay,” mag̱aning. 13 Pagkatapus dayun na rang inaning yang taung napilayan yang kalima na, “Ala, iunat mu ra tiang kalima mu,” ag̱aaning. Tamang-tamang ag̱iunat na, naulikan dang lag̱i ang pariu tung duw̱aling kalima na. 14 Piru pagkaita yang mga Pariseo tia, dayun dang namaglua ang namag̱urunta-untaan da kung ya pa ag̱ari yang pagpaimatay nira tung ni Jesus.

Natetenged Tung Pasais Yang Sasang Turuw̱ulun Ang Pinilik Yang Dios (12:15-21)

15 Numanyan, pagkabalita ni Jesus ang tanya nag̱atimaan da nira ta maning tia, dayun dang nagliit tung lugar ang atia ang may mga taung duru ang namagpakignunut da tung anya. Pagkatapus kumpurming tinu pa tung nira ay paglaru, luw̱us na rang pinampamaayen. 16 Tung pagpamaayen na tung nira, dayun na rang pinaglalangan ang indi enged mamagbaw̱alitaen ang natetenged tung anya.

17 Tung maning tiang pasais na tung nira, nagkamatuud da yang sasang ipinaula yang Dios tung ni Isaias ang manigpalatay ang tukaw ang mag̱aning,

18 “Atia yang turuw̱ulunung piniliku. Tanyay nag̱agegmaanu ig ya kay nag̱auyunanu ta mupia. Ya ray patiniranu tung Espiritu Santong para yay magpaktel tung anyang magparakaw̱utun tung mga tag̱a duma-rumang nasyun kung ya pa ag̱aring mapakinaw̱angan nira yang kalibrian ang nag̱isimpanu. 19 Piru tung pagparakaw̱utun na tung mga tau, anda tung anya ang magpakigdiskusiun ang pabalalaan. Indi na ka nganing paknulun yang busis nang magdiskursu tung mga karsada. 20 Kung tinu pay magluw̱ayen dang midyu nag̱aplekan da ta pagtalig na tung Dios, ya ray paamumuan na ta maayen. Kung tinu pay indi na ra sarangan yang sadili na, indi na ka palbatan, kung indi, ya ra nganing ay paitaan na yang kaneeman na. Ya ray prusigiran na ang asta magtukud da yang kalibrian ang mabaked. 21 Purisu pati yang mga tag̱a duma-rumang nasyun, ya ra kay panalig̱an nirang magpalua yang kaayenan ang pinangakuan yang Dios,” mag̱aning‡.

Yang Nag̱ituw̱al Ni Jesus Tung Nag̱ibangdan Tung Anya Ang Ti Satanas Unu Yay Pagpaktel Tung Anya (12:22-37)

Marcos 3:22-30; Lucas 11:14-23; 12:10

22 Numanyan may nag̱iated da tung ni Jesus ang taung buray ig apa pa natetenged pag̱aekel-ekelan ta dimunyu. Pagkatapus pinamaayen ni Jesus ang asta naita si kag nabitala si. 23 Pagkaita yang mga taung atiang buntun, durung pagkabereng nirang namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Ya ra w̱asu taa yang manubli tung paggaraemen ni Adi David ang ya kang lag̱i ay nag̱aelatan ta?” ag̱aaning. 24 Numanyan pagkagngel yang mga Pariseo tia, dayun dang namagsulingaag tung nirang mag̱aning, “Yang taung atia, indi nganing mapagpalayas ta mga dimunyu kung belag̱an tung ni Satanas§ ang yay pagmangulu tung nira!” mag̱aning. 25 Numanyan kumus nag̱askean da kang lag̱i ni Jesus kung unu pay nag̱abtang tung mga isip nira, dayun dang nagbitala tung nirang mag̱aning, “Ag̱aatkean mi, maskin ay pang inadianay, kung mamagkuruntraan da yang mga kinasakpan nang mamagbaratukan, makali ra ilem ang madiadu yang inadian nira. Maskin tung sasang lansangan ubin tung sam pamilya pa, kung magdarapig-dapig̱an da tanirang magsuruay-suayan, rangga ra ka yang pagsarasaan nira. 26 Kapurisu kung tama yang numyung atia ang ti Satanas yay pagpaktel tung yeen ang pagpalayas tung mga dimunyu, ig disir pagsuruag-suag̱an da pala tanira yang mga dimunyung nag̱amanguluan na mismu. Ya pa ag̱aring magdayun pa yang paggaraemen na? 27 Dispuis kung tama yang numyung atia ang nag̱apaktelaw ni Satanas ang pagpalayas tung mga dimunyu, tinu pa kaya ay pagpaktel tung mga aruman ming pagpalayas ka tung mga dimunyu? Aningen ming ti Satanas? Belag siguru. Ig disir maski nganing yang mga aruman ming atia, puidi rang mamarik tung katadlengan ming atia. 28 Piru kung ya ka man yang Espiritu Santo mismu yang pagpaktel tung yeen ang para mapagpalayasaw tung mga dimunyu, ig disir asan da ka nga pruibaay mi ang kinaw̱utanamu ra ka man yang puirsa yang paggaraemen yang Dios ang naang baklung pag̱atukuru. 29 Piru tung pagkamatuud, yang pagkinuntraay yamen ni Satanas ay maning taa tung pananglit ang naa. Kung may sasang mupiang lalii, anday makled tung balay na ang para mag̱akwat da rin tung mga ekel-ekel na kung indi na ra tukawen ang gapusun yang may balay. Atia, pagustu ra yang akwat na tung mga ekel-ekel na. 30 Purisu kumus maning da ka man tia yang pagkinuntraay yamen ni Satanas, kung tinu pay indi magpakigsasa tung yeen tung panagpunu tung mga tau, katimbang nang pagpakigkuntra tung yeen ang pagpangwasak tung nira ang para mas dang mamampalawid tung yeen. 31 Purisu tandaan mi ta maayen yang bitalaw. Maskin mapatawad yang mga tau tung maskin unu pang kasalananay ang binuat nira, maskin pang duminaren pa nira yang Dios, piru kung yay sawayan nira yang pag̱urubraen yang Espiritu Santo, atia ya ray kasalanan ang indi ra ka enged mapatawad na. 32 Kung tinu pay magduminar tung yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau, puiding patawaren pa yang Dios tung kasalanan nang atia kung pagsug̱atan na. Piru kung tinu pay mag̱enged ang magduminar tung Espiritu Santo ang yang pag̱urubraen na ya ray sawayan na, tay tia, indi ra ka enged mapatawad yang Dios tung panimpung naa pati tung panimpung kaw̱utun ang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na. 33 Ipananglitu ra kanay yang bag̱ay ang atia tung mga ayung mga manugburak. Kung yang ayu matinlu, pati yang burak na matinlu ka. Piru kung sayud, pati burak na sayud ka. Kipurki yang sasang ayu asan da tung burak na nga pruibaay kung matinlu u kung sayud. 34 Yang kaalimbawaan mi, yamu maning pa tung mga iraw ang madaralit. Ya pa ag̱aring mapagbitalaamu ta matinlu atiang malainamu kang lag̱i? Ay simpri kumpurming unu pay nag̱ipabalay yang sasang tau tung isip na, indi maimu ang indi na ipaluang ibitala. 35 Yang taung maayen, maayen ka yang nag̱ipalua na ay natetenged ang ya ra kang lag̱i ay nag̱ipabalay na tung isip na. Pati yang taung malain, malain ka yang nag̱ipalua na ay natetenged ang ya ra kang lag̱i ay nag̱ipabalay na tung isip na. 36 Iugtulu tung numyu, kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagsintinsia yang Dios tung mga tau, papanuw̱alen na tanira tung tanan ang mga ibinitala nirang anday kumpas na. 37 Kipurki kung unu pay nag̱ibitala mi, ya ray pitik ang usuyun nang magpatuw̱al tung numyu kung yamu nga sintinsiaay na tung kalainan u kung yamu nga sintinsiaay nang anday kasalanan,” mag̱aning ti Jesus.

Yang Sasang Pruibang Dapat Ang Intindien Yang Mga Tau (12:38-42)

Marcos 8:11-12; Lucas 11:29-32

38 Numanyan namansisublang da yang mga Pariseo may yang mga sag̱ad ang mag̱aning tung anya, “Ameey, gustu yamen ang may maita yamen ang pruibang makabew̱ereng ang ipalapus mu rang lag̱i numaan,” ag̱aaning. 39 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Abaa yang kadaklan ang mga tau simanyan, durug kalain yang palaksu yang mga pag̱irisipen nira. Yang paggeregmaen nira tung Dios nagrusaw ra. Maning pa tung gegma yang sasang baw̱ay ang paglimbung da tung kasawa na. Pamagtag̱am ta reg̱es tung yeen ang magpaitaw ta pruibang makabew̱ereng ang para ya ray magpailala ang yuug tuw̱ulay ka man yang Dios. Piru indi ra paitaanu ta pruiba puira pa tung sam bilug ang magkaanggid tung napanawan ni Jonas ang sasang manigpalatay. 40 Ay kipurki katulad tung ni Jonas ang tulung kaldaw yang tinir na duun tung tian yang dakulung ian*, ta yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau, tulu kang kaldaw yang tiniru tung adalem yang tanek. 41 Purisu kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagsintinsia yang Dios tung mga tau ang tanirang tanan pampabungkarasen na, yang mga taung atiing tukaw pa ang tag̱a Ninive, ya ra kay pakdengen yang Dios ang mulidung ipagpasunaid na tung mga tau simanyan. Duun da ka ipatielay na yang katadlengan nang magsintinsia tung nira. Kipurki tanira atiing pinagpakaw̱utan da ni Jonas, lag̱i-lag̱ing namanligna ra tung mga kasalanan nira†. Ang pagkatapus, yang mga tau simanyan, indi pa ka enged nag̱apanligna tung mga kasalanan nira ag̱ad naa ra yang sasang landaw pa tung ni Jonas ang pagparakaw̱utun ka tung nira. 42 Tung uras ang atia, yang sasang baw̱ay ang yay manigmangulu tung sasang banwa ang ampir duun tung salatan atiing tukaw, ya ra kay pakdengen yang Dios ang sasa kang mulidung ipagpasunaid na tung mga tau simanyan, ang duun da ka tung anya ipatielay na yang katadlengan nang magsintinsia tung nira. Kipurki yang baw̱ay ang atii, maskin alawid ang pisan yang banwang pinanliitan na, piru nagpaawat da ka enged ang nag̱angay taa tung banwa ta, basta mapagpamati ilem tung nag̱itulduk ni Adi Solomon ang makawawayang ta isip. Ang pagkatapus yang mga tau simanyan, ag̱ad naa rang pisan tung tepad nira yang landaw pa ta nag̱askean kay tung ni Adi Solomon ang ya kay pagturuldukun tung nira, ang pagkatapus indi ka nirag pamatien.

Ipinananglit Na Yang Pamagkuntra Tung Anya Tung Sasang Balay Ang Maskin Sinilig̱an Da, Piru Anda Pay Pagtinir (12:43-45)

Lucas 11:24-26

43-44 “Alimbawa, kung may dimunyung lumayas da tung sasang taung sinuutan na ra rin, unu pay mainabu? Anday duma, duun da ilem magpaalyu-alyu tung banwang kapas ay magsagyap da rin ta matiniran na. Piru kung anday maita na, maning taa yang ipagkesen-kesen na tung isip na: ‘Maayen pa magbalikaw ra ilem duun tung dating pinagtiniranung liniitanu.’ Numanyan tung pagbalik na, kaw̱utan na yang taung atiing liniitan na, yang kaalimbawaan na, maning pa tung sasang balay ang sinilig̱an dang ipinatayu-tayu na yang mga garamiten ang pagkatapus bakanti pa. 45 Purisu anday dumang buaten yang dimunyung atia, magpangkel da tung mga aruman nang pitu nga dimunyuan ang mas pang malain kay tung anya. Pagkatapus, tanirang tanan dayun dang mamagsuut tung taung atia ang para asan da mamagtinir tung anya. Purisu yang luaan na, mas dang maliwag yang malambeg̱an yang taung atia kay tung primiru ang sam bilug pa ilem din yang dimunyung pag̱ekel-ekel tung anya. Maning kang pisan tia ay malambeg̱an yang kadaklan ang mga tau simanyan ang durug kalain yang palaksu yang mga pag̱irisipen nira,” mag̱aning.

Pagpailala Ti Jesus Kung Tinu Pa Enged Ay Kaw̱ig̱en Nang May Kaampiran Tung Anya (12:46-50)

Marcos 3:31-35; Lucas 8:19-21

46 Numanyan atiing indi pa nag̱atapus ti Jesus ta pagbitala tung mga taung atiang buntun, asan da namansikaw̱ut ti nanay na may yang mga putul nang mga lalii. Asan da ilem kemdengan tung lua yang balay ang pamag̱elat, ay may gustu nirang mamagpakiksen tung anya. 47 Numanyan may sasang taung nagpaske tung anya ang mag̱aning, “Ameey, nakaa ra tung lua ti nanay mu may yang mga putul mung mga lalii. Gustu nirang mamagpakiksen tung nuyu,” ag̱aaning. 48 Mag̱aning ti Jesus ang nagtimales, “Ayw̱a, tung nuyung pag̱intindi, tinu pa w̱asu ay nanayu? Tinu pa w̱asu ay mga putulu?” ag̱aaning. 49 Pagkatapus yaming nag̱apangugyatan na, yami ray pinanulduk na ang nunut da ka ta pasanag nang mag̱aning, “Atia ra yang nanayu may yang mga putulu. 50 Ay kipurki kumpurming tinu pay pagtuman yang kalelyag̱an ni Ama duun tung langit, yay magkaw̱ig̱enung putulung lalii ubin putulung baw̱ay ubin nanayu,” mag̱aning duun ti Jesus.

13

Yang Nag̱ipagngel Ni Jesus Tung Mga Tau, Asan Da Nag̱ipapanaway Na Tung Pulus Pananglit (13:1-3a)

1 Numanyan tung kaldaw ang atii ti Jesus luminua ra tung balay ang nagpabakayan. Duun da kuminarung ay magturuldukanen si. 2 Duru-durung mga taung namagtaripukpuk tung anya. Purisu naparugal-rugal dang suminaay tung sasang balangay ang napaabwat-abwat ta gesye. Duun da ilem ngarung ang ya kag tatalunga tung mga taung kemdengan asan tung bakayan. 3 Duru-durung mga bag̱ay ang ipinagtulduk na tung nira ang asan da nag̱ipapanaway na tung mga pananglit.

Nag̱ipananglit Ni Jesus Yang Mga Tau Tung Mga Tanek Ang Tarakbulan Ta Binik (13:3b-9)

Marcos 4:3-9; Lucas 8:4-8

Mag̱aning tanyang nagpananglit, “Numanyan may sasang taung minangay duun tung pinagbangteran na, ay magtarakbulun da ta binik ta trigu. 4 Numanyan tung pagtarakbulun na, yang dumang binik nalagsik da tung dalan ang palanawan ta mga tau tung kakngaan ang pagkatapus kinaw̱utan da ta mga lamlam ang pinagsumpit. 5 Yang duma kang binik, duun ka nepa tung tanek ang manipis ang may batung tapik ang unayen ang alenget dang lumput tung ulit yang tanek. Purisu indi ilem nabuay, buminukngil da ay malw̱aw kang lag̱i yang tanek. 6 Numanyan pagkapangayag da ang atiing abwat da yang kaldaw, nangaleey ra ang asta namanlumpayeng dang pisan ay indi nangapanlamut ta adalem. 7 Yang duma kang binik duun ka nepa tung tanek ang may mga laskaw yang sapinit ang indi nadeeg̱an ta kapwa yang aradu. Purisu tung pagkatubu yang mga sapinit, pinanaw̱ed-saw̱eran da nira yang mga trigu ang pinagpig̱es. 8 Piru yang dumang binik duun da tung lunsan ang tanek nepa ang asta namansidarakul dang nangapamurak. Yang pangaluay yang duma arabubwat da ang tung kategkaan na ra, yang duma kasarangan, yang duma inisen. 9 Ta, yang nagngel ta mga talinga mi, ya ra kay painu-inuan mi ta mupia,” mag̱aning.

Yang Katuyuan Yang Pagparanangliten Ni Jesus (13:10-17)

Marcos 4:10-12; Lucas 8:9-10

10 Numanyan yaming mga nag̱apangugyatan nang dati, nagpalengetami ra tung anyang nanalimaan ang mag̱aning, “Natetenged tung unu pa w̱asu nag̱ipananglit mu ra ilem yang gustu mung ianing tung mga tau?” 11 Mag̱aning ka ti Jesus ang tuminuw̱al, “Yang nag̱ipagpananglitu tung mga tau ay natetenged belag̱an parariu ta pupusukun. Ta yamung pagpaugyat da tung yeen, linugtanamu ra yang Dios ang makdekan mi ra yang mga bag̱ay ang nag̱aegteman na pa rin ang tukaw natetenged tung paggaraemen nang baklu tung mga tau kung ya pa ag̱aring tukurun na. Piru tung mga taung atiang pamagpamati ka ilem, indi na ilinug̱ut. 12 Ay ya pa ag̱ari, kumpurming tinu pay maderep ang magpasadsad tung nag̱ipananglitu, dulangan pa yang Dios yang maintindian na ang para anday kulang na. Piru kumpurming tinu pay paw̱aya-w̱ayaen ang magpasadsad, maskin yang gesyeng atiang nag̱aintindian na, bawien da ka enged yang Dios tung anya. 13 Purisu ya ray nag̱ipagpagngelu ta mga pananglit tung nira ay natetenged yang kadaklan maskin sam puluk ang magteleng, maning pa tung anday sinakep ta mga mata nira, basin sam puluk ang mamati, maning pa tung anda kay nagngel nira, kag anda kay naintindian nira. 14 Purisu taniray nag̱atemengan da yang sasang ipinaula yang Dios tung ni Isaias ang tukaw ang mag̱aning,

‘Kung pampakaw̱utan da nganing yang mga taung naa yang bitalaw, mamati ra ilem ang mamati, piru indi ra ka enged mangakleran. Magteleng da ilem ang magteleng, piru maning pa tung anday sakpen ta mga mata nira.

15 Ay pa ag̱ari, yang mga kinaisipan nira pakiputun da nira, pati mga talinga nira pabengelen da ka nira, asta mga mata nira pameyengen da ka nira. Ya ray buw̱uaten nira ay may sasang pangamanan enged nira asan, ang kung disgrasia magkarakleran da yang mga kinaisipan nira, kung mag̱aranting da yang mga talinga nira, kung magkarabuskad da yang mga mata nira, muya mamagsug̱at dang mamagbalik tung yeen ang asan da rin nga panapnayayu,’ mag̱aning*.

16 Piru ta numyu, teed mi tiang kaayenan ang nag̱ipakdul da yang Dios tung numyu! Ay yang kaalimbawaan mi maning pa tung maikas da yang mga talinga mi, buskad da yang mga mata mi. 17 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay atiing tukaw pang mga panimpu, dakeleng mga manigpalatay, dakele kang mga taung matinumanen tung nag̱auyunan yang Dios ang duru ka rin ang kalelyag nirang mangagngel yang nag̱agngel mi numanyan tung yeen, ang pagkatapus indi ra ka nagngel nira. Duru ka rin ang kalelyag nirang mangaita yang nag̱aita mi numanyan tung yeen ang pagkatapus indi ra ka naita nira.

Nag̱ipasanag Da Ni Jesus Kung Unu Pay Linegdangan Yang Ipinananglit Na (13:18-23)

Marcos 4:13-20; Lucas 8:11-15

18 “Purisu ta numyu, pamatian mi ra kanay ta mupia kung unu pay linegdangan yang ipinananglitung atia natetenged tung manigtakbul. 19 Kung natetenged tung dalan ang atiang nalagsikan ta binik, yang linegdangan na ya ra yang kumpurming pamati tung nag̱ipagpakaw̱ut tung nira natetenged tung palaksu yang paggaraemen yang Dios ang baklu ang pagkatapus indi ra nira nag̱amaresmesan. Yang nag̱ainabu, nag̱apalengtan dang lag̱i ni Satanas ang yay pinangapunglan ta tanan ang malalain ang pagkatapus ludasen na ra tung mga isip nira yang nagngel nira. 20 Yang linegdangan yang tanek ang atiang manipis ang may batung natampek, ya ra yang duma ang kung mapamatian da nganing nira yang bitala yang Dios, atiang lag̱i magpauyun da ang duru rag kasadya yang mga isip nira. 21 Piru kumus indi nalamut ta ustu tung mga kinaisipan nira, indi ra ilem buay yang pagparanangeren nira. Ay kung mapasaran da nganing ta kaliwag̱an ubin pandeeg-deeg natetenged tung bitalang atiang nag̱apananged da rin nira, atiang lag̱i, mansipalpas da ka ilem. 22 Yang linegdangan yang tanek ang atiang may mga laskaw ang masapiniten, ya ra yang duma ang maskin pamati tung bitala yang Dios, piru kumus masyadung pagpakabegbeg nira tung mga pagpangabui nira taa tung kaliw̱utan ang naa ubin tung pag̱intris nirang magmanggad, maning pa tung asan da ilem nga pig̱esay yang bitalang nag̱agngel nira ang asta anda ray pinakaw̱ut na. 23 Yang linegdangan yang tanek ang atiang lunsan ya ra yang duma ang tung pagparamatien nira tung bitala yang Dios ya ray nag̱apamaresmesan nira ta mupia. Ya ra yang mga tau ang yang pag̱irintindien nira may pakaw̱utun nang nag̱auyunan yang Dios. Tung duma may pakaw̱utun nang kategkaan na ra enged, tung duma may pakaw̱utun nang kasarangan, tung duma geg̱esye ka ilem yang pakaw̱utun na,” mag̱aning.

Yang Nag̱ipananglit Ni Jesus Natetenged Tung Mga Ilamunun Ang May Pagkatrigu Na Ang Yay Nalaket Tung Katriguan (13:24-30)

24 Numanyan nagpagngel si ti Jesus ta sam bilug sing pananglit ang mag̱aning, “Yang palaksu yang paggaraemen yang Dios ang naang baklu maning taa. May sasang taung nagtarakbulun ta analadung binik yang trigu tung pinagbangteran na. 25 Pagkatapus may sasang law̱ii ang yang sasang taung pagpakigsuay tung anya yay nasubli tung uras ang ierelek da yang mga tau. Ya ra kay nagtarakbulun tung katriguan yang aruman na ang yang ipinanakbul na ya ra yang mga similya yang sasang ilamunun ang may pagkatrigu na† Pagkatapus ta pagtarakbulun na, dayun dang nagliit. 26 Numanyan tung pagtubu nira, amat-amat dang pinangisian, baklu ra ngailala tung mga kaluay nira ang naa pala laket-laket da yang trigu may yang ilamunun ang atia. 27 Numanyan pagkainsapu yang mga turuw̱ulun yang may trigu, dayun dang namagbalik tung ag̱alen nirang namagbaw̱alitaen ang mag̱aning, ‘Maepet, belag bang analadu yang binik ang atiing ipinatakbul mu tung yamen duun tung pinagbangteran? Ya ra ileg ari kaya ang naglalaketan da ilem yang trigu may yang ilamunun ang atiang may pagkatrigu na?’ 28 Mag̱aning ka yang ag̱alen nirang minles, ‘Aa, siguru yang taung atiang pagpakigsuay tung yeen, ya ray nagsisting nanakbul tia,’ Mag̱aning ka tanirang namanalimaan, ‘Ta, maepet, gustu mung pamundukun da ilem yamen yang may pagkatrigu na?’ 29 Mag̱aning ka tanyang tuminuw̱al, ‘Indi ra kanay. Muya pati yang trigu madamay pang mapunduk. 30 Maayen pa, paw̱ayaan da ilem kanay ang asta kaw̱utun da yang tilig̱ayeg baklu ra mandarayu yang mga manig̱ayeg ang pamundukun da kanay nira yang ilamunun ang atiing may pagkatrigu na ang pagkatapus pamegkes-begkesen nira ang para sirukun tung apuy. Matapus da nganing nira tia, baklu ra dayunay nirang ayeg̱en yang purung trigu ang tumpien tung tambuw̱uu,’ ” mag̱aning.

Yang Palaksu Yang Paggaraemen Yang Dios Nag̱ipananglit Na Tung Geg̱esyeng Mga Bag̱ay (13:31-33)

Marcos 4:30-32; Lucas 13:18-19

31 Numanyan nagpananglit si ti Jesus ang mag̱aning, “Yang kaalimbawaan yang palaksu yang paggaraemen yang Dios ang baklu ang naang pag̱atukuru, maning pa tung lisu ta mustasa‡ ang ingkelan yang sasang taung ipinanakbul tung sular na. 32 Maskin pinakagetey tung tanan ang mga lisu, piru kung tumubu ra nganing, ya ray mag̱ing pinakaabwat tung tanan ang kapariu nang luak ang gurulayen. Magyari rang ayu ang mananga-sanga ang pati mga lamlam duun da kag pamangapun ang pamagbayay,” mag̱aning.

33 Pagkatapus may sam bilug sing pananglit ang ipinagngel ni Jesus ang mag̱aning, “Yang kaalimbawaan yang palaksu yang paggaraemen yang Dios ang naang baklu, maning pa tung pampaleskag ang ilinaket ta sasang baw̱ay tung sang palangganang arina ang pag̱abuat nang tinapay ang asta pinaleskag na yang intirung pag̱amasa na,” ag̱aaning.

Naula Kang Lag̱i Atiing Tukaw Ang Ti Jesus Magparanangliten (13:34-35)

Marcos 4:33-34

34 Yang tanan ang mga bag̱ay ang atia natetenged tung paggaraemen yang Dios ang baklu luw̱us ang ipinapanaw na tung mga pananglit ang ipinagngel tung mga taung atiang buntun. Indi nagparakaw̱utun tung nira kung indi ipinapanaw na tung mga pananglit. 35 Purisu asan da nagkamatuud yang sasang ipinaula yang Dios tung sasang manigpalatay ang tukaw ang mag̱aning,

“Kung magparakaw̱utunaw ra nganing tung mga tau, magparananglitenaw. Ipasimanu tung nira yang mga bag̱ay ang inegteman pa rin yang Dios disti pa atiing pag̱imu na yang kaliw̱utan,” ag̱aaning§.

Nag̱abadbaran Da Ni Jesus Kung Unu Pay Linegdangan Yang Ipinananglit Na Natetenged Tung Ilamunun Ang Atiang May Pagkatrigu Na (13:36-43)

36 Numanyan nagpaske ra ti Jesus tung mga tau ang tanya magliit da. Purisu dayun dang minulik duun tung balay na ang nagpakled. Numanyan pinalengtan da yamen ang nag̱apangugyatan nang inaning, “Maimu ilem, pasanag̱ayami ka kung unu pay linegdangan yang ipinananglit mu natetenged tung ilamunun ang atiang may pagkatrigu na ang nalaket tung katriguan*.” 37 Mag̱aning ti Jesus ang nagpaintindi, “Yang taung atiang nagtarakbulun ta analadung binik, yuu ra ang pag̱aningen ang Maninga Tau. 38 Yang pinagbangteran ya ra yang bilug ang kaliw̱utan. Yang analadung binik ya ra yang mga taung nagpagaem dang bug̱us tung Dios. Yang ilamunun ang atiang may pagkatrigu na, ya ra yang mga taung nag̱amanguluan ni Satanas. 39 Yang taung atiang nagpakigsuay tung aruman na ang ya kay nagtarakbulun ta similya yang may pagkatrigu na, ya ra ka man mismu ti Satanas. Yang linegdangan yang ayeg, ya ra yang uras ang ipagtapus yang Dios tung panimpung naa. Yang mga manig̱ayeg ya ra yang mga angil. 40 Purisu katulad ka tung ilamunun ang atiang may pagkatrigu na ang pinamunduk dang pinagpunpun ang pagkatapus pinagsiruk tung apuy, maning kang pisan tia ay mainabu tung uras ang ipagtapus yang Dios tung panimpung naa. 41 Ay ta yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau, panuw̱ulunu yang mga angilung punpunun da nira yang mga taung kumpurming pagpagaem-gaem ilem tung yeen. Ya ra yang kumpurming pagsunlug tung mga aruman nirang magpakasalak may yang kumpurming nagpadayun tung paglalampasen nira tung mga katuw̱ulan yang Dios. 42 Tanirang tanan luw̱us ang ipamlek nira tung impirnu, duun tung apuy ang maning pa tung sasang urnuan. Duun da tanira mamagtarangiten ang mamagkaretket yang mga isi nirang mamagpapinitinsia. 43 Pagkatapus yang mga taung nag̱abiw̱ilangung salu rang pisan tung pagterelengenu, pampadengeg̱anu ra ta mupia duun tung baklung kaliw̱utan ang paggaeman yang Ama nira ang yang pagkabetang nira masusulaw rang pisan ang anggid tung kaldaw yang kasusulawen nira. Purisu kung unu pay nagngel ta mga talinga mi, ipabalay mi ra tung mga isip mi,” mag̱aning.

Nag̱ipananglit Ni Jesus Kung Unu Pay Balur Na Tung Sasang Tau Kung Tanya Magpalg̱ud Da Tung Palaksu Yang Paggaraemen Yang Dios (13:44-46)

44 Mag̱aning ti Jesus ang nagpananglit si, “Kung ipananglitu kung unu pay balur na tung sasang tau ang magpalg̱ud da tung palaksu yang paggaraemen yang Dios, maning pa tung may sasang manggad ang itinaluk ang itinampek tung tanek, ang pagkatapus naita ta sasang tau. Pagkaita na, ibinalik na si kang itinampek. Pagkatapus natetenged tung kasasadyaen yang isip nang duru, dayun dang minulik ang nagpaalang da yang tanan ang nabtang tung pudir na ang pagkatapus binalikan na sing inalang yang tanek ang atiing pinagtampekan na yang manggad ang atii. 45 Yang sam bilug pang ipananglitu tung balur na tung sasang tau ang magpalg̱ud da tung palaksu yang paggaraemen yang Dios, maning pa tung sasang nigusyanti ang pagsagyap ta mga musyang matitinlu ang para alangen na. 46 Pagkatapus atiing may napanawan nang sam bilug ang inding pisan mapakdingan, anday duma, dayun dang minulik ang nagpaalang da yang tanan ang nabtang tung pudir na ang pagkatapus binalikan na sing inalang yang musyang atii.”

Yang Nag̱ipananglit Ni Jesus Kung Ya Pa Ag̱ari Yang Pagpinig Yang Dios Tung Mga Tau Kung Tinu Pay Risibien Na Ig Kung Tinu Pay Kaskasen Na Tung Uri (13:47-50)

47 Utru si, nagpakdul da ta sasang pananglit tung mga taung nag̱apangugyatan nang mag̱aning, “Yang palaksu yang Dios tung paggaraemen na tung uri maning pa tung sasang lambat ang itinaktak yang mga manug̱ian tung aw̱uyuk ang pagkatapus sari-saring klasi ta mga ian ang nasapul. 48 Numanyan pagbatak nira yang lambat, dayun da nirang ginuyuran tung takas. Asan da ilem nansikarung ang namagpilik yang mga ian. Yang mga matitinlu ipinabtang da nira tung mga tiklis. Yang anday pakinaw̱ang ipinamlek da ka ilem nira asan. 49-50 Ya kang pisan tia yang kaalimbawaan yang mainabu tung uras ang ipagtapus yang Dios tung panimpung naa. Tung uras ang atia, panuw̱ulunu ra yang mga angilung mamagliliw̱utun da tung bilug ang kaliw̱utan ang para kumpurming tinu pay pagpadayun tung pagburuaten nirang mga malalain, ya ray paminig̱en nirang ipampablag tung kumpurming tinu pay pagpadayun tung pag̱urubraen nira yang magkatama. Pagkatapus yang ipinampablag nirang atia ya ray ipamlek da nira tung impirnu, duun tung apuy ang maning pa tung sasang urnuan. Duun da tanira mamagtarangiten ang mamagkaretket yang mga isi nirang mamagpapinitinsia.”

Nag̱ipananglit Ni Jesus Yang Nag̱apangugyatan Na Tung Sasang Manggaren Ang Kung Magturuldukun Tung Duma, May Baklung Matulduk Nira Kag May Dati (13:51-53)

51 Matapus na yang pagparanangliten na, dayun dang nagtalimaan tung yamen ang nag̱apangugyatan na ang, “Ta, nag̱aintindian mi ra yang linegdangan yang tanan ang pinananglitanung atia?” Ag̱aaningami kang nagtimales, “Ee, nag̱aintindian da ka yamen.” 52 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Maayen ka tia kipurki yang tanan ang mga sag̱ad tung kasulatan ang dati† ang kumpurming naugyatanu ra natetenged tung palaksu yang paggaraemen yang Dios ang naang baklu ang pagkatapus dayun da kang nagpagaem ang bug̱us tung yeen, maning taa yang kaalimbawaan nang magturuldukun tung duma. Tanya magkapariu tung sasang manggaranen ang may kuartung pagtalukan na ta mga mamaalen na ang puiding abrian nang para ipalua na ra yang mga mamaalen nang baklu pati yang dati‡.”

53 Numanyan matapus ni Jesus yang pananglit ang atia, dayun dang nagliit tung banwang atia.

Ti Jesus Nag̱apangindian Da Yang Mga Masigkabanwa Na (13:54-58)

Marcos 6:1-6; Lucas 4:16-30

54 Numanyan, pagbalik na duun tung banwang pinagdakulan na, nag̱impisa rang nagturuldukun tung mga taung namagsarapun da duun tung pagsaragpunan nira. Yang pinakaw̱ut na, nangabereng da ta mupia tung anyang namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Abaa, yang tau kang naa ka, ay pa ngaeklay na yang kataku nang atia ang pagkatapus ya pay magtulduk tung yaten? Pati yang mga pruibang atiang maktel ang nag̱abalitaan tang nag̱apagpalapus na buat, ay pa ngaeklay na? 55 Belag bang atia ana ka ilem yang karpintiru ta? Belag bang yang nanay na ti Maria? Belag bang yang mga putul nang lalii ti Santiago, ti Jose, ti Simon, may ti Judas? 56 Belag ba ang pati yang mga putul nang mga baw̱ay, taa kang tanan agpamag̱istar tung banwa ta? Ayw̱a, unu pa w̱asu ay pagpabetang na tung sadili na?” mag̱aning. 57 Purisu duun da namagmalagana yang mga isip nirang namagdiskumpiar tung anya. Numanyan mag̱aning ti Jesus tung nira, “Talagang matuud ka man pala yang bitala yang mga mamaepet ang yang sasang manigpalatay yang bitala yang Dios, maskin ay pang banwaay nga teyeb, nag̱agalang ta mga tau, puira pa tung banwang natauan na maskin pa tung seled yang sadiling pamalay-w̱alay na, anda ka,” ag̱aaning. 58 Purisu gesye ka ilem yang mga pruibang maktel ang ipinagpalapus na duun natetenged tung pagdiskumpiar nira tung anya.

14

Natetenged Tung Kamatayen Ni Juan Ang Manigbenyag Kung Unu Pay Natengeran Na (14:1-12)

Marcos 6:14-29; Lucas 9:7-9

1 Numanyan tung mga uras ang atii, naang ti Gubirnadur Herodes nabalitaan da yang natetenged tung mga pruibang makabew̱ereng ang nag̱ipagpalapus ni Jesus. 2 Mag̱aning tung mga taralig̱an na, “Anday dumang taung may ubra tia, kung belag̱an ti Juan ang manigbenyag ang ya si kay nabuing uman. Ya ray natengeran na ang may kagaeman nang magpalapus ta mga pruibang maning tiang maktel,” ag̱aaning. 3 Balikan ta ra kanay ti Juan ang manigbenyag kung unu pay natengeran yang kamatayen na. Atii kanay ipinadeep ni Gubirnadur Herodes ang pagkatapus pinapusasan nang ipinakalabus. Ya ray binuat na natetenged ilem tung ni Herodias ang kasawa na ang yay kinalaw na tung putul nang ti Felipe. 4 Ay pa ag̱ari, pirmi ilem ang mag̱aningen ni Juan yang Gubirnadur ang lampas da tung katuw̱ulan yang Dios ang magkakasawaan tanira ni ipag na. 5 Numanyan maskin gustu rin yang Gubirnadur ang ti Juan ipaimatay na ra ilem, may pangamanan na tung mga tau ang muya mamagpundar ta gulu. Ay yang pagpabetang nira tung ni Juan sasang manigpalatay yang bitala yang Dios. 6-7 Ug̱aring atiing kinaw̱ut da yang ipagsilibra ni Gubirnadur Herodes tung kakaldawan yang pagkapangana tung anya, yang ana ni Herodias ang darala nagtalek da tung katalungaan yang mga imbitasiun ni Gubirnadur. Kumus sinadyaan da ta durung ginanaan tung pagtalek yang darala, dayun dang nagpangaku tung anya ang pinaugtunan na pa ta panumpa ang maskin unu pay ingalukun na tung anya, siguradung ipapakdul na tung anya. 8 Numanyan kumus pinaetaran da ni nanay na kung unu pay ingalukun na, dayun dang nagbitala yang darala ang mag̱aning, “Maginuung Adi, pakdulay kanay yang kulu ni Juan ang manigbenyag. Taa ra ilem ipabtangay tung basyada,” ag̱aaning. 9 Pagkagngel yang Adi tia, pinungaw ra yang isip na. Piru kumus pinanumpaan na yang pangaku na tung katalungaan yang mga imbitasyun na, anday dumang binuat na, nagkalalangan da ilem ang ipakdul da tung darala yang iningaluk na. 10 Purisu ti Juan pinatuw̱ulan na ra ilem tung sasang sundalung pinapug̱usan ta dikel na duun tung kalabus. 11 Pagkatapus ta pagpug̱us, yang kulu na ingkelan da duun tung daralang ipinakdul ang yag bebtang tung basyada. Pagkatapus ingkelan da yang darala tung ni nanay na. 12 Numanyan pagkabalita yang mga namagpaugyat da rin tung ni Juan, dayun dang namansiangay duun tung kalabus ang ingkelan yang tinanguni nang ipinalg̱ud tung sasang leyang. Pagkatapus diritsyu rang namansiangay tung ni Jesus ang namagbaw̱alitaen.

Yang Pagpapapaan Ni Jesus Tung Limang Liw̱u NGa Tauan (14:13-21)

Marcos 6:30-44; Lucas 9:10-17; Juan 6:1-14

13 Numanyan atiing nabalitaan da ti Jesus, dayun dang nagliit tung banwang atia. Nagsaay tung balangay ang napaugbay duun tung banwang anday tatau na. Kasiraanami ra kang nag̱apangugyatan na ang yami yami ilem. Numanyan pagkabalita yang mga tau, dayun dang namagliliitan tung mga lansangan ang buntun dang namanikad tung ni Jesus ang ya ra ilem namagbakay. 14 Numanyan pagkaw̱ut yamen na Jesus tung lugar ang atiing dinistinu yamen, tung paglampud na tung balangay, ya ray naita na yang mga taung atiang buntun da ang pamag̱elat tung anya. Pagkaita na tung nira, ya ra ngampayay ta kakaildawen nang duru tung nira ang pagkatapus yang may mga laru tung nira, ya ray pinampamaayen na. 15 Taa numanyan atiing alenget dang masantek yang kaldaw, yaming nag̱apangugyatan ni Jesus, nagpalengetami ra tung anyang mag̱aning, “Alang-alang da yang uras. Naawita ra tung banwang kapas. Maayen pa pampapanawen mu ra ilem yang mga taung atia tung mga baryung alenget taa ang para mamangalang da ta mapangan nira.” 16 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Anday ministir ang tanira mamagpanaw pa, kung indi, yamu ray magpapaan tung nira.” 17 Mag̱aning ka tanirang namansituw̱al, “Abee, anday mga balun ang nadipara yamen tung mga taung naa, kung indi, limang bilug ilem ang tinapay ang gereg̱esye may duruang bilug ang ian.” 18 Mag̱aning si ti Jesus tung yamen, “Ala, eklan mi ra kanay tani tung yeen,” ag̱aaning. 19 Numanyan dayun dang nagkalalangan ang yang mga taung atiang buntun mamansikarung da kanay asan tung kailamununan. Pagkatapus pagdawat na yang mga tinapay ang atiang limang bilug may yang mga ian ang atiang duruang bilug, dayun dang tuminingarang nagpasalamat tung Dios natetenged tung pamangan ang atia. Pagkatapus ta pagpasalamat na, dayun na rang pinagpingas-pingas yang mga tinapay ang atia ang pagkatapus ipinamakdul na tung yamen ang nag̱apangugyatan na ang yami si kay nanagtag-tagtag tung mga taung atiang buntun. 20 Numanyan tanirang tanan nangapamangan da ang asta namampabial dang luw̱us. Pagkatapus atiing tuw̱urun da yamen yang mga eped nirang namamangan, sam puluk may durua pa nga baayan yang napnuk yamen. 21 Kung bilangen yang mga taung atiang namamangan, may limang liw̱u nga tauan, puira pa tung mga baw̱ay may tung mga mamula.

Yang Pagpanaw Ni Jesus Tung Ulit Yang Aw̱uyuk (14:22-33)

Marcos 6:45-52; Juan 6:15-21

22 Taa numanyan, atiang lag̱i, yaming nag̱apangugyatan ni Jesus, itinulmunami ra anyang magsaay tung balangay ang magtukawami tung anya duun tung tindak. Ay pampauliken na pa unu yang mga taung atiang buntun ang pampapanawen. 23 Numanyan atiing pinampaulik na ra, dayun dang nanungul ta sam bilug duun tung bukid ang para mag̱arampuen da tung Dios. Atiing law̱ii ra yang kaliw̱utan, sam bilug pa ka enged duun. 24 Yang balangay ang pag̱asaayan yamen duun da tung alauran ang duru rang pagpaasung-asung na tung mga lakun ang darakulu ay sungsung yang palet. 25 Numanyan atiing sam parti pa mangayag, ti Jesus baklu pa nanikad tung yamen ang ya ra ileg pagpanaw tung ulit yang aw̱uyuk. 26 Maita yamen ang yag pagpanaw tung ulit yang aw̱uyuk, natarantaami ra ta mupia. Kumus dereeg̱enami ra yang eled yamen ang subra, nagkekendalenami rang nag̱araning-aningan ang, “Aruuy, uay, atia ra yang kalag!” 27 Atii dirtsyuami rang lag̱ing pinag̱aning ni Jesus ang mag̱aning, “Paiseg̱en mi ra yang mga isip mi. Yuu ra taa. Indiamu ra mag̱eled.” 28 Atii, ti Pedro dayun dang nabngang mag̱aning, “Ginuu, kung talagang yawa ra ka man tia, lalangay kanay ang mangay asan tung nuyung magpanaw ka tung ulit yang aw̱uyuk.” 29 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales, “Ala, tania!” Purisu paglampud ni Pedro tung balangay, nag̱impisa ra kang nagpanaw tung ulit yang aw̱uyuk ang para mangay ra rin tung ni Jesus. 30 Ug̱aring pagkasinti na yang palet ang durug ketel, inleran da. Numanyan atiing nag̱impisa rang nag̱itagbeng, kuminendal da ang mag̱aning, “Ginuu, ilibriay ka!” 31 Atii, lag̱i-lag̱ing dinawat ni Jesus ang pinggesan tung kalima nang inaning, “Abaa ungkuy, midyu pinaluw̱ayan mu ra yang pagtaralig̱en mu tung yeen. Ayw̱a pinapagdua-dua mu yang isip mu?” mag̱aning. 32 Numanyan pagkasaay nirang durua tung balangay, nag̱elteng da yang palet. 33 Yaming mga aruman nira tung balangay, dayunami rang nagluud tung pinagtaralungaan yamen na Jesus ang mag̱aning, “Yawa ka man yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios!” mag̱aning.

Pinampamaayen Ni Jesus Yang May Mga Laru Duun Tung Kadatalan Ang Pag̱aguuyan Ang Genesaret (14:34-36)

Marcos 6:53-56

34 Taa numanyan, dayun-dayun yang pagpalakted yamen ang asta duunami ra nasampet tung bakayan tung may kadatalan ang nag̱aguuyan tung Genesaret. 35 Pagkatapus ti Jesus nailala rang lag̱i yang mga lalii ang tag̱a duun ang pagkatapus ya si kay namanuw̱ul tung duma ang mamagbaw̱alitaen da tung mga tau tung intirung paliw̱ut yang banwa nirang atia ang ti Jesus asan da. Pagkatapus kumpurming tinu pay may mga laru ipinampadangep da yang mga aruman nira duun tung anya. 36 Numanyan namagpakiildaw ra tung anya ang kung maimu ilem ang maskin ya ra ilem yang mga mabiw̱ilug-bilug ang yag tataked tung sidsiren yang aw̱el nang langkuy ang ya ray madeenan yang mga aruman nirang may mga laru. Ang pagkatapus kumpurming tinu pay nagdeen, ya ray nagmaayen tung pag̱alaru na.

15

Natetenged Tung Pinanubli Nira Tung Mga Kinaampu Nira Ang Ya Ray Nag̱ipalandaw Nira Tung Katuw̱ulan Yang Dios (15:1-20)

Marcos 7:1-23

1 Tung pira pang kaldaw may mga Pariseo pati mga sag̱ad tung mga urdinansang pinanubli tung mga kinaampu ta ang ya ray namansiangay duun tung ni Jesus ang liit tung Jerusalem. 2 Pagkaw̱ut nira, dayun dang namag̱istinggir tung anyang mag̱aning, “Ayw̱a yang mga taung nag̱apangugyatan mung atia pamaglampas tung sasang riglamintung pinanubli ta tung mga kinaampu ta? Ay indi pamangug̱as yang mga kalima nira ta magkabag̱ay baklu mamangan,” ag̱aaning*. 3 Mag̱aning ti Jesus ang nagsulili, “Ayw̱a, yamu paglampasamu ka tung katuw̱ulan yang Dios basta mapagtumanamu ilem yang urdinansang pinanubli mi ka ilem tung mga kinaampu ta? 4 Ay kipurki may sasang katuw̱ulan yang Dios ang maning taa yang palaksu na. ‘Galangen mu ti tatay mu may ti nanay mu’†. Dispuis may sugpat na pa ka ang mag̱aning, ‘Kung tinu pay magpalagpak ta mga bitalang malain tung ni tatay na u tung ni nanay na, dapat ang ipaimatay ra ilem’‡. 5-6 Piru yang numyung nag̱ipatuman tung mga tau ay maning taa. Kung tinu pay masilag tung ni tatay na u tung ni nanay na ang ya ra panumpaay nang aningay, ‘Indi mi enged mapakinaw̱angan yang sinisirbianu ra rin ang naa tung numyu ay natetenged ipinag̱intrigaw ra tung Dios,’ yang taung atia indi mi ra ka enged lugtan ang manggalang pang mandul tiing sinisirbian na ra rin tung ginikanan na ay natetenged tung sinumpaan na. Purisu tung pagparatumanen mi tung mga tau tung pinanubli ming atia tung mga kinaampu ta, asan da nga tampekay mi yang bitala yang Dios ang asta anda ray kapulutan na. 7 Abaa, yamung pagpakaayen-ayen ka ilem, temeng dang pisan tung numyu yang sasang bitala yang Dios ang ipinagpadapat ni Isaias ang tukaw ang mag̱aning,

8 ‘Yang mga taung naa, yang paggaralangen nira tung yeen, tung tumbung ka ilem yang mga dilak nira, ig yang rumbu yang mga isip nira alawid ang pisan tung yeen. 9 Anda enged ang pisan ay kapulutan na yang pagturuuen nirang maning tia tung yeen, ay natetenged yang nag̱ipatuman nira tung mga kaarumanan nira ang ya ra ag̱aningay nirang mga katuw̱ulanu buat, ya ra ka ilem yang mga riglamintung inimu-imu ta mga masigkapariu ka ilem nirang mga tau§,’ ” mag̱aning.

10 Numanyan ginuuyan ni Jesus yang mga taung atiang buntun ang mamagpalenget da tung anya ang pagkatapus inaning na rang, “Pamatian mi ra kanay ang intindien yang papintung naang ipagngelu tung numyu. 11 Belag̱an ang mag̱aning ang yang magpapakled tung nganga yang sasang tau ang ya ray pagpamansa tung anyang indi ra magkabag̱ay tung pagterelengen yang Dios. Kung indi, yang maglulua tung nganga na yay pagpamansa tung anya,” ag̱aaning. 12 Numanyan yaming nag̱apangugyatan ni Jesus, nagpalengetami ra tung anyang nagkig̱a ang, “Nag̱askean mu, Ameey, pagkagngel yang mga Pariseo yang inaning mung atia tung nira, ya ray pinaglainan yang mga isip nira tung nuyu.” 13 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales, “Yang mga Pariseong atia kung tung mga luak pa ipananglitayu*, belag̱an ti Ama tung langit ang yay may luak tung nira. Purisu anday dumang buaten na tung nira, pamundukun na ra ilem. 14 Paw̱ayaan mi ra ilem tanira. Ay yang kaalimbawaan nira maning pa tung mga buray ang yang mga aruman nirang mga buray ka ya ray magtag̱aman nirang magmanguluan. Simpri yang sasang buray kung ya pay magguyud tung aruman nang buray, anday dumang pakaw̱utun na, parariu ka ilem tanirang mangabugsu tung lungasug,” mag̱aning. 15 Ag̱aaning ka ti Pedrong nabnga, “Pasanag̱ayami ka kung unu pay gustung ianing yang papintu mung atia nungayna natetenged tung magpapakled may tung maglulua tung nganga yang sasang tau,” mag̱aning. 16 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Abaw, pati yamung mga tauanamu pa ka man yeen, indiamu pa ka pala maskeng mag̱intindi? 17 Ayw̱a, indi mi pa ka enged nag̱aintindian ang kumpurming unu pay magpapakled tung nganga yang sasang tau, tung tian na ra ka ilem manganing ang pagkatapus itaki na ka ilem? 18 Piru yang kumpurming maglulua tung nganga na, duun nag̱aeyang tung sariling kinaisipan na ang pagkatapus ya ray pagpamansa tung sadili na ang indi ra magkabag̱ay tung pagterelengen yang Dios. 19 Ay kipurki duun tung kinaisipan na nag̱aeyang yang pagtirimaen ang malalain ang ya ra kay maning pa tung panuw̱ul tung anyang mangimatay ra tung masigkatau na, ubin maglimbung da tung kasawa na, ubin mangumbaw̱ay ra ubin mangunlalii ra ubin manakaw ra, ubin manistigus da tung belag̱an kamatuuran, ubin magliw̱ak da tung aruman na. 20 Yang mga ubra-ubrang mga maning tia ya ray pagpamansa tung bilug ang pagkatau yang sasang tau ang indi ra magkabag̱ay tung pagterelengen yang Dios. Piru ang tanya mamangan ang anday ug̱as-ug̱as yang mga kalima na ang katulad ka tung nag̱apapaktelan nira, atia belag̱an ang yay telengan yang Dios tung anyang indi ra magkabag̱ay tung anya,” mag̱aning.

Nag̱adayaw Ni Jesus Yang Pagtalig Tung Anya Yang Sasang Baw̱ay Ang Belag̱an Masigkanasyun Nang Israel (15:21-28)

Marcos 7:24-30

21 Taa numanyan ti Jesus nagliit da tung banwang atia ang minangay duun tung kakunayungan yang mga lansangan ang Tiro may Sidon kasiraanami ra kang mga tauan na. 22 Simanyan may sasang baw̱ay ang tag̱a duun ang nagdangep da tung anya. Tanya belag̱an Israel, kung indi, yang mga kinaampu na dating tag̱a Canaan ang atiing tukaw ya pay aran yang banwang atia. Numanyan yang pagpalenget na tung ni Jesus, ya kay pagkekendalen nang mag̱aning tung anya, “Ameey, yawang manubli tung paggaraemen ni Adi David, ildaway ka. Ay yang anaung baw̱ay agdimunyuen ig nag̱aliwag̱an da ta mupia.” 23 Piru ti Jesus inding pisan nag̱iw̱ek-iw̱ek. Numanyan dayun dang pinalengtan yamen ang nag̱apangugyatan nang nag̱amu-amu tung anyang mag̱aning, “Abaw Ameey, ipapaaw̱ig mu ra ilem yang baw̱ay ang atia! Masyadu ra tiang ginla nang pagpagamu tung yaten,” ag̱aaning. 24 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles ang yang baw̱ay ang atia ya kay nag̱apagngel na, “Yang itinuw̱ul yang Dios tung yeen ang taw̱angan ya ilem yang mga masigkanasyun tang mga Israel ang yang kaalimbawaan nira, maning pa tung mga karnirung nagkaratalang da,” ag̱aaning. 25 Numanyan pagkagngel yang baw̱ay tia, dayun sing nagpalenget tung anyang nagluud tung pinagtalungaan nirang durua ang mag̱aning, “Aay ameey, ildaway kang taw̱angan,” ag̱aaning. 26 Numanyan tung itinuw̱al ni Jesus, yang mga Judio ya ra ipananglitay na tung mga mamula ang mag̱aning, “Indi ra magkabag̱ay ang yang pamangan yang mga mamula ya pa iplekay tung mga kiru.” 27 Mag̱aning ka yang baw̱ay ang nagtimales, “Kung tung bag̱ay, tama ka rin, Ameey. Piru maskin mga kiru ka man ilem, nag̱asibsib ka nganing yang mga mumu ang pagkarabugsu tung sirung yang lamisaan ang pamanganan yang mga ag̱alen nira.” 28 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Ay ipag, talagang durug dakul pala yang pagtalig mung atia tung yeen. Magkamaningana ra tung nag̱alelyag̱an mung atia,” mag̱aning. Numanyan tung uras kang lag̱ing atii nagmaayen da ka man yang ana nang baw̱ay.

Nag̱apampamaayen Ni Jesus Yang Dakeleng Mga Tau (15:29-31)

29 Taa numanyan pagliit da ni Jesus duun tung banwang atii, dayun dang nagparanek duun tung aw̱uyuk ang atiang yag lulg̱ud tung sakep yang Galilea. Kumaw̱ut tung bakayan, dayun dang nagbakay ang pagkatapus nanungul da tung sasang bukid ang kuminarung. 30 Pagkatapus may mga taung buntun da ang namagpalenget duun tung anya ang may ekel nirang mga taung barik, mga buray, mga pilay, mga apa, may dakele pang may mga laru ka nirang duma. Pagkatapus ipinandangep da nira tung ni Jesus ang ipinamtang tung katalungaan na. Numanyan tanirang tanan luw̱us dang pinampamaayen na. 31 Yang pinakaw̱ut na, durung pagkabereng yang mga taung atiang buntun tung pagkaita nira tung mga apa ra rin ang simanyan pangabitala ra, pati mga pilay ra rin ang simanyan pangapanaw ra ta matandes, pati mga barik da rin ang simanyan nangaulikan da, asta mga buray ra rin ang simanyan pangaita ra. Purisu durung pagdarayawen nira tung Dios ang ya kang lag̱i ay pag̱atuuan yang nasyun nirang Israel.

Yang Pagpapaan Ni Jesus Tung Epat Ang Liw̱u NGa Tauan (15:32-39)

Marcos 8:1-10

32 Taa simanyan yaming nag̱apangugyatan ni Jesus dayunami rang ginuuyan nang magpalenget da tung anya ang pagkatapus inaningami anya ang “Abaa, yuu ra nag̱aildaw tung mga taung naang buntun. Teed mi, pangyaklu rang kaldaw taa tung yaten numaan ang pagkatapus nangalubsan da ta mga balun nira. Indiaw ka malelyag ang pampaulikenu tanira mintras indi pa pangapamangan ay muya pampaklag̱an pa ta suw̱uk tung dalan,” ag̱aaning. 33 Mag̱aningami kang nagtimales, “Maskin mag̱aninga, ariita pa w̱asu mangkel ta bastanting pamangan ang mapapaan ta tung kinadaramelen nirang atia ang taawita pa ka man tung banwang naang kapas?” 34 Mag̱aning ti Jesus ang nagtalimaan tung nira, “Ayw̱a, pira pang bilug ang tinapay ang ekel mi asan?” Ag̱aaning ka tanira, “Ay pa taa? Pitu ra ilem ang bilug may pira pa ka ilem ang bilug ang mga ian ang gereg̱esye,” mag̱aning. 35 Purisu numanyan nagkalalangan da ti Jesus tung mga taung atiang buntun ang mamansikarung da kanay asan tung tanek. 36 Pagkatapus dayun na rang dinawat yang mga tinapay ang atiang pitung bilug may yang mga ian ang atia ang ya ray pinasalamatan na tung Dios. Pagkatapus dayun na rang pinagpingas-pingas ang ipinamakdul-pakdul tung yamen ang nag̱apangugyatan na ang ya si kay ipinamparawat-dawat yamen tung mga tau. 37 Pagkatapus numanyan tanirang tanan nangapamangan da ang asta namampabial da. Pagkatapus atiing eepen da yamen yang mga eped nirang namamangan, pitu pa nga begyasan yang napnuk yamen. 38 Kung bilangen yang mga taung atiang namamangan, nagdangat da tung mga epat ang liw̱u nga tauan, puira pa tung mga baw̱ay may mga mamula. 39 Numanyan pinampapanaw ra ni Jesus yang mga taung atiang buntun ang para mamag̱urulikan da. Pagkatapus dayun dang nagsaay tung balangay ang nagpatindak duun tung banwang sinakepan yang Magadan, kasiraanami ra kang mga tauan na.

16

May Pruibang Nag̱aingaluk Yang Mga Pariseo May Yang Mga Saduseo Ang Ya Kay Pagtag̱am Nira Ta Pagtuung Tung Ni Jesus (16:1-4)

Marcos 8:11-13

1 Taa numanyan may mga Pariseong namagpalenget da tung ni Jesus, kasiraan da ka tanira yang mga Saduseo. Kumus gustu nirang mamagtag̱am ta pagtuung tung anya, namag̱ingaluk da tung anya ang paitaan na rang lag̱i ta pruibang maktel ang para ya ray magpailala tung anya ang talagang may kagaeman na ka man ang liit tung Dios. 2 Mag̱aning ti Jesus ang nagtimales*, “Kung masantek da nganing yang kaldaw tung sag̱iid ig maita mi ra ka nganing yang langit ang panipula rang paliw̱ut, mag̱aningamu kang andamal matinlung timpu. 3 Utru si kung mandiklat da nganing yang sag̱iid ang manipula ra ka yang langit ig magalem, mag̱aningamu kang kumuran. Matakuamu nganing ang magpamalad tung nag̱aita mi tung kalangitan, piru indiamu pala maskeng magpamalad tung mga pruibang pagkarainabu numanyan ang ya ra kay pagpailala kung unu pang panimpuay ta simanyan†. 4 Abaa yang mga taung naang mga masigkanasyunu simanyan. Durug kalain! Rusaw ra yang gegma nira tung Dios! Purisu ya ray nag̱ipagsagyap nira ta pruiba baklu mamananged tung yeen. Piru anday dumang pruibang ipaita tung nira, kung indi, ya ra ilem yang magkaanggid tung ipinagpaita yang Dios ang tukaw atiing pagkainabu tung ni Jonas,” ag̱aaning‡. Numanyan pagkaaning ni Jesus tia, dayun na ra ilem ang binutwanan yang mga taung atiang nagliit, kasiraanami ra kang mga tauan na.

Nag̱apaamanan Ni Jesus Yang Mga Tauan Na Natetenged Tung Maning Pa Tung Pampaleskag Tung Sang Masang Arina (16:5-12)

Marcos 8:14-21

5 Taa numanyan pagkatindak yamen na Jesus, naa pala yaming nag̱apangugyatan na, nalipatami rang napagbalun ta mga tinapay. 6 Numanyan mag̱aning ti Jesus tung yamen, “Kuidaw, amanan mi ta mupia yang pampaleskag ang nag̱agamit yang mga Pariseo may yang mga Saduseo.” 7 Pagkagngel yamen tia, dayun dang pinagkeresenan yamen ta maluw̱ay ang mag̱aning, “Siguru napagbitala ra ta maning tia ay pasaplid na ra tung yaten ay indiita ra ka man napagbalun ta mga tinapay.” 8 Numanyan pagkasiman ni Jesus kung unu pay nag̱apagkeresen-kesenan yamen, dayunami rang tinalimaan nang inaning, “Ayw̱a ya ray nag̱apagkeresen-kesenan mi ang anday ekel ming balun ang tinapay? Midyu pinaluw̱ayan mi ra yang pagtaralig̱en mi tung yeen natetenged tung mga kaministiran ta. 9 Ayw̱a, indiamu pa ka enged nag̱aintindi? Indi mi ra pala nag̱ademdeman ang atiing may lima ilem ang bilug ang tinapay ang ipinampapaanu tung limang liw̱u nga tauan kung pira pa nga baayan ang napnuk mi ta mga eped nira? 10 Pati atiing may pitu ilem ang bilug ang tinapay ang ipinampapaanu tung epat ang liw̱u nga tauan, nag̱alipatan mi ra ka kung pira pa nga begyasan ang napnuk mi ta mga eped nira? 11 Ayw̱a kaya ang indi mi pa ka enged nag̱aintindian ang belag̱an tinapay yang nag̱adapatan yang inaningung atia tung numyu?” mag̱aning. 12 Atii, baklu ra nga maresmesay yamen ang naa pala, yang pampaleskag ang atiang sinambit ni Jesus belag̱an yang pampaleskag ta tinapay, kung indi, ipinananglit na ra ilem tung nag̱itulduk yang mga Pariseo may yang mga Saduseo ang puirting tumagmak tung mga painu-inu yang mga taung pagpatulduk tung nira. Pariu tung pagtagmak yang pampaleskag tung sang masang arina§.

Nag̱ailala Ni Pedro Ang Ti Jesus Ya Ra Yang Pag̱aningen Ang Cristo (16:13-20)

Marcos 8:27-30; Lucas 9:18-21

13 Taa numanyan minangayami ra na Jesus duun tung sinakepan yang lansangan ang nag̱aguuyan tung Cesarea Felipe. Numanyan tinalimaanami ra anyang inaning, “Elat kanay, ang yuung pag̱aningen ang Maninga Tau kung pagkeresen-kesenanaw ta mga tau, unu pay pagpabetang nira tung yeen?” 14 Mag̱aningaming kang nagtimales, “Mag̱aning yang duma ang yawa unu ti Juan ang manigbenyag ang nabui si kang uman. Yang duma pag̱aning ka ang yawa unu ti Elias*. Yang pintu yang duma ang yawa unu ti Jeremias ubin yang duma pang manigpalatay yang bitala yang Dios atiing tukaw ang ya si kay nabuing uman.” 15 Mag̱aning ti Jesus ang nanalimaan si tung yamen, “Ay ta numyu, unu pay numyung pagpabetang tung yeen?” 16 Numanyan ti Simon ang yay pinapuanggaan da kang lag̱i ni Ginuung Jesus tung ni Pedro†, ya ray nagtuw̱al ang mag̱aning, “Yawa yang pag̱aningen ang Cristo, bilang yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios ang Makagag̱aem!” mag̱aning. 17 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Simon, ana ni Jonas, teed mu tiag katinlu yang ipinagpabunayag yang Dios tung nuyu! Ay kipurki yang sinambit mung atia, belag̱an tau yang nagpaintindi tung nuyu, kung indi, mismu yang Amaw duun tung langit, ya ray nagpabunayag tung isip mu natetenged tung pagkabetangu kung yuu tinu pa. 18 Purisu ta yeen, nani ra yang gustuu rang ianing tung nuyu. Yawa, Pedro yang kinaulug̱an yang puangga mung atia, sasang batu‡ ig tung batung naa ipakdengayu yang maning pa tung sasang balay ang dakulu ang ya ray kaalimbawaan yang intirung kabilug̱an yang kumpurming magtalig tung yeen ang magpagaem§. Maskin kamatayen pa, anday puirsa nang magdeeg tung nira*. 19 Piarana yeen ta katengdanan mung magmangulu tung mga taung kumpurming magpagaem ang bug̱us tung Dios†. Kung unu pay bawalen mu tung nira taa tung katanekan, bawal ka duun tung langit. Kung unu pay ilug̱ut mu tung nira taa tung katanekan, lug̱ut ka duun tung langit.” 20 Pagkatapus ni Jesus yang pagpasanag nang atia tung ni Pedro, dayun dang nagpaseben tung yamen ang tanan ang nag̱apangugyatan nang mag̱aning, “Kuidaw! Indiamu ra kanay magbaw̱alitaen maskin tung ninu pa ang yuu yang pag̱aningen ang Cristo,” mag̱aning‡.

Nag̱ipasanag Ni Jesus Kung Unu Pay Dapat Ang Panawan Na Pati Yang Dapat Kang Panawan Yang Kumpurming Mga Tauan Na (16:21-28)

Marcos 8:31-9:1; Lucas 9:22-27

21 Taa numanyan, ya ray ipinag̱impisa ni Jesus ang nagpasanag ta mupia tung yamen ang nag̱apangugyatan na kung unu pay dapat ang panawan na tung uri. Mag̱aning tung yamen, “Yang nag̱aingaluk yang Dios tung yeen ang yuu dapat mangayaw ka enged duun tung Jerusalem. Kung duunaw ra nganing, papinitinsiaanaw ra ta mupia yang mga pamagpakigmaepet may yang mga paring arabubwat ta katengdanan pati yang mga sag̱ad, ang pagkatapus ipaimatayaw ra ka dayun nira. Piru maskin pang maning tia yang dapat ang mapasaranu, tung pagkaw̱ut yang yaklung kaldaw, pabungkarasenaw ra ka enged yang Dios,” mag̱aning. 22 Numanyan pagkagngel ni Pedro tia, dayun na rang ingkelan ti Jesus ang ipinabinit ang pagkatapus pinag̱intraan na ra sambeng ang inaning, “Aay Ginuu, india ra ilem magbiw̱italaen ta maning tia. Paalawid da ilem yang lain tung tinanguni mu ang asta tung sampa ildawana yang Dios,” mag̱aning. 23 Atii dayun dang nagbedleng ti Jesus ang nanalunga tung anyang mag̱aning, “Paaw̱ig̱a ra taa! Yawa ra pala ay pagsatanas tung yeen! Naa pala, nag̱atag̱amanaw ra nuyung patalangen tung pinagplanu yang Dios tung yeen. Kipurki tung pagsambeng mung atia tung yeen, belag̱an yang nag̱aisipan yang Dios yang nag̱usuyun mu, kung indi, ya ka ilem yang isip ta tau,” mag̱aning. 24 Atii dayun dang nagbitala ti Jesus tung yamen ang nag̱apangugyatan nang mag̱aning, “Kung tinu pay nag̱alelyag dang magpaugyat tung yeen, yang sadili na ya ra lipatay na. Yang isip na ya ag̱ipatentenay nang mag̱agwanta tung mga pinitinsia, maskin ilansang pa tung krus§. Dapat maning tia yay ipabalay na tung isip na kung gustu nang magpaugyat tung yeen. 25 Ay kipurki kung tinu pay nag̱alelyag ang yang sadili na ilibri na tung malain, asan da nga kapa-kapaay na yang kaampiran na tung yeen. Piru kung tinu pay mamirdi tung sadiling kalelyag̱an na natetenged ilem tung yeen ang yuu ray nag̱ipalusu na ta gegma na, asan da nga siguruay na yang kaampiran na tung yeen ang yay pagnatisan nang asta tung sampa*. 26 Ay kipurki unu pa pay ikaayen yang sasang tau ang yang tanan ang nag̱alelyag̱an na taa tung kaliw̱utan ang naa luw̱us dang mag̱apakinaw̱angan na ang pagkatapus asan da nga plekay ta ultimung pagpangabuing magnatis ang asta tung sampa? Anda ra enged ang pisan! Unu pa pay sarang ang mabailu na ang para bawien na pa rin yang ultimung pagpangabuing atiang naplek tung anya? Anda ra enged ay maimu na! 27 Agpaamanenamu ra yeen ta maning tia ay natetenged ta yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, siguradung magbalikaw ang ya ray uras ang ipagbalesu tung sasa may sasa ang kumpurmi ra ilem tung binuatan na. Ay yuu maggaraemenaw ra tung bilug ang kaliw̱utan ang yang kasusulawen ang pag̱atiniran kang lag̱i ni Ama ya ra kay tiniranu ig magkasira-siraanami ra ka yang mga angilu. 28 Iugtulu tung numyu yang kamatuuran. May duma asan tung numyu ang baklu magkarapatay, yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, mabilug̱an da ka enged nira kung ya pa ag̱arig katinlu yang paggaraemenu,” ag̱aaning ti Jesus duun tung nira.

17

Yang Paglew̱ad Yang Pagkabetang Ni Jesus (17:1-13)

Marcos 9:2-13; Lucas 9:28-36; Yadwang Pedro 1:16-18

1 Taa numanyan pagkataklib da yang enem ang kaldaw, ingkelan da ni Jesus ti Pedro may ti Santiagong duruang mag̱ari ni Juan ang namansitungul tung sasang bukid ang makbu ang tanira tanira ra ilem. 2 Atiing duun da tanira, naglew̱ad da yang pagkabetang ni Jesus tung pinagtaralungaan nira. Yang ityura na nagsulaw ra ang midyu tung kasusulawen yang kaldaw, pati yang aw̱el na durung pisan agkakulit ig duru kang pisan agkasulaw. 3 Numanyan asan da nansilput ti Moises durua ni Elias. Pamagkeresen tanira ni Jesus. 4 Numanyan nabnga ra ti Pedrong mag̱aning tung ni Jesus, “Ginuu, maayen ilem naawami ra ka. Kung gustu mu, magpakdengaw ra ta tulu nga layang-layangan, salegsang bilug mi ni Moises may ni Elias,” mag̱aning. 5 Numanyan atiing indi pa ag̱atapus ti Pedro ta pagbitala, may sasang panganud ang durug sulaw ang telengan ang ya ray nagpaulung tung nirang tanan. May nagngel da nirang busis ang asan manliit tung panganud ang mag̱aning ang pagbitala, “Uay, atia ra yang pag̱aningenung anaw ang nag̱apabuyukanu ta gegmaw ay ya ra kang lag̱i ay nag̱auyunanu ta mupia. Intindien mi ra ta maayen yang kumpurming ianing na tung numyu,” mag̱aning. 6 Numanyan pagkagngel yang mga aruman yamen ang atia yang busis ang atia, ya ra mamansipadagpa tung tanek ang mamagtuu ay pinandelaan da ta mupia. 7 Atii dayun dang pinalengtan tanira ni Jesus ang pinandeenan ta kalima nang inaning, “Ala, kemdengamu ra asan. Indiamu ra magpadla,” ag̱aaning. 8 Numanyan tingaraen nira, anday dumang naita nira, kung indi, ti Jesus da ilem ang sam bilug. 9 Numanyan atiing pamandanek da tanira tung bukid, pinag̱urdinan da tanira ni Jesus ta mupia ang pinag̱aning, “Indiamu ra kanay magbaw̱alitaen maskin tung ninu pa natetenged tung ipinagpaitang atia tung numyu ang asta kaw̱utun da ilem yang uras ang yuung pag̱aningen ang Maninga Tau pabungkarasenaw ra yang Dios,” mag̱aning. 10 Purisu simanyan ya ray ipinagtalimaan nira tung ni Jesus ang mag̱aning, “Ay kung maning tii yang mainabu tung nuyu, ayw̱a kaya nag̱itulduk yang mga sag̱ad ang ti Elias ang atiang baklu ka ilem naita ta dapat unu tukaw ang magbalik baklu lumua yang pag̱aningen ang Cristo?” 11 Mag̱aning ka ti Jesus ang tuminuw̱al, “Kung tung bag̱ay, tama ka man yang nag̱itulduk nira ang yang pag̱aningen ang Cristo matkawan ni Elias ang lumua ang pagkatapus yay magpaiwan-iwan ug̱ud simpan da yang mga taung mamampauyun tung pag̱uri tung anya. 12 Ang pagkatapus iugtulu tung numyu yang kamatuuran, kuminaw̱ut da ka man ti Elias, piru indi ra inilala yang mga tau, kung indi, binuatan da ilem nira yang kumpurming nalelyag̱an nira. Maning ka man tia yang buaten nira tung yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau ang yuu papinitinsiaanaw ka nira,” mag̱aning. 13 Atii baklu ra nga maresmesay nira ang belag̱an pala ti Elias mismu yang nag̱adapatan yang nag̱ianing nang atia tung nira, kung indi, ya ra ti Juan ang manigbenyag ang yay nanubli tung katengdanan ni Elias.

Yang Pagpamaayen Ni Jesus Tung Sasang Mulang Dinimunyu (17:14-20)

Marcos 9:14-29; Lucas 9:37-43a

14 Taa numanyan pandanek da nira tung bukid, kinaw̱utan da nira yang mga taung buntun. Pagkatapus may sasang taung nagpalenget tung ni Jesus ang ya ra nga luud tung pinagtalungaan nirang durua. 15 Mag̱aning tung anya, “Ameey, ildawan mu ka yang anaung lalii. Tanya may laru nang kere. Kung kaw̱utun da nganing, ag̱aliwag̱an da ta mupia. Kung kaisan magtutumba ra ilem tung apuy, ang kaisan tung wai ra ilem numba. 16 Idinangepu ra rin nganing tung mga taung nag̱apangugyatan mu, piru indi ra ka ilem nasarangan nirang napamaayen.” 17 Mag̱aning ti Jesus ang nagtimales ang tung nira kang tanan iparumbuay na yang bitala nang mag̱aning, “Uu, yamung mga tauamung mga masigkanasyunu simanyan! Ay ra yang pagtalig mi? Duru pa ka enged agkabaliskad yang laksu yang pag̱irisipen mi. Midyu tung maglakgasenaw ra tung numyu kung sanuamu ra kaya ngaeyangay ta ipagtalig ming ustu tung yeen. Ayw̱a, kaministiran ang mag̱agwantaw pa ta mabuay tung ug̱ali ming maning tia? Ala, eklan mi ra tani tung yeen yang mula,” mag̱aning. 18 Pagkaw̱ut na tung anya, dayun na rang linalangan yang dimunyung lumayas da asan ang pagkatapus luminayas da ka man. Purisu tung uras ang atii, lag̱i-lag̱ing nagmaayen da yang mula. 19 Numanyan yaming pagpaugyat tung ni Jesus, nagpalengetami ra tung anya ang yami yami ilem. Dayunami rang nagtalimaan tung anyang mag̱aning, “Natetenged tung unu pa w̱asu indiami nasarang ang napagpalayas tung dimunyung atia?” 20-21 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al, “Ay natetenged tung pagtalig ming may pagkakulang na! Kipurki iugtulu tung numyu, kung nag̱aeyanganamu ra rin ta ipagtalig ming maskin mag̱amustasa* ilem agkadakul, kayanan mi ra ka rin yang midyu may kaliwag̱an nang buaten†. Anda ka rin ay indi mi masarangan,” mag̱aning‡.

Nag̱asambit Si Ni Jesus Yang Dapat Ang Mapasaran Nang Durug Liwag (17:22-23)

Marcos 9:30-32; Lucas 9:43b-45

22-23 Taa numanyan atiing pagsaragpunami ra duun tung banwang atiang Galilea, mag̱aning ti Jesus tung yamen ang mga nag̱apangugyatan na, “Yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, indi ilem buay, iintrigaw ra tung pudir yang mga taung ya ra ka man ay mamagpaimatay tung yeen. Piru tung yaklung kaldaw, pabungkarasenaw ra yang Dios,” mag̱aning. Numanyan pagkagngel da yamen tia, pinamungawami ra ta duru.

Natetenged Tung Pagbayad Ni Jesus Yang Nag̱ipabayad Para Tung Pagtuuan Nirang Pinakalusu (17:24-27)

24 Taa numanyan, pagkaw̱ut nira na Jesus duun tung Capernaum, may mga manigkulikta ang ya ray namagpalenget tung ni Pedro. Yang kuartang magkuliktaen nira yay nag̱agamit kung unu pay mga kakulangan tung pagtuuan ang pinakalusu duun tung Jerusalem. Mag̱aning tanira tung ni Pedro, “Elat kanay, yang ag̱alen mi pagbayad ka yang nag̱ipabayad tung takun-takun para tung pagtuuan tang pinakalusu§?” 25 Mag̱aning ka ti Pedrong minles, “Simpri.” Numanyan pagkaw̱ut ni Pedro tung balay, indi pa nganing nag̱ianing na yang bag̱ay ang atia, tingkawan da ni Jesus ang inaning, “Ta, Simon, tung pag̱intindi mu, tinu pay nag̱apampasukutan yang mga adi ta sidula ubin ta dumang balayaran tung mga inadian nira? Yang may mga kaampiran tung nira u yang dumang mga tau?” 26 Ag̱aaning ti Pedrong nagtuw̱al, “Simpri yang dumang mga tau.” Mag̱aning si ti Jesus ang suminugpat, “Ig disir kung maning tii, belag̱an ubligadung mamagbayad pa yang may mga kaampiran tung nira. Pariu ka tung yaten ang may mga kaampiran tung Dios. Anda ra ka rin ay ministir ang magbayarita pa yang nag̱ipabayad para tung pagtuuan ang atiang pinakalusu ang ya enged ay pag̱aistaran na. 27 Ug̱aring ilem kumus anday gustu ta ang yang mga manigkuliktang atia may paglainan ta mga isip nira tung yaten, maayen pang mandaneka ra kanay asan tung aw̱uyuk ang magbila. Yang primirung ian ang maniw̱ak, kung mabatak mu ra nganing, ya ray bengaken mu yang nganga na. Asan da maita mu yang sasang nigal ang magkatama ilem ang pisan ang ibayad tung nag̱ipabayad ang atia tung yaten ang durua nga tauan. Ya ray eklan mung ibayad tung mga manigkuliktang atia,” mag̱aning duun tung anya.

18

Yang Magparanek Tung Pagkabetang Na, Yay Landaw Tung Pagterelengen Yang Dios (18:1-6)

Marcos 9:33-37; Lucas 9:46-48

1 Numanyan tung pira pang kaldaw, yaming nag̱apangugyatan ni Jesus, nagpalengetami ra tung anyang nagtalimaan ang mag̱aning, “Ameey, tinu pay pinakalandaw tung tanan ang mga taung lug̱ud tung palaksu yang paggaraemen yang Dios?” mag̱aning. 2 Numanyan anday dumang binuat ni Jesus, nagguuy ra tung sasang mula ang ya ray pinakdeng na tung pinagtaralungaan yamen ang tanan. 3 Pagkatapus dayun dang nagbitala tung yamen ang mag̱aning, “Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, kung indi mi umanen yang mga isip mi ang para magpakbungamu ra tung mga mamulang mapinagparanek, tay puis, indi mi ra enged maispirinsiaan tung mga sadili mi kung unu pay palaksu yang paggaraemen yang Dios tung pagpangabui mi. 4 Purisu kung tinu pay magparanek tung sadili nang magpakbung tung mulang naa, asan da ta taung telengan yang Dios ang yay sasang landaw tung tanan ang pamagpagaem tung anya. 5 Dispuis pa kung tinu pay magparanek tung sadili nang magsapet tung maskin tinu pa ang aranek tung pagteleng na, maskin sasang mulang maning ilem taa, katimbang nang yuu kay nag̱asapet na ay nag̱usuyun na yang sasang nag̱auyunanu. 6 Piru kanugun yang pagkabetang yang sasang tau tung uri ang kumpurming magpatalang tung sasang pagtalig da tung yeen ang asta magpakasalak da ubin mamalpas da tung yeen, maskin sam bilug ilem tung mga mamulang naa. Ay kipurki mas malbat yang kalainan ang maagmaan na kay tung buntug̱an da ilem duun tung alauran.

Dapat Manguntiel Ta Mupia Tung Tuksu Ang Indi Ra Enged Magpanunut (18:7-9)

Marcos 9:42-48; Lucas 17:1-2

7 “Kanugun yang mga tau taa tung kaliw̱utan ang naa ay kipurki durung makanayan ta ipagpakasalak nira. Kung tung bag̱ay, indi kang lag̱i malikayan tia, piru kung tinu pang tauay ang matengeran ta ipagbuat yang duma ta maning tia, kanugun yang pagkabetang na tung uri ay mas pang maglebat yang sintinsiang talungaen na. 8 Dispuis pa, kung midyu may sasang buaten mi ang yang kalima ubin kakay mi yay gamiten ming magpakasalak, sibaya mapungkulanamu ra asan ta panguntiel mi tung tuksu, tung magpanunut, indiamu ra enged. Maayen pang pungkulamung magpasapen tung Dios kay tung duruay kalima mi ubin duruay kakay mi ang duunamu ra ka ilem iplekay tung apuy ang anda enged ang pisan ay kapugdaw-pugdawan na ang asta tung sampa*. 9 Pariu ka kung gamiten mi yang mga mata ming magpakasalak, sibaya maluat da asan tung panguntiel mi, tung magpanunut, indiamu ra enged. Maayen pang sam bilug da ilem yang mata ming magpasapenamu ra tung Dios kay tung duruay mata ming duunamu ra ka ilem iplekay tung impirnu ang yang apuy na anda enged ang pisan ay kapugdaw-pugdawan nang asta tung sampa†.

Nag̱ipananglit Ni Jesus Ang Durug Kaimpurtanti Ang Indi Enged Nira Lamkuen Yang Mas Aranek Tung Nira (18:10-14)

10-11 “Mag̱amlig̱amu ka ang indiamu magtag̱am ta lamku tung mas aranek tung numyu, maskin tung sasa ilem ang mulang maning taa. Kipurki iugtulu tung numyu, maski nganing tanira may mga angil ka duun tung langit ang nag̱apanuw̱ul yang Dios ang mag̱asikasu tung nira. Pirming pag̱irintindian tanira ni Ama duun tung langit‡. 12 Ta, unu pa tung pag̱intindi mi? Unu pa w̱asu ay buaten yang sasang taung may kaayepan nang sang gatus nga karniruan ang pagkatapus may sam bilug ang natalang da? Simpri butwanan na ra kanay yang siam ang puluk may siam tung pangaraw̱an nira duun tung kabukiran ug̱ud sagyapen na atiing sam bilug ang nalsik da. 13 Pagkatapus kung maita na ra nganing, iugtulu tung numyu, mas pang magkasadya yang isip na natetenged tung karniru nang atiang nasagyapan na kay tung siam ang puluk may siam ang indi nagkaratalang. 14 Maning kang pisan tia tung Ama mi§ duun tung langit. Anda enged ay gustu na ang tung tanan ang mga tumatalig tung yeen ang may mablag tung anyang asta tung sampa may sam bilug, maskin aranek ta pagkabetang ang katulad ka tung mga mamulang maning taa ilem.

Yang Nag̱ikunsiu Ni Jesus Tung Mga Tauan Na Ang Kung May Sasang Putul Nirang Nagbuat Ta Kasalanan Tung Aruman Na, Kung Unyen Pa Nira (18:15-20)

15 “Dispuis pa, kung may sasang putul ming tumatalig ka tung yeen ang ya ray nagbuat ta kasalanan tung sam bilug tung numyu*, yawang binuatan, angayan mu ra kanay ang pakigkesenan ta matinlu natetenged tung binuat na tung nuyu ang yamu yamu ilem ang durua. Kung mamati tung nuyu, asan da mag̱inulikay si yang pagputulan ming durua tung yeen. 16 Piru kung indi mamati tung nuyu, mag̱imbitara ra tung sasang aruman mu kang tumatalig ubin durua ug̱ud kasiraanamu rang magbalik tung anyang magpaiwan-iwan. Ay tung maning tia, maskin unu pay mapagkeresenan mi, makumpurmian da ta durua ubin tulu nga sistigusan ang katulad ka tung nasambit tung kasulatan†. 17 Piru kung indi pa ka enged mamati, ipakaw̱ut mi ra ilem tung kadaklan ang mga kaputulan ming sam pundaan ang para mamagsaragpun da kanay ang para tanirang tanan mamagtaraw̱ang ta kunsiu tung anyang mangamin da. Ang pagkatapus ang maskin pa tung intirung sam pundaan indi pa ka enged mamati, indi mi ra ilem sapten, kung indi, ipabetang mi ra ilem ang belag̱an dang putul mi tung yeen ang magkapariu ka tung sasang tag̱a dumang nasyun ang indi kang lag̱i pag̱intindi tung Dios ubin sasang mandarayang manigpanukut ang anday gustu nang magsug̱at‡. 18 Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, kung tinu pay indi mi patawaren tani tung katanekan, tukaw ra kang lag̱ing indi ra pinatawad yang Dios duun tung langit. Ig kung tinu pay patawaren mi tani tung katanekan, tukaw ra kang lag̱ing pinatawad da yang Dios duun tung langit§. 19 Naa pa yang gustuung isugpat si tung numyung talagang matuud. Maskin duruaamu ilem ubin mas dakeleamu pa taa tung katanekan, kung magsaranyug̱amu rang magpataw̱ang tung ni Ama duun tung langit ang para paeyanganamu ra anya ta ipagsulw̱ad mi tung mga prublimang mga maning tiang nag̱aeyang tung grupu mi, talagang taw̱anganamu ra anya. 20 Kipurki maskin duruaamu ilem ubin subraamu pa tung durua, maskin sanuamu pang magsaragpun ang mga tauanu ug̱ud magpataw̱angamu ra tung ni Ama, asanaw ka pagpakigsasa tung numyu.”

Yang Pananglit Ni Jesus Ang Yang Mga Tauan Na Dapat Magparatawaran (18:21-35)

21 Numanyan ti Pedro ya ray nagpalenget tung ni Jesus ang nagtalimaan ang mag̱aning, “Ginuu, asta mapira pang patawarenu yang sasang putulung tumatalig ang nagbuat ta kasalanan tung yeen? Tama ra w̱asu ang asta mapitung bisis?” ag̱aaning. 22 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Iugtulu tung nuyu, belag̱an ilem pitung bisis, kung indi, asta tung pitung puluk uliten pa ka ta mapitung bisis. 23 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay yang palaksu yang paggaraemen yang Dios tung mga tau ay maning taa tung ipananglitung naa. May sasang Adi. Yang Ading naa, naisip dang magrindikuinta tung mga turuw̱ulun na natetenged tung mga utang nira tung anya. 24 Numanyan atiing naimpisaan na ra ta pagrindikuinta, may sasang turuw̱ulun nang pinatawag̱an nang manalunga tung anya ay natetenged tung kinautangan nang kuminaw̱ut da tung pira-pira rang milyun. 25 Numanyan kumus anday kuartang mabayad na, nagkalalangan da yang Adi ang tanirang sam pamilya ipaalang da ilem unu tung duma ang para buaten da ilem ang mga kirepen. Asta yang tanan ang mga ganadus na ipaalang da ka unu ang para yang kabayaran nang kuarta ya ray idata tung kinautangan na. 26 Taa numanyan, pagkagngel yang turuw̱ulun yang kalalangan yang Adi ang maning da tii, dayun dang nagluud tung pinagtalungaan nirang durua ang nagpakiluuy tung anyang mag̱aning, ‘Ay Maginuung Adi, kung maimu ilem tung nuyu, pakdulay kanay ta palw̱ad ang para mabayaranu kang luw̱us tung nuyu,’ mag̱aning. 27 Numanyan pagkagngel yang Adi, ya ra ngaildaw tung turuw̱ulun nang atia. Purisu pinatawad na ra ilem ang inimpas yang tanan ang nag̱ipagpabayad na ra rin tung anya. Pagkatapus dayun na ra kang pinalpasan ang pinapanaw.

28 “Taa numanyan pagkalua yang turuw̱ulun ang atia, may napanawan na rang sasang masigkaturuw̱ulun na ang may nautangan na ka tung anya ang indi nganing mangikuy-ikuy tung pinatawad yang Adi tung anya. Pagkaita na, dayun na rang pinggesan ang tinag̱aman na ra ta keg̱a ang mag̱aning, ‘Eey, yang utang mu, bayaran mu rang lag̱i numaan tung yeen,’ mag̱aning. 29 Numanyan ya ra nga luud yang masigkaturuw̱ulun na tung pinagtalungaan nirang durua ang nagpakiluuy tung anyang mag̱aning, ‘Kung maimu ilem tung nuyu, ungkuy, pakdulay kanay ta palw̱ad ang para mabayaranu ka yang nautanganu tung nuyu,’ ag̱aaning. 30 Piru yang sam bilug indi ra ka enged nalelyag, kung indi, ya ra ipakalabusay na yang aruman na ang asta mabayaran na yang utang na. 31 Taa numanyan, maita yang mga masigkaturuw̱ulun na yang binuat nang atia, duru rang kaerep nira tung anya. Purisu dayun dang namansiangay tung Ading namagkig̱a. 32 Purisu numanyan pinaguuyan si yang Adi yang turuw̱ulun nang atiang pinatawad na. Mag̱aning tung anya, ‘Yawa anda enged ay kakuinta-kuinta mung pagkaturuw̱ulun. Pinatawara ra nganing yeen tung tanan ang nag̱ipagpabayaru ra rin tung nuyu natetenged ilem tung pagpakiildaw mu tung yeen. 33 Belag bang dapat da ka rin ang naildawa ra ka tung sasang masigkaturuw̱ulun mu ang katulad ka tung yeen ang naildawaw ka nganing tung nuyu?’ ag̱aaning. 34 Numanyan kumus durung kasilag yang Adi tung turuw̱ulun nang atia, anday duma, ipinakalabus na ra ilem ang para duun da tigbakay ta mupia yang mga manigparusa ang asta mabayaran na ra kang luw̱us. 35 Maning kang pisan tia yang buaten tung numyu ni Ama duun tung langit kung alimbawa indiamu ka magpatawad tung sasang putul ming tumatalig tung yeen ang tedek tung mga kinaisipan ming sasa may sasa,” mag̱aning.

19

1 Numanyan atiing pagkatapus ni Jesus yang pagparasanag̱en nang atia tung yamen ang mga tauan na, dayun dang nagliit tung Galilea ang minangay duun tung sinakepan yang Judea ampir duun tung subang atiang paggug̱uuyan ang Jordan, kasiraanami ra kang mga tauan na. 2 Duru-durung mga taung namagpakignunut tung anya. Kung tinu pay may mga laru tung nira, ya ray pinampamaayen na.

Yang Linyang Nag̱ipagpasanag Ni Jesus Natetenged Tung Pagkarasawaen (19:3-12)

Marcos 10:2-12

3 Taa numanyan may mga Pariseong namagpalenget da tung anya ay gustu nirang papagmintiraen ang para mabitala ilem ta magbalaw̱ag tung katuw̱ulan yang Dios. Purisu dayun dang namagtalimaan tung anyang mag̱aning, “Uyun basu tung mga katuw̱ulan ang nag̱ausuy ta ang yang sasang lalii puiding magpakiblag tung kasawa na, maskin unu ra ilem ang katadlenganay ang patielan na?” 4 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales, “Siguru nabasa mi ra ka yang sasang napabtang tung kasulatan ang atiing primirung pag̱imu yang Dios tung tau, inimu na unung lalii may baw̱ay*. 5 Dispuis may napabtang ka asan ang maning taa:

‘Purisu ya ra kay natengeran na ang yang sasang lalii magliit da tung ni tatay na may tung ni nanay na ay magpakiunung da tung ni kasawa na ang pagkatapus tanirang durua sa nga tinangunian da ilem,’ mag̱aning†.

6 Ig disir, belag̱an dang durua pa kung indi sa nga tinangunian da ilem tanira. Purisu yang pinapagsasa ra yang Dios dapat ang indi belag̱en ta tau,” mag̱aning. 7 Mag̱aning si yang mga Pariseong namagsulingaag tung anya, “Elat kanay, ayw̱a kaya may urdinansang ibinutwan ni Moises ang yang sasa unung lalii puidi unung magpakiblag tung kasawa na basta pakdulan na ra ilem unu ta bawdukumintu ang yay magpaingmatuud ang tapus da ka man yang pagkakasawaan nira‡?” 8 Mag̱aning si ti Jesus ang nagtimales, “Linugtanamu ra ilem ni Moises ang magpakiblag tung mga kasawa mi natetenged ilem tung kateteg̱asen yang mga kinaisipan mi, piru belag̱an enged maning tia yang intinsiun yang Dios atiing pag̱imu na tung primirung lalii may tung primirung baw̱ay. 9 Purisu iugtulu tung numyu, kung tinu pang laliiay ang magpakiblag tung kasawa na ang pagkatapus mangasawa sing uman tung dumang baw̱ay, asan da nga limbungay na yang kasawa nang dati, puira pa kung yang ipagpakiblag na tung kasawa na yang pagpaluku-luku na,” mag̱aning. 10 Numanyan yaming nag̱apangugyatan ni Jesus, yami ray nabnga ang mag̱aning tung anya, “Tay kung maning da tii yang kapulutan yang pagkarasawaen, maayen pang indi ra ilem mangasawa yang sasang lalii.” 11-12 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Kung tung bag̱ay, may mga lalii ka man ang indi mapag̱usuy tung intinsiun yang Dios ang lalii may baw̱ay magkakasawaan. Kipurki yang duma dispirinsiadu yang pagkabetang nirang mga lalii ang dengan tung pagkatau nira. Yang duma mga kirepen ang ya ra ag̱ipakapunay yang mga ag̱alen nira. May duma pa ang maskin puiding mangasawa, indi ra ka malelyag ay ipinalandaw ra enged nira yang pagpatuw̱ul nira tung Dios ang para mas pang magdakel yang mga taung magpagaem ang bug̱us tung Dios§ Piru yang kadaklan ang puiding mapag̱usuy tung intinsiun yang Dios ang atia, mag̱usuy ra,” mag̱aning.

Yang Taung Risibien Yang Dios Ya Ra Yang May Pagkamula Na (19:13-15)

Marcos 10:13-16; Lucas 18:15-17

13 Pira pang kaldaw, may mga taung namag̱ekel tung mga ana nira tung ni Jesus ang para pampabisaen da nira tung anya. Piru sinambeng da yamen ang nag̱apangugyatan na. 14 Pagkagngel ni Jesus tia, dayunami rang inampalar nang, “Eey, yang mga mamulang atia, paw̱ayaan mi ra ilem ang mamagpalenget da tani tung yeen. Indi mi ra enged pagsagangen, ay kipurki kung tinu pay may pagtalig nira tung Dios ang katulad ka tung pagtaralig̱en yang mga mamulang naang bug̱us tung mga ginikanan nira, lug̱ud da tung mga taung pamagpagaem ang bug̱us tung Dios.” 15 Pagkatapus dayun na rang pinampabisa na yang mga mamulang atia. Pagkatapus tia, dayun dang nagliit duun tung banwang atii.

Yang Sasang Manggaranen Durug Liwag Ang Magpalamtuk Yang Pundu Yang Kinaisipan Nang Magpagaem Tung Ni Jesus (19:16-30)

Marcos 10:17-31; Lucas 18:18-30

16 Taa numanyan may sasang kaldaw ang may sasang taung nagpalenget tung ni Jesus ang mag̱aning, “Ameey, kung maimu ilem, may gustuu rin ang talimaanen tung nuyu. Unu pa w̱asung ubraay ang matinlu ang dapat ang buatenu ug̱ud mapagpasapenaw tung Dios ang anday katapus-tapusan?” 17 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales, “Ayw̱at ministir pang yuu pay talimaanen mu kung unu pang ubraay ang matinlu ang yay dapat ang buaten mu? Ultimu ilem yang sam bilug ang magkabag̱ay ang aningen mung maayen. Tumanen mu yang mga katuw̱ulan na kung gustu mung magpasapen tung anya ang anday katapus-tapusan,” mag̱aning. 18-19 Mag̱aning si yang sam bilug, “Ayw̱a, unu pang katuw̱ulanay ang dapat ang tumanenu?” Mag̱aning si ti Jesus ang minles, “Ya taang ulitenu. ‘India mangimatay ta masigkatau mu, india maglimbung tung kasawa mu, india manakaw ta belag̱an nuyu, india manistigus ta bukli tung katalungaan yang ustisia, galangen mu ti tatay mu may ti nanay mu* ig gegmaan mu yang aruman mung tau ang katulad ka tung paggeregmaen mu tung sadili mu†.’ ” 20 Mag̱aning ka yang kaw̱ataan ang atiang minles, “Yang tanan ang atia luw̱us dang nag̱ausuyu. Unu pa pa ka enged ay pagkakulang tung yeen ang dapat pang buatenu?” 21 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Kung yawa talagang gustu mung magpakumplitu, tay mulika ra kanay. Ipaalang mu ra yang tanan ang ganadus mu. Yang kabayaran nang kuarta ipamakdul-pakdul mu ra tung mga maliliwag̱en. Kung ya ray buaten mu tia, tay puis magkatinira ra ta kapakli nang maning pa ka tung manggad duun tung langit. Dispuis pagkatapus ta pamakdul-pakdul mu, magbalika ra tani ang magpakignunut tung yeen ang para ugyatana ra yeen,” ag̱aaning. 22 Numanyan pagkagngel yang kaw̱ataan yang itinuw̱al ni Jesus ang atia tung anya, dayun da ilem ang nagliit ang duru rag kapungaw yang isip na. Ay ya pa ag̱ari, durung kamanggaran na. 23 Atii dayun dang nagbitala ti Jesus tung yamen ang nag̱apangugyatan nang mag̱aning, “Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, durug liwag ang yang sasang manggaranen ang magpalamtuk yang pundu yang isip nang magpagaem ta bug̱us tung Dios. 24 Ulitenu pa ta minsa. Kung maliwag nganing ang yang sasang kamilyu pumuyuk tung buli yang tingway, mas pang maliwag ang yang sasang manggaranen magpalamtuk tung pundu yang isip nang magpagaem ta bug̱us tung Dios.” 25 Numanyan pagkagngel da yamen ang yang inaning ni Jesus ang atia, durung pisan agkadakul yang pagkabereng yamen. Mag̱aningami tung anya, “Tay kung maning tii pala ang maski nganing yang mga manggaranen ang tag̱isip yamen ang alenget da tung Dios indi nganing matapnay, ya pa yang kadaklan ang mga tau?” 26 Atii dayun dang naneleng-teleng ti Jesus tung nirang mag̱aning, “Kung tung tau ilem ka man, indi maimu tia. Piru kung tung Dios, maimu ra tia ay natetenged tung anya maimu yang tanan,” ag̱aaning. 27 Numanyan ti Pedro ya ray nabnga ang mag̱aning, “Teed mu, Ameey, ta yaming pagpaugyat tung nuyu, binutwanan da yamen yang tanan basta magpakignunutami ra ilem tung nuyu. Unu pa w̱asu ay ibles yang Dios tung yamen?” 28 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, kung kaw̱utun da nganing yang kaliw̱utan ang baklu, yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, kumarungaw ra tung puistuung maggaraemen ang durung pisan agkasulaw yang pagkabetangu. Tung uras ang atia, ta yamung sam puluk may durua ang nagpakignunut tung yeen taa tung kaliw̱utan ang naa, kumarungamu ra ka tung mga puistu ming maggaraemen tung sam puluk may duruang palaanaan yang nasyun tang Israel. 29 Dispuis kumpurming tinu pay namutwan tung sadiling pamalay-w̱alay na ubin tung sadiling tanek na, ubin tung mga putul na ubin tung ginikanan na, ubin tung mga ana na arangan da ilem tung gegma nang lusu tung yeen, ya ray pakdulan yang Dios ta kapakli yang tanan ang pinamutwanan nang atia ang pira-pira rang dubli ig tung uri mapagpasapen da tung anya ang asta tung sampa. 30 Ug̱aring ilem naa w̱a yang dapat ang pangamanan mi. Durung pag̱atelengan ta abwat simanyan ang ya ra iparanekay tung uri ig duru kang pag̱atelengan ta aranek simanyan ang ya ra ka ipaabwatay tung uri,” mag̱aning.

20

Nag̱ipananglit Ni Jesus Yang Mga Tauan Na Tung Mga Manig̱ubra Ang Pinapagturupu Ra Ilem Yang Ag̱alen Nira Ta Suul (20:1-16)

1 Mag̱aning ti Jesus ang nagsugpat, “Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay kipurki yang palaksu yang paggaraemen yang Dios tung mga tau, maning taa tung ipananglitung naa. May sasang taung may kaluakan na*. May sasang kaldaw ang atiing timpranu pang pisan, nag̱angay ra duun tung palingki ang para mangaw̱ang da ta mga taung mamag̱ubra duun tung kaluakan na. 2 Namag̱iritsuan da tanira ang yang suul nira kumpurmi yang kinaldaw ang kadagmitan ang nag̱isuul tung mga tau tung lugar ang atii. Pagkatapus pinanuw̱ul na rang mamag̱ubra ra duun tung kaluakan na. 3 Numanyan atiing pag̱alas nuibi rang timpranu, nagbalik si duun tung palingki. May mga taung naita nang pamagkererengan da ka ilem asan ang pamag̱istambay. 4 Purisu dayun na rang pinag̱aning ang, ‘Ala, pati yamu ag̱aw̱angenamu ra ka yeen ang mag̱ubra duun tung kaluakanu. Suulanamu ka yeen ta magkatama.’ 5 Purisu dayun da ka man ang namag̱angay duun ang namag̱ubra. Numanyan atiing kereng da yang kaldaw, maning si ka tii yang binuat yang may kaluakan. Pati tung alas tris da yang apun, ya ka. 6 Numanyan atiing pag̱alas singku ra yang apun, nagbalik sing uman duun tung palingki. May mga taung duma ang naita na si kang pamagkererengan da ka ilem asan. Purisu dayun na ra kang pinag̱aning ang ‘Eey, ayw̱a nag̱apunamu ra ka ilem taa ang anday ka pala ay nag̱aubra mi?’ 7 Mag̱aning ka tanirang namansituw̱al, ‘Ayw̱a naang anda kay nagpaubra tung yamen.’ Mag̱aning ka yang may tanek ang nagtimales, ‘Ala, pati yamu ag̱aw̱angenamu ra ka yeen ang mag̱ubra duun tung kaluakanu.’

8 “Taa numanyan atiing apun dang pisan yang kaliw̱utan, mag̱aning yang may kaluakan tung kapatas na, ‘Ala, guuyan mu ra kanay yang mga ubrirus ang panuulan. Impisaan mu ra ta suul yang nangauring pisan ang pinangaw̱angu ang pagkatapus ipaluslus mu rang panuulan ang asta kaw̱utun mu yang nangatkaw ang pinangaw̱angu.’ 9 Purisu simanyan yang kumpurming pinangaw̱ang tung alas singku, ya ray pinamakdulan da yang mga suul nira ang ya ray ipinatupu tung seled sang kaldaw yang ubra nira. 10 Maning dang maning ang asta kinaw̱ut da yang nangatkaw ang pinangaw̱ang. Yang kalaum nira, mas abwat yang marisibi nira, piru yang ipinakdul tung nira ya ka ilem yang isinuul tung kadaklan ang ipinatupu tung seled sang kaldaw. 11-12 Numanyan pagkarisibi nira yang mga suul nira, dayun dang namagriklamuan tung may kaluakan ang mag̱aning, ‘Yang mga taung atiang nangauring pinangaw̱ang mu, sang uras da ka ilem yang ipinag̱ubra nira. Piru yami nagbew̱eek pa yang mga ulas yamen tung seled mag̱apun ang durung pisan agkakinit yang kaldaw ang pagkatapus ya ra ka ilem papagpariu-pariuay mu yang panuul mu tung yamen may tung nira?’ 13 Mag̱aning ka yang may kaluakan ang minles tung sam bilug tung nira, ‘Ungkuy, belag̱an kang malain yang pag̱abuatu tung nuyu. Tutal nagpauyuna ra ka ang yang suul mu kumpurmi yang kinaldaw ang kadagmitan ang nag̱isuul taa tung yaten. 14 Purisu eklan mu ra ilem atiang suul mung mulik. Ay yang gustuu ang yang kumpurming nag̱isuulu tung nuyu ya kay nag̱isuulu tung taung naang nauring inaw̱angu. 15 Ayw̱a, anday ketelung magkalalangan natetenged tung kuartaw ang kumpurming unu pay nag̱alelyag̱anu? Muya yawa ra ilem mag̱aiw̱eg tung mga aruman mu.’ ” 16 Numanyan dayun dang nagsugpat ti Jesus yang bitala nang mag̱aning, “May pag̱atelengan ta aranek simanyan ang ya ray ipaabwatay tung uri ig may pag̱atelengan ta abwat simanyan ang ya ra kay iparanekay tung uri,” mag̱aning.

Maklung Mainambit Ni Jesus Yang Dapat Ang Mapasaran Na Tung Uri Ang Durug Liwag (20:17-19)

Marcos 10:32-34; Lucas 18:31-34

17 Taa numanyan, ti Jesus sigi-sigi ra yang pagparanawen nang panungul duun tung Jerusalem, kasiraanami ra kang nag̱apangugyatan nang sam puluk may durua. Numanyan tung pagparanawen yamen tung karsada, ipinampaligbinami ra kanay anya ay may gustu nang iksen tung yamen ang yami yami ra ilem. 18 Mag̱aning tung yamen, “Ta, naawita rag panungul ang panganing duun tung Jerusalem. Muya maberengamu tung ianingung naa tung numyu. Yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, anday dumang mainabu tung yeen duun tung Jerusalem, kung indi, iintrigaw ra tung pudir yang mga paring arabubwat ta katengdanan may yang mga sag̱ad tung mga urdinansa, ang pagkatapus sintinsiaanaw ra nira ang ipaimatay. 19 Pagkatapus dayunaw si ka nirang iintriga tung pudir yang belag̱an mga masigkanasyun ta ang anda enged ay pag̱intindi nira tung Dios. Buatenaw ra ilem nirang sasang kayaman, pagkatapus paburdunanaw ka nira bakluaw ipalansangay nira tung krus. Piru pagkaw̱ut yang yaklung kaldaw, pabungkarasenaw ra ka enged yang Dios,” ag̱aaning.

Agbaliskaren Da Ni Jesus Yang Sistima Yang Kaliw̱utan Ang Naa Natetenged Tung Pag̱erekelen Ta Katengdanan (20:20-28)

Marcos 10:35-45

20 Numanyan yang kasawa ni Zebedeo ya ray nagpalenget tung ni Jesus, kasiraan da ka tanira yang mga ana nang durua nga laliian†. Pagpalenget nira, dayun dang nagluud yang nanay nira tung pinagtaralungaan nira ni Jesus ay may gustu nang ingalukun tung anya. 21 Mag̱aning ti Jesus tung anyang nagbugnu, “Unu pay gustu mu, Ineey?” Mag̱aning ka yang nanay nirang nagtimales, “Kung maimu ilem tung nuyu, pangakuay ka ang kung maggaraemena ra nganing, yang mga anaung naang durua pakarungun mu ka tung tepad mung magtimbang.” 22 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales ang asan da iparumbuay na tung duruang atiang magputul, “Indi mi ka ilem nag̱amaresmesan kung unu ra ilem ay nag̱aingaluk mi. Basu kayanan mi kang magpapinitinsia ang katulad ka tung dapat ang pasaranu?” Mag̱aning ka tanirang nansituw̱al, “Ee, kayanan ka yamen.” 23 Mag̱aning si ti Jesus tung nirang nagsugpat, “Mapasaran mi ra ka man yang mga pinitinsia ang katulad ka tung mapasaranu. Piru kung tinu pay makarung tung teparung magtimbang tung uri, belag yuuy may pudir ang maglug̱ut, kung indi, ya ray nag̱itig̱ana ni Ama tung kumpurming tinu pay pinilik nang kumarung,” mag̱aning. 24 Numanyan atiing nabalitaan da yamen ang mga kaarumanan nirang sam puluk, anday duma, nangimunami ra ta mupia tung mga aruman yamen ang atiang duruang magputul. 25 Purisu yaming tanan, dayunami rang ginuuyan ni Jesus ang magpalenget tung anya. Mag̱aning tung yamen, “Nag̱askean mi ra ka ang tung kaliw̱utan ang naa yang pamangatengdanan tung mga tag̱a duma-rumang nasyun, yang katengdanan nira ya ag̱ipandeeg-deeg̱ay nira tung mga kinasakpan nira. Muya-muyang manuw̱ul tung mga sakep nira ang para ilalaen da nirang yay abwat tung nira. 26 Piru tung numyu, indiaw malelyag ang yay usuyun mi yang sistima nirang atia, kung indi, kung tinu pay malelyag ang telengan ta abwat asan tung numyu, dapat ang yang pagpabetang na tung sadili na tanya sasa ka ilem ang turuw̱ulun ming mga kaarumanan na. 27 Dispuis kung tinu pay malelyag ang magmangulu tung numyu, dapat ka ang yang pagpabetang na tung sadili na tanya sasa ka ilem ang kirepen mi. 28 Bilang magpakbungamu tung yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau. Ay yang katuyuanu, belag̱an ang mag̱aning ang para yuuy magpanuw̱ul tung mga taung magpasikasu, kung indi, ang para yuuy mag̱ing turuw̱ulun nirang mag̱arasikasuen tung nira, ang yang inangayu enged, magpatumbasaw yang linawaw ang para durung mga taung mapaluasu tung pagpakirepen nira tung kalelyag̱an nirang magpakasalak,” mag̱aning.

Yang Pagpabuskad Ni Jesus Tung Mata Yang Durua NGa Burayan (20:29-34)

Marcos 10:46-52; Lucas 18:35-43

29 Taa numanyan, atiing magluluaami ra na Jesus tung lansangan ang Jerico, buntun ang pisan yang mga taung pamagpakignunut tung anya. 30 Numanyan may durua nga burayan ang kumarungan tung binit yang karsada. Pagkabalita nira ang ti Jesus magtataklib da asan, dayun dang namagkekendalen ang mag̱aning, “Ameey, kumus yawa ray manubli tung paggaraemen ni Adi David, ildawayami ka!” 31 Piru ya ra ampalaray yang mga taung atiang buntun. Piru belag ya mamag̱ipes, kung indi, mas pang ya namagkekendalen ang namagkekendalen ang mag̱aning, “Ameey, yawang manubli ra tung paggaraemen ni Adi David, ildawayami ka!” 32 Atii dayun dang nagtadeng ti Jesus ang guminuuy tung nirang mag̱aning, “Ta, unu pay gustu ming buatenu para tung numyu?” 33 Mag̱aning tanirang nansituw̱al, “Aay ameey, gustu rin yamen ang mabuskad da yang mga mata yamen.” 34 Atii ya ra ngaildaw ti Jesus ang nagdeen tung mga mata nira. Pagkadeen na, atiang lag̱i nangaita si ka man. Pagkatapus dayun da kang namagpakignunut tung anya.

21

Natetenged Tung Pagparakleren Ni Jesus Tung Siudad Ang Jerusalem (21:1-11)

Marcos 11:1-11; Lucas 19:28-40; Juan 12:12-19

1-2 Taa numanyan atiing panungulami rang tanan tung bukid ang atiang durung ayung pag̱aningen ang olibo, ang yang distinu yamen duun tung siudad ang Jerusalem, may sasang baryung nag̱alengtan yamen ang paggug̱uuyan ang Betpage ang alenget-lenget da tung siudad ang Jerusalem. Numanyan atiing nag̱alengetami ra tung baryung atia, nanuw̱ul da ti Jesus tung mga aruman yamen ang durua nga tauan ang mag̱aning, “Ala, mangayamu ra kanay tung baryung naang tung tukawan ta. Kung kumaw̱utamu ra nganing asan, ya rang lag̱i ay mapanawan mi yang sasang asnung inaen ang yag kekedked ang asan ka tung tepad na yang sinday na. Pamadbaren mi ra kanay ang pangguyuran tani tung yeen. 3 Kung may magbugnu tung numyu, yamu ra ag̱aaning, ‘Kaministiran ni Ginuu ta!’ Magngel na ilem tia, ipampaguyud na ra ilem ang lag̱i tung numyu,” mag̱aning. 4 Taa numanyan yang tanan ang mga bag̱ay ang atia nagkamaningan da ta maning tia ay ug̱ud asan da magkamatuud yang sasang ipinaula yang Dios tung sasang manigpalatay yang bitala nang tukaw ang mag̱aning,

5 “Panganingen mi yang mga taung pamag̱istar tung Sion ang yang Adi nira panganing da asan tung nira. Durug kapinaurayen ay yang magsasaayan na sasang asnung sinday pa*,” mag̱aning.

6 Kapurisu numanyan namagpanaw ra ka man yang mga aruman yamen ang atiang durua. Tinuman da nira yang itinuw̱ul ni Jesus tung nira. 7 Pinangguyuran da ka man nira yang asnu may yang sinday na ang ya ray pinanapinan nira yang mga panlamig nira ang pagkatapus dayun da kang nagsaay ti Jesus tung sinday. 8 Numanyan yang pagsaay na tung asnu, ya kay paggaralangen tung anya yang mga taung buntun dang pisan. Yang duma yang mga panlamig nira ya ray ipinameklad nira tung karsadang magpanawan yang asnu. Yang duma may mga paklang ang pinaglampang nira ang ya ra kay ipinameklad nira tung karsada. 9 Numanyan yang mga taung atiang buntun ang pamagpakigluyug tung ni Jesus, yang duma nabtang tung tukawan na, yang duma tung uri na. Sigi-sigi ra ilem yang pagkekendalen nirang pamag̱araning-aningan ang “Salamat! Naa ra yang manubli tung paggaraemen ni Adi David! Pakaayenen da kang pirmi yang Dios naang pag̱atuw̱ul nang magpalua tung paggaraemen na! Salamat tung anya duun tung kaabwat-abwatan!” 10 Numanyan pagpakled ni Jesus tung Jerusalem, namag̱irikbawan da yang mga tau ang namagtaralimaan-talimaanan ang mag̱aning, “Tinu pa kayang tauay tia?” 11 Numanyan yang mga taung atiang buntun ang pamagpakigluyug da kang lag̱i tung ni Jesus, ya ray namansituw̱al ang mag̱aning, “Yang taung naa, ya ra ti Jesus mismu ang tag̱a Nazaret duun tung sinakepan yang Galilea. Tanya yang manigpalatay yang bitala yang Dios ang atiing naula nuntukaw ang magkaw̱ut,” mag̱aning.

Yang Pagpalayas Ni Jesus Tung Mga Nigusyanti Tung Palayas Yang Pagtuuan Ang Pinakalusu (21:12-17)

Marcos 11:15-19; Lucas 19:45-46

12 Taa numanyan dayun dang nagpakled ti Jesus duun tung palayas yang pagtuuan yamen ang pinakalusu. Pagpakled na, dayun dang nagpalayas tung tanan ang mga manigpaalang ta mga garamiten tung pagparadasag̱en, pati yang tanan ang pamangalang tung nira nagkaraumid da ka ta palayas. Pati yang mga lamisaan ang atiang pinampabtangan ta mga kuartang nag̱ipagpabailu tung mga tau, pinamaliskad na, asta yang mga kakarungan yang mga manigpaalang ta mga kalapati, ya ka. 13 Mag̱aning tung nira, “May sasang bitala yang Dios ang napabtang tung kasulatan ang yang balay unung naang pag̱atiniran na, dapat unu ang yay pag̱ampuan yang mga tau tung anya†. Piru ay pa w̱a? Ta numyu, pag̱abuat mi ra ilem ang kuinta leyang ang pantalukan ta mga tulisan ang taa ra mismu agpandayaay mi yang mga taung pamagtuu‡,” mag̱aning. 14 Taa numanyan may mga buray pati mga barik ang ya ray namagpalenget tung ni Jesus duun tung palayas ang pagkatapus ya ray pinampamaayen na. 15 Numanyan may mga paring arabubwat ta katengdanan asan ang pamagpaniid, kasiraan da ka tanira yang mga sag̱ad. Pagkaita nira tung ni Jesus ang pagpalapus ta mga buat-buat ang mga maning tiang makabew̱ereng, nangaerepan da ta duru. Belag̱an ilem ya tiay nag̱aerepan nira, kung indi, pati yang nag̱ipagkendal yang mga mamula asan tung palayas ang pamansianing, “Taw̱angan da ta mupia yang Dios yang taung naa ang ya ray pinasubli na tung paggaraemen ni Adi David!” 16 Purisu dayun dang namagriklamu tung ni Jesus ang mag̱aning, “Ayw̱a indi mu pagsambengen tia? Indi mu nag̱agngel yang nag̱ipagkendal nirang atia?” Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Nag̱agngelu ka, piru yang gustuu ilem ang maintindian tung numyu kung nabasa mi ra ka yang sasang napabtang tung kasulatan ang maski nganing yang mga mamula unu nag̱apaeyangan ka unu yang Dios ta ipagdayaw nirang ustu tung anya, maskin yang geg̱esye pa unung pamanusu pa,” mag̱aning§. 17 Numanyan pagkaaning ni Jesus tia, dayun da ilem ang namutwan tung mga taung atia ang naglua tung siudad ang pagkatapus minangay ra duun tung Betania. Duun da ka ngaelek tung law̱iing atii.

May Sasang Ayung Pag̱aningen Ang Igus Ang Magbitalaan Ni Jesus (21:18-22)

Marcos 11:12-14, 20-24

18 Numanyan pangayag ang timpranu, atiing pagbalik da ni Jesus duun tung siudad, ya ra nga suw̱uk. 19 Duun tung binit yang karsada may naita nang sasang ayung pag̱aningen ang igus. Purisu ya ray pinalengtan na, piru naa pala andang pisan ay naita nang burak na, kung indi, purus ilem mga daun. Numanyan dayun na rang itinuluy tung malain yang ayung atiang inaning, “Maayen pa rin ang india ra ilem ang pisan mamurak ang uman!” Pagkatapus lag̱i-lag̱ing nanlumpayeng da ka man yang ayung atia*. 20 Numanyan pagkaita yamen kung unu pay nainabu tung ayung atia, naberengami ra ta mupia. Dayunami rang nagtalimaan tung anyang mag̱aning, “Ya pa ag̱aring nanlumpayeng dang lag̱i yang ayung atia?” 21 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, kung magtalig̱amu ta ustu tung Dios ang anday dua-dua yang mga isip mi, mapagbuatamu ka ta magkapariu ka tung binuatung atia tung igus ang atia. Belag̱an da ilem maning tia ay masarangan mi, kung indi, maskin may sasang durug liwag tung pag̱intindi mi ang yay gustu ming ingalukun tung Dios, mainabu ka†. 22 Purisu maskin unu pang bag̱ayay ang ipag̱ampu mi tung Dios, basta nag̱atalig̱an mi ang yang nag̱aingaluk ming atia ipakdul na tung numyu, atia pakdulanamu ka man anya,” mag̱aning.

Yang Pag̱usisa Yang Mga Pamagpakigmaepet Tung Ni Jesus Natetenged Tung Katengdanan Na (21:23-27)

Marcos 11:27-33; Lucas 20:1-8

23 Taa numanyan, nagpadayun da ti Jesus yang pagparanawen nang nagbalik duun tung palayas yang pagtuuan ang atiang pinakalusu. Numanyan atiing pagturuldukun da tung mga tau duun, pinalengtan da yang mga paring atiang arabubwat ta katengdanan may yang mga pamagpakigmaepet tung banwa. Dayun da nirang inusisang inaning, “Eey, ay pa ngaeklay mu yang katengdanan ang yawa magbuat yang mga maning tia taa tung pagtuuan tang naa? Tinu pay naglug̱ut tung nuyu?” 24 Ag̱aaning ka ti Jesus ang nagtimales, “Elat kanay, kung mga sarang tung numyu, may sasa kang talimaanenu rin tung numyu. Kung matuw̱al mi, ay tuw̱alenamu ra ka yeen kung ay pa liit yang katengdananung pagbuat ta mga maning tia. 25 Abir, ay pa w̱asu liit yang katengdanan ni Juan ang nagpamenyag tung mga tau? Tung Dios manliit u tung tau ka ilem?” Pagkagngel nira tia, dayun dang nag̱aralas-alasan ang mag̱aning, “Unu pa w̱asu ay maayen ang ituw̱al ta? Kung aningen ta ang tung Dios manliit yang katengdanan ni Juan, muya sulilienita si anyang talimaanen ang ayw̱at indiita ra nananged tung anya. 26 Piru kung aningen ta ang tung tau ka ilem manliit yang katengdanan na, muya kung unu pay buaten tung yaten yang mga taung naang buntun, indi ta ka ilem maskean. Ay tanirang tanan pamag̱ingmatuud da ang ti dipuntu Juan talagang sasang tinuw̱ul yang Dios ang magpadapat yang bitala na,” ag̱aaning. 27 Purisu numanyan tinuw̱al da ilem nira ti Jesus ang, “Inay, indi ilem nag̱askean yamen.” Mag̱aning si ka ti Jesus ang nagtimales, “Tay kung maning tii, indiaw ra ka mag̱ugtul tung numyu kung ay pa liit yang katengdananung pagbuat ta mga maning tia,” mag̱aning.

Yang Nag̱ipananglit Ni Jesus Tung Duruang Magputul Ang Parariung Tinuw̱ul Ni Tatay Nira Piru Sam Bilug Ilem Yang Nananged (21:28-32)

28 Taa numanyan, dayun sing sinugpatan ni Jesus yang bitala na tung mga mamaepet ang atia ang mag̱aning, “Pamatian mi ra kanay yang pananglit ang naang ipagngelu tung numyu kung maumpa tung pag̱intindi mi. May sasang taung duruay ana nang lalii. Numanyan minangay tung ana nang dakulu ang mag̱aning, ‘Duduy, mag̱ubraa ra numaan duun tung kaubasan ta.’ 29 Mag̱aning ka yang ana nang nagtimales, ‘Indiaw.’ Ang pagkatapus atiing nabuay-w̱uay ra, nag̱uman da yang isip nang minangay duun tung kaubasan ang nag̱ubra. 30 Atiing pagkagngel ni tatay na yang tuw̱al yang ana nang atiang dakulu, dayun dang minangay tung ana nang sam bilug ang maning ka tii yang itinuw̱ul na tung anya. Mag̱aning yang ana nang nagtimales, ‘Ee, tatay.’ Ang pagkatapus indi ka minangay duun tung kaubasan. 31 Ta, tinu pa w̱asu tung nirang durua ay nagtuman yang kalelyag̱an yang tatay nira?” Mag̱aning ka tanirang namansituw̱al, “Yang dakulu.” Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, yang duruang atiang mag̱ari, yang pisan yang kaalimbawaan mi yang mga manigpanukut asta mga baw̱ay ang malaway yang pangita nira. Ay tanirang nag̱alamku ming indi ra risibien yang Dios, yamu pay nag̱atkawan nirang papalg̱ud tung paggaraemen na. 32 Ayw̱a indi maaningu, ay kipurki atiing paglua ni Juan ang manigbenyag ang nagpasanag tung numyu kung unu pay nag̱auyunan yang Dios ang yay dapat ang buaten mi, indiamu ka nananged tung anya. Piru yang mga manigpanukut ang atia pati mga baw̱ay ang atiang manigpausar, ya pay namananged tung anyang namanligna tung mga kasalanan nira. Ang pagkatapus ag̱ad ya rag dawalay mi ang dakulu ka man yang pinag̱umanan nira, piru indi mi ra ka enged inuman yang mga isip mi ang para manangeramu ra ka rin tung ni Juan,” mag̱aning.

Yang Mga Pamagpakigmaepet Nag̱ipananglit Ni Jesus Tung Mga Agsadur May Tung Mga Manigpakdeng Ta Balay (21:33-46)

Marcos 12:1-12; Lucas 20:9-19

33 Mag̱aning ti Jesus ang nagpadayun yang bitala na, “Pamatian mi ra kanay yang sam bilug pang pananglit ang ipagngelu tung numyu. May sasang taung malapad yang tanek na ang ya ray pinagluakan na ta purus ubas. Pagkatapus pinaliw̱utan na yang kaubasan na ta mga batung tinarutug. Pagkatapus may yuntung binangbangan nang binuat ang lilikdan yang mga burak na ang may saralug̱an ka yang wai na‡. Pagkatapus nagpakdeng pa ta barantayan. Atiing matapus na ra yang tanan ang atia, ipinaagsa na ra yang kaubasan na tung mga tau. Pagkapiar na tung nira, dayun dang nagliit ang minangay duun tung dumang banwa. 34 Numanyan pagkaw̱ut da yang kutitsya na, nagtuw̱ul da tung mga turuw̱ulun nang mamansiangay ra duun tung mga agsadur na ang para eklan da nira yang kaparti na tung patebas. 35 Numanyan yang binuat yang mga agsadur na, pinagdeep da ilem nira yang mga turuw̱ulun nang atia. Yang sam bilug pinagtaraw̱angan da nira ta pamalu, yang sam bilug inimatay ra ilem nira, yang sam bilug pinagbatu ra ilem nirang asta napatay. 36 Utru si pinaangayan si yang may prupidad tung mga turuw̱ulun nang duma ang mas pang dakele kay tung primiru, ang pagkatapus maning kang pisan tia yang binuat tung nira yang mga agsadur. 37 Numanyan tung kauri-urian da, anday dumang tinuw̱ul nang mangay duun, yang ana na mismu. Mag̱aning tung sadili na, ‘Simpri galangen ka enged nira yang anaw.’ 38 Piru mabandaw ra yang mga agsadur ang ya ra yang ana yang may luak ang magkakaw̱ut da, dayun dang namagkeresen ang mag̱aning, ‘Naa pala taa rag panganing yang manubli tung kaubasan ang naa. Maayen pa, imatayen ta ra ilem ug̱ud yaten da yang surublien na ra rin ang naa!’ ag̱aaning. 39 Purisu tung pagkaw̱ut na, dayun da ka man nirang dineep ang ginuyuran duun tung lua yang kaubasan ang inimatay. 40 Ta, kung kumaw̱ut da nganing yang may prupidad, unu pa w̱asu ay buaten na tung mga agsadur nang atia?” 41 Mag̱aning ka tanirang namansituw̱al, “Talagang pangimatayen na ra ilem yang mga taung atiang durug kalalain. Ang pagkatapus yang kaubasan na, ipaagsa na si tung duma ang ya ray mamagpakdul tung anya yang kaparti na ang kada kaw̱utun yang patebas,” mag̱aning. 42 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagsugpat, “Siguru nabasa mi ra ka yang sasang pananglit ang napabtang tung kasulatan ang may batu unung pinasag̱i ang ya ray pinangindian yang mga manigpakdeng yang balay ang anda unu ay kuinta na, ang pagkatapus ya pa ka enged unu ay nagluang pinakaimpurtanting batung panielan yang lebat yang intirung balay. Anda unu ay dumang nagbawing nagpabalik tung batung atiing pinangindian da nira, kung indi, mismu unu ti Yawi ang duun da unu agpaninluay ta mupia yang mga taung pamagpaniid§. 43-44 Purisu iugtulu tung numyu, ta yamung mga masigkanasyunung mga Judio, kumus pinakdulanamu ra yang Dios ta lugar ming magpalg̱ud da rin tung palaksu yang paggaraemen na tung pagpangabui mi, ang pagkatapus nagpakuindiamu ra ka enged, tay anday dumang buaten na, bawien na ra ilem tung numyu yang kaayenan ang atia. Pagkatapus pakdulan na ra ta lugar yang duma ang kuinta nasyun ka ang ya ray mangapagpalua ta nag̱auyunan na ang magkabag̱ay ka tung mga taung kumpurming pagpagaem tung anya*.” 45 Numanyan yang mga paring atiang arabubwat ta katengdanan may yang mga Pariseo, tung pagpamati nira tung mga pananglit ang atiang ipinagngel ni Jesus, nasiman da nira ang naa pala tanira ray nag̱apatemengan na. 46 Purisu tinag̱aman da rin nirang ipadeep. Kasu ilem pamangaman tung mga taung atiang buntun ay natetenged yang pagpabetang nira tung ni Jesus, talagang pag̱atuw̱ul yang Dios ang magpalatay yang bitala na.

22

Yang Mga Pamagpakigmaepet Nag̱ipananglit Ni Jesus Tung Mga Imbitasiun Tung Kumbira Ang Namamatuy-patuy Ra Ilem (22:1-14)

1-2 Atii, nagbitala si ti Jesus ang duun si ipapanaway na tung sasang pananglit ang maning taa. “Yang palaksu yang paggaraemen yang Dios tung mga tau maning pa tung sasang kumbirang pinundar ta sasang adi para tung ana nang pangasawa. 3 Numanyan nanuw̱ul da yang adi tung mga turuw̱ulun na ang panawag̱en da nira yang mga taung pinag̱imbitar na ra kang lag̱i ang para mamampasakep da tung kumbira na. Piru anda ray gustu nirang mamampasakep. 4 Purisu numanyan nanuw̱ul si tung mga turuw̱ulun nang duma ang mag̱aning, ‘Balikan mi sing panganingen yang mga taung atiang pinag̱imbitaru ang simpan da yang mga palanganen. Ipinagpaimatayu ra nganing yang mga turuu pati mga sinday ang pinampatambeku. Purisu yang tanan ang bag̱ay, simpan dang mapakinaw̱angan nira. Purisu mamampasakep da ilem,’ mag̱aning. 5 Piru ya ra ilem mamamatuy-patuy. Namagpadayun da ka ilem tung nira-nirang nag̱intindien. Yang sam bilug ya ra ngangay duun tung kaluakan na, yang sam bilug duun da ilem nag̱intindi tung nigusyu na. 6 Yang duma ya ra deepay nira yang mga turuw̱ulun yang adi ang pinagtaraw̱angan nira ta palu ang asta nagkarapatay ra ilem. 7 Numanyan pagkabalita yang adi, durung kasisilag̱en na. Anday dumang binuat na, nanuw̱ul da tung mga sundalu na ang pangimatayen da ilem nira yang mga inimbitasiun nang atia ang namangimatay tung mga turuw̱ulun na. Pati siudad nira itinuw̱ul na ka tung mga sundalu na ang ya ray palalaw̱an nira ta apuy ang sirukun. 8 Pagkatapus ginuuyan na si yang mga turuw̱ulun nang duma ang inaning, ‘Telengan mi, simpan da yang tanan ang bag̱ay tung kumbiraw, piru yang mga taung atiang pinag̱imbitaru, belag̱an bag̱ay pala ang irimbitaren. 9 Purisu numanyan magluaamu ra tung mga karsadang pagtaripukpukan yang mga tau ang yang kumpurming magkarabag̱as mi ya ray pangimbitaren ming mamampasakep da tung kumbira,’ mag̱aning. 10 Purisu dayun da ka man ang namansilua yang mga turuw̱ulun nang atia tung mga karsada. Yang kumpurming nagkarapanawan nirang mga tau, ya ray pinangimbitar nirang mamampasakep, maskin maraayen maskin malalain ta mga ug̱ali. Ya ray pinagsagpun-sagpun nirang pinangkelan duun tung may kumbira ang asta punuk dang pisan ta tau yang palasiu yang Adi ang pagkumbiraan.

11 “Numanyan nagpakled da yang adi ang para pangumustaen na ra yang mga imbitasiun na. Unaw̱is may naita nang sam bilug ang naa pala indi ra napagsuut ta aw̱el ang igsarakep tung kumbira. 12 Purisu dayun na rang binugnu ang inaning, ‘Ungkuy, ba tia? Ayw̱a nagpalangaasa ra ka ilem ang nagpakled taa ang naa pala india ra ka nagsuut ta aw̱el ang igsarakep tung kumbira?’ Piru indi ra enged nag̱iw̱ek-iw̱ek yang taung atia. 13 Numanyan diritsyu rang nagkalalangan yang adi tung mga turuw̱ulun na ang mag̱aning, ‘Ala, gapusun mi ra ilem yang taung atia tung kalima may kakay ang iplek tung lua duun tung makiklep. Duun da ipaugpuay mi tung mga taung pamagtarangiten ang pamagkaretket yang mga isi nirang pamagpapinitinsia,’ mag̱aning duun yang adi.” 14 Numanyan pagkatapus yang pananglit ang atia, dayun dang sinugpatan ni Jesus yang bitala nang mag̱aning, “Ay ya pa ag̱ari, durung taung nag̱aimbitar yang Dios ang magpagaem ang bug̱us tung anya, piru malaka ka ilem yang nag̱apilik na,” ag̱aaning ti Jesus.

Ti Jesus Nag̱atag̱aman Yang Mga Pariseong Papagmintiraen Tung Panuw̱al Na Sigun Tung Balayaran Tung Gubirnu (22:15-22)

Marcos 12:13-17; Lucas 20:20-26

15 Taa numanyan yang mga Pariseong naang pamagtimang mamagpadeep tung ni Jesus, namagpaag̱es da kanay ang namag̱urunta-untaan kung ya pa ag̱aring mapamintira nira ti Jesus tung panuw̱al na tung mga talimaan. 16 Purisu yang binuat nira, yang mga taung nag̱apangugyatan nirang duma may yang mga partidu ni Adi Herodes ang duma, ya ray pinanuw̱ul nirang mamagpalenget tung ni Jesus ang para mamagtalimaan tung anya. Numanyan tung pagkaw̱ut nira tung anya, dayun da nirang pinagtag̱aman ta buladas ang inaning, “Ameey, nag̱akdekan da ka yamen ang yawa anday bukli, kung indi, pagturuldukuna yang kamatuuran natetenged tung kalelyag̱an yang Dios ang yay dapat ang tumanen ta mga tau. Dispuis tung pagparadapaten mu ta bitala tung nira, anday pinilikan, kung indi, pariu-pariu yang pagterelengen mu tung nira maskin unu pay pagkabetang nira. 17 Purisu gustu ka rin ilem yamen ang makdekan kung unu pay pag̱intindi mu tung prublimang naa. Uyun basu tung katuw̱ulan yang Dios ang ta yaten ang mga Judio manggawarita pa yang nag̱ipagpagawad ni Adi Cesar tung yaten u kuntra? Ya gawaray ta u indi?” mag̱aning*. 18 Numanyan kumus nag̱adeep dang lag̱i ni Jesus yang nag̱atima nirang atiang malain, dayun na rang tinuw̱al ang inaning, “Yamung pagpakaayen-ayen ilem, yang gustu mi tag̱amanaw ra numyung tuungun! 19 Abir ipateleng mi ra kanay tung yeen yang nigal ang atiang sam bilug ang nag̱ipagpabayad yang gubirnu,” ag̱aaning. Purisu dayun da nirang ingkel ta kuartang nigal. 20 Pagkatapus dayun dang nagtalimaan ti Jesus tung nira ang mag̱aning, “Ninu pang ityuraay ang nabtang tung nigal ang naa? Ninu pang aranay ang namarka taa?” 21 Mag̱aning ka tanirang namagtuw̱al, “Ni Adi Cesar.” Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales, “Yang kumpurming ipinasuad ni Adi Cesar tung pagkabetang na, ya iintrigaay ta tung anya, pati yang kumpurming ipinasuad yang Dios tung sadili na, ya ka, iintrigaay ta ka tung anya,” mag̱aning. 22 Pagkagngel da nira tia, durung pagkabereng nira. Purisu dayun da ka ilem ang namamutwan tung anyang namagliliitan da.

Ti Jesus Nag̱atag̱aman Da Yang Mga Saduseo Ta Sug̱a Natetenged Tung Mga Patay Kung Mabui Si Kang Uman (22:23-33)

Marcos 12:18-27; Lucas 20:27-40

23 Tung kaldaw kang atii, may mga Saduseo ang ya si kay namagpalenget tung ni Jesus. Yang mga taung atia indi pamananged ang yang mga patay mabui si kang uman. 24 Numanyan mag̱aning tanira tung anya, “Ameey, may sasang urdinansang ibinutwan ni Moises tung yaten ang yang sasa unung lalii kung mapatay ang anda pay ana na, yang putul na unu yay dapat ang ipulin tung ni ipag nang nabalu ug̱ud kung maana tung anya, mapabtang dang ana yang putul nang napatay†. 25 Ipabetang ta may pitu nga laliian ang magpurutul. Yang pangulu nangasawa tung sasang baw̱ay ang pagkatapus napatay ang indi naana tung kasawa na. Pagkatapus yang putul nang duminasun tung anya ya ray ipinulin ang ipinakasawa tung ni ipag nang nabalu. 26 Numanyan maning ka tia yang nainabu tung anya pati tung pangyaklu nira ang asta ra ilem tung nirang kadaklan ang magpurutul. 27 Pagkatapus tung kauri-urian da, pati yang baw̱ay napatay ra ka. 28 Ta, kung matuud yang numyung atia ang yang mga patay mangabui si kang uman, abir, kung kaw̱utun da nganing yang uras ang atia, tung nirang pitung magpurutul, tinu pa w̱asu ay magnatis ang may kasawa tung baw̱ay ang atia, sindu parariung nangasawa-kasawa ra tung anya? Abir kung unu pay matuw̱al mu?” 29 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtuw̱al, “Ta, indi, asanamu rag pagkamali sigun ang indi mi ilem nag̱amaresmesan yang napabtang tung kasulatan pati yang kagaeman yang Dios kung unu pay masarangan na, ya ka, indi mi ka ilem nag̱amaresmesan. 30 Ayw̱a indiamu aningenu kipurki kung kaw̱utun da nganing yang uras ang yang mga patay pampabungkarasen da yang Dios, indi ra magkarasawaan ang uman, kung indi, mamanulad da tung mga angil duun tung langit ang indi kang lag̱i pagkarasawaan. 31-32 Dispuis pa kung natetenged tung pagpabungkaras yang Dios tung mga patay tung uri ta kaldaw ang yay midyu maliwag ang panangden mi‡, ayw̱a, indi mi ra ka nabasa tung kasulatan yang sasang ipinaske yang Dios tung numyu ang tanya unu yang Dios ang may mga tauan tung na Abraham ni Isaac may ni Jacob§? Yang Dios tanya anday mga tauan nang patay, kung indi, buing tanan. Pati nganing mga tinanguni nira, damayen na ra kang buien si kang uman tung uri,” ag̱aaning duun ti Jesus. 33 Numanyan pagkagngel yang mga taung atiang buntun yang itinuw̱al ni Jesus ang atia, nangabereng da ta mupia tung palaksu yang pangatadlengan na.

Nag̱atag̱aman Si Yang Mga Pariseo Ti Jesus Ta Pagtuung (22:34-40)

Marcos 12:28-34; Lucas 10:25-28

34 Numanyan yang mga Pariseong naa, pagkabalita nira ang yang mga Saduseo anday natuw̱al nira tung pangatadlengan ni Jesus, namagsaragpun sing namag̱urunta-untaan kung unu pay dumang rimidyung sarang mabuat nira ang para mapamintira nira ti Jesus tung panuw̱al na. 35 Purisu simanyan may sam bilug tung nirang sag̱ad tung mga urdinansa ang ya si ay nagpalenget tung ni Jesus ay gustu nang talimaanen ang basi pa ra ilem ang matuung na. 36 Ag̱aaning tung anya, “Ameey, kung maimu ilem, may talimaanenu rin tung nuyu. Tung tanan ang mga katuw̱ulan yang Dios ang napabtang tung kasulatan, ay pay kalandawan na enged?” 37 Mag̱aning ti Jesus ang tuminuw̱al, “Yang pinakalandaw ya taa: ‘Pabuyukan mi ta gegma mi ti Yawi ang yay Dios ang may anya tung numyu. Yang paggeregmaen mi tung anya dapat ang tedek ang pisan tung mga kinaisipan mi ang indi ka magtenakan. Ya ra kay papruibaan mi tung tanan ang mga buat-buat mi*.’ 38 Atia yay katuw̱ulan ang pinakalandaw tung tanan. 39 Dispuis may sam bilug pang mag̱atu ka ang maning taa: ‘Gegmaan mi yang aruman mi ang katulad ka tung paggeregmaen mi tung sadili mi†.’ 40 Asan da maniel tung duruang atia yang kadaklan ang mga katuw̱ulan ang ibinutwan ni Moises tung yaten pati yang kadaklan kang ipinagpadapat yang mga manigpalatay yang bitala yang Dios ang tukaw,” mag̱aning.

Nag̱apaisip Ni Jesus Yang Mga Pariseo Kung Unu Pa Enged Ay Pinanliitan Yang Pag̱aningen Ang Cristo (22:41-46)

Marcos 12:35-37; Lucas 20:41-44

41-42 Taa numanyan kumus indi pa pamagberelag yang mga Pariseong atia, ti Jesus tanya, ya si ay nagtalimaan tung nirang mag̱aning, “Unu pay pag̱intindi mi tung pag̱aningen ang Cristo? Ninu pang kanubliay tanya?” Mag̱aning tanirang namansituw̱al, “Tanya kanubli ni Adi David.” 43-44 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales, “Ayw̱a kaya yay sinambit ni Adi David ang Ginuu na? Kipurki may sasang ipinaula yang Espiritu Santo tung anya ang maning taa yang napabtang tung kasulatan:

‘Yang Ginuuu pinag̱aning da ni Yawi ang kumarung da kanay unu tung tepad na tung tuu ang asta pamirdien na unu yang pamagkuntra tung anya ang asan da unu ipampabtangay na tung tarampakan yang kakay na‡.’

45 Kung tanya sinambit nganing ni Adi David ang Ginuu na, ya pa ag̱aring magyaring kanubli na ka ilem? Unu pa w̱asu tung numyung pag̱intindi?” mag̱aning. 46 Atii andang pisan ay natuw̱al tung ni Jesus may san tag̱a. Purisu mag̱impisa tung kaldaw ang atii, anda ray napagpalangaas ang nagtalimaan pang uman tung anya.

23

Nag̱apaamanan Ni Jesus Yang Mga Tau Natetenged Tung Sistima Yang Mga Pariseo May Yang Mga Sag̱ad (23:1-36)

Marcos 12:38-40; Lucas 11:37-54; 20:45-47

1 Pagkatapus tia, dayun dang nag̱intra pasanag ti Jesus tung mga taung atiang buntun pati tung yamen ang nag̱apangugyatan na. 2 Mag̱aning tung yamen, “Naang mga sag̱ad pati naang mga Pariseo, may katengdanan ka man nirang mamagbaradbaren yang mga katuw̱ulan yang Dios ang atiang ibinutwan ni Moises tung nasyun tang Israel. 3 Purisu magkabag̱ay kang usuyun mi yang nag̱ipatuman nira tung numyu, basta magkatunu tung intinsiun yang Dios ang may mga katuw̱ulan. Piru yang mga sistima nira indi mi ilem suaren. Ay ya pa ag̱ari, maskin nag̱atuldukanamu nira kung ya pa ag̱ari yang pagturumanen mi yang mga katuw̱ulan ang atia, piru tanira mismu indi ka nganing pamagtuman. 4 Pamag̱iksir tung mga tau ang mamagtuman yang sari-saring mga urdinansa ang durug liwag ang tumanen ang pagkatapus, kung tung mga sarakanen pa, indi ka enged mamagtaw̱ang ta sakan, maskin tung madeen yang mga kalima nirang mamagduul. 5 Dispuis pa, maskin unu pay nag̱abuat nira, yang pag̱asikad enged nira ang tanira dayawen ta mga tau ang durug katinuuen tung Dios. Katulad da asan tung mga sag̱upit-sag̱upit* ang atiang berebtangan yang mga katuw̱ulan ang nag̱itagkes nira tung mga kikilayen nira ubin tung mga brasu nira ang ya rag padarakulay nira ang para mas malpes ang maita ta mga tau. Pati yang mga mabiw̱ilug-bilug† ang atiang nag̱itaked nira tung sidsiren yang mga aw̱el nirang atiang lagwas, ya ka, ya ra kag padarakulay nira. 6 Sasa ra ka tung ug̱ali nirang mamagpasakep tung mga punsiun. Yang kakarungan ang pinakamatinlu, ya ray piliken nira. Pariu ka ta laksu kung mamagsimba ra nganing tung mga pagsaragpunan. Yang piliken nirang karungan, ya ra yang nag̱itig̱ana tung darakulung mga taung mas abwat ta pagkabetang tung nira. 7 Sasa ra ka tung ug̱ali nirang pamasyar tung plasa. Durung kalelyag nirang tingaraen ang saluduen ta mga taung aningen ang Rabbi. 8 Piru ta yamung kumpurming mga tauanu, indiamu magsikad ang aningenamu pa ta mga taung Rabbi ang katulad ka tung pag̱asikad nira. Ay kipurki sam bilug ilem yang pagturuldukun tung numyu ig pariu-pariuamu ka ilem ta pagkabetang ang maning pa tung magpurutulamu. 9 Dispuis dapat ang anday tag̱a taa ka ilem tung katanekan ang ya ray tingaraen ming pinakaama mi ay kipurki sam bilug ilem yang nagyari rang Ama mi ang ya ra ka man yang duun tung langit. 10 Dispuis pa, dapat ang indiamu ka magsikad ang aningenamu pa ta duma ang pagmangulu ang katulad ka tung pag̱asikad nira. Ay kipurki sam bilug ilem yang sarang magmangulu tung numyu. Anday duma yuu ra taang pag̱aningen ang Cristo. 11 Kung tinu pay pag̱atelengan ang landaw tung numyu, ya ray dapat ang manirbian tung numyung kadaklan ang maning pa tung sasang turuw̱ulun mi ka ilem. 12 Kumpurming tinu pay pagpaabwat tung sadili na, ya ag̱iparanekay yang Dios ig kung tinu pay pagparanek tung sadili na, ya ag̱ipalandaway na.”

May Pitung Bag̱ay Ang Nag̱apanganugunan Ni Jesus Tung Mga Sag̱ad May Tung Mga Pariseo (23:13-36)

Lucas 11:39-44, 47-51

13-14 “Aay, yamung mga sag̱ad pati mga Pariseo ang pagpakaayen-ayen ilem, kanugunamu ay kipurki ya ra ag̱ilipat-lipatay mi yang mga tau ang para indi ra nira matultulan kung ya pa ag̱aring magpalg̱ud tung palaksu yang paggaraemen yang Dios. Ay ya pa ag̱ari, ta yamu, indiamu ka enged malelyag ang magpagaem tung anya, pati tanirang pangalelyag da ka rin, ya ra kag papaenteray mi.

15 “Aay, yamung mga sag̱ad pati mga Pariseong pagpakaayen-ayen ilem, kanugunamu ay kipurki ya rag salairay mi yang maskin ay pang banwaay ang basta may makumbinyu ming maglakted tung rilyun mi, maskin sa nga tauan da ilem. Ang pagkatapus kung magpakumbinyu ra nganing tung numyu, nag̱isalid mi yang mga ug̱ali mi tung nira ang asta mas pang magkabag̱ay ang manampet duun tung impirnu kay tung numyu.

16 “Talagang kanugunamu. Pagturuldukanenamu ka man tung mga tau piru yang kaalimbawaan mi maning pa tung sasang buray ang indi matultul ta dalan. Ay kipurki yang nag̱itulduk mi tung nira maning taa. Kung manumpa ra nganing tanira, basta yang sambiten nira ya ka ilem yang pagtuuan tang pinakalusu, maskin indi ra ubligaren nira. Piru kung yang sambiten nira ya ra yang mga garamiten ang atiang mga bulawan ang duun agbebtang tung kakleran yang pagtuuan tang atia yay mainambit nira, ay talagang ubligadu tanirang magtuman yang nabitalaan nira. 17 Abaa yamu, yang kaalimbawaan mi belag̱an ilem ang maning pa tung mga burayamu, kung indi, pati yang laksu yang pag̱irisipen mi, baliskad ang pisan. Ayw̱a, kanisip mi ang mas sagradu yang mga garamiten ang atiang mga bulawan kay tung pagtuuan tang pinakalusu? Indi ka enged magkatama tia, kipurki sagradu ka man ilem nganing yang mga garamiten ang atia gated asan da ka man agbebtang tung pagtuuan ang atia. 18 Dispuis yang sam bilug pang nag̱itulduk mi tung mga tau ay kung manumpa ra nganing tanira, basta sumpaan nira yang nabitalaan nira tung midyu lamisaan ang atiang darasag̱an ta mga ayep ang magew̱a pa rin kung belag̱an matuud yang bitala nira, maskin indi ra nira matuurun yang nabitalaan nira. Piru kung sumpaan nira tung ayep ang asan da nag̱idasag̱ay, dapat kang tumanen nira yang nabitalaan nira. 19 Abaa yang kaalimbawaan mi talagang maning pa tung mga burayamu ka man ang matuud. Ayw̱a kanisip mi ang mas sagradu yang ayep ang atiang nag̱idasag kay tung midyu lamisaan ang atiang darasag̱an tung anya? Indi ka enged magkatama tia, kipurki sagradu ka man ilem nganing yang ayep ang atiang nag̱idasag gated duun nag̱idasag̱ay tung midyu lamisaan ang atia. 20 Kapurisu yang magkatama ang dapat din ang itulduk mi tung mga tau ay maning taa: yang sasang tau kung sumpaan na yang nabitalaan na tung midyu lamisaan ang atiang darasag̱an, belag̱an ilem asan magsumpaan na, kung indi pati tung ayep ang nag̱idasag asan, damay ra ka. 21 Pariu ka ta laksu kung sumpaan na yang nabitalaan na tung pagtuuan tang pinakalusu, belag̱an ilem tung pagtuuan ang atia magsumpaan na kung indi pati tung Dios ang asan agpagtinir, damay ra ka tung panumpa na. 22 Ya kay laksu na kung sumpaan na yang nabitalaan na tung langit. Yang nag̱asumpaan na ya ra mismu yang maning pa tung pagkarungan yang Dios. Ig disir, pati tanya mismung pagkarung asan, damay ra ka tung panumpa nang atia.

23 “Ay yamung mga sag̱ad pati yamung mga Pariseo, midyu tung pagpakaayen-ayenamu ilem. Kanugun yang pagkabetang mi tung uri, ay kipurki maski nganing yang mga luak ming gereg̱esyeng pisan ang ya ilem ag̱ipasaburay mi tung mga sera mi‡, ya pay panepet-sepeten ming pamateng-patengen ta sam puluk ang parti ang para yang sam parti ya ray nag̱ibuluntad mi tung Dios§. Ang pagkatapus yang nag̱ipatuman enged yang Dios tung numyu ang yamu ra rin ay magbuat ta magkatama tung mga masigkatau mi ig ang yamu ra rin ay mag̱ildaw tung nira ig ang yamu ra rin ay mag̱ing matalig̱an ang pisan yang mga aruman mi, ya pay nagbaliwalaen mi. Dapat da rin ang ya enged ay pabilug̱an ming tumanen atiang may mga timbang na ang indi mi ka paw̱ayaan yang pagparartien ming atia tung Dios ta yasampuluk ang parti. 24 Pagmaranguluenamu ka man tung mga tau, piru yang kaalimbawaan mi yamu talagang maning pa tung sasang buray ang indi matultul ta dalan. Ay tung pagpanepet-sepet ming atia maning pa tung nag̱asaraan mi yang mga uw̱ud-uw̱ud ang nag̱alaket tung igmen mi, ang pagkatapus yang maning pa tung mag̱akamilyug kadakul, ya ray nag̱iklen mi!

25 “Ay yamung mga sag̱ad pati yamung mga Pariseo, midyu tung pagpakaayen-ayenamu ilem. Kanugun yang pagkabetang mi tung uri, ay kipurki duruamug kasinulipeten tung pagrilimpiuen mi tung mga tasa mi may tung mga pinggan mi sigun tung mga riglamintung atiang pinanubli mi tung mga kinaampu ta ang yang kanisip mi ya ray mauyunan yang Dios tung numyu. Piru yang pakled nirang mga pamangan ubin irinemen, duun da ilem ngaeklay mi tung pagpanlepes mi tung duma ang kuw̱ali panalensenamu. 26 Abaa yamung mga Pariseo, talagang maning pa tung mga burayamu ka man ang matuud! Yang tukaw ang dapat limpiuen mi ya ra kanay yang nag̱abtang tung mga kinaisipan ming mga maning tia ug̱ud pati mga ubra-ubra mi asan da ka mag̱ing limpiu ka.

27 “Ay yamung mga sag̱ad pati mga Pariseong pagpakaayen-ayen ilem, kanugun yang pagkabetang mi tung uri ay kipurki yang kaalimbawaan mi yamu maning pa tung mga pantiun ang pininturaan ta kulit. Matinlu ka man ang telengan tung sagpaw piru tung adalem punuk ang pisan ta mga duli ta mga tau ubin mga tinanguni nirang rusdak da. 28 Maning kang pisan tia tung numyu. Tung sagpaw pag̱atelenganamu ta mga tau ang maraayenamu, piru tung adalem durug kaligna yang nag̱aeyang asan tung mga kinaisipan mi. Punuk ang pisan ta pagtirimaen mi ta mga malalain ang nunut da ka ta pagpakaayen-ayen ming masyadu.

29 “Ay yamung mga sag̱ad pati mga Pariseong pagpakaayen-ayen ilem, talagang kanugunamu. Buat na pa durung pagmaal mi tung mga manigpadapat yang bitala yang Dios ang tukaw may tung mga kaarumanan ka nirang matinumanen tung nag̱auyunan yang Dios. Ay yang mga leyang ang atiang pinanlug̱uran tung nira nag̱apakdengan mi nganing ta matitinlung mga pantiun ig yang mga pantiun ang atia, ya kay nag̱apaisa-isaan mi ka ta mga dikurasiun. 30 Ag̱aningamu ka ang kung yamu natau rang lag̱i tung uras ang atiing bui pa yang mga kinaampu mi, indiamu ra ka rin nagpasanyug tung nira ang nagpangimatay tung mga manigpadapat ang atii. 31 Purisu tung bitala ming atia ya ra kay pangamin mi ang talagang mga irinsiamu ka man yang namangimatay tung mga manigpadapat ang atii. 32 Ig disir bag̱ay ang pisan tung numyung magsug̱ut tung mga irinsia ming atia ang yamu ray magtapus yang naimpisaan nirang mga kinaampu mi. 33 Yang kaalimbawaan mi, yamu maning pa tung mga iraw ang durug katraidur! Kanisip mi malibrian mi pa yang sintinsia yang Dios ang duunamu ipaangayay na tung impirnu? 34 Purisu ang para matuungamu tung nabitalaan ming atia, yang buatenu ta yeen, paangayanamu ra ka yeen tung mga tauanung mga manigpadapat yang bitalaw ang yay matakung magparasanag̱en tung mga tau. Ang pagkatapus anday dumang buaten mi tung nira, yang duma ya ipaimatayay ming ipalansangay tung krus, yang duma ya paburdunay mi duun mismu tung mga pagsaragpunan mi ang pagkatapus ya panrutus-rutusay mi tung maskin ay pang lansanganay ang pagpalibrian din nira. 35 Ya ray buatenu ug̱ud yamu enged ay matengeran yang kamatayen yang tanan ang mga taung atiing pinangimatay ang tukaw ang anday binuatan nirang malain, mag̱impisa pa tung ni Abel atiing primirung pisan* ang asta ra ilem tung kauri-urian da ang tung ni Zacarias ang ana ni Baraquias ang yay inimatay tung pagtuuan ang pinakalusu. Duun pa ka man mismu imatayay tung pag̱elaan yang karakulan na may yang midyu lamisaan ang atiang darasag̱an ta mga ayep†. 36 Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, yamung mga masigkanasyunu numanyan tung panimpung naa, tung numyu enged dilemay yang kamatayen nirang tanan,” mag̱aning.

Nag̱ipanangit Ni Jesus Yang Mga Tag̱a Jerusalem (23:37-39)

Lucas 13:34-35

37 Numanyan pinadayun ni Jesus yang nag̱abitala nang mag̱aning, “Ay yamung mga tag̱a taa tung siudad ang naang Jerusalem, kanugun yang pagkabetang mi tung uri. Kipurki kada paangayanamu yang Dios tung mga manigpalatay yang bitala na, ya ra ileg batuay ming imatayay. Pira-pira rang bisis ang gustuu rin ang managpun tung numyu ang katulad ka tung manung inayen ang pag̱ayupup tung mga butu na, piru indiamu ra ka enged nalelyag. 38 Naa w̱a yang dapat ang isipen mi. Yang siudad ming naa ang tag̱isip mi indi maunu pa, paw̱ayaan da ilem yang Dios ang ilug̱ut tung kadiaduan. 39 Sanu pa indiamu aningenu ay kipurki iugtulu tung numyu, indi ra ilem buay, indiaw maita ming uman ang asta kaw̱utun da ilem yang uras ang ipag̱ilala mi ka enged tung yeen ang ustu ang nunut da ka ta pag̱ingaluk mi tung Dios ang yuung pag̱atuw̱ul nang mag̱erekelen yang kagaeman na, pakaayenenaw rang pirmi anya,” mag̱aning duun ti Jesus.

24

Nag̱aula Ni Jesus Ang Yang Pagtuuan Ang Atiang Pinakalusu Magew̱a (24:1-2)

Marcos 13:1-2; Lucas 21:5-6

1 Taa numanyan dayun dang luminua ti Jesus duun tung palayas yang pagtuuan ang atiang pinakalusu ang nagpanaw. Tung pagparanawen na, sinikad da yamen ang pinalengtan, ay gustu yamen ang ipasapet da tung anya yang plantar yang pagtuuan ang atia kung unu pag katinlu. 2 Mag̱aning ti Jesus ang nagtimales tung yamen, “Midyu agtinluanamu rang pagteleng tung tanan ang atia. Piru iugtulu tung numyu yang kamatuuran, may uras ang kaw̱utun ang magew̱a rang pisan yang tanan ang atia. Yang mga batung atiang darakulung pinasag̱i ang tinambi-tambi asan, anda rang pisan ay mabutwan pang magsarampaw-sampawan, kung indi, luw̱us dang magkarapanpan tung tanek,” mag̱aning*.

Nag̱ipaaman Ni Jesus Tung Nira Yang Mga Kaliwag̱an Ang Dapat Mapasaran Nira (24:3-14)

Marcos 13:3-13; Lucas 21:7-19

3 Numanyan atiing pagkaw̱ut yamen duun tung tag̱aytay yang bukid ang atiang durung naluak ang ayung pag̱aningen ang olibo, dayun dang kuminarung ti Jesus. Pagkatapus tinaripukpukan da yamen ang nag̱apangugyatan na ang yami yami ra ilem. Mag̱aningami tung anya, “Ameey, pakdekayami ka kung sanu pa magkamaning da ta maning tia yang nainambit mu nungayna. Unu pang pruibaay ang sarang matandaan yamen ang yawa maglekat da taa ang ya ra kay ipagtapus yang Dios tung panimpung naa?” 4 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtuw̱al, “Mangamanamu ta mupia ang para indiamu madayaan ta dumang mapatalang. 5 Kipurki durung magluang mag̱ambu ang tanya unu ya ray yuung pag̱aningen ang Cristo ang pagkatapus durung taung magkaradayaan nira. 6 Dispuis tung uras ang atiang panalungaan may magngel ming gulu yang paggiriraan ig duun tung duma-rumang rugal may mga gira kang magkarabalitaan mi. Piru yang pangamanan mi asan ang indiamu ilem magpakataranta. Ay kipurki yang mga bag̱ay ang atia dapat ang magkarainabu, piru indiamu maglaum ang yang magdasun ya ra yang uras ang ipagtapus yang Dios tung panimpung naa. 7 Ag̱aningenamu yeen ta maning tia ay yang magkarainabu, nasyun may nasyun magsuruayan ang maggiriraan. Dispuis may magpanaw ang mga panuw̱uk tung duma-rumang banwa pati mga yegyeg ya ka. 8 Yang kaalimbawaan yang mga bag̱ay ang atia kung magkarainabu ra nganing, maning pa tung primirung pagpasiit-siit yang sasang baw̱ay ang paranganaen da. Yay dapat ang magtukaw baklu pa kaw̱utay yang baklung panimpu.

9 “Dispuis tung uras ang magkarainabu yang mga bag̱ay ang atia, muya-muyaamung ipadeep yang mga taung pamagkuntra tung numyu ang para iintrigaamu ra nira tung mga ustisiang paparusaan, ang asta yang duma tung numyu ipaimatay ra ilem nira. Dispuis demtanamu ka ta mga tau tung maski ariamu pang banwaay nga pangay, arangan da ilem tung yeen ang nag̱akegngan mi. 10 Tung uras ang atiang pumasar yang kaliwag̱an, durung mamalpas da tung yeen. Mismu yang mga aruman nirang mga tumatalig ka tung yeen, ya ray demtan nirang traidurun ang para iintriga ka nira tung mga ustisia. 11 Duru kang magluang mga manig̱imu-imu ta bitala ang ya unu ay bitalang itinalig yang Dios tung nirang ipalatay buat. Ang pagkatapus durung magkaradayaan nirang papanangeren tung kabuklian nira. 12 Dispuis natetenged tung paglalampasen yang mga tau tung mga katuw̱ulan yang Dios ang subra ra tung uras ang atia, duru kang mga tauanu ang asan da manluw̱ay ang asta manlamig da yang gegma nira tung yeen pati yang gegma nira tung mga kaarumanan nira. 13 Piru kumpurming tinu pay tauanung magpatenten yang isip nang magpadayun ka enged tung pagtaralig̱en na tung yeen, maskin imatayen pa, ya ray tapnayen yang Dios ang ipalg̱ud tung kaliw̱utan ang baklu. 14 Dispuis pa, yang Matinlung Balitang naa natetenged tung paggaremen yang Dios ang baklu dapat ang ipagpakaw̱ut da tung bilug ang kaliw̱utan ug̱ud yang tanan ang mga tau, maskin unu pang nasyunay, mapaingmatuuran da. Atia kung masalaid da nganing yang bilug ang kaliw̱utan, baklu ra kaw̱utay yang uras ang ipagtapus yang Dios tung panimpung naa,” mag̱aning.

Nag̱ipagpaaman Ni Jesus Yang Natetenged Tung Sasang Kaliwag̱an Ang Kumaw̱ut Tung Uri Ang Inding Pisan Mapasiring-siringan (24:15-28)

Marcos 13:14-23; Lucas 21:20-24; 17:23-24, 31

15 Mag̱aning ti Jesus ang nagpadayun yang bitala na, “Tung mga uras ang atiang nag̱ianingu, maita ming ya rag bebtang tung sagradung lugar yang sasang naula ni Daniel ang pagpadamang ang yay makalalaway ang pisan ta isip†. (Yuung ti Mateong nagsulat, may yeen kang gesyeng isaleet ang para ipaetaru tung numyung mga manigbasa. Ipasanag mi tung mga taung pamamati kung unu pay linegdangan yang mga bitalang atia.) 16 Purisu kung maita mi ra nganing tia, kumpurming tinu pay pagtinir taa tung sinakepan yang Judea, kaministiran magpalaksu rang lag̱i duun tung kabukiran. 17 Kung tinu pay kaw̱utan yang uras ang atia ang duun dag kakarung tung sagpaw yang balay nang pagpalimasmas‡, kaministiran ang indi na ra kanugunun yang mga ekel-ekel na duun tung kakleran ang maning paranekan na pang eklan, kung indi, diritsyu ra ilem ang magparanek ang magpalaksu. 18 Ya ka yang taung duun da kaw̱utay tung kaluakan na, indi na ra ka balikan yang panlamig na duun tung balay na. 19 Kanugun yang pagkabetang yang mga matung may yang mga talaana tung uras ang atia. 20 Mag̱ampuamu tung Dios ang indi matuun tung abag̱at yang ipagpalaksu mi ubin tung kaldaw ang nag̱ipamaenay. 21 Ag̱aningenamu yeen ta maning tia ay natetenged tung uras ang atia durung pisan aglebat yang kaliwag̱an ang kumaw̱ut. Disti pa tung katebtew̱an ang atiing pag̱imu yang Dios tung kaliw̱utan ang asta ra ilem simanyan, indi pa nag̱apasaran yang kaliw̱utan ta maning tiag lebat. Maskin pa tung uras ang panalungaan, anda ray magdeeg tii. 22 Kung indi nganing padiputun yang Dios yang timpung atia, ya rang ya rang maspuk da rin yang mga tau. Piru alang-alang da ilem tung mga taung pinagpilik na kang lag̱ing mga tauan na, ya ra kay ipagpadiput na. 23 Tung mga uras ang atia, kung aningenamu ta mga tau ang, ‘Uay, nani ra yang pag̱aningen ang Cristo!’ ubin aningenamu nirang, ‘Uay atii ra!’, indiamu enged mananged. 24 Nag̱apaamanamu yeen ta maning tia ay tung mga uras ang atia may mamaglua rang mga tau ang ya ray mamag̱ambu ang tanira unu ya ray yuung pag̱aningen ang Cristo. May dumang mamaglua kang mga manig̱imu-imu ta bitala ang ya unu ay bitalang itinuw̱ul yang Dios tung nirang ipalatay buat. May mga pruiba nganing ang maktel ang durug kabew̱ereng ang ipalapus nira ug̱ud pati mga taung pinagpilik yang Dios ang mag̱ing mga tauan na, tag̱aman da ka nirang dayaan kanung kayanan pa ka nira. 25 Papatandaan mi ta mupia yang inaningung atia tung numyu, ay pinakdekamu rang lag̱i yeen baklu magkarainabu. 26 Purisu kung aningenamu ta mga tau ang ‘Aliamu ra, yang pag̱aningen ang Cristo duun da tung banwang kapas!’, indiamu enged mag̱angay duun. Ya ka, kung aningenamu ta duma ang ‘Aliamu, takaa ra tung kakleran pantaluk!’, indiamu ka enged mananged. 27 Kipurki ta yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, kung maglekataw ra nganing, maintindian da tung bilug ang kaliw̱utan. Ay yang kaalimbawaan na maning pa tung kidlat ang kung suminggat da nganing, bistu rang pisan tung duw̱ali magduw̱aling langit. 28 Basta maglekataw ra, indi mataluk tia. Magkapariu ra tung nag̱ipananglit yang mga mamaepet ang kung ay pa unu may ayep ang patay indi unu mataluk ay natetenged duun ka unu pamaglanget ang pamagpatipay-tipay yang mga lamlam ang atiang pamamangan ta ayep ang patay,” mag̱aning.

Natetenged Tung Paglelekaten Ni Jesus Tung Kaliw̱utan (24:29-31)

Marcos 13:24-27; Lucas 21:25-28

29 Mag̱aning ti Jesus ang nagpadayun yang bitala na, “Tung uras ang atiang panalungaan, kung mataklib da nganing yang kaliwag̱an ang atiang durug lebat, maning taa yang magkarainabu ang katulad ka tung napabtang tung kasulatan:

‘Yang kaldaw mangiklep da, pati yang bulan indi ra ka manadlaw. Asta yang mga dumakel duun tung langit magkarataktak da. Bilang yang tanan ang bag̱ay tung kalangitan pampawaldangen da yang Dios tung dating pagkarabetangen nira,’ mag̱aning§.

30 Pagkatapus may sasang pruibang maita tung langit ang ya ray magpailala ang yuung pag̱aningen ang Maninga Tau maglekataw ra. Pagkatapus yang kadaklan ang mga tau maskin unu pang nasyunay tung bilug ang kaliw̱utan mamagtarangiten dang mamagpurukpukan tung mga debdeb nira natetenged indi kang lag̱i pamagpakbat tung yeen*. Ay maitaw rang pisan nira ang yuug sasaay tung panganud ang liit tung langit ang yuu kag dawalay nirang duru rag kasusulaw yang pagkabetangung paggaraemen†. 31 Pagkatapus, tung uras ang atia may sasang turumpitang eyepen ta durug tunul ig panuw̱ulunu yang mga angilung mamagliliw̱utun da tung bilug ang kaliw̱utan ug̱ud panagpunun da nira yang tanan ang mga tauanung pinamiliku kang lag̱i ang duun mamanliit tung maskin ay pang kabiw̱init-binitanay yang kaliw̱utan,” mag̱aning.

Yang Magkarainabu Tung Uri Nag̱ipananglit Ni Jesus Tung Panguruk Yang Ayung Pag̱aningen Ang Igus (24:32-35)

Marcos 13:28-31; Lucas 21:29-33

32 Numanyan, mag̱aning ti Jesus ang nagpadayun yang bitala na, “Pamaresmesan mi ra kanay ta mupia yang pananglitung naa natetenged tung ayung igus. Kung manaringsing da nganing yang mga sanga-sanga na ang mag̱impisa rang manguruk, nag̱aintindian mi rang makali rang kumaw̱ut yang tagkinit. 33 Maning ka tia yang kaalimbawaan yang tanan ang atiang nagkarasambitu ta nungayna. Ta yamu, kung maita mi ra nganing ang pagkarainabu ra, asan da ngaintindiay mi ang alenget da yang uras ang ipaglekatu, maning pa tung asanaw rag pag̱elat tung purta ang para magpakleraw ra‡. 34 Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, baklu magkarapatay yang kadaklan ang mga masigkanasyun ta numanyan, kung magkarainabu ra yang tanan ang atiang inulaw ta nungayna. 35 Matunaw yang kalangitan may yang katanekan, piru yang kumpurming nag̱ibitalaw indi ra ka enged ang pisan matunaw,” mag̱aning.

Anday Nag̱akdek Kung Unu Pang Kaldaway Ang Ipaglekat Ni Jesus Kung Indi Ultimu Ilem Ti Ama (24:36-44)

Marcos 13:32-37

36 Numanyan mag̱aning ti Jesus ang nagsugpat yang bitala na, “Ug̱aring ilem kung unu pang kaldaway ubin kung unu pang urasay ang ipaglekatu, anday nag̱akdek maski yang mga angil duun tung langit, maskin yuu pang pag̱aningen ang Ana Yang Dios, kung indi, ultimu ilem ang nag̱akdek ti Ama. 37 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay kung ya pa ag̱ari yang palaksu yang pag̱irisipen yang mga tau tung panimpu ni Noe, yang pisan yang palaksu na kung yuung pag̱aningen ang Maninga Tau makaliaw rang maglekat. 38 Kipurki atiing indi pa ag̱akaw̱ut yang palempan, baliwala ka ilem tung mga isip yang mga tau yang sintinsiang atiang magkakaw̱ut da tung nira. Yang pinadayunan nirang pinabilug̱an, ya ra ka ilem yang pag̱urubraen nira tung pangaldaw-kaldaw ang katulad ka tung pagparanganen nira may tung pag̱irinemen nira may tung pagkarasawaen nira may tung pagparakasawaan nira tung mga ana nira. Ya ra ka ilem tii yang inintindi nira ang asta ra ilem kinaw̱ut yang uras ang ipinagsaay na Noe tung parka. 39 Masapuan da ilem nira ang kinaw̱utan da tanira yang palempan ang atia ang ya ra kay nagakdan nirang tanan tung kalainan. Maning kang pisan tia kung uras dang yuung pag̱aningen ang Maninga Tau maglekataw ra. 40 Ay tung uras ang atia, ipabetangu may durua nga tauan ang pamag̱ubra tung kaluakan, yang sam bilug ya ray eklan yang mga angilung isagpun tung tanan ang mga tauanu. Yang aruman na, mabutwan da ka ilem asan tung karisguan. 41 Ubin may durua nga baw̱ayan ang pagtinaw̱angay ta paggaling yang beyed yang trigu, yang sam bilug ya ray eklan yang mga angilu, yang katabyang na mabutwan da ka ilem asan tung kaliwag̱an. 42 Purisu papabtikamung pirmi ay indi mi nag̱akdekan kung unu pang kaldaway ang ipaglekatu ang yuu ka man ay Ginuu mi. 43 Naa w̱a ya ray sasang matinlung pademdeman mi. Yang sasang may balay, kung naskean na ra rin ilem kung unu pang urasay tung law̱ii ang ipagkaw̱ut yang takawan, binantayan na ra rin ang pinulawan yang balay na ug̱ud indi ra rin mabangbangan ang mapakleran. 44 Purisu kaministiran ang ta yamu pirmiamung riparasiun tung ipaglekatu. Ay yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, kung maglekataw ra nganing, muya matuun tung uras ang nalimung-limung da tung mga isip mi yang pagparakbaten mi tung yeen,” mag̱aning.

Yang Mga Manigpadag̱en-dag̱en Nag̱ipananglit Ni Jesus Tung Turuw̱ulun Ang Katalig̱an Yang Ag̱alen Na May Yang Indi Na Matalig̱an (24:45-51)

Lucas 12:42-46

45 Mag̱aning ti Jesus ang nagsugpat yang bitala na, “Yang sasang turuw̱ulun ang katalig̱an ig abwat ta kinaisipan, ya ray nag̱apiaran yang ag̱alen nang mag̱erekelen tung mga kaarumanan nang turuw̱ulun ug̱ud yay mamarti-parti tung nira yang mga pamangan nira ang kada kaw̱utun yang ipagkaministiran nira. 46 Teed mi tiag kasadya yang isip yang turuw̱ulun ang atia kung kaw̱utan da yang ag̱alen nang pag̱intindi tung itinuw̱ul nang atia tung anya! 47 Iugtulu tung numyu, ya ray piaran yang ag̱alen na tung tanan ang prupidad na. 48 Piru kung yang turuw̱ulun ang atia belag̱an katalig̱an, maning taa yang nag̱asuma-suma na tung isip na: ‘Aa, siguru mabuay pa kang mulik yang ag̱alenu.’ 49 Ang pagkatapus mag̱intra ra pamalu tung mga masigkaturuw̱ulun na ig pagustuan na ra ilem yang linawa na tung tanan ang masasabur ig magpakibarkada ra ka tung mga taung mga tarainem. 50 Pagkatapus numanyan inaling kaw̱utan yang ag̱alen na tung kaldaw ang inding pisan nabantay ang andang pisan ay laum-laum nang kumaw̱ut da. 51 Anday dumang buaten yang ag̱alen na tung anya, kastiguen na ang anday kategkaan na.§ Duun da ipaugpuay na tung mga taung pamagpakaayen-ayen kang lag̱i ilem. Duun da tanya magtarangiten ang magkaretket yang isi nang magpapinitinsia ang asta tung sampa,” mag̱aning.

25

May Nag̱ipananglit Ni Jesus Ang Dapat Pirming Riparasiun Yang Mga Tauan Na Tung Ipaglekat Na Maskin May Nag̱aaw̱alaan Na (25:1-13)

1 Numanyan mag̱aning ti Jesus ang nagpadayun yang bitala na, “Kung maglekataw ra nganing, yang palaksu yang paggaraemen yang Dios ay maning taa tung ipananglitung naa. May sasang kumbira ig may sam puluk nga daralaan ang mamagpasakep da tung kumbira yang aruman nirang darala. Anday duma, namagpanaw ra ang para mamagpakigbag̱as da tung sasang laliing pangasawa*. Anya-anyang kaas sinag̱ekel-ekelay. 2 Numanyan yang lima lisik yang mga pag̱irisipen nira, piru yang mga aruman nirang lima ka matandes yang pag̱irintindien nira. 3 Yang limang naa ya ra ag̱aningayung lisik ay maskin ekel-ekel nira yang mga kaas nira piru indi ra nangapagrisirba ta lana† ang ipagkal nira tung mga kaas nira. 4 Yang mga aruman nirang lima ka, ya ra ag̱aningayung matandes ay belag̱an ilem ang ekel-ekel nira yang mga kaas nira, kung indi, pati mga parabtangan ang punuk ta lana, ekel-ekel ka nira. 5 Adyus numanyan may naaw̱alaan da yang pangasawa. Purisu nagkarapuyat da yang mga darala ta pag̱elat ang asta nagkaraalapan da dayun ta elek. 6 Numanyan atiing tenganan da ta law̱ii, may nagkendal dang mag̱aning, ‘Alistuamu ra, tani ra yang pangasawa. Bag̱asen mi ra!’ 7 Atii dayun dang nangapuaw yang mga daralang namaglumpiu yang mga pabilu yang mga kaas nira ang para masig̱aak da. 8 Pagkatapus mag̱aning yang mga daralang naang lisik tung mga aruman nirang matandes, ‘Partiayami ka numyu tiang lana mi. Telengan mi w̱a, nag̱aparengdengen da yang mga kaas yamen!’ 9 Mag̱aning kang nansituw̱al yang mga aruman nirang matandes, ‘Abee, maliwag da tia. Tama-tama ra ka ilem taa tung mga kaas yamen. Maayen pa, mangayamu ra kanay ilem duun tung tindaan ang mangalang.’ 10 Numanyan atiing namagpanaw ra yang mga daralang atiang lisik ang para mamangalang da ta lana, nasubli ra yang pangasawa. Naang mga daralang riparasiun dang lag̱i, ya ray nanganunut tung anyang nangapasakep tung kumbira. Numanyan tung pagpakled nira tung pagkumbiraan, dayun dang siniraduan yang purta. 11 Buay-w̱uay ta gesye, asan da ka namansikaw̱ut yang limang nga daralaan ang atiang mga lisik. Sigi ra ilem yang pagguuy nirang mag̱aning, ‘Duduy, duduy, paklerayami ka w̱a!’ 12 Mag̱aning yang pangasawang minles, ‘Iugtulu tung numyu, indiamu nag̱ailalaw kung nainuamu pa.’ ” 13 Numanyan pagkatapus yang pananglit ang atia, dayun dang sinugpatan ni Jesus yang bitala nang mag̱aning, “Purisu ya ra ka man taang nag̱ipag̱aningu tung numyu ang dapat riparasiunamu ra kang pirmi tung paglekatu. Ay indi mi ka man nag̱akdekan kung unu pang kaldaway ubin kung unu pang urasay yang ipaglekatu,” mag̱aning.

May Nag̱ipananglit Ni Jesus Kung Unu Pay Dapat Ang Impurtaen Yang Mga Tauan Na Mintras Pamag̱elat Tung Anyang Maglekat (25:14-30)

Lucas 19:11-27

14 Numanyan mag̱aning si ti Jesus ang nagsugpat, “Kung maglekataw ra nganing, yang kaalimbawaan yang mainabu ay maning taa tung pananglit ang naa. May sasang tau ang magliit da tung banwa na ang para magdistinu duun tung dumang lugar. Purisu baklu nagliit, pinampaguuyan na ra kanay yang mga turuw̱ulun na ang pagkatapus ipinamiar na tung nira yang manggad na ang para ipapanaw nira. 15 Yang sam bilug piniaran na ta limang liw̱u, yang sam bilug duruang liw̱u, ig yang sam bilug san liw̱u. Yang pagpiar na tung nira kumpurmi yang abilidad nirang sasa may sasa ang mag̱erekelen. Numanyan pagkatapus ta piar, dayun dang nagliit. 16 Numanyan yang turuw̱ulun ang atiang piniaran na ta limang liw̱u, antimanung ingkelan na yang kuartang atiang ipinapanaw tung nigusyu. Yang pinakaw̱ut na, nag̱umintu ra ta lima pa ka enged ang liw̱u. 17 Maning ka tia yang binuat yang turuw̱ulun ang atiang sam bilug ang piniaran na ta duruang liw̱u. Yang pinakaw̱ut na durua kang liw̱u yang umintu na. 18 Piru yang turuw̱ulun ang atiang sam bilug ang piniaran na ta san liw̱u, anday dumang binuat na, nag̱akad da ilem tung tanek ang duun da itampekay na yang kuarta yang ag̱alen na. 19 Nabuay ra, baklu naglekat yang ag̱alen yang mga turuw̱ulun ang atia. Pagkatapus dayun dang nagrindikuinta tung nira. 20 Pagpalenget yang sam bilug ang piniaran na ta limang liw̱u, dayun dang nag̱intriga tung ag̱alen na yang kuartang atia, pati yang umintu nang lima kang liw̱u. Mag̱aning tung ag̱alen na, ‘Ameey, limang liw̱u yang ipiniar mu tung yeen. Ia, pati yang lima kang liw̱u ang tubu na, atia ra ka.’ 21 Mag̱aning ka yang ag̱alen nang minles, ‘Maayen! Talagang yaway sasang baling turuw̱ulun ig katalig̱an. Kumus pagpailalaa rang maskin gesyeng kantidad matalig̱ana, purisu numanyan piarana si ka yeen ta mas dakulung kantidad. Magpalg̱ura ra tung kasadyaanung naa.’ 22 Pagkatapus yang sam bilug sing atiing piniaran na ta duruang liw̱u, ya si ay nagpalenget tung ag̱alen nang mag̱aning, ‘Ameey, duruang liw̱u yang ipiniar mu tung yeen. Ia, pati yang durua kang liw̱ung tubu na, atia ra ka.’ 23 Mag̱aning ka yang ag̱alen nang minles tung anya, ‘Maayen! Talagang yaway sasang baling turuw̱ulun ig katalig̱an. Kumus pagpailalaa rang maskin gesyeng kantidad matalig̱ana, purisu numanyan piarana si ka yeen ta mas dakulung kantidad. Magpalg̱ura ra ka tung kasadyaanung naa.’ 24 Pagkatapus yang sam bilug sing atiing piniaran na ta san liw̱u, ya si kay nagpalenget tung ag̱alen nang mag̱aning, ‘Ameey, yang nag̱askeanu tung nuyu, yawa sasang durug lepes ang tau. Pagpakinaw̱anga tung indi mu pinakabedlayan. Pagpakaayena tung indi mu pinaturukan ta ulas mu. 25 Purisu ya ra kay inleranu tung nuyu, ay muya kung unu ray buaten mu tung yeen. Purisu anday dumang binuatu, itinaluku ra ilem yang kuarta mung itinampek tung tanek. Ia, atia ra ka yang kuarta mu ang indi ka nabuinanu.’ 26 Mag̱aning ka yang ag̱alen nang minles, ‘Abaa, yawa, inutilang turuw̱uluna! Duruag katatamad! Pag̱aninga ka palang nag̱akdekan mu ang yuu pagpakinaw̱angaw tung indi pinakabedlayanu, maskin yang indi pinaturukanu ta ulasu ya ka. 27 Ig disir yang dapat da rin ang binuat mu, baskin idinipusitu mu ra ilem yang kuartaw tung bangku ug̱ud tung pagbaliku, maeklanu pa ka rin pati tubu na. Atii ra rin.’ 28 Pagkatapus dayun dang nanuw̱ul yang ag̱alen na tung mga turuw̱ulun nang duma ang mag̱aning, ‘Ala, eklan mi ra tung anya yang kuartaung atia. Ipakdul mi ra asan tung aruman nang may sam puluk ang liw̱u. 29 Ay ya pa ag̱ari, kung tinu pay maderep ang magpapanaw tung ipiniar tung anya, piaran pa ka enged ta mas pa ang asta dakulung pisan. Piru kung tinu pay paw̱aya-w̱ayaen tung ipiniar tung anya, maski nganing yang gesyeng atiang ipiniar tung anya, bawien pa ka enged tung anya. 30 Kung natetenged tung turuw̱ulunung naang sam bilug ang nagluang inutil, iplek mi ra tung lua duun tung makiklep. Duun da magtarangiten ang magkaretket yang isi nang magpapinitinsia,’ ” mag̱aning.

Nag̱ipananglit Ni Jesus Natetenged Tung Pagsirintinsiaen Na Tung Uri Ang Yang Mga Tau Papagbelag̱en Na Tung Duruang Grupu (25:31-46)

31 Numanyan mag̱aning si ti Jesus ang nagpadayun yang bitala na, “Ta yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau, kung maglekataw ra nganing, durung pisan agkasulaw yang pagkabetangu ig yang tanan ang mga angil yay mga arumanu. Ya ray uras ang ipagkarungu tung puistuung maggaraemen da. 32 Panuw̱ulunu yang mga angilung mamagpasagpun tung tanan ang mga tau tung bilug ang kaliw̱utan, maskin unu pang nasyunay ang para ipampatalunga tung yeen. Pagkatapus papagbelag̱enu tung duruang grupu ang katulad ka tung magbuw̱uaten yang sasang manigpastur tung mga kaayepan na ang yang mga karniru nag̱ipablag na ka tung mga kambing. 33 Yang mga karniru asan da pinig̱ay na tung ampir tung tuu na. Yang mga kambing asan da pinig̱ay na tung ampir tung wala na. 34 Matapusu ra nganing ta pagpinig tung tanan ang mga tau, kumus yuu ray paggaraemen, panganingenu yang mga taung ampir tung tuuu ta maning taa: ‘Ta yamung pinakaayen da ni Ama, taniamu. Mag̱intraamu ra pakinaw̱ang tung tanan ang kaayenan ang ya ra kang lag̱i ay ipinagsimpan na para tung numyu disti pa atiing indi na pa nag̱aimu yang kaliw̱utan. 35 Kipurki atiing pagkasuw̱uku, pinapaanaw numyu. Atiing pagkakanalu, pinainemaw ka numyu ta wai. Maskin belag̱anaw pang kailala mi, ingkelanaw ka numyung pinadayun tung mga balay mi. 36 Atiing alang-alang da yang pag̱araw̱elenu, pinakdulanaw ka numyu ta aw̱elu. Atiing paglaruu, inasikasuaw ka numyu. Atiing pagkakalabusu, binisitaanaw ka numyung pinaiwan-iwanan,’ maningaw tung nira. 37 Pagkatapus yang mga tauanung kumpurming nagtuman yang kalelyag̱an yang Dios, ya ra mamanalimaan tung yeen ang mag̱aning, ‘Abee, Ginuu, sanua pa ngaita yamen ang nasuw̱uka ang pagkatapus pinapaana yamen ubin naitaa yamen ang kinanala ang pagkatapus pinainema ka yamen ta wai? 38 Sanua pa ngaita yamen ang anday natiniran mu ang pagkatapus pinadayuna ka yamen tung balay yamen ubin naitaa yamen ang naalang-alanga ta pag̱aw̱el mu ang pagkatapus pinakdulana ka yamen ta aw̱el mu? 39 Sanua pa ngaita yamen ang naglaru ubin nakalabus ang pagkatapus binisitaana ka yamen ang pinaiwan-iwanan?’ mag̱aning. 40 Pagkatapus yang matuw̱alu tung nira maning taa: ‘Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, atiing kada binuatan mi ta mga maning tia yang mga putulung naning pagtalig ka tung yeen, maskin aranek ang pisan ta pagkabetang, katimbang nang yuu ra kay binuatan mi,’ maningaw.

41 “Pagkatapus panganingenu ra ka yang mga taung ampir tung walaw ang maning taa: ‘Ta yamung nag̱asintinsiaan da yang Dios tung kalainan, paaw̱ig̱amu ra taa tung yeen. Duunamu ra manalunga tung apuy ang anda enged ang pisan ay kapugdaw-pugdawan nang asta tung sampa ang ya kang lag̱i ay ipinagsimpan yang Dios para tung ni Satanas may tung mga angil ang namagpaturuw̱ulun tung anya. 42 Kipurki atiing pagkasuw̱uku, indiaw pinapaan mi. Atiing pagkakanalu, indiaw ra ka pinainem mi ta wai. 43 Atiing anda ray naistaranu, indiaw ka pinadayun mi tung mga balay mi. Atiing naalang-alangaw ra ta pag̱araw̱elenu, indiaw ra ka pinakdulan mi ta aw̱elu. Atiing paglaruu, ubin atiing pag̱akalabusu, indiaw ka binisitaan ming pinaiwan-iwanan,’ maningaw. 44 Pagkatapus ya mamanalimaan tung yeen ang mag̱aning, ‘Abee, Ginuu, sanua pa ngaita yamen ang nasuw̱uka ubin kinanala ubin anday ray nadayunan mung balay, ubin naalang-alanga ra ta pag̱aw̱el mu ubin naglarua ubin nakalabusa ang india ra ka tinabnuy yamen?’ ag̱aaning. 45 Pagkatapus yang matuw̱alu tung nira, maning taa: ‘Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, atiing kada indi mi tinaw̱angan yang mga tauanung nani ang yay pinaglamku ming aranek ang pisan ta pagkabetang, katimbang nang yuu ra kay indi mi tinaw̱angan,’ maningaw tung nira. 46 Pagkatapus yang mga taung atia, lalangan da yang Dios ang duun da enged mamanalunga tung parusa ang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na. Piru yang mga taung kumpurming nagtuman yang kalelyag̱an na, ya ray tugtan nang mamagpakigsapen tung anya ang asta tung sampa ang anda ka enged ang pisan ay katapus-tapusan na,” mag̱aning.

26

Yang Mga Pari Pamagplanu Ra Kung Ya Pa Ag̱aring Mapadeep Nira Ti Jesus (26:1-5)

Marcos 14:1-2; Lucas 22:1-2; Juan 11:45-53

1 Taa numanyan atiing pagtapus ni Jesus tung pagparasanag̱en nang atia natetenged tung uras ang panalungaan, dayun na rang sinugpatan yang bitala na tung yamen ang nag̱apangugyatan na ta maning taa: 2 “Nag̱askean mi ra ka ang tung yaklung kaldaw kumaw̱ut da yang pistang Taklib. Ya ray uras ang yuung pag̱aningen ang Maninga Tau iintrigaw ra tung pudir yang mga tau ang para ipalansangaw ra nira tung krus,” mag̱aning.

Pamagparaig̱u Yang Pamag̱erekelen Kung Ya Pa Ag̱aring Mapaimatay Nira Ti Jesus (26:3-5)

Marcos 14:1-2; Lucas 22:2

3 Simanyan tung uras kang atii duun tung balay ni Caifas ang yay paring pinkalandaw, pamagsaragpun da yang mga paring atiang arabubwat ta katengdanan may yang mga pamagpakigmaepet tung banwa. 4 Pamag̱urunta-untaan da tanira kung unu pay matinlung idyang gamiten ang para mapadeep nira ti Jesus ang anday durung taung makdek ang pagkatapus ipaimatay nira dayun. 5 Ag̱aaning tanirang pamagkeresen, “Indi ta ilem ituun tung pista. Muya magkagulu yang mga tau,” ag̱aaning.

Ti Jesus Nag̱abuw̱ukbukan Yang Sasang Baw̱ay Ta Paamut (26:6-13)

Marcos 14:3-9; Juan 12:1-8

6 Taa numanyan, ti Jesus tanya duun tung Betania tung balay ni Simon ang yang tukaw may laru na pa rin tung ulit nang makabiw̱iru. 7 Numanyan may sasang baw̱ay ang nagpalenget tung ni Jesus ang may ekel nang midyu tung prasku ang yay punuk ta sasang paamut ang durug kamaal. Pagkatapus ya ray ibinukbuk na tung kulu ni Jesus ang pagpakigsadu*. 8 Numanyan pagkaita yamen yang binuat yang baw̱ay ang atia, ya ra pakulainay yamen. Ag̱aaningami, “Abaa, gasta ra ilem tia! 9 Kung ya pa rin ipaalangay na tia, naita pa rin ta dakulung kuarta. Napamakdul-pakdul pa rin tung mga maliliwag̱en!” 10 Simanyan pagkasiman ni Jesus, dayun dang nagbitala tung yamen ang mag̱aning, “Ayw̱at nag̱apakdulan mi ta pagliw̱eg̱an yang isip yang baw̱ay ang naa? Durug tinlu yang binuat nang naa tung yeen. 11 Ay kung natetenged tung mga maliliwag̱en ang atiang nag̱aisip mi, maskin unu pang urasay mataw̱angan mi ay taang pirmi. Piru ta yeen belag̱an ang mag̱aning ang maskin unu pang urasay ang taanaw ang pirmi tung numyu. 12 Ay tung pagbukbuk na yang paamut ang naa tung yeen, yang kaalimbawaanu maning pa tung patayaw rang lag̱i ang pagkatapus sinimpananaw rang lag̱i anyang pinaamutan ang para ilg̱uraw ra tung leyang. 13 Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, maskin ay pang banwaay tung bilug ang kaliw̱utan ang yang mga tau pampakaw̱utan da yang Matinlung Balita natetenged tung yeen, yang binuatan yang baw̱ay ang naa tung yeen mabalita ka tung mga tau ug̱ud ya ray mademdeman nira tung anya,” mag̱aning.

Pagprisintar Ti Judas Tung Mga Pari Ang Tanya Ray Magpadeep Tung Ni Jesus (26:14-16)

Marcos 14:10-11; Lucas 22:3-6

14 Pagkatapus numanyan ti Judas ang Iscariote ang yay sam bilug tung yamen ang mga tauan ni Jesus ang sam puluk may durua, anday dumang binuat na, nag̱angay ra duun tung mga paring atiang arabubwat ta katengdanan. 15 Nagpakiksen da tung nirang mag̱aning, “Pira pa w̱asu yang mapakdul mi tung yeen kung alimbawa mapadeepu ti Jesus ang para maintriga ra tung pudir mi?” Purisu binilangan da nira ta tulung puluk ang bilug ang kuartang atiang salapi. 16 Purisu mag̱impisa tung uras ang atii, ti Judas ang naa pirmi ra ilem ang pagbantay ta ketat ang para mapadeep na ti Jesus.

Pagpasimpan Ti Jesus Tung Pagsilibra Nira Tung Pistang Pag̱aningen Ang Taklib (26:17-25)

Marcos 14:12-21; Lucas 22:7-13, 21-23; Juan 13:21-30

17 Numanyan tung primirung sug̱ud yang Pistang Nag̱ipagpangan Ta Tinapay Ang Indi Pinaliskag, yaming nag̱apangugyatan ni Jesus, nagpalengetami ra tung anyang nagtalimaan ang mag̱aning, “Ariami pa w̱asung balayay magsimpan yang iapun tang para silibraen ta yang pistang naang Taklib?” 18 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Mag̱angayamu ra kanay duun tung siudad. May sasang taung sinambitu ra tung numyu. Yamu ra ag̱aaning tung anya, ‘Yami minangayami ilem taa, ay yang tuyun ni Ameey tang paturuldukanen tung yaten, kinaw̱ut da unu yang uras ang itinipu yang Dios tung anya. Gustu na unu ang asan tung balay mu magsilibra yang pistang naang Taklib, kasiraanami ra ka unung nag̱apangugyatan na,’ ” ag̱aaning ti Jesus tung yamen. 19 Atii dayun da ka man ang tinuman yamen yang itinuw̱ul ni Jesus ang atia tung yamen ang nagsimpan da duun ta iapun yamen ang magsilibra tung pista.

20 Numanyan atiing panlikarem da, ti Jesus nagpasintar da tung lamisaan ang para magyapun da, kasiraanami ra kang nag̱apangugyatan nang sam puluk may durua. 21 Atiing pagsararuanami ra, mag̱aning ti Jesus tung yamen, “Iugtulu tung numyu, may sam bilug tung numyu ang ray magtraidur tung yeen,” ag̱aaning. 22 Pagkagngel yamen tia, inampayanami ra ta kapungaw yamen ang duru. Purisu masigtalimaanami tung anyang mag̱aning, “Belag̱an ka siguru yuu, Ginuu, anu?” 23 Ag̱aaning ka ti Jesus ang minles, “Anday dumang magtraidur tung yeen, kung indi, ya ra yang sasang dating kasaduu mismu ang pagpakidengan ka pa man tung yeen ang pagtekme tung sera†. 24 Kung tung bag̱ay, yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, imatayenaw ra ka man ang katulad ka tung naula natetenged tung yeen ang napabtang ka tung kasulatan. Piru yang taung naang magtraidur tung yeen, ya ray nag̱apanganugunanu ta mupia. Ay kipurki durug lebat yang talungaen na tung uri. Mas maayen pa rin ang indi ra ilem ipinangana,” mag̱aning. 25 Atii nabnga ra ti Judas ang ya ra ka man mismu yang pagtimang magtraidur tung anya. Mag̱aning tung ni Jesus, “Belag̱an ka siguru yuu, Rabbi, anu?” Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Yawa ka nganing ay pag̱aning,” ag̱aaning.

May Sasang Nag̱atukud Ni Jesus Ang Para Yay Ipausuy Na Tung Mga Tauan Nang Mamagdemdem Tung Anyang Nagpakugmatay Para Tung Nira (26:26-30)

Marcos 14:22-26; Lucas 22:14-23; 1 Corinto 10:16-17, 21; 11:23-25

26 Taa numanyan atiing sigi-sigi ra yang pagsararuan yamen, ti Jesus namisik da ta tinapay ang ya ray pinasalamatan na tung Dios. Pagkatapus, dayun na rang pinagpingas-pingas ang ipinarawat tung yamen ang mag̱aning, “Ia, panganen mi ra. Atia ya ra taang tinanguniu,” mag̱aning. 27 Pagkatapus dayun sing namisik ta sam basung binu ang ya si kay pinasalamatan na tung Dios ang pagkatapus dayun na rang ipinarawat tung yamen ang mag̱aning, “Ia, ya ray pagbereles-belesan ming igmen. 28 Ay kipurki tia ya ra taang dug̱uung ipaturuku ang para ya ray magpabaked tung sasang pagpakigpaig̱ung tukurun yang Dios ug̱ud asan da nga patawaray na yang dakeleng mga tau tung mga kasalanan nira. 29 Iugtulu tung numyu, ultimu ra ilem taa yang panginemu ta binung maning taang nag̱ipagsilibra ta tung pistang naa. Piru kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagpabistu ra enged ang pisan yang Dios yang paggaraemen na, magkasira-siraanita si kang magpakasadya tung tanan ang kaayenan na ang yay maning pa tung sasang igmen ta sing baklu,” mag̱aning.

30 Pagkatapus ta pag̱iriapunan yamen ang atia, dayunami rang nagkantang nagdayaw tung Dios. Pagkatapus tia, dayunami rang naglampud ang nagpanaw duun tung bukid ang atiang durung mga ayung pag̱aningen ang olibo.

Nag̱aula Ni Jesus Ang Yang Mga Tauan Na Mamamalpas Da Tung Anya, Maskin Pa Ti Pedro, Ya Ka (26:31-35)

Marcos 14:27-31; Lucas 22:31-34; Juan 13:36-38

31 Numanyan atiing panungulami ra tung bukid ang atia, mag̱aning ti Jesus ang nagbitala tung yamen, “Numaan ang law̱ii maplekanamu ra ta ipagtalig mi tung yeen natetenged tung mainabu tung yeen. Ayw̱a indiamu ra aningenu ay kipurki magkamatuuranita ra yang sasang ipinananglit yang Dios ang tukaw ang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

‘Ilug̱utu ra yang manigpastur ang imatayen da ang pagkatapus magkarawasak da ka ilem yang mga karniru na,’ ag̱aaning‡.

32 Piru maskin pang maning tii ay mainabu, kung pabungkarasenaw ra nganing yang Dios, magtukawaw ra tung numyu duun tung Galilea.” 33 Mag̱aning ti Pedrong nabnga, “Maskin yang kadaklan maplekan da ta ipagtalig nira tung nuyu, piru ta yeen indiaw ka enged maplekan!” mag̱aning. 34 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Aa Pedro, iugtulu tung nuyu, numaan ang law̱iing naa, baklu manuluk yang manu, maklua ra kang mag̱ingwara tung yeen.” 35 Mag̱aning ka ti Pedrong tuminuw̱al, “Maskin ipaunungaw pa tung nuyung imatayen, talagang indiaw ra ka enged mag̱ingwara tung nuyu,” mag̱aning. Asta yaming kadaklan maning ka tia yang nabitala yamen.

Yang Nag̱ipag̱ampu Ni Jesus Natetenged Tung Pinitinsiang Atiang Nag̱atalunga Na (26:36-46)

Marcos 14:32-42; Lucas 22:39-46

36 Taa numanyan ti Jesus dayun dang nag̱angay duun tung lugar ang paggug̱uuyan tung Getsemani, kasiraanami ra ka. Mag̱aning ti Jesus tung yamen, “Taanamu ra ilem kanay ngarung. Mangayaw pa kanay tani tung tukaw-tukaw ang para mag̱ampuaw,” ag̱aaning. 37 Numanyan yang ingkelan nang pinanunut, ya ra yang mga aruman yamen ang ti Pedro may yang mga ana ni Zebedeong atiang durua. Numanyan ti Jesus inampayan da ta kapungaw nang duru ig naliwag̱an da ta mupiang pag̱isip. 38 Mag̱aning tung mga aruman na, “Ag̱ampayanaw ra ta kapupungawenung duru. Arus pa ilem muntuk yang linawaw. Taanamu ra ilem kanay mag̱elat ang magpakipulaw,” mag̱aning. 39 Numanyan pagpatukaw-tukaw ni Jesus ta gesye, ya rag papadagpa tung tanek ang pag̱ampu ang mag̱aning, “Amaw, kung maimu ilem tung nuyu, ipataklib mu ra ilem tung yeen yang pinitinsiang naang nag̱atalungaw. Piru maskin pang nag̱apagbitalaw ta maning tii, belag̱an yang yeen ang kalelyag̱an ay matuman, kung indi, yang nuyu,” ag̱aaning. 40 Numanyan pagbalik na tung mga aruman yamen ang atiang tulu, kaw̱utan na, naa pala mga elek da. Purisu dayun na rang inaning ti Pedro ang “Abaw, ba tia Pedro, maskin sang uras da ilem indiamu ra nasarang ang nagpakipulaw tung yeen ang para mapakiununganaw ra rin numyu tung kaliwag̱anung naa? 41 Magpulawamu ra ta ustung mag̱ampu ug̱ud indiamu ra madeeg̱an ta tuksu. Tung bag̱ay nag̱askeanu ang durung gustu ming manguntiel tung tuksu, piru nusias ilem dereeg̱enamu pa yang kaluluw̱ayen mi,” mag̱aning. 42 Utru si, nagpaalawid-lawid si ti Jesus tung nira ang nag̱arampuen sing uman ang mag̱aning, “Amaw, kung talagang indi ka enged maimu ang indiaw pasaran yang pinitinsiang naang nag̱atalungaw, tay yang kalelyag̱an mu yay matuman,” mag̱aning. 43 Pagkatapus pagbalik na si tung mga aruman yamen ang atiang tulu, kaw̱utan na, mga elek si ka enged ay dereeg̱en da yang puyat nirang duru. 44 Utru si binutwanan na sing nagpalawid-lawid ang nag̱arampuen si ta yaklung bisis ang maning ka tia yang ipinag̱ampu na. 45 Pagkatapus pagbalik na si tung mga tauan nang atia, dayun na rang inaning, “Ba tia, elek mi rang elek! Ustu tiang pamaenay mi! Kinaw̱ut da yang uras ang yuung pag̱aningen ang Maninga Tau iintrigaw ra tung pudir yang mga taung malalain. 46 Ala, magbungkarasamura, ay magpanawita ra. Uay, naa ra yang pagtraidur tung yeen,” mag̱aning.

Yang Pagpadeep Ni Judas Tung Ni Jesus (26:47-56)

Marcos 14:43-50; Lucas 22:47-53; Juan 18:3-12

47 Numanyan, atiing indi pa nganing nag̱atapus ta pagbitala ti Jesus, asan da ka man nakaw̱ut ti Judas ang sasa ka pa man tung yamen ang sam puluk may durua ang nag̱apangugyatan na. Sam paluyug̱an da tanira yang mga taung buntun ang pamag̱ekel-ekel ta mga geed may mga palu. Ay pinanuw̱ul da yang mga paring arabubwat ta katengdanan kasiraan da ka yang mga pamagpakigmaepet tung banwa. 48 Atii pala, yang pagtraidur ang naa, may sasang sinyas ang ipinaske na rang lag̱i tung mga kaarumanan na ang mag̱aning, “Kung kumaw̱utita ra nganing duun, yang taung ara-araanu, mag̱aningamu ya ra tia. Deepen mi rang lag̱i,” ag̱aaning. 49 Purisu pagkaw̱ut ni Judas duun, diritsyu rang nagpalenget tung ni Jesus ang nagbugnu tung anyang mag̱aning, “Mupiang law̱ii asan, Rabbi!” Pagkatapus dayun na ra ka man ang inara-araan. 50 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Aay ungkuy, ya ra taa yang inangay mu§?” mag̱aning. Numanyan pagkaara-ara ni Judas tung anya, diritsyung pinalengtan yang mga kaarumanan nang dineep. 51 Atii may sasang aruman yamen* ang ya ray napanlaw̱ut yang geed nang napanibat tung sasang turuw̱ulun yang paring pinakaabwat ang pagkatapus yang talinga na ra ka ilem ay nalampung. 52 Pagkatapus dayun dang sinambeng ni Jesus ang inaning, “Eey, itag̱eb mu ra tiang geed mu. Kipurki yang kumpurming paggamit ta matarem, matarem ka yang mapatayan na. 53 Ayw̱a, indi mu nag̱askean ang kung magpataw̱angaw ilem tung ni Ama, antimanung patuw̱ulanaw ra anya tung mga angil ang liniw̱u-liw̱u ang para mamagdipindir da tung yeen? 54 Ug̱aring kung magpataw̱angaw tung anya, ya pa ag̱aaring magkamatuud da yang sasang napabtang tung kasulatan natetenged tung yeen ang yuu unu dapat ang pasaran ta maning ka taa?” ag̱aaning. 55 Numanyan dayun dang nagbitala tung mga taung atiang buntun ang mag̱aning, “Ayw̱a yuu sasang ribildi ang yuu rag sulungay mi ta mga geed may mga palu ang para madeepaw numyu? Kaldaw-kaldaw duunaug kakarung tung palayas yang pagtuuan ang pinakalusung pagturuldukanen tung mga tau ang pagkatapus indiaw pa ka dineep mi? 56 Piru nag̱askeanu ang nagkamaninganaw ra ta maning taa ay ug̱ud magkamatuud da yang nagkarasulat yang mga manig̱ula ang tukaw natetenged tung yeen,” mag̱aning. Atii, yaming tanan ang nag̱apangugyatan na, dayunami rang namutwan tung anyang nagpalibri†.

Magbistaen Da Ti Jesus (26:57-68)

Marcos 14:53-65; Lucas 22:54-55; Juan 18:13-14

57 Taa numanyan, ti Jesus ingkelan da yang mga taung atiang namagdeep tung anya duun tung balay ni Caifas ang yay paring pinakalandaw. Duun da kang lag̱i pamagsaragpun yang mga sag̱ad may yang mga pamagpakigmaepet. 58 Numanyan ti Pedro tanya, ya ra ilem manikad tung ni Jesus, piru atii ra tung kauri-urian da ilem ang pisan. Numanyan pagkaw̱ut na duun tung balay ang atia, dayun dang nagpakled tung plasa-plasa na ang nagpakigkarung da tung mga guardia ug̱ud mapaniiran na kung unu pay buaten tung ni Jesus. 59 Numanyan duun tung kakleran, yang mga paring arabubwat ta katengdanan may yang intirung grupu yang mga usgadung pinakalandaw, ya ray pamagdilem ta mga taung magpetel ta malain tung ni Jesus ang para ya ray padatelan nirang mamagsintinsia tung anya ang dapat ang ipaimatay. 60-61 Maskin duru ra ka man ang mga taung namagsistigus ta kabuklian ang kuntra tung ni Jesus, piru anda pa ka enged ay pruibang bastanting naita nira ang para ya ra rin ay patielan nira. Pagkatapus atiing patapus-tapusun da yang pagsiristigusun, may durua nga tauan ang namanalunga ang mag̱aning, “Yang taung atia nagngel da yamen ang pagbitala ang kayanan na unung gew̱aen yang pagtuuan ta tung Dios ang pinakalusu ang pagkatapus tung seled ilem tulung kaldaw, kayanan na ka unung mapakdengan si ta baklu,” ag̱aaning‡.

62 Numanyan dayun dang kumindeng yang paring pinakalandaw ang nagtalimaan tung ni Jesus ang mag̱aning, “Ta, unu pay matuw̱al mu tung nag̱ibangdan tung nuyu yang duruang atia?” 63 Piru ti Jesus indi nagliing-liing. Purisu dayun sing inaning yang pari ang “Buinu, papanumpaena ra kanay yeen tung aran yang Dios ang makagag̱aem. Iugtul mu tung yamen kung yawa ka man yang pag̱aningen ang Cristo, bilang yang Ana Yang Dios ang pag̱aningen.” 64 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Yawa ra ka nganing ay pag̱aning. Tung dumang uras, yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, maitaaw ra numyung tanan ang yuug kakarung tung tepad yang Dios ampir tung tuu na ang pagkatapus kung maglekataw ra nganing taa, maitaaw ra ka numyung yuug sasaay tung panganud ang liit tung langit§.” 65 Pagkagngel yang paring pinakalandaw tia, anday dumang binuat na, ya ra bakbakay na yang aw̱el ang pag̱asuut na ay nasilag da ta duru tung itinuw̱al ni Jesus ang atia. Mag̱aning tung mga kaarumanan na, “Ta, telengan mi, ya rag pagtiwakaway na yang pagkadios yang Dios! Ministir pang magdilemita pa ta sistigus? Nagngel mi ra ka mismu yang pagtiwakaw na. 66 Ta, ya pa ag̱ari yang disisiun mi tung taung naa?” Mag̱aning ka tanirang namansituw̱al, “Bag̱ay ang pisan tung anyang ipaimatay ra ilem,” ag̱aaning. 67-68 Numanyan ti Jesus dayun dang linawayan yang duma tung ityura na ang pagkatapus pinagtaraw̱angan da ka yang duma ta suntuk. Inintraan da ka yang duma ta dapal ang nunut da ka ta pagpapintu nira tung anyang mag̱aning, “Ta, atiing bantug da ang yawa unu yang pag̱aningen ang Cristo, abir, pintuen mu kung tinu pa tiang nagtigbak tung nuyu!” mag̱aning.

Pag̱ingwara Ni Pedro Tung Ni Jesus (26:69-75)

Marcos 14:66-75; Lucas 22:56-62; Juan 18:15-18, 25-27

69 Balikan ta ra kanay ti Pedro asan tung lua ang ya pag kakarung tung plasa-plasa yang balay. Numanyan pinalengtan da yang sasang turuw̱ulun ang baw̱ay ang binugnu ang, “Eey, midyu yaway sasang aruman ni Jesus ang nakaang tag̱a Galilea!” 70 Piru ya ra mag̱ingwara ti Pedro duun ka pa man mismu tung pagtaralungaan nirang tanan. Mag̱aning, “Indi ilem nag̱aintindianu kung unu pay gustu mung ianing!” 71 Pagkatapus dayun dang nagpauman ang nagpaampir duun tung may purtang magluluaan tung karsada. Numanyan may duma sing turuw̱ulun ang baw̱ay ang ya si ay naita tung anya ang pagkatapus nag̱ugtul da tung mga aruman na ang “Uay, yang taung atia yay sasang aruman ni Jesus ang nakaang tag̱a Nazaret!” 72 Atii nag̱ingwara si ti Pedro ang pinaugtunan na pa ta panumpa ang mag̱aning, “Agsumpaanu pa tung aran yang Dios, talagang indi nag̱ailalaw yang taung nakaang nag̱aaning mu kung tinu pa!” 73 Buay-w̱uay ta gesye, yang dumang atiang kemdengan asan, ya si ay namagpalenget tung ni Pedrong namagbugnu ang mag̱aning, “Eey, kamatuuran ka man ang yaway sasang aruman na. Anday dumang nag̱adeep yamen tung nuyu ya ra yang puntu yang pamitala mu.” 74 Numanyan ti Pedro dayun sing nanumpang uman ang mag̱aning, “Sistigus tung pagkamatuud yang Dios ang yang taung nakaang nag̱aaning mi talagang indi nag̱ailalaw. Parusaanaw pa yang Dios kung belag̱an matuud yang nag̱ianingung atia.” Pagkaaning na tia, may manung nanuluk da. 75 Baklu ra nga demdemay na yang inaning ni Jesus tung anya ta nungayna ang mag̱aning, “Baklu manuluk yang manu, Pedro, maklua rang mag̱ingwara tung yeen ang yuu pala indiaw nag̱ailala mu.” Numanyan pagkademdem ni Pedro tii, diritsyu rang luminua ang nag̱intra ra tarangiten ang duru ra kang pagsurug̱aten na*.

27

Ti Jesus Nag̱iintriga Ra Nira Tung Ni Gubirnadur Pilato (27:1-2)

Marcos 15:1; Lucas 23:1-2; Juan 18:28-32

1 Atiing kaldaw ra, yang tanan ang atiang mga paring arabubwat ta katengdanan may yang tanan ang atiang pamagpakigmaepet, ya ray namag̱urunta-untaan kung ya pa ag̱ari yang pagpaimatay nira tung ni Jesus. 2 Purisu anday dumang binuat nira, namagkalalangan da ang ti Jesus gapusun dang guyurun duun tung ni Gubirnadur Pilato ug̱ud iintriga ra nira tung pudir nang ipabista.

Yang Paneg̱et Ni Judas (27:3-10)

Mga Binuat-buatan 1:18-19

3 Taa numanyan ti Judas ang naang nagtraidur da tung ni Jesus, pagkaintindi na ang tanya pinagsintinsiaan da nira tung kalainan, napag̱inesel da. Purisu dayun na rang ibinalik yang kuartang atiang tulung puluk ang bilug ang salapi tung mga paring atiang arabubwat ta katengdanan may tung mga pamagpakigmaepet. 4 Mag̱aning tung nira, “Nagkasalananaw ra tung binuatanung atia tung anya ang ya ra traidurayu yang sasang taung anday kasalanan na ang ya ra kay magakdan na tung kamatayen na,” mag̱aning. Mag̱aning ka tanirang namagtimales, “Unu pay kalalabten yamen asan? Bala ra tung nuyu!” mag̱aning. 5 Pagkagngel ni Judas tia, dayun na rang ibinurarag yang kuartang atia asan tung palayas yang pagtuuan ang pinakalusu ang pagkatapus diritsyu rang nagliit duun tung nira ang nagpanaw. Numanyan anday dumang binuat na, nagbitay ra ilem tung sadili nang naneg̱et.

6 Numanyan yang kuartang atiang ibinurarag na, dayun dang inuup yang mga paring atiang arabubwat ta katengdanan. Mag̱aning tanira, “Eey, yang kuartang naa ibinayad tung linawa ta sasang tau. Purisu balaw̱ag tung lai ta ang malaket pa tung kuarta tang pundung pag̱atuw̱ud para tung pagtuuan tang naa,” mag̱aning. 7 Numanyan pagkatapus nira ta pagparaig̱u nira natetenged tung kuartang atia kung unyen pa nira, ya ray ingkelan nirang ipinangalang tung tanek yang sasang manigbuat ta urun. Ay yang gustu nira tung tanek ang atia, ya ray buaten nirang simintiriu para tung mga taung tag̱a duma-rumang nasyun ang belag̱an mga masigka Judio nira. 8 Purisu ang asta ra ilem simanyan yang lugar ang atii ya ray pag̱aningen ang tanek ang inalang yang ibinayad tung linawa ta sasang tau. 9 Purisu duun da ka nga matuuray yang sasang ipinaula yang Dios tung ni Jeremias ang sasang manigpalatay yang bitala nang tukaw ang mag̱aning,

“Pagkatapus ingkelan da nira yang kuartang atiang tulung puluk ang salapi ang ya ra ka man ay prisiung pinag̱irig̱uan yang dumang mga masigkanasyun tang mga Israel ang para ibayad nira tung linawa na. 10 Pagkatapus ya ra kay ipinangalang nira tung tanek yang sasang manigbuat ta urun ang katulad ka tung sinambit ni Yawi tung yeen,” mag̱aning*.

Yang Pagbista Ni Gubirnadur Pilato Tung Ni Jesus (27:11-14)

Marcos 15:2-5; Lucas 23:3-5; Juan 18:33-38

11 Numanyan ibalik ta ra kanay tung ni Jesus ang duun dag kekdeng tung katalungaan yang Gubirnadur ang pagpabista. Mag̱aning tung anya, “Ta, unu pay idiklara mu? Matuud ang yawa yang Adi yang mga Judio?” Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Yawa ka nganing ay pag̱aning.” 12 Numanyan yang mga paring atiang arabubwat ta katengdanan may yang mga pamagpakigmaepet ya si ay namansisublang ang namagbangdan tung ni Jesus. Piru maskin unu pay nag̱ibangdan nira tung anya, indi kang pisan nag̱iw̱ek-iw̱ek. 13 Purisu numanyan dayun sing inaning ni Gubirnadur Pilato ang “Ayw̱a india ra matuw̱al? Indi mu nag̱agngel yang nag̱ibangdan nirang atia tung nuyung durug dakel?” 14 Piru ti Jesus tanya inding pisan natuw̱al tung anya may san tag̱ang bitala, ang ya ra kay naberengan yang Gubirnadur ta duru.

Nag̱ipatug̱ay Ni Gubirnadur Pilato Ti Jesus Tung Kalelyag̱an Yang Mga Tau (27:15-26)

Marcos 15:6-15; Lucas 23:13-25; Juan 18:39-19:16

15 Naang ti Gubirnadur Pilatong naa, may ug̱ali na ang kada kaw̱utun yang pistang atia, may sa nga prisuan ang magpalpasan na. Kumpurmi ka ilem yang nag̱alelyag̱an yang mga tau, yay palpasan na. 16 Numanyan tung uras ang atii, may sasang prisung bantug ang durug iseg ang yay nag̱aranan tung ni Barabbas. 17 Purisu tung pagsaragpun yang mga taung atiang buntun duun tung katalungaan ni Gubirnadur Pilato, dayun na rang tinalimaan ang inaning, “Tung durua nga tauan ang naa, ay pay nag̱alelyag̱an ming yay palpasanu? Ti Barabbas u ti Jesus ang naang pag̱aningen ta duma may ruma ang Cristo?” ag̱aaning. 18 Napagtalimaan da yang Gubirnadur ta maning tia, ay gustu na ra rin ang balaw̱ag̱an na yang pag̱asikad yang may mga katengdanan ang atia. Ay kipurki nag̱askean na ra kang lag̱i ang anday dumang ipinag̱intriga nira tung ni Jesus tung pudir na, kung indi, yang pagkirimunun nirang subra tung anya.

19 Numanyan atiing ti Pilato pagkarung da asan tung kakarungan nang atiang dati kang lag̱ing pag̱usgaran na, kinaw̱utan da ta tuyun yang kasawa na ang mag̱aning, “India ra enged magpasanyug tung pamagkuntra tung taung atiang anday kasalanan na. Kipurki tan law̱ii naliwag̱anaw ra ta durung pag̱isip tung tinalakinepu natetenged tung anya,” mag̱aning. 20 Ug̱aring ilem naang mga paring arabubwat may naang mga pamagpakigmaepet, ya ray namagsulsul tung mga taung atiang buntun ang ti Barabbas ang atia ya ray ingalukun nira tung ni Pilatong palpasan na ang pagkatapus ti Jesus ya ra kay ingalukun nira tung anyang ipaimatay na.

21 Taa numanyan dayun sing nagtalimaan yang Gubirnadur tung nirang mag̱aning, “Tung nirang durua nga prisuan, tinu pay nag̱alelyag̱an ming palpasanu?” Mag̱aning ka tanirang namansituw̱al, “Ti Barabbas!” 22 Mag̱aning ka ti Pilatong minles, “Ay ti Jesus ang naang pag̱aningen ta duma may ruma ang Cristo, ya ra ilem unyayu?” Yang tuw̱al nirang tanan, “Ipalansang mu ra ilem tia tung krus!” 23 Mag̱aning si ti Pilatong minles, “Ayw̱a? Unu pang kasalananay ang binuat na?” Atii mas pang dinulangan nira yang paglelpaken nirang pamansianing, “Ipalansang mu ra ilem tia tung krus!” ag̱aaning. 24 Numanyan pagkasiman ni Pilato ang kung ireg̱es na pa yang anya, muya mamagkagulu ra ta mupia yang mga tau, anday dumang binuat na, dayun dang nagpaekel ta wai ang pagkatapus nangug̱as da dayun yang mga kalima na asan mismu tung katalungaan yang mga tau. Pinanuntan na ka ta pasanag ang mag̱aning, “Tandaan mi naa. Ta yuu, anda ray panuw̱alanu tung kamatayen yang taung naa. Tung numyu ra dilemay!” 25 Mag̱aning ka tanirang tanan ang namagtimales, “Ee, yami ray manuw̱al tung kamatayen na pati mga ana yamen!” mag̱aning. 26 Purisu numanyan anda ray dumang binuat ni Pilato, ti Barabbas ang atiang nag̱alelyag̱an nira, ya ray pinatuw̱ulan nang palpasan da. Piru ti Jesus tanya, ya ray pinaburdunan† na baklu iintrigaay na tung mga sundalu ang para ilansang da nira tung krus.

Ti Jesus Nag̱atag̱aman Da Ta Intrimis Yang Mga Sundalu (27:27-31)

Marcos 15:16-20; Juan 19:2-3

27 Taa numanyan yang mga sundalung pag̱apanuw̱ul yang Gubirnadur, dayun da nirang ingkelan ti Jesus ang ipinakled tung balay ang dakulu ang yay pag̱istaran yang Gubirnadur. Pagkapakled nira, pinagtaripukpukan da nira yang kadaklan ang mga kaugpuan nirang mga sundalu. 28 Numanyan yang binuat nira tung anya, pagkaluas nira yang aw̱el na, pinaablan si nira ta aw̱el ang lagwas ang mapula yang kulay na ang midyu tung suruutun ta mga adi. 29 Pagkatapus namangkel da ta mga balag̱en ang kalarangan ang ya ray binuat nirang binakurung ang isinuklub tung kulu ni Jesus, bilang kuruna. Pagkatapus pinapgesan ka nira dayun ta bastun-bastun tung kalima nang tuu ang buat na pa ya ray pagpailala tung kagaeman yang pagkaadi na. Pagkatapus tia, dayun da nirang pinagluud-luuran tung katalungaan na ang purus ilem tung intrimis ang maning pa tung panggalang. Pagkatapus ya ra ag̱aningay nirang “Basi pa ra ilem ang malawig ka yang kabui mung Adia yang mga Judio!” ag̱aaning. 30 Dispuis pinaglawayan da nira ang pagkatapus yang bastun-bastun ang atiang ipinapges nira tung anya, ya ray kinalaw nirang ipinamalu tung kulu na. 31 Numanyan pagkatapus yang pag̱irintrimisen nirang maning tia tung anya, dayun da nirang linuas yang aw̱el ang atiang tapel ang pagkatapus yang dating aw̱el na ya si ay ipinasuut nira tung anya. Pagkatapus tia, dayun da nirang ginuyuran ang para ilansang da nira tung krus.

Yang Paglansang Nira Tung Ni Jesus Tung Krus (27:32-44)

Marcos 15:21-32; Lucas 23:26-43; Juan 19:17-27

32 Taa numanyan, tung paglua nira tung siudad, may nabag̱as nirang sasang taung tag̱a Cirene ang yay nag̱aranan tung ni Simon. Ya ray pinagreg̱es nirang pinapagsakan yang kaw̱ala yang krus ang pag̱asakan ni Jesus. 33 Numanyan nangakaw̱ut da tanira duun tung sasang lugar ang naggug̱uuyan tung Golgota ang yang linegdangan yang aran yang lugar ang atia ay kulu ta taung patay‡. 34 Numanyan ti Jesus pinainem da rin nira ta binung linaktan nira ta bulung ang durug pakit ang para disimuladu yang siit na. Piru pagkatimtim na, anday gustu nang manginem§. 35 Numanyan dayun da nirang linuasan yang mga aw̱el na ang pagkatapus ilinansang da nira tung krus. Pagkalansang nira, dayun dang namagburunutan ang para maintindian da kung unu pang pidasuay yang mga aw̱el ni Jesus yang maeklan yang sasa may sasa tung nira. 36 Pagkatapus tia, namansikarung da ilem tanira asan ang namagbantay tung anya. 37 Tung tagbu yang kulu na may karatula ang itinaken nira ang yang nasulat asan ya ray nagpailala kung unu pay nag̱ipagbangdan tung anya. Ya taa yang isinulat asan: “Naa ti Jesus ang Adi yang mga Judio.” 38 Dispuis may durua ka nga ribildian ang iginapil yang mga sundalung ipinanlansang ka tung durua nga krusan ang ipinakdeng tung binit ni Jesus ang nagtimbang.

39-40 Numanyan may mga taung pamagtaraklib-takliw̱an asan ang ya ray pamagkeyeng-keyeng ang pamagtag̱am ta insultu tung anyang mag̱aning, “Ay ra? Yawang manggew̱a tung pagtuuan tang pinakalusu ang pagkatapus pakdengan mu si ta baklu tung seled ilem tulung kaldaw*, abir, ilibri mu ra asan yang sadili mu! Kung yawa matuud ang pag̱aningen ang Ana Yang Dios, abir, maglampura rang lag̱i asan tung krus!” ag̱aaning. 41-42 Asta yang mga paring arabubwat ta katengdanan may yang mga sag̱ad tung mga katuw̱ulan pati yang pamagpakigmaepet ya ka, namagtag̱am da ka ta insultu tung anya ang mag̱aning, “Yang duma ipinampalibri na, piru yang sadili na pala indi na ra masarangan ang ilibri? Kung matuud ang tanya yang Adi yang nasyun tang Israel, dapat numaan ang lag̱i yag dawalay tang paglampud tung krus ug̱ud asanita ra mananged tung anya. 43 Mag̱aning panalig tung Dios, purisu dapat ya ray magpalibri tung anya kung talagang nag̱auyunan na. Tutal tanya mismu ay nag̱aning ang tanya unu ya ra yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios,” mag̱aning. 44 Asta yang mga ribilding durua ang atiang ipinagngan tung anyang ipinanlansang tung mga krus, namagtag̱am da ka ta insultu tung anya.

Yang Pagpakugmatay Ni Jesus (27:45-56)

Marcos 15:33-41; Lucas 23:44-49; Juan 19:28-30

45 Taa numanyan atiing pagkereng da yang kaldaw, nangiklep da yang intirung banwang atii. Baklu ngaulikay yang sadlaw na ang mga pag̱alas tris da yang apun. 46 Pagkatapus tung uras ang atii, ti Jesus napagkendal da ta tudu ang mag̱aning tung bitala yamen ang Hinebreo “Eli, Eli, lema sabaktani!” ang yang gustu nang ianing, “Ay Diosu, Diosu, ayw̱a pinaw̱ayaanaw ra ka ilem nuyu tani tung kalainan?” 47 Numanyan yang dumang kemdengan asan, pagkagngel nira yang inaning nang atia, ya ra ag̱aningay nira, “Uay, ti Elias† pala ya ray nag̱apangambayan na!” 48 Atii may sa nga tauan ang lag̱i-lag̱ing naglaksung nangkel ta ipinalebleb na tung binung nangaklem da‡ ang asta tagmak da ta binu. Pagkatagmak da, dayun na rang isinakbet tung tumbung yang maninga tigbaw ang yay itinuluy na tung nganga ni Jesus ay tag̱aman na ra rin ang panutnutun. 49 Atii, mag̱aning yang duma asan, “Abir kung angayen pa ni Elias ang bawien.” 50 Atii nagkendal si ta maknul ti Jesus ang ya ra kay pagkabuntuk yang linawa na. 51-52 Tung pagkabuntuk yang linawa na, yang kurtinang atiang nag̱ipagsalag̱a tung kuartung pinakasagradu duun tung pagtuuan ang pinakalusu, ya ra nga bakbak tung kasubngan na, manliit tung abwat, utas da ang asta tung sidsiren na. Pati yang kaliw̱utan nayegyeg da ka tung uras ang atii, asta yang mga batung padir nagkarabelak da ka, pati mga leyang ang pinanlug̱uran tung mga patay nagkaraabrian da ka. Durung mga tauan yang Dios ang nagkarapatay rang tukaw ang ya si kay nangabuing uman. 53 Purisu namansilua ra tung pinanlug̱uran tung nira. Tung pagkabui si kang uman ni Jesus ya ra kay pagpakled nira tung Jerusalem ang yay pag̱aningen ang siudad ang sagradu. Pagkatapus durung mga taung nagkaraita tung nira. 54 Numanyan duun tung pinakdengan yang mga krus, yang kapitan yang mga sundalung atiang piniaran yang Gubirnadur may yang mga aruman nang atiang pamagbantay tung ni Jesus, pagkasinti nira yang yegyeg ig pagkaita nira yang dumang nagkarainabung makabew̱ereng, pinamalayan da tanira ta eled nirang duru. Mag̱aning tanirang nangabnga, “Yang taung naa talagang ana yang Dios§!” 55 Dispuis duun tung tukaw-tukaw durung mga baw̱ay ang pamagpaniid tung tanan ang pagkarainabu. Ya ra ka man yang mga baw̱ay ang namagpakignunut ang namagpadag̱en-dag̱en tung ni Jesus atiing pagliit na duun tung Galilea ang para mag̱angay ra duun tung Jerusalem. 56 Asan ka tung nira ti Mariang tag̱a Magdala may ti Mariang nanay na Santiago ni Jose* may yang kasawa ni Zebedeo†.

Nag̱ipalg̱ud Da Yang Tinanguni Ni Jesus Tung Leyang (27:57-61)

Marcos 15:42-47; Lucas 23:50-56; Juan 19:38-42

57 Numanyan atiing apun da yang kaliw̱utan, may sasang manggaranen ang tag̱a Arimatea ang nagkaw̱ut da duun tung Jerusalem ang yay nag̱aranan tung ni Jose. Tan taa pa, tanya sasa kang nagpaugyat tung ni Jesus. 58 Ti Joseng naa, diritsyu rang nag̱angay duun tung ni Gubirnadur Pilato ang nag̱ingaluk tung anya kung puiding itug̱ut na tung anya yang tinanguni ni Jesus ang para ipalg̱ud na tung leyang. 59-60 Purisu nagkalalangan da ti Gubirnadur Pilato ang yang tinanguni ni Jesus itug̱ut da tung anya. Purisu dayun dang ipinatangtang ni Joseng pinasaw̱ed-saw̱eran ta aw̱el ang makulit ang matitinlung klasi ang pagkatapus itinuw̱ul na rang ipalg̱ud da tung sasang leyang ang baklu pa ka ilem ang ipinabangbang na tung batung padir. Pagkapalg̱ud da tung leyang, dayun na rang itinuw̱ul ang paligdan da yang purta na ta sasang batung dakulu ang pinasag̱ing binilug ang para matakepan da. Pagkatapus, dayun dang nagliit. 61 Simanyan ti Mariang naang tag̱a Magdala may ti Mariang naang sam bilug, ya ray namagpabutwan duun tung pinanlug̱uran tung ni Jesus ang kumarungan tung talunga yang leyang.

Yang Pinanlug̱uran Tung Ni Jesus Nag̱apaguardian Nira Ta Mupia Tung Mga Sundalu (27:62-66)

62-63 Numanyan pagkapangayag ang ya ra ka yang kaldaw ang nag̱ipamaenay tang mga Judio, naang mga paring arabubwat ta katengdanan pati naang mga Pariseo, ya ray namagpakigkesen tung ni Gubirnadur Pilato. Mag̱aning tung anya, “Maginuung Gubirnadur, nag̱ademdeman yamen ang atiing bui pa yang mandarayang atia, may sasang ibinitala na ang tanya unu mabui si kang uman tung yaklung kaldaw. 64 Purisu kung magpauyuna ra ilem tung yamen, magkalalangana ra ang yang pinanlug̱uran tung anya paguardian da ta mupia ang asta malampas yang tulung kaldaw ug̱ud indi mapakleran yang mga taung pinangugyatan nang takawen yang tinanguni na, ang pagkatapus mamagbaw̱alitaen da tung mga tau ang tanya unu nabui si kang uman buat. Ay kung maabir tia, deeg na pa atiing primirung pagdaya na ang tanya unu yang pag̱aningen ang Cristo,” mag̱aning. 65 Mag̱aning ka ti Pilatong minles, “Ala, atia ra ka yang mga sundalung mamagguardia. Pangkelan mi ra duun tung pinanlug̱uran tung taung atia. Ya ray pabantayan mi tung nira ta mupia ang kumpurming kayanan ming rimidyuan,” mag̱aning. 66 Purisu numanyan dayun dang namansiliit ang namansiangay duun tung pinanlug̱uran tung ni Jesus. Pagkatapus yang batung atiang itinakep ya ray pinabuatan da nira ta talandaan ang para maintindian da nira kung may nagtagyu. Pagkatapus itinalig da nira tung mga sundalung atiang pinabantayan.

28

Natetenged Tung Pagkabui Si Kang Uman Ni Jesus Tung Yaklung Kaldaw (28:1-10)

Marcos 16:1-8; Lucas 24:1-12; Juan 20:1-10

1 Taa numanyan pagkataklib da yang kaldaw ang atiang nag̱ipamaenay ang baklu pa ilem agpandiklat yang sag̱iid tung primirung kaldaw tung seled yang sang linggu, bilang kaldaw ta Linggu*, ti Mariang naang tag̱a Magdala may ti Maria kang naang sam bilug, ya si kay namagbalik duun tung pinanlug̱uran tung ni Jesus ang para mamanginsapu si. 2 Numanyan may maktel ang yegyeg ay natetenged tung sasang angil ang tinuw̱ul yang Dios ang magparanek duun ang pagkatapus dayun na rang pinalig̱id yang batung atiang itinakep tung pinanlug̱uran ang ya ra ka man dayun ay pinamdungan na. 3 Durug kasusulaw ang telengan ang maning pa tung kidlat, pati yang aw̱el na maninga sipsak agkakulit. 4 Numanyan yang mga sundalung atiang pamagbantay, pagkaita nira tung anya, durung pagpangerel nira natetenged tung eled nirang subra. Pagkatapus dayun da ilem ang namansitumba tung tanek ang maninga patay ra.

5 Numanyan dayun dang nagbugnu yang angil tung mga baw̱ay ang atiang durua ang baklung nansikaw̱ut ang mag̱aning, “Ta yamu, indiamu ra mag̱eled. Nag̱askeanu ang yang nag̱adilem mi taa ti Jesus ang ilinansang tung krus. 6 Anda ra taa ay pinabungkaras da yang Dios ang katulad ka tung inaning na. Palengetamu ra kanay tani. Telengan mi w̱a yang pinagpalw̱ug̱an tung anya. 7 Pagkatapus pakaliamu rang mangay duun tung mga taung nag̱apangugyatan nang panganingen ang ti Jesus binui si kang uman yang Dios ang pagkatapus numanyan nagtukaw ra tung nira duun tung Galilea. Purisu duun da ka tanira mamanikad tung anyang para mag̱irita si ka tanira. Buinu, tandaan mi ta maayen yang itinuyunung atia tung numyu,” mag̱aning. 8 Purisu numanyan namag̱apura ra ka man tanirang namagliit duun tung pinanlug̱uran tung ni Jesus. Maskin pangetab-ketaw̱an da ka man ta mupia natetenged tung naita nirang atia, piru durung pisan agkasadya yang mga isip nirang pamagralaksuan ang para magbaw̱alitaen da tung yamen ang pinangugyatan ni Jesus. 9 Numanyan tung pagralaksuen nira, unaw̱is ti Jesus mismu ya ray nagpakigbag̱as tung nira. Mag̱aning tung nirang nagbugnu, “Mupiang kaldaw tung numyu!” Pagkatapus dayun da nirang pinalengtan ang pinggesan tung mga kakay na ang nunut da ka ta pagluud nira. 10 Mag̱aning ti Jesus ang nagpadayun yang bitala na tung nira, “Indiamu ilem mag̱eled, aa? Angayen mi ra kanay yang mga putulung panganingen ang tanira kaministiran dang mamansiangay ra duun tung Galilea ug̱ud duunami ra mag̱irita,” mag̱aning.

Yang Paetad Yang Mga Pari May Yang Mga Pamagpakigmaepet Tung Mga Diguardia Natetenged Tung Nainabu Tung Tinanguni Ni Jesus (28:11-15)

11 Taa simanyan mintras pamansiangay ra yang mga baw̱ay ang atia duun tung mga tauan ni Jesus, yang dumang mga sundalung naang pinapagbantay tung pinanlug̱uran tung ni Jesus, ya ray nansibalik tung siudad ang namag̱ugtulun da tung mga paring atiang arabubwat ta katengdanan natetenged tung tanan ang nagkarainabu. 12-13 Numanyan dayun dang namagsaragpun tanira yang mga pamagpakigmaepet ang namagparaig̱u. Pagkatapus ta pagparaig̱u nira, dayun dang namagpakdul ta bastanting kuarta tung mga sundalung atia ang nunut da ka ta paetad tung nira ang mag̱aning, “Kung tinu pay manginsapu tung numyu, yamu ra ilem ag̱aaning ang yang tinanguni na tinakaw ra ta law̱ii yang mga taung pinangugyatan na ang ya ray nangasubli tung elek mi. 14 Kung alimbawa mabalitaan da ni Gubirnadur, yami ray balang mangerengan para tung numyu ang ta yamu anday kasalanan mi ug̱ud anda ray mabegbeg̱an ta mga kulu mi para tung anya,” mag̱aning. 15 Kapurisu pagrisibi nira yang kuarta, inusuy ra ka man nira yang kumpurming ipinaetad tung nirang namagbaw̱alitaen. Purisu ang asta ra ilem simanyan maning ka man tia yang nag̱ibalita-w̱alita yang mga masigka Judio ta.

Yang Panuw̱ul Ni Jesus Tung Mga Tauan Nang Mamagparakaw̱utun Yang Matinlung Balita Natetenged Tung Anya (28:16-20)

Marcos 16:14-18; Lucas 24:36-49; Juan 20:19-23; Mga Binuat-buatan 1:6-8

16 Numanyan yaming pinangugyatan ni Jesus ang sam puluk may sasa, nag̱angayami ra ka man tung Galilea, duun tung sasang bukid ang ya ra kang lag̱i ay ipinaske ni Jesus tung yamen tan taa pa ang para duunami ra magbarag̱as. 17 Pagkaita yamen tung anya, maskin indi pa nag̱asigurung pisan yamen ang ya ra ka man ti Jesus, dayunami ra ka enged ang nagluud ang nagtuu tung anya. 18 Pagkatapus dayunami rang pinalengtan nang inaning, “Yang tanan ang bag̱ay mag̱ing tung kalangitan, mag̱ing tung katanekan man, luw̱us dang ipinabtang yang Dios tung pudiru. 19 Purisu magliliw̱utunamung magparakaw̱utun natetenged tung yeen tung tanan ang nasyun tung bilug ang kaliw̱utan ug̱ud mapakdulan da ta lugar nirang magsuku ra tung yeen ang para mag̱ing mga tauanu ka. Kumpurming tinu pay magsuku tung yeen, ya ray benyag̱an mi ug̱ud asan da nga pananglitay na ang tanya nagpagaem dang matuud tung ni Ama may tung yeen ang pag̱aningen nang Ana na may tung Espiritu Santo ang yami ra ka man ay may anya tung anya. 20 Dispuis panuldukan mi ka dayun ta mupia ang mamagtuman yang kumpurming itinuw̱ulu tung numyu. Yang tanan ang atia ya ray prusigiran mi ay yuu mismu ay magpakigsasa tung numyung pirmi ang asta kaw̱utun da ilem yang uras ang ipagtapus yang Dios tung panimpung naa,” mag̱aning duun ti Jesus.

* 1:1 1:1a Ti Adi David yay sasang ading bantug tung nasyun ang Israel atiing tukaw. Yay pinangakuan yang Dios ang yang paggaraemen ang pinagtukud na yay dumayun ang asta tung sampa ekel tung mga kanubli nang magsurubli-subli tung anya, kapin da enged tung uring kanubli na ang ya ra ka man ti Jesus.

† 1:1 1:1b Ti Abraham yay pinamuaran enged yang nasyun ang Israel.

‡ 1:2-6a 1:2-6a Yang mga ana ni Jacob ang atiing sam puluk may durua nga laliian, yay namamuad tung nasyun ang Israel ang may sam puluk ka may durua nga palaanaan. Ti Juda yay inula ni tatay na ang ya ray mamuad tung mga adi yang nasyun nirang Israel (Genesis 49:10).

§ 1:6b-11 1:6b-11a Tung dumang mga kupia ti Amos yang aran na.

* 1:6b-11 1:6b-11b Yang dumang aran na ti Jehoiakin.

* 2:6 2:6 Mikas 5:2

† 2:15 2:15 Duun ngaeklay ni Mateo tung Oseas 11:1. Atii kanay, yang nasyun ang Israel, ya ray pag̱aningen yang Dios ang ana na. Tung pag̱ingtau ni Jesu-Cristo, ya ra kay pag̱aningen nang ana na

‡ 2:16 2:16 Balikan mu yang 2:12.

§ 2:18 2:18a Ti Raquel yay kasawa ni Jacob ang yay namuad tung nasyun ang Israel. Sinambit ni Mateo yang aran na taa ay binuat nang midyu tung sasang pangerengan tung may mga anang napatayan ig kinaampu ka yang mga mamulang atiang ipinampaimatay.

* 2:18 2:18b Jeremias 31:15

† 2:23 2:23 Tung panimpung atii, kung tinu pay nag̱aguuyan ang tag̱a Nazaret, ya ray naglamkuen ta kadaklan ang anday kuinta nang pagkatau ay tag̱a Nazaret. Ikumpalar mu tung Juan 1:46.

* 3:3 3:3 Isaias 40:3

† 3:4 3:4 Yang pag̱araw̱elen ni Juan ta maning tia nagkapariu tung pag̱araw̱elen ni Elias ang sasang manigpalatay yang bitala yang Dios atiing tukaw. Bilang nag̱inatuay tanirang durua, ay ti Juan ya ray nanubli tung katengdanan ni Elias. Duun da nga basaay mu tung Mateo 17:10-13.

‡ 3:11 3:11 Yay ubra ta sasang kirepen atii kanay duun tung banwa nira.

§ 3:13 3:13 Yang ipagpabenyag na, yang ilyag nang ianing, simpan da tanyang mag̱impisa yang pag̱urubraen nang ipiniar yang Dios tung anya. Indi ta laumun ang tanya may kasalanan ang dapat nang panlignaan, kipurki tanya, andang pisan ay kasalanan na may gesye. Indi ta ka laumun ang yay sasang mulidung ibinutwan na ang para pausuyan ta. Teed ilem tung anya yang nag̱adapatan na.

* 4:4 4:4 Yang inulit ni Jesus ingkelan na tung Deuteronomio 8:3.

† 4:6 4:6 Yang inulit ni Satanas ingkelan na tung Mga Karantaen 91:11-12.

‡ 4:7 4:7 Yang inulit ni Jesus ingkelan na tung Deuteronomio 6:16.

§ 4:10 4:10 Yang inulit ni Jesus ingkelan na tung Deuteronomio 6:13.

* 4:13 4:13 Ti Zabulon may ti Neftali yay mga ana ni Jacob ang pinamuaran ta salegsang palaana yang mga kanubli nira. Tung timpu ni Josue, ipinagparti na tung mga kanubli nira yang tanek nirang sadili duun tung banwang atiing nasambit ni Mateo.

† 4:15-16 4:15-16 Isaias 9:1-2

‡ 4:24 4:24 Yang banwang Siria, katambi yang Galilea.

* 5:5 5:5 Tung bitalang Giniriego maning taa: “kipurki taniray manubli yang katanekan.”

† 5:13 5:13a Katulad ka tung kasin ang yay nag̱ipagpasabur tung pamangan ig nag̱ipagsuspindi ka tung pagkalubuk yang sera, gustu ni Jesus ang yang sistima nirang matinlu ya ra kay mawilian ta isip yang duma ig magsuspindi ka tung sistimang malain ang pag̱andar taa tung kaliw̱utan ang naa ang para maning pa tung indi ra ka malubuk ang pisan.

‡ 5:13 5:13b Atii kanay duun tung banwa nira, yang kasin nira laket-laket da ta duma-rumang bag̱ay. Pagkatapus kung mag̱umidu ra nganing, matunaw ra yang kasin, piru yang mga kalaket na ya ray mabutwan ang yay durug kalasay.

§ 5:17 5:17-20 Kaministiran ang ipagpabunayag na ta maayen ay natetenged yang pag̱irintindien yang Dios tung mga katuw̱ulan nang atii aparti tung pag̱irintindien yang mga Pariseo pati mga sag̱ad ang yay namanuldukan tung mga masigkanasyun nira atii kanay.

* 5:19 5:19 Yang mga katuw̱ulan ang atiang ipagngel na, ya ra yang magdarasun tung 5:21-48. Ug̱aring tung bitalang Giniriego indi mabilug̱an kung taklib da u kung anda pa. Purisu tung pag̱irintindien yang dumang mga sag̱ad tung kasulatan, ya ra unu yang mga katuw̱ulan ang atiing ibinutwan ni Moises ang sinambit ni Jesus tung 5:17. Purisu maning taa unu yang palaksu na: “tung mga katuw̱ulan ang atii.”

† 5:20 5:20 Atii kanay, yang pagpabtang yang mga Judio tung mga sag̱ad may tung mga Pariseo taniray pinakamatandes ta pag̱urusuyun tung tanan. Purisu pagkagngel yang pamagpamati tung inaning ni Jesus ang atia, durug kadakul yang pagkabereng nira. Tung magdarasun pa taa tung kapitulu 5, asan da nga bilug̱ay ta kung ya pa ag̱aring magtuman yang sasang tau yang kalelyag̱an yang Dios ang belag̱an tung paita-ita ilem, kung indi, tedek ang pisan tung pupusukun na.

‡ 5:21 5:21 Exodo 20:13; Deuteronomio 5:17

§ 5:22 5:22a Matinlu kung ikumpalar ta tung nasambit tung Mateo 21:12-13; Marcos 3:1-6; Efeso 4:26.

* 5:22 5:22b Nag̱askean ta ang taa tung kaliw̱utan ang naa, anday sintinsia ang sarang mapakdul tung sasang taung pagdemet pa ilem tung aruman nang ang anda pay nag̱ainabu. Piru tung pagterelengen yang Dios, magkabag̱ay ka enged ang sintinsiaan ay kipurki belag̱an ilem yang mga ubra-ubra yang sasang tau ay intindien na, kung indi, kapin da enged yang nag̱abtang tung pupusukun na.

† 5:26 5:26 Atiing tukaw pang mga panimpu, kung tinu pay may utang ang indi na pa nag̱abayaran, puiding ipakalabus da ilem yang nagpautang tung anyang asta mabayaran nang luw̱us.

‡ 5:27 5:27 Exodo 20:14; Deuteronomio 5:18

§ 5:31 5:31 Asan da nga basaay tung Deuteronomio 24:1. Atii kanay, tung kinaug̱alian yang mga Judio, sulaminti ilem yang lalii ay may pudir ang magpakiblag tung kasawa na. Yang baw̱ay anday pudir nang magbuat ta maning tia. Yang katuyuan yang kabakeran ang atia, belag̱an ang para asan da nga tabunay yang lalii yang binuat na tung kasawa na, kung indi, ang para ipagsuspindi tung lalii ang indi ra manigbak tung kasawa nang belag̱an na. Dispuis pa, kung palampurun da nganing yang lalii yang kasawa na tung balay nira, simpri liwag̱an da yang baw̱ay tung pagpangabui na. Purisu dapat ang pabuatan na ta kabakeran na ang para ligal dang magpakasawa si tung dumang lalii. Tung maning tia, indi ra maalang-alang yang pagkabetang yang baw̱ay.

* 5:32 5:32 Yang ilyag nang ianing, tung pagterelengen yang Dios, yang ultimung may kasawa tung baw̱ay ang atia, ya pa ka enged yang dating nagpakiblag tung anya.

† 5:33 5:33 Levitico 19:12; Mga Bilang 30:2; Deuteronomio 23:21. Atii kanay tung pagwaraswasen yang mga sag̱ad natetenged tung katuw̱ulan yang Dios ang atia, pinakdulan da nira yang mga tau ta pagpalusutan nira ang maning taa yang palaksu na: yang sasang tau unu kung sambiten na tung panumpa na yang tanek ubin yang langit ubin yang siudad ang Jerusalem ubin yang bua na mismu, maskin indi na ra unu ubligaren yang pinangakuan na. Tutal indi na ra ka unu sinambit yang aran yang Dios.

‡ 5:37 5:37 Atii kanay, anad da yang mga Judio ang kung magpangaku ra nganing tung mga aruman nira, ang para panangden, nag̱apaugtunan da nira ta mga panumpang mga maning tiang nagkarasambit ni Jesus. Piru pilik yang panumpaan nira. Ya ilem yang nag̱alaum nirang anday kalalabten na tung Dios ug̱ud belag̱an ubligadu tanirang magkereng tung pinangakuan nira. Telengan ta tung Mateo 23:16-22. Bilang yang pag̱abuat nirang atia sasang klasi ta pagburuklien ang nag̱ipaisip ni Satanas tung nira. Telengan ta tung Juan 8:44. Piru binarik da ni Jesus yang mga katadlengan nirang maning tia ay andang pisan ay masambit ang anday kalalabten na tung Dios. Purisu yang gustu ni Jesus tung yaten ang kumpurming pagtalig tung anya ang kung unu pay pangakuan ta tung mga aruman ta, matalig̱anita nirang magkereng tung binitalaan ta. Purisu anda ray ministir tang manumpa pa ang para panangdenita yang mga aruman ta.

§ 5:38 5:38 Exodo 21:23-25; Levitico 24:20; Deuteronomio 19:21

* 5:39 5:39 Pariu ta palaksu yang isinulat tung Mga Bitalang Makawawayang Ta Isip 20:22.

† 5:40 5:40 May sasang laing napabtang tung kasulatan ang bawal unung mataren yang panlamig yang aruman mu natetenged tung nautangan na tung nuyu ay natetenged anggan ka ilem ang gamit na tung law̱ii (Exodo 22:26; Deuteronomio 24:13).

‡ 5:41 5:41 Tung uras ang atii may sasang laing binuat yang gubirnung tag̱a Roma ang kung may ireg̱es yang sasang sundalung ipasakan tung magbaw̱anwa, distansia ta sang kilometro ilem yang dapat ang panawen nang magsakan. Indi magsubra.

§ 5:43 5:43a Levitico 19:18

* 5:43 5:43b Yang sam bilug ang atiing idinulang, indi ingkelan tung kasulatan. Atii kanay tung pag̱irintindien yang mga Judio, yang mga aruman nira ya ilem yang mga masigkanasyun nira ig yang pagpakigsuay tung nira ya ra yang belag̱an mga masigkanasyun nira.

* 6:3-4 6:3-4 Tung Giniriego maning taa: “Indi ra ipaske yang kalimang wala yang pag̱abuat na tung kalimang tuu.”

† 6:13 6:13 Taa may mga bitalang isinaleet ta duma ang maning taa: “Kipurki yang paggaraemen mu may yang puirsa mu may yang kadengeg̱an mu yay magdayun ang asta tung sampang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na. Talagang matuud ka man tia.” Piru indi maita tung mga kupiang pinakatukaw ang isinulat tung bitalang Giniriego.

‡ 6:27 6:27 Puiding duruay linegdangan yang mga bitalang atiang isinulat tung bitalang Giniriego. Yang sam bilug ay maning taa yang palaksu na: “Tinu pa w̱asu asan tung numyu ay sarang ang mapagdulang yang kaabwat na ta maskin san dangaw ilem?”

§ 6:33 6:33 Yang nag̱adapatan yang inaning nang atia pati yang intirung sam bulus ang napabtang tung kapitulu 5, 6, 7, belag̱an ang mag̱aning kung ya pa ag̱aring tanira magpagaem tung Dios, kung indi, kung ya pa ag̱aring magpangabui ang bistu ra tung mga tau ang tanira pagpagaem da ka man ang matuud tung anya.

* 7:6 7:6 Sasang pananglit. Tung pag̱intindi yang duma, yang ilyag ni Ginuung Jesus ang ianing, indi magreg̱es yang mga tauan nang magtulduk yang bitala na tung mga taung anday pagmaal nira tung dapat da rin ang maalen nira ang katulad ka tung mga kiru may tung mga baw̱uy.

† 7:12 7:12 Mag̱impisa tung 5:17 asta tung 7:11.

‡ 7:16 7:16 Tung bitalang Giniriego maning taa: “Yang mga balag̱en ang tenekan indi pamurak ta ubas ig yang aruma indi ka pamurak ta igus.”

* 8:2 8:2 Yang ug̱ali nira atii kanay, kung tinu pay may dispirinsia tung ulit nang maning tiang makamamansa, bawal ang magpakiugpu tung mga masigkatau na ig ya ra ka dayun ay pagsangkelan na ang indi mapagtuu tung Dios duun tung pagtuuan nirang pinakalusu.

† 8:4 8:4 Levitico 14:1-32

‡ 8:11 8:11 Atii kanay, durung paglamku yang mga Judio tung mga taung belag̱an mga masigkanasyun nira natetenged belag lug̱ud tung pinangakuan yang Dios tung nasyun nira. Indi nganing magpakisaru tung tag̱a duma-rumang nasyun. Purisu yang inaning ni Jesus ang naa, indi enged risibien nira.

§ 8:17 8:17 Isaias 53:4

* 9:10 9:10 Nag̱alamku nira ta maning tia ay malinampasen tung mga riglamintu nirang mga Judio.

† 9:11 9:11 Yang nag̱apapaktelan yang mga Pariseo ay kung tinu pay magpakigsaru tung mga taung mga maning tiang makinasalananen, asan da unu nga saliray yang kasalanan nira ang asta indi ra ilem unu sapten yang Dios.

‡ 9:13 9:13 Yang bitalang atiang inulit ni Ginuung Jesus yay isinulat ni Oseas (6:6) ang sasang manigpalatay yang bitala yang Dios. Atiing tukaw tung panimpu na, yang inimpurta yang mga masigka Israel na, ya ra yang pagparadasag̱en nira ta mga ayep nirang ya ag̱iprisintaray nira tung Dios. Ang pagkatapus tung timpu yang mga Pariseo, yang nirang nag̱apapaktelan ya ra yang pagtaraklingen nira tung mga taung nag̱alamku nirang makamamansa ang katulad ka tung na Mateong mga kasadu ni Ginuung Jesus. Bilang yang pagtaraklingen nirang atia may yang pagparadasag̱en yang mga kinaampu nira atiing tukaw, parariung panigunda ra ilem kung ikumpalar pa tung nag̱aelatan din yang Dios tung nirang mag̱irildawan.

§ 9:23 9:23 Yang ug̱ali nira atii kanay, kung may patay, may mamansiangay asan ang mga manig̱ulimengmeng, kanunut nira yang mga manigpalauta ang derengan da yang tugtug may yang ulimengmeng. Ya ra kay nirang pagpakigsasa tung mga aruman nirang napatayan.

* 10:23 10:23 Indi na ra ilem sinambit kung tung ay pa magbalik. Maskin indi magsarasaan ta pag̱intindi yang mga sag̱ad kung unu pay gustu nang ianing, mas matinlu ang intindien ta ang ya ra yang pagbalik na tung ni Ama na duun tung langit. Bilang baklu ra makumplitu nira yang itinuw̱ul na tung nira tung 10:6, kung nagpaabwat da tung langit ang nagbalik tung ni Ama na.

† 10:25 10:25 Tung bitalang Giniriego “ti Beelzeboul”. Atii kanay yay sasang pangguuy yang mga Israel tung ni Satanas.

‡ 10:38 10:38 “maskin ipalansang pa tung krus” Tung bitalang Giniriego maning taa: “Kung tinu pay indi magsakan yang krus na.” Yang gustu nang ianing, belag̱an ang mag̱aning ang yang tanan ang mga tauan na dapat ang masigpalansang tung krus ang katulad ka tung anya. Kung indi, yang linagpakan na, kumpurming tinu pay tauan na, dapat ang pirming magparanek ang magpalalang tung anya, maskin unu pay pakaw̱utun yang pagparanek na, kung kalug̱ian man, u kung kaeyakan man u kung tigbaken man u kung imatayen man, agwantaen nang tanan.

§ 10:39 10:39 Parariu ta palaksu yang Mateo 16:25; Marcos 8:35; Lucas 9:23; 17:33; Juan 12:25.

* 11:2 11:2 Kung gustu tang maskean kung ya pa ag̱ari nakalabus, duun da nga basaay ta tung 14:1-12

† 11:5 11:5 Tung pagkasambit ni Jesus natetenged tung mga taung mga maning tiang pinakaayen na, inusuy na yang isinulat ni Isaias tung 35:5-6; 61:1; 26:19; 29:18-19 ang yay pulus nagkaraula na natetenged tung mga buat-buat ang ipalua yang pag̱aningen ang Cristo. Ya ra kay mademdeman ni Juan tung pagpabalita na tung mga tauan na natetenged tung mga buat-buat ni Jesus. Purisu duun da nga plekay ta pagdua-dua yang isip na.

‡ 11:10 11:10 Duun ngaeklay ni Jesus tung isinulat ni Malakias 3:1; anday dumang kakesen yang Dios tung uras ang atiing pag̱aning na, ya ra ti Ginuung Jesus mismu atiing indi pa nag̱apag̱ingtau. Ikumpalar tung Marcos 1:2 may Lucas 7: 27.

§ 11:11 11:11 Yang nalandawan ni Juan tung kadaklan ang mga manigpalatay ang namagtukaw tung anya ay ultimu ilem tanya ay nag̱ing palaskaw ni Ginuung Jesus. Yadwa pa durug kaimpurtanti yang ipinagpalatay na tung mga tau natetenged tung anya. Dispuis yang nalandawan yang mga tauan ni Ginuung Jesus tung ni Juan, ya ra yang kantidad yang nag̱ipagpakaw̱ut nira tung mga tau natetenged tung anya ang mas pa kay tung kantidad yang ipinagpalatay ni Juan.

* 11:12 11:12 “mapuirsa yang abanti na ig mapuirsa ka yang mga taung kumpurming pag̱imuras dang magpalg̱ud” Kung telengan yang bitalang Giniriego: “puidi kang maning taa yang palaksu na: agkuntraen da ta maayen ta mga taung maraiseg ug̱ud basi pa ra ilem marangga ra nira.”

† 11:14 11:14 Malakias 4:5

‡ 11:30 11:30 Yang ipaglakan na ay natetenged yang pagpatuman na nunut da ka ta pagpaktel na ang para kayanan ang tumanen.

* 12:4 12:4 1 Samuel 21:1-6

† 12:7 12:7 Maayen pang balikan ta yang pasanag tung 9:13.

‡ 12:21 12:21 Isaias 42:1-4

§ 12:24 12:24 Tung bitalang Giniriego, “ti Beelzeboul”. Yay sasang pangguuy nira atii kanay tung ni Satanas.

* 12:40 12:40 Jonas 1:17

† 12:41 12:41 Jonas 3:4-5.

* 13:15 13:15 Isaias 6:9-10

† 13:25 13:25 Yang ilamunun ang atiang may pagkatrigu na, kung kalitan mu ilem ang telengan, maninga trigu ra. Piru makakailu yang burak na kung mapangan.

‡ 13:31 13:31 Yang mustasa duun tung banwang Israel aparti tung mustasang nag̱iluak taa tung Pilipinas. Yang kaabwat na ang asta tung limang depa ang magkapariu tung kaabwat yang malunggay.

§ 13:35 13:35 Mga Karantaen 78:2

* 13:36 13:36 Balikan yang pananglit tung 13:24-30.

† 13:52 13:52a Ya ra yang dating kasulatan mag̱impisa tung Genesis ang asta tung Malakias. Yang kamtangan na pulus natetenged tung Dating Ipinagpakigpaig̱u yang Dios tung nasyun ang Israel.

‡ 13:52 13:52b Kung tag̱aman tang pasadsaran yang pananglit ang naa, yang baklung itulduk na ya ra yang natetenged tung palaksu yang paggaraemen yang Dios ang baklu. Yang dating itulduk na, ya ra yang dating naskean na tung kasulatan.

* 15:2 15:2 Yang pag̱urug̱asen ang atia belag̱an natetenged tung buling, kung indi, natetenged ilem tung rilyun nira. Sagyapen ta tung Diksyunaryung Diput tung may bitalang “pag̱urug̱asen ta kalima.”

† 15:4 15:4a Exodo 20:12

‡ 15:4 15:4b Exodo 21:17

§ 15:9 15:9 Isaias 29:13

* 15:13 15:13 Tung dumang kasulatan ang katulad ka tung Isaias 60:21, yang mga tauan yang Dios ang ultimu ya ray ipinananglit tung sasang luak ang ilinuak yang Dios mismu.

* 16:2 16:2 Tung dumang kinupia linaktawan da yang mga manigkupia yang inaning ni Jesus tung birsikulu 2 may 3.

† 16:3 16:3 Yang mga pruibang atiang nasambit na ya ra yang mga makabew̱ereng ang ipinagpalua na tung uras ang atii. Ya ray nagpailala ang yang panimpu nirang atii, ya ra yang panimpung nag̱aelatan kang lag̱i nirang ipagkaw̱ut yang pag̱aningen ang Cristong Mananapnay tung nira.

‡ 16:4 16:4 Jonas 1:15-17; 2:10. Ikumpalar tung sinambit ni Jesus tung Mateo 12:39-40.

§ 16:12 16:12 Mali yang nag̱itulduk nira tung mga tau natetenged tung pag̱aningen ang Cristo. Kumus yang nag̱aita nira tung ni Jesus indi pagkatunu tung nag̱aelatan nira, pinangindian da ilem nira. Purisu ya ra kay nag̱ipagpaaman ni Jesus tung mga taung nag̱apangugyatan na ug̱ud indi ra magpadaya tung nag̱itulduk nira.

* 16:14 16:14 Ti Elias ya kang lag̱i ay nag̱apakbat yang mga Israel ang magbalik tung banwa nira baklug kaw̱utay yang sintinsia yang Dios ang painal. Asan da nga basaay ta tung 11:14.

† 16:16 16:16 Juan 1:42

‡ 16:18 16:18a Tung bitalang Giniriego yang aran ang Pedro ay ‘Petros’ ang kung ilakted tung Tinagbanwa batu. Yang aran ang atia, ya ra kang lag̱i ay ipinapuangga ni Jesus tung anya piru yang aran nang tuu ti Simon (Juan 1:42).

§ 16:18 16:18b Yang birsikulung naa matinlung ikumpalar tung Efeso 2:20 may 1 Corinto 3:10-11.

* 16:18 16:18k Tung bitalang Giniriego “Purta yang Hades.” Sasang pananglit ang yag pasadsaray. Tung pag̱irintindien yang kadaklan ang mga sag̱ad, yang pinananglitan ni Ginuung Jesus ya ra unu yang puirsa yang kamatayen.

† 16:19 16:19 Tung bitalang Giniriego “Pakdulana yeen ta mga liabi sigun tung paggaraemen yang Dios.” Yang katengdanan ang atii, ginamit ni Pedro atiing pagparakaw̱utun na natetenged tung ni Jesus tung mga masigkanasyun nang mga Judio (Mga Binuat-buatan 2) ig atiing pagparakaw̱utun na tung na Cornelio (Mga Binuat-buatan 10:34-48; 11:18). Bilang asan da ngabriay na yang palaksu yang paggaraemen yang Dios ang baklu tung tanan ang nasyun, maskin belag̱an mga Judio.

‡ 16:20 16:20 Mele-mele yang isip ni Jesus ang ipagpailala yang mga aruman na tung mga masigkanasyun nirang mga Israel ang tanya yang pag̱aningen ang Cristo. Ay tung pag̱irintindien nira yay magbawi tung nasyun nirang ipalibri tung kemkem yang mga tag̱a Roma. Piru tung anyang pag̱irintindien, ekel tung pagpakugmatay na, tanyay magtukud tung palaksu yang paggaraemen yang Dios ang baklu tung mga taung kumpurming magpagaem ang bug̱us tung anya.

§ 16:24 16:24 Kung getesen ang ilakted tung Tinagbanwa ay maning taa: “Ya saknay na yang krus na.”

* 16:25 16:25 Parariu ta palaksu yang Mateo 10:39; Marcos 8:35; Lucas 9:23; 17:33; Juan 12:25.

* 17:20-21 17:20-21a Yang lisu ta mustasa pinakagetey ang lisu.

† 17:20-21 17:20-21b Kung getesen ang ilakted yang inaning ni Jesus tung Giniriego ay maning taa: “Puidiamu kang magkalalangan tung bukid ang naa ang magpauman da ang pagkatapus magpauman da ka man.” Bilang yang bukid duun ipananglitay na tung sasang maliwag ang buaten. Piru yang linegdangan na ya ra tiang ilinakted.

‡ 17:20-21 17:20-21k Tung dumang mga kinupia tung Giniriego, may dulang nang maning taa: “ang nunut da ka ta pamlek ta tung pagparanganen ta.”

§ 17:24 16:24 Yang balur na atii kanay katengaan tung kinaldaw yang sasang tau ig minsa ilem tung seled san takun ang yag bayaray.

* 18:8 18:8 Pinalbatan ilem ni Jesus yang mga bitalang atia ay ug̱ud asan da nga batikalay ta mupia yang mga isip nira ang tung pagbasing-basing nira, talagang dakulung bag̱ay kung tanira magpakasalak ubin kung magguyud tung dumang asta mamlek da tung pagtaralig̱en na tung ni Jesus.

† 18:9 18:8-9 Sinambit da ka ni Ginuung Jesus tung 5:29-30.

‡ 18:10-11 18:10-11 Taa may mga bitalang isinaleet ta dumang mga manigkupia ang ya pisikay nira duun tung isinulat ni Lucas 19:10 ang maning taa yang palaksu na: “Kipurki yuung pag̱aningen ang Maninga Tau,” yang inangayu taa tung kaliw̱utan ang naa ay ug̱ud magsagyapaw tung mga taung kumpurming nangatalang da ang ya ra ka rin ay ikadiadu nira ang para yay tapnayenung ipaulik tung Dios.

§ 18:14 18:14 May dumang mga kinupia ang maning taa yang isinulat nira: “tung Amaw”.

* 18:15 18:15 May dumang mga kinupia ang anda asan yang mga bitalang “tung numyu”.

† 18:16 18:16 Atia sigun tung sasang katuw̱ulan ang napabtang tung Deuteronomio 19:15 ang maning taa yang palaksu na: “Kung tinu pay may nag̱iriklamu na tung aruman na, kaministiran kung unu pay nag̱asambit, makumpurmian da ta durua ubin tulu nga sistigusan.”

‡ 18:17 18:17 Kung natetenged tung sasang tumatalig ang indi mangamin tung kasalanan na kung unu pay matinlung buaten, duun da nga basaay ta tung 1 Corinto 5:1-5; 9-13; 2 Tesalonica 3:14-15. Ikumpalar tung 16:19.

§ 18:18 18:18 Bilang tukaw rang nagdisisiun yang Dios ang pagkatapus pinaugtunan da nirang sam pundaan ekel tung pagpasanag yang Espiritu Santo tung mga painu-inu nira (Juan 20:22-23). Ikumpalar tung 16:19.

* 19:4 19:4 Genesis 1:27; 5:2

† 19:5 19:5 Genesis 2:24; Efeso 5:31; 1 Corinto 6:16

‡ 19:7 19:7 Deuteronomio 24:1-4

§ 19:11-12 19:11-12 Ikumpalar tung inaning ni Pablo tung 1 Corinto 7:32-35, 38-40; Colosas 4:11.

* 19:18-19 19:18-19a Exodo 20:12-16; Deuteronomio 5:16-20

† 19:18-19 19:18-19b Levitico 19:18; Mateo 5:43

* 20:1 20:1 Tung bitalang Giniriego, kung getesen ang ilakted, “kaubasan na”.

† 20:20 20:20 Bilang ti Juan durua ni Santiago.

* 21:5 21:5 Kung gustu tang maintindian yang naulang naa, duun ta nga basaay tung isinulat ni Zacarias 9:9. Dispuis pa, atii kanay, yang kadagmitan ang magsasaayan yang mga ading panuyu ra tung gira ay kabayu. Piru kumus asnu yang sinaayan ni Jesus, duun da nagpailala ang yang katuyuan nang nagsaay pulus tung ikaayen yang mga tau, belag tung ikalain nira.

† 21:13 21:13a Isaias 56:7

‡ 21:13 21:13b Jeremias 7:11

§ 21:16 21:16 Mga Karantaen 8:3

* 21:19 21:19 Puiding duruay sinikad ni Ginuung Jesus tung pagtuluy na tung malain yang igus. Yang sam bilug, gustu nang pananglitan yang mga pamagpakigmaepet tung nasyun nirang Israel ang tanira sintinsiaan da yang Dios natetenged tung pagpaita-ita ilem nira. Yadwa pa, gustu na kang pakdulan yang nag̱apangugyatan na ta sasang pag̱aralan nira natetenged tung pagtaralig̱en nira tung Dios.

† 21:21 21:21 Kung getesen ang ilakted yang inaning tung bitalang Giniriego ay maning taa: “Puidiamu kang magkalalangan tung bukid ang atii ang magpauman dang paplek duun tung teeb ang pagkatapus mainabu ka man.” Yang ilyag nang ianing, yang bukid ang sinambit sasang pananglit tung sasang maliwag ang buaten.

‡ 21:33 21:33 Inulit ni Jesus yang sasang pinananglitan ni Isaias ang tukaw tung nasyun ang Israel (Isaias 5:1-2).

§ 21:42 21:42 Mga Karantaen 118:22-23

* 21:43-44 21:43-44 Taa may mga bitalang isinaleet ta dumang mga manigkupia ang duun nga pisikay nira tung Lucas 20:18 ang maning taa yang palaksu na: “Kung tinu pay mabugsu ang tempa tung batung naa, asan da ilem nga barik-barikay. Dispuis, kung tinu pay mabugsuan na, pulbus dang pisan,” piru tung mga kupiang pinakatukaw, indi maita yang mga bitalang atia.

* 22:17 22:17 Asan da ipakakngaay nira ti Jesus tung batung panis may batung dakulu. Kung mag̱aning ang uyun, petelan da nirang pagtraidur tung nasyun nira. Kung mag̱aning ang kuntra, iugtul da nira tung gubirnu ang tanya pagbatuk.

† 22:24 22:24 Deuteronomio 25:5; Genesis 38:8

‡ 22:31-32 22:31-32a Atii kanay, tung pag̱irintindien nirang mga Saduseo, kung mapatay ra nganing yang sasang tau, pati ispiritu na papaunung da kang mapatay. Piru tung pag̱irintindien ni Ginuung Jesus, maskin patay ra yang sasang tauan yang Dios, tung pagterelengen na, bui pa ka enged ay natetenged tauan na. Anday dumang linagpakan na tia, kung indi, yang tinanguni na mismu, buien na si ka enged ang uman tung uri ta kaldaw ang para mag̱inunungay si yang tinanguni nang baklu may yang ispiritu na ang para malg̱ud da tung kaliw̱utan ang baklu ang yay pinangakuan yang Dios tung kumpurming binuat nang mga tauan na.

§ 22:31-32 22:31-32b Exodo 3:6, 15, 16

* 22:37 22:37 Deuteronomio 6:5

† 22:39 22:39 Levitico 19:18

‡ 22:43-44 22:43-44 Mga Karantaen 110:1

* 23:5 23:5a Yang mga sag̱upit-sag̱upit ang atia, kung tung bag̱ay nasambit ka tung kasulatan (Deuteronomio 6:4-9; 11:13-21; Exodo 13:1-10; 11-16) Yang katuyuan na tia ang para getek yang mga isip nira tung mga katuw̱ulan yang Dios. Piru yang inimpurta yang mga sag̱ad may yang mga Pariseo ya ra ilem tung sagpaw ang yag dawalay ta mga tau, belag̱an da yang katuyuan na.

† 23:5 23:5b Pati yang mga mabiw̱ilug-bilug ang atia, nasambit ka tung kasulatan (Mga Bilang 15:38-40) Yang iliag nang ianing, kung magpanaw ra nganing yang sasang taung pagsuut yang aw̱el ang atiang lagwas, magbeka ra yang sidsiren na. Pagkatapus kung maita na nganing yang mga mabiw̱ilug-bilug ang atia, ya ra rin ay magpademdem tung anya natetenged tung mga katuw̱ulan yang Dios ang dapat nang tumanen. Ang pagkatapus tung mga sag̱ad may tung mga Pariseo, ya ra ileg ipagpadayaway nira tung mga tau.

‡ 23:23 23:23a Tung bitalang Giniriego, may tulung klasing nasambit ang yang pangguuy tung bitalang Tinagalog ay: “yerbabuena, ruda, linga.”

§ 23:23 23:23b Yang pagpalartien nirang mga Judio tung Dios, bilang ya ray panggastus yang pamagsirbisyu tung Dios duun tung pagtuuan nirang pinakalusu.

* 23:35 23:35a Genesis 4:8

† 23:35 23:35b Mga Cronica 24:20-21

* 24:2 24:2 Nainabu ra ka man tung takun ang 70 ay tung uras ang atii, ginew̱a ra yang mga sundalung tag̱a Roma.

† 24:15 24:15 Yang naula ni Daniel ang atii (9:27; 11:31; 12:11), baklu sambitay ni Ginuung Jesus, nagkamatuud dang lag̱i ta minsa tung takun ang 168 atiing indi pa nag̱apangingtau. Utru si atiing duun da nagbalik tung langit, nagkamatuud si kang uman tung takun ang 70 atiing pagkagew̱a yang siudad ang Jerusalem. Ig tung kauri-urian, tung pag̱intindi yang duma, magkamatuud si pa ka enged ang uman. Asan da nga basaay ta tung 2 Tesalonica 2:3-4 may tung Ipinag̱ubligar 13:14-15.

‡ 24:17 24:17 Yang kamtangan yang pamalay nira atii kanay, anday buw̱ungan nang matuyuk-tuyuk, kung indi, pinaya.

§ 24:29 24:29 Isaias 13:10; Ezequiel 32:7; Joel 2:10, 31; 3:15

* 24:30 24:30a Zacarias 12:10, 14; Ipinag̱ubligar 1:7

† 24:30 24:30b Daniel 7:13-14

‡ 24:33 24:33 “uras ang ipaglekatu.” Tung bitalang Giniriego, duruay linegdangan na. Yang sam bilug maning taa yang palaksu na: “uras ang ipag̱impisa yang baklung panimpu.”

§ 24:51 24:51 “kastiguen na ang anday kategkaan na.” Tung bitalang Giniriego, duruay linegdangan na. Yang sam bilug maning taa yang palaksu na: “tigbungun na ra ilem ta sabli.”

* 25:1 25:1 Yang ug̱ali nira atii kanay ay maning taa. Yang baw̱ay belag yag pag̱elat tung balay na, kung indi, ya ag̱iakday tung balay yang laliing pangasawa. Yang mamagkumpanya tung anya ya ra yang mga dangyan nang mga darala. Yang lalii tanya, duun ka manliit tung balay yang sasang ungkuy na, kasiraan da ka tanira yang dumang mga ungkuy na. Ay mamagpakigbag̱as da tung mga daralang pamagkumpanya tung binalayan ang para kasiraan da ka tanirang tanan ang mamansiangay ra duun tung balay yang ginikanan yang laliing pangasawa ang yay pagkumbiraan.

† 25:3 25:3 Yang lanang atii, ingkelan tung mga burak yang sasang ayung pag̱aningen ang olibo ang yag peg̱aay.

* 26:7 26:7 Atii kanay, kung dakulung bag̱ay yang pagsararuan nira, yang pusisiun nirang pagsararuan, tumiliran tung mga kutyun ang sumuyuran yang mga brasu nirang wala ang yang mga kakay nira munatan.

† 26:23 26:23 Sinambit ka tung Mga Karantaen 41:9. Atii kanay, tung ug̱ali nira, kung tinu pay pirming kasadu mu, yang ilyag nang ianing lutuk ang pisan yang pag̱ungkuyan mi. Purisu kung ya pay magtraidur tung nuyu, durung pisan agkasiit.

‡ 26:31 26:31 Zacarias 13:7. Maayen pang ikumpalar tung 26:56.

§ 26:50 26:50 “Aay ungkuy, ya ra taa yang inangay mu?” Tung bitalang Giniriego puidi kang maning taa: “Ala, ungkuy, kung unu pay inangay mu taa, kalien mu ra.”

* 26:51 26:51 Kung basaen ta yang Juan 18:10, asan da ngaskeay ta ang ti Pedro tia.

† 26:56 26:56 Yang pamutwan nirang atia tung anya, ipinaske na rang lag̱i tung 26:31.

‡ 26:60-61 26:60-61 Sinupaldit da nira yang inaning ni Jesus, ay yang aning na ya taa: “Ala, kung diaduen mi yang pag̱atiniran nang naa, puidi ka, piru tung seled tulung kaldaw pakdenganu si ka ta baklu.” (Juan 2:19)

§ 26:64 26:64 Inulit ni Jesus yang duruang tag̱a ang napabtang tung kasulatan tung Mga Karantaen 110:1 may tung Daniel 7:13 ang ya ray nagpailala tung pagkabetang na tung uri.

* 26:75 26:75 Balikan ta yang nabitalaan ni Pedro tung 26:35.

* 27:10 27:10 Yang mga bitalang atia, duun ngaeklay ni Mateo tung isinulat ni Jeremias (32:6-15; 18:2-6; 19:4, 11) pati tung pira pang tag̱ang isinulat ni Zacarias (11:12-13).

† 27:26 27:26 Atii kanay, yang nag̱agamit nirang pamurdun ulit ta ayep ang sineray-seray ang pinadpetan ta mga duli may mga timla.

‡ 27:33 27:33 Yang lugar ang atii kung distansiadua, ang telengan mu, maninga enged ang tabas ta kulu ta taung patay.

§ 27:34 27:34 Siguru pinangindian na natetenged anday gustu nang magpalipeng, kung indi, agwantaen nang tanan ang siit ang para talusun na rang pisan yang tanan ang pinitinsiang ilinug̱ut ni Ama na tung anya.

* 27:39-40 27:39-40 Balikan ta ra kanay yang 26:61 pati pasanag na ang asan da ka nga sambitay yang insultung atia.

† 27:47 27:47 Ti Elias sasang manigpalatay yang bitala yang Dios ang tukaw tung nasyun nirang Israel. Dispuis ingkelan yang Dios ta bui tung langit. Dispuis ka naula ka ang tung uri ta kaldaw magbalik ang para magtaw̱ang tung nira.

‡ 27:48 27:48 Ya ray irinemen ang kadagmitan ang nag̱ainem yang mga sundalung atiang tag̱a Roma, ay baratu ig makaling malinga-linga tung kanal.

§ 27:54 27:54 Yang may bitala taa, ya ra yang mga tag̱a Roma. Tung pag̱irintindien yang kadaklan tung nasyun nira, duru unung mga dios-dios ig ang kaisan pangasawa yang duma tung mga baw̱ay tung katanekan ang pagkatapus may mga ana nira. Purisu puiding maning ka tia yang pagpabetang nira tung ni Jesus. Ug̱aring tung pag̱intindi ni Mateong nagsulat yang librung naa, ti Jesus talagang ya ra ka man yang pag̱aningen ang “Ana Yang Dios” bilang yang pag̱aningen ang Cristo ang ya ray pinilik yang Dios ang maggaraemen tung nasyun nira.

* 27:56 27:56a Ikumpalar tung Mateo 13:55.

† 27:56 27:56b Yang aran na puiding ti Salome ang sinambit tung Marcos 15:40. Ti Zebedeong atia ya ra yang tatay ni Santiago durua ni Juan ang yay lug̱ud tung mga taung pinangugyatan ni Ginuung Jesus ang sam puluk may durua (Mateo 4:21).

* 28:1 28:1 Tung pamilang nirang mga Judio, impisa tung kaldaw yang Linggu matapus tung kaldaw yang Sabadu, sang linggu ra.

Marcos

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Yang Isinulat Ni MARCOS Natetenged Tung Ni Jesu-Cristo

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Yang nagsulat yang librung atia, ti Marcos ang ana ni Mariang atiang may balay ang dakulu duun tung Jerusalem (Mga Binuat-buatan 12:12). Ti Marcos pinsan ka ni Bernabe ig pinanunut nira ni Pablo atiing primirung pagliliw̱utun nirang namagparakaw̱utun yang Matinlung Balita (Mga Binuat-buatan 13:5). Nag̱askean ta ka ang ti Marcos nag̱aruman ka tung ni Pedrong sasa kang apustul ni Jesu-Cristo (1 Pedro 5:13). Purisu tung pag̱intindi yang kadaklan ang mga sag̱ad tung kasulatan, ti Pedro yay nagparaintindien tung ni Marcos natetenged tung nagkarabuat ni Jesus pati tung nagkaratulduk na.

Yang mga taung nag̱aisipan ni Marcos ang nag̱aparumbuan, ya ra yang mga tag̱a duma-rumang nasyun ang belag̱an mga masigka Judio na. Yang mga tag̱a Roma ya enged ay gustu nang paintindien.

Kung tag̱aman tang pabilug̱an yang pinakaisi yang isinulat na, ya ra yang sasang inaning ni Jesus tung 10:45: “Ay ya pa ag̱ari, ta yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau, yang katuyuanu, belag̱an ang mag̱aning ang para yuuy magpanuw̱ul tung mga taung magpasikasu, kung indi, ang para yuuy mag̱ing turuw̱ulun nirang mag̱arasikasuen tung nira, ang yang inangayu enged, ay magpatumbasaw yang linawaw ang para durung mga taung mapaluasu tung pagpakirepen nira tung pagburuaten nira ta mga kasalanan.”

Gustu ni Marcos ang maintindian enged yang magbasa ang ti Jesus pirming nagpakaayen tung mga tau ang katulad tung pagparamaayenen na tung may mga laru pati yang pagparalayasen na tung mga dimunyung pagkemkem da rin tung duma. Purisu duun da enged nga papruibaay ang ti Jesus talagang may kagaeman nang durug puirsa ig tanya ka man yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios bilang Mananapnay ang pinangakuan nang yay maggaraemen ang asta tung sampa.

Yang Kamtangan Yang Sulat Ang Binulus-bulus

1:1-13 Natetenged Tung Bitalang Ipinagpakaw̱ut Ni Juan Ang Manigbenyag Ig Tung Pagbenyag Na Tung Ni Jesus Ig Tung Pagtag̱am Ni Satanas Ta Tuksu Tung Ni Jesus

1:14-9:50 Natetenged Tung Nagkarabuat Ni Jesus May Yang Ipinagtulduk Na Duun Tung Parti Galilea

Kapitulu 10 Natetenged Tung Pag̱urubraen Ni Jesus Duun Tung Parti Judea May Duun Tung Duw̱ali Yang Subang Paggug̱uuyan Ang Jordan

Kapitulu 11-15 Natetenged Tung Nagkarinabu Duun Tung Jerusalem Tung Seled San Linggu Ang Asta Nagpakugmatay Ra Ti Jesus

16:1-8 Natetenged Tung Pagkabui Si Kang Uman Ni Jesus

16:9-20 Natetenged Tung Pagpailala Ni Jesus Tung Mga Tauan Nang Asta Nagpaabwat Da Duun Tung Langit

1

Natetenged Tung Pagparakaw̱utun Ni Juan Ang Manigbenyag (1:1-8)

Mateo 3:1-12; Lucas 1-18; Juan 1:19-28

1 Yang nag̱ibalitang naang durug tinlu natetenged tung ni Jesu-Cristong yay pag̱aningen ang Ana Yang Dios, maning taa yang pinangapunglan na. 2 Atiing tukaw, may sasang isinulat ni Isaias ang sasang manigpalatay yang bitala yang Dios. Duun napabtang yang inaning yang Dios tung sasang tuw̱ulun na ang mag̱aning,

“May taung tuw̱ulunung magpalatay yang bitalaw ang yay ipatkawu tung nuyu ug̱ud yay magliway tung mga kinaisipan yang mga tau ang para mampauyun da tung nuyu*. 3 Duun tung banwang kapas magparakaw̱utun tung mga tau ta maning taa: ‘Katulad ka tung pagsirimpanen tung sasang dalan ang panawan ta sasang Adi ang yag tadlengay, kaministiran kang simpanen mi ra ka ta mupiang tadlengen yang mga kinaisipan mi ang para magpauyunamu ra tung ni Ginuu tang magkakaw̱ut,’ ” mag̱aning†.

4 Kapurisu, kumus maning tia yang naula, duun da nagkamatuud tung paglua ni Juan ang manigbenyag duun tung banwang kapas. Nagparakaw̱utun da tung mga tau ang mag̱aning, “Manlignaamu ra tung mga kasalanan ming magbalik tung Dios ang pagkatapus ya ra kay papruibaan ming magpabenyag ug̱ud patawarenamu ra anya,” ag̱aaning. 5 Duru-durung mga taung tag̱a Judea may tag̱a Jerusalem ang namag̱arangay-angayan duun tung ni Juan. Numanyan kumpurming tinu pay nangamin yang mga kasalanan na tung Dios, ya ra kay binenyag̱an na duun tung subang atiang pag̱aningen ang Jordan. 6 Ti Juan ang naa, yang aw̱el na balayw̱u ta pag̱aningen ang kamilyu ang inubra tung tiral‡. Yang akes na ulit ta sasang ayep. Yang pamangan na apan ang maglutukun na may lanaw.

7 Numanyan may nag̱ipagpakaw̱ut na tung mga tau ang maning taa: “May sasang taung nag̱auri pa tung yeen ang ya pay mas abwat ta katengdanan tung yeen. Indiaung pisan magkabag̱ay tung anya basin nganing tung pag̱uw̱ad da ilem yang lakgeng yang sandalyas na§. 8 Kung tung bag̱ay, sigun tung katengdananu ka man, pagpamenyag̱aw tung numyu taa tung waing naa ug̱ud simpanamu rang magrisibi tung anya. Piru yang anyang katengdanan, maning pa tung magberenyag̱en ka tung numyu ekel tung pagpatinir na tung numyu yang Espiritu Santo,” mag̱aning.

Yang Pagpabenyag Ni Jesus Tung Ni Juan (1:9-11)

Mateo 3:13-17; Lucas 3:21-22

9 Taa numanyan, tung mga uras ang atii, ti Jesus nagliit da duun tung lansangan ang Nazaret ang lug̱ud tung sinakepan yang Galilea ug̱ud mangay ra ka duun tung ni Juan. Pagkaw̱ut na duun, dayun dang nagpabenyag tung anya tung subang atiang pag̱aningen ang Jordan. 10 Tamang tamang magpatakas da ti Jesus, ya ray natingara na yang langit ang gulpi ra ilem ang nag̱abri tung tagbu na ang pagkatapus ya ray naita na yang Espiritu Santong napapariu ra tung kuari kalapati ang paparanek da ang asta nangapun da tung anya. 11 Atii may busis da ang liit tung langit ang mag̱aning, “Yaway pag̱aningenung anaw ang nag̱apabuyukanu ta gegmaw ay yawa ra kang lag̱i ay nag̱auyunanu ta mupia,” mag̱aning.

Ti Jesus Pag̱atag̱aman Ta Tuksu Ni Satanas (1:12-13)

Mateo 4:1-11; Lucas 4:1-13

12 Pagkatapus tia, yang Espiritu Santo ya ray nagmangulu tung anyang nagpapanaw duun tung banwang kapas. 13 Tinag̱aman da ni Satanas ta tuksu tung seled epat ang puluk ang kaldaw duun tung banwang atii, ang yang mga ugpu ni Jesus duun pulus ilem mga dayamdam. Pagkatapus tia may mga angil ang namag̱arasikasuen da tung anya.

Nag̱aimpisaan Da Ni Jesus Yang Pag̱urubraen Na Duun Tung Galilea (1:14-15)

Mateo 4:12-17; Lucas 4:14-15

14 Taa numanyan, atiing nakalabus da ti Juan ang manigbenyag, ti Jesus tanya, nagbalik da duun tung sinakepan yang Galilea. Duun da nagparakaw̱utun tung mga tau yang Matinlung Balita ang ya ra ka man ay itinalig yang Dios tung anyang ipagpakaw̱ut. 15 Maning taa yang ipinagpakaw̱ut na tung nira: “Kinaw̱ut da yang uras ang atiing ipinaula yang Dios atiing tukaw ang ya ray ipagpundar na yang paggaraemen nang baklu tung numyu. Purisu manlignaamu ra tung mga kasalanan ming magbalik tung anya ig manangeramu ra ka tung balitang naang nag̱ipagpakaw̱utu tung numyu,” mag̱aning.

Yang Pag̱imbitar Ni Jesus Tung Epat Ang Mga Manig̱ian Ang Mamagpaugyat Da Tung Anya (1:16-20)

Mateo 4:18-22; Lucas 5:1-11

16 Taa numanyan, atiing pagbakay ni Jesus tung aw̱uyuk ang atiang lug̱ud tung sinakepan yang Galilea, naita na ti Simon duruang mag̱ari ni Andres ang pamanlaman ta ian ay tanira mga manig̱ian. 17 Mag̱aning ti Jesus tung nirang nagbugnu, “Magpakignunutamu ra tung yeen ang magpaugyat. Dati-rati yang mag̱eklan mi ian. Piru numanyan ugyatanamu ra yeen kung ya pa ag̱aring maeklan mi yang mga isip yang mga tau ang basi pa ra ilem ang magsuku ka tung yeen ug̱ud basi pa ra ilem magpaugyat da ka tung yeen,” ag̱aaning. 18 Numanyan lag̱i-lag̱ing binutwanan da nira yang mga laman nirang namagpakignunut da tung ni Jesus.

19 Numanyan matukaw-tukaw tanira na Jesus ta gesye, naita na ti Santiago duruang mag̱ari ni Juan ang yay mga ana ni Zebedeo. Asan tanira tung balangay nirang pamag̱eet yang mga laman nira. Numanyan pagkaita ni Jesus tung nira, dayun na rang binteng ang mamagpakignunut da ka tung anyang para mag̱ing mga tauan na ka. 20 Numanyan lag̱i-lag̱ing binutwanan da nira ti Zebedeo ang tatay nira asan tung balangay, kasiraan da ka tanira yang mga tauan na. Ay tanirang durua namagpakignunut da ka tung ni Jesus.

Pagpalayas Ti Jesus Ta Dimunyu Tung Sasang Tau (1:21-28)

Lucas 4:31-37

21 Taa numanyan, diritsyu rang nansiangay tanira duun tung lansangan ang Capernaum. Numanyan pagkaw̱ut yang kaldaw ang nag̱ipamaenay, nagpakled da ti Jesus tung balay ang pagsaragpun-sagpunan yamen ang mga Judio ang para magturuldukanen tung mga taung pamag̱intindi tung Dios asan. 22 Numanyan tung pagpamati nira tung anya, nangabereng da ta mupia tung pasais nang nagturuldukun tung nira. Ay ya pa ag̱ari, yang pagturuldukun na, may builu nang maktel ang yay pagpailala ang may katengdanan na ka man ang ipinakdul yang Dios tung anya. Belag̱an pariu tung pasais yang mga sag̱ad ang pagturuldukun tung nira.

23-24 Numanyan duun tung pagsaragpunan ang atii, may taung pag̱aekel-ekelan ta dimunyu ang ya ray naglelpaken ang mag̱aning, “Ay Jesus ang tag̱a Nazaret, ayw̱a ag̱apasilabtanami pa nuyu? Ayw̱a, yaming mga dimunyu, yami ray katuyuan mu ang para diaduenami ra nuyu? Sampa india mailalaw. Yawa yang pinilik yang Dios ang magpundar yang paggaraemen nang baklu.” 25 Atii, dayun dang sinambeng ni Jesus ang inaning, “Ipes! maglayasa ra ilem asan!” mag̱aning. 26 Atii, yang dimunyu dayun na rang linuw̱ag yang tinanguni yang taung atia, ang pagkatapus tung paglayas na tung anya, ya ra kay paglelpaken na ta maknul. 27 Pagkaita yang mga tau, nangabereng da ta mupia tanirang tanan. Namag̱araning-aningan da ang, “Unu pa w̱asu? Baklu ilem ngagngelay ta yang maning tiang nag̱ipagpakaw̱ut! Yang taung naa may katengdanan nang magkalalangan tung mga dimunyu ang pagkatapus atiang lag̱i pananged da!” mag̱aning.

28 Kapurisu yang balita natetenged tung binuat ni Jesus ang atia, makali ilem ang nanlakted-lakted tung intirung sinakepan yang Galilea.

Duru-durung Mga Tau Ang Nag̱apampamaayen Ni Jesus (1:29-34)

Mateo 8:14-17; Lucas 4:38-41

29 Taa numanyan, dayun dang nansilua na Jesus tung pagsaragpunan ang atia ang nansiangay duun tung balay ni Simon durua ni Andres, kasiraan da ka tanira ni Santiago durua ni Juan. 30 Kaw̱utan nira, naa pala, yang punyangan ni Simon ang baw̱ay yag lulw̱ug ay agkiniten. Purisu ti Jesus, ya ray inugtulan nira. 31 Purisu dayun dang pinalengtan ni Jesus ang pinggesan tung kalima nang binangun. Lag̱i-lag̱ing naumpawan da yang maepet ang pagkatapus dayun dang nagsimpan ta mapapaan na tung mga bisita na. 32 Taa numanyan, atiing pagsantek da yang kaldaw, duru-durung mga taung may mga laru pati yang duma ang agdimunyuen ang ya ray ipinampadangep yang mga aruman nira tung ni Jesus. 33 Pagkatapus alus pa ilem yang tanan ang mga tau tung lansangan ang atia namagsaragpun da duun tung talungaan yang balay. 34 Tung uras ang atii, dakele yang namaglaru ta sari-sari ang pinampamaayen ni Jesus, pati mga dimunyu dakele ka yang pinampalayas na. Gustu ra rin yang mga dimunyung atia ang mamagbaw̱alitaen da natetenged tung anya ay natetenged nag̱ailala ra nira kung tinu pa. Piru indi na ra tinugtan*.

Pagliliw̱utun Da Ti Jesus Ang Pagparakaw̱utun Tung Intirung Sinakepan Yang Galilea (1:35-39)

Lucas 4:42-44

35 Taa numanyan, atiing sam parti pang mangayag, nagbangun da ti Jesus ang nagpaag̱es duun tung sasang lugar ang anday tatau na ig duun da nag̱intra pag̱arampuen tung Dios. 36 Numanyan, pagkapuaw na Simon, dayun da nirang sinagyap. 37 Pagkaita nira, dayun da nirang inaning ang, “Abee, panduua ra taa? Nag̱adarawala ra ta durung tau!” 38 Mag̱aning ti Jesus ang nagtimales, “Amus ta ra. Magpalaluyita ra tung dumang mga lansangan ang alelengeten ug̱ud duunaw ra ka magparakaw̱utun, ay ya ra kang lag̱i ay katuyuanu taa,” ag̱aaning. 39 Kapurisu numanyan nagliliw̱utun da ka man ti Jesus tung intirung sinakepan yang Galilea ang nagparakaw̱utun tung mga tau ang kada mamagsaragpun tung nira-nirang mga pagsaragpunan. Dispuis nagparalayasen da ka tung mga dimunyung namagsuut tung mga tau.

Yang Pagpamaayen Ni Jesus Tung Sasang Taung May Dispirinsia Tung Ulit Nang Makamamansa (1:40-45)

Mateo 8:1-4; Lucas 5:12-16

40 Taa numanyan, may sasang taung nagpalenget da tung anya ang may dispirinsia tung ulit nang makamamansa. Dayun dang nagluud tung pinagtalungaan nirang durua ang nagpakiildaw tung anyang mag̱aning, “Ameey, kung malelyag̱a ilem, nag̱askeanung sarangan mung kuaten tung yeen yang dispirinsiaung naa ang yay pagpamansa tung pagkatauu,” ag̱aaning tanya. 41 Pagkagngel ni Jesus tia, ya ra ngaildaw. Dayun na rang dineenan ang inaning, “Ag̱alelyag̱aw ka, kuatana ra yeen,” ag̱aaning. 42 Lag̱i-lag̱ing nakuatan da ka man yang dispirinsia nang atia. 43-44 Numanyan, atiang lag̱i, pinaliit da ni Jesus ang pinapanaw. Baklu paliitay na, pinagpaamanan na ta malebat-lebat ang bitala ang inaning, “Kuidaw, india ra enged magbaw̱alitaen, maskin tung ninu pa natetenged tung binuatung atia tung nuyu. Anday dumang buaten mu, mag̱angaya ra kanay duun tung sasang pari ang magpateleng ang yawa limpiu ra. Pagkatapus magpadasag̱a ra ka dayun tung anya ta sasang ayep ang iprisintar na tung Dios ang katulad ka tung urdinansang ibinutwan ni Moises ang tukaw† ug̱ud asan da nga kumpurmiay yang mga tau ang anda ray dapat ang likayan nira tung nuyu,” mag̱aning. 45 Pagkatapus numanyan, pagliit yang taung atia, belag ya mananged tung ipinaaman ni Jesus tung anya, ya mag̱intra baw̱alitaen tung maskin tinu pang tauay. Kapurisu kumus sarambung da yang balita, anday dumang pinakaw̱ut na, indi puiding magpanayang-nayang ti Jesus ang magpakled tung mga lansangan, kung indi, duun da ilem tung lua ang anday mga balay. Piru maskin maning tia, sigi ilem yang pag̱arangayen yang mga tau tung anya ang maskin tag̱a ay pang lugaray.

2

Nag̱apapruibaan Da Ni Jesus Ang Tanya May Katengdanan Na Ka Man Ang Magpatawad Tung Mga Kasalanan Yang Mga Tau (2:1-12)

Mateo 9:2-8; Lucas 5:17-26

1 Taa numanyan, tung pira pang kaldaw, atiing pagbalik da ni Jesus duun tung lansangan ang Capernaum, nagsarambung da yang balita ang tanya unu duun da tung balay. 2 Durug dakel yang mga taung namagsaragpun asan ang asta naggetek da ilem. Maskin pa tung talunga yang purta, anda ray masaleetan. Numanyan ti Jesus nagparakaw̱utun da tung nira natetenged tung paggaraemen yang Dios ang naang baklung pag̱atukud na. 3 Numanyan may epat nga tauan ang baklung namansikaw̱ut ang may ekel nirang sasang taung pamamilay ra yang mga tinanguni na. Ya rag tuang-tuangay nirang nag̱idangep tung ni Jesus. 4 Numanyan, atiing indi mapalenget nira tung anya natetenged tung mga taung atiang getek dang pisan, anday dumang rimidyung binuat nira, kung indi, itinakwal da ilem nira duun tung aldan ang panganing tung sagpaw yang balay*. Pagkatapus tung tagbu ni Jesus, ya ray pinangukab nirang inabrian ang pagkatapus duun da ipapanaway nirang ituntunay yang papag ang nag̱aluw̱ug̱an yang aruman nira. 5 Numanyan, pagkasiman ni Jesus ang tanira may pagtalig nira tung anya, dayun na rang binugnu yang aruman nirang atiang pamamilay yang mga tinanguni nang inaning, “Duduy, nag̱apatawara ra yeen tung mga kasalanan mu,” mag̱aning. 6 Numanyan may mga sag̱ad ang kumarungan asan. Pagkagngel nira yang inaning ni Jesus tung taung atia ang maning tii, ya ray ipinagkesen-kesen nira tung mga isip nira ta maning taa: 7 “Abaa, yang tau kang naa ka, ayw̱at maning da takaa yang nag̱ianing na? Talagang ya ra pagtiwakaway na yang pagkadios yang Dios! Ayw̱a, tinu pa pay sarang ang magpatawad tung mga tau tung mga kasalanan nira kung belag̱an ultimu ilem yang Dios?” 8 Kumus nag̱adeep dang lag̱i ni Jesus ang maning da tia yang laksu yang pagparainu-inuen nira, dayun na rang binugnung inaning, “Ayw̱a maning da tia yang nag̱ipagkesen-kesen mi tung mga isip mi? 9 Kanisip mi ang sungaw ilem yang inaningung atia tung taung naang pamamilay yang mga tinanguni na ang pinatawaru ra tung mga kasalanan na? Piru kung aningenu si ang magbangun dang mag̱ekel yang papag nang magpanaw, asan da ngaskeay mi kung yang bitalaw sungaw ilem u kung may kamatuuran na. 10-11 Purisu papruibaanu ra numanyan tung numyu ang yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, may katengdananu ka man taa tung katanekan ang magpatawad tung mga tau tung mga kasalanan nira,” mag̱aning. Pagkatapus, diritsyu rang pinag̱aning na yang taung atiang pamamilay yang mga tinanguni na, “Ala, magbanguna ra. Eklan mu ra atiang papag mung mulik,” mag̱aning. 12 Atii, diritsyu rang nagbangun yang taung atia ang pagkatapus ingkelan na ra yang papag nang luminua tung katalungaan nirang tanan. Purisu nangabereng da ta mupia tanira ang nunut da ka ta pagdarayawen nira tung Dios. Namag̱araning-aningan dang, “Bakluita ilem naita ta maning tia!” mag̱aning.

Natetenged Tung Inangay Ni Jesus Tung Kaliw̱utan Ang Naa (2:13-17)

Mateo 9:9-13; Lucas 5:27-32

13 Taa numanyan, dayun dang naglampud ti Jesus tung balay ang nagpabakayan si. Numanyan may mga taung buntun ang namag̱arangay-angayan da tung anya ang ya ra kay pinanuldukan na natetenged tung bitala yang Dios. 14 Numanyan tung pagbakay na, naita na yang sasang taung nag̱aranan tung ni Levi ang yay ana ni Alfeo. Yag kakarung tung upisina nang pagpanukut tung mga tau yang mga balayaran nira tung gubirnu. Mag̱aning ti Jesus ang nagbugnu tung anya, “Amus, magpakignunuta ra tung yeen ang magpaugyat,” mag̱aning. Atii, dayun dang kumindeng ti Levi ang nagpakignunut tung ni Jesus.

15 Taa numanyan, nagkamaning da ang ti Jesus pagpakigsaru ra duun tung balay ni Levi, kasiraan da ka tanira yang mga taung nag̱apangugyatan nang dati. Dispuis duru kang mga manigpanukut ta balayaran tung gubirnu ang pamagpakisaru ka tung na Jesus, kasiraan da ka tanira yang duma ang parariung nag̱alamku ka ta duma ang durug kakinasalananen, Namagpakisaru ra ka ngani tanira tung ni Jesus ay durung mga taung mga maning tiang klasi ang kadagmitan ang pamagnunut-nunut da kang lag̱i tung anya. 16 Taa numanyan may mga sag̱ad tung mga urdinansa asan ang pamagpaniid. Tanira mga pamagmangulung mga kinasakpan yang sasang grupung nag̱aranan tung mga Pariseo. Numanyan, pagkaita nira tung ni Jesus ang pagpakigsaru ra ka man tung mga manigpanukut pati mga ugpu nirang parariung pag̱atelengan nirang makinasalananen, dayun dang inistinggir nira yang mga tauan ni Jesus ang dati ang inaning, “Ba tia, ayw̱a asan dag pagpakigsaru yang ag̱alen mi tung mga manigpanukut ang atia may tung mga ugpu nirang duru kag kakinasalananen†?” ag̱aaning. 17 Numanyan, pagkadngel ni Jesus tia, ya ray nagtuw̱al ang asan da ipapanaway na tung sasang pananglit ang mag̱aning, “Yang mga taung makektel anday kaministiran nira yang manigbulung, kung indi, ya ra ilem yang may mga laru. Katulad ka tung yeen, ay yang inangayung mag̱imbitaren ang para mag̱ing mga tauanu, belag̱an yang mga taung pagtalig tung mga sadili nira ang tanira matadleng da tung pagterelengen yang Dios, kung indi, ya ra ilem yang kumpurming tinu pay mangamin ang tanya talagang makinasalananen ka man,” mag̱aning.

Yang Dating Nag̱apgesan Ta Mga Tau May Yang Nag̱ipatuman Ni Jesus Ang Baklu Indi Enged Magkatunuan (2:18-22)

Mateo 9:14-17; Lucas 5:33-39

18 Taa numanyan, tung mga uras ang atii, may mga taung nag̱apangugyatan ni Juan ang manigbenyag pati mga taung nag̱apangugyatan yang mga Pariseo ang parariung pamamlek tung pagparanganen nira ang para tung ikabilug yang mga isip nirang pamag̱ampu tung Dios sigun tung sasang urdinansa. Numanyan may mga taung duma ang namagpalenget tung ni Jesus ang namagkig̱a tung anyang mag̱aning, “Yang mga taung nag̱apangugyatan ni Juan ang manigbenyag may yang mga nag̱apangugyatan yang mga Pariseo, parariung pamamlek tung pagparanganen nira. Ayw̱a kaya yang mga taung nag̱apangugyatan mu indi pala pamag̱usuy?” 19 Tung tuw̱al ni Jesus tung nira, yang sadili na ipinananglit na tung sasang laliing pangasawa. Ag̱aaning tung nira, “Ayw̱a, kung may kumbira, magkabag̱ay w̱asu ang yang mga laliing pamagkumpanya tung pangasawa, mamamlek da tung pagparanganen nira mintras asan pa tung tepad nira yang aruman nira? Simpri mintras asan pa tung nira, indi puiding mamamlek tung pagparanganen nira, kung indi, mamagpakigsaru ka enged tung anya. 20 Piru may uras ang kaw̱utun ang yang aruman nirang atia lag̱unutun dang eklan tung tepad nira. Kung kaw̱utun da nganing yang uras ang atia, ya ray uras ang ipamlek nira tung pagparanganen nira natetenged tung kapupungawen da nirang duru. 21 Ayw̱a, tinu pay nag̱aintindian ming tau ang yang aw̱el nang lag̱i-lag̱i ra ya pa kay tambelan na ta aw̱el ang baklu ang indi pa nag̱abunakan? Kipurki kung maning tia ya pay buaten na, anday dumang mainabu, kung bunakan na ra nganing yang aw̱el nang atiang tinambelan na, bekngen da ka ilem yang baklung itinambel nang nagkere ang asta mas dang magdakul yang lasik na kay tung primiru. 22 Dispuis, tinu pay nag̱aintindian ming tau ang yang binung baklung ingkelan tung saralug̱an, asan da ilem papagbaalay na tung parabtangan ang lag̱i-lag̱i ra? Kipurki kung maning tia ya pay buaten na, kung mabaal da nganing yang binu, belaken na ra ka ilem yang parabtangan. Anday duma, mailas da ka ilem yang binu, pati yang parabtangan, diadu ra ka. Yang pisan ay kaalimbawaan yang nag̱ituldukung naang baklu. Indi magkatunu tung dating nag̱usuyun mi ang katulad ka tung pamlek mi tung pagparanganen mi. Kung indi, mas maayen pa ang yang binung baklu, asan da ibukbukay tung parabtangan ang baklu ka,” mag̱aning.

Pagkuruntraan Da Ti Jesus May Yang Mga Pariseo Natetenged Tung Pagturumanen Yang Katuw̱ulan Sigun Tung Kaldaw Ang Nag̱ipamaenay (2:23-28)

Mateo 12:1-8; Lucas 6:1-5

23 Taa numanyan, may mininsa ang ti Jesus napanaw ra tung dalan ang naknga tung katriguan tung kaldaw ang nag̱ipamaenay tung mga pag̱urubraen, kasiraan da ka tanira yang mga taung nag̱apangugyatan na. Numanyan yang pagparanawen nira asan, ya kay aplut-aplut nira yang mga kaluay yang trigu ang para mangapagsengat-sengat da. 24 Numanyan may mga Pariseo asan ang ya ray namag̱istinggir tung ni Jesus ang mag̱aning, “Ba tia, ayw̱at pamaglampas da yang mga taung atiang nag̱apangugyatan mu tung urdinansa ta ang anday mag̱urubraen ta maning tia tung kaldaw ang nag̱ipamaenay?” 25-26 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales, “Ayw̱a, indi mi pa ka enged nag̱amaresmesan yang sasang napabtang tung kasulatan natetenged tung sasang binuat ni David atiing alang-alang da yang pagkabetang nang duru rang atiing suw̱uk na pati mga aruman na? Indi w̱a, nagpakled duun tung balay-w̱alay ang atiing pinagtuuan pa rin nira tung Dios atiing ti Abiatar yang paring pinakalandaw? Pagkatapus pinangan na yang tinapay ang atiing sagradu ang ya ag̱ipabtangay tung katalungaan yang Dios ang ya pa ka man ay bawal ang panganen ta duma ang belag̱an mga pari. Piru maskin bawal, ya pay pinangan na ig ipinapaan na pa ka nganing tung mga aruman na, ang pagkatapus indi ka ipinakusalak yang Dios tung nira‡. 27 Nani pa yang dapat ang demdemen ta. Ang sigun tung kaldaw ang nag̱ipamaenay, binuat nganing yang Dios ang para tung ikaayen yang mga tau. Belag̱an ang mag̱aning ang yang mga tau inimu na ang para tung ikaayen yang kaldaw ang atia. 28 Purisu yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, yuu ray pamala tung mga tauanu kung ya pa ag̱ari yang pag̱urusuyun nira tung katuw̱ulan yang Dios natetenged tung kaldaw ang nag̱ipamaenay,” mag̱aning.

3

Ti Jesus Nag̱apakusalak Yang Mga Pariseo Sigun Tung Kaldaw Ang Nag̱ipamaenay (3:1-6)

Mateo 12:9-14; Lucas 6:6-11

1 Taa numanyan, nagpakled si ti Jesus tung pagsaragpunan nira. Duun ka may taung napilayan da yang kalima nang sam belak. 2 May duun kang mga Pariseo ang pamagmalung ta maayen tung ni Jesus kung magpamaayen tung napilayan tung kaldaw ang atiang nag̱ipamaenay ug̱ud yang pag̱urubraen nang atia ya ray ipagpakusalak nira tung anyang ipagdimanda tung ustisia. 3 Numanyan, dayun dang binugnu ni Jesus yang taung atiang napilayan ang inaning, “Ala, kemdenga ra kanay ang mangay tani tung parada,” mag̱aning. 4 Pagkatapus dayun dang nagpaisip tung mga taung atiang pamagmalung tung anya ang mag̱aning, “Ay pa w̱asu ay magkatamang buaten tung kaldaw ang nag̱ipamaenay ang ita magbuat ta ikaayen ta sasang masigkatau tang ilibri tung malain u ang ita magbuat ta ikalain ta sasang masigkatau ta ang yay magakdan na yang kamatayen na?” mag̱aning. Piru indi ra namag̱iw̱ek-iw̱ek tanira. 5 Numanyan tung paneleng-teleng na tung nira, ya ra ngaerepay ang inampayan da ka dayun ta kapupungawen nang duru natetenged tung kateteg̱asen yang mga isip nirang imbitaren tung matinlu. Numanyan dayun na rang inaning yang napilayan ang, “Ala, iunat mu ra tiang kalima mu,” ag̱aaning. Tamang-tamang ag̱iunat na, naulikan dang pisan yang kalima na. 6 Atii, dayun dang namaglua yang mga Pariseong namagpakiksen dang lag̱i tung mga partidu ni Adi Herodes ang duma. Yang pinag̱unta-untaan nira, kung ya pa ag̱aring mapaimatay nira ti Jesus.

Durung Taung Pamagdag̱umuk Tung Ni Jesus Duun Tung Bakayan (3:7-12)

Mateo 12:15-21; Lucas 6:17-19

7-8 Taa numanyan nagpalikay ra ti Jesus ang minangay duun tung bakayan yang aw̱uyuk, kasiraan da ka tanira yang mga taung nag̱apangugyatan na. Buntun ang pisan yang mga taung namagpakignunut tung anya. May mga tag̱a Galilea, may mga tag̱a Judea, may mga tag̱a Jerusalem, may mga tag̱a Idumea, may mga tag̱a duw̱ali yang subang atiang pag̱aningen ang Jordan, may mga taung duun mamansiliit tung kakunayungan yang siudad yang Tiro may Sidon. Yang inangay yang mga taung atiang durug damel tung anya, nagkarabalitaan da natetenged tung nagkarabuat na. 9 Kumus namanlag̱em da ilem asan yang mga taung atia, nanuw̱ul da ti Jesus tung mga taung atiang nag̱apangugyatan na ang tanya simpanan da kanay nira ta balangay ang kung may kaministiran na, ya ray saayan nang magpadistansia ta gesye ang para indi makipit yang mga taung atiang buntun ang pamagdarag̱umukan da tung anya. 10 Ay ya pa ag̱ari, kumus dakele ra yang pinampamaayen na, yang kadaklan ang may mga laru, sigi ra ilem yang pagsarageseg̱an nira tung anya ang basta madeen da ilem tung anya. 11 Pati yang mga dimunyung pagkemkem tung duma, kada maita nira ti Jesus, ya rag papadagpa tung katalungaan nang paglelpaken da ang mag̱aning, “Talagang yawa ka man yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios,” mag̱aning. 12 Kada mag̱ilala tung anya ta maning tia, dayun na rang linalangan ang indi ra enged magpaske natetenged tung anya kung tinu pa.

Yang Pagpilik Ni Jesus Tung Sam Puluk May Durua NGa Tauan Ang Para Mag̱ing Mga Taralig̱an Na Bilang Mga Apustul Na (3:13-19)

Mateo 10:2-4; Lucas 6:12-16

13 Taa numanyan, nanungul da ti Jesus duun tung napabukatud. Baklu nanungul, kumpurming tinu pay nalelyag̱an na, ya ray inimbitar nang mamagnunut tung anya. Pagkatapus namagpakignunut da ka man tung anyang namanungul. 14-15 Pagkaw̱ut nira duun, dayun dang tinulduk nang mag̱ing mga apustul na ang para ya ray mamagpakiugpu rang pirmi tung anya kag yadwa pa ang para panuw̱ulun nang mamagparakaw̱utun yang bitala na tung mga tau. Ya ra kay pamakdulan na ta kagaeman nirang mamagpalayas tung mga dimunyung namagsuut tung mga tau. 16 Sam puluk may durua nga tauan ang pinamilik na ang ya ra taa yang mga aran nira. Ti Simon ang ya ray pinapuanggaan na tung ni Pedro. 17 Yang magdasun, ya ra ti Santiago durua tanirang mag̱ari ni Juan ang yay mga ana ni Zebedeo. Tanirang mag̱ari ya ray pinapuanggaan ni Jesus tung “Boanerges” ang yang gustu nang ianing mainerepen ang pagkatau ang maning pa tung duldul ang ya ra ag̱erepay ang magbitala*. 18 Yang magdarasun, ya ra ti Andres, ti Felipe, ti Bartolome, ti Mateo, ti Tomas, ti Santiagong atiang sam bilug ang yay ana ni Alfeo, ti Tadeo, may ti Simon ang atiang sam bilug ang kinasakpan da rin yang sasang partidung durug iseg yang pagbaratukun nira tung gubirnu yang mga tag̱a Roma. 19 Yang magdasun pa, ya ra ti Judas Iscariote ang tung uri, ya ra ka man ay nagtraidur tung ni Jesus.

Ti Jesus Nag̱alauman Yang Pamilya Na Ang Nag̱abariadu-bariadu Ra (3:20-21)

20 Taa numanyan, ti Jesus, nagbalik da duun tung balay ang pag̱atiniran na, kasiraan da ka tanira yang mga tauan na. Numanyan dinag̱umukan si ta mga taung buntun ang asta anda ray lugar na Jesus ang mamamangan. 21 Numanyan pagkabalita ni nanay na may yang mga putul na duun tung Nazaret ang maning da tii yang pagkabetang na, ya ra ag̱aningay nirang nag̱abariadu-bariadu ra. Purisu ya ray ipinanuldak nira tung lansangan ang para eklan nirang ipaulik.

Yang Nag̱ituw̱al Ni Jesus Tung Nag̱ibangdan Tung Anya Ang Ti Satanas Unu Yay Pagpaktel Tung Anya (3:22-30)

Mateo 12:22-32; Lucas 11:14-23; 12:10

22 Taa numanyan, may mga sag̱ad ang nangakaw̱ut da ang duun mamanliit tung siudad ang Jerusalem. Pamagbangdan kang lag̱i tung ni Jesus ang mag̱aning “Nag̱aekel-ekelan ni Satanas† yang taung atia! Bilang yang pagpamangulu tung mga dimunyu yay pagpakdul tung anya ta kagaeman nang pagpalayas tung nira,” mag̱aning. 23 Kapurisu pinaguuyan da ni Jesus yang mga sag̱ad ang atiang pinagngelan ta mga pananglit ang mag̱aning, “Ayw̱a, magkatama w̱asu ang yang sasang taung nag̱apaktel ni Satanas, tung anya pa ipampalayasay na yang mga dimunyung yay mga kinasakpan na? 24 Dispuis kung may sasang inadian ang mamagkuruntraan dang mamagbaratukan yang mga kinasakpan na, indi ra ka ilem magdayun yang inadian ang atia. 25 Maskin tung sam pamilya, kung magdarapig-dapig̱an da tanirang magsuruay-suayan, diadu ra ka yang pagsarasaan nira. 26 Pariu ka tung ni Satanas. Kung ya pag batukay na yang mga dimunyung atiang nag̱amanguluan na ang asta magsuruag-suag̱an da tanira, ig disir, indi ra rin magdayun yang paggaraemen na, kung indi, ya ra nga tapus da rin. 27 Kung indi, yang pagkinuntraay yamen ni Satanas, ay maning taa tung pananglit ang naa. Kung may sasang mupiang lalii, anday makled tung balay na ang para mag̱akwat da rin tung mga ekel-ekel na, kung indi, dapat ang gapusun na ra kanay yang may balay. Atia, pagustu ra pag̱akwat na tung mga ekel-ekel na. 28 Tandaan mi ta maayen yang bitalaw. Kung tung bag̱ay, maskin unu pang kasalananay ang pag̱abuat yang mga tau, maskin magduminar pa tung Dios, maimung mapatawad da. 29 Piru kung tinu pay magduminar tung Espiritu Santo ang yang pag̱urubraen na ya ray sawayen na, indi ra ka enged mapatawad yang Dios ang asta tung sampa,” mag̱aning. 30 Pinagpaamanan da ni Jesus ta maning tia ay natetenged namansianing da yang mga sag̱ad ang atia ang yang pag̱erekelen unu tung ni Jesus ang pagpaktel ya ra unu ti Satanas.

Pagpailala Ti Jesus Kung Tinu Pa Enged Ay Kaw̱ig̱en Nang May Kaampiran Tung Anya (3:31-35)

Mateo 12:46-50; Lucas 8:19-21

31 Taa numanyan, asan da namansikaw̱ut ti nanay ni Jesus may yang mga putul na. Asan da ilem kemdengan tung lua yang balay ang namagpaguuy tung anya. 32 Numanyan duun tung kakleran, durung taung kumarungan tung paliw̱ut ni Jesus ang ya ray namagpakdek tung anyang mag̱aning, “Ameey, nakaa ra pala tung lua ti nanay mu may yang mga putul mu. Nag̱ipaguuya ra nira.” 33 Mag̱aning ti Jesus ang nagtimales, “Ayw̱a, tung numyung pag̱intindi, tinu pa w̱asu ay nanayu? Tinu pa w̱asu ay mga putulu?” 34 Pagkatapus dayun dang naneleng-teleng tung mga taung atiang kumarungan tung paliw̱ut na ang nunut da ka ta pasanag na tung nirang mag̱aning, “Naa ra yang nanayu may yang mga putulu. 35 Ay kipurki kumpurming tinu pay pagtuman yang kalelyag̱an yang Dios, yay magkaw̱ig̱enung putulung lalii ubin putulung baw̱ay ubin nanayu,” mag̱aning duun ti Jesus.

4

Yang Nag̱ipagngel Ni Jesus Tung Mga Tau, Asan Da Nag̱ipapanaway Na Tung Pulus Pananglit (4:1-2)

Mateo 13:1-3; Lucas 8:4

1 Taa numanyan may uras ang ti Jesus nag̱intra si pasanag tung mga tau duun tung bakayan. Kumus durug damel yang mga taung namagtaripukpuk da tung anya, purisu naparugal-rugal dang suminaay tung balangay ang napaabwat-abwat ta gesye. Duun da ilem ngarung ang ya kag tatalunga tung mga tau asan tung bakayan. 2 Durung mga bag̱ay ang ipinagtulduk na tung nira ang asan da nag̱ipapanaway na tung mga pananglit. Tung pagturuldukun na tung nira, maning taa yang palaksu yang pananglit nang sam bilug.

Nag̱ipananglit Ni Jesus Yang Mga Tau Tung Mga Tanek Ang Tarakbulan Ta Binik (4:3-9)

Mateo 13:3-9; Lucas 8:5-8

3 Mag̱aning ti Jesus tung nira, “Pamasian mi ra kanay ta maayen yang bitalaw. Numanyan may sasang taung minangay ra duun tung pinagbangteran na, ay magtarakbulun da ta binik ang trigu. 4 Numanyan tung pagtarakbulun na, yang dumang binik nalagsik da tung dalan ang palanawan ta mga tau tung kakngaan ang pagkatapus kinaw̱utan da ta mga lamlam ang pinagsumpit. 5 Yang duma kang binik, duun ka nepa tung tanek ang manipis ang may batung tapik ang unayen ang alenget dang lumput tung ulit yang tanek. Purisu indi ilem nabuay, buminukngil da ay malw̱aw kang lag̱i yang tanek. 6 Numanyan, pagkapangayag da ang atiing abwat da yang kaldaw, nangaleey ra ang asta namanlumpayeng dang pisan, ay indi ra nangapanlamut ta adalem. 7 Yang duma kang binik duun ka nepa tung tanek ang may mga laskaw yang sapinit ang indi nadeeg̱an ta kapwa yang aradu. Purisu tung pagtubu yang mga sapinit, pinanaw̱ed-saw̱eran da nira yang mga trigu ang pinagpig̱es. Purisu indi ra nangapamurak. 8 Yang dumang binik duun da tung lunsan ang tanek nepa ang asta nangapagtubu rang nangapamurak. Yang pangaluay yang duma inisen, yang duma kasarangan, yang duma arabubwat da ang tung kategkaan na ra ka enged.” 9 Numanyan tung pagtapus na tung pananglit nang atia, dayun da sinugpatan na yang bitala na tung mga tau ang mag̱aning, “Ta, yang nagngel ta mga talinga mi, ya ra kay painu-inuan mi ta mupia,” mag̱aning.

Yang Katuyuan Yang Pagparanangliten Ni Jesus (4:10-12)

Mateo 13:10-17; Lucas 8:9-10

10 Taa numanyan, atiing namagparanawan da yang mga taung atiang buntun, ti Jesus pinaalengtan da yang mga taung nag̱apangugyatan na kang lag̱i kasiraan da ka tanira yang sam puluk may durua. Ay namanalimaan da tung anya kung unu pay mga linegdangan yang ipinampananglit na. 11 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al, “Ta yamung pagpaugyat da tung yeen, linugtanamu ra yang Dios ang makdekan mi yang mga bag̱ay ang nag̱aegteman na pa rin ang tukaw natetenged tung paggaraemen nang baklu tung mga tau kung ya pa ag̱ari yang palaksu na simanyan. Piru tung mga taung atiang indi pa pagpagaem tung anya, asan da nag̱ipapanawayu yang mga bag̱ay ang atia tung pulus pananglit. 12 Yang nag̱ipagpananglitu tung nira ay ug̱ud magkamaningan da ang katulad ka tung bitala yang Dios ang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

‘Maskin sam puluk ang magteleng, anday sakpen ta mga isip nira, basin sam puluk ang mamati, anda kay mamaresmesan nira. Ay ya pa ag̱ari, may sasang pangamanan enged nira asan ang kung disgrasia maintindian ilem nira tia, nusias mangapagsug̱at dang mamagbalik tung Dios ang pagkatapus patawaren na ra ka dayun,’ mag̱aning*.”

Nag̱ipagpasanag Da Ni Jesus Kung Unu Pay Linegdangan Yang Ipinananglit Na (4:13-20)

Mateo 13:18-23; Lucas 8:11-15

13 Taa numanyan, dayun dang sinugpatan ni Jesus yang nag̱ituw̱al nang mag̱aning, “Naa pala, indi mi nag̱aintindian yang ipinananglitung atia? Ay kung indi mi maintindian tia, ya pa ag̱aring maintindian mi yang kadaklan? 14 Yang linegdangan atiing nagpanakbul ta binik ya ra yang sasang pagparakaw̱utun yang bitala yang Dios. 15 Kung natetenged tung dalan ang atiang nalagsikan ta dumang binik, yang linegdangan na ya ra yang dumang pamamati tung bitala yang Dios, ang kung magngel da nganing nira, nag̱apaalengtan dang lag̱i ni Satanas ang agludasen tung mga isip nira yang bitalang nagngel nira. 16 Yang linegdangan yang tanek ang atiang manipis ang may batung natampek, ya ra yang duma ang kung mapamatian da nganing nira yang bitala yang Dios, atiang lag̱i magpauyun da ang duru rag sadya yang mga isip nira. 17 Piru kumus indi nalamut ta ustu tung mga kinaisipan nira, indi ilem mabuay yang pagparanangeren nira. Ay kung mapasaran da nganing ta kaliwag̱an ubin pandeeg-deeg natetenged tung bitalang atiang nag̱apananged da rin nira, atiang lag̱i, mansipalpas da ka ilem. 18-19 Yang linegdangan yang tanek ang atiang may mga laskaw ang masapiniten, ya ra yang duma ang maskin pamati tung bitala yang Dios, piru kumus masyadung pagpakabegbeg nira tung pagpangabui nira taa tung kaliw̱utan ang naa ubin may intris nirang magmanggad ubin may duma pang nag̱apagamenan ta mga isip nirang eklan, maning pa tung asan da ilem nga pig̱esay yang bitalang nag̱agngel nira ang asta anda ray pinakaw̱ut na. 20 Piru yang linegdangan yang tanek ang atiang lunsan ya ra yang dumang pamati tung bitala yang Dios ang yang nag̱agngel nira ya ray nag̱apananged nira ang asta may pakaw̱utun nang nag̱auyunan yang Dios. Tung duma may pakaw̱utun nang geg̱esye ka ilem, tung duma may pakaw̱utun nang kasarangan, tung duma kategkaan na ra enged yang pakaw̱utun na,” mag̱aning.

Baklu Ra Ngaipabunayag̱ay Ni Jesus Tung Mga Tau Yang Linegdangan Yang Nag̱ipananglit Na, Kung Eyangan Da Ta Gustu Nirang Magpasadsad (4:21-25)

Lucas 8:16-18

21 Mag̱aning si ti Jesus ang nagsugpat, “Ayw̱a, tinu pay nag̱aintindian ming tau ang magsindi ta kingki ang pagkatapus ya ra sukluw̱ay na ubin ya ra ipasirungay na tung katri? Simpri asan da ipabtangay na tung tapi-tapi. 22 Pariu ka tung yeen, anday itinaluku tung nag̱ipananglitu sigun tung palaksu yang paggaraemen yang Dios ang indi ipabunayag̱ayu, anda kay tinipig̱anu asan ang indi ipalw̱awayu. 23 Pademdeman mi ra kanay yang inaningu tung numyu nungayna ang kung unu pay nagngel ta mga talinga mi, kaministiran ang ya ra kay painu-inuan mi ta mupiang pasadsaran.” 24 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagsugpat yang bitala na, “Intindien mi ta mupia yang nag̱ipagngelu tung numyu. Kung unu pag kaderep yang pagpasadsad mi tung nag̱ipananglitu, ya ra kay paatuan yang Dios ang magbuskad tung mga painu-inu mi ig dulangan na pa ka ngani. 25 Ay ya pa ag̱ari, kung tinu pay may nag̱aintindian na, dulangan pa ngani yang Dios. Ig kung tinu pay mapinaw̱aya-w̱ayaen tung pag̱irintindien na, maskin yang nag̱aintindian nang gesye, bawien da ka enged yang Dios tung anya,” mag̱aning.

Yang Matinlung Balita Natetenged Tung Paggaraemen Yang Dios Ang Baklu May Sadiling Puirsa Nang Magpalua Ta Pruduktu Ang Katulad Ka Tung Mga Binik Ang Nag̱ipanakbul (4:26-29)

26 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagpadayun yang bitala na, “Yang kaalimbawaan yang palaksu yang paggaraemen yang Dios ang naang baklu, maning pa tung taung pagpanakbul ta binik tung pinagbangteran na. 27 Pagkatapus ta pagtarakbulun na, magpadayun da tung dumang pag̱urubraen na tung pangaldaw-kaldaw mintras pamansipalpak dang pamamansilawlaw yang binik ang ipinanakbul na. Piru anday malai na kung ya pa ag̱ari yang palaksu yang binik ang paglepak. 28 Ay ya ra kang lag̱i yang natural na. Yang tanek ang pinanakbulan mismu, ya ray magpalpak. Lempak da nganing, yang tukaw ang maita ya ra yang tingway na. Tung kabuayan da gatasan da yang burak na. Tung kauri-urian da, lutuk dang pisan. 29 Pagkalutuk da nganing, mangaw̱ang da yang may anya tung mga manig̱ayeg ay tilig̱ayeg da,” mag̱aning.

Yang Palaksu Yang Paggaraemen Yang Dios Nag̱ipananglit Na Tung Sasang Gesyeng Gesye Ang Dakulung Bag̱ay Yang Pakaw̱utun Na (4:30-32)

Mateo 13:31-32; Lucas 13:18-19

30 Mag̱aning ti Jesus ang nagsugpat tung bitala na, “Tung unu pa w̱asu ipapariuay ta yang palaksu yang paggaraemenu yang Dios ang baklu ang naang pag̱atukuru? Tung unu pa w̱asu ipananglitay ta ang yay mag̱atu ta maayen? 31-32 Yang kaalimbawaan na, maning pa tung lisu ta mustasa†. Maskin pinakagetey tung tanan ang mga lisu tung kaliw̱utan, piru kung ipanakbul da nganing tung tanek, dayun dang tumubu ang asta ya ray magyaring pinakaabwat tung tanan ang kapariu nang luak ang atiang gurulayen. Mananga-sanga ra ta darakulu ang puiding mabayayan ta mga lamlam ang pagpalandungan,” mag̱aning.

Natetenged Tung Pasais Ni Jesus Ang Pagparanangliten (4:33-34)

Mateo 13:34-35

33 Duru pang mga pananglit ang mga maning ka tii yang ipinagngel ni Jesus ang nagparakaw̱utun tung mga tau natetenged tung paggaraemen yang Dios ang baklu ang naang pag̱atukud na. Kumpurmi ra ilem yang maintindian nira, ya ray ipinagngel na tung nira. 34 Indi nagparakaw̱utun tung nira kung indi na ipinapanaw tung mga pananglit. Piru kung tanira tanira ra ilem yang mga taung nag̱apangugyatan na, ya ra kay pagpasanag na tung nira kung unu pay linegdangan yang tanan ang atiang ipinananglit na.

Yang Pagpalinaw Ni Jesus Tung Tampung Durug Ketel (4:35-41)

Mateo 8:23-27; Lucas 8:22-25

35 Taa numanyan, atiing panlikarem da tung kaldaw ang atii, mag̱aning ti Jesus tung mga tauan na, “Ala, magpatindakita ra kanay,” mag̱aning. 36 Purisu dayun da nirang binutwanan yang mga taung atiang buntun duun tung bakayan ang namansisaay tung balangay ang atiang pag̱akarungan kang lag̱i ni Jesus ang pagkatapus namagpaabwat da. May dumang mga balangay ang namagpaaway ka tung pag̱asaayan nira na Jesus. 37 Numanyan tung pagpalaksu nira tung aw̱uyuk, nainalian dang binungsaran ta tampung durug ketel. Ya rag sasaw̱uy agsasaw̱uy yang lakun ang magsasaay tung balangay. Gesye ra ilem mapnukan. 38 Ti Jesus duun tung buli ag̱elken da ang yang kulu na ya kag kukulun tung kukulunan. Atii, dayun da nirang pinuaw ang inaning, “Ameey, anda tung kulu mu yang pagkabetang tang magkaralemesita ra taa?” ag̱aaning. 39 Pagkapuaw ni Jesus, dayun na rang pinagsambeng yang palet ang mag̱elteng, pati yang aw̱uyuk, pinaglalangan na ra kang maglinaw. Atii, yang palet nag̱elteng dang lag̱i, pati yang aw̱uyuk naglinaw ra ka ang anda rang pisan ay giup-giupun na. 40 Numanyan mag̱aning ti Jesus tung mga aruman na, “Ayw̱at nagpatalawamu ra? Ayw̱a, anda pa ka enged ay pagtalig mi tung yeen?” mag̱aning. 41 Numanyan nangaimakluan da tanira ta mupiang namagteleng tung anya. Namag̱araning-aningan da ilem ang mag̱aning, “Abaa, unu ra kayang klasiay ta tau taa? Maskin palet, maskin lakun pa, parariu ra ilem ang pamananged tung anya,” mag̱aning.

5

Yang Pagpalayas Ni Jesus Tung Mga Dimunyung Buntun (5:1-20)

Mateo 8:28-34; Lucas 8:26-39

1 Kapurisu numanyan nangatindak da tanirang nangakaw̱ut duun tung baw̱anwaan yang mga Geraseno. 2-3 Pagkalampud ni Jesus tung balangay, may sasang taung pag̱aekel-ekelan ta dimunyu ang ya ray nagpakigbag̱as tung anya. Baklu ilem nanliit tung may mga leyang ang pinanlug̱uran ta mga patay ang ya ra kay pagpalaug-laug̱an na. Yang taung atia, anda ray masarang tung anyang begkesen pa ta kadina. 4 Ay muya-muyang tinag̱aman nira ta begkes ang pagkatapus yang kadina tung kalima na ya ra ilem agbuntuk-buntukay na ig yang tung kakay na ya ra ilem ag̱itangkuay na tung batung asta magkaratemek. Purisu anda ray masarang ang magsambeng tung anya. 5 Kaldaw law̱ii, paglaug da ilem duun tung may mga leyang may tung kabukiran. Yang bida na pirming paglelpaken. Ang kaisan manga ya nga pisik ta mga batung matatarem ang ya ra ilem ag̱igeret-geretay na tung tinanguni na ang asta magkaralukanan. 6 Naa pala, atiing alawid-lawid pa ti Jesus, nabandaw rang lag̱i yang taung atia ang pagkatapus dayun dang nagpataladtad ang nagpakigbag̱as tung anya. Tung pagkaw̱ut na tung anya, ya ra nga luud tung pinagtalungaan nirang durua. 7-8 Atii, dayun dang binugnu ni Jesus yang dimunyung linalangan, “Yawang dimunyua, maglayasa ra ilem asan tung taung atia!” Pagkagngel yang dimunyu tia, ya ra ngalpak ang mag̱aning, “Ay Jesus, yawang pag̱aningen ang Ana Yang Dios ang makagag̱aem, ayw̱a nag̱apasilabtanaw pa nuyu? Pasumpaena ra yeen tung Dios ang indiaw ra parusaan mu.” 9 Dayun dang tinalimaan ni Jesus ang, “Tinu pay aran mu?” Mag̱aning yang dimunyung nagtuw̱al, “Ti Buntun yang aranu, ay duruamig dakel,” mag̱aning. 10 Pagkatapus, dayun dang nangamu-amu ta mupia tung ni Jesus ang basta indi na ra ilem paliiten tung banwang atii. 11 Numanyan, may sasang kaayepan yang mga baw̱uy ang gaw̱ung ang pamanulyad-tulyad tung napabukatud ang alenget ka ilem duun. 12 Purisu yang mga dimunyung atia, namagpakiluuy ra ilem tung ni Jesus ang mag̱aning, “Maayen pa, duunami ra ilem ipasuutay mu tung mga baw̱uy ang atii,” mag̱aning. 13 Numanyan tinugtan da ka man ni Jesus. Purisu paglayas nira tung taung atia, insigidang nanuut-suut da tung mga baw̱uy. Pagkasuut nira tung mga baw̱uy, dayun dang namansikurbut ang namampataladtad ang diritsyu ra ilem tung aw̱uyuk ang namampakpa ang asta nagkaralemes da ilem tanirang tanan. Alenget duruang liw̱u yang mga baw̱uy ang atii. 14 Taa numanyan, yang mga manig̱asikasu tung mga baw̱uy ang atii, dayun dang namagralaksuan ang namagbaw̱alitaen tung mga taung kumpurming nag̱apanawan nira tung lua ang asta duun tung lansangan. Purisu numanyan yang mga taung atiang nagkarabalitaan da, diritsyu rang namansiangay duun tung bakayan ang para mamanginsapu tung nainabung atii. 15 Numanyan kaw̱utan nira ti Jesus, unu pay maita nira, kung indi, ya ra yang taung atiang dinimunyu ra rin. Yag lalaptik asan ang durug kalimeng yang pagkabetang na. Dispuis, belag dang luas, kung indi, napag̱aw̱el da ay naulikan da atiing isip na. Tung pagpaniid nira tung anya, ya ra pandelaay. 16 Taa numanyan, yang mga manig̱asikasu ang atiang nangaita tung nainabung atii, binalitaan si nira yang mga taung atiang baklung namansikaw̱ut kung ya pa ag̱aring nagkamaningan da yang taung atiang dinimunyu rin pati natetenged tung kaayepan ang mga baw̱uy. 17 Purisu pagkabalita nira tia, dayun dang namag̱intra amu-amu tung ni Jesus ang basta magliit da ilem duun tung banwa nira. 18 Numanyan tung pagsaay ni Jesus tung balangay, yang taung atiang dinimunyu ra rin, ya si ay nagpakiildaw tung anya kung puiding magpakignunut da tung anya ang para mag̱ing sasang tauan na. 19 Piru indi ra tinugtan na, kung indi, ya ra ag̱aningay nang, “Maayen pa, ungkuy, mulika ra ilem tung mga kaarumanan mu. Magbaw̱alitaena ra tung nira kung unu pay binuat ni Ginuu mu tung nuyu, kung ya pa ag̱aring inildawana ra anya,” mag̱aning. 20 Kapurisu dayun dang nagpanaw ang nag̱intra ra baw̱alitaen tung mga tau tung intirung banwang atiang sinakepan yang pag̱aningen ang Sam Puluk NGa Lansanganan kung unu pay binuat ni Jesus tung anyang durug tinlu. Yang tanan ang nagkarabalitaan, nangabereng da ta mupia.

Yang Pagpamaayen Ni Jesus Tung Sasang Baw̱ay May Yang Pagpabui Na Si Kang Uman Tung Sasang Mulang Baw̱ay (5:21-43)

Mateo 9:18-34; Lucas 8:40-56

21 Taa numanyan, nagpatindak si ti Jesus ang nagbalik ang ampir tung pinanliitan na, kasiraan da ka yang mga tauan na Pagparuung nira, buntun da yang mga taung namagpakigbag̱as dang namagtaripukpuk tung anya duun tung bakayan. 22-23 Numanyan may nagpalenget da tung anyang sasang may katengdanan tung pagsaragpunan ta mga Judio ang yay nag̱aranan tung ni Jairo. Pagkaita na tung ni Jesus, dayun da ilem ang nagpadagpa tung pinagtalungaan nirang durua ang nagpakiildaw ta mupia tung anyang mag̱aning, “Yang anaung baw̱ay tag̱umatayen da! Kung maimu ilem tung nuyu, angayen mu ra kanay ang deenan ug̱ud indi madayunan, kung indi, magmaayen da,” mag̱aning. 24 Pagkatapus, ti Jesus dayun dang nagpakignunut tung anya.

Taa numanyan, kadakel da yang mga tau ang namagpakigduman tung anya. Tung pagparanawen nira, ti Jesus ya ray nag̱asag̱ese nira ta mupia. 25 Taa numanyan may sasang baw̱ay asan ang tung seled sam puluk may duruang takun muya-muya ra ilem ang nag̱aawasan. 26 Durung nagkarapasaran nang pinitinsia tung pagparabulungun na tung dakeleng mga manigbulung ang linakted-lakteran na, ang pagkatapus yang tanan ang kuarta na iginastus na ra ilem ang luw̱us ta pagsuul tung nira. Piru belag ya magmaayen yang laru na, kung indi, ya mag̱eseg. 27 Kumus nabalitaan da natetenged tung ni Jesus, nagpakilaket da ilem tung mga taung atiang buntun ang pagkatapus sinikup nang dineenan tung aw̱el na. 28 Ay yang nag̱ipagkesen-kesen na tung isip na ay maning taa: “Maskin aw̱el na ra ilem yang madeenanu, atiang lag̱i, magmaayenaw ra,” ag̱aaning. 29 Numanyan tung pagkadeen na tung aw̱el na, insigidang pinedkanan dang lag̱i yang dug̱u na. Panimanan na yang tinanguni na, tanya maayen da. 30 Atiang lag̱i nasintian da ni Jesus tung sadili na ang may taung nagmaayen da ekel tung kagaeman na. Purisu dayun dang nagbirang nagtalimaan tung mga taung atiang buntun ang mag̱aning, “Eey, tinu pay nagdeen tung aw̱elu?” 31 Numanyan yang mga taung nag̱apangugyatan na, ya ray namagtuw̱al ang mag̱aning, “Yawa ra kag teteleng! Yang mga taung atia tung tepad mung pamagsag̱ese tung nuyu duru! Magtalimaana pa ka enged ang tinu pay nagdeen tung nuyu?” mag̱aning. 32 Piru ti Jesus, sigi ilem yang pagsiman-siman na tung mga ityura yang mga tau ang basi pa ra ilem masiplatan na kung tinu pa tung nira ay nagbuat ta maning tia. 33 Numanyan yang baw̱ay, pagkamalamad na yang nainabu tung anya, dinlaan dang nagpangerel*. Piru maski pang maning da tia, nagpalenget da ka enged tung ni Jesus ang nagpadagpa ra ilem asan tung pinagtalungaan nirang durua ang pagkatapus nag̱ubligar da tung anya ang anda ray inegteman na. 34 Pagkatapus tia, dayun dang nagtimales ti Jesus ang mag̱aning, “Ipag, nagmaayena ra nganing tung linaru mung atia ay natetenged itinalig mu ra kang lag̱i tung yeen. Malimeng da yang isip mung mulik tung balay mu ay india ra ka umbalingan yang masiit ang atia,” mag̱aning. 35 Numanyan, indi pa nganing nag̱atapus ti Jesus ta pagbitala, may namansikaw̱ut da ang duun mamanliit tung balay ni Jairo. Mag̱aning tanira tung may ana, “Napatay ra yang ana mu. Maskin indi mu ra aw̱alaen ti Ameey,” ag̱aaning. 36 Numanyan indi ra ilem binalut ni Jesus yang ibinalita nirang atia, kung indi, pinaktel na rang lag̱i yang isip yang may ana ang inaning, “Ungkuy, india ra ilem magpadla, kung indi, magtalig̱a ra ilem tung yeen ta ustu,” mag̱aning. 37 Numanyan yang ingkelan nang pinanunut, ya ra ilem ti Pedro may ti Santiagong duruang mag̱ari ni Juan. 38 Taa numanyan mamansikaw̱ut da tanira duun tung balay yang may ana, naita ra ni Jesus yang mga taung pamaggirinla ta mupia ay pamagtarangiten dang pamag̱urulimengmengen. 39 Numanyan pagpakled ni Jesus tung balay, dayun na rang pinag̱aning yang mga tau asan tung kakleran ang, “Ayw̱a nag̱atarantaamu ra ta maning tiang pagtarangiten? Belag̱an patay yang mula, kung indi, ag̱elken ilem,” ag̱aaning. 40 Pagkagngel nira yang bitala ni Jesus, ya ra ilem agtalangkakay nira. Piru tanya, anday dumang binuat na, dayun na rang ipinampaluang luw̱us tung balay. Pagkatapus yang ingkelan na duun tung kakleran ang pag̱alubgan yang mula, ya ra ilem yang amaen may yang inaen may yang mga tauan nang atiang tulu. 41 Numanyan pagpeg̱es na tung kalima yang mula, dayun na rang inaning tung bitalang natauan nira ang, “Talita kumi” ang yang gustu nang ianing, “Nini, magbungkarasa ra!” 42 Atii, lag̱i-lag̱ing nagbungkaras da yang mulang nagpanaw-panaw asan. Yang idad na sam puluk may duruang takun. Numanyan pagkaita yang mga ugpu ni Jesus ang lima, nangabereng da ta dakulung pagkabereng. 43 Pagkatapus numanyan, nagkalalangan da ti Jesus tung nira ang indi ra enged ang pisan mamagbaw̱alitaen tung duma may ruma. Pagkatapus, dayun na kang inaning yang may mga ana ang maayen pang papaanen da kanay nira yang ana nira.

6

Ti Jesus Nag̱apangindian Da Yang Mga Masigkabanwa Nang Tag̱a Nazaret (6:1-6a)

Mateo 13:54-58; Lucas 4:16-24

1 Taa numanyan, ti Jesus, nagliit da tung lugar ang atii ang naglekat da duun tung lansangan ang pinagdakulan na, kasiraan da ka tanira yang mga taung nag̱apangugyatan na. 2 Numanyan pagkaw̱ut yang kaldaw ang nag̱ipamaenay, nag̱intra ra pasanag duun tung pagsaragpunan nira. Kadakel dang namamati tung anya ang pagkatapus nangabereng da ka ta mupia tung anyang namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Abaa, yang tau kang naa ka, ay pa ngaeklay na yang kataku nang atia ang ya pay magtulduk tung yaten? Pati yang mga pruibang atiang maktel ang nag̱abalitaan tang nag̱apagpalapus na ay pa ngaeklay na? 3 Belag bang atia karpintiru ka ilem ang pinalpawan ni Maria? Belag ba ang yang putul nang mga lalii ya ra taa ti Santiago, ti Jose, ti Judas, may ti Simon? Belag ba ang pati yang mga putul nang mga baw̱ay taa ka tung banwa ta agpamag̱istar?” mag̱aning. Purisu duun da namagmalagana yang mga isip nirang namagdiskumpiar tung anya. 4 Purisu dayun dang nanuw̱al ti Jesus tung nira ang mag̱aning, “Talagang matuud ka man yang bitala yang mga mamaepet ang yang sasang manigpalatay yang bitala yang Dios, maskin ay pang banwaay nga teyeb, nag̱agalang ta mga tau, puira pa tung banwang natauan na may tung may mga kaampiran tung anya maskin pa tung seled yang sadiling pamalay-w̱alay na,” ag̱aaning. 5 Numanyan anda ray mga pruibang maktel ang napalapus na duun, puira pa tung pira pa ilem nga tauan ang may mga laru nira ang ya ray pinandeenan nang pinampamaayen. 6 Purisu nabereng da ta mupia ti Jesus natetenged tung pagkadiskumpiadu nirang atia tung anya.

Nag̱apiaran Ni Jesus Yang Mga Tauan Nang Sam Puluk May Durua Ta Kagaeman Nira (6:6b-13)

Mateo 9:35-10:15; Lucas 9:1-6

Taa numanyan, ti Jesus, nagliliw̱utun da tung mga baryung nagturuldukun tung mga tau, kasiraan da ka tanira yang mga tauan na. 7 Tung pagliliw̱utun nirang atii, may uras ang ti Jesus nagguuy tung mga tauan nang atiang sam puluk may durua ang para mamagsaragpun da. Pagkatapus pinanuw̱ul na tanirang mamagliliw̱utun ta taludua taludua nga tauan. Pinamiaran na ra ka dayun ta katengdanan nirang mamagpalayas ta mga dimunyung namagsuut tung mga tau. 8 Dispuis nagkalalangan da ka tung nirang mag̱aning, “Kung magpanawamu ra nganing, paktaw ilem yang pagparanawen mi, puira pa tung bastun mi. Indiamu ka magbalun ta pamangan may kuarta, indiamu ka mag̱ekel-ekel ta puyu-puyu ang pariu ka tung pag̱aekel-ekelan ta mga manigpalimus. 9 Maskin magsuutamu ta mga sandalyas mi, indiamu mag̱ekel ta lambung ang imaraan mi,” mag̱aning. 10 Numanyan dayun dang sinugpatan na yang bitala na tung nirang mag̱aning, “Dispuis kung patakwalenamu ra nganing tung sasang balay, duunamu ilem magdayun ang asta magliitamu ra ilem tung banwang atia. 11 Dispuis kung ariamu pang lugaray nga distinu ang pagkatapus indiamu ra risibien yang mga taung pamatian, magliitamu ra ilem asan. Ug̱aring tung pagliit mi, pakdulan mi ta sasang sinyalis. Yang apuk tung banwa nira ang namandepet tung mga kakay mi, ya ray itagbeng-tagbengay mi ug̱ud asan da nga paamanay mi ang yang pagpakuindi nirang atia tung numyu ya ray panuw̱alan nira tung Dios,” mag̱aning.

12 Kapurisu numanyan namagparanawan da ka man tanirang namagparakaw̱utun tung mga tau ang tanira dapat ang manligna ra tung mga kasalanan nirang magbalik tung Dios. 13 Dispuis namagpalayas ka tung dakeleng mga dimunyung namagsuut tung mga tau ig namagpamaayen ka tung dakele kang mga taung may mga laru nira ekel tung pag̱aplas nira ta lana.

Natetenged Tung Kamatayen Ni Juan Ang Manigbenyag Kung Unu Pay Natengeran Na (6:14-29)

Mateo 14:1-12; Lucas 9:7-9

14 Taa numanyan, yang mga buat-buat ang atiang makabew̱ereng, nabalitaan da ni Adi Herodes, ay maknul yang aran ni Jesus maskin ay pa. Mag̱aning yang duma ang namagbaw̱alitaen, “Siguru ya ra ti Juan ang manigbenyag ang ya ray pinabungkaras yang Dios ang binui si kang uman. Purisu ya ray natengeran na ang tanya may kagaeman nang magpalapus ta mga pruibang maning tiang maktel,” mag̱aning. 15 Piru mag̱aning ka yang duma, “Ya ti Elias,” ag̱aaning. Mag̱aning ka yang duma, “Ya ra yang sasang manigpalatay yang bitala yang Dios ang katulad ka tung namaglua tung namagtukaw ang mga panimpu,” mag̱aning. 16 Numanyan pagkabalita yang Adi, ya ra ag̱aningay nang, “Anday duma tia, kung indi, ti Juan dang atiing pinapug̱usanu ta dikel na. Ya si kay binuing uman yang Dios,” mag̱aning. 17 Ibalik ta ra kanay yang isturia tung napasaran ni Juan ang atiang manigbenyag. Atii kanay ipinadeep ni Adi Herodes ang pagkatapus pinapusasan nang ipinakalabus. Ya ray binuat yang Adi natetenged ilem tung ni Herodias ang kasawa ra rin ni Felipe ang putul na ang ya ray kinalaw nang pinangasawa. 18 Ay yang ipinagpadeep yang Adi tung ni Juan ay natetenged ang pirmi ilem ang pag̱aningen ni Juan ang lampas da unu tung katuw̱ulan yang Dios ang mangasawa tung kasawa yang putul na. 19 Purisu ti Juan dinemtan da ta mupia ni Herodias. Gustu na ra rin ang ipaimatay na piru indi na mabuat natetenged tung ni Adi Herodes ang anday kalelyag na. 20 Ay durung panggalang na tung ni Juan ay naskean nang yay sasang taung matinumanen tung nag̱auyunan yang Dios ig bilug yang isip na tung anya. Purisu ya ray dinipindiran na ang para indi ra maunu pa. Dispuis pa, kada mamati tung anya, duun dag paglinget ta maayen yang isip na. Piru maskin dang maning tii, agtinluan pa ka enged ang pamati tung anya. 21 Taa numanyan, tung pira pang kaldaw kinaw̱ut da yang uras ang may lugar da ni Herodias ang magtuman yang kalelyag̱an na. Natuun tung uras ang ipagsilibra yang Adi tung kakaldawan yang pagkapangana tung anya ang ya ra kay uras ang ipinagpundar na ta punsiun ang dakulu. Yang mga taung pinangimbitar nang mamagpasakep, ya ra yang mga upisial tung gubirnu may yang may mga katengdanan tung mga sundalung atiang mga tag̱a Roma asta yang dumang darakulu kang mga tau. 22 Taa numanyan, yang ana ni Herodias ang darala, ya ray nagpakled tung pagpunsiunan ang pagkatapus dayun dang nagtalek. Tung pagpaniid ni Herodes may yang mga bisita na tung daralang pagtalek, pinanadyaan da ta durung pinangganaan. Purisu yang Adi ya ray nabnga ang mag̱aning tung darala, “Nini, maskin unu pay nag̱alelyag̱an mu, ingalukun mu ra ilem tung yeen. Siguradung ipapakdulu tung nuyu,” mag̱aning. 23 Pagkatapus sinumpaan na pa yang bitala nang mag̱aning, “Tung Dios may tung tau, maskin unu pay ingalukun mu tung yeen, nini, siguradung ipapakdulu tung nuyu, maskin tengaen ta pa yang pag̱agaemanu,” mag̱aning. 24 Numanyan dayun dang luminua yang daralang nagtalimaan tung ni nanay nang mag̱aning, “Nanay, unu pay ingalukunu tung Adi?” Mag̱aning ti nanay nang nagtuw̱al, “Yang kulu ni Juan ang manigbenyag, ya ray ingalukun mu,” mag̱aning. 25 Atii, kali-kaling nagbalik tung Ading nag̱ingaluk tung anyang mag̱aning, “Maginuung Adi, gustuu rin ang ipakdul mu rang lag̱i tung yeen numaan yang kulu ni Juan ang manigbenyag. Ipabtang da ilem tung basyada,” mag̱aning. 26 Numanyan pagkagngel yang Adi tia, pinungaw ra ta mupia yang isip na. Piru kumus pinanumpaan na yang pangaku na tung katalungaan yang mga imbitasiun na, anday gustu nang isulan na pa yang nabitalaan na tung darala. 27 Purisu anday dumang binuat na, tinuw̱ul na ra ilem yang sasang sundalung manigpamug̱us ang yang kulu ni Juan eklan da. Purisu dayun da ka man ang minangay duun tung kalabus ang namug̱us tung dikel ni Juan. 28 Pagkapug̱us na yang kulu na, dayun na rang ingkelan duun tung daralang ipinakdul ang yag bebtang tung basyada. Pagkatapus dayun dang ingkelan yang daralang inintriga tung ni nanay na. 29 Taa numanyan, pagkabalita yang mga taung namagpaugyat da rin tung ni Juan, dayun dang namansiangay tung kalabus ang ingkelan yang tinanguni nang ipinalg̱ud tung sasang leyang.

Yang Pagpapaan Ni Jesus Tung Limang Liw̱u NGa Tauan (6:30-44)

Mateo 14:13-21; Lucas 9:10-17; Juan 6:1-14

30 Taa numanyan, yang mga taralig̱an ni Jesus ang atiing pinanuw̱ul nang mamagliliw̱utun, namagbalik da tung anyang namagbaw̱alitaen natetenged tung tanan ang nagkarabuat nira pati yang kumpurming ipinagpakaw̱ut nira tung mga tau inulit ka nira tung anya. 31 Numanyan, durug dakel yang mga taung namanlag̱ud-lag̱ud da asan tung nira. May magkakaw̱ut, may magliliit, may magsusubli, ang asta anda ray uras nira na Jesus ang ipamangan. Purisu numanyan mag̱aning ti Jesus tung mga aruman na, “Mga putulu, amus ta ra. Magpaag̱esita ra kanay duun tung anday tatau na ug̱ud duunita ra kanay mamaenay ta gesyeng uras,” mag̱aning. 32 Purisu dayun dang namansisaay tung balangay ang namampaag̱es duun tung anday tatau na ang tanira tanira ra ilem. 33 Ug̱aring tung pagsaay nira, durung mga taung nangaita tung nirang nangailala. Purisu anday dumang binuat nira, dayun dang namagliliitan tung mga lansangan nirang namagralaksuan ang namagbakay ang asta natkawan da nira na Jesus. 34 Purisu tung paglampud ni Jesus tung balangay, ya ray naita na yang mga taung atiang buntun. Pagkaita na tung nira, ya ra ngampayay ta kakaildawen nang duru tung nira ay natetenged yang pagterelengen na tung nira, maning pa tung kaayepan ang mga karniru ang anda ray manigpastur nira. Purisu dayun dang pinasanag̱an na ta mupia natetenged tung kabag̱ay-bag̱ayan yang paggaraemen yang Dios. 35 Taa numanyan, atiing apun da, dayun dang namagpalenget tung ni Jesus yang mga taung nag̱apangugyatan nang mag̱aning tung anya, “Ameey, yawa rag teteleng. Naawita ra tung banwang naang kapas. Alang-alang da yang uras. 36 Maayen pa, pampapanawen mu ra ilem yang mga taung atia ug̱ud mamansiangay ra tung mga baryung alelengeten ubin mga lansangan ang para mamangalang da ta mapangan nira.” 37 Mag̱aning ti Jesus ang nagtimales, “Yamu ray magpapaan tung nira.” Mag̱aning ka tanirang namagtimales, “Abee, Ameey, yang gustu mung ianing basu, papanawenami pa nuyung papangalangen ta tinapay ang magbaluran ta duruang gatus ang para ya ray ipapaan yamen tung nira?” 38 Mag̱aning si ti Jesus ang minles, “Ayw̱a, pira pang bilug ang tinapay ang nag̱adipara mi? Insapuen mi ra kanay asan.” Numanyan pagkainsapu nira, dayun dang namagbalik tung ni Jesus ang namagpaske ang mag̱aning, “May limang bilug ang tinapay ang gereg̱esye may duruang bilug ang ian,” mag̱aning. 39 Numanyan nagkalalangan da ti Jesus ang yang mga taung atiang buntun mamaggrupu-grupu ra kanay ang mamansikarung asan tung kailamununan ang atiang madalumu. 40 Kapurisu kumarung-karungan da ka man tanirang tanan, grupu may grupu. Yang dumang grupu nira may salegsang gatus nga tauan, yang duma taglilimang puluk. 41 Pagkatapus numanyan, pagkadawat ni Jesus yang mga tinapay ang atiang limang bilug may yang ian ang atiang duruang bilug, dayun dang tuminingarang nagpasalamat tung Dios natetenged tung pamangan ang atia. Pagkatapus ta pagpasalamat na, dayun na rang pinagpingas-pingas yang mga tinapay ang atia ang ya ray ipinamakdul-pakdul na tung mga taung nag̱apangugyatan nang para ipanagtag-tagtag nira tung mga tau. Pati yang mga ian ang atiang duruang bilug, ipinagparti-parti na ra ka ang asta namagkaramped da tanirang tanan. 42 Numanyan tanirang tanan nangapamangan dang asta namampabial dang luw̱us. 43 Pagkatapus atiing tuw̱urun da yang mga taung atiang nag̱apangugyatan ni Jesus yang mga yeped-yeped yang tinapay may yang ian ang pinamanganan nira, sam puluk may durua pa nga baayan yang napnuk nira. 44 Kung bilangen yang mga taung atiang namamangan, may limang liw̱u nga tauan, puira pa tung mga baw̱ay may tung mga mamula.

Yang Pagpanaw Ni Jesus Tung Ulit Yang Aw̱uyuk (6:45-52)

Mateo 14:22-33; Juan 6:15-21

45 Taa numanyan, atiang lag̱i, itinulmun da ni Jesus yang mga taung atiang nag̱apangugyatan nang mamagsaay ra tung balangay ang mamagtukaw ra tung anyang mamagpatindak duun tung lansangan ang Betsaida. Ay pampauliken na pa unu yang mga taung atiang buntun ang pampapanawen. 46 Numanyan atiing pinampaulik na ra yang mga taung atia, dayun dang nanungul tung bukid ang para mag̱arampuen da tung Dios. 47 Pagkalaw̱ii, yang balangay ang pag̱asaayan yang mga tauan na atii ra tung kakngaan yang aw̱uyuk. Ti Jesus sam bilug ilem ang napabutwan tung banwa. 48 Taa numanyan nabandaw ra ni Jesus ang yang mga tauan na tung balangay nag̱aliwag̱an dang pamanggayung ay natetenged sungsung yang palet. Numanyan atiing sam parti pa mangayag, baklu pa manikad ti Jesus ang ya ra ilem agpagpanaw tung ulit yang aw̱uyuk. Midyu tung magtataklib da ilem din tung nira. 49 Ug̱aring pagkaita nira tung anyang yag pagpanaw tung ulit yang aw̱uyuk, ya ra mag̱irisyakan ay kanisip nirang sasang kalag. 50 Ay nangataranta ra tanira ta mupia tung pagkaita nira tung anya. Atii, dayun dang nagbitala ti Jesus tung nirang mag̱aning, “Eey, paiseg̱en mi ra yang mga isip mi. Yuu ra taa. Ustu ra tiang pagpakataranta mi!” mag̱aning. 51 Pagkatapus diritsyu rang nagsaay ti Jesus tung balangay ang nagpakiugpu ra tung nira. Pagkasaay na, dayun dang nag̱elteng yang palet. Pag̱elteng da yang palet, nangabereng da ta mupia yang mga tauan na. 52 Ay ya pa ag̱ari, maskin naita nirang nagpapaan tung mga taung atiing buntun, piru indi pa ka enged nag̱amaresmesan nira kung unu pa enged ay linagpakan na, kung indi, maluw̱ay pa ka enged yang mga isip nirang magdeep.

Nag̱apampamaayen Ni Jesus Yang May Mga Laru Duun Tung Banwang Pag̱aningen Ang Genesaret (6:53-56)

Mateo 14:34-36

53 Taa numanyan, dayun-dayun yang pagpalakted nira ang asta duun da nangasampet tanira tung banwang pag̱aningen ang Genesaret. Pagkaduung nira, yang balangay pinunduan da ilem nira asan tung duruungan. 54 Numanyan paglampud nira tung balangay, ti Jesus nailala rang lag̱i yang mga tau asan tung bakayan. 55 Pagkailala nira tung anya, dayun dang namagralaksuan ang namagliliw̱utun tung intirung banwang atia ang namag̱erekelen tung may mga larung lumbug̱an tung mga lulubgan nira. Ay gustu nirang ipampadangep nira tung ni Jesus tung maskin ay pang rugalay ang nag̱abalitaan nira ang tanya duun. 56 Maskin ay pa nanganing ti Jesus, kung duun tung mga baryu ubin tung mga lansangan ubin tung mga kabiw̱init-binitan, duun da ka tung mga plasa nag̱ipampabtangay nira yang mga kaarumanan nirang may mga laru. Namagpakiildaw ra dayun tung anya ang kung maimu ilem ang maskin ya ra ilem yang mga mabiw̱ilug-bilug ang yag tataked tung sidsiren yang aw̱el nang atiang langkuy ya ray madeenan yang mga kaarumanan nirang atia. Ang pagkatapus, kumpurming tinu pay nagdeen, ya ray nagmaayen tung pag̱alaru na.

7

Natetenged Tung Pinanubli Nira Tung Mga Kinaampu Nira Ang Ya Ray Nag̱ipalandaw Nira Tung Katuw̱ulan Yang Dios (7:1-23)

Mateo 15:1-20

1 Taa numanyan, may mga Pariseo pati mga sag̱ad tung mga urdinansa ang ya ray namagtaripukpuk tung ni Jesus. Duun tanira mamanliit tung Jerusalem. 2 Numanyan tung pagpaniid nira tung mga taung nag̱apangugyatan ni Jesus ang duma, naita ra nira ang basta-w̱asta ilem yang pagparanganen nira. Ay baklu namamisik, indi namangug̱as yang mga kalima nira ang uyun tung sasang urdinansang nag̱apapaktelan nira*. 3 Ay pa ag̱ari, yang kadaklan ang mga masigkanasyun yamen ang mga Judio, kapin pa nganing yang mga Pariseo, pamag̱usuy tung sasang riglamintung pinanubli tung mga kinaampu yamen, ang indi ra kanay mamamangan mintras indi pa nag̱apangug̱asan nira yang mga kalima nirang uyun tung riglamintung atia. 4 Kung duun liit tung palingki, indi ra kanay mamamangan mintras indi pa nag̱apangug̱as tung maning tia. Dispuis duru-durung mga riglamintung ipinasubli tung nira ang nag̱atutuman nira ang katulad ka tung pag̱urug̱asen nira yang mga irineman nira may yang mga kaldiru nira pati mga garamiten nirang saway. 5 Kapurisu yang nag̱apapaktelan ang atia yang mga Pariseo may yang mga sag̱ad, ya ray ipinag̱istinggir nira tung ni Jesus ang inaning, “Ayw̱at yang mga taung atiang nag̱apangugyatan mu indi pamagtuman yang riglamintung pinanubli ta tung mga kinaampu ta, kung indi, pamamangan da ilem ta basta-w̱asta ang yang mga kalima nira indi ra ka nira nag̱aug̱asan tung magkatama?” 6 Mag̱aning ti Jesus ang nagtimales, “Abaa, temeng dang pisan tung numyung pagpakaayen-ayen ilem yang sasang bitala yang Dios ang ipinagpadapat ni Isaias ang tukaw ang mag̱aning,

‘Yang mga taung naa, yang paggaralangen nira tung yeen tung tumbung ka ilem yang mga dilak nira ang pagkatapus yang rumbu yang mga isip nira alawid ang pisan tung yeen. 7 Anda enged ay kapulutan na yang pagturuuen nirang maning tia tung yeen ay natetenged yang nag̱ipatuman nira tung mga tau ang ya ra ag̱aningay nirang mga katuw̱ulanu unu buat, ya ka ilem yang mga riglamintung mga maning tiang inimu-imu ta mga masigkapariu ka ilem nirang mga tau,’ mag̱aning†.

8 Bilang yang katuw̱ulan yang Dios ya ray nag̱abaya-w̱ayaan mi ang pagkatapus yang riglamintung ipinasubli tung numyu ta mga masigkapariu mi ka ilem ang mga tau ya ray nag̱amaal ming nag̱atutuman. 9 Duruamu rag kaansianung magliked tung katuw̱ulan yang Dios basta mapagtumanamu ilem yang sasang pinanubli mi ka ilem tung mga kinaampu ta. 10 Ayw̱a indiamu aningenu ay kipurki may sasang katuw̱ulan yang Dios ang ipinalatay na tung ni Moises ang maning taa yang palaksu na: ‘Galangen mu ti tatay mu may ti nanay mu‡.’ Dispuis may sugpat na pa ka ang mag̱aning, ‘Kung tinu pay magpalagpak ta mga bitalang malalain tung ni tatay na ubin tung ni nanay na, dapat ang ipaimatay ra ilem§.’ 11-12 Piru yang numyung nag̱ipatuman tung mga tau ay maning taa. Kung tinu pay masilag tung ni tatay na ubin tung ni nanay na ang ya ra panumpaay nang aningay, ‘Indi mi ra enged mapakinaw̱angan yang sinisirbianu ra rin ang naa tung numyu ay Corban da’, yang taung atia indi mi ra ka enged lugtan ang manggalang pang mandul tiing sinisirbian na ra rin tung ginikanan na ay natetenged indi mi lugtan ang bawien na pa yang sinumpaan nang atia. (Yuung ti Marcos ang nagsulat, may yeen kang isaleet ang ipasanag natetenged tung bitalang atiang Corban. Yang gustu nang ianing inintriga ra tung Dios.) 13 Purisu tung pagparatumanen mi tung mga tau yang pinanubli ming atia tung mga kinaampu ta, asan da ngaimbaliduay mi yang sasang katuw̱ulan yang Dios mismu ang anda ray kapulutan na. Durung nag̱usuyun ming kamali kang magkapariu ka ta palaksu tung bag̱ay ang atia,” mag̱aning.

14 Atii dayun sing ginuuyan ni Jesus yang mga taung atiang buntun ang mamagpalenget da ka tung anya ang pagkatapus pinag̱aning na rang, “Yamung tanan, pamatian mi ra kanay ang intindien yang papintung naang ipagngelu tung numyu. 15-16 Anday magpapakled tung sasang tau ang liit tung lua ang ya ray sarang ang magpamansa tung anyang asta indi ra magkabag̱ay tung pagterelengen yang Dios. Kung indi, yang maglulua tung sadili na yay pagpamansa tung anya,” mag̱aning.

17 Taa numanyan, pagliit ni Jesus tung mga taung atiang buntun, pagpakled na tung balay, dayun dang pinaalengtan yang mga taung atiang nag̱apangugyatan nang tinalimaan natetenged tung papintu nang atia kung unu yapay gustu nang ianing. 18 Purisu mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al tung nira, “Abaw, pati yamung mga tauanamu pa ka man yeen, indiamu pa ka pala maskeng mag̱intindi? Ayw̱a, indi mi pa ka enged nag̱aintindian ang maskin unu pay magpakled tung sasang tau ang liit tung lua belag̱an ang mag̱aning ang yay sarang ang magpamansa tung anyang indi ra magkabag̱ay tung pagterelengen yang Dios? 19 Ay pa ag̱ari, yang pakleran na, belag̱an yang kinaisipan na, kung indi, ya ra ilem yang tian na ang pagkatapus itaki na ra ka ilem,” ag̱aaning ti Jesus. (Yuung ti Marcos ang nagsulat may yeen kang isaleet ang ipasanag. Yang linagpakan yang inaning ni Jesus ang atii ay maskin unu pang palanganenay, anda ray dapat ang liliien tang mga tumatalig tung anya, kung indi, luw̱us dang puiding mapakinaw̱angan ta.) 20 Mag̱aning ti Jesus ang nagsugpat yang bitala na, “Yang malain ang nag̱aeyang tung kinaisipan yang sasang tau ya ray pagpamansa tung anyang indi ra magkabag̱ay tung pagterelengen yang Dios. 21-22 Kipurki duun tung kinaisipan na nag̱aeyang yang mga pagtirimaen nang malalain ang ya ra kay maning pa tung manuw̱ul tung anyang mangumbaw̱ay ra, mangunlalii ra, manakaw ra, mangimatay ra tung masigkatau na, maglimbung da tung kasawa na, kuw̱ali manalensen, magbuat da ta malalain tung mga masigkatau na, magpandaya ra, magbuat da ta malalaway ang anday eyak-eyak na, mag̱iw̱eg da, magduminar da, magpalandaw ra tung sadili na, ubin magbuat da ta kalukuan ang indi na ra ag̱isipen. 23 Yang tanan ang mga maning tiang mga ubra-ubrang malalain duun nag̱aeyang tung sadiling kinaisipan yang sasang tau ig ya ka man ay pagpamansa tung anyang indi ra magkabag̱ay tung pagterelengen yang Dios,” ag̱aaning duun ti Jesus tung nira.

Nag̱adayaw Ni Jesus Yang Pagtalig Tung Anya Yang Sasang Baw̱ay Ang Belag̱an Masigkanasyun Nang Israel (7:24-30)

Mateo 15:21-28

24 Taa numanyan ti Jesus nagliit dang minangay duun tung sasang lugar ang kakunayungan yang siudad ang Tiro. Pagpakled na tung balay, gustu na ra rin ang anda ray makdek ang tanya asan da. Piru anday maimu na, kung indi, nasiplatan da ka enged. 25 Ay may sasang baw̱ay ang may ana nang baw̱ay ang pag̱aekel-ekelan ta dimunyu ang ya ray nabalitaan ang ti Jesus takaa ra tung balay. Purisu dayun na rang inangay. Tung pagkaw̱ut na, dayun da ilem ang nagpadagpa tung pinagtalungaan nirang durua ni Jesus. 26 Yang baw̱ay ang atia belag̱an Judio, kung indi, Sirofenicia yang nasyun na. Numanyan durung pagpakiildaw na tung ni Jesus ang yang dimunyung atiang pag̱ekel-ekel tung ana na palayasen na ra. 27 Numanyan tung itinuw̱al ni Jesus, yang mga Judio ya ra ipananglitay na tung mga mamula ang mag̱aning, “Kaministiran ang yang mga mamula ya ray tukaw ang pampapaanen. Indi ra magkabag̱ay ang yang pamangan nira ya pa iplekay tung mga kirung payendeng.” 28 Mag̱aning ka yang baw̱ay ang nagtimales, “Kung tung bag̱ay, tama ka rin, Ameey. Piru maskin nganing mga kiru ka man ilem asan tung sirung yang lamisaan, nag̱asibsib ka nganing yang mga mumu ang pinamanganan yang mga mamula.” 29 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Durug tinlu pala yang tuw̱al mung atia. Kumus maning da tia yang nag̱abtang tung isip mu, uliken mu ra yang ana mu. Linayasan da yang dimunyu,” mag̱aning. 30 Atii, dayun da ka man ang minulik yang may ana. Kaw̱utan na yang ana na, durug kalimeng yang pagkabetang nang yag lulw̱ug tung katri ay linayasan da ka man yang dimunyu.

Nag̱apamaayen Ni Jesus Yang Sasang Taung Bengel Kag Apa Duun Tung Baw̱anwaan Yang Belag̱an Mga Judio (7:31-37)

31 Taa numanyan, ti Jesus, nagliit da duun tung lugar ang atiing kakunayungan yang siudad ang Tiro ang nagdistinu duun tung sinakepan yang pag̱aningen ang Sam Puluk NGa Lansanganan, kasiraan da ka tanira yang mga tauan na. Tung pagparanawen nira namagpaliw̱ed da duun ampir tung siudad ang Sidon baklu namanuldak duun ampir tung aw̱uyuk ang atiang dakulu duun tung sinakepan yang Galilea. 32 Atiing nangakaw̱ut da tanira duun tung banwang atiing dinistinu nira, may idinangep tung anyang sasang tau ang bengel ang pisan yang talinga na ig kung magbitala ya ra ilem agpag̱ungal-ungal. Numanyan ya ray ipinagpakiildaw yang mga aruman na tung ni Jesus ang deenan na ang para magmaayen da. 33 Purisu ingkelan da ni Jesus ang ipinaalawid-lawid ta gesye tung mga taung atiang buntun ang para tanira ra ilem ang durua. Pagkatapus dayun na rang ilinuyuk yang tulduk na tung talinga yang taung atiang magtimbang. Pagkatapus ta luyuk na, dayun na rang linawayan yang tulduk nang sam bilug ang ya ray ipiniid na tung dilak yang aruman na. 34 Pagkatapus, diritsyu rang tuminingarang duminag̱em ang pagkatapus dayun na rang pinag̱aning yang taung atia tung bitalang natauan nira ang “Ipata!” ang tung bitala ta yang gustu nang ianing, “Mangikas da!” 35 Atii, insigidang nangikas da ka man yang talinga na ig luminakan da ka man yang dilak nang nag̱impisa rang nagbitala ta matandes. 36 Pagkatapus dayun dang nagkalalangan ti Jesus tung nirang tanan ang nangaita ang indi enged mamagbaw̱alitaen maskin tung ninu pa. Piru kung ay pa tiing linalangan na ta mupia, asan da kang namagbaw̱alitaen ang mas pa. 37 Purisu yang mga taung atiang nabalitaan, nangabereng da ta dakulung pagkabereng. Namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Durug katitinlu yang tanan ang nag̱abuat na. Yang mga taung bengel da rin, nag̱apaanting na ig yang mga taung apa, nag̱apabitala na ka ta matandes,” mag̱aning.

8

Yang Pagpapaan Ni Jesus Tung Epat Ang Liw̱u NGa Tauan (8:1-10)

Mateo 15:32-39

1-2 Taa numanyan tung mga kaldaw ang atii, namagsaragpun si yang mga taung buntun duun tung ni Jesus. Atiing nangalubsan da tanira ta mga balun nirang pamangan, ginuuyan da ni Jesus yang mga taung nag̱apangugyatan nang inaning, “Abaa, yuu ra ag̱aildaw tung mga taung naang buntun. Teed mi, pangyaklu rang kaldaw taa tung yaten numaan ang pagkatapus nangalubsan da ta mga balun nirang pamangan. 3 Kung pampapanawenu ra ilem ang pampauliken ang indi pa pangapamangan, muya pampaklag̱en pa ta suw̱uk tung dalan, ay alawid ka yang ulikan yang duma.” 4 Mag̱aning yang mga tauan nang namagtimales, “Maskin mag̱aninga, ay pay pangkelan ta pamangan taa tung banwang naang kapas ang para ipapaan tung mga taung atia?” 5 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtalimaan tung nira, “Ayw̱a, pira pang bilug ang tinapay ang nadipara mi asan?” Yang tuw̱al nira, “Ay pa taa? Pitu ra ilem ang bilug ang gereg̱esye,” mag̱aning. 6 Numanyan, nagkalalangan da ti Jesus tung mga taung atiang buntun ang mamansikarung da kanay asan tung tanek. Pagkatapus dayun na rang dinawat yang mga tinapay ang atiang pitung bilug ang ya ray pinasalamatan na tung Dios. Pagkatapus, dayun na rang pinagpingas-pingas ang ipinamakdul-pakdul tung mga taung atiang nag̱apangugyatan na ang para ipanagtag-tagtag nira tung mga taung atiang buntun. Ang pagkatapus ya ka ra ka man ay binuat nira. 7 Dispuis may pira pa ilem ang bilug ang mga ian ang gereg̱esye ang nasepet ka nira ang ya si kay pinasalamatan na tung Dios. Pagkatapus itinuw̱ul na ra ka dayun tung mga tauan nang ipamparawat-dawat da ka nira tung mga tau. 8 Taa numanyan, nangapamangan da tanirang asta namampabial. Pagkatapus atiing eepen da yang mga tauan ni Jesus yang mga eped nirang namamangan, pitu pa nga begyasan yang napnuk nira. 9 Kung bilangen yang mga taung atiang namamangan, nagdangat da tung mga epat ang liw̱u nga tauan. Pagkatapus numanyan, pinampapanaw ra ni Jesus yang mga taung atiang buntun ang para mamag̱urulikan da. 10 Pagkatapus, dayun dang nagsaay tung balangay ang nagpatindak duun tung banwang sinakepan yang Dalmanuta, kasiraan da ka tanira yang mga taung nag̱apangugyatan na.

May Pruibang Nag̱aingaluk Yang Mga Pariseo Ang Ya Ra Kay Pagtag̱am Nira Ta Tuung Tung Ni Jesus (8:11-13)

Mateo 16:1-4

11 Taa numanyan, may mga Pariseong namansikaw̱ut dang namag̱intra pakigsug̱a tung ni Jesus. Namag̱ingaluk da tung anya ang paitaan na tanira ta pruibang liit tung langit ang para asan da nga tuungay nira kung may kagaeman na ka man ang liit tung Dios. 12 Pagkagngel ni Jesus tia, dayun dang duminag̱es ang mag̱aning, “Uu, yamung mga tauamung mga masigkanasyunu simanyan! Ayw̱at pag̱ingalukamu pa ka enged ta pruiba bakluamu ra mananged tung yeen? Iugtulu tung numyu yang kamatuuran ang sumpaanu pa tung Dios, talagang anda enged ay pruiba ang ipaita tung maning tung numyu,” mag̱aning. 13 Pagkatapus dayun na ra ilem ang binutwanan yang mga taung atiang nagsaay si tung balangay ang nagpatindak, kasiraan da ka tanira yang mga tauan na.

Indi Pa Ka Enged Nag̱amaresmesan Yang Mga Tauan Ni Jesus Ang Tanya May Kagaeman Na Ka Man Ang Liit Tung Dios (8:14-21)

Mateo 16:5-12

14 Taa numanyan, tung pagsaay nira, nangalipat da yang mga tauan ni Jesus ang namagbalun ta mga tinapay. Sam bilug ilem yang ekel nira tung balangay. 15 Numanyan mag̱aning ti Jesus ang nagpaaman tung nira, “Kuidaw, amanan mi ta mupia yang pampaleskag ang nag̱agamit yang mga Pariseo pati ni Adi Herodes,” ag̱aaning*. 16 Pagkagngel nira tia, dayun da nirang pinagkeresenan ta maluw̱ay ang mag̱aning, “Siguru napagbitala ra ta maning tia ay sasang pasaplid na tung yaten ay indiita ra ka man napagbalun ta mga tinapay.” 17 Numanyan pagkasiman ni Jesus kung unu pay pinagkeresenan nira, dayun na rang tinalimaan ang inaning, “Ayw̱a ya ray nag̱apagkeresenan mi ang anday ekel ming balun ang tinapay? Indiamu pa ka enged nag̱aintindi? Anda pa ka enged ay nag̱amaresmesan mi? Talagang maluw̱ay pa ka enged yang pagtaralig̱en mi tung yeen. 18 May mata mi, piru indiamu matakung magteleng? May talinga mi, piru indiamu matakung mamati? 19 Ayw̱a, indi mi ra nag̱ademdeman atiing may lima ilem ang bilug ang tinapay ang pinagpingas-pingasung ipinampapaan tung limang liw̱u nga tauan kung pira pa nga baayan ang punuk ta mga eped nirang ineep mi?” Mag̱aning ka tanirang nansituw̱al, “Sam puluk may durua.” 20 Mag̱aning si ti Jesus ang nagpadayun yang bitala na, “Pati atiing may pitu ilem ang bilug ang tinapay ang ipinampapaanu tung epat ang liw̱u nga tauan, nag̱alipatan mi ra ka kung pira pa nga begyasan ang punuk ta mga eped nirang ineep mi?” Mag̱aning ka tanirang namagtimales, “Pitu.” 21 Mag̱aning si ti Jesus ang nagsugpat, “Ta, indiamu pa ka enged nag̱aintindi?” mag̱aning.

Yang Pagpabuskad Ni Jesus Tung Mata Yang Sasang Buray Duun Tung Betsaida (8:22-26)

22 Taa numanyan, namagpatindak si tanira na Jesus duun tung Betsaida. Mamansikaw̱ut duun, may sasang buray ang idinangep yang mga tau tung ni Jesus ang ipinagpakiildaw ang deenan nang pabuskaren yang mata na. 23 Purisu dayun dang pinggesan ni Jesus tung kalima nang ingkelan duun tung lua yang lansangan. Numanyan dayun na rang linawayan yang mata nang pagkatapus dineenan na pa kang inaning, “Ta, may nag̱aita mu?” ag̱aaning. 24 Atii, itineleng na yang mata nang ipinikat-pikat ang pagkatapus dayun dang nagtuw̱al tung ni Jesus ang mag̱aning, “Ee rin. Nag̱aitaw ra rin ta mga taung pamagpanaw-panaw, piru ang telenganu kuari ra ilem mga ayu,” mag̱aning. 25 Atii dineenan si ni Jesus ang uman yang mata na. Pagkadeen na tung mata na, tumineleng da ta madekdek ang ya ra kay pagkaulik yang paneleng na. Masadlaw ra yang tanan ang pag̱atelengan na. 26 Numanyan dayun dang pinaulik ni Jesus duun tung balay na ang may bitalang ipinabalun na tung anyang mag̱aning, “India ra ilem manggetes taa tung lansangan ang magbaw̱alitaen,” mag̱aning.

Nag̱ailala ni Pedro Ang Ti Jesus Ya Ra Yang Pag̱aningen Ang Cristo (8:27-30)

Mateo 16:13-20; Lucas 9:18-21

27 Taa numanyan, minangay ra ti Jesus duun tung mga baryung sinakepan yang lansangan ang nag̱aguuyan tung Cesarea Felipe, kasiraan da ka tanira yang mga taung nag̱apangugyatan na. Atiing pagpanaw nira tung karsada, napagtalimaan da ti Jesus tung mga aruman nang mag̱aning, “Elat kanay, Kung yuu pagkeresen-kesenan ta mga tau, unu pay pagpabetang nira tung yeen?” 28 Mag̱aning tanirang namagtimales, “Kalaum yang mga tau ang yawa unu ay sasang taung nagpablag da ang ya si ka unu ay nagbalik taa tung kaliw̱utan ang naa. Ay mag̱aning yang duma ang yawa unu ti Juan ang manigbenyag. Yang duma pag̱aning ka ang yawa unu ti Elias†. Yang pintu yang duma ang yawa unu sasang manigpalatay yang bitala yang Dios atiing tukaw ang nabui si kang uman.” 29 Mag̱aning ti Jesus ang nanalimaan si, “Ay ta numyu, unu pay numyung pagpabetang tung yeen?” Atii, ti Pedro ya ray nagtuw̱al ang mag̱aning, “Yawa yang pag̱aningen ang Cristo.” 30 Numanyan dayun dang nagkalalangan ti Jesus tung nirang tanan, “Luay! Indiamu ra kanay magbaw̱alitaen maskin tung ninu pa ang yuu yang pag̱aningen ang Cristo,” mag̱aning‡.

Nag̱ipasanag Ni Jesus Kung Unu Pay Dapat Ang Panawan Na Pati Yang Dapat Kang Panawan Yang Kumpurming Mga Tauan Na (8:31-9:1)

Mateo 16:21-28; Lucas 9:21-27

31 Atii, ya ray ipinag̱impisa nang nagpasanag tung mga taung nag̱apangugyatan na ang mag̱aning, “Yang pinalanu yang Dios para tung yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau, dapataung mapasaran ta pinitinsiang durug lebat. Kipurki pangindianaw yang mga pamagpakigmaepet kasiraan da ka tanira yang mga paring arabubwat ta katengdanan may yang mga sag̱ad. Pagkatapus ipaimatayaw ra ka dayun nira. Piru maskin pang maning tia yang dapat ang mapasaranu, tung pagkaw̱ut yang yaklung kaldaw, pabungkarasenaw ra ka enged yang Dios,” mag̱aning. 32 Durug kasanag yang pagpaintindi nang atia tung nira. Numanyan, pagkagngel ni Pedro tia, dayun na rang ingkelan ti Jesus ang ipinabinit ang pagkatapus pinag̱intraan na ra sambeng. 33 Atii, nagbedleng da ti Jesus ang pati yang kadaklan ang nag̱apangugyatan na nakatalungaan na ka ang pagkatapus dayun na rang sinambeng ti Pedrong inaning, “Paaw̱ig̱a ra taa! Yawa ra pala ay pagsatanas tung yeen! Ay kipurki tung pag̱ampalar mung atia tung yeen, belag̱an yang nag̱aisipan yang Dios yang nag̱usuyun mu, kung indi, ya ka ilem yang isip ta tau,” mag̱aning. 34 Numanyan dayun dang ginuuyan ni Jesus yang mga taung atiang buntun pati yang mga taung atiang nag̱apangugyatan nang mamagpalenget da tung anya. Pagkatapus dayun na kang inaning, “Kung tinu pay nag̱alelyag dang magpakignunut tung yeen, yang sadili na ya ra lipatay na. Yang isip na ya ag̱ipatentenay nang mag̱agwanta tung mga pinitinsia, maskin ilansang pa tung krus§. Dapat maning tia yay ipabalay na tung isip na kung gustu nang magpaugyat tung yeen. 35 Ay kipurki kung tinu pay ag̱alelyag ang yang sadili na ilibri na tung malain, asan da nga kapa-kapaay na yang kaampiran na tung yeen. Piru kung tinu pay mamirdi tung sadiling kalelyag̱an na natetenged ilem tung yeen ang yuu ray nag̱ipalusu na ta gegma na ig natetenged ka tung Matinlung Balita natetenged tung yeen ang ya ray gustu nang ipagpakaw̱ut tung mga tau, asan da nga siguruay na yang kaampiran na tung yeen ang yay pagnatisan nang asta tung sampa. 36 Ay kipurki unu pa pay pakinaw̱ang yang sasang taung magkatinir da ta tanan ang nag̱alelyag̱an na taa tung kaliw̱utan ang naa ang pagkatapus asan da nga plekay ta ipagnatis na tung kaliw̱utan ang baklu? Andang pisan! 37 Ay kung ya pay maplek tia, unu pa pay sarang ang mabailu na ang para bawien na pa rin? Andang pisan! 38 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay natetenged yang kadaklan ang mga masigkanasyun mi numanyan durug kakinasalananen ig rusaw ra yang gegma nira tung Dios. Purisu kung tinu pay maeyak ang mangerengan tung yeen ubin yang bitalaw ikaeyak na kang ipagngel tung nira, tay tung uras ang ipaglekatu, ikaeyaku kang ingwaraen ang tanya belag̱an tauanu. Ay ta yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau, kung maggaraemenaw ra nganing tung kaliw̱utan ang baklu, yang kasusulawen ang pag̱atiniran ni Ama ya ra kay tiniranu ig magkasira-siraanami ra ka yang mga angil ang sagradu,” mag̱aning.

9

1 Mag̱aning ti Jesus ang nagsugpat yang bitala na tung nira, “Iugtulu tung numyu yang kamatuuran. May duma asan tung numyu ang baklu magkarapatay, mabilug̱an da ka enged nira yang puirsa yang paggaraemen yang Dios,” ag̱aaning ti Jesus duun tung nira.

Yang Paglew̱ad Yang Pagkabetang Ni Jesus (9:2-13)

Mateo 17:1-13; Lucas 9:28-36; Yadwang Pedro 1:16-18

2 Taa numanyan, pagkataklib da yang enem ang kaldaw, ingkelan na ti Pedro may ti Santiagong durua ni Juan ang namansitungul tung sasang bukid ang makbu ang tanira tanira ra ilem. Atiing duun da tanira, naglew̱ad da yang pagkabetang ni Jesus tung pinagtaralungaan nira. 3 Yang aw̱el na masulaw ra ig duru rang pisan agkakulit. Maskin unien pa ta baka yang sasang aw̱el ang papanikuliten, anda ray pakdingan ta kakulit tung aw̱el na. 4 Numanyan asan da nansilput ti Elias durua ni Moises. Pamagkeresen tanira ni Jesus. 5 Numanyan nabnga ra ti Pedrong mag̱aning tung ni Jesus, “Rabbi, maayen ilem naawami ra ka. Tugtayami kang magpakdeng ta tulu nga layang-layangan, salegsam bilug mi ni Moises may ni Elias,” mag̱aning. 6 Naa pala, napagbitala ra ta maning tia, ay ya ra ilem nabnga na yang kumpurming kinaw̱ut yang isip na ay dinlaan da ta mupia tanira yang mga aruman na. 7 Atii, may sasang panganud ang ya ray nagpaulung tung nirang tanan ang pagkatapus may nagngel da nirang busis ang asan manliit tung panganud ang atia ang mag̱aning ang pagbitala, “Uay, atia ra yang pag̱aningenung anaw ang nag̱apabuyukanu ta gegmaw. Intindien mi ra ta maayen yang kumpurming ianing na tung numyu,” mag̱aning. 8 Unaw̱is maneleng-teleng tanira, anda ray naita nira, kung indi, ti Jesus da ilem ang sam bilug. 9 Numanyan atiing pamandanek da tanira tung bukid ang atii, pinag̱urdinan da tanira ni Jesus ang pinag̱aning, “Indiamu ra kanay magbaw̱alitaen maskin tung ninu pa natetenged tung naita ming atii ang asta kaw̱utun da ilem yang uras ang yuung pag̱aningen ang Maninga Tau pabungkarasenaw ra yang Dios,” mag̱aning. 10 Numanyan maskin inegteman da ka man nira yang bag̱ay ang atia, piru durung keresen-kesen nira natetenged tung inaning na ang tanya buien si ka yang Dios ang uman, kung unu pa kaya ay lagpakan na. 11 Purisu ya ray ipinagtalimaan nira tung anyang mag̱aning, “Ay kung maning tii yang mainabu tung nuyu, ayw̱a kaya nag̱itulduk yang mga sag̱ad ang ti Elias ang atiang baklu ka ilem naita ta, dapat unu tukaw ang magbalik baklu lumua yang pag̱aningen ang Cristo?” 12 Mag̱aning ti Jesus ang tuminuw̱al, “Kung tung bag̱ay, tama ka man yang nag̱itulduk nirang atia ang yang pag̱aningen ang Cristo matkawan ni Elias ang lumua ang pagkatapus yay magpaiwan-iwan ug̱ud simpan da rin yang mga taung mamampauyun tung pag̱uri tung anya. Piru yang dapat ang paneem-neeman mi ta maayen ya ra yang sasang napabtang tung kasulatan natetenged tung yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau ang yuu unu durung pinitinsiang mapasaranu ay lamkuenaw ta mga tau ang yuu anday kuintaung pagkatau*. 13 Piru iugtulu tung numyu, kuminaw̱ut da ka man ti Elias† piru binuatan ta mga tau yang kumpurming nalelyag̱an nira ang katulad ka tung napabtang tung kasulatan natetenged tung anya,” mag̱aning.

Yang Pagpamaayen Ni Jesus Tung Sasang Mulang Dinimunyu Ra Rin (9:14-29)

Mateo 17:14-20; Lucas 9:37-43a

14 Taa numanyan, pandanek da nira tung bukid, kinaw̱utan da nira yang mga taung nag̱apangugyatan ni Jesus ang nagkarabutwan tung datal. Pagkaw̱ut nira, durug dakel yang mga taung naita nirang pamagtaripukpuk tung mga tauan nang atia ig may mga sag̱ad tung mga riglamintung pamagpakigsug̱a tung nira. 15 Atii, pagkaita yang mga taung atiang buntun tung ni Jesus, nangabereng da ta mupia. Purisu dayun da nirang dinag̱umukan ang kinumusta. 16 Numanyan dayun dang tinalimaan ni Jesus yang mga taung nag̱apangugyatan nang atia ang inaning, “Unu pay nag̱apagsurug̱aan mi?” 17 Numanyan may sasang tau asan tung mga taung atiang gaw̱ung ang ya ray nagsublang ang mag̱aning tung ni Jesus, “Ameey, ag̱idangepu ra tung nuyu yang anaung lalii ay pag̱aekel-ekelan ta dimunyung yay pagpaapa tung anya. 18 Kada ulag̱en yang dimunyu, nag̱ilampak na tung tanek. Pagkaretket yang isi na ang nunut da ka ta paglawayway yang nganga na, pagkatapus dayun dang mangekbel. Ipinataw̱angu ra rin tung mga taung naang nag̱apangugyatan mu ang para palayasen nira yang dimunyung atia, piru indi ra ka ilem nasarangan nira,” mag̱aning. 19 Numanyan tung pagtuw̱al ni Jesus, tung nira rang tanan iparumbuay na yang bitala nang mag̱aning, “Uu, yamung mga tauamung mga masigkanasyunu simanyan! Ay ra yang pagtalig mi? Midyu tung maglakgasenaw ra tung numyu kung sanuamu ra kaya ngaeyangay ta ipagtalig ming ustu tung yeen! Ala, eklan mi ra tani tung yeen yang mula,” mag̱aning. 20 Atii, dayun dang ingkelan nira yang mula tung anya. Numanyan pagkaita yang dimunyu tung ni Jesus, dayun na rang linuw̱ag yang mulang pinapagkegteng ta mupia ang asta nalampak da ilem tung tanek ang nagpulpul ang nunut da ka ta paglawayway yang nganga na. 21 Dayun dang tinalimaan ni Jesus yang amaen ang inaning, “Pira rang takun ang maning da tia yang pagkabetang na?” Ag̱aaning yang may anang tuminuw̱al, “Duminalpet tung anya atiing mula pang gesye ang asta ra ilem simanyan. 22 Muya-muyang pag̱atag̱aman da rin yang dimunyung imatayen. Ang kaisan, manga ilanggid na tung apuy, ang kaisan manga ilanggid na ka tung wai ang para malmes. Purisu ildawayami kang taw̱angan, kung masarangan mu,” ag̱aaning. 23 Mag̱aning ti Jesus ang nagtimales, “Unu pay gustu mung ianing kung masaranganu? Kung tinu pay magtalig tung yeen, maimuanu ta maskin unu pa.” 24 Atii dayun dang nagkekendalen yang may ana ang mag̱aning tung ni Jesus, “Aay, nag̱apagtalig̱aw ra rin tung nuyu! Iplek mu ra yang pagkadiskumpiaduu!” mag̱aning. 25 Numanyan atiing pagkaita ni Jesus yang mga taung atiang buntun ang midyu mamagdag̱umuk si tung anya, dayun dang nagkalalangan tung dimunyung atiang mag̱aning, “Yawang dimunyua ang pagpaapa kag pagpabengel tung mulang naa, lalangana ra yeen ang maglayasa ra asan tung anya ang asta tung sampa indi mu ra enged balikan,” mag̱aning. 26 Atii, naglelpaken da yang dimunyu ang linuw̱ag na yang mulang pinapagkegteng ta muya-muya, baklu naglayas. Numanyan yang mula, maninga patay ra. Purisu ya ra ka man ag̱aningay yang kadaklan ang mga tau ang, “Patay ra!” 27 Piru ti Jesus tanya, pagpeg̱es na tung kalima yang mula, dayun na rang pinabungkaras ang asta kumindeng da.

28 Taa numanyan, pagkapakled ni Jesus tung balay ang tanira tanira ra ilem yang mga taung nag̱apangugyatan na, dayun da nirang tinalimaan ang inaning, “Natetenged tung unu pa w̱asu indiami nasarang ang napagpalayas tung dimunyung atia?” 29 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtuw̱al, “Yang maning tiang klasi ta dimunyu indi ta mapalayas kung indi ta ipag̱ampu tung Dios,” mag̱aning‡.

Nag̱asambit Si Ni Jesus Yang Dapat Ang Mapasaran Nang Durug Liwag (9:30-32)

Mateo 17:22-23; Lucas 9:43b-45

30-31 Taa numanyan, ti Jesus may yang mga taung atiang nag̱apangugyatan na, dayun dang namagliit tung banwang atii ang namagpadayun yang pagparanawen nira duun tung sinakepan yang Galilea. Gustu ni Jesus ang anday makdek tung pagparanawen nirang atia ug̱ud liw̱ianu rang magpasanag tung mga aruman na. Maning taa yang inaning na tung nira: “Yang mainabu tung yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau, iintrigaw tung pudir yang mga taung ya ra ka man ay mamagpaimatay tung yeen ang pagkatapus kung mapaimatayaw ra nganing nira, tung yaklung kaldaw magbungkarasaw si ka,” mag̱aning. 32 Ug̱aring indi ilem namaresmesan nira yang ipinasanag nang atia. Yadwa pa pamandalenden pa tanirang mamagtalimaan tung anya kung unu pay gustu nang ianing.

Yang Magparanek Tung Pagkabetang Na, Yay Landaw Tung Pagterelengen Yang Dios (9:33-50)

Mateo 18:1-10; Lucas 9:46-50

33 Taa numanyan, nangakaw̱ut da duun tung lansangan ang Capernaum. Pagkatapus atiing duun da tanira tung kakleran yang balay ang pag̱atiniran nira, nagtalimaan da ti Jesus tung nirang mag̱aning, “Elat kanay, unu pay pinagbaralalaan mi nungayna tung pagparanawen ta?” ag̱aaning. 34 Piru tanira indi namag̱iw̱ek-iw̱ek. Ay ya pa ag̱ari, namagbaralalaan da kung tinu pay pinakalandaw tung nirang tanan ang mga tauan na. 35 Numanyan dayun dang nagkarung ti Jesus ang nagguuy tung mga tauan nang atiang sam puluk may durua ang mamagpalenget da tung anya. Napagbitala ra tung nirang mag̱aning, “Kung tinu pay nag̱alelyag ang telengan yang Dios ta landaw, kaministiran ang yang sadili na ipabtang nang pinakaaranek tung tanan ang mga kaarumanan na ig mapinagpaiwan-iwan tung nirang tanan,” mag̱aning. 36-37 Numanyan, may sasang mulang ingkelan ni Jesus ang kinaw̱ed na tung pinagtaralungaan nirang tanan. Pagkatapus, dayun sing nagbitala tung nirang mag̱aning, “Kung tinu pay magparanek tung sadili nang magrisibi tung maskin tinu pa ang aranek ta pagkabetang ang pariu ka tung mulang naa natetenged tung pagtalig na tung yeen, katimbang nang yuu kay nag̱arisibi na. Ig kung tinu pay magrisibi tung yeen, belag da ilem yuuy nag̱asapet na, kung indi, pati yang nagtuw̱ul tung yeen, ya kay nag̱arisibi na,” mag̱aning. 38 Numanyan pagkagngel ni Juan tia, dayun dang nabnga tung ni Jesus ang mag̱aning, “Ameey, nuntaa pa, may sasang taung naita yamen ang atia pala nag̱apagpalayas ta mga dimunyu ekel tung kagaeman mu ang yang aran mu yay nag̱ainambit na. Purisu dayun dang pinagsambeng yamen ay natetenged belag̱an kang lag̱ing ugpu yamen ang mga tauan mu.” 39 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Eey, dapat ang indi mi ra rin pinagsambeng. Ayw̱a, yang sasang taung nag̱apagpalapus da nganing ta pruibang maktel ekel tung kagaemanu, indi magsaway agkali tung yeen. 40 Tutal, yang taung indi nganing pagkuntra tung yaten, katimbang nang pagtaw̱ang ka tung yaten. 41 Ay kipurki kung tinu pay magpadag̱en-dag̱en tung numyu, maskin gesyeng bag̱ay ra ilem yang itaw̱ang na ang katulad ka tung sam basu ra ilem ang waing ipainem na tung numyu natetenged ag̱ilalaenamu ra ka anya ang pag̱atuw̱ulamu ra yeen ang pag̱aningen ang Cristo, iugtulu tung numyu yang kamatuuran, talagang balesan ka enged yang Dios yang pagtaraw̱angen nang atia tung numyu. 42 Piru kanugun yang pagkabetang yang sasang tau tung uri ang kumpurming magpatalang tung sasang pagtalig da tung yeen ang asta magpakasalak da ubin mamalpas da tung yeen, maskin sam bilug ilem tung mga mamulang naa§. Ay kipurki mas malbat yang kalainan ang maagmaan na kay tung buntug̱an da ilem duun tung alauran. 43-44 Dispuis pa, kung midyu yang kalima ming tuu yay gamiten ming magpakasalak, sibaya mapungkulanamu ra asan ta panguntiel mi tung tuksu, tung magpanunut, indiamu ra enged. Kipurki maayen pang maplekanamu ra ta sam parti ilem tung tinanguni mi kay tung anda pay buin ang duunamu ra manampet tung impirnu ang yang apuy na andang pisan ay kapugdaw-pugdawan nang asta tung sampa. 45-46 Pariu ka kung midyu yang kakay mi yay gamiten ming magpakasalak, sibaya mapungkulanamu ra asan ta panguntiel, tung magpanunut, indiamu ra ka enged. Maayen pang pungkul yang kakay ming sam belak, ang mapagpakigsapenamu ra tung Dios kay tung duruay kakay mi ang duunamu ka ilem iplekay tung impirnu. 47 Pariu ka ta palaksu kung midyu yang pagteleng mi ya ray makanayan ta ipagpakasalak mi, sibaya maluat da asan yang mata mi tung panguntiel mi, tung magpanunut, indiamu ra enged. Maayen pang sam bilug da ilem yang mata ming malg̱ud tung paggaraemen yang Dios tung uri kay tung duruay mata mi ang duunamu ra ka ilem iplekay tung impirnu. 48 Duun anda enged ang pisan ay katapus-tapusan yang pinitinsiang maagmaan yang mga tau, kung indi, dumayun ka enged yang pagkadiadu nirang asta tung sampa*. 49 Dapatamu rang manguntiel ta mupia tung mga panuksung mga maning tia, ay kipurki yang tanan kasinan ta apuy†.

Utru Si Yang Kasin Ya Ra Ag̱ipananglitay Ni Jesus Tung Gegma Nira Tung Anya (9:50)

50 “Kung natetenged tung kasin, kung tung bag̱ay, durug tinlung gamiten. Piru nusias malaktan da ta dumang bag̱ay, anda ray rimidyung sarang ang mabuat ang para maulikan pa yang pagkatema na‡. Purisu kaministiran ang yang gegma mi tung Dios maning pa tung tema kang pirmi ig yang pag̱uruyunan ming magpurutul pirmi kang eklan mi tung matinlu,” mag̱aning§.

10

1 Taa numanyan, ti Jesus nagliit da duun tung Galilea ang minangay duun tung sinakepan yang Judea ang asta nagpalakted da tung subang atiang pag̱aningen ang Jordan, kasiraan da ka tanira yang mga tauan na. Atiing duun da, duru sing mga taung namagtaripukpuk tung anya. Purisu dayun sing nagturuldukun tung nira ang katulad ka tung pag̱abuat na kang lag̱i.

Yang Linyang Nag̱ipagpasanag Ni Jesus Natetenged Tung Pagkarasawaen (10:2-12)

Mateo 19:3-12

2 Numanyan may mga Pariseong namansikaw̱ut da. Kumus may gustu nirang papagmintiraen ti Jesus ang para mabitala ilem ta magbalaw̱ag tung katuw̱ulan yang Dios, dayun dang namagtalimaan tung anyang mag̱aning, “Uyun basu tung mga katuw̱ulan ang nag̱ausuy ta ang yang sasang lalii puiding magpakiblag tung kasawa na?” 3 Mag̱aning ti Jesus ang nagtimales, “Ayw̱a, unu pay katuw̱ulan ang ibinutwan ni Moises atiing tukaw natetenged tung bag̱ay ang atia?” 4 Mag̱aning ka tanirang namansituw̱al, “Ilinug̱ut ni Moises ang yang sasang lalii puidi unung magpakiblag tung kasawa na basta magpasulat unu ta bawdukumintu ang yay magpaingmatuud ang tapus da ka man yang pagkakasawaan nira.” 5 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales, “Yang ipinagsulat ni Moises yang riglamintung atia para tung numyu ya ra yang kateteg̱asen yang mga kinaisipan mi. 6 Ay napabtang tung kasulatan ang atiing primirung pag̱imu yang Dios tung tau, inimu na unung lalii may baw̱ay. 7-8 Purisu unu ya ra kay natengeran na ang yang sasang lalii magliit da tung ni tatay na may tung ni nanay na ang para magpakiunung da tung ni kasawa na ang pagkatapus unu tanirang durua mag̱ing sa nga tinangunian da ilem. Ig disir, belag̱an dang durua pa, kung indi, sa nga tinangunian da ilem tanira. 9 Purisu yang pinapagsasa ra yang Dios dapat ang indi belag̱en ta tau,” mag̱aning. 10 Taa numanyan atiing duun da tanira na Jesus tung balay ang pagdayunan nira, namagpasadsad da yang mga taung atiang nag̱apangugyatan na tung anya natetenged tung inaning nang atia sigun tung pagbelag ta magkasawa. 11 Mag̱aning ti Jesus ang nagpasanag tung nira, “Kung tinu pang laliiay ang magpakiblag tung kasawa na ang pagkatapus mangasawa sing uman tung dumang baw̱ay, asan da nga limbungay na yang kasawa nang atiang dati. 12 Dispuis, maskin tung mga baw̱ay, kung tinu pay magpakiblag tung kasawa na ang pagkatapus magpakasawa si tung dumang lalii, asan da ka nga limbungay na yang kasawa nang atiang dati,” mag̱aning.

Yang Taung Risibien Yang Dios Ya Ra Yang May Pagkamula Na (10:13-16)

Mateo 19:13-15; Lucas 18:15-17

13 Taa numanyan may mininsa ang may mga taung namag̱ekel tung mga ana nira tung ni Jesus ang para pampabisaen nira tung anya. Piru sinambeng da yang mga taung atiang nag̱apangugyatan na. 14 Pagkaita ni Jesus yang pag̱abuat nira, dayun dang inerepan dang nag̱ampalar tung nirang mag̱aning, “Eey, yang mga mamulang atia, paw̱ayaan mi ra ilem ang mamagpalenget tani tung yeen. Indi mi ra enged pagsagangen, ay kipurki kung tinu pay may pagtalig nira tung Dios ang katulad ka tung pagtaralig̱en yang mga mamulang atiang bug̱us tung mga ginikanan nira, lug̱ud da tung mga taung pamagpagaem ang bug̱us tung Dios. 15 Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, kung tinu pay indi magpagaem tung Dios ang katulad ka tung sasang mulang bug̱us yang pagpagaem na tung nga ginikanan na, yang taung atia indi na ra enged maispirinsiaan tung sadili na kung unu pay palaksu yang paggaraemen yang Dios tung pagpangabui na,” mag̱aning. 16 Pagkatapus dayun na rang pinagsabak-sabak yang mga mamulang atiang pinampabisa.

Yang Sasang Manggaranen Durug Liwag Ang Magpalamtuk Yang Pundu Yang Kinaisipan Nang Magpagaem Tung Ni Jesus (10:17-31)

Mateo 19:16-30; Lucas 18:18-30

17 Taa numanyan, atiing magpanaw ra rin ti Jesus tung karsada, may sasang taung yag paglaksung pagpakigbag̱as tung anya. Pagkaw̱ut na, dayun dang nagluud tung katalungaan nang nagtalimaan tung anyang mag̱aning, “Ameey, nag̱askeanu ang yawa sasang maayen ang tau. Unu pa w̱asu ay dapat ang buatenu ug̱ud mapagpasapenaw tung Dios ang anday katapus-tapusan?” 18 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales, “Muya indi mu ilem nag̱askean kung unu pay linagpakan na atiing inaningaw ra nuyung maayen. Anday dumang sarang ang maaning mung maayen, kung indi, ultimu ilem yang Dios. 19 Yang mga katuw̱ulan na nag̱askean mu ra ka siguru. Ulitenu ra kanay ang ipademdem tung nuyu. ‘India mangimatay ta masigkatau mu, india maglimbung tung kasawa mu, india manakaw ta belag nuyu, india manistigus ta bukli tung katalungaan yang ustisia, india magdaya tung masigkatau mu, ig galangen mu ti tatay mu may ti nanay mu.’ ” 20 Mag̱aning ka yang taung atiang nagtimales, “Piru elat kanay, Ameey. Yang tanan ang atiang mga katuw̱ulan ang sinambit mu luw̱us dang nag̱atumanu mag̱impisa pang atiing paran-paranaw pa.” 21 Numanyan tung pagteleng ni Jesus tung anya, ya ra nga gamen yang isip na tung anyang mag̱aning, “May sam bilug pang dapat ang buaten mu. Mulika ra kanay. Yang tanan ang kamanggaran mu ipaalang mu ra. Yang kabayaran nang kuarta ipamakdul-pakdul mu ra tung mga maliliwag̱en. Kung ya ray buaten mu tia, tay puis magkatinira ra ta kapakli nang maning pa ka tung sasang manggad mu duun tung langit. Dispuis pagkatapus ta pamakdul-pakdul mu, magbalika ra ka tani ang magpaugyat tung yeen ang para mag̱ing tauana ka yeen,” ag̱aaning. 22 Pagkagngel na tia, gulpi rang natalmed yang ityura nang nanluluw̱ay. Dayun da ilem ang nagliit ang duru rag kapungaw yang isip na. Ay ya pa ag̱ari, durung kamanggaran na. 23 Numanyan paneleng-teleng ni Jesus tung mga taung atiang nag̱apangugyatan na, dayun dang nagbitala tung nirang mag̱aning, “Durug liwag ang yang sasang manggaranen magpalamtuk pa yang pundu yang isip nang magpagaem ang bug̱us tung Dios.” 24 Pagkagngel nira yang inaning ni Jesus ang atia, nangatingala ra ta duru. Piru ti Jesus dayun na rang sinugpatan yang bitala nang mag̱aning, “Mga putulu, duru ka man agliwag ang yang tau magpagaem tung Dios. 25 Kung maliwag nganing ang yang sasang kamilyu ang pumuyuk tung buli yang tingway, mas pang maliwag ang yang manggaranen magpalamtuk yang pundu yang isip nang magpagaem ang bug̱us tung Dios,” mag̱aning. 26 Atii mas pang nangabereng ang pisan yang mga aruman nang mag̱aning tung anya, “Tay kung maning tii pala ang maski nganing yang mga manggaranen ang tag̱isip yamen ang alenget tung Dios indi nganing matapnay, ya pa yang kadaklan ang mga tau?” 27 Atii dayun dang naneleng-teleng ti Jesus tung nira ang mag̱aning, “Kung tung tau ilem ka man, indi maimu tia. Piru kung tung Dios, maimu ra tia ay natetenged tung anya maimu yang tanan,” mag̱aning. 28 Atii, ya ra ngabnga ti Pedro ang mag̱aning tung anya, “Teed mu, Ameey, ta yaming pagpaugyat tung nuyu, Ameey, binutwanan da yamen yang tanan basta magpakignunutami ra ilem tung nuyu.” 29-30 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, kumpurming tinu pay namutwan tung banwang natauan na ubin tung mga putul na ubin tung ginikanan na ubin tung mga ana na ubin tung mga ganadus na natetenged yuuy ag̱ipalusu na ta gegma na. Yadwa pa durung gustu nang magparakaw̱utun yang Matinlung Balita natetenged tung yeen. Purisu ya ray pakdulan yang Dios ta kapakli yang tanan ang atiang pinamutwanan na ang pira-pira rang dubli. Ay numaan tung panimpung naa, may mga kapakli nang mga balay, mga putul na, mga ginikanan na, mga ana na ig mga ganadus na. Piru denganen kang pasaran ta padeeg-deeg arangan da ilem tung yeen ang pag̱akegngan na. Dispuis kung kaw̱utun da nganing yang baklung panimpu, magsapenan da ka tanira yang Dios ang asta tung sampa. 31 Ug̱aring ilem naa w̱a yang dapat ang pangamanan mi. Durung pag̱atelengan ta abwat simanyan ang ya ra iparanekay tung uri ig duru kang pag̱atelengan ta aranek simanyan ang ya ra ka ipaabwatay tung uri,” mag̱aning.

Maklung Mainambit Ni Jesus Yang Dapat Ang Mapasaran Na Tung Uri Ang Durug Liwag (10:32-34)

Mateo 20:17-19; Lucas 18:31-34

32 Taa numanyan, sigi-sigi ra yang pagparanawen nira na Jesus tung karsada ang pamanungul duun tung Jerusalem. Ti Jesus ya ray pagtukaw tung mga tauan na ang yay naberengan nira ta duru tung anya. Yang kadaklan ang mga taung pamag̱uri tung nira pamangelbaan da ta mupia. Taa numanyan, yang mga tauan nang atiang sam puluk may durua, pinampaligbin na sing pinapag̱intindi kung unu pay dapat ang mapasaran na. 33 Mag̱aning tung nira, “Ta, naawita rag panungul ang pag̱angay duun tung Jerusalem. Muya maberengamu tung ianingung naa tung numyu. Yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, anday dumang mainabu tung yeen duun, kung indi, iintrigaw ra tung pudir yang mga paring arabubwat ta katengdanan may yang mga sag̱ad tung mga urdinansa, ang pagkatapus sintinsiaanaw ra nirang ipaimatay. Pagkatapus dayunaw si ka nirang iintriga tung pudir yang belag̱an mga masigkanasyun ta ang anda enged ay pag̱intindi nira tung Dios. 34 Buatenaw ra ilem nirang sasang kayaman, lawayan pa nira yang tinanguniu ang pagkatapus paburdunanaw ra ka nira bakluaw imatayay nira. Piru pagkaw̱ut yang yaklung kaldaw, pabungkarasenaw ra ka enged yang Dios,” ag̱aaning.

Agbaliskaren Da Ni Jesus Yang Sistima Yang Kaliw̱utan Ang Naa Natetenged Tung Pag̱erekelen Ta Katengdanan (10:35-45)

Mateo 20:20-28; Lucas 22:24-30

35 Taa numanyan, namagpalenget da tung ni Jesus ti Santiagong duruang mag̱ari ni Juan ang yay mga ana ni Zebedeo. Mag̱aning tanira tung anya, “Ameey, gustu rin yamen ang kung unu pay ingalukun yamen tung nuyu ya ray ipapakdul mu tung yamen.” 36 Ag̱aaning ka ti Jesus ang minles, “Ayw̱a, unu pay nag̱alelyag̱an ming ipakdulu tung numyu?” 37 Mag̱aning ka tanirang nansituw̱al, “Kung kumarunga ra nganing tung puistu mung maggaraemen ang duru rag kasusulaw yang pagkabetang mu, ipakarungayami ka tung tepad mung magtimbang ang para kasiraanita ra kang maggaraemen tung mga tau.” 38 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales, “Indi mi ka ilem nag̱amaresmesan kung unu ra ilem ay nag̱aingaluk mi. Basu kayanan mi kang magpapinitinsia ang katulad ka tung pasaranu? Matenten da w̱asu yang mga isip ming manalunga tung kalainan ang katulad ka tung pag̱atalungaw?” 39 Mag̱aning ka tanirang nansituw̱al, “Ee, kayanan ka yamen.” Mag̱aning si ti Jesus tung nirang nagsugpat, “Mapasaran mi ka man yang mga pinitinsia ang katulad ka tung mapasaranu, manalungaamu ra ka man tung kalainan ang katulad ka tung pag̱atalungaw. 40 Piru kung tinu pay makarung tung teparung magtimbang ang para kasiraanaming maggaraemen, belag yuuy may pudir ang maglug̱ut, kung indi, ya ray nag̱itig̱ana yang Dios tung kumpurming tinu pay pinilik nang kumarung,” mag̱aning. 41 Numanyan atiing nangabalitaan da yang mga kaarumanan nirang sam puluk, namag̱intra ra kimun tung ni Santiago durua ni Juan. 42 Purisu dayun dang ginuuyan ni Jesus tanirang tanan ang pinag̱aning, “Nag̱askean mi ra ka ang yang mga taung pag̱aningen ang may mga katengdanan tung mga tag̱a duma-rumang nasyun, yang katengdanan nira ya ag̱ipandeeg-deeg̱ay nira tung mga kinasakpan nira. Muya-muyang manuw̱ul tung mga sakep nira ang para ilalaen da nirang yay abwat tung nira. 43 Piru tung numyu, indiaw malelyag ang yay usuyun mi yang sistima nirang atia, kung indi, kung tinu pay malelyag ang telengan ta abwat asan tung numyu, dapat ang yang pagpabetang na tung sadili na tanya sasa ilem ang turuw̱ulun ming mga kaarumanan na. 44 Kung tinu pay malelyag ang magmangulu tung numyu, dapat ka ang yang pagpabetang na tung sadili na tanya sasa ilem ang kirepen ming kadaklan. 45 Ay ya pa ag̱ari, ta yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau, yang katuyuanu belag̱an ang mag̱aning ang para yuuy magpanuw̱ul tung mga taung magpasikasu, kung indi, ang para yuuy mag̱ing turuw̱ulun nirang mag̱arasikasuen tung nira. Yang inangayu enged, ay magpatumbasaw yang linawaw ang para durung mga taung mapaluasu tung pagpakirepen nira tung pagburuaten nira yang kasalanan,” mag̱aning.

Yang Pagpabuskad Ni Jesus Tung Mata Yang Buray Ang Nag̱aranan Tung Ni Bartimeo (10:46-52)

Mateo 20:29-34; Lucas 18:35-43

46 Taa numanyan, pagkaw̱ut da ni Jesus duun tung lansangan ang Jerico, diritsyu-diritsyu ra ilem yang panaw nang asta nalua ra tung lansangan ang atia, kasiraan da ka tanira yang mga taung nag̱apangugyatan na pati mga taung buntun. Numanyan may sasang manigpalimus ang buray ang nag̱aranan tung ni Bartimeo ang yag kakarung tung binit yang karsada. Tanya ana ni Timeo. 47 Numanyan pagkabalita na ang asan da ti Jesus ang atiang tag̱a Nazaret, dayun dang nagkekendalen ang mag̱aning, “Jesus, yawang panubli ra tung paggaraemen ni David, ildaway ka!” 48 Pagkatapus durung namagsambeng tung anyang mag̱ipes da. Piru belag ya mag̱ipes, kung indi, mas pang ya magkekendalen ang magkekendalen ang mag̱aning, “Yawang manubli ra tung paggaraemen ni David, ildaway ka!” 49 Atii, nagtadeng da ti Jesus ang nagbitala tung mga taung atiang buntun ang mag̱aning, “Ala, guuyan mi ra kanay tia ang magpalenget da tani tung yeen.” Purisu dayun da ka man ang ginuuyan nirang inaning, “Ala, paktelen mu ra yang isip mu! Kemdenga ra asan ay nag̱aguuyana ra anyang magpalenget tung anya!” 50 Pagkagngel na tii, ya ra mamlek tung panlamig na ang pagkatapus dayun dang nagbungkaras ang nagpalenget tung ni Jesus. 51 Mag̱aning ti Jesus ang nagbugnu tung anya, “Ta, unu pay gustu mung buatenu para tung nuyu?” Mag̱aning ka yang buray ang minles, “Ay Rabbi, gustuu rin ang maitaw si.” 52 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales, “Ala, mulika ra. Natetenged itinalig mu ra tung yeen yang sadili mu, naulikan da tia.” Atii lag̱i-lag̱ing naita si ka man ig nagpakignunut da dayun tung ni Jesus.

11

Natetenged Tung Pagparakleren Ni Jesus Tung Siudad Ang Jerusalem (11:1-11)

Mateo 21:1-11; Lucas 19:28-40; Juan 12:12-19

1-2 Taa numanyan, atiing pamanungul da tanira na Jesus tung bukid ang durung ayung pag̱aningen ang olibo ang alenget-lenget da tung siudad ang Jerusalem, may durua nga baryuan ang nag̱apalengtan nira ang paggug̱uuyan tung Betpage may Betania. Numanyan nanuw̱ul da ti Jesus tung durua nga tauan ang nag̱apangugyatan nang mag̱aning, “Ala, mangayamu ra kanay tung baryung atii tung tukawan ta. Kung kumaw̱utamu ra nganing asan, ya rang lag̱i ay mapanawan mi yang sasang asnung sinday pa ang yag kekedked ang inding pisan nag̱asaay-saayan ta tau. Ya ray badbaren ming guyuran tani. 3 Kung may magbugnu tung numyu ang unyen mi pa yang sinday ang atia, yamu ra ag̱aaning, ‘Kaministiran ni Ginuu ta. Kung matapus na ra nganing ta paggamit, ipabalik na ra kang lag̱i asan tung numyu,’ ” mag̱aning ti Jesus tung nira. 4 Purisu dayun da ka man ang namagpanaw yang duruang atia. Pagkaw̱ut nira tung baryu, may sasa ka man ang sinday ta asnung naita nira duun tung karsadang yag kekedked tung purta yang sasang balay. Pagkatapus, dayun da nirang binadbad. 5 Atiing pag̱abadbad da nira, binugnu ra yang dumang kemdengan asan ang inaning, “Eey, ay tia? Ayw̱a nag̱abadbad mi tiang sinday?” 6 Dayun dang nansituw̱al yang duruang atia ta maning ka tiing ipinaetad ni Jesus tung nira. Purisu tinugtan da yang namagbugnu ang ipinaguyud. 7 Pagkatapus dayun dang ginuyuran nira yang sinday duun tung ni Jesus. Pagkaw̱ut nira, dayun dang inapilaan nira yang mga panlamig nira ang pagkatapus dayun da kang sinaayan ni Jesus. 8 Numanyan yang pagsaay na tung asnu, durung mga taung namagpakigluyug dang namagpaita yang paggaralangen nira tung anya. Yang duma ya ray namagluas yang mga panlamig nirang ipinameklad tung karsadang magpanawan yang asnu. Yang duma ya ray namaglampang ta mga paklang tung mga kabiw̱init-binitan ang ya ra kay ipinameklad nira tung karsada. 9 Numanyan yang duma pamagtukaw tung ni Jesus, yang duma pamag̱uri. Sigi ilem yang pagkekendalen nirang pamansianing, “Salamat! Pakaayenen da kang pirmi yang Dios yang pag̱atuw̱ul nang naang magpalua yang paggaraemen na! 10 Paktelen na ra ka ta mupia yang paggaraemen na tung yaten ang yay magkapariu ka tung paggaraemen ni Adi David ang kinaampu ta atiing tukaw! Salamat tung Dios duun tung kaabwat-abwatan,” mag̱aning. 11 Taa numanyan pagpakled ni Jesus tung siudad ang Jerusalem, dayun dang minangay duun tung pagtuuan ang pinakalusu ang nagpakled tung palayas na. Pagpakled na, naneleng-teleng da tung tanan ang pagkarainabu duun. Pagkatapus ta pagpaniid, kumus apun da, dayun dang luminuang nagbalik duun tung Betania, kasiraan da ka tanira yang mga tauan na.

May Ayung Pag̱aningen Ang Igus Ang Magbitalaan Ni Jesus (11:12-14)

Mateo 21:18-19

12 Taa numanyan, pangayag ang timpranu, atiing pagliit na duun tung Betania ang pagbalik da tung siudad, ya ra nga suw̱uk. 13 Atii tung tukawan, may nabandaw nang ayung pag̱aningen ang igus ang durug rabung yang daun na. Purisu ya ray inangay na ang basi pa ilem may mapakinaw̱angan na. Piru kaw̱utan na, andang pisan ay burak na, kung indi, pulus ilem mga daun. Yang ipinagpalenget na tung igus ang atia, maskin belag̱an pa yang uras ang igbururak yang kadaklan ang mga igus, kumus may mga daun na, kalaum nang burakan da*. 14 Numanyan dayun na rang itinuluy tung malain yang ayung atiang inaning, “Maayen pa rin ang india ra ilem mamurak ang uman,” mag̱aning. Yang ibinitala nang atia, nagngel ka yang mga taung atiang nag̱apangugyatan na.

Yang Pagpalayas Ni Jesus Tung Mga Nigusyanti Tung Palayas Yang Pagtuuan Ang Pinakalusu (11:15-19)

Mateo 21:12-17; Lucas 19:45-46

15 Taa numanyan, pagkaw̱ut nira na Jesus duun tung Jerusalem, ti Jesus tanya dayun dang nagpakled tung palayas yang pagtuuan ang pinakalusu. Pagpakled na, dayun dang nagpalayas tung mga manigpaalang ta mga garamiten tung pagparadasag̱en, pati yang pamangalang tung nira nagkaraumid da ka ta palayas na. Asta yang mga lamisaan ang atiang pinampabtangan ta mga kuartang nag̱ipagpabailu tung mga tau, pinamaliskad na ra, asta yang mga kakarungan yang mga manigpaalang ta mga kalapati, ya ka. 16 Dispuis indi na ra ka tinugtan yang duma ang mamagsakan ta mga ekel-ekel nira ang ya ra ilem din agpamanggetes asan tung palayas ang mamansiulik. 17 Numanyan dayun dang nagpasanag tung mga tau ang mag̱aning, “Belag ba ang may inaning yang Dios ang napabtang tung kasulatan ang yang balay unung naang pag̱atiniran na, dapat unu ang yay pag̱ampuan tung anya yang tanan ang mga nasyun†? Piru ay pa w̱a? Ta numyu, binuat mi ra ilem ang kuinta leyang ang pantalukan ta mga tulisan ay natetenged taa ra mismu agpandayaay mi yang mga tau‡!” mag̱aning. 18 Numanyan may mga paring arabubwat ta katengdanan asan ang pamamati, kasiraan da ka tanira yang mga sag̱ad. Anday dumang nag̱atima nira, kung indi, ang ay pa ag̱aring mapaimatay nira ti Jesus. Ay pamangimun da ta mupia tung anya ay natetenged tung mga sakep nirang atiang buntun ang pamaninluan da ta mupia tung nag̱itulduk na tung nira. 19 Taa numanyan atiing law̱ii ra, ya ra kay paglua na Jesus tung siudad.

Yang Itinulduk Ni Jesus Natetenged Tung Ustung Pagtaralig̱en Tung Dios (11:20-25)

Mateo 21:20-22

20 Taa numanyan, atiing pangayag dang timpranu ang pamagtaklib da rin na Jesus duun tung ayung atiing itinuluy na tung malain, naita ra nira ang atia pala nanlumpayeng dang luw̱us asta duun tung mga lamut na. 21 Ya ra kay pagkademdem ni Pedro kung unu pay ipinag̱aning ni Jesus tung ayung atia. Purisu dayun dang nagpasapet tung anyang mag̱aning, “Rabbi, uay, atia ra yang igus ang itinuluy mu tung malain. Nanlumpayeng da§!” 22 Mag̱aning ti Jesus ang nagtimales tung nira rang tanan, “Kaministiran ang magtalig̱amu ta ustu tung Dios. 23 Iugtulu tung nuyu yang kamatuuran, kung tinu pay mag̱ingaluk tung Dios ta sasang durug liwag* tung pag̱intindi na ang anday dua-dua yang isip na, kung indi, may pagtalig na rang lag̱i ang talagang mainabu ra tiing nag̱aingaluk na, yang taung atia, yay pakdulan yang Dios. 24 Purisu ya ra kay nag̱ipag̱aningu tung numyu ang kung unu pay ingalukun mi tung Dios, magtalig̱amu rang lag̱i ang naeklan mi ra atiang nag̱aingaluk mi ang pagkatapus magkamaningan da ka man tia. 25-26 Ig dispuis pa, kung kemdengamu ra nganing ang mag̱ampu, kung may nagbuat ta kasalanan tung numyung ya ray paglainan ta isip mi tung anya, patawaren mi rang lag̱i bakluamu ra magdayun ang mag̱ampu. Ay kung patawaren mi, patawarenamu ra ka yang Ama mi duun tung langit tung mga paglalampasen mi tung mga katuw̱ulan na,” mag̱aning.

Yang Pag̱usisa Yang Mga Pamagpakigmaepet Tung Ni Jesus Natetenged Tung Katengdanan Na (11:27-33)

Mateo 21:23-27; Lucas 20:1-8

27 Taa numanyan, namansikaw̱ut si na Jesus duun tung Jerusalem. Numanyan atiing pagparanaw-panawen na duun tung palayas yang pagtuuan ang pinakalusu, may namagpalenget da tung anyang mga paring atiang arabubwat ta katengdanan may yang mga pamagpakigmaepet tung banwa. 28 Dayun da nirang inusisang inaning, “Eey, ay pa ngaeklay mu yang katengdanan ang yawa magbuat yang mga maning tia taa tung pagtuuan tang naang pinakalusu? Tinu pay naglug̱ut tung nuyu?” 29 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales, “Elat kanay, kung mga sarang tung numyu, may sasa kang talimaanenu rin tung numyu. Kung matuw̱al mi, ay tuw̱alenamu ka yeen kung ay pa liit yang katengdananung pagbuat ta mga maning tia. 30 Abir, ay pa w̱asu liit yang katengdanan ni Juan ang nagpamenyag tung mga tau? Tung Dios manliit u tung tau ka ilem? Ala, tumuw̱alamu ra.” 31 Pagkagngel nira tia, dayun dang nag̱aralas-alasan ang mag̱aning, “Unu pa w̱asu ay maayen ang ituw̱al ta? Kung aningen ta ang tung Dios manliit yang katengdanan ni Juan, muya sulilienita si anyang talimaanen ang ayw̱at indiita ra nananged tung anya. 32 Piru kung aningen ta ang tung tau ka ilem manliit yang katengdanan na, atiay maliwag,” mag̱aning. (Yuung ti Marcos ang nagsulat, may yeen kang isaleet ang ipasanag. Yang pinangamanan nira ya ra yang mga taung atiang buntun ay yang pagterelengen nirang tanan tung ni dipuntu Juan tanya talagang sasang tinuw̱ul yang Dios ang magpadapat yang bitala na.) 33 Purisu numanyan tinuw̱al da ilem nira ti Jesus ang, “Inay, indi ilem nag̱askean yamen.” Mag̱aning si ka ti Jesus ang nagtimales, “Tay kung maning tii, indiaw ra ka mag̱ugtul kung ay pa liit yang katengdananung pagbuat ta mga maning tia,” mag̱aning.

12

Yang Mga Pamagpakigmaepet Nag̱ipananglit Ni Jesus Tung Mga Agsadur May Tung Mga Manigpakdeng Ta Balay (12:1-12)

Mateo 21:33-46; Lucas 20:9-19

1 Pagkatapus numanyan, anday dumang naisipan ni Jesus, dayun dang nagpagngel ta mga pananglit tung mga pamagpakigmaepet ang atiang pamag̱usisa tung anya. Mag̱aning tung nira, “May sasang taung nagpanluak ta mga ubas. Pagkatapus pinaliw̱utan na yang kaubasan na ta mga batung tinarutug. May yuntu pang pinabangbangan nang pinabuatan na ta lilikdan yang mga burak na ang may saralug̱an ka yang wai na. Pagkatapus nagpakdeng pa ta barantayan. Atiing matapus na ra yang tanan ang atia, ipinaagsa na ra yang kaubasan na tung mga tau. Pagkapiar na tung nira, dayun dang nagliit ang minangay duun tung dumang banwa. 2 Numanyan pagkaw̱ut da yang kutitsya na, pinaangayan na yang mga agsadur na tung sasang turuw̱ulun na ang para eklan na yang kaparti na tung patebas. 3 Numanyan yang binuat yang mga agsadur na, pinagdeep da ilem nira yang turuw̱ulun nang atiang pinagpalu. Pagkatapus pinabalik da ilem nira ta paisanu. 4 Utru si, pinaangayan si yang may kaubasan tung turuw̱ulun nang sam bilug. Pagkaw̱ut na, pinaglukaan da yang mga agsadur yang kulu nang ineyak. 5 Mag̱uman, may sam bilug sing turuw̱ulun na ang ipinaangay na duun ang pagkatapus ya ray inimatay nira. Dakele pang mga turuw̱ulun nang duma ang ipinampaangay na duun. Yang duma ya ray pinagtag̱aman nira ta palu, yang duma pinangimatay pa ka enged nira. 6 Numanyan sam bilug da ilem ang naeped ang sarang matuw̱ul na. Ya ra yang ana nang lalii ang nag̱agegmaan na ta duru. Purisu tung kauri-urian da, ya si ay tinuw̱ul nang mangay duun tung mga agsadur na. Yang ipinagkesen-kesen na tung isip na, maning taa: ‘Simpri galangen ka enged nira yang anaw,’ ag̱aaning. 7 Numanyan pagkabandaw ra yang mga agsadur ang atia ang ya ra yang ana yang may kaubasan ang magkakaw̱ut da, dayun dang namagkeresen ang mag̱aning, ‘Naa pala, taa rag panganing yang manubli tung kaubasan ang naa. Maayen pa, imatayen ta ra ilem ug̱ud yaten da yang surublien na ra rin ang naa!’ ag̱aaning. 8 Purisu tung pagkaw̱ut na, dayun da ka man nirang dineep ang inimatay. Pagkatapus, yang tinanguni na, ipinlek da ka ilem nira duun tung lua yang kaubasan.

9 “Ta, unu pa w̱asu ay buaten yang may kaubasan? Anday dumang buaten na, angayen na ra ilem ang pangimatayen yang mga agsadur ang atia ig yang kaubasan na ipaagsa na si tung duma. 10 Siguru nabasa mi ra ka yang sasang pananglit ang napabtang tung kasulatan ang may batu unung pinasag̱i ang ya ray pinangindian yang mga manigpakdeng yang balay ang anda unu ay kuinta na, ang pagkatapus ya pa ka enged unu ay nagluang pinakaimpurtanting batung panielan yang lebat yang intirung balay. 11 Anda unu ay dumang nagbawing nagpabalik tung batung atiing pinangindian da nira, kung indi, mismu unu ti Yawi ang duun da unu agpaninluay ta mupia yang mga taung pamagpaniid*,” mag̱aning duun ti Jesus. 12 Numanyan pagkasiman da yang mga pamagpakigmaepet ang taniray nag̱apatemengan tung mga ipinananglit ni Jesus ang atia, tinag̱aman da rin nirang ipadeep. Ingkasu ilem may pangamanan nira tung mga taung atiang buntun ang pamagpauyun tung anya. Purisu binutwanan da ilem nirang namagpanaw.

Yang Mga Pariseo May Yang Mga Tauan Ni Herodes, Nag̱atag̱aman Da Nira Ti Jesus Ang Papagmintiraen Tung Panuw̱al Na Sigun Tung Balayaran Tung Gubirnu (12:13-17)

Mateo 22:15-22; Lucas 20:20-26

13 Taa numanyan, yang mga Pariseong atiang pamagbalak, pinabalikan da nira ti Jesus tung mga kaarumanan nirang mga Pariseo may tung mga tauan ni Gubirnadur Herodes ang basi pa ilem mapamintira nira tung panuw̱al na tung talimaanen nira tung anya. 14 Numanyan pagpalenget nira tung anya, dayun da nirang pinagtag̱aman ta buladas ang inaning, “Ameey, nag̱akdekan da ka yamen ang yawa anday bukli. Tung pagparadapaten mu ta bitala tung mga tau, anday pinilikan, ay natetenged indi mu kag intindien yang pagkabetang nira, kung indi, yang nag̱ipagpadapat mu tung nira ya ilem yang kamatuuran natetenged tung kalelyag̱an yang Dios ang yay dapat ang tumanen nira. Purisu tung nuyung pag̱intindi, uyun basu tung katuw̱ulan yang Dios ang ta yaten ang mga Judio manggawarita pa yang nag̱ipagpagawad ni Adi Cesar tung yaten u kuntra? Ya gawaray ta u indi?” mag̱aning†. 15 Kumus nag̱adeep dang lag̱i ni Jesus ang pamagpakaayen-ayen ilem tanira, dayun na rang tinuw̱al ang inaning, “Yang gustu mi tag̱amanaw ra numyung tuungun. Ala, ieklayaw ra kanay numyu ta kuartang nigal ang para matelenganu,” ag̱aaning. 16 Purisu dayun da nirang ingkel ta kuartang nigal. Pagkatapus dayun dang nagtalimaan ti Jesus tung nira ang mag̱aning, “Ninu pang ityuraay ang nabtang tung nigal ang naa? Ninu pang aranay ang namarka taa?” Mag̱aning ka tanirang nansituw̱al, “Ni Adi Cesar.” 17 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales, “Yang kumpurming ipinasuad ni Adi Cesar tung pagkabetang na, ya iintrigaay ta tung anya, pati yang kumpurming ipinasuad yang Dios tung sadili na, ya ka iintrigaay ta tung anya,” mag̱aning. Atii, nanganganga ra ilem tanirang nangabereng ta mupia tung itinuw̱al nang atia.

Ti Jesus Nag̱atag̱aman Da Yang Mga Saduseo Ta Sug̱a Natetenged Tung Mga Patay Kung Mabui Si Kang Uman (12:18-27)

Mateo 22:23-33; Lucas 20:27-40

18 Taa numanyan, yang namagdasun ang namagpalenget tung ni Jesus, ya ra yang mga pamagmangulung mga kinasakpan yang sasang partidung nag̱aranan tung mga Saduseo. Yang nag̱apapaktelan nirang nag̱itulduk tung mga tau ay yang mga patay unu indi ra mabuing uman ang ya ra kay gustu nirang isug̱a tung ni Jesus. 19 Numanyan mag̱aning tanira tung anya, “Ameey, may sasang urdinansang isinulat ni Moises ang para ibutwan na tung nasyun ta ang maning taa. Kung mapatay unu yang putul yang sasang tau ang pagkatapus may kasawa na unung butwanan na piru anda pay ana nira, yang putul na unu yay dapat ang ipulin tung ni ipag nang nabalu ug̱ud kung maana tung anya, mapabtang dang ana yang putul nang napatay‡. 20 Ipabetang ta may pitu nga laliian ang magpurutul. Yang pangulu nangasawa tung sasang baw̱ay ang pagkatapus napatay ang indi naana tung kasawa na. 21 Pagkatapus yang putul nang duminasun tung anya ya ray ipinulin ang ipinakasawa tung ni ipag nang nabalu ang pagkatapus napatay ka ang indi ra ka naana. Pati yang pangyaklu nira, maning ka tia yang nainabu tung anya. 22 Numanyan pati yang mga ari nirang nagdarasun maning ka tia yang nagkarainabu tung nirang tanan. Nagkaraluw̱us da ilem ang nagkarapatay ang anday binutwanan nirang ana. Pagkatapus tung kauri-urian da, pati yang baw̱ay napatay ra ka. 23 Ta, kung matuud yang numyung atia ang yang mga patay mangabui si kang uman, abir, kung kaw̱utun da nganing yang uras ang atia, tung nirang pitung magpurutul, tinu pa w̱asu ay magnatis ang may kasawa tung baw̱ay ang atia, sindu pinangasawa-kasawa ra nirang tanan? Abir kung unu pay matuw̱al mu?” 24 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtuw̱al, “Ta, indi, asanamu rag pagkamali? Indi mi pa pala nag̱amaresmesan yang napabtang tung kasulatan pati yang kagaeman yang Dios, indi mi ka ilem nag̱amaresmesan kung unu pay masarangan na. 25 Ayw̱a indiamu aningenu ay kipurki kung kaw̱utun da nganing yang uras ang yang mga patay pampabungkarasen da yang Dios, indi magkarasawaan ang uman, kung indi, mamanulad da tung mga angil duun tung langit ang indi kang lag̱i pagkarasawaan. 26 Dispuis pa, kung natetenged tung pagpabungkaras yang Dios tung mga patay tung uri ta kaldaw ang yay midyu maliwag ang panangden mi, ayw̱a, indi mi pa nag̱abasa tung isinulat ni Moises natetenged tung naita nang palumpung ang nag̱apuy ang pagkatapus indi ra ka nasiruk? Ya ray uras ang ipinagpailala yang Dios tung anya ang tanya unu yang Dios ang may mga tauan tung mga kinaampu nang na Abraham ni Isaac may ni Jacob§. 27 Yang Dios tanya anday mga tauan nang patay, kung indi, pulus bui. Pati nganing mga tinanguni nira, damayen na ra kang buien si kang uman tung uri. Talagang dakulung kamali yang pag̱irintindien mi tung mga bag̱ay ang naa,” ag̱aaning duun ti Jesus*.

Yang Pagpasadsad Tung Ni Jesus Yang Sasang Sag̱ad Kung Unu Pang Katuw̱ulanay Ang Pinakalandaw (12:28-34)

Mateo 22:34-40

28 Numanyan, may sasang sag̱ad tung mga urdinansa ang pamati tung pagsurug̱aan nira na Jesus. Kumus naskean na ang durug tinlu yang itinuw̱al ni Jesus tung mga Saduseo, dayun dang nagpalenget tung anyang nagtalimaan ang mag̱aning, “Tung tanan ang mga katuw̱ulan yang Dios unu pay pinakalandaw enged?” 29 Mag̱aning ka ti Jesus ang tuminuw̱al, “Yang pinakalandaw ya taang itinulduk ni Moises ang tukaw tung mga kinaampu ta ang mag̱aning, ‘Yamung mga masigkanasyunung mga Israel, mamatiamu. Ti Yawi yay Dios ang pag̱atuuan ta. Anday dumang Dios ang dapat intindien ta kung indi ultimu ilem tanya. 30 Purisu magpabuyukamu yang gegma mi tung ni Yawi ang yay Dios mi. Yang paggeregmaen mi tung anya dapat ang tedek ang pisan tung mga kinaisipan mi ang indi ka magtenakan. Ya ra kay papruibaan mi tung tanan ang mga buat-buat mi,’ mag̱aning†. 31 May sam bilug pang maning taa: ‘Gegmaan mi yang mga masigkatau mi ang katulad ka tung paggeregmaen mi tung sadili mi‡.’ Anday dumang katuw̱ulan ang lumandaw pa tung duruang atia.” 32 Mag̱aning ka yang sag̱ad ang minles, “Bali, Ameey! Matuud ka man yang inaning mung atia ang sam bilug ilem yang Dios ig anday dumang Dios kung belag̱an ultimu ilem tanya. 33 Purisu ta yaten ang mga tau, dapatitang magpabuyuk yang gegma ta tung anyang ipalusu ig tedek kang pisan tung mga isip ta ig indi ka magtenakan ang ya ka man ay dapat ang papruibaan ta tung tanan ang mga buat-buat ta. Yadwa pa, dapatita kang maggegma tung mga masigkatau ta ang katulad ka tung paggeregmaen ta tung mga sadili ta. Mas matimbang ang ita magtuman yang duruang atia kay tung magpadasag̱ita ta mga ayep ang yag kuw̱ulay ta apuy pati yang indi magkuw̱ulan,” mag̱aning. 34 Numanyan pagkagngel ni Jesus yang itinuw̱al nang atiang midyu tinimbang-timbang na ra ta mupia tung isip na, dayun dang nagpaktel tung isip nang mag̱aning, “Tama yang palaksu yang pag̱irisipen mu. Kung padayunan mu tia, yang tegkaan na, magpagaema ra ka enged ang bug̱us tung Dios,” mag̱aning. Pagkatapus tia, anda ray napagpalangaas pa ang nagtalimaan pang uman tung ni Jesus. Nangaregda ra.

Nag̱apaisip Ni Jesus Yang Mga Tau Kung Unu Pa Enged Ay Pinanliitan Yang Pag̱aningen Ang Cristo (12:35-37)

Mateo 22:41-46; Lucas 20:41-44

35 Taa numanyan, atiing duun pa ti Jesus tung palayas yang pagtuuan ang atiang pinakalusu ang pagturuldukun tung mga tau, tanya si ay nagtalimaan tung nirang nagpaisip ang mag̱aning, “Kung magturuldukanen da nganing yang mga sag̱ad, ya pa ag̱aring ag̱aningen nira ang yang pag̱aningen ang Cristo kanubli ka ilem ni David? 36 Ti Adi David nganing mismu aparti yang anyang pagpabetang tung anya. Kipurki may sasang ipinaula tung anya yang Espiritu Santo natetenged tung pag̱aningen ang Cristo ang maning taa yang napabtang tung kasulatan:

‘Yang Ginuuu pinag̱aning da ni Yawi ang kumarung da kanay unu tung tepad na tung tuu ang asta pamirdien na unu yang pamagkuntra tung anya ang asan da unu ipampabtangay na tung tarampakan yang kakay na§.’

37 Ta, telengan mi. Mismu ti Adi David sinambit na nganing yang pag̱aningen ang Cristo ang Ginuu na. Ya pa ag̱aring magyaring kanubli na ka ilem?” mag̱aning. Numanyan yang mga taung atiang buntun agpamaninluan da ta maayen ang pamagpamati tung anya.

Nag̱apaamanan Ni Jesus Yang Mga Tau Natetenged Tung Sistima Yang Mga Sag̱ad (12:38-40)

Mateo 23:1-12; Lucas 20:45-47

38 Numanyan tung pagpadayun na tung pagparasanag̱en na tung nira, mag̱aning tung nira, “Mangamanamu ang indiamu enged mag̱usuy tung ug̱ali yang mga sag̱ad tung mga urdinansa. Ay maskin unu pay nag̱abuat nira, yang pag̱asikad enged nira ang tanira dayawen ta mga tau. Katulad da asan tung panggawi-gawi nira ang yang aw̱el nirang atiang langkuy, pirmi ra ilem ang nag̱ipabeka nirang nag̱ipasapet tung mga tau. Kung mamasyar da nganing tung mga plasa, duru kang kalelyag nirang kumustaen ta mga taung galangen ta maayen ang tanira darakulu ka man ang mga tau. 39 Pariu ka ta laksu kung mamagsimba ra nganing tung mga pagsaragpunan nira. Yang piliken nirang karungan, ya ra yang mga kakarungan ang nag̱itig̱ana tung darakulung mga tau ang mas abwat ta pagkabetang tung nira. Ubin tung mga punsiun man, ya ka. Piliken nira yang pinakamatinlung karungan. 40 Dispuis masyadung magpanlepes tung mga baw̱ay ang mga balu ang para yang ganadus nira mapiar da tung nira. Pagkatapus ang para manalig da yang isip yang balu, papagmuug̱un da ilem nira yang pag̱arampuen nira. Purisu yang mga taung mga maning tia, asan da nga dulangay nirang nga dulangay yang kalelebaten yang sintinsiang ipakdul yang Dios tung nira,” mag̱aning.

Natetenged Tung Pagburugsuen Ta Kuarta Ang Nag̱auyunan Yang Dios (12:41-44)

Lucas 21:1-4

41 Taa numanyan, atiing pagkarung ni Jesus tung talungaan yang mga alkansia, nagpaniid da tung mga taung atiang buntun ang pamagburugsuan ta kuarta ang ya ray nag̱ibuluntad nira tung Dios*. Durung mga manggaranen ang pamagburugsuan ang may mga kantidad nang dakulu. 42 Pagkatapus may sasang baw̱ay ang balu ang maliliwag̱en ang ya ray nagpalenget tung alkansiang namugsu ta nigal ang duruang bilug ang pagbaluran ta pinakabaratu. 43 Pagkaita ni Jesus, dayun dang naglambay tung mga taung atiang nag̱apangugyatan nang mamagpalenget tung anya ang pagkatapus dayun na rang inaning, “Teed mi tiang balung maliliwag̱en! Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, kung timbangen yang Dios, mas dakulu ta kantidad nakaang ibinugsu na tung alkansia kay tung tanan ang ipinamugsu nirang kadaklan. 44 Ay ya pa ag̱ari, yang kaalimbawaan yang ipinamugsu yang kadaklan, maning pa tung ya ra ilem yang kinalis nira tung gantangan ang nagsubra. Piru tiang balu, maskin anggan da ilem yang kuarta nang nag̱itig̱ana na rin tung pagpangabui na, luw̱us na rang ibinugsu,” mag̱aning.

13

Nag̱aula Ni Jesus Ang Yang Pagtuuan Ang Atiang Pinakalusu Magew̱a (13:1-2)

Mateo 24:1-2; Lucas 21:5-6

1 Taa numanyan atiing pagliit na Jesus duun tung palayas yang pagtuuan ang atiang pinakalusu, binugnu ra yang sasang taung nag̱apangugyatan na ang inaning, “Ameey, uay, telengan mu w̱a yang mga batung atiang tinambi-tambi tung mga padir yang balay ang naa. Kadarakul! Pati yang dumang ipinakdeng asan durug katitinlu!” 2 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales, “Midyu agtinluana rang pagteleng tung mga batung atiang darakulu ka man. Piru iugtulu tung nuyu, may uras ang kaw̱utun ang yang mga batung atiang darakulung pinasag̱i ang tinambi-tambi asan, anda rang pisan ay mabutwan pang magsarampaw-sampawan, kung indi, luw̱us dang magkarapanpan tung tanek,” mag̱aning.

Nag̱ipaaman Ni Jesus Tung Nira Yang Mga Kaliwag̱an Ang Dapat Mapasaran Nira (13:3-13)

Mateo 24:3-14; Lucas 21:7-19

3-4 Numanyan atiing duun da tanira na Jesus tung tag̱aytay yang bukid ang atiang durung ayung pag̱aningen ang olibo, ya rag kakarung ti Jesus. Ya rag bandaway nira yang pagtuuan ang atiang pinakalusu ang yag tatalunga duun tung duw̱aling bukid. Numanyan namagpalenget da tung anya na Pedro, na Santiago, na Juan, may ti Andres. Atiing tanira ra ilem ang lima, namagtalimaan da tung anyang mag̱aning, “Ameey, pakdekayami ka kung sanu pa magkamaning da ta maning tiang nainambit mu nungayna? Unu pang pruibaay ang sarang tandaan yamen ang makali rang magkarainabu yang tanan ang atia?” 5 Atii, dayun dang nag̱impisa ti Jesus ang nagpamadbad tung mga isip nirang mag̱aning, “Mangamanamu ta mupia ang para indiamu madayaan ta dumang mapatalang. 6 Ay kipurki durung magluang mag̱ambu ang tanya unu ya ra yuung pag̱aningen ang Cristo ang pagkatapus durung taung magkaradayaan nira. 7 Dispuis pa kung magngel mi ra nganing yang gulu yang paggiriraan ubin mabalitaan mi ra ka nganing yang mga gira duun tung duma-rumang rugal, indiamu ilem magpakataranta. Ay kipurki dapat ang magkarainabu yang mga maning tia, piru indiamu ilem maglaum ang yang magdasun ya ra yang uras ang ipagtapus yang Dios tung panimpung naa. 8 Ag̱aningenamu yeen ta maning tia ay yang magkarainabu, nasyun may nasyun magsuruayan ang maggiriraan. Dispuis may magpanaw ang mga yegyeg tung duma-rumang banwa pati mga panuw̱uk ya ka. Yang kaalimbawaan yang mga bag̱ay ang atia kung magkarainabu ra nganing, maning pa tung primirung pagpasiit-siit yang baw̱ay ang paranganaen da. Yay dapat ang mamagtukaw baklu pa kaw̱utay yang baklung panimpu.

9 “Ta yamu, mangamanamu ay deepenamung idimanda tung mga usgadu. Duunamu ka paburdunay yang pamagmaepet-epet tung mga pagsaragpunan nira mismu. Kung kaisan guyuranamung patalungaen tung mga gubirnadur may tung mga adi pa natetenged tung pagkererengen mi tung yeen. Asanamu ra nga pakdulay ta lugar ming magpaingmatuud tung nira natetenged tung yeen. 10 Asta yang tanan ang mga nasyun tung bilug ang kaliw̱utan, dapat kang pampakaw̱utan yang Matinlung Balita natetenged tung yeen baklu kaw̱utay yang uras ang ipagtapus yang Dios tung panimpung naa. 11 Kung deepenamu ra nganing ang idimanda tung mga usgadu, indiamu ra ilem magpakabegbeg ta mga kulu mi kung unu pay ituw̱al mi, kung indi, kumpurming unu pay ipaisip tung numyu tung mga uras ang atia, ya ray ibitala mi. Ay kung unu pay ibitala mi, belag̱an numyung sadiling pasamintu, kung indi, ya ra ipaisipay tung numyung ipabitala yang Espiritu Santo. 12 Maning taa yang mainabu tung sam pamilya. Kung tinu pay mananged tung Matinlung Balita natetenged tung yeen, ya ray demtan yang mga putul nang idangep tung usgadung ipaimatay. Ang kaisan ya ra kay buaten yang sasang amaen tung mga ana nang namagpasirung da tung yeen. Ang kaisan, kung yang mga ginikanan ya ray namagpagaem da tung yeen, ya ra kay batukan yang mga ana nirang ipaimatay. 13 Dispuis pa, demtanamu ka ta maskin tinu pang tauay arangan da ilem tung yeen ang nag̱akegngan mi. Piru kung tinu pay magpatenten yang isip nang magpadayun ka enged tung pagtaralig̱en na tung yeen, maskin imatayen pa, indi ra maunu pa yang kalibrian nang ipinakdul da yang Dios tung anya,” mag̱aning.

Nag̱ipagpaaman Ni Jesus Natetenged Tung Kaliwag̱an Ang Kumaw̱ut Tung Uri Ang Inding Pisan Mapasiring-siringan (13:14-23)

Mateo 24:15-28; Lucas 21:20-24

14 Mag̱aning ti Jesus ang nagpadayun yang bitala na, “Tung mga uras ang atiang nag̱ianingu, maita mi ra yang sasang pagpadamang ang makalalaway ang pisan ta isip ang ya rag bebtang tung puistung sagradu ang dapat da rin ang indi pabtangan*. (Yuung ti Marcos ang nagsulat, may yeen kang gesyeng isaleet ang para ipaetaru tung numyung mga manigbasa. Ipasanag mi tung mga taung pamamati kung unu pay linegdangan yang mga bitalang atia.) Purisu kung maita mi ra nganing tia, kumpurming tinu pay pagtinir tung sinakepan yang Judea, kaministiran magpalaksu rang lag̱i duun tung kabukiran. 15 Kung tinu pay kaw̱utan yang uras ang atia ang asan dag kakarung tung sagpaw yang balay nang pagpalimasmas†, kaministiran ang indi na ra kanugunun yang mga ekel-ekel na duun tung kakleran ang maning eklan na pa, kung indi, diritsyu ra ilem ang magpalaksu. 16 Ya ka yang taung duun da kaw̱utay tung kaluakan na, indi na ra ka balikan yang panlamig na duun tung balay na. 17 Kanugun yang pagkabetang yang mga matung may yang mga talaana tung uras ang atia. 18 Mag̱ampuamu tung Dios ang indi matuun tung abag̱at yang ipagpalaksu mi. 19 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay natetenged tung uras ang atia kumaw̱ut da yang sasang kaliwag̱an ang durung pisan aglebat. Disti pa tung katebtew̱an ang atiing pag̱imu yang Dios yang kaliw̱utan ang asta ra ilem simanyan, indi pa nag̱apasaran yang kaliw̱utan ta maning tiag lebat. Maskin pa tung uras ang panalungaan, anda ray magdeeg tii. 20 Kung indi nganing padiputun yang Dios yang timpung atia, ya rang ya rang maspuk da rin yang mga tau. Piru alang-alang da ilem tung mga taung pinagpilik na kang lag̱ing mag̱ing mga tauan na, ya ra kay ipagpadiput na. 21 Tung mga uras ang atia, kung aningenamu ra ta mga tau ang ‘Uay, nani ra yang pag̱aningen ang Cristo’ ubin kung aningenamu ka nirang, ‘Uay, takaa ra’, indiamu enged mananged. 22 Nag̱apaamanamu yeen ta maning tia ay tung mga uras ang atia may mamaglua rang mga tau ang ya ray mamag̱ambu ang tanira unu ya ra yuung pag̱aningen ang Cristo. May dumang mamaglua kang mga manig̱imu-imu ta bitala ang ya unu ay bitalang itinuw̱ul yang Dios tung nirang ipalatay buat. May mga pruiba nganing ang maktel ang durug kabew̱ereng ang ipalapus nira ug̱ud pati mga taung pinagpilik yang Dios ang mag̱ing mga tauan na, tag̱aman da ka nirang dayaan kanung kayanan pa ka nira. 23 Purisu ta yamu, mangamanamu ra ta mupia. Tutal pinakdekamu rang lag̱i yeen natetenged tung tanan ang atia baklu magkarainabu,” mag̱aning.

Natetenged Tung Paglekat Ni Jesus Tung Kaliw̱utan (13:24-27)

Mateo 24:29-31; Lucas 21:25-28

24 Mag̱aning ti Jesus ang nagpadayun yang bitala na, “Tung uras ang atiang panalungaan, kung mataklib da nganing yang kaliwag̱an ang atiang durug lebat, maning taa yang magkarainabu ang katulad ka tung napabtang tung kasulatan:

‘Yang kaldaw mangiklep da, pati yang bulan indi ra ka manadlaw.

25 Asta yang mga dumakel magkarataktak da. Bilang yang tanan ang bag̱ay tung kalangitan papagwaldangen da yang Dios tung dating pagkarabetangen nira,’ mag̱aning.

26 Tung uras ang atia, yuung pag̱aningen ang ‘Maninga Tau’, maitaw ra yang mga tau ang yuug sasaay tung panganud ang yuu kag dawalay nirang duru rag kasusulaw yang pagkabetangung paggaraemen. 27 Dayunaw ra kang manuw̱ul tung mga angil ang mamagliliw̱utun da tung bilug ang kaliw̱utan ug̱ud panagpunun da nira yang tanan ang mga tauanung kumpurming pinagpiliku kang lag̱i ang duun mamanliit tung maskin ay pang kabiw̱init-binitanay yang kaliw̱utan,” mag̱aning.

Yang Magkarainabu Tung Uri Nag̱ipananglit Ni Jesus Tung Panguruk Yang Ayung Pag̱aningen Ang Igus (13:28-31)

Mateo 24:32-35; Lucas 21:29-33

28 Numanyan, mag̱aning ti Jesus ang nagpadayun yang bitala na, “Pamaresmesan mi ra kanay ta mupia yang pananglitung naa natetenged tung ayung igus. Kung manguruk da nganing, nag̱aintindian ta rang makali rang kumaw̱ut yang tagkinit. 29 Maning ka tia yang kaalimbawaan yang mga bag̱ay ang atiang nagkarasambitu ta nungayna. Ta yamu, kung maita mi ra nganing ang pagkarainabu ra, asan da ngaintindiay mi ang alenget da yang uras ang makaliaw rang maglekat. 30 Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, baklu magkarapatay yang kadaklan ang mga masigkanasyun ta simanyan, kung nagkarainabu ra yang tanan ang atiang inulaw ta nungayna. 31 Matunaw yang kalangitan may yang katanekan, piru yang kumpurming nag̱ibitalaw indi ra ka enged ang pisan matunaw,” mag̱aning.

Anday Nag̱akdek Kung Unu Pang Kaldaway Ang Ipaglekat Ni Jesus, Kung Indi, Ultimu Ilem Ti Ama (13:32-37)

Mateo 24:36-44

32 Numanyan mag̱aning ti Jesus ang nagsugpat yang bitala na, “Ug̱aring ilem, kung unu pang kaldaway ubin kung unu pang urasay yang ipaglekatu, anday nag̱akdek, maski yang mga angil duun tung langit, maskin yuu pang pag̱aningen ang Ana Yang Dios, kung indi, ultimung nag̱akdek ti Ama ilem. 33 Purisu mangamanamu ig papabtikamung pirmi ay indi mi nag̱akdekan kung sanu pa kumaw̱ut yang uras ang atia. 34 Yang kaalimbawaan na tia maning pa tung sasang taung magdistinu duun tung dumang lugar. Baklu magliit tung balay na, pamiaran na yang mga turuw̱ulun nang mamag̱erekelen tung tanan ang prupidad na. Sasa may sasa tung nira sinagpiaray na ta anya-anyang ubraen. Pati yang purtiru, linalangan na kang pirming magpaabtik tung ipaglekat na. 35 Purisu papabtikamung pirmi, ay indi mi nag̱akdekan yang uras ang ipaglekatu ang yuu manulad da tung may balay ang atia. Ay indi mi makdekan kung tung apun-apun, u kung tung tenganan ta law̱ii, u kung tung panuluk yang manu, u kung tung pandiklat da yang sag̱iid. 36 Nusias kaw̱utanamu yeen ta inali ang yamu pagpaw̱aya-w̱aya tung ipiniaru tung numyu. 37 Yang nag̱ianingung naa tung numyung epat simanyan, nag̱ianingu ka tung tanan ang mga tauanu ang yamung tanan pirmiamung papabtik tung ipaglekatu,” mag̱aning.

14

Yang Mga Pari Pamagplanu Ra Kung Ya Pa Ag̱aring Mapadeep Nira Ti Jesus (14:1-2)

Mateo 26:1-5; Lucas 22:1-2; Juan 11:45-53

1 Taa numanyan, magpanaw pa ta duruang kaldaw baklu kaw̱utay yang uras ang ipag̱iapun nira yang pag̱aningen ang Taklib ang yay pag̱impisada yang pistang pag̱aningen ang Nag̱ipamangan Ta Tinapay Ang Indi Pinaliskag. Yang mga paring atiang arabubwat ta katengdanan may yang mga sag̱ad tung mga katuw̱ulan pamagdilem da ta matinlung idya ang para mapadeep nira ti Jesus ang anday durung taung makdek ang pagkatapus ipaimatay ra nira dayun. 2 Mag̱aning tanirang pamagkeresen, “Indi ta ilem ituun tung pista. Muya magkagulu yang mga tau,” ag̱aaning.

Ti Jesus Nag̱abukbukan Yang Sasang Baw̱ay Ta Paamut (14:3-9)

Mateo 26:6-13; Juan 12:1-8

3 Taa numanyan, ti Jesus tanya duun tung Betania tung balay ni Simon ang yang tukaw may dispirinsia na pa rin tung ulit nang makamamansa. Atiing pagpakigsaru* ra ti Jesus, may sasang baw̱ay ang nagpakled ang may ekel nang midyu tung prasku ang yay punuk ta paamut ang pag̱aningen ang nardus ang durug kamaal ig pag̱as. Numanyan pagpungak na yang parabtangan ang atia, dayun na rang ibinukbuk yang paamut tung kulu ni Jesus. 4 Numanyan yang mga kasadu ni Jesus ang duma namagpakulain da ang namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Ayw̱at ginasta na ra ilem yang paamut ta maning tia? 5 Abaa, kung ya pa rin ipaalangay na tia, naita pa rin ta mga tulung gatus ang nigal ang salapi†. Napamakdul-pakdul pa rin tung mga maliliwag̱en.” 6 Numanyan ti Jesus ya ray nagbitala ang mag̱aning, “Paw̱ayaan mi ra ilem asan. Ayw̱at nag̱apaliwag̱an mi? Durug tinlu yang binuat nang naa tung yeen. 7 Ay kung natetenged tung mga maliliwag̱en ang atiang nag̱aisip mi, maskin unu pang urasay, mataw̱angan mi, ay taang pirmi. Piru ta yeen, belag̱an ang mag̱aning ang maskin sanu pang urasay ang taanaw ang pirmi tung numyu. 8 Binuatanaw rang lag̱i anya ta nasarangan na. Ay tung pagbukbuk na yang paamut ang naa tung yeen, yang kaalimbawaanu maning pa tung patayaw rang lag̱i ang pagkatapus sinimpananaw rang lag̱i anyang pinaamutan ang para ilg̱uraw ra tung leyang. 9 Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, tung maskin ay pang banwaay tung bilug ang kaliw̱utan ipagpakaw̱ut yang Matinlung Balita natetenged tung yeen, yang binuatan yang baw̱ay ang naa tung yeen mabalita ka tung mga tau ug̱ud ya ray mademdeman nira tung anya,” mag̱aning.

Pagprisintar Ti Judas Tung Mga Pari Ang Tanya Ray Magpadeep Tung Ni Jesus (14:10-11)

Mateo 26:14-16; Lucas 22:3-6

10 Taa numanyan, ti Judas ang Iscariote ang yay sam bilug tung sam puluk may durua nga tauan ni Jesus, anday dumang binuat na, nag̱angay ra duun tung mga paring atiang arabubwat ta katengdanan ay gustu na ang ti Jesus iintriga na tung pudir nira. 11 Pagkagngel nira yang gustu na, namagkalipay ra ta duru. Dayun dang namagpangaku tung anya ang pakdulan nira ta kuarta. Purisu numanyan ti Judas ang naa, dayun dang nag̱impisang nagbantay ta ketat ang para may lugar nang magpadeep tung ni Jesus.

Pagpasimpan Ti Jesus Tung Pagsilibra Nira Tung Pistang Pag̱aningen Ang Taklib (14:12-21)

Mateo 26:17-25; Lucas 22:7-13, 21-23; Juan 13:21-30

12 Taa numanyan, kuminaw̱ut da yang primirung sug̱ud yang Pistang Nag̱ipagpangan Ta Tinapay Ang Indi Pinaliskag. Ya ra kay kaldaw ang nag̱ipagdasag nira tung mga karnirung ipagsera nirang mamagsilibra tung Pistang Taklib. Tung kaldaw ang atii, namagpalenget da tung ni Jesus yang mga taung atiang nag̱apangugyatan nang namagtalimaan tung anyang mag̱aning, “Ariami pa w̱asung balayay magsimpan yang iapun tang para silibraen ta yang pistang naang Taklib?” mag̱aning. 13 Numanyan dayun dang nanuw̱ul ti Jesus tung mga aruman nirang durua nga tauan ang mag̱aning, “Mag̱angayamu ra kanay duun tung siudad. May sasang laliing mabag̱as ming pagsakan ta tiw̱ud ang punuk ta wai‡. 14 Ya ray nuntun mi. Kung ay pang balayay nga pakled, yamu ra ag̱aaning tung taung may balay, ‘Yami, minangayami ra ilem taa, ay yang tuyun ni Ginuu tang pagturuldukanen tung yaten, itulduk mu unu tung yamen yang kuartung pagyapunan nang magsilibra tung pistang naang Taklib, kasiraanami ra ka unung nag̱apangugyatan na.’ 15 Atia, itulduk na tung numyu yang kuartung dakulu duun tung yadwang gradu yang balay na ang simpan da ka yang tanan ang garamiten ang tutal kaministiran ta. Duunamu ra magsimpan yang iapun ta,” mag̱aning. 16 Numanyan dayun da ka man ang nagliit yang duruang atiang nansiangay duun tung siudad. Pagkaw̱ut nira duun, yang tanan ang atiang sinambit ni Jesus tung nira, ya ra kang pisan ay kinaw̱utan nira. Purisu dayun da ka man ang namagsimpan tanira yang iapun nirang mamagsilibra tung Pistang Taklib.

17 Pagkatapus ta pagsimpan nira, dayun dang namagbalik tung ni Jesus. Numanyan atiing panlikarem da yang kaliw̱utan, minangay ra ti Jesus duun tung balay ang atii, kasiraan da ka tanira yang mga taung nag̱apangugyatan nang sam puluk may durua. 18 Atiing pagsararuan da tanira, nagbitala ra ti Jesus tung nirang mag̱aning, “Iugtulu tung numyu, may sam bilug tung numyung pagpakigsadu tung yeen ang maning pa tung sasang matinlung ungkuyu ang ya pay magtraidur tung yeen§,” mag̱aning. 19 Numanyan yang mga aruman na, pinamungaw ang nangagngel. Purisu masigtalimaan tanira tung anyang mag̱aning, “Belag̱an ka siguru yuu, anu?” 20 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Anday dumang magtraidur tung yeen, kung indi, ya ra yang sam bilug tung numyung sam puluk may durua ang pagpakidengan ka pa man tung yeen ang pagtekme tung sera. 21 Kung tung bag̱ay, yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, imatayenaw ka man ang katulad ka tung naula natetenged tung yeen ang napabtang ka tung kasulatan. Piru yang taung magtraidur tung yeen, ya ray nag̱apanganugunanu ta mupia. Ay kipurki durug lebat yang talungaen na tung uri. Mas maayen pa rin ang indi ra ilem ipinangana,” mag̱aning.

May Sasang Nag̱atukud Ni Jesus Ang Para Yay Ipausuy Na Tung Mga Tauan Nang Mamagdemdem Tung Anyang Nagpakugmatay (14:22-26)

Mateo 26:26-30; Lucas 22:14-23; 1 Corinto 11:23-25

22 Taa numanyan, atiing sigi-sigi ra yang pagsararuan nira, ti Jesus namisik da ta tinapay ang ya ray pinasalamatan na tung Dios. Pagkatapus, dayun na rang pinagpingas-pingas ang ipinarawat tung mga tauan nang mag̱aning, “Ia, ya ra taang tinanguniu,” mag̱aning. 23 Pagkatapus dayun dang namisik ta sam basung binu ang ya si kay pinasalamatan na tung Dios ang pagkatapus dayun na rang ipinarawat tung nira. Numanyan ya ray pinagbereles-belesan nirang tanan ang ininem. 24 Ag̱aaning ti Jesus ang nagpasanag, “Atia ya ra ka taang dug̱uung ipaturuku ang para ya ray magpabaked tung sasang pagpakigpaig̱u nang pinangakuan na ug̱ud asan da nga tapnayay na yang dakeleng mga tau. 25 Iugtulu tung numyu, ultimu ra ilem taa yang panginemu ta binung maning taang nag̱ipagsilibra ta tung pistang naa. Piru kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagpabistu ra enged ang pisan yang Dios yang paggaraemen na, magpakasadyaw ra tung tanan ang kaayenan na ang yay maning pa tung sasang igmenu sing baklu,” mag̱aning. 26 Pagkatapus ta pag̱iriapunan nirang atia, dayun dang namagkantang namagdayaw tung Dios. Pagkatapus nira ta pagkanta, dayun dang namaglampud ang namagpanaw ampir duun tung bukid ang atiang durung mga ayung pag̱aningen ang olibo.

Nag̱aula Ni Jesus Ang Yang Mga Tauan Na Mamamalpas Da Tung Anya, Maskin Pa Ti Pedro, Ya Ka (14:27-31)

Mateo 26:31-35; Lucas 22:31-34; Juan 13:36-38

27 Numanyan atiing pamagpanaw ra tanira, napagbitala ra ti Jesus tung nirang mag̱aning, “Yamung tanan, maplekanamu ra ta ipagtalig mi tung yeen, ay mamatuuranita ra yang sasang ipinananglit yang Dios ang tukaw ang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

‘Ilug̱utu ra yang manigpastur ang imatayen da ang pagkatapus magkarawasak da ka ilem yang mga karniru na,’ mag̱aning*.

28 Piru maskin pang maning tii ay mainabu, kung pabungkarasenaw ra nganing yang Dios, magtukawaw ra tung numyu duun tung Galilea.” 29 Mag̱aning ti Pedrong nabnga, “Maskin yang kadaklan maplekan da ta ipagtalig nira tung nuyu, piru ta yeen, indiaw ka enged maplekan!” 30 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Aa Pedro, iugtulu tung nuyu, numaan ang law̱iing naa, baklu ra manuluk yang manu ta madua, maklua rang mag̱ingwara tung yeen.” 31 Atii, nagpatireg̱es ti Pedrong nagtuw̱al, “Maskin ipaunungaw pa tung nuyung imatayen, talagang indiaw ra ka enged mag̱ingwara tung nuyu,” mag̱aning. Asta yang kadaklan ang mga tauan ni Jesus, maning ka tia yang nagkaraaning nira.

Yang Nag̱ipag̱ampu Ni Jesus Natetenged Tung Pinitinsiang Atiang Nag̱atalunga Na (14:32-42)

Mateo 26:36-46; Lucas 22:39-46

32 Taa numanyan, atiing pagkaw̱ut nira yang mga taung nag̱apangugyatan na duun tung lugar ang paggug̱uuyan tung Getsemane, napagbitala ra ti Jesus tung nirang mag̱aning, “Taanamu ra ilem kanay ngarung. Ay mag̱ampuaw pa,” mag̱aning. 33 Numanyan yang ingkelan nang pinanunut, ya ra na Pedro na Santiago may ti Juan. Numanyan ti Jesus pagkelbaan da ta duru ig nag̱aliwag̱an da ta mupia ta pag̱isip. 34 Mag̱aning tung mga aruman na, “Ag̱ampayanaw ra ta kapungawung duru. Arus pa ilem muntuk yang linawaw. Taanamu ra ilem kanay mag̱elat ang magpakipulaw,” mag̱aning. 35 Numanyan nagpatukaw-tukaw ra ti Jesus ta gesye, ya rag papadagpa agpapadagpa tung tanek ang nag̱arampuen ang kung maimu ilem, ipaluas da tanya yang Dios tung uras ang atiang lain ang nag̱atalungaan na. 36 Mag̱aning yang pag̱arampuen na, “Aay Amaw, sarangan mu yang tanan. Ipataklib mu ra ilem tung yeen yang lain ang naang nag̱atalungaw. Piru maskin pang nag̱apagbitalaw ta maning tii, belag̱an yang yeen ang kalelyag̱an ay matuman, kung indi, yang nuyu,” ag̱aaning. 37 Numanyan pagbalik na tung mga aruman nang tulu, kaw̱utan na, naa pala mga elek da. Purisu dayun na rang inaning ti Simon Pedro ang, “Abaa, ba tia, Simon, elek mu rang elek! Maskin sang uras da ilem, india ka enged nasarang ang nagpakipulaw? 38 Magpulawamu ra ta ustung mag̱ampu ug̱ud indiamu madeeg̱an ta tuksu. Tung bag̱ay, nag̱askeanu ka ang durung kalelyag ming mag̱usuy tung kalelyag̱an yang Dios. Piru nusias ilem dereeg̱enamu pa yang kaluluw̱ayen mi,” mag̱aning. 39 Utru si, nagpaalawid-lawid si ti Jesus ang nag̱arampuen sing uman ang pariu ka tung ipinag̱ampu na ta nungayna. 40 Pagkatapus pagbalik na si tung mga aruman nang atia, kaw̱utan na, mga elek si ka enged, ay dereeg̱en da yang puyat nirang duru. Pagkapuaw na tung nira, nanganganga ra ilem ang nangateleng tung anya. 41 Numanyan tung yaklung balik na tung nira, dayun na rang inaning, “Ba tia, elek mi rang elek! Ustu ra tiang pamaenay mi! Kinaw̱ut da yang uras ang yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, iintrigaw ra tung pudir yang mga taung malalain. 42 Ala, magbungkarasamu ra ay magpanawita ra. Uay, naa ra yang pagtraidur tung yeen,” mag̱aning.

Yang Pagpadeep Ni Judas Tung Ni Jesus (14:43-52)

Mateo 26:47-56; Lucas 22:47-53; Juan 18:3-12

43 Numanyan, atiing indi pa nganing nag̱atapus ta pagbitala ti Jesus, asan da ka man nakaw̱ut ti Judas ang sasa ka pa man tung nirang sam puluk may durua ang nag̱apangugyatan na. Sam paluyug̱an da tanira yang mga taung buntun ang pamag̱ekel-ekel ta mga geed may mga palu. Ay pinanuw̱ul da yang mga paring arabubwat ta katengdanan, kasiraan da ka tanira yang mga sag̱ad may yang mga pamagpakigmaepet tung banwa. 44 Atii pala, yang pagtraidur ang naa, may sinyas ang ipinaske na rang lag̱i tung mga kaarumanan na ang mag̱aning, “Kung kumaw̱utita ra nganing duun, yang taung ara-araanu, mag̱aningamu ya ra tia. Deepen mi rang lag̱ing eklan duun tung namanuw̱ul tung numyu. Bantayan mi ta mupia!” ag̱aaning. 45 Purisu tung pagkaw̱ut ni Judas duun, diritsyu rang nagpalenget tung ni Jesus ang nagbugnu tung anyang mag̱aning, “Mupiang law̱ii asan, Rabbi!” ag̱aaning. Pagkatapus dayun na ra ka man ang inara-araan. 46 Pagkaara-ara na, diritsyung lag̱ing pinggesan yang mga kaarumanan ni Judas ang dineep. 47 Atii may sam bilug ang yag kekdeng asan ang ya ray napanlaw̱ut yang geed nang napanibat tung turuw̱ulun yang paring pinakalandaw ang pagkatapus yang talinga na ya ray nalampung. 48 Numanyan ti Jesus dayun dang nagbugnu tung mga taung atia ang mag̱aning, “Ayw̱a, yuu sasang ribildi ang yuu rag sulungay mi ta mga geed may mga palu ang para madeepaw numyu? 49 Kaldaw-kaldaw pagturuldukanenaw duun tung palayas yang pagtuuan ang pinakalusu ang pagkasira-siraanita ra ka. Ang pagkatapus indiaw pa ka enged dineep mi. Piru nag̱askeanu ang nagkamaninganaw ra ta maning taa ug̱ud magkamatuud da yang napabtang tung kasulatan natetenged tung yeen,” mag̱aning. 50 Numanyan tanirang tanan ang mga taung atiang nag̱apangugyatan ni Jesus, ya ra ka ilem mamamutwan tung anyang namaglalaksuan da. 51 Duun may sasang kaw̱ataan ang pagpakignunut ka tung ni Jesus. Yang sulaminting pag̱asuut na ya ra ilem yang kuklun ang inamben na. Yang taung atia ya ra ka rin ay tinag̱aman nirang dineep. 52 Piru ya ra nga puklut ang napalaksu ta luas ang yang aw̱el ang inamben na ra rin, ya ra butwanay na tung kalima nira.

Magbistaen Da Ti Jesus (14:53-65)

Mateo 26:57-68; Lucas 22:54-55; Juan 18:13-14

53 Taa numanyan dayun dang ginuyuran nira ti Jesus duun tung balay yang paring pinakalandaw. Ay duun kang lag̱i pamagsaragpun yang tanan ang mga paring arabubwat ta katengdanan kasiraan da ka yang mga pamagpakigmaepet may yang mga sag̱ad. 54 Numanyan ti Pedro tanya, ya ra ilem manikad tung ni Jesus, piru atii ra tung kauri-urian da ilem ang pisan. Numanyan pagkaw̱ut na duun tung balay ang atia, dayun dang nagpakled tung plasa-plasa na ang nagpakigkarung da tung mga guardiang pamamarang tung apuy. 55 Numanyan duun tung kakleran, yang mga paring arabubwat ta katengdanan may yang kadaklan ang mga kaarumanan nirang pamagpakigmaepet ka, ya ray pamagdilem ta mga taung magpetel ta malain tung ni Jesus ang para ya ray padatelan nirang mamagsintinsia tung anya ang dapat ang ipaimatay. Piru anday pruibang bastanting naita nira. 56 Tung bag̱ay, dakeleng sistigus ang namagpetel ta kasalanan tung ni Jesus. Dipirinsia ilem, indi magturunu yang bitala nira.

57-58 Numanyan may duma asan ang nansikdeng dang namagsistigus ta kabuklian ang kuntra tung ni Jesus ang mag̱aning, “Yang taung atia nagngel da yamen ang pag̱aning ang tanya unu ay manggew̱a tung pagtuuan tang pinakalusung binuat ka ilem unu ta mga tau ang pagkatapus tung seled ilem tulung kaldaw, pakdengan na si unu ta baklu ang belag̱an unu pastikular ang ubra ta tau,” ag̱aaning†. 59 Piru maskin pang maning tii yang nag̱ibangdan nira tung anya, indi ka enged nagturunu yang bitala nira.

60 Numanyan dayun dang kumindeng yang paring pinakalandaw tung katalungaan nirang tanan ang nagtalimaan tung ni Jesus ang mag̱aning, “Ta, anday matuw̱al mu tung nag̱ibangdan nirang atia tung nuyu?” 61 Piru ti Jesus indi nagliing-liing. Purisu dayun sing tinalimaan yang pari, “Unu pa? Matuud ang yawa yang pag̱aningen ang Cristo, bilang yang Ana yang Dios ang pag̱aningen?” 62 Mag̱aning ka Jesus ang minles, “Ee, yuu ka man tia. Ig tung dumang uras, yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, maitaaw ra numyung tanan ang yuug kakarung tung tepad yang Dios ampir tung tuu na ang pagkatapus kung maglekataw ra nganing taa, maitaaw ra ka numyung yuug sasaay tung panganud ang liit tung langit‡.” 63 Pagkagngel yang paring pinakalandaw tia, anday dumang binuat na, ya ra bakbakay na yang aw̱el nang pag̱asuut na ay nasilag da ta duru tung itinuw̱al ni Jesus ang atia. Mag̱aning tung mga kaarumanan na, “Ta, ministir pang magdilemita pa ta sistigus? 64 Nagngel mi ra kang pagtiwakaw tung pagkadios yang Dios. Ya pa ag̱ari yang disisiun mi tung taung naa?” Numanyan tanirang tanan namagsintinsia ra tung anya ang bag̱ay ang pisan tung anyang ipaimatay ra ilem. 65 Numanyan pagkasintinsia nira tung anya ta maning tia, dayun dang linawayan yang duma. Dayun da nirang pinedengan ang pagkatapus pinagtaraw̱angan da ka nira ta suntuk. Kada suntukun nira, aningen pa nirang, “Ta, atiing bantug da ang yawa unu yang pag̱aningen ang Cristo, abir, pintuen mu kanay kung tinu pa atiang nagtigbak tung nuyu!” Pati yang mga guardia asan, pinagtaraw̱angan da ka nira ta dapal.

Yang Pag̱ingwara Ni Pedro Tung Ni Jesus (14:66-72)

Mateo 26:69-75; Lucas 22:54-62; Juan 18:15-18, 25-27

66 Balikan ta ra kanay ti Pedro duun tung aranek tung plasa-plasa yang balay. Numanyan may sasang baw̱ay ang turuw̱ulun yang paring atiang pinakalandaw ang ya ray nagpalenget tung anya. 67 Pagkaita nang pamarang tung apuy, dayun na rang pinateek-teekan ta mupia ang inilala ang pagkatapus dayun na ra kang binugnung inaning, “Eey, midyu yaway sasang aruman ni Jesus ang nakaang tag̱a Nazaret!” 68 Pagkagngel ni Pedro tia, dayun dang nag̱ingwara ang mag̱aning, “Indi ilem nag̱aintindianu kung unu pay gustu mung ianing,” mag̱aning. Pagkatapus dayun dang nagpauman ang nagpaampir duun tung may purtang pagluluaan tung karsada. Atii may manung nanuluk da. 69 Pagkaita si yang turuw̱ulun ang atia tung anya, dayun dang nag̱ugtulun tung mga taung kemdengan asan ang mag̱aning, “Yang taung atia talagang sasang aruman na.” 70 Atii, nag̱ingwara si ti Pedro. Buay-w̱uay si ta gesye, binugnu si yang mga taung atiang kemdengan asan ang inaning, “Eey, kamatuuran ka man ang yaway aruman na ay kipurki yawa sasang Galileanena ka!” 71 Atii, dayun dang nanumpang mag̱aning, “Sistigus tung pagkamatuud yang Dios ang yang taung nakaang nag̱aaning mi talagang indi nag̱ailalaw. Parusaanaw pa yang Dios kung belag̱an matuud yang nag̱ianingung atia!” 72 Pagkaaning na tia, nanuluk si yang manu, bilang madua rang manuluk. Baklu nga demdemay na yang inaning ni Jesus tung anya ta nungayna ang mag̱aning, “Baklu manuluk yang manu, Pedro, maklua rang mag̱ingwara tung yeen ang yuu pala indiaw nag̱ailala mu.” Numanyan pagkademdem na tii, nag̱intra ra tarangiten ang duru ra kang pagsurug̱aten na§.

15

Ti Jesus Nag̱iintriga Ra Nira Tung Ni Gubirnadur Pilato Ang Para Pabistaan Tung Anya (15:1)

Mateo 27:1-2; Lucas 23:1-2; Juan 18:28-32

1 Taa numanyan atiing kaldaw ra, yang mga paring arabubwat ta katengdanan kasiraan da ka tanira yang mga pamagpakigmaepet pati yang mga sag̱ad asta yang tanan ang mga upisialis yang mga Judio, ya ray kali-kaling namag̱urunta-untaan. Pagkatapus anday dumang binuat nira, namagkalalangan da ang ti Jesus gapusun dang para guyurun duun tung ni Gubirnadur Pilato ug̱ud iintriga ra nira tung pudir nang pabistaan.

Yang Pagbista Ni Gubirnadur Pilato Tung Ni Jesus (15:2-5)

Mateo 27:11-14; Lucas 23:3-5; Juan 18:33-38

2 Pagkaw̱ut nira duun tung katalungaan ni Gubirnadur Pilato, kumus ti Jesus pag̱abangdanan dang lag̱i nira ang tanya unu pag̱ambu ang yay Adi nirang mga Judio, dayun dang binista yang Gubirnadur ang inaning, “Ta, unu pay idiklara mu? Matuud ang yawa yang Adi yang mga Judio?” Mag̱aning ka ti Jesus ang tuminuw̱al, “Aa, yawa ka nganing ay pag̱aning,” mag̱aning. 3 Numanyan yang mga paring atiang arabubwat ta katengdanan durung nag̱ibangdan nira tung ni Jesus. 4 Purisu numanyan dayun sing tinalimaan ni Gubirnadur Pilato ang, “Ay tia, india ra matuw̱al? Durug dakel yang nag̱ibangdan nirang atia tung nuyu!” 5 Piru ti Jesus, indi ra kang pisan nagliing-liing. Purisu ya ra kay naberengan ni Gubirnadur Pilato ta duru.

Nag̱ipatug̱ay Ni Gubirnadur Pilato Ti Jesus Tung Kalelyag̱an Yang Mga Tau (15:6-15)

Mateo 27:15-26; Lucas 23:13-25; Juan 18:39-19:16

6 Ug̱aring kada kaw̱utun yang pistang atia, may sa nga prisuan ang pagpalpasan ni Gubirnadur Pilato, ang kumpurming tinu pay ingalukun yang mga tau tung anya. 7 Naa pala tung uras ang atii, may sasang taung nag̱aranan tung ni Barabbas ang nakalabus, kasiraan da ka tanira yang mga masigkaribildi na. Ay atiing pagbatuk nira tung gubirnu, may mga taung pinangimatay nira. 8 Numanyan may mga taung buntun ang namansitakwal asan ang ya ray namag̱ingaluk tung ni Gubirnadur ang palpasan na yang sa nga prisuan ang pariu ka tung nag̱abuat nang takun-takun. 9 Mag̱aning ka ti Gubirnadur Pilatong nagtimales, “Yang Adi ming mga Judio, yay gustu ming palpasanu?” 10 Napagtalimaan da yang Gubirnadur ta maning tii, ay may gustu nang magpabalagbag tung pag̱asikad yang mga paring atiang arabubwat ta katengdanan ay kipurki nadeep na ra kang lag̱i ang anday dumang ipinag̱intriga nira tung ni Jesus tung pudir na, kung indi, yang kimun nirang subra tung anya. 11 Ug̱aring ilem naang mga paring arabubwat ya ray namagpausbung tung kulu yang mga taung atiang buntun ang anday dumang ingalukun nira tung ni Gubirnadur ang palpasan, kung indi, ti Barabbas da. 12 Taa numanyan, pagkaingaluk nira, dayun sing tinalimaan ni Gubirnadur Pilatong inaning, “Ay kung yay palpasanu tia, ay ti Jesus ang naang pag̱aningen ming Adi ming mga Judio, ya ra ilem unyayu?” 13 Atii namangiseg dang namaglelpaken yang mga taung atiang buntun ang mag̱aning, “Ipalansang mu ra ilem tia tung krus!” 14 Mag̱aning si ti Gubirnadur Pilatong nagtimales, “Ayw̱a? Unu pang kasalananay ang binuat na?” Atii, mas pang dinulangan nira yang paglelpaken nirang pamansianing, “Ipalansang mu ra ilem tia tung krus!” ag̱aaning. 15 Numanyan naisip da ni Gubirnadur Pilato ang kung indi na ra pauyunan yang kalelyag̱an yang mga taung atiang buntun, muya yay maliwag̱an na. Purisu anday dumang binuat na, kung indi, ti Barabbas ang atiang nag̱alelyag̱an nira, ya ray pinatuw̱ulan nang palpasan da. Pagkatapus ti Jesus tanya ya ray pinaburdunan* na baklu iintrigaay na tung mga sundalu ang para ilansang da nira tung krus.

Ti Jesus Nag̱atag̱aman Da Ta Intrimis Yang Mga Sundalu (15:16-20)

Mateo 27:27-31; Juan 19:2-3

16 Taa numanyan, dayun dang ingkelan nirang ipinakled tung balay ang dakulu ang yay pag̱istaran yang Gubirnadur. Pagkatapus ginuuyan da nira yang mga kaugpuan nirang mga sundalu. 17 Numanyan yang binuat nira tung anya, pagkaluas nira yang aw̱el na, pinaablan si nira ta aw̱el ang lagwas ang tapel yang kulay na ang midyu tung suruutun ta mga adi. Pagkatapus namangkel da ta mga balag̱en ang kalarangan ang ya ray binuat nirang binakurung ang sinuklub tung kulu ni Jesus, bilang kuruna ta Adi. 18 Dayun dang pinagtag̱aman nira ta saludu-saludung intrimis ang inaning, “Basi pa ra ilem ang malawig ka yang kabui mung Adia yang mga Judio,” ag̱aaning. 19 Pagkatapus dayun da nirang linampesan tung kulu na ta maninga bastun-bastun ang nunut da ka ta paglaway nira tung tinanguni na. Pagkatapus tia, dayun da nirang pinagluud-luuran tung katalungaan na ang purus ilem tung intrimis yang paggaralangen nira tung anya. 20 Numanyan, pagkatapus yang pag̱irintrimisen nirang maning tia tung anya, dayun da nirang linuas yang aw̱el ang atiang tapel ang pagkatapus yang dating aw̱el na, ya si ay ipinasuut nira tung anya. Pagkatapus tia, dayun da nirang ginuyuran ang para ilansang da nira tung krus.

Yang Paglansang Nira Tung Ni Jesus Tung Krus (15:21-32)

Mateo 27:32-44; Lucas 23:26-43; Juan 19:17-27

21 Taa numanyan, tung paglua nira tung siudad, may sasang taung napanawan nirang duun liit tung lua yang siudad ang ya rag papakled. Ya ray pinagreg̱es nirang pinapagsakan yang kaw̱ala yang krus ang pag̱asakan ni Jesus. Yang taung atia, nag̱aranan tung ni Simon ang tag̱a Cirene ang yay tatay ni Alejandro durua ni Rufo†. 22 Numanyan ginuyuran da nira ti Jesus duun tung sasang lugar ang naggug̱uuyan tung Golgota ang yang linegdangan yang aran na ay kulu ta taung patay‡. 23 Numanyan tinag̱aman da nirang paigmen ta binung linaktan ta pag̱aningen nirang mira ang yay pandisimular tung siit, piru pinangindian na§. 24 Pagkatapus dayun da nirang linuasan yang mga aw̱el na ang pagkatapus ilinansang da nira tung krus. Pagkalansang nira, dayun dang namagburunutan ang para maintindian da kung unu pang pidasuay ta mga aw̱el ni Jesus yang maeklan nira sasa may sasa. 25 Yang uras ang ipinaglansang nira tung anya mga alas nuibing timpranu. 26 Dispuis may karatula ang sinulatan kung unu pay nag̱ipagbangdan tung anya. Yang isinulat asan ya taa: “Yang Adi yang mga Judio.” 27-28 Dispuis may durua ka nga ribildian ang iginapil yang mga sundalung ipinanlansang ka tung durua nga krusan ang ipinakdeng tung binit ni Jesus ang nagtimbang*. 29-30 Numanyan may mga taung pamagtaraklib-takliw̱an asan ang ya ray pamagkeyeng-keyeng ang pamagtag̱am ta insultu tung ni Jesus ang mag̱aning, “Ta, yawang manggew̱a yang pagtuuan tang pinakalusu ang pagkatapus pakdengan mu si ka ta baklu tung seled ilem tulung kaldaw, abir, ilibri mu ra yang sadili mung maglampud asan tung krus†!” 31 Asta yang mga paring atiang arabubwat ta katengdanan may yang mga sag̱ad, ya ka, namagtag̱am da ka ta insultu tung anyang namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Yang duma ipinampalibri na, piru yang sadili na indi na ra pala masarangan ang ilibri. 32 Atiay pag̱aningen ang Cristo ang yay Adi yang nasyun tang Israel? Kaministiran numaan ang lag̱i yag dawalay tang maglampud tung krus ug̱ud asanita ra mananged tung anya,” mag̱aning. Pati yang mga ribilding atiang durua ang ipinagngan tung anyang ipinanlansang tung mga krus, namagtag̱am da ka ta insultu tung anya.

Natetenged Tung Pagpakugmatay Ni Jesus (15:33-41)

Mateo 27:45-56; Lucas 23:44-49; Juan 19:28-30

33 Taa numanyan atiing kereng da yang kaldaw, nangiklep da yang intirung banwang atii. Baklu ngaulikay yang sadlaw na ang mga pag̱alas tris da yang apun. 34 Tung uras ang atii, ti Jesus napagkendal da ta tudu ang mag̱aning tung bitala yamen ang Hinebreo, “Eloi, Eloi, lema sabaktani!” ang yang gustu nang ianing, “Ay Diosu, Diosu, ayw̱a pinaw̱ayaanaw ra ka ilem nuyu tani tung kalainan‡?” 35 Numanyan yang dumang kemdengan asan, pagkagngel nira yang inaning nang atia, ya ra ag̱aningay nira, “Uay, ti Elias§ pala ya ray nag̱apangambayan na!” 36 Atii may sa nga tauan ang lag̱i-lag̱ing naglaksung nangkel ta ipinalebleb na tung binung nangaklem da ang asta tagmak da ta binu. Pagkatagmak da, dayun na rang isinakbet tung tumbung yang maninga tigbaw ang yay itinuluy na tung nganga ni Jesus ay tag̱aman na ra rin ang panutnutun. Pagtuluy na, ya kay pag̱aning na tung mga kaarumanan nang mag̱aning, “Abir, kung angayen pa ni Elias ang tangtangen tung krus,” mag̱aning. 37 Atii nagkendal si ta maknul ti Jesus ang ya ra kay pagkabuntuk yang linawa na. 38 Tung pagkabuntuk yang linawa na, yang kurtinang nag̱ipagsalag̱a tung kuartung pinakasagradu duun tung pagtuuan ang pinakalusu, ya ra nga bakbak tung kasubngan na, manliit tung abwat, utas da ang asta tung sidsiren na. 39 Numanyan duun tung pinakdengan yang mga krus, yang kapitan yang mga sundalung atiang piniaran ni Gubirnadur Pilato, duun agtatalunga tung ni Jesus. Pagkaita na yang pag̱apatay ni Jesus ang nunut da ta kendal, dayun dang nabnga ang mag̱aning, “Yang taung naa talagang Ana Yang Dios*!” mag̱aning. 40 Dispuis duun tung tukaw-tukaw may mga baw̱ay ang pamagpaniid tung tanan ang pagkarainabu. Duun ka tung nira ti Mariang tag̱a Magdala may ti Maria kang sam bilug ang yay nanay ni Santiagong atiang gesye durua ni Joses. Pati ti Salome duun ka†. 41 Yang mga baw̱ay ang atiang tulu, atiing pagliliw̱utun pa ti Jesus duun tung Galilea, ya ray namagpakigduman tung anyang namag̱asikasu tung mga kaministiran na. Duru kang mga baw̱ay ang duma duun ang ya kay namagpakigluyug tung ni Jesus atiing pagdistinu na duun tung Jerusalem.

Nag̱ipalg̱ud Da Yang Tinanguni Ni Jesus Tung Leyang (15:42-47)

Mateo 27:57-61; Lucas 23:50-56; Juan 19:38-42

42-43 Taa numanyan, atiing apun da yang kaliw̱utan, kinaw̱ut da yang uras ang dapat ipagtapus yang mga tau tung tanan ang mga pag̱urubraen nira ang para simpan da tanira tung pagkaw̱ut yang uras ang ipamaenay nira ang ya ray mag̱impisa tung pagkasantek yang kaldaw. Purisu may sasang tau ang tung makali nag̱ulag dang minangay duun tung ni Gubirnadur Pilato. Yang taung atia nag̱aranan tung ni Jose ig tag̱a Arimatea. Duru kang lag̱ing pagpakbat na tung uras ang ipagpalapus yang Dios yang paggaraemen nang magbawi tung nasyun nira. Maskin sasang pagpakigmaepet ang pag̱agalang ka pa man ta mupia yang mga kaarumanan nang mga pamagpakigmaepet tung banwa, pinaiseg na ra ka enged yang isip na ang asta nagpalangaas da ilem ang nag̱ingaluk tung ni Gubirnadur kung maimung itug̱ut na tung anya yang tinanguni ni Jesus ang para kaldaw pa mapalg̱ud dang lag̱i duun tung leyang‡. 44 Numanyan pagkagngel ni Gubirnadur Pilato yang iningaluk ni Jose, nabereng da ta mupia ang ayw̱at kakaling napatay ti Jesus. Purisu dayun na rang pinaguuyan yang kapitan ang atiing piniaran nang magpalansang tung ni Jesus ang pagkatapus tinalimaan na kung patay ra ka man ang matuud. 45 Numanyan pagkasiguru na ra tung kapitan ang patay ra ka man, dayun dang nagkalalangan ang itug̱ut da tung ni Jose yang tinanguni ni Jesus. 46 Numanyan pagkatug̱ut tung anya, dayun dang nangalang ta aw̱el ang kulit ang pira pang yarda ang matitinlu kang klasi. Pagkatapus dayun na ra kang inangayan ti Jesus ang ipinatangtang tung krus. Dayun na rang pinasaw̱ed-saw̱eran yang aw̱el ang atia ang pagkatapus itinuw̱ul na rang ipalg̱ud da duun tung sasang leyang ang ibinangbang tung batung padir. Numanyan pagkapalg̱ud da tung leyang, dayun na rang itinuw̱ul ang paligdan da yang purta na ta batung dakulu ang pinasag̱ing binilug ang ya ray itinakep. 47 Simanyan ti Mariang naang tag̱a Magdala may ti Mariang naang sam bilug ang yay nanay ni Joses pamagpaniid ka ang ay pa ipalg̱uray nira ti Jesus.

16

Natetenged Tung Pagkabui Si Kang Uman Ni Jesus Tung Yaklung Kaldaw (16:1-8)

Mateo 28:1-10; Lucas 24:1-12; Juan 20:1-10

1 Taa numanyan, pagkalampas da yang kaldaw ang nag̱ipamaenay ang atiing Sabadu rang santek da yang kaldaw, ti Mariang naang tag̱a Magdala may ti Maria kang naang sam bilug ang nanay ni Santiago may ti Salome ya ray namangalang ta mga paamut. Yang planu nira, tung pangayag, mamansiangay ra duun tung pinanlug̱uran tung ni Jesus ang para yang paamut ang atia, ya ray ipandasek nira tung aw̱el ang atiang isinaw̱ed-saw̱ed tung tinanguni na. 2 Numanyan atiing pagkapangayag da ang timpranung pisan tung primirung kaldaw tung seled yang sang linggu, bilang kaldaw ta Linggu*, ya ra kay pag̱angay nira duun tung pinanlug̱uran. Yang kaldaw baklu pa ka ilem ang lumimpak tung sag̱iid. 3 Numanyan tung pagparanawen nira, namagkeresen da kung tinu pa kaya ay maaraw̱a nirang magpalig̱id yang batung atiang itinakep tung purta yang leyang ang para mapakleran nira. 4 Numanyan atiing naalenget-lenget da tanira, bandawen nira, naa pala yang batung atia napalig̱id dang napabinit ag̱ad durug dakul ang batu. 5 Purisu tung pagkaw̱ut nira duun, dayun-dayun yang pagpakled nira tung pinanlug̱uran. Pagkapakled nira, may naita nirang sasang midyu kaw̱ataan ang yag kakarung ampir tung tuu nira ang may nag̱asuut nang aw̱el ang langkuy ig nangaklag da ta duru. 6 Numanyan ya ray nagbugnu tung nirang mag̱aning, “Eey, indiamu ra meled. Nag̱askeanu ang yang nag̱asagyap mi taa ti Jesus ang atiang tag̱a Nazaret ang ilinansang tung krus. Pinabungkaras da yang Dios, anda ra taa. Uay, nani ra yang pinagpalw̱ug̱an tung anya. 7 Ta ala, magpanawamu ra. Panganingen mi yang mga taung pinangugyatan na ang tanya nagtukaw ra tung nira duun tung Galilea. Duun da mamag̱irita tanira ang katulad ka tung inaning na tung nirang tan taa pa. Ti Pedro enged yay siguruen ming aningen,” mag̱aning duun yang kaw̱ataan. 8 Purisu numanyan pagkagngel nira yang inaning yang kaw̱ataan, diritsyu ra ka man ang namansilua tanira tung pinanlug̱uran ang namagralaksuan. Pangetab-ketaw̱an da ay natetenged tung pagkabereng nirang subrang alus indi ra kaw̱utun ta pag̱intindi nira. Dispuis tung pagralaksuen nirang pamag̱impurta duun tung mga taung nag̱apangugyatan ni Jesus, anda ray naaning nira tung duma may ruma, ay natetenged pinamangelbaan da ta duru.

Natetenged Tung Pagpailala Ni Jesus Tung Ni Mariang Tag̱a Magdala (16:9-11)

Mateo 28:9-10; Juan 20:11-18

9 [Atiing nagbungkaras da ti Jesus, ang timpranu pang pisan tung primirung kaldaw tung seled sang linggu, bilang kaldaw ta Linggu, yang tingkawan nang pinagpaitaan, ya ra ti Mariang naang tag̱a Magdala ang ya ray pinalayasan na ta pitu nga dimunyuan ang tukaw†. 10 Pagkatapus tia, ti Mariang naa diritsyu rang minangay duun tung dating mga ugpu ni Jesus. Kaw̱utan na tanira, pamagtarangiten ang pamag̱urulimengmengen. Kapurisu dayun dang suminublang ang nagbaw̱alitaen tung nira. 11 Pagkagngel nira yang balita na ang ti Jesus bui ra unu ig sinakep da unu ta mata na, indi ra ilem pinananged nira.

Natetenged Tung Pagpailala Ni Jesus Tung Mga Tauan Nang Durua (16:12-13)

Lucas 24:13-35

12 Numanyan tung pira pang kaldaw, nagpaita ra ti Jesus tung mga tauan nang durua atiing pamagpanaw tanira duun tung lua yang siudad ang Jerusalem. Ug̱aring tung pagpaita na tung nira, indi pa rin nailala nira ay naglew̱ad da yang pagkabetang na. 13 Pagkailala nira ang ya ra ka man ti Jesus, dayun dang nansibalik duun tung Jerusalem ang namagbaw̱alitaen tung mga kaarumanan nirang kadaklan. Piru indi ra ka enged pinananged nira.

Natetenged Tung Panuw̱ul Ni Jesus Tung Mga Tauan Nang Mamagparakaw̱utun Yang Matinlung Balita Natetenged Tung Anya (16:14-18)

Mateo 28:16-20; Lucas 24:36-49; Juan 20:19-23; Mga Binuat-buatan 1:6-8

14 Taa numanyan, tung pangultimung pagpailala ni Jesus, nagpaita tung mga tauan nang atiang sam puluk may sasa atiing pamagsararu ra tanirang tanan. Binasul na tanira natetenged tung pagdiskumpiar nira ang ayw̱at mateg̱as yang mga isip nirang indi namananged tung mga aruman nirang yay naita tung anyang pagkatapus ang pinabungkaras da yang Dios. 15 Pagkatapus dayun na rang sinugpatan yang bitala nang mag̱aning tung nira, “Magliliw̱utunamung magparakaw̱utun yang Matinlung Balita natetenged tung yeen tung tanan ang mga tau tung bilug ang kaliw̱utan. 16 Kumpurming tinu pay magsuku tung yeen ang magtalig yang sadili na ang yang pagtalig nang atia tung yeen ipananglit na yang nag̱adapatan nang magpabenyag‡, ya ray tapnayen yang Dios. Piru kumpurming tinu pay indi ra magsuku tung yeen ang magtalig, tung uri ta kaldaw yay sintinsiaan yang Dios tung kalainan ang asta tung sampa ang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na. 17-18 Dispuis yang kumpurming nagtalig tung yeen, paktelenu ra ang para mapagpalapus ta mga pruibang makabew̱ereng ang mga maning taa. Mapagpalayas tung mga dimunyu ekel tung katengdanan ang ipakdulu tung nira§. Mapagbitala ka tung dumang mga bitalang indi pinag̱aralan nira*. Kung alimbawa mapges tung mga iraw ubin mainem ta may laket nang lasun, indi ra maunu pa†. Kung deenan nira yang may mga laru, asan da ka magmaayen‡,” mag̱aning.

Natetenged Tung Pagpaabwat Ni Jesus Tung Langit May Yang Pagparakaw̱utun Yang Mga Tauan Na (16:19-20)

Lucas 24:50-53; Mga Binuat-buatan 1:9-11

19 Kapurisu numanyan, pagkatapus ni Jesus ta pagbitala tung mga tauan na, dayun dang ingkelan yang Dios duun tung langit. Duun da nagkarung tung ampir tung tuu na ang para kasiraan da tanirang mamaggaraemen. 20 Taa numanyan, yang mga tauan nang atiang nangabutwan, ya ray namagliit duun tung Jerusalem ang namagparakaw̱utun tung maskin ay pang banwaay. Tinaw̱angan ta mupia ni Ginuung Jesus tung pagparakaw̱utun nira ang yang bitalang nag̱ipagpakaw̱ut nira tung mga tau yay pinapruibaan na ang talagang matuud ang liit tung Dios ekel tung mga pruibang mga maning tiang nag̱ipalua nira.]

Yang Sam Bilug Kang Isinulat Ta Duma Tung Dumang Uras Ang Ya Ka Isugpatay Na Tung Isinulat Ni Marcos

[Taa numanyan, mansikaw̱ut yang mga baw̱ay ang atia tung na Pedro, antimanung namagbaw̱alitaen da tung nira yang tanan ang itinuw̱ul yang kaw̱ataan tung nira§. Numanyan tung pira pang kaldaw, ti Jesus mismu ya ray nanuw̱ul tung mga tauan nang mamagliliw̱utun tung bilug ang kaliw̱utan ang para mamagparakaw̱utun tung mga tau yang sagradung bitala ang andang pisan ay kauman-umanan na kung ya pa ag̱aring tanira matapnay yang Dios ang asta tung sampa.]*

* 1:2 1:2 Malakias 3:1

† 1:3 1:3 Isaias 40:3

‡ 1:6 1:6 Yang pag̱araw̱elen ni Juan ta maning tia nagkapariu tung pag̱araw̱elen ni Elias ang sasang manigpalatay yang bitala yang Dios atiing tukaw. Bilang nag̱inatuay tanirang durua, ay ti Juan ya ray nanubli tung katengdanan ni Elias. Duun da nga basaay ta tung Mateo 17:10-13.

§ 1:7 1:7 Atii kanay duun tung banwa nira, yang panguat ta sandalyas yay ubligasyun ta sasang kirepen ang pinakaaranek ang klasi ta ubra. Matapus na ra nganing ta panguat, ug̱asan na ra ka dayun yang kakay yang ag̱alen na.

* 1:34 1:34 Nag̱askean ni Jesus ang kung lugtan nang magbalita ang tanya yang pag̱aningen ang Cristo, sumubra ra yang bantug na ang asta indi na ra matalus yang ipinaubra yang Dios anya. Dispuis pa, indi enged magkabag̱ay ang yang mga dimunyung pamagpakigkuntra tung anya ya pay mamagbaw̱alitaen tung mga tau natetenged tung anya. Yang gustu na tanya ilem ay magpailala tung mga tau kung unu pay palaksu yang pagka Cristo na ang belag̱an ka man pariu tung nag̱alaum yang mga tau.

† 1:43-44 1:43-44 Levitico 14:1-32

* 2:4 2:4 Yang pagbaralayen duun tung nira pinaya, anday sabungan na ig tung sagpaw na ya ray pagpalimasmasan nira ubin pagkeresenan nirang mga law̱ii.

† 2:16 2:16 Yang nag̱apapaktelan nira ay kung tinu pa unu ay magpakisadu tung mga taung mga maning tiang makinasalananen, asan da unu nga saliray yang kasalanan nira ang asta indi ra unu sapten yang Dios.

‡ 2:25-26 2:25-26 1 Samuel 21:1-6

* 3:17 3:17 Ikumpalar tung Lucas 9:54.

† 3:22 3:22 ‘Satanas’ tung bitalang Giniriego, ‘Beelzeboul’ ang yay sasang pangguuy nira atii kanay tung ni ‘Satanas’.

* 4:12 4:12 Isaias 6:9-10

† 4:31-32 4:31-32 Yang mustasa duun tung banwang Israel aparti tung mustasang nag̱iluak taa tung Pilipinas. Yang kaabwat yang ayu na ang asta tung limang depa ang magkapariu tung kaabwat yang malunggay.

* 5:33 5:33 Dinlaan da ay nag̱ademdeman na yang pagkamansadu nang linuaan ta dug̱u ang tung ug̱ali nira atii kanay, bawal ang magpalenget tung aruman nang tau. Yadwa pa muya ginlaan pa ni Jesus natetenged tung pagpalangaas nang atia tung anya.

* 7:2 7:2 Yang pag̱urug̱asen ang atia belag̱an natetenged tung buling, kung indi, natetenged ilem tung rilyun nira. Sagyapen tung Diksyunaryung Diput tung may bitalang pag̱urug̱asen ta kalima.

† 7:7 7:7 Isaias 29:13

‡ 7:10 7:10a Exodo 20:12

§ 7:10 7:10b Exodo 21:17; Levitico 20:9

* 8:15 8:15 Yang pampaleskag inalimbawa na tung nag̱itulduk nira. Ikumpalar tung Mateo 16:12.

† 8:28 8:28 Ti Elias ya kang lag̱i ay nag̱apakbat nang mga Israel bilang ya ray palaskaw yang pag̱aningen ang Cristo. Maayen ang ikumpalar ta tung 11:14.

‡ 8:30 8:30 Mele-mele yang isip ni Jesus ang ipagpailala yang mga aruman na tung mga masigkanasyun nira ang tanya yang pag̱aningen ang Cristo ay natetenged yang pag̱irintindien nira, kung kumaw̱ut da nganing yang pag̱aningen ang Cristo, yay magbawi tung nasyun nirang ipalibri tung kagaeman yang mga tag̱a Roma. Atia aparti tung palaksu yang itinuw̱ul yang Dios tung anyang magpundar yang kalibrian tang mga tau ekel tung pagpakugmatay na.

§ 8:34 8:34 Kung getesen ang ilakted tung Tinagbanwa, ay maning taa: “Ya saknay na yang krus na.”

* 9:12 9:12 Mga Karantaen 22:1-18; Isaias 53:3

† 9:13 9:13 Belag̱an ang mag̱aning ang ti Elias mismu yang nadapatan yang inaning ni Jesus ang atia, kung indi, yang nadapatan na ya ra yang sasang nanubli tung katengdanan ni Elias bilang ti Juan ang manigbenyag. Maayen pang ikumpalar ta tung Mateo 11:12-14; 7:13.

‡ 9:29 9:29 Tung dumang mga kinupia tung Giniriego, may dulang nang maning taa: “ang nunut da ka ta pamlek ta tung pagparanganen ta.”

§ 9:42 9:42 Pariu ka tung taung atiang pagpalayas ta mga dimunyung sinambeng na Juan (9:38).

* 9:48 9:48 Duun ngaeklay ni Ginuung Jesus tung Isaias 66:24. “Duun...asta tung sampa. Tung bitalang Giniriego maning taa: “Duun yang mga kulud ang pamagpangan tung mga tinanguni nira indi ra enged magkarapatay, pati yang apuy ang mabtangan nira, indi ra ka enged mapugdaw-pugdaw ang anday katapusan.

† 9:49 9:49 “yang tanan kasinan ta apuy.” Tung pag̱intindi yang duma, yang ilyag nang ianing maning taa: “yang kumpurming ipamlek tung impirnu, ya ray madiaduan nirang asta tung sampa.” Piru tung pag̱intindi yang duma, yang birsikulung naa puiding may kuniksiun na tung birsikulu 50. Bilang yang apuy ang atiang may pagkakasin na, sasang ipinananglit ni Ginuung Jesus tung mga kaliwag̱an ang malbat taa tung kaliw̱utan ang naa. Purisu tung nira, maning taa yang ilyag nang ianing: “Dapatamu rang manguntiel ta mupia tung mga panuksung mga maning tia, ay kipurki yang kumpurming tauanu siguradung papasaran yang Dios ta mga kaliwag̱an ang malbat ug̱ud asan da nga sukdaay na kung unu pag katema yang gegma na tung anya.”

‡ 9:50 9:50a Atii kanay duun tung banwa nira, yang kasin nira laket-laket da ta duma-rumang bag̱ay. Pagkatapus kung mag̱umidu ra nganing, matunaw ra yang kasin, piru yang mga kalaket na ya ray mabutwan ang yay durug kalasay.

§ 9:50 9:50b Maayen ang ikumpalar ta tung 1 Juan 2:15-17; Santiago 4:4.

* 11:13 11:13 Yang sistima pala yang ayung atiang pag̱aningen ang igus, tukaw rang mamurak baklu mandaun ubin ang kaisan derengan yang pamurak na may yang pandaun na. Purisu kumus daunan da atiang sam bilug, duun da nagtalig yang isip ni Jesus ang burakan da. Purisu yang sang kapungul ang atii, kung tung tau pa, durug bukli, pagpakaayen-ayen ilem. Sasang ipinananglit na tung mga masigkanasyun na.

† 11:17 11:17a Isaias 56:7

‡ 11:17 11:17b Jeremias 7:11

§ 11:21 11:21 Puiding duruay sinikad ni Ginuung Jesus tung pagtuluy na tung malain yang igus. Yang sam bilug, gustu nang pananglitan yang mga pamagpakigmaepet tung nasyun nirang Israel ang tanira sintinsiaan da yang Dios natetenged tung pagpakaayen-ayen ilem nira. Yadwa pa, gustu na kang pakdulan yang mga tauan na ta sasang pag̱aralan nira natetenged tung pagtaralig̱en nira tung Dios.

* 11:23 11:23 Tung bitalang Giniriego maning taa: “Kung tinu pay magkalalangan tung bukid ang atii ang magpauman dang paplek duun tung teeb.” Piru yang linegdangan yang bukid ang atiing nasambit, ya ra yang sasang durug liwag tung pag̱intindi yang sasang tau ang yay gustu nang mainabu. Purisu ya ray ilinakted tung bitalang Tinagbanwa.

* 12:11 12:11 Mga Karantaen 118:22-23

† 12:14 12:14 Asan da ipakakngaay nira ti Jesus tung batu may batu. Kung mag̱aning ang uyun, petelan da nirang pagtraidur tung nasyun nira. Kung mag̱aning ang kuntra, iugtul da nira tung gubirnu ang tanya pagbatuk da.

‡ 12:19 12:19 Deuteronomio 25:5-10

§ 12:26 12:26 Exodo 3:6, 15-16

* 12:27 12:27 Atii kanay, tung pag̱irintindien nirang mga Saduseo, kung mapatay ra nganing yang sasang tau, pati ispiritu na papaunung da kang mapatay. Piru tung pag̱irintindien ni Ginuung Jesus, maskin patay ra yang sasang tauan yang Dios, tung pagterelengen na bui pa ka enged ay natetenged tauan na. Anday dumang linagpakan na tia, kung indi, pati tinanguni na buien na si ka enged ang uman tung uri ta kaldaw ang para mag̱inunungay si yang tinanguni nang baklu may yang ispiritu na ang para malg̱ud da tung kaliw̱utan ang baklu ang yay pinanagakuan na tung kumpurming mga tauan na.

† 12:30 12:30 Deuteronomio 6:4-5

‡ 12:31 12:31 Levitico 19:18

§ 12:36 12:36 Mga Karantaen 110:1

* 12:41 12:41 Yang nag̱ipamugsu nira duun yay maggastusun yang pamagsirbisyu duun tung pagtuuan nirang atiing pinakalusu.

* 13:14 13:14 Kung unu pang bag̱ayay tia, duun da nga basaay ta tung may pasanang tung Mateo 24:15.

† 13:15 13:15 Yang kamtangan yang pamalay nira atii kanay, anday buw̱ungan nang matuyuk-tuyuk, kung indi, pinaya. Kung gustu nirang tumakwal duun tung sagpaw yang balay nira, mag̱usuy ra ilem tung aldan. Yang gamitan nira yang sagpaw ang atia, pagkeresenan nira ubin pagpalimasmasan nira ay kumus pinaya ig maayay.

* 14:3 14:3 Atii kanay, kung dakulung bag̱ay yang pagsararuan nira, yang pusisiun nirang pagsararuan, tumiliran tung mga kutyun ang sumuyuran yang mga brasu nirang wala ang yang mga kakay nira munatan.

† 14:5 14:5 Atii kanay duun tung banwa nira yang sang salaping nigal yay kinaldaw yang sasang taung pagpasuul.

‡ 14:13 14:13 Tung ug̱ali nira, yang panaw̱u ubra ilem ta mga baw̱ay.

§ 14:18 14:18 Duun tung banwang atii, kung magtraidur yang sasang tau tung ungkuy na pagkatapus nagsaduan da tanira, sasang durung pisan agkalalaway ang buat. Puiding nag̱ademdeman ni Jesus yang sasang napabtang tung Mga Karantaen 41:9 ang maning taa yang palaksu na: “Maski nganing yang sasang ungkuyung lusu ta gegmaw ang nag̱atalig̱anung pisan ig sasa pang kasaduu, ya pay nag̱ing kasuayung murtal.”

* 14:27 14:27 Zacarias 13:7

† 14:57-58 14:57-58 Sinupaldit da nira yang inaning ni Jesus, ay yang aning na ya taa: “Ala, kung diaduen mi yang pag̱atiniran nang naa, puidi ka, piru tung seled tulung kaldaw pakdenganu si ka ta baklu” (Juan 2:19).

‡ 14:62 14:62 Yang inulit ni Jesus ang atia, duun ngaeklay na tung Mga Karantaen 110:1 may tung Daniel 7:13 ang parariung pagpailala tung pagkabetang na tung uri.

§ 14:72 14:72 Balikan ta yang nabitalaan ni Pedro tung 14:29-31.

* 15:15 15:15 Atii kanay, yang nag̱agamit nirang pamurdun ulit ta ayep ang sineray-seray ang pinadpetan ta mga duli may mga timla.

† 15:21 15:21 Siguru sinambit ni Marcos yang mga ana ni Simon gated ti Rufo ilaladu yang mga tumatalig duun tung Roma (Roma 16:13).

‡ 15:22 15:22 Yang lugar ang atii kung bandawen mu, maninga enged ang tabas ta kulu ta taung patay.

§ 15:23 15:23 Siguru pinangindian na natetenged anday gustu nang magpalipeng, kung indi, agwantaen nang tanan ang siit ang para talusun na rang pisan yang tanan ang pinitinsiang ilinug̱ut ni Ama na tung anya.

* 15:27-28 15:27-28Taa may mga bitalang isinaleet ta dumang mga manigkupia ang duun pisikay nira tung Lucas 22:37 ang maning taa: “Asan da nga matuuray yang sasang napabtang tung kasulatan ang tanya unu nabilang da tung mga kriminal.” Piru indi maita tung mga kinupiang pinakatukaw.

† 15:29-30 15:29-30 Ikumpalar tung Juan 2:19.

‡ 15:34 15:34 Mga Karantaen 22:1

§ 15:35 15:35 Ti Elias sasang manigpalatay yang bitala yang Dios ang tukaw tung nasyun nirang Israel. Dispuis ingkelan yang Dios ta bui tung langit. Dispuis pa may naula natetenged tung anya ang tung uri ta kaldaw magbalik ang para magtaw̱ang tung nira.

* 15:39 15:39 Indi ilem mabilug̱an ta kung unu pay linagpakan yang pangguuy yang kapitan ang atii tung ni Jesus, kung ipinabtang nang sasang ginuu ang katulad ka tung duma-rumang mga ginuu-ginuung pag̱atuuan kang lag̱i nirang mga tag̱a Roma u kung talagang nananged da ang ti Jesus ya ra ka man yang pag̱aningen ang “Ana Yang Dios” ang pinilik yang Dios ang mag̱erekelen yang paggaraemen na tung bilug ang kaliw̱utan ang katulad ka tung pagpabetang yang mga tumatalig ang katulad ka tung ni Marcos ang nagsulat.

† 15:40 15:40 Ti Salome kasawa ni Zebedeong tatay ni Santiago durua ni Juan.

‡ 15:42-43 15:42-43 Yang sinikad ni Jose tung uras ang atii, ya ra yang sasang katuw̱ulan ang napabtang tung kasulatan duun tung Deuteronomio 21:22-23 ang kung may tau unung inimatay ang yang tinanguni na isinakbet da tung tukud, kaldaw pa, dapat unung tangtangen da ang para mapalg̱ud da tung leyang. Bawal unung malaw̱iian tung krus. Maayen kung ikumpalar ta tung Galacia 3:13.

* 16:2 16:2 Tung pamilang nirang mga Judio, impisa tung kaldaw yang Linggu matapus tung kaldaw yang Sabadu, sang linggu ra.

† 16:9 16:9 Tung pag̱irintindien yang mga mamaepet ang sag̱ad tung kasulatan may tung bitalang Giniriego, maning taa unu siguru yang nainabu. Atiing pagsulat unu ni Marcos atiing primiru, may dating pinagtapusan na unu ta pagsulat. Yang kamtangan na unu ay natetenged tung pagpailala ni Jesus tung mga tauan na atiing nagbungkaras da. Dispirinsia ilem unu naplek da yang dating pinagtapusan ni Marcos ang atii. Kapurisu kumus naplek da unu, tung pagtaklib yang pira pang takun, tinag̱aman da unu ta dumang sinugpatan yang nagkakulang. Ya ra unu tia yang nabtang tung 16:9-20. Piru dua-dua unung nalg̱ud kang lag̱i tung isinulat ni Marcos ay natetenged indi napabtang tung mga kinupiang pinakatukaw. Purisu minarkaan da ta maning taa [...].

‡ 16:16 16:16 Matinlung ikumpalar ta tung isinulat ni Pablo tung Roma 6:1-4 may tung Colosas 2:12.

§ 16:17-18 16:17-18a Katulad tung ni Felipe atiing duun tanya tung Samaria (Mga Binuat-buatan 8:6-7).

* 16:17-18 16:17-18b Katulad tung nainabu atiing paglampud yang Espiritu Santo tung mga tumatalig (Mga Binuat-buatan 2:1-12).

† 16:17-18 16:17-18k Katulad tung ni Pablong kineg̱et ta iraw atiing duun tanya tung Malta (Mga Binuat-buatan 28:3-6).

‡ 16:17-18 16:17-18d Katulad tung pagpamaayen ni Pablo tung tatay ni Publius duun tung Malta (Mga Binuat-buatan 28:8).

§ 16:20 16:20a Maayen pang balikan ta ra kanay yang 16:8.

* 16:20 16:20b Yang mga bitalang atiang minarkaan da ta maning [...], lug̱ud tung pira pa ilem ang bilug ang mga kupiang pinakauring kinupia. Piru duun nga saleet tung elaan yang birsikulu 8 may 9. Binuat da unung midyu tung sasang latayan ang para tung matinlu unung pagbarasaen ang diritsyu. Piru dua-dua unung nalg̱ud kang lag̱i tung dating isinulat ni Marcos ay natetenged indi napabtang tung mga kinupiang pinakatukaw. Purisu minarkaan da ka ta maning [...].

Lucas

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Yang Isinulat Ni LUCAS Natetenged Tung Ni Jesu-Cristo

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Yang nagsulat yang librung naa ti Lucas ang sasang duktur ig tumatalig tung ni Ginuung Jesu-Cristo atiing tukaw. Yang pinaeklan na yang librung isinulat na ya ra yang sasang kailala nang nag̱aranan tung ni Teopilo (1:1). Tung pag̱intindi yang mga sag̱ad tung kasulatan, ti Lucas belag̱an Judio yang nasyun na, kung indi, tag̱a dumang nasyun. Yang pag̱intindi nira tung ni Teopilo, sasang tag̱a Roma ang abwat ta pagkabetang ig may kaya nang magpabuat ta mga kupia yang librung naa ug̱ud magkarabasa ra ta dakeleng mga tau. Yay pinaeklan ni Lucas ay gustu nang mamaresmesan na ta mupia kung tinu pa enged ti Jesus, kung unu pay ipinagtulduk na tung mga tau, kung unu pay nagkarabuat na, kung unu pay kapulutan yang pangingtau na, ig kung unu pay pinakaw̱ut yang pagpakugmatay na may yang pagkabui na si kang uman (24:45-47).

Kung tinu pay magbasa yang isinulat ni Lucas ang naa, asan da nga bilug̱ay na ang ti Jesus ya ra ka man yang Mananapnay ang pinangakuan yang Dios disti pa atii tung katebtew̱an. Mabilug̱an na ra ka ang yang inangay ni Jesus taa tung kaliw̱utan ang naa ay ug̱ud magsagyap da tung mga taung nagkaratalang da tung Dios ang para ya ray tapnayen nang ipaulik tung anya ang pinagpalawiran da rin nira (19:10).

Yang kapanawan ni Jesus ang atia, inimpisaan ni Lucas tung uras ang atiing indi pa nganing nag̱ipangana ang pagkatapus asan da tapusay na tung uras ang ipinagbalik na tung ni Ama na duun tung langit. Dispuis klaradung pisan tung isinulat na ang yang Matinlung Balita natetenged tung ni Jesus para tung ikaayen yang tanan ang mga tau, maskin unu pang nasyunay, mag̱ing mga Judio kag belag, maskin unu pang pagkabetangay nira maskin pag̱atelengan ang abwat, maskin nag̱alamkung aranek ig makinasalananen pa.

Yang Kamtangan Yang Sulat Ang Binulus-bulus

1:1-4 Intrada Yang Sulat

1:5-2:20 Natetenged Tung Pagkapangana Tung Ni Juan Ang Manigbenyag Durua Ni Jesus Ang Yay Nagdasun Tung Anya

2:21-52 Natetenged Tung Pagkamula Ni Jesus

3:1-20 Natetenged Tung Bitalang Ipinagpakaw̱ut Ni Juan Ang Manigbenyag

3:21-4:13 Natetenged Tung Pagpabenyag Ni Jesus, May Yang Listaan Yang Mga Kinaampu Na, Ig Yang Pagtag̱am Ta Tuksu Ni Satanas Tung Anya

4:14-9:50 Natetenged Tung Nagkarabuat Ni Jesus Pati Yang Nagkaratulduk Na Duun Tung Parti Galilea

9:51-19:27 Natetenged Tung Pagdistinu Ni Jesus Duun Tung Jerusalem Ang Liit Tung Parti Galilea

19:28-22:38 Natetenged Tung Napanawan Ni Jesus Duun Tung Jerusalem

22:39-23:56 Natetenged Tung Pagdeep Tung Ni Jesus Ig Tung Pagbista Tung Anya Ang Asta Ilinansang Da Tung Krus

24:1-53 Natetenged Tung Pagkabui Si Kang Uman Ni Jesus Pati Yang Pagpailala Na Tung Mga Tauan Nang Asta Nagpaabwat Da Duun Tung Langit

1

Yang Pasanag Ni Lucas Ang Ayw̱a Napagsulat (1:1-4)

1 Maginuung Teofilo,

Nag̱askean mu ra ka ang dakeleng mga aruman yamen ang namagprusigir ang namagsulat natetenged tung kapanawan yang mga bag̱ay ang nagkamatuud da tani tung yamen ang ya ka man mismu ay nagkaraulang tukaw. 2 Yang pinausuyan nirang namagsulat, ya ra yang balitang ipinag̱intriga tung yamen yang mga kaarumanan ni Jesus ang dati ang disti pa tung primiru yay nangaita yang tanan ang atia ig tung nira ra ka ipiaray na ang para ibalita nira tung mga tau. 3-4 Purisu, Maginuung Teopilo, naisipu ra ka ang matinlu ka siguru ang yuu si kay magsulat natetenged tung kapanawan yang mga bag̱ay ang atii ay natetenged pinagpasadsaranu ra ta mupiang sinulipet, mag̱impisa pa tung kapungul na ang asta tung tumbung na. Isinulatu ra nganing tiang sinugpat-sugpat ta maayen ug̱ud asan da nga siguruay mung talagang matuud yang ipinagtulduk yang duma tung nuyu.

Yang Nag̱ipaintindi Ni Gabriel Tung Ni Zacarias Natetenged Tung Ana Na Ang Yay Mag̱ing Palaskaw Ni Ginuung Jesus (1:5-25)

5 Atiing paggaraemen ni Gubirnadur Herodes tani tung intirung Judea, may sasang pari ang nag̱aranan tung ni Zacarias. Tanya sakep yang sasang grupu yang mga pari ang pinamuaran ni Abias ang tukaw. Ti Zacarias ang naa may kasawa nang nag̱aranan tung ni Elisabet. Tanya sasa kang ana ta pari ang pariu ka tung kasawa na. 6 Yang duruang magkasawang naa, parariung matandes tung pagterelengen yang Dios ay matinumanen tung tanan ang mga katuw̱ulan na. 7 Andang pisan ay ana nira ay natetenged ti Elisabet bakyaw ra kang lag̱i ig numanyan masyadu ra ka atiing pagkamemepten nirang durua.

8 Taa numanyan, kinaw̱ut da yang uras ang ipagsirbisyu yang grupu na Zacarias tung seled san linggu tung katalungaan yang Dios duun tung pagtuuan ang atiang pinakalusu. 9 Taa simanyan sigun tung ug̱ali nirang mga pari ang mamagburunutan, ti Zacarias ya ray natemengan ang magpataw̱uk yang paamut*. Purisu dayun dang nagpakled tung pagtuuan nira tung ni Yawi ang atiang pinakalusu ang para magpataw̱uk yang paamut. 10 Numanyan yang mga taung buntun ang namagsaragpun duun tung lua yang pagtuuan, pamag̱arampuen da ay ya ray uras ang nag̱ipagpataw̱uk yang paamut duun tung kakleran. 11 Mintras pagpataw̱uk ni Zacarias yang paamut, may sasang angil ang nag̱atuw̱ul yang Dios ang yay nagpaita tung anya. Yag kekdeng tung tapalang ni Zacarias tung binit yang kuari lamisaan ang pagpataw̱ukan na ta paamut ang ampir tung wala na. 12 Pagkaita ni Zacarias, ya ra ngaklag ig binalayan da ka ta eled nang duru. 13 Mag̱aning yang angil ang nagbugnu tung anya, “Zacarias, india ra ilem mag̱eled ay kipurki pinamati ra yang Dios yang ipinag̱ampu mu. Yang kasawa mung ti Elisabet, mangana ra ka enged ta ana mung lalii. Mapangana na ra nganing tia, paaranan mu tung ni Juan. 14 Sadyaana rang pisan tung uras ang atia ig duru kang mga taung panadyaan da ka natetenged tung pag̱ingtau na. 15 Kipurki yang ana ming atia, abwat yang katengdanan na tung pagterelengen yang Dios. Dispuis yang ug̱ali na, talagang inding pisan manginem ta binu, maskin unu pang irinemenay ang pamuu, kung indi, manguluan dang lag̱i yang Espiritu Santo, maskin tung tian pa ni nanay na. 16 Purisu ekel tung bitalang ipagpadapat na tung mga masigkanasyun nang mga Israel, duru rang mamagsug̱at ang mamagbalik tung ni Yawi ang ya kang lag̱i ay Dios ang pag̱atuuan nira. 17 Tanya magyaring palaskaw na. Paktelen ta mupia yang Espiritu Santo yang bitalang ipagpakaw̱ut na ang katulad ka tung pagpadlut na tung bitalang ipinagpakaw̱ut ni Elias atiing tukaw†. Purisu asan da mag̱urulikan ta kinaisipan may kinaisipan yang mamag̱ama ang yang pag̱aranaan nira narangga ra rin‡. Pati yang mga taung pagpasuag tung kalelyag̱an yang Dios, mamanmanan da ka yang mga isip nira ang asta eyangan da ka ta pag̱irintindien ang magkapariu ka tung mga kaarumanan nirang matinumanen. Kipurki yang sikaren nang magparakaw̱utun ta maning tia, ay ang para simpan da yang mga taung mamagpauyun da tung ni Ginuu tang magkakaw̱ut§,” ag̱aaning duun yang angil tung ni Zacarias.

18 Mag̱aning ka ti Zacarias ang nagtimales, “Ya pa ag̱aring masiguruu ang atia mainabu ka man tung yamen ang magkasawa? Ay naang maepetaw ra ka pa man. Maski yang kasawaw, maepet da ka,” ag̱aaning. 19 Mag̱aning ka yang angil ang nagtuw̱al, “Nag̱atkean mu, yuu ti Gabriel ang pirmiaung yag kekdeng tung katalungaan yang Dios. Tanya ra nganing ay nagtuw̱ul tung yeen ang magpakigkaw̱ut tung nuyu yang balitang atiang durug tinlu. 20 Naa w̱a ya ray tandaan mu. India ra maimung magbitala ang asta kaw̱utun da ilem yang uras ang magkamaningan da yang mga bag̱ay ang atiang ipinagngelu tung nuyu. Ya ray mainabu tung nuyu natetenged india ra nananged tung ibinitalaw tung nuyu, ang yay magkamatuud da ka enged tung uras ang ipinagtipu yang Dios,” ag̱aaning yang angil duun tung anya.

21 Simanyan yang mga tau duun tung lua, pamag̱elat da tung ni Zacarias ang lumua. Durung pagkabereng nira kung unu ray ag̱abuayan na duun tung kakleran yang pagtuuan. 22 Simanyan paglua na, naa pala indi ra mabitala tung nira. Asan da nga simanay nira ang may ipinadakat yang Dios tung paneleng na duun tung kakleran. Numanyan kumus indi ra mabitala, nag̱intra ra ilem sinyas tung nira.

23 Simanyan atiing pagkumplitu ra ni Zacarias yang panirbian na duun tung pagtuuan, dayun dang minulik. 24 Numanyan pag̱ulik na tung balay, tung pira pang bulan, namuu ra ka man ti Elisabet ang kasawa na. Tung seled limang bulan, nagpameneng da ilem asan tung balay nira. 25 Maning taa yang ikinesen-kesen na tung isip na, “Numanyan ang mga uras ang naa, durug tinlu yang pagtaraw̱angen ni Yawi tung yeen. Naang kakaeyakenu rin tung mga arumanung mga baw̱ay ang indiaw mangana, kinuat na ra,” ag̱aaning.

Yang Bitalang Nag̱ipagpakaw̱ut Ni Gabriel Tung Ni Maria Ang Tanya Mangana Tung Mananapnay (1:26-38)

26 Numanyan, atiing pag̱enem dang bulan yang pagmaratungun ni Elisabet, naang angil ang naang ti Gabriel, tinuw̱ul si yang Dios ang mangay duun tung sasang lansangan ang paggug̱uuyan ang Nazaret ang yay lug̱ud tung sinakepan yang Galilea. 27 Ay may bitalang ipakaw̱ut na tung sasang daralang nag̱aranan tung ni Maria. Tanya binalay yang sasang laliing nag̱aranan tung ni Jose ang yay sasang kanubli ni Adi David. 28 Numanyan, pagkaw̱ut ni Gabriel, dayun dang nagbugnu tung ni Maria ang mag̱aning, “Numanyan yang mga taung buntun ang namagsaragpun duun tung lua yang pagtuuan, pamag̱arampuen da ay ya ray uras ang nag̱ipagpataw̱uk yang paamut duun tung kakleran,” mag̱aning. 29 Pagkagngel ni Maria tia, ya ray naliw̱eg̱an na ta mupia. Ipinagkesen-kesen na ra ilem tung isip na yang ibinugnu nang atia tung anya kung unu pa kayay gustu nang ianing. 30 Mag̱aning yang angil ang nagsugpat, “Maria, india ra ilem mabereng ay pinilika ra yang Dios ang pakdulan ta dakulung kaayenan mu. 31 Anday duma, magmatunga ra. Pagkatapus kung kuw̱utun da nganing yang uras, manganaa ra ta sasang lalii ang yay paaranan mu tung ni Jesus. 32 Yang ana mung atia magkatinir ta katengdanan nang abwat. Aningen nganing yang Dios ang Makagag̱aem ang ya ra yang pag̱aningen nang Ana Na natetenged yay papanublien na tung pag̱aradien ni Adi David ang kinaampu na. 33 Purisu yay maggaraemen ang asta tung sampa tung nasyun ming mga kanubli ni Jacob. Anda enged ang pisan ay katapus-tapusan yang paggaraemen na,” mag̱aning.

34 Mag̱aning ti Mariang nagtimales, “Abee, ya ra ag̱ari w̱asung magkamaninganaw ra ang katulad ka tung inaning mung atia sindu anda ngani ay laliing nag̱asaplid tung yeen?” 35 Mag̱aning yang angil ang tuminuw̱al, “Maria, yang Espiritu Santo yay maglampud tung nuyu ang para yang ketel yang Dios ang makagag̱aem, yay masirungan mu. Purisu yang mulang ipangana mu limpiung pisan yang pagkatau na. Aningen nganing yang Dios ang ya ray pag̱aningen nang Ana Na enged. 36 India ra ilem mabereng kung balitaana ra yeen yang natetenged tung nainabu tung sasang kaparintian mung ti Elisabet. Maskin maepet da, piru numanyan pagpanaw ra tung enem ang bulan yang pagmaratungun na, ag̱ad pag̱aningen da ka rin ang bakyaw. 37 Kapurisu asan da ka ngaintindiay mu ang andang pisan ay indi kayanan yang Dios,” mag̱aning. 38 Mag̱aning ti Mariang minles, “Simpanaw rang magpaturuw̱ulun tung ni Yawi ang kumpurming unu pay lalang na tung yeen. Magkamaninganaw ra tia tung inaning mung atia tung yeen,” ag̱aaning. Pagkagngel yang angil tia, dayun dang nagliit.

Yang Pagbisita Ni Maria Tung Ni Elisabet (1:39-45)

39 Taa numanyan tung mga kaldaw ang atii, ti Maria nag̱apura rang nagpanaw ang para mangay ra tung ni Elisabet duun tung sasang lansangan ang nabtang tung kabukiran ang yay lug̱ud tung sinakepan yang Judea. 40 Pagkaw̱ut na duun tung balay na Zacarias, dayun dang nagpakdul ta mupiang kaldaw tung ni Elisabet. 41 Pagkagngel ni Elisabet yang busis ni Maria, yang mula tung tian na, gulpi ra ilem ang nangiswal-kiswal. Pati ti Elisabet tanya, dayun dang minanguluan yang Espiritu Santo. 42 Purisu napagbitala ra ta maknul ang mag̱aning, “Maria, tung tanan ang mga baw̱ay, yawa enged ay nag̱apakaayen yang Dios. Pati yang mulang atiang ipangana mu, pakaayenen na ka. 43 Nag̱aberengaw ta dakulung pagkabereng ang ayw̱at yuung aranek ang pisan ta pagkabetang, yuu pay nag̱abisitaan mu ang yaway magyaring nanay ni Ginuu tang maggaraemen tung yaten. 44 Kipurki teed mu, Maria, ta nungaynang pagkagngelu yang pagpakdul mu ta mupiang kaldaw, yang mulang pag̱imatungu, dayun dang inampayan ta kasadyaan nang nangiswal-kiswal tung tianu. 45 Teed mu tiang kasadya yang isip mung nanangera rang lag̱i ang magkamatuud da yang pinag̱aning tung nuyung liit tung ni Yawi,” mag̱aning.

Yang Kamtangan Yang Nag̱ipagpabantug Ni Maria Tung Dios (1:46-56)

46 Mag̱aning ti Mariang nagbitala,

“Agdayawenu ta mupia ti Yawi.

47 Ag̱aampayanaw ra ta kasadyaanung duru natetenged tung anyang yay Mananapnayu.

48 Ay kipurki maskin yuu sasang turuw̱ulun nang aranek ang pisan ta pagkabetang, piru dinemdemaw ra ka enged anya. Teed mi, mag̱impisa simanyan, maskin pira-pira rang esleb ta mga taung mamagsurubli-sublian, yuu ra ag̱aningay nirang tanan ang sasang pinasadyaan enged yang Dios ang pinakaayen ta mupia.

49 Ya ray maaning nira natetenged tung bag̱ay ang naang durung pisan agkatinlu ang binuat tung yeen yang Dios ang Makagag̱aem ig durug kasagradu.

50 Maskin pira-pira rang esleb ta mga tau ang mamagsurubli-sublian, anda enged ay kabuntuk-buntukan yang kaildaw na ang nag̱ipaita na tung kumpurming panggalang tung anyang may ekel na kang pag̱eled na.

51 Kapurisu asan da nga siguruayu ang indi ra ilem buay, ipalapus na ra enged yang puirsa na. Pangaskasen na rang pangwasaken yang mga taung masyadug abwat yang pagpabetang nira tung mga sadili nira.

52 Pati yang may mga katengdanan ang abwat, ipampalagpak na ra kang panguaten tung mga katengdanan nira. Piru yang mga taung aranek ta pagkabetang ya si ay ipampalandaw na.

53 Yang mga manggaranen pampaliiten na ang andang pisan ay mabitbit nira. Piru yang mga taung nag̱apasaran ta suw̱uk, ya ray asikasuen na ta mupia tung tanan ang mga kaministiran nira.

54-55 Kipurki yang nasyun tang naang Israel ang yay pinilik nang tukaw ang para magpaturuw̱ulun tung anya, ya ray taw̱angan na ta mupia.

Ay indi na ra malipatan yang pinangakuan na tung ni Abraham ang tukaw ang tanya pati yang mga kanubli na, pangildawan na ang asta tung sampa ang katulad ka tung nagkaraulit na tung mga kinaampu tang namagsurubli-subli tung ni Abraham,” ag̱aaning duun ti Maria.

56 Taa simanyan nagpadayun ti Maria tung na Elisabet ta mga tulung bulan, baklu pa minulik duun tung Nazaret.

Yang Pangana Tung Ni Juan Ang Yay Palaskaw Ni Ginuung Jesus (1:57-66)

57 Taa numanyan ti Elisabet tanya, kinaw̱ut da yang uras ang ipangana na ang pagkatapus nangana ra ka man ta ana nang lalii. 58 Simanyan yang mga kamalay na may yang may mga kaampiran tung anya, pagkagngel nira yang balita kung ya pa ag̱arig katinlu yang kaildaw ang ipinagpaita yang Dios tung anya, namagpakigdamay ra ka tung anya tung kasadyaan na. 59 Pagkatapus numanyan, pagkaw̱ut da yang yawalung kaldaw, namagbalik si tung balay na Elisabet ang para yang mula pabuatan da ta tanda tung tinanguni na. Naa pala, yang duma may planu ka nira ang kung tapus da nganing yang pag̱urubraen ang atia tung mula, paaranan da nirang ipatukayu tung ni tatay nang ti Zacarias. 60 Numanyan pagkasiman yang nanay na, dayun dang nabngang mag̱aning, “Eey, belag̱an ang yay aran na tia, kung indi, ti Juan yang aran na,” mag̱aning. 61 Mag̱aning si ka tanirang namagtimales, “Ya pa ag̱ari tia, sindu yawa anday may kaampiran tung nuyu ang maning tia yang aran na,” ag̱aaning. 62 Dayun da nirang sininyasan yang tatay yang mula kung unu pay nag̱alelyag̱an nang ipaaran na tung ana na. 63 Nagsinyas da ka ang tanya pakdulan da ta pagsulatan na. Numanyan anday dumang isinulat na duun, kung indi, ya taa: “Yang aran na ti Juan.” Pagbasa nira yang aran na, durug dakul yang pagkabereng nirang tanan. 64 Pagkasulat ni Zacarias tia, lag̱i-lag̱ing nabutayag da yang busis nang napagbitala. Yang primirung nainambit na, nag̱intra ra dayaw tung Dios. 65 Numanyan, pagkagngel yang mga kamalay nira ang napagbitala ra ti Zacarias, nangabereng da ta mupia ay nasiman da nira ang yang nainabung atia sasang patakaran yang Dios. Purisu ibinalita-w̱alita ra nira ang asta nagsarambung da duun tung banwang atiang Judea, basin ay pang kabukaturanay na, basin ay pang kalegnaanay na man. 66 Kumpurming nagngel yang balita, ipinagkesen-kesen nira tung mga isip nira kung unu pa kayay luaan na yang mulang atia, ay bistu ra nira yang puirsa yang Dios ang pag̱erekelen tung anya.

Yang Nag̱ipag̱ula Ni Zacarias Natetenged Tung Ana Na (1:67-80)

67 Ibalik ta ra kanay tung uras ang atiang pagsaragpun nira tung balay na Zacarias*. Numanyan ti Zacarias ang naang tatay yang mulang atia, kumus nag̱amanguluan da yang Espiritu Santo ang nag̱apasanag̱an yang pagparainu-inuen na, napag̱ula ra ta maning taa:

68 “Itang mga nasyun ang Israel, dapatitang magdayaw tung ni Yawi ang yay Dios ang nag̱atuuan ta. Kipurki ta yaten ang mga tauan na, palengtanita ra anyang ipalibri.

69 Ay paangayanita ra anya tung sasang maktel ang manigpanapnay tung yaten ang yay sasang kanubli ni Adi David ang sasang turuw̱ulun na atiing tukaw.

70 Yang pagpaangay na tung anya, uyun ang pisan tung ipinaula nang tukaw tung mga taung pinamilik nang magpalatay yang bitala na.

71 Napagpangaku ra ang ipalibriita anya tung kemkem yang mga taung pamagdemet tung yaten ekel tung manigpanapnay ang atia.

72-73 Simpri demdemen na ra ka enged yang nabitalaan na tung mga kinaampu ta ang yang nasyun ta ildawan na. Kegngan na ka enged yang pinangakuan nang atiang sagradu, ang ya ra kay pinabaked nang sinumpaan pa tung ni Abraham ang yay namuad tung nasyun ta.

74-75 Ay yang pinangakuan na tung anya, ang ta yaten ang mga kanubli na, bawienita anya tung kemkem yang mga taung pamagpakigsuay tung yaten, ug̱ud erek-erek tang magtuu tung anya ang anda ray eldan ta ang bilug ka yang mga isip tang magtuman yang magkatama ang uyun tung kalelyag̱an na, mintras buiita pa,” mag̱aning.

76 Atii, dayun dang inaning ni Zacarias yang ana na ta maning taa:

“Pati yawa duduy, puidia ra kang ulaanu ang buatena ra yang Dios ang makagag̱aem ang yaway sasang manigpalatay yang bitala na tung mga tau. Purki yaway mag̱ing palaskaw ni Ginuu ta ang para yang maning pa tung dalan ang panawan na simpanen mu. 77 Bilang yaway magpaintindi tung mga masigkanasyun tang mga Judio kung ya pa ag̱aring mampatapnay tanira tung Dios ang asan da nga patawaray na tanira tung mga kasalanan nira. 78 Anday dumang ipagtapnay na tung yaten ang mga tau, kung indi, yang kakaildawen nang duru. Ay ekel tung kakaildawen nang atia, paangayanita ra anya tung sasang manliit tung langit, ang yang kaalimbawaan na pariu tung kaldaw ang baklung pagmura. 79 Ay yay magpasanag tung mga kinaisipan tang nag̱akiklepan ekel tung pagpaalawid ta tung Dios. Ya ray papanaw nang magmangulu tung yaten ang asta matultulan ta ra yang dalan ang pagbalikan ta tung Dios,” mag̱aning duun ti Zacarias ang pinapag̱ula yang Dios.

80 Taa numanyan, naang mulang naang ti Juan, nagdakul dang nagdakul. Mintras pagdakul, yang pag̱irintindien na tung Dios pagdakul ka. Atiing dakulu ra enged, nagtinir da tung mga lugar ang palag-palag yang mga tau na ang yay pinagpalakted-lakteran nang asta kinaw̱ut da yang uras ang ipaglua na tung mga masigkanasyun nang mga Israel.

2

Yang Pagkapangana Tung Ni Jesus (2:1-7)

1 Taa numanyan, tung uras ang atii, yang Maginuung Ading Pinakalandaw duun tung Roma ang nag̱aranan tung ni Agosto, ya ray naglansar ta sasang urdinansa ang yang tanan unung mga kinasakpan na, maskin ay pang banwaay, dapat unung mamagpasalista. 2 Yay primirung pasalista atiing ti Quirinio yang Gubirnadur duun tung banwang pag̱aningen ang Siria*. 3 Purisu numanyan anday duma, yang tanan ang mga tau duun, kung ay pay dating banwang natauan yang mga kinaampu nira, duun ka namag̱arangayan ang para mamagpasalista. 4 Asta naang ti Joseng naang binalay ni Maria ya ka. Kumus tanya sasang kanubli ni Adi David, anday duma, nagliit da duun tung lansangan ang Nazaret ang lug̱ud tung sinakepan yang Galilea ang para magdistinu duun tung sasang lansangan ang paggug̱uuyan ang Betlehem ang lug̱ud tung sinakepan yang Judea. Ay yay banwang natauan ni Adi David ang kinaampu na atiing tukaw. 5 Ay duun magpasalista, durua tanira ni Mariang binalay na ang paranganaen da. 6 Purisu numanyan, atiing pagkaw̱ut nira duun tung Betlehem, kinaw̱ut da yang uras ang ipangana ni Maria. 7 Purisu duun da ilem nangana ta ana nang lalii ang ya ray ana nang pangulu. Pagkapangana na, dayun na rang sinaw̱ed-saw̱eran ta mga gayg̱ay ang pagkatapus ipinalw̱ug na ra ilem tung sasang pasungan. Ay ya pa ag̱ari, andang pisan ay lugar ang masaleetan nira tung balay ang darayunan ta mga dayuan ay getek dang pisan ta mga tau.

Natetenged Tung Nag̱ibalita Yang Mga Angil Tung Mga Manigpastur Ang Ipinangana Ra Yang Mananapnay (2:8-21)

8 Taa numanyan, duun tung banwang atii, may mga manigpastur ang pagberelesan ta pagpulaw tung mga kaayepan nira duun tung lua yang lansangan. 9 Numanyan limput da tanira ta sasang angil ang tinuw̱ul yang Dios. Atiang lag̱i nasinggatan da tanira ta durug sulaw ang ya ra yang kasusulawen ang pag̱atiniran yang Dios. Purisu pinamalayan da ta eled nirang duru. 10 Mag̱aning yang angil ang nagbugnu tung nira, “Indiamu ra mag̱eled ay yuu may sasang ibalitaw tung numyung durug tinlu ang yay makasasadyang pisan ta mga isip yang tanan ang mga masigkanasyun mi. 11 Kipurki numaan ang law̱ii, ipinangana ra yang manigpanapnay tung numyu ang ya ra yang pag̱aningen ang Cristong pinilik yang Dios ang maggaraemen tung numyu. Duun da ipinangana tung Betlehem ang ya kay pinanganaan ang tukaw tung ni Adi David ang kinaampu na. 12 Para mapruibaan ming matuud yang nag̱ipag̱aningung naa tung numyu, may mulang maita mi duun ang sinaw̱ed-saw̱eran ta mga gayg̱ay ang ya kag lulw̱ug tung sasang pasungan,” ag̱aaning. 13 Numanyan pagkatapus ta pagbitala yang angil, nainali rang inugpuan ta mga kaarumanan nang paneng ang pisan ang irigkit yang paglinya-linyaan nira, ang duun da ka mamansiliit tung langit. Pamagdayaw tung Dios ang mag̱aning,

14 “Salamat! Nainabu ra yang sasang ikadengeg enged yang Dios duun tung kaabwat-abwatan. Ig yang pakaw̱utun na tung kaliw̱utan, puidi ra maulikan yang rilasyun yang mga tau tung Dios ang kumpurming magrisibi tung kaneeman na,” mag̱aning yang mga angil ang atiang namagdarayawen tung Dios.

15 Taa numanyan, pagliit da yang mga angil ang atiang namagbalik da duun tung langit, naang mga manigpastur namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Amus ta ra, mangayita ra duun tung Betlehem ang para insapuen ta ra yang nainabung naang ipinakdek da yang Dios tung yaten,” mag̱aning. 16 Purisu namag̱apura rang namansiangay duun tung Betlehem ang pagkatapus nasagyapan da ka man nira ti Maria durua ni Jose. Pati yang mula naita ra ka nira ang asan ka man tung pasungan aglulw̱ug. 17 Atiing pagkaita ra nira yang mulang atia, dayun dang namagbaw̱alitaen natetenged tung nagngel nira tung mga angil ang natetenged tung anya. 18 Purisu numanyan yang tanan ang nagkarabalita-w̱alitaan da, nangabereng da ta mupia natetenged tung ibinalita yang mga manigpastur ang atia. 19 Ug̱aring naang ti Mariang naa, pinagpaneem-neeman na ta maayen yang tanan ang atia ang ya ra kay ipinagkesen-kesen na tung isip na kung unu ra ilem ay pakaw̱utun na. 20 Numanyan, yang mga manigpastur ang atia, namagbalik da ka tung mga kaayepan nira. Durung pagdarayawen nira tung Dios natetenged tung tanan ang atiang nagkaragngel nira kag nagkaraita nira ang ya ray nagkatunung pisan tung pinag̱aning yang angil tung nira.

21 Taa numanyan, kinaw̱ut da yang yawalung kaldaw ang iparanganaen tung mulang atia, ya ray uras ang ipagbuat ta tanda tung tinanguni na. Pagkatapus tia, dayun dang pinaaranan da yang ginikanan na tung ni Jesus. Ay ya ra kang lag̱i ay aran ang sinambit yang angil tung ni Maria ang ipaaran na tung anya atiing indi pa nag̱imatung na†.

Ti Jesus Nag̱iprisintar Da Yang Ginikanan Na Tung Dios (2:22-38)

22-24 Taa numanyan kinaw̱ut da yang uras ang ipagtuman nirang magkasawa yang sasang urdinansang ibinutwan ni Moises sigun tung sasang baw̱ay ang baklung nangana. Usuyun nira tia ug̱ud liw̱ianu rang magtuu tung Dios tung pagtuuan ang atiang pinakalusu duun tung Jerusalem. Kung unu pay magkatamang ipadasag nira duun, maning taa yang napabtang tung urdinansang atiang ipinakdul yang Dios tung nira: “Kung belag̱an duruang bilug ang kalapati, maskin duruang bilug ang ladeng mga butu pa‡.” Kapurisu numanyan tanirang magkasawa namansiangay ra ka man duun tung Jerusalem ang para mamagtuman da yang katuw̱ulan ang atia. Pati yang ana nira, ingkelan da ka nira duun ug̱ud iintriga ra ka nira dayun tung Dios. Ay may sasa kang katuw̱ulan yang Dios ang ubligadung tumanen da ka nira ang maning taa yang palaksu na: “Kung tinu pay mamlak tung tinanguni ni nanay na, kung lalii, yay dapat ang ipatug̱ay yang mga ginikanan na tung Dios ang para magamit na sigun tung planu na tung anya§.”

25 Taa numanyan, duun tung Jerusalem, may sasang maepet ang nag̱aranan tung ni Simeon. Bilug yang isip na tung Dios ig durug katinumanen tung mga katuw̱ulan yang Dios. Dispuis, durung pagpakbat na tung pinangakuan yang Dios ang tung uri ta kaldaw, yang nasyun nirang Israel, bawien na rang ipaltaw. Dispuis pa yang taung naa, nag̱apasanag̱an yang Espiritu Santo yang painu-inu na. 26 Purisu may sasang ipinasanag na tung anya ang baklu ra unu mapatay tanya, kung nabilug̱an na ra yang pag̱aningen ang Cristong pinilik yang Dios ang magbawi. 27 Naa pala tung uras dang atii, ti Simeon ang naa pinaisip da yang Espiritu Santo ang magpakled tung pagtuuan ang atiang pinakalusu. Atiing nabuay-w̱uay ra tung kakleran, asan da ka magpapakled yang ginikanan ni Jesus ang para mamagprisintar da yang ana nirang pangulu tung Dios ang katulad ka tung kinaug̱alian nirang mga Judio ang napabtang tung katuw̱ulan. 28 Numanyan pagkaita ni Simeon yang mula, diritsyu rang dinawat nang sinapupu, ang pagkatapus nag̱intra ra dayaw tung Dios ang mag̱aning,

29 “Numanyan Yawi, ta yeen ang sasang turuw̱ulun mu, maskin tugtanaw ra nuyung pablag da ay malimeng da yang isipu. Tutal kindengan mu ra yang pangaku mu tung yeen.

30-31 Kipurki sinakep da ta mataw yang Mananapnay. Pinagsimpan mu ang para tung ikaayen yang tanan ang mga nasyun yang kalibrian ang tukurun na.

32 Tanya maning pa tung sasang kaas ang yay magparasanag̱en tung mga kinaisipan yang mga tag̱a duma-rumang nasyun ug̱ud matultulana ra ka nira ig ya ra kay magpakdul ta kadengeg̱an tung nasyun yamen ang naang Israel ang ya ray mga tauan mung sadili,” ag̱aaning ti Simeon ang nagdarayawen tung Dios.

33 Numanyan, yang ginikanan yang mula, nangabereng da ta mupia tung inaning ang atia ni Simeon natetenged tung ana nira. 34 Numanyan nag̱ampu ra yang maepet ang tanirang sam pamilya pakaayenen yang Dios ta mupia. Pagkatapus, dayun da kang nagbugnu tung ni Maria ang mag̱aning, “Teed mu, yang ana mung atia, pinilik yang Dios ang yay pagbelag̱anan ta kinasipan may kinaisipan yang tanan ang mga masigkanasyun tang mga Israel. Ay natetenged tung pagpabetang nira tung anya, dakele ra yang magkaralambeg tung kadiaduan ig dakele ra ka yang magkaratapnay. Tanya maning pa tung sasang pruiba ang ipaita yang Dios ang pagkatapus ya pa kay kuntraen ta kadaklan. 35 Purisu ta yawa, maning pa tung asan da nga saksakay ta matarem yang pupusukun mu. Pinilik man nganing yang Dios yang ana mung magkamaningan da ta maning tia ay ug̱ud yang laksu yang pag̱irisipen yang tanan ang mga taung taluk pa rin, duun da ngalw̱away,” ag̱aaning duun yang maepet.

36-37 Taa simanyan, may sasang baw̱ay ang nag̱aranan tung ni Anna ang duun da ka nga sakpay tung uras ang atii. Tanya sasang manigpalatay yang bitala yang Dios ang yay nag̱ipasanag na tung painu-inu na. Yang tatay na ti Fanuel ang sasang kanubli ni Aser. Yang baw̱ay ang naa, masyadu ra yang pagkamaepet na. Ay pag̱idaran da ta walung puluk may epat ang takun. Dispuis, tung tantung kabuay ra yang ibaraluen na, ay pitung takun ilem yang pagkasawa nirang magkasawa pagkatapus nabalu ra. Taa numanyan yang ug̱ali yang baw̱ay ang naa, muya-muyang pagpakled tung pagtuuan ang atia ang para magtuu tung Dios maskin kaldaw maskin law̱ii. Tung pagturuuen na tung Dios duun, pirming pag̱ampu ang kung kaisan, pelek yang pagparanganen na natetenged tung kadererepen nang pag̱ampu. 38 Taa numanyan tung uras ang atiing pagkaprisintar nira tung ni Jesus, lumimput da yang maepet ang naang baw̱ay ang nagpalenget tung nira. Pagkaita na yang mula, ya ray pinasalamatan nang dinayaw tung Dios natetenged yang nag̱aelatan na kuminaw̱ut da. Mag̱impisa tung kaldaw ang atii nag̱intra ra baw̱alitaen natetenged tung mulang atiing naita na tung kumpurming pagpakbat tung pag̱aningen ang Cristong magpalibri tung nasyun nirang Israel.

Yang Pag̱ulik Nirang Sam Pamilya Tung Nazaret (2:39-40)

39 Taa numanyan pagtuman yang ginikanan yang mula yang tanan ang atiang napabtang tung katuw̱ulan yang Dios, namansiulik da tanirang sam pamilya duun tung Nazaret ang lug̱ud tung sinakepan yang Galilea. 40 Yang mula tanya sigi-sigi yang pagdakul na. Pati yang pag̱irisipen na, pagdakul da kang pagdakul ang asta nagwayang ang pisan yang pag̱irintindien na. Ay tanya nag̱apadag̱en-dag̱enan ta mupia yang Dios.

Yang Pagpabutwan Ni Jesus Duun Tung Pagtuuan Ang Pinakalusu (2:41-52)

41 Taa numanyan yang ug̱ali yang mga ginikanan ni Jesus, takun-takun pansiangay duun tung Jerusalem ang para mamagpasakep tung pistang pag̱aningen ang Taklib. 42 Kapurisu atiing ti Jesus pag̱idaran da ta sam puluk may duruang takun, sigun tung ug̱ali nirang atia, namanungul-tungul da tanira duun tung Jerusalem ang para mamagpasakep tung pistang atia. 43 Atiing tapus da yang pista, namag̱urulikan da yang mga tau. Piru yang mula tanya, nagpabutwan da ilem duun tung Jerusalem ang indi ilem nangaske yang ginikanan na. 44 Kanisip nira takaa ka ilem tung mga kaarumanan nirang pamagpaluyug. Purisu sigi ra ilem yang pagparanawen nira ang asta naapunan da ilem. Atiing apun dang pisan ang namagtadeng da tanirang sam paluyug̱an, baklu pa ngainsapuay nira yang mula kung asan tung may mga kaampiran tung nira ubin tung mga kailala nira. 45 Tay kumus indi nira naita, pangayag yang kaliw̱utan, diritsyu sing nansibalik duun tung Jerusalem ang para mamagdilem tung anya. 46 Tung yaklung kaldaw, baklu pa nga sagyapay nira yang mula duun tung pagtuuan ang atiang pinakalusu. Yag kakarung asan tung kakngaan yang mga manigtulduk ang pamati tung nirang pamagkeresen natetenged tung pag̱irintindien nira tung Dios. Ang kaisan may nag̱atalimaan na ka tung nira. 47 Yang kumpurming nagngel tung anya, nabereng da ta duru natetenged tung isip nang durug tarem ig tung nag̱ipanuw̱al nang asintadu tung nag̱ipanalimaan nira tung anya. 48 Numanyan, atiing pagkaita yang mga ginikanan na tung anya, nangabereng dang pisan tung anya. Purisu ti nanay na dayun dang nagbasul tung anya ang mag̱aning, “Duduy, ayw̱a binuatanami ra nuyu ta maning tia? Duru rag kaaburidu yang mga kulu yamen ni ama mung pinapagsagyapami nuyu ang aria ra ilem agbebtang!” 49 Mag̱aning ka ti Jesus ang tuminuw̱al, “Ayw̱a nanay, indi mi naskean ang ariaw pa sagyapay mi? Indi mi pala siguru naintindian ang kung ay pay pagkeresenan yang nag̱adapat tung ni Ama, kaministiran ang duunaw ka,” ag̱aaning. 50 Piru indi ra namaresmesan nira ta mupia kung unu pay linagpakan yang itinuw̱al nang atia.

51 Taa numanyan ti Jesus nagpakignunut da ilem tung nirang namanuldak-tuldak duun tung Nazaret. Ay maskin unu pang bag̱ayay mapinanangeren tung ginikanan na. Piru naang ti nanay na, yang tanan ang atiang nainabu, luw̱us ang nag̱ipagkesen-kesen na tung isip na. 52 Numanyan, mintras pagdakul da ti Jesus, pagwayang da ka yang pag̱irintindien na. Ig mintras nag̱abuay rang nag̱abuay, mas pang nag̱auyunan ang nag̱auyunan yang Dios pati yang mga masigkatau na.

3

Yang Pagparakaw̱utun Yang Palaskaw Tung Mga Tau (3:1-20)

Mateo 3:1-12; Marcos 1:1-8; Juan 1:19-28

1-2 Taa numanyan, ilakted ta ra kanay tung kapanawan ni Juan ang atiang ana ni Zacarias. Atiing duun dag pagpaluyu-luyu tung banwang atiing palag-palag yang tau na, duun da intrigaay yang Dios yang bitala na ang nunut da ka ta pagpaktel na ang para simpan dang magparakaw̱utun tung mga tau. Yang uras dang atii, ya taa yang mga taung pamangatengdanan. Yang pinakalandaw ang adi ang paggaem tung intirung sinakepan yang nasyun ang Roma, ya ra ti Adi Tiberio. Tung uras ang atii, pagpanaw ra ta sam puluk may limang takun yang paggaraemen na. Yang gubirnadur duun tung Judea, ya ra ti Poncio Pilato. Yang gubirnadur tung Galilea, ya ra ti Herodes. Yang gubirnadur tung Iturea may tung Traconite, ya ra ti Felipe ang putul ni Herodes. Yang gubirnadur tung Abilinia, ya ra ti Lisanias. Dispuis duun tung Jerusalem, yang mga paring pinakalandaw ta katengdanan ya ra ti Anas duruang magminag̱ad ni Caifas*. 3 Purisu numanyan ti Juan ang naa, kumus pag̱atuw̱ul da yang Dios, anday duma, nandanek da duun tung kakunayungan yang subang pag̱aningen nirang Jordan. Nagparakaw̱utun da tung mga taung pamag̱arangayan tung anyang mag̱aning, “Kaministiran manlignaamu ra tung mga kasalanan ming magbalik tung Dios ang pagkatapus ya ra kay papruibaan ming magpabenyag ang para patawarenamu ra anya,” ag̱aaning. 4 Naang pagparakaw̱utun ni Juan ang maning tia, naula kang lag̱i ni Isaias ang sasang manigpalatay yang bitala yang Dios ang tukaw ang mag̱aning,

“May sasang taung magparakaw̱utun tung mga tau duun tung banwang kapas ta maning taa:

‘Katulad ka tung pagsirimpanen tung sasang dalan ang panawan ta sasang Adi ang yag tadlengay, kaministiran kang simpanen mi ra ka ta mupiang tadlengen yang mga kinaisipan mi ang para magpauyunamu ra tung ni Ginuu tang magkakaw̱ut da.

5 Purisu kung ay pay nagdaleman, kaministiran ang yay panampekan.

Kung ay pay napabukid u napabukatud, kaministiran kang yay pamantag̱en.

Kung ay pay napakilu, kaministiran kang yay panadlengen.

Kung ay pay napalebeng-lebeng, kaministiran kang yay pamantayen ang asta magdalanu.

6 Kumpurming tinu pay magsimpan yang isip na ta maning tia, anday dumang mabilug̱an na, ya ra yang kalibrian ang pag̱iparawat yang Dios tung anya,’ mag̱aning.”

Atia yay naula ni Isaias natetenged tung ni Juan ang naang nagparakaw̱utun†. 7 Kapurisu simanyan duru-durung mga tau ang namagdarag̱umukan duun tung ni Juan ang para masigpabenyag da ka rin tung anya. Ang pagkatapus, ya ra ag̱aningay nang, “Yang kaalimbawaan mi maningamu ra ilem tung mga iraw ang pamagpalibri tung kirib ang nag̱asiruk. Tinu pa kayay nagpaetad tung numyu ang basta magpabenyag̱amu ra ilem, indiamu ra sakpen yang sintinsiang ipadangat yang Dios? Talagang belag̱an yuu. 8 Kaministiran bakluamu ra nga benyag̱ayu kung may pruibang ipinaita mi ra tung mga ubra-ubra mi ang talagang panlignaamu ra ka man ang matuud tung mga kasalanan mi. Muya maglaumamu ra ilem ang kumus yamu mga kanubli ni Abraham, indiamu ra sakpen yang sintinsia ang atia. Uay, maski nganing yang mga batung atia, iugtulu tung numyu, sarangan ang papag̱ingtauen yang Dios ang para buaten nang mga kanubli ni Abraham. 9 Yang sintinsia nang atia, maskin nganing simanyan, yang kaalimbawaan na, maning pa tung parakul ang nabiw̱at dang ipatpa ra ilem tung kapungul yang sasang ayu. Kumpurming unu pang ayuay ang belag̱an matinlu yang burak na, ya ray pelaren ang sirukun tung apuy,” mag̱aning ti Juan tung nira. 10 Atii muya-muyang mamagtalimaan yang mga tau tung anya ang mag̱aning, “Tay kung maning tii yang bitala mu, unu pa w̱asu ay dapat ang buaten yamen ang para indiami ka magkamaningan?” 11 Mag̱aning ti Juan ang nagtimales, “Maning taa yang dapat ang buaten mi. Kung tinu pay nagduruay lambung na, yang sam bilug itunggal na tung aruman nang anday lambung na. Kung tinu pay may pamangan, kaministiran mamarti tung aruman nang andang pisan ay mapangan na,” mag̱aning. 12 Taa numanyan, may mga tau asan ang pamamati ang yang pangabui nira mga manigpanukut ta mga balayaran tung gubirnu. Yang inangay nira asan, mampabenyag da ka rin tung ni Juan. Ya si kay namagtalimaan tung anyang mag̱aning, “Ay yami w̱asu, Ameey, unu pay dapat ang buaten yamen?” 13 Mag̱aning ka ti Juan ang nagtimales, “Indi mi ra pagsukutun yang mga taung subra ra tung urdinansang ipinakdul tung numyu,” mag̱aning. 14 Taa numanyan may mga sundalu ka asan ang pamamati ang ya si kay namagdasun ang namagtalimaan tung anyang mag̱aning, “Maskin yami pa rin, kung puidiami ka rin nuyung mapainunukuan, unu pa w̱asu ay dapat ang buaten yamen ang para indiami ka magkamaningan ang katulad ka tung inaning mu nungayna?” Mag̱aning ti Juan ang minles, “Tabtaw̱en mi ra atiang panlepes mi tung mga tau ang yang duma ya rag paleg̱ay mi ang para mamakdul ta kuarta tung numyu, ang yang duma kung indi mamakdul, ya ra ileg dataay mi ta kasalanan ang para ipakaw̱ut tung abwat. Dispuis yang magkatama, kumpurmi ra ilem yang nag̱isuildu tung numyu, ya ra ilem ay pasalamatan ming risibien,” mag̱aning ti Juan tung nira.

15 Taa numanyan, yang pinakaw̱ut yang pagparakaw̱utun ni Juan ta maning tia, ya ray pinanlatayan yang mga isip yang mga tau tung pag̱aningen ang Cristo ang ya kang lag̱i ay pag̱aelatan nira. Ti Juan ya ray nag̱apagkesen-kesenan yang mga isip nira kung nusias ya ra. 16 Purisu inag̱apan ang lag̱i ni Juan yang mga paglaum nirang maning tii ang inaning, “Tung bag̱ay may katengdananu ka man ang magpamenyag tung numyu taa tung waing naa. Piru may sasang taung nag̱auri pa tung yeen ang mas abwat ta katengdanan tung yeen. Indiaw ang pisan magkabag̱ay tung anya, basin nganing tung pag̱uw̱ad da ilem yang lakgeng yang sandalyas na‡. Yang anyang katengdanan maning pa tung magberenyag̱en ka tung numyu ekel tung pagpatinir na tung numyu yang Espiritu Santo u kung indi, apuy ra yang gamiten na. 17 Yang kaalimbawaan na, maning pa tung sasang taung pag̱ekel ta linung magkaap yang paray ang gineyek na. Yang timlat ya ray ipabtang na tung tambuw̱u na. Piru yang kaap ya ray pagkalan na ta apuy ang anda enged ay kapugdaw-pugdawan na,” ag̱aaning duun ti Juan. 18 Kapurisu tung pagparakaw̱utun ni Juan yang matinlung balita tung mga tau natetenged tung pag̱aningen ang Cristo, sari-saring papanaw nang nagpaktel tung mga isip nirang mamananged da.

19 Maski ti Herodes ang atiang Gubirnadur tung Galilea, tung kauri-urian da yang pagparakaw̱utun ni Juan, pinaintindi na ka natetenged tung kasalanan nang nangasawa tung ni Herodias ang ya ra rin ay kasawa yang putul nang ti Felipe. Pati yang kadaklan ang nagkarabuat-buat yang Gubirnadur ang mga malalain tung pagterelengen yang Dios, ya kay ipinatalunga ni Juan tung anyang ipinagpaaman. 20 Ang pagkatapus ti Herodes ang atia, inunung mas pang nagdulang yang kasalanan na, ang ti Juan ya ra ipakalabusay na.

Yang Pagpabenyag Ni Jesus Tung Ni Juan (3:21-22)

Mateo 3:13-17; Marcos 1:9-11

21-22 Taa numanyan, balikan ta ra kanay yang kapanawan ni Juan ang indi pa rin nag̱akalabus. Atiing duru-durung mga taung namampabenyag da tung anya, pati ti Jesus nagpabenyag da ka. Pagkatapus ta pagpabenyag na, dayun dang nag̱ampu. Mintras pag̱arampuen, yang langit maning pa tung inaling nag̱abri ra ang duun da manliit yang Espiritu Santo. Diritsyung nagparanek ang nangapun tung ni Jesus ang napapariu ra tung kuari kalapati. Pagkatapus may busis dang nagngel ang liit tung langit ang mag̱aning, “Yaway pag̱aningenung anaw ang nag̱apabuyukanu ta gegmaw ay yawa ra kang lag̱i ay nag̱auyunanu ta mupia,” mag̱aning.

Yang Listaan Yang Pinanliit-liitan Ni Jesus (3:23-28)

23 Naa ti Jesus, atiing pagpabenyag na ang ya ra kay paglua na tung mga tau, yang idad na mga tulung puluk dang takun. Yang pagterelengen yang mga tau tung anya, tanya unu ana ni Jose. Piru kung usu-usuen ta yang pinanliit-liitan na, duun da impisaay ta tung apu na ang yay ama ni nanay nang nag̱aranan tung ni Eli. 24-38 Kung ya ipabalikay tang pag̱usu-usu tung mga ginikanan nirang nagdarasun-dasun ya ra taa yang listaan yang mga aran nira. Ti Eli, ti Matat, ti Levi, ti Melqui, ti Jana, ti Jose, ti Matatias, ti Amos, ti Nahum, ti Esli, ti Nagai, ti Mahat, ti Matatias, ti Simi, ti Josek, ti Juda, ti Yohanan, ti Resa, ti Zorobabel, ti Sealtiel, ti Neri, ti Melqui, ti Adi, ti Cosam, ti Elmadam, ti Er, ti Josue, ti Eliezer, ti Jorim, ti Matat, ti Levi, ti Simeon, ti Juda, ti Jose, ti Jonan, ti Eliakim, ti Melea, ti Mena, ti Matata, ti Natan, ti Adi David, ti Jesse, ti Obed, ti Boaz, ti Salmon, ti Naason, ti Aminadab, ti Admin, ti Arni, ti Hesron, ti Perez, ti Juda, ti Jacob, ti Isaac, ti Abraham, ti Tera, ti Nahor, ti Serug, ti Reu, ti Peleg, ti Eber, ti Sela, ti Cainan, ti Arpaksad, ti Sem, ti Noe, ti Lamek, ti Metusela, ti Enoc, ti Jared, ti Cainan, ti Enos, ti Set, may ti Adan mismu ang yay primirung taung inimu yang Dios.

4

Ti Jesus Nag̱atag̱aman Ta Tuksu Ni Satanas Ang Para Magpanadili Ra (4:1-13)

Mateo 4:1-11; Marcos 1:12-13

1 Taa numanyan, ti Jesus atiing pagpabenyag na duun tung subang atiang pag̱aningen ang Jordan, kumus nag̱amanguluan da yang Espiritu Santo, nagliit da duun ang para mulik da tung banwa na. Atiing mag̱ulik da rin, ingkelan da yang Espiritu Santong ipinaski duun tung banwang palag-palag yang tau na. 2 Atiing duun da, pinalengtan da ni Satanas ang pinag̱intraan na tuksu tung seled epat ang puluk ang kaldaw. Numanyan tung mga uras ang atii, ti Jesus andang pisan ay pangan-pangan. Purisu atiing patapus-tapusun da yang mga kaldaw ang atii, duru rang kasusubkun na. 3 Mag̱aning ti Satanas tung anya, “Ta, kung matuud ang yawa ka man yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios, abir, lalangan mu ra kanay yang batung atiang magyari rang tinapay,” mag̱aning. 4 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtuw̱al, “Aa, indiaw, kipurki may bitala yang Dios ang napabtang tung kasulatan ang belag̱an ilem unu pamangan ay impurtaen yang sasang tau ang para ikalayun na*.” 5 Pagkatapus, dayun dang ingkelan ni Satanas duun tung rugal ang durug kaabwat. Ipinaita na tung anyang kinalitan yang tanan ang inadian tung bilug ang kaliw̱utan. 6 Mag̱aning ti Satanas tung anya, “Yawa ray papgesenu ta kagaeman mu tung tanan ang atiang nag̱aita mung durug katitinlu. Kipurki tia, luw̱us dang ipinag̱intriga tung yeen. Purisu numanyan puiding ipakdulu tung kumpurming tinu pay nag̱alelyag̱anu. 7 Purisu baskin yawa, basta magtuua ilem tung yeen, ipakdulu ra tung nuyu yang tanan ang atia,” mag̱aning. 8 Mag̱aning ti Jesus ang nagtimales “Aa, indiaw, kipurki may bitala tung kasulatan ang anda unu ay dumang luuranung tuuan, kung indi, ultimu ra ilem ti Yawi ang yay Dios ang may kalalangan tung yeen,” mag̱aning†.

9 Taa numanyan, dayun sing ingkelan ni Satanas duun tung Jerusalem, duun enged tung sagpaw yang pagtuuan ang atiang pinakalusu. Mag̱aning tung anya, “Ta, kung matuud ang yawa ka man yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios, abir, pabugsua ra kanay asan. 10 Kipurki may bitala yang Dios tung kasulatan ang patuw̱ulana unu anya tung mga angil nang pabantayan. 11 Sarepena ka unu nira ug̱ud indi ka matigbak yang kakay mung tempa tung kabatuan,” ag̱aaning‡. 12 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Indiaw, kipurki may dumang bitala tung kasulatan ang dapat unu indiaw magtag̱am ta ingaw̱us tung ni Yawi ang ya unu ay Dios ang may kalalangan tung yeen,” ag̱aaning. 13 Kapurisu atiing nalw̱usan da ti Satanas ta taktika ang sarang gamiten na tung ni Jesus, pinaw̱aya-w̱ayaan na ra ilem kanay asan ang binutwanan ang asta may ketat na si.

Nag̱impisa Ti Jesus Yang Pag̱urubraen Na (4:14-15)

Mateo 4:12-17; Marcos 1:14-15

14 Taa numanyan, ti Jesus, nagpadayun da yang pagparanawen nang minulik duun tung Galilea. Pirming nag̱amanguluan yang Espiritu Santo ang yay pagpaktel ta mupia tung anyang pagpalua ta mga pruibang makabew̱ereng. Purisu indi ra ilem buay nagsarakmu ra yang balita natetenged tung anya duun tung banwang atii pati duun tung mga banwang kakunayungan na. 15 Sigi-sigi ka yang pagparakaw̱utun na yang bitala yang Dios tung mga tau ang pamagsaragpun-sagpun tung nira-nirang mga balay ang pagsaragpunan. Anday dumang dinangat na durung pagdarayawen nira tung anya.

Nag̱apangindian Da Ti Jesus Yang Mga Masigkabanwa Na (4:16-30)

Mateo 13:53-58; Marcos 6:1-6

16 Pira pang kaldaw minangay ra ti Jesus duun tung Nazaret ang yay banwang pinagdakulan na. Pagkaw̱ut yang kaldaw ang nag̱ipamaenay, nagpakiglaket da duun tung pagsaragpunan nira ay ya ra kang lag̱i ay ug̱ali na. Numanyan dayun dang kumindeng asan tung parada ang para magbasa tung nira yang bitala yang Dios. 17 Anday dumang ipinarawat tung anyang basaen, ya ra yang isinulat ni Isaias ang sasang manigpalatay yang bitala yang Dios atiing tukaw. Taa numanyan, anday duma, dayun na rang sinulw̱aran yang kasulatan ang atiang yag lululun ang asta nasagyapan na yang sam bulus ang gustu nang basaen ang maning taa yang napabtang:

18 “Yang Espiritu Santong ipinagpatinir da ni Yawi tung yeen§, ya ray pagmangulu tung yeen ang pagpaktel. Ay yuu ra kang lag̱i ay pinilik ni Yawing magparakaw̱utun yang Matinlung Balita tung mga taung aranek ta pagkabetang ang simpan da ti Yawing magtaw̱ang tung nira. Tinuw̱ulaw ra ka anyang magpasanag tung mga taung nag̱akemkem ta mga tau ang tanira ipampaluas da ni Yawi tung kumpurming unu pay pagpakemkeman nira. Pati mga buray, paintindienu ra ka ang tanira pamuskaren da ni Yawi yang mga mata nira. Pati yang mga taung nag̱adegdeg̱an ta duma, pasanag̱anu ra ka ang tanira ipampalibri ra ni Yawi. 19 Bilang tinuw̱ulaw ra anyang magbandilyu tung tanan ang mga tau ang kuminaw̱ut da yang uras ipagpaita ni Yawi yang kaneenman na tung nira*,” ag̱aaning.

20 Numanyan, pagkatapus ta pagbasa na, dayun na rang linulun yang kasulatan ang atiang ibinalik tung manig̱epet. Pagkatapus, kuminarung da ilem asan ang para magturuldukanen da tung mga tau. Yang mga mata nirang tanan, maninga isinamwag da tung anya. 21 Numanyan dayun dang nagbitala tung nirang mag̱aning, “Numaan ang kaldaw ang naa, mintras pamatiamu tung yeen ang pagparakaw̱utun, nag̱aimpisaanu rang agmatuurun yang naulang atiang baklung binasaw,” mag̱aning. 22 Numanyan yang mga taung atiang pamamati, pinaninluan dang namagdarayawen tung anya, ay naberengan nira ta mupia yang kinatakwanan nang pametang-betang ta mga bitala. Ug̱aring ang naisip da nira yang linagpakan na, unaw̱is pinaninekan da. Dayun dang namag̱araning-aningan ang mag̱aning, “Belag bang yang taung naa ana ni Jose? Ayw̱a, tanyang sasang masigkatau ta ka ilem mag̱ambu pa ta maning tia?” 23 Atii dayun dang nagtimales ti Jesus ang mag̱aning, “Muya pasulitanaw pa numyu yang sasang sarabyen ang yang sasa unung manigbulung, dapat unu ang yang tukawen nang pamaayenen, ya ra unu yang sadili na mismu. Muya aningenaw ka numyu ang yang mga pruibang atiang makabew̱ereng ang nabalitaan ming ipinagpaluaw duun tung Capernaum, dapat taa si kay ipalapusayu tung sadiling banwaw,” mag̱aning. 24 Pagkatapus dayun na rang sinugpatan yang bitala nang mag̱aning, “Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, anday manigpalatay yang bitala yang Dios ang nag̱agalang tung sadiling banwa na. 25 Isipen mi ra ilem ta maayen yang ipademdemung naa tung numyu kung indi magkatirnung pisan tung numyu. Atiing panimpu pa ni Elias atiing inding pisan pinakuran yang Dios yang banwang naa tung seled tulung takun may tenga ang puirti ra yang panuw̱uk ang kuminaw̱ut tung intirung banwa tang naang Israel, duru kang mga balung mga baw̱ay ang nagkaraliwag̱an ta duru†. 26 Ang pagkatapus andang pisan ay pinatuw̱ulan ni Yawi tung ni Elias ang taw̱angan, kung indi, suluminti ilem yang sasang balung baw̱ay ang belag̱an ka pa man masigka Judio nira ang pagtinir tung lansangan ang Sarepta duun tung sinakepan yang Sidon, ya pay pinatuw̱ulan na tung anyang tabnuyun‡. 27 Dispuis pa atiing panimpu ni Eliseo duru kang mga taung may dispirinsia nirang makamamansa tung mga ulit nira taa tung banwa tang naang Israel, ang pagkatapus, anday kinuatan na ta dispirinsia nirang atia, kung indi, suluminti ilem ti Naaman ang tag̱a Siriang belag̱an ka pa man masigka Judio na§,” mag̱aning.

28 Numanyan yang mga tau asan tung pagsaragpunan, pagkagngel da nira yang inaning ni Jesus ang atia, ang midyu tanira nag̱aliig-liig na, pinanungkukan da ta kasisilag̱en nirang duru tung anya*. 29 Anday dumang binuat nira, diritsyu rang namagkererengan ang ipinagtulmun da nira ti Jesus duun tung lua yang lansangan. Duun da ideldelay nira tung palda yang bukid ang nabtangan yang lansangan nira ang para duun enged tung napatiplay na ilambeg̱ay nira. 30 Piru naa ti Jesus tanya, dayun da ilem ang nagbira ang duun da ilem tung nira naneyang-seyang ang asta pinamutwanan na ra ka ilem tanira.

Nag̱apamaayen Ni Jesus Yang Taung Dinimunyu Rin (4:31-37)

Marcos 1:21-28

31 Taa numanyan, diritsyu rang nanuldak duun tung Capernaum ang sasa kang lansangan ang lug̱ud ka tung sinakepan yang Galilea. Pagkaw̱ut yang kaldaw ang nag̱ipamaenay, dayun dang nagturuldukanen tung mga tau. 32 Pagkagngel nira, nangabereng ta mupia tung pasais nang nagturuldukun tung nira. Ay ya pa ag̱ari, yang pagturuldukun na may builu nang maktel ang yay pagpailala ang tanya may katengdanan na ka man ang ipinakdul yang Dios tung anya. 33 Taa numanyan duun tung pagsaragpunan ang atii, may taung agdimunyuen ang ya ray naglelpaken ta mupia ang mag̱aning, 34 “Aay, Jesus ang tag̱a Nazaret, ayw̱a ag̱apasilabtanami pa nuyu? Ayw̱a, yaming mga dimunyu yay katuyuan mu taa ang para diaduenami ra nuyu? Sampa india mailalaw? Yawa yang pinilik yang Dios ang magpundar yang paggaraemen nang baklu!” 35 Atii, dayun dang sinambeng ni Jesus ang inaning, “Ipes! Maglayasa ra ilem asan.” Atii, yang dimunyu dayun na rang ibinegsak yang taung atia asan tung pinagtaralungaan nira na Jesus, baklu nagliit tung anya. Piru indi ka natigbak yang tau, ag̱ad ibinegsak na pa. 36 Pagkaita yang mga tau, nangabereng da tanirang tanan. Namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Unu pang kalalanganay tia? May katengdanan na palang magpalayas tung mga dimunyu. Sam pabitala na ilem, paglayas dang lag̱i!” mag̱aning. 37 Kapurisu yang balita natetenged tung binuat ni Jesus ang atia, indi nabuay-w̱uay ang nanlakted-lakted tung mga banwang atiang kakunayungan yang Capernaum.

Dakeleng Mga Taung Nag̱apampamaayen Ni Jesus (4:38-41)

Mateo 8:14-17; Marcos 1:29-34

38 Taa numanyan, atiing pagliit ni Jesus tung pagsaragpunan ang atii, minangay ra duun tung balay ni Simon. Pagkatapus ya ray natakwalan na yang punyangan nang baw̱ay ang pagkiniten ta duru. Purisu numanyan anday duma, ya ray ipinataw̱ang nira tung anya ang para pamaayenen na. 39 Purisu pagpalenget na, pagsurung na, diritsyung nagkalalangan dang “Magliita ra asan ang kinita.” Pagkatapus lag̱i-lag̱ing naumpawan da yang maepet. Pagkaumpaw na, atiang lag̱i nagbangun dang nag̱asikasu tung mga bisita na. 40 Taa numanyan, atiing pagsantek da yang kaldaw, yang tanan ang mga taung pamaglaru ta sari-sari, ipinampadangep da asan tung ni Jesus yang mga aruman nira. Pagkatapus, anday dumang binuat ni Jesus, pinandeen-deenan na sasa may sasa ang pinampamaayen. 41 Dakele kang mga taung pinampalayasan na tung mga dimunyu. Kung maglayas da nganing, maglelpaken dang mag̱aning, “Yawa pala yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios!” mag̱aning. Namagbitala ta maning tia ay natetenged nag̱askean da nira ang ti Jesus ya ra yang pinilik yang Dios ang magpundar yang baklung paggaraemen na tung bilug ang kaliw̱utan. Piru indi na ra tinugtan ang magbaw̱alitaen natetenged tung katengdanan na, kung indi, sinambeng na rang lag̱i ang inampalar.

Yang Pagliliw̱utun Ni Jesus Ang Pagparakaw̱utun Tung Intirung Kabaw̱anwaan Yang Mga Masigkanasyun Nang Mga Judio (4:42-44)

Marcos 1:35-39

42 Taa numanyan atiing paminag-binag da yang kaliw̱utan, luminua ti Jesus tung lansangan ang nagpaag̱es duun tung lugar ang anday tatau na. Numanyan anday dumang binuat yang mga tau, namagsagyap da tung anya ang asta naita ra nira. Atiing pagkasagyap da nira, tinag̱aman da rin nirang inawiran ang indi ra ka magliit duun tung banwa nira. 43 Piru mag̱aning ti Jesus ang nagtimales tung nira, “Kaministiran mangayaw ra ka tung dumang mga lansangan ug̱ud magparakaw̱utunaw ra ka tung mga tau yang sasang matinlung balita ang yang Dios mag̱impisa rang magtukud yang paggaraemen nang baklu tung mga tau,” mag̱aning. 44 Kapurisu numanyan nagliliw̱utun da ka man ti Jesus tung intirung sinakepan yang Judea. Nagparakaw̱utun tung mga tau ang kada mamagsaragpun tung nira nirang balay ang pagsaragpunan.

5

Yang Pag̱imbitar Ni Jesus Tung Mga Manig̱ian Ang Para Mamagpaugyat Da Tung Anya (5:1-11)

Mateo 4:18-22; Marcos 1:16-20

1 Taa numanyan, may dumang kaldaw ang ti Jesus yag kekdeng tung binit yang aw̱uyuk ang atiang pag̱aningen ang Genesaret. Durug dakel yang mga tau ang pamagsereksekan ang pamagpalenget tung anya ang para mabilug̱an nira yang bitala yang Dios ang nag̱ipagpakaw̱ut na. 2 Numanyan may naita nang durua nga balangayan ang yag sasanglad asan tung bakayan. Ay yang mga manig̱ian, namansilampud da ang para mamamunlaw yang mga lambat nira. 3 Purisu anday dumang binuat ni Jesus, dayun dang nagsaay tung sam bilug ang balangay ang yay balangay ni Simon. Pagkatapus, dayun na rang inaning, “Ungkuy, itulud mu ra kanay taning balangay mu ang ipaabwat-abwat ta gesye tung bakayan.” Pagkatapus, asan da tung abwat-abwat, dayun dang kuminarung tung balangay ay magpadayun da yang pagparakaw̱utun na tung mga tau. 4 Taa numanyan pagkatapus na ta pagbitala, dayun dang nagkalalangan tung ni Simon ang mag̱aning, “Ala, magsaayita ra kanay ang pakbi. Ipataktak mu si yang mga lambat ug̱ud maekelamu ta ian,” mag̱aning. 5 Mag̱aning ka ti Simon ang nagtuw̱al, “Ameey, nagdamal yang bedlay yamen ang nagpapuyat. Andang pisan ay naeklan yamen may sam bilug. Piru kumus yaway pagkalalangan, ipataktaku ra ilem ug̱ud,” mag̱aning. 6 Taa numanyan dayun da ka man ang namansisaay tung balangay ang namagpakbi. Pagkatapus dayun da kang namanaktak yang mga lambat nira. Numanyan pagguyud nira yang mga lambat, ya ray nasapulan nira yang mga ian ang paneng. Sam puntu ilem nagkarabakbak yang mga lambat natetenged tung kadaramelen yang mga ian. 7 Purisu anday duma, dayun dang linambayan nira yang mga aruman nira tung sam bilug ang balangay asan pa tung bakayan ang para mamagtaw̱ang. Purisu pagkaw̱ut yang mga aruman nira, tinaraw̱angan da nira yang mga ian ang asta napnuk da yang durua nga balangayan ang sam puntu ra ilem mansitegdang. 8 Pagkaita ni Simon Pedro tia, anday dumang binuat na, ya ra ngalw̱u tung tuud ni Jesus ang luminuud ang mag̱aning ang pagbitala, “Ay Ginuu, maayen pang pablag̱a ra ilem taa tung yeen. Indiaw magkabag̱ay tung nuyu, ay yuu telew̱aw ang pisan ta kasalanan,” mag̱aning. 9 Napagbitala ta maning tia, ay nabereng da ta mupia tung mga ian ang naeklan nirang duru. Pati yang mga aruman na tung balangay na, ya ka, nangabereng da ka. 10 Asta na Santiago, durua ni Juan ang mga ana ni Zebedeo tung sam bilug kang balangay ang yay mga kabakas ni Simon, ya ka, nangabereng da ka ta duru tung nainabung atia. Taa numanyan pagkagngel ni Jesus yang inaning ni Pedrong atia tung anya, dayun dang nagpaktel tung isip na ang mag̱aning, “Simon, india magpaluw̱ay. Kipurki, mag̱impisa simanyan, belag da ian yang maeklan mu, kung indi, ya ra yang isip yang mga tau ang basi pa ra ilem mamansisuku ra ka tung yeen ang mamagpaugyat,” mag̱aning. 11 Taa numanyan, namamparanek da tung bakayan. Pagkasanglad, dayun da nirang binutwanan yang tanan ang mga bag̱ay ang para mamagpakignunut da tung ni Jesus.

Nag̱apamaayen Ni Jesus Yang Taung May Dispirinsiang Tung Ulit Nang Makamamansa Tung Pagkatau Na (5:12-16)

Mateo 8:1-4; Marcos 1:40-45

12 Numanyan may dumang kaldaw ang ti Jesus duun tung sasang lansangan. May tau asan ang may dispirinsia tung ulit nang makamamansa ang leep da yang intirung tinanguni na. Pagkaita na tung ni Jesus, dayun dang nagluud tung pinagtalungaan nira ang nagpakiluuy tung anyang mag̱aning, “Ameey, kung malelyag̱a ilem, ag̱askeanung sarangan mung kuaten yang dispirinsiaung naa ang yay pagpamansa tung pagkatauu,” mag̱aning. 13 Pagkatapus ti Jesus, tanya, dayun dang nagdeen tung tinanguni na ang mag̱aning, “Ag̱alelyag̱aw ka, kuatana ra yeen,” mag̱aning. Pagkatapus lag̱i-lag̱ing nakuatan da ka man tung dispirinsia nang atia. 14 Atii nagkalalangan da ti Jesus tung anya ang mag̱aning, “Kuidaw, india ra enged magbaw̱alitaen baskin tung ninu pa natetenged tung binuatung atia tung nuyu. Anday dumang buaten mu, mangaya ra kanay duun tung sasang pari ang magpateleng ang yawa limpiu ra. Pagkatapus magpadasag̱a ra ka dayun tung anya ta sasang ayep ang iprisintar na tung Dios ang katulad ka tung sasang urdinansang ibinutwan ni Moises ang tukaw* ug̱ud asan da nga kumpurmiay yang mga tau ang anda ray dapat ang likayan nira tung nuyu,” mag̱aning. 15 Piru naa pala, ang ay pa tiing sinambeng ni Jesus, duun da nagsarambung yang balita ang asta kuminaw̱ut da tung mga banwang alalawid. Kapurisu anday dumang dinangat na, nangiklep da ilem yang mga tau ang namagsaragpun ang para mamagpamati tung anya. Yang may mga laru tung nira, namagdangep da dayun tung anya ang para pamaayenen na. 16 Ug̱aring ti Jesus, kung kaisan, yang pag̱abuat na, pagpalikay-likay ang pagpaelak-elak duun tung banwang palag-palag yang tau na, ang para mabug̱us na yang isip na tung pag̱arampuen na.

Nag̱apapruibaan Da Ni Jesus Ang May Katengdanan Nang Magpamunas Ta Mga Kasalanan (5:17-26)

Mateo 9:1-8; Marcos 2:1-12

17 Taa numanyan may dumang kaldaw ang ti Jesus pagturuldukanen tung mga taung nagkarasagpun tung balay. May duun kang mga Pariseo ang kumarungan asan, kasiraan da ka tanira yang mga sag̱ad. Duun mamanliit tung maskin ay pang baryuay ang lug̱ud tung sinakepan yang Galilea pati Judea. Yang duma duun mamanliit tung siudad ang Jerusalem mismu. Taa numanyan ti Jesus nag̱apaktel da yang Dios ang para mapagpamaayen tung mga taung may mga masiit nira. 18 Naa pala may sasang taung namamilay ra yang mga tinanguni na ang ya ra ilem ag̱idangepay yang mga aruman na duun tung ni Jesus. Numanyan pagkaw̱ut nira duun tung balay, tinag̱aman da rin nirang ipakled ang para ipakaw̱ut tung ni Jesus. 19 Piru indi ra ka enged nangaselsel ay natetenged yang balay getek ang pisan ta tau. Purisu anday dumang rimidyu ang binuat nira, namansitakwal da ilem duun tung aldan ang panganing tung sagpaw yang balay†. Pagkatapus ya ray pinangukab nirang inabrian ang duun ka ipapanaway nirang ituntunay yang aruman nirang yag lulw̱ug tung papag ang asta nadasen da tung kakngaan yang pagtaralungaan na Jesus may yang mga tau. 20 Numanyan pagkasiman ni Jesus ang tanira may pagtalig nira tung anya, dayun na rang binugnu yang aruman nirang paglaru ang inaning, “Putulu, nag̱apatawara ra yeen tung mga kasalanan mu,” mag̱aning. 21 Numanyan yang mga sag̱ad may yang mga Pariseo, pagkagngel nira yang inaning ni Jesus tung taung atia ang maning tii, ya ray ipinagkesen-kesen nira tung mga isip nira ang maning taa: “Abaa yang tau kang naa ka! Unu ray pagpabetang na tung sadili na ang yang pagkadios yang Dios ya rag pagtiwakaway na? Ayw̱a, tinu pa pay sarang ang magpatawad tung mga tau tung mga kasalanan nira kung belag̱an ultimu ilem yang Dios?” 22 Kumus nag̱adeep da ni Jesus kung unu pay palaksu yang mga pag̱irisipen nira, dayun na rang binugnu ang inaning, “Ayw̱at maning da tia yang nag̱ipagkesen-kesen mi tung mga isip mi? 23 Kanisip mi ang sungaw ra ilem yang inaningu tung taung naa ang pinatawaru ra tung mga kasalanan na? Piru kung aningenu si ang magbangun dang magpanaw, asan da ngaskeay mi kung yang bitalaw sungaw ra ilem u kung may kamatuuran na. 24 Purisu papruibaanu ra numanyan tung numyu ang yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, may katengdananu ka man taa tung katanekan ang magpatawad tung mga tau tung mga kasalanan nira,” mag̱aning. Pagkatapus diritsyu rang pinag̱aning na yang taung atiang pamamilay yang mga tinanguni na, “Ala, magbanguna ra. Eklan mu ra tiang lulubgan mung mulik,” mag̱aning. 25 Pagkatapus yang taung atia, pagkagngel na yang inaning ni Jesus tung anya, lag̱i-lag̱ing nagbungkaras da tung pinagtaralungaan nirang tanan ang pagkatapus dayun na rang ingkelan yang limbug̱an nang minulik. Yang pag̱ulik na, ya kay pagdarayawen na tung Dios ta duru. 26 Numanyan yang mga taung atiang nangaita, pinangampayan da ta pagkabereng nirang duru ang nunut da ka ta pagdarayawen nira tung Dios. Nangaimakluan da tanira tung pagterelengen nira tung ni Jesus natetenged tung binuat nang atia. Namag̱araning-aningan da, “Durung pisan agkabew̱ereng yang naita ta numaan ang kaldaw ang naa,” mag̱aning.

Natetenged Tung Inangay Ni Jesus Tung Kaliw̱utan Ang Naa (5:27-32)

Mateo 9:9-13; Marcos 2:13-17

27 Pagkatapus tia, ti Jesus, dayun dang naglampud tung balay ang nagpanaw ang asta luminua ra tung lansangan. Duun may naita nang sasang manigpanukut ta mga balayaran tung gubirnu ang yay nag̱aranan tung ni Levi. Yag kakarung tung upisina nang pagpanukut tung mga tau. Mag̱aning ti Jesus ang nagbugnu tung anya, “Amus, magpakignunuta ra tung yeen ang magpaugyat,” ag̱aaning. 28 Numanyan ti Leving naa, anday dumang binuat na, dayun dang kumindeng ang nagpakignunut tung ni Jesus. Andang pisan ay binalikid na, kung indi, luw̱us na rang binutwanan ang para tanya magpakignunut da tung ni Jesus. 29 Pagkatapus ti Leving naa, anday dumang nabtang tung isip na, nagtukud da ta punsiun ang dakulu asan tung balay na ang para tung ni Jesus. Numanyan duru rang mga kaarumanan ni Leving mga manigpanukut asta yang duma pang mga tau ang namagpakigsaru ra ka tung na Jesus. 30 Numanyan atiing pamagsararu ra tanira, may mga Pariseo kang pamagpaniid, kasiraan da ka tanira yang mga kaarumanan nirang mga sag̱ad. Pamag̱istinggir tung mga taung pamagpaugyat tung ni Jesus ang mag̱aning, “Ba tia, ayw̱a asanamu rag pagpakigsaru tung mga manigpanukut ang atiang mga mandaraya may tung mga ugpu nirang atiang mga teleb ang pisan ta kasalanan‡?” ag̱aaning.

31 Numanyan ti Jesus ya ray nagtuw̱al ang asan da ipapanaway na tung sasang pananglit ang mag̱aning, “Yang mga taung makektel anday kaministiran nira yang manigbulung, kung indi, ya ra ilem yang may mga laru. 32 Katulad ka tung yeen, ay yang inangayung mag̱imbitaren belag̱an yang mga taung pagtalig tung sadili nira ang tanira maayen tung pagterelengen yang Dios, kung indi, ya ra ilem yang mga taung nag̱askean nira ang tanira talagang makinasalananen ka man ang para manligna ra tung mga kasalanan nira,” mag̱aning.

Yang Dating Nag̱apgesan Ta Mga Tau May Yang Nag̱ipatuman Ni Jesus Ang Baklu Indi Enged Magkatunuan (5:33-39)

Mateo 9:14-17; Marcos 2:18-22

33 Taa numanyan may mga tau asan ang nagriklamu tung ni Jesus ang mag̱aning, “Yang mga taung nag̱apangugyatan ni Juan ang manigbenyag muya-muyang pamamlek tung pagparanganen nira ang nunut da ka ta pag̱arampuen nira, pati yami kang nag̱apangugyatan yang mga Pariseo ya kay nag̱usuyun yamen. Piru yang mga tauan mu pala, anda ra tung pag̱intindi nira yang riglamintung atia!” ag̱aaning. 34 Yang tuw̱al ni Jesus tung nira, yang sadili na ipinananglit na tung laliing pangasawa. Ag̱aaning tung nira, “Ayw̱a, kung may kumbira, kanisip mi ang yang mga laliing pamagkumpanya tung aruman nirang pangasawa, bag̱ay w̱asung ampalaren tung pagsararuan nira ang ya pag teparay nira yang aruman nira? 35 Ug̱aring may uras ang kaw̱utun ang yang aruman nirang atia lag̱unutun dang eklan tung tepad nira. Atia ya ray uras ang magkabag̱ay rang pisan ang ipamlek nira tung mga pagparanganen nira natetenged tung kapupungawen da nirang duru,” mag̱aning. 36 Pagkatapus nagpananglit si ti Jesus ang mag̱aning, “Ayw̱a, tinu pay nag̱aintindian ming tau ang may aw̱el nang baklu ang ya pay lasiken nang pangkelan ta itambel na tung aw̱el nang lag̱i-lag̱i ra? Kipurki kung ya pay buaten na tia, belag̱an ilem ang marangga ra yang aw̱el nang baklu, kung indi, pati yang lag̱i-lag̱ing tinambelan na may yang baklung itinambel na, indi ra ka enged magtirnuan. 37 Dispuis, tinu pay nag̱aintindian ming tau ang yang binung baklung ingkelan tung saralug̱an, asan da ilem papagbaalay na tung parabtangan ang lag̱i-lag̱i ra? Kipurki kung maning tia ya pay buaten na, kung mabaal da nganing tia, manleskag da yang parabtangan ang asta mablak. Anday duma, mailas da ka ilem yang binu, pati yang parabtangan, diadu ra ka§. 38 Kung indi, yang dapat ang buaten, yang binung baklu asan da ibukbukay tung parabtangan ang baklu ka. 39 Dispuis pa, tinu pay nag̱aintindian ming tau ang malelyag pang manginem ta binung baklung sinaruk ang atiing naanad da tung binung baal da? Ay yang binung baal da yay pag̱aningen nang mas masabur. Pariung pisan tung mga taung anad da tung pag̱urusuyun tung dating nag̱apgesan nira. Indi ra ka malelyag ang mag̱usuy tung baklung sistimang naang nag̱itulduku,” ag̱aaning ti Jesus.

6

Pagkuruntraan Da Ti Jesus May Yang Mga Pariseo Natetenged Tung Pagturumanen Yang Sasang Urdinansa Sigun Tung Kaldaw Ang Nag̱ipamaenay (6:1-5)

Mateo 12:1-8; Marcos 2:23-28

1 Taa numanyan tung sasang kaldaw ang nag̱ipamaenay yang mga Judio tung pag̱urubraen nira, ti Jesus napanaw ra tung dalan ang naknga tung katriguan, kasiraan da ka tanira yang mga taung nag̱apangugyatan na. Numanyan tung pagparanawen nira, ya kay aplut-aplut yang mga aruman na yang mga kaluay yang trigu ang nag̱akerekese tung palad nirang pag̱adekem. 2 Numanyan may mga Pariseo asan ang ya ray namag̱istinggir tung nirang mag̱aning, “Ba tia, ayw̱at paglampasamu ra tung sasang urdinansa ta ang bawal ang mag̱urubraen ta maning tia tung kaldaw ang nag̱ipamaenay?” mag̱aning. 3 Numanyan anday dumang nagtuw̱al, ti Jesus. Mag̱aning tung nira, “Ayw̱a, indi mi pa ka enged nag̱amaresmesan yang sasang nabtang tung kasulatan natetenged tung binuat ni David atiing tanya duru rang suw̱uk na pati yang mga aruman na? 4 Indi w̱a, nagpakled tanya duun tung balay-w̱alay ang atiing pinagtuuan pa rin yang mga tau tung Dios atii kanay ang pagkatapus yang tinapay ang atiing sagradu ang ipinabtang tung katalungaan yang Dios, ya pay pinisik nang pinangan ag̱ad bawal ang panganen ta duma ang belag̱an mga pari? Piru maskin bawal, ya pay pinangan na ig ipinapaan na pa ka nganing tung mga aruman na, piru indi ka ipinakusalak yang Dios tung nira*. 5 Purisu yuung pag̱aningen ang Maninga Tau yuu ray pamala tung mga tauanu kung ya pa ag̱ari yang pagturumanen nira yang katuw̱ulan yang Dios natetenged tung kaldaw ang nag̱ipamaenay,” ag̱aaning.

Nag̱apakusalak Yang Mga Pariseo Ti Jesus Ang Tanya Unu Ay Naglampas Tung Urdinansa Nira Sigun Tung Kaldaw Ang Nag̱ipamaenay (6:6-11)

Mateo 12:9-14; Marcos 3:1-6

6 Taa numanyan, may duma sing kaldaw ang nag̱ipamaenay ang kuminaw̱ut si. Ti Jesus tanya, nagpakled da duun tung sasang pagsaragpunan nirang nagparakaw̱utun tung mga taung pamagsaragpun duun. Duun ka natagbu yang sasang taung napilayan da yang kalima nang tuu. 7 May mga Pariseo kag mga sag̱ad ang pamagpasakep ka. Nag̱apaniiran nira ta mupia ti Jesus kung magpamaayen tung kaldaw ang atiang nag̱ipamaenay, ug̱ud ya ray ipagpakusalak nira tung anyang ipagdimanda tung ustisia†. 8 Piru ti Jesus, kumus naskean na rang lag̱i yang nabtang tung mga kinaisipan nira, purisu dayun dang nagkalalangan tung napilayan yang kalima nang mag̱aning, “Ala kemdenga ra kanay ang mangay tani tung parada,” mag̱aning. Numanyan kumindeng da ka man yang napilayan ang minangay asan tung parada. 9 Pagkatapus dayun dang nagbitala ti Jesus tung mga taung atiang pamagpaniid tung anya ang mag̱aning, “Yuu may talimaanenu ra rin tung numyu. Ay pa w̱asu ay magkatamang buaten tung kaldaw ang nag̱ipamaenay ang ita magbuat ta sasang ikaayen ta sasang masigkatau tang ilibri tung malain u ang ita magbuat ta sasang ikalain ta sasang masigkatau ta ang yay magakdan na ta ikadiadu yang pagkabetang na?” mag̱aning. 10 Numanyan pinaneleng-telengan ni Jesus tanirang tanan. Pagkatapus dayun na rang inaning yang napilayan ang, “Ala, iunat mu ra tiang kalima mu,” mag̱aning. Tamang tamang ag̱iunat na, naulikan dang pisan yang kalima na. 11 Numanyan yang mga Pariseo, pagkaita nira tia, pinanungkukan da yang mga isip nira ta kasisilag̱en nirang subra tung ni Jesus. Purisu numanyan, dayun da nirang pinagkeresenan kung unyen pa nira.

Pagpamilik Ti Jesus Tung Mga Taralig̱an Na, Bilang Mga Apustul Na (6:12-16)

Mateo 10:1-4; Marcos 3:13-19

12 Taa numanyan, may pira pang kaldaw ang nagtaklib, ti Jesus nagpaelak-elak da duun tung kabukiran ang para mag̱arampuen da tung Dios. Nagdamal da duun tung pag̱arampuen na. 13 Numanyan atiing kaldaw ra, yang mga taung nag̱apangugyatan na, ya ray pinaguuyan nang mamagpalenget tung anya. Pagkatapus ya ray pinamilikan na ta sam puluk may durua ang ya ray binuat nang mga taralig̱an na bilang yang pag̱aningen ang mga apustul na. 14 Ya taa yang mga aran nirang pinagpilik na. Ti Simon ang yay pinapuanggaan na tung ni Pedro, ti Andres ang ari ni Pedro, ti Santiago, ti Juan, ti Felipe, ti Bartolome, 15 ti Mateo, ti Tomas, ti Santiagong atiang ana ni Alfeo, may ti Simon ang atiang sam bilug ang kinasakpan da rin yang sasang partidung durug iseg yang pagbaratukun nira tung gubirnu yang mga tag̱a Roma. 16 Magdasun ya ra ti Judas ang atiang ana ni Santiagong sam bilug, may yang tukayu nang atiang sam bilug ang ti Judas Iscariote ang tung uri ya ra ka man ay nagyaring traidur tung ni Jesus.

Yang Pagpamaayen Ni Jesus Tung Dakeleng Mga Taung May Mga Laru May Tung Dumang Pag̱aekel-ekelan Ta Mga Dimunyu (6:17-19)

Mateo 4:23-25

17 Taa numanyan ti Jesus nagparanek da, kasiraan da ka yang baklung pinagpilik na. Mangalensad da nganing tanira tung datal, duun da ka kaw̱utay nira yang mga taung buntun. Yang duma nag̱apangugyatan na kang lag̱i, yang duma duun mamanliit tung baskin ay pang banwaay tung sakep yang Judea, ang yang duma duun mamanliit tung siudad mismu yang Jerusalem. May duma pang alalawid pa ka enged yang pinanliitan nira ang ya ra yang siudad yang Tiro may yang siudad yang Sidon, ang yay nabtang tung binit yang bakayan. 18 Yang inangay nirang tanan tung ni Jesus, ay gustu nirang mamagpamati tung anya ig tanira pamaayenen na tung mga laru nira. Ay may asan ka tung nirang pag̱aekel-ekelan ta mga dimunyu. Numanyan pagdangep nira tung anya, luw̱us dang pinampamaayen na. 19 Dispuis tanirang tanan namag̱impurta ra ang basta madeen ilem tung anya. Kipurki may ketel ang pagliit tung tinanguni na ang ya ray pinagmaayenan nirang tanan.

Binaliskad Ni Jesus Yang Ikasadya May Yang Panganugunan (6:20-26)

Mateo 5:1-12

20 Pagkatapus numanyan, ti Jesus naneleng-teleng da tung mga taung nag̱apangugyatan nang atia ang mag̱aning tung nira, “Ta yamung kumpurming mga maliliwag̱en ang anda ray magtalig̱an mi tung mga sadili mi, teed mi tia agkatinlu yang nag̱abtangan mi! Ay yang nag̱ikatinlu na asan, lug̱uramu ra tung mga taung pamagpagaem tung Dios. 21 Ta yamung nag̱apasaran da ta pasuw̱uk numanyan natetenged ilem tung pagpakignunut mi tung yeen, teed mi tia agkatinlu yang nag̱abtangan mi. Ay sipurki tung uri maning pa tung pabialenamu ra yang Dios tung sasang kaayenan ang indi enged ang pisan mapasiring-siringan. Ta yamung nag̱ampayan da ta kapupungawen ming duru numanyan ang kung kaisan ya ray nag̱ipanangit mi, teed mi tia agkatinlu yang nag̱abtangan mi. Ay sipurki tung uri talagang yamu ray patalangkaken ka enged yang Dios natetenged tung kasadyaan ming duru. 22 Dispuis, kung alimbawa, pakulainenamu yang mga masigkatau mi natetenged tung pagkererengen mi tung yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau, kung ya ra kay indi ipagsapet nira tung numyu, ubin ya ra kay ipag̱insultu nira tung numyu ang yamu kaskasen da nirang mag̱ing malain tung pagterelengen nira, tay tia duru rag tinlu yang mabtangan mi. 23 Purisu kung buatanamu ra nganing nira ta maning tia, magpakasadyaamu enged ang yamu ag̱alikting-likting. Yang ikasadya mi asan ay natetenged asan da nga pruibaay ang may ibles ka man yang Dios tung numyung durung pisan agkadakul yang kantidad na ang ya ra kay nag̱ibaratu na tung numyu duun tung langit. Kipurki pati nganing yang mga manigpalatay yang bitala na atiing tukaw, pinamuatan ka ta mga aruman nira ta magkapariu ka tung buw̱uaten yang mga kanubli nira tung numyu. 24 Piru ta yamung mga manggaranen ang yang kamanggaran mi yay nag̱apanalig̱an mi, kanugunamu. Ay kipurki nag̱apapsawan mi ra yang tanan ang kasadyaan ang tegka ra ka ilem asan. 25 Ta yamung nag̱apagpagustu ra numanyan tung tanan ang nag̱alelyag̱an mi, kanugunamu. Ay kipurki tung uri maning pa tung pasubkanamu ka enged yang Dios ay pakapasanamu anya tung sasang kaayenan ang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na. Ta yamung panalig tung pagkabetang ming maayen numanyan, ang ya ra kay nag̱ipagtalangkak-talangkak mi, kanugunamu. Ay kipurki tung uri papungawenamu ka enged yang Dios ta duru ay pawaraanamu ka anya tung ultimung kasadyaan ang ya ray pagtangitan mi. 26 Dispuis, kung dayawenamung pirmi ta kadaklan, kanugun yang pagkabetang mi. Anday dumang panganugunan mi asan, ay natetenged tung uri, sasay panampetan mi yang mga tau ta namagtukaw ang namag̱imu-imu ta bitala ang ya unu ay bitala yang Dios buat. Kipurki yang mga bitala nira, ya kay nauyunan ang ipinagdayaw tung nira yang mga masigkabanwa nira ang ya ra kay pinanliitan yang mga irinsia yang mga taung pamagdayaw tung numyu.

Ti Jesus Pagpasanag Ang Belag̱an Ilem Yang Mga Aruman Nira Ay Gegmaan Nira, Kung Indi, Pati Yang Pagpakigsuay Tung Nira (6:27-38)

Mateo 5:38-48

27 “Piru tung numyung pananged da tung yeen, nani yang pag̱ianingu tung numyu. Gegmaan mi yang mga taung pagpakigsuay tung numyu, asta yang pagdemet tung numyu, buatan mi ka ta ikaayen nira. 28 Kung iampuamu ta duma tung Dios ang ituluy tung kalainan, anday dumang ibales mi tung anya, tanya si kay iampu mi tung Dios ang pakaayenen na. Asta yang mga taung mga manlelepes tung numyu, ya ka, iampu mi ka tung Dios ang para pakaayenen na. 29 Kung alimbawa may manampaling tung numyu, italiling mi yang duw̱aling emet ming ipatampaling. Kung alimbawa may magreg̱es ang mangalaw yang panlamig mi, paw̱ayaan mi ra ilem. Pati lambung mi, kung talagang eklan na ka, ipatug̱ay mi ra ilem tung anya ta paluas. 30 Kung may mandawat tung numyu, pakdulan mi. Kung may mangkel tung mga kasangkapan mi, indi mi bawien tung anya, kung indi, paw̱ayaan mi ra ilem. 31 Yang dapat ang buaten mi tung duma ya ra yang matinlu ang yay nag̱alelyag̱an ming buaten nira tung numyu. 32 Elat kanay, kung yang gegmaan mi, ya ka ilem yang nag̱agegma tung numyu, unu pa pay dayawen yang Dios tung numyu asan? Ay napakitablaamu ka ilem tung mga taung pagpasuag tung anyang pagpakasalak. Kipurki maski nganing tanira, yang nag̱agegmaan nira, ya ka ilem yang nag̱agegma tung nira. 33 Dispuis kung yang taw̱angan mi ya ka ilem yang mga taung pagtaw̱ang ka tung numyu, unu pa pay dayawen yang Dios tung numyu asan? Ay napakitablaamu ka ilem tung mga taung pagpasuag tung anyang pagpanandili. Kipurki maski nganing tanira, yang magtaw̱angan nira ya ka ilem yang mga aruman nirang pagtaw̱ang tung nira. 34 Kidispuis pa kung yang ag̱apautang mi ya ka ilem yang mga taung nag̱akumpiansaan ming tagbayad, unu pa pay dayawen yang Dios tung numyu asan? Kipurki napakitepengamu ka ilem tung mga taung pagbatuk tung anyang pagpanadili. Kipurki maski nganing tanira, yang magpautangen nira, ya ka ilem yang mga kaarumanan nirang nag̱akumpiansaan nirang tagbayad. 35 Kung indi, ta numyu, gegmaan mi yang mga taung pagpakigsuay tung numyu, buatan mi ka enged ta ikaayen nira. Kung may magministir tung numyung mangutang, pautangen mi, maskin anday kumpiansa ming tagbayad. Ay kung maning tia yang usuyun mi, tung uri may ibles yang Dios tung numyung durug tinlu. Kipurki maning tia pagpailalaamu ra ang yamu mga anaamu anyang matuud, ay pagsug̱utamu tung anya. Kipurki durug kaayen tung tanan ang mga tau, maskin tung mga malain ang mga tau ang indi maskeng magdemdem yang utang nirang kaneeman tung anya. 36 Kumus tanyang nagyari rang Ama mi, mainildawen tung tanan ang mga tau, yamung mga ana na, dapat kang sakaen mi yang ug̱ali na ang yamu mainildawenamu ka tung mga masigkatau mi, maskin tung ninu pa.

Nag̱asambit Ni Jesus Yang Mga Pitik Ang Pagpasunairan Na Tung Mga Taung Nag̱apangugyatan Na (6:37-49)

Mateo 7:1-5

37 “Indiamu ra enged magtag̱am ta sintinsia tung mga aruman mi ug̱ud indiamu ra ka sintinsiaan yang Dios. Kung may aruman ming nagbuat ta malain, indiamu ra mag̱aning ang yay dapat ang parusaan ug̱ud indiamu ra ka parusaan yang Dios. Patawaren mi ra ka yang kumpurming nagbuat ta malain tung numyu. Atia, bunayag da kang patawarenamu ra ka yang Dios. 38 Magpamakdulamu ka tung mga kaarumanan ming may mga kaministiran. Atia pakdulanamu ra ka yang Dios yang mga kaministiran mi. Yang kaalimbawaan yang pagparakdulun na tung numyu maning pa tung gantangan ang magyekyeken na pang nag̱idasek ang pakuw̱ungan na pa ngani baklu pa ibukbukay na tung bebtangan mi. Kipurki kung unu pang pitikay ang usuyun ming magpamakdul tung mga kaarumanan mi, ya kay usuyun yang Dios ang magpamakdul tung numyu,” ag̱aaning.

39 Taa numanyan nagpagngel da ti Jesus ta sasang pananglit ang mag̱aning, “Ayw̱a, tinu pay nag̱aintindian ming buray ang magpangaas pang magguyud tung aruman nang buray? Kipurki kung ya pay buaten na, anday duma, matukaw-tukaw ra nganing, pariu ra ka ilem tanirang mangabugsu tung lungasug. 40 Yang sasang taung pagpaugyat belag̱an ang yay landaw tung pag̱ugyat tung anya. Piru kung makumplitu na ra nganing yang pagpaugyat na, asan da magluang magkapariu ra ka ta ug̱ali yang nag̱ugyat tung anya‡.

41 “Ta yamung naanad dang magtag̱am ta sintinsia tung duma, ayw̱a kaya ang yang maning pa tung letek ka ilem tung mata yang putul mi, atii pala yay nag̱apadekdekan mi ang pagkatapus atia ngani tung mata mi may mag̱abatang ang yag keketeg ang indi mi pala nag̱adipara? 42 Ayw̱a palangaasan mi pa ka enged yang putul ming aningen ang ‘Maimu ilem putulu, kuaten ta ra tiang letek tung mata mu?’ Ang pagkatapus atia ngani tung mata mi may sasang mag̱abatang ang yag keketeg ang indi mi pala nag̱adipara? Abaa, yamu ilem agpagpakaayen-ayen! Kaministiran ya ra kanay ay tukawen mi rang kuaten yang mag̱abatang ang atiang yag keketeg tung mata mi. Atia manadlaw ra yang paneleng mi ang para tung matinlu yang panguat mi tung letek ang atia tung mata yang putul mu.

Asan Da NGa Pruibaay Yang Sasang Tau Tung Nag̱ibitala Na Kung Matinlu Yang Pagkatau Na U Kung Malain (6:43-45)

Mateo 7:16-20; 12:33-35

43 “Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay telengan mi ra ilem yang mga ayu. Anday ayung matinlu ang sayud yang nag̱ipamurak na. Anda kay ayung sayud ang matinlu yang nag̱ipamurak na. 44 Kipurki yang sasang ayu, tung burak na nga pruibaay kung matinlu u kung sayud. Simpri yang mga sapinit indi pamurak ta pumangga ig yang aruma indi ka pamurak ta langka§. 45 Yang taung maayen, maayen ka yang nag̱ipalua na, ay natetenged ang ya kang lag̱i ay nag̱ipabalay na tung isip na. Pati yang taung malain, malain ka yang nag̱ipalua na ay natetenged ang ya ra kang lag̱i ay nag̱ipabalay na tung isip na. Ay simpri, kumpurming unu pay nag̱ipabalay yang sasang tau tung isip na, indi maimu ang indi na ipalua ang ibitala.

Duruang Klasi Yang Pagparamatien Yang Mga Tau Tung Bitala Ni Jesus (6:46-49)

Mateo 7:24-27

46 “Ayw̱a, magkatama w̱asu ang aningenaw numyung Ginuu mi ang pagkatapus indi mi kag tumanen yang nag̱ipanuw̱ulu tung numyu? 47 Kung tinu pay pagpalenget tung yeen ang para magpamati tung nag̱itulduku ang pagkatapus ya ra kay tumanen na, yang kaalimbawaan yang taung atia maning taa. 48 Tanya maning pa tung sasang taung pagpakdeng yang balay na, ang yang akad na, durug dalem. Sinangkad na yang kabatuan ang ya kay pinamugsuan na yang mga adili na. Numanyan pagkatapus ta pagpakdeng yang balay na, kinaw̱utan da ta palempan, pati yang balay na binungsaran da ka yang beek. Piru indi ka enged naunu pa ay durug baked yang pagparakdengen yang may balay. 49 Piru kung tinu pay pamati tung bitalaw ang pagkatapus indi na ra ka ilem tumanen, ya si kay nag̱ipananglitu tung sasang tau ang tung pagpakdeng na yang balay na, ya ra ilem ag̱iakarakaray na tung ulit yang tanek. Duun da ka ilem ipalg̱uray na yang mga adili na. Pagkaw̱ut yang balyu, pati yang balay na binungsaran da ka yang beek, gulpi ra ilem ang nagkalipuat. Gew̱a rang pisan yang balay ang atii,” ag̱aaning ti Jesus duun tung nira.

7

Yang Pagtalig Yang Kapitan Ang Durug Dakul Yag Dayaway Ni Jesus (7:1-10)

Mateo 8:5-13

1 Numanyan atiing tapus da yang tanan ang gustu ni Jesus ang ianing tung mga taung atiing pamamati tung anya, anday duma, dayun sing minangay tung Capernaum. 2 Duun may sasang Kapitan tung sang grupung mga sundalung atiang tag̱a Roma. Yang Kapitan ang naa, may turuw̱ulun na ang yay nag̱amaal na ta mupia. Piru dinalpetan da ta laru nang matigbak ang pagkatapus tag̱umatayen da. 3 Numanyan yang Kapitan ang naa, pagkagngel na yang balita natetenged tung mga buat-buat ni Jesus ang durug tinlu, anday dumang binuat na, nagpangay ra tung mga pamagpakigmaepet ang mga Judio ang para mamagpataw̱ang da tung ni Jesus ang kung maimu ilem paawatan na ra kanay ang angayen yang turuw̱ulun nang pamaayenen. 4 Numanyan, pagkaw̱ut nira tung ni Jesus, dayun dang namagpakiildaw tung anyang mag̱aning, “Naa ti Kapitan, magkabag̱ay ang pisan ang taw̱angan mu. 5 Kipurki durug kaginegmaen tung nasyun ta. Nagpadag̱en-dag̱en nganing tung yamen ang nagpakagasta tung pagparakdengen yang balay ang pagsaragpunan ta,” ag̱aaning. 6 Kapurisu numanyan ti Jesus dayun da ka man ang nagnunut tung nira. Numanyan atiing alenget da rin ilem tung balay na, yang Kapitan ang naa, ya si ay nagpangay tung mga ungkuy nang mamagpakigbag̱as da tung ni Jesus. Numanyan yang pagbag̱as nira tung anya, dayun da nirang binalitaan yang bitala ni Kapitan ang mag̱aning, “Ameey, yang bitala ni Kapitan, anday bali unu, maskin india ra unu magpakabedlay ang magpakigkaw̱ut tani tung balay na, ay tanya unu belag̱an unu bag̱ay tung nuyu ang yawa pay magtakwal tung balay na. 7 Ya ra ka man nganing unu tia ang indi ra nagpakigbag̱as tung nuyu. Kung indi, maskin magkalalangana ra ilem unu asan, atia unu magmaayen da ka man yang turuw̱ulun na. 8 Kipurki maski nganing tanya unu, anad da ka unung magpalalang tung mas abwat tung anya, anad da ka unung magkalalangan tung mga sundalu nang mas aranek tung anya. Kung lalangan na unu yang sam bilug ang magpanaw, atiang lag̱i magpanaw ra ka man. Baskin yang sam bilug unu, kung guuyan nang magpalenget tung anya, atiang lag̱i unu magpalenget da ka man. Ang basin pa yang turuw̱ulun na unu, kung lalangan nang mag̱ubra ta sasang bag̱ay, atiang lag̱i, ubraen na ra ka man,” ag̱aaning. 9 Numanyan pagkagngel ni Jesus yang mga bitalang atia ni Kapitan ang pinag̱ulit nira tung anya, ya ray naberengan na ta mupia tung ni Kapitan. Dayun dang nagbira ang nanalunga tung mga taung atiang buntun ang pamagpakignunut tung anyang mag̱aning, “Iugtulu tung numyu, basin nganing tung numyung mga masigkanasyunu taa tung banwa tang naang Israel, anda pay nag̱abag̱asung maning takaag dakul yang pagtaralig̱en na tung yeen,” mag̱aning. 10 Numanyan yang mga taung atiang pinanuw̱ul ni Kapitan ang mamagpakigbag̱as tung ni Jesus, dayun dang namansibalik tung balay ni Kapitan. Pagkaw̱ut nira duun, maita nira yang turuw̱ulun na, maayen da ka man.

Yang Pagpabui Si Kang Uman Ni Jesus Tung Ana Yang Sasang Balung Baw̱ay (7:11-17)

11 Pagkatapus tia, indi ilem nabuay, minangay ra ti Jesus duun tung lansangan ang Nain, kasiraan da ka tanira yang mga taung atiang nag̱apangugyatan na asta yang mga taung buntun. 12 Numanyan tamang tamang mag̱aalenget da tung purtang parakleran tung lansangan ang atia, naa pala, may sasang taung patay ra ang nag̱ipalua nirang para ipalg̱ud da tung leyang. Ya pa ka man ay bugtung ang anang lalii yang sasang baw̱ay ang nabalu. Durug dakel yang mga tag̱a lansangan ang pamagkumpanya tung anya. 13 Numanyan pagkaita ni Ginuu ta tung may ana, ya ra ngaildaw ang mag̱aning tung anya, “Ineey, ustu ra tiang pagtarangiten mu,” ag̱aaning. 14 Pagkatapus dayun na rang pinalengtan yang kabaung ang inawiran ang asta namagtadeng da yang pamagtuang. Pagtadeng nira, dayun dang nagbugnu ti Jesus tung patay ang mag̱aning, “Duduy, magtuw̱uluna ra yeen ang magbungkarasa ra!” 15 Pagkatapus diritsyu ra ka man ang nagbungkaras yang taung atiang patay ra rin ang nag̱impisa ra kang nagbitala. Numanyan dayun dang inintriga ni Jesus tung ni nanay na. 16 Purisu numanyan yang mga taung atiang nangaita, luw̱us dang nangaimakluan da yang pagterelengen nira tung ni Jesus. Namag̱intra ra dayaw tung Dios ang namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Kinaw̱utanita ra ta maktel ang manigpalatay yang bitala yang Dios. Itang mga tauan na, talagang nag̱apalengtanita ra anyang para tukuranita ra anya ta kalibrian ta,” ag̱aaning. 17 Kapurisu yang balita natetenged tung binuat ni Jesus ang atia, nagsarambung da tung intirung Judea ang asta duun da ka tung mga banwang nagtarambi tung Judea.

Yang Nag̱ituw̱al Ni Jesus Tung Pinanuw̱ul Ni Juan Ang Mamagpasiguru (7:18-23)

Mateo 11:2-19

18-19 Numanyan ti Juan ang naang manigbenyag ang duun ka man tung kalabus, binalitaan da ka yang dumang nag̱apangugyatan na natetenged tung tanan ang atiang mga binuat-buat ni Jesus. Purisu numanyan, ginuuyan na yang durua tung nirang pinanuw̱ul ang mansiangay ra duun tung ni Ginuung Jesus ang para mamanalimaan tung anya kung tanya ya ra ka man yang pag̱aningen ang Mananapnay ang nag̱apakbat kang lag̱i nira u kung may duma pang dapat ang elatan nira. 20 Taa numanyan, pagkaw̱ut yang durua nga tauan ang atii tung ni Jesus, mag̱aning tanira tung anya, “Minangayami ilem taa, ay tinuw̱ulami ra ni Juan ang manigbenyag ang para mapasiguruana ra yamen kung yawa ra ka man yang pag̱aningen ang Mananapnay ang nag̱apakbat kang lag̱i yamen u kung may duma pang dapat ang elatan yamen,” ag̱aaning. 21 Taa numanyan, yang uras dang atiing pag̱angay nira duun, nagkatuun ang duru-durung mga taung pamaglaru ang nag̱apampamaayen ni Jesus. Yang duma may mga laru nirang matitigbak, yang duma agdimunyuen, ig duru kang mga buray ang nag̱apampabuskad na yang mga mata nira. 22 Purisu numanyan, pagkagngel ni Jesus yang bitala yang durua nga tauan ang atiang tinuw̱ul ni Juan, dayun dang nagtuw̱al ang mag̱aning tung nira, “Ala, magbalikamu ra duun tung ni Juan. Balitaan mi yang kumpurming nagkaraita mi kag nagkaragngel mi taa. Aningen mi ang yang mga buray pagkaraita ra, pati mga barik pagkarapanaw ra ka, pati mga taung may dispirinsia tung mga ulit nirang makamamansa, nag̱akuatan da ka, pati mga bengel pagmaraanting da ka, pati mga patay pagkarabui ra ka. Asta yang mga taung aranek ta pagkabetang ang kumpurming nakapasan dang pisan ta magtalig̱an nira tung mga sadili nira, ya ra kay nag̱apampakaw̱utan yang Matinlung Balita ang yang Dios simpan dang magtaw̱ang tung nira*. 23 Kidispuis pa aningen mi ka dayun ang durug tinlu yang nag̱abtangan yang sasang taung indi enged nag̱aplekan ta ipagtalig na tung yeen,” mag̱aning ti Jesus duun tung nira.

Yang Pagdayaw Ni Jesus Tung Ni Juan (7:24-28)

Mateo 11:7-19

24 Taa numanyan, atiing namagliit da yang duruang atiing pinanuw̱ul ni Juan, ya ray pagpasanag ni Jesus tung mga taung atiang buntun natetenged tung ni Juan. Mag̱aning tung nira, “Ta, atiing pag̱angay mi tung ni Juan duun tung banwang atiing palag-palag yang tau na, unu pang klasiay ta tau ang nag̱alaum ming maita mi duun? Yang kalaum mi w̱asu tanya sasang taung guruyud-guyuran ta tau ang katulad ka tung tigbaw ang kung eyepen da nganing ta palet, pagpanunut-nunut da ilem? 25 Kung belag̱an kang ya tii yang katuyuan mi, unu pa w̱asu ay inangay mi duun? Gustu mi ilem basung magteleng tung sasang taung pagsuut ta durug tinlung aw̱el? Belag ka siguru ay kipurki yang mga taung pamagbisti ta matitinlu ig pamagpapsaw tung kumpurming unu pay nag̱alelyag̱an nira, duun da ilem ngaitaay mi tung mga palasiu yang mga adi. 26 Kung belag̱an kang ya tii ay inangay mi, tay unu pa w̱asu yang katuyuan mi duun? Gustu mi w̱asung magteleng tung sasang taung tinuw̱ul yang Dios ang magpalatay yang bitala na tung numyu? Anday duma, talagang yaa, ya ra ka man tii ay naita mi duun. Piru iugtulu tung numyu, yang taung atiing naita mi duun, landaw pa nganing tung mga manigpalatay yang bitala yang Dios ta namagtukaw ang mga panimpu. 27 Kipurki ti Juan ang naa ya ka man ay nag̱adapatan yang sasang inaning yang Dios tung aruman na ang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

‘May sasang taung tuw̱ulunung magpalatay yang bitalaw tung mga tau ang yay ipatkawu tung nuyu ug̱ud katulad ka tung sasang pagliway ta dalan, yay maning pa tung magliway tung mga isip nira ug̱ud simpan da tanirang mamampauyun da tung nuyu,’ mag̱aning†.

28 Iugtulu tung numyu, tung tanan ang mga manigpalatay ta namagtukaw ang mga panimpu, anda ray lumandaw tung ni Juan ang naa. Piru maskin pang maning tia, yang sasang tauanung napalg̱ud da tung palaksu yang paggaraemen yang Dios, maskin pag̱atelengan ang aranek ta pagkabetang, piru may nalandawan na pa ka enged tung ni Juan‡.

May Dumang Namanambing Tung Pinalanu Yang Dios Ang Ikaayen Da Rin Nira (7:29-35)

29 “Dispuis pa, papagsunairen ta ra kanay yang pagparamatien yang mga tau tung bitalang ipinagpakaw̱ut ni Juan tung nira. Yang kadaklan namampauyun da tung iningaluk yang Dios tung nira, kapin da enged yang mga manigpanukut ta mga balayaran tung gubirnu. Purisu namanligna rang lag̱i tung mga kasalanan nira ang pagkatapus ya ra kay pinapruibaan nirang namampabenyag tung ni Juan. 30 Piru naang mga Pariseo may naang mga sag̱ad tung pinanubli, pagkapamati nira tung bitalang ipinagpakaw̱ut ni Juan, belag da ya mamagpauyun, ya ra mamagpasuag tung kalelyag̱an yang Dios para tung nira ang ya ra ka rin ay ikaayen nira. Ay indi ra namanligna tung mga ubra-ubra nirang makalalaway ta isip na, indi ra ka namampabenyag tung ni Juan. 31 Purisu yang mga tau numanyan, unu pa pay mapananglitanu tung nira? Unu pa enged ay mapapariuu tung nira? 32 Anday duma, tanira maning pa tung mga mamulang pamagkarayam tung plasa ang yang duma maskin unyen pa ta paiwan-iwan yang mga kakayam nira, indi ka enged mapatunu-tunuan yang kalelyag̱an nira. Ya ra ag̱aningay yang mga kaarumanan nirang, ‘Uay, duruamug kaduruma! Ang magtarangit-tangitenaming mag̱urulimengmeng-ulimengmengen, indiamu malelyag ang magpakiintra. Utru si, ang patikanamu yamen, indiamu si ka enged malelyag ang magtaralekan.’ 33 Talagang yay magkatamang mapananglitanu tung mga taung atiang indi ra pamagpauyun ay kipurki atiing paglua ra ni Juan ang manigbenyag, maita nira yang ug̱ali nang pamlek ang kaisan tung pagparanganen na ig indi ka panginem ta binu, indi ra nauyunan nira, kung indi, ya ra ag̱aningay nirang pag̱aekel-ekelan ta dimunyu. 34 Utru si ang tung yeen dang pag̱aningen ang Maninga Tau, tung pagluaw tung mga tau, maita ra nganing nira yang ug̱aliu ang indiaw pamlek tung pagparanganenu kag panginemaw kang kaisan ta binu, indiaw ra ka nauyunan nira, kung indi, yuu ka ag̱aningay nirang takaw̱aw ig bulatsiruaw pa kumus pagpakibarkadaw tung mga manigpanukut may tung duma ay ya ra kang lag̱i ay nag̱alamku nirang mga teleb ta kasalanan. 35 Piru yang planu yang Dios ang atiang nag̱apasuag̱an nira, duun da nga pruibaay tung kumpurming pagpauyun tung yamen ni Juan ang talagang durug tinlung planu sigun tung pinakaw̱ut na tung nira,” ag̱aaning ti Jesus duun tung nira.

Yang Pinatawad Ta Dakulung Kantidad Yay Mas Ang Magegma Tung Nagpatawad Tung Anya Kay Tung Pinatawad Ta Gesye (7:36-50)

36 Numanyan may sasang kinasakpan yang mga Pariseo ang napag̱imbitar da tung ni Jesus ang magpakigsaru tung balay na. Purisu ti Jesus nagnunut da tung anyang nagpakigsaru. 37 Duun tung lansangan ang atii, may sasang baw̱ay ang ilaladung makinasalananen. Numanyan pagkagngel na yang balita ang ti Jesus unu duun da tung balay yang Pariseo agpagpakigsaru, anday dumang binuat na, dayun dang minangay ang may ekel nang midyu tung praskung§ punuk ta paamut ang durug maal. 38 Numanyan pagpakled na tung balay, dayun dang nagpasagpi tung kakay* ni Jesus ang yang mga luuk na duun da ka ilem nagkarapatak. Pagkatapus nag̱atarapuan na yang bua na ang nunut da ka ta pag̱ara-ara na tung kakay na ta muya-muya†. Ang pakatapus binukbukan na yang paamut ang atiang durug maal. 39 Numanyan naang Pariseong naang nag̱imbitar tung ni Jesus, pagkaita na tia, ya ray ipinagkesen-kesen na tung isip nang mag̱aning, “Yang taung naa, kung talagang matuud ang prupita, maskean na ra ka rin kung unu pang klasiay ta baw̱ay ang pagdeen tung anya ang teleb ta kasalanan.” 40 Atii, nagbugnu ra ti Jesus tung anyang mag̱aning, “Simon, kung maimu ilem, may sasang iksenu rin tung nuyu.” Ag̱aaning ka ti Simon ang nagtimales, “Ala, Ameey, magbitalaa ra ilem asan ug̱ud!” 41 Numanyan, dayun dang nagpakdul ti Jesus ta sasang pananglit ang mag̱aning, “May durua nga tauan ang nagkarautangan tung sasang taung manigpautang. Yang sam bilug may utang nang kinintus, yang sam bilug singkuinta. 42 Numanyan, yang duruang naa, kumus indi ra mangabayad yang mga utang nira, pariu ra ilem tanirang pinatawad yang pinangutangan nirang inimpas. Ta, tung nuyung pag̱intindi, tinu pa w̱asu tung nirang durua ay mas ang magegma tung nagpatawad tung nira?” 43 Ag̱aaning ka ti Simon ang minles, “Tung yeen ilem ang pag̱intindi, siguru yang pinatawad na ta dakulung kantidad.” Ag̱aaning ka ti Jesus ang minles, “Tama, ya ka man tia.” 44 Numanyan diritsyu rang minalyed ti Jesus tung baw̱ay ang sigi kang pakigkesen na tung ni Simon ang mag̱aning, “Ta, Simon, telengan mu yang baw̱ay ang naa w̱a. Ta nungaynang pagpakleru taa tung balay mu, indiaw ra ka pinatuw̱ulan mu tung turuw̱ulun mung mangug̱as yang kakayu, ag̱ad yuu sasang imbitasiun mu. Piru yang baw̱ay ang naa, lumismu yang luuk na ya pay ipinangug̱as na tung kakayu, pati yang bua na, ya pay ipinagtrapu na. 45 Pagpakleru taa, indiaw ra ka inistimar mung inara-araan ag̱ad imbitasiunaw nuyu. Piru tanya, yuu ilem ngakled, anday katadeng-tadengan yang pag̱iristimaren na tung yeen ang basin kakayu ra ilem, ya ray pirming nag̱ara-araan na. 46 Pagpakleru taa, indiaw ra ka ginalang mung linangisan tung kuluu, ag̱ad bisitaw nuyu. Piru yang panggalang na tung yeen, mismung paamut ang durug maal, ya pay ilinangis na ang baskin tung kakayu ra ilem. 47 Kapurisu Simon, iugtulu tung nuyu, yang baw̱ay ang naa, yang paggegma nang naang durug kalutuk ang nag̱ipaita na, ya ray pagpailala tung pagkamatuud ang tanya napatawad da tung mga kasalanan nang duru. Piru yang tau man ang pinatawad ka ilem ta gesye, gesye ka ilem yang gegmang mapaita na,” ag̱aaning. 48 Pagkatapus, dayun dang nagbugnu ti Jesus tung baw̱ay ang mag̱aning, “Ipag, pinatawad da ka man ang matuud yang mga kasalanan mu,” ag̱aaning. 49 Numanyan pagkagngel yang dumang pamagsararu asan, ya ray ipinagkesen-kesen nira tung mga isip nirang mag̱aning, “Abaa, tinu pa taang palangaasenay ang buat na pa pagpatawad ta mga kasalanan?” 50 Piru ti Jesus, belag ya mag̱intindi tung nira, ya magsugpat tung baw̱ay ang mag̱aning, “Ipag, tan taa pang pagtalig mu tung yeen yang mga kasalanan mu, tinapnaya rang lag̱i yang Dios. Purisu numanyan, ala mulika ra, may pagbakeran da yang isip mu,” mag̱aning.

8

May Mga Baw̱ay Kang Namagpakignunut Tung Ni Jesus (8:1-3)

1 Taa numanyan, pagpanaw ra ta pira pang kaldaw, nagliliw̱utun da ti Jesus tung mga lansangan pati tung mga baryu. Nagparakaw̱utun yang sasang matinlung balita ang yang Dios mag̱impisa rang magtukud yang paggaraemen nang baklu tung mga tau. Yang mga tauan nang atiang sam puluk may durua ya ra kay namag̱ugpu tung anya. 2 Kidispuis pa may mga baw̱ay asan ang namagpakignunut da ka tung anya ang tan taa pa pinampamaayen na tung mga laru nira ang yang duma dinimunyu ra rin. Katulad ka tung ni Mariang atiang tag̱a Magdala ang dinimunyu ra rin ta pitu nga dimunyuan ang ya ray pinalayas ni Jesus tung anya. 3 Yang sam bilug pang baw̱ay ang pagpakignunut ka tung ni Jesus, yay nag̱aranan tung ni Juana ang kasawa ni Chusa ang may katengdanan duun tung palasiu ni Adi Herodes. Yang sam bilug pang baw̱ay yay nag̱aranan tung ni Susana. Kidispuis pa, dakele pa kang mga baw̱aing duma ang namagpakignunut da ka tung nira ang ya ray namaggastus ang namag̱arasikasuen tung mga kaministiran na Jesus.

Nagpananglit Ti Jesus Natetenged Tung Mga Tanek Ang Tarakbulan Ta Binik (8:4-8)

Mateo 13:1-9; Marcos 4:1-9

4 Numanyan atiing pagliliw̱utun da ti Jesus, durug dakel yang mga taung namag̱arangayan tung anya ang yang pinanliitan nira maskin ay pang lansanganay. Numanyan kumus saragpun da tanirang tanan, pinakdulan da ni Jesus ta sasang pananglit. 5 Mag̱aning tanya, “Numanyan may taung minangay tung pinagbangteran na, ay magtarakbulun da ta binik ang trigu. Numanyan tung pagtarakbulun na, yang dumang binik nalagsik da tung dalan ang palanawan ta mga tau tung kakngaan. Purisu nagkaraliked-likeran da. Tegka na, kinaw̱utan da ta mga lamlam ang pinagsumpit. 6 Yang duma duun nepa tung tanek ang manipis ang may batung tapik ang unayen ang alenget dang lumput tung ulit yang tanek. Numanyan tamang tamang pamagbukngil da, indi ka ilem nabuay, namanlumpayeng da, ay natetenged langu yang tanek ang magtedeken yang kinit. 7 Yang duma duun nepa tung tanek ang may mga laskaw yang sapinit ang indi nadeeg̱an ta kapwa yang aradu. Purisu derengan da ka ilem tanirang namagtubu ang asta pinanaw̱ed-saw̱eran da yang mga trigung asta indi ra namurak. 8 Piru yang dumang binik duun da tung lunsan ang tanek nepa. Purisu nangapagtubu ra ang asta nangapamurak da ang yang mga pangaluay na arabubwat da ang tung kategkaan na ra,” ag̱aaning. Numanyan tung pagtapus na tung pananglit nang atia, dayun dang nagpadakul yang busis nang mag̱aning, “Ta, yang nagngel ta mga talinga mi, ya ra kay painu-inuan mi ta mupia,” mag̱aning.

Yang Katuyuan Yang Pagparanangliten Ni Jesus (8:9-10)

Mateo 13:10-17; Marcos 4:10-12

9 Numanyan yang mga taung atiang nag̱apangugyatan na, ya ray namanalimaan tung anya kung unu pay linegdangan yang ipinananglit nang atia. 10 Tumuw̱al tanya, “Ta yamung pagpaugyat da tung yeen, linugtanamu ra yang Dios ang makdekan mi yang mga bag̱ay ang nag̱aegteman na pa rin ang tukaw natetenged tung paggaraemen nang baklu tung mga tau kung ya pa ag̱ari yang palaksu na simanyan. Piru tung kadaklan, yang mga bag̱ay ang atia asan da ilem nag̱ipapanawayu tung pulus pananglit. Yang nag̱ipagpananglitu tung nira ay ug̱ud maskin sam puluk ang magteleng, anday sakpen ta mga isip nira, basin sam puluk ang mamati, anda ra kay mamaresmesan nira*.

Nag̱ipasanag Da Ni Jesus Kung Unu Pay Linegdangan Yang Ipinananglit Na (8:11-15)

Mateo 13:18-23; Marcos 4:13-20

11 “Piru para maintindian mi, ya ra taa yang linegdangan yang ipinananglitu ta nungayna. Yang binik ang atiang ipinanakbul, ya ra yang bitala yang Dios ang nag̱ipagpakaw̱ut tung mga tau. 12 Kung natetenged tung dalan ang atiang nalagsikan ta dumang binik, yang linegdangan na ya ra yang dumang pamamati tung bitala yang Dios ang pagkatapus nag̱apalengtan dang lag̱i ni Satanas ang ludasen yang bitalang nag̱agngel nira ug̱ud indi ra ilem mananged tanira ang magpatapnay ra rin tung Dios. 13 Yang linegdangan yang tanek ang atiang manipis ang may batung manipis ang natampek, ya ra yang duma ang kung mapamatian da nganing nira yang bitala yang Dios, magpauyun dang lag̱i ang duru rag sadya yang isip nira. Piru kumus indi nalamut ta ustu tung mga kinaisipan nira, indi ilem mabuay yang pagparanangeren nira. Ay kung mapasaran da nganing ta tuksu, mamalpas da ka ilem. 14 Yang linegdangan yang tanek ang atiang may mga laskaw ang masapiniten, ya ra yang duma ang maskin pamati tung bitala yang Dios, piru tung pagpanaw yang uras, kumus durung pagpakabegbeg nira tung pagpangabui nira ubin may gustu nirang magmanggad ubin may gustu nirang magpapsaw ra ilem tung mga kalelyag̱an nirang sadili, yang bitalang nagngel nira maning pa tung asan da ilem nga kipit ang asta anday pinakaw̱ut na. 15 Piru yang linegdangan yang tanek ang atiang lunsan, ya ra yang duma ang malemek ta kinaisipan ang yang bitala yang Dios ang nag̱agngel nira, ya ray nag̱ipatedek enged nira ta mupia tung mga isip nira ang asta may pakaw̱utun na ra ka enged ang nag̱auyunan na. Maskin mapasaran pa ta mga kaliwag̱an ubin tuksu man, ya pa ka enged ay nag̱apadanayan nirang magtumanen yang mga kalelyag̱an yang Dios.

Baklu Ra Ngaipabunayag̱ay Ni Jesus Tung Mga Tau Yang Linegdangan Yang Nag̱ipananglit Na, Kung Eyangan Da Ta Gustu Nirang Magpasadsad (8:16-18)

Marcos 4:21-25

16 “Ayw̱a, tinu pay nag̱aintindian ming tau ang magsindi ta kingki ang pagkatapus ya rag sukluw̱ay na ubin ya ra ag̱ipasirungay na tung katri? Simpri asan da ag̱ipabtangay na tung tapi-tapi, ug̱ud kung tinu pay magtakwal, yag dawalay nira yang sadlaw na. 17 Pariu ka tung yeen, anday itinaluku tung nag̱ipananglitu sigun tung palaksu yang paggaraemen yang Dios ang indi ipabunayag̱u, anda kay tinipig̱anu asan ang indi ipalw̱awu. 18 Purisu amlig̱an mi ta mupia kung ya pa ag̱ari yang pagparamatien mi tung nag̱ipananglitu. Kipurki yang taung maderep ang magpasadsad, mas pang paeyangan yang Dios ta ipag̱intindi na. Ig kung tinu pay mapinaw̱aya-w̱ayaen tung pag̱irintindien na, maskin yang gesyeng nag̱alaum nang nag̱akdekan na, bawien da ka enged yang Dios tung anya,” ag̱aaning duun ti Jesus tung nira.

Pagpailala Ti Jesus Kung Tinu Pa Enged Ay Kaw̱ig̱en Nang May Kaampiran Tung Anya (8:19-21)

Mateo 12:46-50; Marcos 3:31-35

19 Atii ya ra kay pagkaw̱ut yang nanay ni Jesus may yang mga putul nang mga lalii. Ug̱aring ilem indi mangaalenget tung anya natetenged tanya ya ngaknga tung mga taung durug damel. 20 Numanyan inugtul da tung anya ang duun tung lua yang nanay na may yang mga putul nang mga lalii ang may gustu nirang mamagpakiksen tung anya. 21 Mag̱aning ti Jesus ang nagtimales, “Yang magkaw̱ig̱enung nanayu ubin mga putulung mga lalii ya ra yang kumpurming pamati tung bitala yang Dios ang naang nag̱ipagpakaw̱utu, ang pagkatapus magtumanen na ra ka,” ag̱aaning.

Yang Pagpalinaw Ni Jesus Tung Tampung Durug Ketel (8:22-25)

Mateo 8:23-27; Marcos 4:35-41

22 Numanyan, may dumang kaldaw ang ti Jesus nagsaay ra tung sasang balangay, kasiraan da ka tanira yang mga taung nag̱apangugyatan na. Ag̱aaning ti Jesus tung nira, “Ala, magpatindakita ra kanay.” Pagkatapus dayun dang namagpaabwat. 23 Numanyan atiing pamagpalayag da tanira, ti Jesus tanya, inalapan da ta elek. Buay-w̱uay ta gesye, binungsaran da tanira ta tampung durug ketel. Numanyan alang-alang da yang pagkabetang nira, ay yang balangay nag̱apnukan dang nag̱apnukan. 24 Numanyan dayun dang pinaalengtan nira ti Jesus ang pinuaw ang inaning, “Ameey, Ameey, magkaralemesita ra!” Pagkapuaw ni Jesus, dayun dang nagsambeng tung palet may tung mga lakun ang atiang durug kadarakul. Lag̱i-lag̱ing nag̱elteng da yang palet, pati yang aw̱uyuk nag̱intang dang naglinaw rang anda rang pisan ay giup-giupun na. 25 Pagkatapus, mag̱aning ti Jesus tung mga tauan na, “Ayw̱a, ay ra ilem ag̱ari w̱asu yang pagtaralig̱en mi tung yeen?” Numanyan nangaimakluan da tanirang namagteleng tung anya ang nunut da ka ta pagkabereng nirang subra tung naita nirang atia. Namag̱araning-aningan da ilem ang mag̱aning, “Abaa, tinu pa kayang tauay taa? Baskin palet, baskin lakun pa, basta lalangan na ra ilem nganing, gulpi ra ilem ang mamananged!” ag̱aaning.

Nag̱apamaayen Ni Jesus Yang Sasang Taung Pag̱aekel-ekelan Ta Mga Dimunyu (8:26-39)

Mateo 8:28-34; Marcos 5:1-20

26 Taa numanyan namagpadayun da yang pagsaay nira ang asta namanampet da duun tung baw̱anwaan yang mga Geraseno ang yag pagtinindakay yang Galilea. 27 Numanyan pagkalampud pa ilem ni Jesus tung balangay, may sasang taung tag̱a lansangan ang pag̱aekel-ekelan ta mga dimunyu ang yay nagpakigbag̱as tung anya. Tung tantung kabuay ra, indi nag̱asuut-suut ta aw̱el. Dispuis indi magtinir tung balay, kung indi, duun da ilem agpaglaug-laug tung mga leyang ang pinanlug̱uran ta mga patay. 28 Taa numanyan, pagbag̱as na tung ni Jesus, dayun dang nagluud tung pinagtalungaan nira ig yang dimunyung pag̱ekel tung anya naglelpaken dang mag̱aning, “Ay Jesus, yawang pag̱aningen ang Ana Yang Dios ang makagag̱aem, ayw̱a nag̱apalabtanaw pa nuyu? Yang nag̱ipagpakiildawu w̱a tung nuyu ang indiaw ra parusaan mu,” mag̱aning. 29 Napagpakiildaw ra nganing ta maning tia yang dimunyu, ay linalangan dang lag̱i ni Jesus ang maglayas da tung taung atia. Luyut dang luyut, yang taung atia muya-muyang pinaggaeman yang dimunyung atia. Kidispuis pa, kada masinti yang mga masigkabanwa na ang tanya kaw̱utun si, dayun da nirang deepen ang begkesen ta kadina tung kalima na may tung kakay na para tung matinlung pagbantay nira tung anya, piru indi ka enged magnaet. Agbuntuk-buntukun na, ang pagkatapus, ya rag liw̱erengay yang dimunyung ekel-ekelan duun tung mga kabiw̱init-binitan ang malaka ka ilem yang mga tau. 30 Taa numanyan tinalimaan ni Jesus yang dimunyu kung tinu pay aran na. Mag̱aning kang nagtimales, “Yang aranu ti Buntun.” Tama ka man tiing tuw̱al na ay duru-duru ka man ang mga kaarumanan nang mga dimunyung pamag̱ekel-ekel tung taung atia. 31 Numanyan yang binuat yang mga dimunyu, namag̱intra ra amu-amu tung ni Jesus ang tanira indi na lalangan ang ipaangay duun tung pag̱aningen ang bulalut†. 32 Numanyan may sasang kaayepan yang mga baw̱uy ang gaw̱ung ang pamanulyad-tulyad tung napabukatud ang alenget ilem duun. Purisu yang mga dimunyung atia, namagpakiluuy ra ilem tung ni Jesus ang basin duun da ilem tung mga baw̱uy tugtay nang mamansisuut. Pagkatapus tinugtan na ra ka man. 33 Purisu numanyan pagliit nira tung taung atia, diritsyu ra ka man ang namansilakted tung mga baw̱uy ang namansisuut. Pagkasuut nira tung mga baw̱uy, dayun dang namansikurbut ang namagpataladtad ang diritsyu ra ilem tung aw̱uyuk ang namampakpa ang asta nagkaralemes da ilem ang tanan. 34 Taa numanyan, yang mga manig̱asikasu tung mga baw̱uy, pagkaita nira yang nainabung atia, dayun dang namaglalaksuan ang namagbaw̱alitaen tung mga taung kumpurming nag̱apanawan nira duun tung lua ang asta duun tung lansangan. 35 Purisu numanyan yang mga taung nagkarabalitaan, diritsyu rang namansilua duun tung bakayan ang para mamanginsapu tung nainabung atii. Numanyan kaw̱utan nira ti Jesus, unu pay maita nira, kung indi, ya ra yang taung atiang dinimunyu ra rin. Yag lalaptik tung tanek tung pinagtalungaan nira ni Jesus ang pagpatulduk ta maderep tung anya. Dispuis, belag da luas, kung indi, napag̱aw̱el da ay naulikan da yang pag̱irisipen na. Numanyan pagpaniid yang mga taung atia tung anya, ya rag pandelaay. 36 Numanyan yang mga manig̱asikasu ang atiang nangaita tung nainabung atia, ya ray namagbaw̱alitaen tung mga taung naang baklung namansikaw̱ut kung ya pa ag̱aring nagmaayen da yang taung atiang dinimunyu ra rin. 37 Purisu anday dumang dinangat na, tanirang tanan ang mga Gerasenong nagkasagpun asan, namagpakigkesen da tung ni Jesus ang magliit da ilem duun tung nira. Ya ray iningaluk nira, ay natetenged pinamalayan da ta eled nirang duru tung binuat ni Jesus ang atia. Kapurisu ti Jesus, pagkagngel na yang bitala nira, dayun da ka man ilem ang suminaay tung balangay ang para magbalik si duun tung pinanliitan na. 38-39 Pagkatapus, simanyan yang taung atiang pinalayasan na tung mga dimunyu, ya si ay nagpakiildaw tung anya kung puiding magpakignunut da tung anya ang para mag̱ing sasang tauan na. Piru indi ra tinugtan na, kung indi, ya ra ag̱aningay nang, “Maayen pa, ungkuy, mulika ra ilem, magbaw̱alitaena ra tung mga masigkabanwa mu natetenged tung tanan ang binuat yang Dios tung nuyu,” ag̱aaning. Purisu yang taung atia, diritsyu rang minulik ang naglig̱u ra tung intirung lansangan ang nagbaw̱alitaen tung mga tau kung unu pay binuat ni Jesus tung anyang durug tinlu.

Yang Pagpamaayen Ni Jesus Tung Sasang Baw̱ay May Yang Pagpabui Na Si Kang Uman Tung Sasang Mulang Baw̱ay (8:40-56)

Mateo 9:18-26; Marcos 5:21-43

40 Taa numanyan, atiing pagparuung na Jesus duun tung tindak, durug dakel yang mga taung namagpakigbag̱as da tung anya, ay tanirang tanan pamagpakbat da kang lag̱i tung anya. 41 Yang uras dang atii, may taung baklung kaw̱ut ang nag̱aranan tung ni Jairo. Tanya sasang may katengdanan tung pagsaragpunan ta mga masigka Judio na. Pagkaw̱ut na tung ni Jesus, ya rag padagpa tung pinagtalungaan nirang durua ang nagpakiluuy tung anyang mangay ra kanay duun tung balay na. 42 Ay yang ana nang baw̱ay ang bugtung ka pa man tag̱umatayen da. Pag̱idaran da ta sam puluk may duruang takun.

Numanyan atiing pagkanunutan da tanira ni Jesus, yang mga tau pamagpakigsag̱ese tung anya ang asta imurat da ilem ang mapanaw. 43 Taa numanyan tung kinadamel yang mga taung atia, naa pala may sasang baw̱ay ang nalaket ang tung seled sam puluk may duruang takun muya-muya ra ilem ang nag̱aawasan‡. 44 Purisu numanyan, anday dumang binuat na, yag sisikup ang papalenget tung ni Jesus ang nagdeen tung sam bilug ang mabiw̱ilug-bilug ang atiang yag tataked tung sidsiren yang aw̱el nang langkuy. Pagkadeen na, atiang lag̱i nagpeet da ka man yang dug̱u na. 45 Numanyan mag̱aning ti Jesus ang nagtalimaan, “Tinu pay nagdeen tung yeen?” Kumus anda ray nangamin, ti Pedro ya ray nabngang nagtuw̱al ang mag̱aning, “Ginuu, magtalimaana pa ka enged atiang duru rang taung nangaliw̱ut tung nuyung pamagsag̱ese?” 46 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al, “Indi! Talagang may nagdeen tung yeen ta nungayna, ay natetenged napanimananu rang lag̱i tung sadiliu ang may sasang taung nagmaayen da ekel tung kagaemanu,” ag̱aaning. 47 Numanyan pagkasinti yang baw̱ay ang atii pala indi nataluk, anday dumang binuat na, nagpalenget da ka enged ang nagpadagpa ra ilem tung pinagtalungaan nirang durua ang duru ra atiing pagpangerel na§. Maskin duru pa ka man ang mga taung pamamati, binatas na ra ka enged yang eyak nang nag̱ubligar tung ni Jesus kung unu pay ipinagdeen na tung anya ang pagkatapus ya ra kang lag̱i ay pinagmaayenan yang pag̱alaru na. 48 Numanyan mag̱aning ti Jesus ang nagsugpat tung anya, “Ipag, nagmaayena ra nganing tung linaru mung atia ay natetenged itinalig mu ra kang lag̱i tung yeen. Ala, mulika ra, may paglimengan da yang isip mu,” mag̱aning. 49 Taa numanyan, indi pa ngani nag̱atapus ti Jesus ta pagbitala, asan da kuminaw̱ut yang sasang taung duun manliit tung balay ni Jairo ang ya ray nagbaw̱alitaen tung anyang mag̱aning, “Napatay ra yang ana mu. Maskin indi mu ra aw̱alaen ti Ameey,” ag̱aaning. 50 Pagkagngel ni Jesus tia, dayun na rang pinaktel yang isip ni Jairo ang inaning, “India ra ilem magpadla, kung indi, magtalig̱a ra ilem tung yeen ta ustu. Atia, mabui si kang uman yang ana mu,” ag̱aaning. 51 Numanyan pagkaw̱ut nira tung balay, anday dumang tinugtan nang numunut tung anyang magpakled, kung indi, ya ra ilem ti Pedro, may ti Juan, duruang mag̱aka ni Santiago, pati yang amaen may yang inaen. 52 Numanyan asan tung kakleran, durung mga taung pamagtarangiten dang pamag̱urulimengmengen natetenged tung mulang naang napatay. Pagkaita ni Jesus, dayun dang nagbitala tung nirang mag̱aning, “Ustu ra tiang tangit mi. Belag̱an patay yang mula, ang indi ag̱elken ilem,” ag̱aaning. 53 Pagkagngel nira yang bitala ni Jesus, ya ra ilem agtalangkakay nira, ay natetenged nag̱asiguru ra nira ang talagang patay ra. 54 Piru ti Jesus tanya, anday dumang binuat na, pinalengtan na yang mulang pinggesan tung kalima na ang pagkatapus pinadakul na yang busis na ang mag̱aning, “Nini, magbungkarasa ra!” ag̱aaning. 55 Pagkatapus naulik da yang linawa yang mula, lag̱i-lag̱ing nagbungkaras da. Pagkatapus nagkalalangan da ti Jesus ang papaanen da kanay yang mulang baw̱ay. 56 Numanyan yang ginikanan na, nangabereng da ta mupia. Purisu pinagpaamanan dang lag̱i ni Jesus ang indi rang pisan mamagbaw̱alitaen tung duma may ruma ang natetenged tung nainabung atia.

9

Yang Pagpiar Ni Jesus Ta Kagaeman Tung Mga Tauan Na (9:1-6)

Mateo 10:5-15; Marcos 6:7-13

1 May dumang kaldaw ang ti Jesus nagpasagpun da tung mga tauan nang atiang pinagpilik nang sam puluk may durua. Pagkatapus pinamiaran na ta kagaeman nirang mamagpalayas ta maskin unu pang mga dimunyuay ang namagsuut tung mga tau ig mamagpamaayen ka tung mga taung may mga laru. 2 Dayun dang nanuw̱ul tung nira ang mamagliliw̱utun dang mamagparakaw̱utun natetenged tung paggaraemen yang Dios ang baklu tung mga tau kung ya pa ag̱aring mapalg̱uran da nira. Pinanuw̱ul na kang mamagpamaayen tung may mga laru. 3 Baklu papanaway na, sinugpatan na pang inaning, “Kung magpanawamu ra nganing, paisanu ilem. Indi mi ka isipen ang mag̱ekel-ekelamu pa ta suyud, maskin puyu-puyu pa ang pariu ka tung pag̱aekel-ekelan ta mga manigpalimus, maskin pamangan, maskin kuarta, maskin mga aw̱el pang irimaraan mi. 4 Dispuis kung ariamu pang balayay nga patakwalay, duunamu ilem magdayun ang asta magliitamu ra ilem. 5 Piru kung ariamu pa pangindiay ta mga tau, bakluamu magliit, pakdulan mi ta sasang sinyalis. Yang apuk tung banwa nirang nag̱adepet tung mga kakay mi, ya ray itagbeng-tagbengay mi ug̱ud asan da nga paamanay mi ang yang pagpakuindi nirang atia tung numyu ya ray panuw̱alan nira tung Dios,” mag̱aning. Atia, ya ray mga tuyun ang ipinakdul ni Jesus tung nira baklu papanaway na. 6 Kapurisu numanyan namagpanaw ra ka man tanira ang namagliliw̱utun tung tanan ang mga baryu. Maskin ay pa mamagpanaw, sigi yang pagparakaw̱utun nira may yang pagparamaayenen nira tung mga taung may mga laru.

Yang Mga Balitang Nag̱aliwag̱an Ta Pag̱isip Ni Adi Herodes (9:7-9)

Mateo 14:1-12; Marcos 6:14-29

7 Taa numanyan nabalitaan da ni Adi Herodes natetenged tung mga bag̱ay ang atiang makabew̱ereng ang pagkarainabu ig naliw̱eg̱an da ta mupia yang kula na natetenged ang pamansianing da yang duma ang ya unu ay kabuat-buatan ni Juan ang manigpamenyag ay nabui si ka unung uman. 8 Piru may dumang pamansianing ang ya unu ay kabuat-buatan ni Elias ang nagbalik da. May duma pa ka enged ang pamansianing ang ya unu ay kabuat-buatan yang sam bilug pang manigpadapat yang bitala yang Dios ang tukaw ang mga panimpu ang ya si ka unu ay nabuing uman. 9 Numanyan pagkagngel ni Adi Herodes yang balitang nagsari-sari ra ilem, ag̱aaning tung sadili na, “Ti Juan yuu mismu ay nagpapug̱us yang dikel na. Tinu pa kayang tauay tiang sam bilug ang nag̱abalitaanung pagpalapus ta mga maning tiang pruiba?” ag̱aaning. Purisu kumus nag̱aliwag̱an da ta mupia yang pag̱irisipen na, indi ra temegka mintras indi na mabag̱as ti Jesus ang para masisiguru na.

Yang Pagpapaan Ni Jesus Tung Mga Taung Buntun (9:10-17)

Mateo 14:13-21; Marcos 6:30-44; Juan 6:1-14

10 Taa numanyan atiing pagbalik da yang mga taralig̱an ni Jesus ang sam puluk may duruang atiang pinanuw̱ul nang mamagliliw̱utun, namagbaw̱alitaen da tung anya natetenged tung tanan ang nagkarabuat-buat nirang kaayenan tung mga tau. Pagkatapus pinangkelan da ni Jesus ang ipinampaag̱es duun ampir tung lansangan ang pag̱aningen ang Betsaida, ang tanira tanira ra ilem. 11 Numanyan yang mga taung buntun asan, pagkaintindi nira ang ti Jesus duun da nagpaag̱es, dayun da nirang sinikad. Pagkaw̱ut nira, dayun na rang sinapet ang pinapag̱intindi natetenged tung paggaraemen yang Dios ang naang baklung pag̱atukud na. Dispuis kumpurming tinu pay nangaministiran tung anyang pamaayenen tung laru na, luw̱us da kang pinampamaayen na. 12 Numanyan atiing papakerep da yang kaldaw tung bukid, yang mga taung nag̱apangugyatan ni Jesus ang atiang sam puluk may durua, namagpalenget da tung anyang mag̱aning, “Ameey, maayen pa, pampapanawen mu ra ilem yang mga taung atia ug̱ud mamansiangay ra ilem duun tung mga baryung alelengeten, ang basi pa ra ilem mangaita ta mapangan nira may mga balay kang maelkan nira. Ay naawita ra ka pa man tung rugal ang naang kapas,” ag̱aaning. 13 Mag̱aning ti Jesus ang nagtimales, “Yamu ray magpapaan tung nira.” Mag̱aning ka tanirang namagtimales, “Abee yang nadipara yamen tung mga taung naa ya ra ilem yang limang bilug ang tinapay ang gereg̱esye may durua ka ilem ang bilug ang ian. Nusias yang gustu mung ianing basu, yami pay papangalangen mu ta mapangan nira, yang kinadaramelen nirang atia pa man?” ag̱aaning. 14 Nangapagbitala ta maning tia ay yang kinadakel yang mga taung atii, pagdangat tung limang liw̱u nga tauan, puira pa tung mga baw̱ay may tung mga mamula. Numanyan ag̱aaning ti Jesus ang nagtimales, “Ala, bereblag̱en mi ra kanay ta mga tag lilimang puluk nga tauan kaw̱a pampakarungun mi ra ka tung tanek,” ag̱aaning. 15 Pagkatapus dayun da nirang ipinampakarung ta maning ka tiing itinuw̱ul na tung nira. 16 Numanyan ti Jesus, pagkadawat na yang mga tinapay ang atiang limang bilug may yang ian ang atiang duruang bilug, dayun dang tuminingarang nagpasalamat tung Dios. Pagkatapus diritsyu rang pinagpingas-pingas nang ipinamakdul-pakdul tung mga aruman na ang para ipanagtag-tagtag da nira tung mga taung atiang buntun. 17 Numanyan tanirang tanan nangapamangan dang asta namampabial dang luw̱us. Pagkatapus atiing tuw̱urun da yang mga aruman ni Jesus yang mga yeped-yeped yang pinamanganan nira, sam puluk may durua pa nga baayan yang napnuk nira.

Nag̱ailala Ni Pedro Ang Ti Jesus Ya Ra Yang Pag̱aningen Ang Cristo (9:18-20)

Mateo 16:13-19; Marcos 8:27-29

18 Taa numanyan, may dumang kaldaw ang ti Jesus nag̱ampu ang tanya ilem ang sam bilug. Pati yang mga taung nag̱apangugyatan na duun ka. Matapus ta pag̱ampu na, dayun dang nagtalimaan tung nirang mag̱aning, “Elat kanay, ang yuu pagkeresen-kesenan ta mga tau, unu pay pagpabetang nira tung yeen?” 19 Mag̱aning ka tanirang namagtimales, “Mag̱aning yang duma ang yawa unu ti Juan ang manigpamenyag ang nabui si kang uman. Yang duma pag̱aning ka ang yawa unu ti Elias. Yang pintu yang duma ang yawa unu sasang manigpalatay yang bitala yang Dios ta nagtukaw ang timpu ang ya si kay nabuing uman,” ag̱aaning. 20 Mag̱aning ti Jesus ang nanalimaan si, “Ay ta numyu, unu pay numyung pagpabetang tung yeen?” Numanyan ti Pedro ya ray nagtuw̱al ang mag̱aning, “Yawa ra ka man yang pag̱aningen ang Cristo!”

Nag̱ipasanag Ni Jesus Kung Unu Pay Dapat Ang Panawan Na, Pati Yang Dapat Kang Panawan Yang Kumpurming Mga Tauan Na (9:21-27)

Mateo 16:21-28; Marcos 8:31-9:1

21 Atii, dayun dang nagkalalangan ti Jesus tung nirang mag̱aning, “Luay! Indiamu ra kanay magbaw̱alitaen maskin tung ninu pa ang yuu yang pag̱aningen ang Cristo*. 22 Ay ya pa ag̱ari, yang nag̱aingaluk ni Ama tung yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau, dapataung mapasaran ta pinitinsiang durug lebat ay pangindianaw yang mga pamagpakigmaepet may yang mga paring arabubwat ta katengdanan may yang mga sag̱ad ang pagkatapus ipaimatayaw ra ka dayun nira. Piru maskin pang maning tiang dapat ang mapasaranu, tung pagkaw̱ut yang yaklung kaldaw, pabungkarasenaw ra ka enged yang Dios,” ag̱aaning. 23 Atii dayun dang nagpasanag tung nirang mag̱aning, “Kung tinu pay nag̱alelyag dang magpakignunut tung yeen, yang sadili na ya lipatay na. Kaldaw-kaldaw yang isip na ya ag̱ipatentenay nang mag̱agwanta tung mga pinitinsia, maskin ilansang pa tung krus†. Dapat maning tia yay ipabalay na tung isip na kung gustu nang magpaugyat tung yeen. 24 Ay kipurki kung tinu pay ag̱alelyag ang yang sadili na ilibri na tung malain, asan da nga kapa-kapaay na yang kaampiran na tung yeen. Piru kung tinu pay mamirdi tung sadiling kelelyag̱an na natetenged ilem tung yeen ang yuu ray nag̱ipalusu na ta gegma na, yang taung atia, asan da ka nga siguruay na yang kaampiran na tung yeen ang yay pagnatisan nang asta tung sampa. 25 Kipurki unu pa pay pakinaw̱ang yang sasang taung magkatinir da ta tanan ang nag̱alelyag̱an na taa tung kaliw̱utan ang naa ang pagkatapus asan da nga plekay ta ipagnatis na tung kaliw̱utan ang baklu? Andang pisan! 26 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay natetenged kung tinu pay maeyak ang mangerengan tung yeen taa tung kaliw̱utan ang naa ubin yang bitalaw ikaeyak na kang ipagngel tung mga masigkatau na, tung uri, tanya ra kay ikaeyakung ingwaraen ang belag̱an tauanu. Ay ta yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau, kung maglekataw ra nganing ang para maggaraemenaw ra tung kaliw̱utan ang baklu, duru rag kasusulaw yang pagkabetangu ang yang pisan yang kasusulawen ang pag̱atiniran kang lag̱i ni Ama pati mga angil ang sagradu. 27 Iugtulu tung numyu yang kamatuuran. May duma asan tung numyu ang baklu magkarapatay, mabilug̱an da ka enged nira yang palaksu yang paggaraemen yang Dios kung ya pa ag̱ari,” ag̱aaning ti Jesus duun tung nira.

Yang Pagpaita Ni Jesus Yang Kasusulawen Na (9:28-36)

Mateo 17:1-8; Marcos 9:2-8

28 Numanyan atiing pagpanaw ra ta mga san linggu tung pagkainambit ni Jesus yang mga bag̱ay ang atia, nanungul da tung sasang bukid ang para duun da mag̱arampuen tung Dios. Pati ti Pedro may ti Juan durua ni Santiago ingkelan na ra ka duun. 29 Numanyan atiing yang pag̱arampuen da, inaling naglew̱ad da yang ityura na. Pati yang aw̱el na durung pisan agkakulit ig duru kang pisan agkasulaw. 30 Pagkatapus may durua nga tauan ang inaling nansilput duun ang ya ra ti Moises, durua ni Elias. Pamagkeresen tanira ni Jesus. 31 Yang pirsunal nira duru ra kag kasusulaw ang telengan. Taa numanyan, anday dumang nadapatan yang keresen nirang tulu, kung indi, natetenged tung pagtalus ni Jesus tung ipiniar yang Dios tung anya ang indi ra ilem buay, tanya magpakugmatay ra duun tung Jerusalem. 32 Taa numanyan na Pedro manek dang pisan yang elek nira. Tung pagkapuaw nira, ya ray napuawan nira ti Jesus ang duru rag kasulaw pati naang durua nga tauan ang kemdengan tung tepad na. 33 Numanyan atiing pagpablag da rin yang duruang atia tung ni Jesus, ya ray pagbitala ni Pedro tung anyang mag̱aning, “Ginuu, maayen ilem naawami ra ka. Tugtayami kang magpakdeng ta tulu nga layang-layangan, salegsam bilug mi ni Moises may ni Elias,” mag̱aning. Naa pala ti Pedro, nagbitala ra ilem ta indi na naskean. 34 Numanyan indi pa nganing ag̱atapus ta pagbitala, kinaw̱utan da tanirang tanan ta sasang panganud ang ya ray nagpaulung tung nira. Pagkatapus atiing pinutus da ka tanira tung panganud ang atia, pinandelaan da na Pedro ta mupia. 35 Atii may nagngel da nirang busis ang asan manliit tung panganud ang mag̱aning, “Uay, atia ra yang pag̱aningenung Anaw ang pinilikung magtalus tung kalelyag̱anu. Intindien mi ta maayen yang kumpurming ianing na tung numyu,” mag̱aning. 36 Pagkatapus yang busis ta pagbitala, telengan nira, naa pala, ti Jesus da ilem ang sam bilug ang yag mana-mana. Kapurisu mag̱impisa pa tii, namag̱ekmeng da ilem tanira. Mintras pagnurunutan pa tanira na Jesus, tung tanan ang naita nira tung uras ang atii, anda enged ang pisan ay nabalita-w̱alita nira tung duma may ruma, may san tag̱a.

Yang Pagpamaayen Ni Jesus Tung Sasang Mulang Dinimunyu Ra Rin (9:37-43a)

Mateo 17:14-20; Marcos 9:14-29

37 Numanyan pangayag yang kaliw̱utan, baklu namagdanekan. Numanyan duun tung aranek, durug dakel yang mga taung namagpakigbag̱as tung ni Jesus. 38 Pagkatapus, may sasang tau asan ang pagkekendalen da tung anyang mag̱aning, “Aay, Ameey, ildawan mu ka nakaang anaw ang bugtung ka pa man ilem. 39 Ay kipurki muya-muyang balik-balikan ta sasang dimunyung papaggaluaken ta inali. Pagkatapus, dayun na rang papagpedlet-pedleten ang papagkegtengen ang asta magbura ra yang nganga na ang pagkatapus mag̱ingtang da ilem yang tinanguni nang pinanluluw̱ayan. Alus pa ilem indi na ra paw̱ayaan. 40 Dispuis idinangepu ra rin tung mga taung naang nag̱apangugyatan mung inamu-amu ang para palayasen da nira yang dimunyung atia, piru indi ra ka ilem nasarangan nira,” ag̱aaning. 41 Numanyan magtimales ti Jesus, tung nira rang tanan asan iparumbuay na yang bitala nang mag̱aning, “Uu, yamung mga tauamung mga masigkanasyunu simanyan! Ay ra yang pagtalig mi? Duru pa ka enged agkabaliskad yang laksu yang mga pag̱irisipen mi. Midyu tung maglakgasenaw ra tung numyu ang sanuamu ra kaya ngaeyangay ta ipagtalig ming ustu tung yeen. Kaministiran pang mag̱agwantaw ta mabuay tung ug̱ali ming maning tia?” Pagkatapus dayun na rang inaning yang may ana, “Ala, eklan mu ra tani tung yeen yang ana mu.” 42 Numanyan atiing pagpalenget da yang mula tung anya, gulpi ra ilem ang ibinegsak yang dimunyu tung tanek ang pinapagkegteng. Piru ti Jesus, pagkaita na, dayun na rang linalangan yang dimunyu ang maglayas da tung mula. Maning tia yang pagpamaayen na tung mula ang pagkatapus dayun na rang inintriga tung may ana. 43 Purisu yang mga taung atiang nangaita, nangabereng da ta mupia tung paggaraemen yang Dios ang durug puirsa ang ya ray nabilug̱an nira tung ni Jesus.

Nag̱asambit Si Ni Jesus Yang Dapat Ang Mapasaran Nang Durug Liwag (9:43b-45)

Mateo 17:22-23; Marcos 9:30-32

Taa numanyan, durung pagkabereng yang kadaklan ang mga tau tung tanan ang mga maning tiang buat-buat na. 44 Purisu ti Jesus tanya nagpaaman dang lag̱i tung mga taung nag̱apangugyatan na. Mag̱aning tung nira, “Ta yamu, ipabtang mi tung mga isip mi yang nag̱ianingung naa tung numyu ang para indi mi malipatan. Yuung pag̱aningen ang Maninga Tau anday dumang mabtanganu tung uri, yuu ra ag̱intrigaay tung pudir yang mga tau,” ag̱aaning. 45 Piru yang mga aruman na, anday naerem kung unu pay nalagpakan yang ibinitala nang atia. Yang indi nira nasangkad yang linegdangan na, ay nakiputan da tanira ta pag̱irisipen nira. Dispuis pa, may dalenden nirang magtalimaan pa tung anya kung unu pay gustu nang ianing.

Yang Magparanek Tung Pagkabetang Na, Yay Landaw Tung Pagterelengen Yang Dios (9:46-50)

Mateo 18:1-5; Marcos 9:33-40

46 Taa numanyan, yang mga tauan ni Jesus ang atia, namag̱intra ra baralalaan kung tinu pay pinakalandaw tung nira. 47 Numanyan pagkasiman ni Jesus yang laksu yang pag̱irisipen nira, anday dumang binuat na, may sasang mulang ingkelan na ang ya ra kay ipinakdeng na tung tepad na. 48 Mag̱aning tung nira, “Kung tinu pay magsapet tung mulang maning ka ilem taa yang pagkabetang nang aranek ang pisan arangan da ilem tung yeen, katimbang nang yuu kay nag̱asapet na. Dispuis pa, kung tinu pay magsapet tung yeen, katimbang nang yang nagtuw̱ul tung yeen, ya kay nag̱asapet na. Kipurki tung numyung tanan, kung tinu pay mapinagparanek, ya ray pinakalandaw tung pagterelengen yang Dios,” mag̱aning. 49 Numanyan pagkagngel ni Juan tia, dayun dang nabngang nag̱ubligar ang mag̱aning, “Ginuu, nuntaa, may sasang taung naita yamen ang atia pala nag̱apagpalayas ta mga dimunyu ekel tung kagaeman mu ang yang aran mu yay ininambit na. Purisu dayun dang pinagsambeng yamen ay natetenged belag̱an kang lag̱ing ugpu yamen ang mga tauan mu,” mag̱aning. 50 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Eey, dapat ang indi mi ra rin pinagsambeng. Tutal yang taung indi nganing pagbatuk tung yaten katimbang nang pagtaw̱ang ka tung yaten,” ag̱aaning.

Yang Mga Tag̱a Samaria Pamagpakuindi Tung Ni Jesus (9:51-56)

51 Taa numanyan, ti Jesus, kumus ag̱alenget-lenget da yang uras ang itinipu tung anya ang tanya pablag dang eklan duun tung langit, anday dumang binuat na, pinatenten na ra ilem yang isip nang magdistinu ra ka enged duun tung Jerusalem, maskin unu pay mapasaran na duun. 52 Numanyan may pira pa nga tauan ang pinanuw̱ul nang mamagtukaw ra tung anyang mamagsimpan da yang tanan ang mga kaministiran na. Numanyan namagpanaw ra ka man ang namansiangay tung sasang baryu ang yang mga sakep na pulus Samarianen yang nasyun nira. 53 Numanyan pagkainsapu yang mga taung atia ang yang rumbu ni Jesus anda duun tung nira, kung indi, duun enged tung Jerusalem, ya ray pinaglainan yang mga isip nira ang indi ra pinadayun nira na Jesus tung baryu nira‡. 54 Numanyan pagkasinti yang mga tauan nang ti Santiago duruang mag̱ari ni Juan, ya ray namagkig̱a tung ni Jesus. Pagkatapus dayun dang nagtalimaan ang mag̱aning, “Ginuu, gustu mung pabungsaran da ilem yamen ta apuy ang supukun?” ag̱aaning§. 55 Piru ti Jesus tanya, dayun dang nagbedleng tung nirang nag̱ampalar. 56 Yang pinakaw̱ut na, duun da ilem namagpadayun tung dumang baryu.

Yang Nag̱asikad Enged Ni Jesus Tung Sasang Taung Nag̱alelyag Dang Mag̱ing Tauan Na (9:57-62)

Mateo 8:18-22

57 Numanyan atiing pagparanawen nira tung dalan, may sasang taung nagprisintar tung ni Jesus ang mag̱aning, “Magpakignunutaw ra tung nuyung magpaugyat, maskin aria pa manganing,” ag̱aaning. 58 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Maayen pa yang mga dayap tung talun, may mga anas nirang siguradu, pati mga lamlam, may mga bayay nirang sadili. Indi ra ilem yuung pag̱aningen ang Maninga Tau ang anday pirmaminting pag̱elkanu,” mag̱aning. 59 Pagkatapus may sam bilug pa asan ang inimbitar ni Jesus ang inaning, “Magpakignunuta ra ka tung yeen ang magpaugyat.” Mag̱aning ka yang taung atiang minles, “Ameey, bakluaw ra magpakignunut tung nuyu, kung maimu ilem, tugtayaw ra kanay nuyung mulik ang para mapalg̱uru tung leyang ti tatay,” ag̱aaning. 60 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuung tung baliw̱ad na, “Ipatug̱ay mu ra ilem tia tung duma ang pamanalugpatay pa tung Dios. Bag̱ay ang pisan tung nira ang mamagpalg̱ud tung leyang tung mga aruman nirang patay ra*. Piru ta yawa, bilug̱un mu ra ilem yang isip mung magparakaw̱utun tung mga tau natetenged tung paggaraemen yang Dios ang naang baklung pag̱atukuru, kung ya pa ag̱aring mapalg̱uran da nira.” 61 Atii, may sam bilug pa ka enged ang nagprisintar tung anyang mag̱aning, “Ginuu, magpakignunutaw ra tung nuyung magpaugyat. Ug̱aring kung maimu ilem tung nuyu, mulikaw ra kanay ang magpaske tung na nanay.” 62 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Indi mu ra ilem pambungun yang sasang manig̱aradu ang napges da tung kaling yang aradu ang pagkatapus yag baw̱alikid. Kipurki kung ya ray pambungun mu, indi ra magkabag̱ay ang palg̱uruna pa yeen tung paggaraemen yang Dios ang naang baklung pag̱atukuru,” mag̱aning.

10

Yang Nag̱ipaetad Ni Jesus Tung Mga Tauan Nang Pitung Puluk May Durua Ang Pag̱apanuw̱ul Nang Mamagliliw̱utun (10:1-12)

1 Taa numanyan tung pira pang kaldaw, ti Ginuu ta nagpanulduk-tulduk si tung dumang mga tauan nang pitung puluk may durua ang para pamakdulan na ra ka ta mga katengdanan nira. Pagkatapus ya ray pinanuw̱ul nang mamagpanaw ra ta taludua-taludua nga tauan ang para mamagtukaw ra tung anya duun tung mga lansangan may tung mga baryu ang kumpurming nag̱aplanu nang bisitaan. 2 Numanyan, baklu ra papanaway na yang mga tauan nang atii, pinampagngel na pa ta sasang pananglit ang mag̱aning, “Duru-durung mga tau ang simpan dang mamagpamati tung bitalaw. Yang kaalimbawaan nira, maning pa tung paray ang malapad ang arayeg̱en da. Piru durug kakulang yang mga manig̱ayeg. Purisu kumus yang Dios yay maning pa tung pag̱erekelen yang ayeg, mag̱ampuamu ra tung anya ang may duma pang matuw̱ul nang mamagtaw̱ang ta ayeg yang paray na. 3 Purisu ala, magpanawamu ra tung pag̱ipanuw̱ulu tung numyu. Piru mangamanamu. Yang kaalimbawaan mi, yamu maning pa tung mga karnirung mga butu pa ang duunamu ra ipaangayayu tung mga taung maning pa tung mga kirung talunanen ta kaiseg. 4 Ug̱aring indiamu ilem mag̱ekel-ekel ta mga kuarta pati mga puyu-puyu ang pariu ka tung pag̱aekel-ekelan ta mga manigpalimus. Maskin mga sandalyas pang mga risirba mi, anda ray kaministiran ang mag̱ekel-ekelamu pa. Kidispuis pa, alimbawa kung may mga taung mabag̱as mi tung dalan, indiamu magpaerek-erek ang magpakalingat ang mangesen-kesen tung nira. 5 Dispuis kung ariamu pang balayay ngangay, bakluamu ra magtakwal, aningen mi yang may balay ang ‘Yamung tanan ang pagtinir asan, puidiamu rang pakaayenen ta mupia yang Dios.’ 6 Pagkatapus, kung mamananged tanira tung ipagpakaw̱ut mi tung nira natetenged tung kaayenan ang atiang sinambit mi, tung nira ra ka man mag̱ineteg. Piru kung indi ra mamananged, indi ra ka mangapakinaw̱ang tung kaayenan ang atiang ipakdul da rin yang Dios tung nira. 7 Dispuis pa, kung ariamu pang balayay patakwalay, ay duunamu ra ilem magdayun ang mag̱ineteg. Ang papaanenamu ra nganing nira, mamanganamu ra ilem ang anday dalenden mi. Ay yang sasang manigparakaw̱utun, bag̱ay kang asikasuen tung mga kaministiran na ang yay maning pa tung suul na. Indiamu ilem maglakted-lakted tung duma-rumang balay. 8 Dispuis kung ariamu pang lansanganay nga distinu, kung risibienamu nira, kumpurmi ilem yang ipapaan nira tung numyu, ya ray pasalamatan ming risibien. 9 Dispuis, kung tinu pay may mga laru tung lansangan ang atia, pampamaayenen mi. Panganingen mi ka dayun yang mga tau ang, ‘Atia, ya ray pruibang pagpailala ang kinaw̱utanamu ra ka man yang puirsa yang paggaraemen yang Dios ang baklu.’ 10-11 Piru kung ariamu pang lansanganay nga distinu, kung alimbawa, indiamu ka enged risibien nira, tung paglua mi tung lansangan nira ang duunamu pa tung mga karsadag pagpanaw, yamu ra ag̱aaning tung mga taung atia, ‘Maskin apuk da ilem taa tung lansangan mi ang nadpet tung mga kakay yamen, pipien pa yamen ang ibutwan ang para asan da nga maladmaray mi ang yang kasalanan asan da ilem tung numyung mag̱ineteg. Piru naa w̱a yang dapat ang intindien mi. Pinakdulanamu ra ka ta lugar ming magpalg̱ud da rin tung paggaraemen yang Dios ang baklu, ang pagkatapus yamu kay panulmun.’ Maning tia, ya ray ianing mi tung nira. 12 Iugtulu tung numyu, kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagpabungkaras yang Dios tung tanan ang belag̱an mga tauan na ang para sintinsiaan na, malakan-lakan pa yang sintinsiang dangaten yang mga tag̱a lansangan ang Sodoma kay tung dangaten yang mga taung tag̱a maskin ay pang lansanganay ang kumpurming indi ra namagrisibi tung numyu,” ag̱aaning.

Nag̱apanganugunan Ni Jesus Yang Mga Taung Namagpakuindi Tung Anya (10:13-16)

Mateo 11:20-24

13 Mag̱aning ti Jesus ang nagsugpat yang bitala na, “Iugtulu tung numyu, tung uri ta kaldaw, kanugun yang mabtangan yang mga taung tag̱a Corasin may yang tag̱a Betsaida. Kipurki kung duunaw ra rin tung Tiro may Sidon napagpalapus ta mga pruibang maktel ang pariu ka tung ipinagpaluaw duun tung mga lansangan nirang atia, siguru nabuay ra ka rin ang nangapanligna tung mga kasalanan nira. Nabuay ra ka rin ang nangapagsuut ta aw̱el ang magig̱ilek ang nangapagrumug ta kaw̱u tung mga tinanguni nira ang para asan da mamagpailala ang tanira pamanligna rang matuud. 14 Piru maskin indi ka man nangapanligna, kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagsintinsia yang Dios tung tanan ang mga tau, malakan-lakan pa yang parusang dangaten yang mga tag̱a Tiro may Sidon kay tung dangaten yang mga tag̱a Corasin may tag̱a Betsaida. 15 Pati yang mga taung atiang tag̱a Capernaum, ya ka, kanugun ka yang mabtangan nira. Ay kipurki ang kanisip nira mamagkatinir da ta dengeg nirang mas abwat ang asta mamanungkuk da tung langit, ang pagkatapus duun da ka ilem mangalambeg tung pag̱aningen ang Hades. 16 Kapurisu ta yamung pag̱apanuw̱ulu, tandaan mi yang bitalaw. Kung tinu pay mamati tung numyu, katimbang nang yuu kay pamatien na. Piru kung tinu pay magpakuindi tung numyu, katimbang na kang yuu kay pangindian na. Kidispuis pa, belag̱an ilem yuuy pangindian na, kung indi, pati yang nagtuw̱ul tung yeen, ya kay pangindian na,” mag̱aning. Atia ya ray ipinampaetad ni Jesus tung mga tauan na baklu papanaway na.

Namagbaralikan Da Yang Pitung Puluk May Durua Ang Mga Tauan Ni Jesus Ang Pinanuw̱ul Na (10:17-20)

17 Taa numanyan tung pagbalik yang pitung puluk may dura nga tauan ang atia, pinangampayan da ta kasadyaan nirang duru. Mag̱aning yang balita nira, “Ginuu, maskin nganing yang mga dimunyung pamagpasilaw̱et tung mga tau, kung lalangan nganing yamen, antimanung mamananged dang lag̱ing mamaglayas ay natetenged tung kagaeman ang ipinagpiar mu tung yamen.” 18 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Anday dumang pagpamalaru tung pagparanangeren nirang atia tung numyu, kung indi, duun da nga bistu ang ti Satanas ang pagmangulu tung nira talagang lumagpak da ka enged tung uri. Manulad tung kudlap ang gulpi ra ilem ang lumagpak. 19 Kapurisu asan da ngaintindiay mi ang matuud ka man ang pinakdulanamu ra yeen ta kagaeman mi ang para madeeg̱an mi yang pag̱apanuw̱ul ni Satanas ang atia. Maskin durug kaansianu tanira ang katulad ka tung mga iraw, maskin madalit pa ang katulad ka tung mga sipitan, kayanan mi ka enged yang tanan ang puirsa nirang deeg̱en. Indiamu maunu pa tung nira*. 20 Ug̱aring ilem, kaministiran ang belag̱an masyadu ang yay ipagkalipay mi yang pagsurukuen yang mga dimunyu tung numyu, kung indi, yang pagkalipayan mi enged ang yamu rinisibiamu ra yang Dios ang yang mga aran mi ipinaglista na ra duun tung langit,” mag̱aning.

Yang Pagpilik Yang Dios Tung Mga Taung Inusinti Yay Nag̱ikasadya Ni Jesus (10:21-24)

Mateo 11:25-27

21 Yang uras dang atii, ti Jesus pinaeyangan da yang Espiritu Santo ta kasadyaan nang duru ang nag̱ampu tung Dios ang mag̱aning, “Amang makagag̱aem tung tanan, mag̱ing tung kalangitan may tung katanekan man, durug dakul yang pagpasalamatu tung nuyu. Ay pinapaglaw̱uk mu ra yang isip yang mga taung pagtalig tung pagkamataku nira ang para indi ka ilem maintindian nira sigun tung paggaraemen mung naang baklu ang nag̱ipagpakaw̱utu. Ang pagkatapus binuskad mu yang isip yang mga taung mga inusinti ug̱ud mamaresmesan da nira yang mga bag̱ay ang atia. Salamat, Ama, ang nagkamaning da ka man ta maning tia, ay natetenged ya kang lag̱i ay uyun tung kalelyag̱an mu,” mag̱aning. 22 Numanyan pagkatapus na ta pag̱ampu, dayun dang nagpasanag tung mga tau ang mag̱aning, “Yang tanan ang atiang nag̱ipagpalatayu tung numyu, luw̱us dang ipinag̱intriga tung yeen ni Ama. Andang pisan ay nag̱asangkad yang kabag̱ay-bag̱ayan yang pagkabetangu ang yuuy pag̱aningen nang Ana na, kung indi, tanya ilem ang pag̱aningenung Amaw. Pati tanya, anda kang pisan ay nag̱asangkad yang kabag̱ay-bag̱ayan yang pagkabetang na ang tanyay pag̱aningenung Amaw kung belag̱an yuu ka ilem ang pag̱aningen nang Ana na pati yang kumpurming nag̱alelyag̱anung pabunayag̱an,” mag̱aning. 23 Numanyan, pagkatapus ta pagpasanag na tung mga tau, dayun dang nanalunga tung mga taung atiang nag̱apangugyatan na. Ay may iksen na tung nira ang indi na mapagngel tung kadaklan. Mag̱aning tung nira, “Teed mi tiang kaayenan ang nag̱ipakdul yang Dios tung numyung nag̱aita tung mga bag̱ay ang nag̱aita mi simanyan tung yeen. 24 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay atiing tukaw pang mga panimpu, dakeleng mga manigpalatay yang bitala yang Dios pati mga adi pa ang duru ka rin ang kalelyag nirang mangaita yang nag̱aita mi numanyan tung yeen, ang pagkatapus indi ra ka naita nira. Duru ka rin ang kalelyag nirang mangagngel yang nag̱agngel mi numanyan tung yeen ang pagkatapus indi ra ka nagngel nira,” ag̱aaning.

Yang Paggeregmaen Ang Anday Pinilikan Yay Dapat Ang Usuyun (10:25-37)

25 Taa numanyan may sasang pagpakigmaepet asan ang sag̱ad tung pinanubli tung mga kinaampu ang ya ray kumindeng ang nagtalimaan tung ni Jesus ang basi pa ra ilem matuung na. Mag̱aning, “Ameey, may gustuu rin ang magtalimaan tung nuyu. Unu pa w̱asu ay dapat ang buatenu ang para mapagpasapenaw tung Dios ang anday katapus-tapusan?” 26 Mag̱aning ka ti Jesus ang tuminuw̱al, “Abir, unu pay napabtang tung kasulatan? Unu pay pag̱intindi mu tung nag̱abasa mu asan?” 27 Tumuw̱al yang pagpakigmaepet, “Yang katuw̱ulan ang nag̱aintindianu maning taa: ‘Pabuyukan mi ta gegma mi ti Yawi ang yay Dios mi. Yang paggeregmaen mi tung anya dapat ang tedek ang pisan tung mga kinaisipan mi ang indi ka magtenakan. Ya ra kay papruibaan mi tung tanan ang mga buat-buat mi,’ mag̱aning†. Dispuis may sam bilug pang mag̱aning, ‘Gegmaan mi yang mga aruman mi ang katulad ka tung paggeregmaen mi tung sadili mi,’ mag̱aning‡. Atia, yay nag̱askeanu,” ag̱aaning. 28 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Tama ka man tiang tuw̱al mu. Kung yay pirming tumanen mu, atia mapagpasapena ra tung Dios ang anday katapus-tapusan,” mag̱aning. 29 Numanyan yang taung atia, kumus naseekan da, yang gustu na, magdipinsa tung sadili na. Purisu dayun na sing tinalimaan ti Jesus ang inaning, “Piru Ameey, tinu pa enged ay arumanu ang dapat ang gegmaanu?” ag̱aaning. 30 Numanyan anday dumang itinuw̱al ni Jesus tung anya, kung indi, nagpananglit dang mag̱aning, “May sasang taung nanliit tung Jerusalem ang minangay duun tung Jerico. Numanyan atiing panuldak da tung karsada, napanawan da ta mga tulisan. Pagdeep nira tung anya, dayun da nirang linuasan ta mga aw̱el na ang pagkatapus tinaraw̱angan da nira ta palu ang pinaepdan da ilem nira ta linawa nang gesye, baklu butwanay nira. 31 Taa numanyan may sasa kang paring panuldak da ka tung karsadang atii. Numanyan pagkaita na tung taung atiang tinulisan, dayun na ra ka ilem ang linilingan ang tinakliw̱an. 32 Utru si may sasa kang manig̱asikasu tung pagtuuan ang pinakalusu ang pagpanaw ka tung karsadang atii. Kaw̱utan na yang tinulisan, pinaalengtan nang tinelengan ang pagkatapus, tinakliw̱an na ra ka ilem ang binutwanan. 33 Taa numanyan may sasang Samarianen§ ang pagpanaw ra ka tung karsadang atii. Kaw̱utan na yang tinulisan, pagteleng na, ya ra ngaildaw. 34 Anday dumang binuat na, dayun na rang pinaalengtan ang binulung yang mga luka na. Ninagnag̱an na ra ta irinemen ang gesye, ang pagkatapus piniiran na ra ka ta lana, baklu putusay na ta sinabat. Pagkatapus ta pagbulung na, dayun na rang ipinasaay tung asnung atiang pag̱asaayan na ra rin ang ginuyuran duun tung balay ang darayunan ta mga dayuan ang para masikasu na duun. 35 Pangayag yang kaliw̱utan, dayun dang nanduuk ta kuarta tung puyu-puyu nang ipinakdul tung may balay ang mag̱aning, ‘Kung mga sarang tung nuyu, asikasuen mu ra kanay yang taung naa. Ug̱aring kung alimbawa magkakulang da yang ipinakdulu tung nuyu, kung pira pay magastus mu tung anya, yuu ray balang magbayad tung nuyu tung uman ang pagbaliku taa,’ ag̱aaning yang Samarianen duun tung may balay.” 36 Ag̱aaning ti Jesus ang nagsugpat yang bitala na tung pagpakigmaepet, “Ta, tung nuyung pag̱intindi, tung tulung atiing nagkarapanaw duun tung taung atiing tinulisan, tinu pa w̱asu tung nira ay nag̱ilala tung anyang yay aruman nang dapat ang gegmaan na?” 37 Mag̱aning yang pagpakigmaepet ang tuminuw̱al, “Siguru yang naildaw tung anya*.” Tumuw̱al ti Jesus, “Ala, pati yawa, maning ka tia yang buaten mu,” mag̱aning.

Yang Pinilik Ni Maria Ang Mas Matinlu (10:38-42)

38 Taa numanyan atiing pagpadayun da na Jesus yang pagparanawen nirang pamagdistinu tung Jerusalem, nanakluy ra kanay ti Jesus tung sasang baryu. May baw̱ay duun ang nag̱aranan tung ni Marta ang yay nag̱imbitar tung anyang magpadayun tung balay na. 39 Yang baw̱ay ang naa may ari nang nag̱aranan tung ni Maria ang ya ray luminupakpak tung pinagtalungaan nira ni Jesus ang para mamati tung pag̱itulduk na. 40 Ug̱aring naang aka na, yang isip na duru rag kalingalag tung pagsirimpanen nang duru. Purisu numanyan, anday dumang binuat na, nagpalenget dang nagkig̱a tung ni Jesus ang mag̱aning, “Ay yawa Ginuu, anda ra pala tung isip mu ang yang ariung atiang ya ra ilem aglupakpak asan, pinaw̱ayaanaw ra ilem anya tani tung tanan ang pagsirimpanenung naa? Purisu kung panganuguna ka w̱a tung yeen, aningen mu ra kanay ang magtaw̱ang da tani tung yeen,” mag̱aning. 41 Mag̱aning ka ti Ginuu tang nagtimales, “Aa Marta, midyu nag̱abegbeg̱an da ta mupia yang kulu mu. Duru-durung nag̱apatarantaan mu. 42 Piru sam bilug ilem yang dapat ang impurtaen. Yang ipinalandaw ni Maria, ya ra yang durug tinlu ang indi ra enged mabawi tung anya,” mag̱aning.

11

Yang Ipinasanag Ni Jesus Natetenged Tung Pag̱arampuen Yang Mga Tauan Na (11:1-4)

Mateo 6:9-13

1 Taa numanyan may dumang kaldaw ang ti Jesus pag̱ampu tung Dios duun tung sasang lugar. Numanyan pagkatapus yang pag̱arampuen na, mag̱aning yang sasang nag̱apangugyatan na tung anya, “Ginuu, tuldukayami kang mag̱ampu ang katulad ka tung binuat ni Juan ang manigbenyag tung mga tauan na,” ag̱aaning. 2 Kapurisu, mag̱aning ti Jesus ang minles, “Kung mag̱ampuamu ra nganing tung Dios, maning taa yang ianing mi tung anya:

‘Ama, taw̱angayami ka ang para yang panggalang yamen tung nuyu mag̱atu tung pagkadios mung durung pisan agkasagradu.

Gustu yamen ang tung makali ipabistu mu ra enged ang pisan yang paggaraemen mu tung tanan.

3 Pakdulayami ka yang kaministiran yamen ang mapangan tung kaldaw-kaldaw.

4 Dispuis, patawarayami ka, tung mga kasalanan ang nagkarabuat yamen tung nuyu ay natetenged ta yami nag̱apatawad da ka yamen yang kumpurming pagbuat ta kasalanan tung yamen.

Indiami ka ilug̱ut mu tung mga maliliwag ang sukda ang muya indi masarangan yamen.’

Tung maning tiang palaksu ipausuyay mi yang pag̱arampuen mi tung Dios,” mag̱aning.

Yang Pinananglitan Ni Jesus Natetenged Tung Dios Ang May Unur Nang Pag̱akegngan Na Tung Pag̱arasikasuen Na Tung Mga Kaministiran Yang Mga Tauan Na (11:5-8)

5 Numanyan dayun da ti Jesus ang nagpananglit ang mag̱aning tung nira, “Ipabetangu, yamu may sasang ungkuy mi tung baryu ang ya ray pandampan mi tung tenganan ta law̱ii ang aningen, ‘Ungkuy, pablesay kanay ta tulung bilug ang tinapay. 6 Bakluaung kinaw̱utan ta bisita ang sasa kang ungkuyu ang alawid yang pinagliitan na. Kulangaw pa ka man ta mapapaanu tung anya.’ 7 Magkatama w̱asung tuw̱alenamu ra anyang, ‘Aa ungkuy, indiaw ra pasilabtan mu. Yawa rag teteleng, siradu ra yang purta, lumbug̱anami ra nganing ang mamag̱ana. Ya pa ag̱aring mabangunaw pang mapamakdul tung nuyu, ungkuy?’ 8 Iugtulu tung numyu, alimbawa, maskin baliwalaen na pa yang pag̱inungkuyay mi, piru natetenged anday gustu nang mapaeyak tung kadaklan ang mga masigkabaryu mi, anday dumang buaten na, kung indi, magbungkaras dang lag̱i ang para magpakdul da yang kumpurming unu pay nag̱aministir mi tung anya. Ya pa yang Dios ang indi maskeng magkereng tung unur nang mag̱asikasu tung mga kaministiran mi?

Yang Nag̱ipakdul Yang Dios Ang Landaw Pa Tung Nag̱ipakdul Yang Amaen Tung Ana Na (11:9-13)

Mateo 7:7-11

9 “Kidispuis pa, nani pa yang sam bilug ang ag̱ipaetaru tung numyu natetenged tung pag̱arampuen mi tung Dios. Kung unu pay pagkakulang mi, ya ray ingalukun mi tung Dios ta muya-muya. Atia, ipakdul na tung numyu yang nag̱aingaluk mi. Muya-muyang idangep mi tung anya yang nag̱asagyap mi. Atia, papag̱itaenamu ka anya yang nag̱asagyap mi. Kung ya ray pambungun mi yang taung muya-muyang managbalay, ay patakwalenamu ra ka anya. 10 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia, ay kipurki kumpurming tinu pay mag̱ingaluk tung Dios ta muya-muya, ya ray pakdulan na. Kumpurming tinu pay magdangep ta muya-muya tung anya, ya ray papag̱itaen na yang nag̱asagyap na. Kumpurming tinu pay mambung tung taung muya-muyang managbalay, ya ray maning pa tung patakwalen na. 11 Yamung mga amaen, kung yang ana mi pandawat da ta ian tung numyu, magkabag̱ay w̱asu ang yang ipakdul mi, iraw? 12 Kung pandawat ta kiklug, magkatama w̱asu ang yang ipakdul mi, sipitan? 13 Ig disir kung yamu nganing ang mga taung pagkamali pa ngani, nag̱askeamu nganing ang magpakdul yang matinlu tung mga ana mi, ya pa yang Ama mi duun tung langit ang indi maskeng magpatinir tung Espiritu Santo tung kumpurming pag̱ingaluk tung anya?” mag̱aning.

Yang Itinuw̱al Ni Jesus Tung Ibinangdan Tung Anya Ang Ti Satanas Unu Yay Pagpaktel Tung Anya (11:14-23)

Mateo 12:22-30; Marcos 3:20-27

14 Taa numanyan may dumang kaldaw ang ti Jesus nagpalayas da ta dimunyu ang yay nagpaapa tung taung atiang pag̱aekel-ekelan na. Purisu numanyan, pagkalayas da yang dimunyu, diritsyu rang nabitala yang taung atiang nag̱apa ra rin. Pagkagngel yang mga tau, ya ray naberengan nira ta mupia. 15 Piru may duma asan ang namansianing, “Natetenged ilem tung ni Satanas* ang pagmangulu tung mga dimunyu, nag̱apagpalayas ta mga dimunyu yang taung atia!” ag̱aaning. 16 Yang duma may gustu nirang mamagtag̱am ta tuung tung ni Jesus. Purisu pirming pag̱asig̱-asig nirang magpaita ta pruibang liit tung langit ang para ya ray magpailala tung anyang talagang may kagaeman na ka man ang liit tung Dios. 17 Numanyan ti Jesus, kumus nag̱askean na ra kang lag̱i kung unu pay laksu yang pag̱irisipen nira, dayun dang nagtuw̱al ang mag̱aning tung nira, “Ag̱askean mi, maskin ay pang inadianay, kung mamagkuruntraan da yang mga kinasakpan nang mamagbaratukan, makali ra ilem ang madiadu yang inadian ang atia. Maskin tung sam pamilya, kung magkuruntraan dang magsuruayan, diadu ra ka yang pagsarasaan nira. 18 Kapurisu kung tama yang numyung rasun ang ti Satanas yay pagpaktel tung yeen ang pagpalayas tung mga dimunyu, ig disir, pagsuruag-suag̱an da rin tanira yang mga dimunyung nag̱amanguluan na. Ya pa ag̱aring magdayun pa yang paggaraemen na? 19 Kidispuis pa kung tama yang numyung atia ang yuug paktelay ni Satanas, tinu pa kaya ay pagpaktel tung mga aruman ming pagpalayas ka tung mga dimunyu kung belag̱an ka tanya! Maski nganing yang mga aruman ming atia, puidi ra kang mamarik tung katadlengan ming atia. 20 Ug̱aring kung ya ka man yang Dios mismu yang pagpaktel tung yeen ang para mapagpalayasaw tung mga dimunyu, ig disir, duun da ka nga pruibaay mi ang kinaw̱utanamu ra ka man yang puirsa yang paggaraemen nang naang baklung pag̱atukuru. 21 Para maintindian mi yang pagkinuntraay yamen ni Satanas, maning taa tung pananglit ang naa. Kung may sasang mupiang lalii ang armadung pisan ang yay pagbantay tung balay na, indi maunu pa yang mga ekel-ekel na. 22 Piru kung may sasang mas maktel tung anya ang yay manuyu duun tung anya, ya ray mandeeg tung anyang magpangalaw yang mga armas nang atiang panalig̱an na ra rin. Pati mga ekel-ekel nang pinanulisan na tung duma, pangkelan na ra ka ilem ang ipamarti-parti tung mga kaarumanan na. 23 Intunsis kumus maning da ka man tia yang pagbinatukay yamen ni Satanas, kung tinu pay indi magpakigsasa tung yeen tung panagpunu tung mga tau, katimbang nang pagpakigkuntra tung yeen ang pagpangwasak tung nira ang para mas dang mamampalawid tung yeen,” ag̱aaning.

Ipinananglit Na Yang Pamagkuntra Tung Anya Tung Sasang Balay Ang Maskin Sinilig̱an Da, Piru Anda Pay Pagtinir (11:24-26)

Mateo 12:43-45

24 Numanyan dayun dang sinugpatan ni Jesus yang bitala nang mag̱aning, “Alimbawa, kung may dimunyung lumayas da tung sasang taung sinuutan na ra rin, unu pay mainabu? Anday duma, duun da ilem magpaalyu-alyu tung banwang palag-palag yang tau na, ay magsagyap da rin ta taung masuutan na. Piru kung anday maita na, maning taa yang ipagkesen-kesen na tung isip na: ‘Maayen pang magbalikaw ra ilem duun tung dating pinagtiniranung liniitanu.’ 25 Numanyan tung pagbalik na, kaw̱utan na yang taung atiing liniitan na, yang kaalimbawaan na, maning pa tung sasang balay ang sinilig̱an dang ipinatayu-tayu yang mga garamiten. 26 Purisu anday dumang buaten yang dimunyung atia, magpangkel da tung mga aruman nang pitu nga dimunyuan ang mas pang malain kay tung anya. Pagkatapus tanirang tanan, dayun dang mamagsuut tung taung atia ang para asan da mamagtinir tung anya. Purisu yang luaan na, mas dang maliwag yang malambeg̱an yang taung atia kay tung primiru ang sam bilug pa ilem din yang dimunyung pag̱ekel-ekel tung anya,” mag̱aning.

Pakaayenen Enged Yang Dios Yang Taung Mananged Tung Nag̱ipagpakaw̱ut Ni Jesus Ig Magtuman (11:27-28)

27 Pagkaaning ni Jesus tia, may sasang baw̱ay asan ang pamati ang tininluan da ta mupia tung pagparasanag̱en nang atia. Purisu dayun dang nabnga ang nagpadakul yang busis nang mag̱aning tung anya, “Talagang pinakaayen da yang Dios ta mupia yang nangana tung nuyung nanalaana, ay natetenged tung nuyung ana nang ag̱ikadengeg na,” ag̱aaning. 28 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Sabag̱ay tama ka man. Piru mas pang pakaayenen na yang kumpurming pag̱intindi tung bitala nang nag̱ipagpakaw̱utu ang pagkatapus ya ra kay magtumanen na,” mag̱aning.

Yang Sasang Pruibang Dapat Ang Intindien Yang Mga Tau (11:29-32)

Mateo 12:38-42

29 Taa numanyan atiing ya rag pagdulang agpagdulang yang kinadakel yang mga taung pamagsaragpun asan, napagbitala ra ti Jesus ang mag̱aning, “Durug kalain yang palaksu yang pag̱irisipen yang kadaklan ang mga tau simanyan. Pamagtag̱am ta reg̱es tung yeen ang magpaitaw ta pruibang makabew̱ereng ang para ya ray magpailala ang yuug tuw̱ulay ka man yang Dios. Piru indi ra paitaanu ta pruibang maning tia, puira pa tung sam bilug ang magkaanggid tung napanawan ni Jonas. 30 Kipurki tung napanawan nang atia, asan da nga pruibaay yang mga tag̱a Nineve ang tanya tinuw̱ul ka man yang Dios ang magparakaw̱utun tung nira. Pariu ka tung yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau. Ay may sasang mapanawanu ang asan da ka nga pruibaay mi ang yuu tinuw̱ul ka man yang Dios ang magparakaw̱utun tung numyu†. 31 Kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagsintinsia yang Dios tung mga tau ang tanirang tanan pampabungkarasen na, yang sasang baw̱ay ang yay manigmangulu tung sasang banwa ang ampir duun tung salatan atiing tukaw, ya ray pakdengen yang Dios ang sasa kang mulidung ipagpasunaid na tung mga taung katulad ka tung nainambitu nungayna ang duun da ka ipatielay na yang katadlengan nang magsintinsia tung nira. Kipurki yang baw̱ay ang atii, maskin alawid ang pisan yang banwang pinanliitan na, piru nagpaawat da ka enged ang nag̱angay taa tung banwa ta, basta mapagpamati ilem tung nag̱itulduk ni Adi Solomon ang makawawayang ta isip. Ang pagkatapus yang mga taung naang nainambitu, ag̱ad nani rang pisan tung tepad nira yang sasang taung landaw pa ta nag̱askean kay tung ni Adi Solomon ang ya kay pagturuldukun tung nira, ang pagkatapus indi ra ka nirag pamatien. 32 Dispuis pa tung uras ang atia, pati yang mga taung atiing tukaw pa ang tag̱a Ninive, ya ra kay pakdengen yang Dios ang sasa kang mulidu ang ipagpasunaid na tung mga taung katulad ka tung nainambitu nungayna. Duun da ka ipatielay na yang katadlengan nang magsintinsia tung nira. Kipurki yang mga tag̱a Ninive, atiing pinagpakaw̱utan da ni Jonas, lag̱i-lag̱i rang namanligna tung mga kasalanan nira. Ang pagkatapus yang mga taung naang nainambitu, indi pa ka enged nag̱apanligna tung mga kasalanan nira, ag̱ad nani ra tung tepad nira yang sasang landaw pa tung ni Jonas ang pagparakaw̱utun ka tung nira.

Nag̱ipananglit Ni Jesus Ang Yang Nag̱ipagdiskumpiar Yang Duma Tung Anya Natetenged Ilem Tung Kateteg̱asen Yang Mga Kinaisipan Nira (11:33-36)

33 “Ayw̱a, tinu pay nag̱aintindian ming tau ang magsindi ta kaas ang pagkatapus ya ra italukay na ubin ya ra sukluw̱ay na? Simpri asan ipabtangay na tung bistuan ug̱ud masanag̱an da yang mga taung pamagtakwal. Ya ray kaalimbawaanung pagparasanag̱en tung numyu. 34 Ipananglitu ra kanay tung mga tinanguni mi. Yang maning pa tung kaas na, ya ra yang mga mata mi. Kung masadlaw, pati intirung tinanguni mi, damay ra ka tung masadlaw. Piru kung makiklep, tay pati intirung tinanguni mi, umid da ka tung makiklep. 35 Kuidaw, pati mga isip ming maning pa ka tung kaas tung mga sadili mi ang kanisip ming malemek, nusias nag̱apateg̱as mi pa ka enged tung nag̱ipagpasanag̱u ra rin tung numyu. 36 Piru kung yang pambungun mi, ya ra yang sasang taung masadlaw yang mata na ang yang intirung tinanguni na damay ra ka tung masadlaw ang andang pisan ay makiklep ang nag̱alaket, ig disir, kayananamu ra ka yeen ang pasanag̱an. Maning pa tung asanamu ra nga patingkalayu ta kaas,” mag̱aning.

Nag̱apatemengan Ni Jesus Yang Sistima Yang Mga Pariseo May Yang Mga Sag̱ad (11:37-54)

Mateo 23:1-36; Marcos 12:38-40

37 Pagkatapus ni Jesus ta pagbitala, may sasang Pariseo ang yay nag̱imbitar tung anyang mamangan tung balay na. Purisu dayun dang nagpakled ti Jesus tung balay nang nagpakigsaru tung anya. 38 Numanyan yang Pariseong naa, durug dakul yang pagkabereng na tung ni Jesus ang ayw̱at indi ra nangug̱as yang kalima na ta magkabag̱ay baklu namisik yang pamangan‡. 39 Numanyan pagkaita ni Ginuu ta yang pagkabereng yang Pariseong atia, dayun na rang inaning, “Abaa yamung mga Pariseo, duruamug kasinulipeten tung pagrilimpiuen mi tung mga tasa mi may tung mga pinggan mi sigun tung mga riglamintung atiang pinanubli mi tung mga kinaampu ta ang yang kanisip mi ya ray mauyunan yang Dios tung numyu. Piru naa pala yang tung pundu yang mga pupusukun mi, indi mi pala ag̱insapuen ang yay kargadung pisan ta mga malalain ang pagtirimaen. Kuw̱ali panalensenamu tung tanan ang bag̱ay sibaya malepes mi yang mga masigkatau mi. 40 Midyu baliskad dang pisan yang mga pag̱irisipen mi. Ayw̱a, yang nag̱imu tung sagpaw ang yag dawalay belag ba ang pati yang tung adalem ang indi maita ya kay inimu na? Belag bang dapat ang ya kay intindien ming insapuen? 41 Purisu yang tung sagpaw indi mi pagsulipeten ang limpiuan, kung indi, yang mas matinlung buaten mi, kung unu pay nag̱ipabtang mi tung tasa mi may mga pinggan mi, ya ray ipamarti-parti mi tung mga taung nag̱aliwag̱an. Indiamu ilem mabereng ang aningenamu ra yeen ang kung ya ray pabilug̱an ming usuyun, pati nganing yang tanan ang garamiten mi, limpiu ra tung pagterelengen yang Dios, maskin indi mi intraan pangug̱as sigun tung pinanubli ming atia. 42 Piru ay pa w̱a? Yamung mga Pariseo, kanugun yang pagkabetang mi tung uri ay kipurki maski nganing yang mga luak ming gereg̱esyeng pisan ang ya ilem ag̱ipasaburay mi tung mga sera mi§, pati yang tanan ang gurulayen mi, ya pay panepet-sepeten ming pamateng-patengen ta sam puluk ang parti ang para yang sang parti ya ray nag̱ibuluntad mi tung Dios*. Piru yang nag̱ipatuman enged yang Dios tung numyu ang yamu ra rin ay magpabuyuk yang gegma mi tung anya ig ang yamu ra rin ay magbuat ta magkatama tung mga masigkatau mi, ya pay nagbaliwalaen mi. Dapat da rin ang ya enged ay pabilug̱an ming tumanen atiang may mga timbang na ang indi mi ka paw̱ayaan yang pagpalartien ming atia tung Dios ta yasampuluk ang parti. 43 Yamung mga Pariseo, kanugun yang pagkabetang mi tung uri. Kipurki yang pag̱asikad ming magsimba tung mga pagsaragpunan mi ang yamu pakleramung kumarung tung parada ang para maitaamu ra ta kadaklan ang mga tau ang yamu dayawen nirang duruamu kag katinuuen. Dispuis pa kung yamu mamasyar tung mga plasa, yang kalelyag mi ang pakigbag̱asanamu ta tanan ang mga taung kumustaen. 44 Yang sasa pang panganugunanu tung numyu ya taa. Yang kaalimbawaan mi yamu maning pa tung leyang ang pinanlug̱uran ta taung patay ang pagkatapus anday marka na. Ang masag̱iran ta mga tau, anday kaliw̱utan nirang asan da tanira nga mansaay ta sasang patay†. Yang pisan yang kalimbawaan mi ay natetenged yang mga taung pamagpatulduk tung numyu, anda kay kaliw̱utan nira ang naa pala asan da ka tanira nga saliray tung mga ug̱ali ming sayud,” ag̱aaning. 45 Atii, may sasang sag̱ad ang mataku tung mga urdinansang pinanubli ang ya ray suminublang ang mag̱aning, “Elat kanay, Ameey. Ang magbitalaa, anda kay pagpateng-pateng mu! Pati yami ag̱igapil mu kang nag̱insultuen,” ag̱aaning. 46 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Pati yamung mga sag̱ad, ya ka, kanugun ka yang pagkabetang mi tung uri. Kipurki yang mga tau ya rag palbatay ming nag̱iksiren tung sari-sari ilem ang mga urdinansang inimu-imu mi ka ilem ang idinulang tung mga katuw̱ulan yang Dios. Kung tung mga sarakanen pa, imurat da ilem ang kayanan nira. Piru indiamu ka enged magtaw̱ang ta sakan, maskin tung madeen da ilem yang mga kalima ming magduul. 47 Talagang kanugun yang pagkabetang mi tung uri. Buat na pa durung pagmaal mi tung mga manigpalatay yang bitala yang Dios ang tukaw sindu yang mga leyang ang pinanlug̱uran tung nira nag̱apaisa-isaan mi nganing ang nag̱apakdengan ta mga matitinlung pantiun. Piru yang mga kinaampu mi yay namagpangimatay tung nira. 48 Purisu asanamu ra pagpailala ang yang binuat nirang atii nag̱apauyunan mi ka gated taniray namagpangimatay, yamung may mga irinsia tung nira, yamu ray pagpaisa-isang pagtapus tung inimpisaan nira. 49 Kapurisu para matuungamu, ya taa yang disisiun yang Dios para tung numyu: Paangayanamu si ka anya tung mga manigpalatay yang bitala na ang yay magparakaw̱utun tung numyu ang katulad ka tung binuat na tung mga kinaampu ming tukaw ang para asanamu ra nga sukdaay na kung ya pa ag̱ari yang paggaralangen mi tung nira. Pagkatapus anday dumang buaten mi tung nira, yang duma ya ra ipaimatayay mi, yang duma ya ra pandeeg-deeg̱ay ming panigbakay. 50-51 Purisu yang pagpakuindi ming atia tung nira, anday dumang pakaw̱utun na, tung numyu enged ang mga masigkanasyunu nga dilemay yang Dios yang dug̱u yang tanan ang mga manigpadapat yang bitala na, mag̱impisa pa tiing primiru tung ni Abel ang asta ra tung kauri-urian ang tung ni Zacarias ang yay inimatay yang mga kinaampu mi tung kakleran yang pagtuuan ang pinakalusu. Duun ka pa man mismu imatayay nira tung pag̱elaan yang karakulan na may yang midyu lamisaan ang atiang darasag̱an ta mga ayep. Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, yamung mga masigkanasyunu numanyan tung panimpung naa, talagang tung numyu enged dilemay na yang kamatayen nirang tanan‡. 52 Dispuis pa yamung mga sag̱ad kanugun yang pagkabetang mi tung uri, ay dakulu yang panuw̱alan mi tung Dios. Ay yang maning pa tung liabi ang ipag̱abri mi ra rin tung linegdangan yang kasulatan, ipinlek mi ra. Purisu indi mi ra nag̱atultulan yang gustu nang ianing. Pati yang mga taung nag̱apanuldukan mi ang duru ka rin ang kalelyag nirang matultul, ya ra ilem ag̱intraay mi ta lingalag,” ag̱aaning ti Jesus duun tung nira. 53-54 Taa numanyan, paglampud ni Jesus asan tung balay ang atiing pinamanganan na, pag̱ademtan da ta mupia naang mga Pariseo may naang mga sag̱ad tung pinanubli. Purisu nag̱apabalitektekan nirang nag̱apabalitektekan ta pagpaisplikar tung sari-saring bag̱ay ang para madeepan ilem nira ta puntus tung mga tuw̱al na, ang yay sarang ang mapadatelan nira ta kasalanan.

12

Nag̱apaamanan Ni Jesus Yang Mga Tauan Nang Indi Enged Magpauyun-uyun (12:1-3)

1 Numanyan mintras nag̱apatareg̱esan nira ta pabalitektek ti Jesus, ya kay pagsaragpun yang mga taung liniw̱u-liw̱u ang asta pagliliked-likeran da ilem. Numanyan ti Jesus may gustu nang ianing ang teed ilem tung mga taung atiang nag̱apangugyatan na. Mag̱aning tung nira, “Kuidaw, indiamu ra enged mag̱usuy tung ug̱ali yang mga Pariseo ang yang kadagmitan tung nira pamagpatunu-tunu ilem. Muya masaliranamu ra ilem nira tung ug̱ali nirang atia ang yang kaalimbawaan na maning pa tung pampaleskag tung san masang tinapay ang gulpi ra ilem ang tumagmak ang indi ra masuspindian. 2 Agpaamanenamu ra yeen ta maning tia ay natetenged anday nag̱atipig̱an ang indi luw̱awan, anday kay nag̱italuk ang indi makdekan. 3 Kapurisu kung unu pay inaning mi tung sikritu, magngel da ka enged tung publiku. Kung unu pay ialas-alas mi tung kakleran, mabandilyu ra ka enged tung kadaklan.

Nag̱apaktel Nang Magpakatenten Ang Mag̱agwanta Tung Padeeg-deeg (12:4-7)

Mateo 10:26-31

4 “Mga ungkuyu, iugtulu tung numyu, indiamu mag̱eled tung mga taung gustu nirang mangimatay tung numyu, ang ya ka ilem yang mga tinanguni mi ay sarangan nirang patayen, ang pagkatapus anda ra kay dumang mabuat nira tung numyung malain. 5 Kung indi, yang dapat ang eldan mi enged, ipakdeku ra tung numyu. Anday duma, ya ra yang kung tapusun na ra nganing yang linawa yang sasang tau, may pudir na pa tung uri ang mamlek tung anya duun tung impirnu. Atia, iugtulu tung numyu, yay mas pang dapat ang eldan mi. 6 Dispuis para tung indiamu mag̱eled tung buaten yang mga tau tung numyu, pademdeman mi ra ilem yang mga kutung ang mga balaynen. Indi w̱a, kung mangalangamu tung palingki, maskin limang bilug, durung pisan agkabaratu? Piru inding pisan nag̱apaw̱aya-w̱ayaan yang Dios, may sam bilug. 7 Ya pa yamung mga tauanu, paw̱aya-w̱ayaanamu pa anya? Ultimung mga bua mi ilem ngani pinamilang na rang tanan. Kipurki sasa may sasa tung numyu, mas maalamu tung Dios kay tung mga kutung ang paneng.

Natetenged Tung Pag̱urubligaren May Pag̱iringwaraen (12:8-12)

8 “Kidispuis pa, iugtulu tung numyu, kung tinu pay mag̱ubligar tung katalungaan yang mga masigkatau na ang tanya sasa rang tauanu, ig disir ta yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau, kung kaw̱utun da nganing yang uras, yuu kay magpailala tung anya tung katalungaan yang mga angil ang pag̱apanuw̱ul yang Dios ang tanya sasa ra ka man ang tauanu. 9 Piru kung tinu pay mag̱ingwara tung yeen tung katalungaan yang mga masigkatau na ang tanya belag̱an tauanu, ig disir, ta yeen, yang buatenu, ingwaraenu ka tung katalungaan yang mga angil ang pag̱apanuw̱ul yang Dios ang tanya belag̱an ka man ang tauanu.

10 “Kidispuis pa tung mga taung ituw̱ulu tung numyung pampakaw̱utan yang Matinlung Balita natetenged tung yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau, kung tinu pay magpakuindi tung yeen, puiding pasinsiaen yang Dios basta pagsug̱atan na. Piru kung tinu pay manambing tung Espiritu Santong pagtandeg tung kinaisipan nang magpasirung din tung yeen, atia indi ra enged patawaren yang Dios. 11 Kidispuis pa kung lag̱unutunamu ra nganing ta mga tau ang para ipabistaamu ra nira tung mga pamagpakigmaepet duun tung mga pagsaragpunan nira ubin duun tung katalungaan yang ustisia, indiamu magpakabegbeg kung ya pa ag̱ari yang pagdipinsa mi tung mga sadili mi u kung unu pay maayen ang ituw̱al mi tung nira. 12 Kipurki yang Espiritu Santong pag̱erekelen tung numyu, yay magpainunuku tung numyu tung uras ang atiang mainabu tung numyu, kung unu pay matinlung ituw̱al mi,” mag̱aning.”

Yang Manggaranen Ang Ipinananglit Ni Jesus Ang Anday Isip Na (12:13-21)

13 Numanyan may sasang tau asan tung mga taung atiang buntun ang yay nagbugnu tung ni Jesus ang mag̱aning, “Ameey, maimu ilem, aningen mu ra kanay naa ti manung ang ipakdul na tung yeen yang partiu tung surublien yamen tung ni tatay yamen,” ag̱aaning. 14 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Abee, yang taung naa! Ayw̱a, kanisip mu ang yuuy may pudir ang mag̱ariglu tung numyung durua ang para magpamarti tung numyu yang surublien mi tung ginikanan mi?” ag̱aaning. 15 Pagkatapus tia, dayun dang nagbira tung mga tau ang nagpasanag tung nirang mag̱aning, “Yamung tanan asan, mangamanamu ang indiamu mag̱amluk ang kuw̱ali manalensenamu tung maskin unu pang bag̱ayay! Kipurki yang matinlung pagpangabui yang sasang tau, belag̱an liit tung mga kaayenan ang sarang maeklan na tung kaliw̱utan ang naa, maskin unu pag kadakel,” ag̱aaning. 16 Pagkatapus, dayun dang nagpakdul ti Jesus ta sasang pananglit ang mag̱aning, “May sasang manggaranen ang puirti yang umintu yang kaluakan na. 17 Simanyan, pag̱akesen-kesen na yang isip nang maning taa: ‘Unu pa kaya ay maayen ang buatenu? Kulang yang pagluug̱anu yang patebas yang kaluakanu,’ ag̱aaning. 18 Numanyan pagkatimbang na tung isip na, mag̱aning si tung sadili na, ‘Aa, nag̱askeanu ra yang buatenu. Pampatastasanu ra ilem yang mga tambuw̱uung pampadakulun, ang para bastanti ra yang pagluug̱anu yang tanan ang pruduktu yang kaluakanu pati mga garamitenu. 19 Matapusu ra nganing ta pagpaubra, matimes dang pisan yang tanan ang kaministiranu, maskin pira-pira rang takun, indiaw ra ka enged kulangen. Maenayanaw ra ka tung tanan ang pag̱urubraenu, mapapsawaw ra ka tung kumpurming iblen yang linawaw, mapagustuaw ra kang mapagtarangwayanaming magbararkada ang para mapagpakasadyaami ta ustu,’ ag̱aaning. Atia, ya ray ipinagkesen-kesen na tung isip na. 20 Numanyan mag̱aning yang Dios tung anya, ‘Naa pala, anday isip mung pagkatau! Indi mu nag̱askean? Muyang law̱ii, bawienu ra yang kabui mung ipinablesu ra ka ilem tung nuyu. Ta, yang tanan ang atiang pinagluug mu, tinu pa pa w̱asu ay makinaw̱ang?’ ag̱aaning yang Dios tung anya. 21 Purisu yang pisan ay kaalimbawaan yang taung pagtuw̱ud dang pagtuw̱ud ta manggad, ang pagkatapus, belag̱an kang manggaranen tung nag̱auyunan yang Dios,” mag̱aning.

Nag̱atuldukan Ni Jesus Yang Mga Tauan Nang Indi Enged Magpakabegbeg Ta Kulu (12:22-34)

Mateo 6:25-34

22 Numanyan dayun dang nanalunga ti Jesus tung mga taung atiang nag̱apangugyatan nang nagsugpat yang bitala na. Mag̱aning tung nira, “Purisu ya man taang nag̱ipag̱aningu tung numyu, ang indiamu enged magpakabegbeg ta kulu natetenged tung pagpangabui mi, kung ariamu pa mangkel ta mapangan mi, u kung ya pa ag̱ari yamu mangkel ta aw̱el ang masuut mi tung mga tinanguni mi. 23 Kipurki telengan mi. Pinakdulanamu ra nganing yang Dios yang mga linawa mi. Ya pang pamangan mi ilem, indiamu sarangan nang pakdulan? Pati mga tinanguni mi, pinakdulanamu ra ka nganing anya. Ya pang aw̱el mi ilem, indiamu sarangan nang paablan? 24 Telengan mi ra ilem yang mga lamlam. Indi pamagtugda, indi ka pamangayeg. Anda kay mga pagtalukan nira ta pamangan ang para luug nira tung timpung pamig̱a-pig̱a. Piru indi ka pangalulutan, ay natetenged ag̱asikasuen yang Dios. Pagkatapus yamung mas maal tung anya kay tung mga lamlam, indiamu ka w̱asu asikasuen na? 25 Sam pulukamung magpakabegbeg ta mga kulu mi, inding pisan mataw̱ang ang mapalagway tung mga kabui mi basin tung sang uras ilem. 26 Kapurisu kung indi mi nganing kayanan yang gesyeng bag̱ay ang atiang sang uras ilem, ya pa yang dumang bag̱ay ang pabegbeg̱an mi pa? 27 Kidispuis, kung natetenged tung pag̱araw̱elen mi, isipen mi ra kanay yang mga talay. Indi pagpakabedlay tung tanek, anda kay tiral ang pag̱ubraan nira ta mga aw̱el nira. Piru iugtulu tung numyu, maski nganing ti Adi Solomon ang yay nag̱askean tang pinakamanggaranen atiing tukaw ang durung pisan agkatitinlu yang mga bisti na, yang katitinlu na inding pisan temepeng tung katitinlu yang mga talay ang naa. 28 Kidispuis pa, kung yang ilamunun ka ilem nganing ya pay nag̱apatinlu yang Dios ang nag̱apaeyangan ta mga talay ang simanyan yag dawalay mi ang pagkatapus mangayag yang kaliw̱utan, puiding sirukun da ka ilem, ya pa yamu, indiamu pa kayanan nang patinluen ang paablan? Masyadug kageg̱etey yang pagtaralig̱en mi tung Dios! 29 Purisu ta yamu, indiamu ra magpakalingalag natetenged tung mga pagpangabui mi. Belag̱an ya tia ay pabegbeg̱an mi. 30 Indi mi sakaen yang kadaklan ang mga tau tung bilug ang kaliw̱utan ang alawid pa tung Dios ang alus pa ilem ya ra ilem ay pag̱asikad nira tung kaldaw-kaldaw. Yang indi mi ipagpakabegbeg ta mga kulu mi tung pangabui mi, ay natetenged yamu may Ama mi ang yay nag̱askeng pisan kung unu pay mga kaministiran mi. 31 Kung indi, yang ipalusu ming sikaren ang yamu pirming magparanek ang magpagaem tung Dios. Atia, kung yay sikaren mi, tay puis tanya ray balang mag̱arasikasuen tung tanan ang mga kaministiran mi ang ya ra rin ay nag̱aliw̱eg̱an ta mga kulu mi.

32 “Yamung mga tauanu ang pirming nag̱abantayanu ang pariu ka tung sasang kaayepan, tung bag̱ay gesyeamu ka man ilem, anday puirsa mi tung kaliw̱utan ang naa kung ikumpalar pa tung mga darakulung mga tau. Piru indiamu ra ilem magpatalaw. Kipurki uyun ang pisan tung isip ni Ama ming palg̱urunamu ra anya tung mga kaayenan ang ipinagsimpan na tung kumpurming pagpagaem ang bug̱us tung anya. 33 Purisu ipaalang mi yang mga ganadus mi. Yang kabayaran na, ipamakdul-pakdul mi tung mga maliliwag̱en. Ay maning ka tia yang pagtaralukun mi ta manggad duun tung langit ang anda ray kaluw̱us-luw̱usan na. Kung duun yang manggad ming ipinagtaluk mi, indi maalengtan ta takawan, indi ka mapangan ta andap. 34 Purisu maayen pa duunamu ra ilem magtaluk yang manggad mi. Kipurki kung ariamu pa magmanggad, duun da ka nga gamen yang mga isip mi,” ag̱aaning.

Yang Dapat Pagamenan Nira Ta Mga Isip Nira Belag̱an Yang Kaliw̱utan Ang Naa, Kung Indi, Yang Kaliw̱utan Ang Baklu (12:35-48)

Mateo 24:45-51

35-36 Mag̱aning ti Jesus ang nagpadayun yang bitala na, “Kaministiran ang yang pambungun mi, ya ra yang mga turuw̱ulun ang pamag̱elat tung ag̱alen nira ang duun manliit tung sasang kumbirang pinasakpan na. Yang pagpakbat nira tung anya, pirming riparasiun ig pirming dekal yang mga kaas nira ug̱ud kung kumaw̱ut da nganing tanya ang gumuuy tung nira, alistu ra ilem ang abrian nirang pakleren. 37-38 Kung tinu pay mga turuw̱ulun nang kaw̱utan nang pamagpulaw, durug dakul yang kaayenan ang ipakdul na tung nira. Maskin tenganan da ta law̱ii yang ipagkaw̱ut na, maskin alenget dang mangayag, ang tanira pamagpulaw pa ka enged, anday dumang ibles na tung nira, tanya ra mismu ang ag̱alen nira ya pay mag̱asikasu tung nirang maglamisa. 39 Naa w̱a ya ra kay sasang isipen mi. Yang sasang may balay, kung naskean na ra rin yang uras ang ipagkaw̱ut yang takawan, indi na ra rin pinaw̱ayaan ta pamangbang yang balay na, kung indi, pinulawan na ra rin ang binantayan ta mupia. 40 Purisu ta yamu kaministiran ang pirmiamung riparasiun tung ipaglekatu. Ay ta yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau, yang uras ang ipaglekatu inali. Muya matuun tung uras ang yang laum mi indiaw pa malkat,” mag̱aning.

41 Numanyan mag̱aning ti Pedrong nagtalimaan, “Ginuu, tinu pay ag̱apatemengan mu tung ipinananglit mung atia? Yami ilem ang mga tauan mu u maskin tinu pa?” 42 Numanyan mag̱aning ti Jesus ang nagtimales, “Yang sasang turuw̱ulun ang katalig̱an ig mawayang ta kinaisipan, ya ray nag̱apiaran yang ag̱alen nang mag̱erekelen tung mga kaarumanan nang mga turuw̱ulun ug̱ud yay mamarti-parti yang mga pamangan nira ang kada kaw̱utun yang ipagkaministiran nira. 43 Teed mi tiang kasadya yang isip yang turuw̱ulun ang atia kung kaw̱utan da yang ag̱alen nang pag̱intindi tung itinuw̱ul nang atia tung anya. 44 Iugtulu tung numyu, ya ray piaran yang ag̱alen na tung tanan ang prupidad na. 45 Piru, ipabetangu, kung yang turuw̱ulun ang atiang nag̱ianingu, maning taa yang kesen-kesen yang isip na, ‘Aa, siguru mabuay pang kumaw̱ut yang ag̱alenu.’ Ang pagkatapus mag̱intra ra pamalu tung mga masigkaturuw̱ulun na, tig lalii tig baw̱ay, pariu ilem yang aplit na, ig pagustuan na ra ilem yang linawa na tung tanan ang mga pamangan ang masasabur ig magpakigbarkada ra ka tung mga taung mga tarainem, atia aparti kusas. 46 Pagkatapus numanyan inaling kaw̱utan yang ag̱alen na tung uras ang inding pisan nabantay ang andang pisan ay laum-laum nang kumaw̱ut da. Anday dumang buaten yang ag̱alen na tung anya, kastiguen nang anday kategkaan na. Duun da ipaugpuay na tung mga taung belag̱an kang katalig̱an. 47 Utru si ipabetangu si, kung may kirepen ang maskin nag̱aintindian na yang itinuw̱ul yang ag̱alen na tung anya, piru inding pisan nanalugkamay ang para magtuman da rin, anday dumang buaten tung anya, paburdunan da ta mupia yang ag̱alen na. 48 Piru yang sam bilug ang indi nakdek kung unu pay kalelyag̱an yang ag̱alen na, ang pagkatapus napagbuat ta kamali ang yay dapat ang masalapuan na ka ta paburdun, paburdunan ka, piru malakan-lakan pa tung ipinakdul tung sam bilug. Kung tinu pay piniaran yang Dios ta dakele, sagyapan na ka ta dakele. Kung tinu pay piniaran na ta mas dakele kay tung mga aruman na, dileman na ka ta mas dakele kay tung nira,” mag̱aning*.

Ti Jesus Ya Ray Pagbelag̱anan Ta Isip Yang Sam Pamilya (12:49-53)

Mateo 10:34-36

49 Mag̱aning ti Jesus ang nagpadayun yang bitala na, “Yang inangayu taa tung kaliw̱utan ang naa, magpagkalaw ta maninga sasang apuy. Basi pa ra ilem ang tung makali madeetan da. 50 Piru baklu ra madeetan dang magdekal, kung napasaranu ra yang pinitinsiang malbat ang yay dapat ang pasaranu. Baklu ra lumakan yang isipu kung yuu napasar da. 51 Ayw̱a, kanisip mi ang yang inangayu taa ang para yang tanan ang mga tau mamag̱uruyunan dang mamagsarasaan? Iugtulu tung numyu, anday dumang dangaten na, mamagsuruag-suag̱an da natetenged tung pagpabetang nira tung yeen ang indi enged magkapariu. 52 Ayw̱a indiamu paamanenu sindu anday dumang pakaw̱utun na, mag̱impisa ra simanyan puiding may sam pamilya ang limang mamag̱ana ang magberelag ta kinaisipan may kinaisipan natetenged tung yeen. Puidi ang yang tulu mamagpasirung tung yeen, yang durua ya ra kay mamagpakuindi. Ubin yang durua mamagkereng tung yeen, yang tulu ya ra kay mamagkuntra. 53 Ang kaisan yang mga mamaepet yay mamagpasirung tung yeen, ang yang mga ana nira, mamagpakuindi. Ang kaisan yang mga mamula yay mamagpasirung tung yeen, ang yang mga ginikanan nira yay mamanambing. Ang kaisan tung magpurungyangan, yang mga mamaepet yay mamagpasirung tung yeen, ang yang mga minag̱ad nira, indi. Ang kaisan yang mga minag̱aren yay mamagpasirung tung yeen, piru yang mga punyangan nira yay mamagpakuindi. Purisu magsuruag-suag̱an dang magberelag ta kinaisipan natetenged tung yeen,” mag̱aning.

Nag̱apaamanan Ni Jesus Yang Mga Tau Ang Yang Pagsuku Nira Tung Dios Indi Nira Ipataw̱en-taw̱en, Kung Indi, Atiang Lag̱i Ubligaduen Da Nira (12:54-59)

54 Taa numanyan ti Jesus dayun dang nagbitala tung mga taung atiang buntun ang pamagtaripukpuk tung anya ang mag̱aning, “Kung mabandaw mi ra nganing yang galem ang pag̱unup dang ampir tung abag̱at, diritsyuamu rang mag̱aning ang kumuran da buay-w̱uay. Ang pagkatapus kumuran da ka man. 55 Kidispuis kung mag̱eyep da nganing yang salatan, mag̱aningamu ka ang manginit da ta duru. Ang pagkatapus manginit da ka man. 56 Matakuamu nganing ang magpamalad tung nag̱aita mi tung kaliw̱utan may tung kalangitan, piru yang palaksu yang pagkarainabu tung panimpu tang naa, indiamu pala maskeng magpamalad yang nag̱adapatan na†? 57 Ayw̱a kaya indiamu maskeng magtimbang-timbang tung mga isip mi kung unu pay dapat ang buaten mi tung mga uras ang naa? 58 Para maintindian mi yang dapat ang buaten mi, magpananglitaw ra kanay. Ipabetangu, may utang ming dakulu tung sasang tau. Piru kumus panginluasamu ang anday nautangan mi, anday duma, eklanamu ra ilem anya duun tung ustisia. Maayen pa indiamu ra mag̱elat, kung indi, atiang lag̱i ang duunamu pa tung dalan, magsukuamu rang lag̱i tung anya. Indiamu ra mag̱aning ang taw̱en da intindiay mi ang yamu duun da tung katalungaan yang usgadu. Kipurki kung duunamu ra nganing, masintinsiaanamu ra nganing anya, anday duma, ipiaramu ra ilem anya tung sasang pulis ang yamu ra iplekay na duun tung kalabus. 59 Iugtulu tung numyu, indiamu ka enged palpasan ang asta indi mi mabayaran yang utang ming luw̱us ang andang pisan ay pagkakulang na, may sang iki. Yang pisan ay kaalimbawaan mi simanyan ang mga uras ang naa,” ag̱aaning ti Jesus.

13

Nag̱asig̱-asig Ni Jesus Yang Mga Tau Ang Mamanligna Ra Tung Mga Kasalanan Nira (13:1-9)

1 Yang uras dang atii, may mga taung namagpalenget da tung ni Jesus ang namagbaw̱alitaen natetenged tung mga taung tag̱a Galilea ang ipinagpaimatay ni Gubirnadur Pilato atiing pagpadasag nira ta mga ayep ang nag̱iprisintar nira tung Dios duun tung pagtuuan ang pinakalusu. Purisu yang dinangat na, yang dug̱u nira may yang dug̱u yang mga ayep ang atiang nag̱ipadasag nira naglalaketan da ilem duun. 2 Mag̱aning ti Jesus ang nabalitaan, “Ayw̱a, yang kanisip mi tia ang yang kamatayen ang atiing nalambeg̱an nira, ya ray pruiba ang tanira mas pang naklew̱an ta kasalanan kay tung kadaklan ang mga kaarumanan nirang tag̱a Galilea? 3 Belag kang maning tii! Kung indi, iugtulu tung numyu, pati yamung tanan taa, kung indiamu enged manlignang lag̱i tung mga kasalanan mi, pati yamu, masapulamu ra ka tung kalainan. 4 Pati yang sam puluk may walu nga tauan ang atiing naktangan yang laturi duun tung Siloe, muya maning si ka yang laum mi tung nira, ang kumus maning da tii yang kamatayen ang nalambeg̱an nira, purisu ya ray pruiba ang tanira mas pang naklew̱an ta kasalanan kay tung kadaklan ang mga kaarumanan nirang pamag̱istar ka duun tung Jerusalem. 5 Belag kang maning tii! Kung indi, iugtulu tung numyu, pati yamung tanan taa, kung indiamu enged manlignang lag̱i tung mga kasalanan mi, pati yamu, masapulamu ra ka tung kalainan,” mag̱aning.

6 Atii, dayun dang nagpakdul ta sasang pananglit ang mag̱aning, “May sasang tau ang may sang kapungul ang pag̱aningen ang igus duun tung kaluakan na. Numanyan tinelengan na yang igus na kung may burak na. Naa pala, anday burak na. 7 Purisu dayun na rang ginuuyan yang manig̱asikasu nang inaning, ‘Teed mu! Pagpanaw ra tung tulu rang takun yang pagpabalik-baliku taang panginsapu tung igusung naa kung may burak na, piru anda enged ang pisan ay nag̱aitaw, may sam bilug. Maayen pa pelaren mu ra ilem. Linget da ilem taa tung tanek ang kindengan na ang anda ka ilem ay pakinaw̱ang tung anya,’ mag̱aning. 8 Mag̱aning ka yang manig̱asikasu ang nagtimales tung ag̱alen na, ‘Kung yuu pay patimbangen mu, maayen pa siguru ang paw̱ayaan ta ra kanay ilem. Pamalaran ta ra kanay ta seled san takun. Yang buatenu, kalug̱anung paliw̱ut, pagkatapus pabtanganu ra ta mga abunu. 9 Basi pa ra ilem ang mamurak taa tung matakun. Piru kung indi pa ka enged mamurak, baklu ra ituw̱ulay mu tung yeen ang pelaren,’ ” mag̱aning.

Yang Pagkakuntraan Na Jesus May Yang Pagpakigmaepet Natetenged Tung Urdinansa Sigun Tung Kaldaw Ang Nag̱ipamaenay Nira (13:10-17)

10 Taa numanyan, may dumang kaldaw ang nag̱ipamaenay ang ti Jesus pagparakaw̱utun da tung mga tau duun tung pagsaragpunan nira. 11 Naa pala duun may sasang baw̱ay ang pagpasakep ka ang tung seled sam puluk may walung takun pag̱aekel-ekelan ta dimunyu ang yay pagpabuktut tung anya ang indi ra manuklid. 12 Numanyan pagteleng ni Jesus tung anya, dayun na rang ginuuyan ang magpalenget. Tung pagpalenget na, dayun na rang inaning, “Ipag, libria ra tung pag̱alaru mung atia.” 13 Yang pag̱aning nang atia, ya ra kay pagdeen na tung anya. Pagdeen na tung anya, lag̱i-lag̱ing nanuklid da yang pagkererengen na ang pagkatapus duru rang pagdarayawen na tung Dios. 14 Numanyan yang sasang pagmaepet-epet asan, duru rang kasilag na tung ni Jesus natetenged yang kaldaw ang nag̱ipamaenay, ya ray ipinag̱ubra na buat ang nagpamaayen tung baw̱ay ang atia. Purisu diritsyung nagbitala tung mga taung pamagsaragpun asan ang mag̱aning, “Tung seled san linggu, nag̱apakdulanita ra yang Dios ta enem ang kaldaw ang yay dapat ang ipag̱ubra ta. Purisu yang mga kaldaw ang atia, ya ray ag̱ipagdangep mi tung sasang tau ang para pamaayenenamu anya, belag̱an tung kaldaw ang nag̱ipamaenay ta,” mag̱aning. 15 Numanyan ti Ginuu ta, yay nagtuw̱al tung anya, “Abaa yamung pag̱aning ang duruamug katinuuen tung Dios, piru naa pala pagpakaayen-ayenamu ilem. Pati nganing yamu, maskin kaldaw ang nag̱ipamaenay, nag̱abadbaran mi nganing yang baka mi ubin asnu mi ang para maguyuran mi duun tung wai ang papaigmen. 16 Ya pa taang baw̱ay ang naa ang sasa pa ka man ang kanubli ni apu tang Abraham ang katulad ka tung yaten, ang tung seled sam puluk may walung takun, maning pa tung kinemkem ni Satanas, indi w̱a yay dapat ang taw̱angan ang ipapuklut tung kagaeman na, maskin natuun da ka man tung kaldaw ang nag̱ipamaenay ta?” ag̱aaning. 17 Numanyan tung itinuw̱al ni Jesus ang atia, yang mga taung atiang pamagkuntra tung anya, luw̱us dang nangapaeyak ta mupia. Piru yang kadaklan ang mga taung atiang buntun, durung pagkalipay nira natetenged tung tanan ang atiang pag̱abuat ni Jesus ang durung pisan agkatinlu.

Yang Palaksu Yang Paggaraemen Yang Dios Nag̱ipananglit Na Tung Geg̱esyeng Mga Bag̱ay (13:18-21)

Mateo 13:31-33; Marcos 4:30-32

18 Pagkatapus tia, ti Jesus nagpadayun da yang pagparakaw̱utun na tung mga tau ang mag̱aning, “Tung unu pa w̱asu ipananglitay ta yang palaksu yang paggaraemen yang Dios ang baklu tung mga tau? Tung unu pa w̱asu ipapariuay tang yay mag̱atu ta maayen? 19 Puiding ipananglit ta tung lisu ta mustasa* ang ingkelan yang sasang taung ipinanakbul tung sular na. Pagkatapus may tuminubu rang nagyari rang sasang ayu ang yang mga lamlam duun da mamagbayay tung mga sanga na,” mag̱aning.

20 Numanyan nagsugpat si ti Jesus yang bitala nang mag̱aning, “Tung unu pa si ipananglitay ta yang palaksu yang paggaraemen yang Dios ang baklu tung mga tau? 21 Puiding ipananglit ta tung pampaleskag ang ilinaket yang sasang baw̱ay tung sang palangganang arina ang pag̱abuat nang tinapay ang asta pinaleskag na yang intirung pag̱amasa na,” ag̱aaning.

Nag̱apamanan Ni Jesus Yang Mga Tau Ang Kung Indi Pakleran Nira Yang Purtang Piet Numanyan, Indi Ra Enged Malg̱ud Tung Kaliw̱utan Ang Baklu Tung Uri (13:22-30)

22 Taa numanyan, sigi-sigi yang pagparanawen ni Jesus ang yang rumbu na duun tung Jerusalem. Yang bida na, panakluy-takluy tung mga lansangan pati mga baryu ang pagparakaw̱utun yang bitala yang Dios tung mga tau. 23 Taa numanyan may nagtalimaan tung anyang mag̱aning, “Ameey, gesye ilem w̱asu yang mga taung tapnayen yang Dios ang ipalibri tung sintinsia na?” ag̱aaning. Numanyan yang itinuw̱al ni Jesus, tung nira rang tanan iparumbuay na. 24 Mag̱aning, “Yang kalibrian maning pa tung may purta nang durug kapiet. Purisu kaministiran ang ya imurasay ming selselay ang para mapakleran mi. Kipurki iugtulu tung numyu, duru-durung mga tau ang mamagtag̱am ang mamagpakled din, piru indi mangapakled. 25 Ay yang purtang naang nag̱ianingu, kung kaw̱utun da nganing yang uras ang yang may balay kemdeng da nganing ang magsiradu, ta yamu, asanamu ra ilem tung lua magkererengan, ang yang kanisip mi abrianamu pa ka anya. Ang pagkatapus ang indiamu abrian na, magtag̱amamu ra ilem ta guuy ang mag̱aningamu tung anya, ‘Ameey, kung maimu ilem, paklerayami ka asan.’ Piru tuw̱alenamu ra ka ilem anyang aningen, ‘Indiamu nag̱ailalaw kung tag̱a ariamu pa. Anday kalalabten mi tung yeen!’ 26 Pagkatapus dayunamu rang magriklamu tung anyang mag̱aningamu, ‘Elat kanay,

“ ‘Ameey. Belag bang nagpakisaruami ra tung nuyu? Belag bang nagpamatiami ra ka tung nuyung pagturuldukun tung mga banwa yamen? Umpat indiami ra nag̱ailala mu?’ 27 Piru tuw̱alenamu si anyang aningen, ‘Iugtulu tung numyu, indiamu nag̱ailalaw kung tag̱a ariamu pa. Anday kalalabten mi tung yeen! Paaw̱ig̱amu ra taa tung yeen, ay ta yamu, nagpadayunamu ra ka enged tung mga ubra-ubra ming malalain tung pagterelengenu,’ ag̱aaning. Maning ang pisan tia yang ituw̱alu tung numyu tung uri. 28 Pagkatapus, kung maita mi ra nganing yang mga kinaampu tang na Abraham, ni Isaac, may ni Jacob pati yang tanan ang mga manigpalatay yang bitala yang Dios ang tukaw ang pamagsararuan da tung kaliw̱utan ang baklu ang nag̱agaeman da yang Dios, ang pagkatapus yamu ag̱ipapaw̱ig̱ay duun tung lua, mag̱intraamu rang magtarangiten ang nunut da ka ta pangereketek mi. 29 Dispuis pa, may mga tau kang tag̱a maskin ay pang banwaay ang tag̱a duma-rumang nasyun ang ya ra kay panlugtan yang Dios ang mamagpakigsaru ka tung nira asan tung baklung kaliw̱utan. 30 Indiamu mabereng ang aningenamu ra yeen ang may mga taung pag̱atelengan ang aranek numanyan ang tung uri ya pay ipampaabwatay ig may mga tau kang pag̱atelengan ang abwat simanyan ang tung uri ya pay ipamparanekay,” mag̱aning ti Jesus.

Nag̱apanganugunan Na Yang Mga Tag̱a Jerusalem Natetenged Tung Pagpakuindi Nira Tung Anya (13:31-35)

Mateo 23:37-39

31 Yang uras dang atiing pagbitala ni Jesus, may mga Pariseong baklung namansikaw̱ut ang ya ray namagbaw̱alitaen tung anyang mag̱aning, “Maayen pa, magliita ra ilem taa. Ay ti Adi Herodes ang yay may kagaeman taa, nag̱atimaana ra anya ang yawa ipaimataya ra ilem anya,” mag̱aning. 32 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtuw̱al, “Durug kaidya pala yang Ading naa. Aningen mi ang papatandaan na ta mupia yang bitalaung naa. Yuu magpadayunaw pa kanay tung pag̱urubraenung naang pagpalayasaw tung mga dimunyu tung mga tau kag pagpamaayenaw tung may mga laru ig may uras ka man ang kaw̱utun ang ya ray ipagtapusu tung mga pag̱urubraenung naa. 33 Ug̱aring naa w̱a yang gustuung ianingu tung numyu. Dapataw pa kanay magpadayun yang pagparanawenung naa ay natetenged yang sasang manigpalatay yang bitala yang Dios indi enged magkabag̱ay ang imatayen tung ay pa, kung indi, duun enged tung siudad ang Jerusalem,” mag̱aning.

34 Numanyan atiing pagkasambit ni Jesus yang siudad ang atiang Jerusalem, ya ra manganugun ang mag̱aning, “Aay yang mga taung naang tag̱a Jerusalem, kanugun yang pagkabetang nira tung uri. Kada paangayan yang Dios tung mga manigpadapat yang bitala na, ya ra ileg batway nirang imatayay. Pira-pira rang bisis ang gustuu rin ang managpun tung nira ang katulad ka tung manung inayen ang pag̱ayupup tung mga butu na. Piru indi ra ka enged mangalelyag ang mamagpaayupup tung yeen. 35 Naa w̱a yang dapat ang isipen nira. Yang siudad nira ang kanisip nirang indi ra maunu pa, paw̱ayaan da ilem yang Dios ang ilug̱ut tung kadiaduan. Talagang indiaw ra maita nirang uman ang asta kaw̱utun da ilem yang uras ang ipag̱ilala ka enged nira tung yeen ang ustu ang nunut da ka ta pag̱ingaluk nira tung Dios ang yuung pag̱atuw̱ul nang mag̱erekelen yang kagaeman na, pakaayenenaw ra kang pirmi anya,” mag̱aning ti Jesus duun.

14

May Sasang Taung Nag̱apamaayen Ka Enged Ni Jesus Tung Kaldaw Ang Nag̱ipamaenay Maskin Kuntra Tung Mga Pariseo (14:1-6)

1 Taa numanyan, may dumang kaldaw ang nag̱ipamaenay ang ti Jesus inimbitar da ta sasang pagpakigmaepet tung mga Pariseo ang para magpakigsaru duun tung balay na. Numanyan yang mga imbitasiun nang duma, nag̱amalungan nira ta mupia ti Jesus kung unu pay urubraen nang lampas tung riglamintu nira sigun tung kaldaw ang atia. 2 Naa pala may sasang laliing nagpakigtalunga tung ni Jesus ang paglambuk yang mga tinanguni na. 3 Numanyan ti Jesus, tanya, dayun na rang binugnu yang mga kasadu nang atiang mga Pariseo pati mga sag̱ad tung pinanubli. Ag̱aaning tung nira, “Elat kanay, kung mga sarang tung numyu, unu pay pag̱intindi mi tung katuw̱ulan natetenged tung kaldaw ang nag̱ipamaenay? Uyun w̱asu ang yang taung paglaru puiding pamaayenen, u bawal?” 4 Numanyan pagkagngel nira yang itinalimaan nang atia, inding pisan namag̱iw̱ek-iw̱ek. Pagkatapus, anday dumang binuat ni Jesus, diritsyu rang dineenan na yang taung atia ang pinamaayen. Pagkatapus tinugtan na rang mulik. 5 Numanyan dayun na rang pinakdulan ta pag̱isipan nira yang mga kasadu nang atia ang inaning, “Alimbawa kung may sasang ana mi ubin baka mi ang nabugsu tung bug̱ang, indi mi w̱asu bataken ang lag̱i ang ipalua maskin natuun tung kaldaw ang nag̱ipamaenay ta?” ag̱aaning. 6 Atii, andang pisan ay mabitala nira, may san tag̱a.

Yang Ipinaetad Ni Jesus Tung Mga Inimbitasiun May Tung Nag̱imbitar Tung Nira (14:7-14)

7-8 Numanyan nag̱apaniiran ni Jesus yang mga aruman nang mga imbitasiun ang pamagkaralaw tung mga puistung nag̱itig̱ana para tung darakulung mga tau. Purisu dayun dang nagpakdul ta sasang alimbawa ang mag̱aning, “Alimbawa, kung imbitarenamu ra nganing ta sasang taung magpasakep tung kumbira yang ana na, maayen pang indiamu magpilik ta mga puistung nag̱itig̱ana na para tung darakulung mga tau. Muya may kumaw̱ut dang dumang inimbitar na ang mas abwat ta pagkabetang tung numyu. 9 Anday duma, palengtanamu ra anyang aningen ang, ‘Ungkuy, indi ilem maglain yang isip mu. Ipatug̱ay ta ra tia tung aruman tang naang baklung kaw̱ut.’ Unaw̱is maeyakamu ra ka ilem ang magpapuistu tung binit. 10 Kung indi, yang mas maayen pang usuyun mi, kung imbitarenamu ra nganing tung sasang punsiun, ay duunamu ra kanay ilem magpapuistu tung binit. Ay tia, kung may gustu yang may punsiun, palengtanamu ka anyang aningen ang ‘Ungkuy, tania ra magpapuistu tung alenget-lenget tung yeen.’ Ta, indi magkadengeg̱anamu ra tung katalungaan yang kadaklan ang mga kasadu mi? 11 Ay ya pa ag̱ari, kung tinu pay pagpalandaw tung sadili na, ya iparanekay, piru kung tinu pay pagparanek tung sadili na, ya ipalandaway,” mag̱aning.

12 Numanyan dayun na rang inaning yang nag̱imbitar tung anyang mag̱aning, “Ungkuy, tung dumang uras, kung mag̱imbitara ra nganing tung mga tau tung balay mu ang para mamagsararuanamu ra, india magpilik ang maning ya ra ilem yang mga barkada mu may yang mga putul mu may yang may mga kaampiran tung nuyu may yang mga kamalay mung maraayen ka ta pagkabetang. Kipurki anday dumang pakaw̱utun na, balesena si ka ilem nirang imbitasiunun. Asana ra ka ilem nga balesay tung binuat mu. 13 Kung indi, yang pangimbitaren mu enged, ya ra yang mga maliliwag̱en, yang mga barik, yang mga pilay, asta yang mga buray. 14 Ay kung yay buaten mu, talagang pakaayenena ra yang Dios, ay kipurki maskin anda ka man ay mables nira tung nuyu, balesana ka enged yang Dios tung uras ang ipagpabungkaras na tung mga taung kumpurming matadleng tung pagterelengen na,” ag̱aaning.

Yang Taung Magpakuindi Tung Pag̱imbitar Ni Jesus Tung Anya, Indi Enged Malg̱ud Tung Kaayenan Ang Anday Katapusan Na (14:15-24)

15 Taa numanyan yang sam bilug ang kasadu ni Jesus, pagkagngel na tia, dayun dang nabnga ang mag̱aning tung anya, “Tama ka man tia, pakaayenen da ka man yang Dios yang kumpurming tugtan nang magpakigsaru tung punsiun ang dakulu* ang tukurun na tung uras ang ipagpabistu na ra enged yang paggaraemen na tung kaliw̱utan ang baklu,” ag̱aaning. 16 Pagkagngel ni Jesus tia, dayun dang nagtimales ang nagpagngel ta sasang pananglit ang mag̱aning, “May sasang taung pagtukud ta punsiun nang dakulu ig dakele ra yang mga taung pinangimbitar na. 17 Numanyan pagkaw̱ut da yang uras ang ya ray tipu yang pagpunsiun na, nanuw̱ul da tung sasang turuw̱ulun nang mag̱aning, ‘Panliguen mu ra yang tanan ang mga taung pinangimbitaru. Panganingen mu ang mag̱arangayan da, ay simpan da yang tanan ang bag̱ay,’ ag̱aaning. 18 Numanyan tung paglig̱u yang turuw̱ulun na, naa pala sasa may sasa tung mga imbitasiun yang ag̱alen na, masigbaliw̱ad da ang indi ra masakep. Mag̱aning yang sam bilug ang nagbaliw̱ad, ‘Aningen mu ti ungkuy ang tanya ra kanay ay balang magpasinsia tung yeen ta dakulung pagpasinsia. Indiaw masakep, ay bakluaung nangalang ta tanek. Kaministiran angayenu ra kanay ang telengan,’ ag̱aaning. 19 Mag̱aning ka yang baliw̱ad yang sam bilug, ‘Aningen mu ti ungkuy ang tanya ra kanay ay balang magpasinsia tung yeen ta dakulung pagpasinsia. Indiaw masakep, ay bakluaung nangalang ta limang pariang mga baka. Kaministiran ang angayenu ra kanay ang para maprubalanung iaradu,’ ag̱aaning. 20 Yang sam bilug kang imbitasiun, yang anyang baliw̱ad maning taa: ‘Bakluaw ilem ang pisan nga kasawa. Purisu indiaw ra siguru masakep,’ ag̱aaning. Maning dang maning yang baliw̱ad yang mga tau. 21 Numanyan pagkatapus yang turuw̱ulun ta paglig̱u na, dayun dang nagbalik tung ag̱alen nang nagbaw̱alitaen. Pagkagngel yang ag̱alen na, durung kasilag na. Dayun sing nanuw̱ul tung turuw̱ulun nang mag̱aning, ‘Ala, pakalia rang maglilig̱uen tung mga karsada taa tung lansangan, pati mga dalan pabalik-balikan mu. Kung tinu pa man ay mapanawan mung maliliwag̱enay, kung mga barik, basin mga buray, ubin mga pilay man, ya ray pangkelan mu taa,’ mag̱aning. 22 Numanyan indi ilem nabuay yang turuw̱ulun na ta paglig̱u, asan da tung anya nagbalik ang mag̱aning, ‘Ameey, tinumanu ra yang itinuw̱ul mu tung yeen. Piru kulang pa midyu, malugar pa yang balay ta,’ ag̱aaning. 23 Numanyan diritsyu sing nanuw̱ul yang ag̱alen na tung anyang mag̱aning, ‘Kung malugar pa, maayen pa lumua kanay duun tung mga kabiw̱init-binitan, maskin ay pang dalanay patungul paranek man, yay usuyun mu. Kumpurming tinu pa man ang tauay mapanawan mu, yay pangimbitaren mung magpasakep tung punsiun ta ug̱ud getek dang pisan ta tau yang balay ta,’ ag̱aaning yang ag̱alen na tung anya. 24 Atia, ya ray pananglit ang nagngel mi ra tung yeen. Purisu iugtulu tung numyu, kumpurming tinu pay imbitarenu ang pagkatapus ya ray pangindian na yang pag̱imbitaru tung anya, indi ra enged mapagpakigsaru tung punsiun ang tukurunu tung uri,” ag̱aaning ti Jesus.

Nag̱ipasanag Ni Jesus Kung Unu Pay Kundisiun Ang Dapat Usuyun Yang Sasang Tau Baklu Risibiay Nang Tauan Na (14:25-33)

25 Numanyan ti Jesus nagpadayun da yang pagparanawen na. Durug dakel yang mga taung pamagpakignunut tung anya. Numanyan dayun dang nagtadeng ti Jesus ang nagbedleng tung nirang nanalunga. 26 Mag̱aning tung nira, “Kung tinu pay magpalenget tung yeen ang para magpaugyat da tung yeen, kaministiran yuuy ipalusu na enged tung tanan ang nag̱agegmaan na ang katulad ka tung ginikanan na ubin tung kasawa na ubin tung mga ana na ubin tung mga putul na ang kapin da enged tung sadili na. Kaministiran ang yang gegma na tung yeen lusu enged ang pisan ang kung ikumpalar pa tung gegma na tung duma, ya ra ag̱aningay nirang demet. Kung belag maning tiag kalusu yang gegma na tung yeen, indi pa ka enged maimung magpaugyat tung yeen. 27 Kung tinu pay indi magpakatenten ang mag̱agwanta tung mga kaliwag̱an ang maskin ipalansang pa tung krus†, yang taung atia indi ka enged puiding magpaugyat tung yeen. 28 Talagang matuud tia, ay kipurki maskin tung numyu, kung may sam bilug asan ang malelyag dang magpakdeng ta balay nang dakulu, simpri baklu impisaay na, ipaenay na ra kanay ang ipamateng-pateng kung pira pay magastus na ang para maskean na kung yang kuartang natuw̱ud na bastanting ipagpatapus na tung balay na u kung kulangen. 29-30 Ay kung indi na ra pateng-patengen ang ya ra ileg kali-kaliay nang impisaan ta pakdeng yang mga adili na, muya indi na ra ka ilem mapatapus yang balay na. Kung tinu pay magteleng asan, intraan da ilem nira talangkak ang mag̱araning-aningan ang ‘Abaa yang taung nakaa! Naimpisaan na ra ta pakdeng yang balay na, piru naa pala, indi na ra ka ilem masarangan ang mapatapus,’ ag̱aaning. 31 Utru si ipabetangu, may sasang ading pag̱isip dang magbatuk tung gira. Yang ading naa may mga sundalu nang mga sam puluk ang liw̱u nga tauan. Yang ading kabatuk nang pag̱ayat ta gira, may mga sundalu nang duruang puluk ang liw̱u nga tauan. Simpri baklu magpadayun yang sam bilug tung panuyu na, ipaenay na kanay ang ipamateng-pateng ta mupia kung kayanan nirang talungaen yang kuntrariu nira. 32 Kung mapateng-pateng na ra nganing ang midyu indi nira masarangan, anday dumang buaten na, mintras alawid pa yang kabatuk na, manuw̱ul da tung mga tauan nang mamagpakigbag̱as da duun tung Ading sam bilug ang panuyu ra ang para mamagpakigkesen da kung unu pay kundisiun ang para indi ra idayun yang gira. 33 Kapurisu ya ra ka man tiang nag̱ipag̱aningu tung numyu, maskin tinu pa asan tung numyu ang indi manalyud tung tanan ang nag̱amaal na ang para yuuy ipalusu na ta gegma na, ay tia, indi pa ka enged puiding magpaugyat tung yeen,” mag̱aning‡.

Kung Tinu Pay Belag̱an Maning Pa Tung Tema Yang Gegma Na Tung Ni Jesus, Indi Maimung Mag̱ing Tauan Na (14:34-35)

34 Mag̱aning ti Jesus ang nagpadayun yang bitala na, “Maskin tung kasin puidi kang ipananglitu. Kung tung bag̱ay masabur ang gamiten. Piru kung magkasa-kasa ra natetenged nalaktan da ta dumang bag̱ay, anda ray rimidyung sarang mabuat ang para maulikan pa yang pagkatema na§. 35 Indi ra ka tia magamit tung dumang bag̱ay, maskin iabunu pa, basin ilaket pa tung tarambakan ang pangkelan ta abunu, andang pisan ay gamitan na. Kung indi, anday dumang buaten asan, iplek da ilem. Kapurisu, kung tinu pay ag̱agngel, ipabalay na ra tung isip na yang nag̱agngel na,” ag̱aaning ti Jesus.

15

Yang Pagdipindir Ni Jesus Tung Sadili Na Tung Nag̱ipagbangdan Tung Anya Natetenged Tung Pagpakigbarkada Na Tung Mga Malilignang Mga Tau (15:1-32)

1 Taa numanyan durung mga taung namagpalenget tung ni Jesus ang para mamagpamati tung nag̱itulduk na. Ya ra yang mga manigpanukut ta mga balayaran tung gubirnu pati yang dumang atiang pag̱atelengan ka ta duma may ruma ang teleb ang pisan ta kasalanan. 2 May duun kang mga Pariseo may yang mga sag̱ad tung pinanubli. Pagkaita nira tung ni Jesus ang midyu durung kalelyag na tung mga taung mga maning tia, dayun dang namagburutung-butungan ang namag̱araning-aningan ang mag̱aning, “Yang taung naa durug ka sayud yang pag̱abuat na. Pagpakibarkada pala tung mga taung atiang anday kuinta ang punuk ang pisan ta kasalanan. Pagpakisadu pa ngani tung nira!” ag̱aaning. 3 Numanyan pagkasiman ni Jesus yang laksu yang pag̱irisipen nira, dayun dang nagpagngel tung nira ta mga pananglit.

Yang Ipinananglit Ni Jesus Natetenged Tung Karnirung Naplek (15:4-7)

4 Mag̱aning ti Jesus tung nira, “Ipabetangu may asan tung numyung sasang manigpastur ta kaayepan ang sang gatus nga karniruan. Numanyan ang bilangen na, naa pala may sam bilug ang nalsik. Unu pa w̱asu ay buaten na? Simpri anday dumang buaten na asan, yang siam ang puluk may siam, butwanan na ra ilem kanay duun tung pangaraw̱an nira ang italig tung mga aruman na ug̱ud naang sam bilug ang naplek, ya ray dilemen na ang asta maita na. 5 Numanyan, kung maita na ra nganing, anday duma, saknen na ra ilem ang mulik ang pagkasadya ra ta duru. 6 Numanyan kumaw̱ut da nganing tung balay, dayun dang mag̱imbitar tung mga kamalay na may tung mga ungkuy nang mag̱aning, ‘Aliamu ra, mangayamu ra tani! Magkalipayitaamu ra. Ay yang karniruung naang naplek, naitaw ra.’ Maning tia ya ray ianing na tung nira. 7 Iugtulu tung numyu, maning kang pisan tia duun tung langit. Mas magkalipay yang Dios tung sam bilug ang makinasalananen ang panligna ra tung mga ubra-ubra na kay tung siam ang puluk may siam ang buat na pa maraayen ang mga tau ang yang kalaum nira anday kaministiran nirang manligna,” ag̱aaning.

Nag̱ipananglit Ni Jesus Yang Mga Tau Tung Kuartang Naplek (15:8-10)

8 Mag̱aning ti Jesus ang nagsugpat, “Utru si ipabetangu si, may sasang baw̱ay ang may kuarta nang sam puluk ang bilug ang pulus nigal, ang pagkatapus naplek da yang sam bilug*. Ta, unu pa w̱asu ay buaten na, kung indi, magsindi ra kanay ta kingki, pagkatapus dayun na rang silig̱an yang balay nang magdilem ta mupia tung kuarta na ang asta maita na. 9 Numanyan kung maita na ra nganing, dayun dang mag̱imbitar tung mga kamalay na may tung mga ungkuy nang mag̱aning, ‘Aliamu ra, mangayamu ra tani, magkalipayitaamu, ay yang kuartaung naang naplek, naitaw ra.’ Maning tia ya ray ianing na tung nira. 10 Purisu iugtulu tung numyu, maning kang pisan tia tung mga angil ang pag̱apanuw̱ul yang Dios. Kung maita ra nganing nira yang sasang tau ang makinasalananen ang panligna ra tung mga ubra-ubra na, durug dakul yang kasadyaan nirang pamagteleng tung anya,” mag̱aning.

Nag̱ipananglit Ni Jesus Yang Mga Tau Tung Duruang Magputul Ang Pariung Nagpablag Ta Kinaisipan Tung Ni Tatay Nira (15:11-32)

11 Mag̱aning si ti Jesus ang nagsugpat, “Utru si ipabetangu si, may sasang maepet. Yang maepet ang naa, duruay ana nang lalii. 12 Numanyan mag̱aning yang gesye tung ni tatay na, ‘Tatay, ipakdul mu rang lag̱i numaan tung yeen yang partiu ang masubliu tung nuyu,’ mag̱aning. Purisu numanyan yang maepet, nagpauyun da ilem ang namarti yang intirung ganadus na tung nirang duruang mga ana na. 13 Numanyan yang gesye, indi pa ilem nabuay tung kalima na yang anyang kaparti, ipinaalang na ra, ang pagkatapus yang bayad nang kuarta ingkelan na rang naglayas duun tung alalawid ang banwa. Ang duun da, sigi ra ilem yang pagwaraswasen na yang kuarta na tung mga barkada na ang anda ray pamateng-pateng na. 14 Numanyan atiing nalw̱usan da ta kuarta na, kinaw̱utan da ta puirting panuw̱uk yang banwang atiing pinaglayasan na. Purisu pati tanya nadamay ra ka duun ang nagkaliwag ta duru. 15 Purisu kumus alang-alang da yang pagkabetang na, anday dumang naisip na, nagpalenget da tung sasang tau ang tag̱a duun. Ya ray pinag̱amu-amu na ang maskin anday suul na, basta papaanen da ilem tanya. Purisu anday dumang ipinakdul tung anyang trabaw, yang kaaranekan ang pisan, manigbuug da ilem tung mga baw̱uy. 16 Numanyan kumus kulang yang nag̱ipapaan tung anya, maski nganing yang mga burak ang atiang mapakit-pakit ang nag̱apapangan yang mga baw̱uy, ya ray nalelyag̱an nang mabialan na ra rin. Basin maning da tii yang pagkabetang na, piru anda ka enged ay nagteleng tung anya. 17 Numanyan atiing namanmanan da, pinagkesen-kesen na ra yang isip nang maning taa: ‘Duun tung ni tatay, kadakel yang mga ubrirus na ang pagustu ilem yang pamangan nira. Piru yuu taa, yuu ra ag̱alulutay! 18 Maayen pa magpanawaw rang mulik duun tung ni tatay. Maning taa yang bitalaenu tung anya, “Ama, nagbuataw ta kasalanan ang durug dakul tung Dios, pati tung nuyu. 19 Indi ra enged magkabag̱ay ang aningenaw pa nuyung ana mu. Maayen pa, ipaklerayaw ra ilem nuyung sasa ra ilem ang ubrirus mu.” ’ Atia, ya ray ipinagkesen-kesen na tung isip na. 20 Kapurisu numanyan, nagpanaw ra ka man ang minulik duun tung ni tatay na. Numanyan atiing alawid-lawid pa tung baryu, nabandaw ra ni tatay na. Pagkabandaw na, inampayan da ta kaildaw nang duru. Anday duma, ya rag paglaksung pagpakigbag̱as tung ana na, ang pagkatapus ya ra ngalw̱u tung anyang inara-araan ta mupia. 21 Pagkatapus dayun dang nagbitala yang ana nang mag̱aning, ‘Ama, nagbuataw ta durug dakul ang kasalanan tung Dios, pati tung nuyu. Indi ra enged magkabag̱ay ang aningenaw pa nuyung ana mu,’ mag̱aning. 22 Numanyan yang maepet, dayun dang nagkalalangan tung mga turuw̱ulun nang namanikad da ka tung anya ang mag̱aning, ‘Ala, kalitan mi ra kanay ang eklan yang aw̱elung atiing langkuy, atiing pinakamatinlu. Ya ray ipasuut mi taa tung anaw. Pati yang titingu, eklan mi ra kang ipasuut tung tulduk na, asta sapatusu pa, ya ka, eklan mi ra kang ipasuut tung kakay na†. 23 Pati tiang sinday tang baka ang pinatambek ta, eklan mi ra ka duun tung balay ang imatayen. Ay magpasalamatitang magkumbira. 24 Kipurki yang anaung naa, yang kanisipung pisan patay ra, piru maning pa tung nabui sing uman. Naplek da rin tung yeen, ang pagkatapus naitaw si,’ ag̱aaning ti tatay na.

“Purisu numanyan duun tung balay namag̱impisa ra tanirang namagsararuan. 25 Yang uras dang atii, yang ana yang maepet ang dakulu, duun tung kaluakan pag̱ubra. Pagkatapus numanyan atiing ag̱ulik da rin ang alenget da tung balay, naa pala, may nagngel na rang pamagkarantaan tung kakleran, may nasirib na pang pamagtaralekan. 26 Numanyan anday dumang binuat na, ginuuyan na yang mulang lalii ang pamagkarayam tanira yang mga aruman na asan tung lua. Pagpalenget yang mula, pinabalitaan na kung unu pa kaya ay nag̱adapatan na tii. 27 Mag̱aning yang mulang minles, ‘Yang ari mu takaa ra, minulik da. Purisu ti ama mi nagpaimatay ra yang sinday ming baka ang pinatambek mi, ay natetenged tung ari mung naulik dang maayen ang tinanguni,’ ag̱aaning duun yang mula. 28 Numanyan, pagkagngel na tia, nasilag da ta duru. Anda ra enged ay gustu nang magpakled pa tung balay. Piru ti tatay na ya pa ka enged ay naglua ang nag̱intra ra alam-alam tung anya ang para magpasakep tung kumbira. 29 Piru tinabkaw yang ana nang inaning, ‘Teed mu, tung tantung kabuay rang pira-pira rang takun yang pagpakirepenu tung nuyu, indiaw ang pisan naglampas tung katuw̱ulan mu may sam bilug. Piru indiaw ang pisan pinakdulan mu ta maskin kambing da ilem ang para mapagkalipayami ka rin yang mga barkadaw. 30 Pagkatapus pagbalik yang ana mung nakaa ang yang manggad mu ya ra ilem durug̱asay nang iginastus tung mga baw̱ay ang impurtada, pagkatapus ya pa ka enged ay pinaimatayan mu yang sinday tang baka ang pinatambek ta?’ ag̱aaning. 31 Mag̱aning ti tatay nang nagtuw̱al, ‘Abaa, anaw, pirmia taa tung yeen. Purisu yang tanan ang bag̱ay taa tung ganadus ta nuyu kang lag̱i. 32 Piru indi maimu ang yang ari mu indi ta ipagkasadya ang kumbiraen ay natetenged yang kanisip ta tia patay ra, ang pagkatapus maning pa tung baklu sing nabui. Naplek da rin tung yaten, ang pagkatapus naita ta si,’ ag̱aaning yang maepet duun tung ana nang dakulu. Atia, ya ray mga pananglit ang painu-inuan mi ta maayen,” ag̱aaning ti Jesus duun tung nira.

16

Nag̱ipananglit Ni Jesus Ang Dapat Mas Pa Pataremen Yang Mga Tauan Na Yang Isip Nira Tung Pagpakignunut Nira Tung Mga Masigkatau Nira (16:1-8)

1 Utru si nagpagngel si ti Jesus ta sasang pananglit tung mga taung nag̱apangugyatan nang mag̱aning, “May sasang manggaranen. Yang manggaranen ang naa, may kubransadur na. Numanyan naugtul da tung manggaranen ang yang kamanggaran na unu nag̱apalangaasan da yang kubransadur na. 2 Purisu anday dumang binuat yang manggaranen, dayun na rang pinaguuyan yang kubransadur nang inaning, ‘Unu pa taang nag̱adengel-dengelu ang natetenged tung nuyu?’ Yang kubransadur na, inding pisan nag̱iw̱ek-iw̱ek. Mag̱aning si yang ag̱alen na tung anya, ‘Buinu, ipakdul mu ra tung yeen yang tanan ang listaan yang mga agsaduru, ay indi ra puidi ang yawa magpadayun pa tung pagkakubransadur mu taa tung yeen.’ 3 Numanyan dayun dang luminampud yang maning kubransadur na rin. Yang mabtangan na ya ray ipinagkesen-kesen na tung isip nang maning taa: ‘Abaa, ya ra ag̱ari w̱asu taa, naang magkuatenaw ra pa man yang ag̱alenu tung pagkakubransaduru? Indiaw ka pa man makayan ang mag̱agsa, makakaeyak kang magpalimusaw. 4 Aa, nag̱askeanu ra yang pagpalusutanu. Kung yay magdayun yang planuung naa, maskin paliitenaw ra nganing tung ubraw, may mga tau kang mag̱asikasu tung yeen tung mga pamalay-w̱alay nira,’ mag̱aning. 5 Purisu numanyan yang binuat na, yang tanan ang atiang mga agsadur ang may mga paraulikan tung ag̱alen na, luw̱us dang pinampaguuyan nang sasa may sasa ang kinsen. Numanyan yang primirung kuminaw̱ut, tinalimaan na ang, ‘Ta, magkatama ka taa yang paraulikan mu tung ag̱alenu?’ 6 Mag̱aning ka yang agsadur ang nagtuw̱al, ‘Ee, walung gatus ka man ang galun ang lana.’ Mag̱aning ka yang kubransadur, ‘Ia, yang listaan mu. Kumarunga ra kanay asan. Umanen mu yang nabtang asan. Epat da ilem ang gatus yang ilista mu asan. Kali-kalien mu, aa?’ 7 Pagkatapus, pagkaw̱ut yang nagdasun, tinalimaan na kang, ‘Ta, magkatama ka taa yang paraulikan mu tung ag̱alenu?’ Mag̱aning ka yang agsadur ang nagtuw̱al, ‘Ee, sang gatus ka man ang sakung trigu.’ Mag̱aning ka yang kubransadur, ‘Ia, yang listaan mu. Umanen mu, walung puluk da ilem yang ilista mu asan.’ Maning dang maning yang binuat na tung nirang tanan. 8 Numanyan tung pagpakdul na yang mga listaan tung ag̱alen na, naskean da yang ag̱alen na kung unu pay binuat na. Pagkatapus ya rag dayaway na yang kubransadur na rin ang mandaraya, belag̱an natetenged tung pagdarayaen na, kung indi, natetenged ginamit na yang isip na. Kipurki duru ka man agtaku yang mga taung pamagpaguyud tung sistimang pangkaliw̱utan tung pagpakignunut nira tung mga masigkatau nira. Kung isip-isipenu, midyu magdereeg̱en nira ta kataku yang mga taung namampalakted da tung kasadlawan,” ag̱aaning*.

Yang Nag̱ipasanag Ni Jesus Tung Mga Tauan Na Natetenged Tung Paggaramiten Nira Tung Kamanggaran (16:9-15)

9 Mag̱aning si ti Jesus tung nirang nagsugpat yang bitala na, “Taa numanyan, may gustuu pang ianing tung numyu. Gamiten mi yang manggad ming pangkaliw̱utan ang itaw̱ang tung mga putul ming pagparakaw̱utun natetenged tung yeen. Ay kung ya ray buaten mi, kung kaw̱utun da nganing yang uras ang anda ray kaministiran mi, yang kumpurming nagkarataw̱angan ming para magkatinir da ka ta kalibrian, duru rag sadya yang mga isip nirang mamagpakigbag̱as tung numyu duun tung sasang pamalay-w̱alay ang ya ray pagnatisan ming tanan ang asta tung sampa. 10 Kipurki yang taung matalig̱an, maskin tung gesye ilem ang bag̱ay, maski tung dakulu, puidi kang matalig̱an. Piru yang taung indi nganing matalig̱an maskin tung gesye ilem ang bag̱ay, maskin tung dakulu, indi ra ka enged matalig̱an. 11 Kapurisu kung indiamu matalig̱an tung manggad ang pangkaliw̱utan simanyan, ya pa ag̱aring matalig̱anamu tung matuud ang manggad tung uri? 12 Ig kung indiamu matalig̱an tung belag̱an kang lag̱ing numyung sadili ang ya ka ilem kanay nag̱ipaepetay yang Dios tung numyu, ya pa ag̱aring matalig̱anamu anya tung kaayenan ang pag̱ielat na ang ya ra rin ay gustu nang ipasadili tung numyu? 13 Yang sasang tau, indi enged maimung magbilug yang isip na kung duruay pangag̱alenan na. Ay kung durua, anday dumang mainabu, yang sam bilug ya ray maalen nang panirbian ta ustu, piru yang sam bilug, ya ray silag̱an nang duminaren. Purisu asan da ngaintindiay mi ang kung manggad yang nag̱apagamenan mi, indi enged maimu ang yang Dios ya pay mapanirbian mi,” mag̱aning.

14 Atii pala, may mga Pariseo asan ang tung pagkagngel nira yang tanan ang atiang inaning ni Jesus, dayun da nirang dinag̱esan. Ay ya pa ag̱ari, tanira durug kaamluk tung kuarta. 15 Purisu ti Jesus, dayun dang nagtuw̱al tung nirang mag̱aning, “Yamu, yang ug̱ali mi, pagpaita-itaamu ilem tung katalungaan yang mga tau. Piru yang Dios yay nag̱asangkad kung unu pa enged ay pag̱asikad mi. Ay ya pa ag̱ari, may nag̱apakumaal ta mga tau ang ya kang pisan ay nag̱alawayan yang Dios,” ag̱aaning.

Yang Baklung Pitik Ang Panuw̱alan Yang Mga Tau Tung Dios (16:16-18)

Mateo 11:12-13

16 Mag̱aning si ti Jesus tung nirang nagpadayun, “Nag̱askean mi ang yang mga katuw̱ulan yang Dios pati yang ipinagpadapat yang mga manigpalatay yang bitala na ya ray pag̱andar ang asta luminua ra ti Juan ang manigbenyag. Mag̱impisa tii, nag̱ipagpakaw̱ut da yang Matinlung Balita ang yang Dios magtukud da yang paggaraemen nang baklu tung mga tau. Purisu duru rang mga taung pamag̱imuras dang mampalg̱ud. 17 Piru belag̱an ang mag̱aning ang yang mga katuw̱ulan yang Dios naplekan da ta puirsa na. Ay matunaw pa yang langit may yang kaliw̱utan, indi ka enged magpurawas yang mga katuw̱ulan ang atia, maskin sam parti ilem ang gesye. 18 Kapurisu kung tinu pay magpakiblag tung kasawa na ang pagkatapus mangasawa sing uman tung dumang baw̱ay, tung pagterelengen yang Dios, asan da nga limbungay na yang kasawa nang dati. Dispuis pa kung tinu pay mangasawa tung sasang baw̱ay ang binlag̱an da yang dating kasawa na, tung pagterelengen yang Dios, asan da ka nga sirungay na yang dating may kasawa,” ag̱aaning†.

Natetenged Tung Panampetan Yang Sasang Tau Ang Yang Nag̱apagamenen Yang Isip Na, Belag̱an Yang Dios, Kung Indi Yang Manggad Na (16:19-31)

19 Mag̱aning ti Jesus ang nagpananglit, “May sasang manggaranen. Yang manggaranen ang naa, yang pag̱asuut na pulus mga aw̱el ang pinakamatitinlu ang durug maal. Dispuis kaldaw-kaldaw kang pagpundar ta midyu sasang punsiun ang ya ray pagkalipayan nirang magbararkada. 20 Numanyan may sasang maliliwag̱en ang nag̱aranan tung ni Lazaro. Ya ra ileg lalakday asan tung pirgula yang balay yang manggaranen. Yang tinanguni na baw̱akukangen. 21 Yang gustu na ang basi pa ra ilem asan da masngat tung mga eped nirang pamamangan duun tung lamisaan yang manggaranen ang ya ra ka ilem ag̱ipamlekay tung lua. Belag̱an ilem maning tia yang pagkabetang na, kung indi, pati mga kirung pagpalenget tung anya, indi na ra kayanan ang taw̱uyun, kung indi, nag̱apaw̱ayaan na ra ilem asan ta patilak-tilak tung mga luka na.

22 “Numanyan may sasang kaldaw ang yang maliliwag̱en ang naa nadayunan da ka enged ang napatay. Yang ispiritu na dinulung da yang mga angil ang ingkelan duun tung pag̱atiniran ni Abraham ang kinaampu ta ang para magpakpad da duun tung anyang magpakiugpu tung kasadyaan. Pagkatapus pati naang manggaranen, unaw̱is napatay ra ka ang pagkatapus ipinalg̱ud da ka tung leyang. 23 Tung pag̱apatay na, yang ispiritu na diritsyu rang minangay duun tung pag̱aningen ang Hades, ang yang pagkabetang na duun, durung pinitinsiang nag̱aagmaan na. Numanyan natingara na ti Abraham duun tung alawid, durua tanira ni Lazarong pagteparan. 24 Pagkatingara na, dayun dang nangendal ang mag̱aning, ‘Ay, apung Abraham, ildaway ka! Tuw̱ulun mu ra kanay ti Lazaro ang maskin ya ra ilem yang tulduk na ay itulpuk na tung wai ang pagkatapus iangay na tani ang ipaturuk tani tung dilaku ang para malinaynayan ka ta gesye. Kipurki ya ray nag̱apasaranu yang pinitinsiang naang durug lebat tani tung apuy ang nani,’ mag̱aning. 25 Mag̱aning ka ti Abraham ang nagtimales, ‘Ay duduy, ya ra ilem ay demdemen mu atiing buia pa rin tung kaliw̱utan, ang napagustua ra ka tung tanan ang kaayenan ang nakalima mu, piru naa ti Lazaro, yang natiniran na pulus kaliwag̱an. Pagkatapus numanyan tanya aglinga-lingaen da tani, ang ta yawa, durug kapinitinsia yang nag̱aagmaan mu asan. 26 Yadwa pa, atii w̱a tung pag̱erelaan ta may bulalut ang yag ngangang durug dalem. Nagkamaning da ta maning tia ay ug̱ud yang mga tau tani, kung alimbawa malelyag da rin ang magpalakted asan tung numyung magtaw̱ang, indi maimung malakted asan. Asta yang tag̱a asan ka tung numyu indi ka maimung malakted tani.’ 27 Mag̱aning ka yang manggaranen ang nagtimales, ‘Tay kung maning tii, apu, anday dumang ipakiildawu tung nuyu, kung maimu ilem, tuw̱ulun mu ra kanay ti Lazarong mangay duun tung balay yang tatayu. 28 Kipurki may mga putulu duun ang lima nga laliian. Paamanen na tanirang mamanligna ra tung mga kasalanan nira ug̱ud indi ra ka magkaradayun tani tung lugar ang naang durug kapinitinsia.’ 29 Ag̱aaning ka ti Abraham ang nagtimales, ‘Dengel nirang pirmi yang kasulatan. Pirming agbasaan yang isinulat ni Moises may yang nagkarasulat yang mga manigpalatay yang bitala yang Dios atiing tukaw. Kaministiran yay intindien nira ta mupia kung unu pay gustu nang ianing.’ 30 Mag̱aning ka yang manggaranen ang nagtimales, ‘Aa apu, kulang pa siguru tia. Piru kung may sasang minatay ang magbungkaras dang magbalik duun tung nira ang bilug ang tinanguni, talagang asan da mamanligna tung mga kasalanan nira.’ 31 Ag̱aaning ka ti Abraham ang nagtimales, ‘Kung yang isinulat ni Moises may yang nagkarasulat yang mga manigpalatay ya ra nganing ay nag̱apabengel-w̱engelan nira, maskin pang may sasang minatay ang magbungkaras pang magpaaman tung nira, indi ra ka enged tia mamag̱impurmi,’ mag̱aning. Atia ya ray pananglit ang painu-inuan mi ta mupia,” ag̱aaning ti Jesus duun tung nira.

17

Kanugun Yang Mabtangan Yang Kumpurming Magpatalang Tung Sasang Pagtalig Da Tung Ni Jesus (17:1-3a)

Mateo 18:6; Marcos 9:42

1-2 Numanyan mag̱aning ti Jesus tung mga taung nag̱apangugyatan na, “Indi maimung anday makanayan ta ipagpatalang yang sasang taung may pagtalig na tung yeen ang asta magpakasalak da ubin mamalpas da dayun tung yeen. Ug̱aring kung tinu pay matengeran yang pagpakasalak na ubin yang pamalpas na, kanugun yang pagkabetang na tung uri. Ay mas malbat yang kalainan ang maagmaan na kay tung buntug̱an da ilem duun tung alauran. Indi ilem magdayun ang papagtalangen na yang maskin sam bilug ang aranek ta pagkabetang ang pariu ka tung mga mamulang naa. 3 Purisu ya man taang nag̱ipag̱aningu tung numyu ang magbantayamu ta mupia tung mga sadili mi.

Yang Pagparatawaren Tung Aruman Tang Nagpakasalak Tung Yaten (17:3b-4)

“Dispuis pa kung may aruman ming nagbuat ta kasalanan tung numyu, pakigkesenan mi ta matinlu ang basi pa ra ilem mademdeman na yang binuat na. Kung tanya aminadu tung kasalanan na, ay tia patawaren mi. 4 Maski pang muya-muyang magbuat ta kasalanan tung numyu ang pagkatapus kada magpakasalak, kung aminen na ka tung numyu, dapat mi ka enged ang patawaren,” ag̱aaning.

Andang Pisan Ay Indi Ta Kayanan Maskin Unu Pag Liwag, Kung Ustu Ilem Yang Pagtaralig̱en Ta Tung Dios (17:5-6)

5 Mag̱aning yang mga apustul ni Ginuu ta tung anya, “Ginuu, kung maimu ilem, taw̱angayami kang para mas dumakul yang pagtaralig̱en yamen tung Dios.” 6 Mag̱aning ka ti Ginuu tang nagtimales, “Maskin mag̱adawa ra ilem din agkadakul yang pagtaralig̱en mi tung anya, kayanan mi ra rin ang buaten yang pag̱atelengan ming midyu indi maimung buaten*,” ag̱aaning.

Yang Pagpaturuw̱ulun Yang Sasang Tumatalig Tung Ni Ginuung Jesus Belag̱an Pautang Ang Kaneeman Ang Ubligadung Balesan Na (17:7-10)

7 Mag̱aning si ti Jesus tung mga tauan na, “Ipabetangu, yamu may sasang turuw̱ulun ming pag̱aradu, ubin pagpastur tung kaayepan mi. Kung matapus na ra nganing yang ubra nang mulik da tung balay, magkatama w̱asung aningen mi ang tanya ra kanay ay tukaw ang mamangan? 8 Belag bang yang ianing mi tung anya ang tanya ra kanay ay magsimpan yang mayapun mi ang pagkatapus mangimara rang maglamisa tung numyu ang asta matapusamu ra ta pagyapun mi, baklu ra mamangan tanya? 9 Ayw̱a, may utang mi pang kaneeman tung turuw̱ulun ming atia natetenged tung pagturumanen na yang itinuw̱ul mi tung anya? 10 Maning kang pisan tia tung numyung mga tauanu. Kung matuman mi ra nganing yang tanan ang ag̱ituw̱ulu tung numyu, yamu ra ag̱aaning, ‘Yami, mga turuw̱ulun mu ka ilem. Belag bag̱ay ang yami balesan mu pa. Tutal, yang tinuman yamen, ya ra ka ilem yang dapat kang lag̱ing ubligaren yamen,’ ” ag̱aaning duun ti Jesus tung nira.

Pagpamaayen Ti Jesus Tung Sam Puluk NGa Laliian Ang May Dispirinsiang Makamamansa Tung Ulit Nira (17:11-19)

11 Taa numanyan sigi-sigi yang pagparanawen ni Jesus ang pagdistinu duun tung Jerusalem. Duun tanya napanaw tung pag̱elaan yang Samaria may yang Galilea. 12-13 Numanyan, atiing alenget da tung sasang baryu, may napanawan nang sam puluk nga laliian ang may mga dispirinsia nira tung mga ulit nirang makamamansa tung sadili nira. Namagtadeng da ilem ang namagpadistansia ang sigi ra ilem yang pagkekendalen nirang mag̱aning, “Maginuung Jesus, ildawayami ka!” 14 Numanyan pagteleng ni Jesus tung nira, dayun na rang inaning, “Ala, mangayamu ra kanay duun tung mga paring masigparikisa tung nira yang mga tinanguni mi kung puidiamu rang tugtan nirang magpakilaket si tung mga kaarumanan mi,” mag̱aning. Numanyan tung pagparanawen nira, namagmaayen da. 15 Numanyan yang sam bilug, mapanimanan na yang tinanguni nang maayen da, diritsyu rang nagbalik tung ni Jesus ang durug tunul yang busis nang nagdarayawen tung Dios. 16 Pagkaw̱ut na tung ni Jesus, ya ra papadagpa tung pinagtalungaan nirang durua ang nagpasalamat. Naa pala yang taung naa sasang Samarianen. 17 Numanyan pagteleng ni Jesus tung anya, dayun dang nagbitala tung mga aruman nang mag̱aning, “Belag bang sam puluk nga tauan ang namagmaayen da? Ay ra kaya yang siam? 18 Naa pala anda ray dumang nagbalik taa ang para magdayaw tung Dios, ya ra ilem taang sam bilug ang belag ka pa man masigkanasyunu ta?” ag̱aaning. 19 Pagkatapus dayun na rang binugnu yang taung atiang pinamaayen nang inaning, “Ala, kemdenga ra, padayunan mu ra kanay yang pagparikisa mu tung mga pari. Natetenged itinalig mu ra tung yeen yang sadili mu, nagmaayena ra,” ag̱aaning.

Yang Paggaraemen Yang Dios Naa Rang Lag̱i Tung Tepad Piru Yang Kabug̱usan Na Ya Pa Kay Ipaluaay Ni Jesus Tung Paglekat Na (17:20-37)

Mateo 24:23-28, 37-41

20 Numanyan may mga Pariseong namagtalimaan tung ni Jesus kung sanu pa kumaw̱ut yang paggaraemen yang Dios tung bilug ang kaliw̱utan. Ag̱aaning ti Jesus ang nagtuw̱al, “Yang paggaraemen yang Dios, anday mga sinyalis nang matandaan kung sanu pa kumaw̱ut. 21 Belag kang igbaralita ang mag̱aning, ‘Uay, telengan mi w̱a, nani ra!’ ubin ‘Uay, atii ra!’ Kipurki yang palaksu yang paggaraemen yang Dios naa ra tung tepad mi, pag̱andar da nganing,” ag̱aaning†.

22 Pagkatapus dayun dang nagbira ang nagpasanag tung mga taung atiang nag̱apangugyatan nang mag̱aning, “May uras ang kaw̱utun ang duru rang paglalangkag̱en mi tung yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau ang para balikanamu ra yeen tung makali ug̱ud ipalapusu ra yang kabug̱usan yang paggaraemen yang Dios tung bilug ang kaliw̱utan. Piru indi mapalapusu mintras indi pag kaw̱utun yang tipu nang kaldaw. 23 Muya aningenamu ta mga tau ang, ‘Uay, yang pag̱aningen ang Cristo nani ra!’ ubin aningenamu nirang, ‘Uay, atii ra!’ Indiamu enged magsagyap. 24 Kipurki ta yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, kung magpalapusaw ra nganing yang kabug̱usan yang paggaraemen yang Dios, maintindian da tung bilug ang kaliw̱utan. Ay yang kaalimbawaan na, maning pa tung kidlat ang inali yang singgat na ang bistu ra tung duw̱ali magduw̱aling langit. 25 Piru baklu ra ipalapusayu tia, kaministiran ang mapasaranaw ra ta pinitinsiang durug lebat natetenged tung panambing tung yeen yang mga masigkanasyun ta. 26 Dispuis pa kung ya pa ag̱ari yang palaksu yang panimpu ni Noe, yang pisan yang palaksu yang panimpu ang yuung pag̱aningen ang Maninga Tau makaliaw rang maglekat. 27 Kipurki atii kanay, baliwala ka ilem tung mga isip yang mga tau yang sintinsiang magkakaw̱ut da tung nira. Yang pinadayunan nirang pinabilug̱an ta mga isip nira, ya ka ilem yang mga pag̱urubraen nira tung pangaldaw-kaldaw ang katulad ka tung pagparanganen nira may yang pag̱irinemen nira may yang pagkarasawaen nira may tung pagparakasawaan nira tung mga ana nira. Ya ra ka ilem tii yang inintindi nira ang asta ra ilem kinaw̱ut yang uras ang ipinagsaay na Noe tung parka, ang pagkatapus kuminaw̱ut da yang palempan ang ya ra kay nalmesan nirang tanan‡. 28 Pati yang mga tau atii kanay ang tag̱a Sodoma tung timpu pa ni Lot pariu kang pisan yang palaksu yang mga pag̱irisipen nira. Baliwala ka ilem tung mga isip nira yang sintinsiang magkakaw̱ut da tung nira. Yang pinagamenan yang mga isip nira, ultimu ka ilem yang pagparanganen nira, yang pag̱irinemen nira, yang pag̱aralangen nira ta mga kaministiran nira, yang pagnirigusyuen nira, yang pagluluaken nira, may yang pagparakdengen nira ta mga balay nira. Asan da ilem agtetegka yang mga isip nira. 29 Piru pagkaw̱ut yang uras ang na Lot namansiliit da duun tung siudad ang atiing Sodoma, inaling pinabungsaran yang Dios yang banwang atii ta apuy ang midyu tung kuran ang may kalaket na kang asupri ang ya ray nagsupuk tung nirang tanan§. 30 Maning kang pisan tia yang palaksu yang pag̱irisipen yang mga tau kung uras dang yuung pag̱aningen ang Maninga Tau makaliaw rang maglekat taa tung kaliw̱utan ang naa ang para magsintinsiaaw ra tung nira. 31 Kung kaw̱utun da nganing yang uras ang atia, kung tinu pay pagpalimasmas tung sagpaw yang balay na, indi na ra kanugunun yang mga ekel-ekel na duun tung kakleran ang maning paranekan na pang eklan. Ya ka yang taung duun dag kaw̱utay tung kaluakan na, indi na ra balikan yang balay na. 32 Pademdeman mi ra ilem yang nainabu tung kasawa ni Lot atiing pagbalyed nang nangandem tung mga ekel-ekel nang nagkarabutwan duun tung Sodoma*. 33 Kipurki kung tinu pay ag̱alelyag ang yang sadili na ilibri na tung malain, asan da nga kapa-kapaay na yang kaampiran na tung yeen. Piru kung tinu pay mamirdi tung sadiling kalelyag̱an na natetenged ilem tung yeen ang yuu ray nag̱ipalusu na ta gegma na, asan da nga siguruay na yang kaampiran na tung yeen ang yay pagnatisan nang asta tung sampa. 34 Iugtulu tung numyu, tung uras ang atiang kaw̱utun, kung alimbawa law̱ii yang ipaglekatu, puiding may durua nga tauan ang mag̱elken ang pagdalan. Yang sam bilug eklan, yang aruman na mabutwan. 35 Ubin may durua nga baw̱ayan ang pagtinaw̱angay ta paggaling yang beyed yang trigu, yang sam bilug eklan, yang aruman na mabutwan. 36 Dispuis duun tung kaluakan puiding may durua ka nga tauan ang pamag̱ubra. Yang sam bilug eklan, yang aruman na mabutwan,” mag̱aning. 37 Numanyan mag̱aning yang mga tauan nang namagtalimaan, “Ginuu, ay pang banwaay kaya mainabu yang mga bag̱ay ang atia?” Mag̱aning ti Jesus ang tuminuw̱al, “Basta mainabu, indi mataluk tia. Magkapariu ra tung nag̱ipananglit yang mga mamaepet ang kung ay pa unu ay may patay, indi unu mataluk ay natetenged duun ka unu pamaglanget ang pamagpatipay-tipay yang mga lamlam ang atiang pamamangan ta mga ayep ang patay,” ag̱aaning ti Jesus.

18

Yang Nag̱ipananglit Ni Jesus Natetenged Tung Kadererepen Yang Mga Tauan Nang Pangambay Tung Dios (18:1-8)

1 Numanyan may sam bilug sing pananglit ang ipinagngel ni Jesus tung mga tauan na. Yang pag̱asikad na ang tanira pirming magpaderep ang mag̱ampu tung Dios, ang maskin magpanaw pa tung mabuay-w̱uay yang tuw̱al na, indi ka enged magpaluw̱ay yang mga kinaisipan nira. 2 Mag̱aning yang pananglit na, “Numanyan may sasang wis ang pagtinir duun tung sasang lansangan. Yang wis ang naa, anday pag̱eled na tung Dios ig anda kay panggalang na tung mga masigkatau na, maskin tinu pa. 3 Numanyan may sasang balung baw̱ay tung lansangan ang atii. Pirming pagpabalik-balik tung wis ang pagpataw̱ang enged ang mag̱aning, ‘Maginuung wis, taawaw si pagdangep tung nuyu, taw̱angay kang dipindiran tung taung atiing panlepes tung yeen,’ ag̱aaning. 4 Nabuay ra yang pagpabalik-balik na, piru indi ra ka enged sinapet yang wis. Numanyan atiing masyadu ra enged yang pagpataw̱ang yang balu, napag̱isip da yang wis. Pinapagkesen-kesen na ra yang isip nang maning taa: ‘Yuu, tung bag̱ay anday pag̱eleru tung Dios, pagpadamelaw ra ilem yang ityuraw tung mga masigkatauu. 5 Abaa piru magamu ra ilem tung kuluu yang pagpabera-w̱era yang balung naa tung yeen. Maayen pa dipindiranu ra ilem tung makali ang para mapalus da tung kuluu. Muya kung indi taw̱anganu, paluw̱ayanaw ra ilem anya ta pagpabalik-balik.’ ” 6 Numanyan mag̱aning ti Ginuu tang nagpasanag, “Ta, isipen mi ra kanay ta mupia yang inaning yang wis ang atiang durug kasayud ta ug̱ali. 7 Yang Dios pa kaya ang pulus tama yang pag̱abuat na, indi w̱a mas pang magdipindir tung mga tauan nang sadili ang yay pangambay tung anyang pagpataw̱ang kaldaw law̱ii? Ayw̱a kanisip mi tia paw̱aya-w̱ayaan na ra ilem tanira? 8 Iugtulu tung numyu, dipindiran na tia tung makali. Ug̱aring ilem, ta yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau, kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipaglekatu taa tung kaliw̱utan ang naa ang duru ka man agliwag yang nag̱apasaran yang mga tau, duru pa w̱asung kaw̱utanung pagpadayun pa ka enged yang pagtaralig̱en nira tung yeen*?”

Yang Pagpaabwat, Ya Iparanekay, Yang Pagparanek, Ya Ipaabwatay (18:9-14)

9 Numanyan may sasa si kang pananglit ang ipinagngel ni Jesus. Yang rumbu na para tung duma asan ang pagtalig tung mga sadili nira ang tanira nagkabag̱ay ra tung pagterelengen yang Dios ang yang mga masigkatau nira yay nag̱alamku nirang teleb ta kasalanan. 10 Maning taa yang pananglit na, “Simanyan may durua nga tauan ang nanungul duun tung pagtuuan ang pinakalusu ang para magtuu tung Dios. Yang sam bilug Pariseo, yang sam bilug manigpanukut ta mga balayaran tung gubirnu. 11 Numanyan, pagkaw̱ut nira duun, naang Pariseo nagpaag̱es-ag̱es da tung kadaklan ang yay nag̱apamiruan na ang pagkatapus nag̱ampu ra ta maning taang pag̱arampuen ang ya ka ag̱ipagngelay na tung sam bilug. ‘Ampuanung Dios, pagpasalamataw tung nuyu ang yuu belag̱anaw pariu tung kadaklan ang mga manlelepes, mga mandaraya, mga maniglimbung, ang katulad da enged tung manigpanukut ang naang talagang teleb ang pisan ta kasalanan. 12 Ay ta yeen, tung seled san linggu may duruang kaldaw ngani ang ag̱ipamleku yang pagparanganenu. Dispuis yang tanan ang mga pangitaw pati yang tanan ang mga pruduktuu, luw̱us agparti-partienu ngani ta sam puluk ang parti ang para yang sam parti yay nag̱ikdulu tung nuyu†,’ ag̱aaning. 13 Taa numanyan naang manigpanukut tanya, duun da ilem ngakdeng tung alawid-lawid tung kadaklan ang pamagtuu ang yang anyang pag̱arampuen, indi ra nganing natingara tung langit, kung indi, ya ra ilem mamukpuk tung debdeb naang mag̱aning, ‘Ay Ampuanung Dios, duruaug kakinasalananen. Ildaway kang patawaren ug̱ud indiaw dangaten yang kasisilag̱en mu.’ ” 14 Numanyan mag̱aning ti Jesus ang nagpasanag, “Iugtulu tung numyu, yang taung naang sam bilug, baklu ra nandanek ang minulik tung balay na, ya ra kang lag̱i ay inusgaran yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na, belag̱an yang sam bilug. Kipurki kung tinu pay pagpaabwat tung sadili na, ya iparanekay yang Dios ang kaskasay. Piru kung tinu pay pagparanek tung sadili na, ya ipaabwatay nang tapnayay,” ag̱aaning.

Yang Taung Risibien Yang Dios Ya Ra Yang May Pagkamula Na (18:15-17)

Mateo 19:13-15; Marcos 10:13-16

15 Taa numanyan maskin mga mamulang gereg̱esye, pag̱apangkelan da yang mga ginikanan nira duun tung ni Jesus ang para pampabisaen da nira tung anya. Piru pagkaita yang mga taung atiang nag̱apangugyatan ni Jesus, diritsyu rang sinambeng nira. 16 Piru ti Jesus tanya, anday dumang binuat na, yang mga mamulang atia ginuuyan nang mamagpadayun da ka enged tung anyang mamagpalenget. Pagkatapus dayun na rang inaning yang mga taung nag̱apangugyatan na ang “Eey, yang mga mamulang atia, paw̱ayaan mi ra ilem ang mamagpalenget da tani tung yeen. Indi mi ra enged pagsagangen, ay kipurki kung tinu pay may pagtalig nira tung Dios ang katulad ka tung pagtaralig̱en yang mga mamulang naang bug̱us tung mga ginikanan nira, lug̱ud da tung mga taung pamagpagaem dang bug̱us tung Dios. 17 Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, kung indiamu ra magpakbung tung mga mamulang mapinagparanek tung mga may idad tung nira, tay puis, indi mi ra enged maispirinsiaan tung mga sadili mi kung unu pay palaksu yang paggaraemen yang Dios tung pagpangabui mi.”

Yang Sasang Manggaranen Durug Liwag Ang Magpalamtuk Yang Pundu Yang Kinaisipan Nang Magpagaem Tung Dios (18:18-30)

Mateo 19:16-30; Marcos 10:17-31

18 Numanyan may sasang taung may katengdanan duun tung banwang atii ang ya ray nagbugnu tung ni Jesus ang mag̱aning, “Ameey, nag̱askeanu ang yawa sasang maayen ang tau. Kung mga sarang tung nuyu, may gustuu rin ang talimaanenu tung nuyu. Unu pay dapat ang buatenu ang para mapagpasapenaw tung Dios ang anday katapus-tapusan?” 19 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales, “Muya indi mu ilem nag̱askean kung unu pay linagpakan na atiing inaningaw ra nuyung maayen. Anday dumang sarang ang maaning mung maayen kung indi ultimu ilem yang Dios. 20 Yang mga katuw̱ulan na, nag̱askean mu ra ka siguru. Ulitenu ra kanay ang ipademdem tung nuyu. ‘India maglimbung tung kasawa mu, india mangimatay tung masigkatau mu, india manakaw, india manistigus ta bukli tung katalungaan yang ustisia, ig galangen mu ti tatay mu may ti nanay mu.’ ” 21 Ag̱aaning ka yang taung atiang nagtimales, “Piru elat kanay, Ameey. Yang tanan ang atiang mga katuw̱ulan ang sinambit mu, luw̱us dang nag̱atumanu mag̱impisa pang atiing paran-paranaw pa.” 22 Pagkagngel ni Jesus yang tuw̱al na, mag̱aning tung anya, “Ya ra ilem taa yang pagkakulang tung nuyu. Mulika ra kanay. Yang tanan ang kamanggaran mu ipaalang mu ra. Yang kabayaran nang kuarta ipamakdul-pakdul mu ra tung mga maliliwag̱en. Kung yay tumanen mu, ay tia simpanana ra yang Dios ta kamanggaran mu duun tung langit. Pagkatapus ta pamakdul-pakdul mu, magbalika ra ka tani ang magpaugyat tung yeen,” mag̱aning. 23 Numanyan pagkagngel na tia inampayan da ta kapupungawen nang duru. Ay ya pa ag̱ari, durung kamanggaran na.

24 Numanyan pagkaita ni Jesus tung anyang magpungawen da, dayun dang nagbitala tung mga tau ang mag̱aning, “Durug liwag ang yang sasang manggaranen magpalamtuk yang pundu yang kinaisipan nang magpagaem ta bug̱us tung Dios. 25 Kung maliwag ngani ang yang kamilyu pumuyuk tung buli yang tingway, mas pang maliwag ang yang sasang manggaranen magpalamtuk yang pundu yang kinaisipan nang magpagaem ta bug̱us tung Dios,” ag̱aaning. 26 Atii, yang nangagngel tung inaning ni Jesus ang atia, namag̱araning-aningan da, “Tay, kung maning tii pala ang maski nganing yang mga manggaranen ang kanisip tang alenget tung Dios, indi nganing pala matapnay, ya pa yang kadaklan ang mga tau?” 27 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtuw̱al, “Yang indi kayanan ta mga tau, yay kayanan yang Dios,” ag̱aaning. 28 Atii, ti Pedro ya ray nabngang mag̱aning, “Teed mu, Ameey, ta yaming pagpaugyat tung nuyu, pinalpasan da yamen yang tanan ang nabtang tung pudir yamen basta magpakignunutami ra ilem tung nuyu.” 29-30 Mag̱aning ti Jesus ang nagtimales tung nirang tanan, “Iugtulu tung numyu, kumpurming tinu pay namutwan tung sadiling pamalay-w̱alay na ubin tung kasawa na, ubin tung mga putul na, ubin tung mga ginikanan na, ubin tung mga ana na man arangan da ilem tung pagparakaw̱utun na tung mga tau natetenged tung paggaraemen yang Dios ang naang baklung pag̱atukuru, ya ray pakdulan na ta kapakli yang tanan ang atiang pinamutwanan na ang pira-pira rang dubli numanyan tung panimpung naa ig tung baklung panimpung kaw̱utun tung uri, magpasapen da ka tung Dios ang asta tung sampa,” mag̱aning.

Maklung Mainambit Ni Jesus Ang Natetenged Tung Kamatayen Na (18:31-34)

Mateo 20:17-19; Marcos 10:32-34

31 Numanyan yang mga tauan ni Jesus ang atiang sam puluk may durua, pinampaligbin nang pinampasanag̱an ang inaning, “Ta, taawita rag panungul ang panganing duun tung Jerusalem. Muya maberengamu tung ianingung naa tung numyu. Kung kumaw̱utita ra nganing duun, magkamatuud da yang tanan ang nagkarasulat yang mga manig̱ula natetenged tung yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau. 32-33 Kipurki iintrigaaw ra tung pudir yang belag̱an mga masigkanasyun ta ang anda enged ay pag̱intindi nira tung Dios. Buatenaw ra nirang sasang kayaman, deeg-deeg̱anaw ra ka nirang lawayan yang mga tinanguniu ang pagkatapus pikadaanaw ra ka nira ta burdun bakluaw ra imatayay nira. Piru tung pagkaw̱ut yang yaklung kaldaw, pabungkarasenaw ra ka enged yang Dios,” mag̱aning. 34 Piru yang mga aruman nang pinag̱aning na, midyu tung anda ray naerem. Midyu tung sasang pasig̱em ang indi enged nira namaresmesan kung unu pay nag̱adapatan na.

Yang Pagpabuskad Ni Jesus Tung Mata Yang Sasang Buray (18:35-43)

Mateo 20:29-34; Marcos 10:46-52

35 Numanyan atiing alenget da tanira tung Jerico, may sasang buray ang yag kakarung tung binit yang dalan ang pagpalimus. 36 Numanyan, pagkasinti na ang may mga taung buntun ang pamagtaklib da, nagtalimaan da tung mga taung katepad na kung unu pay nag̱adapatan na. 37 Mag̱aning ka yang dumang nagtimales, “Ti Jesus ang atiang tag̱a Nazaret magtataklib da.” 38 Pagkagngel na ang ti Jesus da tia, dayun dang nagkekendalen ang mag̱aning, “Jesus, yawang manubli ra tung paggaraemen ni Adi David, ildaway ka!” 39 Numanyan yang mga taung atiang pamagtukaw tung nirang sam paluyug̱an, ya ray namagsambeng tung anyang mag̱ipes da. Piru belag ya mag̱ipes, kung indi, mas pang ya magkekendalen ang magkekendalen ang mag̱aning, “Yawang manubli ra tung paggaraemen ni Adi David, ildaway ka!” 40 Numanyan diritsyu rang nagtadeng ti Jesus ang nagkalalangan tung mga tau ang yang buray guyuran da kanay duun tung anya. Numanyan pagkaw̱ut yang buray, dayun dang tinalimaan ni Jesus ang inaning, 41 “Ta, unu pay gustu mung buatenu para tung nuyu?” Mag̱aning yang buday ang nagtuw̱al, “Ay Ameey, gustuu rin ang maitaw si.” 42 Ag̱aaning ti Jesus ang minles, “Ala, maitaa si! Natetenged itinalig mu ra tung yeen yang sadili mu, naulikan da tia!” 43 Atii, lag̱i-lag̱ing naita si ka man. Pagkatapus dayun dang nagpakignunut tung ni Jesus ang sigi-sigi ra ilem yang pagdarayawen na tung Dios. Asta yang tanan ang mga taung nangaita tung nainabung atia, duru kang pagdarayawen nira tung Dios.

19

Nag̱asagyapan Da Ni Jesus Yang Sasang Taung Natalang Da Tung Dios (19:1-10)

1 Pagkatapus ti Jesus nagpadayun da yang pagparanawen na duun tung lansangan ang Jerico. Pagkaw̱ut na, namalaknga ra ilem tung lansangan ang pagpanaw. 2 Duun may sasang taung nag̱aranan tung ni Zaqueo. Tanya sasang manigpanukut ta mga balayaran tung gubirnu ang abwat ta katengdanan. Purisu ya ray pinagmanggaranan na. 3 Numanyan pagkagngel na ang ti Jesus magtataklib da, gustu na rin ang magteleng tung anyang mangilala. Piru yang mga taung pamagpakigluyug tung ni Jesus buntun. Purisu anday maimu ni Zaqueo ang magteleng ay tanya putut ang tau. 4 Kapurisu yang binuat na, napalaksu ra tung tukawan ang panawan ni Jesus, pagkatapus dayun dang nagtakwal tung sasang ayung dakulu ug̱ud kung tumaklib da nganing ti Jesus, ya ray masurungan na. 5 Simanyan, pag̱akpeng da ni Jesus asan tung ayung atia, tiningara na ti Zaqueong binugnu ang inaning, “Zaqueo, pakalia ra. Paaraneka ra tani ay numaan kaministiran ang yuu asanaw ra rin magdayun tung balay mu,” ag̱aaning. 6 Atii, kali-kali ra ka man ang nagparanek ti Zaqueo ang nag̱asikasu tung ni Jesus duun tung balay nang duru rag sadya yang isip na. 7 Numanyan atiing pagkaita yang duma tung ni Jesus ang nagnunut da tung ni Zaqueo duun tung balay na, dayun dang namagburutung-butungan ang mag̱aning, “Abaa, ti Jesus ang naa ka, kaduma ka! Nag̱akdekan na ka tia teleb ang pisan ta kasalanan, tung anya pa ka enged magdayun?” ag̱aaning. 8 Taa simanyan, buay-w̱uay ra ta gesye, nagkereng da ti Zaqueo ang nagbitala tung ni Ginuu ta ang mag̱aning, “Buinu, Ginuu, binilug̱u ra yang isipu. Anday dumang buatenu, ya ra taa: Yang katengaan yang kamanggaranu ipamakdul-pakdulu ra tung mga maliliwag̱en. Kung tinu pay nadayaanung pinanukutan ta subra, paulikanu ra ka ta epat ang dubli*,” ag̱aaning. 9 Ag̱aaning ka ti Jesus ang nagbitala, “Numaan ang kaldaw, yang sam pamilyang naa kinaw̱utan da ta kalibrian ay natetenged pinapruibaan da yang pagmangulu ang ya ray nasug̱ut na yang irinsia ni Abraham ang nagtalig ka tung Dios ang bug̱us yang isip na. 10 Kipurki yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, yang inangayu taa tung kaliw̱utan ang naa ay ug̱ud magsagyapaw tung mga taung kumpurming natalang da ang ya ra ka rin ay ikadiadu nira ang para yay tapnayenung ipaulik tung Dios,” mag̱aning.

May Nag̱ipananglit Ni Jesus Kung Unu Pay Dapat Ang Impurtaen Yang Mga Tauan Na Mintras Pamag̱elat Tung Anyang Maglekat (19:11-27)

Mateo 25:14-30

11 Numanyan yang mga taung atiang pamamati tung inaning ni Jesus ang atia tung ni Zaqueo, ya si ay pinasanag̱an nang pinagngelan ta pananglit. Kumus tanya alenget da tung Jerusalem, yang kalaum nira, kung makaw̱ut da nganing duun tung siudad, atiang lag̱i ipalapus na ra enged yang kabug̱usan yang paggaraemen yang Dios ang duru ra atiing pagpakbat nira. 12 Purisu maning taa yang pananglit ang ipinagngel na: “May sasang taung abwat ta pagkabetang ang nagdistinu duun tung alawid ang banwa ang para pakdulan da ta katengdanan nang maggaraemen tung banwa na kung uras dang magbalik. 13 Numanyan baklu nagliit duun tung banwa na, pinampaguuyan na ra kanay yang mga turuw̱ulun nang sam puluk nga tauan. Numanyan pinamakdulan na ta kuarta ang pariu-pariu yang kantidad ang ipinamakdul na tung sasa may sasa. Mag̱aning tung nirang nagbutwan ta bitala, ‘Yang kuartang atia, ya ray buaten ming puunan ang ipagnigusyu mi ang asta kaw̱utun yang ipaglekatu.’ 14 Piru atia pala yang mga masigkabanwa nang yay magaeman na tung pagbalik na, anday gustu nira tung anya. Purisu yang binuat nira, namanuw̱ul da tung mga kaarumanan nira ang mamanikad da duun tung banwang atiing nag̱adistinu na ang para duun da mamagriklamu tung mas abwat tung anya ang talagang anda enged ay gustu nira tung anya ang yay maggaraemen tung nira. 15 Numanyan duun da tung banwang inangayan na, piniaran da ka enged ta katengdanan nang maggaraemen duun tung banwa na. Pagkatapus, dayun dang naglekat duun. Pagkaw̱ut na, dayun na rang pinampaguuyan yang mga turuw̱ulun nang atiing pinamakdulan na ta kuarta ang para insapuen na tung nira kung unu pay pinakaw̱ut yang pagnigusyu nira. 16 Numanyan pagpalenget yang sam bilug, mag̱aning tung anya, ‘Maginuung Adi, yang kuarta mung atiing ipiniar mu tung yeen, nag̱umintu ra ta sam puluk ang dubli.’ 17 Mag̱aning yang ag̱alen nang minles, ‘Maayen! Talagang yaway sasang baling turuw̱ulun. Kumus pagpailalaa rang maskin gesyeng bag̱ay, matalig̱ana, purisu piarana si ka yeen ta katengdanan mung mag̱erekelen tung sam puluk nga siudaran taa tung banwa ta.’ 18 Pagkatapus, pagpalenget si yang sam bilug, mag̱aning tung ag̱alen na, ‘Maginuung Adi, yang kuarta mung naang ipiniar mu tung yeen, nag̱umintu ra ta limang dubli.’ 19 Mag̱aning ka yang ag̱alen nang minles, ‘Pati yawa piarana ra ka yeen ta katengdanan mung mag̱erekelen tung lima nga siudaran taa tung banwa ta.’ 20 Numanyan ya si yang sam bilug ang nagpalenget ang mag̱aning, ‘Maginuung Adi, atia ra yang kuarta mu. Pinagputusu ra ilem tung panyu ang pinagtaluk ta maayen ang para indi maplek. 21 Ya ray binuatu ay kipurki duru kang lag̱ing eleru tung nuyu, ay yang nag̱askeanu tung nuyu, yawa durua ka pa man ag̱igpit ang tau. Pagpakinaw̱anga tung indi mu pinakabedlayan, pagpakaayena tung belag̱an pinaturukan ta ulas mu.’ 22 Mag̱aning yang Ading minles, ‘Abaa, yawang inutilang turuw̱uluna! Mismung sadiling bitala mu ya ra kay ibaliku tung nuyung ipatemeng. Ag̱aaninga ka palang nag̱askean mu ang yuu duruaug kaigpit ang tau. Pagpakinaw̱angaw tung indi pinakabedlayanu, maskin yang indi pinaturukanu ta ulasu, ya ka. 23 Ayw̱a, indi mu idinipusitu yang kuartaw tung bangku ug̱ud tung pagbaliku, maeklanu pa ka rin pati tubu na? Atii ra rin.’ 24 Atii, diritsyu rang nagbira ang nanalunga tung mga turuw̱ulun nang kadaklan ang kemdengan asan. Mag̱aning tung nira, ‘Ala, eklan mi ra tung anya yang kuartaung atia. Ipakdul mi ra asan tung aruman nang napakaw̱ut ta sam puluk ang dubli.’ 25 Ag̱aaning tanirang namagriklamu, ‘Abee, Maginuung Adi, may kuarta na kang lag̱ing sam puluk ang dubli!’ 26 Mag̱aning yang Ading nagtuw̱al, ‘Iugtulu tung numyu, kung tinu pay maderep ang magpapanaw tung ipiniar tung anya, piaran pa ka enged ta mas pa. Piru yang taung paw̱aya-w̱ayaen tung ipiniar tung anya, maski nganing yang gesyeng atiang ipiniar tung anya, bawien pa ka enged tung anya. 27 Piru kung natetenged tung mga taung atiang pamagpakigkuntra tung yeen ang anday gustu nirang mamagpagaem tung yeen, ala, pangkelan mi ra tani ang para pangimatayen ming luw̱us tung katalungaanu,’ ag̱aaning yang Adi tung mga turuw̱ulun na.”

Yang Pagparakleren Ni Jesus Tung Siudad Ang Jerusalem (19:28-40)

Mateo 21:1-11; Marcos 11:1-11; Juan 12:12-19

28 Numanyan pagkatapus ni Jesus ta pagpananglit, nagpadayun da yang pagturungulun na ang yang rumbu na duun tung Jerusalem. Nagtukaw-tukaw ra tung mga kaarumanan nang sam paluyug̱an. 29-30 Numanyan atiing pamanungul da na Jesus tung bukid ang atiing durung ayung pag̱aningen ang olibo ang alenget da duun tung Betania may tung Betpage, nanuw̱ul da tung durua nga tauan ang nag̱apangugyatan nang mag̱aning, “Ala, mangayamu ra kanay tung baryung atii tung tukawan ta. Kung kumaw̱utamu ra nganing asan, ya rang lag̱i ay mapanawan mi yang sasang asnung sinday pa ang yag kekedked ang inding pisan nag̱asaay-saayan ta tau. Ya ray badbaren ming guyuran tani. 31 Kung tinu pay magbugnu tung numyung ayw̱a nag̱abadbad mi tiang asnu, yamu ra ag̱aaning ‘Kaministiran ilem ni Ginuu ta.’ ” mag̱aning. 32 Kapurisu numanyan namagpanaw ra ka man yang durua nga tauan ang atiang pinanuw̱ul ni Jesus. Mansikaw̱ut tanira tung baryu, ya ka man ang pisan ay napanawan nira. 33 Numanyan atiing nag̱abadbaran da nira yang asnung sinday, binugnu ra ka man yang may mga asnung inaning, “Ay tia, ayw̱a ag̱abadbaran mi ra atiang sinday?” 34 Mag̱aning yang duruang atiang nansituw̱al, “Kaministiran ilem ni Ginuu ta.” 35 Pagkatapus dayun dang ginuyuran nira tung ni Jesus. Pagkaw̱ut nira, dayun da nirang sinapinan ta mga panlamig nira ang pagkatapus ya ray pinasaayan nira tung ni Jesus. 36 Numanyan yang pagsaay na tung asnu, ya kay paggaralangen yang mga tau tung anya ang maskin yang mga panlamig nira, ya ray pinanluas nirang ipinameklad tung dalan ang pagpanawan yang asnu. 37 Numanyan pagkaw̱ut nira tung salapay yang bukid ang atiing durung ayung pag̱aningen ang olibo, nabandaw ra nira yang siudad tung tukawan. Pagkabandaw yang tanan ang mga taung atiang, nag̱apangugyatan nang pamagpakigluyug tung anyang durug dakel, pinangampayan da ta kasadyaan nirang duru ang pamag̱aw̱ayag dang nunut da ka ta pagdarayawen nira tung Dios. Yang idinayaw nira tung anya ay natetenged nademdeman nira yang tanan ang nagkaraita nirang mga pruibang makabew̱ereng ang ipinagpalapus ni Jesus. 38 Maning taa yang mga bitala nira: “Pakaayenen dang pirmi yang Dios yang Ading naang ya kang lag̱i ay pag̱aelatan ta ang yay pag̱atuw̱ul nang magpalua yang paggaraemen na. Ya ray magtukud yang kalibrian ta ang yay dayawen ta tung Dios duun tung kaabwat-abwatan!” mag̱aning. 39 Taa numanyan, may mga Pariseong namagpakiglaket asan tung mga taung atiang buntun ang pamagpakigluyug da kang lag̱i tung ni Jesus. Numanyan, pagkagngel nira yang bitala yang mga tau, dayun dang namagriklamu tung ni Jesus ang mag̱aning, “Ameey, sambengen mu ka yang mga taung atiang nag̱apangugyatan mu!” 40 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al, “Iugtulu tung numyu, kung sambengenu tia, yang mga batu ya si ay mamansibles ang mamagkerendalen ang mamagdarayawen tung yeen,” ag̱aaning.

Nag̱ipanangit Ni Jesus Yang Mga Tag̱a Jerusalem (19:41-44)

Mateo 23:37-39

41 Numanyan atiing nag̱alenget-lenget da ti Jesus tung siudad ang ya rag bandaway na tung tukawan, unaw̱is ya ra nga panangit natetenged tung panganugun na tung mga tag̱a Jerusalem. 42 Maning tanya, “Aay, kanugunamung tag̱a Jerusalem! Kisira rin pati yamu, nag̱amaresmesan mi ra rin numaan kung unu pay dapat ang buaten mi ang para tung ikalimeng mi ra rin. Piru indiamung pisan maintindi. 43 Kipurki may uras ang kaw̱utun ang yang siudad mi liw̱utun da yang mga kuntrariu mi. Yang mga tanek idesel da nira tung padir na ang para may pamdungan nirang mamagtumbak ang asta magew̱a. Lesew̱enamung pisan nirang sangsangen. 44 Pagkatapus kung pakleranamu ra nganing nira, gew̱aen dang pisan nira yang siudad mi, pati yamung pagtinir asan diaduenamu ra ka nira. Pati mga balay mi, mga padir pa, lubsun da nira ta panumba, ang asta andang pisan ay batung pinasag̱ing maita ang mag̱aning ang magderepetan pa. Yang tanan ang atiang nag̱ianingu talagang yay mapasaran mi ay natetenged ang yang mga uras ang naa ang ya ra rin ay uras ang ipagtapnay yang Dios tung numyu, ang pagkatapus andang pisan ay naerem tung mga isip mi, kung indi, ag̱ipataklib mi ra ka ilem,” mag̱aning. Atia ya ray mga bitala ni Jesus ang ipinanangit nang nanganugun tung mga taung atiang tag̱a Jerusalem.

Yang Pagpalayas Ni Jesus Tung Mga Nigusyanti Tung Palayas Yang Pagtuuan Ang Pinakalusu (19:45-46)

Mateo 21:12-17; Marcos 11:15-19; Juan 2:13-22

45 Taa numanyan, atiing duun da tanira na Jesus tung siudad, tanya nagpakled da tung palayas yang pagtuuan ang atiing pinakalusu. Pagpakled na, dayun dang nagpalayas tung tanan ang mga nigusyanting kumpurming pinangaw̱utan na duun. 46 Mag̱aning tung nira, “May sasang inaning yang Dios ang napabtang tung kasulatan ang yang balay unung naang ya enged ay pag̱atiniran na, dapat unu ang yay pag̱ampuan yang mga tau tung anya†. Piru ay pa w̱a? Ta numyu binuat mi ra ilem ang kuinta leyang ang pantalukan ta mga tulisan, ay natetenged taa ra mismu agpandayaay mi yang mga tau‡,” ag̱aaning.

Yang Pinakaw̱ut Yang Pagpalayas Ni Jesus Tung Mga Nigusyanti (19:47-48)

47 Numanyan kaldaw-kaldaw pagturuldukanen ti Jesus tung mga taung pamagsaragpun-sagpun duun tung palayas yang pagtuuan nirang atiing pinakalusu. Piru yang mga paring arabubwat ta katengdanan may yang mga sag̱ad pati mga pamagpakigmaepet, anday dumang pag̱atima nira tung uras ang atii, kung indi, kung ya pa ag̱ari yang pagpaimatay nira tung ni Jesus. Pati mga taung arabubwat ka ta mga pagkabetang, namampasanyug da ka tung nira. 48 Kasu ilem anday rimidyung mabuat nira ay pamangaman tung mga taung atiang buntun ang sumasakep tung pista. Ay tung pagparamatien nira tung nag̱itulduk ni Jesus pamangganaan ta maayen.

20

Yang Pag̱usisa Yang Mga Pamagpakigmaepet Tung Ni Jesus Natetenged Tung Katengdanan Na (20:1-8)

Mateo 21:23-27; Marcos 11:27-33

1 Numanyan may sasang kaldaw ang ti Jesus duun tung pagtuuan ang pinakalusu pagturuldukun tung mga tau ig nunut da ka ta pagparakaw̱utun na natetenged tung paggaraemen yang Dios kung ya pa ag̱aring mapalg̱uran da nira. Numanyan limput da yang mga paring arabubwat ta katengdanan may yang mga sag̱ad, pati yang mga pamagpakigmaepet tung banwa nira. 2 Mag̱aning tung anya, “Eey, iugtul mu ra tung yamen kung ay pa ngaeklay mu yang katengdanan ang yawa magbuat yang mga maning tia taa tung pagtuuan tang naa? Tinu pay naglug̱ut tung nuyu?” 3-4 Ag̱aaning ka ti Jesus ang nagtimales, “Elat kanay, kung mga sarang tung numyu, may talimaanenu rin tung numyu. Naang pagberenyag̱en ni dipuntu Juan tung mga taung pamanligna tung mga kasalanan nira, ay pa liit yang katengdanan na? Tung Dios manliit u tung tau ka ilem?” 5 Atii, pagkagngel nira, nag̱aralas-alasan dang mag̱aning, “Unu pa kaya ay maayen ang ituw̱al ta? Kung aningen ta ang tung Dios manliit yang katengdanan ni dipuntu Juan, muya sulilienita si anyang talimaanen ang ayw̱at indiita ra nananged tung anya. 6 Piru kung aningen ta ang tung tau ka ilem manliit, muya taraw̱anganita ra ta pamatu yang mga taung naang imatayen, kipurki yang pagterelengen nira tung ni dipuntu Juan tanya talagang sasang tinuw̱ul yang Dios ang magpadapat yang bitala na,” ag̱aaning. 7 Purisu numanyan anday dumang natuw̱al nira, namanginay ra ilem. 8 Mag̱aning si ka ti Jesus ang nagtimales, “Tay kung maning tii, indiaw ra ka mag̱ugtul tung numyu kung ay pa liit yang katengdananung pagbuat ta mga maning tia,” mag̱aning.

Yang Mga Pamagpakigmaepet Nag̱ipananglit Ni Jesus Tung Mga Agsadur May Tung Mga Manigpakdeng Ta Balay (20:9-19)

Mateo 21:33-46; Marcos 12:1-12

9 Pagkatapus numanyan, anday dumang naisipan ni Jesus, dayun dang nagpagngel ta sasang pananglit tung mga taung atiang pamamati ang mag̱aning, “Numanyan may sasang tau ang may tanek nang pinagluakan na ta panay ubas. Pagkatapus ipinasikasu na tung mga agsadur na. Pagkapiar na tung nira, dayun dang nagliit ang minangay duun tung dumang banwa ang duun da nagtinir ta mabuay. 10 Numanyan pagkaw̱ut da yang kutitsya na, nagtuw̱ul da tung sasang turuw̱ulun nang mangay duun tung mga agsadur na ang para eklan na ra yang kaparti na tung patebas. Numanyan pagkaw̱ut yang turuw̱ulun na duun, anday dumang binuat yang mga agsadur tung anya, pinagtag̱aman da nira ta palu. Pagkatapus pinabalik da ilem nira ta paisanu. 11 Utru si, pinaangayan si yang may prupidad tung sam bilug ang turuw̱ulun na. Pagkaw̱ut na, pinagtag̱aman da ka yang mga agsadur ta palung ineyak. Pagkatapus pinabalik da ka ilem nirang paisanu ang andang pisan ay ekel na. 12 Mag̱uman, may turuw̱ulun nang pangyaklu ang ipinangay na duun. Pagkaw̱ut na, pinagtigbak nira ta mupia ang pagkatapus ibinalilang da ka ilem nira duun tung lua yang kaubasan. 13 Numanyan pagkabalita yang may tanek, napag̱isip da ang mag̱aning tung sadili na, ‘Unu pa kayay maayen ang buatenu? Maayen pa siguru, yang anaung naang nag̱agegmaanu ta duru, ya si ay tuw̱ulunu ang mangay duun. Basi pa ra ilem ang ya ray galangen nira.’ 14 Numanyan pagkabandaw ra yang mga agsadur tung ana nang magkakaw̱ut da, namagkeresen dang namagparaig̱u ang mag̱aning, ‘Naa pala, taa rag panganing yang manubli tung kaluakan ang naa. Maayen pa, imatayen ta ra ilem ug̱ud yaten da yang surublien na ra rin ang naa,’ ag̱aaning. 15 Purisu numanyan dayun da ka man nirang dineep ang ginuyuran duun tung lua yang kaubasan ang inimatay. Ta, unu pa w̱asu ay buaten yang may prupidad tung mga agsadur na? 16 Iugtulu tung numyu, anday dumang buaten na, angayen na ra ilem ang pangimatayen. Pagkatapus yang kaubasan na, ipaagsa na ra ilem tung duma,” ag̱aaning. Numanyan naang pamamati, pagkaintindi nira yang linegdangan yang pananglit ang atia, dayun dang namansituw̱al ang mag̱aning, “Belek eey! Indi ka tia siguru kunsibiren yang Dios!” 17 Numanyan pagkagngel ni Jesus yang bales nira, baklu nagpadayun ang nagpaintindi yang gustu nang ianing, tinelengan na ra kanay tanira. Pagkatapus mag̱aning tung nira, “Tay kung tama yang numyung atia, ay pa ag̱ari yang pag̱intindi mi tung sam bilug pang pananglit ang naang napabtang tung kasulatan ang may batu unung pinasag̱i ang ya ray pinangindian yang mga manigpakdeng yang balay ay anda unu ay kuinta na, ang pagkatapus ya pa ka enged unu ay nagluang pinakaimpurtanting batung panielan yang lebat yang intirung balay*? 18 Utru si kung tung dumang batu ipananglitayu ang katulad ka tung napabtang tung kasulatan, kung tinu pa unu ay mabugsu ang tempa tung batung naa, asan da ilem unu nga barik-barikay. Dispuis, kung tinu pa unu ay mabugsuan na, pulbus da unung pisan,” ag̱aaning†. 19 Numanyan yang mga sag̱ad tung mga urdinansa may yang mga paring arabubwat, pagkagngel nira yang mga pananglit ang atia, tinag̱aman da rin nirang deepen dang lag̱i ti Jesus tung uras ang atia. Ay pa ag̱ari, durung kasilag nira tung anya, ay nasiman da nira ang taniray nag̱apatemengan na tung mga pananglit ang atiang ibinitala na. Kasu ilem may pangamanan nira tung mga taung atiang buntun ang pamagpauyun tung ni Jesus.

Ti Jesus Nag̱atag̱aman Ang Papanuw̱alen Ta Kamali Natetenged Tung Pagbalayaren Tung Gubirnu (20:20-26)

Mateo 22:15-22; Marcos 12:13-17

20 Kapurisu numanyan anday dumang binuat yang may mga katengdanan ang atia, namagbantay ra ilem ta ketat ang para matinlung ipagpadeep nira tung anya. Purisu namanuul da tung mga tau ang para mamagpaseen da ilem ang mamagpatulduk tung anya ang basi pa ra ilem madeepan nira ta kamali tung pamitala na, ang para may mapadatelan yang namanuw̱ul tung nirang mamagdimanda tung ni Adi Herodes. 21 Kapurisu numanyan yang mga taung atiing pinanuulan, namagpalenget da tung ni Jesus. Primiru pinagtag̱aman da nira ta buladas ang pinagdayaw-dayaw ang inaning, “Ameey, nag̱akdekan da yamen ang yang mga nag̱itulduk mu tung mga tau natetenged tung Dios purus tama. Dispuis tung pagparadapaten mu ta bitala tung nira, anday pinilikan, kung indi, pagturuldukuna yang kamatuuran kung unu pay kalelyag̱an yang Dios ang yay dapat ang tumanen nira. 22 Kung mga sarang tung nuyu, may talimaanen din yamen tung nuyu. Naang mga balayaran ang naang pag̱ipagawad ni Adi Cesar tung yaten ang mga Judio, uyun w̱asu tung mga katuw̱ulan yang Dios ang ita manggawad u balaw̱ag?” mag̱aning‡. 23-24 Piru kumus nadeep dang lag̱i ni Jesus yang manyu nira, napag̱aning da tung nira ang, “Ipateleng mi ra kanay tung yeen yang sam pidasung kuarta.” Pagteleng na, dayun dang nagtalimaan tung nira, “Ninu pang itsyuraay ang nabtang taa tung nigal ang naa? Ninu pang aranay ang namarka taa?” Mag̱aning ka tanirang namansituw̱al, “Ni Adi Cesar.” 25 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales, “Ig disir, yang kumpurming ipinasuad ni Adi Cesar tung pagkabetang na, ya iintrigaay ta tung anya, pati yang kumpurming ipinasuad yang Dios tung sadili na, ya ka iintrigaay ta tung anya,” mag̱aning. 26 Purisu indi ra nasarangan nira ti Jesus ang papagkamalien tung pamitala na ang para ya ra rin ay ipagpakulain tung anya yang mga taung pamamati. Kung indi, kumus dineeg da yang pagkabereng nirang duru tung itinuw̱al nang atia tung nira, namagpaekmeng da ilem.

Ti Jesus Nag̱atag̱aman Da Yang Mga Saduseo Ta Sug̱a Natetenged Tung Mga Patay Kung Mabui Si Kang Uman (20:27-40)

Mateo 22:23-33; Marcos 12:18-27

27 Taa numanyan, yang namagdasun ang namagpalenget tung ni Jesus, ya ra yang mga pamagmangulung mga kinasakpan yang sasang partidung nag̱aranan tung mga Saduseo. Yang nag̱apaktelan nirang nag̱itulduk tung mga tau ay yang mga tau unung mga patay, indi ra unu magkarabui si kang uman. 28 Numanyan mag̱aning tanira tung anya, “Ameey, may sasang urdinansang isinulat ni Moises ang ibinutwan na tung yaten ang kung mapatay unu yang sasang laliing kasawaan piru anda pay ana nira, yang putul nang kadasun na, ya unu ay dapat ang ipulin tung ni ipag nang nabalu ug̱ud kung maana tung anya, mapabtang dang ana yang putul nang napatay. 29 Ipabetang ta may pitu nga laliian ang magpurutul. Yang pangulu nangasawa tung sasang baw̱ay ang pagkatapus napatay ang indi naana. 30 Numanyan yang putul nang nagdasun tung anya, ya si kay ipinulin ang ipinakasawa tung ni ipag nang nabalu. Ya ka, napatay ka ang indi ka naana. 31 Pati yang putul nirang pangyaklu, ya ka, ang asta ra ilem tung yapitu. Luw̱us dang nagkarapatay ang andang pisan ay naana tung nira. 32 Pagkatapus tung kauri-urian da, pati yang baw̱ay, napatay ra ka. 33 Ta, ag̱aaninga ka ang yang mga taung nag̱apatay mabui si kang uman. Kung matuud ang yang pitung atiang magpurutul pati yang baw̱ay pabungkarasen yang Dios tung uri, abir, tinu pa w̱asu tung nira ay magnatis ang may kasawa tung baw̱ay ang atia, sindu parariung nangasawa-kasawa ra tanirang pitu tung anya? Abir, kung unu pay matuw̱al mu asan,” ag̱aaning. 34 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al, “Simanyan tung panimpung naa, pagkarasawaan ka man yang mga tau. 35 Piru kumpurming tinu pang laliiay ubin baw̱ay ang binilang da kang lag̱i yang Dios ang magkabag̱ay ang magpalg̱ud tung panimpung baklu ang ya ra kay uras ang ipagpabungkaras na tung nira, tanira yay indi magkarasawaan ang uman. 36 Ministir pang magkarasawaan ay indi ra enged mapatay ang uman natetenged mamanulad da tung mga angil ang anday kamatayen. Bilang mga ana ra ka man yang Dios ang analadu gated pinagpabungkaras na ra nganing ang banal da. 37 Dispuis pa kung natetenged tung pagpabungkaras yang Dios tung mga patay tung uri ta kaldaw ang yay midyu maliwag ang panangden mi, maski nganing ti Moises mismu ang yay panalig̱an mi, nagpakdek da nganing ang talagang yay buaten yang Dios. Duun mi beklaray tung isinulat na natetenged tung naita nang palumpung ang atiing nag̱apuy ang pagkatapus indi ra ka nasiruk. Ya ray uras ang ipinagpailala yang Dios tung anya ang tanya unu ti Yawi ang yay Dios ang may mga tauan tung mga kinaampu nang na Abraham ni Isaac may ni Jacob§. 38 Yang Dios tanya anday mga tauan nang patay, kung indi, pulus bui. Ay kipurki yang tanan ang mga tauan na, luw̱us bui tung anya ig pati nganing mga tinanguni nira, damayen na ra kang buien si kang uman tung uri,” ag̱aaning duun ti Jesus*. 39 Numanyan may mga taung mga sag̱ad tung mga urdinansa asan ang pamamati. Pagkagngel nira yang ipinamarik ni Jesus tung katadlengan yang mga Saduseo, dayun dang inaning nira ti Jesus ang, “Ameey, talagang puirti yang pangatadlengan mung atia,” ag̱aaning. 40 Nangapagbitala ra ta maning tia, ay naita ra nira ang yang mga Saduseo namampaluw̱ay ra ilem ang indi ra namagpalangaas ang mamagpakigsug̱ang uman tung anya.

Nag̱apaisip Ni Jesus Yang Mga Sag̱ad Kung Unu Pa Enged Ay Pinanliitan Yang Pag̱aningen ang Cristo (20:41-44)

Mateo 22:41-46; Marcos 12:35-37

41 Kapurisu simanyan, anday dumang binuat ni Jesus, yang mga sag̱ad ang atia, ya ray tinalimaan nang inaning, “Naang pag̱aningen ang Cristo, ya pa ag̱aring ag̱aningen yang duma ang tanya kanubli ka ilem ni Adi David? 42-43 Ti Adi David nganing mismu aparti yang anyang pagpabetang tung anya. Kipurki may isinulat na tung librung atiang pag̱aningen ang mga Karantaen ang maning taa yang bitala na†.

‘Yang Ginuuu pinag̱aning da ni Yawi ang kumarung da kanay unu tung tepad na tung tuu ang asta pamirdien na unu yang pamagkuntra tung anya ang asan da ka unu ipampabtangay na tung tarampakan yang kakay na.’

44 Ta, telengan mi. Yang pag̱aningen ang Cristo duun da sambitay ni Adi David ang Ginuu na. Ya pa ag̱aring magyaring kanubli na ka ilem?” mag̱aning.

Nag̱apaamanan Ni Jesus Yang Mga Tauan Nang Indi Enged Mag̱usuy Tung Ug̱ali Yang Mga Sag̱ad (20:45-47)

Mateo 23:1-12; Marcos 12:38-40

45 Numanyan may bitalang ipinagngel ni Jesus tung mga taung atiang nag̱apangugyatan na ang nagngel ka yang kadaklan ang pamamati. 46 Ag̱aaning tung nira, “Mangamanamu ang indiamu enged mag̱usuy tung ug̱ali yang mga taung naang mga sag̱ad tung mga urdinansa ay yang pag̱asikad enged nira ang tanira dayawen ta mga tau. Katulad da asan tung panggawi-gawi nira ang yang aw̱el nirang atiang langkuy, pirmi ra ilem ang nag̱ipabeka nirang nag̱ipasapet tung mga tau. Ig kung mamasyar da nganing tung mga plasa, duru kang kalelyag nirang kumustaen ta mga taung galangen ta maayen ang tanira darakulu ka man ang mga tau. Pariu ka ta laksu kung mamagsimba ra nganing tung mga pagsaragpunan. Yang piliken nirang karungan, ya ra yang nag̱itig̱ana tung darakulung mga tau ang mas abwat ta pagkabetang tung nira. Ubin tung mga punsiun man, ya ka. Piliken nira yang pinakamatinlung karungan. 47 Dispuis pa masyadung magpanlepes tung mga baw̱ay ang mga balu ang para yang mga ganadus nira mapiar da tung nira. Pagkatapus ang para manalig da yang isip yang balu, papagmuug̱un da ilem nira yang pag̱arampuen nira. Purisu yang mga taung mga maning tia, asan da nga dulangay nirang nga dulangay yang kalelebaten yang sintinsia ang ipakdul tung nira,” mag̱aning.

21

Natetenged Tung Pagburugsuen Ta Kuarta Ang Nag̱auyunan Yang Dios (21:1-4)

Marcos 12:41-44

1 Numanyan, atiing duun pa ti Jesus tung pagtuuan ang atiang pinakalusu, pagpaniid da tung mga manggaranen ang pamagburugsuan ta kuarta tung mga alkansia, ang ya ray nag̱ibuluntad nira tung Dios*. 2 Pagkatapus, may sasang baw̱ay ang balu ang durug liwag yang pakabetang na ang yay nagpalenget tung alkansiang namugsu ta nigal ang duruang bilug ang pagbaluran ta pinakabaratu. 3 Pagkaita ni Jesus, dayun dang nagbitala tung mga tau, “Teed mi tiang balung maliliwag̱en! Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, kung timbangen yang Dios, mas dakulu ta kantidad nakaang ibinugsu na kay tung tanan ang nakaang ipinamugsu nirang kadaklan. 4 Ay ya pa ag̱ari, yang kaalimbawaan yang ipinamugsu nira, maning pa tung ya ra ilem yang kinalis nira tung gantangan ang nagsubra. Piru tiang balu, maskin anggan da ilem yang kuarta nang nag̱itig̱ana na ra rin tung pagpangabui na, luw̱us na ra ilem ang ibinugsu,” mag̱aning.

Nag̱aula Ni Jesus Ang Yang Pagtuuan Ang Atiang Pinakalusu Magew̱a (21:5-6)

Mateo 24:1-2; Marcos 13:1-2

5 Numanyan yang mga tauan ni Jesus ang duma pamagkeresen-kesen da natetenged tung pagtuuan ang atiang pinakalusu. Pamaninluan dang pamagteleng tung mga batung darakulung malinang-linang ang tinambi-tambi tung padir na may tung mga pasadyang ipinamuluntad ta duma may ruma ang ipinadpet asan. 6 Mag̱aning ti Jesus ang nagngel yang keresen-kesen nira, “Kung natetenged tung mga bag̱ay ang atiang mag̱atelengan mi numanyan, may uras ang kaw̱utun ang yang mga batung atiang darakulung pinasag̱i ang tinambi-tambi asan, anda rang pisan ay mabutwan pang magsarampaw-sampawan, kung indi, luw̱us dang magkarapanpan tung tanek,” ag̱aaning.

Nag̱ipaaman Ni Jesus Tung Nira Yang Sari-saring Mga Kaliwag̱an Ang Dapat Mapasaran Nira (21:7-19)

Mateo 24:3-14; Marcos 13:3-13

7 Pagkagngel nira tia, dayun dang namagtalimaan tung anyang mag̱aning, “Ameey, sanu pa w̱asu magkamaning da ta maning tiang nainambit mu nungayna? Unu pang pruibaay ang sarang matandaan yamen ang alenget dang kumaw̱ut?” ag̱aaning. 8 Ag̱aaning ti Jesus ang nagtimales, “Mangamanamu ta mupia ang para indiamu madayaan ta dumang mapatalang. Kipurki durung maglua ang mag̱ambu ang tanya unu ya ray yuung pag̱aningen ang Cristo. Aningenamu ka anya ang kinaw̱ut da unu yang uras ang ipagpalua na unu yang paggaraemen na. Piru ta numyu indiamu enged magpaekel ta kulu ming magpanunut tung mga taung mga maning tia. 9 Dispuis, kung mabalitaanamu ra nganing natetenged tung mga gira ubin mga gulu, indiamu ilem magpakataranta. Ay kipurki yang mga bag̱ay ang atia, dapat ang magkarainabu, piru indiamu maglaum ang yang magdasun, ya ra yang uras ang ipagtapus yang Dios tung panimpung naa.” 10 Mag̱aning ti Jesus ang nagsugpat yang bitala na, “Nasyun may nasyun magbaratukan. 11 Dispuis may magpanaw ang mga yegyeg ang maktel tung duma-rumang banwa pati mga panuw̱uk ya ka, asta mga dilikadung mga laru dumalpet ka tung mga tau ang maninga panilig. Dispuis pa may mga pruibang maktel duun tung langit ang maita yang mga tau ang ya ray eldan nirang ipagpangerel ta duru. 12 Piru baklu magkarainabu yang mga bag̱ay ang atia, deepenamu ra ta mga taung papinitinsiaen. Idimandaamu ra ka nirang ipabista tung mga pamagmaepet-epet duun tung pagsaragpunan nira ang pagkatapus ipakalabusamu ra nira. Ang kaisan guyuranamung patalungaen tung mga adi may tung mga gubirnadur natetenged ilem tung yeen ang nag̱akegngan mi. 13 Asanamu ra nga pakdulay ta lugar ming magpaingmatuud tung nira natetenged tung nag̱askean mi natetenged tung yeen. 14 Yang ipabtang mi rang lag̱i tung mga isip mi ang indiamu magsuma-suma ta mga katadlengan mi bakluamu manalunga tung nira. 15 Anday ministir ming magsimpan ta maning tia, ay kipurki yuuy magpainunuku tung numyu ta matinlung ipanuw̱al mi tung pamagkuntra tung numyu ang inding pisan masarangan nirang bariken. 16 Dispuis, maski nganing yang sadiling mga ginikanan mi, sadiling mga putul mi ubin yang may mga kaampiran tung numyu, pati mga ungkuy mi, ya pay mamagdimanda tung numyu tung katalungaan yang mga usgadu ig may duma pa asan tung numyu ang ipaimatay pa nira. 17 Dispuis demtanamu ra ka ta maskin tinu pang tauay arangan da ilem tung yeen ang nag̱akegngan mi. 18 Piru maskin imatayenamu nira, indi ra maunu pa yang kaampiran mi tung Dios†. 19 Kung magpatentenamu yang mga isip ming magpadayun ka enged tung pagtaralig̱en mi tung yeen, maskin imatayenamu pa, asan da nga siguruay mi yang kaampiran mi tung Dios ang asta tung sampa magsarapenanamu ra.

Yang Siudad Ang Jerusalem Magew̱a (21:20-24)

Mateo 24:15-22; Marcos 13:14-20

20 “Piru kung maita mi ra nganing yang siudad ang naang Jerusalem ang magkulungun da ta mga sundalung buntun, ya ray pruibang tandaan mi ang makali rang magew̱a. 21 Pagkaw̱ut yang uras ang atia, kung tinu pay pagtinir tung sinakepan yang Judea, kaministiran ang magpalaksu rang lag̱i duun tung kabukiran. Kung tinu pay kaw̱utan na taa tung siudad ang naa, kaministiran ang maglua rang lag̱i. Kung tinu pay kaw̱utan na tung lua yang siudad, kaministiran ang indi magpakled ang para magpakubri, ang indi, magpalaksu ra ka. 22 Kipurki tung uras ang atia, ya ray uras ang ipagbales yang Dios tung nasyun ang naang Israel natetenged tung mga kabuat-buatan nira. Ay magkamatuud da ka enged yang tanan ang napabtang tung kasulatan ang natetenged tung nira. 23 Kanugun yang pagkabetang yang mga baw̱ay ang pamagmalbat may yang mga talaana tung uras ang atia. Kipurki durug liwag yang pinitinsiang magkaw̱ut tung banwang naa. Talagang parusaan da ka enged yang Dios ta mupia yang nasyun ang naang mga Israel. 24 Yang duma panibatan da ilem ta sabling pangimatayen. Yang duma, pandeepen da ilem ang pangguyuran duun tung maskin ay pang banwaay tung bilug ang kaliw̱utan. Asta yang siudad ang naang Jerusalem, kemkemen ta duma-rumang nasyun ang ya ray magsurubli-subli ang mamaggaraemen ang asta kumampus da yang uras ang itinug̱ut yang Dios tung nira‡.

May Mga Pruibang Dapat Ang Magtukaw Tung Ipaglekat Ni Jesus (21:25-28)

Mateo 24:29-31; Marcos 13:24-27

25 “Dispuis pa, tung uri ta kaldaw, may mga pruibang makakaeled ang magkaraita tung kalangitan. Duun maita tung kaldaw, tung bulan, may tung mga dumakel. Dispuis tung katanekan, durug kagulu ay natetenged yang tanan ang mga tau, maskin unu pang nasyunay, mangataranta rang mamag̱iwaleg ta mupia. Ay yang pagkurian ta pag̱isip nira, ya ra yang teeb natetenged tung lakun ang pamag̱eyang ang belag dang patinumas yang kadarakul nira. Kung mamuka ra nganing, pamngel yang mga talinga nira natetenged tung dinag̱unu. 26 Purisu panluluw̱ayan da ilem tanira tung eled nirang pamag̱elat tung kalainan ang magdarangat tung kaliw̱utan. Ay kipurki yang tanan ang bag̱ay tung kalangitan papagwaldang-waldangen da yang Dios tung dating pagkarabetangen nira. 27 Kung magkarainabu ra nganing tia, yuung pag̱aningen ang Maninga Tau maitaw ra yang mga tau ang yuug sasaay tung panganud ang paparanek ang yuu ra kag dawalay nirang duru rag kasusulaw yang pagkabetangung paggaraemen. 28 Purisu ta numyung mga tauanu, kung mag̱impisa ra nganing ang magkarainabu ra yang mga pruibang atiang nag̱ianingu, indiamu magpaluw̱ay, kung indi, magpakasadyaamung pagpakbat tung yeen, ay alenget da yang uras ang ipagpalibriu tung numyu,” mag̱aning.

Yang Magkarainabu Tung Uri Nag̱ipananglit Ni Jesus Tung Panguruk Yang Ayung Pag̱aningen Ang Igus (21:29-33)

Mateo 24:32-35; Marcos 13:28-31

29 Numanyan dayun dang nagsugpat ti Jesus tung nira ang nagpagngel ta sasang pananglit ang mag̱aning, “Isipen mi ra kanay yang ayung igus ubin maskin unu pang ayuay. 30 Kung maita mi ra nganing ang panguruk da, maskean mi ra ang makali rang kumaw̱ut yang tagkinit§. 31 Maning ka tia tung numyu. Kung maita mi ra nganing yang mga bag̱ay ang atiang nagkarasambitung pagkarainabu ra, maskean mi ra ka ang alenget da yang uras ang ipagpalapus da enged yang Dios yang paggaraemen na tung bilug ang kaliw̱utan. 32 Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, baklu ra magkarapatay yang kadaklan ang mga masigkanasyun ta simanyan, kung magkarainabu ra yang tanan ang atiang inulaw ta nungayna. 33 Matunaw yang kalangitan may yang kaliw̱utan, piru yang kumpurming nag̱ibitalaw indi ra enged ang pisan matunaw.

Yang Mga Tauan Ni Jesus Dapat Ang Pirming Riparasiun Tung Uras Ang Ipaglekat Na (21:34-36)

34-35 “Ug̱aring ta yamung mga tauanu, kaministiran ang insapuen ming pirmi yang mga sadili mi. Indiamu enged magpakalingat tung pagpakasadyang subrang pagpabuu. Pati yang pagpangabui mi tung kaliw̱utan ang naa, indi mi ka paliw̱eg̱an ta mga kulu mi. Muya kaw̱utanamu ra yang uras ang atiang makakaeled ang belag̱anamu riparasiun ang yang kaalimbawaan na maning pa tung sasang balatik ang inali ra ilem ang meyas. Kipurki yang tanan ang mga tau tung sagpaw yang kaliw̱utan, luw̱us ang mangasapul tung uras ang atia. 36 Purisu pirmiamu rang riparasiun ang nunut da ka ta pag̱arampuen mi tung Dios ang paktelenamu ra enged anya ug̱ud kayanan ming agwantaen yang tanan ang mga bag̱ay ang atiang magkarainabu ang indiamu ka enged mamalpas tung yeen. Ay kung maagwantaan mi ra tia, anda ray ikaeyak ming manalunga tung yeen ang yuu ka man yang pag̱aningen ang Maninga Tau,” mag̱aning.

37 Numanyan kaldaw-kaldaw pagparakaw̱utun ti Jesus tung mga taung pamamati tung anya duun tung pagtuuan nirang atiang pinakalusu. Kung law̱ii ra nganing, ya ray paglua na tung siudad ang para mangay duun tung tinenaran yang bukid ang atiang durung mga ayung pag̱aningen ang olibo, ay duun nag̱aelek. 38 Dispuis, yang mga tau, timpranu pang pisan, duun da pamagtaragbu tung anya tung pagtuuan ang atia ay natetenged durung kalelyag nirang mamagpamati tung anya.

22

Yang Mga Pari Pamagplanu Ra Kung Ya Pa Ag̱aring Mapadeep Nira Ti Jesus (22:1-2)

Mateo 26:1-5; Marcos 14:1-2; Juan 11:45-53

1 Taa simanyan alenget da yang pistang pag̱aningen yang mga Judio ang Nag̱ipagpangan Ta Tinapay Ang Indi Pinaleskag ang lug̱ud yang iapun nirang pag̱aningen ang Taklib. 2 Tung uras ang atii, yang mga paring arabubwat may naang mga sag̱ad tung mga urdinansa, pamagdilem da ta matinlung idya ang para ipaimatay nira ti Jesus. Yang indi ilem nira mapasinawan ang mapadeep ay pamangaman tung mga taung naang buntun ang pamagpauyun tung anya.

Pagprisintar Ti Judas Tung Mga Pari Ang Tanya Ray Magpadeep Tung Ni Jesus (22:3-6)

Mateo 26:14-16; Marcos 14:10-11

3 Pagkatapus numanyan naang ti Judas ang Iscariote ang yay sam bilug tung nirang mga tauan ni Jesus ang sam puluk may durua, pinaalengtan da ni Satanas yang isip nang linuyuk ang asta nagbilug. 4 Purisu numanyan, anda ray dumang binuat na, diritsyu rang nag̱angay duun tung mga paring arabubwat ta katengdanan may tung mga kapitan yang mga manigbantay yang pagtuuan ang pinakalusu. Nagpakigkesen da tung nira kung ya pa ag̱aring mapadeep na ti Jesus ang para maintriga ra tung pudir nira. 5 Numanyan pagkagngel nira tia, namagkalipay ra ta duru. Dayun dang namagpangaku tung anya ang mapadeep na ilem ti Jesus, ay pakdulan nira ta kuarta. 6 Purisu nagpaayag da tung nira. Numanyan nagbantay ra ta ketat ang para mapadeep na ti Jesus tung nira ang indi ka makdekan ta kadaklan ang mga tau.

Pagpasimpan Ti Jesus Tung Pagsilibra Nira Tung Pistang Pag̱aningen Ang Taklib (22:7-13)

Mateo 26:17-25; Marcos 14:12-21; Juan 13:21-30

7 Taa numanyan kuminaw̱ut da yang pistang pag̱aningen ang Nag̱ipagpangan Ta Tinapay Ang Indi Pinaleskag ang ya ra kay kaldaw ang dapat ipagdasag nira tung mga karnirung ipagsera nira tung iapun nirang pag̱aningen ang Taklib. 8 Purisu ti Jesus nanuw̱ul da tung ni Pedro durua ni Juan ang mag̱aning, “Ala, magsimpanamu ra yang iapun tang para silibraen ta yang pistang naang Taklib,” ag̱aaning. 9 Mag̱aning tanirang namagtimales, “Ariami pa w̱asung balayay magsimpan?” 10 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al, “Patandaan mi, kumaw̱utamu ra nganing duun tung siudad, may mabag̱as ming sasang laliing pagsakan ta tiw̱ud ang punuk ta wai*. Ya ray nuntun mi ang asta pumakled tung balay. 11 Kung magpakleramu ra nganing duun, yamu ra ag̱aaning tung may balay, ‘Yami minangayami ra ilem taa, ay yang tuyun ni Ginuu tang pagturuldukanen tung yaten, itulduk mu unu tung yamen yang kuartung pagyapunan nang magsilibra tung pistang naang Taklib, kasiraanami ra kang mga taung nag̱apangugyatan na.’ 12 Atia itulduk na ra tung numyu yang kuartung dakulu duun tung yadwang gradu yang balay ang simpan da ka yang tanan ang garamiten ang tutal kaministiran ta. Asanamu ra magsimpan yang yapun ta,” mag̱aning. 13 Kapurisu numanyan, nansiangay ra ka man duun tung siudad yang durua nga tauan ang atia. Pagkaw̱ut nira duun, kumpurming unu pay inaning ni Jesus tung nira, ya ra kang pisan ay kinaw̱utan nira. Purisu numanyan duun da ka man namagsimpan yang yapun nirang mamagsilibra tung pistang Taklib.

May Sasang Nag̱atukud Ni Jesus Ang Para Yay Ipausuy Na Tung Mga Tauan Nang Mamagdemdem Tung Anyang Nagpakugmatay (22:14-23)

Mateo 26:26-30; Marcos 14:22-26; 1 Corinto 11:23-25

14 Numanyan pagkaw̱ut yang uras ang ipagsilibra nira, nagpasintar da ti Jesus tung lamisaan ang para magyapun da, kasiraan da ka tanira yang mga taralig̱an na. 15 Numanyan mag̱aning ti Jesus tung nira, “Duru-durung paglalangkag̱enu ang bakluaw mapasaran ta pinitinsia ang ita mapagsararuan da tung yapun tang naang pag̱ipagsilibra ta tung pistang Taklib. 16 Kipurki iugtulu tung numyu, yang yapun tang naa, may mas pang nag̱adapatan na ang indi pa maglutawan. Purisu yuu maskin indiaw ra mapagsilibrang uman yang yapun ang naa, yang nag̱aelatanu enged, kung mabilug̱an dang pisan yang ultimung nag̱adapatan na tung uras ang ipagpabistu rang pisan yang Dios yang paggaraemen na,” mag̱aning. 17 Pagkatapus numanyan namisik da ta sam basung binu ang ya ray pinasalamatan na tung Dios ang pagkatapus ipinarawat na tung mga aruman nang inaning, “Ia, ya ray pagbereles-belesan ming igmen. 18 Kipurki iugtulu tung numyu, mag̱impisa numanyan, indiaw ra manginem ang uman ta binung maning taa. Bakluaw ra manginem si kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagpabistu ra enged ang pisan yang Dios yang paggaraemen na,” mag̱aning. 19 Pagkatapus numanyan dayun dang namisik ta tinapay ang ya ray pinasalamatan na tung Dios. Pagkatapus ya ra kay piningas-pingas nang ipinarawat tung mga aruman nang mag̱aning, “Atia, ya ra taang tinanguniu ang ya ray buatenung sasang dasag ang para asanamu ra nga paluasay tung sintinsia yang Dios. Kada mapangan mi tia, ya ray ipagdemdem mi tung yeen ang nagpakugmatay para tung numyu.” 20 Numanyan pagkatapus nira ta pag̱iapun, maning ka tia yang binuat na tung sam basung binu. Tung pagparawat na tung nira, mag̱aning tung nirang nagpasanag, “Yang binung atiang inemen mi, ya ra taang dug̱uu ang ipaturuku arangan da ilem tung numyu ang para ya ray mapatielan yang Dios ang magtukud tung baklung ipagpakigpaig̱u na tung mga tau ug̱ud asan da nga panapnayay na.

21 “Piru teed mi, yang magtraidur tung yeen pagpakigsadu ra nganing taa tung lamisaan ang naa! 22 Tung bag̱ay, ta yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau, lug̱ud kang lag̱i tung planu yang Dios tung yeen ang yuug imatayay. Piru kanugun yang taung naang magtraidur tung yeen. Durug dakul yang panuw̱alan na tung uri,” ag̱aaning. 23 Numanyan, pagkagngel yang mga aruman na, diritsyu rang namagbaralalaan ang namagturugyan-tugyanan ang tinu pa tung nira ay pagtimang magbuat yang maning tia.

Agbaliskaren Da Ni Jesus Yang Sistima Yang Kaliw̱utan Ang Naa Natetenged Tung Pag̱erekelen Ta Katengdanan (22:24-30)

24 Taa numanyan, indi ilem nabuay, namagbaralalaan si kung tinu pa tung nira ay telengan ang abwat. 25 Numanyan pagkagngel ni Jesus yang pagbaralalaan nirang atia, dayun dang nagpainunuku tung nirang mag̱aning, “Telengan mi ra ilem yang mga ading pamaggaraemen tung duma-rumang banwa. Yang kagaeman nira ya ag̱ipandeeg-deeg̱ay nira tung mga kinasakpan nira. Teed mi, tanirang pamagpanlepes tung mga sakep nira, ya pay pamagpadayaw ang tanira unu pamagpakaayen buat yang banwa! 26 Piru ta numyu, indiaw ka enged malelyag ang yay usuyun mi yang sistima nirang atia. Kung indi, kung tinu pa tung numyu ay pag̱atelengan ang abwat yang mga aruman na, anday dumang pagpabetang na tung sadili na, tanya maning pa tung sasang ari nirang tanan. Dispuis kung tinu pa man tung numyu ay pagmangulu tung mga kaarumanan na, yang pagpabetang na tung sadili na, tanya maning pa tung sasang maniglamisa tung nira. 27 Tinu pa w̱asu ay abwat tung sasang pagpalamisa may tung paglamisa tung anya? Belag bang yang pagpalamisa yay abwat? Piru ta yeen, yang pusisiunu tung grupu ta maningaw ra ilem tung sasang maniglamisa tung numyu. 28 Piru maskin nag̱apagbitalaw ra ta maning tia, pagpasalamataw ka enged ang ta yamu durug tinlu yang pagpakiunung mi tung yeen tung tanan ang mga kaliwag̱an ang napasaranu. 29-30 Purisu ta yeen, kumus pinakdulanaw ra ni Ama ta katengdananung maggaraemen tung uri, pakdulanamu ra ka yeen ta maning ka tia ug̱ud kung kaw̱utun da nganing yang uras ang atia, yang kaalimbawaan ta, maning pa tung sa nga lamisaananita ra ilem ang magsararuan ay pakarungunamu ra yeen tung mga puistu ming abubwat ang para maggaraemenamu ra tung sam puluk may duruang pinalaana yang nasyun tang Israel,” mag̱aning.

Nag̱aula Ni Jesus Ang Yang Mga Tauan Na Mamalpas Da Tung Anya Maskin Pa Ti Pedro, Ya Ka (22:31-34)

Mateo 26:31-35; Marcos 14:27-31; Juan 13:36-38

31 Pagkatapus numanyan, ti Simon Pedro ya ray binugnu ni Jesus ang inaning, “Aay Simon, pagkeba-keba ra yang dedlaanu natetenged tung nuyu. Ag̱askean mu, ti Satanas napag̱ingaluk da ang yamung tanan itug̱ut da tung anya ang para tuungunamu ra anya. Yang kaalimbawaan yang pagtuung na tung numyu, maning pa tung taung pangaap ta paray. Muya yang pagtaralig̱en mi tung yeen, manulad da ka ilem tung kaap ang kalpes da ilem ang iplad. 32 Piru atiing pag̱ingaluk na tung numyu, yawa enged ay ipinag̱ampuu, Simon, ang yang pagtaralig̱en mu tung yeen, indi na ra masarangan ang ludasen ang pisan. Purisu kung mademdema si nganing tung yeen ang magbalik, yawa ray magpadag̱en-dag̱en tung mga kaarumanan mu ang para mas pang kemeet yang pagtaralig̱en nira tung yeen,” ag̱aaning. 33 Mag̱aning ti Simon ang nagtimales, “Ginuu, bilug da yang isipung magpakiunung tung nuyu maskin yawa kalabusay, maskin yawa imatayay!” ag̱aaning. 34 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Aa Pedro, iugtulu tung nuyu, numaan ang law̱iing naa, baklu ra manuluk yang manu, maklua rang mag̱ingwara tung yeen ang indiaw pala ag̱ailala mu,” mag̱aning.

Nag̱apaktel Ni Jesus Yang Mga Tauan Nang Mamagpatenten Da Yang Mga Isip Nirang Mamanalunga Tung Mga Kaliwag̱an (22:35-38)

35 Numanyan nagbitala ra ti Jesus tung nirang tanan ang mag̱aning, “Ta, atiing tinuw̱ulamu ra yeen ang magliliw̱utun ang indiamu tinugtanung mag̱ekel ta balun ming kuarta ubin mga balutan yang aw̱el ming irimaraan, pati mga sandalyas mi pang mga risirba, nakulanganamu ra w̱asu tung mga kaministiran mi†?” Mag̱aning tanirang namansituw̱al, “Andang pisan ay kakulangan yamen.” 36 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales, “Piru numanyan aparti ra. Purisu kung tinu pa tung numyu ay may kuarta na ubin mga aw̱el nang irimaraan, kaministiran ang ekel-ekelan na rang magpanaw-panaw. Kung tinu pay anday sabli na, ipaalang na ra kanay yang lambung na ang para may ipangalang na ta sabli na. 37 Kipurki iugtulu tung numyu, may sasang napabtang tung kasulatan ang dapat ang magkamatuud da ang yuu unu, ipabtangaw ra ilem yang mga tau ang sasang kriminal ang dapat ang sintinsiaan tung kalainan‡. Ag̱askeanu ang indi ra ilem buay, ya ray mapasaranu,” ag̱aaning. 38 Mag̱aning yang mga aruman na, “Ginuu, nani w̱a may durua ra nga sablian.” Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Aa ustu ra tia. Midyu indiita ra ka ilem nagperetetan§,” mag̱aning.

Yang Nag̱ipag̱ampu Ni Jesus Natetenged Tung Pinitinsiang Atiang Nag̱atalunga Na (22:39-46)

Mateo 26:36-46; Marcos 14:32-42

39 Numanyan paglampud ni Jesus tung balay ang pinagyapunan nira, dayun dang nag̱angay duun tung tinenaran yang bukid ang atiang durung mga ayung pag̱aningen ang olibo. Ay ya ra kang lag̱i ay ug̱ali na kung mga law̱ii. Pati yang mga taung nag̱apangugyatan na, namagpakignunut da ka tung anya. 40 Numanyan pagkaw̱ut na duun tung lugar ang atii, pinag̱aning na yang mga aruman nang, “Mag̱ampuamu ra tung Dios ang paktelen na yang mga isip mi ang para indiamu madeeg̱an ta tuksu,” ag̱aaning. 41-42 Pagkatapus, nagpaag̱es da kanay tung nira ang yang pinaalawiran na, kumpurmi yang kaw̱utun yang ketel yang sasang taung mamatu. Pagkaw̱ut na duun, dayun dang luminuud ang nag̱intra ra pag̱arampuen ang mag̱aning, “Amaw, kung uyun ilem tung kalelyag̱an mu, ipataklib mu ra ilem tung yeen yang lain ang naang nag̱atalungaw. Piru maskin pag̱ianingu tii, belag̱an yang yeen ang sadiling kalelyag̱an ay matuman, kung indi, yang nuyu,” ag̱aaning. 43-44 Atii, may sasang angil ang liit tung langit ang ya ray nagpaita tung anyang nagpaktel tung kinaisipan na sigun tung kalelebaten na ang nag̱aliwag̱an na ta mupia ang ya ra kay nag̱ipagpadegte na tung pag̱arampuen nang duru. Ay nag̱aeyangan da ta ulas nang midyu ra ilem tung dug̱u ang magbuw̱ugsuk tung tanek.

45 Numanyan, pagkatapus ni Jesus ta pag̱ampu, diritsyung kumindeng ang nagbalik tung mga aruman nang tulu. Kaw̱utan na tanira, naa pala mga elek da. Atii pala pinangampayan da ta kapungaw nirang duru ang ya ray inlek nira. 46 Numanyan dayun dang pinamuaw ni Jesus ang inaning, “Baa tia! Elek mi rang elek! Ala, magbungkarasamu rang mag̱ampu tung Dios ug̱ud indiamu ra madeeg̱an ta tuksu!” ag̱aaning.

Yang Pagpadeep Ni Judas Tung Ni Jesus (22:47-53)

Mateo 26:47-56; Marcos 14:43-52; Juan 18:3-12

47 Numanyan atiing indi pa nganing nag̱atapus ta pagbitala, asan da namansilput yang mga taung buntun. Anday dumang pag̱erekelen tung nira, ya ra taa ti Judas ang naang sasang aruman nirang mga tauan ni Jesus ang sam puluk may durua. Pagkaw̱ut na, dayun dang nagpalenget tung ni Jesus ang para ara-araan na. 48 Ag̱aaning ti Jesus tung anyang nagbugnu, “Baa tia, Judas, yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, pag̱aara-araanaw ka nuyu, piru naa pala, yuu rag traiduray mu!” mag̱aning. 49 Numanyan naang mga kaarumanan ni Jesus, pagkasinti nira yang mainabu, ag̱aaning tanira tung anya, “Ta, Ginuu, mag̱aninga ilem kung taraw̱angan da yamen ta sibat.” 50 Unaw̱is may sam bilug tung nirang nanibat tung sasang turuw̱ulun yang paring pinakalandaw ang pagkatapus yang talinga na tung tuu, ya ray nalampung. 51 Numanyan pagkaita ni Jesus tia, dayun dang nagsambeng tung anyang mag̱aning, “Eey, ustu ra tia!” Pagkatapus diritsyung pinisik na yang talinga yang turuw̱ulun ang atiang inulik duun tung nalampungan na, ang ya ra kay pinagmupiaan na dayun. 52 Numanyan asan tung mga taung atiang namanuyu duun ang para mamagdeep tung ni Jesus, may mga paring arabubwat ta katengdanan may mga kapitan tung mga manigguardia tung pagtuuan ang pinakalusu may mga pamagpakigmaepet tung nasyun nirang mga Judio. Numanyan yang mga taung atia, ya ra enged ay binugnu ni Jesus ang inaning, “Ayw̱a yuu sasang ribildi ang yuu rag sulungay mi ta mga geed may mga palu? 53 Ayw̱a kung yuu may kasalananu, ayw̱a indiaung lag̱ing dineep mi tan taa pa? Tutal kaldaw-kaldaw nagkasira-siraanita ra ka duun tung pagtuuan ang pinakalusu. Piru nag̱askeanu, nagkamaningaw ra ta maning taa, ay ya ra ka man taa yang uras ang ilinug̱ut yang Dios tung numyu ang kumpurming unu pay kalelyag̱an ming buaten tung yeen, matutuman mi ra yang tanan. Ay ya pa ag̱ari, ya ra ka man taa yang uras ang kemtel da enged yang trabaw ni Satanas ang durug kiklep,” ag̱aaning ti Jesus duun tung nira.

Magbistaen Da Ti Jesus (22:54-55)

Mateo 26:57-58, 69-75; Marcos 14:53-65; Juan 18:12-18, 25-27

54 Atii dayun da ka man nirang dineep ang ingkelan duun tung balay yang paring pinakalandaw. Naa ti Pedrong naa, nanikad da ka tung nira, piru atii ra tung kauri-urian da ilem ang pisan. 55 May apuy ang pinagkalan duun tung kakngaan yang plasa-plasa yang balay. Nagpakilaket da ti Pedro tung mga taung kumarungan tung paliw̱ut yang apuy ang pamamarang.

Maklung Mag̱ingwara Ti Pedro Tung Ni Jesus (22:56-62)

Mateo 26:69-75; Marcos 14:53-54, 66-72; Juan 18:12-18, 25-27

56 Numanyan may sasang turuw̱ulun ang baw̱ay ang naita tung ni Pedrong yag kakarung tung pag̱alanyag̱an yang apuy ang pamarang. Pinateek-teekan na ta mupia ang inilala. Pagkatapus dayun na rang binugnu ang, “Uay, atia pala sasa kang tauan yang taung nakaang nadeep!” ag̱aaning. 57 Pagkagngel ni Pedro tia, dayun dang nag̱ingwara ang mag̱aning, “Bee, yang baw̱ay kang naa ka! Indi nganing nag̱ailalaw yang taung atiang nag̱ianing mu kung tinu pa!” 58 Buay-w̱uay ta gesye, may duma sing naita tung anya ang pagkatapus nagbugnu ka tung anyang mag̱aning, “Eey, yawa talagang sasang aruman na!” Mag̱aning ti Pedrong nagtuw̱al, “Bee, yang tau kang naa ka, yuu belag̱anaw tauan na, ey!” 59 Numanyan, siguru may mga sang uras dang nagtaklib, may sam bilug sing tau asan ang nagpaugtun tung mga aruman nang nangilala. Ya si ay nabngang mag̱aning tung mga ugpu na, “Eey, kamatuuran ka man, yang taung naa, talagang sasang aruman yang taung nakaa, kipurki sasa kang Galileanen.” 60 Mag̱aning ti Pedrong nagtuw̱al, “Indi ilem nag̱aintindianu kung unu pay gustu mung ianing!” Numanyan atiang lag̱ing indi pa nganing nag̱atapus ta pagbitala, may manung nanuluk da. 61 Pagkatuluk da yang manu, ti Ginuu ta dayun dang nagbalyed ang tumineleng tung ni Pedro. Pagbinag̱asay yang mga mata nirang durua, baklu ra nga demdemay ni Pedro yang inaning ni Ginuu na tung anya ta nungayna, ang mag̱aning, “Pedro, numaan ang law̱ii, baklu manuluk yang manu, ang maklua rang mag̱ingwara tung yeen ang yuu pala indiaw ag̱ailala mu.” 62 Numanyan pagkademdem ni Pedro tii, diritsyu rang luminua ang nag̱intra ra tarangiten ang duru rang pagsurug̱aten na*.

Magbistaen Da Ti Jesus (22:63-71)

Mateo 26:57-68; Marcos 14:53-65

63-64 Taa numanyan yang mga taung naang pamagbantay tung ni Jesus, yang binuat nira tung anya, pinaalengtan da nirang pinedengan. Pagkatapus, pinikadaan da nira ta suntuk ang ya ray pagkalipayan nirang pag̱atalangkakan. Kada suntukun, dayun da nirang talimaanen ang, “Ta, atiing yawa bantug ang prupita, abir, pintuen mu kung tinu pa atiang nagtigbak tung nuyu!” 65 Dispuis duru pang mga bitalang malalain ang nag̱ipanalunga nira tung anyang nag̱ipagsaway.

66-67 Numanyan atiing pangayag da yang kaliw̱utan, namagsaragpun da yang mga pamagpakigmaepet tung nasyun ang Israel, may yang mga paring arabubwat ta katengdanan asta yang mga sag̱ad tung mga urdinansa. Pagkasagpun da nirang tanan, dayun da nirang pinaguuyan ti Jesus ang pinatalunga ang para bistaen da nira. Mag̱aning tanira tung anyang pamagbista, “Kung matuud ang yawa yang pag̱aningen ang Cristo, idikta mu taa mismu tung katalungaan yamen,” ag̱aaning. Tumuw̱al ti Jesus, “Aa maskin magtuw̱alaw pa, indiaw ra ka ilem panangeren mi. 68 Dispuis kung unu pay talimaanenu tung numyu, indiaw ra ka ilem tuw̱alen mi. 69 Piru yang nag̱ianingu tung numyu ya ra taa. Yuung pinag̱ulang tukaw ang Maninga Tau, maskin naanaw ra tung pudir mi simanyan, piru indi ilem buay, pakarungunaw ra yang Dios tung tepad na tung tuu ug̱ud kasiraanami rang maggaraemen,” mag̱aning. 70 Pagkagngel nira tia, pinabalitektekan si nirang tinalimaan ang, “Ayw̱a, yang gustu mung ianing yawa yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios?” Ag̱aaning ka ti Jesus ang nagtimales, “Yamu ka nganing ay pag̱aning.” 71 Pagkagngel da nira tia, dayun dang namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Ta, telengan mi. Ayw̱a magkaministiranita pa ta dumang magsistigus, sindu atia ra, nagngel ta ra, nabitala na ra!” mag̱aning.

23

Magbistaen Da Ni Gubirnadur Pilato Ti Jesus (23:1-7)

Mateo 27:1-2, 11-14; Marcos 15:1-5; Juan 18:28-38

1 Numanyan tanirang tanan, diritsyu rang namansikdeng ang namag̱ekel tung ni Jesus duun tung katalungaan ni Gubirnadur Pilato ang para bistaen na. 2 Mamansikaw̱ut tanira duun, ti Jesus pinag̱intraan da nira bangdan ta sari-saring kasalanan. Mag̱aning tanira, “Maginuung Gubirnadur, yang taung naa nadeep yamen ang pagsulsul tung mga masigkanasyun yamen ang para mamagbatuk tung gubirnu ta. Nagngel da nganing yamen ang pagsunlug tung nira ang indi ra mamaggawad yang nag̱ipagpagawad ni Maginuung Adi Cesar duun tung Roma. Ay ya pa ag̱ari, pag̱ambu ang tanya unu yang pag̱aningen ang Cristo. Bilang tanya unu yang pinilik yang Dios ang maggaraemen tung yamen,” mag̱aning. 3 Numanyan pagkagngel ni Pilato tia, dayun na rang binista ti Jesus ang inaning, “Ta, atii matuud? Yawa yang Adi yang mga Judio?” Ag̱aaning ti Jesus ang tuminuw̱al, “Yawa ka nganing ay pag̱aning.” 4 Numanyan pagkagngel ni Gubirnadur Pilato yang itinuw̱al ni Jesus, dayun dang nagbitala tung mga paring arabubwat ta katengdanan ang atiang pamagbangdan may tung mga taung nagkarasagpun da duun tung pag̱usgaran na. Mag̱aning tung nira, “Kung tung yeen mi ngaeklay yang disisiun, tung pagbistaw tung anya, andang pisan ay naitaung kasalanan ang para matumaranu ta aksiun,” ag̱aaning. 5 Piru naang pamagbangdan, belag ya mamagpauyun tung disisiun ni Gubirnadur Pilato, ang indi, ya mamagpatireg̱es ang mag̱aning, “Piru elat kanay, Maginuung Gubirnadur, yang taung naa, ekel tung nag̱itulduk na tung mga tau, pagpausbung tung kulu nirang para mamagbatuk tung gubirnu ta. Ya ray nag̱abuat nang impisa pa atiing primirung paglua na duun tung sinakepan yang Galilea, pati tung intirung sinakepan mung naang Judea, asta ra ilem simanyan ang taa ra tung siudad ang naa,” mag̱aning. 6 Pagkagngel ni Gubirnadur Pilato tia, dayun dang nagtalimaan tung nirang mag̱aning, “Ayw̱a, yang taung naa tag̱a Galilea?” 7 Numanyan, pagkaintindi ni Pilato ang ti Jesus tag̱a duun ka man tung Galilea, anday dumang binuat na, diritsyu rang ipinaated na tung ni Gubirnadur Herodes ang yay may katengdanan tung banwang atii, ay nagkatuun ang tanya duun ka tung Jerusalem tung uras ang atii. Yang ipinagpangay ni Gubirnadur Pilato duun ay ug̱ud basi pa ra ilem ang ti Gubirnadur Herodes yay madisisiun.

Yang Pagtalunga Ni Jesus Tung Ni Adi Herodes (23:8-12)

8 Numanyan pagkaw̱ut ni Jesus duun tung ni Adi Herodes, sinadyaan da ta mupia yang Adi. Ay tung tantung kabuay ra, gustu nang mag̱ilalaan da tanira natetenged tung nagkarabalitaan na natetenged tung anya. Ay yang pag̱asikad na enged ang basi pa ra ilem ang maita na ti Jesus ang magpalapus ta pruibang makabew̱ereng. 9 Purisu numanyan duru-durung talimaan na tung anya, piru ti Jesus tanya, inding pisan nag̱iw̱ek-iw̱ek. 10 Numanyan yang mga paring arabubwat may yang mga sag̱ad, ya ray namagpakigtalunga tung Adi ang namag̱intra ra bangdan ta mga malelbat tung ni Jesus. 11 Purisu numanyan, anday dumang dinangat na, ti Adi Herodes may yang mga badigard na, namag̱intra ra saway tung pagkabetang ni Jesus ang ya ray pag̱atag̱aman nira ta talangkak. Pinasuutan pa nganing nira ta aw̱el ang durug tinlung biristien ta mga adi. Pagkatapus ipinabalik da ilem ni Adi Herodes duun tung ni Gubirnadur Pilato ang maning da tia yang pagkabetang na. 12 Naa pala, ti Adi Herodes ang naa may ti Gubirnadur Pilato, nabuay rang nagkasuayan tanira, piru tung kaldaw ang atii, nag̱inulikay ra yang pag̱ilalaan nira natetenged tung pagginalangay nirang nag̱inilalaay yang anya-anyang katengdanan.

Nag̱ipatug̱ay Ni Gubirnadur Pilato Ti Jesus Tung Kalelyag̱an Yang Mga Tau (23:13-25)

Mateo 27:15-26; Marcos 15:6-15; Juan 18:39-19:16

13 Numanyan, pagkabalik ni Jesus tung ni Gubirnadur Pilato, naang mga paring arabubwat ta katengdanan pati naang mga pamagpakigmaepet asta yang mga taung atiang buntun, pinampaguuyan na rang para mamagsaragpun si tung katalungaan na. 14 Pagkasagpun nira, dayun na rang inaning, “Yang taung naa ingkelan mi ra taa tung yeen ta nungayna ay pag̱abangdanan ming pagsulsul tung mga tau ang para mamagbatuk tung gubirnu. Pagkatapus pagbistaw tung anya taa tung katalungaan mi mismu, andang pisan ay naitaung kasalanan tung anya ang katulad tung nag̱ibangdan mi tung anya. 15 Pati ti Gubirnadur Herodes, anda kay naita nang kasalanan tung anya. Telengan mi ra ilem, ipinabalik na ra nganing tung yeen. Purisu tama ka man ang yang taung naa, anday nabuatan nang kasalanan ang dapat ang matumbasan yang linawa na. 16-17 Purisu maayen pa, paburdunanu ra ilem, baklu palpasayu,” ag̱aaning ti Gubirnadur Pilato*. 18 Ang kasu ilem, belag ya mamagpauyun yang mga taung atiang buntun da tung nag̱aplanu ni Pilato, ya mamag̱intra kerendalen ang mag̱aning, “Yang taung atia dapat ang patayen da ilem! Ti Barabbas, yay gustu yamen ang palpasan mu,” ag̱aaning. 19 Naa pala ti Barabbas ang naang pag̱aingaluk nira, kinalabus natetenged tung gulung tinukud na tung siudad ang Jerusalem ang pagkatapus tung gulung atii, may tau pang inimatay na. 20 Numanyan, kumus yang kagustuan ni Gubirnadur Pilato ang ti Jesus yay palpasan na, ya ra kay inulit na tung mga tau. 21 Atii namangiseg dang namaglelpaken yang mga taung atiang buntun ang mag̱aning, “Ipalansang mu ra ilem tia tung krus!” 22 Atii inulit si ni Gubirnadur Pilato yang inaning na ta nungayna. Bilang maklu rang bisis ang inaning na ang, “Ayw̱a, unu pang kasalananay ang binuatan na? Andang pisan ay naitaw tung anya ang dapat ang matumbasan yang linawa na. Purisu paburdunanu ra ilem baklu palpasayu,” ag̱aaning. 23 Piru mas pang namagpatireg̱es ang namaglelpaken ang ti Jesus unu dapat ang ipalansang da ilem tung krus. Pagkatapus ya pay namandeeg ta nganga. 24 Purisu numanyan anda ray dumang binuat ni Gubirnadur Pilato, nagpauyun da ilem tung pagpatireg̱es nira. 25 Yang taung pinatuw̱ulan nang pinalpasan, ya pa ka enged yang pag̱aingaluk nira ang ya pa ka man ay nagtukud ta gulu ang nangimatay ka pa man ta tau ang ya ra kay nakalabusan na. Ang pagkatapus, ti Jesus tanya, ya ra ipatug̱ayay na tung kalelyag̱an yang mga tau.

Yang Paglansang Nira Tung Ni Jesus Tung Krus (23:26-38)

Mateo 27:32-44; Marcos 15:21-32; Juan 19:17-27

26 Kapurisu numanyan, ti Jesus, ginuyuran da yang mga sundalu duun tung lua yang siudad ang para ilansang da nira tung krus. Numanyan tung pagparanawen nira, may sasang taung nabag̱as nirang tag̱a Cirene ang nag̱aranan tung ni Simon. Duun liit tung lua ang ya rag papakled tung siudad. Yang taung naa, ya ray pinapagsakan nira yang kaw̱ala yang krus ang pag̱asakan ni Jesus ang pagkatapus pinapagdasun da ilem nira tung anya. 27 Numanyan duru-durung mga taung namagdasun tung ni Jesus ang para mamagpaniid. Dakele kang mga baw̱ay ang nangalaket ang pamagtarangiten dang pamamukpuk yang mga debdeb nira natetenged tung panganugun nira tung anyang duru. 28 Numanyan pagkagngel ni Jesus yang pagtarangiten nira, dayun dang minalikid ang nagbitala tung nira ang mag̱aning, “Yamung mga baw̱ay ang pag̱istar taa tung Jerusalem, belag da yuuy pagtangitan mi, kung indi, ya ra mismu yang mga sadili mi may yang mga ana mi, ya ray dapat ang pagtangitan mi. 29 Kipurki iugtulu tung numyu, may uras ang kumaw̱ut tung banwang naa yang sasang kaliwag̱an ang durug lebat. Ya ray uras ang yang mga tau mamag̱araning-aningan dang maayen pa unu yang mga baw̱ay ang mga bawas ang inding pisan napasar ta panalaana. Indi ilem yang mga kaarumanan nira ang may mga ana nira. Kipurki mabtangan ang pisan ta mga mata nira yang mga ana nirang pamagpaanut tung pinitinsia. 30 Kipurki kung kaw̱utun da nganing yang uras ang atiang nag̱ianingu, yang mga bukid ya ray tag̱aman nira ta lalang ang aningen, ‘Aay, tambakayami ra ilem!’ Pati yang mga bundu aningen ka nirang, ‘Aay, italukayami ra ilem,’ ag̱aaning†. 31 Talagang kumaw̱ut ang kumaw̱ut yang mga uras ang atia. Kipurki naa ra ilem tung yeen nga pruibaay mi. Kung maning taa nganing yang pag̱abuat yang mga taung naa tung yeen ang anda nganing ay nabuatanung kasalanan, ya pa yamung panalana tung uras ang panalungaan, malikayan mi pa w̱asu yang durug lebat ang atia?” mag̱aning ti Jesus duun tung mga baw̱ay‡.

32 Taa numanyan may durua nga tauan ang mga kriminal ang pag̱aguyuran ka yang mga sundalu ang para ipagngan da nira tung ni Jesus ang imatayen. 33 Numanyan yang rumbu nira duun tung sasang bundu ang yay pag̱aguuyan nirang Kulu§. Numanyan pagkaw̱ut nira duun, ti Jesus dayun da nirang ilinansang tung krus. Asta naang durua nga kriminalan, ipinanlansang da ka nira tung krus tung binit ni Jesus ang nagtimbang. 34 Numanyan ti Jesus tanya, nag̱ampu ra tung Dios ang mag̱aning, “Ama, patawaren mu tanira kipurki indi nira nag̱amaresmesan yang pag̱abuat nirang naa,” ag̱aaning. Numanyan anday dumang binuat yang mga sundalu, namagburunutan dang para maintindian da kung unu pang pidasuay ta mga aw̱el ni Jesus yang maeklan yang sasa may sasa tung nira. 35 Numanyan atiing pagpapinitinsia ra ti Jesus tung krus, yang bida yang mga tau, paniid da ilem ang paniid tung anya. Naang mga pamagpakigmaepet, ya ray namag̱insultu tung anya ang pamag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Ag̱aaningamu ang duru rang napalibri nang tau. Ay ra takaa? Kung matuud ang tanya yang pag̱aningen ang Cristong pinilik yang Dios, abir, kung kayanan na ra ka yang sadili nang ilibri,” mag̱aning. 36 Pati naang mga sundalu, binuat da ka ilem nirang kayaman. Nag̱apalengtan nirang nag̱apatuuy-tuuyan ta binung baratung pisan ang belag̱an bag̱ay ang irinemen ta sasang adi. 37 Ya ra ag̱aningay nira, “Abir, kung yawa matuud ang Adi yang mga Judio, ipalibri mu ra asan yang sadili mu,” ag̱aaning. 38 Dispuis pa belag̱an ilem maning tia ay pag̱abuat nira tung anya, kung indi, may sasa pang karatula ang itinaked duun tung tagbu yang kulu na ang yay pagpailala yang nag̱ipagbangdan tung anya, ang yang isinulat asan ya taa: “Naa yang Adi yang mga Judio.”

Pagpademdem Yang Sam Bilug Ang Ribildi Tung Ni Jesus (23:39-43)

39 Pati atiang sam bilug ang ribildi ang ilinansang tung krus tung tepad ni Jesus, pagtaw̱ang da ka ta insultu tung anyang mag̱aning, “Mag̱aning ang yaway pinilik yang Dios ang magpundar yang paggaraemen na. Ala, bawien mu ra yang sadili mu, pati yami bawien mu ra ka,” ag̱aaning. 40 Pagkatapus ya ra sambengay yang aruman na kang ribildi tung duw̱ali ni Jesus ang inaning, “Abaa yang nuyung atia, india pa ka enged ag̱eyangan ta ipag̱eled mu tung Dios, naang naawita ra tung sa nga sintinsiaan? 41 Ta yaten ang durua, tung rugal yang sintinsiang naang ipinakdul tung yaten, ay magbalesenita ra natetenged tung mga binuatan ta. Piru yang aruman tang naa, andang pisan ay binuatan nang malain.” 42 Pagkatapus, dayun na rang inaning ti Jesus ang, “Jesus, demdemayaw ka kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipaggaraemen mu.” 43 Tumuw̱al ti Jesus “Naang bitalaung naa ang ipagngelu tung nuyu, ya ray pagbakeran yang isip mu. Numaan ang kaldaw, magkanunutanita ra duun tung kaismayaan,” mag̱aning.

Yang Pagpakugmatay Ni Jesus (23:44-49)

Mateo 27:45-56; Marcos 15:33-41; Juan 19:28-30

44 Numanyan atiing pagkereng da yang kaldaw, nangiklep da yang intirung banwang atii. Baklu ra ngaulikay yang sadlaw na ang mga pag̱alas tris da yang apun. 45 Dispuis atiing makiklep pa, duun tung siudad, tung pagtuuan nirang atiang pinakalusu, yang kurtinang atiang yag sasalag̱a tung kuartung pinakasagradu, unaw̱is ya ra nga bakbak ang nautas tung kasubngan na. 46 Numanyan duun tung krus, ti Jesus tanya nagkendal da ta maknul ang mag̱aning, “Amaw, italig̱u ra tung nuyu yang ispirituu.” Pagkabitala na tia, ya ra kay pagkabuntuk yang linawa na. 47 Numanyan yang kapitan ang atiang pag̱erekelen tung mga sundalung namanlansang tung na Jesus, pagkaita na yang tanan ang atiang nagkarainabu, ya ra ngabnga ang mag̱aning, “Matuud ka man ang yang taung naa, andang pisan ay binuatan nang kasalanan,” mag̱aning. Yang ibinitala nang atii, midyu tung sasang pagdayaw na tung Dios. 48 Numanyan yang tanan ang mga taung namagsaragpun da duun ang para mamagpaniid, pagkaita nira yang nainabu, namag̱urulikan da ilem ang masigpamukpuk yang anya-anyang debdeb natetenged tung kapupungawen nirang duru ang nangasakep tung sasang durug kalain ang buat. 49 Dispuis duun tung tukaw-tukaw may mga kailala ni Jesus pati mga baw̱ay ang atiing namagpakigluyug tung anyang atiing pagliit na duun tung Galilea ang para mag̱angay ra tung Jerusalem. Pamagpaniid da ka tung mga bag̱ay ang atiang pagkarainabu.

Nag̱ipalg̱ud Da Yang Tinanguni Ni Jesus Tung Leyang (23:50-56)

Mateo 27:57-61; Marcos 15:42-47; Juan 19:38-42

50-51 Naa pala may sasang tau duun ang nag̱aranan tung ni Jose. Tanya duun ipanganaay tung Arimatea ang yay sasang lansangan ang pag̱istaran ta mga Judio. Dispuis tanya maayen ang tau ig matinumanen ka tung mga katuw̱ulan yang Dios. Maski sasa kang pagpakigmaepet tung nasyun nirang mga Judio, piru indi na ra ka enged pinauyunan yang pinag̱irig̱uan yang mga kaarumanan na ang ti Jesus dapat ang ipaimatay nira. Dispuis tanya durung pagpakbat na tung uras ang ipagpalapus yang Dios yang paggaraemen nang magbawi tung nasyun nira. 52 Purisu numanyan naa ti Joseng naa, ya ray minangay duun tung ni Gubirnadur Pilato ang nag̱ingaluk kung maimung itug̱ut na tung anya yang tinanguni ni Jesus ang para ipalg̱ud na tung leyang. 53 Numanyan pagkatug̱ut tung anya, dayun na rang binalikan ang ipinatangtang tung krus. Pagkatapus dayun na ra kang pinasaw̱ed-saw̱eran na ta aw̱el ang makulit ang matitinlung klasi. Pagkatapus tia, itinuw̱ul na rang ipalg̱ud da tung sasang leyang ang ipinabangbang na kang lag̱i tung batung padir. Dispuis pa yang leyang ang atia, baklung pagwad, indi pa nganing nag̱apalg̱uran ta taung patay. 54 Yang uras dang atii nagkatuun da tung uras ang dapat ang ipagtapus yang mga tau tung tanan ang pag̱urubraen nira ang para simpan da tanira tung pagkaw̱ut yang uras ang nag̱ipamaenay nira ang ya rang ya rang mag̱impisa tung pagkasantek yang kaldaw. 55 Taa numanyan atiing pag̱ekel na Jose tung tinanguni ni Jesus duun tung leyang ang atia, naang mga baw̱ay ang namagpakigluyug tung ni Jesus atiing pagliit na duun tung Galilea, namagpakignunut da ka tung nira. Purisu naita ra ka nira yang pinanlug̱uran tung anya. Pati yang pagpalg̱ud na Jose tung anya duun tung leyang, naita ra ka nira kung ya pa ag̱ari. 56 Pagkatapus, diritsyu ra tanirang namansibalik tung siudad ang namagsimpan da ta mga paamut ang para idulang nirang ipandasek tung aw̱el ang atiang isinaw̱ed-saw̱ed tung tinanguni ni Jesus. Numanyan pagkasantek da yang kaldaw ang ya ray uras ang ipag̱impisa tung kaldaw ang nag̱ipamaenay nira*, namamaenay ra ka tanira ang katulad ka tung nag̱asambit tung katuw̱ulan yang Dios.

24

Natetenged Tung Pagbungkaras Ni Jesus Tung Yaklung Kaldaw (24:1-12)

Mateo 28:1-10; Marcos 16:1-8; Juan 20:1-10

1 Numanyan pagkaw̱ut yang primirung kaldaw tung seled sang linggu*, bilang kaldaw ta Linggu ang baklu pa ilem agpandiklat yang sag̱iid, namagbalik da tanira duun tung pinanlug̱uran tung ni Jesus. Ekel-ekel nira tiing mga paamut ang pinagsimpan nira. 2 Numanyan pagkaw̱ut nira duun tung leyang, naa pala abirtu ra. Yang batung atiang pinasag̱ing bilug ang itinakep tung purta na, napalig̱id da tung sam belak. 3 Purisu numanyan diritsyu rang namampakled. Pagkapakled nira, indi ra nira naita yang tinanguni na. 4 Numanyan atiing nag̱aliwag̱an da ta durung pamag̱isip kung unu pa kayay linagpakan na, pinainalian dang limput ta durua nga laliian ang pamag̱aw̱el ta durug kasusulaw. 5 Numanyan kumus pinamalayan da ta eled nirang duru, indi nganing mangateleng ta ustu tung mga laliing atia. Purisu ya ray nansibugnu tung nirang mag̱aning, “Ay tia, ayw̱at taa ra tung leyang ang naa agsagyapay mi yang taung bui? 6-7 Anda ra taa, kung indi, pinabungkaras da yang Dios. Demdemen mi ra kanay yang inaning na tung numyu atiing duunamu pa rin tung Galilea ang tanya unung pag̱aningen ang Maninga Tau dapat unung iintriga tung pudir yang mga tag̱a dumang nasyun ang mga malalain ang mga tau, ang pagkatapus ilansang ka unu nira tung krus ang imatayen ang pagkatapus tung yaklung kaldaw unu magbungkaras ka,” ag̱aaning. 8 Atii, baklu ra nga demdemay nira yang pinag̱aning ni Jesus ang atii tung nira. 9 Numanyan diritsyu tanirang namansiliit duun tung leyang ang namansibalik tung siudad. Pagkaw̱ut nira duun, namagbaw̱alitaen da tung mga tauan ni Jesus ang atiang dating sam puluk may sasa, pati tung kadaklan ang mga tauan na ang kinaw̱utan nira duun. 10 Ya ra taa yang mga aran yang mga baw̱ay ang atiing namagbaw̱alitaen tung mga apustul: ti Mariang atiang tag̱a Magdala, ti Juana, may ti Mariang atiang sam bilug ang yay nanay ni Santiago, pati yang mga kaarumanan ka nirang duma. 11 Dispirinsia ilem, kung pamatian yang mga apustul yang nag̱ibalita nira, indi ra ilem pinananged nira ay midyu tung anday kapulutan na tung nira. 12 Piru ti Pedro tanya, pagkagngel na yang balita nira, diritsyu rang kumindeng ang naglaksu duun tung leyang. Numanyan tung pagkaw̱ut na, dayun na rang tinirib yang kakleran. Anday dumang natirib na, ya ra ilem yang mga aw̱el ang atiang ipinagsaw̱ed-saw̱ed tung tinanguni ni Jesus ang ya ra ileg bebtang asan. Pagtirib na, dayun dang nagbalik ang duru rang pagkabereng na tung naita nang atii.

Yang Pagpailala Ni Jesus Tung Mga Tauan Nang Durua Ang Pansiangay Ra Duun Tung Emaus (24:13-35)

13 Taa numanyan tung kaldaw ang atii, tung nirang tanan ang mga tauan ni Jesus, may mga aruman nirang durua ang pansiangay ra duun tung baryung paggug̱uuyan ang Emaus, ang yang lawid na tung Jerusalem mga sam puluk may sasang kilometro. 14 Numanyan yang pagparanawen nira ya kay pagkesen nira natetenged tung tanan ang atiang nagkarainabu. 15 Numanyan atiing siging kesen nira ang nag̱alaktan da ta balalaan nirang kaisan, ti Jesus mismu nagpalenget da tung nirang nagpakignunut. 16 Tung bag̱ay, naita ra nira, piru indi ilem nailala nira ay natetenged pinapanlaw̱uk-law̱uk da yang Dios yang paneleng nira. 17 Numanyan mag̱aning ti Jesus ang nagbugnu tung nira, “Elat kanay, unu pa atiang pagkesenan ming pagbalalaan?” Atii, dayun dang nansitadeng. Indi mataluk tung mga itsyura nira ang tanira may pag̱asinti nirang kapupungawen ang duru. 18 Numanyan yang sam bilug ang yay nag̱aranan tung ni Cleopas, ya ray nagtimales ang mag̱aning, “Siguru yawa ilem ang sam bilug ang pagdayu duun tung Jerusalem ang anday kaliw̱utan kung unu pay nagkarainabu.” 19 Mag̱aning ka tanyang nagtimales, “Ayw̱a, unu pay nagkarainabu?” Ag̱aaning ka tanirang nansituw̱al, “Atii w̱a, yang nagkarainabu tung ni Jesus ang tag̱a Nazaret. Tanya sasang manigpalatay yang bitala yang Dios ang bistung pisan yang kagaeman na tung mga pruibang ipinagpalapus na may tung ipinagtulduk nang durug kabuilu. Nauyunan da ngani ta mupia yang Dios, pati yang kadaklan ang mga tau. 20 Ang pagkatapus, yang mga paring arabubwat may yang pamagmangulu tung nasyun ta, anday dumang binuat nira tung anya, ya ra iintrigaay nira tung ni Gubirnadur Pilato ug̱ud masintinsiaan nang dapat ang imatayen ang pagkatapus ya ra ka dayun ipalansangay nira tung sasang krus. 21 Abaw, piru ta yami, ya ra rin ay natalig̱an yamen ang magbawi tung nasyun tang Israel. Dispuis pa yaklu rang kaldaw numaan yang ikinagmatay na. 22 Belag̱an ilem ya tii ay nainabu, kung indi, naberengami ra ka ta dakulung pagkabereng tung ibinalita tung yamen yang dumang mga aruman yamen ang mga baw̱ay. Ay kipurki ta nungaynang pangayag, namansiangay ra duun tung leyang ang atiing pinanlug̱uran tung anya. 23 Kaw̱utan nira, indi ra naita nira yang tinanguni na. Purisu tung pagbalik nira, yang balita nira tung yamen, belag ilem ya tii, kung indi, tanira unu limput da ta mga angil ang ya unu ay namagbaw̱alitaen tung nira ang tanya unu nabui ra. 24 Purisu pagkabalita yamen tung nira, may mga aruman yamen ang namansiangay ra ka duun tung pinanlug̱uran tung anya. Insapuen nira, ya ra ka man ang pisan tiing ibinalita yang mga baw̱ay. Piru ang ayw̱at indi ra ka naita nira tanya?” 25 Mag̱aning ka tanyang minles, “Aay, midyu tung anday naerem mi! Durug liwag pala tung mga isip mi ang yang tanan ang nagkarasulat yang mga manigpadapat ang tukaw yay luw̱us ang panangden mi! 26 Belag bang may nagkaraula nira ang yang mga pinitinsia unung mga maning tiang naaning mi, ya unu ay dapat ang mapasaran yang pag̱aningen ang Cristo baklu unu nga padengeg̱ay yang Dios?” ag̱aaning. 27 Pagkatapus dayun na rang pinamadbaran yang mga painu-inu nira tung tanan ang napabtang tung kasulatan ang kumpurming nag̱adapat tung sadili na, impisa pa tung isinulat ni Moises ang asta ra tung nagkarasulat yang tanan ang mga manigpadapat sasa may sasa.

28 Numanyan atiing alenget-lenget da tanira tung baryung nag̱adistinu yang durua, ti Jesus tanya midyu tung manlaw̱unus da ilem. 29 Pagkasinti nira, dayun da nirang inag̱apan ang inasig̱-asig ang inaning, “Ungkuy, maayen pang taawa ra ilem magdayun tung yamen. Apun da ka pa man. Muya malaw̱iiana pa tung dalan,” ag̱aaning. Numanyan, kumus matinlung imbitar tung anya, nagpaaw̱ek dang nagdayun duun tung nira. 30 Pagkatapus numanyan atiing pagtaralungaan da tanira tung lamisaan ang mamagyapun da, ti Jesus ya ray nagmangulung namisik yang tinapay. Pagpisik na, dayun na rang pinasalamatan tung Dios yang yapun nira. Pagkatapus yang tinapay, ya ray piningas-pingas nang ipinarawat tung nira. 31 Atii, baklu ra nga liwayay yang paneleng nira tung anya. Duun da ngailalaay nira tung pag̱urulag̱en nang atii. Pagkatapus, napareng da ilem ang napalipat tung pagteleng nira. 32 Numanyan yang duruang naang nagkarabutwan, nagkesen dang mag̱aning, “Aa ka pala ya ray natengeran na nungayna tung dalan ang ginanaan dang lag̱i ta mupia yang mga isip tang namati tung anyang pagbadbad yang kasulatan tung yaten,” ag̱aaning.

33 Numanyan anday dumang binuat nira, atiang lag̱i, nansikdeng dang nansibalik duun tung Jerusalem. Numanyan kaw̱utan nira yang sam puluk may sasang mga tauan ni Jesus ang atiang dati, saragpun da tanira yang mga kaarumanan ka nirang duma. 34 Taa numanyan tingkawan da tanirang binalitaan yang kinaw̱utan nirang inaning, “Matuud ka man pala, ti Ginuu ta binui si ka man ang uman yang Dios! Nagpaita ra nganing tung ni Simon†!” ag̱aaning. 35 Pagkatapus yang duruang naa, pinatug̱uran da nira yang balita kung unu pay nainabu tung pagparanawen nira tung dalan, kung ya pa ag̱ari yang pagkailala nira tung ni Jesus atiing pagpingas-pingas na yang tinapay.

Yang Pagpailala Ni Jesus Tung Mga Tauan Na Duun Tung Jerusalem (24:36-43)

Mateo 28:16-20; Marcos 16:14-18; Juan 20:19-23; Mga Binuat-buatan 1:6-8

36 Numanyan atiing indi pa nganing ag̱atapus tanira ta pagbitala, asan da lumimput ti Jesus tung pinagtaralungaan nirang tanan. Mag̱aning tung nira, “Paeyanganamu ra yang Dios ta paglimengan yang mga isip mi.” 37 Atii ya ra ngaklag tanirang pinamalayan da ta eled nirang duru. Ay kanisip nira ang yang nag̱aita nirang atia sasang kalag. 38 Purisu ag̱aaning ti Jesus tung nira, “Ayw̱a nag̱atarantaamu ra? Ayw̱a pagdua-dua pa yang mga isip mi? 39 Ala, telengan mi w̱a yang mga pursuu pati mga kakayu ang yuu ra ka man taa mismu. Ala pameg̱es-peg̱esanaw ra ka numyu ug̱ud masiguru mi ra ang yuu belag̱anaw sasang kalag. Kipurki yang kalag, anday isi na, anda kay duli na ang katulad ka tung yeen ang yag dawalay ming bilug ang tinanguni.” 40 Pagkaaning na tia, dayun na rang ipinaita tung nira yang mga ulat na tung pursu na may tung kakay na. 41 Numanyan kumus dereeg̱en pa yang kasadyaan nirang subra may yang pagkabereng nirang duru, kanisip nira ang muya tanira ya ra ilem agkalang-kalangay. Purisu anday dumang binuat ni Jesus ang para makuat yang pagdua-dua nirang atia, nagtalimaan da tung nirang mag̱aning, “Anday pamangan mi asan?” 42 Pagkatapus dayun da nirang pinakdulan ta sam pukis ang ian ang kiniaw. 43 Pagdawat na yang ian, diritsyu rang pinangan na tung pinagtaralungaan nirang tanan.

Nag̱abadbaran Da Ni Jesus Yang Mga Isip Nira Tung Mga Kasulatan Ang Kumpurming Nag̱adapat Tung Anya (24:44-49)

44 Pagkatapus numanyan, dayun dang nagpasanag ti Jesus tung nirang mag̱aning, “Yang mga bag̱ay ang naang pinasaranu ya ra kang lag̱i ay ipinakdeku tung numyu tan taa ang pagnurunutanita pa rin ang yay dapat ang mainabu. Kipurki ag̱aaningaw kang lag̱i tung numyu ang yang tanan ang ipinagpasulat yang Dios ang tukaw tung ni Moises pati yang ipinagpasulat na tung mga manig̱ula asta yang napabtang tung Mga Karantaen, yang tanan ang atia ang kumpurming nag̱adapat tung yeen, ag̱aaningaw, indi maimung lumalis, kung indi, dapat luw̱us dang magkamatuud,” ag̱aaning. 45 Pagkatapus, yang mga painu-inu nira dayun na rang pinamadbaran tung mga kasulatan ang atia ang para mamaresmesan da nira ta mupia yang kumpurming nag̱adapat tung anya. 46 Numanyan atiing alenget dang matapus yang pagbaradbaren na, mag̱aning tung nira, “Ta, kung papagbilug̱unu ra yang tanan ang atiang ipinagpasanag̱u tung numyu, yang pinakaisi na ya ra taa. Yang pag̱aningen unung Cristo, dapat unung mapasaran ta pinitinsiang durug lebat ang imatayen ang pagkatapus magbungkaras da ka unu tung yaklung kaldaw. 47 Yadwa pa, ekel unu tung pagpakugmatay nang atia pati pagbungkaras na, ya unu ay panielan yang Dios ang magpatawad tung mga tau ang kumpurmi unung manligna tung mga kasalanan na. Ya unu ay kamtangan yang balita ang dapat unung ipagpakaw̱ut tung tanan ang nasyun tung bilug ang kaliw̱utan, mag̱impisa unu taa tung siudad ang naang Jerusalem. 48 Purisu ta yamu, yang intindien mi ta mupia ang magpaingmatuuramu ra tung mga tau natetenged tung yeen ang yang nagkaraulang atiang napabtang tung kasulatan luw̱us da ka man ang nagkamatuud tung yeen. 49 Ta yeen, paangayanamu ra yeen tung sasang pinangakuan ni Amang ang ipatinir na tung numyu. Purisu ta yamu magpabutwanamu ra kanay taa tung siudad ang asta malampuranamu ra yang Espiritu Santong liit tung langit ang yang kaalimbawaan mi pasuutanamu ra yeen tung puirsa na ang yay maning pa tung sasang aw̱elen mi,” mag̱aning.

Natetenged Tung Pagpaabwat Ni Jesus Ang Napalangit (24:50-53)

Marcos 16:19-20; Mga Binuat-buatan 1:9-11

50 Taa numanyan may sasang kaldaw ang ingkelan da ni Jesus yang mga tauan nang naglua tung siudad ang asta nangakaw̱ut da duun tung alenget yang Betania. Pagkaw̱ut nira duun, ti Jesus dayun dang nagpaabwat yang kalima nang nag̱ingaluk tung Dios ang paktelen na ra ta mupia yang mga aruman na. 51 Numanyan mintras pag̱arampuen pa tanya ta maning tia, amat-amat dang papaabwat ay pag̱aeklan da yang Dios duun tung langit. 52 Numanyan tanirang nagkarabutwan, dayun dang namagpadagpa tung tanek ang namagtuu tung anya. Pagkatapus namansibalik da duun tung Jerusalem ang duru rag kasadya yang mga isip nira. 53 Numanyan yang kadagmitan tung nira, muya-muyang mamagsaragpun-sagpun duun tung pagtuuan ang atiang pinakalusu ang para mamagdarayawen tung Dios.

* 1:9 1:9 Yang paamut ang atiang nag̱ipataw̱uk na, ya ray kapananglitan na yang pag̱arampuen yang mga tau ang nag̱ipakaw̱ut na tung Dios.

† 1:17 1:17a Mateo 17:11-13

‡ 1:17 1:17b Malakias 4:5-6

§ 1:17 1:17k Malakias 3:1

* 1:67 1:67 Balikan ta yang 1:59.

* 2:2 2:2 Ya ray pangguuy yang mga tag̱a Roma tung sasang banwang ginaeman nira ang yang pinakasiudad na duun tung Antioquia. Lug̱ud tung Siria yang Judea may yang Galilea.

† 2:21 2:21 Balikan ta yang pasanag tung 1:59.

‡ 2:22-24 2:22-24a Duun da nga basaay ta tung Levitico 12:8 yang urdinansang atia.

§ 2:22-24 2:22-24b Duun da nga basaay ta yang urdinansang atia tung Exodo 13:2, 12, 15.

* 3:1-2 3:1-2 Ti Anas yay dating paring pinakalandaw, piru ti Caifas, pinilik yang mga tag̱a Romang pamaggaem.

† 3:6 3:6 Isaias 40:3-5

‡ 3:16 3:16 Atii kanay duun tung banwa nira, yang panguat ta sandalyas yay ubligasyun ta sasang kirepen ang pinakaaranek ang klasi ta ubra. Matapus na ra nganing ta panguat, ug̱asan na ra ka dayun yang kakay yang ag̱alen na.

* 4:4 4:4 Duun ngaeklay na tung Deuteronomio 8:3. Maayen kang ikumpalar tung Mateo 4:4.

† 4:8 4:8 Deuteronomio 6:13

‡ 4:11 4:11 Mga Karantaen 91:11-12

§ 4:18 4:18 Balikan ta yang sinambit tung 3:22.

* 4:19 4:19 Isaias 61:1-2; 2 Corinto 6:2

† 4:25 4:25 Ti Elias sinambit ni Jesus natetenged tanya diniskumpiar ka yang mga masigkabanwa na atiing tukaw ang katulad ang pisan tung ni Jesus.

‡ 4:26 4:26 1 Mga Adi 17:8-16

§ 4:27 4:27 2 Mga Adi 5:1-14

* 4:28 4:28 Yang palaksu yang pag̱irisipen nira magkapariu ka tung mga masigkanasyun nirang namagdeep tung ni Pablo ang duun da nga basaay ta tung Mga Binuat-buatan 22:22-23.

* 5:14 5:14 Levitico 14:2-32

† 5:19 5:19 Yang pagbaralayen duun tung nira pinaya, anday sabungan na ig yang pinakasagpaw na ya ray pagpalimasmasan nira ubin pagkeresenan nirang mga law̱ii.

‡ 5:30 5:30 Anday dumang nag̱ipag̱istinggir nira ya ra yang nag̱apapaktelan nira ang kung tinu pa unu ay magpakisadu tung mga taung mga maning tiang makinasalananen, asan da unu nga saliray yang kasalanan nira ang asta indi ra ilem unu sapten yang Dios buat.

§ 5:37 5:37 Pariung pisan tung nag̱itulduk ni Jesus ang baklu ang indi ka enged magkatunu tung dating nag̱usuyun nira ang katulad ka tung pamlek nira tung pagparanganen nira.

* 6:4 6:4 1 Samuel 21:1-6

† 6:7 6:7 Naang mga Pariseo may naang mga sag̱ad, may urdinansang pinanubli nira tung mga kinaampu nira ang yay nag̱apapaktelan nira ta mupia ang yang laksu na maning taa. Kung may tau unung impurta ra tung kamatayen, yay puiding mataw̱angan maskin tung kaldaw ang nag̱ipamaenay. Piru kung belag̱an dilikadu ang puiding ielat tung dumang kaldaw, atia unu bawal ang taw̱angan, ay tia unu sasa unung ubra ang dapat amlig̱an tung kaldaw ang nag̱ipamaenay.

‡ 6:40 6:40 Maayen pang ikumpalar tung 1 Juan 2:6.

§ 6:44 6:44 Tung bitalang Giniriego maning taa: “Yang mga balag̱en ang tenekan indi pamurak ta ubas ig yang aruma indi ka pamurak ta igus.”

* 7:22 7:22 Kung mabalitaan da nganing ni Juan tia, asan da nga siguruay na ang ti Jesus ya ra ka man yang Mananapnay ang pinilik yang Dios ang yay nag̱aelatan na. Kipurki yang mga buat-buat nang atia, yang pisan ay pinag̱ula ni Isaias ang tukaw ang yay ipalua yang Mananapnay kung kumaw̱ut da nganing. Duun da nga basaay ta tung Isaias 35:5 ig 61:1. Ikumpalar tung Lukas 4:18.

† 7:27 7:27 Duun ngaeklay ni Jesus tung isinulat ni Malakias (3:1); anday dumang kakesen yang Dios tung uras ang atiing pag̱aning na, ya ra ti Ginuung Jesus mismu atiing indi pa nag̱apag̱ingtau. Ikumpalar tung Mateo 11:10 may tung Marcos 1:2 ang yang isinulat ni Malakias ang naa ya ra kay inulit nirang nagsulat.

‡ 7:28 7:28 Yang nalandawan ni Juan tung kadaklan ang mga manigpalatay ang namagtukaw tung anya ay ultimu ilem tanya ay nag̱ing palaskaw ni Ginuung Jesus. Yadwa pa durug kaimpurtanti yang ipinagpalatay na tung mga tau natetenged tung anya. Dispuis yang nalandawan yang sasang tauan ni Ginuung Jesus tung ni Juan, yang kantidad yang nag̱ipagpalatay na tung mga tau natetenged tung anya mas pa ka ta kantidad tung ipinagpalatay ni Juan.

§ 7:37 7:37 Yang midyu tung praskung atia, sasang batung malemek ig malinang-linang ang pinuyukan ang binuat ang maninga butilya. Yang pangguuy nira tung parabtangan ang atia ay alabastru.

* 7:38 7:38a Atii kanay, yang pusisiun nirang pagsararuan, tumiliran tung mga kutyun ang sumuyuran yang mga brasu nirang wala ang yang mga kakay nira munatan.

† 7:38 7:38b Ya ray ug̱ali nira atii kanay kung gustu nirang magpaita ta dakulung panggalang tung sasang tau, kapin da enged tung mga manigtulduk.

* 8:10 8:10 Inulit ni Jesus yang san tag̱ang isinulat ni Isaias atiing tukaw (Isaias 6:9-10).

† 8:31 8:31 Yang bulalut ang atiang nasambit nira, yay sasang lugar duun tung kadalman ang yay pagkulungan tung dumang mga dimunyu ang ya kay pagparusaan dayun tung nira. Piru belag̱an pang atiay ultimung pamlekan tung nira tung kauri-urian ang pisan ang yay pag̱aningen ang aw̱uyuk ang pag̱apuy u impirnu (Mateo 25:41; Ipinag̱ubligar 19:20).

‡ 8:43 8:43 Taa may mga bitalang isinaleet ta dumang mga manigkupia ang maning taa: “Nalubsan da ilem ta kuarta na ta pagpabulung na tung mga manigbulung.”

§ 8:47 8:47 Pagpangerel ay nag̱ademdeman na yang pagkamansadu nang linuaan ta dug̱u ang tung ug̱ali nira atii kanay, bawal ang magpalenget tung aruman nang tau. Yadwa pa muya ginlaan pa ni Jesus natetenged tung pagpalangaas nang atia tung anya.

* 9:21 9:21 Mele-mele yang isip ni Jesus ang ipagpailala yang mga aruman na tung mga masigkanasyun nirang mga Israel ang tanya yang pag̱aningen ang Cristo. Ay tung pag̱irintindien nira yay magbawi tung nasyun nirang ipalibri tung kemkem yang mga tag̱a Roma. Piru yang anyang pag̱irintindien yay magtukud tung paggaraemen yang Dios ang baklu tung mga taung kumpurming magpamangulu tung anya.

† 9:23 9:23 Kung getesen ang ilakted maning taa: “kaldaw-kaldaw ya saknay na yang krus na.”

‡ 9:53 9:53 Ya ray pinaglainan ta mga isip nira tung anya ay naskean da nira ang anday planu nira na Jesus ang mamagtuu tung Dios duun tung sasang bukid tung banwa nira ang tung pag̱intindi nira, yay ultimu ilem ang pagtuuan tung Dios. Asan da nga basaay mu tung Juan 4:20 natetenged tung pag̱irintindien nirang mga Samarianen.

§ 9:54 9:54 Ang katulad ka tung binuat ni Elias atiing tukaw ang sinambit tung 2 Mga Adi 1:9-16.

* 9:60 9:60 Kung pasadsaran ta ta maayen yang itinuw̱al ni Jesus ang atia, indiita mag̱isip ang atia yay sasang pagpaented na tung mga tumatalig ang para indi ra mamagpakigsasa tung napatayan. Kung indi, dapat ang gegmaan nira yang tanan ang mga masigkatau nira (Mateo 5:43-48; 22:39).

* 10:19 10:19 Ikumpalar tung Marcos 16:18.

† 10:27 10:27a Deuteronomio 6:5

‡ 10:27 10:27b Levitico 19:18

§ 10:33 10:33 Atii kanay yang mga Samarianen may yang mga Judio dating pagkasuayan. Yang mga Samarianen pag̱alamku yang mga Judio ang mga kaliw̱ug̱an ilem ang laket-laket unu yang mga dug̱u nira. Belag̱an unu pariu tung nirang mga Judio ang piur ang pisan. Dispuis nag̱alamku ka nirang belag̱an unu tama yang pagturuuen nira tung Dios. Telengan mu ilem asan tung birsikulu 37.

* 10:37 10:37 Indi nganing nagsambit yang nasyun yang naggegma tung masigkatau na ay naglignaan da kang lag̱i tung mga Samarianen.

* 11:15 11:15 ‘Satanas’ tung bitalang Giniriego ‘Beelzeboul’ ang yay sasang pangguuy nira atii kanay tung ni Satanas.

† 11:30 11:30 Kung unu pang pruibaay, ikumpalar ta tung Mateo 12:40.

‡ 11:38 11:38 Yang pag̱urug̱asen nirang atia belag̱an natetenged tung buling, kung indi, natetenged tung rilyun nira. Sagyapen ta tung Diksyunaryung Diput tung may bitalang “pag̱urug̱asen ta kalima.”

§ 11:42 11:42a Tulung klasi ang yang pangguuy tung Tagalog ‘yerbabuena’, ‘ruda’, ‘linga’.

* 11:42 11:42b Yang pagpalartien nirang mga Judio tung Dios, bilang ya ray panggastus yang pamagsirbisyu tung Dios duun tung pagtuuan nirang atiang pinakalusu.

† 11:44 11:44 Yang sistima nira tung sasang patay maskin tau maskin ayep, bawal ang masag̱iran nira. Kung disgrasia masag̱iran nira, asan da nga mansaay ang indi ra mapagtuu tung Dios duun tung pagtuuan ang pinakalusu mintras indi pa ag̱atuman nira yang sasang riglamintu ang para malimpiuan da yang pagkamansadu nira.

‡ 11:50-51 11:50-51 Kung gustu tang maintindian kung ya pa ag̱aring malg̱ud asan yang tanan ang mga manigpadapat yang bitala yang Dios ang tukaw, ay maning taa. Ti Abel ang atiang tukaw ang sinambit ni Jesus, yang kapanawan na kung ya pa ag̱aring inimatay ni manung na, napabtung tung Genesis 4:1-12 ang yay primirung libru tung tanan. Ti Zacarias ang atiang uring sinambit ni Jesus, yang kapanawan na kung ya pa ag̱aring inimatay napabtang tung 2 Cronica 24:20-21 ang yay pinakauring libru tung kasulatan ang ginamit ang tukaw yang mga Judio. Purisu pati yang kadaklan ang mga manigpalatay ang nagkarasaleet tung elaan nirang durua, lug̱ud da ka asan ang tanan.

* 12:48 12:48 Katulad ang pisan tung mga manigtulduk yang bitala yang Dios ang sinambit tung Santiago 3:1.

† 12:56 12:56 Yang nagkarainabu tung panimpu nirang atii ya ra yang mga pruibang makabew̱ereng ang ipinagpalua ni Jesus. Ya ray nagpailala ang yang panimpu nirang atii, ya ra yang panimpung nag̱aelatan kang lag̱i nirang ipagkaw̱ut yang pag̱aningen ang Cristong magbawi tung nira.

* 13:19 13:19 Yang mustasa duun tung banwang Israel aparti tung mustasang nag̱iluak taa tung Pilipinas. Yang kaabwat na ang asta tung limang depa ang magkapariu tung kaabwat yang malunggay.

* 14:15 14:15 Yang nag̱aelatan yang nasyun ang atiang mga Judio, kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagpalua ra enged yang Dios yang paggaraemen na, may sasang maning pa tung punsiun ang tukurun na ang inding pisan mapasiring-siringan ang ya ray kategkaan ta kasadyaan yang kumpurming malg̱ud.

† 14:27 14:27 “Kung tinu pay indi magpakatenten ang mag̱agwanta tung mga kaliwag̱an ang maskin ipalansang pa tung krus” tung bitalang Giniriego maning taa: “Kung tinu pay indi magsakan yang sadiling krus na. Yang gustu nang ianing, belag̱an ang mag̱aning ang yang tanan ang mga tauan na dapat ang masigpalansang tung krus ang katulad ka tung anya. Kung indi, yang linagpakan na, kumpurming tinu pay tauan na, dapat ang pirming magparanek ang magpalalang tung anya, maskin unu pay pakaw̱utun yang pagparanek na, kung kalug̱ian man, u kung kaeyakan man u kung tigbaken man u kung imatayen man, agwantaen nang tanan.

‡ 14:33 14:33 Tung intirung sam bulus ang naa (14:26-33) yang pinabilug̱an na, may mga bag̱ay ang baklu impisaay ta ubra, dapat ang pateng-patengen da kanay yang sasang tau kung tanya simpan dang magrisibi yang kapirdian na. Katulad tung gastus yang sam bilug ang magpakdeng ta balay nang dakulu ubin yang mapirdian yang sasang ading nag̱aisip dang maningayaw tung gira. Kung gustu yang sasang taung magpakigkapulit da tung ni Ginuung Jesus ang para magpaugyat da tung anya, dapat kang pateng-patengen na ra kanay yang mapirdian na. Anday dumang mapirdian na, ya ra yang sadiling kalelyag̱an na pati yang tanan tung pudir nang nag̱amaal na, dapat luw̱us ang ipalalang na tung ni Jesus ang para bug̱us yang pagtaralig̱en na tung anya.

§ 14:34 14:34 Atii kanay duun tung banwa nira, yang kasin nira laket-laket da ta duma-rumang bag̱ay. Pagkatapus kung mag̱umidu ra nganing, matunaw ra yang kasin, piru yang mga kalaket na ya ray mabutwan ang yay durug kalasay.

* 15:8 15:8 Atii kanay, yang pangguuy tung kuarta nirang atia ay ‘darakma’ ig yang balur na pariu tung kinaldaw yang sa nga tauan. Puiding yay arandeman yang baw̱ay tung pagkakasawaan nira yang kasawa na. Ya ag̱itakeray na tung beg̱eng na ang para sasang pasadya tung tinanguni na.

† 15:22 15:22 Yang pag̱asikad yang maepet ang nagpasuut yang aw̱el na tung ana na ay ug̱ud indi ra ka sawayan ang duminaren yang mga masigkabaryu nira. Kibali duun da ngaintindiay nira ang yang ana na pinatawad na rang rinisibi. Pati yang titing man ang ipinasuut nira tung tulduk yang ana na, ya kay pagpailala tung kadaklan ang dakulu yang pagtalig tung anya ni tatay na. Asta yang sapatus man ang ipinasuut yang mga turuw̱ulun na tung kakay yang ana na, ya kay pagpailala ang tanyang pinasuutan nira, ag̱alen ka nira ang pariu ka tung ni tatay na.

* 16:8 16:8 Kung tag̱aman tang deepen yang linegdangan yang pananglit ang atia, midyu yang gustu ni Ginuung Jesus ang ianing tung mga tauan na, pataremen nira yang mga isip nira tung pagpakignunut nira tung mga masigkatau nira.

† 16:18 16:18 Ikumpalar tung Mateo 5:32. Yang ilyag nang ianing, tung pagterelengen yang Dios, yang ultimung may kasawa tung baw̱ay ang atia, ya pa ka enged yang dating nagpakiblag tung anya.

* 17:6 17:6 Tung bitalang Giniriego maning taa: “puidiamu ra rin ang magkalalangan tung ayung atiing dakulu ang papunduk da ilem duun tung pinanlamutan na ang paluak da dayun duun tung teeb ang pagkatapus mananged dang lag̱i tung numyu.” Piru sasang pananglit ilem yang ayung atiing dakulung nasambit. Yang linegdangan na ya ra yang maskin unu pay indi kayanan ang buaten. Purisu ya ra ilem tia ay ingkelan ang ilinakted tung bitalang Tinagbanwa.

† 17:21 17:21 Pag̱andar da ay duun yang pagpundar tung tepad nira. Belag tung bistuan ang yay gustu nirang maita, kung indi, tung kinaisipan yang mga taung kumpurming magpagaem tung ni Ginuung Jesus.

‡ 17:27 17:26-27 Genesis 6:5-8; 7:6-24

§ 17:29 17:28-29 Genesis 18:20-19:25

* 17:32 17:32 Genesis 19:26

* 18:8 18:8 Gustu ni Jesus ang yang tanan ang mga tauan na bilug̱un da nira yang mga isip nira ang tanira mabilang da tung mga taung pagpadayun pa ka enged yang pagtaralig̱en nira tung anya ang asta tung uras ang ipaglekat na, maskin durug liwag yang nag̱apasaran nira.

† 18:12 18:12 Atii kanay yang sam parting atiang nag̱ikdul na tung Dios, yay gastus yang mga pari may yang mga tumataw̱ang ang namagsirbisyu tung pagtuuan nirang mga Judiong pinakalusu duun tung Jerusalem.

* 19:8 19:8 Usuy ang pisan tiang sinambit ni Zaqueo tung sasang katuw̱ulan ang nabtang tung kasulatan tung Exodo 22:1.

† 19:46 19:46a Isaias 56:7

‡ 19:46 19:46b Jeremias 7:11

* 20:17 20:17 Mga Karantaen 118:22

† 20:18 20:18 Yang pananglit ang atia duun ngaeklay ni Jesus tung kasulatan tung Isaias 8:14-15 may Daniel 2:34-35, 44-45. Yang gustu nang ianing, ya ray kaalimbawaan yang dangaten yang mga taung kumpurming mamagpakuindi tung anya. Bali sintinsiaan da yang Dios tung kalainan ang anday katapusan.

‡ 20:22 20:22 Asan da ipakakngaay nira Ti Jesus tung batung padir may batung dakulu. Kung magtuw̱al ang uyun, petelan da nirang pagtraidur tung nasyun nira. Kung mag̱aning ang kuntra, iugtul da nira tung gubirnu ang tanya pagbatuk da.

§ 20:37 20:37 Exodo 3:6, 15, 16

* 20:38 20:38 Atii kanay tung pag̱irintindien nirang mga Saduseo, kung mapatay ra nganing yang sasang tau, pati ispiritu na papaunung da kang mapatay. Piru tung pag̱irintindien ni Ginuung Jesus, maskin patay ra yang sasang tauan yang Dios, tung pagterelengen na, bui pa ka enged ay natetenged tauan na. Anday dumang linagpakan na tia, kung indi, pati tinanguni na, buien na si ka enged ang uman tung uri ta kaldaw ang para mag̱inunungay si yang tinanguni nang baklu may yang ispiritu na ang para malg̱ud da tung kaliw̱utan ang baklu ang yay pinangakuan yang Dios tung kumpurming binuat nang mga tauan na.

† 20:42-43 20:42-43 Mga Karantaen 110:1

* 21:1 21:1 Yang nag̱ipamugsu nira duun yay maggastusun yang pamagsirbisyu duun tung pagtuuan nirang atiing pinakalusu.

† 21:18 21:18 Tung bitalang Giniriego maning taa: “maskin sa nga buaan mi ka ilem, inding pisan maplek.”

‡ 21:24 21:24 Maayen ang ikumpalar ta tung Ipinag̱ubligar 11:2.

§ 21:30 21:30 Aparting mga ayuay duun tung banwang Israel kay tung yaten taa.

* 22:10 22:10 Tung ug̱ali nira, yang panaw̱u ubra ilem ta mga baw̱ay.

† 22:35 22:35 Balikan yang 9:3 ubin 10:4.

‡ 22:37 22:37 Isaias 53:12

§ 22:38 22:38 Yang indi nira ipinagperetetan na Jesus ay tung pag̱intindi nira yang inaning nang atia matuud ang garamiten nira, piru sasang pananglit ilem. Yang sabli, kuarta, may aw̱el ang irimaraan, ya ra yang mga kinaisipan nirang patentenen nirang mamanalunga tung mga kaliwag̱an ang makali rang kumaw̱ut.

* 22:62 22:62 Balikan ta yang nabitalaan ni Pedro tung 22:33-34.

* 23:16-17 23:16-17 Taa may mga bitalang isinaleet yang dumang mga manigkupia ang duun ngaeklay nira tung Mateo 27:15 kag Marcos 15:6. Maning taa yang palaksu na: “Kaministiran ang kada kaw̱utun yang pistang atiang pag̱aningen nirang Taklib, may sa nga prisuan ang ya palpasay ni Pilato ang kumpurming tinu pay malelyag̱an yang mga tau.” Piru indi maita tung pinakatukaw ang mga kupia. Purisu asan da ngaintindiay ta ang belag̱an dengan tung panulat ni Lucas.

† 23:30 23:30 Matinlung ikumpalar ta tung Ipinag̱ubligar 6:16.

‡ 23:31 23:31 Tung bitalang Giniriego maning taa: “Kipurki kung maning taa nganing yang pag̱abuat nira ang ilaw pa yang ayu, unu pay buaten nira kung langu ra nganing?”

§ 23:33 23:33 Yang bundung atii kung bandawen mu, maninga enged ang tabas ta kulu ta taung patay.

* 23:56 23:56 Kung tung yaten pa, Biyernes ang law̱ii. Atii kanay yang pamilang nira tung mga kaldaw, mag̱impisa tung pagkasantek yang kaldaw. Magdamal may mag̱apun pa baklu yang sang kaldaw.

* 24:1 24:1 Tung pagbilang nirang mga Judio, impisa tung kaldaw yang Linggu matapus tung kaldaw yang Sabadu, sang linggu ra.

† 24:34 24:34 Maayen ang ikumpalar ta tung 1 Corinto 15:5.

Juan

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Yang Isinulat Ni JUAN Natetenged Tung Ni Jesu-Cristo

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Yang nagsulat yang librung naa ti Juan ang yay sasa kang pinilik ni Ginuung Jesu-Cristong magpaugyat tung anya pagkatapus mangerengan da ka tung anya bilang sasang apustul na. Kung unu pay sinikad nang nagsulat, sinambit na tung 20:31: “...ug̱ud basi pa ra ilem ang ta yamung pagbasa, manangeramu ra ka ang ti Jesus ya ra ka man yang pag̱aningen ang Cristong pinilik yang Dios ang maggaraemen, bilang yang pag̱aningen nang Ana Na. Yadwa pa ug̱ud tung pagtalig mi yang mga sadili mi tung anya, asanamu ra ka nga paeyangay na ta ipagpangabui ming baklu ang ya ray pagnatisan ming asta tung sampa.”

Tung librung naa, durung magkarabasa ta natetenged tung pagkadios ni Jesus, ig kung unu pay kamtangan yang ustung pagtalig tung anya. Mabilug̱an ta kung unu pay palaksu yang baklung pagpangabui ang ipaeyang na tung kumpurming tinu pay magtalig yang sadili na tung anya. Yang pagpangabuing atia, may luluaan na simanyan ang bui pa taa tung kaliw̱utan ang naa pati tung uri ang yang sasang tumatalig lugtan da ka yang Dios ang magpasapen tung anyang asta tung sampang anday katapus-tapusan na.

Tung Intrada yang librung naa (1:1-18), may sasang maning pa tung bitalang ipinag̱aning yang Dios ang disti pa tung primiru asan da kang lag̱i baklu ra nag̱ingtaung bilug. Katulad tung yaten ang mga tau ang tung bitala ta ngaintindiay yang mga aruman ta kung unu pay palaksu yang pag̱irisipen ta, maning ka tia tung nag̱ingtaung bilug ang naa ang asan da ka ngaintindiay ta kung unu pay palaksu yang pag̱irisipen yang Dios.

Tung katuglayunan yang isinulat ni Juan ang naa, may sinambit na kang pitu nga pruibaan ang makabew̱ereng ang ipinagpalua ni Jesus ang yay nagpailala tung pagkadios na: (1) May waing inimu nang binu (2:1-11); (2) May mulang tag̱umatayen dang pinamaayen na maskin indi na ra inangay (4:43-54); (3) May sasang taung naglaru ta tantung kabuay ra ang yay pinamaayen na duun tung may pagdirigwan (5:1-18); (4) Nagpapaan tung limang liw̱u nga tauan (6:6-13); (5) Nagpanaw tung ulit yang aw̱uyuk (6:16-21); (6) Nagpabuskad tung mata yang sasang buray ang kinatau na yang pagkaburay na (9:1-12); (7) Nagpabungkaras tung ni Lazarong napatay ra (11:17-27). Dispuis tung pitung atia may limang bilug ang indi nagkarasambit tung isinulat na Mateo, ni Marcos, may ni Lucas. Teed ilem tung isinulat ni Juan ngaitaay ta yang mga pruibang 1, 2, 3, 6, may 7.

Dispuis, magkarabasa ta ka asan yang sari-saring pananglit ang sinambit ni Ginuung Jesus natetenged tung sadili na ang maning taa tung pitung magdarasun ang naa: (1) pamangan (6:35), (2) sasang kaas ang pagpasadlaw tung mga tau (8:12; 9:5), (3) sasang purta (10:7), (4) sasang manig̱asikasu ta kaayepan (10:11), (5) sam pasi ta trigu (12:24), (6) sasang dalan (14:6), (7) ig sasang kapungul ta luak (15:1).

Dispuis pa duru kang magkarabasa ta asan natetenged tung kaampiran ni Jesus tung Dios ang yay pag̱aningen nang sadiling Ama Na (5:17-18). Sinambit ni Jesus ta subra sanggatus ang bisis. Bilang tung pagparanek nang nag̱ing taung bilug ang katulad ka tung yaten, yang Dios ya ray ipinabetang nang Ama Na ig ya ra kay Dios na ang nag̱apanalig̱an na. Bistu ra tung inaning na tung ni Mariang tag̱a Magdala tung 20:17 ang mag̱aning, “Maria, ustu ra tiang pagpereg̱esen mu tung yeen. Palpasayaw ra kanay nuyu ay indiaw pa nag̱apaabwat duun tung ni Ama. Maayen pa, angayen mu ra kanay yang mga tauanung agkaw̱ig̱enu rang mga putulu. Aningen mu ang yuu magpaabwataw ra tung Amaw ang simanyan ya ra kay nagyaring Ama ra ka nira. Ya ka man mismu ay Diosu ig Dios ka nira.” Kung natetenged tung Espiritu Santong Dios ka, duru kang maskean ta natetenged tung anyang napabtang tung Kapitulu 14, 15, 16.

Dispuis pa, durung pinag̱aning ni Jesus ang taa ilem tung librung naa napabtang. Katulad da asan tung pagkesen nira ni Nicodemo natetenged tung pagkapanganang uman (3:1-15), pati yang pinagkesenan nira yang sasang baw̱ay ang Samarianen natetenged tung waing bui (4:1-26), pati yang ipinagpasanag na tung mga tau tung Pista Yang Mga Layang-layang duun tung Jerusalem (7:14-39), pati yang ipinag̱ampu na tung ni Ama na baklu ra nga deepay (Kapitulu 17).

Yang Kamtangan Yang Sulat Ang Binulus-bulus

1:1-18 Yang Intrada Natetenged Tung Sasang Maning Pa Tung Ipinag̱aning Yang Dios Ang Nag̱ingtaung Bilug

1:19-51 Natetenged Tung Ni Juan Ang Manigbenyag Ig Tung Epat NGa Tauan Ang Pinilik Ni Jesus Ang Ugyatan Na

2:1-12:50 Natetenged Tung Nagkarabuat Ni Jesus Pati Ipinagtulduk Na Tung Mga Tau

13:1-17:26 Natetenged Tung Ipinagpasanag Ni Jesus Tung Mga Taung Nag̱apangugyatan Na Baklu Deepay

18:1-19:42 Natetenged Tung Pagdeep Tung Ni Jesus, Ig Yang Pagbista Tung Anyang Asta Sinintinsiaan Dang Ilansang Da Tung Krus Ang Pagkatapus Ipinalg̱ud Da Tung Sasang Leyang

Kapitulu 20 Natetenged Tung Pagkabui Si Kang Uman Ni Jesus Pati Pagparaitaen Na Tung Mga Taung Nag̱apangugyatan Na

Kapitulu 21 Natetenged Tung Pagpaita Ni Jesus Tung Mga Taung Nag̱apangugyatan Nang Pitu Pati Pagpaulik Na Tung Ni Pedrong Nag̱ingwara Tung Anya

1

Natetenged Tung Sasang Maning Pa Tung Bitalang Ipinag̱aning Yang Dios (1:1-18)

1 Atiing anda pay nag̱aimu, asan da kang lag̱i yang sasang maning pa tung bitalang ipinag̱aning yang Dios*. Pagrinampilay kang lag̱i tanira yang Dios ig yang pagkadios yang Dios ya kay pagkadios na. 2 Tanya asan da kang lag̱i pagpakirampil tung Dios. 3 Yang tanan ang bag̱ay ipinaimu yang Dios tung anya. Kung belag̱an tung anya, andang pisan ay naimu, may sam bilug. 4 Tanya kang lag̱i yang nagpaguad yang baklung pagpangabui ang nag̱auyunan yang Dios ig katulad ka tung sasang kaas ang pagpasanag, yay kaalimbawaan nang nagpasanag tung kinaisipan yang mga tau ug̱ud asan da ngaeyangay ta ipag̱intindi nira tung Dios ang magkatama. 5 Anday kabuntuk-buntukan yang pagparasanag̱en na tung makiklep ig indi ra enged nag̱adeeg̱an yang makiklep ang atia†.

6 Simanyan, may sasang taung tinuw̱ul yang Dios ang ti Juan yang aran na. 7 Yang inangay na taa ay magpaingmatuud tung mga tau natetenged tung kaas ang naa, ug̱ud yang tanan ang mga tau mamagtalig da tung anya natetenged tung pag̱ibalita na. 8 Belag̱an ang mag̱aning ang tanya yang kaas, ang indi, yang inangay na ang tanya magpaingmatuud natetenged tung kaas. 9 Kung masig̱aak yang sasang kaas ang pagpasanag, mas pa yang maning pa tung kaas ang naa, ay nag̱apalengetan na yang kinaisipan yang mga tau taa tung kaliw̱utan ang naa ang para magpasanag tung nira. 10 Taa kang lag̱i tanya tung kaliw̱utan ang naa ig yang intirung kaliw̱utan pati yang tanan ang mga betang na luw̱us ang ipinaimu yang Dios tung anya. Piru ya pa kay indi ra inilala yang mga tau taa tung kaliw̱utan. 11 Maskin duun mismu tung sadiling banwa na naglua, piru indi ra ka enged pinauyunan yang mga masigkanasyun na. 12 Piru kumpurming tinu pay nagpauyun tung anyang nagtalig, ya ray pinakdulan na ta pudir nirang mag̱ing mga ana yang Dios. 13 Nagyari rang mga ana na ka man belag̱an ang mag̱aning ang natetenged yay natauan dang lag̱i nira ekel tung ama nirang naana tung nira, kung indi, yang Dios mismu ya ray maning pa tung naana tung nira.

14 Simanyan, yang maning pa tung bitalang naang ipinag̱aning yang Dios, nag̱ing taung bilug ig nagpakigsapen‡ da tung yamen. Pinateek-teekan ka yamen yang kadengeg̱an na ang yay bag̱ay ang pisan tung anya ay lusung pisan yang pag̱anaan nirang mag̱ama ang tanya duun ka man nanliit tung pag̱aningen nang Ama na. Ay pinaitaanami ra nganing anya ta kaneeman nang durung pisan agkatinlu ig duun ka tung anya nga bilug̱ay yamen yang ultimung pagkadios yang Dios ang anday pagkakulang.

15 Pati nganing ti Juan ang naang manigbenyag, nagpaingmatuud da ka natetenged tung maning pa tung bitalang naang ipinag̱aning yang Dios ay nagparakaw̱utun da tung mga tau ang maning taa: “Atia ra yang taung ibinalitaw ra kang lag̱i tung numyu ang atiing pag̱aningu ang may sasang taung maglua ang maskin nag̱auri pa tung yeen, piru mas abwat ta katengdanan tung yeen ay natetenged bakluaw natau, tanya asan da kang lag̱i.” Yay aning ni Juan ang nagpaingmatuud tung mga tau.

16 Ag̱aningenu ang tung anya ka man nga bilug̱ay yamen yang ultimung pagkadios yang Dios ay maskin yaming tanan tani, ikinaayen da ka yamen yang katinlu yang isip na ay anda enged ang pisan ay kaluw̱us-luw̱usan yang kaneeman nang atiang durung pisan agkaaw̱unda. 17 Ayw̱a indi maaningu tia ay kipurki telengan mi ra ilem. Atiing tukaw yang mga katuw̱ulan yang Dios ibinutwan ni Moises tung nasyun ta. Ang pagkatapus numanyan, kung ipasunaid pa tung unu pa enged ay kantidad yang kaneeman yang Dios may yang kamtangan yang pagkadios na, asan da enged nga bilug̱ay ta tung ni Jesu-Cristo. 18 Yang Dios, disti pa atii tung katebtew̱an, andang pisan ay taung naita tung pirsunal na, may sam bilug. Piru naang sasang inding pisan mapakdingan ang ya ka man mismu yang Dios ang pirming pagsinasaay tanirang mag̱ama, ya ray nagbadbad tung mga isip yamen natetenged tung anya.

Natetenged Tung Pagpaingmatuud Ni Juan Ang Manigbenyag Natetenged Tung Ni Jesus (1:19-34)

19 Kung natetenged tung pagpaingmatuud ni Juan ang naa tung mga tau, maning taa yang nainabu. Yang mga manigmangulu tung nasyun yamen ang mga Judio duun tung Jerusalem, ya ray namanuw̱ul tung mga aruman nirang mamagpasiguru ra kanay tung ni Juan kung unu pay katengdanan na. Yang pinanuw̱ul nira ya ra yang mga pari, kasiraan da ka tanira yang mga katabyang nirang duma. 20 Tung pagpasiguru nira tung ni Juan kung unu pay pagpabetang na tung sadili na, indi nag̱ambu, kung indi, nag̱ugtulun da yang matuud ang mag̱aning, “Yuu belag̱anaw yang pag̱aningen ang Cristo ang katulad ka tung pag̱alaum mi.” 21 Mag̱aning tanirang namagtimales, “Tay kung maning tii, tinua pang tauay? Yawa w̱asu ti Elias ang ya kang lag̱i ay nag̱aelat-elatan tang magbalik?” Mag̱aning ti Juan ang nagtuw̱al, “Belag!” Dayun da nirang pinasulitan ang tinalimaan ang, “Yawa w̱asu yang sasang manigpalatay yang bitala yang Dios ang atiing pinangakuan nang magkaw̱ut§?” Mag̱aning ka tanya, “Belag ka!” 22 Numanyan, namagpabalitektek pa ka enged ang namanalimaan tung anyang mag̱aning, “Balitaayami ka ta ustu kung tinua pang tauay ug̱ud mabalita ka yamen tung namanuw̱ul tung yamen. Unu pay pagpabetang mu tung sadili mu?” 23 Numanyan tung tuw̱al ni Juan, ya ra ilem ulitay na yang sasang naula ni Isaias ang yay sasang manigpalatay yang bitala yang Dios atiing tukaw. Mag̱aning yang tuw̱al na, “Anday duma, yuu ra yang pinag̱ula tung kasulatan ang ya unu ay maglua taa tung banwang naang kapas ang para magparakaw̱utunaw tung mga tau. Yang ianingu unu tung nira, ang katulad ka tung pagtaradlengen tung sasang dalan ang panawan ta sasang Adi, kaministiran kang panadlengen da ka nira ta mupia yang mga kainaisipan nira ang para simpan dang mampauyun tung ni Ginuu tang magkakaw̱ut da,” mag̱aning. 24 Yang mga taung atiang pamagpabalitektek tung ni Juan, pinanuw̱ul yang mga Pariseo. 25 Taa numanyan, dayun-dayun yang pagpabalitektek nira tung ni Juan ang mag̱aning, “Naa pala, ag̱aaninga ka ang yawa belag̱an yang pag̱aningen ang Cristo, belag̱ana ka ti Elias, maski yang manigpalatay yang bitala yang Dios ang nag̱aelat-elatan ta, belag ka. Ay kung maning tii, ayw̱at pagpamenyag̱a pa ka enged tung mga tau? Unu pay kalelyag mung ianing?” 26 Yang tuw̱al ni Juan, maning taa: “Kung tung bag̱ay, yuu pagpamenyag̱aw ka man tung mga tau. Piru may sasang taung nalaket asan tung numyu ang indi mi pa nag̱ailala. 27 Maskin nag̱auri pa tung yeen, piru mas abwat ta katengdanan tung yeen ang maskin nganing tung panguw̱ad da ilem yang lakgeng yang sandalyas na, indiaung pisan magkabag̱ay tung anya*,” mag̱aning duun ti Juan.

28 Yang mga bag̱ay ang atia nainabu tung Betania, duun tung duw̱ali yang subang pag̱aningen ang Jordan, ay duun agpagberenyag̱en ti Juan tung mga tau.

29 Pangayag yang kaliw̱utan, ti Jesus naita ra ni Juan ang pagpalenget da tung anya. Diritsyu rang ipinasapet na tung mga tau ang mag̱aning, “Uay, atia raw̱a yang taung tinuw̱ul yang Dios ang manulad tung sasang karnirung sinday pa ang ya ag̱idasag̱ay ug̱ud duun da nga kuat yang pagkamakinasalananen tang mga tau tung pagterelengen yang Dios†. 30 Ya ra ka man tiang ibinalitaw ra kang lag̱i tung numyung tan taa pa ang atiing pag̱aningu ang may sasang taung maglua, mag̱aningaw, ang maskin nag̱auri pa tung yeen, piru mas abwat ta katengdanan tung yeen ay natetenged bakluaw natau, tanya asan da kang lag̱i. 31 Tan taa, maskin yuu ngani, indi pa nag̱ailalaw kung tinu pa. Piru minangayaw taa ang para magpamenyag tung mga tau ay ug̱ud asan da ngaipailalaayu yang taung atia tung intirung nasyun tang Israel,” ag̱aaning. 32 Numanyan, ti Juan, dayun da yang pagpaingmatuud na tung nirang mag̱aning, “Atiing pagpameyag̱aw ra tung mga tau, may sasang taung naitaw rang pinangapunan dang pinakeenan yang Espiritu Santong napapariu ra tung kuari kalapati ang duun manliit tung langit. 33 Baklu naitaw, indi pa ka man nag̱ailalaw, basta pinakdekaw ilem yang nagtuw̱ul tung yeen ang magberenyag̱en tung mga tau ang kung tinu pay maitaung pangapunan yang Espiritu Santong pakeenan, ya ra yang maning pa tung magberenyag̱an ka tung mga tau ekel tung pagpatinir na tung nira yang Espiritu Santo. 34 Simanyan yang bag̱ay ang atia, sinakep dang pisan yang mataw. Purisu nag̱apagpaingmatuuraw ra nganing tung numyu ang yang taung atia talagang ya ra ka man yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios,” mag̱aning.

May Tulu NGa Tauan Ang Namagpakiugpu Tung Ni Jesus (1:35-42)

35 Pangayag, asan si ti Juan, kasiraan da ka tanira yang durua nga tauan nang nag̱apangugyatan na. 36 Numanyan pagpamalad ni Juan tung ni Jesus ang magtataklib da, ipinasapet na si tung mga aruman nang atiang durua ang mag̱aning, “Uay, atia raw̱a yang taung tinuw̱ul yang Dios ang magpakbung tung sasang karnirung sinday ang ya ag̱idasag̱ay,” mag̱aning. 37 Pagkagngel nira tia, dayun dang namagpakignunut tung ni Jesus. 38 Simanyan, pagbalyed ni Jesus, naita na ra tanirang pamagpakignunut da tung anya. Purisu tinalimaan na tanirang inaning, “Unu ray ministir mi?” Mag̱aning tanirang namagtimales, “Anda, Rabbi. Gustu ilem yamen ang makdekan kung aria pag pag̱istar.” (Tung bitala yamen ang mga Judio, yang puntus yang pangguuy nirang atiang Rabbi tung anya ay sasang manigtulduk.) 39 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Taniita, ug̱ud maita mi.” Kapurisu, nansinunut da ka man tung anyang asta naita ra ka man nira yang pag̱istaran na. Duun da ka namagdayun tung anya tung apun ang atia ay yang uras ang ipinagbarag̱as nira, mga alas kuatru ra kang lag̱i yang apun. 40 Yang sam bilug tung durua nga tauan ang atiing nagngel ka tung ipinasapet ni Juan ang pagkatapus nagpakignunut da tung ni Jesus, ya ra ti Andres ang ari ni Simon Pedro. 41 Simanyan ya ray nagsagyap tung aka na. Pagbag̱as nira, dayun dang nagbaw̱alitaen tung anyang mag̱aning, “Manung, naita ra yamen yang Mananapnay ang pinangakuan yang Dios ang yay pag̱aningen tang Mesias,” mag̱aning. (Kung tung bitalang Giniriego, Cristo yang pangguuy yamen ang atia tung anya.) 42 Pagkatapus, dayun na rang ingkelan ti manung na tung ni Jesus. Numanyan, tung pagpamalad ni Jesus tung anya, dayun na rang inaning ang, “Yawa ti Simon ang ana ni Juan. Piru simanyan, papuanggaana ra yeen tung ni Cefas,” mag̱aning. (Kung ilakted tung bitalang Giniriego, yang papuangga nang atia ti Pedro)‡.

Pag̱imbitar Da Ti Jesus Tung Durua Si NGa Tauan Ang Para Mamagpaugyat Da Ka Tung Anya (1:43-51)

43 Pangayag, naisip da ti Jesus ang mag̱angay duun tung parti Galilea. Kumaw̱ut duun, sinagyap na ti Felipe. Pagkasagyap na, dayun na rang inaning, “Felipe, magpakignunuta ra ka tung yeen ang magpaugyat,” mag̱aning. 44 Ti Felipeng naa, masigkabanwa ni Andres durua ni Pedro ang parariu tanirang tag̱a Betsaida. 45 Simanyan, ti Felipe dayun dang nagsagyap tung ni Natanael. Pagkaita na, dayun na rang inaning ang, “Ungkuy, naita ra yamen yang taung pag̱aelatan tang inula ni Moises. Pati mga manigpalatay yang bitala yang Dios atiing tukaw pa nagkaraula ka natetenged tung anya. Ya ra ti Jesus ang ana ni Jose ang tag̱a Nazaret.” 46 Mag̱aning ti Natanael ang nagtimales, “Abee, ayw̱a, may tag̱a Nazaret ang maayen ang tau?” Mag̱aning ti Felipeng minles, “Alia, telengan mu w̱a,” mag̱aning.

47 Taa, simanyan, pagkaita ni Jesus tung ni Natanael ang pagpalenget da tung anya, ya ra ag̱aningay na, “Atia ka man ta taung bag̱ay ang pisan ang aningen ang kinasakpan yang nasyun tang naang Israel. Indi maskeng mag̱egtem kung unu pay nabtang tung isip na.” 48 Mag̱aning ti Natanael ang nagngel, “Abaa, ya pa ag̱aring nag̱askean mu ra yang ug̱aliu?” Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtuw̱al, “Baklua ra g̱uuyay ni Felipe ta nungayna, nabandawa rang lag̱i yeen atiing duuna pa rin tung maglandungan yang igus mu§.” 49 Mag̱aning ti Natanael ang minles, “Rabbi, talagang yawa yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios ang nag̱aelatan yamen ang maggaraemen tung nasyun tang Israel.” 50 Mag̱aning ti Jesus, “Naa pala, Natanael, kalpesa ka ilem ang mananged tung yeen sigun tung inaningung atia tung nuyu ang nabandawa rang lag̱i yeen atiing duuna pa rin tung kapungul yang igus? Kulang pa tia. May mas pang makabew̱ereng ang maita mu.” 51 Mag̱aning ti Jesus ang nagpadayun yang bitala na, “Iugtulu tung numyung tanan yang kamatuuran. Yuung pag̱aningen ang ‘Maninga Tau’ kumus naawaw ra tung kaliw̱utan, mabilug̱anaw ra numyung yuu ray pagrarampilan yang mga tau may yang Dios. Ay may maita mi ra tung yeen ang magkaanggid-anggid tung nabag̱ay tung tinalakinep ni dipuntu Jacob* atiing tukaw ang yang langit maning pa tung nag̱abri ra tung tagbu na ig may mga angil ang pag̱apanuw̱ul yang Dios ang namagpabalik-balik tung anya,” mag̱aning.

2

Yang Primirung Pruibang Ipinalapus Ni Jesus (2:1-11)

1 Taa simanyan tung yaklung kaldaw, may kumbira tung lansangan ang Cana duun ka tung sinakepan yang Galilea. Yang nanay ni Jesus duun agpagtaw̱ang. 2 Asta ti Jesus may yaming nag̱apangugyatan na, pinag̱imbitarami ra kang magpasakep. 3 Simanyan atiing pagkakulang da yang irinemen ang atiang pag̱aningen ang binu, nagpakdek da yang nanay ni Jesus tung anya ang mag̱aning, “Anda ray binu, nalubsan da tanira.” 4 Diritsyung nagtuw̱al ti Jesus ang mag̱aning, “Siguru maskin indiaw ra aningen mu kung unu pay buatenu. Indi pag kaw̱utun yang urasu*,” mag̱aning. 5 Simanyan yang mga sirbintis ya ray inaning yang nanay nang mag̱aning, “Maskin unu pay ituw̱ul na tung numyu, buaten mi,” mag̱aning.

6 Taa numanyan may enem ang bilug ang tapayan asan ang parabtangan ta wai. Yang mga tapayan ang atia batung binangbangan. Ipinabtang asan ay tung dating pagturuuen yamen ang mga Judio tung Dios, durung mga riglamintung nag̱ausuy yamen sigun tung pag̱urug̱asen. Yang pakled nira, mga talaepat asta tung talaenem ang lata. 7 Simanyan, mag̱aning ti Jesus tung mga sirbintis, “Ala, pamungkun mi ra kanay ta wai yang mga tapayan ang atia,” mag̱aning. Diritsyung pinamunuk nirang pisan. 8 Pagkapnuk, mag̱aning si ti Jesus tung nira, “Ala, sarukun mi ra kanay ang eklan duun tung kuimi,” mag̱aning. Pagkatapus dayun da ka man ang ingkelan nira tung kuimi. 9-10 Simanyan, pagkatikmi na yang waing atiang nag̱imu rang binu, nabereng. Anday kaliw̱utan na kung ay pa liit yang binung atia, piru yang mga sirbintis ang namanaruk ya ilem ay nangakdek. Purisu yang binuat na, dayun na rang ginuuyan yang pangasawa ang inaning, “Yang nuyung atia, aparti ka. Yang kadagmitan ang buw̱uaten tung mga kumbira, simpri yang matinlung klasi ta binu ya ray ipatkaw ang ipalua. Kung midyu nangapagustu ra ngani ta inem yang mga bisita, baklu ra ipalapusay tiang mga sigunda. Naa pala ta nuyu, yang matinlu ya itig̱anaay mu! Numaan da ilem ipaluaay mu!” mag̱aning. 11 Yang binuat ni Jesus ang atia tung Cana duun tung sinakepan yang Galilea, yay primirung pisan ang pruibang makabew̱ereng ang binuat na. Ya ray nagpailala yang kagaeman na tung yamen ang nag̱apangugyatan na. Purisu asan da mas pang nagbaked yang pagtaralig̱en yamen tung anya.

12 Taa numanyan, tung pira pang kaldaw, nanuldak da ti Jesus duun tung lansangan ang Capernaum, kasiraan da ka tanira na nanay na, may yang mga putul na, asta yaming nag̱apangugyatan na. Duunami ra nagtinir ta pira pa ilem ang kaldaw.

Yang Pagpalayas Ni Jesus Tung Mga Nigusyanti Tung Palayas Yang Pagtuuan Ang Pinakalusu (2:13-22)

13 Simanyan kumus gesye ra ilem yang uras ang kaw̱utun da yang pista yamen ang mga Judiong paggug̱uuyan ang Taklib, ti Jesus nanungul-tungul da duun tung Jerusalem, kasiraanami ra kang nag̱apangugyatan na. 14 Kumaw̱ut tung pagtuuan ang atiang pinakalusu, duun da tung palayas na nga panaway na yang mga manigpaalang ta mga baka, mga karniru, may mga kalapati†. May duun kang mga manigbailu yang kuarta yang mga tau ang para ikambiu tung kuarta nirang mga Judio. Kumarungan tung mga lamisaan nira. 15 Numanyan, pagkaita ni Jesus tung nira, anday duma, nagpamegkes da ta mga pinling binuat na rang latigu. Ya ray ipinagpamurdun na tung nirang tanan ang ipinampalua, pati karniru pati baka. Asta yang mga lamisaan yang mga manigbailu ang atiang punuk ta mga kuarta, ya ray pinamaliskad na ang asta nagkaraburarag da ilem. 16 Pati mga manigpaalang ta kalapati, linalangan na ra kang inaning, “Eey, pangkelan mi ra ka tia duun tung lua! Yang balay ang naang pag̱atiniran ni Ama, indi mi ra pangaasan ang buaten ang palingki,” mag̱aning. 17 Pagkagngel da yamen ang nag̱apangugyatan na, ya ra nga demdemay yamen yang sasang nabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Aay, Ampuanung Dios, yang kadererepenung pagdipindir tung kadengeg̱an yang balay mu, ya ra kay ikadiaduu,” mag̱aning‡.

18 Taa numanyan, kumus binuat da ni Jesus ta maning tia, dayun dang inusisa yang mga pamagmangulu tung nasyun yamen ang mga Judio ang inaning, “Abir, ipaita mu ra taa tung yamen yang sasang pruiba bilang kabakeran mu ang yaway may katengdanan ang magbuat ta maning tia taa tung pag̱atiniran enged yang Dios ang naa.” 19 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Ala, kung diaduen mi yang pag̱atiniran nang naa, puidi ka, piru tung seled yang tulung kaldaw pakdenganu si ka ta baklu.” 20 Mag̱aning tanirang namansituw̱al, “Abaa, tung seled ilem yang tulung kaldaw mapakdengan mu si ka ta baklu, ang epat dang puluk may enem ang takun yang pagparakdengen yang pag̱atiniran nang naa?” mag̱aning. 21 Piru kung pasadsaran ta enged yang gustu ni Jesus ang ianing, anday dumang pag̱atiniran enged yang Dios ang atiang nag̱ianing na, kung indi, ya ra yang sadiling tinanguni na mismu. 22 Purisu numanyan, atiing pinabungkaras da yang Dios, nademdeman da yamen ang pinagugyatan na ang ya ray nag̱abitala nang kaisan. Purisu duunami rang nag̱ingmatuud tung napabtang tung kasulatan natetenged tung pagkabui na si kang uman. Asta yang ibinitalang atia ni Jesus, pinananged da ka yamen.

Yang Pundu Yang Kinaisipan Yang Tanan Ang Mga Tau Deep Ang Pisan Ni Jesus (2:23-25)

23 Taa, simanyan, atiing duun pa ti Jesus tung Jerusalem tung uras yang pistang atiing pag̱aningen ang Taklib, kadakel dang namananged da tung anya ang ya ra ka man yang pag̱aningen ang Cristo ay natetenged tung mga pruibang makabew̱ereng ang binuat na ang ya ray nagkaraita nira. 24 Piru ti Jesus tanya, indi na itinalig yang sadili na tung nira, ay kipurki kabisadu na ra ka tanirang tanan. 25 Anday kaministiran nang balitaan pa natetenged tung ninu pang tauay, ay deep nang pisan yang pundu yang kinaisipan nira sasa may sasa.

3

Pagpasanag Ti Jesus Tung Ni Nicodemo Kung Ya Pa Ag̱ari Malg̱ud Tung Palaksu Yang Paggaraemen Yang Dios (3:1-15)

1 Numanyan, may sasang taung nag̱aranan tung ni Nicodemo. Tanya sasang kinasakpan yang grupung nag̱aranan tung mga Pariseo ig sasa kang pagpakigmaepet tung nasyun yamen ang mga Judio. 2 May sasang law̱ii* ang minangay ra tung ni Jesus. Mag̱aning tung anya, “Rabbi, nag̱askean da yamen ang yaway sasang manigtulduk ang tinuw̱ul yang Dios ang magpasanag tung yamen. Kipurki anday mapagpalua ta mga pruibang mga maning tiang nag̱abuat mu kung indi nag̱apakigsasaan yang Dios.” 3 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Iugtulu tung nuyu yang kamatuuran, yang sasang tau, kung indi ipanganang uman†, indi enged maimung maispirinsiaan na yang paggaraemen yang Dios tung anya.” 4 Mag̱aning ti Nicodemong minles, “Ya pa ag̱aring ipanganang uman yang sasang taung maepet da? Ayw̱a, makled pa kaya ang uman tung tian yang nanay na ang para ipangana na sing uman?” 5 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtuw̱al, “Iugtulu tung nuyu yang kamatuuran, kung tinu pay indi ipanganang uman ekel tung wai ig tung pag̱urubraen yang Espiritu Santo tung kinaisipan na‡, indi enged maimung malg̱ud tung paggaraemen yang Dios. 6 Kipurki kung tinu pay ipinangana ta tau, yang pagkatau na tung tau ka manliit. Katulad ka tung sasang taung ipinanganang uman yang Espiritu Santong linimpiuan, may baklu ra kang pagkatau nang ipinaeyang da yang Dios tung anya. 7 India ilem mabereng tung inaningung atia tung nuyu. Yang dapat mainabu tung numyung tanan ang ipanganaamu rang uman. 8 Telengan mu ra ilem yang palet. Kung ay pay gustu nang meyep, duun da ilem meyep. Yang agrut na magngel mu, piru indi mu maskean kung ay pa manliit kung ay pa manganing. Yang pisan ay matinlung pananglitanu tung sasang taung ipinangana ra yang Espiritu Santo. Ay kung unu pay natengeran na ang yang taung atia nag̱uman da, indi enged masangkad ta tau. Piru mabistu ra enged tung pinakaw̱ut yang inubra na tung pagpangabui yang taung atia.” 9 Mag̱aning si ti Nicodemong minles, “Ya ra ilem ag̱ari kaya?” 10 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al, “Yaway sasang nag̱abantug ang maayen ang magturuldukun tung mga masigkanasyun tang mga Israel, piru naa pala yang mga bag̱ay ang naa, indi mu nag̱aintindian§. 11 Iugtulu tung nuyu yang kamatuuran, yang nag̱ipagpakaw̱ut yamen nag̱aintindian kang lag̱i yamen. Yang naita yamen mismu, ya ray nag̱ipagpaingmatuud yamen, piru ay pa w̱a? Indi mi ra ka ilem agpanangden yang nag̱ipagpaingmatuud yamen. 12 Kung indiaw ra ka ilem panangden ming pagpaingmatuud natetenged tung nag̱ainabu taa tung kaliw̱utan ang naa ang katulad ka tung nag̱ianingung atia nungayna, ya pa ag̱aring panangdenaw pa numyu kung magpaingmatuuraw pa natetenged tung nag̱ainabu duun tung langit? 13 Andang pisan ay taung nag̱apagpaabwat duun tung langit ang para maskean na ra rin kung unu pay pagkarainabu duun. Piru ta yuung pag̱aningen ang Maninga Tau ultimu ra ilem yuuy kabisadu tung mga bag̱ay ang atia, ay duunaw ka man tung langit nanliit ang nagparanek taa. 14-15 Dispuis, yang pambungunu pariu tung iraw ang atiing saway ang itinaken ni Moises tung ayu ang pagkatapus ya ag̱ipaabwatay duun tung banwang kapas*. Bilang yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, yuu kay ipaabwatay† ug̱ud kung tinu pay magtalig yang sadili na tung yeen, indi ra magdayun yang pagkablag na tung Dios, kung indi, asan da kang lag̱i nga paeyangayu ta ipagpangabui nang baklu ang anday pagtapusan na,” mag̱aning ti Jesus.

Yang Pagbadbad Yang May Sulat Natetenged Tung Pinag̱aning Ni Jesus Tung Ni Nicodemo (3:16-21)

16 Natetenged ang durung pisan agkalutuk yang gegmang ibinuluntad yang Dios tung yaten ang mga tau, mismu yang pag̱aningen nang Ana nang inding pisan mapakdingan, ya ray ipinaangay na taa tung kaliw̱utan ang naa bilang maning pa tung sasang dasag. Ya ray binuat na ug̱ud kung tinu pay magtalig yang sadili na tung anya, indi ra magdayun yang pagkablag na tung Dios ang asta tung sampa, kung indi, asan da kang lag̱i nga paeyangay na ta ipagpangabui nang baklu ang anday pagtapusan na. 17 Kipurki yang ipinagpangay yang Dios tung pag̱aningen nang Ana Na taa tung kaliw̱utan ang naa, belag̱an ang mag̱aning ang para ya ray magsintinsia tung mga tau tung kalainan, ang indi, ug̱ud ekel tung anya magkaratapnay ra tanirang ipampalibri tung sintinsiang atia. 18 Kung tinu pay magtalig yang sadili na tung anya, indi ra ka enged sakpen yang sintinsiang atia. Piru kung tinu pay indi malelyag ang magtalig tung anya, katimbang nang pininig na rang lag̱i yang sadili na ang tanya sintinsiaan da ilem yang Dios tung kalainan. Ay indi na ra itinalig yang sadili na tung pag̱aningen ang “Ana Yang Dios” ang indi mapasiring-siringan. 19 Ay yang mga maning tiang tau, maning taa yang palaksu yang pagpapinig nira tung mga sadili nira. Ang patalungaen tung maning pa tung kaas ang naang nagkaw̱ut da tung kaliw̱utan, indi malelyag. Ang indi, yang makiklep ya pa ka enged ay pagmamaalen nira ay natetenged tung pagburuaten nirang mga malain. 20 Ay natural, kung tinu pay pagpadayun tung pagburuaten nang anday kuinta, pag̱alikayan na ta mupia yang kaas. Indi ra ka tia magpalenget tung kaas, nusias lumbaw ra yang mga buat-buat nang malalain. 21 Piru kung tinu pay pagpadayun tung pag̱urusuyun na tung nag̱akdekan nang magkatama, yay pagpalenget tung kaas ug̱ud mabistu ra ang tanya nag̱apakigsasaan da yang Dios tung mga buat-buat na.

Yang Nag̱ipagpaingmatuud Ni Juan Ang Manigbenyag Natetenged Tung Ni Jesus (3:22-30)

22 Taa numanyan, ti Jesus, dayun dang nagpanaw ang minangay duun tung sinakepan yang Judea, kasiraanami ra kang nag̱apangugyatan na. Duunami ra nag̱urugpu ta pira pang kaldaw ang nunut da ka yang pagberenyag̱en na tung mga tau duun. 23 Taa, simanyan duun tung Enon ang alenget tung Salim, ti Juan ang naa, pagberenyag̱en da ka tung mga tau, ay bastanting wai duun. Purisu sigi-sigi ra yang pag̱arangayen yang mga tau duun tung anyang pamagpabenyag. 24 Yang uras ang atii ti Juan indi pa nag̱akalabus. 25 Numanyan yang dumang nag̱apangugyatan ni Juan namagpakigsug̱a ra tung sasang masigka Judio nira natetenged tung mga patakaran ang nag̱usuyun ang para mapunasan da yang mga tau ta kasalanan nira. 26 Pagkatapus namagdangep da tung ni Juan ang namagkig̱a tung anyang mag̱aning, “Rabbi, nag̱ademdeman mung atiing duuna pa rin tung duw̱ali yang Jordan, may sasang aruman mung ipinagpailala mu tung mga tau? Naa pala, tanya unu pagberenyag̱en da ka! Yang kadaklan ang mga tau tung anya ra unu agpamagdangep!” 27 Mag̱aning ti Juan ang nagtuw̱al, “Ayw̱a, nag̱askean ta ra kang lag̱i ang maski tinu pa, kung may dengeg na, ay tia pinakdulan da yang Dios. 28 Maski yamu mismu mapagsistigusamu ka tung pagkamatuud ang nag̱aningaw ra kang lag̱i ang belag̱anaw yang pag̱aningen ang Cristo, ang indi, yuu ilem agtuw̱ulay yang Dios ang mag̱ing palaskaw na. 29 Kung alimbawa may kumbira, yang laliing pangasawa ya ray may kasawa, belag̱an yang ungkuy nang nagpaiwan-iwan tung kumbira na. Ug̱aring, yang ungkuy na, kung magngel na ra nganing yang nangasawa ang pagbaw̱alitaen ang matinlu ra ka atiing pagkakasawaan nirang durua, pag̱ampayan ka ta kasadyaan nang duru ay durug tinlu yang pinakaw̱ut yang pagpaiwan-iwan na. Ya tia yay kaalimbawaan yamen ni Jesus. Purisu simanyan agsadyaanaw ra ta duru tung nag̱ibalita ming atia tung yeen. 30 Kaministiran ang tanyay mapadengeg̱an ang mas pa. Piru ta yeen, maskin maaranek da yang kadengeg̱anu.

Yang Nag̱iwaswas Yang May Sulat Natetenged Tung Inaning Ni Juan Ang Atia Tung Mga Taung Nag̱apangugyatan Na (3:31-36)

31 “Yang duun liit tung abwat, landaw tung tanan. Yang taa liit tung kaliw̱utan, tau ka ilem ang tanekanen. Yang nag̱ianing na, natetenged ilem tung mga bag̱ay taa tung kaliw̱utan. Kapurisu yang duun liit tung langit landaw tung tanan. 32 Yang kumpurming naita na kag nagngel na duun ya ray nag̱ipagpaingmatuud na tung mga tau, piru indi ra nag̱apauyunan ta kadaklan. 33 Ug̱aring kung tinu pay magpauyun tung nag̱ipagpaingmatuud na, asan dag pagpailala ang yang Dios talagang matalig̱an nang magkereng tung kumpurming pinangakuan na. 34 Kipurki yang tinuw̱ul yang Dios, yay pagpakaw̱ut yang bitala na. Ay tanya nag̱apatiniran yang Dios tung Espiritu Santo ang anday sukatan yang pagparaketelen na tung anya tung tanan ang mga pag̱urubraen na. 35 Ay ya pa ag̱ari, tanyang pag̱aningen ang Ana nag̱agegmaan ta duru yang pag̱aningen nang Ama na. Purisu yang tanan ang bag̱ay ipinabtang na tung pudir na. 36 Kapurisu kung tinu pay pagtalig tung anyang pag̱aningen ang Ana, may baklu rang pagkatau na ang ya ray pagnatisan nang asta tung sampa. Piru kung tinu pay indi magpalalang tung anya, indi na ra mabag̱as yang baklung pagkatau na rin, ang indi, yay pag̱ineteg̱an yang kasisilag̱en yang Dios.”

4

Nag̱ipananglit Ni Jesus Yang Sadili Na Tung Waing Bui (4:1-30)

1 Taa, simanyan, may balitang nagngel yang mga Pariseo ang ti Jesus unu mas dakele tung ni Juan ta mga taung nag̱apangkelan nang magpaugyat tung anya ang ya ra ka unu ay nag̱apamenyag̱an na dayun. 2 Piru tung kamatuuran, belag̱an ti Jesus yang nagpamenyag tung mga taung atii, ang indi, yami ra ilem ang nag̱apangugyatan na. 3 Kapurisu, simanyan, pagkaske ni Jesus ang yang mga Pariseo nangabalitaan da ta maning tia, dayun dang nagliit tung Judea ang nagbalik da duun tung Galilea. 4 Ug̱aring baklu makaw̱ut duun, kaministiran manggetes da kanay ilem duun tung Samaria.

5 Simanyan, atiing duunami ra tung sinakepan yang Samaria, may kinaw̱utan yamen ang sasang lansangan ang paggug̱uuyan ang Sicar. Alenget ilem duun yang tanek ang ipinakdul ni Jacob ang kinaampu yamen tung ana nang ti Jose atiing tukaw pang mga panimpu*. 6 Duun ka yang buw̱un ang pinaakaran ni Jacob. Purisu, simanyan, ti Jesus, kumus pinilayan da ta pagpanaw, diritsyu ra ilem ang kuminarung tung biw̱il yang buw̱un ang atia. Yang uras ang atii kereng da yang kaldaw. 7 Buay-w̱uay ta gesye, may sasang baw̱ay ang minangay duun tung buw̱un ang para manaw̱u ta wai. Yang nasyun na Samarianen. Kumaw̱ut duun, dayun dang binugnu ni Jesus ang inaning, “Paigmay ka ta wai.” 8 Ya ray pinandawatan na, ay yaming nag̱apangugyatan na nagpadayunami ra duun tung lansangan ang para mangalangami ta pamangan. 9 Mag̱aning yang baw̱ay ang minles, “Abaa, yuu baw̱ay, Samarianenaw pa, pandawatanaw pa nuyu ta wai ang yawa sasang Judio?” (Napagbitala ta maning tia, ay yang mga Judio pamamiru kang lag̱i tung mga Samarianen. Indi nganing pamaggamit ta mga garamiten nira.) 10 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Kung nag̱askean mu ilem kung unu pay pag̱ipakdul yang Dios ta diw̱aldi ig kung nag̱ailala mu ilem kung tinu pay pandawat ta wai tung nuyu, yawa ra rin yang mandawat tung anya, pinakdulana pa rin anya ta waing bui.” 11 Mag̱aning yang baw̱ay ang minles, “Ameey, anday ipanimba mu. Kaadalem yang buw̱un. Ay pa ngaeklay mu atiang waing buing atiang nag̱aaning mu? 12 Ayw̱a w̱asu, maglandawa pa ka enged tung ni Jacob ang kinaampu ta ang ya kay nagpasubli yang buw̱un ang naa tung yamen? Tanya mismu nanginem taa, may yang mga ana na, asta yang mga kaayepan na!” 13 Magtuw̱al ti Jesus, “Kung tinu pay manginem yang waing naa, kanalen ka enged ang uman. 14 Piru kung tinu pay manginem yang waing ipakdulu tung anya, indi ra ka enged kanalen ang asta tung sampa, kung indi, yang waing ipakdulu tung anya, ya ray magyaring waing tubdun tung sadili na ang magbulyak-bulyak bilang ya ray ipagpangabui nang baklu ang anday pagtapusan na.” 15 Mag̱aning yang baw̱ay tung anya, “Ala, Ameey, pakdulay ka yang waing atia ug̱ud indiaw ra kanalen ang uman. Anda ra kay ministirung magpabalik-balik pa taang manaw̱u.” 16 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales, “Ala, mulika ra. Guuyan mu ra kanay yang kasawa mu ang pagkatapus magbalikamu ra ka taa.” 17 Mag̱aning yang baw̱ay ang minles, “Yuu anday kasawaw.” Magbales ti Jesus, “Tama ka man yang bitala mu ang anday kasawa mu. 18 Sipurki nagpakasawa-kasawaa ra ilem tung lima nga laliian kag yang aruman mu numanyan, apen-apen mu ilem. Talagang matuud ka man yang bitala mung atia.” 19 Mag̱aning yang baw̱ay, “Naa pala, Ameey, yawa sasang prupita! 20 Yang mga kinaampu yamen ang mga Samarianen, tung bukid ang atii namagtuu tung Dios. Piru yamung mga Judio, pag̱aningamu ang yang lugar ang dapat pagtuuan tung Dios ay ultimu ilem duun tung Jerusalem.” 21 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Ipag, manangera tung yeen, may uras ang kaw̱utun ang andang pisan ay kalalabten na kung ay pang banwaay mamagtuu yang mga tau tung ni Ama, kung tung bukid ang atii, u kung duun man tung Jerusalem. 22 Kidispuis pa, yamung mga Samarianen pagtuuamu ka man tung Dios, piru indi mi ilem nag̱abilug̱an kung tinu pay pag̱atuuan mi. Piru yaming mga Judio, kunisidu yamen yang pag̱atuuan yamen. Tutal kung magtukud da nganing yang Dios yang kalibrian, ay tung nasyun yamen ang mga Judiong mag̱eyang. 23 Ug̱aring, magkakaw̱ut da yang uras, kuminaw̱ut da ka enged ang ipagtuu ra ta ustu yang mga tau tung ni Ama. Ay yang pagturuuen nira tung anya, ya ag̱ipaeyangay yang Espiritu Santong ig uyun tung kamatuuran. Asan da ta mga taung nag̱asagyap nang magtuu tung anya. 24 Kumus ispiritu tanya, ig disir, kung tinu pay magtuu tung anya, kaministiran yag paktelay yang Espiritu Santo ang para magkatunu tung kamatuuran yang pagturuuen na.” 25 Mag̱aning yang baw̱ay, “Nag̱askeanu ka ang yang pag̱aningen ang Mesias bilang yang pag̱aningen ang Cristo, kung kumaw̱ut da nganing, ya ray magpasanag tung yaten yang tanan ang bag̱ay†.” 26 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Yuu ra taang kakesen mu atiang nag̱aaning mu,” ag̱aaning.

27 Simanyan, indi pa nganing nag̱atapus yang pagkesen nirang durua, yaming nag̱apangugyatan na kuminaw̱utami rang nanliit duun tung lansangan. Naberengami ra ta mupia tung ni Jesus ang ayw̱at pangesen-kesen tung sasang baw̱ay. Piru maski pang durung pagkabereng yamen, anday nabnga tung yamen ang nagtalimaan kung panduu ra asan yang baw̱ay, u kung unu pay nag̱ipangesen-kesen ni Jesus tung anya. 28-29 Simanyan, anday dumang binuat yang baw̱ay, diritsyung binutwanan na yang tiw̱ud nang nagbalik da duun tung lansangan. Kumaw̱ut, dayun dang nagbaw̱alitaen tung mga tau ang mag̱aning, “Aliamu w̱a. Telengan mi ra kanay yang sasang taung yay nag̱ulit tung yeen yang tanan ang nagkarabuat-buatu. Ya ra w̱asu takaa yang pag̱aningen ang Cristo?” ag̱aaning. 30 Kapurisu, simanyan yang mga taung atiang nagkarabalitaan da, dayun dang namansilua tung lansangan ang namansiangay tung ni Jesus duun tung buw̱un.

Yang Mga Samarianen Nag̱ipananglit Ni Jesus Tung Trigung Arayeg̱en Da (4:31-38)

31 Numanyan, duun tung buw̱un, yaming nag̱apangugyatan ni Jesus, durung eret-eret yamen tung anyang mamangan da. Mag̱aningami tung anya, “Ala, Rabbi, mamangana ra kanay.” 32 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Yuu may pamangan ang indi mi ilem nag̱askean.” 33 Atii, nagtaralimaan-talimaananami rang mag̱aning, “Unu pa w̱asu, may nag̱ekel ta pamangan taa tung anya?” 34 Mag̱aning ti Jesus ang nagsublang, “Yang pamangan ang masabur tung yeen ya ra yang pagturumanenu yang kalelyag̱an yang nagtuw̱ul tung yeen ang yuu magtalusaw tung itinuw̱ul na tung yeen. 35 Indi w̱a, pag̱aningamu ang epat pang bulan baklu kaw̱utay yang tilig̱ayeg? Piru bandawen mi w̱a kanay atiing pamanikulit ang atii. Midyu ra ka tung trigung lutuk da ang arayeg̱en da ilem. 36 Simpri yang sasang manig̱ayeg may suul na. Anday duma, ya ra yang taung mismung maning pa tung ayeg̱en na ang ya ra ka man yang mga taung pinaeyangan da yang Dios ta baklung ipagpangabui nirang anday pagtapusan na. Kapurisu yang manigtakbul may yang manig̱ayeg kasiraan da ka tanirang mamagpakasadya.

37 “Ay asan da magkamatuud yang sasang bitala yang mga mamaepet ang kaisan unu duma ray panakbul, duma ra kay pangayeg. 38 Purisu tuw̱ulunamu yeen ang mangayeg tung indi mi pinakabedlayan. Duma ray namagpakabedlay ang pagkatapus yamu ray mangayeg tung pinakabedlayan nira,” mag̱aning ti Jesus‡.

Durung Mga Samarianen Ang Pamagtalig Da Tung Ni Jesus (4:39-42)

39 Taa numanyan, durung mga Samarianen ang tag̱a lansangan ang atii ang namagtalig da yang mga sadili nira tung ni Jesus natetenged tung ibinalita yang baw̱ay ang atia tung nira ang isinayud na unu tung anya yang tanan ang nagkarabuat-buat na. 40 Kapurisu, simanyan, mamansikaw̱ut da tanira duun tung ni Jesus, dayun dang inimbitar nirang magpadayun da kanay tung nira. Kapurisu nagpadayun da ka man duun ta seled duruang kaldaw. 41 Taa, simanyan, yang pinakaw̱ut na, mas duru pa ka enged yang namagtalig tung anyang namagpatapnay natetenged tung mga bitalang ipinagpakaw̱ut na tung nira. 42 Pamansianing tung baw̱ay, “Numaan, belag̱an da ilem yang ibinalita mu tung yamen yang ipinagtalig yamen tung anyang nagpatapnay, ang indi, yami mismu ay nagpamati tung anya. Purisu, nabilug̱an da enged yamen ang talagang ya ra ka man taa yang nag̱aelatan yamen magpanapnay tung mga tau.”

Yang Yadwang Pruibang Makabew̱ereng Ang May Mulang Tag̱umatayen Dang Pinamaayen Ni Jesus (4:43-54)

43 Taa numanyan, pagtaklib yang duruang kaldaw ang atii, nagliit da ti Jesus ang nagpadayun da yang pagparanawen nang minangay duun tung sinakepan yang Galilea, kasiraanami ra kang nag̱apangugyatan na. 44 Yang ipinag̱angay na duun ay may sasang bitala ta mga mamaepet ang nag̱atemeng da tung anya ang yang sasa unung manigpalatay yang bitala yang Dios, kung duun tung sadiling banwa na, indi unug galangen ang sapten ta ustu. 45 Kapurisu atiing pagkaw̱ut na duun tung Galilea, kung tung bag̱ay, sinapet ka man yang mga Galileanen, piru yang ipinagsapet nira tung anya ay natetenged ilem tung tanan ang nagkarabuat nang makabew̱ereng ang ya ray naita nira duun tung Jerusalem atiing pagsilibra nira yang pistang atiang pag̱aningen ang Taklib. Ay kipurki pati tanira namagpasakep ka tung pistang atia.

46 Kapurisu numanyan, ti Jesus duun si nagbalik tung Cana duun tung sinakepan yang Galilea ang ya ray banwang pinagbuatan na yang wai ang binu. Duun tung sinakepan yang Galilea, may sasang upisial yang gubirnu ang pagtinir tung lansangan ang Capernaum ang yang ana na paglaru. 47 Purisu pagkabalita na ang ti Jesus nagliit da duun tung Judea ang minangay tung Galilea, dayun na rang inangay duun tung Cana ang dinangepan kung puiding magnunut da tung anya duun tung Capernaum, ang para magpamaayen tung ana nang tag̱umatayen da. 48 Numanyan pagkaintindi ni Jesus yang ministir na, mag̱aning tung anyang nagsukda, “Yamung tag̱a Galilea, kung indiamu maita ta mga pruibang makabew̱ereng, indiamu ra ka enged magtalig tung yeen!” 49 Mag̱aning yang upisial ang nagpakigluuy, “Ameey, ildaway kang nuntun, tag̱umatayen da ti duduy!” 50 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Ala, mulika ra. Maayen da yang ana mu,” ag̱aaning. Simanyan yang inaning ni Jesus ang atia, ya ray pinagtalig̱an nang minulik. 51 Numanyan, atii pa tung panenga-tengaan yang dalan ang nag̱apanuldakan na, binag̱as da yang mga turuw̱ulun nang binalitaan ang maayen da unu yang ana na. 52 Pagkagngel na yang balita, diritsyung tinalimaan na kung unu pang urasay naulikan yang ana na. Mag̱aning tanira, “Ta nungapun pang mga ala una ngaumpaway yang kinit na,” mag̱aning. 53 Atii, nademdeman na ra ang yang pisan yang uras ang ipinag̱aning ni Jesus tung anya ang maayen da yang ana na. Kapurisu, asan da nagbilug yang pagtaralig̱en na tung ni Jesus. Asta yang intirung pamilya na pati mga turuw̱ulun na namagtalig da kang tanan yang mga sadili nira tung anya. 54 Atia, ya ray yadwang pruibang ipinagpalapus ni Jesus duun tung sinakepan yang Galilea atiing pagliit na duun tung Judea ang minangay duun tung Galilea.

5

Yang Pagpamaayen Ni Jesus Tung Sasang Taung Paglaru Ang Asan Da NGa Bistu Ang Pagsinasaay Tanira Yang Dios Ta Buat-buat (5:1-18)

1 Taa numanyan, tung pira pang kaldaw, kinaw̱ut da yang uras ang ipagsilibra si yamen ang mga Judio ta pista. Purisu ti Jesus nanungul si duun tung Jerusalem ang para magpasakep. 2 Duun tung Jerusalem ang alenget tung purtang parakleran ta mga karnirung nag̱ipandasag, may pagdirigwan ang tung bitala yamen ang Hinebreo paggug̱uuyan ang Betesda. Tung binit na may lima ngaintabladuan ang paralirungan ta mga tau. 3-4 Durung mga taung may mga laru nirang lumakdayan asan. May mga buray, may mga barik, may mga taung kapeypeyen*.

5 Asan may sasang tau ang tulung puluk may walu rang takun yang pag̱alaru na. 6 Simanyan naita ra ni Jesus ang yag lalakday asan. Naskean na ra ka ang tung tantung kabuay ra yang paglaru na. Purisu dayun na rang inaning, “Yawa, malelyag̱a rang magmaayen?” 7 Mag̱aning yang taung atiang minles, “Ameey, anday mag̱ekel tung yeen ang para manulpuk tung wai kung uras dang bumulyak. Mintras ag̱imurasenu ra rin ang paranekan, ag̱atkawanaw ka enged ta duma.” 8 Mag̱aning ti Jesus tung anya, “Ala, kemdenga ra, eklan mu ra tiang papag mung magpanaw,” mag̱aning. 9 Atii, lag̱i-lag̱ing nagmaayen da yang taung atia. Diritsyu ra ka man ang ingkelan na yang papag nang nagpanaw.

Taa numanyan yang nainabung atia natuun tung kaldaw ang nag̱ipamaenay. 10 Kapurisu, yang mga pamagpakigmaepet tung nasyun yamen ang mga Judio, pagkaita nira yang taung atiang nagmaayen da, pinag̱istinggir da nirang inaning, “Eey, indi mu nag̱aintindian, numanyan kaldaw ang nag̱ipamaenay? Bawal ang mag̱ekel-ekela tiang papag mu!” 11 Mag̱aning yang taung minles, “Yang taung nagpamaayen tung yeen, yay nag̱aning tung yeen ang eklanu ra yang papag̱ung magpanaw,” mag̱aning. 12 Dayun da nirang tinalimaan, “Tinu pang tauay nag̱aning tung nuyung eklan mu ra yang papag mung magpanaw?” mag̱aning. 13 Piru yang taung atiang pinamaayen, anday kaliw̱utan na kung tinu pa. Ay ti Jesus nagpanaw rang lag̱ing nanakat-sakat tung kadamlan yang mga tau.

14 Buay-w̱uay ra ta gesye, napanawan si ni Jesus yang taung atia duun tung pagtuuan ang pinakalusu. Dayun na rang inaning ang, “Ta, maayena ra simanyan. Purisu india ra ilem magpadayun tung pagpakasalak mu, ug̱ud india ra mataktakan ta mas maliwag,” mag̱aning. 15 Atii, diritsyu rang nagpanaw yang taung atiang minangay tung mga pamagpakigmaepet. Nag̱ugtulun da ang ti Jesus yang nagpamaayen tung anya. 16 Simanyan natetenged tung buat-buat ni Jesus ang mga maning tia tung kaldaw ang nag̱ipamaenay, ya ray ipinakusalak yang mga pamagpakigmaepet tung anyang nagaraan yang pagpakigkuntra nira tung anya.

17 Kapurisu, simanyan, dayun dang nagbitala ti Jesus tung mga pamagpakigmaepet ang atia ang mag̱aning, “Ti Ama, ang asta ra ilem simanyan, anday kapaenay-enayan yang pag̱urubraen nang pagpakaayen tung mga tau. Purisu ta yuu, ya ka. Anda kay kapaenay-enayanu tung pag̱urubraenu.” 18 Pagkadngel nira tia, mas pang naglain yang isip nirang namagdisididung mamagpaimatay tung anya. Ay belag ilem ang yang riglamintu nira natetenged tung kaldaw ang nag̱ipamaenay ay pinaglikdan na, kung indi, ginuuyan na pa ka yang Dios ang ya enged ay anyang sadiling Ama. Bilang nagpakpeng da tung anya†.

Yang Nag̱ipanuw̱al Ni Jesus Tung Mga Pamagpakigmaepet Natetenged Tung Pagsasaan Nirang Duruang Mag̱ama Tung Pagkadios (5:19-47)

19 Kapurisu, nagpadayun si ti Jesus yang bitala na tung nirang mag̱aning, “Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, yuung pag̱aningen yang Dios ang Ana Na, anday mabuatu tung sadiling kalelyag̱anu ilem. Ang indi, kumpurmi yang nag̱aitaw ang pag̱abuat ni Ama, ya ka ilem ay pag̱abuatu. Bilang kumpurming unu pay pag̱abuat na, ya ka mismu ay pag̱abuatu. 20 Ay kipurki nag̱agegmaanaw anya. Purisu ya ray nag̱ipagpaita na tung yeen yang tanan ang pag̱abuat nang para ya kay buatenu. May mas pa nganing ang ipaita na tung yeen ang para buatenu ug̱ud yamu ray mabereng. 21 Ay katulad tung anyang may kagaeman nang magpabungkaras tung mga minatay ang para mangabui si kang uman, yuung pag̱aningen nang Ana Na, ya ka. May kagaemanu kang magpaeyang ta baklung pagkatau tung mga taung kuari mga patay tung pagterelengen yang Dios ang kumpurming tinu pay nag̱alelyag̱anu. 22 Asta yang pagsirintinsiaen tung kalainan tung uri ta kaldaw, belag̱an ang mag̱aning ang ti Ama yay magsintinsia tung mga tau, kung indi, yuung pag̱aningen nang Ana Na, yuu ray piniaran nang magsintinsia tung nira. 23 Ay yang ipinagpiar na tung yeen tia, ay ug̱ud yang tanan ang mga tau mamagpadengeg tung yeen ang pag̱aningen nang Ana Na ang kumpurmi yang pagpadengeg nira tung anyang pag̱aningenung Amaw. Purisu, kung tinu pay indi magpadengeg tung yeen ang pag̱aningen nang Ana Na, indi na kag padengeg̱an ti Amang nagtuw̱ul tung yeen.

24 “Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, kung tinu pay pananged tung bitalang naang nag̱ipagpakaw̱utu ang asan dag pagpailala yang pagtaralig̱en na tung ni Amang nagtuw̱ul tung yeen, may pagkatau na rang baklu ang ya ray pagnatisan nang asta tung sampa. Anda ray elatan nang sintinsiaan pa tung kalainan, kung indi, naliit da tung dating pagkatau nang alawid tung Dios ang nalakted da tung baklung pagkatau nang uyun tung Dios. 25 Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, magkakaw̱ut da yang uras, kuminaw̱ut da ka enged ang yang mga taung alawid tung Dios ang maning pa tung patay tung pagterelengen na, magngel da nira yang busisung pag̱imbitar tung nira ang yuu ka man yang pag̱aningen ang Ana yang Dios. Kumpurming tinu pay magpabteng tung yeen, asan da magkatinir ta pagkatau nang baklu. 26 Ay kipurki katulad ka tung ni Ama ang yay may pudir ang magpaeyang ta baklung ipagpangabui yang mga tau, yuung pag̱aningen nang Ana Na, ya ka, ay natetenged pinakdulanaw ra anya ta pudirung magpaeyang ka ta maning ka tia. 27 Belag ilem maning tia, ang indi, pinakdulanaw ra ka anya ta pudirung magsintinsia tung kalainan tung mga tau natetenged yuu ka man yang pag̱aningen ang Maninga Tau. 28 Indiamu mabereng tung inaningu ang atiang yuu yang manigsintinsia. Ay kipurki may uras ang kaw̱utun ang yang tanan ang mga taung nagkarapatay ra magngel da nira yang busisu ang magkalalangan tung nira. 29 Magngel da ngani nira yang busisu, mamansilapus da tung pinanlebngan tung nira. Kung tinu pay nagpadayun tung mga ubra-ubrang nag̱auyunan yang Dios, ya kay pabungkarasenu ang para magpasapen da tung anya ang asta tung sampa. Yang kumpurming nagpadayun man tung mga buat-buat nang anday kuinta, ya kay pabungkarasenu ang para sintinsiaanu ra tung kalainan.

30 “Belag̱an ang mag̱aning ang beet-beetanu ra ilem yang pagsirintinsiaenung atia. Ang indi, kumpurmi ra ilem yang ipagngel ni Ama tung yeen, ya ray usuyunung magsintinsia. Purisu tamang pisan yang sintinsiang ipakdulu. Kipurki belag̱an yang sadiling kalelyag̱anu ang yay pag̱asikaru, ang indi, ultimu ilem yang kalelyag̱an yang nagtuw̱ul tung yeen. 31 Kung alimbawa, yuu ilem ang sam bilug ay pagkereng tung sadiliu, intunsis puiding maskin indiaw ra panangden mi. 32 Piru may sam bilug pang pagpaingmatuud natetenged tung yeen. Kidispuis ag̱askeanu ang yang nag̱ipagpaingmatuud na natetenged tung yeen talagang tama. 33 Yamu nganing ay nagtuw̱ul tung mga kaarumanan ming mamanginsapu tung ni Juan ang pagkatapus yay nagdiklara yang kamatuuran natetenged tung yeen‡. 34 Belag̱an ang mag̱aning ang yuu pagkaministiran ta tau ang para magkereng ilem tung yeen. Ang indi, nag̱asambitu ilem tiang pagpaingmatuud ni Juan tung yeen ug̱ud basi pa ra ilem magpauyunamu ra kang magpatapnay tung yeen. 35 Kipurki ti Juan ang naa, maning pa tung sasang kaas ang nagdekal ang nagpasanag ta mupia. Piru ta numyu, midyu gesye ka ilem yang uras ang ikinasadya mi yang ipinagpasanag na tung numyu. 36 Piru, yuu, may sasang pagpaingmatuud natetenged tung yeen ang mas landaw pa kay tung pagpaingmatuud ni Juan. Ay kipurki yang mga buat-buat ang naang nag̱ipaitaw ang ya ra kang lag̱i ay itinalig ni Ama tung yeen ang talusunu, ya ra kay pagpailala tung yeen ang pag̱atuw̱ulaw ka man anya. 37 Pati nganing ti Amang nagtuw̱ul tung yeen, ya kay pagpaingmatuud natetenged tung yeen. Kung tung bag̱ay, yang busis na indi mi nag̱agngel, pati pirsunal na, indi mi ka nag̱aita. 38 Asta yang bitala nang nag̱ipagpagngelu tung numyu, indi mi ra ka nag̱ipabalay tung isip mi. Talagang matuud tia, ay telengan mi ra ilem. Yuung tinuw̱ul na mismu, indiaw ra ka ilem agpanangden mi. 39 Tung bag̱ay pagpasadsaramu ta mupia tung kasulatan, ay yang kalaum mi tung pagsurulipeten mi yang mga katuw̱ulan na, asanamu ngaeyangay ta pagkatau ming baklu ang ya ra ka rin ay pagnatisan ming asta tung sampa. Piru yang kasulatan ang atiang nag̱apaderepan mi, yuu ra ka man taang nag̱adapatan na! 40 Ang pagkatapus indiamu ra ka enged nag̱alelyag ang magpagaem tung yeen ang para magkatiniramu ra rin yang pagkatau ming atiang baklu ang uyun tung Dios.

Nag̱ipagpaluw̱aw Ra Ni Jesus Yang Indi Enged Nira Nag̱ipagpananged Tung Anya (5:41-47)

41 “Indiaw pagsikad ang yuu dayawen ta mga tau. 42 Piru suutung pisan yang pundu yang mga kinaisipan mi ang yamu ang anda enged ay paggegma ming ustu tung Dios. 43 Yuu nagluaaw ra taa tung publiku, natetenged tung katengdanan ang ipinakdul ni Ama tung yeen ang pagkatapus nag̱apangindianaw ra ka ilem numyu. Kung may duma pang maglua taa tung numyu tung sadiling beet-beet na ilem, atia ya ray dilantadung pauyunan mi. 44 Ya pa ag̱aring mapagtalig̱amu tung yeen ang maning da tiang pag̱amaal mi ang yamu magparabantug-bantug̱an? Piru ang yamu bantug̱un yang ultimung Dios ang yay indi mapakdingan, belag̱an ang yay magsikaren mi. 45 Indiamu maglaum ang yuu pay magbangdan tung numyu tung katalungaan ni Ama ang ayw̱at indiamu ra nananged tung yeen. Kipurki may sasang magbangdan tung numyu. Anday duma, ya ra ti Moises. Ya ka man mismu yang panalig̱an ming mangerengan tung numyu natetenged tung pagturumanen mi yang mga katuw̱ulan ang ipinagsulat na. 46 Sipurki kung panangeramu ta ustu tung isinulat na, intunsis simanyan, nanangeramu ra ka rin tung yeen. Ay yuu ra ka man taang nag̱adapatan yang isinulat na. 47 Piru simanyan kumus indiamu pananged tung isinulat na, ya pa ag̱aring panangden mi yang yeen ang nag̱ipagpakaw̱ut tung numyu?” mag̱aning ti Jesus.

6

Kung Unu Pay Pinakaw̱ut Yang Pagpapaan Ni Jesus Tung Limang Liw̱u NGa Tauan (6:1-15)

Mateo 14:13-21; Marcos 6:30-44; Lucas 9:10-17

1 Numanyan, pira pang kaldaw, ti Jesus nagpalakted da tung tindak yang aw̱uyuk ang paggug̱uuyan ang Galilea. (Tung panimpu ta numanyan, yang aw̱uyuk ang atia, paggug̱uuyan ang Tiberias). 2 Pagkaw̱ut na, buntun yang mga taung namagpakignunut da tung anya, natetenged naita ra nira yang mga pruibang ipinagpalapus nang nagpamaayen tung mga taung pamaglaru. 3 Simanyan, nanungul da ti Jesus tung bukid ang kuminarung, kasiraanami ra kang nag̱apangugyatan na. 4 Yang uras ang atii, alenget da ka ilem ang kumaw̱ut yang pista yamen ang mga Judiong pag̱aningen ang Taklib.

5 Taa simanyan, pamandaw ni Jesus, ya ray naita na yang mga taung atiing buntun ang pamagtungul tung anya. Purisu, dayun na rang tinalimaan ti Felipe ang mag̱aning, “Ta, Felipe, ariita ra kaya w̱asu maalang ta tinapay ang mapapaan ta tung mga taung atii?” mag̱aning. 6 Naa pala, napag̱aning da ta maning tii, ay ti Felipe nag̱asukdaan na. Piru tanya nag̱askean na ra kang lag̱i kung unu pay buaten na. 7 Simanyan, mag̱aning ti Felipeng minles, “Maskin balur ta mga duruang gatus yang tinapay ang alangen, maskin mekel ilem ta geg̱esye ang ipagsengat-sengat nira sasa may sasa, indi ka enged magkaramped, yang kinadaramelen nirang atia!” 8 Simanyan, tung yamen ang nag̱apangugyatan ni Jesus, may sam bilug ang suminaleet ang ti Andres ang ari ni Simon Pedro. 9 Mag̱aning tanya, “Nakaa w̱a, may kaw̱ataan ang may balun nang limang bilug ang tinapay ang geg̱esye ig may ian na kang duruang bilug. Piru pira ra ka enged takaa tung kinadaramelen nirang atia?” 10 Numanyan, mag̱aning ti Jesus tung yamen, “Pampakarungun mi ra kanay yang mga tau,” mag̱aning. Duun tung bukid ang atii, durung ilamunun. Purisu ya ray pinangarung-karungan nirang tanan. Ang bilangen yang mga lalii ilem, nagdangat tung limang liw̱u nga tauan.

11 Taa numanyan, dinawat da ni Jesus yang mga tinapay ang atia, ang ya ra kay pinasalamatan na tung Dios. Pagkatapus ta pagpasalamat na, dayun na rang ipinampatagtag tung nirang kumarungan asan. Asta yang mga ian maning ka tia yang binuat na. Tanirang tanan nangapagustu ra kang namamangan. 12 Atiing mga bial da tanira, mag̱aning ti Jesus tung yamen ang nag̱apangugyatan na, “Ala, pangimesen mi ra kanay yang namagsubra. Muya magasta,” mag̱aning. 13 Purisu dayun dang pinangimes yamen ang may sam puluk may durua nga baayan ang napnuk. Ya ray nagkaraeped tung limang bilug ang tinapay ang atiang pinamanganan nira. 14 Simanyan, pagkaita yang mga tau yang pruibang atiang ipinalapus ni Jesus ang makabew̱ereng, namag̱araning-aningan da tanira ang mag̱aning, “Talagang ya ra ka man taa yang manigpalatay yang bitala yang Dios ang nag̱aelatan tang maglua tung kaliw̱utan,” mag̱aning*. 15 Simanyan, pagkasiman ni Jesus ang tanya ray nag̱aisipan nirang regsen ang papag̱adien tung banwa nira, dayun dang nagliling si duun tung kabukiran, ang tanya ilem ang sam bilug.

Yang Pagpanaw Ni Jesus Tung Ulit Yang Aw̱uyuk (6:16-21)

Mateo 14:22-33; Marcos 6:45-52

16 Taa simanyan, atiing panlikarem da, yaming nag̱apangugyatan ni Jesus, nandanekami ra tung bakayan. 17 Diritsyuaming nagsaay tung balangay ang para magpalakterami ra rin duun tung Capernaum. Taa simanyan, nalaw̱iianami ra ta pag̱elat ang ti Jesus indi pa ka enged nag̱alput tung bakayan. Purisu, diritsyuami rang nagpatabuk. 18 Taa, simanyan, nagketel da yang palet, darakulu ra yang lakun. 19 Sigi-sigi yang paggarayungun yamen. Atiing alawirami ra tung bakayan ang liniitan yamen, distansia ta mga lima asta enem ang kilometro, naita ra yamen ti Jesus ang pagpanaw tung ulit yang aw̱uyuk ang pagpalenget tung yamen tung balangay. Purisu binalayanami ra ta eled yamen ang duru. 20 Mag̱aning ti Jesus ang nagtalna tung yamen, “Eey, indiamu ra magpakataranta! Yuu ka taang aruman mi.” 21 Pagkagngel da yamen yang busis na, duun da kumintel yang mga isip yamen ang nagpasaay tung anya tung balangay. Tung pagsaay na, atiang lag̱i, nanampet da yang balangay duun tung nag̱adistinuan yamen.

Pagpailala Ti Jesus Ang Tanya Ilem Ay Ultimung Pagpaeyang Ta Baklung Pagkataung Uyun Tung Dios (6:22-59)

22 Pangayag yang kaliw̱utan, yang mga taung atiing buntun ang nangabutwan, duun pa ka. Nademdeman nira ang ta nungapun, sam bilug ka ilem yang balangay duun tung bakayan. Yadwa pa, naskean da ka nira ang ti Jesus indi nanunut tung yamen ang nag̱apangugyatan na, ang indi, ta yami ilem ay nagsaay tung balangay ang atia. 23 Naa pala asan tung tukaw-tukaw ang belag̱an alawid tung pinamanganan nira yang tinapay ang atiing pinasalamatan ni Ginuung Jesus, may pira pang bilug ang balangay ang namansiparuung dang duun liit tung lansangan ang Tiberias. 24 Purisu, pag̱asiguru ra nira ang ti Jesus anda ra duun, pati yaming nag̱apangugyatan na anda ka, diritsyu rang namanaayan yang duma tung mga balangay ang atia ang namampatindak duun tung lansangan ang Capernaum ang para mamagsagyap da duun tung ni Jesus.

25 Simanyan, atiing namampalakted da duun tung tindak, naita ra nira. Dayun da nirang tinalimaan ang mag̱aning, “Rabbi, sanua pa pa taa?” 26 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Iugtulu tung numyu, yang nag̱ipagsagyap mi tung yeen belag̱an natetenged ang panangeramu ra tung yeen natetenged tung mga pruibang atiang ipinagpaitaw tung numyu, ang indi, natetenged ilem tung tinapay ang atiing ipinapaanu tung numyu ang yay pinagustuan ming nabialan. 27 Indi mi ra impurtaen yang pamangan ang maning tiang nag̱arangga, ang indi, yang sikaren mi, ya ra yang pamangan ang anday karanggaan na, ang asanamu ra nga paeyangay ta baklung pagpangabui ming ya kay pagnatisan ming asta tung sampa. Yang pamangan ang atia, yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, yuu ray magpakdul tung numyu, sipurki yuuy pinakdulan ta katengdanan yang Dios ang ya kay pag̱aningenung Amaw.” 28 Simanyan, mag̱aning tanirang namagtalimaan, “Unu pay dapat ang ubraen yamen ang para asanami ra ngauyunay yang Dios?” 29 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al, “Ya taa yang dapat buaten ming para mauyunanamu ra anya. Magtalig̱amu ra ilem yang mga sadili mi tung yeen ang tinuw̱ul na.” 30 Mag̱aning ka tanirang namagtimales, “Ay kung maning tia, abir, unu pang pruibaay ang mapalua mu ang para yay maita yamen bakluami magtalig yang mga sadili yamen tung nuyu? Telengan ta, kung unu pay mapalapus mu! 31 Basu mapalandawan mu pa yang pruibang atiing ipinagpaita tung mga kinaampu tang tukaw atiing duun pa rin tanira tung banwang kapas? Ay kipurki tanira nangapamangan nganing ta sasang palanganen ang ginuuyan nirang mana ang katulad ka tung napabtang tung kasulatan ang may pamangan unung liit tung langit ang ya ray ipinapaan na tung nira†.” 32 Mag̱aning si ti Jesus ang minles, “Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, belag̱an ang mag̱aning ang ti Moises yang nagpapaan tung mga kinaampu ta yang pamangan ang atiing liit tung langit, ang indi, ti Ama yay nagpamakdul. Kidispuis pa, yang pamangan ang atii, belag̱an ang ultimung liit tung langit. Piru simanyan ang mga uras ang naa, ti Ama ya ra kay pagpakdul tung numyu yang maning pa tung pamangan ang ultimung liit tung langit. 33 Ay kipurki yang maning pa tung pamangan ang naang nag̱ipakdul yang Dios tung numyu ya ra yang sasang nanliit tung langit ang nagparanek taa ang para magpaeyang tung mga tau ta baklung pagpangabui nirang uyun tung Dios.” 34 Mag̱aning tanirang namagtimales, “Pakdulayami kang pirmi yang pamangan ang atiang nag̱ianing mu.” 35 Mag̱aning si ti Jesus ang nagtimales, “Yuu ra taa yang maning pa tung pamangan ang atiang magpaeyang ta baklung pagpangabui. Kung tinu pay magtalig yang sadili na tung yeen ang magpagaem, kung ipananglit pa tung pag̱asuw̱uk may pag̱akanal, indi ra enged masuw̱uk ang uman ig indi ra ka kanalen ang uman. Ay ya pa ag̱ari, nabilug̱an na ra yang pinagyenget-yengetan yang isip na kung ya pa ag̱aring magkabag̱ay ra tanya tung pagterelengen yang Dios. 36 Ug̱aring ilem katulad tung inaningu tung numyu nungayna, ang ag̱ad naitaw ra ka man numyung pagpalapus ta mga pruiba, piru indiamu ka enged magtalig yang mga sadili mi tung yeen. 37 Piru yang tanan ang nag̱ipagtalig ni Ama tung yeen, luw̱us ang magkaradangep tung yeen ang para mampatapnay tung yeen, ig kumpurming tinu pay magdangep tung yeen, indi ra ka enged pangindianu. 38 Sipurki nanliitaw tung langit ang nagparanek taa belag̱an ang mag̱aning ang para magtumanaw yang sadiling kalelyag̱anu, ang indi, para magtalusaw tung kalelyag̱an yang nagpangay tung yeen. 39 Ya taa yang kalelyag̱an yang nagpangay tung yeen, ang tung nirang tanan ang nag̱ipagtalig na tung yeen, andang pisan ay maplek tung yeen, may sam bilug. Kung indi, tanirang tanan luw̱us dang pampabungkarasenu tung uri ta kaldaw. 40 Sipurki ya taa yang kalelyag̱an ni Ama. Kung tinu pay mag̱intindi tung yeen ang pag̱aningen ang Ana Na ang asta magtalig da ka dayun yang sadili na tung yeen ang magpagaem, atiang lag̱i, paeyanganu ra ta baklung pagpangabui nang anday pagtapusan na. Ay ya pa ag̱ari, yang taung atia, yuu ray magpabungkaras tung anya tung uri ta kaldaw,” mag̱aning.

41 Atii, yang mga pamagpakigmaepet pinaninekan dang pamamati. Namagtarag̱aman da ta burutung-butung natetenged tung bitala na ang tanya unu maning pa tung pamangan ang duun manliit tung langit. 42 Namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Ta, indi, yang taung naa, ti Jesus ang atiang ana ni Joseng atiang nag̱ailala ta, asta ti nanay na nag̱ailala ta ka? Buat na pa tanya nanliit duun tung langit?” 43 Mag̱aning ti Jesus ang nagngel, “Ustu ra tiang pagburutung-butungun mi. 44 Anday masarang ang magdangep tung yeen kung indi yang kinaisipan na bekngen da ni Ama ang yay nagpangay tung yeen. Ang pagkatapus, yuu ray magpabungkaras tung taung atia tung uri ta kaldaw. 45 Katulad tung isinulat yang sasang manig̱ula atiing tukaw ang may kaldaw unung kaw̱utun ang tanirang tanan pasanag̱an da ta mupia yang Dios mismu‡. Bilang kung tinu pay magpauyun tung nag̱ipagpasanag ni Ama tung anya natetenged tung yeen, asan da ngabteng yang isip nang para magdangep tung yeen. 46 Yang gustuung ianing tia, belag̱an ang mag̱aning ang may naita tung ni Ama ay natetenged ultimu ilem yuung nanliit tung anya, ultimu ilem yuu ay naita tung anya. 47 Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, kung tinu pay magtalig yang sadili na tung yeen ang magpagaem, atiang lag̱i paeyanganu ra ta baklung pagpangabui nang anday pagtapusan na. 48 Ay ta yeen, yang kaalimbawaanu, maning pa tung sasang pamangan ang asan maniel yang baklung pagkatau ang uyun tung Dios. 49 Maskin may mana ang pinagpangan yang mga kinaampu ta atii kanay duun tung banwang kapas, nagkarapatay ra ka enged. 50 Piru naang nag̱ianingung maning pa tung pamangan ang duun manliit tung langit, kung tinu pay magpangan tia, indi ra enged mablag tung Dios ang asta tung sampa. 51 Yuu ra mismu yang maning pa tung pamangan ang atiang nanliit tung langit ang yang ipaeyangu tung mga tau ya ra yang baklung pagkatau nirang uyun tung Dios. Purisu kung tinu pay magpangan tung maning pa tung pamangan ang naa, asan da ngaeyangay ta baklung pagkatau nang ya ra kay pagnatisan nang asta tung sampa. Ig kidispuis pa yang maning pa tung pamangan ang naang ipakdulu, ya ra taang tinanguniu mismu. Ya ray ilug̱utu ug̱ud mapakinaw̱angan yang mga tau taa tung kaliw̱utan ang para asan da tanira ngaeyangay ta baklung pagkatau ang uyun tung Dios,” mag̱aning ti Jesus.

52 Purisu yang pinakaw̱ut na, ya ray nagaraan ta pagbaralalaan yang mga pamagpakigmaepet. Mag̱aning yang duma, “Abaa, yang tau kang atia ka! Ya pa ag̱aring mapakdul na yang tinanguni na tung yaten ang para mapangan ta?” 53 Mag̱aning ti Jesus ang suminaleet, “Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, kung indiamu mamangan yang tinanguniu, ang yuu ka man yang pag̱aningen ang Maninga Tau, kung indiamu ka manginem yang dug̱uu, indiamu ra enged eyangan ta baklung pagkatau ming uyun tung Dios. 54 Yang kumpurming tinu pay pag̱usap-usap§ tung tinanguniu ig panginem yang dug̱uu, ya ray may pagpangabui nang baklu ang anday pagtapusan na natetenged maskin mapatay, yuu ray magpabungkaras tung anya. 55 Ag̱aningenamu yeen ta maning tia, ay kipurki kung yang pamangan may yang wai yay panielan yang kabui yang mga tau, mas pang yang tinanguniu may yang dug̱uu yay panielan yang baklung pagpangabui. 56 Kung tinu pay pag̱usap-usap tung tinanguniu, ig panginem yang dug̱uu, pagkinapulitayami ra. 57 Ti Amang nagpangay tung yeen taa, kumus mapuirsa yang ulag na, purisu ta yeen, ya ka, ekel tung pagkinapulitay yamen ang durua. Maning ka tia tung kumpurming pag̱usap-usap tung yeen. Yang kaalimbawaan na maning pa tung taa ra ka tung yeen nga sepsepay na yang pagpangabui nang baklu. 58 Yuu ra ka man taa yang nag̱ianingung pamangan ang duun manliit tung langit ang nagparanek taa. Kung tinu pay pag̱usap-usap tung yeen, ya ray may pagpangabui nang baklu ang anday pagtapusan na. Belag̱an pariu tung mga kinaampu tang atii ang maskin nangapamangan ka man ta mana, piru nagkarapatay ka enged,” mag̱aning. 59 Yang mga bag̱ay ang atia, pinag̱aning ni Jesus atiing pagturuldukun na tung mga tau tung pagsaragpunan nira duun tung Capernaum.

60 Taa, simanyan dakeleng mga taung pamagpaugyat tung anyang pamamati. Pagkagngel da nira yang inaning nang atia, durung pinaninekan. Namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Abaa, duru rag kaduma yang pag̱itulduk nang atia. Tinu pa w̱ay mapagpauyun tiang balaw̱ag dang pisan?” mag̱aning. 61 Simanyan nasiman da ni Jesus ang yang nag̱ipagbutung-butung nirang atia ay natetenged tung nag̱itulduk na ang buminalaw̱ag da tung mga isip nira. Purisu, diritsyu rang pinag̱aning na ang, “Atia pala, asanamu ra nga plekay ta ipagtalig mi tung yeen? 62 Ay kung alimbawa yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, maitaw numyung pagpaabwat duun tung pinanliitanu, balaw̱ag pa ka enged tung mga isip mi? 63 Yang Espiritu Santo yay sarang ang magpaeyang ta baklung pagkatau ming uyun tung Dios. Kipurki kung yang dating pagkatau mi ya pay talig̱an mi, anday pakaw̱utun na. Naang nag̱ipagpakaw̱utu tung numyu ya ray gamiten yang Espiritu Santong magpaeyang ta baklung pagpangabui mi. 64 Piru may duma asan tung numyu ang indi pala pananged tung nag̱ibitalaw,” mag̱aning ti Jesus. Ay nag̱askean da kang lag̱i ni Jesus kung tinu pa asan tung nira ang indi malelyag ang magtalig tung anya. Asta kung tinu pay magtraidur tung anya tung uri, nag̱askean na ra ka. 65 Simanyan, mag̱aning ti Jesus ang pagsugpat, “Kapurisu, ya ray ipinag̱aningu tung numyu ta nungayna ang anday masarang ang magpalenget tung yeen kung indi paeyangan ni Ama ta ipagtalig nang bug̱us tung yeen,” mag̱aning*.

66 Kapurisu, yang dinangat na simanyan, yang mga taung atiang pamagpaugyat da rin tung anya, kadakel dang namamalpas da ka enged ang dayun tung anya. Indi ra namagpakignunut ang uman tung anya. 67 Kapurisu, mag̱aning si ti Jesus tung yamen ang sam puluk may durua nga tauan na, “Basu, pati yamu, may gustu mi ra kang magpablag tung yeen?” 68 Mag̱aning ti Simon Pedrong minles, “Ginuu, tung ariami pa w̱asu magdangep kung belag tung nuyu? Ay kipurki sulaminting yawa ilem ay may bitala ang kung panangeren yamen, asanami ra ngaeyangay ta baklung pagpangabui yamen ang anday pagtapusan na. 69 Dispuis ta yamen, pag̱ingmatuurami ra kang lag̱i tung nuyu ay nag̱asigurua ra ka yamen ang yawa ka man yang pinilik yang Dios ang magpundar yang paggaraemen na.” 70 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Ta, indi, yamung pinamiliku, sam pulukamu may durua? Piru may sam bilug tung numyu ang ya ray magsatanas tung yeen!” mag̱aning. 71 Anday dumang pinatemengan na tii, ya ra ti Judas ang ana ni Simon Iscariote. Ay tung uri, ya ray magtraidur tung anya, ag̱ad na pa sasa ka tung yamen ang sam puluk may durua nga tauan ni Jesus.

7

Yang Pag̱arangayen Ni Jesus Tung Pista Nag̱aeklan Na Ra Ilem Tung Anday Naske (7:1-13)

1 Pagkatapus tia, duun da ilem tung Galilea nagliliw̱utun ti Jesus. Ay ya pa ag̱ari, anday gustu nang magliliw̱utun duun tung Judea natetenged agtimaan dang imatayen yang mga pamagpakigmaepet duun. 2 Simanyan, indi ra ilem buay, kaw̱utun da yang uras ang ipagsilibra yamen ang mga Judio yang pistang pag̱aningen ang Pista Yang Mga Balay-w̱alay. 3 Purisu yang mga putul ni Jesus ang mga lalii, namagsedyet da tung anyang mag̱aning, “Ala, sigi! Mupia pa, magliita ra ka taang mangay duun tung Judea ug̱ud yang mga taung nag̱apangugyatan mu duun*, maita ra ka nira yang mga pruibang nag̱ipagpalapus mu. 4 Kung tinu pay taung ag̱alelyag dang magpabantug, yang buat-buat na, indi na ra italuk. Simpri tia ipabistu na. Ay kumus yawa nag̱apagbuata ra ta mga maning tiang pruibang makabew̱ereng, ipaita mu ra ka tung kadaklan!” ag̱aaning tanirang pamagsedyet. 5 Naa pala, nangapagbitala ta maning tia ay maskin mga putul na, indi ka pamananged ang tanya yang pag̱aningen ang Cristo. 6 Simanyan mag̱aning ti Jesus ang minles, “Ta yeen, indi pa magkakaw̱ut yang uras ang ipinagtipu tung yeen. Piru ta numyu, maski unu pang urasay, pariu ka ilem. 7 Yang mga taung pamagpasuag tung kalelyag̱an yang Dios, anday maita nira tung numyu ang para ipagdemet nira. Piru yuu nag̱ademtanaw ra nira kipurki yang mga buat-buat nirang mga malalain, nag̱ipagpatalungaw rang pirmi tung nira. 8 Ala, sigi, yamu ra ilem ay mangay duun tung pista. Ta yeen, indiaw mangay, ay natetenged indi pa magkakaw̱ut yang uras ang ipinagtipu tung yeen,” mag̱aning. 9 Purisu, pagkaaning na tia, nagpabutwan da ilem tanya duun tung Galilea.

10 Simanyan atiing duun da yang mga putul na tung pistang pamagpasakep, baklu ra tanya nanikad duun. Ug̱aring yang pagparanawen na, indi nagpakigluyug tung kadaklan ang pamamista, ang indi, ingkelan na ra ilem tung anday naske. 11 Purisu simanyan, ya ra ilem agdilem-dilemay yang mga pamagpakigmaepet duun tung pista. Pamanalimaan-talimaan tung duma may ruma kung ay pa tanya. 12 Taa numanyan yang mga sumasakep ang atiang buntun, durung aralas-alasan nirang pamagkeresen-kesen natetenged tung anya. Yang duma pamansianing ang tanya unu maayen ang tau. Yang duma pamansianing kang lain unung tau, ay pagpatalang da unu tung mga tau. 13 Piru anday nagpangaas ang nagsambit tung publiku natetenged tung anya, ay pangaman dang muya kung magngel da yang mga pamagpakigmaepet, mamagpakulain ang mamagparusa tung nira.

Yang Nag̱ipanuw̱al Ni Jesus Tung Mga Pamagpakigmaepet Ang Pamagdiskumpiar Tung Anya (7:14-24)

14 Taa, simanyan, atiing pagkasuw̱ungan da yang pista, baklu ra nag̱angay ti Jesus duun tung pagtuuan ang pinakalusu. Pagkaw̱ut na, dayun dang nagturuldukun tung mga tau. 15 Purisu durung pagkabereng yang mga pamagpakigmaepet ang pamamati tung anya. Namag̱araning-aningan da tanirang mag̱aning, “Abaa, yang tau kang naa ka. Ya pa ag̱ari kaya nag̱aintindi yang kasulatan, atiang indi nganing naaral tung mga manigtulduk ang abubwat ang pariu ka tung pag̱araralen ta?” 16 Pagkagngel ni Jesus tia, dayun dang nanuw̱al ang mag̱aning, “Yang nag̱itulduku belag̱an ang sadiling beet-beetu, ang indi, liit tung nagtuw̱ul tung yeen. 17 Kung tinu pay malelyag ang magtuman yang kalelyag̱an yang Dios, yay magmaske kung yang nag̱itulduku liit tung anya u kung sadiling beet-beetu ilem. 18 Simpri yang taung pagbeet-beet ilem ang pagbitala, yang pag̱asikad na ang para tanya bantug̱un. Piru yang taung yang pag̱asikad na ang para yang nagtuw̱ul tung anya yay bantug̱un, yay matalig̱an ig anday mabuat nang malain. 19 Ti dipuntu apu tang Moises, belag bang yay nagbutwan tung numyu yang mga katuw̱ulan yang Dios? Ang pagkatapus ta numyu simanyan anday pagtuman yang mga katuw̱ulan nang atia, may sam bilug tung numyu. Kung indi, ay pa w̱a? Yuu rag balakay ming imatayay!” 20 Mag̱aning yang mga taung atiang buntun tung anya, “Yawa, pag̱aekel-ekelana ta dimunyu! Anda kay pagtimang mangimatay tung nuyu!” 21 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Tan taa pa, yuu may sasang binuatanung makabew̱ereng tung kaldaw ang nag̱ipamaenay ang ya ray naberengan ming tanan†. 22 May sasang urdinansang ibinutwan ni dipuntu apu tang Moises tung nasyun ta ang yang sasang mula unung lalii, dapat ang buatan ta tanda yang tinanguni na tung yawalung kaldaw. Purisu maskin matuun pa tung kaldaw ang nag̱ipamaenay, buatan mi ra ka enged agyapun yang sasang mulang lalii. Kung tung bag̱ay, kung sikaren ta pa ka enged yang pinanliitan yang urdinansang atia, belag̱an ti dipuntu apu tang Moises ay nagpaguad tia, kung indi, yang mga kinaampu tang atiing namagtukaw pa tung anya‡. 23 Kapurisu, kung ya buatay yang sasang mula ta tanda tung kaldaw ang nag̱ipamaenay basta indi ilem malampasan yang urdinansang atia, ayw̱a nag̱ademtanaw pa numyu natetenged tung pagpatimlatu tung tinanguni yang sasang tau tung kaldaw ang nag̱ipamaenay? 24 Ustu ra tiang pagpabetang mi tung sasang tau natetenged tung nag̱alaum mi ilem tung anya, kung indi, dapat asan da ipausuyay mi yang pagpabetang mi tung pitik ang magkatamang gamiten,” mag̱aning duun ti Jesus.

Nag̱apagkeresen-kesenan Yang Mga Tau Ti Jesus Kung Tanya Ya Ra Ka Man Yang Matuud Ang Pag̱aningen Ang Cristo (7:25-31)

25 Taa, simanyan, yang dumang mga dating tag̱a Jerusalem, namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Uay, belag bang ya ra atia yang taung nag̱abalakan yang mga pamagpakigmaepet ang imatayen? 26 Piru telengan mi w̱a, atia ra, pagparakaw̱utun da tung publiku, piru anda pa nganing ay pag̱ampalar tung anya! Ayw̱a w̱asu? Nag̱asiguru ra kaya nira ang ya ra ka man taang pag̱aningen ang Cristo? 27 Piru yang dipirinsia, kung kumaw̱ut da nganing yang pag̱aningen ang Cristo, anda unu ay makdek yang pinanliitan na. Tay yang taung naa, nag̱akdekan ta kang lag̱i kung ay pa liit!” mag̱aning. 28 Kapurisu, simanyan, tung pagturuldukun ni Jesus duun tung pagtuuan ang atiang pinakalusu, dayun dang nagpadakul yang busis nang mag̱aning, “Ta, yang kalaum mi talagang nag̱ailalaw ka numyu aa? Nag̱askean mi ka nganing yang pinanliitanu aa? Piru, indiaw minangay taa tung sadiling kagustuanu. Kung indi, talagang may nagtuw̱ul tung yeen ang ya pa ka man ay indi mi nag̱ailala. 29 Piru yuu, nag̱ailalaw tanya, sipurki duunaw liit tung anya ig tanya ka man ay nagtuw̱ul tung yeen,” mag̱aning. 30 Atii, deepen da rin yang duma. Piru anda enged ay napangalima tung anya, may sam bilug, natetenged indi pa ag̱akaw̱ut yang uras ang ipinagtipu tung anya. 31 Piru maski pang maning tia, asan tung mga taung atiang buntun, duru rang namag̱ingmatuud tung anya ang ya ra yang pag̱aningen ang Cristo. Namag̱araning-aningan da tanira ang mag̱aning, “Ayw̱a, kung kumaw̱ut da nganing yang pag̱aningen ang Cristo, magdeeg pa kaya tung taung naa tung pagpalua ta mga pruibang maktel?” mag̱aning.

Ti Jesus Nag̱apatuw̱ulan Yang Mga Pamagpakigmaepet Tung Mga Guardia Ang Para Deepen Nira (7:32-36)

32 Simanyan may mga Pariseo duun ang ya ray nangasalimet tung pag̱aralas-alasan yang mga taung atiang buntun natetenged tung ni Jesus. Purisu anday dumang dinangat na, namagsaranyug da ta maayen tanira yang mga paring atiang arabubwat ta katengdanan ang ti Jesus patuw̱ulan da nira tung mga guardia tung pagtuuan ang atia ang para deepen da nira. 33 Kapurisu simanyan, nagbitala si ti Jesus tung nirang tanan asan ang mag̱aning, “Indi ra ilem buay yang tiniru taa tung numyu, ay magbalikaw ra tung nagtuw̱ul tung yeen. 34 Tung uras ang atia, sagyapenaw pa numyung magtaw̱ang tung numyu, piru indiaw ra ka enged maita mi. Kipurki kung ariaw pa manganing, ta yamu indiamu ra maangay.” 35 Pagkagngel yang mga pamagpakigmaepet yang inaning nang atia, namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Ay ra w̱asu manganing yang taung atia ang indi ta masagyapan? Ayw̱a, maglayas pa kaya duun da tung mga banwang pinagsarapen-sapenan yang mga masigka Judio tang duma ang para duun magturuldukanen tung mga kaarumanan nirang tag̱a duma-rumang nasyun? 36 Unu pay gustu nang ianing ang tanya, maskin sagyapen ta, piru indi ra ka enged unu maita ta, ay indi ita unu maangay duun tung panganingan na?” mag̱aning.

Nag̱ipananglit Ni Jesus Yang Espiritu Santo Tung Waing Tubdun Ang Mag̱asubag Kaaw̱unda (7:37-39)

37 Simanyan, kaw̱utun yang kamaalan yang pistang atia, ti Jesus kumindeng dang nagpadakul yang busis nang mag̱aning tung mga tau, “Kung tinu pay maning pa tung pagkanalen§, magdangep da ilem tung yeen ang para maning pa tung paigmenu ta maayawan na. 38 Yang taung kumpurming magtalig yang sadili na tung yeen, yang pananglitanu tung anya, maning pa tung may waing tubdun ang magbew̱eek ang duun manliit tung sadili na mismu ang mag̱asubag kaaw̱unda*. Magkamaningan da ta maning tia katulad tung napabtang tung kasulatan†,” mag̱aning ti Jesus. 39 Anday dumang ipinananglit ni Jesus tung waing atiang tubdun ang mag̱asubag kaaw̱unda, ya ra yang Espiritu Santo ang yay nag̱aisipan yang Dios ang ipatinir na tung mga taung kumpurming magtalig da yang mga sadili nira tung ni Jesus. Ug̱aring ilem ka man tung uras ang atii, indi pa nag̱ipatinir na tung nira gated ti Jesus tanya indi na pa nag̱apadengeg̱an enged‡.

Belag̱an Dang Pariu-pariu Yang Pagpabetang Yang Mga Tau Tung Ni Jesus (7:40-44)

40 Pagkagngel yang duma asan tung keresen-kesen yang mga taung atiang buntun, namansianing da ang, “Talagang ya ra ka man tia yang manigpalatay yang bitala yang Dios ang atiing pinangakuan yang Dios ang maglua§.” 41 Yang duma namansianing da kang, “Ya ra yang pag̱aningen ang Cristo,” mag̱aning. Piru mag̱aning yang duma, “Abee, belag̱an tia yang pag̱aningen ang Cristo, ay kipurki kung kumaw̱ut da nganing tia, anda unu tung Galilea manliit. 42 Belag bang may napabtang tung kasulatan ang yang pag̱aningen ang Cristo unu mag̱ing kanubli ni Adi David* ig duun ka unu tung Betlehem ipanganaay ang ya kay banwang natauan ni Adi David†?” ag̱aaning. 43 Purisu, simanyan, yang mga taung atia, nagberelag̱an da ta kinaisipan may kinaisipan sigun tung pagpabtang nira tung ni Jesus. 44 Purisu yang dinangat na, yang gustu yang duma, deepen dang lag̱i nirang idimanda. Piru anday napangalima tung anya, may sam bilug.

Anda Enged Ay Gustu Yang Mga Pariseong Mamananged Tung Ni Jesus (7:45-52)

45 Taa, simanyan, tung pagbalik yang mga guardiang atiang pinanuw̱ul nirang mamagdeep tung ni Jesus, dayun dang inusisa yang mga paring atiang arabubwat ta katengdanan may yang mga Pariseo. Mag̱aning tung nira, “Ta, ay ra? Ayw̱a indi mi ra ka ingkelan taa?” 46 Mag̱aning yang mga guardiang namansituw̱al, “Bakluami ilem nag̱agngel ta taung nag̱apagbitala ta maning tiing ibinitala yang taung atii!” ag̱aaning. 47 Pagkagngel da yang mga Pariseo tia, pinangerepan da. Mag̱aning tung mga guardia, “Naa pala, asta yamu, muya napadeeg̱amu ra ka ilem tung anya ta kulu! 48 Ayw̱a, tinu pay naintindian ming may katengdanan ubin tung yamen ang mga Pariseo ang nananged da tung anya? Andang pisan, may sam bilug! 49 Piru yang mga taung naang buntun ang pamananged da tung anya, andang pisan ay naerem tung mga kulu nira natetenged tung napabtang tung kasulatan. Talagang ipinanumpa ra tanira yang Dios!” mag̱aning. 50-51 Atii, may aruman nirang sam bilug ang suminublang. Ya ra ti Nicodemong atiang minangay ta law̱ii tung ni Jesus‡. Mag̱aning tung mga kaarumanan nang pamagpakigmaepet, “Elat kanay kung mangasarang ilem tung numyu. Ayw̱a, magkatama w̱asu tung mga katuw̱ulan ang nag̱ausuy ta ang sintinsiaan dang lag̱i yang sasang taung indi pa nganing nag̱abista kung unu pay nag̱abuat na?” ag̱aaning. 52 Mag̱aning tanirang minles, “Midyu yawa tag̱a Galileaa kang pandapig tung anya! Pasadsaran mu ta mupia yang kasulatan para maskean mu ang andang pisan ay manigpalatay yang bitala yang Dios ang maglua ang tag̱a Galilea,” mag̱aning. 53 Atii, dayun dang namagberelag ang namag̱urulikan tung anya-anyang balay.

8

Ti Jesus Pag̱atag̱aman Da Rin Yang Mga Pariseong Papagkamalien Sigun Tung Sintinsiang Ipakdul Tung Sasang Baw̱ay Ang Nagpakasalak (8:1-11)

1 Piru ti Jesus tanya, duun da minangay tung bukid ang atiang durung mga ayung pag̱aningen ang olibo. 2 Mangayag ang timpranu, nagbalik si duun tung pagtuuan ang atiang pinakalusu. Duun si ka yang mga taung buntun ang ya ray namagtaripukpuk tung anya. Purisu kuminarung da tanyang nag̱impisang nagturuldukanen tung nira. 3 Simanyan, may mga sag̱ad tung mga katuw̱ulan ang namansikaw̱ut da, kasiraan da ka tanira yang mga Pariseo. May sasang baw̱ay ang nag̱aguyuran nira ang yay naseekan dang pisan ang paglimbung tung kasawa na. Numanyan dayun da nirang ipinakdeng tung katalungaan yang mga tau ang para bistaen da nira. 4 Mag̱aning tanira tung ni Jesus, “Ameey, yang baw̱ay ang naa, nasirtaan dang pisan ang paglimbung tung kasawa na. 5 Tung katuw̱ulan ang pag̱ausuy ta may sasang urdinansang ibinutwan ni Moises tung yaten ang kung may baw̱ay unung maning tia yang binuat na, dapat unung batwen dang imatayen*. Ay ta nuyu, unu pay nuyung disisiun asan?” mag̱aning. 6 Naa pala, inaning nira ti Jesus ta maning tia, ay pag̱atag̱aman da nirang papagkamalien para madeepan nira ta puntus ang ipagdimanda nira tung anya. Piru ti Jesus tanya, anday dumang binuat na, dayun da ilem ang tuminukuk ang nagsulat-sulat yang tulduk na tung apuk. 7 Atiing sigi-siging ag̱apabalitektekan nirang ag̱atalimaan, dayun dang nanuklid ti Jesus ang nagbitala ang mag̱aning, “Kung tinu pa asan tung numyu ay anday binuatan nang kasalanan, yay magtukaw ang mamatu tung anya,” mag̱aning. 8 Pagkatapus tia, dayun sing tuminukuk ang nagsulat-sulat tung apuk. 9 Pagkagngel nira yang tuw̱al na, amat-amat dang namagliliitan dang namagdarasun-dasun ang yang mga mamaepet, ya ra kay namagtukaw ang asta ti Jesus da ilem ay nabutwan duun, kasiraan da ka tanira yang baw̱ay ang duun pa kag kekdeng tung pinagtaralungaan nira yang mga tau. 10 Simanyan, dayun sing nanuklid ti Jesus ang nagbugnu tung baw̱ay ang mag̱aning, “Ta, nini, ay ra tanira? Anda ray nabutwan taa ang para magsintinsia tung nuyu?” 11 Mag̱aning yang baw̱ay ang minles, “Anda ra, Ameey.” Mag̱aning si ti Jesus ang nagsugpat, “Maskin yuu, indiaw ra ka magsintinsia tung nuyu. Ala, mulika ra. Mag̱impisa ra simanyan, india ra mag̱uman ang magpakasalak,” mag̱aning.

Ti Jesus Maning Pa Tung Sasang Kaas (8:12-20)

12 Taa, simanyan, nagparakaw̱utun si ti Jesus tung mga taung atiang buntun duun tung pagtuuan ang atiang pinakalusu. Mag̱aning tung nira, “Yuu, yang kaalimbawaanu, maning pa tung sasang kaas ang pagpasanag tung isip yang mga tau taa tung kaliw̱utan. Kung tinu pay pananged da tung yeen, belag dang makiklep yang palaksu yang pag̱irisipen na, kung indi, nag̱apasanag̱an da yang kaas ang naang pagpaeyang ta baklung pagpangabui nang anday pagtapusan na,” ag̱aaning. 13 Atii dayun dang namansisublang yang mga Pariseong mag̱aning, “Yawa, pagkerenga ra ka ilem tung sadili mu. Intunsis belag̱an matuud yang bitala mu.” 14 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtuw̱al, “Maskin pagkerengaw ka man tung sadiliu, piru yang bitalaw matalig̱an ming matuud ay natetenged ta yeen, ag̱askeanu yang pinanliitanu may yang panganinganu. Piru, ta numyu, indi mi nag̱askean kung ariaw pa manliit kung ariaw pa manganing. 15 Yamu, yang pagpabetang mi tung yeen sigun ka ilem tung nag̱alaum mi ang ya kang lag̱i ay kadagmitan ang pagparabetangen mi tung kadaklan. Piru ta yeen, indiaw pagpabetang tung sasang tau tung maning tia, maskin tung ninu pa. 16 Ug̱aring kung alimbawa may kaministiran ang yuu magpabetang tung sasang tau, yang pagpabetangu tung anya tamang pisan. Sipurki yang pagpabetangu belag̱an yeen ang beet-beet, ang indi, sanyug̱ami ka ni Amang nagtuw̱ul tung yeen. 17 Dispuis pa, maski tung mga katuw̱ulan ang atiang nag̱apapaktelan mi, may nasambit ang kung may durua nga tauan ang yang panistigus nira pariu, intunsis matuud yang dikta nira†. 18 Katulad tung yeen simanyan, yuu pagkerengaw tung sadiliu, pati ti Amang nagtuw̱ul tung yeen, pagkereng ka tung yeen.” 19 Mag̱aning tanirang namagtalimaan, “Ay pa ti Ama mu?” Magtuw̱al ti Jesus, “Indiaw nganing nag̱ailala mi! Ya pa ag̱aring mailala mi ti Ama? Sipurki kung nag̱ailalaw enged numyu, pati ti Ama nag̱ailala mi ka rin,” mag̱aning. 20 Yang mga bitala ni Jesus ang atia ipinagpadapat na tung pagtuuan ang pinakalusu, duun tung kuartu ang may mga alkansiang burugsuan ta kuarta. Anday napagdeep tung anya natetenged indi pa nag̱akaw̱ut yang uras ang ipinagtipu tung anya.

Yang Pagpadayun Ni Jesus Yang Panuw̱al Na Tung Mga Pariseo (8:21-30)

21 Numanyan nagpadayun si ti Jesus yang bitala na tung nirang mag̱aning, “Indi ra ilem buay, yuu magliitaw ra. Dilemenaw ra numyu, piru mapatayamu ra ilem ang indiamu pa nag̱akuatan yang pagkamakinasalananen mi. Indiamu ra mangay tung angayanu,” mag̱aning. 22 Atii, namag̱araning-aningan da yang mga pamagpakigmaepet ang mag̱aning, “Unu pa kayay gustu nang ianing ang kung ay pa manganing tanya indiita unu maimung maangay? Unu pa w̱asu, maneg̱et da yang tinanguni na?” 23 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al, “Yamu tag̱a taa ka ilem tung aranek, piru yuu tag̱a duun tung abwat. Ta yamu, lug̱uramu kang lag̱i tung sistimang pangkaliw̱utan, piru yuu belag̱anaw lug̱ud asan. 24 Kapurisu pinaamananamu rang lag̱i yeen nungayna ang muya mapatayamu ra ilem ang yang mga kasalanan mi indi ra napatawad. Siguradung yay mainabu tung numyu kung indiamu ra enged mananged ang yuu asanaw ra kang lag̱i‡.” 25 Mag̱aning tanirang nagtuw̱al, “Ayw̱a, yawa, unu pay pagpabetang mu tung sadili mu?” Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Anday duma, yuu ra ka man taang nag̱ipag̱aningu kang lag̱i tung numyu disti pa tung primiru. 26 Duru pa rin ang puiding masambitu natetenged tung numyu ang nunut pa ka rin ta pagsintinsiaw tung numyu, piru indi ilem buatenu numanyan. Kung indi, yang sarang ang ipagpakaw̱utu tung mga tau taa tung kaliw̱utan, kumpurmi ra ilem yang nag̱agngelu tung nagpangay tung yeen ang pagkatapus tanya talagang matalig̱an ang pulus matuud yang nag̱ianing na,” mag̱aning. 27 Taa, simanyan, indi ra nira namaresmesan ang ti Ama na yay nadapatan yang ibinitala na. 28 Kapurisu, ti Jesus dayun dang nagsugpat yang bitala na ang mag̱aning, “Yuung pag̱aningen ang Maninga Tau, kung ipaabwataw ra nganing numyu, baklu mi ra ngaintindiay ang yuu asanaw ra kang lag̱i ig anday nag̱abuatu tung sadiling beet-beetu ilem, kung indi, kumpurmi yang itinulduk ni Ama tung yeen, ya ra ilem ay nag̱ipagpakaw̱utu. 29 Dispuis yang nagtuw̱ul tung yeen, pagpakigsasa ka tung yeen. Indiaw ra ka nag̱apaw̱aya-w̱ayaan na natetenged pirmiaw kang pag̱usuy tung nag̱auyunan na,” mag̱aning. 30 Simanyan, indi pa ngani ag̱atapus ti Jesus ta pagbitala, dakele ra asan ang namag̱ingmatuud da tung anya.

Pag̱asukdaan Ni Jesus Yang Mga Taung Atiang Namag̱ingmatuud Da Tung Anya (8:31-59)

31 Kapurisu, dayun dang pinampaktel ni Jesus yang mga taung atiang baklung namag̱ingmatuud da tung anya ang mag̱aning, “Kung yang bitalang naang nag̱ipagpakaw̱utu tung numyu ya ray pagnatisan mi, asanamu ra magluang mga analadung nag̱apangugyatanu. 32 Asanamu ra ka maintindi yang kamatuuran natetenged tung planu yang Dios, ig tung pag̱irintindien mi tung kamatuuran ang atia, asanamu ra ka nga luasay tung pagpakirepen mi.” 33 Mag̱aning tanirang namagtimales, “Kirepen ay? Indiami kang lag̱i pagpakirepen ang maski tung ninu pa, ay yami mga kanubli kang lag̱i ni dipuntu apu tang Abraham.” 34 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, kung tinu pay pagpadayun tung pagpakasalak na, yang kaalimbawaan na tia maning pa tung sasang kirepen. Ay indi ra mapangindi tung sulsul yang kalelyag̱an nang magpakasalak ang yay maning pa tung pirming panuw̱ul tung anya. 35 Ang kung tung tau pa, basta kirepen, ang asta tung sampa, anday pagkabetang nang magnatis tung pamalay-w̱alay yang ag̱alen na. Belag̱an pariu tung sasang ana yang may pamalay-w̱alay ang yay may pagkabetang nang magnatis. 36 Kapurisu kumus yuu yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios, kung yuuy magpaluas tung numyu tung pagpakirepen mi, intunsis luasamu rang matuud. 37 Kung tung bag̱ay, nag̱askeanu ka ang yamu kanubli ka ni dipuntu apu tang Abraham, piru pagbalakamu pang magpaimatay tung yeen natetenged balaw̱ag tung kinaisipan mi yang bitalang naang nag̱ipagpakaw̱utu. 38 Yang kumpurming ipinaita ni Ama tung yeen ya ray nag̱ipagpakaw̱utu. Katulad ka tung numyu ang yang kumpurming nagngel mi tung pinakaama mi ya ra kay pag̱abuat mi,” mag̱aning. 39 Mag̱aning tanirang namansituw̱al, “Eey, yang pinakaama yamen ti dipuntu apu tang Abraham.” Mag̱aning ti Jesus ang nagtimales, “Kung matuud ang ti dipuntu apu tang Abraham yay pinakaama mi, intunsis yang buat-buat mi usuy ka rin tung buat-buat na. 40 Piru simanyan pagbalakamung magpaimatay tung yeen, ang yuu ka man sasang taung nagpakaw̱ut tung numyu yang kamatuuran ang nagngelu tung Dios! Belag maning tia yang binuat ni dipuntu apu tang Abraham. 41 Kung indi, yamu, yang pag̱abuat mi usuy ang pisan tung buat-buat yang pinakaama mi.” Mag̱aning tanirang namansituw̱al, “Unu pay ilyag mung ianing? Ta yami indiaming pisan nag̱atalang tung ustung pagturuuen tung Dios! Anday dumang pinakaama enged yamen kung indi ultimu ilem tanya!” 42 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Kung yang Dios matuud ang yay ultimung pinakaama mi, puis, nag̱agegmaanaw ra rin numyu kipurki duunaw liit tung anya. Minangayaw ra nganing taa belag̱an ang mag̱aning tung sadiling kalelyag̱anu ilem, kung indi, yuu paangayay na. 43 Natetenged tung unu pa indi mi nag̱aintindian yang bitalaw? Anday duma, natetenged indiamu malelyag ang mag̱intindi tung yeen. 44 Yamu, anday dumang pinakaama mi, ya ra ti Satanas. Kapurisu gustu ming mag̱usuy tung kalelyag̱an na. Ay ya pa ag̱ari, disti pa atiing primiru, durung kalelyag nang mangimatay tung mga tau. Dispuis andang pisan ay kalalabten na tung kamatuuran ay balaw̱ag kang lag̱i tung isip na. Kung magbukli ra nganing, natural na tia ay buklien kang lag̱i ig ya kang lag̱i ay pinakaama yang tanan ang mga buklien. 45 Ta yeen, natetenged pagpakaw̱utaw ka man yang kamatuuran, purisu ya ra yang indi mi ag̱ipagpananged tung yeen. 46 Abir, kung tinu pa asan tung numyu ay mapagpaita ta pruiba ang ta yuu may kasalanan? Kung pagpakaw̱utaw yang kamatuuran, natetenged tung unu pa indiaw rag panangden mi? 47 Kung tinu pay binuat da yang Dios ang ana na, ya ray pag̱intindi tung bitala na. Yang indi mi nag̱ipag̱intindi tung nag̱ianingu tung numyu, belag̱anamung mga ana na,” mag̱aning.

48 Mag̱aning tanirang namansituw̱al, “Ta, indi tama ka man yang ag̱aaning yamen ang yawa pariua ka tung sasang Samarianen ig pag̱aekel-ekelana ka ta dimunyu?” 49 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Yuu, indiaw pag̱aekel-ekelan ta dimunyu, kung indi, pagpadengeg̱aw tung ni Ama. Ang pagkatapus ta numyu, yuu rag duminaray mi. 50 Yuu indiaw pagsikad yang sadiling kadengeg̱anu. May pagsikad tia ang ya ra ka man ay magsintinsia kung tinu pay may katadlengan tung yaten. 51 Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, kung tinu pay mananged tung nag̱itulduku, indi ra ka enged madeeg̱an ta kamatayen.” 52 Mag̱aning yang mga pamagpakigmaepet ang namagtimales, “Uay, yang tau kang naa ka! Asana ra nga deepay yamen ta puntus ang yawa talagang pag̱aekel-ekelana ra ka man ta dimunyu! Ay kipurki ti dipuntu apu tang Abraham napatay, asta yang mga manigpalatay yang bitala yang Dios ang tukaw, nagkarapatay ra ka. Pagkatapus simanyan mag̱aninga pa ka enged ang kung tinu pay mananged tung nag̱itulduk mu, indi ra ka enged madeeg̱an ta kamatayen? 53 Ayw̱a, maglandawa pa tung ni Abraham ang kinaampu ta ang napatay ra ka man? Ayw̱a, maglandawa pa ka tung mga manigpalatay yang bitala yang Dios ang tukaw ang luw̱us ka ilem ang nagkarapatay? Unu pa enged ay pagpabetang mu tung sadili mu?” 54 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al, “Kung alimbawa kung yuu magpabantug̱aw pa tung sadiliu, intunsis anday kuinta yang kadengeg̱anu. Ang indi, ti Ama ya ray pagpadengeg tung yeen, ang ya ka man mismu yang pag̱aningen ming Dios mi. 55 Tanya indi mi ra kang lag̱i nag̱ailala, piru yuu nag̱ailalaw tanya. Kung alimbawa, mag̱aningaw ang indi nag̱ailalaw, magkapariuaw ra ka ilem din tung numyung buklien. Piru ag̱ailalaw tanya ig yang bitala na nagtumanenu. 56 Kung natetenged tung kinaampu tang atiang nag̱asambit mi ang ti dipuntu apu tang Abraham, durung pisan agkasadya yang isip nang nagpakbat din tung uras ang ipag̱ingtauu taa tung kaliw̱utan. Ang pagkatapus numanyan, naita na ra ka man ang duun da nagkalipay yang isip na ta mupia.” 57 Mag̱aning yang mga pamagpakigmaepet ang namagtimales, “Abaa, nag̱itaamu pa ni dipuntu apu tang Abraham ang anda pa ngani ay limang puluk ang takun yang idad mu?” 58 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, baklu ipanganaay ti dipuntu apu tang Abraham, yuu, asanaw ra kang lag̱i,” mag̱aning. 59 Atii, lag̱i-lag̱ing namamisik da ta mga batung para ipamatu nira tung anyang imatayen§. Pagkatapus dayun dang nantaluk ti Jesus, ang pagkatapus luminua ra dayun duun tung pagtuuan ang atiang pinakalusu.

9

Yang Pagpabuskad Ni Jesus Tung Mata Yang Sasang Buday (9:1-12)

1 Numanyan atiing pagpanaw ra ni Jesus ang kasiraanami ra kang nag̱apangugyatan na, may sasang buday ang naita yamen, ang kinatau na yang pagkabuday na. 2 Mag̱aningami tung ni Jesus ang nagtalimaan, “Rabbi, ayw̱a buday yang taung atia disti pa tung kinatau na? Tinu pay nagpakasalak? Tanya u yang ginikanan na?” 3 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al, “Kasalanan man yang ginikanan na, maskin anya man, anday kalalabten tung pagkabuday na. Kung indi, buday tanya ug̱ud asan da tung anya nga bistuay yang ketel yang Dios. 4 Kaministiran, ta yaten, mintras may lugar ta pa, tumanen ta ra yang kumpurming nag̱ipatuman tung yaten yang nagtuw̱ul tung yeen. Kung eklanu pa tung pananglit, numanyan kaldaw pa. Alenget dang kumaw̱ut yang law̱ii ang anda ray mapag̱ubra. 5 Mintras taawaw pa tung kaliw̱utan, yang kaalimbawaanu maning pa tung sasang kaas ang pagpasanag tung mga tau ang para magkarabuskad da,” mag̱aning. 6 Pagkaaning na tii, dayun dang nangulak tung tanek. Yang tanek ang atiang inulakan nang naglaw̱utuy ra, ya ray ilineg̱ed na tung mata yang buday. 7 Dayun na rang inaning, “Ala, panaw. Mandamusa ra kanay tung pagdipusituan ta wai duun tung Siloe,” mag̱aning. (Tung bitalang Hinebreo, yang puntus yang aran yang banwang atiang Siloe ay tinuw̱ul.) Kapurisu numanyan yang buday diritsyu ra ka man ang minangay duun ang nandamus. Pagkadamus na, dayun dang minulik ay nag̱aita ra.

8 Pagkaita tung anya yang mga kamalay na asta yang dumang nag̱aita kang lag̱i tung anyang atii kanay ang pagpalimus pa rin, namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Ta, yang aruman tang atia, belag bang pirmi ra rin ang yag lalapyak ang pagpalimus?” 9 Mag̱aning ka yang dumang nansituw̱al, “Ee, ya ra ka man tia.” Mag̱aning ka yang duma, “Belag! Kaityura na ilem.” Atii, nabnga ra yang may tinanguni ang mag̱aning, “Yuu ra ka man taa.” 10 Mag̱aning tanirang namagtalimaan tung anya, “Ungkuy, ya pa ag̱ari yang pagkabuskad yang mata mu?” 11 Mag̱aning yang taung atiang nagtuw̱al, “Yang taung atiang pag̱aguuyan tung ni Jesus, yang binuat na, nagpalaw̱utuy ta tanek ang ya ray ilineg̱ed na taa tung mga mataw, pagkatapus pinaangayaw ra anya duun tung Siloe ang pinapandamus. Purisu pagkadamusu, naitaw ra ka man.” 12 Mag̱aning tanirang namagtalimaan si, “Ay ra yang taung atia?” Tumuw̱al tanya, “Inay.”

Pag̱atag̱aman Da Ta Usisa Yang Mga Pariseo Yang Taung Buday Pa Rin Ang Pinabuskad Ni Jesus (9:13-34)

13 Simanyan yang taung atiang buday pa rin, ingkelan da nira duun tung mga Pariseo. 14 Naa pala kaldaw ang nag̱ipamaenay yang uras ang atiang ipinagpalaw̱utuy ni Jesus ta tanek ang pagkatapus nagpabuskad tung mata na. 15 Numanyan, kumaw̱ut duun tung mga Pariseo, dayun da ka nirang tinalimaan kung ya pa ag̱ari yang pagkaita na. Tumuw̱al, “May tanek ang malaw̱utuy ang ilineg̱ed na tung mataw, kaw̱a pinapandamusaw anya tung wai. Pagkadamusu, naitaw ra.” 16 Mag̱aning yang dumang mga Pariseo, “Kung tinu pang tauay tia ang nanleg̱ed tung mga mata mu, belag̱an liit tung Dios, sipurki linampasan na ra yang riglamintung nag̱ausuy ta sigun tung kaldaw ang nag̱ipamaenay!” mag̱aning. Ug̱aring may dumang mga Pariseo asan ang namansisublang kang mag̱aning, “Yang sasang taung malinampasen, ya pa ag̱aring mapagpalapus ta mga maning tiang pruiba?” mag̱aning. Kapurisu duun da tanira nagberelag̱an ta kinaisipan may kinaisipan. 17 Purisu, dayun si nirang inusisang uman yang taung atiang buday pa rin ang mag̱aning, “Yawa, ay atiing binuskad na ra yang mata mu, unu pay pagpabetang mu tung anya?” Mag̱aning tanyang minles, “Tanya sasang pag̱atuw̱ul yang Dios ang magpalatay yang bitala na,” mag̱aning.

18 Ug̱aring ilem yang mga Pariseong atiang pamagpakigkuntra tung ni Jesus, indi ra mamag̱impurmi ang tanya buday pa rin ang pagkatapus naita ra, mintras indi pa ag̱apaguuyan nira yang ginikanan nang nag̱ausisa. 19 Numanyan pagkaw̱ut nira, dayun dang inusisa nirang mag̱aning, “Ta, naang taung naa ana ming matuud? Unu pay madiklara mi? Talagang kinatau na yang pagkabuday na? Kung alimbawa kinatau na, ya pa ag̱ari yang pagkaita na numaan?” 20 Mag̱aning yang mga ginikanan nang nansituw̱al, “Atia ana ka man yamen ang matuud ig kinatau na ka man yang pagkabuday na. 21 Piru kung ya pa ag̱aring nag̱aita ra numanyan, anda nganing ay kaliw̱utan yamen. Indi ka naita yamen kung tinu pay napagpabuskad yang mata na. Maayen pa, tanya ra ilem ang may tinanguni yay talimaanen mi. Tutal, mayuridad tanya. Sarangan na ra ka tiang manuw̱al ang para tung sadili na,” mag̱aning. 22 Naa pala namanugyan da ta maning tia natetenged durung eled nira tung mga pamagpakigmaepet. Sipurki namagsaranyug da kang lag̱i ang kung tinu pay mag̱ubligar da ang ti Jesus ya ra yang pag̱aningen ang Cristo, ya ray ityapuiraen nirang dayun tung pagsaragpunan nira*. 23 Purisu ya ray nag̱ipagtugyan nirang mag̱aning, “May mayuridad na ra ka tia. Tanya ra ilem ang may tinanguni yay talimaanen mi,” mag̱aning. 24 Kapurisu, simanyan, pinaguuyan si nirang uman yang taung atiang buray pa rin. Kumaw̱ut, dayun si nirang inusisa ang inaning, “Manumpaa ra tung aran yang Dios ang ta yawa pagdiklaraa ra yang kamatuuran tung yamen. Ay ta yaming pagpakigmaepet tung banwa ta, nag̱akdekan da yamen ang yang taung atiang nag̱ianing mung nagpabuskad yang mata mu, talagang malinampasen tung mga urdinansa!” 25 Mag̱aning tanyang minles, “Malinampasen kag belag, anday kaliw̱utanu, basta yang nag̱askeanu ilem ang tukaw yuu buray pa rin, numaan nag̱aitaw ra.” 26 Dayun da nirang pinabalitektekan ka enged ang inaning, “Piru unu pay binuat na tung nuyu? Ya pa ag̱ari yang pagpabuskad na yang mata mu?” 27 Mag̱aning yang taung minles, “Inugtulu ra kang lag̱i tung numyu nungayna, piru midyu anday gustu ming mamati. Ayw̱at nag̱apasulit-sulitanaw pa numyu atiang anda ka nganing basu ay gustu mi ang yamu magpaugyat ka tung anya?” mag̱aning. 28 Pagkadngel nira tia, dayun dang sinululi nirang inaning, “Eey, yawa, yaway sasang pagpaugyat tung taung atia! Ta yami, pag̱usuyami kang lag̱i tung isinulat ni dipuntu apu tang Moises! 29 Sipurki tanya talagang nag̱askean yamen ang yay pinag̱aning yang Dios atiing tukaw. Piru yang taung atia, indi ngani nag̱askean yamen kung ay pa liit!” mag̱aning. 30 Mag̱aning ka yang taung minles, “Abaa, yang numyung atia durug kabew̱ereng! Nani may sasang taung nagpabuskad yang mataw, pagkatapus indi mi pa ka enged nag̱askean kung ay pa liit? 31 Nag̱askean ta ang yang Dios indi pamati tung pag̱arampuen yang sasang taung makinasalananen, ang indi, yang taung pamatien na, ya ra yang taung paggalang ta ustu tung anyang pagtuman ka yang kalelyag̱an na. 32 Disti pa atiing primirung pag̱intau yang kaliw̱utan, anda pay tau ang nag̱abalita ang napagpabuskad ta mata ta taung buday ang kinatau na yang pagkabuday na. 33 Kung belag̱an liit tung Dios yang taung atia, anda ra rin ay pruibang sarang ang mapalapus na,” mag̱aning. 34 Mag̱aning tanirang namansituw̱al, “Yawang makinasalananen kang lag̱i disti pa tung pag̱ingtau mu, yawa pay magturuldukun tung yamen?” ag̱aaning. Pagkatapus dayun da nirang inityapuira tung pagsaragpunan nira.

Pagbilug Da Enged Yang Pagtaralig̱en Tung Ni Jesus Yang Taung Buday Pa Rin (9:35-38)

35 Simanyan, atiing nabalitaan da ni Jesus ang yang taung atia inityapuira ra nira, dayun na rang sinagyap. Pagkasagyap na, tinalimaan nang, “Ta, yawa, panalig̱a ra tung pag̱aningen ang Maninga Tau?” 36 Mag̱aning yang taung minles, “Ameey, pakdekay ka kung tinu pa atiang nag̱ianing mu ug̱ud yay matalig̱anu.” 37 Mag̱aning ti Jesus tung anya, “Ya rag dawalay mu. Yuu ra taang kakesen mu.” 38 Mag̱aning yang taung atiang minles, “Aay, Ginuu, italig̱u ra tung nuyu yang sadiliu,” mag̱aning. Pagkatapus ya ra nga luud tung pinagtalungaan nirang durua.

Nag̱apinig Da Yang Mga Tau Ekel Tung Pagpabetang Nira Tung Ni Jesus (9:39-41)

39 Buay-w̱uay ta gesye, dayun dang nagpasanag ti Jesus tung mga tau ang mag̱aning, “Yang luluaan yang pag̱angayu taa tung kaliw̱utan ang naa, asan da nga pinig̱ay yang mga tau. Ay yang mga taung burayen nag̱abuskad da, yang pamagtalig ang tanira mga buskad, maning pa tung nag̱aburayan da.” 40 May mga Pariseo asan ang nangadngel yang inaning ni Jesus ang atia. Purisu dayun da nirang tinalimaan ang inaning, “Ta yami siguru indiami ka nag̱aburayan?” 41 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Kung alimbawa, burayenamung matuud ang anday nag̱askean mi, intunsis anda ka rin ay panuw̱alan ming pagpasuag tung yeen. Piru kumus pag̱aningamu pa ang yamu mga buskad, purisu ya ra ka enged ay panuw̱alan mi tung Dios,” mag̱aning.

10

Nag̱apapagkumpalar Ni Jesus Yang Anyang Pag̱erekelen Tung Mga Tau May Yang Pag̱erekelen Yang Duma Tung Mga Kinasakpan Nira (10:1-21)

1 Taa numanyan, nagpadayun da ti Jesus yang pagparasanag̱en na tung nirang mag̱aning, “Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, kumpurming tinu pay indi pag̱usuy tung purta ang para magpakled tung pag̱elkan yang mga karniru, kung indi, duun da ilem magtakwal tung binit na, ya ra yang sasang takawan ubin tulisan pa. 2 Piru yang pagpakled tung purta, ya ra mismu yang manig̱asikasu tung mga karniru. 3 Yay papakleren yang purtiru. Asta yang mga karniru pamamati tung busis na ig yang mga karniru nang sadili ya ray nag̱aguuyan na, anya-anyang aran, sinagguuyay na. Pagkatapus, pangkelan na ra ka duun tung lua. 4 Kung mapangkelan na ra nganing duun tung lua, tanya ray pagtukaw tung nira ang yang mga karniru na mamagnunut da ilem tung anya, ay natetenged nag̱ailala nira yang busis na. 5 Indi ra ka tia mamagnunut tung duma, kung indi, ya rag panlaksuay nira, natetenged indi nag̱ailala nira yang busis na,” mag̱aning ti Jesus.

6 Ya ray sasang pananglit ang ipinagngel na tung nira, piru indi ilem naintindian nira yang linegdangan na. 7 Kapurisu dayun na rang sinugpatan yang bitala nang mag̱aning, “Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, yuu yang kaalimbawaanu, maning pa tung purtang parakleran kag luluaan yang mga karniru. 8 Yang kadaklan ang namagtukaw tung yeen ang namag̱ambu ang tanira unu ay mga manig̱asikasu tung mga karniru, yang kaalimbawaan nira pariu tung mga takawan ubin tulisan pa natetenged tung subrang panlepes nira tung kaayepan nira. Piru, indi ra pinamati yang mga karniru. 9 Ultimu ilem yuu yang maning pa tung purta tung turil yang Dios. Kung tinu pay magpakled tung yeen, bilang tung yeen italig̱ay na yang sadili na, ya ray tapnayen yang Dios. Maskin ay pa manganing, may paglimengan da yang isip nang pirmi ang katulad ka tung mga karnirung nag̱apadag̱en-dag̱enan ta maayen yang manig̱asikasu tung nira. 10 Piru yang sasang takawan tanya, anday dumang nag̱ipagpalenget na tung turil, kung indi, manakaw ra ubin mandistrusu rang mangimatay tung mga karniru. Piru ta yeen, yang inangayu taa ay ug̱ud paeyanganu yang mga karniruu ta ipagpangabui nirang baklu ang yang klasi yang pagpangabui nira, anday magdeeg.

11 “Yuu yang kaalimbawaanu, maning pa tung sasang maayen ang manig̱asikasu tung mga karniru. Ay kipurki yang maayen ang manig̱asikasu maskin pa yang sadili na, ipabalaw̱ag na pa tung malain arangan da ilem tung mga karniru na. 12 Piru yang sasang taung pagpatenged ilem ang belag̱an analadung manig̱asikasu, yadwa pa belag̱an kang anyang sadili yang mga karnirung nag̱asikasuen na, kung maita na ra nganing yang kirung talunun ang pagpalenget, butwanan na ra ka ilem yang kaayepan ang magpalaksu. Kapurisu yang dangaten na, pagustu ra ilem ta pagpanekeb yang kirung talunun tung mga karniru ang asta magkarawasak da ilem yang kaayepan. 13 Ay ya pa ag̱ari, tanya pagpasuul ilem. Anday panganugun na tung mga karniru. 14 Piru yuu yang kaalimbawaanu, maning pa tung sasang maayen ang manig̱asikasu. Nag̱ailalaw yang mga karniruu ig nag̱ailalaaw ka nira. 15 Katulad ka tung ni Ama ang nag̱ailalaaw anya ig nag̱ailalaw ka tanya, ya kay kaalimbawaan yang pag̱irilalaan yamen yang mga karniruu. Maskin pa yang sadiliu, ipabalaw̱ag̱u pa tung malain arangan da ilem tung mga karniruu. 16 Kidispuis pa, may dumang mga karniruu ang belag̱an pa sakep taa tung turil ang naa. Dapat ang ya ra kay pangkelanung ipakled. Kung magngel da nganing nira yang busisu, pamatienaw ra ka nira. Kapurisu yang dangaten na, magyari rang sa nga kaayepanan da ilem tanira ang sasa kay manig̱asikasu tung nirang tanan. 17 Yang nag̱ipaggegma enged ni Ama tung yeen ang buluntarung magpapirinda yang linawaw tung kalainan ug̱ud maeklanu si kang uman. 18 Belag̱an ang mag̱aning ang may mag̱ekel tung linawaw, ang indi, buluntarung ipapirinda. May pudirung magpapirinda, may pudiru kang maeklanu si kang uman. Ay ya ra kay itinuw̱ul ni Ama tung yeen,” mag̱aning ti Jesus.

19 Pagkatapus tia, yang mga taung pamamati ang may mga katengdanan, nagdurua rang parti yang pagpabetang nira tung ni Jesus natetenged tung mga ibinitala nang atia. 20 Yang kadaklan pamansianing ang, “Abaa, pag̱aekel-ekelan ilem ta dimunyu tia! Ayw̱at ya ray sapten mi tia?” 21 Piru may dumang pansianing, “Kung pag̱aekel-ekelan ta dimunyu, indi ra mapagbitala ta maning tia. Ayw̱a, yang sasang dimunyu, mapagpamuskad pa tung mata yang mga buday?” mag̱aning.

Nag̱alalangan Da Yang Mga Pamagpakigmaepet Ti Jesus Ang Magprangka Tung Nira Natetenged Tung Pagkabetang Na (10:22-42)

22 Taa, simanyan, tung pira pang kaldaw, kinaw̱ut da yang uras ang nag̱ipagsilibra yamen ang mga Judio yang Pistang Nag̱ipagdemdem Tung Pagpabinlisiun Tung Dios Yang Pagtuuan Tung Anyang Pinakalusu. Yang uras ang atii tiglamig. 23 Simanyan ti Jesus pagpanaw-panaw ra duun tung binit yang pagtuuan ang atia ang may maninga intabladung paggug̱uuyan ang intabladu ni Adi Solomon. 24 Simanyan, tinaripukpukan da yang mga pamagpakigmaepet ang pinabalitektekan nira ta maayen ang mag̱aning, “Indiami ra papagdua-duaen mu. Magprangkaa ra ilem kung yawa matuud ang pag̱aningen ang Cristo.” 25 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Inugtulanamu ra kang lag̱i yeen, piru indiamu pa ka enged pananged. Yang mga buat-buatung naang nag̱ipagpalapusu ang lug̱ud tung katengdanan ang naang ipinakdul ni Ama tung yeen, ya ray pagpailala tung yeen kung yuu tinu pa. 26 Piru yamu, indiamu ka enged pananged tung yeen, ay natetenged belag̱anamu mga karniruu. 27 Ay yang mga karniruu, pamagpamati tung busisu. Nag̱ailalaw ka tanira ig pamagtuman ka yang kalelyag̱anu. 28 Dispuis yang nag̱ipakdulu tung nira ya ra yang ipagpangabui nirang baklu ang yay pagnatisan nirang asta tung sampa. Kapurisu indi ra enged madayunan ang mablag tung Dios ang asta tung sampa. Kidispuis pa indi ra ka enged makalaw ta duma tung kalimaw. 29 Sipurki tanirang tanan ang ipinagtalig ni Ama tung yeen ang para panapnayenu, yay pinakamaal tung tanan tung pagterelengen na. Purisu, indi ra ka tia makalaw ta duma tung kalima na. 30 Ay yami ni Ama pagsinasaayami,” mag̱aning.

31 Pagkadngel da tia yang mga pamagpakigmaepet, dayun sing namamisik si ta batung ibatu si rin nira tung anyang imatayen*. 32 Mag̱aning ti Jesus tung nira, “Elat kanay, durung nagkarabuat-buatanung matitinlu ang ipinagpaitaw tung numyu ang ya ra kay ipinabuat ni Ama tung yeen. Unu pang buat-buatayu ang nag̱ipagpakulain mi tung yeen ang yuu rag bantaay ming batuen?” 33 Mag̱aning tanirang namagtimales, “Belag̱an natetenged tung mga nagkarabuat-buatan mung matitinlu yang ipagpamatu yamen tung nuyu, ang indi, natetenged ya rag tiwakaway mu yang pagkadios yang Dios! Kipurki yawa sasang tau ka ilem ang pagkatapus pag̱ambua pa ka enged ang yaway Dios!” 34 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al, “Indi w̱a may sasang napabtang tung kasulatan ang yay nag̱ikadengeg ming sulipetamu ang may mga taung inaning nang may pagkadios nira†? 35-36 Nag̱askean ta ka ang kumpurming unu pay inaning tung kasulatan, indi puiding baliwalaen. Purisu kung yang mga taung atiing pinamiaran nang mamag̱usgad tung mga kaarumanan nira ya pa ag̱aningay nang may pagkadios nira sigun tung katengdanan nirang atia, ayw̱a, magkatama w̱asu ang ta yuung pinilik nganing ni Amang ipinaangay taa tung kaliw̱utan, yuu pag bangdanay ming pagtiwakawaw tung pagkadios na atiing pag̱aningung yuu ka man yang pag̱aningen nang Ana Na? 37 Kung alimbawa indiaw pagbuat yang mga bag̱ay ang nag̱ipabuat ni Ama tung yeen, maskin indiaw ra panangden mi. 38 Ug̱aring, kung pagbuataw ka man yang mga maning tiang bag̱ay, maskin indiamu ra kanay mananged agkali tung bitalaw, basta manangeramu ra kanay ilem tung mga binuat-buatanu, ug̱ud asan da ngaskeay ming asta mabilug̱an mi ra ka enged ang ti Ama yay pagpakigsasa ka man tung yeen ig yuu kay pagpakigsasa tung anya,” mag̱aning. 39 Atii, tinag̱aman si rin nirang dineep, piru nagpalias dang nagpapuklut tung mga kalima nira.

40 Taa numanyan, pagkainabu tii, ti Jesus dayun dang nag̱angay duun tung subang atiang pag̱aningen ang Jordan ang pagkatapus nagpatindak si duun tung pinamenyag̱an ni Juan tung mga tau atiing primiru‡. Duun ka nagtinir. 41 Numanyan durung mga taung namansiangay ra duun tung anya. Namag̱araning-aningan da tanirang mag̱aning, “Ti Juan indi napagpalapus ta mga pruiba, piru yang kumpurming sinambit na natetenged tung taung naa, talagang nagkamatuud da,” mag̱aning. 42 Purisu, duru rang namagtalig yang mga sadili nira tung ni Jesus duun tung banwang atii.

11

Yang Pag̱apatay Ni Lazaro (11:1-16)

1 Simanyan may sasang taung paglaru ang yang aran na ti Lazaro. Duun agpag̱istar tung Betania, kasiraan da ka tanira yang mga putul nang na Marta ni Maria. 2 Naang ti Mariang naa, tung uri ya ray nagbukbuk ta paamut tung kakay ni Ginuung Jesus, ang pagkatapus tinarapuan na ra ka yang bua na*. Yay may putul tung ni Lazarong atiang paglaru.

3 Simanyan, yang binuat yang may mga putul, pinatuw̱ulan da nira ti Jesus ang mag̱aning, “Ginuu, ti ungkuy mung nag̱amaal mu paglaru.” 4 Pagkadngel ni Jesus yang balitang atia, napagbitala rang mag̱aning, “Yang laru ni ungkuy ang atia, yang pakaw̱utun na enged, belag̱an kamatayen, ang indi, asan da nga padengeg̱ay yang Dios ug̱ud pati yuung pag̱aningen nang Ana Na, duunaw ra kang mapadengeg̱an,” mag̱aning.

5 Durung pagmaal ni Jesus tung ni Marta duruang mag̱ari pati tung ni Lazaro. 6-7 Ug̱aring pagkabalita na ang ti Lazaro paglaru, nagpataklib pa ta duruang kaldaw duun tung lugar ang atiing pag̱atiniran na bakluami ra aningay nang nag̱apangugyatan na ang, “Amus ta ra, magbalikita ra duun tung Judea.” 8 Mag̱aningami kang nagtimales, “Elat kanay, Rabbi, indi pa ka ilem nag̱abuay, nag̱abalakana ra yang mga pamagpakigmaepet ang batwen ang pagkatapus numanyan, gustu mu pa ka enged ang magbalik duun?” 9 Mag̱aning ti Jesus ang nagpananglit, “Ta, indi, tung seled sang kaldaw ang mag̱apun, may sampuluk may duruang uras? Kapurisu basta kaldaw pa yang ipagpanaw ta, indiita ra malambeg tung ikalain ta ay ya pag pasikaray ta yang masadlaw ang pag̱ipakdul yang kaldaw. 10 Piru kung law̱ii ra yang ipagpanaw ta, muya malambeg̱ita ka man tung ikadiadu ta ay anda ray masadlaw ang mapasikaran ta,” mag̱aning. 11 Maning tia yang ipinananglit ni Jesus. Pagkatapus dayun na rang sinugpatan yang bitala nang mag̱aning tung yamen, “Ti ungkuy tang Lazaro pag̱elken da. Angayenu rang puawen.” 12 Mag̱aningami kang nagtimales, “Ginuu, kung pag̱elken da, intunsis, magmaayen da.” 13 Ya ray itinuw̱al yamen ay yang kanisip yamen ang yang gustu nang ianing elek ang bui. Piru yang linegdangan yang bitala na ay ti Lazaro patay ra. 14 Kapurisu numanyan, ya ray ipinagpalw̱aw na tung yamen ang mag̱aning, “Ti Lazaro patay ra. 15 Pagpasalamataw ngani ang yuu anda duun tung uras yang ikinagmatay na. Kipurki mas maayen tung numyu, ay mas pang magbaked yang pagtaralig̱en mi tung yeen. Ala, amus ta ra, mangayita ra duun tung anya,” mag̱aning. 16 Pagkadngel tia ni Tomas ang atiang paggug̱uuyan yamen tung ni Kampi, mag̱aning tung yamen ang mga aruman na, “Amus, magnunutita ra ilem tung anya. Sibaya kasiraanita ra kang imatayen,” mag̱aning.

Nag̱ipagpailala Ra Ni Jesus Ang Tanya Yang Pangapunglan Yang Pagparabungkarasen Tung Mga Taung Patay (11:17-27)

17 Simanyan, pagkaw̱ut yamen na Jesus duun tung Betania, nabalitaan da yamen ang ti Lazaro epat dang kaldaw duun tung leyang ang pinanlug̱uran tung anya. 18 Yang lansangan ang atiang Betania, alenget ilem tung Jerusalem, mga tulu ilem ang kilometro yang distansia na. 19 Purisu durung mga Judiong tag̱a Jerusalem ang namansiangay ra duun ang para mamaglinga-linga tung na Marta durua ni Maria natetenged tung ari nirang napatay.

20 Simanyan pagkabalita ni Marta ang ti Jesus asan da magkakaw̱ut, dayun dang nagpakigbag̱as tung anya. Piru ti Maria tanya nagpabutwan da ilem tung balay. 21 Simanyan, pagbag̱as ni Marta tung ni Jesus, dayun na rang inaning ang, “Aay Ginuu, kung taawa ilem din, indi ra napatay yang ariu. 22 Piru nag̱askeanu ka, maskin simanyan ang yang kumpurming ingalukun mu tung Dios, ipakdul na tung nuyu.” 23 Mag̱aning ka ti Jesus tung anyang minles, “Magbungkaras yang ari mung atia.” 24 Mag̱aning ti Martang minles, “Ag̱askeanung magbungkaras tung uri ta kaldaw, tung uras ang ipagpabungkaras yang Dios tung mga taung nagkarapatay ra.” 25-26 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Yuu yang pagpabui si kang uman tung mga patay. Kumpurming tinu pay magtalig yang sadili na tung yeen, maskin mapatay, mabui si ka enged ang uman. Yuu ka yang pagpaeyang tung mga tau ta ipagpangabui nirang baklu. Kumpurming tinu pay pinaeyanganu ekel tung pagtalig na tung yeen, indi ra enged magbelag̱an tanira yang Dios ang asta tung sampa. Ta, nag̱apananged mu tia?” 27 Mag̱aning ti Martang tuminuw̱al, “Ee, Ginuu. Yuu panangeraw kang lag̱i ang yawa yang pag̱aningen ang Cristo, bilang yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios ang ya ra kang lag̱i ay pinangakuan nang mangay taa tung kaliw̱utan,” mag̱aning.

Yang Pagpabungkaras Ni Jesus Tung Ni Lazaro (11:28-44)

28 Pagkaaning na tia, dayun dang minulik tung balay ang nagbaw̱alitaen da tung ari nang ti Maria. Mag̱aning tung anyang pag̱alas-alas, “Ti Ameey ta, taa ra, nag̱ipaguuya ra nganing anya.” 29 Pagkadngel ni Maria tia, kali-kali rang kumindeng ang minangay duun tung anya. 30 Ay ti Jesus tanya, indi pa ag̱akaw̱ut tung baryu. Duun pa tung pinagbag̱atan nira ni Marta. 31 Taa, simanyan yang mga Judio asan tung balay ang pamaglinga-linga tung ni Maria, pagkaita nira tung anyang kumindeng tung makaling luminua, dayun da nirang sinikad. Ay yang kanisip nira, mangay duun tung pinanlug̱uran tung ari na ang para duun si magtarangiten.

32 Taa, simanyan, pagkaw̱ut ni Maria duun tung ni Jesus, pagkaita na tung anya, ya ra nga luud tung pinagtalungaan nirang durua. Mag̱aning tung anya, “Aay Ginuu, kung taawa ilem din, indi ra napatay yang ariu,” mag̱aning. 33 Numanyan pagteleng ni Jesus tung anyang pagtarangiten da asta yang mga Judiong atiang namanikad da tung anyang pamagtarangiten da ka, dayun dang pinagsampian ta kapupungawen nang duru ang nunut da ka ta paglain yang isip na natetenged tung kamatayen ang pirmi ra ilem ang magdereeg̱en na yang mga taung magpakdulan ta kunsimisiun ang duru. 34 Diritsyung nagtalimaan tung nira, “Ay pa ipalg̱uray mi?” Mag̱aning tanirang nansituw̱al, “Taniita, Ameey, para maita mu.” 35 Atii, dayun dang nag̱intra tangit ti Jesus. 36 Mag̱aning yang mga Judiong pamagpaniid, “Ta, teed mi tia. Durung gegma na tung anya.” 37 Ug̱aring yang duma namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Ta, indi, yang taung naa ya ra yang napagpabuskad yang mata yang sasang buday? Ta, indi, kung taa pa rin, kinayanan na ra ka ti Lazarong pinamaayen ug̱ud indi ra rin madayunan ang mapatay?” mag̱aning.

38 Numanyan, pagpalenget ni Jesus tung leyang ang atiang pinanlug̱uran tung patay, inampayan si ta kalalainen ta isip nang duru natetenged tung kamatayen. Yang leyang ang atii may takep nang batung dakulung binilug tung purta na. 39 Kapurisu ti Jesus, dayun dang nagkalalangan tung nirang mag̱aning, “Ipalig̱id mi ra kanay tiang batu tung binit,” mag̱aning. Ug̱aring naang ti Martang naang may putul ang napatay, ya ray nabngang mag̱aning, “Abee, Ginuu, duru rag buyu! Yaepat dang kaldaw numaan yang ikinagmatay na!” 40 Mag̱aning ti Jesus tung anya, “Ta, indi, inaninga ra yeen ang basta magtalig̱a ra ilem tung yeen, may maita mung sasang ikadengeg yang Dios?” mag̱aning. 41 Kapurisu numanyan, yang batu, dayun da nirang ipinalig̱id. Pagkatapus, tuminingara ti Jesus ang nag̱ampu ang mag̱aning, “Ama, pagpasalamataw tung nuyu, natetenged pinamatiaw ra nuyu. 42 Kung tung bag̱ay, nag̱askeanu ang pirmiaung agpamatien mu. Ug̱aring ya ag̱ipagngelayu ilem tia natetenged tung mga taung naang buntun ang pamamati ug̱ud mamananged da ang yawa yang nagtuw̱ul tung yeen ang mangay taa tung kaliw̱utan,” mag̱aning. 43 Pagkaaning na tia, dayun dang nagkendal ang mag̱aning, “Lazaro, magluaa ra tani!” 44 Pagkatapus, ti Lazaro tanya, diritsyu ra ka man ang naglua. Yang tinanguni na, putus ang pisan ta aw̱el ang atiang isinaw̱ed-saw̱ed tung anya atiing baklu ipinalg̱ud nira tung leyang, pati kalima, pati kakay. Asta kulu na putus pa ka ta panyu. Atii, nagkalalangan si ti Jesus tung mga tau, “Ala, uw̱aran mi ra tia ti Lazarong papanaw-panawen!”

Natetenged Tung Pinakaw̱ut Yang Pruibang Atia Tung Pag̱irintindien Yang Mga Tau (11:45-54)

45 Simanyan yang mga Judiong atiang namanikad da tung ni Maria, naita ra nira mismu yang binuat ni Jesus ang atia. Purisu kadakel dang namagtalig tung anya. 46 Piru yang duma, ya ra mamansibalik tung mga Pariseong namag̱ugtulun kung unu pay binuat ni Jesus. 47 Kapurisu, tung uras ang atii, yang mga Pariseo, asta yang mga paring arabubwat, namagpasagpun da tung tanan ang mga usgadung pinakalandaw tung banwa ang paggug̱uuyan nirang Sanedrin. Namagkeresen da tanira ang mag̱aning, “Ta, ya ra ilem ag̱ari kaya taa yang buaten ta? Ay yang taung atia, kadakel da ka man yang mga pruibang nagkarabuat-buat na! 48 Ay kung paw̱ayaan ta ra ilem tia, yang mga kinasakpan ta, luw̱us dang mamananged tung anya. Yang dapat ang pangamanan ta asan ang muya mabalitaan da yang gubirnu duun tung Roma ang itang mga Judio taa may dumang paggaem tung yaten. Anday dumang buaten nira, kuatanita ra ilem nira tung puistu ta, pati yang pagtuuan tang sagradu gew̱aen da ka nira asta yang nasyun tang Israel, diaduen da ka nira!” 49 Simanyan, yang aruman nirang sam bilug ang nag̱aranan tung ni Caifas ang yay paring pinakalandaw tung uras ang atii, ya ray nagbitalang mag̱aning, “Naa pala, anda pa kay kaliw̱utan mi! 50 Ayw̱a, indi mi nag̱aintindian ang mas maayen para tung numyu kung may sasang taung ipatumbas ang para tung ikaayen yang mga tau kay tung madiadu pa yang intirung nasyun ta?” mag̱aning. 51 Naa pala, yang inaning ni Caifas ang atia, belag̱an ilem liit tung sadiling isip na, kung indi, ekel tung katengdanan nang tanya yang paring pinakalandaw tung takun ang atii, napag̱ula ra ang indi ra ilem buay, magpakugmatay ra ti Jesus ang para tung ikaayen yang nasyun yamen ang mga Judio. 52 Piru tung pagkamatuud, belag̱an ilem yaming mga Judio ay pakugmatayan na, kung indi, pati yang mga tag̱a duma-rumang nasyun ang pamag̱istar tung duma-rumang banwa, ug̱ud kumpurming tinu pa tung nira ay buaten yang Dios ang mga ana na, ya ray papagsarasaen nang tanan ang maning pa tung san tuug da ilem. 53 Kapurisu, mag̱impisa tung kaldaw ang atii, namagsaranyug da yang mga pamagpakigmaepet ang ti Jesus ipaimatay ra nira.

54 Purisu, simanyan, ti Jesus indi ra nagpaita-ita duun tung Judea, ang indi, nagliit da ilem ang nanganing duun tung lansangan ang Efraim ang alenget da ilem duun tung banwang kapas. Duun da nagtinir, kasiraanami ra kang nag̱apangugyatan na.

Ti Jesus Nag̱amalungan Da Yang May Mga Katengdanan Ug̱ud Mapadeep Nira (11:55-57)

55 Simanyan, indi ra ilem buay, kaw̱utun da yang pistang nag̱ipagsilibra yamen ang mga Judiong pag̱aningen ang Taklib. Purisu durung mga taung duun mamanliit tung mga kabiw̱init-binitan ang namagpakigluyug-luyug dang namagturungulan duun tung Jerusalem. Ay mamagturumanen da ta mga urdinansang sinambit tung kasulatan ang para simpan dang tanirang mamagsilibra yang pista. 56 Numanyan, durung sagyap nira tung ni Jesus kung ay ra. Tung pagsaragpun-sagpun nira duun tung pagtuuan ang pinakalusu, maning taa yang keresen nira: “Ta, unu pa tung numyung pagpamalad? Dua-dua ra sigurung magpasakep pa taa tung pista, anu?” 57 Ay ya pa ag̱ari, namagkalalangan da yang mga paring atiang arabubwat may yang mga Pariseo ang kung tinu pay masiplat ang ay ra ti Jesus, dapat ang mag̱ugtul tung nira ug̱ud mapadeep nira.

12

Ti Jesus Nag̱abukbukan Ni Maria Ta Paamut, Bilang Agsimpanan Na Rang Lag̱ing Ipalg̱ud Tung Leyang (12:1-8)

Mateo 26:6-13; Marcos 14:3-9

1 Kapurisu numanyan, atiing enem da ilem ang kaldaw baklug kaw̱utay yang pistang atiang pag̱aningen ang Taklib, ti Jesus tanya, nagbalik si duun tung Betania ang yay baw̱anwaan ni Lazarong atiang binui na si kang uman. 2 Numanyan sinimpanan da yang mga tag̱a duun ta iapun. Ti Marta yay nag̱arasikasuen, piru ti Lazaro tanya, sasa tung nirang namagpakigsadu tung ni Jesus. 3 Numanyan ti Maria, nangkel da ta sasang paamut ang pag̱aningen ang nardus ang yay durug kamaal ig pag̱as ka pa man. Ya ray ibinukbuk nang luw̱us tung kakay* ni Jesus. Yang kadakel na tenga tung sang litro. Pagkatapus tinarapuan na yang bua na. Yang banglu na nag̱ulimpeg da tung intirung balay. 4-5 Simanyan ti Judas ang sasang aruman yamen ang nag̱apangugyatan ni Jesus ang ya ray magtraidur tung anya tung uri, ya ray nagbitalang mag̱aning, “Abaa, ayw̱a indi pa ilem ipinaalang yang paamut ang atiang iningkuarta ug̱ud ipamakdul-pakdul tung mga maliliwag̱en? Kipurki kung ya pay ipabayaray ta kuarta tia, mga tulung gatus ang nigal ang salapi† yang itaen na asan,” mag̱aning. 6 Naa pala, napagbitala ra ta maning tia, belag̱an ang mag̱aning ang tanya mainildawen tung mga maliliwag̱en, ang indi, takawan tanya. Ay kumus yay manig̱epet yang bebtangan yang kuarta yamen ang sang paluyug̱an, ang kaisan ya ray nag̱atatakaw na. 7 Simanyan ti Jesus ya ray nagtuw̱al ang mag̱aning, “Paw̱ayaan mu ra ilem tia. Yang indi na ra ipinagpaalang yang paamut ang naa ay ug̱ud itig̱ana na para tung yeen. Yang kaalimbawaan yang binuat nang atia tung yeen, maning pa tung sinimpanan na rang lag̱i yang tinanguniu para tung uras ang ipagpalg̱ud da tung leyang. 8 Kung natetenged tung mga maliliwag̱en ang atiang sinambit mu, maski unu pang urasay, taang pirmi. Piru ta yeen, belag̱an ang mag̱aning ang maskin sanu pang urasay ang taanaw ang pirmi tung numyu,” mag̱aning.

Pati Ti Lazaro Nag̱abalakan Da Yang May Mga Katengdanan Ang Imatayen (12:9-11)

9 Simanyan, durung mga taung tag̱a Judea ang nangagngel yang balita ang ti Jesus duun pa tung Betania. Purisu namansiangay ra duun ang yang inangay nira duun belag̱an ilem ang para mamagpaniid tung ni Jesus, ang indi, may gustu ka nirang maita ti Lazarong binui na si kang uman. 10 Kapurisu, simanyan, yang mga paring atiang arabubwat ta katengdanan, namagsaranyug da ang pati ti Lazaro damayen da ka nirang ipaimatay. 11 Sipurki natetenged tung ni Lazaro, durung mga kinasakpan nirang pamampablag da tung nira ang pamananged da tung ni Jesus.

Ti Jesus Nag̱ibandilyu Ra Yang Mga Tau Ang Ya Ray Adi Nirang Mga Israel (12:12-19)

Mateo 21:1-11; Marcos 11:1-11; Lucas 19:28-40

12 Pangayag yang kaliw̱utan, nabalitaan da yang mga taung atiang pamagpasakep tung pistang atia ang ti Jesus unu mangay ra ka duun tung Jerusalem. 13 Kapurisu yang binuat nira, namaglampang da ta mga paklang‡ ang ya ray ingkelan nirang namansilua tung siudad ang para mamagpakigbag̱as da tung ni Jesus. Yang pagparanawen nira sigi ra ilem yang pagkekendalen nirang mag̱aning, “Salamat tung taung naa! Pakaayenen dang pirmi ni Yawi yang taung naang pag̱atuw̱ul nang magpalua yang pagaraemen na ang yay mag̱ing Adi yang nasyun tang Israel,” mag̱aning. 14 Taa numanyan ti Jesus tanya nagpaekel da ta sasang asnu ang para ya ray masaayan na. Yang pagsaraayen nang maning tia ya kang lag̱i ay naula tung kasulatan ang mag̱aning,

15 “Yamung pamag̱istar asan tung Sion, indiamu ra mag̱eled. Uay, atia ra yang adi ming panganing da asan tung numyung yag sasaay tung asnung sinday pa,” mag̱aning§.

16 Yang mga bag̱ay ang atia, indi pa namaresmesan yamen ang nag̱apangugyatan na tung uras ang atiing pagkainabu kung unu pay linagpakan na yang pagpakled na tung siudad ta maning tia. Piru atiing ti Jesus pinagpadengeg̱an da enged yang Dios*, baklu ra nga demdemay yamen ang ya ra ka man ay nagkaraula tung kasulatan natetenged tung anya ang pagkatapus duun ka man nga matuuray tung anya.

17 Ibalik ta ra kanay yang isturia tung mga taung atiing nangaugpu ra tung ni Jesus atiing pagguuy na tung ni Lazarong maglua tung leyang ang duun da nga buiay na si kang uman. Ya ray namagbaw̱alitaen tung duma may ruma kung unu pay nainabu duun. 18 Kapurisu numanyan, ya ray ipinagpakigbag̱as yang mga taung atiang buntun tung ni Jesus ay natetenged nabalitaan da nira ang tanya napagpalapus da yang pruibang atiang maktel. 19 Kapurisu simanyan, yang mga Pariseong atiang pamagpakigkuntra tung ni Jesus, pagkaita nira yang nag̱ainabu, namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Ta, telengan mi, anda rang pisan ay pinakaw̱ut yang planu ta. Teed mi, yang kadaklan ang mga tau pamagpakampi ra tung anya!” mag̱aning.

Nag̱ibilug Da Ni Jesus Yang Isip Nang Magpakugmatay (12:20-36)

20 Taa, simanyan, may mga taung belag̱an mga Judio ang namagpakiglaket da tung mga taung atiang namagturungulan duun tung Jerusalem ang para mamagtuu ka tung Dios tung pistang atiang Taklib. 21 Numanyan yang mga taung atia, ya ray namagpalenget tung ni Felipe ang yay sasang ugpu yamen ang tag̱a Betsaida duun tung sinakepan yang Galilea. Mag̱aning tanira tung anya, “Ameey, kung maimu ilem, gustu rin yamen ang magpakigkesen tung ni Jesus,” mag̱aning. 22 Numanyan ti Felipe, dayun dang nag̱ugtulun tung ni Andres. Pagkatapus, tanirang durua nansiangay ra tung ni Jesus ang namagpakigkaw̱ut. 23 Pagkabalita nira, mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al ang yang itinuw̱al na ipinagngel na ra ka tung mga taung kemdengan asan, “Kinaw̱ut da yang uras ang ipagpadengeg enged ni Ama tung yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau. 24 Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, yang sam pasi ta trigu, kung indi nganing lumagpak tung tanek ang madunut ang maninga patay ra, anday pakaw̱utun na. Dayun-dayun yang pagka sam bilug na. Piru kung maning pa tung mapatay, atia duru rang burak ang mapalua na. Ya ra kay dapat ang pambungunu. 25 Kung tinu pay pag̱amlig tung sadili nang para indi mapanawan ta malain, asan da nga diaduay na. Piru kung tinu pay panlipat tung sadili na numaan tung kaliw̱utan ang naa, asan da ngamlig̱ay na ang asta magsapenan da tanira yang Dios ang asta tung sampa. 26 Kapurisu kung tinu pa tung numyu ay malelyag ang yuuy magkalalangan tung anya, dapat dang magpakiunung tung yeen ug̱ud yang kumpurming mapanawanu ya ra kay mapanawan na. Kung tinu pay magpakiunung tung yeen ang magpalalang, ya ray padengeg̱an ni Ama,” mag̱aning.

27 Simanyan, ti Jesus nag̱akesen-kesen na yang isip nang mag̱aning, “Agdelaanaw ra ta mupia. Unu pay sarang ang maampuu tung ni Ama? Aningenu w̱asu ang ipalibriaw anya tung uras ang naang durug kalain ang nag̱atalungaw? Piru ya ra nganing ay inangayu taa ang yuu magpasar tung pinitinsiang maning tia,” ag̱aaning. 28 Atii, diritsyu rang nag̱ampu ang mag̱aning, “Amaw, ikadengeg̱aw ra enged nuyu ang kumpurming nag̱alelyag̱an mu,” mag̱aning. Atii, may busis ang liit tung langit ang mag̱aning, “Ikinadengeg̱a rang lag̱i yeen ig ikadengeg̱a si ka enged yeen,” mag̱aning. 29 Simanyan yang mga taung atiang buntun ang kemdengan asan, nangagngel ka yang busis ang atia. Ya ra ag̱aningay ta duma ang, “Nagduldul da!” Piru mag̱aning yang duma, “Siguru may angil ang nagbitala tung anya!” mag̱aning. 30 Numanyan mag̱aning ti Jesus tung nira, “Belag! Yang busis ang atiang nadngel mi ta nungayna, belag̱an ilem ang para tung yeen, kung indi, kapin da enged ang para tung numyu. 31 Simanyan ang mga uras ang naa, ya ray uras ang ipagdeeg yang Dios tung sistima yang kaliw̱utan ang naang balaw̱ag ang pisan tung anya. Ay numanyan ya ra kay uras ang ipagpalagpak na tung pagmangulu tung sistimang atia. 32 Ay ta yeen, kung ipaabwataw ra nganing, asan da nga bekngayu yang kinaisipan yang mga taung maskin unu pang nasyunay ang para mampatapnay ra tung yeen,” mag̱aning. 33 Yuung ti Juan ang nagsulat may yeen kang isaleet ang ipasanag. Tung inaning nang atia ang tanya ya ipaabwatay, asan dang lag̱i nag̱ipasapliray na kung unu pang kamatayenay ang dapat mapasaran na. 34 Simanyan yang mga taung atiang buntun ang pamamati, ya ray namagtimales tung anyang mag̱aning, “Yang yamen ang nag̱askean tung kasulatan natetenged tung pag̱aningen ang Cristo, ya unu ay magnatis ang asta tung sampang anday kamatayen na. Ya pa ag̱aring magkatunu asan yang nuyung atiang pag̱aninga ka ang yang pag̱aningen ang Maninga Tau ya ipaabwatay? Yang pag̱aningen mung Maninga Tau, tinu pa tia?” 35 Mag̱aning ti Jesus ang nagtimales, “Yuung maning pa tung sasang kaas ang pagpasanag tung mga painu-inu mi, gesye ra ilem ang uras magliitaw ra taa tung numyu. Mintras nag̱apasanag̱anamu pa yeen, intindien mi ra ta maayen ay muya maning pa tung makiklepanamu pa. Sipurki kung tinu pay pag̱usuy tung makiklep, indi na nag̱askean kung unu ra ilem ay panampetan na. 36 Mas matinlu, mintras taanaw pang pagpasanag tung numyu, magsukuamu rang lag̱i tung yeen ang magtalig ug̱ud mapalg̱uramu ra ka yeen tung masadlaw,” mag̱aning.

Nag̱ipagpasanag Ni Juan Kung Unu Pay Natengeran Yang Pagpakuindi Nirang Kadaklan Tung Ni Jesus (12:36b-43)

Numanyan, pagkaaning ni Jesus tii, diritsyu rang nagpanaw ang nantaluk. 37 Maskin kadakel da yang mga pruibang atiang maktel ang ipinagpaita na tung katalungaan mismu nirang mga tau, piru yang kadaklan indi ra ka enged namagsuku tung anyang namagtalig. 38 Purisu duun da nagkamatuud tung ni Jesus yang sasang iriniklamu ni Isaias tung Dios atiing pagpalatay na yang bitala na ang tukaw ang mag̱aning,

“Yawi, midyu anda ray nananged tung ipinagpakaw̱utu tung nira. Midyu anda ra kay nag̱impurmi tung mga pruibang atiang maktel ang yay pagpailala tung kagaeman mu,” mag̱aning†.

39 Dispuis kung unu pay natengeran na ang tanira indi namagpananged tung anya, naula ka ni Isaias atiing pag̱ulit na yang sasang pinag̱aning yang Dios tung anyang mag̱aning,

40 “Kung pampakaw̱utan mu ra nganing yang mga taung atia, anday dumang dangaten na, kung indi, asan da manlaw̱uk yang mga isip nira ang asta magteg̱as da ilem. Ay ya pa ag̱ari, may nag̱adipindiran kang lag̱i nira asan ang muya kung makleran pa yang mga isip nirang mamaresmesan da ka nira yang nag̱ipagpakaw̱ut mu tung nira, nusias mangapagsug̱at pa tung mga kasalanan nirang mamampatapnay pa tung yeen,” mag̱aning yang Dios‡.

41 Naula ni Isaias yang mga bag̱ay ang atia ay natetenged atiing tukaw ipinaita yang Dios tung anya kung unu pa enged ay ipagpadengeg na tung ni Jesus tung uri. Purisu napag̱ula ra natetenged tung anya ang tanya pangindian da yang mga tau. 42 Ug̱aring, maskin pang maning tia, dakele kang may mga katengdanan ang namananged da tung anya§. Dispirinsia ilem, indi ra inubligar nira tung mga kaarumanan nira ay may pinangamanan nira tung mga Pariseo ang muya ityapuiraen da nira tung mga pagsaragpunan nira. 43 Ay ya pa ag̱ari, yang minaal nira belag̱an ang tanira bantug̱un yang Dios, ang indi, ang tanira dayawen yang mga masigkatau ka ilem nira*.

Yang Pangultimung Pag̱irimbitaren Ni Jesus Tung Nirang Mamagpalamtuk Da Yang Pundu Yang Kinaisipan Nirang Mamagtalig Tung Anya (12:44-50)

44 Taa numanyan nagpadayun da ti Jesus yang pagparakaw̱utun na tung mga taung atiang mag̱aning, “Kung tinu pay magtalig yang sadili na tung yeen, belag̱an ilem yuuy talig̱an na, kung indi, pati yang nagtuw̱ul tung yeen ang mangay taa. 45 Kidispuis pa, kung tinu pay nag̱aita tung yeen, katimbang nang nag̱aita na ka yang nagtuw̱ul tung yeen. 46 Yuu, minangayaw taa tung kaliw̱utan ang naa, ay yang kaalimbawaanu yuu maning pa tung sasang kaas ang pagpasanag tung kinaisipan yang mga tau, ug̱ud kung tinu pay magtalig tung yeen, indi ra magdayun tung makiklep. 47 Purisu kung tinu pay mamati tung nag̱ipagpakaw̱utu ang pagkatapus indi na tumanen, ta yuu indiaw magsintinsia tung anya tung kalainan. Sipurki tung mga uras ang naa, yang inangayu taa tung kaliw̱utan ang naa, ay belag̱an ang para magsintinsiaw rang lag̱i tung mga tau, ang indi, ang para magpanapnayaw tung nirang ipampalibri tung sintinsiang atia. 48 Piru kung tinu pay magpakuindi tung yeen ang yang bitalang naang nag̱ipagpakaw̱utu indi na ka pauyunan, may magsintinsia ka enged tung anya tung uri ta kaldaw. Yang bitalaung naa mismu ang ipinagpakaw̱utu ang ya ra kay pinangindian na, ya ra kay pitik ang patielanung magsintinsia tung anya tung kalainan†. 49 Talagang matuud tia ay sipurki yang bitalang naang ipinagpakaw̱utu tung mga tau, belag̱an sadiling beet-beetu ilem, ang indi, ti Amang nagtuw̱ul tung yeen, yay nagkalalangan tung yeen kung unu pay dapat ang ipagpakaw̱utu tung nira. 50 Kidispuis pa, nag̱askeanu ang yang ipinaglalang na tung yeen ang magparakaw̱utun tung mga tau ay ug̱ud kumpurming tinu pay mananged ang yang sadili na italig na ra tung anya, asan da nga paeyangay ta baklung ipagpangabui nang anday pagtapusan na. Kapurisu kumpurming unu pay nag̱ipagpakaw̱utu tung mga tau, yang pisan yang pinag̱aning ni Ama tung yeen ang yay ipagngelu,” mag̱aning.

13

Pagpangug̱as Ti Jesus Tung Kakay Yamen Ang Nag̱apangugyatan Na (13:1-20)

1 Taa simanyan, magdamal pa may mag̱apun pa baklu ra kaw̱utay yang uras ang ipagsilibra yamen ang mga Judio tung pistang pag̱aningen ang Taklib. Nag̱akdekan da ni Jesus ang alenget da ka yang uras ang ipagliit na tung kaliw̱utan ang naa ang magbalik da tung ni Ama na. Kung tung bag̱ay, yaming nag̱apangugyatan na, pirmiami kang lag̱ing nag̱agegmaan na. Piru simanyan, mas pang nagpaita tung yamen yang paggeregmaen na tung yamen ang bug̱us ang pisan ang maning taa yang pagpaita na.

2 Simanyan atiing pag̱iriapunanami ra na Jesus, yang aruman yamen ang sam bilug ang ti Judas ang ana ni Simon Iscariote linuyuk dang lag̱i ni Satanas yang isip nang magtraidur da tung ni Jesus. 3 Piru ti Jesus, tanya, nag̱askean na rang lag̱i ang yang tanan ang bag̱ay ipinabtang da ni Ama na tung pudir na ig naskean na ra ka ang tanya nanliit tung Dios ig tung Dios ka magbalik. 4 Purisu atiing pagsararuanami ra, kumindeng da ti Jesus ang nanluas yang aw̱el nang atiang langkuy ang pagkatapus nangkel da ta tualya ang ya ray inulambet na tung awa na. 5 Pagkatapus tia, dayun dang namukbuk ta wai tung palangganang nag̱impisang nagpangug̱as tung mga kakay yamen. Kada matapus na ta pangug̱as yang mga kakay yamen, dayun na ra kang tinarapuan yang tualyang atiang inulambet na. 6 Simanyan, kinaw̱ut na ra ti Simon Pedro. Mag̱aning ti Pedro tung anyang nagbugnu, “Ay tia, Ginuu, indi enged magkabag̱ay ang yawa pay mangug̱as tung kakayu!” 7 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Ta yeen, kung unu pay lagpakan yang pag̱abuatung naa, ta yawa, indi mu ilem nag̱amaresmesan numanyan. Piru tung uri, maintindian mu ra ka.” 8 Mag̱aning ti Pedrong tuminuw̱al, “Piru yuu indi ra ka enged ipaug̱asu yang kakayu tung nuyu ang asta tung sampa.” Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Kung indiaw mangug̱as tung kakay mu, yang gustu nang ianing, anda ra kay kalalabten mu tung yeen.” 9 Mag̱aning ti Pedrong nagtimales, “Abaa, Ginuu, kung maning tii pala, belag̱an ilem yang kakayu ay ug̱asan mu, ang indi, pati kalimaw pati kuluu!” 10 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al, “Kung tinu pay baklung napagdig̱u, limpiu rang pisan yang tinanguni na. Anda ray ministir nang magdig̱u pang uman, ang indi, ya ra ilem yang kakay nang ipinagpanaw-panaw na ang kaministiran pang ug̱asan. Katulad tung numyu numanyan, kuintaamu ra ka ta nagdig̱u ay pinunasanamu rang tanan tung mga kasalanan mi, sapayan pa taang sam bilug,” mag̱aning. 11 Naa pala, naskean da kang lag̱i ni Jesus kung tinu pay magtraidur tung anya. Purisu ya ray ipinagpasaplid nang sapayan pa unung taang sam bilug.

12 Simanyan pagkapangug̱as na yang kakay yamen ang tanan, pagkasuut na yang aw̱el nang atiang linuas na, dayun dang nagbalik tung dating puistu na tung lamisaan. Mag̱aning tung yamen ang nagtalimaan, “Ta, nag̱aintindian mi ra yang linagpakan yang binuatung naa tung numyu? 13 Ag̱aningenaw numyung Rabbi mi kag Ginuu mi. Tama ka tia ay ya ra ka man taang pagkabetangu. 14 Kapurisu kumus yuu ngani ang Ginuu mi kag Rabbi mi ay nagparanek yang pagkabetangu ang nagpangug̱as tung nga kakay mi, pati yamung nag̱apangugyatanu, dapatamu kang magpararanekan ang mag̱urug̱asan tung mga kakay mi. 15 Sipurki pinaitaanamu ra yeen ta mulidu ug̱ud kumpurming unu pay binuatu tung numyu nungayna, ya kay usuyun mi. 16 Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, yang sasang kirepen belag̱an bag̱ay ang lumandaw pa tung ag̱alen na. Ya ka yang sasang taung tinuw̱ul, belag̱an kang bag̱ay ang magpaabwat pa tung nagtuw̱ul tung anya. 17 Kung nag̱aintindian mi ra ka yang nag̱adapatan yang nag̱ipag̱aningung atia tung numyu, intunsis duru amug kasadya kung ya kay usuyun mi. 18 Yang nag̱ipag̱aningung atia belag̱an ang mag̱aning ang yamung tanan ay nag̱adapatan na. Ay sasa may sasa tung numyung pinamiliku, nag̱aintindianu ra kang lag̱i kung unu pang sistimaay ta tau. Ug̱aring nagkamaning ilem tia yang pagpiliku tung numyu sasa may sasa ay ug̱ud asan da magkamatuud yang sasang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

‘May sasang ungkuyung nagsaruanami pa ka man ang pagkatapus ya pa kay magtraidur tung yeen*.’

19 Yang bag̱ay ang atia nag̱ipaskeu rang lag̱i tung numyu numaan ug̱ud kung mainabu ra nganing tung yeen, padayunan mi ra ka enged yang pagparanangeren mi tung yeen ang yuu ya ka man yang nag̱ipagpailalaw ra kang lag̱ing pirmi tung numyu†. 20 Iugtulu tung numyu yang kamatuuran, kung tinu pay magpauyun tung kumpurming pag̱atuw̱ulung magpakaw̱ut yang bitalaw ang katulad ka tung numyu, katimbang nang yuu kay nag̱apauyunan na. Ig kung tinu pay magpauyun tung yeen, katimbang nang pati yang nagtuw̱ul tung yeen, ya kay nag̱apauyunan na,” mag̱aning ti Jesus tung yamen.

Nag̱asambit Ni Jesus Ang Tanya Traidurun Da Yang Sasang Aruman Na (13:21-30)

21 Simanyan, pagkaaning ni Jesus yang mga bag̱ay ang atia, naliwag̱an da ta mupia ta pag̱isip. Purisu indi ra napag̱egtem, kung indi, dayun dang nagprangka tung yamen ang mag̱aning, “Naa w̱ang ianingu ra tung numyu talagang matuud. May sam bilug tung numyung nag̱apangugyatanu ang yay magtraidur tung yeen,” mag̱aning. 22 Pagkadngel da yamen tii, nagtereleng-telenganami ra ilem ay andang pisan ay kaliw̱utan yamen kung tinu pa ilem atiing nag̱ianing na. 23 Simanyan yuung aruman nirang sam bilug ang alenget enged tung kinaisipan ni Jesus, yuu kay naampir tung debdeb na. 24 Purisu yuu kay sininyatan ni Simon Pedrong inuyaw̱-uyaw̱an ang para magtalimaanaw tung ni Jesus kung tinu pang tauay tiang nag̱ianing na. 25 Kapurisu, ta yeen, dayunaw rang napataliling ang minalas tung ni Jesus, “Ginuu, tinu pa atiang nag̱aaning mu?” 26 Mag̱aning ti Jesus ang minles ang ya ra ka ag̱ialasay na tung yeen, “Ya ra yang kumpurming tinu pay pakdulanu yang tinapay ang naa pagkatapus itinekmew ra tung sera,” mag̱aning. Simanyan dayun dang namingas ta tinapay ang ya ray itinekme na tung sera. Pagkatekme na, dayun na rang ipinarawat tung ni Judas ang naang ana ni Simon ang Iscariote‡. 27 Pagkapangan ni Judas yang tinapay ang atia, ti Satanas ya ray nag̱impisang naggaem tung anya. Diritsyung inaning ni Jesus ang, “Ala, kung unu pay nag̱aisipan mung buaten, kalien mu ra!” mag̱aning. 28 Simanyan, tung yamen ang kadaklan ang mga kasadu ni Jesus, anday nakdek kung unu pay nag̱adapatan yang inaning ni Jesus ang atia tung anya. 29 Kanisip yang duma, kumus ti Judas yang manig̱epet yang kuarta yamen ang sang kaugpuan, ya ilem agtuw̱ulay ni Jesus ang mangalang ta mga kaministiran yamen ang mamista, u muya kung tinuw̱ul na ilem ang mamakdul-pakdul ta kuarta tung mga maliliwag̱en. 30 Simanyan ti Judas ang naa, pagkapangan na yang tinapay ang atia, dayun dang luminampud ang nagpanaw. Law̱ii ra yang kaliw̱utan.

Nag̱apakdulan Ni Jesus Yang Mga Taung Nag̱apangugyatan Na Ta Baklung Katuw̱ulan (13:31-35)

31 Simanyan pagliit ni Judas, mag̱aning ti Jesus tung yamen ang mga kaarumanan na, “Simanyan ang mga uras ang naa, ya ray uras ang ipagpadengeg enged yang Dios tung yeen ang pag̱aningen ang Maninga Tau natetenged tung pagtalusu tung kalelyag̱an na ig asanaw ra ka ikadengeg na. 32 Kapurisu kung ikadengeg̱aw ra anya, tanya mismu ay magpadengeg tung yeen ang indi ra ilem buay. 33 Yamung mga kaarumananung nag̱amaalu ta mupia, gesye ra ilem yang uras yang tiniru taa tung numyu. Pagkatapus kung magliitaw ra nganing, sagyapenaw numyu, piru katulad tung ipinag̱aningu tung may mga katengdanan§, ya ra kay nag̱ianingu tung numyu numaan ang kung ariaw pa manganing, ta yamu indiamu pa maangay. 34 Purisu numaan, may baklung katuw̱ulan ang ag̱ipakdulu tung numyu ang yamu maggeregmaanamu ra. Katulad tung gegmang naang nag̱ipaitaw tung numyu, ya ray numyung pausuyan ang maggeregmaan. 35 Kung maggeregmaanamu ra ta maning tia, asan da ngaintindiay yang kadaklan ang mga tau ang yamu talagang mga tauanung pag̱usuy ra tung yeen,” mag̱aning.

Nag̱aula Ni Jesus Ang Ti Pedro Mag̱ingwara Tung Anya (13:36-38)

Mateo 26:31-35; Marcos 14:27-31; Lukas 22:31-34

36 Atii, ti Simon Pedro ya ray nabngang nagtalimaan tung anya ang mag̱aning, “Ginuu, aria pa manganing?” Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Simanyan, kung ariaw pa manganing, indi maimung magpakignunuta tung yeen numaan, kung indi, tung uria pa manikad.” 37 Mag̱aning ti Pedrong nagtimales, “Ginuu, ayw̱a indi maimung magpakignunutaw rang lag̱i tung nuyu numaan? Kung tung yeen ilem, pakugmatayana yeen!” 38 Mag̱aning ti Jesus ang nagtimales, “Unu pa, pakugmatayanaw pa nuyu? Naa w̱ang ianingu tung nuyu, Pedro, talagang matuud. Baklu ra manuluk yang manu, maklua rang mag̱ingwara tung yeen ang indiaw pala nag̱ailala mu,” mag̱aning.

14

Nag̱ipananglit Ni Jesus Yang Sadili Na Tung Dalan Ang Panganing Tung Dios (14:1-14)

1 Taa numanyan dayun dang sinugpatan ni Jesus yang nag̱ianing na tung yamen ang nag̱apangugyatan nang mag̱aning, “Indiamu ra magpakabegbeg ta kulu, ang indi, idayun mi ra ka enged yang pagtaralig̱en mi tung Dios pati tung yeen. 2 Duun tung pag̱atiniran ni Ama durung pisan agkarugal yang pagparakeenan ig duunaw ra ka mag̱angay ang para masimpananamu ra ka yeen ta mga puistu mi duun. Kung belag̱an matuud tia, indiamu ra rin pinakdeku. 3 Kung duunaw ra, masimpananamu ra ka yeen ta mga puistu mi, magbalikaw ra ka taang mag̱ekel tung numyu ug̱ud kung ariaw pa, ay duunamu ka. 4 Kidispuis pa kung ariaw pa manganing, nag̱askean mi ra ka yang dalan ang panganing duun.” 5 Mag̱aning ti Tomas ang suminublang, “Ginuu, indi ngani nag̱askean yamen kung aria pa manganing. Ya pa ag̱aring maskean yamen yang dalan ang panganing duun?” 6 Mag̱aning ka ti Jesus ang nagtimales, “Yuu ra taa mismu yang maning pa tung dalan ang kung tinu pay mag̱usuy, asan da nga tultulay na yang matuud ang pag̱irintindien tung Dios ay asan da ka nga paeyangayu ta ipagpangabui nang baklu ang uyun tung anya. Andang pisan ay mapagpalenget tung ni Ama, kung indi magtalig yang sadili na tung yeen. 7 Kung nag̱ailalaw ra numyung matuud, pati ti Ama nag̱ailala mi ra ka. Mag̱impisa ra numaan mailala mi ra ig naita mi ra ka nganing.” 8 Mag̱aning ti Felipeng minles, “Ginuu, ipaita mu ra enged kanay tung yamen ti Ama mu. Maita ilem yamen, kuntintu ra tung mga isip yamen.” 9 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Ta, kabuayaw ra taa tung numyu, piru naa pala, Felipe, indiaw pa ka enged nag̱ailala mu? Sipurki kung tinu pay naita tung yeen, katimbang nang naita na ka ti Ama. Ya pa ag̱aring pag̱aning mu ang ipaitaw pa tung numyu ti Ama? 10 Ayw̱a, india pa pananged ang yami ni Ama paglinukutay? Yang bitalaw nganing ang nag̱ipagpakaw̱utu tung numyu belag̱an sadiling beet-beetu ilem, ang indi, ti Ama ang yay pagpakigsasang pirmi tung yeen yay ultimung may kabuat-buatan tung tanan ang pag̱abuatu. 11 Kaministiran manangeramu ra enged tung yeen ang yami ni Ama paglinukutay. Piru kung midyu maliwag tung mga isip ming panangden, yang mga pruibang atiang ipinagpalapusu, ya ray ipagpananged mi tung yeen. 12 Yang ianingung naa tung numyu talagang matuud. Kung tinu pay pagtalig tung yeen, mapagpalua ka ta mga pruibang magkaanggid ka tung nag̱ipagpaluaw. Mas pa ngani magdakel yang mapalua na ekel tung yeen ang mangerengan tung anya duun tung ni Ama, ay ya ray iangayu duun. 13 Purisu maskin unu pay ingalukun mi natetenged tung pagkinapulitay ta, talagang yay buatenu ug̱ud asan da nga padengeg̱ay ti Ama ekel tung yeen ang pag̱aningen nang Ana Na. 14 Kung unu pay ingalukun mi tung yeen natetenged tung pagkinapulitay ta, yuu ray magbuat tia para tung numyu.”

Nag̱apangakuan Ni Jesus Yang Mga Taung Nag̱apangugyatan Na Ang Tanira Patiniran Ni Ama Na Ta Sasang Manigpadag̱en-dag̱en Tung Nira (14:15-24)

15 Mag̱aning ti Jesus ang nagsugpat, “Kung nag̱agegmaanaw ra numyung matuud, yang nag̱ipanuw̱ulu tung numyu ya ray magtumanen mi. 16 Ig ta yeen, mag̱ingalukaw tung ni Ama ang patiniranamu ra anya ta sasang manigpadag̱en-dag̱en tung numyu ang katulad ka tung yeen ug̱ud ya ray magpakeen tung numyung asta tung sampa. 17 Anday duma, ya ra yang Espiritu Santo ang yay magpasanag tung numyu ang para matultulan mi yang kamatuuran ang liit tung Dios. Tanya indi ra marisibi yang mga taung kumpurming pagpaguyud tung sistimang pangkaliw̱utan ang naa ay natetenged indi nira nag̱aita ig indi ka nira nag̱ailala. Piru ta numyu, nag̱ailala mi ra ay kipurki numaan pagduman da tung numyu ig tung uri, magtinir da ka tung mga sadili mi mismu. 18 Maskin magliitaw ra taa tung numyu, indiamu ipaalang-alangung pakapasan ta magpadag̱en-dag̱en tung numyu, kung indi, balikanamu ka enged yeen. 19 Indi ra ilem buay, indiaw ra maitang uman yang kadaklan ang mga tau. Piru ta numyu, maitaw si ka enged numyung uman, sipurki mabuiaw si kang uman, pati yamung nag̱apangugyatanu mabuiamu si kang uman tung uri. 20 Kaw̱utun da nganing yang uras ang atiang ipagkabuiu si kang uman, duun mi ra nga bilug̱ay ang yami ni Ama pagsinasaay ig ta yaten pagsarasaanita ra ka. 21 Kung tinu pay pagtuman yang kumpurming nag̱ipanuw̱ulu tung anya, asan da ka man ta taung paggegmang matuud tung yeen. Ig kung tinu pay paggegma tung yeen, ya ra kay gegmaan ni Ama. Asta yuu, gegmaanu kang pagpailalaan.” 22 Simanyan, ti Judas ang atiing sam bilug ang yay natukayu tung ni Judas Iscariote, ya ray nabnga ang mag̱aning tung ni Jesus, “Ginuu, ayw̱at nagkamaning dang yami ilem ay pagpailalaan mu, piru tung kadaklan ang mga tau pala, india ra ka magpailala?” 23 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Kung tinu pay paggegmang matuud tung yeen, yang bitalaw yay magtumanen na. Purisu gegmaan ka ni Ama, ig ya ra kay palengtan yamen ni Ama ang pakeenan. 24 Piru kung tinu pa man ay indi paggegma tung yeen, pati mga bitalaw indi na kag tumanen. Ang pagkatapus yang bitalaung atiang nagkaragngel mi belag̱an sadiling beet-beetu ilem, ang indi, liit tung ni Amang nagtuw̱ul tung yeen.

Nag̱apaktel Ni Jesus Yang Isip Yang Mga Taung Nag̱apangugyatan Na Ang Yay Pamutwanan Na (14:25-31)

25 “Yang mga bag̱ay ang atia, ipinagpakdeku rang lag̱i tung numyu mintras taanaw pa tung numyu. 26 Piru maskin magliitaw ra ka man taa tung numyu, yang manigpadag̱en-dag̱en ang naang nasakuyanu nungayna ang ya ra ka man yang Espiritu Santo, ya ray paangayen ni Ama tung numyu, bilang kapakliu. Ya ray magturuldukanen tung numyu yang tanan ang bag̱ay ang kaministiran ming maintindian. Ipademdem na nganing tung numyu yang tanan ang ipinagngelu tung numyu. 27 Kalimengan yang ibutwanu tung numyu. Yang kalimengan ang atia, ya ra mismu yang kalimengan yang isipung ipanenaku tung numyu. Indi enged mapasiring-siringan taa tung kaliw̱utan yang kalimengan ang naa. Kapurisu indiamu ra magpakalibegbeg ta kulu, indi amu ra ka magpatalaw. 28 Nungayna, nagngelaw ra ka numyung pag̱aning ang yuu magliit da ang pagkatapus magbalikaw si ka taa tung numyu. Kung nag̱agegmaanaw numyu ta ustu, yamu ra rin agsadyaay natetenged mangayaw ra tung ni Ama. Ay ya pa ag̱ari, numanyan ti Ama mas abwat ta pagkabetang kay tung yeen. Piru kung mangayaw ra nganing tung anya, padengeg̱anaw ra anyang pabaliken tung dating pagkabetangung pariung pisan tung pagkabetang na ang ya ra kay ikaayen mi. 29 Inugtulanamu rang lag̱i yeen numanyan natetenged tung pagliitu baklu ra mainabu ug̱ud kung mainabu ra nganing, indiamu ra maplekan ta ipagtalig mi tung yeen. 30 Simanyan gesye ra ilem yang uras ang nag̱ipagpaamanu tung numyu ay natetenged ti Satanas ang yay pagmangulu tung sistima yang kaliw̱utan ang naang balaw̱ag ang pisan tung ni Ama, magkakaw̱ut da. Tung bag̱ay, anday pudir nang maggaem tung yeen. 31 Piru maskin pang maning tiang mainabu tung yeen, magtumanaw ra ka enged yang itinuw̱ul ni Ama tung yeen ug̱ud asan da ngaintindiay yang mga tau tung kaliw̱utan ang talagang nag̱agegmaanu ti Ama. Ala, amus ta ra. Kemdengita rang magliit taa,” mag̱aning.

15

Nag̱ipananglit Ni Jesus Yang Sadili Na Tung Kapungul Ang Yang Mga Taung Nag̱apangugyatan Na Maning Pa Tung Mga Sanga-sanga Na (15:1-17)

1 Simanyan mag̱aning ti Jesus ang nagsugpat tung yamen, “Yuu yang kaalimbawaanu maning pa tung kapungul yang sasang luak. Kung yang sasang kapungul yay pagpaktel tung mga sanga-sanga na, yuu mas pang pagpaktel tung mga taung nag̱apangugyatanu*. Dispuis, ti Ama, yang kaalimbawaan na maning pa tung yay manig̱asikasu tung luak ang naa. 2 Yang mga sanga-sangang kumpurming indi pamurak, ya ray pukisen na ig yang kumpurming pamurak ya ray nag̱alumpiuan nang nag̱aetepan ug̱ud mas pang manggalet yang pamurak na†. 3 Yamu kuintaamu ra ka ta naetepanamu ra natetenged tung bitalang ipinagpakaw̱utu tung numyu ang ya ra kay nag̱apananged mi‡. 4 Magpakigkapulitamung pirmi tung yeen ig yuu magpakigkapulit ka tung numyu. Katulad ka tung sanga-sanga ang indi nganing maimung mamurak kung indi dumayun yang pagkateneng na tung kapungul na, indiamu ra ka maimung magpalua ta nag̱auyunan yang Dios kung indiamu magpakigkapulit tung yeen.

5 “Yuu maning pa tung kapungul, yamu maning pa tung mga sanga-sanga. Kung tinu pay magpadayun tung pagpakapulit na tung yeen ig yuu kay magpadayun tung pagpakapulitu tung anya, yay durung mapalua nang nag̱auyunan yang Dios. Kipurki kung belag tung yeen ang pagpaktel tung numyu, indiamu enged masarang ang magpalua ta nag̱auyunan yang Dios may gesye. 6 Kung tinu pay indi ra magpadayun tung pagpakapulit na tung yeen, iplek da ilem ang katulad ka tung sasang sanga-sangang indi pamurak ang pagkatapus pinukis da yang manig̱asikasung ipinlek ang asta nalangu ra ka ilem. Pagkatapus pamisiken da ilem ang sirukun tung apuy ay anda ra ka ilem ay kuinta nira§. 7 Kung magpadayunamu tung pagpakigkapulit mi tung yeen ig yang mga bitalaw pirming nag̱ipabalay mi tung mga isip mi, kung unu pay nag̱alelyag̱an mi, ingalukun mi ra ilem tung ni Ama. Atia, ipakdul na tung numyu*. 8 Yang ikadengeg ni Ama ang durung mapalua ming nag̱auyunan na ang asan da ka nga pruibaay ang yamu talagang mga tauanung pag̱usuy rang matuud tung yeen. 9 Kung ya pa ag̱ari yang pagmamaalen ni Ama tung yeen, ta yeen, maning ka tia yang pagmamaalenu tung numyu. Idayun mi yang pagpakigkapulit mi tung yeen ug̱ud pirming mamalamaran mi kung unu pay kantidad yang pagmamaalenu tung numyu. 10 Yang pagpakigkapulit mi tung yeen, asan ipapanaway mi tung pagturumanen mi yang nag̱ipanuw̱ulu tung numyu. Asan da ngaispirinsiaay mi yang pagmamaalenu tung numyu kung unu pag katinlu ang katulad ka tung yeen ang pagtumanaw ka yang nag̱ipanuw̱ul ni Ama tung yeen ang asan da ka ngaispirinsiaayu yang kantidad yang pagmamaalen na tung yeen.

11 “Nag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay ug̱ud yang kasadyaanung pagtuman yang nag̱ituw̱ul ni Ama tung yeen, ya kay kasadyaan ming pagtuman yang nag̱ipanuw̱ulu tung numyu ang anda ray magdeeg tung kasadyaan ming atia. 12 Ya ra taa yang nag̱ituw̱ulu enged tung numyu ang maggeregmaanamung pirmi ang katulad ka tung paggegmaw tung numyu. 13 Anday gegmang lumandaw pa tung gegma yang sasang taung maskin ipirinda na pa yang linawa na alang-alang da ilem tung mga ungkuy na. 14 Yamu ray magkaw̱ig̱enung mga ungkuyu kung magtumanamu yang kumpurming nag̱ituw̱ulu tung numyu. 15 Numanyan indiamu ra nag̱ipabtangung mga turuw̱ulunu ay natetenged yang sasang turuw̱ulun anday kaliw̱utan na kung unu pay nag̱aplanu yang ag̱alen na. Kung indi, ta yamu, ag̱aningenamu ra nganing yeen ang mga ungkuyu natetenged yang kumpurming nagngelu tung ni Ama, luw̱us dang ipinagpakdeku tung numyu. 16 Belag yamuy nagpilik tung yeen, ang indi, yuuy nagpamilik tung numyu ig pinanuldukamu ra ka yeen ang para magpanawamu rang magpalua ta nag̱auyunan yang Dios ang indi enged magdisparatis ang asta tung sampa. Kung yang maning tia yay ipalua mi, ig disir, kung unu pay ingalukun mi tung ni Ama natetenged tung pagkinapulitay ta, ipakdul na tung numyu. 17 Kapurisu yang nag̱ituw̱ulu enged tung numyu ay maggeregmaanamu.

Nag̱apaamanan Ni Jesus Ang Lag̱i Yang Mga Taung Nag̱apangugyatan Na Ang Tanira Kuntraen Ta Mupia Yang Mga Belag̱an Mga Tumatalig (15:18-16:4a)

18 “Kung yang mga taung belag̱an mga tumatalig tung yeen, yay pagkuntra tung numyu arangan da ilem tung yeen, indiamu ra ilem mabereng. Ay nag̱akdekan mi ra ka ang yuuy tukaw ang kinuntra nira. 19 Maayen kung pagsaranyug̱anamu pa yang mga taung atia, ay magegmaanamu pa rin nira. Piru simanyan natetenged pinagpilikamu ra yeen ang pinagpinig tung nira, ya ray ipagkuntra nira tung numyu. 20 Demdemen mi yang inaningu tung numyu ta nungayna ang yang sasang kirepen belag̱an landaw tung ag̱alen na†. Kapurisu kung yuung ag̱alen mi nag̱adeeg-deeg̱enaw ra nganing nira, pati bitalaw indi ra ka nganing nag̱apauyunan nira, asta yamung nag̱apangugyatanu, deeg-deeg̱anamu ra ka nira, asta bitala mi indi ra ka pauyunan nira. 21 Yang tanan ang atia, ya ray buaten nira tung numyu arangan da ilem tung yeen ang may anya tung numyu. Ay ya pa ag̱ari, indi nganing nag̱ailala nira yang nagtuw̱ul tung yeen.

22 “Kung alimbawa indiaw ilem nag̱angay taang nagparakaw̱utun yang bitala yang Dios tung nira, intunsis anda ka rin ay kasalanan ang panuw̱alan nirang namagpakuindi tung yeen. Piru simanyan kumus pinagpasanag̱anu ra, anda ray mabitala nirang indi nira nakdekan ang kasalanan yang pagpakuindi nirang atia tung yeen. 23 Kapurisu kung tinu pay pagkuntra tung yeen, nag̱akuntra na ka ti Ama. 24 Kung alimbawa, indiaw nagpaita tung nira yang mga pruibang makabew̱ereng ang indi pa nag̱apalua ta duma, intunsis anda ka rin ay kasalanan nirang pamagkuntra tung yeen. Piru simanyan naita ra ngani nira yang mga pruibang atiang binuat-buatanu, piru belag ya mamagpauyun, ya mamagkuntra tung yamen ni Ama. 25 Ug̱aring tung pag̱abuat nirang atia, asan da nagkamatuud yang sasang napabtang tung kasulatan ang yay nag̱ipagpabug̱al nirang sag̱ad unu nira ang maning taa yang palaksu na:

‘Yang pagkuruntraen nira tung yeen, enged tung kinaisipan nira ang andang pisan ay nag̱apatielan nirang magkatama,’ mag̱aning‡.

26 “Simanyan kung magbalikaw ra nganing tung ni Ama, paangayanamu ra yeen tung manigpadag̱en-dag̱en ang atiang nasakuyanu nungayna. Ya ra yang Espiritu Santong magparasanag̱en tung mga painu-inu mi ang para magkaratultulan mi ta mupia yang tamang pag̱irintindien tung Dios. Kumaw̱ut da nganing tanya, ya ray magpaingmatuud tung mga tau taa tung kaliw̱utan yang natetenged tung yeen. 27 Asta yamu, magpaingmatuuramu ra ka natetenged tung yeen, ay natetenged disti pa tung primiru pagnurunutanita ra kang pirni

16

1 “Yang mga bag̱ay ang atia, ipinakdeku rang lag̱i tung numyu ug̱ud indiamu ra maplekan ta ipagtalig mi tung yeen. 2 Sipurki yang mainabu, ityapuiraenamu ra yang mga pamagpakigmaepet tung mga pagsaragpunan mi. Belag̱an ilem maning tia yang buaten nira tung numyu, ang indi, may uras ang kaw̱utun ang kung tinu pay mangimatay tung numyu, kalaum na ya ray ustung pagsirirbisyuen na tung Dios. 3 Yang mga bag̱ay ang maning tia ya ray buaten nira tung numyu natetenged indiami kang lag̱i nag̱ailala nira ni Ama. 4a Kapurisu ya ray nag̱ipabantayung lag̱i tung numyu, ug̱ud kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagbuat nira ta maning tia tung numyu, mademdeman mi ang yuu ka man mismu ay nagpakdek tia tung numyu.

Natetenged Tung Pag̱urubraen Yang Espiritu Santo (16:4b-24)

4b “Yang tukaw indiamu pinakdeku yang mga bag̱ay ang atia, ay taanaw pa tung numyu. 5-6 Piru simanyan magbalikaw ra tung nagpangay tung yeen ang pagkatapus belag yamu magtalimaan tung yeen kung ariaw pa manganing, kung unu pay pagkabetangu duun tung panganinganu, ang indi, yamu ra sampiay ta kapungaw ming subra! 7 Piru iugtulu tung numyu yang kamatuuran, mas maayen ngani tung numyu ang yuu magliit da. Sipurki kung indiaw magliit, yang Manigpadag̱en-dag̱en ang ya ra yang Espiritu Santong atiang nag̱ianingu, indi mangay taa tung numyu. Piru kung magliitaw ra, ya ray ipaangayu tung numyu. 8-11 Kung kumaw̱ut da nganing, ya ray magpabatikal tung mga isip yang mga taung pamagpaguyud tung sistimang pangkaliw̱utan ang kamali yang pag̱irintindien nira natetenged tung kasalanan. Kipurki paintindien na tanira ang talagang kasalanan nirang dakulu ang indi nira ag̱italig tung yeen yang mga sadili nira. Pati yang pag̱irintindien nira kung tinu pa enged ay matadleng, ipabatikal na ka tung mga isip nira ang kamali ka. Kipurki paintindien na ra tanira ang yuu ray pinapruibaan ni Ama ang matadlengaw gated pinabalikaw ra anya duun tung anya. Indiaw ra ngani maita mi taa. Asta yang pag̱irintindien nira sigun tung pagsirintinsiaen yang Dios tung mga tau, ya ka, ipabatikal na ka tung mga isip nira ang kamali ka. Kipurki paintindien na ra tanira ang yang tingkaw ra yang Dios ang sinintinsiaan, ya ra ti Satanas ang yay pagmangulu tung sistimang pangkaliw̱utan ang tung uri pati tanirang kumpurming pagpaguyud pa, madamay ra ka.

12 “Dakele pa rin yang gustuung ipakdek tung numyu, piru indi mi pa ka ilem masarangan ta pag̱intindi simanyan. 13 Piru kung kumaw̱ut da nganing yang Espiritu Santong magparasanag̱en tung numyu, asan da enged tung anya nga tultulay mi yang tamang pag̱irintindien tung Dios. Sipurki yang ipasanag na tung numyu belag̱an sadiling beet-beet na ilem, ang indi, kumpurming unu pay magngel na tung yeen, ya ray ipakdek na tung numyu. Asta yang mga bag̱ay ang magkarainabu tung panalungaan, ipabunayag na ra ka tung numyu. 14 Tanya, anday dumang padengeg̱an na, kung indi, yuu ra ay kipurki tung yeen ngagngelay na yang mga bag̱ay ang atiang ipalatay na tung numyu. 15 Piru belag̱an ang mag̱aning ang yang ipalatay nang atia tung numyu, yeen ilem ang sadili, ang indi, ti Ama ya kay may anya natetenged tung paglinikutay yamen. Purisu ya ray nag̱ipag̱aningu tung numyu ang tung yeen ngagngelay na yang kumpurming ipalatay na tung numyu.

Yang Pagpungawan Nira Baliskaren Ni Jesus Ang Yay Ikasadya Nira (16:16-33)

16 “Simanyan indi ra ilem buay, malipataw ra tung mata mi. Pagkatapus, indi ka ilem buay, maitaw si ka numyung uman,” mag̱aning. 17 Taa, simanyan, yang dumang mga aruman yamen ang nag̱apangugyatan ni Jesus, namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Unu pa kaya ay linagpakan yang bitala nang atia ang indi ra ilem unu buay, malipat da unu tung mata ta ang pagkatapus, indi ka ilem unu buay, maita ta si ka unung uman. Asta tiing sam bilug pang aning na ta nungayna ang indi ta unu maita natetenged magbalik da unu tung ni Ama na, unu pa kayay gustu nang ianing? 18 Unu pa atiing naaning nang atii ang indi ra ilem unu buay? Indi ilem nag̱askean ta kung unu pay gustu nang ianing,” mag̱aning tanira.

19 Simanyan nag̱askean da ni Jesus ang gustu rin nirang magtalimaan tung anya kung unu pay linagpakan yang mga bitala nang atia. Purisu dayun dang nag̱isplikar tung nirang mag̱aning, “Naa pala, ya ray nag̱apagkeresenan mi yang mga bitalaw ang indi ra ilem buay malipataw tung mata mi ang pagkatapus, indi ka ilem buay maitaw si ka numyung uman? 20 Taa, simanyan iparangkaw ra tung numyu yang kamatuuran kung unu pay linegdangan na. Ta yamu, magtarangitenamung mag̱urulimengmengen. Piru yang mga taung pamagkuntra tung yeen, ya ray mamagkalipay ta mupia. Piru yang kapupungawen ming atia ya ray magyaring kasadyaan mi. 21 Katulad ang pisan tung baw̱ay ang mangana. Kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipangana na, magbalunbun da ta siit nang puirti. Piru kung maluangan da nganing, malipatan na ra yang siit ang atiang pinasaran na, ay natetenged tung kalipay yang isip nang may mula rang baklung natau tung kaliw̱utan. 22 Maning kang pisan tia tung numyu. Simanyan ag̱ampayanamu ra ta kapungaw mi. Piru kung mag̱irita-ita si kang uman, masadyang pisan yang mga isip mi. Dispuis yang kasadyaan ming atia, anda ray sarang ang mapanguat. 23 Kung kaw̱utun da nganing yang uras ang atia, anda ray ingalukun mi tung yeen. Manangeramu ra tung yeen, kung unu pay ingalukun mi tung ni Amang yuuy kabakeran mi, ipakdul na tung numyu. 24 Luyut dang luyut, anday iningaluk mi tung ni Amang yuuy kabakeran mi. Purisu mag̱ingalukamu ra tung anya ig pakdulanamu ra ka anya ug̱ud sadyaanamu rang pisan.

25 “Yang mga bag̱ay ang naang ipinagpakaw̱utu tung numyu, ipinapanawu tung mga pananglit. Piru may uras ang kaw̱utun ang belag dang pananglit ang gamitenu, ang indi, idiritsyu ra yang ipasanag̱u tung numyu natetenged tung ni Ama. 26 Kung kaw̱utun da nganing yang uras ang atia, magdiritsyuamu ra ilem tung ni Amang mag̱ingaluk natetenged ka man yamu mga tauanu. Anda ray kaministiran ang pangakuanamu pa yeen ang yuu pay mag̱ampu para tung numyu. 27 Sipurki tanya mismu nag̱apaggegma ra tung numyu natetenged yamu naggegma tung yeen ig nanangeramu ra ka ngani ang yuu duunaw tung anya nagliit. 28 Duunaw ka man tung ni Ama nagliit ang minangay taa tung kaliw̱utan ang naa. Utru si, taanaw si ka magliit tung kaliw̱utan ang naa ang magbalik tung anya,” mag̱aning ti Jesus. 29 Simanyan, yaming nag̱apangugyatan na, nagtimalesami kang mag̱aning, “Atia, belag dang pananglit, ang indi, ipinalw̱aw mu ra. 30 Baklu ra nga maresmesay yamen ang ta yawa nag̱asangkad mung pisan yang tanan ang bag̱ay maskin yang nag̱abtang tung mga isip yamen. Maskin may nag̱aisipan ilem yamen ang talimaanen tung nuyu, nag̱askean mu ra kang lag̱i baklu sambitay yamen. Kapurisu asanami rag pananged ang yawa tung Diosa ka man nagliit.” 31 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Taa, panangeramu ra simanyan, aa? 32 Piru tandaan mi taa yang bitalaw. Magkakaw̱ut da yang uras, kuminaw̱ut da nganing ang magkarawasakamu ra ka enged ang masiglibri tung anya-anyang balay. Yuu ra ka ilem butwanay mi. Piru basin maning da tiang mainabu, piru indiaw ka mapisanan, ay ti Ama pagpakigsasang pirmi tung yeen. 33 Yang tanan ang atia ipinagpakdeku ra tung numyu ug̱ud may kalimengan yang mga isip mi ekel tung pagkinapulitay ta. Ay tung kaliw̱utan ang naa, siguradung mapasaranamu ra ta mga kaliwag̱an. Piru maski maning tia, paktelen mi ra yang mga isip mi, sipurki ta yeen, nandeeg̱aw ra tung sistima na.”

17

Pag̱ampu Ti Jesus Ang Asan Da Tung Pagpakugmatay Na Ipabistu Ni Ama Na Yang Kadengeg̱an Na (17:1-5)

1 Taa numanyan, pagkatapus ni Jesus ta pagparasanag̱en na tung yamen natetenged tung mga bag̱ay ang atia, dayun dang tuminingarang nag̱ampu ang mag̱aning, “Ama, kinaw̱ut da yang uras ang ipinagtipu mu kang lag̱i para tung yeen. Purisu yang nag̱ipag̱ampuu tung nuyu, asan da enged ipabistu mu yang kadengeg̱anu ug̱ud ta yeen ang pag̱aningen mung Ana mung pangerengan tung nuyu, asana ra ka nga padengeg̱ayu. 2 Magkabag̱ay ang yay ipabistu mu tia, ay natetenged pinakdulanaw ra nuyu ta pudirung maggaraemen tung tanan ang mga tau ug̱ud yang kumpurming ipinagtalig mu tung yeen, paeyanganu ta ipagpangabui nirang baklu ang anday pagtapusan na. 3 Kumus may ipagpangabui nirang maning tiang klasi, yang ilyag nang ianing, tanira may yawang ultimu ilem ang Dios, magkarapulitanamu ra ig tanira may yuung tinuw̱ul mu*, ya ka, magkarapulitanami ra ka. 4 Kidispuis pa ta yeen, talagang padengeg̱ana ra yeen taa tung kaliw̱utan ang naa ekel tung pagtalusu tung itinuw̱ul mu tung yeen. 5 Kapurisu, Ama, yang nag̱aingaluku si tung nuyu, kung asanaw ra nganing tung nuyu, padengeg̱ay ka nuyung pabaliken tung dating pagkabetangung masusulaw atiing asanaw pa tung nuyung indi pa nag̱aimu yang kaliw̱utan.

Yang Nag̱ipag̱ampu Ni Jesus Natetenged Tung Mga Taung Nag̱apangugyatan Na (17:6-19)

6 “Simanyan yang mga tau taa tung kaliw̱utan ang kumpurming ipinagtalig mu tung yeen, pinagpasanag̱anu ra natetenged tung nuyu. Nuyu kang lag̱i tanira baklu mu ipinagtalig tung yeen, ang pagkatapus yang bitala mu ya ray pinananged nira. 7 Purisu simanyan, nag̱amaresmesan da ka nira ang yang tanan ang ipinagtulduku tung nira, ay liit tung nuyu. 8 Ay yang mga bitalang inintriga mu tung yeen, ipinalatayu ra tung nirang inintriga, ang pagkatapus, pinauyunan da ka nira. Kapurisu nabilug̱an da ka nirang pisan ang asanaw liit tung nuyu ig pamananged da ka ang yaway nagtuw̱ul tung yeen.

9 “Kapurisu, Ama, yang nag̱ipag̱ampuu tung nuyu simanyan, belag̱an yang mga tau taa tung kaliw̱utan ang naa ang pagpakuindi tung yeen, kung indi, yang mga taung naang ipinagtalig mu tung yeen. Taniray nag̱ipag̱ampuu tung nuyu, Ama, ay natetenged tanira nuyu. 10 Ay yang tanan ang yeen, nuyu ka. Asta yang tanan ang nuyu, yeen ka. Dispuis, taniray nag̱ikadengeg̱u.

11 “Pagkatapus, simanyan, Ama, magliitaw ra taa tung kaliw̱utan ang naang magbalik asan tung nuyu. Piru yang nag̱apangugyatanung naa, ya pay mangabutwan taa. Kapurisu, Ama, yawang duruag kasagradu, bantayan mu tanira tung mga tuksu ekel tung kagaeman mu ang ya ra ka man taang ipinagpiar mu tung yeen, ug̱ud pirming magsarasaan tanira ang katulad ka tung yaten ang pagsinasaay ra kang lag̱i. 12 Luyut dang luyut ang taawaw pa tung nira, yuuy nagbantay tung nira ekel tung kagaeman mung atiang ipinagpiar mu tung yeen. Pinagmanadaanu ngani tanira ta mupia, purisu anday naplek tung yeen, sapayan pa taang sam bilug ang anday dumang panampetan na tung uri, kung indi, kadiaduan da enged ang anday katapus-tapusan na ang asan da magkamatuud yang sasang napabtang tung kasulatan natetenged tung anya†. 13 Piru simanyan, Ama, magbalikaw ra asan tung nuyu. Ug̱aring mintras taanaw pa tung kaliw̱utan ang naa, yang mga bag̱ay ang atia ya ray nag̱ipadngelu tung nag̱apangugyatanu ug̱ud asan da ngaeyangay tanira ta kasadyaan yang mga isip nirang duru ang katulad ka tung kasadyaan yang isipu. 14 Ta yeen, itinalig̱u ra tung nira yang bitala mu ang pagkatapus asan da tanira nga kuntraay yang mga taung pamagpaguyud pa tung sistima yang kaliw̱utan ang naa. Ay ya pa ag̱ari, yang sistimang atia pinanalyuran da nirang namanulad tung yeen ang belag̱anaw kang lag̱ing lug̱ud asan. 15 Indiaw ka pag̱ingaluk ang tanira paliiten mu tung kaliw̱utan ang naa, ang indi, yang nag̱ipag̱ampuu tung nuyu ang tanira bantayan mu ra ta mupiang manadaan ug̱ud indi maeklan ta akles ni Satanas ang yay pinangapunglan yang tanan ang mga malalain ang pag̱urubraen. 16 Yang sistima yang kaliw̱utan ang naang nag̱amanguluan na, pinanalyuran da nirang namampakbung tung yeen ang yuu belag̱anaw kang lag̱i lug̱ud asan. 17 Yang gustuu, Ama, papagteeren mu yang mga isip nirang magtuman yang kalelyag̱an mu. Ang para magkamaningan da ta maning tia, luakan mu yang mga kinaisipan nira yang kamatuuran natetenged tung nuyu ang yay nag̱adapatan yang tanan ang ipinagtulduku tung nira. 18 Kipurki katulad ka tung yeen ang tinuw̱ul mung magparakaw̱utun yang bitala mu tung mga tau taa tung kaliw̱utan ang naa, tanira ya ra kay panuw̱ulunung magparakaw̱utun ka natetenged tung yeen. 19 Purisu natetenged tung nira, teerenu ra enged yang isipung magtalus tung itinuw̱ul mu tung yeen ug̱ud pati tanira teeren da ka nira yang mga isip nirang magtuman yang ituw̱ulu tung nira ekel tung kamatuuran ang naang nag̱iluak mu tung mga kinaisipan nira.

Nag̱ipag̱ampu Ni Jesus Yang Dumang Mga Taung Mamagtalig Da Ka Tung Anya (17:20-26)

20 “Ama, belag̱an ilem yang mga arumanung naa yang nag̱ipag̱ampuu tung nuyu, ang indi, pati yang kumpurming magtalig ka tung yeen ekel tung balitang ipagpakaw̱ut nira tung nira, ya ka. 21 Yang gustuung gustu, Ama, tanirang tanan ang mga tumatalig tung yeen ay magsarasaan da ta mupia ang katulad ka tung pagsinasaay tang durua ang yawa, Ama, pagpakigsasa tung yeen ig yuu kay pagpakigsasa tung nuyu. Maning tia yang nag̱aingaluku tung nuyu ay ug̱ud tung pagsarasaan nira, asan da mamananged yang kadaklan ang mga tau ang yawa ka man yang nagtuw̱ul tung yeen. 22 Yang kadengeg̱an ang ipinakdul mu tung yeen ang nagparanek tung pagkabetangu, ya ra kay ipinakdulu tung nirang tanan ug̱ud tung pagpararanekan nira, asan da tanira magsarasaan ta maayen ang katulad ka tung yaten ang pagsinasaay kang lag̱i. 23 Bilang ekel tung pagpakigsasaw tung nira may kadengeg̱an da ka nira ang katulad ka tung yeen ang may kadengeg̱anu ka ekel tung pagpakigsasa mu tung yeen. Yang nag̱asikaru enged asan ay ug̱ud asan da magkatinlu yang pagsarasaan nira ang para asan da ngaintindiay yang kadaklan ang mga tau ang yawa ka man yang nagtuw̱ul tung yeen ig asan da ka nga bilug̱ay nira ang nag̱agegmaan mu tanira ang katulad ka tung paggegma mu tung yeen. 24 Ama, yang mga taung naang ipinagtalig mu tung yeen, gustuu ang kung ariaw pa, ay duun ka tanira tung teparu ug̱ud mabilug̱an da nira yang kasusulawenu atiing dating ipinakdul mu tung yeen natetenged tung gegma mu tung yeen atiing indi pa nag̱aimu yang kaliw̱utan.

25 “Ama, yawang pulus tung tama yang pag̱abuat mu, india pa ka enged nag̱ailala yang mga taung pamagpaguyud pa tung sistima yang kaliw̱utan ang naa. Piru ta yuu, nag̱ailalaa kang lag̱i yeen pati mga taung naang nag̱apangugyatanu, nag̱askean da ka nira ang yawa ka man yang nagtuw̱ul tung yeen. 26 Ay pinagpasanag̱anu ra natetenged tung pagkadios mu ig ya ra kay nag̱apadayunanu ug̱ud yang gegmang nag̱ipaita mu tung yeen, mapanimanan da ka nira tung mga sadili nira ang pati tanira lug̱ud da ka asan ekel tung yeen ang pagpakigsasa tung nira,” mag̱aning ti Jesus ang pag̱ampu.

18

Agtraidurun Da Ni Judas Ti Jesus Ang Nag̱ipadeep (18:1-11)

Mateo 26:47-56; Marcos 14:43-50; Lucas 22:47-53

1 Taa simanyan, pagkatapus ni Jesus ta pag̱ampu, dayun dang naglua tung siudad, kasiraanami ra kang nag̱apangugyatan na. Diritsyuami rang nagpalakted tung bawang ang atiang paggug̱uuyan ang Cedron. Ay duun tung tindak na tung tukawan may sasang kaluakan ta mga ayung pag̱aningen ang olibo ang ya ray pinakleran yamen. 2 Naang ti Judas ang naang pagtraidur tung anya, kunisidu na ka yang kaluakan ang atii natetenged luyut dang luyut yay pirming pagsaragpunan yamen na Jesus. 3 Kapurisu, simanyan minangay ra ka man duun ang may guyud nang sang kaugpuan yang mga sundalung atiang tag̱a Roma, asta mga guardia tung pagtuuan ang pinakalusu ang ya ray pinanuw̱ul yang mga paring arabubwat may yang mga Pariseo. Pamag̱ekel-ekel ta mga singkarul may mga lukay pati mga matarem. 4 Kapurisu ti Jesus, kumus nag̱askean na rang lag̱i yang tanan ang mapasaran na, dayun dang nagpagkigbag̱as tung nirang nagbugnu ang mag̱aning, “Tinu pay nag̱asagyap mi?” 5 Mag̱aning tanirang namansituw̱al, “Ti Jesus ang tag̱a Nazaret.” Mag̱aning ti Jesus, “Yuu ra taang nag̱asagyap mi,” ag̱aaning. Ti Judas ang naang pagtraidur tung anya, ya kag kekdeng asan tung tepad yang mga sundalu. 6 Simanyan, pagkaaning ni Jesus ang tanya ra yang nag̱asagyap nira, dayun dang namag̱isul da tanirang namagturumbaan tung tanek. 7 Simanyan nagtalimaan si ti Jesus tung nirang mag̱aning, “Tinu pay nag̱asagyap mi?” Mag̱aning tanirang namansituw̱al, “Ti Jesus ang tag̱a Nazaret.” 8 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Inugtulanamu ra yeen nungayna ang yuu ra ka man taang nag̱asagyap mi. Kapurisu kumus yuu ra taang nag̱asagyap mi, yang mga kaarumananung naa, paw̱ayaan mi ra ilem ang papanawen,” mag̱aning. 9 Naa pala, napagbitala ti Jesus ta maning tiang nagpalibri tung yamen ang mga kaarumanan na ay ug̱ud asan da magkamatuud yang inampu na ang tung tanan unung mga taung ipinagtalig ni Ama na tung anya, anda unung pisan ay naplek tung anya may sam bilug*.

10 Taa, simanyan naang ti Simon Pedro pagkaw̱in-kaw̱in ta geed. Ya ray linaw̱ut nang ipinanibat tung sasang kirepen yang paring pinakalandaw ang pagkatapus yang talinga na tung tuu, yay nalampung. Yang aran yang kirepen ang atiang sinibatan na, ay ti Malco. 11 Pagkaita ni Jesus tia, dayun na rang linalangan ti Pedrong inaning, “Itag̱eb mu ra tiang geed mu! Ayw̱a, kanisip mung indiaw manalunga tung pinitinsiang naang pinagplanung lag̱i ni Ama ang yay mapasaranu?” mag̱aning. 12-13 Kapurisu simanyan yang mga sundalung atia, may yang kapitan nira, asta yang mga guardiang atiang pinanuw̱ul yang may mga katengdanan, dayun da nirang dineep ti Jesus. Pagkadeep nira, dayun da nirang ginapus ang ingkelan da kanay duun tung ni Anas ang yay punyangan ni Caifas ang yay paring pinakalandaw tung takun ang atii. 14 Naang ti Caifas ang naa, ya ra yang napagpainunuku tan taa pa tung may mga katengdanan ang mas maayen unu tung nira kung may sa nga tauan ang mapatay arangan da ilem tung intirung nasyun nira†.

Pag̱ingwara Ti Pedro Tung Ni Jesus (18:15-18)

Mateo 26:69-75; Marcos 14:66-72; Lucas 22:56-62

15 Taa simanyan ti Simon Pedro dayun dang nanikad tung nira na Jesus, durua tanira yang aruman nang sam bilug tung yamen ang nag̱apangugyatan ni Jesus. Kumus ilaladu yang paring pinakalandaw yang aruman nang atia, tinugtan dang magpakled tung plasa-plasa yang balay‡. 16 Piru ti Pedro tanya nagpabutwan da ilem tung lua, duun tung may purta. Purisu dayun dang binalikan yang aruman nang ipinagpakigsen tung baw̱ay ang manigbantay tung purta ang pagkatapus ingkelan na ra dayun tung kakleran ang may plasa-plasa na. 17 Simanyan tung pagpakled ni Pedro, dayun dang binugnu yang baw̱ay ang atiang manigbantay ang inaning, “Eey yawa, belag̱an ba yawa sasa ka tung nag̱apangugyatan yang taung nakaa?” Tumuw̱al ti Pedro, “Bee, belag ka man!” mag̱aning. 18 Simanyan yang mga turuw̱ulun may yang mga pulis pamamarang da tung apuy ang pinagkalan da nira ta kuring. Ay durug lamig. Kapurisu ti Pedro dayun dang napakilaket tung nirang nagpakiparang.

Ti Jesus Nag̱apamintira Ra Rin Ni Anas Ta Pamitala (18:19-24)

19 Taa simanyan duun tung kakleran, ti Anas pag̱imbistigar da tung ni Jesus kung tinu pay mga taung nag̱apangugyatan na ig kung unu pay itinulduk na tung mga tau. 20 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al, “Maginuung Pasadu, ta yeen, tung bistuan yang pagparakaw̱utunu tung mga tau. Pirmiaw ra ilem ang nagturuldukanen tung mga balay ang pagsaragpunan yang mga masigkanasyun ta, pati duun tung pagtuuan tang pinakalusu ang ya ra kang lag̱i ay pagsaragpun-sagpunan nira. Andang pisan ay itinulduku tung lingeb. 21 Kapurisu kumus maning da tia, Maginuung Pasadu, mas maayen pa siguru, maskin indiaw ra kanay bistaen mu. Tutal durung mga taung namagpamati tung itinulduku ang kaministiran din ang ya ray tukawen mung bistaen. Ay yay pangaske kung unu pay itinulduku,” mag̱aning. 22 Pagkaaning ni Jesus tia, dayun dang dinapalan yang sasang guardia asan ang inaning, “Duruag kalinampasen ang manuw̱al tung ni Maginuung Pasadu ta maning tia!” 23 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al ang tung ni Anas iparumbuay na, “Kung lampas yang ibinitalaung atia, maayen pa, ipasanag mu ra kanay tung tanan taa kung unu pay pagkalampas na. Piru kung tama yang inaningu, magkatama w̱asu ang ipinatigbakaw ra nuyu?” ag̱aaning. 24 Kapurisu, simanyan kumus anda ray dumang mabuat ni Anas, dayun na sing ipinagapus ti Jesus ang ipinaintriga tung ni Caifas ang minag̱ad na ang yay paring pinakalandaw.

Pag̱ingwara Si Ti Pedro Tung Ni Jesus (18:25-27)

Mateo 26:69-75; Marcos 14:66-75; Lucas 22:56-62

25 Taa numanyan, mintras pag̱abista ti Jesus tung kakleran, ti Pedro tanya duun tung plasa-plasa pagpakiparang tung apuy. Mag̱aning yang duma ang namagbugnu tung anya, “Eey yawa, belag sasa kang tauan yang taung nakaa?” Ti Pedro, dayun dang nag̱ingwara ang mag̱aning, “Bee, belag̱anaw ka man aruman nira, ey,” mag̱aning. 26 Simanyan may sasang kirepen yang paring atiang pinakalandaw ang may kaampiran na tung sam bilug ang linampungan ni Pedro ta talinga na ang ya si ay nabngang nagbugnu tung ni Pedrong mag̱aning, “Indi w̱a, nungayna duun tung kaluakan, naitaa ra yeen ang pag̱ugpu tung anya?” 27 Mag̱aning ti Pedrong nag̱ingwara si, “Eey, belag yuu tii!” Atii, lag̱i-lag̱ing nanuluk da yang manu.

Ti Jesus Nag̱abangdanan Da Yang Mga Pamagpakigmaepet Tung Ni Gubirnadur Pilato (18:28-32)

Mateo 27:1-2; Marcos 15:1; Lucas 23:1-2

28 Taa numanyan, pagkatimpranu ang atiing ti Jesus sinintinsiaan da na Caifas ang dapat ang ipaimatay, dayun dang ginuyuran yang mga pamagmangulu duun tung palasiu yang Gubirnadur. Piru indi namagpakled tung palasiu ay pamangaman da ta mupia ang muya asan da nga mansaay§ ang asta indi ra mamagkabag̱ay ang mamagsilibra yang pistang atiang pag̱aningen ang Taklib. 29 Kapurisu, ti Gubirnadur Pilato ya ray nagluang nanalunga tung nirang mag̱aning, “Unu pay nag̱ipagbangdan mi tung taung atia?” 30 Yang tuw̱al nira maning, “Yang taung atia indi ra ag̱ipatalunga yamen tung nuyu, kung anday kasalanan ang binuatan na.” 31 Mag̱aning ti Pilatong minles, “Kung maning tii, ala, eklan mi ra ilem asan ug̱ud yamu ra ilem ay magbista tung anya sigun tung lai mi.” Mag̱aning tanirang namansituw̱al, “Yami anda ilem ay pudir yamen ang magpaimatay,” mag̱aning*. 32 (Yuung ti Juan ang nagsulat, may yeen kang isaleet ang para ipasanag̱u tung pagbasa. Kapurisu asan da nga matuuray yang sasang pasaplid ni Jesus kung unu pang kamatayenay ang mapasaran na ang tanya ya ipaabwatay†.)

Natetenged Tung Pagkaadi Ni Jesus Kung Ay Pa Liit (18:33-38a)

33 Taa numanyan, dayun dang nagbira ti Gubirnadur Pilatong nagpakled tung palasiu na, ang pagkatapus pinaguuyan na ti Jesus ang tinalimaan, “Ta, yawa yang pag̱aningen ang Adi yang mga Judio?” 34 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al, “Yang itinalimaan mung atia tung yeen liit tung nuyung sadiling isip u naugtulana ra ilem yang duma?” 35 Mag̱aning ti Pilatong nagtimales, “Ayw̱a, kanisip mu yuu sasang masigka Judio mu ang kabisaduu yang mga bag̱ay ang atia? Yang mga masigkanasyun mu mismu may yang mga paring arabubwat, ya ray namag̱intriga tung nuyu taa tung katalungaanu. Unu pay binuat mu?” 36 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Yang pinangapunglan yang katengdananung maggaraemen belag taa tung kaliw̱utan ang naa. Sipurki kung taa manliit, nag̱ipagbatukaw ra rin yang mga taung nag̱apangugyatanu ug̱ud indiaw ra rin maintriga tung pudir yang mga pamagmangulu tung nasyun yamen. Asan da ngaintindiay mu ang belag̱an taa liit yang katengdananu.” 37 Mag̱aning ti Pilatong nagtalimaan, “Tay kung maning tia, indi, yawa Adia ka man?” Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Ee, yawa ra ka nganing ay pag̱aning, piru dipindi tung pagpabetang mu tung pagkaadiu. Yang katuyuan na ang yuu natau taa tung kaliw̱utan ang naa ay ug̱ud magpaingmatuuraw natetenged tung kamatuuran. Kumpurming tinu pay pananged tung kamatuuran, yay pamati tung yeen.” 38 Mag̱aning ti Pilatong nagtimales, “Ayw̱a, matultulan basu ta sasang tau kung ay pa enged yang kamatuuran?”

Nag̱ipagdiklara Ni Pilato Ang Ti Jesus Anday Kasalanan (18:38b-40)

Pagkatapus ta pagbitala ni Gubirnadur Pilato tung ni Jesus ta maning tia, dayun sing nagluang nanalunga tung mga pamagpakigmaepet. Mag̱aning tung nira, “Ta yeen, andang pisan ay naeklanung puntus ang para ipagpakusalaku rin tung taung naa. 39 Luyut dang luyut, yang kadagmitan ang magbuw̱uatenu ang kada kaw̱utun yang pistang naang pag̱aningen ming Taklib, may sa nga prisuan ang pagpalpasanu. Kapurisu simanyan malelyag̱amu ang naning Adi ming mga Judio yay palpasanu?” 40 Atii, namaglelpaken dang namansituw̱al, “Belag tanyay palpasan mu, ang indi ti Barabbas,” mag̱aning. Ti Barabbas ang naa sasang ribildi.

19

Ti Jesus Nag̱apaburdunan Ni Gubirnadur Pilato (19:1-3)

Mateo 27:27-31; Marcos 15:16-20

1 Kapurisu, simanyan dayun dang nagkalalangan ti Gubirnadur Pilato ang ti Jesus eklan da yang mga sundalung burdunun. 2 Pagkatapus may mga balag̱en ang kalarangan ang ingkelan nirang binakurung ang midyu tung kuruna ta sasang adi ang pagkatapus ya ra isukluw̱ay nira tung kulu ni Jesus. Pinablan ka nira ta aw̱el ang lagwas ang tapel yang kulay na ang midyu tung suruutun ta mga adi. 3 Pagkatapus siging pagpalenget nira tung anyang pagsaludu-saludung intrimis ang ya ra ag̱aningay nirang, “Yawang Adi yang mga Judio, basi pa ilem ang malawig da yang kabui mu!” mag̱aning. Tung pagpalenget nirang atia tung anya, muya-muyang dinapalan nira.

Ti Jesus Nag̱idiklara Si Ni Pilato Ang Anday Kasalanan (19:4-7)

4 Taa numanyan, naglua si ti Gubirnadur Pilatong nagpakitalunga tung mga taung atiang gaw̱ung. Mag̱aning tung nira, “Uay, ipaluaw rang ipatalunga tung numyu ug̱ud asan da ngaintindiay mi ang ta yuu, andang pisan ay naeklanung puntus ang para ipagpakusalaku rin tung anya,” mag̱aning. 5 Pagkatapus dayun na ra kang ipinalua ti Jesus ang yag susuklub tung kulu na yang binakurung nirang atiang kalarangan ang midyu tung kuruna ig ya kag susuutay na yang aw̱el ang atiang tapel. Mag̱aning ti Pilato tung mga tau, “Uay, telengan mi w̱a yang taung naang pag̱aningen ming sasang ribildi!” 6 Atii, pagkaita tung anya yang mga paring atiang arabubwat may yang mga guardia, dayun dang namaglelpaken ang mag̱aning, “Ipalansang mu ra ilem tia tung krus. Ipalansang mu ra ilem tia tung krus.” Mag̱aning ti Pilatong nagtimales, “Abir, kung kayanan mi pa tia, ala, yamu ra ilem ay mag̱ekel tung anyang maglansang! Ay ta yeen, andang pisan ay naeklanung puntus ang ipagpakusalaku rin tung anya,” mag̱aning. 7 Mag̱aning yang mga pamagpakigmaepet ang namansituw̱al, “Yaming mga Judio may lai yamen ang dapat rutusun yamen. Sipurki yang napabtang tung lai yamen ang atia, ang tanya dapat ang ipaimatay natetenged pag̱ambu ang tanya unu yang pag̱aningen ang Ana yang Dios ang ya unu ay mangerengan tung anyang maggaraemen!” mag̱aning.

Natetenged Tung Kagaeman Kung Tinu Pa Enged Ay May Pudir Tung Ni Jesus (19:8-12)

8 Pagkagngel ni Pilato tii, mas pang inleran da. 9 Dayun sing nagpakled tung palasiung nagtalimaan tung ni Jesus ang mag̱aning, “Yawa, tag̱a aria pa?” mag̱aning. Piru ti Jesus tanya, indi ra ilem nag̱iw̱ek-iw̱ek. 10 Purisu tinalimaan si ni Pilatong inaning, “Ta, ayw̱a india ra pagtuw̱al tung yeen? Nag̱aintindian mu, anday dumang may gaem tung nuyu, ang indi, yuu, kung yawa ipalibriayu, u kung yawa ipalansangayu tung krus?” 11 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Andang pisan ay gaem mu tung yeen, kung indi ilinug̱ut yang Dios tung nuyu. Purisu mas malbat yang kasalanan yang namag̱intriga tung yeen taa tung katalungaan mu kay tung kasalanan mu,” mag̱aning. 12 Kapurisu, pagkadngel ni Pilato tii, mas pang nag̱imuras ang nagdilem ta dalan ang para ti Jesus palpasan na ra ka enged. Simanyan, duun tung lua, pagkasiman yang mga pamagpakigmaepet, dayun dang namaglelpaken ang mag̱aning, “Maginuung Gubirnadur, kung palpasan mu yang taung atia, anday dumang pakaw̱utun na, yawa india ra matalig̱an ni Adi Cesar duun tung Roma. Ay sipurki kumpurming tinu pay pag̱ambu ang tanya unu sasang adi ang katulad ka tung nag̱abuat yang taung atia, pagbatuk da tung Ading Pinakalandaw duun tung Roma,” mag̱aning.

Pagpauyun Da Ti Gubirnadur Pilato Tung Mga Paring Arabubwat Ang Para Ipalansang Da Ti Jesus Tung Krus (19:13-16a)

13 Kapurisu pagkadngel ni Pilato yang bitala nirang atia, dayun na rang ingkelan ti Jesus tung lua, duun tung may tanek ang dinaktalan ta batung mga tapik ang pinanambi-tambi. Ang kung tung bitala yamen ang mga Judio, yay paggug̱uuyan yamen ang Gabata. Simanyan, pag̱ekel na tung ni Jesus duun, diritsyu rang kuminarung tung sasang kakarungan ang yay dating pag̱usgaran na. 14 Taa numanyan yang kaldaw ang atii, ya ra kay nag̱ipagsimpan yamen ang mga Judio tung pista yamen ang atiang pag̱aningen ang Taklib. Yang uras kereng da yang kaldaw. Numanyan, mag̱aning si ti Pilato tung mga pamagpakigmaepet, “Uay, nani ra yang adi mi!” mag̱aning. 15 Atii, namaglelpaken si tanira ang mag̱aning, “Ala, ipaimatay ra, ipalansang da tung krus.” Mag̱aning ti Pilatong nagtimales, “Ayw̱a, yang adi mi, gustu ming ipalansangu tung krus?” Atii, yang mga paring atiang arabubwat ta katengdanan, ya ray namansituw̱al ang mag̱aning, “Anday dumang adi yamen, kung indi, ultimu ilem ti Adi Cesar duun tung Roma,” mag̱aning.

16 Purisu, pagkadngel ni Pilato tii, nagpauyun da ilem tung kalelyag̱an nira ang para ipalansang da ti Jesus tung krus. Purisu dayun dang ingkelan yang mga sundalu. 17 Taa numanyan atiing paglua ni Jesus tung siudad, tanya ra mismu ay nagsakan yang kaw̱ala yang krus ang pangimatayan tung anya. Yang distinu nirang tanan duun tung sasang lugar ang paggug̱uuyan ang Kulu, ang kung tung bitala yamen ang Hinebreo paggug̱uuyan yamen ang Golgota*. 18 Mamansikaw̱ut tanirang tanan duun, ilinansang da nira ti Jesus tung krus. Dispuis may durua pa ka nga tauan ang ipinanlansang da ka nira tung durua nga krusan ang ipinakdeng tung binit ni Jesus ang nagtimbang ang ti Jesus ya ra ilem ngaknga tung nira.

19 Taa numanyan may karatulang pinasulatan ni Gubirnadur Pilato ang ya ray ipinataked na duun tung krus ang pinaglansangan tung ni Jesus. Yang ipinasulat na ya taa: “Naa ti Jesus ang tag̱a Nazaret ang yay Adi yang mga Judio”. 20 Taa simanyan durung mga Judiong nangabasa yang ipinasulat nang atia ay yang rugal ang atiing pinaglansangan tung ni Jesus alenget ka ilem tung siudad. Dispuis pa isinulat tung bitalang Hinebreo, Linatin may Giniriego†. 21 Simanyan yang mga paring atiang arabubwat, ya ray namagriklamu tung ni Pilatong mag̱aning, “Ayw̱at ipinabtang mu duun ang tanya Adi yamen ang mga Judio? Kaministiran ang yang ipabtang mu duun ang tanya nag̱ambu ang yay Adi yamen ang mga Judio.” 22 Mag̱aning ti Pilatong minles, “Kumpurmi yang ipinasulatu duun, dapat ang indi umanen,” mag̱aning. 23 Simanyan, pagkalansang yang mga sundalu tung ni Jesus, yang mga aw̱el nang duma ang linuas dang lag̱i nira, ya ray ingkelan nirang pinagpararti-partian ta epat ang parti, tag salegsa nirang parti. Pati yang aw̱el nang atiang langkuy ang andang pisan ay uratan na, ingkelan da ka nira. 24 Ya ray pinagkeresen-kesenan nirang mag̱aning, “Maayen pa indi ta lasik-lasiken, kung indi, magburunutanita ra ilem kung tinu pay maekel,” ag̱aaning. Purisu duun da nagkamatuud yang sasang bitalang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Yang mga aw̱elu, pinagpararti-partian da ilem nira, pati yang aw̱elung langkuy, pinagburunutan da ilem nira” mag̱aning‡.

Maning ka man tia yang binuat yang mga sundalu. 25 Simanyan duun ka tung alenget yang krus, may epat nga baw̱ayan ang kemdengan. Ya ra yang nanay ni Jesus may yang putul nang baw̱ay may ti Mariang kasawa ni Cleopas may ti Maria kang sam bilug ang tag̱a Magdala. 26 Simanyan pagkaita ni Jesus tung nanay na may tung yeen ang nag̱apangugyatan nang alenget enged tung kinaisipan na ang yami pagteparan da, dayun na rang inaning yang nanay na ang, “Uay, atia ra yang kaw̱ig̱en mung ana mu numanyan,” mag̱aning. 27 Pagkatapus, yuu si kay inaning nang, “Uay, atia ra yang kaw̱ig̱en mung nanay mu numanyan,” mag̱aning. Kapurisu tung kaldaw ang atii, ingkelanu ra duun tung sadiling pamalay-w̱alayu ang para asikasuenu. 28 Pagkatapus tia, kumus nag̱akdekan da ni Jesus ang nagkaratapus na ra yang tanan ang itinuw̱ul yang Dios tung anya, nagbitala rang mag̱aning, “Agkanalenaw ra!” mag̱aning. Purisu asan si nagkamatuud yang sasang naulang isinulat tung Karantaen natetenged tung anyang kanalen§. 29 Taa numanyan may mangkuk duun ang punuk ta binung nangaklem da. Purisu may sasang ipinalebleb yang mga sundalu asan tung mangkuk ang asta tinagmak da. Pagkatapus dayun da nirang isinakbet tung tumbung yang sanga-sangang pag̱aningen yamen ang “isup” ang ya ray itinuluy nira tung nganga ni Jesus ang para manutnutan na. 30 Simanyan, pagkanutnut ni Jesus, dayun dang nagbitala ang mag̱aning, “Pinagtalusu ra yang tanan ang ipinatuman ni Ama tung yeen.” Pagkaaning na tia, dayun dang nanlungikngik ang nunut da ka ta pag̱intriga na yang ispiritu na tung Dios.

31 Taa numanyan, Biyernes dang apun ang ya ra kay kaldaw ang nag̱ipagsimpan yamen ang mga Judio ang para tung kaldaw ang nag̱ipamaenay yamen. Naang mga pamagpakigmaepet tung nasyun yamen, anda enged ay gustu nira ang yang mga tinanguni yang mga taung atia mangabutwan pa tung mga krus tung kaldaw ang nag̱ipamaenay ay natetenged tung sasang riglamintu*. Yadwa pa, yang kaldaw ang atia, durug kamaal ang kaldaw natetenged muyang law̱ii ya ray ipag̱impisa yang pistang pag̱aningen ang Taklib†. Purisu yang binuat nira, namag̱ingaluk da tung ni Gubirnadur Pilato kung puiding ipampabarik na yang mga bisit yang mga taung atiang ipinanlansang tung mga krus ug̱ud makali rang magkarabuntukan ta linawa nira ang para panangtangen dang ipampalg̱ud tung mga leyang. 32 Purisu dayun da ka man ang tinuw̱ul ni Gubirnadur Pilato yang mga sundalu nang mamansiangay ra duun tung pinagpakdengan yang mga krus, ang pagkatapus pinamarik da ka man nira yang mga bisit yang mga taung atiang durua tung binit ni Jesus ang nagtimbang. 33 Piru tung pagkaw̱ut nira tung ni Jesus, naita ra nira ang patay ra. Purisu indi ra nira binarik yang mga bisit na. 34 Piru yang sam bilug ang sundalu, itinulbung na yang bangkaw na tung talang ni Jesus. Lag̱i-lag̱ing luminua yang dug̱u may sag̱u. 35 (Numanyan yuung ti Juan ang nagsulat, may gustuung isaleet. Yang nainabung atia tung ni Jesus, yuung naita, yuu kay pagpaingmatuud tung numyu ug̱ud pati yamu, manangeramu ra kang magtalig yang mga sadili mi tung anyang magpatapnay. Talagang matuud yang nag̱ipagpaingmatuurung atia tung numyu ay nag̱askeanung nainabu ra ka man ang katulad ka tung inaningu.) 36 Yang sam bilug pang pagbakeran yang mga isip ming magtalig yang mga sadili mi tung anya ya taa. Tung nainabung atii tung ni Jesus, asan da nagkamatuud yang sasang naula natetenged tung anya ang yay napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Andang pisan ay mabarik tung mga duli na, may sam bilug,” mag̱aning‡.

37 Dispuis asan da ka nagkamatuud yang sam bilug ang naula natetenged tung anya ang napabtang ka tung kasulatan ang mag̱aning,

“Maita nira yang sasang taung ipinaimatay nira ang ya tulbungay ta bangkaw,” mag̱aning§.

Nag̱ipalg̱ud Da Yang Tinanguni Ni Jesus Tung Leyang (19:38-42)

Mateo 27:57-61; Marcos 15:42-47; Lucas 23:50-56

38 Taa numanyan may sasang taung nag̱aranan tung ni Jose ang tag̱a Arimatea. Tanya sasa kang pagpaugyat tung ni Jesus, piru inegteman na ra ilem ay natetenged may pinangaman na ra rin tung mga kaarumanan nang mga pamagpakigmaepet tung banwa. Simanyan ti Joseng naa, ya ray minangay tung ni Gubirnadur Pilatong nag̱ingaluk kung puiding matug̱ut tung anya yang tinanguni ni Jesus ang tangtangen dang para mapalg̱ud da tung leyang. Numanyan pagkalug̱ut ni Gubirnadur tung anya, dayun na rang inangayan yang pinagpakdengan yang mga krus ang yang tinanguni ni Jesus ipinatangtang na rang ipinatuang. 39 Pati ti Nicodemong atiing minangay ra ta law̱ii tung ni Jesus tan taa pa*, ya ray nagpakiugpu tung ni Joseng nagtaw̱ang. Ay may ekel nang paamut ang duruang klasing paglinaketay kang lag̱i ang para ipagbalsamu nira ang ya ray pag̱aningen yamen ang mira may alu. Mga tulung puluk may epat ang kilu yang lebat na. 40 Numanyan ingkelan da nira yang tinanguni ni Jesus ang sinaw̱ed-saw̱eran ta mga aw̱el ang makulit ang matitinlung kang klasi ang nunut da ka ta dasek-dasek yang mga paamut ang atia. Sipurki ya kay ug̱ali yamen ang mga Judiong pagsimpan tung mga patay baklu ipalg̱uray yamen tung leyang. 41 Numanyan duun tung rugal ang atiing pinaglansangan nira tung ni Jesus, may sasang kaluakan ang alenget duun. Ig duun tung kaluakan ang atii may leyang ang baklu pa ilem bangbangay tung batung padir ig indi pa nag̱apanlug̱uran ta patay. 42 Kapurisu duun da ilem ituw̱ulay nira ang ipalg̱ud da yang tinanguni ni Jesus natetenged yay alenget. Yadwa pa, yang uras ang atii dapat ang ipagtapus nira tung tanan ang pag̱urubraen nira ang para simpan da tanira tung pagkaw̱ut yang uras ang nag̱ipamaenay yamen ang mga Judio ang ya rang ya rang mag̱impisa tung pagkasantek yang kaldaw.

20

Natetenged Tung Pagkabui Si Kang Uman Ni Jesus Ang Nagbungkaras Tung Yaklung Kaldaw (20:1-10)

Mateo 28:1-10; Marcos 16:1-8; Lucas 24:1-12

1 Taa numanyan, pagkaw̱ut yang primirung kaldaw tung seled sang linggu, bilang kaldaw ta Linggu, atiing law̱ii-law̱ii pa, naang ti Mariang naang sam bilug ang tag̱a Magdala, ya ray minangay duun tung leyang ang atiing pinanlug̱uran tung tinanguni ni Jesus. Pagkaw̱ut na duun, naita na yang batung atiang itinakep din tung purta ang nakuat da. 2 Pagkaita na, diritsyu rang nanlaksu ang minangay duun tung ni Simon Pedro may tung yeen kang alenget enged tung kinaisipan ni Jesus. Pagkaw̱ut na tung yamen, dayun dang nagbugnu tung yamen ang mag̱aning, “Ingkelan da tung leyang yang tinanguni ni Ginuu ta! Indi ilem nag̱askean yamen kung ay ra ipabtangay nira!” ag̱aaning. 3-4 Pagkagngel yamen tia, dayunami rang nanlaksu ang nag̱angay duun tung leyang. Tukawaw ra kang nakaw̱ut ay madasig̱aw tung arumanung nanlaksu. 5 Pagkaw̱utu, dayunu rang sinirib yang tung kakleran na. Yang nasiriw̱u duun, ya ra ilem yang mga aw̱el ang atiang ipinagsaw̱ed-saw̱ed tung tinanguni na ang ya ra ilem agbebtang asan. Piru indiaw nagpakled. 6 Simanyan pagkaw̱ut ni Simon Pedro ang nauri tung yeen, anday dakel-dakel, diritsyu rang nagpakled tung leyang. Naita na ra ka yang mga aw̱el ang atia ang ya ra ileg bebtang asan. 7 Asta yang panyung atiang ipinutus tung kulu ni Jesus, asan ka yag titipig. Ug̱aring ag̱es tung mga aw̱el ang atiang duma ang isinaw̱ed-saw̱ed tung tinanguni na. 8 Pagkatapus yuung natkaw duun tung leyang, nagpadasunaw ra ilem tung ni Pedrong nagpakled. Pagkaitaw yang mga aw̱el ang nagkamaning da ta maning tia, duunaw ra nananged ang ti Jesus nagbungkaras da ka man. 9 Duunaw ra nananged maskin indi pa nag̱askean yamen ang may nabtang tung kasulatan ang tanya unu dapat ang mabui si kang uman*. 10 Pagkatapus tia, dayunami rang minulik.

Pagpailala Ti Jesus Tung Ni Mariang Tag̱a Magdala (20:11-18)

Marcos 16:9-11

11 Ug̱aring naang ti Mariang naa, ya ray nagbalik duun tung leyang ang nasubli tung yamen. Duun agkekdeng tung lua ang pagtarangiten. Yang pagtarangiten na, ya kay pagsirib-sirib na tung kakleran yang leyang. 12 Unaw̱is ya ray nasirib na yang durua ngangilan ang pamag̱aw̱el ta makukulit. Kumarungan tung pinagpalw̱ug̱an tung tinanguni ni Jesus, sam bilug ampir tung kukuluan, sam bilug ampir tung kakayan. 13 Numanyan, ya ray nansibugnu tung anyang mag̱aning, “Ba tia, nini, unu ray pagtangitan mu?” Mag̱aning ti Mariang minles, “Yang Ginuuu, ingkelan da. Indi ilem nag̱aintindianu kung ay ra ipabtangay!” 14 Pagkaaning na tia, dayun dang nagbedleng. May sasang taung naita nang yag kekdeng asan, piru indi na ra nailala ang atia pala ya ra ti Jesus. 15 Pagkatapus ti Jesus ya si ay nagbugnu tung anyang nagtalimaan ang mag̱aning, “Ba tia, nini, unu ray pagtangitan mu? Tinu pay nag̱asagyap mu?” mag̱aning. Kalaum ni Maria, ya ra yang manig̱asikasu tung kaluakan. Purisu dayun sing nagbitala tung anyang mag̱aning, “Kung yaway nangkel tung anya, kung maimu ilem tung nuyu, ipakdek mu ra tung yeen kung ay ra ipabtangay mu ug̱ud maeklanu,” mag̱aning. 16 Mag̱aning ti Jesus ang guminuuy tung aran na, “Maria!” Pagkadngel na yang aran na, dayun sing nanalunga tung anyang mag̱aning, “Rabboni!” (tung bitala yamen ang Hinebreo, ya ray pangguuy yamen tung sasang manigtulduk ang nag̱agalang yamen.) 17 Mag̱aning ti Jesus ang minles, “Maria, ustu ra tiang pagpereg̱esen mu tung yeen ay indiaw pa nag̱apaabwat duun tung ni Ama. Maayen pa, angayen mu ra kanay yang mga putulu. Aningen mu ang magpaabwataw tung Amaw ang ya ra kay nagyaring Ama nira. Magbalikaw tung Diosu ang ya ra kay Dios nira,” mag̱aning. 18 Kapurisu ti Maria dayun dang nag̱angay tung yamen ang nag̱apangugyatan ni Jesus ang nagbaw̱alitaen da tung yamen ang naita na ra unu ti Ginuu. Dayunami ra kang pinakdek na kung unu pay itinuyun na tung anya.

Pagpailala Ra Ti Jesus Tung Mga Taung Nag̱apangugyatan Na (20:19-23)

Mateo 28:16-20; Marcos 16:14-18; Lucas 24:36-49

19 Taa numanyan, atiing law̱ii ra tung kaldaw kang atiing Linggu, yaming nag̱apangugyatan ni Jesus pagsaragpunami ra tung sasang balay ang yang mga purta ginakutan da yamen ta mupia natetenged tung eled yamen tung mga pamagpakigmaepet. Numanyan inali rang lumimput ti Jesus ang nagkereng tung pinagtaralungaan yamen ang mag̱aning tung yamen, “Paeyanganamu ra yang Dios ta paglimenganan yang mga isip mi,” mag̱aning. 20 Pagkaaning na tia, dayun dang nagpaita tung yamen yang mga ulat tung pursu na may tung talang na. Duunami ra ngampayay ta kasadyaan yamen ang duru tung pagkaita yamen tung ni Ginuu. 21 Utru si, mag̱aning si tung yamen, “Paeyanganmu ra yang Dios ta paglimengan yang mga isip mi. Katulad ka tung yeen ang tinuw̱ulaw ni Amang magpaingmatuud tung mga tau natetenged tung anya, yamu ya ka. Tuw̱ulunamu ra ka yeen ang magpaingmatuud natetenged tung yeen.” 22 Pagkaaning na tia, dayunami rang inunlaw̱an nang inaning, “Atia ra, risibien mi ra yang Espiritu Santo. 23 Kung tinu pay pakaw̱utan mi yang Matinlung Balitang naa natetenged tung yeen ang pagkatapus mananged dang magtalig yang sadili na tung yeen, may katengdanan ming magdiklara tung anya ang talagang pinatawad da ka man yang Dios tung mga kasalanan na. Piru kung tinu pay indi ra mananged, may katengdanan mi kang magdiklara tung anya ang indi pa nag̱apatawad yang Dios tung mga kasalanan na,” mag̱aning tung yamen.

Pagdiskumpiar Da Rin Ti Tomas Ang Ti Jesus Nagbungkaras Da (20:24-29)

24 Taa numanyan, tung uras ang atiing pagpailala ni Jesus tung yamen ang nag̱apangugyatan nang dati, anda asan ti Tomas ang yay aruman yamen ang sam bilug ang nag̱apapuanggaan yamen tung ni Kampi. 25 Simanyan, pag̱irita yamen, binalitaan da yamen ang, “Tomas, naita ra yamen ti Ginuu ta!” Mag̱aning tanyang minles, “Bakluaw ra mananged tia, kung naitaw ra yang pinanawan yang mga lansang tung pursu na, kag dineenan ta tulduku yang ulat na, asta yang talang nang sinakep yang bangkaw, dineenanu ra ka,” mag̱aning duun tung yamen.

26 Taa numanyan, kaw̱utun si yang kaldaw ang Linggu, yaming nag̱apangugyatan ni Jesus ang dati pagsaragpunami si tung balay ang atii, kasiraanami ra ka ni Tomas. Maskin siradu yang mga purta na, inali sing lumimput ti Jesus ang nagkereng tung pinagtaralungaan yamen. Mag̱aning tung yamen, “Paeyanganamu ra yang Dios ta paglimengan yang mga isip mi.” 27 Pagkatapus, ti Tomas ang naa ya si ay binugnu nang inaning, “Tomas, ideen mu ra tani yang tulduk mu tung pinanawan yang lansang tung pursuu. Ilalaen mu ra kung ninu pang pursuay taa. Ideen mu ka yang kalima mu tani tung talangu. Ustu ra tiang pagdiskumpiar mu! Manangera ra.” 28 Mag̱aning ti Tomas ang minles, “Yawa ra yang Ginuuu ang may kalalangan tung yeen, yawa ra yang Diosung magtutuuanu!” 29 Mag̱aning ti Jesus tung anya, “Naa pala, baklua ra mananged kung sinakepaw ra ta mata mu. Durung pisan agkasadya yang taung mananged maskin indiaw nag̱aita na,” mag̱aning ti Jesus.

Yang Pag̱asikad Ni Juan Ang Pagsulat (20:30-31)

30 Dakele pang mga pruibang makabew̱ereng ang nagkarabuat ni Jesus ang nagkaraita yamen ang pinangugyatan na ang pagkatapus indi ra isinulatu tung librung atia. 31 Piru yang mga pruibang napabtang, isinulatu ra nganing ug̱ud basi pa ra ilem ang ta yamung pagbasa, manangeramu ra ka ang ti Jesus ya ra ka man yang pag̱aningen ang Cristong pinilik yang Dios ang maggaraemen, bilang yang pag̱aningen nang Ana Na. Kag yadwa pa ug̱ud tung pagtalig mi yang mga sadili mi tung anya, asanamu ra ka magkatinir ta ipagpangabui ming baklu ang ya ra kay pagnatisan ming asta tung sampa.

21

Pagpailala Ra Ti Jesus Tung Mga Taung Nag̱apangugyatan Na Duun Tung Bakayan (21:1-14)

1 Taa numanyan tung pira pang kaldaw, ti Jesus nagpaita si tung yamen ang nag̱apangugyatan na duun tung bakayan yang aw̱uyuk ang atiang paggug̱uuyan ang Tiberias. Maning taa yang pagpaita na tung yamen. 2 Yami duun tung uras ang atii, ya ra taa ti Simon Pedro, ti Tomas ang atiang kaisan nag̱aguuyan yamen tung ni Kampi, ti Natanael ang atiang tag̱a Cana ang ya kag lulg̱ud tung sinakepan yang Galilea, yami pang duruang mag̱ari ang mga ana ni Zebedeo, asta yang mga kaarumanan pa yamen ang durua nga tauan. 3 Mag̱aning ti Simon Pedro tung yamen, “Mag̱intraaw si tung pag̱ian.” Mag̱aningami kang nagtimales, “Siraita si ka.” Kapurisu numanyan dayunami rang nagsaay tung balangay. Piru tung magdamal ang atii, andang pisan ay naeklan yamen. 4 Taa numanyan, atiing pandiklat da yang sag̱iid, ti Jesus duun dag kekdeng tung bakayan. Piru indi ilem nailala yamen. 5 Simanyan kinendalanami ra anyang inaning, “Ta, mga mamula, naekelamu ra?” Mag̱aningami kang tuminuw̱al, “Bee, andang pisan!” 6 Mag̱aning si tung yamen, “Ala, asanamu ra manaktak tung ampir tung tuu mi. Atia maekelamu ra,” mag̱aning. Kapurisu ta yamen, nanaktakami ra ka man tung ampir tung tuu. Pagtaktak yamen, pisan! Indi ra kinayanan yamen ta batak, yang kinadaramelen yang mga ian ang atia! 7 Kapurisu ta yeen ang alenget enged tung isip ni Jesus, mag̱aningaw tung ni Pedro, “Abee, Pedro, ti Ginuu ta ra pala tii!” Pagkadngel ni Simon Pedro ang ti Jesus da tii, yang panlamig nang ya ra kang lag̱i ay linuas nang para anday samber tung pag̱urubraen na, ya ray inulambet na ang para tung paglanguy na, indi ra mataktak yang aw̱el nang atiang langkuy ang itinakwil na. Pagkatapus dayun dang nagpakpang nagduul tung lambat ug̱ud indi ra manakbet. 8 Piru yaming kadaklan ang nag̱apangugyatan ni Jesus, nagparanekami ra ilem tung bakayan ang yang lambat ang punuk da ta mga ian, ya ra ilem agguyuray yamen. Ay belag̱anami alawid tung bakayan, mga sang gatus da ilem ang mitrus yang distansia na. 9 Numanyan tung paglampud yamen duun tung balangay, may naita yamen ang apuy tung takas ang nag̱apagkalan ta kuring. May mga ian ang nag̱ikiaw asan ig may tinapay pa ang nag̱ipakinit. 10 Mag̱aning ti Jesus tung yamen, “Ala, ieklay kanay ta pira pang bilug asan tung baklung nadeep mi,” mag̱aning. 11 Purisu numanyan baklu ra nagpatakas ti Pedrong pagguyud yang lambat ang atiang punuk ang pisan ta darakulung mga ian. Duminangat da tung sang gatus may limang puluk may tulung bilug yang kinadakel nira (153). Piru maskin durug dakel yang mga ian ang atia, indi ka nalasik yang lambat. 12 Mag̱aning si ti Jesus tung yamen, “Ala, taniita, mag̱iramalita ra,” mag̱aning. Numanyan tung yamen, anda ray nagpangaas ang nagtalimaan tung anya kung tinu pa tanya, ay nailala ra yamen ang talagang ti Ginuung Jesus. 13 Numanyan nagpalenget da ti Jesus tung apuy ang namisik yang tinapay ang ya ra kay ipinamakdul-pakdul na tung yamen asta mga ian.

14 Atii ya ray pangyaklung bisis yang pagpaita ni Jesus tung yamen ang nag̱apangugyatan na, pagkatapus nabui si kang uman.

Nag̱apaulikan Ni Jesus Yang Pagputulan Nirang Durua Ni Pedro (21:15-19)

15 Taa numanyan, pagkatapus yamen ta pag̱iramal, nagbugnu ra ti Jesus tung ni Pedrong mag̱aning, “Simon, ana ni Juan, talagang nag̱agegmaanaw w̱asu nuyung landaw pa tung mga kaarumanan mung naa?” Mag̱aning ti Pedrong minles, “Ee, Ginuu, yaway nag̱akdek ang nag̱alelyag̱ana yeen.” Mag̱aning si ti Jesus tung anyang nagtimales, “Buinu, kung maning tii, padag̱en-dag̱enan mu ta maayen yang mga tauanu ang yay maning pa tung mga karniruu,” mag̱aning. 16 Atii, madua rang aningen ni Jesus ang, “Simon, ana ni Juan, nag̱agegmaanaw w̱asu nuyu?” Mag̱aning ti Pedrong minles, “Ee, Ginuu, yaway nag̱akdek ang nag̱alelyag̱ana yeen.” Mag̱aning si ti Jesus ang minles, “Buinu, asikasuen mu ta mupia yang mga tauanu.” 17 Atii, maklu rang pasulitan ni Jesus ang inaning, “Simon, ana ni Juan, nag̱alelyag̱anaw pa ka w̱asu nuyu?” maning. Atii, inampayan da ti Pedro ta kapungaw nang duru natetenged maklu rang pasigwaren ni Jesus ang maskin tung kalelyag̱an na ra ilem kung may asan pa ka. Mag̱aning ti Pedrong nagtuw̱al, “Ginuu, yaway nag̱aske yang tanan. Purisu nag̱askean mu ang nag̱alelyag̱ana yeen.” Mag̱aning si ti Jesus ang minles, “Tay puis, padag̱en-dag̱enan mu ta maayen yang mga tauanu. 18 Iugtulu tung nuyu yang kamatuuran, atiing kaw̱ataana pa rin, yaway pagtagkes yang akes mu, pamasyara ka tung kumpurming nag̱alelyag̱an mung pasyaran. Piru, kung maepeta ra nganing, mandepa ra yang kalima mu, duma ray magtagkes tung nuyu ang eklana ra ka anya duun tung anday gustu mung angayan,” mag̱aning. 19 (Yuung ti Juan ang nagsulat, may gustuung isaleet taa. Napagbitala ti Jesus ta maning tia tung ni Pedro, ay asan da nga pasapliray na kung unu pang kamatayenay ang sampetan na, ang asan da ka nga padengeg̱ay na yang Dios.) Numanyan, dayun dang sinugpatan ni Jesus yang bitala na tung ni Pedro ang mag̱aning, “Mag̱usuya ra ilem tung yeen ta magpaluyut,” mag̱aning.

Gustu Ni Pedro Ang Papagkumpalaren Na Yang Panampetan Na May Yang Panampetan Ni Juan (20:20-24)

20 Numanyan tung pagbedleng ni Pedro, anday dumang naita nang pagdasun tung nira ni Jesus, yuu ra ang alenget enged tung isip na ang yuu ka man mismu yang nagpataliling tung debdeb na atiing pagsararuan yamen ang tanan ang nagtalimaanaw ra tung anya kung tinu pay pagtraidur tung anya*. 21 Numanyan, pagkaita ni Pedro tung yeen, dayunaw ra anyang itinalimaan tung ni Jesus ang mag̱aning, “Ay yang aruman tang naa, Ginuu, unu pay anyang mapasaran?” 22 Mag̱aning ka ti Jesus ang minles, “Ayw̱a, kung alimbawa gustuu ang tanya magnatis ang asta maglekataw ra ilem taa, unu pa pay kalalabten na asan tung nuyu? Basta ta yawa, mag̱usuya ra ilem tung yeen ta magpaluyut,” mag̱aning duun tung anya. 23 Purisu nabalita-w̱alita ra tung mga kaputulan ta ang yuu unu indiaw ra mapatay. Piru indi nag̱aning ti Jesus tung ni Pedro ang indiaw ra mapatay, kung indi, yang inaning na, kung gustu na unu ang yuu magnatis ang asta tung ipaglekat na, anda unu ay kalalabten na asan tung ni Pedro.

24 Anday dumang pagpaingmatuud tung numyu natetenged tung mga bag̱ay ang atia, kung indi, yuung ti Juan ang sasa kang pinangugyatan ni Ginuung Jesus ig yuu kay nagsulat yang tanan ang atia. Dispuis yaming tanan tani, nag̱askean da yamen ang talagang matuud yang nag̱ipagpaingmatuurung atia tung numyu.

Pagpailala Ra Yang Nagsulat Kung Ya Pa Ag̱ari Yang Palaksu Yang Pagsurulaten Na (21:25)

25 Tung bag̱ay dakele pa ka rin ang mga pruibang makabew̱ereng ang nagkarabuat ni Jesus ang indi ra ka man isinulatu. Ay sipurki kung alimbawa sulipetenu pang sasa may sasa, siguru, maskin yang bilug ang kaliw̱utan, kulang ang pabtangan tung mga librung magkarasulatu.

* 1:1 1:1 Yang sasang atiang sinambit ni Juan, ipinananglit na tung sasang bitalang ipinag̱aning yang Dios ay katulad tung nag̱ianing yang aruman ta tung yaten ang asan da ngaskeay ta kung unu pay nag̱abtang tung isip na, maning ka tung sam bilug ang atiang maning pa tung sasang bitalang ipinag̱aning yang Dios ay asan da ngaskeay ta kung unu pay nag̱abtang tung isip na.

† 1:5 1:5 Yang bitalang naa tung Giniriego puiding duruay linegdangan na. Yang sam bilug maning taa: “indi ra ka enged nag̱amaresmesan yang makiklep ang atia.”

‡ 1:14 1:14 Bilang ya ray pagpasaplid ni Juan ang nagsulat tung kumpurming magbasa natetenged tung pinagtuuan pa rin yang mga Israel tung Dios atiing tukaw ang sasang turdang ipinaketay. Ay ya enged ay pinagtiniran yang Dios ang nagpakigsapen tung nira tung pagparanaw-panawen nira tung banwang kapas. Purisu tung pagkasambit ni Juan tung pagpakigsapen tung nira yang maning pa tung bitalang ipinag̱aning yang Dios, yang gustu nang ianing ang tanya ra yang kapakli yang pagtuuan ang atii bilang ya ray pagrarampilan yang Dios may yang mga tau.

§ 1:21 1:21 Yang manigpalatay ang atii, inula ni Moises tung Deuteronomio 18:15, 18. Sinambit ka yang mga tau tung 6:14 may tung 7:40 ig sinambit ka ni Pedro tung Mga Binuat-buatan 3:22-23 ig tung 7:37 sinambit ka ni Esteban.

* 1:27 1:27 Atii kanay duun tung banwa nira, yang panguat ta sandalyas yay ubligasyun ta sasang kirepen ang yay pinakaaranek ang klasi ta ubra. Matapus na ra nganing ta panguw̱ad, diritsyung luasen nang ug̱asan yang kakay yang ag̱alen na.

† 1:29 1:29 Atiing pag̱andar pa yang Dating Ipinagpakigpaig̱u, ubligadu yang mga Judiong magpadasag ta mga ayep ang para ya iprisintaray nira tung Dios bilang katumbas yang mga kasalanan nira. Tung pagbasa yang mga masigkanasyun ni Juan tung isinulat nang naa, puiding asan da nga demdemay nira yang nagkaraula natetenged tung pag̱aningen ang Cristo. Katulad asan tung Isaias 53 ang may sasang taung nasambit ang manulad tung karnirung sinday pa ang idinasag ang para asan da nga tumbasay yang mga kasalanan nira. Yang bag̱ay ang atia sinambit ka tung 1 Corinto 5:7 may 1 Juan 4:9-10.

‡ 1:42 1:42 Yang kinaulug̱an yang aran ang ‘Cefas’ tung bitalang Inaramaic may yang aran ang ‘Pedro’ pariung batu. Pinapuanggaan nganing ni Jesus ta maning tia ay ya ray pag̱ula na ang tung uri yay magluang matenten ta isip. Ikumpalar tung Mateo 16:18.

§ 1:48 1:48 Yang ayung atiang pag̱aningen ang igus, yay kadagmitan ang pagpalandungan yang mga Judio tung sular nira kung gustu nirang magbasa yang kasulatan.

* 1:51 1:51 Duun da nga basaay mu tung Genesis 28:10-17.

* 2:4 2:4 Tung isinulat ni Juan ang naa, muya-muyang sambiten ni Jesus ang indi pag kaw̱utun yang uras na (7:6, 8, 30; 8:20). Purisu atiing alenget da yang uras ang ipagpakugmatay na ang pagkatapus mabui si kang uman, muya-muya ra kang sambiten na ang kinaw̱ut da yang uras ang ipagpadengeg enged tung anya (12:23, 27; 13:1; 16:32; 17:1).

† 2:14 2:14 Yang mga ayep ang atia kaministiran yang mga sumasakep tung pista ang para ipadasag nirang iprisintar tung Dios sigun tung pagturuuen nira atii kanay.

‡ 2:17 2:17 Mga Karantaen 69:9

* 3:2 3:2 Tung isinulat ni Juan ang naa, yang bitalang law̱ii may nag̱alagpakan na. Yay kaalimbawaan yang sasang taung makiklep pa yang pag̱irintindien na tung Dios ang katulad ka tung inaning ni Ginuung Jesus natetenged tung makiklep ang pag̱atiniran (3:19). Ikumpalar tung 13:30.

† 3:3 3:3 Yang bitalang ‘uman’ tung bitalang Giniriego, duruay kinaulug̱an na. Puidi kang ilakted ang ‘liit tung abwat’.

‡ 3:5 3:5 Asan da nga tag̱amay ni Jesus ti Nicodemo ta pagpademdem natetenged tung sasang pinangakuan yang Dios tung mga tauan nang mga Israel ang tung uri may sasang ubraen na tung mga pupusukun nira ekel tung puirsa yang Espiritu Santo. Yang luaan na, asan da tanira nga paeyangay na ta baklung pagpangabui nira ang uyun tung anya. Duun da nga basaay ta yang pinag̱ula ni Ezequiel tung 26:25-27.

§ 3:10 3:10 Dapat da rin ang naintindian ni Nicodemo yang napabtang tung kasulatan ang pariu ka tung sasang inula ni Ezequiel 26:25-27. Kipurki kung naskean na tia, nadeep na ra rin kung unu pay nag̱adapatan yang pagkasambit ni Ginuung Jesus tung wai may Espiritu Santo tung 3:5.

* 3:14-15 3:14-15a Puiding mabasa ta yang kapanawan yang nainabung atii tung Mga Bilang 21:4-9.

† 3:14-15 3:14-15b Tung isinulat ni Juan ang naa, kada sambiten ni Jesus ang tanya ya ipaabwatay, duruay nag̱adapatan na. Primiru ang tanya ya ipaabwatay tung krus ang magpakugmatay. Yadwa ang tanya ya ipaabwatay ang padengeg̱an enged yang Dios. Bilang tung pagpalansang na tung krus asan da enged nga padengeg̱ay yang Dios. Asan da nga basaay ta tung 8:28; 12:32, 34.

* 4:5 4:5 Genesis 48:22; Josue 24:32

† 4:25 4:25 Nag̱askean da kang lag̱i nirang mga Samarianen ang yang pag̱aningen ang Mesias yay magpaintindi tung nira kung unu pay gustu yang Dios ang yay buaten nira. Bistu ra tung kasulatan ang katulad ka tung Deuteronomio 18:15-19.

‡ 4:38 4:38 Yang namagpakabedlay duun tung Samaria, puiding ya ra yang mga manigpalatay yang bitala yang Dios atiing tukaw pati ti Juan ang manigbenyag (3:23). Yang pangayeg yang mga tauan ni Jesus duun tung Samaria, indi inubra nira tung uras ang atii, kung indi, ti Felipe ya ray nagtuman yang tuw̱ul ang atii ni Jesus, atiing pagparakaw̱utun na duun yang Matinlung Balita natetenged tung anya ang yay sinambit tung Mga Binuat-buatan 8:4-25.

* 5:3-4 5:3-4 Tung dumang mga kinupia may mga bitalang isinaleet yang mga manigkupia ang maning pa tung sasang pasanag nira tung pagbasa: “Nag̱aelatan nira yang wai ang bumulyak. Ay kipurki kung kaisan may sasang angil ang tuw̱ulun yang Dios ang magparanek tung dirigwan ang atia ang para pabulyaken na yang wai. Kung tinu pay matkaw ang maglanguy tung pagbulyak na, ya ray pagmaayenan na maskin unu pang laruay na.” Piru tung pinakatukaw ang mga kinupia, indi nabtang yang mga bitalang atia.

† 5:18 5:18 Tung pagterelengen nirang mga Judio tung duruang mag̱ama, pagkatepengan ta pagkabetang. Purisu tung pangguuy ni Jesus tung Dios ang yay sadiling Ama na, duun da unu nagpakpeng tanya tung Dios ang pagkatapus yay dakulung kasalanan tung pag̱irintindien nira ang yang sasang pag̱atelengan nirang tau ka ilem magpakpeng pa tung Dios.

‡ 5:33 5:33 Ikumpalar tung 1:19-27.

* 6:14 6:14 Nademdeman nira yang naula ni Moises atiing tukaw tung Deuteronomio 18:14-15 may yang pinangakuan yang Dios tung mga kinaampu nira ang sinambit tung 18:18-19.

† 6:31 6:31 Duun nga basaay ta tung Exodo 16:15; Mga Bilang 11:7-9. Yang pag̱aningen nirang mana, yay sasang palanganen ang ipinakdul yang Dios tung mga Israel atiing pagparanawen nira duun tung banwang kapas. Kaldaw-kaldaw duun manliit tung langit ang naparanek tung tanek ang para uupun da ilem nira.

‡ 6:45 6:45 Isaias 54:13

§ 6:54 6:54 Ti Jesus nagpananglit ta sang pampaklag tung kinaisipan nira ang para magpanaw ra yang mga isip nira. Katulad tung pamangan ang masasabur ang ya ag̱usap-usapay ta ta maayen ang para matamtam ta yang kasabur na, pariu ka tung pagtaralig̱en ta tung ni Jesus ang tanya maning pa tung ya kag usap-usapay ta ta maayen ang para matamtam ta yang kasabur na ang para yang puirsa na pirming manalaktak tung yaten.

* 6:65 6:65 Balikan ta yang sinambit na tung 6:44.

* 7:3 7:3 Sinambit tung 6:66.

† 7:21 7:21 Bilang yang pagpamaayen na tung sasang taung indi mabangun (5:1-18).

‡ 7:22 7:22 Genesis 17:9-14

§ 7:37 7:37 Yang gustu ni Ginuung Jesus ang ianing tung bitalang kanal, sasang pananglit tung yaten ang mga tau ang kumpurming pagsinti yang pagkakulang na tung Dios ang dapat ya ray maayawan na.

* 7:38 7:38a Kung waswasen ta yang pananglit ang atia, ay maning taa: katulad ka tung suba ang yang mga binit nang nagtimbang garbusu ta sari-saring mga iluluak, ya ra kay kaalimbawaan yang inubra yang Espiritu Santo tung sasang taung maning pa tung ipinanganang uman (3:5-6). Ay pinaeyangan na ta baklung pagpangabui na ang pagkatapus aw̱unda ka yang mapalua nang ikaayen ta mga masigkatau na.

† 7:38 7:38b Ikumpalar tung Isaias 58:11 ig tung Mga Bitalang Makawawayang Ta Isip (Mga Kawikaan tung Tagalog) 18:4.

‡ 7:39 7:39 Tung pag̱intindi ni Juan ang nagsulat, yang pagpadengeg enged yang Dios tung ni Ginuung Jesus, asan da ipapanaway na tung pagpakugmatay na tung krus ang pagkatapus binui na si kang uman asta tung pagpaabwat na duun tung langit. Yang pagpadengeg na ta maning tia tung ni Ginuung Jesus, muya-muyang nag̱asambit ni Juan. Duun ta nga basaay tung 3:15; 12:23; 13:31; 17:1.

§ 7:40 7:40 6:14; Deuteronomio 18:15

* 7:42 7:42a 2 Samuel 7:12

† 7:42 7:42b Mikas 5:2; Mateo 2:5-6

‡ 7:50-51 7:50-51 3:1-2; 19:39

* 8:5 8:5 Levitico 20:10; Deuteronomio 22:22

† 8:17 8:17 Deuteronomio 17:6; 19:15

‡ 8:24 8:24 Tung pagsambit ni Jesus tung bitalang “ang yuu asanaw ra kang lag̱i” duun da nga pasapliray na tanira ang tanyay Dios. Kipurki anggid da tung itinuw̱al yang Dios tung ni Moises ang nagtalimaan kung tinu pay aran na ang tanya unu disti pa tung primiru asan da kang lag̱ing anday pinanliitan na ig anda kay pagtapusan nang asta tung sampa. Nag̱askean da kang lag̱i nira ang yang pangguuy yang Dios tung sadili na maning ka tia ang katulad ka tung nasambit ni Isaias tung 41:4, 43:10-13, 25; 46:4, 48:12.

§ 8:59 8:59 Yang ipagpamatu nira tung anya ay natetenged tung pag̱intindi nira, tung inaning nang atia, asan da unug tiwakaway na yang pagkadios yang Dios. Maayen pang ikumpalar tung 5:18 pati pasanag na tung aranek yang kinelad.

* 9:22 9:22 Atii kanay, kung ya ray buaten nira tung sasang tau, ya ray ikalain yang pagkabetang na ay basta inityapuira ra, anda ray magtaw̱ang tung anya ubin manapet pa.

* 10:31 10:31 Balikan ta yang 8:59.

† 10:34 10:34 Mga Karantaen 82:6

‡ 10:40 10:40 Juan 1:28

* 11:2 11:2 Duun ta nga basaay ta tung 12:3.

* 12:3 12:3 Yang pusisiun nirang pagsararuan, tumiliran tung mga kutyun ang sumuyuran yang mga brasu nirang wala ang yang mga kakay nira munatan.

† 12:4-5 12:4-5 Atii kanay, duun tung banwa nira, yang san salapi ya ray kinaldaw yang sasang manig̱ubra. Purisu yang balur yang paamut ang atia magkapariu tung suul yang sasang ubrirus tung seled tulung gatus ang kaldaw, bilang alenget san takun ang pasuul na.

‡ 12:13 12:13 Atii kanay ya ray ug̱ali nirang pamagsaludu tung sasang Adi ang yang paklang ya ray nag̱ipagyapyap nira.

§ 12:15 12:15 Kung gustu tang maintindian yang naulang naa, duun ta nga basaay tung isinulat ni Zacarias 9:9. Dispuis pa, atii kanay, yang kadagmitan ang magsasaayan yang mga ading panuyu ra tung gira ay kabayu. Piru kumus asnu yang sinaayan ni Jesus, duun da nagpailala ang yang katuyuan nang nagsaay pulus tung ikaayen yang mga tau, belag tung ikalain nira.

* 12:16 12:16 Pinagpadengeg̱an yang Dios atiing pagpabui na si kang uman tung anya may atiing pagpaabwat nang nagbalik tung anya duun tung langit.

† 12:38 12:38 Isaias 53:1

‡ 12:40 12:40 Isaias 6:10

§ 12:42 12:42 Namananged ka man, piru unu pang klasiay ta pananged? Pariu ka ilem tung mga taung sinambit tung 2:23-25; 6:60, 66; 8:30-31. Yang ilyag nang ianing, tung uras yang pagpananged nira, indi ipinanganang uman ekel tung pag̱urubraen yang Espiritu Santo (3:5) bilang indi pinaeyangan na ta ipagpangabui nira baklu. Basi pa ra ilem ang yay mainabu tung nira tung dumang uras (Mga Binuat-buatan 6:7).

* 12:43 12:43 Maayen kung pademdeman ta yang ipinakusalak ni Jesus tung duma ang pariu ka ta palaksu (5:44).

† 12:48 12:47-48 Maayen ang ikumpalar ta tung Mateo 7:24-27.

* 13:18 13:18 Mga Karantaen 41:9; tung ug̱ali nira, kung may durua nga tauan ang magsaruan, yang ilyag nang ianing durug tinlu yang pag̱ilalaan nirang maning pa tung magputul da. Kapurisu kung yang kasadu mu ya pa kay magtraidur tung nuyu, durung pisan agkalaway ang buat tia.

† 13:19 13:19 Maayen ang ikumpalar ta tung inaning na tung 8:24, 28, 58 may tung Exodo 3:13-15.

‡ 13:26 13:26 Yay ug̱ali nira kung may kasadu nira ang yay gustu nirang istimaren enged ta maayen.

§ 13:33 13:33 Balikan ta yang 8:21.

* 15:1 15:1 “maning pa tung kapungul yang sasang luak” tung Giniriego “balag̱en ang ubas”. Bilang ti Jesus kapakli yang nasyun ang Israel ang yay ipinananglit yang Dios tung ubas ang tukaw. Duun ta nga basaay tung Mga Karantaen 80:8-16; Isaias 5:1-7 may Jeremias 2:21; Ezequiel 15:1-8, 19:10-14; Oseas 10:1.

† 15:2 15:2 Tung Hebreo 12:4-11 ngaintindiay ta kung ya pa ag̱ari yang pag̱eretepen yang Dios tung yaten ang mga tumatalig bilang kung ya pa ag̱ari yang pagdirisiplinaen na tung yaten. Yang ‘burak’ ang gustu nang maita tung yaten, ya ra yang sinambit ni Pablo tung Galacia 5:22-23 may tung Efeso 5:8-9.

‡ 15:3 15:3 Pariu ka tung sinambit ni Ginuung Jesus tung 13:10.

§ 15:6 15:6 Ikumpalar tung Mateo 3:10; 7:19; 13:40-42 may Hebreo 10:27; 12:29.

* 15:7 15:7 Ikumpalar tung isinulat ni Juan 14:13-14 may 16:23.

† 15:20 15:20 Balikan yang sinambit na tung 13:16.

‡ 15:25 15:25 Mga Karantaen 35:19; 69:4

* 17:3 17:3 “yuung tinuw̱ul mu” tung bitalang Giniriego, “ti Jesu-Cristong tinuw̱ul mu.” Atiing tukaw, may ug̱ali nira ang kung sambiten nira yang sadili nira, maning pa tung dumang tau. Bilang yang sadili nira ya ag̱ipalingew̱ay ra kanay nira. Piru anday dumang nag̱adapatan na, kung indi, tanira ra ka man mismung pagbitala.

† 17:12 17:12 Mga Karantaen 41:9; 109:4, 5, 7, 8

* 18:9 18:9 Ikumpalar tung sinambit na tung 17:12.

† 18:14 18:14 Balikan ta yang 11:49-50.

‡ 18:15 18:15 Yang aruman ni Pedro puiding ti Juan ang may sulat ang gustu na ang yang sadili na malingeb.

§ 18:28 18:28 Tung ug̱ali nirang mga Judio, kung tinu pay magpakled tung balay yang belag̱an masigkanasyun nira, asan da unu nga mansaay ang asta bawal dang magpakipangan yang karni yang karnirung ya kang lag̱ing ag̱ipagyapun nira ang kada silibraen nira yang pistang atia.

* 18:31 18:31 Kung taniray magpaimatay, yag batuay yang taung sinintinsiaan ang katulad ka tung binuat nira tung ni Esteban (Mga Binuat-buatan 7:54-60).

† 18:32 18:32 Balikan yang sinambit ni Jesus tung 3:14 may tung 12:32-33. Gustu nang ianing ya ipalansangay tung krus. Kipurki, atii kanay, yay kadagmitan ang nag̱ubraen tung mga kriminal yang may mga katengdanan ang mga Romanen.

* 19:17 19:17 Yang bundung atii, kung bandawen mu, maninga enged ang tabas ta kulu ta taung patay.

† 19:20 19:20 Yang bitalang Hinebreo yay bitala yang mga Judio. Yang may bitalang Linatin, yang mga tag̱a Roma. Yang may bitalang Giniriego, sari-saring nasyun maskin belag̱an Giriego.

‡ 19:24 19:24 Mga Karantaen 22:18. Atia isinulat ni Adi David natetenged tung sasang napasaran nang durug liwag atiing tukaw. Bilang sasang ipinaula yang Dios tung anya natetenged tung mapasaran ni Jesu-Cristong magkapariu ka tung napasaran na. Maayen ang ikumpalar tung Lucas 24:44.

§ 19:28 19:28 Mga Karantaen 69:21: “Atiing kinanalaw ra, pinainemaw ra nira ta langgaw.”

* 19:31 19:31a Yang urdinansang atia, ya ra yang napabtang tung Deuteronomio 21:22-23 ang bawal unung malaw̱iian tung tukud ang pinanakbetan tung sasang taung inimatay natetenged tung binuatan nang malain. Dapat unung kaldaw pa, ilpalg̱ud dang lag̱i tung leyang. Matinlung ikumpalar tung Galacia 3:13.

† 19:31 19:31b Yang kaldaw ang nag̱ipamaenay nirang mga Judio, mag̱impisa tung pagkasantek yang kaldaw tung kaldaw ang Biyernes ig matapus ka tung pagkasantek yang kaldaw tung kaldaw ang Sabadu.

‡ 19:36 19:36 Exodo 12:46; Mga Lumiru 9:12

§ 19:37 19:37 Zacarias 12:10; Ipinag̱ubligar 1:7.

* 19:39 19:39 3:1-13

* 20:9 20:9 Maayen kung ikumpalar ta tung Lucas 24:26-27, 32, 44-47.

* 21:20 21:20 Balikan ta yang 13:25.

Mga Binuat-buatan

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

MGA BINUAT-BUATAN Yang Mga Apustul

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Yang librung naa, katuglayunan yang sam bilug ang librung isinulat ni Lucas natetenged tung ni Jesu-Cristo (1:1-3). Yang sinikad nang nagsulat, ay gustu nang magbaw̱alitaen natetenged tung mga binuat-buatan yang mga apustul ang tinuw̱ul ni Jesus ang mamangerengan tung anya. Ay ekel tung pagpaktel yang Espiritu Santo tung nira, nagsarambung da yang Matinlung Balita mag̱impisa duun tung Jerusalem, magdasun tung intirung sinakepan yang Judea, pati duun tung sinakepan yang Samaria ang asta duun enged tung mga kabiw̱init-binitan yang bilug ang kaliw̱utan (1:8). Gustu ka ni Lucas ang magpasanag enged kung ya pa ag̱ari ang pati mga taung tag̱a duma-rumang mga nasyun ang belag̱an mga Judio nangaugpu ra tung mga tumatalig ang mga Judio ang tanirang tanan parariu rang binuat yang Dios ang mga tauan nang sadili. Ay atii kanay durug dakul yang pinag̱apartian na tung dating pag̱irintindien yang mga tau ang yang mga Judio ilem ay mga tauan na.

Yang Kamtangan Yang Sulat

1:1-11 Yang Intrada Yang Sulat

1:12-26 Natetenged Tung Pagpilik Tung Magsubli Tung Pagkaapustul Ni Judas Ang Nagtraidur

2:1-8:3 Natetenged Tung Paglampud Yang Espiritu Santo Tung Mga Tumatalig Duun Tung Jerusalem May Yang Pinakaw̱ut Na

8:4-12:25 Natetenged Tung Pagparakaw̱utun Yang Mga Apustul Tung Parti Judea May Tung Parti Samaria

13:1-14:28 Yang Primirung Pagliliw̱utun Na Pablong Namagparakaw̱utun

15:1-35 Yang Pagparaig̱u Duun Tung Jerusalem Natetenged Tung Maling Nag̱itulduk Yang Dumang Mga Tumatalig Ang Mga Judio Tung Belag̱an Mga Judio

15:26-18:22 Yang Yadwang Pagliliw̱utun Na Pablong Namagparakaw̱utun

18:23-21:16 Yang Yaklung Pagliliw̱utun Ni Pablong Nagparakaw̱utun

21:17-23:35 Yang Pagdeep Tung Ni Pablo Duun Tung Jerusalem Ig Yang Panuw̱al Na Tung Mga Pamagpakigmaepet Tung Nasyun Ang Israel

24:1-26:32 Natetenged Tung Pagbista Tung Ni Pablo Duun Tung Cesarea

27:1-28:15 Natetenged Tung Pagbiriag̱ien Ni Pablo Ang Asta Nakaw̱ut Da Duun Tung Roma

28:16-31 Natetenged Tung Pagparakaw̱utun Ni Pablo Tung Mga Masigkanasyun Nang Mga Manigmangulu Pati Tung Kumpurming Tinu Pay Pagbisita Tung Anya

1

Pagpaske Ti Jesus Natetenged Tung Espiritu Santong Maglampud Tung Nira (1:1-5)

1-2 Nag̱amaalung Teopilo,

Yang librung atia isinulatu para tung nuyu. Nag̱ademdeman mu siguru ang asan tung primirung librung atiing isinulatung ipinaekel tung nuyu*, yang nadapatan na natetenged tung tanan ang mga binuat-buatan ni Jesus pati yang ipinagtulduk na impisa pa atiing primirung paglua na tung publiku ang asta ra ilem kinaw̱ut da yang kaldaw ang tanya ingkelan da yang Dios duun tung langit. Baklu ra napaabwat, nanuyun-tuyun pa tung mga taung pinagpilik nang mga apustul na†, ang yang itinuyun nang atia pinaugtunan da ka yang Espiritu Santo. 3 Ay atiing pagkabui na si kang uman, tanira kay pinagpaitaan na ta muya-muya ang nunut da ka ta pagpalua na ta mga pruibang makatatalig ta mga isip nira ang tanyang napatay, nabui si ka man ang uman. Ay tung seled epat ang puluk ang kaldaw, muya-muyang nagpaita tung nira ang nunut da ka ta pagpasanag na kung unu pay palaksu yang paggaraemen yang Dios tung mga tau ang atiing baklung tinukud na. 4 Atiing pag̱urugpu pa tanira tung mga uras ang atii, nagkalalangan da enged tung nirang mag̱aning, “Indiamu enged magliit duun tung Jerusalem, kung indi, duunamu ra kanay mag̱elat tung pinangakuan ni Ama ang atiang nagngel mi tung yeen. 5 Ya ray elatan mi ay kipurki nag̱askean mi ra ka ang maskin pinamenyag̱an ka man ni Juan yang mga tau tung wai tan taa ra, piru ta yamu, maning pa tung benyag̱anamu si ka tung pira pang kaldaw ay natetenged tung Espiritu Santong palampurun ni Ama tung numyu,” mag̱aning.

Ti Jesus Nag̱aeklan Da Yang Dios Duun Tung Langit (1:6-11)

6 Pira pang kaldaw, atiing pamagsaragpun si tanira ni Jesus, tinalimaan da nirang mag̱aning, “Ginuu, numaan basu, ya ray uras ang ipag̱adi mung magbawi tung nasyun tang Israel ang katulad ka tung binuat ni Adi David nuntukaw pa‡?” 7 Mag̱aning ti Jesus ang nagtuw̱al, “Anday kalalabten ming mag̱intindi tung mga panimpu ay ultimu ilem ti Ama ang may kalalangan asan kung sanu pa enged mainabu yang nag̱aaning ming atia. 8 Kung indi, yang dapat ming intindien ya ra taa. Kung malampuranamu ra nganing yang Espiritu Santo, paktelenamu ra anyang magpaingmatuud natetenged tung yeen duun tung Jerusalem, pati duun tung intirung sinakepan yang Judea pati duun tung Samaria ang asta duun enged tung mga kabiw̱init-binitan yang bilug ang kaliw̱utan,” mag̱aning.

9 Pagkaaning na tia, naalsa ra tung pinagtaralungaan nira ang pagkatapus nalingban da ta panganud tung pagpaabwat na. 10 Numanyan atiing sigi-siging tingara tanira tung langit ang yang mga mata nira maninga isinamwag da duun tung pinagpaabwatan na, atia pala may durua nga laliian ang pamag̱aw̱el ta kulit ang ya ray nansipakpad tung nira. 11 Mag̱aning ka tanirang nansibugnu, “Yamung tag̱a Galilea, ustu ra tiang tingara mi tung langit. Tutal, ti Jesus ang naang ingkelan da yang Dios duun tung langit, ay maglekat ka ang katulad ka tung naita mi ta nungayna tung anyang nagliit tung numyu,” ag̱aaning.

Natetenged Tung Pagpilik Nira Tung Magpakli Tung Ni Judas (1:12-26)

12 Taa numanyan, namagbalik da yang mga taralig̱an ni Jesus duun tung Jerusalem liit tung bukid ang atiang durung naluak ang ayung pag̱aningen ang olibo. Yang bukid ang atia alenget ka ilem tung siudad. Subra ilem ta gesye tung sang kilometro yang distansia na. 13 Pagpakled nira duun tung siudad, namansitakwal da tung kuartung pag̱adayunan kang lag̱i nira duun tung yadwang gradu yang sasang balay. Ya ra taa ti Pedro, ti Juan, ti Santiago, ti Andres, ti Felipe, ti Tomas, ti Bartolome, ti Mateo, ti Santiagong atiang ana ni Alfeo, ti Simon ang atiang nagribildi ra rin may ti Judas ang atiang ana ni Santiagong sam bilug. 14 Numanyan sasay kinaisipan nirang tanan ang pamag̱ampu ta durug derep tung Dios. Kasiraan da ka tanira yang mga baw̱ay asta ti Maria ang nanay ni Ginuung Jesus may yang mga putul nang mga lalii.

15 Pagkataklib yang pira pang kaldaw, namagsaragpun si yang mga tumatalig ang yang kinadakel nira duminangat da tung sang gatus may duruang puluk nga tauan. Pagkasagpun nira, dayun dang nagkereng ti Pedro ay may gustu nang ianing tung mga kaarumanan na. 16 Mag̱aning ang nagbitala, “Mga kaputulan, may sasang ipinaula yang Espiritu Santo tung ni David natetenged tung ni Judas ang yay nag̱erekelen tung namagdeep tung ni Jesus. Yang isinulat ni David ang atii, dapat ang magkamatuud natetenged tung planu yang Dios. 17 Ay ya pa ag̱ari, ti Judas nabilang da tung kaugpuan yamen ang sam puluk may durua nga tauan ig piniaran da ka nganing ni Ginuu ta ta kaparti nang magparakaw̱utun ang katulad ka tung yamen ang mga kaarumanan na.” 18 (Yuung ti Lucas ang nagsulat, may sasang pasanag ang isaleetu taa. Ti Judas ang atiang sinambit ni Pedro, inalangan ta sam pidasung tanek§ ang yang ibinayad ya ra yang isinuul da rin yang mga pari tung anyang nagtraidur ang pagkatapus ya ray ibinalik na tung nira. Pagbalik na yang kuarta, nagpabugsu ra ilem ang yag lelekeb ang tumimpa tung tanek. Purisu duun da nabukdak yang tian na ang asta nawaswas da yang tanan ang mga bitua na*. 19 Numanyan pagkabalita yang kadaklan ang pamag̱istar duun tung Jerusalem, yang tanek ang atiang inalang, ya ray pinaaranan nira tung “Akeldama” tung sadiling bitala nira. Ay yang puntus na tanek unu ang yang kuartang ipinangalang, ya ra yang ibinayad tung linawa ta sasang tau†.) 20 Ag̱aaning ti Pedrong nagpadayun, “Yang naula natetenged tung ni Judas ang atiang nag̱aaningung dapat ang magkamatuud, duun napabtang tung librung pag̱aningen ang Mga Karantaen ang mag̱aning,

‘Maayen pa ang yang taung atia makuat da tung katengdanan na. Indi ra enged papagdayunun,’ ag̱aaning‡.

May sam bilug pa ang maning taa yang palaksu na:

‘Maayen pa ang ipakdul da tung duma yang katengdanan ang ipiniar da rin tung anya,’ ag̱aaning§.

21-22 Kapurisu kumus bistu ra tung kasulatan kung unu pay dapat ang buaten ta, kaministiran may sasang taung magpakli tung ni Judas ang para ya ray magpakiugpu tung yamen ang mga apustul ang magpaingmatuud tung mga tau ang ti Ginuung Jesus naita ra yamen ang talagang nabui si ka man ang uman. Kung tinu pay magpakli tung anya, kaministiran ang tanya sasa ra tung mga taung dating namagpakigduman tung yamen atiing pag̱urugpuanami pa ni Ginuung Jesus, mag̱impisa pa atiing pagpabenyag na tung ni Juan ang asta ra ilem kinaw̱ut yang kaldaw ang ipinagliit na tung yamen ang tanya ingkelan da duun tung langit,” mag̱aning duun ti Pedro. 23 Purisu numanyan may durua nga tauan ang sinambit nira. Ya ra ti Matias durua ni Joseng ana ni Sabbas ang yang aran na tung bitalang Giniriego ti Justo. 24-25 Numanyan pagkasambit yang mga aran nira, dayun dang namag̱ampu tanirang tanan ang mag̱aning, “Ginuung Jesus, yaway nag̱abilid yang isip yang tanan ang mga tau. Ipabunayag mu ra tung yamen kung tinu pay pinagpilik mu tung duruang naa ang magpeg̱es yang pagkaapustul ang naang binutwanan ni Judas ang nanganing da duun tung lugar ang bag̱ay ang pisan tung anya,” mag̱aning. 26 Pagkatapus nira ta pag̱arampuen, dayun dang namagburunutan kung tinu pay matemengan. Telengan nira, ti Matias yay nabilug̱an. Purisu ya ray nadulang ang nabilang tung kaugpuan nirang sam puluk may sasa ngapustulan.

2

Natetenged Tung Paglampud Yang Espiritu Santo Tung Mga Tumatalig (2:1-13)

1 Taa numanyan tung pagkaw̱ut yang uras ang nag̱ipagsilibra yang mga Judio tung pistang pag̱aningen nirang Limang Puluk Ang Kaldaw Ang Pinataklib, yang mga tumatalig tung ni Jesus saragpun da tanirang tanan. 2 Numanyan may nagngel da nirang sasang pag̱agrut ang inali ra ilem ang kuminaw̱ut tung nira ang duun manliit tung langit ang maninga palet ang maktel. Leep da yang intirung balay ang pag̱akarungan nira. 3 Dispuis may naita ka nirang kuari mga lilab ta apuy ang nagkaramped tung nira sasa may sasa. 4 Numanyan tanirang tanan pinamanguluan da yang Espiritu Santo. Namag̱impisa rang namagbitala tung bitala yang duma-rumang nasyun ang indi pa nag̱akdekan nira ang kumpurmi yang nag̱ipagpabitala yang Espiritu Santo tung nirang masigpalatay yang bitala yang Dios.

5 Tung uras ang atii, may mga Judio tung Jerusalem ang duun mamanliit tung sari-saring banwa tung bilug ang kaliw̱utan. Pamagpasakep tung pistang atia ay durug katinuuen tung Dios. 6 Numanyan pagkagngel nira yang ginlang atia, dayun dang namagsaragpun. Ay nangabereng da natetenged ang sasa may sasa tung nira, nag̱agngel da nira yang mga tumatalig ang pagbitala tung sadiling bitala nirang natauan nira. 7 Ya ray naberengan nira ta mupia. Purisu namag̱araning-aningan dang mag̱aning, “Abaa, yang mga taung atiang pamagbitala, belag bang panay ang tag̱a Galilea? 8 Ya ra ag̱ari w̱asu ang sasa may sasa tung yaten nag̱agngel ta tanirang pamagbitala tung sadiling bitala tang natauan ta? 9-11 Ita taa sari-saring banwang pinanliit-liitan ta. May mga tag̱a Partia, may mga tag̱a Media, may mga tag̱a Elam, may mga tag̱a Mesopotamia, may mga tag̱a taa tung Judea, may mga tag̱a Capadocia pati tung mga ela-elaan nirang mga banwa, may mga tag̱a Ponto, may mga tag̱a Asia, may mga tag̱a Frigia, may mga tag̱a Pamfilia pati tung mga ela-elaan nirang mga banwa, may mga tag̱a Egipto, may mga tag̱a Libya ang alenget duun tung siudad ang Cirene, may mga tag̱a siudad ang Roma ang yang duma mga Judio ig yang duma maskin belag̱an mga Judio piru nangalakted da tung rilyun tang mga Judio. May mga tag̱a Creta, may mga tag̱a Arabia. Ang pagkatapus pala taawita rang tanan nag̱agngel yang anya-anyang bitalang natauan na tung mga taung naang pamagbaw̱alitaen natetenged tung mga binuat-buatan yang Dios ang durung pisan agkabew̱ereng!” ag̱aaning. 12 Taa numanyan tung masyadu enged ang pagkabereng nirang tanan ang indi ra ilem namaresmesan nira ta mupia, namagtaralimaan-talimaanan tanirang mag̱aning, “Unu pa kaya ay nag̱adapatan na taa?” ag̱aaning. 13 Piru yang duma namag̱intra ra taralangkak tung mga tumatalig ang namansianing, “Abaa, yang mga taung atia nagkarabaleng da!” mag̱aning. 14 Pagkagngel ni Pedro tii, dayun dang nagkereng, kasiraan da ka tanira yang mga kaarumanan nang sam puluk may sasa. Ya ra padakulay na yang busis nang nagpadapat yang bitalang ipinaisip yang Dios tung anya.

Yang Nag̱ipagpakaw̱ut Ni Pedro Tung Mga Masigkanasyun Nang Mga Judio Natetenged Tung Ni Jesus (2:14-40)

Maning taa yang ipinagpadapat na. “Mga masigkanasyung mga Judio pati yamung tanan ang pagtinir taa tung siudad ang naang Jerusalem, kung maimu ilem tung numyu, pamatian mi ra kanay ta mupia yang bitalaw. 15 Yami tani, belag̱anaming mga baleng ang katulad ka tung pag̱alaum yang duma. Ay baklu pa ka ilem pag̱alas nuibing timpranu*. 16 Ang indi, yang nainabung atia nungayna, asan da nagkamatuud yang sasang naula ni Joel ang sasang manigpalatay yang bitala yang Dios ang tukaw. 17 Ay may ipinagpakdek yang Dios tung anya natetenged tung sasang buaten na tung magdasun ang panimpu baklu ra kaw̱utay yang panimpung baklu. Maning taa yang inaning na tung anya:

‘Ya taa yang buatenu tung uri. Magpalampuraw tung Espiritu Santo tung mga kanubli ming maskin tinu pa ang anday pilik. Yang kaalimbawaan yang pagpalampuru tung nira, maning pa tung ya pamukbukayu ta wai. Purisu yang mga kanubli ming mga lalii pati mga baw̱ay, kayanan da nirang magpalatay yang bitalaw tung mga tau. Yang mga mamaepet papanalakinepenung pampaintindien kung unu pay dapat ang ipalatay nira. Pati mga kinamamulaan, may ipadakatu ka tung paneleng nira ang indi maita ta duma ang para ya ra kay ipalatay nira.

18 Pati nganing yang mga tauanung mga kirepen pampalampuranu ka tung Espiritu Santo tig lalii tig baw̱ay ang para mamagpalatay ka yang bitalaw ang ya ray ipasanag na tung mga painu-inu nira.

19-20 Kidispuis pa, tung kalangitan magpailalaw ra ka yang kalalanganu, ay yang kaldaw mangiklep da, yang bulan manipula ra. Tung katanekan man, magpalapusaw ra ka ta mga pruibang makabew̱ereng. May dug̱ung magbalanaw, may apuy ang magtunaw tung tanan, may taw̱uk pang durug damel. Yang tanan ang atia magkarainabu baklu ra kaw̱utay yang uras ang lusu tung tanan ang ya ray uras ang yuung ti Yawi magpabistuaw ra yang kagaemanung magsintinsia.

21 Mintras indi pa magkakaw̱ut yang uras ang atia, kumpurming tinu pay mag̱ambay tung yeen ang magpatapnay, ya ray tapnayenung ipalibri tung sintinsiang atiang magkaw̱ut,’ ag̱aaning†.

Atia, yay bitala yang Dios ang ipinasulat na tung ni Joel atiing tukaw ang mga panimpu.

22 “Mga masigkanasyunung mga Israel, kung maimu ilem tung numyu, pamatian mi ra kanay yang bitalaung naa. May sasang taung nag̱aranan tung ni Jesus ang tag̱a Nazaret ang yay tinuw̱ul yang Dios ang mangay taa tung yaten. Pinapruibaan na ra nganing ang yay tinuw̱ul na ekel tung mga pruibang maktel ig makabew̱ereng ang ya ra kay ipinaubra na tung anya. Yamu mismu nag̱aske ay tung katalungaan mi nagkarainabu yang mga bag̱ay ang atia. 23 Yang taung naa itinug̱ut yang Dios tung numyu ay natetenged ilem tung pinagplanu na ra kang lag̱i para tung anya ig naskean na ra kang lag̱i kung unu pay pakaw̱utun na. Pagkatapus ya ray ipinaimatay ming ipinalansang tung krus ang yang mga taung namaglansang tung anya, ya pa ka man yang anday pag̱intindi nira tung mga katuw̱ulan yang Dios. 24 Piru maskin binuatan mi ta maning tii, binui si ka enged ang uman yang Dios. Binawi na tung kagaeman yang kamatayen ay indi ra ka maimu tiang maawiran. 25 Bilang duun da tung anya nga matuuray yang sasang inaning ni Adi David atiing pagdayaw na tung Dios ang tukaw ang mag̱aning,

‘Pirming nag̱asimanu ti Yawing pagpakigsasa tung yeen ay nag̱akegnganaw anya ta mupia ug̱ud indiaw ra delaan.

26 Purisu ya ray nag̱ikasadya yang isipu ta duru ang nunut da ka ta pagdarayawenu tung anya. Ig kidispuis pa, yuu maskin tau ilem ang suitu ka man ta kamatayen, piru may nag̱ipagpakbatu tung anya ang yay pag̱ineteg̱an ang pisan yang isipu.

27 Ay kipurki nag̱askeanu, Ampuanung Dios, ang yang ispirituu indi mu patiniren ta mabuay duun tung Hades, asta yang tinanguniung naa indi mu ra ka paduntun alang-alang da ilem tung pinangakuan mu tung yeen ang sasang turuw̱ulun mung bilug yang isipu tung nuyu.

28 Ay talagang buienaw si ka enged nuyung uman‡. Purisu durung pisan agkasadya yang isipu tung uras ang atia ay natetenged magsapenanita ra ang asta tung sampa§,’ ag̱aaning.

Atia, ya ray bitalang isinulat ni Adi David ang natemeng dang pisan tung ni Jesus ang naa.

29 “Mga kaputulan, kung natetenged tung ni Adi David ang atiang kinaampu tang nagtukud tung sasang pag̱aradien tung nasyun ta, maktel yang isipung mag̱aning tung numyu ang talagang napatay ig yang tinanguni na ipinalg̱ud tung sasang leyang ig yang pinanlug̱uran ang atia tung anya, taa ka ang asta ra ilem simanyan. 30 Tanya sasang manig̱ula atiing bui pa ig naskean na ka ang may isinumpa yang Dios tung anya ang tung uri ta kaldaw, may sasang kanubli na ang yay pasublien na tung pagkaadi na. 31 Bilang atiing pag̱aning nang indi ra unu patiniren tanya ta mabuay duun tung Hades, asta yang tinanguni na indi ra ka unu madunut, ya ray pag̱ula na natetenged tung mainabu tung pag̱aningen ang Cristo ang tanya buien si kang uman yang Dios. 32 Yang gustuung ianing tia, ti Jesus ang naang nag̱asambitu ya ra ka man ay binui si kang uman yang Dios ig yaming tanan taa sistigusami tung pagkamatuud natetenged tung nainabung atia. 33 Pagkatapus numanyan ya ray ipinalandaw enged yang Dios ang pinakarung tung ampir tung tuu na ang para kasiraan da ka tanirang mamaggaraemen. Ig pinakdulan da ka yang pag̱aningen nang Ama Na ta pudir nang magpalampud tung Espiritu Santo tung mga tauan na ang katulad ka tung pinangakuan na. Ang pagkatapus numanyan yang Espiritu Santong atia ya ra ka man ay ipinalampud na tung yamen ang yang kaalimbawaan na maning pa tung waing ibinukbuk na tung yamen. Ya ra ka man taa yang natengeran yang pruibang naa ang yamu mismu ay nag̱aita kag nag̱agngel tung yamen. 34-35 Belag̱an ang mag̱aning ang ti Adi David ingkelan da yang Dios duun tung langit ang katulad ka tung binuat na tung ni Jesus, kung indi, naula na ilem natetenged tung pagpalandaw yang Dios tung ni Jesus atiing pag̱aning na ang,

‘Yang Ginuuu pinag̱aning da ni Yawi ang magkarung da unu tung tepad na tung tuu mintras pamirdien na unu yang tanan ang pamagkuntra tung anya ang asan da unu ipampabtangay na tung tarampakan yang kakay na*,’ mag̱aning.

36 Kapurisu duun da ngaintindiay yang intirung nasyun tang naang Israel ang ti Jesus ang naang nag̱aaningu, ag̱ad ta numyu ya ray ipinalansang mi tung krus, piru ya pa ka enged ay ipinagpailala ra yang Dios ang pinapaggaem na bilang tanya ka man yang pag̱aningen ang Cristong nag̱aelatan ta kang lag̱i,” mag̱aning duun ti Pedro.

37 Taa numanyan, pagkagngel da yang mga tau yang pinag̱aning ni Pedrong atia, pinandulutan da ta mupia yang mga isip nira. Ya ra mamanalimaan tung ni Pedro may tung kadaklan ang mga taralig̱an ni Ginuung ni Ginuung Jesus ang mag̱aning, “Mga putul, unu pa kaya ay dapat ang buaten yamen?” 38 Mag̱aning ti Pedrong nagtuw̱al, “Manlignaamu ra tung binuatan ming atia tung anya ig sasa may sasa tung numyu masigpabenyag ang masigpailala tung publiku ang talagang nagsukuamu ra ka man ang matuud tung anyang nagpagaem. Ya ray buaten mi ug̱ud mapatawaramu ra yang Dios tung mga kasalanan ang nagkarabuat mi. Atia, buluntaranamu ra ka anyang patiniran tung Espiritu Santo. 39 Yang pagpatinir nang atia tung numyu, ya kang lag̱i ay pinangakuan nang ikaayen mi pati yang mamagsurubli-subli tung numyu asta tung tanan ang mga taung alalawid tung banwa ta ang kumpurming tinu pay imbitaren ni Yawi ang ya ka man ay Dios ang pag̱atuuan tang mga Israel,” mag̱aning duun ti Pedro.

40 Taa numanyan, duru pa kang mga bitalang ipinagpaingmatuud na tung nirang ipinag̱asig̱-asig ta maning taa: “Italig mi ra tung ni Jesus yang mga sadili mi ug̱ud tapnayenamu ra anyang ipalibri tung sintinsiang dangaten yang mga masigkanasyun tang naang durug kalain yang pagpakuindi nirang atia tung anya,” mag̱aning.

Tulung Liw̱u NGa Tauan Ang Pamagtalig Da Tung Ni Jesus (2:41-42)

41 Kapurisu numanyan dakele ra tung nirang namagpauyun da tung bitala ni Pedro. Dayun dang namampabenyag ang namampailala ang tanira nagtalig da ka man ang matuud yang mga sadili nira tung ni Jesus. Purisu tung uras ang atii, mga tulung liw̱u nga tauan ang nangadulang dang namagpakigsapen tung kaugpuan yang dating mga tumatalig tung ni Jesus. 42 Numanyan yang nag̱apaderepan nira ta maayen ya ra yang pagpatulduk nira tung mga apustul may yang pagsarasaan nirang magpurutul. Muya-muyang pamagsararuan ang katuglayunan da ka yang pagpiringas-pinagasan nira ta tinapay sigun tung pagpakugmatay ni Ginuung Jesus para tung nira†.

Natetenged Tung Sistima Nirang Mga Tumatalig Ang Durug Tinlu (2:43-47)

43 Taa numanyan, pinagbatikalan da ta mupia yang isip yang kadaklan ang mga tau asan natetenged durung mga pruibang maktel ang ipinagpaita ni Jesus ekel tung mga taralig̱an nang pinampaktel na. 44 Asta yang tanan ang mga tumatalig namagpadayun tung pagpurutulan nirang durug tinlu ang pamagparakdul-pakdulan kung tinu pay may kaministiran. 45 Bilang kung tinu pay may ganadus ubin dumang mga kaayenan, ya ray ipinaalang nira ug̱ud yang bayad nang kuarta ipaneptep tung mga kaarumanan nira. Kumpurmi yang kaministiran nirang sasa may sasa, ya ray pinateng-pateng nirang pinamakdulan. 46-47 Dispuis kaldaw-kaldaw durug derep tanirang pamagsaragpun-sagpun duun tung palayas yang pagtuuan yang mga Judiong atiang pinakalusu. Pagkatapus pamagbalay-w̱alay pa tanirang pamagsararuan ang tuglayun da ka yang pagpiringas-pingasan nira ta tinapay sigun tung pagpakugmatay ni Ginuung Jesus. Pamanadyaan ta durung pamagsararuan ang tedek tung mga pupusukun nira ig nunut da ka ta pagdarayawen nira tung Dios. Dispuis nag̱agalang da ka tanira ta mupia yang kadaklan yang mga masigkanasyun nirang mga Judio. Kidispuis pa ti Ginuung Jesus, sigi-sigi yang pagpadulang na tung kinadakel nira ekel tung mga taung baklung nag̱apanapnay na.

3

May Sasang Taung Pilay Ang Nag̱apamaayen Ni Jesus Ekel Tung Ni Pedro Durua Ni Juan (3:1-10)

1 Taa numanyan, may sasang kaldaw ang ti Pedro durua ni Juan, namanungul da duun tung pagtuuan ang pinakalusu. Yang uras ang atii alas tris da yang apun ang ya kang lag̱i ay uras ang kadagmitan ang nag̱ipag̱ampu ta mga Judio. 2 Duun tung may purtang atiang pagug̱uuyan ang “Durug Tinlu” may sasang taung pilay ang kinatau na yang pagkapilay na. Kaldaw-kaldaw pag̱aeklan ta mga aruman nang nag̱ipabtang duun tung may purta ug̱ud mapagpalimus tung mga taung pamagpakled duun. 3 Numanyan pagkaita na tung ni Pedro durua ni Juan ang magpapakled, diritsyu rang nagpalimus tung nira. 4 Atii, pinateek-teekan nira ta mupia ang nunut da ka ta pagbugnu ni Pedro tung anyang mag̱aning, “Ey, telengayami ka,” ag̱aaning. 5 Purisu dayun dang nagteleng tung nira ay kanisip nang may maeklan na tung nira. 6 Numanyan mag̱aning si ti Pedro tung anya, “Andang pisan ay kuartaw, piru may yeen kang sarang ang mapakdulu tung nuyu. Ekel tung kagaeman ni Jesu-Cristong tag̱a Nazaret, lalangana ra yeen ang magpanawa ra!” mag̱aning. 7 Atii, dayun na rang pinggesan tung kalima nang tuu ang pinakdeng. Lag̱i-lag̱ing kumintel da yang kakay na may yang talinga-talinga yang kakay na. 8 Diritsyu rang kumindeng ang nagpanaw-panaw ang asta nagpakignunut da dayun tung nirang namagpakled. Sigi ra ilem yang pagparanawen na ang ya rag paglikting-likting ang pagdarayawen tung Dios. 9 Numanyan yang kadaklan ang mga taung atiang buntun, naita ra nira yang taung atiang pagpanaw ra ig nagngel da ka nira yang pagdarayawen na tung Dios. 10 Pagkamalamad da nira ang tanya ka man yang dating manigpalimus ang pirming pagkarung asan tung purtang atiang pag̱aningen ang “Durug Tinlu”, nangabereng da ta dakulung pagkabereng natetenged tung nainabung atia tung anya.

Yang Nag̱ipagpakaw̱ut Ni Pedro Tung Mga Tau Natetenged Tung Ni Jesus (3:11-26)

11 Taa numanyan, mintras pagpeg̱es yang taung atia tung mga kalima na Pedro ni Juan sigun tung kasadyaan na, lag̱i-lag̱ing namagdag̱umukan da yang kadaklan ang mga tau tung nira duun tung pantaw ang atiang paggug̱uuyan yang mga tau ang palayas ang ipinatambi ni Adi Solomon, ay dereeg̱en da ta mupia yang pagkabereng nira. 12 Numanyan, pagkaita ni Pedro tung mga taung atia, dayun dang nagpasanag tung nirang mag̱aning, “Mga masigkanasyunung mga Israel, ayw̱a ya ray nag̱aberengan mi? Ayw̱a nag̱apatektekanami ra numyu ta maayen? Kanisip mi tia ang napapanaw yamen yang taung naa natetenged tung sadiling kinatakwanan yamen ubin natetenged ang yami diosnun ang pagkatau? Belag ka! 13 Anday dumang may kabuat-buatan tia kung indi, ya ra yang Dios mismu ang yay may mga tauan tung na Abraham ni Isaac may ni Jacob, ang asta tung mga kinaampu tang kadaklan ang namagsurubli-subli tung nira. Ay tung nainabung atia nungayna, asan da nga papruibaay na ang pinagpadengeg̱an na ka man ang matuud ti Jesus ang pag̱aningen nang turuw̱ulun na*. Ang ta numyu, ya ka man mismu yang ipinag̱intriga mi tung pudir ni Gubirnadur Pilato ang pagkatapus, atiing naisip na rang palpasan, ya ra kay pinangindian mi duun tung katalungaan na. 14 Ta yamu, anday dumang pinangindian mi, ya ra mismu yang naulang tukaw ang yay piliken yang Dios ang magtalus tung tanan ang kalelyag̱an na. Ang pagkatapus yang iningaluk mi tung ni Gubirnadur ang palpasan na, ya ra yang sasang nangimatay ta mga tau. 15 Purisu tanyang pinangapunglan yang kalibrian tang mga tau ya pay ipinaimatay mi ang pagkatapus anday dumang binuat yang Dios, ya ra ka man ay pinabungkaras nang binui si kang uman ang yami ka man sistigus tung pagkamatuud asan. 16 Purisu numanyan, sigun ka man tung kagaeman na, ya ray nagpaktel tung tinanguni yang taung naang nag̱ailala mi ig nag̱atelengan mi. Kipurki pagkagngel na yang aran na, lag̱i-lag̱ing tinalig̱an nang inintrigaan yang sadili na. Purisu asan tung pagtalig nang atia, nagkatinir da ta tinanguni nang banikasan ang pariu ra numaan ang ya ra kag dawalay mi.

17 “Nag̱askeanu ka ang indi mi ra ilem naintindian kung unu pa enged ay lagpakan yang binuat ming atia tung ni Jesus ang katulad ka tung mga pamagpakigmaepet tung nasyun tang pinagpaguyuran mi. 18 Piru yang Dios tanya, asan da nga matuuray na yang ipinagpaula na, tung tanan ang mga manigpalatay yang bitala nang tukaw ang yang pag̱aningen ang Cristong tuw̱ulun na mapasaran ka man ta kamatayen. 19 Purisu ta numyu, magsug̱atamu rang magbalik tung Dios ug̱ud mapunasanamu ra anya tung mga kasalanan mi. 20 Kung ya ray buaten mi, ipakaw̱ut na ra tung yaten yang sasang panimpung paglimengan ang pisan yang mga isip ta. Bilang tuw̱ulun na si ti Jesus ang magbalik taa ang ya ra ka man yang pag̱aningen ang Cristong pinagpilik na ra kang lag̱ing maggaraemen tung yaten. 21 Ug̱aring ilem, numanyan, kaministiran ang mabutwan da kanay duun tung langit ang asta kaw̱utun da ka man yang panimpung atiang nag̱aaningu ang yang tanan ang bag̱ay luw̱us dang pangimakluen yang Dios ang ya ra kang lag̱i ay ipinagpaula na tung mga taung pinamilik nang magpalatay yang bitala na atiing tukaw. 22 Ti Moises ngani may sasang naula na sigun tung pag̱aningen ang Cristong atia ay may pinag̱aning na tung mga kinaampu tang tukaw ang maning taa:

‘May sasang masigkanasyun ming maglua tung uri ang yay tuw̱ulun ni Yawi ang yay Dios ang pag̱atuuan ta. Yay buaten nang sasang manigpalatay yang bitala na tung numyu ang katulad ka tung yeen. Yang kumpurming ianing na tung numyu yay dapat ming panangeren. 23 Kung tinu pay indi mananged tung manigpalatay ang atiang nag̱ianingu, dapat ang kaskasen da ilem tung mga tauan yang Dios ang ipaimatay,’ mag̱aning†.

24 Pati nganing yang kadaklan ang mga manigpalatay yang bitala yang Dios atiing tukaw, mag̱impisa pa tung ni Samuel ang asta tung namagdarasun-dasun tung anya, pulus dang may nagkaraula kung unu pay mainabu tung mga uras ang naang ipinangingtau yang pag̱aningen ang Cristo. 25 Numanyan yamu ray sarang ang magpakinaw̱ang tung sasang kaayenan ang ipinaula yang Dios tung mga manigpalatay ang atii. Ay lug̱uramu kang lag̱i tung planung atiing ipinagpaintindi na tung mga kinaampu ta ang katulad ka tung pinag̱aning na tung ni Abraham ang mag̱aning,

‘Natetenged tung kanubli mung sam bilug, maimu rang pampakaayenenu yang mga tau maskin unu pang nasyunay tung bilug ang kaliw̱utan,’ mag̱aning‡.

26 Taa numanyan, tung yaten da enged ang nasyun ipinaangay yang Dios yang pag̱aningen nang turuw̱ulun nang atiang pinagpilik na ug̱ud pakaayenenamu ra anyang papanalyurun tung mga pagburuaten ming malalain,” mag̱aning tanira duun.

4

Yang Nag̱ipanuw̱al Na Pedro Tung Mga Pamagpakigmaepet Ang Pamag̱usisa Tung Nira (4:1-22)

1 Taa numanyan atiing indi pa nganing nag̱atapus ti Pedro durua ni Juan ta pagparakaw̱utun nira tung mga taung atia, may mga pari ang nansilput da asan, kasiraan da ka tanira yang aruman nirang sam bilug ang yay may kalalangan tung mga manigbantay duun tung pagtuuan ang atia asta yang mga Saduseo. 2 Yang inangay nira asan, nangaerepan da ta mupia tung na Pedro ay balaw̱ag ang pisan tung pamati nira yang nag̱ipagpakaw̱ut nirang durua tung mga tau ang ti Jesus unu binui si kang uman yang Dios. Ay ya pa ag̱ari, asan da ka nag̱ipatiel nira yang katadlengan nira ang pati unu yang mga patay duun da ka mamagsug̱ut tung anyang mangabui si kang uman. 3 Purisu anday dumang binuat nira, dayun da nirang ipinadeep. Kumus apun dang pisan, ipinakalabus da ilem nira ta nagdamal baklu ra bistaay nira. 4 Piru maskin pa maning tia, tung mga taung atiang namagpamati tung ipinagpakaw̱ut na Pedro, duru rang namagtalig yang mga sadili nira tung ni Jesus ang namagpatapnay. Purisu yang kinadakel nirang tanan, kung yang mga lalii ilem ay bilangen, duminangat da tung mga limang liw̱u nga tauan.

5 Pangayag yang mga manigmangulu may yang mga pamagpakigmaepet may yang mga sag̱ad tung mga katuw̱ulan, namagsaragpun da tanirang tanan duun tung Jerusalem. 6 Lug̱ud da ka asan ti Anas ang yay paring pinakalandaw kasiraan da ka tanira na Caifas ni Juan may ti Alejandro pati yang duma ang may kaampiran tung ni Anas. 7 Numanyan linalangan da nira na Pedrong mamagkereng asan tung pinagtaralungaan nirang tanan. Pagkatapus dayun da nirang sinumaria ang inaning, “Ay pa ngaeklay mi yang binuat ming atia? Tinu pay nagpaktel tung numyu ang maning ka ilem tia yang pagkatau mi?” mag̱aning. 8-10 Numanyan ti Pedro kumus nag̱amanguluan da yang Espiritu Santo, ya ray nagtuw̱al tung nirang mag̱aning, “Maginuung mga manigmangulu tung nasyun tang naang Israel ig maginuung mga pamagpakigmaepet taa tung banwa ta. Kung yami pag̱atalimaan mi natetenged tung ikinaayen yang sasang taung pilay ra rin kung ya pa ag̱aring nagmaayen da, yang dapat ang maintindian ming tanan pati yang kadaklan ang mga masigkanasyun ta ya ra taa. Anday dumang pinagmaayenan yang taung naa, kung indi, ya ra yang puirsa ni Jesu-Cristong tag̱a Nazaret. Ya ra ka man mismu atiing ipinalansang mi tung krus ang pagkatapus binui si ka enged ang uman yang Dios. 11 Tanya ka man yang nag̱adapatan yang sasang pananglit ang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

‘Yang batung pinasag̱ing atiang pinangindian ming mga manigpakdeng ang anday kuinta na, ya pa ka enged ay nagluang pinakaimpurtanting batu tung intirung balay,’ mag̱aning*.

12 Purisu anday dumang mapagpalibri tung yaten ang mga tau, kung indi, ultimu ilem tanya. Ay anday dumang aran ang nag̱ipagpailala yang Dios tung bilug ang kaliw̱utan ang kung yay talig̱an ta, asanita ra nga tapnayay na,” mag̱aning.

13 Numanyan pagpaniid nira tung na Pedro durua ni Juan ang midyu andang pisan ay nag̱aeldan nira, nangabereng da ta mupia. Ay kipurki nag̱asiman da nira ang tanira mga geg̱esyeng mga tau ig anda kay pinag̱aralan nirang abwat. Baklu ra nga maladmaray nira ang tanira mga aruman ni Jesus tan taa pa. 14 Piru anday maaning nira ay ya ra kag dawalay nira yang taung atiang pinamaayen da ang yag kekdeng tung tepad nira ni Pedro. 15-16 Kapurisu linalangan da ilem nirang mansilua ra kanay asan tung pinagsaragpunan nirang atia. Paglua ra nira, namagkeresen dang namag̱araning-aningan ang mag̱aning yang duma, “Unien ta pa yang mga taung nakaa? Kipurki nag̱askean da yang tanan ang mga taung pamag̱istar taa tung Jerusalem ang may sasang pruibang makabew̱ereng ang nainabu ekel tung nira. Indiita ra ka mapagpaimukli ay bistung pisan. 17 Ug̱aring para indi ilem mawasak ang masyadu yang nag̱ipagpakaw̱ut nirang atia, ampalaren tang indi rang pisan mamagbaw̱alitaen ang uman natetenged tung taung atiang nag̱akegngan nira, maskin tung ninu pa,” ag̱aaning. 18 Purisu numanyan pinaguuyan da nira na Pedro ang pagkatapus pinaglalangan da nira ang indi rang pisan mamagparakaw̱utun tung mga tau natetenged tung ni Jesus ubin magturuldukanen pa sigun tung anya. 19 Mag̱aning ti Pedrong nagtuw̱al durua ni Juan, “Timbangen mi ta maayen tung mga isip mi ang ay pay magkatama tung pagterelengen yang Dios ang manangerami tung numyu u ang manangerami tung anya? 20 Ay ta yami indiami temegka ang indiami magbaw̱alitaen tung mga tau kung unu pay nagkaraita yamen mismu tung ni Jesus ig kung unu pay nagkaragngel yamen tung anya,” mag̱aning. 21 Pagkagngel da nira yang itinuw̱al nirang atia, pinag̱ampalar pa ka enged nirang uman ang nunut da ka ta pagpaleg baklu ra palpasay nira. Ay anda ray naita nira ang sarang mapatielan nirang ipagtumar ta aksiun tung nira ay natetenged tung mga taung atiang buntun. Ay tanirang tanan pamagdarayawen tung Dios natetenged tung nainabung atiang makabew̱ereng. 22 Ay yang taung atiang may pruibang pinagmaayenan na subra pa tung epat ang puluk ang takun yang idad na.

Pamag̱arampuen Da Yang Mga Tumatalig Tung Dios Ang Paktelen Na Tanirang Mamagparakaw̱utun Yang Bitala Nang Anda Ray Kelba Nira (4:23-31)

23 Taa numanyan atiing pinalpasan da tanira, diritsyu rang namagbalik tung mga kaarumanan nirang namag̱ugtulun yang kumpurming pinag̱aning tung nira yang mga paring atiang arabubwat may yang mga kaarumanan nirang pamagpakigmaepet. 24 Pagkabalita nira tia, binilug da nira yang mga isip nirang namag̱ampu tung Dios ang maning taa yang pag̱arampuen nira, “Dios ang makagag̱aem, yaway nag̱imu yang langit may yang tanek asta yang teeb pati yang tanan ang mga betang nira. 25 Atiing panirbian tung nuyu ti Adi David ang kinaampu yamen, yaway nagpabitala tung anya ekel tung Espiritu Santong nagpaula tung anya ta maning taa:

‘Ayw̱a, kanisip yang mga tag̱a duma-rumang nasyun ang may pakaw̱utun na pa yang kasisilag̱en nirang pamagpasuag tung kalelyag̱an yang Dios? Pati yang mga masigkanasyunung mga Israel, ayw̱a kalaum nira ang may luaan na pa yang pag̱urunta-untaan nirang mamagbatuk tung planu yang Dios? 26 Ay kipurki yang mga adi taa tung kaliw̱utan simpan dang mamagbatuk tung anya pati may mga katengdanan, sasay keresen nirang mamagpakigkuntra tung ni Yawi pati tung pag̱aningen ang Cristong pag̱atuw̱ul na,’ mag̱aning†.

27 Taa numanyan nagkamatuud da yang bitala mung atia taa tung siudad ang naa. Kipurki yang mga tag̱a duma-rumang nasyun may yang mga masigkanasyun yamen mismung mga Israel may ti Adi Herodes asta ti Gubirnadur Poncio Pilato ya ra ka man ay namagsaranyug ang namagkuntra tung ni Jesus ang sasang pagpaturuw̱ulun tung nuyu ang ya enged ay pinagpilik mung magpapanaw tung planu mu. 28 Ang pagkatapus, anday dumang dinangat yang pagkuntra nirang atia, kung indi, asan dang pisan nga tumanay nira yang kumpurming unu pay pinagplanu mu kang lag̱ing magkarainabu. 29 Kapurisu numaan, Yawi, tandaan mu ta maayen yang pagpaleg nirang atia tung yamen. Kumus pag̱atuw̱ulami ra nuyu, paktelayami kang magparakaw̱utun yang bitala mu ang andang pisan ay eldan yamen. 30 Mintras pagparakaw̱utunami, ipaita mu ra ka yang kagaeman mung magpamaayen tung may mga laru. Pati yang dumang mga pruibang makabew̱ereng, ipalapus mu ra ka ang para ya ray magpailala tung katengdanan ang atiang ipinakdul mu tung ni Jesus ang yay turuw̱ulun mung pinagpilik mu,” mag̱aning. 31 Numanyan pagkatapus ta pag̱arampuen nira, nayegyeg da yang pagsaragpunan nirang atia. Pagkatapus tanirang tanan minanguluan da yang Espiritu Santong namagparakaw̱utun da ka man yang bitala yang Dios ang anday inleran nira.

Yang Mga Tumatalig Pamagparakdul-pakdulan Kung Tinu Pay May Kaministiran (4:32-35)

32 Taa numanyan tung mga uras ang atii, tanirang sam pundaan ang mga tumatalig tung ni Jesus sasay kinaisipan nirang tanan ang pagberegkes-begkesan ta matinlu. Dispuis anday pag̱aning ang yang kaayenan na anya ra ilem ang sadili, kung indi, pamagparakdul-pakdulan kung tinu pay may kaministiran. 33 Purisu ya ray nagpabuilung mas pa tung pagpaingmatuud yang mga apustul tung mga tau ang ti Jesus nabui si ka man ang matuud. Yadwa pa duru kag tinlu yang pinakaw̱ut yang pag̱urubraen yang Dios tung mga isip nira. 34-35 Ay tung kaugpuan nirang atia, anday pagkaliwag ang masyadu gated kung tinu pay may mga tanek ubin balay, ya ray nag̱ipaalang nirang kaisan ang pagkatapus yang kabayaran nang kuarta ya ray pag̱aeklan nira tung mga taralig̱an ni Ginuung Jesus ang nag̱ipag̱intriga. Pagkatapus ya ray nag̱iparti-parti nira tung mga aruman nirang may kaministiran ang sikad-sikad ka tung kaministiran nira sasa may sasa.

Natetenged Tung Binuat Ni Bernabe Ang Durug Tinlu (4:36-37)

36 Pariu ra duun tung binuat ni Jose ang atiang pinapuanggaan yang mga apustul tung ni Bernabe. Ay yang puntus yang puangga nang atii tung bitala nirang Hinebreo ay sasang taung maskeng magpaktel tung isip yang aruman na. Yang taung atia duun ipanganaay tung pulung paggug̱uuyan ang Chipre ig tanya sasang kanubli ni Levi. 37 Numanyan anday dumang binuat yang taung atia, kung indi, may sasang tanek na ang ya ray ipinaalang na ang pagkatapus yang kabayaran nang kuarta ya ray ingkelan na tung mga apustul ang ipinag̱intriga.

5

Ti Ananias Durua Ni Sapira Pamagtag̱am Ta Bukli (5:1-11)

1 Ug̱aring ilem may sasang lalii asan tung nira ang nag̱aranan tung ni Ananias ang nagpaalang ka ta sasang tanek nirang magkasawa ang yang aran yang kasawa na ti Sapira. 2 Numanyan pagkarisibi na yang kabayaran nang kuarta, binuinan nang lag̱i ta sam parti ang ya ray inawiran na. Ay tia kakesenan kang lag̱i nirang magkasawa. Pagkatapus yang kadaklan ya ray ingkelan na duun tung mga apustul ang inintriga. 3 Pagkaintriga na yang kuarta, dayun dang binugnu ni Pedrong inaning, “Abaw, Ananias, durung pisan agkaliwag tung isipu ang ayw̱a kaya ipinagaem mu ra yang isip mu tung ni Satanas ang asta yang Espiritu Santo ya ra palangaasay mung bukliay ang yang bayad yang tanek mi ya ra buinay mu? 4 Atiing indi mu pa nag̱ipaalang, belag bang nuyung sadili? Pagkatapus mu ta pagpaalang, belag pa w̱ang nuyung kalalangan yang bayad nang kuarta kung unien mu pa? Abaw, durug liwag ang isipen ang ayw̱a kaya naisip mung magbuata ra ta maning taa? Belag̱an ilem yaming mga tau ay tinag̱aman mu ta pagbukli, kung indi, pati nganing yang Dios, ya ka!” mag̱aning. 5 Numanyan pagkagngel ni Ananias yang mga bitalang atia, tuminumba ra ilem asan tung kindengan nang napatay. Yang tanan ang nangabalitaan pinamangelbaan da ta mupia. 6 Numanyan may mga sultirus asan. Yang binuat nira, sinaw̱ed-saw̱eran da nira yang tinanguni ni Ananias ta aw̱el ang pagkatapus ya ray pinagturug̱uran da nirang sinapupu ang ipinalua ang asta duun tung lua yang siudad ang ipinalg̱ud tung sasang leyang ang binuat ang panlug̱uran ta mga patay.

7 Taa numanyan, pagkataklib yang mga tulung uras, asan da kuminaw̱ut yang kasawa ni Ananias. Anda pay kaliw̱utan na kung unu pay nainabu. 8 Mag̱aning ti Pedrong nagtalimaan tung anya, “Sapira, pakdekay kanay, ya ra taa yang katutalan yang kuartang narisibi ming magkasawa tung tanek ming atiang ipinagpaalang mi?” Mag̱aning yang baw̱ay ang nagtuw̱al, “Ee, ya ra tia.” 9 Mag̱aning ka ti Pedrong nagtimales, “Abaw durug liwag tung isipu ang ayw̱a kaya pinagsanyug̱an mi rang magkasawa ang yang Espiritu Santo mismung nag̱ipagpatinir ni Ginuung Jesus tung yaten, ya rag tag̱amay mi ta pagtuung kung masalapuamu tung anya u kung indi? Ta, yang namanlug̱ud tung ni kasawa mu tung leyang takaa ra tung purta. Yawa si kay eklan nira,” mag̱aning. 10 Numanyan tuminumba ra ilem duun tung pinagtalungaan nirang durua ang napatay. Kaw̱utan yang mga sultirus, patay ra. Anday duma, dayun da ka nirang ingkelan duun tung lua ang ipinakpad tung kasawa na tung leyang. 11 Numanyan pinamangelbaan da ta duru yang intirung sam pundaan yang mga tumatalig pati yang kadaklan ang nagkarabalitaan.

Nag̱aulit Ni Lucas Yang Mga Risultang Matitinlu (5:12-16)

12 Ekel tung mga apustul ang nag̱apaktel ni Jesus, durung mga pruibang makabew̱ereng ang nagkaraita yang mga tau. Dispuis tanirang tanan ang mga tumatalig pirming pagsarasaan ta matinlu ang pamagsaragpun-sagpun duun tung pantaw yang pagtuuan ang pinakalusu. 13 Yang dumang mga tau ang belag pang mga tumatalig tung ni Jesus, maskin durung pagdayaw nira tung mga tumatalig, piru malbat tung mga isip nirang magpangaas ang magpakigsapen tung nira ang tung pauyun-uyun ilem. 14 Piru duru pa ka enged ang mga taung disididung namagtalig tung ni Ginuung Jesus ang ya rag durulang agdurulang yang kinadakel nira tig lalii tig baw̱ay. 15 Ang pagkatapus yang dinangat na, maskin tung mga plasa may nag̱ipampaluang mga taung pamaglaru ang ya ra ilem nag̱ipampalw̱ug̱ay tung mga bayan-bayan ubin mga amek ug̱ud kung magtaklib da nganing asan ti Pedro, ang basi pa ra ilem ang maulungan yang duma. 16 Asta yang mga taung tag̱a mga lansangan ang atiang alelengeten tung Jerusalem, buntun-buntun tanira ang namag̱arangay-angayan da ka ay pamag̱erekelen tung mga kaarumanan nirang may mga laru pati yang duma ang nag̱apaliwag̱an ta mupia ta mga dimunyu. Pagkatapus tanirang tanan namagmaayen da ka.

Yang Pagdeep Tung Mga Apustul May Yang Pagbista Tung Nira (5:17-33)

17 Taa numanyan yang paring atiang pinakalandaw may yang mga kaarumanan nirang mga Saduseo namangimun da ta mupia tung mga apustul. Purisu tung makali namag̱ulag dang namagkuntra tung nira. 18 Anday duma, dayun da nirang ipinampadeep ang ipinampakalabus. 19-20 Numanyan tung law̱iing atii, may sasang angil ang ipinaangay yang Dios duun tung kalabus ang ya ray nag̱abri yang mga purta na ang pagkatapus pinangkelan na ra yang mga apustul duun tung lua. Dayun na rang pinag̱aning ang, “Ala, magbalikamu ra duun tung pagtuuan ang pinakalusu. Pasanag̱an mi ta mupia yang mga tau duun natetenged tung kalibrian ang naang pinagtukud yang Dios,” mag̱aning. 21 Numanyan tinuman da nira yang bitala na. Mangayag ang timpranu, namansiangay ra ka man duun tung pagtuuan ang atia ang namag̱intra ra pasanag tung mga tau.

Taa numanyan, duun tung duw̱ali yang pagtuuan, yang paring atiang pinakalandaw may yang mga kaarumanan na, namagpaguuy ra tung intirung pamagpakigmaepet tung nasyun ang Israel ang para mamagsaragpun da. Pagkatapus pinatuw̱ulan nira yang mga apustul duun tung kalabus ang mamanalunga ra tung nira. 22-23 Numanyan pagkaw̱ut yang pinanuw̱ul nira duun tung kalabus, anda ra duun yang mga taung atia. Purisu diritsyu rang namagbalik tung namanuw̱ul tung nirang namagbaw̱alitaen ang mag̱aning, “Kaw̱utan yamen yang kalabus siradung pisan, pati mga guardia asan ka pamagbantay tung mga purta na. Ug̱aring maabrian da yamen, andang pisan ay naita yamen ang mga tau tung kakleran,” mag̱aning. 24 Numanyan yang pagmangulu tung mga guardia duun tung pagtuuan may yang mga paring atiang arabubwat, pagkagngel da nira yang balitang atia, nangaliweg̱an da ta pag̱isip kung unu pa kaya ay dangaten na. 25 Numanyan may sasang taung baklung kaw̱ut ang may ekel nang balita ang mag̱aning, “Yang mga taung atiang ipinampakalabus mi nungapun, takaa ra tung pagtuuan ta, pamagparasanag̱en tung mga tau!” mag̱aning. 26 Purisu yang binuat yang manigmangulu tung mga guardia may yang mga tauan na, dayun dang namansiangay duun tung duw̱ali ang ingkelan da nira yang mga apustul. Ug̱aring indi nira ingkelan tung reg̱es puirsa ay natetenged may pangamanan nira tung mga tau ang muya mamamatu ra tung nira.

27 Numanyan ingkelan da nirang ipinampatalunga tung intirung mga pamagpakigmaepet. Pagkatapus dayun dang sinumaria yang paring atiang pinakalandaw. 28 Mag̱aning tung nira, “Ta, indi pinag̱urdinanamu ra ka yamen ang indiamu ra magturuldukanen tung mga tau natetenged tung taung atia? Piru ay pa w̱a? Yang nag̱itulduk ming atia ya ra ag̱ipagwasakay mi tung intirung siudad ang Jerusalem! Yadwa pa, gustu ming papanuw̱alenami pa numyu tung kamatayen yang taung atia!” 29 Mag̱aning ti Pedrong nanuw̱al, ang kasiraan da ka tanira yang mga kaarumanan nang mga apustul “Belag̱an mga tau ka ilem yang dapat ang panangden yamen, kung indi, ultimu ra ilem yang Dios! 30 Ay tanyang may mga tauan tung mga kinaampu ta atiing tukaw, ya ra ka man mismu ay nagpabui si kang uman tung ni Jesus ang naa ang ta yamu, ipinagpaimatay ming ipinagpalansang tung krus ang duun da nga pakaeyakay ming maning pa tung sasang kriminal. 31 Tanya pinadengeg̱an da yang Dios ang pinakarung tung ampir tung tuu na, bilang Manigmangulu ig Mananapnay ug̱ud ta yaten ang nasyun ang Israel, mapaeyanganita ra anya ta ipanligna ta tung mga kasalanan ta ang pagkatapus mapatawarita ra ka anya dayun. 32 Kidispuis pa yami mga sistigus ang pagpaingmatuud tung mga tau natetenged tung mga bag̱ay ang atia, kasiraanami ra ka yang Espiritu Santo ang ya ra ka man ay ipinagpatinir yang Dios tung mga taung kumpurming pananged tung anya,” mag̱aning. 33 Numanyan pagkagngel da yang mga pamagpakigmaepet yang pinag̱aning ni Pedrong atia, pinanungkukan da ta kasisilag̱en nirang duru ang asta namagsaranyug dang dapat ang pangimatayen da ilem nira yang mga apustul.

Yang Nag̱ikunsiu Ni Gamaliel Tung Mga Masigkamaepet Na (5:34-40)

34 Taa numanyan, may sam bilug tung nirang pamagpakigmaepet ang nag̱aranan tung ni Gamaliel ang ya ray nagkereng ang para magbitala. Tanya kinasakpan yang pag̱aningen ang mga Pariseo ig sasa kang manigtulduk ang sag̱ad tung mga katuw̱ulan yang Dios. Purisu nag̱agag̱alang ta mupia yang kadaklan ang mga tau. Numanyan yang primirung binuat na, nagkalalangan da ang yang mga apustul ipampalua ra kanay ta gesyeng uras. 35 Pagkatapus dayun dang nagbitala tung mga kaarumanan nang pamagpakigmaepet ang mag̱aning, “Mga putulung mga masigkanasyunung mga Israel, kuidaw! Isipen mi ta maayen kung unien mi pa yang mga taung nakaa. 36 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia, ay ang tukaw ti Teudas naglua rang nag̱ambu ang tanya unu sasang maktel ang manigmangulu. Alenget epat ang gatus nga tauan ang namagpakignunut tung anya ang para mamagbatuk tung gubirnu. Ang pagkatapus inimatay ig yang tanan ang namagpaekel yang mga isip nira tung anya, nagkarawasak da ka ilem. Pati yang tinukud na, andang pisan ay pinakaw̱ut na. 37 Utru si tung pira pang takun, atiing pagpasalista yang tanan ang mga tau, ti Judas ang atiing tag̱a Galilea ya si kay naglua. May mga taung pinag̱urnuan na yang mga isip nirang mamagbatuk ka tung gubirnu. Ang pagkatapus inimatay ra ka ig yang tanan ang namagpasanyug tung anya nagkarawasak da ka ilem. 38 Kapurisu sigun tung bag̱ay ang naang pagkeresenan ta numanyan, yang ikunsiuu tung numyu, indi mi ra pasilabtan yang mga taung nakaa. Paw̱ayaan mi ra ilem ay sipurki kung yang nag̱apapaktelan nirang atia planu ka ilem ta mga tau, andang pisan ay pakaw̱utun na. 39 Piru kung nag̱apaktel yang Dios tia, indi mi ra ka ilem masarangan ang palagpaken. Muya kung ya pa idayunay mi, asanamu ra maglua ang pati nganing yang Dios mismu, ya ra kay nag̱abatukan mi,” mag̱aning ti Gamaliel duun tung nira. 40 Numanyan pinaguuyan da nira yang mga apustul ang pinabalik ang pagkatapus dayun da nirang pinaburdunan. Pagkatapus ta pagpaburdun tung nira, pinaglalangan da ka nira ang indi ra enged mamagparakaw̱utun ang uman tung mga tau natetenged tung ni Jesus. Pagkatapus dayun da nirang pinalpasan.

Natetenged Tung Kung Unyen Pa Yang Mga Apustul Yang Kalalangan Yang Mga Pamagpakigmaepet (5:41-42)

41 Kapurisu numanyan yang dinangat na, tung pagliit yang mga apustul duun tung katalungaan yang mga pamagpakigmaepet, durung pisan agkasadya yang mga kinaisipan nira gated nag̱amaladmaran da nira ang tanira pinadengeg̱an da yang Dios ang pinapasar tung kaeyakan ang atiang pagpatigbak arangan da ilem tung ni Jesus ang nag̱akegngan nira. 42 Kidispuis pa kaldaw-kaldaw sigi-sigi ra ka enged yang pagparasanag̱en nira tung mga tau duun tung pantaw yang pagtuuan ang atiang pinakalusu pati tung mga kabalayan yang mga tau. Yang pinabilug̱an nirang namagparakaw̱utun ang ti Jesus talagang ya ra ka man yang pag̱aningen ang Cristong nag̱aelatan nira.

6

Natetenged Tung Sasang Prublimang Minyang Tung Nirang Sam Pundaan Ig Kung Ya Pa Ag̱ari Yang Pagsulw̱ad Nira (6:1-7)

1 Taa numanyan tung mga uras ang atia, yang kinadakel yang mga tauan ni Ginuung Jesus, ya rag durulang agdurulang. Purisu ya ray nakanayan na ang yang mga tumatalig ang atiang belag̱an dating tag̱a Judea ang yang bitala nira Giniriego, namagburunguy-w̱unguyan dang kuntra tung mga tumatalig ang atiang dating tag̱a Judea ang yang bitala nira Hinebreo. Ay yang riklamu nira, yang mga balu unu nirang mga baw̱ay, nag̱alipi-lipi ra unung nag̱apaw̱aya-w̱ayaan tung pagtereptepen ta mga kaministiran nira tung kaldaw-kaldaw. 2 Purisu yang binuat yang mga apustul ang sam puluk may durua, namagpasagpun da tung tanan ang mga tauan ni Ginuung Jesus. Pagkasagpun nira, dayun da nirang pinag̱aning ang, “Midyu indi ka enged magkatama kung paw̱aya-w̱ayaan da ilem yamen yang pagparakaw̱utun yamen yang bitala yang Dios tung mga tau ang para intindien da rin yamen yang mga kaministiran yang mga balu ta. 3 Maayen pa, mga kaputulan, mandawalamu ra kanay ta pitu nga laliian tung mga kaarumanan tang ilaladung pagpamangulung pirmi tung Espiritu Santo ig durug kawayang yang mga isip nira. Pagkatapus ya ray piaran ta katengdanan nirang mamag̱erekelen tung bag̱ay ang atia. 4 Purisu tung maning tia, ta yami, erek-erek da ka yamen yang pag̱arampuen yamen may yang pagparakaw̱utun yamen yang bitala yang Dios tung mga tau,” mag̱aning. 5 Numanyan pinauyunan da nirang tanan yang bitala yang mga apustul ang atia. Purisu pinilik da nira ti Esteban ang durug baked yang pagtaralig̱en na tung Dios ig pagpamangulung pirmi tung Espiritu Santo. Pati na Felipe, ni Procoro, ni Nicanor, ni Timon, ni Parmenas, ni Nicolas ang atiing tag̱a Antioquia, pinilik da ka nira. Baklu tanya napagtalig tung ni Jesus, maskin belag̱an Judio, naglakted da tung pag̱atuuan yang mga Judio. 6 Numanyan tanirang pitu nga tauan ang pinagpilik nira, ya ray ipinampatalunga nira tung katalungaan yang mga apustul ang pagkatapus ipinag̱ampu ra nirang pinandeenan ta mga kalima nirang ipinag̱intriga tung Dios para tung ubrang atiang nag̱ipiar tung nira.

7 Purisu yang bitala yang Dios ang ipinagpakaw̱ut nira asan da kumintel ang mas yang builu na ang asta yang kinadakel yang mga taung pamag̱usuy ra tung ni Jesus ya rag durulang agdurulang. Pati yang dumang mga paring atiang pamag̱erekelen tung mga pag̱urubraen duun tung pagtuuan ang atiang pinakalusu, buntun da tanirang namananged tung Matinlung Balita ang namagtalig da ka yang mga sadili nira tung ni Jesus.

Ti Esteban Nag̱apetelan Da Ta Kasalanan Duun Tung Katalungaan Yang Mga Pamagpakigmaepet (6:8-15)

8 Taa numanyan ti Esteban ang naa, kumus nag̱apadag̱en-dag̱enan da yang Dios ta mupiang nag̱apaktel, may mga pruibang maktel ang napalapus na ang ya ray naberengan ta mupia yang mga tau. 9 Ang pagkatapus may mga taung namagpakigkuntra ta mupia tung anya. Tanira kagrupu yang sasang pagsaragpunan ta mga Judio ang yay pag̱aningen ang pagsaragpunan ta mga taung ipinampalibri tung pagpakirepen nira tung mga ag̱alen nira. Yang mga Judiong atia tag̱a Cirene may tag̱a Alejandria. Dispuis may mga Judio kang tag̱a Cilicia may tag̱a Asia ang namagpaugtun da tung nirang namagpakigsug̱a tung ni Esteban. 10 Numanyan indi ra nangasarang tung anya natetenged nag̱apaeyangan yang Espiritu Santo ta kinaisipan nang mawayang tung panuw̱al na tung nira. 11 Numanyan kumus maning da tii, anday dumang binuat nira, sinulsulan da nira yang duma tung sikritu ang para ya ray mamagpetel ta kasalanan tung ni Esteban ang maning taa: “Yang taung atia nagngel da yamen ang pagduminar tung ni Moises may tung Dios,” mag̱aning. 12 Tung maning tiang papanaw, pinag̱urnuan da nira yang isip yang mga tau pati yang mga pamagpakigmaepet asta yang mga sag̱ad tung urdinansa nirang mga Judio. Pagkatapus may sasang kaldaw ang ti Esteban limput da nira ta inaling linag̱unut ang ipinatalunga tung intirung pamagpakigmaepet. 13 Pagkatapus may mga sistugus ang sinulsulan nirang magdikta ta bukli ang maning taa: “Yang taung naa, pirmi ra ilem ang pagsarawayen tung pagtuuan tang naang durug kasagradu pati tung mga katuw̱ulan ang ibinutwan ni Moises tung nasyun ta. 14 Ay kipurki nagngel da yamen mismung pag̱aning ang ti Jesus unung atiang tag̱a Nazaret gew̱aen na unu yang pagtuuan tang naa ig paklian na ra ka unu yang mga ug̱ali ang ipinasubli ni Moises tung yaten,” mag̱aning. 15 Numanyan tanirang tanan ang mga pamagpakigmaepet ang kumarungan asan ang para mamagbista tung ni Esteban, yang mga mata nira maninga isinamwag da ilem nira tung ityura nang durug kabananag ang midyu tung ityura ta sasang angil.

7

1 Mag̱aning yang paring pinakalandaw tung ni Esteban, “Ta, matuud yang nag̱ipagbangdan nirang atia tung nuyu?”

Nag̱aulit Ni Esteban Kung Ya Pa Ag̱ari Yang Pagpundar Yang Dios Tung Nasyun Nira (7:2-8)

2 Mag̱aning ti Esteban ang nagtimales, “Maginuung mga mamaepet, mga kaputulan ang mga masigka Israelu, pamatian mi ra kanay yang bitalaw. Yang Dios ang makagag̱aem tung tanan, yay nagpailala atiing tukaw tung ni dipuntu apu tang Abraham atiing duun pa rin tanya tung Mesopotamia ang indi pa rin nag̱apagpauman duun tung siudad ang Haran. 3 Mag̱aning tung anyang nagbitala, ‘Magliita ra taa tung banwang naang pag̱istaran mu. Pati yang may mga kaampiran tung nuyu, pamutwanan mu ra ka ay mangaya ra duun tung sasang banwa ang ipaitaw tung nuyu,’ ag̱aaning duun yang Dios tung anya. 4 Purisu nagliit da ka man ti Abraham duun tung banwa yang mga Caldeanen ang minangay duun tung siudad yang Haran ang para duun da magtinir. Pagkatapus pag̱apatay yang tatay na, pinapagpanaw si yang Dios ang asta nagkaw̱ut da taa tung banwang naang pag̱atiniran ta numanyan. 5 Tung uras ang atii, indi ipinakdul yang Dios tung anya yang banwang naa maskin gesye ilem, kung indi, yay ipinangaku na tung anya may tung mga kanubli na maskin anda pay ana na. 6 Dispuis may inaning na pa tung ni dipuntu apu tang Abraham ang maning taa: ‘Yang mga kanubli mu mag̱ing mga dayuan duun tung dumang banwa. Buaten dang mga kirepen ig pandeeg-deeg̱an tung seled epat ang gatus ang takun. 7 Piru yang nasyun ang mangirepen tung nira, yuu ray magsintinsiang magparusa. Pagkatapus tia, mamansilua ra yang mga kanubli mu tung banwang atia ang para mamagtuu ra tung yeen taa tung banwang naa.’ 8 Pagkatapus nagpaintindi ra ka yang Dios tung ni Abraham kung unu pay ipinagplanu na para tung anya pati tung mga kanubli na ang nunut da ka ta kalalangan na ang yang tanan ang mga lalii nira dapat ang buatan ta tanda yang mga tinanguni nira. Purisu pagkapangana tung ni Isaac, ya ray binuat ni tatay na tung anya tung yawalung kaldaw. Pati ti Isaac tanya, pagkapangana tung ni Jacob, ya ra kay binuat na tung ana na. Asta ti Jacob tanya, ya ra kay inusuy na ang kada ipinangana yang mga ana nang sam puluk may durua nga laliian ang ya ra ka man ay namamuad tung nasyun ta.

Yang Pamlek Yang Mga Aka Ni Jose Tung Anya Ya Ray Nag̱ipananglit Na Tung Pamlek Yang Mga Pamagpakigmaepet Tung Ni Jesus (7:9-16)

9 “Taa numanyan yang kadaklan tung nirang pinamuaran yang nasyun ta ya ray namangimun tung ni Jose ang yay ari nirang sam bilug*. Purisu ipinagpaalang da nira tung dumang mga tau ang pagkatapus ingkelan da nira duun tung Egiptong ipinagpaalang si ka tung sasang tau ang para mag̱ing kerepen na. Piru maski pang maning da tia yang nabtangan na, pinakigsasaan da ka enged yang Dios. 10 Ipinalibri na nganing tung tanan ang kaliwag̱an na. Sigun tung pagtaraw̱angen na tung anya, nauyunan da yang Faraon. Yang nalelyag̱an enged yang Faraon tung anya, ya ra yang isip nang mawayang ang ipinaeyang yang Dios tung anya. Purisu piniaran na ra ta katengdanan nang abwat ang para may kagaeman na tung banwang atii pati tung tanan ang pruduktu na. 11 Numanyan may kuminaw̱ut dang panuw̱uk tung intirung Egipto asta tani ka tung banwang naa ang atii kanay yay paggug̱uuyan ang Canaan. Durug liwag yang pagkarabetangen yang mga tau. Pati mga kinaampu ta, anda ray mapangalangan nira ta pamangan nira. 12 Kapurisu pagkabalita ni Jacob ang may pamangan ang nag̱iluug duun tung Egipto, pinanuw̱ul na yang mga ana nang mamansiangay ra duun ang para mamandawal da ta pamangan. Ya ray primirung pag̱angay nira duun. 13 Tung yadwang pag̱angay nira duun, baklu ra nagpailala ti Jose tung mga putul na. Purisu asan da ka ngaskeay yang Faraon ang tanira magpurutul ni Jose. 14 Numanyan ti Jose nagtuyun da tung ni tatay nang ti Jacob pati tung nirang tanan ang sam palaana ang para mamagpauman da duun tung Egipto. Yang kinadakel nirang tanan duminangat da tung pitung puluk may lima nga tauan. 15 Purisu namansiangay ra ka man na Jacob duun tung Egipto. Duun da ka ilem nagmaepet ti Jacob ang asta napatay ra ilem, pati yang mga ana nang atiang namamuad tung nasyun ta, nagkarapatay ra ka ilem duun. 16 Yang mga tinanguni nira, nagkaraeklan tani tung Shekem ang para ipalg̱ud da tung leyang ang atiing inalang ni Abraham ang tukaw tung mga ana ni Hamor ang para buaten nang panlug̱uran ta mga patay.

Yang Pagpakuindi Yang Mga Kinaampu Nira Tung Ni Moises, Ya Si Ay Nag̱ipananglit Na Tung Pagpakuindi Yang Mga Pamagpakigmaepet Tung Ni Jesus (7:17-43)

17 “Taa numanyan, atiing alenget da yang uras ang ipagkereng yang Dios tung pinangakuan nang atii tung ni Abraham, yang mga kinaampu ta ya rag durulang agdurulang yang kinadakel nira ang asta duru rang pisan agkadamel. 18 Tung kabuayan da, may sasang ading naglua tung Egipto ang indi na ra pinakdulan ta kantidad yang kaayenan ang atiing binuatan ni Jose. 19 Ya ray nagdaya tung mga kinaampu tang nagpandeeg-deeg ay rineg̱es na tanira ang yang mga ana nirang geg̱esye ipampaalang-alang da ilem nirang ang asta magkarapatay ra ilem. 20 Tung panimpung atiing durung pisan agkaliwag ya ray uras yang pagkapangana tung ni Moises. Tanya durug tinlung mulang telengan. 21 Atiing ipinagpalua ra ni nanay na tung balay nirang itinaluk duun tung suba, naita ra yang ana yang Faraon ang baw̱ay. Pagkatapus ya ray ingkelan nang pinadakul ay kinaw̱ig nang yay ana nang sadili. 22 Atiing dakulu ra, pinagtuldukan da ta maayen natetenged tung tanan ang nag̱askean yang mga tag̱a Egipto. Purisu naglua rang baling mametang-betang ta bitala ig durug tinlu yang mga pag̱urubraen na.

23 “Atiing pag̱idaran da ti Moises ta epat ang puluk ang takun, kinaw̱ut yang isip nang mangay tung mga masigkanasyun nang mga Israel ug̱ud matelengan na yang pagkarabetangen nira. 24 Pagkatapus may sasang masigkanasyun nang naita nang nag̱adeeg-deeg̱an da ta sasang tag̱a Egipto. Purisu dayun dang nanaw̱ang tung nag̱adeeg-deeg̱an ang asta binles na yang tag̱a Egiptong inimatay. 25 Kanisip nang duun da ngaintindiay yang mga masigkanasyun na ang tanya gamiten yang Dios ang magpalibri tung nira tung kaliwag̱an nira. Ug̱aring indi ilem naintindian nira. 26 Pangayag may mga masigkanasyun nang durua nga tauan ang naita nang pagsuntukan. Tinag̱aman na ra rin ang pakigkesenan ang para mag̱inulikay ra rin ang maning taa:

‘Abaa, mga ungkuyu, yamu magputul!

Ayw̱a pagdineeg-deeg̱ayamu pa?’ mag̱aning.

27 Atii, yang pandeeg-deeg tung aruman na, ya ray nagkaig tung ni Moises ang mag̱aning,

‘Tinu pay naglug̱ut tung nuyung maggaem tung yamen ang para usgaranami ra rin nuyu?

28 Muya nag̱abalakanaw ra ka ilem nuyung imatayen ang katulad ka tung binuat mu nungapun tung sasang Egiptoanen!’ ag̱aaning.

29 Numanyan pagkagngel ni Moises tia, diritsyu rang nagpalibri duun tung sasang banwang paggug̱uuyan ang Midian ang duun da ka nagdayu. Numanyan nangasawa ra tung sasang baw̱ay ang tag̱a duun ig nagkatinir tanira ta mga ana nirang durua nga laliian.

30 “Taa numanyan, pagtaklib yang epat ang puluk ang takun, may sasang angil ang nagpaita tung anya duun tung banwang anday tatau na ang ampir duun tung napakameyeng ang mga bukid ang pag̱aningen ang Sinai. Duun nagpaita tung anya tung kakngaan ta sasang palumpung ang kalarangan ang paglig̱arang. 31-32 Pagkaita na tia, ya ray naberengan na ta mupia. Purisu dayun na rang pinalengtan ug̱ud matelengan na ta maayen. Ang pagkatapus nagngel na ra yang busis yang Dios ang pagbitala tung anyang mag̱aning,

‘Yuu yang Dios ang may mga tauan tung mga kinaampu mung na Abraham, ni Isaac ni Jacob†.’

Pagkagngel ni Moises tia, dayun dang nagpangerel. Indi ra ka nganing napagpangaas ang para magteleng pa rin. 33 Ag̱aaning yang Dios tung anya,

‘Kuaten mu ra atiang mga sandalyas mu ay kipurki yang lugar ang naang nag̱akegngan mu sagradu ra sigun tung yeen ang pagpailala tung nuyu. 34 Naitaw ra yang mga tauanu ang nag̱adeeg-deeg̱an da ta mga tag̱a Egipto ig nagngelu ra yang pag̱araruruyun nirang nag̱apanigbak. Purisu nagparanekaw ra taa ug̱ud bawienu ra tanira. Purisu palengeta ra tani ay tuw̱uluna ra yeen ang magbalik duun tung Egipto,’ mag̱aning duun yang Dios tung anya‡.

35 Teed mi, ti Moises ang atiang pinangindian da yang mga kinaampu ta atiing linamku nirang inaning kung tinu pay naglug̱ut tung anyang magmangulu tung nira ig mag̱usgad§, ya pay tinuw̱ul yang Dios ang magmangulu ka man tung nirang magpalibri! Ig yang katabyang na ya ra ka man mismu yang angil ang atiing naita na tung palumpung ang paglig̱arang*. 36 Tanya ka man mismu yang nag̱erekelen tung nirang nagpalua duun tung Egipto ig yang pag̱erekelen na tung nira, napagpalapus ta mga pruibang makabew̱ereng duun tung Egiptong lag̱i may duun ka tung teeb ang paggug̱uuyan ang mapula asta duun tung banwang atiing anday tatau na ang ya ray pinagpalag̱u-lag̱uan nira ta seled epat ang puluk ang takun. 37 Ya kay nagpasanag tung mga masigkanasyun tang mga Israel ang nag̱ula ta maning taa:

‘Tung uri ta kaldaw, may sasang masigkanasyun ming maglua ang yay tuw̱ulun yang Dios ang magpalatay yang bitala na tung mga kanubli mi ang katulad ka tung yeen†.’

38 Taa numanyan, atiing pagsaragpun yang mga kinaampu tang atii duun tung banwang atiing kapas ang para mamagrisibi ra yang mga katuw̱ulan yang Dios, ti Moises ang atia, ya ka man ay nagpakaknga tung nira may tung sasang angil ang nagpalatay tung anya duun tung tutuw̱ukan yang bukid ang atiing paggug̱uuyan ang Sinai. Ya ra ka man ay piniaran yang Dios ang magpasubli tung yaten yang mga katuw̱ulan nang yay magnatis ang asta tung sampa. 39 Ang pagkatapus indi ra nangalelyag yang mga kinaampu tang mamananged tung anya, kung indi, ya ra pangindiay nira. Ay ya pa ag̱ari, durung pangandem nira tung Egipto ang para mamagbalik pa rin duun tung banwang atiing pinagliitan da nira. 40 Bistu ra yang pagpakuindi nira tung anya, ay ti Aaron pinagtedyes nirang inaning ang,

‘Ibuatayami ka ta mga bultung matuuan yamen ang para ya ray mamagtukaw tung pagparanawen tang magbalik duun tung Egipto. Ay ti Moises ang naang nag̱erekelen tung yaten atiing pagliit ta duun tung Egipto, indi ta ilem nag̱aintindian kung ay ra nga dasek‡!’

41 Purisu namagpabuat da ka man tung ni Aaron ta sasang bultung ipinasuad na tung sinday ta baka§. Sinag̱ud pa nirang dinasag̱an ta mga ayep ig pinagpistaan pa nirang pinagkalipayan yang bultung atiang ipinabuat ka ilem nira tung sasa ka ilem ang masigkatau nira. 42-43 Purisu anday dumang binuat yang Dios, tinalyuran na ra ilem tanirang pinaw̱ayaan tung pag̱irintindien nirang atiang nakiklepan da ang pati nganing yang mga dumakel pa tung langit ya pay tinuuan nira. Talagang matuud tia ay kipurki duun tung nagkarasulat yang mga manigpalatay atiing tukaw, may sasang bitala yang Dios ang napabtang ang maning taa yang palaksu na:

‘Yamung mga Israel, atiing pagralag̱u-lag̱uen yang mga kinaampu ming tukaw duun tung banwang anday tatau na tung seled epat ang puluk ang takun, belag̱an yuu yang tinuuan nirang pinagdasag̱an ta mga ayep, kung indi, ya ra yang nag̱aginuu-ginuu nirang atiing nag̱aranan tung ni Moloc*. Sipurki yang bultu na ya ray pinag̱ekel-ekelan nirang nag̱iprusisiun ang yag kakarung tung balay-w̱alay na. Asta yang bultu yang sam bilug ang tinuuan ka nirang nag̱aranan tung ni Renfan† ang ipinasuad nira tung sasang dumakel, ya ka. Atia yay mga bultung ipinagpabuat nira ang para matuuan nira. Kapurisu pati yamung mga kanubli nira simanyan ang sari-sari kang nag̱atutuuan mi, kaskasenamu ra yeen duun tung lampas pa yang banwang Babilonia,’ mag̱aning‡.

Yang Nag̱ipanuw̱al Ni Esteban Tung Nag̱ibangdan Tung Anya Ang Tanya Pagsaway Tung Pagtuuan Nirang Pinakalusu (7:44-50)

44 “Kidispuis pa yang pagtuuan nirang atiing turdang ya ag̱ipaketayay ang yay nagpailala tung kabakeran yang ipinagpakigpaig̱u yang Dios tung mga kinaampu ta atii kanay, pirming ekel-ekel nira tung pagralag̱u-lag̱uen nira duun tung banwang atiing anday tatau na. Ya ipabuatay ni Moises ang ipinausuy tung mulidung atiing ipinaita yang Dios tung anya. 45 Tung pira pang takun yang pagtuuan nirang atia ipinasubli ka yang mga kinaampu ta tung namagdarasun tung nira. Pinag̱ekel-ekelan ka nira atiing pagpakignunut nira tung ni Josue ang namangalaw yang banwang naa tung dumang mga nasyun ang pinangaskas yang Dios. Ya kay pinagtuuan nira ang asta ra ilem tung timpu ni Adi David. 46 Kumus tanya nag̱apadag̱en-dag̱enan da ta mupia yang Dios, napag̱ingaluk da tung anya ang kung maimu, itug̱ut na tung anyang magpakdeng ta pagtuuan tung anyang pirmaminti ang para ya ray matiniran na ang tanya ka man yang Dios ang nagpailalang tukaw tung ni apu tang Jacob. 47 Piru indi ra enged tinugtan na, kung indi, yang ana nang ti Solomon yay napagpakdeng yang pagtuuan ang atii ang para ya enged ay pagtiniran na. 48 Piru yang Dios ang pinakalandaw tung tanan, indi ra kang lag̱ing pagtinir tung mga maning tiang buat-buat ka ilem ta mga tau. Talagang matuud tia, ay kipurki pademdeman mi ra kanay yang sasang inaning yang Dios ang isinulat yang sasang manigpalatay yang bitala nang tukaw ang mag̱aning,

49 ‘Yang kaalimbawaan yang langit maning pa tung sasa ka ilem ang pagkarunganu. Asta yang tanek, yang kaalimbawaan na, maning pa tung sasa ka ilem ang pandasenan yang kakayu. Unu pa tiang balayay ang mapakdeng mi ang magkabag̱ay tung yeen? Ariaw pa kaya pasintaray mi? 50 Belag bang yuuy nag̱imu yang tanan ang atia?’ ag̱aaning§.

Nag̱apatemengan Ni Esteban Yang Mga Pamagpakigmaepet Ang Tanira Pamag̱usuy Tung Irinsia Yang Mga Kinaampu Nirang Tukaw (7:51-53)

51 “Duruamug kateteg̱as! Katulad ka tung mga taung tag̱a duma-rumang mga nasyun ang anda kang lag̱i ay pag̱intindi nira tung kalelyag̱an yang Dios, indiamu ka malelyag ang mag̱intindi tung planu na. Duruamug kabew̱engel kung unu pay gustu nang ianing tung numyu. Yang irinsia yang mga kinaampu tang atiang nag̱ainambitu ya kay mismu ay nag̱usuyun mi ay pirmiamu ra ilem ang panguntiel tung Espiritu Santong pagbatuk ang katulad kang pisan tung nira. 52 Andang pisan ay manigpalatay yang bitala yang Dios atiing tukaw ang indi ra pinagdeeg-deeg̱an yang mga kinaampu ta. Pinangimatay pa nganing nira yang pag̱apanuw̱ul yang Dios ang atiang nagkaraulang tukaw natetenged tung paglua yang sasang taung piliken yang Dios ang magtalus tung tanan ang ipatuman na tung anya. Ang pagkatapus numanyan yang taung atia yamu ra ka mismu ay nag̱intriga tung anya tung pudir yang mga tag̱a Roma ang para imatayen nira. 53 Yamung pamagpakigmaepet tung nasyun ta, yamu enged ay pinasubli yang mga katuw̱ulan yang Dios ang atiing ipinagpadapat nang tukaw ang duun da ka pa man ipapanaway na tung mga angil na ang pagkatapus indi mi ra tinuman!” mag̱aning duun ti Esteban tung nira.

Agbatuen Da Nira Ti Esteban Ang Ag̱imatayen (7:54-60)

54 Numanyan tung pagpamati yang mga pamagpakigmaepet tung nag̱ipagpakaw̱ut ni Esteban ang atia tung nira, pinanungkukan da yang kasisilag̱en nirang duru tung anya ang nunut da ka ta pagkaretket yang mga isi nira. 55 Piru ti Esteban tanya, kumus nag̱amanguluan da kang lag̱i yang Espiritu Santo, tung pagtingara na tung langit ta madekdek, naita na ra yang kasusulawen yang Dios pati ti Jesus ang gulping kumindeng tung tepad yang Dios ang ampir tung tuu na. 56 Mag̱aning ti Esteban ang nagbitala si, “Abaw, yang langit nag̱aitaw ra ang naa pala midyu tung nag̱abri ra, pati yang pag̱aningen ang Maninga Tau ya ra kag dawalayung pagkereng da tung tepad ang pisan yang Dios ang ampir tung tuu na!” mag̱aning. 57-58 Pagkagngel da nira tia, namaglelpaken da tanira ang yang mga talinga nira ya rag dapaay nira ang para indi ra magngel nira yang nag̱ipag̱aning ni Esteban ang atia ang tung pag̱intindi nira sasang pagduminar na tung pagkadios yang Dios. Anday duma, dayun da nirang dinag̱umukan ti Esteban ang linag̱unut duun tung lua yang siudad ang pagkatapus inimpisaan da nira ta pamatu. Numanyan yang mga taung atiang namagbangdan ta nungayna tung ni Esteban, namanluas da yang mga lambung nirang lagwas ang pagkatapus ipinabtang da nira tung katalungaan yang sasang taung nag̱aranan tung ni Saulo ang para bantayan na. 59 Pagkatapus tia, kumus anda ray magsamber tung pamatu nira, ya ray namagtukaw ang namamatu tung ni Esteban. Mintras sigi-sigi yang pamatu nira tung anya, nangambay ra tung ni Jesus ang mag̱aning, “Ay Ginuung Jesus, dawaten mu ra taang ispirituu,” ag̱aaning. 60 Pagkatapus, dayun dang nagluud ang yang busis na ya ray padakulay nang mag̱aning, “Ginuu, indi mu ra idata tung nira yang kasalanan nirang naa,” mag̱aning. Pagkaaning na tia, baklu ra nadayunan. Numanyan ti Saulong naang pinapagbantay nira yang mga lambung nira, nagpauyun da ka tung disisiun nirang mangimatay tung ni Esteban.

8

Nag̱adeeg-deeg̱an Da Yang Mga Tumatalig Duun Tung Jerusalem (8:1-3)

1 Taa numanyan tung kaldaw ang atii, tanirang sam pundaan yang mga tumatalig duun tung Jerusalem, kinaw̱utan da ta kaliwag̱an ang durug lebat natetenged nag̱apandeeg-deeg̱an da tanira ta mupia yang mga masigkanasyun nira. Purisu nagkarawasag da ilem ang namampalaksu yang kadaklan duun tung sinakepan yang Judea may Samaria, puira pa tung mga apustul.

2 Numanyan may mga tau duun tung Jerusalem ang durug katinumanen tung mga katuw̱ulan yang Dios ang ya ray namag̱asikasu tung tinanguni ni Esteban ang ipinalg̱ud tung sasang leyang. Durung tangit nirang namag̱urulimengmengen natetenged tung anya.

3 Numanyan ti Saulong naa, pinagpaliwag̱an na ta mupia yang intirung kabilug̱an yang mga tumatalig duun. Anday dumang binuat na, kada balay ang pagsaragpun-sagpunan nira yay pinampakleran na ang pagkatapus pinanlag̱unut na ra dayun ang ipinampakalabus tig lalii tig baw̱ay.

Natetenged Tung Palaksu Yang Matinlung Balitang Nag̱ipagpakaw̱ut Duun Tung Samaria (8:4-25)

4 Kapurisu numanyan maning taa yang nainabu. Yang mga tumatalig ang atiang nagkarawasag da ya ray namagliliw̱utun ang namagparakaw̱utun tung mga tau yang Matinlung Balita natetenged tung ni Jesus.

5 Numanyan yang sam bilug ang nagparakaw̱utun ya ra ti Felipe*. Tanya nagdistinu ra duun tung pinakasiudad tung sinakepan yang Samaria. Kumaw̱ut duun, nagparakaw̱utun da tung mga tau natetenged tung pag̱aningen ang Cristong nag̱aelatan nira†. 6 Durug tinlu yang pagparamatien yang mga taung buntun tung nag̱ipagpakaw̱ut ni Felipe natetenged tung mga pruibang nag̱ipagpalapus na ang nagkarabalitaan nira ig naita ka man mismu nira. 7 Ay dakeleng pinag̱ekel-ekelan pa rin ta mga dimunyu ang pinampalayasan na. Tung paglayas nira tung tau, naglelpaken da ta mupia. Dakele ra kang mga taung namimilay pa rin yang mga tinanguni nira ang pinampamaayen na pati yang mga barik ya ka. 8 Purisu durug sadya yang mga tau duun tung siudad ang atii.

9 Taa numanyan may sasang taung nag̱aranan tung ni Simon ang nabuay ra yang pag̱ururasiunun na duun tung lansangan ang atia. Ya ray naberengan ta mupia yang mga Samarianen. Puirting pagpaambug na tung sadili na ang tanya unu may kinatakwanan nang durug puirsa. 10 Purisu yang tanan ang mga tau duun, maskin darakulu, maskin geg̱esye, luw̱us dang namag̱intindi ta maayen tung anya. Ya ra ag̱aningay nirang “Sasang pangerengan tung Dios ang abwat!” 11 Yang nag̱ipag̱intindi nira ta maayen tung anya, ay natetenged tung tantung kabuay ra ta pagpaita na ta mga pruibang makabew̱ereng ang pisan. 12 Piru atiing pagpakaw̱ut ni Felipe yang Matinlung Balita natetenged tung palaksu yang paggaraemen yang Dios tung mga tau ig natetenged ka tung ni Jesus ang ya ka man yang pag̱aningen ang Cristong yay nagtukud, namananged da tanira laliig baw̱ay. Pagkatapus namampabenyag da. 13 Maski nganing ti Simon ang naa, nananged da ka. Pagkatapus ta pagpabenyag na, nagpakignunut da tung ni Felipe ay durung pagkabereng nang pagpamalad tung mga pruibang atiang durug ketel ang nag̱ipalua na.

14 Taa numanyan, duun tung Jerusalem, pagkabalita yang mga apustul ang yang mga tag̱a Samaria namagpauyun da ka tung bitala yang Dios ang ipinagpakaw̱ut ni Felipe tung nira, dayun da nirang ipinaangay duun ti Pedro durua ni Juan. 15 Mansikaw̱ut tanira duun, dayun da nirang ipinag̱ampu yang baklung namagtalig ang atia ang patiniran da ka yang Dios tung Espiritu Santo. 16 Ay ya pa ag̱ari, tung uras ang atii, maskin tinu pa tung nira indi pa nag̱apatiniran yang Dios tung Espiritu Santo‡. Namagpabenyag pa ilem ang namagpailala ang kada sasa may sasa tung nira, nagpagaem dang matuud tung ni Jesu-Cristo. 17 Yang pag̱ampu na Pedro, ya kay pagdeen nira tung mga kulu nira sasa may sasa, baklu ra pinatiniran yang Dios tung Espiritu Santo§.

18-19 Numanyan ti Simon ang naa, pagkaita na ang ekel tung pagdeen yang mga apustul tung mga kaarumanan na, asan da tanira nga patiniray yang Dios tung Espiritu Santo, dayun dang nagpadawat ta kuarta tung nira ang mag̱aning, “Partiayaw ka numyu ta kinatakwanan ang maning tia ug̱ud kung tinu pay deenanu, asan da ka nga tiniray yang Espiritu Santo.” 20 Mag̱aning ka ti Pedrong minles, “Abaa, numunuta ra ilem tung kuarta mung atiang manampet duun tung kadiaduan ay yang kanisip mu ang yang katengdanan ang naang ipinakdul yang Dios ta diw̱aldi tung yamen maeklan mu pa ta kuarta! 21 Anda enged ang pisan ay kalalabten mu tung bitalang naang nag̱ipagpakaw̱ut yamen ay sipurki belag̱an tama yang nag̱abtang tung kinaisipan mu tung pagterelengen yang Dios. 22 Purisu maayen pang manlignaa ra tung nag̱aplanu mung atiang anda enged ay kakuinta-kuinta na. Mag̱ampua ra ka dayun tung Dios ang basi pa ra ilem patawarena pa anya tung nag̱atima mung atiang durug kalain. 23 Ag̱aningena ra yeen ta maning tia ay nag̱asimanu ang yang sistima mung atia maning pa tung sasang lasun ang panalaktak tung bilug ang tinanguni ta ang pati yang mga kaarumanan mu asan da ka nga saliray mu ta pagwaldangan nira.” 24 Mag̱aning ka ti Simon ang nagtimales, “Yamu ray mag̱ampu tung Dios para tung yeen ang anda ray dumangat tung yeen ang pariu ka tung nag̱ipag̱aning ming atia,” mag̱aning.

25 Kapurisu numanyan, yang binuat na Pedro, dayun da nirang pinagpasanag̱an yang mga tumatalig ta mupia natetenged tung pag̱urusuyun nira tung ni Ginuung Jesus. Pagkatapus tia, dayun dang namagpanaw ang para mansiulik da duun tung Jerusalem. Tung pagparanawen nira, sigi-sigi yang pagparakaw̱utun nira yang Matinlung Balita tung mga taung nagkarapanawan nira tung dakeleng mga baryu yang mga Samarianen.

Pagparakaw̱utun Ti Felipe Yang Matinlung Balita Tung Sasang Upisial Ang Tag̱a Etiopia (8:26-40)

26 Taa numanyan, may sasang angil ang tinuw̱ul yang Dios ang yay nagbitala tung ni Felipe ang mag̱aning, “Ala, Felipe, magpanawa ra ampir duun tung salatan. Yang usuyun mu ya ra yang karsadang taa manliit tung Jerusalem ang duun da manampet tung Gaza,” mag̱aning. (Yang karsadang atii pagpanaw duun tung banwang kapas.) 27-28 Purisu numanyan, pagkasimpan ni Felipe, dayun da ka man ang nagpanaw. Numanyan duun tung karsadang atiang nag̱apanawan na, may sasang upisial ang tag̱a Etiopia ang pagsaay tung dikaritun. Tanya tisuriru yang pag̱aningen ang Candace ang yay pangguuy tung sasang baw̱ay ang paggaem tung banwang atiang Etiopia. Duun manliit yang taung atia tung Jerusalem ang ya ray inangay na ang para magtuu tung Dios. Numanyan ag̱ulik da duun tung banwang pinagliitan na. Yang pagsaay na tung dikaritun ya kay pagbasa na yang isinulat ni Isaias ang sasang manig̱ula atiing tukaw. 29 Numanyan ti Felipe, inaning da yang Espiritu Santo ang “Palengtan mu rang aw̱ayen yang dikaritun ang atii,” ag̱aaning. 30 Atii, dayun dang nanlaksu ti Felipe ang asta naskaran na ra. Tung pagpaaw̱ay na tung dikaritun, nag̱agngel na yang upisial ang pagbasa tung isinulat ni Isaias ang sasang manig̱ula. Pagkatapus dayun na rang binugnu ang inaning, “Ta, yang nag̱abasa mung atia nag̱amaresmesan mu yang nag̱adapatan na?” 31 Mag̱aning yang upisial ang nagtimales, “Ya pa ag̱aaring maintindianu naang anday magpainunuku tung yeen? Maayen pang sumaaya ra ilem tani ang magpakpad tung yeen,” mag̱aning. 32-33 Numanyan yang sam bulus ang atiang nag̱abasa na tung kasulatan ang nag̱abew̱eklad na maning taa yang palaksu na:

“Katulad tung sasang karnirung nag̱aguyuran dang patayen, katulad ka tung sasang sinday ang karniru ang nag̱atupian da yang bulw̱ul na, ya ra kay pambungun yang pag̱aningen nang turuw̱ulun na ang maskin unu pay buaten tung anya, indi ka enged mag̱iw̱ek-iw̱ek. Deeg-deeg̱an da nira ta mupia ig lepesan yang usgad ang ipakdul nira tung anya. Anday mapagpaintindi kung ayw̱a maning da tia ay buaten yang mga masigkanasyun na tung anya, ay tapusun da nira yang kalayunan na taa tung kaliw̱utan,” mag̱aning*.

34 Numanyan mag̱aning yang upisial tung ni Felipe, “Maimu ilem tung nuyu, gustuu ilem ang maintindianu kung tinu pay nag̱adapatan yang bitalang atiing pinag̱aning yang manig̱ula. Tanya mismu u dumang tau?” ag̱aaning. 35 Numaan yang sam bulus ang atia ya ray pinatielan ni Felipeng nagparakaw̱utun tung anya yang Matinlung Balita natetenged tung ni Jesus. 36-37 Numanyan tung pagpalaksu nira tung dikaritun, may napanawan da nirang wai. Pagkaita yang upisial, dayun na rang inaning ti Felipe ang “Atii pala may wai. Mag̱aninga ka kung may pagsankel pa tung yeen ang indiaw pa mapagpapruibang mapagpabenyag,” mag̱aning†. 38 Numanyan naglalang da yang upisial ang yang dikaritun patadengen da. Pagkatapus dayun dang naglampud durua ni Felipe ang nagparanek tung waing nansilanguy ang pagkatapus dayun dang binenyag̱an ni Felipe. 39 Numanyan pagkatakas nira, yang Espiritu Santong nag̱ipatinir kang lag̱i ni Ginuung Jesus tung ni Felipe, ya ray nag̱ekel ta inali tung anyang ipinaliit ang indi ra naitang uman yang upisial. Nagpadayun da ilem yang pagsaraayen nang durug sadya yang isip nang pagsaay. 40 Numanyan ti Felipe, mandawal-dawal, naa pala duun da tanya tung Asoto‡. Mag̱impisa duun, pinaneptep na ra yang tanan ang mga lansangan ta pagparakaw̱utun yang Matinlung Balita natetenged tung ni Jesus ang asta kuminaw̱ut da duun tung lansangan ang Cesarea§.

9

Ti Saulo Pagsuku Ra Tung Ni Ginuung Jesus (9:1-19a)

1 Numanyan ibalik ta ra kanay yang isturia tung ni Saulong naang nasambit ta nungayna*. Kumus nag̱ademtan na ta mupia yang mga taung pamag̱usuy ra tung ni Ginuung Jesus, indi ra temegka ang indi na ra pamaleg̱en ta mupia ang kung indi mamamalpas tung anya, ipampaimatay na. Numanyan ya ray inangay na tung paring pinakalandaw. 2 Nag̱ingaluk tung anya ta kabakeran na ang sarang mapaita na tung mga manig̱erekelen ang kada sam pundaan yang mga masigka Judio nirang pamagsaragpun-sagpun duun tung siudad ang Damasco. Yang kamtangan yang kasulatan ang tanya pinakdulan da ta katengdanan na ang kung may maita nang mga kaarumanan nirang pag̱usuy ra tung pag̱irintindien tung Dios ang atiang baklu, puiding ipadeep na tig lalii tig baw̱ay ang para pangkelan na duun tung Jerusalem ang ipampakalabus.

3 Numanyan tung pagparanawen nang nag̱alenget da tung Damasco, nainalian dang nasinggatan ta masadlaw ang durug kasulaw ang duun manliit tung langit. 4 Tung pagpadagpa na tung tanek, may nagngel nang busis ang pagbitala tung anya tung bitalang Hinebreong natauan na ang mag̱aning, “Ay Saulo, ayw̱at nag̱adereeg-deeg̱anaw nuyu?” 5 Mag̱aning ti Saulong nagtimales, “Ayw̱a, tinua pa?” Mag̱aning ka yang busis ang tuminuw̱al, “Yuu ti Jesus ang nag̱adeeg-deeg̱an mu. 6 Ala, magbungkarasa rang mangay duun tung siudad. Duun may sasang taung magpakdek tung nuyu kung unu pay dapat ang buaten mu,” mag̱aning. 7 Yang mga kaarumanan ni Saulo, pagbungkaras nira, nanganganga ra ilem. Tung bag̱ay, nagngel da ka nira yang busis piru anday naita nira. 8 Numanyan pagbungkaras ni Saulo, namikat-pikat da yang mata na, piru andang pisan ay naita na. Purisu ya ra ilem agguyuray yang mga kaarumanan nang asta nansikaw̱ut da duun tung Damasco. 9 Tung seled tulung kaldaw, indi naita. Anday pinangan na ubin ininem na.

10 Taa numanyan may sasang tumatalig duun tung Damasco ang nag̱aranan tung ni Ananias. Numaan may sasang ipinadakat ni Ginuung Jesus tung paneleng na ang tanya mismu napagbitala tung anyang mag̱aning, “Ananias!” Mag̱aning ka ti Ananias ang nagtimales, “Naniaw ka, Ginuu.” 11 Mag̱aning ka ti Ginuung Jesus ang nagpadayun yang bitala na, “Ala, mangaya ra duun tung karsadang atiang paggug̱uuyan tung ‘Matadleng’. Kung kaw̱utun mu ra nganing yang balay ni Judas, dawalen mu duun yang sasang taung tag̱a Tarso ang nag̱aranan tung ni Saulo, ay pag̱arampuen da numaan. 12 Dispuis, Ananias, may ipinadakatu ra ka tung paneleng na ang yaway naita nang nagpakled tung balay ang nagdeen tung anya ug̱ud mabuskad da yang mata na,” mag̱aning. 13 Mag̱aning ka ti Ananias ang nagtimales, “Piru Ginuu, duru rang balitang nagkaradengelu natetenged tung taung atia ang duru unug kalain yang binuat-buatan na tung mga tauan mu duun tung Jerusalem. 14 Maskin taa tung Damasco may katengdanan na ka unung ipinakdul tung anya yang mga paring arabubwat ang para magpadeep tung kumpurming tinu pay pag̱ambay tung nuyu.” 15 Mag̱aning ti Ginuung Jesus ang nagtimales, “Ala, magpanawa ra ay sipurki yang taung atia pinagpiliku ra ang para gamitenung mangerengan tung yeen ang magparakaw̱utun tung mga taung tag̱a duma-rumang nasyun pati tung mga adi nira asta tung mga masigkanasyun ming mga Israel. 16 Ag̱aningenung pinagpiliku rang para mangerengan tung yeen ay kipurki yuu mismu ay magpakdek tung anya kung unu pay dapat ang mapasaran na arangan da ilem tung yeen ang pag̱akegngan na,” mag̱aning.

17 Purisu simanyan nagpanaw ra ka man ti Ananias ang nagpakled tung balay ang atiang ipinaetad tung anya. Dayun dang nagdeen tung ni Saulo ang mag̱aning tung anya, “Saulo, putulu, tinuw̱ulaw ra ni Ginuu tang mangay taa tung nuyu. Ya ra ka man ti Jesus mismung nagpaita tung nuyu duun tung karsadang pinanawan mung minangay taa. Tinuw̱ulaw man nganing anyang mangay taa ug̱ud maitaa si ig manguluana ra ka yang Espiritu Santo,” mag̱aning. 18 Atii lag̱i-lag̱ing nagkarataktak da tung mata ni Saulo yang maninga mga imbis ang asta naita si. Dayun dang kumindeng ang nagpabenyag da ay gustu nang magpapruiba ang tanya pagpagaem dang matuud tung ni Ginuung Jesus. 19 Numanyan pagkapamangan na, naulikan da yang kaluluw̱ayen na.

Pagparakaw̱utun Da Ti Saulo Ang Ti Jesus Talagang Ya Ra Yang Pag̱aningen Ang Ana Yang Dios (9:19b-22)

Taa numanyan nagpakilaket da ti Saulo ta pira pang kaldaw tung mga tumatalig tung ni Ginuung Jesus duun tung Damasco. 20 Atiang lag̱i nagparakaw̱utun da natetenged tung ni Jesus tung mga masigka Judio nang kada sam pundaan ang pamagsaragpun-sagpun duun. Pinag̱aning na tanira ang ti Jesus ya ra ka man yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios. 21 Numanyan tanirang tanan ang namagpamati tung anya, nangabereng da ta mupia. Namagtaralimaan-talimaanan da tanirang namag̱araning-aningan ang, “Belag ba ang yang taung atia ya ra yang nagpamaras tung mga tau duun tung Jerusalem ang kumpurming pag̱ambay tung ni Jesus? Belag ba ang yang inangay na taa ang para ipampadeep na yang mga taung atia ang para guyurun na duun tung mga paring atiang arabubwat?” mag̱aning. 22 Numanyan ti Saulo tanya mas pang nagketel yang builu yang pagparakaw̱utun na. Durug baked yang katadlengan na ang ti Jesus talagang ya ra ka man yang pag̱aningen ang Cristong nag̱aelatan kang lag̱i nira. Purisu yang mga Judiong atiang pamagtinir tung Damasco, indi ra nira nasarangan yang katadlengan nang bariken.

Ti Saulo Nag̱abalakan Da Ta Malain (9:23-25)

23 Taa numanyan atiing nabuay ra, namag̱urunta-untaan da yang mga masigka Judio ni Saulo duun tung Damasco ang tanya imatayen da. 24 Law̱iig kaldaw yang pagbarantayen nira tung mga purta yang siudad ang para baklu malua, madeep da nirang imatayen. Numanyan nabalitaan da ni Pablo natetenged tung nag̱atima nirang atia. 25 Numanyan anday dumang binuat yang mga taung namananged da tung ipinagpakaw̱ut na, tanya ingkelan da nira ta law̱ii tung may pagpapuklutan tung padir. Duun da ilem ipabtangay nira tung sasang bulanglang ang itinuntun tung lua yang padir ang para magpalibri ra.

Yang Pagbalik Ni Saulo Duun Tung Jerusalem (9:26-30)

26 Taa numanyan tung pagbalik ni Saulo duun tung Jerusalem, tinag̱aman na ra rin ang magpakilaket tung mga taung pamag̱usuy ra tung ni Ginuung Jesus. Piru ya ra ngaelday nirang tanan ay indi pamananged ang tanya pag̱usuy ra ka tung ni Ginuung Jesus. 27 Numanyan ti Bernabe ya ray nagtaw̱ang ang nag̱ekel tung anya duun tung mga apustul ang dati. Pagkatapus nagbaw̱alitaen da tung nira kung ya pa ag̱aring naita na ti Ginuung Jesus tung karsada ang may pinag̱aning ka ni Ginuu tung anya. Ibinalita na ka tung nira kung unu pag kabalur nang nagparakaw̱utun tung mga masigka Judio nira duun tung Damasco natetenged tung ni Ginuung Jesus. 28 Kapurisu numanyan, napagpakiugpu ra tung mga tumatalig ang durug tinlu yang pagnurunutan nira duun tung Jerusalem ig tanya durug kabalur ang nagparakaw̱utun tung mga tau natetenged tung ni Ginuung Jesus. 29 Ang kaisan, nagparakaw̱utun tung mga masigka Judio na ang yang bitala nira Giniriego. Yang nag̱ipakaw̱ut na asan da ipatielay na tung napabtang tung kasulatan ang basi pa ra ilem mamananged da. Piru belag ya mamananged, ya mamagtag̱am ang mamangimatay tung anya. 30 Numanyan pagkabalita yang mga kaputulan nang mga tumatalig, dayun da nirang ingkelan ang namanuldak duun tung siudad ang Cesarea† ang pagkatapus ipinaulik da nira duun tung Tarso.

Nag̱ipagpasanag Yang Nagsulat Kung Ya Pa Ag̱ari Yang Pagkabetang Yang Kabilug̱an Yang Mga Tumatalig (9:31)

31 Purisu nagkamaningan da ang nagkalimeng da yang pagkabetang yang kabilug̱an yang mga tumatalig tung ni Jesus tung intirung sinakepan yang Judea may tung intirung sinakepan yang Galilea pati tung intirung sinakepan yang Samaria. Dispuis nagbaked dang nagbaked yang pagtaralig̱en nira tung ni Ginuung Jesus ang nunut da ka ta pangaman nira ta mupia ang muya mamaglampas tung kalelyag̱an na. Asta yang kinadakel nira ya ra kag durulang agdurulang ekel tung pagpadag̱en-dag̱en yang Espiritu Santo.

Ti Eneas Nag̱apamaayen Ni Jesu-Cristo Ekel Tung Ni Pedro (9:32-35)

32 Taa numanyan ibalik ta ra kanay yang isturia tung ni Pedro. Tung pagliliw̱utun na may mininsang nanuldak da duun tung lansangan ang Lida ang para magbisita tung mga taung pamag̱usuy ra tung ni Ginuung Jesus ang pamagtinir duun. 33 Duun may napanawan nang sasang taung nag̱aranan tung ni Eneas. Tung seled walu rang takun midyu tung depet da ilem tanya tung lulubgan na ay pamimilay yang mga tinanguni na. 34 Mag̱aning ti Pedrong nagbugnu tung anya, “Eneas, pamaayenena ra ni Jesu-Cristo. Magbungkarasa rang magpatayu-tayu yang lulubgan mu,” mag̱aning. Atii, lag̱i-lag̱ing nagbungkaras ti Eneas. 35 Yang dinangat na, durung mga taung nagkaraita tung ni Eneas ang maayen da ang duun da nga manmanay yang mga isip nirang namagpagaem yang mga sadili nira tung ni Ginuung Jesus. Yang duma pamagtinir tung lansangan ang atiang Lida, yang duma pamag̱istar tung kakunayungan yang kadatalan ang atiang malapad ang paggug̱uuyan tung Saron.

Ti Dorcas Nagbaklung Kabui Ekel Tung Nag̱ipag̱ampu Ni Pedro (9:36-43)

36 Taa numanyan duun tung lansangan ang Jopa may sasang baw̱ay ang nag̱aranan tung ni Tabita ang yay sasang tumatalig tung ni Ginuung Jesus. Kung ilakted yang aran na tung bitalang Giniriego ay Dorcas. Yang puntus yang aran na ay “Kalasiaw”. Pirmi ra ilem ang pagbuat ta matitinlu ig durug katinaw̱angen tung mga taung pagkaliwag. 37 Numanyan tung mga uras ang atii, nagkatinir da ta laru na ang pagkatapus ya ray napatayan na. Pagkapatay na, dinig̱u ra yang mga aruman na ang pagkatapus ipinabtang da nira duun tung sasang kuartu tung yadwang gradu yang balay. 38 Kumus alenget ka ilem yang Jopa tung Lida, pagkabalita yang mga tumatalig ang tag̱a Jopa ang ti Pedro duun tung Lida, dayun da nirang pinaguuyan tung durua nga laliian ang kung maimu ilem tung makali, mangay rang lag̱i tanya duun tung nira. 39 Purisu pagkagngel ni Pedro yang tuyun nira, dayun dang nagsimpan ang pagkatapus nagnunut da tung nira. Pagkaw̱ut nira duun, dayun dang ingkelan nira ti Pedro tung kuartung atia tung yadwang gradu. Pagkatapus yang tanan ang mga balung mga baw̱ay ang tag̱a duun namagtaripukpuk da tung anyang pamagtarangiten dang pamagpaita tung anya yang mga kamisun may yang mga kimunang atiing pinagtiik ni Dorcas atiing bui pa ang ya ra kay ipinamakdul-pakdul na tung nira. 40 Numanyan tanirang tanan pinalua ra ni Pedro tung kuartung atia. Pagkatapus dayun dang nagluud ang nag̱ampu tung Dios. Pagkatapus ta pag̱ampu na, dayun dang nanalunga tung tinanguni yang patay ang nagbitala tung anyang mag̱aning, “Tabita, magbungkarasa ra!” mag̱aning. 41 Lag̱i-lag̱ing nabuskad da yang mata na. Pagkaita na tung ni Pedro, dayun dang nagbangun. Atii, pinggesan da ni Pedro tung kalima nang pinakdeng. Pagkatapus dayun na rang ginuuyan yang mga balung atia asta yang mga kaarumanan nirang mga tauan ka ni Ginuung Jesus ang pagkatapus ti Tabita ipinirisintar na ra tung nirang bui ra. 42 Numanyan pagsarambung da yang balita tung intirung lansangan ang atiang Jopa, duru sing mga taung namagtalig tung ni Ginuung Jesus ang namagpatapnay. 43 Taa numanyan duun da ilem nagpadayun ti Pedro ta mabuay tung balay ni Simon ang sasang manigdampul ta ulit ta mga ayep.

10

May Nag̱ipadakat Yang Dios Tung Paneleng Ni Kapitan Cornelio (10:1-8)

1 Taa numanyan duun tung siudad ang Cesarea*, may sasang taung nag̱aranan tung ni Cornelio. Tanya sasang kapitan tung sang grupu yang mga sundalung sanggatus nga tauan ang lug̱ud tung mas dakulung grupung enem ang gatus nga sundaluan ang pulus tag̱a Italia. 2 Yang taung naa matinumanen tung mga katuw̱ulan yang Dios, ay maskin belag̱an Judio yang nasyun na, dating pag̱intindi ra kang lag̱i tung pag̱atuuan yang mga Judio, kasiraan ka tanirang sam pamilya pati mga turuw̱ulun na. Duru kag kainildawen tung mga Judiong mga maliliwag̱en ig muya-muyang mag̱ampu tung Dios. 3 May sasang kaldaw ang mga alas tris dang apun ang may sasang ipinadakat yang Dios tung paneleng na. May sasang angil ang pag̱atuw̱ul nang naita nang pagpakled tung kuartu ang pagkatapus dayun dang nagbugnu tung anyang mag̱aning, “Cornelio!” 4 Atii binalayan da ta eled nang duru ang yang angil ang atia ya ray nag̱apateek-teekan na ta mupiang tinuw̱al, “Ayw̱a, unu pa?” Mag̱aning yang angil ang minles, “Pinamati ra yang Dios yang pag̱arampuen mu tung anya, tinandaan na ra ka yang pag̱irildawen mu tung mga masigkatau mu. Nag̱ademdema ra enged anya. 5 Purisu simanyan manuw̱ula ra ta mga taung mamansiangay duun tung Jopa ang para dawalen da nira yang sasang taung nag̱aranan tung ni Simon ang yang puangga na ti Pedro. 6 Duun agpagdayun tung ni tukayu na ang ti Simon ka ang sasang manigdampul ta ulit ang yang balay na duun tung binit yang teeb,” ag̱aaning. 7 Pagkatapus dayun dang nagliit yang angil ang atiang nagpaske tung anya. Numanyan ti Cornelio tanya, dayun dang nangguuy tung duruang bilug ang turuw̱ulun na may tung sam bilug ang sundalu nang nag̱atalig̱an na ang ya kay matinumanen tung mga katuw̱ulan yang Dios. 8 Pagkatapus ta pagpakdek na tung nira yang nainabung atia tung anya, dayun na rang pinanuw̱ul ang mamansiangay duun tung Jopa.

May Nag̱ipadakat Yang Dios Tung Paneleng Ni Pedro (10:9-16)

9 Taa numanyan, tung nagdasun ang kaldaw alenget-lenget da tung Jopa yang tulu nga tauan ang atiing pinanuw̱ul ni Cornelio. Atiing kereng kaldaw, ti Pedro tanya nagtakwal da duun tung sagpaw† yang balay ang para mag̱arampuen da. 10 Numanyan kumus nag̱asuw̱uk da, gustu nang mamangan. Mintras pamagsimpan pa tanira tung aranek ta mapangan na, may sasang ipinadakat yang Dios tung paneleng na. 11 Ya ray naita na yang langit ang midyu tung nag̱abri ra ang pagkatapus may sasang kuari layag ang dakulu ang nag̱iparanek. Kuari nag̱apegsan tung pusud nang epat ang nag̱ituntun tung tanek. 12 Betangan ta sari-saring ayep ang pamagpanaw-panaw tung tanek pati mga dayamdam ang pamagkanwang asta mga lamlam ang pulus liliien ta mga Judio. 13 Numanyan may busis ang nagngel ni Pedro ang mag̱aning tung anya, “Ala Pedro, magbungkarasa ra. Mangkela ra asan ta patayen mung ipalutuk.” 14 Mag̱aning ti Pedrong minles, “Ginuu, talagang indiaw ay kipurki disti pa tung itatauenu indiaung pisan nag̱apamangan ta mga maning tiang liliien‡ yamen ang mga tauan mung mga Judio.” 15 Mag̱aning si yang busis ang nagbitala tung anya, “Yang kumpurming ipinagpabtang da yang Dios ang bag̱ay rang panganen, indi mu ra aningen ang liliien pa,” mag̱aning. 16 Numanyan maklu rang mainabu ta maning ka tia. Pagkayaklu ra, nabatak da duun tung langit.

Yang Nag̱ituyun Ni Cornelio Tung Ni Pedro (10:17-23a)

17 Taa numanyan atiing nag̱akesen-kesen ni Pedro ta mupia tung isip na kung unu pa kaya ay nag̱adapatan yang ipinadakat ang atii tung paneleng na, ya ra kay pagkaw̱ut yang mga taung atiing pinanuw̱ul ni Cornelio. Asan da kemdengan tung purta yang balay ni Simon ang ya ray pinabalitaan nira tung duma may ruma. 18 Simanyan namanagbalay rang namagtalimaan kung ti Simon ang atiang paggug̱uuyan ka tung ni Pedro asan agpagdayun. 19 Ti Pedro tanya, atiing sigi-siging pagparainu-inuen na kung unu pa ka enged ay lagpakan yang ipinadakat ang atii tung paneleng na, pinag̱aning da yang Espiritu Santong mag̱aning, “Takaa may tulu nga tauan ang pamagdawal tung nuyu. 20 Purisu magbungkarasa rang maglampud ay magnunuta ra tung nira. India ra magdalenden ay yuu ray nagtuw̱ul tung nirang mangay taa.” 21 Purisu dayun dang linampud ni Pedro yang mga taung atiang pinag̱aning, “Yuu ra taang nag̱adawal mi. Unu pay katuyuan mi?” 22 Mag̱aning tanirang namansituw̱al, “Anda. Minangayami ilem taa ay tinuw̱ulami ni Kapitan Cornelio. Tanya sasang matinumanen tung mga katuw̱ulan yang Dios ig dating pag̱intindi ra kang lag̱i tung pag̱atuuan ming mga Judio. Bantug yang aran na tung intirung nasyun mi. May sasang angil ang tinuw̱ul yang Dios ang nagpakdek tung anyang magpaguuy tung nuyung mag̱angaya duun tung balay na ug̱ud mapamatian na kung unu pay ianing mu tung anya,” mag̱aning.

23 Atii, pinangimbitar da ni Pedro ang duun da mamanginluw̱ug̱an.

Pagbarag̱asan Da Ti Pedro May Na Cornelio (10:23b-33)

Pagkapangayag, pagkasimpan ni Pedro, dayun dang nagpakignunut tung nira. Asta yang dumang mga tumatalig tung ni Jesus ang tag̱a Jopa, namagpakignunut da ka. 24 Pagkapangayag si, baklu ra namansikaw̱ut tanira duun tung Cesarea. Duun da ka ti Corneliong pag̱elat, kasiraan ka tanira yang may mga kaampiran tung anya may yang mga ungkuy nang nag̱amaal na. 25 Atiing magpapakled da rin ti Pedro tung balay, binag̱as da ni Cornelio. Ya ra nga luud tung pinagtalungaan nirang durua ang para magtuu ra rin tung anya. 26 Dayun dang pinggesan ni Pedrong pinakdeng ang inaning, “Ala, kemdenga ra. Ayw̱a naang yuu tau ka ilem ang pariu ka tung nuyu, yuu pay luuran mu?” 27 Atii, pagpakled nira ni Pedro tung balay, sigi-sigi yang kesen nirang durua. Naa pala asan tung kakleran, durug dakel yang mga taung pamagsaragpun. 28 Numanyan nagbitala ra ti Pedro tung nirang mag̱aning, “Siguru nag̱askean mi ra ka ang tung yamen ang mga Judio, bawal tung yamen ang magpakilaket ubin magbisita tung maning tung numyung belag̱an mga masigkanasyun yamen. Piru pinasanag̱anaw ra yang Dios ang anday taung aningenung belag̱an bag̱ay ang saptenu. 29 Kapurisu atiing pinatuw̱ulanaw ra numyu, nagnunutaw ra ilem ang anday dakeleng pasaliw̱an. Numaan, gustuu ilem ang makdekan kung unu pay nag̱ipagpaguuy mi tung yeen?” 30 Mag̱aning ti Corneliong nagtimales, “Tangnengesa pa ang mga maning tiing uras ang pag̱alas tris ang apun, pag̱ampuaw ra tung Dios taa tung balayu. Nainalianaw rang limput ta sasang laliing masulaw yang aw̱el nang ya ray kumindeng tung pinagtalungaan yamen. 31 Mag̱aning tung yeen, ‘Cornelio, pinamati ra yang Dios yang ipinag̱ampu mu tung anya, tinandaan na ra ka yang pag̱irildawen mu tung mga masigkatau mu. 32 Purisu ta nuyu, patuw̱ulan mu ra yang sasang tau duun tung Jopa ang nag̱aranan tung ni Simon ang yang puangga na ti Pedro. Ay tanya duun agpagdayun tung balay ni tukayu nang ti Simon ka ang sasang manigdampul ta ulit duun tung binit yang teeb,’ ag̱aaning duun tung yeen. 33 Purisu ta yeen, atiang lag̱i, pinatuw̱ulana ra ka man yeen. Pagpasalamataw ka tung nuyu ta dakulung pagpasalamat natetenged tung kaneeman mung nag̱angaya ra ka taa. Purisu numaan, ta yami, taanami rang tanan nga sagpun tung katalungaan yang Dios ug̱ud mapamatian yamen yang tanan ang itinuw̱ul na tung nuyung ipagpakaw̱ut tung yamen,” mag̱aning ti Cornelio.

Yang Nag̱ipagpakaw̱ut Ni Pedro Tung Na Cornelio (10:34-43)

34 Numanyan, ti Pedro nag̱impisa rang nagparakaw̱utun tung nirang mag̱aning, “Naa pala, baklu ra nga maresmesayu ang matuud ka man ang yang Dios anday pinilikan. 35 Kung tinu pay paggalang tung anya ig pagtuman ka yang kalelyag̱an na, ya ray taung sapten na, maskin unu pang nasyunay. 36 Ya taa yang bitalang ipinagpaekel na tung nasyun enged yamen ang Israel natetenged tung kalibrian ang ipinagpatukud na tung ni Jesu-Cristo. Ti Jesu-Cristong naang nag̱aaningu belag̱an pariu tung dumang pinanuw̱ul yang Dios, kung indi, tanya ray may kagaeman tung tanan ang mga tau. 37 Asta yamu nabalitaan mi ra ka kung unu pay nagkarainabu taa tung banwang naang intirung Judea, impisa duun tung parti Galilea. Duminasun tung pagparakaw̱utun ni Juan tung mga tau kung unu pay dapat buaten nira baklu ra mampabenyag tung anya. 38 Purisu nag̱askean mi ra yang natetenged tung ni Jesus ang tag̱a Nazaret. Kumus tanya pinilik yang Dios ig pinatiniran na tung Espiritu Santo, purisu, maskin ay pa nagpanaw, durung nagkarabuat nang ikinaayen yang mga tau. Yang kumpurming kinemkem da rin ni Satanas, luw̱us dang pinampapuklut na ekel tung pagpaktel yang Dios tung anya. 39 Dispuis pa, yami sistigus tung pagkamatuud natetenged tung tanan ang atiang nagkarabuat na duun tung siudad ang Jerusalem pati tung intirung sinakepan yang Judea. Pagkatapus anday dumang binuat yang duma tung anya, ya ra ipalansangay nira tung krus ang ipinaimatay ang katulad ka tung pag̱abut tung sasang taung durug kalain. 40 Piru binui si ka enged ang uman yang Dios tung yaklung kaldaw ang pagkatapus pinapruibaan na rang talagang matuud gated dakeleami kang naita tung anya. 41 Tung bag̱ay, indi ka man naita yang kadaklan ang mga masigkanasyun yamen, kung indi, tung yamen ilem ang pinamilik na kang lag̱ing magpaingmatuud tung kadaklan. Ay atiing pagkabui na si kang uman, kasiraanami ra kang nagsararuan. 42 Dispuis, nagkalalangan da ka tung yamen ang magparakaw̱utunami tung mga tau. Ay magpaingmatuurami tung nira ang tanya ray pinilik yang Dios ang tung uri ta kaldaw, yay magsintinsia tung kalainan tung tanan ang mga taung kumpurming belag̱an mga tauan na. Salairen na yang kaw̱utan nang bui, pati yang nagkarapatay ra, buien na si kang uman ang para masintinsiaan na. 43 Tanya kang lag̱i ay ipinagpaingmatuud yang tanan ang mga manigpalatay yang bitala yang Dios ta namagtukaw ang mga panimpu ang kumpurming tinu pay magtalig yang sadili na tung anya, ya ray patawaren na tung mga kasalanan na natetenged ka man tung pinagtalus nang nagpakugmatay.”

Yang Belag̱an Mga Judio Nag̱alampuran Da Ka Yang Espiritu Santo (10:44-48)

44 Taa, numanyan, atiing indi pa nganing nag̱atapus ti Pedro ta pagparakaw̱utun na, tanirang tanan asan ang pamagpamati, lag̱i-lag̱ing pinanlampuran da yang Espiritu Santong pinamanguluan. 45 Yang mga tumatalig ang atiang mga Judio ang tag̱a Jopa ang namagpakignunut tung ni Pedro, nangabereng da ta mupiang pamagpaniid. Yang naberengan enged nira, naa pala, maskin belag̱an mga masigka Judio nira, pinampalampuran da ka yang Dios tung Espiritu Santo ang yang kaalimbawaan yang paglampud na tung nira maning pa tung waing ibinukbuk tung nira. 46-47 Ay ya pa ag̱ari ya rag denglay nira na Corneliong pamagbiw̱italaen ta mga bitalang indi ka pinag̱aralan nira ang ya ra kay nag̱agamit nirang pamagdarayawen tung Dios natetenged tung mga binuat-buatan nang durung pisan agkabew̱ereng§! Atii, ya ra ngabnga ti Pedrong mag̱aning tung mga masigka Judio na, “Ta, telengan mi ra tia. Yang mga taung atia, pinampalampuran da ka yang Dios tung Espiritu Santo ang pariu ka tung binuat na tung yaten tan taa pa*. Ala, mag̱aningamu ka kung indi magkatama tung mga isip ming tanira mamampabenyag da,” mag̱aning. 48 Kapurisu, kumus anday nag̱iw̱ek-iw̱ek, dayun dang nagkalalangan ang tanira mamampabenyag da ang para mamagpapruiba ang tanira namagpagaem dang matuud tung ni Jesu-Cristo. Pagkatapus tia, dayun dang namag̱imbitar tung na Pedrong mamagpadayun da kanay tung nira ta pira pang kaldaw.

11

Pag̱ugtulun Da Ti Pedro Tung Mga Tumatalig Duun Tung Jerusalem Kung Unu Pay Nainabu Duun Tung Cesarea (11:1-18)

1 Taa numanyan, nabalitaan da yang mga apustul ni Ginuung Jesus pati yang mga kaputulan tung intirung sinakepan yang Judea ang naa pala maski tung mga taung belag̱an mga masigka Judio nira may namagpauyun da ka tung bitala yang Dios ang ipinagpakaw̱ut tung nira. 2 Ug̱aring ilem, atiing pagkaw̱ut na Pedro duun tung Jerusalem, may dumang mga tumatalig ang mga Judio ang namag̱intra ra saway tung anya. Ay yang nag̱apapaktelan nira ang yang belag̱an mga masigka Judio nira dapat unung magpabuat ta tanda tung mga tinanguni nira baklu ra unu nga risibiay yang Dios ang mga kinasakpan nang matuud. 3 Mag̱aning tanirang pamagbasul tung ni Pedro, “Naa pala, duruag kalain. Nagpadayuna ra tung mga taung belag̱an yatenanen. Anday tandang binuat tung mga tinanguni nira. Nagpakisarua ka pa man ngani tung nira*!” ag̱aaning. 4-5 Kapurisu, ti Pedro tanya, nag̱impisa rang nagbaw̱alitaen tung nira yang tanan ang nagkarainabu ang mag̱aning, “Atiing duunaw pa rin tung Jopang pag̱ampu tung Dios, may sasang ipinadakat na tung panelengu ang may kuari layag ang dakulu ang yag paparanek. Kuari nag̱apegsan tung pusud nang epat ang nag̱ituntun ang asta nadasen da tung yeen. 6 Tinelenganu ra ta mupia kung unu pay pakled na. May naitaw rang mga ayep ang atiang pamagpanaw-panaw tung tanek, pati mga talunun, pati yang pamagkanwang-kanwang asta mga lamlam pa. 7 Atii may nagngelung busis ang pag̱aning tung yeen ang, ‘Ala Pedro, magbungkarasa rang mamilik asan ta patayen mu ang para ipalutuk mung panganen.’ 8 Ag̱aaningaw ka ta yeen ang nagtimales, ‘Aa Ginuu, indiaw! Ay kipurki inding pisan nag̱akled tung ngangaw yang mga maning tiang liliien kang lag̱i yamen ang mga Judio,’ ag̱aaningaw duun tung anya. 9 Mag̱aning si tung yeen yang busis ang atiing liit tung langit, ‘Yang kumpurming ipinagpabtang da yang Dios ang bag̱ay rang panganen, indi mu ra aningen ang liliien pa,’ ag̱aaning duun tung yeen. 10 Atia, maklung mainabu. Pagkayaklu ra nabatak dang luw̱us duun tung langit. 11 Atiing uras ang atii, tamang nag̱abatak da duun tung langit, naa pala may tulu nga tauan ang baklung namansikaw̱ut tung balay ang atiing nag̱adayunanu. Pinanuw̱ul ta sasang taung tag̱a Cesarea ang mamanawag tung yeen. 12 Inaningaw ra dayun yang Espiritu Santo ang magpakignunutaw ra ilem tung nira ang indi ra ilem isipenu kung unu pang nasyunay tanira. Naning mga putul tang enem ang tag̱a Jopa namansinunut da ka tung yeen duun tung Cesarea ang pagkatapus kasiraanami ra kang nagpakled tung balay yang taung atii. 13 Pagpakled yamen, inugtulanami ra ka anya natetenged tung sasang angil ang naita nang kumindeng asan tung kakleran yang balay na ang pagkatapus nagbitala tung anyang mag̱aning, ‘Patuw̱ulan mu ra yang sasang tau duun tung Jopa ang nag̱aranan tung ni Simon ang yang puangga na ti Pedro. 14 Ya ray magpakdek tung nuyu kung ya pa ag̱aring matapnaya ra yang Dios, kasiraanamu kang sam pamilya pati mga turuw̱ulun mu,’ mag̱aning. 15 Taa numanyan, atiing indiaw pa nganing nag̱atapus ta pagparakaw̱utun tung nira, nangalampuran da yang Espiritu Santong pinamanguluan ang pariu ka tung nainabu tung yaten tan taa ra†. 16 Atii, baklu ra nga demdemayu yang sasang inaning ni Ginuung Jesus tung yamen ang mag̱aning, ‘Maskin may mga taung pinamenyag̱an ka man ni Juan tung wai, piru ta yamu, maning pa tung benyag̱anamu ka ay natetenged tung Espiritu Santong patinirenu tung numyu.’ 17 Ig disir kumus bistu rang pinatiniran da tanira yang Dios tung Espiritu Santo atiing pagtalig nira tung ni Ginuu tang Jesu-Cristo ang pariu ka tung binuat na tung yaten atiing pagtalig ta tung anya, ayw̱a, yuu w̱asu may pudirung kuntraenu yang Dios?” ag̱aaning ti Pedro tung nira. 18 Numanyan, pagkagngel da nira tia, anda ray mabitala nira tung anya, kung indi, ya ra mamagdayaw tung Dios ang mag̱aning, “Naa pala, maskin yang belag̱an mga yatenanen, nag̱apakdulan da ka yang Dios ta lugar nirang mamanligna tung mga kasalanan nira ug̱ud asan da ka nga paeyangay na ta ipagpangabui nirang baklu,” mag̱aning.

Natetenged Tung Pagpaliked Yang Matinlung Balita Duun Tung Siudad Ang Antioquia (11:19-26)

19 Taa numanyan ibalik ta ra kanay yang isturia tung mga tumatalig ang atiing nagkarawasag dang namaglalaksuan tung uras ang atiing pangimatay tung ni Esteban. Yang duma yang kinaw̱ut nirang banwa asta duun tung Fenicia, yang duma asta duun tung Chipre, yang duma asta duun tung siudad ang Antioquia. Ug̱aring ilem, yang pinagpakaw̱utan nira yang Matinlung Balita natetenged tung ni Jesus, ya ka ilem yang mga masigkanasyun nirang mga Judio. 20 Piru may dumang mga tumatalig ang dating tag̱a Chipre may tag̱a Cirene ang ya ra kay namansiangay duun tung siudad ang atiang Antioquia. Pagkaw̱ut nira duun, pati yang belag̱an mga masigkanasyun nirang mga Judio pinagpakaw̱utan da ka nira. 21 Numanyan, yang pagparakaw̱utun nira, pinaktel da ta mupia ni Ginuung Jesus. Durug dakel yang mga taung namananged ang namagtalig yang mga sadili nira tung anya.

22 Numanyan yang balita natetenged tung mga taung atiang baklung namagtalig kaw̱ut da tung sam pundaan yang mga tumatalig duun tung Jerusalem. Purisu ti Bernabe, ya ray tinuw̱ul nirang mangay duun tung Antioquia ang para manginsapu. 23 Pagkaw̱ut na duun, nasiman na rang lag̱i ang durug tinlu yang pag̱urubraen yang Dios tung mga isip nira ang ya ray ikinasadya na ta duru. Purisu dayun dang nagpaktel tung mga isip nirang mamag̱usuy tung ni Ginuung Jesus ang tanya ilem ay pag̱ineteg̱an yang mga isip nirang pirmi. 24 Ay ya pa ag̱ari, ti Bernabeng naa, durug kaayen ang tau. Pagpamangulung pirmi tung Espiritu Santo ig durug baked yang pagtaralig̱en na tung Dios. Purisu anday dumang pinakaw̱ut yang pagparadag̱en-dag̱enen na duun, durug dakel yang mga taung nagkaraeklan na yang mga kinaisipan nirang asta nagpalamtuk da tung ni Ginuung Jesus yang pundu yang kinaisipan nira.

25 Taa numanyan minangay ra ti Bernabe duun tung siudad ang Tarso ang para magsagyap da tung ni Saulo. 26 Pagkaita na, dayun na rang ingkelan duun tung Antioquia. Purisu nagkamaningan da ang tung seled san takun, namagpakigsampura ra tanirang durua tung mga tumatalig ang atiang sam pundaan. Durug dakel yang mga taung pinagtuldukan nira. Kapurisu duun tung Antioquia, tanirang mga tumatalig tung ni Ginuung Jesus, tukaw tung tanan ang pinaaranan ta duma ang “mga tauan yang pag̱aningen ang Cristo”.

Pamagpaekel Yang Mga Tumatalig Ta Taw̱ang Tung Mga Kaputulan Nira Duun Tung Jerusalem (11:27-30)

27 Numanyan tung mga uras ang atii, may mga manigpalatay ta bitalang nag̱ipasanag yang Dios tung mga painu-inu nira ang namagliit da duun tung Jerusalem ang namansiangay duun tung Antioquia. 28 May sam bilug tung nira ang nag̱aranan tung ni Agabo. Kumus nag̱apasanag̱an da yang Espiritu Santo, ya ray kumindeng ang nag̱ula tung kadaklan ang yang bilug ang kaliw̱utan magkatinir da unu ta puirting panuw̱uk. (Yang panuw̱uk ang atii, duminangat da ka man tung uri atiing pagkaadi ni Claudio duun tung Roma.) 29 Purisu, pagkagngel yang mga tumatalig yang inulang atia, namagparaig̱u ra ang para mamagpaekel da ta itaw̱ang nira tung mga kaputulan nira duun tung Judea. Yang pagparakdulun nira, kumpurming sarangan yang sasa may sasa tung nira. 30 Numanyan yang pinag̱irig̱uan nirang atia, tinuman da nira. Pagkatapus yang naimes nira ya ray ipinaekel nira tung ni Bernabe durua ni Saulo ang para iintriga ra nira tung mga pamagmangulu tung sam pundaan yang mga tumatalig duun tung Jerusalem.

12

Ti Adi Herodes Pagkalalangan Da Ang Pandeeg-deeg̱an Da Yang Dumang Mga Tumatalig Duun Tung Jerusalem (12:1-5)

1 Simanyan tung mga uras ang atii, ti Adi Herodes nagkalalangan da ang pandeeg-deeg̱an da yang mga tumatalig ang sakep yang sam pundaan duun tung Jerusalem. 2 Ti Santiagong atiang aka ni Juan, ya ray pinapug̱usan na ta dikel. 3 Pagkamalamad yang Adi ang ya ray nauyunan ang pisan yang kadaklan ang mga Judio, dinulangan na pa yang pag̱abuat nang malain ang ti Pedro ya ray ipinadeep na. (Atii nagkatuun tung pistang atiang nag̱ipamangan yang mga Judio ta tinapay ang indi pinaleskag.) 4 Pagkadeep tung ni Pedro, dayun dang ipinakalabus. Inintriga pa tung mga guardiang epat ang pundaan ang talaepat nga tauan ang yay mamagbereles ta bantay tung anya. Ay nag̱atimaan da yang Adi ang malapas ilem yang pista, baklu na ra bistaay ang ipaimatay tung katalungaan yang mga tau. 5 Kapurisu kumus maning da tia yang nabtangan ni Pedro duun tung kalabus ang tanya nag̱apabantayan da ta mupia, pinaderepan da ta pag̱arampuen yang mga tumatalig ang sam pundaan.

Ti Pedro Nag̱ipagpalibri Yang Dios (12:6-19)

6 Taa numanyan, atiing law̱ii ra ang andamal ya ray uras ang nag̱aisip yang Ading ipagpalua na tung ni Pedrong ipagpabista, elek da ti Pedro tung kalabus. Ya ngaknga tung durua nga guardian ang nagtimbang. Yang kalima nang durua parariung pinusasan ta kadina tung duw̱ali may duw̱ali. Duun tung purta may durua pa nga guardian ang pamagbantay ka. 7 Numanyan may sasang angil ang pag̱atuw̱ul yang Dios ang inali ra ilem ang lumimput duun ig gulpi ra kang nanadlaw yang kuartung atiang pagbantayan tung ni Pedro. Dayun dang nagyeg̱e-yeg̱e tung ni Pedro tung palda nang namuaw. Inaning na rang, “Kali! Magbungkarasa ra!” mag̱aning. Atii, lag̱i-lag̱ing nagkaratangtang da yang mga pusas tung kalima na. 8 Pagkatapus, dayun na sing inaning ang, “Elten mu ra tiang akes mu, pati sandalyas mu suutun mu ra ka,” ag̱aaning. Antimanung tinuman ni Pedro. Pagkatapus inaning na si ang, “Suutun mu ra ka yang panlamig mung magnunut tung yeen,” ag̱aaning. 9 Purisu ninuntan da ka man ni Pedrong luminua tung kalabus. Ug̱aring indi ilem nag̱aintindian na kung yang pag̱abuat yang angil matuud da. Yang kalaum na, nag̱abag̱ay ilem tung sasang nag̱ipadakat yang Dios tung paneleng na. 10 Numanyan, natakliw̱an da nira yang primirung tumpuk yang mga guardia pati yadwang tumpuk ang asta nansikaw̱ut da tung purtang atiang salsalen ang maglulua tung siudad. Kaw̱utan nira, tung kalelyag̱an na ra ilem ang nag̱abri. Dayun da tanirang nansilua. Atiing pagpanaw nira tung sasang karsadang piet, inali ra ilem ang binutwanan yang angil.

11 Atii, namanmanan da ti Pedrong mag̱aning tung sadili na, “Baklu ra nga maladmarayu ang nainabu ka man ang matuud. Pinatuw̱ulanaw ra yang Dios tung sasang angil na. Binawiaw ra anya tung kagaeman ni Adi Herodes, ipinalibriaw ra ka anya tung kalainan ang dumangat da rin tung yeen ang ya kang lag̱i ay nag̱apakbat yang mga masigkanasyunung mga Judio,” mag̱aning. 12 Numanyan pagkalimadmad na ra yang pagkabetang na, diritsyu rang minangay duun tung balay ni Maria ang yay nanay ni Juan ang yang puangga na ti Marcos*. Ay yay pagsagpunan yang dakeleng mga tau ang pamag̱arampuen tung Dios para tung anya. 13 Pagkaw̱ut na, pinagtuktukan na ra yang purta. Pagkatuktuk na, may sasang turuw̱ulun ang nag̱aranan tung ni Roda ang ya ray minangay tung purta ang para manginsapu. 14 Numanyan pagkailala na yang busis ni Pedro, kumus dereeg̱en da yang kasadyaan na, belag ya ngabriay na, ya ra palaksung napabalik tung balay ang nagbaw̱alitaen ang ti Pedro unu takaa rag kekdeng tung lua yang purta. 15 Mag̱aning tanirang namagtimales, “Bariadua rang mulaa.” Piru inulit na rang inulit yang inaning nang kindengan ang talagang matuud. Mag̱aning tanirang pamagpaimukli, “Abee, siguru ya ra yang angil ang pagbantay tung anya. Napasuad da ilem tung anya!” mag̱aning. 16 Numanyan ti Pedro tanya, sigi-sigi yang tuktuk na. Buay-w̱uay ta gesye, inabrian da nira. Pagkaita nira tung anya, nangabereng da ta dakulung pagkabereng. 17 Ti Pedro tanya, nagsinyas da yang kalima na ang para tanira mamag̱ekmeng da. Dayun dang nag̱ugtulun kung ya pa ag̱ari yang pagparaluaen yang Dios tung anya duun tung kalabus. Pagkatapus dayun na rang sinugpatan yang bitala nang mag̱aning, “Ibalita mi ra tia tung ni Santiago † may tung mga kaputulan tang kadaklan,” mag̱aning. Pagkatapus, dayun dang nagliit tung nirang nagpalikay tung dumang rugal.

18 Mangayag yang kaliw̱utan, belag̱an ilem gesye yang pagkataranta yang mga guardiang atiang pamagbantay ra rin tung ni Pedro, kung ay ra kaya tanya. 19 Asta ti Adi Herodes, ipinasagyap na pa rin, piru indi ra ka enged naita nira. Purisu, dayun na rang sinumaria yang mga guardiang atia. Pagkatapus pinagsintinsiaan na rang pangimatayen.

Pagkatapus tia, dayun dang nagliit yang Adi tung Judea ang minangay duun tung siudad ang Cesarea ang duun da nagdayun ta pira pang kaldaw.

Natetenged Tung Kamatayen Ni Adi Herodes Kung Unu Pay Natengeran Na (12:20-23)

20 Atiing duun da yang Adi, nasilag da ta duru tung mga kinasakpan nang tag̱a siudad ang Tiro asta siudad ang Sidon. Purisu sam paluyug̱an tanirang namansiangay ra duun tung anya. Yang primirung binuat nira, ti Blastong atiang taralig̱an yang Adi ang manig̱asikasu tung kuartung pag̱elkan na, ya ray inalam-alam nirang inaw̱ungan. Pagkatapus, pagpakled nira tung Adi, namagsuku ra ilem ang namagpakiluuy tung anya. Yang ipinagsuku nira tung anya, ay yang inadian na ya kang lag̱i ay pangkelan yang mga sakep nira ta pamangan nira.

21 Numanyan, kaw̱utun da nganing yang kaldaw ang itinipu, ti Adi Herodes nagsuut da yang aw̱el nang pagkaadi ang pagkatapus dayun dang kuminarung tung kakarungan nang dati kang lag̱ing pag̱usgaran na. Pagkatapus dayun daka ng nagdiskursu tung mga taung namagsaragpun. 22 Numanyan, yang mga taung pamamati tung anya, namaglelpaken dang namagdayaw tung anyang mag̱aning, “Belag dang pastikular ang tau tia ang pagbitala, kung indi, may pagkadios na ra!” mag̱aning. 23 Antimanung may sasang angil ang tinuw̱ul yang Dios ang magpadalpet ta sasang malain tung tinanguni yang Adi ay natetenged atiing pagkagngel na yang pagdarayawen nirang atia, belag̱an ya ipakaw̱utay na tung Dios yang kadengeg̱an, kung indi, iningmatuud na ra. Kapurisu yang pinakaw̱ut na, linug̱ay ra ta mupia ang pagkatapus ya ray napatayan na.

24 Numanyan yang dinangat yang bitala yang Dios ang atiang ipinagpakaw̱ut nirang mga tumatalig, duun da kumintel ang mas pa yang builu na ang asta ya rag durulang agdurulang yang kinadakel yang mga taung namagtalig yang mga sadili nira tung ni Ginuung Jesus.

Nag̱apabilug̱an Da Yang May Sulat Yang Pag̱urubraen Ni Bernabe Durua Ni Saulo (12:25)

25 Ibalik ta ra kanay yang isturia tung ni Bernabe durua ni Saulo. Kumus tinapus da nira yang sirbisyu nirang namag̱intriga yang itinaw̱ang tung mga tumatalig duun Jerusalem‡, dayun dang nansiliit ang nansibalik duun tung Antioquia. Ti Juan ang atiang may puangga nang ti Marcos, ya ray ingkelan nirang pinanunut.

13

Nag̱apilik Yang Espiritu Santo Tung Ni Bernabe Durua Ni Saulo Para Tung Sasang Ipaubra Na Tung Nira (13:1-3)

1 Numanyan, duun tung Antioquia, tung sam pundaan yang mga tumatalig, may mga manigtulduk ang nag̱apaeyangan yang Espiritu Santo ta bitalang ipagpalatay nira tung kadaklan. Ya ra na Bernabe ni Simeon ang nag̱apapuanggaan tung ni Lag̱em ni Luciong atiang tag̱a Cirene ni Manaen ang atiing mula pa, sasang dangyan ni Prinsipi Herodes ang tung uri, yay nanubli yang pagkagubirnadur duun tung Galilea. Pati ti Saulo, lug̱ud da ka. 2 Numanyan atiing pagtuu nira tung Dios ang nunut da ka ta pamlek nira tung pagparanganen nira, pinag̱aning da tanira yang Espiritu Santong mag̱aning, “Patemengan mi ra ti Bernabe durua ni Saulo ang ipatug̱ay tung yeen ang para pegsan da nira yang ubrang nag̱itig̱anaw ra kang lag̱i para tung nira,” mag̱aning. 3 Purisu may uras ang ipinamlek si nira tung pagparanganen nira ang para bilug yang mga isip nira tung pag̱arampuen nira tung Dios ang para tung mga aruman nirang atiang durua. Pagkatapus pinandeenan da nirang ipinag̱intriga tung Dios, baklu palpasay nirang papanaway.

Natetenged Tung Pagparakaw̱utun Nirang Durua Duun Tung Pulung Chipre (13:4-12)

4 Taa numanyan kumus linalangan da ka man yang Espiritu Santo ti Bernabe durua ni Saulo, dayun dang namandanek duun tung bakayan tung siudad ang Seleucia ang pagkatapus namanaayan dang para mamagpatindak da duun tung pulung Chipre. 5 Numanyan pagsalta nira duun tung siudad ang Salamina, namagparakaw̱utun da yang bitala yang Dios natetenged tung ni Ginuung Jesus tung mga masigka Judio nira duun tung mga pagsaragpunan nirang pagtuuan tung Dios.

6 Pagkatapus tia, namagpanaw rang namagbakay ang asta namansikaw̱ut da duun tung duw̱ali yang pulu tung siudad ang Pafos. Duun da nga panaway nira yang sasang tau ang midyu may pagkabaw̱alyan na. Pirming pag̱ambu ang tanya unu sasang manigpalatay yang bitala yang Dios. Tanya sasa kang Judiong pag̱aguuyan tung ana ni Josue*. 7 Yang taung atia sasa kang tauan ni Gubirnadur Sergio Paulo ang yay sasang taung nag̱aintindi. Numanyan yang Gubirnadur ang naa, nagpaguuy ra tung ni Bernabe durua ni Saulo ay durung kalelyag nang magpamati tung bitala yang Dios ang nag̱ipagpakaw̱ut nira. 8 Numanyan atiing pamagparakaw̱utun da, kinuntra ra ta mupia yang may pagkabaw̱alyan nang atia ang tung bitalang Giniriego yay nag̱aranan tung ni Elimas. Ay tinag̱aman na ra ti Gubirnadur ta tumpalak ug̱ud indi ra mananged tung nag̱ipagpakaw̱ut nira. 9-10 Atii, ti Saulong naa ang kung kaisan tung bitalang Giniriego pag̱aguuyan ka tung ni Pablo, ya ray minanguluan yang Espiritu Santo. Dayun dang nagteleng ta madekdek tung may pagkabaw̱alyan nang atiang mag̱aning tung anya, “Yawa, duruag kaansianung magdaya. Panulara ra tung ni Satanas ay pagpasuag̱a ka tung kumpurming magkatama. India enged temegka ang indi mu baliskaren yang planu yang Dios ang durug katadleng ang para ya ray buaten mung bukli. 11 Purisu numaan tandaan mu ta maayen. Parusaana rang lag̱i yang Dios ang burayan. India rang pisan maita yang sadlaw yang kaldaw ang asta kaw̱utun da ilem yang uras ang ipinagtipu na,” mag̱aning. Atii, nainali rang luminaw̱uk yang mata nang nangiklep. Dayun dang nangapap-apap ta taung magguyud tung anya. 12 Purisu pagkaita ni Gubirnadur kung unu pay nainabu, dayun dang nananged tung nag̱ibalita na Pablo tung anya ang asta nagtalig da yang sadili na tung ni Ginuung Jesus ang nagpatapnay. Durug dakul yang pagkabereng na natetenged tung nag̱itulduk nira natetenged tung ni Ginuung Jesus ang nunut da ka ta pruiba.

Pamagparakaw̱utun Ti Bernabe Durua Ni Pablo Duun Tung Lansangan Ang Antioquia Tung Sinakepan Yang Pisidia (13:13-43)

13 Taa numanyan, namanaayan da na Pablo ang asta duun da namanampet tung siudad ang Perga ang lug̱ud ka tung sinakepan yang Pamfilia. Ya ilem ti Juan ang atiang aruman nirang nag̱apapuanggaan tung ni Marcos, ya ray namutwan tung nirang minulik duun tung Jerusalem. 14 Numanyan na Pablo, pagliit nira duun tung Perga, namagpadayun da yang pagparanawen nira ang asta nangakaw̱ut da tung siudad ang Antioquia ang lug̱ud ka tung sinakepan yang Pisidia. Numanyan atiing kinaw̱ut da yang kaldaw ang nag̱ipamaenay yang mga Judio, namagpakilaket da tung saragpun yang mga masigka Judio nira ang tag̱a duun. Pagkaw̱ut nira, dayun dang nansikarung. 15 Pagkatapus ta pagbasa yang manigbasa tung isinulat ni Moises may tung isinulat yang mga manigpalatay yang bitala yang Dios atiing tukaw, pinatuw̱ulan da tanira yang mga manig̱erekelen ang mag̱aning, “Mga kaputulan, kung tinu pa tung numyu ay may gustu nang ianing tung mga kaarumanan ta ang para kemtel da yang mga kinaisipan nira, lugtan da yamen ang magbitala,” mag̱aning. 16 Simanyan, ti Pablo ya ray kumindeng ang nagsinyas yang kalima na ang para mamagpamati ra yang mga tau tung anya. Pagkatapus nag̱impisa rang nagbitala ang mag̱aning,

“Mga masigka Israelu may yamu kang kadaklan ang dating pag̱intindi ra kang lag̱i tung pag̱atuuan yang nasyun yamen ang naang Israel, pamatian mi ra kanay yang bitalaw. 17 Atiing tukaw ang mga panimpu, yang Dios ang pag̱atuuan tang mga Israel yay nagpilik tung mga kinaampu ta ang para buaten nang mga tauan nang sadili. Atiing pagdayu nira duun tung Egipto, ipinalandaw na tanira, ay pinangkelan na ra tanirang ipinampalua duun ekel tung puirsa nang durug ketel. 18 Tung seled epat ang puluk ang takun, pinag̱asikasu na ta matinlu duun tung banwang kapas. 19 Pagkatapus pinapandeeg na tung pitu nga nasyunan duun tung banwang Canaan ang pagkatapus yang banwang atia ipinakdul na tung nira ang para nira rang sadili. 20 Mag̱impisa tung pagpilik na tung mga kinaampu tang atii ang asta tung pagpasadili na tung nira yang banwang atia, may epat ang gatus may limang puluk dang takun ang nagtaklib.

“Pagkatapus may mga manigmangulu ang pinapaggaraemen na tung intirung nasyun ang asta kinaw̱ut da yang timpu ni Samuel ang sasang manigpalatay yang bitala yang Dios. 21 Atiing pag̱ingaluk nira tung anya ta sasang piliken nang mag̱ing Adi nira, yang ilinug̱ut yang Dios tung nira ti Saulo ang ana ni Kis ang yang pinanliit-liitan na tanya sasang kanubli ni Benjamin. Yay naggaem tung nira tung seled epat ang puluk ang takun. 22 Atiing pagkuat yang Dios tung anya tung pagkaadi na, ti David ya ray pinakarung nang pinapag̱adi. Maning taa yang ipinagpaingmatuud yang Dios natetenged tung anya:

‘Ti David ang naang ana ni Jesse, yay nag̱alelyag̱anu ay nabilug̱anu ra yang kinaisipan na ang yay magtuman yang tanan ang nag̱alelyag̱anung yay buaten na,’ mag̱aning†.

23 Numanyan tung mga kanubli ni Adi David may sasang taung ipinagpaangay yang Dios ang para yay magpalibri tung nasyun tang Israel ang katulad ka tung pinangakuan na tung mga kinaampu ta. Anday duma, ya ra ti Jesus. 24 Baklu ra naglua tanya, ti Juan ya ray nagtukaw tung anyang nagparakaw̱utun tung tanan ang mga masigka Israel ta ang tanira unu dapat dang mamanligna tung pag̱abuat nirang kasalanan ang mamagbalik tung Dios ang pagkatapus ya ra unu ay papruibaan nirang mamampabenyag. 25 Numanyan atiing gesye ra ilem matalus ni Juan yang katengdanan ang atiang ipiniar tung anya, napagbitala ra tung mga tau ang mag̱aning, ‘Ayw̱a, unu pay nag̱alaum mi tung yeen? Iugtulu tung numyu, yuu belag̱an yang nag̱apakbat ming magpalibri tung numyu. Kung indi, yang dapat ming intindien, ya ra yang sam bilug ang nag̱auri pa tung yeen ang maglua. Ay kung ikumpalaraw pa tung anya, indiaung pisan magkabag̱ay tung anya basin pa nganing tung panguat yang sandalyas na,’ mag̱aning duun ti Juan.

26 “Ta, mga kaputulanung mga kanubli ka ni apu tang dipuntu Abraham may yamu kang kadaklan ang dating pag̱intindi ra kang lag̱i tung pag̱atuuan yang nasyun yamen ang mga Israel, ita ra enged ay pinaeklan yang Dios yang balita natetenged tung kalibrian ang naang nag̱aaningu. 27 Talagang ti Jesus ang naang nag̱asambitu, ya ra ka man yang Mananapnay ang atiang nag̱aelatan ta. Ang pagkatapus yang mga tag̱a Jerusalem asta yang pamagmangulu tung nira indi ra nira inilala ang ya ra ka man tia yang Mananapnay ang pinangakuan yang Dios. Yang nagkaraulang tukaw natetenged tung anya indi nganing namaresmesan nira ag̱ad nag̱abasa ka tung nira ang kada kaw̱utun yang kaldaw ang nag̱ipamaenay. Ang pagkatapus tung pagsintinsia nira tung anya, duun da nga matuuray nira yang nagkaraulang atii. 28 Ay maskin andang pisan ay pruibang naita nira ang ipagsintinsia nira tung anyang dapat ang imatayen, piru ya pa ka enged ay ipinag̱amuy-amuy nira tung ni Pilato ang asta ipinaimatay na ra ilem. 29 Pagtalus da nira yang tanan ang napabtang tung kasulatan ang nag̱adapat tung anya, dayun da nirang tinangtang yang tinanguni na tung krus ang pagkatapus ipinalg̱ud da nira tung leyang. 30 Piru binui si ka enged ang uman yang Dios. 31 Dispuis, pagkabui na si kang uman, tung seled pira-pira rang kaldaw, pirming nagpaita tung mga taung atiang namagpakigluyug tung anya atiing pagliit na tung Galilea ang nag̱angay duun tung Jerusalem. Purisu numanyan yang mga taung atia ya ray pamagkereng tung anyang pamagpaingmatuud tung intirung nasyun tang Israel ang tanya nabui si ka man ang uman. 32-33 Asta yami, pagparakaw̱utunami ra ka tung numyu yang durug tinlung balita ang yang pinangakuan yang Dios ang atii tung mga kinaampu tang tukaw, ya ray kindengan na numanyan tung yaten ang pagsurubli tung nira ekel tung pagpabungkaras na tung ni Jesus ang naang nag̱aaningu. Magkaanggid-anggid tung sasang pinag̱aning na tung sasang nag̱adi tung nasyun ta atiing tukaw pa atiing pagpapges na tung anya yang kagaeman na ang katulad tung isinulat tung yadwang Karantaen ang mag̱aning unu yang Dios tung Ading atii,

‘Yang kaalimbawaan tang durua numanyan, yaway maning pa tung anaa ra yeen ig yuu maning pa tung Amaw ra nuyu sigun duruaita rang maggaraemen,’ ag̱aaning‡.

34 Kung natetenged tung pagpabui si kang uman ang atia yang Dios tung anya ang indi ra enged mapatay ang uman, pademdeman ta yang sasang pinag̱aning yang Dios tung mga kinaampu ta ang mag̱aning,

‘Magtalig̱amu ra, talagang pakdulanamu yeen yang mga kaayenan ang atiing pinangakuanu tung ni Adi David,’ ag̱aaning§.

35 Kung gustu tang maintindian yang linagpakan yang mga bitalang atia, pademdeman ta ra kanay yang sasang inaning ni Adi David tung Dios ang yay napabtang tung dumang Karantaen ang mag̱aning,

‘Nag̱askeanu ang ta yeen ang pagpaturuw̱ulun tung nuyung bilug tung isipu, indi mu paduntun yang tinanguniung mapatay,’ mag̱aning*.

36 “Taa yang gustuung ianing duun, belag̱an ti Adi David mismu yang nag̱adapatan yang mga bitalang atia. Kipurki atiing pagkatalus na yang katengdanan ang ipiniar yang Dios tung anyang magpadag̱en-dag̱en tung mga kinasakpan na, napatay. Pagkatapus ipinalg̱ud tung sasang leyang ang ipinakpad tung mga kinaampu na ig nadunut da ka enged yang tinanguni na. 37 Piru naang sam bilug ang kanubli na ang pinabungkaras da yang Dios, indi enged nadunut yang tinanguni nang napatay. 38-39 Kapurisu, mga putulu, dapat ming maintindian ang yang nag̱ipagpakaw̱utu tung numyu ay mapatawarita ra tung mga kasalanan ta ekel tung taung naa. Kipurki sam pulukitang magtuman yang mga katuw̱ulan ang atiang ibinutwan ni Moises tung yaten, may kasalanan ta pa ka enged tung pagterelengen yang Dios. Piru numanyan, ekel tung taung naa, kumpurming tinu pay magtalig yang sadili na tung anyang magpatapnay, asan da tanya ngausgaray yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na. 40-41 Purisu, mangamanamu ra ta mupia. Muya, kung indiamu mangaman, magkamaninganamu ra ang katulad ka tung sasang paaman yang Dios ang yay isinulat yang sasang manigpalatay yang bitala na ang mag̱aning,

‘Ala yamung pagpaimukli tung yeen, tandaan mi ta maayen yang bitalaung naa. May sasang mainabu ang yay maberengan mi ang pagkatapus maplekamu ra ilem ang dayun. Kipurki may sasang buatenu tung panimpu mi simanyan ang indi mi ra panangden maskin may magpaintindi pa tung numyu†,’ mag̱aning.”

42 Numanyan ustu-ustu rang magliliit ti Pablo durua ni Bernabe tung pagsaragpunan nirang atia, muya-muyang inamuy-amuy yang mga tau ang kung kaw̱utun si yang kaldaw ang nag̱ipamaenay, balikan tanirang pagngelen sing mas pa natetenged tung mga bag̱ay ang atia. 43 Numanyan pagberelag da nirang sam pundaan, durung mga Judiong namagpakignunut da tung ni Pablo durua ni Bernabe, kasiraan da ka tanira yang dakele ka ang maskin belag̱an dating mga Judio, namaglakted dang lag̱i tung pag̱atuuan nira. Purisu sigi-sigi yang pagpasanag yang mga apustul tung nira ay pag̱atag̱aman nirang pangkelan yang mga isip nirang idayun nira yang pagparanangeren nira tung bitalang nagngel nira. Bilang kung magtalig yang mga sadili nira tung ni Jesus, asan da ngausgaray yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na natetenged ilem tung kaneeman nang ya ag̱ipatielay na tung pinagtalus ni Jesus ang nagpakugmatay.

Yang Pinakaw̱ut Yang Pagparakaw̱utun Na Pablo (13:44-52)

44 Numanyan, kaw̱utun si yang kaldaw ang nag̱ipamaenay, alus pa ilem yang tanan ang mga tau tung lansangan ang atia namagsaragpun da ang para mamagpamati tung ipagpakaw̱ut na Pablo natetenged tung ni Ginuung Jesus. 45 Simanyan, pagkaita yang mga Judio ang buntun dang pisan yang mga taung pamagpamati, namangimun da ta duru tung na Pablo. Purisu namag̱impisa rang namagpaimukli tung nag̱ipagpakaw̱ut ni Pablo, pati tanya pinag̱intraan da ka nira insultu. 46 Numanyan maskin ag̱insultuen da nira, indi namagpatalaw, kung indi, mas pang pinabalur na yang timales nirang mag̱aning, “Kaministiran kang lag̱i ang yamu ray tukaw ang pagpakaw̱utan yamen yang bitala yang Dios ang naa. Piru kumus ya ray nag̱apangindian mi ang asan da ka nga sintinsiaay mi yang mga sadili mi ang indiamu pala bag̱ayan ang magkatinir ta pagpangabui ming baklu, yamu ray bala! Puis anda ray dumang buaten yamen, paw̱ayaanamu ra ilem yamen ang para manalungami ra tung belag̱an mga Judio. 47 Sipurki ya ra kay itinuw̱ul ni Ginuung Jesus tung yamen ang katulad ka tung napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

‘Tinulduka ra yeen ang magpasanag tung belag̱an mga masigkanasyun mu tung maskin ay pang kabiw̱init-binitanay tung bilug ang kaliw̱utan ug̱ud ekel tung nuyung magparakaw̱utun tung nira asan da ka mamagkatinir tanira yang kalibrian nira‡,’ ag̱aaning.”

48 Numanyan, pagkagngel da tia yang dumang atiang belag̱an mga Judio, pinanadyaan da ta mupia ang nunut da ka ta pagdarayawen nira ang duru unug katinlu yang bitala yang Dios ang ipinagpakaw̱ut tung nira. Numanyan yang kumpurming pinagpilik da kang lag̱i yang Dios ang paeyangan na ta pagpangabui nirang baklu ang anday pagtapusan na, ya ray nagtalig yang mga sadili nira tung ni Ginuung Jesus ang nagpatapnay.

49 Numanyan yang nag̱ipagpakaw̱ut na Pablo natetenged tung kalibrian ang pinagtukud ni Jesu-Cristo nagsarakmu ra tung intirung sinakepan yang banwang atii. 50 Dispirinsia ilem, yang mga Judiong atiang pamagpasuag tung na Pablo, sinunlug da nira yang mga baw̱ay ang abwat ta pagkabetang ang dating pamag̱intindi ra kang lag̱i tung pag̱atuuan nirang mga Judio asta yang mga laliing darakulung mga tau tung siudad ang atia. Yang pinakaw̱ut na duun da ngaurnuay nira yang mga isip yang mga taung atia ang para mamandeeg-deeg da tung na Pablo ang asta pinaliit da ilem nira tung banwa nira. 51 Numanyan anday dumang binuat yang mga apustul, baklu mamagliit, namagpakdul da ta sasang sinyalis tung mga taung atia. Yang apuk ang nadpet tung mga kakay nira, ya ray itinagbeng-tagbeng nira ug̱ud asan da ngaintindiay nira ang yang kasalanan, tung nira ra mag̱ineteg ang nagkarabutwan. Pagkatapus tia, dayun dang nansiangay duun tung siudad ang Iconio. 52 Numanyan yang mga taung atiang baklung pamag̱usuy tung ni Ginuung Jesus duun tung Antioquia, durung pisan agkasadya yang mga isip nirang nag̱amanguluan da yang Espiritu Santo.

14

Natetenged Tung Pagparakaw̱utun Na Pablo Duun Tung Iconio (14:1-7)

1 Numanyan pagkaw̱ut na Pablo durua ni Bernabe duun tung Iconio, yang binuat nira pariu ka tung binuat nira duun tung Antioquia. Bilang namagpakiglaket tung mga masigka Judio nira duun tung pagsaragpunan nira. Pagkatapus, kumus mabuilu ig makatatalig yang ipinagpakaw̱ut nira natetenged tung ni Jesus, durug dakel yang mga taung namagsukung namagtalig yang mga sadili nira tung anya. Nagkasira-siraan da yang mga Judio may yang mga kaarumanan nirang tag̱a dumang nasyun ang nagpalakted dang tukaw tung pag̱irintindien nirang mga Judio tung Dios. 2 Piru yang mga kaarumanan nira mga Judiong indi ra nangalelyag ang mamananged, ya ray namagsulsul tung mga masigkalansangan nirang ang belag̱an mga masigkanasyun nira ang asta nangasilag da tung mga taung atiang baklung namagtalig tung ni Ginuung Jesus. 3 Piru maskin pang maning tia, namagpabuay ra ka enged na Pablo. Anday inenteran nirang nagparakaw̱utun natetenged tung ni Ginuung Jesus. Yang nag̱ipaintindi nira natetenged tung kaneeman nang atiing ipinagpaita nang nagpakugmatay, ya ray pinaingmatuuran na ekel tung mga pruibang makabew̱ereng ang ipinabuat na tung nira. 4 Taa numanyan, yang mga tau tung lansangan ang atia nagdurua rang parti. Yang sang parti namagpakampi ra tung mga Judiong atiang pamagpakigkuntra. Yang sang parti namagkereng da tung mga apustul.

5 Taa numanyan yang mga Judiong atia pati yang belag̱an mga Judio, ya ray namagtima ta malain ang kuntra tung na Pablo, kasiraan da ka tanira yang mga manigmangulu nira. Yang planu nira, deeg-deeg̱an da nirang batwen ang asta mapatay. 6 Pagkasiman na Pablo, dayun dang namagpalibri duun tung sinakepan yang Licaonia ang duun aglulg̱ud tung siudad ang Listra may yang siudad ang Derbe. 7 Duun si ka namagparakaw̱utun tung mga tau yang Matinlung Balita natetenged tung ni Ginuung Jesus.

Natetenged Tung Pagparakaw̱utun Na Pablo Duun Tung Listra May Derbe (14:8-23)

8 Numanyan duun tung siudad ang Listra, may sasang taung pilay. Kinatau na yang pagkabetang na. Inding pisan nag̱apanaw. 9 Numanyan yag kakarung ang pagpamati tung ni Pablong pagparakaw̱utun. Tung pagpateek-teek ni Pablo tung anya, nasiman na ra ang naeyangan da ta ipagtalig na tung ni Jesus ang yay sarang ang magpamaayen tung anya. 10 Purisu, pinadakul da ni Pablo yang busis nang mag̱aning tung anya, “Kemdenga ra ta ustu!” mag̱aning. Pagkagngel na, lag̱i-lag̱ing luminukbu rang nagpanaw-panaw. 11 Numanyan pagkaita yang mga taung buntun kung unu pay binuat ni Pablo, dayun dang namaglelpaken ang namag̱aning tung bitala nirang Linicaonianen ang, “Uay, atia ra yang mga nag̱aginuu-ginuu ta. Nansilampud da taa tung yaten ang pamagpatulut-tulut tung mga tau ang maning pa tung yaten,” ag̱aaning. 12 Naa pala, ti Bernabe, ya ray ginuuyan nira tung ni Zeus*. Ti Pablo ya ray ginuuyan nira tung ni Hermes† ay tanyay manigparakaw̱utun.

13 Numanyan yang manigdasag para tung ni Zeus, ya ray pagguyud ta durua nga turuan duun tung purta yang siudad. Yang dikel nira pinanabdan da ta mga bulaklak ang binuat ang maninga balyeg ay simpan dang idasag. Ay gustu nira yang mga taung atiang buntun ang yang mga apustul dasag̱an da nira tung balay ang pagtuuan nira tung ni Zeus duun tung lua yang siudad. 14-15 Pagkabalita ni Pablo durua ni Bernabe ang taniray nag̱aisipan da nirang dasag̱an, ya ra pamakbakay nira yang mga lambung nirang nag̱asuut nira ang para asan da mamagpailala ang indi ra tanira mamagpauyun tung nag̱atima nirang atia. Pagkatapus dayun dang namanakat-sakat tung mga tau ang namaglelpaken dang mag̱aning, “Mga putul, ayw̱at magbuatamu ra ta maning tia? Ay yami parariu ka ilem tung numyung tau. Minangayami ilem taa ay gustu yamen ang magparakaw̱utun tung numyu ang yang mga bag̱ay ang atiang anday kuinta na, maayen pang ya ray talyuran ming butwanan ug̱ud mapanalungaamu ra ta ustu tung matuud ang Dios ang anday pinanliitan na. Ay yay nag̱imu yang langit may yang tanek may yang teeb asta yang tanan ang mga betang nira. 16 Tung bag̱ay, atiing tukaw pang mga panimpu, matuud ka man ang yang tanan ang nasyun pinaw̱ayaan na ra ilem ang para mamag̱usuy ra ilem tung kumpurming unu pay nag̱alelyag̱an nira. 17 Piru maskin maning tii, durung lag̱ing mga pruibang nag̱ipaita na ang pagpailala tung pagkadios na ekel tung pagburuaten na yang mga matitinlu. Ay nag̱apakdulanamu anya ta kuran pati yang tilig̱ayeg ang para mabialamu ig maampayanamu ra ka ta kasadyaan,” mag̱aning tanira. 18 Piru maskin pang maning tia yang mga bitalang nag̱ipagngel nira tung mga taung atiang buntun, imurat da ilem ang naampalar nira ang para indi ra ilem mamagdayun ang mamagdasag tung nira.

19 Numanyan, atiing pagpadayun na Pablo yang pagparakaw̱utun nira tung mga tau ta mabuay-w̱uay, may mga Judiong tag̱a Antioquia may tag̱a Iconio ang baklung namansikaw̱ut. Kumus pamagpasuag da kang lag̱i tanira tung ni Pablo, dayun dang namagsulsul tung mga taung buntun ang tag̱a Listro ang asta namagpamatu ra tung ni Pablo. Pagkabatu nira, dayun da nirang ginuyuran ang ipinalua tung siudad ay kalaum nira patay ra. 20 Atii, yang mga taung atiang baklung namagtalig tung ni Ginuung Jesus, ya ra kay namagtaripukpuk tung anyang para mamagtaw̱ang. Yang pagtaripukpuk nira tung anya ya ra kay pagkereng nang nagbalik si tung siudad. Pagkapangayag minangay ra duun tung siudad ang Derbe, durua tanira ni Bernabe. 21 Mansikaw̱ut duun, namagparakaw̱utun si tanira natetenged tung ni Ginuung Jesus. Duru kang mga taung pinangkelan nira yang mga isip nira ang para magtalig da yang mga sadili nira tung ni Ginuung Jesus bilang magpagaem da tung anyang mag̱usuy tung kalelyag̱an na. Pagkatapus tia, pinamalikan da nira yang siudad ang Listra may Iconio may Antioquia. 22 Pinampaintindi nira yang mga tumatalig ang atia kung ya pa ag̱ari magpakatenten yang mga isip nira. Pinampaktel da ka nira ang padanayan da ka enged nira yang pagtaralig̱en nira tung ni Ginuung Jesus. Pinagpaaman pa nirang mag̱aning, “Ta yaten ang pagtalig tung ni Ginuung Jesus, indi maimu ang indiita mapasaran ta sari-saring kaliwag̱an taa tung kaliw̱utan ang naa bakluita ra malg̱ud tung paggaraemen yang Dios tung uri,” mag̱aning. 23 Kada sam pundaan, pinilikan na Pablo ta mga aruman nirang pira pang bilug ang para mamagmaepet-epet. Yang pagpiriliken nira duun da ipapanaway nira tung pag̱arampuen nira ig pelek yang pagparanganen nira ang para bilug yang mga isip nirang pamag̱ampu. Pagkatapus tanirang intirung sam pundaan ya ray ipinag̱intriga nira tung ni Ginuung Jesus ang ya ra kang lag̱i ay tinalig̱an nirang magtapnay tung nira sasa may sasa.

24 Simanyan pagsalaid nira yang sinakepan yang Pisidia, nangalakted da tung sinakepan yang Pamfilia. 25 Numanyan pagkaw̱ut nira duun tung siudad ang Perga, namagparakaw̱utun da tung mga taung tag̱a duun natetenged tung ni Ginuung Jesus. Pagkatapus namanuldak da duun tung Atalia. 26 Pagkaw̱ut nira duun, dayun dang namanaayan ang para mansiulik da duun tung siudad ang Antioquia. Ay yang sam pundaan yang mga tumatalig duun, ya ray namag̱intriga tung nira tung Dios ang para paktelen na tanira tung ubraen nira ang simanyan ya ra ka man ay tinalus nira.

27 Numanyan pagkaw̱ut nira duun tung Antioquia, pinasagpun da nira yang intirung sam pundaan ang mga tumatalig tung ni Ginuung Jesus. Pagkasagpun, namagbaw̱alitaen da tanira natetenged tung tanan ang pagtaraw̱angen yang Dios tung nirang namagparakaw̱utun yang bitala na tung belag̱an mga Judio, kung ya pa ag̱aaring pinakdulan na tanira ta lugar nirang mamagtalig yang mga sadili nira tung ni Ginuung Jesus. 28 Pagkatapus, namagpabuay ra duun tung mga kaarumanan nirang pamag̱usuy tung ni Ginuung Jesus.

15

Nag̱apagkeresenan Da Kung Yang Mga Tumatalig Ang Belag̱an Mga Judio Ubligadu Pang Magpabuat Ta Tanda Baklu Ra Tapnayay Yang Dios (15:1-21)

1 Taa numanyan may mga taung baklung namansikaw̱ut tung Antioquia ang duun mamanliit tung Judea. Namag̱impisa rang namagturuldukanen tung mga masigkatumatalig nirang belag̱an mga Judio ang maning taa: “Kung indiamu magpabuat ta tanda tung mga tinanguni mi ang katulad ka tung urdinansang ibinutwan ni Moises tung nasyun yamen ang mga Judio, indiamu ka enged tapnayen yang Dios,” mag̱aning. 2 Pagkagngel ni Pablo durua ni Bernabe tia, tinumpalak da nira ta mupia yang nag̱apapaktelan nirang atia. Yang dinangat na, namagparaig̱u ra tanirang sam pundaan ang maayen pa ang ti Pablo durua ni Bernabe pati yang dumang tag̱a nira ka ya ray mamansiangay duun tung dating mga apustul may mga pamagmaepet-epet tung sam pundaan duun tung Jerusalem ang para pagkeresenan da nira ta pinu yang bag̱ay ang atia.

3 Kapurisu numanyan pinagpadag̱en-dag̱enan da ka nirang sam pundaan ang pinapanaw. Tung pagparanawen nira duun tung sinakepan yang Fenicia may Samaria, namagbaw̱alitaen da tung mga kaputulan nirang mga tumatalig ang kada sam pundaan natetenged tung mga tag̱a duma-rumang nasyun kung ya pa ag̱aring namagsuku rang namagtalig yang mga sadili nira tung ni Ginuung Jesus. Purisu yang tanan ang mga kaputulan ang atiang nagkarabalitaan, pinangampayan da ta kasadyaan nirang duru. 4 Numanyan pagkaw̱ut nira duun tung Jerusalem, pinangistimar da ta mupiang pinanapet yang intirung sam pundaan yang mga tumatalig ang tag̱a duun pati mga apustul ang atiang dati pati mga pamagmaepet-epet. Mintras ag̱asikasuen pa tanira atiing primirung pagkaw̱ut nira, namagbaw̱alitaen da dayun natetenged tung tanan ang pagtaraw̱angen yang Dios tung nirang namagparakaw̱utun yang bitala na tung mga tag̱a duma-rumang nasyun. 5 Atii may mga tumatalig ang namansikdeng dang para mamagbitala. Maskin mga kinasakpan da kang lag̱i yang mga Pariseo, namagtalig da ka enged tung ni Ginuung Jesus. Yang aning nira, “Yang mga taung atiang naaning ming namagtalig da ka tung ni Ginuung Jesus ang belag̱an mga masigka Judio ta, dapat ang magpabuat da ta tanda tung mga tinanguni nira ang katulad ka tung yaten ang dating mga Judio. Iksiren mi ang asan da magpailala ang tanira mamagtuman da ka yang mga katuw̱ulan ang ibinutwan ni Moises tung nasyun ta,” mag̱aning.

6 Kapurisu numanyan, namagsaragpun da yang mga apustul pati mga pamagmaepet-epet ang para mamag̱irintindian da natetenged tung bag̱ay ang atia. 7 Atiing nabuay ra yang pag̱urunta-untaan nirang pamagparaig̱u, kumindeng da ti Pedrong nagbitala ang mag̱aning, “Mga kaputulan, nag̱askean mi ra ka ang tan taa pa, yuu ray pinilik yang Dios tung yaten ang para magparakaw̱utun yang Matinlung Balita tung mga taung belag̱an mga masigkanasyun ta ang para magngel da nira ig mamagtalig da ka dayun tung ni Ginuung Jesus. 8 Pagkatapus, tanirang pinagpakaw̱utanu, namagtalig da ka man yang duma tung anya. Kumus yang Dios nag̱asangkad na yang kinaisipan yang tanan ang mga tau, naskean na ra ang talagang matuud yang pagtalig nirang atii*. Purisu atiang lag̱i, pinapruibaan na ra ang tanira tinapnay na ra ka man. Ay pinampatiniran na tanira tung Espiritu Santo ang katulad ka tung binuat na tung yaten atiing primiru. 9 Bilang yang pagterelengen na tung nira may tung yaten, anday naglandawan. Ay atiing pagtalig nira yang mga sadili nira tung ni Ginuung Jesus, pinunasan na ra ka tung mga kasalanan nira. 10 Kapurisu ayw̱at simanyan, gustu mi pa ka enged ang tag̱aman mi yang Dios ta pagtuung kung sumalapuamu tung anya u kung indi? Ay maning da tiang gustu ming pasaknen yang mga tumatalig ang atia ta sasang durug lebat ang indi nganing kinayanan yang mga kinaampu ta ta sakan, maskin nganing ita pa, indi ta ka nag̱akayanan†! 11 Kung indi, ta yaten ang mga Judio, anday dumang ipinagtapnay ni Ginuung Jesus tung yaten atiing pagtalig ta tung anya yang mga sadili ta, ya ra ilem yang kaildaw nang ipinagpaita na tung yaten ag̱ad indi ka rin magkabag̱ay ang ildawanita pa anya. Ya kay nag̱ipagtapnay na tung nirang belag̱an mga Judio,” mag̱aning ti Pedro duun tung nira.

12 Atii, andang pisan ay iw̱ek-iw̱eken tanirang tanan ang nangasagpun asan. Namamati ra ilem tung ni Bernabe durua ni Pablong nagbelesan ang nagbaw̱alitaen natetenged tung mga pruibang makabew̱ereng ang ipinagpaita yang Dios tung belag̱an mga Judio ekel tung nirang durua ang nagparakaw̱utun nira tung mga taung atii. 13 Pagkatapus nira ta pagbaw̱alitaen, ti Santiago, ya ray nagsubling nagbitala ang mag̱aning, “Mga kaputulan, mamatiamu ra kanay tung yeen. 14 Naang putul tang naang ti Simeon baklu rang nagpasanag tung yaten ta nungayna kung ya pa ag̱ari yang impisada yang pagpadag̱en-dag̱en yang Dios tung mga taung tag̱a duma-rumang nasyun ang ya ra kay nag̱apangkelan na ta mga tauan na kang sadili‡. 15 Ay yang bag̱ay ang atia magkatunung pisan tung bitala yang mga manig̱ula atiing tukaw ang katulad ka tung sasang inaning yang Dios ang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

16-17 ‘Tung uri ta kaldaw magbalikaw ra. Bawienu ra yang pag̱aradien ni David ang nadisparatis da. Maskin diadu ra ka man, paulikanu ra ka enged ang pabakeren ug̱ud mamagsagyap da tung yeen yang kadaklan ang mga tau ang para matultulanaw ra ka nirang ilalaen. Ya ka man yang mga tag̱a duma-rumang nasyun ang kumpurming tinu pay imbitarenung mag̱ing tauanu. Atia ya ray inaning ni Yawi ang yay magpalua tung mga bag̱ay ang atia tung uri ta kaldaw,’ mag̱aning yang manig̱ulang atii§.

18 “Ig disir, planu na ra kang lag̱i ang mag̱imbitar tung mga taung atia. 19 Kapurisu yang yeen ang disisiun ya ra taa: indi ta ra ilem pagpalbatan yang mga tag̱a duma-rumang nasyun ang atiang nag̱amanmanan da yang mga isip nirang pagtalig tung ultimu ilem ang Dios. 20 Kung indi, paeklan ta ra ilem ta sulat. Aningen tang indi ra enged magpakigsaru tung nag̱isag̱ud tung mga bultung nag̱atuuan yang mga kaarumanan nira. Indi ra ka magpalangaas ang mangumbaw̱ay ubin mangunlalii. Indi ra ka mamangan yang karni ta ayep ang indi pinaturukan yang dug̱u nang pinatiktkan. Pati dug̱u, indi ra ka nira panganen*. 21 Maayen pang ya ray aramlig̱an nira ay tung tantung kabuay ra ya ray naanaran ta yang mga urdinansang atia. Ay maskin ay pang lansanganay, may pagparakaw̱utun natetenged tung isinulat ni Moises. Kada kaw̱utun yang kaldaw ang nag̱ipamaenay, nag̱abasa yang bitala na tung mga balay ang pagsaragpun-sagpunan,” mag̱aning ti Santiago.

Pag̱apaeklan Da Nira Ta Sulat Yang Mga Tumatalig Ang Tag̱a Duma-rumang Nasyun (15:22-35)

22 Purisu numanyan namagparaig̱u ra yang mga apustul may yang mga pamagmaepet-epet asta yang intirung sam pundaan ang maayen pang may mga aruman nirang piliken nirang ipanunut tung ni Pablo durua ni Bernabeng mansiulik da duun tung Antioquia. Numanyan yang pinilik nira ya ra ti Silas, durua ni Judas ang atiang kaisan nag̱aguuyan ka tung ana ni Sabbas (Bar-sabbas). Ay tanira kang lag̱i ay nag̱agalang ta maayen yang mga kaarumanan nira. 23 Ya ray pinapag̱ekel nira yang sulat ang isinimpan nira ang maning da taa yang kamtangan na:

“Yaming mga putul ming mga apustul may mga pagmaepet-epet tani, pagpakumustaami tung numyung mga kaputulan yamen ang belag̱an mga masigkanasyun yamen ang pag̱istar asan tung siudad yang Antioquia may asan ka tung sinakepan yang Siria ang asta asan ka tung sinakepan yang Cilicia. 24 Nabalitaan da yamen ang naa pala may duma unung tag̱a yamen tani ang namagdistinu asan tung numyu ang pagkatapus ginuluamu ra unu nira ekel tung itinulduk nira ang ya ra unu ay naliw̱eg̱an ta mupia yang mga kulu mi. Piru gustu ilem yamen ang maskean mi ang indi ka tinuw̱ul yamen. 25 Kapurisu ya ray pinagsaragpunan yamen tani ang pinag̱irig̱uan ang maayen pa may mga aruman yamen ang piliken yamen ang ipaangay asan tung numyu. Pagkatapus ipinanunut yamen tung ni Bernabe durua ni Pablo ang yay nag̱amaal yamen ta duru. 26 Ay ya ray mga taung ipinirinda ra nira yang mga linawa nira arangan da ilem tung pagkererengen nira tung ni Ginuu tang Jesu-Cristo. 27 Purisu, yang mga taung atiang tinuw̱ul yamen ang ipinanunut tung nira, ya ra ti Judas durua ni Silas. Yay mamagpirsunal ang mamagbaw̱alitaen tung numyu natetenged tung mga bag̱ay mismung ipinabtang yamen asan tung sulat ang atiang ekel-ekel nira. 28-29 Yaming nagparaig̱u tani pinasanag̱anami ra yang Espiritu Santo ang maayen pang indiamu ra ilem palbatan yamen ta masyadu, kung indi, ya ra ilem taa ay kaministiran ming likayan. Indiamu ra magpakipangan ta palanganen ang isinag̱ud tung mga bultu. Indiamu ra ka mamangan ta dug̱u ubin karni ta ayep ang indi ra pinatiktikan yang dug̱u na. Indiamu ra ka magpalangaas ang mangumbaw̱ay ubin mangunlalii. Purisu kung ya ray likayan mi yang mga bag̱ay ang atia, magkatama yang mga buat-buat mi ang indiamu ra ka malawayan ta duma.

Ya ra ilem tia ay sarang ang maaning yamen tung numyu.”

30 Purisu numanyan, tanirang epat pinampadag̱en-dag̱enan da nirang pinampapanaw ang para duun mansiangay tung Antioquia. Simanyan mansikaw̱ut duun, pinasagpun da nira yang intirung sam pundaan yang mga tumatalig. Pagsaragpun da, inintrigaan da nira yang sulat. 31 Numanyan pagkabasa ra nira yang sulat, pinangampayan da ta kasadyaan nirang duru natetenged tung kamtangan na ang duun da nagketel yang mga isip nira. 32 Dispuis ti Judas durua ni Silas, kumus mga manigpalatay kang lag̱i ta mga bitalang ya ag̱ipaeyangay yang Dios tung mga isip nira, durung mga bitalang ipinagpagngel nirang ipinagpaktel tung mga isip yang mga kaputulan nira ang duun da nagkatenten. 33-34 Numanyan namagtinir duun ta mga pira pang linggu. Atiing mansibalik da tung namagtuw̱ul tung nira, baklu ra papanaway yang mga kaputulan nirang tag̱a Antioquia, pinag̱ingalukan pa nira tung Dios ta matinlung pagparanawen nira†. 35 Ug̱aring na Pablo ni Bernabe namagpabutwan pa asan tung Antioquia. Ay namagturuldukanen tung mga kaputulan ig namagparakaw̱utun ka tung duma yang bitala yang Dios natetenged tung ni Ginuung Jesus, kasiraan da ka tanira yang mga kaarumanan nirang duru.

Pagbelag̱an Da Ti Pablo Durua Ni Bernabe (15:36-40)

36 Atiing nangabuay ra duun, mag̱aning ti Pablo tung ni Bernabe, “Pamalikan ta ra kanay ang pamisitaan yang mga kaputulan ta duun tung kada lansangan ang atiing pinagpakaw̱utan ta yang bitala yang Dios natetenged tung ni Ginuung Jesus kung maun da yang pagpadayun nira tung pagtaralig̱en nira tung anya,” mag̱aning. 37 Taa numanyan gustu rin ni Bernabe ang eklan si nira ti Juan ang atiang nag̱apapuanggaan tung ni Marcos. 38 Piru ti Pablo tanya indi ka enged nagkatama tung isip nang eklan pa nira yang sasang taung maning tiang namutwan pa tung nira duun tung Pamfilia ig indi ra nagpadayun yang pagtaraw̱angen na tung nira. 39 Numanyan ya ray nakanayan ta pagbalalaan nirang durua ta makinit-kinit. Tinegkaan na, nagbelag̱an da ilem tanira. Ti Bernabe yay nag̱ekel tung ni Marcos ang namanaayan dang para duun tung Chipre. 40 Ti Pablo tanya yang ingkelan na ya ra ti Silas. Baklu namagliit tanira, ipinag̱intriga ra yang mga kaputulan tung Dios ang para padag̱en-dag̱enan na ta mupia tung panalungaan nira.

41 Taa numanyan namagpanaw ra tanirang durua duun tung sinakepan yang Siria may Cilicia. Kada sam pundaan yang mga tumatalig, ya ray pinampaktel nira yang mga isip nira ang para matenten da yang pagtaralig̱en nira tung ni Ginuung Jesus.

16

Ti Timoteo Nag̱aeklan Da Ni Pablo (16:1-5)

1 Numanyan namagpadayun da na Pablo yang pagparanawen nirang asta nangakaw̱ut da duun tung Derbe may tung Listra. Duun tung Listra may sasang tumatalig ang nag̱aranan tung ni Timoteo. Yang nanay na tumatalig ka ig Judio yang nasyun na. Piru yang tatay na belag̱an Judio. 2 Ti Timoteong naa nag̱adayaw ta matinlu yang mga kaputulan tung Listra may tung Iconio. 3 Gustu ni Pablo ang ya ray eklan na ang para magduman tung anya. Ug̱aring, kumus nag̱akdekan da ta kadaklan ang yang tatay na belag̱an Judio, ingkelan da ni Pablong pinabuatan ta tanda tung tinanguni na ug̱ud anda ray pagsangkelan yang mga isip yang mga Judiong magrisibi tung anya duun tung mga rugal ang distinuen nira.

4 Taa numanyan atiing pagparanaw-panawen nirang tulu tung mga lansangan, yang mga urdinansang atiang pinag̱irig̱uan da yang mga apustul may yang mga pamagmaepet-epet duun tung Jerusalem, ya ray nag̱ipagpakaw̱ut nirang nag̱ipatuman tung mga tumatalig. 5 Purisu nagkamaningan da ang kada sam pundaan yang mga tumatalig, nagbaked dang nagbaked yang pagtaralig̱en nira ig yang kinadakel yang mga taung pamagtalig tung ni Ginuung Jesus, ya rag durulang agdurulang.

Natetenged Tung Pagmangulu Yang Espiritu Santo Tung Pagparanawen Na Pablo (16:6-10)

6 Taa numanyan, namagpadayun da na Pablo yang pagparanawen nirang namanggetes duun tung parti Frigia tung sinakepan yang Galacia. Gustu rin nirang mamagpalakted duun tung sinakepan yang Asia, piru indi ra tinugtan yang Espiritu Santong mamagparakaw̱utun duun. 7 Purisu pagkaw̱ut nira duun tung kampus yang sinakepan yang Misia, tinag̱aman da rin nirang linakteran yang sinakepan yang Bitinia. Piru indi si tinugtan yang Espiritu Santong nag̱ipatinir tung nira ni Ginuung Jesus. 8 Kapurisu, namanggetes da ilem tung sinakepan yang Misia ang namanuldak duun tung lansangan ang Troas. 9 Pagkaw̱ut nira duun, pagkalaw̱ii ra, may sasang ipinadakat yang Dios tung paneleng ni Pablo. Yang nabag̱ay tung paneleng na may sasang taung tag̱a Macedonia ang yag kekdeng tung pinagtalungaan nirang durua ang durung pag̱amuy-amuy na tung anyang mag̱aning unu, “Magpalaktera ra tani tung yamen tung Macedonia ang para taw̱anganami ra ka nuyu,” ag̱aaning unu. 10 Kumus maning da ka man tii yang nabag̱ay tung paneleng ni Pablo, pagkapangayag, nagsimpanami rang lag̱i ang para magpalakterami ra duun tung Macedonia. Ay namalamaran da yamen ang pinaintindiami ra yang Dios ang magparakaw̱utun yang Matinlung Balita duun tung mga taung atii. (Yuung ti Lucas ang may sulat taa, nagpakignunutaw ra ka tung na Pablo tung uras ang atii.)

Agbuskaren Da Yang Dios Yang Kinaisipan Ni Lidia (16:11-15)

11 Atiing pagpalaud da yamen ang nanliit tung Troas, pabur yamen ang nagpatabuk tung sasang pulung paggug̱uuyan tung Samotracia. Pagkapangayag, nagpalakterami si duun tung Neapolis. 12 Paglampud yamen, diritsyuami rang nanug̱ud ang nagpanaw duun tung Filipos. Yay pinakasiudad duun tung sinakepan yang Macedonia ig pinagpabrika kang tukaw ta mga tag̱a Roma. Duunami nagtinir ta mga pira pang kaldaw. 13 Numanyan kaw̱utun da yang kaldaw ang nag̱ipamaenay ta mga Judio, nagluaami ra tung siudad ang minangay duun tung binit yang sasang suba ay tung karkulu ilem yamen puiding may sasang pag̱arangay-angayan ta mga Judiong mamag̱ampu tung Dios. Kaw̱utan yamen, naa pala pulus mga baw̱ay ang nagkarasagpun duun. Purisu dayunami ra kang kuminarung ang nag̱impisang nangesen-kesen tung nira ang asta naampir da tung ni Ginuung Jesus yang pag̱akeresenan yamen. 14 Simanyan, may sasang baw̱ay ang pamati ang yang aran na ti Lidia. Tanya tag̱a Tiatira ig sasang manigpaalang ta mga aw̱el ang matitinlung klasi ang yang kulay na tapel. Yadwa pa, pag̱intindi ra kang lag̱i tung pag̱atuuan yang mga Judio. Numanyan, tinandeg da yang Dios yang kinaisipan nang binuskad ang asta napananged da tung nag̱ipag̱aning ni Pablo. 15 Numanyan tanya asta yang mga kaarumanan nang kalukut na tung balay na, dayun dang namampabenyag ang namampailala ang pinalamtuk da nira tung ni Ginuung Jesus yang pundu yang kinaisipan nira. Pagkatapus pinangimbitarami ra anyang inaning, “Kung midyu pag̱ingmatuuramu ra tung yeen ang pagtalig̱aw ra ka man ang matuud tung ni Ginuung Jesus, taniamu ra ilem tung balay yamen magdayun,” mag̱aning. Pagkatapus tung masyadung pag̱imbitar na, nagpauyunami ra ilem tung kalelyag̱an na.

Nag̱ipakalabus Da Ti Pablo Durua Ni Silas Duun Tung Filipos (16:16-34)

16 Taa numanyan may sasang kaldaw, atiing pag̱angay si yamen duun tung rugal ang atiing pag̱arangay-angayan ta mga Judio ang para mamag̱ampu, may nabag̱as yamen ang sasang baw̱ay ang kirepen ta tau. Naa pala may tau na tung tinaluk ang yay pagpakdul ta kinatakwanan nang mag̱ula. Yang mga ag̱alen na durug dakul yang pangita nirang kuarta natetenged tung pag̱urulaen nang atia. 17 Taa numanyan sigi-sigi ra yang pagdasun-dasun yang baw̱ay ang atia tung yamen na Pablo, ig sigi-sigi ka yang paglelpaken nang mag̱aning, “Eey, yang mga taung nani pag̱apanuw̱ul yang Dios ang pinakalandaw ang para mamagparakaw̱utun tung numyu kung ya pa ag̱aring matapnayamu ra yang Dios,” mag̱aning. 18 Maning ka tia yang pag̱abuat na tung kaldaw-kaldaw ang asta ginamuan da ilem ti Pablo ta pamati. Dayun dang nagbedleng ang nanalunga tung anya ang yang tau na tung tinaluk ya ray binugnu nang inaning, “Kumu pag̱atuw̱ulaw ni Jesu-Cristo, lalangana ra yeen ang maglayasa rang lag̱i tung anya,” mag̱aning. Atii, lag̱i-lag̱i ra ka man ang naglayas. 19 Numanyan pagkasiman yang mga ag̱alen yang baw̱ay ang atia ang anda ray maeklan nira tung anyang pakinaw̱ang, dayun da nirang dineep ti Pablo, durua ni Silas. Linag̱unut da ilem nira duun tung plasa tung katalungaan yang may mga katengdanan. 20 Dayun da nirang idinimanda yang duruang atia tung may mga katengdanan ang pinakaabwat ang mag̱aning, “Yang mga taung naa pamagtukud da ta gulu taa tung siudad ta. Ay tanira mga Judio kang lag̱i! 21 Pamagturuldukanen ta mga ug̱aling belag̱an tamang pauyunan tang usuyun ay ita tag̱a Roma ka man,” mag̱aning. 22 Numanyan yang mga taung buntun ang namagsaragpun duun, namag̱impisa rang mamangalima tung nira. Atii yang may mga katengdanan, ya ray namagtuw̱ul tung mga pulis ang pamekrasen da nira yang mga lambung na Pablo ang pamaluen. 23 Pagkatapus nira ta pamalu ang midyu pinaepdan da ilem nira ta linawa nirang gesye, dayun da nirang ibinalalang tung kalabus. Yang guardia tung kalabus, pinag̱urdinan da ka nirang bantayan na ta mupia. 24 Kapurisu, pagkagngel yang guardia, dayun na rang ipinamlek duun enged tung seled yang pinakauri rang kuartu yang kalabus. Yang mga bisit nira ipinampakipit na tung panglaw.

25 Taa numanyan, atiing tenganan da ta law̱ii, ti Pablo durua ni Silas pamag̱ampu ang nunut da ka ta pagkarantaen nirang pamagdayaw tung Dios. Nag̱apamatian yang mga masigkaprisu nira. 26 Atii, nainali rang nayegyeg yang kaliw̱utan ta maktel. Yang pinakdengan yang kalabus gulpi rang nayeg̱eyeg̱e. Gulpi ra kang namag̱aabri yang mga sada yang tanan ang mga purta. Pati mga kadina ang atiang pinanggapus tung mga prisu, gulpi ra kang nagkaratangtang. 27 Pagkayegyeg, dayun dang napuaw yang guardia. Pagkaita na yang mga purtang luw̱us dang abirtu, kalaum nang namampalibri ra yang mga prisung luw̱us. Purisu, anday dumang binuat na, nanlaw̱ut da yang sabli na ay maneg̱et da. 28 Atii, nagkendal da ti Pablo ta maknul ang mag̱aning, “India ra magbuat ta maning tia tung sadili mu. Naniami kang tanan,” mag̱aning. 29 Numanyan nagpaguuy ta kaas yang guardia ang pagkatapus gulpi rang nagpakled ang nagpadagpa ra ilem tung pinagtaralungaan nira na Pablong pagpangerel da. 30 Dayun dang nagpalua tung nirang durua ang pagkatapus nagtalimaan tung nirang mag̱aning, “Unu ray dapat ang buatenu ang para malibriaw tung sintinsia yang Dios?” 31 Mag̱aning tanirang namagtimales, “Magtalig̱a ra yang sadili mu tung ni Ginuung Jesus ang magpatapnay. Atiang lag̱i, tapnayena ra anya. Asta yang tanan ang mga kaarumanan mung kalukut tung pamalay-w̱alay mu, ya ka, kung magtalig da ka yang mga sadili nira tung anya,” ag̱aaning. 32 Dayun dang namagpaintindi tung anya natetenged tung ni Ginuung Jesus may tung kalibrian ang pinagtukud na. Asta yang mga kaarumanan na, pinampaintindi ra ka nira. 33 Pagkatapus ta pagpaintindi nira, atiing lag̱ing pagtenganan ta law̱ii, dayun dang ingkelan yang guardia na Pablo duun tung may wai ang pinangug̱asan yang mga luka nirang pinanakep yang palu. Pagkatapus ta pangug̱as na, yang guardia pati yang mga kaarumanan nang kalukut tung pamalay-w̱alay na, namampabenyag dang namampapruiba ang tanira namagtalig da yang mga sadili nira tung ni Ginuung Jesus. 34 Pagkatapus ta pagpabenyag nira, dayun dang ingkelan yang guardia na Pablo tung balay nang pinapaan. Tanya may yang tanan ang mga kaarumanan nang kalukut tung pamalay-w̱alay na pinangampayan da ta kasadyaan nirang duru natetenged simanyan yang matuud ang Dios ya ray nag̱atalig̱an nira.

Nag̱apalpasan Da Na Pablo (16:35-40)

35 Pagkapangayag, yang may mga katengdanan ang pinakaabwat namagtuw̱ul da tung mga pulis ang na Pablo palpasan da. 36 Purisu ipinalatay ra yang guardia yang bitala nira tung na Pablong mag̱aning, “Nag̱apatuw̱ulanamu ra yang may mga katengdanan ang palpasanamu ra unu. Purisu lumuaamu ra. Indiamu ra ilem magpaerek-erek, magliitamu rang lag̱i.” 37 Diritsyu rang nagtuw̱al ti Pablo ang yang mga pulis ya ray inaning nang, “Abaw, indiami nganing nabista ta ustu, pinagpaluami rang lag̱i tung publiku ag̱ad yami sakep ka yang riglamintu yang gubirnu ang kapariu ka tung dating mga tag̱a Roma*. Pagkatapus ibinalalangami pa nira tani tung kalabus ang pagkatapus numanyan basta-w̱astaenami ra ilem nirang palpasan tung sikritu? Indi puidi. Tanirang may mga katengdanan, yay mansiangay taa ang magpalpas tung yamen,” mag̱aning. 38 Pagkagngel yang mga pulis yang bitala ni Pablo, antimanung binalikan nirang inugtulan yang may mga katengdanan. Pagkaintindi nira ang naa pala tanira sakep ka yang gubirnu ang katulad ka tung nira, pinamangelbaan da natetenged talagang lampas da yang binuat nira tung na Pablo ang sakep ka tanira yang gubirnu†. 39 Purisu, anday dumang binuat nira, nansiangay ra ka man duun tung kalabus ang namag̱ingaluk ta pasinsia tung nira. Dayun da nirang pinalpasan ang inaning, “Mupia pa, magliitamu ra ilem taa tung siudad yamen,” mag̱aning. 40 Numanyan, paglua na Pablo ni Silas tung kalabus, diritsyu rang nansiangay duun tung balay na Lidia. Pag̱irita nira yang mga kaputulan nira tung ni Ginuung Jesus, dayun da nirang pinaktel yang mga kinaisipan nirang magkarabutwan baklu ra namagliit.

17

Natetenged Tung Pagparakaw̱utun Na Pablo Duun Tung Tesalonica (17:1-9)

1 Taa numanyan, yang pagparanawen na Pablo ni Silas namanggetes da ilem ang yang mga siudad ang Amfipolis may Apolonia, tinakliw̱an da ilem nira. Dayun-dayun yang pagparanawen nira ang asta nansikaw̱ut da duun tung siudad ang Tesalonica. Ay duun may pagsaragpunan ta mga masigka Judio nira. 2 Numanyan, sigun tung ug̱ali ni Pablong kadagmitan ang nag̱ausuy na, namagpakilaket da tung mga masigkanasyun nira duun tung pagsaragpun nira. Kada kaw̱utun yang kaldaw ang nag̱ipamaenay nirang mga Judio, ya ray ipinagpasanag na tung nira ta maklung bisis. Ipinapanaw na tung barales-balesan ang keresen ig asan da ka ipatielay na tung napabtang tung kasulatan. 3 Ya ray iwinaswas na ta maayen ang maning taa yang palaksu yang pangatadlengan na: “Naula kang lag̱i tung kasulatan ang kung kumaw̱ut da nganing yang pag̱aningen ang Cristo, dapat unung mapasaran ta kamatayen ang pagkatapus pabungkarasen da ka yang Dios. Numanyan yang nagkaraulang atia temeng dang pisan tung ni Jesus ang naang nag̱asambitu. Purisu duun ta ra ngaintindiay ang tanya ka man yang pag̱aningen ang Cristo,” ag̱aaning. 4 Numanyan, yang dumang mga Judio asan, namananged da tung nag̱ipagpakaw̱ut ni Pablo. Dayun dang namagpakiugpu tung ni Pablo durua ni Silas, kasiraan da ka tanira yang belag̱an mga Judiong durug dakel ang dating pamag̱intindi ra kang lag̱i tung pag̱atuuan nirang mga Judio may dakele kang mga baw̱ay ang atiang abubwat ta pagkabetang. 5 Ug̱aring, dispirinsia ilem, yang mga Judiong atiang indi ra pamananged ya ray namangimun tung ni Pablo. Purisu anday dumang binuat nira, namagsakada tung mga taung atiang mga bastus ang yang bida nira tung kaldaw-kaldaw, ya ra ilem agpamagpanaw-panaw asan tung plasa. Pagkasagpun nira ang buntun da, kasiraan da ka tanirang namanggulu tung siudad. Numanyan, dinayunan nirang iniskandalu yang balay ni Jason ang atiang magdayunan din na Pablo. Ay gustu ra rin nirang paluaen ang para idimanda nira duun tung katalungaan yang kadaklan ang mga kinasakpan yang siudad kung mamagmiting da nganing. 6 Taa numaan, kumus indi ra naita nira, anday duma, ti Jason ang may balay pati mga tumatalig ang duma ya ray linag̱unut nira duun tung may mga katengdanan. Pagkaw̱ut nira duun, namaglelpaken dang mag̱aning, “Yang mga taung pamagtukud ta gulu tung tanan ang banwa taa ra tung yaten nansiangay. 7 Ya ray nag̱apadayun ni Jason tung balay na. Dispuis, tanira pati yang pamag̱usuy tung nag̱itulduk nira pamagliked tung mga katuw̱ulan ni Maginuung Caesar. Ay pamansianing ka ang may duma pa unung adi ang dapat panangden nira ang yay nag̱aranan tung ni Jesus unu,” mag̱aning tanirang pamagbangdan. 8 Numanyan pagkagngel yang may mga katengdanan tia, namanginit da yang mga kulu nira asta yang mga taung atiang buntun ang pamamati, ya ka. 9 Purisu yang binuat yang may mga katengdanan, baklu ra palpasay nira na Jason, pinag̱ingalukan pa nira ta piansa, basta mapaliit ilem nira na Pablo tung siudad.

Yang Nainabu Duun Tung Berea Ang Durug Tinlu (17:10-15)

10 Numanyan, pagkalaw̱ii ra, na Pablo pinapanaw ra ka man yang mga tumatalig duun tung siudad ang Berea. Atiing duun da, namagpakilaket si tung mga masigka Judio nira duun tung pagsaragpun nirang sam pundaan. 11 Naa pala mas pang buskad ta kinaisipan kay tung mga Judio duun tung Tesalonica. Ay pamagpamati tanira ta durug derep tung nag̱ipagpakaw̱ut ni Pablo. Kaldaw-kaldaw pamagbasang pamagpasadsad tung kasulatan ang para maskean nira kung yang nag̱ipag̱aning ni Pablo magkatunu tung napabtang tung kasulatan u kung indi. 12 Taa yang linuaan na, kadakel dang namananged ang mga Judio pati yang belag̱an mga Judiong abubwat ta mga pagkabetang tig lalii tig baw̱ay. 13 Dispirinsia ilem, pagkabalita yang mga Judio duun tung Tesalonica ang duun da ka tung Berea pagparakaw̱utun ti Pablo, dayun da nirang sinikad duun. Pagkaw̱ut nira, ya ra mamagdabdab tung kulu yang mga tau ang para mangasilag da tung ni Pablo. 14 Purisu ti Pablo dayun dang ipinaated yang mga tumatalig tung mga aruman nirang duma duun tung bakayan. Piru ti Silas durua ni Timoteo namagpabutwan pa duun tung Berea. 15 Taa numanyan, yang mga taung atiang pamag̱ekel tung ni Pablo, inated da enged nira ang asta duun enged tung Atenas. Baklu namagbalik tung Berea yang namag̱ated, itinuyun ni Pablo ti Silas durua ni Timoteo ang mamanikad dang lag̱i tung anya.

Yang Kamtangan Yang Nag̱ipagpakaw̱ut Ni Pablo Tung Mga Tag̱a Atenas (17:16-34)

16 Numanyan mintras pag̱elat ti Pablo tung mga aruman nang atiang itinuyun na, tung pagpaniid na tung siudad ang midyu leep da ta mga bultung magtutuuan yang mga tau, pinagsampi ra ta kapupungawen nang duru ang nunut da ka ta pagkeba-keba yang dedlaan na natetenged tung nag̱abtangan yang mga taung atiang makakaildaw. 17 Kapurisu anday dumang binuat na, nag̱intra ra pasanag natetenged tung ni Ginuung Jesus duun tung pagsaragpunan yang mga masigka Judio na. Ipinapanaw na tung barales-balesan yang pagparasanag̱en na tung nira, kasiraan da ka tanira yang belag̱an mga Judiong atiang dating pamag̱intindi ra kang lag̱i tung pag̱atuuan nirang mga Judio. Maskin duun tung palingki, kaldaw-kaldaw ya kay pag̱abuat na tung mga taung nag̱apanaw duun ang kumpurming tinu pay nag̱alelyag ang mamati tung anya. 18 May mga taung pamati ang ya ray namag̱intra pakigdibati tung anya. Yang duma ya ra yang pag̱aningen ang mga Epicureo, yang duma ya ra yang pag̱aningen ang mga Estoico. Mag̱aning yang duma ang, “Abaa, yang taung atia inding pisan maske. Unu pa ilem ay gustu nang ianing? Midyu ya ra ilem ag̱apamisik-pisik ta mga bitalang nagkaragngel na tung duma may ruma. Ya ra ilem agpagpatalebteb,” ag̱aaning. Mag̱aning ka yang dumang pagpatug̱ud, “Tanya midyu sasang manigparakaw̱utun ang pangerengan tung dumang mga ginuu-ginuung nag̱atutuuan ta,” ag̱aaning. Naa pala, nangapagbitala ra ta maning tii, ay yang nag̱apabilug̱an ni Pablong pagbitala ay ti Jesus may yang pagkabui si kang uman yang mga patay*. 19 Purisu numanyan ti Pablo ingkelan da nira duun tung may mga pamagpakigmaepet ang pamagsaragpun tung sasang bundung pag̱aningen ang “Bundu Ni Aries”†. Mamansikaw̱ut tanira duun, inaning da nira ti Pablo ang, “Gustu ra yamen ang magpasadsad tung nag̱itulduk mung atiang baklu ang inding pisan nag̱adengel-dengel yamen. 20 Ay midyu tung nag̱abakluanami pa natetenged tung dumang nagkaraaning mung nabalitaan yamen. Purisu gustu ra yamen ang maintindian kung unu pay mga lagpakan na yang mga bag̱ay ang atia,” mag̱aning duun tanira. 21 Nangapagbitala ta maning tia ay yang kadaklan ang mga tag̱a Atenas may yang mga tag̱a duma-rumang lugar ang pamagtinir duun, anday dumang nag̱apaerek-erekan nira ta maayen, kung indi, pag̱iristuriaan tanira natetenged tung mga nagkarabalitaan nirang baklu.

22 Numanyan, kumindeng da ti Pablo tung kakngaan yang pinagtaralungaan nira ang nag̱impisa rang nagbitala ang mag̱aning, “Mga kaputulan ang tag̱a taa tung Atenas, nag̱apaniiranamu ra ka yeen ang talagang anda ray magdeeg tung numyung duru amug katinuuen. 23 Kipurki tung pagparanaw-panawenu taa tung siudad ming pagpaniid tung mga pag̱atutuuan mi, may napanawanung sasang darasag̱an ang may mga bitalang iginurit asan ang maning taa yang palaksu na: Naa yang darasag̱an para tung sasang dios ang indi pa nag̱ailala ta. Purisu atiang pag̱atuuan ming atiang indi mi pala nag̱ailala, ya ray ipaintindiu tung numyung ipailala. 24 Yang Dios ang nag̱imu yang kaliw̱utan may yang tanan ang mga betang na, kumus yay may anya tung kalangitan may kaliw̱utan, indi pagkaministiran ta mga simbaan ang matiniran na ang binuat ta mga tau ka ilem. 25 Yadwa pa indi ka pagpasikasu tung yaten ang mga tau ang maning pa tung may kaministiran na tung yaten. Ay ya pa ag̱ari tanya mismu yay pagpakdul yang kabui tang tanan ang mga tau pati yang tanan ang mga kaministiran ta. 26 Tanya kay nag̱imu yang tanan ang mga nasyun ta mga tau ekel tung sam bilug ang inimu na atiing primiru ang ya ray binuat nang pinamuaran nirang kadaklan ang asta nagleep da yang bilug ang kaliw̱utan. Baklu nagkaratau tanira, nagplanu ra kang lag̱i ang unu pang panimpuay magkarabui, kung ay pang banwaay mamag̱istar. 27 Ya ray binuat na ug̱ud tanyay sagyapen nirang maning pa tung ya ag̱apapay nira ang basi pa ra ilem matultulan ka enged nirang ilalaen. Piru maskin maning ka man tia ang maning pa tung ya ag̱apapay, belag̱an kang alawid tung sasa may sasa tung yaten. 28 Ay yang bag̱ay ang atia nag̱agngel ta tung duma may ruma ang mag̱aning unu, ‘Kung belag tung anya, indiita nag̱abui, indiita nag̱aulag̱-ulag, ig indiita pa ngani natau.’ Katulad ka tung sasang isinulat ang tukaw yang tag̱a numyu kang mga manigtula ang mag̱aning unu, ‘Kaw̱a inimuita anya, itay maning pa tung mga ana na.’ 29 Kapurisu, kumus maning da ka man tia ang itay maning pa tung mga ana na, dapat ang indiita maglaum ang itang inimu na ita si kay mag̱imu tung anya ang yang pagkadios na ya pay mapasuaran ta tung mga bultung nag̱abuat ta mga taung ansianung magpanday tung bulawan ubin landuk ang salapi ubin batu. 30 Tung bag̱ay, yang tukaw ang mga panimpu, indi ra idinata yang Dios tung mga tau yang panlipat nirang maning tia tung anya. Piru numanyan ang mga uras ang naa, pagkalalangan da tung tanan ang mga tau tung maskin ay pang banwaay tung bilug ang kaliw̱utan ang manligna ra tanira tung mga ubra-ubra nirang malalain tung pagterelengen na. 31 Kipurki may uras ang ipinagtipu na ang ya ra enged ay ipagsintinsia na tung kalainan tung mga tau tung bilug ang kaliw̱utan ang yang pagsirintinsiaen nang atia tung nira ya ray eklan na tung pulus magkatama ang duun da ipiaray na tung sasang taung pinagpilik na. Yang taung atiang nag̱aaningu pinaingmatuuran na ra tung tanan ang mga tau ang yay talig̱an nang magsintinsia tung nira ekel tung pagpabungkaras na tung anya,” mag̱aning duun ti Pablo.

32 Numanyan atiing pagkagngel da nira yang sinambit ni Pablo natetenged tung pagpabungkaras yang Dios tung sasang patay, sinawayan da ta dumang pinagtalangkakan. Piru yang duma namansianing ka ang, “Gustuu pa ka yamen ang mamati tung nag̱ipag̱aning mung atia, piru baklu mu ra kanay idayunay, taa si tung dumang uras,” ag̱aaning. 33 Kapurisu ti Pablo, dayun dang nagliit duun tung pinagtaralungaan nira. 34 Ug̱aring tung pagliit na, may pira pa nga laliian ang namagpakiugpu ra tung anyang namagpasadsad. Tinegkaan na, namagtalig da tanira yang mga sadili nira tung ni Ginuung Jesus. Yang sam bilug tung nira ya ra ti Dionisio ang yay sasang dating pagpakigmaepet tung grupu nirang atia, durua yang sasang baw̱ay ang nag̱aranan tung ni Damaris, kasiraan da ka tanira yang duma.

18

Natetenged Tung Pagparakaw̱utun Ni Pablo Duun Tung Corinto (18:1-17)

1 Pagkatapus tia, nagliit da ti Pablo duun tung Atenas ang minangay duun tung siudad ang Corinto. 2 Duun may nabag̱as nang sasang masigka Judio nang nag̱aranan tung ni Aquila. Tanya duun ipanganaay tung Ponto. Baklu pa ka ilem nagkaw̱ut tung Corinto ang duun manliit tung Italia, kasiraan da ka tanira yang kasawa nang nag̱aranan tung ni Priscila. Yang ipinagliit nira duun, ay natetenged tung kalalangan ni Maginuung Caesar Claudio ang yang tanan unung mga Judio dapat ang mamagliliitan da duun tung siudad ang Roma. Numanyan nagbisita ti Pablo tung nira. 3 Pagkatapus duun da ka nagdayun tung nira. Nagbarakasan da tanira dayun tung trabaw natetenged tanira parariu ka ta pangitang mga manigtiik ta mga tarapal.

4 Numanyan, kada kaw̱utun yang kaldaw ang nag̱ipamaenay yang mga Judio, ti Pablo tanya pagpakilaket tung nirang sam pundaan duun tung balay ang pagsaragpunan nira. Pagparasanag̱en tung nira may tung belag̱an mga Judiong nag̱alaket ang basi pa ra ilem maeklan na yang mga isip nira ang para mamagtalig da ka tung ni Ginuung Jesus. Yang papanaw nang nagpasanag tung mga tau, yag pagbaralesan tanirang pagkeresen.

5 Numanyan, pagkaw̱ut ni Silas durua ni Timoteo ang duun mansiliit tung Macedonia ang ya kang lag̱i ay itinuyun ni Pablo, namaenay ra tung pagnigusyu na ang para bilug yang isip nang pagparakaw̱utun yang bitala yang Dios tung kaldaw-kaldaw. Ay pagpaingmatuud tung mga masigka Judio na ang ti Jesus talagang ya ra ka man yang pag̱aningen ang Cristong pag̱aelatan kang lag̱i nira. 6 Numanyan yang nainabu, pinanambingan da nirang pinagduminar. Purisu anday dumang binuat ni Pablo, dayun na rang pinggesan yang sidsiren yang lambung nang lagwas ang yinapyapan ang nunut da ka ta pasanag nang maning taa: “Kung sintinsiaanamu ra nganing yang Dios tung kalainan ang anday katapus-tapusan na, anday dumang basulun mi, kung indi, ya ka ilem yang mga sadili mi. Ta yeen, anda ray turuw̱alenu tung Dios ang indiamu pinagpakaw̱utanu kung ya pa ag̱aring malibrian mi yang sintinsia nang atia. Purisu mag̱impisa numaan, paw̱ayaanamu ra ilem yeen ang para manalungaaw ra tung mga tag̱a duma-rumang nasyun,” mag̱aning. 7 Purisu dayun dang nagliit tung nira ang nagpauman tung balay yang sasang taung nag̱aranan tung ni Ticio Justo ang yay sasang belag̱an Judio yang nasyun na, piru dating pag̱intindi ra kang lag̱i tung pag̱atuuan yang mga Judio. Yang balay na pagkateparan ka ilem yang pagsaragpunan yang mga Judiong atiang sam pundaan.

8 Taa numanyan, may sasang pagmaepet-epet tung sam pundaan ang atia ang yay nag̱aranan tung ni Crispo. Numanyan binilug na ra yang isip nang nagtalig yang sadili na tung ni Ginuung Jesus, kasiraan da ka tanira yang mga kaarumanan nang kalukut na ka tung balay na. Dispuis, pati yang dumang mga tag̱a Corinto, tung kaldaw-kaldaw yang pagparamatien nira tung ni Pablong pagparakaw̱utun, dakele ra kang namagtalig yang mga sadili nira tung ni Ginuung Jesus ang namampatapnay ang pagkatapus masigpabenyag dang masigpapruiba ang tanira pagpakiunung da tung anya.

9-10 Numanyan may sasang law̱ii ang may ipinadakat yang Dios tung paneleng ni Pablo. Yang nabag̱ay tung paneleng na, pinag̱aning da unu ni Ginuung Jesus ang, “India ra enged mag̱eled, kung indi, idayun mu ra ka enged yang pagparakaw̱utun mu tung mga tau natetenged tung yeen. India enged mag̱ekmeng ay tutal yuuy pagpakigsasa tung nuyu. Purisu anday mapagpasipala tung nuyu. Prusigiran mu tia ay duru pang mga tau taa tung siudad ang naa ang magyari ra kang mga tauanung sadili,” mag̱aning. 11 Kapurisu, numanyan, nagpakeen da ti Pablo duun tung seled san takun may tenga. Nagparasanag̱en tung mga tau yang bitala yang Dios natetenged tung ni Ginuung Jesus.

12 Numanyan, atiing pagkagubirnadur ni Galion duun tung sinakepan yang Acaya, ti Pablo pinagsaranyug̱an da yang mga Judiong duma ang dineep. Pagkadeep nira, dayun da nirang ingkelan duun tung pag̱usgaran yang Gubirnadur ang idinimanda. 13 Mag̱aning tanirang pamagbangdan, “Maginuung Gubirnadur, yang taung naa pag̱atag̱aman nang pangkelan yang isip yang mga tau ang para mamagtuu tung Dios ang kuntra tung laing nag̱usuyun ta,” ag̱aaning. 14 Atiing magtutuw̱al da rin ti Pablo tung nag̱ibangdan nira, tingkawan da ni Gubirnadur Galion ang nagtimales tung mga Judiong atiang pamagdimanda ang mag̱aning, “Kung alimbawa, yang nag̱ipagdimanda mi tung taung naa, kisira may binuatan nang kasalanan ang malbat ubin kalukuan yang binuat na, intunsis, magkatama ra rin ang paawatanamu ra kanay yeen ang mag̱intindi. 15 Piru kumus yang nag̱ipagdimanda mi tung anya sigun ka ilem tung nag̱itulduk na tung mga tau, kung tinu pang mga tauay ang nag̱aingaranan nang nag̱ainambit ubin natetenged man tung mga lai ming mga Judio, yamu ray bala asan. Ta yeen, indiaw malelyag ang mag̱usgad natetenged tung mga bag̱ay ang mga maning ka ilem tia,” ag̱aaning ti Gubirnadur Galion. 16 Pagkatapus tia, dayun na rang pinatuw̱ulan ang kaskasen da tung kakleran yang pag̱usgaran. 17 Numanyan yang tanan ang mga tau asan ang belag̱an mga Judio ya ray namagdeep tung ni Sostenes ang yay sasang pagmangulu tung sam pundaan yang mga Judio*. Pagkadeep nira, dayun da nirang pinagtaraw̱angan ta pamalu duun tung katalungaan mismu yang pag̱usgaran. Piru indi ka ilem sinapet ni Gubirnadur Galion.

Pag̱angay Ti Pablo Duun Tung Efeso Baklu Magbalik Duun Tung Antioquia (18:18-23)

18 Numanyan atiing nabuay ra yang pagpadayun ni Pablo tung mga kaputulan duun tung Corinto, naisip dang magbalik duun tung Siria. Purisu nagpamaan da tung nirang magliit da. Pagkatapus dayun dang nandanek duun tung bakayan tung siudad ang Cencrea, kasiraan da ka tanira ni Aquila duruang magkasawa ni Priscila. Ang duun da tung Cencrea, baklu ra pakayasay na yang kulu na natetenged tung sasang pinangakuan na tung Dios atiing duun pa tung Corinto†. Pagkatapus tia, dayun dang namanaayan tanirang tulu ang para mamagpatabuk da duun tung siudad ang Efeso. 19 Numanyan tung pagkaw̱ut nira duun tung Efeso, nagpasakep da tung saragpun yang sam pundaan yang mga masigka Judio na ang pagkatapus nag̱intra ra pasanag tung nira natetenged tung ni Ginuung Jesus ang yang papanaw na ingkelan na tung pagbarales-balesan tanira. 20 Numanyan inimbitar da nirang magpabuay ra kanay duun tung nira, piru indi ra nagpauyun. 21 Kung indi, nagpamaan da ilem tung nira ang mag̱aning, “Magbalikaw ka taa tung numyu kung yay kalelyag̱an yang Dios,” mag̱aning. Pagkatapus tii, dayun da ka man ang nagliit tung Efeso ang nanaayan da tung sasang salaayan. Yang mga aruman nang ti Aquila durua magkasawa ni Priscila, ibinutwan na ra ilem duun tung Efeso.

22 Numanyan pagkasampet duun tung siudad ang Cesarea, pagsalta na, dayun-dayun yang panungul na duun tung Jerusalem. Kumaw̱ut duun, nagpakigkumusta ra tung intirung sam pundaan yang mga tumatalig duun. Pagkatapus, dayun dang nanuldak-tuldak ang naglekat duun tung Antioquia. 23 Atiing nabuay ra duun tung Antioquia, nagliit sing nagpanaw ampir duun tung sinakepan yang Galacia may Frigia. Ang ay pay nag̱apanawan nang mga tumatalig, ya ray pinampaktel na yang mga kinaisipan nirang tanan.

Natetenged Tung Ni Apolos Ang Pinag̱indunaran Yang Kakulangan Yang Pag̱intindi Na (18:24-28)

24 Taa numanyan, may sasang Judiong tag̱a Alejandria ang nag̱aranan tung ni Apolos ang nagkaw̱ut duun tung Efeso. Tanya sasang baling mametang-betang ta bitala, yadwa pa sag̱ad tung napabtang tung kasulatan‡. 25 Dispuis, tinuldukan da ka natetenged tung baklung papanaw ang ipinagpabunayag ni Ginuung Jesus. Durug derep ang magparakaw̱utun natetenged tung nag̱akdekan nang atia. Tung bag̱ay, tama ka yang nag̱ipagpakaw̱ut na, piru yang kumpurming nag̱askean na, asan ilem negka tung ipinagtulduk ni Juan atiing pagpamenyag tung mga tau. 26 Numanyan nag̱intra ra pagparakaw̱utun duun tung pagsaragpunan yang mga masigka Judio na. Durug kabalur ang nagbitala ang anday inenteran na. Pinamatian ni Aquila duruang magkasawa ni Priscila. Pagkatapus dayun da nirang inimbitar tung balay nira. Pinasanag̱an da nirang pinag̱indunaran yang kakulangan yang nag̱aintindian na natetenged tung pagtarapnayen yang Dios tung mga tau ekel tung pinagtalus ni Ginuung Jesus ang nagpakugmatay.

27 Numanyan gustu ni Apolos ang magpalakted duun tung sinakepan yang Acaya. Purisu pinadag̱en-dag̱enan da yang mga tumatalig asan tung Efeso ang namagpaekel ta sulat tung mga kaputulan nirang mga tumatalig duun tung Acaya ang kung kumaw̱ut da nganing duun ti Apolos, asikasuen da nira ta matinlu. Numanyan pagkaw̱ut na duun, durug dakul yang taw̱ang na tung mga tumatalig ang atia ekel tung pagpaktel yang Dios tung anya. 28 Ay tung pagpasanag na tung mga Judio tung publiku, anday matuw̱al nira tung pangatadlengan nang durug kapulidu. Tung pagpatiel na yang pangatadlengan na tung napabtang tung kasulatan, duun da nga paingmatuuray na ang ti Jesus talagang ya ra ka man yang pag̱aningen ang Cristong nag̱aelatan kang lag̱i nira.

19

Natetenged Tung Duma Tung Efeso Ang May Pagkakulang Yang Pag̱irintindien Nira (19:1-7)

1 Mintras duun pa ti Apolos tung Corintong pagtaw̱ang tung mga tumatalig, ti Pablo tanya nagpadayun yang pagparanawen nang nanggetes tung sinakepan yang Asia ang asta nanuldak da duun tung siudad ang Efeso. Duun may napanawan nang pira pa nga tauan ang kuw̱ali mga tumatalig. 2 Purisu dayun na rang tinalimaan ang inaning, “Atiing pananged mi tung itinulduk tung numyu, natiniranamu ra yang Espiritu Santo?” Mag̱aning tanirang nansituw̱al, “Anda. Indi pa nganing nag̱askean yamen ang may Espiritu Santo!” 3 Mag̱aning si ti Pablong nagtimales, “Ayw̱a, unu pang klasiay ta benyag ang ibinenyag tung numyu?” Mag̱aning tanira, “Nagpabenyag̱aming uyun tung ipinagtulduk ni Juan ang manigbenyag.” 4 Mag̱aning si ti Pablong nagbadbad tung mga kinaisipan nira, “Kung tung bag̱ay, yang linagpakan yang pagberenyag̱en ni Juan tung mga masigka Judio na, ang para asan da ngaipailalaay nira ang tanira nanligna rang matuud tung mga kasalanan nira. Piru yang mga taung pinamenyag̱an na, pinanganing na ra kang pirmi ang may sasang nag̱auri pa tung anya ang ya ray dapat talig̱an nirang magtapnay tung nira, bilang ti Jesus da tii,” mag̱aning ti Pablo duun tung nira. 5 Numanyan, pagkagngel da nira tia, dayun dang namagpabenyag ang namampailala ang tanira nagpagaem da kaman yang mga sadili nira tung ni Ginuung Jesus. 6 Numanyan, pagkadeen ni Pablo yang kalima na tung nira, nangalampuran da yang Espiritu Santo. Dayun dang namagbiw̱italaen ta mga bitalang indi nag̱aintindian ta tau ig nunut da ka ta pagpalatay nira ta mga bitalang ipinaeyang yang Espiritu Santo tung mga painu-inu nira*. 7 Tanirang tanan mga sam puluk may durua nga laliian.

Natetenged Tung Pagparakaw̱utun Ni Pablo Duun Tung Efeso (19:8-10)

8 Taa numanyan, tung seled tulung bulan, kada kaw̱utun yang kaldaw ang nag̱ipamaenay, ti Pablo pagpakilaket tung mga masigka Judio na duun tung pagsaragpunan nirang sam pundaan duun tung Efeso. Anday inenteran nang nagpasanag tung nira ang asan da ipapanaway na tung barales-balesan. Ay gustu nang basi pa ra ilem ang asan da mapangkelan na yang mga kinaisipan nirang mamag̱ingmatuud da ka tung nag̱ipagpakaw̱ut na natetenged tung palaksu yang paggaraemen yang Dios ang baklu ang ya ray tinukud ni Jesu-Cristo. 9 Ug̱aring ilem, tung kabuayan da, namagpakgat da yang duma ang indi ra mamananged. Namag̱intra ra saway pa nganing sigun tung pag̱irintindien tung Dios ang atiang baklung pag̱itulduk na ang natetenged tung ni Ginuung Jesus. Purisu yang binuat ni Pablo, nagliit da ilem tung nira, kasiraan da ka yang kumpurming mga taung gustu pa nirang magpatulduk tung anya. Ya ray pinangkelan nang nagpauman duun tung may kuartung dakulu ang yay dating pagdiskursuan yang mga tau ang yang may anya, yang sasang taung nag̱aranan tung ni Tirano. Duun si nag̱intra pasanag tung kaldaw-kaldaw tung mga taung kumpurming tinu pay nag̱alelyag dang magpamati, ang yang pagpasanag na tung nira ipinapanaw na ka tung barales-balesan. 10 Maning dang maning tung seled duruang takun ang asta yang pinakaw̱ut na, yang tanan ang mga taung pamag̱istar tung sinakepan yang Asia, mga Judio kag belag, nagkaragngel da nira yang balita natetenged tung ni Ginuung Jesus.

Kung Ya Pa Ag̱ari Ang Yang Aran Ni Ginuung Jesus Mas Pang Dinayaw Yang Mga Tag̱a Efeso (19:11-20)

11 Atii kanay, ti Pablo pinaktel yang Dios ta mupiang nagpalua ta mga pruibang indi pa nag̱aita-ita. 12 Ay maskin mga panyu ilem ubin mga sapin ang atiang nagkaragamit na, ya ray pinamisik ta dumang ipinamakdul tung mga taung pamaglaru ang pagkatapus ya ray pinagmupiaan nira. Pati mga taung pinag̱ekel-ekelan da rin ta mga dimunyu, namagmaayen da ka asan.

13 Numanyan duun tung Efeso may mga Judiong pamagliliw̱utun ang mga manigpalayas ta mga dimunyung pamag̱ekel-ekel tung mga tau. Numanyan pag̱atag̱aman da nirang sambiten yang aran ni Jesus. Ya ra ag̱aningay nira yang mga dimunyu ang maning taa: “Eey, lalanganamu ra yeen ang maglayas asan ekel tung kagaeman ni Jesus ang atiang nag̱asambit ni Pablong pagparakaw̱utun,” mag̱aning. 14 Tanirang pamagbuat ta maning tia, pitung magpurutul ang mga ana yang sasang taung nag̱aranan tung ni Esceva. Tanya sasang Judiong pagpailala ang tanya unu sasang pari ang abwat ta katengdanan buat. 15 Taa numanyan, may sasang dimunyung pinaglalangan da nira ta maning tia ang pagkatapus diritsyu rang nagtimales ang mag̱aning, “Ti Jesus nag̱ailalaw ig nabalitaanaw ra ka natetenged tung ni Pablo, piru yamu, unu pay pagpabetang mi tung mga sadili mi?” mag̱aning. 16 Taa numanyan, yang taung atiang pag̱aekel-ekelan yang dimunyung atia, pinangegpaan na yang pitung atiang magpurutul ang asta namansikeras da ilem tung balay ang atii ang namagpalibri ra. Anda ray mga aw̱el nira, ay pinamekras-bekras da. Nagkaralukanan pa ta pagunut. 17 Pagkatapus tia, nabalita ra tung tanan ang mga taung pamag̱istar tung Efeso, mag̱ing mga Judio kag belag. Purisu tanirang tanan pinamalayan da ta eled nirang duru ang yang aran ni Ginuung Jesus mas pang dinayaw nira. 18 Yang sam bilug pang pinakaw̱ut yang makabew̱ereng ang atii, durung mga taung namagtalig da kang lag̱i tung ni Ginuung Jesu-Cristo ang simanyan baklu ra nagkaramanmanan da yang mga isip nira. Purisu namag̱ubligar dang namangamin tung publiku kung unu pay mga ubra-ubra nirang anday sayud. 19 Dakele tung nirang mga manig̱urasiun ang simanyan pinagtimes da nira yang tanan ang mga librung nag̱agamit da rin nira tung pag̱ururasiunun nira ang pagkatapus pinanguw̱ul da nirang luw̱us tung apuy tung katalungaan yang kadaklan. Tung pagpateng-pateng nira yang balur yang mga librung atia, duminangat da tung limang puluk ang liw̱ung pidasung salapi yang balur na (50,000 pidasu)†! 20 Kapurisu natetenged tung mga bag̱ay ang atiang nagkarainabung durung pisan agkabew̱ereng, yang balitang naa natetenged tung ni Ginuung Jesus, mas pang namuirsa yang builu na ig ya ra nag̱awasak dang nag̱awasak ang asta ya rag durulang agdurulang yang kinadakel yang mga taung nagtalig yang mga sadili nira tung anya.

Nag̱ipaskeng Lag̱i Ni Lucas Kung Ay Pay Gustu Ni Pablong Angayen (19:21-22)

21 Pagkatapus yang mga bag̱ay ang atia, binilug da ni Pablo yang isip nang baklu ra mangay duun tung Jerusalem, magpalakted da kanay duun tung Macedonia may duun tung Acaya. Dispuis may aning na kang maning taa: “Pagkatapus mangayaw ra nganing duun tung Jerusalem, dapat ang mangayaw ra ka duun tung Roma.” 22 Purisu numanyan yang mga katabyang nang ti Timoteo durua ni Erasto, ya ray ipinaangay na duun tung Macedoniang ipinatkaw. Piru tanya nagpabutwan pa kanay duun tung sinakepan yang Asia.

Natetenged Tung Gulung Nag̱itukud Tung Efeso (19:23-41)

23 Tung uras ang atii yang baklung pag̱irintindien tung Dios ang nag̱itulduk na Pablo, yay natengeran ta sasang gulu tung Efeso ang belag̱an ilem gesyeng bag̱ay. 24 May sasang manigpanday ang nag̱aranan tung ni Demetrio. Yang landuk ang salapi ya ray pag̱apatunaw nang pag̱abuat ang mga balay-w̱alay ang geg̱esye, bilang mulidu yang simbaan ang pagtuuan tung sasang ginuung baw̱ay ang nag̱aranan tung ni Artemis‡. Durug kadakul yang ganansiang nag̱aita na asan asta yang mga ubrirus na. 25 Numanyan pinaguuyan na tanirang tanan ang pinasagpun, kasiraan da ka tanira yang kadaklan ang parariu ka ta pangita. Mag̱aning tung nira ti Demetriong nagbitala, “Mga putulu, nag̱askean mi ra ka ang yang nag̱ipagmanggad ta natetenged ilem tung pangita tang naa. 26 Numanyan nagngel mi ra ka yang balita ig nag̱apaniiran mi ra ka mismu kung unu pay nag̱abuat yang taung naang ti Pablo. Ay pag̱aning ka ang yang mga ginuu-ginuung nag̱apasuaran ta mga bultu belag̱an unu ang yay tamang tuuan tang mga tau. Teed mi! Durug kadakel yang mga taung pinangkelan na yang mga isip nirang pinapanalyud tung dating pag̱atuuan nira. Belag ilem taa tung Efeso, ang indi alus pa ilem tung intirung sinakepan yang Asia. 27 Kung yay magdayun tii, belag̱an ilem ang yang pangita tang naa ay masawayan ta mga tau, kung indi, pati yang simbaan ang pagtuuan ta tung ni Artemisang yay pinakalandaw ang ginuu, ipabtang da ilem yang mga tau tung anday kakuinta-kuinta na. Asta tanyang pag̱atutuuan yang mga tau tung intirung sinakepan yang Asia asta tung maskin ay pang banwaay, muya yang kadengeg̱an na ay madiadu ra ka,” mag̱aning duun ti Demetrio.

28 Numanyan, pagkagngel nira yang bitala ni Demetriong atia, pinanungkukan da ta kasisilag̱en nirang duru. Namag̱impisa rang namaglelpaken ang mag̱aning, “Landaw tung tanan ti Artemisang pag̱atutuuan tang tag̱a Efeso!” 29 Numaan yang intirung siudad nagkagulu ra. Anday duma, namagdag̱umuk da yang mga tau duun tung pagsaragpunan nirang dakulu ang bug̱awas. Yang mga aruman ni Pablong tag̱a Macedonia ang ti Gayo durua ni Aristarco, ya ray pinggesan nirang linag̱unut duun. 30 Pagkabalita ni Pablo, gustu na ra rin ang magpailala tung mga taung atiang buntun ang para magbitala ra kanay tung nira. Piru indi ra tinugtan yang mga tumatalig. 31 Yadwa pa pinatuw̱ulan da ka yang dumang mga kunsial ang atiang pinakaabwat tung intirung sinakepan yang Asia ang yay mga ungkuy na. Pinag̱amuy-amuyan ka nira ang indi ra enged magpasubung magpaita duun tung pagsaragpunan. 32 Taa numanyan duun tung pagsaragpunan, nagkagulu ra ta mupia, ay yang duma pamaglelpaken da ta maning taa, yang duma pamagbiw̱italaen da ka ta maning duun. Purisu yang kadaklan, anday kaliw̱utan nira ang unu pay pinagsaragpunan nira.

33 Numanyan may sasang Judio duun ang yang aran na ti Alejandro. Ya ray inasig̱-asig yang mga masigka Judio nang itinulmun asan tung parada. Dayun dang kumindeng ang nagkumpas yang kalima na, ay gustu na ra rin ang mangerengan tung mga masigkanasyun na ang para mangaluas da tung malain natetenged tung nainabung atia. 34 Ug̱aring pagkailala nira tung anya ang tanya sasang Judio, derengan da tanirang namag̱irikbawan ang namaglelpaken tung seled duruang uras ang mag̱aning, “Landaw ti Artemis! Landaw ka enged ti Artemisang pag̱atutuuan tang tag̱a Efeso!”

35 Numanyan yang sikritariu tung siudad, atiing kinayanan na ra ta palimeng yang mga taung atiing buntun, nagbitala ra tung nirang mag̱aning, “Mga putulung tag̱a taa tung Efeso, tinu pay naintindian ming tau ang indi pa nag̱akdek ang itang tag̱a Efeso ay pag̱arasikasuen tung simbaan ang pagtuuan ta tung ni Artemisang naang kalandawan, may tung sagradung batung nag̱atuuan tang duun manliit tung langit ang luminagpak tung katanekan? 36 Simpri andang pisan ay mapagpaimukli tung mga bag̱ay ang atia. Kapurisu kaministiran ang indiita ra magpagulpi-gulpi, kung indi, magpakalimengita ra ilem. 37 Kipurki telengan mi. Yang mga taung naang durua, midyu pinangaasan mi ra ilem ang ginuyuran taa ang anda kay tinakaw nira duun tung simbaan ta ig anda kay mga bitalang makalalain ang ipinagpalagpak nira tung ni ginuung pag̱atutuuan ta. 38 Kapurisu kung ti Demetrio may yang mga kaarumanan nang mga manigpanday may riklamu nira tung sasang tau, may uras ang nag̱ipagbista ig may mga manig̱usgad. Purisu bala ra tanirang magbarangdanan duun. 39 Ug̱aring kung may pag̱asikad mi pa ka enged, duun da ilem iriklamuay mi tung kaw̱utun yang upisial miting yang tanan ang magbaw̱anwa. 40 Muya mabtangitang tanan tung karisguan, ay puiding dilemen tung yaten yang mga tag̱a Roma yang gulung naang nainabu simanyan tung siudad ta. Yadwa pa ariita pa mangkel ta katadlengan tang mabaked ang para ipanuw̱al ta tung nira ang maning da taang anday bastanting rasun ang mapadatelan ta?” mag̱aning duun yang sikritariu tung nira. 41 Atii, pagkatapus ta pagbitala, dayun na rang pinampapanaw yang mga taung pinampaulik.

20

Natetenged Tung Pag̱arangayen Ni Pablo Duun Tung Macedonia May Grecia Pati Yang Pagbwilta Na Ang Asta Duun Tung Troas (20:1-6)

1 Numanyan atiing pagkalimeng da yang gulung atia, ti Pablo dayun dang nagpasagpun tung mga tumatalig tung ni Ginuung Jesus ang pagkatapus nagpaktel da tung mga isip nira baklu nagpakdek tung nira ang tanya magliit da. Pagkatapus dayun dang nagdistinu duun tung sinakepan yang Macedonia. 2 Kung ay pay may mga tumatalig duun, pinampaktel na ta mupia yang mga isip nira. Numanyan nagpadayun da yang pagparanawen na duun tung sinakepan yang Acaya*. 3 Duun da nagdayun tung seled tulung bulan†. Numanyan atiing manaayan da rin ang para maglekat da duun tung Siria, nasapuan na ra ang naa pala tanya ray nag̱atimaan ta malain yang mga masigka Judio nang duma. Purisu naisip dang magliling da kanay ang magbalik duun tung sinakepan yang Macedonia baklu magpadayun yang biai na. 4 Yang mga taung pinagpilik nang mamagduman tung anya ang para mamansiangay duun tung Jerusalem, ya ra ti Sopater ang ana ni Pirro ang tag̱a Berea, ti Aristarco durua ni Segundo ang tag̱a Tesalonica, ti Gayong atiang sam bilug ang tag̱a Derbe, ti Timoteo, may ti Tikiko durua ni Trofimo ang tag̱a Asia. 5 Numanyan tanirang pitu, namagtukaw ra. Duun da ilem tung siudad ang Troas mamag̱elat tung yamen‡ ni Pablo. 6 Numanyan pagkalapas da yang Pistang Nag̱ipagpangan Ta Mga Judio Ta Tinapay Ang Indi Ra Pinaliskag, ya ray pagsaay yamen ang nanliit tung Filipos. Nagpalayag̱ami ang para magpatabukami duun tung siudad ang Troas. Tung yalimang kaldaw bakluami ra nanampet duun tung Troas ang nagpakiugpu si tung mga aruman yamen ang nangatkaw. Duunami nagtinir ta san linggu.

Natetenged Tung Sasang Nainabu Tung Troas Atiing Pagparakaw̱utun Ni Pablo Ta Nabuay (20:7-12)

7 Taa numanyan tung primirung kaldaw tung seled san linggu§ ang law̱ii ra yang kaliw̱utan, nagsaragpunami ra yang mga tumatalig ang tag̱a duun ang para magsararuanaming magpurutul, katuglayunan da ka yang pagpiringas-pingasan yamen ta tinapay sigun tung pagpakugmatay ni Ginuung Jesus. Numanyan ti Pablo ya ray nagparakaw̱utun yang bitala yang Dios tung yamen. Kumus nag̱atima na kang lag̱i ang tung pagkapangayag magliit da, pinabuay na rang pinabuay yang pagparakaw̱utun na ang asta napatenganan da ilem ta law̱ii. 8 Taa numanyan, bastanti yang mga kaas duun tung pinagsaragpunan yamen duun tung abwat. 9 May sasang sultirus asan ang nag̱aranan tung ni Eutico ang yag kakarung tung may bintana. Mintras pagpadayun ti Pablo tung pagparakaw̱utun na, yang sultirus ang naa ya rag puyatay agpupuyatay ang asta inalapan da ta elek nang taneng. Kumus tinaneng da, anday duma, unaw̱is ya ra nga bugsu duun tung tanek. Tulung gradu yang kaabwat yang nabugsuan na. Numanyan tanggungun nira, patay ra. 10 Atii kali-kaling linampud ni Pablo. Dayun na rang lingkew̱an ang kinaw̱ed. Mag̱aning tung mga tau, “Indiamu ra magpataranta! Nabui si!” 11 Pagtakwal si nira na Pablo tung abwat, bakluami ra nagpadayun ang nagsararuan ang tuglayun da ka yang pagpiringas-pingasan yamen ta tinapay natetenged tung pagpakugmatay ni Ginuung Jesus. Pagkatapus yamen ta pagsararuan, nagpakigkesen da ti Pablo tung nirang tag̱a duun ang asta nandiklat da ilem yang sag̱iid. Pagkatapus ta pagpakigkesen na tung nira, dayun dang nagliit, kasiraanami ra kang mga kaarumanan na. 12 Tanirang nagkarabutwan, dayun da nirang inated tung balay na yang sultirus ang atii ang nabui si kang uman. Belag̱an ilem gesye yang pagkalinaynay yang mga isip nira.

Natetenged Tung Pagsaraayen Yamen Na Pablo Ang Nanliit Tung Troas Ang Asta Duun Tung Mileto (20:13-16)

13 Taa numanyan ta yamen ang mga kaarumanan ni Pablo, nagtukawami rang nanaayan ang nagpaliw̱ed ang asta duunami ra nanampet tung siudad ang Ason. Ay duun takluyay yamen ti Pablong pasaayay. Ay ya ra kay itinuyun na tung yamen ay nag̱atima na ra kang lag̱ing panawen na ra ilem. 14 Numanyan pag̱irita si yamen duun tung Ason, pinasaay ra yamen ang nagpadayun yang pagbiriag̱ien yamen ang asta nanampetami ra duun tung siudad ang Mitiline. 15 Pagkapangayag, nagpalayag̱ami si ang asta natpengami ra duun tung pulung paggug̱uuyan ang Quio. Uman pagkapangayag si, nanampetami ra duun tung pulung paggug̱uuyan ang Samos. Utru si, pagkapangayag si, bakluami ra nanampet duun tung siudad ang Mileto. 16 Maning tii yang rumbu yamen ay naisip da kang lag̱i ni Pablo ang takliw̱an da ilem yamen yang siudad ang Efeso ug̱ud indi ilem maatrasu duun tung sinakepan yang Asia. Ay apuradu yang saay na ang basi pa ra ilem mangaw̱ut da duun tung Jerusalem baklu mag̱impisa yang pista yang mga Judiong pag̱aningen nirang Limang Puluk Ang Kaldaw Ang Pinataklib.

Yang Nag̱ipagpaaman Ni Pablo Tung Mga Pamagmaepet-epet Tung Sam Pundaan Duun Tung Efeso (20:17-38)

17 Pagkatapus numanyan, pagsampet yamen duun tung Mileto, pinatuw̱ulan da ni Pablo yang mga pamagmaepet-epet tung sam pundaan yang mga tumatalig duun tung Efeso ang kung maimu mamagpakigbag̱as da tung anya. 18 Numanyan mansikaw̱ut da tanira, dayun dang nagbitala ti Pablo tung nirang mag̱aning, “Disti pa tung primirung pagkaw̱utu taa tung sinakepan yang Asia, yamu mismu ay nag̱aske kung ya pa ag̱ari yang pagpakigsapenu tung numyu tung tanan ang uras. 19 Ay tung pagturumanenu tung itinuw̱ul ni Ginuung Jesus tung yeen asan, indiaw nagpalandaw tung sadiliu, kung indi, nagparanekaung pirmi ig ang kaisan ipinanangitu ra ilem ngani yang panganugunu tung dumang nagpakgat. Durung kaliwag̱an ang napasaranu natetenged tung nagkaratima yang mga masigkanasyung mga Judio ang kuntra tung yeen. 20 Nag̱askean mi ra ka ang andang pisan ay pinangamanung nagparakaw̱utun tung numyu ang para egtemanu pa rin basta naskeanung para tung ikaayen mi. Kung indi, pinagpasanag̱anamu ra yeen ta mupia tung publiku pati tung sadiling pamalay-w̱alay mi. 21 Yamung tanan, mag̱ing mga masigkanasyung mga Judio kag belag, pinagpaamanamu ra yeen ang dapatamung manligna tung mga kasalanan ming magbalik tung Dios ang nunut da ka ta pagtalig mi yang mga sadili mi tung ni Ginuu tang Jesu-Cristong magpatapnay.

22 “Simanyan maberengan mi siguru yang ianingung naa tung numyu. Indiaw temegka ang indiaw mangay duun tung Jerusalem. Inay, indi ilem nag̱askeanu kung unu pay mapanawanu duun. 23 Sulaminting nag̱akdekanu, kada siudad ang pinamanaw-panawanu, nag̱apaamanaw ra yang Espiritu Santo ang yuu unu ipakalabus ig duru unung kaliwag̱an ang mapasaranu. 24 Piru maski pa maning tia, indi kanugununu yang kabuiu, basta matalusu ilem yang ubrang naang ipiniar ni Ginuung Jesus tung yeen ang yay maning pa tung sasang karira ang dapat ang sapungunu. Anday dumang nag̱ipag̱aningu tia, kung indi, ang yuu magdiklara yang Matinlung Balita natetenged tung kaneeman ang andang pisan ay natengeran na tung yaten ang simanyan ya ray gustu nang ipaita tung kumpurming magtalig yang sadili na tung ni Ginuung Jesus.

25 “Tan taa ra, tung pagliliw̱utunu asan tung numyu, yamung tanan pinagpakaw̱utanu natetenged tung paggaraemen yang Dios ang naang baklu kung ya pa ag̱aring malg̱uran mi. Piru numaan maberengamu ra siguru kung aningenamu ra yeen ang indiaw ra maita ming uman. 26 Kapurisu simanyan ang mga panguras ang naa, idiklaraw ra tung numyu ang kung disgrasia sintinsiaanamu enged yang Dios tung kalainan ang anday katapus-tapusan, anday mabitala mi tung yeen, ay ta yeen, anda ray turuw̱alenu tung Dios ang para tung numyu. 27 Ay sipurki, andang pisan ay pinangamananung inegteman natetenged tung planu yang Dios para tung numyu, kung indi, luw̱us dang ipinagpasanag̱u tung numyu. 28 Purisu ta numyung mga pamagmaepet-epet, amlig̱an mi ta mupia yang mga sadili mi, pati yang mga kaarumanan ming mga tumatalig ang yay maning pa tung kaayepan, bantayan mi ra ka ta maayen ang para indi matalang. Ay tanira ipiniar da yang Espiritu Santo tung numyung manguluan. Padag̱en-dag̱enan mi enged ta mupia ay kipurki anday dumang may anya tung nirang sam pundaan, ya ra yang Dios mismu. Binuat nang anya rang sadili ekel tung pagpakugmatay yang pag̱aningen nang Ana Nang sadili. 29 Sanu pa indiamu paamanenu, kipurki nag̱askeanu ang kung andanaw ra nganing taa, pakleranamu rang sublien ta mga taung magturuldukanen ta kabuklian ang para papagtalangenamu ra nira. Manulad tung mga kirung talunun ang pagpanikad tung kaayepan ang pagpangwasak. 30 Maskin tag̱a numyu ka may maglua kang magbaliskad tung kamatuuran natetenged tung ni Ginuung Jesus ang para maguyuran da nira yang mga aruman ming mamagpablag da tung numyung mga kaputulan nirang dati ug̱ud magpakiglaket da tung grupung pag̱atukud nira. 31 Purisu magbantayamu ig demdemen mi ka ang tung seled tulung takun, alus pa ilem law̱iig kaldaw pinagpaiwan-iwananamu ra yeen ang pinagpaaman sasa may sasa ang kung kaisan ipinanangitu pa yang panganugunu tung dumang nagpakgat.

32 “Purisu numanyan, kumus yuu magliit da, ag̱italig̱amu ra yeen tung Dios ang padag̱en-dag̱enanamu ra anya ta mupia ug̱ud yang isip mi duun da ilem mag̱ineteg tung bitalang ipinagpakaw̱utu tung numyu natetenged tung kaneeman nang atiang ipinagpaita na tung yaten ag̱ad indi ka rin magkabag̱ay ang paitaanita pa anya. Sipurki kung yay pirming pabilug̱an ta mga isip mi, magmatinlu rang magmatinlu yang pagturumanen mi yang nag̱auyunan na ig tung uri asanamu ra ka nga pakdulay na yang kaayenan ang nag̱ibaratu na tung tanan ang binuat nang mga tauan nang sadili. 33 Atiing taanaw pa tung numyu anday naiw̱eg̱anung tau maskin tung kuarta na maskin tung pag̱araw̱elen nang matitinlu. 34 Mismu yamung tanan nag̱akdek ang yang kalimaung naang durua ay nag̱ubra ang para maitaw yang tanan ang kaministiranu pati kaministiran pa yang mga arumanu. 35 Bilang asanaw ra nagpaita ta mulidu tung numyu ang ekel tung pagpakabedlay tang maning tia dapatitang magtaw̱ang tung mga aruman tang nag̱aliwag̱an. Ay demdemen tang pirmi yang sasang inaning ni Ginuung Jesus mismu ang mag̱aning, ‘Yang taung pagpakdul mas masadya pa yang isip na kay tung taung magpakdulan na,’ ” mag̱aning duun ti Pablo.

36 Numanyan pagkatapus ni Pablo ta pagbitala, dayun dang nagluud ang nag̱ampu, kasiraan da ka tanirang tanan. 37 Durung tangit nirang tanan. Masigluw̱u tung ni Pablong masig̱ara. 38 Yang pinagseeyan enged nira ta mupia ya ra yang inaning na ang tanya unu indi ra maita nirang uman. Pagkatapus tia, dayun dang namag̱ated tung anya duun tung gulita.

21

Natetenged Tung Pagsaraayen Nirang Namanliit Tung Mileto Ang Asta Nansikaw̱ut Da Duun Tung Jerusalem (21:1-16)

1 Simanyan pagberelag yamen, nagpalayag̱ami si. Pabur yamen ang nagpalaksu ang asta nanampetami ra duun tung pulung paggug̱uuyan ang Cos. Pagkapangayag, nagpalayag̱ami si ang asta nanampetami ra duun tung pulung pagug̱uuyan ang Rodas. Pagkapangayag nagpalayag̱ami si ang asta nanampetami ra duun tung siudad ang Patara. 2 Paglampud yamen duun tung Patara, may naita yamen ang salaayan ang pagdistinu duun tung sinakepan yang Fenicia. Purisu ya si kay pinanaayan yamen ang nagpalayag. 3 Numanyan, atiing paglew̱awan da yang pulung paggug̱uuyan ang Chipre, tinakliw̱an da ilem yamen tung sagpaw na ang nagpadayun yang biai yamen duun ampir tung sinakepan yang Siria. Numanyan duunami ra nanampet tung siudad ang Tiro ay duun kang lag̱i diskargaay yang kargamintu yang gulita. 4 Pagkasagyap yamen yang mga tumatalig ang tag̱a duun, duunami ra ilem tung nira nagdayun ta seled pitung kaldaw. Yang mga taung atia, kumus pinasanag̱an da yang Espiritu Santo kung unu pay mapasaran ni Pablong kaliwag̱an, ya ra kay muya-muyang pinagtag̱aman anya ta ampalar ang indi enged magpadayun ang magdistinu duun tung Jerusalem.

5 Numanyan pagkaw̱ut yang uras ang ipaglarga si yamen, dayunami rang nagliit ang para magpadayunami ra yang biai yamen. Inaterami ra nirang tanan duun tung lua yang siudad, pati mga kasawa nira asta mga ana nira, namagpakignunut da ka. Kumaw̱utami tung bakayan, nagluurami rang tanan ang nag̱ampu. 6 Numanyan, pagberelag yamen, suminaayami si. Tanirang nagkarabutwan, namag̱urulikan da. 7 Simanyan manliitami duun tung Tiro, nagpadayunami ra yang pagpalayag yamen ang asta nanampetami ra duun tung siudad ang Tolemaida. Paglampud yamen duun, nagpakumustaami ra tung mga kaputulan yamen ang mga tumatalig ang tag̱a duun. Duunami ra ka nagdayun tung nira ta sang kaldaw. 8 Pagkapangayag, nagsaayami si ang asta nanampetami ra duun tung siudad ang Cesarea. Kumaw̱utami duun, minangayami ra tung balay ni Felipe ang sasa kang manigparakaw̱utun natetenged tung ni Ginuung Jesus. Tan taa yay sam bilug tung pitu nga laliian ang atiing pinamiaran ta katengdanan duun tung Jerusalem*. Numanyan duunami ra tung anya nagdayun. 9 Tanya may mga ana nang epat nga daralaan ang mga manigpadapat ta mga bitalang ya ag̱ipaeyangay yang Espiritu Santo tung mga painu-inu nira. 10 Numanyan may piraami rang kaldaw duun, kinaw̱utanami ra ta sasang tumatalig ang nag̱aranan tung ni Agabo† ang duun manliit tung Judea. Tanya sasang nag̱apasanag̱an kang lag̱i yang Espiritu Santo ang para makdek kung unu pay mainabu tung panalungaan. 11 Numanyan, pagpalenget na tung yamen na Pablo, dayun na rang inuw̱ad yang aw̱el ang atiang inulambet ni Pablo tung awa na. Ya ray ibinegkes na tung mga kalima na dayun tung mga kakay na. Mag̱aning tung yamen ang nagbitala, “Ya ra taa yang bitala yang Espiritu Santo: ‘Kung tinu pay may akes taa, begkesen ka yang mga masigka Judio na duun tung Jerusalem ta maning ka taang pagberegkesen. Pagkatapus iintriga ra nira tung pudir yang mga tag̱a dumang nasyun,’ ” mag̱aning. 12 Pagkagngel yamen tia, yami asta yang mga kaputulan ang tag̱a duun, dayun dang pinagtag̱aman yamen ti Pablo ta amu-amu ang indi enged magpadayun ang manungul-tungul duun tung Jerusalem. 13 Mag̱aning ka ti Pablong nagtimales, “Baa tia? Ayw̱a, unu ray gustu ming ianing? Papanluluw̱ayenaw ra numyu tung pagtarangiten ming atia? Ay ta yeen, simpanaw rang mag̱agwanta, maskin begkesenaw nira, maskin imatayenaw pa nganing nira duun tung Jerusalem arangan da ilem tung ni Ginuung Jesus ang pag̱akegnganu,” mag̱aning. 14 Numanyan kumus midyu indi ra maeklan yamen yang isip na, pinaw̱ayaan da ilem yamen ang inaning, “Yang kalelyag̱an ni Ginuung Jesus yay matutuman,” mag̱aning.

15 Taa numanyan, pagkataklib da yang pira rang kaldaw, nangimesami rang nanliit ang para manungul-tungulami ra duun tung Jerusalem. 16 Namagpakignunut da ka tung yamen yang dumang mga tumatalig ang tag̱a Cesarea. Ya ray namag̱ated tung yamen tung balay ni Manason duun tung Jerusalem ay duunami tung anya magpadayun. Tanya tag̱a Chipre ig dati kang lag̱ing tumatalig disti pa tung primiru.

Pagpailala Ra Rin Ti Pablo Ang Tanya Pag̱usuy Pa Ka Tung Kinaug̱alian Nirang Mga Judio (21:17-26)

17 Numanyan pagkaw̱ut yamen duun tung Jerusalem, yang mga tumatalig ang tag̱a duun, durug sadya yang mga isip nirang namagsarapeten tung yamen. 18 Numanyan pagkapangayag, ti Pablo minangay ra duun tung ni Santiago, kasiraanami ra kang mga aruman na. Kaw̱utan yamen, naa pala asan da pamagsaragpun yang tanan ang mga pamagmaepet-epet tung sam pundaan ang atia. 19 Numanyan, pagpakdul ni Pablo ta mupiang timpranu tung nira, dayun dang nagbaw̱alitaen ta sepet tung nira kung ya pa ag̱ari yang pag̱urubraen yang Dios tung mga isip yang belag̱an mga masigka Judio nira ekel tung pag̱erekelen na yang katengdanan nang nagparakaw̱utun tung nira. 20 Pagkagngel nira tia, durung pagdarayawen nira tung Dios. Mintras pamagdarayawen yang kadaklan, yang duma namansianing da tung ni Pablo ang, “Putul, balitaana pa? Teed mu, pira-pira rang laksa yang mga masigkanasyun ta taa ang namagtalig da ka yang mga sadili nira tung ni Ginuung Jesus. Durug kadererep tanirang pamagtuman yang mga katuw̱ulan ang atiang ibinutwan ni Moises tung nasyun ta. 21 Numanyan nagkarabalitaan da natetenged tung nuyu ang yang tanan unung mga masigkanasyun tang atiang nagkarawasak da tung duma-rumang banwang nag̱atiniran ta belag̱an mga Judio, nag̱atuldukan mu unu ang lipaten da nira yang mga katuw̱ulan ang atia. Ag̱aningen mu ka unu ang indi ra nira pabuatan ta tanda yang tinanguni yang mga ana nirang mga lalii, pati yang mga kinaug̱alian tang duma, indi ra ka unu intindien nira. 22 Simpri mabalitaan da tanira ang yawa nakaw̱ut da. Unu pay matinlung buaten ta? 23 Maayen pa siguru ang usuyun mu yang paetad yamen ang naa. May mga putul tang epat nga laliian taa ang may pinangakuan nira tung Dios ang indi pa nag̱atupad nira. 24 Mupia pa dumanan mu tanira duun tung pagtuuan ang pinakalusu. Magpakiununga ka tung nirang magtuman yang sasang urdinansa ang para liw̱ianuamu rang magpakled tung pagtuuan ang pinakalusu. Dispuis bayaran mu ra ka yang tanan ang kagastusan nira asan ug̱ud bunayag dang mamagtupad tung pinangakuan nirang mamagpakayas yang mga kulu nira‡. Kung tumanen mu tia, duun da ngaintindiay yang kadaklan ang mga kaputulan ta ang anday kamatuuran yang nagngel nirang balita ang para tung nuyu, kung indi, asan da ngaintindiay nira ang talagang pagtumana ka man yang mga urdinansang ipinatuman ni Moises tung nasyun ta. 25 Numanyan kung natetenged tung mga tumatalig ang atiang belag̱an mga masigkanasyun ta, nag̱askean mu ra ka ang ta yami, pinaeklan da yamen ta sulat natetenged tung pinag̱irig̱uan ta tan taa ang yang dapat ang likayan nira ya ra ka ilem taa. Indi ra magpakipangan ta palanganen ang isinag̱ud tung mga bultu, indi ra ka mamangan ta dug̱u ubin karni ta ayep ang indi ra pinatiktikan ta dug̱u na, ig indi ra ka magpalangaas ang mangumbaw̱ay ubin mangunlalii§. Atia indi ra dulangan yamen,” ag̱aaning tanira tung ni Pablo. 26 Purisu numanyan, pagkapangayag, nagpakiunung da ka man ti Pablo tung epat nga tauan ang atia ang kasiraan da ka tanirang namagtuman yang sasang urdinansa ang para liw̱ianu ra ka man tanirang mamagpakled tung pagtuuan. Pagkatapus tia, dayun dang nagpakled ang nagpakdek tung sasang manig̱erekelen kung unu pang kaldaway makumplitu nira yang urdinansang atia ang ya ra kay uras ang ipagtupad yang mga aruman na yang pangaku nirang masigpadasag ta mga ayep ang iprisintar tung Dios.

Ti Pablo Agtaraw̱angan Da Yang Mga Masigkanasyun Na Duun Tung Pagtuuan Ang Pinakalusu (21:27-36)

27 Simanyan atiing alenget dang makumplitu yang pitung kaldaw ang atiing itinipu ni Pablo, may mga Judiong duun mamanliit tung sinakepan yang Asia ang ya ray nangaita tung anya asan tung pagtuuan ang pinakalusu. Pagkaita nira tung anya, dayun da nirang dinabdaw̱an yang kulu yang mga taung buntun asan ig ti Pablo dayun dang pinggesan nirang dineep. 28 Namaglelpaken dang mag̱aning, “Mga kaputulan yamen ang mga Israel, taw̱ang! Nani ra yang taung pagliliw̱utun tung bilug ang kaliw̱utan ang pagturuldukanen tung mga tau ta ipagpamirdi tung dengeg yang nasyun ta. Anda unu ay kuinta na yang mga urdinansang pinanubli ta tung ni Moises, pati yang pagturuuen ta taa tung lugar ang naa, anday unu ay pakaw̱utun na. Belag ilem maning tia ay pag̱abuat na, ang indi, may mga taung belag̱an ka pa man ang mga masigkanasyun ta ang pinangkelan nang pinakled taa tung pagtuuan tang naa ang asan da dinamangay na yang lugar tang naang sagradu!” mag̱aning. 29 Naa pala, nangapagbitala ta maning tia ay tan taa pa naita ra nira ti Trofimong atiang tag̱a Efeso ang pagduman tung ni Pablo asan tung siudad. Purisu ya ray linaum nirang ingkelan ni Pablong pinakled tung pagtuuan ang atiang pinakalusu*. 30 Taa numanyan pagsarambung da yang balita, nainali rang nagkagulu yang intirung siudad ang asta duun da namagdag̱umuk yang mga tau tung pagtuuan. Numanyan dayun dang dineep nira ti Pablong linag̱unut duun tung lua. Pagkalua nira, lag̱i-lag̱ing pinaniraduan da yang mga purta yang pagtuuan†. 31 Atiing tag̱aman da rin nirang imatayen ti Pablo, nabalita ra duun tung koronel ang atiang may kalalangan tung sang grupung mga sundalung tag̱a Roma ang yang intirung siudad unu pagkagulu ra. 32 Purisu tung makali nag̱ekel da yang koronel ang atia ta mga kapitan pati mga sundalung lug̱ud tung kagaeman nira ang pagkatapus kali-kaling namansilampud ang namansilaksu duun tung mga taung atiang buntun dang pamagkagulu. Numanyan pagkaita nira tung koronel may tung mga sundalung atiang kaarumanan na, tinadengan da nira ti Pablo ta pagpalu. 33 Numanyan, pagpalenget yang koronel tung ni Pablo, dayun na rang inalsipung pinapusasan tung mga sundalung duruang nagtimbang. Pagkapusas, dayun na rang tinalimaan tung mga tau kung tinu pang tauay ig kung unu pay binuatan nang malain. 34 Atii, yang duma namaglelpaken da ilem ta maning taa, yang duma namagbiw̱italaen da ka ta maning duun. Numanyan kumus maliwag dang mabilug̱an natetenged tung masyadung galeng nira, pinatuw̱ulan na ra ilem ti Pablo tung mga sundalu ang ipatakwal da nira duun tung kuartil. 35 Numanyan pagkaw̱ut yang mga sundalu duun tung tarakwalan tung kuartil, ya ra iduulay nira ti Pablo tung abwat natetenged ang pag̱asag̱ese yang mga taung atiang buntun ang pag̱akalaw rin nira. 36 Ay pamagrutus tung anyang pamaglelpaken ang mag̱aning, “Ala, imatayen da ilem tia!”

Yang Nag̱ipanuw̱al Ni Pablo Tung Mga Masigkanasyun Na (21:37-22:21)

37 Atiing ag̱ipakled da rin nira tung kuartil, nagbitala ra ti Pablo tung koronel ang mag̱aning, “Maginuung Koronel, puidiaw w̱asung magbitala tung nuyu?” Mag̱aning yang koronel ang nagtimales, “Naa pala, matakuang magbitala ta Giniriego! 38 Belag̱ana ka pala yang sasang tag̱a Egiptong atiing nagmangulu tan taa tung mga taung namansibatuk tung gubirnu? Ya tiing nagguyud tung epat ang liw̱u nga tauan na duun tung banwang kapas ang pulus mga manigpanaksak?” 39 Mag̱aning ti Pablong minles, “Belag, Maginuung Koronel. Yuu sasang Judio. Duunaw ipanganaay tung siudad ang Tarso duun tung sinakepan yang Cilicia ig yang banwang atiang pag̱asunuranu belag̱an ilem gesyeng siudad. Kung maimu ilem tung nuyu, Maginuung Koronel, tugtayaw ka nuyung magbitala tung mga taung atia.” 40 Atii, tinugtan da yang koronel ang magbitala. Purisu mintras pagkereng asan tung tarakwalan, nagsinyas da yang kalima na tung mga tau ang para mamagpamati ra tung bitala na. Atiing anda rang pisan ay tiknguk-tiknguk yang mga tau, dayun dang nagbitala tung nira tung sadiling bitala nirang Hinebreo ang maning taa yang bitala na:

22

1 “Mga kaputulan, mga mamaepetu, pamatian mi ra kanay yang bitalaung naang ipanuw̱alu tung numyu,” ag̱aaning. 2 Numanyan pagkagngel da nirang pagbitala tung sadiling bitala nira, mas pang pinanlimengan ang namamati. 3 Mag̱aning ti Pablong nagpadayun yang bitala na, “Yuu sasang masigka Judio mi. Maskin duunaw ipanganaay tung siudad ang Tarso duun tung sinakepan yang Cilicia, taanaw tung Jerusalem nagdakul ig nagpatuldukaw ka tung ni Maginuung Gamaliel. Durug kasulipet yang ipinagtulduk na tung yeen natetenged tung mga urdinansang pinanubli ta tung mga kinaampu ta. Purisu yang linuaan na, duruaug kaderep ang nagkereng tung dengeg yang Dios ang katulad ka tung numyung tanan numaan. 4 Nagpamarasaw nganing tung mga taung pamag̱usuy tung baklung pag̱irintindien tung Dios ang naa, ay gustuu ang magkarapatay rang luw̱us. Purisu ya ray ipinagdeepu tung nirang ipinampakalabus tig lalii tig baw̱ay. 5 Atia, maskin pasistugusan mi tung paring pinakalandaw may tung tanan ang mga pamagpakigmaepet tung uras ang atii. Kipurki tanira kay namagpakdul tung yeen yang mga sulat ang ipagpailalaw tung mga masigkanasyun ta duun tung siudad ang Damasco. Purisu duunaw ka man minangay ang para pandeepenu yang mga taung atiang kumpurming maitaw duun ang para panggapusunung ipamalik tani tung Jerusalem ang para taa ra parusaay.

6 “Simanyan atiing pagpanawaw ra tung karsada ang nag̱aalengetaw ra duun tung Damasco, mga kereng da yang kaldaw, nainalianaw rang sininggatan ta masadlaw ang durug kasulaw ang liit tung langit. 7 Dayunaw rang nagpadagpa tung tanek. May nagngelung busis ang pag̱aning tung yeen ang ‘Ay Saulo, ayw̱at nag̱adereeg-deeg̱anaw nuyu?’ mag̱aning. 8 Mag̱aningaw ka ta yeen ang nagtimales, ‘Ayw̱a, tinua pa?’ Mag̱aning tung yeen, ‘Yuu ra ti Jesus ang tag̱a Nazaret ang nag̱adeeg-deeg̱an mu,’ ag̱aaning. 9 Yang mga arumanu nangaita ka tung madadlaw ang atiing sumininggat, piru indi ilem nasalimetan nira yang bitalang inaning tung yeen. 10 Atii, dayunaw sing nagtalimaan tung anyang mag̱aning, ‘Unu pay kalelyag mung buatenu?’ Mag̱aning yang tuw̱al na, ‘Ala, magbungkarasa rang magdayun duun tung Damasco. Duun may magpakdek tung nuyu yang tanan ang pinagplanu yang Dios ang yay dapat ang tumanen mu,’ ag̱aaning duun tung yeen. 11 Numanyan, atiing indiaw ra maita natetenged tung kaas ang atiing durug kasulaw ang sumininggat tung yeen, yuu ra ilem agguyuray yang mga arumanu ang asta nakaw̱utami ra duun tung Damasco.

12 “Duun may sasang taung nag̱aranan tung ni Ananias ang durug katinumanen tung mga katuw̱ulan yang Dios ig pag̱agalang ka ta mupia yang tanan ang mga masigka Judio tang pamagtinir ka duun. 13 Tung pagkaw̱ut na tung yeen, pinaalengtanaw rang lag̱i anyang inaning, ‘Saulo, putulu, yang mata mu mabuskad da,’ ag̱aaning. Atii, lag̱i-lag̱ing naitaw ra ang tanya mismu ya kag dawalayu tung teparu. 14 Mag̱aning si tung yeen, ‘Saulo, yang Dios ang nagpailalang tukaw tung mga kinaampu ta ya kay nagpilik tung nuyu disti pa tung primiru. Yang ipinagpilik na tung nuyu ay ug̱ud maintindian mu ra kung unu pay nag̱aplanu nang buaten kag maita mu ra ka yang sasang pinagpilik nang magtalus tung tanan ang kalelyag̱an na kag magngel mu ra ka yang busis na mismung pagbitala tung nuyu. 15 Anday dumang kapulutan na tia, ang indi, yaway mangerengan tung anyang magpaingmatuud tung tanan ang mga tau kung unu pay linagpakan yang naita mu kag nagngel mu. 16 Purisu numaan unu pa pay elatan mu? Ala, magbungkarasa rang magsimpan ang magpabenyag. Asan da nga papruibaay mu tung pagkamatuud ang ta yawa nag̱ambaya ra ka man tung ni Ginuung Jesus ang magtapnay tung nuyu ang asana ra nga punasay na tung mga kasalanan mu.’

17 “Taa numanyan, atiing pagbaliku tani tung Jerusalem, may uras ang ipinag̱ampuu tung Dios asan tung pagtuuan tang atia. Atiing pag̱arampuenu, may sasang ipinadakat yang Dios tung panelengu. 18 Naitaw ra ti Ginuu ang pag̱aning unu tung yeen, ‘Pakalia rang magliit taa tung Jerusalem kipurki yang mga tau taa indi ra mamananged tung nag̱ipagpaingmatuud mu tung nira natetenged tung yeen,’ mag̱aning. 19 Mag̱aningaw ka ta yeen ang nagpakiildaw, ‘Piru Ginuu, tanira mismu ay nag̱aske ang yuuy nagpaneptep ang tukaw tung mga pagsaragpunan ang para kumpurming mapanawanung pagtalig tung nuyu, yay ipadeepung paburdunan ang ipakalabus. 20 Dispuis pa, atiing pangimatay yang mga pamagpakigmaepet tung ni Esteban ang atiing nagpaingmatuud natetenged tung nuyu, duunaw ka mismung nagpaniid. Nagpauyunaw ka tung disisiun nira ang tanya imatayen da ilem. Inasikasuu pa nganing yang mga lambung nirang pamangimatay tung anya,’ ag̱aaningaw duun tung anya. 21 Mag̱aning tung yeen ang minles, ‘Ala, panawa ra! Ay tuw̱uluna ra yeen ang magparakaw̱utun yang bitalaw tung mga taung tag̱a duma-rumang nasyun duun tung mga banwang alalawid,’ ag̱aaning duun tung yeen.”

22 Sigi-sigi pa rin yang pagparamatien nira tung ni Pablong pagbalita ang asta sinambit na yang tag̱a duma-rumang nasyun ang yay pinatuw̱ulan ni Ginuung pampakaw̱utan. Pagkagngel da nira tia, dayun dang namag̱impisang namaglelpaken ang mag̱aning, “Eey, patayen da ilem yang sasang taung maning tia! Indi ra magkabag̱ay ang pabuien pa taa tung kaliw̱utan,” mag̱aning. 23 Sigi-sigi ra yang paglelpaken nirang maning tia. Dayun dang namagluas yang mga lambung nirang ipinagyapyap. Namangakep pa ta tanek ang ipinampatibungbung nira tung abwat natetenged tung kasisilag̱en nirang duru tung ni Pablo*. 24 Kapurisu, yang koronel nagkalalangan da tung mga sundalu na ang ti Pablo idayun da nirang ipatakwal tung kuartil. Ay duun da anutay ta latigung patug̱anen ang para makdekan na kung unu pay nag̱ipaglepak yang mga taung atia ang kuntra tung anya. 25 Numaan, pagkapalw̱u nira tung adiling pagkatagkes ang para matinlung panggaruti nira tung anya, nagbitala ra ti Pablo tung kapitan ang yag kekdeng asan ang mag̱aning, “Maginuung Kapitan, magkabag̱ay w̱asu tung lai ang yang sasang taung may linya na ka ang katulad ka tung dating mga tag̱a Roma, burdunun mi pa ang indi pa nganing nag̱abista?” 26 Pagkagngel yang kapitan tia, diritsyung minangay tung koronel ang nagpaske ang mag̱aning, “Maginuung Koronel, nag̱amaresmesan mu yang nag̱apabuat mu tung taung nakaa? Naa pala, may linya na ka ang katulad ka tung dating mga tag̱a Roma,” mag̱aning. 27 Purisu simanyan, yang koronel tanya, diritsyu rang minangay tung ni Pablong nagtalimaan ang mag̱aning, “Mag̱ugtula ra tung yeen kung matuud ang yawa may linya mung katulad ka tung dating mga tag̱a Roma.” Mag̱aning ti Pablong nagtuw̱al, “Ee, may yeen kang linyang maning tia.” 28 Mag̱aning si yang koronel tung anya, “Aa ta yeen, nagkagastaanaw ta dakulung kuarta bakluaw naekel yang linyaung maning tia,” ag̱aaning. Mag̱aning ka ti Pablong tuminuw̱al, “Piru yang yeen dengan tung pagkatauu,” mag̱aning. 29 Atii, pagkagngel da yang mamagburdun da rin tia, namampakali-kali rang namampaisul. Asta yang koronel, pagkaintindi na ang naa pala ti Pablo may linya nang maning tii, ya ra nga talamtamay na yang kandas na. Ay nalamangan na ra ka man ang napatagkes.

Natetenged Tung Panuw̱al Ni Pablo Tung Mga Pamagpakigmaepet Asta Yang Luluaan Na (22:30-23:10)

30 Pagkapangayag, kumus gustu yang koronel ang magpasadsad kung unu pa enged ay nag̱ipagbangdan yang mga Judiong atia tung ni Pablo, pinatuw̱ulan na tung mga sundalung panangtangen da nira yang mga pusas tung kalima na. Pagkatapus nagkalalangan da tung mga paring atiang arabubwat ang mamagsaragpun da, kasiraan da ka tanira yang intirung pamagpakigmaepet. Pagkatapus tia, ti Pablo, dayun na rang ingkelan ang pinakdeng tung pinagtaralungaan nirang tanan.

23

1 Numanyan ti Pablo, pag̱asiman-siman na ta mupia yang mga pamagpakigmaepet ang atia, dayun dang nagbitala tung nirang mag̱aning, “Mga kaputulan, ta yeen, kung natetenged tung pagsurunurunu tung mga ubligasyunung sasa kang sakep yang nasyun tang naang Israel, andang pisan ay pag̱abasul tung yeen yang sadiling painu-inuu. Maskin tung pagterelengen yang Dios, ang asta ra ilem simanyan, anday binuatanung katulad ka tung nag̱ipagbangdan ming atia tung yeen,” mag̱aning. 2 Atii, yang paring pinakalandaw ang nag̱aranan tung ni Ananias, ya ray nagtuw̱ul tung mga kaarumanan nang katepad ni Pablo ang dapalan da nira tung nganga na. 3 Pagkadapal, mag̱aning ti Pablong nagtuw̱al tung anya, “Yawang pagpaita-ita ilem yang mga buat-buat mu*, dapalana ka yang Dios. Asawag kakarung ang para mag̱usgara tung yeen sigun tung lai ta ang pagkatapus tung pagtuw̱ul mung atia tung nirang mandapal tung yeen, asan dang lag̱i nga likday mu yang lai tang atia!” ag̱aaning. 4 Numanyan, yang mga taung atiang kemdengan tung tepad ni Pablo, ya ray namagtimales ang mag̱aning, “Abaa, ya rag sawayay mu yang paring pinakalandaw ang yay nag̱atalig̱an yang Dios ang mangerengan tung anyang mag̱usgad?” 5 Mag̱aning ka ti Pablong tuminuw̱al, “Mga kaputulan, nalamangaw ra pala. Anday kaliw̱utanu ang ya ra yang paring pinakalandaw. Ay kipurki nag̱ademdemanu yang sasang bitala yang Dios ang napabtang tung kasulatan ang indiita unu dapat ang magpalagpak ta bitalang malbat tung sasang pagmangulu tung nasyun ta,” mag̱aning†.

6 Taa numanyan, pagkapamalad da ni Pablo ang yang dumang mga pamagpakigmaepet asan mga Saduseo ig yang duma mga Pariseo, dayun na rang pinadakul yang busis nang mag̱aning, “Mga kaputulan, yuu sasang Pariseo. Yang tatayu pati mga kinaampuu, pulus ka man mga Pariseo. Anday dumang nag̱ipagbista tung yeen simanyan, ang indi, yuu may nag̱ipagpakisew̱atu tung Dios ang talagang pamuien na si kang uman yang mga taung nagkarapatay ra,” mag̱aning. 7 Pagkaaning na tii, namag̱impisa rang namagbaralalaan yang mga Saduseo may yang mga Pariseo asan. Tinegkaan na, nagbelag̱an da ilem tung duruang parti yang pagparainu-inuen nira. 8 Nagkamaningan da ta maning tia ay yang nag̱apapaktelan yang mga Saduseo ay yang mga tau unung nagkarapatay ra indi ra unu mabui si kang uman. Anda ka unu ay angil ubin ispiritu pa. Piru yang mga Pariseo pamag̱impurmi tung tanan ang atia. 9 Kapurisu numanyan, mas pang nagtunul yang paglelpaken nirang pamagsuruayan. Numanyan may mga Pariseo asan ang mga sag̱ad tung mga urdinansa ang ya ray namansikdeng ang namagpakigbatuk ta diskusiun tung mga Saduseo ang mag̱aning, “Anday kasalanan ang nag̱aita yamen tung taung naa. Ay kung muya may angil ka man ang nagbitala tung anya ubin ispiritu pa!” ag̱aaning.

10 Atiing namanginit da ta mupia yang mga kulu nirang pamagsuruayan, durung eled yang koronel ang muya ti Pablo lagmit-lagmiten da ilem nirang tarampuyukan. Purisu nagkalalangan da tung mga sundalu ang ti Pablo paranekan da nirang bawien ang para eklan da nira duun tung kuartil.

Nag̱apaktel Da Ni Ginuung Jesus Yang Isip Ni Pablo (23:11)

11 Numanyan, tung law̱iing atii, nagpalenget da ti Ginuung Jesus tung ni Pablong mag̱aning, “Paktelen mu yang isip mu ay duuna ka tung Roma magpaingmatuud tung mga tau natetenged tung yeen ang katulad ka tung pag̱abuat mu taa tung Jerusalem,” mag̱aning.

Ti Pablo Pag̱atimaan Da Yang Mga Masigka Judio Nang Imatayen (23:12-23)

12 Taa pagkapangayag, may mga Judiong namagsaranyug dang namagsumpa ang baklu mamangan ubin manginem ta wai, kung napatay ra nira ti Pablo. 13 Tanirang namagsaranyug, sumubra pa tung epat ang puluk nga tauan. 14 Numanyan pagkasumpa nira, diritsyu rang namagpalenget tung mga paring atiang arabubwat may tung mga pamagpakigmaepet ang mag̱aning, “Yami taa, nagsumpaami ra tung malbat ang kundisiun ang andang pisan ay panganen yamen mintras indi pa ag̱apatay yamen ti Pablo. 15 Kapurisu simanyan, may pira pa nga tauan ang tag̱a numyung mangerengan da tung intirung pamagpakigmaepet ang magpakigkaw̱ut tung koronel. Mag̱ingalukamu tung anya ang kung maimu ilem, ti Pablo eklan na si kanay asan tung numyu. Eklan mi ra ilem tung paseen ang may gustu ming maimbistigaran ta ustu. Ta yamen tanya, riparasiunami ra kang mangimatay tung anya. Indi ra ilem ipakaw̱ut yamen taa,” ag̱aaning tanira.

16 Numanyan yang nag̱atima nirang atii natiktikan da yang angken ni Pablo. Diritsyung minangay tung ni Pablo duun tung kuartil ang nagkig̱a. 17 Pagkagngel da ni Pablo tia, dayun na rang ginuuyan yang sasang kapitan ang mag̱aning, “Maginuung Kapitan, kung maimu ilem tung nuyu, iated mu ra kanay ang patigayun taning mulang nani duun tung koronel. May ibalita na rin tung anya,” mag̱aning. 18 Numanyan, ingkelan da yang kapitan tung koronel ang mag̱aning, “Maginuung Koronel, ginuuyanaw ni Pablong atiang prisu ta. Inarabaw anya ang naning mula eklanu ra kanay ang patigayun unu taa tung nuyu, ay may gustu na rin unu ang ibalita tung nuyu,” ag̱aaning. 19 Atii pinggesan da yang koronel yang mula tung kalima nang ipinaligbin tung binit ang durua ilem tanira. Tinalimaan nang mag̱aning, “Ta, unu pay gustu mung ibalita tung yeen?” 20 Mag̱aning ka yang mulang nagtuw̱al, “Maginuung Koronel, may mga Judiong namagsarangyug da ang andamal mamag̱ingaluk da tung nuyu ang ti Pablo eklan mu si tung intirung pamagpakigmaepet duun tung aranek. Ipaseen da ilem nira ang gustu nirang maimbistigaran ta ustu. 21 Piru kung maimu ilem tung nuyu, india ra mamati tung nira. Kipurki may sumubra pa tung epat ang puluk nga tauan ang mga kaarumanan ka nira ang pamag̱eleg tung anya. Tanirang tanan namagsumpa ra nganing ang baklu ra mamangan ubin manginem ta wai, ang tanya napatay ra nira. Numaan simpan da tanira. Pamag̱elat da ilem tung nuyung magpauyun tung kalelyag̱an nira,” ag̱aaning duun yang mula. 22 Mag̱aning yang koronel ang minles, “India ra ilem mag̱ugtul maskin tung ninu pa ang yang mga bag̱ay ang naa ibinalita mu taa tung yeen,” ag̱aaning. Pagkatapus tia, yang mula dayun na rang pinaulik.

Ti Pablo Nag̱ipalibring Nag̱ipaated Tung Cesarea (23:23-35)

23 Taa numanyan yang koronel dayun dang nagpaguuy tung mga kapitan ang durua ang mag̱aning tung nira, “Magsimpanamu ra kanay ta mga duruang gatus nga sundaluan ang para mamag̱angay duun tung Cesarea. Kasiraan da ka tanira yang pitung puluk ang mga manigsaay ta kabayu may durua pang gatus ang mga manigpamangkaw. Ay muya tung mga alas nuibing kalalaw̱iien, lumargaamu ra. 24 Ti Pablo simpanan mi ka ta mga kabayung masaayan nang pagpakli-paklian na ug̱ud matinlu ka yang pag̱ated mi tung anya duun tung ni Gubirnadur Felix ang indi ka maunu pa,” mag̱aning. 25 Atii, dayun dang nagsulat ang maning taa yang kamtangan na:

26 “Maginuung Gubirnadur Felix, Yuung may sulat taa ti Claudio Lisias. Tukaw-tukaw tung tanan pagpakumustaw asan tung nuyu kung maayen yang paninanguni mu. 27 Yang taung atiang ipinateru ra asan tung nuyu, dineep yang mga Judio tani ang pagkatapus puntu ilem inimatay nira. Pagkasapuu ang tanya may linya nang pariu ka tung dating mga tag̱a Roma, lag̱i-lag̱ing pinaranekan yamen yang mga sundaluung binawi. 28 Pagkatapus tia, kumus may gustuung magpasadsad tung nag̱ibangdan nirang atia tung anya, ingkelanu ra tung intirung pamagpakigmaepet tung nasyun nira ang ipinatalunga. 29 Baklu ra ngaskeayu ang naa pala, yang nag̱ipagbangdan nirang atia tung anya ay natetenged ilem tung pag̱atuuan nirang mga Judio ang yay pagsuruayan nira. Piru kung tung lai ta telengay, andang pisan ay binuatan nang dapat da rin ang matumbasan ta linawa na ubin ya ra rin ay ipagpakalabus ta tung anya. 30 Numanyan, atiing pagkabalitaw ra ang tanya nag̱atimaan da yang mga Judiong imatayen, lag̱i-lag̱ing ipinaangayu ra asan tung nuyu. Pati yang pamagbangdan tung anya, pinaglalanganu ra ka ang asan da ilem idimandaay nira tung katalungaan mu.

Ya ra ilem tia yang sarang ang masulatu tung nuyu.”

Maning tia yang isinulat yang koronel tung ni Gubirnadur Felix.

31 Taa numanyan, tinuman da ka man yang mga sundalung atia yang itinuw̱ul yang koronel tung nira. Tung law̱iing atii, ti Pablo ingkelan da nira ang asta duun tung siudad ang Antipatris. 32 Pagkapangayag, yang kadaklan ang mga sundalung atia, baklu ra namagbalik tung Jerusalem duun tung kuartil nira, ipiniar da nira ti Pablo tung mga kaarumanan ka nirang mga manigsaay ta kabayu ang para ya ray mamagpadayun ang mamag̱ated tung anya duun tung Cesarea. 33 Purisu numanyan duun da ka man inated nira. Pagkaw̱ut nira, pagpakdul nira yang sulat tung ni Gubirnadur Felix, dayun da nirang inintriga ti Pablo tung anya. 34-35 Numanyan pagbasa ni Gubirnadur Felix yang sulat ang atia, dayun na rang tinalimaan ti Pablo kung ay pang banwaay nga sakep. Pagkasapu na ang tanya sakep yang Cilicia, dayun na rang inaning, “Kung mansikaw̱ut da nganing taa yang pamagbangdan tung nuyu, bistaena ra yeen,” mag̱aning. Pagkatapus, nagkalalangan da ang ti Pablo bantayan da ilem duun tung munisipiu ang tukaw ya kay balay ang dakulu ang pinagtiniran ang tukaw ni Adi Herodes.

24

Ti Pablo Nag̱abangdanan Yang Mga Judio Tung Katalungaan Ni Gubirnadur Felix (24:1-9)

1 Taa numanyan, pagtaklib yang limang kaldaw, nanikad da duun tung Cesarea ti Ananias ang atiang paring pinakalandaw kasiraan da ka tanira yang mga pamagpakigmaepet ang duma may ti Tertulo ang yay sasang abugadung taralig̱an nira. Ay mamagdimanda ra tung ni Pablo duun tung katalungaan ni Gubirnadur Felix. 2 Numanyan, pinaguuyan da ti Pablong para magpabista. Atiing asan da, inimpisaan da ni Tertulo ta pagbangdan ang maning taa: “Maginuung Gubirnadur, durug kalimeng yang banwang naa ay natetenged tung pag̱erekelen mu ig duru kang mga kaayenan ang nag̱apakinaw̱angan yang nasyun yamen ekel tung pagpadag̱en-dag̱en mu. 3 Yang mga bag̱ay ang atia, pirmi ra ilem ang nag̱ademdem yamen ang mga kinasakpan mung maskin ariami pag pagtinir ang ya kay nag̱apasalamatan yamen tung nuyu ta dakulung pagpasalamat. 4 Numaan, kumus indiami ka malelyag ang maatrasu yang uras mu ta masyadu, kung maimu ilem tung nuyu, yang riklamu yamen ang naa, pamatian mu ra kanay ta gesyeng uras ilem. 5 Yang taung atia nag̱apaniiran ka yamen ang sasang sarut. Ay pagtukud ta gulu tung mga masigkanasyun yamen tung maskin ay pang banwaay. Ay ya pa ag̱ari, tanya sasang pagmangulu tung sasang grupung pamag̱usuy tung itinulduk yang sasang taung buklien ang nag̱aranan tung ni Jesus ang tag̱a Nazaret. 6-7 Tinag̱aman na pa rin nganing ang dinamangen yang pagtuuan yamen ang pinakalusu, piru inag̱apan dang lag̱i yamen ang dineep*. 8 Kung bistaen mu tanya, makdekan mu ka tung anya natetenged tung mga bag̱ay ang naang nag̱ipagbangdan yamen tung anya,” ag̱aaning ti Tertulo. 9 Atii, yang mga bitala ni Tertulong atia, pinaugtunan da yang mga kaarumanan nang mga Judio ang talagang matuud.

Yang Nag̱ipanuw̱al Ni Pablo Tung Katalungaan Ni Gubirnadur Felix Natetenged Tung Nag̱ibangdan Nira Tung Anya (24:10-16)

10 Pagkatapus tia, tinelengan ni Felix ti Pablong sininyasan ang puidi rang manuw̱al. Purisu mag̱aning ti Pablong nagbitala, “Maginuung Gubirnadur, nag̱askeanu ang tung pira pira rang takun yaway dating manig̱usgad tung nasyun yamen. Purisu pagpasalamataw ka ang taanaw ka tung katalungaan mu manuw̱al para tung sadiliu. 11 Malpes da ilem ang masiguru mu ang indi ilem maglampas tung sam puluk may duruang kaldaw ang yuu minangayaw duun tung Jerusalem ang para magtuuaw tung Dios. 12 Atiing pagkaita nira tung yeen duun, indiaw pagpakigsug̱a maskin tung ninu pa duun tung pagtuuan ang pinakalusu, indiaw ka pagtukud ta gulu. Maskin duun tung mga pagsaragpunan nira, maskin ay pa duun tung siudad, andang pisan ay binuatanung maning tia. 13 Anda kay pruiba ang sarang mapaita nira tung nuyu, Maginuung Gubirnadur, natetenged tung nag̱ibangdan nirang atia tung yeen. 14-15 Ug̱aring yang sasang sarang ang aminenu tung nuyu ya ra taa: pag̱usuyaw ka man tung pag̱irintindien ang naang baklu ang yay pag̱aningen nirang kabuklian. Yang pag̱urusuyunung naa ya kay pagturuuenu ta ustu tung Dios ang atiing tinuuan ka yang mga kinaampu yamen nuntukaw. Ay ya pa ag̱ari, panangeraw ka tung tanan ang napabtang tung kasulatan ang ipinagsulat ni Moises pati yang nagkarasulat yang mga manig̱ulang tukaw. Purisu duunaw ra ngaeyangay ta nag̱ipagpakisew̱atu tung Dios ang pariung pisan tung nag̱aelatan yang mga taung naa mismu ang talagang pamuien na si ka enged ang uman yang tanan ang mga taung patay mag̱ing salu ra tung pagterelengen na kag belag. 16 Purisu pagprusigiraw ngani ang yang mga buat-buatu pulus tung nag̱auyunan yang Dios pati mga masigkatauu ug̱ud pirming lumpiu yang sadiling paininuu ang anday mabasul na tung yeen.

17 “Numanyan atiing pira rang takun ang andanaw ra duun tung Jerusalem, minangayaw si duun ang para mag̱ateraw tung mga masigkanasyunung maliliwag̱en yang kuartang itinalig tung yeen, yadwa pa ang para magpakdulaw ka ta mga ibuluntaru tung Dios. 18 Numanyan tung pag̱irintindienu tung mga bag̱ay ang atia, duunaw ra kaw̱utay yang duma tung pagtuuan ang pinakalusu atiing bakluaw ra ilem nagtuman yang sasang urdinansa ang para liw̱ianuaw rang magpakled. 19 Piru may mga Judiong tag̱a Asia duun ang nangaita tung yeen. Dapat da rin ang taniray mamagdimanda taa tung katalungaan mu, kung may ibangdan nira tung yeen. 20 Maski pa yang mga taung naang pamagbangdan da tung yeen, abir, pasuliten mu kung unu pang malainay ang napruibaan nira tung yeen atiing pagbista tung yeen yang intirung pamagpakigmaepet. 21 Ug̱aring, inay ilem kung muya ag̱ipakusalak nira tung yeen yang sasang ipinagkendalu duun tung pinagtaralungaan yamen ang mag̱aningaw tung nira, ‘Anday dumang nag̱ipagbista mi tung yeen numaan, ang indi, yuu pananged ang yang mga taung patay pamuien si kang uman yang Dios,’ ” ag̱aaning ti Pablo.

22 Atii, kumus biasa kang lag̱i ti Felix natetenged tung pag̱irintindien tung Dios ang atiang baklu, indi na ra pinadayun yang bista. Mag̱aning tung nira, “Makaw̱ut ilem taa ti Koronel Lisias, bakluamu ra usgarayu,” mag̱aning. 23 Numanyan dayun dang naglalang tung kapitan ang atiang pagbantay kang lag̱i tung ni Pablo ang maskin bantayan na, indi ilem igpitan ta masyadu. Dispuis, kung alimbawa, may gustu yang mga ungkuy nang magbisita tung anyang mag̱asikasu, pakdulan na ka ta libri.

24 Numanyan, pagpanaw ra ta pira pang kaldaw, minangay si ti Felix duun tung munisipiu durua tanirang magkasawa ni Drusila ang sasang Judio kang lag̱i yang nasyun na. Pagkaw̱ut nira, pinaguuyan ni Felix ti Pablo ang pagkatapus namamati tanirang magkasawa tung anyang nagpasanag kung unu pay lagpakan yang pagtaralig̱en yang sasang tau tung ni Jesu-Cristo. 25 Yang kamtangan yang nag̱ipagpasanag na tung nira ay natetenged tung pagturumanen yang nag̱auyunan yang Dios may natetenged tung pagsuruspindien tung sadiling kalelyag̱an may natetenged tung sintinsia yang Dios tung kalainan. Numanyan ya rag delaay ti Felix ang pamati. Purisu ya ra ilem ag̱aningay na ti Pablong, “Ustu ra kanay basu tia, Pablo. Kung may timpuu tung dumang uras, baklua si paguuyayung uman,” mag̱aning. 26 Napag̱aning da ta maning tii, ay naa pala, gustu na rin ang ti Pablo magbagsak ta kuarta tung anya ang para mapalpasan na. Purisu muya-muyang pag̱apaguuyan na ang para magkesen da tanira.

27 Numanyan, pagtaklib yang duruang takun, ti Felix pinaklian da ni Porcio Festo tung pagkagubirnadur. Ang asta nagpapakli ra ilem ti Felix, indi na ra inintindi yang kasu ni Pablo, kung indi, pinaw̱ayaan na ra ilem tung prisuan, ay pagluak ta utang ang kaneeman tung mga Judio.

25

Pag̱ingaluk Ti Pablo Ta Apilar Tung Ading Pinakalandaw (25:1-12)

1 Taa numanyan pagkatapus yang tulung kaldaw ang ikakarungun ni Gubirnadur Festo tung puistu, nagliit da tung Cesareang minangay duun tung Jerusalem. 2-3 Kumaw̱ut duun, yang mga paring arabubwat may yang mga manig̱erekelen tung nasyun yang mga Judio, ya ray namansiangay tung anyang namagbangdan tung ni Pablo. Namangamu-amu ra tung anyang mag̱aning, “Kung maimu ilem tung nuyu, Maginuung Gubirnadur, patuw̱ulan mu ti Pablong iated taa ug̱ud taa ra bistaay mu,” mag̱aning. Maning tia yang iningaluk nira ay may natima ra nirang paelg̱an da nira ti Pablong ipaimatay. 4 Numanyan mag̱aning ti Festong tuminuw̱al, “Ti Pablo ya nga kalabus duun tung Cesarea. Indi ra ka ilem buay, duunaw ra ka magbalik. 5 Maayen pa, yang may mga katengdanan asan tung numyu mansinunut da ilem tung yeen. Kung may binuatan na, duun da ilem idimandaay mi,” ag̱aaning ti Festo.

6 Atii, nagtinir pa duun ta indi nagsubra tung sam puluk ang kaldaw, baklu naglekat duun tung Cesarea. Pagkapangayag, pagkarung na tung pag̱usgaran, dayun na rang pinaguuyan ti Pablo. 7 Pagkaw̱ut ni Pablo, dayun dang tinaripukpukan yang mga Judiong atiang namagliit duun tung Jerusalem. Inimpisaan da nira ta bangdan ta mga malelbat ang kasalanan ang indi ka ilem mapapruibaan nira. 8 Matapus, ti Pablo nanuw̱al dang mag̱aning, “Anday kasalanan ang binuatanu. Indiaw nagliked tung mga urdinansang pag̱ausuy yamen ang mga Judio, indiaw ka nagpalangaas ang para dinamangenu yang pagtuuan yamen ang atiang pinakalusu, ig indiaw ka nagbatuk tung katuw̱ulan ni Maginuung Adi Cesar duun tung Roma,” mag̱aning. 9 Piru ti Gubirnadur Festo tanya, kumus may gustu nang magluak ta utang ang kaneeman tung mga Judio, dayun na rang tinalimaan ti Pablong mag̱aning, “Ta, unu pa? Gustu mung mangay duun tung Jerusalem ang para duuna ra bistaayu natetenged tung nag̱ibangdan nirang atia tung nuyu?” 10 Mag̱aning ti Pablong minles, “Naanaw ra sakpay yang kausgaran ni Maginuung Adi Cesar ang itinalig na tung nuyu. Dapat taanaw ra ilem bistaay. Nag̱askean mu ra ka ang anday binuatanung malain tung mga masigkanasyunung mga Judio. 11 Kung alimbawa man, yuu may kasalanan ang dapat ang tumbasan ta linawaw, indiaw magpalias. Ug̱aring kung belag̱an matuud yang nag̱ibangdan nira tung yeen, indi puiding iintrigaaw pa tung pudir nira. Yuu pag̱ingalukaw ra ta apilar tung ni Maginuung Adi Cesar!” mag̱aning. 12 Atii, nagpainunuku ra ti Festo tung mga manigkunsiu na kung unu pay maayen ang buaten. Pagkatapus tia, mag̱aning tung ni Pablo, “Kumus tung ni Maginuung Adi Cesar nag̱ingaluka ta apilar, duuna ra ilem tung anya ipaangayayu,” mag̱aning.

Pagpasanag Ti Gubirnadur Festo Tung Ni Adi Agripa Natetenged Tung Kasu Ni Pablo (25:13-22)

13 Numanyan pagtaklib yang pira pang kaldaw, may sasang Ading nag̱aranan tung ni Agripa ang nagkaw̱ut duun tung Cesarea, durua tanira ni Bernice ang ari nang baw̱ay. Yang inangay nira duun, mamanggalang tung ni Gubirnadur Festong baklung nakarung tung puistu. 14 Atiing nabuay-w̱uay ra duun, nagpasanag da ti Gubirnadur Festo tung ni Adi Agripa natetenged tung asuntu ni Pablo ang mag̱aning, “May sasang tau taa ang ibinutwan da ilem ni Felix tung kalabus. 15 Atiing duunaw pa tung Jerusalem, ya ray binangdanan yang mga paring arabubwat may yang mga pamagpakigmaepet tung nasyun nirang mga Judio. Namag̱ingaluk da tung yeen ang sintinsiaanu rang lag̱i tung kalainan. 16 Piru nagtuw̱alaw ang lag̱i duun tung nira ang belag̱an ug̱ali yamen ang mga tag̱a Roma ang yang taung nag̱idimanda, sintinsiaan dang lag̱i, ang indi, kaministiran magtaralungaan da kanay tanira tung katalungaan yang sasang usgadu ig yang taung nag̱idimanda nira pakdulan da ka ta rugal nang manuw̱al tung nag̱ibangdan tung anya. 17 Purisu atiing pagnunut yang duma tung yeen ang nagbalik taa, indi pinaw̱ayaanu yang kasung atia, kung indi, pagkapangayag, pagkakarungu tung pag̱urusgaran, pinatuw̱ulanung lag̱i ti Pablong magpabista ra. 18 Numaan pagkereng yang pamagdimanda tung anya, naa pala yang nag̱ibangdan nira tung anya belag̱an pala mga malain ang buat ang katulad ka tung nag̱alaumu. 19 Kung indi, yang nag̱ipagsuay nira tung anya ay natetenged ilem tung pag̱atuuan nirang mga Judio may tung sasang taung patay ra ang nag̱aranan tung ni Jesus ang ya ray ag̱aningen ni Pablong talagang nabui si ka unung uman. 20 Ta yeen, tanya, kumus indi ilem maintindianu kung ya pa ag̱ari yang pagpasadsaru tung kapungul yang pinagsuruayan nirang atia, tinalimaanu ra ti Pablo kung malelyag ang mangay duun tung Jerusalem ang para duun da bistaay natetenged tung mga bag̱ay ang atia. 21 Piru indi ra nalelyag, kung indi, nag̱ingaluk da ta apilar ang yang asuntu na ditinien da kanay ang ipakaw̱ut tung ni Maginuung Adi Cesar duun tung Roma kung unu pay disisiun na. Purisu nagkalalanganaw ra ang tanya bantayan da kanay ta mga sundalu ang asta mapaateru duun tung ni Maginuung Adi Cesar,” ag̱aaning ti Festo. 22 Mag̱aning ti Adi Agripang minles, “Pati yuu, gustuu kang mamati tung taung atia.” Mag̱aning ka ti Gubirnadur Festong tuminuw̱al, “Andamal, mapamatian mu ra ka tia,” mag̱aning.

Ti Pablo Nag̱ipatalunga Ni Gubirnadur Festo Tung Ni Adi Agripa (25:23-27)

23 Purisu pagkapangayag minangay ra ti Adi Agripa durua ni Bernice duun tung munisipiu. Yang bisti nira durug tinlu ig yang pagparakleran nira tung pagmitingan, pag̱agalang da ta mupia yang mga tau. May mga koronel may darakulung mga tau ang tag̱a siudad ang atia ang pamagkumpanya tung anya. Numanyan pinaguuyan da ni Gubirnadur Festo ti Pablo. 24 Pagkaw̱ut na, nagpasanag da ti Gubirnadur Festong mag̱aning, “Maginuung Adi Agripa may yamung tanan ang pagsaragpun taa tung yaten, ya rag dawalay mi yang taung naang ipinagriklamu tung yeen yang intirung nasyun yang mga Judio duun tung Jerusalem pati taa tung siudad ang naa. Teed mi, ya rag ilpakay nira tung katalungaanu ang tanya unu belag dang bag̱ay ang pabuien pa. 25 Piru ta yeen, anday kasalanan ang naitaw tung anya ang dapat tumbasan ta linawa na. Numanyan, kumus napag̱ingaluk da tanya ta apilar tung ni Maginuung Adi Cesar, pinagdisisiunanung ipaateru duun tung anya. 26 Ug̱aring indi ilem maskeanu kung unu pa enged ay sarang ang ipabtangu tung sulat ang ipaekelu duun tung ni Maginuung Adi Cesar. Purisu numanyan, nani ra ag̱ipatalungaw ra tung numyu, kapin pa enged tung nuyu, Adi Agripa, ug̱ud kung mabista mu ra nganing, may masulatu tung anya. 27 Ay sipurki kung isip-isipenu enged, midyu anday kapulutan na ang yang sasang prisu ipaated duun tung Roma ang indi ka ipasanag ta maayen kung unu pay nag̱ibangdan tung anya,” ag̱aaning ti Gubirnadur Festo.

26

Pagkereng Ti Pablo Tung Sadili Na Tung Katalungaan Ni Adi Agripa (26:1-11)

1 Numanyan mag̱aning ti Adi Agripa tung ni Pablo, “Puidia rang magbitala ang para magdipinsaa yang sadili mu,” mag̱aning. Purisu ti Pablo tanya, dayun na rang inunat yang kalima na, bilang ya ray sinyas na tung mga tau ang tanya magbitala ra. Maning taa yang pagkererengen na tung sadili na: 2 “Maginuung Adi Agripa, kung natetenged tung tanan ang nag̱ipagbangdan ang atia tung yeen yang mga masigkanasyunung mga Judio, tung yeen ang pag̱intindi, durug dakul ang pabur ang ipinakdul tung yeen ang naawaw ra tung katalungaan mu manuw̱al. 3 Ag̱aaningaw ra ta maning tia ay yawa enged ay sag̱ad tung tanan ang kinaug̱alian yang nasyun yamen ang naang mga Judio pati yang mga bag̱ay ang pagbaratiran yamen ang pagsurug̱aan. Purisu sasa ilem ang ingalukunu tung nuyu, Maginuung Adi, ang kung maimu ilem tung nuyu, pasinsiaayaw ra kanay nuyung pabitalaay ta abwat-abwat ang uras.

4 “Kung natetenged tung pagkatauu disti pa tung primiru ang paran-paranaw pa duun tung banwang natauanu ubin duun ka tung Jerusalem, kunisidu ra yang mga masigkanasyunung tanan. 5 Tung tantung kabuay ra, nag̱askean da nira ang disti pa tung primiru yuu kinasakpan ang lag̱i yang sasang grupung pag̱aningen ang mga Pariseo ang yang pagturuuen nira tung Dios pinakasulipet tung tanan ang mga grupu tung nasyun yamen. Kung mangalelyag ilem tanira, puiding pasistigusan nirang talagang matuud yang bitalaung atia. 6 Ta, numanyan ang mga uras ang naa, anday dumang nag̱ipagbista tung yeen, ang indi, natetenged panangeraw ra ang talagang matuud yang sasang pinangakuan yang Dios tung mga kinaampu yamen atiing tukaw pa*. 7 Yang pinangakuan nang atii ya pa ka man mismu yang nag̱aelatan yang intirung nasyun yamen ang sam puluk may durua nga palanaan ang basi pa ra ilem mapakinaw̱angan da nira. Yay nag̱atengeran yang pagturuuen nira tung Dios ang durug derep tung uras ang tanan. Teed mu tia, Maginuung Adi, natetenged tung nag̱apanangerung naa sigun tung pinangakuan yang Dios ang atii tung nasyun yamen ya ra ka pala ay nag̱ipagbangdan tung yeen yang mga masigkasayunu mismu! 8 Ayw̱a kaya durug liwag tung mga isip ming mananged ang yang Dios pagpabuing uman tung mga patay?

9 “Maskin yuu ngani atii kanay, kanisipu ang yang nag̱ibandilyung atia natetenged tung ni Jesus ang atiang tag̱a Nazaret yay dapat ang batukanu ta ustu. 10 Ya ra ka man tiing binuatu duun tung Jerusalem. Kumu yuuy pinakdulan da ta katengdanan yang mga paring arabubwat, kadakel da yang mga tauan yang Dios ang ipinampakalabusu. Kada sintinsiaan dang dapat ang imatayen, nagpauyunaw ka. 11 Muya-muyang pinampaparasanung pinampaanut kung may nagkarapanawanu duun tung mga pagsaragpunan yamen ang mga Judio. Ay tinag̱amanu ra rin ang panregsen ang para magbitala ta malain tung ni Jesus ang aningen nirang buklien. Pinanikaru pa nganing ang pinanrutus asta duun tung mga siudad ang alalawiren, yang kasisilag̱enung duru tung nira. 12 Ya kay inangayu duun tung Damasco. May ekelung kabakeran ang pagpailala tung yeen ang pinakdulanaw ka man ta katengdanan yang mga paring arabubwat ig pag̱atuw̱ulaw nira. 13 Numanyan atiing pagparanawenu tung karsadang panganing duun, atiing kereng da yang kaldaw, Maginuung Adi, naitaw ra ta sasang masadlaw ang nagliit tung langit ang makilaw pa tung kaldaw ang ya ray sumininggat tung yeen may tung mga arumanu. 14 Pagpadagpa yamen ang tanan tung tanek, unaw̱is may nagngelung busis ang pag̱aning tung yeen tung bitalang Hinebreo ang mag̱aning, ‘Ay Saulo, ayw̱at nag̱adereeg-deeg̱anaw nuyu? Yang kaalimbawaan mu maning pa tung sasang bakang panagbeng tung ayung matarem ang nag̱ipagtudyuk-tudyuk tung anya. Yang nag̱atigbak mu yang sadili mu mismu,’ ag̱aaning. 15 Mag̱aningaw ka ta yeen ang minles, ‘Ayw̱a, tinua pa?’ Mag̱aning tung yeen, ‘Yuu ra ti Jesus ang nag̱adereeg-deeg̱an mu. 16 Ala, magbungkarasa ra! Nagpaitaw ra nganing tung nuyu ay pinilika ra yeen ang magparaturuw̱ulun tung yeen. Ay magpaingmatuura ra tung mga tau kung unu pay linagpakan yang naita mung naa tung yeen numaan pati yang ipaitaw pa tung nuyu tung magdarasun. 17 Dispuis bawiena yeen tung mga karisguan ang mapanawan mu tung mga masigkanasyun mung mga Judio pati tung mga tag̱a duma-rumang nasyun ang yay ituw̱ulu tung nuyung pampakaw̱utan. 18 Pampasanag̱an mu yang mga painu-inu nira ug̱ud mapanalyud da tung makiklep ang mapakled tung masadlaw. Bilang mapuklut da tung pagkeremkemen ni Satanas ang mapalg̱ud da tung pagpereg̱esen yang Dios. Ya ray prusigiran mu ug̱ud ekel tung pagtalig nira tung yeen, asan da tanira nga patawaray yang Dios tung mga kasalanan nira ig asan da ka nga laket tung kadaklan ang binuatung mga tauan yang Dios ang sadili,’ ag̱aaning duun tung yeen.

19-20 “Kapurisu, Maginuung Adi, indiaw nagpasuag tung itinuw̱ul ang atia tung yeen atiing may ipinadakat da tung panelengu ang liit ka man tung langit, kung indi, nagparakaw̱utunaw ra ka man tung mga tau. Atiing primiru, duunaw ra kang lag̱i tung Damasco nagparakaw̱utun, magdasun duun tung Jerusalem, pati duun tung intirung sinakepan yang Judea, asta ra duun enged tung belag̱an mga masigkanasyunung tag̱a duma-rumang nasyun. Tanirang tanan pinanganingu ang kaministiran ang magsug̱at da tanira tung mga kasalanan ang pagkarabuat nira ang para ya ray panalyuran nirang magbalik tung Dios. Yadwa pa kaministiran ka ang may maita tung mga ubra-ubra nirang yay magpailala ang talagang nanligna ra ka man ang matuud tung mga kasalanan nira. 21 Kapurisu yang pagparakaw̱utunu tung mga tau ang anday pinilikan maskin unu pang nasyunay, ya ray natengeran yang pagdeep tung yeen yang mga masigkanasyunu duun tung pagtuuan yamen ang pinakalusu ang pagkatapus tinag̱amanaw ra nirang imatayen. 22 Piru nag̱ataw̱anganaw ka enged yang Dios ang asta ra ilem simanyan. Purisu naniaw rag kekdeng ang pagpaingmatuud tung numyung tanan, maskin aranekamu ta pagkabetang maskin abwat. Anday dumang nag̱ipagpakaw̱utu ang indi turunung pisan tung nagkaraulang tukaw yang mga manigpalatay may ni Moises ang ya ka man unu ay dapat ang magkarainabu. 23 Bilang yang pag̱aningen ang Cristo, kung kumaw̱ut da nganing unu, dapat unung mapasaran ta kamatayen ang durug kapinitinsia ig dapat kang tukaw tung tanan ang mabui si kang uman ug̱ud magpasanag tung mga painu-inu yang mga masigka Judio na pati tung mga tag̱a duma-rumang nasyun kung ya pa ag̱ari yang pagpakled nira tung masadlaw ang asan da ka tanira nga tapnayay na,” ag̱aaning ti Pablo.

24 Numanyan atiing pagkereng ni Pablo ta maning tia tung sadili na, tinabkaw ra ni Gubirnadur Festong ginaseran ang mag̱aning, “Eey, Pablo, bariadua! Yang pinag̱aralan mung atia kumus duru ra, ya ray pagpabariadu tung nuyu!” 25 Mag̱aning ka ti Pablong nagtimales, “Maginuung Festo, belag̱anaw bariadu, ang indi, tung katamtaman ilem yang isipu. Pulus matuud yang mga bitalang atiang nag̱ipagpadapatu. 26 Kunisidu ni Maginuung Adi yang mga bag̱ay ang atia ig tung anya puiding ianingu tung diritsyaan. Ay indiaw kumpurmi ang anda pay kaliw̱utan na natetenged tung mga bag̱ay ang atia, ay belag̱an tung taluk ngainabu. 27 Maginuung Adi Agripa, yawa pag̱ingmatuura ka tung nagkarasulat yang mga manigpalatay yang bitala yang Dios atiing tukaw? Piru nag̱askeanung talagang panangera.” 28 Mag̱aning ti Adi Agripang nagtimales, “Ayw̱a kalaum mu ang makali-kaliaw ra ilem nuyung mapapananged ang ti Jesus ang atiang nag̱asambit mu ya ra yang pag̱aningen ang Cristo ang para yuu magpagaem ka tung anyang mag̱ing tauan na?” 29 Mag̱aning ti Pablong minles, “Aay, Adi, maskin tung makali, maskin tung mabuay pa, pariu ka ilem tung yeen, basta yang nag̱ipag̱ampuu tung Dios ang belag̱an ilem yaway makbung tung yeen ang magtalig ka tung ni Jesus, kung indi, pati tanirang tanan ang pamagpamati tung yeen numaan, ya ka, puira pa tung mga kadinang naang ibinegkes tung yeen,” mag̱aning. 30 Atiing indi pa nganing nag̱atapus ti Pablo ta pagbitala, kumindeng da yang Adi ang para magliit da, kasiraan da ka tanira yang Gubirnadur may ti Bernice asta yang kadaklan ang mga kaarumanan nirang kumarungan da ka rin asan. 31 Atiing alawid-lawid da tanira, namagkeresen-kesen da tanira sasa may sasa ang mag̱aning, “Yang taung nakaa, andang pisan ay binuatan na ang dapat da rin matumbasan ta linawa na ubin ya ra rin ay ipagpakalabus tung anya.” 32 Numanyan mag̱aning ti Adi Agripa tung ni Gubirnadur Festo, “Yang taung nakaa, kung indi ilem din napag̱ingaluk ta apilar tung ni Maginuung Adi Cesar duun tung Roma, mapalpasan da rin,” mag̱aning.

27

Ti Pablo Nag̱ipasaay Tung Sasang Gulita Ang Para Eklan Duun Tung Roma (27:1-12)

1 Taa numanyan ti Pablo dinisisiunan da ni Gubirnadur Festong ipasaay ang ipaated duun tung Italia, kasiraanami ra kang mga aruman na. Purisu tanya asta yang dumang mga prisu, ipiniar da tung sasang kapitan tung mga sundalu ang nag̱aranan tung ni Julio. Ay tanya sakep yang sasang grupung pag̱aningen ang “Grupung pag̱atuw̱ul mismu ni Maginuung Adi Cesar”. 2 Kapurisu numanyan, nagsaayami ra tung sasang gulitang darakulu ang tag̱a Adramicio. Ay ya rang ya rang palaud ang yang distinu na duun tung sinakepan yang Asia, ay duun da mag̱ugbay-ugbay ang manakluy-takluy. Pagsaay yamen, dayunami rang nagpalayag ang nagpalaud. Ti Aristarcong tag̱a Tesalonica duun tung sinakepan yang Macedonia yay aruman yamen. 3 Pagkapangayag, bakluami ra nakaw̱ut duun tung siudad ang Sidon. Naang ti Kapitan Juliong naa, durug kaayen tung ni Pablo. Tinugtan nang mangay tung mga ungkuy nang mga tumatalig ang tag̱a duun ang para masikasu nira. 4 Numanyan pagliit yamen duun tung Sidon, sigi-sigi yang pagpalayag yamen ang nanirung tung pulung Chipre ay sungsung yang palet. 5 Pagpalakted yamen tung trabisia duun tung elaan yang Chipre may Asia, nag̱ugbayami ra ilem tung sinakepan yang Cilicia may Pamfilia ang asta nakaw̱utami ra duun tung Mira ang sasang siudad tung sinakepan yang Licia. 6 Duun may naita yang kapitan ang gulitang sam bilug ang tag̱a Alejandria ang duun da magdistinu tung Italia. Purisu nagkalalangan da ang duunami ra ilem palakted ang manaayan.

7 Numanyan, tung seled pira-pira rang kaldaw, ya ra ilem agpagpadaliik yang gulita. Imuratami ra ilem ang napatagbu tung siudad ang Kanido. Kumus yami ra ilem ibelw̱elay yang puntanen, nagpabiraami ra ilem ang nagpabalayw̱ay tung palet ang yang rumbu yamen duun tung pulung paggug̱uuyan ang Creta ang para kung masaliw̱eran da yamen yang tandul ang atiang pagug̱uuyan ang Salmone, limbengan da yang pag̱ugbay yamen tung sirung yang pulu. 8 Numanyan, nag̱ugbaygami ra ka man ang nag̱imurat da ilem ang asta nakaw̱utami ra tung sasang leek ang paggug̱uuyan ang Matinlung Purunduan ang alenget ilem tung lansangan ang Lasea.

9-10 Nabuayami ra duun ta pag̱elat yang pabur yamen ang palet ang asta kinaw̱utanami ra ilem yang timpung anday sayud nang ipagbiag̱i. Ay lampas da ngani tung pinakamaal ang kaldaw ang nag̱intindien ta mga Judio ang ya ray nag̱ipamlek nira tung tanan ang pagparanganen nira*. Purisu numanyan, ti Pablo nagpaaman da tung nirang mag̱aning, “Mga putulu, kung isip-isipenu, midyu may karisguan na pa yang biag̱i tang naa kung alimbawa idayun ta pa numaan. Belag̱an da ilem yang kargamintu may yang salaayan ay mapasaran ta kaliwag̱an ang dakulung kapirdian, kung indi, pati itang pagsaay madiaduita ra ka,” ag̱aaning duun tung nira. 11 Piru ti Kapitan Julio, mas ang pinakdulan na ta kantidad yang inaning yang arais na may yang may anya tung gulita kay tung inaning ni Pablo. 12 Ay yang leek ang atiing pinamunduan yamen, belag̱an unung matinlung paralimbengan kung timpung mga igbaralyu. Purisu yang disisiun yang kadaklan ay magpalayag̱ami ra ang basi pa ra ilem ang maingaw̱us da yamen yang Fenix. Ay duun unu may sasang leek ang matinlung paralimbengan, ay yag tatalunga tung kasalpan ang yang tandul nang sam bilug ampir tung abag̱at ig yang tung sambelak ampir tung puntanen.

Natetenged Tung Pagpasar Nira Tung Sasang Balyung Maktel (27:13-38)

13 Taa numanyan pag̱eyep-eyep da yang salatan, kanisip nira ang kayanan nira yang planu nirang atia. Purisu, pagbatak yang pundu, nagpalayag̱ami rang nagpaugbay tung pulung atiang Creta. 14 Piru indi pa ka ilem nag̱abuay, binungsaranami ra ta palet ang durug ketel ang yay pag̱aningen nirang daplak ang duun liit tung kaw̱anwaan na. 15 Pagsampi na tung gulita, indi ra kinayanan yamen ta pag̱ugbay. Purisu yang palet, ya ra ilem ay pinanuntan yamen. 16 Numanyan pagpalimbeng-limbeng yamen duun tung sirung yang sasang pulung gesye ang paggug̱uuyan ang Cauda, yang buti yamen ang pag̱aguyuran, imurat da ilem ang napatayu yamen. 17 Numanyan pagkatapus nira ta batak, dayun dang pinangelet nira yang mga kabli yang gulita ang asan ang lag̱i agtataked ang para indi mabasbasan. Durung eled nira ang muya ikapwasami ra ilem ang isampa duun tung malapad ang pelaan ang paggug̱uuyan ang Sirte. Purisu yang layag ang darakulu, inaria ra nira. Maning tia, yami ra ilem agpabalayw̱ay tung palet ang ariami pa isampetay na. 18 Numanyan kumus nag̱aliwag̱anami ra ta mupia natetenged tung ketel yang balyung atia, pagkapangayag ipinamlek da nira yang mga kargamintung duma. 19 Pagkapangayag si, yang dumang mga kasangkapan yang gulita ang midyu belag̱an masyadung impurtanti, ipinamlek da ka nira. 20 Atii, pira-pira rang kaldaw, indi ra ka namayeng-mayeng yamen yang kaldaw may yang mga dumakel. Sigi ra ilem yang ketel yang balyu. Purisu yang mga isip nirang kadaklan amat-amat dang nagluw̱ay ang nagluw̱ay ang asta anda ray pintu pa nira ang malibriami pa.

21 Atiing nabuay ra yang pamlek nira tung pagparanganen nira, ti Pablo kumindeng da tung pinagtaralungaan nirang tanan ang nagbitala ang mag̱aning, “Ay mga putulu, kisira rin pinamatiaw ra numyu ang indiita ra rin nagliit tung pinamunduan ta duun tung Creta, intunsis, nalibriita pa rin tung karisguan tang naang dakulung kapirdian. 22 Ug̱aring, maskin bitalaw tii, piru aningenamu ra ka yeen ang indiamu enged magpaluw̱ay. Kipurki anday maplek tung yaten may sam bilug. Ultimung maplek yang gulita. 23 Umpag indiamu aningenu, kipurki tan law̱ii, yang Dios ang yay may anya tung yeen, ang ya kay nag̱atuuanu, pinaangayanaw anya tung sasang angil. 24 Mag̱aning tung yeen, ‘Pablo, india ra meled, kipurki kaministiran ang manalungaa pa ka enged tung Adi Cesar. Pinakdulana ra ka yang Dios yang pinag̱ingaluk mu tung anya. Yang tanan ang mga kaarumanan mu taa tung gulitang naa mangalibri kang luw̱us,’ ag̱aaning tung yeen. 25 Purisu mga putulu, paiseg̱en mi ra yang mga isip mi ay kipurki pagtalig̱aw tung Dios ang ita magkamaningan da ka man ang katulad ka yang inaning nang atia tung yeen. 26 Ug̱aring, kaministiran ang isampaita enged tung sasang pulu,” mag̱aning duun ti Pablo tung nira.

27 Taa numanyan, pagpanaw ra ta sam puluk may epat ang kaldaw yang ililiiten yamen duun tung Matinlung Purunduan, sigi ra ilem yang padagsa yamen duun tung alauran ang pag̱aningen ang Adriatico. Pagtenganan ta law̱ii, yang mga tripulanti nangasiman da ang midyu nag̱alenget-lengetami ra ta banwa. 28 Kapurisu, dayun dang namagsunda. Pagsunda nira, naa pala bainti brasas yang kaadalem na. Buay-w̱uay ra ta gesye, duun da tung tukaw-tukawan, sinundaan si nirang uman, kinsi brasas da ilem yang dalem na. 29 Atii, kumus durung eled nirang muya duun isampaay yang gulita tung bag̱unbun, namamugsu ra ta pundung epat ang bilug tung buli. Pagbugsu nira, durung pagpakbat nirang makali rang mangayag. 30 Taa numanyan, yang mga tripulanti, kumus gustu ra nirang mamamutwan tung gulita ang mamampalibri, yang buti nag̱ituntun da nira. Ay yang baliw̱ad nira, saayan ilem unu nirang mamamugsu si ta mga pundu tung dulung buat. 31 Numanyan pagkaita ni Pablo tia, dayun na rang inaning ti Kapitan Julio may yang mga sundalu na ang, “Yang mga tripulanting atia, kung indi ra mamagpameneng taa tung gulita, pati yamu, indiamu ra ka malibri,” mag̱aning. 32 Purisu dayun da ilem ang tinabtab yang mga sundalu yang mga kanyamung kedked yang buti ang pinabugsu ra ilem tung teeb ang pinabeek.

33 Numanyan, alenget da mangayag, tanirang tanan pinangamu-amu ni Pablong mamamangan da. Mag̱aning tung nira, “Tung seled durua rang linggu yang elat-elat mi tung balyung naang magpuas ang anday pangan-pangan mi maskin unu pa. 34 Mupia pa, mamanganamu ra kanay para kung unu pay mapasaran mi, masarangan mi ka yang mga tinanguni ming ilibri. Indi nganing maplek yang mga bua mi may sam bilug, yamu pa?” mag̱aning. 35 Pagkaaning na tia, dayun dang namisik ta tinapay ang pagkatapus pinasalamatan na tung Dios tung pinagtaralaungaan nirang tanan. Pagpingas-pingas na, dayun dang nag̱impisang namangan. 36 Pagteleng nira tung anyang pamangan da, asan da kumintel yang mga isip nirang namamangan da ka. 37 Yaming tanan-tanan duun tung gulitang atii, duruang gatus may pitung puluk may enem nga tauan (276). 38 Atiing nagkarabial da tanirang tanan, yang duma namamlek da yang kargamintung trigu tung teeb ang para lumakan da yang gulita.

Natetenged Tung Pagkadiadu Yang Gulita May Tung Pagkadampat Nira Tung Banwa (27:39-44)

39 Pagkapangayag, bandawen nira yang banwang atia, indi ra nailala nira kung unu pang banwaay. Piru may nabandaw nirang sasang leek ang may kenay yang bakayan na. Ya ray gustu nirang ingaw̱usun ang basi pa ra ilem duun da ilem ipasanglaray nira yang gulita. 40 Kapurisu numanyan yang binuat nira, yang mga pundu pinanabtab da ilem nirang pinamutwanan tung teeb. Yang mga timun derengan da ka nirang pinamadbaran ang ipinamugsu tung teeb ang para tumawad da. Yang puuk binatak da ka nirang pinasabakan ta palet. Duun da parumbuay nira yang gulita tung bakayan ang atiing nabandaw ra nira. 41 Piru tung pagpalaksu nira tung gulita, yang pisan napanawan nira yang lugmuk ang napalw̱un ang ya ngaknga tung tiw̱ing magtimbang. Yang dulung na nanampak da ta mupia tung lugmuk ang numinutnut ig yang buli tanya pagkararusdak da ilem ta parumpag tung lakun ang pamuslay. 42 Numanyan yang mga sundalu, pag̱atima ra nira ang pangimatayen da ilem nirang luw̱us yang mga prisu ay muya mamagkarapayan dang mamampadiskapa tung bakayan ang mamampalibri. 43 Piru ti Kapitan Julio yay nagsambeng tung nira ay gustu nang ipalibri ti Pablo tung malain. Purisu nagkalalangan da ang yang tanan unung makdek ang magkapay yay tukaw ang mamampakpa tung teeb ang para mamampadiskapa ra tung bakayan. 44 Yang kadaklan unung indi mangaskeng mamagkapay, mamanikad da ilem. Mamamges da ilem unu tung mga tabla pati mga kasangkapan yang gulitang nagkarapukis-pukis da, ang puiding buaten ang gaw̱ayan. Tung maning ka man tiang papanaw nadampatami ra kang tanan tung bakayan ang anda kay nalsik tung yamen, may sam bilug.

28

Yang Nag̱apanawan Ni Pablo Duun Tung Malta (28:1-10)

1 Atiing nadampatami rang nalibri, baklu ra ngaskeay yamen ang yang pulung atiing pinagpadiskapaan yamen ya ra yang pag̱aningen ang Malta. 2 Numanyan yang mga magbaw̱anwa duun belag̱an ilem gesye yang istimar nira tung yamen. Ay namagpagkal da ta apuy ang pinaparangan nira tung yamen, ay nagkuran si, durug lamig. 3 Ti Pablo nanlangaw ra kang nanguup ta sang kabingbing yang mga yesek-yesek. Tung pagpagkal na tung apuy, naa pala may iraw ang madalit duun tung adalem yang langaw ang atiang nakabingbing na. Pagkasinti na yang kinit, dayun dang luminapus ang tuminengkak tung kalima ni Pablong napabuyut-buyut. 4 Pagkaita yang mga magbaw̱anwa, dayun dang namag̱araning-aningan ang mag̱aning, “Yang taung naa talagang sasang nangimatay ta tau! Maskin nalibri tung teeb, piru indi ra ka enged tugtan ni Bales* ang mabui pa!” ag̱aaning. 5 Piru ti Pablo tanya, ya ra ilem iwislikay na yang iraw tung apuy. Indi ka naunu pa. 6 Simanyan nag̱apamalaran da ilem nira kung panimpengan da ubin kung gulpi ra ilem ang tumumba asan tung kindengan na. Piru atiing nabuay ra yang pag̱elat nira ang anda kay malain ang naita nirang nainabu tung anya, inuman da nira yang mga isip nira ang ti Pablo ya ra ag̱aningay nirang may pagkaginuu na ka unu.

7 Taa numanyan yang pagmangulu duun tung intirung pulung atii yay nag̱aranan tung ni Publio. May tanek nang alenget ilem duun tung nadampatan yamen. Ya ray nag̱imbitar tung yamen ang magdayun tung balay na. Tung seled tulung kaldaw, inasikasuami anyang sinag̱ud ta mupia. 8 Numanyan nagkatuun ang yang tatay ni Publio paglaru. Karaw̱utun ta kinit ig pagtaki-taki. Numanyan pagpakled ni Pablo tung anya, dayun na rang ipinag̱ampu tung Dios ang nunut da ka ta pagdeen na tung tinanguni na ang ya ray pinagmaayenan na. 9 Pagkainabu ra tia, nagsarambung da yang balita tung intirung pulu. Tinegkaan na, yang tanan ang may mga laru sigi ra ilem yang pagdarangepen nira tung anya ig ya ra ka man agpagmaayen agpagmaayen. 10 Purisu natetenged tung pag̱istimar nira, duru-durung mga rigalu ang ipinamakdul-pakdul nira tung yamen. Dispuis tung pagsaay yamen tung uri, pinakdulanami pa nira yang mga kaministiran yamen tung pagbiriag̱ien yamen.

Natetenged Tung Pagsaraayen Yamen Ang Nagliit Tung Malta Ang Asta Tung Pagkaw̱ut Yamen Duun Tung Siudad Ang Roma (28:11-16)

11 Numanyan pagtaklib da ta tulung bulan yang pagtiriniren yamen duun tung pulung atii, nagsaayami ra tung sasang gulitang tag̱a Alejandria ang duun da ka tung pulung atii nagpalimbeng ang asta tumaklib da yang panimpung igbaralyu. Yang gulitang atia ya ray paggug̱uuyan ang “Mga Ginuu-ginuung Kampi”†. 12 Pagsaay yamen, nagpatabukami ra ang asta nakaw̱utami ra duun tung siudad ang Siracusa. Duunami nagtinir ta seled tulung kaldaw. 13 Pagkatapus nagpalayag̱ami sing nagpatindak tung siudad ang Regio. Pagkapangayag, mineyep da yang salatan. Purisu kumus pabur yamen, tung seled ilem duruang kaldaw nakaw̱utami ra duun tung lansangan ang Puteoli. 14 Pagsalta yamen, may nabag̱as yamen ang mga tumatalig ang ya ray namag̱imbitar tung yamen ang magdayun tung nira ta san linggu. Pagkatapus tia, dayunami rang nagpanaw ang para mangayami ra duun tung Roma. 15 Numanyan pagkabalita yang mga tumatalig ang tag̱a Roma ang yami pag̱angay ra duun, namansiangay ra duun tung lansangan ang Poro de Apio ang para bag̱asenami ra nirang eklan duun tung siudad. May sam paluyug̱an pa ka enged ang namagpakigbag̱as pa tung yamen tung tukawan duun tung pag̱aningen ang Tulu Nga Darayunan. Pagkaita ni Pablo tung nirang tanan, duun da kumintel yang isip nang nagpasalamat tung Dios.

16 Numanyan, pagkaw̱ut yamen duun tung Roma, ti Pablo tanya tinugtan da yang gubirnung magpaag̱es tung mga prisung duma ta matiniran na. Ug̱aring ilem may sasang sundalung pagbantay tung anya tung tanan ang uras.

Natetenged Tung Primirung Pagpasanag Ni Pablo Tung Mga Manigmangulu Tung Mga Masigka Judio Nira Duun Tung Roma (28:7-22)

17 Numanyan pagtaklib yang tulung kaldaw, nagpaguuy ra ti Pablo tung mga manigmangulu tung mga masigka Judio nirang pamag̱istar duun tung Roma. Pagkasagpun nira, mag̱aning ti Pablong nagbitala tung nira, “Mga kaputulanung mga masigkanasyunu, yuu, maskin anday binuatanung kuntra tung nasyun ta ubin kuntra pa tung kinaug̱alian ang pinanubli ta tung mga kinaampu ta, piru dineepaw ka enged yang dumang mga masigkanasyun ta ang pagkatapus inintrigaaw ra tung kagaeman yang mga tag̱a Roma. 18 Atiing pag̱imbistigar nira tung yeen, anday kasalanan ang naita nira tung yeen ang para tumbasan da rin ta linawaw. Purisu gustu ra rin nira ang yuu palpasan da ilem nira. 19 Dispirinsia ilem, pinagpasuag̱an da yang mga masigkanasyun tang duma. Purisu, anda ray dumang rimidyung sarang ang mabuatu, ang indi, nag̱ingalukaw ra ilem ta apilar tung ni Maginuung Ading Pinakalandaw taa tung Roma. Piru maskin napag̱ingalukaw ra ka man ta apilar, belag̱an ang mag̱aning ang yuu magbebles ang magdimanda pa tung mga masigkanasyun ta. 20 Kapurisu ya ray ipinagpaguuyu simanyan tung numyu ang para magpasanag̱aw ra tung numyu. Kipurki tung kamatuuran, anday dumang natengeran yang pagkeredkeren tung yeen yang mga kadinang naa, ang indi natetenged ilem tung pagtaralig̱enung naa tung sasang taung pag̱aelatan kang lag̱i yang intirung nasyun tang Israel ang nag̱apakbat,” mag̱aning. 21 Mag̱aning tanirang namagtimales, “Kung tung bag̱ay, yami tani tung Roma, anday sulat ang kuminaw̱ut ang nagliit tung Judea ang natetenged tung nuyu. Maskin pa yang mga putul yamen ang duun ka manliit, anda kay ekel nirang balita ang maning yawa lain ang tau. 22 Ug̱aring, gustu ra yamen ang magngel kung unu pay nag̱apegsan mu. Kipurki nag̱askean da yamen ang maskin ay pang banwaay, yang grupung atiang nag̱apasakpan mu pag̱akuntra unu ta mupia,” ag̱aaning.

Yang Ultimung Pagpasanag Ni Pablo Tung Mga Masigkanasyun Nang Mga Manigmangulu (28:23-28)

23 Purisu simanyan, namag̱irig̱uan da tanira na Pablo ta uras ang ipagbalik nirang uman tung anya. Pagkaw̱ut yang uras ang atii, asan da ka tanira namansikaw̱ut tung pag̱atiniran na. Mas dakele tanira kay tung primiru. Atii, mag̱impisa tung timpranu, nag̱apun ilem ta pagpasanag ni Pablo tung nira. Nagpaingmatuud da tung nira natetenged tung paggaraemen yang Dios ang atiang baklung tinukud ni Jesu-Cristo. Tinag̱aman na kang pangkelan yang mga isip nirang mamananged da ang ti Jesus ya ra ka man yang pag̱aningen nirang Cristo ang pag̱aelatan kang lag̱i nirang magtukud tung paggaraemen yang Dios ang atiang baklu. Yang pangatadlengan na ipinatiel na tung naula ni Moises may tung nagkaraula yang mga manigpalatay yang bitala yang Dios atiing tukaw. 24 Numanyan yang dumang namamati, ipinaekel da nira yang mga isip nira tung pinagpaintindi na. Piru yang duma, indi ra enged nangalelyag ang mamananged. 25 Purisu yang dinangat na, atiing pag̱urulikan da rin tanira, pamagsuruag-suag̱an da ta mupia. Numanyan, baklu namagliit, may sasang inaning pa ka enged ni Pablo tung nira ang mag̱aning, “Tamang pisan yang sasang pinag̱aning yang Espiritu Santong ipinagpalatay ni Isaias tung mga kinaampu tang tukaw, ay maskin tung numyu numaan, temeng dang pisan. 26 Ay mag̱aning yang Espiritu Santo tung anya,

‘Ala, angayen mu yang mga masigkanasyun mung atiang panganingen ta maning taa:

Maskin sam pulukamung mamati, indiamu ka enged maintindi, maskin sam pulukamung magpaniid, indiamu ka enged masiman. Maning tia, Isaias, ya ray ianing mu tung nira.

27 Ay ya pa ag̱ari, yang kinaisipan yang mga taung atia indi ra ka enged makleran, pati mga talinga nira maning pa tung pinabengel da nira, asta mga mata nira, maning pa tung pinameyeng da ka nira. Anda enged ay gustu nirang magpasadsad, ay may pangamanan enged nira asan ang muya kung makleran da yang mga kinaisipan nira, kung maning pa tung mangikas da yang mga talinga nira, kung maning pa tung mabuskad da yang mga mata nira, muya mangapagsug̱at dang mamagpatapnay tung yeen ang pagkatapus tapnayenu ra ka rin,’ mag̱aning‡.

28-29 Kapurisu, mga mamaepetu, yang dapat ming intindien, yang balitang naa natetenged tung pagtarapnayen yang Dios tung yaten ang mga tau kung ya pa ag̱ari, nag̱ipagpakaw̱ut da ka tung mga taung tag̱a duma-rumang nasyun ang belag̱an mga masigka Judio ta. Tanira talagang mamananged,” mag̱aning ti Pablo duun tung nira§.

Sigi-sigi Ra Ilem Yang Pagparakaw̱utun Ni Pablo Duun Tung Roma (28:30-31)

30 Numanyan tung seled durua rang takun nagtinir ti Pablo tung sasang balay ang pag̱arkilaan na. Kung tinu pay nalelyag ang mangay tung anya, ya ray sinapet nang tanan ta mupia. 31 Yang pagsarapeten na tung nira, nunut da ka ta pagparakaw̱utun na tung nira natetenged tung paggaraemen yang Dios ang baklu kung ya pa ag̱aring mapalg̱uran da nira, ang nunut da ka ta pagparasanag̱en na natetenged tung ni Jesus ang ya ra ka man yang pag̱aningen ang Cristo ang yay nagtukud tung paggaraemen nang atia. Anday inenteran nang nagbitala tung mga tau ig anda kay nagtag̱am ta ampalar tung anya.

* 1:1-2 1:1-2a Ya ra Yang Isinulat Ni Lucas Natetenged Tung Ni Jesu-Cristo

† 1:1-2 1:1-2b Matinlung balikan ta yang Lucas 24:44-49.

‡ 1:6 1:6 Kumus nag̱askean da nira ang ti Jesus ya ra ka man yang pag̱aningen ang Cristo ang pinilik yang Dios ang maggaraemen tung nasyun nira, kalaum nira ang atiang lag̱i tanya maggaraemen dang mamirdi tung mga tag̱a Roma ang yay pamaggaem tung nasyun nira tung uras ang atii.

§ 1:18 1:18a Nag̱askean ta tung Mateo 27:7 ang yang namangalang yang tanek ang atii ya ra yang mga paring arabubwat ta katengdanan ang namagsuul tung ni Judas. Atiing pangalang nira, ti Judas tanya patay ra kang lag̱i. Piru maskin patay ra, kumus yang kuartang atii anya, purisu yang aran na ya ray ginamit nira ang kiw̱ali anya ra yang tanek ang atii.

* 1:18 1:18b Nag̱askean ta tung Mateo 27:5 ang ti Judas nagbitay yang sadili na. Tung isinulat ni Lucas ang naa, kung yay ikumpalar ta tung isinulat ni Mateong atia, yang puiding nainabu maning taa: Pagkakedked na yang pinli tung dikel na, dayun dang nagpakpa. Pagkatapus yang pinli minuntuk da. Purisu duun da tumimpa yang tinanguni na tung kabatuan.

† 1:19 1:19 Mateo 27:3-10

‡ 1:20 1:20a Mga Karantaen 69:25

§ 1:20 1:20b Mga Karantaen 109:8

* 2:15 2:15 Belag pa kang uras ang igpag̱irinem nirang mga Judio, ay yang kadagmitan tung nira law̱ii.

† 2:21 2:21 Joel 2:28-32

‡ 2:28 2:28 Tung bitalang Giniriego kung ilakted tung Tinagbanwa ang getes, ay maning taa: “Paitaanaw ra nuyu yang dalan ang paangay tung kabui.”

§ 2:28 2:25-28 Mga Karantaen 16:8-11

* 2:34-35 2:34-35 Mga Karantaen 110:1

† 2:42 2:42 Bilang pamagderemdemen tung anya ang katulad ka tung inaning na tung Lucas 22:19. Pariu ka ta palaksu tung 2:46 may tung 20:7, 11.

* 3:13 3:13 Yay sasang pangguuy yang mga Judio nuntukaw tung pag̱aningen nirang Mesias ang yay pag̱aelatan nirang magpapanaw tung planu yang Dios para tung nasyun nira. Duun da nga basaay ta tung isinulat ni Isaias 41:8; 42:1; 44:1-2, 21; 52:13.

† 3:23 3:23 Deuteronomio 18:15-16, 19

‡ 3:25 3:25 Genesis 22:18

* 4:11 4:11 Mga Karantaen 118:22; Mateo 21:42; Marcos 21:10; Lukas 20:17; 1 Pedro 2:4, 7

† 4:26 4:26 Mga Karantaen 2:1-2

* 7:9 7:9 Ti Jose ya ray sinambit ni Esteban ay natetenged tanya ginegmaan ta duru ni tatay na ang pagkatapus pinangindian da yang mga putul na. Bilang ti Jose matinlung ipananglit na tung ni Jesus.

† 7:31-32 7:31-32 Yang inaning yang Dios ang naa tung ni Moises, ginamit ni Ginuung Jesus ang nangatadlengan tung mga Saduceo natetenged tung pagbungkaras yang mga patay (Mateo 22:32; Marcos 12:26; Lucas 20:37).

‡ 7:34 7:34 Exodo 3:2-10

§ 7:35 7:35a Exodo 2:14

* 7:35 7:35b Exodo 3:2-10

† 7:37 7:37 Deuteronomio 18:15

‡ 7:40 7:40 Exodo 32:1, 23

§ 7:41 7:41 Yay pinasuaran nira yang bakang sinday ay ya ra kang lag̱i ay bultung nag̱atuuan nira atiing duun pa rin tanira tung Egipto. Ay tung pag̱intindi nira, kung sag̱urun nira tia, magbuul da yang mga kaayepan nira.

* 7:42-43 7:42-43a Ti Moloc sasang tinuuan yang mga tag̱a Amon atiing tukaw. Tung pag̱intindi nira yay may gaem tung kaldaw ig yang idinasag nira tung anya, ya ra yang mga ana nirang geg̱esye. Duun ta ra nga basaay ta tung 1 Mga Adi 11:7.

† 7:42-43 7:42-43b Ti Renfan sasang tinuuan yang mga tag̱a Asiria atiing tukaw. Tung pag̱intindi nira ya unu ay may gaem tung sasang planitang paggug̱uuyan numanyan ang Saturna. Ay may kalalabten na unu tung mga tau taa tung kaliw̱utan ang kung yay tutuuan nira, yay unu ay magpakaayen tung nira.

‡ 7:42-43 7:42-43k Amos 5:25-27

§ 7:50 7:50 Isaias 66:1-2

* 8:5 8:5a Ti Felipe sasa ra tung pitung nga laliian ang atiing pinamilik nirang sam pundaan ang mamagsulw̱ad tung sasang prublima (6:5.)

† 8:5 8:5b Atii kanay pati mga Samarianen pamag̱elat ka tung sasang Mananapnay ang pinangakuan yang Dios. Ug̱aring yang pangguuy nira tung nag̱aelatan nirang atia, ya ra unu yang pag̱aningen nirang Taheb.

‡ 8:16 8:16 Indi pa ka man nag̱apatiniran yang Dios tung Espiritu Santo natetenged may sasang nag̱aelatan na. Ay yang gustu na, magsarasaan da tung matinlu yang mga tumatalig ang mga Samarianen may yang mga tumatalig ang mga Judio. Ay kipurki, luyut dang luyut, pagderemet-demetan tanirang duruang grupu. Yang mga Samarianen nag̱alamku yang mga Judio ang anday kuinta nirang pagkatau (Juan 4:9; 8:48; yang pasanag tung Lucas 10:31). Purisu baklu ra nga patiniray na tung Espiritu Santo, kung duun da na Pedro ug̱ud puidi rang mamagsistigus ang mamagbaw̱alitaen tung mga tumatalig ang mga masigka Judio nira ang pati yang mga Samarianen pinatiniran da ka yang Dios tung Espiritu Santo. Intunsis, asan da maplek yang pagderemetan nira natetenged magsarasaan da tung pagtaralig̱en nira tung ni Jesu-Cristo.

§ 8:17 8:14-17 Tung papanaw ang atia nagkamatuud da yang sasang itinuw̱ul ni Ginuung Jesus tung mga apustul na ang mamagpaingmatuud tung mga tau “pati duun tung Samaria” (1:8).

* 8:32-33 8:32-33 Isaias 53:7-8

† 8:36-37 8:36-37 Taa may dumang mga bitalang isinaleet ta dumang manigkupiang pinakauring namagkupia ang maning taa yang palaksu na: Mag̱aning ti Felipeng nagtimales, “Puidia rang magpabenyag kung talagang bug̱us yang isip mung pagtalig yang sadili mu tung ni Jesus.” Mag̱aning ka yang upisial ang nagtuw̱al, “Ee, pagtalig̱aw ra tung ni Jesu-Cristo ay panangeraw ra ang tanya ka man yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios.”

‡ 8:40 8:40a Yang lawid yang Asoto tung Gaza mga 30 kilometro.

§ 8:40 8:40b Yang lawid yang Cesarea tung Jerusalem mga 90 kilometro. Yang lansangan ang atiang Cesarea ya ray pinagtiniran ni Felipe dayun ay baklu si sambitay ni Lucas duun tung 21:8.

* 9:1 9:1 7:58-60; 8:3

† 9:30 9:30 Distansia ta 100 kilometro.

* 10:1 10:1 Yang siudad ang atia, yay pinakakapital yang intirung banwang paggug̱uuyan yang mga Romanen ang Judea. Piru tung mga Judio, yang banwang nag̱aguuyan nirang Judea, teed ilem tung ampir duun tung siudad ang Jerusalem.

† 10:9 10:9 Yang pagbaralayen duun tung nira pinaya. Anday saw̱ungan na ig yang pinakasagpaw na ya ray pagpalimasmasan nira ubin pagkeresenan nirang mga law̱ii.

‡ 10:14 10:14 Kung gustu tang makdekan kung unu pang mga palanganenay ang dapat liliien yang mga Judio, duun nga basaay ta tung Levitico 11:1-47.

§ 10:46-47 10:46-47a Yang pruibang atiang durug kabew̱ereng ipinaita ra nganing yang Dios tung nirang mga Judio ay ug̱ud asan da nga plekay ta ipamiru nira tung mga tag̱a duma-rumang nasyun ang asta kaw̱ig̱en da nira na Cornelio ang tanira mga putul da ka nira natetenged ilem tung pagtalig nira tung ni Ginuung Jesus. Ikumpalar tung 11:15-17.

* 10:46-47 10:46-47b Balikan ta yang kapanawan na tung 2:1-12.

* 11:3 11:3 Atia bawal tung mga Judio.

† 11:15 11:15 Mga Binuat-buatan 2:1-4

* 12:12 12:12 Ti Marcos yay nagsulat yang librung “Yang Isinulat Ni Marcos Natetenged Tung Ni Jesu-Cristo.”

† 12:17 12:17 Ti Santiagong atiang sinambit na, yay pagmaepet-epet tung sam pundaan duun tung Jerusalem.

‡ 12:25 12:25 Balikan ta yang sinambit tung 11:29-30.

* 13:6 13:6 Tung bitalang Hinebreo “Bar Josue”.

† 13:22 13:22 1 Samuel 13:14; 16:12

‡ 13:32-33 13:32-33 Mga Karantaen 2:7

§ 13:34 13:34 Isaias 55:3

* 13:35 13:35 Mga Karantaen 16:10

† 13:40-41 13:40-41 Habacuc 1:5

‡ 13:47 13:47 Isaias 49:6

* 14:12 14:12a Ti Zeus yay pinakaabwat tung tanan ang mga ginuu-ginuung tinuuan yang mga Giriego nuntukaw.

† 14:12 14:12b Ti Hermes yay manigpalatay yang bitala yang mga ginuu-ginuung atiing nag̱atutuuan nira ig maayen unu ang mametang-betang ta bitala.

* 15:8 15:8 Maayen ang ikumpalar ta tung Juan 2:23-25.

† 15:10 15:10 Tung isinulat ni Moises, may enem ang gatus may sam puluk may tulu nga katuw̱ulanan (613). Dispuis, dinulangan pa yang mga ‘Pariseo’ pati mga ‘sag̱ad’ ta dumang mga katuw̱ulan ang ginatus-gatus da. Tung pag̱intindi nira, pariung impurtanti yang pinag̱imu-imung atia may yang dating ibinutwan ni Moises. Purisu ya ray nag̱ipaglebat nang mas pa.

‡ 15:14 15:14 Yang pangguuy ang atiang “mga tauan yang Dios”, dati-rati teed ilem tung mga Judio. Numaan pinawayang da ni Santiago ang para pati yang belag̱an mga masigka Judio nira ang kumpurming nagtalig da tung ni Ginuung Jesus, lug̱ud da ka tung mga tauan yang Dios.

§ 15:16-17 15:16-17 Amos 9:11-12

* 15:20 15:20 Yang pag̱asikad ni Santiagong nagdisisiun ta maning tia ay ang para mamagsararuan tung matinlu yang mga tumatalig ang mga Judio may yang mga tumatalig ang belag̱an mga Judio.

† 15:33-34 15:33-34 Taa may dumang mga bitalang isinaleet ta dumang mga manigkupia ang maning taa yang palaksu na: “Piru ti Silas tanya, nag̱uman da yang isip nang duun da kanay nagpabutwan.” Piru indi napabtang tung dumang mga kinupiang pinakatukaw.

* 16:37 16:37 May rasun na Pablo ang tanira sakep ka yang gubirnu yang mga tag̱a Roma natetenged duun tanira ipanganaay tung mga siudad ang nag̱agaeman yang mga Romanen. Belag pariu tung dumang mga masigkanasyun nirang mga Judio ang indi ilalaen yang gubirnung tanira mga sakep na.

† 16:38 16:38 Atii kanay, basta may siudad ang pinagpabrika ta mga tag̱a Roma, durug kaimpurtanti ang yang tanan ang mga lai nirang tag̱a Roma yay tumanen. Kipurki kung malampasan, dakulung turuw̱alen tung gubirnu duun tung Roma. Ya ray pinangamanan yang may mga katengdanan.

* 17:18 17:18 Yang bitalang Giniriegong ginamit ni Pablo tung uras ang atii “anastasis”. Duruay kinaulug̱an na: (1) pagkabui si kang uman yang mga patay ig (2) aran ta sasang ginuu-ginuung baw̱ay ang nag̱atutuuan nira. Kapurisu yang kalaum nira ang yang nag̱itulduk na natetenged tung durua nga ginuu-ginuuan ang yang sam bilug ti Jesus may yang sam bilug ti Anastasis.

† 17:19 17:19 Ti Aries ang atia sasang ginuu-ginuung pag̱atutuuan nira atii kanay ang ya unu ay may kagaeman tung gira. Tung bitalang Giniriego yang pangguuy tung bundung atiang pagsaragpunan nira “Areion Pagon”.

* 18:17 18:17 Ti Sostenes ang naa puiding ya ra yang taung sinambit ni Pablo tung 1 Corinto 1:1. Kung ya tii, pagkatapus yang gulung naa, nagtalig da yang sadili nang tung ni Ginuung Jesus ang nagpatapnay.

† 18:18 18:18 Ya ray pinagsambit na yang pangakung atia ay naskean na ang tanya nag̱abalakan yang duma ta malain (balikan ta yang sinambit tung 18:9-13). Ay mintras pag̱atuw̱ul pa yang Dios ang magpadayun tung pagparakaw̱utun na tung siudad ang atia, indi ra nagpatupi. Kumus tinapus na ra ka man yang pagparakaw̱utun na duun, pinakayasan na ra yang kulu na. Ikumpalar tung 21:23-24.

‡ 18:24 18:24 Ya pa ilem yang dating kasulatan ang pag̱aningen ang Dating Ipinagpakigpaig̱u ang ipinausuy yang Dios tung dating mga tauan nang mga Israel.

* 19:6 19:6 Kung natetenged tung pagdeen yang mga apustul tung mga taung namagpabenyag, madua ilem ang bisis ang sinambit tung librung naa: tung 8:17 may taa tung 19:6. Yang gustu nang ianing belag̱an ang yay pitik ang pausuyan ta simanyan. Maduang bisis ilem nainabu gated may impurtanting mapruibaan da tung mga uras ang atii. Matinlung ikumpalar ta tung Mga Binuat-buatan 2:41; 4:4; 8:36-38; 11:20-21, 24; 13:12; 13:48; 16:14-15; 16:25-34; 17:4; 17:12; 17:34; 18:8.

† 19:19 19:19 Atii kanay duun tung banwa nira, yang sang pidasung salapi may pagkamaal na ay kipurki ya ra yang kantidad yang kinaldaw ta sasang ubrirus!

‡ 19:24 19:24 Atii kanay yang pagpabetang yang mga tau tung ni Artemisang atii, ya unu ay pinakaina tung tanan ang ginuu-ginuung pag̱atutuuan nira ig puirti unung magpabuul tung mga baw̱ay ig tung mga kaayepan ig puirti ka unung magpaumintu tung mga luak. Yang bultu na ipinasuad tung sasang baw̱ay ang yang debdeb na pupus ta mga susu.

* 20:2 20:2 Siguru duun tung Corinto.

† 20:3 20:3 Ya ray uras ang ipinagsulat na yang ipinaekel na tung mga tumatalig ang tag̱a Roma.

‡ 20:5 20:5 Ti Lucas ang may sulat tung librung naa, kinaw̱utan da ni Pablo duun tung siudad ang Filipos.

§ 20:7 20:7 “Sabadu ra.” Kung getesen ang ilakted yang bitalang Giniriego, maning taa: “primirung kaldaw tung seled san linggu.” Dipindi tung sistima ta mga tau atii kanay tung pagbilang nira tung primirung kaldaw tung seled san linggu kung kaldaw ta Linggu ubin kaldaw ta Sabadu.

* 21:8 21:8 Duun ikumpalaray mu tung 6:5 may 8:40.

† 21:10 21:10 Ya ra ti Agabo mismung sinambit tung 11:28.

‡ 21:24 21:24 Maning taa yang palaksu yang urdinansang atia: Kung tinu pay nagpangaku ta maning tia, yang bua nang ipinakayas na dapat ang eklan na ra duun tung pagtuuan ang pinakalusu ang para duun da iprisintaray nang ipasirukay tung sasang pari. Ya ray pruibang dapat ang ipaita na ang tinupad na ra ka man ang matuud yang pinangakuan na. Ikumpalar tung 18:18.

§ 21:25 21:25 Balikan yang 15:23-29.

* 21:29 21:29 Basta belag̱an Judio, bawal ang magpakled tung pagtuuan ang pinakalusu. Kung tinu pay makled ang belag̱an masigkanasyun nirang Judio, imatayen da ilem.

† 21:30 21:30 Pinaniraduan yang mga guardia ug̱ud anday malain ang mainabu duun tung kakleran, yadwa pa ang para anday pagpalibrian ni Pablo.

* 22:23 22:23 Yang nasilag̱an nira tung ni Pablo ay natetenged pati yang belag̱an mga masigkanasyun nirang mga Judio nag̱apagapil ni Pablo tung planu yang Dios maskin indi ra mamagpakilaket tung nasyun nira. Sipurki tung pag̱intindi nira, sasang pagtraidur ni Pablo tung nasyun nira.

* 23:3 23:3 Tung bitalang Giniriego, “Yawang maning pa tung sasang padir ang pininturan ta kulit”. Piru kung pasadsaran ta yang linegdangan yang pananglit ang atia, ya ra tiang ilinakted.

† 23:5 23:5 Exodo 22:28

* 24:6-7 24:6-7 Taa may dumang mga bitalang isinaleet ta dumang manigkupiang uring nagkupia ang maning taa yang palaksu na: “Yang gustu rin yamen ang tanya bistaen da yamen sigun tung lai yamen. Ingkasu ilem kinalaw ra ni Koronel Lisias ang binawi tung pudir yamen. Pagkatapus nagkalalangan da ang yang pamagbangdan tung anya dapat ang mamanalunga ra taa tung nuyung mamagdimanda.”

* 26:6 26:6 Yang nag̱adapatan yang pinangakuan yang Dios ang atia tung nira natetenged tung pagpabui na si kang uman tung mga patay.

* 27:9-10 27:9-10 Yang kaldaw ang atii ya ray nag̱aguuyan nirang Kaldaw Ang Ipanguat Tung Tanan Ang Mga Kasalanan. Kung unu pay mga patakaran na, duun ta nga basaay tung Levitico 16:1-34. Atiing takun ang 59, yang kaldaw ang atii natuun tung Oktubre 5. Kung kaw̱utun da nganing yang bulan yang Nobyembre, tadeng da yang tanan ang mga salaayan tung teeb natetenged atia pinakamalain ang timpu.

* 28:4 28:4 Ti Bales yay aran yang sasang ginuu-ginuung baw̱ay ang pag̱atutuuan nira atii kanay. Ya unu ay mangimalesan tung mga taung kumpurming nagbuat ta malain.

† 28:11 28:11 Yang mga aran yang mga ginuu-ginuung kamping atii, ti Castor durua ni Pollux. Tanira unu mga ana ni Zeus ang yay pinakalandaw tung tanan ang mga ginuu-ginuung atiing pag̱atutuuan nira atiing tukaw. Ya enged ay nag̱atutuuan yang mga manigsaay ug̱ud yay mamagpakdul unu ta matinlung pagsaraayen nira tung teeb. Yang pamalung yang gulitang atiing sinaayan na Pablo, tinabasan ang binuat ang bultu yang mga kamping atia.

‡ 28:27 28:27 Isaias 6:9-10; Mateo 13:13-15; Marcos 4:12; Lucas 8:10; Juan 12:38-41

§ 28:28-29 28:28-29 Taa may dumang mga bitalang isinaleet ta dumang mga manigkupia ang maning taa yang palaksu na: “Pagkaaning ni Pablo tia, diritsyu rang namagliit yang mga manigmangulung atia ang sigi-sigi ra ilem yang pagsurug̱aan nirang makinit da.” Piru tung pinakatukaw ang mga kinupia, indi napabtang yang mga bitalang atia.

Roma

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Yang Isinulat Ni Pablo Tung Mga Tag̱a ROMA

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Yang Romang atia dakulung siudad ig yay pinakakapital yang nasyun yang mga Romanen. Atiing panimpu yang mga apustul, durung mga nasyun ang pinandeeg yang mga Romanen ang pulus lug̱ud tung paggaraemen nira.

Maskin indi pa nag̱angay duun ti Pablo (1:10-11 may 15:23), dakele rang mga tumatalig duun. Siguru yang natengeran na, may dumang mga tumatalig ang yay primirung nagpaliked tung Matinlung Balita natetenged tung ni Jesu-Cristo. Kipurki atiing paglampud yang Espiritu Santo tung mga tumatalig duun tung Jerusalem, may mga tag̱a Roma ang namamati tung ipinagpakaw̱ut ni Pedro tung uras ang atii (Mga Binuat-buatan 2:10, 17-39). Puiding may duma tung nira ang namananged tung ipinagpakaw̱ut ni Pedro ig namagtalig ka yang mga sadili nira tung ni Ginuung Jesu-Cristo. Purisu puiding nabilang tanira tung tulung liw̱u nga tauan ang namananged. Pag̱ulik nira duun tung Roma, namagbaw̱alitaen da ka tung duma natetenged tung pagtalig nira tung ni Jesu-Cristo. Purisu nagsarakmu ra yang balitang atia tung intirung siudad yang Roma. Kumus yang kadaklan ang mga taung pamagtinir duun belag̱an mga Judio, puiding aningen ta ang yang kadaklan ang mga tumatalig duun, belag̱an kang mga Judio. Piru may dumang mga tumatalig ang mga Judio.

Kung basaen ta ra kanay yang isinulat ni Pablo tung 16:23, asan da ngaskeay ta ang atiing pagpasulat ni Pablo yang sulat ang naa, pagtinir tung balay ni Gayo. Kung ti Gayong atia ya ka man ti Gayong sinambit na tung 1 Corinto 1:14, asan da ngaintindiay ta ang atiing pagpasulat ni Pablo yang sulat ang naang ipaekel na tung mga tag̱a Roma, duun tanya tung Corinto ang yay sasang siudad tung sinakepan yang banwang Grecia.

Yang takun ang ipinagpasulat na puiding mga 55 ubin 56 ang may durua rang puluk ilem may limang takun ang nagkarataklib pagkatapus ti Jesu-Cristo minulik da tung ni Ama na duun tung langit.

Durung kalelyag ni Pablong magpakigbag̱as tung mga tumatalig duun tung Roma (1:10-11 may 15:23-26) ug̱ud mag̱irilalaan da tanira ta ustu ig magparaketel-ketelan da ka ta kinaisipan may kinaisipan. Ug̱aring ilem, kumus indi mangay agkali duun tung nira gated may ubligasyun nang mangay ra kanay duun tung Jerusalem, nagpaekel da tung nira yang sulat ang naa.

Tung sulat ang naa may pinakamasadlaw ang nag̱itulduk natetenged tung tamang papanaw ang asan da mamagkatinir yang mga tau yang kalibrian nira. Yang sasang nag̱itulduk ni Pablo taa ang yang tanan ang mga tau, luw̱us makinasalananen ang anday nalsik, may sam bilug (3:10-12 may 23) ig anday dumang pakaw̱utun yang pagpakasalak nira, kadiaduan dang anday katapus-tapusan na ang yang pagkablag nira tung anya dumayun dang asta tung sampa (6:23). Piru natetenged ilem tung pagpakugmatay ni Jesus ang asan da nga pasapulay na yang sintinsiang dumangat da rin tung nira, simanyan puidi rang mausgaran tanira yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na (3:21; 5:1). Ug̱aring yang papanaw na, belag̱an ekel tung pagturumanen nira yang mga katuw̱ulan na, kung indi, sulaminti ilem ekel tung pagpakugmatay ni Jesus ang ya ray kaministiran ang talig̱an nira tung anyang magtapnay tung nira (3:21-22 may 28; 9:30-32).

Kung intindien ta yang kamtangan yang isinulat ni Pablo tung kapitulu 6, 7, may 8:1-17, asan da ngaintindiay ta ang yang palaksu yang kalibrian yang sasang tau, belag̱an ilem ang tanya pinatawad da yang Dios tung mga kasalanan ta, kung indi, ipalibri na ra ka tung pagpaguyud na tung dating kalelyag̱an nang magpakasalak ekel tung puirsa yang Espiritu Santo ug̱ud mapagbuat da ta matitinlu ang nag̱auyunan yang Dios.

Kung natetenged tung palaksu yang kalibrian yang sasang tau tung uri, matinlung intindien na yang kamtangan yang isinulat ni Pablo tung 8:17-39. Kipurki asan da nga panaway na yang mabtangan na tung uri ang may baklung tinanguni nang anda ray kamatayen na ig magpakigsapen da tung Dios tung baklung kaliw̱utan ang asta tung sampa.

Tung kapitulu 9, 10, may 11, pagpasanag ti Pablo natetenged tung planu yang Dios para tung tanan ang mga nasyun ta mga tau, mag̱ing mga Judio man, mag̱ing belag man. Yang ipinasanag na natetenged tung pagpakuindi yang mga masigkanasyun nang mga Judio, ya ray natengeran na ang yang Matinlung Balita ilinakted da tung belag̱an mga Israel ug̱ud basi pa ra ilem mamananged da tanirang mamagtalig yang mga sadili nira tung ni Ginuung Jesus. Asan da nga paiw̱eg̱ay yang Dios yang mga Israel tung belag̱an mga Israel ang asta pati tanira, mangalelyag da kang mampatapnay tung ni Jesu-Cristo.

Kung natetenged tung kamtangan yang sulat ang naa, yang pinakaisi na enged ya ra yang gustu ni Pablong ipasanag na tung nira kung ya pa ag̱ari ang yang mga tau mausgaran da yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na (1:17). Duun da ipatielay na yang tanan ang gustu nang ianing tung sulat ang naa.

Tung kapitulu 12, 13, 14, 15 pagpasanag ti Pablo kung unu pay matinlung sistima ang kaministiran ang usuyun yang tanan ang mga tumatalig.

Yang Kamtangan Yang Sulat Ang Naa

1:1-17 Yang Intrada Yang Sulat Pati Pinakaisi Na

1:18-3:20 Kung Ayw̱a Dakulung Kaministiran Ang Malibri Yang Tanan Ang Mga Tau

3:21-4:25 Kung Ya Pa Ag̱ari Yang Pag̱usgad Yang Dios Tung Mga Taung Salu Rang Pisan Tung Pagterelengen Na

Kapitulu 5 Natetenged Tung Luluaan Yang Pag̱usgad Yang Dios Tung Kumpurming Magtalig Tung Ni Jesu-Cristong Magpatapnay Ig Natetenged Tung Pinakaw̱ut Yang Paglampas Ni Adan Ang Ya Ray Nag̱ikumpalar Na Tung Pinakaw̱ut Yang Pagtuman Ni Jesu-Cristo

Kapitulu 6-8 Kung Ya Pa Ag̱ari Ang Indi Ra Dapat Ang Magpaguyud Yang Sasang Tumatalig Tung Kalelyag̱an Nang Magpakasalak

Kapitulu 9-11 Natetenged Tung Planu Yang Dios Sigun Tung Mga Judiong Pamagpakuindi Tung Ni Jesu-Cristo

Kapitulu 12-13 Yang Sasang Linyang Nag̱ipausuy Ni Pablo Tung Nira Ang Para Magbaklu Yang Tanan Ang Mga Pasais Nira Tung Pangaldaw-kaldaw

14:1-15:13 Kung Ya Pa Ag̱aring Magsarasaan Ang Mag̱uruyunan Yang Mga Tumatalig Ang Aparti Ta Pinanliitan

15:14-16:27 Yang Pagtapusan Yang Sulat

1

Yang Intrada Yang Intirung Sulat (1:1-7)

1 Yang nagpasulat tung sulat ang atia yuung ti Pablong sasang turuw̱ulun ni Jesu-Cristo ig sasaw kang taralig̱an na, bilang apustul na. Nagkamaninganaw ra ta maning tia natetenged ilem ang pinilikaw yang Dios ang pagkatapus tinuldukaw ka anyang magparakaw̱utun yang Matinlung Balita ang ultimu ilem tanya yang pinangapunglan na. 2 Yang nag̱adapatan na ya ra kang lag̱i ay pinangakuan na atiing tukaw pa. Duun ipapanaway na tung mga manigpalatay yang bitala na ang ya ray namagsulat natetenged tung ipinagpaula na tung nira ang simanyan ya ra kay nag̱abasa ta tung kasulatan ang ya ka man ay sagradung bitala na. 3 Anday dumang nag̱adapatan yang balitang naa, kung indi, ya ra yang pag̱aningen yang Dios ang “Ana Na”. Kung natetenged tung pagkatau na, tanya sasang kanubli ni Adi David. 4 Kung natetenged tung pagkadios na, ipinagpailala ra yang Dios ang tanya ka man yang pag̱aningen nang “Ana na” ekel tung sasang pruibang maktel ang tanya binui na si kang uman. Anday dumang nag̱ianingu, kung indi, ti Jesu-Cristo ang ya ra kay Ginuu tang may kalalangan tung yaten. 5 Ekel tung pagpaita na yang kaildaw na tung yeen atiing primiru, pinakdulanaw ra yang Dios yang pagkaapustulung naa ang nunut da ka ta pagpaktel na tung yeen ug̱ud kayananu. Yang katuyuan nang nagpakdul ay ug̱ud tung maskin unu pang nasyunay ang belag̱an mga Judio, durung mga taung magtalig da yang mga sadili nira tung ni Jesu-Cristong mampatapnay ang asan da ka ngaeyangay ta ipagtuman nira yang kumpurming nag̱ipanuw̱ul na tung nira ang para ikadengeg na tanira. 6 Pati yamu mismu gapilamu ra ka tung nirang binteng yang Dios ang para ti Jesu-Cristo ya ray may anya tung numyung tanan. 7 Purisu, napagpasulataw ra tung numyung tanan asan tung Roma ang nag̱amaal da ka yang Dios ta duru. Bintengamu ra ka nganing anyang mag̱ing mga tauan nang sadili.

Yang nag̱ipag̱ampuu para tung numyung tanan asan ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman yang Ama tang Dios ang pagpadag̱en-dag̱en tung numyu durua ni Ginuu tang Jesu-Cristo ig mas pang ikasadya mi yang kaampiran mi tung nirang naang baklu.

Natetenged Tung Pagmaal Na Tung Nira (1:8-15)

8 Tukaw tung tanan, durug dakul yang pagpasalamatu tung Dios ang pagpaturuw̱ulunanu natetenged tung numyung tanan asan, ang asan da ag̱ipapanawayu tung ni Jesu-Cristong pangerengan tung yaten duun tung katalungaan yang Dios. Yang nag̱apasalamatanu enged tung anya ang yang pagtaralig̱en ming durug baked tung ni Jesu-Cristo yay nag̱apagkeresen-kesenan yang mga tau tung intirung sinakepan yang kagaeman yang mga tag̱a Roma. 9-10 Ayw̱a indi maaningu tia ay maski nganing yang Dios puiding pakdengenu ang talagang matuud ang pirmiamu ilem ang sambitenu ang kada mag̱ampuaw tung anya. Tanya ka man yang pagpaturuw̱ulunanu ang bilug yang isipu tung pagparakaw̱utunu yang Matinlung Balita tung mga tau natetenged ka man tung pag̱aningen nang Ana Na. Yang sasang nag̱aingaluku enged tung anya, ang basi pa ra ilem ang simanyan pakdulanaw ra anya ta lugarung mag̱angay ra asan tung numyu kung yay uyun tung kalelyag̱an na. 11 Kipurki paglalangkag̱enaw ra ta duru ang tung makali mag̱irita-ita ra ug̱ud mataw̱anganamu ra ka yeen ta kumpurming unu pay ipaeyang yang Espiritu Santo tung isipu ug̱ud ya ray mas pang pagbakeran yang pagtaralig̱en mi. 12 Yang gustuung ianing tia magkasiraanita rang magparaketel-ketelan ta kinaisipan may kinaisipan ekel tung pagbaralitaan ta kung ya pa ag̱ari yang papanaw yang pagtaralig̱en ta tung ni Jesu-Cristo sasa may sasa.

13 Mga kaputulan, duru rang gustuu ang maintindian mi ang muya-muyaaw ra rin ang pasukat-sukat ang mag̱angay asan tung numyu. Piru pirming may pagsangkelanu ang asta ra ilem simanyan. Ay yang pag̱asikarung mangay asan ang basi pa ra ilem ang yang balitang naang nag̱ipagpakaw̱utu mag̱umintu* ra ka tung kinaisipan yang mga tau ang katulad ka tung pinakaw̱ut na tung duma ang belag̱an kang mga Judio. 14 Ay ta yeen, pinakdulanaw ra yang Dios ta ubligasyunung magparakaw̱utun tung tanan ang nasyun ang belag̱an kang mga masigkanasyunung mga Judio, mag̱ing mga sibilisadu man ang matakung magbitala ta Giniriego kag belag, mag̱ing may mga pinag̱aralan man kag anda man. 15 Purisu ta yeen, duunaw ra ka ngaeyangay ta kalelyag̱anung duru ang kung unu pay nag̱alagpakan yang Matinlung Balitang naa, ya ra kay ipagpasanag̱u tung numyu asan tung Roma ang katulad ka tung pag̱abuatu tung duma-rumang lugar.

Yang Pinakaisi Yang Matinlung Balita (1:16-17)

16 Kung natetenged tung Matinlung Balitang naang nag̱ipagpakaw̱utu natetenged tung pinagtalus ni Jesu-Cristo, indi enged ikaeyaku, kipurki durug puirsa yang batikal na gated nag̱askeanu ang kung ipagpakaw̱utu ra nganing tung mga tau, nag̱apanuntan da ka yang Dios yang puirsa nang magtapnay tung kumpurming tinu pay magtalig yang sadili na tung ni Jesu-Cristo. Atii kanay tung primirung pisan ang palaksu yang balitang naa, yang pinanapnay na ya pa ilem yang mga Judio. Piru simanyan pati yang mga taung tag̱a duma-rumang nasyun ang belag̱an mga Judio nag̱apanapnay na ra ka. 17 Dakulu man yang pagtalig̱u ay asan tung Matinlung Balitang naa ngaubligaray yang Dios kung ya pa ag̱ari yang pag̱usgad na tung mga tau ang salu rang pisan tung pagterelengen na. Anday dumang papanaw ang intindien nang mag̱usgad tung nira ta maning tia, kung indi, teed ilem asan tung pagtalig nira tung ni Jesu-Cristong pagpatapnay. Talagang matuud tia, ay kipurki may sasang bitalang ipinagpasulat yang Dios ang tukaw ang mag̱aning,

“Kumpurming tinu pay inusgaran da yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na ekel tung pagtalig na yang sadili na tung anya, ya ray mapagpasapen tung anyang asta tung sampa†,” ag̱aaning.

Natetenged Tung Nag̱asilag̱an Yang Dios Tung Belag̱an Mga Judio Ang Ya Ra Kay Nag̱ipagkaministiran Nira Ta Kalibrian (1:18-32)‡

18 Sinambitu nganing kung ya pa ag̱ari yang pag̱usgad yang Dios tung mga tau ang salu rang pisan tung pagterelengen na ay natetenged tanira talagang belag da kang lag̱ing salu. Nag̱ipagpabistu ra nganing yang Dios ang pagtinir tung langit ang nag̱asilag nganing tung mga tau ang ya rag balesay na ta parusa. Yang nag̱asilag̱an na tung nira ya ra yang tanan ang panlipat nira tung anya may yang tanan ang pagburuaten nirang mga malalain tung mga masigkatau nira ang asan da ka nga tampekay nira yang nag̱askean nirang matuud natetenged tung anya. 19 Talagang magkatamang pisan yang nag̱ianingung atia ang tanya nag̱asilag tung nira ay yang sarang ang maintindian nira natetenged tung anya, bistu rang pisan tung nira, ay ipinagpabunayag na ra nganing tung nira. 20 Ay kipurki disti pa atiing pag̱imu na yang kaliw̱utan, yang pagkabetang nang indig dakaten ta mata asan da kang lag̱i nga maladmaray nira tung mga bag̱ay ang inimu na. Bilang asan nga maladmaray nira ang tanya makagag̱aem tung tanan disti pa tung katebtew̱an ang asta tung sampa ig yang pagkadios na inding pisan mapasiring-siringan ta maskin unu pa tung inimu na. Purisu andang pisan ay mapadatelan nira ang para mapanginluas da rin ang maning anday nag̱aintindian nira natetenged tung Dios. 21 Kipurki maskin may nag̱aintindian da ka man nira natetenged tung anya, piru belag yag dayaway nira ang yay Dios, belag kang yag pasalamatay nira tung anya yang mga kaayenan ang nag̱ipamakdul-pakdul nang pirmi tung nira, kung indi, yang nag̱aisip nira natetenged tung anya, naski ra tung anda enged ay kakuinta-kuinta na. Nakiklepan da yang mga kinaisipan nira ang asta nangaplekan da ta ipag̱intindi nirang ustu tung anya. 22 Mag̱aning tanira ang tanira unu yay pangaske, piru tung pagkamatuud, sigun tung pag̱irintindien nira tung Dios, namaglua rang midyu ra ilem tung mga kabus-kabus. 23 Imbis tuuan nirang padengeg̱an tanya ang yay banal, pinaklian da ilem nira ta mga bultung ipinakbung da nira tung sasang tau ka ilem ang suitu ta kamatayen, pati tung mga lamlam, asta tung mga ayep ang pamagpanaw-panaw asta yang pamagkanwang ang para yang mga maning ka ilem tia ya ray tutuuan nira§.

24 Kapurisu kumus tinalyuran da ka man nira yang Dios, pinaw̱ayaan na ra ilem tanirang mamagtuman yang kumpurming unu pay makursunadaan nirang malalaway ang asta asan da ilem nga durug̱asay nira yang dengeg ang ipinakdul yang Dios tung nira sasa may sasa ekel tung buat-buat nirang tinanguni may tinanguni. 25 Pinaw̱ayaan na man nganing ay natetenged imbis padayunan nira yang nag̱aintindian nirang magkatama natetenged tung anya, unaw̱is ya rag pakliay nira ta kabuklian. Ay maning da ka man tia ang yang nag̱apanirbian nirang nag̱atuuan, ya ra yang sasang inimu ka ilem yang Dios, belag da tanya mismung nag̱imu ag̱ad ultimu ilem tanya ay bag̱ay ang pisan ang dayawen tang mga taung inimu na ang asta tung sampa. Talagang yay magkatamang pisan ang buaten ta. 26 Kapurisu natetenged tung pag̱abuat nirang atia, pinaw̱ayaan na ra ilem tanira ang asta naeyangan da ta mga kursunada nirang makakaeyak. Sasa ra duun tung mga baw̱ay nira ang yang natural nirang mangay tung sasang lalii pinaklian da ilem nira ta kabaliskad na ang simanyan baw̱ay may baw̱ay pagkinasawa-kasawaay ra. 27 Maski nganing yang mga lalii nira, ya ka. Yang natural nirang mangay tung sasang baw̱ay binutwanan da ka ilem nira ay naeyangan da ta ipagkursunada nirang makinit tung masigkapariu nirang mga lalii. Teed mi tia, lalii may lalii pagbinuatay ta durug kalalaway ang andang pisan ay eyak-eyak nira! Purisu yang parusang sukat tung nira ya rang pisan tiang nag̱ibales yang Dios tung nira natetenged ka man tung pag̱irintindien nirang atia tung anya ang durung pisan agkakamali*. 28 Kumus ipinabtang da ilem nira yang Dios tung anda ray kuinta ang para intindien pa rin nira, purisu pinaw̱ayaan na ra ka ilem tanira ang asta tinubwan da ta kinaisipan nirang anda kay kuinta. Yang dinangat na, namampakled da tung mga pag̱urubraen ang indi ka enged magkabag̱ay tung pagterelengen yang Dios. 29 Telengan mi ra ilem. Durung kalelyag nirang magbuat ta sari-saring mga malalain ang indi ka enged magkatamang buw̱uaten nira tung mga masigkatau nira ang katulad da asan tung magdarasun ang sambitenu. Asan da ta panalensen ang anday teregkaan yang kagustuan nira. Asan da ka ta pirming tima tung isip nirang magpakdul ta kunsimisiun tung aruman nira. Asan da ka ta durug kainiw̱eg̱en tung mga kaarumanan nira. Asan da ka ta nagamen da yang isip nira tung pagpangimatay tung mga masigkatau nira. Asan da ka ta durung kalelyag nirang magpundar ta suruayen. Asan da ka ta mandaraya. Asan da ka ta madinemeten ang magbuat ta malain. Asan da ka ta madaraldal. 30 Yang duma kunliw̱aknen. Yang duma, maski yang Dios ya ray nag̱asilag̱an nira. Yang duma, masyadug kalinamkuen tung mga masigkatau nira ang nunut da ka ta pandeeg-deeg nira. Yang duma durug kabuw̱ug̱al. Yang duma pirmi ilem ang pagtima ta baklung palaksu kung ya pa ag̱aring mapagbuat ta mga malalain. Yang duma mabinatukun tung mga ginikanan nira. 31 Asan da ka ta mga taung nangaplekan da ta ipag̱intindi nirang ustu kung ay pay magkatama kag belag ang asta anda ray pag̱urubraen nirang ustu tung pagterelengen yang Dios. Asan da ka ta anday nabitalaan nang tau. Asan da ka ta mga taung maskin pa tung may mga kaampiran tung nira, indi nganing ag̱askeng maggegma. Asan da ka ta andang pisan ay kakaildawen na tung mga masigkatau na. 32 Tanirang tanan, nag̱askean da ka nira yang kalalangan yang Dios ang kumpurming tinu pay pagbuat yang mga maning tia, bag̱ay ra tung nirang mapatay. Piru, maskin nag̱aintindian da ka man nira, belag̱an ilem ang ya pag padayunay nira yang pagburuaten nira yang mga maning tia, kung indi, pagpauyun pa nganing tung duma ang pagbuat ka ta mga maning ka tia.

2

Natetenged Tung Pitik Ang Usuyun Yang Dios Ang Magsintinsia Tung Tanan Ang Mga Tau, Maskin Mga Judio Maskin Belag̱an Mga Judio (2:1-16)

1 Kapurisu yawang maskin tinua pang tauay ang kumpurming pagpakusalak tung belag̱an mga Judio natetenged ka man tung mga ubra-ubra nirang mga maning tiang nag̱asambitu, kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagsintinsia yang Dios tung mga tau, pati yawa, india ra ka pasapayan na. Ay kipurki kung ay pa atiing nag̱ipakusalak mu tung nira, duun da ka nga pakusalakay mu yang sadili mu, natetenged yang dumang mga ubra-ubra nira ya ka man mismu ay nag̱abuat mu. 2 Nag̱akdekan ta ka ang kung sintinsiaan da nganing yang Dios tung kalainan yang belag̱an mga Judiong atiang kumpurming pagbuat yang mga maning tiang bag̱ay, talagang magkatamang pisan yang parusang ipadangat na tung nira. 3 Ayw̱a, yawang pagpakusalak tung dumang pagbuat yang mga maning tia, ang pagkatapus ya kay nag̱abuat mu, tung kalaum mu mapalikayan mu pa yang sintinsia yang Dios? 4 Muya ya ra ilem agbaliwalaay mu yang kaneeman ang atiang nag̱ipaita na tung nuyung durug dakul ang india pa nag̱asintinsiaan na, ang indi, yawa ra ilem kanay ag̱agwantaay nang magparurusay. Ayw̱a, indi pa ka enged agsakpen yang isip mu ang yang nag̱ipagpaita na ta kaneeman nang atia tung nuyu ay gustu na ra rin ang basi pa ra ilem ang asana ra ngaeyangay ta ipanligna mu tung mga kasalanan mu? 5 Piru ay pa w̱a? Belag yawag panligna, yawag pagpakateg̱as ang pagpadayun ka enged tung pagpakasalak mu. Purisu yang kaalimbawaan na, maning pa tung nag̱ipagluug mu rang nag̱ipagluug yang parusang dumangat tung nuyu tung uras ang ipagpaita ka enged yang Dios yang kasisilag̱en na ang ya ra kay uras ang ipagpabistu na kung unu pay luluaan yang pagsirintinsiaen na tung mga tau ang yay magkatamang pisan. 6 Ay tung uras ang atia magbales da tung tanan ang mga tau ang kumpurming unu pay mag̱atu tung mga binuat-buatan nira sasa may sasa. 7 Kung kisira may mga taung pagprusigir ta maderep tung mga pagburuaten ang matitinlu natetenged yang pag̱asikad nira ang tung uri tanira padengeg̱an da ta maayen yang Dios ang pabanalen, yang ibles na tung nira, tugtan na rang magpasapen tung anyang asta tung sampa. 8 Piru tung mga taung ya ilem yang sadiling kalelyag̱an nira ay pag̱asikad nira ig anda enged ay gustu nirang mananged tung kamatuuran natetenged tung pagkadios yang Dios, kung indi, pagpadayun ka enged tung mga pag̱urubraen ang belag tama, yang ibles na tung nira, parusaan na ta malbat ang pagparusa. 9 Bilang magkatinir da ta pinitinsia nirang duru yang kumpurming pagbuat ang pirmi yang malalain, kapin da enged yang mga Judiong pinamakdulan na ka man ta dakulung pabur atiing tukaw* pati yang belag̱an mga Judio. 10 Piru kung kisira rin may mga taung pagbuat ang pirmi ta matinlu, yang ibles yang Dios tung nira ya ray padengeg̱an na ta maayen ang pakdulan ta kalimengan kapin da enged yang mga Judio pati yang belag̱an mga Judio. 11 Talagang maning tia yang pagbaralesen yang Dios tung mga tau gated belag̱an ang mag̱aning ang yang pagkabetang yang sasang tau yay intindien nang magbales, kung indi, sulaminti ilem yang mga ubra-ubra na†.

12 Kipurki, telengan mi ra ilem yang belag̱an mga Judio. Kumus belag̱an suitu yang mga katuw̱ulan ang atiing ipinagpiar yang Dios tung ni Moises, tanirang tanan ang pamaglampas tung kalelyag̱an na, mangablag da tung anya ang asta tung sampa. Ya ray malambeg̱an nira, maskin indi na ra buaten ang pitik yang mga katuw̱ulan ang atia ang para yay pagpasunairan na rin tung nira kung tinuman da nira u kung indi. Pati yang mga masigkanasyunung mga Judio, kumus suitu tanira yang mga katuw̱ulan ang atia, purisu tanira kang tanan ang kumpurming paglampas, sintinsiaan da ka yang Dios tung kalainan ang yang mga katuw̱ulan ang atia yay pitik ang pagpasunairan na tung nira kung tinuman da nira u kung indi. 13 Talagang sintinsiaan na ka tanira ay kipurki belag̱an ang mag̱aning ang yang mga taung pamati ilem tung mga katuw̱ulan ang atiang magbasaen tung nira ang asan da mag̱ing salu ra tung pagterelengen na, kung indi, sulaminti ilem yang mga taung pirming pagsepet yang tanan ang mga katuw̱ulan ang atia ya ra rin ay usgaran nang salu ra tung pagterelengen na. 14 Kipurki telengan mi ra ilem naang belag̱an mga Judio. Maskin anda ka man ay kaliw̱utan nira tung mga katuw̱ulan ang atia, piru kada matuman nira yang sasang linyang sinambit tung mga katuw̱ulan ang atia, duun da nga pruibaay ang may duun kang lag̱i tung mga isip nira kung unu pay magkatama kag belag, maskin indi ka man nag̱aintindian nira yang mga katuw̱ulan ang atia. 15 Ya ray pagpailala ang yang nag̱ipatuman yang Dios ang nag̱asambit tung mga katuw̱ulan, maning pa tung namarka rang lag̱i tung mga kinaisipan nira. Nag̱apruibaan dang matuud tia, ay tung laksu yang mga pag̱irisipen nirang sasa may sasa, kung kaisan mismu yang sadiling painu-inu nira yay pagbasul tung nira natetenged tung mga ubra-ubra nira, ig kung magkaisan, pagdipindir ka ngani. 16 Maning ang pisan tia yang mainabu tung uras ang ipagpatuw̱al yang Dios tung mga tau natetenged tung tanan ang nagkarabuat nira pati nagkaraisip nira maskin taluk pa simanyan. Italig na yang pagsirintinsiaen ang atia tung ni Jesu-Cristo. Yang tanan ang atiang nag̱ipag̱aningu lug̱ud tung Matinlung Balitang naang nag̱ipagpakaw̱utu tung mga tau.

Pagturuldukanen Yang Mga Judio Tung Duma Natetenged Tung Mga Katuw̱ulan Yang Dios Piru Tanira Mismu Indi Ka Pamagtuman (2:17-24)

17 Simanyan kung natetenged tung numyung mga masigkanasyunung mga Judio, pagpadayawamung talagang mga Judioamu ka man ang pulutiku. Durug dakul yang pagtalig mi ang indiamu ra sakpen yang sintinsia yang Dios gated yamuy pinakdulan na yang mga katuw̱ulan na. Nag̱ipagpabug̱al mi nganing ang yamu ilem ay ultimung mga tauan na. 18 Dispuis nag̱akdekan mi ra ka kung unu pay nag̱alelyag̱an na ang yay buaten mi, ig kumus ya ray nabadbaran yang mga isip mi yang napabtang tung mga katuw̱ulan na, nag̱askeamu ra kang magtimbang-timbang tung mga isip mi kung unu pay magkatamang buaten mi. 19 Yadwa pa, pagtalig̱amu ka ang matakuamu rang manuldukan tung mga taung tag̱a duma-rumang nasyun ang anda pay naerem nirang masyadu natetenged tung Dios. Bilang yamu ray nabtang ang mga manigpasanag tung nirang makiklep pa yang mga pag̱irisipen nira. 20 Maktel da ka yang mga isip ming pagpanadleng tung nirang pag̱atelengan ming indi pa nag̱akdek yang maayen may yang malain, maskeamu ra kang magpanugpat-sugpat tung nirang midyu tung may pagkamula pa yang pag̱irintindien nira tung kamatuuran natetenged tung pagkadios yang Dios. Tutal asan da ka tung mga katuw̱ulan ang atia nga bilug̱ay mi yang kamatuuran kung unu pay tamang pag̱irintindien tung Dios. 21 Panuldukanamu ka man tung duma, piru ayw̱a yang mga sadili mi indi mi ka pala nag̱atuldukan? Pagparakaw̱utunamu ka nganing tung mga tau ang tanira dapat ang indi manakaw, ang pagkatapus yamu panakaw ka. 22 Panganingen mi ka tanira ang dapat indi maglimbung tung mga kasawa nira ang pagkatapus yamu paglimbung ka. Aglalawayanamu ka ta duru tung mga bultung nag̱atutuuan ta duma, ang pagkatapus, anday dumang pag̱abuat mi, yang mga simbaan ang pagtuuan tung nira, ya pay nag̱apakleran ming nag̱apanakawan ang para mapakinaw̱angan mi yang mga mamaalen ang atiang pinamuat ang mga bultu. 23 Pagpabug̱alamu ang yamu ray pinakdulan yang Dios yang mga katuw̱ulan na, ang pagkatapus, asan da ka tung paglalampasen mi nga regmekay mi yang kadengeg̱an na. 24 Ayw̱a indiamu aningenu sipurki may sasang napabtang tung kasulatan ang nag̱atemeng dang pisan tung numyu ang mag̱aning,

“Ekel tung mga ubra-ubra ming mga Judio, pati yang dengeg yang Dios ang yay nag̱aningen ming Dios mi, asan da ka ngaumid tung pagduruminaren yang tag̱a duma-rumang nasyun tung numyu,” mag̱aning‡.

Dapat Ang Indi Mamagtalig Yang Mga Judio Tung Tandang Binuat Tung Mga Tinanguni Nira (2:25-29)

25 Kung tung bag̱ay, yamung mga masigkanasyunung mga Judio, pinabuatanamu ta tanda tung mga tinanguni mi ang para maintindian dang lug̱uramu ra ka tung mga tauan yang Dios. May kantidad na tia basta pagtumanamu yang mga katuw̱ulan ang ipinagpasulat yang Dios tung ni Moises. Piru kung paglampasamu, katimbang nang indiamu ra pinabuatan ta tanda.

26 Ig disir kung pausuyanu tia, kung yang mga taung indi ra pinabuatan ta tanda nag̱apagtuman da yang magkatama ang katulad ka tung napabtang tung mga katuw̱ulan, belag bang yay bilangen yang Dios ang kuari binuatan da ta tanda? 27 Dispuis yang sasang taung dati ra kang lag̱i anday tanda tung tinanguni na piru pagtuman yang nag̱adapatan yang mga katuw̱ulan yang Dios, ya ray buaten yang Dios ang sasang mulidung pagpasunairan nang magsintinsia tung numyung mga Judio maskin pag̱epetamu tung kasulatan ang asan agbebtang yang mga katuw̱ulan, maskin binuatanamu pa ta tanda tung mga tinanguni mi. 28 Tutal tinu pa w̱asu ay ultimung Judio tung pagterelengen yang Dios? Belag̱an yang sasang taung may tandang binuat tung tinanguni na. 29 Kung indi, yang kumpurming binaklu yang kinaisipan nang taluk yay ultimung Judio. Yang natengeran yang pagbaklu na, belag̱an yang pagtuman na yang sasang urdinansa, kung indi, suluminti ilem natetenged tung inubra yang Espiritu Santo tung isip na. Yang sasang Judiong nagkamaninganan da ta maning tia, maskin indi dayawen yang mga kaarumanan na, dayawen ka enged yang Dios.

3

Nag̱apamarik Na Yang Mga Nag̱ipagsulingaag Tung Anya Yang Mga Masigka Judio Na (3:1-8)

1 Muya may sasang masigkanasyunung Judio asan ang gustu nang magsulingaag tung yeen ang maning taa yang palaksu yang katadlengan na. “Kung matuud yang nag̱itulduk mu ang indiita ra risibien yang Dios natetenged tung tandang binuat tung mga tinanguni ta, tay puis anda pala ay nalandawan ta tung belag̱an mga Judiong anday tanda! Anda ngani ay ikaayen ta tung tanda tang atia!” 2 Yang matuw̱alu asan, dakele kang nag̱ikaayen tang mga Judio natetenged tung pagka Judio ta. Tukaw tung tanan, tung yaten ang mga kinaampu ipiaray yang Dios yang bitala na ang lug̱ud ka asan yang mga pinangakuan na tung nasyun ta. 3 Piru muya yang bag̱ay ang atia ya si ay patielan yang aruman tang atia ta sam bilug sing katadlengan na ang maning taa yang palaksu na. “Ta yaten ang mga Judio, maskin indiita ra ka man nagkereng tung pinangakuan ta tung Dios ang ita magtuman yang mga katuw̱ulan na, yang gustu mung ianing, asan da imbaliduay yang Dios yang pinangakuan na tung mga kinaampu ta ang itang mga kanubli nira pakaayenenita anya?” 4 Yang matuw̱alu asan, belag maning tiay gustuung ianing. Simpri yang Dios dapat ang pirming magluang matalig̱an ang magkereng tung pinangakuan na, maskin ita magluaita pang buklien natetenged ka man ang indiita ra ka nagkereng tung pinangakuan ta tung anya. Yang bag̱ay ang atia, bistung bistu duun tung sasang isinulat ni Adi David atiing pagpauyun na tung pagpakusalak yang Dios tung anya natetenged tung sasang binuat nang durug kalain. Maning taa yang inaning na tung Dios tung uras ang atii:

“Kumpurming unu pay ipagpakusalak mu tung yamen ang mga tau, talagang magkatamang pisan. Piru ta yawa, maskin unu pay ipetel yang mga tau tung nuyu, kung maning pa tung kasu, india ra ka enged mapirdi-pirdi nira*,” ag̱aaning.

5 Piru muya may magsulingaag si ka enged tung yeen ang maning taa: “Itang mga Judio, maskin may mga ubra-ubra tang malalain, kung alimbawa ikumpalar pa tung mga buat-buat yang Dios ang pulus matitinlu, asan da nga bistu ang mas pa ang yang mga buat-buat na durung pisan agkatadleng. Purisu kumus asan da magkatinir ta ikadengeg na, kung yang mga buat-buat ta, ya pay masilag̱an nang ipagsilut tung yaten, ig disir, asan da tanya magbuat ta indi magkatama,” ag̱aaning. Atia nag̱aulitu ilem ay maning tia yang palaksu yang pangatadlengan yang duma ang durug kabaw̱aliskad. 6 Piru indi ra ka enged magkatama yang katadlengan ang atia ay natetenged kung indi nganing magsintinsia yang Dios tung yaten ang mga Judio ang ita dating mga tauan na, ig disir, indi ra ka enged din magkabag̱ay ang tanya pay magsintinsia tung maskin tinu pang tauay taa tung kaliw̱utan ang naa. 7 Piru muya may magsulingaag si pa ka enged tung yeen ang maning si ka taa: “Kumus yuu indiaw matalig̱an ang magkereng tung pinangakuanu tung Dios ang para magtumanaw ra rin yang mga katuw̱ulan na, ig disir, kung ikumpalaraw tung anya, duun da nga bistu ang mas pa ang yang Dios talagang matalig̱an ang magkereng tung mga pangaku na ang ya ra ka nganing ay ikadengeg na. Kumus asan da tung pagkumpalar nag̱ikadengeg̱ay na yang pagbukliu, dapat indiaw ra rin sintinsiaan na tung kalainan,” ag̱aaning. 8 Abaa, kung tama yang katadlengan yang pagsulingaag ang atia, ig disir, maayen pang magbuatita ra ilem ta mga malalain ang para may pakaw̱utun nang matinlu ay asan da ka pala nga padengeg̱ay ta yang Dios buat! Atia pala maning kang pisan tia yang nag̱ipag̱insultu yang dumang pagbangdan tung yeen ang ya unu ay nag̱ipagpakaw̱utu tung mga tau buat. Yang mga taung mga maning tia, sintinsiaan da ka enged yang Dios tung kalainan ang ya ray magkatamang pisan ang buaten na tung nira.

Andang Pisan Ay Taung Mausgaran Yang Dios Ang Salu Ra Tung Pagterelengen Na Natetenged Tung Pagturumanen Na (3:9-20)

9 Ta, unu pay linagpakan na? Aningen ta w̱asu ang tung pagterelengen yang Dios itang kumpurming mga Judio may nalandawan ta pa ka enged tung mga tag̱a duma-rumang nasyun? Andang pisan ay nalandawan ta tung nira kipurki katulad ka tung ipinagpasanag̱u rang lag̱i ta nungayna, yang tanan ang mga tau, maskin Judio maskin belag, kemkem ang luw̱us yang natural nirang pagpakasalak ig indi mangapuklut tung sintinsia yang Dios ang kaw̱utun. 10 Yang bag̱ay ang atia bistung pisan tung napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Andang pisan ay taung limpiu tung pagterelengen yang Dios, may sam bilug. 11 Andang pisan ay taung pag̱intindi ta ustu tung anya. Anda ka nganing ay taung pagsagyap ang basi pa ra ilem matultul tung anya. 12 Kung indi, tanirang tanan nanalyud da ilem tung anya. Parariung luminalis tung katuyuan ang nalelyag̱an da rin yang Dios para tung nira atiing pag̱imu na tung nira. Anda enged ang pisan ay nag̱apagbuat ta matinlu, may sam bilug†. 13 Yang mga bitalang nag̱ipalua nira durung pisan agkaligna ang katulad ka tung buyung pag̱ulimpeg tung lelebngan ang inabrian da. Durug kaansianung mamitala ta ipandaya nira tung mga aruman nira. Durug kasisiit yang mga bitala nirang maning pa tung keg̱et ta sasang iraw ang madalit‡. 14 Pirmi ra ilem ang nag̱ipagtuluy nira tung malain yang mga aruman nira ig pirmi ra ka ilem ang pagtirada ta mga bitalang malalain§. 15 Basin gesye ilem ang dispirinsia, makali ra ilem ang mangimatay tung masigkatau nira. 16 Maskin ay pa manganing, pagpanrangga tung mga masigkatau nirang pagpakdul ta kalbatan. 17 Indi ka nira ag̱usuyun kung ya pa ag̱aring mag̱uruyunan tanira yang mga masigkatau nira tung matinlu*. 18 Indi ka nag̱aeyang tung mga isip nira ang dapat da rin ang magkatinir tanira ta pag̱eled nirang ustu tung Dios†,” mag̱aning.

Nag̱apabilug Na Yang Gustu Nang Ianing Natetenged Tung Nag̱abtangan Yang Tanan Ang Mga Tau Tung Pagterelengen Yang Dios (3:19-20)

19 Dispuis pa, nag̱akdekan ta ka ang kumpurming unu pay napabtang tung kasulatan ang katulad tung nagkaraulitung atia, tung yaten enged ang mga Judio nga dapat natetenged suituita kang lag̱i yang mga katuw̱ulan yang Dios ang napabtang asan. Duun da ngaintindiay ta ang maskin tinu pang tauay, andang pisan ay mabitala na tung pagpakusalak yang Dios tung anya ig yang tanan ang mga tau tung bilug ang kaliw̱utan luw̱us dang pag̱aelatan yang Dios ta sintinsia na tung kalainan. 20 Kipurki andang pisan ay taung mausgaran yang Dios ang salu ra tung pagterelengen na natetenged tung pagturumanen na yang mga katuw̱ulan na, sindu andang pisan ay taung mapagsepet asan. Asan da ngani tung mga katuw̱ulan na nga bilug̱ay ta ang ita talagang makinasalananen.

Yang Pinakaimpurtanting Linya Natetenged Tung Rimidyung Binuat Yang Dios Ang Para Mausgaran Na Yang Mga Tau Ang Salu Rang Pisan Tung Pagterelengen Na (3:21-26)

21 Ug̱aring simanyan ang mga uras ang naa, ipinagpabunayag da yang Dios kung ya pa ag̱ari yang pag̱urusgaren na tung mga tau ang tanira salu rang pisan tung pagterelengen na. Yang papanaw nang pag̱usgad tung nira andang pisan ay kalalabten na tung pagturumanen nira yang mga katuw̱ulan nang atiing ipinagpaintindi na tung ni Moises atiing tukaw. Piru ya kang lag̱i ay pinangakuan na disti tung primiru ang duun ipabtangay tung kasulatan ang katulad ka tung isinulat ni Moises may tung nagkarasulat yang mga manigpalatay yang bitala na. 22 Yang nag̱ipag̱usgad yang Dios tung mga tau ang salu rang pisan tung pagterelengen na ay natetenged ilem tung pagtalig nira yang mga sadili nira tung ni Jesu-Cristong mampatapnay. Ya ray buaten na tung kumpurming tinu pang tauay ang magtalig mag̱ing Judio man kag belag ay andang pisan ay pagsigwatan nira tung pagterelengen na. 23 Ay ya pa ag̱ari, tanira kang tanan parariung nagpakasalak tung anya ig parariu kang indi nasalapay tung katuyuan yang Dios para tung nira atiing pag̱imu na tung nira ang tanira ipagpadengeg da rin tung anya. 24 Yang pag̱usgad nang atia tung nira ang salu rang pisan tung pagterelengen na, diw̱aldi ilem ekel tung pagpaita na yang kaneeman na ang andang pisan ay natengeran na tung nira. Ay duun ipatielay na tung ni Jesu-Cristong nagpatumbas yang linawa na ang para asan da ngaipalibriay na tanira tung sintinsia na tung kalainan. 25-26 Tanya ipinagpailala ra yang Dios ang ekel tung pagpaturuk na yang dug̱u na, duun da napasapul tung sintinsiang ipadangat na ra rin tung yaten ang mga tau natetenged tung pagpakasalak ta tung anya ig duun da ka ngaulikay yang kasisilag̱en na tung yaten. Purisu simanyan kumpurming tinu pay magtalig yang sadili na tung ni Jesu-Cristo natetenged ka man tung pinagtalus nang atii, asan da nga risibiay yang Dios. Ipinagpailala na ra nganing ti Jesu-Cristo ang maning da tia yang kapulutan yang pagpakugmatay na ay ug̱ud duun da nga papruibaay na ang tanya belag̱an kusintidur tung mga malalain ang pagburuaten. Kipurki muya puidi ka rin ang bangdanan ang tanya kusintidur gated atiing tukaw pang atiing indi pa nag̱ingtau ti Jesu-Cristo, midyu tung pinaw̱ayaan na ra ilem yang pagpakasalak yang mga tau natetenged ilem tung pagpararurusun na tung nira. Purisu ya ra ka man tiang nag̱ipag̱aningu ang ti Jesu-Cristo ipinagpailala ra nganing yang Dios tung maning tia ay ug̱ud duun da ka man nga papruibaay na tung panimpu tang naa simanyan ang tanya talagang belag̱an ka man kusintidur. Ya ray binuat na ug̱ud bistu ra ang talagang matadleng dang pisan yang pag̱urusgaren na kung mag̱usgad da nganing tung mga taung makinasalananen ang salu rang pisan tung pagterelengen na kung magtalig da ilem yang mga sadili nira tung ni Jesu-Cristong nagsali tung nira.

Nag̱asambit Na Kung Unu Pay Linagpakan Yang Linyang Atiang Pinakaimpurtanti (3:27-31)

27 Kapurisu tung maning tiang palaksu, unu pa pay mapabug̱al ta sigun tung pag̱usgad yang Dios tung yaten ang saluita rang pisan tung pagterelengen na? Andang pisan! Natetenged tung unu pang papanaway ang napisananita ra? Tung papanaw w̱asung sam bilug ang tung pagturumanen ta yang mga katuw̱ulan na, asanita w̱asu ngausgaray na ta maning tia? Belag asan, kung indi, tung sam bilug ang papanaw ang ita magtalig yang mga sadili ta tung ni Jesu-Cristo, ultimu ilem asanita ngausgaray yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na. 28 Talagang andang pisan ay sarang ang mapabug̱al ta natetenged tung kalibrian tang naa ay natetenged yang pamilug̱an enged yang pangatadlenganung naa ya taa. Yang ipag̱usgad yang Dios tung sasang tau ang salu rang pisan tung pagterelengen na ay natetenged ilem tung pagtalig na yang sadili na tung ni Jesu-Cristong magpatapnay. Belag̱an natetenged tung pagturumanen na yang mga katuw̱ulan na sindu andang pisan ay taung masarang ang yang tanan masulipet na. 29 Ayw̱a, yamung mga masigkanasyunung mga Judio asan, kalaum mi ang ita ra ilem ang mga Judio yay puiding risibien yang Dios, piru yang mga tag̱a duma-rumang nasyun indi puidi? Simpri pati tanira puidi kang risibien na. 30 Kumus yang Dios sam bilug ilem, purisu sam bilug ka ilem yang papanaw nang mag̱usgad tung mga tau ang salu rang pisan tung pagterelengen na, mag̱ing mga Judio, mag̱ing belag̱an mga Judio man. Parariu ka ilem ang mausgaran na ta maning tia tung pagtalig ilem nira yang mga sadili nira tung ni Jesu-Cristong magpatapnay. 31 Ta, unu pa pay linagpakan yang pangatadlenganung atia? Basu yang mga katuw̱ulan yang Dios asan da ngaimbaliduayu ang anda ray kapulutan na? Belag, kung indi, asan da nganing nga pakdulayu ta kantidad nang magkatama.

4

Natetenged Tung Ni Abraham Kung Ya Pa Ag̱aring Nausgaran Da Yang Dios Ang Salu Rang Pisan Tung Pagterelengen Na (4:1-8)

1 Abir, pademdeman ta ra kanay ti apung Abraham ang kinaampu yamen ang mga Judio kung ya pa ag̱aring inusgaran yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na. 2 Kipurki kung alimbawa tanya inusgaran yang Dios ta maning tia natetenged tung pagburuaten nang matitinlu, intunsis puidi ka rin ang yay ipagpabug̱al na tung mga kaarumanan na, piru tung Dios indi ra ka enged mapuidi tii. 3 Kipurki pademdeman ta ra kanay yang sasang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Ti Abraham nagtalig da tung Dios ang magkereng tung sasang pinangakuan na tung anya, ig natetenged ilem tung pagtalig nang atii, asan da tanya ngaipabtangay yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na*,” ag̱aaning.

4 Ipabetangu ra kanay tung sasang pananglit. Yang sasang taung pagpatenged, yang suul na, belag̱an kang mag̱aning ang ya ra ka ilem ag̱ipakdulay ta diw̱aldi tung anya, kung indi, ya ray pinatengeran nang nag̱ubra. Yang pisan yang kaalimbawaan yang sasang taung pagbuat ta matinlu ang para tung paglaum na asan da tanya ngausgaray yang Dios. Kung asan din ngausgaray yang Dios ang salu ra, yang pag̱usgad nang atia belag̱an kang mag̱aning ang pakdul na ka ilem ta diw̱aldi tung anya, kung indi, ya ra ka rin ay maning pa tung pinatengeran nang nagbuat ta matinlu. 5 Piru yang taung anday nag̱atalig̱an na tung sadiling pag̱urubraen na ang para asan da rin ngausgaray yang Dios ang salu ra, kung indi, pagtalig da ilem ang bug̱us tung Dios ang yay pag̱usgad tung sasang taung malalain ang salu rang pisan tung pagterelengen na, yang pag̱usgad nang atia tung anya natetenged ilem tung pagtalig na, belag̱an ang mag̱aning ang ya ray maning pa tung sasang pinatengeran na, kung indi, ya ra ka ilem ag̱ipakdulay yang Dios ta diw̱aldi tung anya. 6 Yang bag̱ay ang naa, yang pisan ay nag̱adapatan yang sasang inaning ni Adi David nun tukaw atiing pagkasambit na yang kasadyaan yang sasang tau ang inusgaran da yang Dios ang salu rang pisan, ang yang pag̱usgad na ta maning tia tung anya, andang pisan ay kalalabten yang pagburuaten na yang matitinlu. 7 Kipurki ya ra taa yang inaning nang atii:

“Durung pisan agkatinlu yang nag̱abtangan yang mga taung kumpurming pinatawad da yang Dios tung mga paglalampasen nira tung mga katuw̱ulan na, ang yang mga kasalanan nira linipatan na ra.

8 Talagang durung pisan agkatinlu yang nag̱abtangan yang mga tau ang yang mga kasalanan nira, indi ra nag̱idata yang Dios tung nira†,” mag̱aning.

Yang Kasadyaan Ta Sasang Taung Inusgaran Da Yang Dios Ta Maning Tia Puidi Kang Malg̱uran Ta Belag̱an Mga Judio (4:9-12)

9 Yang katinluan ang atiang nabtangan nira, teed ilem basu tung yaten ang mga Judio ang pulus binuatan ta tanda tung mga tinanguni ta? Belag̱an ilem ita, kung indi, pati yang belag̱an mga Judio ang anda kang lag̱i ay tandang binuat tung mga tinanguni nira, lug̱ud da ka asan. Kipurki magpauyunitang tanan siguru tung sasang sinambit tung kasulatan ang natetenged ilem unu tung pagtalig ni Abraham tung Dios, asan da unu ngaipabtangay nang salu rang pisan tung pagterelengen na‡. 10 Sanu pa w̱asu ngausgaray na ta maning tia? Atiing tanya indi pa nag̱apabuatan ta tanda tung tinanguni na u atiing pinabuatan da? Simpri atiing tanya indi pa nag̱apabuatan. 11 Pagkatapus tung pira pang takun baklu ra lalangay yang Dios ang yang tinanguni na pabuatan da ta tanda§. Atia yay sasang sinyalis ilem ang tanya inusgaran da ka man ang lag̱i yang Dios ang salung pisan natetenged ilem tung pagtalig nang bug̱us tung anya. Yang uras ang atii, anda pa nganing ay tandang binuat tung tinanguni na. Yang linuaan na, duun da tanya nagyaring pinamuaran yang tanan ang may pagtalig da ka nira tung Dios ang katulad ka tung pagtalig na ang asan da ka inusgaran nang salu ra maskin anday tandang binuat tung tinanguni na. 12 Belag̱an ilem tanirang anday tanda ay pinamuaran na, kung indi, pati yang may mga tanda ang simanyan belag dang yay panalig̱an nira, kung indi, nagtalig da yang mga sadili nirang bug̱us tung ni Jesu-Cristo ang asan da ka nasug̱ut tung ni Abraham ang kinaampu nira ang yay tukaw ang nagtalig yang sadili nang bug̱us tung Dios, atiing indi pa nganing nag̱apabuatan ta tanda.

Nag̱aulit Na Yang Primirung Katadlengan Na May Yang Yadwa Ang Ya Ray Nag̱ipapanaw Na Tung Dumang Pametang-betang Ta Bitala (4:13-17a)

13 Nag̱askean tang may sasang pinangakuan yang Dios tung ni Abraham ang tung kauri-urian tanya pati yang kumpurming masug̱ut tung pagtalig na yay papaggaemen na tung bilug ang kaliw̱utan. Piru yang ipagkereng yang Dios tung pinangakuan nang atii belag̱an natetenged tung pagturumanen ni Abraham yang mga katuw̱ulan, kung indi, natetenged ilem tung pagtalig nang bug̱us tung anyang talagang magkereng tung pinangakuan na ang duun da tanya ngausgaray nang salu ra. 14 Kipurki kung alimbawa yang pakdulan yang Dios yang pinangakuan nang atii, ya ra ilem yang mga taung pagtuman yang mga katuw̱ulan ang ibinutwan ni Moises, ig disir, anda ka rin ay kapulutan yang pagtalig tang naa tung ni Jesu-Cristo. Pati yang pinangakuan yang Dios tung yaten, anda ka rin ay pakaw̱utun na. 15 Talagang andang pisan ay kalalabten yang pagturumanen ta yang mga katuw̱ulan tung pinangakuan yang Dios ang atii. Ay yang kaaw̱ay yang mga katuw̱ulan parusa. Kung anda galang ay mga katuw̱ulan ang nag̱ipatuman tung yaten ang mga tau, anda ka rin ay malampasan ta, indiita ka rin maparusaan yang Dios. 16 Purisu ya ray natengeran na ang tung pagtalig ta ilem yang mga sadili ta tung ni Jesu-Cristo duunita ra nga pakdulay yang Dios yang kalibrian ang pinangakuan na. Ya ray papanaw na ug̱ud anday dumang patielan nang mag̱usgad tung yaten ta maning tia, kung indi, sulaminti ilem yang kaildaw nang durung pisan agkabew̱ereng ang andang pisan ay natengeran na tung pagturumanen ta. Purisu yang luluaan na, sigurista rang ipakdul yang Dios yang pinangakuan na tung tanan ang mga taung kumpurming masug̱ut tung pagtalig ni Abraham. Yang pamakdulan na belag̱an ilem yang mga tumatalig ang mga Judio ang may surublien nirang mga katuw̱ulan, kung indi, pati yang belag̱an mga Judiong kumpurming pagtalig da ka tung ni Jesu-Cristo ang katulad ka tung pagtalig ni Abraham tung Dios atiing tukaw ang duun da ka man nagyaring pinamuaran tang tanan ang mga tumatalig, maskin unu pang nasyunay. 17 Yang pagbakeran yang inaningung atia, ya ra yang sasang pinangakuan yang Dios tung ni Abraham ang yang ipinagpilik na unu tung anya ay ug̱ud tanya ra unu ay mamuad tung dakeleng mga nasyun*.

Yang Primirung Katadlengan Na Nag̱abalikan Nang Nag̱ipapanaw Tung Dumang Palaksu (4:17b-22)

Yang pinangakuan nang atii, durug baked natetenged tung pagkapiadur yang Dios ang napanalig̱an ni Abraham. Ay yay may kagaeman ang magpabui si kang uman tung mga taung nagkarapatay ra ig ya kay pagkalalangan tung indi pa nag̱aeyang ang meyang da†. 18 Ti Abraham tanya, maskin midyu anda ra ka rin ay elatan na, nagpadayun da ka enged yang pagtaralig̱en na tung Dios ang nagpakisew̱at ka enged ang tanya mamuad da ka man tung dakeleng mga nasyun ang katulad kang pisan tung pinangakuan yang Dios tung anya ang yang kinadaramelen unu yang mga kanubli na manulad unu tung mga dumakel ang indi ra mabilang-bilang‡. 19 Atii kanay, kung mademdeman na yang sadiling tinanguni na ang midyu tung patay rang lag̱i sigun ka man tung idad nang mga sanggatus dang takun, pati yang pagkabawas yang kasawa nang ti Sara, belag̱an ang yay pinanluw̱ayan yang pagtaralig̱en na. 20 Belag ya magdua-dua yang isip na ang muya indi ra kegngan yang Dios yang pinangakuan nang atia tung anya, kung indi, ya magbaked yang pagtalig nang ya rag pasalamatay na kang lag̱i tung anya yang sasang ubraen na tung anya. 21 Ay nag̱asiguru na ra ka enged ang pisan ang yang pinangakuan yang Dios ang atia tung anya, talagang kayanan na ka enged ang kegngan. 22 Kapurisu napabtang da ka man tung kasulatan ang natetenged unu tung pagtalig nang atii tung Dios duun da unu ngausgaray nang salu rang pisan tung pagterelengen na§.

Nag̱apabilug Na Yang Natetenged Tung Pagtaralig̱en Ni Abraham Kung Unu Pay Linagpakan Na Tung Nirang Tanan (4:23-25)

23-24 Kung papagbilug̱unu ra yang gustuung ianing, yang mga bitalang atiing isinulat natetenged tung pagtalig ni Abraham ang tanya unu duun da ngaipabtangay yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na, belag̱an da ilem tung anya nga dapat, kung indi, may nag̱adapatan na ka tung yaten simanyan ang para ya ray pagbakeran yang mga isip tang kumpurming usgaran da ka yang Dios tung maning ka tia. Bilang isinulat para tung yaten ang kumpurming pagtalig yang mga sadili ta tung Dios ang yay nagpabui si kang uman tung ni Ginuu tang Jesus. 25 Tanya ya iintrigaay na tung pudir yang mga tau ang para ipaimatay nira ang anday dumang natengeran na, kung indi, ya ra yang nagkarabuat tang malalain. Pagkatapus binui na si kang uman natetenged gustu nang duun da magpailala tung yaten ang mga tau ang yang pagpakugmatay ni Jesus ang atii rinisibi na ra ang pagkatapus ya ra kay nag̱apatielan nang mag̱usgad tung yaten ang saluita rang pisan tung pagterelengen na.

5

Yang Magluluaan Yang Pag̱usgad Yang Dios Tung Sasang Tau Ang Salu Rang Pisan Tung Pagterelengen Na (5:1-11)

1 Kapurisu numanyan kumus inusgaranita ra ka man yang Dios ang saluita rang pisan tung pagterelengen na natetenged ilem tung pagtalig ta yang sadili ta tung ni Ginuung Jesus, duun da ngaulikay yang kaampiran ta tung Dios ekel tung ni Ginuu tang Jesu-Cristong nagpakugmatay. 2 Yadwa pa, ekel tung pinagtalus nang atii, may nalg̱uran ta rang pagkabetang tang baklu ang pirmiita rang nag̱apaitaan yang Dios yang kaneeman na natetenged ilem tung pagtalig tang atii tung ni Jesu-Cristo ang para ya ray pirming maispirinsiaan ta tung magpaluyut. Purisu duru rag sadya yang mga isip tang pagpakisew̱at tung uras ang malg̱urita ra tung kasusulawen yang Dios. 3 Belag̱an ilem ya tiay nag̱ikasadya yang mga isip ta, kung indi, maski nganing yang mga kaliwag̱an ang naang nag̱apasaran ta natetenged tung pagtaralig̱en ta tung anya, ya ka, ag̱ikasadya ta ra ka enged natetenged nag̱ademdeman ta ang asanita ra ngaeyangay ta kinaisipan tang mainagwantaen. 4 Dispuis nag̱ademdeman ta ka ang mintras pag̱agwantaita tung mga kaliwag̱an ang atia, asanita ra ngauyunay yang Dios natetenged yang sukda nang atia nag̱asalapayan ta ka enged. Pagkatapus kung mademdeman ta ang nag̱auyunanita ra anya, asanita ra ka ngaeyangay ta ipagpakbat tang mas pa tung uras ang kaw̱utun ang palg̱urunita ra anya tung kasusulawen na. 5 Dispuis pa nag̱askean ta ka ang anda enged ang pisan ay mapaeyakan tang pagsungunan tung nag̱apakbat tang atia tung uri. Ya ray nag̱asiguru ta natetenged tung Espiritu Santong nag̱apatinir na tung yaten ang yay pagpabatikal ta mupia tung mga isip ta ang ita talagang nag̱agegmaanita yang Dios ta gegmang durug kalutuk.

6 Kipurki isipen ta ra ilem kung unu pag kalutuk yang gegmang ipinagpaita na tung yaten ang mga tau. Atiing andang pisan ay sarang ang mabuat ta ang para mapalibri ta yang mga sadili ta tung sintinsiang ipadangat na tung yaten, ti Jesu-Cristo yay nagpakugmatay arangan da ilem tung yaten ang pagbuat ta mga malalain ang kuntra tung Dios. Ita pa ka enged ay pinakugmatayan na tung uras ang ipinagtipu kang lag̱i yang Dios. 7 Tung yaten ang mga tau, pambii ra ilem yang magpagated yang tinanguni nang magpakugmatay para tung aruman na maskin matandes pa yang mga ubra-ubra na. Sarang-sarang pa ta gesye kung may taung durug katinaw̱angen tung mga aruman na ang yay kaministiran ang magateran nira, puidi siguru may asan da tung mga aruman nang magpagated yang tinanguni na tung kamatayen ang para tung anya. 8 Piru yang Dios tanya, pinapruibaan na ra kung unu pag kalutuk yang gegma na tung yaten ang mga tau, gated mintras sigi-sigi yang pagbaratukun ta tung anyang pagpakasalak, pinakugmatayanita ra ni Jesu-Cristo. 9 Purisu kumus inusgaranita ra ka man yang Dios ang saluita rang pisan tung pagterelengen na ekel tung pinagtalus ni Jesu-Cristong nagpaturuk yang dug̱u na, kapin pang masiguru ta ang tung uri ipalibriita ra ka anya tung pagsintinsia yang Dios tung kalainan ang anday katapus-tapusan na. 10 Kipurki telengan mi. Atiing pagkuntraita pa tung Dios, may sasang rimidyung binuatan na rang lag̱i ang para asan da nga kuat yang pinagsangkelan na ang indiita ra rin mapaulik na. Asan ipinapanaw na tung pagpakugmatay yang pag̱aningen nang Ana Na. Purisu kung maning tii yang kaneeman na ang ipinagpaita na tung yaten ang pagkuntra tung anya, numanyan, kumus pinalg̱uran ta ra, kapin pang masiguru ta ra ang tung uri, ipalibriita ra ka ni Ginuung Jesus tung pagsintinsia yang Dios tung kalainan ang anday katapus-tapusan na. Kayanan na ra tia ay natetenged tung pagkabui na si kang uman, asan da nga pabakeray na yang kalibrian ta. 11 Belag̱an ilem ya tiang kalibrian ta tung uri ay nag̱ikasadya ta, kung indi, pati yang kaampiran tang naang baklu tung Dios ang nalg̱uran ta, ya ka. Kipurki ekel tung pagpakugmatay ni Ginuu tang Jesu-Cristo, nakuat da yang pinagsangkelan yang Dios ang atia ang para mapaulikita ra anya.

Nag̱apapagsunaid Na Yang Pinakaw̱ut Yang Paglampas Ni Adan May Yang Pinakaw̱ut Yang Pagtuman Ni Jesu-Cristo (5:12-21)

12 Intunsis maning taa yang nalagpakan yang nag̱ipag̱aningu. Yang natengeran na ang yang tanan ang mga tau may kasalanan da ay natetenged tung sasang taung naglampas tung sasang inurdin yang Dios tung anya. Yang dinangat yang pagpakasalak nang atii tung Dios, duun da napablag tung anya ang nasuitu ra ka ta kamatayen. Purisu duun da ka nadamay yang tanan ang mga tau gated atiing pagpakasalak atiing sam bilug ang yay namuad tung nirang tanan, katimbang na kang ya ra kay pagpakasalak nirang tanan. 13 Baklu ipadapatay yang Dios yang mga katuw̱ulan na, makinasalananen da kang lag̱i yang tanan ang mga tau. Ug̱aring ilem indi pa malastrung pisan ang lampas da ka man tung anya yang mga pag̱urubraen nirang atii natetenged atii kanay anda pay mga katuw̱ulan ang ipinadapat na ang para ya ra rin ay sirbing pitik ang mapagpasunairan tung mga buat-buat nira. 14 Piru maskin indi pa ka man malastrung pisan ang lampas da ka man yang mga pag̱urubraen nira, nag̱askean ta ang mag̱impisa pa tung timpu ni Adan ang asta ra tung timpu ni Moises, yang tanan ang mga tau, anday inaning, luw̱us da kang lag̱ing suitu ta kamatayen. Maskin yang mga tau ang yang pagpakasalak nira indi nagkapariu tung pagpakasalak ni Adan atiing paglampas na tung sasang inurdin yang Dios tung anya, luw̱us da ka enged ang nagkarapatay.

Kidispuis pa naang ti Adan ang naang nag̱ainambitu, kung ipasunaid ta tung ni Jesu-Cristo ang nauri tung anya, puiding aningen ta ang tanira may pinagsasaan nira ta puntus, ig may pinagbelag̱anan ka nira. 15 Kipurki telengan mi ra ilem. Dakulung pinagbelag̱anan ta puntus yang dinangat yang paglampas yang sam bilug may yang linuaan yang pagbuluntad yang Dios ang asan da ngausgaray na yang mga taung sumalu ra tung pagterelengen na. Kipurki kung yang paglampas yang sam bilug dakulung bag̱ay yang pinakaw̱ut na ang yang tanan ang mga tau asan da ka nga pablag tung Dios ig nasuitu ra ka tanirang tanan ta kamatayen, kapin pang dakulung pisan ang bag̱ay yang pinakaw̱ut yang pagpaita yang Dios yang kaneeman na ang simanyan durung mga taung puidi rang mausgaran nang sumalu ra tung pagterelengen na ang ya ra kay ibuluntad na tung nira natetenged ilem tung gegmang ipinagpaita yang sam bilug kang tau atiing pagpakugmatay na ang ya ra ti Jesu-Cristo. 16 Dispuis, dakulu kang pinagbelag̱anan ta puntus yang paglampas yang sam bilug may yang pag̱urusgaren yang Dios tung mga taung sumalu ra tung pagterelengen na ang ya ray ag̱ibuluntad na tung nira. Maski yang dinangat yang paglampas yang sam bilug duun da nagkalalangan yang Dios ang yang mga tau magkabag̱ay rang sintinsiaan na tung kalainan, piru yang pinakaw̱ut yang pagbuluntad yang Dios, maskin duru ra ka man ang paglalampasen nira tung anya, maimu rang mausgaran na tanira ang salu ra tung pagterelengen na. 17 Kipurki kung may timbang na nganing yang dinangat yang paglampas yang sam bilug ang duun da ka nga suituay ta kamatayen yang tanan ang mga tau, kapin pang dakulung pisan yang timbang yang linuaan yang pagtalus yang sam bilug kang tau. Kipurki kumpurming tinu pay magrisibi yang kaneeman ang atiang nag̱ibuluntad yang Dios ang durung pisan agkaaw̱unda ang asan da ka ngausgaray na ang salu ra, yay papaggaemen nang asta tung sampa tung kaliw̱utan ang baklu, ekel tung pinagtalus yang sam bilug kang tau ang ya ra ka man mismu ti Jesu-Cristo.

18 Dispuis yang paglampas yang sam bilug atiing primiru ya ray natengeran na ang yang tanan ang mga tau bag̱ay rang sintinsiaan yang Dios tung kalainan. Piru tung pagtuman yang sam bilug tung itinuw̱ul yang Dios tung anya atiing pagpakugmatay na, ya ra kay natengeran na ang yang tanan ang mga tau puidi rang mausgaran yang Dios ang sumalu rang pisan, puidi ra kang magpasapen tung anya ang anday katapus-tapusan na. 19 Dispuis pa, kumus yang sam bilug ang tau indi nananged tung Dios, ya ray natengeran na ang yang tanan ang mga tau namagyari rang mabinatukun tung Dios. Piru yang pananged yang sam bilug kang tau tung Dios atiing pagpakugmatay na, ya ra kay natengeran na ang simanyan durung mga tau ang puiding magyari rang salu rang pisan tung pagterelengen yang Dios natetenged tung pag̱usgad na tung nira.

20 Kung natetenged tung mga katuw̱ulan ang atiing ipinadapat yang Dios atiing tukaw, belag̱an sintru tung planu nang magpalibri tung mga tau, kung indi, ipinasagpi na ra ilem asan ug̱ud duun da nga maladmaray nira kung ya pa ag̱arig kalelbat yang paglalampasen nira. Piru kung ay pa tiing nanginlelebat da yang paglalampasen nira, duun da ka ngaipaitaay yang Dios yang kaneeman nang andang pisan ay natengeran na tung nira ang yay mas pang may timbang na kay tung paglalampasen nira. 21 Yang katuyuan yang Dios asan ay ug̱ud kung ya pa ag̱aring nag̱aispirinsiaan yang mga tau ang tanira pirming suitu yang paglalampasen nira ang ya ra kay nagakdan nira ta pagkablag nira tung Dios pati kamatayen nira, simanyan ya si kay maispirinsiaan nira yang kaneeman yang Dios ang maning pa tung ya si ay magsuitu tung nira. Ay asan da ngausgaray nang salu rang pisan tung pagterelengen na ang yang pakaw̱utun na tung uri, mamagpasapen da tung anyang asta tung sampa. Yang tanan ang atia yay maispirinsiaan nira natetenged ilem tung pinagtalus ni Ginuu tang Jesu-Cristong nagpakugmatay arangan da ilem tung nira.

6

Yang Sasang Tumatalig Indi Ra Dapat Ang Magpasulsul Tung Dating Kalelyag̱an Nang Magpakasalak (6:1-14)

1 Ta, unu pay linagpakan yang ipinagpasanag̱ung atia? Aningen ta w̱asu ang kumus pinagpaitaanita ra yang Dios ta kaneeman nang tinapnay, padanayan ta ra ilem yang pagpakasalak ta ug̱ud mas pang paitaanita ra anya yang kaneeman na? 2 Abaa, baliskad dang pisan tia! Ayw̱a, ta yaten ang pinapanalugpatay ra tung kalelyag̱an tang magpakasalak, magkabag̱ay pa w̱asu ang magpasulsulita pa? 3 Ayw̱a, indi mi ra nag̱ademdeman ang atiing pagpabenyag tang nagpailalang inimakluita ra ni Jesu-Cristo, asan da nga pananglitay ta ang tung pag̱apatay na, nagkasira-siraanita ra kang napatay? 4 Ig disir, atiing pagpalg̱ud tung tinanguni na tung leyang, nagkasira-siraanita ra kang ipinalg̱ud. Ya ray pinananglitan ta atiing ipinadalemita ra tung wai. Nagkamaning ta maning tia ay ug̱ud katulad ka tung ni Jesu-Cristong binui si kang uman yang pag̱aningen nang Ama na ekel tung puirsa nang indi masagang-sagang, nagkasira-siraanita ra kang binui na si kang uman. Ya ra kay pinananglitan ta atiing binangunita ra tung wai. Yang katuyuan na tia ay ug̱ud simanyan magpangabuiita ra tung baklung papanaw ang magkatunu tung pangimaklu yang Dios tung yaten. 5 Yang gustuung ianing tia, kumus maning pa tung nagkasira-siraanita ra kang ipinalg̱ud tung leyang, yang gustu nang ianing, asan da nga pablag̱ay ta yang dating pagpangabui tang malain ang anggid ka tung anyang nagpablag da ka tung dating kabui na taa tung kaliw̱utan atiing pag̱apatay na. Ig disir, talagang maning pa tung nagkasira-siraanita ra kang binui si kang uman yang Dios ang yang gustu nang ianing, simanyan may pagpangabui ta rang baklu. 6 Indi mi ilem paglipatan ang yang dating pagkatau ming makinasalananen, maning pa tung ipinaumid yang Dios tung ni Jesu-Cristong atiing pagpalansang na tung krus. Ya ray binuat na ug̱ud asan da nga pakapasay na ta puirsa na yang mga tinanguni tang naang naanad da ka man tung pagpakasalak ang para indiita ra maning pa tung magpakirepen ang magbuat ta kasalanan. 7 Bilang ipinaluasita ra yang Dios tung pagpakirepen ta tung dating kalelyag̱an tang magpakasalak ang katulad ka tung sasang taung napatay ang naluas da ka tung pagpakemkem na tung dating kalelyag̱an na. 8 Kumus maning pa tung nagkasira-siraanita ra ka ni Jesu-Cristong napatay, may kumpiansa tang dayun-dayun da yang pagkinapulitay ta numanyan ang asta ra ilem tung sampa. 9 Nag̱askean ta ang ti Jesu-Cristo, kumus binui si kang uman yang Dios, indi ra mapatay ang uman. Simanyan belag dang suitu ta kamatayen. 10 Kung natetenged tung pag̱apatay na, minsa ilem ang nagpakugmatay para tung yaten ang nagpakasalak ig anda ray ministir ang maumanan na pa. Kung natetenged ka man tung pagkabui na si kang uman, nag̱abui tanya ang para tung ikadengeg yang Dios. 11 Ig disir, pati yamu, kumus pagkinapulitayamu ra ni Jesu-Cristo, maning ka tia yang pagpabetang mi tung mga sadili mi. Kung natetenged tung dating kalelyag̱an ming magpakasalak, patayamu ra ka. Kung natetenged man tung rilasyun mi tung Dios, nag̱abuiamu ra ka para tung ikadengeg na.

12 Kapurisu ustu ra tiang pagpagaem mi yang mga tinanguni mi tung dating kalelyag̱an ming magpakasalak. Ayw̱a, yang sasang suitu ka ilem ta kamatayen ya pay panuntan mi yang kalelyag̱an na? Ay kung pakdulan mi ta lugar tia, siguradung maregsananamu rang magtuman yang mga kursunada ming mga malalain. 13 Ustu ra tiang pag̱irintrigaen mi yang mga parti-parti yang mga tinanguni mi tung dating kalelyag̱an ming magpakasalak ang para magamit mi tung mga malalain ang mga pag̱urubraen. Kung indi, ipag̱intriga mi ra enged yang mga sadili ming bug̱us tung Dios ang ipagaem. Kipurki yay magkatama tung numyung maning pa tung sasang patay tung pagterelengen yang Dios ang pagkatapus maning pa tung binuiamu si ka anyang uman. Pati mga parti-parti yang mga tinanguni mi, luw̱us da kang ipag̱intriga mi tung anya ang para magamit na tung pagburuaten ming magkatama tung pagterelengen na. 14 Kayanan mi ra tia ay kipurki simanyan yang dating kalelyag̱an ming magpasalak, indiamu ra ka enged madeeg̱an na kipurki napaklian da yang pagpasuituan mi. Belag̱anamu ra suitu yang mga katuw̱ulan yang Dios ang ibinutwan ni Moises ang anday mataw̱ang na tung yaten ang para magtumanita ra rin. Piru simanyan pagpagaemamu ra tung Dios ang maktel yang pagtaraw̱angen na tung numyung para mapanguntielan mi yang dating kalelyag̱an ming atia*.

Nag̱apapagsunaid Na Yang Pagpakirepen Nira Tung Dating Kalelyag̱an Nirang Magpakasalak May Yang Pagpakirepen Nira Tung Kalelyag̱an Yang Dios (6:15-23)

15 Ta, unu pay nalagpakan yang nag̱ipag̱aningung atia? Aningen ta w̱asu ang liw̱ianuita rang magpakasalak kumus belag̱anita ra suitu yang mga katuw̱ulan, kung indi, suituita ra yang Dios? Abaa, indi ra ka enged magkatama tia! 16 Nag̱aintindian mi ka ang kung alimbawa mag̱intrigaamu ra yang sadili mi tung sasang tau ang para magpakirepenamu ra tung anya, kumpurming tinu pang ag̱alenay ang nag̱apananged mi ay kirepenamu ra anya†. Kung ilakteru ra yang pananglit ang atia tung pagkabetang mi, kung yang dating kalelyag̱an ming magpakasalak ya ray nag̱apangag̱alenan mi ang para tumanen mi yang kalalangan na, anday dumang pakaw̱utun na, asanamu ra nga pablag tung Dios. Piru kung yang Dios ya ray nag̱apangag̱alenan mi simanyan ang para tumanen mi yang kalelyag̱an na, yang luluaan na, mapagbuatamu ra yang magkatamang pagburuaten. 17 Piru simanyan durug dakul yang pagpasalamatu tung Dios natetenged ta yamung maning pa tung nagpakirepen da ka man ang tukaw tung dating kalelyag̱an ming magpakasalak, nag̱intraamu ra pananged tung ipinagtulduk da tung numyu ang tedek tung mga pupusukun mi. Yang ipinagtulduk ang atia tung numyu yay maning pa tung sasang pinag̱intrigaan yang Dios tung numyu ang para ya si kay pagpakirepenan mi. 18 Pinaluasamu ra nganing yang Dios ang indiamu ra suituen yang dating kalelyag̱an ming magpakasalak ig simanyan yang magkatamang pagburuaten ya si kay maning pa tung pagpakirepenan ming baklu. 19 Nag̱ipananglitu ilem yang mga bag̱ay ang atia tung pagpakirepen ay mas pang mamaresmesan ta yang sasang bag̱ay kung may mapananglitan ta. Simanyan pademdeman mi ra kanay ang yang tukaw bilug yang mga isip ming nag̱irintrigaen yang mga parti-parti yang mga tinanguni mi ang para magamit tung malalaway ang pagburuaten ang maning pa tung yay pinagpakirepenan mi ang asta ya rag durulang agdurulang yang paglalampasen mi tung mga katuw̱ulan yang Dios. Simanyan kung ya pa ag̱arig kabilug yang isip ming nag̱intriga atii kanay, simanyan ya ra kay patupuan ming mag̱intriga tung Dios yang mga parti-parti yang mga tinanguni mi ang para yang pagburuaten ang magkatama ya si ay maning pa tung pagpakirepenan mi ang asta mag̱atu rang mag̱atu yang mga buat-buat mi tung nag̱auyunan yang Dios. 20 Kipurki atii kanay ang yang dating kalelyag̱an ming magpakasalak ya pay maning pa tung pinagpakirepenan mi, luasamu pa tung pagburuaten yang magkatama. 21 Piru unu pa w̱asung kaayenanay ang naita mi tung nagkarabuat-buat mi atii kanay ang simanyan ya ra ka man ay nag̱aeyakan mi? Andang pisan, ay natetenged anday dumang pakaw̱utun yang mga ubra-ubrang mga maning tia kung ya pay pinadayunan mi, asanamu ra nga pablag tung Dios ang asta tung sampa. 22 Piru simanyan pinaluasamu ra yang Dios ang indiamu ra suituen yang dating kalelyag̱an ming magpakasalak ig nagpagaemamu ra ka tung anyang tanya si ay maning pa tung pagpakirepenan mi. Purisu simanyan yang pinakaw̱ut na tung numyu, pag̱atu rang pag̱atu yang mga ubra-ubra mi tung nag̱auyunan yang Dios ig tung uri magsarapenanamu ra yang Dios ang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na. 23 Kapurisu kung papagbilug̱unu ra yang gustuung ianing, ya taa. Kung tinu pay pagpagaem tung dating kalelyag̱an nang magpakasalak, kung tung pagpatenged pa ipananglitayu, anday dumang midyu tung isuul tung anya, dayun-dayun yang pagkablag na tung Dios ang tung uri ya ra kay pagnatisan nang asta tung sampa. Piru yang nag̱ibuluntad yang Dios tung yaten, puidiita rang magpakigsapen tung anya ang asta tung sampa ekel ilem tung kaampiran tang naang baklu tung ni Ginuu tang Jesu-Cristo.

7

Liw̱ianuita Rang Indiita Ra Dapat Ang Magpasuitu Tung Mga Katuw̱ulan Ang Para Asanita Ra Rin NGa Tapnayay Yang Dios (7:1-6)

1 Mga putulu, kumus yamung sinulatanu mga taung kunusidu kung unu pay palaksu yang mga lai, simpri nag̱aintindian mi ra ang ubligadu ilem yang sasang tau ang magpasuitu tung mga lai mintras nag̱abui pa. 2 Ipaalimbawaw ra kanay tung sasang baw̱ay ang kasawaan. Ubligadung mag̱usuy tung lai natetenged tung pagkarasawaen, mintras bui pa yang kasawa na. Piru kung mapatay ra, luas da tung laing atia. 3 Purisu mintras bui pa yang kasawa na, kung alimbawa magpaugpu ra tung dumang lalii, aningen da ka ilem yang mga tau ang tanya paglimbung da tung kasawa na. Piru kung mapatay ra yang kasawa na, luas da tung laing atia. Maskin magpakasawa si tung dumang lalii, belag̱an ang mag̱aning ang tanya paglimbung. 4 Purisu mga putulu, maning kang pisan tia yang palaksu yang kalibrian ta. Katulad tung sasang baw̱ay ang nabalu ang luas da tung laing atia, ipinaluasita ra ka yang Dios ang indiita ra dapat ang magpasuitu tung mga katuw̱ulan na bakluita ra nga risibiay na ang katulad ka tung dating nag̱alaum ta. Naluasita ra gated ilem tung pagkasira-siraan ta ni Jesu-Cristong napatay atiing pagpalansang na tung krus. Purisu duma ra yang may peg̱es tung yaten. Anday dumang maning pa nangasawa tung yaten, ya ra yang sasang binui si kang uman yang Dios ang para tanya ray magpaktel tung yaten ang magpalua ta mga pag̱urubraen ang magkatama ang yay ikadengeg yang Dios. 5 Atiing kemkemita pa rin yang dating pagkatau tang mapinagpanadili, maning taa yang palaksu yang pagpangabui ta. Ekel da duun tung nag̱aintindian ta tung katuw̱ulan ang may nag̱ibawal tung yaten, asan da nga bungkad yang mga kalelyag̱an tang makinasalananen ang asta yang mga parti-parti yang mga tinanguni ta ya ray ginamit tang nagbuat ta mga malalain ang pag̱urubraen ang asanita ra ka dayun nga pablag tung Dios. 6 Piru simanyan, atiing pagtalig ta tung ni Jesu-Cristo, pinaluasita ra yang Dios tung pagpasuitu ta tung mga katuw̱ulan ang yang kalaum ta asanita ra nga risibiay na. Luasita ra ka man asan natetenged atiing pag̱apatay ni Ginuung Jesus, maning pa tung nagkasira-siraanita ra ka tung anyang napatay. Purisu simanyan may baklung papanaw ang para mapagtumanita yang kalelyag̱an yang Dios. Belag dang pariu tung dating papanaw ang yag regsay ta yang mga sadili tang magtuman yang mga katuw̱ulan na, kung indi, ita rag papaeyangay yang Espiritu Santo ta gustu tang magtuman yang kalelyag̱an na*.

Yang Nag̱ipanuw̱al Ni Pablo Tung Sasang Riklamu (7:7-13)

7 Muya may magsulingaag tung yeen ang maning taa†, “Kung tama ang tung sasang katuw̱ulan asan da nga bungkad yang kalelyag̱anung magpakasalak, intunsis malain pala yang mga katuw̱ulan!” ag̱aaning. Yang matuw̱alu tung anya, “Abee belag ka! Kung indi, maning taa. Indi ra rin nasimanu ang may kalelyag̱anung magpakasalak kung belag tung katuw̱ulan. Kipurki indi ra rin nabilug̱anu kung unu pay palaksu yang pag̱aramlukun kung belag̱an tung sasang katuw̱ulan ang pag̱aning ang indiaw unu dapat ang mag̱amluk tung belag̱an yeen‡.” 8 Natetenged tung inaning yang katuw̱ulan ang atia, yang kalelyag̱ung naang magpakasalak duun da naita ta ketat nang namuirsa ang asta asanaw ra ngaeyangay ta ipag̱amluku tung sari-saring bag̱ay ang dapat da rin ang indi amlukunu. Ay kipurki kung anday katuw̱ulan ang naintindianung pagbawal tung mga ubra-ubrang malalain, yang kalelyag̱anung naang magpakasalak indi ra rin madabdaw̱an. 9-10 Atiing anda pay pagbatikalan yang isipu tung mga katuw̱ulan, malimeng pa rin yang isipu. Piru atiing buminatikal da tung isipu yang sam bilug ang indiaw unu dapat ang mag̱amluk, duun da nga maladmarayu ang atii pala pagbuataw ra ka man ta kasalanan tung Dios ig duun da ka dayun nga simanayu yang pagkablag̱u tung anya. Yang katuw̱ulan ang naang kalaumu ang kung yay usuyunu asanaw ra ngauyunay yang Dios, unaw̱is tung paglampasu, duun da nga simanayu ang yuu nagpablag da tung anya. 11 Bilang yang kalelyag̱anung magkatinir ta belag̱an yeen duun da naita ta ketat na tung ibinawal yang katuw̱ulan ang atia ang asta duunaw ra nga dayaay nang magpasubu tung pagpakasalak ig tung paglampasu tung katuw̱ulan ang atia, duun da nga simanayu ang yuu nagpablag da tung Dios. 12 Kapurisu unu pay linagpakan na, kung indi, tung tanan ang mga katuw̱ulan yang Dios, andang pisan ay mabangdan ta ang maning yay pagpakdul tung yaten ta kasalanan, kung indi, talagang pulus limpiu. Kumpurming unu pay nag̱ipatuman yang Dios tung yaten ang katulad ka tung sam bilug ang atiang naulitu nungayna, pulus tung limpiu, pulus tung magkatama, pulus tung matinlu.

Yang Nag̱ipamarik Na Tung Sam Bilug Sing Riklamu (7:13)

13 Muya may magsulingaag si tung yeen ang kung tama yang nag̱ianingu, ig disir pala yang nag̱ipatuman yang Dios tung yeen ang pulus ka man matinlu, ya unu ay natengeran na ang nagpablag̱aw ra tung Dios! Abaa, indi ka enged magkatama tia! Kung indi, naang kalelyag̱anung magpakasalak nabungkad da atiing pagkaintindiu tung katuw̱ulan ang atia ang pagkatapus ya ray nagsulsul tung yeen ang asta nag̱amlukaw ra ang asanaw ra ka man napablag tung Dios. Nagkamaning da ta maning tia ay ug̱ud duun da enged nga bilug̱ayu ang yang kalelyag̱ung naang magpakasalak, talagang durung pisan agkalain kag yadwa pa ug̱ud tung paglampasu tung katuw̱ulan ang atiang durug tinlu yang rumbu na, asan da ka nga batikalay ta mupia yang isipu kung ya pa ag̱arig kalaway yang kalelyag̱ung naang magpakasalak.

Kung Indiita Ipapuklut Ni Jesu-Cristo Tung Pagpasuitu Ta Tung Kalelyag̱an Tang Magpakasalak, Indiita Enged Mapagbuat Ta Matinlu (7:14-25)

14 Dispuis nag̱askean ta ka ang yang mga katuw̱ulan ang naang pagkeresenan ta, tung Dios ka man nanliit ig yang nag̱adapatan nira purus natetenged tung kalelyag̱an nang yay tumanen ta rin ang mga tau. Piru ta yeen, pag̱aeklanaw yang dating pagkatauung naa ang ya ra ilem yang sadiliu ay pag̱asikaru. Yang kaalimbawaanu maning pa tung nag̱aregsananaw ang magpakirepen tung dating kalelyag̱ung magpakasalak. 15 Ay kipurki yang dumang pag̱abuatu indi ka ilem nag̱aintindianu. Ang kaisan kung ay pa tiing matinlu ang yay nag̱alelyag̱anung buaten, ya pa kay indi padayunanung buaten. Utru si kung kaisan kung ay pa tiing nag̱alawayanu, ya pa ka enged ay nag̱apadayunanung buaten. 16 Kumus anda ka man ay gustuung magbuat yang mga malalain ang nag̱abuatu, ya ray pagpailala ang yang mga katuw̱ulan yang Dios nag̱apauyunanu ka ang talagang matinlu. 17 Intunsis belag̱an ang mag̱aning ang pagbuataw ta malain natetenged ang ya ra ag̱engerayung buaten, kung indi, yuug sulsulay yang kalelyag̱anung magpakasalak ang ya kang lag̱i ay keen tung pagkatauu. 18 Ay nag̱askeanu ang talagang indiaw pa nag̱atiniran ta ipagbuatu yang matinlu. Bilang yang dating pagkatauung naang mapinagpanadili indi enged nag̱eyangan ta maning tia. Ay kipurki maskin durung kalelyag̱anung magbuat yang matinlu, piru indi ka enged kayananung buaten. 19 Bilang yang matinlu ang nag̱alelyag̱anung buaten, ya pa ka enged ay indi nag̱abuatu, kung indi, yang malain ang indi enged nag̱alelyag̱anung buaten, ya pa ka enged ay nag̱abuatu. 20 Purisu kumus nag̱abuatu yang malain ang indi nag̱alelyag̱anung buaten, ig disir kung buatenu, belag̱an engeru, kung indi, yuu ra ilem ag̱asulsulay yang kalelyag̱anung magpakasalak ang ya kang lag̱i ay keen tung pagkatauu. 21 Kapurisu duun da ngauksibarayu ang yang kadagmitan ang nag̱ainabu, kung ay pa atiing matinlu ang yay nag̱alelyag̱anung buaten, duunaw si nga sagangay yang sasang malain tung sadiliu ang asta indi ra ilem madayunanung buaten yang matinlung atiang nag̱aisipanu. 22-23 Bilang ag̱ad pa nag̱apauyunanu yang mga katuw̱ulan yang Dios tung kinaisipanu, piru may sasang nag̱asimanung pag̱andar tung sadiliu ang kung tung gira pa ipananglitayu, yay pagpakigbatuk ta mupia tung nag̱apauyunan yang isipung matinlu ang ya ra rin ay gustuung buaten. Katulad tung sasang sundalung dineep ta kuntrariu nang kinemkem ta durug igpit, ya kay kaalimbawaanung nag̱akedkeraw ta mupia yang kalelyag̱anung naang magpakasalak. 24 Aay, durung pisan agkakaildaw yang pagkabetangung naa. Pagyenget-yengetan da nganing yang isipu ta duru kung tinu ra kaya w̱asu ay masarang ang magbawi tung yeen ang para mapapuklutaw ra anya tung pagkeremkemen ang naa tung yeen yang kalelyag̱anung magpakasalak ang asanaw ra ka man nga pablag tung Dios. 25 Piru simanyan durung pisan agkadakul yang pagpasalamatu tung Dios ay natetenged ilem tung ni Ginuu tang Jesu-Cristong pagpakigsasang pirmi tung yeen, saranganaw ra anyang ipapuklut tung pagkeremkemen tung yeen yang dating kalelyag̱anung magpakasalak§.

Kapurisu kung papagbilug̱unu ra yang gustuung ianing tung intirung sam bulus ang atia*, ya ra taa yang nag̱abtanganu. Tung isipu, duru ka man ang kalelyag̱ung magtuman yang mga katuw̱ulan yang Dios. Ug̱aring natetenged tung dating pagkatauung mapinagpanadili, suituaw pa ka enged yang dating kalelyag̱anung magpakasalak.

8

Natetenged Tung Pagpaktel Yang Espiritu Santo Tung Mga Tumatalig Ug̱ud Indi Ra Dapat Ang Magpasulsul Tung Kalelyag̱an Nirang Magpakasalak (8:1-11)

1 Taa simanyan, ta yaten ang kumpurming may kaampiran da tung ni Jesu-Cristo, indiita ra enged sintinsiaan yang Dios tung kalainan ang anday katapus-tapusan na. 2 Nag̱askean tang talagang matuud tia ay natetenged may nag̱apanimanan ta rang baklung palaksu ang yay pag̱andar da tung mga sadili ta ang ita rag papaeyangay yang Espiritu Santo ta nag̱ipagpangabui tang baklu. Asanita ra ag̱ipapuklutay na tung dating palaksu yang pagpangabui ta ang pirmiita ra ilem din ang dereeg̱en yang kalelyag̱an tang magpakasalak ang duunita ra ka rin nagpablag tung Dios. 3 Indiita ra ka enged mapuklut tung pagkeremkemen tung yaten yang kalelyag̱an tang atia ekel tung pagturumanen ta yang mga katuw̱ulan yang Dios ay natetenged masyaduitag kaluw̱ay ang magtuman. Piru yang indi ta kinayanan, kinayanan da yang Dios. Ipinangay na ra taa tung kaliw̱utan yang pag̱aningen nang Ana Nang sadili ang may pagkatau nang pariu tung pagkatau ta puira pa tung pagkamakinasalananen ta. Ya ray binuat na ug̱ud yay mapasapul tung sintinsia nang dapat da rin ang dumangat tung yaten natetenged tung mga kasalanan ta. Ekel tung pagsintinsia yang Dios tung anyang atia, asan da nga pakapasay na ta puirsa yang kalelyag̱an tang magpakasalak. 4 Yang katuyuan na tia ay ug̱ud simanyan makayanan ta rang tumanen yang magkatamang pagburuaten ang uyun tung mga katuw̱ulan na. Yay makayanan tang kumpurming indi ra pagpaguyud tung dating pagkatau nang mapinagpanadili, kung indi, pagpaguyud da tung Espiritu Santo. 5 Ay ya pa ag̱ari, yang mga taung kumpurming pagpaguyud tung dating pagkatau nirang mapinagpanadili, anday dumang nag̱apagamenan ta mga isip nira, kung indi, ya ra ilem yang uyun tung pagkatau nirang atia. Piru yang mga taung kumpurming pagpaguyud tung Espiritu Santo, yang nag̱apagamenan ta mga isip nira, ya ra ilem yang uyun tung nag̱alelyag̱an na. 6 Kipurki yang mga taung kumpurming pagpagamen yang mga isip nira tung pagkatau nirang dati, asan da nga pablag tung Dios ang kung yay magdayun tii, ya ra kay pagnatisan nirang asta tung sampa. Piru yang mga taung kumpurming pagpagamen yang mga isip nira tung kalelyag̱an yang Espiritu Santo, asan da ta mga taung pinaeyangan da ta kaampiran nira tung Dios ang anday pagtapusan na ang ya ra kay paglimengan yang mga isip nira ta mupia. 7 Talagang matuud ang pagpablag da ka man tung Dios yang kumpurming pagpagamen yang mga isip nira tung dating pagkatau nirang mapinagpanadili ay asan da nganing agpamagbatuk tanira tung anya. Ay ya pa ag̱ari, yang mga katuw̱ulan na indi nirag tumanen ay indi ka ilem nganing masarangan nira. 8 Yang mga taung kumpurming pagpaguyud tung dating pagkatau nira, indi ka nira makayanan ang buaten yang nag̱auyunan yang Dios.

9 Piru yamu, indiamu ra dapat ang maregsanan ang magpaguyud tung dating pagkatau ming mapinagpanadili, kung indi, puidiamu rang magpaguyud tung Espiritu Santo sindu asan da ipinatinir yang Dios tung mga sadili ta. Piru kung tinu pay anda asan tung anyag pagtinir yang Espiritu Santong liit tung ni Jesu-Cristo, yang taung atia belag̱an pa kang anya. 10 Piru kumus pagtinir da ti Jesu-Cristo tung numyu ekel tung Espiritu Santong ipinatinir na tung numyu, maskin suitu ka man ta kamatayen yang mga tinanguni mi natetenged ka man tung pagkamakinasalananen mi, piru pinaeyanganamu ra anya ta nag̱ipagpangabui ming baklu gated inusgaranamu ra yang Dios ang saluamu rang pisan tung pagterelengen na. 11 Kumus asan da ka man tung numyu agpagtinir yang Espiritu Santong liit tung Dios ig yang Dios ya kay nagpabui si kang uman tung ni Ginuung Jesus, asan da nga siguruay mi ang tanyang nagpabui si kang uman tung anya, ya si kay magpabuing uman tung mga tinanguni ming nag̱apatay, ekel tung Espiritu Santong naang pagtinir da tung numyu ang ya si kay papag̱ubraen na.

Yang Dapat Ang Pagpaguyuran Tang Pirmi Ya Ra Yang Espiritu Santong Pagtinir Tung Yaten (8:12-13)

12 Kapurisu simanyan, mga putulu, belag̱anita ra ubligadung magpaguyud tung dating pagkatau tang atiang mapinagpanadili, kung indi, ubligaduita rang magpaguyud tung Espiritu Santo. 13 Piru kung alimbawa, yang dating pagkatau ming atia ya pay padanayan ming pagpaguyuran, talagang asanamu ra nga pablag tung Dios ig ya ra ka mismu ay pagnatisan ming asta tung sampa*. Piru kung ag̱imatayen mi yang dating mga ubra-ubra yang mga tinanguni mi ekel tung pagpaktel yang Espiritu Santo tung numyu, asan da ngaispirinsiaay ming mas pa yang baklung pagpangabuing ipinaeyang na tung numyu ang tung uri, ya ra kay pagnatisan ming magpakigsapen tung Dios ang asta tung sampa.

Kumus Agkaw̱ig̱enita Ra Yang Dios Ang Mga Ana Na, Tung Uri Siguradung Malg̱uran Ta Ra Ka Yang Tanan Ang Pinangakuan Na (8:14-17)

14 Talagang matuud ang yay pagnatisan ta kipurki yang kumpurming pagpaguyud tung Espiritu Santo yay matuud ang mga ana yang Dios. 15 Nag̱apruibaan da nganing tung numyung talagang matuud tia ay kipurki yang Espiritu Santong atiang pinapagtinir da yang Dios tung numyu, belag yamug paeyangay na ta ipag̱eled mi si kang uman tung Dios ang muya sintinsiaanamu pa anyang silutan, kung indi†, yamug paeyangay na ta ipaniman mi tung mga sadili mi ang talagang binuatamu ra ka man yang Dios ang mga ana nang sadili. Purisu sasa may sasa tung yaten ang mga tumatalig, maktel da yang isip tang maggug̱uuy tung Dios ang ya ra ag̱aningay tang, “Yaway Amaw”. 16 Yang Espiritu Santo mismu ya ray pagpaugtun tung nag̱apanimanan tang atia tung mga sadili ta ang talagang matuud ang ita mga anaita ra ka man yang Dios. 17 Dispuis pa, kumus mga anaita ra ka man anya, ig disir, tung uri pakdulanita ra ka anya yang tanan ang mga kaayenan ang nag̱ielat na tung yaten ug̱ud magkasira-siraanita ra ka ni Jesu-Cristong magpalg̱ud tung tanan ang ibinaratu yang Dios tung anya. Nag̱asiguru tang matuud tia natetenged simanyan nag̱apasaranita ra nganing ta mga pinitinsia arangan da ilem tung pagpakigsasa ta tung ni Jesu-Cristo ug̱ud tung uri, idamayita ra ka tung anyang mapadengeg̱an.

Nag̱ipagpasunaid Na Yang Mga Kaliwag̱an Simanyan May Yang Katinluan Ang Malg̱uran Tung Uri (8:18-25)

18 Nag̱apagbitalaw ta maning tia ay tung pag̱intindiu, yang mga pinitinsiang naang nag̱apasaran ta numanyan belag dang bag̱ay ang pagsintian tang masyadu ay natetenged yang kasusulawen ang atiang malg̱uran ta tung uras ang ipagpabunayag yang Dios tung yaten inding pisan mapasiring-siringan yang katinluan na‡. 19 Kipurki yang kaalimbawaan yang intirung pinag̱imu yang Dios, maning pa tung paglalangkag̱en da ta durung pagpakbat tung uras ang ipagpabunayag da yang Dios kung tinu pa enged ay matuud ang mga ana na ig kung ya pa ag̱arig katinlu yang pagkarabetangen nirang durung pisan agkasusulaw. 20-21 Yang nag̱ipaglangkag na ay natetenged tung nalambeg̱an na ang indi ra sumalapay tung katuyuan yang Dios ang nag̱imu. Nagkamaning da ta maning tia belag̱an natetenged ang yay nalelyag̱an na kung tung tau pa, kung indi, natetenged ilem ang linalangan yang Dios ang maglain da yang pagkabetang na natetenged ilem tung paglampas ni Adan§. Piru maskin linalangan na ka man ta maning tii, nunut da ka ta sasang pangaku na ang para kung tung tau pa, ya ray ipagpakbat na ang tung uri bawien na ra ka enged tung nalambeg̱an nang atii ang maskin unu pa man ang bag̱ayay, indi maimu ang indi magkaradiadu. Bawien na rang luw̱us ang para maglulug̱uran da tanira yang mga taung binuat nang mga ana na tung katinluan ang atiang durung pisan agkasusulaw. 22 Nag̱askean ta ang yang tanan ang atiang pinag̱imu na, mag̱impisa pa atii tung primiru ang asta ra ilem simanyan, kung tung tau pa, midyu tung pamag̱ere-ere ang pangyenget-yengetan da ta duru ang tung makali, mangalg̱ud da tung katinluan ang atia ang katulad ka tung sasang baw̱ay ang pagbalunbun da ta siit ang puirti ang pag̱ere-ere ra kang pagyenget-yengetan ang tung makali, maluangan da. 23 Belag̱an ilem ang yang tanan ang atiang inimu na ay maning pa tung pamag̱ere-ere, kung indi, pati nganing ita mismung kumpurming pinatiniran da yang Dios tung Espiritu Santong yay maning pa tung sasang pundung ipinatkaw na tung yaten, ya ka, maning pa tung pag̱ere-ereita ra ka. Ay duru ra ka atiing pagyenget-yengetan tang pagpakbat kung sanu ra kaya kumaw̱ut yang uras ang ipagpailala yang Dios tung yaten ang ita ka man ay matuud ang mga ana nang magkabag̱ay rang pakdulan na yang tanan ang kaayenan ang pinangakuan na. Lug̱ud da ka asan yang pangimaklu na tung mga tinanguni ta ang asanita ra ka nga bawiay na tung kadiaduan ang naang nag̱abtangan ta numanyan taa tung kaliw̱utan ang naa. 24 Kipurki mag̱impisa pa atiing tinapnayita ra ni Ginuung Jesus, durung pagpakbat ta tung katinluan ang atia. Kung ya rag dawalay ta yang nag̱ipagpakisew̱at ta, ig disir anda ray ministir ang pakbaten ta pa. Ay tinu pay nag̱aintindian ming tau ang magpadayun pa yang pagparakbaten na ang ya rag bistuay na yang nag̱ipagpakisew̱at na? 25 Piru kumus pagpakbatita ra nganing tung sasang indi ta pa nag̱aita, ilyag nang ianing, indiita ra pagmatakang pag̱elat.

Natetenged Tung Pagtaraw̱angen Yang Espiritu Santo Tung Pag̱arampuen Ta (8:26-30)

26 Belag̱an ilem tung pagparakbaten ta kemtel da yang mga isip tang mag̱agwanta tung mga kaliwag̱an, kung indi, kemtel da ka natetenged tung Espiritu Santong pagtinir tung yaten ang kung ariita pag luw̱ayay, duunita ra kag padag̱en-dag̱enay na ta mupiang paktelen. Pariu ra asan tung pag̱arampuen ta tung Dios ang kung kaisan indi ta nag̱aintindian kung unu pa enged ay dapat ang ipag̱ampu ta tung anya. Piru kung luw̱ayenita ra nganing natetenged tung mga kalbatan ta ang asta ya ra ilem ag̱inamesay ta, yang Espiritu Santo mismu ya ray mangerengan tung yaten ang magpakiksen tung Dios. 27 Ig yang Dios ang nag̱asangkad kung unu pay nag̱abtang tung mga isip ta, ya kay nag̱aske kung unu pay pag̱asikad yang Espiritu Santong pag̱ampu para tung yaten. Nag̱akdekan na ang kung unu pay nag̱ipag̱ampu na, pulus uyun ang pisan tung kalelyag̱an na para tung yaten ang binuat nang mga tauan na.

28 Dispuis pa, nag̱askean ta ra ka ang ta yaten ang kumpurming pagmaal da tung Dios, maskin unu pay mapasaran ta, luw̱us ang pag̱aeklan na tung may ikaayen ta ka enged. Yay pag̱abuat na para tung yaten ang kumpurming binteng nang mag̱ing mga tauan nang sadili ang yang pagbeteng nang atii, ya ra kang lag̱i ay uyun tung pinalanu na para tung yaten. 29 Talagang matalig̱an tang matuud tia ay telengan ta ra ilem yang pagpalaksu na tung pinalanu nang atia. Ta yaten ang kumpurming naskean na kang lag̱i atiing indi na pa nag̱aimu yang kaliw̱utan ang itay magtalig yang mga sadili ta tung ni Jesu-Cristong magpatapnay, ita kang lag̱i ay pinagdisisiunan nang magkatinir ta pagkatau tang baklu ang mag̱atu rang mag̱atu tung pagkatau ni Jesu-Cristo ang yay pag̱aningen nang Ana Na. Yang linuaan na tia tanya ray maning pa tung pangulu ig ta yaten ang binuat da yang Dios ang mga ana na, ita ray maning pa tung mga ari nang durug dakel. 30 Dispuis, ta yaten ang kumpurming pinagdisisiunan na ta maning tia, ita ra kay binteng na ang para magpatapnayita tung ni Jesu-Cristo. Ig ta yaten ang kumpurming binteng na, ita ra kay inusgaran na dayun ang saluita rang pisan tung pagterelengen na. Kidispuis pa tung uri, ta yaten ang kumpurming inusgaran na tung maning tia, ita ra kay siguradung padengeg̱an nang palg̱urun tung kasusulawen ang pag̱atiniran ni Ginuung Jesus.

Yang Pagpasalamat Ni Pablo Ang Anda Enged Ang Pisan Ay Mapasaran Tang Puiding Ya Ray Pagsangkelan Yang Paggeregmaen Yang Dios Tung Yaten (8:31-39)

31 Kapurisu kung mapaneem-neeman ta yang tanan ang atiang binuat yang Dios para tung yaten, unu pa w̱asu ay linagpakan na, kung indi, ya ra taa. Kumus yang Dios ya ray pagpakigsasa tung yaten ang mga tumatalig, maskin tinu pay magkuntra tung yaten, anday kaministiran ang eldan ta. 32 Maskin pa yang pag̱aningen nang Ana Na, indi na ra nganing inawiran ang ipinalikay tung malain, kung indi, arangan da ilem tung yaten ang tanan, ya ra iintrigaay na tung pudir yang mga taung namagpaimatay tung anya. Ig disir, kumus yang pinakalusu ta gegma na ya ra nganing ay ibinuluntad na para tung yaten, talagang pati yang tanan ang kaministiran tang para mapanirbianita ta ustu tung anya, luw̱us da kang ibuluntad na tung yaten. 33 Ta yaten ang pinagpilik yang Dios ang mag̱ing anya, kung tinu pay magpangaas ang magbangdan tung yaten duun tung katalungaan na, indi na ra ka ilem intindien ay tanya mismu nganing ay nag̱usgad da tung yaten ang saluita rang pisan tung pagterelengen na. 34 Maskin tinu pay magpangaas ang magkalalangan ang ita dapat ang sintinsiaan yang Dios tung kalainan, indi na ra ka ilem sapten ay natetenged ti Jesu-Cristo mismu ya ra nganing ay nagpakugmatay para tung yaten ang para indiita ra sakepen yang sintinsiang atia. Dispuis pa binui si ka nganing ang uman yang Dios* ig numanyan duun da tanya tung tepad na ampir tung tuu nang pagsinasaay ra tanira ta kagaeman ig pangerengan da ka nganing tung yaten ang pagpakigkesen tung anya. 35 Kapurisu kumus maning da ka man tia, anda enged ang pisan ay sarang ang mabuat yang mga tau tung yaten ubin maskin unu pa man ang bag̱ayay ang mapasaran ta ang yay pagsangkelan yang paggeregmaen ni Jesu-Cristo tung yaten. Maskin paliwag̱anita pang papinitinsiaan, maskin deeg-deeg̱anita pa natetenged ilem tung pagtaralig̱en ta tung anya, maskin pasubkanita pa, maskin pakulanganita pa ta pag̱araw̱elen ta, maskin ideselita pa tung may karisguan na, maski nganing ang patayenita pa, indi ka enged mag̱uman yang paggeregmaen na tung yaten. 36 Kipurki yang mga bag̱ay ang mga maning tiang nagkarasambitu, magkatirnung pisan tung sasang ikinig̱a ni David tung Dios atiing tukaw ang yay napabtang tung kasulatan ang maning taa yang palaksu na:

“Natetenged mga tauanami nuyu, pirmiami ra ilem ang nag̱atag̱aman ta mga taung imatayen. Yang pagterelengen nira tung yamen yami pariu ra ka ilem tung mga karniru ang irimatayen da baklu ra ipaalangay yang karni na tung palingki†,” ag̱aaning.

37 Piru maskin pang mga maning tiang mga kaliwag̱an ay mapasaran ta, indiita ra ka enged madeeg̱an, kung indi, masalapayan ta ra ka enged ang pisan natetenged tung pagpakigsasa tung yaten yang sasang naggegma tung yaten ang asta pinakugmatayanita ra nganing anya. 38-39 Nag̱apagbitalaw ra ta maning tia ay nag̱asiguruung pisan ang maskin patayenita, maskin pabuienita pa, maskin unu pay mapasaran ta simanyan, pati yang mapasaran ta tung uras ang panalungaan, maskin sangsangenita pa ta maskin unu pang klasiay ta mga taung indi nag̱aita, maskin unu pag ketelay, maskin ay pay mga lugar nira, mag̱ing duun tung langit, mag̱ing duun man tung kadalman ig maskin pang unu pa man ang bag̱ayay tung tanan ang inimu yang Dios, parariung anda enged ang pisan ay dapat ang eldan ta tung nira ang muya ya ray pagsangkelan yang paggeregmaen yang Dios tung yaten. Anday dumang gegmang nag̱ianingu, kung indi, ya ra yang ipinagpaita na atiing pagpakugmatay ni Ginuu tang Jesu-Cristo para tung yaten.

9

Nag̱asambit Na Kung Unu Pag Kapungaw Yang Isip Na Natetenged Tung Nasyun Nang Israel Ang Tinalyuran Da Yang Dios Natetenged Tung Panambing Nira Tung Ni Ginuung Jesus (9:1-5)

1 Numanyan tung magdasun ang naa, may gustuung ianing tung numyu ang yay matalig̱an ming talagang matuud natetenged tung pagsinasaay yamen ang naa ni Jesu-Cristo. Indiaw pagbukli, kung indi, maski nganing yang sadiling painu-inuu ang yay nag̱apasanag̱an yang Espiritu Santo, ya ra kay pagpaugtun tung gustuung ianing ang naa ang talagang matuud. 2 Iugtulu tung numyu, durung pisan agkapupungawen yang isipung pagdemdem tung mga kaputulanung mga masigkanasyunung mga Israel ang alus pa ilem midyu indi mapunas-punas tung isipu natetenged yang kadaklan tung nira namanambing da ka man tung ni Ginuung Jesus ang tanya unu belag̱an yang pag̱aningen ang Cristong nag̱aelatan da rin nirang kumaw̱ut. 3 Kisira rin ang ilug̱ut da ilem yang Dios tung yeen ang yuu ra ilem ay magsali tung nirang sintinsiaan na tung kalainan maskin magbelag̱anami pa ni Jesu-Cristo, ug̱ud asan da rin ngaipalibriayu tung sintinsia, buatenu ra rin*. 4 Teed mi tiag katinlu yang ipinakdul yang Dios ta diw̱aldi tung nasyun yamen ang Israel. Tanira ka man mga Israel ang pangguuy, bilang mga kanubli ni Israel. Tanira mismu kinaw̱ig da nganing yang Dios ang yay mga ana na†. Muya-muya nganing ang pinaitaan na yang kasusulawen yang pagkabetang na atiing duun pa rin tanira tung mga banwang kapas‡. Tung nira ka nagpakigpaig̱u ang tanira ray mag̱ing mga tauan nang sadili ig tanya ra kay mag̱ing Dios nira. Inulit na ka nganing ang pinaugtunan ta pira pang bisis§. Pinakdulan na ka nganing ta mga katuw̱ulan na atiing duun pa tanira tung tinenaran yang bukid ang paggug̱uuyan ang Sinai*. Pinagtuldukan na ka nganing kung ya pa ag̱ari yang tamang pagturuuen nira tung anya. Tanira kay pinangakuan na ta duru-durung kaayenan, kapin da enged ang lug̱ud asan yang pag̱aningen ang Cristo bilang Mananapnay ang ipaangay na tung nira. 5 Dispuis yang mga kinaampu yamen ang na Abraham na Isaac ni Jacob ya ra ka man mismu yang pinamilik na atiing tukaw ang para yay buaten nang pamuaran yang nasyun nira. Ig kidispuis pa, landaw tung tanan, atiing pag̱ingtau yang pag̱aningen ang Cristong atia bilang Mananapnay tung nira, yang nasyun yamen mismu yay natauan na. Ang pagkatapus belag ya mamananged tung anya yang kadaklan ang mga masigkanasyunung mga Israel, ya mamanambing tung anya ang ya ra ka man mismu ay Dios ang makagag̱aem tung tanan ang ya kay bag̱ay ang dayawen tang asta tung sampang anday katapus-tapusan. Talagang magkabag̱ay ang pisan tia.

Belag̱an Ang Mag̱aning Ang Yang Tanan Ang Mga Kanubli Ni Abraham Luw̱us Ang Ipalg̱ud Yang Dios Tung Pinangakuan Na Tung Anya (9:6-13)

6 Piru maskin namanambing da ka man tung ni Jesu-Cristo yang kadaklan ang mga masigkanasyunung mga Israel, belag̱an ang mag̱aning ang duun da isulay yang Dios yang pinangakuan na tung na Abraham ni Isaac ni Jacob pati mga kanubli nira ang tanya ray mag̱ing Dios nira ig tanira kay mag̱ing mga tauan na. Ay kipurki belag̱an ang mag̱aning ang yang tanan ang mga Israel luw̱us ang magkaw̱ig̱en yang Dios ang yay matuud ang mga tauan na†. 7 Yadwa pa belag̱an kang mag̱aning ang yang tanan ang mga ana ni Abraham parariu kang magkaw̱ig̱en yang Dios ang lug̱ud tung pinangakuan nang atii, kung indi, pilik. Atia uyun ang pisan tung sasang inaning na tung ni Abraham ang nabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Sulaminti ilem yang ana mung ti Isaac ay kaw̱ig̱enung pamuaran yang mga kanubli mung ipalg̱uru tung pinangakuanu tung nuyu‡,” mag̱aning.

8 Duun da ngaintindiay ta ang yang kinaw̱ig yang Dios ang matuud ang mga ana na atii kanay, belag̱an yang mga taung namagsurubli-subli tung ni Abraham tung pastikular ka ilem ang pagparanganaen tung nira, kung indi, ya ra ilem yang mga taung nag̱ing mga kanubli na ekel tung sasang pinangakuan yang Dios. Tanira ra ilem ay kinaw̱ig nang ya ray ipalg̱ud na tung pinangakuan na tung ni Abraham. 9 Ay pademdeman mi ra kanay yang sam bilug pang pinangakuan yang Dios tung ni Abraham ang maning taa:

“Tung mga maning ka tiing uras taa tung matakun, yang kasawa mung atiang ti Sara may ana na rang lalii ekel tung pagpaktelu tung anya,” mag̱aning§.

Purisu duun da ngaskeay ni Abraham ang belag̱an tung ana nang sam bilug ipapanaway yang Dios yang planu nang atiing pinangakuan na tung anya, kung indi, tung ana na ilem ang ti Isaac ipapanaway na. 10 Belag̱an da ilem maning tii yang pagpailala yang Dios kung ya pa ag̱ari yang pagpiriliken na, kung indi, pati atiing pagmatung tung mga kampi ni Rebeca ang kasawa ni Isaac ang yay sasang kinaampu ta, ya ka. Ay duun si ka nagpaita yang Dios ang yang nag̱ipagpilik na tung mga taung gustu nang gamiten ang magpapanaw tung planu na, indi na ag̱intindien yang pagdarasun-dasun nirang natural tung mga ginikanan nira ubin mga kinaampu nira. 11-12 Kipurki baklu ipanganaay ni Rebeca yang duruang magkampi, atiing anda pa nganing ay nag̱abuat nirang maayen ubin malain, inaning dang lag̱i yang Dios tung anya ang maning taa:

“Yang dakulu ya pay magpaturuw̱ulun tung gesye*,” mag̱aning.

Asan da ngaintindiay ta ang yang buat-buat yang mga tau andang pisan ay kalalabten na tung pagpilik yang Dios, kung indi, dipindi ilem tung sadiling kalelyag̱an na kung tinu pay piliken na. 13 Yang ipinasanag nang atii tung ni Rebeca pariung pisan tung sam bilug pang inaning nang nabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Ti Jacob ya ray pinabuyukanu yang gegmaw piru ti Esau ya ray indi nalelyag̱anu†,” mag̱aning.

Yang Nag̱ipagpilik Yang Dios Tung Mga Tau Belag̱an Natetenged Tung Kalelyag̱an Nira Ubin Pag̱imuras Nira, Kung Indi, Natetenged Ilem Tung Sadiling Kalelyag̱an Nang Mag̱ildaw Tung Nira (9:14-18)

14 Ta, unu pay nalagpakan na tia? Aningen ta w̱asu ang belag̱an tama yang pagpilik yang Dios ang maning tia tung kumpurming tinu pay nag̱alelyag̱an nang piliken? Abaa, indi ra ka enged magkatama tia! 15 Kipurki pademdeman ta ra ilem yang sasang inaning yang Dios tung ni Moises ang mag̱aning,

“Kumpurming tinu pay nag̱alelyag̱anung ildawan, ya ra ka enged ay ildawanu‡,” mag̱aning.

16 Purisu asan da ngaintindiay ta ang yang nag̱ipagpilik yang Dios tung mga tau ang para gamiten nang magpapanaw tung planu na belag̱an natetenged tung kalelyag̱an nira ubin tung pag̱imuras man nira, kung indi, natetenged ilem tung sadiling kalelyag̱an nang mag̱ildaw tung sasang taung andang pisan ay natengeran na tung anya. 17 Dispuis pa, isipen ta ka yang sasang bitalang itinalig yang Dios tung ni Moises ang para ipakaw̱ut na tung Faraon ang yay pag̱adi tung Egipto ang napabtang ka tung kasulatan ang mag̱aning,

“Yang ipinagpakarungu enged tung nuyung mag̱ing Adia, ay ug̱ud ipaitaw tung nuyu kung unu pag kapuirsa yang kagaemanu ug̱ud mabantug da yang aranu tung bilug ang kaliw̱utan§,” mag̱aning.

18 Purisu asan da tung duruang bulus ang atia ngaintindiay ta ang kumpurming tinu pay nag̱alelyag̱an yang Dios ang ildawan, ya ra ka enged ay ildawan na, ig kumpurming tinu pay nag̱alelyag̱an nang paktelen yang pagpakgat na tung anya ang katulad ka tung Faraon ang atii, ya ra ka enged ay paktelen nang magpakgat.

Yang Nag̱ipanuw̱al Na Tung Sulingaag Yang Duma (9:19-29)

19 Muya may asan tung numyung gustu nang magsulingaag tung yeen ang maning taa: “Kumus dinisisiunan da kang lag̱i yang Dios yang maskin unu pang ubraay ang buaten tang mga tau, ig disir, maskin unu pay buaten ta, pulus nag̱alelyag̱an na ang yay buaten ta. Purisu indi ka enged magkatama ang parusaan na pa yang sasang taung nagpakasalak natetenged andang pisan ay taung sumarang ang magkuntra tung kalalangan yang Dios.” 20 Abaa yang tau kang naa ka! Yawang sasang tau ka ilem, supaken mu pa yang Dios? Katulad tung urun ang binuat ta sasang tau, yawa inimua ka yang Dios. Kung alimbawa maske ra rin ang magbitala yang sasang urun, magkabag̱ay w̱asung magsupak tung nagbuat tung anyang aningen, “Ayw̱a binuataw ra nuyu ta maning taa?” 21 Simpri yang sasang manigbuat ta urun, may kalalangan na tung sang masang kaluntani ang duruay urun ang buaten na ang yang madataan yang sam bilug, yay gamiten tung dakulung bag̱ay ang pagkatapus yang madataan ka yang sam bilug, gamiten da ilem tung pastikular ang bag̱ay. Maning kang pisan tia tung Dios. May kagaeman na kang mag̱usuy tung kumpurming unu pay nag̱aplanu na tung mga tau. 22 Ay maskin gustu na ra rin ang magpadangat yang kasisilag̱en nang magpaita yang kagaeman na tung mga taung namagpasikgel tung anya, inagwantaan na ra ilem ang durung pagparurus na tung nira ag̱ad bag̱ay ang pisan ang ya ra rin ay parusaan na. 23 Yang pag̱asikad na enged asan ay ug̱ud magpailala yang sasang ikadengeg nang durug tinlu ekel tung pagpaita na yang kaildaw na tung mga taung kumpurming nag̱alelyag̱an nang ildawan ang ya ra kang lag̱i ay pinalanuan nang palg̱urun tung kasusulawen na. 24 Anday dumang mga tau tia, kung indi, ita ra mismung kumpurming tinu pay binteng nang magtalig yang sadili na tung ni Ginuung Jesus ang magpatapnay. Yang pinanliit-liitan ta, belag̱an da ilem tung nasyun yamen ang mga Judio, kung indi, tung tag̱a duma-ruma kang mga nasyun ang belag̱an mga Judio. 25 Kung natetenged tung belag̱an mga Judiong atiang sinambitu, may sasang bitala yang Dios ang isinulat ni Oseas atiing tukaw ang ya ray gustuung eklan ang ipagpasunaid tung nira. Ay ya ray pagpailala ang maskin tanira may pudir yang Dios ang yay pamilikan na ta mga tauan na. Maning taa yang nag̱ianing na:

“Yang mga taung belag̱an kang lag̱ing mga tauanu, ya ray aningenung mga tauanung sadili. Tanirang indi kang lag̱i pinaitaanu yang gegmaw, ya ray aningenung nag̱agegmaanu*,” ag̱aaning.

26 Dispuis may sam bilug pang bitala ni Oseas ang maning ka tia yang lagpak na ang mag̱aning,

“Magkamaning da tung uri ta kaldaw ang kada lugar ang yang mga magbaw̱anwa duun ya ray inaning yang Dios ang tukaw ang tanira belag̱an mga tauan na, duun si ka aningay na ang tanira mga ana na rang sadili ang tanya ka man yang Dios ang makagag̱aem†,” ag̱aaning.

27-28 Piru kung natetenged tung nasyun yamen ang mga Israel, may sasang ipinagpakaw̱ut ni Isaias tung nira atiing tukaw ang mag̱aning,

“Yang nasyun tang naang mga kanubli ni Israel, maskin yang kinadaramelen ta maning pa tung kenay tung mga binakayan ang indi mabilang-bilang, piru gesye ka ilem yang mangalibri tung sintinsia, ay natetenged makali rang matuurun yang Dios yang bitala nang ipinagpaaman na ra kang lag̱i tung nira ang yang mga tau taa tung banwang naa, patedekan na ra ka enged ang pisan ang pamarusaan‡,” mag̱aning.

29 Dispuis yang nag̱ipag̱aningu ang andang pisan ay taung matapnay yang Dios kung indi na paitaan yang kaildaw na, bistu ra kang pisan tung sasang inulang tukaw ni Isaias ang mag̱aning,

“Ti Yawing ya ka man ay makagag̱aem tung tanan, kung sintinsiaan na ra nganing yang nasyun ta, kung indiita maildawan nang paepdan ta pira pang bilug ang mamagsurubli-subli tung yaten, talagang maspukita ra rin ang katulad ka tung nainabu tung mga taung namagtinir da duun tung mga lansangan yang Sodoma may Gomora atiing pagsintinsia na tung nira§,” ag̱aaning.

Natetenged Tung Pagpakuindi Yang Mga Israel Tung Patakaran Yang Dios Ang Baklu (9:30-10:21)

30 Kapurisu yang linagpakan yang pangatadlenganung naa natetenged tung mga Israel may tung mga tag̱a duma-rumang nasyun, ya ra taa. May belag̱an mga Israel ang maskin indi tinag̱aman nirang sinagyap kung ya pa ag̱aring sumalu ra tanira tung pagterelengen yang Dios, ya pa ka enged ay nangatultul. Bilang inusgaran da tanira yang Dios ta maning tia natetenged ilem tung pagtalig nira yang mga sadili nira tung ni Jesu-Cristong nagpatapnay. 31 Ang pagkatapus naang kadaklan ang mga masigka Israelu, maskin tinag̱aman da nirang sinagyap kung ya pa ag̱aring sumalu ra tanira tung pagterelengen yang Dios ekel tung pagturumanen nira yang mga katuw̱ulan na, ya pa kay indi nangatultul tung nag̱asagyap nira. 32 Natetenged tung unu pa ang indi nangatultul, kung indi, belag ya mamagtalig yang mga sadili nira tung ni Jesu-Cristo ang yay nagpakugmatay para tung nira, ya mamagtalig tung sadiling ketel nirang pamagtuman yang mga katuw̱ulan. Yang indi nira ipagtalig yang mga sadili nira tung ni Ginuung Jesus ay natetenged may pinanginlasayan da nira tung anya natetenged napatay. Yay balaw̱ag ang pisan tung nag̱aelatan da rin nira tung pag̱aningen ang Cristong pinilik yang Dios ang magbawi tung nira*. Yang kaalimbawaan yang pinanginlasayan nirang atia tung anya maning pa tung sasang batung nasapdukan nirang nalaw̱aan ang asta indi ra nangatultul tung pag̱asagyap nira. 33 Asan da nga matuuray yang sasang ipinaula yang Dios tung ni Isaias ang nabtang tung kasulatan natetenged tung pag̱aningen ang Cristong ipaangay na taa tung kaliw̱utan ang naa. Maning taa yang palaksu na:

“Papatandaan mi ta maayen yang bitalaung naa. May sasang taung papaggaemenu taa tung banwang naang Israel ang yang kaalimbawaan na maning pa tung sasang batung durug baked ang panielan† ang ayw̱at ya pay masapdukan yang mga taung malaw̱aan‡? Ug̱aring maskin pang maning tia, kumpurming tinu pay magtalig yang sadili na tung anya, talagang anda enged ang pisan ay mapaeyakan nang pagsungunan tung nag̱atalig̱an nang atia tung anya,” mag̱aning§.

10

Nag̱apabilug̱an Na Kung Unu Pa Enged Ay Natengeran Na Ang Indi Pangatultul Yang Mga Masigkanasyun Na Tung Kalibrian (10:1-4)

1 Mga putulu, durung kalelyag̱u ang yang mga masigkanasyunung naang mga Israel basi pa ra ilem ang mampatapnay ra tung ni Ginuung Jesus. Ya kay nag̱ipag̱ampuung pirmi tung Dios ang tedek ang pisan tung kinaisipanu. 2 Yang puiding aningenu natetenged tung nira ang talagang matuud, maskin duru ka man agkadererep tung pagturuuen nira tung Dios, piru belag̱an usuy tung tamang pag̱irintindien. 3 Sanu pa nga tultulay nira tia naang anda nganing ay gustu nirang mamag̱intindi tung baklung ipinagpakigpaig̱ung naang pinagtukud yang Dios kung ya pa ag̱ari yang pag̱usgad na tung mga tau ang salu rang pisan tung pagterelengen na. Kung indi, yang nag̱asikad nira ang asan da ilem ngausgaray na tanira tung pagturumanen nira yang mga katuw̱ulan na. Purisu ya ray indi nira ipinagsuku tung anya ang para mampauyun da rin tung ipinagpakigpaig̱u nang atiang baklu ang para asan da rin ngausgaray na ta maning tia. 4 Piru yang papanaw ang atiang nag̱usuyun nira binuat da ni Jesu-Cristong imbalidu ra ilem ekel tung pagpakugmatay na. Purisu yang pinakaw̱ut na, kung tinu pay magtalig yang sadili na tung anyang magpatapnay, asan da ngausgaray yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na.

Kung Tinu Pay Tapnayen Yang Dios (10:5-13)

5 Kung natetenged tung mga masigkanasyunu kung ayw̱a indi nangatultul tung kalibrian ang sinagyap da ka rin nira*, pademdeman ta ra kanay yang sasang isinulat ni Moises ang tukaw natetenged tung pag̱usgad yang Dios tung mga tau natetenged tung pagturumanen nira yang mga katuw̱ulan na ang maning taa yang palaksu na:

“Yang mga taung kumpurming nagsepet dang pisan tung tanan ang nagkarasambit tung mga katuw̱ulan na, ya ray lugtan nang magpasapen tung anyang asta tung sampa ekel tung pagturumanen nirang atiang kumplitu†,” mag̱aning.

6 Piru kung natetenged tung papanaw ang naang sam bilug ang suluminti ilem tung pagtalig yang sasang tau tung ni Jesu-Cristo ang asan da ngausgaray yang Dios ang salu ra, bistu ka tung sasang ipinagpadapat ni Moises tung mga masigkanasyun nang tukaw ang mag̱aning‡,

“Indi mi ipagkesen-kesen tung mga isip mi ang bakluamu ra mananged tung bitala yang Dios ang naang nag̱ipagpadapatu, kaministiran may magpaabwat da kanay duun tung langit§.”

Kung aklesenu tung palaksu yang pag̱irisipen yang dumang pagdiskumpiar simanyan tung nag̱ipagpakaw̱ut yamen tung nira, gustu ka nira ang baklu ra mananged, kaministiran ang may magpalangit da kanay ang para yang pag̱aningen ang Cristo, ya ray eklan nang magparanek taa tung kaliw̱utan ang naa. 7 Utru si, may sam bilug pang ipinagpadapat ni Moises tung nirang tukaw ang mag̱aning,

“Indi mi ka ipagkesen-kesen tung mga isip mi ang bakluamu ra mananged, kaministiran may magpaadalem da kanay duun tung pag̱atiniran yang mga minatay*.”

Kung aklesenu ka tung dumang pagdiskumpiar simanyan, gustu ka nira ang baklu ra mananged tung nag̱ipagpakaw̱ut yamen, kaministiran ang may magpaadalem da kanay duun tung pag̱atiniran yang mga minatay ang para yang pag̱aningen ang Cristo, ya ray bangunun nang pabaliken taa tung kaliw̱utan ang naa. 8 Imbis maning tia yang nag̱ipagkesen-kesen nira tung mga isip nira, indi ra. Kung indi, yang dapat ang isipen nira, ya ra taang sam bilug pang inaning ni Moises tung mga masigkanasyun nang mag̱aning,

“Yang bitala yang Dios ang naang nag̱ipagpadapatu tung numyu, malpes da ilem ang maintindian mi, ay asan da tung mga isip ming nag̱apaneem-neeman mi ig asan da ka tung mga nganga ming nag̱ipagkesen-kesen mi ka tung mga aruman mi†.”

Yang bitala yang Dios ang atiing sinambit na, kung ilakteru tung panimpu ta simanyan, ya ra taang nag̱ipagpakaw̱utu tung mga tau, kapin da enged tung mga masigkanasyunu ang tanira kaministiran dang magtalig yang mga sadili nira tung ni Jesu-Cristong magpatapnay. 9 Maning taa yang nag̱ipagpadapatu tung nira: “Kung tinu pa asan tung numyu ay magpalamtuk da yang pundu yang kinaisipan nang mananged da ang ti Jesu-Cristo binui si ka man ang uman yang Dios ang pagkatapus yang nganga na ya ray gamiten nang mag̱ubligar tung publiku ang ti Jesus talagang Dios ka man ang matuud ang ya ra kay pinag̱intrigaan na yang sadili nang nagpagaem, yang taung atia, asan da nga tapnayay yang Dios‡. 10 Ay ya pa ag̱ari, yang pundu yang kinaisipan yang sasang tau ya ray dapat ang ipalamtuk nang para mananged dang tedek tung kinaisipan na ig yang nganga na ya ra kay gamiten nang mag̱ubligar da tung publiku kung unu pay nag̱apananged na. Anday dumang pakaw̱utun na tia, asan da ngausgaray yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na bilang asan da nga tapnayay na.” Maning tia yang nag̱ipagpakaw̱utu tung nira. 11 Talagang matuud tia ay kipurki may sasang bitala yang Dios ang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Kumpurming tinu pay pagtalig tung anya, talagang anda enged ang pisan ay mapaeyakan nang pagsungunan tung nag̱atalig̱an na tung anya§,” ag̱aaning.

12 May inaning nang bitalang “kumpurmi” ay natetenged yang tanan ang mga tau, mag̱ing mga Judio, mag̱ing mga tag̱a duma-rumang nasyun man, pantay-pantay ka ilem tung pagterelengen na. Sam bilug ilem yang mag̱ing Ginuu nirang may kalalangan tung nirang tanan ang ya kay magpaita ta kaildaw nang aw̱undang pisan tung kumpurming mag̱ambay tung anyang magpatapnay. 13 Maning kang pisan tia yang isinulat yang sasang manigpalatay yang bitala yang Dios ang tukaw ang mag̱aning,

“Kumpurming tinu pay mag̱ambay tung ni Yawing magpatapnay, yay tapnayen na*,” ag̱aaning.

Yang Nag̱ipanuw̱al Na Tung Riklamu Yang Duma Ang Yang Mga Judio Unu Indi Ra Ilem Pinakdulan Ta Lugar Nirang Magtalig Tung Ni Ginuung Jesus (10:14-21)

14 Kung natetenged tung pag̱ambay yang mga masigkanasyunu tung ni Ginuung Jesus, muya may dumang mga tumatalig ang mga Judio asan ang may gustu nirang mangatadlengan ta maning taa:

“Ya pa ag̱aring mapag̱ambay yang kadaklan ang mga masigka Judio ta tung ni Ginuung Jesus kung indi pa nganing nag̱aeyangan ta ipagtalig nira tung anya? Ig ya pa ag̱aring maeyangan ta ipagtalig nira tung anya kung indi pa nganing nag̱agngel nira yang balita natetenged tung anya? Ig ya pa ag̱aring magngel nira tia kung anda pa ka nganing ay pagparakaw̱utun tung nira? 15 Ig ya pa ag̱aring may magparakaw̱utun tung nira, kung indi pag tuw̱ulun yang Dios? Kung tung bag̱ay, duru ka rin agkatinlu kung paangayan da tanira yang Dios ta mga manigparakaw̱utun ang katulad ka tung sasang bitalang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

‘Makasasadya ta isip yang pagkaw̱ut yang mga manigpakaw̱ut ta matinlung balita†.’ ”

Maning da tia yang palaksu yang pangatadlengan yang mga putul tang atia. 16 Yang matuw̱alu asan, may mga tau rang pinanuw̱ul da ka man yang Dios ang magparakaw̱utun tung nira, piru yang kadaklan indi ra namananged. Magkapariung pisan tia tung sasang ikinig̱a ni Isaias tung Dios ang tukaw ang mag̱aning, “Aay Yawi, midyu alus pa ilem ang anda ray nananged tung ipinagngel yamen tung nira‡,” mag̱aning§. 17 Purisu duun da ngaintindiay ta ang kung may mga taung pagtalig da tung ni Jesu-Cristo, anday dumang natengeran na, nagngel da nira yang balita natetenged tung anya, ig anday dumang natengeran na ang tanira nangagngel da, ay may namagparakaw̱utun da tung nira natetenged tung anya.

18 Piru elat kanay kung mangasarang, yang mga masigkanasyunung naang mga Israel, indi pa w̱asu nag̱agngel nira yang balitang naa natetenged tung ni Jesu-Cristo? Talagang nagngel da nira. Ay katulad tung mga tau tung maskin ay pang banwaay ang puiding mag̱intindi natetenged tung pagkadios yang Dios natetenged tung kalangitan ang inimu na ang yay nag̱atingara nira law̱iig kaldaw, maning ka tia tung mga masigkanasyunung naa. Ay maskin ay pang banwaay tanira nga wasak, puidi kang mag̱intindi tung Matinlung Balitang naa ay natetenged sarambung da ang katulad ka tung sasang bitalang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Yang nag̱ipagdiklara nira natetenged tung anya, sarambung da, maskin duun tung ay pang kabiw̱init-binitanay*,” mag̱aning.

19 Piru elat kanay. Naang mga masigkanasyunung mga Israel, indi nira w̱asu naintindian yang ipinagpakaw̱ut tung nira natetenged tung ni Ginuung Jesus? Talagang naintindian da nira, piru indi ra ka enged pinananged nira. Ti Moises yay tukaw tung tanan ang napag̱ula ang yang belag̱an mga Israel ya ray mampauyun ang para asan da nga tapnayay yang Dios. Bistu ra duun tung sasang inaning yang Dios ang ipinalatay ni Moises tung mga masigkanasyun na atiing tukaw pa ang mag̱aning,

“Purisu ta yeen, anday dumang buatenu, papag̱iw̱eg̱enamu ra yeen natetenged tung pag̱irildawenu tung mga tag̱a duma-rumang mga nasyun ang ya kang lag̱i ay pag̱alamku ming anday kuinta nira. Pasilag̱enamu ra ka yeen natetenged ya ray paitaanu ta dakulung pabur yang mga taung atiang nag̱alamku ming anday naerem nira natetenged tung yeen†,” ag̱aaning.

20 Dispuis pa maski nganing ti Isaias, durug kabalur yang isip nang nagpalatay yang sasang bitala yang Dios tung mga masigkanasyun na atiing tukaw ang balaw̱ag ang pisan tung mga isip nira. Maning taa yang ipinalatay na,

“Yang mga tag̱a duma-rumang nasyun ang indi kang lag̱ing pamagsagyap tung yeen, talagang ya pa ka enged ay patultulunu. Tanirang dati-rating indi kang lag̱ing pamagpasadsad kung unu pay mga kalelyag̱anu, talagang ya pa ka enged ay pagpailalaanu‡,” mag̱aning.

21 Piru kung natetenged tung mga masigkanasyun ni Isaias ang mga Israel, yang aning yang Dios ang ipinalatay na, maning taa:

“Tung tantung kabuay ra yang pagpararawatenu yang kalimaung naang durua tung mga taung naang indi ka enged pamananged tung yeen, kung indi, yuu ra ilem agpasuag̱ay nira§,” ag̱aaning.

11

Natetenged Tung Pamlek Yang Dios Tung Nasyun Ang Israel Kung Unu Pay Nalagpakan Na (11:1-6)

1 Ta, yang panambing ang naa yang kadaklan ang mga masigka Israelu tung ni Ginuung Jesus, unu pa w̱asu ay nalagpakan na? Aningen ta w̱asu ang yang intirung nasyun ang naang Israel ang yay pinilik yang Dios atiing tukaw ang para mag̱ing mga tauan nang sadili, ya rang pisan ay ipinlek nang luw̱us? Abaa, indi ka enged magkatama tia. Ay maskin yuu puiding pangkelan ta basi ang belag̱an tama tia. Ay kipurki yuu ngani sasang Israel ka ang kanubli ni Abraham ig lug̱uraw ka ngani tung sam palanang pinamuaran ni apung Benjamin* ang pagkatapus belag yuu iplekay na, yuu ildaway na. 2 Talagang indi ka man ipinlek ang pisan yang Dios yang mga tauan nang pinilik nang tukaw ang para tanira enged ay pakaayenen na. Simpri nag̱akdekan mi ra ka yang sasang napabtang tung kasulatan sigun tung ni Elias atiing tanya nagkig̱a ra tung Dios natetenged tung mga masigkanasyun nang mga Israel ang mag̱aning tung anya,

3 “Yawi, yawa rag teteleng. Yang kadaklan ang mga arumanung pinanuw̱ul mu kang magpalatay yang bitala mu tung mga taung naa, pinangimatay ra ilem nira. Pati mga batung tinarutug ang binuat dang darasag̱an ta mga ayep ang ya ag̱iintrigaay yamen tung nuyu, pinaggew̱a ra ka nganing nira. Dispuis pa, yuu ra ilem ang sam bilug ay nag̱aeped ang pagtuu ta ustu tung nuyu, ang pagkatapus nag̱atimaanaw ra ka nirang imatayen!” ag̱aaning†.

4 Piru unu pay itinuw̱al yang Dios tung anya, kung indi, ya taa:

“Puira pa tung nuyu, may nag̱aeped pa kang pitung liw̱u nga laliian ang itinig̱anaw rang yeen ang indi ra ka namagluud tung katalungaan yang bultung atiang pag̱aningen ang ti Baal,” mag̱aning‡.

5 Maning kang pisan tia yang laksu na tung mga panimpu ta simanyan. Ay kung ikumpalar pa tung kinadaramelen yang mga kaarumanan tang mga Israel, itang mga Israel ang nagtalig da yang mga sadili ta tung ni Ginuung Jesus ang nagpatapnay maning pa tung eperita ra ilem nira. Pininig̱ita ra nganing yang Dios ang mag̱ing mga tauan na natetenged ilem tung kaildaw nang ipinagpaita na tung yaten ang durung pisan agkabew̱ereng. 6 Yang ipinagpinig na tung yaten, andang pisan ay kalalabten na tung mga buat-buat tang mga matitinlu, kung indi, natetenged ilem tung kaildaw nang atia. Kipurki kung yang ipagpilik na tung mga tau, asan da rin ipatielay na tung mga buat-buat nirang matitinlu, intunsis anda ra asan tung kaildaw na maniel yang ipagpilik na tung nira.

Yang Kadaklan Ang Mga Israel Indi Nangatultul Tung Kalibrian Ag̱ad Pa Sinagyap Ka Rin Nira Ta Maderep (11:7-10)

7 Ta, unu pay linagpakan yang nag̱ianingung naa, kung indi, ya ra taa. Yang sinagyap ta durug derep yang mga masigkanasyun tang naang mga Israel ang tanira mausgaran da yang Dios ang sumalu ra tung pagterelengen na, ya pay indi natultulan yang kadaklan. Kung indi, itang mga Israel ang pinilik yang Dios ang inildawan, itay natultul. Ang pagkatapus yang kadaklan, pinaw̱ayaan da ilem yang Dios ang asta mas pang nagpabengel ang indi ra ilem makleran yang kamatuuran natetenged tung kalibrian ang pinagtukud da ni Jesu-Cristo. 8 Yang bag̱ay ang naa, magkapariu ka tung binuat yang Dios ang tukaw tung nasyun ang Israel ang yay nabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Maning pa tung pinaelek na yang mga isip nira. Indi ra enged dumakat kung unu pay nag̱auyunan na ay indi ra ka ilem makleran ang asta ra ilem simanyan,” ag̱aaning§.

9 Midyu magkanggid-anggid ka tung sasang iningaluk ni Adi David tung Dios ang yang mga taung pamagpakigkuntra tung anya ya ray maning pa tung pakekbelen na yang mga isip nira ang maning taa yang palaksu na:

“Ay Ampuanung Dios, yang nag̱aingaluku tung nuyu, yang mga pagkalipayan nirang atia ta duru kag makatatalig ta mga isip nira ang tanira maraayen ka tung pagterelengen mu, buaten mu ra ilem ang maning pa tung sasang pakul ang mainalian da ilem tanirang makedkeran. Belsen mu ta magkabag̱ay ang taniray pagbalikan enged ta kasalanan. 10 Pakiklepen mu ra yang mga kinaisipan nira ang asta indi ra mangaintindi ta ustu tung nuyu. Palbatan mung pirmi tung mga kaliwag̱an ang katulad ka tung mga kirepen ang pirming nag̱apasakanan ta mga malelbat,” mag̱aning*.

Durung Mga Taung Tag̱a Duma-rumang Nasyun Ang Nag̱apanapnay Yang Dios Ang Basi Pa Ra Ilem Duun Da NGa Paiw̱eg̱ay Na Yang Mga Israel (11:11-12)

11 Ta, unu pa w̱asu ay linagpakan yang pangatadlenganung atia? Aningen ta w̱asu ang yang mga kinasakpan yang nasyun ang naang Israel, atiing pagpakuindi nira tung ni Jesu-Cristo, duun da nga lambeg ang pisan tung kalainan ang asta tung sampa? Abaa, indi ka enged magkatama tia! Kung indi, maning taa yang nainabu. Natetenged tung pagpakuindi nirang atia tung ni Jesu-Cristo, yang Matinlung Balitang naa natetenged tung anya ilinakted da tung belag̱an mga Israel ug̱ud maintindian da nira natetenged tung kalibrian ang pinagtukud na. Ay yang pag̱asikad yang Dios asan ang basi pa ra ilem asan da nga paiw̱eg̱ay na yang mga Israel tung belag̱an mga Israel ang nag̱apanapnay na ang asta pati tanira mangalelyag da kang mampatapnay tung ni Jesu-Cristo. 12 Kung tung panambing nira tung ni Jesu-Cristo asan da nga paitaay yang Dios yang dumang mga tau ta kaildaw nang aw̱unda, ig kung tung panalyud nira tung kalibrian asan da nga pakaayenay na ta mupia yang belag̱an mga Judio, ig disir, kung kaw̱utun da nganing yang uras ang makumplitu rang pisan yang kinadakel yang mga Judiong pinilik yang Dios ang ya ray mamagtalig tung ni Jesu-Cristo, kapin dang magkatinlu yang pakaw̱utun na.

Gustu Na Ang Tung Pagparakaw̱utun Na Asan Da NGaeyangay Yang Mga Israel Ta Ipag̱iw̱eg Nira (11:13-16)

13 Ug̱aring nani pa yang sasang gustuung ianing tung numyu asan ang belag̱an mga Israel. Kumus yuu sasang taralig̱an ni Jesu-Cristong tinuw̱ul nang magparakaw̱utun yang Matinlung Balita tung maning tung numyung belag̱an mga Israel, yay pag̱apakdulanu ta dakulung kantidad na. 14 Yang sasang pag̱asikaru ay ug̱ud basi pa ra ilem ang tung pagparakaw̱utunung naa, asan da ngaeyangay yang mga masigkanasyunung mga Israel ta ipag̱iw̱eg nira tung maning tung numyung nag̱atapnay ra yang Dios, ang asta mangalelyag da kang mamagtalig tung ni Jesu-Cristong magpatapnay. 15 Sinambitu nungayna ang yang kadaklan ang mga masigkanasyunung atia ipinlek da yang Dios natetenged tung panambing nira tung ni Ginuung Jesu-Cristo. Kung tung pamlek na tung nira duun da ka nangatultul yang dumang mga tau tung dalan ang pagbalikan nira tung Dios, ig disir, kung yang mga masigkanasyunu ya ray mamagtalig tung ni Jesu-Cristo ang para asan da ka tanira nga risibiay yang Dios, yang kaalimbawaan nira, maning pa tung mga taung nagkarapatay ra ang pagkatapus pinamui si kang uman yang Dios. 16 May sasang riglamintung ibinutwan ni Moises tung nasyun yamen ang Israel ang ya ray gustuung buaten ang sasang pananglit. Atii kanay, kung may sang masang arinang lutukun da, yang sam parting tingkaw ang linutuk ya ra iprisintaray nira tung Dios. Kumus may kalalabten da yang Dios tung sam parting atiang ipinatkaw, pati yang nag̱aeped ang yay magdasun ang lutukun, ya ka†. Yang pisan ay kaalimbawaan yang intirung sang nasyun ang Israel. Kumus yang mga kinaampu nirang namamuad tung nira atiing primiru yay kinaw̱ig yang Dios ang mga tauan nang sadili, pati yang mga kanubli nira, may kalalabten pa ka enged yang Dios tung nira sigun tung mga kinaampu nirang atii. Yang sam bilug pang puiding ipananglitu tung bag̱ay ang naa, ya ra yang sang kapungul yang ayu. Yang maning pa tung laskaw na, ya ra yang mga kinaampu nirang atii. Yang maning pa tung mga sanga-sanga na, ya ra yang mga kanubli nira. Purisu kumus rinisibi ra nganing yang Dios yang maning pa tung laskaw na, pati yang maning pa tung mga sanga-sanga na, may kalalabten na pa ka enged tung nira.

May Sasang Nag̱ipaaman Na Tung Mga Tumatalig Ang Belag̱an Mga Israel (11:17-24)

17 Durung mga masigkanasyunung mga Israel ang ipinamlek da yang Dios natetenged tung panambing nira tung ni Ginuung Jesus. Yang kaalimbawaan nira maning pa tung mga sanga-sanga yang sasang ayung pag̱aningen ang olibo ang balaynen ang ya ray pinaglampang na. Ang pagkatapus yamung belag̱an mga Israel ang tinapnay ra yang Dios natetenged ilem tung pagtalig mi tung ni Jesu-Cristo, yang kaalimbawaan mi, maning pa tung mga sanga-sanga yang sasa kang olibong talunun. Ang pagkatapus maning pa tung ingkelanamu ra yang Dios ang ipinakapulit tung mga sanga-sangang nag̱aeped tung olibong atiang balaynen. Yang katuyuan na asan ay ang para maning pa tung kasiraanamu rang magsepsep yang payek yang ayu ang durug kasustansia ang duun ka manliit tung laskaw yang ayu. Bilang ipinalg̱uramu ra yang Dios tung kalibrian ang pinangakuan nang tukaw tung ni Abraham ang yay namuad tung nasyun nira. 18 Piru maski pang maning tia yang nabtangan mi, indiamu enged magpasaktar tung mga Israel ang atiang ipinlek da yang Dios ang maning pa tung pinaglampang na. Unu pa w̱asu ay ipagpabug̱al mi asan? Yamu maning pa tung mga sanga-sanga ilem. Piru kung disgrasia eyanganamu pa ta ipagpasaktar mi tung nira, demdemen mi ra ilem kanay ang belag̱an yang mga sanga-sanga ay pagpakdul ta sustansia tung laskaw yang sasang ayu, kung indi, yang laskaw na yay pagpakdul ta sustansia tung mga sanga-sanga na. Yang ilyag nang ianing belag̱an ang mag̱aning ang yamuy pinanliitan ta ikaayen yang mga Israel, kung indi, yang nasyun nira yay pinanliitan yang nag̱ikaayen mi simanyan tung ni Ginuung Jesu-Cristo. 19 Muya may asan tung numyung magsublang ang mangatadlengan ang yang mga Israel unu maning pa tung linampang da yang Dios ay ug̱ud ta yamu unung belag̱an mga Israel may lugar dang ipakapulitamu ra anya tung kapungul yang ayung atia. 20 Yang matuw̱alu asan, ee, matuud ka man tia. Ug̱aring ilem yang dapat ang demdemen ta, yang ipinaglampang yang Dios tung nira ay natetenged ang indi ra nangalelyag ang mamagtalig tung ni Jesu-Cristo. Ang pagkatapus ta yamu, natetenged ilem tung pagtaralig̱en mi tung anya may kadayunan mi tung nag̱abtangan ming atiang maning pa tung yamug kakapulit. Purisu belag̱an ang yay pagdakulan yang mga kulu ming magpasaktar tung nira, kung indi, mangamanamu ra ta mupia. 21 Kipurki kung indi nganing ipinalibri yang Dios yang mga Israel ang yay maning pa tung dating mga sanga-sanga yang ayu, kung indi, maning pa tung pinaglampang na, pati yamung maning pa tung ya ra ilem ag̱ipakapulitay na, talagang indiamu ka ipalibri na kung alimbawa indi mi idayun yang pagtaralig̱en mi tung ni Jesu-Cristo. 22 Purisu papatandaan mi ta maayen kung ya pa ag̱arig kaiseg yang Dios ang magpadangat ta parusa tung duma ig kung ya pa ag̱arig kainildawen ang magtapnay tung duma. Maiseg tung mga Israel ang atiang namanambing da tung ni Jesu-Cristo, piru durug kainildawen tung numyung belag̱an mga Israel sasa may sasa basta idayun mi yang pagpakumaal mi tung kaneeman nang atiing ipinagpaita na tung numyu. Ay kung disgrasia indi mi idayun tia sasa may sasa, pati yamu sakpen ka yang kaiseg na ang maning pa tung lampangenamu ra ka anya. 23 Dispuis pa, maski nganing tanirang mga Israel, kung indi ra ilem idayun nira yang panambing nirang atia tung ni Jesu-Cristo, kung indi, magsuku ra ka tung anyang mampatapnay, talagang risibien da ka enged yang Dios ang maning pa tung asan si ipakapulitay na tung dating kapungul ang pinaglampangan tung nira. Ay tia ya kang lag̱i ay masarangan nang buaten. 24 Kipurki isipen mi. Yamung belag̱an mga Israel, yang kaalimbawaan mi, maning pa tung mga sanga-sanga yang sasang ayung olibong talunanen ang nagkarasigpat da ang pagkatapus ipinakapulit da duun tung sang kapungul ang olibong balaynen, ag̱ad belag̱an kang lag̱ing yay natural na. Kung maning tia ya pay binuat yang Dios tung numyu, mas malpes ang tanirang maning pa tung dating sanga-sanga yang ayung atia ya ibalikay nang ipakapulitay tung dating kapungul nang pinaglampangan tung nira.

Kung Ya Pa Ag̱aring Maanluyan Yang Dios Yang Prublima Natetenged Tung Kadaklan Ang Mga Israel Ang Ipinagpelek Na (11:25-32)

25 Yamung mga putulu tung ni Ginuung Jesus ang belag̱an mga Israel, nag̱apasanag̱anamu ra yeen ta maning tia ay may sasang inegteman pa rin yang Dios ang tukaw ang simanyan ya ray ipinabunayag na tung yeen. Gustuung ya ray maintindian mi ug̱ud indiamu magpasaktar tung mga Israel ang may nag̱alandawan mi pa tung nira. Ya ra taa yang ipinabunayag na tung yeen. Yang pagpabengel ang naa yang kadaklan ang mga Israel tung Matinlung Balita natetenged tung ni Jesu-Cristo belag̱an ang mag̱aning ang yay magdayun ang asta tung sampa. Kung indi, asan da ilem negka tung uras dang makumplitu ra nganing yang kinadakel yang belag̱an mga Israel ang kada sang nasyun ang kumpurming magtalig tung ni Ginuung Jesus, ang asan da ka ngalg̱ud tung palaksu yang paggaraemen yang Dios ang naang baklu. 26 Kung mainabu ra nganing tia, yang kadaklan ang mga Israel ang atiang pamagpabengel duun da ngaeyangay ta ipagtalig nirang mamagtalig da ka tung ni Ginuung Jesus‡. Kipurki yang bag̱ay ang atia naula kang lag̱ing napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Yang Mananapnay ang nag̱aelatan ta, sasa kang masigkanasyun tang Israel. Kung kumaw̱ut da nganing, yang papanaw nang magpanapnay tung yaten ang mga kanubli ka ni Jacob, punasanita ra anya tung mga paglalampasen ta tung kalelyag̱an yang Dios,” ag̱aaning§.

27 May sasa pang inaning yang Dios ang nabtang ka tung kasulatan ang yay gustuung isugpat tung naulitu ang maning taa yang palaksu na:

“Ya ra taa yang pangakuu tung mga Israel ang pampatawarenu tanira tung mga kasalanan ang nagkarabuat nira tung yeen,” ag̱aaning*.

28 Kung natetenged tung pagpasuag yang mga Israel tung Matinlung Balitang naa, yang pagpabetang yang Dios tung nira, kuari ra mga kasuay na ang asta duun da nga lakted yang balitang naa tung maning tung numyung belag̱an mga Israel ang ya ra kay ikinaayen mi. Piru kung natetenged tung pagpilik yang Dios tung nasyun nira tiing tukaw, tanirang sang nasyun nag̱agegmaan na pa ka enged, ay natetenged tung pinangakuan na tung mga kinaampu yamen atiing tukaw. 29 Ay kipurki yang Dios tanya, indi na ag̱umanen yang isip na kung tinu pay piliken nang para pakaayenen na†. Pati yang pagpilik na tung nasyun nira, indi na ra ka pinag̱ineselan. 30 Kapurisu kung papagbilug̱unu ra yang gustuung ianing, ya ra taa. Ta yamung tag̱a duma-rumang nasyun, atiing indiamu pa nag̱apagtalig tung ni Ginuung Jesus, nagpasuag̱amu ka tung kalelyag̱an yang Dios ang nagpanadili. Piru atiing pagpasuag tung Dios yang mga Israel ang ti Jesu-Cristo ya ray pinanambingan nira, asanamu ra nga pakdulay na ta rugal ming mananged tung Matinlung Balita natetenged tung anya ang asta duunamu ra ka ngaildaway nang tinapnay. 31 Purisu kumus maning da ka man tia yang naispirinsiaan mi, puidi kang ya ra kay maispirinsiaan nirang mga Israel. Kipurki pati tanira namagpasuag da ka tung kalelyag̱an yang Dios. Pagkatapus tung pagpaita yang Dios tung numyu yang kaildaw nang nagtapnay, yang pag̱asikad na asan ang basi pa ra ilem ang asan da tanira ngaeyangay ta ipag̱intris nira ang asta mamagsuku ra ka tung ni Ginuung Jesus ang asan da ka ngaildaway yang Dios. 32 Ay ya pa ag̱ari, yang tanan ang mga tau, maskin mga Israel, maskin tag̱a duma-rumang nasyun, parariung pinamparurusan yang Dios tung pagparasuag̱en nira tung anya ang asta asan da ilem nga kulung ang katulad ka tung mga prisung ipinakalabus. Yang pag̱asikad na duun ay ug̱ud parariu kang maildawan na ang yay ultimu ilem ang mapagpalusutan nira tung pinagkulungan ang atia tung nira‡.

Yang Pagdayaw Na Tung Dios Natetenged Tung Kawawayangen Yang Isip Na Pati Tung Kantidad Yang Mga Kalalangan Na Asta Ra Ka Tung Pag̱erekelen Na (11:33-36)

33 Ang paneem-neemanu kung ya pa ag̱ari yang pagpapanaw yang Dios tung planu nang atiang durug tinlu tung mga Israel may tung belag̱an mga Israel, yuu rag sadyaay ta mupia natetenged tung kawawayangen yang isip nang andang pisan ay kategka-tegkaan na ig tung nag̱askean nang andang pisan ay pagkakulang na. Indi ta enged masangkad ang pisan yang mga kalalangan na asta yang pag̱erekelen na tung tanan ang bag̱ay, indi ta ka enged maintindian yang tanan ang palaksu na. 34 Uyun ang pisan tia tung mga bitalang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Andang pisan ay taung nag̱asangkad yang tanan ang palaksu yang pag̱irisipen ni Yawi.

Anda kay taung mapagsugpat tung anya kung unu pay maayen ang buaten na§.

35 Yang Dios anday napautang tang kaneeman tung anya ang para ya ray balesan na tung yaten natetenged anday mapakdul ta tung anya ang belag̱an liit kang lag̱i tung anya,” ag̱aaning*.

36 Nag̱askean tang matuud tia ay kipurki yang tanan ang pagkarainabu pulus lug̱ud tung kagaeman na ig tanya kay pag̱erekelen tung tanan ug̱ud tung uri luw̱us da kang ikadengeg na. Bag̱ay ang pisan ang tanyay dayawen tang tanan ang mga tau ang asta tung sampang anda enged ay katapus-tapusan na. Magkamaningan da ka man tia.

12

Yang Mga Sadili Ta Kaministiran Ang Iintriga Tang Bug̱us Tung Dios (12:1-2)

1 Kapurisu mga putulu, natetenged tung kaildaw ang ipinagpaita yang Dios tung yaten atiing pagtalig ta tung ni Jesu-Cristo*, yang nag̱ipagpaprusigiru tung yaten ang tanan ang sasa may sasa masig̱intriga yang anya-anyang sadili tung Dios ang ipagaem. Yang pag̱irintrigaen tang atia tung anya ipananglitu tung dating pagturuuen yang mga Israel tung Dios ang duun ipapanaway nira tung pagparadasag̱en nira ta mga ayep ang ya iintrigaay nira tung anya. Ug̱aring yang yaten ang iintriga tung anya belag̱an patay, kung indi, ya ra yang mga sadili ta mismung bui pa ang ultimu ilem tanya ay may anya ang ya ra kay mauyunan na ta mupia. Yay pagturuuen tang magkabag̱ay ang pisan tung anya. 2 Indiita ra enged magpaguyud tung sistimang pangkaliw̱utan ang yang palaksu na balaw̱ag ang pisan tung kalelyag̱an yang Dios. Kung indi, ipaimaklu tang pirmi tung anya yang mga kinaisipan ta ug̱ud asan da ka magbaklu yang mga ubra-ubra ta ang para asan da ka nga tultulay ta kung unu pay nag̱alelyag̱an na ang yay buaten ta. Bilang asan da ngaskeay ta kung unu pay talagang matinlu ig kung unu pay nag̱auyunan na ig kung unu pay may taw̱ang na ang para masalapayita ra tung pinalanu na tung yaten.

Natetenged Tung Pag̱urusuyun Nira Tung Nira-nirang Turnu (12:3-8)

3 Natetenged tung pagkaapustulung naang ipinagpiar yang Dios tung yeen ang yuu ra kag paktelay nang pag̱erekelen, may gustuung ianing tung yaten dang tanan. Sasa may sasa tung yaten kaministiran ang indiita enged magpabetang tung mga sadili ta ang subra pa tung magkatama, kung indi, tung katamtaman ilem ipabtangay ta. Asan da ipausuyay ta yang pagpabetang ta tung kumpurming unu pay nag̱akayanan tang ubraen ang ya ra kay ipinaeyang yang Dios tung yaten sasa may sasa atiing primirung pagtalig ta tung ni Jesu-Cristo. 4 Kipurki telengan mi. Yang tinanguni ta sam bilug ilem, piru dakele yang mga parti-parti na ang nag̱aaparti-apartian ta turnu nirang nag̱itaw̱ang nira tung tinanguni tang bilug. 5 Maning kang pisan tia yang kaalimbawaan tang mga tumatalig. Maskin dakeleita, yang kaalimbawaan ta, maning pa tung sa nga tinangunianita ra ilem natetenged tung pagtaralig̱en tang tanan tung ni Jesu-Cristo ig sasa may sasa tung yaten talagang kaministiran ta yang taw̱ang yang kadaklan ang mga putul ang katulad ka tung mga tinanguni ta ang kaministiran ka nira yang taw̱ang yang mga parti-parti na. Purisu indiita enged magpabtang tung mga sadili ta ang itay landaw pa tung mga putul ta. 6 Kung indi, kumus sasa may sasa tung yaten, anya-anyang nag̱akayanan ang kumpurming unu pay ipinaeyang yang Dios tung yaten, kaministiran ang masigpaderep yang anya-anyang nag̱akayanan ang para tung ikadengeg na. Alimbawa kung tinu pa tung yaten ay pinaeyangan na ta ikaya nang magpadapat ta bitalang ya ag̱ipaeyangay na tung isip na, kaministiran ang ya ray paderepan nang ipasanag na tung mga kaarumanan na ang asan da ka ipapanaway na tung magkatunu tung kamatuuran ang ipinagpabunayag da kang lag̱i yang Dios tung yaten. 7 Kung tinu pay pinaeyangan na ta kinaisipan nang manirbian ta matinlu tung mga kaarumanan na, kaministiran ang ya ray prusigiran na ta mupiang ubraen. Kung tinu pay pineyangan na ta ikaya nang magpasanag ta makaliliway ta isip yang mga kaarumanan na natetenged tung kamatuuran ang ipinagpasulat yang Dios, kaministiran ang ya ra kay pabilug̱an ta isip nang ubraen. 8 Kung tinu pay pinaeyangan na ta ikaya nang magpaktel tung isip yang mga kaarumanan na ang para mas pang kemeet yang pagtaralig̱en nira tung ni Ginuung Jesus, kaministiran ang ya ra kay paderepan na. Kung tinu pay pinaeyangan na ta kinaisipan nang masalamang magbuluntad ta igparakdul na tung may mga kaministiran, ya ray paderepan na. Ug̱aring yang pagburuluntaren na, kaministiran ang tedek tung isip nang anday pag̱asikad nang para tanya dayawen. Kung tinu pay pinaeyangan na ta ikaya nang magpadag̱en-dag̱en tung sam pundaan yang mga kaarumanan nang mga tumatalig, kaministiran ang ya ra kay paderepan na ta mupia. Kung tinu pay pineyangan na ta kinaisipan nang mainildawen tung mga masigkatau nang nag̱aliwag̱an da, kaministiran ang ya ray prusigiran na tung masadyang kinaisipan.

Natetenged Tung Paggeregmaan Nirang Tedek Ang Yay Dapat Ang Ipaita Nira Tung Tanan Ang Pag̱urulag̱en Nira Tung Pangaldaw-kaldaw (12:9-18)

9 Kung natetenged tung paggeregmaen ta tung mga masigkatau ta, kaministiran ang belag̱an tung patunu-tunu ilem, kung indi, tedek tung kinaisipan ta. Kumpurming unu pay nag̱aintindian tang malain tung pagterelengen yang Dios, yag pakulainay ta. Ig yang kumpurming unu pay nag̱aintindian tang maayen tung pagterelengen na, yag pakumaalay ta. 10 Kaministiran ka ang yang paggeregmaan tang mga tumatalig sasa may sasa asan da ipatupuay ta tung paggeregmaan ang lutuk yang magpurutul ang sereked tung tian. Magturukawanita rang magdarayawan. 11 Indiita enged magpatamad, kung indi, pirmiitang magpakabedlay ang magpaturuw̱ulun ta maderep tung ni Ginuu ta ang yang mga isip ta ya ra ipadegteay ta tung Espiritu Santo ang para pirming makinit yang gegma ta tung anya ang maning pa tung waing pagbukal. 12 Yang ikasadya enged yang mga isip ta, ya ra yang kaayenan ang nag̱apakbat ta ang ya ray ipalapus yang Dios tung uri. Kung mapasaranita ra nganing ta pinitinsia, magpakatentenitang mag̱agwanta ig magprusigirita ra ka enged ang pirmi tung pag̱arampuen ta. 13 Kung may mga putul tang tumatalig ang kampus da tung pagpangalayun nira, ya ray intindien tang tabnuyun. Kung may mga putul tang nag̱apanaw tung yaten, ya ray paderepan tang asikasuen ta matinlu tung mga pamalay-w̱alay ta.

14 Kung may mga taung pamagpandeeg-deeg tung yaten arangan da ilem tung pagtaralig̱en ta tung ni Jesu-Cristo, indi ta ra ipag̱ampu tung Dios ang para padalpetan na ta malain, kung indi, ya ag̱ipag̱ampuay ta ang ya ra pakaayenay na. 15 Dispuis, kung may putul tang may pagpakasadyaan na, magpakigsasaita ra ka tung anyang magpakasadya. Kung may putul tang mag̱sampien da ta pagpungawan na ang kung kaisan ya ra kay nag̱ipanangit na, ya ka, pakigdamayan ta ra ka tung kapupungawen nang magpakigtangitita ra ka. 16 Kaministiran ang itang magpurutul pantay-pantay yang pagpabetang ta tung sasa may sasa ang anday maglandawan. Indiita ra ka pagsikaren yang sadiling dengeg ta, kung indi, maskin aranek ang ubra ang midyu indi ra rin bumag̱ay tung pagkabetang ta, pegsan ta ra ka enged ang ubraen†. Indiita ra enged magpabetang tung mga sadili ta ang ita mas mataku kay tung mga aruman ta.

17 Kung may magbuat ta malain tung yaten, indiita ra enged mangimalesan, kung indi, intindien ta ta mupia yang mga ulag ta ang maskin tung pagterelengen yang kadaklan puiding aningen nirang matinlu. 18 Mintras may rimidyung sarang mabuat ta, ta yaten, ya ray buaten ta ug̱ud basi pa ra ilem ang asanita ra mag̱uruyunan yang mga aruman tang atia.

Kaministiran Ang Deeg̱en Ta Yang Malain Ekel Tung Pagburuaten Ta Yang Matitinlu (12:19-21)

19 Mga putulung nag̱amaalu, indiita ra enged ang pisan mangimalesan tung sasang taung nagbuat ta malain tung yaten, kung indi, ipatug̱ay ta ra ilem tung Dios ang magpadangat ta parusa tung anya. Ya ray buaten ta ay may sasang inaning nang nabtang tung kasulatan ang mag̱aning tanya,

“Kung natetenged tung pagbaralesen, yuu ray bala asan. Yuu ray mangimalesan tung kumpurming tinu pay nagbuat ta malain tung numyu, belag̱an yamu,” ag̱aaning‡.

20 Kung indi, yang buaten ta, mag̱usuyita ra ilem tung sam bilug ang bitalang nabtang ka tung kasulatan ang mag̱aning,

“Kung alimbawa nag̱asuw̱uk da yang pagpakigsuay tung nuyu, papaanen mu. Kung alimbawa agkanalen da, paigmen mu ka ta wai. Ay asan da nga paeyak natetenged tung pagpakigsuay na tung nuyu,” mag̱aning§.

21 Yang gustuung ianing, indiita ra ka enged magpadeeg tung mga ubra-ubrang malain ang binuat tung yaten yang sasang tau ang muya maisipitang mangimalesan tung anya, kung indi, deeg̱en ta yang mga ubra-ubra nang atiang malain ekel tung pagburuaten ta ta ikaayen na.

13

Nag̱ipagpasanag Na Kung Unu Pay Magkatamang Pag̱irintindien Nira Tung May Mga Katengdanan (13:1-7)

1 Itang tanan ang mga tumatalig, dapatitang mananged tung may mga katengdanan ang pag̱erekelen yang banwa. Ay kipurki anday katengdanan ang belag̱an tung planu yang Dios manliit ig kung tinu pa man ay pangatengdanan, atia yang Dios yay may kalalangan ang kaministiran may mga taung mag̱erekelen tung banwa. 2 Ig disir, kung tinu pay pagbatuk tung sasang pangatengdanan, ya ra kay nag̱abatukan na yang sasang kalalangan yang Dios. Kag yadwa pa, kung tinu pay bilug da yang pagbatuk na tung may mga katengdanan ya ray magakdan na ta parusa ang yay uyun tung kalalangan yang Dios. 3 Ay kipurki telengan mi ra ilem. May mga taung nag̱apipiaran ta katengdanan piru belag̱an ang mag̱aning ang para yang mga taung pagbuat ta matinlu yay magkatinir ta eled nira, kung indi, ang para yang mga taung pagbuat ta malain yay magkatinir ta eled nira asan. Purisu kung gustu tang anday eldan ta tung sasang may katengdanan, tay puis yang matinlu ya ray buaten ta ang ya ra kay dayawen na tung yaten. 4 Ay ya pa ag̱ari, yang pagpabetang yang Dios tung sasang pangatengdanan midyu tung sasang turuw̱ulun nang magbuat ta ikaayen yang mga magbaw̱anwa sasa may sasa. Piru alimbawa ilem kung tinu pa tung yaten ay mabuat ta malain, talagang ya ray ipag̱eled na tung may katengdanan, ay belag̱an ilem intrimis yang kagaeman nang magparusa tung mga tau. Bilang kung magpadangat da nganing ta parusa tung mga taung pagbuat ta malain, katimbang nang ya ray panirbian na tung Dios. 5 Kapurisu ya ra kay ipagkaministiran na ang ita mananged tung may mga katengdanan, belag̱an ilem natetenged ang muya maparusaanita nira kung alimbawa mabuatita ta malain, kung indi, kapin pa enged natetenged tung sadiling painu-inu ta ang muya ya ray magbasul tung yaten kung indiita ra mananged tung nira ay nag̱askean ta ra kang lag̱i ang yay dapat ang panangden ta. 6 Purisu ya ra kay nag̱ipaggawad ta yang kumpurming nag̱ipagpagawad nira tung yaten ay kipurki tung pagterelengen yang Dios, yang pagprusigir nira tung pag̱erekelen nira yang banwa, katimbang nang ya kay panirbian nira tung anya. 7 Purisu kung unu pay magkabag̱ay ang ipakdul ta tung sasa may sasa tung nira, ipapakdul ta. Pariu ra asan tung unu pa man ang balayaranay ang magsukutun nira tung yaten, ubligadung yag bayaray ta. Kung tinu pay magkabag̱ay ang galangen, galangen ta. Kung tinu pay magkabag̱ay ang padengeg̱an, padengeg̱an ta natetenged ka man tung katengdanan nang liit tung planu yang Dios.

Kung Tinu Pay Paggegma Tung Masigkatau Na Asan Da NGa Tumanay Na Yang Tanan Ang Sinambit Tung Mga Katuw̱ulan Yang Dios (13:8-10)

8 Dispuis pa kaministiran ang indi ta paw̱aya-w̱ayaan yang mga kinautangan ta ang yay ubligasyun tang bayaran. Yang sulaminting ubligasyun tang indi ra ka enged mabayad-bayaran ta ya ra yang ubligasyun tang maggeregmaan. Ay kung tinu pay paggegma ta ustu tung masigkatau na, ya ray nag̱apagtuman yang tanan ang sinambit tung mga katuw̱ulan. 9 Kipurki kung isip-isipen ta yang mga katuw̱ulan yang Dios, maning taa yang palaksu yang duma ang nag̱adapat tung pagpakignunut ta tung aruman tang tau. Indiita unu maglimbung tung kasawa ta, indiita ka unu mangimatay ta masigkatau ta, indiita ka unu manakaw ta belag̱an yaten, indiita ka unu mag̱amluk tung belag̱an yaten*. Maskin may duma pang duun ka yang rumbu nira, tanira kang tanan lug̱ud da tung sa nga katuw̱ulanan da ilem ang gegmaan ta unu yang masigkatau ta ang katulad ka tung paggeregmaen ta tung mga sadili ta†. 10 Ay kung paggegmaita tung masigkatau ta, indiita ra ka mapagbuat tung anya ta mga malalain ang mga maning tia. Intunsis kumpurming tinu pay paggegma tung masigkatau na ya ray nag̱apagtuman yang tanan ang sinambit tung mga katuw̱ulan.

Natetenged Tung Duruang Klasing Panimpu Ang Nag̱ipananglit Na Tung Law̱ii May Kaldaw (13:11-14)

11 Buinu, kaministiran ang prusigiran tang usuyun yang nagkarasambitung atia, kapin pa simanyan ang nag̱akdekan ta ra kung unu pa enged ay kapulutan na yang panimpu tang naa. Ay kinaw̱ut da yang uras ang ipag̱ulag tang magprusigir tung kalelyag̱an yang Dios ang katulad ka tung sasang taung napuaw ra. Kipurki yang uras ang ipagpalibri enged ang pisan ni Ginuu ta tung yaten tung tanan ang kalainan mas dang nag̱aalenget dang nag̱aalenget kay tung atiing primirung pagtalig ta tung anyang nagpatapnay. 12 Idayunu ra kanay yang pananglit. Katulad tung law̱ii ang magtataklib da, yang pisan yang kaalimbawaan yang panimpu ta simanyan taa tung kaliw̱utan ang naa. Yang dating sistimang pag̱andar balaw̱ag ang pisan tung kalelyag̱an yang Dios. Piru alenget da ka yang uras ang ipagpakli na ta sasang durung pisan agkatinlung panimpung pinangakuan na ang yay nag̱ipananglitu tung kaldaw. Purisu kung may mga ubra-ubra ta pang malain ang katulad ka tung nag̱abuat yang mga tau tung makiklep, ipamlek ta rang luw̱us. Yang dapat ang paderepan ta ya ra yang pagburuaten ang matitinlu ang may taw̱ang na tung yaten ang manguntiel tung mga panuksu yang kuntrariu ta ang katulad ka tung mga sundalu ang basta kaldaw ra nganing, ya ray nag̱ipagsuut nira ta mga isangkap nira tung mga tinanguni nira ang para simpan dang manalunga tung mga kabatuk nira‡. 13 Bilang eklan ta tung purus matandes yang mga ubra-ubra ta ang maning pa tung kinaw̱utanita rang lag̱i yang panimpung atiang maning pa tung kaldaw. Purisu indiita ra magpabuung may kanunut na kang kasadyaan ang durug kagulu. Indiita ra ka magpakled tung maskin unu pang malawayay ang katulad ka tung pangumbaw̱ay may pangunlalii. Indiita ra ka magsuruayan ig indiita ra ka mag̱iriw̱eg̱-iw̱eg̱an ubin magraraibal-raibalan tung kadengeg̱an. 14 Kung indi, yang buaten ta, ti Ginuung Jesu-Cristo mismu, yay maning pa tung susuutun tang pirmi ang katulad ka tung sasang aw̱el ang durug tinlu ang para pirmiitang masaliran na yang ug̱ali nang limpiu ang para ya ray maita yang mga tau tung yaten. Indi ta enged pakdulan ta lugar yang dating pagkatau tang mapinagpanadili ang muya asanita si nga guyuray nang magpapsaw tung dating kalelyag̱an ta.

14

Kung Ya Pa Ag̱aring Magnurunutan Ta Matinlu Yang Mga Tumatalig Ang Mga Judio May Yang Belag̱an Mga Judio (14:1-4)

1 May mga putul mi asan ang masyadug katinaklingen. Kaministiran ang risibien mi tanirang pakignunutan tung matinlu. Indi mi enged tag̱aman ta pakigsug̱a natetenged tung pag̱irintindien nira tung mga riglamintu. 2 Ay tung pag̱intindi mi, maskin unu pang palanganenay suiltung panganen mi. Piru tung pag̱intindi nira, dua-dua yang mga isip nira kung tanira nag̱alugtan da yang Dios ang mamangan ta karni*. 3 Kung tinu pay pamangan ta maskin unu pang palanganenay, dapat ang indi maglamku tung mga kaarumanan nang indi pamangan yang tanan ang atia. Pati yang indi pamangan, dapat kang indi magpakusalak tung mga kaarumanan nang pamangan ay kipurki yang Dios mismu ya ngani ay nagrisibi tung nira. 4 Yang indi pamangan, andang pisan ay kalalabten nang magpakusalak tung aruman nang pamangan ay belag̱an tanyay ag̱alen yang aruman na, kung tung pagparaturuw̱ulun pa. Simpri ultimu ilem yang sadiling ag̱alen na yay may kalalabten nang manginsapu tung sasang turuw̱ulun na kung tama yang pag̱urubraen na u kung belag. Ig puiding magkatama yang pag̱urubraen na ay natetenged kayanan ni Ginuung Jesus ang manguluan ang para indi magkamali.

Yang Sasang Nag̱aingaluk Na Tung Nira Ang Masigtimbang-timbang Tung Isip Nira Ang Asta Magbilug Da Kung Ay Pay Magkatamang Usuyun Na (14:5-9)

5 Kung natetenged tung mga maal ang kaldaw, tung pag̱intindi yang dumang mga kaputulan ta asan may mga kaldaw ang lusu tung kadaklan ang yay dapat ang ipagsilibra nira†. Piru tung pag̱intindi ming mga putul nira, maskin unu pang kaldaway parariu ka ilem ang magkabag̱ay ang ipanirbian mi tung Dios. Kaministiran sasa may sasa tung numyung tanan asan, masigtimbang-timbang tung anya-anyang isip ang asta magbilug da kung ay pay magkatamang usuyun na. Indi na ra ilem isipan yang mga aruman na. 6 Kung tinu pay pagpalusu tung sasang kaldaw, yang nag̱ipagpalusu na ay natetenged gustu nang asan da tung pagsilibra na nga padengeg̱ay na ti Ginuu ta. Pati yang sasang tumatalig ang pamangan ta maskin unu pang palanganenay, ya ka. Gustu na ka ang asan da ka nga padengeg̱ay na ti Ginuu ta tung pagparanganen na ay nag̱apasalamatan na ra nganing tung Dios yang magpanganen na. Maskin yang sasang tumatalig ang indi pamangan yang tanan, ya ka. Gustu na ka ang tung paglikay na tung dumang palanganen, asan da ka nga padengeg̱ay na yang Dios ig nag̱apasalamatan na ra ka nganing tung anya yang magpanganen na. Ig disir, maskin unu pay mag̱usuyun yang sasang tumatalig tung tulung klasing atiang sinambit, parariu ka ilem ang belag̱an malain ang buat. 7 Ay ya pa ag̱ari, ta yaten ang mga tumatalig, anday nag̱abui para tung sadili na ilem ig anda kay mag̱apatay para tung sadili na ilem. 8 Ay kipurki yang kapulutan na ang ita nag̱abui ay ang para ti Ginuu ta yay mapadengeg̱an ta ig kung mapatayita ra nganing, ya ka. Purisu buiitag patay, yang may anya enged tung yaten ti Ginuu ta ang yang pag̱asikad ta tung tanan ang pag̱urubraen ta ang tanyay mapadengeg̱an ta. 9 Kipurki yang katuyuan enged ni Jesu-Cristong nagpakugmatay ang pagkatapus nabui si kang uman ay ug̱ud tanya ray magyaring Ginuu tang ya enged ay may anya tung yaten ang kumpurming nagtalig tung anyang nagpatapnay maskin mapatayita ra man maskin buiita pa man.

Yang Yadwang Nag̱aingaluk Na Tung Nira Ang Tanira Indi Enged Magpakusalak Ubin Maglamku Tung Mga Putul Nira (14:10-12)

10 Ta, yamung kumpurming pag̱usuy tung mga riglamintung mga maning tiang sinambitu, ayw̱a nag̱apakusalak mi yang mga putul mi pa ka man ang indi pag̱usuy? Asta yamung kumpurming indi pag̱usuy tung mga maning tia, ayw̱a nag̱alamku mi yang mga putul mi pa ka man ang pag̱usuy? Indi ka enged magkabag̱ay tia ay kipurki itang tanan luw̱usitang manalunga tung Dios ug̱ud tanyay manginsapu tung mga buat-buat ta kung mauyunan na u kung indi. 11 Nag̱askean ta ang yay mainabu ay tung sasang bitala yang Dios ang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Kumus yuung ti Yawi buiaw ang asta tung sampa, siguradung magkamaning da ang yang tanan ang mga tau, mangalelyag kag indi, luw̱us dang mamagluud tung katalungaanu ang para manuw̱al tung yeen, luw̱us da kang mag̱ubligar ang yuu ra ka man yang ultimung Dios,” mag̱aning‡.

12 Purisu asan da ngaintindiay ta ang talagang insapuen yang Dios tung yaten yang mga buat-buat ta sasa may sasa kung mauyunan na u kung indi.

Yang Yaklung Nag̱aingaluk Na Tung Nira Ang Indi Enged Mamagbuat Ta Matengeran Ta Ipagbuat Ta Kasalanan Yang Mga Aruman Nira (14:13-18)

13 Kapurisu kumus itang tanan insapuanita ra ka man yang Dios, indiita ra magparakusalakan natetenged tung mga bag̱ay ang atia, kung indi, bilug̱un ta yang mga isip ta ang indiita enged magbuat ta maskin unu pa man ang bag̱ayay ang muya asan da nga guyuray yang isip yang sasang putul tang tumatalig ang magbuat ta sasang nag̱aintindian nang bawal tung anya. 14 Natetenged tung pagkinapulitay yamen ang naa ni Ginuung Jesus, nag̱asiguruu ra ang anda ra ka man ang pisan ay palanganen ang nag̱ibawal yang Dios tung yaten ang mga tumatalig. Ug̱aring ka man ilem, kung may sasang putul ta ang tung pag̱intindi na may mga palanganen ang bawal ang panganen na, tay puis tung anya, talagang bawal tia. 15 Yang kinaisipan nang maning tia ya ray dapat ang intindien ta ta maayen kipurki kung yang pagparanganen ta ta sasang palanganen ya ray matengeran na ang yang sasang putul tang atia magpalangaas dang magpakipangan ka maskin nag̱aintindian nang bawal tung anya ang pagkatapus asan da ka nga tigbak ta pag̱imasul yang sadiling painu-inu na, ig disir indi mi ra nag̱apaitaan ta gegmang ustu. Purisu sigun ka ilem tung iw̱el tang mamangan ta sasang palanganen ang bawal tung pag̱intindi na, indiita enged magbuat ta ikarangga yang pagtaralig̱en yang putul ming atia tung ni Jesu-Cristo, naang tanya ka pa man ay sasa ra ka tung pinakugmatayan na§. 16 Purisu maskin pang matinlu tung pag̱intindi mi yang sasang nag̱atima ming buaten, kung alimbawa ya ray matengeran na ang yang sasang putul ming tumatalig magpalangaas dang magbuat ta nag̱aintindian nang kasalanan, ang pagkatapus yamung mga tumatalig asanamu ra ka nga sawayay ta duma, tay indi mi ra ilem dayunun ang buaten. 17 Kipurki kung mag̱usuyita tung mga riglamintung atiang dati sigun tung pagparanganen ta ubin pag̱irinemen ta u kung indiita mag̱usuy, anday kalalabten na tung pagpagaem ta tung Dios. Kung indi, yang dapat ang impurtaen tang pagpagaem tung anya ang ita pirming magbuat yang magkatama, ig pirmiita kang mag̱uruyunan ta matinlung magpurutul, ig pirmiita kang magkasadya enged maskin unu pay mapanawan ta ang yang tanan ang atia ya ag̱ipaeyangay tung yaten yang Espiritu Santo. 18 Ay kung tinu pay pagpatuw̱ul tung ni Jesu-Cristo ang asan da ipapanaway na tung tulung bag̱ay ang atia, ya ray mauyunan yang Dios ig asanita ra ka nga galangay ta mga masigkatau na.

Yang Yaepat Ang Nag̱aingaluk Na Ang Yang Paderepan Nira Yang Kumpurming Ikatinlu Yang Pag̱uruyunan Nirang Magpurutul (14:19-23)

19 Purisu yang kaministiran tang paderepan ang sikaren ya ra yang mga pag̱urubraen ang yang luluaan na, asanita ra mag̱uruyunan ang magpurutul tung matinlu ig asan da ka mas pang kemeet yang pagtaralig̱en tang sasa may sasa tung ni Jesu-Cristo. 20 Sigun ka ilem tung gustu tang mamangan ta sasang palanganen ang tung pag̱intindi yang dumang mga putul tang mga tumatalig bawal ang panganen nira, indiita ra enged magpadayun ang mamangan. Kipurki puiding asan da nga rangga yang pag̱irimakluen yang Dios tung mga isip nira. Maskin yang tanan ang mga palanganen luw̱us da ka man ang nag̱ilug̱ut yang Dios tung yaten, piru kung ekel tung pagpangan ta, asan da nga tuksu yang sasang putul tang masyadung matinaklingen, balikanita ra ta kasalanan. Kipurki yang aruman tang atia muya magpangaas da ka enged ang magpakipangan ta sasang palanganen ang tung dating pag̱intindi na bawal ang panganen na. Talagang asanita ra ngaumid tung pagpakasalak. 21 Kung midyu nag̱apateng-pateng tang maning tia ka man ay puiding mainabu, maayen pang indi ta ra ilem kanay padayunan ang panganen yang karning atiang bawal tung pag̱intindi yang aruman ta* ubin indi ta ra ilem kanay padayunan ang igmen yang binung atiang bawal tung pag̱intindi na† ubin indiita ra ilem kanay magdayun ang magbuat ta maskin unu pa man ang bag̱ayay ang duun da nga pakdulay ta ta pagsangkelan yang pagtaralig̱en na tung ni Ginuung Jesus.

22 Buinu sasa may sasa tung yaten, kumpurming unu pay pag̱irintindien ta tung mga bag̱ay ang mga maning tiang bawal tung pag̱intindi yang duma, ita ra ilem yang Dios ay mag̱inintindiay. Indi ta ilem ireg̱es tung mga aruman tang aparti ta pag̱irintindien. Talagang masadya yang nag̱abtangan yang sasang tumatalig ang indig basulun yang painu-inu na natetenged tung sasang pag̱abuat na ay natetenged yang pag̱abuat nang atia teed da ilem tung pinagtimbang-timbang na ra kang lag̱i tung isip na ang yay magkatamang buaten na. 23 Piru yang tumatalig ang dua-dua pa tung isip nang muya indi mauyunan yang Dios ang tanya mamangan da ta sasang palanganen ang pagkatapus, maskin dua-dua pa tung isip na, palangaasan na ra ka enged ang panganen, yang taung atia talagang basulun da ta mupia yang painu-inu na ig pakusalaken da ka nganing yang Dios ay natetenged binuat na ra ka enged yang sasang bag̱ay ang tung pag̱intindi na belag̱an tama. Maskin unu pa man ang bag̱ayay ang nag̱atima tang buaten, kung dua-dua pa ka enged tung isip tang muya indi mauyunan yang Dios, ang pagkatapus buaten ta ra ka enged, asanita ra mapagbuat ta kasalanan tung anya.

15

Yang Yalimang Nag̱aingaluk Na Tung Nira Ang Dapat Ang Ipalandaw Nirang Sikaren Yang Mauyunan Yang Mga Aruman Nirang Dua-dua Pa Yang Mga Isip Nira (15:1-4)

1 Buinu, ibaliku ra kanay tung yaten ang nag̱asiguru ang maskin magbuatita ta duma-rumang bag̱ay ang ibinawal tung mga riglamintung mga maning tiang sinambitu nungayna*, indiita ra pakusalaken yang Dios. Kung unu pay mga pasais yang mga aruman tang dua-dua pa tung mga isip nira kung nag̱alugtan da yang Dios ang magbuat yang mga bag̱ay ang atia, belag ya erepay ta, ya agwantaay ta tung matinlung kinaisipan. Indi ta ra ilem sikaren ang buaten yang uyun ka ilem tung sadiling kalelyag̱an ta. 2 Kung indi, sasa may sasa tung yaten, yang sikaren ta yang mauyunan yang mga kaarumanan tang kumpurming ikaayen nira ug̱ud asan da ka nga taw̱angay ta ang para mas pang kemeet yang pagtaralig̱en nira tung ni Ginuu ta. 3 Yay dapat ang sikaren ta ay kipurki binutwananita ra ni Jesu-Cristo ta matinlung mulidung dapat ang usuyun ta. Tanya ngani belag ya magsikad yang uyun tung sadiling kalelyag̱an na, ya mag̱agwanta tung kaliwag̱an basta matumanan na ra ilem yang nag̱auyunan yang Dios ang yang kaliwag̱an ang atiing napasaran na mas pa kay tung nag̱aingaluku tung numyung agwantaen. Atia bistung bistu tung sasang naula natetenged tung anya ang nabtang tung kasulatan ang kabilangan na yay aning na tung Dios ang maning taa:

“Yang mga insultung atiang nag̱itirada kang lag̱i yang mga taung makinasalananen tung nuyu, nag̱aumiraw ra kang magtamaan†,” mag̱aning.

4 Nag̱asambitu tia ay natetenged kumpurming unu pay isinulat tung kasulatan atiing tukaw, ipinabtang da nganing asan ug̱ud ta yaten ang nag̱alayun simanyan, ya ray mapangayapan ta ta ipagpaktel ta tung mga isip tang mag̱agwanta tung mga kaliwag̱an ang asanita ra ka ngaeyangay ta kinaisipan tang matenten ang pagpakisew̱at tung tanan ang pinangakuan yang Dios tung kumpurming mga tauan na.

Yang Nag̱ipag̱ampu Na Para Tung Nira Ang Taw̱angan Yang Dios Ang Mag̱uruyunan Enged Ta Matinlu (15:5-6)

5 Yang nag̱ipag̱ampuu tung Dios ang yay sarang ang magpaktel tung mga isip ta ang para indiita magmataka ang yamung tanan asan taw̱anganamu ra anyang mag̱uruyunan enged ta matinlu ang yay mag̱atu tung mga pasais ang ipinagpaita ni Jesu-Cristo. 6 Maning tia yang nag̱ipag̱ampuu para tung numyu ay ug̱ud kung magsarasaanamu ra nganing ta isip ig sasa kay keresen mi, asan da nga padengeg̱ay mi yang Dios ang ya ka man mismu yang Dios ang pinanalig̱an ni Ginuu tang Jesu-Cristo atiing pag̱ingtau na taa tung kaliw̱utan ang naa ig ya kay pag̱aningen nang Ama nang paglinukutay tanira ta pagkadios.

Nag̱aulit Na Yang Nag̱aingaluk Na Ang Tanirang Duruang Grupu, Maskin May Pinagbelag̱anan Nira Ta Pag̱irintindien, Kaministiran Ka Enged Ang Magnurunutan Tanirang Tanan Tung Matinlu (15:7-12)

7 Kapurisu ulitenu ra kanay yang gustuung ianing tung numyung tanan asan tung Roma‡. Indiamu ra enged magduruma-dumaan, kung indi, kung ya pa ag̱ari ang yamu rinisibi ra ni Jesu-Cristo ang anday pinag̱enteran yang isip na, dapat ang maning kang pisan tia yang pagnurunutan ming magpurutul. Ay kung maitaamu ra nganing ta duma ang pag̱usuyamu ra tung mga pasais ni Jesu-Cristo, asan dag dayaway nirang agpadengeg̱ay yang Dios. 8 Gustuung ipademdemu tung numyu ang atiing pag̱ingtau yang pag̱aningen ang Cristo, tinuw̱ul yang Dios ang manirbian tung nasyun yamen ang mga Judio. Tung panirbian nang atia minatuud na ra yang pinangakuan yang Dios tung mga kinaampu yamen ang tung uri paangayan na yang mga kanubli nira ta sasang Mananapnay. Duun da nga papruibaay na ang yang Dios talagang matalig̱an ka man ang magkereng tung nabitalaan na. 9 Belag da ilem ya tiay katuyuan nang nag̱ingtaung bilug, kung indi, pati nganing yang mga tag̱a duma-rumang nasyun ang belag̱an mga Judio inintindi na ra ka ug̱ud maeyangan da ka ta ipagdayaw nira tung Dios natetenged tung kaildaw ang ipinagpaita na tung nira ang pati tanira nag̱apalg̱ud na ra ka tung mga tauan nang nag̱amanguluan na. Tung pagpaita na yang kaildaw nang atia tung nira duun da nagkamatuud yang sasang naula ni Adi David atiing inaning na yang Dios ang mag̱aning,

“Purisu Ampuanung Dios, kung mag̱urugpuami ra nganing yang mga tag̱a duma-rumang nasyun ang para magtuuami tung nuyu, magdayawaw tung nuyung nunut da ka ta pagkantaw,” ag̱aaning§.

10 Dispuis tung sam bilug ang kasulatan, may san tag̱ang bitala ang inaning ni Moises ang mag̱aning,

“Pati yamung tag̱a duma-rumang nasyun, magpakasadyaamu ra ka, kaugpuanamu ra ka yamen ang mga Israel ang yay dating binuat yang Dios ang mga tauan na,” ag̱aaning*.

11 Dispuis tung sam bilug pang kasulatan, may sasang bitalang nabtang ang mag̱aning,

“Yamung tanan ang mga tag̱a duma-rumang nasyun, maskin unu pang nasyunay, magdayawamu ra ka tung ni Yawi†,” mag̱aning.

12 Kidispuis pa duun tung isinulat ni Isaias may sasa kang inula na natetenged tung Mananapnay ang ipaangay yang Dios ang mag̱aning,

“Ti Adi David ang ana ni Jesse‡ may sasang kanubli nang lumua tung uri ta kaldaw ang ya ra kay magmangulu tung mga tag̱a duma-rumang nasyun ang belag̱an mga masigka Israel na. Ya ray pakbaten nirang magpalua yang tanan ang pinangakuan yang Dios,” ag̱aaning§.

Yang Nag̱ipag̱ampu Na Tung Dios Ang Para Kayanan Nirang Tumanen Yang Tanan Ang Nag̱aingaluk Na Tung Nirang Duruang Grupu (15:13)

13 Buinu, yang nag̱ipag̱ampuu tung Dios ang yay pagpaeyang ta ipagpakbat ta tung pinangakuan na tung yaten ang pakasadyaen na ra ka enged ang pisan yang mga isip mi ig taw̱anganamu ra ka anyang mag̱uruyunanamu ra tung matinlu mintras pagtalig̱amung ustu tung anya ug̱ud ya rag durulang agdurulang yang pagkatenten yang mga isip ming pagpakbat tung tanan ang pinangakuan na ekel tung pagparaketelen yang Espiritu Santo tung mga isip mi.

Natetenged Tung Ipinagsulat Na Tung Nira (15:14-21)

14 Mga putulu, ang para tung yeen, dakulu yang kumpiansaw ang ta yamu asan duruamu rag kaayen ig duru ra kang nag̱askean mi natetenged tung kamatuuran. Nag̱askeamu ra nganing ang magparainunukuan ang magparamanan. 15 Ug̱aring ilem ka man tung sulat ang atiang ipinaekelu tung numyu, midyu tung diniritsyuanamu ra ka man yeen natetenged tung mga bag̱ay ang durug kaimpurtanting ipademdemu tung numyu. May kalalabtenu nganing ang magsulat tung numyu ta maning tia ay natetenged ilem tung katengdananung naang ipinagpiar yang Dios tung yeen ang yuu ra kay nag̱apaktel nang pag̱erekelen. 16 Yang katuyuan nang nagpiar tung yeen ay ang para yuu mag̱ing sasang manirbian tung ni Jesu-Cristo ekel tung pagparakaw̱utunu tung belag̱an mga Judio. Yang kaalimbawaanung pagparakaw̱utun tung nira yang Matinlung Balitang naang liit tung Dios, yuu maning pa tung sasang paring Judio ang pagprisintar ta sasang igparakdul tung Dios. Yang maning pa tung nag̱iprisintaru tung anya ya ra yang kumpurming magtalig tung ni Jesu-Cristo ang para taniray mag̱ing maning pa tung sasang igparakdulu tung Dios ang yay mauyunan na ta maayen ekel tung pag̱urubraen yang Espiritu Santo tung nira ang para mag̱atu tung Dios. 17 Kapurisu natetenged nag̱apaktelaw ra ka man ni Jesu-Cristo ta maayen tung ubrang naang itinalig yang Dios tung yeen, kung isip-isipenu yang pinakaw̱ut na agsadyaanaw ra ta duru. 18 Indiaw ra ka enged magpalangaas ang magsambit natetenged tung sadili ilem ang pag̱urubraenu. Suluminti ilem sambitenu ya ra yang kumpurming ipinaeyang ni Jesu-Cristo tung yeen ang nunut da ka ta pagpaktel na para mananged da yang belag̱an mga Judio tung Matinlung Balita natetenged tung anya. Ay pinaktel na ta mupia yang bitalang ipinagpakaw̱utu tung nira pati yang mga binuat-buatanu. 19 Ay may mga pruibang maktel ang napalapusu ang durug kabew̱ereng ekel tung pagpaktel tung yeen yang Espiritu Santo. Purisu atiing pagliliw̱utunu, mag̱impisa duun tung Jerusalem ang asta ra duun tung Ilirico, tinalusu ra yang sam parti tung ubrang ipiniar yang Dios tung yeen. 20-21 Tung pagparakaw̱utunung naa, yang pirming nag̱apaawatanu enged ang yuu magparakaw̱utun duun tung mga banwa ang yang mga tau na indi pa nag̱apampakaw̱utan yang Matinlung Balitang naa. Yang pag̱asikaru, belag yuu mag̱intra tung ubrang pinagtukud da ta duma*, kung indi, yuu mag̱usuy tung sasang linyang naitaw tung kasulatan ang may sasang inula natetenged tung Mananapnay ang kumaw̱ut ang maning taa yang palaksu na:

“Yang mga taung indi napakaw̱utan natetenged tung anya, mangamalamad da tung indi namalamaran nira.

Tanirang indi nangagngel natetenged tung anya, mangaintindi ra tung indi naintindian nira,†” mag̱aning.

Natetenged Tung Planu Nang Magpanaw Duun Tung Nira (15:22-29)

22 Kapurisu yang pagliliw̱utunung atia tung duma-rumang banwa, ya ra kay naaw̱alaanu ta muya-muya ang indiaw nadayun agkali ang nag̱angay asan tung numyu. 23-24 Piru simanyan kumus anda ray lugar tani ang yang mga tau indi pa nag̱agngel yang balita natetenged tung ni Jesu-Cristo ig kumus tung pira-pira rang takun yang paglalangkag̱enung mangay asan tung numyu, ya ra ka man taang nag̱atimaung buaten simanyan. Kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagdistinuu duun tung parti Espanya, gustuung asanaw ra kanay tukaw ang magpanaw tung numyung manlumunan ang para bakluaw ra padag̱en-dag̱enay ming papanaway ang magdistinu duun, ang ikasadyaw ra kanay yang pagrarampilan tang magpurutul maskin tung gesyeng uras da ilem. 25 Ug̱aring ilem numanyan, bakluaw ra mangay asan tung numyu, magdistinuaw ra kanay duun tung Jerusalem ang para mag̱ateraw ra kanay yang nag̱itaw̱ang tung mga kaputulan tang mga tumatalig ang ya ra kay binuat yang Dios ang mga tauan na duun. 26 Kaministiran ang mangayaw ra kanay duun ay yang mga kaputulan tang mga tumatalig ang tag̱a Macedonia may tani kang tag̱a Acaya ang kada sam pundaan, tedek buluntad tung mga isip nirang mamagpaekel da yang mga taw̱ang nira tung mga tauan yang Dios ang mga maliliwag̱en duun tung Jerusalem‡. 27 Maskin tedek buluntad ka man tung mga isip nira yang pagtaraw̱angen nirang atia, piru kung isip-isipenu enged ang talaga, tanira may utang ka nirang kaneeman tung mga kaputulan nirang atia. Ay kipurki kung belag̱an natetenged tung mga tumatalig ang mga Judio ang yay namagparakaw̱utun yang Matinlung Balita tung maning tung nirang belag̱an mga Judio atiing primiru, indi ra rin nangalg̱ud tung kalibrian ang naang pinagtukud ni Ginuu tang Jesu-Cristo. Purisu magkabag̱ay ra kang pisan ang yang kaayenan nirang pangkaliw̱utan ka ilem ya ra kay itaw̱ang nira tung mga kaputulan nirang atia. 28 Purisu kung matapusu ra nganing tia ang yang nag̱itaw̱ang ang naa luw̱us dang maintrigaw tung nira, bakluaw ra magliit duun tung Jerusalem ang para magdistinuaw ra duun tung parti Espanya ang asanaw ra kanay magpanaw tung numyung manlumunan. 29 Dispuis ag̱askeanu ka ang kung kumaw̱utaw ra nganing asan tung numyu, padag̱en-dag̱enanita ra ni Jesu-Cristo ta mupia ang asan da mas magbaked yang pagtaralig̱en tang tanan tung anya.

Natetenged Tung Nag̱ipagpaampu Na Tung Nira (15:30-32)

30-31 Mga putulu, arangan da ilem tung pagtaralig̱en tang naa tung ni Ginuu tang Jesu-Cristo may tung paggeregmaan tang magpurutul ang yay nag̱ipaeyang tung yaten yang Espiritu Santo, naa w̱a may sasang nag̱aingaluku enged tung numyu. Pakigsasaayaw ka numyu tung pag̱arampuenung tedek tung Dios ang manadaanaw ka anyang indiaw mapudiran yang mga masigkanasyunung duma duun tung sinakepan yang Judea§ ang pamagpakuindi pa ka enged tung Matinlung Balitang naang nag̱ipagpakaw̱utu natetenged tung ni Ginuung Jesus. Ipag̱ampu mi ka dayun ang yang taw̱ang ang naang pag̱aeklanu ang para ipakdulu tung mga tumatalig ang tag̱a Jerusalem ang ya ra kay binuat yang Dios ang mga tauan na, ya ra ka enged ay mauyunan nirang risibien*. 32 Maning tia yang ipag̱ampu mi para tung yeen ay ug̱ud kung yay kalelyag̱an yang Dios tung yeen, paangayenaw ra ka enged anya asan ang tung masadyang kinaisipan ig asan da ka kemtel ta mupia yang isipu natetenged tung pagrarampilan tang magpurutul.

Yang Pag̱arampuen Na Para Tung Nira (15:33)

33 Buinu, yang nag̱ipag̱ampuung pirmi tung Dios ang yay pagpaeyang ta paglimengan yang mga isip ta ang yamung tanan asan mas pang maispirinsiaan mi ang nag̱apakigsasaanamu ka man anya.

16

Nag̱ipailala Ni Pablo Ti Febe (16:1-2)

1 Gustuung ipailala tung numyu yang sasang putul tang baw̱ay ang ti Febe ang ya ray pinapag̱ekelu yang sulatung atia. Tanya sasa kang tumataw̱ang ang panirbian tung mga kaarumanan nang mga tumatalig ang sam pundaan tung Cencrea*. 2 Yang nag̱aingaluku tung numyu, kung kumaw̱ut da nganing asan tung numyu, sapten mi ta mupia ang yang pagkaw̱ig mi tung anya sasa ra kang putul mi tung ni Ginuu ta. Ay kipurki ta yaten ang binuat da yang Dios ang sadiling mga tauan na maning tia ay magkabag̱ay ang buaten ta tung mga kaarumanan tang mga tumatalig tung ni Ginuu ta. Padag̱en-dag̱enan mi ka ta mupia kung unu pay mga kakulangan na, ay tanya duru ra kang mga tau ang nagkarataw̱angan na, pati ngani yuu, ya ka.

Pagpakikumusta Ti Pablo Tung Mga Tumatalig Ang Nag̱ailala Na Duun Tung Roma (16:3-15)

3 Taa numanyan gustuung ipakikumustaaw ra kanay numyu asan tung ni Prisca† duruang magkasawa ni Aquila ang tanira mga masigkapariuu kang manigparakaw̱utun yang Matinlung Balita natetenged tung ni Jesu-Cristo. 4 May mininsa ang mismu yang mga linawa nira ipinapirinda nira ang para yuu malibri tung malain. Purisu belag da ilem yuuy pagpasalamat tung nira ta dakulung pagpasalamat, kung indi, pati yang tanan ang mga tumatalig ang belag̱an mga Judio ang kada sam pundaan pamagpasalamat da ka tung nira natetenged tung pagpalibri nirang atii tung yeen. 5 Pati yang mga tumatalig ang sam pundaan ang pamagsaragpun-sagpun asan tung balay yang duruang magkasawang atia, ya ka, gustuu kang ipakikumustaw ra ka numyu tung nira.

Pati tung ni Epeneto ang nag̱amaalu ka, ipakikumustaw ra ka numyu tung anya. Duun tung intirung sinakepan yang Asia yay tukaw tung tanan ang nagtalig yang sadili na tung ni Jesu-Cristong nagpatapnay. 6 Asta ti Maria, ipakikumustaw ra ka numyu tung anya. Nabalitaanu ra kung ya pa ag̱ari yang pagpakabedlay nang duru ang pagpaturuw̱ulun tung ni Ginuu ta ang yamu ray tinaw̱angan nang tanan. 7 Pati ti Andronico durua ni Junia‡, ipakikumustaw ra ka numyu tung nira. Yay mga masigkanasyunung mga Judio ig tan taa pa, kasiraanami ra kang ipinakalabus arangan da ilem tung pagkererengen yamen tung ni Ginuu tang Jesu-Cristo. Tanirang durua ilaladu ra yamen ang mga apustul ni Jesu-Cristo. Dispuis tukaw pa ngani tanira tung yeen ang nagtalig tung ni Jesu-Cristong nagpatapnay. 8 Asta ti Ampliato ang ya kay nag̱amaalu natetenged tung pagputulan yamen tung ni Ginuu ta, ipakikumustaw ra ka numyu tung anya. 9 Pati ti Urbano ang yay sasang masigkapariuung manigparakaw̱utun ang tukaw ang asta simanyan dayun-dayun ka yang pagparakaw̱utun na asan tung numyu asta ti Estaquis ang nag̱amaalu ka, ipakikumustaw ra ka numyu tung nirang durua. 10 Asta ti Apeles ang yay sasang ilaladung maskin pinanawan da ta mga sukdang maliliwag, indi ra ka enged nag̱uman yang pagtalig na tung ni Jesu-Cristo ang duun da tanya ngauyunay ta mupia yang Dios, ipakikumustaw ra ka numyu tung anya. Pati yang mga tumatalig ang pamagtinir tung pamalay-w̱alay ni Aristobulo, ipakikumustaw ra ka numyu tung nira. 11 Asta ti Herodion ang sasa kang masigkanasyunu, ipakikumustaw ra ka numyu tung anya. Asta yang mga tumatalig ang pamagtinir tung pamalay-w̱alay ni Narciso, ya ka, ipakikumustaw ra ka numyu tung nira.

12 Dispuis ipakikumustaw ra ka numyu tung ni Trifena durua ni Trifosa§ Talagang pamagpakabedlay yang mga baw̱ay ang atia tung pagparaturuw̱ulun nira tung ni Ginuu ta. Asta ti Persida ang yay sasa kang putul tang baw̱ay ang nag̱amaal ta ka, ya ka, ipakikumustaw ra ka numyu tung anya. Duru ra kang pinakabedlayan nang pagpaturuw̱ulun tung ni Ginuu ta. 13 Pati ti Rufo ang ilaladung durung pisan agkaderep tung pagparaturuw̱ulun na tung ni Ginuu ta, ipakikumustaw ra ka numyu tung anya durua ni nanay na ang yang pag̱atratar na tung yeen, agkaw̱ig̱enaw anyang sasang ana na.

14 Asta na Asincrito, ni Flegonte, ni Hermes, ni Patrobas, may ti Hermas, ipakikumustaw ra ka numyu tung nirang tanan kasiraan da ka tanira yang mga kaarumanan nirang mga tumatalig ang pamagsaragpun-sagpun ang sam pundaan. 15 Pati ti Filologo durua ni Julia* may ti Nereo durua tanira yang putul nang baw̱ay, asta ti Olimpas, ipakikumustaw ra ka numyu tung nirang tanan kasiraan da ka tanira yang mga kaarumanan nirang binuat da ka yang Dios ang mga tauan na ang pamagsaragpun-sagpun ang sam pundaan.

Natetenged Tung Pagsarapetan Nirang Magpurutul (16:16)

16 Pati yamung tanan asan, kada magsaragpunamu ra nganing tung numyu-numyung grupu, magsarapetanamu ka tung matinlung pasais ang mauyunan yang Dios ug̱ud asan da nga bistu kung unu pag katedek yang paggeregmaan ming magpurutul†. Asta yang tanan ang mga tumatalig tung ampir tani ang kada sam pundaan ang ti Jesu-Cristo ay may anya tung nirang tanan, pamagpakikumusta ka tung numyu asan.

Yang Nag̱ipagpaprusigir Ni Pablo Tung Nirang Pangultimu (16:17-20a)

17 Mga putulu, naa w̱a yang sasang nag̱aingaluku enged tung numyu. Amlig̱an mi ta mupia yang mga taung kumpurming pagturuldukun natetenged tung ni Jesu-Cristo ang kuntrang pisan tung ipinagtulduk tung numyu atiing primiru. Ay yang luaan na, asan da pagpaguad ta ikarangga yang pagsarasaan ming magpurutul ang asta magberelag̱anamu ra ilem ang magkuruntra-kuntraan, ang kung kaisan ya ray makanayan ta ipamalpas da dayun yang duma tung ni Ginuung Jesus. Indiamu ra enged magpakignunut tung mga taung mga maning tia. 18 Kipurki yang mga taung mga maning tia, belag̱an ti Ginuu tang Jesu-Cristo yay nag̱apagpaturuw̱ulunan nira, kung indi, ya ra ilem yang sadiling kalelyag̱an nira‡. Dispuis kung pabitalaen mu, durug katatalig kag durung pagbuladas nira tung mga taung pamamati tung nira ang asan da nga dayaay nira yang duma ang erekel-ekelan pa ta kulu. 19 Ya ray dapat ang amlig̱an mi yang mga taung mga maning tia ay yamu bantug da tung mga putul tang mga tumatalig tung maskin ay pang banwaay ang yamu unu asan durug tinlu yang pagturumanen mi yang kamatuuran§ ang ya ra ka man ay natengeran na ang nag̱ikasadyaamu yeen ta duru. Ug̱aring ilem ang para indi ilem marangga yang nag̱abantug ang atia tung numyu, yang gustuu para tung numyu ang yamu mag̱ing mawayang ta kinaisipan tung pagburuaten ang matitinlu piru tung pagburuaten ang malalain yamu mag̱ing kiput ta kinaisipan. 20 Ay kung amlig̱an mi yang mga taung mga maning tiang nag̱ipagpaamanu tung numyu, yang Dios ang yay pagpaeyang yang pag̱uruyunan ming magpurutul, asan da nga deeg̱ay nang pisan tung makali ti Satanas ang yay pagpaktel tung nira ang yang kaalimbawaan na maning pa tung asan da ipabtangay na tung dapa-rapa yang mga kakay ming papiklakan*.

Ya ra taa yang nag̱ipag̱ampuu enged para tung numyu ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman ni Ginuu tang Jesus ang pagpadag̱en-dag̱en tung numyu†.

Pati Yang Mga Aruman Ni Pablo Pamagpakumusta Ka Tung Mga Tag̱a Roma (16:21-23)

21 Buinu, ti Timoteo ang yay sasang masigkapariuung manigparakaw̱utun tani gustu na kang magpakikumusta asan tung numyu. Pati ti Lucio, ti Jason may ti Sosipater ang yay mga masigkanasyunung mga Judio, gustu ka nirang mamagpakikumusta asan tung numyu‡.

22 Pati yuung ti Tercio ang tinalig̱an ni Pablong pinapagsulat yang sulat ang atia, gustuu kang magsaleet ang magpakikumusta asan tung numyu ay yuu sasang putul ming tumatalig tung ni Ginuu ta.

23-24 Pati ti Gayo§ ang yay panlumunanu ang yang balay na yay pagsaragpunan yang intirung sam pundaan tani, gustu na kang magpakikumusta asan tung numyu. Pati ti Erasto* ang yay tisuriru tani tung siudad ang nani, gustu na kang magpakikumusta asan tung numyu, asta ti Cuarto ang sasa kang putul ta, ya ka†.

Yang Pagtapusan Da Enged Ni Pablo Yang Sulat Na Ang Yay Nag̱aulit Na Yang Pinakaimpurtanting Nabtang Tung Matinlung Balitang Nag̱ipagpakaw̱ut Na Ang Yay Dapat Ang Dayawen Nira Tung Dios (16:25-27)

25 Buinu, anday dumang sarang ang magpabaked tung pagtaralig̱en mi tung ni Jesu-Cristo, ya ra yang Dios. Yang gamiten nang magpabaked ya ra taang Matinlung Balitang naang nag̱ipagpakaw̱utu ang yang nag̱adapatan na, ya ra ka man yang natetenged tung ni Jesu-Cristo. Yang nag̱ipagpakaw̱utung naa uyun ang pisan tung ipinagpabunayag yang Dios tung yeen natetenged tung planu na para tung yaten ang mga tau ang disti pa tung primiru nag̱aegteman na pa rin. 26 Piru simanyan bunayag dang pisan ekel tung pagparakaw̱utun yamen ang mga apustul ang duun da ag̱ipatielay yamen tung nagkaraula yang mga manigpalatay yang bitala yang Dios atiing tukaw natetenged tung Mananapnay ang kumaw̱ut ang pagkatapus isinulat da ka nirang ipinabtang tung kasulatan. Purisu sigun tung itinuw̱ul tung yamen yang Dios ang anday pinanliitan na kag anda kay pagtapusan na, nag̱ipaske ra yamen yang planu nang atia tung mga taung maskin unu pang nasyunay ang belag̱an mga Judio ang basi pa ra ilem durung magtalig tung ni Jesu-Cristong magpatapnay ang yang dangaten na matumanan da nira yang mga kalelyag̱an na. 27 Kapurisu ang mapaneem-neemanu tia, anday dumang sakpen yang isipu, kung indi, magkabag̱ay rang pisan ang yang ultimu ilem ang Dios ang ya ka man ilem ay nag̱askeng pisan yang tanan, ya ray padengeg̱an tang pirmi ang asta tung sampa ekel tung taw̱ang ni Jesu-Cristong pangerengan tung yaten duun tung katalungaan na. Talagang ya ray magkatamang pisan ang yay buaten ta.

Ya ra ilem tia ay maningu tung numyu,

Pablo

* 1:13 1:13 Yang ilyag nang ianing ang basi pa ra ilem may asan ka tung nirang magpabteng yang mga isip nirang magtalig yang mga sadili nira tung ni Jesu-Cristong mampatapnay ig may asan ka tung nirang mas pang mag̱elet yang pagtaralig̱en nira tung anya.

† 1:17 1:17 Ingkelan ni Pablo tung Habacuc 2:4 ig nag̱aulit na ka tung 3:21-22.

‡ 1:17 1:18 Yang sam bulus ang naang mag̱impisa tung birsikulu 18 ang asta matapus tung birsikulu 32, teed da ilem tung belag̱an mga Judio. Yay taktika ni Pablong nagpasulat. Ay nag̱askean na ra kang lag̱i ang yang mga masigkanasyun nang mga Judio makali rang mampauyun ang yang belag̱an mga Judio ya ray nag̱asilag̱an yang Dios. Ang pagkatapus kung eyangan da nganing ta ipaglaum nira ang tanira talagang luas da tung kasisilag̱en yang Dios, baklu ra ngainambitay na kung ya pa ag̱ari ang pati tanira mismu damay ra ka enged asan.

§ 1:23 1:23 Atii kanay tung mga panimpu nira, yang nag̱atutuuan nira sari-saring mga ginuu-ginuu ang ya ray pinasuaran nira ta sari-saring mga bultu. Mas maayen ang basaen ta yang sistima nirang pamagtuu ang sinambit tung Mga Binuat-buatan 14:11-15; 17:16, 22-23.

* 1:27 1:27 Yang pag̱irintindien nirang durung pisan agkakamali sinambit ni Pablo tung birsikulu 21, 22, 23, may 25.

* 2:9 2:9 Kumus dakulung pabur ang ipinakdul na tung nirang mga Judiong tukaw ang tanira binuat nang mga tauan nang sadili, yang ilyag nang ianing mas pang may turuw̱alen nira tung anya kay tung duma-rumang nasyun ang indi pinakdulan na ta pabur ang maning tia.

† 2:11 2:11 Indiita ilem maglaum ang yag baliskaray ni Pablo yang pirming nag̱apabilug̱an na tung tanan ang isinulat na pati tung isinulat nang naa ang yang ipagtapnay yang Dios tung sasang tau belag̱an natetenged tung mga ubra-ubra nang matitinlu, kung indi, sulaminti ilem tung pagtalig na yang sadili na tung ni Jesu-Cristong magpatapnay. Yang pinabilug̱an ni Pablo taa tung 2:6-11 teed ilem tung pitik ang usuyun yang Dios ang magsintinsia tung mga tau ang yang intindien na sulaminti ilem yang mga ubra-ubra nira. Purisu sinambit na kung tinu pay pagprusigir ta maderep tung pag̱urubraen ang matinlu, bilang timlat ang pisan yang tanan ang mga ubra-ubra na, ya ray risibien nang magpasapen tung anyang asta tung sampa. Kasu ilem andang pisan ay taung masarang asan. Kung may masarang din, tay maning da rin tia yang ipakdul yang Dios tung anya.

‡ 2:24 2:24 Isaias 52:5; Ezequiel 36:20

* 3:4 3:4 Mga Karantaen 51:4 ig 2 Samuel 11:1-12:15

† 3:12 3:10-12 Asan da ngaeklay ni Pablo tung Mga Karantaen 14:1-3; 53:1-3.

‡ 3:13 3:13 Mga Karantaen 5:9; 140:3

§ 3:14 3:14 Mga Karantaen 10:7

* 3:17 3:15-17 Isaias 59:7-8

† 3:18 3:18 Mga Karantaen 36:1

* 4:3 4:3 Genesis 15:6; Galacia 3:6; Santiago 2:23

† 4:8 4:8 Mga Karantaen 32:1-2; 2 Corinto 5:19

‡ 4:9 4:9 Nag̱aulit si ni Pablo yang sinambit tung Genesis 15:6.

§ 4:11 4:11 Genesis 17:10-11

* 4:17 4:17a Genesis 17:5

† 4:17 4:17b Isaias 48:13

‡ 4:18 4:18 Genesis 15:5

§ 4:22 4:22 Genesis 15:6

* 6:14 6:14 Yang paggaraemen yang Dios tung mga tumatalig ang atiang nasambit ni Pablo ya rang pisan yang gustu ni Ginuung Jesus ang ianing tung ni Nicodemo ang kung tinu pay indi ipanganang uman, indi maimung maispirinsiaan na yang palaksu yang paggaraemen yang Dios tung sadili na (Juan 3:3, 5).

† 6:16 6:16 Atii kanay yay nag̱abuat yang sasang taung masyadu ra ka enged yang kaliliwag̱en na ang midyu tung ya ra nga lulutay.

* 7:6 7:6 Ikumpalar tung sinambit na tung 2 Corinto 3:6.

† 7:7 7:7a Mag̱impisa tung 7:7 ang asta tung 7:25, kung basaen ta yang isinulat ni Pablo, midyu natetenged ilem tung sadili na. Piru tung pag̱intindi yang dumang mga sag̱ad, ti Pablo unu pangerengan tung duma ang pagpatulut-tulut tung mga taung indi pa nag̱atultul tung ni Ginuung Jesus ig nag̱apagkurian ta pag̱isip nira natetenged maskin durung kalelyag nirang magbuat yang matinlu, indi ka enged kayanan nirang buaten. Purisu durung pagsagyap nira kung ya pa ag̱aring mapuklut tung nag̱abtangan nirang atiang durung pisan agkaliwag tung mga isip nira. Duun nga basaay ta tung 7:24.

‡ 7:7 7:7b Exodo 20:17

§ 7:25 7:25a Sasang pagpasapet ni Pablo tung magdasun ang ianing na tung 8:1-17.

* 7:25 7:25b bilang yang sam bulus ang pag̱impisa tung 7:7 ang asta taa tung 7:25.

* 8:13 8:13 Ikumpalar tung isinulat ni Pablo tung 8:6 may tung Galacia 6:8.

† 8:15 8:15 Matinlung ikumpalar ta tung isinulat ni Juan tung Juan 3:3, 5-6.

‡ 8:18 8:18 Matinlung ikumpalar tung 2 Corinto 4:17.

§ 8:20-21 8:20-21 Atiing pag̱imu yang Dios tung ni Adan, ya ray binuat nang ingkargadu nang may kagaeman tung tanan ang inimu na tung kaliw̱utan (Genesis 1:26-28; Mga Karantaen 8:5-8; Hebreo 2:5-8). Purisu atiing paglampas na tung urdin yang Dios, pati yang tanan ang ipinabtang yang Dios tung pudir na, damay ra ka tung kalalangan ang ipinakdul yang Dios tung anya (Genesis 3:17-19).

* 8:34 8:34 Tung pagpabui si kang uman yang Dios tung ni Jesu-Cristo, duun da nga papruibaay na ang rinisibi na ra yang pagpakugmatay na ang yay ultimu ilem ang patielan na yang pag̱urusgaren na tung mga tau ang tanira sumalu rang pisan tung anya. Telengan mu yang napabtang tung 4:25.

† 8:36 8:36 Mga Karantaen 44:22; 2 Corinto 4:11

* 9:3 9:3 Maayen ang ikumpalar ta tung ipinag̱ampu ni Moises tung Exodo 32:32.

† 9:4 9:4a Exodo 4:22

‡ 9:4 9:4b Exodo 16:7, 10; Levitico 9:23; Mga Lumiru 16:19

§ 9:4 9:4k Exodo 19:5; Deuteronomio 29:1-15; Josue 8:30-35

* 9:4 9:4d Exodo 20:1-17

† 9:6 9:6 Genesis 17:7. Kalaum yang mga masigkanasyun ni Pablo ang yang tanan ang mga kanubli ni Abraham siguradung may kalibrian da nira natetenged ilem tung pagsurubli-subli nira tung ni Abraham. Gustuu ni Pablo ang tadlengen na yang pag̱irintindien nirang atiang belag̱an tama.

‡ 9:7 9:7 Genesis 21:12

§ 9:9 9:9 Genesis 18:10, 14

* 9:11-12 9:11-12 Genesis 25:23b. Maayen pang pati birsikulu 24 may 25, basaen ta ka ug̱ud asan da ngaintindiay ta ang pati yang nasyun ang ibuad nirang durua lug̱ud da ka tung inaning yang Dios ang atii tung ni Rebeca. Bilang tung uri, yang nasyun ang Edom ang ibinuad yang dakulu ya ray magaeman yang nasyun ang Israel ang ibinuad yang ari na.

† 9:13 9:13 Malakias 1:2-3. Pati yang mga nasyun ang ibinuad nirang durua, lug̱ud da ka asan tung bitalang atia.

‡ 9:15 9:15 Exodo 33:19

§ 9:17 9:17 Exodo 9:16

* 9:25 9:25 Oseas 2:23

† 9:26 9:26 Oseas 1:10

‡ 9:27-28 9:27-28 Isaias 10:22-23

§ 9:29 9:29 Isaias 1:9; Genesis 19:24-25

* 9:32 9:32 1 Corinto 1:23

† 9:33 9:33a Isaias 28:16a

‡ 9:33 9:33b Isaias 8:14

§ 9:33 9:33k Isaias 28:16b; Roma 5:5, 10:11

* 10:5 10:5a Duun isugpatay ni Pablo tung sinambit na tung 9:30-33.

† 10:5 10:5b Levitico 18:5; Galacia 3:12

‡ 10:6 10:6a Duun ngaeklay ni Pablo yang gustu nang ianing tung mga bitalang ipinagpadapat ni Moises tung mga masigkanasyun nang mga Israel (Deuteronomio 30:11-14). Inaning na ang yang mga katuw̱ulan yang Dios belag̱an maliwag ang intindien kag tumanen. Anda ray ministir ang magpaabwat tung langit ang para maeklan nira ubin magpalakted tung duw̱ali yang teeb ang para maita nira. Kung indi, asan da unu tung mga isip nira, ig nag̱ipalua ka nganing nirang nag̱ikesen-kesen. Atia, inakles ni Pablong ipinagpadapat tung Matinlung Balitang nag̱ipagpakaw̱ut na ang ayw̱a nag̱adiskumpiar pa yang duma.

§ 10:6 10:6b Deuteronomio 30:12

* 10:7 10:7 Deuteronomio 30:13

† 10:8 10:8 Deuteronomio 30:14

‡ 10:9 10:9 Atii kanay, yang mga taung pinadapatan enged ni Pablo ta maning tia, ya ra yang mga masigkanasyun nang mga Judio ang yang kadaklan tung nira indi ka enged mamananged ang ti Jesus nabui si kang uman yadwa pa indi ka enged panangden nira ang tanya Dios. Purisu kung tinu pa tung nira ay mananged dang matuud tung balitang naang ipinagpakaw̱ut ni Pablo tung nira, anday duma, magpalamtuk da yang pundu yang kinaisipan nang mananged ang ti Jesus binui si ka man ang uman yang Dios ig ipagaem na ra ka dayun yang sadili na tung anya ay ya ray ag̱ilalaen nang Dios ang matuud.

§ 10:11 10:11 Isaias 28:16b (Roma 5:5; 9:33)

* 10:13 10:13 Joel 2:32

† 10:15 10:15 Isaias 52:7

‡ 10:16 10:16a Isaias 53:1

§ 10:16 10:16b Duruay pag̱irintindien tung 10:14-16. Yang ilinakted tung abwat, teed ilem tung mga Judiong indi pamananged tung Matinlung Balita. Piru tung pag̱intindi yang duma, belag̱an ilem yang mga Judio ay nag̱adapatan na, kung indi, pati yang mga tag̱a duma-rumang nasyun ang kumpurming indi pa nag̱agngel yang Matinlung Balita natetenged tung ni Ginuung Jesu-Cristo.

* 10:18 10:18 Mga Karantaen 19:4

† 10:19 10:19 Deuteronomio 32:21b

‡ 10:20 10:20 Isaias 65:1

§ 10:21 10:21 Isaias 65:2

* 11:1 11:1 Ti Benjamin sasang ana ni Jacob ang tanirang mamag̱ana yay pinamuaran yang intirung nasyun ang Israel.

† 11:3 11:3 1 Mga Adi 19:10, 14

‡ 11:4 11:4 1 Mga Adi 19:18

§ 11:8 11:8 Deuteronomio 29:4; Isaias 29:10

* 11:10 11:10 Mga Karantaen 69:22-23

† 11:16 11:16 Mga Bilang 15:17-21; Ezequiel 44:30; Nehemiah 10:37a. May kalalabten da ka yang Dios tung tinapay ang tingkaw ang linutuk ay atii kanay ya ray gastus yang pamanirbian tung Dios duun tung pagtuuan nira tung anya. Yadwa pa may kalalabten da ka yang Dios tung kadaklan ang tinapay ang duminasun ang linutuk ay maskin panganen yang sasang tau, nagpailala rang lag̱i tung pagprisintar na yang sam parti ang yang kadaklan ang pakinaw̱angan na yay sasang kaayenan ang liit tung Dios.

‡ 11:26 11:26a Ya ra tia yang luluaan yang pag̱arampuen ni Pablo (10:1) ang duun ipapanaway yang Dios tung pag̱iw̱eg nira tung belag̱an mga Israel ang pinanapnay na (11:11, 14).

§ 11:26 11:26b Isaias 59:20

* 11:27 11:27 Isaias 59:21a; Jeremias 31:34

† 11:29 11:29 Roma 9:4-5

‡ 11:32 11:32 Ikumpalar tung sinambit ni Pablo tung 3:11-19 may tung Galacia 3:22.

§ 11:34 11:34 Isaias 40:13

* 11:35 11:35 Job 41:11

* 12:1 12:1 Yang kaildaw nang atia, sinambit na tung 11:32.

† 12:16 12:16 “maskin aranek ang ubra,” tung bitalang Giniriego, puidi kang maning taa: “yang mga taung aranek ta pagkabetang, ya ra kay sapten tang pakignunutan.”

‡ 12:19 12:19 Deuteronomio 32:35; Mateo 5:39

§ 12:20 12:20 Duun ngaeklay ni Pablo tung Mga Bitalang Makawawayang Ta Isip 25:21-22 (“Kawikaan” tung Tinagalog). Kung getesen ang ilakted, maning taa yang palaksu na: “Ay maning tia nag̱apaumpukan mu yang kulu na ta mga bala.”

* 13:9 13:9a Exodo 20:13-15, 17; Deuteronomio 5:17-19, 21

† 13:9 13:9b Levitico 19:18

‡ 13:12 13:12 Efeso 4:22-24; 5:11; 6:14-18; Colosas 3:8-10

* 14:2 14:2 Yang amlig̱an enged nira asan tung karni, muya karni ta sasang ayep ang isinag̱ud da ta duma tung mga bultung nag̱atutuuan nira. Maayen kung ikumpalar tung inaning ni Pablo tung 1 Corinto 10:25-11:1.

† 14:5 14:5 Atii kanay may mga tumatalig ang mga Judio ang tung pag̱intindi nira ubligadu pa tanirang mamagsilibra yang mga pistang atiang pag̱asilibra kang lag̱i yang nasyun nira ang ya ra kay ipinausuy yang Dios tung mga kinaampu nira. Kung gustu tang pasadsaran, duun nga basaay ta tung Exodo 23:14-17; Levitico 23:4-44; Deuteronomio 16:1-17.

‡ 14:11 14:11 Isaias 45:23; Filipos 2:10-11

§ 14:15 14:15 Kung sigun tung kuniksiun yang sadiling painu-inu ta may yang pagtaralig̱en ta, maayen ang basaen ta yang inaning ni Pablo tung 1 Timoteo 1:5-6, 19.

* 14:21 14:21a Katulad tung karni ta ayep ang indi pinaturukan ta dug̱u nang pinatiktikan ubin karni ta ayep ang idinasag ang para isag̱ud tung mga bultu (Mga Binuat-buatan 15:20).

† 14:21 14:21b Katulad ka tung na Daniel, indi ra namanginem yang binung isinag̱ud tung mga bultu (Daniel 1:3-16).

* 15:1 15:1 14:1-6

† 15:3 15:3 Mga Karantaen 69:9

‡ 15:7 15:7 Ikumpalar tung 14:1.

§ 15:9 15:9 Mga Karantaen 18:49; 2 Samuel 22:50

* 15:10 15:10 Deuteronomio 32:43

† 15:11 15:11 Mga Karantaen 117:1; yang aran ang atiang ti Yawi, ya ray aran ang ipinagpailala yang Dios tung mga Israel atiing tukaw ang para ya ray ipangguuy nira tung anya.

‡ 15:12 15:12a Ti Jesseng atiang nasambit yay ama ni Adi David ang pinangakuan yang Dios ang may sasang kanubli nang lumua tung uri ang yay maggaraemen tung bilug ang kaliw̱utan.

§ 15:12 15:12b Isaias 11:1, 10; Ipinagpabunayag 5:5; 22:16

* 15:20-21 15:20-21a 1 Corinto 3:10

† 15:20-21 15:20-21b Isaias 52:15b

‡ 15:26 15:26 Kung natetenged tung mga tumatalig ang atiang namagpaekel yang mga taw̱ang nira, duun nga basaay ta tung 2 Corinto 8:1-3.

§ 15:30-31 15:30-31a Yang mga taung atii, durung kalelyag nirang magpaimatay tung anya. Maayen kung ikumpalar ta tung Mga Binuat-buatan 13:50; 14:19; 17:5; 17:13; 18:6; 18:12; 20:3; 21:27-32.

* 15:30-31 15:30-31b Duruang bag̱ay ang puiding padatelan nirang indi mamagrisibi yang taw̱ang ang atia. Yang sam bilug, puiding balaw̱ag tung mga isip nira yang nag̱itulduk ni Pablo tung belag̱an mga Judio ang belag̱an impurtanting intindien nira yang mga riglamintung ibinutwan ni Moises tung mga Judio. Yadwa puidi kang malbat tung mga isip nirang mamagrisibi ta taw̱ang ang liit tung belag̱an mga masigkanasyun nirang mga Judio.

* 16:1 16:1 Sasang lansangan tung binit yang teeb ig alenget ilem tung Corinto. Purisu duun tung Corinto manaayan ti Febe ang para mangay duun tung Roma.

† 16:3 16:3 Yang duruang magkasawang atia, sinambit ka ni Pablo tung 1 Corinto 16:19 may 2 Timoteo 4:19 ig sinambit ka tung Mga Binuat-buatan 18:2, 18, 26. Ang kaisan yang pangguuy tung baw̱ay Priscila ang yay puangga na.

‡ 16:7 16:7 Ti Junia sasang baw̱ay. Indi ilem maskean ta kung tanya kasawa ni Andronico u kung putul nang baw̱ay.

§ 16:12 16:12 Tung pag̱intindi yang dumang sag̱ad, yang durua nga baw̱ayan ang atia puiding magputul.

* 16:15 16:15 Yang duruang atia puiding magkasawa, puidi kang magputul.

† 16:16 16:16 Kung pasadsaran ta tung bitalang Giniriego ang pagkatapus getesen tang ilakted tung Tinagbanwa, ay maning taa: “Magsarapetanamu ka ang asan da ipapanaway mi tung sagradung pag̱arara-araan.” Atii kanay tung timpu na Pablo, kada mamagsaragpun yang mga tumatalig, yang sistima nirang magsarapetan, mag̱erepepan tanirang mag̱arara-araan, basta lalii may lalii ig baw̱ay ka may baw̱ay.

‡ 16:18 16:18 Filipos 3:19

§ 16:19 16:19 Inulit na yang sinambit na tung 1:8.

* 16:20 16:20a Yang inaning ni Pablong atia, midyu anggid da tung napabtang tung Genesis 3:15 ang may pinangakuan yang Dios ang tung uri ta kaldaw, may sasang kanubli yang baw̱ay ang maglua ang yang kulu yang iraw maning pa tung tagbengan nang piklaken.

† 16:20 16:20b Tung timpu pa na Pablo, yang ug̱ali nira tung pagsurulaten, yang may sulat ya ra ilem ag̱italig̱ay na tung aruman na yang pagsurulaten. Piru kung patapus-tapusun da yang pagpasulat na, yang nagpasulat ya si kay magsulat ta san tag̱a ang para mailala yang paeklan na yang sulat ang ya ra ka man tiay panulat na. Bilang yay pruiba tung pagkamatuud ang tanya ka man ay may sulat. Purisu yang mga bitalang atiang san tag̱a ya ray isinulat ni Pablo mismu. Piru tung birsikulu 21, ya ray katuglayunan yang panulat yang tinalig̱an nang magsulat ang asta tung katapusan da enged yang sulat.

‡ 16:21 16:21 Ti Jason ang atia puiding ya ra yang sasang taung tag̱a Tesalonica ang sinambit tung Mga Binuat-buatan 17:5-9; Ti Sosipater tanya puiding ya ra yang sasang tumatalig ang tag̱a Berea ang sinambit tung Mga Binuat-buatan 20:4.

§ 16:23-24 16:23-24a Ti Gayo puiding ya ra yang sasang tumatalig ang tag̱a Corinto ang sinambit ni Pablo tung 1 Corinto 1:14.

* 16:23-24 16:23-24b Ti Erasto puiding ya ra yang sinambit na tung 2 Timoteo 4:20.

† 16:23-24 16:23-24k Taa may mga bitalang isinaleet ta dumang mga manigkupiang maning taa yang palaksu na: “Ya ra taa yang nag̱ipag̱ampuu enged para tung numyung tanan ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman ni Ginuu tang Jesu-Cristong pagpadag̱en-dag̱en tung numyu. Magkamaningan da ka man tia.” Piru puiding belag̱an dengan tung pagpasulat ni Pablo natetenged yang mga bitalang atia isinulat na rang lag̱i tung 16:20b.

1 Corinto

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Yang Primirung Isinulat Ni Pablo Tung Mga Tag̱a CORINTO

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Atiing pangyadwang pagliliw̱utun ni Pablong nagparakaw̱utun (tung mapa telengay yang pinanawan na) yang Matinlung Balita natetenged tung ni Jesu-Cristo, nagdistinu ra duun tung siudad ang Corinto (Mga Binuat-buatan 18:1-11). Atii kanay, yay pinakasiudad tung sinakepan yang intirung Acaya. Tulung klasi yang mga taung namag̱istar duun tung uras dang atii. May mga Giriego ang yay dating magbaw̱anwa duun, may mga tag̱a Roma, ig may mga Judiong mga dumarangep duun. Bantug yang siudad ang atii natetenged durung mga manggaranen duun ang maktel yang mga nigusyu nira. Sari-saring mga rilyun ang nag̱apgesan yang mga tau ig bantug ka yang mga pag̱urubraen nirang malalaway laliig baw̱ay. Ti Pablo nagtinir duun tung seled san takun may tenga ig durung namagpananged tung ipinagpakaw̱ut nang nagtalig tung ni Jesu-Cristo (Mga Binuat-buatan 18:8).

Simanyan atiing pagtaklib da yang tulung takun ang ililiiten ni Pablo duun ang naglakted da tung Efesong pagparakaw̱utun, kinaw̱utan da ta sulat ang ipinaekel tung anya yang sam pundaan duun tung Corinto (7:1). Puiding na Estefanas yang pinapag̱ekel nira (16:17-18). Dispuis pa may balitang nagngel ni Pablo ang tanira unu duun pagsuruay-suayan da (1:11) ig may duma pa unung mga prublima nira. Purisu napag̱isip dang magbales ta sulat ang ya ra ka man taa. Yang mga prublima nira tinag̱aman nang sinulw̱aran ig kumpurming unu pay tinalimaan nira tung anya, tinag̱aman na ra kang tinuw̱al.

Kung natetenged tung kamtangan yang sulat ang naa, yang primirung pinabilug̱an na ya ra yang pagsuruay-suayan nira (kapitulu 1, 2, 3, 4). Magdasun, kung unu pay dapat ang buaten nira tung aruman nirang sam bilug ang pagbuat ta sasang durung pisan agkalaway (kapitulu 5). Tung kapitulu 6, 7, 8, 9, 10 tinuw̱al na yang mga tinalimaan nira tung anya tung sulat ang atiing ipinaekel da nira tung anya. Tung kapitulu 11, inintindi na yang mali nira ang yang mga baw̱ay ipinlek da nira yang pagtalirung nira tung mga kulu nira pati yang mga pasais nirang pagderemdemen tung nag̱adapatan yang pagpakugmatay ni Jesu-Cristo. Tung kapitulu 12, 13, 14 nagpainunuku tung nira natetenged tung tamang paggaramiten nira yang mga abilidad ang ipinampaeyang yang Espiritu Santo tung nira sasa may sasa. Yang nabtang tung kapitulu 15 natetenged tung pagkabui si kang uman ni Jesu-Cristo ig kung unu pay apiktar na tung mga tumatalig ang napatay ra ubin tung mga bui pa. Tung kapitulu 16, baklu tapusay na yang pagsurulaten na, may mga impurtanti kang sinambit na tung nira ang katulad ka tung pagsirimpanen nira tung itaw̱ang nira tung mga kaputulan nira duun tung Jerusalem.

Yang Kamtangan Yang Sulat Ang Binulus-bulus

1:1-9 Yang Intrada Yang Sulat

1:10-4:21 Yang Ipinagtapal Ni Pablo Tung Pagsuruay-suayan Nirang Pagkarampi-kampian

Kapitulu 5 Dapat Ang Ipaaw̱ig Da Kanay Nira Yang Sasang Aruman Nirang Pagpadayun Pa Tung Pagpakasalak Nang Malaway Ang Asta Mamanmanan Da

6:1-11 Dapat Ang Indi Magdirimandaan Yang Magpurutul Tung Katalungaan Yang Mga Usgadung Belag̱an Mga Tumatalig

6:12-20 Dapat Ang Gamiten Nira Yang Mga Tinanguni Nira Tung Ikadengeg Yang Dios Ang Ya Ray May Anya

Kapitulu 7 Yang Itinuw̱al Ni Pablo Tung Tinalimaan Nira Natetenged Tung Pagkarasawaen

Kapitulu 8 Yang Itinuw̱al Na Tung Tinalimaan Nira Natetenged Tung Mga Karning Nag̱isag̱ud Tung Mga Bultu

Kapitulu 9 Yang Nag̱ipasanag Na Kung Ayw̱at Indi Nag Sikaren Yang Diritsyu Nang Magpasuitu Tung Mga Kaputulan, Kung Indi, Maning Pa Tung Pagpakirepen Da Ilem Tung Tanan Ang Mga Tau

10:1-11:1 Yang Ipinagpaaman Na Tung Nira Ang Indi Enged Mamagpakigsadu Tung Mga Kaarumanan Nirang Pamagsag̱ud Tung Mga Bultu

11:2-16 Nag̱ipasanag Na Kung Ayw̱at Magkabag̱ay Ang Yang Mga Baw̱ay Mamagtalirung Ang Kada Mamagsaragpun Da Nganing Tanirang Sam Pundaan

11:17-34 Nag̱ipasanag Na Kung Unu Pay Dapat Ang Taradlengen Nira Tung Sistima Nirang Pagderemdemen Tung Nag̱adapatan Yang Pagpakugmatay Ni Ginuung Jesus

Kapitulu 12-14 Natetenged Tung Mga Abilidad Ang Nag̱ipaeyang Yang Espiritu Santo Tung Nira Kung Unu Pay Tamang Paggaramiten Nira

Kapitulu 15 Natetenged Tung Pagkabui Si Kang Uman Ni Ginuung Jesus Pati Yang Pagkabui Si Kang Uman Yang Pagtalig Tung Anya

16:1-4 Natetenged Tung Pagturuw̱urun Nira Ta Kuartang Itaw̱ang Tung Mga Tumatalig Ang Pamangaliwag Duun Tung Jerusalem

16:5-12 Natetenged Tung Planu Na Pati Mga Planu Ni Timoteo May Ni Apolos

16:13-14 Yang Mga Ultimung Nag̱ipaprusigir Na Tung Nira

16:15-18 Natetenged Tung Nirang Sam Pundaan Kung Tinu Pay Dapat Ang Ilalaen Nirang Panuntan

16:19-24 Yang Pagtapusan Yang Sulat

1

Yang Intrada Yang Sulat (1:1-3)

1 Yang nagpasulat tia, yuung ti Pablo ang sasang apustul ni Jesu-Cristong magparakaw̱utun tung mga tau natetenged tung anya. Bintengaw ra nganing anyang mag̱ing apustul na gated ya ra kang lag̱i ay kalelyag̱an yang Dios para tung yeen. Yaming nagpaekel yang sulat ang atia, duruaami ni Sostenes*, ang yay sasang putul ta tung ni Ginuung Jesus. 2 Yang sulat ang atia ipinaekel da yamen tung numyung sam pundaan ang pagsaragpun-sagpun asan tung siudad ang Corinto. Anday dumang may anya tung numyu, kung indi, ya ra yang Dios mismu natetenged pinabag̱ayamu ra ni Jesu-Cristo tung anya. Bilang pinilikamu ra yang Dios ang yamu mag̱ing anya ra, kasiraanamu ra ka yang mga tau tung maskin ay pang banwaay ang kumpurming pag̱ambay kang pirmi tung ni Ginuu tang Jesu-Cristo ang ya ra ka man ay nag̱atingara nirang ultimu ilem ang Ginuu nira ig Ginuu ta ka.

3 Yang nag̱ipag̱ampu yamen para tung numyu ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman yang Ama tang Dios durua ni Ginuu tang Jesu-Cristong pamagpadag̱en-dag̱en tung numyu ig mas pang ikasadya mi yang kaampiran mi tung nirang naang baklu.

Pagpasalamat Ti Pablo Natetenged Tung Mga Abilidad Ang Ipinakdul Yang Espiritu Santo Tung Nira (1:4-9)

4 Pirmiaung pagpasalamat tung Ampuan tang Dios natetenged tung numyu. Yang nag̱apasalamatanu enged tung anyang yay pagpaturuw̱ulunanu, ya ra yang kaneeman nang ipinagpaita na tung numyu ekel tung ni Jesu-Cristo. 5 Ay kipurki natetenged ilem tung pagpakigsasa mi tung anya, duruamug kagarbusu tung tanan ang nag̱ipakdul yang Dios tung mga tauan na. Sasa ra asan tung pagpadakul na tung pag̱irintindien mi tung kamatuuran ang liit tung anya pati tung abilidad ming maayenamung mametang-betang tung matinlung bitala yang kumpurming nag̱aintindian mi. 6 Asan da nga pruibaay ang talagang matuud ka man yang balitang naang ipinagpakaw̱ut yamen tung numyu natetenged tung ni Jesu-Cristo. 7 Purisu yang pinakaw̱ut na, mintras paglalangkag̱enamung pagpakbat tung uras ang ipagpabistu yang Dios tung ni Ginuu tang Jesu-Cristong maggaraemen, indiamung pisan magkulangen ta mga abilidad ang atiang nag̱ipaeyang yang Espiritu Santo tung numyung sari-sari†. 8 Dispuis pa, yang Dios mismu ya ray magpadayun tung pagpabaked na tung pagtaralig̱en mi mintras buiamu pa ug̱ud kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipaglekat ni Ginuu tang Jesu-Cristo, anday mabangdan na tung numyu. 9 Talagang matalig̱an ta yang Dios ang ya ray buaten na ay tanya ka man ngani ay nagbeteng tung mga isip mi atiing primiru ang para magbiringkitanamu ra yang pag̱aningen nang “Ana na” ang ti Jesu-Cristo ang yay nag̱atingara tang pinakaag̱alen ta.

Yang Prublima: Pagberelag-belag̱an Tanira Ta Kinaisipan Natetenged Tung Mga Manigmangulu Kung Tinu Pay Mas Mataku Tung Nira (1:10-17)

10 Ug̱aring ilem, mga putulu, may sasang nag̱aingaluku tung numyu sigun tung katengdananung naang ipinagpiar ni Ginuu tang Jesu-Cristo tung yeen. Kaministiran ang yamung tanan asan sasa ilem ay keresen mi. Indiamu ra magsuruag-suag̱an, kung indi, mag̱uruyunanamu ra ilem ta mupiang magsarasaan ta kinaisipan may kinaisipan. 11 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia, mga putulu, ay natetenged may nabalitaanu tung mga aruman ni Chloe ang yamu unu asan pagsuruay-suayan. 12 Yang gustuung ianing tia ay katulad tung duma unu asan ang pamansianing ang tanira unu mga tauanu. Yang duma unu pamansianing ka ang tanira unu mga tauan ni Apolos. Yang duma unu pamansianing ka ang tanira unu mga tauan ni Pedro. Asta yang duma unu pamansianing ka ang tanira ilem unu ay ultimung mga tauan ni Jesu-Cristo. 13 Abaa naa pala kung maning tia yang nag̱ibitala mi, midyu ti Jesu-Cristo ya ra ilem ag̱iintraay mi belak-belak! Ayw̱a yuung ti Pablo yay nagpakugmatay tung krus para tung numyu? Atiing pagpabenyag ming nagpapruiba, ayw̱a, yang pinapruibaan mi ang yamuy mag̱ing mga tauanu? 14 Durug dakul yang pagpasalamatu tung Dios ang atiing asanaw pa tung numyu, anday nabenyag̱anu, puira pa tung ni Crispo‡ durua ni Gayo§. 15 Maayen ilem ngani ang gesye ilem yang pinamenyag̱anu. Ay kung dakel-dakel pa, muya duun da ilem din mamaglaum ang yuu ray pinagpasirungan nira ang para mag̱ing mga tauanu buat. 16 Elat kanay, nalipataw ra rin. Asta ti Estefanas palang sam pamilya, pinamenyag̱anu ka. Kung may duma pa asan, indi ra ilem nag̱ademdemanu. 17 Ay ya pa ag̱ari, belag̱an kang lag̱ing yay itinuw̱ul ni Jesu-Cristo tung yeen ang magpamenyag̱aw tung mga tau, kung indi, ang para magparakaw̱utunaw tung nira yang Matinlung Balita natetenged tung ni Jesu-Cristo. Anda kay gustu nang maggamitaw yang pagkamatakuung mametang-betang ta bitala. Ay kung yay buatenu, yang nag̱ipagpakaw̱utung naa natetenged tung pagpalansang ni Jesu-Cristo tung krus asan da nga taklew̱ay yang nag̱adapatan nang asta anda ray pagbatuan ta isip yang mga taung pamamati.

Natetenged Tung Pag̱aningen Ta Duma Ang Kalukuan Ilem Unu Yang Pagpalansang Yang Pag̱aningen Ang Cristo Tung Krus (1:18-25)

18 Nag̱apagbitalaw ta maning tia, ay may nag̱auksibaranu tung mga taung nag̱apampakaw̱utanu yang balitang naa natetenged tung nag̱adapatan yang pagpalansang na tung krus*. Tung pag̱intindi yang mga taung duun dag panalunga tung kadiaduan ang anday katapusan, yang pagpabetang nira tung pagpalansang na tung krus, midyu kalukuan ilem. Piru tung pag̱intindi tang mga tumatalig ang nag̱atapnay ra yang Dios, duun da tung pagpakugmatay na nga bilug̱ay ta yang puirsa nang pagtapnay tung yaten. 19 Ay ya pa ag̱ari, pagbinalaw̱ag̱ay kang lag̱i yang pag̱irintindien yang mga tau may yang pag̱irintindien yang Dios. Katulad ang pisan tung sasang bitala yang Dios ang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Yang pagkamataku yang mga matataku, ya ray tuungunu. Yang pagkaansianu yang mga taung marautak, ya ray pasungawenu,” ag̱aaning†.

20 Ta, ay pa w̱a yang pagkamataku yang mga matataku? Ay pa w̱a yang nag̱akdekan yang mga sag̱ad tung mga riglamintu yamen ang mga Judio? Ay pa w̱a yang pangatadlengan yang maraayen ang mangatadlengan? Indi w̱a ang yang katataku nirang atiang nag̱adayaw ta kadaklan taa tung kaliw̱utan ang naa, ya ray binaliskad yang Dios ang binuat ang kalukuan da ilem? 21 Ay kipurki telengan mi. Kumus mataku yang Dios, nagplanu ra kang lag̱i ang indi ra ka enged maimung mangatultul yang mga tau tung anya kung ya ka ilem yang pagkamataku nira yay talig̱an nira. Kung indi, uyun ang pisan tung isip na ang ekel ilem tung nag̱ipagpakaw̱ut yamen ang naang pag̱aningen ta duma ang kalukuan da ilem unu, asan da ilem nga tapnayay na yang kumpurming mananged. 22 Ay kipurki telengan mi ra ilem yang palaksu yang pag̱irisipen yang kadaklan ang mga tau. Yang mga masigkanasyunung mga Judio, pamag̱ingaluk ta mga pruibang makabew̱ereng ang ipaita yang Dios tung nira baklu ra mamananged tung nag̱ipagpakaw̱ut yamen ang naa. Pati yang belag̱an mga Judio ang tag̱a duma-rumang nasyun, yang pag̱asikad nira baklu ra panangeray nira yang nag̱ipagpakaw̱ut yamen kung may magngel da nira asan ang madulang tung pagkamataku nira. 23 Ang pagkatapus ta yamen, yang nag̱ipagpakaw̱ut yamen tung nirang tanan, ang yang pag̱aningen ang Cristong pinilik yang Dios ang maggaraemen, imbis maggaraemen dang lag̱i, ya ra ipalansangay tung krus ang katulad ka tung sasang kriminal. Ang pagkatapus kung magngel da nganing tia yang mga masigkanasyunung mga Judio, ya rang pisan ay pagbalaw̱ag̱an yang mga isip nira. Asta yang belag̱an mga Judio, kung magngel da ka nganing nira tia, ag̱ipabtang da ilem nirang sasang kalukuan ilem. 24 Piru tung pag̱intindi yang kumpurming nagpabteng da tung Dios ang para magtalig da tung ni Jesu-Cristo, maskin mga Judio kag belag, duun da tung anya nga bilug̱ay nira yang builu yang kagaeman yang Dios ang nagtapnay tung nira, ig kung unu pag kawayang yang isip nang nagpapanaw tung planu nang naang durug tinlu. 25 Ay ya pa ag̱ari, yang planu yang Dios ang naang natetenged tung pagpakugmatay ni Ginuung Jesus ang yay nag̱atelengan ta mga taung kalukuan ilem, ya pay landaw ang pisan tung tanan ang pagkamataku nirang mga tau. Ig naang planu nang nag̱alaum nirang maluw̱ay, ya pay landaw ang pisan tung tanan ang ketel nirang mga tau.

Natetenged Tung Pag̱aningen Ta Duma Ang Kalukuan Ilem Unu Ang Tanirang Aranek Ta Pagkabetang Ya Pay Pinagpilik Yang Dios (1:26-31)

26 Puiding madeep mi yang gustuung ianing, mga putulu, kung pademdeman mi ra ilem yang mga pagkabetang mi atiing pagbeteng yang Dios tung mga isip ming para magtalig̱amu ra tung ni Ginuung Jesus. Piraamu pa ka ilem ang bilug ay matataku tung pagterelengen yang mga masigkatau mi? Piraamu pa ka ilem ang bilug ay darakulung mga tau? Piraamu pa ka ilem ang bilug ay abwat ta dug̱u? 27 Piru yamung pag̱alamku ta duma ang anday mga kaliw̱utan mi, yamu pay pinagpilik yang Dios ang para asan da tung numyu nga pakaeyakay na yang mga matataku. Yamung pag̱atelengan ta duma ang geg̱esyeamu ilem ang mga tau, yamu pay pinagpilik yang Dios ang para asan da tung numyu nga pakaeyakay na yang darakulung mga tau. 28 Yamung pag̱atelengan ta duma ang aranekamu ta dug̱u ang pagkatapus nag̱alamkuamu ka nirang anday kuinta, yamu pay pinagpilik yang Dios ug̱ud asan da tung numyu nga paitaay na ang andang pisan ay kuinta na tung pagteleng na yang kumpurming nag̱apakumaal yang mga taung pamagpaguyud tung sistima yang kaliw̱utan ang naa. 29 Anday dumang pag̱asikad yang Dios asan, kung indi, ug̱ud yang tanan ang mga tau asan da nga pisanay na ta ipagpabug̱al nira ang tanira maraayen tung pagterelengen na, ang yang kalaum nira ya ray patielan nang magtapnay tung nira buat. 30 Pati yamu, anda kay mapabug̱al mi asan kipurki ultimu ilem tanya yang may kabuat-buatan ang ipinakapulitamu ra anya tung ni Jesu-Cristo. Asan da ka tung ni Jesu-Cristo nga bilug̱ay mi kung unu pag kawayang yang isip nang nagpapanaw tung pinalanu na kung ya pa ag̱ari yang pagtapnay na tung yaten ang mga tau ang ya ra ka man taa yang kamtangan na. Natetenged ilem tung pagpakugmatay ni Jesu-Cristo, duunamu ra ngausgaray yang Dios ang saluamu rang pisan tung pagterelengen na, duunamu ra ka nga pabag̱ayay nang para mapagpalengetamu ra tung anyang magtuu. 31 Nagkamaninganamu ra ta maning tia ay ug̱ud magkamatuud da tung numyu yang sasang bitalang nabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Kung tinu pay malelyag ang magpabantug, kaministiran ang ultimu ra ilem ti Yawi ya ray ipabantug na,” mag̱aning.‡

2

Yang Panielan Yang Ipagtalig Nira Tung Ni Jesu-Cristo Belag̱an Yang Pagkamataku Yang Sasang Tau, Kung Indi, Ultimu Ra Ilem Yang Builu Yang Bitalang Pinagbatuan Yang Isip Nira (2:1-5)

1 Pati yuu nganing, mga putulu, atiing pagkaw̱utu asan tung numyu, yang pasaisu indi ka ipinablag̱u tung linyang atiang nag̱ianingu. Kipurki atiing pagparakaw̱utunu tung numyu sigun tung planung naang ipinagpaingmatuud yang Dios*, indiamu ra ka ginamitanu ta abwat ang kinatakwanan ang yuu puirting mametang-betang ta bitala. 2 Ay binilug̱u rang lag̱i yang isipu ang mintras asanaw pa tung numyu, anday dumang pabilug̱anu tung pagparakaw̱utunu, kung indi, ultimu ilem ti Jesu-Cristo kapin da enged yang pagpalansang na tung krus kung unu pa enged ay nag̱adapatan na. 3 Purisu ta yeen, atiing asanaw pa tung numyu, kumus ipinleku ra yang pagtalig̱u tung sadiling kinatakwananu, anda ray dumang napanimananu tung sadiliu, kung indi, ya ra yang kaluluw̱ayenu. Nagkeba-keba ra nganing ta mupia yang dedlaanu ay tung elerung nusias ilem indi masaranganu yang ipinaubra yang Dios tung yeen asan tung numyu. 4 Pati yang pagparakaw̱utunu tung numyu, indiamu ka ginamitanu ta mga katadlengan ang makakaingganya ang para asan da rin ngaeklayu yang mga kinaisipan mi. Kung indi, yang bitalaw ipinadlut da yang Espiritu Santong pinaktel ang asta tinemengan da ta mupia yang mga isip mi ang asan da ka nga pruibaay mi ang talagang liit ka man tung Dios yang nag̱ipagpakaw̱utung atia tung numyu. 5 Yang pag̱asikad yang Dios asan ay ug̱ud belag̱an yang pagkamataku ta aruman mi ka ilem ang tau ay panielan ming magtalig tung ni Ginuung Jesus, kung indi, ultimu ra ilem yang builu yang bitala yang Dios mismu ang ya ra ka man ay pinagbatuan yang mga isip ming nananged.

Natetenged Tung Ultimung Makawawayang Ta Isip Ang Ya Ra Yang Nag̱ipagpakaw̱ut Na Natetenged Tung Pagpakugmatay Ni Jesu-Cristo (2:6-16)

6 Ug̱aring, may makawawayang ta isip tung nag̱ipagpasanag̱u tung numyung mga tumatalig ang para magteg̱asanamu ra tung pagtalig mi. Piru yang kawawayanganen ta isip ang naang nag̱ianingu, belag̱an pariu tung pagkamatakung nag̱adayaw yang kadaklan ang mga tau numanyan taa tung kaliw̱utan ang naa ang ya enged ay nag̱ausuy yang may mga katengdanan ang yang panalungaan nira talagang kalainan. 7 Kung indi, yang kawawayanganen ta isip ang naa, ultimu ilem ang liit tung Dios. Yang nag̱adapatan na, ya ra yang planu nang inegteman na pa rin atiing tukaw ang pagkatapus numanyan ipinapanaw na ra tung ni Jesu-Cristo. Ya ka man mismu yang tinima na atiing indi na pa nag̱aimu yang kaliw̱utan ang yang katuyuan na ang para asanita ra nga palg̱uray na tung kasusulawen na tung uri ta kaldaw. 8 Yang planu nang atiang durung pisan agkatinlu, andang pisan ay naerem yang may mga katengdanan taa tung kaliw̱utan ang naa, may sam bilug tung nira, andang pisan. Ay kipurki kung naintindian da nira tia, indi ra rin ipinalansang nira tung krus ti Ginuu ta ang ya ka pa man yang pinilik yang Dios ang kung maggaraemen da ngani tung uri, durung pisan agkasulaw yang pagkabetang na. 9 Piru andang pisan ay naerem nira natetenged tung planu nang naa ang katulad ang pisan tung nabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Yang indi ra dinakat ta mata, yang indi ra nagngel ta talinga, yang indi ra kinaw̱ut ta isip ta mga tau, yang pisan ay pinagsimpan yang Dios ang para ikaayen yang kumpurming pagmaal tung anya,” ag̱aaning†.

10 Ay ta yaten ang pagmaal tung anya, tung yaten da ipinabunayag na natetenged tung kalibrian ang naang pinagsimpan na ekel tung pagparasanag̱en yang Espiritu Santo tung mga painu-inu ta. Kipurki yang Espiritu Santo tanya, andang pisan ay indi na masangkad, maskin nganing yang planu yang Dios ang nag̱aegteman na pa rin atiing tukaw. 11 Kipurki tinu pa w̱asu ay nag̱akdek kung unu pay palaksu yang pag̱irisipen yang sasang tau kung belag̱an tanya mismung may sadili? Maning ka tia tung Dios. Andang pisan ay nakdek kung unu pay palaksu yang pag̱irisipen na sigun tung kalibrian tang naa, kung belag tung pasanag yang Espiritu Santo ang paglulukutan da kang lag̱i tanira tung pagkadios. 12 Ang pagkatapus numanyan ta yaten, atiing pagtalig ta tung ni Ginuung Jesus, yang narisibi ta ya ra mismu yang Espiritu Santo ang belag̱an kang lag̱i lug̱ud tung sistimang pag̱andar taa tung kaliw̱utan ang naa. Ya ray ipinatinir yang Dios tung yaten ug̱ud maintindian ta kung unu pay palaksu yang kalibrian ang naang ipinakdul na ta diw̱aldi tung yaten ekel tung pagpakugmatay ni Jesu-Cristo. 13 Dispuis kung unu pay kamtangan yang kalibrian tang naa, ya ka man mismu ay nag̱ipagpakaw̱utu tung mga tau. Belag̱an ang mag̱aning ang ya ngayapayu tung mga taung nag̱adayaw ang matataku, kung indi, ya ituldukay tung yeen yang Espiritu Santo. Kumpurming unu pay itinulduk na tung yeen ya ray nag̱apaatuanu yang nag̱ibitalaw ang ya ka ag̱ipaeyangay na tung isipu. 14 Piru yang taung indi nag̱atiniran yang Espiritu Santo, indi enged magpauyun tung nag̱itulduk yang Espiritu Santo, ay tung pag̱intindi na, kalukuan ilem. Indi ka ilem nganing kayanan nang intindien natetenged ultimu ra ilem yang Espiritu Santo ay sarang magpasanag tung anya ang para masadsaran na ra rin yang mga bag̱ay ang atia. 15 Piru yang taung nag̱atiniran da yang Espiritu Santo, ya ray sarang ang magpasadsad kung unu pay nag̱adapatan yang kumpurming nag̱ipasanag yang Espiritu Santo tung anya natetenged tung kalibrian na. Piru yang tau mismung atia, kung tag̱aman ang santiaren yang mga aruman nang indi nag̱atiniran yang Espiritu Santo, indi ra enged mamaresmesan nira kung unu pay palaksu yang pag̱irisipen na pati mga ubra-ubra nang nangimaklu ra. 16 Yang indi nira ipagmaresmes tung anya ay katulad ang pisan tung sasang nabtang tung kasulatan ang anda unung pisan ay taung nag̱aintindi kung unu pay palaksu yang pag̱irisipen ni Yawi. Anda unung pisan ay mapagsugpat tung anya‡. Piru ta yaten ang kumpurming nag̱atiniran da yang Espiritu Santo, nag̱aintindian ta ra kung unu pay palaksu yang pag̱irisipen ni Jesu-Cristong nag̱ipasanag tung yaten yang Espiritu Santo.

3

Nag̱apasanag̱an Na Tanira Ang Midyu Dereeg̱en Pa Yang Dating Pagkatau Nirang Mapinagpanadili (3:1-4)

1 Ta yeen, mga putulu, atiing asanaw pa tung numyu atiing primiru, indiaw ra ka ilem napagpasanag tung numyu ang pariu ka tung pagparasanag̱enu tung mga tumatalig ang pagpamangulu ra tung Espiritu Santo. Kung indi, nagpaintindiaw ra ilem tung numyu ang yamu pariu ka ilem tung mga taung kemkem pa yang dating pagkatau nirang mapinagpanadili. Ay ya pa ag̱ari, atii kanay, bakluamu ra ka ilem napagtalig tung ni Jesu-Cristo. Purisu indiamu pa nag̱aske kung unu pay magkatamang buaten ming mag̱usuy tung kalelyag̱an yang Dios ubin kung unu pay dapat ang indi mi buaten. Ay yamu maning pa tung mga mamulang geg̱esye pa ka ilem ang anda pay kaliw̱utan nira natetenged tung mga bag̱ay ang atia. 2 Yang kaalimbawaan na, maning pa tung pinainemamu ra ilem yeen kanay ta gatas. Indiamu pinapaanu ta anen ang pinaplan gated indi mi pa makayanan ta pag̱intindi. Piru atia pala, maski nganing asta ra ilem simanyan, indi mi pa ka enged makayanan. 3 Ayw̱a indiamu aningenu, kipurki maning pa tung indiamu pa nag̱apuklut tung pagpakemkem mi tung dating pagkatau ming mapinagpanadili. Yang mga ubra-ubra mi nganing pariu ka ilem tung mga ubra-ubra yang mga taung indi pa nag̱apagtalig tung ni Ginuu ta. 4 Pariu ra atiang pagpirilik-pilikan mi tung yamen ang mga manigparakaw̱utun ang pag̱aning yang duma asan ang tanya unu sasang tauanu ang yang duma asan pag̱aning kang tanya unu sasang tauan ni Apolos*. Belag ba tia asan da nga bistu ang yang pag̱abuat mi pariu ka ilem tung pag̱abuat yang mga taung indi pa nag̱apagpagaem tung ni Ginuu ta?

Yang Panadleng Ni Pablo Tung Mga Isip Nirang Baliskad Sigun Tung Nira Ni Apolos (3:5-9a)

5 Ayw̱a unu pa pay pagpabetang mi tung yamen ni Apolos ang yami pay papagkupitinsiaen mi? Belag̱anami impurtanti, kung indi, yami parariu ka ilem ang mga turuw̱ulun yang Dios. Yami ra ilem aggamitay nang nagparakaw̱utun tung numyu ang asta nagtalig̱amu ra tung ni Jesu-Cristong nagpatapnay. Dispuis ta yamen ang durua, sinagpiaray yang Dios ta yamen yamen ang turnu. 6 Ta yeen, yang turnuu, maning pa tung yuuy nagluak. Ti Apolos tanya, yang anyang turnu, maning pa tung yay nagbenyag tung ilinuaku. Piru yang nagpalawlaw, ya ra yang Dios. 7 Kapurisu yuung nagluak asta tanyang nagbenyag, belag̱an ang yami yay impurtanti, kung indi, yang dapat ang pabilug̱an ta mga isip ming dayawen, ultimu ra ilem yang Dios ang yay nagpatubu. 8 Yuung nagluak may tanyang nagbenyag, belag̱an ang mag̱aning ang yamig pagpinaabwatay, kung indi, yamig pagsinasaay ta maayen ang sasa ilem yang pag̱asikad yamen. Ug̱aring kumpurmi ra ilem yang bedlay yamen sasa may sasa, ya ray pasukatan yang Dios ang magbales tung yamen ta maning pa tung primyung durug tinlu. 9 Ay yang Dios yay may anya tung yamen ni Apolos ig pagtinaw̱angayami ka tung nag̱ipatuman na tung yamen. Pati yamu, yang Dios ya kay may anya tung numyung sam pundaan ang yamu maning pa tung sasang kaluakan na. Ig yadwa pa, yamu maning pa tung sasang balay ang nag̱ipakdeng na.

Yang Pagpademdem Ni Pablo Tung Mga Manigpadag̱en-dag̱en Duun Ang Yang Pag̱urubraen Nira Sasa May Sasa Insapuen Ka Enged Yang Dios Tung Uri (3:9b-17)

Yang sam bilug pang kaalimbawaan mi, yamung sam pundaan, maning pa tung sasang balay ang nag̱ipakdeng yang Dios. 10 Natetenged tung katengdananung ipiniar yang Dios tung yeen, pinaktelaw ra anyang nagpaliked yang Matinlung Balita natetenged tung ni Jesu-Cristo asan tung numyu. Yang kaalimbawaanu, maning pa tung sasang maistru karpintirung nagpasintar yang mga adili ta sasang balay ang yay panielan yang intirung lebat na. Ang pagkatapus simanyan may duma asan ang pamagtaked da ta mga kasangkapan tung mga adili yang balay ang atiang ipinagpasintaru. Ug̱aring kumpurming tinu pay pag̱urubraen asan, masig̱amlig kung ya pa ag̱ari yang pagtarakeren na ang muya indi mag̱atu tung kabaked yang panielan yang balay. 11 Ay kipurki anday dumang panielan ang mapasintaran kung belag̱an yang ipinagpasintaru atiing primiru ang ya ra ti Jesu-Cristo mismu kapin da enged natetenged tung pagpalansang na tung krus†. 12 Yang kaalimbawaan yang mga kasangkapan ang nag̱itaked yang dumang mga manig̱ubra tung mga adili yang balay, maning pa tung bulawan ubin landuk ang salapi, ubin mga batung mamaalen ang pinasag̱i‡. Piru yang nag̱itaked yang duma maning pa tung ayu ubin kirib ubin buluk. 13 Sasa may sasa tung nira mabistu ra kung yang ipiniar yang Dios tung anya ingkelan na tung matinlung pag̱urubraen u kung ingkelan na tung belag matinlu. Ay malw̱awan da ka enged tung uras ang ipanginsapu ni Ginuu tang Jesu-Cristo tung mga inubra tang mga tauan na§. Kipurki yang panginsapu na tung mga inubra ta, nag̱ipananglit tung sasang apuy ang pumasar ang asan da nga pruibaay kung unu pag kabaked yang inubra yang sasa may sasa. 14 Kung tinu pang manig̱ubraay ang yang inubra na tung balay indi ra masiruk tung apuy ang atia, atiay ya ray balesan yang Dios ta sasang maning pa tung primyu nang durung pisan agkatinlu. 15 Piru kung tinu pang manig̱ubraay ang yang inubra na ya ra nga siruk, atia ya ray mawaraan yang ibles da rin yang Dios tung anya. Piru belag̱an ang mag̱aning ang tanya indi ra tapnayen yang Dios ang ipalibri tung sintinsia na. Malibri ka, piru yang kaalimbawaan na maning pa tung sasang taung nalibri tung balay ang nag̱asiruk ang andang pisan ay nabitbit na tung pagkalibri na. 16 Ayw̱a, nalipatan mi ra ang yamung sam pundaan asan maning pa tung sasang balay ang pag̱atiniran yang Dios ekel tung Espiritu Santong pinapagtinir na tung numyu? 17 Purisu kung tinu pay magbuat ta ikadiadu yang pag̱atiniran yang Dios ang atia, tanya si kay belsen yang Dios ta ikadiadu na ka gated yang pag̱atiniran yang Dios sagradu ig durug kamaal tung anya ang yamu ra ka man mismung sam pundaan.

Nag̱ainambit Si Ni Pablo Yang Pagdarayawen Nirang Subra Tung Mga Manigparakaw̱utun (3:18-23)

18 Kuidaw, muya anday dumang nag̱adayaan mi, ya ra ka ilem yang mga sadili mi. Ay kung tinu pa asan tung numyu ay paglaum ang tanya mataku ang yang pagkamataku na ya ra ka ilem ngayapay na tung sistimang pangkaliw̱utan, maayen pang ipabtang na ra ilem yang sadili na ang sasang buin-buin ka ilem ug̱ud asan da nga paeyangay yang Dios ta pagkamataku nang uyun tung anya. 19 Ay yang pagkamatakung nag̱adayaw yang kadaklan ang pamagpaguyud tung sistima yang kaliw̱utan ang naa, kalukuan ilem tung pagterelengen yang Dios. Kipurki isipen mi ra ilem yang sasang bitala ang nabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Yang pagkaansianu yang mga matataku ya ka man mismu ay maning pa tung palagsiken ta pakul ang yay nag̱ipaglaang yang Dios tung nira ang asta malambeg tung malain,” mag̱aning.*

20 Dispuis may sam bilug pang bitalang mas mabuilu ang nabtang ka tung kasulatan ang mag̱aning,

“Nag̱askean da kang lag̱i yang Dios ang yang palaksu yang pag̱irisipen yang mga matatakung pamagtalig tung pagkamataku nira, andang pisan ay pakaw̱utun nang para asan da rin mamagkatinir ta kalibrian,” mag̱aning.†

21-22 Kapurisu, kumus maning da ka man tia yang pagterelengen yang Dios tung pagkamataku yang mga tau, ayw̱at magpabantug̱amu pa tung sasang manigparakaw̱utun ang maning mas mataku kay tung kadaklan? Kipurki maskin tinu pa tung nira, parariu ra ka ilem ang nag̱ipakdul yang Dios tung numyung magtaw̱ang, mag̱ing yuung ti Pablo, mag̱ing ti Apolos man, mag̱ing ti Pedro man. Pati yang bilug ang kaliw̱utan pa, maskin yang kalayunan mi may yang kamatayen mi, asta yang pagkarainabu numanyan may yang magkarainabu tung panalungaan, luw̱us dang ag̱ipakdul yang Dios para tung ikaayen mi. 23 Belag̱anamu mga tauan yang ninu pang manigparakaw̱utunay‡, kung indi, yang may anya tung numyu, ultimu ilem ti Jesu-Cristo ig yang may anya tung anya, yang Dios.

4

Tanira Ag̱aningen Ni Pablo Ang Dapat Pakepesen Da Nira Yang Mga Kulu Nirang Pagdakul Dang Masyadu (4:1-7)

1 Kapurisu simanyan yang tamang pagpabetang yang sasang tau tung yamen ang mga manigparakaw̱utun, yami mga turuw̱ulun ni Jesu-Cristo. Pinagpiaranami anyang magparakaw̱utun natetenged tung planu yang Dios ang magpanapnay tung yaten ang mga tau ang yay inegteman na pa rin ang tukaw ang pagkatapus numanyan da ilem ipagpabunayag̱ay na. 2 Dispuis yang sasang taung piniaran, yang dapat ang ipaita na ang tanya talagang matalig̱an yang nagpiar tung anya. 3 Para tung yeen, gesyeng bag̱ay ka ilem kung nag̱asintinsiaanaw ra numyu ang indiaw matalig̱an sigun tung pagkaapustulu, kipurki yang pitik ang nag̱agamit mi pitik ka ilem ta tau*. Indiaw ngani pagsintinsia tung sadiliu. 4 Kung tung bag̱ay, indiaug basulun yang sadiling painu-inuu, piru belag̱an ang mag̱aning ang asanaw ra magluang limpiu. Ultimu ra ilem ti Ginuu ang yay nagpiar tung yeen yay sarang ang manginsapu tung yeen kung yuu sasang matalig̱an na u kung indi. 5 Kapurisu ustu ra tiang pagsirintinsiaen mi tung yeen mintras indi pa magkakaw̱ut yang uras ang ipinagtipu yang Dios bilang yang uras ang ipaglekat ni Ginuu ta. Ay kung maglekat da nganing tanya, ya ray magpabistu tung tanan ang mga pag̱urubraen ta ang indi naskean ta kadaklan. Ya ra kay magpabunayag kung unu pa enged ay sinikad ta tung mga pag̱urubraen ta. Kung mapabunayag na ra nganing tia, bakluita ra dayaway yang Dios kung ay pay magkabag̱ay ang dayawen na tung yaten sasa may sasa†.

6 Yang mga bag̱ay ang atia ipinadapatu tung yamen ni Apolos ang para tung numyu ug̱ud tung yamen ni Apolos ngaitaay mi yang mulidu kung unu pay tamang pag̱urusuyun tung sasang matinlung kunsiu ang indi ta unu pasubraan yang gustung ianing yang napabtang tung kasulatan. Yadwa pa ang para sasa may sasa tung numyu asan da ka magkepes yang mga kulu ming pagdakul ang mapinagdapig̱amu tung sasang manigparakaw̱utun ang yay maayen tung numyu ang pagkatapus yang aruman na ya rag lamkuay ming magsawayen. 7 Ayw̱a, tinu pay nagpabetang tung numyu ang yamu landaw tung mga kaarumanan ming nag̱alalamku mi? Ayw̱a, may numyung sadili ang belag̱an ya ipakdulay yang Dios tung numyu? Ay kumus yamu ka ilem agpakdulay na, ayw̱at ya ra ag̱ipagpabug̱alay ming kuinta numyung sadili?

Yang Pagpasunaid Ni Pablo Tung Pagpabetang Nirang Tag̱a Corinto Tung Mga Sadili Nira May Yang Nag̱abtangan Nirang Mga Apustul (4:8-13)

8 Naa pala, durung pisan agkatinlu yang nag̱abtangan ming atia. Midyu pusawamu rang lag̱i tung tanan ang kaayenan ang atiang anday katapus-tapusan na. Midyu nag̱apakinaw̱angan mi rang lag̱i yang manggad mi duun tung langit. Midyu paggaraemenamu rang lag̱i tung kaliw̱utan ang baklu. Piru ta yamen ang mga apustul ang ayw̱a kaya indiami pa pala pag̱impisang paggaraemen? Kisira ra rin ang matuud da ka man ang paggaraemenamu ra, ug̱ud kasiraanita ra ka rin ang maggaraemen. Atii ra rin! 9 Nag̱apagbitalaw ta maning tia ay kung isip-isipenu ilem yang nag̱abtangan yamen ang mga apustul, midyu tung ipinabtangami ra ilem yang Dios ang pinakaaranek dang pisan tung tanan ang mga tau. Yang kaalimbawaan yamen yami maning pa tung mga prisung nag̱aguyuran dang imatayen, ang yang tanan ang mga mata yang mga tau pati mga angil duun tung langit, kuinta ag̱isamwag dang tanan tung yamen. 10 Ay yang pagpabetang yang mga tau tung yamen, yami unu mga buin-buin ay natetenged tung pangerengan yamen tung ni Jesu-Cristo. Piru naa pala, yamung pinagtuldukan yamen, yang pagpabetang mi tung mga sadili mi, duruamug katataku sigun tung pagsarasaan mi ni Jesu-Cristo. Yami pag̱atelenganami yang mga tau ang geg̱esyeami ka ilem ang mga tau. Piru naa pala yamung pinagpakaw̱utan yamen, yang pagpabetang mi tung mga sadili mi ang yamu darakuluamung mga tau. Naa pala, yamu, yang pagpabetang mi tung mga sadili mi ang yamu ray bag̱ay ang pisan ang garalangen ta mga tau. Piru ta yamen, anda enged ang pisan ay panggalang nira tung yamen. 11 Dispuis ang asta ra ilem nganing simanyan, nag̱apasaranami ta pasuw̱uk may pakanal. Maskin yang pag̱araw̱elen yamen alang-alang. Ang kaisan nag̱asalapuami ta pasuntuk. Yang pagkarabetangen yamen tung kaliw̱utan paalyu-alyu ra ilem. 12 Pati yang ulas yamen magbew̱eek tung pagpakabedlay yamen ang para maitaami ilem ta pangabui yamen. Kung palagpakanami ta mga bitalang malalain, yang nag̱ibles yamen tung pagpalagpak, ya ra ilem ag̱ipag̱ampuay yamen ang pakaayenen da yang Dios. Kung deeg-deeg̱anami ta duma, mag̱agwantaen da ilem yamen tung mauray ang kinaisipan. 13 Kung mag̱insultuenami ra nganing ta duma, yang nag̱ituw̱al yamen pulus matitinlung bitala ang tung luay-luay ilem yang pamalpas yamen. Ang asta ra ilem nganing simanyan yang pagterelengen yang mga tau tung yamen, yami maning pa tung basurang igperelek ubin buling ta sasang taung nagdig̱u, arangan da ilem tung pangerengan yamen tung ni Jesu-Cristo.

Gustu Ni Pablo Ang Tanya Kaw̱ig̱en Si Nirang Yay Maning Pa Tung Sasang Ama Nirang Pagpaiwan-iwan Tung Nira (4:14-21)

14 Mga putulu, sinulatanamu ra yeen ta maning tia, belag̱an ang mag̱aning ang para eyakenamu ra yeen, kung indi, yamu ilem agpainunukuayung magtadlengen gated agkaw̱ig̱enamu kang lag̱i yeen ang mga anaung sadili ang nag̱agegmaanu ta duru. 15 Yang ipagkeba-keba yang dedlaanu ta duru tung numyu ay maskin liniw̱u-liw̱u pa yang pagturuldukanen tung numyu, piru belag̱an dakele yang maning pa tung ama mi, kung indi, sam bilug ilem. Ay ta yeen, yuu ray nagyaring maning pa tung ama mi gated atiing pagpalikeru yang Matinlung Balita asan tung numyu, pinaktelaw ni Jesu-Cristong nagpainunuku tung numyu ang asta napagtalig̱amu ra yang mga sadili mi tung anyang nagpatapnay. 16 Purisu yang nag̱aingaluku w̱a tung numyung agkaw̱ig̱enung mga anaw, mag̱usuyamu ra w̱a tung mga pasais ang naita mi tung yeen ang ama mi. 17 Ya ra ka man taang ipinagpangayu tung ni Timoteo asan tung numyu ang para magpademdem tung numyu kung unu pay mga pasaisung pagpagaem tung ni Jesu-Cristo ang ya ra ka man mismu ay nag̱itulduku tung mga tumatalig ang kada sam pundaan tung maskin ay pang banwaay. Dakulu yang pagtalig̱u tung ni Timoteo ay nagkaw̱ig̱enu kang sasang anaung sadili ang nag̱agegmaanu ta duru. Yadwa pa pagpailala ra ang tanya matalig̱an tung kumpurming unu pay nag̱ipatuman ni Ginuu ta tung anya. 18 Naa pala, pagkabalita unu yang duma asan ang tanya ray ipaangayu asan tung numyu, dayun da unung namagpalabwak ang yuu unu indiaw ra magpangaas ang mag̱angay asan ay mag̱eleraw ra unu buat ang manalunga tung nira. 19 Piru mangayaw ra ka enged asan tung makali, basta malelyag ilem ti Ginuu ta. Kumaw̱utaw ra nganing asan, ya ray pagtuungu tung mga taung atiang masyadug kadakul yang mga kulu nira kung tanira nag̱apaktel dang matuud yang Espiritu Santo u kung maktel ilem tung pagpalabwak. 20 Kipurki yang pruibang dilemen tung sasang taung pag̱aning ang tanya unu pagpagaem tung Dios, anda tung dilak na ag̱insapuay, kung indi, tung mga ubra-ubra na kung tanya matuud dang nag̱apaktel yang Dios ang magtuman yang mga kalelyag̱an na u kung belag. 21 Ta, unu pay gustu mi tung yeen kung kumaw̱utaw ra nganing asan? Yamu ray papilikenu kung yamu pasalapuayung bitalaay natetenged tung mga kamali mi u ang yamu paitaayu yang paggegmaw may yang pagkaamumuu.

5

Yang Ibinasul Ni Pablo Tung Nira Gated Tung Pagparaw̱aya-w̱ayaen Nira Tung Sasang Malalaway Ang Buat Ang Seled Pa Ka Man Tung Nirang Sam Pundaan (5:1-13)

1 Teed mi, nagsarakmu ra yang balita tani ang asan unu tung numyu may sasang pag̱abuat ang durung pisan agkalaway ang maskin tung mga taung anda kang lag̱i ay pag̱intindi nira tung Dios, indi nganing nag̱abuat nira! Ay may sam bilug unu asan tung numyu ang ya unu ay pagpakiapen da tung ni ineey nang kasawa ra rin ni tatay na*. 2 Ang pagkatapus ta numyu, sigi ra ilem yang pagdakul yang mga kulu mi, ag̱ad may sasang nainabu asan tung grupu mi ang maning tiag kalalaway. Belag bang dapat da rin ang yang bag̱ay ang atia ya ikapungaway mi ang pagkatapus yang aruman ming atiang pagbuat yang maning tia, ya ra rin ay ipapaw̱ig̱ay mi tung pagpurutulan mi?

3-5 Sanu pa indiamu aningenu, ay kipurki ta yeen tani, maskin alawiraw ka man tung numyu, piru ekel tung kagaeman yang Espiritu Santong pagtinir tung yaten, kabilangan na, asanaw ka tung numyu. Purisu atiing pagkabalitaw, anday dumang binuatu, atiang lag̱i, sinintinsiaanu ra yang taung atiang nagbuat yang maning tia ekel tung katengdanan ang ipiniar ni Ginuu tang Jesus tung yeen. Purisu kung magsaragpunamu si nganing ang sam pundaan ig kabilangan, asanaw ra kang papalg̱ud ang parariuita ra kang nag̱apaktel ni Ginuu tang Jesus ang pagmangulu tung yaten, iintriga ta ra ilem tung pudir ni Satanas. Bilang ipapaw̱ig ta ra yang taung atia tung pagpurutulan ming sam pundaan. Ya ray dapat ang buaten ta ug̱ud duun da nga pakdulay ni Satanas ta mga pinitinsia ang basi pa ra ilem asan da ka ngaeyangay ta ipanligna na tung pag̱abuat nang atia ug̱ud kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagsintinsia ni Ginuu ta, malibri pa ka enged tanya.

6 Kaduma ka tiang pagpabug̱al ming yamu mga matataku ra. Ayw̱a, indi mi nag̱askean ang yang pagpakasalak yang sam bilug makali rang tagbaken ta mansa yang intirung sam pundaan mi? Katulad da ilem tung pampaleskag ang maskin gesye ilem ang malaket, sarangan nang paleskag̱en yang intirung sang masang arina. 7 Kapurisu iplek mi ra enged yang aruman ming atiang maning pa tung pampaleskag yang pag̱abuat na ang katulad ka tung pamlek yang mga Judio tung pampaleskag ang nag̱aeped tung mga balay nira baklu ra nga silibraay nira yang pista nirang atiang pag̱aningen ang Taklib†. Ya ray dapat ang buaten mi ay ug̱ud mapakbungamu si tung arinang baklung minasa ang andang pisan ay laket nang pampaleskag. Bilang yang sam pundaan ming atia, maplekan da ta sasang taung pagbuat ta malaway. Asan da magbalik tung dating pagkabetang nang limpiu ang ya ray linuaan yang pagpakugmatay ni Jesu-Cristo. Ay katulad ka tung mga Israel ang ipinapuklut da tung pagpakirepen nira duun tung Egypto atiing pagdasag nira tung mga karniru, yamu, ya ka. Atiing pagtalig mi tung ni Jesu-Cristo, ipinapuklutami ra ka anya tung pagpakirepen mi tung pagpakasalak mi natetenged ilem tung pagpakugmatay na ang asan da nga pakbungay na yang karnirung idinasag nirang tukaw‡. 8 Purisu katulad ka tung nirang namamlek tung tanan ang pampaleskag, yamu ya ka. Bilang iplek mi ra ka yang tanan ang malalain ang pagtirimaen pati yang maskin unu pang ubra-ubraay ang malain. Katulad ka tung nira ang yang tinapay ang pinangan nira pulus ilem yang indi pinaleskag, yamu ya ka. Bilang yang pirming sikaren mi ang pulus ilem tung limpiung pisan yang pag̱urubraen mi tung pagterelengen yang Dios ang andang pisan ay laket nang danyu ubin pagpaita-ita ilem. Yang tanan ang nag̱ibitala mi kaministiran ang matalig̱an ta duma ang pulus matuud.

9 Atiing pagsulatu tung numyu tan taa ra§, inaningamu ra yeen ang indi mi ra sapten ang pakignunutan yang mga taung pangumbaw̱ay ubin pangunlalii. 10 Yang inaningung atii indi enged nadapat tung belag̱an mga tumatalig ang pagbuat ta malalaway ang maning tia ubin kuw̱ali panalensen tung tanan ang bag̱ay ang asta kalawan da ilem nira yang mga aruman nira ubin pagtuu tung mga bultung nag̱ipakli nira tung matuud ang Dios. Ay kipurki kung maning tii rin yang gustuung ianing tung isinulatung atii, intunsis kaministiran da ka rin ang magliitamu ra ilem ang pisan taa tung kaliw̱utan ang naa ang para malikayan ming pisan yang mga taung mga maning tia. 11 Kung indi, yang gustuung ianing tii, yang indi mi sapten ang pakignunutan ya ra yang sasang taung pagpailala ang tanya unu sasa kang putul ming tumatalig tung ni Ginuung Jesus ang pagkatapus tanya pangumbaw̱ay ubin pangunlalii ubin kuw̱ali panalensen tung tanan ang bag̱ay, ubin pagtuu tung mga bultu, ubin pagpanrangga tung dengeg yang mga aruman na, ubin tarainem, ubin pagpangalaw ta belag̱an anya. Maskin tung pagpakigsaru, likayan mi ka enged. 12-13 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay unu pa pay kalalabten tang magpadapat ta disiplina tung mga taung indi pa nganing nag̱apalg̱ud tung pagpurutulan ta? Ultimu ilem ang magpadapat ta parusa tung nira, ya ra yang Dios. Yang mga aruman mi tung kakleran yamu ray may kalalabten ang magpadapat ta disiplina tung nira. Kipurki pamaridengdengan mi ta maayen yang sasang kalalangan yang Dios tung mga tauan na atiing tukaw pang mag̱aning,

“Kung tinu pay pag̱enged ang pagbuat ta malain, ipapaw̱ig mi ra enged tung grupu mi,” ag̱aaning*.

6

Yang Nag̱ibasul Ni Pablo Tung Nira Natetenged Tung Pagdarangepen Nira Tung Mga Usgadu (6:1-11)

1 Kung may sam bilug asan tung numyu ang may agrabiadu na tung aruman nang tumatalig, ayw̱a, magkatama w̱asu ang magpangaas da ka enged ang magdimanda tung sasang usgadung belag̱an ka pa man tumatalig? Belag ba ang yang dapat ang papagbistaen na ya ra yang mga aruman nang binuat da ka yang Dios ang mga kinasakpan nang sadili ang katulad ka tung anya? 2 Ayw̱a, indi mi nag̱askean ang tung uri, ta yaten ang binuat da yang Dios ang mga kinasakpan nang sadili, talig̱anita ra anyang magbista tung mga tau ang kasiraanita ra ka ni Ginuung Jesus? Ig disir, kung tung numyu ipabistaay na yang mga tau tung uri ta kaldaw, ayw̱a, simanyan indiamu ka w̱asu kumayang magbista tung mga kaputulan ming may mga kasu-kasu nirang mga maning ka ilem tiang gereg̱esyeng bag̱ay ilem? 3 Ayw̱a, indi mi ka nag̱akdekan ang pati yang mga angil, ya ra kay ipabista na tung yaten tung uri? Ya pa yang mga kasu-kasung atiang nag̱adapat ilem tung pagpangabui mi taa tung kaliw̱utan ang naa indi mi pa w̱asu masarangan ang arigluen? 4 Purisu kada magkatiniramu ra nganing ta mga kasung mga maning tia, ayw̱a, idangep mi pa ka enged tung mga usgadung indi nganing agkaw̱ig̱en ming mga putul ming mga tumatalig? 5 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay ug̱ud asanamu ra ngaeyangay ta eyak mi. Abaa, ayw̱a, talagang andang pisan ay putul mi asan ang mawayang ta kinaisipan ang maskeng magbista tung duruang magputul tung ni Ginuu tang pag̱aasuntuan? 6 Ang pagkatapus atia pala, mismu yang duruang magputul tung ni Ginuu ta, ya pay pag̱asuntuan duun ka pa man mismu tung katalungaan yang sasang usgadung belag̱an ka pa man masigkatumatalig nira? 7 Abaa, tung pag̱arasuntuan ming atia, talagang durung pisan agkadakul yang kapirdian yang pagpurutulan ming sam pundaan. Indi w̱a, mas maayen pang magpalepesamu ra ilem, maskin madayaanamu pang kalawan ta sasang may kantidad kay tung magdangepamu tung usgadung magdimanda tung putul ming panlepes tung numyu? 8 Ang pagkatapus yang numyu kang atia, yamu mismu ay pag̱intra pagpanlepes ig pagpangalaw ang anday dumang nag̱adarali mi, kung indi, mismu yang mga putul mi ka pa man tung ni Ginuu ta! 9-10 Ayw̱a, indi mi nag̱askean ang yang mga taung kumpurming pagpadayun ka enged tung pagburuaten nira ta maskin unu pang malainay, indi ra ka enged paintraen yang Dios tung paggaraemen na tung uri? Purisu indi mi ilem dayaen yang mga sadili mi. Kipurki kung tinu pay kumbaw̱aynen ubin kunlaliien, kung tinu pay pagtuu tung mga bultu, kung tinu pay paglimbung tung kasawa na, kung tinu pay pagkakasawa-kasawaan ang lalii may lalii, kung tinu pay kuw̱ali panalensen tung tanan ang bag̱ay, kung tinu pay tarainem, kung tinu pay pagpanduminar, kung tinu pay pagpangalaw ta belag̱an anya, anday inaning tung nira, indi ra ka enged paintraen yang Dios tung paggaraemen na tung uri. 11 Atii kanay ang indiamu pa nag̱apagtalig tung ni Ginuung Jesus, maning kang pisan tia yang mga pag̱urubraen mi. Piru numanyan pinagpunasanamu ra yang Ampuan tang Dios tung mga kasalanan ming mga maning tiang durug kaligna ang maning pa tung pinagdig̱uamu ra anya. Pinagpabag̱ayamu ra ka ni Jesu-Cristo tung anya ang para liw̱ianuamu rang magpalenget tung anya. Pinag̱usgaranamu ra ka nganing anyang saluamu rang pisan tung pagterelengen na. Yang tanan ang atiang pinagbuat na para tung numyu, duun da ipatielay na tung pagpakugmatay ni Ginuung Jesu-Cristo, duun da ka ipapanaway na tung pag̱urubraen yang Espiritu Santo ang yay nangimaklu tung mga kinaisipan mi ang asta may pinakaw̱ut na ra ka man ang matinlu tung mga pag̱urubraen mi.

Yang Pamarik Ni Pablo Tung Katadlengan Yang Duma Ang Anda Unu Ay Baling Mangumbaw̱ay (6:12-20)

12 Midyu may katadlengan ta duma may ruma asan ang kumus napagtalig da unu tung ni Ginuung Jesus, suiltu ra unung magbuat yang kumpurming unu pay nag̱alelyag̱an nirang buaten. Tung bag̱ay, tama ka rin tii. Piru belag̱an ang mag̱aning ang yang tanan ang kalelyag̱an tang buaten ikaayen ta ubin ikaayen yang mga arumanu. Maskin yuu puidi kang aningenu ang maskin unu pang pag̱urubraenay suiltuaw, piru indiaw ra ka enged malelyag ang may sasang buatenu ang muya asanaw ra ka magamen ang magpakirepen si. 13 May katadlengan pa yang duma ang pag̱inatuay unu yang pamangan ta may yang tian ta. Dispuis tung uri ta kaldaw unu parariu ka ilem unung pelkan yang Dios ta pangaministiran nira. Kung tung bag̱ay, tama ka rin tii. Piru kung natetenged tung tinanguni tang naang bilug, iugtulu tung numyu, yang katuyuan na belag̱an ang mag̱aning ang para gamiten tang mangumbaw̱ay, kung indi, ang para gamiten tang ipagpadengeg tung ni Ginuung Jesus. Ig tanyang Ginuu ta yay pagsuitu tung mga tinanguni tang naa ang kumpurming unu pay mga kaministiran na ay tanya ra ilem ay pag̱ingalukan ta. 14 Dispuis pinabungkaras da nganing yang Dios ti Ginuu ta pati ita ya kay buaten na tung yaten ekel tung kagaeman na. 15 Ayw̱a, nag̱alimung-limung da tung mga isip mi ang yang mga tinanguni ming bilug yay mga parti-parti yang tinanguni mismu ni Jesu-Cristo? Ayw̱a, magkatama w̱asu tung mga isip mi ang yang tinanguni tang naang binuat da ni Ginuung Jesus ang mga parti-parti yang tinanguni na mismu, ya pay kalawen ta tung anyang ipakiugpu tung sasang baw̱ay ang pagpagamit ang para tanya si ay may pudir? Indi ra ka enged ang pisan magkatama tia! 16 Ayw̱a, indi mi ra nag̱ademdeman ang kung tinu pay magpakiapen tung sasang baw̱ay ang pagpagamit, duun da tanira magsasaan ta tinanguni may tinanguni? Kipurki maski tung kasulatan nganing nabtang da kang lag̱i ang yang durua unu mag̱ing sa nga tinangunian da ilem tanira*. 17 Piru kung tinu pay pagpakigkapulit tung ni Ginuung Jesus, pagsasaan da ka tanira ta kinaisipan may kinaisipan. 18 Purisu likayan ming likayan yang bisyung atiang pangumbaw̱ay. Ay kipurki yang kasalanan ang atia aparti tung kadaklan ang mga kasalanan ang nag̱abuat ta sasang tau. Kipurki ekel tung kasalanan ang atia, yang tinanguni ming sasa ra rin ang parti-parti yang tinanguni mismu ni Ginuung Jesus ang para tung ikadengeg na†, asan dag kalaway mi tung anyang iunungay tung tinanguni yang baw̱ay ang atia ang tanya si ay may pudir. 19 Kung indiamu enged mag̱impurmi tung nag̱ianingung atia, ayw̱a, indi mi nag̱ademdeman ang yang mga tinanguni ming atia maning pa tung sasang balay ang sagradu ang pag̱atiniran yang Espiritu Santong ipinagpatinir yang Dios tung numyu? Yang gustu nang ianing, belag̱an dang yamuy may pudir asan, kung indi, yang Dios mismu, ya ray may anya. 20 Ag̱aningenamu ra yeen ang anda ray pudir mi tung tinanguni mi ay natetenged ginawaramu ra nganing yang Dios ta may kantidad nang durung pisan agkamaal‡. Purisu numanyan kumus tanya ray may anya tung mga tinanguni mi, dapat ang gamiten mi tung kumpurmi ilem ang ikadengeg na.

7

Nag̱ipaintindi Ni Pablo Kung Ayw̱a Maayen Pang Magkatinir Ta Kasawa Yang Sasang Tumatalig (7:1-9)

1 Numanyan kung natetenged tung mga bag̱ay ang nagkarasambit mi tung sulat ang ipinaekel mi tung yeen, maning taa yang maaningu. Ag̱aaning yang duma asan ang maskin pagkakasawaan da unu yang sasang lalii may yang sasang baw̱ay, midyu maayen pa unu ang yang lalii indi ra magpakiapen tung kasawa na*. 2 Piru may kaliwag̱an na tia, ay kipurki kung yay panuntan, muya puiding duun da nga guyuray yang laliing atiang magbuat ta malalaway tung dumang baw̱ay. Purisu kaministiran laliig baw̱ay masigpadayun yang pag̱apenan nirang magkasawa. 3 Yang sasang lalii ubligadung magpakdul tung kasawa na yang magkatamang elatan na tung anya, pati yang baw̱ay, ya ka, ubligadu kang magpakdul tung kasawa na yang magkatamang elatan na ka tung anya. 4 Sigun tung pag̱apenan nirang magkasawa, yang baw̱ay belag̱an ang yay may gaem tung sadiling tinanguni na, kung indi, yang kasawa na, yay may gaem asan. Maning ka tia tung lalii, belag̱an ka ang yay may gaem tung sadiling tinanguni na, kung indi, yang kasawa na, yay may gaem asan. 5 Ustu ra tiang pag̱inegtemay ming magkasawa natetenged tung bag̱ay ang atia, puira ilem ang may kakesenan ming magkasawa ang indiamu ra kanay magdalanan natetenged may durug kaimpurtanting ipag̱ampu mi ang dapat ang pabilug̱an mi ra kanay ta mga isip mi. Piru kung tapus da nganing yang pag̱arampuen mi, kaministiran ang idayun mi enged yang pagdalanan ming magkasawa. Ay kung pumanaw pa ta mabuay-w̱uay, muya, kung indiamu ra kumayang magsuspindi tung mga sadili mi, malpes da ka ilem ang tuksuenamu ra ni Satanas ang para magbuatamu ra ta malalaway tung duma ang belag̱an kasawa mi. 6 Piru maskin ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ang indiamu ra kanay magdalanan, belag̱an ang mag̱aning ang yay sasang urdinu tung numyu, kung indi, sasang nag̱ilug̱utu ilem. 7 Kung tung bag̱ay, tung yeen ilem, gustuu rin ang yamung tanan magkapariu ka tung yeen ang sinsilyung tinanguni. Piru, maskin nag̱apagbitalaw ta maning tia, sasa may sasa tung yaten, sinagpakdulay yang Dios ta anya-anyang linya. Purisu masig̱usuy. Yang duma pinakdulan na ta linya nirang maskin indi ra mangasawa ubin magpakasawa, belag maliwag tung nira. Ig yang duma pinakdulan na ra ka ta linya nirang magkatinir ta kasawa.

8 Tung sulat mi, tinalimaanaw numyu natetenged tung mga aruman ming nagkarabalu ra kung unu pay maayen ang buaten nira. Yang sarang ang matuw̱alu, kung kayanan ilem nira, maayen pang magpadayun tung pagkasinsilyu nirang atia ang katulad ka tung yeen. 9 Piru kung midyu indi ra nganing mangaegtem tung mga sadili nira, tay puis, kaministiran ang mangasawa si ilem ubin magpakasawa si ilem. Nag̱asambitu tia ay kipurki mas maayen ang magkatinir si ta kasawa nira kay tung magpadayun tung pagkasinsilyu nira ang pirmi ra ilem ang nag̱abteng yang kalelyag̱an yang tinanguni nirang durug puirsa ang midyu tung apuy.

Nag̱ipademdem Ni Pablo Ang Yang Sasang Tumatalig Indi Enged Magpakiblag Tung Kasawa Na (7:10-11)

10 Numanyan kung natetenged tung may mga kasawa asan ang parariung mga tumatalig, may nag̱ipatumanu tung nira. Piru belag̱an yeen ang nag̱ipatuman, kung indi, ya ra ilem ag̱ipalatayu yang kalalangan ni Ginuung Jesus mismu atiing taa pa rin tung kaliw̱utan ang naa† ang yang sasa unung baw̱ay indi magpakiblag tung kasawa na. 11 Piru kung disgrasia mainabu ra ka enged ang may sasang baw̱ay asan ang magpakiblag da ka enged tung kasawa na‡, dapat ang magpadayun tung pagkasinsilyu nang atia, u kung indi, magpakigkesen da tung kasawa na ang para mag̱inulikay ra tanirang durua. Pati nganing yang sasa unung lalii, dapat kang indi magpakiblag tung kasawa na§.

Nag̱akunsiuan Ni Pablo Yang Mga Tumatalig Ang May Kasawa Nirang Indi Pa Nag̱apagtalig (7:12-16)

12 Numanyan kung natetenged tung kadaklan, maning taa yang maaningu, maskin anda ka man ay kalalangan ang ipinakdul ni Ginuung Jesus natetenged tung bag̱ay ang naa. Kung may sasang tumatalig ang lalii ang yang kasawa na indi pa nag̱apagtalig tung ni Ginuung Jesus, kung uyun tung isip yang baw̱ay ang magkadayunan yang pagkakasawaan nira, dapat ang indi na ra pakiblag̱an. 13 Ya ka kung may sasang tumatalig ang baw̱ay ang yang kasawa na indi pa ka nag̱apagtalig, kung uyun tung isip yang lalii ang magkadayunan yang pagkakasawaan nira, dapat kang indi na ra ka pakiblag̱an*. 14 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia, ay atiing pagtalig yang sasang baw̱ay tung ni Ginuung Jesus, maskin indi pa nag̱apagtalig yang kasawa na, asan da nga pabag̱ayay yang Dios yang pagkakasawaan nirang durua ang para mag̱ing lumpiu tung pagterelengen na. Pariu ka yang laksu na tung sasang tumatalig ang lalii. Atiing pagtalig na tung ni Ginuu ta, maskin belag̱an pang tumatalig yang kasawa na, asan da ka nga pabag̱ayay yang Dios yang pagkakasawaan nirang durua ug̱ud mag̱ing lumpiu ra tung pagterelengen na. Ay kung belag̱an matuud tia, intunsis yang mga ana nira anda ra rin ay kalalabten yang Dios tung nira. Piru tung kamatuuran, may kalalabten na ra ka man tung nira, ekel tung ginikanan nirang sam bilug ang tumatalig tung ni Ginuu ta. 15 Piru kung alimbawa yang belag̱an tumatalig may gustu nang magpakiblag tung kasawa nang tumatalig, paw̱ayaan da ilem asan tung pagpakiblag na. Ay tung maning tiang bag̱ay, yang sasang tumatalig, laliig baw̱ay, luas da tung kalalangan yang Dios ang yang duruang magkasawa dapat ang indi magbelag̱an. Ug̱aring maskin pang maning da tia, kung may sarang pang mabuat yang sasang tumatalig ang basi pa ra ilem magdayun pa ka enged yang pagkakasawaan nirang durua, ya ray buaten na†. Unu pay pulut nang ita binteng da yang Dios ang mag̱ing mga kinasakpan nang sadili, kung indi, ang para mag̱uruyunanita rang pirmi yang mga aruman ta‡? 16 Ay kipurki ta yawang sasang tumatalig ang baw̱ay, kung magdayun yang pagkakasawaan ming durua, indi mu ilem maskean kung muya, natetenged tung nuyu maeklan da ka enged yang isip yang kasawa mu ang asta magtalig da ka yang sadili na tung ni Ginuung Jesus ang magpatapnay. Pati ta yawang sasang tumatalig ang lalii, maning ka. Indi mu ka ilem makdekan kung muya natetenged tung nuyu maeklan da ka enged yang isip yang kasawa mu ang asta magtalig da ka tung anyang magpatapnay basta magdayun ilem yang pagkakasawaan ming durua.

Kung Magpasirung Yang Sasang Tau Tung Ni Ginuung Jesus, Anda Enged Ang Pisan Ay Ministir Ang Umanen Na Pa Yang Dating Nag̱abtangan Na (7:17-24)

17 Ug̱aring maskin pinakdulanu ra ka man ta libri yang sasang putul ta kung alimbawa gustu yang kasawa nang belag̱an tumatalig ang magpakiblag tung anya§, piru yang linyang talagang gustuu enged ang usuyun ming tanan asan ya ra taa. Sasa may sasa tung yaten ang mga tumatalig, kumpurming unu pay nabtangan ta*, atiing pagbeteng yang Dios tung mga isip tang magpatapnay tung ni Ginuung Jesus, belag̱an ang yay tag̱aman tang umanen, kung indi, ya ray pasalamatan ta tung anyang padayunan. Aningen ta ang ya ra kay pagkabetang ang ilinug̱ut ni Ginuu ta bilang tirnu ta atiing pagtapnay na tung yaten ug̱ud asanita ra ilem mag̱usuy tung nag̱auyunan na. Maning ka tia ngani yang nag̱iurdinu tung kada sam pundaan yang mga tumatalig tung maskin ay pang banwaay†. 18 Alimbawa kung may sasang tumatalig ang atiing pagbeteng yang Dios tung isip na, may tanda rang lag̱i ang binuat tung tinanguni na, indi na ra tag̱aman ang ipaludas yang tandang atia‡. Ya ka kung may sasang tumatalig ang atiing pagbeteng yang Dios tung isip na, anda kang lag̱i ay tanda tung tinanguni na, indi ra ka magpabuat. 19 Kipurki andang pisan ay kalalabten na tung kaampiran yang sasang tumatalig tung Dios kung tanya binuatan ta tanda u kung anda. Kung indi, gustu ilem yang Dios ang tanya magtuman yang kumpurming nag̱ipatuman na tung anya. 20 Purisu sasa may sasa tung yaten, kumpurming unu pang pagkabetangay ta atiing pagbeteng yang Dios tung mga isip tang magpatapnay tung ni Ginuung Jesus, ya ra ilem tiay padayunan ta. 21 Alimbawa yawa sasang kirepen ta sasang tau atiing pagbeteng yang Dios tung isip mu. Indi mu ra ka tia pabegbeg̱an ta kulu mu. Ug̱aring ilem, kung alimbawa pakdulana ra yang ag̱alen mu ta lugar mung malibria ra tung pagkakirepen mu, ay tia, indi mu ra patakliw̱en. 22 Yang sasang kirepen, yang indi na ipagpabegbeg ta kulu na tung pagkakirepen na, ay atiing pagbeteng yang Dios tung isip na, duun da nga papuklutay tung pagpakirepen na tung kursunada nang magpakasalak. Pati yang sasang tumatalig ang belag̱an kang lag̱ing kirepen atiing pagbeteng yang Dios tung isip na, yang kaalimbawaan na numanyan tanya maning pa tung pagpakirepen da tung anya. 23 Yamung tanan asan, mag̱ing kirepen kag belag, parariuamu rang pinaggawad na ta may kantidad nang durung pisan agkamaal§. Purisu ustu ra tiang pagpaekel mi yang mga isip mi tung dumang pagkunsiu tung numyu ang bakluamu ra unu ngauyunay yang Dios ang mas, kung inuman mi ra yang dating pagkabetang mi buat. Ay muya asanamu ra nga patalangay nira tung pagpakirepen mi ta ustu tung nanggawad tung numyu. 24 Purisu mga putulu, sasa may sasa tung numyu, kumpurming unu pay nabtangan mi atiing pagbeteng yang Dios tung mga isip ming magtalig tung ni Ginuung Jesus, ya ra ilem tiay padayunan mi, ay tia ya enged ay uyun ang pisan tung pagterelengen yang Dios*.

Nag̱ipaintindi Ni Pablo Kung Ayw̱a Maayen Ang Magpadayun Yang Duma Tung Pagkasinsilyu Nira (7:25-28)

25 Numanyan kung natetenged tung tinalimaan mi tung yeen natetenged tung mga aruman mi asan ang anda pay kasawa†, kung tung bag̱ay, anday katuw̱ulan ang ipinakdul ni Ginuu ta tung yeen ang para ipatumanu ra rin tung numyu. Piru yang sarang ang mataw̱angu tung numyu, ya ra ilem yang yeen ang sadiling upinyun bilang sasang taung puiding matalig̱an gated inildawanaw ra ni Ginuung Jesus ang tinapnay ang nunut da ka ta pagpiar na tung yeen yang katengdananu. 26 Purisu ya ra taa yang sarang ang ikunsiuu tung numyu. Natetenged tung panimpu tang naang durug liwag, maayen pa ang yang sasang lalii padayunan na ra ilem yang nag̱abtangan na. 27 Kung may kasawa na ra, indi magsikad ang magpakiblag tung anya. Kung anda pay kasawa na, indi mandilem ta pangasawaen na. 28 Piru kung talagang mangasawa ra ka enged, indi ka pagpakasalak tung Dios. Pati yang sasang darala, kung magpakasawa, indi ka pagpakasalak. Ingkasu ilem, yang duruang magkasawa durung mga kaliwag̱an ang talungaen nira natetenged ka man tung panimpu tang naang durug liwag ig gustuu ang basi pa ra ilem yay malikayan nira.

Yang Isplikar Na Natetenged Tung Isinulat Na Tung (7:29-40)

29 Yang gustuung ianing tia, mga putulu, kumus diput da ilem yang timpung ipanirbian ta tung ni Ginuu ta, mintras indi pa nag̱alkat ti Ginuung Jesus, kaministiran ang yang mga bag̱ay-w̱ag̱ay taa tung kaliw̱utan ang naa belag̱an ang ya ipalusuay ta. Ya ra ka man taang nag̱ipag̱aningu tung numyung mga lalii ang may mga kasawa ang yang pagkakasawaan ming atia, indi mi ilem pagamenan ta mga isip ming subra ay muya asan da nga pabaya-w̱ayaay mi yang pagprusigir mi tung nag̱ipaubra ra rin ni Ginuu ta tung numyu. 30 Maskin ag̱ampayanita ra ta kapupungawen tang duru ang nunut da ka ta pagtarangiten ta, indi ta ra ilem pabilug̱an ta isip tang alus pa ilem ya ra ilem tiay nag̱aisip ta, kung indi, ipabtang ta ra ilem ang midyu tung anda kay pagpungawan ta. Maskin ag̱angepenita ra ta kasadyaan tang duru, indi ta ra ilem pagamenan ta isip tang masyadu, kung indi, ipabetang ta ra ilem ang midyu tung anda kay pagpakasadyaan ta. Kung mangalangita ra nganing ta maskin unu pang bag̱ayay, ipabetang ta ra ilem ang midyu tung anda ra kay inalang ta ang para indi ta ra mapabaya-w̱ayaan yang nag̱ipaubra ni Ginuu ta tung yaten. 31 Bilang kada magbuatita ta maskin unu pang bag̱ayay ang yay kadagmitan ang nag̱abuat yang mga tau sigun tung pagpangabui nira taa tung kaliw̱utan ang naa, indi ta ra ilem pagamenan ta mga isip ta ang alus pa ilem ya ra ilem tiay nag̱atalunga ta, nusias mapabayaw̱ayaan ta yang nag̱ipaubra ni Ginuu ta tung yaten. Tutal yang sistima yang kaliw̱utan ang naa pati yang tanan ang pag̱urubraen taa, magkarapareng da ka ilem. 32 Dispuis mintras taawamu pa tung kaliw̱utan ang naa, yang gustuu para tung numyu ang anday begbeg yang mga kulu mi kung yamu magkakasawaan da u kung indi pa. Yang sasang laliing anday kasawa na, bilug yang pag̱intindi tung nag̱ipatuman ni Ginuu ta tung anya kung ya pa ag̱aring mapag̱usuy tung nag̱auyunan na. 33-34 Yang sasang laliing may kasawa, yang kadagmitan ang nag̱intindien na, ya ra yang mga bag̱ay-w̱ag̱ay tung kaliw̱utan kung ya pa ag̱aring mapagbuat ta mauyunan yang kasawa na. Purisu durua rang bag̱ay ang nag̱intindien na. Gustu nang manirbian tung ni Ginuu ta ig gustu na kang mag̱asikasu tung kaministiran yang kasawa na. Yang sasang tumatalig ang baw̱ay ang anday kasawa na ubin yang sasang darala pa, bilug yang pag̱intindi tung nag̱ipatuman ni Ginuu ta tung anya. Yang gustu na iintriga na ra yang isip nang bug̱us tung anya ang nuntan da ka yang tinanguni na. Yang baw̱ay ang may kasawa, yang kadagmitan ang nag̱intindien na, ya ra yang mga bag̱ay-w̱ag̱ay tung kaliw̱utan kung ya pa ag̱aring mapagbuat ta mauyunan yang kasawa na. 35 Ag̱aningenamu ra ilem yeen ta maning tia, belag̱an ang mag̱aning ang para yamug suspindiayu tung mga kalelyag̱an mi, kung indi, gustuu ilem ang magtaw̱ang tung numyu ang para maeklan mi yang pagpangabui mi tung magkabag̱ay ig bilug ang pisan yang mga isip mi tung nag̱ipatuman ni Ginuu ta tung numyu ang anda ray begbeg yang mga kulu mi.

36 Alimbawa may sasang amaen asan ang may ana nang darala ang nag̱alelyag dang magpakasawa. Pag̱atelengan na ang midyu amat-amat dang pagrusaw ra yang pagkapustura na. Purisu kung indi na ilyag ang pakasawaan, muya may mainabung makakaeyak. Tay puis, kung ministiren da ta sasang lalii, maayen pang ilyag na ra ilem yang ana na tung anya. Belag̱an kang mag̱aning ang yay kasalanan na tung Dios. 37 Ug̱aring kung yang may ana, binilug na rang pisan yang isip nang indi na ra ilyag yang ana na natetenged anda kay gustu yang ana na, ig belag ya nga regsanay ta duma tung disisiun nang atia, ig liw̱ianu kang magtuman yang kumpurming nag̱alelyag̱an na para tung ana na ig pinagtimbang-timbang na ra kang lag̱i ta mupia tung isip na, matinlu kang indi na ra ka ipakasawa. 38 Ig disir, yang sasang amaen ang nag̱alelyag dang pakasawaan yang ana nang darala pati yang sam bilug ang indi, parariung matinlu yang disisiun nirang durua. Ug̱aring, kung isip-isipenu ilem yang pagkarainabung durug kalain tung panimpu ta numanyan, midyu maayen-ayen pa ta gesye yang disisiun yang sam bilug ang indi na ra ilem ilyag yang ana na‡.

39 Kidispuis pa kung natetenged tung sasang baw̱ay ang may kasawa, mintras bui pa yang kasawa na, dapat ang indi ra maglaum ang mas magtinlu yang panirbian na tung Dios kung alimbawa magpakiblag da tung kasawa na. Piru kung disgrasia mapatay yang kasawa na ig malelyag sing magpakasawa, atia, liw̱ianu rang magpakasawa si kang uman tung kumpurming nag̱alelyag̱an na, basta aruman na kang tumatalig. 40 Piru tung yeen ilem ang pag̱intindi, kung padanayan yang balung atia yang pagkasinsilyu na, midyu mas pang pakaayenen yang Dios ang pasadyaen tung pagpabilug na yang isip na tung panirbian na tung anya. Ig karkuluu ilem ang pati yuu pagsinasaayami ka yang Espiritu Santo ta kinaisipan may kinaisipan natetenged tung bag̱ay ang naang tinalimaan mi tung yeen.

8

Yang Itinuw̱al Ni Pablo Tung Tinalimaan Nira Natetenged Tung Pagparanganen Nira Yang Karning Isinag̱ud Tung Mga Bultu (8:1-13)

1 Numanyan, kung natetenged tung karning nag̱isag̱ud yang duma tung sasang bultu, nag̱askeanu yang nag̱ianing yang duma asan ang ta yaten unung tanan ang mga tumatalig, nag̱aintindiita ra unu sigun tung bag̱ay ang atia. Ug̱aring yang kadagmitan ang nag̱ainabu, yang nag̱aintindian ta yay makaling pagdakulan yang kulu ta. Piru kung nag̱apaggegmaita ta ustu tung mga kaarumanan ta, durung kalelyag tang magtaw̱ang tung nira ang para mas pang kemeet yang pagtaralig̱en nira tung ni Ginuu ta. 2 Kung tinu pay pagtalig tung sadili na ang tanya talagang nag̱aintindi ra, asan da ta taung anda pay naerem na tung dapat da rin ang maintindian na. 3 Piru kung tinu pay nag̱aske rang maggegma ta ustu tung mga kaarumanan na, nasapung da tung pagkaintinding magkatamang pisan tung pagterelengen yang Dios*.

4 Purisu kung natetenged tung pagparanganen yang karni ta ayep ang atiang nag̱isag̱ud tung mga bultu, kung tung bag̱ay, katulad tung nag̱ianing mi, nag̱askean ta ka man ang yang sasang bultu andang pisan ay kapulutan na†. Ig nag̱askean ta ka ang anday dumang Dios, kung indi, ultimu ilem tanyang sam bilug. 5-6 Kipurki maskin may pag̱aningen ta mga taung mga “dios” ka man nirang nag̱atutuuan nira, mag̱ing tung kalangitan man mag̱ing tung katanekan man, maskin duru ka man yang pangambayan nirang kuinta mga “dios” nira ubin mga “ginuu-ginuu” nira, piru tung yaten ang mga tumatalig tung ni Ginuung Jesus, ultimung sam bilug ilem yang Dios ang ya ray nagyaring Ama ta ang ya kay nag̱imu yang tanan ang bag̱ay, ig para tung ikadengeg na tinauita ra anya. Kidispuis pa sam bilug ka ilem yang Ginuung nag̱atingara tang pagkalalangan tung yaten ang ya ra ti Jesu-Cristo ang tung anya ka man ipinaimu yang Dios yang tanan ang bag̱ay ig natetenged ilem tung pagpakugmatay na binuatita ra yang Dios ang mga ana na.

7 Ug̱aring ilem, belag̱an ang mag̱aning ang yang tanan ang mga tumatalig nag̱aintindi ra ang katulad ka tung numyu. Kipurki may mga putul mi asan tung grupu mi ang masyadung nagkaanad da tung dating pagturuuen nirang tukaw tung mga ginuu-ginuung mga maning tia. Purisu ya ray nag̱atengeran na ang asta ra ilem simanyan, kung alimbawa, magpakisaru si tung karning isinag̱ud tung sasang ginuu-ginuu duun mismu tung pagtuuan tung bultu na, anday dumang mapanimanan nira, kung indi, asan si nga mansaay nira yang mga sadili nira tung pagturuuen nirang atia tung sasang may pagkadios na tung pag̱intindi nira. 8 Kung tung bag̱ay, tama ka rin atiang katadlengan mi ang maskin unu pay panganen mi, andang pisan ay kalalabten na tung pagrarampilan mi yang Dios. Katulad ka tung nag̱ianing mi ang maskin mamanganamu, belag̱an kang mag̱aning ang yay indi mauyunan yang Dios tung numyu ubin maskin indiamu mamangan, belag̱an kang mag̱aning ang yay mas pang mauyunan na tung numyu. 9 Piru maskin tamaenu yang rasun ming atia, may sasang dapat da ka enged ang amlig̱an mi asan. Anday duma, ya ra yang mga aruman ming atiang maluw̱ay pa yang pagparainu-inuen nira, nusias yang pagkaliw̱ianu ming atiang mamangan ta mga karning nag̱isag̱ud tung sasang ginuu-ginuu, ya ray makanayan ta ipagpakasalak nira. 10 Kipurki ta yamung pagpadayaw ang nag̱aintindiamu ra natetenged tung mga bag̱ay ang atia, kung alimbawa pagpakigsaruamu ra duun mismu tung pagtuuan tung sasang ginuu-ginuu ang pagkatapus maitaamu ra ta sasang aruman ming tumatalig ang atiang maluw̱ay pa yang pagparainu-inuen na, muya asan da kemtel yang isip nang magpakigsaru ra ka ang tung anyang pag̱intindi asan sig tutuuay na yang ginuu-ginuung atiang nag̱asag̱ud. Kanisip mi tung maning tia, ya nga taw̱angay ming para asan da mas kemtel yang pagparainu-inuen na? Aparti kang pagtaw̱angay mi tia! 11 Kipurki yang apiktar na tung aruman ming atiang maluw̱ay pa yang pagparainu-inuen na, asan da tung pagkaintindi ming atia nga diadu yang pagtaralig̱en na tung matuud ang Dios ang tanya sasa ka pa man ang putul ming pinakugmatayan ka ni Jesu-Cristo! 12 Purisu tung pag̱abuat ming atia, asan da nga buatay mi ta dakulung kasalanan yang mga putul ming atia, ay asan da nga guyuray yang mga isip nirang magbuat ta sasang ipagbasul ta mupia tung nira yang mga painu-inu nira. Belag̱an ilem taniray nag̱abuatan mi ta kasalanan ang dakulu, kung indi, pati ti Jesu-Cristo mismung nag̱atalig̱an ka rin nira, ya ka! 13 Kapurisu kung alimbawa may sasang putulung tumatalig ang midyu makaling maguyuran yang isip nang magbuat ta sasang nag̱ibawal tung anya yang sadiling painu-inu na natetenged tung yeen ang yuug dawalay nang pamangan ta sasang palanganen ang bawal tung anya, indiaw ra ilem mamangan ang uman ta karni‡ ang asta tung sampa ug̱ud indiaw ilem matengeran ta ipagbuat yang sasang putulu ta kasalanan tung pag̱intindi na.

9

Nag̱ipag̱isplikar Ni Pablo Kung Ayw̱at Indi Na Rag Sikaren Yang Rasun Nang Magpasuitu Tung Mga Kaputulan (9:1-18)

1 Kung natetenged tung pagparatug̱ayenu tung rasunu ta maning tia*, kung tung bag̱ay, maskin indi ra ipatug̱ayu yang rasunu, puidi ka rin sigun ka man tung pagkaapustulu. Ay yuu talagang apustulaw ni Ginuu tang Jesu-Cristo gated naitaw ra ka man yang pirsunal na mismu. Pati yamu nganing ang pagtalig da tung anya, yamu maning pa tung sasang burak yang pagkaapustulu tung anya†. 2 Maskin indiaw ka man ag̱ilalaen ta duma ang yuu sasang apustul, piru ta yamu, nag̱ailalaw ra numyu ang yay pagkabetangu. Kipurki yamu mismung sam pundaan asan yay sasang pruibang durug kasanag ang yuu talagang apustulaw anyang matuud gated atiing asanaw pa tung numyu, pinaktelaw ra anyang nagparakaw̱utun tung numyu ang asta nagtalig̱amu ra yang mga sadili mi tung ni Ginuung Jesus ang nagpatapnay.

3 Buinu, ya ra taa yang nag̱ipanuw̱alu tung kumpurming pagdiskumpiar tung yeen ang yuu unu belag̱anaw matuud ang apustul ni Ginuung Jesus. 4 Ayw̱a, anda kay rasunung magpasuitu tung mga kaputulan? Kung tung bag̱ay, maskin yuu, may rasunu ka rin ang magpasuitu tung mga kaputulan. 5 Kung alimbawa, may kasawaw ka rin bilang sasang putulu tung ni Ginuu ta, belag bang may rasunung panuntunu duruami rang magpasuitu ang katulad ka tung pag̱abuat yang kadaklan ang mga apustul may yang mga putul ni Ginuu ta pati nganing ti Pedro‡? 6 Ayw̱a, yami ilem ni Bernabe ang anday rasun yamen ang imbis mandilemami yang pagpangabui yamen, magpasuituami ra ilem tung mga kaputulan sigun tung pagkaapustul yamen§? 7 Tinu pay nag̱aintindian ming sundalung pagsuitu tung sadili na? Tinu pang manigluakay ang indi magpakinaw̱ang tung pruduktu yang mga luak na? Tinu pang manigkamataay ta ayep ang indi manginem yang gatas yang mga ayep ang pag̱akamataan na? 8 Yang nag̱ianingung atia, belag̱an ilem sadiling upinyunu. Belag bang nag̱asambit ka tung sasang katuw̱ulan yang Dios? 9 Kipurki may sasang nabtang tung mga katuw̱ulan ang isinulat ni Moises ang kung may baka unung pag̱apageyek, indi unu pugsungan*. Ta, yang gustu nang ianing tia, yang pagkabetang yang mga baka ya enged ay nag̱amaal yang Dios? 10 Belag, kung indi, ipinasulat na nganing tia ang para ikaayen ta kang mga tau. Kipurki telengan mi ra ilem. Kung mag̱aradu ra nganing yang sasang manig̱aradu, kung mangayeg da nganing yang sasang manig̱ayeg, simpri may nag̱aelatan nirang kaparti nira tung patebas natetenged tung inubraan nira. 11 Katulad ka tung yamen, yang kaalimbawaan yamen, maning pa tung mga manigtakbul ta binik ang anday dumang itinakbul yamen asan tung numyu ya ra yang Matinlung Balita. Numanyan ang may pruduktu na ra yang pinakabedlayan yamen, belag̱an magkabag̱ay w̱asu ang yami maning pa tung mangayeg̱ami kang magpasuitu tung numyu? 12 Kung yang duma ngani may rasun nirang magpasuitu tung numyu, belag yami mas pang may rasun?

Piru maskin nag̱apangatadlenganaw ra ta maning tia, indiami ra ka enged pagsikad yang rasun yamen ang atia. Kung indi, pag̱agwantaami ra ilem tung tanan ang mga kaliwag̱an ug̱ud andang pisan ay maita tung yamen ang sarang mapadatelan ta duma may ruma ang muya ya ray pag̱enteran yang mga isip nirang mag̱intindi tung Matinlung Balita natetenged tung ni Jesu-Cristo†. 13 Simpri nag̱askean mi ra ka ang yang mga paring mga Judiong pamanirbian duun tung pagtuuan ang pinakalusu, duun da ka ilem tung pag̱urubraen nira agpangkelay nira yang pangabuian nira. Bilang duun tung may midyu lamisaan ang darasag̱an nira ta mga ayep, duun da ka ilem agpamagpaparti tung karni‡. 14 Maning ka tia yang palaksu yang tuyun ni Ginuu ta natetenged tung mga manigparakaw̱utun yang Matinlung Balita ang magkabag̱ay ang duun tung pagparakaw̱utun nira nga pangkelay nira yang mga kaministiran nira§. 15 Piru yuu, maskin may rasunu ka man ang maning ka tia, indiaw ka enged pagsikad ang para yuu magpasuitu ra rin tung mga kaputulan. Ig indi ra ka nganing isinulatu tia ang para suituenaw ra ilem din numyu. Maayen pang mapatayaw ra ilem kay tung---talagang yang nag̱apatielanung naang nag̱ipagpabantug ang indiaw pagpasuitu, indi ra ka enged ipadeeg̱u maskin tung ninu pa. 16 Ay kipurki kung tung pagparakaw̱utunu ilem, anday mapatielanung ipagpabantug asan ay tia belag̱an sadiling patakaranu, kung indi, sasang ubligasyun ang ipinasakan da yang Dios tung yeen. Dakulu yang panuw̱alanu tung Dios kung alimbawa pabaya-w̱ayaanu ra ilem yang ubligasyunung naa ang indiaw ra magpakaw̱ut yang Matinlung Balita. 17 Ay kung alimbawa yang ubrang naang pagparakaw̱utun ya ray pinilikung pinakleran, tay puis magkabag̱ay ra rin ang yuug susuulay. Piru yay sasang ubligasyunung ipiniar tung yeen yang Dios. 18 Purisu unu pa w̱asu ay sirbing suulu numanyan, kung indi, ya ra yang pagkadiw̱aldiu tung ubraung naang pagparakaw̱utun yang Matinlung Balita ang indiaw ra pagsikad yang rasunung magpasuitu tung pamananged tung nag̱ipagpakaw̱utu.

Yang Nag̱ipasanag Ni Pablo Kung Ayw̱a Mag̱uman-umanen Na Yang Mga Pasais Nang Pagpakignunut Tung Duma-rumang Klasi Ta Mga Tau (9:19-23)

19 Talagang magkatama yang pag̱abuatung atia kipurki maskin liw̱ianuaw ka man tung pagkalalangan yang maskin tinu pang tauay gated anday taung pagpasuituanu, maning pa tung nagpakirepenaw ra tung tanan ang mga tau ug̱ud basi pa ra ilem ang mas magdakel tanirang maeklanu yang mga isip nirang mananged tung Matinlung Balitang naang nag̱ipagpakaw̱utu tung nira*. 20 Bilang kada magparakaw̱utunaw ra tung mga masigkanasyunung mga Judio, pagpailalaw ra tung nira ang yuu talagang sasang masigka Judio nira ug̱ud basi pa ra ilem ang duun da ngaeklayu yang mga isip nirang mananged tung bitalaw. Kumus tanira pamagpasuitu pa tung mga katuw̱ulan ang ibinutwan ni Moises tung nasyun yamen, maskin belag̱anaw ra ka man suitu yang mga katuw̱ulan ang atia†, piru yang mga pasaisu ya ra ilem ipausuyayu tung pag̱irintindien nira ang midyu tung suituaw ka ug̱ud basi pa ra ilem ang duun da ngaeklayu yang mga kinaisipan nirang mananged tung nag̱ipagpakaw̱utu tung nira. 21 Pariu kang kada magparakaw̱utunaw ra tung mga taung indi kang lag̱i pamagpasuitu tung mga katuw̱ulan ang atiang nag̱ianingu, yang mga pasaisu ya ra ka ilem ipausuyayu tung pag̱irintindien nira ang midyu indiaw ka pagpasuitu‡ ug̱ud basi pa ra ilem ang duun da ka ngaeklayu yang mga kinaisipan nirang mananged tung nag̱ipagpakaw̱utu tung nira. Piru belag̱an ang mag̱aning ang anday pag̱intindiu tung kalelyag̱an yang Dios, kung indi, ubligaduaung magtuman yang kumpurming nag̱ipatuman ni Jesu-Cristo tung yeen. 22 Maning ka man tia yang pagpakignunutu tung mga aruman tang mga tumatalig ang masyadung matinaklingen ay duru pang nag̱ibawal tung nira yang mga painu-inu nira. Ag̱ipausuyu ra ka ilem yang mga pasaisu tung pag̱irintindien nira ang midyu yuu pariu ka tung nirang matinaklingen§ ug̱ud basi pa ra ilem ang duun da ka ngaeklayu yang mga kinaisipan nira ang asta amat-amat dang magwayang dang magwayang yang pag̱irintindien nira tung kalelyag̱an yang Dios natetenged tung mga bag̱ay ang atia. Purisu maskin unu pang klasiay ta taung nag̱apakaw̱utanu, yang mga pasaisu nag̱ipasaayu ra ilem tung mga pasais nira ang para mauyunanaw ka nira ug̱ud maskin unu pang papanaway ang usuyunu, ang basi pa ra ilem asan da ngaeklayu yang mga kinaisipan yang duma tung nira ang magtalig da ka yang mga sadili nira tung ni Ginuung Jesus ang magpatapnay. 23 Maning tia yang mga pasais ang pag̱ausuyu para tung mas magtinlu yang palaksu yang balitang naang nag̱ipagpakaw̱utu tung mga tau ug̱ud magkasira-siraanami ra ka yang kumpurming mananged ang magpakbat tung kaayenan ang inding pisan mapasiring-siringan ang ya ka man ay nag̱adapatan yang balitang naa.

Nag̱apaitaan Tanira Ni Pablo Ta Mulidu Sigun Tung Pagsuruspindien Nira Tung Mga Kalelyag̱an Nira (9:24-27)

24 Telengan mi ra ilem yang mga maniglaksu tung karira*. Siguru nag̱askean mi ra ka ang tanirang tanan pagralaksuan, piru sam bilug ilem tung nira ay mapakdulan ta primyu. Purisu ta yaten, sasa may sasa masigprusigir tung pag̱urusuyun ta tung kalelyag̱an yang Dios ang para balesanita ra ka anya ta maning pa tung sasang primyu ang durung pisan agkatinlu. 25 Kung tinu pay pagsali tung karira, maskin tung pag̱insayu na pa ilem, pagsuspindi rang lag̱i tung mga kalelyag̱an na ang para indi na mabuat yang maskin unu pang bag̱ayay ang muya yay magpaluw̱ay tung pagralaksuen na. Yang pag̱aintris nang pagsuspindi ang para tanya maprimyuan yang nag̱isuklub tung kulu yang kumpurming mandeeg† ang indi ra ka ilem buay madiadu ra ka ilem. Piru ta yaten, anday dumang pag̱aintris tang pagsuspindi tung mga kalelyag̱an ta, ya ra tiang maning pa tung primyung anda enged ang pisan ay karangga-ranggaan nang asta tung sampa. 26 Kapurisu ta yeen, yang kaalimbawaanung pagprusir tung kumpurming nag̱auyunan ni Ginuung Jesus, maning pa tung sasang maniglaksu ang yang nag̱apabilug̱an nang pisan ta isip na ya ra yang pasapungan na enged. Yang pagprusigirung pagsuspindi tung kalelyag̱anu pariu ka tung sasang bugsingiru ang kada sumuntuk, pirming magsapulun na yang kalaban na. 27 Bilang bilug ang pisan tung isipu yang pag̱urusuyunu tung kalelyag̱an ni Ginuu ta. Ya ra nganing ay nag̱ipagbatuku ta mupia tung sadiliung nag̱aigpitan ang para maeklanu tung pulus magkatama tung pagteleng na, ay tung pangamanu ka man ang yuung nagturuldukanen tung duma kung ya pa ag̱aring marisibi nira yang maning pa tung primyung naang nag̱ianingu, muya yuu pay mapisanan.

10

Nag̱apaamanan Ni Pablo Tanira Ang Muya Sakaen Nira Yang Mga Israel Atiing Tukaw Namagtuu Tung Belag̱an Matuud Ang Dios (10:1-13)

1 Ay kipurki, mga putulu, gustuung gustung magpademdem tung numyu natetenged tung nagkainabu tung mga kinaampu yamen ang mga Israel atiing tukaw ang indi ra namagsuspindi tung mga kalelyag̱an nira ag̱ad atii kanay yay mga kinasakpan yang Dios ang katulad ka tung numyu simanyan. Atiing pagpalua yang Dios tung nira duun tung Egipto, tanirang tanan naulungan ta sasang unum ang yay tininiran yang Dios ang nagmangulu tung nira*. Tanira kang tanan nangapanaw tung dalan ang atiing binuat yang Dios tung kakngaan yang pag̱aningen ang Teeb ang Mapula ang asta nangapatindak†. 2 Dispuis tung pagpanunut nira tung panganud ang atii may tung pagparanawen nira tung teeb ang atii, tanira kang tanan, kuinta nangabenyag̱an da. Bilang duun da nga bistu ang tanira pamagpamangulu ra tung ni Moises. 3 Dispuis tanira kang tanan parariu kang nangapamangan yang palanganen ang atiing makabew̱ereng ang pag̱aningen nirang mana ang ya kay isinimpan yang Dios para tung nira ekel tung kagaeman na‡. 4 Ig tanira kang tanan parariu kang nangapanginem yang waing atiing ipinakdul yang Dios tung nirang duru kag kabew̱ereng ang duun liit tung mga batung padir ang pinapagtuw̱uran na§. Ay ya pa ag̱ari, may sasang ipinanunut yang Dios tung nira ang yang kaalimbawaan na yay maning pa tung batung atiang pinangineman nirang tanan. Anday dumang nag̱ianingung naa, kung indi, ya ra yang pag̱aningen ang Cristo mismu atiing tanya indi pa nag̱ingtau tung kaliw̱utan. 5 Ag̱ad pinaitaan da yang Dios ta kaneeman nang maning ka man tiing durung pisan agkatinlu, piru yang kadaklan tung nira nasilag̱an na ra ka enged. Ya ray natengeran na ang imbis mangapakled tung banwang atiing nag̱ibaratu na ra rin tung nira, indi ra, kung indi, amat-amat da ilem ang nagkarapatay ang yang mga tinanguni nira namalakad-balakad da ilem duun tung banwang atiing pinagpalag̱u-lag̱uan nira*.

6 Numanyan yang nagkarainabung atii, ya ray pangkelan ta ta basian ang dapat ang pangamanan ta ug̱ud asanita ra nga plekay ta kursunada tang magbuat ta mga malalain ang katulad ka tung nakursunadaan nira. 7 Yang gustuu enged ang ianing tia, indiamu enged magtuu tung mga dios-dios ang atiang nag̱atutuuan ta mga tau ang katulad ka tung binuat yang duma tung nira. Ay yang pagturuuen nirang atii tung mga bultu nasambit ka tung kasulatan ang mag̱aning,

“Nangarung-karung da yang mga tau tung paliw̱ut yang bultu ang para pagsararuan da nira yang karni yang mga ayep ang atiang ipinadasag nirang isinag̱ud tung anya ang nunut da ka ta pag̱irineman nira. Pagkatapus dayun dang namagkererengan ang para mamagtaralekan dang mamagpakasadya ang durung pisan agkalalaway yang nagkarabuat nirang laliig baw̱ay,” ag̱aaning†.

8 Indiamu ra ka mangumbaw̱ay ang pariu ka tung binuat yang duma tung nira ang pagkatapus anday dumang pinakaw̱ut na, kung indi, tung seled ilem sang kaldaw, may mga duruang puluk may tulung liw̱u nga tauan (23,000) ang namagkaraktang da ilem tung kindengan nira‡. 9 Indiamu ra ka magtag̱am ta pagtuung tung pag̱aningen ang Cristo kung unu pay kategkaan yang pagpararurusun na tung numyu ang katulad ka tung binuat yang duma tung nira ang pagkatapus anday dumang dinangat na, nagkarapatay ra ilem tung pakeg̱et tung mga iraw ang madaralit§. 10 Indiamu ra ka magtag̱am ta burutung-butungun ang katulad ka tung binuat yang duma tung nira tung ni Moises may tung Dios ang pagkatapus yang dinangat na, pinampaimatay ra ka ilem yang Dios tung sasang angil ang manigpangimatay*. 11 Taa numanyan yang mga bag̱ay ang atiang nagkarainabu tung nira atii kanay, pulus pangkelan ta ta basian. Ipinagpasulat nganing yang Dios ug̱ud ta yaten ang lug̱ud da tung panguring panimpu, ya ray pag̱isipan tang pangamanan ang para indiita ra mausuy tung nirang magbuat ka ta makalalain ta isip yang Dios.

12 Kapurisu kung ay pa tiing pagtalig̱ita ang mabaked da tiing paniel-tiel ta, asanita ra ka mangaman ta mupia ay muya asanita ra ka nga lagpak. 13 Yang dapat ang demdemen mi asan, anday sukda ubin tuksu ang suminampi tung numyu ang indi ya kang lag̱i ay pagpasar tung mga masigkatau mi. Yadwa pa, yang Dios talagang yay matalig̱an ming indiamu ilug̱ut nang masampetan ta sukda ubin tuksu ang yang ketel na subra tung masarangan ming mapanguntielan, kung indi, kung masampetanamu ra nganing, atiang lag̱i paktelenamu ra ka anyang manguntiel ug̱ud asanamu ra nga puklut tung tuksu.

Yang Pagpaaman Ni Pablo Tung Nira Ang Indi Enged Mamagtuu Tung Mga Dimunyu Ekel Tung Pagpakigsadu Nira Tung Nag̱ipagsag̱ud Yang Duma Tung Mga Bultu (10:14-22)

14 Kapurisu mga putulung nag̱agegmaanu, kumus maning da tia yang pinangakuan yang Dios tung numyu, ya ra ka man tia ay ipaglikay ming ipagpaalawid tung pagturuuen tung mga ginuu-ginuung atiang nag̱intindien yang duma asan. 15 Sanu pa indiamu aningenu ay kipurki nag̱askeanu ang yamuy mga taung nag̱aintindi. Purisu timbang-timbangen mi tung mga isip mi kung belag̱an tama yang ianingung naa. 16 Tung pagderemdemen ta tung pagpakugmatay ni Ginuu ta, kung manginemita ra nganing yang igmen ang atiang nag̱apasalamatan ta tung Dios, belag ba ang asanita rag pagpailala ang ita lug̱ud da tung pinakaw̱ut yang pagpaturuk ni Ginuu ta yang dug̱u na? Pati yang tinapay ang atiang pagpiringas-pingasan ta, kung panganen ta ra nganing, belag ba ang asanita ra kag pagpailala ang ita lug̱ud da tung linuaan yang pagpakugmatay na? 17 Dispuis pa, kumus sam bilug ilem yang tinapay ang atia, ig disir, maskin dakeleitang pamangan, asanita rag pagpailala ang ita maning pa tung sa nga tinangunian da ilem gated sam bilug ilem yang tinapay ang pagterenak-tenakan ta. 18 Telengan mi ra ilem yang dating pagturuuen tung Dios yang nasyun yamen ang mga Israel. Kung may sasang taung magpadasag tung sasang ayep nang para iintriga ra tung Dios, bilang may gustu nang pasalamatan tung Dios, belag ba ang kumpurming tinu pay magpakigsaru tung karni yang ayep ang atia, asan dag pagpailala ang tanya pagpakituu ra ka tung Dios†? 19 Yang gustuung ianing tia w̱asu ang yang mga bultung atiang pag̱atutuuan yang duma asan, may pagkadios nirang matuud pati yang nag̱isag̱ud tung nira may kapulutan na? Abee, belag ka‡! 20 Kung indi, yang gustuung ianing tia, yang nag̱ipadasag yang mga kaarumanan ming belag̱an mga tumatalig tung mga bultung pag̱atutuuan nira, belag̱an sasang ginuu-ginuu yang magsag̱urun nira ang katulad ka tung pag̱alaum nira, kung indi, ya ra yang mga dimunyu mismung pamag̱erekelen tung pagturuuen nirang atia§. Ig anda enged ang pisan ay gustuu ang yamu magpakituu asan tung mga dimunyung atiang nag̱asasag̱ud nira. 21 Indi ra ka enged ang pisan magkabag̱ay ang magpakiinemamu tung igmen ang atiang pagpademdem tung dug̱u ni Ginuu ta ang pagkatapus magpakinemamu si pa ka enged tung igmen ang atiang nag̱isag̱ud tung mga dimunyu. Indi ra ka enged ang pisan magkatunuan ang magpakigsaruamung magderemdemen tung pagpakugmatay ni Ginuu ta ang pagkatapus yang nag̱isag̱ud tung mga dimunyu ya si ka enged ay nag̱apadayunan ming pakigsaruan*. 22 U papangimunun ta ra ilem basu ti Ginuu ta? Ayw̱a, mas pang mapuirsaita kay tung anya ang indiita ra dangaten yang kasisilag̱en na†?

Yang Nag̱ipaetad Ni Pablo Natetenged Tung Pagpakignunut Nira Tung Maskin Unu Pang Klasiay Ta Mga Tau Ang Dapat Anda Enged Ay Mabuat Nirang Pagmalaganaan Yang Mga Kinaisipan Nira (10:23-11:1)

23 Kung tung bag̱ay, tama ka rin yang katadlengan ta duma may ruma asan ang yang tanan unung bag̱ay ag̱ilug̱ut da yang Dios tung yaten ang mga tumatalig. Piru belag̱an ang mag̱aning ang yang tanan ang nag̱alelyag̱an tang buaten may ikaayen ta asan ubin ikaayen yang mga aruman ta. Ee, puidiita kang magbuat ta maskin unu pay nag̱alelyag̱an tang buaten, piru belag̱an ang mag̱aning ang yang tanan ang bag̱ay may taw̱ang na tung pagpurutulan ta tung ni Ginuu ta. 24 Yang dapat ang intindien tang asikasuen belag̱an ilem yang sadiling ikaayen ta, kung indi, mas pa yang ikaayen yang mga aruman ta.

25 Maskin unu pang karniay ang nag̱ipaalang tung palingki, liw̱ianuamu rang magsera. Anday ministir ang magtalimaanamu pa kung isinag̱ud da tung mga bultu u kung anda. Tutal anday kumbini asan. 26 Ay kipurki pademdeman mi ra ilem yang sasang bitalang napabtang tung kasulatan ang ti Yawi unu yay may anya tung intirung kaliw̱utan may tung tanan ang mga betang na‡. 27 Dispuis, kung may sasang belag̱an tumatalig ang pag̱imbitar tung numyung magpakigsaru duun tung pamalay-w̱alay na, ig may kalelyag̱an mi kang mag̱angay, maskin unu pay ipapaan na tung numyu, panganen mi ra ilem. Anday ministir ang magtalimaanamu pa natetenged tung karning nag̱ipasera na kung unu pay natengeran na, ay anda ray kumbini tia. 28 Ug̱aring ilem kung alimbawa, alas-alasanamu ra ta sasang kasadu mi asan ang yang karning atiang nag̱ipasera tung numyu, karni ta sasang ayep ang idinasag sigun tung pagturuuen tung sasang dios-dios duun tung pagtuuan tung anya, tay puis, indi mi ra ilem padayunan ang seraen, maskin nag̱askean ming pamangan ka ilem ang anda ray kumbini tung numyu. Yang indi mi ipagsera tia ay alang-alang da ilem tung kasadu ming atiang nagpaske ig natetenged yay puiding pagliw̱ag̱an ta isip na. 29 Yang gustuung ianing tia belag̱an yang numyung isip ay magliwag, kung indi, yang anya.

Kung alimbawa, imbitarenaw kang magpakigsaru tung maning tia ang anday mag̱alas-alas tung yeen natetenged tung karni, panganenu ra ilem yang kumpurming ipasera tung yeen. Ay kipurki yang pagkaliw̱ianuung mamangan dapat ang indi ra ipagpakusalak tung yeen yang duma ang pagtakling pa§. 30 Kung yuu magpakipangan da yang serang atia ang nunut da ka ta pagpasalamatu tung Dios ang yay pag̱lug̱ut, dapat ang yang nag̱apasalamatanung atia tung anya indi ra padatelan ta ipagliw̱ak ta duma tung yeen ang yuu unu nagbuat ta kasalanan buat!

31 Buinu, kung papagbilug̱unu ra yang gustuung ianing tung sam bulus ang atia*, maskin mamangamu ubin manginemamu ubin maskin unu pay buaten mi, luw̱us ang eklan mi tung ikadengeg yang Dios. 32 Bilang yang pagpakignunut mi tung maskin unu pang klasiay ta tau mag̱ing mga Judio man, mag̱ing belag̱an man mga Judio, mag̱ing mga kaarumanan mi man ang mga tumatalig ka ang ya ra ka man ay ultimung mga kinasakpan yang Dios, eklan mi tung matinlu ug̱ud anda enged ay mabuat ming pagmalaganaan yang mga kinaisipan nira tung kamatuuran ang naang gustu ta rin ang intindien nira. 33 Usuyun mi yang muliduu, ay ta yeen, yang pag̱asikaru tung tanan ang pag̱abuatu ang luw̱us yay mauyunan yang maskin unu pang klasiay ta tau. Indiaw pagsikad yang sadiling ikaayenu, kung indi, yang ikaayen yang kadaklan ang basi pa ra ilem asan da ngaeklayu yang mga kinaisipan nirang magtalig tung ni Ginuung Jesus ang magpatapnay.

11

1 Bilang mag̱usuyamu ra ilem tung muliduung naang nag̱ipaitaw ang katulad ka tung yeen ang pag̱usuy ka tung mulidung ipinagpaita ni Jesu-Cristo.

Nag̱alalangan Ni Pablo Yang Mga Baw̱ay Ang Kaministiran Ang Mamagpandung Kung Mamagsaragpun Da Nganing Tanirang Sam Pundaan (11:2-16)

2 Agdayawenamu yeen natetenged pagdemdemamu pang pirmi tung yeen ig nag̱apadayunan mi ka yang nag̱itulduk ang ipinag̱intrigaw ra tung numyu ang kumpurming ibinutwan ni Ginuung Jesus tung mga apustul na.

3 Ug̱aring ilem may sasang bag̱ay ang gustuung mamaresmesan mi ta maayen. Tung yaten ang mga lalii sasa may sasa, yang pagmangulu tung yaten, ya ra ti Jesu-Cristo. Tung mga baw̱ay, yang pagmangulu, ya ra yang mga kasawa nira. Tung ni Jesu-Cristong nagparanek ang nag̱ingtaung bilug, yang pagmangulu tung anya, ya ra yang Dios ang yay pag̱aningen nang Ama na. 4 Ig disir, kung magsaragpunamu ra nganing ang para magtuuamu ra tung Dios, kung alimbawa may sasang laliing may pandung nang pag̱ampu ubin pagpadapat ta sasang bitalang ya ag̱ipaeyangay yang Espiritu Santo tung isip na, asan da nga pakaeyakay na yang pagmangulu tung anya*. 5 Piru kung may sasang baw̱ay ang anday pandung nang pag̱ampu ubin pagpadapat ta sasang bitalang ya ipaeyangay yang Espiritu Santo tung isip na, ya ka, asan da ka nga pakaeyakay na yang pagmangulu tung anya. Ay katimbang nang pinakayasan na ra ilem yang kulu na. 6 Ay kung indi ra nganing malelyag ang magpandung, maayen pang magpatupi ra ilem ta linalii. Piru kumus makakaeyak tung sasang baw̱ay ang magpatupi ta linalii ubin magpakayas†, dapat ang magpandung yang kulu na tung pagsaragpunan.

7 Ay simpri, yang sasang lalii, yang indi na dapat ipagpandung ay natetenged yang pagkatau na ipinanggid-anggid yang Dios tung sadiling pagkabetang na ang para ikadengeg na‡. Piru yang baw̱ay tanya, kaministiran ka enged ang magpandung ay natetenged tanya ag̱ikadengeg yang lalii. 8 Ay atiing pag̱imu yang Dios tung primirung lalii may tung primirung baw̱ay, yang lalii tanya belag tung baw̱ay eklay na, kung indi, yang baw̱ay yay tung lalii eklay na§. 9 Dispuis yang ipinag̱imu yang Dios tung lalii, belag̱an ang mag̱aning ang para yay mag̱aruman tung baw̱ay, kung indi, yang baw̱ay inimu na ug̱ud yay mag̱aruman tung lalii*. 10 Ya ray natengeran na ang kung magsaragpunamu ra nganing, dapat ang magpandung yang sasang baw̱ay bilang sinyalis ang tanya pagpamangulu tung kasawa na. Maskin pa tung mga angil ang pamagpaniid asan tung numyung pagsaragpun, yay magkatamang pisan tung pag̱irintindien nira. 11 Ug̱aring maskin pang maning tia, itang pagtalig tung ni Jesu-Cristo laliig baw̱ay, pagkinaministiranay tanirang duruang magkasawa. 12 Ay kipurki kung yang primirung baw̱ay tung lalii ka man ngaeklay yang Dios, simanyan yang sasang lalii tung baw̱ay si ka manliit. Ang pagkatapus pariung tung Dios manliit ang katulad ka tung tanan ang bag̱ay.

13 Timbang-timbangen mi ra ilem tung mga isip mi. Magkabag̱ay w̱asu kung yang sasang baw̱ay mag̱ampu tung Dios tung katalungaan ming kadaklan ang anday pandung na†? 14-15 Ayw̱a, maskin tung kinaug̱alian ta, kung may sasang laliing magpabug̱aw ra tung bua nang magbinaw̱ay, belag bang asan da nga pakaeyakay na yang tinanguni na? Piru yang sasang baw̱ay tanya, kung abwat yang bua na, belag bang ya ray dengeg na? Simpri dengeg na tia ay ya ra kay ipinakdul yang Dios tung anyang durug tinlu ang maning pa tung ya ray sungkut na‡. 16 Piru kung tinu pay nag̱alelyag ang magpakigsug̱a natetenged tung bag̱ay ang naa, anday dumang matuw̱alu, kung indi, ya taa: kung tung pagturuuen tung Dios, maning tia yang ug̱ali yamen ang mga apustul pati yang kadaklan ang mga kinasakpan yang Dios ang kada sam pundaan.

Yang Pamasul Ni Pablo Tung Nira Natetenged Tung Pagderemdemen Nira Tung Pagpakugmatay Ni Ginuung Jesus Ang Ya Ra Ilem Ag̱ipapanaway Nira Tung Basta-w̱asta (11:17-22)

17 Numanyan natetenged tung magdasun ang ipaintindiu tung numyu, belag yamug dayawayu ay natetenged kung magsaragpunamu ra nganing ang magpurutul, yang pakaw̱utun na belag̱an tung ikaayen mi, kung indi, tung ikalain mi. 18 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay tukaw-tukaw tung tanan nabalitaanu ra ang kung magsaragpunamura unu nganing, yang kadagmitan unu tung numyu paggrupu-grupuamu. Maskin tung yeen ang pag̱intindi, siguru may sam parti tung balitang atia ang puiding may kamatuuran na. 19 Tung bag̱ay, kung isip-isipenu yang pagberelag-belag ming maning tia, may kaayenan na ka ay natetenged asan da nga luw̱away kung tinu pa asan tung numyu ay pag̱usuy rang matuud tung magkatama. 20 Purisu ya ra ka man taang nag̱ipag̱aningu ang kung magsaragpunamu ra nganing tung balay yang sasang aruman mi§, yang pagsararuan ming atia, belag̱an tung ikadengeg ni Ginuu ta*. 21 Umpat indiamu aningenu ay kipurki yang duma asan tung numyu, panalungkuyan dang pagtukaw tung mga kaarumanan nirang kadaklan ang anya-anyang balun sinagpagustuay ra ta pagpangan. Purisu anday dumang pakaw̱utun na, yang duma nag̱asuw̱uk da, yang duma baleng da ay nag̱asubraan na ra nganing yang panginem na ta binu†. 22 Abaa yang numyung atia! Ayw̱a, anday mga balay ming sadili ang para duunamu ra ilem mamangan ang nunut da ka ta panginem mi ta binu? U enged mi w̱asung maglamku tung mga kaarumanan mi ang tanira ka pa man mga kinasakpan ka mismu yang Dios? Enged mi w̱asung magpakaeyak tung nirang mga maliliwag̱en ang gesye ilem yang balun ang ekel nira? Unu pa w̱asu ay sarang ang maaningu tung numyu? Yamug dayawayu tung pag̱abuat ming atia? Belag! Yamug basulayu!

Nag̱aulit Ni Pablo Sigun Tung Pagpundar Ni Ginuung Jesus Tung Pagderemdemen Tung Pagpakugmatay Na (11:23-26; Mateo 26:26-29; Marcos 14:22-25; Lucas 22:14-20)

23 Sanu pa indiamu ra basulunu tung pag̱urubraen ming atia, ay ta yuu, pinasanag̱anaw ra ni Ginuu ta kung unu pay palaksu yang pagderemdemen tang atia tung anya ang pagkatapus, ya ra kay ipinag̱intrigaw tung numyu. Ulitenu si kanay ang ipademdem tung numyu yang palaksu na. Ti Ginuung Jesus, atiing law̱iing atiing tanya traidurun dang ipadeep, atiing simpan dang mamagsararuan da tanira yang mga tauan na, tanya namisik da ta tinapay. 24 Pagkatapus ta pagpasalamat na tung Dios, dayun na rang piningas-pingas ang nunut da ka ta pagpasanag na tung nira ang mag̱aning, “Atia, ya ra taang tinanguniu ang ya ray buaten ang maning pa tung sasang idasag arangan da ilem tung numyu. Yang nag̱aita ming naa tung yeen, ya ray usuyun ming magdemdem tung yeen ang nagpakugmatay para tung numyu,” ag̱aaning. 25 Numanyan pagkatapus nira ta pagsararuan nirang pamag̱iapun, pati yang sam basung binu ya si kay pinisik nang pinasalamatan tung Dios. Pagkatapus maning taa yang pagpasanag na tung nira, “Yang irinemen ang atia, ya ra taang dug̱uu ang ipaturuku ang ya ray magpabaked tung baklung ipagpakigpaig̱u yang Dios tung mga tau ug̱ud asan da nga tapnayay na‡. Kada igmen mi tia, asanaw ra ka nga demdemay ming nagpakugmatay para tung numyu,” ag̱aaning duun tung nira. 26 Nag̱aulitu ra ilem ngani yang palaksu nang atia ay gustuu ilem ang pamaridengdengan mi ta maayen ang kada mapangan mi tiang tinapay, kada mainem mi tiang binu, ya kay pagparaintindien mi kung unu pa enged ay nag̱adapatan yang pagpakugmatay ni Ginuu ta ang asta ra ilem tung ipaglekat na.

Yang Pagpaaman Ni Pablo Tung Nira Ang Kung Basta-w̱astaen Ilem Nira Yang Pagderemdemen Nirang Atia, Ya Ray Panuw̱alan Nira Tung Dios (11:27-34)

27 Purisu anday dumang lagpakan na tia, kung indi, kung tinu pay magpakipangan yang tinapay ang atia, ang pagkatapus magpakiinem yang irinemen ang atia ang indi na rag pakdulan ta kantidad yang nag̱adapatan na, yang taung atia ya ray turuw̱alen na tung ni Ginuu ta ay natetenged katimbang nang asan da ilem nga basta-w̱astaay na yang tinanguni na may yang dug̱u na mismu. 28 Imbis basta-w̱astaen na ra ilem, maayen pang baklu ra magpadayun ang magpakipangan yang tinapay ig magpakiinem yang binu, dapat ang insapuen na ra kanay yang sadiling mga ubra-ubra na kung magkatunu tung pagsirilibraen ming atia. 29 Ay kipurki kung tinu pay magpakipangan ig magpakiinem ang indi na ra ag̱intindien ta maayen yang tinanguni ni Ginuu ta§, tanya ra mismu ay pagsagyap ta parusa tung sadili nang liit tung ni Ginuu ta. 30 Purisu ya ray natengeran na ang dakele ra asan tung numyung pamaglaru ig belag̱an da ka ilem pira pang bilug ang nagkarapatay ra. 31 Piru kung insapuen ta ra kanay yang mga sadili ta bakluita ra magpakipangan ig magpakiinem, atia, indiita ra ka dangaten ta parusa. 32 Piru kung alimbawa parusaanita ni Ginuu ta, asanita ra kag tadlengay nang agdisiplinaay ug̱ud indiita ra madamay tung belag̱an mga tumatalig ang masintinsiaan na tung kalainan ang anday katapus-tapusan na.

33 Kapurisu mga putulu, ang para maanluyan da yang prublimang atiang nag̱asambitu*, kung magsaragpunamu ra nganing ang para magsararuanamung magpurutul ang kalug̱ud da ka yang pagderemdemen mi tung pagpakugmatay ni Ginuu ta, mag̱iristimaranamu rang mag̱erelat-elatan. 34 Alimbawa kung tinu pa asan tung numyu ay midyu nag̱asuw̱uk da, ang muya indi ra mapag̱elat tung mga kaarumanan na, maayen pang mamangan da kanay tung balay na baklu magpasakep. Ya ray buaten na ug̱ud yang pagsaragpun ming atia anda ray makanayan na ta ipagdisiplina yang Dios tung numyu. Kidispuis pa, kung natetenged ka man tung dumang mga bag̱ay ang nagkarasambit mi tung sulat mi, baklu ra tayu-tayuayu, kung kumaw̱utaw ra nganing asan.

12

Nag̱ipasanag Na Kung Ya Pa Ag̱aring Mabilug̱an Nira Kung Tinu Pay Matuud Ang Nag̱apabitala Yang Espiritu Santo May Yang Belag (12:1-3)

1 Taa numanyan, mga putulu, kung natetenged tung tinalimaan mi tung yeen natetenged tung pag̱urubraen yang Espiritu Santo tung yaten, durung kalelyag̱u ang yay mamaresmesan mi ta maayen. 2 Nag̱askean mi ra ka ang atiing indiamu pa nag̱apagtalig, ekel tung sari-saring akles ni Satanas, muya-muyaamu ra ilem ang nadayaan na ang para magtuuamu tung mga bultung indi nganing maskeng magbitala. Piru kumus may mga dimunyung pag̱erekelen tung pagturuuen ming atii, pinaeyanganamu ra nira ta mga pagbiw̱italaen mi. 3 Purisu ang para mabilug̱an mi kung tinu pay matuud ang nag̱apabitala yang Espiritu Santo may yang belag, ipaskew ra tung numyu ang yang sasang taung nag̱apabitala yang Espiritu Santo, indi na ra enged isumpa ti Jesus ang ituluy tung malain, kung indi, ya ra ag̱aningay nang Dios ang Makagag̱aem.

Sari-saring Mga Abilidad Ang Nag̱ipamakdul-pakdul Yang Espiritu Santo Tung Mga Tumatalig, Piru Sam Bilug Ilem Tanyang Pagpamakdul-pakdul (12:4-11)

4 Dispuis pa sari-saring abilidad ang belag̱an pastikular* ang nag̱ipamakdul-pakdul ta diw̱aldi tung yaten ang mga tumatalig, piru sam bilug ilem yang Espiritu Santong pagpaeyang. 5 Sari-sari kang palaksu yang panirbian ta tung Dios may tung mga putul ta, piru sam bilug ilem ti Ginuu tang pagpaktel tung yaten ang panirbian. 6 Sari-sari kang nag̱ipabuat yang Dios tung yaten, piru sam bilug ilem tanyang pagpaktel tung yaten ang tanan ang para kayanan tang buaten yang kumpurming unu pay nag̱ipabuat na tung yaten. 7 Sasa may sasa tung yaten sinagpakdulay ta anya-anyang mga abilidad ug̱ud ikaayen yang kadaklan ang mga kaarumanan tang mga tumatalig ang asan da ka nga papruibaay yang Dios ang asan dag pagtinir tung numyu yang Espiritu Santo. 8 Kipurki telengan mi. Ekel tung pag̱urubraen yang Espiritu Santo tung sasang tumatalig nag̱apakdulan yang Dios ta kaya nang magpadapat ta bitalang pagwayangan ta isip. Ig yang sam bilug ka nag̱apakdulan na ta kaya nang magpasanag ta makaliliway tung mga kaarumanan na sigun tung tamang pag̱irintindien tung kamatuuran ekel ka mismu tung pag̱urubraen yang Espiritu Santo tung anya. 9 Yang duma nag̱apaeyangan yang Dios ta dakulung pagtalig na tung anya, ekel ka mismu tung pagparaktelen yang Espiritu Santo tung anya. Yang duma nag̱apakdulan yang Dios ta kaya na kang magpamaayen tung may mga laru ekel ka mismu tung pagparaktelen yang Espiritu Santo tung anya. 10 Yang duma nag̱apakdulan na ta kaya na kang magpalua ta mga pruibang maktel. Yang duma nag̱apakdulan na ka ta kaya nang magpadapat ta mga bitalang ya ipaeyangay yang Dios tung isip na. Yang duma nag̱apakdulan na ka ta kaya nang mag̱ilala tung mga abilidad yang duma kung ya ipaeyangay yang Espiritu Santo u kung ya ipaeyangay yang kakuntrariu na. Yang duma nag̱apakdulan na ka ta kaya nang magbitala tung dumang bitala ang indi na ra ka nag̱akdekan. Yang duma nag̱apakdulan na ka ta kaya nang magpalatay tung kadaklan kung unu pay linegdangan yang ibinitala yang aruman na tung bitalang atiang indi nag̱akdekan. 11 Yang tanan ang mga abilidad ang atiang nagkarasambitu pulus ya ag̱ipaeyangay yang Espiritu Santo ang ya kay nag̱ipamarti-parti na tung sasa may sasa tung yaten, ang kumpurmi ra ilem ang nag̱alelyag̱an na, anya-anyang abilidad sinagpakdulay na.

Nag̱ipananglit Ni Pablo Yang Sam Pundaan Yang Mga Tumatalig Tung Sasang Tinanguni (12:12-26)

12 Maayen pa, ipananglitu ra kanay yang gustuung ianing tung tinanguni ta sasang tau. Maskin sam bilug ilem ka man, piru durung mga parti-parti na, ig maskin durung mga parti-parti na, sa nga tinangunian ka ilem yang pamilug̱an nirang tanan. Yang pisan tia ay kaalimbawaan ni Jesu-Cristo ang yay pamilug̱an ta†. 13 Ay, itang tanan ang mga tumatalig, atiing pagtalig ta tung anyang nagpatapnay, pinatiniranita ra anya tung Espiritu Santong sam bilug ilem ang yang kaalimbawaan na yay maning pa tung ipinamenyag na tung yaten ang para ita mag̱ing maning pa tung sa nga tinangunian da ilem. Atia ya ray binuat na tung yaten ang tanan maskin unu pang nasyunayita, maskin mga Judioita ubin tag̱a duma-rumang nasyunita, ubin maskin unu pang pagkabetangay ta taa tung kaliw̱utan, maskin mga kirepenita ta tau u belag̱an man. Bilang maning pa tung parariuita rang pinapanginem na tung Espiritu Santong sam bilug ilem ka man. 14 Kung ibaliku tung tinanguni ta, maskin sam bilug ilem ka man, piru belag̱an sam parti ilem, kung indi, dakeleng mga parti-parti na. 15 Alimbawa kung may sasang kakay rin ang maske ra rin ang magbitala ang ya ra ag̱aningay nang “Aa, kumus yuu belag̱anaw kang kalima, anda ray kalalabtenu tung tinanguning naang nag̱akabitanu,” unu pa pa duun? Maskin pa maning da tia yang binitala na, may kalalabten na ka enged agyapun tung tinanguning atia. 16 Alimbawa kung may sasang talinga rin ang maske ra ka rin ang magbitala ang ya ra ag̱aningay nang, “Aa, kumus yuu belag̱anaw kang mata, anda ray kalalabtenu tung tinanguning naa,” unu pa pa duun? Maskin pa maning pa tia yang binitala na, piru may kalalabten na ka enged agyapun tung tinanguning atia. 17 Alimbawa kung yang intirung tinanguni yang sasang tau, anday dumang parti na, kung indi, sam bilug ilem ang mata, ya pa ag̱aring magngel yang may tinanguni? Ig alimbawa kung yang tinanguni na, anday dumang parti na, kung indi, sam bilug ilem ang talinga, ya pa ag̱aring mauw̱u? 18 Piru tung pagkamatuud, yang Dios yay nagpanayu-tayu tung tanan ang mga parti-parti yang mga tinanguni ta sasa may sasa ang kumpurmi ra ilem tung kalelyag̱an na. 19 Ayw̱a, kung alimbawa yang intirung tinanguni ta, sam bilug ilem ang parti, aningen pa w̱asung tinanguni? 20 Piru tung pagkamatuud, yang tinanguni ta, maskin dakele yang mga parti-parti na, piru sa nga tinangunian pa ka enged yang pamilug̱an nirang tanan.

21 Numanyan baliskaren ta ra yang alimbawa. Indi ra ka enged magkabag̱ay ang yang sasang mata ya ra ag̱aningay na yang sasang kalima ang “Anday kaministiranu tung nuyung kalimaa.” Utru si, pati yang sasang kulu indi ra ka magkabag̱ay ang ya ra ka ag̱aningay na yang mga kakay ang, “Anday kaministiranu tung numyung mga kakayamu!” 22 Kung indi, yang mga parti-parti yang mga tinanguni ta ang kalaum tang may kaluw̱ayan na kay tung duma, ya pa ka enged ay kaministiran tang kaministiran. 23 Dispuis yang mga parti-parti nang midyu belag̱an masyadung matinlung telengan, ya pa ka enged ay mas ang nag̱asikasuen ta. Pati yang mga parti-parti nang makakaeyak ang maita, ya pa ka enged ay mas ang paiwan-iwanan tang papaablan. 24-25 Piru yang mga parti-parti nang matitinlung telengan, anday ministir ang paiwan-iwanan ta pang paisa-isaan ta masyadu. Kung indi, yang Dios ya ray nagpanayu-tayu ang pinapagsarasa na tanirang tanan. Ay yang mga parti-parti nang midyu aranek ta dengeg, ya ray mas ang pinadengeg̱an na. Maning tia yang pagpasasa na tung nira, ug̱ud anday mapagparasuag-suag̱an tung sa nga tinangunian, kung indi, tanirang tanan pariu-pariung mag̱irintindian ang mag̱arasikasuan tung ikaayen yang sasa may sasa. 26 Alimbawa yang sam parti kung magsisiitan da, pati yang kadaklan magsisinti ra ka. Kung alimbawa yang sam parti nag̱adayaw, tanira kang tanan mag̱ampayan da ka ta kasadyaan nira.

Yang Isplikar Ni Pablo Natetenged Tung Mga Turnung Ipinamiar Yang Dios Tung Mga Tumatalig Ang Para Ikaayen Yang Intirung Kabilug̱an Nira (12:27-31a)

27 Anday dumang linegdangan yang nag̱ipananglitung naa, kung indi, yamung tanan maning pa tung tinanguni ni Jesu-Cristo asan tung Corinto. Ig sasa may sasa tung numyu, maning pa tung mga parti-parti yang tinanguni na. 28 Yang mga tumatalig pinamiaran yang Dios ta mga turnu nira ang maskin dakele tanira, luw̱us dang ipinampatayu-tayu yang Dios ang pinapagsarasa tung intirung sam pundaan‡. Kung pamilang-bilangen ta yang mga turnu nira, ya ra taa yang duma. Primiru, asan da ta mga apustul ni Ginuu ta. Pangyadwa, asan da ka ta may kaya nirang magpadapat ta mga bitalang ya ag̱ipaeyangay yang Dios tung mga isip nira. Pangyaklu, asan da ka ta may kaya nang magtulduk yang bitala yang Dios ang nabtang tung kasulatan ang makaliliway ta kinaisipan. Asan da ka ta may kaya nang magpalapus ta mga pruibang maktel, asan da ka ta may kaya nang magpamaayen tung may mga laru, asan da ka ta may kaya nang magtaw̱ang ta matinlu tung mga kaarumanan nira tung masadyang kinaisipan, asan da ka ta may kaya nang mag̱erekelen ta matinlu tung mga kaarumanan nira, asan da ka ta may kaya nang magbitala tung dumang bitalang indi na ka nag̱aintindian. 29-30 Simpri belag̱an ang mag̱aning ang tanirang tanan pulus mga apustul ubin pulus mga manigpadapat ta bitalang ya ag̱ipaeyangay yang Dios tung mga isip nira ubin pulus mga manigtulduk yang bitala yang Dios. Belag̱an kang mag̱aning ang tanirang tanan pulus nag̱apagpalapus ta mga pruibang maktel ubin pulus nag̱apagpamaayen tung may mga laru ubin pulus nag̱apagbitala tung dumang bitala ang indi ka nira nag̱aintindian ubin pulus manigpalatay kung unu pay linegdangan yang ibinitala yang aruman na tung dumang bitala ang para maintindian da ta kadaklan§. 31 Piru yang mga abilidad ang kapin pang ingalukun mi Dios ya ra yang may taw̱ang na enged tung grupu ang para mas pang magtinlu yang pag̱urusuyun nira tung kalelyag̱an na.

Nag̱ipaske Ni Pablo Yang Sasang Papanaw Ang Mas Matinlung Usuyun Nira Tung Paggaramiten Nira Yang Mga Abilidad Nira (12:31b-13:13)

Kidispuis pa, kung gamiten mi ra nganing yang mga abilidad mi, may sasang papanaw ang mas matinlung usuyun mi kay tung nag̱usuyun mi numanyan. Ya ra ka man taang ipaskew ra tung numyu.

13

1 Maskin pang may ikayaung magbitala tung dumang bitala ang indi nag̱aintindianu maskin bitala ta mga tau taa tung kaliw̱utan ang naa, maskin bitala ta mga angil duun tung langit, piru kung anda ka ilem ay paggegmaw tung mga masigkatauu, yang pamitalaung maning tia, andang pisan ay kapulutan na. Katimbang nang sasa ka ilem ang ginla ang katulad ka tung mga turugtug̱an ang yag patikay ubin yag papagsantikay. 2 Maskin pang may ikayaung magpadapat ta bitalang ya ag̱ipaeyangay yang Dios tung isipu, maskin yang tanan ang inegteman pa rin yang Dios ang tukaw luw̱us dang nag̱aintindianu, maskin yay kayananung ipasanag ta makaliliway ta isip, maskin durug dakul yang pagtaralig̱enu tung anya ang asta saranganung buaten yang sasang bag̱ay ang ag̱aningen ta duma ang indi masarangan*, piru kung anda ka ilem ay paggegmaw tung mga masigkatauu, anda pa ka enged ay kuintaw. 3 Maskin pang yang tanan ang kumpurming nabtang tung pudiru, luw̱us dang ipamakdul-pakdulu tung mga maliliwag̱en, piru anda ka ilem ay paggegmaw tung nira, belag̱an ang yay dayawen yang Dios tung yeen tung uri. Maskin bilug yang isipung mapirinda ra yang sadiliu tung malain sigun ilem tung mga taung mamagkatinir da yang kalibrian nira ang para ya ray ikadengeg̱u tung katalungaan ni Ginuung Jesus†, ang pagkatapus anda ka ilem ay paggegmaw tung mga taung atia, anda ka ilem ay dayawen na tung yeen asan.

4-5 Maning taa yang ug̱ali yang sasang taung may paggegma nang matuud tung mga aruman na. Tanya mapinaurayen, mainildawen, belag̱an kang mainiw̱eg̱en, belag̱an kang mapinalandawen, belag̱an kang sayud yang ug̱ali na, belag̱an kang madinemten. 6 Indi kag sadyaan kung may sasang aruman nang pagbuat ta malain, kung indi, masadya enged tung isip na kung pagbuat ta matinlu. 7 Kipurki kung talagang nag̱agegmaan ta ta ustu yang mga aruman ta, anda tung isip tang magdaldal kung may nabuat nirang kamali, indiita ra ka maplekan agkali ta pagtalig ta tung nira, kung indi, maparurusan tang maagwantaan ang basi pa ra ilem magsug̱at da.

8 Piru naang abilidad ang nag̱apagpadapat ta mga bitalang ya ag̱ipaeyangay yang Dios tung isip ta matatapus ka enged. Pati naang abilidad ang pagbitala tung dumang bitala ang indi nag̱aintindian, magtadeng da ka. Asta naang abilidad ang pagpasanag ta makaliliway ta isip sigun tung pag̱irintindien ta tung kamatuuran, ya ka. 9 Ay ya pa ag̱ari, maskin pang duru rang nag̱aintindian ta, may pagkakulang na pa ka enged. Pati yang kumpurming nag̱ipagpadapat ta tung mga kaarumanan ta. 10 Piru kung kumaw̱ut da nganing yang uras ang ipagpalua yang Dios yang kumplitung pisan, kung unu pay may pagkakulang na, mapareng da ka ilem. 11 Pariu tung yeen. Atiing mulaw pa, yang pamitalaw may yang palaksu yang pag̱irisipenu may yang pag̱irintindienu pulus may pagkamula na. Piru atiing namalamaraw ra, binutwanu ra yang sistimaung atiing may pagkamula na. 12 Maning kang pisan tia ay kaalimbawaan yang nag̱askean ta natetenged tung pagkadios yang Dios simanyan ay maning pa ilem tung ulung ang malaw̱uk-law̱uk ang telengan tung ispiu‡. Piru tung uri may uras kang kaw̱utun ang mag̱eremetanita ra ka enged yang Dios. Purisu maskin may pagkakulang pa ka man yang nag̱askean ta natetenged tung pagkadios na numanyan, piru tung uri, makumplitu rang pisan tia ang katulad ka tung pagkakumplitu yang nag̱askean na simanyan natetenged tung pagkatau ta ang andang pisan ay pagkakulang na. 13 Mintras indi pag kaw̱utun yang uras ang atia, may tulung bag̱ay ang yay dapat ang pirming impurtaen ta. Ya ra taang pagtaralig̱en ta tung ni Jesu-Cristo may ya ra taang pagparakbaten ta tung anyang maglekat may ya ra ka taang paggeregmaan tang magpurutul. Piru tung nirang tulu, mas landaw ta kantidad yang paggeregmaan ta.

14

Kung Unu Pay Nag̱ibitala Tung Pagsaragpun Nirang Magpurutul, Dapat Ang Maintindian Ta Kadaklan (14:1-25)

1 Kapurisu yang sikaren mi enged ang yamu pirming maggeregmaan ta ustu. Paderepan mi ra ka yang mga abilidad ang atiang nag̱ipakdul yang Espiritu Santo*, kapin da enged ang yamu paeyangan na ta abilidad ming magpadapat ta sasang bitalang ya ag̱ipaeyangay na tung mga isip mi. 2 Ay tutal, yang pagbitala tung dumang bitalang indi nag̱aintindian, belag̱an yang aruman nang tumatalig ay mag̱aningen na, kung indi, yang Dios. Anda nganing ay nag̱aintindi kung unu pay gustu nang ianing, kung indi, nag̱apabitala yang Espiritu Santo natetenged tung mga bag̱ay indi ka ilem nag̱askean ta tau. 3 Piru naang sam bilug ang nag̱apagpadapat tung mga kaarumanan na ta sasang bitalang ya ag̱ipaeyangay yang Dios tung isip na, asan da ngayapay nira ta mataw̱ang tung nira ubin yang sasang sarang ang ipagpaktel nira tung mga isip nirang agluw̱ayen da rin ubin yang sasang paglakanan yang mga kalbatan ang nag̱apasaran nira. 4 Yang nag̱apagbitala ta dumang bitalang indi nag̱aintindian, ya ilem yang sadili na ay nag̱ataw̱angan na. Piru yang nag̱apagbitala ta sasang bitalang ya ag̱ipaeyangay yang Dios tung isip na, yang intirung sam pundaan yay nag̱ataw̱angan na. 5 Tung bag̱ay gustuu ang yamung tanan asan may abilidad ming magbitala tung dumang bitala ang indi nag̱aintindian. Piru mas pang gustuu ang may abilidad ming magpadapat ta sasang bitalang ya ag̱ipaeyangay yang Dios tung mga isip mi. Ay yang sasang pagpadapat ta bitalang maning tia, mas pang may mataw̱ang na kay tung nag̱apagbitala tung dumang bitalang indi nag̱aintindian ta tau, puira ilem kung masarangan nang ilakted kung unu pay gustung ianing yang ibinitala na tung dumang bitala ang para may mataw̱ang na tung intirung sam pundaan.

6 Mga putulu, isipen mi ra ilem ta maayen. Kung alimbawa kumaw̱utaw ra asan tung numyu ang pagkatapus magbitalaw ra tung dumang bitalang indi mi ka ilem nag̱aintindian, andang pisan ay maeklan ming taw̱ang tung yeen. May maeklan mi ilem kung alimbawa magpasanag̱aw tung numyu natetenged tung sasang ipinagpabunayag yang Dios tung yeen ubin kung magpaintindiaw tung numyu ta sasang nag̱askeanu natetenged tung kamatuuran ang naang nag̱apananged ta ubin kung magpadapataw tung numyu ta sasang bitalang ya ag̱ipaeyangay yang Dios tung isipu ubin magtuldukaw tung numyu natetenged tung pag̱urusuyun ta tung nag̱auyunan na. 7 Puira ra kanay tung yaten ang mga tau, maskin ialimbawaw ra ilem tung mga turugtug̱an ang katulad ka tung palauta ubin tung dikuirdas, kung belag̱an masyadung butayag yang tunul na, ya pa ag̱aring maintindian ta kung unu pang sunataay ang magtugtug̱un? 8 Maning ka tung turumpita ang nag̱ipagliamar tung mga sundalu, kung belag̱an kang butayag yang pagturugtug̱un, tinu pa pay mapagsimpan ang para maningayaw ra tung gira? 9 Maning kang pisan tia tung numyu. Kung indiamu magbitala ta maintindian ta duma, ya pa ag̱aring maskean nira yang gustu ming ianing? Anday dumang pusisiun mi asan, sungaw ra ka ilem yang mga bitala mi. 10 Indi ilem nag̱askeanu kung pira-pira pang bilug yang mga bitala ang nag̱ipamitala ta mga tau tung bilug ang kaliw̱utan. Piru sasa may sasa, anday inaning, pulus nag̱aintindian ta mga taung yay may bitala ang natauan nira. 11 Piru kung alimbawa, katulad tung yeen, kung yang pamitala yang sasang tau indi ka ilem maintindianu, yang pagterelengenu tung anya tanya tag̱a dumang nasyun ang aparting bitalaay ig yang pagterelengen na ka tung yeen, maning ka. 12 Maning kang pisan tia yang pagterelengen ta duma may ruma tung numyu kung magbitalaamu ra tung dumang bitalang indi ka ilem nag̱aintindian nira. Purisu kumus maning da tiang duruamug kaderep ang magkatinir yang mga abilidad ang naang nag̱ipakdul yang Espiritu Santo, yang paderepan mi enged ang ingalukun ya ra yang may bastanting mapangayapan yang mga kaarumanan ming mga tumatalig ang para mas pang magtinlu yang pag̱urusuyun ming tanan tung nag̱auyunan yang Dios.

13 Purisu kung tinu pay may abilidad nang magbitala tung dumang bitalang indi nag̱aintindian, kaministiran ang ipag̱ampu na tung Dios ang para pakdulan na ka ta abilidad nang magpasanag yang gustung ianing yang ibinitala na tung dumang bitala. 14 Kipurki alimbawa, pariu ra tung yeen, kung mag̱ampuaw ra nganing tung Dios ang yang bitalang gamitenu indi ka ilem nag̱aintindianu, matuud ka man ang nag̱apapag̱ampuaw yang Espiritu Santo, piru kung unu pay nag̱ianing yang dilaku, indi ka enged pumanaw tung isipu, ay indi ka ilem nag̱aintindianu. 15 Purisu unu pay maayen ang buatenu, kung indi, ang kaisan mag̱ampuaw ra tung Dios tung bitalang indi nag̱aintindianu ang yay nag̱ipabitala tung yeen yang Espiritu Santo. Ang kaisan mag̱ampuaw si ka ang yang kinaisipanu ya ray gamitenu ug̱ud maintindian da ka yang mga kaarumananung pamagtuu ka tung anya. Pariu ka tung pagkarantaenu. Ang kaisan magkantaaw rang magdayawaw tung Dios tung dumang bitala ang indi nag̱aintindianu ang yay nag̱ipakanta tung yeen yang Espiritu Santo. Ang kaisan magkantaaw si ka ang yang kinaisipanu ya ray gamitenu ug̱ud maintindian da ka yang mga kaarumananung pamamati. 16 Ay kung indi ta eklan tung maning tiang papanaw, alimbawa pariu tung numyu, kung magdayawamu ra nganing tung Dios tung dumang bitalang indi ka ilem nag̱aintindian mi ang ya ra kay nag̱ipabitala tung numyu yang Espiritu Santo, yang mga kaarumanan mi asan ang anday kaliw̱utan nira tung nag̱ianing mi, kung magngel da nganing nira yang pagpasalamat mi tung Dios, ya pa ag̱aring mapag̱aning ang “Magkatamang pisan tia” atiang indi ra nganing nira nag̱aintindian kung unu pay gustu ming ianing? 17 Ay maskin durug pagkatinlu yang pagpasalamat ming atia, yang mga kaarumanan ming atiang pamamati anda ka ilem ay maayap nira asan ang para mataw̱ang da ka rin tung nira tung pag̱urusuyun nira tung nag̱auyunan yang Dios. 18 Kung tung bag̱ay, ta yeen pagpasalamataw tung Dios ang nag̱apabitalaaw yang Espiritu Santo tung dumang bitalang indi nag̱aintindianu ang mas pa kay tung numyung tanan asan. 19 Piru maski pang maning tia, kung duunaw ra nganing nga laket tung mga kaarumananung mga tumatalig ang pamagsaragpun, gustuung magbitala ta maskin lima ilem ang bulus ang yang isipu ya ray gamitenu ang para magparaintindienaw tung nira. Indi ra ilem ang magbitalaw pa ta liniw̱u-liw̱ung tag̱a tung dumang bitala ang indiaw ra ka ilem maintindian nira.

20 Mga putulu, kaministiran ang yang pag̱irintindien mi tung bag̱ay ang naa indi mi ra ilem eklan tung pag̱irintindien yang mga mamula ang durug kaginamenen tung kumpurming makabew̱ereng. Kung indi, yang matinlung pakbungan mi tung mga mamulang geg̱esye ya ra ilem yang pagkainusinti nira tung pagburuaten ta mga malalain. Piru yang pag̱irintindien mi tung bag̱ay ang naang nag̱ianingu, kaministiran ang eklan mi tung pag̱irintindien ang minaepet. 21 May sang tag̱ang napabtang tung kasulatan ang yay pagpailala kung may apiktar nang maayen yang pagbitala tung dumang bitala ang indi nag̱aintindian. Maning taa yang inaning ni Yawi natetenged tung nasyun ang Israel atiing tukaw:

“Ekel tung mga sundalung tag̱a dumang nasyun ang aparting bitalaay, tag̱amanung pakdulan ta pag̱isipan yang mga tauanung naa. Piru maskin pang maning tia, indiaw ra ka enged pamatien nira ang para mamagsug̱at da rin,” ag̱aaning†.

22 Purisu asan da ngaintindiay ta ang yang katuyuan yang pagbitala tung dumang bitalang indi nag̱aintindian, belag̱an ang mag̱aning ang yay pruiba para tung mga taung pamagtalig tung Dios‡, kung indi, para tung mga taung anday pagtalig nira tung anya§. Piru yang pagparadapaten ta sasang bitalang ya ag̱ipaeyangay yang Dios tung isip ta, yang katuyuan na enged tia, belag da ka rin para tung belag̱an mga tumatalig, kung indi, para tung mga tumatalig*. 23 Kapurisu kung alimbawa pagsaragpunamu rang intirung sam pundaan ang pagkatapus anday dumang magngel asan, pulus da ilem pamagbitala tung dumang bitalang indi ka ilem nag̱aintindian, ang pagkatapus may mansikaw̱ut da asan ang mga bisitang indi pa nag̱apagtalig tung ni Ginuu ta, unu pa pay sakpen yang mga kinaisipan nirang pamamati, kung indi, yamu ra ilem ag̱aningay nirang mga bariaduamu. 24 Piru kung yang kumpurming magbitala pulus may sasang bitalang ya ag̱ipaeyangay yang Dios tung isip na ang ya ra kay nag̱ipagpadapt na tung kadaklan, ang pagkatapus may masampura asan ang sasang bisita ang belag pang tumatalig, puidi kang asan da tung tanan ang nag̱agngel na nga batikalay yang isip na ang tanya makinasalananen ka man. Puidi kang asan da ka nga maladmaray na ang tanya ya rag talungaay na yang sintinsiang ipadapat yang Dios tung anya. 25 Kung unu pay nag̱atipig̱an na, malw̱awan da. Unaw̱is magpadagpa ra ilem ang magsuku tung Dios ang nunut da ka ta pagdiklara na ang mag̱aning, “Talagang yang Dios asan da ka man agpagpakigsasa tung numyu!” ag̱aaning†.

Pagpaetad Ti Pablo Kung Ya Pa Ag̱aring Maanluyan Nira Yang Mga Prublima Tung Pagsaragpunan Nira (14:26-40)

26 Kapurisu mga putulu, unu pay gustuung ianing? Yang nag̱askeanu tung numyu, kada magsaragpunamu, yang laksu na maning taa. Yang sam bilug, may sasang kantang ipinaeyang yang Espiritu Santo tung isip na ang para ipagdayaw na tung Dios. Yang sam bilug, may sasang itulduk na tung kadaklan ang ya ra kay ipinaisip tung anya yang Espiritu Santo ekel tung pagpasadsad na tung kasulatan. Yang sam bilug may sasang ipinagpabunayag yang Dios tung anyang ipagpadapat na tung mga kaarumanan na. Yang sam bilug may ipagngel na tung dumang bitala ang indi nag̱aintindian ang ya ra kay nag̱ipabitala yang Espiritu Santo tung anya. Yang sam bilug magpalatay kung unu pay linegdangan yang mga bitalang atiang ibinitala yang aruman nang indi naintindian. Buinu, maayen ka tia. Ya ilem, maskin unu pay buaten mi tung pagsaragpun mi, luw̱us mi kang eklan tung matinlu ug̱ud asan da ngayapay yang kadaklan yang mataw̱ang tung nira tung pag̱urusuyun nira tung nag̱auyunan yang Dios. 27 Alimbawa, kung may malelyag ang magbitala tung dumang bitalang indi ka ilem nag̱aintindian, tama ra ang may durua nga tauan ang magbitala ubin kung temegka tung tulu, basta bereles ilem tanira ig dapat may magpalatay ka tung kumpurming ibinitala nirang sasa may sasa. 28 Piru kung anday magpalatay asan, masig̱egtem da ilem mintras asan pa tung pagsaragpunan mi. Baklu ra ikesen-kesenay na tung sadili na may tung Dios ang anda ray dumang magngel. 29 Alimbawa si, kung may durua ubin tulu nga tauan asan ang may kaya nirang magpadapat ta mga bitalang ya ag̱ipaeyangay yang Dios tung mga painu-inu nira, kaministiran ang pakdulan mi ka ta lugar ang magbitala kung unu pay gustu nirang ipagpadapat tung kadaklan. Pagkatapus, yang kadaklan ang pamagpamati, kaministiran kung unu pay nag̱agngel nira timbang-timbangen da ta mupia tung mga isip nira kung matuud ang liit tung Espiritu Santo u kung belag‡. 30 Dispuis kung may sasang pagpadapat da ta bitalang atiang ipinaeyang yang Dios tung isip na, puiding padayunan na yang pagparadapaten na ang asta paeyangan da yang Dios yang aruman nang yag kakarung. Kung mapaeyangan da nganing tiang aruman na, naang pagbitala, maayen pang tapusun na ra kanay yang nag̱ianing nang kumarung ug̱ud ipatug̱ay na ra tung aruman nang baklung pinaeyangan. 31 Ay kung eklan mi tung maning tiang papanaw, yamung tanan ang kumpurming magpadapat ta mga bitalang maning tia, puiding mapagberelesamung tanan ang magpadapat yang mga bitalang atia tung kadaklan ug̱ud asanamu ra kang tanan mapangayap ang asan da ka kemtel yang mga kinaisipan ming tanan. 32 Simpri yang sasang may kaya nang magpadapat ta bitalang ya ag̱ipaeyangay yang Dios tung isip na, kayananan na ka yang sadili nang kuntrulun. 33-34 Ay kipurki yang Dios ang yay pagpakdul tung nira yang abilidad nirang atia, indi kang lag̱ing magsadyaan tung papanaw ang magulu, kung indi, tung papanaw ang mausay.

Katulad ka tung dapat ang usuyun tung pagsaragpun yang kadaklan ang mga kinasakpan yang Dios ang kada sam pundaan, yang mga baw̱ay asan, kaministiran ang mag̱ekmeng da ilem ay indi nag̱ilug̱ut tung nirang magbitala kung saragpun da nganing yang intirung sam pundaan§. Kung indi, dapat ang magparanek tung mga kasawa nira ang katulad ka tung sasang linyang nag̱asambit tung kasulatan*. 35 Alimbawa kung tanira may gustu nirang maskean, maayen pa ang tung mga kasawa ra ilem nira italimaanay nira kung duun da nganing tanira tung sadiling pamalay-w̱alay nira. Kipurki makakaeyak dang magbitala yang sasang baw̱ay asan tung pagsaragpunan ming sam pundaan.

36 Kung balaw̱ag tung isip mi yang nag̱ipag̱aningung atia, ayw̱a, yang gustu ming ianing ang yang bitala yang Dios asan tung numyu manliit? Ubin asan da ka ilem tung numyu negka?

37 Kung tinu pa asan ay pagpabetang tung sadili na ang tanya may abilidad nang magpadapat ta mga bitalang ya ag̱ipaeyangay yang Dios tung isip na, ubin may dumang abilidad ang ipinakdul yang Espiritu Santo tung anya, dapat ang ilalaen na ra ka ang yang mga bag̱ay ang atiang isinulatu, ya ra kay itinuw̱ul ni Ginuu ta tung yeen ang para ipatumanu ka tung numyu. 38 Piru kung tinu pay indi mag̱ilala, indi ka ilalaen yang Dios†.

39 Kapurisu mga putulu, ya ra taa yang pinakaisi yang gustuung ianing. Yang paderepan mi enged ang sikaren ang yamu paeyangan yang Espiritu Santo ta abilidad ming magpadapat ta mga bitalang ya ag̱ipaeyangay na tung mga isip mi. Dispuis indi mi ka pag̱ampalaren yang may mga abilidad nirang magbitala tung dumang bitalang indi nag̱aintindian. 40 Ya ilem yang tanan ang pag̱urubraen ming pagsaragpun, eklan mi tung nag̱askean ming magkabag̱ay ig mausay ang papanaw.

15

Nag̱aulit Ni Pablo Yang Pinakaisi Yang Ipinagpakaw̱ut Na Tung Nira Ang Ti Jesu-Cristo Matuud Ang Pinabungkaras Yang Dios (15:1-11)

1-2 Numaan, mga putulu, pademdemenamu ra kanay yeen natetenged tung Matinlung Balitang atiing ipinagpakaw̱utu tung numyu ang ya ra kay pinananged mi ig numanyan ya ra kay mabaked ang panielan yang pagparanangeren mi ig tung pagparanangeren mi asanamu ra ka nag̱atapnayay ni Jesu-Cristo basta yang dating kamtangan na atiing ipinagpakaw̱utu tung numyu ya ray padayunan ming panangden, puira pa kung nusias ilem belag̱an din matuud yang pinananged mi. 3-4 Ay kipurki ipinag̱intrigaw ra tung numyu yang pinakaimpurtanting bitala ang ya ra kang lag̱i ay rinisibiu ang yang pag̱aningen ang Cristo nagpakugmatay natetenged tung mga kasalanan ta ang yay uyun ang pisan tung nagkaraula natetenged tung anyang nabtang tung kasulatan*. Dayun da kang ipinalg̱ud tung sasang leyang ang pagkatapus tung yaklung kaldaw pinabungkaras da yang Dios ang ya kay uyun tung nagkaraulang nabtang tung kasulatan†. 5 Pagbungkaras na, nagpaita ra tung ni Pedro‡, magdasun tung grupung pag̱aningen ang Sam Puluk May Durua NGa Tauan§. 6 Pagkatapus may mininsang nagpaita ka tung subra limang gatus nga tauan ang mga kaputulan tang mga tumatalig ang pamagsaragpun. Yang kadaklan tung nira bui pa ang asta simanyan, piru may pira pang bilug ang nagkarapatay ra. 7 Pagkatapus tia, nagpaita si ka tung ni Santiago*, magdasun tung tanan ang mga apustul nang pamag̱urugpu†. 8 Pagkatapus tung kauri-urian da yang pagparaitaen na, maski nganing pala tung yeen nagpaita ka. Yang kaalimbawaanu maning pa tung sasang mulang ipinangana ang indi naustuan tung bulan ang anday laum-laumun ta mga tau ang mabui pa‡. 9 Ay yuu ray pinakaaranek ang pisan tung tanan ang mga kaarumananung mga apustul. Indi ra ka rin nganing magkabag̱ay ang aningenaw pang apustul ay natetenged pinagpamarasanu nganing yang mga tumatalig ang naa pala yay mga kinasakpan yang Dios ang matuud. 10 Piru natetenged ilem tung kaneeman ang ipinagpaita yang Dios tung yeen ang andang pisan ay natengeran na tung yeen, pinaktelaw ra anya ang para makayananu yang katengdanan ang ipinagpiar na tung yeen. Kag yadwa pa, yang kaneeman nang atiing ipinagpaita na tung yeen belag̱an ang mag̱aning ang anday pinakaw̱ut na, kung indi, pagprusigiraw ta mupia tung pangatengdananu ang mas pa kay tung kadaklan ang mga apustul. Piru belag̱an kang mag̱aning ang nag̱aeklanu tung sadiling ketelu, kung indi, yuug paktelay nang magprusigir. 11 Kapurisu, maskin yuu, maskin tanira, ya ra ka man mismu tiing kamtangan yang balitang nag̱ipagpakaw̱ut yamen tung mga tau ig ya ra ka man nganing mismu atiing pinananged mi.

Yang Nag̱ipanuw̱al Ni Pablo Tung Duma Ang Pamag̱aning Ang Yang Mga Patay Unu Indi Ra Mabui Si Kang Uman (15:12-34)

12 Numanyan kung nag̱ipagpakaw̱ut yamen ang yang pag̱aningen ang Cristo binui si kang uman yang Dios, ya pa ag̱aring mapag̱aning yang duma asan tung numyu ang yang mga patay indi ra unu mabui si kang uman? 13 Ay kung matuud tia, ig disir, pati nganing yang pag̱aningen ang Cristo indi ra ka rin nabui si kang uman. 14 Ig kung indi ra ka man nabui si kang uman tanya, ig disir, anda ka rin ay kapulutan na yang nag̱ipagpakaw̱ut yamen, pati yang pagparanangeren mi ya ka rin. 15 Pati yami nganing, naseekanami ra rin ang mga buklienaming nagpaingmatuud natetenged tung binuat yang Dios, ay kipurki pinagpaingmatuuran da yamen ang binui na si kang uman yang pag̱aningen ang Cristo, ang pagkatapus atii pala, anda ka, kung matuud ang indi ra mabui si kang uman yang mga patay. 16 Ay kung matuud tia ang indi ra mabui si kang uman yang mga patay, intunsis pati yang pag̱aningen ang Cristo indi ra ka rin nabui si kang uman. 17 Ig kung indi ra ka nabui si kang uman tanya, ig disir, andang pisan din ay pinakaw̱ut atiing pagtalig mi yang mga sadili mi tung anyang nagpatapnay. Turuw̱alen mi pa ka enged din tung Dios yang mga kasalanan mi. 18 Pati yang mga putul tang nagtalig tung ni Jesu-Cristo ang pagkatapus nagkarapatay ra, nangapasubu ra ka rin tung kadiaduan ang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na. 19 Pariu ka tung yaten ang mga bui pa, kung alimbawa yang nag̱atalig̱an ta tung ni Jesu-Cristo may taw̱ang na ilem taa tung kaliw̱utan ang naa ang pagkatapus anda ra rin ay mapakbat ta tung anya tung uri, intunsis tung tanan ang mga tau, ita ra enged din ay pinakakaildaw.

20 Piru yang matuud, ti Jesu-Cristo binui si ka man ang uman yang Dios, ig tia yay maning pa tung paray ang tukaw ang inayeg ang yay pruiba ang may magdarasun pa kang ayeg̱en bilang yang mga patay mangasug̱ut dang pisan tung anyang pamuien si kang uman yang Dios. 21 Ay kipurki kumus may kamatayen ekel tung sasang tau, may pagkabui si kang uman ekel ka tung sasa kang tau. 22 Ay katulad ka ang yang tanan ang mga tau nag̱apatay ekel tung pagsasaan nira ni Adan, ya ka ang yang kumpurming may pagkinapulitay ra nira ni Jesu-Cristo, pamuien si kang uman yang Dios ekel ka tung anya. 23 Ug̱aring ilem may anya-anyang timpu ang ipinagtipu yang Dios. Ti Jesu-Cristo tanya, ya ray pinakatukaw ang nabui si kang uman. Yang mga taung tanyay may anya tung nira, baklu ra mangabui si kang uman, kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipaglekat na. 24 Atia, kumaw̱ut da yang pagtapusan yang panimpung naa. Ya ra kay uras ang ipampalagpak na rang pisan yang tanan ang may mga kagaeman, maskin mga taung pariu tung yaten, maskin mga taung indi nag̱aitang nag̱apanuw̱ul ni Satanas, maskin unu pang klasiay, maskin unu pang ketelay, luw̱us dang pirdien na. Pagkatapus tia, iintriga na ra tung ni Ama nang Dios yang pinakaw̱ut yang paggaraemen na ang kumplitu rang pisan. 25 Ya ra kay nag̱atengeran na ang tanya dapat ang magpadayun tung paggaraemen nang asta mapampabtang da yang Dios tung tarampakan yang kakay na yang tanan ang mga kasuay na§. 26 Yang kauri-urian enged ang kasuay nang pirdien na, ya ra taang kamatayen. 27 Talagang mainabu ra tia ang katulad ka tung sasang inula natetenged tung anyang nabtang tung kasulatan ang yang tanan unung mga bag̱ay, luw̱us unung ipabtang yang Dios tung tarampakan yang kakay na* Ug̱aring atiing pag̱aning na ang yang tanan ang bag̱ay luw̱us ang ipabtang na tung pudir na, simpri masadlaw ka ang puira pa asan yang magpabtang. 28 Atia, kung mapabtang da nganing yang tanan ang bag̱ay tung pudir ni Jesu-Cristo, tanya mismung Ana magpabtang da tung sadili na tung pudir yang Dios ang yay nagpabtang yang tanan ang bag̱ay tung pudir na ug̱ud yang Dios, ya si ay pamilug̱an nirang tanan†.

Nag̱asambit Na Yang Tulu Pang Katadlengan Na (15:29-34)

29 Kung belag matuud yang nag̱ipag̱aningung atia, unu pay kapulutan yang pag̱urubraen yang duma asan tung numyung pagpabenyag si kang uman ang para magsali unu tung nagegmaan nirang napatay ra? Kung talagang matuud ang yang mga patay indi ra buien si kang uman yang Dios, ayw̱at salian pa nirang magpabenyag‡? Kung belag maning tia yang pag̱intindi nira, ayw̱a magbuat pa ta maning tia? 30 Pati yami mismung pagpaturuw̱ulun tung ni Ginuu ta tani, unu pay pulut nang pirmiaming panalaytay tung buang pukis kung indiami buien si kang uman yang Dios tung uri? 31 Pariu ra tung yeen, kaldaw-kaldaw gesyeaw ilem mapbes tung kamatayen. Talagang matuud tia, mga putulu. Katulad tung nag̱asiguru mi tung yeen ang agsadyaanaw ta duru sigun tung pag̱imaklu ni Ginuu tang Jesu-Cristo tung mga isip mi, masiguru mi ra ka ang yang nag̱ianingung atia, talagang matuud. 32 Tan taang tinaraw̱anganaw ra ta mga taung durug karaiseg tani tung Efeso, kung alimbawa, inusuy ra ilem yang pag̱irintindien ta kadaklan ang mga tau ang yang mga patay indi ra mabuing uman, indiaw ra ilem din nag̱agwanta tung kalbatan ang atii, ay tutal tung uri ta kaldaw, anda ka ilem din ay pakaw̱utunu. Kung matuud ang yang mga patay indi ra mabuing uman, mupia pa, mag̱usuyaw ra ilem tung bitala ta duma may ruma ang mintras buiita pa unu, magpapsawita ra ilem unu tung kumpurming unu pay nag̱iblen yang linawa tang panganen kag inemen. Tutal muya unu, andamal ilem, mapatayita ra ka ilem§. 33 Ustu ra tiang pagpadaya mi tung belag̱an matuud. Pamaridengdengan mi ta mupia yang sasang bitala ta mga mamaepet ang kung magpakigbarkadaita unu tung mga taung mga malain, pati ita unung matinlu ka rin ta ug̱ali, asanita ra ka unu nga saliray ta malain ang kinaisipan. 34 Magpamanmanamu ra yang mga isip mi. Ustu ra tiang pagpakasalak mi. Kipurki may duma* asan tung numyu ang midyu anda pay naerem nira tung kalelyag̱an yang Dios. Atia nag̱asambitu ilem ug̱ud asanamu ra ngaeyangay ta eyak mi.

Yang Pagpasanag Ni Pablo Natetenged Tung Pagkabetang Yang Tinanguni Yang Sasang Patay Kung Pabungkarasen Da Nganing (15:35-49)

35 Piru elat kanay. Muya may duma asan ang gustu nang magsulingaag tung yeen ta maning taa: “Piru ya pa ag̱aring mabui si kang uman yang mga patay? Ayw̱a, unu pang pagkabetangay ta tinanguni nirang maglua?” ag̱aaning. 36 Abaa, kabus-kabusa! Maskin yawa, nag̱askean mu ra ka ang indi mukngil yang binik ang nag̱itampek, kung indi, madunut da kanay tung tanek ang maninga patay ra. 37 Dispuis yang nag̱itampek mung atia tung tanek belag̱an yang intirung luak, kung indi, sasang binik na pa ka ilem, kung binik ta trigu ubin maskin unu pang binikay. 38 Ang pagkatapus yang Dios yay magpakdul tung binik ang atia ta pagkabetang nang kumpurming unu pay nalelyag̱an na kang lag̱i atiing primirung pag̱imu na tung tanan ang bag̱ay. Bilang anya-anyang binik sinagpakdulay na ta anya-anya kang pagkabetang.

39 Maskin nganing yang may mga linawang pinag̱imu na, belag̱an kang pariu-pariu yang isi yang mga tinanguni nira, kung indi, may nira-nira kang isi, mag̱ing tau, mag̱ing ayep, mag̱ing lamlam, mag̱ing ian man. 40 Dispuis may mga bag̱ay ang inimu yang Dios duun tung langit. Ig taa ka tung katanekan ya ka. Piru aparti ka yang katinlu nang telengan yang tung langit kay tung katanekan. 41 Yang kaldaw may sadili nang sadlaw, yang bulan may anya ka, yang mga dumakel may nira ka. Maski nganing yang mga dumakel, aparti-aparti ka yang nira-nirang sadlaw.

42 Maning ka tia tung mga tinanguni yang mga patay kung buien si ka nganing yang Dios ang uman. Ay yang tinanguni nirang nag̱itampek tung tanek madudunut. Yang tinanguni nirang pabungkarasen yang Dios indi ra enged madudunut ang asta tung sampa. 43 Yang nag̱itampek sayud ang telengan; yang pabungkarasen yang Dios, duru rang pisan agkatinlu; yang itinampek maluw̱ay rang pisan; yang pabungkarasen yang Dios duru rag puirsa. 44 Yang nag̱itampek pastikular ka ilem ang tinanguni ang bag̱ay ka ilem taa tung kaliw̱utan ang naa. Yang pabungkarasen yang Dios ispisial dang pisan ang bag̱ay rang pisan tung kaliw̱utan ang baklu. Kung may tinanguning bag̱ay ka ilem taa tung kaliw̱utan ang naa, ig disir may tinanguni kang bag̱ay ra kang pisan tung kaliw̱utan ang baklu. 45 Pariu ka tung sasang bitalang napabtang tung kasulatan ang ti Adan unung yay primirung tau, inimu yang Dios ang may kabui nang pastikular†. Yang pag̱aningenung panguring Adan, ya ray nagyaring ultimung manigpaeyang ta ipagpangabuing baklu ig ultimung manigpabungkaras tung mga patay‡. 46 Ug̱aring ilem belag̱an ang yay pagtukaw yang tinanguni tang atiang magkabag̱ay rang pisan tung kaliw̱utan ang baklu, kung indi, yang tinanguni tang naang pangkaliw̱utan da kanay ay pagtukaw baklu ra ipaluaay yang tinanguni tang bag̱ay rang pisan tung kaliw̱utan ang baklu. 47 Ay ya pa ag̱ari, yang tinanguni yang primirung tau tanekanen ay apuk yang ginamit yang Dios ang nag̱imu tung anya. Piru yang tinanguni yang sam bilug, langitnanen natetenged pinabungkaras da yang Dios. 48 Kung ya pa ag̱ari yang pagkabetang yang tanekanen ang atii, asan da ka nasug̱ut yang kumpurming tanekanen ka. Ig kung ya pa ag̱ari yang pagkabetang yang langitnanen ang atii asan ka masug̱ut yang kumpurming pabungkarasen na ang yang mga tinanguni nira ipampabag̱ay na ra kang pisan tung langit. 49 Kapurisu kung ya pa ag̱ari ang ita nasug̱ut tung pagkabetang yang tanekanen, tung uri, ya ra kay masug̱ut ta yang pagkabetang yang langitnanen.

Pagpasanag Ti Pablo Ang Tung Uri, Itang Mga Tumatalig Siguradung Papandeeg̱enita Ra Yang Dios Tung Kamatayen (15:50-57)

50 Yang gustuung ianing tia, mga putulu, yang tinanguni tang naang pastikular ka ilem indi ra enged maimung malg̱ud tung kaliw̱utan ang baklu ang yay tukurun yang Dios tung uri. Ay yang madudunut indi ra ka enged maimung malg̱ud tung anday kadunutan. 51 Naa w̱a, iugtulu ra tung numyu yang sasang nag̱aegteman pa rin yang Dios ang tukaw ang numanyan da ilem ipabunayag̱ay na tung yeen. Ta yaten ang mga tumatalig, belag̱an ang mag̱aning ang itang tanan luw̱us dang magkarapatay. Piru itang tanan, patay bui, luw̱us da ka enged ang pangimakluen yang Dios yang mga tinanguni ta. 52 Atia, kalit ilem ang mainabu tung yaten. Maning pa tung sang kilab ilem ta mata. Derengan dang magtunul yang sasang turumpita ang ya ray pangultimung pagtunul na. Ay kipurki kung magtunul da nganing tia, yang mga kaarumanan tang mga tumatalig ang nagkarapatay ra, pampabungkarasen da yang Dios ang mga banal dang pisan. Pati ta yaten ang mga bui pa tung uras ang atia, derenganita ra kang pangimakluen yang Dios ang pampabanalen. 53 Ay ya pa ag̱ari yang mga tinanguni tang naang nag̱adunut dapat ang mapaklian ta indi madunut, ig yang tinanguni tang naang may kamatayen na dapat ang mapaklian ta tinanguni tang anday kamatayen na. 54 Kung yang tinanguni tang naang nag̱adunut mapaklian da nganing ta indi madunut, kung naang may kamatayen na mapaklian da nganing ta anda ray kamatayen na, ya ray uras ang magkamatuuran da yang sasang bitalang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Pirdi ra yang kamatayen! Pinapandeeg̱ita ra tung anya§!”

55 Pati yang sam bilug pa ang napabtang ka asan ang mag̱aning,

“Ta, aria rang kamatayena? Yang pagpandeeg mung pirmi tung yamen, ay ra?

Aria rang kamatayena?

Yang dalit mung atiang nag̱ipagpandali mu ra rin tung yamen, ay ra?” mag̱aning*.

56 Anday dumang natengeran na ang ita agdaralien ta kamatayen, kung indi, ya ra taang pagpakasalak ta. Dispuis anday dumang pagpalbat tung pagpakasalak ta, kung indi, ya ra yang mga katuw̱ulan yang Dios ang yay sasang pitik ang pag̱atelengan nang indi ta kayanan. 57 Piru simanyan duru rang pisan agkadakul yang pagpasalamat ta tung Dios, ay natetenged tung uri, siguradung ita ra kay papandeeg̱en na tung kamatayen, ekel tung pagpakugmatay ni Ginuu tang Jesu-Cristo may tung pagbungkaras na.

Yang Lagpakan Yang Nag̱ipasanag Ni Pablo (15:58)

58 Kapurisu, mga putulung nag̱amaalu, indiita ra ilem magpaluw̱ay tung pagturumanen ta yang kalelyag̱an yang Dios, kung indi, magpakatentenita. Paderepan ta rang pirmi yang kumpurming nag̱ipaubra ni Ginuu ta tung yaten. Kipurki nag̱askean ta ra ang yang pagpakabedlay tang pagpatuw̱ul tung anya, may pakaw̱utun na ka enged tung yaten ang durung pisan agkatinlu.

16

Yang Paetad Ni Pablo Natetenged Tung Pagturuw̱urun Ta Kuartang Itaw̱ang Tung Duma (16:1-4)

1 Numanyan kung natetenged tung kuartang nag̱atutuw̱ud ang para itaw̱ang tung mga putul tang mga kinasakpan ka yang Dios ang pangaliwag̱an*, yamu asan, usuyun mi yang pariu ka tung ipinaintindiu tung kada sam pundaan yang mga tumatalig duun tung sinakepan yang Galacia. 2 Bilang kada kaw̱utun yang kaldaw ang Linggu†, sasa may sasa tung numyu, masigtaluk yang kumpurming masarangan nang italuk ang sikad ka tung nadileman na tung seled san linggu. Ya ray buaten mi, ug̱ud kung kumaw̱utaw ra nganing asan, anda ray kaministiran ang panguliktaen pa. 3 Dispuis, kung kumaw̱utaw ra nganing asan, kung tinu pay pamiliken ming matalig̱an, ya ray papag̱ekelenu yang taw̱ang ming atia duun tung Jerusalem. May mga sulat pang ipaekelu tung nira ang yay magpailala tung nira duun. 4 Piru, kung midyu magkabag̱ay ka ang pati yuu mangayaw ka duun tung Jerusalem, tanira pampanuntunu ra ka ilem tung yeen.

Yang Pagpasanag ni Pablo Natetenged Tung Planu Na Pati Tung Mga Planu Yang Mga Aruman Na (16:5-12)

5 Yang planuu, bakluaw ra mangay asan tung numyu, kung napagliliw̱utunaw ra duun tung sinakepan yang Macedonia. Ay dapat duunaw ra kanay mag̱angay‡. 6 Piru kung kumaw̱utaw ra nganing asan, kung maimu ilem tung numyu, gustuu rin ang manlumunanaw ra kanay asan tung numyu ta mabuay-w̱uay ang asta siguru patakliw̱enu ra kanay yang timpung pamamalyu. Ay tung maning tia, tung pagsaayu si, puiding mapadag̱en-dag̱enanaw ra ka numyu, kung ariaw si manalunga. 7 Ay kipurki indiaw malelyag ang mangablasaw ra ilem asan tung numyu, kung indi, gustuung gustu rin ang magpabuay-w̱uayaw ra kanay asan tung numyu, kung ya ra kay ilug̱ut ni Ginuu ta tung yeen. 8 Piru simanyan taniaw ra kanay ilem magpadayun tung Efeso ang asta kaw̱utun da nganing yang pistang atiang pag̱aningen ang Pistang Limang Puluk Ang Kaldaw Ang Pinataklib§, bakluaw ra magsaay. 9 Ay yang nag̱ipagpadayunu pa kanay tani, pinakdulanaw ra ni Ginuu ta ta lugarung durug tinlu ang para magparakaw̱utunaw ra yang Matinlung Balita tani, ang kung prusigiranu, puiding may pakaw̱utun nang durug tinlu. Yadwa pa duru kang pamagkuntra tani tung bitalang naang nag̱ipagpakaw̱utu.

10 Dispuis kung sanu pa magkaw̱ut asan ti Timoteo, sapten mi ta matinlung risibien ug̱ud asan da nga plekay ta pandalendenan na*. Yang ipaggalang mi tung anya, tanya pagtuman ka tung nag̱ipaubra ni Ginuu ta tung anyang magparakaw̱utun ang katulad ka tung yeen. 11 Purisu kaministiran ang anday maglamku tung anya asan. Kung indi, kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagliit na asan, padag̱en-dag̱enan mi ka ta matinlu tung pagparanawen na ug̱ud sadyaan ka yang isip nang magbalik tani tung yeen ay ya ray nag̱apakbatu enged kasiraanami ra ka yang mga putul ta tani†.

12 Kung natetenged tung putul tang naang ti Apolos, maskin duru ka rin ang pag̱eret-eretu tung anyang para numunut tung mga putul tang mamansiulik asan tung numyu‡, piru indi ra ka enged nag̱alelyag ang mangay asan numanyan. Piru kung may rugal na ra nganing, baklu ra mangay asan.

Yang Ultimung Nag̱ipaprusigir Na Tung Nira (16:13-14)

13 Buinu, magpaabtikamung pirmi. Padayunan mi ka yang pagparanangeren mi tung Matinlung Balita. Magpakabaluramu kang magpakatenten. 14 Maskin unu pay buaten mi, asan da ipapanaway mi tung paggeregmaan ming magpurutul.

Yang Pagpakabedlay Ang Pagpadag̱en-dag̱en Tung Grupu Yay Dapat Ang Ilalaen Nirang Pauyunan (16:15-18)

15 Mga putulu, may sasang nag̱aingaluku tung numyu. Nag̱askean mi ra ka ang tung intirung sinakepan yang Acaya§, yang tukaw tung tanan ang namagtalig tung ni Ginuung Jesus, ya ra na Estefanas ang sam pamilya. Dispuis nag̱askean mi ra ka ang yang mga sadili nira mismu ya ra kay nag̱ibuluntad nira ang para mamanirbian tung numyung mga kaarumanan nirang mga tumatalig asan. 16 Purisu yang nag̱aingaluku tung numyu, ilalaen ming pauyunan yang mga taung maning tia yang pag̱urubraen nira. Pati yang kumpurming pagpakigdamay tung ubrang atiang pagpakabedlay ka, ya ka*.

17 Duru rag sadya yang isipu tung pagkaw̱ut tani tung yeen na Estefanas ni Fortunato ni Acaico, ay maskin agpungawenaw ta duru tung numyu, kabilangan na taniamu ra ka, ay ekel tung nirang ipinaangay mi tani, nabulung da yang kapupungawenung atii. 18 Agsadyaanaw ra ka ay kipurki napalinaynayan da nira yang isipu ang may pinaglingtan na ra rin natetenged tung numyu. Pati yang mga isip mi siguru nalinaynayan da ka tung pagpaangay mi tung nira tani tung yeen. Purisu dapat mi kang ilalaen ta mupiang galangen yang mga putul ming mga maning tia yang mga pasais nirang pamanirbian.

Yang Pagtapusan Yang Sulat (16:19-24)

19 Yang tanan ang mga tumatalig ang kada sam pundaan tani tung intirung sinakepan yang Asia, pamagpakikumusta asan tung numyu. Pati ti Aquila duruang magkasawa ni Prisca†, tedek tung mga isip nira yang pagpakikumusta nira tung numyu, kasiraan da ka tanira yang sam pundaan yang mga tumatalig ang pamagsaragpun tung balay nira tani tung Efeso‡. 20 Asta yang kadaklan ang mga kaputulan ta tani tung Efeso, pamagpakikumusta ka asan tung numyu.

Pati yamu asan, kada magsaragpunamu, magsarapetanamu ka ta matinlu bilang magpurutulamu tung ni Ginuu ta§.

21 Uay, yuung ti Pablo ang may sulat taa, atia ra, ya ray yeen ang sadiling panulat ang yuu pagpakikumustaw ka asan tung numyu*. 22 Kung tinu pay naplekan da ta gegma na tung ni Ginuu ta, talagang maagmaan na yang silut yang Dios ang anday katapusan†.

Aay Jesus ang Ginuu yamen, pakalia rang maglekat tani‡!

23 Buinu, yang nag̱ipag̱ampuu para tung numyu asan, ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman ni Ginuung Jesus ang pagpadag̱en-dag̱en tung numyu. 24 Wai yang gegmaw tung numyung tanan asan natetenged tung pagpurutulan ta tung ni Jesu-Cristo.

Ya ra ilem tia ay maaningu tung numyu,

Pablo

* 1:1 1:1 Puiding tung ni Sostenes ipasulatay ni Pablo yang sulat ang naa. Ikumpalar tung sinambit na tung 16:21.

† 1:7 1:7 Katulad tung nagkarasambit na tung kapitulu 12-14.

‡ 1:14 1:14a Ti Crispong naa yay sasang manigmangulu ra rin tung grupu yang mga Judio duun baklu nagtalig da yang sadili na tung ni Ginuung Jesus ang nagpatapnay. Asan da nga basaay ta tung Mga Binuat-buatan 18:8.

§ 1:14 1:14b Atiing duun pa rin ti Pablo tung Corinto, yang balay ni Gayong naa ya ray pinanlumunan na. Nasambit ni Pablo tung Roma 16:23.

* 1:18 1:18 Kung gustu tang pasadsaran kung unu pa enged ay nag̱adapatan yang pagpalansang ni Jesu-Cristo tung krus, yang matinlung basaen ta yang tung Galacia 6:12 ang mag̱aning, “Yang pagpalansang ni Jesu-Cristo tung krus...yay ultimu ilem ang nag̱apatielan yang Dios ang magtapnay tung mga tau.”

† 1:19 1:19 Isaias 29:14

‡ 1:31 1:31 Jeremias 9:24; 2 Corinto 10:17

* 2:1 2:1 Tung dumang mga kupia tung bitalang Giniriego, may sasang bitalang nasulat yang mga manigkupia ang aparting bitalaay kay tung ilinakted tung abwat. Yang palaksu na belag̱an “ipinagpaingmatuud, kung indi, inegteman na pa rin atiing tukaw ang numanyan ipinagpabunayag na ra.”

† 2:9 2:9 Isaias 64:4; 65:16. Anday dumang pinagsimpan na, kung indi, ya ra yang kalibrian tang mga tau ang lug̱ud da ka asan yang mga kaayenan ang pinangakuan na.

‡ 2:16 2:16 Isaias 40:13; Roma 11:34

* 3:4 3:4 Nag̱aulit na yang inaning na tung 1:12.

† 3:11 3:11 Balikan mu yang sinambit na tung 2:2.

‡ 3:12 3:12 Katulad tung ginamit tung pagpakdeng tung pagtuuan yang mga Israel tung Dios atiing tukaw. Duun da nga basaay mu tung 1 Cronica 22:14, 16; 29:2; 2 Cronica 3:6.

§ 3:13 3:13 Ikumpalar tung inaning ni Pablo tung 2 Corinto 5:10.

* 3:19 3:19 Job 5:13

† 3:20 3:20 Mga Karantaen 94:11

‡ 3:23 3:23 Sinambit ni Pablo ay ug̱ud basi pa ra ilem asan da nga tabtab yang pagdarapig̱an nira tung mga pamag̱erekelen.

* 4:3 4:3 Asan da nga deepay ta ang may mga tumatalig duun tung Corinto ang indi pag̱ilala tung pagkaapustul ni Pablo. Mas pang bistu tung Yadwang Corinto.

† 4:5 4:5 Ikumpalar tung inaning na tung 3:12-15.

* 5:1 5:1 Kung basaen ta yang Levitico 18:6-8, duun da ngaintindiay ta ang yang binawal yang Dios tung mga lalii, kung may sasang baw̱ay ang nag̱alelyag̱an na piru may kaampiran na tung anya, indi puiding pangasawaen na ay panya. Maskin tung Deuteronomio 22:30, 27:20 maning ka.

† 5:7 5:7a Exodo 12:15-20; 13:7

‡ 5:7 5:7b Exodo 12:6, 21; Juan 1:29, 35

§ 5:9 5:9 Yang isinulat nang atia, naplek. Anday kupia na.

* 5:12-13 5:12-13 Deuteronomio 17:7

* 6:16 6:16 Duun ngaeklay na tung Genesis 2:24. Inulit ka ni Jesus tung Mateo 19:5.

† 6:18 6:18 Balikan ta yang inaning na tung 6:13.

‡ 6:20 6:20 Ikumpalar tung 7:23 may tung 1 Pedro 1:18-19 pati tung Ipinag̱ubligar 5:9-10.

* 7:1 7:1 Sigun tung mga mamaepet ang sag̱ad tung kasulatan, yang mga bitala unung atia, bitala yang mga tag̱a Corinto ang ya ag̱ulitay ni Pablo ug̱ud tadlengen na yang kamali nira. Ay tung pag̱intindi nira, duun da unu ngauyunay yang Dios ang mas pa yang duruang magkasawa kung indi mag̱apenan tanira buat.

† 7:10 7:10 Marcos 10:12

‡ 7:11 7:11a Atii kanay, duun tung sam pundaan ang atii, yang pag̱asikad yang dumang mga baw̱ay ang magpakiblag tung mga kasawa nira ay ug̱ud magbilug da unu yang isip nirang panirbian tung Dios ang yang kalaum nira asan da tanira ngauyunay yang Dios ang mas, buat.

§ 7:11 7:11b Marcos 10:11

* 7:13 7:13 Ya ray pamarik ni Pablo tung katadlengan nira ang dapat unung magpakiblag yang sasang tumatalig tung kasawa nang belag pa ay kung padayunan na unu yang pagkakasawaan nira, indi unu magkabag̱ay tung pagterelengen yang Dios buat.

† 7:15 7:15a Binalikan na yang linyang sinambit na tung intirung sang kapitulu ang kumpurming unu pay nabtangan nirang atiing primirung pagbeteng yang Dios tung mga isip nirang magtalig tung ni Ginuung Jesus, kaministiran ang ya ray padayunan nira.

‡ 7:15 7:15b Roma 12:18

§ 7:17 7:17a 7:15

* 7:17 7:17b Yang mga tumatalig ang atii ang tag̱a Corinto, gustu nirang umanen yang pagkabetang nira ay yang kalaum nira duun da tanira ngauyunay ang mas pa yang Dios buat. Yang gustu ni Pablong ianing tung nira, andang pisan ay kalalabten yang pagkabetang nira kung ya pa ag̱ari tanira mauyunan yang Dios, kung indi, yang pagkabetang nira kaministiran ang ya ray pauyunan nirang padayunan.

† 7:17 7:17k Duun da nga pasimanay na ang yang pag̱irintindien nira tung bag̱ay ang atia mali.

‡ 7:18 7:18 Atii kanay durung mga Judiong nagpaupira ang para indi masiplatan ang yang mga tinanguni nira binuatan da ta tanda.

§ 7:23 7:23 Balikan mu yang 6:20.

* 7:24 7:24 Asan da nga pabilug̱ay na yang gustu nang ianing tung nira tung sam bulus ang naang isinulat na, bilang 7:1-23.

† 7:25 7:25 May mga tumatalig duun ang pamagtag̱am ta reg̱es tung mga aruman nirang may mga ana nirang anda pay kasawa ang maayen pa unung indi ra padayunan nirang ipakasawa ug̱ud duun da unu ngauyunay tanira ta mas pa yang Dios buat.

‡ 7:38 7:36-38 Kung pasadsaran ta yang mga bitalang atiang isinulat ni Pablo tung bitalang Giniriego, puiding duruay linegdangan na. Imbis natetenged tung sasang amaen may yang ana nang darala, puidi kang natetenged tung duruang pagnubiaan.

* 8:3 8:3Yang ilinakted ang naa, ingkelan tung pinakatukaw ang mga kinupia tung bitalang Giniriego ay petet ang pisan tung prublima nirang gustu ni Pablong sulw̱aran. Piru tung pinakauring mga kinupia, aparti ta gesye yang palaksu na: “Piru kung tinu pay nag̱aske rang maggegma ta ustu tung Dios, asan da ta taung nag̱ailala ra yang Dios ang matinlu yang mga pag̱urubraen na.”

† 8:4 8:4 Duun da ag̱ipatielay nira yang katadlengan nira ang belag̱an kasalanan kung magpakisadung mamangan yang karning atia.

‡ 8:13 8:13 Karni enged yang sinambit ni Pablo ay naskean na ang yang mga tumatalig ang mga maliliwag̱en duun tung Corinto baklu mapagsera ta karni kung may idinasag ang yang karni na ya ag̱isag̱uray tung sasang ginuu-ginuu.

* 9:1 9:1a Balikan ta yang ianing na tung 8:13.

† 9:1 9:1b Nag̱akegngan nganing ni Pablo yang pagkaapustul na gated tung palaksu yang pag̱irisipen nirang maning taa. Kung ti Pablo unu talagang matuud ang apustul ni Jesu-Cristo, dapat da rin unu ang indi na ra ipatug̱ay yang rasun nang pangerengan tung pagkaapustul na, kung indi, dapat da rin unu ang mas pang paktelen na. Purisu ya ray binuat nirang sasang isyu ang para ya ray panielan nirang mamagdiskumpiar tung ni Pablo ang belag̱an unu matuud ang apustul. Purisu anda ra kay bali unu tung nira kung baliwalaen da ka ilem nira yang nag̱ibawal na tung nira ang indi ra mamagpadayun tung pagpakisaru nira tung mga aruman nira tung karning isinag̱ud nira tung sasang bultu (8:9-13; 10:19-22). Purisu yang katadlengan nirang atia, gustu ni Pablong tumpalaken ug̱ud mag̱uman da yang pag̱irisipen nirang maning tia.

‡ 9:5 9:5 Yang mga putul ni Ginuung Jesus ang nag̱aisip na, siguru ya ra ti Santiago, may ti Judas ang parariung nagsulat tung mga tumatalig.

§ 9:6 9:6 Tung pag̱intindi yang mga tag̱a Corinto, indi ra ka enged magkabag̱ay tung sasang apustul ang magparanek tung pagkabetang nang mandilem ta pangabui na. Purisu asan da nga patielay nira yang katadlengan nira ang kumus ti Pablo pandilem, belag̱an unu matuud ang apustul buat.

* 9:9 9:9 Deuteronomio 25:4; sinambit ka ni Pablo tung 1 Timoteo 5:18.

† 9:12 9:12 Muya ti Pablo mabangdanan ta duma ang pagpaseen da ilem ang pagparakaw̱utun ang para mag̱inguarta ra ilem.

‡ 9:13 9:13 Levitico 14:14-18; Deuteronomio 18:1-5

§ 9:14 9:14 Mateo 10:10; Lucas 10:4, 7-8

* 9:19 9:19 Naa sasang ipinanuw̱al na tung nirang nagpakusalak tung anya natetenged tung pagpakignunut na tung mga tau ang yang mga pasais ang nag̱agamit na midyu ya ra ilem ag̱uman-umanay na. Atia unu indi magkabag̱ay tung sasang matuud ang apustul buat.

† 9:20 9:20 Yang sam bilug ang bag̱ay ang nadapatan yang mga riglamintung atia ay natetenged tung mga palanganen ang bawal ang panganen yang mga Judio. Yang sam bilug natetenged tung pagburuaten ta tanda ang katulad ka tung binuat ni Pablo tung ni Timoteo (Mga Binuat-buatan 16:3). Yang sam bilug natetenged tung palaksu tung mga pangaku (Mga Binuat-buatan 21:17-26, kapin da enged yang 21:23).

‡ 9:21 9:21 Yang gustu nang ianing, anday palanganen ang dapat liian na, kung indi, maskin unu pang palanganenay ang ag̱ipapaan nira tung anya, risibien na ra ilem ang panganen.

§ 9:22 9:22 Ikumpalar tung sinambit na tung 8:10 natetenged tung pag̱abuat yang dumang mga tumatalig tung mga aruman nirang masyadung matinaklingen ang para duun da unu mas magdakul yang pag̱irintindien nira buat.

* 9:24 9:24-27 Tung sam bulus ang naa, ilinakted ni Pablo yang pangatadlengan na tung sasang prublima duun tung Corinto ang ya ray sinambit nang primiru tung 8:7-13. Yang bag̱ay ang atia natetenged tung pagpakigsaru yang dumang mga tumatalig tung karni ta ayep ang idinasag ang pagkatapus isinag̱ud tung sasang ginuu-ginuu duun mismu tung pagtuuan tung anya. Pagkatapus tung 10:14, 19-33, sinambit na si yang prublimang atia. Bilang yang sam bulus ang naa (9:24-27) binuat ni Pablong maning pa tung sasang latayan ang may pinanliitan na ig may panganingan na. Yang sinikad ni Pablong pinabilug̱an ya ra yang kaministiran nirang magsuspindi tung mga kalelyag̱an nira ay muya, tung masyadung pagsikad nira tung mga diritsyu nira, asan da nga lipatay nira yang pagsuruspindien nira.

† 9:25 9:25 Atii kanay, yang isinuklub tung kulu yang nandeeg tung karira mga yesek-yesek ang daunan ang ya ray ibinakurung.

* 10:1 10:1a Exodo 13:21-22

† 10:1 10:1b Exodo 14:22-29

‡ 10:3 10:3 Exodo 16:4

§ 10:4 10:4 Exodo 17:6, Mga Bilang 20:11

* 10:5 10:5 Mga Bilang 14:29-30; Hebreo 3:17; Mga Karantaen 78:31; Judas 5

† 10:7 10:7 Exodo 32:6. Yang ipinagpilik ni Pablo tung san tag̱ang atia ay gustu nang papag̱isipen yang dumang mga tumatalig duun tung Corinto ang yay pagpakigsaru tung mga kailala nirang pamamangan ta karni ta sasang ayep ang idinasag ang isinag̱ud para tung sasang dios-dios duun mismu tung katalungaan yang bultu na ang duun agbebtang tung pagtuuan tung anya. Balikan ta yang inaning na tung 8:7, 10.

‡ 10:8 10:8 Yang pagkurumbaw̱ayen yang mga Israel nunut da ka tung pagpakigsaru nira tung mga Moabnen ang namagtuu tung dios-dios nirang atiing pag̱aningen ang Baal ang tag̱a Peor (Mga Bilang 25:1-9). Puiding maning kang pisan tia yang palaksu yang nag̱ainabu duun tung Corinto ang yay gustu ni Pablong ipaaman tung nira.

§ 10:9 10:9 Mga Bilang 21:5-6; Ipinag̱ubligar 2:14. Yang ipinagpilik ni Pablo tung sam bulus ang atia ang para papag̱isipen na tanira ang yang pagpasuag nira tung kalalangan na tung nira ang indi ra magpakigsaru tung nag̱isag̱ud tung sasang dios-dios katimbang nang sasang pagtuung nira tung ni Jesu-Cristo mismu.

* 10:10 10:10 Mga Bilang 14:2, 27, 36-37; 16:41-49. Yang ipinagpilik ni Pablo tung sam bulus ang atia ay natetenged tanira ra kay pagburutung-butungun ang kuntra tung anya natetenged indi nag̱auyunan nira yang mga kalalangan na.

† 10:18 10:18 Levitico 7:6, 15

‡ 10:19 10:19 Taa nag̱apauyunan ni Pablo yang katadlengan nirang inulit na tung 8:4 ang yang sasang unung bultu, andang pisan ay kapulutan na. Talagang yang sasang bultu belag̱an kang may pagkadios nang matuud. Piru maskin ag̱aningen nirang anday pagkadios na, piru belag̱an ang mag̱aning ang anday kagaeman yang talub na. Pasikaran ta yang inaning na tung 10:20.

§ 10:20 10:20 Ikumpalar tung Deuteronomio 32:16-17; Mga Karantaen 106:37; Ipinag̱ubligar 9:20.

* 10:21 10:21 2 Corinto 6:14-16

† 10:22 10:22 Deuteronomio 32:21

‡ 10:26 10:26 Yang mga bitalang atiang inulit na lug̱ud tung pagparasalamaten yang mga Judio tung Dios natetenged tung pamangan nira. Ikumpalar tung sinambit tung Mga Karantaen 24:1; 50:12; 89:11

§ 10:29 10:29 Ibinalik na tung inaning na tung 10:27. Ikumpalar tung sinambit na tung Roma 14:1-4.

* 10:31 10:31 8:1-10:30

* 11:4 11:4 Atii kanay duun tung banwa nira, kung yang mga lalii duun da tung katalungaan yang sasang taung abwat ta pagkabetang, kung may tudung tung kulu nira, ya rag kukuatay nira ang para magpaita ta ustung panggalang.

† 11:6 11:6 Atii kanay duun tung banwa nira may mga baw̱ay ang pagpatupi ta linalii ubin pagpakayas yang kulu nira ug̱ud magkapariu tung sasang lalii ang telengan ang para ya ray magamenan ta aruman nirang baw̱ay ang pagkatapus magkakasawa-kasawaan da tanira.

‡ 11:7 11:7 Genesis 1:27

§ 11:8 11:8 Genesis 2:21-23

* 11:9 11:9 Genesis 2:18

† 11:13 11:13 Atii kanay duun tung banwa nira, kung alimbawa mag̱ampu ta maning tia yang sasang baw̱ay, asan dag telengay ta kadaklan ang may gustu na rang magpakitepeng tung kasawa na ang nunut da ka ta pagpadayaw na tung kadaklan.

‡ 11:14-15 11:14-15 Yang palaksu yang pangatadlengan ni Pablo maning taa: kumus kinatau na kang lag̱i ang yang sasang baw̱ay may bua nang abwat ang yay maning pa tung sungkut na, duun da nga papruibaay ang kung mag̱ampu ra nganing ubin magpadapat ta sasang bitalang ya ag̱ipaeyangay yang Espiritu Santo tung isip na, dapat ang magpandung. Bilang kung indi ra galang pinakdulan yang Dios ta bua nang abwat, tay puis, magkabag̱ay ra rin ang indi maggamit ta pandung.

§ 11:20 11:20a Bilang yang balay ang atii yay balay yang sasang maayen ta pagkabetang ang yay pinagsaragpun-sagpunan nira. Ikumpalar tung Roma 16:23 pati pasanag na.

* 11:20 11:20b Kada mamagsararuan tanira, lug̱ud da ka yang pagderemdemen nira tung pagpakugmatay ni Ginuung Jesus ig parariung lug̱ud tung pagturuuen nira tung Dios. Ikumpalar tung isinulat tung Mga Binuat-buatan 2:42; 20:11; Judas 12.

† 11:21 11:21 May pira pang bilug ang maayen ta pagkabetang duun tung Corinto ang kung magsararuan da nganing tanirang sang grupu ang lug̱ud da ka yang pagderemdemen nira tung pagpakugmatay ni Ginuung Jesus, yang nag̱apabilug̱an enged nira ta mga isip nira belag̱an yang natetenged tung pagpakugmatay ni Ginuung Jesus, kung indi, ya ra yang pagparapsawen nira tung mga palanganen ang masasabur. Indi ka nirag lingeg̱en yang mga kaarumanan nirang mga maliliwag̱en ang para mapartian ka rin nira ta pamangan.

‡ 11:25 11:25 Hebreo 9:16-17

§ 11:29 11:29 Duruay pag̱irintindien tung “tinanguni ni Ginuu ta.” Yang sam bilug ya ra mismu yang tinanguni ni Ginuung Jesu-Cristong nagpakugmatay. Yang sam bilug ka ya ra mismu yang sam pundaan ang yay maning pa tung tinanguni na. Kung piliken ta yang nagdasun ang pag̱irintindien, magkatunung pisan tung prublimang pinabilug̱an ni Pablo tung 11:21.

* 11:33 11:33 Balikan yang sinambit na tung 11:17-22

* 12:4 12:4 May dumang mga listaan yang mga abilidad ang nag̱ipamakdul-pakdul yang Espiritu Santo tung mga tumatalig ang sinambit tung 12:28 may tung Roma 12:6-8, Efeso 4:11, may 1 Pedro 4:10-11.

† 12:12 12:12 Sinambit na ka yang pananglit ang atia tung 10:17 may 11:29.

‡ 12:28 12:28 Ikumpalar tung sinambit na tung 12:18.

§ 12:29-30 12:29-30 Balikan ta yang sinambit na tung 12:14, 27-28.

* 13:2 13:2 Kung getesen ang ilakted tung Tinagbanwa yang isinulat ang naa tung bitalang Giniriego, maning taa yang palaksu na: “ang asta kayananung magpauman tung sasang bukid.” Ikumpalar tung inaning ni Ginuung Jesus tung Mateo 17:20; 21:21; Marcos 11:23. Bilang yang bukid ya ag̱ipananglitay na tung sasang durug liwag ang buaten.

† 13:3 13:3 “Maskin bilug yang isipung mapirinda ra yang sadiliu tung malain...ang para ya ray ikadengeg̱u tung katalungaan ni Ginuung Jesus” tung dumang kupia tung bitalang Giniriego maning taa yang palaksu na: “intrigaw ra yang tinanguniu ang para sirukun da.” Kung natetenged tung gustu ni Pablong ikadengeg na tung katulungaan ni Ginuung Jesus tung uri, matinlung ikumpalar ta yang sinambit na tung 1 Tesalonica 2:19-20; Filipos 2:16

‡ 13:12 13:12 Atii kanay yang mga ispiung ginamit nira sam pidasung saway ang tapik ig pinalinang-linang ta maayen. Purisu kung unu pay maulung asan, malaw̱uk-law̱uk.

* 14:1 14:1 Balikan ta yang inaning na tung 12:27-31a.

† 14:21 14:21 Atiing primiru, nagpaaman yang Dios tung mga Israel ekel tung mga manigpalatay yang bitala na, piru indi ra pinananged nira. Purisu nagbuat ta dumang planu ang para pakdulan na ta pag̱isipan nira ekel tung bitala yang mga sundalung tag̱a Asiria ang ya ray mamaggaem tung banwa nira. (Isaias 28:11-12)

‡ 14:22 14:22a Yang ilyag nang ianing, belag̱an pruibang pagpailala ang yang Dios asan dag pagpakigsasa tung saragpun nira ang katulad ka tung nag̱alaum nira.

§ 14:22 14:22b Bilang sasang pruibang ya ag̱ikalainay nira.

* 14:22 14:22k Bilang asan da nga bilug̱ay nira ang yang Dios pagpakigsasa rang matuud tung nirang pamagsaragpun.

† 14:25 14:25 Yang nag̱ianing nirang atia, ya ray sasang pruibang pagpailala tung mga tumatalig ang asan da ka man yang Dios tung saragpun nira. Balikan yang pasanag tung 14:22k.

‡ 14:29 14:29 Ikumpalar tung 1 Tesalonica 5:21.

§ 14:33-34 14:33-34a Maayen pang balikan yang sinambit ni Pablo tung 14:29 ang kung may bitalang nag̱ipagpadapat da tung kadaklan, kaministiran ang ya ray timbang-timbangen ta isip yang kadaklan. Purisu kung may sasang baw̱ay ang magpakisublang, puiding magkagulu.

* 14:33-34 14:33-34b Genesis 2:20b-24 may 3:16. Ikumpalar tung sinambit ni Pablo tung 11:8-9 may tung 1 Timoteo 2:11-13.

† 14:38 14:38 “indi ka ilalaen yang Dios.” Tung dumang kinupia tung bitalang Giniriego maning taa yang palaksu na: “indi mi ka ilalaen.”

* 15:3-4 15:3-4a Isaias 53:5-12; Lucas 24:25-27

† 15:3-4 15:3-4b Mateo 12:40 (Jonas 1:17); Lucas 24:46; Juan 20:9; Mga Binuat-buatan 2:25-31 (Mga Karantaen 16:8-11)

‡ 15:5 15:5a Lucas 24:34

§ 15:5 15:5b Atii kanay yay gulping pag̱ingaran tung grupu nirang dating inugyatan ni Ginuung Jesus. Belag̱an ang mag̱aning ang tanirang tanan luw̱us da duun tung uras ang atiing pagpaita ni Ginuung Jesus tung nira, ay ti Judas may ti Tomas anda duun. Ikumpalar tung Mateo 28:16-17; Marcos 16:14; Lucas 24:33-36; Juan 20:19-24.

* 15:7 15:7a Yay sasang ari ni Ginuung Jesus ang sinambit tung Mateo 13:55; Marcos 6:3; Juan 7:2-5; Mga Binuat-buatan 12:17, 15:13; 21:18; Galacia 1:19, 2:9, 12; Santiago 1:1

† 15:7 15:7b Ikumpalar tung Mga Binuat-buatan 1:6-11.

‡ 15:8 15:8 Katulad ang pisan tung ni Pablo atii kanay ang anda kang pisan ay laum-laumun ta duma ang tanya pay magtalig tung ni Ginuung Jesu-Cristo, maskin tanya mismu ngani. Ikumpalar yang sinambit natetenged tung anya tung Mga Binuat-buatan 9:3-6

§ 15:25 15:25 Ingkelan ni Pablo tung Mga Karantaen 110:1

* 15:27 15:27 Duun ngaeklay ni Pablo tung Mga Karantaen 8:6.

† 15:28 15:28 Kung natetenged tung pagpabtang ni Ginuung Jesus tung sadili na tung pudir yang Dios, belag̱an ang mag̱aning ang belag da Dios tanya, kung indi, ya ra yang pagpailala na ang kinumplitu na ra yang tanan ang ipinagpiar ni Ama na tung anya atiing pag̱ingtau na. Bilang ya ra yang pag̱intriga na tung anya yang pinakaw̱ut yang paggaraemen nang ipiniar ni Ama na tung anya ang katulad ka tung sinambit tung 15:24.

‡ 15:29 15:29 Kumus tung intirung kasulatan taa ilem nasambit yang ug̱aling atii, duru-durung indi nag̱aintindian ta natetenged tung pag̱urubraen nirang atii. Piru kung isip-isipen ta, puidi siguru maning taa yang palaksu na. Yang mga aruman nirang napatay ang sinalian nirang nagpabenyag, puidi siguru ang baklu napatay, indi pa nag̱apagpabenyag. Purisu, tung kalaum yang mga aruman nirang duma ang nagkarabutwan, kaministiran unung salian da nira yang mga aruman nirang atiang napatay ug̱ud kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagpabungkaras yang Dios tung mga patay, pati unu tanira, mangalg̱ud da ka unu buat. Piru maskin sinambit ni Pablo, belag̱an ang mag̱aning ang tanyay pagpauyun tung pag̱urubraen nirang atii kipurki balaw̱ag tia tung nag̱itulduk na. Kung indi, sasa ilem ang pinisik na tung pagpalaksu na tung pangatadlengan na ang yang mga patay talagang mabui si kang uman.

§ 15:32 15:32 Isaias 22:13

* 15:34 15:34 Katulad ka tung dumang sinambit ni Pablo tung 15:12 ang indi pananged ang yang mga patay buien si kang uman yang Dios.

† 15:45 15:45a Genesis 2:7

‡ 15:45 15:45b Yang panguring Adan ang sinambit ni Pablo, ya ra ka man ti Ginuung Jesus ang ya ray talub yang sam bilug. Yang pagkatirnuan nirang durua ay ang katulad ka tung ni Adan ang yay binuat yang Dios ang pinangapunglan yang kadaklan ang mga tau, ti Ginuung Jesus tanya, ya kay binuat nang pinangapunglan yang kumpurming paeyangan na ta ipagpangabui nirang baklu ang ya ra kay pabungkarasen na tung paglekat na ang yang mga tinanguni nira bag̱ay rang pisan tung kaliw̱utan ang baklu.

§ 15:54 15:54 Isaias 25:8

* 15:55 15:55 Oseas 13:14

* 16:1 16:1 Telengan tung Roma 15:26

† 16:2 16:2 “kaldaw ang Linggu.” Tung Giniriego primirung kaldaw tung seled san linggu.

‡ 16:5 16:5 Teptepen na yang mga tumatalig ang kada sam pundaan duun tung Pilipos, Tesalonica, Berea, may Atenas.

§ 16:8 16:8 Belag̱an ang mag̱aning ang ti Pablo magpasakep tung pistang atiang pag̱asilibra yang mga masigka Judio na ang kada matebas, kung indi, sasa ilem ang pagtanda na tung timpung matinlung ipagsaay na.

* 16:10 16:10 Sinambit da kang lag̱i ni Pablo tung 4:17-18 kung unu pay natengeran yang pagpaangay na tung ni Timoteo duun tung nira. Anday duma, ya ra yang pagterelengen nira tung ni Pablong belag matinlu. Purisu puiding muya indi ra risibien nira ti Timoteo tung matinlu ay natetenged tung pagkaw̱ut na duun tung nira, simpri mangerengan da tung ni Pablo. Purisu maning da tia yang iningaluk ni Pablo tung nira.

† 16:11 16:11 “kasiraanami ra ka yang mga putul ta.” Tung bitalang Giniriego puiding duruay linegdangan na. Yang sam bilug maning taa yang palaksu na: “kasiraan da ka tanira yang mga putul ta.”

‡ 16:12 16:12 Yang mamansiulik duun tung Corinto tung uras ang atii, puiding na Estefanas ang sinambit ni Pablo tung 16:17 ig puidi kang taniray pinapag̱ekel yang mga kaarumanan nira yang isinulat nira tung ni Pablo ig puidi kang na Estefanas si kay pinapag̱ekel ni Pablo yang sulat ang naa para duun tung nira.

§ 16:15 16:15 Duun tung sinakepan yang Acaya yang pinakasiudad nang Corinto.

* 16:16 16:16 Ikumpalar tung 1 Tesalonica 5:12-13

† 16:19 16:19a Yang duruang magkasawang atia sinambit ka tung Mga Binuat-buatan 18:2-3; 18-26; Roma 16:3-5; 2 Timoteo 4:19.

‡ 16:19 16:19b Roma 16:5, 14-16; Colosas 4:15; Filemon 2; Mga Binuat-buatan 8:3

§ 16:20 16:20 Sinambit ka tung Roma 16:16a; 2 Corinto 13:12; 1 Tesalonica 5:26; 1 Pedro 5:14.

* 16:21 16:21 Maning ka tia yang binuat ni Pablo tung Roma 16:22; Galacia 6:11; Colosas 4:18; 2 Tesalonica 3:17. Yang taung pinapagsulat na puiding ti Sostenes ang ya ray sinambit na tung 1:1.

† 16:22 16:22a Simpri, kung tinu pay naplekan da ta gegma na tung ni Ginuung Jesus, indi ra ka mananged tung anya pati yang ipinasulat na tung mga apustul na, indi na ra ka panangden. Kumus bastanti ra yang ipinagpasanag na tung nira natetenged tung ustung pagturumanen nira yang kamatuuran, kung may duun tung Corintong pagpasuag pa ka enged, ya ray pagpailala ang naplekan da ta gegma na tung ni Ginuung Jesus. Ikumpalar tung Galacia 1:7-9.

‡ 16:22 16:22b Ipinag̱ubligar 22:20

2 Corinto

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Yang Yadwang Isinulat Ni Pablo Tung Mga Tag̱a CORINTO

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Tung Primirung Corinto, tinag̱aman ni Pablong sulw̱aran yang pagsuruay-suayan nira pati mga prublima nirang duma. Pagkatapus tung pira pang bulan, nagbalik dang nagbisita tung nira. Piru durug pungaw yang pinakaw̱ut na ay pinabengelan da ilem nira (2:1), ig midyu tung nagduma ra ka yang pag̱irilalaan nira. Purisu nagplanu ra rin ang magbalik si tung nira (1:15), piru nag̱uman da yang isip na ay nademdeman na yang nainabu atiing pagbisita na duun ang parariu ra tanirang pinungaw ta duru (2:1). Purisu imbis balikan na sing uman tanira, naisip da ang mas matinlu, sulatan na ra ilem kanay tanira ta malebat-lebat, basi pa ra ilem mamanmanan da tanirang mamagsug̱at natetenged tung mga ubra-ubra nirang kamali (2:1-4) Yang isinulat nang atii indi nalg̱ud tung kasulatan ay naplek da. Atiing pag̱elat da ta balita kung unu pay pinakaw̱ut na, napag̱inesel da rin ang nagsulat da tung nira ta maning tiang mga bitalang malebat-lebat (7:8). Piru tung pagbag̱as nira ni Titong pinapag̱ekel na yang sulat ang atia, baklu ra ngaskeay na ang naa pala, durug tinlu yang pinakaw̱ut na. Purisu, kumus matinlu yang dinangat na (7:6-16), nagpasulat si ang para ipaekel na si tung ni Titong magbalik duun tung Corinto. Ya ra taang sulat ang naa.

Ug̱aring ilem, atiing indi pa nag̱apaekel na, kinaw̱utan si ta balitang makapupungaw si ang may mga taung namagsubli tung anya duun ang ya ray pamagkuntra ta maayen tung anya. Nag̱abangdanan da nganing nirang belag̱an matuud ang apustul. Ay yang gustu nira tiwakawen da nira ti Pablo ang para taniray ilalaen yang mga tumatalig. Dispuis yang nag̱itulduk nira natetenged tung ni Ginuung Jesus ig tung Espiritu Santo, durung pisan agkalawid tung ipinagpakaw̱ut ni Pablo tung nira atiing primiru (11:4). Purisu, kumus maning da ka man tii, ti Pablo tanya naisip dang sugpatan na ra kanay yang sulat na, baklu ra ipaeklay na tung ni Tito. Yang isinugpat nang atia, ya ra yang kapitulu 10 asta 13. Kapurisu aparti ra ta tunadas yang isinugpat na kay tung natkaw ang ipinasulat na bilang kapitulu 1 asta 9. Ay kipurki tung 10 asta 13, nagdipindir da ta maayen tung pagkaapustul nang nag̱atag̱aman ta pagrangga. Kapurisu tung pagkereng ni Pablo tung pagkaapustul na, midyu tung nag̱aregsanan ilem ang mag̱intra ra paambug. Belag̱an ang mag̱aning ang tanya pagpabantug tung nira, kung indi, gustu na ilem ang pakdulan na tanira ta matinlung mapatielan nirang para kegngan da nirang mamanuw̱al tung mga manigtulduk ang atia (5:12). Dispuis yang pinabilug̱an na enged ang pagpaambug, belag̱an yang sadiling puirsa na, kung indi, ya ra ilem yang kumpurming pagpailala tung pagkamaluw̱ay na (11:30) ug̱ud duun da nga pruibaay ang tanya, maskin maluw̱ay ka man, nag̱apaktel da ka enged yang Dios tung pag̱erekelen na tung pagkaapustul na (12:9).

Dispuis pa, tung sulat ang naa durung maita tang matinlung mapangayapan ta para tung mga sadili ta sasa may sasa pati tung ikaayen yang grupu ta. Tung 1:3-4 maintindian ta kung ayw̱a nag̱apasaranita ta pinitinsia ang kaisan. Tung 3:5 maintindian ta ka ang maskin unu pay ipiniar yang Dios tung yaten ang ubraen para tung ikadengeg na, masarangan ta ka ilem ekel tung pagpaktel na tung yaten. Tung 3:18 ngaskeay ta ka ang kung pirming pabilug̱an ta mga isip ta kung unu pag katinlu yang kadengeg̱an ni Ginuung Jesus, asan da ag̱imakluay yang Espiritu Santo yang mga isip tang asta mas pang mag̱atuita rang mag̱atu tung anya. Tung 4:7 ang magdarasun, maintindian ta ka ang yang Matinlung Balitang ipinagpiar yang Dios tung yaten ang para ipagpakaw̱ut ta, maning pa tung sasang manggad ang durug kamaal ang pagkatapus itang piniaran na maning pa tung sasa ka ilem ang urun ang parabtangan ang malpes da ka ilem ang madiadu. Maning tia yang palaksu na ug̱ud asan da ngaintindiay ang anday dumang may puirsa asan, kung indi, ultimu ra ilem yang Dios ang pagpaktel tung yaten. Tung 4:16-18 nga bilug̱ay ta kung ayw̱a indiita ra ka enged magpaluw̱ay tung ubrang nag̱ipatuman ni Ginuu ta tung yaten ay natetenged yang nag̱aprusigiran ta may kantidad nang durung pisan agkatimbang ang maskin indi ta pa nag̱aita simanyan, piru ya ray magnatis ang asta tung sampa. Pagkatapus asan tung 5:1-10 nga maresmesay ta kung unu pay mainabu tung yaten tung uras ang ita mapatay ang durug katinlu yang nag̱ielat yang Dios tung yaten. Durug tinlung demdemen ta yang inaning ni Pablo tung 5:15 ang kung itang pinakugmatayan ni Ginuung Jesus, pinaeyanganita ra anya ta ipagpangabui tang baklu ang liit tung anya, simanyan anda ray gana tang magsikad pa tung sadiling kalelyag̱an ta, kung indi, yang nag̱ipalusu tang sikaren ya ra ilem yang kalelyag̱an yang nangerengan tung yaten ang nagpakugmatay. Kung paranekan ta ta pagbasa yang 5:17, mabilug̱an ta ra yang binuat yang Dios tung yaten atiing pagtalig ta tung ni Ginuung Jesus ang maning pa tung inimuita si anyang baklu. Purisu taklib da yang dati, ig yang baklu taa ra tung mga sadili tag pag̱andar. Pagkatapus tung 5:18-21, maintindian ta ka kung ya pa ag̱aring nakuat da yang pinagsangkelan da rin yang isip yang Dios ang magpaulik tung yaten ang makinasalananen. Dispuis, kung padayunan tang basaen yang 6:1-2, maskean ta ra ka yang sasang pangamanan ta ang maskin tinapnayita ra ka man yang Dios natetenged ilem tung kaneeman na, muya, kung paw̱aya-w̱ayaan ta, anda ray pakaw̱utun nang matinlu tung mga ug̱ali tang magbaklu. Sayang yang planu yang Dios ang matinlu ra rin para tung yaten. Kung padayunan tang basaen yang isinulat na tung 7:9-11, asan da ka ngaintindiay ta ang kung itang mga tumatalig pakapungawenita ra yang Dios natetenged tung mga ubra-ubra tang belag̱an tama tung pagteleng na, puiding asanita ra ngaeyangay ta ipanligna ta tung mga ubra-ubra tang mga maning tia. Atia, yang kapupungawen tang maning tiang klasi na yang pisan ay nag̱auyunan yang Dios kipurki tung panligna ta, asan da ngaulikay yang pag̱urusuyun ta tung kalelyag̱an na ang nagkawaldang da ang pagkatapus andang pisan pag̱ineselan ta tung kapupungawen tang maning tia. Dispuis tung kapitulu 8-9, may durug tinlung paneem-neeman ta kung ya pa ag̱aring maeyanganita ta kinaisipan tang masalamaitang magpakdul ta itaw̱ang ta tung duma. Yang matinlung sauluen ta ya ra yang sasang bitala tung 9:8 kung ya pa ag̱aring mag̱ing bastanti ra yang magamit tang magbuat ta maskin unu pang ikaayenay yang mga masigkatau ta. Kung padayunan ta ta pagbasa yang inulit ni Pablo tung 10:17-18, asan da ngaskeay ta ang ultimu ra ilem yang Dios ay dapat ang ipabantug ta, belag̱an da yang mga sadili ta. Belag̱an aprubadu yang taung pagpabantug tung sadili na, kung indi, mag̱ing aprubadu ilem kung tanya bantug̱un da ni Ginuu ta. Pagkatapus tung 12:9 may durug ka tinlung ayapen ang ya ra yang tinuw̱al ni Ginuu ta tung ni Pablo ang ayw̱a indi na ra kuaten yang maning pa tung tenek ang tumineneng da tung tinanguni na: “Ay kipurki kung aria pag luw̱ayay, asan da ka nga simanay mu yang kagaemanung mas pang kemtel ang magtaw̱ang tung nuyu.” Pagkatapus tung kapitulu 13:5, may sam bilug pang inaning na ang dapat ang paneem-neeman ta ka: “Yang mga sadili mi mismu, ya ray dapat ang insapuen mi ta maayen. Bilang talimaanen mi kung talagang matuud yang pagtaralig̱en mi tung ni Jesu-Cristo bilang nag̱apanuntan mi ka ta pagturumanen mi yang mga kalelyag̱an na.” Ay ya pa ag̱ari, kung kaisan, durung kalelyag tang manginsapu tung mga ubra-ubra yang mga kaputulan ta. Piru naa pala, landaw tung tanan ang yang mga sadili ta mismu ya ray dapat ang tukawen tang insapuen ta mupia kung ita talagang pulidung pagtalig ang matuud tung ni Ginuung Jesus u kung indi. Kidispuis pa, matinlu kang basaen ta yang inaning na tung 13:13 ang para duun da nga panaway ta kung unu pay kabag̱ay-w̱ag̱ayan yang pagkadios yang Dios ang tulu tanirang paglulukutan tung sa nga Diosan ilem.

Yang Kamtangan Yang Sulat Ang Binulus-bulus

1:1-11 Yang Intrada Yang Sulat

1:12-2:4 Nag̱ipagpasanag Na Kung Ayw̱a Nag̱uman Da Yang Planu Nang Magbalik Duun Tung Nira

2:5-11 Nag̱aingaluk Na Tung Nira Ang Patawaren Da Nira Yang Sasang Aruman Nirang Pagsug̱at Da Natetenged Tung Binuatan Nang Malain

2:12-13 Natetenged Tung Paglingtan Yang Isip Nang Indi Pa Nag̱akaw̱ut ti Tito

2:14-7:4 Yag Pukisay Na Yang Pag̱iristuriaen Nang Ilinakted Tung Pagkaapustul Na Kung Unu Pa Enged Ay Pinangapunglan Na

7:5-16 Nag̱ibalita Na Kung Ya Pa Ag̱aring Kumintel Da Yang Isip Na Ekel Tung Ibinalita Ni Tito Kung Unu Pay Pinakaw̱ut Yang Isinulat Na Tung Nirang Malebat-lebat

Kapitulu 8-9 Natetenged Tung Kuartang Nag̱atutuw̱ud Nira Ang Para Itaw̱ang Tung Mga Tumatalig Ang Pamagkaliwag Da Duun Tung Jerusalem

Kapitulu 10-13 Yang Nag̱ipagdipinsa Na Tung Pagkaapustul Na

1

Yang Intrada Yang Sulat (1:1-2)

1 Yang nagpasulat tia yuung ti Pablong pinilik yang Dios ang mag̱ing sasang apustul ni Jesu-Cristo bilang sasang taralig̱an nang magbaw̱alitaen natetenged tung anya. Yang sulat ang atia ipinaekel da yamen ni Timoteo* ang sasang putul ta tung numyung sam pundaan asan tung Corinto ang binuat da yang Dios ang mga kinasakpan nang sadili pati tung kadaklan ang mga kinasakpan na asan tung intirung sinakepan yang Acaya†.

2 Yang nag̱ipag̱ampu yamen para tung numyu ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman yang Ama tang Dios ang pagpadag̱en-dag̱en tung numyu durua ni Ginuu tang Jesu-Cristo ig mas pang ikasadya mi yang kaampiran mi tung nirang naang baklu.

Yang Pagpasalamat Ni Pablo Tung Dios Natetenged Tung Paglinga-linga Na Tung Isip Na (1:3-7)

3 Bag̱ay ang pisan ang dayawen ta yang Dios ang ya ka man mismu yang Dios ang pinanalig̱an ni Ginuu tang Jesu-Cristo atiing taa pa rin ang ya kay pag̱aningen nang Ama na. Ya ra kay nagyaring Ama ta ang durung pisan agkainildawen tung yaten ig ya kay Dios tang paglinga-linga ang pirmi tung mga isip ta. 4 Pati tung mga isip yamen ang mga apustul, ya kay pirming paglinga-linga, maskin unu pang kaliwag̱anay ang nag̱apasaran yamen ug̱ud asanami ra ka ngaeyangay ta ipaglinga-linga yamen tung mga putul tang nag̱apasaran ka ta sari-sari kang mga kaliwag̱an ekel tung nag̱aispirinsiaan yamen tung paglilinga-lingaen na tung mga isip yamen. 5 Nag̱akayanan ka yamen tia ay kung ay pa tiing pagdakel dang pagdakel yang mga kaliwag̱an ang nag̱apasaran yamen sigun ka man tung pagkererengen yamen ang naa tung ni Jesu-Cristo ang ya ra kay napasaran ta duru-duru kang mga kaliwag̱an, duun da kag pagdulang agpagdulang yang pagrilinga-lingaen yang Dios tung isip yamen ekel tung ni Jesu-Cristong pirming pagpakigsasa tung yamen. 6 Kada mapasaranami ra nganing ta mga kaliwag̱an, yang pakaw̱utun na, asanamu ra ka nga taw̱angay yamen. Ay kipurki, kada linga-lingaen da nganing yang Dios yang mga isip yamen, asanami ra ngaeyangay ta matinlung ipaglinga-linga yamen tung mga isip mi ang para maagwantaan mi ra ka yang mga kaliwag̱an ang magkapariu ka tung nag̱agwantaen yamen. 7 Purisu dakulu yang sarig yamen tung numyung maagwantaan mi tia ay nag̱askean da yamen kung sang kasaayanita ra kang nag̱apasaran ta mga kaliwag̱an, sang kasaayanita ra kang linga-lingaen yang Dios.

Nag̱asambit Na Yang Sasang Kaliwag̱an Ang Napasaran Nang Durung Pisan Agkalebat (1:8-11)

8 Nag̱asambitu tia, mga putulu, ay gustuung ipaintindi tung numyu natetenged tung sasang kaliwag̱an ang napasaranu tan taa ra tung sinakepan yang Asia. Yang kalelebaten yang kaliwag̱an ang atii, subra ra tung masaranganung agwantaen ang asta naplekanaw ra ilem ta ipagtalig̱u ang malibriaw pa. 9 Tung pagpamalaru talagang tung kamatayenaw ra ka enged manalunga. Piru nagkamaninganaw ra ta maning tia ay ug̱ud asanaw ra nga pisanay ta ipagtalig̱u tung sadiliu ang para anda ray dumang matalig̱anu, kung indi, ultimu ra ilem yang Dios ang maskin pa yang mga taung patay ra, kayanan na pa ka enged ang buien sing uman. 10 Ang pagkatapus tanya ra ka man ay nagpalibri tung yeen tung kamatayenung atiing siguradu ig ya ka man ay magpadayun tung pagparalibrien na tung yeen ang maskin pa tung uras ang panalungaan tanyay pag̱ineteg̱an yang isipung ipalibriaw ka enged anya. 11 Puidiamu kang magpakigtaw̱ang tung yeen ekel tung pag̱arampuen mi ug̱ud dakeleng mga ityurang tumingaraan ang mamagpasalamat tung Dios natetenged tung taw̱ang nang dakulu tung yeen ekel ka tung numyung dakele kang nag̱arampuen.

Pangerengan Ti Pablo Tung Sadili Na Ang Limpiu Yang Kunsinsia Na (1:12-14)

12 Magkabag̱ay ra ang ipag̱ampuaw numyu ta maning tia ay may sasang bag̱ay ang indi enged ikaeyakung sambiten ang maskin yang sadiling painu-inuu sistigus tung pagkamatuud. Yang pagpakignunutu tung tanan ang mga tau, landaw ra tung numyu, tedek tung kinaisipanu ang anda kay danyu na natetenged ya ray nag̱ipaeyang yang Dios tung yeen. Belag̱an yang pagkamatakung pangkaliw̱utan ay nag̱atalig̱anu, kung indi, ultimu ra ilem tanya. 13-14 Talagang matuud tia ay kipurki maskin tung mga sulatu ang nag̱ipaekelu tung numyu, belag̱an ang mag̱aning ang pagsangaan yang pamitalaw, kung indi, teed da ilem tung nag̱aintindian ming pagbasa. Dispuis, maskin midyu indi mi pa nag̱asuut ta maayen yang isipu, may sarig̱u ka tung numyu ang basi pa ra ilem, tung pira pang kaldaw, masuut mi ra ka enged ta mupia ug̱ud kung maglekat da nganing ti Ginuung Jesus, masadya ra tung mga isip ming magpadengeg tung yeen tung katalungaan na ang katulad ka tung yeen ang masadya ka tung isipung magpadengeg tung numyu.

Yang Pagdipindir Ni Pablo Tung Pagkaapustul Na Ang Yay Nag̱adiskumpiar Yang Duma Tung Nira (1:15-22)

15 Kapurisu kumus maning da ka man tia yang sarig̱u tung numyu, naisipanu ra rin ang tukawenamu ra yeen ang palaksuan ug̱ud ikaayen mi ta maduang bisis yang pagbisitaw asan. 16 Ay yang planuu rin, tung pagdistinuu duun tung Macedonia, lambirenamu ra kanay yeen. Utru si kung magliitaw ra nganing tung Macedonia, asanaw si kanay magbalik tung numyu. Ay tung maning tia may lugar ming magpadag̱en-dag̱en tung yeen tung pagsaraayenung manganing duun tung Judea. 17 Numaan pala, natetenged ilem inumanu yang planuung atia, basu aningenaw ra numyung sulut-beteng yang isipu? Kanisip mi w̱asung pauman-uman yang planuu ang katulad ka tung pag̱abuat yang mga taung pagpaguyud tung sistima yang kaliw̱utan ang numaan magpaee ang pagkatapus, buay-w̱uay ta gesye, indi ra? 18 Kung ya pa ag̱ari yang Dios matalig̱an tang matuud yang bitala na, maning ka tiang matalig̱an mi ang yang nag̱ianingu tung numyu, belag̱an sulut-beteng ang numaan magpaeeaw ang pagkatapus indiaw ra. 19 Kipurki ti Jesu-Cristo nganing ang yay pag̱aningen ang Ana Yang Dios ang tanya ka man ay nadapatan yang ipinagpakaw̱ut yamen na Silvano ni Timoteo tung numyu, nag̱askean mi ra ka ang belag̱an kang lag̱ing sulut-beteng yang mga pangaku na ang numaan ee ang pagkatapus indi ra. Kipurki tanya, yang mga pangaku na, ee ang asta tung sampa. 20 Kipurki yang kumpurming pinangakuan yang Dios magkamatuud da ka enged ang tanan ekel tung anyang magkereng. Purisu ekel tung anya, kada magsaragpunita ra nganing ang magpurutul, nag̱apagdiklaraita ang talagang magkamaningan da ka man tiang mga pinangakuan na ang asan da ka nga padengeg̱ay ta yang may pangaku. 21-22 Dispuis yang pagpabaked tung pagrampilan yamen ni Jesu-Cristo pati yang pagrarampilan mi, ya ra yang Dios mismu. Ya kay nagpilik tung yeen ang para magamitaw ra anya tung planu na. Ya kay maning pa tung nagmarka tung yeen ang yuu anya ra ekel tung pagpatinir na tung yeen yang Espiritu Santo ang yay maning pa tung sasang pundung ipinatkaw na ang talagang kegngan na ka enged yang tanan ang pinangakuan na‡.

Yang Natengeran Na Ang Ayw̱an Inuman Na Yang Planu Na (1:23-2:4)

23 Simanyan nag̱ainambitu ra yang Dios ang kung belag matuud yang nag̱ibitalaung naa, puiding parusaanaw anya. Yang indi ra kanay ipinagdayunung minangay si tung numyu asan tung Corinto, ay ang para pasinsiaenamu ra yeen ang indiamu ra kanay padapatanu ta disiplina. 24 Piru belag̱an ang mag̱aning ang yang katuyuanu asan ang yuu mag̱adi tung numyu sigun tung pagtaralig̱en mi ay kipurki nag̱askeanu rang lag̱ing mabaked. Kung indi, gustuu ilem din ang magpakigsasa ta matinlu tung numyu ug̱ud magtaraw̱ang-taw̱anganita ang para mas pang magkasadya yang mga isip tang pagtuman yang nag̱auyunan yang Dios.

2

1 Binilug̱u ra yang isipu ang indiaw ra kanay magdayun ang mangay asan tung numyu nusias may kapungawan si*. 2 Ay ya pa ag̱ari, kung mangayaw ra asan, ang pagkatapus pungawenaw si, tinu pa kayay maglipay tung yeen? Andang pisan! Ay ya pa ag̱aring mapasadyaaw pa numyu atiang pungawenamu ra ka? 3 Purisu nagpaekelaw ra kanay ilem ta sulat† tung numyu ay ug̱ud kung angayenamu si nganing yeen ang uman, indiaw si pakapungawen yang mga tau mismu ang dapat da rin ang ikasadya yang isipu. Ay may sarig̱u tung numyung tanan ang kung yuu sadyaanaw ra, pati yamu sadyaanamu ra ka. 4 Kipurki iugtulu tung numyu, atiing pagsulatu tung numyu yang sulat ang atii, nakurianaw ra ta durung pag̱isip ang asta duru ra atiing pagtarangitenu kung unu ra ilem ay apiktar na tung numyu. Sinulatanamu ra nganing yeen ta maning tiing matigbak-tigbak, belag̱an ang mag̱aning ang para pakapungawenamu ra yeen, kung indi, ug̱ud asan da nga maladmaray mi yang gegmaw tung numyu kung ya pa ag̱arig kalutuk.

Yang Nag̱ikunsiu Na Tung Nira Natetenged Tung Sasang Aruman Nirang Nagbuat Ta Makapupungaw Tung Anya (2:5-11)

5 Kung tinu pay nagpakdul ta kapungawan asan, belag̱an ilem yuu yang pinakdulan na‡, kung indi, midyu mas pang yamung tanan asan. Ya ra ag̱aningayung midyu ay indiaw ilem malelyag ang mas pang dulanganu yang kalelebaten yang binuatan nang atii. 6 Ustu ra tiang disiplinang atiang nag̱ipagpadapat mi tung anya kipurki may pinakaw̱ut na ra yang katuyuan yang pinag̱irig̱uan ming intirung sam pundaan. 7 Kaministiran patawaren mi rang paktelen yang isip na ay nusias dereeg̱en da yang kapupungawen nang subra ang muya asan da ilem temegka. 8 Purisu yang nag̱aingaluku w̱a tung numyung sam pundaan, ipaita mi enged tung anya ang talagang nag̱amaal mi pa ka enged. 9 Kipurki ya ra ka man atiing ipinagsulatu tung numyu tan taa ra ang padapatan mi ta disiplina yang aruman tang atia ug̱ud asanamu ra nga sukdaayu kung yamu talagang riparasiun ang pirmi ang magtuman yang kumpurming nag̱ituw̱ulu tung numyu. 10 Dispuis kung tinu pay disisiunan ming patawaren asan, yuu ya ka. Ay kipurki para tung yeen, kung unu pang kasalananay ang ipinatawaru tung sasang tau, kung alimbawa may dapat ang ipinatawaru tung anya, pinatawaru tia para tung ikaayen ming sam pundaan kag yadwa pa nag̱askeanu ra kang lag̱i ang yay nag̱auyunan ni Jesu-Cristo. 11 Ay yang pag̱asikad ta asan ang indiita ra maidyaan ni Satanas ay kabisadu ta ra kung unu pay mga taktika nang magrangga tung pagsarasaan ta.

Natetenged Tung Paglingtan Yang Isip Nang Indi Pa Ag̱akaw̱ut Ti Tito (2:12-13)

12 Numanyan atiing pagkaw̱utu duun tung Troas ang para magparakaw̱utunaw ra yang Matinlung Balita natetenged tung ni Jesu-Cristo tung mga tau duun, pinakdulanaw anya ta lugarung matinlu ang para maubraw tii. 13 Piru maskin pang maning da tii, belag̱an pa ka enged malimeng yang pag̱irisipenu sigun indiami ra nagbag̱as ni Tito ang sasang putulung tinuw̱ulung mangay asan tung numyu§. Purisu anday dumang binuatu, pinamaananu ra ilem yang mga tag̱a duun ang nagpatabukaw ra tani tung Macedonia.

Nag̱akayanan Na Yang Pag̱erekelen Na Tung Katengdanan Na Natetenged Ilem Tung Pagpaktel Ni Jesu-Cristo Tung Anya (2:14-17)

14 Abaw piru, maskin maning da tii yang palaksu yang pag̱irisipenu, durung pisan agkadakul yang pagpasalamatu tung Dios natetenged tung pag̱erekelen na tung yamen. Ay kumus pinapandeeg na ti Jesu-Cristo tung tanan ang namagkuntra tung anya, asanami kang pirmi nag̱ipagapil na*. Nag̱agamitami ka anyang pagpaintindi tung mga tau natetenged tung ni Jesu-Cristo ang yay maning pa tung sasang paamut ang pag̱ulimpeg da yang banglu na tung maskin ay pa ilem. 15 Ay tung pagparakaw̱utun yamen tung mga tau yang Matinlung Balitang naa natetenged tung ni Jesu-Cristo, yang kaalimbawaan yamen maning pa tung sasang paamut ang nag̱ipataw̱uk ni Jesu-Cristo tung katalungaan yang Dios. Ig yang amut na maning pa tung nag̱auw̱u ra ka yang mga taung nag̱atapnay ra ni Jesu-Cristo pati yang mga taung pagpablag da tung Dios ang duun dag panalunga tung kadiaduan ang asta tung sampa. 16 Para tung mga taung duun dag panalunga tung kadiaduan, yang pag̱intindi nira tung nag̱ipagpakaw̱ut yamen ang naa, maning pa tung sasang durug buyung pag̱ekel ta kamatayen. Piru tung mga taung nag̱atapnay ra ni Jesu-Cristo, maning pa tung sasang durung pisan agkabanglu ang pag̱ekel ta pagsarapenan nira yang Dios ang asta tung sampa. Kung tung sadiling puirsa na ilem, tinu pa kaya ay masarang ang mag̱ekel tung katengdanan ang naang maning tiang durung pisan agkaimpurtanti yang apiktar na tung mga tau? 17 Belag̱anami pariu tung dakeleng mga manigparakaw̱utun ang yang bitala yang Dios ang nag̱ipagpakaw̱ut nira nag̱alaktan da nira ta belag̱an tamang nag̱itulduk ang para panginguartaan da ilem nira yang mga taung nag̱apampakaw̱utan nira. Kung indi, tung pagparakaw̱utun yamen, andang pisan ay pag̱asikad yamen para tung mga sadili yamen, maskin unu pang bag̱ayay. Kung indi, yang pirming agdemdemen yamen ang yami ka ilem agtuw̱ulay yang Dios ang ya kay panginsapu tung yamen ang pagparakaw̱utun ig taa ka tung yamen ti Jesu-Cristong pagpakigsasa.

3

Taniray Maning Pa Tung Sulat Ang Pagpailala Tung Pagkaapustul Na Natetenged Tung Linuaan Yang Pagparakaw̱utun Na Tung Nira (3:1-3)

1 Muya may mag̱aning si ang yang sinambitung atia sasang pagpaambug̱u ra ilem tung sadiliu. Piru belag. Yuu belag pariu tung dumang mga manigtulduk ang kaministiran may mga sulat bilang kabakeran ang mapaita nira tung numyu ug̱ud risibien mi ubin magpasulat tung numyu ta mapaita nira tung duma. 2 Ta yeen, yang sirbing kabakeranu pagpailala tung pagkaapustulu yamu ra ka mismu ang ya ray iginurit tung pupusukun mi ang puiding basaen ang intindien ta tanan ang mga tau. 3 Bistu ra ang yamu maning pa tung sasang sulat ang isinulat ni Jesu-Cristo mismu ekel tung pagparakaw̱utunu tung numyu. Yang ginamit nang nagsulat belag̱an tinta, kung indi, ya ra yang Espiritu Santong durug builu yang pag̱urubraen na tung mga isip mi. Ig belag̱an kang mga batung pinasag̱i ang pinagsulatan na ang katulad ka tung binuat na atiing tukaw tung timpu pa ni Moises, kung indi, ya ra yang mga pupusukun mi mismu.

Tanya Nag̱apaeyangan Yang Dios Ta Ikaya Nang Magparakaw̱utun Sigun Tung Baklung Ipinagpakigpaig̱u Na Tung Mga Tau (3:4-6)

4 Nag̱apagbitalaw ta maning tia, ay dakulu yang kumpiansaw tung Dios ang maning da ka man tia yang inubra na tung numyu ekel tung pagpakigsasa ni Jesu-Cristo tung yeen ang nagparakaw̱utun tung numyu. 5 Ug̱aring belag̱an ang mag̱aning ang yang pagpabetangu tung sadiliu ang yang katengdananung naa kayananu tung sadiling ketelu, kung indi, nag̱asaranganu ka ilem natetenged tung pagpaktel yang Dios tung yeen. Kipurki anday panalig̱anu tung sadiliu ang para magpabetangaw ka rin ang kayananu ka yang ubrang naa, kung indi, nag̱asaranganu ka man nganing tia natetenged ilem tung taw̱ang yang Dios tung yeen. 6 Ay kipurki tanyay nagpaeyang tung yeen ta ikayaw ang manirbian tung anya ang magparakaw̱utun tung mga tau natetenged tung baklung ipinagpakigpaig̱u na tung nira. Yang palaksu yang baklung ipinagpakigpaig̱u nang naa, belag̱an pariu tung dating ipinagpakigpaig̱u na tung nasyun yamen ang Israel ang may mga katuw̱ulan ang dapat tumanen yamen, kung indi, asan ag̱ipapanaway na tung pag̱irimakluen yang Espiritu Santo tung kinaisipan tang mga tau. Kipurki kung yang panalig̱an yang sasang tau ya ra yang pagturumanen na yang mga katuw̱ulan ang atia, magdayun da ka enged yang pagpablag na tung Dios ekel tung paglalampasen na. Piru tung pag̱imaklu yang Espiritu Santo tung kinaisipan na, asan da ngaeyangay ta ipagpangabui nang baklu.

Mas Pang May Pagkamatinlu Na Yang Baklung Ipinagpakigpaig̱u Yang Dios Kay Tung Dating Ipinagpakigpaig̱u Na (3:7-11)

7-8 Atiing pagtukud yang Dios tung dating pakigpaig̱u na tung nasyun ang Israel ang may mga katuw̱ulan nang iginurit na tung mga batung pinasag̱i, bistu ra yang kasusulawen nang nagpailala tung kagaeman na. Maskin amat-amat da ka man ang nag̱aludas tung ityura ni Moises yang kasusulawen ang atii, yang mga masigkanasyun ni Moises indi ra nangagwantang nangateleng ta madekdek, yang kasusulawen nang puirti*. Ig disir kung may kanunut na nganing ang kasusulawen atiing pagpundar yang Dios tung dating pakigpaig̱u na ang asan da ka man nga pablag yang mga tau tung anya, simanyan mas pang may apiktar nang maktel yang kagaeman nang nag̱ipanunut na tung pag̱irimakluen yang Espiritu Santo tung kinaisipan yang mga tau. 9 Kipurki kung nagpaita yang kasusulawen na atiing pagtukud na yang dating pakigpaig̱u nang atii ang yang pakaw̱utun na tung yaten ang mga tau asanita ra nga sintinsiaay na tung kalainan, ig disir simanyan kapin pang pagpailala yang kagaeman na tung ipinagpakigpaig̱u nang naang baklu ang asanita ra ngausgaray nang saluita rang pisan tung pagterelengen na. 10 Kidispuis pa, maskin may pagkamatinlu na ka man ang matimbang atiing dati, piru puiding aningen ta ang naplekan da ta pagkamatinlu na natetenged tung baklu ang yay mas landaw ta pagkamatinlu na. 11 Kipurki kung may pagkamatinlu na nganing yang dating atii ang indi nagnatis, kapin pang may mas pang pagkamatinlu na yang baklu ang yay magnatis ang asta tung sampa.

Nag̱asambit Na Yang Maning Pa Tung Pagtakleb Tung Isip Yang Mga Tau Kung Ya Pa Ag̱aring Makuat Ang Para Mabilug̱an Da Nira Yang Kantidad Yang Kadengeg̱an Ni Ginuu Ta (3:12-18)

12 Kapurisu kumus dakulu yang sarig̱u ang mas maktel yang builu yang pakigpaig̱u nang naang baklu kay tung dati, anda enged ang pisan ay pandalendenanung ipagpakaw̱utu tung mga tau kung unu pay palaksu na. 13 Yang pasaisung pagparakaw̱utun belag̱an pariu tung ni Moises atiing tukaw ang yang ityura nang dineetan yang kasusulawen yang Dios, ya rag dapenay na ta ringging aw̱el ug̱ud indi ra matelengan ta madekdek yang mga masigka Israel na yang kasusulawen nang atiang amat-amat dang pagpurawas. 14 Piru maskin tama yang pag̱asikad ni Moises ang nagdapen tung ityura na, anda ray pinakaw̱ut nang maayen†. Ay ya pa ag̱ari, namagpateg̱as da ka enged ang asta indi ra namag̱usuy tung ipinagpakigpaig̱u yang Dios ang atii tung nira. Midyu magkaanggid-anggid da tung mga kanubli nira simanyan, ay kipurki kada basaen tung nira yang isinulat ni Moises natetenged tung dating ipinagpakigpaig̱ung atii, maning pa tung may dapen kang nag̱atakleb tung mga isip nira ang katulad ka tung ipinagdapen ni Moises tung ityura na. Indi pa ka enged nag̱akuat. Kipurki baklu ra makuat tia, kung italig da nira yang mga sadili nira tung ni Jesu-Cristo. 15 Talagang indi pa ka enged nag̱akuat tia ay natetenged ang asta ra ilem simanyan, kada basaen tung nira yang mga katuw̱ulan ang isinulat ni Moises, yang pag̱intindien nira asan, kung matumanan nira yang mga katuw̱ulan ang atia, asan da tanira nga risibiay yang Dios buat. Yay maning pa tung sasang pagtakleb tung mga isip nira ang indi ka enged maintindian nira ang yang dating ipinagpakigpaig̱u ang atii, durung pagkakulang na. 16 Piru kung tinu pay manalunga tung ni Ginuung Jesus ang para italig na ra tung anya yang sadili na, asan da ka nga kuat yang maning pa tung dapen ang nagtakleb pa rin tung isip na‡. 17 Dispuis kung tinu pay manalunga tung ni Ginuung Jesus, asan da ngaipalg̱uray na tung baklung ipinagpakigpaig̱u yang Dios ang yay nag̱amanguluan yang Espiritu Santo. Ig kung tinu pay nag̱amanguluan yang Espiritu Santo, luas da tung pinagpakemkeman nang dati. 18 Purisu ta yaten ang kumpurming kinuatan yang Dios yang maning pa tung nagtakleb da rin tung mga kinaisipan ta, nag̱apabilug̱an ta ra kung unu pag katinlu yang kadengeg̱an ni Ginuung Jesus. Mintras yay nag̱apabilug̱an ta, asan da ag̱imakluay yang Espiritu Santo yang mga isip tang ag̱imakluay ang asta mag̱atuita rang mag̱atu tung ni Ginuu ta ug̱ud kung paniiranita yang mga aruman ta, maita ra nira kung ya pa ag̱arig katinlu yang ug̱ali na ang ita panulad tung sasang ispiu ang tetelengan nira. Anday dumang may ubra tung yaten ang maning tia, ya ra ti Ginuu ta mismu ang asan da ag̱ipapanaway na tung Espiritu Santong nag̱ipatinir na tung yaten.

4

Yang Nag̱ipailala Na Enged Tung Mga Tau Ya Ra Ti Jesu-Cristo Mismu Ang Para Mabilug̱an Nira Tung Anya Yang Ultimung Pagkadios Yang Dios (4:1-6)

1 Kapurisu kumus maning ka man tia yang kantidad yang pagkaapustulung naang ipinagpiar yang Dios tung yeen* natetenged ilem tung kaneeman nang durug dakul tung yeen, indiaw ra ka enged pagpaluw̱ay. 2 Kung natetenged tung pasaisung pagparakaw̱utun, binilug̱u ra kang lag̱i yang isipu ang indiaw mag̱usuy tung ug̱ali ta duma ang yang pag̱asikad nira ya ag̱italukay nira natetenged makakaeyak ang maskean da ta tau. Bilang yang pagparakaw̱utunu indi pag̱aeklanu tung paseen ig indi ka magbaliskarenu yang bitala yang Dios. Kung indi, kumpurming unu pay kamtangan yang kamatuuran, ya kay nag̱ipagpakaw̱utung anday talukan, ug̱ud basi pa ra ilem ang asan da nga maladmaray yang mga tau ang yuu sasang matalig̱an nirang pagbitala ang may turuw̱alenu ka man tung Dios kung mali yang nag̱ipagpakaw̱utu tung nira. 3 Dispuis maskin nag̱ataklew̱an yang kamtangan yang Matinlung Balitang naang nag̱ipagpakaw̱utu, nag̱ataklew̱an ilem tung mga taung pagpablag da tung Dios ang yang panampetan nira kadiaduan dang asta tung sampa. 4 Ay ya pa ag̱ari, ti Satanas ang ya ka man ay pagtag̱am ta tiwakaw tung pagkadios yang Dios simanyan taa tung kaliw̱utan ang naa, yay nagpakiklep tung mga kinaisipan yang mga taung atiang indi mangalelyag ang mamananged. Ya ray binuat na ug̱ud indi ra makleran yang nag̱ibalita tung nira natetenged tung kadengeg̱an ni Jesu-Cristo ang asan da ka man din tung anya nga bilug̱ay nira yang ultimung pagkadios yang Dios. 5 Ay belag̱an yang sadiliu ay nag̱ipailalaw tung mga tau, kung indi, ultimu ilem ti Jesu-Cristo ang ya ra ka man ay dapat ang tingaraen nirang ultimung Ginuu nira ang tanya ilem ay dapat ang panangeren nira. Kung natetenged tung sadiliu, anday dumang nag̱ipagpailalaw, kung indi, yuu maning pa tung sasa ka ilem ang turuw̱ulun na ang pag̱asikasu tung maning tung numyu arangan da ilem tung ni Jesu-Cristo. 6 Tanya ilem ay nag̱apabilug̱anung nag̱ipagpakaw̱ut ay natetenged yang Dios ang nagkalalangan atiing primiru ang yang kaliw̱utan ang makiklep pa rin ay manadlaw ra†, ya ra ka man mismu yang nagpasanag tung kinaisipanung makiklep pa ka rin ang para asan da nga bilug̱ayu yang kasusulawen na mismu tung ityura ni Jesu-Cristong nagpaita tung yeen‡.

Maskin Durung Kaliwag̱an Ang Nag̱apasaran Na, Pagpadayun Ka Enged Tung Pagparakaw̱utun Na (4:7-15)

7 Yang kaalimbawaan yang balitang atiang ipinagpiar tung yeen ang para ipagpakaw̱utu tung mga tau, maning pa tung sasang manggad ang durug kamaal ang pagkatapus yuung piniaran malpes da ka ilem ang madiadu yang pagkabetangu ang katulad ka tung sasang urun. Nagkamaningan da ta maning tia ay ug̱ud asan da ngaintindiay ang yang puirsa yang nag̱ipagpakaw̱utung naang durug kabuilu, belag̱an yuuy pinangapunglan na, kung indi, ultimu ra ilem yang Dios. 8 Ay tung pagparakaw̱utunu, maskin ariaw pa ngangay, nag̱apaliwag̱anaw yang mga tau ta duru, piru indiaw ka nag̱apietan ang pisan. Ang kaisan nag̱aliwag̱anaw ta mupia ta pag̱isip kung unu pa kaya ay maayen ang buatenu, piru indiaw ka enged magluw̱ayen ang pisan. 9 Nag̱adeeg-deeg̱anaw ta mga tau, piru indiaw ka enged nag̱apaw̱ayaan yang Dios. Ang kaisan nag̱atigbakaw ta mupia piru indiaw ka mag̱imatayen. 10 Tung mga kaliwag̱an ang atiang magpasaranu, pirmi ilem ang yag talungayu ang yuu puiding imatayen da ilem ang katulad ka tung binuat tung ni Jesus. Maning tia yang nag̱apanawanu ug̱ud asan da ngaintindiay yang mga tau ang tanya talagang bui ka man ang matuud ekel tung pagpakigsasa na tung yeen ang pagpalibri tung mga kaliwag̱an ang atia. 11 Talagang matuud tia ay kipurki mintras buiaw pa, pirmiaung panalaytay tung buang pukis ang muya yuu ra ilem ag̱imatayay arangan da ilem tung panirbianung naa tung ni Ginuung Jesus. Maning tia yang nag̱apasaranu ug̱ud asan da nga bistuay ang tanya talagang bui ka man ang matuud ekel tung pagtaraw̱angen na tung yeen ang sasang tau ka ilem ka man ang suitu kang lag̱i ilem ta kamatayen. 12 Ig disir yang ilyag nang ianing, yang pagparakaw̱utunung naa natetenged tung ni Jesu-Cristo, puiding yay magakdanu ang yuu imatayen da. Piru yang luluaan na tung maning tung numyung nag̱apampakaw̱utanu, asan da nga paeyangay yang Dios ta ipagpangabui nirang baklu ang anday pagtapusan na.

13 Dispuis kumus may pagtalig̱u tung Dios ang yay magdipindir tung yeen, nag̱apagpadayunaw tung pagparakaw̱utunu yang Matinlung Balitang naa, maskin unu pay nag̱apasaranu. Yang pagtaralig̱enung naa tung anya, magkapariu ka tung pagtaralig̱en yang sasang tau nuntukaw ang yang inaning na tung Dios napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Kumus tinalig̱ana ra yeen, napagbitalaw ra ka enged,” mag̱aning§.

14 Ay nag̱askeanu ra ka ang yang Dios ang nagpabungkaras tung ni Ginuung Jesus ya kay magpabungkaras tung yeen ekel tung pagsinasaay yamen ni Ginuung Jesus ang pagkatapus kasiraanita ra kang eklan na ang para mapagpakigsapenita ra tung anyang asta tung sampa. 15 Ag̱aningaw kasiraanita ra ka ay yang tanan ang atiang mga kaliwag̱an ang nag̱apasaranu nganing ay arangan da ka man ilem tung maning tung numyung nag̱apampakaw̱utanu. Yang pag̱asikaru enged asan, mintras ya rag durulang agdurulang yang kinadakel yang mga taung nag̱apalg̱ud tung kaneeman yang Dios ang asan da ka tanira nga tapnayay na, ya ra kag durulang agdurulang yang pagparasalamaten nira tung anya natetenged ka man tung kaneeman nang atiang anday natengeran na tung nira ang asan da ka tanya nga padengeg̱ay nira.

Maskin Amat-amat Dang Panluw̱ay Yang Tinanguni Na, Piru Yang Kinaisipan Na Ya Ray Nag̱imakluen Yang Dios Tung Kaldaw-kaldaw (4:16-18)

16 Purisu ya ray nag̱atengeran na ang indiaw ka enged pagpaluw̱ay tung pag̱erekelenu yang katengdananung naa*. Maskin amat-amat da ka man ang magluluw̱ay ra yang tinanguniung naa, piru yang kinaisipanu ya ray nag̱imakluen yang Dios tung kaldaw-kaldaw. 17 Yang indi ra enged ipagpaluw̱ayu ay nag̱akdekanu ra ang yang mga kaliwag̱an ang naang nag̱apasaranu simanyan indi ra ilem buay magtataklib da ka ilem ig kung ikumpalar pa tung kantidad ang malg̱uran ta tung uri, inding pisan tumimbang. Ay yang kabaliskad na tung uri ya ra yang pagkadamay ta tung kasusulawen mismu yang Dios ang yang kantidad na durung pisan agkatimbang ang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na. 18 Mintras anda pa, yang nag̱apabilug̱an ta mga isip ta, belag̱an yang mga bag̱ay taa tung kaliw̱utan ang naang nag̱abtangan ta mga mata ta, kung indi, ya ra yang nag̱apakbat tang indi ta pa nag̱aita. Ay kipurki yang mga bag̱ay ang nag̱aita ta magtataklib da ka ilem. Piru yang indi ta pa nag̱aita, ya pa ka enged ay magnatis ang asta tung sampang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na.

5

Kung Marangga Ra Yang Tinanguni Tang Naa, May Sasang Pag̱ielat Yang Dios Ang Paistaran Na Tung Yaten Duun Tung Langit (5:1-5)

1 Nag̱apagbitalaw ra ta maning tia ay natetenged nag̱akdekan ta ra ang kung marangga ra yang mga tinanguni tang naa ang yay maning pa tung sasang layang-layang ka ilem ang pag̱atiniran ta taa tung kaliw̱utan ang naa, may sasang patiniran yang Dios tung yaten duun tung langit ang andang pisan ay karangga-ranggaan nang asta tung sampa. Belag̱an binuat ta tau, kung indi, binuat yang Dios mismu. 2 Purisu mintras taawita pa, pag̱inamesita nganing ang paglalangkag̱en ang yang patiniran na tung yaten ang atiang panlangit, tung makali, kung tung aw̱el pa, ipasuut na ra tung yaten. 3 Ay kipurki kung masuut ta ra nganing tia, indiita ra magluang maning pa tung luas ang anda ray tinanguni tang bilug. 4 Kipurki mintras taawita pag pagtinir tung maning pa tung layang-layang ka ilem ang naa, ita rag pag̱inames ay may sasang nag̱asintian ta. Ay anda enged ay gustu ta ang maning pa tung maluasanita yang tinanguni tang naa, kung indi, yang gustu ta ang buiita pa, mapasuutanita rang lag̱i anyang tiang baklu ug̱ud naang suitu ta kamatayen mapaklian dang lag̱i ta banal. 5 Anday dumang nagsimpan tung yaten ang para maispirinsiaan ta tia, ya ra yang Dios mismu. Asanita ra nga simpanay na atiing pagpatinir na tung yaten yang Espiritu Santo ang yang kaalimbawaan na maning pa tung sasang pundung ipinatkaw na tung yaten ang ya ray pagbakeran yang mga isip tang talagang palg̱urunita anya tung kaayenan ang atiang pinangakuan na.

Yang Nag̱apaderepan Na Ta Mupia Mintras Bui Pa Ang Tanya Pirming Mauyunan Ni Ginuu Na (5:6-10)

6 Kapurisu kumus maning da ka man tia yang maispirinsiaan ta, ta yeen, maskin unu pay mapanawanu, maktel ka enged ang pirmi yang isipu. Ay nag̱askeanu ang mintras taawaw pag pagtinir tung maning pa tung balay ang naang ya ra taang tinanguniu, tay andanaw pa ka duun tung pag̱atiniran ni Ginuu ta. 7 Puiding aningenu tia ay kipurki tung pagpangabuiu taa, luw̱us ang pag̱aeklanu tung pagtaralig̱enu tung anya ang kanunut na ka yang pagtalig̱u tung anya ang yang indi pa nag̱aitaung atii, talagang mapalg̱uranu. 8 Ya ra ka man taang nag̱ipag̱aningu ang maktel ka enged ang pirmi yang isipu, ig kung papilikenaw, mas matinlu ang butwananu ra ilem yang maning pa tung balay ang pag̱atiniranu taa ug̱ud duunaw ra mapagpasapen tung ni Ginuu ta. 9 Purisu mintras taawaw pag pagtinir, yang pag̱asikarung lusu enged tung tanan ang yuu mauyunanaw anya tung tanan ang pag̱abuatu ang katulad ka kung duunaw ra nganing tung anyang atuaw rang pisan tung anya. 10 Ya enged ay pag̱asikaru ay natetenged itang tanan ang mga tumatalig, dapatitang manalunga tung ni Jesu-Cristo ug̱ud insapuen na yang mga binuat-buatan ta taa tung kaliw̱utan ang naa ang para sasa may sasa tung yaten masigrisibi yang anya-anyang maning pa tung primyu ang magkabag̱ay kang ibles na tung anya. Pati yang mga binuat-buatan tang indi nagkabag̱ay tung sasang ana yang Dios, insapuen na ka, piru andang pisan ay primyung mables na asan.

Nag̱ipagpasanag Na Kung Unu Pay Pinagbatikalan Yang Isip Na Ang Ya Ray Nag̱ipagpalusu Na Yang Kalelyag̱an Ni Ginuung Jesu-Cristo (5:11-15)

11 Purisu kumus ya ray nag̱apangamananu yang panginsapu nang atia tung yeen kung ya pa ag̱ari yang pag̱erekelenu tung pagkaapustulu, pagprusigiraw ang pagpaingmatuud tung mga tau ang basi pa ra ilem maeklanu yang mga isip nira ang para may kumpiansa nira tung yeen ig mananged da ka dayun tung Matinlung Balitang naang nag̱ipagpakaw̱utu. Talagang aske rang aske yang Dios ang andang pisan ay pag̱asikaru para tung sadiliu. Basi pa ra ilem ang pati yamu maning ka tia yang nag̱ipagkesen-kesen mi tung mga isip mi natetenged tung yeen. 12 Belag̱an ang mag̱aning pagpabantug̱aw si tung numyu, kung indi, gustuu ilem ang pakdulanamu yeen ta matinlung patielan ming magkereng tung yeen ang magpadengeg ang para ya ra kay ipanuw̱al mi tung mga taung atiang pamaglamku tung yeen. Ay yang mga taung atia, yang kadagmitan ang nag̱ipagpabug̱al nira pulus ilem yang tung sagpaw ang yag dawalay. Anda tung pag̱intindi nira kung unu pay pagkabetang yang tung adalem ta kinaisipan nira ang indi nag̱aita ta tau. 13 Kung midyuaw ra ilem tung sasang taung bariadung pagbitala ang katulad ka tung nag̱asawayan nira tung yeen, atia ipasanag da ka yang Dios tung yeen. Ig kung tung katamtaman ilem yang isipung pagbitala, ay tia para tung ikaayen mi. 14 Ay ya pa ag̱ari, ang mademdemanu yang gegmang atiang durung pisan agkalutuk ang ipinagpaita ni Jesu-Cristo tung yeen, indiaw ra temegka ang indiaw magpaturuw̱ulun ta ustu tung anya. Kipurki ya ra ka man taa yang pinagpainu-inuanu: kumus may sasang taung nangerengan tung tanan ang mga tau ang nagpakugmatay ig disir yang kamatayen nang atiing pinasaran na, kabilangan na, kamatayen ka nirang tanan. 15 Dispuis tanira kang tanan pinakugmatayan na ra nganing ug̱ud kumpurming tinu pay paeyangan na ta irinsia nang baklu, indi ra magpadayun ang magsikad pa yang sadiling kalelyag̱an na, kung indi, yang ipalusu na ya ra ilem yang kalelyag̱an yang nangerengan tung anya atiing pagpakugmatay na pati atiing pagkabui na sing uman*.

Nag̱ipagpasanag Na Yang Pinakaisi Yang Nag̱ipagpakaw̱ut Na Kung Ya Pa Ag̱ari Yang Pagpaulik Yang Dios Tung Yaten (5:16-6:2)

16 Purisu kumus maning da ka man tia yang lagpakan yang pangerengan ni Jesu-Cristo tung yaten, ya ray natengeran na ang mag̱impisa pa atiing pagtalig̱u yang sadiliu tung anya, kung magpabetangaw ra ngani tung mga masigkatauu, indi rag gamitenu yang pitik ang pangkaliw̱utan. Maskin maning da ka man din tii yang ginamitung nagpabetang tung ni Jesu-Cristo atii kanay†, piru simanyan nangimaklu ra yang pagterelengenu tung anya. 17 Yang sam bilug pang lagpakan yang pangerengan nang atii tung yaten ya taa: kumpurming tinu pay nagpakigkapulit da tung ni Jesu-Cristo, asan da ta taung maning pa tung baklu rang inimu yang Dios‡. Taklib da yang dati. Yang baklu asan dag pag̱andar tung anya. 18 Dispuis anday dumang pinangapunglan yang tanan ang arangkada yang baklung atia, ultimu ra ilem yang Dios. Ay kipurki tung pagpakugmatay ni Jesu-Cristo, duun da nga kuatay na yang pinagsangkelan na ang indiita ra rin parampilen na. Yang pagsangkelan ang atia, ya ra yang pagburuaten ta ta mga kasalanan tung anya. Ang pagkatapus pinakdulanaw ra anya yang ubligasyunung naang pagparakaw̱utun tung mga tau ang kinuat da ka man yang Dios yang pagsangkelan ang atia. 19 Yang kamtangan yang nag̱ipagpakaw̱utu tung nira ya taa: “Ekel tung pagpakugmatay ni Jesu-Cristo, kinuat da yang Dios yang pinagsangkelan na ang indiita ra rin parampilen na. Bilang asan da nagpailala ang simanyan indi na ra nag̱idata tung yaten yang mga paglalampasen ta tung mga katuw̱ulan na.” Ang pagkatapus yang bitalang atia itinalig na ra tung yeen ang para ipagpakaw̱utu tung mga tau ug̱ud basi pa ra ilem mapalg̱uran da nira yang pinakaw̱ut yang pagkuat nang atia. 20 Ig disir, ti Jesu-Cristo yay pangerenganung pagparakaw̱utun tung mga tau ang ya kay nag̱apanuntan yang Dios ta pagbeteng na tung mga isip nirang mananged. Purisu kumus pangerenganaw ka man tung anya, ya rag pateed-teerayu yang mga isip nirang mag̱aningen ang “Magtalig̱amu ra yang mga sadili mi tung ni Jesu-Cristo ug̱ud asanamu ra ngaiparampilay na tung Dios. 21 Ag̱ad na pa tanya indi enged ang pisan nagbuat ta kasalanan may sam bilug, piru arangan da ilem tung yaten ang mga tau, yang pagkamakinasalananen ta, tung anya ra idataay yang Dios atiing pagpakugmatay na ug̱ud asanita nga dataay nang saluita rang pisan tung pagterelengen na,” Maning tia yang kamtangan yang nag̱ipagpakaw̱utu tung nira.

6

1 Ta, kumus pagsasaanami yang Dios tung pag̱urubraen ang naa, midyu magkabag̱ay ra ka ang pati yamung pinagpaitaan na ra yang kaneeman nang tinapnay, paktelenamu ra ka yeen. Indi mi enged kapa-kapaan yang kaneeman nang atia ang muya anda ray pakaw̱utun nang matinlu tung mga ug̱ali mi. 2 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia, ay may sasang ipademdemu tung numyung ipinaula yang Dios ang tukaw ang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipinagtipuung magpaitaw yang kaneemanu tung numyu, talagang tuw̱alenu ra ka enged yang nag̱ipag̱ampu mi tung yeen.

Ee, manangeramu ra tung yeen, kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagtukuru yang kalibrian mi, talagang taw̱anganamu ra ka enged yeen,” mag̱aning*.

Tandaan mi ta maayen yang ianingung naa tung numyu: numaan da yang uras ang ipinagtipu nang ikaayen tang mga tau yang kaneeman na. Numaan da yang uras ang tinukud na ra yang kalibrian tang mga tau. Purisu indi mi enged kapa-kapaan yang kaneeman nang atiang ipinagpaita na tung numyu†.

Nag̱ilista Ni Pablo Yang Mga Nagkarapanawan Nang Yay Pagpailala Tung Pagkaapustul Na (6:3-10)

3 Pati yuu, kumus pagsasaanami ka man yang Dios tung pag̱urubraen ang naa tung mga taung nag̱apampakaw̱utanu, durug kadakul yang pag̱amlig̱u tung sadiliu ang andang pisan ay mabuatu ang muya ya ray pagmalaganaan ta isip yang maskin tinu pang tauay. Ya ray nag̱amlig̱anu ta mupia ug̱ud indi maduminar yang nag̱ipagpakaw̱utung naa. 4 Kung indi, tung tanan ang mga ulag̱u nag̱ipagpailalaw ang yuu talagang sasang turuw̱ulun ka man yang Dios. Ay maskin durug liwag yang magpasaranu, maskin unu pag lebat yang pinitinsiang mag̱agmaanu, nag̱agwantaanu ka enged tung maayen ang kinaisipan. 5 Pariu ra asan ang muya-muyaw rang pinagpaburdunan ang nunut da ka ta pagpakalabus. Kung kaisan pinagtaraw̱anganaw pa ta mga taung pinag̱intraan tigbak. Pati yang bedlayung pagprusigir tung pag̱urubraenu, pinagsintiu ra ka. Ang kaisan pinasaranu yang papuyatung duru pati pasuw̱uk sigun tung pagprusigiru tung pagparakaw̱utunu. 6 Dispuis pag̱aeklanu yang katengdananu tung mga pasais ang limpiu ig sag̱araw pa tung bitala yang Dios ig mauray yang isipu ang pirmiaung pagpaita yang kaneemanung matinlu tung mga tau. Pirmiaw kang pagpamangulu tung Espiritu Santo ig wai yang gegmang nag̱ipaitaw tung mga taung anday ekel nang danyu. 7 Anday dumang nag̱ipagpakaw̱utu, kung indi, sulaminti ilem yang kamatuuran ang liit tung Dios ig bistu ra ka ang tanyay pagpaktel tung yeen ang pagparakaw̱utun. Kung tung pagkasundalu pa, yang maning pa tung mga kasangkapanu, ya ra yang pagburuatenu yang magkatama tung pagterelengen yang Dios. Purisu simpanaw rang manalunga tung maskin unu pay mapanawanu, maskin matinlu, maskin malain man. 8 Ay kung kaisan maggalangenaw ka ta mupia yang mga tau, piru kung kaisan, magsawayanaw ka nira. Kung kaisan magdayawenaw ka nira ta maayen, piru kung kaisan mag̱insultuenaw ka nira. Mag̱aningenaw pa ta duma ang yuu unu sasang mandarayang pagpatalang tung mga tau. Piru yang nag̱akegnganu sulaminti ilem yang kamatuuran ang ipinagpabunayag yang Dios tung yaten. 9 Ag̱aningenaw ka ta duma ang yuu unu belag̱an bag̱ay ang sarapeten, piru may duma ang durug tinlu yang pag̱istimar nira tung yeen. Pirming gesyeaw ilem nag̱akbes tung kamatayen, piru naa pala magbuw̱uienaw pa ka enged yang Dios. Maskin nag̱apatigbakanaw ta may mga katengdanan, piru indiaw pa ka enged nag̱apaimatay nira. 10 Maskin mapungaw ka man yang magpasaranung kaisan, piru indiaw ka enged nag̱aplekan ta kasadyaan ang nag̱ipaeyang ni Ginuu ta tung isipu. Maskin maliliwag̱enaw ka man piru ekel tung pagparakaw̱utunu durung mga taung agpakinaw̱angen da yang Dios tung maning pa tung sasang manggad ang inding pisan mapasiring-siringan. Matuud man ang anday mga kaayenanung masyadu taa tung kaliw̱utan ang naa, piru yang tanan ang kaayenan ang kumpurming magnatis ang asta tung sampa, yeen da kang tanan.

Nag̱aingaluk Na Tung Nira Ang Balesan Ka Nira Yang Gegma Nang Bug̱us Tung Nira (6:11-13)

11 Ay yamung mga tag̱a Corintong nag̱amaalu ta mupia, yang tanan ang nabtang tung isipu luw̱us dang ag̱ipaintindiu tung numyu natetenged tung gegmaw tung numyu talagang bug̱us tung isipu. 12 Belag̱an ang mag̱aning ang yuuy nagparusaw tung gegmaw tung numyu, kung indi, yamuy nagparusaw yang gegma mi tung yeen. 13 Kumus agkaw̱ig̱enamu ra ka man yeen ang maning pa tung mga anaw, ag̱aningenamu ra ilem yeen ang katulad ka tung sasang amaen ang pagpademdem tung mga ana na. Ibug̱us mi ra w̱a yang gegma mi tung yeen ang ya ray bag̱ay ang pisan ang ibles mi tung yeen ang bug̱us ka yang gegmaw tung numyu.

Indi Enged Mamagpakigsasa Tung Pag̱urubraen Yang Belag̱an Mga Tumatalig Ang Kuntra Tung Dios (6:14-7:1)

14 Mga kaputulan, katulad tung baka ang indi puiding iugpu tung dumang ayep tung sa nga singkawan ilem, ta numyu, indiamu ra ka magpakigsasa tung pag̱urubraen yang belag̱an mga tumatalig ang kumpurming kuntra tung pagterelengen yang Dios‡. Ayw̱a, magkabag̱ay yang magkatama tung indi magkatama? Ayw̱a, yang masadlaw may yang makiklep pagnunutan w̱asu? 15 Unu pa, ti Jesu-Cristo may ti Satanas ang nag̱aguuyan ang kaisan tung ni Belial, pagsasaan ta kesen w̱asu? Ya pa ag̱aring magkatunuan yang sasang tumatalig may yang sasang belag̱an tumatalig? 16 Ayw̱a, magkabag̱ay w̱asu ang yang pagtuuan yang mga masigkanasyunu tung Dios ang pinakalusu, ya pay mapatiniran nira ta mga bultu ang para ya ray papagdenganen nirang tutuuan? Nag̱asambitu tia ay natetenged simanyan ta yaten ang mga tumatalig, ita ray maning pa tung balay ang pag̱atiniran yang Dios ang ya ka man ilem ay ultimung Dios ang makagag̱aem§. Talagang matuud tia ay kipurki pademdeman mi ra ilem yang sasang ibinitala yang Dios ang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Magpakiugpuaw tung nirang magtinir. Yuuy mag̱ing Dios ang tutuuan nira ig tanira kay mag̱ing mga tauanung pampadag̱en-dag̱enanu,” ag̱aaning*.

17 Purisu magkabag̱ay kang ipagpadapatu ra tung numyu yang sasang itinuw̱ul ni Yawi tung mga tauan nang atiing tukaw pang maning taa:

“Magpablag̱amu ra tung pagturuuen yang mga kaarumanan mi tung mga ginuu-ginuu nirang belag̱an matuud ang Dios. Pati yang kumpurming unu pay pag̱agamit nira tung pagturuuen nira, likayan mi ra ka ang para asanamu ra nga risibiayung mga tauanu,” mag̱aning†.

18 May sam bilug pa kang inaning na tung nira bilang sasang pagpaktel na tung mga isip nira ang mag̱aning,

“Yuuy mag̱ing Ama mi ig yamuy mag̱ing mga anaw tig lalii tig baw̱ay,” ag̱aaning ti Yawing makagag̱aem tung tanan‡.

7

1 Purisu mga putulung nag̱agegmaanu, kumus maning da ka man tia yang mga pangaku yang Dios tung yaten, kaministiran iplek ta ra yang maskin unu pang ubra-ubraay ang makamamansa tung mga sadili ta, pati yang sayud ang mga pagparainu-inuen, ya ka. Pabug̱usun ta yang mga isip ta tung kumpurming nag̱auyunan na ug̱ud mas pang mag̱atuita rang mag̱atu tung anyang durung pisan agkalumpiu. Ya ray buaten ta natetenged tung panggalang ta tung anyang nunut da ka ta pag̱eled ta ang muya mapaglampasita pa tung anya.

Nag̱asambit Na Kung Natetenged Tung Unu Pa Magkabag̱ay Ra Ang Balesan Ka Nira Yang Gegma Na (7:2-4)

2 Ibug̱us mi ra w̱a yang gegma mi tung yeen ang katulad ka tung nag̱ianingu ta nungayna*. Maskin nag̱abangdananaw ka man yang duma asan tung numyu, piru tung pagkamatuud, andang pisan ay binuatanung malain maskin tung ninu pa. Anda ka nganing ay rinanggaanu ta dengeg. Anda ka nganing ay linepesu. 3 Belag̱an kang mag̱aning ang yamu rag pakusalakayung pagsambit yang nag̱ipagbangdan ang atia yang duma tung yeen. Kipurki katulad ka tung nag̱ianingu ta nungayna, duruamug kamaal tung yeen. Patay bui indi mag̱uman yang gegmaung naa tung numyu. 4 Anday nag̱aegtemanung pagbitala tung numyu ay dakulu kang lag̱i yang kumpiansaw tung numyu. Nag̱ipabantug̱amu ka nganing yeen ta duru tung duma. Ta, unu pay pinakaw̱ut na simanyan, kung indi, kumintel da ka enged yang isipu ig nag̱aampayanaw ra ka ta kasadyaanung duru maskin unu pang kaliwag̱anay ang nag̱apasaranu.

Nag̱ibalita Na Kung Ya Pa Ag̱ari Yang Pagpaktel Yang Dios Tung Isip Na Ekel Tung Ibinalita Ni Tito Tung Anya (7:5-16)

5 Ibaliku ra kanay yang isturia tung mga kaliwag̱an ang napasaranu tung pagkaw̱utu tani tung Macedonia†. Anda pa ka enged ay kalimengan yang pag̱irisipenu ay natetenged maskin ariaw pa nanalunga, durung kaliwag̱an ang nagkarabag̱asu. Ay may mga taung namagpakigkuntra tung yeen natetenged tung nag̱ipagpakaw̱utu. Yadwa pa, durung pagkeba-keba yang dedlaanu natetenged tung mga kaputulan ang midyu tung pamanluw̱ay ra yang duma. 6 Piru yang Dios ang yay pagpaktel tung isip yang mga taung magluw̱ayen da, ya ray nagpaktel tung isipu ekel tung pagkaw̱ut ni Tito. 7 Belag̱an da ilem tung pagkaw̱ut na kumintel yang isipu, kung indi, pati tung ibinalita na tung yeen kung ya pa ag̱aring kumintel da ka yang isip na natetenged tung numyu. Ay binalitaanaw anya ang duru rang paglalangkag̱en mi tung yeen ang tung makali mag̱irita-ita si ka, ig kung ya pa ag̱arig katedek tung mga isip mi yang pagsug̱at mi natetenged tung pagpakigkuntra mi tung yeen, pati yang kadererepen ming pagkereng tung yeen. Purisu pagkagngelu yang ibinalita nang atia tung yeen, mas pa ka enged ang nagkasadya yang isipu.

8 Ay maskin pinamungawamu ra ka man tung isinulatung atia tung numyu tan taa pa‡, indiaw ka pag̱inesel ang napagsulataw ra ta maning tiang matigbak-tigbak tung numyu. Tung bag̱ay napag̱ineselaw ra rin atiing pagkabalitaw ang yang isinulatung atia ya ray pinagpungawan yang mga isip mi ang tung gesye ka ilem ang uras. 9 Piru simanyan duruaug kasadya. Yang nag̱ikasadya yang isipu belag̱an natetenged ang pinapungawanamu ra yeen, kung indi, natetenged tung kapupungawen ming atia asanamu ra ngaeyangay ta ipanligna mi tung mga ubra-ubra ming malain. Ay ya pa ag̱ari, yang kapupungawen ming atia ya ra yang kapupungawen ang nag̱auyunan yang Dios. Purisu anday pinakaw̱ut nang malain tung numyu yang ipinasulatung atii. 10 Kipurki yang sasang tau, kung may kapupungawen nang maning tiang uyun tung nag̱alelyag̱an yang Dios, asan da ngaeyangay ta ipagsug̱at na tung mga ubra-ubra na ang asta maulikan da yang pag̱urusuyun na tung nag̱auyunan yang Dios ang nagkawaldang da ang pagkatapus andang pisan ay pagsug̱atan na asan. Piru kung yang kapupungawen na ya ra ka ilem yang kapupungawen ang kadagmitan ang nag̱asinti yang mga taung pamagpaguyud pa tung sistima yang kaliw̱utan ang naa, andang pisan ay taw̱ang na tung taung atia ang para magsug̱at pa rin, kung indi, asan da maneg̱as yang isip nang magpadayun tung pagpablag na tung Dios. 11 Maskin napag̱ineselaw ra rin ang nagpaekel yang sulat ang atia tung numyu, piru naa pala durung pisan agkatinlu yang pinakaw̱ut yang kapupungawen ming atiing nag̱auyunan yang Dios. Ay asanamu ra ngaeyangay ang duruamung pisan agkadererep ang mag̱intindi ta maayen tung nadikanan yang karanggaan yang pagpurutulan ta. Durung pisan ang kalelyag ming magpailala ang talagang indiamu ra pandapig tung aruman ming atiang nagbuat yang malain. Duru kang pisan ang pag̱imasul yang mga painu-inu mi tung mga sadili mi kung ayw̱at kinusintir mi pa. Binalayanamu ra ka ta eled ming duru kung unu ra ilem ay panampetan na tung numyu. Duru kang pisan ang paglalangkag̱en mi ang tung makali maulikan da yang pagpurutulan tang naglain da rin. Duruamu kang pisan agkadererep ang magkereng tung yeen. Duruamu kang pisan agkadisididung nagparaig̱ung sam pundaan ang para magdisiplinaamu ra tung aruman ming atiang nagbuat yang malain. Purisu tung tanan ang atiang ipinaita mi, asan da nga papruibaay mi ang talagang anda ray turuw̱alen mi natetenged tung bag̱ay ang atia.

12 Kapurisu maskin sinulatanamu ra yeen ta maning tia, yang ipinagsulatu belag̱an da ilem natetenged tung taung atiang nagbuat yang malain ubin natetenged tung taung binuatan na, kung indi, yang katuyuanu enged ang nagsulat ay ug̱ud kung batikalanamu ra nganing, asanamu ra nga maladmaray ang talagang may pagmaal mi ka man ang matuud tung yeen ang ya ka man ay nag̱auyunan yang Dios. 13 Purisu duun da nalinga-linga yang isipu ang maning da ka man tia yang pinakaw̱ut yang isinulatu.

Dispuis belag̱an ilem ang kumintel da yang isipu, kung indi, pagkaitaw tung ni Tito ang duru rag sadya yang isip na, mas pa ka enged ang nagkasadya yang isipu. Yang ikinasadya yang isip na ay natetenged tung numyung tanan asan ang naglinga-linga tung isip nang begbeg da ka rin natetenged tung numyu. 14 Talagang masadya tung isipu tia ay kipurki yamu ra kang lag̱i ay ipinagpabantug̱u tung anya ang pagkatapus indiaw ra ka pinakaeyakan mi. Kumus pulus matuud yang tanan ang nag̱ianingu tung numyu, purisu durug sadya yang isipu ang pati yang ipinagpabantug̱ung atia tung anya natetenged tung numyu luminua ra kang may kamatuuran na ka. 15 Purisu simanyan mas pang nag̱agamen yang isip na tung numyu ay nag̱ademdeman na kung ya pa ag̱ari yang pagparanangeren ming tanan tung kumpurming ipinalatay na tung numyung liit tung yeen atiing pagrisibi mi tung anyang durug dakul yang panggalang mi tung anya ang nunut da ka ta pagdela mi. 16 Purisu ta yeen tanya, durung pisan agkasadya yang isipu ay natetenged dakulu ra enged yang kumpiansaw tung numyu maskin tung unu pang bag̱ayay.

8

Nag̱asambit Na Yang Matinlung Mulidung Ipinaita Yang Mga Tag̱a Macedonia Sigun Tung Pagparakdulun (8:1-7)

1 Buinu, mga putulu, gustuung ipakdek tung numyu kung unu pay pinakaw̱ut yang pag̱urubraen yang Dios tung mga isip yang mga tumatalig ang kada sam pundaan tani tung sinakepan yang Macedonia. 2 Ay kipurki maskin pinasaran ta kaliwag̱an ang durug lebat ang asan da ka man tanira nga sukdaay ta mupia, piru kumus may kasadyaan nirang duru, inyangan da ka enged ta kinaisipan nirang durung pisan agkasalamang namagpakdul ta itaw̱ang nira tung mga kaputulan ta, maskin duru kag kaliliniwag̱en. 3 Sistigusaw tung pagkamatuud ang yang ipinakdul nirang atia belag̱an da ilem yang kumpurmi ra ilem ang nasarangan nira, kung indi, subra pa nganing ig tedek buluntad tung mga isip nira yang pagparakdulun nirang atia. 4 Duru ra nganing ang pag̱amu-amu nira tung yeen ang kung maimu ilem tugtanu ka tanirang mamagpakilaket tung pagtaraw̱angen tung mga tauan yang Dios duun tung Judea*. 5 Andang pisan ay laum-laumu ang yang buaten nira sumubra pa tung pamateng-patengu tung nira. Kung indi, landaw tung tanan, yang mga sadili nira ya ray ipinag̱intriga nira tung ni Ginuu tang ipinagaem pati tung yeen ya ka ang katulad ka tung kalelyag̱an yang Dios ang yay buaten nira. 6 Purisu ya ra kay nag̱ipagpaktelu tung isip ni Tito ang kaministiran magpadayun yang pagparadag̱en-dag̱enen na asan tung numyung naimpisaan na ra tan taa pa ang asta makumplitu mi rang pisan yang kabilug̱an yang itaw̱ang ming durug tinlu tung mga kaputulan tang atia. 7 Numaan, kung ilakteru ra tung numyu asan, yang nag̱askeanu tung numyu, duruamug kabastanti maskin tung unu pang pag̱urubraenay. Sasa ra asan tung pagtaralig̱en ming dakulu tung Dios, maraayenamu kang mametang-betang ta bitala, duru kang nag̱askean mi natetenged tung kamatuuran, duruamu kag kadererep ang manirbian tung Dios tung sari-saring papanaw, ig durug kaaw̱unda yang paggeregmaan ming magpurutul ekel tung naita mi tung yeen. Purisu kumus maning da ka man tia yang pagkaaw̱unda mi, gustuu ang duun da ipatupuay mi yang pagtaraw̱angen mi tung mga kaputulan ta.

Nag̱ipag̱isplikar Na Kung Unu Pay Katuyuan Nang Pagpaktel Na Tung Nirang Mamagtaw̱ang (8:8-15)

8 Yang nag̱ianingung atia belag̱an ang mag̱aning ang pagkalalanganaw tung numyu, kung indi, nag̱asambitu ilem yang kadererepen yang dumang pamagtaw̱ang ug̱ud asanamu ra nga sukdaayu kung unu pag kalutuk yang gegma mi tung mga kaputulan tang atiang pangaliwag̱an. 9 Ministir pang lalanganamu pa yeen ang magpaitaamu ta gegmang lutuk, sindu nag̱amaresmesan mi ra ka nganing kung unu pay kantidad yang kaneeman ang atiang ipinagpaita ni Ginuung Jesu-Cristo tung yaten. Kung ipananglitu pa tung pagkabetang yang sasang tau, ag̱ad tanya manggaranen, piru arangan da ilem tung yaten, nagpakamaliliwag̱en da ug̱ud ekel tung kaliliwag̱en nang atii, asanamu ra mapamanggad na tung indin pisan mapasiring-siringan.

10 Purisu nani ra yang paetaru tung numyu natetenged tung bag̱ay ang atia. Maayen pang tapusun mi ra ka enged yang naimpisaan mi tan takun. Atii kanay, belag̱an ilem ang tukawamu ra tung tanan ang nag̱impisang nagtuw̱ud ta itaw̱ang mi, kung indi, tukawamu ra ka nganing tung tanan ang inyangan ta isip ming magtaw̱ang. 11 Ug̱aring numaan, idayun mi yang pagturuw̱urun ming atia ang asta makumplitu mi ra enged ug̱ud kung ya pa ag̱ari yang kadererepen ming nag̱impisa, ya kay kadererepen ming magtapus ang kumpurming masarangan mi numaan. 12 Kipurki kung durung kalelyag ming magpakdul, kumpurming unu pay masarangan ming ipakdul, ya ra kay risibien yang Dios. Indiamu ka elatan nang magpakdul ta indi mi masarangan. 13-14 Belag̱an ang mag̱aning ang yang duma palakanenu ang pagkatapus yamu ray palbatanu. Kung indi, kumus yamu asan aw̱unda simanyan, magkatama ka ang taw̱angan mi yang mga kaputulan tang nag̱aliwag̱an da. Atia, tung dumang uras ang yamu si ay pagkaliwag ig taniray aw̱unda, taw̱anganamu ra ka nira. Tung maning tiang papanaw, pariu-pariuamung magtaraw̱ang-taw̱angan ang kumpurming tinu pay nag̱aliwag̱an. 15 Atia kung yay usuyun mi tia, yang luluaan na magkaanggid-anggid da tung sasang napabtang tung kasulatan natetenged tung pag̱uup yang mga Israel ta mana tiing tukaw ang mag̱aning,

“Kung tinu pay napag̱uup ta dakele, belag̱an kang subra tung kaministiran na yang nauup na. Kung tinu pay napag̱uup ta gesye, indi ra ka nagkakulang,” mag̱aning†.

Nag̱ipagpailala Na Kung Tinu Pay Pinanuw̱ul Nang Mamagpadag̱en-dag̱en Tung Nira Natetenged Tung Bag̱ay Ang Atia (8:16-9:5)

16 Duru rag kadakul yang pagpasalamatu tung Dios ang ti Tito nag̱apaeyangan na ka ta nag̱ipagpaderep nang magpadag̱en-dag̱en tung numyu asan ang katulad ka tung kadererepenu. 17 Ay belag̱an da ilem ang pagpauyun da tung nag̱ipagpaktelu tung anya‡, kung indi, tedek ang pisan tung kinaisipan na ang tanya magbalik da asan tung numyu natetenged duru ra kang lag̱ing kalelyag nang magpadag̱en-dag̱en tung numyu. 18 Dispuis may sasa kang putul tang ipanunutu tung anya ang ya ray ilaladu tung mga tumatalig ang kada sam pundaan natetenged tung pagprusigir nang pagparakaw̱utun yang Matinlung Balita. 19 Belag̱an ilem maning tia yang pasais na, kung indi, tanya ra ka nganing ay pinagkeresenan yang kada sam pundaan ang pinabilug̱an ang para ya ray ipanunut nira tung yeen tung pag̱erekelenu tung nag̱itaw̱ang ang naa ang asan da nga padengeg̱ay ta ti Ginuu ta ig asan da ka nga bistu ang ta yaten, duru ka man agkadakul yang kalelyag tang magtaw̱ang tung mga kaputulan ta. 20 Yang nag̱ipagpanunutu tung putul tang atia ay pangamanaw ka ang para anday mabangdan tung yeen natetenged tung pag̱erekelenu tung nag̱itaw̱ang ang naang dakulu ka man yang kantidad na. 21 Ay kipurki anday dumang pag̱asikaru asan, kung indi, ang yuu magbuat yang magkatama belag̱an ilem tung pagterelengen yang Dios, kung indi, pati tung pagterelengen yang mga aruman tang tau. 22 Dispuis may sam bilug pa ka enged ang putul tang ipanunutu tung na Tito. Yang putul tang atia, tung pagpaniiru tung anya, talagang duru ka man agkadererep tung tanan ang itinalig̱u tung anyang ubraen. Pagkatapus numanyan kumus dakulu ra ka man yang kumpiansa na tung numyu, mas pang maderep ang magpaiwan-iwan tung bag̱ay ang atia. 23 Kung natetenged ka man tung ni Tito, tanya sasang arumanung yay katabyangung pagpadag̱en-dag̱en tung numyu. Kung natetenged tung mga putul tang atiang durua ang nansinunut tung anya, yay pamangerengan tung mga kaarumanan nirang mga tumatalig ang kada sam pundaan tani ang tung pangerengan nirang atia asan da ka nga padengeg̱ay nira ti Jesu-Cristo. 24 Kapurisu kung mansikaw̱ut da nganing tanira asan, papruibaan ming talagang may gegma mi tung nira ekel tung pagsapet mi tung nira. Ay kung mabalitaan da nganing yang mga putul tang atiang namagpilik tung nirang kada sam pundaan, asan da nga bilug̱ay nira ang yang ipinagpabantug̱u tung nira natetenged tung numyu talagang may kamatuuran na ka man.

9

1 Kung tung bag̱ay, anda ra ka rin ay kaministiran ang sulatanamu pa yeen natetenged tung nag̱itaw̱ang ang atia tung mga kaputulan tang binuat da ka yang Dios ang mga tauan nang sadili. 2 Ay nag̱askeanu ra kang lag̱i ang yamu durung kalelyag ming magtaw̱ang ang ya ra ka man nganing ay ipinagpabantug̱u tung mga putul ta tani tung sinakepan yang Macedonia. Ag̱aaningaw tung nira ang yamu asan tung sinakepan yang Acaya, disti pa tan takun simpanamu rang lag̱ing magtaw̱ang. Purisu yang linuaan na, pag̱agngel nira ang yamu durung kalelyag ming magtaw̱ang, asan da ka kumintel yang isip yang kadaklan tung nira ang mamagtaw̱ang da ka. 3 Ug̱aring ilem yang nabtang tung isipu, mas matinlu ang ipaangayu ra asan yang mga putul tang atiang nagkarasambitu nungayna ug̱ud indi ilem magluang sungaw ra ka ilem yang ipinagpabantug̱ung atia natetenged tung numyu, kung indi, talagang simpanamu ra ka man ang matuud ang para magtaw̱ang ang katulad ka tung inaningung atia tung nira. 4 Nusias ilem may mga putul tang tag̱a tani tung Macedonia ang gustu nirang mamansinunut tung yeen ang mamansiangay asan ang pagkatapus kaw̱utanamu ra nira ang belag̱anamu pa pala simpan, yuu talagang mapaeyakaw ta duru, maskin indiaw ra magsambit ang pati yamu, ya ka, natetenged tung inaningu tung nira ang yamu simpan da. 5 Purisu yang nabtang tung isipu, kaministiran ang paktelenu yang isip yang mga putul tang atiang mamagtukaw ra tung yeen ang mansiangay asan tung numyu ug̱ud ya ray magpaiwan-iwan tung numyu ang para simpan da ka man yang may kantidad nang atiang durug tinlu ang ya ra kang lag̱i ay pinangakuan ming tukaw ang itaw̱ang mi. Yang pag̱asikaru ay ug̱ud tung pagkaw̱utu asan, simpan da ka man ig bistu ra ka ang yang pagparakdulun ming atia belag̱an ang midyu tung naregsananamu ra ilem yeen, kung indi, talagang tedek buluntad tung kinaisipan mi.

Nag̱apaktel Na Tanira Ang Mag̱ing Masalama Tung Pagparakdulun Nira (9:6-15)

6 Isipen mi ra kanay yang pananglit ang naa ang para madeep mi yang gustuung ianing. Kung tinu pay magluak ta gesye ilem, gesye ka ilem yang mapatebas na. Piru kung tinu pay magluak ta duru, duru ka yang mapatebas na. 7 Purisu sasa may sasa tung yaten, masigpakdul yang kumpurming pinagtimbang-timbang na ra kang lag̱i tung isip na ang ya ray ipakdul na. Indi ra ilem magpakdul ang ya rag panganugunay na yang nag̱ipakdul na ubin midyu tung nag̱aregsanan da ilem. Kipurki yang nag̱auyunan enged yang Dios ya ra yang taung durug kasadya yang isip nang pagpakdul. 8 Dispuis yang Dios yay sarang ang magpakdul tung numyu ta sari-saring kaayenan ang aw̱unda ka yang pagparakdulun na ug̱ud ekel tung pag̱arasikasuen nang pirmi tung tanan ang mga kaministiran mi, bastanti ka yang magamit ming magbuat ta maskin unu pang ikaayenay yang mga masigkatau mi. 9 Yang gustuung ianing tia, pariu tung sasang napabtang tung kasulatan natetenged tung sasang taung nag̱auyunan yang Dios ang mag̱aning yang bitala na,

“Tanya durug kasalamang pagpamakdul tung mga maliliwag̱en. Yang apiktar yang pagparakdulun na yay magnatis ang asta tung sampa,” mag̱aning*.

10 Dispuis yang Dios ang yay pagpakdul ta similya tung sasang manigluak pati yang kaministiran nang mapangan, ya ra kay magpakdul tung numyu ta maning pa tung similya kag padaklen na pa nganing ang pagkatapus ya ra kay paumintuen na yang patebas yang pagkamasalama mi. 11 Talagang pakaayenenamu ra anya ta mupia ug̱ud puidiamung mag̱ing durug kasalama tung pagparakdulun ming atia ang yang luaan na, duru rang mamagpasalamat tung Dios natetenged tung itaw̱ang mi tung nira ekel tung yamen ang papag̱ekelen ming mag̱ated. 12 Ay kipurki yang pagtaraw̱angen ming atia tung nira ang ya kay sasang panirbian mi tung Dios, belag̱an ilem ang asan da ngasikasuay mi ta mupia yang mga tauan yang Dios tung mga kaministiran nira, kung indi, asan da ka ngaeyangay tanira ta ipagpasalamat nirang duru tung Dios ang anday kategka-tegkaan na. 13 Tung pagtaraw̱angen ming naa tung nira, asan da nga papruibaay mi ang talagang pagtumanamu rang matuud yang uyun ang pisan tung Matinlung Balita natetenged tung ni Jesu-Cristo ang ya kang lag̱i ay nag̱ipag̱ubligar mi tung mga tau ang yay nag̱apananged mi. Purisu ya ray dayawen nira tung Dios pati yang pagkamasalama ming pagpakdul tung nira may tung kadaklan ang mga putul tang nag̱aliwag̱an, ya ka. 14 Dispuis tung pagpakigputul ming atia tung nira, asan da malansang ta mupia yang mga isip nira tung numyu ang nunut da ka ta pag̱arampuen nira tung Dios para tung numyu natetenged tung pag̱urubraen na tung mga isip ming durug tinlu ang asanamu ra ka ngaeyangay ta kaneeman ming dakulu. 15 Magkabag̱ay rang pisan ang ita magpasalamat da tung Dios ta dakulung pagpasalamat natetenged tung ipinakdul na tung yaten ta diw̱aldi ang kung tag̱aman tang sambiten yang tanan ang luluaan na, kampusunita ta mga bitalang mapabag̱ay ta.

10

Maskin Anday Gustu Nang Magpalbat Tung Nira, Piru Simpan Da Ka Enged Ang Magpadapat Ta Disiplina (10:1-6)

1 Buinu, yuu mismung ti Pablo may sasang nag̱aingaluku tung numyu ang ipapanawu tung pasais ni Jesu-Cristo ang tanya durug kaamumu ig durug kaayen. Piru teed mi, sigun tung pagkaamumuu, yuu rag laumay ta duma asan ang basta asanaw unu tung numyu, duruaw unug katalaw. Piru kung andanaw ra unu asan, duruaw unug kaiseg ang pagpaekel tung numyu ta mga sulat unung malelbat yang karga na. 2 Ya ra taa yang nag̱aingaluku tung numyu: kung maimu ilem, kung kumaw̱utaw ra nganing asan, indiaw ra ilem paregsanan ming mangiseg ang katulad tung nag̱aisipanung buaten. Ay kung maregsananaw pa, talagang palangaasanu ra ka enged ang pagngelen ta malbat yang dumang atiang pagpabetang tung yeen ang yang panalig̱anu unung pagparakaw̱utun, ya ra ilem yang sadiling kinatakwanu. 3 Belag matuud tia ay kipurki maskin yuu sasang tau ka ilem ang may kaluluw̱ayen, piru tung panirbianu tung Dios ang yuu maning pa tung pagpakigbatukaw tung maskin unu pay nag̱apgesan ta mga tau ang balaw̱ag tung kamatuuran ang liit tung anya, talagang indiaw panalig tung sadiling kinatakwananu. 4 Ay yang maning pa tung armas ang nag̱ipagbatuku, belag̱an yang kadagmitan ang nag̱agamit yang dumang mga manigbitala ang panalig tung puirsa nirang sadili, kung indi, ya ra yang nag̱ipakdul yang Dios tung yeen ang ya ra kag paktelay na ang para kayananung barik-bariken yang mga kamaling katadlengan ang nag̱apatielan ta mga tau ang midyu tung kutag kabaw̱aked. 5 Pati yang maskin unu pang nag̱ipagsagangay yang mga tau tung tamang pag̱irintindien tung Dios ang ya ra ka man ay nag̱ipagpabug̱al nira, ya ra kay nag̱apalagpaku. Asta yang maskin unu pang palaksuay ta pag̱irisipen nirang pagpasuag tung ni Jesu-Cristo, ya ra kay nag̱asaklawanu ang basi pa ra ilem asan da nga manmanay tanirang magpagaem tung anya. 6 Dispuis kung mapaita mi ra nganing tung yeen ang yamung kadaklan asan panangeramu ra ta ustu tung ni Jesu-Cristo ig pagpauyunamu ra ka tung pagkaapustulu, atia simpanaw ra kang magpadapat ta disiplina tung kumpurming tinu pa asan ay pagpadayun pa ka enged tung pagpasuag na.

Nag̱asambit Na Yang Katuyuan Enged Yang Katengdanan Na Ang Talagang Para Tung Ikaayen Nira (10:7-11)

7 Kung isip-isipenu, yang nag̱intindien mi, midyu ya ra ilem yang nag̱aita mi tung sagpaw. Kung tinu pa asan ay pagtalig tung sadili na ang tanya pinilik ni Jesu-Cristong mangerengan tung anya, dapat ang isipen na ka ang kung matuud ang tanya pinilik na, pati yuu ya ka. 8 Kipurki maskin ipagpaambug̱u pa yang katengdananu ang midyu tung subra pa tung magkabag̱ay, indiaw ra ka enged mapaeyak. Kipurki ya ra ka man ay ipinagpiar ni Ginuu ta tung yeen ang yang katuyuan na, belag̱an ang mag̱aning ang yay panielanung manrangga tung numyu, kung indi, ang para mapadag̱en-dag̱enanamu ra yeen ang para mas pang magtinlu yang pag̱urusuyun mi tung nag̱ayunan na. 9 Nag̱asambitu tiang katuyuan yang katengdananu ay ug̱ud anday maglaum tung yeen ang yang nag̱ipagpaekelu tung numyu ta mga sulat, ay ug̱ud asanamu ra papaeldayung patarantaen. 10 Ay kipurki may duma asan ang pagriklamu ang kung magsulataw ra nganing unu tung numyu, duru unug puirsa kag masyadug lebat yang karga na. Piru kung asanaw ra unu tung numyu, belag̱aw unu sarapeten ay yuu unu talawan, ig indiaw ka unu maskeng mametang-betang ta bitala. 11 Ya taa yang dapat ang intindien yang sasang taung pagbitala ta maning tia: kumpurming unu pang pasaisayung mapanimanan mi tung isinulatu tung numyung andanaw pa asan, ya ra kang pisan ay maita mi tung ulag̱u kung asanaw ra nganing.

Yang Pamarik Na Tung Katadlengan Ang Nag̱apatielan Yang Duma Ang Tanya Unu Anda Kang Lag̱i Ay Katengdanan Nang Nagparakaw̱utun Duun Tung Corinto (10:12-18)

12 Ya ilem may sasa ka man ang panalawanu asan. Indiaw ra ilem enged magpangaas ang magpakitupu tung duma asan ang andang pisan ay pandalendenan nirang magpadayaw tung numyu ang tanira unu buat na pa may katengdanan ang abwat. Yang sadiliu indi ra ikumpalaru tung nira. Teed mi, tanira ka mismu ay pagpakdul yang pitik ang pagpasunairan nira tung mga sadili nira ang pagkatapus pirmi ilem ang pagkurumpalar-kumpalaran tanirang pagparaabwat-abwatan. Talagang andang pisan ay naerem nira! 13 Piru ta yeen, indiaw mag̱ambu ang may katengdananung subra pa tung sukat ang magkatama, kung indi, asan da ilem ag̱ipausuyayu tung sukat ang ipiniar yang Dios tung yeen ang asta asanaw ra ka man nganing nagparakaw̱utun tung numyu. 14 Kipurki belag̱an ang mag̱aning ang tung pagparadag̱en-dag̱enenung naa tung numyu ang nag̱apasubraanu ra yang sukat ang atiing ipiniar na tung yeen. Kung indiamu galang pinagpakaw̱utanu atiing primiru, tay puis nag̱apasubraanu ra ka man din. Piru yuu ra nganing ay katukawan ang nag̱imuras ang asta nakaw̱utaw ra asan ang nagparakaw̱utun tung numyu yang Matinlung Balita natetenged tung ni Jesu-Cristo. 15 Indiaw nganing pag̱ambu ang yeen da yang inubra ta duma ang katulad ka tung duma asan ang pamagpakigkuntra tung yeen ay kipurki tia subra ra tung sukat ang ipiniar tung yeen. Kung indi, dakulu yang sarig̱u tung numyu ang mintras dumakul dang dumakul yang pagtaralig̱en mi tung ni Jesu-Cristo dumakul da kang dumakul yang kumpiansa mi tung yeen ang talagang pinakdulanaw ra ka man yang Dios ta katengdananung mangerengan tung ni Jesu-Cristo asan tung numyu ang pirmi ka man ang uyun tung sukat ang atiing ipiniar yang Dios tung yeen. 16 Asanaw ra nga taw̱angay mi ang asta mapagparakaw̱utunaw ra ka tung mga tau duun tung duma-rumang banwa tung tukawan ming indi pa nag̱apalikeran ta duma yang Matinlung Balita. Atia, indiaw magpabug̱al natetenged tung inubra ta duma duun ang yeen da, kung indi, yang sulaminting ibalitaw teed ilem tung sadiling inubraw. 17 Yang linyang nag̱ausuyu ya ra yang sasang sinambit tung kasulatan ang mag̱aning,

“Kung tinu pay malelyag ang magpabantug, belag̱an yang sadili na ya ipabantug̱ay na, kung indi, ultimu ra ilem ti Yawi, ya ray dapat ang ipabantug na,” mag̱aning*.

18 Ay ya pa ag̱ari, yang taung aprubadu, belag da yang pagpabantug tung sadili na, kung indi, ultimu ra ilem yang taung bantug̱un ni Ginuu ta yay talagang aprubadu†.

11

Pagkeba-kebaan Da Ta Duru Yang Dedlaan Na Ang Muya Tanira Liw̱erengen Da Ta Duma (11:1-6)

1 Kisira ra rin ang pasinsiaenaw ra kanay numyu. May pira pa ilem ang tag̱ang gustuu rin ang ianing tung numyu. Piru muya laumanaw ra ka ilem numyu ang yang sadiliu ya ra ilem ag̱ipadayawayu ang maning pa tung sasang taung kabus-kabus. Piru maskin pang maning tia, ya ra ka enged ay ingalukunu tung numyu ug̱ud. 2 Ya ray nag̱aingaluku tung numyu ay kipurki durug ketel yang pangimunu ang katulad ka tung pangimun yang Dios*. Anday dumang nag̱apangimunanu ya ra yang mga taung atiang pamagturuldukun tung numyu ang para patalangenamu ra nira tung pagtaralig̱en mi. Ay yang kaalimbawaan mi maning pa tung sasang daralang limpiu ta ug̱ali ang ipinabinalayu tung sasang tau ang ya ra ti Jesu-Cristo. Indiaw enged malelyag ang yang gegma mi tung anya magtenakan pa. 3 Yang pagketab-ketaw̱an enged yang dedlaanu para tung numyu ang muya makbungamu pa tung ni Eba atiing tukaw. Katulad tung anyang nadayaan yang nagpairaw-iraw ang atiing durug kaansianung magpandaya, yamu ya ka†. Ay muya liw̱erengenamu ra ka yang mga manigtulduk ang atia ang yang mga isip mi nag̱apatalang da nira tung pagtaralig̱en ming tedek ig gegma ming bug̱us tung ni Jesu-Cristo. 4 Ayw̱a indiamu aningenu, kipurki alkuntaduamung pagrisibi tung maskin tinu pay magkaw̱ut asan ang magparakaw̱utun natetenged tung ni Jesus buat ang pagkatapus indi enged nganing magkatunu tung ipinagpakaw̱utu tung numyu atiing primiru. Nag̱arisibi mi ra ka nganing yang sasang ispiritu ang aparti tung Espiritu Santong rinisibi mi atiing primiru. Nag̱apauyunan mi ra ka ilem nganing yang ag̱aningen nirang Matinlung Balita buat ang dakulu yang pinag̱apartian na tung balitang ipinagpakaw̱utu tung numyu atiing primiru. 5 Kaministiran pasinsiaenaw ra kanay numyung magkereng tung sadiliu, ay tung pag̱intindiu, indiaung pisan nag̱ataktak tung dating mga apustul ang atiang pag̱aningen yang mga bisita ming atia ang indi unung pisan mapasiring-siringan‡. 6 Maskin anda ka man ay pinag̱aralanung abwat natetenged tung matinlung pametang-betang ta bitala, piru sag̱araw rang sag̱ad tung Matinlung Balitang naang nag̱ipagpakaw̱utu tung mga tau. Ya ra kay pirming nag̱apapruibaanu ta mupia tung numyu.

Yang Nag̱ipanuw̱al Na Tung Nag̱ibangdan Yang Duma Tung Anya Ang Tanya Unu Belag̱an Matuud Ang Apustul (11:7-11)

7 Atiing pagparakaw̱utunu tung numyu yang Matinlung Balitang liit tung Dios, indiaw ra ka man nagpaukupar tung numyu, kung indi, midyu tung nagparanekaw yang pagkabetangung nagpeg̱es tung ubrang pastikular. Ayw̱a, ya ray nag̱ipakusalak mi tung yeen ang ya ra nganing ay dakulung pabur tung numyu ang yamu mapabtang tung abwat? Teed mi, tung pasaisung atia, asanamu ra nag̱ing mga kinasakpan da yang Dios§! 8 Kuw̱ali pinanakawanu ra ilem yang duma-rumang grupung nagpaekel ta supurta tung yeen basta mapagpadag̱en-dag̱enaw ra ilem tung numyu ta diw̱aldi. 9 Atiing asanaw pa tung numyu, maskin kinampusaw ra, indiaw ra ka enged nagpaukupar tung numyu, maskin tung ninu pa asan. Ay yang kakulanganu, inasikasu ra yang mga putul tang namansiliit tani tung Macedonia. Ig tung uras ang atii nag̱amlig̱aw ra ta mupia ang indiamu ilem lebatan tung yeen. Ig maskin tung magpaluyut ya pa ka enged ay amlig̱anu ta maayen. 10 Talagang matuud yang bitalaung atia ay katulad ka tung ni Jesu-Cristong pulus matuud yang pinag̱aning na, ya ra kay nag̱apausuyanu. Talagang andang pisan ay tau asan tung intirung sinakepan yang Acaya ang yay mapagpaimukli tung yeen tung nag̱ipagpaambug̱ung naa ang indiaung pisan pagpaukupar tung mga taung pamagpamati tung yeen ang pagparakaw̱utun yang Matinlung Balita. 11 Natetenged tung unu pa w̱asu ang ya ray nag̱aamlig̱anu ang indiamu enged lebatan tung yeen? Natetenged basu ang yuu naplekanaw ra ta gegmaw tung numyu? Belag ka. Ay yang Dios yay nag̱aske ang nag̱agegmaanamu yeen ta duru.

Nag̱asambit Na Yang Pag̱asikad Na Tung Pasais Nang Atiang Indi Pagpaukupar (11:12-15)

12 Talagang idayunu ka enged yang pasaisung atia ug̱ud asan da nga kalawayu ta katadlengan yang duma asan ang pamagpaukupar tung numyu ang ya ray nag̱apatielan nirang pamagpaambug ang tanira unu mga apustul ka ig yang pasais nira unu pariu ka ilem tung pasaisu buat. 13 Kipurki yang mga taung atia pamagpaapustul-apustul da ilem. Tanira mga manigparakaw̱utun ang mga mandaraya ay pamagpasuad-suad da ilem ang tanira matuud ang mga apustul ni Jesu-Cristo. 14 Indiita ilem mabereng tia kipurki maskin ti Satanas nganing pagpasuad-suad ka ang tanya sasang angil ang masulaw yang pagkabetang na ang para aningen kang liit ka man tung Dios. 15 Purisu belag̱an makabew̱ereng kung yang nag̱apanuw̱ul na pamagpasuad-suad ka ang tanira nag̱apanuw̱ul ka ni Jesu-Cristong mamag̱erekelen tung pagburuaten yang matitinlu. Piru yang panampetan nira tung uri, pakdulan yang Dios ta parusang magkabag̱ay ang pisan tung mga inubra-ubra nirang atiang pagpandaya.

Nag̱aulit Na Yang Pagpailala Tung Pagkaapustul Na Ang Maninga Tung Pagpaambug (11:16-29)

16 Buinu, ibaliku ra kanay tung inaningu ta nungayna ang yuu mag̱intraw ra kanay pakabus-kabus. Purisu anday maglaum tung yeen ang yuu kabus-kabusaw ra ka man ang matuud. Ug̱aring ilem kung magkamaning da ka man tia yang pagpabetang mi tung yeen, tay pag̱ingalukaw rang lag̱i ta pasinsia tung numyu, ug̱ud pati yuu lugtanaw ra ka numyung magpaambug da ka kanay ta gesye ang katulad ka tung mga pamagpaapustul-apustul ang atia. 17 Kung tung bag̱ay yang pasaisung naang pagbitala belag̱an ka man pariu tung pasais ni Ginuu ta atiing taa pa rin tanya, kung indi, tung pagparambug̱unung naa natetenged tung pagkaapustulu, yuu ka ilem agpagpakabus-kabus. 18 Ay kumus duru ra asan ang pamagpaambug ang para ilem tung ikaayen yang mga pagkabetang nirang sadili, pati yuu midyu tung magpaambug̱aw ra ka ug̱ud. 19 Simpri kumus duruamug katataku, belag̱an maliwag siguru tung mga isip ming magpasinsiaamu ra tung yeen, ay midyu magsadyaanamu ra ka nganing tung duma ang nangakabus-kabusan da. 20 Ay ya pa ag̱ari, telengan mi ra ilem yang nag̱ainabu asan. Maskin may asan ang maning pa tung pamangirepen da tung numyu ubin pamagpanlepes da ang yamu ra ilem agdayaay nira, ubin pamaglamku tung numyung pamagduminar, nag̱apasinsiaan mi ra ka ilem nganing. 21 Abaw lastima ilem! Kung belag̱anaw ilem ka man talawan ang yay makakaeyak ang aminenu, dapat da rin ang inubraw ra ka yang maning ka tia tung numyu. Tutal nag̱aagwantaan mi ra ka palang magpasinsiaen!

Simanyan kung unu pay gustu yang sasang tau asan ang palangaasan nang ipagpaambug, ya ra kay palangaasanung ipagpaambug ka. Ug̱aring yang papatandaan mi ilem, yang pasaisung naang pagpaambug, yuu ka ilem agpagpakabus-kabus. 22 Kung tanira pamagpaambug ang tanira mga Hebreong pulutiku, yuu Hebreo kang pulutiku. Kung tanira pamagpaambug ang tanira mga kinasakpan yang nasyun ang Israel*, yuu ya ka. Kung tanira pamagpaambug ang tanira mga kanubli ni Abraham†, yuu sasa kang kanubli na. 23 Kung tanira pamansianing ang tanira unu pamagpaturuw̱ulun buat tung ni Jesu-Cristo, ta yeen, maskin midyuaw ra ilem tung sasang taung kabus-kabus ang pagbitala, mas pang may mapailalaw kay tung nira ang yuu talagang turuw̱ulunaw ka man anyang matuud. Katulad da asan tung pagparakaw̱utunu yang Matinlung Balita, durung bedlayung iginastaw. Dispuis pira-pira rang bisis ang ipinakalabusaw arangan da ilem tung pangerenganu tung ni Jesu-Cristo. Indi ra ilem mabilangu kung pira-piraaw rang bisis ang suminalapuaw ta paaplit ta palu. Pira-pira ra kang bisis ang napbesaw ra rin tung kamatayen. 24 Malimaaw rang pinaburdunan yang mga masigkanasyunung mga Judio ang may mga katengdanan, ang taluklung puluk may siam ang lapdes na. 25 Makluaw ra kang pinalu yang mga tag̱a Romang may mga katengdanan. Ig minsaaw ra kang pinagtaraw̱angan ang pinagbatu ang para imatayenaw ra rin. Makluaw ra kang napasar ta parusdak yang nag̱asaayanu tung teeb ig may minsa pa ang nag̱apun da ilem may nagdamal pa ang palutaw-lutawu tung alauran. 26 Kumus durung pagparanaw-panawenung pagliliw̱utun tung maskin ay pang banwaay, yang kabuiu pirmi ilem ang nag̱apabtang tung pangalang-alangan. Kung kaisan naalang-alangaw ra rin tung paglalakterenu tung mga subang maktel yang tulw̱a na. Indiaw ka enged nalibri tung karisguan, maskin ariaw pa nagteyeb, mag̱ing tung mga siudad, mag̱ing tung mga banwang palag-palag yang tau na, mag̱ing tung teeb man. Kung kaisan naalang-alangaw ra ka rin tung mga tulisan ang nagkarapanaw-panawanu. Kung kaisan pinaliwag̱anaw ta duru yang mga masigkanasyunung mga Judio ig kung kaisan pati yang tag̱a duma-rumang nasyun ang belag̱an mga Judio, ya ra kay namagpakdul ta karisguan tung yeen. Ig kung kaisan naalang-alangaw ra ka rin nganing tung mga taung pamagpatunu-tunu ilem ang tanira unu mga masigkatumatalig̱u ka buat. 27 Dispuis belag ilem gesye yang bedlayung nagtrabaw ang ya ra kay ibinalakyangu tung pagparakaw̱utunu. Durung mga law̱ii ang pelek yang eleku. Napanawaw ra ka ta pasuw̱uk may pakanal. Muya-muyaaw rang namlek tung pagparanganenu ang para anday paglingatanu tung pagpaturuw̱ulunu tung ni Ginuu ta. Napasaranu ka yang lamig ang subra ang naalang-alangaw ka man ta pag̱araw̱elenu. 28 Ig puira pa tung nagkarapasaranung duma ang indi ra panambitenu, kaldaw-kaldaw pagsintiaw ta lebat sigun tung pagkeba-keba yang dedlaanu kung ya ra ilem ag̱ari yang pagtaralig̱en yang mga kaputulan tang pamagsaragpun ang kada sam pundaan tung duma-rumang banwa. 29 Kung tinu pay nag̱abalitaanu tung nira ang panluw̱ay ra, asan da ka nga sintiayu yang kaluluw̱ayenu kang pagpasunaid tung anya. Kung tinu pay nag̱abalitaanu tung nirang nagpaguyud da ta tuksung nagpakasalak, ag̱aampayanaw ra ta kapupungawenung duru tung anya ang nunut da ka ta kaerepung duru tung binuat tung anya yang nagsunlug.

Nag̱asambit Ni Pablo Yang Sasang Napasaran Na Ang Ya Enged Ay Pagpailala Tung Pagkamaluw̱ay Na (11:30-33)

30 Kumus nag̱aregsananaw ra ka man ang magpaambug‡, yang ipagpaambug̱u ya ra ilem yang sasang napasaranung pagpailala enged tung pagkamaluw̱ayu. 31 Yuu magsumpaanu pa tung aran yang Ampuan tang Dios ang ya ka man mismu yang Dios ang pinanalig̱an ni Ginuu tang Jesu-Cristo atiing taa pa rin ang ya kay pag̱aningen nang Ama na. Magkabag̱ay ang pisan ang tanyay dayawen tang asta tung sampa. Yay nag̱aske ang indiaw pagbukli tung nag̱ianingung naa. 32 Atiing duunaw pa tung Damasco, yang Gubirnadur ang atiing linugtan ni Adi Aretas ang mangatengdanan duun, ya ray nagpabantay tung mga guardia duun tung mga purta yang siudad ang para kung magluaw, deepenaw rang lag̱i nira. 33 Teed mi tiang pagkamaluw̱ayu ang yuu ra ituntunay yang mga kaarumananu tung sasang tiklis ang ipapuklutay tung bintana yang padir, bakluaw pa ka nga libri tung pudir yang Gubirnadur ang atia§!

12

Sasang Bulung Tung Kulung Pagdakul (12:1-10)

1 Katulad tung nag̱ianingu nungayna, talagang nag̱aregsananaw ra ka man ang magpaambug. Purisu, maskin nag̱askeanung muya puiding anday pakaw̱utun nang ikaayen mi, ilakteru ra ka enged kanay yang isturia tung mga bag̱ay ang ipinagpabunayag ni Ginuu ta tung yeen ang duun da ipapanaway na tung ipinadakat na tung panelengu. 2 May nag̱ailalaung sasang tumatalig tung ni Jesu-Cristo* ang may nainabu tung anya atiing tukaw ang simanyan may sam puluk da may epat ang takun ang nagtaraklib. Yang taung naa gulping ingkelan duun tung yaklung esleb yang kalangitan†. Indi ilem nag̱askeanu kung yang tinanguni na mismu ingkelan duun u kung nabutwan. Anday dumang nag̱akdek tia, ultimu ra ilem yang Dios. 3-4 Basta yang nag̱askeanu ilem tung taung naa, gulping ingkelan duun tung kaismayaan. Ulitenu pa ta minsa. Indi ilem nag̱akdekanu kung yang tinanguni na mismu ingkelan duun u kung nabutwan. Anday dumang nag̱akdek tia ultimu ra ilem yang Dios. Atiing duun da tanya, may nagngel nang inding pisan mapabag̱ayan na tung bitala tang mga tau ig indi nganing sarang ang bengaten ang maskin tinu pa. 5 Purisu yang taung atia ya ray bag̱ay ang ipagpabantug̱u, piru kung natetenged tung sadiliu indiaw ra magpabantug, puira pa tung mga bag̱ay ang pagpailala tung pagkamaluw̱ayu. 6 Ay kipurki kung gustuu rin ang magpaambug natetenged tung mga bag̱ay ang atii, indiaw ka magluang maning pa tung sasang kabus-kabus ang pagbitala, ay natetenged pulus matuud yang magbitalaenu. Piru indiaw ra ilem ka enged magpaambug ay nusias yuu ray tingaraen ta mga tau ang mas abwat kay tung nagkaraita nirang nagkarabuatu ig tung nagkaragngel nirang ibinitalaw.

7 Dispuis, ang para indi ilem dumakul yang kuluu natetenged tung ipinagpabunayag ang atii tung yeen ang duru ka man ang pisan agkabew̱ereng, may sasang ipinakdul tung yeen ang maning pa tung tenek‡ ang ya rag teteneng tung tinanguniu. Bilang pinaangayanaw ra ni Satanas tung sasang angil na ang para papinitinsiaanaw ra anyang tigbaken ug̱ud indi dumakul yang kuluu. 8 Maklung bisis ipangaraw̱aw tung ni Ginuu tang kuaten na ra tung yeen. 9 Ang pagkatapus yang tuw̱al na tung yeen, “Maskin indi ra kuatenu tia, ultimu ra ilem yang taw̱angu ay kaministiran mu ang para kayanan mung agwantaen. Ay kipurki kung aria pag luw̱ayay, asan da ka nga sintiay mu yang kagaemanung mas pang kemtel ang magtaw̱ang tung nuyu,” mag̱aning. Purisu ya ray natengeran na ang durug sadya tung isipung magpaambug natetenged tung kumpurming panluw̱ayanu ug̱ud asanaw ra nga landungay ang pirmi yang kagaeman ni Jesu-Cristo. 10 Purisu agrisibienu tung matinlung kinaisipan kung yuug pasaray ta panluw̱ayanu u kung yuug insultuay, u kung yuug papinitinsiaay u kung yuug deeg-deeg̱ay u kung yuug paliwag̱ay ang yang tanan ka man ang mga maning tia nag̱ainabu tung yeen arangan da ilem tung pangerenganu tung ni Jesu-Cristo. Ay kipurki, kung ariaw pag luw̱ayay, asanaw ra ka nga paeyangay na ta ikayaw tung maskin unu pay nag̱apasaranu.

Nag̱aulit Ni Pablo Yang Dumang Mga Bag̱ay Ang Pagpailala Tung Pagkaapustul Na Ang Ya Ra Rin Ay Dapat Ang Dinemdem Nirang Namagkereng Tung Anya (12:11-18)

11 Anday dumang ipinagpakabus-kabusung nag̱intra paambug ang maning tia, kung indi, midyu tung nag̱aregsananaw ra ilem numyu. Ay dapat da rin ang kindenganaw numyung dinayaw tung mga taung atiang pamagpasuad-suad ang tanira pag̱apanuw̱ul ka ni Jesu-Cristo. Kipurki maskin anda ka man ay kakuinta-kuintaw ang katulad ka tung nag̱aaning nira, piru ekel tung ni Ginuu tang pagpaktel tung yeen, indiaung pisan nag̱ataktak tung dating mga apustul ang atiang pag̱aningen nirang indi makdingan§. 12 Atiing asanaw pa tung numyu, tung pag̱erekelenu tung katengdananu may nagkaraita ming mga talandaan ang yay pagpailala tung sasang matuud ang apustul. Katulad ka tung pasaisung nagparakaw̱utun ang maskin durung napasaranung kaliwag̱an asan, inagwantaanung nagprusigir ka enged. Lug̱ud da ka asan may mga pruiba kang makektel ang ipinabuat yang Dios tung yeen ang ya ray naberengan mi ta mupia. 13 Talagang tama yang pag̱erekelenu tung pagkaapustulu asan tung numyu. Ay kipurki kung ikumpalaramu pa yeen tung duma-rumang mga tumatalig ang kada sam pundaan, pariu-pariuamu ka ilem ang indiamu ka linipi-lipiu, puira pa siguru atiing indiaw ra ka man nagpaukupar tung numyu ang katulad ka tung pag̱abuat yang duma. Tay puis kung yay sasang kasalananu tung numyu, patawarayaw ka numyu!

14 Paamananamu ra kanay yeen ay numaan simpanaw rang mangay asan tung numyu ang ya ray pangyaklung angayu asan*. Kung kumaw̱utaw ra nganing asan, indiaw pa ka enged magpalbat tung numyung magpaukupar ay natetenged belag̱an yang kuarta mi yay nag̱asikaru, kung indi, yang kinaisipan mi mismu kung ya pa ag̱aring mataw̱anganamu ra yeen tung pagtaralig̱en mi ay natetenged yamu ra kang lag̱i ay nabtang ang maning pa tung mga anaw. Kapurisu katulad tung mamag̱arana ang yang kadagmitan ang mainabu, belag̱an yang mga mamula ang yay dapat ang magsimpan ta ikaayen yang mga ginikanan nira, kung indi, yang mga ginikanan. 15 Ta yeen ang nabtang ang maning pa tung ama mi, durug sadya tung isipung maggamit yang tanan ang puirsaw, maskin kampusunaw pa, basta mataw̱angaw ilem tung numyu ang para mas pang kemeet yang pagtaralig̱en mi tung ni Ginuu ta. Piru midyu kung ay pa tiing ya ra ag̱alutuk ag̱alutuk yang gegmaw tung numyu ang ayw̱at asan dag panlabnay ang panlabnay yang gegma mi tung yeen?

16 Buinu, siguru pauyunamu ka ang indiaw ka man nagpalbat tung numyung nagpaukupar, piru muya may mag̱aning ang kumus yuu unu duruaug kaansianu, naeklanamu ra ilem unu yeen ta kulu. 17 Elat kanay, kung natetenged tung mga arumanung atiing pinanuw̱ulung mansiangay asan tung numyu, basu may sam bilug tung nira ang pinapanlepesu tung numyu? 18 Ay ti Tito ka man pinaktelu yang isip nang mangay asan, pati yang sasang putul ta ipinanunutu pa ka man tung anya. Ayw̱a, ti Tito w̱asu, yay nanlepes tung numyu? Belag bang yami ni Tito pagsinasaayami ta pag̱asikad yamen? Belag bang pariuami ka ta mga pasais?

May Duruang Klasing Pangamanan Ni Pablo Kung Kumaw̱ut Da NGaning Duun Tung Nira (12:19-21)

19 Muya tung pagbasa mi tung nag̱ianingung atia, malaumanaw ra ilem numyu ang anday dumang pag̱abuatu, kung indi, pagdipinsaw ra ka ilem tung sadiliu. Piru belag̱an matuud tia ay kipurki maskin unu pay nag̱ianingu tung numyu, nag̱ianingu mismu tung katalungaan yang Dios ig nag̱apaeyanganaw ra ka ni Jesu-Cristo yang dapat ang ianingu tung numyu. Dispuis mga putulung nag̱amaalu, yang pag̱asikaru enged tung tanan ang atiang nag̱ianingu tung numyu ang basi pa ra ilem ang mataw̱anganamu ra yeen tung pagtaralig̱en mi tung ni Ginuung Jesus ug̱ud asan da mas pang kemeet. 20 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay yang nag̱aeldanu, muya kaw̱utanamu ra yeen ang pagbuatamu ra ta indi malelyag̱anu ig maitaw ka numyung magbuat ta sasang indi mi ra ka malelyag̱an. Ay muya kaw̱utanamu yeen ang yang duma pagsuruayan da ta ereketan ubin pag̱iriw̱eg̱-iw̱eg̱an da ubin panungkukan da ta kasilag ubin may pagpanadili ra ubin pagraranggaan da ta dengeg may dengeg ubin pagdaraldalan da ubin pansidarakul da yang mga kulu nirang pagparalandawan ubin kung unu pa man ang mga kaguluanay ang kaw̱utanu. 21 Yang nag̱aeldanu enged tung pagkaw̱utu asan ang muya yang Dios ang pagpaturuw̱ulunanu, ilug̱utaw si anya tung kaeyakan asan tung katalungaan mi ang asta mag̱intraw ra ilem tangit natetenged tung dakele pa asan tung numyung nagpakasalak tan taa pa ang pagkatapus maskin pinakdulanu pa ta lugar nirang manligna, indi pa ka enged nag̱apanligna tung nagkarabuat nirang malalaway ang katulad ka tung pangumbaw̱ay ubin pangunlalii ang ya ra kay pinakleran nirang anday eyak-eyak nira.

13

Nag̱apaamanan Na Tanira Ang Muya Maregsanan Da Ka Enged Ang Magpadapat Ta Disiplina Tung Nira (13:1-4)

1 Simanyan kung mangayaw ra nganing asan, ya ray pangyaklung angayu tung numyu. Yang linyang pausuyanung manginsapu tung mga aruman ming atiang indi pa nag̱apanligna, kung unu pay mga kasalanan nirang nag̱ikig̱a tung yeen, dapat ang paingmatuuran da ta durua ubin tulu nga sistigusan ang sasay bitala nira, baklu ra padapatayu ta disiplina*. 2 Atiing asanaw pa tung numyu tung pangyadwang angayu, bakluaw nagliit, pinagpaamananu ra kang lag̱i yang mga aruman ming kumpurming nagpakasalak†. Numaan ang andanaw pa asan, pagpaamanaw si kang uman tung nira may tung duma pang kumpurming nagpakasalak da ka atiing andanaw ra asan. Panganingen mi ang kung asanaw si nganing tung numyu, indi ra pasinsiaenu yang kumpurming indi nanligna tung nagkarabuat nirang atia. 3 Talagang padapatanu ra ka enged ta disiplina. Tutal, pag̱ingalukamu ra kang lag̱i ta sasang pruibang ang ti Jesu-Cristo mismu yay pagpadapat ta bitala tung numyu ang tung yeen ka ag̱italig̱ay na. Tanya talagang belag̱an maluw̱ay, kung indi, maktel ang magpadapat ta disiplina tung numyu. 4 Kipurki tanya maskin maluw̱ay ka man atiing pagpalansang na tung krus, piru bui ra simanyan ekel tung kagaeman yang Dios. Tung anya ipananglitayu yang sadiliu ang maskin maluw̱ayaw ka man tung pagterelengen yang duma, piru kung asanaw si nganing tung numyu, bistu mi ra yang puirsaung magpadapat ta disiplina ay kasiraanami ra ka ni Jesu-Cristong magpadapat ekel tung kagaeman yang Dios. 5 Yang mga sadili mi mismu, ya ray dapat ang insapuen mi ta maayen. Bilang talimaanen mi kung talagang matuud yang pagtaralig̱en mi tung ni Jesu-Cristo bilang nag̱apanuntan mi ka ta pagturumanen mi yang mga kalelyag̱an na. Indi mi w̱asu nag̱apanimanan tung mga sadili mi ang tanya pagpakigsasa ra tung numyu? Puira pa ilem kung tung pag̱insapu mi ang anda ray lumintaw, tay puis asanamu ra magluang palyadu. 6 Ug̱aring, dakulu yang sarig̱u ang tung pag̱insapu ming atia tung mga sadili mi, asan da ka nga maladmaray mi ang pati yuu indiaw ra ka nagluang palyadu ang maning anday pinakaw̱ut na yang pagparakaw̱utunu tung numyu atiing primiru. 7 Nag̱ipag̱ampuamu ra nganing yeen tung Dios ang taw̱anganamu ra anya ta mupia ang indiamu ra enged magbuat ta maskin unu pang malalainay. Yang pag̱asikarung pag̱ampu, belag̱an ang mag̱aning ang para asanaw ra magluang maktel da yang pagkaapustulu tung pagterelengen yang pamagpakigkuntra tung yeen. Kung indi, yang sulaminti ilem ang pag̱asikaru ang yamu magbuat ta pulus matinlu, maskin asanaw ra nga tetelengay ta duma ang yuu maluw̱ay gated indiaw ra nagpaita yang pagkaapustulung mapuirsang nagpadapat ta disiplina tung numyu. 8 Kung magtinlu ra yang mga buat-buat mi, ayw̱at padapatanamu pa yeen ta disiplina? Kipurki tia, kung ya pay buatenu, indi ka enged magkatunu tung kamatuuran. Piru kung padayunan mi ka enged yang mga ubra-ubra ming atiang mga malalain, ubligaduaw ra ka enged ang magpadapat ta disiplina tung numyu gated yay nag̱askeanung uyun ang pisan tung kamatuuran. 9 Ay kipurki masadya tung isipu ang kung ariaw pag tetelengay nirang maluw̱ay, anday bali, basta yamu maktel da yang pagprusigir mi tung kalelyag̱an yang Dios. Purisu ya ra ka man nganing taa yang nag̱ipag̱ampuu tung anya para tung numyu ang tung makali maulikan da yang pag̱urusuyun mi tung nag̱auyunan na ang nagkawaldang da. 10 Ya ra ka man nganing taa yang ipinagsulatu tung numyu yang natetenged tung mga bag̱ay ang atia mintras andanaw pa asan ug̱ud basi pa ra ilem ang anda ray kaministiranung magpaita yang kaiseg̱u tung numyung gamitanamu ra yeen ta katengdananung naang ipinagpiar ni Ginuu ta tung yeen. Ay kipurki yang katuyuan na enged ang nagpiar, belag̱an ang mag̱aning ang para gamitenung manrangga tung mga tau, kung indi, ang para gamitenung magtaw̱ang ta ustu tung nira ug̱ud asan da mas pang kemeet yang pagtaralig̱en nira tung anya‡.

Yang Pagtapusan Ni Pablo Yang Sulat Na Ang May Mga Impurtanting Nag̱ipagpaprusigir Na Tung Nira (13:11-13)

11 Buinu mga putulu, ya ra ilem taa yang pagtapusanung bitala ang sarang maaningu tung numyu. Tadlengen mi ra yang mga ubra-ubra mi ug̱ud maulikan da yang pag̱urusuyun mi tung kalelyag̱an ni Ginuung Jesus ang midyu tung nagkawaldang da. Ipadeet mi ra enged tung mga isip mi yang tanan ang atiang nag̱ipagpaktelu tung numyu. Dispuis magsarasaanamu ra ka ta kinaisipan may kinaisipan ang para mag̱uruyunanamu ra tung matinlu. Kayanan mi ra yang tanan ang atia ay natetenged yang Dios ang yay pagpaeyang ta ustung gegma may matinlung pag̱uruyunan ta magpurutul, ya ra ka mismu ay magpakigsasa tung numyung magpaktel. 12 Dispuis kada magsaragpunamu ra ngani, kaministiran ang magsarapetanamu ang tedek ang pisan tung mga isip mi§ ug̱ud asan da nga bistuay yang pagpurutulan ming talagang liit ka man ang matuud tung Dios.

Pati yang tanan ang mga putul ta tani ang ya ra kay binuat yang Dios ang mga kinasakpan nang sadili, pamagpakikumusta ka asan tung numyu.

13 Buinu, yang nag̱ipag̱ampuu para tung numyung tanan asan ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman ni Ginuung Jesu-Cristo may yang gegma yang Dios asta yang pagpakigsasa yang Espiritu Santo tung numyung pagpaeyang ta pag̱uruyunan ming matinlu.

Ya ra ilem tia ay maaningu tung numyu,

Pablo

* 1:1 1:1a Yang ipinagsambit na tung ni Timoteo puiding duruang bag̱ay. Puiding ya ray pinapagsulat na yang sulat ang naa kag yadwa pa gustu na kang maintindian nira ang yang tanan ang inaning na tung sulat, luw̱us dang pinaugtunan ni Timoteo.

† 1:1 1:1b May dumang mga tumatalig duun tung sinakepan yang banwang Acaya ang katulad tung Atenas (Mga Binuat-buatan 17:16-33) may Cencrea (Mga Binuat-buatan 18:18).

‡ 1:21-22 1:21-22 Simpri, tanirang tag̱a Corinto lug̱ud da ka tung mga inaning ni Pablong atia. Ug̱aring ilem, natetenged tung pagkereng na tung pagkaapustul na ang nag̱adiskumpiar ta duma, binug̱us na ra kanay yang rasun na tung sadili na.

* 2:1 2:1 Atiing panyadwang pag̱angay na duun, dakulung kapungawan ang pinakaw̱ut na. Taa ra ilem nga sambitay na yang angay nang atii.

† 2:3 2:3 Belag̱an yang sulat ang naa ig belag̱an ka yang primirung isinulat na (1 Corinto), kung indi, ya ra yang sam bilug pa ka enged ang isinulat na tung nira pagkatapus ipinaekel na ra yang 1 Corinto ig baklu ka isulatay na yang sulat ang naang 2 Corinto. Yang sam bilug ang atii sinambit ka ni Pablo tung 7:8-12. Ug̱aring anday kupiang nabutwan. Purisu indi ta ra maskean kung unu pay inaning ni Pablo tung sulat ang atii.

‡ 2:5 2:5 Yang binuat yang taung atia tung ni Pablo, puiding sasang pagrangga tung anya pagkatapus yang pagbisita ni Pablo duun tung nira ang durug pungaw yang linuaan na ang katulad ka tung sinambit na tung 2:1.

§ 2:13 2:13 Ti Tito puiding ya ray pinapag̱ekel ni Pablo yang isinulat nang atiing sinambit na tung 2:4.

* 2:14 2:14 Tung birsikulung naa, may sasang pananglit ang ginamit ni Pablo natetenged tung sasang ug̱ali yang mga sundalung mga tag̱a Roma. Kung may sasang iniral ang nandeeg da tung gira, kung mulik da nganing duun tung Roma, yang mga sundalung dineeg na nag̱apapagguyuran na tung mga karsada, kasiraan da ka tanira yang mga sundalu nang sadili. Bilang mamagprusisiun tanirang tanan ang para magpadengeg yang iniral nira tung katalungaan yang dakeleng mga tau. Tung prusisiun ang atia, may mga paamut ang ya ag̱ipataw̱ukay para maanlup da yang mga dios-dios ang atiing nag̱atutuuan nira. Pagkatapus yang pagprusisiun, pangimatayen da yang mga sundalung dineeg nira tung gira.

* 3:7-8 3:7-8 Exodo 34:29

† 3:14 3:14 Yang pag̱asikad na, ang para indi mangaplekan ta panggalang nira tung ipinagpakipaig̱u yang Dios tung nira ang yay nag̱ipagpadapat na tung nira.

‡ 3:16 3:16 Pariu ka tung ni Moises ang kada manalunga tung ni Yawi, yang dapen na yag kukuatay na. Duun ta nga basaay tung Exodo 34:34.

* 4:1 4:1 Yang kantidad yang pagkaapustul na ipinasanag na tung kapitulu 3.

† 4:6 4:6a Genesis 1:3

‡ 4:6 4:6b Mga Binuat-buatan 9:3-6

§ 4:13 4:13 Mga Karantaen 116:10

* 4:16 4:16 Nag̱aulit na yang inaning na tung 4:1.

* 5:15 5:15 Tito 2:14

† 5:16 5:16 Atiing primiru yang pagpabetang ni Pablo tung ni Jesu-Cristo sasang tau ka ilem ang pag̱ambu ilem ang tanya unu yang pag̱aningen ang Cristo.

‡ 5:17 5:17 Juan 3:3, 5; Galacia 5:15

* 6:2 6:2a Isaias 49:8

† 6:2 6:2b Yang lagpakan na tung mga tumatalig duun tung Corinto, dapat tanira pirming magpataw̱ang tung Dios natetenged tung pag̱urusuyun nira tung kalelyag̱an na mintras bui pa ug̱ud indi magluang anday pinakaw̱ut yang pagpaita na tung nira yang kaneeman nang tinapnay, kung indi, may luaan nang durug tinlu tung mga ubra-ubra nirang ya ray ikadengeg na.

‡ 6:14 6:14 Naskean da kang lag̱i ni Pablo ang yang duma tung nira pagpakigsaru tung mga kailala nira tung pagturuuen nira tung mga ginuu-ginuu nira ang katulad ka tung sinambit na tung 1 Corinto 8:9-13; 10:21.

§ 6:16 6:16a 1 Corinto 3:16

* 6:16 6:16b Levitico 26:12; Jeremias 32:38; Ezequiel 37:27

† 6:17 6:17 Yang mga bitalang atia duun ngaeklay ni Pablo tung Isaias 52:11; Ezequiel 20:34. Tung uras ang atii, agtuw̱ulun da yang Dios yang mga tauan nang mga Israel ang mamagliit da duun tung Babilonia ang pinagpakirepenan da nira ang para mamansiulik da duun tung sadiling banwang nirang Judea.

‡ 6:18 6:18 Duun ngaeklay ni Pablo tung 2 Samuel 7:14.

* 7:2 7:2 6:11

† 7:5 7:5 Pinukis na yang isturiang atia tung 2:13 ang pagkatapus taa ra sugpatay na ang para mabilug̱an da.

‡ 7:8 7:8 Yang sulat ang atia, ya ra yang sinambit na tung 2:3. Piru belag̱an yay primirung isinulat na tung nirang pag̱aningen ang “Primirung Corinto”, kung indi, ya ra yang sam bilug ang naplek da. Yay ipinadasun na tung primirung isinulat na baklu nagpasulat yang sulat ang naa.

* 8:4 8:4 Mga Binuat-buatan 11:27-30; 24:17; Roma 15:25-27

† 8:15 8:15 Exodo 16:18

‡ 8:17 8:17 Balikan yang sinambit na tung 8:6.

* 9:9 9:9 Mga Karantaen 112:9

* 10:17 10:17 Jeremias 9:24; 1 Corinto 1:31

† 10:18 10:18 Ikumpalar tung 1 Corinto 4:4-5

* 11:2 11:2 Maayen pa ikumpalar tung nasulat tung Exodo 20:5; Oseas kapitulu 1-3; Ezequiel kapitulu 16; Isaias 50:1-2; 54:1-8; 62:5.

† 11:3 11:3 Genesis 3:1-5, 13

‡ 11:5 11:5 Nasakuyan ni Pablo yang dating mga apustul natetenged tung mga manigparakaw̱utun ang atiang buklien ang sinambit na tung birsikulu 4. Ay yang pag̱abuat nira, pirming pamagsambit yang mga aran yang dating mga apustul ang ya unu ay namanuw̱ul tung nirang mamagturuldukun duun tung nirang mga tag̱a Corinto buat. Ig ti Pablo ya ra ag̱aningay nirang aranek pa unu ta katengdanan tung dating mga apustul ang atia.

§ 11:7 11:7 Atii kanay duun tung banwa nira, tung pag̱intindi yang kadaklan, kung may sasang manigtulduk ang magpeg̱es ta ubrang pastikular, indi rag sapten nira, pati yang nag̱itulduk na, ya ka. Ay yang rasun nira duun, yang sasang manigtulduk dapat ang indi magparanek tung pagkabetang na kung gustu nang panangeren ta mga tau. Purisu natural ang magpaukupar tung mga taung pag̱apanuldukan na.

* 11:22 11:22a Yay nasyun ang pinagpilik yang Dios ang tukaw ang para mamag̱ing mga tauan nang sadili.

† 11:22 11:22b Yay namuad tung nasyun nira ig pinangakuan yang Dios ang pakdulan ta kaayenan ang dakulu yang kantidad na pati yang mga kanubli na.

‡ 11:30 11:30 Naregsanan tanya ay natetenged tung mga pamagpaapustul-apustul duun tung Corinto ang namagtag̱am ta tiwakaw tung anya. Balikan yang inaning na tung 11:16 magdarasun.

§ 11:33 11:33 Mga Binuat-buatan 9:23-25

* 12:2 12:2a Anday dumang taung nadapatan yang inaning ni Pablong atia, kung belag̱an tanya ra ka mismu. Asan da nga basaay ta tung 12:7 ang para mabilug̱an ta. Maning ka tia yang pametang-betang ni Pablo ta bitala ay anda enged ay gustu nang magpasapet yang sadili na ang para magpaambug din natetenged tung makabew̱ereng ang atiing nainabu tung anya. Purisu duun da ilem itugyanay na tung dumang tau ang kuari ang yay nainabuan.

† 12:2 12:2b Bilang duun tung kaabwat-abwatan enged yang kalangitan ang ya ka man ay pag̱atiniran yang Dios.

‡ 12:7 12:7 Kung natetenged tung tenek ang atiang sinambit ni Pablo, matinlung ikumpalar ta tung sinambit tung Mga Bilang 33:55; Josue 23:13; Mga Hukom 2:3; Job 1:6-12; 2:1-10; Ezequiel 28:24. Kipurki duun nga basaay ta natetenged tung maning pa tung mga tenek ang ipinamakdul yang Dios tung mga tauan nang atiing tukaw pa. Sasang ipinananglit tung mga disiplinang ipinagpadapat na tung nira ug̱ud basi pa ra ilem ikaayen nira tung uri. Tung uras ang atii, yang ginamit nang magdisiplina tung nira, ya ra yang mga tag̱a duma-rumang nasyun ang namagpakigkuntra tung nira.

§ 12:11 12:11 Yang mga aran yang dating mga apustul yay nag̱agagamit yang mga taung atiang nag̱ipaaman ni Pablo tung nira ang ya unu ay namanuw̱ul tung nirang mamagturuldukun duun tung Corinto buat. Balikan ta yang sinambit ni Pablo tung 11:5 pati yang pasanag.

* 12:14 12:14 Yang primirung pag̱angay na duun tung nira ya ra atiing primirung pagparakaw̱utun na tung nira yang Matinlung Balita ang sinambit ni Lucas tung Mga Binuat-buatan 18:1-18. Yang yadwang angay na duun ya ra yang sinambit na tung sulat ang naa tung 2:1 ang durug pungaw yang pinakaw̱ut na.

* 13:1 13:1 Ingkelan ni Pablo tung Deuteronomio 19:15. Ginamit ka ni Mateo tung 18:16 ig ginamit ka ni Pablo tung 1 Timoteo 5:19.

† 13:2 13:2 Kung gustu tang maintindian kung unu pang mga kasalananay yang binuat nira, balikan ta ra kanay yang sinambit ni Pablo tung 12:20-21.

‡ 13:10 13:10 Ikumpalar tung sinambit na tung 10:8.

§ 13:12 13:12 Kung pasadsaren ta tung bitalang Giniriego ang pagkatapus getesen ta ra ilem ang ilakted tung bitalang Tinagbanwa, ay maning taa yang palaksu na: “Magsarapetanamu ra ka ang asan da ipapanaway mi tung sagradung pag̱arara-araan mi.” Atii kanay tung panimpu pa na Pablo, kada mamagsaragpun yang mga tumatalig ang kada sam pundaan, yang sistima nirang magsarapetan, mag̱erepepan tanirang mag̱arara-araan, basta lalii may lalii ig baw̱ay ka may baw̱ay. Asan da nga bistuay ang tanirang magpurutul paggeregmaan ang talagang tedek tung mga kinaisipan nira.

Galacia

1

2

3

4

5

6

Yang Isinulat Ni Pablo Tung Mga Tag̱a GALACIA

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Atiing primirung pagliliw̱utun ni Pablo durua ni Bernabe tung takun ang 46 asta 48, namagparakaw̱utun yang Matinlung Balita tung mga lansangan ang Iconio, Listra, may Derbe (mapa) duun tung parti Galacia (Mga Binuat-buatan 14:1-21). Yang kadaklan duun belag̱an mga Judio, kung indi, tag̱a duma-rumang nasyun. Tung mga lansangan ang atii, may mga taung namagpananged tung ipinagpakaw̱ut nira ig namagtalig ka yang mga sadili nira tung ni Jesu-Cristong namagpatapnay. Purisu nagkamaningan da ang may salegsa-salegsa rang pundaan yang mga tumatalig duun. Pagkatapus yang pag̱urubraen na Pablo duun, namagbalik da ka tung Antioquia duun tung parti Siria ang ya ray pinagliitan nira (14:27-28). Pagkatapus atiing duun da tanira, nagpasulat da ti Pablo yang sulat ang naa tung takun ang 49 ang para ipaekel na tung mga tumatalig ang atia ang kada may sam pundaan duun tung parti Galacia. Yang ipinagpasulat na tung nira ay nabalitaan na ra ang may mga tumatalig ang mga Judiong tag̱a Judea ang nangasubli tung anya duun tung mga lugar ang atia. Pagkatapus, aparti ra yang nag̱itulduk nira tung mga tumatalig kay tung ipinagtulduk na Pablo tung nira atiing primiru (1:6-10). Kipurki yang palaksu yang nag̱itulduk nira, yang mga tau unung malelyag dang mausgaran da yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na, kulang pa kung magtalig da ilem yang mga sadili nira tung ni Jesu-Cristo. Dapat ka unu ang tanira magtuman da ka yang mga katuw̱ulan ang ipinagpadapat ni Moises tung nasyun nira atiing tukaw. Yang pinakaimpurtanti unung dapat ang tumanen nira ang tanira magpabuat da ta tanda tung mga tinanguni nira ang para mag̱ing ultimung mga Judio gated yang nasyun nira unung atia sam bilug ilem ang pinagpilik yang Dios ang tukaw ang para mag̱ing mga tauan na. Belag̱an ilem maning tia yang nag̱itulduk nira, kung indi, nag̱apakamali ka nira yang nag̱itulduk ni Pablo ang yang sasang tumatalig liw̱ianu rang indi ra magpasuitu tung mga katuw̱ulan ang mga maning tia ang para asan da rin nga risibiay yang Dios (5:1). Ay kipurki kung liw̱ianu ra unung indi ra magpasuitu, mas pa unung magpakasalak ay anda ra unu ay pagsangkelan na. Kapurisu yang nag̱itulduk nirang atiing durug kadakul yang kamali na, yay gustu ni Pablo tumpalaken ug̱ud basi pa ra ilem asan da nga mamanmanay yang isip yang mga tumatalig ang tag̱a duun ang mamagsug̱at dang mamagbalik tung tamang pag̱irintindien tung kalibrian.

Purisu tung 1:6 asta 10, sinambit ni Pablo yang prublimang atiang natengeran yang pagpasulat na tung sulat ang naang ipinaekel na tung nira. Tung 1:11-2:10, dinipindiran na yang pagkaapustul nang ipinagpiar yang Dios tung anya ay ya ra ag̱aningay yang mga manigtulduk ang atii ang tanya unu belag̱an matuud ang apustul. Pagkatapus dinipindiran na ka yang kamtangan yang nag̱ipagpakaw̱ut na tung belag̱an mga Judio ang talagang yay tama. Ig yang pinakaimpurtanting pabilug̱an nira, belag̱an yang mga katuw̱ulan, kung indi, ang magtalig da ilem tanira yang mga sadili nira tung ni Ginuung Jesus ay asan da ilem ngausgaray yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na (2:11-21). Yang palaksu yang kapitulu 3 may 4, nag̱iwaswas ni Pablo ta maayen kung unu pay kamtangan yang nag̱ipagpakaw̱ut nang atia. Durug tinlu yang mga pangatadlengan nang pagkereng tung nag̱ipagpakaw̱ut na ang may mga matitinlung pananglit ang ginamit nang nagpasanag. Pagkatapus tung 5:1-6:10, pinabilug̱an na kung unu pay nag̱alagpakan yang nag̱ipagpakaw̱ut na tung mga pag̱urubraen yang mga tumatalig tung kaldaw-kaldaw. Bilang yang kalibrian ang ipinakdul yang Dios tung nira belag̱an teed ilem tung panguring timpu, kung indi, dapat ang may apiktar na simanyan tung mga ulag nira tung pangaldaw-kaldaw. Yang katuyuan na kung ya pa ag̱aring malibrian nira yang dating mga kalelyag̱an nira pati yang dating palaksu yang mga pag̱irisipen nirang balaw̱ag ka tung kalelyag̱an yang Dios. Ang para magkamaningan da ta maning tia, kaministiran ang yang Espiritu Santo yay pirming papagmanguluen nira tung mga sadili nira (5:16-26). Atia talagang indi ra enged maguyuran ang magpapsaw tung kalelyag̱an nirang atiang dati (5:16). Pagkatapus, tung 6:1-10, sinambit na yang impurtanting mga pitik ang dapat pausuyan yang kumpurming pinaeyangan yang Espiritu Santo ta baklung ipagpangabui na. Tung 6:11-18, pinapagbilug na yang pinakaimpurtanting bag̱ay tung intirung sulat ang naa.

1

Yang Intrada Yang Sulat (1:1-5)

1 Yang nagpasulat yang sulat ang atia ya ra yuung ti Pablo ang sasang apustul. Belag tau yang nagtulduk tung yeen ubin nagtuw̱ul tung yeen ang para yuu mag̱ing apustul, kung indi, ultimu ilem ti Jesu-Cristo durua yang Ama tang Dios ang ya ka man ay nagpabungkaras tung anya. 2 Yang sulat ang atia pinaugtunan da yang tanan ang mga putul tang pamagpakiugpu tung yeen tani ig kasiraanami ra kang nagpaekel tung numyung mga tumatalig ang salegsa-salegsang pundaan asan tung sinakepan yang Galacia. 3 Yang nag̱ipag̱ampuu tung Ama tang Dios durua ni Ginuung Jesu-Cristo ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman nirang pamagpadag̱en-dag̱en tung numyu ig mas pang ikasadya mi yang kaampiran mi tung nirang naang baklu. 4 Gustuu kang ipademdem tung numyu ang ti Ginuu ta nagpatumbas yang linawa na natetenged tung mga kasalanan ta ug̱ud asanita ra nga paluasay na tung sistima yang kaliw̱utan ang naa ang durung pisan agkabalaw̱ag tung kalelyag̱an yang Dios. Ay ya ra kang lag̱i ay kalelyag̱an yang Ama tang Dios. 5 Purisu yay dayawen ta tung anyang asta tung sampang anday katapus-tapusan. Talagang magkabag̱ay ang pisan tia.

Natetenged Tung Prublimang Natengeran Yang Pagsulat Ni Pablo Tung Nira (1:6-10)

6 Durung pisan agkadakul yang pagkaberengu tung numyu ang ayw̱at indi pa ilem nag̱abuay, panalyuramu ra tung Dios ang ya ka man ay nagbeteng tung numyung magtalig̱amu rang bug̱us tung kaneeman ang ipinagpaita ni Jesu-Cristong nagpakugmatay. Ay nag̱ipaekel mi ra yang isip mi tung dumang nag̱ibalita ang ya ra unu yang Matinlung Balita buat. 7 Piru tung pagkamatuud anday dumang Matinlung Balita, kung indi, ultimu ilem yang nag̱ipagpakaw̱ut yamen natetenged tung kaneeman ni Jesu-Cristong nagpakugmatay. May asan da unu tung numyung mga manigtulduk ang pamanliw̱ereng tung mga isip mi ang yang ultimung Matinlung Balita ya ray nag̱atag̱aman nirang umanen. 8 Piru iugtulu tung numyu, kung tinu pay pagparakaw̱utun tung numyu ta sasang balita ang indi magkatunu tung Matinlung Balitang atiing ipinagpakaw̱ut da yamen tung numyu tan taa pa, maski ngani yami pa nganing ang mga apustul ni Jesu-Cristo, maski ngani yang sasang angil ang duun mismu manliit tung langit, talagang maagmaan na yang silut yang Dios ang anday katapusan. 9 Katulad tung ipinagpaaman da kang lag̱i yamen tung numyu tan taa pa, ya si kay nag̱ulitenu numanyan. Kung tinu pa asan ay pagparakaw̱utun tung numyu ta sasang balita ang balaw̱ag tung balitang atiang dating pinananged mi atiing asanami pa, talagang maagmaan na yang silut yang Dios ang anday katapusan. 10 Ta, tung nag̱ipag̱aningung atia, ya ra w̱asu ay nag̱ipangati-katiu tung mga tau ang para ya ray mauyunan nira tung yeen? Belag! Kung indi, yang pag̱asikarung pagbitala ta maning tia ay ang para yay mauyunan yang Dios tung yeen. Ay kipurki kung ya pay pag̱asikaru ang yuu mauyunanaw ra ta mga tau ka ilem, belag̱anaw ra matuud ang turuw̱ulun ni Jesu-Cristo.

Natetenged Tung Pinanliitan Yang Matinlung Balitang Nag̱ipagpakaw̱ut Na (1:11-12)

11 Mga putulu, iugtulu tung numyu yang kamatuuran, yang Matinlung Balitang atiang dating ipinagpakaw̱utu tung numyu belag̱an inimu-imu ka ilem ta tau. 12 Ay kipurki belag̱an ang mag̱aning ang ya ituldukay tung yeen ta sasang tau ang pagkatapus ya ra ilem ay pinauyunanu, kung indi, ya ipabunayag̱ay ni Jesu-Cristo mismu tung yeen.

Yang Kamtangan Yang Matinlung Balita Ya Ipabunayag̱ay Ni Jesu-Cristo Ta Diritsyu Tung Anya (1:13-24)

13 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay kipurki nabalitaan mi ra ka siguru kung ya pa ag̱ari yang pag̱urubraenu atiing pag̱usuyaw pa rin tung dating pag̱atuuan yamen ang mga Judio. Katulad da asan tung binuatu tung duma-rumang grupu yang mga tumatalig tung ni Jesu-Cristo ang ya ray pinamarasanu ta mupiang andang pisan ay kaildawu tung nira ay gustuung magkaradiadu ra ilem. Ang pagkatapus atii pala ya ray pinagpilik yang Dios ang mag̱ing mga tauan nang sadili. 14 Yang ipinagpamarasu tung nira ya ra yang pag̱urusuyunung durug kasulipet tung dating pag̱atuuan yamen ang atii ang kung ikumpalar pa tung kadaklan ang mga masigkaidaru yuu enged ay pinakamaderep ang nagkereng tung pinanubli yamen tung mga kinaampu yamen. 15 Piru atiing duunaw pa rin tung tian ni nanay, pinatemenganaw rang lag̱i yang Dios ang yuu mag̱ing sasang taralig̱an ni Jesu-Cristo ang pagkatapus atiing natauaw ra, binteng na ra ka yang isipung magsuku tung anya natetenged ilem tung kaildaw na tung yeen ang andang pisan ay natengeran na tung mga buat-buatu. 16 Purisu atiing gustu nang magpabunayag tung yeen yang pag̱aningen nang Ana Na, dayunaw ra ka man ang pinagpaitaan na ug̱ud simpanaw rang magparakaw̱utun natetenged tung anya tung mga tag̱a duma-rumang nasyun. Numanyan atiing pagkaitaw tung anya, andang pisan ay pinalengtanung para ingalukanu ra rin ta painunuku. 17 Indiaw ngani nagbalik duun tung Jerusalem ang para magpasugpataw pa rin tung mga apustul ni Ginuung Jesus ang dati. Kung indi, anday dumang binuatu, atiing lag̱i, diritsyuaw ra kanay ang nagliit tung Damasco ang nagpaag̱es duun tung Arabia. Pagkatapus, nagbalikaw ra ka duun tung Damasco. 18 Pagkataklib yang tulung takun, bakluaw ra nagsablay-sablay ang nanungul-tungul duun tung Jerusalem ug̱ud magpailalaw ra tung ni Pedro. Durua ka ilem ang linggu yang panlumunanu duun tung anya. 19 Dispuis, yang kadaklan ang mga apustul na duun, indi ngani naitaw. Naitaw ilem ti Santiagong sasang putul ni Ginuu tang Jesus. 20 Yang inaningung atia nag̱askean yang Dios ang talagang belag̱an bukli. 21 Numanyan pagkatapus yang panlumunanu tung ni Pedro, dayunaw rang minangay tung mga duma-rumang lugar duun tung sinakepan yang Siria may Cilicia. 22 Tung uras ang atii indiami pa ka enged nag̱irilalaan tung pirsunal yang mga tumatalig ang kada sam pundaan duun tung sinakepan yang Judea. 23 Ug̱aring ilem nabalitaanaw ra nira tung mga aruman nirang duma may ruma ang yuu unung nagpamaras tung nira tan taa, yuu ra unu mismu ay pagparakaw̱utun tung duma yang Matinlung Balitang nag̱apananged nira ang ya ra ka rin unu ay pinagtag̱amanu ta paented yang palaksu na. 24 Purisu ya ray dinayaw nira ta mupia tung Dios yang pangimaklu nang atia tung yeen.

2

Yang Nag̱ipagpakaw̱ut Na Pinauyunan Da Ka Yang Dating Mga Apustul (2:1-10)

1 Taa numanyan, pagkataklib da yang sam puluk may epat dang takun, bakluaw si nanungul-tungul duun tung Jerusalem, kasiraanami ra ka ni Bernabe. Pati ti Tito, ingkelanu ra kang pinanunut. 2 Yang ipinag̱angayu duun belag yuug paguuyay yang dating mga apustul, kung indi, yuug pabunayag̱ay yang Dios ang ya ray gustu nang buatenu. Kumaw̱utami ra duun, nagpaintindiaw ra kung unu pa enged ay kamtangan yang Matinlung Balitang naang pirming nag̱ipagpakaw̱utu tung maning tung numyung belag̱an mga Judio. Ay yang pinangamananu duun, kung alimbawa indi paugtunan nira yang nag̱ipagpakaw̱utu, muya ya ray puiding padatelan ta dumang mamagdiskumpiar tung yeen. Apiki, anda ray pakaw̱utun yang pinakabedlayanung tukaw pati numaan. Yang pinalengtanung pinakigkesenan ang yami yami ra ilem, ya ra yang mga putul tang pag̱atelengan ta abwat yang mga taung atiang pamagturuldukun da asan tung numyung atiang baklu*. 3 Ti Titong naang nagduman tung yeen, anda kang lag̱i ay tandang binuat tung tinanguni na gated belag̱an Judio yang nasyun na. Piru maskin pang maning tia, rinisibi ra yang mga pamagmangulu duun ang sasa kang putul nirang tumatalig tung ni Jesu-Cristo. Indi ra nganing rineg̱es nirang magpabuat ta tanda ag̱ad ya ra rin ay gustu yang duma. 4 Yang dumang atia, ya ray pinangamananung nagpakigkesen tung mga pamagmangulu ang yami yami ra ilem. Kipurki yang dumang atiang pamagreg̱es, pamagpatumatalig-tumatalig ilem ang para mamagpakiglaket da ilem tung sam pundaan duun. Ya ra ilem pamagsag̱usut ug̱ud tung matinlung pagpataliktik nira tung yamen kung may mapuntusan da nira natetenged tung pagkaliw̱ianu tang nang ipinakdul tung yaten ni Jesu-Cristo. Ay simanyan indiita ra dapat ang magpasuitu tung mga katuw̱ulan ang para tung pagturumanen ta asanita ra rin nga risibiay yang Dios. Yang planu rin nira, mamangirepen da rin tung yamen ang pabaliken tung dating pinanalig̱an da rin yamen ang para ipasuituami si nira tung mga katuw̱ulan. 5 Piru inding pisan pinauyunan yamen maskin tung gesye ilem ang uras ug̱ud inding pisan mauman yang tamang pag̱irintindien tung ultimung Matinlung Balitang naang nag̱ipagpakaw̱ut yamen ang para tung ikaayen mi asan.

6 Numanyan anday dumang dinangat na, pagkamaresmes da yang mga putul ta duun kung unu pa enged ay kamtangan yang nag̱ipagpakaw̱utu, andang pisan ay painunuku nira tung yeen ang maning umanenu pa yang nag̱ipagpakaw̱utu tung maning tung numyung belag̱an mga masigkanasyun yamen ang mga Judio. Kung tung bag̱ay, yang mga putul tang atia, maskin nag̱atelengan ka man ta abwat yang pamagturuldukun da tung numyung atiang baklu, piru tung yeen ang pag̱intindi, ayw̱at yang pagkabetang yang sasang tau ya pay intindien tang ipalandaw tung duma ang tung pagterelengen yang Dios pantay-pantay ra ka ilem? 7 Ya ra ka man tiang nag̱ipag̱aningu, belag yuug sugpatay yang mga putul tang atii, antis yuug pauyunay nira, ay namalamaran da nira ang pati yuu piniaran da ka yang Dios ang magparakaw̱utun yang Matinlung Balita tung mga tag̱a duma-rumang nasyun ang katulad ka tung ni Pedro ang ya ra kay piniaran nang magparakaw̱utun tung mga masigkanasyun yamen ang mga Judio. 8 Bilang yang nagpaktel tung ni Pedro ang para magparakaw̱utun tung mga masigkanasyun yamen ang mga Judio ya ka man mismu yang nagpaktel tung yeen ug̱ud magparakaw̱utunaw ka tung maning tung numyung mga tag̱a duma-rumang nasyun. 9 Kapurisu pagkasiman yang mga putul tang atia ang yuu nag̱apaktelaw ka man yang Dios natetenged tung pagkaapustulu, kinumustaami ra ilem nira ni Bernabe ang kinaw̱ig ang san tuug̱ami ra ilem. Anday dumang namangumusta tung yamen ya ra ti Santiago, ti Pedro, may ti Juan ang ya ra ka man taang pag̱atelengan ta abwat yang pamagturuldukun da asan tung numyung atiang baklu ang ya ra nganing ag̱aningay nirang ultimu ilem tanira yang pamagmangulu tung tanan ang mga kaputulan. Yang pinag̱irig̱uan yamen tung uras ang atii ang yang pabilug̱an enged yamen ni Bernabe, ya ra yang pagparakaw̱utun yamen tung maning tung numyung mga tag̱a duma-rumang nasyun ig yang pabilug̱an enged nira ya ra yang pagparakaw̱utun nira tung mga masigkanasyun yamen ang mga Judio. 10 Ug̱aring ilem yang itinuyun nira tung yamen ang indi enged unu yamen paglipatan yang mga putul tang mga maliliwag̱en ang tag̱a Jerusalem ang ya ra ka man ang lag̱i ay nag̱apaderepanu.

Nag̱aulit Na Yang Pagbasul Na Tung Ni Pedro Natetenged Indi Na Ra Inusuy Yang Linyang Magkatunu Tung Matinlung Balita (2:11-21)

11 Taa numanyan atiing pagbalik yamen duun tung Antioquia, ti Pedro minangay ra ka duun. May mininsang pinarangkaung sinambeng natetenged may kamaling pag̱abuat na. 12 Ay atiing primiru ang indi pa nag̱akaw̱ut yang mga aruman ni Santiagong duun liit tung Jerusalem, ti Pedro pagpakisadu ra kang lag̱i tung mga tumatalig ang belag̱an mga masigkanasyun yamen ang mga Judio ang anday pilik yang mga palanganen nira. Piru pagkaw̱ut da yang mga taung atia, amat-amat dang nandeleg ti Pedro tung dating mga kasadu nang atia ang asta nagpablag da ka enged tung nira natetenged may pinangamanan na tung mga masigkanasyun nang atiang baklung namansikaw̱ut†. 13 Dispuis pati yang mga tumatalig ang atiang mga Judio ang dating tag̱a Antioquia, namag̱isul da ka tung nag̱askean da nirang magkatama natetenged tung naita nira tung ni Pedro. Pati nganing ti Bernabe naguyud da ka natetenged tung pag̱isul nirang atia. 14 Kapurisu atiing naintindianu ra ang yang pag̱abuat nirang atia indi enged pagkatunu tung tamang pag̱irintindien tung Matinlung Balita, dayunu rang binasul ti Pedro tung katalungaan yang tanan ang mga kaputulan. Ag̱aaningaw tung anya, “Pedro, maski yawa sasa ka man ang Judiong pulutiku, piru tan taa, ipinasaay mu ra yang ug̱ali mu tung ug̱ali yang mga putul tang naang belag̱an mga masigkanasyun tang mga Judio. Ay nagpakisarua ra nganing tung nira. Piru numaan, tung pagdeleg mung atia tung nira, asan da nga guyuray mu yang isip nira ang yang ug̱ali nira dapat ang ipasaay ra nira tung ug̱ali tang mga Judio ug̱ud asan da tanira nga risibiay yang Dios buat. Talagang kamali mu tia! 15 Pedro, ita, dati kang lag̱ing mga Judio. Belag̱anita tag̱a dumang nasyun ang indi kang lag̱i pamag̱usuy tung mga katuw̱ulan ang ibinutwan ni Moises. 16 Piru nag̱akdekan ta ra ka ang yang papanaw yang Dios ang mag̱usgad tung sasang tau ang salu ra tung pagterelengen na, belag̱an natetenged tung pagturumanen na yang mga katuw̱ulan ang atia, kung indi, natetenged ilem tung pagtalig na yang sadili na tung ni Jesu-Cristong magpatapnay. Purisu maski nganing itang dati kang lag̱ing mga Judio, nagtalig̱ita ra tung ni Jesu-Cristong nagpatapnay. Ya ray binuat ta ay ug̱ud asanita ra ngausgaray yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na ekel ilem tung pagtalig ta tung ni Jesu-Cristo, belag̱an natetenged tung pagturumanen ta yang mga katuw̱ulan ang atiing ibinutwan ni Moises tung nasyun ta. Ay kipurki may bitala yang Dios ang anda unung pisan ay tau may sam bilug ang mausgaran nang salu rang pisan tung pagterelengen na ekel tung pagturumanen na yang mga katuw̱ulan na‡. 17 Dispuis pa, atii kanay, kumus durung kalelyag tang risibienita ra yang Dios suluminti ilem ekel tung pagtalig tang bug̱us tung ni Jesu-Cristo, maskin mga Judioita ka man, nagpakbungita ra tung belag̱an mga Judio ang indi kang lag̱i pagtuman yang mga katuw̱ulan ang atia. Ayw̱a, yang gustu mung ianing, Pedro, ang yang pagpaw̱aya tang atii kasalanan ta tung Dios? Ti Jesu-Cristo w̱asu aningen tang yay nagsulsul tung yaten ang magpakasalak? Abaa, belag kang kasalanan ta tii! Ti Jesu-Cristong tinalig̱an ta, talagang indi pagsulsul tung sasang tau ang para magbuat ta kasalanan! 18 Alimbawa kung pinaw̱ayaanu ra yang dating pinanalig̱anung para risibienaw ra yang Dios ang pagkatapus, ya si kay balikanung panalig̱an, talagang asanaw ra magluang malinampasen tung kamatuuran. 19 Ay kipurki natetenged tung pagturumanenu yang mga katuw̱ulan ang atia, asanaw ra mismu nga plekay ta ipagtalig̱u ang asanaw ra nga risibiay yang Dios. Nagkamaninganaw ra ta maning tia ay ug̱ud asan da makuat yang sasang pagsagang da rin tung yeen ang indiaw magkatinir ta kaampiranu tung Dios. Ay atiing pagpakigkapulitu tung ni Jesu-Cristong ilinansang tung krus, asanaw ra nga luasay tung pagpasuituu tung mga katuw̱ulan ang kalaumu ra rin ang asanaw nga risibiay yang Dios natetenged tung sadiling ketelung pagtuman. 20 Purisu numaan, indiaw ra pagmangulu tung sadiliu, kung indi, pagpamanguluaw ra tung ni Jesu-Cristong pagpakigkapulit da tung yeen. Maskin unu pay pag̱abuatu simanyan, ya ag̱ipapanawayu tung pagtaralig̱enung bug̱us tung anya ang yay pag̱aningen ang Ana Yang Dios. Tanya ka man yang naggegma tung yeen ang asta pinakugmatayanaw ra nganing anya. 21 Indig baliwalaenu yang kaneeman nang atiang ipinagpaita na tung yeen atiing pagpakugmatay na. Kapurisu kung papagbilug̱unu ra yang gustuung ianing, ya ra taa. Kung asanita nga risibiay yang Dios tung pagturumanen ta yang mga katuw̱ulan na, intunsis anda ra ka rin ay kapulutan na yang pagpakugmatay ni Jesu-Cristo,” ag̱aaningaw duun tung ni Pedro.

3

Natetenged Tung Pagpatinir Yang Dios Tung Nira Yang Espiritu Santo Kung Unu Pa Enged Ay Natengeran Na (3:1-5)

1 Abaa, yamung tag̱a asan tung Galacia, indiamu ra maskeng mag̱isip? Muya may nanliw̱ereng da tung mga isip mi ag̱ad pinagpasanag̱anamu ra yeen ta maayen kung unu pa enged ay kapulutan yang pagpakugmatay ni Jesu-Cristo tung krus. 2 Ya ra ilem taa yang gustuung ipademdem tung numyu. Atiing pagpatinir yang Dios tung numyu yang Espiritu Santo, unu pang papanaway? Natetenged basu tung pagturumanen mi yang mga katuw̱ulan yang rilyun yamen ang mga Judio u natetenged ang atiing pagkagngel mi yang Matinlung Balita natetenged tung ni Jesu-Cristo, nagtalig̱amu ra yang mga sadili mi tung anyang nagpatapnay? Simpri natetenged ilem tung pagtalig mi asanamu ra nga patiniray yang Dios tung Espiritu Santo. 3 Ayw̱a, naplekanamu rang pisan ta mga isip mi? Atiing primirung pagtalig mi tung ni Jesu-Cristo, yang Espiritu Santo yay nangimaklu tung mga kinaisipan mi ang para paktelenamu ra anyang mag̱usuy tung kalelyag̱an yang Dios. Ang pagkatapus simanyan, kanisip mi pala, mas magtinlu yang pag̱urusuyun ming atia kung yang sadiling puirsa mi ya ray panalig̱an ming magtuman yang mga katuw̱ulan ang atia? Durug dakul yang kamali mi! 4 Ayw̱a, yang tanan ang nagkaraispirinsiaan ming atia sigun tung pagparaktelen yang Espiritu Santo tung numyu, anda pa ka enged ay pinagbatuan yang mga isip mi asan? Piru indiaw mananged ang anday buminatikal tung mga isip mi. Simpri may asan. 5 Purisu talimaanenamu si kanay yeen. Naang pagpatinir yang Dios ang bug̱us tung numyu yang Espiritu Santo ang may mga pruiba nganing ang maktel ang nag̱ipalua na asan tung numyu, tung numyung pag̱intindi, unu pay pinanliitan na? Natetenged basu tung pagturumanen mi yang mga katuw̱ulan yang rilyun yamen ang mga Judio u natetenged tung pagtalig mi tung ni Jesu-Cristo atiing pagkagngel mi yang Matinlung Balita? Simpri natetenged tung pagtalig mi tung anya.

Nag̱apapagsunaid Na Yang Duruang Papanaw Kung Ay Pay Tamang Usuyun Yang Sasang Tau Ang Para Asan Da NGa Risibiay Yang Dios (3:6-14)

6 Kung natetenged tung ni Abraham ang yay nag̱apabilug̱an yang pamagturuldukun tung numyung atiang baklu, pademdeman mi ra kanay yang sasang napabtang tung kasulatan natetenged tung anya ang maning taa yang palaksu na:

“Ti Abraham nagtalig da tung Dios ang magkereng tung sasang pinangakuan na tung anya ang pagkatapus natetenged ilem tung pagtalig nang atii, duun da tanya ngaipabtangay yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na,” mag̱aning*.

7 Intunsis asan da ngaintindiay mi ang yang kumpurming may pagtalig nira tung ni Jesu-Cristo yay tetelengan yang Dios ang ultimung mga kanubli ni Abraham. 8 Dispuis, may pinalanuan da kang lag̱i yang Dios para tung belag̱an mga Judio ang kung eyangan da nganing tanira ta ipagtalig nira tung ni Jesu-Cristo, duun da ngausgaray nang salu rang pisan tung pagterelengen na. Purisu nagpaske rang lag̱i tung ni Abraham kung unu pay kamtangan yang Matinlung Balita ang mag̱aning,

“Gamitena yeen ang magpakaayen tung mga tau maskin unu pang nasyunay,” ag̱aaning†.

9 Ig disir, puiding aningen ta ang yang kumpurming may pagtalig nira tung ni Jesu-Cristo maskin unu pang nasyunay, ya ray nag̱apakaayen yang Dios ang katulad ka tung pagpakaayen na tung ni Abraham ekel tung pagtalig na tung anya. 10 Sanu pa indiamu aningenu ay kipurki yang tanan ang pamaglaum ang tanira puiding usgaran yang Dios ang magkabag̱ay ra tung anya natetenged tung pagturumanen nira yang mga katuw̱ulan nang ibinutwan ni Moises, ya ray mga taung talagang ipanumpa ra yang Dios. Ay telengan ta ra ilem yang sasang bitalang nabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Talagang ipanumpa ra ni Yawi yang kumpurming indi magsepet ang pirmi tung tanan ang mga katuw̱ulan na ang ipinasulat na tung ni Moises,” mag̱aning‡.

Ig kung isipen ta ta maayen, anda enged ang pisan ay taung masarang ang magsepet ang pirmi, may sam bilug. 11 Durug kabistu ang andang pisan ay taung puiding mausgaran yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na natetenged tung pagturumanen na yang mga katuw̱ulan nang atia. Kipurki may inaning yang Dios mismu ang yang tau unung may kaampiran na tung anya, ya ra unu yang taung inusgaran na rang magkabag̱ay ra tung anya natetenged ilem tung pagtalig nang bug̱us§. 12 Dispuis pa atiing pagpadapat yang Dios yang mga katuw̱ulan na tung nasyun yamen ang mga Judio, indi na ra ipinatiel tung pagtalig yang sasang tau. Kung indi, katulad tung sasang nabtang tung kasulatan,

“Yang taung pagsepet ang pirmi tung tanan ang mga katuw̱ulan ang atia yay mapagpasapen tung Dios ang asta tung sampa,” ag̱aaning*.

13 Maayen ilem ti Jesu-Cristo ya ray nagpalibri tung yaten ug̱ud indiita ra ipanumpa yang Dios natetenged tung mga paglalampasen ta tung mga katuw̱ulan nang pirmi ra ilem†. Ay tanya ra mismu ay pinabungsaran yang panumpa yang Dios atiing pagpakugmatay na. Talagang ya panumpaay na tung uras ang atii ay kipurki telengan ta ra ilem yang sasang inaning yang Dios ang yang sasa unung taung sinintinsiaan dang inimatay ang pagkatapus yang tinanguni na isinakbet da tung tukud ang tinalaran, asan da unu ta taung ipinanumpa na rang lag̱i‡. 14 Yang katuyuan nang nagpalibri tung yaten tung maning tiang papanaw ay ug̱ud pati yang maning tung numyung mga tag̱a duma-rumang nasyun mapakaayenamu ra ka yang Dios ang katulad ka tung inaning na tung ni Abraham§, bilang mausgaranamu ra anyang saluamu rang pisan tung pagterelengen na natetenged ilem tung pagpakugmatay ni Jesu-Cristo. Yadwa pa, ekel tung pagtalig ta tung ni Jesu-Cristo, asanita ra ka nga patiniray yang Dios tung Espiritu Santong pinangakuan na.

Yang Pinangakuan Yang Dios Indi Ka Enged Masampawan (3:15-18)

15 Mga putulu, mag̱intraaw ra kanay pangatadlengan. Maskin katadlengan ta sasang tau ka ilem, may katamaan na ka. Alimbawa, kung may durua nga tauan ang magpinaig̱uay ang pagkatapus pinabuatan da ka nira ta kabakeran na, indi ra ka enged maimung imbaliduen ta maskin tinu pa ubin dulangan pa. 16 Numaan nag̱askean ta ka ang may sasang patakaran ang ipinagpakigpaig̱u yang Dios tung ni Abraham ang tukaw ang para magbegkesan da tanira. Lug̱ud da ka duun yang sasang pangaku na tung anya ang tung uri may sasang kaayenan ang tukurun yang sasang kanubli na. Belag̱an mga kanubli na yang sinambit na ang maning dakele tanira, kung indi, yang kanubli nang sam bilug ilem. Anday duma, ya ra yang pag̱aningen ang Cristo. 17 Yang gustuung ianing, yang patakaran ang atiing ipinagpakigpaig̱u yang Dios tung ni Abraham indi ka enged maimung masampawan yang mga katuw̱ulan ang atiing ipinagpadapat na tung nasyun ang Israel atiing pagkataklib da yang epat ang gatus may tulung puluk ang takun (430). Kung alimbawa masampawan yang pinangakuan na atii tung anya duun da ka nga plekay ta puirsa na. 18 Kung alimbawa, asanita ra nga risibiay yang Dios tung pagturumanen ta yang mga katuw̱ulan ang atia, ig disir yang pangaku nang atii anda ra ka rin ay kapulutan na. Piru yang pagrisibi yang Dios tung ni Abraham sasang buluntad na ilem sigun tung pinangakuan na tung anya. Belag̱an ang mag̱aning ang ti Abraham ya risibiay na natetenged tung pagturumanen na yang mga katuw̱ulan ang atia.

Kung Unu Pay Katuyuan Yang Dios Ang Nagpadapat Yang Mga Katuw̱ulan Na (3:19-25)

19 Muya may talimaanen mi tung yeen ang kung maning da tia yang papanaw yang Dios ang magrisibi tung yaten ang mga tau, unu pay pulut nang nagpakdul pa ta mga katuw̱ulan? Yang tuw̱alu, anday dumang sinikad nang nagpakdul tia, kung indi, ang para asan da nga maladmaray ta yang mga kasalanan tang paglampas tung anya. Dispuis yang mga katuw̱ulan ang atiang ipinagpadapat na, mantinsiun da ilem ang asta kumaw̱ut yang sasang kanubli ni Abraham ang atiing nag̱aaningu ang yay magpundar yang kalibrian ang atiing pinangakuan yang Dios. Kidispuis pa atiing pagpakdul yang Dios yang mga katuw̱ulan ang atii, duun da ilem ipapanaway na tung mga angil na ang para iparalun nira tung ni Moises ang pagkatapus tanya si kay nagparalun tung mga tau. 20 Kaministiran ilem ang may manigparalun ang gamiten kung yang may bitala indi malelyag ang magbitala ta pirsunal tung mga tau. Piru atiing pagpangaku yang Dios tung ni Abraham, indi nagministir ta manigparalun, kung indi, dirikta ilem yang ibinitala na tung anya. Ig disir asan da ngaintindiay ta ang yang pinangakuan na tung ni Abraham landaw ang pisan tung mga katuw̱ulan ang ipinagpiar na tung ni Moises.

21 Muya may magtalimaan si ang atiing pagpadapat yang Dios yang mga katuw̱ulan na, belag bang duun da ngaisulay na yang pinangakuan na tung ni Abraham? Abee, belag ka! Kipurki nag̱inapartiay ta katuyuan yang duruang atia. Kisira ra rin ang may sasang katuw̱ulan ang ipinagpadapat na ang kung tumanen ta ilem, asanita ra ngaeyangay ta ipagpangabui tang baklu ang anday pagtapusan na, ig disir asanita ra rin ngausgaray nang saluita ra tung pagterelengen na. Piru anday katuw̱ulan ang ipinakdul nang maning tia yang palaksu na. 22 Kung indi, bistung pisan tung kasulatan kung unu pay nag̱abtangan tang mga tau ang pulusita kemkem yang kalelyag̱an tang magpakasalak. Nagkamaning da ta maning tia ay ug̱ud yang pagpakdul yang Dios tung yaten yang pinangakuan na duun da ilem ipatielay na tung pagtalig tang magpatapnay tung ni Jesu-Cristo.

23 Atiing indi pa ag̱ipagpabunayag yang Dios yang natetenged tung pagtaralig̱en tung ni Jesu-Cristo, yang kaalimbawaan yamen ang mga Judio, maning pa tung mga prisung nag̱abantayan ta maigpit yang sasang guardia ang ya ra kay kaalimbawaan yang mga katuw̱ulan ang ipinagpadapat yang Dios tung nasyun yamen. Pinasuituami anya asan ug̱ud takaanami ta pagpaditini tung guardiang atia ug̱ud kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagpabunayag na ra natetenged tung pagtaralig̱en tung ni Jesu-Cristo, asanami ra yenget-yengetay yang mga isip yamen ang magtalig tung anya. 24 Yang gustuung ianing, katulad ka tung sasang turuw̱ulun ang pag̱atalig̱an yang sasang amaen ang magdisiplina tung ana na, yay kaalimbawaan yang mga katuw̱ulan ang atia. Pinasuituami nganing yang Dios asan ug̱ud takaanami ta pagpasuitu ang asta asanami ra ngaeyangay ta ipagtalig yamen tung ni Jesu-Cristo ug̱ud natetenged ilem tung pagtalig yamen ang atia tung anya, asanami ra ngausgaray nang magkabag̱ay ra tung pagterelengen na. 25 Piru simanyan kumus ipinagpabunayag da ka man yang Dios natetenged tung pagtaralig̱en tung ni Jesu-Cristo, ig disir andawami ra tung pudir yang maning pa tung manigdisiplinang atia.

Yang Mga Tag̱a Galacia Tung Pusisiun Dang Mamagkatinir Yang Kaayenan Ang Pinangakuan Yang Dios Tung Ni Abraham (3:26-29)

26 Simanyan yamung tanan, mag̱ing mga Judio kag belag, pulusamu ra mga ana yang Dios natetenged ilem tung pagtalig mi tung ni Jesu-Cristo. 27 Ay atiing pagpabenyag ming nagpailala ang inimakluamu ra anya, katulad tung sasang taung nagsuut ta baklung aw̱el, ta yamu maning pa tung nagsuutamu ra ka yang baklung pagpangabui ang ipinaeyang na tung numyu atiing pagtalig mi tung anya. 28 Intunsis numanyan maskin unuamu pang nasyunay, kung datiamung mga Judio u kung belag, maskin unu pang pagkabetangay mi, kung kirepenamu ta tau u kung belag, maskin unu pang pagkatauay mi kung laliiamu u kung baw̱ayamu, yang mga bag̱ay ang atia belag̱an ang yay tetelengan yang Dios ang magrisibi tung numyu. Ay kipurki pariu-pariu yang pagterelengen na tung numyung tanan natetenged pagsarasaanamu rang tanan ni Jesu-Cristo. 29 Dispuis pa, kumus pagsarasaanamu ra ka man ni Jesu-Cristong yay kanubli ni Abraham, ig disir pati yamu, ipinabtangamu ra ka yang Dios ang mga kanubli na. Purisu tung pusisiunamu rang magkatinir yang pinangakuan na tung ni Abraham.

4

Yang Mga Tag̱a Galacia Belag̱an Da Suitu Yang Napuawan Nira, Kung Indi, Binuat Da Yang Dios Ang Mga Ana Na Rang Pakinaw̱angen Na Tung Pinangakuan Na (4:1-7)

1 Numaan yang bag̱ay ang atia, ipananglitu ra kanay tung panunublien yang mga mamula tung ginikanan nira. Yang sasang mulang manubli tung kamanggaran yang tatay na, maskin sublien nang luw̱us tung uri, piru mintras may pagkaminuridad na pa, pariu ka ilem yang pagkabetang na tung sasang kirepen ang anda kang lag̱i ay pudir na. 2 Mintras mula pa, suitu pa tanya yang mga taung piniaran ni tatay nang mag̱asikasu tung anya kag mag̱erekelen tung ganadus ang sublien na tung uri. Maning ka ilem tia yang pagkabetang nang asta kaw̱utun da yang uras ang ipinagtipu ni tatay na ang tanya kumaw̱ut da tung mayuridad na*. 3 Maning ka tia tung yamen ang mga Judio, yami maning pa tung sasang mula ang may minuridad pa. Ubligaduaming magtuman yang mga katuw̱ulan ang ibinutwan ni Moises tung nasyun yamen ang yang arangkada na, taa ilem tegka tung kaliw̱utan. Bilang yami maning pa tung mga kirepen ilem. 4 Maayen ilem, pagkaw̱ut yang uras ang ipinagtipu ra kang lag̱i yang Dios, tinuw̱ul na yang pag̱aningen nang Ana Nang mangay taa tung kaliw̱utan ang naa. Nag̱ingtaung bilug ang katulad ka tung yaten gated ya kay ipanganaay ta sasang baw̱ay. Yadwa pa, sigun tung planu yang Dios tung anya, tanya ultimung kinasakpan yang nasyun yamen ang Israel ig suitu ka yang mga katuw̱ulan ang ibinutwan ni Moises tung yamen. 5 Yang katuyuan yang Dios ang nagtuw̱ul tung anya ay ug̱ud yaming mga Judiong suitu pa yang mga katuw̱ulan ang atia, mapalibriami ra anya ekel tung pagpakugmatay na ug̱ud asanami ra nga pakdulay na ta pagkabetang tang mga anaita ra yang Dios. 6 Kumus yamu, binuatamu ra ka man yang Dios ang mga ana na, gustu nang masimanan mi. Purisu pinatiniranamu ra anya tung Espiritu Santong pagsinasaay kang lag̱i tanira yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios. Ya ray pagpaeyang tung mga isip mi ang magkabag̱ay ra ang yang Dios ya ra ag̱aningay mi sasa may sasa ang “Amaw”. 7 Anday dumang lagpakan na, kung indi, sasa may sasa tung numyu, yang pagkabetang mi nag̱uman da. Belag̱anamu ra pariu tung mga kirepen, kung indi, mga anaamu ra yang Dios. Dispuis kumus mga anaamu ra ka man anya, tung pusisiunamu rang magrisibi yang tanan ang kaayenan ang pinangakuan na tung mga ana na.

Nag̱apaprusigir Na Tanirang Indi Ra Mamag̱intindi Tung Mga Katuw̱ulan Ang Pagpasuituan Yang Mga Judio (4:8-12a)

8 Atiing anda pay kaampiran mi tung Dios, yang kaalimbawaan mi mga kirepenamu pa yang mga ginuu-ginuung atiang belag̱an matuud ang Dios. 9 Piru simanyan may kaampiran mi ra tung matuud ang Dios ubin mas matinlung aningenu ang yang Dios ya ray tukaw ang nagpakirampil tung numyu bakluamu pa napagpakirampil tung anya. Pagkatapus numanyan nag̱aberengaw ta duru tung numyu kung ayw̱at pag̱intindiamu ra tung sasang sistimang magkapariu ka ilem tung dating napuawan mi. Ayw̱a kaya nag̱alelyag̱amung magpakemkem si tung andang pisan ay mataw̱ang na? 10 Maning da tiang nag̱apapaktelan mi ra yang mga maal ang kaldaw ang nag̱ipagsilibra ta mga Judio ang katulad ka tung kaldaw ang nag̱ipamaenay nira may tung pistang nag̱ipagsilibra nira ang kada lumati yang bulan ubin yang mga nag̱ipagsilibra nira tung takun-takun. 11 Abaw pagkeba-keba ra ta mupia yang dedlaanu natetenged tung numyu. Muya madiadu ra ka ilem yang pinakabedlayanung nagpaintindi tung numyu. 12 Mga putulu, yang nag̱ipagpaprusigiru tung numyu, magpakbungamu ra tung yeen ang namlek da tung sistimang atia. Tutal ta yeen, atiing asanaw pa tung numyu, nagpakbungaw ra ka tung numyung tag̱a duma-rumang nasyun ang indiamu kang lag̱i pag̱usuy tung mga katuw̱ulan ang ibinutwan ni Moises tung nasyun yamen.

Nag̱ikumpalar Na Yang Pagsarapeten Nira Tung Anya Atiing Primiru May Yang Pagpabetang Nira Tung Anya Numaan (4:12b-20)

Tan taang atiing asanaw pa, durung pisan agkatinlu yang pag̱istimar mi tung yeen. 13 Siguru nag̱ademdeman mi ka ang atiing primirung pagkaw̱utu asan tung numyu paglaruaw. Kung belag tung laruung atii, indiaw ra ka rin natadeng asan tung numyung asta nagdasig-dasig da yang tinanguniu. Anda ra ka rin ay lugarung magparakaw̱utun tung numyu yang Matinlung Balita. 14 Maskin sinayuranamu ra ka man ang nagteleng tung pagkabetangung atii, indiaw ra ka enged pinamidbiran ming linikayan, kung indi, sinapetaw ra numyu ta maayen ang midyuaw pa tung sasang angil ang tinuw̱ul yang Dios ubin maning pa tung ni Jesu-Cristo mismu. 15 Ayw̱a, nalipatan mi ra yang kasadyaan mi atiing primiru ang nanangeramu ra tung Matinlung Balita ang asanamu ra ka nga pakaayenay ta mupia yang Dios? Maskin nganing yuu mapagpaingmatuud ang kung puidi ilem din, pati mga mata mi, linuat mi ra rin ang itindul tung yeen, yang pagmamaalen ming atii tung yeen. 16 Ayw̱a, numaan basu ag̱ipabtangaw ra ilem numyung sasang kasuay mi natetenged pagpadayunaw pang pagpadapat tung numyu yang kamatuuran? 17 Yang mga taung atiang pamagtulduk ta makatatalang asan tung numyu, durung pagparaiwan-iwanen nira tung numyu ang para ya ray mauyunan mi tung nira. Piru yang pag̱asikad nira belag̱an matinlu. Ay yang gustu nira, marangga ra yang pagnurunutan tang magpurutul ang para tanira ray ipalusu mi ta gegma mi. 18 Kung tung bag̱ay, maayen kang may magpaiwan-iwan tung numyu maskin asanaw ka kag anda, basta anday dumang pag̱asikad na, kung indi, ultimu ilem yang ikaayen mi. 19 Yamung agkaw̱ig̱enung mga anaw, yang kaalimbawaanu yuu maning pa tung nanay ming mangana sing uman tung numyu ang duru rag siit yang pagparanganaenu. Ay kipurki nag̱apagkurianaw ra ta durung pagdemdem tung numyu kung sanu ra kaya kemeet yang pagtaralig̱en mi tung ni Jesu-Cristo ang asta maita ra ka enged tung mga pagpangabui mi. 20 Talagang durug kagulu yang isipu natetenged tung numyu. Kisira ra rin asanaw ra tung numyu, mapaiwan-iwananu ra rin ta maayen yang mga pamitalaw.

Yang Kaalimbawaan Nira Maning Pa Tung Mga Mamulang May Gustu Nirang Mamagpakli Tung Ni Nanay Nira (4:21-31)

21 Midyu may duma asan tung numyung nag̱alelyag dang magpasuitu tung mga urdinansang pinanubli yang nasyun yamen ang Israel tung ni Moises ug̱ud asan da tanira nga risibiay yang Dios buat. Yang gustuung ianing tung nira, maayen pang pasadsaran da kanay nira ta mupia yang ipinasulat yang Dios tung ni Moises. 22 Napabtang ka duun ang ti Abraham duruay ana nang lalii. Yang sam bilug ipinangana yang kirepen yang kasawa na. Yang sam bilug ipinangana yang kasawa na mismu ang tanya belag̱an kirepen yang pagkabetang na. 23 Dispuis yang sam bilug ang ipinangana yang kirepen yay naana ni Abraham tung pastikular ka ilem ang papanaw. Piru yang sam bilug ang ipinangana yang belag̱an kirepen yay naana na natetenged ilem tung pagkereng yang Dios tung pinangakuan na tung nirang magkasawa. 24 Taa simanyan yang kapanawan yang nainabung atii gustuung buatenung sasang pananglit. Yang mga baw̱ay ang atiang durua maning pa tung yay kamtangan yang durua kang patakaran ang ipinagpakigpaig̱u yang Dios. Yang sam bilug ipinagpakigpaig̱u na tung nasyun ang Israel duun tung bukid ang pag̱aningen ang Sinai. Yang kaalimbawaan yang ipinagpakigpaig̱u nang atii maning pa tung sasang kirepen ang baw̱ay ig yang kaalimbawaan yang mga taung pamagpasuitu tung ipinagpakigpaig̱u nang atii yay maning pa tung mga ana yang kirepen ang baw̱ay ang pati tanira pulus ka ilem mga kirepen ekel tung inaen. Purisu magkabag̱ay kang ipananglitu tung ni Hagar ang yay sasang kirepen atiing tukaw. 25 Maski yang aran na, nanggid tung bukid ang atiang Sinai duun tung banwang Arabia. Dispuis pa yang kirepen ang atiang ti Hagar magkabag̱ay kang ipananglitu ka tung siudad ang Jerusalem ang yay pinakasintru yang rilyun ang nag̱ausuy yang kadaklan ang mga Israel numanyan. Ay kipurki yang kaalimbawaan yang siudad ang atia maning pa tung sasang kirepen ang inaen ig yang kaalimbawaan yang pamag̱usuy tung rilyun ang atia yay maning pa tung mga ana nang pulus ka kirepen gated ubligadu tanirang mamag̱usuy tung mga riglamintu na. 26 Piru may sam bilug ang Jerusalem duun tung kaabwat-abwatan ang yang kaalimbawaan na maning pa tung sasang inaen ka ang belag̱an kirepen yang pagkabetang na. Yang Jerusalem ang atii yay maning pa tung nanay tang mga tumatalig. Dispuis yang kaatu na ya ra ti Sara ang belag̱an kirepen. 27 Talagang magkatamang mag̱inatuay tanira ay kipurki may sasang napabtang tung kasulatan natetenged tung siudad ang Jerusalem atiing tukaw ang maning taa yang palaksu na:

“Yawang maning pa tung nakapasan da ta mga ana mu ig india ra ka pangana, magpakasadyaa ra. Yawang indi pa pagbalunbun ta masiit ang mangana, india mag̱egtem, kung indi, maggaluaka ra. Ay kipurki maskin binutwanana ra kanay ka man yang kasawa mu, piru dakele ra ka enged yang ipangana mu. Mas dakele nganing kay tung primiru ang atiing indi pa naliit yang kasawa mu,” mag̱aning†.

28 Dispuis, mga kaputulan, yamu ray ipinabtang yang Dios ang mga kanubling pinangakuan na tung ni Abraham ekel tung pagsarasaan mi ni Jesu-Cristo natetenged tanya sasang kanubli ni Isaac ig ti Isaac tanya yay ana ang pinangakuan yang Dios tung ni Abraham‡. 29 Dispuis pa kung balikan ta yang kapanawan yang nagkainabu tung mga ana ni Abraham ang atiing durua, yang sam bilug ang inana na tung pastikular ka ilem ang papanaw dineeg-deeg̱an na yang sam bilug ang inana na ekel tung kagaeman yang Espiritu Santo. Maning ka tia yang nag̱ainabu numanyan. Ay itang pagtalig tung sasang kanubli ni Abraham ang ti Jesu-Cristo nag̱adeeg-deeg̱anita ka yang duma ang yang nag̱apapaktelan nira ya ra yang ipinagpakigpaig̱ung atiing sam bilug sigun tung mga katuw̱ulan. 30 Piru unu pay napabtang tung kasulatan, kung indi, pinauyunan da yang Dios yang pinag̱aning ni Sara tung ni Abraham ang kaskasen na ra ilem unu yang kirepen ang mag̱ana ay yang inana na unu tung kirepen talagang indi ra ka enged unu manubli tung kaayenan ang sublien yang inana na tung kasawa nang belag̱an kirepen. Anday dumang lagpakan na tia, kung indi, kumpurming tinu pay malelyag ang magpalg̱ud da tung dating ipinagpakigpaig̱u yang Dios tung nasyun ang Israel atiing tukaw, talagang indi ra enged pakinaw̱angen yang Dios tung kaayenan ang pinangakuan na tung ni Abraham may tung mga kanubli na. 31 Ig disir, mga putulu, kumus ita ka man ay pakinaw̱angen yang Dios tung kaayenan ang atia, yang kaalimbawaan yang pusisiun ang nabtangan ta belag̱anita mga kanubli yang baw̱ay ang atiang kirepen, kung indi, ita ray mga kanubli yang kasawa ni Abraham ang luas kang lag̱i tung pagkakirepen.

5

Nag̱apaaman Na Tanirang Indi Enged Mampauyun Tung Nag̱ireg̱es Yang Duma Ang Magpabuat Ta Tanda Tung Mga Tinanguni Nira (5:1-12)

1 Ang para indiita ra dapat ang magpasuitu tung mga katuw̱ulan ang ibinutwan ni Moises, demdemen ta ang ipinalibriita ra ni Jesu-Cristo. Purisu indiamu ra enged magpauyun tung maling nag̱itulduk yang duma ang dapatamu ra unung pabuatan ta tanda tung mga tinanguni mi. Indiamu ra enged magpakirepen sing magpasuitu tung sistimang atia ang magkapariu ka ilem ta sistima yang dating natauan mi. 2 Kumus yuu sasang taralig̱an ni Jesu-Cristong pagpadag̱en-dag̱en tung numyu, may sasang gustuung ianing tung numyu ang muya yay maberengan mi ta maayen. Kung ilug̱ut mi yang mga tinanguni ming buatan ta tanda, asanamu ra nga pisanay ta ikaayen mi ra rin tung kalibrian ang pinagtalus ni Jesu-Cristong nagpakugmatay. 3 Ulitenu si yang nag̱ipagpaamanu kang lag̱i tung numyung tan taa pa. Kumpurming tinu pay malelyag ang yang tinanguni na pabuatan ta tanda, ubligadu ra tanyang magtuman yang tanan ang mga katuw̱ulan ang ibinutwan ni Moises. 4 Ta yamung kumpurming nagpaekel da yang isip na tung palaksung atia ang puidiamu rang usgaran yang Dios ang salu ra tung pagterelengen na natetenged tung pagturumanen mi yang mga katuw̱ulan, duunamu ra nga pablag tung ni Jesu-Cristo. Ay ya pa ag̱ari, duun da nga talyuray mi yang kaneeman ang ipinagpaita na tung numyu ta diw̱aldi ang andang pisan ay natengeran na tung mga pagturumanen mi.

5 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay ta yamen ang pagkarapulitan ni Jesu-Cristo may nag̱ipagpakisew̱at yamen ang tung uri ipabistu ra enged yang Dios tung tanan ang yami inusgaranami ra kang lag̱i anyang magkabag̱ay ra tung anya. Maning tia yang nag̱apakbat yamen natetenged tung Espiritu Santong yay pagpasiguru tung mga isip yamen ang maning ka man tia yang nag̱ielat yang Dios tung yamen natetenged ilem tung pagtaralig̱en yamen ang naa tung ni Jesu-Cristo. 6 Kipurki nag̱askean da yamen ang yang nag̱intindien yang Dios tung sasang tau belag̱an kung tanya binuatan da ta tanda tung tinanguni na u kung anda, kung indi, sulaminting nag̱intindien na tung anya kung tanya pagtalig da tung ni Jesu-Cristong bug̱us tung isip na ang asan da ka nga pruibaay tung paggeregmaen na tung mga masigkatau na.

7 Katinlu ra rin atiing pagtaralig̱en mi tung ni Jesu-Cristo. Talagang may nanliw̱ereng da ka man tung mga isip mi atiang indiamu ra pagpadayun tung pagparanangeren mi tung kamatuuran. 8 Kung unu pay nag̱itulduk nirang nag̱ipagkumbinyu tung numyu, atia belag̱an liit tung Dios ang yay nagbeteng atiing primiru tung mga kinaisipan ming magtalig yang mga sadili mi tung ni Ginuung Jesus. 9 Muya yang nag̱itulduk nirang atia manulad da tung pampaleskag ang maskin gesye ilem ang ilaket, piru kung tumagmak da nganing, nag̱apaleskag na yang intirung sang masang arina. 10 Piru maskin nag̱apagbitalaw ta maning tia, yang isipu nag̱apaktel da ka enged ni Ginuu ta. Purisu may sarig̱u tung numyu ang indi mi ipataklib tung mga isip mi yang nag̱ipag̱aningung atia. Dispuis pa, yang taung atiang pagtag̱am ta panliw̱ereng tung mga isip mi, talagang parusaan da ka enged yang Dios maskin abwat yang pagkabetang na. 11 Piru ta yeen, mga putulu, kung alimbawa pagparakaw̱utunaw pa tung belag̱an mga Judio ang dapat magpabuat ta tanda tung mga tinanguni nira baklu ra nga risibiay yang Dios ang katulad ka tung nag̱ibalita yang duma, indiaw ra rin nag̱adeeg-deeg̱an ta mga masigkanasyunung mga Judio. Tutal kung maning tii rin yang nag̱ipagpakaw̱utu, makuat da rin yang nag̱ipagpakulain enged nira tung yeen natetenged tung nag̱ipagpakaw̱utu natetenged tung pagpalansang ni Jesu-Cristo tung krus ang yay ultimu ilem ang nag̱apatielan yang Dios ang magrisibi tung yaten ang mga tau.

12 Yang mga taung atiang pamagpagulu tung mga isip ming pamagtulduk ang dapatamu unung magpabuat ta tanda tung mga tinanguni mi, kisira rin ang pati yang mga tinanguni nira gereten ka nirang kapunun, magkabag̱ay ra ka rin tii tung nira*.

Yang Pagkaliw̱ianu Nira Indi Enged Padatelan Nirang Magpagustu Tung Mga Kalelyag̱an Nirang Dati (5:13-15)

13 Ta yamung mga putulu, yang ipinagbeteng yang Dios tung mga isip mi ay ug̱ud ilibriamu ra anyang indiamu ra dapat ang magpasuitu tung mga katuw̱ulan ang para asanamu ra rin nga libri. Ug̱aring maskin maning da tiang libriamu ra, indi mi ra ilem padatelan yang pagkalibri ming atia ang suiltuamu rang magpaguyud si tung dating pagkatau ming mapinagpanadili. Kung indi, ekel tung paggeregmaan ming magpurutul, magpararanekanamu rang pirming mapagsirirbian ta matinlu. 14 Kipurki yang tanan ang nag̱ipanuw̱ul yang Dios tung yaten puiding mapabilug ta tung sam bilug ilem ang dapatita unung maggegma tung aruman tang tau ang katulad ka tung paggeregmaen ta tung mga sadili ta†. 15 Piru kung nusias yamu rag pagsuruay ang pagterekew̱an ang katulad ka tung mga dayamdam, dapatamung mangaman. Talagang asan da nga ranggaay mi yang pagtaralig̱en mi tung ni Ginuung Jesus pati yang pagpurutulan mi.

Nag̱ipagpaprusigir Nang Pirming Papagmanguluen Nira Yang Espiritu Santo (5:16-18)

16 Sugpatanu ra kanay yang inaningu natetenged tung dating pagkatau ming mapinagpanadili. Kaministiran ang yang Espiritu Santo yay pirming papagmanguluen mi tung sadili mi tung kaldaw-kaldaw. Atia talagang indiamu ra enged maguyuran yang kumpurming unu pang kalelyag̱anay ming uyun tung dating pagkatau mi. 17 Talagang matuud tia ay kipurki yang dating mga kalelyag̱an ming uyun tung pagkatau ming atiang dati pagpakigkuntra tung mga kalelyag̱an yang Espiritu Santo. Piru yang Espiritu Santo tanya pagpakigkuntra ka tung mga kalelyag̱an ming atia natetenged yang duruang atia pagkinuntraay kang lag̱i. Yang katuyuan yang Espiritu Santong pagpakigkuntra ay ug̱ud indiamu ra dapat ang maguyuran yang dating kalelyag̱an mi. 18 Dispuis pa, basta pagpaguyuramu tung Espiritu Santo, anda ray ministir ang magpasuituamu pa tung mga katuw̱ulan ang para asan da rin nga suspindiay mi yang mga kalelyag̱an ming dati.

Nag̱apapagsunaid Na Yang Nag̱ipalua Yang Kalelyag̱an Tang Dati May Yang Nag̱ipaeyang Yang Espiritu Santo (5:19-26)

19 Numanyan kung natetenged tung dating pagkatau tang mapinagpanadili indi mataluk yang mga ubra-ubrang nag̱ipalua na. Asan da ta pangumbaw̱ay may pangunlalii, asan da ka ta pagpakled tung mga malalaway ang pagburuaten ang andang pisan ay eyak-eyak na. 20-21 Asan da ka ta pagturuuen tung mga ginuu-ginuu ubin maskin dumang mga bag̱ay ang nag̱ipakli tung Dios ang pandampan. Asan da ka ta pandeeg-deeg ang yang aruman na ya ra ag̱italig̱ay nang padalpetan ta mga malain. Asan da ka ta pagpakulain ta isip ang pagpakigsuay tung masigkatau na, asan da ka ta pangimun, asan da ka ta nag̱asilag ang maglelpaken, asan da ka ta pagpalandaw tung aruman nang ya rag lamkuay na, asan da ka ta pagsuruag-suag̱an ang yay ikarangga yang pagpurutulan, asan da ka ta pag̱iw̱eg, asan da ka ta pagparabuuen ang may kanunut na kang mga malalaway ang pag̱urubraen. Asan da ka ta maskin unu-unu ra ilem ang pagburuatensay ubin pag̱irisipen man ang pariu ka ta laksu tung nagkarasambitu. Iugtulu tung numyu ang katulad ka tung ipinagpaamanung lag̱i tung numyu, yang mga taung kumpurming pagpadayun tung mga maning tiang pagburuaten, indi ra enged pampaintraen yang Dios tung paggaraemen na tung kaliw̱utan ang baklu. 22-23 Piru kung tinu pa man ay pagpamangulu ra tung Espiritu Santo, maning taa yang nag̱ipaeyang na tung anya. Asan da ta paggeregmaen na tung mga masigkatau na, asan da ka ta nag̱ikasadya yang isip na maskin unu pay nag̱apanawan na, asan da ka ta kalimengan yang isip na, asan da ka ta kaurayan yang isip na, asan da ka ta pag̱ildaw na tung mga masigkatau na, asan da ka ta pagpakaayen na tung nira, asan da ka ta pagkapiadu na ang tanya madagmit ang taralig̱an yang mga kaarumanan na, asan da ka ta pag̱aramumuen na tung mga aruman na, asan da ka ta pagsuruspindien na tung sadiling kalelyag̱an na. Ta, kung yang mga maning tia yay nag̱ipaeyang yang Espiritu Santo tung sasang tumatalig, anda ray sagyapen tung anya natetenged tung pagturumanen na yang mga katuw̱ulan. 24 Dispuis kumpurming tinu pay pagkinapulitay ni Jesu-Cristo, pinangindian da nirang tinalyuran yang dating pagkatau nira pati yang dating mga kalelyag̱an nira ang kung kaisan anda ray teregkaan. Kung duun ipananglitayu tung ni Jesu-Cristong ilinansang tung krus, maning pa tung ipinaumid da nira tung anyang ilinansang. 25 Kumus pinaeyanganita ra yang Espiritu Santo ta ipagpangabui tang baklu, kaministiran magpalalangita ra tung anya tung tanan ang mga pag̱urubraen ta. 26 Indiita ra enged magpabetang tung sadili ta ang ita landaw tung mga aruman ta ay kipurki asanita ra mag̱iriw̱eg̱an ang magkaralawan ta dengeg.

6

Kung Tinu Pay May Kalbatan Na, Pakigdamayan Tang Taw̱angan (6:1-6)

1 Mga putulu, kung alimbawa, may aruman mi asan ang nainalian da ta tuksung nagpakasalak, yamu asan ang kumpurming pagpamangulu tung Espiritu Santo, painunukuan mi ang para maulikan da yang pag̱urusuyun na tung nag̱auyunan yang Dios ang nagkawaldang da. Yang pagparainunukuen mi tung anya, eklan mi tung pagkaamumu mi. Dispuis sasa may sasa tung numyung magpainunuku tung anya masigbantay ta mupia yang anya-anyang sadili nusias maeklan da ka ta tuksu. 2 Kung tinu pay may kalbatan na, pakigdamayan ming taw̱angan. Asan da nga tumanay mi yang sasang katuw̱ulan ang nag̱ipatuman ni Jesu-Cristo tung yaten ang mga tauan na*. 3 Kung tinu pay paglaum ang tanya mas abwat kay tung mga aruman na, ang pagkatapus tung pagterelengen yang Dios, belag̱an abwat, asan da ka ilem nga lukuay na yang sadili na. 4 Maayen pa sasa may sasa tung yaten, masigtimbang-timbang yang anya-anyang ubra-ubra kung usuy tung pitik u kung belag. Atia, kung usuy ka man, ya ra ka ilem ay ikasadya na tung isip na. Indi na ra ilem ikumpalar tung pag̱urubraen yang duma. 5 Dapat ang yay buaten ta ay natetenged sasa may sasa tung yaten, anya-anyang panuw̱alan sinag̱intindiay. 6 Ug̱aring kumpurming tinu pay pagpatulduk tung sasang maayen ang magtulduk natetenged tung kamatuuran, kung unu pay sarang ang mabuluntad na tung aruman nang atiang pagpapirdi tung uras na, magkabag̱ay ang pisan ang ya ray buaten na.

Kumpurming Unu Pay Nag̱iluak, Yay Mapatebasan (6:7-10)

7 Indi mi ilem lukuen yang mga sadili ming maglaum ang maskin magpaguyuramu tung dating pagkatau ming atiang mapinagpanadili ang muya indiamu ra balikan ta kasalanan. Yang Dios tanya belag̱an ang yay sasang lelepes-lepesen. Ay kipurki kung tung pagluluaken ipananglitayu, kumpurming unu pay nag̱iluak yang sasang tau, atia ra ka mismu ay mapatebasan na. 8 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia natetenged, kung yang maning pa tung nag̱iluak yang sasang tau ya ra yang pagpaguyud na tung dating pagkatau nang mapinagpanadili, indi maimu ang indi na mapatebasan yang ikadiadu na ang yang pagkablag na tung Dios dumayun ang asta tung sampa. Piru kung yang maning pa tung nag̱iluak na ya ra yang pagpamangulu na tung Espiritu Santo, asan da nga patebasay nang magmas pa yang katinlu yang kaampiran na tung Dios ang tung uri magsapenan da tanirang asta tung sampa. 9 Dispuis ta yaten ang pagbuat ta matinlu, indiita ra ilem magpaluw̱ay. Ay kipurki kung kumaw̱ut da nganing yang uras ang magkatama tung pag̱intindi yang Dios, mapatebasan ta ra ka enged yang pinakabedlayan ta basta indiita ra ilem magmataka. 10 Purisu mintras may lugar ta, magbuatita ta ikaayen yang mga masigkatau ta maskin tinu pa, kapin da enged yang mga kaarumanan tang mga tumatalig tung ni Jesu-Cristo ang yang kaalimbawaan tang tanan maning pa tung sam pamilyaita ra ilem.

Yang Ultimung Tuyun Ni Pablo Tung Mga Tumatalig (6:11-16)

11 Atia ra yang yeen ang sadiling panulat. Telengan mi w̱a yang kadarakulun yang mga litrang isinulatu. Binuatanu nganing ta maning tia ug̱ud yang magdarasun pang ianingu mas pang bumatikal tung mga isip mi. 12 May mga tau asan ang pangalelyag ang tanira dayawen ta mga masigka Judio nira natetenged tung patakaran nira. Yang ipagreg̱es nira tung numyung magpabuat ta tanda tung mga tinanguni mi ay ug̱ud indi ra ilem madeeg-deeg̱an ang uman yang mga masigkanasyun nira. Ay kung alimbawa, mamagparakaw̱utun pa natetenged tung pagpalansang ni Jesu-Cristo tung krus ang yay ultimu ilem ang nag̱apatielan yang Dios ang mag̱usgad tung mga taung salu rang pisan tung pagterelengen na ig andang pisan ay ministir nirang magpabuat ta tanda, talagang asan da tanira nga deeg-deeg̱ay ta mupia. 13 Ag̱aningenung ya ilem tia ay gustu nirang likayan ay kipurki tanira mismung pamagtag̱am ta reg̱es tung numyung pabuatan mi ta tanda yang mga tinanguni mi, indi nganing pamagsulipet tung tanan ang mga katuw̱ulan. Piru gustu pa ka enged nirang magpabuatamu ta tanda ay ug̱ud ipabantug̱amu ra ilem nirang ipagpabug̱al tung mga masigka Judio nirang atia ang yamu nakumbinsiramu ra nira. 14 Piru ta yeen gustuung gustu ang anda enged ang pisan ay dumang ipagpabantug̱u, kung indi, sulaminti ilem yang pagpalansang ni Jesu-Cristo tung krus. Atiing pagbatikal tung isipu kung unu pay linagpakan yang pagpalansang nang atii, asanaw ra nga plekay ta ipagmaalu tung sistimang pangkaliw̱utan. Pati tanirang pamagpaguyud pa tung sistimang atia, pagkamalamad nira ang nagkamaninganaw ra ta maning tia, asan da ka tanira nga plekay ta ipagmaal nira tung yeen. 15 Ultimu ra ilem tiay ipagpabantug̱u kipurki nag̱askeanu ra ang yang sagyapen yang Dios tung sasang tau, belag̱an ang mag̱aning kung tanya binuatan ta tanda yang tinanguni na u kung anda. Kung indi, yang suluminting sagyapen na tung anya kung tanya maning pa tung inimu sing baklu ang asan da ka nga pruibaay tung pagpangabui nang baklu ka†. 16 Yadwa pa, kumpurming tinu pay mag̱usuy tung pitik ang atia yay ildawan yang Dios ang palg̱urun tung kalibrian ang ipalua na tung uri ta kaldaw. Bilang yang tanan ang pag̱usuy tung pitik ang atia tanira ilem ay ultimung Israel bilang ultimung mga tauan yang Dios.

Nag̱apaamanan Na Yang Mga Manigtulduk Ang Pamagsag̱usut Tung Mga Tag̱a Galacia (6:17)

17 Mag̱impisa numaan, kumpurming tinu pay pagpagamu tung yeen, ya ray paamanenu ang dapat indiaw ra ka gamuen nirang uman. Ay kipurki siguradung panuw̱alan nira tia tung ni Ginuung Jesus mismu ang yay ag̱alenu. Bistu ra ang yuu kirepenaw ka man anya ay katulad ka tung sasang kirepen ang minarkaan da yang ag̱alen na, yuu maning pa tung minarkaanaw ra ka anya ay may mga ulat-ulatung pag̱aekel-ekelanu nganing tung tinanguniu ang ya ray nagakdanu tung pagkererengenu tung anya‡.

Yang Pagtapusan Yang Sulat (6:18)

18 Mga putulung kumpurming matuud ang mga tumatalig asan, nag̱ipag̱ampuamu ra yeen ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman ni Ginuu tang Jesu-Cristong pagpadag̱en-dag̱en tung numyu. Magkamaningan da ka man tia.

Ya ra ilem tia ay maaningu tung numyu,

Pablo

* 2:2 2:2 Ikumpalar ta tung inaning ni Pablo tung 2 Corinto 11:5

† 2:12 2:12 Yang pinangaman ni Pedro ang muya pakusalaken da yang mga masigkanasyun nang atia natetenged tung kinaug̱alian nirang mga Judio, bawal ang magpakisadu tung belag̱an mga Judio natetenged yang dumang nag̱apangan nira ipinagbawal yang Dios tung nasyun nira atiing panimpu pa ni Moises. May mga riglamintung ipinagpadapat ni Moises tung mga kinaampu nira kung unu pang mga palanganenay ang puiding panganen nira may yang indi. Duun ta nga basaay tung Levitico 11 may tung Deuteronomio 14:3-21.

‡ 2:16 2:16 Duun ngaeklay ni Pablo tung Mga Karantaen 143:2. Inaning ka ni Pedro tung uri (Mga Binuat-buatan 15:10-11). Inulit da ka ni Pablo tung Roma 3:20; 4:5; 11:6; Efeso 2:8-9; Galacia 3:11

* 3:6 3:6 Genesis 15:6; Roma 4:3

† 3:8 3:8 Genesis 12:3; Mga Binuat-buatan 3:25

‡ 3:10 3:10 Deuteronomio 27:26

§ 3:11 3:11 Duun ngaeklay ni Pablo tung Habacuc 2:4. Inulit na ka tung Roma 1:17 may 3:21-22.

* 3:12 3:12 Levitico 18:5

† 3:13 3:13a Kung gustu tang maintindian kung unu pang mga paglalampasenay ang ipanumpa yang Dios tung yaten ang mga tau, duun da nga basaay ta yang sasang listaan yang mga katuw̱ulan tung Deuteronomio 27:15-26.

‡ 3:13 3:13b Duun ngaeklay ni Pablo tung Deuteronomio 21:23. Atii kanay maning da tia yang pag̱abuat nira tung sasang kriminal ang para sasang pangamanan ta duma.

§ 3:14 3:14 Genesis 12:3; sinambit na ra ka tung 3:8.

* 4:2 4:2 Atii kanay maning tia yang ug̱ali yang mga manggaranen duun tung rugal ang atii.

† 4:27 4:27 Isaias 54:1. Yang bitalang atiang inulit ni Pablo yay sasang ipinananglit ni Isaias atiing tukaw natetenged tung siudad ang atiang Jerusalem ang maning pa tung sasang baw̱ay. Yang ipinatalub ni Pablo tung baw̱ay ang atia belag̱an da siudad, kung indi, yang sasang baw̱ay ang ya ra ti Sara ig yang ipinatalub na tung mga ana ni Sarang dakele, ya ra yang tanan ang mga tumatalig tung ni Ginuung Jesus.

‡ 4:28 4:28 Tung inaning ni Pablong atia binalikan nang iwinaswas yang pinag̱aning na kang lag̱i tung 3:29 ang ekel tung pagsarasaan nira ni Jesu-Cristong yay kanubli ni Abraham, pati tanirang tag̱a Galacia ipinabtang da ka yang Dios ang mga kanubli ni Abraham ig tung pusisiun da tanirang mamagkatinir yang kaayenan ang atiing pinangakuan na tung anya pati tung mga kanubli na.

* 5:12 5:12 Kung mamagpakapun ang matuud, bistu ra rin ang tanira talagang indi pag̱atuw̱ul yang Dios, kung indi, pariu ka ilem tung duma duun tung Galacia ang pamagtuu tung mga duma-rumang ginuu-ginuu ang yang duma pagpakapun tung mga sadili nira natetenged tung kadererepen yang pagturuuen nirang subra.

† 5:14 5:14 Duun ngaeklay ni Pablo tung Levitico 19:18. Muya-muyang nag̱asambit tung kasulatan ang katulad ka tung Mateo 5:43; 19:19; 22:39; Marcos 12:31; Lucas 10:27; Roma 13:9; Santiago 2:8.

* 6:2 6:2 Sinambit ni Ginuung Jesus Juan 13:34-35.

† 6:15 6:15 Pariu ta palaksu yang sinambit tung Juan 3:3, 5; 2 Corinto 5:17; Efeso 2:10; Tito 3:5; 1 Pedro 1:23.

‡ 6:17 6:17 Atii kanay yang sasang ag̱alen yag markaay na yang mga kirepen na ang anggid tung pag̱abuat simanyan tung mga karabaw ubin mga baka ang para asan ngaintindiay ang atia anya ka man ang kirepen.

Efeso

1

2

3

4

5

6

Yang Isinulat Ni Pablo Tung Mga Tag̱a EFESO

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Yang sulat ang naa ipinasulat ni Pablong ipinaekel tung sam pundaan yang mga tumatalig duun tung siudad ang Efeso. Atiing pagpasulat na, agditinien pa duun tung siudad yang Roma natetenged tung pagparakaw̱utun na yang Matinlung Balita natetenged tung kalibrian ang pinagtukud ni Ginuung Jesu-Cristo.

Tung pinag̱impisaan yang sulat na, ipinagpasanag na tung nira natetenged tung pinagplanu kang lag̱i yang Dios ang para ipatayu-tayu na rang pisan ang papagturunuen si yang tanan ang bag̱ay ang inimu na tung kaliw̱utan ang naa pati tung kalangitan ang ti Jesu-Cristo yay papagmanguluen na tung nirang tanan (1:10). Purisu pinaktel ni Pablo yang mga isip yang mga tumatalig ang magsarasaan da ta kinaisipan alang-alang da ilem tung pagkarapulitan nira ni Jesu-Cristo ug̱ud yang mga ubra-ubra nira magkatunu tung pinagplanu yang Dios para tung nira.

May mga pananglit ang ginamit nang pagbadbad tung mga isip nira kung unu pay nag̱adapatan yang pagsarasaan nirang mga tumatalig. Yang tanan ang mga tumatalig tung bilug ang kaliw̱utan ipinananglit na tung mga parti-parti yang sa nga tinangunian ang ti Jesu-Cristo yay maning pa tung kulu yang tinanguning atia (4:1-16). Ipinananglit na ka tanira tung sasang balay ang dakulu ang ti Jesu-Cristo yay maning pa tung pinakaimpurtanting batung pagpabilug tung intirung balay (2:19-22). Pati yang duruang magkasawa ipinananglit na ka tung ni Jesu-Cristo may yang tanan ang pamagtalig tung anya (5:21-33).

May mapangayapan ta tung sulat ang naa natetenged tung matinlung pagkarasawaen yang magkarasawa may tung matinlung rilasyun yang maggirinikanan pati yang mamag̱ag̱alen (5:21-6:9).

Tung pinagtapusan ni Pablo ta bitala, may durung tinlung mapangayapan ta natetenged tung nag̱ipasangkap yang Dios tung yaten ang mga tumatalig ang ipagmanada tang manguntiel tung mga idya ni Satanas ang pirming pagtag̱am ta daya tung yaten (6:10-20).

Yang Kamtangan Yang Sulat Ang Pinagbulus-bulus:

1:1-2 Yang Intrada Yang Sulat

1:3-14 Yang Pagdarayawen Ni Pablo Natetenged Tung Pagpakaayen Yang Dios Tung Nirang Mga Tumatalig Ekel Tung Pinagtalus Ni Jesu-Cristo

1:15-23 Yang Nag̱ipag̱ampu Ni Pablo Para Tung Nira

2:1-10 Yang Nag̱apatielan Yang Dios Ang Magtapnay Tung Mga Tau Suluminti Ilem Yang Kaneeman Nang Ibinuluntad Na

2:11-22 Pinapagsarasa Ra Yang Dios Yang Mga Judio May Yang Belag̱an Mga Judio Ekel Tung Ni Jesu-Cristong Parariung Tinapnay Na

3:1-13 Natetenged Tung Katuyuan Yang Dios Ang Nagpiar Tung Ni Pablong Magparakaw̱utun Tung Belag̱an Mga Judio

3:14-21 Yang Nag̱ipag̱ampu Si Ni Pablo Para Tung Nira

4:1-16 Natetenged Tung Pagsarasaan Nira Ang Ya Ag̱asikasuay Nira Ta Maayen

4:17-5:2 Yang Dating Pag̱urubraen Nira Dapat Ang Mapaklian Ta Baklu Ang Uyun Tung Kalelyag̱an Yang Dios

5:3-21 Yang Mga Pag̱urubraen Ang Magkabag̱ay Tung Mga Tumatalig

5:22-33 Natetenged Tung Palaksu Yang Matinlung Pagkarasawaen Ang Nag̱auyunan Yang Dios

6:1-4 Natetenged Tung Matitinlung Ug̱aling Dapat Ang Usuyun Yang Maggirinikanan

6:5-9 Natetenged Tung Matitinlung Ug̱aling Dapat Ang Usuyun Yang Mamag̱arag̱alen

6:10-20 Nag̱ipasanag Na Kung Ya Pa Ag̱aring Mapanguntielan Nirang Batukan Na Satanas

6:21-22 Natetenged Tung Ni Tikiko Ang Nag̱ipaangay Na Duun Tung Nira

6:23-24 Yang Pagtapusan Yang Sulat Ang Tanira Si Ay Nag̱ipag̱ampu Na

1

Yang Intrada Yang Sulat (1:1-2)

1 Yang nagpasulat yang sulat ang atia, ya ra yuung ti Pablong nag̱ing apustul ni Jesu-Cristo natetenged ilem ang yay kalelyag̱an yang Dios tung yeen. Ipinaekelu ra tung numyung ibinilang da ka yang Dios ang mga tauan na kang sadili asan tung Efeso ig bug̱us ka yang pagtaralig̱en mi tung ni Jesu-Cristo. 2 Yang nag̱ipag̱ampuu para tung numyu ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman may yang kalimengan ta isip ang liit tung Ama tang Dios durua tanira ni Ginuu tang Jesu-Cristo.

Natetenged Tung Mga Kaayenan Ang Indig Dakaten Ta Mata Ang Yay Nag̱adapatan Yang Kaampiran Nira Tung Dios (1:3-14)

3 Magkabag̱ay rang pisan ang ita magdayaw tung Dios ang ya ka man mismu yang Dios ang pinanalig̱an ni Ginuu tang Jesu-Cristo atiing taa pa rin tung kaliw̱utan ang naa ig ya kay pag̱aningen nang Ama Na. Bag̱ay ang pisan ang yay dayawen ta ay natetenged pinakaayenita ra anya ta maayen ekel tung pagkarapulitan ta ni Jesu-Cristo. Pinakdulanita ra nganing anya ta maskin unu pang mga kaayenanay ang para tung ikatinlu yang pagpangabui tang naang baklu*. 4 Pariu ra atiing indi na pa nag̱aimu yang kaliw̱utan, pinagpilikita rang lag̱i anya ang para ita mag̱ing anya rang sadili ekel tung talusun ni Jesu-Cristong magpakugmatay. Yang katuyuan nang nagpilik tung yaten ay ug̱ud ita mag̱ing limpiu ra tung pagterelengen na ang anda ra kay mabangdan na tung yaten. 5 Natetenged ilem tung gegma na tung yaten, disti pa tung katebtew̱an, dinisisiunanita ra kang lag̱i anya, ang maskin tabtab da ka man yang rilasyun ta tung anya, ibilangita ra ka enged anyang mga ana nang sadili†. Kipurki ya ra kang lag̱i ay nag̱auyunan nang buaten. 6 Yang luluaan na, asan da nga dayaway ta tung kaneeman nang durung pisan agkabew̱ereng ang ipinagpaita nang bug̱us tung yaten ekel tung pinagtalus ni Jesu-Cristo ang yay pag̱aningen nang Ana Nang nag̱amaal na.

7-8 Natetenged ilem tung anyang nagpaturuk yang dug̱u na, ginawarita ra anyang para indiita ra madayunan ang masintinsiaan yang Dios. Bilang asanita ra nga patawaray na tung tanan ang mga paglalampasen ta tung mga katuw̱ulan na. Talagang inding pisan mapasiring-siringan yang kaneeman nang atiing ibinug̱us na tung yaten. Nunut da ka ta pagpawayang na tung mga isip ta ang para maintindian ta kung unu pa enged ay pag̱asikad na. 9 Pinapag̱intindiita ra ka nganing anya kung unu pay pinagplanu na ra kang lag̱i atiing primiru ang indi pa rin nag̱aintindian ta mga tau ta namagtukaw. Yang kamtangan yang planu nang atia, uyun ang pisan tung gustu nang mainabu ang duun ipapanaway na tung ni Jesu-Cristo. 10 Yang katuyuan na tia ay ug̱ud kung kaw̱utun da nganing yang uras ang magkatama, yang tanan ang inimu na maskin tung kalangitan, maskin tung katanekan man, luw̱us dang papagsarasaen na sing papagturunuen ang ti Jesu-Cristo yay pamilug̱an nirang tanan. 11 Dispuis ekel ka tung anya, pinagpilikita ra ka yang Dios ang itay mag̱ing mga tauan nang sadili. Ay disti pa atiing primiru naisipanita ra kang lag̱i anya ang yay buaten na tung yaten ay uyun ang pisan tung planu na ang tanya ka man yang pag̱erekelen tung tanan ang bag̱ay ug̱ud mainabu ra yang kumpurming gustu nang mainabu. 12-13 Yang katuyuan nang nagpilik tung yaten ay ug̱ud ipagpadengeg̱ita tung anya ang para mas pang dayawen tung anya yang pagkadios nang durung pisan agkainildawen. Ta yaming mga Judio, lug̱urami ra ka asan ang yami tukaw tung numyung nagtalig tung ni Ginuung Jesus ang ya ra ka man yang pag̱aningen ang Cristong nag̱aelatan da kang lag̱i yamen ang magkaw̱ut. Pati yamung belag̱an mga Judio, ya ka. Lug̱uramu ra ka, ay atiing pagpamati mi tung kamatuuran ang ipinagpakaw̱ut tung numyu ang ya ra ka man yang Matinlung Balita kung ya pa ag̱aring magkatiniramu ra ta kalibrian mi, pinananged mi rang nagtalig yang mga sadili mi tung ni Jesu-Cristong nagpatapnay. Tung uras ang atii, pinapagtinir da yang Dios tung numyu yang Espiritu Santo ang yang kaalimbawaan na yay maning pa tung sasang markang pagpaingmatuud ang yamu talagang anya ra. Pinapagtinir na tung numyu ang katulad ka tung pinangakuan na kang lag̱i‡. 14 Yang sam bilug pang kaalimbawaan yang Espiritu Santong pagtinir da tung yaten, maning pa tung sasang pundung ipinatkaw ra yang Dios tung yaten ang para ya ray pagbakeran yang mga isip ta ang tung uri, itang sinadili na, ipalibriita ra enged ang pisan anya tung tanan ang mga malalain§. Kung mainabu ra nganing tia, asan da enged nga dayaway ta yang pagkadios nang mas pa.

Nag̱ipag̱ampu Na Ang Tanira Paeyangan Yang Espiritu Santo Ta Ipag̱intindi Nirang Mawayang (1:15-23)

15-17 Kapurisu kumus maning da ka man tia yang binuat yang Dios, ta yeen tanya, impisa pa atiing pagkabalitaw ang yamu unu pagtalig̱amu ra tung ni Ginuung Jesus ig paggeregmaanamu unung magpurutul, anday katadeng-tadengan yang pagparasalamatenu tung Dios natetenged tung numyu. Nag̱ipag̱ampuamu ka ngani yeen ang pirmi tung anya ang ya kay Dios ang pinanalig̱an ni Ginuu tang Jesu-Cristo ang taa pa rin tung kaliw̱utan ig ya kay nagyaring Ama ta tung langit ang durung pisan agkatinlu yang pagkadios na. Yang nag̱aingaluku tung anya, ang yang Espiritu Santong pinapagtinir na tung numyu, ya ray magpaeyang ta ipag̱intindi ming mawayang tung kamatuuran ang ipinagpabunayag na tung yaten ug̱ud mas pang mapanimanan mi tung mga sadili mi mismu kung unu pag kapuirsaay yang pagpaktel na tung yaten. 18 Yang pagpaeyang na ta maning tia tung numyu, duun ipapanaway na tung pagpabuskad na tung mga painu-inu mi ug̱ud asan da enged nga maresmesay mi ta mupia kung unu pag katinlu yang kaayenan ang nag̱ielat na tung numyu ang ya ra kay nag̱apakbat mi. Yang pagpakbat ming atia, ya ra kay minyang tung isip mi atiing pagbeteng yang Dios tung numyung magtalig yang mga sadili mi tung ni Ginuung Jesus. Asan da ka nga maresmesay mi kung unu pag kaaw̱unda yang ikadengeg na tung yaten ang binuat na rang mga tauan nang sadili. 19-20 Asan da ka ngaispirinsiaay mi kung ya pa ag̱arig ketel yang puirsa nang pag̱erekelen tung yaten ang mga tumatalig ang inding pisan mapakdingan. Anday dumang sukat yang puirsa nang atia, kung indi, ya ra mismu yang ipinagpaita na atiing pagpabungkaras na tung ni Jesu-Cristo ang pagkatapus pinadengeg̱an na kang pinakarung tung tepad nang ampir tung tuu na ang para kasiraan da ka tanirang mamaggaraemen tung tanan. 21 Purisu numaan landaw rang pisan tanya ta kagaeman tung tanan ang kinalasi-kalasi ta mga taung indi nag̱aita ang may mga kagaeman ka nira, maskin unu pag ketelay nira, maskin unu pang kinatakwananay. Maskin ninu pang aranay ang nag̱abantug numanyan tung panimpu tang naa, maskin pa tung panimpung kaw̱utun ang yay pangultimung timpu, andang pisan ay aran ang landaw pa ta kabantug tung aran na. 22-23 Yang tanan ang pinag̱imu yang Dios, luw̱us dang ipinagaem na tung anya. Ang pagkatapus tanyang may kagaeman tung nirang tanan, ya ra kay pinapagmangulu na tung intirung kabilug̱an yang mga tumatalig ang kada sam pundaan. Yay maning pa tung tinanguni na taa tung katanekan ang yay nag̱ipapag̱atu nang nag̱ipapag̱atu tung sadili na ang para tung nira ra ngaitaay ta mga tau kung unu pag katinlu yang ug̱ali na ang tanya ka man yang may kagaeman tung tanan.

2

Nag̱apapagsunaid Na Yang Dating Nabtangan Nira May Yang Baklu (2:1-10)

1 Ta yamung belag̱an mga Judio, atiing indiamu pa nag̱apagtalig tung ni Ginuung Jesus, kung sigun tung pag̱urusuyun tung kalelyag̱an yang Dios, maningamu pa tung sasang patay ang inding pisan kumiknel. Pirmiamu ra ilem ang naglalampasen tung mga katuw̱ulan nang nagpakasalak tung anya. 2 Atii kanay, nagpaguyuramu pa tung sistimang pag̱andar taa tung kaliw̱utan ang naa ig nag̱usuyamu pa ka tung kalelyag̱an yang pagmangulu* tung sistimang atia ang yay paggaraemen tung pamilat-pilatan ang pagkalalangan tung mga tau tung tinaluk ang para mamagkuntra tung Dios ig mamagpasilaw̱et ka tung yaten ang mga tau. Ya kay pagpaktel tung isip yang mga taung pamagpasuag tung kalelyag̱an yang Dios. 3 Pati yaming mga Judio, ya ka. Itang tanan, anday inaning, maning ka man tia yang bida ta atii kanay, ay kumpurmi ra ilem yang nauyunan yang mga tinanguni ta may yang minyang tung mga isip ta, ya ra ilem ay pinapsawan ta. Purisu tung dating nabtangan tang atii, indi maimu ang indiita dangaten yang kasisilag̱en yang Dios ang magsintinsia tung yaten tung kalainan ang katulad ka tung kadaklan.

4 Piru yang Dios tanya, kumus lutuk ang pisan yang gegma na tung yaten, ya ray ipinagpaita na tung yaten ta kaildaw nang aw̱undang pisan. 5 Purisu, atiing panalugpatayita pa tung anyang paglalampasen tung mga katuw̱ulan na, pinaeyanganita ra anya ta pagkatau tang baklu ang para kumiknelita rang mag̱usuy tung mga kalelyag̱an na. Yang kaalimbawaan ta, maning pa tung kasiraanita ra ka ni Jesu-Cristong binui na si kang uman. 6 Katulad tung ni Jesu-Cristong pinabungkaras na ang pagkatapus maktel da yang pag̱urulag̱en na, ta yaten ang kumpurming nagtalig da tung anya maning ka tia yang nainabu tung yaten. Maning pa tung pinabungkarasita ra ka yang Dios ang pagkatapus nag̱apag̱ulag̱ita ra kang nag̱apag̱usuy tung nag̱auyunan na. Katulad ka tung ni Jesu-Cristong pinakarung yang Dios tung tepad na, maning ka tia yang nag̱abtangan ta. Maning pa tung ipinaugpuita ra ka yang Dios tung anya ang simanyan kasiraanita ra ka ni Jesu-Cristong pandeeg tung mga taung indi nag̱aita ang pamagtag̱am ta pasilaw̱et tung yaten. 7 Atia, ya ray pinapuistuan yang Dios tung yaten ug̱ud tung uras ang kaw̱utun, mapabistu na rang mapabistu tung tanan kung unu pag katinlu yang kaneeman nang atiang ipinagpaita na tung yaten ang yay inding pisan mapasiring-siringan ang tanya duru ka man agkaayen tung yaten ekel tung pinagtalus ni Jesu-Cristo. 8 Ay kipurki natetenged ilem tung kaneeman nang atia, tinapnayamu ra anya atiing pagtalig mi yang mga sadili mi tung ni Ginuung Jesus. Yang pagtapnay nang atii tung numyu, belag̱an tung sadiling patakaran mi, kung indi, yamu ra ilem buluntaray na. 9 Andang pisan ay natengeran na tung mga buat-buat ming mga matitinlu nusias ya ray pagdakulan ta mga kulu ming magpabug̱al. Purisu, maskin tinu pa tung yaten, asanita ra nga pisanay ta pagdakulan yang kulu tang magpabug̱al din. 10 Ay kipurki suluminti ilem tanya ang may pag̱urubraen tung mga sadili ta ay atiing pagtalig ta tung ni Jesu-Cristo, maning pa tung bakluita sing inimu na† Yang katuyuan na tia ay ug̱ud simanyan mapagpaluaita ra ta mga buat-buat ang matitinlu ang disti pa tung primiru, ya ra kang lag̱i ay ipinagsimpan na ang para ya ray buaten ta.

Pinapagsarasa Ra Yang Dios Yang Mga Judio May Yang Belag̱an Mga Judio Ekel Tung Ni Jesu-Cristong Parariung Tinalig̱an Nira (2:11-22)

11 Kapurisu ta yamung dating tag̱a duma-rumang nasyun ang belag̱an mga Judio, maayen pang pademdeman mi ra kanay yang pagkabetang ming dati atiing indiamu pa nag̱apagtalig tung ni Jesu-Cristo. Yamu ag̱aningay ta mga Judio ang belag̱anamu unu mga tauan yang Dios sigun ang yang mga tinanguni mi anday tandang binuat ang katulad ka tung nira. Yang ug̱aling atiang nag̱apapaktelan nira, nag̱askean ta sasang ubra ka ilem ta tau ang yang mag̱uman ya ka ilem yang tung tinanguni nira‡. 12 Pademdeman mi ka ang atii kanay yamu anday kaliw̱utan mi natetenged tung pag̱aningen ang Cristong nag̱aelatan yang mga Judiong magpakaayen tung nira. Belag̱anamu ka mga kinasakpan yang nasyun nirang Israel ang atiing primiru yay pinagpilik yang Dios ang mag̱ing mga tauan nang sadili. Anda kay kalalabten mi tung ipinagpakigpaig̱u na tung nasyun nira. Inulit na ra ka nganing ang pinaugtunan ta pira pang bisis ig pinanuntan na ra ka ta sasang pangaku na§. Yang nabtangan mi taa tung kaliw̱utan ang naa, anday mabaked ang mapatielan mi ang para magpakbatamu ra rin tung kaayenan tung uri ta kaldaw, ay alalawiramu pa tung matuud ang Dios. 13 Piru numanyan, kumus pagkarapulitanamu ra ni Jesu-Cristo, yamung alalawid pa rin tung Dios, ipinarampilamu rang pisan anya tung sadili na natetenged ilem tung ni Jesu-Cristong nagpaturuk yang dug̱u na ang yay nagpakeet tung pagrarampilan ming atia yang Dios. 14 Ay kipurki telengan mi. Tanya mismu yang nagpatinlu tung rilasyun tang duruang grupu, bilang yaming mga Judio ig yamung belag̱an mga masigkanasyun yamen. Ekel tung pagpakugmatay na, pinapagsarasaita ra anya ay kinuat na ra yang pagkinuntraay ta ang yay maning pa tung sasang padir ang pagberelag̱anan ta ra rin. 15 Bilang asan da ngaimbaliduay na yang sistima yang mga katuw̱ulan ang nag̱ipatuman tung nasyun yamen ang Israel, ug̱ud yang duruang grupung naa, puidi rang imuen nang midyu tung sang nasyun ilem ang baklung eyang ang yang kumpurming magtalig tung anya, mag̱ing Judio kag belag asan da ngalg̱ud. Ya ray papanaw nang nagpatinlu tung rilasyun yang duruang atia ang dati-rati pagkakuntraan ang paglinawayay. 16 Yang sam bilug pang katuyuan yang pagpakugmatay na ay ug̱ud asan da nga kuatay na yang pinagsangkelan da rin yang isip yang Dios ang magpaulik din tung mga tau ang tanirang tanan nangablag da tung anya*. Ya ray binuat na ug̱ud tanirang durua pa rin ang grupu, parariung mapaulik na tung Dios ang mag̱ing sang grupu ra ilem ang yang kaalimbawaan nira simanyan, maning pa tung sa nga tinangunian da ilem. Asan da nga pukisay na yang paglinawayay nirang duruang grupu. 17 Kidispuis pa, yamung belag̱an nasyun ang Israel ang pag̱aningen ang “alawid tung Dios” may yaming dating nasyun ang Israel ang pag̱aningen ang “alenget tung Dios”, parariuita rang pinalengtan ni Jesus yang mga kinaisipan tang binuskad. Ipinapanaw na tung mga taung pinanuw̱ul nang magparakaw̱utun yang Matinlung Balita ang duun da ngaintindiay yang mga tau kung ya pa ag̱aring mapaulikita anya tung Dios ig kung ya pa ag̱aring mag̱uruyunanita rang duruang grupu ekel tung anyang magpasasa tung yaten maskin unu pang nasyunay. 18 Bilang natetenged tung pagpakugmatay na, itang durua pa rin ang grupu, parariuita rang may diritsyung magpalenget tung Ama tang Dios ekel tung sam bilug ilem ang Espiritu Santong parariuita rang nag̱apatiniran nang yay pagpaktel tung yaten ang pagpalenget†. 19 Ig disir, ta yamung belag̱an ka man mga Judio, belag̱anamu ra ka maning pa tung dumang tau ang anday kalalabten mi tung mga tauan yang Dios, kung indi, naglulug̱uranamu ra ka tung kadaklan ang binuat da ka yang Dios ang mga tauan nang sadili bilang sakepamu ra ka yang pamalay-w̱alay na. 20 Yang sam bilug ang kaalimbawaan mi, yamu maning pa tung mga kasangkapan ang nagkarataked da tung sasang dakulung balay ang nag̱ipakdeng yang Dios. Yang maning pa tung pundasyun na, ya ra yang Matinlung Balitang ipinagpakaw̱ut yamen ang mga apustul, kasiraanami ra ka yang dumang mga manigpalatay. Yang maning pa tung dakulung batung pinasag̱i ang yay pinakaimpurtanting batung pamilug̱an yang intirung balay, ya ra ti Jesu-Cristo‡. 21 Kumus tanyay pagsurugpat-sugpaten tung mga kasangkapan ang papag̱aratu-atuen, asan dag pagbaked agpagbaked yang intirung balay ang naang ya ray pagyaring sagradung pag̱atiniran yang Dios ekel tung pagkarapulitan ta ni Ginuu ta. 22 Natetenged tung pagtaralig̱en mi tung anya, pati yamung belag̱an mga Judio, gapilamu ra tung maning pa tung balay ang naang nag̱ipakdeng, kasiraanamu ra ka yang mga Judiong kumpurming pagtalig ka tung anya. Bilang yamung tanan maning pa tung balay ang atiang ya ray pagyaring pag̱atiniran yang Dios ekel tung Espiritu Santong pagtinir tung numyu.

3

Natetenged Tung Katengdanan Ang Ipinagpiar Yang Dios Tung Ni Pablo (3:1-13)

1 Kapurisu natetenged tung binuat yang Dios ang atia ang pinapagsarasaamu ra anya yang mga putul ming mga Judio, yuung ti Pablong sasang ditiniadu tani natetenged ilem tung pagkererengenu tung ni Jesu-Cristo arangan da ilem tung maning tung numyung belag̱an mga Judio*-- 2 Siguru nabalitaan mi ra ka ang pinagpiaranaw ra yang Dios ta sasang katengdananu ig nag̱apaktelaw ra ka dayun anyang pagparakaw̱utun yang bitala na ang para ikaayen mi. 3 Ay pinabunayag̱anaw ra anyang pinapag̱intindi ta maayen natetenged tung planu nang nag̱aegteman na pa rin tiing tukaw ang sigun tung kamtangan na, ya ray isinulatu ta diput ka ilem. 4 Ig mintras nag̱abasa mi tia, maskean mi ra kung unu pay pag̱irintindienu tung planu nang atia ang ya ray ipiniar na tung ni Jesu-Cristong magpapanaw. 5 Yang planu nang atia, indi ka man ipinabunayag na tung mga tau ta namagtukaw ang mga panimpu. Piru numanyan ipinagpabunayag na ra tung mga taung kumpurming pinilik na, mag̱ing yaming mga apustul mag̱ing mga manigpalatay man ekel tung Espiritu Santong nagpasanag tung mga painu-inu yamen. 6 Maning taa yang palaksu yang planu nang atia. Pati yang belag̱an mga Judio puidi ra kang pakaayenen yang Dios, kasiraan da ka tanira yang mga Judio. Puidi ra kang pasakepen na tung mga tauan nang baklung paeyang na, kasiraan da ka tanira yang mga Judio. Puidi ra kang pakdulan na ta kalibrian nira ang pinangakuan na tung kumpurming tinu pay magtalig yang sadili nira tung ni Jesu-Cristo, kasiraan da ka tanira yang mga Judio. Mainabu ra tia kung mananged da tung Matinlung Balitang nag̱ipagpakaw̱ut da tung nira. 7 Kung natetenged tung balitang atia, yuu nagyari rang sasang manigparakaw̱utun natetenged ilem tung kaneeman ang ipinagpaita yang Dios tung yeen. Pinanuntan na ra ka dayun ta taw̱ang nang dakulu ay pinaktelaw ra anya ta maayen ang para kayananung magpapanaw tung balitang atiang ipinagpiar na tung yeen. 8 Teed mi tia! Ag̱ad na pa andang pisan ay natengeran na tung yeen, ag̱ad na pa yuu ra kay pinakaaranek ang pisan ta pagkabetang kung ikumpalar pa tung kadaklan ang binuat da ka yang Dios ang mga kinasakpan na, piru yuu pay binuluntaran nang piniaran ta katengdananung magparakaw̱utun yang Matinlung Balita tung maning tung numyung belag̱an mga Judio! Yang kamtangan na ay natetenged tung kalibrian ang gustu ni Jesu-Cristong iparawat tung mga tau ang yang kantidad yang kaayenan na, inding pisan mapasiring-siringan. 9 Bilang magparasanag̱enaw kung ya pa ag̱aring ininabu na ra ka enged yang ipinagplanu nang atia ang disti pa atiing primiru inegteman na pa rin ang tanya ka man ay may kalalangan tung tanan natetenged yay nag̱imu yang tanan ang bag̱ay. 10 Yang pag̱asikad nang nag̱egtem atii kanay ay ug̱ud simanyan tung panimpung naa, may sasang baklung eyang ang mapaita na tung tanan ang kinalasi-kalasi ta mga taung indi nag̱aita ang may mga kagaeman nira duun tung tinaluk†. Ay kung maita ra nganing nira yang pagsarasaan yang mga tumatalig, mga Judio kag belag, asan da enged nga maladmalaray nira kung ya pa ag̱arig kawawayangen yang isip nang pagpapanaw tung planu nang atia ang yang kawawayangen na bistu ra tung luluaan nang sari-saring apiktar nang pulus matitinlu. 11 Planu na kang lag̱i tia disti pa atiing indi na pa nag̱aimu yang kaliw̱utan. Ang pagkatapus numanyan inenged na rang ipinapanaw ekel tung pinagtalus ni Jesu-Cristo ang ya ra ka man ay nagyaring Ginuu tang may kalalangan tung yaten. 12 Natetenged tung ni Ginuu tang nag̱apakapulitan tang panalig̱an, maliway ra yang dalan ang pagpalengetan ta tung Dios ang anda rang pisan ay pag̱enteran tang mag̱ampu tung anya. 13 Kapurisu yang nag̱aingaluku enged tung numyu, ang belag yay panluw̱ayan mi yang mga kaliwag̱an ang naang nag̱abalitaan ming nag̱apasaranu tani, kung indi, ya ngani ay ikadengeg̱ay ming magdemdem ang yang nag̱ipag̱agwantaw tung tanan ang naa ay natetenged da ilem tung pagmaalu tung numyung belag̱an mga Judio ang para tung ikaayen mi.

Yang Kamtangan Yang Nag̱ipag̱ampu Ni Pablo Para Tung Nira (3:14-21)

14 Kapurisu, natetenged tung binuat yang Dios ang atia ang pinapagsarasaamu ra ka man anya yang mga putul ming mga Judio, yuu ra nga luud tung katalungaan yang Ama tang Dios ang pag̱ampu para tung numyu. 15 Tanya ka man yang pinakaama yang intirung pamalay-w̱alay na mag̱ing duun da tung langit, mag̱ing tani pa tung katanekan man. 16 Yay makagag̱aem ang andang pisan ay kakulangan yang masarangan na. Yang nag̱ipag̱ampuu tung anya ang patentenen na ra ta mupia yang mga kinaisipan ming mag̱usuy ta ustu tung kalelyag̱an ni Ginuung Jesus ekel tung pag̱urubraen yang Espiritu Santong nag̱apatinir na tung numyu. 17 Yang sam bilug pang nag̱aingaluku tung anya ang ekel tung pagtaralig̱en ming bug̱us tung ni Ginuung Jesus, tanya mismu yay lugtan ming masadiliamu ra enged anya ang yang kabilangan na sasa may sasa tung numyu gustu nang pakeenan ang katulad ka tung sasang taung keen kang lag̱i tung balay na. Asanamu ra nga paeyangay na ta paggeregmaan ming magpurutul ang tedek tung mga pupusukun mi ang maskin unu pay mainabu, indi ra ka enged maunu pa yang pagpurutulan mi. 18 Ya ray kaministiran mi ay ug̱ud asanamu ra ngaeyangay ta ipagpamaresmes mi ta maayen kasiraanamu ra kang magpurutul, kung unu pa enged ay kantidad yang gegma ni Jesu-Cristong ibinuluntad na tung numyu, kung unu pa enged agkawayang, kung unu pa enged agkataw̱ing, kung unu pa enged agkaabwat, kung unu pa enged agkaadalem. 19 Kag yadwa pa, belag̱an ilem ya nga maresmesay mi yang kantidad yang gegma na, kung indi, demeet da ka enged tung mga isip mi yang kantidad nang indi enged masangkad-sangkad yang kadaralemen na ug̱ud yang pagkatau mi pati mga pag̱urubraen mi mas pang mag̱atu rang mag̱atu tung pagkadios yang Dios ang timlat.

20 Yang Ampuan tang Dios may kaya nang magbuat ta subrang subra pa tung nag̱aingaluk ta tung anya, subra pa ngani tung kaw̱utun yang mga isip ta ekel tung kagaeman nang pag̱irimakluen tung yaten. 21 Dapat ang tanyay mapadengeg̱an ang asta ra ilem tung sampang anda enged ang pisan ay kabuntuk-buntukan na. Yang ikadengeg na enged ya ra yang intirung kabilug̱an yang mga tumatalig ang kada sam pundaan, kasiraan da ka tanira ni Jesu-Cristong yay pagmangulu tung nira.

Magkamaningan da ka man tia!

4

Nag̱apabilug̱an Da Ni Pablo Yang Pagsarasaan Nirang Magpurutul Tung Ni Ginuung Jesus (4:1-6)

1 Kapurisu natetenged tung tanan ang atiang binuat yang Dios para tung numyu, ta yeen ang sasang prisu tani natetenged ka man tung pangerenganu tung ni Ginuung Jesus, may sasang gustuung gustung ingalukun tung numyu. Yang pagpangabui mi tung kaldaw-kaldaw, eklan mi tung uyun tung pinalanu kang lag̱i yang Dios para tung yaten ang kumpurming binteng nang magpagaem tung ni Ginuung Jesus. 2 Yang paagyatan mi ang magpararanekanamu sasa may sasa ig magaramumuanamu kang magparaurayan. Mag̱aragwantaanamu kang magparasinsiaan natetenged tung paggeregmaan ming magpurutul. 3 Yang paawatan mi enged ang asikasuen ya ra yang pagsarasaan ming magpurutul ang ya ra ka man ay ipinagpaeyang yang Espiritu Santo tung numyu. Anday dumang papanaw mi tia, kung indi, pirmiamung magberegkes-begkesan ang mag̱uruyunan ta matinlu. 4 Teed mi tiang nag̱adapatan yang pagsarasaan tang magpurutul! Yang kaalimbawaan tang tanan maning pa tung sa nga tinangunianita ra ilem, sam bilug ka ilem yang Espiritu Santong pagtinir tung yaten ang tanan, sam bilug ka ilem yang kaayenan ang nag̱ipagpakisew̱at tang tanan ang yang pagpakisew̱at tang naa, minyang da tung mga isip ta atiing pagbeteng yang Dios tung yaten ang magpagaem tung ni Ginuung Jesus. 5 Sam bilug ka ilem yang nag̱atingara tang Ginuu tang may kalalangan tung yaten ang tanan. Sasa ka ilem yang kamatuuran ang nag̱apananged tang tanan. Sasa ka ilem yang nag̱adapatan na yang pagpabenyag tang tanan. 6 Sam bilug ka ilem yang Dios ang nag̱atuuan ta ang ya ra ka man ay nagyari rang Ama tang tanan ang mga tumatalig. Yay paggaraemen tung yaten ang tanan, ya kay panuw̱ul tung yaten ang tanan, ig ya kay pagtinir ang pagpakigsasa tung yaten ang tanan. Purisu dapat tung pagkasambilug yang nagkarasambitung atia, asan da ipaatuay ta yang pagsarasaan tang magpurutul.

Natetenged Tung Tanan Ang Mga Tumatalig Ang Yay Maning Pa Tung Tinanguni Ni Jesu-Cristo Taa Tung Kaliw̱utan Ang Naa (4:7-16)

7 Dispuis pa, sasa may sasa tung yaten, pinamakdulanita ra ni Jesu-Cristo ta abilidad tang para magamit ta tung panirbian ta tung anya. Sinagpakdulayita anya ta anya-anyang abilidad ang maning pa tung ipinasukat na tung mga sadili ta sasa may sasa. 8 Talagang matuud tiang nag̱ianingu ay uyun tung sasang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Atiing pagpaabwat na, duru-durung mga kuntrariung pinandeeg nang ang yay nag̱apangguyuran na ang para ipailala na rang pinandeeg na ra tanira. Pagkatapus nagpamakdul-pakdul da ta mga rigalu tung mga tauan na,” mag̱aning*.

9 Numanyan unu pa w̱asu ay gustu nang ianing ang tanya unu nagpaabwat da, kung indi, tukaw rang nagparanek taa tung katanekan. 10 Yang nagparanek ya mismu yang nagpaabwat duun enged tung kaabwat-abwatan ang pisan yang langit ug̱ud tung uri, yang tanan ang bag̱ay luw̱us dang papagsasaen nang ipampaulik tung dating nabtangan nirang pagturunuan pa rin.

11 Dispuis, tanya mismu yang nagpamakdul-pakdul ta mga abilidad tung mga tauan na. Yang duma pinamakdulan na ta kaya nirang para mag̱ing mga apustul na. Yang duma, pinamakdulan na ta kaya nirang para mapagpadapat yang kumpurming nag̱ipaeyang yang Espiritu Santo tung mga painu-inu nira. Yang duma, pinamakdulan na ta kaya nira ang para tung pagliliw̱utun nira, maayen ang magparakaw̱utun yang Matinlung Balita tung mga taung indi pa nag̱agngel. Yang duma pinamakdulan na ta kaya nirang para mapagpadag̱en-dag̱en ta maayen tung mga kaarumanan nirang mga tumatalig ang kada sam pundaan ig maayen kang magturuldukanen tung nira natetenged tung mga kalelyag̱an yang Dios ang yay dapat ang usuyun nira. 12 Pinamakdulan na nganing yang mga kaya nirang mga maning tia ay ug̱ud ya ray magamit nirang mag̱urugyaten tung mga aruman nira ug̱ud simpan da tanirang masigpeg̱es yang nira-nirang turnung manirbian ta ustu tung ni Jesu-Cristo ig manirbian da ka tung mga kaarumanan nira. Yang katuyuan na enged tia, ay ug̱ud tanirang tanan ang yay maning pa tung tinanguni na, kung tung balay pa ipananglitayu, asan da magbaked ang magbaked. 13 Ay tung maning tiang palaksu, kasiraanita rang tanan ang masalapay tung nag̱ipasalapay yang Dios tung yaten ang itang tanan ang mga tumatalig magsarasaanita ra ta pag̱irintindien tung kamatuuran ig tung pagpabetang ta tung ni Jesu-Cristo kung unu pay nag̱adapatan yang pangguuy tung anyang Ana Yang Dios. 14 Atia, indiita ra manulad tung mga mamula ang erekel-ekelan ta kulu. Kung ipananglit pa tung pagsaraayen tung teeb, indiita ra ka masarangan ang ibelw̱el ta maskin unu pang paletay ang magsampi tung yaten ang ya ray kaalimbawaan yang duma-rumang nag̱itulduk ta mga taung mandaraya ang durug kaansianung magbaliskad tung kamatuuran. 15 Kung indi, padayunan tang usuyun yang matuud ang nag̱itulduk ig ya ra kay ipagpakigkesen ta tung mga kaarumanan ta ang bistu ka yang pagmaal ta tung nira. Tung maning tiang palaksu, asanita ra magminepet tung pag̱irintindien ta tung mga kalelyag̱an ni Jesu-Cristo ang yay maning pa tung sasang kulu ta. 16 Ekel tung paggaraemen na tung yaten ang mga tumatalig ang ita maning pa tung tinanguni na taa tung kaliw̱utan ang naa, nag̱apagturunuanita ta matinlung nag̱apagberegkes-begkesan. Magkapariuita tung mga parti-parti yang mga tinanguni ta ang pagturunuan ka ta matinlung pagberegkes-begkesan ekel tung mga ulaan na may yang kaulatan nang pagsurugpat-sugpat. Katulad ka tung nira ang may anya-anya kang turnu, itang maning pa tung tinanguni ni Ginuung Jesus, ya ka. Ig disir, kung maggeregmaanita ta ustung magpurutul ig masig̱ubligarita ka tung anya-anyang turnu ang katulad ka tung dapat ang buaten ta, yang intirung kabilug̱an yang mga tumatalig ang salegsa-salegsang pundaan, asan da ka magdakul ang magdakul ig asan da ka mangtel ang mangtel.

Dapat Ang Yang Dati Mapaklian Da Yang Baklu (4:17-24)

17 Kapurisu, kumus nag̱aintindian mi ra siguru yang nag̱ianingung atia ig natetenged tung katengdananung ipinagpiar ni Ginuu ta tung yeen ang mangerenganaw tung anya, ya ra taa yang dapat ang ipagpaamanu ta mupia tung numyu asan. Indiamu ra enged magpadayun ang mag̱usuy tung mga ug̱ali yang kadaklan ang mga kaarumanan ming anda enged ay gustu nirang mag̱usuy tung kalelyag̱an yang Dios. Ay yang nag̱apasikaran nirang pirmi ya ra ilem yang pag̱irisipen nirang anda enged ay kakuinta-kuinta na. 18 Ay ya pa ag̱ari, nakiklepan da yang mga kinaisipan nira. Alawid pa tung Dios ay indi pa nganing ag̱eyangan ta baklung pagkatau ang nag̱ipaeyang na†. Yay nag̱abtangan nira natetenged enged nirang pagpakuindi tung kamatuuran ay pinakiput da nira yang isip nira ang para indi ra makleran. 19 Yang mga taung mga maning tia, kumus namateltel da, indi ra mapagsuspindi tung mga kalelyag̱an nira, kung indi, pagpagamen da ka enged tung maskin unu pang pag̱urubraenay ang malalaway ang anda ray teregkaan yang nag̱alelyag̱an nirang papsawan. 20 Piru ta yamu, talagang belag dang maning tia yang naintindian mi tung ni Jesu-Cristo. 21 Simpri nagngel mi ra ka yang balita natetenged tung anya ig atiing pagtalig mi yang mga sadili mi tung anya, tinuldukanamu rang lag̱i kung ya pa ag̱aring mag̱usuyamu ra tung kalelyag̱an na. Yang ipinagtulduk tung numyu tung uras ang atii, uyun ang pisan tung tamang nag̱itulduk ang liit tung anya. 22 Ay tinuldukanamu ra ang katulad ka tung aw̱el ang dutdut da ang yag luasay ming iplek, dapat ang ya ra ka lipatay mi yang dating pagkatau mi ang duun da rin nga bistu tung dating mga ubra-ubra mi. Ayw̱a indiamu ra ag̱aningenu, ay kipurki asan da rin nga diaduay mi yang mga sadili mi natetenged tung mga kalelyag̱an ming atiing nag̱ekel ta daya tung numyu. 23 Dispuis, tinuldukanamu ra ka dayun ang yang pag̱irisipen mi pirming ya ag̱ipaimakluay mi tung Espiritu Santo. 24 Bilang yang panlipat mi tung dating pagkatau mi, nunut da ka ta pagpaita mi yang baklu ang katulad ka tung aw̱el ang baklung suut. Ay kipurki yang baklung pagkatau ming atia ipinaeyang nganing yang Dios tung numyu ang para mag̱atuamu ra tung anya. Ay asan da tung numyu ngaitaay ta mga tau yang mga ug̱ali na mismu ang pulus ilem tung magkatama yang pagburuaten na ig pulus ilem limpiung pisan. Kung maning tia yay maita tung mga buat-buat mi, intunsis pag̱usuyamu ra ka man ang matuud tung kamatuuran ang itinulduk da tung numyu.

Nag̱apapagsunaid Na Yang Dapat Ang Iplek Nira May Yang Kapakli Nang Dapat Tumanen Nira (4:25-5:2)

25 Kapurisu, kumus dapat ang paklian mi ra yang dati ta baklu ang katulad tung nag̱ianingu‡, dapat ang iplek mi yang pagburuklien. Yang kapakli na, kumpurming unu pay ianing mi tung mga aruman mi pulus da ilem yang matuud. Kipurki kung indi mi iplek tia, asan da nga ranggaay mi yang pagpurutulan mi. Ay itang tanan maning pa tung mga parti-parti yang sa nga tinangunian da ilem ang pagberegkes-begkesan. 26 Kung alimbawa masilag̱amu, ya rag palamig̱ay mi yang isip mi ug̱ud indi makanayan ta ipagbuat mi ta kasalanan tung sasang putul mi. Purisu indi mi ra enged pasalpan ta kaldaw yang kasisilag̱en mi. 27 Ay kung temtemen mi, asan da nga pakdulay mi ti Satanas ta mapatielan nang magrangga tung pagpurutulan mi tung ni Ginuu ta. 28 Kung may asan tung numyung takawan pa rin atiing indi pa nag̱apagsuku tung ni Ginuung Jesus, indi na ra enged balikan ang egnaan. Kung indi, numanyan magpakabedlay rang mangita ang yang mga kalima nang atiang mabtik pa rin ang manakaw, ya ray gamiten nang ipabtik tung ubrang matitinlu ug̱ud maita ta mga kaministiran na ig may mataw̱ang na pa tung aruman nang nag̱aliwag̱an. 29 Indiamu ra ka magpalagpak ta mga bitalang makararangga tung mga aruman mi, kung indi, yang ibitala mi ya ra ilem yang may taw̱ang na ig asan da ka kemtel yang mga isip nirang kumpurming pamati ang sikad-sikad ka tung pangaministiran enged nirang magngel tung uras ang atia ay ug̱ud asan da nga taw̱angay mi ta mupia yang sasa may sasa tung nira. 30 Ay kung magpaluaamu pa ta mga bitalang makararangga, asan da nga pakdulay mi ta pagseeyan na yang Espiritu Santong pinatinir da yang Dios tung numyu. Tanya maning pa tung sasang iminarka na tung numyu ang yamu talagang anya rang sadili ang asta kaw̱utun da ilem yang uras ang ipagpalibri na ra enged ang pisan tung numyu tung tanan ang mga malalain§. 31 Ipamlek mi ra ka yang kasisilag̱en mi ang muya maglelpakenamu rang magsuruayan ta ereketan. Pati yang kaerep ming subra ang muya mabugsu ra tung demet, iplek mi ra ka. Tabtaw̱en mi ra ka yang pagliliw̱aken pati pagduruminaren, asta yang maskin unu pa man ang kalalainenay ta isip, ya ka, ipamlek mi ra kang luw̱us. 32 Yang kapakli na maning taa: magparaitaanamu ra ta kaneeman may kaneeman, mag̱irildawanamu ra kang magparatawaran ang duun da ipatupuay mi tung pagpatawad yang Dios tung numyung diw̱aldi ilem.

5

1 Purisu kumus mga anaamu ra ka man yang Dios ang nag̱agegmaan na ta duru, kaministiran ang yang usuyun mi ya ra yang irinsia yang Ama ming maginegmaen. 2 Purisu kaldaw-kaldaw, maskin unu pay buaten mi, pirmiamung magpaita ta gegma mi tung mga aruman mi ang katulad ka tung ni Jesu-Cristong nagpaita yang gegma nang lutuk tung yaten atiing pagpatumbas na yang sadiling linawa na ang para ipalibriita ra anyang tapnayen. Bilang yang sadiling tinanguni na mismu yay maning pa tung idinasag nang inintriga tung Dios ang yang pisan ay nauyunan na.

Nag̱apaamanan Nang Indi Ra Enged Magbalik Tung Mga Ubra-ubrang Makiklep Natetenged Lug̱ud Da Tanira Tung Masadlaw (5:3-14)

3 Indi ra ka enged magkabag̱ay tung numyung linimpiuan da yang Dios ang mangumbaw̱ay ubin mangunlalii. Indiamu ra ka maggamit yang pagkalalii mi ubin pagkabaw̱ay mi ang baliskad tung katuyuan yang Dios ang nag̱imu. Indiamu ra ka mag̱amluk tung mga kaayenan ang pangkaliw̱utanen ka ilem*. Dapat ang indi ra enged mag̱abir yang mga ubra-ubrang atia asan tung numyung sam pundaan ug̱ud andang pisan ay mabalita ta duma may duma ang maning taa maning duun yang ug̱ali mi. 4 Pati pagkuruintuen ta makagag̱amen ta isip tung kalawayan may pangesen-kesen ang anday tumuy na, asta intrimis ang may pagkamalaway na, luw̱us mi ra kang lipaten ang iplek. Kipurki tia indi ra ka enged magkabag̱ay tung yaten. Kung indi, yang matinlung paagyatan ming pagkeresenan, ya ra yang pagtaraw̱angen yang Ampuan ta tung yaten ang ya ray pasalamatan ta tung anya ta dakulung pagpasalamat. 5 Kipurki papatandaan mi ta maayen yang bitalaung naa. Kumpurming tinu pay kumbaw̱aynen ubin kunlaliien, ubin kadagmitan ang paggamit yang pagkalalii na ubin pagkabaw̱ay na ang baliskad tung katuyuan yang Dios, ubin kadagmitan ang pag̱amluk tung mga kaayenan ang pangkaliw̱utanen ka ilem ang ya si ay nag̱ipakli na tung Dios ang yay nag̱apalusuan na ta gegma na, yang mga taung maning tia yang pag̱urubraen nira, indi ra enged pampaintraen yang Dios tung paggaraemen nira ni Jesu-Cristo tung kaliw̱utan ang baklu†.

6 Ta yamu, indiamu ra enged magpadaya tung duma ang durug katatalig yang pangatadlengan nira ang yang mga ubra-ubrang atia, gesye ilem ang bag̱ay. Bukli ra ilem tia, ay kipurki yang pisan ay ipagsintinsia yang Dios tung kalainan ang anday katapus-tapusan na tung mga taung kumpurming pagpasuag tung kalelyag̱an na. 7 Purisu indiamu ra enged magpaguyud tung nira ang magpakled tung mga ubra-ubrang mga maning tia. 8 Ay kipurki demdemen mi. Yang tukaw makiklep yang palaksu yang pag̱irisipen mi, piru numanyan nasadlawanamu ra natetenged tung pagkarapulitan mi ni Ginuung Jesus. Ig disir, kaministiran ang yang tanan ang mga pag̱urubraen mi asan ipausuyay ming pirmi tung masadlaw. 9 Kipurki yang maita tung sasang taung nasadlawan da, pulus tung matinlu yang mga ubra-ubra na, pulus tung magkatama, ig pulus ka tung matuud ang anday buklian. 10 Purisu pirming timbang-timbangen mi ta maayen tung mga isip mi kung unu pay nag̱auyunan ni Ginuu ta may yang indi. 11-12 Indiamu ra enged magpaguyud tung nirang magpakled tung mga ubra-ubra nirang makiklep ang anda enged ang pisan ay ikaayen mi asan. Kipurki yang pag̱abuat nira tung taluk, durung pisan agkakaeyak, maskin tung pagsambit ilem. Kung indi, maning pa tung ya pasinggatay mi ta masadlaw, bilang paitaan mi ta mga pag̱urulag̱en ming masadlaw ug̱ud basi pa ra ilem asan da nga bilug̱ay nira kung unu pag kalain yang pag̱abuat nira. 13-14 Kung unu pay masinggatan ta masadlaw, bistu rang pisan kung unu pa enged ang klasiay ig kumpurming unu pay nabistu ra, puiding mapunas da yang masadlaw ang para mag̱ing masadlaw ra ka. Ya ra ka man nganing ay nag̱adapatan yang mga sarabyen ta sasang kanta ang mag̱aning,

“Eey, kung tinu pay ag̱elken pa, mapuawa ra! Magbanguna rang magliit asan tung mga aruman mung pamanalugpatay pa tung Dios, ay pasadlawana ra ni Jesu-Cristo,” ag̱aaning‡.

Natetenged Tung Pag̱urulag̱en Yang Mga Tumatalig Ang Mawayang Ta Kinaisipan (5:15-21)

15 Purisu amlig̱an mi ra ta maayen yang mga pag̱urubraen mi. Indiamu ra magpakbung tung duma ang kiput pa yang isip nira, kung indi, yang mawayang ta kinaisipan ya ray pambungan mi. 16 Bilang kada may lugar mi, alistuamu rang magpaita tung mga kaarumanan mi kung unu pag katinlu yang pagkatau ming atiang baklu ang puidi kang maeklan nira tung ni Ginuung Jesus. Kaministiran ang alistuamu ay natetenged durug kalain yang palaksu yang sistimang pag̱andar taa tung kaliw̱utan ang naa. 17 Purisu ya ray nag̱atengeran na ang indiamu enged magbinuin-buin, kung indi, intindien mi ra ta mupia kung unu pay nag̱alelyag̱an yang Dios ang yay tumanen mi. 18 Sasa ra asan tung panginem. Indiamu enged magpabaleng ay kipurki kung balengita, malpes da ilem ang malaknanita rang magbuat ta ikarangga yang pagkatau ta. Kung indi, magpamanguluamu rang pirmi tung Espiritu Santo. 19 Ekel tung pagpamangulu mi tung anya, kung magsaragpunamu ra nganing ang magpurutul, asanamu ra nga paeyangay na ta mga matitinlung kunsiu ang para ya ray magamit ming magparaketel-ketelanamu ra ta kinaisipan may kinaisipan. Palakanen na ra ka anya dayun yang mga isip ming magkanta ta duma-rumang kanta, mag̱ing mga karantaen ang atiang napabtang da kang lag̱i tung kasulatan§, mag̱ing mga dating karantaen ming nag̱ipagdayaw, mag̱ing mga kantang baklung paeyang yang Espiritu Santo tung mga isip mi. Taw̱anganamu ra ka anya ang para tedek ang pisan tung mga pupusukun mi yang magkantaen mi ubin yang magtugtug̱un mi ang uyun kang pisan tung ni Ginuu tang ya kay nag̱apagngelan mi. 20 Asanamu ra kang pirmi nga paeyangay na ta ipagpasalamat mi ta muya-muya tung Dios ang ya ra kay nagyaring Ama ta. Ya ray mabuat mi maskin unu pay nag̱apanawan mi ig duun ka ag̱ipapanaway mi tung ni Jesu-Cristong pangerengan tung yaten duun tung katalungaan na mismu. 21 Asanamu ra ka nga paeyangay na ta gustu ming magpararanekan ang magpurutul natetenged may pangamanan mi ang nusias makapa-kapaan mi yang gustu ni Jesu-Cristong ipausuy na ra rin tung numyu*.

Natetenged Tung Pagkarasawaen Ang Nag̱auyunan Yang Dios (5:22-33)

22 Pati yamung mga baw̱ay, ya ka, magparanekamu kang pirming magpalalang tung kasawa mi. Yang pagpabetang mi tung pagparanek ming atia tung nira, ya kay pagparanek mi tung ni Jesu-Cristo mismu. 23 Ay ya pa ag̱ari, yang lalii yay maning pa tung kulung pagmangulu tung kasawa na ang katulad ka tung ni Ginuu ta ang ya kay maning pa tung kulu ang pagmangulu tung intirung kabilug̱an yang mga tumatalig tung anya. Ay tanya ka man mismu yang Mananapnay tung nirang tanan ang yay maning pa tung tinanguni na. 24 Katulad tung pagparanek nirang tanan tung anya, ya ra kay suaren yang mga baw̱ay ang magparanek tung mga kasawa nira maskin tung unu pang bag̱ayay.

25 Pati yamung mga lalii, maalen mi enged ta maayen yang mga kasawa mi ang katulad ka tung pagmaal ni Jesu-Cristo tung yaten ang tanan ang mga tumatalig ang asta ra ilem nagpatumbas da yang sadiling linawa na ang para asan da nga pasapulay na yang sintinsia yang Dios ang dumangat da rin tung yaten. 26 Ya ray pinasaran na ug̱ud asanita ra nga pabag̱ayay na tung Dios bilang asanita ra nga punasay nang pisan tung tanan ang mga kasalanan ta ang maning pa tung itag dig̱uay na tung waing piskan-piskanan ang ya ra ka man yang kaalimbawaan yang Matinlung Balita natetenged tung kalibrian ang yay pinananged ta. 27 Yang katuyuan nang nagpamunas tung yaten ay ug̱ud tung uri, tanya ra mismu ay magpakdeng tung yaten tung katalungaan na ang itang tanan masusulaw rang telengan ang mag̱atu kang pisan tung pagkabetang na. Bilang yang gustu na ang ita manulad tung sasang baw̱ay ang andang pisan ay mansa-mansa na pati kareres tung ulit na ubin maskin unu pa man ang pagkakulangay, kung indi, limpiuita rang pisan tung pagterelengen na ang anda rang pisan ay mabangdan na tung yaten. 28 Purisu ta yamung mga lalii, kumus maning da ka man tia yang pagmaal ni Jesu-Cristo tung yaten ang tanan ang mga tumatalig ang ita ka man ay maning pa tung tinanguni na, dapat ang yay mulidung pausuyan ming pagmaal tung mga kasawa mi. Bilang yang pagmaal mi tung mga kasawa mi, asan da ipatupuay mi tung pagmaal mi tung sadiling tinanguni mi. Kipurki yang sasang lalii ang pagmaal tung kasawa na, katimbang nang yang sadili na mismu ya kay nag̱amaal na. Ay tanirang magkasawa pagkabelak ta tinanguni. 29 Kipurki anday tau ang yang sadiling tinanguni na ya pay maglawayan na, kung indi, yag padag̱en-dag̱enay na ta mupia ang katulad ka tung pagpadag̱en-dag̱en ni Jesu-Cristo tung intirung kabilug̱an yang mga tumatalig. 30 Ay kipurki itay maning pa tung mga parti-parti mismu yang tinanguni na.

31 Ibaliku ra kanay tung pagkarasawaen yang duruang magkasawa. May sasang bitalang napabtang tung kasulatan ang maning taa yang palaksu na:

“Ya ra kay natengeran na ang kung mangasawa ra nganing yang sasang lalii, magpablag da tung ni tatay na may tung ni nanay na ang para magpakiunung da tung kasawa na ang pagkatapus tanirang durua, mag̱ing sa nga tinangunian da ilem,” mag̱aning†.

32 Asan tung sam bulus ang atiang nag̱aulitu, may sasang linegdangan nang durug ka impurtanti ang atiing tukaw pa, indi pa nag̱ipabunayag yang Dios. Piru simanyan, kumus ipinagpabunayag na ra tung yeen, magkabag̱ay ka ang yang sam bulus ang atia ya ray buatenung sasang pananglitan yang intirung kabilug̱an yang mga tumatalig durua tanira ni Jesu-Cristo ang yang pagsasaan nira pariu ka tung pagsasaan ta duruang magkasawa. 33 Ug̱aring indi ta enged paglipatan ang may nag̱adapatan na kang magkatamang pisan tung magkasawa. Ta yamung mga lalii sasa may sasa masigmaalamu ta mupia tung anya-anyang kasawa ang asan da ipakpengay mi tung pagmaal mi tung mga sadili mi. Pati yamung mga baw̱ay, masiggalangamu ka ta ustu tung kasawa mi ang nunut da ka ta pangaman mi ang muya mapagpalandawamu pa tung anya.

6

Natetenged Tung Matitinlung Ug̱aling Usuyun Yang Maggirinikanan (6:1-4)

1 Yamung mga mamula, magpanangeramu rang pirmi tung mga ginikanan mi. Kipurki yang pagpananged mi tung nira, ya kay pagpananged mi tung ni Ginuu tang Jesus ang talagang yay magkatamang buaten mi. 2-3 Demdemen mi ra ka kanay yang sasang katuw̱ulan ang ipinagpadapat yang Dios ang mag̱aning,

“Galangen mu ti tatay mu may ti nanay mu,” ag̱aaning*.

Nag̱askean mi tia, yay pinakaimpurtanting katuw̱ulan ang dapat intindien ming mga mamula. Pinanuntan na pa ngani ta pangaku na ang mag̱aning,

“Yay tumanen mu ug̱ud magkatinlu ra yang pagkabetang mu ig malawig da ka yang kabui mu tung katanekan,” ag̱aaning†.

4 Pati yamung mga ginikanan, kapin da enged yamung mga tatay, indi mi lalangan yang mga ana mi ta belag dang sukat ang pagkalalangan ang muya ya ray makanayan ta ikaerep nira tung numyung ipagsungun. Kung indi, eklan mi tung matinlung pasais yang pagparadakulun mi tung nira. Isipen ming lag̱i ang kung alimbawa ti Ginuung Jesus din ay ginikanan nira, kung ya pa ag̱ari yang mga pasais nang manuldukan kag magdisiplina tung nira ang may kanunut na kang gegma.

Natetenged Tung Matinlung Ug̱aling Usuyun Yang Mga Kirepen May Yang Mga Ag̱alen Nira (6:5-9)

5 Yamung mga kirepen, magpanangeramu ra kang pirmi tung mga ag̱alen mi taa tung katanekan ang tedek yang paggaralangen mi tung nira ang nunut da ka ta pangaman mi ang muya magkamaliamu pa ang katimbang nang ti Jesu-Cristo mismu yay pangag̱alenan mi. 6 Indiamu enged mag̱usuy tung dumang kirepen ang yang pagpakirepen nira nag̱apaderepan ilem nira kung tanira nag̱abantayan yang ag̱alen nira. Kung indi, ta numyu, yang pagpabetang mi tung mga sadili mi yamu maning pa tung mga kirepenamu ni Jesu-Cristo mismung pagtuman yang kalelyag̱an yang Dios ang bilug tung mga isip mi. 7 Eklan mi tung matinlung kinaisipan yang pagpakirepen mi tung nira ang katimbang nang belag̱an ilem yang sasa ka ilem ang masigkatau mi yang nag̱apakirepenan mi, kung indi, kapin pa enged ti Ginuu ta mismu. 8 Sipurki nag̱askean mi ra ka ang sasa may sasa tung yaten, maskin kirepen, maskin ag̱alen, kumpurming unu pay nag̱abuat tang matinlu, balesanita ka enged ni Ginuu ta ta matinlu ka.

9 Pati yamung may mga kirepen, ya ka. Yang pag̱erekelen mi tung nira, kaministiran ang eklan mi ra ka tung magkatama ang magkapariu ka tung nag̱ianingu tung nira nungayna. Purisu ustu ra tiang pagpamaleg mi tung nira. Kipurki nag̱askean mi ra ka ang ta yamu pati yang mga kirepen mi sam bilug ilem yang pangag̱alenan mi duun tung langit. Ang pagkatapus tung anya, andang pisan ay pinilikan, kung indi, pantay-pantay ilem.

Nag̱apasanag̱an Na Tanira Kung Ya Pa Ag̱aring Mapanguntielan Nirang Batukan Na Satanas (6:10-20)

10 Ya ra taa yang pagtapusanung bitala. Anday dumang pangkelan mi ta ketel ming magprusigir, sulumininti ilem ti Ginuu ta ang yay may kagaeman ang durug puirsa. 11 Telengan mi ra ilem yang sasang sundalu. Baklu ra magpasubu tung gira, magpasangkap da kanay ang anday kulang tung tinanguni nang para riparasiun da. Yamu ya ka, magpasangkapamu ra ka tung tanan ang gustu yang Dios ang ipasangkap na tung numyu ug̱ud kayanan ming panguntielan ig batukan yang mga planung malain ni Satanas ang durug dalem yang sag̱usut na tung yaten. 12 Ya ray dapat ang buaten mi ay kipurki yang nag̱abatukan mi enged belag̱an yang mga masigkatau mi, kung indi, ya ra yang tanan ang mga taung indi nag̱aita ang sari-saring klasing nag̱apanuw̱ul ni Satanas‡. Tanira arabubwat ta kagaeman ang yay pamagkeremkemen tung duma-rumang lugar tung bilug ang kaliw̱utan. Ya kay pamag̱erekelen tung makiklep ang naang nag̱atiniran ta kadaklan ang mga tau taa tung kaliw̱utan ig pamagtukud ka ta sari-saring mga malalain ang para tag̱aman da nirang ranggaen yang planu yang Dios ang gustu nang ipapanaw na tung yaten. 13 Purisu ya ray natengeran na ang dapat magpasangkapamu ra enged tung tanan ang gustu yang Dios ang ipasangkap na tung numyu ug̱ud kung mamagpakigsangsang da nganing tung numyu yang mga kabatuk ming atia, mapanguntielan mi ra ta ustung batukan ang maskin arienamu pa nira, mabaked pa ka enged yang paniel-tiel mi. 14 Kaministiran ang magpakbungamu ra tung sasang sundalu ang baklu ra manalunga tung mga kabatuk na, magpasangkap da kanay ang para simpan dang magbatuk. Katulad tung anyang magtaked ta akes tung awa na ang para mabtik dang mag̱ulag, yang maning pa tung iakes mi, ang yamu pirming mag̱usuy tung pitik yang kamatuuran ang liit tung Dios ang nunut da ka ta pamitala ming pulus matuud. Katulad ka tung sundalung magsapin ta lakub na tung debdeb na, yang maning pa ilakub mi ang yamu pirming magbuat ta pulus magkatama. 15 Katulad ka tung sundalung magsuut ta sandalyas tung kakay na ang para mabaked da yang paniel-tiel nang manalunga tung mga kabatuk na, yamu ya ka. Ang para magbaked da ka yang paniel-tiel ming pagbatuk, pabilug̱an mi enged ta mga isip mi yang nag̱adapatan yang Matinlung Balita kung ya pa ag̱ari yang pagpaulik yang Dios tung rilasyun ta tung anyang naglain da§. 16 Katulad tung sundalung maggamit ta kalasag ang ipanagang na tung tanan ang nag̱ipagdali tung anya, yang maning pa tung ipanagang mi ang yamu pirming magtalig ta bug̱us tung ni Jesu-Cristong yay masarang ang magmanada tung numyu. Asan da ilem mapugdaw yang panuksu ni Satanas tung numyu ang yang kaalimbawaan na, maning pa tung mga deldeg ang mag̱apuyan ang nag̱ipagpamanak na tung numyu. 17 Katulad tung sundalung may tudung nang makgat ang nag̱isuklub na tung kulu na ang para indi dultan ta matarem, yang maning pa tung isuklub mi tung mga kulu mi ya ra yang kasiguruan yang mga isip mi ang yamu pinakdulan da ka man yang Dios ta kalibrian ming durug baked. Katulad tung sundalung may sabling durug tarem ang ipagsibat na tung mga kabatuk na, yang maning pa tung sabli ang ipagsibat mi tung mga kabatuk ming atia, ya ra yang bitala yang Dios ang yay nag̱ipagpademdem yang Espiritu Santo tung numyu. 18 Tung pagpasangkap mi tung tanan ang atiang nag̱ipasangkap yang Dios tung numyu, eklan mi tung pag̱arampuen mi ang yamug pagpataw̱ang enged ang pirmi tung Dios. Maskin unu pay mapanawan mi, luw̱us dang ipag̱ampu mi tung anyang kumpurming unu pay ipaisip yang Espiritu Santo tung numyung ipag̱ampu. Ya ra ka nganing ay ipagpaabtik ming ipagpaderep tung pag̱arampuen mi ang indiamu enged magpaluw̱ay. Pati yang kadaklan ang mga kaarumanan ming mga tumatalig, indi mi enged paglipatan ang ipag̱ampu ang parariuamu ka man ang binuat yang Dios ang mga tauan nang sadili. 19 Kapin da enged yuu, iampuayaw ka numyu ang pasanag̱anaw yang Dios ta mga matitinlung bitalaenu ang mabalur ka yang isipung magpaintindi tung mga tau tani natetenged tung planung ipinagpabunayag na ang ya ra ka man yang kamtangan yang Matinlung Balita. 20 Ya ra ka nganing ay natengeran na ang yuung pangerengan tung anya yuu ra nga kedkeray ta kadina tani. Purisu ya ra nganing ay nag̱ipag̱paampuu tung numyu ang pirming paktelen ni Ginuu ta yang isipu ug̱ud indiaw enged manalaw ang magpakigtalunga tung mga tau tani ang katulad ka tung dapat ang buatenu.

Natetenged Tung Ni Tikiko Ang Nag̱ipaangay Na Duun Tung Nira (6:21-22)

21 Buinu, ang para pati yamu maskean mi ra ka kung ya pa ag̱ari yang pagkarabetangenu tani, atia ra ti Tikiko ang pinapag̱ekelu yang sulat ang atia. Ya ray magbaw̱alitaen tung numyu. Tanya sasa kang putul tang nag̱amaalu ta duru ig sasa kang pagpaturuw̱ulun ka tung ni Ginuu tang talagang matalig̱an ta. 22 Ya ra ka man taa yang ipinagpangayu asan tung numyu ay ug̱ud maintindian mi ra ka kung unu pay pagkarabetangen yamen ang tanan tani ang para asan da ka nga paktelay na yang mga isip ming pagkeba-keba natetenged tung yamen*.

Yang Pagtapusan Enged Yang Sulat Ang Tanira Si Ay Nag̱ipag̱ampu Na (6:23-24)

23 Buinu, mga kaputulan ang kumpurming pinangaw̱utan da yang sulat ang atia, nag̱ipag̱ampuamu ra yeen tung Ama tang Dios durua tanira ni Ginuung Jesu-Cristo ang paeyanganamu ra nirang pirmi ta pag̱uruyunan ming matinlu. Kapin da enged ang ipaeyang na tung numyu ang maggeregmaanamung magpurutul ang tedek tung mga isip mi ang nunut da ka ta pagtaralig̱en ming mabaked. 24 Dispuis pa, yang nag̱ipag̱ampuu pa ang yamung tanan asan ang kumpurming tedek yang paggeregmaen na tung ni Ginuung Jesu-Cristo ang indi enged magrusaw, mas pang maispirinsiaan na yang kaneeman yang Dios ang pagpadag̱en-dag̱en tung anya.

Ya ra ilem tia ay maaningu tung numyu,

Pablo

* 1:3 1:3 Kung getesen tang ilakted yang inaning na tung bitalang Giniriego, maning taa yang palaksu na: “kaayenan ang ispiritual ang panlangit.” Kung unu pang klasiay ta mga kaayenan, asan da ilem ngaintindiay ta tung magdarasun ang isinulat ni Pablo 1:4-14.

† 1:5 1:5 Yang dating pagkabetang ta dumaitang tau tung Dios ay nagpanadiliita ra ka man ang nagpaalawid tung anya. Purisu asan da ngaintindiay ta kung unu pag katinlu yang gegma na tung yaten ang ibinilangita ra anyang mga ana nang sadili.

‡ 1:12-13 1:12-13 Mga Binuat-buatan 1:4-5; 2:32-33; 38-39

§ 1:14 1:14 Lug̱ud da yang mga tinanguni tang baklu pati yang kaliw̱utan ang baklu. Ikumpalar tung Efeso 4:30.

* 2:2 2:2 Anday duma tia, ti Satanas.

† 2:10 2:10 Pariu ka ta palaksu tung sinambit tung Juan 3:3, 5; 2 Corinto 5:17; Galacia 6:15; Tito 3:5.

‡ 2:11 2:11 Bilang dakulu yang pinag̱apartian na tung sasang ag̱ubraen yang Dios tung kinaisipan ta sasang tau ang asan da magbaklu yang pagpangabui na ang katulad ka tung sinambit ni Pablo tung Roma 2:29, Filipos 3:3, may Colosas 2:11.

§ 2:12 2:12 Yang nadapatan yang pangaku nang atia puiding natetenged tung pagkaw̱ut yang pag̱aningen ang Cristo may tung kalibrian ang tukurun na.

* 2:16 2:16 2 Corinto 5:19-20

† 2:18 2:18 Roma 8:15, 26-27; Judas 20

‡ 2:20 2:20 Yang batung atia, sinambit ka tung Mateo 21:42; Marcos 12:10; Lucas 20:17; Mga Binuat-buatan 4:11; 1 Pedro 2:6-7.

* 3:1 3:1 Taa ra ilem pukisay ni Pablo yang gustu nang ianing ay natetenged naisip na ra ang baklu ra sugpatay na tia, may sasang durug kaimpurtanti ang dapat dang tukawen nang sambiten. Baklu sugpatay na, duun tung 3:14.

† 3:10 3:10 Lug̱ud da asan yang mga angil ang pag̱apanuw̱ul yang Dios asta ti Satanas mismu may yang tanan ang pag̱apanuw̱ul na, maskin pamamutul tung mga tau, maskin indi man. Sinambit ka tung 1:21 may 6:12.

* 4:8 4:8 Ingkelan ni Pablo tung Mga Karantaen 68:18. Yang palaksu na atii kanay ay natetenged tung sasang iniral ang nandeeg da tung gira ang pagkatapus nanungul da tung sasang bukatud duun tung Jerusalem ang may mga kuntrariung nagkarabiag na ang yay nag̱apangguyuran na ang para duun da magpailala ang pinirdi na ra tanira. Pagkatapus namakdul-pakdul da dayun ta mga rigalu tung mga tauan na. Purisu nagkaanggid-anggid da tung ni Jesu-Cristong nagpaabwat da duun tung langit ang pagkatapus namakdul-pakdul da ta mga abilidad tung mga tauan na.

† 4:18 4:18 Juan 3:3, 5; 1 Cor. 2:14; Tito 3:5; 1 Pedro 1:23

‡ 4:25 4:25 Bilang yang pinag̱aning na tung 4:17-24.

§ 4:30 4:30 Balikan yang sinambit ni Pablo tung 1:13-14.

* 5:3 5:3 Mateo 6:24

† 5:5 5:5 Pariu ta lagpak tung isinulat ni Pablo tung 1 Corinto 6:9-10, Galacia 5:21, may Colosas 3:5.

‡ 5:13-14 5:13-14 Isaias 26:19; 51:17; 52:1; 60:1

§ 5:19 5:19 Bilang yang Mga Karantaen.

* 5:21 5:21 Santiago 1:20

† 5:31 5:31 Genesis 2:24. Inulit ka na Mateo (19:5), ni Marcos (10:7-8) may ni Pablo (1 Corinto 6:16).

* 6:2-3 6:2-3a Exodo 20:12a

† 6:2-3 6:2-3b Exodo 20:12b

‡ 6:12 6:12 Muya-muyung sinambit ni Pablo. Asan da nga basaay ta tung Efeso 1:21; 2:2; 3:10; Colosas 1:16; 2:10, 15; Roma 8:38-39; 1 Corinto 15:24.

§ 6:15 6:15 “...pabilug̱an mi enged ta mga isip mi yang nag̱adapatan yang Matinlung Balita...” Tung bitalang Giniriego, puidi kang maning taa yang palaksu na. “...pirmiamung riparasiun ang magpaintindi tung duma yang nag̱adapatan yang Matinlung Balita...”

* 6:22 6:22 Maayen pang balikan ang basaen yang inaning na tung 3:13 ang yang mga kaliwag̱an ang nag̱apasaran na belag̱an ang yay panluw̱ayan yang mga isip nira.

Filipos

1

2

3

4

Yang Isinulat Ni Pablo Tung Mga Tag̱a FILIPOS

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Yang sulat ang naa ipinagpasulat ni Pablong ipinaekel tung sam pundaan yang mga tumatalig duun tung siudad ang Filipos duun tung parti Macedonia. Yang grupu nirang atia ipinaeyang yang Dios ekel tung pagparakaw̱utun na duun tung nira atiing primiru (Mga Binuat-buatan 16:6-40). Atiing pagpasulat na, nag̱aditini pa duun tung Roma natetenged tung pagparakaw̱utun na yang Matinlung Balita natetenged tung ni Ginuung Jesu-Cristo.

Yang sasang ipinagpasulat na tung nira ay gustu nang magpasalamat tung nira natetenged tung taw̱ang ang ipinaekel nira duun tung anya ang durug tinlu (4:10-20). Gustu na kang magpaktel tung mga isip nira ang para belag̱an ang yay panluw̱ayan nira yang nainabu tung anyang nag̱aditini yang gubirnu duun tung Roma (1:12-26). Tutal asan dang mas pang nagkatinlu yang palaksu yang Matinlung Balita duun tung Roma. Nagpaintindi ra ka tung nira ang yang impurtaen enged nira ang yang mga ug̱ali nira, dapat ang pirming magkatunu tung nag̱adapatan yang Matinlung Balita ang nag̱ipagpakaw̱ut nira duun tung Filipos (1:27). Yang duruang atia ya ray prusigiran nira maskin ya ray magakdan nira ta pinitinsia (1:28-30).

Dispuis nagkunsiu ra ka tung nira ang yang mulidung ipinagpaita ni Ginuung Jesu-Cristong nagparanek, ya ra kay kaministiran ang usuyun nirang magpurutul (2:1-11). Kaministiran ang yang ikaayen yang mga aruman nira ya ra kay pabilug̱an ta mga isip nirang intindien belag̱an ilem yang ikaayen nirang sadili. Yang pagpabetang nira tung mga aruman nira ang tanira mas pang magkabag̱ay ang dayawen kay tung nira ang para asan da nga plekay yang pagparaabwat-abwatan (2:3-4). Dispuis pinademdem na ra ka ang kumus may kalibrian da nira, kaministiran ang papruibaan da nira tung mga ubra-ubra nirang magkabag̱ay tung sasang taung tinapnay ra ni Jesu-Cristo (2:12-18).

Dispuis, pinabantay na ra ka tanira natetenged tung mga Judio ang durug kakatatalang yang nag̱ireg̱es nira tung mga tau ang dapat unung magpabuat ta tanda tung mga tinanguni nira. Kipurki yang pinatielan yang Dios ang nagtapnay tung nira, belag̱an tung maning tiang papanaw, kung indi, suluminti ra ilem natetenged tung kaneeman nang makabew̱ereng ang pisan ang ya ray ipinaita na atiing pagpakugmatay ni Ginuung Jesu-Cristo. Maskin tanya ang tukaw maktel yang panalig na tung pagturumanen na yang sari-saring mga katuw̱ulan, may uras dang ipinlek na ra ang para magtalig dang bug̱us tung ni Jesu-Cristo ug̱ud suluminti ilem asan da nga telengay yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na (3:1-11). Purisu yang pag̱asikad na enged ang tanya mas pang mag̱atu rang mag̱atu tung ni Jesu-Cristo tung tanan ang pag̱abuat na may tung tanan ang pag̱asikad na mintras pagpakbat tung ultimung kalibrian ang magkaw̱ut ang pati yang tinanguni na imakluen da ka ni Ginuung Jesus ang ipapariu na tung sadiling tinanguni nang timlat dang pisan ang para asan da mag̱atung pisan ti Pablo tung anyang anda ray pagkakulang na (3:12-21).

Tung 4:1-9 may mga impurtanting bag̱ay ang ipinaktel na tung nirang usuyun nira. Magdasun, ya ra yang pagpasalamat na tung nira natetenged tung taw̱ang ang ipinaekel nira tung anya (4:10-20).

Yang Kamtangan Yang Sulat Ang Binulus-bulus:

1:1-2 Yang Intrada Yang Sulat

1:3-11 Pagpasalamat ti Pablo Tung Dios Natetenged Tung Pagpakigsasa Nira Tung Anya Tung Pagparakaw̱utun Na Ang Nunut Da Ka Ta Nag̱ipag̱ampu Na Para Tung Nira

1:12-18a Maskin Nag̱aditini Ti Pablo, Masadya Pa Ka Enged Yang Isip Na Ay Ekel Tung Pagkaditini Na Mas Pang Nag̱awasak Tung Roma Yang Matinlung Balita Natetenged Tung Pinagtalus Ni Jesu-Cristo

1:18b-26 Nag̱ikasadya Na Ka Ang Yang Luaan Yang Pagpaditini Tung Anya Matinlu Ka Enged Maskin Imatayen Maskin Pabuien

1:27-30 Yang Dapat Ang Impurtaen Nira Ang Yang Mga Ug̱ali Nira Pirming Magkabag̱ay Tung Palaksu Yang Matinlung Balita Maskin Mapasaran Ta Pandeeg-deeg

2:1-11 Nag̱ipatuman Na Tung Nira Ang Yang Pagpabetang Ni Jesu-Cristo Tung Sadili Nang Aranek Ya Kay Suaren Nirang Pagpabetang Tung Mga Sadili Nira

2:12-18 Kumus May Kalibrian Da Tanira, Dapat Ang Papruibaan Da Nira Tung Mga Pag̱urubraen Nirang Mag̱atu

2:19-30 Nag̱asambit Na Ti Timoteo Durua Ni Epaprodito Ang Yay Nag̱aisip Nang Ipaangay Duun Tung Nira

3:1-3 Nag̱ipaaman Na Natetenged Tung Mga Taung Pamagtulduk Ta Ikarangga Yang Pagtaralig̱en Nirang Bug̱us Tung Ni Jesu-Cristo

3:4-11 Nag̱ipasanag Na Kung Ya Pa Ag̱aring Ipinabtang Na Yang Dating Panalig̱an Nang Anday Kuinta Ang Para Mag̱ing Bug̱us Da Yang Pagtalig Na Tung Ni Jesu-Cristo

3:12-16 Maskin Belag̱an Pa Atu Rang Pisan Tung Ni Jesu-Cristo, Mintras Bui Pa Tanya, Yang Sikaren Na Ang Tanya Mas Pang Mag̱atu Rang Mag̱atu Tung Anya Tung Tanan Ang Pag̱abuat Na

3:17-21 Nag̱ipaaman Na Tung Nira Ang Indi Enged Mag̱usuy Tung Dumang Pamagpasuag Tung Katuyuan Ni Jesu-Cristong Nagpalansang Tung Krus, Kung Indi, Mag̱usuy Tung Mulidu Na

4:1 Nag̱apapagbilug Na Yang Pinakaisi Yang Ipinagpasanag Na Tung 3:1-21

4:2-9 May Mga Impurtanting Bag̱ay Ang Gustu Nang Pakdulan Nira Ta Kantidad

4:10-20 Natetenged Tung Sasang Itinaw̱ang Nira Tung Anyang Ya Enged Ay Pagsadyaan Yang Isip Na

4:21-23 Yang Pagtapusan Yang Sulat

1

Yang Intrada Yang Sulat (1:1-2)

1 Yang nagpasulat yang sulat ang atia, ya ra yuung ti Pablo duruaami ra ka ni Timoteo ang yami mga turuw̱ulun ka man ni Jesu-Cristo. Yang sulat ang atia ipinaekel da yamen tung numyung tanan asan tung Filipos ang kumpurming binuat da yang Dios ang mga tauan nang sadili ekel tung kaampiran ming naang baklu tung ni Jesu-Cristo, kasiraanamu ra ka yang mga manigpadag̱en-dag̱en asta mga manigtaw̱ang. 2 Yang nag̱ipag̱ampu yamen tung Ama tang Dios durua ni Ginuu tang Jesu-Cristo ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman nirang pagpadag̱en-dag̱en tung numyu ig mas pang ikasadya mi yang kaampiran mi tung nirang naang baklu.

Nag̱apasalamatan Ni Pablo Tung Dios Yang Pagtaraw̱angen Nira Tung Anya Tung Pagparakaw̱utun Na (1:3-8)

3 Kada mademdemanamu yeen, durug dakul yang pagpasalamatu tung Ampuan tang Dios natetenged tung numyung tanan asan. 4-5 Ay kada nag̱ipag̱ampuamu yeen, ag̱ampayanaw ra ta kasadyaanung duru ay nag̱ademdemanu yang pagtaraw̱angen mi tung yeen tung pagparakaw̱utunu yang Matinlung Balita disti pa atiing primirung pananged mi ang asta ra ilem simanyan. 6 Purisu nag̱asiguruu ang kumus naimpisaan da yang Dios yang pag̱irimakluen na tung numyung durug tinlu, ya ra kay dayunun na ang para mas pang mag̱atuamu rang mag̱atu tung nag̱auyunan na ang asta kaw̱utun da ilem yang uras ang ipaglekat ni Jesu-Cristo. 7 Talagang magkatamang pisan tiang pagpamalaru tung numyung tanan asan ay maskin yuug kekedked ta kadina tani, nag̱askeanu rang talagang nag̱ademdemaw numyu ta matinlu ig pirmi ka tung mga isip mi yang ubrang naang nag̱aprusigiranu tani ang yuu pagpamarikaw tung mga katadlengan ang nag̱ipagbatuk yang mga tau tani tung Matinlung Balitang naang nag̱atag̱amanung nag̱ipagpaingmatuud tung nira. Bistu ka tung yeen ang nag̱aispirinsiaan mi ra kang tanan yang pagpadag̱en-dag̱en yang Dios tung numyu ang katulad ka tung nag̱aispirinsiaanu tung anya. 8 Sistigus yang Dios tung pagkamatuud ang yuu duru rang paglalangkag̱enu tung numyung tanan asan, ay nag̱apaeyanganaw ni Jesu-Cristo ta ipaggegmaw tung numyu ang magkapariu ka tung sadiling gegma na tung numyu.

Yang Nag̱ipag̱ampu Ni Pablo Para Tung Nira (1:9-11)

9 Ya taa yang nag̱ipag̱ampuu tung Dios ang paintindienamu ra anya ta mupia ug̱ud mamaresmesan mi enged kung ya pa ag̱aring mas pang magkabag̱ay yang paggeregmaan ming magpurutul maskin unu pay mainabu. 10 Maning tia yang nag̱ipag̱ampuu ug̱ud maskeamu rang magtimbang-timbang ta ustu tung mga isip mi kung ay pa enged ay lusung dapat ang buaten mi ug̱ud kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipanginsapu ni Jesu-Cristo tung numyu, limpiuamu ra tung pagterelengen na ig anday mabasul na tung numyu. 11 Yang sam bilug pang pag̱asikarung pag̱ampu ta maning tia ay ug̱ud yang tanan ang mga ubra-ubra mi pulus tung magkatama ekel tung pagpaktel ni Jesu-Cristo tung numyu ang ya ra ka man ay ikadengeg yang Dios ta duru.

Maskin Nag̱aliwag̱an Ti Pablo, Durung Nag̱ikasadya Enged Yang Isip Na (1:12-14)

12 Buinu, mga putulu tung ni Ginuu ta, gustuung maintindian mi ang yang mga kaliwag̱an ang naang nag̱apasaranu tani belag̱an ang mag̱aning ang asan da nga sagangay yang Matinlung Balita, kung indi, mas pang nagkatinlu yang palaksu na tani. 13 Ay yang dinangat yang pagkaditiniu, yang tanan ang mga sundalung naang pamagbereles ang pamagbantay tung yeen tani pati yang kadaklan ang mga tau tani tung Roma, luw̱us dang nangaakdek ang anday dumang nag̱ipagkedked tung yeen, kung indi, natetenged ilem tung pagparakaw̱utunu yang Matinlung Balita natetenged tung ni Jesu-Cristo. 14 Yang sam bilug pang pinakaw̱ut na, pati yang kadaklan ang mga putul tang mga tumatalig tani mas pang nagbaked yang pagtaralig̱en nira tung ni Ginuu ta natetenged naskean da nira kung unu pag katinlu yang pagtaraw̱angen ni Ginuu ta tung yeen tani tung pagditinian. Purisu asan da nga dulangay yang balur yang isip nirang magparakaw̱utun yang bitala yang Dios ang andang pisan ay nag̱enteran nira.

Basta Nag̱ipagpakaw̱ut Da Tung Mga Tau Yang Natetenged Tung Ni Jesu-Cristo, Ya Ray Nag̱ikasadya Yang Isip Ni Pablo (1:15-18a)

15 Kung tung bag̱ay, nag̱askeanu ka ang yang duma tung nira pagparakaw̱utun natetenged tung ni Jesu-Cristo gated ilem tung pangimun nira tung yeen ang may gustu nirang magpalandaw. Piru yang duma, yang pag̱asikad nira tung pagparakaw̱utun nira ang para magpaita yang pagpakigsasa nira tung yeen. 16 Ay nag̱agegmaanaw nira ig gustu ka nirang magpaugtun tung yeen ay nag̱askean da nira ang ipinabtangaw ra nganing yang Dios tani ug̱ud magkerengaw ta ustu tung Matinlung Balita. 17 Piru yang dumang atiing nag̱aaningu, belag̱an tama yang pag̱asikad nira, kung indi, gustu ilem nirang magtiwakaw tung yeen. Kanisip nira ang kung duru rang taung magdag̱umukan tung nira, asanaw ra ka mangimun tung nira ang asta mas pang maliw̱eg̱an yang isipu mintras naniaw pa tung pagditinian. 18 Piru anda ray bali tia. Maskin yang duma pagpaseen ilem ang pagparakaw̱utun, maskin yang duma tama yang pag̱asikad nira tung pagparakaw̱utun nira, yang impurtanti asan ang yang balita natetenged tung ni Jesu-Cristo nag̱ipagpakaw̱ut da ka enged tung mga tau tani. Atia ya ray nag̱ikasadya yang isipu.

Yang Yadwang Nag̱ikasadya Na Ang Asan Da Tung Mga Kaliwag̱an Mag̱atung Mas Pa Tung Nag̱alelyag̱an Yang Dios Tung Anya (1:18b-26)

Belag̱an da ilem ya tiay nag̱ikasadyaw, kung indi, magpakasadyaaw pa ka enged 19 natetenged nag̱askeanu ang yang mga kaliwag̱an ang naang duminangat da tung yeen, asanaw ra mag̱atung mas pa tung nag̱alelyag̱an yang Dios tung yeen ekel tung pag̱arampuen mi may tung pagtaraw̱angen yang Espiritu Santong naang nag̱ipatinir ni Jesu-Cristo tung yeen. 20 Yang nag̱alelyag̱anu enged ang indiaw ra ka enged magkatinir ta eyak ang magkereng ta ustu tung ni Jesu-Cristo, kung indi, ang katulad ka tung binuatung nagpaluyut, kapin da enged numanyan ang maktel enged yang isipung magpadengeg tung anya tung tanan ang ulag̱u ang anday enteranu, maskin pabuienaw pa maskin ipaimatayaw pa. 21 Ay unu pay pulut nang nag̱abuiaw, kung indi, ang para ikadengeg̱aw ni Jesu-Cristo. Kung imatayenaw man, mas maayen tung yeen ay duunaw rang pisan tung anya magpasapen. 22 Piru kung yang planu yang Ampuan ta para tung yeen ang yuu pabuienaw pa anya taa tung kaliw̱utan ang naa, intunsis mapagpadayunaw ra tung panirbianung naa tung ni Jesu-Cristo ang dakulu yang kantidad na. Purisu indi ilem maskeanu kung ay pay ipalandawu tung pabuienaw may tung papatayaw. 23 Bilang yay paglingtan yang isipu kung ay pay ipalandawu tung duruang atia. Kipurki durung kalelyag̱ung pablag̱aw rang magpasapen tung ni Jesu-Cristo ay andang pisan ay magdeeg tii. 24 Ug̱aring kung isip-isipenu, midyu mas impurtanti ang pabutwanaw ra kanay taa tung kaliw̱utan ang naa arangan da ilem tung numyu. 25 Intunsis kumus yay magkatama tung isipu ang mas impurtanti ka man tia, purisu nag̱akarkuluu ilem ang puiding kalelyag̱an yang Dios ang yuu pabutwanaw ra ka man taa tung kaliw̱utan ang naa ang para mapagpakiugpuaw si ka tung numyu. Ay tung maning tia, mapadag̱en-dag̱enanamu yeen natetenged tung pagtaralig̱en mi tung ni Ginuung Jesus ang para mas pang kemeet ang asan da ka magkasadya yang mga isip mi. 26 Purisu kung mag̱urugpuita si, duun da magdulang ang mas pa yang kasadyaan ming magdayaw tung ni Jesu-Cristo natetenged tung yeen ang pinabalikaw ra anya asan tung numyu.

Yang Mga Ug̱ali Nira Dapat Ang Pirming Mag̱atu Tung Nag̱adapatan Yang Matinlung Balita (1:27-30)

27 Landaw tung tanan ang yang mga ug̱ali mi pirming magkabag̱ay tung nag̱adapatan yang Matinlung Balita natetenged tung ni Jesu-Cristo. Ya ray dapat ang sikaren mi ug̱ud maskin mabalikaw si tung numyung mag̱irita-ita si ka, maskin andanaw asan ang yuu ra ilem nga balitaay, maskeanu ka enged ang ta yamu pagberegkes-begkesanamu ta mupia ang maskin may pamagkuntra tung numyu, indiamu enged pagpaluw̱ay tung pagparakaw̱utun mi yang Balitang naang Matinlu ang yay nag̱apananged ta. 28 Yadwa pa ang indiamu kang pisan pagpatalaw tung pamagpakigkuntrang atia tung numyu. Ay kung indiamu manalaw tung nira, asan da tanira nga pakdulay mi ta sasang pruiba ang yang panalungaan nira kalainan da ig ta yamu kalibrian da yang panampetan mi. Anday dumang may patakaran tia, kung indi, yang Ampuan ta mismu. 29 Ay kipurki belag̱an da ilem ang pinakdulanamu ra anya ta pabur ang pinaeyanganamu ra anya ta ipagtalig mi tung ni Jesu-Cristo, kung indi, may sasa kang pabur bali ang ilinug̱ut na ka tung numyu ang yamu mapasaran ta pinitinsia arangan da ilem tung anyang pag̱akegngan mi*. 30 Purisu ya ray natengeran na ang pati yamu asan nag̱apasaramu ka ta pinitinsia ang katulad ka tung naita mi tung yeen atiing asanaw pa tung numyu pati numaan ang pariu ka tung nag̱abalitaan mi.

2

Yang Nag̱ikasadya Ni Pablo Tung Nira (2:1-4)

1 Teed mi tiag katinlu yang nag̱aispirinsiaan mi natetenged tung pagrarampilan mi ni Jesu-Cristo. Nag̱apaktel na yang mga isip mi. Yang gegma na tung numyu ya ray paglinga-lingaan yang mga isip mi. Nag̱ataw̱anganamu ra ka yang Espiritu Santo ig nag̱aildawanamu ra ka ta maayen ni Ginuu ta. 2 Kumus parariuamung pagpakasadya tung mga maning tia, pasadyaen mi rang pisan yang isipu ekel tung pag̱uruyunan ming magpurutul may tung paggeregmaan mi may tung pagberegkes-begkesan mi ang sasay keresen mi. 3 Yang gustuung ianing, mag̱amlig̱amu ta mupia ang andang pisan ay buaten mi ang para mapagpalandawamu ubin mapagpabug̱alamu. Kung indi, magpararanekanamu ang yang pagpabetang mi tung mga kaarumanan mi ang tanira mas pang magkabag̱ay ang mapadengeg̱an kay tung numyu. 4 Sasa may sasa tung numyu, belag̱an da ilem yang mga sadili mi ay intindien mi, kung indi, demdemen mi ra ka yang mga aruman mi.

Kaministiran Ang Mamagpakbung Tanira Tung Ni Jesu-Cristo (2:5-11)

5 Yang pagpabetang mi tung mga sadili mi asan da ipaatuay mi tung pagpabetang ni Jesu-Cristo tung sadili na. 6-8 Tanya maskin sasay pagkadios nira yang Dios, piru indi na ra sinikad ang yang kadengeg̱an yang pagkapantay na tung Dios yay dapat ang awiran na, kung indi, pinalpasan na ra ilem ang nag̱ingtaung bilug ig yang pagkabetang yang sasang turuw̱ulun ka ilem, ya ray pinakbungan na. Atiing pangingtau na pirmi ra ilem ang nagparanek ang nagpalalang tung pag̱aningen nang Ama na maskin kamatayen pa yang dangaten na. Ang pagkatapus tung pagpalalang nang atia tung anya, ya ray nagakdan na ang tanya duun da ilem ipalansangay tung sasang krus ang midyu ra ilem tung sasang kriminal ang pakaeyakan tung publiku. 9 Yang dinangat na ipinalandaw ra yang Dios tung sasang pusisiun ang abwat tung tanan. Bilang pinakdulan na ta kadengeg̱an ang indi enged mapasiring-siringan. 10 Ya ray binuat na tung anya ug̱ud tung uri ta kaldaw, yang tanan ang mga tau, malelyag kag indi, luw̱us dang mamagluud tung katalungaan na. Pati yang tanan ang mga angil asta yang tanan ang mga taung indi nag̱aita, malelyag kag indi, ya ka, mamagluud da ka enged ang tanan tung katalungaan na, mag̱ing mga langitnanen man, mag̱ing mga tanekanen man, mag̱ing mga dalemanen man. 11 Luw̱us dang mamag̱ilala tung ni Jesu-Cristong mamagdiklara ang tanya ka man yang pangultimung Dios ang asan da nga padengeg̱ay nira yang Dios ang yay pag̱aningen ni Jesu-Cristong Ama na ang yag paglinukutay kang lag̱i tanira tung pagkadios.

Nag̱apaprusigir Na Tanira Ang Mamagtuman Yang Magkabag̱ay Ang Buaten Yang Sasang Tinapnay Rang Matuud Yang Dios (2:12-16)

12 Kapurisu mga putulung nag̱amaalu, kumus maning tia yang pagparanek ni Jesu-Cristo ig kumus pagtumanamu ra kang lag̱i yang kalelyag̱an yang Dios atiing asanaw pa tung numyu, kapin da enged numanyan ang andanaw ra asan, sasa may sasa tung numyu mas pang magpaderepamung magtuman yang kumpurming magkabag̱ay ang buaten yang mga taung tinapnay ra yang Dios. Dispuis yang pagprusigir ming atia nunut da ka ta pangaman mi ang muya mapaw̱aya-w̱ayaan mi. 13 Kayanan ming usuyun tia gated yang Dios mismu yay magpaeyang ta kalelyag ming mag̱usuy tung kumpurming unu pay nag̱auyunan na pati yang ketel ming mag̱usuy, ya ka. 14-15 Purisu maskin unu pang bag̱ayay, indi mi eklan tung pagburutung-butungun, indi mi ka eklan tung pagbaralalaan, ug̱ud anday mapadatelan ta dumang magsaway tung numyu, kung indi, asan tung mga ug̱ali ming limpiu ngaintindiay nira ang yamu talagang mga anaamu ra ka man yang Dios ang matuud. Maskin makiklep yang mga ubra-ubra yang mga masigkatau ming kadaklan natetenged ka man tung pag̱irisipen nirang baliskad, kaministiran ta yamu magpakbungamu tung mga dumakel ang sigi-sigi yang pagsiringgat-singgatan nira tung makiklep. 16 Yang pagparakbungun ming atia tung mga dumakel, panuntan mi ra ka ta pagparasanag̱en mi tung nira yang bitala yang Dios kung ya pa ag̱aring maeyangan da ka tanira ta ipagpangabui nirang baklu. Dispuis kung usuyun mi yang mga bag̱ay ang atiang nag̱ipag̱aningu tung numyu, ya ray ikasadyang pisan yang isipu tung uras ang ipanginsapu ni Jesu-Cristo tung yeen yang pag̱erekelenu tung katengdananung naa ang ya ra ka man ay ipinagpiar na tung yeen. Kipurki asan da tung numyu nga pruibaay ang yang tanan ang pinag̱imurasung pinakabedlayan asan talagang may pinakaw̱ut na ka man ang matinlu.

Natetenged Tung Pag̱irintrigaen Yang Mga Sadili Nira Ni Pablo Tung Dios (2:17-18)

17 Yang tukaw kung may nag̱idasag ang para iintriga ra tung Dios, ang kaisan may irinemen ang nag̱ibukbuk tung nag̱idasag ang para duun da nga kumplituay yang pagdarasag̱en*. Kung isip-isipenu, midyu maning ka tia yang pananglitan ta. Ta yamu, yang kaalimbawaan mi, maning pa tung sasang nag̱idasag natetenged yang mga sadili mi ya ray nag̱iintriga mi tung Dios ang para magtumanamu yang mga kalelyag̱an na. Ta yeen tanya, kung alimbawa ipaimatayaw pa ka enged yang may mga katengdanan tani tung Roma, yang dug̱uu manulad da tung irinemen ang atiang nag̱ibukbuk tung nag̱idasag. Purisu kung mainabu ra ang ya pay buaten nira tung yeen, ya ray ikasadya yang isipu natetenged asan da nga kumplituayu yang pag̱irintrigaenu yang sadiliu tung Dios. Pati yang pag̱irintrigaen mi yang mga sadili ming bug̱us ka tung anya ya ra kay nag̱ikasadya yang isipu. 18 Purisu pati yamu, ikasadya mi ka yang pag̱irintrigaen mi yang mga sadili ming bug̱us tung Dios asta yang pag̱irintrigaenu, ya ka.

Nag̱asambit Na Yang Planu Na Ang Ti Timoteo Ipaangay Na Duun Tung Nira (2:19-24)

19 Dakulu yang sarig̱u tung ni Ginuung Jesus ang indi ra ilem buay tugtanaw ra anya ang ti Timoteo ipaangayu ra asan tung numyu ug̱ud belag̱an da ilem yang mga isip mi ay kemtel da natetenged tung mabalitaan mi natetenged tung yeen, kung indi, pati yang isipu, kemtel da ka tung mabalitaanu natetenged tung numyu asan. 20 Tanya nag̱aisipanung ipaangayu asan ay anday dumang arumanu tani ang magkapariu tung anya ang talagang tedek tung isip na yang gustu nang magpadag̱en-dag̱en tung numyu ang pariu ka tung yeen. 21 Ayw̱a indi maaningu ay kipurki yang kadaklan ang naisipanu ra ka rin ang ipaangayu asan, belag̱an yang kalelyag̱an ni Jesu-Cristo ay pag̱asikad nirang tumanen, kung indi, ya ra ilem yang kalelyag̱an nirang sadili. 22 Piru naang ti Timoteong naa, kunisidu mi ra ka yang ug̱ali na ang durug kapiadu yang panirbian na tung ni Ginuu ta. Katulad tung sasang ana ang pagpakiunung tung ni tatay na tung mga pag̱urubraen na, ya ra kay kaalimbawaan yang pagpakiunung na tung yeen tung pagparakaw̱utunu yang Matinlung Balita. 23 Purisu dakulu yang sarig̱u ang tanya ray magkabag̱ay ang ipaangayu asan tung numyu kung masiguruu ra kung unu pay mainabu tani tung yeen. 24 Yadwa pa may kumpiansaw ka tung ni Ginuu ta ang pati yuu, indi ra ilem buay, tugtanaw ra ka anyang mangay asan tung numyu.

Nag̱asambit Na Yang Planu Na Ang Ti Epaprodito Ipabalik Na Rang Lag̱i Duun Tung Nira (2:25-30)

25 Kung natetenged tung ni Epaprodito, yang nabtang tung isipu ang talagang kaministiran ang ipabaliku rang lag̱i numanyan asan tung numyu. Tanya sasang ungkuyung kasiraanami ra kang pagparakaw̱utun yang Matinlung Balita. Yang kaalimbawaan yamen pariu tung mga sundalung pagkanunutan ang pag̱agwanta tung mga pinitinsia. Ya ra nganing ay ipinangay mi tani tung yeen ug̱ud mapagpadag̱en-dag̱en tung mga kaministiranu. 26 Dapat ang ipabaliku ra asan tung numyu ay duru rang paglalangkag̱en na tung numyu. Yadwa pa, durug kaaburidu yang isip na ang muya nag̱aliw̱eg̱anamu ra ta pag̱isip natetenged tung balitang nagngel mi ang tanya sinampi ra ta laru na tani. 27 Matuud ang matigbak ka man yang larung nagsampi tung anya, ay puntu ilem ang nadayunan. Piru inildawan da ka enged yang Ampuan ta. Belag̱an ilem tanyay inildawan na, kung indi, pati yuu ya ka. Kipurki kung nadayunan, mas pang nadulangan da rin yang kapupungawen yang isipu. 28 Purisu numanyan tung makali ipabaliku rang lag̱i asan ug̱ud kung mag̱iritaamu si nganing ang uman, magkasadya ra yang isip mi, ig pati yuu tani malinaynayan da ka yang isipu. 29 Purisu kung kumaw̱ut da nganing asan, sapten mi ta mupia tung masadyang kinaisipan ang katulad ka tung dapat ang buaten tang magpurutul tung ni Ginuu ta. Yadwa pa, galangen mi ka ta mupia pati yang kumpurming magkapariu ta pasais tung anya. 30 Ay kipurki puntu ilem napatay tung pagprusigir na tung itinuw̱ul ni Jesu-Cristo tung anya. Ay ipinirinda na yang linawa na tung kalainan basta mangerengan ilem tung numyung magpakigkaw̱ut tung yeen yang mga taw̱ang mi.

3

Yang Pagpaaman Ni Pablo Tung Nira Natetenged Tung Mga Taung Pamagtag̱am Ta Patalang Tung Nira (3:1-3)

1 Simanyan mga putulu, sigun tung mga bag̱ay ang nag̱aeped ang gustuu pang sambiten tung numyu, tukaw tung tanan, magpakasadyaamung pirmi natetenged tung kaampiran ming atiang baklu tung ni Ginuu tang Jesu-Cristo. Kung tung bag̱ay, yang gustuung sambiten numaan, sinambitu ra kang lag̱i tung numyu tan taa pa. Piru belag̱an ka mabedlay tung yeen ang ulitenu si ang basi pa ra ilem may mataw̱ang na tung numyung indiamu mapatalang ta duma. 2 Kuidaw! May mga masigkanasyunung mga Judio asan ang dapat amlig̱an mi ta mupia. Kipurki maning pa tung mga kirung durug kadilikadung palengtan*. Ay pamagtulduk tung maning tung numyung tag̱a duma-rumang nasyun ang bakluamu ra unu nga risibiay yang Dios ang ultimung mga tauan na, dapatamu unung magpabuat ta tanda tung mga tinanguni mi ang para ilaladuamu ra unu ang katulad ka tung nirang mga Judio. Durug liwag yang pakaw̱utun na tung kumpurming tinu pay mananged ay kipurki asan da nga rangga yang pagtaralig̱en na tung ni Ginuung Jesu-Cristo ang bug̱us pa rin. Yang pag̱urubraen nirang atia durung pisan agkalaway tung pagterelengen yang Dios. Ay katimbang nang pamagpanluka ra ilem tanira tung mga taung nag̱akumbinyu nira. 3 Yang pagpabetang nira tung mga sadili nira, tanira unu yay ultimung mga tauan yang Dios ay natetenged binuatan da ta tanda yang mga tinanguni nira. Piru ta yaten ang mga tumatalig tung ni Jesu-Cristo, itay matuud ang mga tauan yang Dios natetenged tung Espiritu Santong pagtinir da tung yaten ang itag paktelay nang para mapagtuuita ta ustu tung Dios. Sulaminting nag̱apanalig̱an tang nag̱ipagpabantug, ultimu ra ilem ti Jesu-Cristo. Andang pisan ay dumang panalig̱an ta, mag̱ing sasang ubraen tung mga tinanguni ta, mag̱ing sasang ubraen ta man tung sadiling puirsa ta ang para asanita ra rin nga risibiay yang Dios.

4 Kung tung bag̱ay, ta yeen, puidi ka rin ang yay panalig̱anu yang mga bag̱ay ang mga maning tia. Ay kipurki kung yang duma may nag̱apanalig̱an nira tung mga pagturumanen nira yang mga katuw̱ulan yang Dios ubin tung pagkabetang nira mismu, yuu mas pa rin. 5 Sasa ra duun tung tandang binuat tung tinanguniu atiing yawalung kaldaw yang iparanganaen tung yeen. Sasa ra ka duun tung nasyun ang natauanu ang yuu talagang sasang Israel. Kung natetenged tung pinanliit-liitanu enged, yuu sasang kanubli ni Benjamin†. Yang kinaug̱alian ang napuawanu ultimung Hebreong pulutiku ig yang bitalang natauanu Hinebreo ka. Kung natetenged tung pagturumanenu yang mga katuw̱ulan, sulipetaung pisan natetenged yuu kinasakpanaw yang partidu yang mga Pariseo ang yay pinakasulipet tung pagturumanen yang tanan ang mga katuw̱ulan. 6 Kung natetenged tung kadererepen, duruaung pisan agkaderep ang nagkereng tung pinanubli yamen ang atia. Nagpamarasaw pa nganing tung mga taung pamagtalig da tung ni Jesu-Cristo ay tung pag̱intindiu ya rag diaduay nira yang dating natauan yamen ang atii. Kung natetenged tung pagkamatandesu tung pagturumanenu yang mga urdinansang atii, andang pisan ay mapitikan tung yeen ang maning may nalampasanu.

Yang Dating Pinanalig̱an Na Nag̱ipabtang Nang Anday Kuinta Natetenged Mas Maal Yang Pagkinapulitay Nira Ni Jesu-Cristo (3:7-11)

7 Piru yang tanan ang mga maning tiang kanisipung tukaw ang yay mataw̱ang tung yeen, luw̱us dang ipinabtangung anday kuinta na natetenged gustuu rang magpakigkapulit tung ni Jesu-Cristo. 8-9 Belag ilem nuntukaw yang pagpabetangung anday kuinta yang mga bag̱ay ang atia, kung indi, ang asta ra ilem simanyan, maskin unu pa man ang bag̱ayay ang midyu pag̱atelengan ta duma may ruma ang maayen ang panalig̱an, luw̱us dang ag̱ipabtangung anday kuinta na natetenged landaw rang pisan yang kamamaalen yang pagkinapulitay yamen ang naa ni Jesu-Cristo ang yay sadiling Ginuuu. Arangan da ilem tung anya pinaw̱ayaanu ra ilem ta paplek yang tanan ang atiang minaalu ra rin. Ya ra ilem ag̱ipabtangayung basura ug̱ud ti Jesu-Cristo mismu ya ray pakigkapulitanu kag yadwa pa ug̱ud masadiliaw ra anyang pisan. Indiaw ra pagtalig ang puidiaung risibien yang Dios natetenged tung sadiling pag̱urubraenung pagtuman yang mga katuw̱ulan na, kung indi, bug̱us da yang pagtalig̱u tung ni Jesu-Cristo. Kipurki yang papanaw yang Dios ang mag̱usgad tung yaten ang saluita rang pisan tung pagterelengen na ay ekel ilem tung pagtalig ta tung ni Jesu-Cristo. 10 Yang gustuu mas pang magtinlung magtinlu yang pagkinapulitay yamen ang naa ni Jesu-Cristo ug̱ud masaliranaw anyang pirmi yang puirsa nang nagbungkaras ang yang pag̱irimakluen na tung yeen yay pirming maispirinsiaanu. Pati yang pag̱aragwantaen na tung mga pinitinsia, gustuu kang masaliranu ug̱ud kayananu kang agwantaen yang mga pinitinsia basta magtumanaw ilem yang kalelyag̱an yang Dios ang katulad ka tung anyang nag̱agwanta ka tung mga pinitinsia tung pagtuman na yang kalelyag̱an yang Dios. Gustuu kang bilug yang isipu ang kung kaministiran, papatayanu tanya ang katulad ka tung anyang nagpakugmatay para tung yeen. 11 Ay kipurki may nag̱ipagpakisew̱atu tung anya ang maskin mapatayaw, pabungkarasenaw ra ka enged anyang paliiten tung kamatayen.

May Sasang Linyang Nag̱ipausuy Na Tung Nira Natetenged Tung Pagpaatu Nira Tung Ni Jesu-Cristo (3:12-16)

12 Indiaw ka pag̱aning ang nag̱atuaw rang pisan tung ni Jesu-Cristo ang maning timlataw ra tung tanan ang mga pag̱urubraenu, kung indi, ya pay pag̱asikarung nag̱imurasen natetenged ya ra kang lag̱i ay ipinagpilik na tung yeen. 13-14 Mga putulu, yang pagpabetangu tung sadiliu, talagang indiaw pa nag̱asalapay ang yuu atuaw rang pisan tung anya. Piru katulad tung sasang maniglaksu tung karira ang anday balyed-balyed, kung indi, yang tinanguni na pagluw̱ag pa ta laksung pagrumbu duun tung kasapungan yang maglaksuen na ang basi pa ra ilem mandeeg dang mapakdulan ta primyu, ya ra kay nag̱apakbunganu. Ay maskin unu pay nasalapayanu tan taa, indi ra ilem ag̱ipabtangu tung isipu, kung indi, yang sulaminting nag̱apabilug̱anu ay kung ya pa ag̱aring mas pang mag̱atuaw rang mag̱atu tung ni Jesu-Cristo tung tanan ang mga ubra-ubraw mintras buiaw pa. Anday dumang luaan na tung uri, imbitarenaw ra yang Dios ang magpasapen tung anya ang asta tung sampa duun tung langit natetenged ilem tung pagpakugmatay ni Jesu-Cristo may yang pagbungkaras nang nangerengan tung yeen. 15 Purisu kumpurming tinu pa tung yaten ang pagteg̱asan da tung pagtaralig̱en na, dapat ang usuyun na yang linyang naang nag̱ipagpasanag̱u. Piru kung aparti yang pag̱irintindien mi tung sinambitung atia, ipasanag da ka enged yang Dios tung numyu. 16 Ug̱aring yang dapat ilem ang impurtaen tang tanan ang ita pirming magprusigir tung kumpurming unu pay ipinagpasanag da yang Dios tung yaten sasa may sasa.

Nag̱apaprusigir Nang Mamag̱usuy Tung Mulidung Ipinagpaita Na Tung Nira (3:17-21)

17 Mga putulu, magsarasaanamu ra tung pag̱urusuyun mi tung mulidung ipinagpaitaw ra tung numyu. Kung tinu pa asan ay pag̱usuy ra tung mulidu yamen yang mga arumanu, ya ray paniiran ta kadaklan ang pasuaran, belag̱an yang indi ra pag̱usuy. 18 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay duru rang mga taung pamansianing ang tanira unu pagtalig ka tung ni Jesu-Cristo. Piru tung pagpangabui nira, bistu ra ang pamagpasuag tung nag̱ipagpakaw̱ut yamen natetenged tung katuyuan ni Jesu-Cristong nagpalansang tung krus ang para ita mapaluasita ra anya tung pagpakasalak ta. Piru tung pagpangabui nira, bistu ra ang yang katuyuan ni Jesu-Cristong nagpalansang tung krus ya rag pasuag̱ay nira. Yang mga taung mga maning tia, nagkarasambitung tukaw tung numyu ta pira-pira rang bisis ig maskin simanyan nag̱ipanangitu pa nganing ta durung pag̱ulit tung numyu. 19 Ay ya pa ag̱ari, yang panampetan nira tung uri ya ra yang kalainan ang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na. Ay maskin unu pay nag̱iblen nira ya ray nag̱asikad nirang papsawan ang katimbang na yay Dios nira ang pag̱atalungaan nirang pirmi. Yang mga ubra-ubrang dapat da rin ang ikaeyak nira ya pa kay nag̱ikadengeg nirang nag̱ipagpabantug. Anday dumang nag̱apagamenan ta mga isip nira, kung indi, ya ka ilem yang pangkaliw̱utan. 20 Imbis mag̱usuyamu tung nira, indiamu ra enged. Kung indi, yang mulidu yamen yay usuyun mi. Ay ya pa ag̱ari, yang ultimung baw̱anwaan ta belag̱an yang kaliw̱utan ang naa, kung indi, ya ra yang langit. Duru nganing ang pagpakbat ta tung Manigpanapnay tung yaten ang duun ka man tung langit manliit. Anday duma, kung indi ya ra mismu ti Ginuu tang Jesu-Cristo. 21 Ay kung maglekat da nganing tanya, ya ray mangimaklu tung mga tinanguni tang naang suitu pa ta kamatayen. Ay saliranita ra anya yang katimlat yang tinanguni nang durug kasusulaw ug̱ud asanita ra mag̱atung pisan tung anya. Ya ray masarangan na natetenged tung puirsa na ang basin unu pang bag̱ayay luw̱us ang kayanan nang gaeman.

4

Nag̱apapagbilug Na Yang Pinakaisi Yang Ipinagpasanag Na Tung 3:1-21 (4:1)

1 Mga putulung nag̱amaalung nag̱alangkag ta duru, ag̱ampayanaw ra ta kasadyaanung duru natetenged tung numyung pag̱usuy ra ta matinlu tung nag̱auyunan yang Dios. Natetenged tung baklu rang ipinagpasanag̱ung atia tung numyu, elten ming elten yang pagtaralig̱en mi tung ni Ginuung Jesus ig ya ra kay buaten ming pitik ang pausuyan mi tung tanan ang mga pag̱urubraen mi.

Gustu Nang Mag̱inulikay Ra Ta Makali Ti Euodia Durua Ni Sintique (4:2-3)

2 May sasang gustuung ipademdem tung ni Euodia durua ni Sintique ang kung maimu ilem, tung makali mag̱inulikay ra tanira. Ay ya pa ag̱ari, magputul kang lag̱i tanira tung ni Ginuu ta. 3 Pati yawa, ungkuy, kumus pagsinasaayita ra ta kinaisipan, may sasa kang nag̱aingaluku tung nuyu. Padag̱en-dag̱enan mu ra kanay ta mupia yang durua nga baw̱ayan ang atia ang para maulikan da yang pagputulan nira tung makali. Ay ya pa ag̱ari, tan taa namagpakiunung da ta ustu tung yeen atiing pagparakaw̱utunu yang Matinlung Balita asan maskin durung mga taung namagpakigkuntra tung yamen. Kasiraan da ka tanira ni Clemente pati yang kadaklan ang mga arumanung dating pamagtaw̱ang tung yeen tung pagparakaw̱utunu. Maskin indi ra ingarananu tanira, yang mga aran nira nasulat da kang lag̱i tung sasang paglistaan yang Dios yang mga aran yang mga taung kumpurming pinaeyangan na ta ipagpangabui nirang baklu ang anday pagtapusan na*.

Natetenged Tung Duma-rumang Nag̱ipagpaprusigir Na Tung Nira (4:4-9)

4 Magpakasadyaamung pirmi natetenged nag̱askean mi ra ka ang anday dumang may anya tung numyu, ya ra ti Ginuu ta. Ulitenu pa ta minsa. Magpakasadyaamung pirmi. 5 Kaministiran kang ipaita mi tung tanan ang mga masigkatau mi ang ta yamu mapinaurayen. Ay kipurki yang uras ang ipaglekat ni Ginuu ta nag̱aalenget dang nag̱aalenget.

6 Indiamu enged magpakaliw̱eg ta kulu, kung indi, maskin unu pay mapanawan mi, ipag̱ampu mi ra ilem tung Dios. Iugtul mi ra ilem tung anya kung unu pay kaministiran mi ang nunut da ka ta pagpasalamat mi tung anya natetenged tung itaw̱ang na tung numyu. 7 Anday dumang pakaw̱utun na tia, kung indi, paeyanganamu ra anya ta kalimengan yang isip mi ang maskin yamu, indi mi ka ilem maintindian kung ayw̱at nagkalimeng da ag̱ad tung kaliwag̱anamu pa. Bilang yang kaalimbawaan yang kalimengan ang atia yay maning pa tung sasang magmanada tung pag̱irisipen mi ang para indi ra enged mag̱aburidu. Ya ray ipaeyang na tung numyu natetenged ilem tung pagtaralig̱en mi tung ni Jesu-Cristo.

8 Mga putulu, nani pa yang sam bilug ang nag̱aeped ang gustuu pang sambiten tung numyu. Kaministiran ang yang pabilug̱an enged ta mga isip ming pirmi ya ra taa: kung unu pay talagang matuud, kung unu pay magkatama ang anday mansa-mansa nang malain, kung unu pay talagang matinlu ig nag̱auyunan ta kadaklan pati yang Dios, kung unu pay makasasadya ta isip ang talagang maayen ka man, kung unu pay may pagkatinlu nang landaw, ig kung unu pay magkabag̱ay ang dayawen, yang mga maning tia ya ray ipabalay mi tung mga isip mi. 9 Dispuis pa, kung unu pay ipinagtulduku tung numyu, kung unu pay ipinagpalatayu tung numyung itinalig enged ni Ginuu ta tung yeen, maskin unu pay nagngel mi tung yeen, ig kung unu pang mga pasaisay ang naita mi tung yeen, ya ray dapat ang pausuyan ming pirmi. Ay kung yay usuyun mi, pakigsasaanamu ra yang Dios ig paeyanganamu ra ka anyang pirmi ta kalimengan yang mga isip mi.

Natetenged Tung Sasang Itinaw̱ang Nira Tung Anyang Ya Enged Ay Pagsadyaan Yang Isip Na (4:10-20)

10 Duru rag sadya yang isipu, ig duru ra kag kadakul yang pagpasalamatu tung ni Ginuu ta gated maskin nabuay ra ka man, numanyan nademdemanaw si ka numyung pinaeklan ta taw̱ang. Piru belag̱an ang mag̱aning ang may nabtang tung isipu ang linipatanaw ra ilem numyu. Nag̱askeanu ka ang anda ilem ay lug̱ar ming magpaita yang pagderemedemen mi tung yeen. 11 Nag̱apagbitalaw ta maning tia belag̱an ang mag̱aning ang natetenged ang begbeg da yang kuluu natetenged tung mga kaministiranu. Ay kipurki ta yeen, maskin unu pay mabtanganu, sanayaw rang manalunga ang kuntintu tung isipu. 12 Kung magkulangenaw ra nganing tung mga kaministiranu, maskeaw rang manalunga tung masadyang kinaiaipan. Kung may bastanti man, maskeaw ra kang maeklanu tung katamtaman ilem yang isipu. Maskin unu pay mabtanganu, maskin nag̱abialaw, maskin nag̱asuw̱ukaw, maskin may bastanti, maskin magkulangenaw, maskeaw rang manalunga ang kuntintu tung isipu. 13 Maskin unu pay mapanawanu kayananung talungaen tung matinlung kinaisipan natetenged ilem tung ni Jesu-Cristong pagpaktel tung yeen. 14 Ug̱aring maskin belag̱an ka man begbeg yang kuluu tung mga kaministiranu, piru durung pisan agkatinlu yang pagpaawat ming nagpakiunung tung yeen tung mga kaliwag̱anu ang yuu ra paeklay mi ta taw̱ang.

15 Ta yamung tag̱a Filipos, nag̱askean mi ra ka ang impisa pa atiing primirung pagparakaw̱utunu yang Matinlung Balita asan tung numyu ang asta nagliitaw ra ilem asan tung sinakepan yang Macedonia, tung tanan ang mga tumatalig, yamu ilem ang sam pundaan ay nagpaekel-ekel ta mga taw̱ang tung yeen. 16 Maskin atiing duunaw pa rin tung siudad ang Tesalonica, maduaw rang pinaeklan mi ta taw̱ang para tung mga kaministiranu. 17 Nag̱asambitu ilem tia belag̱an ang mag̱aning ang may nag̱aintrisung pirmiaw ra ilem ang taw̱angan mi, kung indi, yang pag̱asikaru ilem ang mas pang dumakul yang ibles yang Dios tung numyu tung uri natetenged tung pagtaraw̱angen ming atia tung yeen yadwa pa ang mas pang magwayang dang magwayang yang pag̱irintindien mi tung kalelyag̱an na.

18 Kung natetenged tung mga kaministiranu, anda rang pisan ay kakulanganu simanyan ay natetenged yang ipinaekel ming naa tung ni Epaprodito, bastanti ra, subra pa ngani. Yang kaalimbawaan yang taw̱ang ming naa tung yeen, maning pa tung sasang ipinirisintar mi tung Dios ang durug amut ang ya ra kay dinawat na natetenged nag̱auyunan nang pisan. 19 Dispuis pa, yang Dios ang naang pagpaturuw̱ulunanu, inding pisan maluw̱us-luw̱usan ta itaw̱ang na tung yaten, maskin unu pay kaministiran ta. Purisu nag̱askeanung yay mag̱asikasu tung tanan ang mga kaministiran mi ang anday kulang natetenged ilem tung pagpakugmatay ni Jesu-Cristo para tung yaten ang asan da ag̱ipatielay na yang pag̱arasikasuen na tung yaten. 20 Kapurisu yang Dios ang nagyari rang Ama ta, ya ray dayawen tang asta tung sampang anday katapus-tapusan. Talagang magkabag̱ay ang pisan ang yay buaten ta.

Yang Pagtapusan Yang Sulat (4:21-23)

21 Pagpakikumustaaw ra tung tanan ang mga kaputulan ta asan ang binuat da ka yang Dios ang mga tauan na ekel tung pagtalig nira tung ni Jesu-Cristo. Pati yang mga putul tang mga ugpuu tani ang kasiraanaming pagpaturuw̱ulun tung Dios, pamagpakikumusta ka tung numyu asan. 22 Asta yang kadaklan ang mga tauan yang Dios tani tung Roma, pamagpakikumusta ka tung numyu asan. Kapin pa yang mga putul tang naang pamanirbian tung palasiu ni Adi Cesar ya enged ay pamagpakikumusta ta duru tung numyu asan.

23 Buinu, yang nag̱ipag̱ampuu para tung numyu ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman ni Ginuu tang Jesu-Cristong pagpadag̱en-dag̱en tung numyu.

Ya ra ilem tia ay maaningu tung numyu,

Pablo

* 1:29 1:29 Ikumpalar tung pagpabetang yang mga apustul tung pinitinsiang ipinakdul tung nira ang nasambit tung Mga Binuat-buatan 5:40-41.

* 2:17 2:17 Atiing tukaw pang mga panimpu ang indi pa nag̱apagpakugmatay ti Ginuung Jesu-Cristo, tung dating papanaw ang ipinausuy yang Dios tung mga tauan nang mga Israel, kung may ayep ang nag̱idasag yang sasang manigdasag ang para iintriga na tung Dios, ang kaisan may irinemen ang nag̱ibukbuk na tung nag̱idasag na ang para duun da nga kumplituay na yang pagdarasag̱en na.

* 3:2 3:2 Yang mga Judiong atia ya ra ipananglitay na tung mga kiru ay natetenged yang pangguuy ang atia, sasang pagduminar nira tung mga taung tag̱a duma-rumang nasyun. Bilang binaliskad ni Pablo ang tanira ray mga kiru ekel tung pag̱urubraen nira ang atiang makararangga.

† 3:5 3:5 Ti Benjamin sasa tung sam puluk may duruang mga ana ni maepet ang Israel ang yay namuad tung nasyun ang Israel.

* 4:3 4:3 Yang paglistaan ang atia, muya-muyang nag̱asambit tung Ipinag̱ubligar. Asan da nga basaay ta tung 3:5; 13:8; 17:8; 20:12 may 15; 21:27.

Colosas

1

2

3

4

Yang Isinulat Ni Pablo Tung Mga Tag̱a COLOSAS

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Yang nagpaliked yang Matinlung Balita duun tung Colosas, belag ti Pablo, kung indi, ya ra yang sasang taung nag̱aranan tung ni Epapras. Tanya dating tag̱a Colosas (4:12), piru baklu ra ngagngelay na yang Matinlung Balita atiing pag̱angay na duun tung Efeso ang nagkatuun da tung pagparakaw̱utun ni Pablo duun (1:7-8; Mga Binuat-buatan 19:8-10). Anday dumang pinakaw̱ut na, nananged dang nagtalig tung ni Ginuung Jesu-Cristo. Pagkatapus atiing pag̱ulik da duun tung Colosas, tanya ra mismu ay nagparakaw̱utun yang Matinlung Balita tung mga kaarumanan na duun. Yang linuaan na, may sam pundaan dang mga tumatalig ang minyang. Piru dispirinsia ilem nalaktan da ta mga manigtulduk ta indi magkatama. Purisu naisip da ti Epapras ang mangay ra tung ni Pablo duun tung Roma ang para magbaw̱alitaen da tung anya natetenged tung prublimang atia. Purisu pagkabalita ni Pablo, nag̱intra ra ampu para tung mga tumatalig duun (1:9-11) ig naisip da kang magpasulat ta ipaekel na duun tung nira. Ay yang gustu na paktelen na yang mga isip nirang indi ra mamagpadayun ang mamag̱intindi tung nag̱itulduk yang duma ang atiang indi magkatama.

Maning taa yang nag̱itulduk nirang mali tung mga tumatalig. (1) Dapat unung mamagtuman yang mga katuw̱ulan ang nag̱usuyun yang mga Judio natetenged tung mga palanganen ang yang duma dapat unung liian nira. Pati mga katuw̱ulan natetenged tung mga maal ang kaldaw dapat ka unung silibraen nira (2:16). Dapat ka unung magpabuat ta tanda tung mga tinanguni nira ug̱ud asan da unu tanira nga bilangay yang Dios ang mga tauan na. (2) May mga riglamintu ka natetenged tung mga bag̱ay-w̱ag̱ay ang dapat unung likayan ay panliitan unu ta malain. (3) Kaministiran ka unung mamagtuu tung mga angil (2:18). (4) Ti Jesu-Cristo unu belag Dios. Yang nag̱itulduk nirang maning tia, ya ray binaliskad ni Pablo tung 1:15-20 may 2:8-10. Dispuis pamag̱intra paambug ang tanira unu may nag̱askean nirang inding pisan nag̱askean ta duma (2:18). Yang panalig̱an nirang atia pulus inimu-imu ta tau ka ilem. Purisu kung tinu pay mag̱usuy, anday dumang pakaw̱utun na, asan da nga lakanay yang isip nang magpapsaw tung tanan ang mga kalelyag̱an nang balaw̱ag tung kalelyag̱an yang Dios (2:22-23).

1

Yang Intrada Yang Sulat (1:1-2)

1-2 Yang nagpasulat yang sulat ang atia, ya ra yuung ti Pablong nag̱ing apustul ni Jesu-Cristo natetenged ilem ang yay kalelyag̱an yang Dios. Duruaami ni Timoteong sasang putul ta ang nagpaekel yang sulat ang atia tung numyu asan tung Colosas ay binuatamu ra ka man yang Dios ang mga kinasakpan nang sadili ig mga putulamu ka yamen ang pagpadayun tung pagtaralig̱en ta tung ni Jesu-Cristo. Yang nag̱ipag̱ampuu para tung numyu ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman may kalimengan ang liit tung Ama tang Dios.

Yang Nag̱apasalamatan Ni Pablo Tung Dios Natetenged Tung Nira (1:3-8)

3 Kung mag̱ampuami ra nganing tung Dios ang yay pag̱aningen ang Ama ni Ginuu tang Jesu-Cristo, yamuy pirming nag̱apasalamatan yamen tung anya. 4 Nag̱ipag̱ampuamu ra nganing yamen natetenged nabalitaanami ra ang yamu unu napagtalig da tung ni Jesu-Cristo, ig paggegmaamu ra ka unu tung mga aruman ming parariuamu ra kang binuat yang Dios ang mga tauan nang sadili. 5 Yang pinagamenan enged yang mga isip ming nagtalig ang nunut da ka ta paggegma, ya ra yang kaayenan ang nag̱ibaratu yang Dios duun tung langit ang para tung tanan ang mga tauan na ang simanyan ya ray nag̱apakbat mi. Ya ray naintindian mi atiing pagkagngel mi yang Matinlung Balita natetenged tung ni Jesu-Cristo ang liit tung Dios ang talagang matuud. 6 Yang balitang atiang ipinagpakaw̱ut da tung numyu, nag̱ipagpakaw̱ut da ka tung mga tau tung maskin ay pang banwaay. Ya ra ka man nganing ay nag̱ipagbaklu yang sistima yang kumpurming pananged ig ya rag durulang agdurulang yang kinadakel nira. Maning kang pisan tia yang nag̱ainabu tung numyu asan, disti pa atiing primirung pagkagngel mi natetenged tung kaneeman ang ipinagpaita yang Dios tung tanan ang mga tau ang andang pisan ay natengeran na tung yaten. Ang pagkatapus ya ra kang pisan ay naispirinsiaan mi mismu tung mga sadili mi atiing pagtalig mi tung ni Ginuung Jesus. 7 Yang balitang atia ya ra ka man ay naintindian mi tung ni Epapras ang yay nag̱amaal yamen ig kasiraanami ra kang pagpaturuw̱ulun tung ni Jesu-Cristo. Ya kay nag̱atalig̱an nang magpadag̱en-dag̱en tung numyu ang para tung ikaayen mi. 8 Tanya ra kay nagbalita tung yamen ang yamu unu, duruamu unug kaayen tung mga kaarumanan ming mga tumatalig natetenged tung gegmang nag̱ipaeyang yang Espiritu Santo tung mga isip mi.

Natetenged Tung Nag̱ipag̱ampu Ni Pablo Para Tung Nira (1:9-12)

9 Purisu ya ray natengeran na ang ta yami tani, mag̱impisa pa atiing primirung pagkabalita yamen, muya-muyaamu ra ilem ang nag̱ipag̱ampu yamen tung Ampuan ta. Yang nag̱aingaluk yamen tung anya ang pasanag̱anamu ra anya ta maayen ug̱ud maintindian mi kung unu pay gustu nang yay buaten mi. Bilang pawayangen na ta mupia yang mga kinaisipan mi ang nunut da ka ta pagpatarem na ang para magmaskeamu rang magdeep kung yang nag̱itulduk tung numyu talagang uyun tung kamatuuran u kung belag*. 10 Maning tia yang nag̱ipag̱ampu yamen ug̱ud yang tanan ang mga pag̱urubraen mi magkabag̱ay ra tung pagterelengen ni Ginuu ta ang para luw̱us da kang mauyunan na. Bilang mapagpaluaamu ra ta sari-saring pag̱urubraen ang matitinlu ig mas pang maispirinsiaan mi kung unu pag katinlu yang kaampiran ming atiang baklu tung Dios. 11 Gustu ka yamen ang paktelenamu ra yang Dios ta mupia ekel tung kagaeman nang anday kategkaan na ang ya ra kang lag̱i ay nag̱ipaita na tung mga tauan na ug̱ud magtenten dang magtenten yang mga isip mi ug̱ud kung mapasaranamu ra nganing ta mga kaliwag̱an, makayanan ming agwantaen ig mapagpaurayamu ra ka tung kumpurming pagpaliwag tung numyu ang nunut da ka ta masadyang kinaisipan mi. 12 Gustu ka yamen ang pirmiamu ra ilem ang magpasalamat tung Ama tang Dios natetenged tanyay nagpabag̱ay tung numyung magpalg̱ud tung mga kaayenan ang tung uri ya ra kay ipamakdul na tung tanan ang binuat nang mga tauan na ang durug kasusulaw yang malg̱uran tang tanan.

Tanira Ilinakted Da Yang Dios Tung Kagaeman Yang Pag̱aningen Nang Ana Na Ang Yay Landaw Ta Kagaeman Tung Tanan Ang Inimu Na (1:13-20)

13 Yang Dios ya kay nagpalibri tung yaten tung dating pinagtiniran tang durug kiklep ang ita ra rin agkemkemay ta mupia ni Satanas ang yay pinakamalain tung tanan. Ilinakterita ra ka dayun anya tung kagaeman yang pag̱aningen nang Ana Nang nag̱amaal na. 14 Ay ekel tung pagpatumbas na yang linawa na, asanita ra ngaipalibriay yang Dios tung sintinsia na tung kadiaduan ang anday katapusan, bilang asanita ra nga patawaray na tung mga kasalanan ta. 15-20 Yang tanan ang atiang binuat na para tung yaten, uyun ang pisan tung planu na ay natetenged gustu na kang lag̱i ang ekel tung pag̱aningen nang Ana Na, asan da nga paulikay na yang pagkarabetangen yang tanan ang inimu na ang ya ray nadiadu yang katuyuan nirang atiing primiru†. Ay yang katuyuan na tia ay ug̱ud tung uri, maskin taa tung katanekan, maskin duun man tung kalangitan, luw̱us sing magturunuan dang mamag̱atu tung anyang nag̱imu tung nira ekel tung pagpaturuk yang Ana Na yang dug̱u na atiing pagpalansang na tung krus.

Dispuis tung Ana Nang atia, duun enged nga bilug̱ay ta yang pagkadios yang Dios ang indig dakaten ta mata. Talagang matuud tia ay kipurki uyun ang pisan tung kalelyag̱an yang Dios ang kung ya pa ag̱ari yang pagkadios na, asan tung Ana Na nga keen ang andang pisan ay pagkakulang na‡. Tanyay pinakalandaw tung tanan ang inimu ay luw̱us tung anya ipinaimu yang Dios, mag̱ing tung kalangitan, mag̱ing tung kaliw̱utan man, maskin agdakaten ta mata man, maskin indi man. Lug̱ud asan yang tanan ang kinalasi-kalasi ta mga taung indi nag̱aita. Yang tanan ang bag̱ay, anday inaning, luw̱us tung anya ipinaimu yang Dios ug̱ud maskin unu pay gustu nang unien, ikadengeg na ka enged agyapun tanirang tanan§. Tanya asan da kang lag̱i baklu namansieyang yang tanan ang bag̱ay. Dispuis yang tanan ang bag̱ay tung anya ka nag̱ipaepetay yang Dios ang para dayun-dayun yang pagkarabetangen nirang tanan ang anday kaumanan. Kidispuis pa katulad ka tung kulu yang sasang tau ang yay pagmangulu tung intirung tinanguni na, tanya kay pagmangulu tung intirung kabilug̱an yang tanan ang kumpurming pagtalig tung anya ang ya kay maning pa tung tinanguni na taa tung katanekan. Tanya kay nagpaeyang tung nira yang ipagpangabui nirang baklu ay kipurki tanya kay nanukawan tung nirang nagbungkaras ang nanliit tung kamatayen ug̱ud tanyay mag̱ing pinakalandaw tung tanan, mag̱ing atiing dating inimu na, mag̱ing ita man ang pinaeyangan na ta ipagpangabui tang baklu.

Nag̱ipademdem Na Tung Nira Ang Tanira Pinaulik Da Yang Dios Ang Rinisibi (1:21-23)

21 Belag̱an ilem yang tanan ang inimu yang Dios may kaministiran ang maulikan yang rilasyun nira tung Dios*, kung indi, pati yamu, ya ka. Ay kipurki atii kanay, alalawiramu tung Dios, pagpasuag̱amu ka nganing tung kalelyag̱an na. Bistu tia ay yang palaksu yang mga pag̱irisipen mi pirmi ra ilem tung mga malalain pati mga pag̱urubraen mi. 22 Piru maskin maning da ka man tii yang nabtangan mi, simanyan, pinaulikamu ra yang Dios ang rinisibi ekel tung pagkuat na tung pinagsangkelan na ang indiamu ra rin pauliken na. Yang pagkuat nang atia, duun da ipatielay na tung pagpakugmatay yang pag̱aningen nang Ana Na ang yang tinanguni na mismu maning pa tung ya idasag̱ay na. Yang katuyuan nang nagpaulik tung numyu ay ug̱ud tung uras ang duunamu ra tung katalungaan na, limpiuamu rang pisan tung pagterelengen na ang anda ra kang pisan ay mabangdan na tung numyu. 23 Talagang yay mabtangan mi basta idayun mi yang pagparanangeren mi tung Matinlung Balita natetenged tung ni Jesu-Cristo pati yang pagtaralig̱en mi tung anya. Kaministiran kang pirming matenten yang isip ming pagpadayun tung pagpakbat mi tung sasang kaayenan ang inding pisan mapakdingan ang ya ray nabalitaan mi atiing primirung pagkagngel mi yang balitang atia. Ay kipurki yang balitang atia, belag da ilem tung numyu ipinagpakaw̱ut, kung indi, ipinagpakaw̱ut da ka tung mga tau tung maskin ay pang banwaay†. Kung natetenged tung balitang atia, yuu mismung ti Pablo nagyari rang sasang manigparakaw̱utun.

Pagpaawat Ti Pablo Ug̱ud Mamaresmesan Nira Ta Maayen Kung Unu Pay Palaksu Yang Planung Ipinagpabunayag Yang Dios Ang Para Indi Mapatalang Ta Duma (1:24-29)

24 Numanyan ag̱ikasadyaw ra ka enged yang mga kaliwag̱an ang naang nag̱apasaranu tani gated maskin nag̱aliwag̱anaw ra ka man, basta para tung ikaayen mi, yay masadya tung yeen. Kipurki ekel tung mga kaliwag̱an ang naa, asanaw rag pagkumplitu tung ilinug̱ut da kang lag̱i ni Jesu-Cristo tung yeen ang yay dapat ang mapasaranu para tung ikaayen yang intirung kabilug̱an yang mga tumatalig ang yang kaalimbawaan nirang tanan, maning pa tung yay tinanguni na taa tung katanekan‡. 25 Sipurki ta yuu, nag̱ing sasang manigpanirbian tung nirang tanan ay natetenged piniaranaw ra yang Dios ang magparasanag̱enaw ta maayen tung maning tung numyu enged ang belag̱an mga Judio kung unu pa enged ay kamtangan yang bitalang naang liit tung anya. 26 Yang bitalang naang nag̱ianingu, inegteman pa rin yang Dios tung mga tauan na tung namagtukaw pang mga panimpu, piru simanyan ipinagpabunayag na ra tung mga taung baklung binuat nang mga tauan na. 27 Bilang inenged na rang paskeen tanira kung unu pay kamtangan yang planung atiing inegteman na pa rin ang tukaw ang atia pala, pati yang maning tung numyung belag̱an mga Judio, pakaayenenamu ra ka anya ta mupia. Bilang ti Jesu-Cristo mismu magtinir da tung numyung pagalig da tung anya ang asanamu ra ka ngaeyangay ta ipagpakisew̱at mi ang malg̱uramu ra ka man tung katinluan ang inding pisan mapasiring-siringan. 28 Ta yamen, yang balitang naa natetenged tung ni Jesu-Cristo, yay nag̱ipagpakaw̱ut yamen tung maskin tinu pang tauay. Nag̱apaamanan yamen ta maayen ang nunut da ka ta matinlung pagpasanag. Kada sang klasi tung nira, kung unu pay nira-nirang nag̱apgesan, yag pateng-patengay yamen ta maayen ang para duun da ipalengtay yamen yang nag̱ipagpakaw̱ut yamen ang naa tung nira§. Yang pag̱asikad yamen asan ang yang kumpurming tinu pay napagtalig da yang sadili na tung ni Jesu-Cristong nagpasirung, mas pang mag̱atu rang mag̱atu yang mga ug̱ali nira tung ug̱ali na ug̱ud kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagprisintar da yamen tung nira duun tung katalungaan yang Dios, timlat dang pisan ang anda ray pagkakulang yang pagkatau nira. 29 Ang para may pakaw̱utun na enged ang matinlu yang pagparakaw̱utunung naa, ya rag paawatayu ta mupiang nag̱apakabedlayan ang yuu rag paktelay ta mupia ni Jesu-Cristo.

2

Nag̱apaawatan Na Tanira Ta Mupia Ang Para Indi Makayanan Ta Patalang Ta Duma (2:1-5)

1 Pati yamu, kumus sakepamu ra ka tung katengdanan ang naang ipinagpiar yang Dios tung yeen, gustuu kang makdekan mi kung ya pa ag̱arig kaderep yang pagpaawatu ang basi pa ra ilem mataw̱anganamu ra ka yeen pati yang mga tumatalig duun tung Laodicea* asta yang kadaklan ang mga tumatalig asan tung mga kabiw̱init-binitan yang banwa mi ang indi pa ka pangaita tung yeen. 2 Yang pag̱asikarung pagpaawat ay ug̱ud kemtel da ta mupia yang mga isip ming tanan ekel tung pagberegkes-begkesan ming paggeregmaan. Yang sam bilug kang pag̱asikaru ay ug̱ud mamaresmesan mi ra kang pisan yang nag̱adapatan yang bitala yang Dios, kung unu pa enged ay palaksu yang planu nang inegteman na pa rin ang tukaw ang pagkatapus ipinagpabunayag na ra numanyan ang ya ra ka man yang natetenged tung ni Jesu-Cristo. 3 Ay ultimu ilem tanyay sarang ang magpaeyang ta ipagkabuskad yang mga painu-inu mi ug̱ud mamaresmesan ming pisan yang palaksu yang planu nang atia ang yay maning pa tung sasang manggad ang durug kaimpurtanting maeklan. 4 Yang nag̱ipagsambitu tung mga bag̱ay ang atia tung numyu ay ug̱ud indiamu ra makayanan ta patalang yang dumang mga manigtulduk ekel tung mga katadlengan nirang durug kakaingganya. 5 Ya ra kay natengeran na ang nag̱apaawatanamu yeen ta mupiang nag̱apasanag̱an ang nunut da ka ta pag̱arampuenung maderep†, kipurki maskin andawaw ka man asan ang pagpadag̱en-dag̱en tung numyu, piru ekel tung kagaeman yang Espiritu Santong pagtinir tung yaten, katimbang nang asanaw ka enged tung numyu ay pirmiamu ka man ang nag̱ademdemanu. Yang pagparaawatenung naa nunut da ka ta kasadyaan yang isipu natetenged nag̱askeanu ra ang yamu asan pagsarasaan da ta matinlu ig mabaked ka yang pagtaralig̱en mi tung ni Jesu-Cristo.

Kaministiran Ang Pausuyan Nira Yang Mga Ug̱aling Magkabag̱ay Ang Urusuyun Yang Sasang Taung Pagpalalang Da Tung Ni Jesu-Cristo (2:6-7)

6 Kapurisu, kumus pinananged mi ra ka man yang ipinagtulduk tung numyu natetenged tung ni Jesu-Cristo ang tanya ray Ginuu ming pagkalalangan tung numyu, kaministiran ang yang ug̱aling pausuyan ming kaldaw-kaldaw, ya ra yang mga ug̱aling magkabag̱ay ang urusuyun yang kumpurming pagpalalang tung anya. 7 Bilang idayun mi enged yang pagparanangeren mi tung ipinagtulduk ni Epapras‡ tung numyu ang nunut da ka ta pagturumanen mi. Pati yang pagparasalamaten mi tung Dios idayun mi ra ka.

Nag̱apaamanan Na Tanira Ang Indi Enged Magpaekel Yang Mga Isip Nira Tung Dumang Sistimang Nag̱itulduk (2:8-15)

8 Mangamanamu ra enged ta mupia nusias maeklanamu ra ta dumang papanangeren tung dumang pag̱irintindien tung Dios ang belag kang lag̱i tama ig anday kaayenan na. Ay kipurki yang nag̱itulduk nirang atia, duun da ilem ngaeklay nira tung bitalang nag̱ipagngel yang mga mamaepet nira. Yang nag̱adapatan na natetenged ka ilem tung mga riglamintung natauan nirang pangkaliw̱utanen ka ilem ang indi pagkatunu tung kamatuuran ang nag̱itulduk natetenged tung ni Jesu-Cristo. 9-10 Ayw̱at mag̱intindiamu pa asan, sindu tung tinanguni mismu ni Jesu-Cristo nga keen yang kabilug̱an yang pagkadios yang Dios§ ig kumus idinamayamu ra yang Dios tung anya ang yay landaw ang pisan ta kagaeman kay tung maskin unu pang klasiay ta mga taung atiang indi nag̱aita, yang nag̱abtangan ming atiang baklu may pagkakumplitu na ra tung pagterelengen yang Dios. 11 Pariu ra asan tung sasang inubra ni Jesu-Cristo tung numyung atiing nagtalig̱amu ra tung anyang nagpakigkapulit. Yang inubra nang atii tung numyu midyu magkaanggid-anggid tung pagburuaten ta tanda yang mga masigkanasyunung mga Judio tung tinanguni yang mga ana nirang mga lalii. Katulad tung sasang mulang lalii ang yang sang parti tung tinanguni nang yag puputus ang ya ekbay ang iplek, yamu ya ka. Ipinaluasamu ra ka ni Jesu-Cristo tung pagkaputus mi tung dating pagkatau ming mapinagpanadili ang kuntra tung kalelyag̱an yang Dios. Yang inubra na rang atia tung mga sadili mi, belag̱an buat-buat ta tau ig belag ka tung tinanguni mi ubraay na ang katulad tung nag̱aubra tung mga mamulang atia, kung indi, yang kinaisipan mi mismu ya ray inubra nang inimaklu. 12 Yang inubra nang atia tung numyu, yang pisan ay pinananglitan ming nagpabenyag. Ay atiing yamung ipinadalem da tung wai, asan da nga pananglitay mi ang atiing pag̱apatay ni Jesu-Cristo, nagkasira-siraanamu ra kang napatay kag ipinalg̱ud tung leyang. Utru si, atiing yamung binangun da, asan da ka nga pananglitay mi ang atiing pagpabungkaras yang Dios tung anya, nagkasira-siraanamu ra kang binui si kang uman. Nagkamaninganamu ra ta maning tia ay natetenged itinalig mi ra kang lag̱i yang mga sadili mi tung Dios ang talagang kayananamu ra anyang imakluen ang katulad ka tung binuat na tung ni Ginuung Jesus ang tanya pinabungkaras nang pinaliit tung mga minatay. 13 Kipurki atiing indiamu pa nag̱apagtalig tung ni Ginuung Jesus, yamu maning pa tung sasang patay. Indiamung pisan kuminiknel ang nagtuman yang mga katuw̱ulun na, kung indi, ya ra ilem maglampasay mi. Ay ya pa ag̱ari, pag̱aeklanamu pa yang natural ming mapinagpanadili. Piru maskin pang maning tia, simanyan, kumus iginapilamu ra anya tung ni Jesu-Cristo, maning pa tung nagkasira-siraanamu ra kang binui na si kang uman bilang pinaeyanganamu ra anya ta ipagpangabui ming baklu. Kidispuis pa, yang pagpagapil nang atii tung numyu, ya kay pagpatawad na tung numyu tung tanan ang paglalampasen ta tung mga katuw̱ulan na. 14 Yang kaalimbawaan yang pagpatawad na tung yaten, maning pa tung may sasang bawdukumintung isinulat na ang duun napabtang yang tanan ang nag̱ipakusalak na tung yaten, ang pagkatapus ya ray maning pa tung idinamay nang ilinansang tung krus ang pinaglansangan tung ni Jesu-Cristo ang para duun dang pisan nga pareng. 15 Dispuis pa, ekel tung pinagtalus ni Jesu-Cristong nagpakugmatay*, duun da nga kapasay yang Dios ta ketel yang mga taung atiang indi nag̱aita ang may mga kagaeman nira. Pagkatapus ipinabistu na ra ka nganing ang tanira dineeg na ra ka man. Yang kaalimbawaan na, maning pa tung sasang iniral ang nandeeg da tung gira ang pagkatapus yang mga kuntrariung ipinampabiag na yay nag̱apampaguyuran na ang para ipailala na tung publiku ang tanira tung tarampakan da yang kakay na.

Nag̱ipaprusigir Nang Pamatuy-patuyan Da Ilem Nira Yang Nag̱ipausuy Yang Duma Ang Mali (2:16-19)

16 Padayunanu ra kanay yang gustuung ipaaman tung numyu†. Mamatuy-patuyamu ra ilem tung kumpurming pagsaway tung numyu asan natetenged indiamu pagtuman yang mga riglamintung nag̱apapaktelan nira. Sasa ra asan tung mga palanganen‡. May asan kang indiamu ka pagsilibra tung mga pistang atiang pag̱ipagsilibra ta mga Judio tung takun-takun ubin tung kada lumati yang bulan. May asan da kang indiamu ka pag̱usuy tung mga aramlig̱an nira tung mga Sabadu§. 17 Indi mi ilem intindien yang mga riglamintung mga maning tia ay kipurki yang kaalimbawaan nira, maning pa tung ulung ka ilem. Yang may ulung tia, taa ra yang kabilug̱an na. Kuminaw̱ut da yang kalibrian ang ipinakdul da ni Jesu-Cristo tung numyu. 18 Purisu mamatuy-patuyamu ra ilem tung maskin tinu pa asan ang pagpakusalak tung numyu natetenged indiamu unu pag̱intindi tung Dios ang katulad tung mga papanaw ang atiang nag̱apapaktelan nira. Pariu ra asan ang indiamu unu puiding mag̱ampu tung Dios ang diritsyu, kung indi, magparanekamu unu tung mga angil ang ya ra unu ay magparalun tung Dios yang nag̱aingaluk mi. Ayw̱at sapten mi yang taung pagtulduk ta maning tia sindu anday dumang nag̱apatielan na yang nag̱itulduk na, ya ra ilem yang mga milagru ubin yang nag̱ipadakat tung paneleng na. Ya ka nganing ay pagdakulan yang kulu na, maskin anda ka man ang pisan ay natengeran nang magkatama. Ay ya pa ag̱ari, yang palaksu yang pag̱irisipen na, pag̱aeklan pa yang dating pagkatau nang mapinagpanadili. 19 Yang taung maning tia, namalpas da tung ni Ginuung Jesus ang ya ra kay natengeran na ang pati yang matuud ang nag̱itulduk natetenged tung anya, ipinlek na ra ka. Ay ti Ginuung Jesus yay maning pa tung sasang kulu. Katulad tung kulu ta ang yay pag̱erekelen tung kabilug̱an yang tinanguni ta ang may mga ulaan kag kaulatan nang pagsurugpat-sugpatan, tanya kay pag̱erekelen tung kabilug̱an yang tanan ang mga tumatalig ang salegsa-salegsang pundaan ang yay maning pa tung tinanguni na taa tung katanekan ug̱ud mag̱umintu rang mag̱umintu ang uyun tung pinagplanu kang lag̱i yang Dios.

Nag̱apaamanan Na Ang Indi Enged Mag̱usuy Tung Mga Riglamintung Pangkaliw̱utanen (2:20-23)

20 Kumus maning pa tung nagkasira-siraanamu ra ka ni Jesu-Cristong napatay, katulad ka tung sasang taung napatay ra ang liw̱ianu ra tung tanan ang ipaubligar da rin tung anya, liw̱ianuamu ra kang indi mi ra dapat ang ubligaren yang mga riglamintung mga maning tiang pangkaliw̱utanen ka ilem. 21 Ayw̱at magpasuituamu pa tung mga riglamintung nag̱ipatuman ta duma tung numyu? Katulad da asan ang indiamu unu magpeg̱es tung sasang bag̱ay, ay panliitan unu ta malain. Asan da kang indiamu unu mamangan ta sasang palanganen, ay giradu unu. Asan da kang maskin tung pagdeen ilem unu tung dumang bag̱ay, indiamu ra ka unung magdeen. 22 Yang indi mi ipagpasuitu asan, ay yang tanan ang atiang nag̱ibawal nira, pulus ilem mga bag̱ay-w̱ag̱ay tung kaliw̱utan ang anday pagnatisan nira. Pagkatapus magamit ta ra nganing, taklib da ka ilem. Ayw̱at mag̱usuyamu pa tung mga riglamintung mga maning tiang pulus tulduk ta tau ang inimu-imu ka ilem nira ang ya ray gustu nirang ipausuy nira tung numyu? 23 Kung tung bag̱ay, agbantug̱un ta mga tau ang talagang matuud ka unu yang nag̱itulduk ang atia, ay natetenged yang kumpurmi unung pag̱usuy tung mga riglamintung atia, paglua rang durug katinuuen ig durug ka unug kapinagparanek yang pagturuuen na tung mga angil*, ig pagpapinitinsia pa nganing unu ta maayen tung tinanguni na. Piru tung pagkamatuud, anda enged ang pisan ay kakuinta-kuinta na yang nag̱abantug nirang atia. Kung indi, anday dumang pakaw̱utun yang mga taung pamag̱usuy, asan da ka ilem magpaguyud ang mas pa tung dating pagkatau nirang mapinagpanadili ang kuntra tung nag̱auyunan yang Dios.

3

Nag̱apaprusigir Na Tanira Ang Pabilug̱an Nira Yang Kumpurming Unu Pay Nag̱auyunan Ni Jesu-Cristo Ang Duun Da Tung Langit (3:1-4)

1 Numaan padayunanu ra kanay yang gustuung ipausuyu tung numyu*. Kumus maning pa tung nagkasira-siraanamu ra ni Jesu-Cristong binui si kang uman yang Dios† ang asanamu ra ka nga paeyangay na ta ipagpangabui ming baklu, ya ray ipagkaministiran mi ang pirming sikaren ming tumanen yang kumpurming nag̱auyunan ni Jesu-Cristong yag kakarung tung tepad yang Dios ampir tung tuu na duun tung langit. 2 Bilang yang kumpurming uyun tung anya, ya ray pagamenan mi ta mga isip mi, belag̱an yang mga ubra-ubrang malalain ang yay kadagmitan ang nag̱abuat ta kadaklan ang mga tau taa tung kaliw̱utan ang naa. 3 Yang mga ubra-ubrang mga maning tia indi mi ra enged balikan kipurki pinablag̱an mi ra yang dating sistima mi ang katulad ka tung sasang taung napatay ra ang pinablag̱an na ra ka yang dating sistima nang atiing bui pa rin. Kung indi, yang baklung sistimang uyun tung ni Jesu-Cristo ya ray prusigiran mi gated simanyan yang kaalimbawaan mi maning pa tung pagkasira-siraanamu ra ni Jesu-Cristo duun tung katalungaan yang Dios ang yang pangultimung pagpangabui mi taluk pa. 4 Kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ti Jesu-Cristo ipabistu ra ka enged yang Dios tung publiku ang ya ka man ay pinangapunglan yang pangultimung pagpangabui mi, pati yamu magkasiraanamu ra kang ipabistu na ang duruamu rag kasusulaw ang telengan ang katulad ka tung anya.

Nag̱asambit Na Yang Mga Ubra-ubrang Dapat Dang Tabtaw̱en Nira (3:5-11)

5 Kapurisu kumus maning da ka man tia yang mabtangan mi tung uri, tabtaw̱en mi ra enged yang pag̱urubraen ming mga malalain ang katulad ka tung sasang taung napatay ra ang natabtab da ka yang pag̱urubraen na. Pariu ra asan tung pangumbaw̱ay may pangunlalii. Asan da ka ta paggaramiten yang pagkalalii nira ubin pagkabaw̱ay nira ang baliskad tung natural kang lag̱i nirang disti pa tung primiru. Asan da ka ta isip nang indi ra temegka ang indi na buaten yang malain. Indiamu ra ka mag̱amluk tung mga kaayenan ang pangkaliw̱utanen ka ilem. Ay kipurki kung mag̱amlukamu, katimbang nang ya si ay nag̱ipakli mi tung Dios ang nag̱apalusuan ta gegma mi‡. 6 Sipurki yang mga buat-buat ang mga maning tia talagang ya ray ipagsintinsia yang Dios tung kalainan tung mga taung mabinatukun tung anya. 7 Pati yamu, maning kang pisan tia yang mga ubra-ubra mi tan taa atiing pagsaranyug̱anamu pa rin yang mga kaarumanan ming pamagbuat ta mga maning tia. 8 Piru simanyan, ta numyu, pati yang dumang mga ubra-ubrang naang sambitenung mga malalain ka, tabtaw̱en mi ra kang ipamlek. Bilang indiamu ra ka masilag ubin magdemet. Indiamu ra ka magtima ta mga malalain ang buaten tung mga masigkatau mi. Indiamu ra ka magliw̱ak tung nira, indi mi ra ka duminaren. 9 Indiamu ra ka magburuklian. Yang tanan ang atiang nagkarasambitu, lipaten mi rang luw̱us ay kipurki atiing pagtalig mi yang mga sadili mi tung ni Jesu-Cristo, tinalyuran mi rang binutwanan yang dating pagkatau mi pati yang dating mga ubra-ubra ming duun maniel atii kanay. 10 Kag yadwa pa, pinaeyanganamu ra ka ta pagkatau ming baklu ang ya ray ag̱imakluen dang ag̱imakluen yang Dios ug̱ud mas pang mag̱atuamu rang mag̱atu tung anyang nagpaeyang. Yang katuyuan na tia ay ug̱ud mas pang magtinlu rang magtinlu yang kaampiran mi tung anya. 11 Purisu yang linuaan na, belag̱an dang impurtanti kung tinu pay Judiong may tandang binuat tung tinanguni na u kung belag man. Maskin dayuan ubin beyenganen man, maskin kirepen, maskin suiltu man, pantay-pantay ra ilem tung pagterelengen yang Dios. Kung indi, yang sulaminti ilem ang impurtanti, ya ra ti Jesu-Cristong pagpakigkapulit tung nirang tanan sasa may sasa.

Nag̱asambit Na Ka Yang Mga Pag̱urubraen Ang Magkabag̱ay Kang Maita Tung Nira (3:12-17)

12 Kumus pinagpilikamu ra yang Dios ang ipinagpablag tung mga aruman mi ang para mag̱ing mga tauanamu ra anyang sadili ig kumus nag̱agegmaanamu ka anya ta duru, yang ug̱aling dapat ang maita tung numyu, ya ra taa. Kaministiran mainildawenamu ang durug ka neeman, mapinagparanekamu ka ang tung katamtaman ilem yang pagpabetang mi tung mga sadili mi, mapinasunairenamu kang mapinarurusun tung mga aruman mi ang yamu pirmi kang mauray. 13 Mag̱aragwantaanamu kang magparatawaran kung tinu pay may kasiit ta kinaisipan tung aruman na. Katulad tung pagpatawad ni Ginuung Jesus tung numyung anday kundisiun ang iningaluk na, ya kay suaren ming magparatawaran. 14 Landaw ra tung tanan ang maggeregmaanamu ta ustu ay kipurki kung maggeregmaanamu, asanamu ra magberegkes-begkesan ta maelet.

15 Yang pag̱uruyunan ming magpurutul ang atiang ipinagpaeyang ni Jesu-Cristo tung numyung sam pundaan, ya ray buaten ming sasang pitik ang yay dapat ang pausuyan mi tung tanan ang pag̱urubraen mi. Ay kipurki ya ra kang lag̱i ay katuyuan nang nagbeteng tung mga isip ming magpatapnay tung ni Ginuung Jesus ang yamu magsarasaan dang sam pundaan ang maning pa tung sa nga tinangunianamu ra ilem. Ig kidispuis pa, pirmiamu ra kang magpasalamat tung Dios maskin unu pay mapanawan mi. 16 Kaministiran ang yang bitalang ibinutwan ni Jesu-Cristo tung yaten, yay pirming ipabalay mi tung mga isip ming paserew̱en ta maayen ang para yay mag̱ing pitik ang pausuyan mi tung tanan ang pag̱irisipen mi kag pagburuaten mi. Yang pagpabalay ming atia, ipapanaw mi tung pagsaragpun-sagpun ming magpurutul ang asanamu ra magturulduk-tuldukan ig magparaaman-amanan tung mga matitinlung pasais ming pagbitala ang matakuamu kang mamalpas. Ipapanaw mi ka tung pagkarantaen mi ta sari-saring klasi ta karantaen, mag̱ing mga karantaen ang atiang napabtang da kang lag̱i tung kasulatan§, mag̱ing dating mga karantaen ming pagdayaw, mag̱ing mga kantang baklu kang nag̱ipaeyangay yang Espiritu Santo tung mga isip mi. Kung unu pay magkantaen mi, kaministiran ang tedek ang pisan tung mga pupusukun mi ig matinlu kang lag̱i yang pametang-betang yang mga sarabien na ang yay uyun ang pisan tung Dios ang ya kay nag̱apagngelan mi.

17 Kung papagbilug̱unu ra yang gustuung ianing tung tanan ang atiang nagkarasambitu tung sam bulus ang atia*, maskin unu pay ibitala mi, maskin unu pay buaten mi, luw̱us dang eklan mi tung magkabag̱ay ang dapat buruaten yang kumpurming pangerengan tung ni Ginuung Jesus ig nunut da kang pirmi ta pagpasalamat mi tung Ama tang Dios ekel tung anyang pagpakakngang pagpakigkaw̱ut.

Nag̱apaprusigir Na Tanira Sigun Tung Mga Ug̱aling Dapat Ang Maita Tung Magkarasawa, Tung Mag̱arana, May Tung Mag̱arag̱alen (3:18-4:1)

18 Ta yamung mga baw̱ay, pirmiamung magparanek ang magpalalang tung kasawa mi kipurki yay magkabag̱ay ang pisan tung pagkarapulitan mi ni Ginuung Jesus.

19 Pati yamung mga lalii, maalen mi enged ta maayen yang mga kasawa mi, indi mi enged deg̱a-reg̱aen.

20 Yamung mga mamula, magpanangeramu rang pirmi tung mga ginikanan mi, ay yang pagpananged mi tung nira yay nag̱auyunan ang pisan yang Dios ig ya kay magkabag̱ay tung numyung kumpurming pagkinapulitay ra ni Ginuung Jesus.

21 Pati yamung mga ginikanan, kapin da enged yamung mga tatay, indi mi masyadung pagpalbatan yang mga ana mi ang anda ray pamateng-pateng mi ay muya asan da nga paluw̱ayay mi yang neem nirang asta maplekan da ta ipagbuat nira ta matinlu.

22 Yamung mga kirepen, magpanangeramu ra kang pirmi tung mga ag̱alen mi taa tung katanekan, maskin unu pay ituw̱ul nira tung numyu. Indiamu ra enged mag̱usuy tung dumang kirepen ang yang pagpakirepen nira nag̱apaderepan ilem nira kung tanira nag̱abantayan yang ag̱alen nira. Kung indi, dapat talagang tedek tung pupusukun mi yang pagparanangeren mi tung nira natetenged tung panggalang mi tung ni Ginuu ta. 23 Maskin unu pay buaten mi, paderepan mi ta mupiang ubraen ang bilug ang pisan tung mga isip mi ang katimbang nang ti Ginuung Jesus mismu yay pangag̱alenan mi, belag̱an da ilem tau. 24 Kipurki nag̱askean mi ra ka ang tung uri, ti Ginuung Jesu-Cristo mismu yay magbales tung numyung magpakdul yang pinangakuan na. Ay ya pa ag̱ari, tanya enged yang panirbian mi. 25 Ug̱aring, kumpurming tinu pay pagpadayun tung pagburuaten nang malalain, belsen da ka yang Dios ang sukat ang pisan tung mga buat-buat na ang tanya ka man andang pisan ay pinilikan.

4

1 Yamung may mga kirepen, patinluen mi ka yang pag̱erekelen mi tung nira ang para pirming magkatama tung pagterelengen yang Dios. Ay kipurki nag̱askean mi ra ka ang pati yamu, may ag̱alen mi ka duun tung langit ang yay panuw̱alan mi tung uri.

Yang Nag̱ipagpaampu ni Pablo Para Tung Nira (4:2-4)

2 Kung natetenged tung pag̱arampuen mi, yag paawatay mi ang pirmiamung riparasiun kung unu pay dapat ang ipag̱ampu mi. 3 Igapilayaw ka numyung ipag̱ampu ang pakdulanaw ra ka yang Dios ta lugarung magparakaw̱utun natetenged tung palaksu yang planu na sigun tung ni Jesu-Cristo ang indi pa ka man naintindian ta mga tau ta namagtukaw ang mga panimpu. Kaministiran ang ya ray paderepan mi tia ay natetenged yang pagparakaw̱utunu yang bitalang atia tan taa, ya ray nagakdanu yang pagkaditiniung naa. 4 Ya ray ipag̱paampuu tung numyu ang may lugarung magpasanag tung publiku ay natetenged ya ka man ay ubligasyunu.

Natetenged Tung Pagpakignunut Nira Tung Mga Aruman Nirang Indi Pa Nag̱atultul (4:5-6)

5 Yang pagpakignunut mi tung mga kaarumanan ming indi pa nag̱apagtalig yang mga sadili nira tung ni Jesu-Cristo, gamiten mi yang isip ming mawayang ang magpaita tung nira ta mga matitinlung mga pasais. Kada may lugar, indi mi pataw̱en-taw̱enan, kung indi, atiang lag̱i, buatan mi ra ta matitinlu. 6 Lug̱ud da ka asan ang pirming pakigkesenan mi ta matinlu. Katulad tung pamangan ang yag pasaburay ta ta kasin, paisa-isaan mi ka ta mupia yang pametang-betang mi ta gustu ming ianing mi tung nira natetenged tung bitala yang Ampuan ta. Amat-amatamu ra kang magkatinir ta ispirinsia mi kung unu pay matinlung matuw̱al mi tung nira sasa may sasa kung may talimaanen nira tung numyu*.

Yang Pagtapusan Yang Sulat (4:7-18)

7 Buinu, kung natetenged tung tanan ang nagkarapanawanu tani, atia ra ti Tikiko† ang pinapag̱ekelu yang sulat ang atia, ya ray magbaw̱alitaen tung numyu. Tanya sasa kang putul tang nag̱amaalu ta duru ig sasa kang pagpaturuw̱ulun ka tung ni Ginuu tang talagang matalig̱an ta. 8 Yang katuyuanu enged ang nagpangay tung anya asan ay ug̱ud maintindian na ra kung ya pa ag̱ari yang pagkarabetangen mi asan ang nunut da ka ta pagpaktel na tung mga isip mi. 9 Ipinanunutu ra tung anya ti Onesimo ang sasa kang putul tang nag̱amaalu ang sarang ang matalig̱an ta ig tag̱a asan da kang lag̱i tung numyu‡. Kasiraan da ka tanirang magbaw̱alitaen tung numyu natetenged tung tanan ang nagkarainabu tani.

10 Simanyan ti Aristarcong§ sasa kang arumanung nag̱aditini ka tani natetenged ka tung pagkererengen na tung ni Jesu-Cristo*, pagpakikumusta asan tung numyu. Pati ti Marcos ang pinsan ni Bernabe, pagpakikumusta ka asan tung numyu. Kung alimbawa, mangay pa asan tung numyu, asikasuen mi ta mupia. Asta yang ipinagtuyunu tung numyu natetenged tung anya, demdemen mi kang tumanen. 11 Asta ti Jesus ang naang nag̱aapiliduan tung ni Ustu, ya ka, pagpakikumusta ka asan tung numyu. Nag̱asambitu naang tulung naa ay tanira ilem ay mga tumatalig ang mga masigkanasyunung mga Judio ang mga katabyangung nagparakaw̱utun natetenged tung palaksu yang paggaraemen yang Dios ang baklu kung ya pa ag̱ari malg̱uran yang mga tau. Yang pagpakiunung nira tani tung yeen, ya ray nag̱alinaynayan da yang isipu ekel tung pagpaktel nira tung isipu.

12 Asta ti Epapras ang naang sam bilug kang tag̱a asan ka tung numyu ang pagpaturuw̱ulun ka tung ni Jesu-Cristo, pagpakikumusta ka asan tung numyu. Muya-muyaamung ag̱imurasen nang nag̱apaawatan tung pag̱arampuen na ang mas pang mag̱atu rang mag̱atu yang mga ug̱ali mi tung ug̱ali ni Jesu-Cristo. Kag yadwa pa ang pirming pag̱ineteg̱an ta mga isip mi yang pinalanu yang Dios ang ipinagtulduk na tung numyu. Bilang ya ray padanayan ming panangeren ang nunut da ka ta pagturumanen mi yang mga kalelyag̱an na. 13 Puidiaw kang magsistigus tung anya ang yang nag̱ipagpaawat na tung pag̱arampuen na para tung numyu ay pirmiamu ra ilem ang nag̱apaneem-neeman nang nag̱apasunairan kung unu ray pagkarainabu asan tung numyu. Pati yang mga tumatalig duun tung Laodicea may duun ka tung Hierapolis, ya ka, nag̱apaawatan na ra ka ta pag̱arampuen. 14 Asta ti duktur Lucas ang sasa kang nag̱amaalu, pagpakikumusta ka tung numyu asan, pati ti Demas†, ya ka.

15 Yang mga kaputulan ta duun tung Laodicea, ipakikumustaaw ra kanay numyu tung nira, pati ti Nimfas‡, ya ka, kasiraan da ka tanira yang mga tumatalig ang sam pundaan ang pamagsaragpun tung balay na. 16 Yang isinulatung atia, kung mabasa ra nganing tung numyu ig mapagkeresenan mi, ipables mi ra kanay ang ipaekel tung sam pundaan duun tung Laodicea ug̱ud kung mamagsaragpun da nganing, mabasa ka tung nira ig mapagkeresenan ka nira. Asta yang sam bilug kang sulat ang ipinaekelu ra tung nira, ya kay belsan mi tung nira ang para mabasa ra ka tung numyu ig mapagkeresenan mi ra ka. 17 Kidispuis pa, aningen mi ka asan ti Arquipo§ ang mangaman ang indi na ra paw̱aya-w̱ayaan yang ubrang ipinagpiar ni Ginuu ta tung anya, kung indi, talusun na ra ka enged ang tapusun.

18 Uay, atia ra yang yeen ang sadiling panulat ang pagpakikumustaw ka tung numyu ang para may pruiba tung pagkamatuud ang yang sulat ang atia, liit ka man tung yeen. Kumus naniaw nag̱aditini, demdemayaw ka numyung ipag̱ampu. Yang yeen kang nag̱ipag̱ampuu para tung numyu ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman yang Dios ang pagpadag̱en-dag̱en tung numyu.

Ya ra ilem tia ay maaningu tung numyu,

Pablo

* 1:9 1:9 Nag̱askean ni Pablo ang may mga tau duun tung Colosas ang pamagturuldukanen ta mali. Duun ta nga basaay tung 2:4, 8, 16-18.

† 1:15-20 1:15-20a “nadiadu yang katuyuan nirang atiing primiru.” Balikan ta ra kanay yang sasang inaning tung Genesis 3:17-19 ang atiing pagpakasalak na Adan, derengan da kang naglain yang kaliw̱utan pati yang tanan ang betang na. Pati tung Roma 8:19-21, sinambit ka ni Pablo ang yang tanan ang bag̱ay numanyan indi pa mangasalapay tung katuyuan yang Dios ang nag̱imu tung nira.

‡ 1:15-20 1:15-20b “kung ya pa ag̱ari yang pagkadios na, asan tung Ana Na nga keen ang andang pisan ay pagkakulang na.” Pariung pisan tung isinulat na tung 2:9.

§ 1:15-20 1:15-20k “ikadengeg na ka enged agyapun tanirang tanan.” Maskin mga kabatuk na ka man yang duma, ikadengeg na ka enged ang panintinsiaan.

* 1:21 1:21 Balikan ta yang pasanag tung 1:15-20a natetenged tung nalambeg̱an yang tanan ang inimu yang Dios.

† 1:23 1:23 Bilang yang Matinlung Balita ya ag̱ikumpalaray ni Pablo tung maling nag̱itulduk ang duun da ilem tung Colosas nag̱ipagngelay ang para indi ra ilem pakdulan nira ta kantidad.

‡ 1:24 1:24 Yang mga kaliwag̱an ang atia, yang pisan ay ipinaske ni Ginuung Jesus mismu tung ni Pablo atiing pagsuku na tung anyang nagpagaem. Duun da nga basaay ta tung Mga Binuat-buatan 9:16.

§ 1:28 1:28 Ya ray sasang durug kaimpurtanting linya ang pirming inusuy na Pablo ang ya ra ka man ay ipinasanag na tung mga tag̱a Corinto (1 Corinto 9:19-22). Maayen ang ikumpalar tung pasais na atiing nagparakaw̱utun duun tung Atenas (Mga Binuat-buatan 17:22-31) may duun tung Listra (Mga Binuat-buatan 14:8-18) may duun ka tung Berea (Mga Binuat-buatan 17:10-12). Yang linyang atia, inusuy ra kang lag̱i ni Ginuung Jesus atiing taa pa rin (Marcos 4:33).

* 2:1 2:1 Duun ampir tung kasalpan ang distansia ta mga 17 kilometrong liit tung Colosas. Sinambit ka yang lansangan ang atia tung 4:16 pati tung Ipinag̱ubligar 1:11 may tung 3:14-22.

† 2:5 2:5 Balikan yang 2:2.

‡ 2:7 2:7 Ti Epapras, sinambit na tung 1:7 may tung 4:12.

§ 2:9-10 2:9-10 Bilang ya ra yang tinanguni ni Jesu-Cristong baklu ang duun agtetpad tanya tung ni Ama na numaan. Duruay ekel na duun ang ya ra yang kabilug̱an yang pagkadios yang Dios may yang kabilug̱an yang pagkatau tang mga tau. Ikumpalar tung 1:19.

* 2:15 2:15 Lug̱ud asan tung pinagtalus na yang pagpalansang na tung krus may yang pagbungkaras na pati yang pagpalangit nang nagkarung tung tepad yang Dios.

† 2:16 2:16a Bilang ya ray isinugpat na tung nag̱ipaaman na tung 2:8.

‡ 2:16 2:16b Indi ta ilem maskean kung unu pa enged ay ag̱asikad nirang paglii tung mga palananganen. Muya yag lalaumay nira ang kung panganen nira yang mga bag̱ay ang atiang bawal tung pag̱intindi nira, asan da unu tanira nga mansaay tung pagterelengen yang Dios ang katulad ka tung pag̱irintindien yang mga Judio. Duun ta nga basaay tung Roma 14:1-4; 1 Timoteo 4:3-5; Hebreo 9:10, 13:9; Marcos 7:17-20; Mga Binuat-buatan 10:10-16.

§ 2:16 2:16k Exodo 23:14-17; Deuteronomio 16:1-17; Galacia 4:10.

* 2:23 2:23 Pariu ka tung sinambit tung 2:18.

* 3:1 3:1a Yang inimpisaan ni Pablo tung 2:6-7, taa ra sugpatay na.

† 3:1 3:1b Inulit da ni Pablo yang isinulat na tung 2:12-13.

‡ 3:5 3:5 Ikumpalar ta tung Exodo 20:3-5, Mateo 6:24, may Roma 1:23, 25.

§ 3:16 3:16 Mga Karantaen

* 3:17 3:17 Yang sam bulus ang atiang sinambit na, duun mag̱impisa tung 2:6. Yang sinambit na taa tung 3:17, magkapariu ta palaksu tung sinambit na duun tung 2:6 ang maning taa: “kaministiran ang yang ug̱aling pausuyan ming kaldaw-kaldaw, ya ra yang mga ug̱aling magkabag̱ay ang urusuyun yang kumpurming pagpalalang tung anya.”

* 4:6 4:6 Matinlung ikumpalar tung 1 Pedro 3:15.

† 4:7 4:7 Nasambit ka tung Mga Binuat-buatan 20:4; Efeso 6:21; 2 Timoteo 4:12; Tito 3:12.

‡ 4:9 4:9 Filemon 10-12

§ 4:10 4:10a Ti Aristarcong atia, sinambit tung Mga Binuat-buatan 27:2. Sasang tumatalig ang tag̱a Tesalonica ang yay nagduman tung ni Pablo atiing pagsaay nang nangay duun tung Roma.

* 4:10 4:10b Pariu ka tung ni Epapras ang sinambit ni Pablo tung Filemon 23.

† 4:14 4:14 Kung natetenged tung ni Demas ang atia, matinlung pasadsaran tang basaen yang sinambit ni Pablo tung Filemon 24 may tung 2 Timoteo 4:10.

‡ 4:15 4:15 Tung bitalang Giniriego yang aran ang atiang ‘Nimfas’, aran ta lalii. May aran ka ta baw̱ay ang gesye ilem ang dispirinsia ang ‘Nimfa’. Piru kumus may mga kupia ang ‘Nimfa’ yang isinulat ang yay aran ta baw̱ay, indi ta masiguru kung tinu pay may balay kung lalii u kung baw̱ay.

§ 4:17 4:17 Sinambit ka ni Pablo tung Filemon 2.

1 Tesalonica

1

2

3

4

5

Yang Primirung Isinulat Ni Pablo Tung Mga Tag̱a TESALONICA

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Atiing pagliliw̱utun ni Pablo ang pagparakaw̱utun yang Matinlung Balita, duun nagpanaw tung siudad ang Tesalonica duun tung parti Macedonia, kasiraan da ka tanira na Silas ni Timoteo (Mga Binuat-buatan 17:1-9). Tung seled tulung linggu nagparakaw̱utun tung mga tau duun. Matinlu yang pinakaw̱ut na ay dakele yang namananged ang namagtalig da yang mga sadili nira tung ni Ginuung Jesus. Yang kadaklan belag̱an mga Judio. Ug̱aring ilem, may dumang mga Judiong indi ra namananged ig durung pangimun nira tung ni Pablo natetenged tung mga kaarumanan nirang namaglakted da tung nag̱itulduk na. Purisu pinaliit da nira na Pablong kinaskas tung siudad nira. Purisu ti Pablo tanya, durung pagkeba-kebaan yang dedlaan na natetenged tung mga tumatalig ang nabutwanan na duun. Ay nabalitaan na ra ang pati tanira nag̱adeeg-deeg̱an da ka yang namagpakigkuntra tung anya. Purisu atiing duun pa tanira tung Atenas, ti Timoteo ya ray itinuw̱ul nang magbalik duun tung Tesalonica ang para magpaktel tung mga isip nira duun (3:1-2). Ti Pablo tanya nagpadayun yang pagparanawen nang asta nakaw̱ut da duun tung siudad ang Corinto. Duun da ka nga kaw̱utay ni Timoteo ang ya ray kay nagbaw̱alitaen tung anya kung kumusta ra tanira duun tung Tesalonica (3:6; Mga Binuat-buatan 18:5). Purisu ya ra kay uras ang ipinagpasulat ni Pablo yang sulat ang naa tung takun ang 51.

Yang katuyuan nang nagpasulat tung nira ay ug̱ud magpaktel tung mga isip nira ig magpademdem ka tung nira yang itinulduk na ra kang lag̱i tung nira natetenged tung pag̱urusuyun nira tung nag̱ayunan yang Dios. Ig gustu na kang maintindian nira kung unu pay mainabu kung maglekat da nganing ti Ginuung Jesus. Purisu tukaw tung tanan, nagpasalamat da tung Dios natetenged tung pag̱urubraen na tung mga isip nira ang durug katinlu yang pinakaw̱ut na (1:2-10). Pagkatapus ipinademdem na ka tung nira natetenged tung mga pasais na pati mga pasais yang mga ugpu na ang pulus tung matinlu. Sinambit na tia ay puiding may nagkaragngel nirang ibinangdan yang duma tung na Pablo ang muya, kung panangden nira, malpes dang maplekan ta ipagtalig nira tung anya (2:1-12). Pagkatapus nagpasanag da tung nira kung ayw̱a indi ra nagbalik tung nira agkali (2:17-3:10). Pagkatapus pinadayunan na kang sinambit kung unu pay gustu nang ipagpaprusigir na tung nirang usuyun tung mga pagpangabui nira (4:1-12). Naa pala may nag̱apagkurian nira ta pag̱isip natetenged tung mga putul nirang nagkarapatay ra kung muya indi ra mangasakep tung magkarainabu kung maglekat da nganing ti Ginuung Jesus. Purisu ya ray liniwayan ni Pablo ta maayen (4:13-18) ang para magrilinga-lingaan dang pamagdemdem tung dumang nagkarapatay ra. Gustu na ka ang tanira pirming riparasiun ang pamagpakbat tung uras ang ipaglekat ni Ginuung Jesus, kung unu pang mga ug̱aliay ang dapat ang kaw̱utan na tung nira (5:1-11). Dispuis may iningaluk na tung nirang dapat ang intindien nira natetenged tung pagpurutulan nirang sam pundaan (5:12-22).

1

Yang Intrada Yang Sulat (1:1)

1 Yang nagpasulat yang sulat ang atia ya ra yuung ti Pablo kasiraanami ra ka na Silas* ni Timoteo. Ipinaekel da yamen tung numyung sam pundaan asan tung Tesalonica ang may pagrarampilan mi ra yang Ama tang Dios durua ni Ginuu tang Jesu-Cristo. Yang nag̱ipag̱ampu yamen ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman nira ig mas pang ikasadya mi yang kaampiran mi tung nirang atiang baklu.

Nag̱aulit Ni Pablo Kung Ya Pa Ag̱ari Yang Pagrisibi Yang Tag̱a Tesalonica Tung Nira Atiing Primiru (1:2-10)

2 Pirmiaming pagpasalamat tung Dios natetenged tung numyung tanan asan. Nag̱asambitamu nganing yamen tung anyang nag̱ipag̱ampu. 3 Muya-muyang nag̱ademdeman yamen tung katalungaan yang Ama tang Dios yang pagturumanen mi yang nag̱auyunan na ang asan da nga pruibaay ang pagtalig̱amung matuud tung ni Ginuung Jesus. Pati yang bedlay ming pagtaraw̱ang-taw̱angan, nag̱ademdeman ka yamen ang asan da ka nga pruibaay ang paggeregmaanamu ta ustung magpurutul. Pati yang pag̱aragwantaen mi tung mga kaliwag̱an, nag̱ademdeman ka yamen ang asan da ka nga pruibaay ang pagpadayunamu ka enged ang pagpakbat tung ni Ginuu tang Jesu-Cristong maglekat. 4 Mga kaputulan ang nag̱agegmaan yang Dios, pagpasalamatami enged nganing tung anya gated nag̱askean da yamen ang talagang pinilikamu ra anyang magkatinir ta kalibrian. 5 Yay nag̱asiguru yamen ay kipurki atiing pagpakaw̱ut yamen tung numyu yang Matinlung Balita, belag̱an ilem sasang balita ka ilem ang nagngel mi, kung indi, balitang may builu nang maktel ekel tung Espiritu Santong nagpaugtun. Asanami ra ka nganing ngaeyangay ta kasiguruan yamen ang yang bitalang atiing ipinagngel yamen tung numyu talagang ipinadlut yang Dios ta maayen tung mga isip mi. Talagang maning tia yang apiktar na ay kipurki naskean mi ra ka kung unu pay mga pasais yamen ang nagparakaw̱utun tung numyu ang pulus tung ikaayen mi. 6 Ig ta yamu, nasug̱utamu ra tung yamen pati tung ni Ginuu ta, ay maskin durung pandeeg-deeg ang napasaran mi, nanangeramu ra ka enged tung ipinagpakaw̱ut yamen ang duru rag sadya tung mga isip mi ekel tung Espiritu Santong nagpaeyang. Purisu tung pasais ming atiang nag̱aagwanta, duunamu ra nasug̱ut tung yamen ni Ginuu ta. 7 Purisu yang dinangat na, nagluaamu rang durug tinlung mulidung nag̱usuyun yang kadaklan ang mga tumatalig asan tung sinakepan yang Macedonia pati tani tung sinakepan yang Acaya. 8 Ay kipurki asan tung numyu maning pa tung nangalintug da yang bitala yang Dios natetenged tung ni Ginuung Jesus. Belag da ilem asan tung sinakepan yang Macedonia may tani ka tung sinakepan yang Acaya, kung indi, maskin duun ka tung ay pang banwaay nagsarambung da yang balita natetenged tung pagtaralig̱en mi tung Dios kung ya pa ag̱arig tinlu. Purisu anda ray ministir ang ibalita pa yamen tung duma. 9 Ay kipurki tanira ra mismu ay pagbaw̱alitaen natetenged tung yamen kung ya pa ag̱ari yang pagrisibi mi tung yamen ig kung ya pa ag̱ari yang panalyud mi tung mga bultung atiing pag̱atuuan mi ra rin ang nunut da ka ta panalunga mi tung Dios ang para manirbianamu ra tung anyang yay ilem ay ultimung Dios ang bui. 10 Yadwa pa pagpakbatamu ra ka tung pag̱aningen nang Ana nang maglekat ang duun manliit tung langit. Ya ra kay pinabungkaras nang pinaliit tung mga minatay bilang ti Jesus ang yay pagpalibri tung yaten ang para indiita ra sakpen yang kasisilag̱en yang Dios ang magkakaw̱ut.

2

Nag̱aulit Na Pablo Yang Mga Pasais Nira Atiing Primirung Pagparakaw̱utun Nira Duun (2:1-12)

1 Mga kaputulan, yamu mismu ay nag̱aske ang yang pagrisibi mi tung yamen belag̱an ang mag̱aning ang anday pinakaw̱ut na. 2 Nag̱askean mi ra ka ang bakluami ra nakaw̱ut asan tung numyu, dineeg-deeg̱anami ra ta mupiang tinigbak duun tung Filipos*. Piru maskin maning tii yang napasaran yamen duun, pinaktel da yang Dios yang isip yamen. Purisu indiami ra nagpaluw̱ay, kung indi, nagpadayunami ra ka enged ang nagpakaw̱ut tung numyu yang Matinlung Balitang liit ka man tung anya, maskin durung namagkuntra tung yamen†. 3 Yang pagpaktel yamen tung mga isip ming mananged tung nag̱ipagpakaw̱ut yamen, belag̱an kamali yang pinatielan yamen, anda kay katuyuan yamen ang magbuat ta malalaway asan tung numyu, ig indiamu ka ginamitan yamen ta daya. 4 Kung indi, yang kamtangan yang nag̱ipagpakaw̱ut yamen tung mga tau kumpurmi ka ilem yang usuy tung kalelyag̱an yang Dios ang ianing yamen. Kipurki pinagsukdaanami ra kang lag̱i anya kung matalig̱anami ra anyang mag̱ekel yang balitang atia bakluami ra piaray na. Purisu indiami pagsikad ang yay mauyunan yang mga tau yang nag̱ipagpakaw̱ut yamen tung nira, kung indi, ang yay mauyunan yang Dios ang yay pirming pagbilid tung pupusukun yamen kung unu pa enged ay pag̱asikad yamen ang pagparakaw̱utun. 5 Nag̱apagbitalaaw ta maning tia ay nag̱askean mi ra ka ang atiing pagparakaw̱utun yamen tung numyu, indiamu rang pisan binuladas-buladas yamen, indiami ka nagpaseen ang nagturuldukun tung numyu ang pagkatapus may pag̱aintris yamen ang maeklan tung numyung para mapapsawan yamen. Maskin yang Dios, puiding mapagkereng tung nag̱ianing yamen ang atia. 6-7 Indiami ka nagsikad ang padengeg̱anami ta mga tau, maskin yamu maskin tinu pa ag̱ad pa kung sinikad ilem yamen yang katengdanan yamen ang yami mga apustul ka man ni Jesu-Cristo, puidiami ra ka rin ang nagkalalangan tung numyu. Piru duruamig kaamumu atiing asanami pa tung numyu. Napakbungami ra nganing tung sasang talaana ang durug kainasikasuen tung mga ana na. 8 Kumus durung gegma yamen tung numyu, duru rag sadya tung isip yamen ang belag̱an ilem yang Matinlung Balitang naang liit tung Dios ay ipinarti yamen tung numyu, kung indi, pati yang mga sadili yamen mismu, yang kamamaalen mi tung yamen. 9 Mga kaputulan, siguru nag̱ademdeman mi ra ka ang belag̱an ilem gesye yang bedlay yamen ang nagtrabaw asan. Sipurki law̱iig kaldaw yang pandilem yamen yang pagpangabui yamen basta indiami ilem mapagpalbat tung numyu. Ya ra ilem ibalakyang-balakyangay yamen yang pagparakaw̱utun yamen tung numyu yang Matinlung Balitang naang liit tung Dios.

10 Maski yamu, puidiamung mapanistigus tung pagkamatuud, pati yang Dios, ya ka, ang yang pagpakignunut yamen tung numyu asan pulus tung limpiu ig magkatama ang anda kay mabasul ta duma tung yamen. 11 Ay kipurki nag̱askean mi ra ka ang yang pagpadag̱en-dag̱en yamen tung numyung sasa may sasa maning pa tung pagpadag̱en-dag̱en ta sasang tatay tung mga ana na. 12 Ay pirmiaming nagpaktel tung mga isip ming naglinga-linga ig pirmiami kang nagpaprusigir tung numyu ang mag̱usuyamu tung kumpurming magkabag̱ay tung nag̱auyunan yang Dios ang tanya ka man yang nagbeteng tung mga isip ming para tung uri, mapalg̱uramu ra tung paggaraemen na ang asanamu ra nga saliray yang kasusulawen na.

Nag̱aulit Na Yang Pinakaw̱ut Yang Pananged Nira Ang Tanira Napasaran Ta Pandeeg-deeg (2:13-16)

13 Dispuis may sam bilug pang nag̱apasalamatan ka enged yamen ang pirmi tung Dios. Ay atiing pagpakaw̱ut yamen tung numyu yang bitala na, indi mi ipinabtang ang sasang inimu-imu ilem ta tau, kung indi, pinauyunan mi ang yay bitala yang Dios ang kamatuuran ka man ang ya ra kay nag̱ipag̱imaklu na tung mga pagpangabui ming kumpurming pananged. 14 Mga kaputulan, nag̱asiguruung talagang matuud tia ay natetenged yang napasaran mi asan, yang pisan yang napasaran yang mga tumatalig tung ni Jesu-Cristong kada sam pundaan duun tung sinakepan yang Judea ang yang Dios yay may anya tung nira. Ay kipurki pinapinitinsiaanamu ra ka yang mga masigkabanwa mi asan ang katulad ka tung binuat tung nira yang mga masigka Judio nira duun. 15 Yang mga Judiong atia ya kay namagpaimatay tung ni Ginuung Jesus ig atiing tukaw yang mga kinaampu nira ya kay namagpangimatay tung mga manigpalatay yang bitala yang Dios. Pati yaming mga apustul, pinandeeg-deeg̱anami ka nirang kinaskas tung banwa yamen. Indi enged nag̱auyunan yang Dios yang mga ubra-ubra nira ig nag̱akuntra ka nira yang sasang ikaayen da rin yang kadaklan ang mga tau. 16 Ay tinag̱amanami ra rin nganing nirang sagangen ang para indiami ra magpadayun ang magparakaw̱utun tung mga tag̱a duma-rumang nasyun ang belag̱an mga Judio ug̱ud basi pa ra ilem mamagtalig da tung ni Jesu-Cristo ang asan da nga tapnayay tanira yang Dios. Kapurisu, kumus maning tia yang pag̱abuat nira, nag̱atelw̱an dang nag̱atelw̱an ta kasalanan ang asta pataktakan da ka enged yang Dios yang kasisilag̱en nang parusaan.

Durung Langkag Na Pablong Magbalik Duun Tung Nira (2:17-20)

17 Simanyan, ta yamen, mga kaputulan, atiing naregsananami rang magpablag da kanay asan tung numyu, piru belag̱an tung isip, kung indi, tung tinanguni ka ilem, pinungawami ra ta mupia tung numyu ig duru kang pag̱imuras yamen ang basi pa ra ilem tung makali mag̱eremetanita si ka. 18 Sipurki durung kalelyag yamen ang magbalik asan tung numyu. Maski yuung ti Pablo mismu, muya-muyaaw ra rin ang nagpasukat-sukat ang magbalik asan, maskin sam bilug̱aw ra ilem. Piru ti Satanas ya ray nag̱intra sagang tung yamen. 19 Talagang durung paglalangkag̱en yamen ang tung makali mag̱irita-ita si ka ay natetenged kung maglekat da nganing ti Ginuu tang Jesus ang para manginsapu ra tung yamen, tinu pa w̱asu ay ikadengeg yamen kung belag̱an yamu? Tinu pa w̱asu ay ikasadya yamen ta duru tung uras ang atia kung belag̱an ka yamu? Tinu pa w̱asu ay matengeran na ang padengeg̱anami ra nganing anya, kung belag̱an ka yamu? 20 Talagang yamu ra kay ipagpadengeg tung yamen tung uras ang atia. Yamu ra kay ipagkasadya yamen.

3

Pagkeba-kebaan Yang Dedlaan Na Natetenged Tung Nira Duun Tung Tesalonica (3:1-5)

1-3 Kapurisu atiing indiami ra maagwantang pag̱elat tung balitang liit tung numyu, naisip da yamen ang maskin yaming durua ni Silas magpabutwanami ra ilem duun tung Atenas para ti Timoteo ya ray ipaangay yamen asan tung numyu. Ay tanya sasa ka man ang putul ta tung ni Ginuu ta ig ya kay sasang aruman yamen ang pag̱atuw̱ul ka yang Dios ang magparakaw̱utun yang Matinlung Balita natetenged tung ni Jesu-Cristo. Yang ipinagpangay yamen tung anya asan tung numyu ay ang para magpaktel tung mga isip ming para mas magbaked yang pagtaralig̱en mi tung ni Ginuung Jesus, ug̱ud maskin tinu pa tung numyu indi magkagulu yang isip na tung mga pandeeg-deeg ang atiang nag̱apasaran mi. Tutal nag̱askean mi ra kang lag̱i ang yang mga pinitinsiang mga maning tia, lug̱ud da kang lag̱i tung planu yang Dios ang para tung yaten ang mga tumatalig. 4 Ay atiing asanami pa tung numyu, pinakdekamu rang lag̱i yamen ang indi maimu ang indiita mapasaran ta pandeeg-deeg. Ang pagkatapus nag̱askean mi ra ka ang ya ra ka man ay nainabu. 5 Kapurisu ta yeen, atiing indi ra maagwantaanu yang pagkeba-keba yang dedlaanu natetenged tung numyu, ipinaangayu ra ti Timoteo asan ang para masiguruu kung mabaked pa yang pagtaralig̱en mi tung ni Ginuung Jesus. Ay yang pag̱eleru ka man kung muya pinalengtanamu ra ni Satanas ang pinagtuksu, nusias napamalpasamu ra tung ni Ginuung Jesus ang asan da ka nga diadu yang pinakabedlayan yamen asan tung numyu.

Nag̱aulit Na Kung Unu Pag Kasadya Yang Mga Isip Nirang Nabalitaan Ni Timoteo Sigun Tung Nira (3:6-10)

6 Piru maayen ilem, anda ka! Sipurki tung pagbalik ni Timoteo tani tung yamen, binalitaanami ra anya yang makasasadyang pisan ta mga isip yamen ang nag̱apadayunan mi ka enged yang pagtaralig̱en mi tung ni Ginuung Jesus pati yang paggeregmaan mi kang magpurutul, ya ka. Pinaskeami ra ka anya ang nag̱ademdemanami ka numyung pirmi, ig aglangkag̱enamu ka tung yamen ang katulad ka tung yamen ang paglangkag ka tung numyu. 7 Kapurisu, mga kaputulan, maskin durung kaliwag̱an may pinitinsia ang nag̱apasaran yamen tani, kumintel da ka enged yang isip yamen natetenged tung nabalitaan yamen ang atia tung anya natetenged tung pagtaralig̱en mi. 8 Sipurki simanyan, pag̱akdek yamen ang mabaked pa ka enged yang paniel-tiel ming pagpadayun tung pagtaralig̱en mi tung ni Ginuu ta, anda ray kategka-tegkaan yang kasadyaan yamen. 9 Ay kipurki kung isip-isipen yamen, unu pang pagpasalamatay ang sarang mapakdul yamen tung Dios natetenged tung numyu ang para mapatalub yamen tung kasadyaan ang naang pag̱ampay tung mga isip yamen ang kada mademdemanamu yamen tung katalungaan yang Ampuan ta? 10 Kapurisu law̱iig kaldaw yang pag̱arampuen yamen tung anya ang durug derep ang basi pa ra ilem tung makali, mag̱eremetanita si ka ug̱ud mapadag̱en-dag̱enamu yamen ang para mas pang mag̱elet yang pagtaralig̱en mi.

Yang Nag̱ipag̱ampu Na Pablo Para Tung Nira (3:11-13)

11 Simanyan pag̱ampuami ra tung Ama tang Dios durua ni Ginuu tang Jesus ang tanira mismu ay magpakdul ta dalan tung yamen ang para diritsyu ra ilem yang pagparanawen yamen ang manganing asan tung numyu. 12 Kung natetenged tung numyu, nag̱ipag̱ampuamu ra ka yamen ang taw̱anganamu ra ni Ginuung Jesus ang mas pang ya rag durulang agdurulang yang paggeregmaan ming magpurutul pati yang gegma mi tung kadaklan ang mga masigkatau mi ang katulad ka tung gegma yamen tung numyu ang ya ra kag durulang agdurulang. 13 Nag̱ipag̱ampuamu ra yeen ang paktelen ni Ginuung Jesus yang isip ming magbuat yang magkatama. Kipurki asanamu ra telengay yang Ama tang Dios ang andang pisan ay mabangdan na tung numyu tung uras ang ipaglekat ni Ginuu tang Jesus, kasiraan da ka tanira yang tanan ang mga tauan na*. Magkamaningan da tia.

4

Nag̱ipademdem Na Pablo Tung Nira Ang Mas Pang Paderepan Nira Yang Kumpurming Ipinagpatuman Kang Lag̱i Nira Tung Nira (4:1-2)

1 Simanyan sigun tung mga bag̱ay ang nag̱aeped ang gustu pa yamen ang sambiten, may sasang nag̱aingaluk yamen tung numyu, mga kaputulan. Tan taa pa, tinuldukanamu ra kang lag̱i yamen kung unu pay dapat ang tumanen mi ang para yay mauyunan yang Dios. Kung tung bag̱ay, nag̱askean da ka yamen ang ya ra kay nag̱ausuy mi simanyan. Ug̱aring kumus pag̱atuw̱ulami ka man ni Ginuung Jesus, yang nag̱ipagpaprusigir enged yamen tung numyu ang yang mga bag̱ay ang atia ya ray mas pang paderepan mi. 2 Sipurki nag̱askean mi ra ka ang kung unu pay ipinatuman yamen tung numyu pulus ka man itinuw̱ul ni Ginuung Jesus tung yamen ang para ipadapat yamen tung numyu.

Natetenged Tung Ustung Pag̱erekelen Yang Sasang Tumatalig Tung Bilug Ang Tinanguni Na (4:3-8)

3 Ya taa yang nag̱alelyag̱an yang Dios natetenged tung numyu ang mas pang mag̱atu rang mag̱atu yang mga ubra-ubra mi tung nag̱auyunan na. Yang gustu nang ianing tia, likayan mi yang pangumbaw̱ay pati pangunlalii. 4 Bilang, sasa may sasa tung numyu, kaministiran ang maskeamung mag̱egtem tung mga tinanguni mi ang para indiamu ra madeeg̱an yang kakaiblen mi*. Gamiten mi tung may pagkasagradu na ang uyun tung kalelyag̱an yang Dios ang bag̱ay kang dayawen na. 5 Indi mi enged panuntan yang kakaiblen ming malaway ang katulad ka tung pag̱abuat yang belag̱an mga tumatalig ang indi kang lag̱i pamag̱intindi tung Dios. 6 Purisu indiamu ra enged magpakasalak tung sasang putul mi tung ni Ginuu ta ang muya ya ray lepsen mi tung bag̱ay ang atia. Kipurki anday dumang magbales tung kumpurming magbuat ta maning tia, ya ra ti Ginuu ta mismu ang katulad ka tung ipinagpaaman kang lag̱i yamen tung numyu. 7 Sipurki yang ipinag̱imbitar yang Dios tung yaten ang mag̱ing mga tauan na, belag̱an ang mag̱aning ang para magpadayunita ra ilem tung mga bag̱ay ang atiang malalaway tung pagterelengen na, ang indi, ang para mag̱atuita rang mag̱atu tung anya. 8 Kapurisu kung tinu pay magbaliwala tung nag̱ipaaman yamen ang atia, belag̱an ka ilem tau yang nag̱apasuag̱an na, ang indi, pati yang Dios, ya ka ang ya ra ka man ay pagpatinir tung numyu yang Espiritu Santo ang para manguluanamu anya.

Natetenged Tung Paggeregmaan Nirang Magpurutul Ang Yay Mas Pang Palutukun Nira (4:9-10)

9 Simanyan, kung natetenged tung paggeregmaan ming magpurutul, anday kaministiran ang sulatanamu pa yamen ang sugpatan. Sipurki nag̱atuldukanamu ra kang lag̱i yang Ampuan tang maggeregmaan. 10 Ya ra ka nganing ay nag̱ipagpaita ming pirmi tung tanan ang mga kaputulan ming mga tumatalig asan tung intirung sinakepan yang Macedonia. Kapurisu, mga kaputulan, yang gustu ilem yamen tung numyu ang yay mas pang palutukun mi yang paggeregmaan ming atia.

Natetenged Tung Pagpakatandes Nira Ang Dapat Ipaita Nira Maskin Tung Belag̱an Mga Tumatalig (4:11-12)

11 Bilang yang pakeg̱eran ming sikaren ang pirmi tung matandes yang mga ubra-ubra mi. Indiamu enged magpasilaw̱et tung indi mi pinakabedlayan, kung indi, magprusigiramu tung sadiling pagpangabui mi ang katulad ka tung ipinagpatuman da kang lag̱i yamen tung numyu. 12 Sipurki kung ya ray usuyun mi, asanamu ra nga galangay yang mga kaarumanan ming indi pa nag̱atultul tung kamatuuran ig anda ra kay kaministiran ming magpasuitu tung duma may ruma.

Yang Nag̱ikunsiu Na Pablo Tung Nira Natetenged Tung Mga Kaarumanan Nirang Nagkarapatay Ra (4:13-18)

13 Simanyan, mga kaputulan, durung gustu yamen ang maintindian mi natetenged tung mga kaarumanan ming mga tumatalig ang nagkarapatay ra kung unu pa enged ay mainabu tung nira tung uri. Sipurki kung maintindian mi tia, indiamu ra magpakapungaw ang subra ang katulad ka tung kapupungawen ang nag̱asinti yang napatayan ang anday nag̱ipagpakisew̱at nirang mabui si kang uman. 14 Ayw̱at magpakapungawamu pang subra sindu panangerita ra kang lag̱i ang ti Ginuung Jesus maskin napatay, piru nabui si ka enged ang uman. Purisu duun da ka nga siguruay ta ang pati yang mga tumatalig ang nagkarapatay ra, ya ka, mangabui si ka enged ang uman ay kung maglekat da nganing ti Ginuung Jesus, ipampaekel da yang Dios tung anyang ipampaliit tung mga minatay. 15 Talagang matuud tia ay kipurki may sasang ipinagpabunayag ni Ginuu ta tung yamen ang ya ray ipaske yamen tung numyu numaan. Kung tinu pa tung yaten ay bui pa tung uras ang ipaglekat na, belag̱an ang mag̱aning ang magtukawita ra tung mga putul tang nagkarapatay ra. 16 Sipurki yang mainabu maning taa. Ti Ginuu ta mismu ya ray magparanek ang duun manliit tung langit. Yang pagparanek na ya ra kay pagkalalangan nang maknul, derengan da kang magkerendalen yang sasang angil ang abwat ta katengdanan asta yang turumpita yang Dios magtunul da ka. Yang mga putul tang mga tumatalig kang lag̱i tung ni Jesu-Cristong nagkarapatay ra, ya ray tukawen nang pampabungkarasen. 17 Pagkatapus, ta yaten ang kumpurming kaw̱utan nang bui pa, magkasira-siraanita ra ka yang mga kaarumanan tang atiang paalsaen yang Dios duun tung mga panganud ang para magpakigbag̱asita rang tanan tung ni Ginuu ta duun tung pamilat-pilatan. Tung maning tiang papanaw pirmiita rang magsarapenan ni Ginuu ta. 18 Kapurisu yang nag̱ipaintindi yamen ang atia tung numyu, ya ray gamiten ming magrilinga-lingaan.

5

Nag̱apaprusigir Na Pablo Ang Tanira Pirming Riparasiun Ang Pagpakbat Tung Ni Ginuung Jesus (5:1-11)

1 Mga kaputulan, anday ministir ang sulatanamu pa yamen kung unu pang panimpuay magkarainabu yang mga bag̱ay ang atia u kung unu pa enged ang urasay magkamaning da. 2 Sipurki kunisidu mi ra kang pisan ang yang uras ang ipaglekat ni Ginuu ta ay inaling kumaw̱ut ang katulad ka tung pagpanaw yang sasang takawan ta law̱ii ang masapuan ta ra ilem asan da. 3 Ay magkadengan da tung uras ang ipagkeresen da yang mga tau ang malimeng da unu yang mga pagkarabetangen nira taa tung kaliw̱utan, anda ra ka unung pisan ay ag̱eldan nira. Pagkatapus inaling mataktakan ta sintinsia yang Dios ta ikalain nira. Mamanulad dang pisan tung sasang matung ang pagpasiit da ay indi rang pisan mapalikayan nira yang sintinsiang atia.

4 Piru ta yamu, mga kaputulan, indiamu ra pagtinir tung makiklep ang katulad tung belag̱an mga tumatalig. Purisu kung kaw̱utun da nganing yang uras ang atiang ipagsintinsia yang Dios, indiamu ra maseka ang katulad tung sasang taung indi nabantay tung takawan ang kuminaw̱ut. 5 Ag̱aningenung indiamu ra pagtinir tung makiklep ay yang kaalimbawaan ming tanan maning pa tung nagpasakepamu ra tung masadlaw, tung kaldawanamu ra. Itang mga tumatalig, belag̱anita ra kinasakpan yang law̱ii ang yay makiklep.

6 Kapurisu kaministiran indiita ra magpakbung tung kadaklan ang maning pa tung elek pa, ang baliwala ra ilem tung mga isip nira yang paglekat ni Ginuu ta. Ang indi, ta yaten, riparasiunita rang pirming pagpakbat tung ni Ginuung Jesus ang maglekat ang nunut da ka ta pagsuspindi ta tung mga kalelyag̱an tang sadili. 7 Sipurki yang mga taung nag̱elken, law̱ii yang kadagmitan ang ierelek nira. Pati yang mga taung buu, law̱ii kang kadagmitan ang ipagpabuu nira. 8 Piru ta yaten, kumus tung kaldawanita ra ka man, kaministiran ang magsuspindiita ka enged tung mga kalelyag̱an tang sadili. Yang kaalimbawaan ta, ita sundalu. Kaministiran may gamiten tang ipagdipinsa tung mga sadili ta ang para indiita madeeg̱an ni Satanas. Yang isirbi tang ipagmanada ya ra yang pagtaralig̱en tang mabaked tung ni Ginuung Jesus may yang paggeregmaan tang magpurutul ang pirmi tung matinlu. Yang isirbi tang ipagdipinsa tung mga isip ta, ya ra yang pagparakbaten ta tung uras ang ipagkumplitung pisan ni Ginuu ta yang kalibrian ang ipinakdul na tung yaten. 9 Magkabag̱ay ang yay pakbaten ta tia natetenged yang planu yang Dios para tung yaten ang mga tumatalig, belag̱an ang mag̱aning ang itay tamaan yang kasisilag̱en nang sintinsiaan tung kalainan, ang indi, ang para magkatinirita ta kalibrian ekel tung binuat ni Ginuu tang Jesu-Cristo. 10 Kipurki yay nagpakugmatay para tung ikaayen ta ug̱ud maskin patayita ra u kung buiita pa tung uras ang ipaglekat na, pariu ka ilem ang mabtangan ta ang magkasira-siraanita ra ang asta tung sampa.

11 Kapurisu kumus maning tia yang nag̱aelatan ta, padayunan mi yang pagparaketel-ketelan mi ta kinaisipan may kinaisipan may yang pagparadag̱en-dag̱enan mi ang katulad ka tung nag̱abuat mi.

Nag̱apaprusigir Na Pablo Ang Yang Mga Manigpadag̱en-dag̱en Kaministiran Ang Maalen Nira Ta Mupia (5:12-13)

12 Simanyan, mga kaputulan, yang nag̱aingaluk yamen tung numyu, galangen mi ra ta ustu yang mga aruman ming pamagpakabedlay asan tung numyung sam pundaan. Kipurki tanira ka man ay pamagpadag̱en-dag̱en tung numyu natetenged tung pag̱urusuyun mi tung ikadengeg ni Ginuu ta ig kung kaisan ya kay pamagpaaman tung numyu. 13 Maalen mi ta mupiang gegmaan natetenged tung ubra nirang atiang pamagpadag̱en-dag̱en tung numyu. Kaministiran kang pirmiamung mag̱uruyunan ta matinlu.

Nag̱apagpaprusigir Na Pablong Mamagtaw̱ang Tanira Tung Mga Kaarumanan Nirang May Mga Kaliwag̱an Ig Indi Enged Mangimalesan (5:14-15)

14 Mga kaputulan, nani pa yang sasang nag̱ipagpaprusigir ka yamen tung numyu. Yang duma asan ang pamagbinulakbul da, paamanen ming magpakatautau ra ta ustu. Pati yang dumang midyu talawan, paktelen mi ka yang mga isip nira. Asta yang dumang midyu agluw̱ayen da padag̱en-dag̱enan mi ka ta matinlu. Dispuis pa, tung pagtaraw̱angen mi tung mga kaarumanan ming mga maning tia, kaministiran ang parurusan mi tanirang tanan. 15 Sasa may sasa tung numyu masig̱amlig ang indi enged mangimalesan tung aruman na. Kung indi, yang dapat ming sikaren ang pirming magburuatanamu ta ikaayen ming magpurutul. Pati yang mga kaarumanan ming belag̱an mga tumatalig, ya ka, buatan mi ka ta maning ka tia.

Nag̱asambit Na Pablo Yang Tulung Bag̱ay Ang Pulus Nag̱alelyag̱an Yang Dios Ang Yay Usuyun Nira (5:16-18)

16 Pirmiamu ilem ang magpakasadya maskin unu pay mapasaran mi. 17 Muya-muyaamung mag̱ampu. 18 Maskin unu pay mapanawan mi, luw̱us dang pasalamatan mi tung Dios. Sipurki tia pulus nag̱alelyag̱an na ang yay usuyun mi ekel tung pagpaktel ni Jesu-Cristo tung numyu*.

Natetenged Tung Pag̱urubraen Yang Espiritu Santo Tung Pagsaragpun Nirang Sam Pundaan Ang Dapat Indi Nira Sagangen (5:19-22)

19 Yang kaalimbawaan yang pag̱urubraen yang Espiritu Santo tung isip yang mga tumatalig, maning pa tung sasang apuy ang durug builu. Purisu tung uras ang ipagsaragpun ming sam pundaan, indi mi ra ilem sagangen yang pag̱urubraen na ang muya ya ray maning pa tung mapugdawan na. 20 Alimbawa kung may sasang putul ming pag̱aning ang tanya unu may ipinaeyang da yang Espiritu Santo tung isip na ang para ipagpadapat na tung numyu, indi mi ra kali-kalien ang lamkuen ang anday kuinta yang nag̱ipagpadapat na. 21 Ang indi, pasadsaran mi ra kanay ang timbang-timbangen ta mupia tung mga isip mi yang tanan ang bitalang mga maning tia kung matuud ang paeyang yang Espiritu Santo u kung belag. Pagkatapus ta pagtimbang-timbang mi, kung unu pay nagngel ming matinlu ang talagang paeyang yang Espiritu Santo, ya ray pauyunan ming usuyun. 22 Ig kung unu pay nagngel ming belag̱an paeyang yang Espiritu Santo natetenged yang rumbu na tung malain, ya ray pangindian mi, maskin unu pang bag̱ayay.

Nag̱ipag̱ampu Na Pablo Ang Tanira Paktelen Enged Yang Dios Ang Para Mas Pang Mag̱atu Rang Mag̱atu Tung Anya Tung Tanan Ang Mga Pasais Nira (5:23-24)

23 Kumus yang Dios yay pinangapunglan yang pag̱uruyunan ming magpurutul, yang nag̱ipag̱ampu yamen tung anya ang tanya mismu ay magpaktel enged tung numyu ang para asanamu rang mas pang mag̱atuamu rang mag̱atu tung anya. Bilang manadaanamu ra anya ta maayen ang para yang intirung pagkatau mi, mag̱ing yang tanan ang pag̱irisipen mi, mag̱ing yang tanan ang mga kalelyag̱an mi, may yang tanan ang mga pag̱urubraen mi mapabtang dang pulus tung magkatama ang asta ra ilem maglekat ti Ginuu tang Jesu-Cristo ug̱ud andang pisan ay mabangdan na tung numyu. 24 Yang Dios ang ya ka man ay pagbeteng tung numyung magpaatu tung anya, talagang yay matalig̱an ming mag̱erekelen tung numyung asta masalapayan mi.

Yang Pagtapusan Yang Sulat (5:26-28)

25 Mga kaputulan, pati yami, iampuayami ka ta maning ka tia.

26 Dispuis pa, kada magsaragpunamung sam pundaan, magsarapetanamu ka ta matinlu† ug̱ud asan da nga bistuay yang pagpurutulan mi ang talagang liit ka man ang matuud tung Dios.

27 Nani pa yang sasang kalalanganu tung numyu ekel tung katengdanan ang ipinakdul ni Ginuu ta tung yeen. Kung magsaragpunamu ra nganing ang sam pundaan, yang sulat yamen ang atia basaen ming ipagngel tung tanan ang mga kaputulan ta asan.

28 Buinu yang nag̱ipag̱ampu yamen ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman ni Ginuu tang Jesu-Cristong pagpadag̱en-dag̱en tung numyu.

Ya ra ilem tia ay maaning yamen tung numyu,

Pablo, Silas, Timoteo

* 1:1 1:1 Yang dumang pangguuy tung taung atia ti Silbano. Nag̱asambit tung 2 Corinto 1:19.

* 2:2 2:2a Kung unu pay nainabu duun tung Filipos, telengan tung Mga Binuat-buatan 16:19-24.

† 2:2 2:2b Mga Binuat-buatan 17:1-9

* 3:13 3:13 “kasiraan da ka tanira yang tanan ang mga tauan na.” Tung bitalang Giniriego puidi kang maning taa: “kasiraan da ka tanira yang tanan ang mga angil na.”

* 4:4 4:4 “...maskeamung mag̱egtem tung mga tinanguni mi...” Kung tung Giniriego pasadsaray, puidi kang maning taa yang palaksu na: “...maskeamung magpakiimbeng tung sadiling kasawa mi...”

* 5:18 5:18 Maayen ang ikumpalar tung Roma 8:28 may Hebreo 12:2.

† 5:26 5:26 Kung pasadsaran ta tung bitalang Giniriego ang pagkatapus getesen ta ilem ang ilakted tung bitalang Tinagbanwa, ay maning taa yang palaksu na. “Magsarapetanamu ka ang asan da ipapanaway mi tung sagradung pag̱arara-araan mi.” Atii kanay tung panimpu pa na Pablo, kada mamagsaragpun yang mga tumatalig ang kada sam pundaan, yang sistima nirang magsarapetan, mag̱erepepan tanirang mag̱arara-araan, basta lalii may lalii ig baw̱ay ka may baw̱ay. Asan da nga bistuay ang tanirang magpurutul paggeregmaan ang tedek tung mga kinaisipan nira.

2 Tesalonica

1

2

3

Yang Yadwang Isinulat Ni Pablo Tung Mga Tag̱a TESALONICA

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Naa ra yang sulat ang nagdasun tung Primirung TESALONICA. Yang elaan nira tung pagsurulaten puiding mga enem ka ilem ang bulan. Puiding ipinagpasulat ni Pablo atiing duun pa tung Corinto ang asan da tung anyang nangabalik da na Silas ni Timoteo ang ya ray pinapag̱ekel na yang primirung isinulat na. Ay may nabalitaan na tung nira ang midyu mali yang pag̱irintindien yang duma natetenged tung paglekat ni Ginuung Jesu-Cristo. Ay may nagngel da nirang balita ang kinaw̱ut da unu yang uras ang ipagsintinsia ni Ginuung Jesus (2:2). Tung pag̱impisaan yang sulat, dakulu yang pagpasalamat ni Pablo tung Dios natetenged mas pang nagbaked yang pagtaralig̱en nira tung ni Ginuung Jesus pati yang paggeregmaan nirang magpurutul nadulangan da ka asta yang pag̱aragwantaen nira tung mga pinitinsia (1:3-4). Pagkatapus nagpaintindi ka tung nira kung unu pay pakaw̱utun na tung uri yang pagtaralig̱en nirang mabaked, maskin nag̱adeeg-deeg̱an ta duma, asta yang pakaw̱utun yang pamandeeg-deeg tung nira, ya ka (1:5-10). Dayun dang nag̱ampu para tung nira (1:11-12). Pagkatapus dayun da kang nagtadleng tung maling pag̱irintindien yang duma natetenged tung paglekat ni Ginuung Jesus (2:1-12). Tung 2:13-15, nagpasalamat tung Dios natetenged tung pagpilik na tung nira pati yang pagbeteng na tung mga isip nirang magtalig tung ni Ginuung Jesu-Cristo. Pinanuntan na ka ta ipagpaprusigir na tung nirang pirming mamagpakatenten tanira ig ipapeg̱et da ka nira tung mga isip nira yang ipinaske na tung nira. Baklu ra ipinag̱ampu na ang tanira pirming paktelen na (2:16-17). May sam bilug pang gustu nang ipatuman na tung nira natetenged tung sasang disiplinang gamiten nira tung mga aruman nirang pira pang bilug ang pamagbinulakbul (3:6-15).

1

Yang Intrada Yang Sulat (1:1-2)

1 Yang nagpasulat tung sulat ang atia yuung ti Pablo, kasiraanami ra ka na Silas ni Timoteo. Ipinaekel da yamen tung numyung mga tumatalig asan tung Tesalonica ang anday dumang may pundar tung numyung sam pundaan asan, kung indi, ya ra yang Dios ang nagyari rang Ama ta durua ni Ginuu tang Jesu-Cristo. 2 Yang nag̱ipag̱ampu yamen ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman nirang pagpadag̱en-dag̱en tung numyu ig mas pang ikasadya mi yang kaampiran mi tung nirang naang baklu.

Nag̱apasalamatan Na Pablo Yang Pagtaralig̱en Nirang Mabaked (1:3-4)

3 Mga kaputulan, indi maimu ang indiami magpasalamat tung Dios ta muya-muya natetenged tung numyu. Magkabag̱ay ka tia ay natetenged mas pagbaked yang pagtaralig̱en mi tung ni Ginuung Jesus pati yang paggeregmaan ming sasa may sasa ya ra kag durulang agdurulang. 4 Kapurisu indi maimu ang indiamu ipabantug yamen tung duma-rumang mga tumatalig ang kada sam pundaan ang yang may anya tung nira ya ra ka man yang Dios. Ay yang nag̱ipagdayaw yamen tung numyu, ya ra yang kabaked yang pagtaralig̱en ming pag̱agwanta tung tanan ang pandeeg-deeg tung numyu may tung tanan ang mga kaliwag̱an ang pagpasar tung numyu.

Nag̱ipagpasanag Na Pablo Kung Unu Pang Sintinsiaay Ang Ipakdul Yang Dios Tung Nira Pati Yang Ipakdul Na Tung Pamandeeg-deeg Tung Nira (1:5-10)

5 Tung pag̱aragwantaen ming atia, asan da nga pruibaay ang tung uri, yang tanan ang mga tau sintinsiaan da yang Dios tung magkatamang pisan. Bilang ta numyu, ibandunaramu ra anyang bag̱ayamu rang pakleren na tung kaliw̱utan ang baklu ang duun da maggaraemen tung mga tauan nang asta tung sampa. Talagang matuud tia kipurki natetenged ilem ang yamu pagpagaem dang bug̱us tung anya simanyan, ya ra kay nag̱atengeran na ang nag̱adeeg-deeg̱anamu. 6 Ay tung pag̱intindi yang Dios, magkatamang pisan ang yang mga taung atiang pamagpapinitinsia tung numyu numanyan, belsen na ka ta pinitinsia tung uri. 7 Ig ta yamung nag̱apasaran ta pinitinsia numanyan, palinaynayanamu ra anya. Kasiraanita rang palinaynayan na tung uras ang ipagpabistu na tung ni Ginuu tang Jesus ang liit tung langit, ig mag̱aliw̱utan da ka ta sasang apuy ang pagdaw̱a-raw̱a, kasiraan da ka tanira yang mga angil nang makektel. 8 Ya ray uras ang ipagpakdul na ta silut tung mga taung indi kang lag̱i pag̱intindi tung Dios ang ya ra ka man yang mga taung kumpurming indi nalelyag ang mananged tung Matinlung Balita natetenged tung ni Ginuu tang Jesus ang ya ray ipinagpakaw̱ut tung nira. 9 Yang mga taung mga maning tia, ya ray mangaagma ta pinitinsiang magkatamang pisan ang ipakdul tung nirang asta tung sampa. Ay ipaaw̱ig da ni Ginuu tang Jesus tung katalungaan nang durung pisan agkasusulaw. 10 Yang tanan ang atia mainabu ra kung maglekat da nganing ti Ginuung Jesus tung uras ang ya ra kang lag̱i ay ipinagtipu yang Dios. Yang ipaglekat na ay ug̱ud dayawen da natetenged tung pag̱irimakluen na tung pagkatau yang mga tauan na. Bilang yang pag̱irimakluen na tung kumpurming nagtalig tung anya, ya ray maberengan da ta mupia yang kadaklan ang mga tau. Pati yamu nganing maberengamu ra ka tung pagkabetang na tung uras ang atia natetenged pinananged mi ra yang ipinagpaingmatuud yamen tung numyu.

Nag̱ipag̱ampu Tanira Na Pablo Ang Ipabag̱ay Yang Dios Tung Katuyuan Nang Nagbeteng Tung Nira (1:11-12)

11 Kapurisu ya ra kay nag̱ipag̱ampu yamen ta muya-muya tung Ampuan tang Dios ang ipabag̱ayamu ra anya tung katuyuan nang nagbeteng tung numyung mag̱ing mga tauanamu ra anya atiing primiru. Yadwa pa ang maskin unu pang ubraay ang matinlu ang yay pagyenget-yengatan yang mga isip ming ubraen mi, paktelenamu ra ka anya ang para kayanan mi. Pati yang maskin unu pang buat-buatay ang nag̱aimpisaan mi ra ang asan da ka nga pruibaay yang pagtaralig̱en ming ustu, taw̱anganamu ra ka anyang talusun. 12 Tung maning tia asanamu ra ikadengeg ni Ginuu ta ig pati yamu maumiramu ra ka tung anyang mapadengeg̱an tung uri. Yang tanan ang atia magkamaningan da natetenged ilem tung pagpadag̱en-dag̱en tung numyu yang Ampuan tang Dios durua ni Ginuung Jesu-Cristo.

2

Nag̱aingaluk Na Pablo Ang Tanira Indi Ra Mamagpakali-kaling Mamagpakagulu Natetenged Tung Maling Balita (2:1-5)

1 Mga kaputulan, kung natetenged tung paglekat ni Ginuu tang Jesu-Cristo ang ya ra kay uras ang ipagsagpun na tung yaten ang para magpakigsapenita ra tung anya, may sasang nag̱aingaluk yamen tung numyu. 2 Indiamu ra magpakali-kaling magpakataranta tung nabalitaan mi ang kinaw̱ut da unu buat yang uras ang ipagsintinsia ni Ginuu ta. Indiamu enged magpakaliw̱eg ta kulu maskin may pag̱aning pang ya unu ay ipinabunayag yang Espiritu Santo tung anya, maskin ya ray nag̱itulduk yang duma tung numyu, maskin may pag̱aning kang ya ra unu ay isinulat yamen. 3 Indiamu enged magpadaya maskin tung ninu pa. Ay kipurki baklu ra kaw̱utay yang uras ang atia, kung nainabu ra yang pagparasuag̱en yang dakeleng mga tau tung Dios ang belag dang patinumas ang ya ra kay uras ang ipaglua yang sasang taung mapuirsang magpakigbatuk tung Dios ang yang mga katuw̱ulan na, baliwalaen na ra ilem. Piru tung kauri-urian da, anday dumang panampetan yang taung atia, kung indi, kalainan ang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na. 4 Kung maglua ra nganing tia, yay magpakigkuntra ta maayen tung matuud ang Dios pati tung kadaklan ang nag̱atutuuan ta mga taung yay ag̱aningen nirang Dios nira. Magpaambug da nganing tung sadili na ang tanya unu landaw tung tanan ang atia. Tegkaan na, magkarung da tung pag̱atiniran enged yang Dios* ang para asan da magpailala ang tanya unu ay ultimung Dios†. 5 Siguru nag̱ademdeman mi ra ang atiing asanaw pa tung numyu, yang mga bag̱ay ang atia muya-muyang ipinagpaintindiu tung numyu.

Natetenged Tung Uras Ang Ipaglua Yang Pinakamaktel Ang Magpakigbatuk Tung Dios (2:6-8)

6 Nag̱askean mi ra ka ang may sasang pagsagang numanyan tung taung atia ug̱ud baklu ra maglua, kung kinaw̱ut da yang uras ang ipinagtipu kang lag̱i yang Dios. 7 Bilang may sasang ipinagpabunayag da yang Dios tung yeen ang indi nag̱askean ta kadaklan. Yang pagbaratukun tung Dios yang pagkuntrang atia, yang manyu na pag̱sag̱usut dang lag̱i numanyan tung kaliw̱utan ang naa. Ug̱aring yang pagsagang tung anya, dumayun yang pagsaragangen na ang asta kaw̱utun da ilem yang uras ang ipagpatadeng yang Dios tung pagsagang na. 8 Atia, ya ray uras ang ipaglua yang taung atiang mapuirsang magpakuindi tung Dios. Piru yang panampetan na tung uri maning taa. Kung maglekat da nganing ti Ginuung Jesus, sam pabitala na ra ilem ang magkalalangan tung anya, pirdi rang lag̱i. Pagpabistu na pa ilem yang kasusulawen na, kapas dang pisan ta pudir na.

Nag̱abalikan Ni Pablo Yang Pag̱urubraen Yang Taung Atiang Pagpakigkuntra (2:9-12)

9 Ibaliku ra kanay tung paglua yang taung atia. Tanya paktelen da ta mupia ni Satanas ang magpalapus ta sari-saring mga pruibang makabew̱ereng ang buat na pa pakdul unu yang Dios tung anya. Ya ray ipandaya na tung mga tau ang para mamananged da tung anya. 10 Yang tanan ang idya gamiten nang para magkaradayaan na yang mga tau ang yang panampetan nira, kadiaduan ka ang anday katapus-tapusan na. Kayanan na rang dayaan natetenged atiing pagkagngel da nira yang kamatuuran natetenged tung ni Ginuung Jesus, indi ra pinauyunan nirang minaal ang asan da ka rin nga tapnayay tanira yang Dios. 11 Kapurisu natetenged enged nirang namagpakuindi tung kamatuuran, itug̱ut da ilem yang Dios ang malpes da ilem ang magkaradayaan ang asta mamamanged da ilem ang pisan tung tanan ang nag̱ipag̱ambu yang taung atia ang pulus bukli. 12 Kapurisu ya ray ipagsintinsia yang Dios tung kalainan tung kumpurming indi ra nananged tung kamatuuran, kung indi, nagpagustu ra ilem tung pagburuaten nirang malalain.

Tanira Pinilik Yang Dios Ug̱ud Mamagkatinir Ta Kalibrian May Kadengeg̱an Tung Uri (2:13-14)

13 Mga kaputulan ang nag̱amaal ni Ginuu ta, indi enged maimu ang indiami magpasalamat tung Dios ta muya-muya natetenged tung numyu. Yang nag̱apasalamatan enged yamen tung anya ay atiing anda pay nag̱aimu, pinatemenganamu ra kang lag̱i anyang tapnayen ekel tung pagpananged mi tung kamatuuran may tung pag̱urubraen yang Espiritu Santo tung mga sadili mi ang asanamu ra ngaipabag̱ayay na tung Dios. 14 Purisu ang para magkamaninganamu ra ta maning tia, atiing pagpakaw̱ut yamen tung numyu yang Matinlung Balita, ya ra kay pagbeteng na tung mga isip ming magtalig̱amu ra yang mga sadili mi tung ni Jesu-Cristo ay ug̱ud tung uri, idamayamu ra ka anya tung ni Jesu-Cristong padengeg̱an.

Pagpaktel Da Tung Nirang Mamagpakatenten Ang Nunut Da Ka Ta Pag̱arampuen Na Para Tung Nira (2:15-17)

15 Kapurisu, mga kaputulan, idayun mi yang katenten yang isip mi. Bilang ipapeg̱et mi enged tung mga isip mi yang ipinagtulduk yamen tung numyung pulus ka man ipinag̱intriga ni Ginuung Jesus tung yamen, maskin ya ray ipinagngel yamen tung numyu ubin yang isinulat yamen.

16-17 Simanyan yang nag̱ipag̱ampu ra yamen ang ti Ginuu tang Jesu-Cristo mismu durua yang Ama tang Dios yay magpaktel tung mga isip ming magpadayunamu tung maskin unu pang ubra-ubraay ang matinlu may tung maskin unu pay bitalaen mi ang pulus tung matinlu ka yang pakaw̱utun na. Yay pag̱ampuan yamen natetenged yay nagpaita yang gegma nang lutuk tung yaten ig natetenged ilem tung kaneeman nang atiang durung pisan agkabew̱ereng, pinaeyanganita ra anya ta ikasadya yang isip tang asta tung sampang indi maplek ang nunut da ka ta ipagpakisew̱at ta tung mga kaayenan ang pinangakuan na.

3

Pamagpaampu Na Pablo Tung Nira Natetenged Tung Pagparakaw̱utun Nira Tung Duma (3:1-2)

1 Simanyan, mga kaputulan, sigun tung mga bag̱ay ang nag̱aeped ang gustu pa ka yamen ang sambiten, tukaw tung tanan, pagpaampuami ka tung numyu ang para yang bitala ni Ginuu tang nag̱ipagpakaw̱ut yamen ay tung makali rang mateptep da ig mapadengeg̱an da ka ta mga taung panangeren ang katulad ka tung nainabu asan tung numyu tan taa. 2 Iampu mi ka tung anya ang ipalibriami ka anya tung mga malain ang mga tau tani ang mateteg̱as ta kulu. Maning tia yang ipag̱ampu mi ay kipurki belag̱an ang mag̱aning ang yang tanan ang mga taung nag̱apampakaw̱utan yamen ay mananged.

Natetenged Tung Nag̱ipag̱ampu Na Pablo Para Tung Nira (3:3-5)

3 Maayen ilem ti Ginuu ta yay matalig̱an ta maskin unu pay mapasaran ta. Ya ra kay magpaktel tung mga isip mi ang para pirming matenten ang nunut da ka ta pagmanada na tung numyu ug̱ud indiamu maakles ni Satanas tung malain. 4 Natetenged pagpakigsasaamu ra ka tung ni Ginuung Jesus, may talig yamen tung numyu ang magpadayunamu yang pagturumanen mi yang kumpurming ipinagpatuman yamen tung numyu tan taa may yang ipatuman pa yamen. 5 Yang nag̱ipag̱ampu yamen tung ni Ginuung Jesus ang manguluanamu ra anya ang para mas pang mamaresmesan mi yang kantidad yang gegma yang Dios tung numyu ang para ya enged ay pagbatuan yang mga isip ming pirmi. Yadwa pa ang paeyanganamu ra ka anyang pirmi ta ipag̱agwanta mi tung mga pinitinsiang mapasaran mi ang katulad ka tung pag̱aragwantaen na ang atiing taa pa rin ang tanya ka pa man yang pag̱aningen ang Cristo.

Nag̱atuw̱ul Na Pablong Pabelag-belag̱an Da Kanay Nira Yang Mga Aruman Nirang Pamagbinulakbul (3:6-15)

6 Simanyan mga kaputulan, natetenged tung katengdanan ang naang ipinagpiar ni Ginuung Jesu-Cristo tung yamen, may sasang dapat ang ipatuman yamen tung numyu. Yang mga kaputulan tang duma asan ang midyu pagbinulakbul, maayen pa ta numyung kadaklan, pabelag-belag̱an mi ra kanay. Ay yang sistima nirang atia belag̱an ka enged uyun tung ipinagpatuman yamen tung numyu. 7 Ay ya pa ag̱ari, yamu mismu ay nag̱aske ang dapat ming pasugtan yang pasais yamen atiing asanami pa tung numyu ang indiaming pisan nagbinulakbul. 8 Indiami ra ka nganing nagpasuitu maskin tung ninu pa, kung indi, law̱iig kaldaw nagpakabedlayaming nagtrabaw basta indiami ilem mapagpalbat tung numyu*. 9 Belag̱an ang mag̱aning ang anday rasun yamen ang magpasuitu tung numyu, kung indi, indi ra ilem sinikad yamen natetenged gustu yamen ang magpaita ta sasang mulidung matinlung pausuyan mi. 10 Dispuis pa magkabag̱ay kang may ituw̱ul yamen tung numyu natetenged tung bag̱ay ang atia ay kipurki atiing asanami pa rin tung numyu may sasang urdin ang ipinagpatuman da kang lag̱i yamen tung numyu ang belag̱an da ka ilem minsang sinambit yamen ang kung may sasang putul tang indi malelyag ang mag̱ubra dapat ang indi mi suituen. 11 Yang nag̱ipagpademdem yamen tung numyu natetenged tung bag̱ay ang naa ay may nabalitaan da yamen ang may duma unu asan tung numyu ang pagbinulakbul da. Yang nag̱apaprusigiran unu nira belag da yang sadiling pagpangabui nira, kung indi, pagpasilaw̱et tung indi nira pinakabedlayan.

12 Kapurisu natetenged tung mga putul tang maning tia yang sistima nira, may sasang urdin ang nag̱ipatuman yamen tung nirang nag̱ipagpaprusigir natetenged tung katengdanan ang nang ipinagpiar ni Ginuung Jesu-Cristo tung yamen. Kaministiran, mamagpakatenten dang mamandilem ta sadiling pagparangabuien nira.

13 Ta numyung kadaklan, mga kaputulan, indiamu ilem magmataka tung pagburuaten mi yang matitinlu. 14 Kung alimbawa may sasang putul mi asan ang pagtamaran dang mag̱ubra ang pagkatapus indi ra mananged tung urdin ang atiang isinulat yamen, ya ray tandaan ming pabelag-belag̱an da kanay ug̱ud basi pa ra ilem asan da ngaeyangay ta eyak na. 15 Ug̱aring indi mi ra ilem kaw̱ig̱en ang sasang kasuay mi, kung indi, pakigkesenan mi tung matinlung paamanen, ay tia sasang putul mi tung ni Ginuu ta.

Yang Nag̱ipag̱ampu Na Pablo Ang Magkatirnung Pisan Tung Kaministiran Nira (3:16a)

16 Yang nag̱ipag̱ampu yamen tung ni Ginuu tang yay pinangapunglan yang kalimengan ang tanya mismu ay magpaeyang tung numyu ta isip ming pirming malimeng ang nunut da ka ta pag̱uruyunan ming matinlu.

Yang Pagtapusan Yang Sulat (3:16b-18)

Buinu, taa tung pagtapusan yamen yang sulat ang naa, yang nag̱ipag̱ampu yamen ang yamung tanan asan mas pang maispirinsiaan mi yang pagpakigsasa ni Ginuu ta tung numyu. 17 Yuung ti Pablo pagpakikumustaw ra tung numyu asan ang ya ra ilem ag̱isulatayu tung sadiling panulatu ang pariu ka tung pag̱abuatu tung pagtapusan yang tanan ang sulatu ug̱ud asan da nga siguruay mi ang yuu ka man yang nagpasulat tung sulat ang atia†. Ay maning kang lag̱i tia yang panulatu.

18 Yang yeen ang nag̱ipag̱ampu ang mas pang maispirinsiaan ming tanan yang kaneeman ni Ginuu tang Jesu-Cristong pagpadag̱en-dag̱en tung numyu.

Ya ra ilem tia ay maaning yamen tung numyu,

Pablo, Silas, Timoteo

* 2:4 2:4a “pag̱atiniran enged yang Dios.” Tung bitalang Giniriego ‘naos’, bilang yang “pagtuuan tung Dios ang pinakalusu.” Atiing tukaw, yay pag̱atiniran enged yang Dios.

† 2:4 2:4b Pariung pisan tung isinulat ni Daniel 11:36 may ni Ezequiel 28:2.

* 3:8 3:8 Pariu ka tung sinambit na tung 1 Tesalonica 2:9 may tung 2 Corinto 11:9.

† 3:17 3:17 Nag̱ademdeman na ang may nagpaekel ta sulat tung nirang nagpailala ang tanya unu ti Pablo buat (2:2).

1 Timoteo

1

2

3

4

5

6

Yang Primirung Isinulat Ni Pablo Tung Ni TIMOTEO

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Atiing pinalpasan da ti Pablo duun tung Roma, ingkelan na ti Timoteong namagliliw̱utun si tung duma-rumang banwa ang para mamagparakaw̱utun yang Matinlung Balita tung mga taung indi pa nag̱agngel. Pagkatapus, namansiangay ra tung sam pundaan yang mga tumatalig duun tung siudad yang Efeso. Pagkatapus atiing magliit da ti Pablo duun tung Efeso ang para magbalik da duun tung Macedonia, ti Timoteo ya ray piniaran nang mangerengan tung anya duun tung Efeso ang para magtaraw̱angen tung sam pundaan duun. Atiing duun da ti Pablo tung Macedonia (1:3), nagsulat da tung ni Timoteo ang ya ra taang sulat ang naang primiru. Purisu yang pag̱asikad na tung sulat ang naa ay paktelen na yang isip ni Timoteong magtuman yang sasang itinuw̱ul na ang yang dumang pagturuldukanen ta balaw̱ag tung ipinagtulduk na ra kang lag̱i atiing duun pa tanya, kaministiran ang ampalaren ni Timoteong indi ra magpadayun tung pagturuldukun nirang atia (1:3-11). Pati yang maling nag̱itulduk nira, dapat kang tadlengen na (4:1-8; 6:3-5, 20-21). Dapat kang magpatayu-tayu tung palaksu yang sam pundaan duun ang para usuyun yang mga tumatalig yang tamang pitik (2:1-15). Lug̱ud da ka tung ubligasyun nang mamilik tung mga manigpadag̱en-dag̱en pati mga tumataw̱ang ang may mga impurtanting pitik ang dapat pausuyan nang mamilik (3:1-13; 5:17-25). Kumus may maling nag̱itulduk ta duma, kinunsiuan ni Pablo kung ya pag̱aring mag̱ing durug tinlung turuw̱ulun ni Jesu-Cristo (4:1-16). Dispuis pinakdulan na ka ta matinlung kunsiu natetenged tung pagpakignunut na tung duma-rumang grupu tung sam pundaan ang atii, mag̱ing mga mamaepet, mag̱ing mga taung aranek ta idad tung anya, mag̱ing mga baw̱ay ang mga balu, mag̱ing mga manigpadag̱en-dag̱en tung grupu (5:1-25). Pati mga tumatalig ang mga kirepen, may ipinaintindi na ka tung ni Timoteo kung unu pay matinlung ipatuman na tung nira (6:1-2). Pagkatapus pinaamanan na ka natetenged tung mga ug̱ali yang mga manigtulduk ta mali ang pamanginguarta ilem (6:3-5). Dayun na rang ipinademdem ang yang mga tumatalig indi ra enged mag̱amluk ta kuarta ang katulad ka tung nira, kung indi, asan da ilem nga kuntintu yang isip nira tung kumpurming nag̱ipakdul yang Dios tung nira (6:6-10). Pinapangaku na ka dayun ti Timoteong magtuman dang puliduen na yang tanan ang atiang nag̱iurdin nang napabtang tung sulat ang atia (6:11-16). Baklu nga tapusay na yang gustu nang ianing, nagpaetad da kung unu pay matinlung ipademdem ni Timoteo tung mga tumatalig ang mga manggaranen (6:17-19). Pagkatapus tung pinagtapusan na, nag̱urdin da tung anya ang amlig̱an na ta mupia yang ubrang ipiniar yang Dios tung anya ang pirming saktung pisan tung pinag̱aralan na tung anya (6:20-21).

1

Yang Intrada Yang Sulat (1:1-2)

1 Yang may sulat tia, yuung ti Pablong nag̱ing sasang apustul ang pangerengan tung ni Jesu-Cristo natetenged tung kalalangan yang Dios ang pagtapnay tung yaten, durua ni Jesu-Cristo ang yay nag̱apakbat tang magpalua yang tanan ang nag̱aelatan ta. 2 Timoteo, sinulatana ra yeen gated agkaw̱ig̱ena yeen ang anaung sadili gated atiing primiru, pinainunukuana yeen kung ya pa ag̱ari yang pag̱irintindien mung ustu tung kamatuuran ang nag̱apananged ta.

Yang nag̱ipag̱ampuu para tung nuyu ang mas pang maispirinsiaan mu yang kaneeman yang Ama tang Dios pati kaildaw na ang pagpadag̱en-dag̱en tung nuyu, durua tanira ni Ginuu tang Jesu-Cristo ang ya ray paglimengan yang isip mu.

Nag̱aulit Na Yang Sasang Ipinagpatuman Na Tung Ni Timoteo (1:3-11)

3 Atiing pagliitu ra asan tung nuyu ang nanganingaw ra duun tung Macedonia, yang iningaluku tung nuyu ang magpabutwana ra ilem asan tung Efeso ang para ampalaren mu yang duma asan ang indi ra magpadayun yang pagturuldukun nira ta balaw̱ag tung ipinagtulduku ra kang lag̱i asan. 4 Bilang aningen mu ang indi ra padayunan nirang intindien yang mga isturia-isturiang atiang natetenged unu tung Dios buat ang yay pinanubli nira tung mga kinaampu nira. Pati yang mga aran yang mga kinaampu nirang pira-pira rang laksang lug̱ud da ka yang mga aran yang namagsurubli-subli tung nira, indi ra ka nira padayunan ang pagamenan ta mga isip nira. Kipurki yang pakaw̱utun yang nag̱itulduk nirang maning tia tung mga taung pamamati, belag ya eyangay ta ipagtalig nira tung ni Jesu-Cristo ang para matultulan da rin nira yang planu yang Dios, ya mag̱intra surug̱aan. Ay ya pa ag̱ari, natetenged ilem tung pagtaralig̱en ta tung ni Jesu-Cristo, asan da ilem ngaintindiay ta kung unu pay palaksu yang planu yang Dios ang para mausuy ta. 5 Yang pag̱asikarung nagtuw̱ul tung nuyung magpasanag̱a tung mga manigtulduk ang atia ay ug̱ud imbis magsurug̱aan da yang pamamati tung nira, indi ra. Kung indi, asan da ngaeyangay ta paggeregmaan nirang magpurutul. Ang para maggeregmaan tanira ta ustu, kaministiran ang bilug̱un da nira yang mga isip nira tung nag̱auyunan yang Dios ang indi magtenakan, mag̱amlig kang indi enged magbuat ta nag̱askean nirang kuntra tung kalelyag̱an na, ig tedek ka tung mga isip nira yang pagtaralig̱en nira tung ni Ginuung Jesus. 6 Kipurki may duma asan ang naski ra tung tulung palaksung atia ang asta nagpakled da tung pagturuldukun ta anday katumuyan na*. 7 Gustu nirang magpabantug ang tanira sag̱ad da tung mga katuw̱ulan ang ipinagpasulat yang Dios tung ni Moises. Ang pagkatapus indi nira nganing nag̱amaresmesan kung unu pa enged ay katuyuan na yang mga katuw̱ulan ang atiang nag̱apapaktelan nira ta mupia. 8 Nag̱askean tang matinlung itulduk ta yang mga katuw̱ulan yang Dios tung mga tau, basta gamiten ta ilem tung tamang palaksu. 9-10 Nag̱askean ta ka ang yang rumbu nira enged belag̱an tung mga taung pamag̱usuy ra tung kalelyag̱an yang Dios. Kung indi, ipinakdul na tung yaten ang para ipasanag ta tung mga taung malinampasen ang basi pa ra ilem asan da nga malamaray nira ang tanira alawid tung Dios. Pariu ra asan tung mga taung indi ra kang lag̱i pag̱intindi tung mga katuw̱ulan. Asan da ka ta baliwala ka ilem tung isip nira yang kumpurming unu pay nag̱adapat tung Dios, asan da ka ta mga taung anday pag̱eled nira tung Dios, kung indi, masadya ka enged tung isip nirang magpakasalak tung anya, asan da ka ta anday pagmaal na tung nag̱amaal yang Dios ang pulus pangkaliw̱utanen ka ilem yang nag̱apagamenan nira ta mga isip nira, asan da ka ta mga taung pangimatay tung sadiling tatay nira mismu ubin tung sadiling nanay nira mismu ubin tung mga masigkatau nira, asan da ka ta pangumbaw̱ay ubin pangunlalii ubin pagpangrangga tung pagkadarala yang mga darala, asan da ka ta mga taung pangasawa-kasawa tung aruman nirang lalii, asan da ka ta mga taung pagpamiag tung mga masigkatau nirang para ipaalang da nira tung duma ang ipakirepen, asan da ka ta mga taung buklien ang maskin magsumpa tung katalungaan yang Dios may yang mga usgadu, pagbukli ka enged, asan da ka ta mga taung pagbuat ta maskin unu pang ubra-ubraay ang balaw̱ag tung tamang nag̱itulduk. 11 Yang nag̱itulduk ang atiang tama, asan da ngaitaay tung nag̱adapatan yang Matinlung Balitang naang ipinagpiar yang Dios tung yeen ang ipagpakaw̱ut tung mga tau†. Liit tung anyang makagag̱aem ig yay magkabag̱ay ang dayawen tang pirmi.

Natetenged Tung Sasang Nag̱apasalamatan Enged Ni Pablo Tung Ni Ginuung Jesu-Cristo (1:12-17)

12 Durug dakul yang pagpasalamatu tung ni Ginuu tang Jesu-Cristong nagpaktel tung yeen ang para makayananung mag̱erekelen tung katengdanan ang ipiniar na tung yeen. Ay kipurki atii pala, ipinabtangaw ra anyang sasang matalig̱an nang mag̱erekelen ta matinlu tung balitang atia natetenged tung anya. Purisu pinilikaw ra nganing anyang manirbian tung anyang magparakaw̱utun. 13 Pinilikaw ra ka enged anya, ag̱ad atii kanay, nagparalagpakenaw pa ta mga bitalang panduminar tung anya. Pati mga tumatalig tung anya, pinandeeg-deeg̱anu nganing ang pinanginsultu. Piru inildawanaw ra ka enged anyang indiaw ra ka pinarusan na natetenged anday malayu kung unu pa enged ay nag̱abuatu atiing pagdiskumpiaraw pa rin tung anya. 14 Maskin dakulu ka man yang kasalananu tung anya, piru pinagpaitaanaw ra ka enged anya ta kaneeman nang subra bastanti ay pinaeyanganaw ra anya ta ipagtalig̱u tung anya pati yang ipaggegmaw tung mga tauan na. Ya ray nag̱ainabu kung pagkinapulitayita ra ni Jesu-Cristo. 15 Naa w̱a yang sasang pirming nag̱apagkeresen-kesenan tang mga tumatalig ang talagang matuud ig magkabag̱ay kang pauyunan yang kadaklan ang mga tau ang anday dua-dua yang mga isip nira. Maning taa yang palaksu na:

“Yang ipinag̱ingtau ni Jesu-Cristo taa tung kaliw̱utan ang naa ay ug̱ud magpanapnay tung mga taung makinasalananen.”

Ang pagkatapus yang pinakamalain tung nirang tanan yuu. 16 Piru ya ra ka man taa yang katuyuan ni Jesu-Cristong nag̱ildaw tung yeen ay ug̱ud tung yeen ang pinakamalain enged tung tanan ngaipaitaay na yang pagparurusun nang subra ang para ya ray magsirbing mulidu tung duma ang kemtel da yang mga isip nirang magtalig da ka tung anya ang asan da ka nga paeyangay na ta ipagpangabui nirang baklu ang anday pagtapusan na. 17 Purisu agdayawenu ta mupia yang Dios ang yay may gaem tung tanan mag̱impisa pa atiing primiru ang asta ra ilem tung sampang anday katapus-tapusan. Tanya banal ig indig dakaten ta mata. Ultimu ilem tanya yang matuud ang Dios. Yay dapat ang padengeg̱an ta ta mupiang dayawen ang asta ra ilem tung sampang anda enged ay katapus-tapusan na. Talagang magkabag̱ay ang pisan ang yay buaten ta.

Nag̱apaktel Ni Pablo Yang Isip Ni Timoteong Magprusigir Tung Ipiniar Na Tung Anya (1:18-20)

18 Yang nag̱iurdinung atia tung nuyu‡, anaw, prusigiran mu ta mupia ang katulad ka tung sasang sundalung pagprusigir ang pagbatuk tung gira, maskin nag̱aliwag̱an da. Ang para india magpatalaw ang magpasanag tung duma asan ang pagturuldukun ta mali, pirming demdemen mu yang mga bitala yang mga kaarumanan mu ang natemeng da tung nuyu atiing pagpasanag yang Espiritu Santo tung nira ang yawa unu matinlung papgesen ta katengdanan§. 19 Kaministiran ang padayunan mu yang pagtaralig̱en mu tung ni Jesu-Cristo. Asta yang nag̱askean mung malain ang pagburuaten, amlig̱an mu ka ta mupiang likayan ug̱ud anday barasulun yang painu-inu mu tung nuyu. Ag̱aningena yeen ta maning tia ay kipurki may dumang mga manigtulduk ang nagpalangaas da ilem ang nagbuat yang nag̱askean da kang lag̱i nirang malain ang pagkatapus ya ray nakanayan ta ikarangga yang pagtaralig̱en nira tung ni Ginuung Jesus. 20 Katulad da asan tung binuat ni Himeneo* durua ni Alejandro†. Kapurisu ipinag̱intrigaw ra tung pudir ni Satanas‡.

2

Yang Mga Tumatalig Dapat Ang Mamag̱arampuen Para Tung Tanan Ang Mga Tau Natetenged Yang Gustu Yang Dios Ang Magpalibri Tung Nirang Tanan (2:1-7)

1 Numaan, may ingalukunu si tung nuyu may tung mga kaputulan ta asan ang landaw tung tanan ang pirmiamung mag̱arampuen para tung tanan ang mga masigkatau mi. 2 Yang ipag̱ampu mi enged ya ra yang mga adi pati yang tanan ang may mga katengdanan ang taw̱angan na tanira ta maayen tung pag̱erekelen nira tung banwa ug̱ud malimeng yang pagkarabetangen tang pirmi ig erek-erek tang pag̱usuy tung kalelyag̱an yang Dios. Ay tung pag̱urusuyun tang atia, asanita ra nga galangay ta mga tau ig pamatienita ra ka nirang pagpaintindi yang kamatuuran.

3 Atia yay durug tinlung buaten ta ig ya kay nag̱auyunan yang Dios ang pagtapnay tung yaten ang mga tumatalig. 4 Pati yang kadaklan ang mga tau gustu na kang maintindian da ka nira yang kamatuuran ang nag̱itulduk natetenged tung ni Jesu-Cristo ig panangden da ka nira ug̱ud magkaratapnay na ra ka.

5 Yang dalan yang kalibrian sam bilug ilem ay kipurki sam bilug ilem yang Dios ig sam bilug ka ilem yang manigpakaknga tung yaten may tung Dios. Anday duma, ya ra ti Jesu-Cristong nag̱ingtaung bilug. 6 Yay nagpatumbas yang linawa na para tung yaten ang tanan ang mga tau ug̱ud mapaluasita anya tung pagpakasalak ta*. Yang pagpatumbas nang atii, ya ray pruibang durug kasanag ang ipinagpaita na tung uras ang ipinagtipu na kang lag̱i ang tanya talagang may gustu na ang yang tanan ang mga tau malibri. 7 Ya ra kay natengeran na ang tinuldukaw ni Jesu-Cristong mag̱ing sasang apustul nang mangerengan tung anyang magparakaw̱utun tung belag̱an mga masigkanasyunung mga Judio. Bilang pasanag̱anu ta maayen natetenged tung kamatuuran ang kung magtalig yang mga sadili nira tung anya, asan da nga tapnayay na. Yang nag̱ianingung atia ang tinuldukaw ni Jesu-Cristong mag̱ing sasang apustul na belag̱an bukli ang katulad tung nag̱ipetel yang duma tung yeen, kung indi, talagang matuud.

Natetenged Tung Mga Pasais Ang Dapat Usuyun Yang Mga Tumatalig Tig Lalii Tig Baw̱ay (2:8-15)

8 Ibaliku ra kanay tung pag̱arampuen mi asan†. Yang nag̱aingaluku tung mga tumatalig maskin ay pa mamagsaragpun ang para mamagtuu tung Dios, yang mga lalii yay magmangulu tung pag̱arampuen. Ug̱aring ilem yang magkabag̱ay ang magkereng ang magpaabwat yang mga kalima nang mag̱ampu, kumpurmi ra ilem yang taung bilug yang isip na tung nag̱auyunan yang Dios, bilang anday nag̱asilag̱an na ig anda kay kabalala na. 9 Asta yang mga kaputulan tang mga baw̱ay, yang nag̱aingaluku tung nira, ya taa. Kaministiran ang yang pag̱araw̱elen nira eklan nira tung magkabag̱ay tung pagterelengen ta duma may ruma ang anda kay ekel nang danyu tung mga lalii, kung indi, tung katamtaman ilem. Indi ka nira pasubraan yang pagpurusturaen nira tung mga bua nira ig tung pagsuruutun nira ta mga alaas ang bulawan ubin mga musya ubin mga aw̱el ang durug maal. 10 Kung indi, yang gamiten nirang ipamustura tung mga sadili nira ya ra yang pagburuaten nira yang matitinlu ang katulad ka tung dapat ang maita tung mga baw̱ay ang pag̱aning ang tanira pagtuu ta ustu tung Dios. 11 Dispuis kung nag̱apanuldukan da yang mga lalii, kaministiran ang yang mga baw̱ay mamagpamati ra ilem ang indi ra ka magsublang-sublang, kung indi, ilalaen nira ta maayen yang katengdanan ang ipiniar yang Dios tung mga lalii ang magturuldukun tung sam pundaan. 12 Indi nganing nag̱atugtanu yang mga baw̱ay ang magturuldukun tung mga lalii ubin mangatengdanan tung nira, kung indi, kaministiran mamagpamati ra ilem asan. 13 Ay ya pa ag̱ari, ti Adan yay tukaw ang inimu yang Dios, baklu pa ti Eba‡. 14 Yadwa pa, belag̱an ti Adan yang nagpadaya tung nagpairaw-iraw ang atii, kung indi, yang baw̱ay ang asta dayun dang naglampas tung sasang inurdin yang Dios tung nira§. 15 Piru kung mag̱intindi ra ta ustu yang mga putul tang mga baw̱ay tung turnu nirang pagparanganaen kag pagparadakulun tung mga ana nira, asan da nga bag̱asay nirang mas pa yang kalibrian nira* basta padayunan nira yang pagtaralig̱en nirang bug̱us tung ni Jesu-Cristo pati yang paggeregmaen nirang ustu tung mga kaarumanan nira, ya ka. Ig dayun-dayun da ka yang pag̱atu nirang pag̱atu tung kalelyag̱an yang Dios ang pirmi ka tung magkabag̱ay yang tanan ang mga pag̱urulag̱en nira.

3

Natetenged Tung Mga Pasais Ang Dapat Mapitikan Tung Sasang Tumatalig Baklu Ra Piaray Ang Manirbian Tung Sam Pundaan (3:1-14)

1 Naa w̱a yang sasang pirming nag̱apagkeresen-kesenan tang mga tumatalig ang talagang matalig̱an tang matuud. Maning taa yang palaksu na:

“Kung tinu pay pagsikad ang manirbian bilang magmaepet-epet* tung sam pundaan yang mga kaputulan nang mga tumatalig, yang nag̱alelyag̱an nang atia, talagang may timbang nang durug kaimpurtanti para tung ikaayen yang grupu.”

2 Kapurisu, kumus duru ka man agkaimpurtanti yang ubrang atia, kung tinu pay piaran ang magmaepet-epet, dapat ang anday mapitikan tung anyang mga malalain. Yang tetelengan tung anya, maning taa: Dapat ang sam bilug ilem yang kasawa nang yay nag̱apabuyukan na ta gegma na, maske kang magsuspindi tung sadiling kalelyag̱an na, matandes ka tung tanan ang mga pag̱urubraen na ang pirmi ka tung magkabag̱ay tung pagterelengen yang mga kaarumanan na, mainasikasuen ka tung mga bisita na, ig dapat kang maayen ang magbadbad tung kinaisipan yang kumpurming pag̱apanuldukan na. 3 Dispuis pa, dapat kang belag̱an tarainem, belag̱an kang mairil, kung indi, maamumu, alawid tung anya yang suruayen, ig belag̱an kang maamluk tung kuarta. 4 Dapat kang maskeng mag̱erekelen tung sadiling pamilya na tung matinlu ang asan da ngaeyangay yang mga ana na ta ipaggalang nira ta ustu tung anyang magpalalang, maskin tung dumang mga mamaepet, ya ka. 5 Simpri kung tinu pay indi pa nganing maskeng mag̱erekelen ta matinlu tung sadiling pamilya na, ya pa yang sam pundaan ang yang Dios ka man yay may anya, makayanan na pa w̱asung panirbian tung matinlu? 6 Dapat ka ang yang sasang tumatalig ang indi pag teg̱asan tung pagtalig na, belag̱an ang yay piaran mu. Ay muya kung ya pay piaran mung manirbian, ya ra ilem ay pagdakulan yang kulu na yang pusisiun na ang asta lumambeg da dayun tung sintinsia yang Dios ang katulad ka tung ipinakdul na tung ni Satanas atiing pagdakul da ka yang kulu na ang asan da nga kuatay na tung katengdanan nang abwat. 7 Kidispuis pa, kung tinu pay piaran, dapat kang matitinlu yang mga ubra-ubra na ang pati yang mga taung indi pa nag̱atultul tung kamatuuran, durung panggalang nira tung anya. Kipurki kung anda, ya ray sawayen nira tung anya ig indi ra ka mamagpamati tung nag̱ipagpakaw̱ut na ra rin tung nira. Yang pisan ay kalelyag̱an ni Satanas ang mainabu ang yang kaalimbawaan na maning pa tung nasierita ra anya.

Yang Dapat Ang Mapitikan Tung Sasang Malelyag Ang Magtaw̱ang Tung Sam Pundaan (3:8-13)

8 Kung natetenged tung duma ang nag̱alelyag dang manirbian ang magtaw̱ang tung mga masigkatumatalig nira tung sam pundaan, dapat kang garalangen kang lag̱i ta mga tau ang tanya sasang maayen ang tau. Dapat kang belag̱an sanga yang dilak na. Dapat kang belag̱an tarainem ta binu. Belag̱an kang maamluk tung kuarta. 9 Dispuis dapat kang tedek tung isip na yang pagparanangeren na tung kamatuuran ang naang ipinagpabunayag da yang Dios tung yaten ang nunut da ka ta pagturumanen na ang limpiu yang painu-inu na ang anday barasulun na tung anya. 10 Dispuis pa, pati tanira, dapat kang puntusan da kanay ang pamalaran kung tanira talagang magkabag̱ay rang piaran u kung indi†. Pagkatapus, kung anday puntus ang naita tung nira, baklu ra piaray ang manirbian tung sam pundaan. 11 Pati mga baw̱ay ang kumpurming malelyag da kang manirbian, dapat kang garalangen kang lag̱i ta mga tau, dapat kang belag̱an kang sanga yang mga dilak nira, dapat kang maskeng magsuspindi tung mga kalelyag̱an nirang sadili ig dapat kang matalig̱an ka tung maskin unu pang ubraay. 12 Kung nainu pay nag̱alelyag ang magtaw̱ang tung sam pundaan, dapat kang sam bilug ilem yang mga kasawa nirang yay nag̱apabuyukan nira ta gegma nira ig dapat kang matinlu yang pag̱erekelen nira tung sadiling pamilya nira. 13 Yang ipagpaderep nira tung turnu nirang atia ay kung tinu pay magtaraw̱angen ta matinlu tung mga aruman na tung sam pundaan, galangen da nira ta mupia ig asan da ka ngaeyangay ta balur yang isip nang magpaintindi tung duma may ruma natetenged tung kamatuuran ang nag̱ausuy na.

Nag̱ipasanag Na Kung Unu Pay Pag̱asikad Nang Nagsulat Tung Anya (3:14-16)

14 Maskin sinulatana ra yeen natetenged tung mga bag̱ay ang atia, may sarig̱u ka ang basi pa ra ilem ang indi ra ilem buay, mangayaw ra asan tung nuyu. 15 Ug̱aring ilem, naisipu ka ang muya kung may maatrasaduanu pa tani, mas matinlu sulatana rang lag̱i yeen ug̱ud maintindian mu rang lag̱i kung unu pay mga matinlung palaksu ang dapat ang ipausuy mu tung mga kaarumanan mung mga tumatalig asan ang yang kaalimbawaan nirang sam pundaan maning pa tung yay pamalay-w̱alay yang ultimu ilem ang Dios. Katulad tung mga adili may yang pinakdengan nira ang yay panielan yang lebat yang intirung balay ang para mabaked ig yang gamitan na uyun tung katuyuan yang nagpakdeng, ya ray kaalimbawaan yang mga tauan yang Dios. Ay tanira kay pamagpabaked tung kamatuuran ang naang ipinagpabunayag da yang Dios tung yaten ig ipinagpiar na ra ka dayun tung nirang kegngan ang para pirming mapuirsa yang builu na tung isip yang mga tau ug̱ud kumaw̱ut da ka enged tung katuyuan yang nagpiar. 16 Durung pisan agkatimbang yang kamatuuran natetenged tung ni Jesu-Cristong ipinagpabunayag da yang Dios tung yaten. Asan da nga bilug̱ay ta yang nag̱adapatan na tung sarabyen yang sasang karantaen tang mag̱aning,

“Ya ray nag̱ingtaung bilug‡,

Pinaingmatuuran da ka yang Espiritu Santo ang tanya ra ka man yang Mananapnay gated nabui si kang uman§,

Pagkatapus naita ra ka ta mga angil ang bui ra ka man*.

Yang balita natetenged tung anya ipinampakaw̱ut da ka tung mga tag̱a duma-rumang nasyun,

Pinanalig̱an da ka nira taa tung kaliw̱utan ang naa,

Ang tanya duun da ka man tung langit paggaraemen†.”

4

Yang Nag̱ipaaman Na Tung Anya Natetenged Tung Duma Ang Manalyud Da Tung Kamatuuran (4:1-5)

1 Ug̱aring ilem, durug kasanag yang sasang ipinagpaula yang Espiritu Santo ta muya-muya ang tung panimpu ta unung naang panguri ang baklu maglekat ti Ginuung Jesus, may duma unung mamalpas da tung kamatuuran ang naang nag̱apananged tang tanan natetenged tung ni Jesu-Cristo*. Ay magpaekel da yang mga isip nira tung mga manigtulduk ang mga mandaraya ang yag paisipay ta mga dimunyu kung unu pay itulduk nira tung mga tau. 2 Yang mga taung atia pagtulduk ta kabuklian ang ya ra ag̱aningay nirang yay kamatuuran. Indi ra maimung magsug̱at tung pag̱abuat nirang atiang kamali natetenged pinamateltelan da kang lag̱i nira yang pagbarasulun tung nira yang mga painu-inu nira ang asta maning pa tung namined da. 3 Ag̱ampalaren da nira yang mga tau ang indi ra magkarasawaan. Aglalangan da ka nira ang dapat ang maglii tung duma-rumang mga palanganen. Ang pagkatapus yang nag̱ibawal nirang atia inimu nganing yang Dios ang para mapakinaw̱angan da yang mga tumatalig ang nangatultul da tung kamatuuran ang nunut da ka ta pagpasalamat nira tung anyang nagpakdul. 4 Talagang mali yang nag̱itulduk nira ay kipurki yang tanan ang inimu yang Dios, pulus matinlu ig anday dapat ang pangindian ta, kung indi, luw̱us ang mapakinaw̱angan ta basta panuntan ta ta pagpasalamat ta tung anya. 5 Yang indi ta ipandeleg tung mga bag̱ay ang atia ay pulus da limpiu ekel tung pinag̱aning yang Dios ang matinlu atiing primirung pag̱imu na kag yadwa pa ekel tung pagpasalamat ta tung anyang nagpakdul.

Natetenged Tung Dapat Ang Tumanen Ni Timoteo Ug̱ud Mag̱ing Matinlung Turuw̱ulun Ni Jesu-Cristo (4:6-16)

6 Yang mga bag̱ay ang atiang baklung nag̱asambitu, kung ipasanag mu tung mga kaputulan ta asan, maayen yang pagpaturuw̱ulun mu tung ni Jesu-Cristo. Kayanan mu tia kung pirming paneem-neeman mu yang kamtangan yang kamatuuran ang naang nag̱apananged ta pati yang ipinagtulduku tung nuyung durug tinlu ang ya ra kang lag̱i ay mag̱usuyun mu. 7 Piru yang mga isturia-isturiang atiang nag̱ipakli yang duma tung kamatuuran ang nag̱itulduk, indi mu ra enged intindien ay imu-imu ta tau ka ilem ig andang pisan ay pakaw̱utun nang matinlu. Kung indi, katulad ka tung sasang manugkayam ang pirming pagpaawat ang pagpaktel tung tinanguni na ang para simpan dang pisan tung paglaban, yawa ya ka. Pirmia ra kang magpaawat ang magpaktel tung pag̱urusuyun mu tung kamatuuran ang para yang pag̱urulag̱en mu atu rang pisan tung kalelyag̱an na. 8 Durug kaimpurtanti tia, ay kipurki telengan mu ra ilem. Kung tung bag̱ay, yang pagpaktel ta tung tinanguni ta mabintaa ka piru tung gesyeng uras ilem. Piru yang pagpaawat tang pagpaktel tung pag̱urusuyun ta tung kamatuuran, anday kategka-tegkaan yang mabintaan ta asan. Ay asan da enged nga bag̱asay tang mas pa yang baklung klasi ta pagpangabui ta belag̱an ilem simanyan, kung indi, pati asta tung uras ang kaw̱utun ang anday katapus-tapusan na†. 9 Yang nag̱asambitung atia sasang pirming nag̱ipagkesen-kesen tang mga tumatalig ang talagang matuud ka man ig magkabag̱ay kang pauyunan tang usuyun‡. 10 Ya ra ka nganing ay natengeran na ang pagpakabedlayitang pagpaawat tung pag̱urusuyun ta tung kalelyag̱an yang Dios. Kipurki tanyang makagag̱aem yay pag̱ineteg̱an yang isip tang pakdulanita ra anya yang pinangakuan na ang tanya ka man yang manigpanapnay tung maskin tinu pang tauay bilang tung kumpurming magtalig yang sadili na tung ni Ginuung Jesus. 11 Kaministiran ipasanag mu ta mupia yang mga bag̱ay ang atia tung mga kaputulan ta asan ang nunut da ka ta pagpatuman mu tung nira. 12 Maskin lamkuena ta duma ang yawa indi magkabag̱ay ang magturuldukun tung nira sigun tung pagkamula mu, indi mu ra ilem keteyen. Kung indi, ta nuyu, magpaitaa ta matinlung mulidung puiding mausuy nira tung pamitala mu, tung mga ulag mu, tung paggeregmaen mu, tung pagtaralig̱en mu tung Dios, may tung pagtaraklingen mu tung may pagkamalaway na. 13 Mintras indiaw pa magkakaw̱ut asan, yang pabilug̱an mung prusigiran ya ra yang pagbarasaen mung pagpagngel yang napabtang tung kasulatan. Panuntan mung lag̱i ta maliway ang pasanag kung unu pay nag̱alagpakan na ig paktelen mu ra ka dayun yang mga isip nirang mamagtuman. 14 Indi mu ilem paw̱aya-w̱ayaan yang abilidad ang atiang ipinakdul yang Dios tung nuyu ekel tung sasang inula natetenged tung nuyu§. Atii pinauyunan da ka dayun yang mga pamagmaepet-epet asan ang namagdeen tung nuyung namagpapges yang katengdanan mu*. 15 Yang nag̱ipanuw̱ulung atia† tung nuyu, paderepan mu ta mupiang pabilug̱an ug̱ud asan da mabistung pisan tung tanan ang mga kaarumanan mu ang yang panirbian mu tung ni Ginuung Jesus pagtinlu rang pagtinlu. 16 Amlig̱an mung amlig̱an yang mga ubra-ubra mu pati yang nag̱itulduk mu ang parariung ipausuy mung pirmi tung pitik ang para magkatunuan. Ay kipurki kung yay padayunan mu, asan da ngaipalibriay mu yang sadili mu tung pagkatalang pati yang pamagpamati tung nuyu, ya ka.

5

Kung Ya Pa Ag̱ari Yang Pagpakignunut Na Tung Mga Mamaepet May Tung Aranek Ta Idad Tung Anya (5:1-2)

1 Kung alimbawa may sasang maepet ang lalii asan ang kaministiran ang paintindien mu natetenged tung ubra-ubra na, indi mu enged buyayawen, kung indi, pakigkesenan mu ta luay-luay ang ya rag kaw̱ig̱ay mung ama mu. Kung natetenged man tung mga masigkalalii mung aranek ta idad tung nuyu, ipabtang mung mga putul mung sadili ang yag kunsiuay mu ta matinlu. 2 Kung natetenged man tung mga mamaepet ang mga baw̱ay, kaw̱ig̱en mung nanay mu. Kung natetenged man tung mga baw̱ay ang aranek ta idad tung nuyu, ipabtang mu kang mga putul mung mga baw̱ay ang pulus ka tung magkabag̱ay yang pag̱aratrataren mu tung nirang anday danyu.

Nag̱apasanag̱an Na Natetenged Tung Pag̱erekelen Na Tung Mga Baw̱ay Ang Mga Balu (5:3-16)

3 Yang mga baw̱ay ang nagkarabalung anday may kaampiran tung nirang mag̱asikasu tung nira, yay dapat ang diparaen yang sam pundaan ang asikasuen. 4 Piru kung may sasang balu ang may mga ana na ubin mga apu na, tanirang may sadili, yang dapat ang ipalandaw nirang intindien tung panirbian nira tung Dios ya ra yang pag̱arasikasuen nira tung sasang maepet nira ang para asan da nga balesay nira ta matinlung kaneeman ti nanay nira ubin ti bai nira. Ay kipurki yay nag̱auyunan ang pisan yang Dios. 5 Ug̱aring yang sasang balung kapas ang pisan ta mag̱asikasu tung anya, atia anday dumang pag̱ineteg̱an yang isip na, kung indi, ultimu ra ilem yang Dios. Law̱iig kaldaw yang pagpataw̱ang na tung anya. Ya ray balung dapat ang asikasuen yang sam pundaan. 6 Piru kung may balung pagpapsaw ra ilem tung sadiling kalelyag̱an nang pagbuat ta malalaway, maskin bui pa tanya, katimbang nang patay rang lag̱i ay nagpablag da tung Dios ang nagpanadili. 7 Yang nag̱iurdinung atia natetenged tung pag̱arasikasuen tung mga balu, kaministiran ang ipagpadapat mung ipatuman tung sam pundaan yang mga tumatalig asan ug̱ud anda ray sarang ang mabangdan ta duma tung nira. 8 Piru kung tinu pay indi mag̱arasikasuen tung balung may kaampiran tung anya, kapin pa enged yang sadiling nanay na ubin sadiling bai na, asan nga paitaay na ang nag̱apanalyuran na ra yang ustung pag̱urusuyun tung kamatuuran ang naang nag̱apananged ta. Asan da ka napadeeg tung belag̱an mga tumatalig ang pamag̱arasikasuen ngani tung mga balu nira.

9-10 Kung natetenged tung listaan ta mga balu*, yang sulaminting ilista asan, ya ra ilem yang kumpurming pag̱idaran da ta saisinta anyus (60) patakwal. Kaministiran minsa ilem ang nagpakasawa ang indi na ra ka linimbungan yang kasawa na. Kaministiran kang ilaladu ra kang lag̱ing durug tinlu yang mga buat-buat na. Bilang durug tinlu yang pagparadakulun na tung mga ana nang asta namaglua rang neeman, duru kag kainasikasuen tung mga tumatalig ang nag̱apanaw tung anya maskin indi na ka nag̱ailala, panirbian ka tung mga masigkatumatalig na ang maskin ubra ta sasang turuw̱ulun, agpegsan na ka enged ang ubraen†, ig durug katinaw̱angen tung mga taung nag̱aliwag̱an da. Kung pirming pagprusigir tung mga pag̱urubraen ang mga maning tiang nag̱ikaayen ta mga masigkatau na, yay sasang balung dapat ang ilista.

11 Piru kung natetenged tung mga balung mga baw̱ay ang aranek pa ta idad tung saisinta, indi ra ilem ilista. Ay kipurki kung ilista pa, muya kung dereeg̱en da yang kalelyag̱an nirang magpakasawa si, mag̱isul da tung pinangakuan nirang manirbian da tung ni Jesu-Cristong mintras bui pa. 12 Ya ray magakdan nira ta pakusalak natetenged pinanalyuran da nira yang sinumpaan da nira atiing pagpalista nirang primiru. 13 Yadwa pa, pag nalista ra ngani, muya magkaanad-anad da tung pagpatamad. Imbis magprusigir tung panirbian nira tung ni Ginuu ta, gastaen da ka ilem nira yang uras nira ta masyadung pamasyar-pasyar nira tung mga kabalayan. Belag̱an da ilem maning tia, kung indi, maglua ra kang daldalira pa, mapinagpalaw̱et pa tung anday kalalabten nira ig mainisturiaen pa tung belag dang bag̱ay ang sarambiten. 14 Purisu yang gustuu asan tung nira, maayen pang magpakasawa si, magparanganaen da ig mag̱arasikasuen da tung pamalay-w̱alay nira ug̱ud asan da nga kapasay ta mapadatelan yang pamagkuntra tung yaten ang mga tumatalig ang mamagtag̱am pa rin ta saway. 15 Impurtanting sambitenu tia, ay kipurki may dumang mga balung aranek pa ta idad ang nagpalista ra ang pagkatapus napatalang da tanira tung ni Satanas ang nagpakled da tung mga ubra-ubrang mga maning tiang durug kasayud.

16 Ibaliku ra kanay tung mga balung kapas ang pisan‡. Kung may tumatalig ang baw̱ay ang kasawaan pa ang yay may sadili tung sasang balung baw̱ay, dapat ang yay mag̱arasikasuen tung balung atia. Indi na ra palbatan yang mga kaarumanan nang sam pundaan ang papagsuituen ug̱ud yang suituen nira ya ra ilem yang mga balung kapas ang pisan ta magsuitu tung nira.

Yang Mga Urdin Ni Pablo Natetenged Tung Mga Pamagmaepet-epet Ang Kada Sam Pundaan (5:17-25)

17 Ibaliku ra kanay tung mga pamagmaepet-epet ang kada sam pundaan§. Kung matinlu yang pagmaepet-epet nira ang pamanirbian tung mga kaarumanan nira, magkabag̱ay kang galangen nira ta maayen kag riparaen ka nira kung agkulangen da nganing tung mga kaministiran na. Kapin da enged yang pamagpakabedlay ang pamagprusigir tung pag̱araralen nira tung bitala yang Dios may tung pagturuldukun nira. 18 Ag̱aningenung magkabag̱ay ang galangen ang riparaen, ay tia uyun tung sasang napabtang tung kasulatan ang yang sasa unung bakang nag̱apapanggeyek, indi unu pugsungan*. Uyun ka tung sam bilug kang bitalang napabtang ka tung kasulatan ang mag̱aning,

“Magkabag̱ay ka ang yang sasang ubrirus asikasuen tung mga kaministiran nang yay maning pa tung suul na,” ag̱aaning†.

19 Yang sasang pagmaepet-epet, kung alimbawa mabangdanan ta malain ang ya ray ikig̱a tung nuyu, indi mu ra kanay intindien, mintras anda pay magpaingmatuud ang durua ubin tulu nga tauan‡. 20 Kung masiguru mu ra nganing ang matuud ka man, ipaintindi mu ra tung anya yang kasalanan na ug̱ud basi pa ra ilem asan da ngaeyangay ta ipagsug̱at na. Ya ray buaten mu tung katalungaan yang kadaklan§ ug̱ud asan da mamagkatinir ta pag̱eled nirang mamag̱usuy*. 21 Timoteo, naaw̱a enged yang nag̱ituw̱ulu ra tung nuyu tung katalungaan mismu yang Dios durua ni Jesu-Cristo kasiraan da ka tanira yang mga angil ang pinilik nirang para mamagtaripukpuk tung pagkarungan nira. Yang mga nag̱iurdinung atiang baklu ra ilem ang sinambitu†, dapat ang ya ray tumanen mu enged ta ustu ang andang pisan ay pinilikan mung dapig̱an, maskin tinu pang pagmaepet-epetay asan. Ay kung malalisan mu tia, siguradung patuw̱alena ra anya. 22 Kung natetenged tung pagpiar mu tung sasang putul tang magmaepet-epet tung sam pundaan, india ra enged magpakali-kaling magdeen tung anya‡. Ay muya kung kali-kalien mung deenan ang pagkatapus magbuat da ta kasalanan, asana ra ngaumiray ang nag̱ing kusintidur tung buat na. Pati yawa, mag̱amlig̱a ka ang india ka magbuat ta kasalanan. 23 Piru belag̱an ang mag̱aning ang pulus ilem wai yang igmen mu. Kumus midyu muya-muyaa rang sisiitan ta tian mu, maayen pang manginema ta binung gesye ilem, bilang bulung tung tian mu. Kung manginema ta binung gesye ka ilem, belag̱an kasalanan mu tia§.

24 Ibaliku ra kanay tung pagpiar mu tung sasang magmaepet-epet tung sam pundaan*. Yang indi mu ipagpakali-kaling pagpiar ay natetenged kung kaisan, durug liwag ang madeep mu agkali kung unu pang klasing pagkatauay na. Kung tung bag̱ay, yang duma bistung bistu mung lag̱i yang mga kasalanan nira. Pagtukaw ra nganing tung anyang magprisintar tung nuyu. Anda ray kaministiran mung paptikan mu pang pamalaran. Piru yang duma yay mas maliwag ang masiplatan mu ay taluk yang mga kasalanan nira. Kuidaw, muya baklu ra luw̱away ang napiaran mu ra! 25 Pati yang mga ubra-ubrang matitinlu, maning ka. Yang duma bistung bistung lag̱i. Maskin yang duma ang belag̱an bistu, may uras dang luw̱awan da ka enged agyapun. Purisu ya ra ag̱elatay mung lumbaw.

6

Natetenged Tung Mga Pasais Ang Dapat Usuyun Yang Mga Tumatalig Ang Mga Kirepen (6:1-2)

1 Kung natetenged tung mga tumatalig asan ang binuat dang mga kirepen, kaministiran ang yang pagpabetang nira tung mga ag̱alen nira bag̱ay ang garalangen nira ta ustu. Ay kung alimbawa indi galangen nira, asan da nga durug̱as yang kadengeg̱an yang Dios pati yang nag̱itulduk ta natetenged tung ni Jesu-Cristo, ya ka. 2 Yang may mga ag̱alen nirang mga tumatalig ka, dapat ang indi maglaum ang kumus magputul da tanira tung ni Ginuu ta, anda ray baling indi ra manggalang ta matinlu. Kung indi, dapat ngani ang yay pagpakirepenan nira ta mas pang maderep kay tung sasang ag̱alen ang belag̱an tumatalig. Ay kipurki yang ag̱alen nirang atiang pagpakinaw̱ang tung panirbian nira sasang masigkatumatalig nirang maal nira.

Kapurisu yang mga nag̱iurdinung atia tung nuyu*, itulduk mu tung mga kaputulan ta asan ang nunut da ka ta pagpaktel mu tung mga isip nirang magtuman.

Yang Nag̱ipagpaaman Na Si Sigun Tung Mga Manigtulduk Ta Kabuklian (6:3-11)

3-4 Kung tinu pa asan ay pagturuldukun ta balaw̱ag tung kamatuuran, indi kang lag̱ing pagpauyun tung ipinagtulduk ni Ginuu tang Jesu-Cristong yay pulidung pisan. Pati yang nag̱itulduk ta ang asan da ngaeyangay yang mga putul ta ta ipag̱usuy nirang ustu tung kalelyag̱an yang Dios, indi ka nira risibien. Yang taung maning tia, yang kulu na masyadu ra yang pagdakul na. Kanisip na tanya mataku, piru anda enged ay naerem na tung kamatuuran. Masyadug kaginamenen tung pakigsug̱a nang pagpakigdiskusiun natetenged tung duma-rumang bitala kung unu pay nag̱adapatan nira. Anday dumang dangaten na, tanya pati yang pamati tung anya, asan da mamagluang marainggit, mapinagsuay, mapinagduminar, ig masyadung mag̱erena-enaen ta malain tung masigkatau nira. 5 Anday katapusan yang pagpakigkuntra nira. Ay ya pa ag̱ari, nagkadiw̱ul da yang kinaisipan nira ig nawaraan da ka ta ipag̱intindi nirang ustu tung kamatuuran. Yang pagturuldukun nira ya ra ka ilem ay panielan nirang pagpaseen ang tanira pag̱usuy tung kalelyag̱an yang Dios buat. Kalaum nira ang yay sasa kang mabintaan nirang mangita.

6 Matuud ka man ang durug kabintaa ang ita mag̱usuy tung kalelyag̱an yang Dios basta kuntintu tung isip ta yang kumpurming nag̱ipakdul na tung yaten. 7 Tutal atiing pag̱ingtau ta taa tung kaliw̱utan ang naa, andang pisan ay ekel ta ig kung manliitita ra nganing, anda ka. 8 Mintras taawita pa, basta may mapangan ta, may pag̱aw̱el ta, may matiniran ta, asanita ra ilem nga kuntintu.

9 Yang mga taung mga maning tiang durung kalelyag nirang magmanggad, indi maimung indi matuksung magbuat ta kasalanan. Anday dumang pakaw̱utun na, katulad tung sasang ayep ang nasied dang indi ra mapuklut, indi ra ka mapuklut tung pagburuaten nira ta kasalanan. Ay dereeg̱en da ta sari-saring kalelyag̱an nira tung mga bag̱ay ang anday kuinta ig ikarangga ka ilem nira ang asan da ka nga gakday nira ta pinitinsia. 10 Talagang matuud tia ay kipurki naang kaamluk tung kuarta, yay pinangapunglan ta sari-saring mga malalain ang pagburuaten ta mga tau. Yang dumang mga tumatalig, kumus indi ra temegka ang indi nira ra maeklan yang nag̱atingwa nira, duun da natalang tung kamatuuran ang asta indi ra pag̱usuy. Purisu belag̱an da ilem gesye yang kunsimisiun ang nag̱agmaan nira.

Yang Pagpaktel Na Tung Isip Ni Timoteo Ang Magtuman Yang Tanan Ang Nag̱iurdin Na (6:11-17)

11 Piru ta yawang panirbian da tung Dios, ya rag lilingay mu yang pag̱amluk ta kuarta may yang tanan ang pag̱urubraen ta mga malalain ang asan maniel. Kung indi, yang sikaren mung paderepan ang yawa pirming magbuat yang magkatama, pirmi kang bilug yang isip mu tung nag̱auyunan yang Dios, ig pirmi kang mabaked yang pagtaralig̱en mu tung anya. Asta yang mga kaarumanan mu, gegmaan mu ka ta ustu ang durua kag kaamumu tung nira. Patentenen mu ka yang isip mung mag̱agwanta tung mga kaliwag̱an ang mapasaran mu. 12 Maskin maliwag ka man yang magpasaran mu, belag yawag pagpaluntug, yawag pagprusigir ka enged ang pagkereng ta ustu tung kamatuuran ang naang nag̱apananged ta. Magpaitaa ang ta yawa may pagpangabui mu rang baklung klasi ang uyun tung kalelyag̱an yang Dios ang ya ra kay pagnatisan mung asta tung sampa. Ya ra kang lag̱i ay katuyuan nang nagbeteng tung isip mu atiing primirung pagtalig mu. Ang pagkatapus yang pagtalig mung atii tung ni Jesu-Cristo, ya ra kay pinapruibaan mu tung katalungaan yang dakeleng mga taung nangasistigus atiing pag̱ubligar mung tedek ang pisan tung isip mu ang anda ray dumang may kalalangan tung nuyu, ultimu ra ilem ti Ginuung Jesu-Cristo. 13 Numaan, Timoteo, nag̱aingalukana ra yeen ang magpangakua ra tung katalungaan mismu yang Dios ang yay pagpakdul yang kabui mu, durua ni Jesu-Cristo ang atiing pagpabista na tung ni Gubirnadur Poncio Pilato, indi nagpatalaw ang nagpaingmatuud tung anya natetenged tung pagkabetang na, maskin ya ray puiding magakdan na ta malain†. 14 Yang pangakuan mu tung anya ang yawa magtumana ra ta pulidu yang tanan ang atiang nag̱iurdinu ang napabtang tung sulat ang atia ang andang pisan ay mabangdan tung nuyu ang asta ra ilem kaw̱utun da yang uras ang magpaita ra ka enged ti Ginuu tang Jesu-Cristo. 15-16 Anday dumang magpabistu tung anya tung uras ang may tipu na kang lag̱i, kung indi, ya ra yang Ampuan tang Dios.

Yay may kasadyaan na kang lag̱ing andang pisan ay pagkakulang na,

Ultimu ilem tanyay makagag̱aem tung tanan,

Yay may kagaeman tung tanan ang paggaem,

Yay may kalalangan tung tanan ang pagkalalangan,

Ultimu ilem tanya ang indig suituen ta kamatayen,

Yang pag̱atiniran na durung pisan agkasusulaw ang inding pisan malengtan ta tau‡,

Andang pisan ay taung naita tung pirsunal na,

Anda kay taung masarang ang mag̱agwantang magteleng tung anya§,

Purisu magkabag̱ay ang pisan tung pagkadios na ang yay dayawen tang asta tung sampa,

Bag̱ay kang pisan tung anyang maggaraemen ang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na.

Magkamaningan da ka man tia!

Yang Dapat Ang Ipagpadapat Ni Timoteo Tung Mga Tumatalig Ang Mga Manggaranen (6:17-19)

17 Kung natetenged tung mga tumatalig ang mga manggaranen asan, paamanen mu ang indi enged magralamkuen tung mga kaarumanan nira. Indi ka enged panalig̱an nira yang manggad nirang kalpes da ka ilem ang maplek*, kung indi, dapat ang anday dumang pag̱ineteg̱an enged yang mga isip nira, ultimu ra ilem yang Dios ang yay durug kasalama. Kumpurming unu pay nag̱abtang tung pudir ta, ya ray ipinakdul na tung yaten ug̱ud asanita ra ka nga sadyaay. 18 Panganingen mu ka ang yang paderepan nira, ya ra yang mga ubra-ubrang ikaayen ta duma may ruma. Bilang mag̱ing manggaranen da tung mga pag̱urubraen ang matitinlu ang tanira durug kasalamang mamarti-parti tung mga kaarumanan nirang may mga kaministiran. 19 Kipurki yang kaalimbawaan yang mga pag̱urubraen nirang mga maning tia, ya ra yang ultimung manggad ang maning pa tung nag̱iluug nira ang ya ray mabaked ang panielan nira tung uras ang panalungaan ug̱ud asan da nga bag̱asay nirang mas pa yang ultimung klasi ta pagpangabui ang uyun ang pisan tung pinalanu yang Dios†.

Yang Ultimung Nag̱ipatuman Ni Pablo Tung Ni Timoteo Ang Ya Enged Ay Pinakaisi Yang Intirung Isinulat Na (6:20-21a)

20 Buinu Timoteo, kumus pinagpiarana ra ka man yang Dios ang magparakaw̱utun yang kamatuuran natetenged tung ni Jesu-Cristo, amlig̱an mung pirmi ang saktung pisan tung pinag̱aralan mung atiing primiru ang para indi enged malaktan ta dumang nag̱itulduk. Likayan mu enged yang nag̱itulduk yang duma ang yang kamtangan na pangkaliw̱utan ka ilem ang anda enged ay kakuinta-kuinta na. Ya ray nag̱agamit yang dumang pagpakigkuntra tung kamatuuran ang duun ag̱ipatielay nira tung pagkamatakung naeklan nira tung sikritu ang indi unu nag̱askean ta kadaklan. 21 Ay kipurki may duma nganing ang pagpailala ra ang yang pagkamatakung atia ya ray nag̱usuyun nira ang pagkatapus duun da natalang tung ultimung kamatuuran ang pinananged da rin nira.

Yang Pagtapusan Yang Sulat (6:21b)

Kapurisu, Timoteo, yang nag̱ipag̱ampuu para tung numyung tanan ang mga tumatalig asan ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman yang Dios ang pagpadag̱en-dag̱en tung numyu.

Ya ra ilem tia ay masulatu tung nuyu,

Pablo

* 1:6 1:6 Katulad ka tung ni Himeneo durua ni Alejandrong sinambit na tung 1:20.

† 1:11 1:11 Ikumpalar tung isinulat ni Pablo tung Roma 1:16, 2 Corinto 3:7 may 4:4, 6.

‡ 1:18 1:18a Balikan yang sinambit na tung 1:3.

§ 1:18 1:18b Ikumpalar tung 4:14.

* 1:20 1:20a Sambiten na si tung 2 Timoteo 2:17-18.

† 1:20 1:20b Aparting Alejandroay tung sinambit na tung 2 Timoteo 4:1

‡ 1:20 1:20k Maayen kung ikumpalar ta tung isinulat ni Pablo tung mga Corinto tung 1 Corinto 5:5.

* 2:6 2:6 Pariu ta palaksu yang sinambit ni Ginuung Jesus tung Mateo 20:28; Marcos 10:45; Tito 2:14. Belag̱an ang mag̱aning ang yang tanan ang mga tau, luw̱us dang mangalibri, ay kung indi magtalig yang mga sadili nira tung ni Jesu-Cristo, tay puis indi ra ka enged mangalibri. Piru kung tinu pay magtalig tung anya ang yang pagpakugmatay na ya ra ilem ay pag̱ineteg̱an yang isip na, siguradung ya ray tapnayen nang ipalibri.

† 2:8 2:8 2:1

‡ 2:13 2:13 Genesis 2:7, 21-23

§ 2:14 2:14 Genesis 3:1-7

* 2:15 2:15 Yang gustu nang ianing, yang kalibrian tang mga tumatalig, may palaksu na numaan tung mga pagpangabui ta. Sinambit ka ni Pablo tung Filipos 1:19 may 2:12. Pati ti Pedro, ya ka. Matinlung basaen yang inaning na tung 1 Pedro 5:12 pati yang sasang pasanag.

* 3:1 3:1 Maayen pang pademdeman ta yang sinambit ni Ginuung Jesus ang kung tinu pa unu ay ag̱alelyag ang magmangulu, dapat unu ang yang pagpabetang na tung sadili na tanya sasang kirepen ka ilem yang mga kaarumanan na. Bilang duun ipaanggiray na yang sadili na tung pagpabetang ni Ginuung Jesus tung sadili nang durung pisan agkaranek ang katulad ka tung sinambit na tung Mateo 20:26-28; Marcos 10:43-45 ig sinambit ka ni Pablo tung Filipos 2:5-8.

† 3:10 3:10 Matinlung ikumpalar ta tung inaning na tung 5:22 may 24.

‡ 3:16 3:16a Juan 1:14

§ 3:16 3:16b Roma 1:4

* 3:16 3:16k Mateo 28:1-7; Marcos 16:5-7; Lucas 24:1-6

† 3:16 3:16d Marcos 16:19; Mga Binuat-buatan 1:9-11

* 4:1 4:1 Mateo 24:10-11; Mga Binuat-buatan 20:28-31

† 4:8 4:8 Ya ra kang lag̱i ay inaning ni Ginuung Jesus tung Lucas 18:29-30. Anggid ka tung sinambit ni Pablo tung 1 Corinto 9:25-27 may tung Filipos 2:12-13.

‡ 4:9 4:9 Ikumpalar tung 6:6.

§ 4:14 4:14a Yang napag̱ula natetenged tung anya puiding yang sasang tumatalig duun tung Efeso. Maayen ang ikumpalar ta tung sinambit na tung Yadwang Timoteo 1:6 natetenged tung pagdeen na tung ni Timoteo atiing primiru.

* 4:14 4:14b Kung natetenged tung pagdereenen, basaen ta tung 5:22 may tung Mga Binuat-buatan 6:6; 13:2-3.

† 4:15 4:15 Bilang yang nabtang tung 4:12-14

* 5:9-10 5:9-10a Atii kanay yang mga balung ilinista yang sam pundaan, ya ag̱asikasuay nirang sam pundaan kag yadwa yag piaray nira ta mga ubligasyun nirang manirbian tung ni Ginuung Jesu-Cristo.

† 5:9-10 5:9-10b Sigun tung bitalang “maskin ubra ta sasang turuw̱ulun agpegsan na ka enged ang ubraen”, kung getesen ang ilakted tung Tinagbanwa maning taa: “pag̱apangug̱asan na ra ka yang mga kakay yang mga tauan yang Dios.” Ay atii kanay yay sasang ubrang pinakaaranek. Ya ra kay binuat ni Ginuung Jesus tung sam puluk may durua nga tauan na baklu dineep (Juan 13:1-17).

‡ 5:16 5:16 Balikan ta yang inaning na tung 5:3, 5, 8.

§ 5:17 5:17 Balikan ta yang isinulat na tung 3:1-7.

* 5:18 5:18a Deuteronomio 25:4; 1 Corinto 9:9

† 5:18 5:18b Ikumpalar tung Mateo 10:10 may tung Lucas 10:7.

‡ 5:19 5:19 Yang gustu ni Pablong ianing, dapat ang usuyun ni Timoteo yang sasang katuw̱ulan yang Dios ang sinambit tung Deuteronomio 19:15. Pariung pisan tung sinambit ni Ginuung Jesus (Mateo 18:16).

§ 5:20 5:20a ‘kadaklan’ puidi tung katalungaan yang kadaklan ang mga aruman nang pagmaepet-epet ubin tung katalungaan yang kadaklan ang mga tumatalig ang pamagsaragpun.

* 5:20 5:20b Simpri, yang gustu ni Pablo ang baklu ra ubligaray ni Timoteo tia, tukawen na ra kanay ang usuyun yang mga rimidyung sinambit ni Ginuung Jesus (Mateo 18:15-17). Kipurki inaning na ra kang lag̱i duun ang yang dapat ang aningen tung publiku, kumpurmi ra ilem yang indi ra ka enged mamati ta kunsiu.

† 5:21 5:21 Bilang yang isinulat na tung 17-20 natetenged tung mga pamagmaepet-epet.

‡ 5:22 5:22 Atii kanay, kung deenan yang sasang tumatalig, yang nag̱adapatan na, tanya ya ra ag̱iintrigaay tung Dios ang para paktelen na tung panirbian na. Dispuis pa, ti Timoteo inurdinan da kang lag̱i ni Pablo tung 3:1-7, may 10 ang baklu ra piaray na yang sasang magmaepet-epet, kaministiran ang paptikan na ra kanay ang pamalaran kung magkabag̱ay u kung indi.

§ 5:23 5:23 Ikumpalar tung inaning na tung 3:8 ang yang sasang manirbian dapat kang belag̱an tarainem. Ig tung Efeso 5:18 inaning na ka yang mga tumatalig dapat ang indi magpabaleng.

* 5:24 5:24 Balikan yang inaning na tung 5:22.

* 6:2 6:2 Bilang yang mga urdin nang mag̱impisa tung 5:1 ang asta ra ilem taa tung 6:2.

† 6:13 6:13 Mateo 27:11; Marcos 15:2; Lucas 23:3; Juan 18:33-37

‡ 6:15-16 6:15-16a Mga Karantaen 104:2; Exodo 33:20

§ 6:15-16 6:15-16b Exodo 33:20

* 6:17 6:17 Ikumpalar tung Mga Bitalang Makawawayang Ta Isip 11:28 may 23:4-5; Mga Karantaen 62:10; Lucas 12:20.

† 6:19 6:19 Katulad ka tung sinambit na tung 6:12.

2 Timoteo

1

2

3

4

Yang Yadwang Isinulat Ni Pablo Tung Ni TIMOTEO

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Atiing pagtaklib da yang epat ang takun yang pagsulat na tung primirung isinulat na tung ni Timoteo, ipinadeep si kang uman ang ipinakulung yang Adi duun tung Roma ang nag̱aranan tung ni Nero. Ya ray uras ang ipinagsulat si ka ni Pablong uman tung ni Timoteong duun pa agpanirbian tung sam pundaan duun tung siudad yang Efeso. Yang nabtangan ni Pablong atii, mas maliwag kay tung primirung pagkaditini na. Tung uras ang atii, mapungaw ka yang isip na ay natetenged durung mga putul nang mga tumatalig ang tag̱a duun tung parti Asia ang namanalyud da ilem tung anyang namag̱ingwara. Pati ti Figelo durua ni Hermogenes, ya ka (1:15). Asta nganing ti Demas, ya ka (4:10). Ultimu ra ilem ti Duktur Lucas ang nagpakiunung tung anya duun tung kaliwag̱an ang atii (4:11). Kapurisu durung kalelyag na ang ti Timoteo tung makali, mangay duun tung anya (4:9). Kumus durung paglalangkag̱en na tung ni Timoteo, madua rang bisis inulit na (4:9, 21) yang imbitar na.

Dispuis may mga ituyun nang impurtanti tung ni Timoteo. Dapat ang mag̱agwanta tung mga kaliwag̱an ang mapasaran na arangan da ilem tung pangerengan na tung ni Ginuung Jesus duun tung Efeso (2:1-13). Ipinagpaprusigir na ka tung anyang magpakbung tung sasang manig̱ubrang anday maeyakan na tung ubrang ipiniar tung anya (2:14-26). Ipinabantay na ka tung anya natetenged tung sistima yang kadaklan ang mga tau tung uri ta kaldaw ang durug kalain (3:1-9). Pinaktel na ra ka dayun yang isip nang magpadayun tung pagparanangeren na tung kamatuuran ang para asan da magluang mas maktel yang panirbian na tung Dios (3:10-17). May ultimung itinuw̱ul na tung ni Timoteo ang talusun na ra ka enged yang tanan ang ipinagpiar na tung anyang ubraen (4:1-5). Nagpakdek da ka tung anya ang alenget da yang uras ang ipagpablag na ang asan da nga kumplituay na yang pag̱irintrigaen na yang sadili na tung ni Ginuung Jesus (4:6). Dispuis sinambit na ka yang durug tinlung nag̱ielat ni Ginuung Jesus tung anya natetenged pinagtalus na ra yang kumpurming ipiniar na tung anya (4:7-8).

Tung kauri-urian yang sulat na, may duma-rumang itinuyun na tung ni Timoteo (4:9-15). Inulit na ka dayun kung unu pay nainabu tung primirung pabista tung anya ang maskin anday nangerengan tung anya, indi ka enged pinaw̱ayaan ni Ginuung Jesus ang asta yang puidi ra rin ang mainabu, indi nainabu (4:16-18).

1

Yang Intrada Yang Sulat (1:1-2)

1 Yang may sulat tia, yuung ti Pablong nag̱ing sasang apustul ang pangerengan tung ni Jesu-Cristo natetenged tung kalalangan yang Dios. Tinuw̱ulaw nganing anyang magparakaw̱utun tung mga tau natetenged tung pagkataung baklu ang pinangakuan na ang ya ray ipaeyang na tung kumpurming tinu pay magtalig yang sadili na tung ni Jesu-Cristong magpatapnay. 2 Timoteo, sinulatana ra yeen ay agkaw̱ig̱ena yeen ang sasang anaung nag̱agegmaanu ta duru gated atiing primiru, pinainunukuana ra yeen kung ya pa ag̱ari yang pagtalig mu yang sadili mu tung ni Ginuu ta*.

Yang nag̱ipag̱ampuu para tung nuyu ang mas pang maispirinsiaan mu yang kaneeman may yang kaildaw may yang kalimengan ang pag̱ipakdul yang Ama tang Dios durua ni Ginuu tang Jesu-Cristo.

Nag̱apasalamatan Na Tung Dios Yang Pagtaralig̱en Ni Timoteo (1:3-5)

3 Pagpasalamataw tung Dios ang yay nag̱atuuanu ang pariu ka tung mga kinaampuu ig limpiung pisan yang painu-inuung pagtuu tung anyang anday basulun na tung yeen. Tung pagpasalamatu tung anya, nag̱ademdemana yeen ang nag̱ipag̱ampung pirmi, law̱iig kaldaw. 4 Ay pagyenget-yengetan da ngani ta duru yang isipung mag̱ita-ita si kang uman ug̱ud magkasadya si ka yang isipu. Ay kipurki atiing pagbelag ta, nag̱ademdemanu ang minela-w̱elaan da ta luuk yang mga mata mu. 5 Yang nag̱ademdemanu enged ya ra yang pagtaralig̱en mu tung ni Ginuung Jesus ang tedek ang pisan tung pupusukun mu ang yay tukaw rang nabalay tung isip ni bai mung ti Luisa, durua ni nanay mung ti Eunice† ig nag̱asiguruu ang maning ka tia yang pagtaralig̱en mu.

Nag̱apademdem Na Ti Timoteo Ang Paderepan Nang Pirmi Yang Abilidad Ang Ipinakdul Yang Dios Tung Anya (1:6-7)

6 Ya ra kay nag̱atengeran na ang maktel yang isipung magpademdem da tung nuyu ang kung tung apuy pa, kayaw̱an mung pirmi yang abilidad ang atiing ipinakdul yang Dios tung nuyu ekel tung pagdeenu tung nuyu atiing pagpiliku tung nuyu tung publiku ang yaway eklanung papgesen ta katengdanan mu‡. 7 Yay pirming paderepan mu ay kipurki pinatiniranita ra man nganing yang Dios tung Espiritu Santo belag̱an ang mag̱aning ang para ita patalaway na, kung indi, ang para ita paktelay nang magtuman yang nag̱ipaubra na tung yaten kag yadwa pa ang para ita paeyangay na ta ipaggegma tang ustu tung mga masigkatau ta kag yaklu pa ang para ita taw̱angay nang magsuspindi tung sadili ta.

Nag̱apaktel Na Yang Isip Ni Timoteo Ang Indi Enged Ikaeyak Na Yang Matinlung Balita Pati Tanya Mismung Nag̱akalabus (1:8-12)

8 Kapurisu, Timoteo, india mag̱ekel ta kaeyak mung magparakaw̱utun yang bitala ni Ginuu ta. Pati yuu tani ang nag̱akalabus natetenged tung pangerenganu tung anya, indiaw ka ikaeyak mu, kung indi, bilug̱un mu yang isip mung magpakigsasa tung yeen ang magpapinitinsia arangan da ilem tung Matinlung Balitang naang nag̱ipagpakaw̱ut ta ang yang Dios mismu yay magpaktel tung nuyung mag̱agwanta. 9 Kipurki yay nagtapnay tung yaten ig nag̱imbitar ang para mag̱ing mga tauanita ra anyang limpiu yang pagpangabui ta. Yang pagtapnay na tung yaten, belag̱an natetenged tung mga buat-buat tang matitinlu, kung indi, sigun ilem tung sadiling planu na ig tung kaneeman na. Disti pa atiing anda pay naimu, yay nag̱aplanu na kang lag̱ing buaten ekel tung pagtalus ni Jesu-Cristo. 10 Ang pagkatapus, simanyan ang mga uras ang naa, yang kaneeman nang atia, ipinagpabunayag na ra ekel tung pag̱ingtau ni Jesu-Cristo ang ya ray nagyaring Mananapnay tung yaten. Bilang dineeg na yang pudir yang kamatayen ig ekel tung Matinlung Balitang nag̱ipagngel tung mga tau, ipinasanag na kung ya pa ag̱aring maeyangan yang mga tau ta ipagpangabui nirang baklu simanyan ang yang pakaw̱utun na, mag̱ing banal da. 11 Yuu mismu ay tinulduk na ang yang balitang atia ya ray ipagpakaw̱utu tung mga tau, bilang pinilikaw anyang mag̱ing sasang apustul nang mangerengan tung anya ig sasa kang manigtulduk natetenged tung kamatuuran ang atia. 12 Ya ra man nganing ay nag̱atengeran na ang nag̱apasaranaw ra ta mga pinitinsiang mga maning taa. Piru indi ra ka enged nag̱ikaeyaku. Kipurki sunaduu rang pisan yang pinagtalig̱anu. Kapurisu, dakulu yang kumpiansaw tung anya ang kayanan nang amlig̱an yang Matinlung Balitang naang itinalig na tung yeen§ ang asta kaw̱utun da ilem yang uras ang ipaglekat na.

Nag̱apaprusigir Nang Mag̱usuy Tung Platapurmang Durug Kapulidu Ang Itinulduk Na Tung Anya (1:13-14)

13 Yang ipinagtulduku tung nuyu atiing primiru kaministiran ang yay buaten mung pitik ang pausuyan mu. Amlig̱an mu ta mupia yang kamatuuran ang atiang durug kapulidu. Yang pag̱amlig mu, eklan mu tung pagtaralig̱en mung mabaked tung ni Jesu-Cristo may tung paggegma mu tung anyang bug̱us. 14 Yang Matinlung Balitang atiang ipinagpiar yang Dios tung nuyu, amlig̱an mung amlig̱an ta mupia ekel tung taw̱ang yang Espiritu Santong pagpakeen tung yaten ug̱ud indi malaktan ta belag̱an tamang nag̱itulduk.

Nag̱asambit Na Yang Taw̱ang Ni Onesiforo Tung Anya (1:15-18)

15 Nag̱askeanu ra ang ibinalita ra tung nuyu ang durung mga putul tang tag̱a asan tung sinakepan yang Asia ang namanalyud da ilem tung yeen ang namag̱ingwara. Pati pala ti Figelo, durua ni Hermogenes, ya ka. 16-17 Maayen ilem ti ungkuy Onesiforo. Gustuu ang yang pamilya nang nabutwan asan tung Efeso pakaayenen da ta mupia ni Ginuu ta. Kipurki muya-muyang paktelen na yang isipu. Maskin yuug kekedked ka man tung kadina, indiaw ka enged ikinaeyak na, kung indi, pagkaw̱ut na tani tung Roma, atiang lag̱i pinaderepanaw ra anyang pinagsagyap ang asta naitaw ra ka enged anya. 18 Natetenged tung binuat nang atia tung yeen, gustuu ang tanya balesan da ta mupia ni Ginuu ta tung uras ang ipanginsapu na tung yaten ang mga tauan na*. Asta yang tanan ang pagparadag̱en-dag̱enen ni ungkuy tung yeen atiing asanaw pa tung Efeso, baskin yawa, nabilug̱an mu ra ka.

2

Kaministiran Ang Iintriga Ni Timoteo Tung Duma Yang Ipinagtulduk Ni Pablo Tung Anya (2:1-2)

1 Kapurisu, Timoteo, ta yawang maning pa tung anaw, kumus pagkinapulitayamu ra ni Jesu-Cristo, ya ray pirming talig̱an mung magpaktel tung nuyu ang para makayanan mung tumanen yang ipinagpiar na tung nuyu. 2 Yadwa pa, yang kumpurming ipinagtulduku tung nuyu ang ya ra kay kindengan yang dakeleng mga tau ya si ay itulduk mung ipiar tung mga aruman mung pag̱atelengan mung talagang matalig̱an mu ig nag̱akdekan mu ra kang lag̱i ang maske kang magtulduk tung duma ang ya si kay piaran nira.

Nag̱apaktel Na Yang Isip Ni Timoteong Mag̱agwanta Tung Mga Pinitinsia (2:3-13)

3 Magpakigsasaa ra enged tung yeen ang mag̱agwanta tung mga pinitinsiang nag̱agakdan ta arangan da ilem tung ni Jesu-Cristong pag̱akegngan ta*. Pakbunga tung sasang maayen ang sundalu ang pag̱aragwantaen kang lag̱i tung mga pinitinsia. 4 Anda ngani ay sundalung paglaban ang magpakilaket pa tung mga pag̱urubraen ang anday kalalabten na tung pagralabanen na. Ay yang gustu na ang tanya mauyunan enged ta mupia yang kapitan na ang ya ka man ay nagsakada tung anyang magsundalu†. 5 Pariu ka tung sasang manigkayam. Kung indi na disiplinaen yang sadili nang mag̱usuy tung tanan ang mga riglamintu yang kayam, indi ra ka enged padengeg̱an ang pakdulan ta primyu‡. 6 Yang sasang manigluak ang pagpakabedlay tung pagruluaken na, magkabag̱ay kang tukaw ang magpakinaw̱ang tung pinakabedlayan na§. 7 Atia, Timoteo, kung paneem-neeman mu ta maayen yang ipinananglitung atiang tulu, paeyangana ra ni Ginuu ta ta ipag̱intindi mu tung linegdangan na ang para maskean mu kung unu pay dapat ang buaten mu.

8 Ang para kemtel yang isip mung mag̱agwanta tung mga pinitinsia, pirming pademdeman mu yang napanawan ni Jesu-Cristo ang maskin napasar tung kamatayen, piru binui si kang uman yang Dios ang pinaliit tung mga minatay. Pademdeman mu ka ang tanya ka man yang kanubli ni Adi David ang pinilik yang Dios ang maggaraemen tung bilug ang kaliw̱utan. Ya ray kamtangan yang Matinlung Balitang naang nag̱ipagpakaw̱utu tung mga tau. 9 Mag̱agwantaa ay kipurki, maskin pagpapinitinsiaw natetenged tung pagpakigkuntra yang duma tung Matinlung Balitang naang nag̱ipagpakaw̱utu ang asta yuu ra pakulungay nira ang kuari sasang lain ang tau, nag̱askeanu ang belag̱an kulung yang bitala yang Dios, kung indi, nag̱ipagpakaw̱ut pa ka enged ta duma. 10 Kapurisu ya ray nag̱ipag̱agwantaw tung tanan ang mga kaliwag̱anung naa arangan da ilem tung mga taung pinagpilik da kang lag̱i yang Dios, ug̱ud pati tanira, matultul da ka enged tung kalibrian ang ipinagtukud ni Jesu-Cristo ig mapagpasapen da ka tung anyang asta tung sampa duun tung pag̱atiniran nang durung pisan agkasusulaw. 11-13 Purisu mag̱agwantaita ka enged kipurki pademdeman ta ra kanay yang sasang pirming nag̱ipagkesen-kesen tang mga tumatalig ang talagang matuud ka man ang maning taa yang palaksu na:

“Kumus damayita ra tung ni Jesu-Cristong napatay*,

Damayita ra ka tung anyang magbungkaras†.

Kumus pag̱agwantaita tung kumpurming nag̱apasaran tang mga kaliwag̱an,

Magkasira-siraanita ra ka tung anyang maggaraemen‡.

Piru kung alimbawa, mag̱ingwaraita tung anya§,

Tanya si kay mag̱ingwara tung yaten*.

Kung magluaita rang indiita ra matalig̱an na,

Tanya matalig̱an tang magtuman da ka enged yang nag̱atalig̱an ta tung anya.

Kipurki indi ka enged maimung maisulan na yang pinangakuan na tung yaten.”

Nag̱apaprusigir Nang Magpakbung Tung Sasang Manig̱ubrang Anday Maeyakan Na Tung Nag̱aubra Na (2:14-26)

14 Yang mga bag̱ay ang atia, ipademdem mung ipademdem tung mga aruman mung atiang nag̱apangugyatan mu†. Paamanen mu ra ka dayun tung katalungaan yang Dios mismu ang indi ra enged magtag̱am ta pakigdiskusiun ang pakinitan natetenged tung rilyun. Kipurki andang pisan ay pakaw̱utun nang matinlu, kung indi, asan da nga talang tung kamatuuran yang pamamati. 15 Ta yawa, Timoteo, magpaderepa ang yawa sasang taung magluang aprubadu ra yang Dios ang talagang matalig̱an na. Magpakbunga ra tung sasang manig̱ubra ang anday dapat ang maeyakan na tung ubra na. Bilang puliduen mung puliduen yang pagwaraswasen mu yang kamatuuran ang para pirming usuy tung pitik.

16 Likayan mung likayan yang mga diskusiun ang atiang buat na pa natetenged tung Dios ang anday katumuyan na. Ay kipurki kung tinu pay magpaintra asan, mas pa ka enged ang maplekan ta ipanggalang na tung Dios may tung kalelyag̱an na. 17 Kag yadwa pa, yang nag̱itulduk yang duma tung mga tau, may apiktar na tung pamamati ay maning pa tung bakukang ang sigi ra ilem yang pagkabkab na. Katulad da asan tung nag̱itulduk ni Himeneo‡ durua ni Fileto. 18 Kumus tinalyuran da nira yang kamatuuran ang ipinagpabunayag yang Dios, nangatalang da. Ay yang nag̱itulduk nira tung mga tumatalig ang yang pagpabui sing uman yang Dios tung mga patay, nainabu ra§. Purisu yang luluaan na, asan da nga paguluay nira yang isip yang dumang mga tumatalig kung ay ray tamang nag̱itulduk ang panangden nira. 19 Piru maskin pang may mga taung mga maning tiang pagturuldukun ta bukli, yang kamatuuran ang naang nag̱usuyun ta, indi ra ka enged mag̱uman kipurki maning pa tung sasang mabaked ang pundasyun ang panielan ta balay ang dakulu ang indi ra enged matandeg-tandeg. Katulad tung sasang pundasyun ang may mga bitalang iginurit, yang maning pa tung pundasyun ang naa ya ka ang maning taa yang kamtangan na:

“Nag̱ailalang nag̱ailala ni Ginuu kung tinu pay talagang anyang matuud*.”

May sam bilug pang maning taa yang nag̱ianing na:

“Kung tinu pay pagpailala ang tanya pagpalalang da tung ni Ginuung Jesus, dapat ang butwanan na yang mga pag̱urubraen nang malalain†.”

20 Nag̱askean ta ang tung balay ang dakulu ang pag̱istaran ta sasang manggaranen, sari-saring garamiten. Belag̱an ilem ang may mga garamiten ang bulawan may landuk ang salapi, kung indi, may mga garamiten ka asan ang ayu yang pinamuat, may asan kang tanek ang kaluntani yang pinamuat. Yang mga garamiten ang atiang mamaalen, pag̱agamit tung may dakulung bag̱ay. Yang mga panigunda, pag̱agamit tung pastikular ka ilem. 21 Yang lagpakan na tung yaten ang pagpaturuw̱ulun tung ni Ginuu ta, kung tinu pay mamlek tung mga ubra-ubra nang mga malalain, mambung da tung sasang garamiten ang ya ag̱itig̱anaay yang may balay ang para magamit na tung may mga dakulung kantidad na. Ay simpan dang gamiten na tung maskin unu pang ubraay ang matinlu. 22 Kung gustu mung magkamaningana ra ta maning tia, tay puis, kung unu pay mga kalelyag̱an yang mga masigkasultirus mung yay kadagmitan ang gustu nirang papsawan, ya rag panlaksuay mung likayay‡. Yang sikaren mu ang yawa pirming magbuat yang magkatama tung pagterelengen yang Dios. Magpaitaa ka ang yawa sasang matalig̱an§ ig maginegmaena tung mga masigkatau mu, ig durung kalelyag mu ang yamung magpurutul asan pirmiamung mag̱uruyunan ta matinlu. Ya ray sikaren mu yang tanan ang atia, kasiraanamu ra ka yang kumpurming pag̱ambay tung ni Ginuu ta ang yang lusu tung isip nira ang tanira pirming magtuman yang nag̱auyunan na.

23 Piru likayan mung likayan yang mga diskusiun ang anday kapulutan na ay nag̱askean mu ra ka ang ya ray makaling makanayan ta suruayen. 24 Ay ta yaten ang pagpaturuw̱ulun tung ni Ginuung Jesus, dapat ang indiita enged magpakigsuay tung mga tau, kung indi, dapat magpakaamumuita maskin tung ninu pa, maskeita kang mamadbad ta isip tung luay-luay ilem ang pametang-betang ig mapinaurayenita ka ta kinaisipan. 25 Bilang kung balaw̱ag̱anita ra nganing ta mga taung pagpakigkuntra tung kamatuuran ang nag̱itulduk ta, kaministiran paamumuan ta ta matinlu ig tag̱aman tang sugpatan ta luay-luay. Basi pa ra ilem ang may uras ang kaw̱utun ang tanira paeyangan da yang Dios ta ipagsug̱at nira tung pagkuruntraen nirang atia ang asan da ka dayun magpauyun tung kamatuuran. 26 Balang da ilem asan da ka nga manmanay ang magpapuklut da tung maning pa tung laang ang itinaken ni Satanas ang ya ray nagdeep tung nira ang para magtuman da yang kalelyag̱an na.

3

Nag̱apabantay Na Ti Timoteo Natetenged Tung Sistima Yang Mga Tau Tung Uri Ang Durug Kalain (3:1-9)

1 Timoteo, naaw̱a may sasang bag̱ay ang yay dapat ang intindien mu ta maayen. Baklu maglekat ti Ginuung Jesus, may uras ang kaw̱utun ang durug liwag. 2 Yang ipagliwag na, magkamaningan da ta maning taa yang sistima yang kadaklan ang mga tau. Asan da ta mapinagpanadili, asan da ka ta durug kainamlukun tung kuarta, asan da ka ta durug kapinabug̱alen ang yang mga kulu nira pagdakul dang subra, asan da ka ta durug kapinalandawen tung mga aruman nira, asan da ka ta mapinagduminar, asan da ka ta mabinatukun tung mga ginikanan nira, asan da ka ta anday utang nirang kaneeman maskin tung Dios, maskin tung mga masigkatau nira man ngani, asan da ka ta naplekan da ta panggalang nira tung Dios ang anda ra kay pag̱eled tung anya. 3 Asan da ka ta mga taung maskin pang sadiling pamilya nira, indi ra enged eyangan ta gegma na tung nira, asan da ka ta mga taung rangga yang mga isip nirang indi ra enged mabulungan, asan da ka ta mapinagrangga ta dengeg, asan da ka ta mga taung indi enged mag̱egtem tung mga sadili nira, asan da ka ta mga taung andang pisan ay pasunaid nira tung mga taung nag̱apapinitinsiaan nira, asan da ka ta mga taung maskin may matinlung buat-buat, aglalawayan da ka enged nira. 4 Asan da ka ta may pagkatraidur na tung mga aruman na, asan da ka ta mapinalangaasen ang indi enged masagangan ang magpasubu tung anday kalalabten na, asan da ka ta may kulu nirang duminakul da ta subra ang kanisip nira sag̱ad da tung tanan ang bag̱ay, asan da ka ta mga tau ang yang nag̱apagamenan ta mga isip nira belag̱an da yang Dios, kung indi, ya ra ilem yang sadiling kalelyag̱an nirang papsawan. 5 Yang mga taung maning tia, pamagpaita-ita ra ilem ang tanira pamagtuu ka tung Dios, piru bistu tung mga ubra-ubra nira ang indi ra ka enged pagpagaem tung anya ang para paktelen na ra rin ang magtuman yang kalelyag̱an na. Purisu kung mapanawan mu yang mga taung mga maning tia, indi mu enged pakigsasaan. 6 Nag̱apabantaya rang lag̱i yeen ay kipurki maskin numaan may mga manigtulduk ang pamagbuat da ta magkapariu ka tung mga maning ka tiang pag̱urubraen. Kipurki durug kaansianung mag̱armunia tung may mga balay ang basta makled ilem ang para mag̱aral da unu natetenged tung bitala yang Dios buat. Yang katuyuan enged nira, ya ra yang mga baw̱ay ang erekel-ekelan ta kulu ang basi pa ra ilem madayaan da nirang papanangeren tung kumpurming nag̱itulduk nira. Malpes da ilem ang makumbinsir nira, ay teleb dang lag̱i ta kasalanan yang mga baw̱ay ang atia ig dereeg̱en yang mga kalelyag̱an nirang sari-sari ra ilem. 7 Maskin pirmi ra ilem ang pamagpatulduk yang mga baw̱ay ang mga maning tia, piru indi ra ka enged maimung mabilug̱an nira yang kamatuuran. 8 Katulad ka tung ni Janes durua ni Jambres atiing tukaw ang namagpakigkuntra tung ni Moises*, yang mga manigtulduk ang atiang nag̱ipabantayu tung nuyu pamagpakigkuntra ka tung kamatuuran ang naang nag̱ipagpakaw̱ut ta. Ay ya pa ag̱ari, maning pa tung nalubuk da yang mga isip nirang naplekan da ta pag̱intindi nirang matandes. Tinalyuran da ngani yang Dios ang belag dang bag̱ay ang piaran na pang magturuldukun tung duma ay natetenged yang kamatuuran ang liit tung anya tinalyuran da nira. 9 Piru maskin pamagpakigkuntra ka man tung kamatuuran, indi enged mag̱umintung masyadu yang pag̱urubraen nirang atiang malalain. Kipurki maintindian da ka enged ta kadaklan ang yang mga taung atia nakabusan da ang katulad ka tung na Janes ni Jambres.

Nag̱apaprusigir Nang Magpadayun Yang Pagparanangeren Na Tung Kamatuuran Ang Pinag̱aralan Na Ang Ya Ra Kay Pinag̱ineteg̱an Yang Isip Na (3:10-17)

10 Piru ta nuyu, Timoteo, natetenged tung pagpakignunut mu tung yeen, nabilug̱an mu ra kung unu pay ipinagtulduku, kung unu pang klasiay yang mga ug̱aliu, kung unu pay sinikaru, kung ya pa ag̱ari yang pagtaralig̱enu tung Dios, kung ya pa ag̱ari yang pagparaurayenu tung mga tau, kung ya pa ag̱ari yang paggeregmaenu tung nira, ig kung ya pa ag̱ari yang pag̱aragwantaenu tung mga pinitinsiang ipinamakdul-pakdul nira tung yeen. 11 Pariu ra atiing dineeg-deeg̱anaw ra ta mga tau duun tung Antioquia, magdasun duun tung Iconio, magdasun pa duun tung Listra, ang duru ka man agkalelbat yang inag̱umanu. Piru kada dineeg-deeg̱anaw, ipinalibriaw ra ka enged ni Ginuu ta†. 12 Maski nganing tinu pa, kumpurming tinu pay malelyag ang mag̱urusuyun tung nag̱auyunan yang Dios natetenged tung pagpakigkapulit na tung ni Jesu-Cristo, ya ka, talagang mapasaran ka ta padeeg-deeg‡. 13 Kung natetenged tung mga malalain ang mga taung mga maning tia may yang mga manigtulduk ang mga mandarayang atiang nag̱asambitu, madulangan dang madulangan yang pagkamalain yang pagkatau nira. Bilang dayun-dayun da ilem yang pagdarayaen nira tung mga tau ig dayun-dayun da ka ilem yang pagpadaya yang kumpurming pag̱intindi tung nag̱itulduk nira. 14 Piru maskin maning tiay mainabu, ta nuyu, Timoteo, idayun mu yang pagparanangeren mu tung kamatuuran ang pinag̱aralan mu ang ya ra ka dayun ay pinag̱ineteg̱an yang isip mu ang talagang yay matuud. Kipurki yaming nagturuldukun tung nuyu, sunadu mung pisan ang talagang matalig̱anami nuyung magtulduk yang pulus matuud. 15 Kag yadwa pa, nag̱ademdeman mu pa ka siguru ang disti pa atiing paran-parana pa, nag̱aintindian mu ra yang bitala yang Dios ang ipinagpasulat nang tukaw§, ang duun da ka nga tultulay mu kung ya pa ag̱aring magkatinira ra yang kalibrian mu ekel tung pagtalig mu yang sadili mu tung ni Jesu-Cristong nagpatapnay*. 16 Yang tanan ang atiing ipinagpasulat yang Dios, ya ipaeyangay na tung isip yang kumpurming pinanuw̱ul nang magsulat. Purisu durug tinlung gamiten ang para asan da nga mamaresmesay ta kung unu pay tamang nag̱itulduk, ig asan da ka nga maladmaray ta yang mga kamali ta, ig asanita ra ka nga tadlengay yang Dios, ig asanita ra ka ngaugyatay na kung ya pa ag̱ari ita magbuat yang magkatama tung pagterelengen na. 17 Yang katuyuan na tia ay ug̱ud yang sasang pagpaturuw̱ulun tung Dios† asan da magluang simpan dang pisan ang manirbian tung anya natetenged biasa rang magtuman da yang maskin unu pang mga ubra-ubraay ang matitinlu.

4

Agtuw̱ulun Na Ti Timoteong Magprusigir Enged Tung Pagparakaw̱utun Na Yang Kamatuuran (4:1-8)

1 Timoteo, naaw̱a enged yang nag̱ituw̱ulu tung nuyu tung katalungaan yang Dios mismu durua ni Jesu-Cristo ang ya ra ka man ay magpatuw̱al tung tanan ang mga taung kaw̱utan nang bui pa maskin patay ra man. Ya ray mainabu tung uras ang ipagpabistu na ra tung sadili nang magpalua yang paggaraemen na tung bilug ang kaliw̱utan. Purisu kung paw̱aya-w̱ayaan mu yang nag̱ituw̱ulung naa tung nuyu, paamanena rang lag̱i yeen, talagang siguradung patuw̱alena ra anya. 2 Ya taa yang nag̱ituw̱ulu tung nuyu. Prusigiran mu enged yang pagparakaw̱utun mu tung mga tau yang kamatuuran, maskin malelyag ang mamati kag indi, ta yawa, mag̱alistua ra ka enged ang magpagngel tung nira. Kung may nag̱atalang da tung kamatuuran u kung may pagbuat ta malain, tag̱aman mung painunukuan ang binsiren yang isip na ang basi pa ra ilem mamanmanan dang indi ra magdayun. Paktelen mu ra ka dayun yang isip nang magbuat yang magkabag̱ay ang dapat ang buaten na. Ug̱aring tung pagturumanen mu tung nag̱ituw̱ulung atia tung nuyu, eklan mu tung mga matinlung pasais ang ta yawa duruag kapinaurayen ang mapinarurusun ig pirming tama yang nag̱itulduk mu. 3 Ya ray dapat ang prusigiran mu ay kipurki may uras ang kaw̱utun ang yang nag̱itulduk tang naang tama, indi ra mauyunan ta mga tau, kung indi, mamandawal da ilem ta mga manigtulduk ang magpagngel tung nira yang kumpurming unu pay uyun tung isip nirang magngel. Yang nag̱ipagsagyap nira tung mga taung atia, ay yang gustu nira mamagpapsaw ra ilem tung sadiling kalelyag̱an nira. 4 Bilang yang kamatuuran ya ray panalyuran nira, pagkatapus yang mga pasamintu ta mga masigkatau ka ilem nira ya pay pagamenan ta mga isip nirang asta mangatalang da. 5 Piru ta yawa, Timoteo, pirmia rang magsuspindi yang sadili mu ig patentenen mu ka yang isip mung mag̱agwanta tung mga kaliwag̱an ang magpasar tung nuyu. Prusigiran mu yang pagparakaw̱utun mu tung mga taung indi pa nag̱atultul tung Matinlung Balitang naa natetenged tung kalibrian ang ipinagtukud ni Jesu-Cristo. Yang gustuung ianing, talusun mu enged yang tanan ang ipinagpiar na tung nuyung ubraen.

6 Timoteo agtuw̱uluna ra nganing yeen ta maning tia ay ta yeen tanya, yang kaalimbawaan yang kabuiung naa, maning pa tung irinemen ang ya ra ag̱ibukbukay tung sasang nag̱idasag ang para makumplitu ra. Ay alenget da yang uras ang ipagpablag̱u ang ya ray uras ang ipagkumplituu yang pag̱irintrigaenu yang sadiliu tung ni Ginuu ta*. 7 Kung natetenged tung pagparakaw̱utunu yang Matinlung Balita tung mga tau, pinagpaawatanu enged ta mupia ang katulad ka tung pagpaawat yang sasang maniglaksung paglaban tung karira. Kung natetenged tung pagturumanenu yang gustu yang Dios ang ubraenu, pinagtalusu ra ang katulad ka tung sasang maniglaksung nagpasapung da. Kung natetenged tung kamatuuran ang liit tung Dios ang nag̱apananged ta, pinag̱amlig̱anu ta mupia ang para indi enged malaktan ta nag̱itulduk ang belag̱an tama. 8 Numaan katulad tung sasang maniglaksu ang nandeeg da tung karira ang ya ray padengeg̱an ang pakdulan ta primyu, yuu may sasa kang maning pa tung primyung nag̱ielat tung yeen ay natetenged tung panirbianu tung ni Ginnu tang pirming inusuyu yang magkatama. Anday dumang magpakdul tung yeen, kung indi, tanya mismu tung uras ang ipanginsapu na tung mga tauan na ang yang pagparakdulun na ta maning pa tung mga primyu tung nira magkatama ilem ang pisan. Belag̱an ka ilem yuu ay pakdulan na, kung indi, pati yang kumpurming tinu pay pagmaal tung anya ang ya ra ka nganing ay pagyenget-yengetan nang maglekat.

Nag̱apaprusigir Nang Mag̱impurta Rang Mangay Duun Tung Anya (4:9-13)

9 Timoteo, maimu ilem, mag̱impurtaa rang mangay tani tung yeen. 10 Ay kipurki ti Demas† binutwananaw ra ka ilem anya ang naniaw ra tung pangalang-alangan. Ay unu pa, ipinalusu na ra yang pangkaliw̱utan ka ilem. Purisu duun da minangay tung Tesalonica. Ti Cresente tanya, anda ka tani numanyan ay minangay ra duun tung Galacia. Asta ti Tito, ya ka, duun da minangay tung Dalmasia. 11 Anday dumang ugpuu tani, kung indi, ti Duktur Lucas ilem. Kung manganinga ra nganing tani, ti Marcos, yay takluyun mung panuntun. Kipurki tanya durug katinaw̱angen tung yeen‡. 12 Ti Tikiko tanya, tinuw̱ulu rang mangay asan tung Efeso§. 13 Asta yang panlamig̱u pala, Timoteo, kung mangaya ra nganing tani, patigayunan mu ra kanay ang takluyun duun tung balay ni ungkuy Carpo duun tung Troas ay duun tung balay na nga butwanayu. Asta mga kasulatan ang yag lululun, eklan mu kang patigayun, kapin da enged atiing mga ulit ang nagkarasulatan*.

Nag̱ipabantay Na Tung Ni Timoteo Yang Sasang Taung Nag̱aranan Tung Ni Alejandro (4:14-15)

14 Ti Alejandro† ang atiang manigpanday ta landuk, binuatanaw ra anya ta durug kalain. Yang taung atia belsen ni Ginuung Jesus natetenged tung binuat nang atii tung yeen. 15 Purisu pati yawa, magbantaya ka kipurki nagkuntra ra ta mupia tung balitang naang nag̱ipagpakaw̱ut ta.

Dakulu Yang Pagtalig Na Tung Ni Ginuung Jesus Ang Magpakigsasa Tung Anya Tung Kaliwag̱an (4:16-18)

16 Atiing primirung pagdipinsaw tung sadiliu tani tung katalungaan yang mga usgadu, andang pisan ay nagkereng tung yeen, may sam bilug, kung indi, pinaw̱ayaanaw ra ka ilem nirang tanan ang ipinaalang-alang. Basi pa ra ilem ang indi ra idata yang Dios tung nira. 17 Piru maskin pa maning tia yang nainabu, ti Ginuu ta tanya, ya ray nagpakigsasa tung yeen ang nagpaktel ang asta duun dang pisan nga talusayu yang pagparakaw̱utunu yang Matinlung Balita. Ay duun da ka nga pagngelayu yang mga taung taga sari-saring nasyun ang namamati tung ipinanuw̱alu tung pagpabistaung atii. Tung uras ang atii, nalibriaw ra tung dakulung karisguan ang yang kaalimbawaanu maning pa tung yuu duukay tung nganga yang sasang liun. 18 Kapurisu duun da mas pang duminakul yang pagtalig̱u tung ni Ginuu ta ang yay magpalibri tung yeen tung maskin unu pang malalainay ang buaten tung yeen ig siguradung asikasuenaw ra ka anyang asta kaw̱utunu yang paggaraemen na duun tung langit. Purisu, tanya ray dayawen tang dayawen ang asta tung sampa ang anda enged ay katapus-tapusan na. Talagang yay magkabag̱ay rang pisan tia.

Yang Pagtapusan Yang Sulat (4:19-22)

19 Timoteo, ipakikumustayaw ra kanay nuyu tung ni Prisca duruang magkasawa ni Aquila‡ pati tung pamilya ni Onesiforo§. 20 Kung ti Erasto yay gustu mung pabalitaan, duun ka nabutwan tung Corinto. Ti Trofimo tanya, duun da ilem ibutwanayu tung Mileto ay pagbalatian.

21 Timoteo, kung maimu ilem tung nuyu, mag̱impurtaa ra ka enged ang mangay tani tung yeen baklu ra kaw̱utay yang timpung igbaralyu.

Simanyan, yang gustu kang mamagpakikumusta tung nuyu asan, ya ra ti Eubulo, ti Pudente, ti Lino, may ti Claudia, asta yang kadaklan ang mga putul tang mga tumatalig tani tung Roma.

22 Buinu, Timoteo, yang nag̱ipag̱ampuu para tung nuyu ang pirming maktel yang isip mu ekel tung pagpakigsasa ni Ginuu ta tung nuyu. Pati yamung tanan ang mga tumatalig asan, nag̱ipag̱ampuamu ka enged yeen ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman ni Ginuu tang Jesu-Cristong pagpadag̱en-dag̱en tung numyu.

Ya ra ilem tiay maaningu,

Pablo

* 1:2 1:2 “...yang pagtalig mu yang sadili mu tung ni Ginuu ta” tung bitalang Giniriego, puidi kang maning taa: “...tung pagparanangeren mu tung tamang nag̱itulduk sigun tung kalibrian ta.”

† 1:5 1:5 Ikumpalar tung 3:15.

‡ 1:6 1:6 Yay puiding nainabu duun tung Listra atiing primirung pagpilik ni Pablo tung anya ang katulad ka tung isinulat tung Mga Binuat-buatan 16:1-3. Ikumpalar tung isinulat na tung Primirung Timoteo 4:14 ang yay puiding binuat tung ni Timoteo tung dumang uras atiing duun da tanya tung Efeso baklu papgesay na ta katengdanan na duun.

§ 1:12 1:12 “kayanan nang amlig̱an yang Matinlung Balitang naang itinalig na tung yeen” tung bitalang Giniriego, puidi kang maning taa: “kayanan nang amlig̱an yang sadiliu ang ya ray itinalig̱u tung anya.”

* 1:18 1:18 Kung natetenged tung panginsapu ni Ginuu tang magbales, ikumpalar tung isinulat na tung 4:8 may tung 2 Corinto 5:10.

* 2:3 2:3 Binalikan na yang isinulat na tung 1:8.

† 2:4 2:4 Bilang ti Timoteo indi enged magpalingalag tung mga pag̱urubraen ang anday kalalabten na tung nag̱ipaubra ni Ginuung Jesus tung anya.

‡ 2:5 2:5 Bilang dapat ang disiplinaen ni Timoteo yang sadili nang mag̱intindi ta mupia tung tanan ang mga pasais ang nag̱ipausuy ni Ginuung Jesus tung anya ug̱ud tung uri mapadengeg̱an nang belsan ta maning pa tung primyung durug tinlu.

§ 2:6 2:6 Bilang kung gustu ni Timoteo ang pakdulan ni Ginuu ta ta ibles nang maning pa tung sasang primyung durung pisan agkatinlu, kaministiran ang magpakabedlay ka tung pagpaturuw̱ulun na tung anya.

* 2:11-13 2:11-13a Bilang atiing pagtalig ta tung anya, tinalyuran ta ra yang dating mga ubra-ubra tang malalain. Ikumpalar tung Roma 6:8.

† 2:11-13 2:11-13b Katulad tung isinulat na tung 2:8 sigun tung pagkabui si kang uman ni Jesu-Cristo.

‡ 2:11-13 2:11-13k Katulad ka tung inaning na tung 2:8 natetenged tung paggaraemen ni Jesu-Cristo tung uri.

§ 2:11-13 2:11-13d Maskin alimbawa ilem, piru puiding mag̱abir.

* 2:11-13 2:11-13e Mateo 10:33; Lucas 12:9

† 2:14 2:14 Bilang ya ra yang mga taung piaran ni Timoteong magtulduk tung duma ang sinambit tung 2:2.

‡ 2:17 2:17 Sinambit kang lag̱i ni Pablo tung 1 Timoteo 1:20.

§ 2:18 2:18 Puiding maning taa yang palaksu yang itinulduk nirang atii. Atii unung pagtalig yang mga tau tung ni Jesu-Cristong namampatapnay, inimaklu ra yang Dios ang yang kaalimbawaan nira, maning pa tung binui na si kang uman. Ig disir, yang lagpakan na, anda ra unu ay elatan nira ang yang mga tinanguni nira pabungkarasen pa yang Dios tung uri. Pariu ka ilem tung pag̱irintindien yang duma duun tung Corinto ang yang mga patay unu, indi ra unu mabui si kang uman (1 Corinto 15:12-20).

* 2:19 2:19a Mga Bilang 16:5; Juan 10:14-15; 1 Corinto 8:3

† 2:19 2:19b Mga Bilang 16:26-27

‡ 2:22 2:22a Unu pa w̱asung mga ubra-ubraay ang nag̱aisip ni Pablo taa? Belag̱an ilem yang mga malalaway, kung indi, puiding asan da ka ta pagpakigbatikus, asan da ka ta nag̱aplekan ta pagkaamumu nirang indi magpauray ang katulad ka tung sinambit na tung 2:23-24.

§ 2:22 2:22b “ang yawa sasang matalig̱an puidi kang ang mabaked yang pagtaralig̱en mu tung Dios.”

* 3:8 3:8 Yay aran yang mga manig̱urasiun ang atiing namagpakigkuntra tung ni Moises duun tung katalungaan ni Paraon ang sinambit tung Exodo 7:11-22; 8:7-19.

† 3:11 3:11 Mga Binuat-buatan 13:50, 14:5-6, 14:19

‡ 3:12 3:12 Ikumpalar tung Mateo 16:24, Juan 15:20, Mga Binuat-buatan 14:22.

§ 3:15 3:15a Bilang ya ra yang naggug̱uuyan ang Dating ‘Ipinagpakigpaig̱u’, mag̱impisa tung Genesis ang asta tung Isinulat Ni Malakias.

* 3:15 3:15b Ikumpalar tung Lucas 24:25-27; 24:44-47; Juan 5:39b, 46; Mga Binuat-buatan 17:3, 11.

† 3:17 3:17 1 Timoteo 6:11

* 4:6 4:6 Filipos 2:17

† 4:10 4:10 Sinambit da kang lag̱i ni Pablo tung Colosas 4:14 ig tung Filemon 24, bilang ipinailala na rang yay sasang katabyang nang nagparakaw̱utun yang Matinlung Balita.

‡ 4:11 4:11 Ikumpalar tung sinambit tung Mga Binuat-buatan 13:13 may tung 15:36-40.

§ 4:12 4:12 Ti Tikiko puiding pinapag̱ekel ni Pablo yang sulat ang naa ang para iated na tung ni Timoteo duun tung Efeso. Ikumpalar tung Efeso 6:21-22 may Colosas 4:7-8.

* 4:13 4:13 Atii kanay, anda pay mga libru. Yang pinangkelan nira ta pagsulatan, ya ra yang kapungul yang sasang ilamunun ang pag̱aningen nirang ‘papirus’. Yag paluay nirang asta magdalanu. Pagnasulatan da, yag lululunay. Yay kadagmitan ang nag̱agamit nira ay baratung alangen. Yang sang klasing pagsulatan nira, ya ra yang ulit ta kambing ubin karniru. Ya ag̱ipalanguay nirang dalanuay baklu pagsulatay. Yay pagsulatan ang mabuay ang marangga. Purisu mas maal.

† 4:14 4:14 Atii kanay, duru-durung mga tau ang nag̱aranan tung ni Alejandro. Purisu indi ta masiguru kung tinu pang Alejandroay ang sinambit na taa kung ti Alejandrong atiing sinambit na tung 1 Timoteo 1:19-20 u kung ti Alejandrong atiing sam bilug ang sinambit ni Lucas tung Mga Binuat-buatan 19:33-34 u kung duma pa ka enged ang Alejandroay.

‡ 4:19 4:19a Mga Binuat-buatan 18:1, 18, 26; Roma 16:3; 1 Corinto 16:19

§ 4:19 4:19b Balikan yang inaning na tung 1:16-18 natetenged tung ni Onesiforo.

Tito

1

2

3

Yang Isinulat Ni Pablo Tung Ni TITO

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Ti Titong naa, sasang belag̱an Judiong nagtalig tung ni Jesu-Cristo ekel tung pagpadag̱en-dag̱en ni Pablo. Tanya sasang tinalig̱an ni Pablo ig durug kaderep tung kumpurming unu pay ipiniar na tung anya. Pinanunut nganing ni Pablo atiing pag̱angay nira ni Bernabe duun tung Jerusalem ang para mag̱urunta-untaan tanira yang pamagmangulu tung sam pundaan duun natetenged tung sasang prublima (2:1-5; Mga Binuat-buatan 15:1-2; Galacia 2:1-4). Tanya kay tinuw̱ul ni Pablong magkunsiu tung sam pundaan yang mga tumatalig duun tung Corinto natetenged tung pagkulikta nira yang kuartang itaw̱ang tung mga tumatalig duun tung Jerusalem (2 Corinto 8:6, 16-17, 23). Dispuis tanya kay nagkereng tung ni Pablo ang tanya sasang matuud ang apustul. Yang pinakaw̱ut na, asan ngaulikay yang pagterelengen nira tung ni Pablo (2 Cor. 7:5-7). Tung pira pang takun, nagtaw̱ang da ka tung ni Pablong nagparakaw̱utun duun tung Creta. Duun da ka nga butwanay na ang para panadlengen na yang kumpurming kaministiran ang tadlengen. Kag yadwa pa ang para magpamilik da ka ta mga mamag̱maepet-epet ang kada sam pundaan duun tung pulung atii. Bilang ti Tito piniaran ni Pablong mangerengan tung anya duun.

Atiing pagpasulat ni Pablo yang sulat ang naa, makapupungaw yang nag̱ainabung kada sam pundaan. Duru rang nagturuldukanen ta belag matuud ang duun da nga patalangay nira yang dumang mga tumatalig (1:10-11). Dispuis pa, kumus anda pay napilik ang mamagmaepet-epet, anda pay mapagpasanag tung mga tumatalig natetenged tung tamang nag̱itulduk (1:9). Purisu isinulat ni Pablo yang sulat ang naa ang para asan da ngaintindiay ni Tito kung ya pa ag̱aring maanluyan na yang mga prublimang mga maning tia.

May tulung bag̱ay ang pinabilug̱an ni Pablo tung sulat ang naa: (1) Ipinaintindi na tung ni Tito kung unu pay mga impurtanting pitik ang gamiten nang magpamilik ta mga mamagmaepet-epet ang kada sam pundaan (1:5-9). Durug kaimpurtanti ang yang mga taung pamiliken na, magkatunu yang mga ug̱ali nira tung mga pitik ang atiang sinambit na ay kipurki duru ra ka man ang pamagtulduk ta belag̱an tama ig malaway yang mga ubra-ubra nira. (2) Ipinaintindi na ka tung anya yang tamang itulduk na tung mga kinalasi-klasi yang mga tumatalig duun, mag̱ing mga mamaepet ang mga lalii, mag̱ing mga mamaepet ang mga baw̱ay, mag̱ing mga sinultirus, mag̱ing mga kirepen (2:1-10). Pagkatapus ipinademdem na ka dayun tung ni Tito kung unu pay kantidad yang kaneeman ang ipinagpaita yang Dios tung mga tumatalig ang para asan da tanira ngaeyangay ta nag̱ipagpaderep nirang magtuman yang mga kalelyag̱an na (2:11-14). (3) Ipinasanag na ra ka tung anya kung unu pang klasiay ta pagpangabui ang dapat maita tung mga tumatalig (3:1-8). Sinambit na si yang natetenged tung kaneeman yang Dios ang durung pisan agkabew̱ereng ang yay pinatielan yang Dios ang nagtapnay tung nira. Gustu ni Pablo ang yang kaneeman yang Dios ang atiang durug katinlu, ya ra enged ay pabilug̱an ni Titong iwaswas ta maayen yang katuyuan na tung mga tumatalig duun ug̱ud asan da tanira ngaeyangay ta ipagpaderep nirang pirming mag̱intindi tung pagburuaten nira yang kumpurming ikaayen yang mga masigkatau nira. Pinaaman na kang likayan ni Tito yang mga diskusiun ig kung unu pay matinlung buaten tung sasang taung may gustu nang belaken na yang sam pundaan (3:9-11).

1

Yang Intrada Yang Sulat (1:1-4)

1 Yang may sulat taa yuung ti Pablong tinulduk yang Dios ang mag̱ing turuw̱ulun na ig tinuw̱ulaw ka ni Jesu-Cristong mangerengan tung anya, bilang sasang apustul na. Yang gustu na magpadag̱en-dag̱enaw tung mga taung pinilik yang Dios ang mag̱ing mga tauan nang sadili ang para mamaresmesan da enged nira ta maayen yang matuud ang nag̱itulduk natetenged tung Dios ang asan da ka tanira ngaeyangay ta ipag̱usuy nira tung kalelyag̱an na. 2 Yang luluaan yang pagpadag̱en-dag̱enu tung nira, duru rag kadererep tanirang pamagpakbat ang magsarapenan da tanira yang Dios ang asta tung sampang anday katapusan. Indi enged lumalis tiang nag̱apakbat nira ay kipurki atiing indi pa nganing nag̱aimu yang kaliw̱utan, ya kang lag̱i ay pinangakuan yang Dios ang tanya ka man anda enged ang pisan ay bukli na. 3 Pagkatapus tung uras ang ipinagtipu na, ipinagpabunayag na ra yang bitala na ekel tung mga taung pinagpilik nang magparakaw̱utun ig tung yeen ipiniar na ra ka ang para ipagpakaw̱utu ka tung mga tau. Bilang yay kalalangan yang Dios mismu tung yeen ang tanya ka man yay masarang ang magtapnay tung yaten ang mga tau. 4 Sinulatana ra yeen, Tito, gated agkaw̱ig̱ena ra yeen ang anaung sadili natetenged atiing primiru, pinainunukuana ra yeen kung ya pa ag̱ari yang pagtalig mu yang sadili mu tung ni Ginuu ta ang katulad ka tung binuatu*.

Yang nag̱ipag̱ampuu para tung nuyu ang mas pang maispirinsiaan mu yang kaneeman yang Ama tang Dios ang pagpadag̱en-dag̱en tung nuyu durua ni Jesu-Cristong nagyari rang Mananapnay ang nag̱atalig̱an ta ig mas pa kang ikasadya yang isip mu yang kaampiran mung naang baklu tung nira.

Natetenged Tung Ipinagbutwan Na Tung Anya Duun Tung Creta (1:5-9)

5 Yang ipinagbutwanu tung nuyu asan tung Creta ay ug̱ud panadlengen mu yang kumpurming kaministiran ang taradlengen. Kag yadwa pa ang para magpamilika ta mga mamagmaepet-epet tung mga kaarumanan nirang mga tumatalig ang kada sam pundaan. Duun ipapanaway mu tung mga pitik ang ya si kay ipademdemu tung nuyu. 6 Kung tinu pay piaran mu, dapat ang anday mapitikan tung anyang mga malalain. Bilang sam bilug ilem yang kasawa na ang yay nag̱apabug̱usan na ta gegma na. Yang mga ana na dapat kang mapinanangeren tung anya ang yay puiding matalig̱an na. Bilang anday nuta nirang mapinagpapsaw tung mga malalaway ang pag̱urubraen ubin mabinatukun pa tung anya. 7 Kipurki kung tinu pay magmaepet-epet tung sam pundaan, dapat ang anday mapitikan tung anyang malalain ay natetenged tanya sasang taralig̱an yang Dios ang magpadag̱en-dag̱en tung grupu. Bilang belag̱an mapinaglalang, belag̱an kang tipusun, belag̱an kang tarainem, belag̱an kang kanununtuk, belag̱an kang mainamlukun tung kuarta. 8 Kung indi, dapat ang durug kainasikasuen tung mga taung nag̱apanaw tung balay na, duru kag derep ang magbuat yang matinlu ig magkatama ka tung pagterelengen yang Dios, pirmi kang bilug yang isip na tung nag̱auyunan na, ig pirmi ka tung katamtaman ilem yang pag̱irisipen nang makdek kang magsuspindi tung sadili na. 9 Kidispuis pa, dapat kang durug peg̱et yang pamges na tung Matinlung Balita natetenged tung ni Jesus ang usuy ang pisan tung ipinagtulduk ta tung nira atiing primiru. Ay kung maning tia, maske rang magturuldukun tung mga tumatalig yang magkatama ang nunut da ka ta pagpaktel na tung mga isip nirang mamagtuman. Kag yadwa pa, maske ra kang magbinsir tung isip yang kumpurming pagpakigkuntra tung nag̱itulduk ta ang basi pa ra ilem mamanmanan da ka nira ang tanira ka man pala ay mali.

Kung May Nag̱aisip Dang Magpaekel Da Yang Mga Isip Nira Tung Maling Nag̱itulduk, Dapat Ang Paamanen Na (1:10-16)

10 Nag̱asambitu tia, ay duru ra asan ang pamagpakigkuntra tung tamang nag̱itulduk. Indi enged magpalalang tung duma ig pagpandaya tung pananged tung nira ekel tung nag̱itulduk nirang anday kuinta. Yang lumiru unu asan, ya ra yang mga Judiong nagtalig tung ni Ginuung Jesus, piru pamagreg̱es tung mga tumatalig ang tag̱a duma-rumang nasyun ang dapat ang magpabuat ta tanda tung mga tinanguni nira. 11 Yang mga taung atia, Tito, dapat ang indi mu ra pakdulan ta lugar ang para magturuldukun pa. Kipurki, teed mu, intirung sam pamilyang lag̱i yang nag̱akumbinyu nirang nag̱apatalang tung kamatuuran, natetenged ka man tung nag̱itulduk nira yang dapat da rin ang indi ra nira itulduk. Yang pag̱asikad enged nirang pagturuldukun ay ang para manginguarta ra ilem. Makakaeyak yang trabaw nirang atia. 12 Maskin nganing yang sasang tag̱a asan tung Creta ang bantug da atii kanay ang ya unu ay sasang propeta, may inaning na natetenged tung mga masigkabanwa na ang maning taa:

“Yang mga tag̱a taa tung Creta, pirmi ra ilem ang pagburukli-buklian. Midyu tung mga dayamdam ang durug karaiseg ang dapat pangamanan. Durug katatamad ig duru kag katatakab,” ag̱aaning.

13 Yang inaning nang atii talagang matuud, temeng da ka man ang pisan tung mga manigtulduk ang atia, maskin yang nag̱adayaan nira man, ya ka. Ya ray natengeran na ang kaministiran ang tag̱aman mung pangkelan yang mga isip yang mga tau asan ekel tung pagparasanag̱en mung klaradung pisan ang basi pa ra ilem asan da tanira magkaramanmanay ang tanira ka man ay mali ug̱ud maulikan da yang pagparanangeren nira tung kamatuuran ang nagkawaldang da. 14 Ya ray buaten mu ug̱ud indi ra mamagpadayun ang mamag̱intindi tung mga isturia-isturiang atiang inimu-imu ka ilem yang mga Judiong atia ang asan da ilem nag̱ipatielay nira yang nag̱itulduk nirang mali tung mga tau. Pati yang mga riglamintung atiang nag̱ipatuman da rin yang mga manigtulduk ang atiang pamanalyud da tung kamatuuran, ya ka, indi ra ka intindien nira. 15 Yang tanan ang bag̱ay limpiu tung may mga kinaisipan ang linimpiuan da, piru tung may mga kinaisipan ang mansadu ta kasalanan ig indi ka pagtalig tung ni Ginuung Jesus, alus pa ilem anday bag̱ay ang limpiu tung pagterelengen nira. Kumu mansadu ka man yang kinaisipan nira, kung mangabuat da nganing ta malain, ya ra ilem agpamateltelay nira yang pag̱imasul da rin yang mga painu-inu nira†. 16 Kung pabitalaen mu yang mga manigtulduk ang atia, pag̱aning ka ang may kaampiran unu nira tung Dios, piru asan da tung mga ubra-ubra nira nga bistuay ta ang belag matuud. Nag̱alawayan ngani yang Dios ang pagteleng tung nira ay pamagpasuag tung kalelyag̱an na. Maskin unu pang ubra-ubraay ang matinlu indi nganing kayanan nirang buaten.

2

Dapat Ang Tuldukan Ni Tito Yang Mga Tumatalig Ang Ipausuy Nira Yang Pag̱urulag̱en Nira Tung Tamang Nag̱itulduk (2:1-10)

1 Piru ta nuyu, Tito, idayun mu yang pagturuldukun mu tung mga tumatalig kung unu pang mga ubra-ubraay ang magkatunu tung tamang nag̱itulduk natetenged tung kalibrian ta. 2 Bilang yang mga mamaepet ang mga lalii pademdemen mung gamiten ka nira yang pagkamaepet nirang purmal. Dapat ka ang yang mga ug̱ali nira garalangen yang kadaklan ang mga kaarumanan nira. Pirmi ka tung katamtaman ilem yang pag̱irisipen nirang makdek kang magsuspindi tung mga sadili nira. Asta yang pagparanangeren nira tung tamang nag̱itulduk dapat ang pirming ketket tung mga isip nira. Pati yang paggeregmaen nira tung mga masigkatau nira, dapat kang tedek ka tung mga pupusukun nira, ig pirming matenten yang mga isip nirang mag̱agwanta tung mga kaliwag̱an.

3 Asta mga mamaepet ang mga baw̱ay ya ka. Pademdemen mu ka ang yang tanan ang mga pag̱urulag̱en nira dapat ang eklan ka nira tung ikadengeg yang Dios. Bilang belag̱an kunliw̱aknen, indi ka magpagamen ang subra tung irinemen ang binu. Kaministiran kang magturuldukun tung mga kaarumanan nirang mga baw̱ay ang mga kinamamulaan pa natetenged tung pagburuaten ang matitinlu. 4-5 Ya ray dapat ang iugyat nira ang para magmaske rang maggeregmaen ta ustu tung mga kasawa nira pati tung mga ana nira, maskean da ka nira kung ya pa ag̱aring magsuspindi tung mga sadili nira, kung ya pa ag̱aring mag̱ekel tung pagkabaw̱ay nirang anday masawayan tung nira, kung ya pa ag̱ari yang pag̱arasikasuen nirang matinlu tung mga pamalay-w̱alay nira, ig kung ya pa ag̱ari yang pagparanek nirang ustu tung mga kasawa nira. Dapat ang magkamaningan da ta maning tia yang mga pag̱urubraen nirang mga baw̱ay ug̱ud anday mapadatelan ta dumang magsaway ang anda unu ay kuinta yang Matinlung Balitang liit tung Dios ang ya ray ag̱aningay yang mga baw̱ay ang nag̱ausuy ka unu nira.

6 Asta yang mga sinultirus, ya ka. Pampaktelen mu ra ka yang mga isip nira ang magsuspindi tung sadiling kalelyag̱an nira maskin tung unu pang bag̱ayay.

7 Pati yawa mismu, Tito, dapat ang pirmia ra kang magpaita ta matinlung mulidu ang puiding mapausuyan yang mga kaarumanan mu asan. Kidispuis pa, kung magturuldukuna ra nganing, magpaitaa ka ang ta yawa, anday pag̱aintris mung maeklan tung mga taung pag̱apanuldukan mu. Dapat kang bistu tung nira ang yang pagpabetang mu tung nag̱itulduk mu talagang may timbang nang durug kaimpurtanti. 8 Asta yang nag̱itulduk mu, puliduen mu ka ta mupia ang para pirming magkatunu tung tamang nag̱itulduk ug̱ud indi maptikan ta duma ang may kamali na ug̱ud kung tinu pay pagkuntra tung yaten, anda ra kay maaning nang malain natetenged tung yaten, kung indi, maeyak da ka ilem.

9 Pati yang mga tumatalig ang mga kirepen asan, pampaktelen mu ra ka yang mga isip nirang pirming magpananged tung mga ag̱alen nira maskin unu pay ituw̱ul tung nira ang para yay mauyunan nira. Ig dapat kang indi magtuw̱al ta supakil. 10 Dapat ka ang indi magkawkaw tung mga ibebtang yang mga ag̱alen nira, kung indi, dapat yang maita yang ag̱alen nira tung nira ang tanira talagang piadur ang pagkatau ang puiding matalig̱an nira maskin tung unu pang bag̱ayay. Yay dapat ang usuyun nira ay ug̱ud ekel tung tanan ang mga pag̱urubraen nira, asan da nga maladmaray yang mga tau ang yang nag̱itulduk ta natetenged tung pagtarapnayen yang Dios tung yaten ang mga tau, durug tinlu yang apiktar na tung pagpangabui yang kumpurming pananged.

Nag̱apabilug̱an Na Yang Kantidad Yang Kaneeman Yang Dios Kung Unu Pay Apiktar Na Tung Sasang Tumatalig (2:11-14)

11 Dapat ang magkamaningan da ta maning tia yang pag̱urulag̱en yang mga tumatalig asan alang-alang da ilem tung kaneeman ang ipinagbuluntad yang Dios tung nira ekel tung ni Jesu-Cristong nagpundar yang kalibrian tang mga tau. 12 Natetenged pinaitaanita ra ka man yang Dios yang kaneeman nang atiang asta tinapnayita ra anya, asanita ra ngaeyangay ta ipagtabtab ta tung pagburuaten ta yang kumpurming indi na nag̱auyunan pati yang mga kalelyag̱an tang pangkaliw̱utan. Asanita ra ka ngaeyangay ta ipagsuspindi ta tung mga sadili ta ang para mapagbuatita ta magkatama mintras buiita pa taa tung kaliw̱utan ang naa ang ya ra kay nag̱auyunan na ta mupia. 13 Dapat ang magkamaninganita ra ta maning tia ay natetenged yay sistimang magkabag̱ay ang pisan tung nag̱apakbat tang sasang ikasadya tang pisan tung uras ang ipagkaita ta yang kasusulawen yang Dios tang makagag̱aem ang ya ra ka man yang Mananapnay tang ti Jesu-Cristo mismu. 14 Ya ka man yang nagpatumbas yang linawa na arangan da ilem tung yaten ug̱ud asanita ra nga gawaray nang ipaluasay tung pinagpakemkeman ta ra rin ang ita pirmi ra ilem ang paglampas tung mga katuw̱ulan yang Dios. Kag yadwa pa ug̱ud asanita ra ka nga punasay na tung tanan ang mga kasalanan ta ang para anda ray dumang may anya tung yaten, kung indi, tanya ra ilem ang simanyan duruita ra ka man agkadererep ang magbuat yang matitinlu ang yay nag̱auyunan na.

Kaministiran Ang Magpaita Ti Tito Ang Tanya Piniaran Da Ka Man Ta Katengdanan Ni Ginuung Jesus (2:15)

15 Yang mga bag̱ay ang atia*, ipagpaintindi mu tung mga tumatalig asan ang nunut da ka ta pagpaktel mu tung mga isip nirang mamagtuman. Kung may asan ang indi magpauyun, ya ray sugpatan mu ta mupiang tadlengen. Ipaita mu enged tung nira ang yaway piniaran ni Ginuu ta ta katengdanan mung magpaiwan-iwan tung nira. India ra enged magpadeeg kung may magkuntra tung nag̱ipagpaintindi mu, maskin tinu pa.

3

Natetenged Tung Matinlung Pagpakignunut Yang Mga Tumatalig Tung May Mga Katengdanan (3:1-2)

1 Yang ipademdem mu enged tung mga tumatalig asan ang tanira dapat ang magpananged tung may mga katengdanan tung pamanwa. Kumpurming unu pay matinlung ubraen, kaministiran kang pirming riparasiun tanirang magbuat. 2 Pademdemen mu kang mamag̱amlig ang indi magpalagpak ta mga bitalang mga malalain maskin tung ninu pa, indi ka magpakigsuay, kung indi, matinaw̱angen, mapinasunairen ig mapinaebesen tung tanan ang mga masigkatau nira.

Kaministiran Ang Ipasanag Ni Tito Ta Maayen Yang Natetenged Tung Kantidad Yang Kaneeman Yang Dios (3:3-8)

3 Magkabag̱ay ang pisan ang maning tia yang mga pasais ta ay kipurki maskin ita nganing mismu, atiing indiita pa nag̱apagsuku tung ni Ginuung Jesus, parariuita ka ilem ta ug̱ali tung mga kaarumanan ta simanyan ang belag pang mga tumatalig. Ay atii kanay, anda kay gustu tang mag̱intindi ta ustu tung Dios. Nagpasuag̱ita ka nganing tung mga kalelyag̱an na. Talangita ka tung kamatuuran. Turuw̱ul-tuw̱ulunita ka yang mga kakaiblen ta ang sari-sari ra ilem yang nalelyag̱an tang papsawan ang pulus ka man balaw̱ag tung Dios. Yang bida ta pirmiita kang nagtima ta malalain ang pag̱urubraen ta tung mga kaarumanan ta ay duruita kag kainiw̱eg̱en tung nira. Naglalawayan ka nganing tanira ang nagteleng tung yaten, nagderemetanita ka nganing. 4-5 Ag̱ad na pang maning da ka man tii yang mga ug̱ali ta, piru pagkaw̱ut da yang uras ang ipinagpaita yang Dios ang yay Mananapnay ta yang kaneeman na may yang gegma nang durung pisan agkalutuk, atiing pagtalig ta yang mga sadili ta tung anya, tinapnayita ra ka man anya. Andang pisan ay natengeran na tung yaten ang ita may nagkarabuat tang magkatama tung pagteleng na, kung indi, suluminti ilem natetenged tung sadiling kaildaw na. Maning pa tung dinig̱uita ra anya ang para magkabag̱ayita ra tung anya. Ya ra kay uras ang ipinag̱ubra yang Espiritu Santo tung isip ta ang maning pa tung ita ra ipanganaay nang uman*, bilang pinaeyanganita ra anya ta baklung ipagpangabui tang liit tung Dios. 6 Ya ray ipinalampud yang Dios tung yaten ang yang apiktar na tung yaten, maning pa tung ita bukbukay ta waing bastanti ang duun ipatielay na tung pinagtalus ni Jesu-Cristong nagyari rang Mananapnay ta. 7 Binuatanita ra anya ta maning tia ay ug̱ud asanita ra ngaipabtangay nang mga ana nang sadili ang may nag̱ielat na tung yaten ang durug tinlu. Purisu simanyan nag̱apagpakbatita ra tung uras ang magsarapenanita rang mamag̱ama ang asta tung sampang anda enged ay katapus-tapusan na. Nagyariita rang mga ana na natetenged inusgaranita ra anyang saluita rang pisan tung pagteleng na natetenged ilem tung kaneeman nang atiing ipinagpaita na.

8 Yang nag̱ipagpasanag̱ung atia natetenged tung luluaan yang kaneeman yang Dios, yay matalig̱an tang talagang matuud. Purisu gustuu ang yang mga bag̱ay ang atia ya ray pabilug̱an mu enged ang para iwaswas mu ta maayen tung mga putul ta asan ug̱ud tanirang namagtalig da tung Dios ang magtapnay tung nira ekel tung ni Jesu-Cristo, asan da tung nag̱ipagpasanag mu ngaeyangay ta ipagpaderep nirang mag̱intindi kung ya pa ag̱aring mapagbuat ta mga matitinlu. Kipurki yang mga bag̱ay ang atiang gustuung ipasanag mu tung nira, durug tinlu yang apiktar na tung pagpangabui nira ig ikaayen da ka yang mga masigkatau nira.

Nag̱apaetaran Nang Indi Na Ra Pakdulan Ta Lugar Yang Kumpurming Pagtulduk Ta Makakatalang (3:9-11)

9 Piru likayan mung likayan yang mga diskusiun ang anday kapulutan na ang katulad ka tung dumang pamangatadlengan natetenged tung mga listaan yang kinaampu nirang tukaw†. Pati yang pagbaratikusan yang duma may ruma natetenged tung mga katuw̱ulan ang ibinutwan ni Moises tung nasyun yamen ang Israel‡, ya ka, likayan mu ka. Kipurki yang tanan ang mga maning tiang mga diskusiun, anda enged ay kuinta na ay andang pisan ay maeklan asan ang para mataw̱ang pa rin tung pag̱urusuyun ta tung kalelyag̱an yang Dios. 10 Kung may sasang putul tang manigtulduk ang yay pagtukud ta pagberelag̱an ta pag̱irintindien yang sam pundaan asan, painunukuan mu ta matinlu ang basi pa ra ilem maintindian na kung unu pay kamali na. Panuntan mu ra ka ta pagpaaman mu ang kaministiran patadengen na ra yang pagturuldukun na. Kung indi magtadeng, paamanen mu si ta minsa pa. Kung indi ka enged mamati tung nuyu, indi mu ra ilem tugtan ang magpadayun pa tung pagturuldukun na tung mga tumatalig. 11 Asan da tung pagpateg̱as na nga siguruay mu ang yang sasang taung maning tia, enged nang nanalyud tung tamang nag̱itulduk. Yang sadiling kasalanan na yay pagpailala ang tanya talagang mali.

Natetenged Tung Nag̱ituyun Na Tung Ni Tito (3:12-14)

12 Tito, nag̱aisipanu ang may ipaangayu asan tung nuyu, patugyanan ilem tung ni Artemas may tung ni Tikiko§. Kung kumaw̱ut da nganing asan, ta yawa, mag̱impurtaa rang magpakigbag̱as tung yeen duun tung Nicopolis ay ya ray nag̱aisipanung pagtiniranu ang asta mataklib da yang timpung igbaralyu*. 13 Kung natetenged tung ni Zenas ang abugadu durua ni Apolos ang nansiangay ra asan†, kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagliit nira asan, paderepan mung padag̱en-dag̱enan ta maayen tung mga kaministiran nirang mamagsaay ug̱ud indi pangulangen. 14 Dispuis pa yang mga kaputulan ta asan, kaministiran kang aralan da ka nira kung ya pa ag̱aring magprusigir tung pagburuaten nira ta ikaayen yang duma ang talagang kaministiran enged ang taw̱angan ug̱ud indi ra magluang inutil‡.

Yang Pagtapusan Yang Sulat (3:15)

15 Buinu, Tito, yang tanan ang mga kaarumananu tani pamagpakikumusta ka tung nuyu asan. Pakikumustaayami ka tung tanan ang mga kaputulan ta asan ang kumpurming pagmaal ka tung yamen ig pananged ka tung kamatuuran ang naang nag̱apananged ta.

Yang nag̱ipag̱ampuu para tung numyung tanan asan ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman ni Ginuu tang Jesu-Cristong pagpadag̱en-dag̱en tung numyu.

Ya ra ilem tia ay maaningu,

Pablo

* 1:4 1:4 “...natetenged...pinainunukuana ra yeen kung ya pa ag̱ari yang pagtalig mu... puiding maning taa: ...natetenged pagsinasaayita ra tung pagparanangeren ta tung tamang nag̱itulduk.”

† 1:15 1:15 Yang nag̱itulduk yang mga manigtulduk ang atii maning taa. Ang para mag̱ing limpiu unu yang sasang tau tung pagterelengen yang Dios, dapat unung sulipeten na yang mga riglamintu kapin da enged yang natetenged tung mga palanganen ang dapat unung liian nira. Piru yang nag̱itulduk na Pablo, ang para mag̱ing limpiu unu yang sasang tau tung pagterelengen yang Dios, dapat unung magpapunas yang mga kasalanan na tung ni Ginuung Jesu-Cristo. Atia unu, pati yang pagterelengen na tung tanan ang bag̱ay, mag̱ing limpiu ra ka. Purisu anda ray kumbini, maskin unu pang bag̱ayay.

* 2:15 2:15 Bilang yang tanan ang inaning nang mag̱impisa tung 1:10 ang asta tung 2:14.

* 3:4-5 3:4-5 Pariu ka ta palaksu yang sinambit tung Juan 3:3, 5; 2 Corinto 5:17; Galacia 6:15; 1 Juan 3:9; 4:7; 5:4

† 3:9 3:9a Tung Genesis durung mga listaan ta mga kinaampu.

‡ 3:9 3:9b Ikumplar tung sinambit na tung 1:10.

§ 3:12 3:12a Ti Tikiko sasang ugpu ni Pablong matalig̱an nang magtuman yang kumpurming unu pay nag̱ituw̱ul na tung anya. Nasambit ka tung Mga Binuat-buatan 20:4 may tung 2 Timoteo 4:12; Efeso 6:21-22; Colosas 4:7-8.

* 3:12 3:12b 2 Timoteo 4:21; Mga Binuat-buatan 27:9-10

† 3:13 3:13 Yang durua nga tauan ang atia, puiding ya ray pinapag̱ekel ni Pablo yang sulat ang naa para tung ni Tito. Ti Zenas taa ilem sinambit ni Pablo. Ti Apolos sasang manigtulduk yang kamatuuran ang sinambit na tung 1 Corinto 3:5-6; 16:12 ig nasambit ka ni Lucas tung Mga Binuat-buatan 18:24.

‡ 3:14 3:14 Ya kay katuyuan yang inaning na tung 3:8.

Filemon

Yang Isinulat Ni Pablo Tung Ni FILEMON

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Ti Filemon ang naang pinaeklan ni Pablo yang sulat ang naa sasa kang tumatalig ang manggaranen duun tung lansangan yang Colosas. Yang balay na, yay pagsaragpunan yang mga tumatalig ang sam pundaan duun. May sasang kirepen nang nag̱aranan tung ni Onesimo ang ya ray nanakaw tung anya (18) ang pagkatapus nagpatakras da. Atii kanay tung batas yang gubirnu, kung may kirepen ang manakaw tung ag̱alen na, dapat ang imatayen. Numanyan tung pagtakras ni Onesimo, nakaw̱ut da duun tung siudad yang Roma ang nagkatuun tung uras ang atiing ti Pablo nag̱aditini pa duun. Indi ta ilem maskean kung ya pa ag̱aring nagbag̱at tanira ni Pablo. Maskean ta ilem ang natetenged tung pagpasanag ni Pablo tung anya, ti Onesimo nagsuku ra yang sadili nang nagtalig tung ni Ginuung Jesu-Cristong nagpatapnay (10). Pagkatapus naglua rang durug katinaw̱angen tung ni Pablo. Purisu gustu rin ni Pablong awiran na, piru kumus anday gustu nang manlepes tung ni Filemon ang yay may kirepen, naisip nang mas matinlu ang ipabalik na ra ilem tung ag̱alen na (13-14). Purisu ya ra kay ipinagpasulat na yang sulat ang naa ug̱ud ingalukan na ti Filemon ang magpatawad da tung ni Onesimo. Iningaluk na ka tung anyang indi na ra ipabetang ti Onesimo ang sasang kirepen na ra ilem, kung indi, kaw̱ig̱en na ra kang sasang putul na natetenged pariu ra tanirang pagtalig tung ni Ginuung Jesu-Cristo.

Ang para maeklan ni Pablo yang isip ni Filemon ang para risibien na ra ti Onesimo, durug tinlu yang pametang-betang na ta bitala tung sulat ang naa. Baklu ra sambitay na yang aran yang kirepen ni Filemon (10), nagpasalamat da kanay tung Dios natetenged tung pagtalig ni Filemon may tung gegma na tung mga kaputulan ig pinanuntan na ka ta ipag̱ampu na para tung anya (4-7). Indi ra nagkalalangan tung anya sigun tung pagkaapustul na, kung indi, nagpakigkesen da ilem ta matinlu tung anya (8-10). Pagkatapus binadbaran na ra ta maayen yang isip ni Filemon ug̱ud kung may pagsangkelan na pa sigun tung tinakaw ni Onesimo tung anya, makuat da tung isip na (11-19). Pagkatapus yang gustu nang ingalukun tung ni Filemon, asan da ipapanaway na tung may kaministiran nang palinaynayan da ni Filemon yang isip nang aburidu natetenged tung ni Onesimo (20-21). Purisu unu duru unug dakul yang kumpiansa ni Pablo tung ni Filemon ang magpauyun da.

Yang sulat ang naa, nagkadengan ang ipinaekel na tung isinulat na tung sam pundaan duun tung Colosas. Ay ti Onesimo, ipinanunut na ra ilem tung ni Tikikong yay pinapag̱ekel na yang sulat ang atia (Colosas 4:9).

1

Yang Intrada Yang Sulat (1-3)

1-2 Yang nagpasulat yang sulat ang atia yuung ti Pablong sasang ditiniadu tani natetenged ilem tung pagkererengenu tung ni Jesu-Cristo. Yang sulat ang atia, pinaugtunan da ni Timoteong sasang putul ta. Ipinaekel da yamen tung nuyu, Filemon, ay yawa sasang nag̱amaal yamen ig sasa kang aruman yamen ang panirbian ka tung ni Jesu-Cristo, pati tung ni Apiang sasang kang putul tang baw̱ay* may tung ni Arquipo† ang yay maning pa tung sasang masigkasundalu yamen, asta tung intirung sam pundaan ang pamagsaragpun-sagpun asan tung balay mu.

3 Yang nag̱ipag̱ampuu ang para tung numyung tanan asan, ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman yang Ama tang Dios durua ni Ginuu tang Jesu-Cristo ang pamagpadag̱en-dag̱en tung numyu ig mas pang ikasadya mi yang kaampiran mi tung nirang naang baklu.

Yang Pagpasalamat Ni Pablo Natetenged Tung Gegmang Nag̱ipaita Ni Filemon Tung Mga Masigkatumatalig Na (4-7)

4 Filemon, kada iampua yeen, nag̱apasalamatana yeen tung Dios ang yay panirbianu. 5 Ay kipurki may balitang nagngelu ang yawa unu paggegma tung tanan ang mga masigkatumatalig mung binuat da ka yang Dios ang mga tauan na ig pagpadayuna ka unu tung pagtaralig̱en mu tung ni Ginuung Jesus. 6 Yang nag̱ipag̱ampuu para tung nuyu, putulu, ang ekel tung pagpadayun mu tung pagtaralig̱en mu tung ni Ginuung Jesus ig ekel ka tung pagkamalamad mu tung tanan ang kaayenan ang ipinakdul yang Dios tung yaten ang mga tumatalig, mas pang paderepan mu yang pagpakignunut mu tung tanan ang mga taung binuat da ka yang Dios ang mga tauan na ug̱ud yay ikadengeg ni Jesu-Cristo. 7 Magkabag̱ay ang maning tia yang nag̱ipag̱ampuu para tung nuyu, putulu, ay pagkagngelu yang balitang atia, inampayanaw ra ta kasadyaanung duru ig asan da ka kumintel yang isipu natetenged ka man tung gegmang atiang nag̱ipagpaita mu tung mga kaputulan ta. Ay natetenged unu tung nuyu, putulu, namagkatinir da ka unu ta ketel yang mga isip yang mga kaarumanan mu asan ang binuat da ka yang Dios ang mga tauan na.

Yang Nag̱aingaluk Ni Pablo Tung Ni Filemon (8-11)

8 Intunsis simanyan, Filemon, may ipakigksenu rin tung nuyu. Sabag̱ay, anda kay dalenden yang isipung magkalalangan tung nuyu kung unu pay dapat ang buaten mu natetenged ka man tung katengdananung naa ang yuu sasang apustul ni Jesu-Cristo. Piru indiaw ra ilem magkalalangan tung nuyu. 9 Kung indi, magpakiksenaw ra ilem tung nuyu, ay nag̱askeanu ang yawa sasang maginegmaen. Ay yuung pagpakiksen bali tung nuyu, maepetaw ra, nag̱aditiniaw pa ngani tani natetenged tung pagkererengenu tung ni Jesu-Cristo. 10 Purisu may sasang gustuu rin ang ingalukun tung nuyu natetenged tung sasang taung nagyari rang maning pa tung sasang anaw. Ya ray nabtangan na natetenged pinainunukuanu kung ya pa ag̱aring magsuku yang sadili nang magtalig tung ni Ginuu tang Jesus ang magpatapnay. Anday dumang nag̱aaningu, ya ra ti Onesimo.‡ 11 Tung bag̱ay, nag̱askeanu ka ang yang tukaw midyu anda ka man ang pisan ay pakinaw̱ang mu tung anya. Piru simanyan dakulung taw̱ang na tung nuyu pati tung yeen, ya ka.

Yang Nag̱aingaluk Na Ang Ti Onesimo Risibien Da Ni Filemon (12-17)

12 Simanyan, maskin durug maal tung pagtelengu, atia ra, ipinabaliku ra tung nuyu. 13 Kung tung bag̱ay, naisipanu ra rin ang awiranu ra kanay ang para mag̱ing sali mung magtaw̱ang tung yeen tani, mintras naniaw pa nag̱aditini natetenged ka man ilem tung pagparakaw̱utunu yang Matinlung Balita natetenged tung ni Jesu-Cristo. 14 Piru mintras indi pa nag̱aingaluku tung nuyu, indiaw ka malelyag ang magpanadiliaw ra ilem ang mag̱awid tung anya, nusias yang taw̱ang mu tung yeen midyu tung yawa ra ilem ngaeklayu tung kareg̱esan. Yang gustuu, kung unu pay mataw̱ang mu tung yeen, elatanu ra ilem yang buluntad tung isip mu. 15 Indi ra ilem inawiranu ay naisipu ka ang muya may planu yang Dios tung anya ang magpablag da kanay ta gesyeng uras tung nuyu ug̱ud kung magbalik da ngani asan tung nuyu, magsapenanamu ra ang asta tung sampa. 16 Yang tukaw tanya sasang kirepen ilem. Piru simanyan belag da ilem kirepen, kung indi, sasa ra kang putul tang nag̱amaal ta. Kumus talagang durug kamaal tung yeen, kapin pa siguru tung nuyu, ay kipurki belag da ilem kirepen mu, kung indi, magputulamu ra ka natetenged tung pagtalig ming durua tung ni Ginuu ta. 17 Kapurisu, kung pag̱atelenganaw nuyung sasang putul mu tung ni Ginuung Jesus, risibien mu ra ti Onesimo ang katimbang nang ya ra ka tiang tinanguniu.

Yang Pangaku Ni Pablo (18-21)

18 Kung alimbawa may binuatan nang malain tung nuyu u kung may utang na, yuu ray mangaku tia. 19 Uay, atia ra yang yeen ang sadiling pirmaw. Yuuy kamatuuran ang magbayad tung nuyu, Pablo. Siguru anday ministir ang sambitenu pa tung nuyu yang utang mung kaneeman tung yeen§. 20 Purisu, putulu, maimu ilem, paitaay ka ta sasang pag̱alinaynayan ta isipu sigun tung putul tang atia arangan da ilem tung pagtaralig̱en tang naang durua tung ni Ginuu ta ang katulad ka tung pag̱abuat mu tung dumang mga putul tang mga tumatalig asan*. 21 Napagsulataw ra tung nuyu, ungkuy, ay dakulu yang sarig̱u tung nuyu ang buaten mu yang nag̱aingalukung atia tung nuyu ig pasubraan mu pa nganing.

Pati Ti Pablo Simpanan Da Ka Ni Filemon Ang Risibien (22)

22 Kidispuis pa, ungkuy, may sam bilug pang ingalukunu tung nuyu. Katulad ka tung pagrisibi mu tung putul tang atia, simpanay ka ta kuartung madayunanu asan tung balay mu. Kipurki may nag̱ipagpakisew̱atu tung Dios ang ekel tung pag̱arampuen mi para tung yeen, basi pa ra ilem ang mapalpasanaw ra ang para liw̱ianuaw rang magbisita asan tung numyu.

Yang Pagtapusan Yang Sulat Na (23-25)

23 Ti Epapras† ang sasang arumanu ang nag̱aditini ka tani natetenged ka tung pagkererengen na tung ni Jesu-Cristo‡, pagpakikumusta asan tung nuyu. 24 Asta na Marcos ni Aristarco ni Demas, ni Duktur Lucas ang yay mga katabyangu tung pagparakaw̱utun yang Matinlung Balita, pamagpakikumusta ka asan tung nuyu.

25 Yang nag̱ipag̱ampuu ang para tung numyung tanan asan ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman ni Ginuung Jesu-Cristong pagpadag̱en-dag̱en tung numyu.

Ya ra ilem tia ay sarang ang maaningu tung nuyu, ungkuy,

Pablo

* 1:1-2 1-2a Ti Apiang atia puiding kasawa ni Filemon.

† 1:1-2 1-2b Ti Arquipong atia, puiding ana na Filemon, u kung belag, sasang pagpadag̱en-dag̱en tung sam pundaan duun tung Colosas.

‡ 1:10 10 Tung bitalang Giniriego, yang kinaulug̱an yang aran na ay “matinaw̱angen”.

§ 1:19 19 May utang ang kaneeman ni Filemon tung ni Pablo, ay ekel tung ni Pablong nagpaintindi tung anya, nagkatinir da ta baklung pagpangabui nang anday pagtapusan na ang ya ray ipinaeyang ni Jesu-Cristo tung anya. Kung ikumpalar pa tung utang ni Onesimo tung ni Filemon, indi mangikuy-ikuy.

* 1:20 20 Katulad tung sinambit ni Pablo tung birsikulu 7.

† 1:23 23a Ti Epapras sasang putul ni Filemon tung ni Ginuung Jesus ang tag̱a Colosas ka ang yay nagpaliked yang Matinlung Balita duun atiing primiru. Asan da nga basaay ta tung Colosas 1:7; 4:12.

‡ 1:23 23b Pariu ka tung ni Aristarcong sinambit ni Pablo tung Colosas 4:10.

Mga Hebreo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Yang Isinulat Tung Mga HEBREO

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Indi ta maskean kung tinu pay nagsulat yang sulat ang naa. Piru nailala ra kang lag̱i yang mga tumatalig ang pinaeklan na (13:19). Yang sarang ang maskean ta natetenged tung anyang nagsulat, tanya sasang may katengdanan nang ipiniar ni Ginuung Jesu-Cristo tung anya. Kag yadwa pa, tanya sag̱ad dang pisan tung kasulatan ang naggug̱uuyan ang Dating Ipinagpakigpaig̱u, ay yang kadaklan ang nagkaraulit na duun ngaeklay na.

Yang mga tumatalig ang pinaeklan na, sam pundaan ang pulus mga Judio yang nasyun nira. Yang dumang pangguuy tung nasyun nira atii kanay, mga Hebreo. Kumus namampablag da tanira ta pag̱irintindien tung kadaklan ang mga masigkanasyun nira, nag̱adeeg-deeg̱an da tanira ta mupiang pag̱apakdulan ta mga kaliwag̱an ang malelbat (10:32-34). Ay nag̱atag̱amanan da yang mga masigkanasyun nirang nag̱arereges ang pabaliken tung dating pagturuuen nira ang usuy tung mga katuw̱ulan ang isinulat ni Moises atiing tukaw. Purisu yang dumang mga tumatalig, pamanluw̱ay ra ig may pira pang bilug tung nira ang nag̱aisip dang mamlek da tung pagtaralig̱en nira tung ni Ginuung Jesus ang para magbalik da tung dating nag̱apgesan yang nasyun nira, bilang yang Dating Ipinagpakigpaig̱u yang Dios tung nasyun nira. Purisu ya ray natengeran na ang yang sasang pagpadag̱en-dag̱en ang naa tung nira, naisip dang magpaekel ta sulat tung nira ug̱ud tag̱aman nang pasanag̱an ta mupia natetenged tung Baklung Ipinagpakigpaig̱u yang Dios ang pinalg̱uran da nira ang durung nalandawan na tung Dating Ipinagpakigpaig̱u na. Pinanuntan na pa nganing ta mga paaman kung unu pay dangaten nirang malain kung buaten da ka enged nira yang nag̱aisip nirang magbalik tung dati. Taa tung “Kamtangan Yang Sulat” nga sagyapay ta yang mga paaman ang atiang limang bilug.

Yang Kamtangan Yang Sulat Ang Binulus-bulus:

1:1-3 Ti Jesus Yay Pangultimung Nagpabunayag Natetenged Tung Pagkadios Yang Dios May Tung Tanan Ang Planu Na

1:4-14 Ti Jesus Landaw Tung Mga Angil

2:1-4 Primirung Paaman: Kung baliwalaen da ilem nira yang kalibrian ang pinagtukud ni Jesus, sintinsiaan da ka enged yang Dios tung kalainan

2:5-18 Natetenged Tung Pagkatau Ni Jesus Ang Yay Nangerengan Tung Yaten Ang Para Bawien Na Yang Dating Kagaeman Tang Naplek Tung Yaten

3:1-4:13 Yadwang Paaman: Mamangaman ta mupia nusias may maeyangan da ka ta isip nirang diskumpiadu (3:12) ang asta indi ra ilem mangalg̱ud tung sasang pag̱ineteg̱an da rin ta mga isip nira ang katulad ka tung nalambeg̱an yang mga kinaampu nira atiing tukaw (4:1, 11)

4:14-7:28 Kung Unu Pay Nalandawan Yang Pagkapari Ni Jesus Kay Tung Pagkapari Yang Dating Mga Paring Mga Judio

6:4-6 Yaklung Paaman: Kung magdayun da ka enged ang mamalpas tung ni Jesus, indi ra ka enged maimung mangimaklu pa yang mga isip nirang para mapagsug̱at si ka rin ang uman

8:1-9:28 Kung Unu Pay Nalandawan Yang Baklung Ipinagpakigpaig̱u yang Dios Ang Pinagpundar Ni Jesus

10:1-25 Kung Unu Pay Nalandawan Yang Pagpaturuk Ni Jesus Yang Dug̱u Na Kay Tung Dug̱u Yang Mga Ayep Ang Nag̱idasag

10:26-31 Yaepat Dang Paaman: Kung talyuran da nira yang Baklung Ipinagpakigpaig̱u ang pinagtukud ni Jesus ang para magbalik da tung Dating Ipinagpakigpaig̱u, indi ra enged patawaren yang Dios, kung indi, sintinsiaan na tung kalainan ang anday katapus-tapusan na

10:32-39 Sasang Pagpaktel Na Tung Isip Nirang Indi Ra Enged Magpatalaw Ang Asta Mamlek Da Ilem Tung Pagtaralig̱en Nira Tung Ni Jesus, Kung Indi, Ya Padayunay Nira Ang Para Asan Da NGa Siguruay Nira Yang Kalibrian Nira

11:1-40 Nag̱ipademdem Na Kung Unu Pag Kabaked Yang Pagtaralig̱en Yang Mga Duma-rumang Kinaampu Nira Tung Dios Atiing Tukaw Ang Ya Ray Kaministiran Nirang Pausuyan Maskin Unu Pag Lebat Yang Mapasaran Nira

12:1-13 Kaministiran Ang Indi Ra Mamagpaluw̱ay, Kung Indi, Mamagpadayun Da Ka Enged Tung Pagtaralig̱en Nira Tung Ni Jesus Ang Yay Maning Pa Tung Sasang Karira Ang Maglaksuen Nira

12:14-29 Yalimang Paaman: Dapat ang mamag̱amlig ang indi ra enged mamagpabengel tung nag̱ipagpasanag yang Dios tung nira natetenged tung ni Jesu-Cristo may tung kalibrian ang pinagtukud na

13:1-19 Yang Mga Impurtanting Mga Bag̱ay Ang Dapat Ang Tumanen Nira

13:20-21 Yang Pangultimung Nag̱ipag̱ampu Na Para Tung Nira

13:22-25 Yang Pagtapusan Yang Sulat

1

Yang Intrada Yang Sulat: Nag̱apabilug̱an Yang Pag̱aningen Ang Ana Yang Dios (1:1-3)

1 Tung nagdarasun-dasun ang mga panimpu atiing tukaw pa ig tung sari-sari kang palaksu na. nagbitala ra yang Dios tung mga kinaampu ta atiing tukaw ekel tung mga manigpalatay ang pinamilik na. 2 Piru numanyan tung panimpu tang naang panguri, nagbitala si ka tung yaten ekel tung pag̱aningen nang Ana Na. Ya ra kang lag̱i ay pinagpiaran na ang yang tanan ang bag̱ay tanya ray may anya tung uri ta kaldaw ig atiing primiru, tung anya kang lag̱i ipinaimu nang luw̱us. 3 Tanya kay nagpailala kung unu pay kantidad yang pagkadios yang Dios ay tung anya ilem nga bilug̱ay yang pagkadios yang Dios. Ekel tung kalalangan nang maktel, tanya kay pag̱erekelen tung tanan ang bag̱ay ang para mangasalapay ra ka enged tung pinalanuan kang lag̱i yang Dios ang yay masalapayan nira. Tanya kay nagtukud yang sasang patakaran ang puiding asan da nga punasay yang mga tau tung mga kasalanan nira. Kumus natukud na ra tia, nakarung da tung tepad ang pisan yang Dios ang makagag̱aem ang ampir ka pa man tung tuu na duun tung kaabwat-abwatan ang simanyan kasiraan da ka tanirang pamaggaraemen.

Natetenged Tung Kalandawan Yang Pag̱aningen Ang Ana Na Tung Mga Angil (1:4-14)

4 Purisu asan da ngaintindiay ta ang tanya mas landaw tung mga angil gated nagkatinir da ta kadengeg̱an nang mas abwat kay tung nira*. 5 Kipurki telengan mi. Anda enged ang pisan ay angil may sam bilug ang pinag̱aning yang Dios ta maning taa:

“Yaway pag̱aningenung anaw. Numaan ang kaldaw ang naa, yuu ray nagpasintar tung nuyung maggaraemena ra ug̱ud yang paggaraemen mu tung nasyun ang naa ya kay paggaraemenu.

Yang kaalimbawaan na maning pa tung inanaa ra yeen,” ag̱aaning†.

Belag̱an ka natetenged tung sasang angil yang inaning yang Dios ang sam bilug ang mag̱aning,

“Yuu ray mag̱ing maning pa tung Ama nang pagpakigsasa tung anya,

ig tanya ray mag̱ing maning pa tung anaw ang pananged tung yeen,” ag̱aaning‡.

6 Kung indi, atiing pagpabalik na tung anya duun tung kaliw̱utan ang panlangit§, linalangan na yang tanan ang mga angil na ang, “Magluuramu rang magtuu tung anya,” mag̱aning. 7 Kung natetenged ka man tung mga angil na, maning taa yang napabtang tung kasulatan:

“Yang mga angil nang nag̱apanuw̱ul na pag̱uman-uman yang mga pagkabetang nira. Ang kaisan ya ray buw̱uaten nang pariu tung palet, ang kaisan, ipapariu na ra tung apuy ang pagsiklab,” ag̱aaning*.

8 Piru maning taa yang inaning na tung pag̱aningen nang Ana Na:

“Ginuung Dios, yang paggaraemen mu dumayun ang asta tung sampang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na. Durung pisan agkatadleng yang paggaraemen mu tung mga kinasakpan mu. 9 Yang pag̱urubraen ang magkatama yay nag̱apakumaal mu, yang malalain yay nag̱alawayan mu. Kapurisu ya ray natengeran na ang ta yeen ang yay Dios ang nag̱apanirbian mu, pinatemengana ra yeen ang magkarung tung puistu. Pinakdulana ra nganing yeen ta kadengeg̱an mung landaw ang pisan kay tung duma ang ya ra kay ikasadya mu ta duru,” ag̱aaning†.

10 Dispuis pa, may sam bilug pang inaning na tung pag̱aningen nang “Ana Na” ang maning taa,

“Ginuu, atii pa tung pinag̱impisaan, yaway nag̱imu yang katanekan. Pati yang kalangitan, yawa mismu yang may kabuat-buatan. 11 Ang pagkatapus may uras ang kaw̱utun ang tanira indi ra maitang uman. Piru ta yawa, yaway magnatis ang asta tung sampa. Tanirang tanan lumag̱i-lag̱i ra ang maning pa tung aw̱el. 12 Yang langit tanya manulad da ilem tung kuklun ang kung lag̱i-lag̱i ra nganing, ya ra ilem agpurun-purunay ang iplek. Paklian da ta baklu ang katulad ka tung aw̱el ang indi pa nag̱agamit. Piru ta yawa, maskin pira-pira pang takun ang mag̱ereslew̱-esleb, unaynay ra ka enged yang kabui mung anda ra ka enged ang pisan ay pagtapusan na,” ag̱aaning‡.

13 Kidispuis pa, andang pisan ay angil may sam bilug ang pinag̱aning yang Dios ta maning taa:

“Tania kumarung tung teparung ampir tung tuuu ug̱ud magkasiraanita rang maggaraemen ang asta luw̱us dang mapabtangu tung lilikdan yang kakay mu yang tanan ang pamagpasuag tung nuyu,” ag̱aaning§.

14 Buinu, kung papagbilug̱unu ra yang gustuung ianing natetenged tung mga angil kung unu pay kapulutan nira, tanirang tanan pamanirbian tung Dios. Yay pirming nag̱apanuw̱ul nang magtaw̱ang tung kumpurming tinu pay tapnayen na.

2

Nag̱ipagpaprusigir Nang Mas Pang Paderepan Nirang Intindien Yang Natetenged Tung Kalibrian Ang Ipinagpaintindi Ni Ginuung Jesus (2:1-4)

1 Kapurisu kumus nagbitala ra ka man yang Dios tung yaten ekel tung pag̱aningen nang Ana Na, dapat ang mas pang paderepan tang intindien yang ipinagngel tung yaten natetenged tung anya. Ya ray dapat ang buaten ta nusias manluw̱ay ra yang mga isip tang asta mamalpasita ra ilem dayun tung anya ang maning pa tung ita ra ibeekay. 2 Ay kipurki isipen ta ra ilem yang mga katuw̱ulan ang atiing itinalig yang Dios tung mga angil ang para iintriga nira tung ni Moises atiing tukaw*. Inding pisan mabasta-w̱asta, kung indi, kung tinu pay nagpabengel ang naglampas, ya ray pinakdulan ta sintinsiang sukat ang pisan tung binuatan na. 3 Ay kung maigpit nganing tii, ta yaten da simanyan, ya pa ag̱aaring mapalikayan ta yang sintinsia yang Dios tung yaten kung yang balita natetenged tung kalibrian ang naang durung pisan agkatimbang yang kantidad na, ya pay baliwalaen ta? Ay kipurki yang kalibrian ang naang nag̱aaningu, mismu ti Ginuung Jesus yay katukaw-tukawan ang nagpaintindi ang pagkatapus pinagpaingmatuuran da ka tung yaten yang mga taung nangagngel tung anya. 4 Dispuis pa yang pagpaingmatuud nirang atia, pinagpaugtunan da ka nganing yang Dios ang nagpalapus ta sari-saring mga pruibang maktel ang duru kang pisan agkabew̱ereng. Nunut da kang lag̱i asan yang mga abilidad ang ipinamakdul-pakdul na tung nira ang kumpurmi ra ilem ang nalelyag̱an na ekel tung pag̱urubraen yang Espiritu Santo tung nira.

Nag̱ipagpasanag Na Ang Ti Jesus Yang Nangerengan Tung Yaten Ang Mga Tau Ang Para Bawien Na Yang Dating Kagaeman Tang Naplek Tung Yaten (2:5-18)

5 Dapat ang yang balitang nagngel ta, ya ray paderepan tang intindien ay kipurki belag̱an ang mag̱aning ang tung mga angil ipagaemay yang Dios yang kaliw̱utan ang kaw̱utun ang ya ra ka man taang nag̱adapatan yang nag̱ianingu nungayna†. 6 Kung indi, kung tinu pay papaggaemen na, bistu ra tung sasang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Ay Ampuanung Dios, nag̱aberengaw ta duru ang ayw̱at yami pang mga tau ka ilem, yami pay nag̱ademdem mung nag̱asikasuen. 7-8 Ay atiing pag̱imu mu tung yamen, ipinaaranekami ilem nuyu ta gesye tung mga angil. Pinadengeg̱anami ka nganing nuyu ta maayen, ay yang tanan ang bag̱ay ang inimu mu, luw̱us dang ipinagaem mu tung yamen,” ag̱aaning‡.

Atiing pag̱aning na ang yang tanan ang bag̱ay ipinagaem na tung yaten ang mga tau, yang gustu nang ianing tia, anday bag̱ay ang belag̱an lug̱ud tung kagaeman ta may sam bilug. Ug̱aring ka man ilem simanyan, indi ta pa nag̱aita ang yang tanan ang bag̱ay luw̱us dang nalg̱ud tung kagaeman tang mga tau. 9 Kung indi, yang nag̱apabilug̱an ta ra ta mga isip ta, ya ra ti Jesus ang sinug̱ut na rang pisan yang pusisiun tang mga tau. Ay atiing pag̱ingtau nang bilug, tung gesyeng uras ka ilem ipinaaranek ka yang Dios tung mga angil ug̱ud ekel tung kaneeman nang durung pisan agkabew̱ereng, itang tanan mapangerenganita ra ni Jesus ang magpakugmatay. Dispuis natetenged enged tung pagpasar na tung kamatayen ang atii, pinadengeg̱an da ka yang Dios ta maayen. 10 Napasaran nganing ta kamatayen ang maning tia ay natetenged yay tuminunung pisan tung planu yang Dios ang ya ka man ay nag̱imu yang tanan atiing primiru ang para tung uri ikadengeg na ra kang tanan. Purisu ang para durung mga ana nang mapalg̱ud na tung kasusulawen na ang ipalapus na tung uri, bag̱ay ang pisan ang yang magtukud yang kalibrian nira, yay papagpasaren na tung mga pinitinsiang mga maning tia ug̱ud asan da tanya mag̱ing sukat dang pisan ang magliway yang dalan ang pagbalikan nira tung Dios. 11 Nag̱ianingung bag̱ay ang pisan tia ay tanyang pagpabag̱ay tung nira tung pagterelengen yang Dios pati tanirang nag̱apabag̱ay na, sasay pagkatau nira. Purisu indi na ra ag̱ikaeyak ang tanira ag̱aningen nang mga putul na. 12 Ay asan da nga deepay ta yang pagpabetang na tung nira tung sasang inaning na tung Dios ang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Paintindienu ra yang mga putulu natetenged tung nuyu kung unu pag katinlu yang pagkadios mu. Kung magsaragpunami ra nganing ang magpurutul, magdayawaw tung nuyung magkanta,” ag̱aaning§.

13 Dispuis may sam bilug pang maning ka tia yang lagpak nang mag̱aning,

“Pati yuu, magtalig̱aw ka tung Dios ang katulad ka tung nirang mga putulu,” ag̱aaning*.

Kidispuis pa may sam bilug pa ka enged ang pariu ta palaksu na ang mag̱aning,

“Uay, simpanaw rang magtuman yang kalelyag̱an yang Dios, kasiraanami ra ka yang mga mamulang naang itinalig yang Dios tung yeen ang manguluan,” ag̱aaning†.

14 Kapurisu yang mag̱aningen nang atiang mga mamula, kumus mga tau ka man ang bilug, pati tanya mismu nagpakiunung dang pisan tung nirang nag̱ingtau kang bilug. Ya ray binuat na ug̱ud asan da tung pagpakugmatay na nga deeg̱ay na yang sasang pagkemkem tung nira ang para yang dating pagkablag nira tung Dios ang dating natauan nira, ya ra ilem din ay mapadayunan nira ang asta magkarapatay ra ilem ang yang pagkablag nirang atia tung anya ya ray pagnatisan nirang asta tung sampa. Anday dumang nag̱ianingu, ya ra mismu ti Satanas. 15 Yang ipinagdeeg na tung ni Satanas ay ug̱ud asan da ngaipapuklutay na yang mga tau tung pagkakirepen nira tung anya ang ekel tung eled nirang mapatay, asan da ka rin nga kemkemay na ta mupia disti pa tung kinatau nira. 16 Talagang matuud yang nag̱ianingung atia, ay simpri belag̱an yang mga angil yang nag̱apaunungan nang nag̱apadag̱en-dag̱enan, kung indi, ita ra mismu ang kumpurming pagsug̱ut tung irinsia ni apu tang ti Abraham ang bug̱us yang pagtalig na tung Dios. 17 Kapurisu ya ray ipinagkaministiran na ang tanya magpakbung dang pisan tung yaten ang kumpurming tinu pay agkaw̱ig̱en nang mga putul na ug̱ud asan da magkatinir ta mapagpasunairan nang mag̱ildaw tung nira ig asan da ka magyaring pinakalandaw ang pari tang matalig̱an tang manalunga tung Dios para tung yaten. Nagkamaningan da ta maning tia ay ug̱ud tung pagpakugmatay na asan da ngaulikay yang kasisilag̱en yang Dios tung yaten natetenged tung pagpakasalak ta tung anya ug̱ud asanita ra ka nga patawaray na. 18 Talagang kaministiran ang pinakbunganita ra anya ay kipurki natetenged tung pagkapasar na tung mga tuksung malbat, asan da tanya nagkatinir ta mapagpasunairan nang magpadag̱en-dag̱en ta maayen tung yaten ang kumpurming nag̱apasaran ka ta mga tuksu.

3

Nag̱apabilug̱an Na Ti Jesus Ang Napruibaan Dang Matalig̱an Yang Dios Ang Magmangulu Tung Maning Pa Tung Pamalay-w̱alay Na (3:1-6)

1 Kapurisu mga putulung binuat da ka yang Dios ang mga tauan na kang sadili, kumus bintengita ra anyang para mapalg̱uran ta yang planu na, kaministiran ang pabilug̱an ta ta mga isip ta yang sasang tinuw̱ul yang Dios ang magpadapat yang bitala na tung yaten, ang ya ra kay nagyaring pangultimung pari ta ang maning ka man tia yang nag̱ipag̱ubligar ta tung mga kaarumanan ta. Anday dumang nag̱aaningu, kung indi, ya ra mismu ti Jesus. 2 Kaministiran ang ya ray buaten ta ay natetenged tanya napruibaan dang talagang matalig̱an yang nagpiar tung anya ta katengdanan ang katulad ka tung ni Moises ang yay nag̱erekelen tung kabilug̱an yang mga tauan yang Dios atiing tukaw ang yang kaalimbawaan nira maning pa tung pamalay-w̱alay na. 3 Kidispuis pa, kung ti Moises bag̱ay ang padengeg̱an, ti Jesus kapin da enged ang magkabag̱ay ang padengeg̱an ang katulad ka tung sasang nagbuat ta balay ang yay mas pang dayawen kay tung balay ang binuat na. 4 Ay simpri maskin unu pang balayay, may nagbuat, ig yang nagbuat yang tanan ang bag̱ay, ya ra ka man yang Dios. 5 Kung tung bag̱ay, ti Moises napruibaan da ka man ang matalig̱an yang Dios atiing pag̱erekelen na tung maning pa tung pamalay-w̱alay na. Yang pusisiun na atii kanay, sasang turuw̱ulun ilem yang Dios ang pinapag̱ula na natetenged tung mga bag̱ay ang ipaintindi tung mga tau tung magdarasun ang panimpu*. 6 Piru yang pag̱aningen ang Cristo ang napruibaan da kang matalig̱an yang Dios, yang anyang pusisiun, tanyay pag̱aningen nang Ana Na mismu ang yay pagmangulu tung maning pa tung pamalay-w̱alay na. Ang pagkatapus ta yaten simanyan, lug̱urita ka tung pamalay-w̱alay nang atia, basta padayunan ta ka enged yang pagpakabalur ta may yang kasiguruan yang mga isip tang pagpakbat tung tanan ang kaayenan ang pinangakuan yang Dios tung yaten.

May Sam Bulus Tung Kasulatan Ang Nag̱aulit Na Ang Para Asan Da NGa Patielay Na Yang Ipagpaaman Na Tung Nira (3:7-11)

7-8 Kapurisu pariu tung nag̱ianing da yang Espiritu Santo mismu tung yaten simanyan†,

“Numaan ang kaldaw, kung masinti mi ra nganing ang ag̱aningenamu ra yang Dios, indiamu ilem magpakgat ang magdiskumpiar tung anya ang katulad ka tung mga kinaampu mi atiing pagbatuk nira tung anya ang ya kay uras ang pinagtag̱aman nira ta pagtuung atiing duun pa rin tanira tung banwang kapas‡. 9-10 Duun tung banwang atii pinag̱intraanaw ra ilem nira ta pagtuung ekel tung pagdiskumpiar nira tung yeen ang pagkatapus pinapasaranu tanira ta parusa tung seled epat ang puluk ang takun. Yang pagtag̱am nirang atii ta pagtuung tung yeen ya ray nakanayan nang nasilag̱aw ra ta duru tung nira. Ya ra ka nganing ay ipinagkesen-kesenu tung isipu ang,

‘Abaa, yang mga taung naa, pirmi ilem ang pamagpatalang. Indi ra enged inintindi nira yang nag̱alelyag̱anung usuyun nira. 11 Purisu natetenged tung kasisilag̱enung duru tung nira, ipinanumpaw ra ilem ang talagang indi ra ka enged mangalg̱ud tung kaayenan ang sinimpanu ang ya ra rin ay pag̱ineteg̱an yang mga isip nira§,’ ” ag̱aaning yang Dios.

Nag̱abadbaran Na Yang Mga Isip Nira Tung Sam Bulus Ang Atiang Inulit Na, Bilang Sasang Paaman Na (3:12-19)

12 Kapurisu mga putulu, kumus maning da ka man tia yang nainabu tung nira, mangamanamu ra ta mupia, nusias may asan tung numyung maeyangan da ka ta isip nang durug ka sayud ang magdiskumpiar da ka enged natetenged tung Baklung Ipinagpakigpaig̱ung naang pinagtukud ni Ginuung Jesus ang asta muya manalyud da dayun tung Dios mismu ang yay makagag̱aem*. 13 Ang para malikayan mi tia, kaministiran kaldaw-kaldaw magparaketel-ketelanamu ra ta kinaisipan may kinaisipan ang nunut da ka ta pagparaaman-amanan mi, mintras nagsakpenamu pa yang bitalang atiang “numaan ang kaldaw”†. Kaministiran ang ya ray prusigiran mi enged ta mupia nusias may asan tung grupu ming magpadaya yang isip na tung mga katadlengan ang durug kakaingganya ang asta magdiskumpiadu ra tung Baklung Ipinagpakigpaig̱u yang Dios ang duun da ka maneg̱as yang isip nang magpakasalak bilang mamalpas da tung ni Ginuung Jesus‡. 14 Nag̱apaamananamu ra yeen ta maning tia ay dumayun yang kaampiran tang naa tung ni Jesu-Cristo basta indi ilem mag̱uman ang asta tung sampa yang kasiguruan ta ang talagang matuud yang pinananged ta natetenged tung anya atiing primiru§. 15 Siguru mas maayen pa kung ya si kay ulitenung uman yang sam parti yang inaning yang Dios ang yay sinambitu nungayna ang mag̱aning,

“Numaan ang kaldaw, kung masinti mi ra nganing ang ag̱aningenamu ra yeen, indiamu ilem magpakgat ang magdiskumpiar tung yeen ang katulad ka tung mga kinaampu mi atiing pagbatuk nira tung yeen,” ag̱aaning*.

16 Ya ray dapat ang pangamanan ta tia, ay tinu pa enged basung mga tauay ang nangagngel yang pinangakuan yang Dios tung nira ang pagkatapus namagbatuk da ka enged tung anya, kung indi, tanirang tanan mismung ipinampalua ni Moises duun tung Egipto†? 17 Ayw̱a, tinu pa enged basung mga tauay ang nasilag̱an na tung seled epat ang puluk ang takun, kung indi, tanira ka ilem mismung namagpakasalak tung anyang namagdiskumpiar tung pinangakuan na ang pagkatapus anday dumang dinangat na, amat-amat da ilem ang nagkarapatay ang asta namalakad-balakad da ilem yang mga tinanguni nira duun tung banwang kapas‡? 18 Ayw̱a, tinu pa enged basung mga tauay ang ipinanumpa na ang talagang indi ra ka enged mangalg̱ud tung kaayenan ang patiniran na ra rin tung nira ang ya ra rin ay pag̱ineteg̱an yang mga isip nira, kung indi, tanira ka ilem mismung namagdiskumpiar tung anya§? 19 Purisu asan da ngaintindiay ta ang yang nadikanan nang indi ra nangasarang ang namampakled tung banwang atii ay natetenged ilem tung pagdiskumpiar nira tung Dios.

4

Nag̱apagpasunaid Na Yang Puiding Ikaayen Nira May Yang Puiding Ikalain Nira (4:1-11)

1 Simanyan tung panimpung naa, pinangakuanita ra ka yang Dios ang puidiita ra kang magpalg̱ud tung sasang pag̱ineteg̱an yang mga isip tang pinagsimpan na. Purisu mangamanita ra ta maayen nusias may asan tung numyung ibilang da ilem yang Dios ang luminalis da. 2 Ay kipurki ta yaten, pinakaw̱utanita ra ka ta matinlung balita natetenged tung sasang pag̱ineteg̱an yang mga isip ta ang katulad ka tung mga kinaampu tang atii. Dispirinsia ilem tung nira, indi ra ilem napakinaw̱angan nira yang pinangakuan yang Dios ang atii tung nira, ay maskin nagngel da nira, piru indi ra ka enged namagpauyun tung mga aruman nirang bug̱us yang pagtalig nira tung Dios*. 3 Kipurki, ta yaten ang kumpurming nagtalig da yang sadili ta tung ni Jesus ang nagpatapnay, nag̱apalg̱uran ta ra yang pag̱ineteg̱an yang mga isip tang atiang pinangakuan yang Dios tung yaten. Ug̱aring tanirang indi ra namagtalig tung Dios atii kanay, sinakep da yang sasang inaning yang Dios ang mag̱aning,

“Natetenged tung kasisilag̱enu tung nira, ipinanumpaw ra ilem ang talagang indi ra ka enged mangapakinaw̱ang tung kaayenan ang atiang pinagsimpanu ang ya ra rin ay pag̱ineteg̱an ta mga isip nira,” ag̱aaning†.

Maskin indi ra nangapakinaw̱ang tanira tung pag̱ineteg̱an da rin ta mga isip nira, piru simpan da kang lag̱i disti pa atiing pagkakumplitu yang Dios yang pag̱irimuen na yang kaliw̱utan. 4 Nag̱askean tang simpan da kang lag̱i tia, ay may sasang napabtang tung kasulatan natetenged tung yapitung kaldaw ang maning taa:

“Pagkaw̱ut yang yapitung kaldaw atiing pag̱irimuen yang Dios yang tanan ang bag̱ay, ya ray ipinagtadeng na tung tanan ang pag̱urubraen na ang ya ra kay pinag̱ineteg̱an yang isip na,” ag̱aaning‡.

5 Maskin asan ka tung inaning yang Dios ang atiang baklu ilem nag̱aulitu, nasambit na ka yang kaayenan ang atiang pag̱ineteg̱an ta isip atiing pag̱aning nang,

“Indi ra ka enged mangapakinaw̱ang tanira tung kaayenan ang atiang pinagsimpanu ang ya ra rin ay pag̱ineteg̱an yang mga isip nira,” ag̱aaning§.

6-7 Simanyan, nag̱ilug̱ut pa yang Dios tung duma ang para mapalg̱uran nira yang sasang mapag̱ineteg̱an ta mga isip nira. Dispuis yang mga taung atiing nangagngel yang matinlung balita atiing primiru, indi ra nangalg̱ud natetenged tung pagpasuag nira tung kalelyag̱an na. Purisu ya ray ipinagtipu na ta duma sing uras ang ipagpalg̱ud yang duma. Yang uras ang atia, ya ray ginuuyan nang “numaan ang kaldaw” atiing pagpabitala na tung ni David ang nabuay rang timpung nagkarataklib ang ya ra ka man mismu ay nag̱aulitu ta nungaynang mag̱aning,

“Numaan ang kaldaw, kung masinti mi ra nganing ang ag̱aningenamu ra yang Dios, indi mi ra enged pagpateg̱asan ang asta magdiskumpiaramu ra tung anya,” ag̱aaning*.

8 Kipurki atiing pagmangulu ni Josue tung mga tau ang namagpakled duun tung banwang Canaan, kung pinakdulan na ra tanira yang ultimung pag̱ineteg̱an ta mga isip nira, ig disir, indi ra rin napag̱inambit si yang Dios ta duma pang uras ang ya ray ipagpalg̱ud ta duma tung kaayenan ang atia. 9 Ig disir, puiding aningen ta ang may sasa pang pag̱ineteg̱an ta isip ang nag̱ilug̱ut pa yang Dios tung mga tauan na ang magkapariu ka tung pinag̱ineteg̱an yang isip na atiing pagkakumplitu na yang pag̱irimuen na yang tanan ang bag̱ay. 10 Ag̱aaningenung pariu yang duruang atia ay kung tinu pay nagpalg̱ud da tung pag̱ineteg̱an yang isip nang atiang pinangakuan yang Dios, yang pagpalg̱ud na ya kay pagtadeng na tung pagtaralig̱en na tung sadiling ketel na ang tanya puiding risibien yang Dios natetenged tung pagturumanen na yang mga katuw̱ulan. Yang pagtadeng nang atia tung sadiling pag̱urubraen na magkaanggid ka tung pagtadeng yang Dios tung pag̱urubraen na atiing pagkakumplitu na yang pag̱irimuen na tung tanan ang bag̱ay. 11 Purisu, paderepan ta enged ang palg̱uran yang pag̱ineteg̱an ta isip tang atia ug̱ud may sam bilug tung yaten, andang pisan ay malsik ang malambeg tung kalainan ang katulad ka tung nalambeg̱an yang mga kinaampu ta natetenged ka man tung pagdiskumpiar nira tung Dios†.

Papanuw̱alen Yang Dios Kung Tinu Pay Indi Ra Mag̱intindi Ta Ustu Tung Nag̱ianing Na Tung Nira (4:12-13)

12 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay natetenged kumpurming unu pay pinag̱aning yang Dios, durung pisan agkapuirsa yang builu na ang yang kaalimbawaan na maning pa tung bui‡. Kung matarem nganing yang sasang sabli, mas matarem pa ka enged yang ipinagdiklara yang Dios. Ay kipurki yang sasang sabli, maskin dumlut tung mga tinanguni ta ang asta magkaratigbung da ilem yang mga duli pati yang amuyukyukun yang duli magkaraita ra ka, piru naang ipinagdiklara yang Dios dulut ang pisan tung pundu yang mga kinaisipan ta ang asta bistu rang pisan kung unu pay nabtang. Purisu ekel tung ipinagdiklara na, asanita ra ngausisaay na ta mupia kung unu pay nag̱apaneem-neeman ta ig kung unu pa enged ay pag̱asikad ta. 13 Anda enged ang pisan ay taluk tung pagterelengen na, kung indi, bunayag ang pisan yang tanan tung pagpateek-teek na ang tanya ka man mismu ay may kalalabten ang magpatuw̱al tung yaten kung nagpabengelita tung pinag̱aning na.

Nag̱apabilug Na Yang Gustu Nang Ianing Tung Intirung Sam Bulus Mag̱impisa Tung 3:7 Ang Asta Tung 4:11 (4:14)

14 Simanyan ita may sasang paring inding pisan mapasiring-siringan duun enged ang pisan tung katalungaan mismu yang Dios, ay duun da tanya nagpaabwat tung kaabwat-abwatan ang pisan yang langit. Anday dumang nag̱aaningu, kung indi, ti Jesus ang yay pag̱aningen ang Ana Yang Dios. Kapurisu, kumus duun da ka man tanya agpangerengan tung yaten, magpakabalurita rang magdiklara tung duma may ruma natetenged tung anya ang simanyan ultimu ra ilem tanya yang panalig̱an ta.

Nag̱apagpasunaid Na Yang Pagkapari Ni Ginuung Jesus Numanyan May Yang Pagkapari Yang Dating Mga Pari Atiing Tukaw (4:15-5:10)

15 Indiita maglaum ang yang pinakalandaw ang pari tang naa anday pasunaid na tung yaten ang may kaluw̱ayan, kung indi, tanya nagkatinir da ta pasunaid na tung yaten natetenged tung pinasaran nang sari-saring mga tuksung malelbat ang pariu ka tung nag̱apasaran ta simanyan ang pagkatapus belag ya magpaluw̱ay ang magpanunut, kung indi, ya mag̱agwantang manguntiel. 16 Kumus may pinakalandaw ang pari tang maning tia, pabalurun ta yang mga isip tang magpalenget ang pirmi tung Dios ang yay napnukan ang pisan ta kaneeman ug̱ud maildawanita ra anyang taw̱angan tung uras ang pangaministiran ta enged yang taw̱ang na.

5

1 Tung nasyun tang mga Judio, kung tinu pay mag̱ing pinakalandaw ang pari, ya pilikay yang Dios tung mga kaarumanan nang mga pari ug̱ud yay mag̱ing manigpangerengan tung mga masigkatau nang manalunga tung Dios ang para magprisintar ta mga igparakdul* nira tung anya pati mga ayep ang nag̱ipadasag nira tung anya natetenged tung mga kasalanan nira. 2 Dispuis, puiding mapagpasunaid tung mga aruman nang tau ang nag̱atalang pa natetenged indi pa nag̱aintindi kung ya pa ag̱aring mag̱usuy tung magkatama, ay maski tanya mismu nganing, malpes da ka ilem ang mapagbuat ta kasalanan. 3 Ya ra ka man nganing ay nag̱ipagkaministiran na ang may anya kang idasag para tung sadiling kasalanan na ang katulad ka tung pag̱ipagdasag na para tung kasalanan yang mga masigkatau na. 4 Ig kidispuis pa, indi puiding beet-beetan ta tau yang katengdanan ang naa, kung indi, dapat ang ya pilikay yang Dios ang katulad ka tung pagpilik na tung ni Aaron atiing primiru†. 5-6 Maning kang pisan tia tung pag̱aningen ang Cristo. Indi ra ka nagbeet-beet tung sadili na ang para mag̱ing paring pinakalandaw ang para asan da ka rin magkatinir ta kadengeg̱an na, kung indi, yang Dios mismu yay nagpilik tung anya. Bistu rang pisan tia tung duruay pinag̱aning na tung anya. Yang sam bilug maning taa:

“Yaway pag̱aningenung anaw. Numaan ang kaldaw ang naa, yuu ray nagpasintar tung nuyung maggaraemena ra ang katulad ka tung yeen ang paggaraemen. Yang kaalimbawaan na maning pa tung inanaa ra yeen” ag̱aaning‡. Pagkatapus yang yadwang pinag̱aning na tung anya maning taa:

“Yawa, magyaria rang pari ang asta tung sampang anda enged ay katapus-tapusan na ang yang pagkapari mu magkapariu ka tung pagkapari ni Melquisedec atiing tukaw,” ag̱aaning§.

Purisu asan da ngaintindiay ta ang yang pagkapari na liit da ka man tung Dios.

7 Atiing ti Ginuu ta taa pa rin tung kaliw̱utan ang naa, tedek ang pisan tung isip na yang pag̱arampuen na tung Dios ang yay sarang ang mapagpalibri tung anya tung kamatayen ang atiing pag̱atalungaan na. Pinadegte na pa ka enged nganing yang pag̱arampuen nang atii ang nunut da ka ta pagtarangiten na ang kaisan ya ra kay pinag̱isyakan na. Ang pagkatapus, natetenged tung pagparanek nang nagpauyun tung kalelyag̱an yang Dios, asan da pamatiay nang pinaktel ang mag̱agwanta tung maagmaan nang pinitinsia*. 8 Maski pang tanyay pag̱aningen ang Ana Yang Dios, piru ekel tung pagpasar na tung mga pinitinsiang atiing inagmaan na, duun da nga bilug̱ay nang pisan kung unu pa enged ay nag̱adapatan yang pagturumanen na yang kalelyag̱an yang Dios. 9 Kapurisu duun da nagluang sukat ang pisan ang magtukud yang kalibrian ang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na ang para yay malg̱uran yang kumpurming magtuman yang kalelyag̱an na. 10 Ay kipurki tanya pinilik da kang lag̱i yang Dios ang mag̱ing paring pinakalandaw ang yang pagkapari na pagkapariu ka tung pagkapari ni Melquisedec atiing tukaw.

Kung Ayw̱a Maliwag Ang Paintindien Na Tanira Tung Dapat Din Ang Maintindian Nira (5:11-14)

11 Kung natetenged tung palaksu yang pagkapari ni Jesu-Cristong atiang nag̱asambitu, dakele pa ka rin yang gustuung badbaran ang ipasanag tung numyu. Piru maliwag dang paintindienamu pa yeen ay natetenged midyu pinaluw̱ayan mi ra yang mga isip ming pag̱intindi tung kamatuuran ang asta kuminiput da. 12 Nag̱apagbitalaw ta maning tia ay ag̱ad bastanti ra yang mga uras ang nagkarataklib ang yamu ra rin ay masarang ang magpaintindi tung duma, piru naa pala, yamu pa ka enged ay may kaministiran ang paintindienamu si natetenged tung primirung pinag̱aralan mi tung bitala yang Dios ang yay maning pa tung abakada pa ka ilem. Midyu ya si ay kaministiran mi ang katulad ka tung mga mamulang geg̱esye ang pagkaministiran pa ta gatas. Indi mi pa makayanan ang intindien yang nag̱itulduk ang magdarasun tung abakada ang yay maning pa tung anen. 13 Ay kipurki kung tinu pay nateed da ilem yang pag̱aral na tung primirung nag̱itulduk ang katulad ka tung mulang gesyeng panusu pa, indi pa maskeng mag̱intindi tung nag̱itulduk da rin tung anya natetenged tung pag̱urusuyun na tung kalelyag̱an yang Dios. 14 Piru yang anen, yay bag̱ay tung mga taung dakulu ra. Ya ray kaalimbawaan yang mga taung maske rang magtimbang-timbang tung mga isip nira kung ay pay magkatamang buaten nira, kung ay pay malain. Nagkamaningan da ta maning tia, ay natetenged ya ra kang lag̱i ay nag̱apabiasaan nira tung kaldaw-kaldaw.

6

Kaministiran Ang Intindien Nira Ta Mupia Yang Itulduk Na Sigun Tung Pagkapari Ni Jesus (6:1-3)

1 Kapurisu, indi ta ra ilem papagteeren yang mga pag̱irintindien ta tung primirung itinulduk tung yaten natetenged tung ni Jesu-Cristo ang yay maning pa tung abakada pa ka ilem. Maayen pa, magpaekelita ra yang mga isip ta tung Espiritu Santo ang para mapaeyanganita ra anya ta ipag̱intindi ta tung magdarasun ang sambitenu ang asan da magwayang yang mga kinaisipan ta*. Anda ray ministir ang ya si ay pangapunglan ta yang pinangapunglan tang primiru, kung ya pa ag̱ari ita manligna tung mga ubra-ubra tang malalain ang ya ray pinagpaalawiran ta tung Dios ig kung ya pa ag̱aring magtalig̱ita yang mga sadili ta tung ni Jesu-Cristong magpatapnay. 2 Lug̱ud da ka duun yang itinulduk tung yaten natetenged tung pagrilimpiuen tung mga tinanguni tang atiang dating nausuy tang mga Judio ang pagkatapus ya ray ipinagpasunaid tung pagpabenyag yang sasang tumatalig ang may gustu nang magpailala tung publiku ang asan da nga pananglitay na kung unu pay napanawan na atiing pangimaklu ni Ginuung Jesu-Cristo tung anya. Asta yang pagdereenen tung mga taung lug̱ud tung dating patakaran pati yang lug̱ud tung baklu, pinapagpasunaid ka kung unu pay pinagbelag̱anan nira ta puntus. Pati yang pagpabui si kang uman yang Dios tung mga taung nagkarapatay ra ang ya ra ka man ay uras ang ipagsintinsia na tung nira kung ay pay ultimung panampetan nirang asta tung sampa, tinuldukanita ra ka ngani. 3 Karkuluu ilem ang puiding matuman ta yang nag̱ipagpaprusigirung atia basta taw̱anganita ra ilem ang pirmi yang Dios.

Nag̱apaamanan Na Tanirang Indi Enged Mamagsaka Tung Duma Ang Nanambing Da Tung Ni Ginuung Jesus (6:4-8)

4 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay kung indi ta tumanen tia, muya ya ray makanayan ta ipagsaka ta tung duma ang nanambing da tung ni Jesu-Cristo. Teed mi, pinagpasanag̱an da ka yang Dios natetenged tung kamatuuran ang nagliit tung anya. Maning pa tung natimtiman da ka nira kung ya pa ag̱arig katinlu yang nag̱ipakdul yang Dios ta diw̱aldi tung nira. Naispirinsiaan da ka nira yang pagparaktelen yang Espiritu Santo tung nira. 5 Nabilug̱an da ka nira yang bitala yang Dios ang durung pisan agkatinlu yang nag̱adapatan na. Nabilug̱an da ka nira yang mga pruibang maktel ang ya ray nagpailala tung kagaeman ni Jesu-Cristo ang yang kabilug̱an na ya ray ipalapus na tung uring panimpung anday katapus-tapusan. 6 Ag̱ad naispirinsiaan da nira yang tanan ang atia, piru namalpas da ka enged ang nanambing tung ni Jesu-Cristo. Purisu indi ra ka enged maimung imakluen pa yang mga isip nira ang para mapagsug̱at si ka rin ang uman. Ay ya pa ag̱ari, tung panambing nirang atia tung ni Jesu-Cristo ang ya pa ka man ay pag̱aningen ang “Ana yang Dios” mismu, katimbang nang ya si ka ag̱ipaglansangay nirang uman tung krus ang asan da kag duminaray nira ta mupiang magpakaeyakan tung katalungaan yang dakeleng mga tau. 7 Ipananglitu ra kanay tung tanek. Yang tanek ang muya-muyang nag̱akuranan ang pagkatapus magtubwan da ka ta mga luak ang yay mapruduktuan yang may tanek ang nag̱ipasikasu na tung mga manig̱ubra, ya ray tanek ang talagang nag̱apakaayen ta maayen yang Dios. 8 Piru kung magtubwan da ka ilem ta mga masapiniten, anda ra ka ilem kuinta nang pagkatanek. Muya ya ra ilem ag̱ituluyay yang Dios tung malain. Tegkaan na, palalaw̱an da ilem ta apuy.

Nag̱ainambit Na Yang Kumpiansa Na Tung Nira Ang Nunut Da Ka Ta Pagpaktel Nang Mamagpakbat Tung Kaayenan Ang Pinangakuan Yang Dios (6:9-12)

9 Piru mga putulung nag̱agegmaanu, maskin nag̱apagbitalaw ta maning tia, may kumpiansaw ka enged tung numyu ang may mga ubra-ubra ra kang nag̱ipalua ming magkabag̱ay ra tung mga taung nagkatinir da ta kalibrian nira. 10 Ay yang Dios tanya, kumus pulus tung matadleng yang nag̱abuat na, talagang indi na ra ka enged paglipatan yang bedlay ming nanirbian tung anya nuntaa may yang gegmang ipinaita mi tung anya atiing pagtaraw̱angen mi tung mga kaarumanan ming mga tumatalig ang asta ra ilem simanyan ya ra kay nag̱apadayunan mi. 11 Yang gustuung gustu para tung numyung sasa may sasa ang yang kadererepen ming paggeregmaan, ya ray patupuan ming magpakbat tung uras ang ipagkereng yang Dios tung pinangakuan na ug̱ud marisibi mi ra ka enged yang kaayenan ang atiang nag̱ielat na. 12 Ya ray buaten mi ug̱ud indi ra manluw̱ay yang mga isip ming kumiput, kung indi, magsug̱utamu ra tung kumpurming may pagtalig nirang bug̱us tung Dios ang anday katakaan nirang nag̱elat tung anyang magkereng tung pinangakuan na tung nira ang asta rinisibi ra ka enged nira.

Nag̱ipademdem Na Kung Unu Pag Kabaked Yang Pinangakuan Yang Dios Tung Kumpurming Pagtalig Tung Ni Jesu-Cristo (6:13-20)

13 Kipurki isipen mi ra ilem kanay ti apu tang Abraham. Atiing pagpangaku yang Dios tung anya, pinaugtunan na pa ta panumpa. Kumus anday dumang mas landaw tung anyang masambit na, mismu yang sadili na ya ray sinambit nang nanumpa. 14 Mag̱aning tung ni Abraham ang nanumpa,

“Sumpaanu pa tung sadiliu ang talagang pakaayenena yeen ta mupia, ay padamlenu ta duru-duru yang mamagsurubli-subli tung nuyu,” mag̱aning†.

15 Purisu anday dumang pinakaw̱ut na tung uri, nagkamatuud da ka enged tung ni Abraham yang pinangakuan yang Dios ang atia tung anya ay natetenged indi ra tinakaan ta pag̱elat‡. 16 Isipen ta ra kanay atiing panumpa yang Dios tung ni Abraham. Kipurki maskin tung yaten ang mga tau, kung tinu pay manumpa, yang aran ang sambiten na, ya ra yang aran ta sasang mas landaw tung anya. Dispuis basta pinanumpaan na ra nganing natetenged tung sasang bag̱ay, mabaked da, asan da ka nga tabtab yang pagkadiskumpiadu yang dumang pagpabalala. 17 Kapurisu maning kang pisan tia yang binuat yang Dios. Natetenged durung kalelyag nang may pagbakeran enged yang mga isip yang mga taung pinangakuan na ta kaayenan, ang para mas pang masiguru ra nira ang indi na ra ka enged maisulan yang nabitalaan na, anday dumang binuat na, pinaugtunan na ra kang lag̱i ta panumpa. 18 Yang pag̱asikad na enged duun ang nanumpa ay ug̱ud may durua rang bag̱ay ang sarang pagbakeran yang mga isip ta, ang yang duruang atia indi ra ka enged maimung mag̱uman, ig yang Dios indi ra ka enged maimung magkabuklian asan. Purisu ta yaten ang napagdangep da tung ni Jesu-Cristong para magpamanadaita tung anyang para indiita ra sakpen yang sintinsia yang Dios, asan da tung duruang bag̱ay ang atia kemtel ta mupia yang mga isip ta ang yang kaayenan ang atiang nag̱ielat na tung yaten, ya enged ay pabilug̱an ta mga isip tang pakbaten. 19 Yang pagparakbaten ta tung kaayenan ang atia yay pagpabaked tung isip tang pagtalig tung ni Ginuung Jesus ang katulad ka tung sasang pundung pagpabaked tung pagkabetang yang sasang salaayan. Duru rag baked yang pagkakalmang yang maning pa tung pundung naa ay natetenged duun dang pisan ipakalmangay tung pag̱atiniran enged yang Dios tung langit ang kung ipananglit ta tung pinagtuuan pa rin yang mga kinaampu ta atiing tukaw pa, nateem dang pisan tung duw̱ali yang kurtinang yag sasalag̱a tung kuartung pag̱atiniran enged yang Dios atii kanay ang yay pinakasagradu§. 20 Duun da nagtukaw ti Jesus tung yaten ug̱ud ya ray mangerengan tung yaten tung katalungaan mismu yang Dios. Ay tanya ray nagyaring pangultimung pari ang yang pagkapari na dumayun ang asta tung sampa ig pagkapariu ka tung pagkapari ni Melquisedec atiing tukaw.

7

Natetenged Tung Ni Melquisedec (7:1-3)

1 Kung natetenged tung ni Melquisedec ang naang nag̱asambitu, atiing timpu pa ni Abraham, tanya Adi duun tung siudad ang Salem ig sasa kang paring pinilik yang matuud ang Dios ang indi mapakdingan. Atiing pandeeg ni Abraham tung mga adi ang pagkatapus pagbalik da duun tung pinanliitan na, ti Melquisedec ang naa, ya ray nagpakigbag̱as tung anya. Pagbag̱as na, dayun na rang ipinag̱ampu tung Dios ang pakaayenen na ra enged ta mupia*. 2 Pagkatapus ta pag̱ampu na, pinakdulan da ni Abraham ta yasampuluk ang parti tung tanan ang nagkaeklan na tung gira. Dispuis kung deepen ta yang linegdangan yang aran ni Melquisedec, tanya sasang ading durug katadleng yang paggaraemen na. Yadwa pa kumus tanya yay paggug̱uuyan ang Adi yang siudad ang Salem, yang linegdangan na tia, tanya sasang ading pagtukud ta kalimengan para tung mga kinasakpan na†. 3 Kidispuis pa andang pisan ay nag̱ainambit tung kasulatan kung tinu pay ginikanan na ubin kung nainu pay mga kinaampu nang pinanliit-liitan na. Anda kay nag̱ainambit tung pagkapangana tung anya may tung ikinagmatay na. Purisu puiding aningen ta ang midyu tung unaynay yang pagkapari na ang magkapariu ka tung pagkapari ni Jesus ang yay pag̱aningen ang Ana yang Dios.

Natetenged Tung Linagpakan Yang Pagpakdul Ni Abraham Yang Yasampuluk Ang Parti Tung Ni Melquisedec (7:4-10)

4 Teed mi yang katengdanan yang taung atii kung unu pag kaabwat! Ay ti Abraham mismu ang yay namuad tung nasyun tang mga Judio, ya pay nagpakdul tung anya yang yasampuluk ang parti yang nagkaeklan na tung gira. 5 Kidispuis pa kung ilakted ta tung mga kanubli ni Levi ang atiang kumpurming nagkaraturnu-turnuan ang mag̱ing mga pari, may sasang urdinansang lug̱ud tung mga katuw̱ulan ang tanira unu yay mga manigsukut yang yasampuluk ang parti tung tanan ang kinabedlayan yang mga masigkanasyun nira, ag̱ad tanirang tanan parariung mga kanubli ni Abraham. 6 Piru ti Melquisedec ang naa, ag̱ad belag̱an masigkanasyun yang mga kanubli ni Leving atii ang anda ka rin ay pudir nang magsukut yang yasampuluk ang parti ang katulad ka tung nirang yay may pudir, piru ya pa ka enged ay nagrisibi tung ipinakdul ni Abraham ang yasampuluk ang parti tung tanan ang nagkaeklan na. Ya pa ka enged ay napag̱ampu ang pakaayenen yang Dios ti Abraham ang pinangakuan da kang lag̱i yang Dios ta mga kaayenan. 7 Simpri nag̱askean ta ka ang yang sasang taung inampu ta maning tia, yay mas aranek ta katengdanan kay tung nag̱ampu para tung anya. 8 Dispuis kung natetenged tung mga kanubli ni Levi ang yay pamagsukut yang mga yasampuluk ang parti tung mga tau, tanira pulus suitu ta kamatayen. Piru kung natetenged tung ni Melquisedec ang naa, kumus anday nag̱ainambit tung kasulatan sigun tung ikinagmatay na, ig disir puiding aningen tang midyu tung may kadayunan ang asta tung sampa yang kabui na. 9 Ig kidispuis pa, puidi kang aningen ta ang atiing pagpakdul ni Abraham tung anya yang yasampuluk ang parti, maski nganing ti Levi pati yang mga kanubli na ang tung uri yay mamag̱ing mga manigpanukut yang mga yasampuluk ang parti, katimbang na kang namagpakdul da ka. 10 Ay kipurki maskin indi pa nag̱atau ti Levi tung uras ang atiing pagbag̱as na Melquisedec ni Abraham, puiding aningen tang duun da kang lag̱i tung dug̱u ni Abraham ang yay kinaampu na.

Nag̱apagpasunaid Na Ti Melquisedec May Ti Jesus Kung Unu Pay Pinagsasaan Nira Ta Puntus (7:11-19)

11 Yang mga katuw̱ulan ang ipinatuman yang Dios tung mga kinaampu ta duun naniel tung pagpilik na tung mga kanubli ni Levi ang mag̱ing mga pari ang para yay mamag̱erekelen tung pagdarasag̱en ta mga ayep ang katulad ka tung nabtang tung mga katuw̱ulan na. Ug̱aring yang pagdarasag̱en yang mga paring atia, anday ketel na ang para asan da rin nga pabag̱ayay yang mga tau tung pagterelengen yang Dios. Purisu kaministiran ang may duma pang paring lumua ang yang pagkapari na belag̱an usuy tung pagkapari ni Aaron, kung indi, usuy tung pagkapari ni Melquisedec. 12 Ay kipurki kung ya rag pakliay yang palaksu yang pagkapari, ig disir pati yang palaksu yang mga katuw̱ulan ang atiang nag̱ausuy nira paklian da ka. 13 Nag̱askean tang napaklian da ka man yang palaksu yang pagkapari, ay yang paring naang nasambit tung kasulatan ang yay mag̱usuy tung pagkapari ni Melquisedec, tanya aparting palanaay ang nasakpan na, ang tung palanang atia, anda ra kang lag̱i ay nag̱apapgesan ta katengdanan nang mag̱ing pari, may sam bilug. 14 Ay nag̱askean ta rang tanan ang yang palanang nasakpan ni Ginuu ta, ya ra yang pinamuaran ni Juda, ang tung palanang atia, andang pisan ay nainambit ni Moises ang yay puiding mag̱ing pari.

Simanyan May Dumang Paring Panulad Tung Ni Melquisedec (7:15-19)

15 Kidispuis pa mas pang masanag enged ang pinaklian da ka man yang sistima yang pagkapari gated may asan da ka man ang paring luminua ang yang pagkapari ni Melquisedec yay nag̱ausuy na. 16 Tanya nag̱ing pari belag̱an natetenged tung riglamintung napabtang tung mga katuw̱ulan ang yang sasang pari dapat unu sasang kanubli ni Levi, kung indi, natetenged ilem tung puirsa yang kabui nang anda enged ay kabuntuk-buntukan na ang asta tung sampa gated dineeg na yang kamatayen. 17 Talagang matuud tia ay kipurki may sasang bitala yang Dios ang napabtang tung kasulatan ang idiniklara na tung anya ang mag̱aning,

“Yawa ray magyaring pari ang asta tung sampa, ang yang pagkapari mu magkaanggid ka tung pagkapari ni Melquisedec,” ag̱aaning‡.

18 Tung inaning nang atii asan da ngaintindiay ta ang yang dating katuw̱ulan ang ya ilem yang mga kanubli ni Levi ay puiding mag̱ing pari ya ray linudas yang Dios natetenged may kaluw̱ayan na kang lag̱i ig anda kay pakaw̱utun nang magnatis. 19 Ay ya pa ag̱ari, yang dating patakaran ang asan nag̱ipapanaway tung mga katuw̱ulan, anda kang lag̱i ay taw̱ang na tung yaten ang para asanita ra rin nga pabag̱ayay tung Dios. Kung indi, may sam bilug pang patakaran ang ya ray ipinakli yang Dios tung dating patakaran ang mas matinlu yang luluaan na kay tung dati. Ay simanyan ekel tung pagkapari ni Jesus, asanita ra nag̱iparampilay nang pisan tung Dios ang anda rang pisan ay pagbelag̱an ta.

Nag̱asambit Na Yang Durua Pang Bag̱ay Ang Yay Nalandawan Yang Pagkapari Ni Jesus Tung Pagkapari Yang Dating Mga Pari (7:20-25)

20-21 Talagang landaw ka enged yang baklung patakaran ang naa kay tung dati ay natetenged atiing pag̱ing pari ni Jesus, may sinumpaan yang Dios tung anyang mag̱aning,

“Yuu may magsumpaanu pa tung sadiliu ang indi ra ka enged mag̱uman yang isipu, ang yawa ray mag̱ing pari ang asta tung sampa,” ag̱aaning§. Piru atiing pag̱ing pari yang dating mga pari, anday sinumpaan yang Dios ang para tung nira.

22 Ig disir natetenged may sinumpaan yang Dios tung anyang maning tii, asan da ka ngaintindiay ta ang ti Jesus yay pagpabaked tung Baklung Ipinagpakigpaig̱u yang Dios ang mas matinlu yang kamtangan na kay tung kamtangan yang dating ipinagpakigpaig̱u na. 23 Kidispuis pa yang sam bilug pang nalandawan yang pagkapari na tung pagkapari nirang dating mga pari ay tanira dakele gated may kamatayen ang panangkelan nira ang para indi ra dumayun yang pagkapari nira sasa may sasa. 24 Piru ti Jesus tanya, kumus bui ang asta tung sampa, dayun-dayun yang pagkapari nang anday kabuntuk-buntukan na. 25 Kapurisu tanya kayanan na rang pisan ang panapnayen yang mga taung kumpurming magtalig yang sadili na tung anya ang para iparampil na tung Dios*. Ay ya pa ag̱ari, nag̱abui nganing tanya ang asta tung sampa ay ug̱ud mapangerengan na tanirang ipag̱ampu tung Dios.

Suluminti Ti Jesus Ilem Yang Paring Kaministiran Ta (7:26-28)

26 Ay kipurki yang paring kaministiran ta, ya ra ka man taang nag̱ipagisplikaru tung numyu ang yay sukat ang pisan ang yay magbawi tung yaten ang mga tau ang yang nalambeg̱an ta ya ra yang kalalawiren ta tung Dios. Ay tanya bilug ang pisan yang isip na tung Dios. Andang pisan ay kasalanan ang binuatan na, may sam bilug. Sigun tung panguntiel na tung mga tuksung napasaran na, ya ra kay naskian na tung yaten ang magdereeg̱en ta tuksu. Dispuis pinadengeg̱an da ta mupia yang Dios duun tung kaabwat-abwatan yang langit. 27 Kidispuis pa, anda kay kaministiran na ang kaldaw-kaldaw magpandasag ta mga ayep ang para ya ra rin ay iintriga na tung Dios ang pariu tung nag̱abuat yang dating mga pari ang yang dapat tukawen nirang intindien, ya ra mismu yang mga kasalanan nirang sadili, baklu pa yang mga kasalanan yang mga kaarumanan nirang nag̱apangerenganan nira. Ay yang anyang pagdasag mininsa na ra ilem ang anda ray ministir ang maumanan na pa atiing pag̱intriga na yang sadili na tung Dios ang nagpakugmatay para tung yaten. 28 Landaw ka enged tanya tung mga paring atiang dati, ay kipurki telengan mi. Tung palaksu yang mga katuw̱ulan ang atiing ibinutwan ni Moises tung nasyun ta, may mga laliing yag pilikay yang Dios ang mag̱ing paring pinakalandaw ang pagkatapus tanira may kaluw̱ayan ka man nira sigun mga tau ka ilem ang makinasalananen. Piru tung palaksu yang sinumpaan yang Dios atiang nag̱aaningu† ang yay nauri tung pagpadapat na yang mga katuw̱ulan ang atii, asan da nga pilikay na yang pag̱aningen nang Ana Na ang para mag̱ing pangultimung pari natetenged tanya nag̱ing sukat dang pisan‡ tung katengdanan ang ipinapges na tung anya ang asta tung sampang indi mag̱uman.

8

Mas Landaw Yang Pagkapari Ni Jesus Tung Pagkapari Yang Dating Mga Pari (8:1-6)

1 Buinu, yang pinakaisi tung tanan ang atiang nag̱ianingu, ita may sasang pinakalandaw ang pari ang katulad dang pisan tung nag̱ianingu ang yay nakarung da tung tepad ang pisan yang Dios ang makagag̱aem ang ampir tung tuu na duun tung langit ay kasiraan da ka tanirang pamaggaraemen. 2 Tanya pangerengan da tung yaten duun tung ultimung pag̱atiniran yang Dios ang ya kay pinanggid-anggiran yang turdang atiing pinagtuuan pa rin yang mga kinaampu ta tung anya atiing tukaw. Ig yang panirbian nang atiang nag̱ianingu, belag̱an ipinakdeng ta tau ang katulad ka tung turdang atii, kung indi, ipinakdeng yang Dios mismu. 3 Kung ikumpalar pa tung Dating Ipinagpakigpaig̱u, yang sasang paring pinakalandaw, yay pinilik yang Dios ang magprisintar tung anya ta mga igparakdul yang mga tau pati mga ayep ang nag̱ipadasag nira tung anya*. Purisu pati yang pari tang naang pinakalandaw, kaministiran ka ang may anya kang idasag ang iprisintar tung Dios ang katulad ka tung nira. 4 Tung bag̱ay, kung taa pa rin tanya tung katanekan, belag̱an ka nganing pari tanya ay may asan da kang lag̱ing mga paring pamagpandasag ta mga ayep ang para iprisintar nira tung Dios ang katulad ka tung napabtang tung mga urdinansang atiing ibinutwan ni Moises tung nasyun ta. 5 Yang mga paring atiang nag̱asambitu, yang panirbian nira, maning pa tung ipinananglit ka ilem tung paniribian duun tung ultimung pag̱atiniran yang Dios. Maning pa ka ilem tung ulung na. Nag̱askean tang maning pa tung ipinananglit ka ilem, ay natetenged atiing ti Moises pag̱isip-isip da kung ya pa ag̱aring mapaubra na yang turdang pagtuuan nira tung Dios, tinuw̱ul yang Dios ang inaning,

“Moises, kung magpaubraa ra nganing tiang pagtuuan mi tung yeen, amlig̱an mung amlig̱an ang yang tanan ang mga kabag̱ay-bag̱ayan na, asan da ipausuyay mu tung purmang ipinagpaitaw tung nuyu ta nungayna taa tung bukid ang naang pagkakesenan ta,” mag̱aning†.

6 Piru simanyan ti Jesus tanya, nagkatinir da ta pagkapari nang mas pang malandaw kay tung pagkapari nira, gated yang baklung ipinagpakigpaig̱ung pinagtukud na mas matinlu yang pakaw̱utun na tung mga tau kay tung dating ipinagpakigpaig̱u. Kipurki duun da ipatielay yang Dios tung pinangakuan nang mas matinlu yang luluaan na tung mga tau kay tung pinangakuan na atiing pagtukud na tung dating ipinagpakigpaig̱u na tung mga kinaampu ta.

Basta May Baklung Ipinagpakigpaig̱u Yang Dios Tung Mga Tau, Yang Ilyag Nang Ianing, Lag̱i-lag̱i Ra Yang Dati (8:7-13)

7 Ay kipurki kung anday pagkakulang yang dating ipinagpakigpaig̱u, anda ra rin ay kaministiran ang may sam bilug pa. 8 Piru yang dati talagang may pagkakulang na ka man ekel tung mga taung pamag̱usuy ang kulang kang lag̱i yang pag̱urusuyun nira. Ya rang pisan ay nalagpakan yang sasang ibinitala yang Dios ang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Tandaan mi yang bitalaw. May uras ang kaw̱utun ang ya ray ipagpakigpaig̱uu ta baklung patakaran ang para ipausuyu tung mga kanubli ni Israel pati tung mga kanubli ni Judah. 9 Yang baklung tukurunung atia, belag̱an pariu tung dating tinukuru atiing tukaw ang ya ray ipinausuyu tung mga kinaampu nira atiing pag̱erekelenu tung nirang ipinampaluaw duun tung banwang Egipto. Yang ipagtukuru yang baklung atiang nag̱asambitu ay natetenged tanira indi ra ilem namag̱intindi tung dating patakaranu ang ipinausuyu ra rin tung nira. Purisu ta yeen, anday dumang binuatu tung nira, pinampaw̱aya-w̱ayaanu ra ilem. 10 Maning taa yang palaksu yang baklung patakaran ang ipagpakigpaig̱uu tung tanan ang mga kanubli ni Israel tung uras ang atiang kaw̱utun. Magpanluakaw ra yang mga katuw̱ulanu tung mga kinaisipan nira. Imakluenu ra ka yang rilasyun yamen ang narangga ug̱ud yuuy mag̱ing Dios ang tutuuan nira ig tanira kay mag̱ing mga tauanung pampadag̱en-dag̱enanu. 11 Sasa may sasa tung nira, anda ray ministir ang manuldukan tung mga masigkabanwa nira ubin tung mga putul man nira ang dapat mag̱ilalang magparampil tung yeen ay kipurki tanirang tanan, geg̱esye kag darakulu, magrarampilanami rang tanan. 12 Yang ipag̱ilala nirang ipagparampil tung yeen ay tanirang tanan ya ray pangildawanung pampatawaren tung nagkarabuat nirang mga malalain. Maskin unu pa man ang kasalananay ang nagkarabuat nira, indi ra ka enged demdemenung uman,” mag̱aning‡.

13 Taa simanyan atiing pagkasambit yang Dios ang may baklung patakaran ang ipagpakigpaig̱u na, yang ilyag nang ianing, asan da nga palag̱i-lag̱iay na yang dati. Simpri, maskin unu pang bag̱ayay, basta lag̱i-lag̱i ra nganing ang indi ra ka magamit, makali ra ka ilem ang maplek.

9

Natetenged Tung Pagkarabetangen Yang Pagtuuan Ang Dati (9:1-5)

1-2 Balikanu ra kanay ang sugpatan yang gustuung ianing natetenged tung dating patakaran ang ipinagpakigpaig̱u yang Dios tung mga kinaampu tang tukaw. May mga urdinansang ipinausuy na tung nira sigun tung pagturuuen nira tung anya. May sasa kang pagtuuan nira tung anyang may turdang ipinaketay ang bag̱ay ilem taa tung kaliw̱utan ang naa*. Yang primirung kuartung parakleran, yay pag̱aningen ang Sagradu. Duun agbebtang yang sasang parabdungan ta kaas† may sasa kang lamisaan ang duun ag̱ipabtangay yang mga tinapay ang ya ag̱iprisintaray tung Dios‡.

3 Dispuis duun tung duw̱ali yang sam bilug ang kurtinang nag̱ipagsalag̱a, may sam bilug pa ka ang kuartung yay pag̱aningen ang kuartung pinakasagradu§. 4 Duun tung kuartung sagradu ang ampir tung kurtinang atii may midyu lamisaan ka ang pinakalupkupan ta bulawan ang yay parataw̱ukan ta mga paamut*. Duun tung kakleran yang kuartung atiing sam bilug ang yay pinakasagradu, may sasa kang baul ang yay sasang pananglit tung dating ipinagpakigpaig̱u ang atii. Pinakalupkupan ka ta bulawan. Duun tung adalem yang baul ang atii, may sasang tiw̱ud ang bulawan ka ang may betang nang pag̱aningen ang mana†. Asan ka yag lulg̱ud yang bastun ang atiing ginamit ni Aaron ang nanapiring atiing tukaw‡ asta yang duruang pidasung batung tapik ang yay pinagguritan yang mga katuw̱ulan yang Dios§. 5 Kidispuis pa tung takep yang baul ang atii, may durua nga bultuan ang ipinasuad tung pag̱aningen ang “kirubin”* ang pakpakan, ang kung kaisan duun agpagpaita yang Dios yang kasusulawen na. Yang pakpak nira yag biw̱itad ang nag̱aakmu ang para malandungan yang takep na ang yay pagwislikan ta dug̱u ta mga ayep ang para duun da nga sagangay yang kasisilag̱en yang Dios tung mga tau natetenged tung pagpakasalak nira tung anya. Duru pa kang mga pasikut-sikut nang gustuu pa ka rin ang ipasanag tung numyu, piru belag̱an pa numaan.

Mintras May Kadayunan Pa Yang Dating Pagturuuen, Indi Pa Ka Enged Mapagparampil Yang Mga Tau Tung Dios (9:6-10)

6 Taa, simanyan kumus maning da tia yang pagkarabetangen yang pagtuuan nirang atii, maning taa yang pag̱urubraen yang mga pari duun. Kaldaw-kaldaw pamagpakled tung primirung kuartu ang para tumanen da nira yang mga urdinansang itinuw̱ul yang Dios tung nira†. 7 Piru duun tung kuartung atiing sam bilug, tung seled san takun, minsa ilem ang mapakleran ig sulaminting mapagpakled duun, ya ilem yang paring pinakalandaw. Dispuis tung pagpakled na duun, indi maimu kung anday ekel nang dug̱u ang ya ray iprisintar na tung Dios para tung sadiling kasalanan na mismu ig para tung mga kasalanan kang nagkarabuat yang mga masigkanasyun na ang belag̱an enged nira‡. 8 Ekel tung palaksung atia, duun dag pagpailala yang Espiritu Santo tung yaten ang mintras may kadayunan pa yang dating pagtuuan ang atia pati yang dating ipinagpakigpaig̱u ang yay panielan na, indi pa ag̱ipagpabunayag yang Dios kung ya pa ag̱aring mapakleran yang mga tau yang kuartung pag̱aningen ang pinakasagradu. 9 Bilang yang pagtuuan ang atia sasang pananglit ang tung panimpu tang naa nag̱atemeng. Duun da ngaintindiay ta ang yang mga taung pamagtuu asan, maskin pamagpakdul ta mga igparasalamat nira tung anya ang nunut da ka ta pagpadasag nira ta mga ayep ang para iprisintar yang pari tung anya, piru tung pagturuuen nirang maning tia, indi ra ka enged nag̱alinaynayan yang mga painu-inu nirang pag̱imasul tung nira natetenged tung nagkarabuat nirang malalain. 10 Ay ya pa ag̱ari, yang mga urdinansang atiang nag̱usuyun nira, anday dumang nag̱adapatan na, kung indi, teed ilem tung nag̱ibawal ang mga palanganen pati mga irinemen may tung pagrilimpiuen nira tung sari-saring mga bag̱ay ang yay nag̱ipatuman yang Dios tung nira ang asta kaw̱utun da yang uras ang ipagpakli na ta baklung patakaran.

Nag̱apagpasunaid Na Yang Dug̱u Ni Jesus May Yang Dug̱u Yang Mga Ayep (9:11-14)

11 Ang pagkatapus numanyan ti Jesu-Cristo naglua rang paring pinakalandaw ang ya ray pag̱ekel tung mga matitinlung bag̱ay§ ang ya ray pinakaw̱ut yang pagpakugmatay na. Ay nagpakled da duun tung talub yang pagtuuan ang dati ang yay landaw ang pisan ta kantidad belag nganing tung dati ig mas matinlu gated indi binuat ta tau ay belag nganing lug̱ud tung kaliw̱utan ang naa. 12 Dispuis napagpakled duun, belag̱an ekel tung dug̱u ta mga kambing ubin mga bakang ipinaturuk na, kung indi, natetenged ilem tung sadiling dug̱u nang ipinaturuk na atiing pagpalansang na tung krus. Minsa ilem ang nagpakled duun tung pag̱atiniran enged yang Dios ang yay talub yang kuartung atiing pag̱aningen ang pinakasagradu ig anda ray ministir ang maumanan na pa. Purisu duun da nga tukuray na yang kalibrian tang durung pisan agkabaked ang asta tung sampa. 13 Dispuis tung patakaran ang atiang dati, kung may mga taung namansaan da yang pagkabetang nira, kaministiran ang mawislikan da kanay yang pari ta dug̱u ta kambing ubin dug̱u ta sinday ta bakang turu* u ang kaisan yang nag̱ipagwislik na tung nira, ya ra yang kaw̱u yang sasang tirnira ang kinuw̱ul ang pagkatapus linaktan da ta wai†. Pagkatapus kung mawislikan da nganing tanira, yang luaan na, limpiu ra yang pagkabetang nira, liw̱ianu rang magtuu tung Dios. 14 Ig disir kung maning tii yang pinakaw̱ut yang pagpaturuk yang dug̱u yang mga ayep ka ilem, kapin da enged ang may pakaw̱utun na tung yaten yang pagpaturuk ni Jesu-Cristo yang dug̱u na. Talagang may pakaw̱utun na, ay kipurki atiing pag̱intriga na yang sadili na tung Dios, tanya maning pa tung sasang ayep ang idinasag ang anda enged ang pisan ay mansa-mansa na natetenged andang pisan ay binuatan nang kasalanan‡. Kag yadwa pa, atiing pag̱intriga na yang sadili na, pinaktel da ta mupia yang Espiritu Santo ang anda ka man ay pinanliitan na kag anda kay pagtapusan na. Purisu kumus may kantidad ka man yang pagpaturuk na yang dug̱u na ang indi ra ka enged maplek, maimu rang asanita ra nga linaynayay tung pag̱imasul tung yaten yang mga painu-inu ta natetenged pinunasanita ra ka man anyang matuud tung mga kasalanan ta ang ya ra rin ay pinagpablag̱an ta tung Dios ang ita maning pa tung sasang patay tung pagterelengen na. Yang ipinagpunas yang Dios tung yaten ay ug̱ud mapanirbianita ra ta ustu tung anyang yay ultimu ilem ang Dios ang anday ray kasamberan ta.

Baklu Ra Iubligaray Yang Dating Pakigpaig̱u Atii Kanay Pati Yang Baklu, Dapat Ang May Dug̱ung Ipaturuk Ang Para Ya Ray Kabakeran Na (9:15-22)

15 Kapurisu ekel tung pag̱intriga na yang sadili nang nagpakugmatay, duun da nagpakaknga tung Dios may tung yaten ang mga tau ang para ya ray mag̱erekelen tung baklung patakaran ang ipinagpakigpaig̱u yang Dios tung yaten. Yang katuyuan na ay ug̱ud kumpurming tinu pay binteng yang Dios, magkatinir da yang kaayenan ang pinangakuan nang anda enged ay katapus-tapusan na. Talagang mabaked yang patakaran ang atia ay yang dasag ang pagpabaked inimatay ra ka man. Ya ray binuat ug̱ud mangalibri ra yang mga tau tung sintinsiang dumangat da rin tung nira natetenged tung mga paglalampasen nira tung mga katuw̱ulan mintras pag̱andar pa yang dating ipinagpakigpaig̱u yang Dios. 16 Ay kung may sasang patakaran ang ya ag̱ipagpakigpaig̱uay, kaministiran ang mapruibaan da ang inimatay ra yang dasag ang yay pagpabaked. 17 Ay kipurki baklu magbaked yang sasang ag̱ipagpakigpaig̱u, kaministiran ang may idasag kipurki mintras bui pa, anda pay puirsa na yang ag̱ipagpakigpaig̱ung atia. 18 Purisu ya ra kay ipinagkaministiran na ang maskin yang dating ipinagpakigpaig̱u yang Dios, indi naimung pundaren kung anday idinasag ang pinaturuk yang dug̱u na. 19 Kipurki atiing pagpadapat da ni Moises tung tanan ang mga Israel yang tanan ang ipinanuw̱ul yang Dios tung nira ang kumpurming sinambit tung mga katuw̱ulan, dayun na rang ingkelan yang dug̱u yang mga turung sinday pa may yang mga kambing ang ipinandasag da ang ya ray linaktan na ta wai. Pagkatapus ya ray iwinislik-wislik na tung kasulatan mismu ang asan agbebtang yang mga katuw̱ulan ang atia asta tung tanan ang mga tau. Yang ginamit nang ipinagwislik-wislik, ya ra yang sanga-sanga yang ayung pag̱aningen ang isup ang ya ray binalew̱eran da ta balaiw̱u ta karniru ang dinampul ta mapula. 20 Yang pagwislik-wislik na, ya kay pagpasanag na tung mga tau ang mag̱aning,

“Yang dug̱ung naang nag̱ipagwislik-wisliku, ya ray pagpabaked tung ipinagpakigpaig̱u yang Dios tung yaten ang naang itinuw̱ul na tung yaten ang usuyun,” mag̱aning§.

21 Pati yang turdang atiing ipinaketay ang para pagtuuan nira tung anya may yang tanan ang garamiten tung pagturuuen duun, parariu kang pinangwislik-wislikan na ta dug̱u. 22 Ig kung isip-isipen ta, puiding aningen ta ang ekel tung dug̱ung nag̱ipaturuk, alus pa ilem ang yang tanan ang mga maning tia nag̱apabtang dang limpiu tung pagterelengen yang Dios natetenged ya kang lag̱i ay napabtang tung kasulatan. Dispuis kung anday idasag ang para paturukun yang dug̱u na, indiita ra ka enged mapatawad yang Dios tung mga kasalanan ta.

Ekel Tung Pagpakugmatay Ni Jesu-Cristo Duun Da NGa Plekay Yang Pagkamakinasalananen Ta Tung Dios (9:23-28)

23 Yang palaksu yang dating ipinagpakigpaig̱u, maning pa tung ipinananglit ka ilem tung baklung ipinagpakigpaig̱u. Purisu kung yang ipinananglit ka ilem, kaministiran ang may nag̱idasag baklu ra mapabtang ang limpiu tung pagterelengen yang Dios, ig disir pati yang pinananglitan na mismu, kaministiran kang may dasag kang mas pang may kantidad na kay tung dating nag̱idasag baklu ra malimpiu. 24 Ay kipurki yang pinakleran ni Jesu-Cristo belag̱an yang kuartung atiing pag̱aningen ang pinakasagradu ang binuat ka ilem ta tau taa tung kaliw̱utan ang naa ang ya ra ka ilem nag̱ipananglitay tung pag̱atiniran yang Dios, kung indi, ya ra yang ultimung pag̱atiniran na duun tung langit mismu. Yang ipinagpakled na duun ay ug̱ud magpakigtalunga ra tung anyang mangerengan tung yaten. 25 Dispuis yang katuyuan na, belag̱an ang mag̱aning ang para muya-muyang idasag na yang sadili nang iprisintar tung Dios ang pariu ka tung pag̱abuat yang paring pinakalandaw tung nasyun ta ang takun-takun pagpakled tung kuartung atiing pinakasagradu ang may ekel na kang dug̱u ta sasang ayep ang idinasag na ang para ya ray iprisintar na tung Dios. 26 Ay kung maning tii yang pinakbungan nang nagpakled, ig disir muya-muya ra rin ang magpakugmatay disti pa atiing primirung pag̱imu yang Dios yang kaliw̱utan ang asta ra ilem simanyan. Piru tung pagkamatuud numanyan tung pinamilug̱an yang tanan ang mga panimpung nangatkaw, minsa ilem ang nag̱ingtaung bilug ang anda ray ministir ang maumanan na pa ug̱ud tung pagdasag na tung sadili na, asan da nga kuatay na yang pagkamakinasalananen tang mga tau tung pagteleng yang Dios*. 27-28 Dispuis, katulad tung tanan ang mga tau ang kinatau kang lag̱i nirang minsang mapatay ang pagkatapus tung uri sintinsiaan da yang Dios, maning kang pisan tia tung pag̱aningen ang Cristo. Minsa ka ilem ang nagpakugmatay ang maning pa tung idinasag ang para asan da nga pasapulay nang pisan yang sintinsiang dapat da rin ang dumangat tung dakeleng mga tau natetenged tung pagpakasalak nira tung Dios. Pagkatapus tung uri ta kaldaw maglekat da. Ug̱aring yang katuyuan na, belag̱an ang mag̱aning ang para intindien na si yang pagkamakinasalananen tang mga tau ay kipurki pinagtalus na ra tii. Kung indi, yang buaten na, pakdulan na ta kalibrian yang kumpurming paglalangkag̱en tung anyang maglekat ang para asan da nga kumplituay nang pisan yang pagpalibri na tung nira pati mga tinanguni nira.

10

Bistu Ra Ang Indi Masalapay Yang Dating Patakaran Gated Ya Ra Ag̱ulit-ulitay Yang Pagparadasag̱en Yang Mga Tau (10:1-4)

1 Pademdeman ta ra kanay yang sasang tima ang sinambitu ta nungayna*. Yang dating patakaran ang atiang ipinatiel tung mga katuw̱ulan, yang kaalimbawaan na, maning pa tung sasang ulung ka ilem ang yay palaskaw yang kaayenan ang magkakaw̱ut. Belag̱an ang mag̱aning ang ya ra mismu yang kaayenan ang atia. Yang pagparadasag̱en yang mga tau ta mga ayep ang ya ra ag̱ulit-ulitay nira tung takun-takun ang asta tung kumpurmi, indi ra ka enged maimu ang asan da nga liwayay yang dalan ang pagpalengtan nira tung Dios. 2 Kung asan da nga liwayay ang matuud, intunsis napukis da rin yang pagparadasag̱en nirang atia ay natetenged kung pinagpunasan dang pisan yang Dios tung minsa ilem ang pagpadasag nira, indi ra rin agbasulun ta mga painu-inu nira natetenged tung binuatan nirang mga kasalanan. 3 Kung indi, yang nag̱ainabu tung pagparadasag̱en nirang maning tia, takun-takun asan da nga pademdemay tanira tung mga kasalanan nira. 4 Ay ya pa ag̱ari, basta dug̱u ta mga sinday ta baka ubin kambing yang nag̱ipaturuk ang para iprisintar tung Dios, indi ka enged maimu ang asan da nga punasay ang pisan yang mga tau tung mga kasalanan nira.

Yang Pagdarasag̱en Ang Ya Ag̱ulit-ulitay Pinaklian Da Ta Sam Bilug Ilem Ang Idinasag (10:5-10)

5 Kapurisu kumus maning da tia, atiing pag̱ingtaung bilug yang pag̱aningen ang Cristo taa tung kaliw̱utan ang naa, may sasang sinambit na tung Dios natetenged tung sadiling tinanguni na ang yay idasag nang iprisintar tung anya. Yay naulang tukaw pa ang pagkatapus napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Belag̱an yang mga ayep ang atiang nag̱ipandasag pati mga igparasalamat ang nag̱iprisintar tung nuyu ang ya enged ay nalelyag̱an mu, kung indi, sinimpananaw ra nuyu ta tinanguniung bilug. 6 Maskin yang mga ayep ang atiang nag̱ipandasag ang nag̱ikuw̱ul tung apuy pati yang nag̱idasag ang para tung pagkamakinasalananen yang pagpadasag, belag̱an ang mag̱aning ang ya enged ay nauyunan mu. 7 Buinu, Ampuanung Dios, naniaw ra. Simpanaw rang magtuman yang nag̱alelyag̱an mung yay buatenu ang katulad ka tung isinulat tung kasulatan ang nag̱adadapat tung yeen,” ag̱aaning†.

8 Ta, telengan mi. Tung primirung aning na, yang mga ayep unung atiang nag̱ipandasag pati mga igparasalamat ang nag̱iprisintar tung Dios asta yang mga ayep ang atiang nag̱ipandasag ang ya ag̱ikuw̱ulay tung apuy may yang nag̱idasag para tung pagkamakinasalananen yang pagpadasag, maskin uyun ka man tung napabtang tung katuw̱ulan, piru belag̱an unu ang ya enged ay nalelyag̱an ang pisan yang Dios. 9 Pagkatapus may sugpat nang bitala ang tanya unu asan da, simpan dang magtuman yang nag̱alelyag̱an yang Dios ang yay buaten na. Intunsis masadlaw ra yang gustu nang ianing, ang yang dating patakaran asan da ipabtangay nang imbalidu ra ug̱ud paklian na ta sam bilug. 10 Purisu natetenged tung kalelyag̱an yang Dios ang atiing tinuman na, asanita ra nga pabag̱ayay na tung Dios natetenged tung pag̱intriga na tung sadiling tinanguni na tung anyang minsa ilem ang anda ray ministir ang maumanan na pa.

Yang Dating Mga Pari Pinaklian Da Ka Ta Sasang Paring Sam Bilug Ilem Ang Ya Rag Kakarung Tung Tepad Yang Dios Ampir Tung Tuu Na (10:11-14)

11 Dispuis tung dating patakaran, yang pusisiun yang mga paring pamanirbian, sasa may sasa tung nira, yag kekdeng ang pagdasag, ang pariu-pariu ka ilem yang nag̱idasag nirang nag̱iprisintar tung Dios ang ya ra ag̱ulit-ulitay nira tung kaldaw-kaldaw, ang pagkatapus anda ra ka enged ay kinaimuan na ang para asan da rin nga punasay yang mga tau tung mga kasalanan nira. 12 Piru yang paring naang nag̱aaningu, minsa ilem yang pagdasag na yang sadili na mismu ang para asan da nga punasay yang mga tau tung mga kasalanan nira ang yang kantidad yang anyang pagdasag indi ra ka enged magbaluy ang asta tung kumpurmi. Yang pagdasag nang atia kinumpurmian da yang Dios ay pinakarung na ra tanya tung tepad nang pisan ang ampir tung tuu na ang para kasiraan da ka tanirang mamaggaraemen. 13 Mag̱impisa pa tii ang asta simanyan duun da tanyag pag̱elat tung uras ang yang kumpurming pagkuntra tung anya ipabtang dang pisan yang Dios tung tarampakan yang kakay na. 14 Talagang indi ra ka enged maplek yang kantidad yang pagdasag nang atia, ay kipurki natetenged ilem tung pag̱intriga na yang sadili na tung Dios ang minsa ilem, kumpurming tinu pay ipabag̱ay na tung anya, sukat dang pisan ang magdiritsyung magpalenget tung anya ang asta tung sampa‡.

Kumus Kumplitu Rang Pisan Yang Baklung Patakaran, Anda Ray Ministir Ang May Idasag Pang Duma (10:15-18)

15 Kidispuis pa pati nganing yang Espiritu Santo, pagpaingmatuud da ka tung yaten ang yang pagpakugmatay ni Jesu-Cristo kumplitu rang pisan ang anday kulang. Nag̱askean ta tia ay may sasang pinangakuan yang Dios ang ipinagpasulat nang tukaw. Yang primirung aning na, mag̱aning,

16 “Maning taa yang palaksu yang baklung patakaran ang ipagpakigpaig̱uu tung nira. Magpanluakaw yang mga katuw̱ulanu tung mga kinaisipan nira,” ag̱aaning§.

17 Belag̱an ilem ya tiay pinangakuan na, kung indi, may isinugpat na pa kang sam bilug ang maning taa:

“Indi ra ka enged ang pisan demdemenung uman yang mga kasalanan ang nagkarabuat nira,” mag̱aning*.

18 Ig disir, basta pinagpatawad da yang Dios yang mga tau tung mga kasalanan nira ang nunut da ka ta panlipat na, anda rang pisan ay ministir ang may duma pang idasag ang para asan da ka rin nga kuat yang pagkamakinasalananen nira.

Tulung Bag̱ay Ang Nag̱ipagpaprusigir Na Tung Nira (10:19-25)

19 Kapurisu mga putulu, may kabakeran tang magpalenget tung Dios ang diritsyu natetenged ilem tung pagpaturuk ni Jesus yang dug̱u na para tung yaten. Kung eklan ta tung pananglit tung turdang atiing pinagtuuan pa rin tung Dios ang tukaw, katimbang nang liw̱ianuita rang magpakled tung kuartung atiing pag̱aningen ang pinakasagradu ang ya ra rin ay pinagtiniran enged yang Dios. 20 Maning pa tung liniwayanita ra anya ta baklung dalan ang yay pag̱aralengetan ta yang Dios, bilang tanya ra mismu yang dalan natetenged nabui si kang uman. Kung ipananglit ta tung kurtinang atiing pinagsalag̱a tung pinagtiniran enged yang Dios atii kanay, linapusan na rang nagpakled atiing pagpakugmatay na. 21-22 Purisu kumus may sasa rang paring indi mapasiring-siringan ang ya ray pagmangulu tung pamalay-w̱alay yang Dios†, magpalengetita ra enged ang pirmi tung Dios ang bilug yang isip ta tung anya ig mabaked ka yang pagtalig ta tung anya. Sarang ang mapagpalengetita tung anya natetenged pinagpunasanita ra ni Jesus tung mga kasalanan ang nagkarabuat ta ang asan da ka nga tabtab yang pag̱irimasulun yang mga painu-inu ta tung yaten. Kuintaita ra dinig̱u tung waing piskan-piskanan‡. 23 Ig yadwa pa, kaministiran ang pirming pabilug̱an ta enged ta mga isip ta yang kaayenan ang pinangakuan na ang yay nag̱ipagpakisew̱at ta ang katulad ka tung nag̱ipag̱ubligar ta kang lag̱i tung mga kaarumanan ta. Indi ta enged pagpalug̱akan yang pagtaralig̱en ta ay natetenged yang nagpangaku tung yaten talagang yay matalig̱an tang magkereng tung nabitalaan na. 24 Ig yaklu pa, magderemdemanitang magparaketel-ketelan ug̱ud asan da mas pang magtinlu yang paggeregmaan tang magpurutul pati yang mga pag̱urubraen ta. 25 Kapurisu indi ta ra enged pagpaw̱ayaan yang pagsaragpun-sagpun tang magpurutul tung ni Ginuung Jesus ang katulad ka tung duma ang naanad da tung sistima nirang atiang paw̱aya-w̱ayaen. Kung indi, kung magsaragpunita ra nganing, magparaketel-ketelanita ta kinaisipan may kinaisipan sigun tung pagtaralig̱en ta tung ni Ginuu ta. Kapin da enged ang ya ray paderepan ta naang midyu may nag̱asiman ta ra ka ang nag̱alenget dang nag̱alenget yang uras ang ipaglekat ni Ginuu ta.

Nag̱apaamanan Na Tanira Ang Indi Enged Mamungkiat Ang Manalyud Tung Baklung Ipinagpakigpaig̱u Ang Tinukud Ni Jesu-Cristong Nagpakugmatay (10:26-31)

26 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia, ay kung nabilug̱an ta ra yang kamatuuran natetenged tung Baklung Ipinagpakigpaig̱u yang Dios ekel tung ni Jesu-Cristong nagpakugmatay, ang pagkatapus baliwalaen ta ra ilem tung isip tang panalyuran, tay anda ray dumang puiding idasag pa ang para asanita ra rin nga patawaray yang Dios tung mga kasalanan ta§. 27 Kung indi, anda ray dumang pakaw̱utun yang pamungkiat ta, kung indi, balayanita ra ta eled tang durung pag̱elat tung uras ang ipagsintinsia yang Dios tung yaten tung kalainan. Ay yang sintinsiang atia, kung dumangat da nganing tung kumpurming tinu pay pagkuntra tung Dios, yang kaalimbawaan na, maning pa tung sasang apuy ang durug puirsang pumangan. 28 Demdemen ta ra kanay yang napabtang tung kasulatan natetenged tung malambeg̱an yang sasang taung enged nang nagliked tung dating ipinagpakigpaig̱u ang atiing ipinagpaintindi ni Moises tung nasyun ta atiing tukaw. Indi ra enged maildawan, kung indi, imatayen da ka enged basta may durua ubin tulu nga tauan ang sasay diklara nirang manistigus*. 29 Kung maning tia yang sintinsiang nalambeg̱an yang sasang taung nagliked tung dating ipinagpakigpaig̱u, tung pag̱intindi mi, unu ra ilem w̱asu ay mabtangan yang sasang tau ang mismu yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios ya pa kay pinanambingan na ang maning pa tung pinagliked-likeran nang pinagteg̱ed-teg̱ed ang anda enged ay kuinta na? Unu ra ilem basu ay panampetan yang taung atia ang yang dug̱u mismung ipinaturuk ni Ginuung Jesus ya ka pa man ay pinangaasan nang ibinitalang pastikular ka ilem? Ang pagkatapus yang dug̱ung atia ya pa ka man ay nagpabaked† tung baklung patakaran ang ipinagpakigpaig̱u yang Dios ang asan da ka rin tanya nga pabag̱ayay tung anya! Unu ra ilem basu ay pakaw̱utun yang taung atia ang yang Espiritu Santo mismung nagtandeg tung isip na natetenged tung kaneeman yang Dios kung ya pa ag̱aring mapalg̱uran na, ya ka pa man ay pinaginsultu na? Anday dumang mabtangan yang taung maning tia, kung indi, bag̱ay ang pisan tung anya ang yay sintinsiaan ta mas malbat kay tung ipinakdul tung sam bilug ang nagliked tung dating patakaran atiing tukaw. 30 Nag̱asiguru tang talagang yay dangaten na tia, ay nag̱askean ta kung tinu pay may bitalang maning taa:

“Yuu mismu yang mangimalesan tung kumpurming nagbatuk tung yeen. Yuu yang magpakdul tung anya yang sintinsiang bag̱ay ang pisan tung anya,” ag̱aaning‡.

May sam bilug pang maning taa yang ibinitala na:

“Yang mga taung pagpailalang tanira unu mga tauanu buat, kapin da enged yay papanuw̱alenu,” ag̱aaning§.

31 Talagang makakaeled ka man ang pisan yang sintinsiang ipakdul yang Dios ang makagag̱aem tung kumpurming mamungkiat dang manalyud tung Baklung Ipinagpakigpaig̱u nang tinukud ni Jesu-Cristo.

Nag̱apademdem Na Tanira Kung Unu Pag Kabaked Yang Pagtaralig̱en Nira Tung Ni Ginuung Jesus Atiing Primiru Ang Yay Kaministiran Nirang Padayunan Ka Enged (10:32-39)

32 Ug̱aring, maskin nag̱apagbitalaaw ra ta maning tia, mupia pa, pademdeman mi ra kanay atiing primiru ang bakluamu pa ka ilem pinasanag̱an yang Dios natetenged tung ni Jesu-Cristo ang pagkatapus tanya ra ka dayun ay tinalig̱an ming magtapnay tung numyu. Durung kaliwag̱an ang mga malelbat ang napasaran mi arangan da ilem tung pagtaralig̱en mi tung anya. Piru indiamu ra ka enged nagpaluw̱ay, kung indi, inagwantaan mi ra ka enged yang tanan ang atia. 33 Kung kaisan pinag̱insultuamu ra ka ta duma ang pagkatapus dayunamu ra ka nirang pinagdeeg-deeg̱an ang para asanamu ra nga pakaeyakay nira tung publiku. Kung kaisan nadamayamu ra ka tung mga pinitinsia natetenged tung pagpakiunung mi tung mga kaarumanan ming nag̱apasaran da ka ta maning ka tia. 34 Ay naildawamu ra tung mga kaarumanan ming duma ang nagkarakalabus sigun tung pagtaralig̱en nira tung ni Ginuung Jesus. Yadwa pa atiing kinalawanamu ra ta mga kaayenan ang nabtang tung pudir mi, binaliwala mi ra ka ilem ang masadya pa ka enged yang mga kinaisipan mi, ay natetenged nakdekan mi ra ang may nag̱ielat tung numyung kaayenan ang mas pang matinlu ang ya ra kay magnatis ang asta tung sampa.

35 Kapurisu kumus napasaran mi ra yang mga maning tia, kung sampetanamu si ngani, indiamu ra enged magpatalaw ang mamlek tung pagtaralig̱en mi tung ni Ginuu ta. Kipurki kung patentenen mi ra yang mga isip mi, may pakaw̱utun na ka enged ang durung pisan agkatinlu ang ya ray ibles yang Dios tung numyu. 36 Kaministiran ang yag padayunay mi yang pag̱aragwantaen mi ug̱ud mapagtumanamu ra yang kalelyag̱an yang Dios ang asanamu ra ka nga pakdulay na yang pinangakuan na. 37 Ay pademdeman mi ra ilem yang sasang inaning yang Dios ang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Gesye ra ilem ang uras, kumaw̱ut da ka enged ang kumaw̱ut yang nag̱aelatan ming maglekat. Indi ra ka enged magpaerek-erek*. 38 Yang taung salu ra tung pagterelengenu yay mapagpasapen tung yeen ang asta tung sampa ekel tung pagtaralig̱en nang mabaked tung yeen†. Ug̱aring, kung tinu pay magpatalaw tung isip nang asta mamlek da tung pagtaralig̱en na tung yeen, yuu ra mismu ay mangaskas tung anya,” ag̱aaning‡.

39 Piru ta yaten, belag itag pagpatalaw ang asanita ra rin nga lambeg tung kadiaduan ang anday katapusan na, kung indi, ita pa ka enged agpagpadayun tung pagtaralig̱en ta tung ni Jesus ang asan da ka nga siguruay ta yang kalibrian ta.

11

Natetenged Tung Arangkada Yang Pagtaralig̱en Tung Dios (11:1-3)

1 Buinu, kung natetenged tung arangkada yang pagtaralig̱en ta tung Dios ang naang nag̱ipagpaprusigiru tung numyu, maning taa. Yang pagtaralig̱en ta tung anyang magkereng tung pinangakuan na tung yaten yay sirbing kabakeran ta ang siguradung magkatinirita ra ka enged yang kaayenan ang nag̱ipagpakisew̱at ta. Ya kay pruiba ang yang mga bag̱ay ang atiang indi ta pa nag̱aita, talagang asan da ka man, nag̱ielat na tung yaten. 2 Magkatama tiang nag̱ianingu ay ekel tung pagtaralig̱en tung anya yang duma-rumang mga kinaampu tang tukaw, duun da dayaway na. 3 Ekel tung pananged ta tung ipinagpabunayag yang Dios, asan da ngaintindiay ta ang yang kaliw̱utan may yang kalangitan asta yang tanan ang mga betang-betang nira, luw̱us dang inimu na tung pagkalalangan na ilem. Bilang yang pinanliitan yang nag̱aita ta simanyan ya ra yang indig sakpen ta mata ta.

Nag̱apangkelan Na Ta Basi Yang Pagtaralig̱en Ang Ustu Tung Dios Na Abel Ni Enoc Ni Noe (11:4-7)

4 Pademdeman ta ra kanay ti Abel. Natetenged tung pagtalig nang bug̱us tung Dios, yang idinasag nang ipinirisintar tung anya mas matinlu tung pagterelengen na kay tung ipinirisintar ni Cain. Natetenged tung pagtalig nang nagdasag, duun da ngauyunay yang Dios ang suminalu ra tung pagterelengen na ay tung pagdawat na tung ipinirisintar na tung anya duun da ka nga paitaay na ang yay nauyunan na. Purisu natetenged tung pagtalig nang atii, puiding aningen ta ang maskin patay ra ka man tanya, piru katimbang nang nag̱apagbitala pa ka enged tung yaten ekel tung matinlung mulidung atiang ibinutwan na tung yaten*.

5 Pariu ka tung ni Enoc. Natetenged tung pagtalig na tung Dios, indi ra nagpasar tung kamatayen, kung indi, ingkelan da ilem yang Dios ta layun. Purisu indi ra ka nganing nasagyapan ay nagkamaningan da ka man ta maning tii. Ay atiing indi pa nag̱aeklan, may idiniklara kang lag̱i yang Dios natetenged tung anya ang napabtang ka tung kasulatan ang tanyay nauyunan na†. 6 Ig disir asan da ngaintindiay ta ang maskin tinu pang tauay, indi ra ka enged mauyunan yang Dios kung indi magtalig tung anya. Ay kipurki kung tinu pay malelyag ang magpalenget tung anya, dapat ang mananged ang tanya asan ka man ig yay magbales tung kumpurming pagpaderep ang pagsagyap tung anya.

7 Maning ka tia tung ni Noe. Natetenged tung pagtalig nang bug̱us tung Dios, atiing pagpaaman da tung anya sigun tung sasang magkainabu ang indi pa nag̱aita-ita, naeyangan da ta ipag̱eled na tung Dios ang pagkatapus, dayun da kang lag̱ing nagbuat ta salaayan ang durug dakul ang para ya ray pagpalibrian nirang sam pamilya‡. Tung pagtalig nang maning tia tung Dios, binuat da yang Dios ang sasang pitik ang ipinagpasunaid na tung kadaklan ang mga taung namagdiskumpiar da ang duun da ka ipatielay na yang katadlengan nang nagsintinsia tung nira. Yadwa pa, ekel tung pagtalig nang atia tung Dios, asan da ka ngausgaray yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na§.

Nag̱apangkelan Na Ta Basi Yang Pagtaralig̱en Tung Dios Ni Abraham Ang Yay Namuad Tung Nasyun Nira (11:8-19)

8 Maning ka tia tung ni Abraham. Natetenged tung pagtalig na tung Dios, atiing pagbeteng na tung isip nang magdistinu duun tung sasang banwang pinangakuan na tung anya, nananged dang nagliit tung sadiling banwa na ag̱ad indi na pa nag̱askean kung ay pa manganing*. 9 Natetenged tung pagtalig na tung Dios, nagpauman da duun tung banwang atiing pinangakuan yang Dios tung anya, piru yang pagkabetang na duun maning pa tung sasang dayuan ka ilem ang anday may anya duun. Yang tininiran nira yang mga aruman na mga turda ka ilem ang ya ag̱ipaketayay ang kada mamagpauman. Maskin pa nganing ti Isaac ang ana na pati ti Jacob ang apu na ang naglulug̱uran da ka tung pinangakuan yang Dios tung anya, maning ka ilem tiang pirmi yang pagkarabetangen nira duun. 10 Yang ipinag̱agwanta nang nagtinir duun maskin pang maning ka ilem tia yang pagkabetang na, ay yang inlatan na enged ang meyang ya ra yang sasang siudad ang anday dumang may planu ig may kabuat-buatan, kung indi, ya ra yang Dios mismu. Yay siudad ang durung pisan agkabaw̱aked yang panielan na ig ya ra kay magnatis ang asta tung sampang anda enged ay pagtapusan na.

11 Natetenged tung pagtalig na tung Dios ang pakdulan na ta ana nang sadili, maskin bakyaw yang kasawa nang ti Sara, pinaeyangan da ka enged yang Dios ta kaya nang maana, maskin masyadu ra tiing kamemepten nang lampas dang pisan ta idad ang indi ra rin puiding maana†. Piru napagtalig da ka enged tung anya ay yang pagpabetang na tung nagpangaku tung anya yay sasang matalig̱an nang pisan ang magkereng tung nabitalaan na. 12 Kapurisu tanyang sa nga tauan ilem ang katimbang nang patay ra kang lag̱i yang tinanguni na, ya pay namuad tung mga tau ang yang kinadaramelen nira midyu ra ilem tung mga dumakel tung langit ubin midyu ra ilem tung kenay tung mga binakayan ang indi ra mabilang-bilang.

13 Yang sam pamilyang naang nagkarasambitu, ikinagmatay ra ilem nira yang pagtaralig̱en nira tung Dios. Maskin indi pa nagkarapakdulan na yang pinangakuan na tung nira, piru midyu tung nakinaw-kinaw rang lag̱i nirang ikinasadya ta duru. Aminadu ra ka nganing tanira ang maning pa tung mga dayuan ka ilem ang pamagpalag̱u-lag̱u duun tung banwang atiing tininiran nira. 14 Ay yang mga taung pamagbitala ta maning tia, pamagpailala ang may nag̱alangkag nirang banwa ang mapagnatisan nira. 15 Kung alimbawa inandem pa nira yang banwang atiing pinagliitan da nira atiing primiru, may lugar pa ka rin nira ang para mabalikan pa nira. 16 Piru belag ya mamangandem ang mamagbalik, ya ra pangyenget-yengetay ang para mangapalg̱ud tung sam bilug ang lugar ang yay mas matinlung matiniran nira, bilang yang pag̱atiniran enged yang Dios mismu. Purisu kumus maning da ka man tia yang pagtaralig̱en nira tung anya, indi naeyak yang Dios ang aningen nirang yay Dios nira. Nag̱askean ta tia ay taniray pinagsimpanan na ta sasang siudad ang ya ray pakigsapenan nira tung anyang asta tung sampa.

17-18 Natetenged tung pagtaralig̱en ni Abraham ang bug̱us tung Dios, atiing pagsukda yang Dios tung anya, pinag̱intriga na tung anya yang ana nang ti Isaac. Teed mi, tanya mismung pinangakuan yang Dios ang ekel tung ana nang atiang pinakalusu, asan da magkatinir ta mga kinaapu-apuan na, ang pagkatapus ya rang ya rang idasag na! 19 Napag̱intriga yang ana na tung anya, ay natetenged pinagtimbang-timbang na ra kang lag̱i tung isip na ang maskin mapatay ra yang ana na, kayanan ka enged yang Dios ang pabuien si kang uman. Purisu natetenged tung pagtalig nang atia tung anyang bug̱us, asan da ka ibalikay na yang ana na tung anya ang katimbang nang napatay ra ka man ang pagkatapus ya si nga bungkaras‡.

Natetenged Tung Pagtaralig̱en Na Isaac, Ni Jacob, Ni Jose (11:20-22)

20 Pati ti Isaac ang naa, natetenged tung pagtaralig̱en na tung Dios ang magkereng tung pinangakuan na, ipinag̱ampu na yang mga ana nang ti Jacob durua ni Esau ang pakaayenen yang Dios§. 21 Pati ti Jacob ang naa, natetenged tung pagtaralig̱en na tung Dios ang talagang matuurun na yang pinangakuan na tung anya, atiing tanya alenget dang mapatay, ipinag̱ampu na ra ka yang mga apu nang durua ang yay mga ana ni Jose ang pakaayenen ka yang Dios*. Baklu napag̱ampu, ya rag pepges tung suyud nang nagtuu tung Dios† ang nagpasalamat ta dakulung pagpasalamat natetenged tung kaayenan ang pinangakuan na tung mamagsurubli-subli tung anya. 22 Asta ti Joseng naa, natetenged ka man tung pagtaralig̱en na tung Dios ang magkereng tung pinangakuan na, atiing makali ra kang mapatay, napagtuyun da ang kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagliit yang mga masigkanasyun na duun tung Egipto, kaministiran ang yang tinanguni na, maskin pang duli na ra ilem, eklan da nira ang para ipalw̱eng da nira duun tung banwang atiing pinangakuan yang Dios tung nasyun nira. Ay inula na ra kang lag̱i ang tung uri ta kaldaw mamagliit da tanira duun tung Egipto ang para mamagdistinu ra duun‡.

Nag̱aulit Na Yang Pagtaralig̱en Yang Mga Kinaampu Nirang Duma Mag̱impisa Pa Atiing Tanira Indi Pa Pangaliit Duun Tung Egipto Asta Tung Pagpakled Nira Duun Tung Canaan (11:23-31)

23 Pati yang mga ginikanan ni Moises ngani, natetenged tung pagtaralig̱en nira tung Dios, atiing ti Moises ipinangana ra, maskin nagkalalangan da yang Adi ang yang tanan ang mga ana nirang mga Israel ang mga lalii dapat ang pangimatayen, anday eled nirang naglampas. Purisu anday dumang binuat nira, itinaluk da ilem nira yang mula tung seled tulung bulan ay may nasinyalan da ka nira tung kapastilan na§. 24 Pati ti Moises ngani, natetenged tung pagtalig na tung Dios atiing ustu ra tung idad, iningwara na ra yang pagkabetang nang abwat ang tanya ana ta sasang prinsisang ana yang Faraon. 25 Ay yang ipinalandaw na belag̱an ang tanya magpapsaw tung pagburuaten ta kasalanan ang tung gesyeng uras ka ilem yang pagparapsawen na, kung indi, ang tanya magpakiunung da tung mga masigkanasyun nang mga tauan yang Dios ang nag̱adereeg-deeg̱an. 26 Ya ray ipinalusu na ay natetenged pinagtimbang-timbang na ra kang lag̱i tung isip na ang maskin sawayen dang pakaeyakan ta duru natetenged tung pagpakbat na tung pag̱aningen ang Cristo*, piru mas maal yang marisibi na asan kay tung magpaumpuk da ilem ta manggad tung Egipto ang ya ra rin ay ipasubli yang Faraon tung anya. Yang ipinagtimbang-timbang na ta maning tia, ay ipinabalay na ra kang lag̱i tung isip na yang kantidad yang ibles yang Dios tung anya tung uri ta kaldaw.

27 Dispuis natetenged tung pagtaralig̱en na tung Dios, nagliit da duun tung Egipto ang anday eled na maskin duru rang kasisilag̱en yang Adi tung anya. Pinatenten na ra ilem yang isip nang magpadayun ay yang Dios ang indig dakaten ta mata ya ray pirming nag̱apabilug̱an ta isip na. 28 Natetenged ka man tung pagtalig na tung Dios ang yay magpalibri tung mga tauan na, napagtukud da ta sasang silibraen nirang sang nasyun ang ya ray pag̱aningen ang Taklib. Nagkalalangan da ka tung nira ang mamangimatay ra tung mga karniru nira ang pagkatapus yang dug̱u na ya ray ibag̱id nira tung pilariti may ambaan yang mga purta yang mga balay nira. Ya ray buaten nira ug̱ud kung kumaw̱ut da nganing yang sasang angil ang tinuw̱ul yang Dios ang magpangimatay tung tanan ang mga pangulung lalii duun tung Egipto, panakliw̱an na ra ilem yang mga balay nirang pinamag̱iran ta dug̱u†.

29 Dispuis natetenged ka man tung pagtaralig̱en nirang mga kinaampu ta tung Dios, nangapanaw ra duun tung kakngaan yang teeb ang atiang pag̱aningen ang “Mapula” ang asta nangatindak da ang yang pinanawan nirang atii langung tanek. Piru yang mga tag̱a Egiptong namagrutus tung nira, atiing namansitag̱am dang mamagpanaw ka duun, pinanampekan da tanira yang teeb ang nagbinalikay ra ang asta nagkaralemes da ilem tanirang tanan‡.

30 Dispuis natetenged ka man tung pagtaralig̱en nira tung Dios, atiing pagliliw̱utun nira duun tung siudad yang Jerico tung seled pitung kaldaw, tung yapitu unaw̱is ya ra mansiktang yang mga padir tung paliw̱ut yang siudad ang atii§. 31 Dispuis pati ti Rahab ang yay sasang baw̱ay ang tag̱a duun ang yang nag̱ipangita na ra rin pagpagamit yang sadili na, ekel tung pagtalig na tung matuud ang Dios, indi ra naumid tung kalainan ang nalambeg̱an yang kadaklan ang mga masigkasiudad nang namagpasuag tung Dios. Ay ipinabistu na yang pagtaralig̱en na tung Dios ekel tung pag̱arasikasuen na ta matinlu tung mga tiktik ang pinanuw̱ul ni Josue*.

Nag̱apangkelan Na Ka Ta Basi Yang Pagtaralig̱en Tung Dios Yang Mga Kinaampu Nira Atiing Nangasintar Da Tanira Duun Tung Canaan (11:32-38)

32 Kung tung bag̱ay, dakele pa yang mga kinaampu tang nagtalig ang bug̱us tung Dios ang gustuu pa ka rin ang panambiten yang mga kapanawan nira ang katulad ka tung ni Gideon, tung ni Barak, tung ni Samson, tung ni Jefte, tung ni David, tung ni Samuel† may tung namagdarasun-dasun tung ni Samuel ang pinanalig̱an ka yang Dios ang magpadapat yang bitala na. Ug̱aring ilem, midyu agkampus-kampusunaw ra ta uras ang ipag̱inambitu yang palaksu yang pagtaralig̱en nirang tanan. 33 Yang mga taung mga maning tia, natetenged tung pagtaralig̱en ka nirang bug̱us tung Dios, maning taa yang mga binuat-buatan nira. May asan da ta nagpakiggira tung duma-rumang inadian ang asta pinandeeg da nira yang mga kuntrariu nira. May asan da ka ta durug katadleng yang pag̱urusgaren nira tung mga kinasakpan nirang anday dapig tung duw̱ali may duw̱ali. May asan da ka ta namatuuran da yang mga pinangakuan yang Dios. May asan da ka ta nanalunga tung mga liun ang mamakta ra rin tung nira ang pagkatapus tinakmed da ilem yang Dios yang nganga nira‡. 34 May asan da ka ta indi ra nagkarasiruk tung apuy ang puirti yang pagdaw̱a-raw̱a na§. May asan da ka ta nagkaralibri tung mga kuntrariu nirang mamug̱us da rin tung mga dikel nira. May asan da ka ta maskin pinanluluw̱ayan pa, pinabalikan da ka enged yang Dios ta ketel nirang mamaningayaw tung gira ang asta namandeeg da dayun tung mga sundalung tag̱a duma-rumang nasyun.

35 May mga baw̱ay pa nganing ang natetenged tung pagtaralig̱en nira tung Dios, pinabalikan na ra tung mga minatay nira ang ya si kay binui nang uman*.

Ug̱aring may duma kang pinag̱anut da ta mupia ang asta ya ray napatayan nira natetenged indi ra enged nampauyun tung kundisiun ang itindul tung nira ang basta manalyud da tung Dios, asan da malibri. Ay yang ipinalandaw nira ang tung uri pabungkarasen yang Dios ang yang mabtangan nira mas matinlu kay tung malibri ra rin tung kamatayen ang atia. 36 May asan da ka ta pinagtiradaan ta mga bitalang malelbat ang nunut da ka ta pag̱aplit ta latigu. May asan da ka ta idinasek tung kalabus ang yag kekedked ta kadina tung kakay may tung kalima†. 37 May asan kang pinagbatu ang asta ya ray napatayan nira‡. May asan da ka ta linag̱aring simbung§. May asan da ka ta pinapug̱usan ta dikel nira. May asan da ka ta pagkabetang ang durung pisan agkaalang-alang ang pirming nag̱adeeg-deeg̱an ang nag̱apapinitinsiaan ta duma ang ya ra kay ipinagpalag̱u-lag̱u ra ilem nira ang yang mga suut nira ulit da ilem ta karniru ubin kambing, yang kaliliwag̱en nirang subra*. 38 Belag̱an bag̱ay tanira tung kaliw̱utan ang naa ang yang sistima na yay pagpaguyuran yang kadaklan ang pamagpasuag tung kalelyag̱an yang Dios. Purisu duun da ilem namagpalag̱u-lag̱ung namaglakted-lakted tung banwang kapas may duun tung mga kabukiran asta tung mga leyang ubin mga bug̱ang man ang ya ray pinantalukan nira.

Tung Uri Sang Kaugpuan Da Ilem Tanira Yang Mga Kinaampu Nirang Bug̱us Ka Yang Pagtaralig̱en Nira Tung Dios (11:39-40)

39 Yang tanan ang mga taung atiang nagkarasambitu, maskin dinayaw ra ka man yang Dios ta mupia natetenged tung pagtaralig̱en nirang bug̱us tung anya, piru indi pa ka nangarisibi yang sasang kaayenan ang pinangakuan yang Dios. 40 Ay kipurki ta yaten ang nag̱auri tung nira, pinagsimpananita ra kang lag̱i anya ta sasang may kantidad nang inding pisan mapasiring-siringan. Anday dumang pag̱asikad na, ang indi, baklu ra pasalapayay na tanirang mamag̱ing sukat dang pisan tung planu na ang derenganita ra kang magkasira-siraan ang tanan.

12

Yang Pagtaralig̱en Nira Tung Ni Jesus Nag̱ipananglit Na Tung Karirang Maglaksuen Nira (12:1-3)

1 Kapurisu ta yaten ang mga tumatalig simanyan, yang kaalimbawaan ta, maning pa tung mga maniglaksu tung karira. Yang kaalimbawaan yang mga taung atiing nagkarasambitu ta nungayna ang nagpaita yang pagtaralig̱en nirang bug̱us tung Dios, maning pa tung gaw̱ung ang pisan tanirang pamagrikudu ang pamagpaniid tung pagralaksuen ta. Purisu, magprusigirita tung pagtaralig̱en ta ang ya ray maning pa tung karirang nag̱ipalaksu yang Dios tung yaten ang asta masapungan ta ra enged. Maskin unu pay pagpaluw̱ay tung pagtaralig̱en ta pati yang maskin unu pang kasalananay ang midyu durug peg̱et yang awid na tung yaten, ya ray luw̱us ang ipamlek ta. 2 Yang pabilug̱an ta enged yang mga isip tang paglaksu tung karirang naa ya ra yang sasang durug tinlung mag̱ugyat tung yaten natetenged tung pagtaralig̱en tang bug̱us tung Dios ang yay indi na ra ka enged tinegkaan. Anday dumang nag̱aaningu, ya ra ti Jesu-Cristo. Natetenged tung kasadyaan ang nag̱ielat yang Dios tung anya, nag̱agwantang nagpalansang tung krus. Yang kaeyakan ang napasaran na duun binaliwala na ra ilem. Pagkatapus simanyan duun dag kakarung tung tepad ang pisan yang Dios ampir tung tuu na ang para duun da mangerengan tung yaten. 3 Ya ray nag̱asambitu ay gustuung yay paneem-neeman ta ta maayen kung ya pa ag̱ari yang pag̱aragwantaen na tung pagbaratukun tung anya yang mga taung makinasalananen, ug̱ud indiita ra magpaluw̱ay ang magtegka.

Nag̱ipademdem Na Ang Kung Mapasaran Da Nganing Tanira Ta Mga Kaliwag̱an, Asan Da Ka Nga Tadlengay Yang Dios (12:4-11)

4 Tung pag̱imuras ming panguntiel tung mga taung atiang pamagreg̱es tung numyung mamalpas tung ni Jesus, indi mi pa ka nag̱ipaturuk yang dug̱u mi ang katulad ka tung anya. 5 Ayw̱a, lipat dang pisan tung mga isip mi yang sasang bitalang nag̱ipagpaktel yang Dios tung mga isip ta ang duunita ra ag̱aningay nang mga ana na? Ay may sasang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Anaw, kung tadlengena ra nganing ni Yawi ang disiplinaen, intindien mu ra ta mupia.

Kung paintindiena ra nganing anya natetenged tung kamaling binuat mu, belag̱an ang yay padatelan mung magpaluw̱aya ra ang muya asana ra ilem temegka.

6 Ay yang kumpurming nag̱agegmaan na, ya ra kay magtadlengen nang magpainunukuan,

ig yang kumpurming agkaw̱ig̱en nang ana na, ya ra kay agburdunun na,” mag̱aning*.

7 Yang nag̱ipag̱agwanta ta tung mga kaliwag̱an ay yay sasang papanaw yang Dios ang panadleng tung yaten. Ay asan da tung pagtaradlengen na nga bilug̱ay ta ang agkaw̱ig̱enita ra ka man anyang mga ana na. Ayw̱a, tinu pay nag̱aintindian tang anaen ang indi ra magtadlengen ni tatay na? 8 Ay kung indiita ra tadlengen yang Dios ang pariu tung nag̱abuat na tung tanan ang mga ana na, anday inaning, ig disir belag̱anita ra mga ana nang matuud, kung indi, maning pa tung ita lupaw ra ilem. 9 Dispuis pa pademdeman ta ra kanay yang pagpadakul tung yaten yang sadiling mga tatay ta. Atiing tinadlengita ra nganing nira, ginalang ta ra tanira ta mupia. Purisu mas pang magkabag̱ay rang pisan ang magparanekitang magpatadleng tung Ama tang sam bilug duun tung langit ang ya ray nagpaeyang tung yaten yang ipagpangabui tang baklu. Ay asan da nga tultulay ta yang pagpangabuing uyun tung nag̱auyunan na. 10 Talagang magkabag̱ay rang pisan ang ya ray buaten ta, ay telengan ta ra ilem. Yang pagtaradlengen yang mga tatay ta tung yaten, seled ilem tung pira pa ilem ang takun, ig sigun ka ilem tung nag̱aintindian nirang magkatama. Piru yang pagtaradlengen yang Dios tung yaten, yang pag̱asikad na, ang ya ikaayenay ta ug̱ud asanita ra ngayap tung ug̱ali nang limpiu. 11 Buinu, kung papagbilug̱unu ra yang gustuung ianing, simanyan kada tadlengenita ra nganing yang Dios, midyu belag̱an sasang ya ikasadyaay ta, kung indi, ya ikapungaway ta. Piru tung uri yang pakaw̱utun na tung yaten ang kumpurming magparanek ang magrisibi tung pagtaradlengen nang atia, asanita ra magluang matinumanen tung kalelyag̱an na ang magkalimeng dang pisan yang mga kinaisipan ta.

Kung Ya Pa Ag̱aring Maulikan Da Yang Kaluluw̱ayen Nira (12:12-13)

12 Kapurisu yamung kumpurming maning pa tung pamanlungikngik da yang mga kalima mi pati mga tuud mi maning pa tung pamamultang da, paktelen mi ra yang mga isip ming magpadayun yang pagtaralig̱en mi tung ni Ginuung Jesus. 13 Yang maning pa tung dalan ang matadleng, ya ra kay padayunan ming usuyun ang asta masapungan mi ug̱ud kung may mga kaarumanan ming duma ang midyu panluw̱ayan da ka tung pagtaralig̱en nira, yamung kadaklan mapaitaan mi ta matinlung mulidu ang mapausuyan nira ug̱ud indi ra magpaluntug, kung indi, maulikan da ka yang kaluluw̱ayen nira†.

Nag̱ipasanag Na Kung Unu Pay Dapat Ang Mataw̱ang Nira Kung May Mga Aruman Nirang Panluw̱ayan Da Ang Para Malikayan Nira Yang Sasang Durung Pisan Agkaliwag (12:14-17)

14 Yang kalibrian ang pinagtukud ni Jesu-Cristo, ya rag demtay ming pasiguruan ang kasiraanamu rang kang tanan ang magpasiguru. Bilang yang pagkabag̱ay mi tung Dios ya rag pasiguruay mi ay kipurki kumpurming tinu pay indi ra pinabag̱ay ni Jesu-Cristo tung anya, indi na ra enged maita yang pirsunal na tung uri‡. 15 Yang pagpasiguru ming atia, panuntan mi ra ka ta pagbarantayan ming magpurutul nusias may asan tung numyung tubuan da ta isip nang manalyud da tung kaneeman ang ipinagpaita yang Dios tung yaten ang asanita ra ka man nga tapnayay na. Nusias may magpateg̱as dang magdiskumpiar tung ni Jesu-Cristong anda unu ay kalibrian ang maita na tung anya. Maning pa tung sasang pagtubung makakailu ang pagkatapus yamung kadaklan, paliwag̱anamu ra anya ta mupia ay ekel tung anya, duru rang maumid ang mag̱usuy tung anya§. 16 Mangamanamu ra ta mupia nusias may asan tung numyung tubuan da ta isip nang mamalpas da tung ni Jesu-Cristo. Pati yang baklung ipinagpakigpaig̱u yang Dios tung yaten ekel tung anya, ya ra ilem ag̱ipabtangay nang anday kuinta na ang katulad ka tung binuat ni Esau atiing tukaw. Ay yang sasang pudir ang ipinakdul yang Dios tung anya natetenged tung pagkadakulu na ang tung anya ra rin ipapanaway na yang ipinagpakigpaig̱u na tung na apu na ni tatay na, indi na ra minaal, kung indi, ya ra ilem ipabailuay na ta sa nga mangkukan ka ilem ang pamangan*. 17 Papatandaan mi ta maayen yang paamanung atia tung numyu, ay kipurki nag̱akdekan mi ra ka ang atiing pagtaklib da yang pira pang kaldaw, atiing gustu na rang magpaampu tung ni tatay na ang para pakaayenen yang Dios, anday naimu na. Maskin pang durung pag̱aramuy-amuyun nang pagtarangiten, anda ra ka enged ay rimidyung sarang mabuat na ang para bawien na pa rin yang pagpabailu na yang pudir yang pagkadakulu na tung ari na†.

Nag̱apapagsunaid Na Yang Dating Patakaran May Yang Baklu Sigun Tung Pagparalengeten Yang Mga Tau Tung Dios (12:18-24)

18 Kaministiran ang pakdulan mi ta kantidad na yang nag̱ipagpaamanung atia tung numyu ay kipurki yang pagparalengeten mi tung Dios simanyan dakulung pinag̱umanan na tung pagparalengeten yang mga kinaampu tang atiing tukaw pa. Ay atiing pagpalenget nira tung katalungaan na, saragpun da tanira duun tung tinenaran yang sasang bukid ang paggug̱uuyan ang Sinai. Yang tanan ang nagkarainabu duun nabilug̱an da nirang pisan. Yang bukid ang atii may apuy nang pagdaw̱a-raw̱a. Akyup ang pisan ta makiklep. Durug ketel yang palet ang maning pa tung balyu. 19 May nagngel ka nirang budyung ang durung pisan agkatunul, pati yang busis mismu yang Dios ang pagbitala tung nira, ya ra kay nagngel nira. Pag̱agngel nira, durung pagpakiildaw nira ang kung maimu ilem, indi ra ilem magpadayun ang magbitala tung nira‡. 20 Ay kipurki pinanlebatan da ta mupia tung sasang urdin yang Dios ang kung tinu pa unu ay malakted tung lindiruan ang maliked ilem tung bukid ang atia, maskin ayep ilem nira, dapat unung batwen dang imatayen§. 21 Kumpurming nabandaw tung bukid ang atii, pinangalipudpuran da ta mupia. Maski nganing ti Moises ya ra ngabngang mag̱aning,

“Ya ra nga talamtamayu yang kandasung pagpangerel,” mag̱aning*.

22 Piru simanyan belag̱an dang maning tii yang palaksu yang pagparalengeten ta tung Dios. Kung pananglitan ta yang nag̱apalengtan ta simanyan ya ra yang bukid ang sam bilug ang yay paggug̱uuyan ang Sion† ang ya ray talub yang siudad ang Jerusalem ang duun pa tung langit ang yay pag̱atiniran yang ultimu ilem ang Dios mismu‡. May mga angil na duun ang pira-pira rang laksa ang pirming pamagpakasadyang pamagdarayawen tung anya. 23 Pati yang intirung kabilug̱an yang mga tauan yang Dios ang pamagsaragpun ka duun ya ra kay nag̱apalengtan ta. Yay pinamilik yang Dios ang mag̱ing mga ana nang sadili ang maning pa tung may pagkadakulu nirang tanan, ay may nag̱ielat yang Ama nirang ipakdul tung nira ang dakulung pisan yang kantidad na§. Yang mga aran nira ipinaglista na rang lag̱i nganing tung maning pa tung akta yang siudad ang atii duun tung langit*. Anday dumang mga tau tia, kung indi, ya ra yang atiing baklung nagkarapatay, inusgaran da kang lag̱i yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na ekel tung pagtalig nirang bug̱us tung ni Jesu-Cristo ig ya ra kay pinasalapay nang pisan tung kaministiran ang masalapayan nira. Pati yang manig̱usgad ang pinakalandaw ang yay nag̱usgad tung nira ta maning tia ang ya ra ka man yang Dios mismung nag̱imu tung tanan ang mga tau, ya ra kay nag̱apalengtan ta. 24 Pati yang nagpabaked tung baklung patakaran ang naang ipinagpakigpaig̱u yang Dios tung yaten, ya ra kay nag̱apalengtan ta. Anday duma ya ra ti Jesus mismu† ang yang dug̱u na ya ray ipinaturuk na ang para asanita ra nga punasay na tung mga kasalanan ta. Dispuis yang pagpaturuk nang atii yang dug̱u na, maning pa tung yay pagpaintindi tung yaten natetenged tung sasang kaayenan ang landaw ang pisan ta timbang kay tung nadapatan yang pagpaturuk ni Abel yang dug̱u yang mga ayep na ang atiing idinasag nang ipinirisintar tung Dios‡.

Yang Ultimung Pagpaaman Na Tung Nirang Indi Ra Enged Magpabengel Tung Dios Ang Pagpaintindi Tung Nira Natetenged Tung Baklung Patakaran Ang Pinagtukud Ni Jesu-Cristo (12:25-29)

25 Kapurisu mangamanita ra ang indiita ra enged magpabengel tung Dios ang ya ra kay pagpaintindi tung yaten simanyan natetenged tung baklung ipinagpakigpaig̱u nang naa. Ay pademdeman ta ra ilem kanay yang pinanampetan yang mga kinaampu tang namagpabengel tung Dios ang nagpaaman tung nira atiing pagparanek na duun tung bukid ang atiing nainambitu. Kung tanira indi nganing nangalibri tung sintinsia na, ita simanyan, kung alimbawa, magpabengelita tung anya ang duun tung langit agpagpaaman tung yaten, talagang mas pang siguradu ang indiita ra ka enged malibri tung sintinsia na§. 26 Kipurki yang busis nang nagpaaman tung nira tung uras ang atii, pinayegyeg na yang katanekan*. Piru simanyan may sasang pinangakuan nang mag̱aning,

“Payegyeg̱enu pa ta minsa, belag̱an da ilem yang katanekan, kung indi, pati yang kalangitan,” mag̱aning†.

27 Atiing pag̱aning nang payegyeg̱en na pa ta minsa, asan da ngaintindiay ta ang yang kumpurming inimu nang belag̱an pirmaminti, luw̱us dang mansilagsik ang magkarapelek ug̱ud yang kumpurming keen, ya ra kay magnatis. 28 Kapurisu, natetenged pinakdulanita ra ka man yang Dios ta pudir tang magpakiugpu tung anyang maggaraemen tung kaliw̱utan ang baklu ang indi enged ang pisan kemedeg-kedeg, ya enged ay pasalamatan ta tung anya ta duru. Asan da ipapanaway ta yang pagturuuen ta tung anyang talagang mauyunan na ang nunut da ka ta bastanting panggalang ta tung anya ang yang pagkadios nang durung pisan agkasagradu pirming magbaw̱atikal tung mga isip ta. 29 Ay yang Dios ang pag̱atuuan ta belag̱an irintrimisen ay kipurki kung masilag da nganing, maning pa tung sasang apuy ang durug ketel ang pumangan tung tanan ang kumpurming belag bag̱ay tung anya‡.

13

Dapat Ang Mag̱inatuay Yang Pagturuuen Nira Tung Dios May Yang Pagpangabui Nirang Pangaldaw-kaldaw (13:1-6)

1 Idayun ta ra yang paggeregmaan tang magpurutul tung ni Ginuung Jesus. 2 Indi ta ka pagpaw̱aya-w̱ayaan yang pag̱arasikasuen ta tung mga putul tang nag̱apanaw tung yaten, maskin indi ta pa nag̱ailala. Kipurki atiing tukaw pa may duma ang nag̱asikasu tung mga taung napanaw tung nira ang anday kaliw̱utan nira ang atii pala mga angil*. 3 Dispuis intindien ta ka ta maayen yang mga kaministiran yang mga aruman tang nag̱akalabus asan arangan da ilem tung pagtaralig̱en nira tung ni Jesus. Pasunairan ta tanira ang katimbang nang itay aruman ka nira duun. Pati yang mga aruman tang nag̱adereeg-deeg̱an asan, pasunairan ta ka ang katimbang nang kasiraanita ra kang nag̱adereeg-deeg̱an. 4 Igalang ta kang tanan yang pagkarasawaen ta ang talagang durung pisan agkasagradu. Yang pag̱arapenan tang magkarasawa amlig̱an tang indi ra enged mamansaan. Kipurki yang kumbaw̱aynen ubin kunlaliien pati yang kumpurming maglimbung tung kasawa na, ya ray sintinsiaan yang Dios tung kalainan. 5 Dispuis yang pagpangabui ta, amanan ta ang indi malaktan ta pag̱amluk ta tung kuarta, kung indi, kumpurmi ra ilem yang nag̱aprusigiran ta asanita ra ilem nga kuntintu. Kipurki yang Dios mismu nagpangaku tung yaten ang mag̱aning,

“Indiamu ra ka enged paw̱ayaanung ipaalang-alang,” mag̱aning†.

6 Purisu asanita ra ngaeyangay ta balur tang magkesen-kesen tung mga isip ta ang katulad ka tung sasang taung tukaw ang nabtang tung kasulatan yang inaning na ang mag̱aning,

“Ti Yawi yay yeen ang katabyang. Purisu indiaw ra ka enged mag̱eled, maskin unu pay buaten tung yeen yang sasa ka ilem ang masigkatauu,” ag̱aaning‡.

Nag̱apaamanan Na Ang Yang Itinulduk Tung Nira Yang Mga Manigmangulu Natetenged Tung Kalibrian Ang Pinagtukud Ni Ginuung Jesus Indi Nira Enged Paglipatan (13:7-19)

7 Pademdeman mi kang pirmi yang mga namagmangulu tung numyung sam pundaan ang tukaw ang ya ra kay namagparakaw̱utun tung numyu yang bitalang ipinagpiar yang Dios tung nira. Pamaridengdengan mi ta maayen yang pinakaw̱ut yang pagpangabui nirang matinlu ang asta ikinagmatay ra ilem nira ig yang pagtaralig̱en nirang atiing mabaked tung ni Jesus, ya ra kay dapat ang pasuaran mi. 8 Yay pakbungan mi ay ti Jesu-Cristong pinanalig̱an nira, ya ka man mismu yang nag̱atalig̱an mi simanyan ig ang asta ra ilem tung sampa ang anday kaumanan. Pati yang natetenged tung anyang ipinagpakaw̱ut da nira tung numyu, ya ka, anda kay kaumanan na. 9 Purisu indiamu ra enged magpaguyud tung sari-saring nag̱itulduk ang balaw̱ag ang pisan tung ipinagtulduk da nira tung numyu ang muya ya ray matalangan mi§. Ay kipurki mas maayen ang yang ipagpabaked mi tung mga isip ming pagtalig tung Dios ang pirmiamu ra ilem ang magdemdem tung kaneeman ang ipinagpaita na tung numyu ekel tung ni Jesu-Cristong nagpakugmatay para tung yaten. Indiamu ra enged mamati tung nag̱ipausuy ra rin ta duma tung numyu ang yang matinlu unung ipagpabaked mi tung pagtaralig̱en mi tung Dios ang yamu unu magpakigsaru tung kadaklan ang mga masigkanasyun tang pamamangan yang karni yang mga ayep ang ya ag̱idasag̱ay tung mga pistang dating pag̱asilibra yang nasyun ta*. Ay yang pamagpakigsaru asan andang pisan ay taw̱ang na tung nira ang para asan da rin maparampil tung Dios.

10 Ay ya pa ag̱ari, ta yaten ang kumpurming pagtalig da tung ni Jesus sigun tung pagpakugmatay na, katimbang nang may sasa kang pagsararuan tang idinasag ang andang pisan ay kalalabten yang mga paring pamanirbian duun tung pagtuuan tung Dios ang pinakalusu ang yang panirbian nira usuy tung dating ipinagpakigpaig̱u. 11 Kipurki pademdeman ta ra kanay yang nag̱ainabu tung kaldaw ang pinakalusu tung seled san takun sigun tung Dating Ipinagpakigpaig̱u†. Yang dug̱u yang mga ayep ang idinasag ya ray nag̱aeklan yang paring pinakalandaw‡. duun tung kakleran yang kuartung atiang pag̱aningen ang pinakasagradu ang para duun da nga tabunay yang pagpakasalak yang mga tau tung Dios. Piru yang tinanguni yang mga ayep ang atiang ibinutwan na duun tung kuari lamisaan ang darasag̱an, anday kalalabten nang mamangan yang karni nira, kung indi, dapat ang ya ikuw̱ulay na duun tung lua yang pinagkampuan nira atii kanay§. 12 Kapurisu pati ti Jesus, ang para mapabag̱ayita ra anya tung Dios ekel tung pagpaturuk na yang sadiling dug̱u na, duun da ka tung lua yang siudad yang Jerusalem nagpakugmatay. 13 Purisu ta yaten, kaministiran ang magluaita ra ka tung dating pagpakigsasaan ta ra rin ang para magpakiunungita ra tung anyang mag̱agwanta tung kaeyakan ang katulad ka tung inagwanta na. 14 Ay kipurki taa tung kaliw̱utan ang naa anday siudad ang mapagpakeenan ta, kung indi, may sasang siudad ang kaw̱utun ang yay pagyenget-yengetan yang mga isip tang pagnatisan*. 15 Purisu kumus ti Jesus da yang yaten ang paring pinakalandaw, tung anya ra ipapanaway tang pirmi yang pagdarayawen ta tung Dios. Katimbang nang yay sasang idasag tang iprisintar tung anya ang ya ra yang kapakli yang dating ipinirisintar ta ra rin tung anya sigun tung palaksu yang dating ipinagpakigpaig̱u. Bilang yang pagdarayawen tang atia tung anyang pagpadengeg maning pa tung sasang nag̱ipamurak yang nganga tang iprisintar ta tung anya† ang katulad ka tung mga pruduktu ta mga luak tang ipinirisintar ta ra rin tung anya atiing kada nagpasalamatita ra tung anya. 16 Pati yang pagburuaten ta ta matitinlu kung ya pa ag̱ari ita magtaw̱ang tung may mga kaministiran, indi ta ka paglipatan. Kipurki yang mga pag̱urubraen tang maning tia, katimbang na kang mga dasag ang nag̱iiprisintar ta tung Dios ang ya ra kay mauyunan na ta mupia‡.

17 Yang mga aruman mi asan ang pamagmangulu tung numyung sam pundaan, ipaekel mi yang mga isip mi tung nag̱ipagpasanag nira tung numyu natetenged tung ni Ginuung Jesus. Galangen mi kang paranekan natetenged tung ubligasyun nirang atiang ipiniar yang Dios tung nira. Kipurki tanira mismu durug kadererep ang pamagpadag̱en-dag̱en tung numyu ang alus anday kaenayan nira ang para indiamu ra ilem matalang, kung indi, mas pang kemeet ang kemeet yang pagtaralig̱en mi tung ni Jesus. Yang nag̱ipagpaderep nirang pamagpaiwan-iwan tung numyu ay natetenged nag̱askean da ka nira ang insapuan ka tanira yang Dios natetenged tung pagparadag̱en-dag̱enen nirang atia tung numyu. Purisu pauyunan mi tanira ug̱ud masadya kang pirmi yang kinaisipan nirang pamagpaiwan-iwan tung numyu. Ang anday pagdag̱eman nira tung numyu ay kipurki kung may pagdag̱eman nira tung numyu, anda ra ka ilem ay luaan nang maayen para tung numyu.

18 Idayun mi ka yang pag̱arampuen mi para tung yeen. Indiaw nag̱aeyak ang pagpaampu tung numyu ay tung pagpamalaru tung sadiliu, anday barasulun tung yeen yang sadiling painu-inuu. Kipurki durung kalelyag̱u ang yang tanan ang buat-buatu, pirming maeklanu tung magkatama. 19 Yang sasang nag̱aingaluku enged tung numyung ipag̱ampu mi ang tung makali pabalikenaw ra yang Dios asan tung numyu.

Yang Nag̱ipag̱ampu Na Para Tung Nira (13:20-2l)

20 Buinu, mga putulu, nag̱ipag̱ampuamu ra yeen tung Dios ang yay pinangapunglan yang kalibrian tang naang nalg̱uran ta ang duun da ka man ngaulikay yang rilasyun ta tung anyang naglain da. Tanyay nagpaliit tung mga minatay tung sasang maning pa tung manig̱asikasu ta kaayepan ang inding pisan mapasiring-siringan§. Anday duma, kung indi, ya ra ti Ginuu tang Jesus ang simanyan pag̱arasikasuen da tung yaten ang mga tauan na. Yang pagpabui si kang uman yang Dios ang atii tung anya, ya ra kay pagpailala na ang rinisibi na ra yang pagpaturuk na yang dug̱u na ang duun da ka nga tukuray na yang baklung ipinagpakigpaig̱u na ang yang kantidad na dumayun ang asta tung sampang anda enged ay katapus-tapusan. 21 Yang nag̱ipag̱ampuu tung anya ang pasangkapanamu anya ta kumpurming unu pang kaministiranay ming matinlu ang para mapag̱usuyamu tung kalelyag̱an na. Makayanan mi tia ay paeyanganamu ra anya ta ipagpalua mi tung mga ubra-ubrang mauyunan na ekel tung ni Jesu-Cristong pagpaktel tung numyu. Ya ra kay dayawen ta tung Dios ang asta tung sampang anday katapus-tapusan na. Talagang yay magkabag̱ay ang pisan tung anya.

Yang Pagtapusan Yang Sulat (13:22-24)

22 Taa simanyan mga putulu tung ni Ginuu ta, yang nag̱aingaluku tung numyu, paawatan ming intindien ta mupia yang mga bitalaung atiang ipinagpaktelu tung mga isip mi. Tutal belag̱an kang abwat ang masyadu yang isinulatung atia tung numyu. 23 Dispuis gustuung ibalita tung numyu ang yang putul tang ti Timoteo nalua ra tung kalabus. Purisu makaw̱ut ilem tani tung makali, kasiraanami ra kang mag̱angay asan tung numyu.

24 Panganingen mi yang tanan ang mga pamagmangulu tung numyung sam pundaan asan ang yuu pagpakikumustaw ra tung nira sasa may sasa pati tung kadaklan ang binuat da ka yang Dios ang mga tauan na kang sadili. Asta yang mga kaputulan tang tag̱a Italia tani pamagpakikumusta ka tung numyung tanan asan. 25 Buinu, yang gustuu para tung numyung tanan asan ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman yang Dios ang pagpadag̱en-dag̱en tung numyu.

Ya ra ilem tia ay maaningu tung numyu

* 1:4 1:4 Bilang yang kalandawan yang pusisiun yang pag̱aningen ang Ana Na, duun da naniel tung pangingtau nang bilug pati yang pagpakugmatay na may yang pagkabui na si kang uman asta yang pagkarung na tung tepad yang Dios. Yang ipinagsambit yang may sulat tung mga angil ay nag̱askean na ang yang mga taung paeklan na yang sulat ang naa, subrang panggalang nira tung mga angil. Alus pa ilem ipinabtang da nirang mga manigparalun nira tung Dios.

† 1:5 1:5a Yang san tag̱ang atiang inulit na, ingkelan na tung Mga Karantaen 2:7. Ya ray sasang pinag̱aning yang Dios tung sasang Adi yang mga Israel atiing tukaw tung uras ang ipinagpapges na tung anya yang kagaeman nang mag̱adi. Yang tunadas na belag̱an ilem nadapat tung mga Adi nirang tukaw, kung indi, kapin pang may nag̱adapatan na tung pag̱aningen ang Cristo ang ya kang lag̱i ay pinilik yang Dios ang maggaraemen tung bilug ang kaliw̱utan tung uri ta kaldaw. Sagyapen ta tung may bitalang Ana Yang Dios tung Diksyunaryung Diput.

‡ 1:5 1:5b Yang san tag̱ang atiang inulit na ingkelan na tung 2 Samuel 7:14. Ya ray sasang pinangakuan yang Dios tung ni Adi David atiing tukaw natetenged tung ana nang ti Solomon ang yay manubli tung pag̱aradien na tung uras ang atii. Piru belag̱an ilem yang ana nang atii yang nalagpakan na, kung indi, kapin da enged ang may nag̱adapatan na tung pag̱aningen ang Cristo.

§ 1:6 1:6 “...atiing pagpabalik na tung anya duun tung kaliw̱utan ang panlangit” puidi kang maning taa yang palaksu na: “...atiing pagpaangay na taa tung kaliw̱utan ang naa.”

* 1:7 1:7 Mga Karantaen 104:4

† 1:9 1:8-9 Yang san tag̱ang atia duun eklay na tung Mga Karantaen 45:6-7. Atii kanay, yay sasang pagdarayawen yang nagkanta tung sasang Adi yang mga Israel ang baklung nakarung tung puistu. Ya ray ingkelan yang may sulat ang ipinadapat tung pag̱aningen ang Ana yang Dios bilang yang pag̱aningen ang Cristo ang ya kang lag̱i ay pinangakuan na tung nasyun yang mga Israel ang ya ray maggaraemen tung nira.

‡ 1:12 1:10-12 Mga Karantaen 102:25-27

§ 1:13 1:13 Mga Karantaen 110:1; Mateo 22:44; Marcos 12:36; Lucas 20:42-43; Mga Binuat-buatan 2:34-35; 1 Corinto 15:25; Hebreo 10:13

* 2:2 2:2 Binuat-buatan 7:38, 53; Galacia 3:19

† 2:5 2:5 Balikan ta yang sinambit na tung 1:6 natetenged tung “kaliw̱utan ang panlangit.” Bilang yang kaliw̱utan ang panlangit ya ra yang kaliw̱utan ang baklu ang indi pa nag̱ait. Piru tung uri mabilug̱an ta ka enged (Ipinag̱ubligar 21:1-2).

‡ 2:7-8 2:6-8 Duun nga basaay ta tung Salmo 8:4-6 ig tung Genesis 1:26 “luw̱us dang ipinagaem mu tung yamen. Kung getesen ang ilakted, maning taa yang palaksu na: luw̱us dang ipinabtang mu tung tarampakan yang mga kakay yamen.”

§ 2:12 2:12 Mga Karantaen 22:22

* 2:13 2:13a Isaias 8:17

† 2:13 2:13b Isaias 8:18

* 3:5 3:5 Yang mga bag̱ay ang atia ya ra yang natetenged tung pag̱ingtau ni Jesu-Cristo pati tung kalibrian ang tukurun na.

† 3:7-8 3:7-11 Duun ngaeklay na tung Mga Karantaen 95:7-11.

‡ 3:7-8 3:7-8 Mga Bilang 14:11

§ 3:11 3:11 Mga Bilang 14:21-23

* 3:12 3:12 Katulad ang pisan tung mga kinaampu nirang sinambit. Duun nga basaay ta tung Mga Bilang 14:11, 23.

† 3:13 3:13a Katulad tung nag̱ianing yang Espiritu Santong “numaan ang kaldaw” tung 3:7.

‡ 3:13 3:13b Bali magkapariu ka tung binuat yang mga kinaampu nirang sinambit tung Mga Bilang 14:19, 34.

§ 3:14 3:14 Ikumpalar tung Hebreo 3:6.

* 3:15 3:15 3:7-8; Mga Karantaen 95:7-8

† 3:16 3:16 Mga Bilang 13:25-14:38 ig kapin da enged yang 14:11.

‡ 3:17 3:17 Mga Bilang 14:29; sinambit ka ni Pablo tung 1 Corinto 10:10.

§ 3:18 3:18 Mga Bilang 14:22-23; Mga Karantaen 95:11; Hebreo 3:11

* 4:2 4:2 Suluminting namananged tung pinangakuan yang Dios, ti Caleb durua ni Josue. Duun da nga basaay ta tung Mga Bilang 13:30 may 14:6-9, 24. Kung gustu tang maintindian yang intirung kapanawan na, duun da nga basaay ta tung Mga Bilang 13:25-14:38.

† 4:3 4:3 Mga Karantaen 95:11 (Hebreo 3:11)

‡ 4:4 4:4 Genesis 2:2

§ 4:5 4:5 Mga Karantaen 95:11 (Hebreo 4:3)

* 4:6-7 4:7 Mga Karantaen 95:7-8; Hebreo 3:7-8, 15

† 4:11 4:11 Ikumpalar tung sinambit tung Mga Bilang 14:41.

‡ 4:12 4:12 Yang pinag̱aning yang Dios ang nag̱apabilug̱an yang may sulat, ya ra yang sam bulus tung Mga Karantaen 95:7b-11 ang ya ray pirming inulit-ulit na mag̱impisa tung 3:7 ang asta tung 4:11.

* 5:1 5:1 Bilang pagpasalamat nira tung Dios.

† 5:4 5:4 Ti Aron ang naang nasambit, yay katukaw-tukawan tung tanan ang nag̱ing paring pinakalandaw tung nasyun tang Israel atiing tukaw pang panimpu. Duun da nga basaay ta tung Exodo 28:1.

‡ 5:5-6 5:5 Mga Karantaen 2:7

§ 5:5-6 5:6 Mga Karantaen 110:4; yang pagkabetang ni Melquisedec ang atia sasang adi ig sasa kang pari atiing panimpu ni Abraham (Genesis 14:17-20).

* 5:7 5:7 Ikumpalar tung napabtang tung Mateo 26:36-46, Marcos 14:32-42, may Lucas 22:39-46.

* 6:1 6:1 Yang gustu nang itulduk tung nira ya ra yang natetenged tung kantidad yang pagkapari ni Jesus ang midyu maliwag dang mamaresmesan nira.

† 6:14 6:14 Genesis 22:17

‡ 6:15 6:15 Kung tung bag̱ay, atiing pag̱apatay ni Abraham, anda pa ka man ay mga kanubli nang dakele, piru natetenged tung kagaeman yang Dios, nagkatinir da ta ana na may mga apu nang durua ang ti Jacob durua ni Esau. Ig disir, puiding aningen ta ang baklu tanya napatay, naimpisaan da kang lag̱ing nagkamatuud yang pinangakuan yang Dios ang atia tung anya.

§ 6:19 6:19 Exodo 26:31-33; Levitico 16:2-3, 12, 15; Hebreo 9:3, 12; Mateo 27:51; Marcos 15:38; Lucas 23:45

* 7:1 7:1 Yang nainabung atia tung na Abraham ni Melquisedec, asan nga basaay ta tung Genesis 14:17-20.

† 7:2 7:2 Genesis 14:17-20

‡ 7:17 7:17 Mga Karantaen 110:4; Hebreo 5:6; 6:20

§ 7:20-21 7:20-21 Mga Karantaen 110:4; sinambit ka yang may sulat tung 5:6; 6:20; 7:17.

* 7:25 7:25 Ikumpalar tung Juan 14:6.

† 7:28 7:28a Balikan ta yang 7:20-21.

‡ 7:28 7:28b Balikan ta yang 2:10 may 5:8-9.

* 8:3 8:3 Ikumpalar tung 5:1.

† 8:5 8:5 Exodo 25:40

‡ 8:12 8:12 Jeremias 31:31-34

* 9:1-2 9:1-2a Exodo 26:1-30

† 9:1-2 9:1-2b Exodo 25:31-40; Levitico 24:1-4

‡ 9:1-2 9:1-2k Exodo 25:23-30; 37:10-16; Levitico 24:5-9

§ 9:3 9:3 Exodo 26:31-33

* 9:4 9:4a Exodo 30:1-10

† 9:4 9:4b Pariu tung ipinapaan yang Dios tung mga Israel atiing tukaw ang yay sinambit tung Exodo 16:33.

‡ 9:4 9:4k Mga Bilang 17:8-10

§ 9:4 9:4d Exodo 25:16; Deuteronomio 10:3-5

* 9:5 9:5 Sasang klasi ta angil. Exodo 25:18-20; Ezequiel 1:5-13; 10; Ipinag̱ubligar 4:6-9.

† 9:6 9:6 Mga Bilang 18:2-6

‡ 9:7 9:7 Levitico 16:2-34

§ 9:11 9:11 “mga matitinlung bag̱ay.” Yang ilyag nang ianing ya ra yang kamtangan yang kalibrian tang durung pisan agkatinlu yang magluluaan na.

* 9:13 9:13a Levitico 16:3, 14-16

† 9:13 9:13b Atii kanay tung mga Israel, yang puiding makanayan na ang tanira mamansaan da yang pagkabetang nirang indi ra magkabag̱ay ang magtuu tung Dios, ay maning taa: kung disgrasia masagpi tung taung patay ubin ayep ang patay u kung mamangan ta sasang palanganen ang ibinawal yang Dios tung nasyun nira, mintras indi pag wislikan ta dug̱u ta sasang ayep ubin kaw̱u, indi ra kanay mapagtuu tung Dios. Kung gustu tang pasadsaran enged, asan da nga basaay ta tung Mga Bilang 19:1-9; 11-13; 17-19.

‡ 9:14 9:14 Atii kanay tung dating patakaran, yang dasag ang risibien yang Dios sulaminti ilem yang mga ayep ang andang pisan ay mansa-mansa na ubin dipiktu na tung tinanguni na.

§ 9:20 9:20 Exodo 24:6-8

* 9:26 9:26 Maayen kung ikumpalar ta tung sinambit na tung 10:18 may tung Juan 1:29.

* 10:1 10:1 8:3-5; 9:23-26

† 10:7 10:5-7 Duun ngaeklay na tung Mga Karantaen 40:6-8

‡ 10:14 10:14 Atiing tukaw tung palaksu yang Dating Ipinagpakigpaig̱u yang Dios, indi puiding magdiritsyung magpalenget tung Dios yang kadaklan ang mga tau duun tung katalungaan na mismu tung kuartung atiing pinakasagradu natetenged belag̱an sukat ang magpalenget. Suluminti ilem yang paring pinakalandaw ay sukat ang magpalenget tung katalungaan na piru minsa ilem tung seled sang takun. Piru numanyan tung palaksu yang Baklung Ipinagpakigpaig̱u, kumpurming tinu pay magtalig yang sadili na tung ni Jesu-Cristo, sukat dang pisan ang magpalenget tung Dios ang diritsyu natetenged ilem tung pagpakugmatay ni Jesu-Cristo.

§ 10:16 10:16 Jeremias 31:33 (Hebreo 8:10)

* 10:17 10:17 Jeremias 31:34 (Hebreo 8:12)

† 10:21-22 10:21-22a Sinambit na ra ka tung 3:6.

‡ 10:21-22 10:21-22b Ezequiel 36:25-27; Juan 3:5; Tito 3:5

§ 10:26 10:26 Ikumpalar tung sinambit na tung 10:18.

* 10:28 10:28 Duun ngaeklay yang may sulat tung isinulat ni Moises tung Deuteronomio 17:2-7; 13:8; 19:15 ang atii kanay yay palaksung usuyun nira kung may aruman nirang enged nirang manlipat da tung ni Yawing magtuu tung mga bultu.

† 10:29 10:29 Balikan yang 9:16-17 ig ikumpalar tung 13:20.

‡ 10:30 10:30a Deuteronomio 32:35

§ 10:30 10:30b Deuteronomio 32:36

* 10:37 10:37 Habacuc 2:3b

† 10:38 10:38a Habacuc 2:4b

‡ 10:38 10:38b Habacuc 2:4a

* 11:4 11:4 Genesis 4:3-10

† 11:5 11:5 Genesis 5:24

‡ 11:7 11:7a Genesis 6:13-22

§ 11:7 11:7b Roma 3:22; 4:13; 9:30

* 11:8 11:8 Genesis 12:1-5; Mga Binuat-buatan 7:2-4

† 11:11 11:11 Tung dumang kinupia tung bitalang Giniriego, maning taa yang palaksu na: “Natetenged tung pagtalig ni Sara tung Dios, maskin bakyaw, pinaeyangan da ka enged yang Dios ta kaya nang magmatung da, maskin lampas dang pisan ta idad ang indi ra rin puiding mapangana.” Piru mas pang suminukat ang ti Abraham yay pinabilug̱an.

‡ 11:19 11:19 Genesis 22:1-14

§ 11:20 11:20 Genesis 27:27-29, 39-40.

* 11:21 11:21a Genesis 48:15-16

† 11:21 11:21b Genesis 47:31

‡ 11:22 11:22 Genesis 50:24-25; Exodo 13:19

§ 11:23 11:23 Exodo 2:2

* 11:26 11:26 May inula ni Moises natetenged tung pag̱aningen ang Cristo ang katulad ka tung sinambit ni Ginuung Jesus tung Lucas 24:27 may 44; Juan 5:45-46.

† 11:28 11:28 Exodo 12:21-30

‡ 11:29 11:29 Exodo 14:21-31

§ 11:30 11:30 Josue 6:12-21

* 11:31 11:31 Josue 2:1-15; 6:21-25; Santiago 2:25

† 11:32 11:32 Kung natetenged tung ni Gideon sinambit tung Mga Pamagpakigmaepet [Mga Hukom tung Tagalog] 6:11-8:32; ti Barak sinambit tung 4:6-5:31; ti Samson sinambit tung 13:2-16:31; ti Jefte sinambit tung 11:1-12:7; ti David sinambit tung 1 Samuel 16:1-1 Mga Adi 2:11; ti Samuel sinambit tung 1 Samuel 1:1-25.

‡ 11:33 11:33 Katulad tung ni Daniel (6:1-27), katulad ka tung ni David (1 Samuel 17:34-37), ig katulad ka tung ni Samson (Mga Pagpakigmaepet [Mga Hukom tung Tagalog] 14:5-6).

§ 11:34 11:34 Daniel 3:1-30

* 11:35 11:35 1 Mga Adi 17:17-24; 2 Mga Adi 4:18-37

† 11:36 11:36 Katulad tung binuat tung ni Micaia (1 Mga Adi 22:26-27; 2 Cronica 18:25-26) may tung ni Hanani (2 Cronica 16:10) may tung ni Jeremias (20:2, 7-8; 37:15-16, 18-20; 38:6-13). Ikumpalar tung sinambit yang may sulat ang naa tung 10:32-34.

‡ 11:37 11:37a Katulad tung binuat tung ni Zacarias (2 Cronica 24:19-22); sinambit ka ni Jesus tung Mateo 23:35 may tung Lucas 11:51.

§ 11:37 11:37b Sigun tung balita yang duma, ya ray napasaran ni Isaias ang sasang manigpalatay ang tukaw.

* 11:37 11:37k Katulad ka tung ni Elias may tung ni Eliseo (1 Mga Adi 17:2-16; 19:1-19; 2 Mga Adi 1:3-15; 2:23; 4:1-2, 8-12, 38-43; 8:1-2).

* 12:6 12:6 Mga Bitalang Makawawayang Ta Isip [tung Tagalog, Mga Kawikaan] 3:11-12. Yay bitalang isinugpat yang sasang amaen tung ana na atiing tukaw.

† 12:13 12:13 Mga Bitalang Makawawayang Ta Isip [tung Tagalog Mga Kawikaan] 4:25-27

‡ 12:14 12:14 Duruay pag̱irintindien tung birsikulung naang isinulat tung bitalang Giniriego. Yang sam bilug maning taa yang palaksu na: “Yang pag̱uruyunan ming magpurutul, ya ray paderepan mi ta maayen, may yang limpiung pagpangabui mi. Kipurki kung tinu pay indi magpangabui ta maning tia, tung uri, indi na ra enged maita yang pirsunal yang Dios.” Yang ilinakted ang sam bilug tung abwat, midyu mas pang magkatunu tung magdarasun ang mga birsikulu ang yang mga Hebreong atiang pinaeklan yang sulat ang naa, nag̱apaamanan ta mupia yang nagsulat nusias may asan tung nirang mamalpas da tung ni Ginuung Jesu-Cristo. Yang pagdemet nirang pagpasiguru ya ray kabaliskad yang pagbaliwalang sinambit na tung 2:3.

§ 12:15 12:15 Nag̱aulit na yang napabtang tung Deuteronomio 29:18-19 ang ti Moises nagpaaman da tung mga Israel ang indi ra enged mag̱isip ang manalyud da tung ni Yawi ig kung tinu pay magbuat ta maning tia yay maning pa tung sasang magtubung makakailu ang muya ya ray mangumiran tung mga kaarumanan na.

* 12:16 12:16 Genesis 25:33-34

† 12:17 12:17 Duun ta nga basaay yang kapanawan tung Genesis 27:30-40.

‡ 12:19 12:18-19 Exodo 19:16-22; 20:18-21; Deuteronomio 4:11-12; 5:22-27

§ 12:20 12:20 Exodo 19:12-13

* 12:21 12:21 Deuteronomio 9:19

† 12:22 12:22a Yang bukid ang atiang pag̱aningen ang Sion ang nasambit, atii kanay, ya ray bukid ang nag̱apalengtan yang mga Israel ang para mamagtuu tung katalungaan yang Dios ay natetenged ya ray pinagpakdengan yang pagtuuan nira tung anyang pinakalusu ang duun aglulg̱ud tung siudad ang Jerusalem.

‡ 12:22 12:22b Hebreo 11:10, 16; 13:14

§ 12:23 12:23a Balikan yang sinambit na natetenged tung ni Esau tung 12:16-17.

* 12:23 12:23b Lucas 10:20; Filipos 4:3; Ipinag̱ubligar 3:5; 13:8; 17:8; 20:12

† 12:24 12:24a Hebreo 9:14-15

‡ 12:24 12:24b Genesis 4:1-12; Hebreo 11:4; 8:6; 9:12-14; 10:15-21

§ 12:25 12:25 Hebreo 2:1-3; 10:28-29

* 12:26 12:26a Exodo 19:18

† 12:26 12:26b Haggai [tung Tagalog Ageo] 2:6

‡ 12:29 12:29 Galacia 6:7; Levitico 10:1-3; Mga Bilang 11:1-3; 16:35; Deuteronomio 4:24; 9:3; Isaias 33:10-14

* 13:2 13:2 Genesis 18:1-8; 19:1-3

† 13:5 13:5 Genesis 18:15; Deuteronomio 31:6, 8; Josue 1:5

‡ 13:6 13:6 Mga Karantaen 118:6

§ 13:9 13:9a Efeso 4:14

* 13:9 13:9b Exodo 12:8-9; Levitico 19:5-8; 22:29-30

† 13:11 13:11a Levitico 16:11-16

‡ 13:11 13:11b Kada sambiten yang may sulat yang paring pinakalandaw, yang nag̱apabilug̱an na enged ya ra yang pag̱urubraen nang pinakalusu tung minsa ilem tung seled san takun ang ya ra kay pinataluw̱an ni Jesus ang pinagtalus. Asan da nga basaay mu tung Hebreo 5:3; 7:27; 8:1-3; 9:7, 11, 12, 24-26; 10:1-4

§ 13:11 13:11k Levitico 16:27-30; Exodo 29:14

* 13:14 13:14 Yang siudad ang atia sinambit na ka tung 11:10, 16; 12:22.

† 13:15 13:15 Oseas 14:2

‡ 13:16 13:16 Filipos 4:18

§ 13:20 13:20 1 Pedro 2:25

Santiago

1

2

3

4

5

Yang Isinulat Ni SANTIAGO

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Yang may sulat taa ti Santiago ang yay sasang nagmaepet-epet tung sam pundaan yang mga tumatalig duun tung siudad yang Jerusalem (Mga Binuat-buatan 15:13-21; Galacia 2:9). Tanya sasang putul ni Ginuung Jesus (Mateo 13:55; Juan 7:3-5). Yang mga tumatalig ang sinulatan nang kada sam pundaan, pulus mga masigkanasyun nang mga Judio. Ug̱aring namagliliitan da tanira duun tung Jerusalem natetenged masyadung pagpandeeg-deeg tung nira atiing ti Esteban pinagbatu rang inimatay (Mga Binuat-buatan 8:1, 4; 11:19). Purisu nagkarawasak-wasak da tung duma-rumang banwa (1:1). Purisu kumus pag̱irilalaan dang lag̱i tanira ni Santiago, may ubligasyun nang magpaiwan-iwan tung nira maskin alawid da.

Yang sinikad ni Santiagong nagsulat ay ug̱ud mapasanag̱an na ta maayen yang mga kaputulan nang atia. Ay nag̱askean na ang durung mga bag̱ay ang puiding pagsangkelan yang pagtaralig̱en nira tung ni Ginuung Jesus. Ay katulad ka tung yaten simanyan, pirmi kang nag̱apasaran tanira ta mga kaliwag̱an may mga tuksu ang muya yay makanayan ta ipanluw̱ay yang mga isip nira ang asta indi ra ipalusu nira yang kalelyag̱an yang Dios. Kung indi, magpaguyud da ilem tung sistimang pangkaliw̱utan. Purisu gustu ni Santiago, paktelen na yang mga isip nirang magpadayun tung pagtaralig̱en nira, kag yadwa pa, paamanen na ka dayun ang indi ra enged magbalik tung dating mga ubra-ubra nira.

Ang para madeep ta yang palaksu yang isip ni Santiagong nagsulat, maayen pang pabilug̱an ta ra kanay yang durug kaimpurtanting intindien tang tanan ang mga tumatalig.

1. Kaministiran ang mag̱agwantaita tung mga kaliwag̱an ang nag̱apasaran ta kipurki asanita ra magluang mainagwantaen ig magteg̱asanita ra ka tung pagtaralig̱en ta, ig asanita ra ka masalapay tung pinalanu yang Dios para tung yaten (1:2-4). Durug tinlu yang mabtangan yang sasang tumatalig ang pag̱agwanta tung mga kaliwag̱an ang asta masalapayan na. Ay kipurki pakdulan da yang Dios yang sasang klasi ta pagpangabuing pinangakuan na tung kumpurming tinu pay pagmaal tung anya (1:12). Tung pag̱aragwantaen ta, simpri may kaministiran ta ang yang mga isip ta mas magwayang ang para maskeitang magtimbang-timbang tung mga isip ta kung unu pay uyun tung kalelyag̱an yang Dios may yang belag. Anday dumang magpaeyang, ya ra yang Ampuan ta kung yay ingalukun ta tung anya ang anday dua-dua tung mga isip ta (1:5-8). Ig kidispuis pa, duruang klasi ta isip ang mawayang. May kawawayangen ta isip ang pangkaliw̱utan ka ilem ig may kawawayangen ta isip ang nag̱ipaeyang yang Dios. Kung unu pang mga ubra-ubraay ang nag̱ipalua yang duruang klasing atia, ipinasanag ni Santiago tung 3:13-18.

2. Maskin aranekita tung pagterelengen ta duma, indiita magsinti, kipurki tung pagterelengen yang Dios itay abwat (1:9). Ita ra nganing ay pinilik nang magpalg̱ud tung paggaraemen na tung baklung kaliw̱utan (2:5). Piru kung natetenged tung mga manggaranen, maliwag yang panampetan nira tung uri (1:10-11; 5:1-6).

3. Durug kaimpurtanti ang magmaskeitang magsuspindi tung mga nganga ta (1:26) ay kipurki kung indi ta suspindien, durug kadistrusadu yang apiktar na tung mga kaarumanan ta. Inalimbawa ni Santiago tung apuy may tung dalit (3:1-12). Dapat ang indiita ra enged magriliw̱akan (4:11-12) ig indi ta ra ka panuntan ta sumpa yang pangaku ta tung mga aruman ta. Dapat ang yang ibitala ta purus matuud ang anday laket nang bukli.

4. Duru kag kaimpurtanti ang yang pagtaralig̱en yang sasang tau tung ni Jesu-Cristo may kanunut na kang mga matitinlung pag̱urubraen. Ay kung anda, yang pag̱aningen nang pagtaralig̱en na, andang pisan ay kuinta na ay ya ra ag̱aningay ni Santiagong pagtaralig̱en ang patay (2:14-26).

5. Yang sasa kang dapat ang amlig̱an ta ta mupia ang indi enged manrusaw yang gegma ta tung Dios. Yang sasang maktel ang magparusaw kung ipagamen ta yang mga isip ta tung sistimang pangkaliw̱utan. Kung yay pagamenan ta, yang kaalimbawaan ta maning pa tung sasang baw̱ay ang paglimbung tung kasawa na. Ay kalaum ta ang asanita mas mag̱ing kuntintu kay tung pag̱ipakdul tung yaten yang Ampuan tang Dios. Purisu kung magpagamenita tung sistimang pangkaliw̱utan, anday duma, asanita ra magluang kasuay yang Dios. Ay maning pa tung mangimun da tung yaten ang yang gegma tang bug̱us pa rin tung anya ipinakalaw ta ra tung sistimang pangkaliw̱utan (4:1-10; 4:13-17).

6. Durug kaimpurtanti ang ita maderep tung pag̱arampuen ta kapin da enged para tung mga putul tang paglaru. Kaministiran ang yang pag̱arampuen ta nunut da ka ta pagtalig ta tung Dios ang yang nag̱aingaluk ta siguradung ipakdul na. Yadwa pa, kaministiran ka ang yang mga buat-buat ta pulus tung magkatama ug̱ud dakulung bag̱ay yang pakaw̱utun yang pag̱arampuen ta ang katulad ka tung ni Elias atiing tukaw (5:13-18).

1

Yang Intrada Yang Sulat (1:1)

1 Yang may sulat taa ya ra yuung ti Santiago ang sasang pagpaturuw̱ulun tung Dios durua ni Ginuung Jesu-Cristo. Tukaw-tukaw tung tanan, pagpakumustaw ra tung numyung mga masigkanasyunung mga Judio ang kumpurming mga tumatalig ka tung ni Jesu-Cristo ang nagkarawasak-wasak da tung duma-rumang banwa*.

Natetenged Tung Tamang Pagpabetang Nira Tung Mga Kaliwag̱an (1:2-8)

2-3 Mga putulu tung ni Ginuu ta, nag̱askean ta ra ang kung masukdaan da nganing yang pagtaralig̱en ta, basta indiita ra ilem magpaluntug, asanita ra magluang mainagwantaen. Purisu kung mapasaranita ra nganing ta sari-saring mga kaliwag̱an, ipabtang ta ra ilem ang sasang ikasadya ta ta duru. 4 Ug̱aring kaministiran ang padanayan ta yang pag̱aragwantaen tang atia ang asta dumangat da ka enged tung katuyuan nang ita magteg̱asan da tung pagtaralig̱en ta pati yang intirung pagkatau ta masalapay ra tung pinalanu yang Dios ang anday pagkakulang na. 5 Piru kung tinu pa tung yaten ay midyu nag̱adiputan da ta isip na natetenged ka man tung kaliwag̱an ang nag̱apasaran na, kaministiran ang mag̱ingaluk da tung Dios ang paabwaten na yang isip na. Kipurki tanya durug kasalamang pagpakdul ta diw̱aldi tung kumpurming mag̱ingaluk tung anya ang indi na kag pakulainen yang taung magpakdulan na. 6 Ug̱aring ilem tung pag̱ingaluk ta tung Dios, kaministiran ang anday pagdua-dua yang mga isip ta, kung indi, dapat ang may pagtalig ta ang yang nag̱aingaluk ta tung anya ipapakdul na tung yaten. Dapat ang may pagtalig tang maning tia ay kipurki yang kaalimbawaan yang taung pagdua-dua yang isip na, maning pa tung sasang lakun ang mag̱eyepen ta palet ang basing ay pa ilem eklay na. 7 Yadwa pa yang taung maning tia dapat ang indi ra maglaum ang tanya pakdulan pa yang Dios yang pag̱aingaluk na. 8 Ay ya pa ag̱ari, sulut-beteng yang isip na ig waldang-waldang da yang tanan ang ubra-ubra na.

Yang Aranek Tung Pagteleng Ta Tau Ya Pay Abwat Tung Pagteleng Yang Dios (1:9-11)

9 Yang sasang tumatalig ang pag̱atelengan ta aranek yang mga tau, yang dapat ang ikasadya na ta mupia ang tanya abwat tung pagterelengen yang Dios. 10 Pati yang sasang manggaranen, kung maaranek da yang pagkabetang na, dapat kang ikasadya na yang pagkaaranek na†. Ay kipurki yang manggad magtataklib da ka ilem ang katulad ka tung sasang talay. 11 Simpri kung abwat da nganing yang kaldaw ang makinit da, nag̱aleey ra yang ilamunun. Pati talay na, nag̱ataktak da ka ig asan da ka nga diadu yang katinlu na. Yang pisan yang kalimbawaan yang sasang manggaren. Mintras pagsikad ang madulangan pa yang manggad na, inali ra ilem ang maplekan ta tanan ang nag̱ikadengeg na.

Natetenged Tung Duruang Magluluaan Yang Pagsukda Yang Dios Tung Sasang Tau (1:12-15)

12 Ibaliku ra kanay tung pagsurukdaen yang Dios tung yaten. Teed mi tiag katinlu yang mabtangan yang sasang tumatalig ang pag̱agwanta tung mga kaliwag̱an! Ay kipurki kung masalapayan na ra nganing tia, pakdulan da ta maning pa tung sasang primyu ang ya ra yang sang klasi ta pagpangabuing pinangakuan yang Dios tung kumpurming pagmaal tung anya. 13 Kung tinu pay nag̱apasaran ta kaliwag̱an ang asan ka nga bag̱asay na yang kaaw̱ay nang tuksu, dapat ang indi ra mag̱intra sulili tung Dios ang ya unu ay pagtag̱am ta tuksu tung anya. Kipurki tanya indi kayanan ta tuksung magbuat ta malain ig indi enged magtuksu tung yaten ang para magbuatita rin ta malain. 14 Kung indi, nag̱atuksu ilem yang sasang tau kung bekngen da ngani yang sadiling kalelyag̱an na. 15 Pagkatapus, kung ya ray pakdulan na ta rugal, yang kaalimbawaan na maning pa tung sasang baw̱ay ang pamuu ra ang yang pakaw̱utun na mangana ra. Ya ray kamtangan yang taung pagpakdul ta lugar tung kalelyag̱an na ang anday dumang pakaw̱utun na, magpakasalak da ka enged. Pagkatapus kung maanaran na rang maanaran yang pagpakasalak nang atia, ya ray pagmaslitan na ang yang pakaw̱utun na, asan da nga pablag tung Dios.

Yang Nag̱ipakdul Yang Dios Tung Mga Tauan Na Pulus Tung Ikaayen Nira (1:16-19)

16 Mga putulung nag̱amaalu ta duru, indiamu magpadaya tung isip ming baliskad ang yang Dios yay pagtag̱am ta tuksu tung numyu‡. 17 Kipurki yang tanan ang matitinlu ang anday kakulangan nang magkakaw̱ut tung yaten, luw̱us tung Dios manliit ang yay nag̱imu yang tanan ang pamagdekal duun tung langit. Yang pagdekal nira pag̱uman-uman ay nag̱alingban. Piru yang Dios tanya, andang pisan ay kauman-umanan yang ug̱ali na ang pulus tung ikaayen ta. 18 Kipurki telengan mi. Natetenged ilem tung sadiling kalelyag̱an na, pinaeyanganita ra anya ta ipagpangabui tang baklu ekel tung kamatuuran ang pinananged ta. Ya ray binuat na ug̱ud maning pa tung itay pinakatukaw ang inayeg na ang yay pagpailala ang may planu na kang imakluen na ka yang tanan ang inimu na§.

Nag̱apapagprusigir Na Tanira Ang Yang Bitala Yang Dios Belag Da Ilem Ya Pamatiay Nira Kung Indi Ya Tumanay Nira (1:19-25)

19 Kapurisu mga putulung nag̱amaalu, naa w̱a yang dapat ang intindien mi. Sasa may sasa tung yaten, kaministiran ang yang paderepan ta ya ra yang pagparamatien ta tung bitala yang Dios. Yang paluw̱ayen ta, ya ra yang pagturuw̱al-tuw̱alan ta may yang kasilag ta. 20 Ay kipurki kung masilag̱ita, indiita enged mapagtuman yang magkatama ang gustu ra rin yang Dios ang yay buaten ta. 21 Purisu maskin unu pang malalawayay, ipamlek ta rang luw̱us. Asta yang maskin unu pang malalainay ang naanaran tang tukaw, lipaten ta ra kang tanan. Pakdulan ta ta lugar yang bitala yang Dios ang nunut da ka ta pagparanek ta tung anyang magpatulduk ang para rumabung da ka enged yang kamatuuran ang ilinuak na tung mga isip ta. Ay ekel tung builu na tung mga isip ta, asanita ra nga libriay na tung pagpakasalak ta.

22 Ug̱aring belag da ilem ang yag pamatiay ta yang bitala na, kung indi, yag tumanay ta. Ay muya kung ya ra ilem agpamatiay ta, asanita ra nga dayaay yang sadiling mga painu-inu ta. 23 Kipurki kung tinu pay pamati ka ilem tung bitala yang Dios ang pagkatapus indi na ra ka tumanen, yang kaalimbawaan na, maning pa tung sasang taung panalamin ang ya rag dawalay na yang sadiling ityura na. 24 Maskin naita na ra, imbis ayusun na, diritsyu ra ilem ang magpanaw ay lipat dang pisan tung isip na kung unu pa rin ay dapat ang ayusun na. 25 Yang bitala yang Dios durug kabuilung mangimaklu tung mga isip ta. Yadwa pa, asanita ka nga luas tung pagpakirepen ta tung pagpakasalak ta ug̱ud maeyanganita ra ka ta ipagtuman ta yang kumpurming ipatuman na tung yaten. Purisu kung tinu pay pagpasadsad da ta mupia tung bitala na ang pagkatapus ya ra kay padanayan na ang belag̱an ya ra ka ilem agpamatiay na ang pagkatapus diritsyu ra ilem ang malipatan na, kung indi, antimanung tumanen na ra yang nag̱ipatuman yang Dios tung anya, asan da ta taung papagkasadyaen da ta mupia yang Dios tung pagturumanen na.

Natetenged Tung Ustung Pag̱irintindien Tung Dios (1:26-27)

26 Kapurisu kung papagbilug̱unu ra yang nag̱ipag̱aningung atia, ya ra taa. Kung tinu pay paglaum ang tanya pag̱intindi ta ustu tung Dios ang pagkatapus indi na rag suspindien yang nganga na, asan da nga dayaay yang sadiling isip na. Anda enged ang pisan ay kuinta na yang pag̱aningen nang pag̱irintindien nang atia tung Dios. 27 Kung indi, yang ustung pag̱irintindien tung Dios ang magkatama tung pagterelengen na ang ita magpadag̱en-dag̱en tung mga ilu may tung mga balung mga baw̱ay tung mga kaliwag̱an nira. Yadwa pa ang ita mangaman ta mupia tung mga sadili ta ang indiita masaliran yang sistimang pangkaliw̱utan.

2

Natetenged Tung Pamilik Nira Tung Mga Masigkatau Nira (2:1-13)

1 Mga putulu, yang pagtaralig̱en tang naa tung ni Ginuu tang Jesu-Cristo, indi ta ra enged palaktan ta pagpiriliken ta tung mga masigkatau ta sigun tung pagkabetang nira. Kipurki yang kadengeg̱an ni Ginuu tang naang nag̱apanalig̱an ta asan da nga bilug̱ay ta tung pagparanek na yang pagkabetang nang nagpakiunung tung mga taung aranek ta pagkabetang. 2 Ay ipabetangu may sasang taung magpasakep tung saragpun ming mga tumatalig ang may titing nang bulawan ang yag susuksuk tung tulduk na ig durung pisan agkatinlu yang aw̱el ang pag̱asuut na ang pagkatapus may sasang maliliwag̱en ang magpasakep ka ang yang aw̱el na ketket da ta buling. 3 Pagkatapus ya ray sapten mi ta mupia yang sam bilug ang durug tinlu yang bisti na ang ya ra ag̱aningay ming “Tani, tania kumarung tung parada” ang pagkatapus yang maliliwag̱en ya ra ag̱aningay ming “Asana ra ilem kemdeng tung binit u kung gustu mu, tania ra ilem ngarung tung daktal.” 4 Ta, indi, asanamu rag pamilik tung mga masigkatau mi? Belag bang maling pisan yang pitik ang pag̱agamit mi tung pagpabetang mi tung mga tau?

5 Mga putulung nag̱amaalu, isipen mi ta maayen. Belag ba ang yang mga maliliwag̱en tung kaliw̱utan ang naa ya enged ay pinagpilik yang Dios ang mag̱ing manggaren tung pagtaralig̱en nira tung anya? Belag bang tanira kay pampaintraen na tung paggaraemen na tung kaliw̱utan ang baklu ang yay pinangakuan na tung kumpurming pagmaal tung anya? 6 Pagkatapus yang numyung atia, yang mga maliliwag̱en ya rag lipi-lipiay ming pakaeyakay! Belag ba ang yang mga manggaranen yay pagpandeeg-deeg tung numyu kung kaisan? Belag bang kaisan tanira ka mismu ay paglag̱unut tung numyu duun tung katalungaan yang mga usgadu ang para idimandaamu ra nira? 7 Belag bang tanira ka mismu, ang kung sambiten da nganing yang aran ni Ginuu tang Jesus, ya rag duminaray nira yang kadengeg̱an na? Ang pagkatapus ya ra kay aran ang durug kamaal tung numyu ig ya kay sinambit mi atiing pagpailala mi ang nagpagaemamu ra tung anya!

8 Muya manuw̱alamu ra ilem ang yang pagsarapeten ming atia tung mga manggaranen, ya kay pagturumanen mi yang sasang katuw̱ulan ang dapat usuyun yang kumpurming pagpamangulu tung Dios ang katulad ka tung napabtang tung kasulatan ang dapatita unu maggegma tung mga masigkatau ta ang pariu ka unu tung paggegma ta tung sadili ta. Atia, kung mapruibaan mi ang talagang ya ka man ay nag̱ipagsapet mi tung nira, maayen ka rin. 9 Piru maning da tiang nag̱ipaita ming pamilikamu tung mga masigkatau mi, belag yamug pagtuman yang katuw̱ulan ang atia, yamug pagpakasalak. Asanamu ra nga patemengay ang yamu talagang malinampasenamu ka man tung mga katuw̱ulan yang Dios. 10 Kipurki bilug yang mga katuw̱ulan na. Kung tinu pay magtuman yang kadaklan ang mga katuw̱ulan na ang pagkatapus may sam bilug ang nalampasan na, tung pagterelengen yang Dios katimbang nang pinaglampasan na rang luw̱us. 11 Ay kipurki yang Dios ang yay nagkalalangan ang indiita unu maglimbung tung kasawa ta, ya kay nagkalalangan ang indiita unu mangimatay tung masigkatau ta. Taa numanyan ipabetangu, maskin indiita naglimbung tung kasawa ta piru napangimatayita ra ta tau, ig disir ita sasang malinampasen da tung mga katuw̱ulan yang Dios.

Nag̱apapagbilug Na Yang Gustu Nang Ianing (2:12-13)

12 Kapurisu maskin unu pay ianing ta, maskin unu pay buaten ta, eklan ta tung matinlung pasais ang katulad ka tung mga taung nag̱aintindi ang tung uri tanira insapuan da ka enged yang Dios natetenged tung tanan ang mga pag̱urubraen nira taa tung kaliw̱utan. Kipurki yang pitik ang usuyun nang manginsapu, ya ra yang kamtangan yang Matinlung Balita ang yay maning pa tung baklung katuw̱ulan ang kung tumanen ta, asanita ra nga luas tung pagpakirepen ta tung pagpakasalak ta kag asanita ra ka ngaeyangay ta ipagtuman ta yang nag̱auyunan yang Dios*. 13 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay natetenged kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipagpatuw̱al yang Dios tung yaten, indi na ra ildawan yang kumpurming indi naildaw tung mga masigkatau na. Kung ildawan ta ra nganing yang duma, ya ray sasang ikasadya yang mga isip ta kipurki ya ray pruibang masanag ang ita matuud ang inildawanita ra ka man yang Dios ang tinapnay.

Yang Pagtaralig̱en Ang Anday Kanunut Nang Pag̱urubraen, Anday Kuinta Na (2:14-26)

14 Mga putulu, unu pay pulut na kung may sasang taung pag̱aning ang tanya unu pagtalig ka tung ni Ginuung Jesus ang pagkatapus anday pruibang maita tung mga ubra-ubra na? Kung maning ka ilem tia yang kantidad yang pagtaralig̱en na, maimu w̱asung asan da natapnay yang Dios? 15 Ipabetangu, may putul mi tung ni Ginuu tang sasang lalii ubin sasang baw̱ay ang durug kaalang-alang yang pag̱araw̱elen na ig pangaliwag da ta duru tung pamangan na tung kaldaw-kaldaw. 16 Pagkatapus may sam bilug asan tung numyung mag̱aning tung anya, “Putulu, yawa ra ag̱aliman ang pagpanaw. Taw̱angana ra yang Ampuan tang pakdulan ta masuut mung aw̱el may mapangan mu.” Ang pagkatapus indi mi ka ilem pakdulan yang mga kaministiran na. Unu pa pay kuinta na tiang inaning ming atia tung anya? Sungaw ra ka ilem ay indi mi nag̱apanuntan ta pag̱urubraen. 17 Maning kang pisan tia yang pagtaralig̱en yang sasang tau ang pagkatapus indi na ra ka nag̱apanuntan ta pag̱urubraen. Anday duma, yang pagtaralig̱en ang maning tia ya ra yang pag̱aningen ang pagtaralig̱en ang patay.

18 Piru muya may magsulingaag tung yeen ang mag̱aning, “Yang mga tau belag̱an pariu ta sistima. Yang sam bilug may pagtalig na, yang aruman na may pag̱urubraen nang matinlu.” Yang ituw̱alu tung taung pangatadlengan ta maning tia, “Abir ungkuy, ipaita mu ra kanay tung yeen yang pagtaralig̱en mung atiang indi mu nag̱apanuntan ta pag̱urubraen. Ig ta yeen ka, ekel tung pag̱urubraenu, asan da ngaitaay mu yang pagtaralig̱enu tung ni Ginuung Jesus ang talagang matuud. 19 Pag̱aninga ka, ungkuy, ang yawa panangera ang sam bilug ilem yang Dios. Maayen ka. Piru kung asan ilem tegka yang pagtaralig̱en mu tung pag̱impurmi mu ilem ang atia, anday kuinta na. Ay kipurki anda ka ilem ay nalandawan na tung pananged yang mga dimunyu. Maskin pamananged ka ang sam bilug ilem yang Dios, piru duru kang pagpangerel nira ang maisip nira yang parusang anday katapus-tapusan ang nag̱ielat na tung nira. 20 Ayw̱a, ungkuy, anda pa ka enged ay naerem tung isip mu? Kaministiran pa ka enged ang papruibaanu ra tung nuyu ang andang pisan ay kuinta na yang pag̱aningen yang sasang tau ang pagtaralig̱en na mintras anday pruibang nag̱aita tung pag̱urubraen na? 21 Pademdeman ta ra kanay ti Abraham ang kinaampu ta. Belag bang natetenged tung sasang binuat na duun da nga pruibaay ang tanya pagtalig ang matuud tung Dios? Bistung pisan atiing pagtuman na yang sasang itinuw̱ul yang Dios tung anya ang yang ana nang ti Isaac dapat unung iintriga na tung anyang idasag†. 22 Duun da ngaintindiay ta ang ekel tung pagtaralig̱en nang bug̱us tung Dios, duun da tanya ngaeyangay ta ipagtuman na yang itinuw̱ul nang atii tung anya. Kag yadwa pa, tung pagtuman na duun da ka nag̱elet ang mas pa yang pagtaralig̱en na. 23 Duun da ka ngaintindiay ta ang talagang tama ka man yang pagtaralig̱en na ang pariu ka tung sasang napabtang tung kasulatan ang tanya unu nagtalig da tung Dios ang magkereng tung pinangakuan na tung anya ig natetenged unu tung pagtalig nang atiing bug̱us, duun da tanya ngaipabtangay yang Dios ang salu rang pisan tung pagterelengen na‡. Maskin tung dumang kasulatan, ti Abraham ya ra nganing ag̱aningay ang tanya unu sasang ungkuy yang Dios ang durug tinlu§.” 24 Kapurisu asan da ngaintindiay mi ang tung pag̱urubraen yang sasang tau, duun da ilem nga pruibaay ang tanya talagang pagtalig dang matuud tung ni Ginuung Jesus. Belag̱an ang mag̱aning ang tama yang pagtaralig̱en na kung anday pruibang maita tung pag̱urubraen na.

25 Maning kang pisan tia yang palaksu na tung ni Rahab ang yay sasang baw̱ay atiing tukaw ang yang pangita na rin pagpagamit. Belag bang natetenged tung pag̱arasikasuen na tung mga tiktik, duun da nga pruibaay ang tanya talagang pagtalig dang matuud tung Dios? Bistung pisan yang pagtalig nang bug̱us atiing pag̱arasikasuen na tung mga masigkanasyun tang durua nga tiktikan may tung pagpainunuku na tung nira kung ay pang dalanay ang matinlung pagpalibrian nira. 26 Kapurisu ang para magbilug da yang gustuung ianing, ipapanawu ra ilem tung sasang pananglit. Katulad tung tinanguni ta sasang tau, kung anda ray linawa na, asan da ngaskeay ta ang patay ra. Ya rang pisan yang kaalimbawaan yang pagtaralig̱en yang sasang tau tung Dios ang pagkatapus anday kanunut nang pag̱urubraen nang matinlu. Yang pagtaralig̱en ang maning tia ya ra yang pag̱aningen ang pagtaralig̱en ang patay.

3

Natetenged Tung Paggaramiten Ta Tung Dilak Ta (3:1-12)

1 Mga putulu, maayen pang belag̱anamu dakeleng mag̱ing mga manigtulduk yang bitala yang Dios. Ay nag̱askean mi ra ka ang yaming mga manigtulduk, kung insapuanami ra nganing ni Ginuu ta, mas maigpit yang panginsapu na tung yamen kay tung kadaklan ang pamamati ilem tung yamen. 2 Yang panginsapu nang atia ya ray dapat ang pangamanan tang tanan ay maskin tinu pa tung yaten, manigtulduk kag belag, malpes kang lag̱i ilem nganing ang mapagbuatita ta kamali. Kung tinu pay indi pagkamali tung pamitala na, asan da ta taung pagteg̱asan da tung pagtaralig̱en na. Maske rang magsuspindi tung intirung pagkatau na. 3 Katulad da ilem asan tung sasang kabayu. Kung taknan ta ra nganing ta busal yang nganga na ang para masaayan ta, pati yang intirung tinanguni na maparumbu ta ra kung ay pay gustu tang paangayan na. 4 Isipen mi ra ilem yang sasang gulita. Maskin dakulu, nag̱ipalaksu nganing ta palet ang durug ketel, piru kayanan ta timun ang kagetey ka ilem ang bira-biraen ang kumpurming ay pay gustu yang timunil ang rumbuen. 5 Yang pisan yang kaalimbawaan yang dilak ta. Basin gesye ilem, piru dakulung bag̱ay yang nag̱abuat na.

Telengan mi ra ilem yang apuy. Maskin alikasu ilem, piru kayanan nang palalaw̱an yang intirung talun! 6 Yang pisan yang kaalimbawaan yang dilak ta, distrusadu pa tung sasang apuy. May sari-saring mga malalain ang puiding bitalaen ta. Makamamansa tung intirung pagkatau ta ig makararangga ka tung pagnurunutan ta yang mga masigkatau ta. Maning pa tung apuy ang nag̱akayaw̱an ta mupia ni Satanas. 7 Maayen pa yang dumang inimu yang Dios ang sari-saring klasi. Maskin unu pang klasiay, mag̱ing dayamdam man, mag̱ing lamlam man, mag̱ing iraw man, mag̱ing ian man tung teeb, yang tanan ang atia nag̱akayanan ta taung nag̱apaalam disti pa tung primiru ang asta ra simanyan. 8 Piru yang dilak tang mga tau, andang pisan ay taung makayang mapaalam kung tung sadili na ilem. Ay sasang malain ang indi enged makuntrul. Yang kaalimbawaan na punuk ang pisan ta dalit ang mapatayan ta tau. 9 Ya kay nag̱agamit tang pagdayaw tung Ampuan tang Dios ang ya ray nagyaring Ama ta, ang pagkatapus ya pa kay gamiten tang magpamirisia tung sasang masigkatau ta ang ya pa ka man ay inimu yang Dios ang ipinatulut-tulut tung sadili na mismu. 10 Bilang sa nga ngangaan ilem yang panliitan yang pagdarayawen ta tung Dios may yang pagpamirisia ta tung mga aruman ta. Mga putulu, indi ka enged magkabag̱ay tia. 11 Ayw̱a w̱asu, may sungkuk ta wai ang pariung masabur may mapakit yang nag̱ibeek na? 12 Simpri, mga putulu, yang sasang ayung igus belag̱an natural nang mamurak ta olibo. Pati yang sasang balag̱en ang ubas belag̱an kang natural nang mamurak ta igus. Asta yang waing makasa-kasa belag̱an natural nang may wai kang masabur yang ipalua na. Intunsis dapat da rin ang belag̱an telyang-telyang yang magbitalaen ta, kung indi, purus limpiu.

Nag̱apagpasunaid Na Yang Duruang Klasing Pagkamataku (3:13-4:10)

13 Tinu pang tauay asan tung numyung nag̱aintindian ming mataku ig maskeng mag̱intindi? Kaministiran ang ya ray papruibaan na tung mga pasais nang matitinlu ang maskin unu pay buaten na, eklan na tung ug̱ali nang mapinagparanek ig tung isip nang mawayang. 14 Piru kung nag̱aeyanganamu ra ta ipag̱akig mi tung mga aruman ming mga manigtulduk ig pagkaralawanamu ra ta dengeg, maayen pang indiamu ra ilem magpabug̱al ang yamu mataku. Ay muya tung pagbukli ming atia asan da nga regmekay mi yang kamatuuran ang nag̱itulduk mi ra rin tung duma. 15 Kipurki yang pagkamatakung maning tia, belag̱an paeyang yang Dios, kung indi, pangkaliw̱utanen ka ilem ang ya kang lag̱i ay nag̱ausuy yang mga tau ang yang mga kinaisipan nira indi pa nag̱aimaklu yang Espiritu Santo ig ya kay nag̱ipaisip yang mga dimunyu tung nira. 16 Talagang matuud tia ay kipurki kung ay pay sam pundaan ang may pag̱arakig̱akig̱an ig pagkaralawan ta dengeg, asan da ta pagkagulu yang pagpurutulan nira pati yang maskin unu pang ubra-ubraay ang malain ya ray maita tung nira. 17 Piru yang pagkamatakung nag̱ipaeyang yang Dios tung yaten maning taa yang pasais na. Landaw tung tanan yang pagkabilug yang isip ta tung anya ang indi magtenakan. Asan da maniel yang kadaklan ang mga pasais tang nag̱auyunan nang maning taa. Asan da ta pagsikad ta ang ita pirming mag̱uruyunan yang mga kaarumanan ta, asan da ka ta pagkaamumu tang belag̱anita ka maliwag ang pakigkesenan. Dispuis duruita kag kainildawen tung mga aruman ta ig duru kang mga ubra-ubrang mapalua ta ang ikaayen nira. Dispuis pa, kung natetenged tung pagsarapeten ta tung mga aruman ta, pantay-pantay ilem ang anday pinilikan ig alawid tung yaten yang pagpakaayen-ayen ilem. 18 Pademdeman ta ra kanay yang sasang bitala ta mga mamaepet ang kung gustu ta unung magpalua yang magkatama tung pagterelengen yang Dios, tay puis yang maning pa tung dapat unung iluak ta ang ita unu pirming magsikad ang mag̱uruyunanitang magpurutul tung matinlu. Ig yang pasais ta unung magluak ta maning tia, pirmi unu duun ipapanaway ta tung kinaisipan tang mauray.

4

1 Piru ay pa w̱a? Yamug pagsuruay! Ta, tung numyung pag̱intindi, unu pa w̱asu ay natengeran yang pagsuruay-suayan ming atia? Belag ba natetenged ang dereeg̱enamu pa yang sadiling kalelyag̱an mi ang yay gustu ming papsawan? 2 Alimbawa, may sasang durung kalelyag ming maeklan, piru indi mi ilem maeklan. Ya ray nag̱atengeran na ang masilag̱amu ra ig may gustu mi rang mangimatay tung sasang masigkatau mi ang para maeklan mi ra yang nag̱aisipan mi. Yang pag̱iriw̱eg̱en ming atia tung mga bag̱ay ang indi mi maeklan, asan da maniel yang pagsuruayan ming ereketan. Piru ya pa ag̱aring maeklan mi atiang indi mi ka ag̱ingalukun tung Dios? 3 Ang pagkatapus, maskin ingalukan mi, indiamu kag pakdulan na ay nag̱askean na ra kang lag̱i ang kung pakdulanamu ra anya, belag ya gamitay mi tung uyun tung kalelyag̱an na, kung indi, basta mapapsawamu ilem.

4 Abaa yamu, yang gegma mi tung Dios nagrusaw ra ang katulad ka tung sasang baw̱ay ang paglimbung da tung kasawa na. Ayw̱a, indi mi pa ka enged nag̱aintindian ang kung magpagamenamu yang mga isip mi tung sistimang pangkaliw̱utan, asanamu ra magluang kasuay yang Dios? Purisu kung tinu pay malelyag ang magpagamen yang isip na tung sistimang atia, asan da tanya magluang kasuay yang Dios. 5 Muya kalaum ming anday kapulutan na yang sasang napabtang tung kasulatan ang yang Dios unung nag̱imu tung yaten, kung may pagamenan tang asan da magrusaw yang gegma tang bug̱us pa rin tung anya, tanya maning pa tung mangimun da tung yaten. 6 Piru maskin pang maning tia, maktel ka enged yang taw̱ang na tung yaten ang para maulikan da atiing gegma ta tung anyang magbug̱us si. Katulad da asan tung sasang pangaku na ang yang tau unung taw̱angan na ya ra yang taung mapinagparanek. Piru yang tau unung mapinalandawen, ya ray kuntraen na ta mupia.

7 Purisu magparanekamu ra tung Dios ang magpalamtuk yang pundu yang kinaisipan mi. Piru manguntielamu ra ka dayun ta mupia tung akles ni Satanas. Atia, palaksu ra kang paalawid tung numyu. 8 Magpalengetamu ra tung Dios. Atia, magpalenget da ka tung numyu. Yamung makinasalananen tabtaw̱en mi ra yang mga ubra-ubra ming malalain tung pagterelengen na. Yamung pagtenakan yang isip mi, pabilug̱un mi rang tumanen yang kalelyag̱an yang Dios. 9 Yang dapat ang meyang tung mga isip mi ya ra yang kapupungawen ming pagsug̱at natetenged tung mga kasalanan mi. Bilang yang pagtaralangkaken ming pagpakasadya asan dapat ang mapaklian da ta pagtarangiten ming pagseey. 10 Purisu magparanekamu ra ka enged tung Dios ang magsuku. Atia, saptenamu ra ka anyang ipaabwat.

Nag̱apaamanan Na Tanira Ang Indi Enged Magliliw̱akan (4:11-12)

11 Mga putulu tung ni Ginuu ta, indiita enged magliliw̱akan. Ay kipurki kung tinu pay magliw̱ak tung sasang putul na ang asan dang lag̱i nga pakusalakay na, katimbang nang asan da ka nga sawayay na yang mga katuw̱ulan yang Dios ay asan da ka nga lamkuay nang maluw̱ay ang dumangat yang silut ang sinambit na. Purisu kung yang mga katuw̱ulan yang Dios ya pay palangaasan tang lamkuen ta maning tia, yang ilyag nang ianing, belag̱anita ra manigtuman yang mga katuw̱ulan na, kung indi, asan da ipabtangay ta yang sadili ta ang sasang sintinsiadur! 12 Sam bilug ilem yang nagpakdul yang mga katuw̱ulan ang atia ig tanya ilem yang sintinsiadur. Ultimu ilem yang Dios yang may kagaeman ang magkalalangan natetenged tung sasang tau kung tanya sintinsiaan nang ipalibri u kung tanya sintinsiaan na tung kalainan. Ayw̱a, unu pa pay pagpabetang ta tung mga sadili ta ang ita pay magtiwakaw tung anyang magsintinsia tung sasang masigkatau ta?

Nag̱apaamanan Na Yang Pamagnigusyu Ang Masyadung Pamaniguru (4:13-17)

13 Naa w̱a yang sasang dapat ang tandaan mi ang kumpurming maning taa yang nag̱ipag̱aning na tung mga aruman na: “Numaan ang kaldaw ang naa ubin andamal, magdistinuami ra duun tung siudad. Duunami ra magtinir ang magnigusyu ta seled san takun. Talagang durung kuartang maita yamen duun.” 14 Abaa yang numyung atia, indi mi ilem ngani nag̱asiguru kung unu pay mabtangan mi andamal. Kipurki yang kalayunan ta, maning pa tung sasang ambun ang simanyan yag dawalay ta, ang pagkatapus, buay-w̱uay ilem ta gesye, magpuruwas da ilem. 15 Ang indi, maning taa yang dapat ang ianing mi: “Kung kalelyag̱an yang Dios ang paabwaten na pa yang mga kabui yamen, maning taa maning duun yang buaten yamen.” 16 Piru ay pa w̱a? Maning da tiang paniguruamu rang lag̱ing pagpaambug tung mga sarili mi kung unu pay pakaw̱utun yang pagkabetang mi! Yang tanan ang pagparaambug̱un ta maning tia durung pisan agkalain tung pagteleng yang Dios. 17 Ig disir, kung tinu pay nag̱aske ra yang magkatama ang yay dapat ang buaten na ang pagkatapus indi na buaten, ya ray idata yang Dios tung anyang kasalanan na.

5

Yang Nag̱ipagpadapat Na Tung Mga Manggaranen (5:1-6)

1 Naa w̱a yang ipagprangkaw ra tung mga manggaranen. Maskin maayen yang betang mi numaan, kanugunamu ka enged agyapun. Bag̱ay ang pisan tung numyu ang mag̱intraamu ra ilem tarangiten ang nunut da ka ta pag̱irisyaken mi ang yang kaalimbawaan mi, maning pa tung kinaw̱utanamu rang lag̱i ta mga pinitinsia. Ay kipurki siguradung dangatenamu ra ka enged yang sintinsia yang Dios. 2 Bag̱ay ang pisan tia tung numyu ay kipurki yang tanan ang mga kamanggaran mi magkaralubuk da ka ilem. Katulad da ilem asan tung mga aw̱el ming atiang matitinlung klasing minumpuk da ilem, panganen da ka ilem ta mga dayapdap. 3 Asta yang mga kuarta ming atiang nag̱atuw̱ud ming nag̱atuw̱ud ya ka, madiadu ra ka ilem. Ig yang pagkadiadu yang mga manggad ming atia ya ray magyaring sasang pruibang ipatemeng yang Dios tung numyung duruamug kaikaw. Yang kaalimbawaan yang nag̱italuk ming atia maning pa tung sasang apuy ang ya ray ikadiadu mi tung uri. Purisu yang pagtaralukun mi ta manggad ang tag̱isip ming ya ag̱ikaayenay mi numanyan, tung uri ya ra ikalainay mi. 4 Teed mi, yang suul yang mga manig̱ayeg tung katriguan mi ang ya ray binuinan ming dinaya tung nira maning pa tung pagkkendalen da ta maknul. Tag̱isip ming anda ray panuw̱alan mi asan? Uay, yang mga riklamu yang mga manig̱ayeg pinamati ra yang Dios ang makagag̱aem. 5 Talagang pusawamu ra tung tanan ang kaayenan taa tung kaliw̱utan ang naa ang ya ra ka ilem ay nag̱apagustuan mi. Piru asan da nga pakbungay mi yang sasang baka ang nag̱ipatambek da ang andang pisan ay laum-laum na kung unu pay nag̱ielat tung anya. 6 Basin yang mga taung anday kasalanan nira, ya ra ag̱idimandaay mi tung usgadung nag̱apetelan ta kasalanan ang para ipaimatay mi. Ang pagkatapus yang mga taung atia, indi ka ilem makayang magdipindir yang mga sadili nirang magbatuk da rin tung numyu.

Nag̱apaktel Na Yang Mga Tumatalig Ang Indi Ka Mamagmataka Ta Pagpakbat Nira Tung Ipaglekat Ni Ginuung Jesus (5:7-8)

7 Kapurisu ta numyung mga putulu tung ni Ginuu ta, maskin papinitinsiaanamu ta duma, magpaurayamu ra ilem ang mag̱agwanta ang asta kaw̱utun da nganing yang uras ang ipaglekat ni Ginuu tang Jesus. Telengan mi ra ilem yang sasang tagluak ang pagpakbat tung kutitsya yang mga luak na ang yay nag̱alangkag na ta duru. Indi enged pagmataka ta pag̱elat tung uras ang atia. Tung primiru yang elatan na ya ra yang primirung bugsu yang kuran ang para mapag̱aradu ra. Asta yang kuran tung kauri-urian nag̱aelatan na kang maglaka-laka ang ya ray pagpailala ang nag̱aalenget-lenget da yang tilig̱ayeg. 8 Purisu pati yamu ya ka, indiamu ka magmataka ta pagpakbat. Patentenen mi yang mga isip mi ay kipurki yang uras ang ipaglekat ni Ginuu ta, nag̱aalenget dang nag̱aalenget.

Nag̱apaamaman Nang Indi Enged Magbarasul-w̱asulan (5:9)

9 Mga putulu, kung mapanawanamu ra nganing ta mga kaliwag̱an ubin pinitinsia, indiamu ra enged magbarasul-w̱asulan ug̱ud indiamu ka sintinsiaan yang Dios ang ya si kay ipagpakusalak na tung numyu. Yay dapat enged ang likayan mi ay kipurki yang ultimung manigsintinsia alenget dang maglekat.

Natetenged Tung Matinlung Mulidung Dapat Ang Pasuaran Nira Natetenged Tung Pag̱aragwantaen Tung Mga Pinitinsia (5:10-11)

10 Mga putulu, pademdeman mi yang mga manigpalatay yang bitala yang Dios atiing tukaw pang mga panimpu. Yang pag̱aragwantaen nira tung mga pinitinsiang pinasaran nira ya ray durug tinlung mulidung usuyun mi. 11 Talagang yay matinlung buaten mi ay kipurki nag̱askean ta ra kang lag̱i ang yang kumpurming nag̱agwanta tung mga kaliwag̱an ang pinasaran na ya ra ag̱aningay tang sasang pinasadya enged yang Dios ang pinakaayen. Katulad da ilem duun tung ni maepet ang Job. Nagngel mi ra ka nganing natetenged tung pag̱aragwantaen na atiing tukaw pang panimpu* ig nag̱askean mi ra ka kung unu pay linuaan na tung kauri-urian da sigun tung planu yang Dios tung anya†. Ay tanya durung pisan agkainildawen tung yaten ang mga tau.

Nag̱apaamanan Na Tanirang Indi Enged Manumpa (5:12)

12 Simanyan, mga putulu, yang ianingung naa, ya enged ay tandaan mi. Kung unu pay ianing ta tung aruman tang tau, indi ta enged pagpanuntan ta panumpa. Indiita manumpa tung tanek may langit ubin tung unu pa man ang bag̱ayay. Ang indi, kung ee, ay ee ra ilem. U kung indi man, ay indi ra ilem ug̱ud indiita ra pakusalaken yang Dios.

Nag̱ipagpasanag Na Kung Ya Pa Ag̱aring Magtaraw̱ang-taw̱angan Tanira Ekel Tung Pag̱arampuan Nira (5:13-18)

13 May asan tung numyu kaya ang nag̱apasaran ta kaliwag̱an? Kaministiran mag̱ampu tung Dios. May asan ka kaya ang masadya yang kinaisipan na? Magkabag̱ay ang magdayaw tung Dios ang magkanta. 14 May asan ka kaya ang paglaru? Kaministiran ang magpaguuy tung pamagmaepet-epet tung numyung sam pundaan ang mga tumatalig ang para tanya ipag̱ampu nira tung Dios ang nunut da ka ta pagpiid nira ta lana ta olibo sigun ka man tung katengdanan ang ipinakdul ni Ginuung Jesus tung nira ang mamangerengan tung anya. 15 Numanyan tung pag̱arampuen nira, kung may pagtalig nira ang yang nag̱aingaluk nira tung Dios ipakdul na tung nira, asan da magmaayen yang paglaru ay paktelen da yang Dios ang papagmaayenen. Dispuis kung alimbawa may mga kasalanan ang nagkarabuat na ang muya ya ray natengeran yang masiit na, punasen da ka dayun yang Dios. 16 Purisu mag̱araminanita rang lag̱i sasa may sasa yang anya-anyang kasalanan ang pagkatapus mag̱arampuanita ra ka dayun ug̱ud asanita ra nga pamaayenay yang Dios tung pag̱alaru ta. Kipurki yang pag̱arampuen yang sasang taung pagbuat yang magkatama tung pagterelengen na, dakulung bag̱ay yang pakaw̱utun na. 17 Katulad da ilem asan tung ni Elias atiing tukaw. Maskin sasang tau ang pariu ka ilem tung yaten, piru atiing pag̱ampu na tung Dios ang tedek tung isip na ang indi na ra pakuranen yang banwa, indi ka man nagkuran-kuran tung seled tulung takun may tenga. 18 Utru si, nag̱ampu si ka ang pagkatapus kuminuran da ka man yang kaliw̱utan. Baklu ra namagturubuan yang mga luak tung tanek.

Natetenged Tung Dapat Ang Buaten Nira Tung Sasang Putul Nirang Natalang (5:19-20)

19 Mga putulu, kung may asan tung numyung natalang dang nalipat tung kamatuuran, ang pagkatapus may sasang putul nang magpaiwan-iwan tung anya ang para mapabalik na tung kamatuuran, durung pisan agkatinlu yang pag̱abuat na. 20 Ay yang demdemen mi, kung tinu pay magpabalik tung sasang putul nang nagpakasalak ang para indi ra magpadayun tung nag̱atalangan na, katimbang nang asan da ngaipalibriay na yang aruman na tung kalainan, bilang tung pagpablag na ra rin tung Dios. Maskin durung kasalanan ang nagkarabuat na, punasen da yang Dios ang luw̱us.

Ya ra ilem tia ay masulatu tung numyu,

Santiago

* 1:1 1:1 Ikumpalar tung sinambit tung Mga Binuat-buatan 8:1, 4 may 11:19.

† 1:10 1:10 “dapat kang ikasadya na yang pagkaaranek na.” Yang ilinakted ang atia, magkabag̱ay ilem tung sasang tumatalig. Piru kung belag̱an tumatalig, maning taa yang tamang paglalakteren: “ikasadya na kaya tiang pagkaaranek na? Indi ra!” Kung unu pay pagterelengen ni Santiago tung mga manggaranen atii kanay, maayen ang ikumpalar ta tung isinulat na tung 2:6-7; 5:1-6.

‡ 1:16 1:16 Katulad tung nasambit tung 1:13.

§ 1:18 1:18 Katulad tung sinambit tung Roma 8:20-21; Ephesians 1:10; Colosas 1:20; 2 Pedro 3:13; Ipinag̱ubligar 14:4; 21:1.

* 2:12 2:12 Ikumpalar ta tung sinambit na tung 1:25.

† 2:21 2:21 Genesis 22:1-19; Hebreo 11:17-19

‡ 2:23 2:23a Genesis 15:6; inulit ka ni Pablo tung Roma 4:3, 9, 22; Galacia 3:6

§ 2:23 2:23b Duun da nga basaay mu tung Yadwang Cronica 20:7 may Isaias 41:8.

* 5:11 5:11a Job 1:20-22; 2:9-10

† 5:11 5:11b Job 42:10-17

1 Pedro

1

2

3

4

5

Yang Primirung Isinulat Ni PEDRO

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Atiing pagpasulat ni Pedro yang sulat ang naa, maepet da kang lag̱i. Ti Silas yang pinapagsulat na (5:12). Puidi kang ya kay pinapag̱ekel na yang sulat ang naa. Indi ta ilem mabilug̱an ang pisan kung unu pang takunay yang pagpasulat ni Pedro, piru puiding tung seled yang takun ang 60 asta 64.

Yang sulat ang naa ipinaekel na tung mga tumatalig ang nagkarawasag-wasag da tung duma-rumang banwa. Yang mga tumatalig ang atii nag̱adeeg-deeg̱an da ta belag̱an mga tumatalig ang yang gubirnu mismu ya ray pagpaugtun. Purisu pinanliwag̱an da ta maayen ang yang duma namanluw̱ay ra ig yang kalaum yang duma, muya unu pinaw̱ayaan da ilem tanira yang Dios. Muya-muyang sinambit ni Pedro yang mga kaliwag̱an ubin mga pinitinsia ang nag̱apasaran nira (1:6; 2:18-21; 3:14, 17; 4:1; 4:12-16; 5:9-10). Kada masambit na tia, nag̱asugpatan na ka ta ipagpaktel na tung mga isip nira ang para padayunan da ka enged nira yang pagpagaem nira tung ni Ginuung Jesu-Cristo ang nunut da ka ta pagpakbat nira tung anyang maglekat. Kapurisu kung yang sasang tumatalig agpasaran da ta mga kaliwag̱an ubin mga pinitinsia man, taa tung sulat ang naa ngayapay na yang matinlung kunsiu ang para indi ra manluw̱ay, kung indi, magpadayun da ka enged tung pagtaralig̱en na tung ni Ginuung Jesu-Cristo.

Kung unu pay katuyuan ni Pedrong nagpasulat tung nira, pinabilug̱an na tung 5:12.

1

Yang Intrada Yang Sulat (1:1-2)

1 Yang nagpasulat tia yuung ti Pedrong sasang apustul ang tinuw̱ul ni Jesu-Cristong mangerengan tung anya. Napagpasulataw ra tung numyung mga tumatalig ang pinagpilik da yang Dios ang para tanya ilem ay may anya tung numyu. Yang kaalimbawaan mi, maning pa tung mga dayuan asan tung mga banwang pag̱atiniran mi tung parti Ponto, Galacia, Capadosia, Asia, may Bitinia*. Yang pagkarabetangen mi wasak-wasakamu tung mga banwang atiang maning pa tung mga dayuan. 2 Ta yamu, pinilikamu ra yang Ama tang Dios ang uyun ang pisan tung planung naisipan na ra kang lag̱i disti pa tung katebtew̱an. Pinilikamu ra nganing anya ug̱ud ekel tung pagpaktel yang Espiritu Santong pagtinir tung numyu, asanamu ra ngaeyangay ta ipagtuman mi yang kalelyag̱an na. Maskin malalisan ming kaisan, puidiamu rang mapunasan ni Jesu-Cristo netetenged tung pagpaturuk na yang dug̱u na†.

Yang nag̱ipag̱ampuu para tung numyu ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman yang Dios ang pagpadag̱en-dag̱en tung numyu pati yang pagpalimeng na tung mga isip mi.

Natetenged Tung Pagpaeyang Yang Dios Ta Ipagpakbat Nira Tung Kaayenan Ang Anday Katapus-tapusan (1:3-5)

3 Magkabag̱ay rang pisan ang pirming dayawen ta yang Dios ang ya kay Dios ang pinanalig̱an ni Ginuung Jesu-Cristo atiing pag̱ingtau na taa tung kaliw̱utan ang naa ig ya kay pag̱aningen nang Ama Na. Natetenged tung kaildaw nang aw̱unda tung yaten, pinaeyanganita ra anya ta ipagpangabui tang baklu ang duun ipatielay na tung pagpabui na si kang uman tung ni Jesu-Cristo. Asanita ra ka ngaeyangay ta ipagpakbat ta tung sasang kaayenan ang siguradung malg̱uran ta tung uri. 4-5 Yang kaayenan ang atiang malg̱uran ta, indi enged ang pisan marangga ang asta tung sampa, indi ka enged ang pisan mamansaan, ig indi ka enged ang pisan mag̱uman. Nag̱ielat na ra nganing duun tung langit para tung yaten ang nag̱amanadaan na natetenged tung kagaeman na ekel tung pagtaralig̱en ta ang asta ra ilem malg̱uran ta yang katuglayunan yang kalibrian ta ang yay ipinagsimpan nang para ipalua na ra tung kauri-urian‡.

Yang Pagtaralig̱en Ang Mabaked Balesan Yang Dios Ta Pagdayaw Na Tung Uri (1:6-9)

6 Natetenged tung kalibrian ang atiang nasambitu, agsadyaanamu ra ta mupiang pagpakbat. Ug̱aring, simanyan, mintras pagpakbatamu, puiding pagsintiamu ra kanay ta kapungawan mi natetenged tung sari-saring mga kaliwag̱an ang asanamu ra nga sukdaay yang Dios kung yay lug̱ud tung planu na para tung numyu. 7 Yang katuyuan na tia ay ug̱ud asan da nga prubalay na kung unu pag kabaked yang pagtaralig̱en mi tung anya. Ay nag̱askean mi, yang kantidad yang pagtaralig̱en mi mas maal pa kay tung bulawan ang may kadiaduan na pa. Kung yang bulawan ngani magtunawen pa tung apuy ang para asan da nga prubalay kung pag̱as da, ya ka yang pagtaralig̱en mi ang kaministiran kang maprubalan da ka. Ay kung mapruibaan dang mabaked ka man, tay tia, ya ray dayawen na tung numyung ipagpadengeg tung uras ang ipagpabistu ni Jesu-Cristong maglekat. 8 Tanya maskin indi kang lag̱ing sinakep ta mga mata mi, piru nag̱agegmaan mi ra ka enged. Maskin indi mi pa nganing nag̱aita numanyan, piru nag̱atalig̱an mi ra ka enged ig magsadyaanamu ra ka ta duru ang yang kasadyaan ming atia nag̱aliwag̱anamu ra nganing ang mapabag̱ayan ta bitala ig magkaanggid-anggid da tung kasadyaan ang sintien mi tung uri kung malg̱uramu ra nganing tung kasusulawen ni Ginuu ta. 9 Agsadyaanamu ra ta duru ay kipurki agtapnayenamu ra yang Dios ekel tung pagtaralig̱en mi tung ni Jesu-Cristo.

Durug Tinlu Yang Nag̱abtangan Nirang Nag̱aintindi Ra Tung Nag̱adapatan Yang Matinlung Balita (1:10-12)

10 Natetenged tung pagtapnay yang Dios ang naa tung numyu, pinapag̱ula rang lag̱i yang Dios yang mga manig̱ula atiing tukaw pa. Ya ray pinasadsaran nira ta durug derep kung ya pa ag̱aring magpaita yang Dios yang kaneeman nang atia tung numyu. 11 Pinaderepan da nira ta mupia ang basi pa ra ilem maintindian da nira kung sanu pang panimpuay magkainabu ig kung ya pa ag̱aring magkamaningan da yang ipinaula tung nira yang Espiritu Santo ang yay ipinatinir tung nira yang pag̱aningen ang Cristo. Yang ipinaula na tung nira ang yang pag̱aningen ang Cristong yay Mananapnay, kung kumaw̱ut da nganing, dapat kang lag̱ing magpasar tung mga pinitinsia baklu ra nga padengeg̱ay yang Dios. 12 Ipinasanag yang Dios tung nira ang yang mga bag̱ay ang atiang ipinag̱ula nira, belag̱an para tung nira ang para ikaayen din nira tung panimpu nira, kung indi, para tung ikaayen mi simanyan. Ang pagkatapus yang mga bag̱ay ang atia, ya ka man mismu ay ipinagpaske tung numyu yang namagparakaw̱utun yang Matinlung Balita natetenged tung ni Jesu-Cristo ekel tung pagpaktel tung nira yang Espiritu Santong tinuw̱ul yang Dios ang magtinir tung nira ang duun ka man manliit tung langit. Teed mi tiag katinlu yang nag̱abtangan mi! Kipurki yang mga bag̱ay ang atiang ipinagpakaw̱ut tung numyu, maski nganing yang mga angil duun tung langit, duru ka rin ang kalelyag nirang mamagpasadsad tung nag̱adapatan na.

Pagpaprusigir Tung Nirang Maglimpiu Tung Mga Ug̱ali Nira (1:13-21)

13 Kapurisu ya ra ka man taang ipagrenten ta ta mupia tung mga isip tang magpakbat enged tung kaayenan ang ekel ni Jesu-Cristong maglekat para tung yaten. Bilang suspindien ta yang sadiling mga kalelyag̱an ta. 14 Katulad tung mga mamulang matinumanen tung mga ginikanan nira, ta yaten ya ka. Tumanen ta ra yang kumpurming nag̱ipatuman yang Dios tung yaten ang ya ray nagyaring Ama ta. Purisu indi ta ra enged pagpanuntan yang mga kalelyag̱an tang atiang dating naanaran tang atiing anda pa rin ay naerem ta kung unu pay nag̱auyunan yang Dios. 15 Kung indi, dapat ang limpiuita ra ta ug̱ali ang katulad ka tung anyang nagbeteng tung mga isip ta atiing primiru ang ya ra kang lag̱i ay limpiung pisan ta ug̱ali. 16 Dapat ang magkamaningan da ta maning tia yang mga ug̱ali ta natetenged may sasang inaning yang Dios tung mga tauan nang mga Israel atiing tukaw ang mag̱aning,

“Natetenged yuu limpiu ta ug̱ali, dapat yamu ya ka§,” ag̱aaning.

17 Dispuis pa, kumus pangambayita ra tung Ama tang Dios, kaministiran ang pabastantien ta yang panggalang ta tung anyang nunut da ka ta pangaman ta mintras taawita pang maning pa tung pagdayu ilem taa tung kaliw̱utan ang naa. Ay indi ta paglipatan ang tanya ka man yang manginsapu tung yaten kung unu pay nagkarabuat ta sasa may sasa ang anday pinilikan yang panginsapu na*. 18-19 Ay kipurki nag̱askean ta ra ka kung unu pag kamaal yang kantidad yang ipinanggawad na ang para mapaluasita ra anya tung dating mga pag̱urubraen tang anda enged ay pakaw̱utun nang matinlu ang ya ka man ay pinanubli ta tung mga kinaampu ta. Yang ipinanggawad na, belag̱an yang may karanggaan na ang katulad ka tung kuartang bulawan ubin landuk ang salapi, kung indi, ya ra yang dug̱u ni Jesu-Cristo mismu ang ipinaturuk na ang yang kaalimbawaan na tanya maning pa tung sasang karnirung idinasag ang anda enged ay mansa-mansa na†. 20 Tanya pinilik da kang lag̱i yang Dios atiing indi na pa nag̱aimu yang kaliw̱utan ang pagkatapus tung panimpung naang pinakauri, ipinagpailala na ra para tung yaten. 21 Purisu ekel tung anya, naeyanganita ra ta dakulung pagtalig ta tung Dios ang yay nagpabui si kang uman tung anya ang pagkatapus pinadengeg̱an na ra ka duun tung katalungaan na. Yang linuaan na, yang Dios ya ray panalig̱an tang magpalua yang tanan ang kaayenan ang pinangakuan na tung yaten ang ya ra ka man ay nag̱ipagpakbat ta.

Kaministiran Ang Ipadegte Enged Nira Yang Paggeregmaan Nirang Magpurutul Gated Tanira Maning Pa Tung Ipinangana Rang Uman (1:22-25)

22 Natetenged tung pagparanangeren mi tung kamatuuran, asan dag limpiuay mi yang mga kinaisipan mi ang yang luluaan na paggeregmaanamu rang magpurutul ang belag̱an tung patunu-tunu ilem. Purisu kaministiran ang ya ray ipadegte mi pa ka enged ang tedek ang pisan tung mga pupusukun mi. 23 Magkabag̱ay ang pisan tia ay kipurki maning pa tung ipinanganaamu rang uman‡, ig yang pinangapunglan yang pagkatau ming atiang baklu belag̱an yang ginikanan ming suitu ta kamatayen, kung indi, ya ra yang sasang ginikanan ang banal ang yang pag̱irimakluen na tung numyu, asan da ipapanaway na tung bitala na ang durug kabuilu yang apiktar na tung isip mi ig andang pisan ay kauman-umanan nang asta tung sampa. 24 Yang palaksu yang bitala na katulad ka tung sasang sinambit tung kasulatan ang mag̱aning,

“Yang tanan ang mga tau magkapariu ka ilem tung ilamunun,

Ig yang kadengeg̱an nira magkapariu ka ilem tung talay ta ilamunun.

Pag nanlumpayeng da ngani yang ilamunun,

Yang talay na magkarataktak da ilem.

Piru yang bitala ni Yawi dumayun ang asta tung sampa,” ag̱aaning§.

25 Yang sintru yang bitalang atiang dumayun ang asta tung sampa, ya ra yang Matinlung Balita natetenged tung ni Jesu-Cristong ipinagpakaw̱ut da tung numyu.

2

Dapat Ang Tabtaw̱en Da Nira Yang Tanan Ang Pagtirimaen Kag Pagburuaten Ang Malain (2:1-3)

1 Purisu ang para anda ray pagsangkelan yang paggeregmaan ming magpurutul*, tabtaw̱en mi ra yang tanan ang pagtirimaen ming malalain tung mga aruman mi. Bilang iplek mi ra yang tanan ang pagdarayaen. Indiamu ra ka magparaita-itaan ilem. Indiamu ra ka mag̱iriw̱eg̱-iw̱eg̱an ubin magkirimun-kimunan. Indiamu ra ka magraranggaan ta dengeg may dengeg. 2 Katulad ka tung mga mamulang baklung ipinangana ang indi ra enged temegka kung indi manusu ta muya-muya, ta yamu, ya ka. Kaministiran kang indiamu ka temegka kung indiamu manginem ta muya-muya yang ultimung gatas ang limpiung pisan ang yay kaalimbawaan yang bitala yang Dios. Ya ray paagyatan mi ug̱ud ya ray pagdakulan yang isip ming asta kemtel dang magtuman yang kalelyag̱an yang Dios ang ya kang lag̱i ay katuyuan yang pagtapnay na tung numyu. 3 Ya ray prusigiran mi kipurki natimtiman mi ra kung unu pag katinlu yang kaneeman ni Ginuu tang nagtapnay tung numyu.

Tanira Lug̱ud Da Tung Maning Pa Tung Balay Ang Pag̱atiniran yang Espiritu Santo Ang Para Mamanirbian Tung Dios (2:4-6)

4 Tanyang pirming nag̱apalengtan mi, maning pa tung sasang batung pinasag̱i ang yay pinakaimpurtanting batu tung sasang balay ang darakulu ang nag̱ipakdeng. Maskin pinangindian da ka man ta mga tau, piru ya pa ka enged ay minaal yang Dios ang pinilik†. 5 Pati yamu mismung pagpalenget tung anya, yang kaalimbawaan mi maning pa tung mga batu kang nag̱apagtambi-tambi yang Dios tung pag̱apakdeng nang maning pa tung sasang balay ang nag̱apatiniran na tung Espiritu Santo. Yang sam bilug kang kaalimbawaan mi, yamu maning pa tung mga pari ng mga Judiong pinilik yang Dios atiing tukaw ang para pirming magpalenget tung anyang manirbian‡ ekel tung pagdarasag̱en nira ta mga ayep ang ya ag̱iintrigaay nira tung anya. Ug̱aring ta numyu, belag̱an mga ayep yang nag̱iintriga mi tung anya, kung indi, mismu yang mga sadili mi§ ang para mapagbuatamu ta kumpurming nag̱auyunan na ekel tung ni Jesu-Cristong pagpaktel tung numyu. 6 Magkatamang pisan ang ti Jesu-Cristo ya ra ag̱aningayung maning pa tung sasang batung pinasag̱i ay kipurki may sasang inula yang Dios ang napabtang tung kasulatan ang tung anyang pisan nga temeng ang maning taa yang palaksu na:

“Tandaan mi ta maayen yang bitalaung naa. May sasang taung piniliku ang durug kamaal tung yeen ang yay papanularenu tung primirung batung pinasag̱i ang ipasintaru tung pamusud yang balay ang ipakdengu asan tung siudad ang Sion* ang ya ray panielan yang intirung lebat na. Kung tinu pay magtalig yang sadili na tung anya, talagang anda ra ka enged ay mapaeyakan nang pagsungunan tung nag̱atalig̱an nang atia tung anya,” mag̱aning†.

Nag̱apapagsunaid Na Yang May Pagtalig Tung Ni Jesu-Cristo May Yang Anda (2:7-10)

7 Purisu asan da ngaintindiay mi ang ta yamung pagtalig tung anya, padengeg̱anamu ra ka enged yang Dios tung uri. Piru kung natetenged tung kumpurming indi enged magtalig yang sadili nira tung anya, talagang matuud yang sasang sinambit tung kasulatan ang sam bilug ang mag̱aning,

“Yang batung pinangindian yang mga manigpakdeng yang balay ang anda unu ay kuinta na, ya pa ka enged ay nagyaring pinakaimpurtanting batu tung tanan‡,” ag̱aaning.

8 May sam bilug pang asan da ka tung nira nga temeng ang maning taa,

“Yang batung atia ya ray masapdukan nira,

Ya ra ka dayun ay mabegsakan nira§,” ag̱aaning.

Anday dumang ipagsapduk nirang mabegsak, kung indi, ya ra yang pagpakuindi nira tung Matinlung Balita natetenged tung ni Jesu-Cristo. Yang natengeran na pagkunsibir da yang sasang kalalangan yang Dios ang kumpurming tinu pay magpakuindi tung planu na, ya ray mabegsak tung kalainan.

9 Piru ta yamung tanan ang mga tumatalig, teed mi tiag katinlu yang nag̱abtangan mi simanyan! Yamu ra yang irinsiang pinilik yang Dios* ang katulad ka tung pagpilik na tung irinsiang pinamuaran ni Israel tiing tukaw. Katulad ka tung nasyun nira ang yay binuat nang maning pa tung mga pari ang para mamanirbian tung anyang Adi nira†, ta yamu, ya ra kay turnu mi ang ipinagpiar na tung numyu simanyan. Katulad ka tung nasyun nira atii kanay, natig̱anaamu ra ka tung Dios ang para tanya ra ilem ay may anya tung numyu‡. Yang katuyuan na tia ay ug̱ud magbaw̱alitaenamu ra tung mga kaarumanan mi kung unu pag katinlu yang pag̱irimakluen yang Dios tung numyu ang ya ra ka man ay nagbeteng tung mga isip ming manalyud da tung makiklep ang pag̱atiniran mi ra rin ang para malakteramu ra dayun tung masadlaw ang ipinagsimpan nang durung pisan agkatinlu§. 10 Atiing nataklib ang timpu, yamu belag̱anamu mga tauan yang Dios, piru numanyan mga tauanamu ra anyang sadili. Atii kanay, indiamu pa nag̱apaitaan na ta kaildaw na, piru numanyan inildawanamu ra anya*.

Kaministiran Ang Yang Mga Buat-buat Nira Tung Kaliw̱utan Magkatunu Tung Pagkabetang Nirang Maning Pa Tung Mga Dayuan Ka Ilem Taa (2:11-12)

11 Mga putulung nag̱amaalu ta duru, yang pagkabetang mi tung kaliw̱utan ang naa midyu tung mga dayuanamu ka ilem ay yang ultimung baw̱anwaan mi, ya pa ag̱elatay mi. Purisu pagpaamanaw tung numyu ang kung unu pay dating kalelyag̱an mi atiing pagpanadiliamu pa, indi mi ra enged pagpanuntan ay kung tung gira pa ipananglitayu, yay pirming pagsangsang tung numyu ang para marangga ra yang pagtaralig̱en mi tung ni Ginuu ta pati tung pag̱urusuyun mi tung kalelyag̱an na. 12 Kaministiran ang pirmi tung matinlu yang mga ug̱ali mi tung pagterelengen yang mga kaarumanan ming indi pa nag̱atultul tung ni Ginuu ta. Ya ray prusigiran mi ug̱ud maskin bangdananamu nirang malalain ang mga tau†, kung maita ra nganing nira yang mga pagburuaten ming mga matitinlu, ya ray ipagdayaw nira tung Dios kung uras dang magbalik taa tung kaliw̱utan.

Kaministiran Mamagpagaem Tung May Mga Katengdanan (2:13-17)

13 Kaministiran ang magparanekamung magpalalang tung kumpurming may mga katengdanan arangan da ilem tung ni Ginuu ta. Bilang magpalalangamu tung ni Adi Cesar duun tung Roma ang yay pinakalandaw ta kagaeman. 14 Pati mga gubirnadur, ya ka. Ay ya ray pinamiaran na ang para magpadapat ta parusa tung kumpurming pagbuat ta malalain ubin magdayaw ka tung kumpurming pagbuat ta matinlu. 15 Kipurki yang kalelyag̱an yang Dios ang ekel tung pagburuaten ming pulus matinlu, asan da nga kapasay ta ipagbangdan tung numyu yang mga taung anday naerem ang pagbiw̱italaen ta indi ilem nag̱aintindian nira. 16 Magpaitaamu ang yamu may kalibrian mi, piru yang pagkalibri ming atia, indi mi ilem buaten ang sasang sapin ming magbuat ta malain. Kung indi, yay gamiten ming manirbian tung Dios tung tanan ang mga ubra-ubra mi. 17 Purisu, kung papagbilug̱unu ra yang nag̱ianingung atia, yang tanan ang mga masigkatau mi galangen mi tung matinlu. Yang tanan ang mga kaputulan ming mga tumatalig, maalen mi ka ta mupia. Yang Ama tang Dios, galangen mi ka ta ustung nunut da ka ta pag̱eled mi ang muya mapagbuatamu ta indi na nag̱auyunan. Pati ti Adi Cesar duun tung Roma, galangen mi ka ta ustu.

Yang Mga Turuw̱ulun, Magpalalang Ka Tung Mga Ag̱alen Nira Maskin Maiseg (2:18-25)

18 Ta yamung mga turuw̱ulun, magpalalangamu ka tung mga ag̱alen mi ang nunut da ka ta panggalang mi tung nirang ustu. Belag̱an ilem tung maayen kag maamumu, kung indi, pati tung madereeg-deeg, parariu ilem ang palalangen ming panangeren. 19 Dapat ang yay buaten mi, kipurki kung tigbakenamu nira ang anday kamaling binuat mi ang pagkatapus ya ray nag̱agwantaen mi tung matinlung kinaisipan natetenged nag̱askean mi ang yay kalelyag̱an yang Dios, yay sasang mauyunan na ta mupia tung numyu. 20 Ipabetang ta, may kamali mi ang pagkatapus garutienamu yang ag̱alen mi, basu dayawenamu yang Dios natetenged tung pag̱aragwantaen mi tung kastigung atia? Indi ka! Piru alimbawa, kung magbuatamu ta matinlu ang pagkatapus garutienamu pa ka enged yang ag̱alen mi, piru mag̱agwantaen mi ka enged tung matinlung kinaisipan, atia, ya ray sasang mauyunan yang Dios ta maayen tung numyu. 21 Kipurki yay natengeran na ang bintengamu ra anyang magtalig tung ni Jesu-Cristo kipurki atiing pagpapinitinsia na arangan da ilem tung numyu, asanamu ra nga butwanay na ta mulidu ug̱ud mag̱usuyamu ra tung mga laad na. 22 Tanya indi enged ang pisan nagbuat ta kasalanan. Indi ka nganing ang pisan nagbukli. Pademdeman mi kung ya pa ag̱aring nagkamatuud da tung anya yang sasang inula ang mag̱aning,

“Indi enged ang pisan nagbuat ta kasalanan,

Indi ka nganing ang pisan nagbukli,” ag̱aaning‡.

23 Atiing tanya ininsultu yang mga tau, indi ra enged nangimalesan tung nag̱insultu tung anya. Atiing tanya pinapinitinsiaan ta malbat, indi ra enged nagpauras tung mga taung namagpapinitinsia tung anya§, kung indi, itinalig na ra ilem yang tanan ang atiang malbat tung Dios ang yay pulus tama yang sintinsiang nag̱ipakdul na. 24 Atiing pagpalansang na tung krus, tanya mismu ay nag̱agwantang nagpasapul ang pisan tung sintinsiang dapat da rin ang dumangat tung yaten natetenged ka man tung mga kasalanan ta*. Yang katuyuan na tia ay ug̱ud asan da nga tabtab yang pagpakasalak ta ang para asan da ka magbilug yang mga isip tang magbuat yang magkatama tung pagterelengen yang Dios†. Natetenged ilem tung pagpalapdes na ta latigu ang asan da namagriribinta yang mga ulit na, kung tung bulung pa ipananglitay, ya ray pinagmaayenan ta tung maning pa tung linaru tang nagpakasalak‡. 25 Kipurki atii kanay, pariuita tung mga karnirung nangatalang da§. Piru may uras ang nagbiraita rang nagtalig yang mga sadili ta tung Ginuung Jesus ang simanyan ya ray pagpadag̱en-dag̱en tung yaten ig pagmanada ang katulad ka tung sasang manig̱epet ta kaayepan*.

3

Tanirang Mga Baw̱ay Dapat Ang Magparanek Tung Mga Kasawa Nira (3:1-6)

1 Ta yamung mga baw̱ay, katulad ka tung nag̱aingaluku nungayna*, kaministiran magparanekamu kang pirmi tung mga kasawa mi. Ya ray dapat ang buaten mi ug̱ud maskin yang duma tung nira pagpakuindi ka man tung Matinlung Balita, maskin indi mi tag̱aman ang paintindien, asan da ilem tung mga ug̱ali ming matitinlu manlatay yang mga isip nira ang asta mananged da ka enged ang magtalig. 2 Puiding ya ray mainabu kung maita ra nganing nira ang paggalangamu ta ustu tung nira ig pulus tung matinlu yang mga ubra-ubra ming mga kasawa nira. 3 Luminus ilem ang tung sagpaw ka ilem yang pagpatinlu mi tung mga sadili ming yag bistuay ang katulad ka tung dumang pamusturang subra tung mga bua nira ubin tung pagsuruutun nira ta mga alaas ang mga bulawan ubin mga aw̱el ang mga matitinlu. 4 Kung indi, yang dapat ang papusturaen mi ta mupia ya ra yang tung adalem ang indi nag̱aita, bilang yang nag̱abtang tung mga pupusukun mi ang asan nga mamaladmaray nira tung pagkaamumu mi may tung pagpakalimeng mi ay tia durung pisan agkamaal tung pagterelengen yang Dios. Atia yay kapusturaan ang andang pisan ay kalew̱ad-lew̱aran nang asta tung sampa. 5 Kipurki maning kang pisan tia yang pagpurusturaen yang mga baw̱ay ta namagtukaw ang panimpu ang pirming nagparanek tung mga kasawa nira. Ay bilug yang mga isip nira tung kalelyag̱an yang Dios ang ultimu ilem tanya ay pinag̱ineteg̱an yang mga isip nira. 6 Pariu ra duun tung ni Sara ang pirming nagpananged tung ni Abraham ang kasawa na ang ya ra ag̱aningay nang ag̱alen na. Puidiamu kang aningen ang irinsia na kung masug̱ut mi ka yang ug̱ali nang pagbuat yang matitinlu ig kung indiamu ra ka magpataranta tung maskin unu pang bag̱ayay.

Tanirang Mga Lalii Dapat Kang Mag̱istimar Ta Maayen Tung Mga Kasawa Nira (3:7)

7 Pati yamu kang mga lalii, yang pagkarasawaen ming magkasawa, dapat ang intindien mi yang pagkabetang nirang maluw̱ay ta puirsa kay tung numyu. Pademdeman mi ka ang pati tanira pinaitaan da ka yang Dios yang kaneeman nang tinapnay ang tung uri kasiraanamu ra kang magpakigsapen tung anyang asta tung sampang anday katapus-tapusan. Purisu istimaren ming galangen ta maayen ug̱ud anda ray pagsangkelan yang pag̱arampuen ming magkasawa.

Yang Nag̱aingaluk Na Tung Nira Rang Tanan (3:8-12)

8 Numanyan kung papagbilug̱unu ra yang gustuung ipatuman tung numyu, maning taa. Kaministiran magsarasaanamu rang pirmi ta kinaisipan may kinaisipan, maggeregmaanamu kang magpurutul, magparasunaid-sunairanamu kang mag̱irildaw-ildawan, ig magpararanekanamu. 9 Indiamu enged mangimalesan tung nagbuat ta malain tung numyu. Indiamu ka mag̱insultu tung nag̱insultu tung numyu. Kung indi, anday dumang ibles mi tung nira, ya ingalukay mi tung Dios ang pakaayenen na ta mupia natetenged ya ra ka man ay ipinagbeteng na tung isip mi atiing primiru ang ya ray buaten mi tung mga masigkatau mi ug̱ud asanamu ra ka nga pakaayenay na. 10-12 Talagang impurtanting usuyun mi yang mga ug̱aling mga maning tia ay kipurki may sasang bitala yang Dios ang napabtang tung kasulatan ang maning kang pisan tia yang rumbu na. Mag̱aning,

“Kung tinu pay nag̱alelyag ang magpakasadya taa tung kaliw̱utan

Ang pagkatapus gustu na kang magtinlu yang pagkabetang na,

Tay puis yang nganga na suspindien na tung pagbiw̱italaen na yang mga malalain

Ig indi ra ka magbukli.

Kaministiran kang panalyuran na ra yang tanan ang pagburuaten nang malalain ang para magbuat da ta matitinlu.

Yang paawatan na enged ang sikaren, ang mag̱uruyunan tanira yang mga kaarumanan na tung matinlu.

Kipurki yang nag̱abantayan yang Dios ta mupiang ag̱asikasuen, ya ra yang mga taung pagbuat yang magkatama.

Pirmi na kang agpamatien yang pag̱arampuen nira tung anya.

Piru kung tinu pay pagbuat ta malalain, ya ray kuntraen na†,” mag̱aning.

Kaministiran Ang Mamagbuat Ta Matitinlu Maskin Mapasaran Ta Patigbak Ang Katulad Ka Tung Ni Jesu-Cristo (3:13-17)

13 Kung maderepamung magbuat ta matitinlu, indiamu unyen pa yang kadaklan ang mga tau. 14 Piru maskin tigbakenamu pa ka enged natetenged tung pagburuaten mi yang magkatama, durug katinlu yang nag̱abtangan mi‡. Indiamu ilem mag̱eled tung pagpapinitinsia tung numyu, indiamu ra ka magpataranta. 15 Kung indi, pirming demdemen mi ang ti Jesu-Cristo yay Ginuu ming may kagaeman nang pinakaabwat tung tanan. Pirmiamu ra kang riparasiun ang manuw̱al tung kumpurming magtalimaan tung numyu kung ayw̱at nag̱asiguru mi rang lag̱i ang nag̱aelatanamu ra yang Dios ta sasang kaayenan ang inding pisan mapasiring-siringan. 16 Ug̱aring ilem, kung tumuw̱alamu ra nganing tung nira, kaministiran ang eklan mi tung pulus luay-luay ilem ang pagturuw̱alen ang may pagkaamumu mi ang indiamu ra ka maplekan ta ipanggalang mi ta mupia tung pagtalimaan. Dapat kang anday malain ang ipag̱imasul tung numyu yang mga painu-inu mi ug̱ud kung ay pa tiing agsawayenamu ta duma, duun da ka maeyak yang pagsaway kung maita na ra nganing yang mga pagburuaten ming matitinlu ang ya ray nag̱abuat mi natetenged tung pagkarapulitan mi ni Jesu-Cristo. 17 Kipurki maayen pa ang yang pagburuaten mi yang matitinlu ya pay magakdan mi ta patigbak kung yay lug̱ud tung planu yang Dios tung numyu. Indi ilem ang tigbakenamu natetenged tung binuatan ming malalain.

Kung Ayw̱at Magkabag̱ay Ang Mamagbuat Ta Matitinlu, Maskin Ya Pay Magakdan Nira Ta Patigbak (3:18-22)

18 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay maskin nganing ti Jesu-Cristo pinasaran ta patigbak ang tung minsa ilem nagpakugmatay natetenged ilem tung mga kasalanan ang nagkarabuat ta. Bilang tanyang matinumanen tung kalelyag̱an yang Dios, ya pay pinasaran ta pinitinsiang durug lebat para tung yaten ang malinampasen. Ya ray pinasaran na ug̱ud asanita ra mapaulik na tung Dios ang pinagpaalawiran ta.

Tanya inimatay ra ka man ang ya ray pagtapus yang kabui na taa, piru binui si ka enged ang uman yang Dios ang yang kabui na baklu rang klasi. 19 Pagkabui na si kang uman, dayun dang minangay duun tung mga angil ang yag kukulung ang para ibalita na tung nira ang ekel tung pagkabui na si kang uman, tanira napabtang da tung tarampakan yang kakay na ang tung uri sintinsiaan na ra ka enged tung kalainan ang anday katapusan na§. 20 Yang mga angil ang atii, ya ra yang namagbatuk tung Dios atiing tukaw pang timpu pa ni Noe* atiing durung pagparurus yang Dios ang pag̱elat tung mga tau ang basi pa ra ilem mamanligna ra tung mga ubra-ubra nirang atiing durung pisan agkalalain†. Ya ray uras ang nag̱ipagbuat pa na Noe yang arka ang atiing tapus da, ya ray sinaayan ta pira pa ilem ang bilug ang para mangalibri tung palempan, bilang walu ilem nga tauan. 21 Taa numanyan yang pagtapnay yang Dios tung nira tung palempan ang atii, yay gustuung ipananglitu tung palaksu yang pagtapnay na simanyan tung numyu ang ya ra ka man ay pinananglitan ming nagpabenyag. Ay yang nadapatan na tia, belag̱an ang mag̱aning ang may apiktar na tung mga sadili mi ang buat na pa asan da nakuat yang buling tung mga tinanguni mi ubin asanamu ra ka nga punasay yang Dios tung mga kasalanan mi. Kung indi, asanamu ra nagpailala ang anda rang pisan ay barasulun yang mga painu-inu mi gated atiing pag̱ingaluk mi ta kapatawaran tung Dios, pinatawaramu ra kang lag̱ing anyang pinanusan ang yang kaalimbawaan na, maning pa tung nagkasira-siraanamu ra ka ni Jesu-Cristong nagbungkaras atiing pagpabui si kang uman yang Dios tung anya. 22 Simanyan tanyang nabui si kang uman duun dag kakarung tung tepad yang Dios ampir tung tuu na ang kasiraan da ka tanirang pamaggaraemen. Ay atiing pagpaabwat na duun tung langit, ipinabtang da yang Dios tung pudir na yang tanan ang kinalasi-kalasi ta mga taung indi nag̱aita ang may nira-nirang mga kagaeman.

4

Pausuyan Nira Yang Pag̱irisipen Ni Jesu-Cristo Atiing Pagpapinitinsia Na (4:1-6)

1 Kumus ti Jesu-Cristo napasar ka man tung pinitinsia atiing taa pa rin tung kaliw̱utan ang naa, purisu ta yamu, pausuyan mi yang palaksu yang pag̱irisipen nang matenten ang manalunga tung pinitinsia. Ay kipurki kung tinu pay napasaran da ta pinitinsia arangan da ilem tung pagkererengen na tung ni Ginuung Jesus, yang apiktar na tung isip na, mas pang magbilug yang isip nang indi ra magbuat ta kasalanan. 2 Tegkaan na, mintras bui pa taa tung kaliw̱utan ang naa, indi na ra panuntan yang mga kalelyag̱an nang dati ang yay nag̱ausuy yang kadaklan, kung indi, yang kalelyag̱an yang Dios ya ray ipalandaw nang usuyun. 3 Kipurki tan taa bastanti ra nganing yang uras ang ginasta mi tung pagturumanen mi yang nag̱akursunadaan kang lag̱i ta mga taung anday naerem nira tung kalelyag̱an yang Dios. Asan da ta pagparakleren mi tung mga pag̱urubraen ang durung pisan agkalalaway ang pagkatapus andang pisan ay eyak-eyak mi, asan da ka ta pagparapsawen mi tung tanan ang mga kalelyag̱an mi, asan da ka ta pagparakleren mi tung pag̱irineman ang para magpabuuamung magpakasadyang subrang subra ra. 4 Pagkatapus numanyan yang mga barkada ming tukaw, kung magdarag̱umukan da nganing tung mga pag̱urubraen ang mga maning tia ang para mapapsawan da nira ang anday pamateng-pateng nira kung unu ray luaan na, ang pagkatapus indiamu ra ka magpakilaket tung nira ang katulad ka tung nagpaluyut ang naa, ya ray nag̱aberengan nira ta mupia tung numyu. Ang pagkatapus, ya ra ka dayun ay malainan ta mga isip nira tung numyung ipagpalagpak ta mga bitalang malalain. 5 Piru tanira papanuw̱alen da ka enged yang Dios ang simpan dang magsintinsia tung tanan ang mga tau, maskin kaw̱utan nang bui pa, maskin nagkarapatay ra, parariu ka ilem ang sintinsiaan na. 6 Ya ray katuyuan na ang yang mga aruman ming mga tumatalig ang nagkarapatay ra, pinampakaw̱utan dang lag̱i yang Matinlung Balita ay ug̱ud maskin indi ra ka man malibri tung kamatayen ang ya ra ka man ay sasang sintinsiang mapasaran tang tanan ang mga tau, piru mapagpasapen da ka enged tung Dios ang asta tung sampa ang yang kabui nira ipapariu ra yang Dios tung kabui nang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na.

Yang Dapat Ang Prusigiran Nira Mintras Pamag̱elat Tung Pagtapusan Yang Tanan (4:7-11)

7 Alenget da ilem yang uras ang pagtapusan da yang tanan ang pagkarainabu taa tung kaliw̱utan ang naa. Purisu kaministiran ang pirmi tung magkatama yang palaksu yang pag̱irisipen mi ang nunut da ka ta pagsuspindi mi tung mga sadili mi ug̱ud mapag̱ampuamu ra ta ustu tung Dios ang bilug tung mga isip mi. 8 Landaw tung tanan ipadegte mi enged yang paggeregmaan ming magpurutul kipurki kung maggeregmaanamu ra ta maning tia, mapagparatawaranamu ra, maskin durung mga kasalanan ang nagkarabuat mi sasa may sasa. 9 Mag̱arasikasuanamu ra ka tung numyu-numyung mga balay ang pelek yang pagburunguy-w̱unguyun. 10 Kumpurming unu pang abilidaray ang ipinaeyang yang Dios tung numyu sasa may sasa, ya ray gamiten ming magtaraw̱ang-taw̱angan. Yang dapat ang maita tung numyung paggamit ang yamu maayen ang mga taralig̱an yang Dios ang magpapanaw tung mga abilidad ang atiang sari-saring ipinampaeyang na tung numyu. 11 Kung tinu pay may gustu nang ipasanag tung mga kaputulan, indi na ra paglipatan ang tanya sasang turuw̱ulun ilem ang ya ra ilem agpipiaray yang Dios ang mangerengan tung anyang magpalatay yang bitala na. Kung tinu pay mag̱asikasu tung kaministiran yang mga kaputulan, yang dapat maita tung pag̱arasikasuen na ang tanya ya rag paktelay yang Dios ang manirbian tung nira. Tung kumpurming unu pay buaten mi, siguruen mi enged ang asan da ngaeyangay yang mga tau ta ipagdayaw nira tung Dios natetenged bistu nira ang yamug pagktelay ni Jesu-Cristong pagbuat. Tanya ka man ay may kadengeg̱an ig kagaeman ang asta tung sampang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na. Talagang matuud ka man tia.

Kung Ayw̱a Dapat Ang Ikasadya Nira Yang Mga Pinitinsiang Nag̱apasaran Nira (4:12-19)

12 Mga putulung nag̱amaalu ta mupia, indiamu ilem mabereng tung mga pinitinsiang atiang malbat ang nag̱apasaran mi ang yay maning pa tung sasang maktel ang apuy. Ay asanamu rag sukdaay yang Dios. Indiamu ka maglaum ang midyu tung anda ray patinumas yang nag̱ainabung atia tung numyu. 13 Kung indi, yang kumpurming unu pang pinitinsiaay ang nag̱apasaran mi ang asanamu ra ka nga damay tung mga pinitinsiang pariu ka tung pinasaran yang pag̱aningen ang Cristo, ya rag ikasadyaay mi ay ug̱ud kung ipagpabunayag na ra nganing yang kadengeg̱an nang maggaraemen, pati yamu asan da nga bag̱asay mi yang kasadyaan ming bug̱us ang pisan. 14 Kung agduminarenamu arangan da ilem tung pag̱aningen ang Cristong nag̱atalig̱an mi, teed mi tiag katinlu yang nag̱abtangan mi! Ay kipurki asan da nga pruibaay ang yang Espiritu Santong pagpasapet tung kadengeg̱an yang Dios asan da tung numyug pagpakeen. 15 Dapat ang anday mainabu ang may asan tung numyung parusaan natetenged nangimatay ta tau, ubin nanakaw, ubin nagbuat ta maskin unu pang malalainay, ubin nagpasilaw̱et tung pag̱urubraen yang duma. 16 Piru kung papinitinsiaanamu natetenged ilem ang yamu mga tumatalig tung ni Jesu-Cristo, indi mi ikaeyak tia, kung indi, ya ray pasalamatan mi tung Dios natetenged asan da nga bistu ang binilangamu ra anyang mga tauan yang may aran ang atia. 17 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay natetenged numanyan da yang uras ang nag̱ipag̱impisa yang Dios tung pag̱urusisaen na tung mga tau ang yang tukawen na itang maning pa tung sadiling pamalay-w̱alay na. Maning pa tung itay ag̱usisaen na ay nag̱asukdaan na yang pagtaralig̱en ta ekel tung mga pinitinsiang naang nag̱apasaran ta. Tay kung itang siguradung may kalibrian ta yay nag̱apasaran da ta mga pinitinsia, unu pa w̱asu ay pakaw̱utun yang mga taung indi ra nananged tung Matinlung Balitang liit tung Dios kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipag̱usisa na tung nira atiang indi ra nagkatinir ta kalibrian nira? 18 Magkanggid tung sasang bitalang napabtang tung kasulatan ang mag̱aning,

“Yang sasang taung matadleng tung pagterelengen yang Dios ang malibri ka man tung uri, kung ya pa nganing ay nag̱apasaran ta mga pinitinsia taa tung kaliw̱utan ang naa, unu pa w̱asug lebat yang pinitinsiang maagmaan yang mga taung makinasalananen ang baliwala ra ilem tung mga isip nira kung unu pay kalelyag̱an yang Dios*?” ag̱aaning.

19 Kapurisu kung nainu pa asan tung numyu ay nag̱apasaran ta mga pinitinsia sigun tung pagturumanen na yang kalelyag̱an yang Dios kung yay uyun tung planu na tung nira, kaministiran ang iintriga ra nira yang mga sadili nira tung anyang ya ka man ay nag̱imu tung nira ig talagang yay matalig̱an nirang magkereng tung tanan ang pinangakuan na tung nira. Ig yang pagtaralig̱en nira asan da ka nga papruibaay nirang mabaked ekel tung pagpadayun nira tung pagburuaten nira yang matitinlu.

5

Yang Nag̱ituyun Na Tung Mga Pamagmaepet-epet Ang Kada Sam Pundaan (5:1-4)

1 Numanyan ta yamung mga pamagmaepet-epet tung kada sam pundaan, may sasang nag̱aingaluku tung numyung prusigiran mi. Ay yuu sasa kang aruman ming pagmaepet-epet ka ang pariu ka tung numyu. Dispuis pagpaingmatuuraw ka natetenged tung mga pinitinsiang pinasaran yang pag̱aningen ang Cristo ang yay sinakep ta mataw ig kung ipagpabunayag da nganing yang Dios yang kadengeg̱an nang durug kasulaw, madamayaw ra ka. 2 Ya taa yang gustuung ingalukunu tung numyung prusigiran. Padag̱en-dag̱enan mi ta maayen yang mga kaarumanan ming mga tumatalig ang yay maning pa tung sasang kaayepan yang Dios ang ya ra ka ilem pa man ay ag̱ipaepetay na tung numyu. Yang pagbarantayen mi tung nira belag̱an ang yamu ra ilem ag̱aregsanay, kung indi, tedek buluntad tung mga kinaisipan mi ang katulad ka tung nag̱auyunan yang Dios. Belag̱an natetenged ang may nag̱aelatan mi ilem tung nirang mapakinaw̱angan mi, kung indi, natetenged ilem ang yamu duruamu kag kadererep ang magtaw̱ang tung nira ang para mas mag̱elet yang pagtaralig̱en nira tung ni Ginuu ta. 3 Indiamu ra enged magpalandaw tung mga sadili ming maglalang da ilem ang maglalang tung nirang ipinaepet ka ilem yang Dios tung numyu, kung indi, yang mga tinanguni mi mismu ipaunung mi ra ka tung mga pag̱urubraen ug̱ud may mulidung maita nira tung numyung matinlung mapausuyan nira. 4 Kung ya ray usuyun mi, kung magpabistu ra nganing ti Ginuung Jesus ang yay manig̱asikasu ang pinakalandaw tung tanan ang yay dapat ang panangden tang tanan ang mga manig̱asikasu, may ibles nang ipagpadengeg na tung numyu ang inding pisan magrusaw yang katinlu na ang asta tung sampa.

Yang Nag̱aingaluk Na Tung Kadaklan (5:5)

5 Yang iningalukung atia tung mga pamagmaepet-epet may lagpakan na ka tung numyung kadaklan ang belag̱an mga manigmaepet-epet ang maning pa tung mga kinamamulaan. Dapat kang magparanekamung pirmi tung nirang magpalalang. Yamung tanan, mga manigmaepet-epet kag belag, dapat kang magpararanekanamung pirmi ang para mapagsirirbianamu ta matinlu. Yang pagpararanekan ming tia yay buaten ming maning pa tung aw̱el ang pirming yag susuutay mi. Dapat ya ray usuyun ming kada sam pundaan natetenged may sasang napabtang tung kasulatan ang maning taa yang palaksu na:

“Yang Dios tanya, pagpakigkuntra tung kumpurming tinu pay pagdakul da yang kulu nang pagpalandaw tung mga aruman na, piru yang taung kumpurming mapinagparanek, yay paitaan na ta kaneeman na*,” ag̱aaning.

Yang Nag̱ituyun Na Tung Nirang Tanan Ang Mga Tumatalig (5:6-9)

6 Purisu magparanekamu rang pirmi tung Dios ang yay maktel ang magtaw̱ang tung mga tauan na ig maktel kang magpakigkuntra tung mapinalandawen ug̱ud kung kaw̱utun da nganing yang uras ang itinipu na, ipaabwatamu ra ka anyang padengeg̱an. 7 Tung maning taa yang pagparanek mi tung anya. Yang tanan ang lebat yang nag̱apaliw̱eg̱an da rin ta mga kulu mi, luw̱us dang ipasakan mi tung anya natetenged tanya, kung unu pay nag̱asinti mi, ya kay nag̱asinti nang nag̱apakigdamayan.

8 Pirmiamu ra kang magsuspindi tung mga kalelyag̱an ming sadili ang nunut da ka ta pagpaabtik ming pagbantay ay yang kuntrariu ming ti Satanas pagdilem da ta sasang tumatalig ang para diaduen na yang pagtaralig̱en na. Katulad ang pisan tung sasang liun ang pagngereb ang pagpatiw̱ay-tiw̱ay ang pagdilem ta matekeb nang baktaen. 9 Ya ray dapat ang panguntielan mi ta mupia† ang yang pagtaralig̱en mi tung Dios yag pabakeray mi ta maayen. Demdemen mi ka ang belag̱an ilem yamuy magpasaran ta mga maning tiang mga pinitinsia, kung indi, pati yang kadaklan ang mga kaputulan ta tung duma-rumang banwa, ya ka.

Yang Sasang Matinlung Pagbakeran Yang Mga Isip Nirang Mamagprusigir Ang Mamag̱agwanta Tung Mga Pinitinsia (5:10-11)

10 Piru indi mi enged paglipatan ang yang Dios ang nag̱atalig̱an mi durug kainildawen ang magtaw̱ang tung numyu, maskin unu pay mapasaran mi. Tanya ka nganing yang nagbeteng tung mga isip ming para magpalg̱uramu ra tung katinluan yang pagkadios na ang asta tung sampang anday katapus-tapusan na natetenged ilem tung pagkarapulitan mi ni Jesu-Cristo. Purisu mintras agpasaranamu ra ta mga pinitinsia tung diput ka ilem ang timpu, indi ra ka enged magpaw̱aya yang Dios, kung indi, tanya mismu ay magsugpat tung mga kakulangan mi ang para mas pang tumimlat yang pagkatau mi ig magtaw̱ang ka tung numyung para indiamu ra maplekan ta ipagtalig mi tung anya ig magpaktel ka ta mupia tung mga isip ming para kayanan ming agwantaen yang kumpurming unu pay mapasaran mi ang para asan da magbaked yang paniel-tiel mi. 11 Tanya ka man ay makagag̱aem tung tanan ang asta ra ilem tung sampa. Talangang matuud ka man tia!

Yang Pinakaisi Yang Katuyuan Nang Nagsulat (5:12)

12 Ti Silas ang sasang putul tang pag̱atelenganung matalig̱anu, ya ray pinapag̱ekelu yang sulat ang atiang diput ka ilem. Pinaeklanamu ra nganing yeen ug̱ud basi pa ra ilem ang asan da nga paktelayu yang mga kinaisipan ming para indiamu ra enged magpaluw̱ay. Kag yadwa pa ug̱ud asanamu ra ka nga paingmatuurayu ang talagang matuud yang tanan ang atiang ipinagpasanag̱u natetenged tung kaneeman ang ipinagpaita yang Dios tung yaten ang asanita ra ka nagkatinir yang kalibrian ta‡.

Yang Pagtapusan Yang Sulat (5:13-14)

13 Yang sam pundaan ang mga kaputulan mi tani tung sasang siudad ang nag̱ipananglitu tung Babilonia ang ya ra kay pinilik yang Dios ang pariu ka tung numyu, durung gustu nirang mamagpakikumusta tung numyu asan. Pati ti Marcos ang yay maning pa tung anaw, gustu na kang magpakigkumusta tung numyu. 14 Kada magsaragpunamu, kaministiran magkurumustaanamung magsarapetan ta matinlu, ang para asan da nga pruibaay ang yamu matuud ang magpurutul ang paggeregmaan ta mupia sasa may sasa§.

Buinu, yang nag̱ipag̱ampuu tung Dios para tung numyung tanan asan ang pirmiamu anyang paeyangan ta paglimengan yang mga isip mi.

Taa ra ilem tapusayu yang gustuung ianing tung numyu,

Pedro

* 1:1 1:1 Kung sagyapen ta yang mga banwang atia tung mapa, asan da ngaintindiay ta kung ya pa ag̱ari yang pagparanawen ni Tikikong pinapag̱ekel ni Pedro yang sulat ang naa. Nag̱impisa duun tung parti Ponto ampir tung Teeb ang Lag̱em. Pagkatapus nagpadayun yang pagparanawen na duun tung parti Galacia ampir tung salatan, dasun tung parti Capadocia ampir tung mururaan, baklu ra nagdistinu duun tung parti Asia ampir tung Teeb ang Agenas. Pagkatapus, dayun dang nag̱angay duun tung parti Bitinia ang nabtang tung ampir tung Teeb ang Lag̱em. Bilang nagpaliw̱ut dang asta nagbalik ampir duun tung pinag̱impisaan na yang pagparanawen na.

† 1:2 1:2 Maayen ang ikumpalar ta tung sinambit tung 1 Juan 1:7.

‡ 1:4-5 1:5 Bilang yang kalibrian ang atia ya ra yang ultimung luaan yang pagtarapnayen na tung yaten ang ya ray uras ang ipagbaklu na tung mga tinanguni ta pati yang tanan ang bag̱ay ang katulad ka tung tanan ang pinangakuan na.

§ 1:16 1:16 Levitico 11:44

* 1:17 1:17 Maayen ang ikumpalar ta tung isinulat ni Pablo tung Roma 14:12; 2 Corinto 5:10.

† 1:18-19 1:18-19 Yang gustu nang ianing, kung baliwalaen da ilem nira yang katuyuan yang panggawad na tung nira, talagang yay indi na enged mauyunan.

‡ 1:23 1:23 Ikumpalar tung 1:3 may tung Juan 1:13; 3:3, 5; Efeso 2:1, 5; Colosas 2:13; Tito 3:5; Santiago 1:18; 1 Juan 3:9.

§ 1:24 1:24 Isaias 40:6-8; Santiago 1:10-11.

* 2:1 2:1 Duun ikabitay na tung nag̱ipagpatuman na tung 1:22b.

† 2:4 2:4 Ikumpalar tung inaning ni Ginuung Jesus para tung sadili na tung Mateo 21:42 ig inulit ka ni Pedro tung Mga Binuat-buatan 4:11-12.

‡ 2:5 2:5a Atiing tukaw tung nasyun yang Israel, suluminti ilem yang mga pari ay puiding magpalenget tung Dios ang manirbian tung pagtuuan. Piru simanyan, maskin tinu pa tung yaten ang kumpurming pagtalig tung ni Ginuung Jesus liw̱ianuita ra kang magpalenget tung anyang manirbian.

§ 2:5 2:5b Roma 12:2

* 2:6 2:6a Bilang siudad yang Jerusalem ang ipinananglit ni Pedro tung mga tauan yang Dios ang baklu, bilang yang tanan ang mga tumatalig.

† 2:6 2:6b Isaias 28:16; Roma 9:33, 10:11

‡ 2:7 2:7 Mga Karantaen 118:22; Mateo 21:42; Mga Binuat-buatan 4:11

§ 2:8 2:8 Isaias 8:14

* 2:9 2:9a Isaias 43:20

† 2:9 2:9b Exodo 19:6, 23:22; Ipinag̱ubligar 1:6, 5:10; 20:6

‡ 2:9 2:9k Exodo 19:5-6; Isaias 43:21

§ 2:9 2:9d Mga Binuat-buatan 26:18; Efeso 5:8; Colosas 1:13

* 2:10 2:10 Oseas 2:23

† 2:12 2:12 Maayen kang ikumpalar tung 4:4.

‡ 2:22 2:22 Isaias 53:9

§ 2:23 2:23 Isaias 53:7

* 2:24 2:24a Isaias 53:4, 12; Deuteronomio 21:22-23; Galacia 3:13

† 2:24 2:24b Roma 6:2, 11

‡ 2:24 2:24k Isaias 53:5

§ 2:25 2:25a Isaias 53:6

* 2:25 2:25b Juan 10:11-16

* 3:1 3:1 Balikan yang sinambit na tung 2:13 may 2:18.

† 3:10-12 3:10-12 Mga Karantaen 34:12-16a

‡ 3:14 3:14 Pariung pisan tung sinambit ni Ginuung Jesus tung Mateo 5:10.

§ 3:19 3:19 Purisu kumus tanirang pinakamalain tung tanan ang mga kaarumanan nira dineeg da ni Ginuung Jesus, anda ray dapat ang eldan yang mga tumatalig tung kadaklan ang “mga taung indi nag̱aita.”

* 3:20 3:20a Yang mga angil ang atiang sinambit ni Pedro ya ra mismu yang sinambit ni Moises tung Genesis 6:1-4. Atiing primirung pag̱imu yang Dios tung nira, limpiung pisan ig inimu na ang para panuw̱ulun na. Pagkatapus may uras ang tanira namagpasanyug da tung ni Satanas ang namag̱intra batuk tung Dios. Simanyan ya ray nag̱aguuyan tang mga dimunyu. Pagkaw̱ut yang timpu ni Noe, mas pang namagbatuk tung Dios ay namagpaktel da ta mupia tung mga tau ang mamanlipat da tung Dios ang asta namagpaalawid dang pisan tung anya.

† 3:20 3:20b 2 Pedro 3:9-10

* 4:18 4:18 Mga Bitalang Makawawayang Ta Isip 11:31

* 5:5 5:5 Mga Bitalang Makakawayang Ta Isip 3:34; Mateo 23:12; Santiago 4:6

† 5:9 5:9 Efeso 6:11-13; Santiago 4:7

‡ 5:12 5:12 Yang kalibrian may tulung klasing palaksu na tung yaten ang mga tumatalig. May palaksu na tung primirung pagtalig ta ang katulad ka tung sinambit na tung 1:2-3, 10, 12, 18-19; 2:9-10, 24-25; 3:7. May palaksu na ka simanyan tung mga pagpangabui ta taa simanyan tung pangaldaw-kaldaw ang katulad ka tung sinambit na tung 1:9, 14-16, 18; 2:1-3; 4:2-3; 5:5-6, 10. May palaksu na ka tung uri ang ya ray nag̱apakbat ta ang katulad ka tung sinambit na tung 1:3-5, 7, 13; 3:15; 5:1, 4, 10.

§ 5:14 5:14 Tung bitalang Giniriego: “magkurumustaanamung mag̱arara-araan ekel tung paggeregmaan mi.”

2 Pedro

1

2

3

Yang Yadwang Isinulat NI PEDRO

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Yang sulat ang naa yang yadwang isinulat ni Pedro ig yang mga tumatalig ang pinaeklan na pariu ka tung sinambit na tung primirung isinulat na ang wasak-wasak da (1 Pedro 1:1). Atiing pagpasulat na, naskean na rang lag̱i ang indi ra ilem mabuay, mapatay ra (1:13-14). Purisu baklu ra mapatay, gustu nang magbutwan tung nira yang sulat ang naa ug̱ud belag̱an maliwag ang mademdeman nira kung unu pay ipinagtulduk na taa tung isinulat nang naa (1:15).

Duruay katuyuan nang nagpasulat. Primiru, gustu nang magpaktel tung mga isip nirang mamagpaderep ang yang mga ug̱ali nira mas pang mag̱atu rang mag̱atu tung ug̱ali ni Jesu-Cristong panalig̱an nira ang para asan da nga papruibaay nira ang tanira pagpagaem dang matuud tung anya (1:3-21).

Yang sam bilug pang katuyuan na, kaministiran ang magpaaman tung nira natetenged tung mga manigtulduk ang buklien. Ay yang mga ug̱ali nira durug kalalaway ig pag̱atag̱aman da nirang tuksuen yang mga tumatalig ang para mag̱usuy ra tung nira. Ang pagkatapus tung uri, siguradung sintinsiaan yang Dios tung kalainan ang anday katapus-tapusan (2:1-22).

Yang sam klasing nag̱itulduk yang mga taung atia, pamagpaimukli ang indi ra unu maglekat ti Ginuung Jesu-Cristo natetenged tung tantu unung kabuay ra ang indi pa ka enged nag̱alkat. Piru binarik ni Pedro yang mga katadlengan nira. Yang Dios belag̱an mapinaw̱aya-w̱ayaen ang magkereng tung pinangakuan na ang ti Ginuung Jesus maglekat, kung indi, durug kapinarurusun tung mga tau ay pag̱elat pang pag̱elat tung nirang magsug̱at da tung mga kasalanan nira ay yang gustu na ang basi pa ra ilem anday mablag tung anyang dapat ang masintinsiaan na tung kadiaduan. Dispuis pa, dayun da kang pinademdem ni Pedro yang mga tumatalig ang kumus magkadiadu ra ka ilem ka man yang tanan ang bag̱ay, mintras pamagpakbat tanira tung ni Ginuung Jesus ang maglekat, kaministiran ang yang usuyun nirang ug̱ali pulus tung limpiu, maskin tung unu pang pag̱urubraenay (3:11-13). Ang para makayanan nira tia, pirmi ra ilem ang magpataw̱ang enged tung ni Ginuung Jesus ug̱ud maispirinsiaan nira yang kaneeman nang magpaktel tung nira. Ig mas pang papeg̱eten nira yang pagpakigkapulit nira tung anya (3:18).

1

Yang Intrada Yang Sulat (1:1-2)

1 Yang may sulat taa yuung ti Simon Pedrong sasa kang turuw̱ulun ni Jesu-Cristo bilang sasang apustul nang pangerengan tung anya. Ipinaekelu ra tung numyung kumpurming pinaeyangan da yang Dios ta ipagtalig mi tung ni Jesu-Cristo ang katulad ka tung ipinaeyang na tung yamen ang mga apustul na. Pariu ka ilem agkamaal tung anya yang pagtaralig̱en mi may yang pagtaralig̱en yamen ay natetenged tanyang yay Dios ang nag̱apanirbian ta ig ya kay pagtapnay tung yaten, pariu-pariu yang pag̱aratrataren na tung yaten ang anday pinilikan. 2 Yang nag̱ipag̱ampuu para tung numyu ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaildaw may yang kalimengan ang liit tung Dios durua ni Ginuu tang Jesus ekel tung kaampiran mi tung nira.

Pinakdulan Da Tanira Yang Tanan Ang Kaministiran Nira Ang Para Mapag̱usuy Tanira Tung Nag̱auyunan Yang Dios (1:3-4)

3 Yang tanan ang kaministiran ta ang para mapag̱usuyita ra tung nag̱auyunan yang Dios, luw̱us dang ipinamakdul na tung yaten ekel tung kagaeman na. Nagkamaninganita ra ta maning tia ay natetenged tung kaampiran tang naa tung anya ang yay nagbeteng tung mga isip tang mag̱ing mga tauan nang sadili ang para tung uri, malg̱uran ta ra yang sadiling kasusulawen na may yang pagkamatinlu na. 4 Bilang pinakdulanita ra anya yang pinangakuan nang durug kamaal ig durug katimbang yang kantidad na ug̱ud asan da nga puklutay ta yang pagpakemkem ta tung sistimang pangkaliw̱utan ang asan da ka rin nga diadu yang pagkatau ta ekel tung pagparapsawen ta tung mga kalelyag̱an tang dati. Asanita ra ka ngaeyangay ta ipagbuat ta yang mag̱atu tung ug̱ali yang Ama tang Dios.

Kaministiran Nirang Magpaawat Ang Para Mamagkatinir Da Ta Pagkatau Nirang Matandes (1:5-11)

5 Kapurisu kung paneem-neeman ta yang binuat yang Dios ang atia para tung yaten, magkabag̱ay rang pisan ang ya ra ka man tia ay ipagpaderep tang magpaawat enged ang para siguruen ta ang belag̱an pa ka ilem ang ita magpadayun tung pagtaralig̱en ta tung ni Ginuung Jesus, kung indi, prusigiran ta ka ang yang mga ug̱ali ta mag̱ing matitinlu. Pati mga kinaisipan ta pawayangen ta ka ang para mamaresmesan ta kung unu pay talagang matinlu may yang belag. 6 Kaministiran kang maskeitang magsuspindi tung mga kalelyag̱an tang sadili. Yang sikaren ta ka ang magtenten da yang mga isip tang mag̱agwanta tung mga kaliwag̱an ig pirmi kang bilug tung kumpurming nag̱auyunan yang Dios. 7 Sikaren ta ka ang itang mga tumatalig maggeregmaanita ang katulad ka tung magpurutul ang sereked tung tian. Sikaren ta ka ang pati yang tanan ang mga masigkatau ta gegmaan ta ka ta ustu. 8 Kipurki kung ita may mga ug̱ali tang mga maning tia ig kung ya rag deregte agderegte, indiita ra magluang inutil ang andang pisan ay luluaan nang matinlu yang pagkarapulitan tang naa ni Jesu-Cristo. 9 Alimbawa, kung tinu pay anda asan tung anya yang mga ug̱aling maning tia, talagang anday naerem na ang yay durug kaimpurtanting maita tung sasang matuud ang tumatalig. Ay ya pa ag̱ari, nalipatan na ra kung unu pa enged ay kapulutan na ang tanya pinunusan da ni Ginuung Jesus tung mga kasalanan na*. 10 Purisu, mga putulu, imbis mag̱usuyita tung taung maning tia, magpaderepitang magpaita ta pruiba tung mga sadili ta mismu pati tung duma ang ita talagang matuud ang pinilik yang Dios kag binteng nang mag̱ing mga tauanita ra anyang sadili. Kipurki kung paderepan ta yang mga ug̱aling atiang nagkarasambitu†, indiita enged malambeg ang mabalik pa tung dating pag̱urubraen ta. 11 Yadwa pa, kung paderepan ta yang mga pasais ang atia, kung palg̱urunita ra nganing yang Dios tung paggaraemen ni Ginuu tang Jesu-Cristong anday katapus-tapusan na ang tanya ka man ay Mananapnay ta, belag̱an basta-w̱asta ilem yang pagpalg̱ud na tung yaten, kung indi, durung pisan agkasadya.

Yang Katuyuan Nang Nagsulat Tung Nira (1:12-15)

12 Purisu gustuu kang lag̱i ang pirmiamung pademdemenu natetenged tung mga bag̱ay ang atia‡, maskin nag̱aintindian mi ra, maskin asintadu ra ka yang mga isip mi tung ipinagtulduk tung numyu atiing primiru ang talagang ya ra ka man yang kamatuuran ang liit tung Dios. 13-14 Tung pag̱intindiu, mintras buiaw pa, may ubligasyunu pang magpademdem tung numyu natetenged tung mga bag̱ay ang atia ang para asan da nga paktelayu yang mga isip ming mag̱usuy. Ay kipurki nag̱askeanu ang indi ra ilem mabuay yang tiniru taa tung kaliw̱utan ang naa ang katulad ka tung ipinasanag dang lag̱i tung yeen ni Ginuu tang Jesu-Cristo§. 15 Purisu mintras layunaw pa, indiamu tegkaanung paiwan-iwanan ta mupia ang para may sasang magamit ming belag̱an maliwag ang mademdeman mi yang mga bag̱ay ang atia tung maskin unu pang urasay, pagkatapus ang andanaw ra taa.

Nag̱ipasanag Na Tung Nira Kung Unu Pay Nag̱apatielan Nang Pagpaprusigir Tung Nira (1:16-21)

16 Kipurki telengan mi. Atiing pagpaintindi yamen ang mga apustul tung numyu natetenged tung paglekat ni Ginuu tang Jesu-Cristo taa tung kaliw̱utan ang naa ang ya ray uras ang ipagpabistu na rang pisan yang puirsa nang maggaraemen, belag̱an ang duun da ipatielay yamen tung mga isturia-isturiang atiang inimu-imu ka ilem ta mga taung ansianung mag̱imu-imu. Kung indi, duun da ipatielay yamen tung sinakep ang pisan ta mga mata yamen mismu ang ya ra yang kasusulawen nang nagpailala ang tanya may kagaeman nang maktel. 17 Ay kipurki atiing pagpadengeg ta mupia ni Ama nang Dios tung anya, may busis ang duun manliit tung anyang yay Makagag̱aem tung tanan ig inding pisan mapasiring-siringan yang kadengeg̱an na ang maning taa yang pagpasapet na tung anya:

“Uay, atia ra yang pag̱aningenung anaw ang ya enged ay nag̱agegmaanung* nag̱auyunan ta mupia,” ag̱aaning. 18 Dispuis yang busis ang atiing liit tung langit, pati yami mismuy nagngel atiing nagkasira-siraanami ni Jesus duun tung bukid ang atiing nag̱ing sagradu sigun tung nainabu tung uras ang atii†.

19 Kag yadwa pa, duun da ka nga siguruay enged yamen ang tung uri siguradung magkamatuud da ka man yang nagkaraula yang mga manigpalatay sigun tung paggaraemen yang pag̱aningen nirang Cristo. Dakulu kang taw̱ang na tung numyu kung yay pabilug̱an ta mga isip ming intindien yang nagkaraula nirang atii. Kipurki ya ray matinlung pitik ang magamit mi ug̱ud asan da nga deepay mi kung yang nag̱itulduk ta duma tung numyu matuud u kung bukli. Yay maning pa tung sasang kaas ang pagdekal tung makiklep ang naa ang asta kaw̱utun da ilem yang uras ang ipaglekat ni Ginuu tang Jesu-Cristo ang yay maning pa tung pagtela yang Kalamrag̱anen ang kung maita ra nganing yang pamagpulaw, nag̱aampayan da ta kasadyaan nirang duru ay nag̱askean da nira ang indi ra ilem buay, mandiklat da yang sag̱iid. 20 Tung pag̱irintindien mi tung nagkaraula nirang atii, landaw ra enged tung tanan ang pademdeman mi ang tung tanan ang nagkaraula nira ang pagkatapus isinulat da ka nira, anda enged ang pisan ay nanliit tung sadiling pag̱irintindien nirang mga manig̱ula, may san tag̱a. 21 Kipurki andang pisan ay inula nira natetenged tung kalelyag̱an ka ilem nirang sadili, kung indi, pinanggaeman da yang Espiritu Santong pinampabitala yang bitala mismu yang Dios‡.

2

Nag̱apaamanan Na Ang May Mamansiluang Mga Manigtulduk Ang Buklien (2:1-3)

1 Piru atiing tukaw, may mga tau asan tung mga Israel ang namag̱ambu ang tanira unu tinalig̱an da ka yang Dios ang magpalatay yang kumpurming ipaske na tung nira buat. Maning si ka tia yang mainabu asan tung numyu. May mga tau kang mag̱ambu ka ang tanira unu mga manigtulduk ka yang bitala yang Dios buat. May ipasag̱usut nirang mga nag̱itulduk ang kabuklian ang yay ikarangga yang pag̱irintindien ming ustu tung Dios. Maskin nganing yang nanggawad tung nira atiing pagpakugmatay na ang para tanya ra rin ay tingaraen nirang may kalalangan tung nira, ya pay indi nira ag̱ilalaen*. Purisu inali ra ilem ang mataktakan ta ikadiadu nira. 2 Ang pagkatapus puiding dakele ra asan tung numyung mamananged dang mamag̱usuy tung mga pag̱urubraen nirang durug kalalaway ang andang pisan ay eyak-eyak nira. Purisu kung maita ra nganing yang belag̱an mga tumatalig, asan da nga sawayay nira yang kamatuuran ang nag̱ausuy tang mga tumatalig. 3 Dispuis kumus mainamlukun tung kuarta yang mga manigtulduk ang atia, tag̱amanamu ra nirang lukuen tung nag̱itulduk nirang inimu-imu ka ilem nira ang basi pa ra ilem mapag̱inguartaanamu ilem nira. Ang pagkatapus belag̱an kang lag̱ing intrimis ilem yang paaman natetenged tung kalainan ang ya ray maagmaan nirang asta tung sampa.

Yang Dios Matakung Magpadangat Ta Sintinsia Tung Kumpurming Pagbatuk Tung Anya Ig Mataku Kang Magpalibri Tung Kumpurming Pag̱usuy Tung Kalelyag̱an Na (2:4-10a)

4 Talagang matuud tia ay kipurki maskin nganing yang mga angil ang namagpakasalak atiing tukaw†, belag ya patawaray yang Dios, kung indi, ya ikulungay na duun tung sasang lugar ang nag̱agug̱uuyan tung “Tartarus”‡ ang durug kapinitinsia ig duru kang pisan agkakiklep ug̱ud duun da ielatay na tung uras ang ipagsintinsia nang ultimu tung nira. 5 Pati yang mga tau atiing tukaw pa ang anda enged tung kuinta nira yang Dios, indi na ra ka pinatawad, kung indi, pinadangatan na ta sintinsiang durug lebat ang yang kaliw̱utan ang atii pinalempan na. Suluminting ipinalibri na walu ilem nga tauan bilang pamilya ni Noe ang yay nag̱usuy tung magkatama tung pagterelengen yang Dios ang nunut da ka ta pagparakaw̱utun na yang bitala na tung mga masigkatau na§. 6 Pati yang mga taung namagtinir duun tung siudad yang Sodoma durua yang Gomora, pinagsintinsiaan na kang pinabungsaran ta apuy ang ya ray nagkuw̱ul tung nirang tanan. Yang mga taung atii ya ray binuat nang sasang mulidu kung unu pay pakaw̱utun yang mga tau ang tanya, anda tung pag̱intindi nira*. 7 Dispuis, baklu ra pabungsaray na ta apuy, ipinalibri na ra na Lot† ang yay sasang taung matadleng yang mga ubra-ubra na. Pinagkurian nganing ta mupia ta pag̱isip nang linuw̱ayan natetenged tung mga pag̱urubraen yang mga masigkabanwa nang durung pisan agkalalaway ang andang pisan ay eyak-eyak nira ang yang mga katuw̱ulan yang Dios ya ra ilem agliked-likeray nira. 8 Bilang yang taung atiang matadleng ta ug̱ali, atiing pagtinir na duun tung nira, kaldaw-kaldaw, agsisiitan ta mupia yang isip nang nag̱aita kag nag̱agngel yang mga ubra-ubra nirang pulus ilem lampas tung mga katuw̱ulan yang Dios. 9 Intunsis asan da ngaintindiay ta ang yang Dios talagang nag̱askeng maglibri tung mga taung kumpurming bilug yang mga isip nira tung kalelyag̱an na, maskin unu pag liwag yang mga pagsubuk ang magkakaw̱ut tung anya. Ig yang kumpurming may mga buat-buat nang mga malalain, nag̱aske kang magsilut tung nira, mintras nag̱ielat na tung uras ang ipagsintinsia nang pangultimu. 10 Yang nag̱aelatan na enged ta sintinsia, ya ra taang mga manigtulduk ta kabuklian ang pamagpapsaw tung kumpurming nag̱iblen nirang malalaway ang asan da ka nga mansaay nira yang mga sadili nira ig indi ka enged magpagaem tung kumpurming may mga kagaeman, landaw ra tung Dios.

Natetenged Tung Mga Ug̱ali Yang Mga Manigtulduk Ta Kabuklian (2:10b-16)

Natetenged tanira durug kapinalangaasen ig mapinagpanadili, anday eled nirang magduminar ang magsaway tung kumpurming tinu pay may kagaeman maskin duun tung langit, maskin taa man tung kaliw̱utan. 11 Piru yang mga angil ang yay mas maktel ta puirsa kay tung nira, indi nganing pamagpangaas ang pamagbangdan tung nira duun tung katalungaan yang Dios. 12 Kung ay pa atiing indi nira nag̱aintindian, duun da kag sawayay nirang anda unu ay kuinta na. Yang kaalimbawaan nira maning pa tung mga ayep ang talunun‡ ang indi maskeng magtimbang-timbang tung mga isip nira. Yang mga ayep ang atia tung pagterelengen ta kadaklan, anday dumang katuyuan nirang nagkarabui, kung indi, pandeepen da ilem ang pangimatayen. Magkapariu ka yang panampetan yang mga manigtulduk ang atia ay yang mga pag̱urubraen nirang durug kalalaway, ya ray manggated tung nira tung kalainan. 13 Kumpurming mga malalain ang pagkarabuat nira, duun da patupuay yang Dios yang ibles na tung nira. Yang masadya tung isip nira, kumpurming unu ra ilem yang nag̱iblen yang linawa nira, ya ray papsawan nira, sibayang kaldaw pa ang yag dawalay ta mga tau yang mga ubra-ubra nira. Purisu kung magpakisadu ra nganing tung numyung mga tumatalig ang pagsaragpun, sigi ra ilem yang pagparapsawen nira tung mga kalelyag̱an nira ang ya ra kay nag̱ikasadya nira ta duru. Teed mi, asanamu rag pakaeyakay nirang agranggaay tung pagterelengen ta duma natetenged tung mga ubra-ubra nirang atia! 14 Indi ilem mangateleng tung mga baw̱ay ang indi mangaisip pa ta malalaway. Maskin muya-muya ra ilem ang tanira mamagpapsaw, anda enged ay kategka-tegkaan yang iw̱el nirang magpakasalak ta maning tia. Nag̱atag̱aman nganing nira ta sunlug yang mga taung belag̱an pang asintadu yang pagtaralig̱en nira tung ni Ginuung Jesus. Purisu anday dumang panampetan yang mga kanunuksung atia, kung indi, sintinsiaan da ka enged yang Dios tung kalainan ang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na. Ay ya pa ag̱ari, nangaagyat da tung pagpagustu nira tung maskin unu ra ilem ay nag̱alelyag̱an nira ang indi ra kayanan nira ta pagsuspindi yang pagpapsaw nira. 15 Kumus binutwanan da nira yang nag̱aintindian da rin nirang magkatama tung pagterelengen yang Dios, nangapatalang dang namagpakled tung mga ubra-ubrang durung pisan agkalalain. Nangasug̱ut da tung ug̱ali ni Balaam ang ana ni Bosor atiing tukaw pa. Ay tanya durug kaamluk tung kuartang ipakdul tung anya basta buaten na yang sasang indi enged magkatama tung kalelyag̱an yang Dios. 16 Piru pinaisip da yang asnu ang nag̱asaayan na, ang apa kang lag̱i ang unaw̱is ya ray nabnga tung anya ang midyu ra busis ta tau ang nagsambeng tung anya natetenged tung kakabusan ang atiing nag̱atima nang buaten.

Nag̱ipasanag Na Kung Ya Pa Ag̱ari Yang Palaksu Yang Pagdarayaen Yang Mga Manigtulduk ang Buklien (2:17-22)

17 Yang mga manigtulduk ang naang nag̱ianingu, anday maeklan ming matinlung kunsiu tung nira, kung indi, durug ka daya. Yang kaalimbawaan nira, maning pa tung sasang buw̱un ang naitian da ang ya ra rin ay panalig̱an ta mga tau ang maayen unung panabwan nira ta wai. Belag̱an kang asintadu tung kamatuuran yang mga isip nira ang katulad ka tung mga ambun ang kung sampien da nganing ta palet ang maktel, magpurawas da ka ilem. Kapurisu may sasang lugar ang durung pisan agkakiklep ang nag̱itig̱ana yang Dios tung nira§. 18 Kung pabitalaen mi tanira, puirting magpabug̱al, ig durug katatalig yang mga nag̱ipasanag nira ang pagkatapus anday kuinta na. Ya ray nag̱agamit nirang pamagtag̱am ta sunlug tung mga taung baklu pa ka ilem nag̱apuklut tung mga pag̱urubraen ang nag̱ausuy yang mga kaarumanan nirang pamagpatalang pa tung kalelyag̱an yang Dios. Yang ipag̱akles enged nirang ipagdeep tung isip yang mga taung atia, paiw̱elen si nira tung dating nag̱apapsawan da rin nirang mga malalaway atiing baklu nananged tung kamatuuran. 19 Nag̱apangakuan nganing nira yang mga taung atia ang liw̱ianu ra unu tanirang magbuat ta maskin unu pay nag̱alelyag̱an nirang buaten ang pagkatapus tanira mismung pagpangaku, pagpakirepen da nganing tung mga kalelyag̱an nirang sayud ang ya ray mangumiran tung nira tung ikadiadu yang mga pagkatau nira*. Talagang kirepen tanira ay kipurki kung tinu pay dereeg̱en ta sasang pag̱urubraen nang malain, yang ilyag nang ianing, ya ray pangirepen tung anya†. 20 Kung nainu pay nangapuklut da tung pagpakemkem nira tung sistima yang kaliw̱utan ang naang makamamansa ekel tung pagkinapulitay nira ni Ginuu tang Jesu-Cristong yay Mananapnay ta ang pagkatapus magpagamen si yang isip nira tung sistimang atiang binutwanan da rin nira ang ya si kay papaggaemen nira, mas maliwag yang mabtangan nirang atiang pag̱uri kay tung primiru atiing indi pa nganing nag̱apuklut. 21 Kipurki maayen pa ang indi ra ilem natultulan nira yang tamang pag̱urusuyun tung kalelyag̱an yang Dios. Luminus ilem ang natultulan da nira ang pagkatapus ya si panalyuray nira yang nag̱ipanuw̱ul yang Dios tung mga tauan na ang ya ra ka man ay ipinag̱intriga tung nira yang mga apustul ang para usuyun da nira. 22 Kung ya si ay panalyuray nira, asan da tung nira nga matuuray yang sasang bitala ta mga mamaepet ang mag̱aning,

“Ug̱ali ra kang lag̱i ta kiru ang pag nasuka ra, balikan na sing panganen yang isinuka na‡.”

May sam bilug pang maning ka tia yang rumbu na ang mag̱aning,

“Ug̱ali ra kang lag̱i ta baw̱uy ang maskin dinig̱u ra, magbalik si ka enged agyapun tung lugmuk ang para duun si magpabalakad-balakad.”

3

Nag̱aulit Na Kung Unu Pay Katuyuan Nang Nagsulat (3:1-2)

1 Mga putulung nag̱amaalu, ya ra tia yang yadwang sulat ang ipinaekelu tung numyu. Parariung ipinaekelu tung numyu ug̱ud asan da nga tag̱amayu ta barit yang mga isip ming indi pa nag̱amansaan ta maling nag̱itulduk. Bilang sasang pagpademdemu ilem tung numyu natetenged tung mga bag̱ay ang nag̱aintindian mi ra kang lag̱i. 2 Ay gustuung pademdeman mi yang nagkaraula yang mga manigpalatay ang pinamilik yang Dios atiing tukaw pa*, pati yang itinuw̱ul tung yaten ni Ginuu ta† bilang Mananapnay ang ya ra kay ipinagpadapat tung numyu yang mga apustul ang ya ra kang lag̱i ay tinalig̱an ming matuud ang pinanuw̱ul ni Ginuu ta.

Nag̱aulit Na Yang Katadlengan Yang Duma Ang Ti Ginuung Jesus Unu Indi Ra Maglekat (3:3-4)

3 Yang impurtanting maintindian mi ang baklu ra maglekat ti Ginuung Jesus, may mga taung mamansiluang mamagtag̱am ta saway tung numyu natetenged tung pagpakbat mi tung anyang maglekat. Yang ug̱ali nira, indi enged temegka ang indi ra nira mapapsawan yang mga kalelyag̱an nirang anday sayud‡. 4 Aningenamu ra nira ta maning taa. “Ta, indi ti Jesus ang naa may pangaku nang maglekat? Piru ay pa w̱a? Kipurki telengan mi ra ilem yang mga mamaepet ang namagmangulu tung numyung namagpakbat da ka rin tung anya. Piru nagkarapatay ra ilem ang indi pa ka naglekat. Ay ya pa ag̱ari, disti pa atiing primiru ang asta ra ilem simanyan, yang palaksu yang tanan ang bag̱ay ya ka ilem. Anda ka enged ay kaumanan yang kaliw̱utan,” mag̱aning.

Yang Nag̱ipamarik Na Tung Katadlengan Yang Mga Taung Atiang Pag̱aning Ang Indi Ra Unu Madiadu Yang Kaliw̱utan (3:5-7)

5 Nag̱askean da kang lag̱i yang mga taung atia ang belag matuud yang nag̱ianing nirang anday kaumanan yang kaliw̱utan. Kipurki kung ya ray papaktelan nirang itulduk, enged da ka enged nirang limung-limungun tung mga isip nira kung unu pay binuat yang Dios atiing tukaw pa. Ay atiing primirung pisan, ekel tung sasang kalalangan na, minyang da yang kaliw̱utan may yang kalangitan. Pagkatapus wai yang ginamit nang nag̱imu tung kaliw̱utan ig tung wai ka ipaltaway na yang katanekan. 6 Ang pagkatapus tung kabuayan, ekel ka tung pagkalalangan na, nabunaw ra yang dating kaliw̱utan ang atii ay pinalempanan na ra ta wai§. 7 Dispuis, ekel ka tung pagkalalangan na, yang kalangitan may yang katanekan ang naang yag dawalay ta simanyan, ya ray itinig̱ana nang papasaran ta sasang apuy. Bilang nag̱ielat na tung uras ang ipagsintinsia na tung kalainan tung mga taung anda enged tung kuinta nira tanya pati kalelyag̱an na.

Yang Nag̱ipamarik Na Tung Katadlengan Nira Ang Ti Ginuung Jesus Unu Indi Ra Maglekat Ang Para Magsintinsia (3:8-9)

8 Piru mga putulung nag̱amaalu ta duru, may sasang bag̱ay ang indi mi enged paglipatan. Tung pagpamalad yang Dios, yang sang kaldaw katimbang nang san liw̱ung takun ig yang san liw̱ung takun katimbang na kang sang kaldaw ka ilem*. 9 Asan da ngaintindiay ta ang yang Dios belag̱an mapinaw̱aya-w̱ayaen ang magkereng tung pinangakuan na ang katulad ka tung nag̱alaum yang duma. Kung indi, durug kapinarurusun tung numyu†. Ay anda enged ay gustu na ang may mablag tung anyang masintinsiaan tung kalainan ang atiang nasambit, may sam bilug. Kung indi, yang gustu na ang basi pa ra ilem ang yang tanan ang mga tau eyangan da ka ta ipagsug̱at nira tung mga kasalanan nira.

Nag̱asambit Na Yang Tamang Panangeren Ang Talagang Maglekat Da Ka Enged Ti Ginuung Jesus Ig Madiadu Ra Ka Enged Yang Kaliw̱utan (3:10)

10 Piru maskin mapinarurusun tanya, kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipinagtipu na, maglekat da ka enged ti Ginuung Jesus ang para magsintinsia. Yang pagkaw̱ut na midyu tung paklag ilem ang katulad ka tung pagkaw̱ut yang sasang takawan ang inding pisan nabantayan‡. Ay tung uras ang atia yang kalangitan mapareng da ang ya kag denglay yang dinag̱unu nang durug ketel. Asta yang tanan ang mga parti-parting pagderepet-depetan tung maskin unu pang bag̱ayay § magkatunaw ra ka. Bilang yang katanekan mismu may yang tanan ang mga betang na tunawen yang apuy ang atiang magpasar ang asta indi ra enged maitang uman.

Dapat Ang Pulus Tung Limpiu Yang Tanan Ang Pag̱urubraen Nirang Mga Tumatalig (3:11-13)

11 Purisu kumus magkadiadu ra ka ilem ka man yang tanan ang atia, unu pang ug̱aliay ang dapat ipalandaw ming usuyun, kung indi, pulus tung limpiu yang tanan ang pag̱urubraen mi ang yang kumpurming nag̱auyunan yang Dios ya enged ay pirming ipalusu ming buaten. 12 Maning tia yang prusigiran mi mintras paglalangkag̱enamung pagpakbat tung ni Ginuung Jesus ang maglekat tung uras ang ipinagtipu kang lag̱i yang Dios. Ang yang uras ang atia ya ra ka man ay magakdan yang kalangitan ta kadiaduan nang sirukun. Pati yang tanan ang mga parti-parting pagderepet-depetan tung maskin unu pang bag̱ayay magkasiruk da kang magkatunaw. 13 Piru maskin mainabu ra ka man yang tanan ang atia, may baklung kalangitan ig baklung kaliw̱utan ang nag̱aelatan ta natetenged ya ra kang lag̱i ay pinangakuan yang Dios*. Duun tung kalangitan ang atia may tung kaliw̱utan ang atia, yang tanan ang pag̱urubraen pulus tung magkatamang pisan tung pagterelengen yang Dios†.

Nag̱apapagbilug Na Yang Pinakaisi Yang Gustu Nang Ianing Tung Intirung Kabilug̱an Yang Sulat, Mag̱impisa Tung 1:3 Ang Asta Tung 3:13 (3:14-18a)

14 Kapurisu mga putulung nag̱amaalu ta maayen, kumus yang magkainabung atia yay nag̱aelatan mi, paderepan ming pirmi yang nag̱askean ming nag̱auyunan yang Dios ug̱ud kung insapuen na ra nganing tung numyu yang mga ubra-ubra mi, matelenganamu ra anyang limpiu ig pag̱uruyunanamung magpurutul tung matinlu ang andang pisan ay mabangdan na tung numyu‡. 15 Yadwa pa, anday dumang pagpabetang mi tung pagpararurusun ni Ginuu tang indi pa nag̱alkat ang para magsintinsia, kung indi, nag̱apakdulan na yang mga tau ta rugal nira ang basi pa ra ilem matultulan da ka nira yang kalibrian ang pinagtukud na. Maning kang pisan tia yang nasambit tung isinulat ni Pablo tung numyu ang tanya sasa kang putul tang nag̱amaal ta ta duru. Napagsulat da ta maning tia ay natetenged pinawayang dang lag̱i yang Dios yang isip na ang para mamaresmesan na ta maayen yang mga bag̱ay ang atiang ipinasanag na tung numyu. 16 Maning ka man tia yang inaning na tung tanan ang nagkarasulat na ang kada masambit na yang natetenged tung paglekat ni Ginuu ta. Kung tung bag̱ay, ang kaisan may dumang nagkarasulat nang midyu maliwag-liwag ang madeep agkali yang gustu nang ianing. Ang pagkatapus yang mga taung kulang yang nag̱aintindian nira tung kamatuuran ig indi pa nag̱asiguru kung aypay tamang nag̱itulduk, kung tag̱aman nirang ipasanag tung duma yang nag̱adapatan yang nagkarasulat na, ya rag baliskaray nira. Pati yang nag̱adapatan yang kadaklan ang mga kasulatan, ya ka. Ang pagkatapus asan da nga gakday nira yang mga sadili nira tung kalainan ang anday katapus-tapusan na. 17 Kapurisu ta yamung nag̱amaalu ta duru, kumus nag̱apaamananamu rang lag̱i yeen, magbantayamu ra ta mupia tung mga sadili mi ang para indiamu enged magpaguyud yang mga isip mi tung kabuklian ang nag̱itulduk yang duma tung numyu pati yang mga pag̱urubraen nirang pamagliked tung mga katuw̱ulan yang Dios, ang indi mi ka enged pagamenan ta mga isip mi§. Ay muya kung maalang-alangan mi tia, asanamu ra ngaeyangay ta ipagdiskumpiar mi tung nag̱apananged mi ang asintadu ka rin tung mga isip mi. 18 Ang para indiamu maguyuran nira, kaministiran ang pirmiamu ra ilem ang magpataw̱ang enged tung ni Ginuu tang Jesu-Cristong pagtapnay tung yaten ug̱ud asan da mas pang maispirinsiaan ming maispirinsiaan yang kaneeman nang pagpaktel tung numyung magprusigir tung tanan ang nag̱auyunan na. Kaministiran kang mas pang papeg̱eten mi yang pagpakigkapulit mi tung anya*.

Yang Pagtapusan Yang Sulat (3:18b)

Magkabag̱ay ang pisan ang tanyay padengeg̱an simanyan ang asta ra ilem tung sampang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na.

Taa ra ilem tapusayu yang gustuung ianing tung numyu,

Pedro

* 1:9 1:9 Yang ilyag nang ianing tia, yang taung maning tia sigi ra ilem yang pagpakasalak nang indi na ra ka ag̱intindien.

† 1:10 1:10 Bilang yang nagkarasulat na tung 1:5-7.

‡ 1:12 1:12 Ya ra tiang mga matitinlung ug̱aling sinambit na tung 1:3-11.

§ 1:13-14 1:13-14 Juan 21:18-19

* 1:17 1:17 Yang pangguuy nang atia tung ni Ginuung Jesus ang tanya yang pag̱aningen nang Ana Na, ya ra kang lag̱i ay pangguuy yang mga manig̱ula tung pag̱aningen ang Cristong kumaw̱ut tung uri ang katulad ka tung Mga Karantaen 2:7, Isaias 5:1 may 42:1.

† 1:18 1:18 Mateo 17:1-5; Marcos 9:2-7; Lucas 9:28-35

‡ 1:21 1:21 Maayen ang ikumpalar tung sinambit ni Pablo tung 2 Timoteo 3:16.

* 2:1 2:1 Judas 4

† 2:4 2:4a Ya ra yang mga angil ang sinambit ni Pedro tung primirung isinulat na 3:19-20 pati tung isinulat ni Judas 6.

‡ 2:4 2:4b Aparting lugaray tung “Hades may Impirnu.”

§ 2:5 2:5 Genesis 6:5-8:22; 2 Pedro 3:6

* 2:6 2:6 Genesis 19:1-29; Judas 7

† 2:7 2:7 Balikan yang pasanag natetenged tung ni Lot tung Lucas 17:28.

‡ 2:12 2:12 Judas 10

§ 2:17 2:17 Katulad ka tung pagkulungan yang mga angil ang nagagug̱uuan ang Tartarus ang sinambit na tung 2:4.

* 2:19 2:19a Balikan yang sinambit na tung 1:4 may tung 2:12.

† 2:19 2:19b Ikumpalar tung Juan 8:32-34 may tung Roma 6:16.

‡ 2:22 2:22 Mga Bitalang Makawawayang Ta Isip 26:11

* 3:2 3:2a Landaw ra yang nagkaraula nira natetenged tung paglekat ni Jesu-Cristo.

† 3:2 3:2b Bilang yang itinuw̱ul na tung mga tauan na ang tanira dapat ang pirming riparasiun tung paglekat na ang katulad ka tung sinambit na tung Mateo 24:44, 46.

‡ 3:3 3:3 Judas 17-18

§ 3:6 3:6 Genesis 7:11-21; 2 Pedro 2:5

* 3:8 3:8 Mga Karantaen 90:4

† 3:9 3:9 Puiding may mga tumatalig duun tung mga banwang atii ang ya rang ya rang magpaekel yang mga isip nira tung nag̱itulduk yang mga manigtulduk ta kabuklian.

‡ 3:10 3:10a Mateo 24:43-44; Lucas 12:39-40; 1 Tesalonica 5:2; Ipinag̱ubligar 3:3; 16:15

§ 3:10 3:10b Tung pag̱intindi yang dumang mga sag̱ad, yang nag̱adapatan yang sasang bitalang Giniriego ya ra unu yang mga bag̱ay-w̱ag̱ay tung kalangitan ang katulad ka tung kaldaw, bulan, may mga dumakel. Piru kumus yang magdasun ang sinambit ni Pedro ya ra yang kaliw̱utan may yang mga betang na, mas matinlu yang pag̱intindi yang dumang mga sag̱ad ang ya ra mismu yang mga betang yang kaliw̱utan.

* 3:13 3:13a Isaias 65:17; 66:22; Ipinag̱ubligar 21:1

† 3:13 3:13b Isaias 32:16-18; 60:21; 61:3; 65:25; Ipinag̱ubligar 21:27; 22:15

‡ 3:14 3:14 Balikan yang 3:11.

§ 3:17 3:17 2:1; Mga Binuat-buatan 20:28-31

* 3:18 3:18 1:5-11

1 Juan

1

2

3

4

5

Yang Primirung Isinulat Ni JUAN

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Yang may sulat taa ti Juan ang sasang apustul ni Ginuung Jesu-Cristo. Ya kay nagsulat yang sasang librung nag̱aguuyan tung Yang Isinulat Ni Juan Natetenged Tung Ni Jesu-Cristo pati sam bilug ang nag̱aguuyan tung Ipinag̱ubligar Ni Jesu-Cristo Tung Ni Juan. Yang mga tumatalig ang pinampaeklan na yang sulat ang naa, puiding ya ra yang pitu nga pundaanan duun tung sinakepan yang Asia, bilang duun tung Efeso, Esmirna, Pergamo, Tiatira, Sardis, Filadelfia, may Laodicea ang ya ra ka man yang nagkarasambit tung Ipinag̱ubligar 1:20-3:22.

Yang ipinagsulat na ay natetenged may mga taung namampablag da tung mga kaarumanan nirang mga tumatalig natetenged nag̱aparti ra ta pag̱irintindien tung kadaklan (2:19). Pamagturuldukun yang belag̱an tama sigun tung pagkabetang ni Ginuung Jesu-Cristo. Ay yang nag̱apapaktelan nira ang kumus yang mga tinanguni ta unu mansadu ta malain, purisu yang Dios tanya, indi unu puiding mag̱ingtaung bilug kipurki tanya sagradu. Ti Jesu-Cristo unu nagpasuad-suad da ilem tung tau. Indi unu nag̱ingtaung bilug ang katulad ka tung nag̱itulduk na Juan. Kag yadwa pa, indi ka mamag̱impurmi ang ti Jesus paglinukutay tanira yang Dios tung pagkadios. Tung pag̱intindi nira, tau ka ilem (2:22-23; 3:23; 4:15; 5:10). Belag̱an ilem mali yang nag̱itulduk nira, kung indi, pati yang mga ubra-ubra nira, indi ka pagkatama. Kipurki tung pag̱intindi nira, anday bali unu ang yang mga tumatalig magpadayun tung pagpakasalak nira ig anday bali unung indi ra maggeregmaan tanirang magpurutul.

Simanyan, kumus nagkamaning da ta maning tia, nag̱askean ni Juan ang may durua rang bag̱ay ang kaministiran nirang masiguru ang para mas magbaked yang paniel-tiel nira tung kamatuuran. (1) Kaministiran ang masiguru nira ang yang balitang nag̱apananged nira natetenged tung pagkabetang ni Jesu-Cristo, talagang matuud ang liit tung Dios. (2) Kaministiran kang masiguru nira ang tanira mismu inana rang matuud yang Dios bilang pinaeyangan na ra ta ipagpangabui nirang baklu ang atu tung pagpangabui na mismu ang anday pagtapusan na.

Purisu kung papagbilug̱un yang gustu ni Juan ang ianing tung sulat ang naa, ya ra taa. Sasa may sasa tung nira, masig̱insapu tung anya-anyang sadili ang para masiguru na ra kung tanya ana yang Dios ang matuud u kung belag. Purisu pinakdulan na tanira ta mga pitik ang impurtanting pagpasunairan nira tung panginsapu nira tung mga sadili nira. (1) Kaministiran isipen nira kung unu pay nag̱apananged nira sigun tung pagkabetang ni Jesus. Ay kung tinu pay indi pananged ang tanya Dios kang lag̱i atiing indi pa nag̱apangintau taa tung kaliw̱utan ang naa, mali yang pag̱irintindien na (1:1-2; 2:22-23; 3:23; 5:20). Ig kung tinu pay indi pananged ang tanya nag̱ingtaung bilug ang pariu ka tung pagkatau tang mga tau, ya ka, mali ka (4:2-3). (2) Kaministiran da kang isipen nira yang pagpangabui nirang pangaldaw-kaldaw, kung pagbuat yang magkatama tung pagterelengen yang Dios bilang pagtuman yang nag̱ipanuw̱ul na tung nira u kung anda (3:6-7, 24). (3) Kaministiran kang isipen nira kung paggeregmaan tanirang magpurutul ta ustu u kung anda (2:9-11; 3:11, 15, 23; 4:7, 20-21). Kung ya ray mga pitik ang gamiten nirang manginsapu tung mga sadili nira, asan da nga siguruay nira kung tanira inana ra yang Dios ang matuud u kung indi (3:9; 4:7; 5:1, 4, 18). Indi mataluk kung pag̱atiniran da tanira yang Espiritu Santo u kung anda (3:24; 4:13). Kung yang sasang tau indi pa nag̱ipanganang uman yang Espiritu Santo, indi makayang magbuat yang magkatama, indi ka makayang magegma ta ustu tung mga putul na, ig indi ka makayang magtuman yang nag̱ipanuw̱ul yang Dios. Purisu dakulung kaministiran ang sasa may sasa, masig̱insapu tung anya-anyang sadili ang yang mga pitik ang atia ya ray gamiten na ang para asan da enged nga siguruay na kung tanya matuud ang ana yang Dios u kung belag. Kipurki yang taung pag̱aning ang tanya pagrinampilay ra tanira yang Dios ig paggegma ka tung Dios ang pagkatapus yang nag̱ipanuw̱ul yang Dios tung anya, indi na kag tumanen, pati yang mga putul nang mga tumatalig indi na kag gegmaan, kung indi, ya ra ag̱ademtay na, talagang buklien yang taung atia. Piru kung may taung pagtuman da yang nag̱ipanuw̱ul yang Dios ig paggeregmaen ka ta ustu tung mga putul nang mga tumatalig ig tama ka yang pagparanangeren na natetenged tung pagkabetang ni Jesu-Cristo, asan da nga siguruay na ang tanya inana rang matuud yang Dios ig pinatiniran na ra ka tung Espiritu Santo.

1

Pagpasanag ti Juan Natetenged Tung Katengdanan Na Ig Sigun Tung Nag̱ipagsulat Na Tung Nira (1:1-4)

1 Napagsulataw ra tung numyu natetenged tung sam bilug ang naa ang yay maning pa tung bitalang ipinag̱aning yang Dios tung yaten ang mga tau*. Tanya yang pagpaeyang ta pagpangabuing baklu tung nira. Atiing anda pay nag̱aimu, asan da kang lag̱i. Piru atiing pag̱ingtau nang bilug taa tung kaliw̱utan, nagngel yamen ang nagbitala, sinakep ka ta mga mata yamen, pinagpaniiran ka yamen yang mga pag̱urubraen na, ig nagkaradeenan ka ta mga kalima yamen. 2 Yang klasi yang pagpangabui na bistung pisan tung yamen ang mga apustul na. Purisu ya ray nag̱ipagpaingmatuud yamen tung numyu natetenged tung anyang pagpaeyang tung mga tau ta pagpangabui nirang baklu ang anday pagtapusan na. Disti pa atiing anda pay nag̱aimu, pagrinampilay kang lag̱i tanira yang pag̱aningen nang Ama na ang pagkatapus, ipinagpailala ra yang Dios tung yamen. 3 Kapurisu pagpaintindiami ra nganing tung numyu natetenged tung taung naang nag̱asambitung naita yamen kag nagngel yamen ug̱ud magpakiglaketamu ra ka tung pagsarasaan yamen yang Ama tang Dios durua yang pag̱aningen nang Ana Na ang ya ra ti Jesu-Cristo. 4 Yang ipinagsulatu tung numyu ay ug̱ud asan da ka magbug̱us yang kasadyaan tang tanan ang magpurutul.

Nag̱apaprusigir Na Ang Yag Paatuay Nira Yang Pagkamasadlaw Yang Dios Ug̱ud Pirmi Tung Matinlu Yang Pagnurunutan Nira (1:5-2:2)

5 Ya ra taa yang nagngel yamen tung ni Jesu-Cristo ang pagkatapus numanyan ya ra kay nag̱ipagpaintindi yamen tung numyu. Yang pagkadios yang Dios limpiung pisan. Yang kaalimbawaan na maning pa tung sasang durung pisan agkasadlaw ang anda enged ang pisan ay laket nang makiklep, maskin gesye ilem. 6 Ig disir, kung mag̱aningita ang matinlu yang pagpakignunut ta tung Dios ang pagkatapus pag̱usuyita tung makiklep, ita ra ka ilem agpagbukli ig indiita ra ka pag̱usuy tung kamatuuran. 7 Piru kung pag̱usuyita ra tung masadlaw ang atu tung pagkamasadlaw na, durug tinlu yang pagpakignunut ta tung anya pati yang pagnurunutan tang magpurutul, ya ka. Ig kung disgrasia mapagbuatita ta kasalanan, maimung mapunasanita ka anya ekel tung pagpaturuk ni Jesus yang dug̱u na ang tanya ka man yang pag̱aningen nang Ana Na. 8 Piru kung mag̱aningita ang anday kasalanan ang binuat ta, yang sadili ta mismu ya ray nag̱aluku ta ig indiita pa nag̱adultan yang kamatuuran ang ipinagpabunayag yang Dios. 9 Piru kung mangaminita tung Dios ang nagbuatita ra ka man ta kasalanan, atia, patawarenita ra anya ang nunut da ka ta pagpunas na tung mansa yang maskin unu pang malainay ang binuatan ta. Ya ray matalig̱an ta tung anya natetenged ya ra kang lag̱i ay pinangakuan nang indi na maisulan. Yang pagpatawad na tung yaten belag̱an ang mag̱aning ang yang binuatan ta ya ra ilem agsapay-sapayay na, kung indi, may mabaked ang nag̱apatielan nang magpatawad ang ya ra ka man yang pagpakugmatay ni Jesus†. 10 Kung mag̱aningita ang indiita rang pisan nagbuat ta kasalanan, asan da ngaipaimukliay ta yang Dios ig asan da ka ngaipailalaay ta ang yang bitala na andang pisan ay apiktar na tung yaten. Ay kipurki may inaning na ra kang lag̱i ang yang tanan ang mga tau luw̱us dang nagbuat ta kasalanan.

2

1 Yamung agkaw̱ig̱enung mga anaung sadili*, yang ipinagsulatu ta maning tia tung numyu ay ug̱ud basi pa ra ilem indiamu enged magbuat ta kasalanan. Ug̱aring disgrasia, kung tinu pa tung yaten ay mapagbuat ta kasalanan, may sasang pangerengan tung yaten duun mismu tung katalungaan yang Ama tang Dios ang para asan da mapatawad tung kasalanan na. Anday duma, ya ra ti Jesu-Cristo ang yang tanan ang buat-buat na pulus matadleng tung pagterelengen yang Dios. 2 Tanya mismu yay napasapul tung sintinsia yang Dios ang dapat da rin dumangat tung yaten ug̱ud asan da ngaulikay yang kasisilag̱en na tung yaten ang para mapatawarita ra anya tung mga kasalanan ta. Belag̱an ilem yang yaten ang mga kasalanan ang sarangan nang mapatawad, kung indi, pati yang mga kasalanan yang tanan ang mga tau tung bilug ang kaliw̱utan, ya ka.

Kaministiran Ang Yang Mga Ug̱ali Nira Mag̱atu Tung Ug̱ali Ni Jesu-Cristo (2:3-6)

3 Tung maning taang palaksu masiguru ta ra ang ita talagang pagrinampilayita rang matuud yang Dios ekel tung pagturumanen ta yang nag̱ipanuw̱ul na tung yaten. 4 Kung tinu pay pag̱aning ang pagrinampilay ra tanira yang Dios ang pagkatapus indi ka nag̱apagtuman yang nag̱ipanuw̱ul na tung anya, buklien da tanya ig indi pa nag̱adultan yang kamatuuran ang ipinagpabunayag yang Dios. 5-6 Piru kung tinu pay pagtuman yang nag̱ipanuw̱ul yang Dios tung anya, asan da ta tau ang yang apiktar yang gegma yang Dios tung anya nasalapay ra tung intinsiun na. Maning taa masiguru ta ang pagpakigkapulitita ra tung anyang matuud. Kung tinu pay pag̱aning ang tanya pagpakigkapulit da tung Dios, dapat ang yang mga ug̱ali na atu tung mga ug̱ali ni Ginuung Jesus atiing taa pa rin tung kaliw̱utan ang naa.

Nag̱apaprusigir Nang Maggeregmaan Tanirang Magpurutul Ta Ustu (2:7-11)

7 Mga putulung nag̱amaalu, belag̱an baklu yang katuw̱ulan ang naang sambitenu tung numyu, kung indi, ya ra yang dating katuw̱ulan ang naintindian mi atiing primirung pag̱intriga mi yang mga sadili mi tung ni Jesu-Cristo. Yang dating katuw̱ulan ang atia lug̱ud da kang lag̱i tung Matinlung Balitang ipinagngel yamen tung numyu. 8 Utru si, puidi kang aningenung katuw̱ulan ang may pagkabaklu na gated atii kanay baklu ilem naita ta mga tau tung ni Ginuung Jesus atiing pagtuman na. Pati simanyan, baklu ka ilem nag̱aita yang mga kaarumanan mi tung numyu ekel tung pagturumanen mi. Ay ya pa ag̱ari, binutwanan mi ra yang mga ubra-ubra ming malalain ang maning pa tung nalimwasanamu ra ta makiklep ang pagkatapus nag̱intraamu ra pagburuaten yang matitinlu ang maning pa tung tinlaanamu ra ta masadlaw. 9 Purisu kung tinu pay pag̱aning ang tanya unu pag̱usuy tung masadlaw ang pagkatapus pagdemet tung sasang putul na tung ni Ginuu ta, yang taung atia, indi pa ka enged nag̱aliit tung makiklep ang asta ra ilem simanyan. 10 Piru kung tinu pay paggegma tung putul na, talagang yay pag̱usuy ra tung masadlaw ig indi ra ka magbuat ta sasang ikarangga yang pagtaralig̱en yang putul nang atia †. 11 Kung tinu pay pagdemet tung sasang putul na tung ni Ginuu ta, yang taung atia tung makiklep pa. Maning pa tung pagdereb da ilem tung makiklep. Indi na ilem nag̱askean yang panalungaan nang malain‡. Ay kipurki yang makiklep ang atiang pag̱atiniran na, ya ray namuray tung isip na.

Pagpailala Ra Ti Juan Ang Dakulu Yang Kumpiansa Na Tung Nira Ang Tanira Mga Tumatalig Ang Matuud (2:12-14)

12 Napagsulataw ra tung numyung agkaw̱ig̱enung mga anaung sadili§ ay kipurki nag̱askeanu ra ang atiing primirung pagtalig mi tung ni Jesu-Cristo, pinatawaramu ra yang Dios tung mga kasalanan mi ekel tung pagpakugmatay ni Jesu-Cristo. 13 Napagsulataw ra tung numyung pagteg̱asan da tung pagtaralig̱en mi ang maning pa tung mga amaen ay kipurki nag̱askeanu ra ang pinaeyanganamu ra ta kaampiran mi tung ni Jesu-Cristo ang atiing anda pay naimu, asan da kang lag̱i. Napagsulataw ra tung numyung durug derep ang katulad ka tung mga sultirus ang pagsinupang da ay kipurki nag̱askeanu ra ang nadeeg̱an mi ra ti Satanas ang durug kalain yang intinsiun na tung numyu. 14 Napagsulataw ra tung numyung bug̱us yang pagtaralig̱en mi tung ni Jesu-Cristo ang katulad ka tung mga mamula ay kipurki nag̱askeanu ra ang pinaeyanganamu ra ta kaampiran mi tung Ama tang Dios. Napagsulataw ra tung numyung pagteg̱asan da tung pagtaralig̱en mi ang katulad ka tung mga amaen ay kipurki nag̱askeanu ra ang pinaeyanganamu ra ta kaampiran mi tung ni Jesu-Cristo ang atiing anda pay naimu, asan da kang lag̱i. Napagsulataw ra tung numyung durug derep ang katulad ka tung mga sultirus ang pagsinupang da ay kipurki nag̱askeanu ra ang durug baked yang paniel-tiel mi tung mga tuksu ig agserew̱enamu ra ka yang bitala yang Dios ang asta nadeeg̱an mi ra ti Satanas ang durug kalain yang intinsiun na tung numyu.

Nag̱apaamanan Na Tanira Ang Indi Enged Magpagamen Yang Mga Isip Nira Tung Sistimang Pangkaliw̱utan (2:15-17)

15 Indiamu enged magpagamen yang mga isip mi tung sistimang pangkaliw̱utan ubin yang maskin unu pang mga palaksuay na. Ay kung tinu pay magpagamen yang isip na asan, indi ra ka enged masarang ang magegma tung Ama tang Dios*. 16 Ay ya pa ag̱aring mapaggegma tung Dios ang yang nag̱apagamenan na maning taa yang mga palaksu na. Asan da ta pagsikad na yang sadiling kalelyag̱an na ang indi ra temegka ang indi na papsawan. Asan da ka ta pagsikad tung kumpurming unu pay takes tung pagteleng na, maskin kuntra tung Dios, ya pa ka enged ay demtan nang eklan. Asan da ka ta taung mapinagpabug̱al ang yang pagkabetang nang abwat yay nag̱atalig̱an na. Yang mga palaksu nang maning tia belag̱an liit tung Ama tang Dios, kung indi, liit ka ilem taa tung sistimang pangkaliw̱utan ang naa. 17 Ayw̱a magpagamenita asan sindu magtataklib da ka ilem pati yang kumpurming nag̱alelyag̱an yang pamagpaguyud, ya ka. Piru kung tinu pay pagtuman yang kalelyag̱an yang Dios, yay magnatis tung anya ang asta tung sampa.

Nag̱apaamanan Na Natetenged Tung Duma Ang Pamagpakigkuntra Tung Ni Ginuung Jesus (2:18-25)

18 Yamung magkaw̱ig̱enung mga anaw, kung isip-isipenu, midyu tung alenget da yang pagtapusan yang panimpung naa. Nagngel mi ra ka ang tung uri may sasang taung maglua ang yay magpakigkuntra tung ni Ginuung Jesu-Cristo†. Ang pagkatapus numanyan ang mga panguras ang naa, dakele rang mga palatkaw nang pamaglua‡. Purisu asan da nga pamalaray ta ang alenget da yang pagtapusan yang panimpung naa. 19 Maskin dating mga kaarumanan ta yang mga taung atia, piru belag̱an ang mag̱aning ang yay mga kaarumanan tang matuud. Kipurki kung tanira mga kaarumanan tang matuud, namagpadayun pa rin yang pagpakigputul nira tung yaten. Piru kumus namagpablag da, bistu ra ang belag̱an kang lag̱ing mga putul tang matuud§. 20 Piru ta yamu, pinaeyanganamu ra ta ipag̱intindi mi tung kamatuuran ekel tung Espiritu Santong ipinatinir tung numyu ni Jesu-Cristo ang ya ka man yang ultimung Mananapnay ang pinilik yang Dios. Purisu yamung tanan nag̱aintindi ra kung unu pay matuud ang nag̱itulduk may yang belag. 21 Yang ipinagsulatu tung numyu, belag̱an ang mag̱aning ang nag̱ipabtangamu ra yeen ang indiamu pa nag̱aske yang kamatuuran, kung indi, natetenged ang nag̱askeanung nag̱aintindian mi ra ig nag̱askean mi ra ka ang anday nag̱itulduk ang bukli ang mag̱eyang tung kamatuuran. 22 Yang pinakabuklien ang mga tau ya ra yang kumpurming pag̱aning ang ti Jesus unu belag̱an yang pag̱aningen ang Cristo bilang yang Mananapnay ang pinangakuan yang Dios. Ya ra ka man taang nag̱ianingung pagpakigkuntra tung ni Ginuung Jesus. Yang pagpakigkuntra nira tung anya ya kay pagpakigkuntra nira tung ni Ama na ay indi ra ag̱ilalaen nira yang kamtangan yang pag̱anaan nirang mag̱ama ang sasay pagkadios nira. 23 Kumpurming tinu pay pag̱aning ang ti Jesus unu indi paglinukutay tanira yang Dios tung pagkadios, anda enged ay pagpakigsasa na tung Dios mismu ang yay Ama. Piru kumpurming tinu pay pagpauyun ang ti Jesus sasay pagkadios nira yang Dios, yay pagpakigsasa tung Dios mismu ang yay Ama. 24 Kapurisu ta numyu, yang bitalang ipinagngel tung numyu atiing primirung pagtalig mi tung ni Ginuung Jesus, kaministiran ang ya enged ay pag̱ineteg̱an ta isip mi ang para dayun-dayun yang pagpakigkapulit mi tung ni Jesus ang yay pag̱aningen ang Ana, durua tanira yang pag̱aningen nang Ama na. 25 Dispuis ya taa yang pinangakuan yang Dios tung yaten ang kumpurming pagpadayun tung pagpakigkapulit tang atia tung anya. Tugtanita anyang magpakigsapen tung anya ang asta tung sampa.

Kaministiran Ang Padayunan Nira Yang Nag̱itulduk Yang Espiritu Santo Tung Nira Atiing Primiru (2:26-27)

26 Yang mga bag̱ay ang atia isinulatu ra nganing tung numyu ug̱ud paamanenamu ra yeen natetenged tung mga taung atiang pamagtag̱am tung numyu ta pagpatalang yang pag̱irintindien mi tung kamatuuran. 27 Piru ta numyu, yang Espiritu Santong ipinatinir ni Jesu-Cristo tung numyu, yay pagpakeen da tung numyu. Purisu anday ministir ang magpatuldukamu pa tung dumang mga manigtulduk, kung indi, yang Espiritu Santong yay pagturuldukanen tung numyu yang tanan ang kaministiran ming maintindian ig yang nag̱itulduk na tung numyu, belag̱an bukli, kung indi, pulus matuud. Purisu magpadayunamu tung kumpurming mag̱atu tung dating itinulduk na tung numyu.

Dapat Ang Ipadayun Nira Yang Pagburuaten Nira Yang Magkatama Ug̱ud Kung Maglekat Da Nganing Ti Jesu-Cristo, Indi Ra Mangaeyak Tung Anya (2:28-29)

28 Yamung magkaw̱ig̱enung mga anaw, idayun mi yang pagpakigkapulit mi tung ni Jesu-Cristo ug̱ud kung maglekat da nganing ang magpabistu, indiita ra dapat ang meyak tung anya, kung indi, maktel da ka enged yang isip tang manalunga tung anya tung uras ang atia. 29 Kumus nag̱askean mi ka ang yang Dios pirming pagbuat ta magkatama, maskean mi ra ka ang kung tinu pay pagpadayun tung pagburuaten na yang magkatama, ya ray sasang pruiba ang tanya inana ra ka man yang Dios ang matuud.

3

Nag̱apaamanan Nang Indi Enged Magpasunlug Tung Duma Ang Para Magpadayun Pa Rin Tung Pagpakasalak Nira (3:1-10)

1 Teed mi tiang gegmang ipinagpaita yang Ama tang Dios tung yaten kung unu pag kalutuk! Ag̱aningenita nganing anyang mga anaita ra anyang sadili! Ig matuud ka man ang ya ra ka man taang nag̱abtangan ta. Ya ray natengeran na ang indiita rag sapten yang mga taung pamagpaguyud tung sistimang pangkaliw̱utan ay natetenged indi kang lag̱i sinapet nira ti Jesus atiing taa pa rin. 2 Mga putulung nag̱amaalu ta duru, yang pagkabetang ta numaan, mga anaita ra ka man yang Dios. Ug̱aring kung unu pay kaalimbawaan yang mabtangan ta tung uri, indi na pa nag̱ipabunayag tung yaten yang tanan ang kamtangan na. Nag̱askean ta ilem ang kung maglekat da nganing ti Ginuung Jesus ang magpabistu, mag̱atuita rang pisan tung anya ay natetenged tung uras ang atia, mabilug̱an ta rang pisan yang pirsunal na. 3 Purisu kung tinu pay may nag̱ipagpakisew̱at na tung ni Ginuung Jesus ang ang para mabilug̱an na, asan da ngaeyangay ta ipagpulidu nang pirmi tung mga ubra-ubra na ang para mag̱atu rang mag̱atu tung anyang dati kang lag̱ing limpiu. 4 Piru kung tinu pay pagpadayun tung pagpakasalak na, asan da nga likday na yang mga katuw̱ulan yang Dios ay natetenged yang kamtangan yang pagpakasalak yang sasang tau tung Dios, ya ra yang paglilikeren na tung mga katuw̱ulan na. 5 Nag̱askean mi ra ka ang yang inangay ni Jesu-Cristo tung kaliw̱utan ang naa ay ug̱ud mapunasanita ra anya tung mga kasalanan ta. Ig aske mi ra ka ang inding pisan nagpakasalak tanya may mininsa. 6 Purisu kumpurming tinu pay pagpakigkapulit da tung anya, indi ra pagpadayun tung pagpakasalak na. Piru kumpurming tinu pay pagpadayun tung pagpakasalak na, indi ra kang lag̱i nagpakirampil tung anya.

7 Kapurisu mga anaung nag̱agegmaanu ta duru, mag̱amlig̱amu ang indiamu madayaan ta duma. Kipurki yang taung masarang ang magbuat ta matadleng, suluminti ilem yang taung matadleng ka yang pagkatau na. 8 Piru kung tinu pay pagpadayun tung pagpakasalak na, ti Satanas ya ray may anya tung anya. Kipurki pagkapariu ra ka ilem tung ni Satanas ang disti pa atiing indi pa nag̱aimu yang kaliw̱utan, pagpakasalak da kang lag̱i. Pagkatapus yang inangay taa yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios ay ug̱ud ranggaen na yang pag̱urubraen ni Satanas. 9 Kumpurming tinu pay inana ra yang Dios, indi ra pagpadayun tung pagpakasalak na kipurki tinenakan da yang Dios yang sadiling irinsia na ang asan da nga paeyangay na ta baklung ipagpangabui nang katulad ka tung sasang similyang pagpaeyang ka ta burak nang baklu. Purisu yang taung atia, indi ra maimung magpadayun tung pagpakasalak na natetenged inana ra yang Dios. 10 Kapurisu taa ra nga bistu kung tinu pay inana ra yang Dios ang matuud ig kung tinu pay ana ni Satanas. Kumpurming tinu pay indi pagbuat yang magkatama tung pagterelengen yang Dios, bilang indi paggegma tung mga aruman nang mga tumatalig, yang taung atia indi ra kang lag̱i inana yang Dios.

Nag̱apapagprusigir Nang Maggeregmaan Tanira Ta Ustu (3:11-18)

11 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay natetenged maning taa yang bitalang ipinagngel tung numyu atiing primirung pagtalig mi tung ni Jesu-Cristo: ita unung mga tumatalig, dapatitang maggeregmaan. 12 Indiita mag̱usuy tung ni Cain ang nagpagaem yang pupusukun na tung ni Satanas ang asta inimatay na ra ka man yang ari na. Natetenged tung unu pa inimatay na, kung indi, natetenged yang anyang ubra-ubra sayud tung pagterelengen yang Dios ang yang ubra-ubra yang ari na yay magkatama. 13 Kapurisu mga kaputulan, indiamu ilem mabereng kung demtanamu yang mga taung pamagpaguyud tung sistimang pangkaliw̱utan ang kuntra tung kalelyag̱an yang Dios. 14 Ay ta yaten, nag̱askean ta ra ang naliitita ra tung dating panalugpatay ta tung Dios ig nalakerita ra ka tung pagkamaderep tang magtuman yang kalelyag̱an na gated simanyan nag̱apaggegmaita ra tung mga putul ta tung ni Ginuu ta. Piru kung tinu pay indi nag̱apaggegma tung mga putul na tung ni Ginuu ta, indi pa nag̱aliit tung dating panalugpatay na tung Dios*. 15 Kumpurming tinu pay pagdemet tung sasang putul na tung ni Ginuu ta, katimbang nang sasang nangimatay ra ta tau tung pagterelengen yang Dios ig nag̱askean mi ra ka ang yang sasang nangimatay ta tau indi naeyangan ta baklung pagpangabui nang anday pagtapusan na. 16 Maning taa mabilug̱an ta yang kantidad yang matuud ang gegma ang ti Jesu-Cristo nagpakugmatay para tung yaten. Purisu ta yaten, kaministiran kang maggegmaita ra ka tung mga putul ta tung ni Ginuu ta, maskin magaterita pa tung kamatayen. 17 Piru kung may sam bilug tung yaten ang may kaya ang pagkatapus nag̱adipara na yang sasang putul na tung ni Ginuu tang nag̱aliwag̱an da ta duru tung pagpangabui na, piru indi na ra ka ildawan, ya pa ag̱aring aningen ta pa ang tanya paggegma ra tung Dios? 18 Mga anaung nag̱amaalu, kaministiran ang belag̱an ka ilem tung tumbung yang dilak ta yang paggeregmaan tang magpurutul, kung indi, ipaita ta tung mga buat-buat ta ang para mag̱ing matuud da yang paggeregmaen ta.

Nag̱apapagprusigir Nang Mamagpadayun Tung Pagpananged Nira Ang Ti Jesus Sasay Pagkadios Nira Yang Dios Ig Mamagpadayun Ka Tung Paggeregmaan Nirang Magpurutul (3:19-24)

19-20 Kung maning tia yang kantidad yang paggeregmaen ta tung mga putul ta, asanita ra masiguru ang talagang pag̱usuyita ra ka man tung kamatuuran ang liit tung anya. Purisu kung magpalengetita ra nganing tung anyang mag̱ampu, maskin mabasulita pang kaisan yang mga painu-inu tang belag dang klaradung matuud, mapalimeng ta ra ka enged yang mga isip tang magulu gated yang Dios mas landaw ta nag̱askean na kay tung nag̱askean yang mga painu-inu ta ay luw̱us ang nag̱akdekan na. Purisu nag̱askean na ra ang yang pag̱asikad ta enged ang yang mga pag̱urubraen ta ipausuy ta ra enged tung kalelyag̱an na†. 21 Mga putulung nag̱amaalu ta duru, kung indiita rag basulun yang mga painu-inu ta, maktel yang isip tang manalunga tung Dios. 22 Ig kung unu pay ingalukun ta tung anya, ya ray ipakdul na tung yaten natetenged yang nag̱ituw̱ul na tung yaten yay nag̱atuman ta bilang pag̱usuyita ra tung nag̱auyunan na. 23 Ya taa yang nag̱ituw̱ul na tung yaten. Dapatitang magpadayun tung pagparanangeren ta ang pulus matuud yang ipinagpailala ni Jesus natetenged tung pagkabetang na ang tanya ka man yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios sigun tung paglinukutay nirang mag̱ama tung pagkadios. Bilang tanya yang pag̱aningen ang Cristong pinilik yang Dios ang mag̱ing Mananapnay ig maggaraemen. Ig yadwa pa, dapatita kang magpadayun tung paggeregmaan tang magpurutul. Yang duruang atia yay nag̱ituw̱ul na tung yaten. 24 Kumpurming tinu pay pagtuman yang nag̱ituw̱ul nang atia, asan da ta taung pagpakigkapulit da tung anyang matuud ig nag̱asaliran da yang Dios yang pagpangabui na. Maning taa masiguru ta ang yang pagpangabui na nag̱isalid na ra tung yaten ekel tung pag̱irimakluen tung mga isip ta yang Espiritu Santong ipinatinir na tung yaten.

4

Yang Nag̱ipagpaaman Na Natetenged Tung Mga Manigtulduk Ta Kabuklian (4:1-6)

1 Mga putulung nag̱amaalu ta duru, indiamu ra magpakali-kaling mananged tung maskin unu pay nag̱itulduk natetenged tung Dios, kung indi, pasadsaran mi ra kanay ta maayen ug̱ud madeep mi kung matuud ang liit tung Dios u kung belag. Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay natetenged duru rang namagluang mga manigtulduk ta kabuklian ang pamag̱ambu ang tanira unu mga manigpalatay yang bitala yang Dios buat. 2 Maning taa mabilug̱an mi kung liit tung Dios yang nag̱itulduk nira. Kumpurmi tinu pay pag̱ubligar ang ti Jesus ya ra ka man yang pag̱aningen ang Cristong pinangakuan yang Dios ig nag̱ingtau enged ang bilug, yang nag̱itulduk yang taung atia liit tung Dios. 3 Piru kung tinu pang manigtuldukay ang indi mag̱ubligar natetenged tung ni Jesus ta maning tia, belag̱an liit tung Dios yang nag̱itulduk na, kung indi, uyun ang pisan tung sistima yang sasang magpakigkuntra tung ni Jesu-Cristo ang ya ra kay nabalitaan ming maglua tung uri ang pagkatapus yang manyu na taa ra pagsag̱usut da tung kaliw̱utan numanyan*. 4 Piru ta yamung agkaw̱ig̱enung mga anaw, yang may anya ra tung numyu ya ra yang Dios. Purisu indiamu ra nagpadeeg tung mga taung atia. Ay kipurki yang Dios ang pagpaktel tung numyung panguntiel mas maktel tung ni Satanas ang yay pagpaktel tung kumpurming mga taung pagpaguyud tung sistimang pangkaliw̱utan ang naang balaw̱ag tung Dios. 5 Yang mga manigtulduk ang atiang nag̱aaningu lug̱ud tung sistimang atia. Purisu yang magkatunu tung sistimang atia ya ra ka man nganing ay nag̱ipagtulduk nira ig ya ra kay nag̱apananged yang mga taung kumpurming pagpaguyud ka tung sistimang atia. 6 Ta yamen ang mga apustul, kumus yang Dios yay may anya tung yamen, kumpurming tinu pay may kaampiran na tung anya, yay pananged tung nag̱itulduk yamen. Piru yang sasang taung belag̱an Dios yang may anya tung anya, indi pananged tung nag̱itulduk yamen. Purisu asan da nga bilug̱ay ta yang nag̱itulduk ang matuud may yang nag̱itulduk ang makatatalang.

Kaministiran Ang Maggeregmaan Tanirang Magpurutul Kumus Pinaitaan Da Tanira Yang Dios Ta Mulidu Kung Ya Pa Ag̱ari Yang Ustung Paggeregmaen (4:7-11)

7 Mga putulung nag̱amaalu, kaministiran ang maggeregmaanitang magpurutul natetenged yang gegma liit tung Dios. Kag yadwa pa, kumpurming tinu pay paggegma tung mga putul na tung ni Ginuu ta, ya ray pruiba ang tanya inana ra yang Dios ang matuud ig pagrinampilay ra tanira. 8 Kung tinu pay indi paggegma tung mga putul na tung ni Ginuu ta, indi pagrinampilay tanira yang Dios, kipurki yang ug̱ali yang Dios maginegmaen tung yaten ang mga tau. 9 Maning taa yang pagpaita yang Dios yang gegma na tung yaten. Yang pag̱aningen nang Ana Nang indi mapakdingan ya ray tinuw̱ul nang magpakiunung tung yaten ang mga tau ug̱ud ekel tung pagpakugmatay na mapaeyanganita ra anya ta ipagpangabui tang baklu ang mag̱atu tung Dios. 10 Naa yang ustung gegma. Belag̱an ang mag̱aning ang itay naggegma tung Dios, kung indi, tanyay naggegma tung yaten ang nagtuw̱ul tung pag̱aningen nang Ana na ang para magpabalaw̱ag tung sintinsiang dumangat da rin tung yaten ug̱ud asan da ngaulikay yang kasisilag̱en yang Dios tung yaten ang para asanita ra ka nga patawaray na tung mga kasalanan ta. 11 Mga putulung nag̱amaalu, kumus ginegmaanita ra nganing yang Dios ta maning tiang durung pisan agkalutuk, purisu ta yaten ang magpurutul, dapatita ra kang maggeregmaan.

Ang Para Masiguru Ta Enged Ang Yang Pagpangabui Ta Atu Tung Ug̱ali Yang Dios, Kaministiran Maggeregmaanitang Magpurutul (4:12-21)

12 Maskin andang pisan ay taung naita tung pirsunal yang Dios, piru kung paggeregmaanitang magpurutul, ilyag nang ianing, nag̱asaliranita ra yang Dios yang pagpangabui na ig yang apiktar yang gegma na tung yaten nasalapay ra tung intinsiun na. 13 Maning taa masiguru ta ang ita pagpakigkapulit da tung Dios ang matuud ig nag̱asaliranita ra ka anya yang pagpangabui na ekel tung pag̱irimakluen tung kinaisipan ta yang Espiritu Santong ipinatinir na tung yaten.

14 Dispuis, ta yamen ang mga apustul, yang nag̱ibalita yamen tung mga tau sigun tung ni Jesu-Cristo, sinakep ta mga mata yamen. Purisu pagpaingmatuurami ra nganing tung nira ang yang pag̱aningen ang Ama yay nagpangay tung pag̱aningen nang Ana Na taa tung kaliw̱utan ang naa ug̱ud ya ray mag̱ing Mananapnay tung yaten ang mga tau ang para mapalibriita ra anya tung sintinsia yang Dios. 15 Kung tinu pay pag̱ubligar ang ti Jesus ya ra ka man yang pag̱aningen ang Ana yang Dios bilang paglinukutay tanira tung pagkadios, asan da ta taung nag̱asaliran da yang Dios yang pagpangabui na sigun tung pagpakigkapulit na tung anya. 16 Purisu nag̱aispirinsiaan ta ra ang nag̱agegmaanita ra anya ig ya ra kay nag̱atalig̱an ta tung anya. Kumus yang ug̱ali yang Dios maginegmaen tung yaten ang mga tau, kung tinu pay pagpadayun tung paggeregmaen na tung mga putul na tung ni Ginuu ta, asan da ta taung pagpakigkapulit ang matuud tung Dios ig nag̱asaliran na ra yang pagpangabui na. 17 Maning taa nag̱asalapay ra tung intinsiun yang Dios yang apiktar yang gegma na tung yaten ang yang sistima yang pagpangabui ta pag̱atu rang pag̱atu tung sistima yang pagpangpabui ni Jesu-Cristo atiing taa pa rin tung kaliw̱utan ang naa. Yang katuyuan na tia ay ug̱ud tung uras ang ipanginsapu na ra nganing tung yaten† natetenged tung mga pag̱urubraen ta, maktel da yang isip tang manalunga tung anya. 18 Kung paggegmaita rang matuud tung Dios, indiita ra maeled tung anya. Bilang kung nasalapay ra tung intinsiun na yang apiktar yang gegma na tung yaten, asanita ra nga plekay ta eled ta tung anya. Kipurki kung may eled ta tung anya, yang ilyag nang ianing, nag̱aisipan ta ang muya parusaanita pa anya. Kung tinu pay pag̱eled pa tung anya, indi pa nag̱asalapay tung intinsiun yang Dios yang apiktar yang gegma na tung anya. 19 Nag̱apaggegmaita ra nganing tung anya may tung mga putul tang mga tumatalig natetenged ilem ang tanya ra mismu ya ray tukaw ang naggegma tung yaten. 20 Kung tinu pay pag̱aning ang tanya paggegma tung Dios ang pagkatapus pagdemet tung sasang putul nang tumatalig, buklien tanya. Kipurki kung tinu pay indi nganing paggegma tung sasang putul nang yag dawalay na, talagang indi ka enged maimu ang yang Dios ang indi na nganing nag̱aita ya pay magegmaan na. 21 Ya taa yang katuw̱ulan ang ipinakdul na tung yaten ang ita maggegma tung anya ig maggegmaita ra ka tung sasang putul ta tung ni Ginuu ta.

5

Kung Ya Pa Ag̱aring Indiita Magpadeeg Tung Sistimang Pangkaliw̱utan (5:1-5)

1 Yang kumpurming pananged ang ti Jesus ya ra yang pag̱aningen ang Cristo bilang yang Mananapnay ang pinilik yang Dios, asan da ta taung inana ra yang Dios ig yang kumpurming paggegma tung Dios ang yay naana tung anya, paggegma ka tung putul nang inana ka yang Dios. 2 Maning taa masiguru ta kung nag̱apaggegmaita rang matuud tung mga aruman tang inana ra ka yang Dios kung yang Dios ya ray nag̱agegmaan ta ig yang nag̱ipanuw̱ul na tung yaten ya ra kay nag̱atuman ta. 3 Ay kipurki ya taa yang kamtangan yang paggeregmaen ta tung Dios ang ita pagtuman yang nag̱ipanuw̱ul na tung yaten*. Dispuis belag̱an masyadug liwag ang tumanen ta tia. 4 Ag̱aningenung belag̱an masyadug liwag ang tumanen ta ay natetenged kumpurming tinu pay inana ra yang Dios, indi ra pagpadeeg tung sistimang pangkaliw̱utan ang kuntrang pisan tung Dios. Ekel tung pagparanangeren ta ang ti Jesus talagang ya ra yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios bilang paglinukutay tanira yang Dios tung pagkadios, indiita ra nagpadeeg tung sistimang atia†. 5 Tinu pay indi madeeg̱an yang sistimang pangkaliw̱utan, kung indi, suluminti ilem yang taung pananged da ang ti Jesus ya ra yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios bilang paglinukutay tanira tung pagkadios.

Natetenged Tung Pagpaingmatuud Yang Dios Sigun Tung Pag̱aningen Nang Ana Na (5:6-12)

6 Ti Jesus ang naang pag̱aningen ang Cristo ya ra ka man taang ipinangay yang Dios taa tung kaliw̱utan ang naa ang para magtalus tung ipinagpiar yang Dios tung anya. Atiing primirung paglua na tung publiku, napruibaan da ang tanya ka man yang pinilik yang Dios ekel tung pagpabenyag na tung wai‡. Ig tung kauri-urian da nagpailala ra ka sigun tung katuyuan na ekel tung pagpaturuk na yang dug̱u nang nagpakugmatay. Yang pagpailala na belag̱an ilem ekel tung pagpabenyag na, kung indi, pati tung pagpaturuk na yang dug̱u na. Dispuis pa, pati yang Espiritu Santo pagpaingmatuud ka tung yaten natetenged tung mga bag̱ay ang atiang durua§. Talagang matalig̱an ta yang nag̱ipagpaingmatuud nang atia ay natetenged pulus matuud yang nag̱ipag̱aning na. 7-8 Kapurisu tulu yang pagpaingmatuud tung yaten natetenged tung ni Jesu-Cristo kung unu pa enged ay pagkabetang na. Ya ra yang Espiritu Santo may yang pagpabenyag ni Jesus tung wai may yang pagpaturuk na yang dug̱u nang nagpakugmatay. Ig yang tulung atia sasa ilem yang nag̱ipagpaingmatuud nira. 9 Kung yang sasang nag̱ipagpaingmatuud yang aruman tang tau yay nag̱apananged ta, ya pa yang ipinagpaingmatuud yang Dios ang atia natetenged tung pag̱aningen nang Ana Na, indi ta pa ka enged panangeren? Ay kipurki mas pang matalig̱an ta yang ipinagpaingmatuud nang atia tung yaten kay tung maskin unu pay nag̱ipagpaingmatuud tung yaten yang aruman tang tau ka ilem. 10 Purisu yang kumpurming pagtalig yang sadili na tung pag̱aningen ang Ana Yang Dios, nag̱asiguru na rang pisan ang talagang matuud yang ipinagpaingmatuud yang Dios ang atia. Piru kung tinu pay indi pag̱impurmi tung ipinagpaingmatuud yang Dios ang atia, asan da nga ipaimukliay na natetenged indi ra nananged tung ipinagpaingmatuud na natetenged tung pag̱aningen nang Ana Na. 11 Ya taa yang linuaan yang pagpananged ta tung ipinagpaingmatuud yang Dios. Asanita ra pinaeyangan na ta baklung pagpangabui tang atu tung pagpangabui nang anday pagtapusan na ekel tung pagtaralig̱en ta tung pag̱aningen nang Ana Na. 12 Kung tinu pay may kaampiran tung Ana Na, yay may pagpangabui nang baklu ang anday pagtapusan na. Piru kung tinu pay anday kaampiran tung anya, anda pa kay pagpangabui nang baklu.

Nag̱apabilug Ni Juan Yang Kamtangan Yang Intirung Sulat (5:13-20)

13 Yang mga bag̱ay ang atia, isinulatu ra tung numyung kumpurming pagtalig tung pag̱aningen ang Ana Yang Dios ug̱ud asan da nga siguruay mi ang naeyanganamu ra ka man ta ipagpangabui ming baklu ang anday pagtapusan na*. 14 Purisu kung magpalengetita ra nganing tung anyang mag̱ampu, may kumpiansa ta ra ang kung unu pay ingalukun ta tung anyang kumpurming uyun tung kalelyag̱an na, pamatienita ra anya. 15 Bilang kumus nag̱askean ta ra ang kung unu pay ingalukun ta tung anya pamatien na, ig disir nag̱askean ta ra ka ang binuat na ra yang iningaluk ta, maskin indi pa nag̱aita ta.

16 Katulad da asan ang kung may sasang putul tang tumatalig ang yay maita tang pagbuat ta kasalanan, piru belag̱an yang kasalanan ang makanayan ta ipagkablag na tung Dios ang asta tung sampa, simpri ipag̱ampu ta tung Dios ang para maulikan da yang pagpakigkapulit na tung ni Jesu-Cristong nawaldang da. Atia, uliken da yang Dios basta yang pag̱abuat na belag̱an yang makanayan ta ipagkablag na tung Dios ang asta tung sampa. Piru may dumang pagbuat ta kasalanan ang yay makanayan ta ya tii. Kung natetenged tung mga taung maning tia, indiamu ka ag̱aningenu ang ya pay ipag̱ampu mi tung Dios†. 17 Kung tung bag̱ay, yang tanan ang pagburuaten ta malain purus kasalanan tung pagterelengen yang Dios. Piru may kasalanan ang indi makanayan ta ipagkablag yang tau tung Dios ang asta tung sampa.

18 Dispuis nag̱askean ta ang kumpurming tinu pay inana ra yang Dios, indi ra pagpadayun tung pagpakasalak na, kung indi, ti Jesus ang ya kay maning pa tung inana yang Dios atiing pangingtau na taa tung kaliw̱utan ang naa, yay pagmanada tung anya ug̱ud indi mageesan ni Satanas‡ ang yay pinangapunglan yang tanan ang malalain. 19 Nag̱askean ta ka ang ta yaten, yang may anya tung yaten ya ra yang Dios ig yang tanan ang mga tau ang pamagpaguyud tung sistimang pangkaliw̱utan yay nag̱akemkem ni Satanas. 20 Yang sam bilug pa kang nag̱askean ta ang yang pag̱aningen ang Ana yang Dios nag̱ingtaung bilug ig pinaeyanganita ra ka anya ta ipag̱intindi ta tung kamatuuran ug̱ud asanita ra magkatinir ta kaampiran ta tung matuud ang Dios. Bilang magrarampilanita ra yang ultimung Dios durua yang pag̱aningen nang Ana Na ang ti Jesu-Cristo. Ay tanya ka man yang matuud ang Dios ig yay pagpaeyang tung mga tau ta ipagpangabui nirang baklu ang anday pagtapusan na.

Yang Pangultimung Nag̱ipagpaprusigir Na Tung Nira Ang Indi Enged Mamagtalig Tung Dumang Panalig̱an (5:21)

21 Kapurisu ta numyung agkaw̱ig̱enung mga anaw, kumus ti Jesus yang matuud ang Dios, magbantayamu ra ta mupia tung mga sadili mi ang indiamu enged magtalig tung maskin unu pang bag̱ayay ang nag̱ipakli yang mga tau tung Dios ang nag̱apagamenan.

Ya ra ilem tia ay masulatu tung numyu,

Juan ang pag̱aningen ang pagmaepet-epet

* 1:1 1:1 Juan 1:1

† 1:9 1:9 Roma 5:6-10

* 2:1 2:1 Tanira kinaw̱ig ni Juan ang mga ana nang sadili ay natetenged atii kanay, tanyay nagpadag̱en-dag̱en tung nira natetenged tung pagparanangeren nira tung kamatuuran may tung pag̱urusuyun nira. Bilang nagpakbung da tung sasang tatay ang nagpaiwan-iwan tung mga ana na.

† 2:10 2:10 “ig indi ra ka magbuat ta sasang ikarangga yang pagtaralig̱en yang putul nang atia.” Tung bitalang Giniriego, puiding maning taa yang palaksu na: “ig indi ra ka magbuat ta sasang ikarangga yang pagtaralig̱en na.”

‡ 2:11 2:11 “Indi na ilem nag̱askean yang panalungaan nang malain.” Tung pag̱irintindien yang duma, yang gustu nang ianing, maning taa. “Indi na ilem nag̱askean ang ya ray ikalain nang mablag da tung Dios ang asta tung sampa.”

§ 2:12 2:12 Kung ayw̱at agkaw̱ig̱en nang mga ana nang sadili, balikan ta yang pasanag tung 2:1.

* 2:15 2:15 Maayen ang ikumpalar ta tung sasang inaning ni Ginuung Jesus tung Mateo 6:24.

† 2:18 2:18a 2 Tesalonika 2:3-4.

‡ 2:18 2:18b Sinambit na si yang magpakigkuntrang atia tung 4:3.

§ 2:19 2:19 Maayen kung ikumpalar ta tung Mga Binuat-buatan 20:29-30.

* 3:14 3:14 Ikumpalar tung inaning ni Ginuung Jesus tung Juan 5:24.

† 3:19-20 3:19-20 Aparti kusas kung yang nag̱ipagbasul yang mga painu-inu ta tung yaten matuud da. Atia dilikadung palimengen ta pa kipurki ya ray busis yang Espiritu Santong pagpademdem tung yaten natetenged tung sasang binuat tang belag̱an tama. Dapat intindien ta rang lag̱i tia (Ikumpalar tung Mateo 5:23-24).

* 4:3 4:3 Yang magpakigkuntra tung ni Jesu-Cristong atia, sinambit na ra kang lag̱i tung 2:18.

† 4:17 4:17 Ikumpalar tung 2 Corinto 5:10.

* 5:3 5:3 Ikumpalar tung inaning na Jesus ang isinulat ni Juan tung 14:15, 23, 24.

† 5:4 5:4 Ikumpalar tung inaning ni Jesus ang isinulat ni Juan tung 16:33.

‡ 5:6 5:6a Yang ipinaingmatuud na tung pagpabenyag na, ya ra yang kabilug yang isip nang mag̱usuy tung planu yang pag̱aningen nang Ama na para tung anya ang ya rang ya rang mag̱impisa. Purisu yang nadapatan na aparti tung nag̱adapatan yang pagpabenyag yang sasang tumatalig.

§ 5:6 5:6b Atiing pagpabenyag ni Jesus, duun da ka nagpakeen tung anya yang Espiritu Santo (Juan 1:33). Pati atiing pagpaturuk ni Jesus yang dug̱u na, duun ka mismu yang Espiritu Santong nagpaktel tung anya (Hebreo 9:14).

* 5:13 5:13 “pagtalig tung pag̱aningen ang Ana Yang Dios” tung Giniriego “pagtalig tung aran yang pag̱aningen ang Ana Yang Dios.” Balikan ta yang pasanag tung 3:23 natetenged tung bitalang ‘aran’.

† 5:16 5:16 Kung unu pang kasalananay tia, puiding ya ra yang pagpakuindi yang sasang tau tung ni Jesus ang indi ra enged mananged ang tanya yang pag̱aningen ang Cristong pinilik yang Dios ang mag̱ing Mananapnay ig indi ra ka enged magtalig yang sadili na tung anyang magpatapnay. Katulad tung mga taung pamagpakigkuntra tung ni Jesus ang sinambit ni Juan tung 2:18, 22-23 may yang mga manigtulduk ta kabuklian ang pamag̱ambu ang tanira unu mga manigpalatay yang bitala yang Dios buat ang yay sinambit na tung 4:1-6.

‡ 5:18 5:18 Tung pagsambit ni Juan natetenged tung ni Ginuung Jesus ang tanya maning pa tung inaana ka yang Dios, yang gustu nang pabilug̱an ya ra yang pagpakiunung ni Ginuu ta tung yaten ang mga tumatalig ang ita kag anaay yang Dios. Ug̱aring ilem yang pagkaana na tung Dios aparti tung pagkaana ta. Tanya puiding ag̱aningen ni Juan ang inana yang Dios natetenged yang pagmatung ni nanay na tung anya liit tung kagaeman yang Dios. Ta yaten ag̱aningenita ka ni Juan ang inana ra yang Dios, belag̱an natetenged ang yay natauan ta, kung indi, itag paeyangay na ta irinsiang baklu ang liit tung anya bilang maning pa tung ipinanganaita rang uman sigun tung pag̱irimakluen yang Espiritu Santo tung mga kinaisipan ta (Juan 3:3, 5).

2 Juan

Yang Yadwang Isinulat Ni JUAN

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Atiing timpu pa ni Juan, may mga tumatalig ang pinaeyangan yang Espiritu Santo ta ikaya nirang maayen ang mamagparakaw̱utun yang Matinlung Balita tung mga tau (Efeso 4:11). Purisu namagliliw̱utun tung duma-rumang lugar ang para mamagparakaw̱utun tung mga tau duun. Kada lugar, kung alimbawa, may mga tumatalig duun, yang mga manigparakaw̱utun ang atia, duun da tung balay nira agpamagdayun. Yang may balay, durung kalelyag nirang mag̱asikasu tung mga bisita nirang atia ay agkaw̱ig̱en nirang mga putul nira tung ni Ginuung Jesus ang ya ra kay nag̱atuw̱ul na. Dispuis, kung tapus da nganing yang pagparakaw̱utun nira tung sasang lugar, mamagpanaw sing mamag̱angay tung dumang lugar. Piru baklu ra papanaway yang may balay, nag̱apakdulan da nira ta mga kaministiran nirang mamagpanaw (Mga Binuat-buatan 15:3; 3 Juan 5). Ug̱aring ilem, kumus may dumang mga manigtulduk ta belag̱an tama ang pamagliliw̱utun da ka ang para mamagparakaw̱utun da ka natetenged tung pag̱irintindien nirang atiang mali, ang kaisan duun da ka nag̱apanaw tung mga tumatalig. Purisu yay pagpakdul ta sasang prublima tung mga tumatalig ang kinaw̱utan da yang mga manigtulduk ang mga maning tia. Purisu ya ray natengeran na ang ti Juan naisip dang magsulat ang para magpaaman da tung mga tumatalig natetenged tung mga manigtulduk ang atia ang indi ra ilem padayunun nira tung mga balay nira (7-11).

1

Yang Intrada Yang Sulat (1-3)

1-2 Yuung nagsulat ti Juan ang pinakamaepet tung mga pamagmaepet-epet tani. Yang sulat ang atia, ipinaekelu ra tung nuyung sasang baw̱ay asan ang pinilik yang Dios, kasiraanamu ra ka yang mga ana mu.* Nag̱amaalamu yeen ta mupia gated parariuitang pag̱usuy tung kamatuuran ang liit tung Dios. Belag̱an ilem yuuy pagmaal tung numyu, kung indi, pati yang kumpurming natultul da ka tung kamatuuran ig pag̱usuy, ya ka, pamagmaal ka tung numyu. Yang nag̱ipagmaal yamen tung numyu ay natetenged ilem tung kamatuuran ang atiang durug kabuilu yang apiktar na tung yaten ig ya ra kay pag̱ineteg̱an yang mga isip ta ang asta tung sampa. 3 Yang gustuu ang yang Dios ang ya ray nagyaring Ama ta durua ni Jesu-Cristong yay pag̱aningen nang Ana Na, padayunanita ra nirang paitaan ta kaneeman nirang makabew̱ereng ang nunut da ka ta kaildaw nira ig paeyanganita ra ka nira ta paglimengan yang mga isip ta mintras pagpadayunita ra tung pagparanangeren ta tung kamatuuran may tung paggeregmaan tang magpurutul.

Yang Nag̱ikasadya Enged Yang Isip Ni Juan (4)

4 Durug sadya yang isipu atiing nabalitaanu ra ang yang mga pag̱urubraen yang mga kaarumanan ming duma asan uyun ang pisan tung kamatuuran ang katulad ka tung itinuw̱ul yang Ama tang Dios tung yaten.

Nag̱apaprusigir Nang Mamagpadayun Tung Paggeregmaan Nirang Magpurutul (5-6)

5 Kapurisu numanyan may sasang nag̱aingaluku tung numyu asan ang ta yaten ang tanan ang mga tumatalig maggeregmaanita enged ta ustu. Belag̱an ang mag̱aning ang yang nag̱isulatung atia sasang baklung katuw̱ulan, kung indi, ya ra kang lag̱i ay itinuw̱ul yang Dios tung yaten atiing primirung pagtalig ta tung ni Ginuung Jesus. 6 Maning taa yang kamtangan yang ustung paggeregmaen ang ita mag̱usuy tung kumpurming unu pay nag̱ituw̱ul na tung yaten. Utru si kung papagbilug̱un ta yang tanan ang nag̱ipanuw̱ul na tung yaten, ya ra ka man taang ipinagngel tung numyu atiing primirung pagtalig mi tung ni Ginuung Jesus ang ya ray dapat ang tumanen ta.

Nag̱apaamanan Na Natetenged Tung Mga Mandarayang Pamaglua (7-11)

7 Ag̱aningenamu ra yeen ta maning tia ay natetenged duru rang mga mandarayang namaglua. Yang nag̱itulduk nira tung mga tau ang ti Jesus unu belag̱an yang pag̱aningen ang Cristo ig indi ka unu nag̱ingtaung bilug. Kung tinu pay magtulduk ta maning tia yay sasang mandaraya ang pariu ta sistima yang sasang magpakigbatuk tung ni Ginuung Jesus tung uri ang yay magpa Cristo-cristo. 8 Purisu magbantayamu ta mupia tung mga sarili mi ug̱ud indiamu mawaraan yang pinakabedlayan mi, kung indi, marisibi mi ra ka enged yang maning pa tung sasang primyung nag̱ibaratu yang Dios tung numyu ang andang pisan ay buin na. 9 Kumpurming tinu pay indi ra pagpadayun tung dating nag̱itulduk yamen ang mga apustul sigun tung pagkabetang yang pag̱aningen ang Cristo, kung indi, ya rag pasubraay na, asan dag pagpaalawid tung Dios. Piru kumpurming tinu pay pagpadayun tung dating nag̱itulduk yamen yay pagpakigsasa tung pag̱aningen ang Ama durua yang pag̱aningen ang Ana ang yay paglinukutay tung pagkadios. 10 Kapurisu kung tinu pay magkaw̱ut asan tung numyu ang yang nag̱itulduk na belag̱an pariu tung dating nag̱itulduk yamen tung numyu natetenged tung pag̱aningen ang Cristo, indi mi ra ilem padayunun asan tung mga balay mi. Indi mi ka nganing sapten ang katulad ka tung pagsarapetan tang magpurutul. 11 Ay kipurki kung tinu pay magsapet tung nira ta maning tia, katimbang nang pagpakigdamay ra tung pag̱urubraen nirang atiang malain.

Yang Pagtapusan Yang Sulat (12-13)

12 Maskin duru pa rin ang gustuung ianing tung numyu, tinimbang-timbangu ra tung isipu ang indi ra ilem dayununung ipabtang tung sulat ang atia, kung indi, dakulung sarig̱u ang mangayaw ka enged asan tung numyu ug̱ud mag̱eremetanita rang magkeresen ug̱ud asan da mag̱ing bug̱us yang kasadyaan tang tanan.

13 Yang tanan ang mga kinasakpan yang sam pundaan tani ang pinagpilik da ka yang Dios ang katulad ka tung numyu pamagpakikumusta tung numyung sam pundaan asan.

Ya ra ilem tia ay masulatu tung numyu,

Juan ang pag̱aningen ang pagmaepet-epet

* 1:1-2 1-2 “sasang baw̱ay...mga ana mu.” Sasang bitalang pasig̱em ilem ang para indi ilem maintindian yang mga tau tung lua. Yang linegdangan yang baw̱ay, ya ra yang sam pundaan yang mga tumatalig ig yang mga ana na ya ra yang mga tumatalig mismu.

3 Juan

Yang Yaklung Isinulat Ni JUAN

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Atii kanay tung timpu ni Juan, may mga manigparakaw̱utun ang pinanuw̱ul nang mamagliliw̱utun tung duma-rumang lugar ang para mamagparakaw̱utun yang Matinlung Balita natetenged tung kalibrian ang pinagtukud ni Ginuung Jesu-Cristo. Ang pagkatapus, pagkaw̱ut nira tung sasang lugar ang may sam pundaan yang mga tumatalig, indi ra rinisibi yang sasang pagmangulu ang yay nag̱aranan tung ni Diotrefes. Maskin pangalelyag yang dumang mga tumatalig ang mamag̱asikasu tung mga bisitang atia, nag̱atag̱aman nang mag̱ampalaren. Ang pagkatapus kung mamag̱asikasu ra ka enged, ag̱ityapuiraen na ra ilem dayun tung sam pundaan (10). Ay ya pa ag̱ari, ti Diotrefes ang atia indi kang lag̱i pag̱ilala tung ni Juan. Ay atii pala, yang pag̱asikad na ang tanya ilem ay tingaraen ang may kalalangan tung sam pundaan ang atia (9). Purisu naisip da ti Juan ang magsulat tung sasang ungkuy nang nag̱aranan tung ni Gayo ang lug̱ud tung sam pundaan ang atia. Tukaw tung tanan dinayaw na natetenged tung pag̱arasikasuen na tung mga manigparakaw̱utun ang atiang pinanuw̱ul na (3-8). Pagkatapus ipinabantay na ra ka dayun ang kung kumaw̱ut da nganing tanya asan tung nira, ipatalunga na ra tung ni Diotrefes ang ipatuw̱al yang mga ubra-ubra nang malalain ang na Juan nag̱ipagsatsat na tung kadaklan ang pulus tung bukli ang para mararangga ilem tanira (10). Pagkatapus ipinailala na ra dayun tung ni Gayo ti Demetrio ang yay pinapag̱ekel na yang sulat ang naa ang para risibien da ni Gayong asikasuen (12).

1

Yang Intrada Yang Sulat (1-4)

1 Gayong nag̱amaalu,

Yuung pag̱aningen ang pagmaepet-epet napagsulataw ra tung nuyu ay nag̱agegmaana yeen ta duru natetenged pariuitang pag̱usuy tung kamatuuran ang liit tung Dios. 2 Ungkuy, yang nag̱ipag̱ampuu tung Dios para tung nuyu ang padag̱en-dag̱enana ra anyang pirmi tung tanan ang pag̱urubraen mu pati paninanguni mu ang pirmi ka tung maayen ang katulad ka tung pagtaralig̱en mu tung anyang nag̱abalitaanung maayen ka. 3 Nag̱apag̱aningaw ta maning tia ay tung pagkaw̱ut tani yang mga putul tang duma, durung pisan agkasadya yang isipu natetenged tung ibinalita nira tung yeen ang yawa unu pag̱usuya tung kamatuuran, bilang asan ka unu nag̱ipaatuay mu yang pasais mu. 4 Anda ray magdeeg ta ikasadya yang isipu ang mabalitaanaw ra nganing natetenged tung maning tung numyung agkaw̱ig̱enung mga anaw ang yang mga pasais mi asan tung kamatuuran nag̱ipaatuay mi.

Nag̱apaktel Na Ti Gayong Magpadayun Tung Pagparadag̱en-dag̱enen Na Tung Mga Manigparakaw̱utun (5-8)

5 Ungkuy, yang pag̱abuat mu talagang atung pisan tung kamatuuran ang nag̱apananged ta. Ay kipurki kada mamansikaw̱ut da nganing asan yang mga putul tang mga tumatalig ang pamagliliw̱utun, ya ray nag̱apadag̱en-dag̱enan mu ta mupia maskin indi mu pa nganing nag̱ailala ang kaisan. 6 Ay kipurki tanira mismu namagbaw̱alitaen da nganing tung mga kaputulan tang sam pundaan tani kung ya pa ag̱ari yang pagpaita mu yang gegma mu tung nira. Purisu durug tinlu kung ya ray padayunan mu yang pagparadag̱en-dag̱enen mung atia tung mga pagparanawen nirang pamagparakaw̱utun ang katulad ka tung magkabag̱ay ang buaten ta tung kumpurming pagpaturuw̱ulun tung Dios.

7 Dispuis pa, yang mga putul tang atia, kada mamagliliw̱utun ang para mamagparakaw̱utun tung mga tau natetenged tung ni Jesu-Cristo, indi pamagrisibi ta supurta tung belag̱an mga tumatalig. 8 Purisu ta yaten ang mga tumatalig kaministiran ang itay magpadag̱en-dag̱en tung mga maning tia ug̱ud asanita ra nga sug̱apilay tung pagparakaw̱utun nira yang kamatuuran.

Nag̱asambit Na Yang Buat-buat Ni Diotrefes Ig Kung Unyen Na Pa (9-10)

9 Tan taa pa napagpaekelaw ra ta sulat tung sam pundaan asan natetenged tung bag̱ay ang atia. Piru anday pinakaw̱ut na natetenged tung ni Diotrefes ang naang indi kang lag̱i pag̱ilala tung katengdanan yamen. Ay ya pa ag̱ari, yang pag̱asikad na ang tanya ilem ay tingaraen ang pagmangulu tung sam pundaan. 10 Purisu kung kumaw̱utaw ra nganing asan, ipatalungaw ra tung anyang ipatuw̱al yang mga ubra-ubra na ang yami nag̱ipagsatsat na tung kadaklan ang pulus tung bukli ang para mararanggaami ilem. Belag̱an pa ka enged kuntintu tung isip na tia, ang indi, nag̱adulangan na pa. Ay kung may mamansikaw̱ut da nganing ang mga putul tang pamagliliw̱utun, indi na ra ag̱asikasuen tung seled yang pamalay-w̱alay na ig yang dumang pangalelyag ang mamag̱asikasu mag̱ampalaren na pa. Ang pagkatapus kung mamag̱asikasu ra ka enged, ag̱ityapuiraen na ra ilem dayun tung sam pundaan.

Nag̱apaamanan Na Ang Indi Na Enged Usuyun Yang Malain, Kung Indi, Ya Ilem Yang Matinlu (11)

11 Ungkuy, indi ta enged usuyun yang malain, kung indi, yang usuyun tang pirmi ya ra ilem yang matinlu. Ay ya pa ag̱ari, yang taung pagpadayun tung pagburuaten nang matinlu yay maning pa tung inana ra yang Dios. Piru yang taung pagpadayun tung pag̱urubraen nang malain, indi pa ka enged nag̱apagpakirampil ang matuud tung Dios.

Nag̱akegngan Na Ti Demetrio Ug̱ud Risibien Ni Gayong Padag̱en-dag̱enan (12)

12 Kung natetenged tung ni Demetriong atiang pinapag̱ekelu yang sulat ang atia, tanya nag̱akegngan yang tanan ang mga kaputulan ta tani ig pati yang kamatuuran mismu, kung mapagbitala ilem, magkereng da ka tung anya ang yang mga pasais na talagang uyun tung pitik na. Pati yami enged, pagkerengami ka tung anya ig nag̱askean mu ra ka ang kung unu pay nag̱ipagpaingmatuud yamen natetenged tung sasang tau, talagang matalig̱an mung matuud.

Yang Pagtapusan Yang Sulat (13-15)

13 Ta nungaynang pag̱impisaw yang pagsurulatenu tung nuyu, duru pa ka rin ang nag̱aisipung ianing tung nuyu. Piru numaan anda ray gustuu ang ipabtangu pa tung sulat ang naa. 14 Kung indi, dakulung sarig̱u ang indi ra ilem buay mangayaw ra ka enged asan tung nuyu ug̱ud mag̱emetanita sing magkesen.

15 Buinu, yang nag̱ipag̱ampuu para tung nuyu, ungkuy, ang mas pang ikasadya mu yang kaampiran mu tung Dios ang naang baklu.

Yang mga ungkuy ta tani pamagpakikumusta ka tung nuyu asan. Asta yang mga ungkuy ta asan, panganingen mu ka sasa may sasa ang yuu pagpakikumustaw ka tung nira asan.

Ya ra ilem tia ay masulatu,

Juan ang pag̱aningen ang pagmaepet-epet

Judas

Yang Isinulat Ni JUDAS

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Yang aran ni Judas ang nagsulat yang sulat ang naa, duru-durung mga tukayu nang mga Judio atii kanay. Kung bengaten tung bitalang Hinebreo ay “Judah” ang yay sasang ana ni Jacob ang yay pinamuaran yang namagkaraadi tung nasyun yang Israel. Ug̱aring ilem kung bengaten nira tung bitalang Giniriego, ay “Judas” da. Piru tinu pang Judasay w̱asu ang nagsulat yang sulat ang naa? Belag̱an ka ti Judas ang atiing nagtraidur tung ni Ginuung Jesus, kung indi, ya ra ti Judas ang sasang putul ni Ginuung Jesus ang sinambit tung Isinulat Ni Mateo 13:55 may tung Isinulat Ni Marcos 6:3.

Yang katuyuan nang nagsulat ay gustu nang magpaaman tung mga tumatalig natetenged tung mga manigtulduk ta kabuklian ang pamagpatumatalig-tumatalig ilem. Ay ya ray pamagliliw̱utun ang pagturuldukanen tung mga tumatalig ang basi pa ra ilem maeklan nira yang mga isip nira. Kipurki yang nag̱apapaktelan nira, kumus tinapnay ra unu tanirang tanan natetenged ilem tung kaneeman yang Dios ang ibinuluntad na tung nira, ig disir, liw̱ianu ra unu tanirang magpagustu ra ilem ang magpakasalak. Tutal unu, indi ra unu dilemen yang Dios buat tung nira. Purisu durug kaimpurtanti tung ni Judas ang pabantayen na ra yang mga tumatalig natetenged tung mga taung atii ug̱ud simpan dang manguntiel ta ustu tung nag̱itulduk nirang dakulung kamali (4). Ay muya, kung indi mangabantay, maumid da tung kalainan ang katulad ka tung mga taung namagkuntra ka tung Dios atiing tukaw (11). Kapurisu yang dapat ang buaten yang mga tumatalig, pabakeren nira yang pagtaralig̱en nira tung Dios ig yang pagparanangeren nira tung kamatuuran ang ipinag̱intriga tung nira ang para indi ra enged maguyuran yang mga taung atiang mga manigtulduk ta kabuklian (20-21).

1

Yang Intrada Yang Sulat (1-2)

1 Yang may sulat taa yuung ti Judas ang sasang pagpaturuw̱ulun tung ni Jesu-Cristo ig sasa kang putul ni Santiago. Yang sulat ang atia ipinaekelu ra tung numyung kumpurming natag̱ana ra yang Dios ang para buatenamu ra anyang mga tauan nang sadili. Nag̱agegmaanamu ra anyang yay Ama tang Dios ig nag̱amanadaanamu ra ka ni Jesu-Cristo ug̱ud indiamu ra mataw̱an ta dumang nag̱itulduk ang bukli*. 2 Yang nag̱ipag̱ampuu para tung numyu ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaildaw yang Dios may yang gegma na pati yang kalimengan ta mga isip ming nag̱ipaeyang na

Nag̱asambit Na Yang Mga Manigtulduk ta Kabuklian Ang Ya Ray Natengeran Yang Pagsulat Na (3-4)

3 Mga putulung nag̱amaalu ta duru, duru ra ka rin ang kalelyag̱ung magsulat tung numyu natetenged tung kalibrian tang naang parariung nalg̱uran ta. Piru naa pala, nasimanu ra ang may kaministiranung dakulu ang sulatanamu ra yeen ang para paktelenamu ra yeen ang magpadayun ka enged tung pag̱urusuyun mi tung kamatuuran natetenged tung ni Ginuung Jesus ang nunut da ka ta pagparakaw̱utun mi tung duma may ruma. Yang kamatuuran ang naa ya ra kay dapat ang kegngan mi ta mupia tung mga taung pamagtag̱am ta baliskad, ay ya ra ka man ay ipinagpiar yang Dios tung yaten ang kumpurming binuat nang mga tauan na ang para indi ra enged mag̱uman yang nag̱adapatan na†. 4 Sanu pa indiamu aningenu ay kipurki may mga tau ra asan ang pamagsag̱usut da tung mga grupu mi ang indi mi ra nabantayan. Anda tung kuinta nira yang kalelyag̱an yang Dios. Yang bukling nag̱itulduk nira, kumus pinaitaanamu ra yang Dios ta kaneeman nang tinapnay tung diw̱aldi, ya ra ilem agbaliskaray nirang buaten ang sasang padatelan ang yang sasa unung tumatalig, maskin magpadayun da unu tung pagburuaten nang malalaway, anday bali unu tung Dios buat. Maskin nganing ti Ginuu tang Jesu-Cristong yay nanggawad tung nirang nagpakugmatay ang para ultimu ra ilem din tanya yang pangag̱alenan nira, ya pay indi nira ag̱ilalaen‡. Yang mga taung atia, nabuay ra kang lag̱ing naula tung kasulatan kung ya pa ag̱aring sintinsiaan yang Dios tung kalainan ang maning taa tung magdarasun ang sambitenu§.

Nag̱ipademdem Na Tung Nira Kung Ya Pa Ag̱ari Yang Pagsirintinsiaen Yang Dios Tung Duma Atiing Tukaw (5-8)

5 Maskin luw̱us dang nag̱aintindian mi yang mga bag̱ay ang naang ag̱ulitenu, gustuu ilem ang ipademdem tung numyu kung ya pa ag̱ari yang pagsirintinsiaen yang Dios tung kalainan tung namagpakasalak tung anya atiing tukaw pang mga panimpu. Pademdeman mi ra kanay yang nasyun ang Israel ang atiing primiru ang pinagbawi ra ni Yawing ipinagpalua duun tung banwang Egipto. Piru tung uri, yang kumpurming namagdiskumpiar tung anya, pinagsintinsiaan na tung kalainan*. 6 Pademdeman mi ra ka yang dumang mga angil ang belag ya mamagpadayun tung katengdanan ang ipiniar yang Dios tung nira, ya mamamutwan ang para mamagpakled da tung anda enged ay kalalabten nira†. Purisu ikinulung da yang Dios duun tung sasang lugar ang duru kang pisan agkakiklep ig durug kapinitinsia ug̱ud duun da ilem ielatay na tung uras ang ipagsintinsia na enged tung nirang pangultimu. 7 Pademdeman mi ra ka yang mga taung namagtinir duun tung siudad yang Sodoma durua yang Gomora asta tung mga lansangan tung paliw̱ut nira. Nangasug̱ut da tanira tung ug̱ali yang mga angil ang atii. Ay namampakled da ka tung pangumbaw̱ay may pangunlalii ig yang duma, laliig baw̱ay, binaliskad da nira yang natural nira. Purisu ya ray natengeran na ang yang mga taung atii pinagsintinsiaan da yang Dios ang pinabungsaran ta apuy‡. Duun da nga buatay nang sasang mulidu kung ya pa ag̱ari yang pagsintinsia na tung uri tung kumpurming pagpasuag tung kalelyag̱an na ang tanira duun da iplekay na tung sasang apuy ang anda enged ang pisan ay kapugdaw-pugdawan nang asta tung sampang anda enged ang pisan ay pagtapusan na§. 8 Maning kang pisan tia yang pag̱urubraen yang mga manigtulduk ang atiang pamagpakiglaket da asan tung numyu. Bilang, kumus pamag̱ambu ra ang tanira unu nag̱apapanalakinep yang Dios kung unu pay dapat ang buaten nira, asan da ta pagpakled nira tung mga malalaway ang pagburuaten ang asan da ka nga mansaay yang mga pagkatau nira*, asan da ka ta pagpakuindi nirang indi ra ka enged magpalalang tung may mga kagaeman†, pati yang mga aruman ming piniaran yang Dios ang mamagmangulu tung numyu, imbis galangen nira, ya rag sawayay nira‡.

Nag̱apabilug̱an Na Yang Ug̱ali Nirang Mga Manigtulduk Ang Masyadung Pamagtag̱am Ta Insultu (9-10)

9 Piru, maskin nganing ti Miguel ang sasang angil ang pag̱atuw̱ul yang Dios ang abwat ta katengdanan, indi ra ka nganing nagsaway. Ay atiing pagtinuw̱alay ra tanira ni Satanas tung katalungaan yang Dios natetenged tung tinanguni ni Moises kung tinu pa tung nirang durua ay may kagaeman, indi nagpabetang tung sadili na ang tanya may kagaeman nang magsintinsia tung ni Satanas ang puiding insultuen na, kung indi, ya ra ilem ag̱aningay nang,

“Ti Yawi, ya ra ilem ay magsintinsia tung nuyu.”

10 Piru yang mga taung atiang pagmaturuldukanen asan tung mga grupu mi ang aranek ang pisan ta pagkabetang kay tung ni Miguel, kung ay pa atiing indi nira nag̱aintindian, duun da kag sawayay nirang anda unu ay kuinta na. Piru kung ay pa atiing nag̱aintindian nira ang katulad ka tung nag̱alelyag̱an yang mga tinanguni nira, ya ra ilem agpapsaway nira ang pamanulad da ilem tung ug̱ali ta mga ayep ang indi maskeng mamateng-pateng ang pagkatapus ya ray manggated tung nira tung kalainan.

Yang Mga Manigtulduk Ta Kabuklian Nag̱ikumpalar Na Tung Tulu NGa Tauan Atiing Tukaw (11-13)

11 Kanugun tanira! Durung pisan agkalebat yang sintinsiang maagmaan nira tung uri natetenged yang nag̱asug̱ut nira ya ra yang ug̱ali ni Cain ang durug kalain§. Yang nag̱apagamenan ang pisan ta mga isip nira ya ra kang pisan yang natalangan ni Balaam ang kumus durug kainamlukun ta kuarta, simpan da rin ang magbuat yang nag̱akdekan na ra kang lag̱i ang kuntra tung kalelyag̱an yang Dios*. Katulad ka tung ni Core ang nagpakigkuntrang tukaw tung na Moises ni Aaron, yang mga manigtulduk ang atia, pamagpakigkuntra ra ka tung mga pamagmaepet-epet tung numyung salegsang pundaan. Purisu, talagang sintinsiaan da ka enged yang Dios tung kalainan ang katulad ka tung binuat na tung na Core† atiing tukaw pa. 12 Yang mga taung atiang pagturuldukun asan, kung magpakiglaket da nganing tung uras dang pagsararuanamu rang magpurutul ang asan da ka nag̱ipaitaay mi yang paggeregmaan ming matinlu‡, ya ray dapat ang pangamanan mi. Kipurki kung tung mga binag̱eng pa ang alenget dang lumput ipananglitay tanira, indi mi madipara agkali yang katuyuan nira asan. Ay yang pagpakisadu nirang atia tung numyu ya ra kay pagparapsawen nira tung tanan ang kalelyag̱an nira ang andang pisan aman-aman nira ang may turuw̱alen da nira asan. Anday dumang mag̱isipen nira, kung indi, teed da ilem tung mga sadili nira. Kung tung pagtaraw̱angen ipananglitayu, mga inutil da tanira ang katulad ka tung mga panganud ang kung kaisan ya ag̱elat-elatay tang mag̱ekel ta kuran ang pagkatapus, sigi ra ilem ang pakapwas nira tung palet ang maskin dayawraw ra ilem, andang pisan ay pakdul na. Inding pisan mapagpalua ta mga ubra-ubrang nag̱auyunan yang Dios ay sigun tung pagkablag nira tung anyang maning pa tung sasang patay. Yang kaalimbawaan nira maning pa tung mga ayu ang maskin timpu rang igbururak, andang pisan ay burak ang mapakinaw̱angan tung nira. Katulad tung mga ayung napatay ra ang pagkatapus namansiktang da ilem ang ya ra kag dawalay yang mga lamut nirang miskawan ang indi ra maimung mamurak ang uman, yang pisan ay kaalimbawaan yang mga taung atia. Andang pisan ay mataw̱ang nira tung duma kung ya pa ag̱ari magbuat yang magkatama. 13 Katulad tung mga lakun ang darakulu ang indi ra ka enged masuspindi, yang mga taung atia indi nira ka enged kayanan ta pagsuspindi yang mga kalelyag̱an nira. Katulad tung mga putput ang maliligna ang pag̱aekel-ekelan ta mga lakun ang kung sumampa ra nganing tung mga binakayan, magkarabutwan da ilem asan yang ligna na, yay kaalimbawaan yang mga ubra-ubra nirang malalaway ang duru kang pisan agkakaeyak§. Dispuis yang mga taung atia, indi mi enged matalig̱an ang mapakdulanamu nira ta matinlung painunuku kung ya pa ag̱aring mag̱usuyamu tung kalelyag̱an yang Dios. Kipurki tanira maning pa tung mga bulalakaw ang anday pirmaminting rumbu nira ang para matalig̱an din ta mga manigsaay. Purisu may nag̱ielat da yang Dios tung nirang durung pisan agkakiklep duun tung impirnu ang asta tung sampa indi ra ka enged mapuklutan nira*.

Yang Naula Ni Maepet Enoc Duun Da NGa Temeng Tung Mga Manigtulduk Ang Atiang Buklien (14-16)

14 Dispuis, yang mga manigtulduk ang naang nag̱ipaamanu tung numyu, yang pisan ay nag̱atemengan yang sasang inulang tukaw ni Maepet Enoc ang yay sasang apu ni Adan tung dapa-rapa yang kakay na†. Mag̱aning ang nagbitala,

“Naa w̱ang bitalaung naa, papatandaan mi ta maayen. Siguradung magkaw̱ut ti Yawi taa tung kaliw̱utan ang naa, kasiraan da ka tanira yang mga angil ang pinamilik nang pira-pira rang laksang indi enged mabilang-bilang‡. 15 Yang katuyuan na magpadapat da ta sintinsia tung tanan ang mga taung makinasalananen ang anda kang lag̱i tung kuinta nira yang kalelyag̱an na. Bilang sasa may sasa tung nira, patuw̱alen nang papangaminen tung tanan ang mga binuat-buat nirang kuntrang pisan tung kalelyag̱an na pati tung tanan ang ibinitala nirang namanduminar tung anya,” mag̱aning.

16 Ag̱aningenung temeng dang pisan yang inula nang atii tung mga manigtulduk ang atiang namampakled da asan tung numyu. Ay kipurki kung tung pamitala nira pirmi ra ilem ang pagburutung-butungun natetenged belag̱an kuntintu tung mga isip nira yang pagkabetang nira taa tung kaliw̱utan ang naa kung kaisan, ya ra ka dayun ay nag̱ibangdan nira tung Dios ang ya unu ay kamali na. Kung tung pag̱urubraen man, pirmi ra ka ilem ang pamagpapsaw tung mga kalelyag̱an nirang sadili. Dispuis pa, puirting pagpaambug tung mga sadili nira ig durug kaansianung mamagbuladas ang para maeklan ilem nira yang nag̱atingwa nira.

Nag̱ipademdem Na Tung Nira Kung Unu Pay Inula Yang Mga Apustul Sigun Tung Mga Manigtulduk Ang Atiang Buklien (17-19)

17 Piru ta yamung nag̱amaalu ta duru, pademdeman mi ra ka yang inula ra kang lag̱i yang mga apustul ang atiing tinuw̱ul ni Ginuu tang Jesu-Cristong magpaliked yang Matinlung Balita natetenged tung anya asan tung numyu. 18 Pinagpaamananamu rang lag̱i nirang pinag̱aning ang,

“Baklu ra maglekat ti Ginuung Jesus, may mga taung mamansiluang mamagtag̱am ta saway tung numyu ang kalukuan da ilem unu yang kamatuuran ang naang nag̱apananged mi. Yang ug̱ali nira, indi enged temegka ang indi ra nira papsawan yang mga kalelyag̱an nirang magbuat ta makalalaway ta isip yang Dios§,” mag̱aning.

19 Yang inula nirang atii, temeng da kang pisan tung mga manigtulduk ang atiang nag̱ipaamanu tung numyu. Ay kipurki yay pamagpaguad ta makararangga tung pagpurutulan ming mga tumatalig ang para magkuruntraanamu rang magberelag. Kumus anda asan tung nirag pagtinir yang Espiritu Santo, anday dumang pagpaguyuran nira, kung indi, ultimu ra ilem yang sistimang pag̱andar taa tung kaliw̱utan ang naa ang balaw̱ag ang pisan tung Dios.

Kumus Nag̱alaktan Da Tanira Ta Mga Manigtulduk Ta Kabuklian, Nag̱apasanag̱an Na Tanira Kung Ya Pa Ag̱ari Yang Pagdiripindiren Nira Tung Kamatuuran (20-21)

20 Piru ta yamung nag̱amaalu ta duru, maskin maning da tiag kaliwag, pirmiamung magsarasaan ang magparaketel-ketelan ug̱ud asan da magbaked yang pagparanangeren mi tung kamatuuran ang yay sagradung bitala yang Dios ang nunut da ka ta pagturumanen mi. Kada mag̱ampuamu ra nganing, yang Espiritu Santo, ya ra kay pirming papagmanguluen mi. 21 Landaw ra tung tanan, pademdeman ming pirmi yang utang ming kaneeman tung Dios natetenged tung gegma nang lutuk ang pisan ang ibinuluntad na tung numyu, mintras pagpakbatamu tung ni Ginuu tang Jesu-Cristong maglekat ang ya ray uras ang ipag̱ildaw na enged tung yaten ang ipasapenita ra anya tung Dios ang asta tung sampang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na.

Yang Matinlung Buaten Nira Tung Tulung Klasing Nag̱ainabu Tung Mga Aruman Nirang Nag̱apiktaran Da Yang Nag̱itulduk Yang Mga Manigtulduk Ang Atiang Buklien (22-23)

22 Alimbawa kung may mga aruman mi asan ang yang mga isip nira midyu tung pagdua-dua ra kung ay pay matuud ang dapat panangden nira, kaministiran ang ya ray ildawan mi ta mupiang painunukuan ta matinlu. 23 Ig kung may duma asan ang yang mga isip nira midyu tung ya rang ya rang ipaekel nira tung maling nag̱itulduk yang mga taung atia, ya ray tag̱aman ming saklawan ang pabaliken tung kamatuuran ug̱ud malibrian da ka nira yang kalainan ang malambeg̱an da rin nira*. Ya ray paderepan ming bawien ang katulad ka tung pagbawi mi tung sasang langaw ang dineetan da ta apuy ang tung makali yag law̱utay mi. Bawien mi tanira ang maning pa tung yag kalaway mi tung apuy. Ig kung may duma asan ang yang mga isip nira midyu tung ipinaekel da ka enged nira tung maling nag̱itulduk yang mga taung atia, kaministiran ang ya pa ka enged ay ildawan mi ang nunut da ka ta dakulung pangaman mi ang muya maumiramu pa tung mga ubra-ubra nirang malalaway ang yay dapat ang panlignaan ming maning pa tung aw̱el ang kinetket da ta mansa.

Yang Pagtapusan Yang Sulat Ang Yang Dios Yag Dayaway Na Natetenged Tung Kayanan Na Ig Tung Pagkadios Nang Inding Pisan Mapasiring-siringan (24-25)

24 Buinu, mga putulu, magkabag̱ay ang pisan ang yay pirming dayawen ta yang Dios ay kipurki yay masarang ang magmanada tung numyu simanyan ang para indiamu maguyuran yang mga manigtulduk ang atiang magpakasalak ang pariu ka tung nira†. Ya kay masarang ang magmangulung pirmi tung numyu ta matinlu ang asta kaw̱utun da ilem yang uras ang ipagpakdeng na tung numyu duun tung katalungaan nang durug kasulaw ang duruamu ra kang pisan agkasadya ang andang pisan ay dapat ang mabangdan na tung numyu. 25 Tanya yay ultimu ilem ang Dios ang ya ra kay nagtapnay tung yaten ekel tung pinagtalus ni Ginuu tang Jesu-Cristong nagpakugmatay. Teed mi yang pagkadios na, durung pisan agkasulaw yang pagkabetang na, may pagkaadi nang inding pisan mapasiring-siringan, yay makagag̱aem tung tanan ang maskin unu pa man ang bag̱ayay, kayanan nang ubraen. Maning kang lag̱i tia yang pagkadios na disti pa atii tung katebtew̱an, pati simanyan, ang asta ra ilem tung sampa ang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na. Talagang matuud ka man tia.

Taa ra ilem tapusayu yang gustuung ianing,

Judas

* 1:1 1 Yang pagmanada ni Jesu-Cristo tung nira sinambit na ka tung pagtapusan yang sulat tung 24.

† 1:3 3 Ikumpalar tung Judas 20-21 may Filipos 1:27.

‡ 1:4 4a 2 Pedro 2:1

§ 1:4 4b Dilemen ta tung 5-7 kung ya pa ag̱ari yang pagsirintinsiaen yang Dios tung dumang namagpasuag tung anya atiing tukaw.

* 1:5 5 Bilang pinapaglag̱u-lag̱u na ra ilem duun tung banwang kapas tung seled epat ang puluk ang takun ang asta duun da ilem nagkarapatay ang indi ra nangakled tung banwang pinangakuan na. Duun da nga basaay ta sigun tung nagkarainabu tung Mga Bilang, kapitulu 13 may 14. Sinambit ka tung 1 Corinto 10:5; Hebreo 3:16-4:2.

† 1:6 6 Yang mga angil ang atiang nasambit, ya ra yang namangasawa tung mga baw̱ay ang mga ana ta mga taung maning tung yaten. Ya ray paglampas nira tung sasang kalalangan yang Dios tung nira. Kung gustu tang pasadsaran, duun nga basaay ta tung Genesis 6:1-4. Tuglayunan ta ra kang basaen yang pasanag tung 1 Pedro 3:19-20 may tung 2 Pedro 2:4.

‡ 1:7 7a Genesis 19:4-25; Roma 1:26-27; 2 Pedro 2:6.

§ 1:7 7b Ipinag̱ubligar 20:15; 21:8; Mateo 25:41

* 1:8 8a Katulad tung mga taung tag̱a Sodoma may Gomora ang sinambit na tung 7.

† 1:8 8b Katulad tung mga angil ang sinambit na tung 6.

‡ 1:8 8k Katulad tung mga Israel ang sinambit na tung 5 ang ti Moises durua ni Aaron, sinawayan da nira ang katulad tung isinulat tung Mga Bilang 16:3, 11.

§ 1:11 11a Genesis 4:3-8

* 1:11 11b Mga Bilang kapitulu 22-14; 31:16-17

† 1:11 11k Mga Bilang 16:19-25

‡ 1:12 12 Katulad tung sinambit ni Pablo tung 1 Corinto 11:20-22, yang pagsararuan nirang atiang mga tumatalig katuglayunan na yang pagderemdemen nira tung nag̱adapatan yang pagpakugmatay ni Ginuung Jesus.

§ 1:13 13a Isaias 57:20

* 1:13 13b Ikumpalar tung Mateo 8:12; 22:13; 25:30.

† 1:14 14a Bilang enem ang esleb mag̱impisa tung ni Adan ang asta tung ni Enoc. Duun nga basaay ta tung Genesis 5:4-20.

‡ 1:14 14b Mateo 13:39b-42; 16:27; 25:31; Marcos 8:38; Lucas 9:26; 2 Tesalonica 1:7-8

§ 1:18 18 2 Pedro 3:3

* 1:23 23 Santiago 5:19-20

† 1:24 24 Ikumpalar tung 1, “...nag̱amanadaanamu ra ka ni Jesu-Cristo ug̱ud indiamu ra mataw̱an ta dumang nag̱itulduk ang bukli.”

Ipinag̱ubligar

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Yang IPINAG̱UBLIGAR Ni Jesu-Cristo Tung Ni Juan

Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa

Atiing uras ang ipinagsulat ni Juan yang sulat ang naa, ya ray uras ang yang kadaklan ang mga tumatalig nag̱adeeg-deeg̱an da yang gubirnu yang mga tag̱a Roma natetenged tung pagtaralig̱en nira tung ni Ginuung Jesu-Cristo. Ay ya pa ag̱ari, tung uras ang atii, nagkalalangan da yang gubirnu ang yang tanan ang mga kinasakpan dapat mamagtuu tung bultu ni Adi Cesar. May mga tumatalig ang inimatay ra nganing natetenged indi ra magtuu kipurki ag̱aaning tanira ang sam bilug ilem yang nag̱atingara nirang may kalalangan tung nira, ultimu ilem ti Ginuung Jesu-Cristo. Piru may dumang mga tumatalig ang nag̱aisip dang mamalpas tung ni Ginuung Jesus ay tung masyadung eled nira ang muya pati tanira imatayen da ka kung indi magtuu tung bultu ni Adi Cesar. Kapurisu gustu ni Juan ang magpaktel tung mga isip nira ang para indi ra mamalpas, kung indi, magpadayun da ka enged tung pagpakigkapulit nira tung ni Ginuung Jesus maskin imatayen pa.

Yang kamtangan yang sulat ang naa, pinabilug̱an ni Ginuung Jesu-Cristo tung sasang inaning na tung ni Juan: “Juan, isulat mu ra kanay yang kumpurming nag̱ipadakat tung paneleng mu bilang yang pagkarainabu simanyan asta yang dapat ang magkarainabu tung panalungaan.” (1:19). Bilang yang nagkarainabu tung uras ang atii natetenged tung mga tumatalig tung pitu nga pundaanan (kapitulu 2 may 3). Yang magkarainabu tung panalungaan, mag̱impisa tung kapitulu 4 ang asta patumbung yang sulat.

Kung basaen ta ta diritsyu yang sulat ang naa, durung lumirung 7 ang mapanawan ta: pitung pundaan yang mga tumatalig (1:11 ig kapitulu 2 may 3); pitu kang ikinula tung kasulatan ang yag lululun ang ya ag̱ukaw̱ay yang pag̱aningen ang karniru bilang ti Ginuung Jesus (kapitulu 6-7); pitu ka nga budyungan ang ereyepan ta pitu ka ngangilan (kapitulu 8-11); pitu ka nga pruibaan ang nagkaralua (kapitulu 12-15); pitu ka nga mangkukan ang yang pakled nira nagkarabukbuk da tung kaliw̱utan yang pitu ka ngangilan (16-18); pitu ka nga bag̱ayan ang magkarainabu tung uri (19-22). Atii kanay, tung pag̱irintindien yang mga tau, yang lumirung atiang pitu may linegdangan nang kumplitung pisan ang anday kakulangan na.

Tung pag̱urubligaren ni Ginuung Jesus tung ni Juan, duun da ipapanaway na tung pagpadakat na tung paneleng na kung unu pay gustu nang iubligar tung anya. Yang tanan ang ipinadakat na tung paneleng na midyu tung mga pananglit. Piru maskin pang mga pananglit, pulus may nag̱adapatan na ig belag̱an maliwag ang maintindian da ta kadaklan yang mga tumatalig tung uras ang atii. Piru indi maintindian yang belag̱an mga tumatalig. Ug̱aring ilem ta yaten simanyan, kumus subra ra tung duruang liw̱ung takun ang nagkarataklib, midyu malaw̱uk-law̱uk da yang duma tung pag̱irintindien ta. Pati yang pag̱irintindien tang mga tumatalig belag̱an pariu-pariu kung kaisan. Piru maskin pang maning tia, yang linegdangan yang dumang mga pananglit ang isinulat ni Juan, maintindian ta ka kung pag̱aralan ta. Yang mga pinakaimpurtanting dapat ang intindien ta tung sulat ang naa belag̱an malaw̱uk. Kipurki mintras taawita pa tung kaliw̱utan ang naa, puiding mainabu ang pati ita simanyan, madeeg-deeg̱anita ra ka. Piru indiita ra enged mamalpas tung ni Ginuung Jesus kipurki tung uri ta kaldaw, mandeeg da ka enged tanya tung tanan ang pagpakigkuntra tung anya ig maggaraemen dang asta tung sampa ang kasiraanita ra ka (1:6; 5:10; 20:6). Dispuis pa, may durug tinlung ibles ni Ginuung Jesus tung yaten kung magpadayunita tung pagtaralig̱en ta tung anya (14:12-13; 22:12).

1

Yang Nag̱adapatan Yang Isinulat Ni Juan (1:1-3)

1 Yang kamtangan yang kasulatan ang atia ya ra yang ipinag̱ubligar ni Jesu-Cristo. Itinalig yang Dios tung anya ang para ipasanag na tung mga tauan nang pamagpaturuw̱ulun tung anya kung unu pay dapat ang magkarainabu tung indi ilem buay. Yang papanaw nang nag̱ubligar natetenged tung mga bag̱ay ang atia, yuung ti Juan ang sasa kang turuw̱ulun na, pinatuw̱ulanaw anya tung sasang angil nang magpadag̱en-dag̱en tung yeen ug̱ud maintindianu. 2 Pagkatapus yang kumpurming unu pay ipinadakat tung panelengu, atia ra, luw̱us dang isinulatu ang para ya ray ipagpaingmatuuru tung numyu ang talagang ya ray sasang bitalang liit tung Dios ang ya ra ka man ay ipinagpaingmatuud ni Jesu-Cristo tung yeen. 3 Kung tinu pay magbasang magpagngel yang mga bitalang atiang isinulatu natetenged tung pagkarainabu simanyan may yang magkarainabu tung uras ang panalungaan, talagang may ikasadya yang isip nang liit tung Dios. Pati yang kumpurming magpamati kag mananged, ya ka. Kaministiran ang ya ray panangeren nira ay natetenged alenget da ilem yang uras ang ipinagtipu yang Dios ang magkarainabu ra ka man yang mga bag̱ay ang atiang nagkarasambit asan.

Yang Intrada Yang Isinulat Na Tung Pitung Pundaan Yang Mga Tumatalig (1:4-8)

4-5 Yang may sulat taa yuung ti Juan. Ipinaekelu ra tung numyung pitung pundaan yang mga tumatalig tung ni Jesu-Cristo asan tung sinakepan yang Asia. Tukaw-tukaw nag̱ipag̱ampuamu ra yeen ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman yang Dios ang pagpadag̱en-dag̱en tung numyu, kasiraan da ka tanira yang Espiritu Santo may ti Jesu-Cristo, ig mas pang pasadyaenamu ka nira ekel tung kaampiran mi tung nirang naang baklu. Yang Ampuan tang Dios, asan da kang lag̱i disti pa tung katebtew̱an ang asta ra ilem simanyan ig idayun na ka enged agyapun yang pagtaraw̱angen na tung yaten ang mga tauan na ang asta matapus yang tanan ang pinagplanu na*. Yang Espiritu Santong may kaya nang anda enged ang pisan ay kakulangan na†, yag tatalungang pirmi tung siang bulawan ang pagkarungan yang Dios. Ti Jesu-Cristo tanya yay matalig̱an tang magdiklara yang kamatuuran ang liit tung Dios. Yay pinakatukaw tung tanan ang binui si kang uman yang Dios ang pinaliit tung mga minatay ang ya ra kay sugtun ta tung anya. Tanya kay may kagaeman ang magsintinsia tung tanan ang may mga katengdanan tung bilug ang kaliw̱utan‡.

Bag̱ay ang pisan ang yay dayawen tang pirmi natetenged tung gegma nang durung pisan agkalutuk tung yaten. Pinaluasita ra nganing anya tung pagkakirepen ta tung pagpakasalak ta ekel tung pagpaturuk na yang dug̱u nang nagpakugmatay. 6 Dispuis, katulad tung nasyun ang Israel atiing tukaw, ta yaten, ya ka, binuatita ra ka anyang mga tauan nang sadili ang lug̱ud da tung paggaraemen na. Katulad tung mga paring mga Judio atii kanay ang pirmi ra ilem ang namagpalenget tung Dios, ta yaten ya ka, may kalelengten ta ra ka tung Dios ang yay pag̱aningen ni Ginuung Jesus ang Ama na, ug̱ud manirbianitang pirmi tung anya, belag̱an ilem numanyan, kung indi, ang asta ra ilem tung sampa§. Purisu yang gustu ta ang yang kadengeg̱an ni Jesu-Cristo may yang kagaeman na dumayun ang asta tung sampang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na. Magkamaningan da ka man tia.

7 Teed mi yang kabaliskad yang pagkabetang ni Jesu-Cristo kung maglekat da nganing. Imbis aranek pa, unaw̱is ya rag sasaay tung mga panganud*. Maita yang tanan ang mga tau kapin da enged yang namagpaimatay tung anya ang ya ra tulbungay ta bangkaw†. Maskin unu pang nasyunay ta tau tung bilug ang kaliw̱utan ang kumpurming indi ra nagsuku tung anyang nagpatapnay, kung maita ra nganing nira ang ya ray magsintinsia tung nira, mirisyakan da tanirang tanan‡. Talagang magkamatuud da ka man tia.

8 May inaning yang Dios ang ya ray nag̱ipagpaugtun na tung isinulatung atia tung numyu ang maning taa: “Mag̱impisa tung primiru ang asta tung katapusan, andang pisan ay nag̱ainabu tung bilug ang kaliw̱utan ang lua pa tung kagaemanu§. Asanaw kang lag̱i disti pa tung katebtew̱an ang asta ra ilem simanyan ig ang asta tung sampa. Yuu makagag̱aem tung tanan,” ag̱aaning*.

Yang Naita Ni Juan Tung Pag̱aningen Ang Maninga Tau (1:9-20)

9 Anday dumang may sulat taa, kung indi, yuung ti Juan ang sasang putul ming pagtuman ka yang kalelyag̱an ni Ginuu tang Jesus. Kumus parariuita rang pagpakbat tung anyang magpalua yang paggaraemen nang baklu ug̱ud mapalg̱uran ta, parariuita ra kang pag̱agwanta tung mga pinitinsiang pag̱ipakdul yang duma tung yaten. Yuu nganing dineepaw rang ipinaelak tani tung pulung naang nag̱agug̱uuyan ang Patmos natetenged pagparakaw̱utunaw yang bitala yang Dios ig pag̱ubligaraw ka ang ultimu ilem ti Jesus yang nag̱atingaraung Ginuuung pag̱atuuanu. 10 Simanyan kinaw̱ut da yang kaldaw ang ya enged ay kaldaw ang nag̱ipagdayaw tang mga tumatalig tung ni Ginuu tang Jesus ang kada kaw̱utun tung seled san linggu. Tung uras ang atii ginaemanaw ra yang Espiritu Santo ang pagkatapus may busis ang dakulu ang nagngelu tung pinanambukuanu ang kung pamatianu, maning pa tung tunul ta sasang budyung. 11 Ag̱aaning tung yeen, “Kumpurming unu pay maita mu, isulat mu. Pagkatapus ipaekel mu ra tung pitung pundaan yang mga tumatalig tung yeen duun tung Efeso, Esmirna, Pergamo, Tiatira, Sardis, Filadelfia, asta tung Laodicea,” ag̱aaning.

12 Pagkagngelu tii, dayunaw rang nagbira ug̱ud matelenganu kung tinu pa atiing nagbitala tung yeen. Unu pay maitaw, kung indi, pitung bilug ang parabdungan ta kaas ang pulus bulawan. 13 Tung kakngaan nira may maninga tau ang yag kekdeng. Yang lambung na langkuy, sadsad da tung kakay na ig may aw̱el ang bulawan yang kulay na ang yag baw̱anda tung tinanguni na. 14 Yang bua na durung pisan agkakulit ang maninga sipsak. Dispuis yang mata nang temeleng durug katedek ang midyu tung apuy ang madkal. 15 Dispuis kung telenganu yang kakay na midyu tung saway ang pinabalaan tung apuy ang pagkatapus pinakintab ta maayen†. Yang busis na durug tunul ang midyu tung dinag̱unu yang lakun ang pamamuka. 16 Dispuis tung kalima nang tuu may pitung bilug ang dumakel ang nag̱atapnay na. Tung nganga na may pagluang maninga isi ta ispadang durug tarem yang lantip nang magtimbang‡. Yang ityura na durung pisan agkasulaw ang maning pa tung kasusulawen yang kaldaw kung kereng da. 17 Atiing pagkaitaw tung anya, dayunaw ra ilem ang tuminumba tung pinagtalungaan yamen ang midyu tung patayaw ra. Atii dayunaw rang dineenan na yang kalima nang tuu ang inaning, “India ra meled. Yuu makagag̱aem tung tanan. Disti pa tung primiru ang asta tung kauri-urian, andang pisan ay nag̱ainabu tung bilug ang kaliw̱utan ang lua pa tung kagaemanu. 18 Yuu may kabuiu kang lag̱ing unaynay ang pagkatapus napatayaw. Piru numanyan, buiaw ang asta tung sampang anday katapus-tapusan. Purisu may kagaemanung mag̱abri tung lugar ang pag̱aningen ang Hades ang yay pag̱atiniran yang mga minatay ug̱ud ya ray pampaluaenung pamuien si kang uman§. 19 Kapurisu ta nuyu, Juan, isulat mu ra kanay yang kumpurming nag̱ipadakat tung paneleng mu, bilang yang pagkarainabu simanyan asta yang dapat ang magkarainabu tung panalungaan. 20 Numaan ipaintindiu ra tung nuyu kung unu pay nag̱adapatan yang pitung bilug ang dumakel ang naang nag̱aita mung nag̱atapnayu tung kalimaung naang tuu pati yang nag̱adapatan yang pitung parabdungan ta kaas ang naang pulus bulawan. Naang pitung bilug ang dumakel ya ra yang pitu nga tauan ang pinagpilik da yang mga kaarumanan nirang mangerengan tung pitung pundaan yang mga tumatalig tung yeen ang pagkatapus ipakaw̱ut da ka nira tung mga kaarumanan nira yang sulat ang italig mu tung nira sasa may sasa*. Naang pitung parabdungan ta kaas, ya ra yang pitung pundaan mismu,” ag̱aaning duun tung yeen.

2

Yang Sulat Ang Nag̱ipaekel Ni Ginuung Jesus Tung Sam Pundaan Yang Mga Tumatalig Duun Tung Efeso (2:1-7)

1 Pagkatapus inaningaw si anyang “Buinu, Juan, magsulata ra kanay ta italig mu tung pangerengan tung sam pundaan yang mga tumatalig duun tung Efeso. Maning taa yang ipabetang-betang mu asan:

‘Yang may bitala taa ya ra yuung ti Jesus ang pagtapnay tung pitung bilug ang dumakel tung kalimaung naang tuu kag pagpanaw-panawaw tung kakngaan yang pitung parabdungan ta kaas ang purus bulawan. 2 Nag̱askeanu yang tanan ang pag̱abuat mi asan, yang pagpakabedlay mi may yang pag̱aragwantaen mi tung mga kaliwag̱an ang nag̱apasaran mi. Nag̱askeanu ka ang indiamung pisan pagkusintir tung mga taung mga malain. Ay tinuung mi ra nganing yang duma ang nag̱ambu ang tanira unu mga taralig̱anu bilang mga apustulu buat. 3 Nag̱askeanu ka ang yamu mainagwantaen. Ay maski may mga kaliwag̱an ang nag̱apasaran mi arangan da ilem tung yeen ang nag̱akegngan mi, piru indiamu ka enged pagpaluw̱ay. 4 Ug̱aring ilem, ya taa yang indi enged nag̱auyunanu tung numyu. Nanrusaw ra yang paggeregmaen mi tung yeen. Belag dang pariu atiing bakluamu pa ka ilem nagtalig tung yeen*. 5 Pademdeman ming pademdeman kung ya pa ag̱arig katinlu yang paggeregmaen mi tung yeen atii kanay ang ya ray nalagpakan mi. Ya ra kay dayun ay panlignaan mi yang pagkalagpak ming atia ang pagkatapus yang mga buat-buat ming atiing primiru, ya si ay pakatuan ming usuyun. Ay kung indiamu manligna, pamirisiaanamu ra yeen ay kuatenu ra yang parabdungan yang kaas tung kindengan na asan tung numyu. 6 Piru maskin nag̱apagbitalaw ta maning tia, may sasa kang dayawenu tung numyu. Aglalawayanamu ka tung ubra-ubra yang pamag̱usuy tung ni Nicolaus† ang ya kang pisan ay nag̱alawayanu.

7 Purisu kung nainu pay pamamati, kaministiran intindien da nira ta mupia kung unu pay nag̱ianing yang Espiritu Santo tung mga tumatalig ang pamagsaragpun-sagpun ang kada sam pundaan. Kung tinu pay magprusigir ka enged ang magpakatu tung primirung paggeregmaen na tung yeen ang durug kinit pati tung mga kaputulan na, yay tugtanung mamangan yang burak yang ayung pagpangabuian ta unaynay ang duun agbebtang tung kaismayaan tung katalungaan yang Dios‡.

Ya ra ilem tia ay maaningu tung numyu.’ ”

Yang Sulat Ang Nag̱ipaekel Ni Ginuung Jesus Tung Sam Pundaan Duun Tung Esmirna (2:8-11)

8 Utru si, mag̱aning si ti Jesus tung yeen, “Buinu, Juan, magsulata si kanay ta italig mu tung pangerengan tung sam pundaan yang mga tumatalig duun tung Esmirna. Ya taa yang ipabetang-betang mu asan:

‘Yang may bitala taa ya ra yuung ti Jesus ang makagag̱aem tung tanan ang disti pa tung katebtew̱an ang asta ra ilem tung kauri-urian, andang pisan ay nag̱ainabu tung bilug ang kaliw̱utan ang lua pa tung kagaemanu. Napatayaw ang pagkatapus nabuiaw si kang uman. 9 Nag̱askeanu yang mga pinitinsiang nag̱apasaran mi. Nag̱askeanu ka ang maskin maliliwag̱enamu ka man, piru manggaranenamu tung nag̱auyunan yang Dios. Nag̱askeanu ka yang nag̱ipagbangdan tung numyu yang mga Judio asan ang para ya ray paglainan ta isip yang gubirnu tung numyu. Kumus tanira mga Judio ka man, pamansianing ang ultimu ilem unu tanira ay matuud ang mga tauan yang Dios ang pagkatapus belag ka. Kung indi, yang pagpaturuw̱ulunan nirang sam pundaan belag yang Dios ang katulad tung nag̱alaum nira, kung indi, ya ra ti Satanas mismu. 10 Indiamu enged mag̱eled tung maskin unu pang mga pinitinsiaay ang dapat magdarangat tung numyu ang indi ilem buay. Patentenen mi yang mga isip ming mag̱agwanta ay indi ra ilem buay, paiseg̱en da ni Satanas yang may mga katengdanan asan ang yang duma tung numyu ipakalabus da nira ug̱ud asanamu ra nga tag̱amay nira ta reg̱es ang para mamalpasamu ra tung yeen. Magkatiniramu ra ta mga pinitinsia tung seled sam puluk ilem ang kaldaw. Purisu magpadayunamu ra ka enged ta ustu tung pagtaralig̱en mi tung yeen, maskin yay magakdan mi ta kamatayen mi. Siguradung pakdulanamu ra yeen yang maning pa tung sasang primyung nag̱ipagpadengeg tung sasang nandeeg tung karira. Anday duma, ipagpasapenamu ra yeen tung Dios ang asta tung sampang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na.

11 Purisu kung nainu pay pamamati, kaministiran intindien da nira ta mupia kung unu pay nag̱ianing yang Espiritu Santo tung mga tumatalig ang pamagsaragpun-sagpun ang kada sam pundaan. Kung tinu pay magprusigir ang asta masalapayan na ka enged yang mga kaliwag̱an ang atia, indi ra enged sakpen yang sintinsiang atiang pag̱aningen ang yadwang kamatayen.

Ya ra ilem tia ay maaningu tung numyu.’ ”

Yang Sulat Ang Nag̱ipaekel Tung Sam Pundaan Duun Tung Pergamo (2:12-17)

12 Utru si mag̱aning si ti Jesus tung yeen, “Buinu, Juan, magsulata si kanay ta italig mu tung pangerengan tung sam pundaan yang mga tumatalig duun tung Pergamo. Ya taa yang ipabetang-betang mu asan:

‘Yang may bitala taa ya ra yuung ti Jesus ang may maninga isi ta ispadang paglua tung ngangaw ang durug tarem yang lantip nang magtimbang. 13 Nag̱askeanu ang asanamu pagtinir tung lansangan ang atia ang yang kadaklan ang mga masigkabanwa mi nag̱akemkem ta mupia ni Satanas§. Nag̱askeanu ka ang mapeg̱et yang pamges mi tung yeen. Ay indiamu ka enged nag̱ingwara tung yeen ang maning indiamu ra magpadayun tung pagtaralig̱en mi tung yeen ag̱ad inimatay pa yang aruman ming ti Antipas asan tung pag̱atiniran enged ni Satanas natetenged ilem tung pagtaralig̱en na tung yeen. Tanya sasang durug kapiadur ang nagpaingmatuud tung mga kaarumanan mi asan natetenged tung yeen. 14 Piru may mga bag̱ay ang pira pang bilug ang indi enged nag̱auyunanu tung numyu. May mga kaarumanan ming duma asan ang pamag̱usuy tung magkapariu tung ikinunsiu ni maepet ang Balaam tung ni Adi Balak atiing tukaw kung ya pa ag̱ari yang pagsunlug na tung mga Israel ang para mamanlipat da tung Dios ang mamagtuu tung belag̱an Dios. Ay yang ikinunsiu na tung anya ang maayen pang pangimbitaren na yang mga Israel ang mamagpasakep tung pista nirang mamagpakisaru tung nag̱isag̱ud nira tung belag̱an matuud ang Dios ang nunut da ka ta pagpakidalan nira tung maskin ninu pang baw̱ayay*. 15 Yang pagpakigsaru yang mga Israel ang atii, anggid-anggid da tung mga ubra-ubra yang mga kaarumanan ming duma asan ang pamag̱usuy tung nag̱itulduk ni Nicolaus†. 16 Purisu magpamanmanamu ra yang mga isip mi. Ustu ra tiang pagkusintir mi tung mga kaarumanan ming atia. Ay kung indiamu magpamanman, angayenamu ra yeen tung makali ang para silutanu ra yang mga kaarumanan ming atia. Anday dumang ipagdaliu tung nira, ya ra yang ibitalaw tung nira ang yay maning pa tung isi ta ispadang paglua tung ngangaw.

17 Purisu kung nainu pay pamamati, kaministiran intindien nira ta mupia kung unu pay nag̱ianing yang Espiritu Santo tung mga tumatalig ang pamagsaragpun-sagpun ang kada sam pundaan. Kung tinu pay indi magpadeeg tung sistimang atiang pangkaliw̱utan, yay pakdulanu yang pag̱aningen ang manang itinaluk‡. Dispuis pakdulanu ka ta maning pa tung batung kulit ang may aran ang baklu ang isinulat asan ang inding pisan nag̱aske-askean ta tau, kung indi, suluminting makdek asan, ultimu ilem yang pakdulanu§.

Ya ra ilem tia ay maaningu tung numyu.’ ”

Yang Sulat Ang Nag̱ipaekel Ni Jesus Tung Sam Pundaan Duun Tung Tiatira (2:18-29)

18 Utru si, mag̱aning si ti Jesus tung yeen, “Buinu, Juan, magsulata si kanay ta italig mu tung pangerengan tung sam pundaan yang mga tumatalig duun tung Tiatira. Ya taa yang ipabetang-betang mu asan:

‘Yang may bitala taa ya ra yuung ti Jesus ang yay pag̱aningen ang Ana Yang Dios ig yang mataung temeleng durug kadekdek ang midyu tung apuy ang madkal, ig yang kakayu midyu tung saway ang pinabalaan tung apuy ang pagkatapus pinakintab ta maayen. 19 Nag̱askeanu yang tanan ang pag̱abuat mi asan, yang paggeregmaan ming magpurutul ang nunut ta pag̱arasikasuan mi sasa may sasa may yang pagtaralig̱en mi tung yeen ang mabaked may yang pag̱aragwantaen mi tung mga kaliwag̱an. Dispuis, nag̱askeanu ka ang mas nganing nagtinlu yang mga ubra-ubra mi kay tung atiing primiru ang bakluamu pa ilem nagtalig tung yeen. 20 Ug̱aring may sasang indi enged nag̱auyunanu tung numyu. Pagkusintiramu tung sasang baw̱ay asan tung grupu mi ang pagkapariung pisan ta ubra-ubra yang sasang raynang tukaw ang nag̱aranan tung ni Jezebel*. Pag̱ambu ang tanya unu sasang pag̱atalig̱an yang Dios ang magpalatay yang bitala na buat. Ekel tung nag̱itulduk na tung mga turuw̱ulunu asan, nag̱adayaan nang magpakisadu tung nag̱isag̱ud tung belag̱an matuud ang Dios ang nunut da ka ta pagpakidalan nira tung maskin tinu pang baw̱ayay†. 21 Tung bag̱ay, pinakdulanu ra ta lugar nang manligna, piru indi ka enged malelyag ang mamutwan tung pagturuldukun nang atia. 22 Iugtulu tung numyu, masapuan na ra ilem, pinadalpetanu ra ta laru nang matigbak. Pati yang mga katabyang nang pamagtulduk da ka ta pariu ka tung nag̱itulduk na, ya ka, damayenu ra kang padalpetan kung indi ra mamanligna tung mga ubra-ubra nirang atiang uyun tung nag̱itulduk na. 23 Asta yang kadaklan ang pamag̱usuy ra tung nag̱itulduk nang atia, supukunu ra ilem. Duun da ngaintindiay yang tanan ang mga tumatalig ang kada sam pundaan ang yuuy pagbilid tung mga kinaisipan nirang tanan kung unu pa enged ay pag̱asikad nira. Purisu sasa may sasa tung numyu, kumpurming unu pay mga buat-buat mi ya ra kay paatuanu ta iblesu tung numyu.

24-25 Piru ta yamung kadaklan asan tung Tiatira, nag̱askeanu ang indiamu ra nagpasanyug tung nag̱itulduk yang baw̱ay ang atia. Indiamu ra ka nagpakled tung pag̱aningen yang duma ang mga sikritung adaralem ang ya unu ay nag̱ipabunayag yang Dios tung nira buat ang pagkatapus anday dumang pagpabunayag tung nira, kung indi, ya ra ti Satanas mismu‡! Purisu ya ra ilem taa yang nag̱aingaluku tung numyu. Kung unu pay nag̱abuat ming nag̱auyunanu ya ray prusigiran mi ta ustu ang asta maglekataw ra. 26-28 Kumpurming tinu pay indi magpadeeg tung akles ni Satanas ang pagkatapus yang nag̱ipatumanu tung anya yay nag̱apadanayan nang asta tapusun da yang Dios yang kaliw̱utan ang naa, yay pakdulanu ta katengdanan nang maggaraemen tung duma-rumang mga nasyun ang katulad ka tung ipinakdul ni Ama tung yeen ug̱ud kasiraanami ra kang maggaraemen tung nira. Durug kaigpit yang paggaraemen yamen tung mga taung atia ay tanira ipabtang da ilem yamen ang midyu tung mga urun ang panemek-temeken da ilem§. Dispuis, partianu ra ka yang kadengeg̱anu ang kung telengan maning pa tung Kalamrag̱anen ang madeet yang bananag na.

29 Kapurisu kung nainu pay pamamati, kaministiran intindien nira ta mupia kung unu pay nag̱ianing yang Espiritu Santo tung mga tumatalig ang pamagsaragpun-sagpun ang kada sam pundaan.

Ya ra ilem tia ay maaningu tung numyu.’ ”

3

Yang Sulat Ang Nag̱ipaekel Ni Jesus Tung Sam Pundaan Duun Tung Sardis (3:1-6)

1 Utru si, mag̱aning si ti Jesus tung yeen, “Buinu, Juan, magsulata si ta italig mu tung pangerengan tung sam pundaan yang mga tumatalig tung yeen duun tung Sardis. Ya taa yang ipabetang-betang mu asan:

‘Yang may bitala taa ya ra yuung ti Jesus ang pagsinasaayami ta maayen yang Espiritu Santo ang yay may kaya nang anda enged ang pisan ay pagkakulang na ig may pitung bilug ang dumakel ang nag̱atapnayu. Nag̱askeanu yang mga buat-buat mi asan. Kung telenganamu ta kadaklan, midyu tung duruamug kabiw̱ung panirbian tung yeen. Piru tung pagkamatuud panalugpatayamu ra ilem tung yeen. 2 Purisu kung tung pag̱ereleken pa, mapuawamu ra! Paktelen mi ra yang pag̱urusuyun mi tung nag̱auyunanung midyu may nag̱aeped pa, baklu madayunan ang mawarang pisan. Sanu pang indiamu aningenu ay kipurki tung pagkainsapuu tung mga buat-buat mi, talagang belag pang pulidu tung pagterelengen yang Dios ang pagpaturuw̱ulunanu. 3 Purisu pademdeman mi kung unu pay itinulduk tung numyung atiing primiru ang ya ra ka rin ay pinauyunan mi. Ya si kay pakatuan ming usuyun ang nunut da ka ta panligna mi tung mga kasalanan mi. Ay kung indiamu ka enged magpamanman, parusaanamu ra yeen ta inali ang katulad ka tung panaw yang sasang takawan ang indi mi pa ka man maskean kung unu pang urasay ang magkaw̱ut. 4 Maayen ilem may pira pang bilug asan tung numyu tung Sardis ang yang mga sadili nira, ya ray inamlig̱an nira ta mupia ang para indi ilem mamansaan ta kasalanan ang katulad ka tung aw̱el ang ya ka ag̱amlig̱ay ang para indi mabulingan. Purisu, pagkaw̱ut yang uras, magkaranunutanami ra tung kaliw̱utan ang baklu ang yang suut nira makukulit. Kipurki yay magkabag̱ay ang pisan tung nirang indi ra ka enged nagpadeeg tung sistimang pangkaliw̱utan. 5 Kumpurming tinu pay indi ka magpadeeg, ya ra kay paablanu ta aw̱el ang makukulit ig indi ra enged punasenu yang aran nang isinulat tung listaan yang tanan ang pinaeyanganu ta pagpangabui nirang baklu ang anday pagtapusan na*. Kung indi, ipailalaw ra enged tung ni Ama may tung mga angil ang pag̱apanuw̱ul na ang atia yay sasang tauanu.

6 Kapurisu kung nainu pay pamamati, kaministiran intindien nira ta mupia kung unu pay nag̱ianing yang Espiritu Santo tung mga tumatalig ang pamagsaragpun-sagpun ang kada sam pundaan.

Ya ra ilem tia ay maaningu tung numyu.’ ”

Yang Sulat Ang Nag̱ipaekel Ni Jesus Tung Sam Pundaan Duun Tung Filadelfia (3:7-13)

7 Utru si, mag̱aning si ti Jesus tung yeen, “Buinu, Juan, magsulata si kanay ta italig mu tung pangerengan tung sam pundaan yang mga tumatalig duun tung Filadelfia. Ya taa yang ipabetang-betang mu asan:

‘Yang may bitala taa ya ra yuung ti Jesus ang yay ultimung pinilik yang Dios ang maggaraemen tung uri. Bilang yuu yang kanubli ni Adi David ang naulang magpapanaw tung paggaraemen yang Dios ang baklu ang anday katapusan na. Kung tinu pay nag̱alelyag̱anung palg̱urun tung paggaraemenung atia, anday maampalar. Kung tinu pay nag̱alelyag̱anung ipaaw̱ig, anda kay mapagsuspindi. 8 Nag̱askeanu yang pag̱abuat mi. Maskin malakaamu ilem ig aranekamu ka man tung pagterelengen yang mga kaarumanan mi asan, piru pinaderepan mi ka enged yang bitalaw ang inusuy ig indiaw ka iningwara mi. Purisu indi mi paglipatan yang pangakuung naa tung numyu. Siguraduamu rang malg̱ud tung paggaraemenung atia tung uri ay maning pa inabrianamu ra yeen yang purta na ang anda enged ang pisan ay masarang ang magsuspindi tung numyung magpalg̱ud. 9 May mga tau asan ang kumus mga Judio, pamansianing ang ultimu ilem unu tanira ay matuud ang mga tauan yang Dios ang pagkatapus belag ka ay pamagbukli ra ilem. Yang pagpaturuw̱ulunan nirang sam pundaan belag da yang Dios ang katulad tung nag̱alaum nira, kung indi, ya ra ti Satanas mismu. Purisu pampatalungaenu ra tanira tung numyung pampaluurun ang para mamag̱ilala ra ka enged tung numyu ang yamu ka man yang nag̱agegmaanu natetenged yamu yang matuud ang mga tauan yang Dios. 10 Natetenged tinuman mi yang itinuw̱ulu tung numyung mag̱agwanta tung mga kaliwag̱an, purisu ta yeen, dipindiranamu ra yeen tung uras ang ipagkaw̱ut yang mga kaliwag̱an ang durug lebat tung bilug ang kaliw̱utan ang ya ray ipag̱ingaw̱us yang Dios tung mga taung pamagtinir tung kaliw̱utan ang kumpurming pagpasuag tung kalelyag̱an na†. 11 Makaliaw rang maglekat. Purisu prusigiran mi enged ta mupia yang pag̱abuat ming nag̱auyunanu ug̱ud indiamu mawaraan yang maning pa tung primyung gustuung ipagpadengeg tung numyu. 12 Kung tinu pay magprusigir ka enged tung nag̱ipatumanu tung anya, padengeg̱anu ta mupiang pabakeren enged yang pagkabetang na tung katalungaan yang Dios. Buatenung maning pa tung sasang adiling ganeran tung pagtuuan tung Dios ang pagpaturuw̱ulunanu ang para duun da tanya magpakeen. Dispuis, yay sulatanu yang aran yang Dios ang pagpaturuw̱ulunanu ang para bistung pisan ang yay may anya tung taung atia. Pati yang aran yang siudad ang tiniran yang Dios tung uri ang yay pag̱aningen ang Baklung Jerusalem ang duun manliit tung anya tung langit ang magparanek‡, ya ra kay isulatu tung anya ang para bistu ka ang tanya sasang kinasakpan yang siudad ang atia. Asta yang aranu kang baklu ang ya ray magpailala tung pagkabetangung baklu tung uri, ya ka, isulatu ra ka tung anya ang para maintindian da ang yay sasang tauanu.

13 Purisu kung nainu pay pamamati, kaministiran ang intindien nira ta mupia kung unu pay nag̱ianing yang Espiritu Santo tung mga tumatalig tung yeen ang pamagsaragpun-sagpun ang kada sam pundaan.

Ya ra ilem tia ay maaningu tung numyu.’ ”

Yang Sulat Ang Nag̱ipaekel Ni Jesus Tung Sam Pundaan Duun Tung Laodicea (3:14-22)

14 Utru si mag̱aning si ti Jesus tung yeen, “Buinu, Juan, magsulata si kanay ta italig mu tung pangerengan tung sam pundaan yang mga tumatalig duun tung Laodicea. Ya taa yang ipabetang-betang mu asan:

‘Yang may bitala taa ya ra yuung ti Jesus ang pagkereng tung tanan ang pinangakuan yang Dios ang para magkamatuud da. Yuu kay matalig̱an ming talagang matuud yang nag̱ipagdiklaraw tung numyu natetenged tung planu na. Dispuis, ekel tung yeen inimu na yang tanan. 15 Nag̱askeanu yang mga ubra-ubra mi. Maskin indiamu ka man panalyud tung yeen, piru belag̱anamu ra ka maderep tung pag̱urusuyun mi tung mga kalelyag̱anu. Kisira manalyuramu ra ilem, u kung indi, magpaderepamu ra ilem ta ustu, atii ra rin. 16 Piru naang pamatuy-patuyamu ra ilem tung yeen, belag̱anamu ra maderep, indiamu ka panalyud, puis yamu maning pa tung pamangan ang belag dang makinit belag da kang malamig ang pisan, kung indi, nangalaw̱ab da ilem ang asan da nag̱ing malasay ra. Purisu nag̱aisipanamu ra yeen ang iplek ang maning pa tung yamu ag̱ibulaayu, yang kalalasayen ming atia tung yeen. 17 Ayw̱a indiamu aningenu, kipurki pag̱aningamu ang yamu manggaranen da, maayen da yang pagkarabetangen mi§. Anda ray mga kaministiran mi. Piru naa pala andang pisan ay kaliw̱utan mi ang tung pagterelengen yang Dios, duruamug kaalang-alang ig makakaildawamung pisan! Yang kaalimbawaan mi yamu maning pa tung sasang naputu ra, maning pa tung sasang naburayan da, maning pa tung sasang luas. 18 Purisu ya taa yang ikunsiuu tung numyu. Tung yeenamu mangalang ta bulawan ang pinapag̱as tung apuy ug̱ud may kamanggaran ming matuud. Pati aw̱el ang makulit ang puiding masuut mi tung mga tinanguni ming luas, alangen mi ka tung yeen ug̱ud matabunan da yang kaeyakan mi. Pati bulung ang mapiid mi tung mga mata ming naburayan, alangen mi ka tung yeen ug̱ud maulikan da yang paneleng mi. 19 Ta yeen, tanya, kumpurming tinu pay nag̱agegmaanu, ya ray nag̱apatigbak-tigbakanu ta bitala ang para disiplinaenung tadlengen. Purisu magpaderepamu ra ta ustung manligna tung pamatuy-patuy ming atia tung yeen. 20 Naa w̱a ya ray dapat ang pamaridengdengan mi ta mupia. Katulad tung sasang taung panagbalay ra ang yay pag̱elat tung may balay ang patakwalen, yuu ya ka. Pag̱elataw ka tung numyung pag̱atag̱amanu ta tandeg yang mga isip mi kung imbitarenaw ra numyung magmangulu tung numyu u kung indi. Katulad ka tung may balay ang mag̱imbitar tung panagbalay ang magtakwal da ig magpakled da ka dayun tung balay na, kung tinu pay mag̱imbitar tung yeen ang magmangulu tung anya, magpakibingkitaw rang pisan tung anya ang pariu tung durua nga tauan ang pirming pagsaduan tung pamangan. 21 Puis kung tinu pay masalapay tung gustuung ipasalapayu tung anya, yay pakarungunu tung teparu tung uri ug̱ud kasiraanami ra kang maggaraemen. Bilang mambung da tung yeen ang nasalapay ra ka tung ipinasalapay ni Ama tung yeen, ang pagkatapus pinakarungaw ra ka anya tung tepad na ug̱ud kasiraanami ra kang maggaraemen.

22 Purisu kung nainu pay pamamati, kaministiran ang intindien nira ta mupia kung unu pay nag̱ianing yang Espiritu Santo tung mga tumatalig ang pamagsaragpun-sagpun ang kada sam pundaan.

Ya ra ilem tia ay maaningu tung numyu.’ ”

4

Natetenged Tung Pagturuuen Tung Dios Duun Tung Langit Kung Unu Pay Palaksu Na (4:1-11)

1 Pagkatapus tia, may ipinadakat si tung panelengu. Unu pay maitaw, kung indi, may sasang purtang abirtu ra tung langit. Pagkatapus yang busis ang atiing primirung nagngelu ang midyu tung tunul ta sasang budyung*, nagngelu sing pagbitala tung yeen ang mag̱aning, “Tania tung abwat. Ipaitaw ra tung nuyu kung unu pay dapat ang magkarainabu tung uri,” ag̱aaning. 2 Atii lag̱i-lag̱ing ginaemanaw ra yang Espiritu Santo. Unu pay maitaw, kung indi, may sasang siang bulawan ang may pagkarung asan. 3 Atiing pagtelengu tung pagkabetang na, durung pisan agkabananag ang yang kulay na birdi may apuy-apuyan ang katulad ka tung kulay ta mga batung mamaalen. Dispuis may buluntun pang naliw̱ut tung sia na ang yang kulay na birding durug kadeet. 4 Dispuis, tung paliw̱ut yang siang atii, may duruang puluk may epat ang mga siang bulawan ang magkaanggid ka tung siang atiing sam bilug ig may kumarungan ka asan ang durua kang puluk may epat nga mamaepetan ang yang mga suut nirang mga aw̱el makukulit ig tung mga kulu nira may maninga binakurung ang bulawan ang yag susuklub ang yay pagpailala ang may pinandeeg̱an da nira†. 5 Numanyan may duldul ang paglelpaken may kidlat ang ya rag papabugsu tung katanekan ang asan agliliit tung siang atiing sam bilug. Dispuis may pitu nga kaasan asan tung katalungaan na ang ya ray kapananglitan yang Espiritu Santong may kaya nang andang pisan ay pagkakulang. 6 Dispuis may asan ka tung katalungaan na ang midyu tung sasang salamin ang pariu ka tung teeb aglapad ang lauk-lauk ilem ang telengan.

Dispuis pa tung paliw̱ut yang siang atii tung mga binit nang magtirimbang, may epat ang inimu yang Dios ang pulus mga bui ang yang mga tinanguni nira tadtad ang pisan ta mga mata. 7 Yang primiru may kulu nang midyu tung kulu ta liun, yang pangyadwa may kulu nang midyu tung kulu ta turu, yang pangyaklu may ityura nang midyu tung ityura ta tau, yang pangyaepat maninga kanug ang paglayug-layug. 8 Yang epat ang atii, parariung talaenem yang pakpak nira ang yang mga tinanguni nira leep ang pisan ta mga mata. Dispuis pa kaldaw law̱ii anday katadeng-tadengan yang pagkarantaen nirang pagdarayawen tung Dios ang maning taa yang sarabyen na:

“Durung pisan agkasagradu yang Dios ang makagag̱aem tung tanan,

Tanya asan da kang lag̱i disti pa tung katebtew̱an ang asta simanyan ig asta ra ilem tung sampa idayun na ka enged agyapun yang pagtaraw̱angen na tung mga tauan na,” ag̱aaning.

9-10 Kada mamagdayaw yang epat ang atii ang nunut da ka ta pagpasalamat nira tung pagkarung tung siang bulawan, atiing mga mamaepet ang duruang puluk may epat, ya ra mamansiluud tung pinagtaralungaan nira yang pagkarung tung siang bulawan ang para mamagtuu tung anyang unaynay kang lag̱i yang kabui na. Pati yang yag susuklub tung mga kulu nirang bulawan, agkukuaten da nirang ag̱ipabtang tung katalungaan yang siang atii. Bilang yay pagpailala nira ang indi namandeeg tung mga kuntrariu nira kung belag tung anyang pagkarung asan. Yang pagturuuen nira, nunut da ka ta pagdarayawen nirang mag̱aning,

11 “Yawa yang Dios ang pangag̱alenan yamen, bag̱ay ang pisan tung nuyu ang yaway pirming dayawen ta mga tau natetenged tung kadengeg̱an mu kag kagaeman mu ang inding pisan mapasiring-siringan, ay kipurki yawa yang nag̱imu yang tanan ang bag̱ay. Natetenged ilem tung kalelyag̱an mu namansieyang da ka man,” ag̱aaning.

5

Natetenged Tung Kasulatan Ang Yag Lululun Ang Anday Mapagsulw̱ad (5:1-14)

1 Pagkatapus may naitaung kasulatan ang yag lululun ang nag̱apegsan yang pagkarung tung siang bulawan tung kalima nang tuu. Yang kasulatan ang naa sinulatan tung duw̱ali may duw̱ali pagkatapus kinula ta taru ang pitung nagnurunut. 2 Pagkatapus may naitaung sasang angil ang maktel ang durug tunul yang busis nang mag̱aning, “Tinu pa kayay magkabag̱ay ang magpangukab tung ikinula tung kasulatan ang para masulw̱ad da?” ag̱aaning. 3 Piru anday naita ang may pudir nang magsulw̱ad yang kasulatan ang para manginsapu ra rin kung unu pay napabtang duun. Maskin tung langit man, maskin tung katanekan man, maskin tung kadalman man, anday masarang ang mangukab. 4 Atii nagtarangitenaw ra ta duru ay natetenged anday naitang magkabag̱ay ang magsulw̱ad yang kasulatan ang para manginsapu ra rin kung unu pay napabtang duun. 5 Pagkatapus may sasang maepet ang nagbugnu tung yeen ang mag̱aning, “Ustu ra tiang pagtarangiten mu. Uay, telengan mu w̱a. Nandeeg da yang sasang maning pa tung liun ang nanubli tung ni Judah, bilang yang nag̱aguuyan ang Saringsing Ni Adi David*. Purisu yay magkabag̱ay ang magpangukab da tung pitung ikinula tung kasulatan ang atia ang para masulw̱ad da,” ag̱aaning.

6 Pagkatapus may naitaung sasang karniru asan tung tepad yang pagkarung tung siang bulawan. Yag kekdeng tung kakngaan yang epat ang nag̱abui may yang mga mamaepet. Ang telenganu, may mga lastru tung tinanguni na ang tanya inimatay ang maning pa tung idinasag. Dispuis may mga sungay nang pitung bilug ig may mga mata nang pitu kang bilug†. 7 Numanyan yang karnirung naa nagpalenget da tung pagkarung tung siang bulawan ang pagkatapus yang kasulatan ang atiing yag lululun ang nag̱apegsan na tung kalima nang tuu ya ray ingkelan na. 8 Pag̱ekel na yang kasulatan, naang epat ang nag̱abui may naang duruang puluk may epat nga mamaepetan ya ra mamansiluud tung pinagtaralungaan nira yang karniru ig namagtuu ra tung anya. Sinag̱ekel-ekelay ta turugtug̱an ang dikuirdas ang yay pag̱aningen ang arpa ig may salegsang bilug ang mangkuk ang bulawan ang punuk ta paamut ang yay ag̱ipataw̱uk nira. Yang taw̱uk ang atii yay kapananglitan yang pag̱arampuen tung Dios yang mga taung kumpurming binuat nang mga tauan na. 9-10 Pamagkanta ra ta sasang kantang baklung pisan ang ya ray nag̱ipagdayaw nira tung karniru ang maning taa yang sarabyen na:

“Ultimung yawa ilem ay magkabag̱ay ang mangkel yang kasulatan ang atia ig magpangukab da tung mga ikinula. Kipurki yaway inimatay ang maning pa tung sasang idinasag ig ekel tung dug̱u mung tuminuruk, ginawad mu ra tung kalainan yang mga taung kumpurming pinagpilik mu ang maskin unu pang bitalaay maskin unu pang nasyunay tung bilug ang kaliw̱utan ug̱ud asan da nga paulikay mu tung Dios ang pinagpaalawiran da rin nira. Tanira kay binuat mung mga tauan yang Dios ang katulad ka tung nasyun ang Israel atiing tukaw. Ipinabtang mu ra ka ang yay may kalelengten enged tung anya ang katulad ka tung mga pari ug̱ud mamanirbian da ka tung anya ang ya kang lag̱i ay pagpaturuw̱ulunan yamen. Purisu tung uri tanira kay mamaggaraemen tung bilug ang kaliw̱utan,” ag̱aaning.

11 Pagkatapus telenganu si, may naitaung mga angil ang liniw̱u-liw̱u ang pira-pira rang laksa ang yay namansilikus da tung mga mamaepet may tung epat ang nag̱abui may tung pagkarung tung siang bulawan ang ya ngakaknga tung nirang tanan. 12 Nagngelung pamagkarantaen ta maknul ang yang sarabyen yang kanta nira maning taa:

“Magkabag̱ay ang pisan ang yang karnirung inimatay, yay dayawen natetenged tung pangatengdanan nang durug tinlu may tung tanan ang mga kaayenan ang nag̱ipakdul nang aw̱undang pisan, pati tung kawawayangen yang isip nang indi makdingan, asta tung paggaraemen nang maktel. Dapat galangen ang padengeg̱an ta mupia” ag̱aaning.

13 Pagkatapus yang tanan ang inimu yang Dios, mag̱ing tung kalangitan man mag̱ing tung katanekan man mag̱ing tung kadalman man mag̱ing tung teeb man, luw̱us da kang nagngelung pamagkarantaen ang maning taa yang sarabyen yang kanta nira:

“Yang pagkarung tung siang bulawan durua tanira yang karniru, yay bag̱ay ang pisan ang galangen ig dayawen ang padengeg̱an ang asta tung sampa natetenged taniray makagag̱aem tung tanan,” ag̱aaning.

14 Pagkatapus mag̱aning naang epat ang nag̱abui ang namagtimales, “Ee ka man, magkamaningan da ka man ta maning tia.” Pagkatapus, naang mga mamaepet, dayun dang namagluud ang namagtuu tung Dios durua yang karniru.

6

Nag̱ipangukab Da Yang Pag̱aningen Ang Karniru Yang Enem Ang Ikinula Tung Kasulatan Ang Yag Lululun (6:1-17)

1 Numanyan naitaw ra yang karnirung pag̱ukab tung primirung ikinula tung pitung ipinangula tung kasulatan ang naang yag lululun. Pagkaukab na, may nagngelung sam bilug tung epat ang atiang nag̱abui ang yang busis na maninga duldul. Mag̱aning ang pagbitala, “Ala, lumuaa ra,” mag̱aning. 2 Pagkatapus pagtelengu, unu pay maitaung luminua, kung indi, yang sasang kabayung makulit yang kulay na ang yang pagsaay asan may ekel nang panak may mga deldeg. Dispuis pinakdulan yang Dios ta isuklub nang bulawan tung kulu na ang yay pagpailala rang lag̱i ang tanya mandeeg. Pagkatapus dayun dang naningayaw ta gira ang para pandeeg̱en na ra yang tanan ang mga kuntrariu na.

3 Numanyan, pagkaukab si yang karniru yang yadwang ikinula tung kasulatan, nagngelu si yang pangyadwang nag̱abui ang pagbitala ang mag̱aning, “Ala, lumuaa ra.” 4 Pagkatapus pagtelengu, unu pay maitaung luminua, kung indi, yang sam bilug sing kabayung apuy-apuyan yang kulay na ang yang pagsaay asan tinugtan yang Dios ang magtukud ta mga gira tung intirung kaliw̱utan ang para magparatayan da yang mga tau. Purisu pinakdulan ta ispadang abwat.

5 Numanyan, pagkaukab si yang karniru yang yaklung ikinula, nagngelu si yang pangyaklung nag̱abui ang pagbitala ang mag̱aning, “Ala, lumuaa ra.” Pagkatapus pagtelengu, unu pay maitaung luminua, kung indi, yang sasang kabayung lag̱em ang yang pagsaay asan may nag̱abitbit nang timbangan ang nag̱ipagtimbang tung mga pamangan. 6 Pagkatapus midyu tung nagngelaw si ta busis ang duun agliliit tung kakngaan yang epat ang atiang nag̱abui ang pagbitala ang mag̱aning, “Kumus may panuw̱uk ang kumaw̱ut tung kaliw̱utan ang puirti-puirti, purisu mag̱abwat dang pisan yang prisiu yang trigu may yang sibada. Purisu yang kinaldaw yang sa nga tauan kung ialang na ta arina yang trigu, duruang pulak ka ilem yang maeklan na. Kung arina ta sibada, enem ang pulak ka ilem yang maeklan na,” mag̱aning*. Pagkatapus dayun dang nagkalalangan tung pagsaay ang mag̱aning, “Eey, indi mu ra ilem tandeg̱en yang mga kaoliboan may yang mga kaubasan†. Muya pamaalen da ka yang mga pruduktu na,” mag̱aning.

7 Numanyan pagkaukab si yang karniru yang yaepat ang ikinula, nagngelu si yang pangyaepat ang nag̱abui ang pagbitala ang mag̱aning, “Ala, lumuaa ra.” 8 Pagkatapus pagtelengu, unu pay maitaung luminua, kung indi, sasang kabayung lesparen ang yang pagsaay asan ti Kamatayen. May pagdasun ka tung anya ang ya ra yang pag̱aningen ang ti Hades‡. Tanirang durua linugtan yang Dios ang mamagpangimatay tung mga tau. Kung ipabtang ta tung epat ang parti yang kinadakel yang tanan ang mga tau tung bilug ang kaliw̱utan, yang sam parti yay magkarapatay nira. Yang pag̱irimatayen nira duun ipapanaway nira tung gira may tung panuw̱uk may tung mga larung panilig may tung mga ayep ang talunun ang mairiseg.

9 Numanyan pagkaukab si yang karniru yang yalimang ikinula, unu pay maitaw, kung indi, ya ra yang mga ispiritu yang mga tumatalig ang pinangimatay ang duun tanira tung kakayan yang midyu tung lamisaan ang dakulu ang darasag̱an§ tung pagtuuan duun tung langit*. Yang ipinangimatay tung nira ay natetenged tung pagparakaw̱utun nira yang bitala yang Dios ig tung pag̱urubligaren nira ang ultimu ilem ti Jesus yang nag̱atingara nirang may kalalangan tung nira. 10 Numanyan namagkekendalen dang mag̱aning, “Dios ang makagag̱aem ang durung pisan agkasagradu, nag̱atalig̱ana yamen ang magkereng tung mga pangaku mu. Basu, mabuay pa ka enged yang elat yamen baklu mu ra sintinsiaay yang mga taung atiing namagpangimatay tung yamen ang taniray pandileman mu yang mga dug̱u yamen?” mag̱aning. 11 Pagkatapus anday dumang binuat yang Dios, pinampasuutan na ra ta aw̱el nirang langkuy ang makukulit. Pagkatapus dayun na rang inaning ang indi ilem mamagmataka, kung indi, mamag̱elat da ilem kanay ta gesyeng uras ang asta makumplitu ra yang kinadakel yang mga putul nirang pamagpaturuw̱ulun ka tung anya ang kumpurming itinipu nang irimatayen pa ka ang katulad ka tung nira.

12 Numanyan naitaw si yang karnirung pag̱ukab si tung yaenem ang ikinula. Pagkaukab na, nayegyeg da yang kaliw̱utan ta maktel. Yang kaldaw nangiklep dang pisan. Yang bulan nanipula rang midyu tung dug̱u. 13 Asta yang mga dumakel, nagkarataktak dang nagkarabugsu tung katanekan ang yang kaalimbawaan nira maning pa tung burak yang igus ang ilaw pa ang pagkarapulak da kung sampien da nganing ta palet ang maktel. 14 Pati yang langit napareng da ka ang yang kaalimbawaan na maning pa tung amek ang linulun dang ingkelan. Asta yang tanan ang mga bukid may yang tanan ang mga pulu, gulping pinampaliit da tung dating nabtangan nirang ipinampauman. 15 Pagkatapus yang tanan ang belag̱an mga tumatalig tung ni Jesus tung bilug ang kaliw̱utan mag̱ing mga adi man mag̱ing may mga katengdanan man mag̱ing mga iniral man mag̱ing mga manggaranen man mag̱ing mga darakulung mga tau man asta yang kadaklan ang mga tau, mag̱ing turuw̱ulun man kag belag, luw̱us dang namansitaluk duun tung mga leyang ubin tung mga sirung yang mga yuntu tung mga bukid†. 16 Pagkatapus dayun dang namagtag̱am ta lalang tung mga bukid may tung mga yuntu ang namansianing, “Aay, tambakayami ra ilem numyung italuk ang para indiami ra ilem maita yang pagkarung tung siang bulawan ig indiami ra ka sakpen yang kasisilag̱en yang pag̱aningen ang Karniru‡! 17 Kipurki kinaw̱ut da yang uras ang makakaeled ang pisan ang ya ray ipagpaita nira yang kasisilag̱en nira ang andang pisan ay masarang ang magsuspindi, may sam bilug,” mag̱aning.

7

Natetenged Tung Mga Taung 144,000 Ang Naita Nang Pinagmarkaan Tung Mga Kikilayen Nira (7:1-8)

1 Pagkatapus tia, may naitaw rang mga angil ang epat ang bilug ang pamagkantu-kantu tung bilug ang kaliw̱utan. Masig̱awid tung epat nga paletan ug̱ud andang pisan ay mag̱eyep tung katanekan ubin tung teeb ubin tung maskin unu pang ayuay. 2 Pagkatapus may naitaw si kang sam bilug pang angil ang pagpaabwat da tung langit ang duun manliit tung sag̱iid ang ampir tung lelpakan yang kaldaw. May ekel nang nag̱ipagmarka tung mga tauan yang Dios ang unaynay kang lag̱i yang kabui na ug̱ud indi ra mangaunu pa kung ipaita ra nganing yang Dios yang kasisilag̱en na tung kadaklan ang mga tau. Numanyan nagkekendalen da tung mga aruman nang atiang epat ang pinamakdulan da yang Dios ta kagaeman nirang magdiadu tung katanekan may tung teeb. 3 Mag̱aning tung nira, “Indi mi ra kanay palpasan yang mga palet ang atiang mamagdiadu tung katanekan may tung teeb may tung mga ayu mintras indi pa nag̱amarkaan yamen tung mga kikilayen nira yang mga taung pamagpaturuw̱ulun tung Dios ang ya kay pangag̱alenan ta,” ag̱aaning. 4 Numanyan pagkatapus ta pagmararkaen nira, nagngelu ra kung ya pa ag̱arig kadakel yang tanan ang mga taung pinagmarkaan da. Sang gatus may epat ang puluk may epat ang liw̱u nga tauan (144,000)*. Tanira mga kanubli yang mga ana ni Jacob ang sam puluk may durua ang yay namamalana tung nasyun ang Israel atiing tukaw. 5-8 Kada sam bilug tung pinalaana yang mga ana ni Jacob ang atii, salegsang puluk may duruang liw̱u yang mga kanubli nirang pinagmarkaan (12,000). Yang may mga kanubli, ya ra taang ti Judah, ti Ruben, ti Gad, ti Aser, ti Neftali, ti Manases, ti Simeon, ti Levi, ti Isacar, ti Zabulon, ti Jose, may ti Benjamin.

Natetenged Tung Mga Taung Buntun Ang Nangapasar Da Tung Pinitinsiang Pinakamalbat (7:9-17)

9 Pagkatapus pagtelengu, unu pay naitaw, kung indi, may mga taung buntun ang pisan ang indi ra enged kayanan ta bilang. Yang pinanliit-liitan nira maskin unu pang nasyunay, maskin unu pang bitalaay tung bilug ang kaliw̱utan. Yang mga taung atia tumalungaan tung siang bulawan may tung pag̱aningen ang karniru. Yang suut nira purus aw̱el ang langkuy ig makukulit. Masigpeg̱es ta paklang ang nag̱ipag̱awes-awes nira ang para mamagpailala ra yang kasadyaan nira ang tanira namandeeg da tung pagkuruntraan nira na Satanas. 10 Numanyan namagkekendalen da tanirang mag̱aning, “Anday dumang pinangapunglan yang kalibrian ta, ultimu ra ilem yang Dios ang pag̱atuuan tang pagkarung tung siang bulawan durua yang pag̱aningen ang karniru,” ag̱aaning. 11 Pagkatapus yang tanan ang mga angil namansilikus da tung mga mamaepet ang duruang puluk may epat may tung epat ang nag̱abui may tung siang bulawan duun tung kakngaan nirang tanan ang pagkatapus diritsyung namagparagpa tung katalungaan yang siang bulawan ang namagtuu tung Dios ang yag kakarung asan. 12 Mag̱aning tanirang namagtimales tung mga taung atiang buntun, “Tamang pisan yang inaning ming atia. Yang Dios ang naang pagpaturuw̱ulunan ta, ya ka man ang pisan ay bag̱ay ang dayawen ta natetenged tung kadengeg̱an na may tung kawawayangen yang kinaisipan na may tung puirsa yang paggaraemen na ang yang pagkadios na inding pisan mapasiring-siringan. Dapat ang yay pirming pasalamatan ta tung anyang anday katapus-tapusan. Maning tia, magkatamang pisan ang yay buaten ta,” mag̱aning.

13 Pagkatapus yang sam bilug ang pagpakigmaepet, ya ray nagtalimaan tung yeen ang mag̱aning, “Tinu pa w̱asu yang mga taung atiang pamagsuut ta aw̱el ang langkuy ig makukulit? Ay pa w̱asu mamanliit? Nag̱askean mu?” 14 Mag̱aningaw tung anyang minles, “Inay, apu. Indi nag̱askeanu. Yawa siguru ay nag̱aske. Pakdekay ka.” Maning tung yeen ang tuminuw̱al, “Yang mga taung atia, ya ra yang mga taung nangasalapay ra tung puirting pandeeg-deeg tung nira ang indi ra ka enged namamalpas tung ni Ginuung Jesus†. Kung tung pagburunaken pa ta aw̱el, ipinalimpiu ra nira yang mga sadili nira tung ni Ginuung Jesus atiing pagtalig nira tung anya ang yay nagpaturuk yang dug̱u na natetenged tung nira ang katulad ka tung sasang karnirung idinasag. 15 Kapurisu ya ray natengeran na ang tanira tumalungaan da tung siang bulawan ang pag̱akarungan yang Dios ig pamagtuu tung anya kaldaw law̱ii duun tung pagtuuan tung anya‡, ig yang pagkarung asan ya ray magmanada tung nira ang tanira maning pa tung palandungan na rang pisan. 16 Purisu indi ra enged mangapasar ang uman ta pasuw̱uk may pakanal, indi ra ka enged matamaan ang uman yang puirting kinit yang kaldaw§. 17 Kipurki naang pag̱aningen ang karniru tung tepad yang pagkarung tung siang bulawan, yay magpadag̱en-dag̱en ta maayen tung nira ang katulad ka tung sasang manigpastur ang pagpadag̱en-dag̱en tung kaayepan nang* yay nag̱amanguluan na ang para kaw̱utun da nira yang mga sungkuk ta waing bui tung kabukiran†. Dispuis yang Dios yay magpamlek tung tanan ang pinagpungawan nira ang yang kaalimbawaan na maning pa tung ya rag piiray na yang tanan ang mga luuk nira‡,” ag̱aaning duun yang maepet tung yeen.

8

Natetenged Tung Pag̱arampuen Yang Mga Tauan Yang Dios Ang Tuw̱alen Na Ang Ya Ra Yang Magkarainabu Kung Eyepen Da NGaning Yang Pitu NGa Budyungan (8:1-5)

1 Numanyan atiing pagkaukab da yang pag̱aningen ang karniru yang yapitung ikinula tung kasulatan ang naang yag lululun, andang pisan ay iw̱ek-iw̱eken yang intirung kalangitan tung seled yang tenga tung uras*. 2 Numanyan may naitaw sing pitu ngangilan ang yay pinakaabwat tung tanan ang mga angil. Ya ra yang kemdengan ang pirmi tung katalungaan yang Dios. Numanyan sasa may sasa tung nira pinamakdulan da ta anya-anyang budyung†. 3 Pagkatapus may sam bilug pang angil ang lumimput ang asan da nanalunga tung midyu lamisaan ang bulawan ang may mga bala ta apuy tung sagpaw na‡ May nag̱apegsan nang midyu karag̱ay ang gesye ang bulawan ka ang yay parabtangan ta mga bala may paamut. Numanyan dayun dang pinakdulan ta duru-durung paamut ang para ipataw̱uk na tung midyu lamisaan ang atia ang asan agbebtang tung katalungaan yang pagkarungan yang Dios. Ay ipagngan na yang pagpataw̱uk na tung pag̱arampuen yang tanan ang mga taung kumpurming binuat da yang Dios ang mga tauan na§. 4 Purisu numanyan derengan dang napaabwat tung katalungaan yang Dios yang taw̱uk yang paamut ang atiang nag̱ipataw̱uk yang angil tung midyu tung karag̱ay ang atiang nag̱apgesan na may yang pag̱arampuen yang mga tauan yang Dios. 5 Simanyan yang midyu karag̱ay ang atiang bulawan ang nag̱apgesan na ya ray pinunukan na ta mga balang ingkelan na tung midyu lamisaan ang atiang parataw̱ukan ta paamut. Pagkatapus ya ra ibukbukay nang ipinabungsad tung katanekan. Atii nag̱intra ra kidlat ang ya rag papabugsuk may duldul ang paglelpaken ang nunut da ka ta yegyeg yang kaliw̱utan*.

Yang Nagkarainabu Tung Pag̱eyep Tung Epat NGa Budyungan (8:6-13)

6 Pagkatapus yang pitu ngangilan ang atiang karamped ta budyung, namagsimpan dang magbereles ang mag̱eyep tung anya-anyang budyung. 7 Numanyan yang primirung angil, ineyepan na ra yang budyung na. Pagkatapus may mga yilung mabiw̱ilug ang diritsyung nagkarabungsad tung katanekan ang nunut da ka ta apuy ang naglalaketan da ka ta dug̱u. Purisu tung tulung parti yang kaliw̱utan, nasiruk da yang sam parti, pati mga ayu na asta mga ilamunun, damay ra kang nagkarasiruk. 8 Pagkatapus tia, yang pangyadwang angil, ya si kay nag̱eyep yang budyung na. Pagkaeyep na, may sasang mag̱abukid ang makbu ang pag̱apuy ang ipinlek da tung teeb. Pagkatapus tung tulung parti yang teeb, yang sam parti nag̱imu rang dug̱u†. 9 Purisu tung tanan ang nag̱abui tung teeb, sam parti ka yang nagkarapatay. Pati yang mga salaayan ang panteeb, sam parti ra ka yang nagkaradiadu.

10 Pagkatapus tia, yang pangyaklung angil, ya si kay nag̱eyep yang budyung na. Pagkatapus may dumakel ang durug dakul ang paglig̱arang ang ya ray nataktak ang tumimpa tung yaklung parti yang mga bawang may mga waing tubdun. 11 Yang aran yang dumakel ang atia ay “Mapakit”. Purisu pagtepa na tung mga wai, tung tulung parti, yang sam parti nagpakit da. Purisu dakeleng mga taung nagkarapatay natetenged tung waing nagkarainem nirang nagpakit da.

12 Pagkatapus tia, yang pangyaepat ang angil, ya si kay nag̱eyep yang budyung na. Pagkatapus may sasang suminakep da tung kaldaw may tung bulan may tung mga dumakel. Yang pinakaw̱ut na, tung tulung parti yang uras ang dati-rating nag̱ipagpasadlaw nira, nagkarabuinan da ta salegsang parti. Bilang tung seled mag̱apun, tung tulung parti yang uras na, yang sam parti makiklep dang pisan ig tung seled magdamal, ya ka‡.

13 Numanyan pagkatingaraw, may naitaung sasang kanug ang paglayug-layug duun tung pamilat-pilatan. Nagngelung pagkekendalen ang mag̱aning, “Kanugun, kanugun, kanugun! Kipurki kung magkaradengel da nganing yang tunul yang mga budyung ang dapat eyepen yang mga angil ang tulu pang magdarasun, talagang kanugun da ka man ang pisan yang mga taung pamagtinir tung kaliw̱utan ang kumpurming pagpaguyud tung sistima nang balaw̱ag ang pisan tung kalelyag̱an yang Dios,” ag̱aaning.

9

Pag̱eyep Da Yang Pangyalimang Angil Yang Budyung Na (9:1-12)

1 Pagkatapus tia, yang pangyalimang angil, ya si kay nag̱eyep yang budyung na. Pagkatapus may naitaung sasang dumakel ang nabugsung tumimpa tung katanekan. Pinakdulan da yang liabing ipag̱abri tung bulalut ang pinakaadalem*. 2 Pagkatapus, dayun na ra ka man ang inabrian yang bulalut ang atii. Pagkaabri na, diritsyung suminiraw̱u yang taw̱uk ang puirtig damel, ang maning pa tung taw̱uk ang pagsungaw tung urnuan ang dakulu. Purisu nakiklepan da yang sadlaw yang kaldaw, pati yang palet pulus da taw̱uk yang magguyurun na natetenged tung taw̱uk ang atiang durug damel ang duun manliit tung bulalut ang atii. 3 Pagkatapus may mga apan ang namansinunut tung taw̱uk ang namagkarawasak da tung sagpaw yang katanekan. Pinamakdulan da ta pudir nirang mamagpaninget tung mga tau ang yang dalit nira pariu tung dalit yang mga sipitan tung katanekan. 4 Pinaglalangan da ka tanira ang indi nira enged diaduen yang mga ilamunun ubin maskin unu pang ayuay, ubin maskin unu pang luakay tung sagpaw yang kaliw̱utan. Suluminting itinug̱ut tung nirang tigbaken, ya ra ilem yang mga tau ang kumpurming indi pinamarkaan yang Dios tung mga kikilayen nira.† 5 Indi ka itinug̱ut tung nirang pangimatayen, kung indi, papinitinsiaan da ilem nira ta mupia tung seled limang bulan. Yang siit ang pag̱ipakdul nira tung mga taung atia, magkapariu tung pakdul yang dalit yang mga sipitan. 6 Purisu tung seled limang bulan ang atia, anday dumang sikaren yang mga taung atia, kung indi ang tanira mapatay ra ilem. Piru indi ka enged matultulan nira yang pag̱asikad nira. Maskin duru rang paglangkag nirang mapatay, piru midyu tung panlaksuan ka enged tanira yang kamatayen. 7 Dispuis pa kung telenganu yang mga apan ang atiang nag̱ianingu, midyu tung mga kabayung isinimpan dang saayan yang mamanuyu tung gira. Tung mga kulu nira midyu tung may yag susuklub ang yay pagpailala ang tanira mamandeeg da. Yang mga ityura nira midyu tung ityura ta tau. 8 Yang mga bua nira midyu tung bua ta mga baw̱ay. Yang mga isi nira midyu tung isi ta mga liun. 9 May mga kalub nira tung mga debdeb nira ang midyu tung landuk. Dispuis kung magkayab-kayab da nganing yang mga pakpak nira, magdarag̱unu ang pariu tung dinag̱unu yang mga dikaritun ang pag̱aguyuran yang mga kabayung nag̱apampalaksu ang para mamaningayaw ra tung gira‡. 10 Dispuis may ikuy nirang pariu tung ikuy ta sipitan ang may kilid na ang ya ray nag̱ipanew̱ek nirang nag̱ipagpapinitinsia tung mga taung atia tung seled limang bulan ang atia. 11 Dispuis pa tanira may ading paggaem tung nira ang ya ra yang sasang angil ang may kagaeman duun tung bulalut ang atii. Yang aran na tung bitalang Hinebreo ti Abadon. Tung bitalang Giniriego ti Apolion yang aran na ang yang kinaulug̱an na pariung Mandidiadu. 12 Kapurisu taklib da yang primirung pinanganugunan yang kanug§. Piru kuidaw, may durua pa ka enged ang magdinasunay ang magkakaw̱ut.

Pag̱eyep Da Yang Pangyaenem Ang Angil Yang Budyung Na (9:13-21)

13 Numanyan yang yaenem ang angil, ya si ay nag̱eyep yang budyung na. Pagkatapus may nagngelung busis ang duun liit tung epat nga kantuan yang midyu lamisaan ang atiang bulawan ang parataw̱ukan ta paamut tung katalungaan yang Dios. 14 Mag̱aning yang busis tung pangyaenem ang angil ang baklung napag̱eyep yang budyung na, “Panguw̱aran mu ra yang epat ngangilan ang yag bew̱egkes duun tung binit yang subang atiang dakulu ang paggug̱uuyan ang Eufrates,” ag̱aaning. 15 Numanyan diritsyu ra ka man ang pinalpasan yang epat ngangilan ang atii ug̱ud mamagpangimatay ra tung yaklung parti yang mga tau tung kaliw̱utan. Tanira itinig̱ana kang lag̱i ang para kung kaw̱utun da nganing yang uras ang atia, ya ray ipaglua nira ang yang takun na may yang bulan na may yang kaldaw na may yang uras na ya ra kang lag̱i ay ipinagtipu yang Dios. 16 Dispuis may mga kaarumanan ka nirang mga sundalung mga manigsaay tung kabayu. Nagngelu yang kinadakel nira ang duruang gatus ang milyun (200,000,000). 17 Numanyan tung ipinadakat ang atii tung panelengu, naitaw ra yang pagkarabetangen yang mga kabayu may yang pamagsaay ang maning taa. Parariung may mga lakub tung mga debdeb nirang taluklung geleng-geleng na ang taluklu kang kulay na. Yang kulay yang sam bilug ang geleng-geleng na apuy-apuyan, yang kulay yang sam bilug kuruglawen ig yang sam bilug madulaw. Yang mga kabayung pag̱asaayan nira, yang kulu nira midyu tung kulu ta liun. Dispuis pa, yang nag̱iunsad nira apuy may taw̱uk may yang pag̱aningen ang asupri. 18 Kapurisu tung tulung parti yang mga tau tung kaliw̱utan, nagkarapatay ra yang sam parti ay natetenged tung tulung sarut ang atiang apuy may taw̱uk may yang pag̱aningen ang asupri ang ipinag̱unsad yang mga kabayu. 19 Kinayanan nira tia ay natetenged belag̱an ilem yang mga nganga nira ay nag̱ipagdali nira tung mga tau, kung indi, pati mga ikuy nira ya ka. Ay kipurki yang mga ikuy nira midyu tung iraw ang yang kampus na may kulu na ka ang ya ray nag̱ipangeg̱et nira tung mga taung papinitinsiaan. 20 Piru yang kadaklan ang mga taung indi nagkarapatay tung mga sarut ang atia, belag ya mamamlek tung mga bultung atiang binuat-buat ka ilem ta mga kalima nira, ya mamagpadayun tung pagturuuen nira tung mga dimunyu ang ya ka man ay pamag̱erekelen tung pagturuuen nira tung mga bultu ang sari-saring bag̱ay ang pinaggamit ang katulad ka tung bulawan ubin landuk ang salapi ubin saway ubin batu ubin ayu. Ang pagkatapus indi ka ilem maita, indi ka ilem magngel, indi ka ilem mapanaw. 21 Yang mga ubra-ubra yang mga taung atia, indi ka enged nira pinanlignaan ang katulad tung pangimatay nira tung mga masigkatau nira may tung paggaramiten nira yang kinatakwanan nirang liit tung indi nag̱aita may tung pangumbaw̱ay nira ubin pangunlalii, may tung pagtarakawan nira.

10

Yang Pagpiar Sing Uman Yang Dios Tung Ni Juan Ang Para Magparaintindien Natetenged Tung Planu Na Ang Ya Ray Talusun Na Ka Enged (10:1-11)

1 Pagkatapus may naitaw sing sam bilug pang angil ang maktel ang duun manliit tung langit ang paparanek ang putus ta panganud ang maning pa tung yag susuutay na ig yang kulu na mag̱aliw̱utan ta buluntun. Yang ityura na durug kasulaw ang pariu tung kaldaw. Yang mga bisit na midyu tung adiling darakulu ang pag̱apuy. 2 May nag̱apegsan nang sasang kasulatan ang gesye ang linulun pa rin ang pagkatapus nasulw̱ad da*. Numanyan yang kakay nang tuu, ibindung na tung ulit yang teeb. Yang tung wala ibindung na ka tung banwa. 3 Pagkatapus nagkekendalen da ang yang busis na midyu tung liun ang pagngereb. Pagkakendal na, diritsyu rang naglelpaken yang duldul ta pitung bisis ang tuminuw̱al†. 4 Pagkatapus ta duldul, ya rang ya rang isulatu ra rin kung unu pay inaning na. Piru may nagngelung busis ang liit tung langit ang nagbugnu tung yeen ang mag̱aning, “Egteman mu ra ilem yang inaning yang duldul. Indi mu ra tia isulat,” mag̱aning.

5-7 Taa numanyan yang angil ang naang naitaw rang yag bubdung yang kakay na tung ulit yang teeb may tung banwa, ipinaabwat na ra yang kalima nang tuu tung langit ang nagsumpa tung aran yang Dios ang unaynay kang lag̱i yang kabui na ang yay nag̱imu yang kalangitan may yang katanekan may yang teeb asta yang tanan ang mga betang-betang nira. Mag̱aning yang angil ang nagsumpa, “Talagang anda ray palw̱ad ang ipakdul pa yang Dios, kung indi, kung kaw̱utun da nganing yang uras ang ipag̱eyep da yang yapitung angil yang budyung na, talusun da ka enged yang Dios yang pinagplanu nang inegteman na pa rin atiing tukaw ang katulad ka tung ipinaske na tung mga turuw̱ulun nang mga manigpalatay yang bitala na,” ag̱aaning duun yang angil.

8 Numanyan yang busis ang atiing nagngelung liit tung langit nungayna, ya si ay nagbugnu tung yeen ang mag̱aning, “Ala, paalengtan mu ra kanay yang angil ang atiang yag bubdung yang kakay na tung ulit yang teeb may tung banwa. Eklan mu ra tung kalima na yang kasulatan ang atiang yag susulw̱ad,” ag̱aaning. 9 Pagkatapus dayunu ra ka man ang pinaalengtan yang angil ang atia ang iningaluk tung anya yang kasulatan ang atiang gesye. Ag̱aaning tung yeen, “Ia, eklan mu rang panganen. Durug akbik tia kung madasen da ngani tung tian mu, piru ang asan pa ilem tung nganga mu, midyu lanaw yang katemed na,” ag̱aaning‡. 10 Purisu numanyan ingkelanu ra ka man yang kasulatan ang atiang gesye tung kalima na ang pagkatapus dayunu ra kang pinangan. Midyu ka man tung lanaw yang katemed na tung ngangaw, piru tung pagdasen na tung tianu, duru ra ka man ag̱akbik§. 11 Kapurisu, kumus inakbikanaw ra, linalanganaw ra yang angil durua yang may busis ang atii ang yuu unu dapat ang padayunanu ra ka enged yang pagparadapatenu yang bitala yang Dios ang kuntrang pisan tung mga nasyun ang sari-sari yang mga bitala nira pati tung mga adi.

11

Natetenged Tung Durua NGa Tauan Ang Pamangerengan Tung Dios Ang Pamagpaingmatuud Tung Mga Tau (11:1-14)

1 Taa numanyan, may sasang panukat ang maninga bastun ang ipinakdul tung yeen ang para ipanukatu. Pagkatapus dayunaw rang tinuw̱ul yang Dios ang inaning, “Ala, magpanawa ra. Sukaten mu ra yang pagtuuan tung yeen ang pinakalusu pati yang midyu lamisaan ang pagparataw̱ukan ta paamut duun. Bilangen mu ra ka yang kinadakel yang mga taung pamagtuu tung yeen duun. 2 Piru yang palayas na, indi mu ra iugpu ang sukaten. Kipurki tia, itinug̱utu ra tung mga taung anday pag̱intindi nira tung yeen. Asta yang siudad ang Jerusalem ang yay pag̱aningen ang sagradu, itinug̱utu ra ka tung nirang gaeman tung seled epat ang puluk may duruang bulan (42)*. 3 Dispuis may durua nga tauan ang mamagpaingmatuud tung mga tau ang pakdulanu ta katengdanan nirang magpalatay yang bitalaw tung seled san liw̱u may duruang gatus may enem ang puluk ang kaldaw (1,260)†. Yang suut nira, aw̱el ang magig̱ilek‡,” ag̱aaning yang Dios tung yeen.

4 Naa pala yang duruang atia, mamanulad tung durua nga tauan atiing tukaw ang ipinananglit ni Zacarias tung duruang kapungul yang ayung pag̱aningen ang olibo may durua kang parabdungan ta kaas ang yag bebtang tung katalungaan yang Dios ang yay Makagag̱aem tung bilug ang kaliw̱utan§. 5 May apuy ang lumua tung nganga nira ang ya ray ikalain yang kumpurming magkuntra tung nira. Purisu kung tinu pay malelyag ang manigbak tung duruang atia, maning tia yang dapat ang mapatayan nira. 6 Dispuis yang duruang atia, pakdulan yang Dios ta kagaeman nirang magsuspindi tung kuran ug̱ud indi kumuran mintras pamagparakaw̱utun pa tanira yang bitala yang Dios*. Yang pangyadwang kagaeman ang ipakdul na tung nira, yang mga wai puiding imuen nirang dug̱u. Yang pangyaklung kagaeman, maskin unu pang sarutay, puiding ipadalpet nira tung kaliw̱utan tung maskin unu pang urasay ang malelyag̱an nira†.

7 Kung matapus da nganing tanira ta pagpaingmatuud nira tung mga tau, may sasang ayep‡ ang duun maglua tung bulalut ang atiing pinakaadalem ang yay magpakigkuntra ta maayen tung durua nga tauan ang atia ang asta deeg̱en nang pangimatayen. 8 Yang mga tinanguni nira asan da ilem aglalakday tung karsada yang siudad ang dakulu ang puiding ipananglit tung siudad yang Sodoma ubin yang banwang Egipto ubin yang siudad ang pinaglansangan tung ni Ginuu nira§. 9 Pagkatapus tung seled tulung kaldaw may tenga yang mga tinanguni nira nag̱apaniiran da ta maskin unu pang nasyunay ta mga tau ang tag̱a maskin ay pang banwaay ang sari-sari ka yang mga bitala nira. Indi ra nganing mamagtug̱ut ang ipalg̱ud pa tung leyang. 10 Natetenged tung kamatayen yang duruang atia, pamanadyaan da ta duru yang mga taung pamagtinir tung bilug ang kaliw̱utan ang kumpurming pagpaguyud tung sistima nang kuntrang pisan tung Dios. Ya ra nganing ay silibraen nirang magparakdul-pakdulan ta mga rigalu. Ay ya pa ag̱ari, tanira durung pinitinsia ang nagmaan nira natetenged tung duruang atiang mga manigpadapat yang bitala yang Dios. 11 Kung mataklib da nganing yang tulung kaldaw ang atia may tenga, pamuien si kang uman yang Dios. Diritsyung mamagbungkaras. Kung maita si nganing yang mga tau, pamalayan da ta eled nirang duru. 12 Pagkatapus yang duruang atia, may magngel da nirang busis ang dakulu ang liit tung langit ang magbitala tung nirang mag̱aning, “Taniamu ra tung abwat!” Pagkatapus may panganud ang mag̱ekel tung nira tung langit ang ya kag dawalay yang mga kuntrariu nira. 13 Tung uras ang atia, mayegyeg da yang kaliw̱utan ta maktel. Tung sam puluk ang parti yang mga kabalayan tung siudad, sam parti yang magkaragew̱a. May magkaradamay kang pitung liw̱u nga tauan ang magkarapatay tung yegyeg ang atia. Yang kadaklan ang mga taung magkaralibri, pamalayan da ta eled nirang duru. Purisu dayun dang mamanligna tung mga kasalanan nira ang nunut da ka ta pagdarayawen nira tung Dios ang pagtinir tung langit.

14 Kapurisu tung maning tiang mainabu, mataklib da yang yadwang pinanganugunan yang kanug*. Piru kuidaw, yang pangyaklu makali ra ilem ang magkakaw̱ut.

Pag̱eyep Da Yang Pangyapitung Angil Yang Budyung Na (11:15-19)

15 Taa numanyan yang pangyapitung angil, ya si ay nag̱eyep yang budyung na. Pagkatapus may mga busis duun tung langit ang durug katutunul ang namagbitala ang mag̱aning,

“Talagang kaw̱utun da ka enged yang uras ang anda ray dumang may gaem tung bilug ang kaliw̱utan, kung indi, ya ra yang Dios mismung pangag̱alenan ta durua yang pag̱aningen ang Cristong pinilik nang magpapanaw tung paggaraemen nang baklu. Yay mamaggaraemen ang asta tung sampang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na,” mag̱aning.

16 Pagkatapus naang duruang puluk may epat nga mamaepetan ang kumarungan tung mga kakarungan nira tung katalungaan yang Dios, kung magngel da nganing nira yang bitalang atia, ya ra mamagparagpa ang mamagtuu tung anya. 17 Mag̱aning tanira,

“Pagpasalamatami tung nuyung yaway Dios ang makagag̱aem tung tanan ig disti pa tung katebtew̱an, asana ra kang lag̱i ang asta ra ilem simanyan. Yang nag̱apasalamatan enged yamen tung nuyu ta dakulung pagpasalamat ang yang kagaeman mung durug kapuirsa ya ra ka enged ay ipalua mung maggaraemen ang katulad ka tung pinangakuan mu.

18 Yang mga tag̱a duma-rumang nasyun ang indi kang lag̱ing pamananged tung nuyu, maskin pangasilag da ta duru tung nuyu may tung mga tauan mu, paunu pa ilem tanira kung uras dang paitaan mu ra nganing yang kasisilag̱en mu? Ay ya ray uras ang ipagpamui mu si kang uman tung mga taung nagkarapatay ra ang para insapuan mu tanira sasa may sasa.

Ya ra kay uras ang yang mga turuw̱ulun mung pinanalig̱an mung magpalatay yang bitala mu ya ray pamakdulan mu ta maning pa tung primyung pag̱ipakdul tung sasang nandeeg tung karira. Pati yang kadaklan ang binuat mu ra kang mga tauan mung sadili, bilang yang kumpurming naggalang ta ustu tung nuyung nag̱usuy tung nag̱auyunan mu, ya ka, ya ra kay pamakdulan mu. Maskin aranek ta pagkabetang maskin abwat, parariu ka ilem ang pamakdulan mu.

Ya ra kay uras ang ipagsintinsia mu tung kalainan ang anday katapus-tapusan na yang kumpurming nagpaligna tung sistima yang mga tau tung maskin ay pang banwaay tung bilug ang kaliw̱utan ang asta namanlipat da tung nuyung namagtuu tung ipinakli nira tung nuyu,” mag̱aning duun yang mga mamaepet.

19 Numanyan diritsyu rang nabukaan yang pagtuuan tung Dios duun tung langit†. Purisu bistu ra duun yang baul ang sasang pinananglitan yang dating ipinagpakigpaig̱u na‡. Pagkatapus, diritsyu rang nag̱intra kidlat may duldul ang paglelpaken ang nunut da ka ta yegyeg yang kaliw̱utan ig may mga yilung darakulu ang mabiw̱ilug ang nagkarabungsad da tung katanekan.

12

Natetenged Tung Durua Nga Pruibaan Ang Luminua Tung Langit Sigun Tung Sasang Baw̱ay May Sasang Dragun (12:1-6)

1 Numanyan may sasang pruibang durug kabew̱ereng ang luminua tung langit. May sasang baw̱ay ang yang bisti na, maninga kaldaw yang kasusulawen na. Yang bulan midyu tung yay pamdungan yang mga kakay na. Dispuis tung kulu na may sasang kurunang yag susuklub ang may sam puluk may durua nga dumakelan ang yag pansidpet ang yay pagpailala ang tung uri tanya mandeeg da ka enged. 2 Yang baw̱ay ang atia, paranganaen da. Paggaluak da nganing ta duru ang pagbalunbun ta masiit. 3 Pagkatapus may sam bilug sing pruibang luminua si tung langit. May sasang dragun ang durug dakul ang yang kulay na mapula*. Pituy kulu na ang karamped ka ta kuruna†, may sam puluk ay sungay na. 4 Simanyan yang ikuy na ya ray ikinaliweswes na tung yaklung parti yang mga dumakel tung langit ang pagkatapus ya ray gulping ipinabungsad na tung katanekan‡. Dispuis pa yag tatalunga tung baw̱ay ang atia ang ya rang ya rang mangana, ug̱ud kung maluangan da nganing, panganen na rang lag̱i yang mula. 5 Numanyan yang baw̱ay diritsyu ra ka man ang nangana ta mulang lalii ig yang ana nang atia, ya ra ka pa man yang pinagpilik yang Dios ang maggaraemen tung tanan ang nasyun ang durug kaigpit yang pagkeremkemen na tung nira§. Piru imbis ang panganen da rin yang dragun, unaw̱is ingkelan da tung Dios ang yag kakarung tung siang bulawan ang para kasiraan da ka tanirang mamaggaraemen*. 6 Numanyan yang baw̱ay tanya, nagpalaksu ra tung banwang kapas duun tung may lugar ang pinagsimpan dang lag̱i yang Dios ang para duun da asikasuay tung seled san liw̱u may duruang gatus may enem ang puluk ang kaldaw (1,260)†

Nag̱iplek Da Yang Dragun Tung Langit Ang Nag̱ibugsu Tung Katanekan (12:7-12)

7 Pagkatapus tia, nagkagira ra yang langit. Ti Miguel‡ ang yay sasang angil ang pinakaabwat may yang mga angil ang pag̱apanuw̱ul na, namagpakiglaban da tung dragun ig yang dragun tanya nagbatuk da ka tung nira, kasiraan da ka tanira yang mga angil ang pag̱apanuw̱ul na. 8 Pagkatapus dineeg da yang dragun may yang mga kaarumanan na. Indi ra tinugtan ang mamagtinir pa tung langit. 9 Anday dumang binuat tung dragun ang dakulu, ipinlek da ilem ang ibinugsu tung katanekan, kasiraan da ka tanira yang mga angil ang pag̱apanuw̱ul na. Naang dragun ang naa, anday duma, ya ra mismu yang nagpairaw-iraw atiing primirung pisan atiing pag̱imu yang Dios tung tau§. 10 Pagkatapus may nagngelung busis ang durug tunul tung langit ang nagbitala ang mag̱aning,

“Ay salamat! Yang Dios ang naang pag̱atuuan ta, talagang ipampalibri na ra ka enged yang mga tauan na, ay ipalua na ra ka enged yang paggaraemen nang durug puirsa ekel tung pag̱aningen ang Cristong pinagpilik na ang ya ray talig̱an nang magpapanaw tung paggaraemen nang baklu tung bilug ang kaliw̱utan. Siguradung ya ray mainabu natetenged anda ra taa tung katalungaan yang Dios yang manigpamangdan tung mga kaputulan ta law̱iig kaldaw natetenged tung mga kasalanan nira. Kinaskas dang pinaliit taa tung langit. 11 Yang ipinandeeg nira tung anya ang tanira indi ra dinlutan yang mga pag̱ibangdan na tung nira, bug̱us yang pagtaralig̱en nira tung ni Jesus ang nagpaturuk yang dug̱u na para tung mga kasalanan nira ang tanya ka man maning pa tung sasang karnirung idinasag. Dispuis pa, yang sam bilug pang ipinandeeg nira tung ni Satanas, ya ra yang pagparaingmatuurun nirang durug derep tung mga tau natetenged tung kalibrian ang pinagtukud ni Jesus. Maskin pinagpaleg pang imatayen kung indi mamalpas tung anya, indi ra ka enged kinanugun nira yang mga kabui nira. 12 Purisu yamung tanan ang pagtinir taa tung langit, kumus kinaskas da ti Satanas taa tung langit, ya ray ikasadya mi. Piru yamung pagtinir asan tung bilug ang kaliw̱utan ang kumpurming pagpaguyud tung sistima na, kanugun yang pagkabetang mi. Kipurki asan da tung numyu nga lensad. Duru rang kasilag na, ay nag̱askean na ra ang gesye ra ilem yang uras ang nag̱ilug̱ut tung anyang ipag̱ubra na,” ag̱aaning duun yang busis tung langit.

Pagrutus Da Yang Dragun Tung Baw̱ay, Pati Yang Mga Kanubli Na Nag̱adeeg-deeg̱an Na (12:13-18)

13 Taa numanyan yang dragun tanya, pagkapamalad na tung sadili na ang naa pala kinaskas da tanyang ibinugsu tung kaliw̱utan, anday dumang binuat na, dayun dang nagrutus tung baw̱ay ang atiang nangana tung laliing atia ang para deeg-deeg̱an na. 14 Piru yang baw̱ay tanya pinakdulan da yang Dios ta pakpak ta kanug ang dakulu ug̱ud malayug da duun tung banwang kapas duun tung may sasang lugar ang duun da asikasuay tung seled tulung takun may tenga* ug̱ud duun da nga libri tung iraw. 15 Numanyan anday dumang binuat yang iraw, nagbula ta wai ang maninga subag kaseleg ang para ibeek da yang baw̱ay ang malmes. 16 Piru yang tanek ya ray nagtaw̱ang tung baw̱ay ang nguminanga ra ang yang waing ibinula yang dragun, ya ray tinlen na. 17 Pagkatapus yang dragun, nasilag da ta duru tung baw̱ay. Purisu naningayaw ra ang para kuntraen na ra ta maayen yang kadaklan ang mga kanubli yang baw̱ay ang naa ang ya ra ka man yang pamagtuman yang mga katuw̱ulan yang Dios ig pamag̱ubligar ang ultimu ilem ti Jesus yang dapat tingaraen nirang may kalalangan tung nira. 18 Numanyan duun da nagkereng tung binit yang bakayan.

13

Yang Durua NGa Ayepan (13:1-10)

1 Numanyan may naitaung sasang ayep* ang ya lua tung teeb. Pituy kulu na ig sam puluk ay sungay na ang karamped ka ta kuruna ang yay pagpailala tung kagaeman na. Dispuis kada kulu may nasulat ang aran ang magkabag̱ay ang tung Dios ilem nga dapat ang pagkatapus ya ray ingkelan ta mga tau ka ilem ang pamag̱aambu ang tung nira ilem unu nga bag̱ay†. 2 Dispuis yang ayep ang atiang naitaw anggid tung tigri ang puntuk-puntuk ilem yang kulay na ang yay paggug̱uuyan tung leopardo. Yang kakay yang ayep ang atia durug dakul ang yang ukub na durug tarem ig abubwat ang katulad ka tung sasang ayep ang talunun ang paggug̱uuyan tung oso. Yang nganga na maninga nganga ta liun‡. Dispuis pinakdulan da yang dragun yang sadiling kagaeman nang durug kapuirsa ang para maggaraemen da tung intirung kaliw̱utan. 3 Dispuis pa yang kulu nang sam bilug, midyu may luka nang dilikadu ang puiding ya ra rin ay mapatayan na ang pagkatapus ya ra ngaulikay. Purisu yang kadaklan ang mga tau tung kaliw̱utan, namag̱usuy ra tung ayep ang atia natetenged tung pagkabereng nirang duru tung pagkabetang na. 4 Purisu anday dumang linuaan na, namagtuu ra dayun tung dragun natetenged yay nagpakdul yang kagaeman na tung ayep ang atia. Pati yang ayep tinuuan da ka nira. Ya ra ag̱aningay nirang, “Inding pisan mapasiring-siringan yang ayep ang naa. Andang pisan ay mandeeg tung anya,” mag̱aning.

5 Taa numanyan yang ayep ang atia, tinugtan da yang Dios ang magpaambug da tung sadili nang mag̱ambu ang tanya ilem unu ay bag̱ayan yang pagkabetang yang Dios§. Dispuis tinugtan da ka yang Dios ang maggaraemen tung seled epat ang puluk may duruang bulan (42)*. 6 Purisu numanyan pinag̱intraan na ra ka man duminar yang Dios. Maskin yang aran nang durug kasagradu may yang pag̱atiniran na, bilang yang kumpurming pamagtinir tung langit, ya ra kay pinaglamku na†. 7 Dispuis tinugtan da ka yang Dios ang magkuntra ta maayen tung mga taung binuat nang mga tauan na ang asta pandeeg̱en na. Dispuis pa tinugtan na ra kang maggaraemen tung tanan ang mga tau, maskin unu pang nasyunay, maskin unu pang bitalaay tung bilug ang kaliw̱utan, sakep na rang tanan. 8 Purisu mamagtuu ra tung anya yang tanan ang mga taung pamagtinir tung bilug ang kaliw̱utan, puira pa tung kumpurming nasulat yang mga aran nira tung listaan yang kumpurming paeyangan yang Karnirung inimatay ta ipagpangabui nirang baklu ang anday pagtapusan na. Baklu naimu yang kaliw̱utan, nasulat da kang lag̱i asan yang mga aran nira.

9 Kapurisu, mga putulu, kumus maning da ka man tia yang mainabu, kung tinu pa asan ay pamati tung sulat ang atiang nag̱abasa, kaministiran ang intindien na ta mupia yang ag̱ianingung naa. 10 Kung yang planu yang Dios para tung yaten ang mga tauan na ang ita deepen ang ipakalabus natetenged tung pagtaralig̱en ta tung ni Jesus, pauyunan ta ra ilem. Ubin kung yang planu na tung yaten ang ita sibatan ta ispadang imatayen natetenged tung pagturumanen ta yang kalelyag̱an ni Ginuung Jesus, ya ra ka ilem ay pauyunan ta‡. Yang ilyag̱ung ianing, dapat ang elten ta ta maayen ang pabakeren yang pagtaralig̱en ta tung anyang mag̱aragwantaen tung mga pinitinsiang kumpurming mga maning tiang mapasaran ta.

Natetenged Tung Sam Bilug Pang Ayep Ang Naita Na (13:11-18)

11 Numanyan may naitaw si kang sam bilug pang ayep ang ya lua tung adalem yang katanekan. Duruay sungay nang magkapariu tung sungay ta karnirung lalii ig kung magbitala, maninga dragun§. 12 Yang kagaeman yang aruman nang ayep ang durug puirsa ya ray gamiten na, bilang ya ray tinalig̱an yang aruman nang mangerengan tung anyang magkalalangan tung mga tau. Purisu yang tanan ang mga taung pamagtinir tung bilug ang kaliw̱utan ang kumpurming pamagpaguyud pa tung sistima na, ya ray panregsan nang mamagtuu tung aruman nang ayep ang may luka nang dilikadu ang pagkatapus ya ra ngaulikay. 13 Dispuis yang ayep ang atia sam bilug, magpalapus da ta mga pruibang maktel. Maski nganing apuy, ipabungsad na tung katanekan ang yag dawalay yang mga tau. 14 Purisu duun da mapatalang na yang mga taung pamagtinir tung kaliw̱utan natetenged tung mga pruibang atiang ilinug̱ut yang Dios tung anyang ipampalapus na * ang tung uras ang ipagpalapus na asan da ka tung anya magpaniid yang ayep ang pangerengan na. Lalangan na ra nganing yang mga tau ang mamagpabuat da ta sasang bultu ang para yay pagtuuan nira tung aruman nang ayep ang sinibatan ta ispadang napatay ang pagkatapus nabui si kang uman. 15 Yang ayep ang atia linugtan da ka yang Dios ang magpakdul ta linawa tung bultung atiang ipakbung tung aruman nang ayep ug̱ud mapagbitala ra ig mapagkalalangan da ka ang kumpurming tinu pay indi magtuu tung anya, dapat ang imatayen† 16 Dispuis pa magpanreg̱es da ka tung tanan ang mga tau maskin mga abwat ta pagkabetang kag aranek man, maskin manggaranen kag maliliwag̱en man, maskin turuw̱ulun kag belag man, ang tanira dapat ang mamagpamarkang luw̱us tung mga kalima nirang tuu u kung indi, tung mga kikilayen nira‡. 17 Yang katuyuan na tia, ay ug̱ud anday mapangalang, anda kay mapagpaalang kung anday marka nang maning tia§ ang ya ra yang aran yang aruman nang ayep ubin yang lumiru ang yay kapananglitan yang aran na. 18 Purisu ta yamung pamati, kaministiran asan da gamitay mi yang mga isip ming mawayang. Kung tinu pay maskeng mag̱intindi, bala ra tung anyang magsaulu kung unu pay nag̱adapatan yang lumirung atiang kapananglitan yang aran yang ayep ang atia ay kipurki yang kapananglitan yang lumiru na aran ta sasang tau. Yang lumiru na, enem ang gatus may enem ang puluk may enem (666)*.

14

Natetenged Tung Mga Taung Ginawad Yang Pag̱aningen Ang Karnirung Nagpakugmatay (14:1-5)

1 Numanyan pagtelengu si, unu pay maitaw, kung indi, ya ra yang pag̱aningen ang Karniru ang yag kekdeng tung bukid ang pag̱aningen ang Sion*. May mga aruman nang sang gatus may epat ang puluk may epat ang liw̱u nga tauan (144,000) ang atiing nagkarasulatan da yang mga kikilayen nira yang aran na may yang aran yang pag̱aningen nang Ama na†. 2 Pagkatapus may nagngelung busis duun tung langit ang durug tunul ang kung pamatianu, ang kaisan midyu tung dinag̱unu yang lakun ang pamamuka. Puidi kang aningenu ang kaisan midyu tung duldul ang darakulu ang paglelpaken ubin midyu ang kaisan tung turugtug̱an yang mga dikuirdas ang atiang pag̱aningen ang arpa. 3 Dispuis yang mga taung atiang sang gatus may epat ang puluk may epat ang liw̱u (144,000), tumalungaan tung siang bulawan ang pagkarungan yang Dios ang asan ka tung paliw̱ut na yang epat ang nag̱abui may yang duruang puluk may epat nga mamaepetan. Pamagkarantaen ta sasang kantang baklung pisan ang inding pisan maaralan ta duma, kung indi, tanira ra ilem ay pangaske. Nagkamaningan da ta maning tia ay natetenged tung tanan ang mga tau tung bilug ang kaliw̱utan, ultimu ilem taniray ginawad yang pag̱aningen ang Karniru ang ipinampaulik da tung Dios ang pinagpaalawiran da ka rin nira. 4 Yang mga taung atia, ya ra yang mga taung indi ra enged namagpamansa tung mga sadili nirang namagtuu tung ayep, kung indi, binilug da nira yang isip nira tung pag̱aningen ang Karniru ang indi ra ka enged namamalpas tung anya, maskin ay pa ilem ngaeklay na, maskin ya pay magakdan nira ta kamatayen. Tung tanan ang mga tau tung kaliw̱utan, ultimu ilem tanira ay ginawad nang ipinampaulik tung Dios. Bug̱us da yang mga isip nira tung Dios durua yang pag̱aningen ang Karniru ang ya ray pinag̱intrigaan nira yang mga sadili nira. 5 Inding pisan namagbukli ang para mangalikay ra rin tung malain‡, andang pisan ay mabangdan tung nirang malain.

Yang Kadaklan Ang Mga Tau Nag̱apakdulan Pa Ta Timpu Nirang Mamanligna Tung Mga Ubra-ubra Nirang Malalain (14:6-7)

6 Numanyan may naitaw si kang sasang angil ang paglayug-layug tung pamilat-pilatan yang langit. Ekel na yang Matinlung Balitang indi enged mag̱uman ug̱ud ipakaw̱ut na tung tanan ang mga tau tung bilug ang kaliw̱utan ang kumpurming pamagpasuag pa tung Dios, maskin unu pang nasyunay, maskin unu pang bitalaay. 7 Dakulu yang busis nang pag̱aning tung mga tau, “Kaministiran ang magkatiniramu ra ta pag̱eled ming ustu tung Dios ig manlignaamu ra ka tung mga ubra-ubra ming balaw̱ag tung anya ang nunut da ka ta pagdarayawen mi tung anya. Kipurki magkakaw̱ut da yang uras ang ipagsintinsia na tung tanan ang mga tau. Maayen pang magsukuamu rang lag̱ing magtuu tung anya ang nunut da ka ta pag̱urubligaren mi yang mga kasalanan ang nagkarabuat mi ang tanya ka man yang nag̱imu yang kalangitan may yang kaliw̱utan may yang teeb may yang mga sungkuk ta wai,” ag̱aaning.

Nag̱aula Kang Lag̱i Ang Yang Siudad Ang Babilonia Magew̱a Rang Pisan (14:8)

8 Numanyan may sam bilug sing angil bilang pangyadwa ra ang ya ray nagdasun ang luminua ang yay nagbitalang mag̱aning, “Salamat tung Dios! Talagang gew̱a rang pisan yang siudad yang Babilonia ang bantug da rin tung intirung kaliw̱utan. Ya ra ka man yang siudad ang nagpanangway tung tanan ang mga nasyun yang sasang irinemen ang maiseg ug̱ud mamanginlasay ra tung Dios ig durung kalelyag nirang mamagsagyap ta mapakli nira tung anya ang para yay pag̱ineteg̱an yang mga isip nira.”§

Yang Panampetan Yang Mga Taung Kumpurming Magtuu Tung Ayep May Tung Bultung Ipinasuad Tung Anya (14:9-13)

9-10 Numanyan may sam bilug sing angil bilang pangyaklu ra ang ya ray nagdasun ang luminua ang yay nagkekendalen ang mag̱aning, “Kumpurming tinu pay magtuu tung ayep ang atia, pati tung bultung ipinasuad tung anya ang pagkatapus magpauyun da ka ang yang marka yang ayep imarka ra ka tung kikilayen na ubin tung kalima nang tuu, yang taung atia, ya ray masapul ang pisan tung kasisilag̱en yang Dios. Yang kaalimbawaan yang kasisilag̱en nang atia, maning pa tung sasang irinemen ang durung pisan agkaiseg ig andang pisan ay simbul nang pandisimular. Ya ray itag̱ay na tung basu ang ipainem tung anya. Anday duma, papinitinsiaan na tung asupring pag̱apuy ang ya ra ka pa man agdawalay nira yang mga angil ang pag̱apanuw̱ul yang Dios may yang pag̱aningen ang Karniru*. 11 Yang taw̱uk yang apuy ang pagpapinitinsiaan tung nira sigi-sigi ra ilem yang ukbu nang asta tung sampa ang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na. Kumpurming tinu pa man ay magtuu tung ayep pati tung bultung ipinasuad tung anya ig magpauyun da ka ang yang aran na imarka ra ka tung anya, kaldaw law̱ii, inding pisan maenayan tung pinitinsiang atiang asta tung sampa,” ag̱aaning yang angil.

12 Mga putulu, ta yaten ang mga tauan yang Dios ang pagtuman yang mga katuw̱ulan na ig pagpadayun tung pagtaralig̱en ta tung ni Ginuung Jesus, kaministiran ang patentenen ta enged yang mga isip tang mag̱agwanta tung mga kaliwag̱an ang kumpurming mapasaran ta.

13 Taa numanyan may nagngelu sing sasang busis ang duun manliit tung langit ang ya ray nagbugnu tung yeen ang mag̱aning, “Juan, ya ra taa yang isulat mu. Mag̱impisa numaan, kung nainu pay imatayen natetenged ang indi ra mamalpas tung yeen, talagang ya ray pasadyaen yang Dios ta mupia,” mag̱aning. Mag̱aning ka yang Espiritu Santong nagpaugtun, “Tama ka man ang pisan tia ay mangadiskansaan da tanira tung tanan ang mga pinitinsiang napasaran nira arangan da ilem tung pagtaralig̱en nirang bug̱us tung ni Ginuung Jesus. Talagang pasadyaen da ka man tanira yang Dios ay natetenged kung ay pa ag̱ari yang pinakaw̱ut yang tanan ang pagpakabedlay nirang nanirbian tung anya, inding pisan malipatan na, kung indi, ya ra ka enged ay demdemen nang balesan,” mag̱aning†.

Yang Pagsagpun Ni Ginuung Jesu-Cristo Tung Tanan Ang Mga Tauan Na Nag̱ipananglit Tung Pangayeg (14:14-16)

14 Numanyan pagtelengu si, unu pay maitaw, kung indi, may sasang panganud ang kulit ang may Maninga Tau ang yag kakarung asan. Tung kulu na may yag susuklub ang kurunang bulawan ang yay pagpailalang nandeeg da tung mga kuntrariu ig tung kalima na may nag̱apegsan nang karit ang matarem‡. 15 Pagkatapus may sam bilug sing angil bilang pangyaepat da ang luminua tung pagtuuan tung Dios tung langit§. Nagkekendalen da tung yag kakarung tung panganud ang mag̱aning, “Ala, gamiten mu ra unu tiang karit mung magpanggasap ta paray. Kipurki tilingayeg da unu, lutuk da unung pisan yang paray ang garasapen tung bilug ang kaliw̱utan,” ag̱aaning* 16 Pagkatapus naang yag kakarung tung panganud, dayun na rang ipinanggasap yang karit na ang asta luw̱us da yang paray ang nagkaragasap na.

Yang Pagsintinsia Yang Dios Nag̱ipananglit Tung Panggeret Tung Mga Kapuyut Yang Mga Ubas. (14:17-20)

17 Pagkatapus may naitaw sing angil ang sam bilug bilang pangyalima ra ang ya si kay luminua duun tung pagtuuan tung Dios tung langit ang may nag̱apegsan na kang karit ang matarem. 18 Pagkatapus may angil si pa ka enged ang sam bilug bilang pangyaenem da ang ya si kay luminua ang duun manliit tung midyu lamisaan ang parataw̱ukan ta paamut. Tanya yang may kagaeman tung apuy asan. Nagkekendalen da tung aruman nang sam bilug ang angil ang may peg̱es nang karit ang matarem ang mag̱aning, “Ala, gamiten mu ra unu atiang karit mung matarem ang magpanggeret tung mga kapuyut yang mga ubas tung bilug ang kaliw̱utan ay natetenged lutuk da unu,” ag̱aaning†. 19 Purisu numanyan yang angil ang atiang sam bilug, dayun na ra ka man ang ipinaggeret yang karit nang nagpanggeret yang mga kapuyut yang mga ubas tung bilug ang kaliw̱utan. Pagkatapus dayun na ra kang ipinamukbuk tung lilikeran ang dakulu, ang ya ray kapananglitan yang kasisilag̱en yang Dios ang duru ang ya ray maagmaan yang mga taung belag̱an mga tauan na. 20 Numanyan pinagliked-likeran da yang mga ubas tung lilikdan duun tung lua yang siudad ang yang dug̱u yang mga tau, maninga bawang ang tuminulw̱a ang yang dalem na tumimpeng da tung pagtakeran ta mga busal tung nganga yang mga kabayu‡ ig yang tinegkaan yang tinulw̱aan na, san liw̱u may enem ang gatus (1,600) ang istadia ang pag̱aningen§.

15

Natetenged Tung Mga Taung Indi Ra Ka Enged Namagpadeeg Tung Ayep (15:1-4)

1 Numanyan may naitaw sing sam bilug sing pruiba tung langit ang durung pisan agkabew̱ereng. May pitu ngangilan ang yay may katengdanan ang mamagpadangat tung pitu ka nga sarutan. Yang mga sarut ang naa, ya ra yang pangultimung mga sarut ang asan da nga talusay yang Dios yang pagpaita na yang kasisilag̱en na. 2 Pagkatapus, pagtelengu si, unu pay maitaw, kung indi, ya si yang midyu salamin ang atiang pariu ka tung teeb aglapad ang may apuy nang maning pa tung pagbawang. May naitaw ra kang mga taung kemdengan asan tung binit na ang may ekel nirang mga dikuirdas ang ipinamakdul yang Dios tung nira ang para yay gamiten nirang mamagdayaw tung anya. Anday duma, ya ra yang mga taung indi ra ka enged namagpadeeg tung ayep, kung indi, namanguntiel dang indi ra namagtuu tung anya pati tung bultung ipinasuad tung anya. Asta yang lumirung atia ang yay kapananglitan yang aran na, indi ra ka namagpauyun ang imarka pa tung nira*. 3-4 Yang pagturugtug̱un nira ya kay pagkarantaen nira ta sasang kantang nag̱ipagdayaw nira tung Dios natetenged tung pagparaktelen na tung nira ang asta indi ra namagpadeeg tung ayep ig natetenged tung pagdipindir na tung nirang nangimalesan tung kumpurming tinu pay nagpandeeg-deeg tung nira. Yang nag̱akanta nirang atii, magkaanggid ka ta palaksu tung kantang atiing kinanta ni Moises ang turuw̱ulun yang Dios atiing pagpalibri na tung nasyun nirang mga Israel ang tanira ipinagpalua na duun tung banwang Egipto†. Puidi kang aningenu ang yang nag̱akanta nirang atii magkaanggid ka tung kinanta yang pag̱aningen ang karniru atiing nandeeg da tung sistima yang kaliw̱utan ang naa may tung kamatayen‡. Maning taa yang sarabyen yang kanta nira:

“Ampuan yamen ang Dios ang makagag̱aem tung tanan,

Durug puirsa yang mga pag̱urubraen mu ig makabew̱ereng.

Yawang may kagaeman tung tanan ang nasyun tung bilug ang kaliw̱utan,

Talagang matadleng ang pisan yang tanan ang pag̱abuat mu andang pisan ay mali na may gesye.

Yang tanan ang mga tau mamagkatinir da ta eled nirang duru tung nuyu,

Tanirang tanan mamagdayaw tung nuyu natetenged tung pagkadios mu,

Ultimu ilem yaway limpiung pisan ta ug̱ali.

Yang tanan ang mga tau maskin unu pang nasyunay mamagtuu ra ka enged tung nuyu,

Kipurki bistu tung nirang tanan yang pag̱urubraen mung pagkatamang pisan,” mag̱aning tanirang namagkanta.

Natetenged Tung Pitu NGangilan Ang Mamagpadalpet Yang Betang Yang Pitu Ka NGa Mangkukan (15:5-8)

5 Pagkatapus yang pagkarantaen yang mga taung atii, naitaw ra yang talub yang kuartung pinakasagradu ang yag lulg̱ud tung pagtuuan tung Dios tung langit ang naa pala, nabukaan da. Duun ka agbebtang yang mga katuw̱ulan yang Dios ang isinulat§. 6 Asan da namansilua yang pitu ngangilan ang atiang may katengdanan nirang mamagpadalpet tung pitu ka nga sarutan. May pag̱asuut nirang aw̱el ang pag̱aningen ang lino ang durug kalimpiu ig durug kasusulaw ig may aw̱el kang yag baw̱anda tung tinanguni nirang bulawan yang kulay na. 7 Numanyan yang sam bilug tung epat ang atiang nag̱abui, ya ray nagparawat tung pitu ngangilan ang atii yang pitu ka nga mangkukan ang mga bulawan ang punuk ta irinemen ang yay kapananglitan yang kasisilag̱en yang Dios ang yay nag̱abuing asta tung sampang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na. 8 Pagkatapus yang pagtuuan tung Dios ang atii tung langit, tinaw̱ukan dang tanan ekel tung kasusulawen yang Dios may tung puirsa yang kagaeman na. Purisu anday sarang ang makled asan mintras indi pa ag̱atapus ta pamukbuk tung kaliw̱utan yang pitu nga sarutan ang pag̱aekel-ekelan yang pitu ka ngangilan.

16

Yang Pamukbuk Tung Pakled Yang Pitu NGa Mangkukan (16:1-21)

1 Numanyan may nagngelung busis ang dakulu ang liit duun tung pagtuuan ang atii ang yay nagkalalangan tung pitu ngangilan ang mag̱aning, “Ala panawamu ra. Ibukbuk mi ra yang irinemen ang atiang ipinabtang tung pitu nga mangkukan ang yay kapananglitan yang kasisilag̱enu ang ya ray ipaitaw tung mga tau tung bilug ang kaliw̱utan,” mag̱aning.

2 Pagkatapus, diritsyu ra ka man ang nagpanaw yang primirung angil ang ibinukbuk na tung kaliw̱utan yang pakled yang mangkuk ang ekel na. Pagkabukbuk na, yang mga taung kumpurming may marka yang ayep ig pamagtuu ka tung bultung atiang ipinasuad tung anya, pinanubwan da ta mga lukang dilikadung durug kasisiit*.

3 Numanyan yang pangyadwang angil, ya si kay namukbuk tung teeb yang pakled yang mangkuk ang ekel na. Pagkabukbuk na, yang teeb nanulad da tung dug̱u ta taung pinatay ang pagkatapus nagkurta rang duru rag buyu. Purisu yang tanan ang nag̱abui tung teeb luw̱us dang nagkarapatay.

4 Numanyan yang pangyaklung angil, ya si kay namukbuk yang pakled yang mangkuk ang ekel na tung mga suba may tung mga sungkuk ta wai. Pagkabukbuk na, namagyari rang dug̱u. 5 Atii nagngelu ra yang angil ang may gaem tung mga wai ang yay nagbitala tung Dios ang mag̱aning,

“Yawang sagradung pisan ig asana kang lag̱i disti pa tung katebtew̱an ang asta simanyan, talagang matadleng ang pisan yang pagkadios mu, kipurki sinintinsiaan mu ra nganing ang pinarusaan yang mga taung atia. 6 Kipurki yang ipinaturuk nira dug̱u yang mga tauan mu may yang mga manigpalatay yang bitala mu ang pagkatapus simanyan dug̱u ka yang ipinakdul mu tung nirang igmen. Bag̱ay ang pisan tung nira,” mag̱aning.

7 Pagkatapus, may nagngelu sing busis ang liit duun tung midyu lamisaan ang atiing pagparataw̱ukan ta paamut ang ya ray nagpauyun tung bitala yang aruman nang angil ang mag̱aning,

“Ee ka man, yawang Dios ang makagag̱aem tung tanan, yang tanan ang pagparadangaten mu ta mga parusa tung mga taung atia anday mali na may gesye, kung indi, matadleng dang pisan,” mag̱aning.

8 Numanyan yang pangyaepat ang angil, ya si kay namukbuk yang pakled yang mangkuk ang ekel na. Asan ibukbukay na tung kaldaw. Purisu tinugtan da yang Dios ang yang mga tau magkarakiaw ra tung kinit nang nagsubra ra. 9 Purisu nagkarakiaw ra ka man tanira tung kinit yang kaldaw ang puirti. Piru belag ya mamanligna tung mga kasalanan nira ang nunut ta pagdarayawen nira tung Dios, ya ra mamagduminar ang mamagtag̱am ta pakusalak tung anya ang yay may kalalangan tung mga sarut ang mga maning tia.

10 Numanyan yang pangyalimang angil, ya si kay namukbuk yang pakled yang mangkuk ang ekel na tung pinakasintru yang nag̱apagkemkeman yang ayep. Pagkabukbuk na, nangiklep da yang intirung sinakepan yang kagaeman na. Yang mga kinasakpan na mga ya nga keg̱etay nira yang mga dilak nira natetenged mas pang nadulangan yang siit yang mga luka nira natetenged tung eled nirang subra tung makiklep ang atii. 11 Piru belag ya mamanligna tung mga ubra-ubra nirang malain, ya si mamagduminar ang mamagtag̱am ta pakusalak tung Dios ang pag̱istar duun tung langit natetenged tung mga luka nirang atiang durug kasisiit.

12 Numanyan yang pangyaenem ang angil, ya si kay namukbuk yang pakled yang mangkuk ang ekel na tung subang dakulu ang paggug̱uuyan ang Eufrates. Pagkabukbuk na, naplaan da ang para maalpes dang matindakan yang mga ading duun mamanliit tung ampir tung lelpakan yang kaldaw, kasiraan da ka tanira yang mga sundalu nira. 13 Pagkatapus may naitaung tulu nga dimunyuan ang kuari talipaka ang derengan ang nansilua. Yang sam bilug luminua tung nganga yang dragun, yang sam bilug tung nganga yang primirung ayep, yang sam bilug tung nganga yang aruman nang ayep ang pangerengan tung anya ang pulus bukli yang mga bitala na. 14 Yang tulu nga dimunyuan ang atia may mga pruibang makabew̱ereng ang nag̱asarangan nirang nag̱ipampalua. Yang bida nira pamagliliw̱utun tung intirung kaliw̱utan ang para yang tanan ang mga adi panagpunun da nira tung sasang lugar ang para duun da maggiriraan tanira. Yay mainabu tung uras ang ipinagtipu kang lag̱i yang Dios ang makagag̱aem ang ya ra kay uras ang ipagsintinsia na tung belag̱an mga tauan na tung kalainan ang anday katapusan. 15-16 Numanyan yang pinagpasagpunan yang mga dimunyu tung mga ading atia, ya ra yang banwang paggug̱uuyan ang Armagedon tung bitalang Hinebreo†. Numanyan ti Jesus inali rang suminaleet ang nagpabantay tung yaten ang mga tauan na ang mag̱aning, “Kung maglekataw ra nganing, maning pa tung panaw ta sasang takawan ang masapuan da ilem, nainabu ra. Yang taung pasadyaen enged yang Dios ya ra yang taung pirming riparasiun tung ipaglekatu ug̱ud indi ra maseka. Muya manularamu tung sasang sundalung indi ra nagsimpan ta aw̱el nang masuut na kung manuyu ra nganing tung labanan. Kung liamaren da nganing ta inali, anday duma, magpanaw ra ilem ta luas ang ya ray maeyakan na tung mga kaarumanan nang nangariparasiun dang lag̱i,” ag̱aaning.

17 Numanyan yang yapitung angil, ya si kay namukbuk yang pakled yang mangkuk ang ekel na tung pamilat-pilatan yang langit. Pagkatapus may busis ang dakulu ang nagbitala ang liit tung siang bulawan asan tung pagtuuan tung Dios tung langit ang mag̱aning, “Talusun da ka enged yang tanan!” mag̱aning. 18 Pagkatapus diritsyu rang nag̱intra kidlat ang ya rag papabugsu may duldul ang paglelpaken ang nunut da ka ta yegyeg yang kaliw̱utan ang durung pisan agketel. Impisa pa atiing primirung pag̱imu yang Dios tung mga tau, anda pay yegyeg ang maning tiig ketel. 19 Yang pinakaw̱ut na, yang siudad ang atiang bantug da rin tung intirung kaliw̱utan, nagberelag̱an da ta tulung parting nagkaradiadu. Pati yang mga siudad tung tanan ang banwa, luw̱us da kang nagkaradamay ang nagkaragew̱a yang mga kabalayan. Ay ya pa ag̱ari yang siudad ang atiang pag̱aningen ang Babilonia ang bantug da rin tung intirung kaliw̱utan, dinemdem da yang Dios ang pinagreg̱es ang manginem yang sasang irinemen ang durug iseg ang itinag̱ay na tung basu ang yay kapananglitan yang kasisilag̱en na. 20 Dispuis yang dumang pinakaw̱ut yang yegyeg ang atii, yang tanan ang kapupulu-puluan nagkarapareng dang nagkarategdang tung teeb, pati mga bukid nagkaragew̱a rang nag̱ing datal dang tanan. 21 Dispuis pa, may mga yilung mabiw̱ilug ang maninga kuran ang mamag̱abatug kadarakul ang ya ray nagkarataktak tung mga tau. Kung timbangen pa yang lebat nira, alenget taglilimang puluk ang kilu. Numanyan yang binuat yang mga tau, yang Dios ya si ay dinuminar nirang pinakusalak natetenged tung sarut ang atiang yilu ang makakaeled.

17

Natetenged Tung Sasang Siudad Ang Yang Kaalimbawaan Na Maning Pa Tung Sasang Baw̱ay Ang Pagpagamit (17:1-18)

1 Taa numanyan, yang sam bilug tung pitu ngangilan ang atiing pinapag̱ekel yang Dios tung pitu nga mangkukan ang atii, ya ray nagpalenget tung yeen ang nagbugnu ang mag̱aning, “Taniita. Ipaitaw ra tung nuyu kung ya pa ag̱ari yang pagsintinsia yang Dios tung sasang baw̱ay ang pagpagamit ang bantug tung intirung kaliw̱utan. Bilang sasang siudad ang duun tung may durung suba*. 2 Yang mga adi tung kaliw̱utan namangumbaw̱ay ra tung anya pati yang kadaklan ang mga taung pamagtinir tung kaliw̱utan ang naang kumpurming pagpaguyud pa tung sistima na, nangabuu ra ka tung irinemen ang itinangway na sigun tung pangita nang durug kalaway†,” mag̱aning yang angil tung yeen.

3 Pagkatapus dayunaw rang ingkelan na duun tung banwang kapas ang duunaw ra ginaeman yang Espiritu Santo ang may sasa si kang ipinadakat na tung panelengu. May naitaung sasang baw̱ay ka man ang yag sasaay tung sasang ayep ang apuy-apuyan yang kulay na. Yang ayep ang atia ya ka man taang naitaw rang primiru ang pituy kulu na ig sam puluk ay sungay na. Leep da yang intirung tinanguni na ta mga aran ang magkabag̱ay ang tung Dios ilem nga dapat ang pagkatapus ya ray inaambu na ang ultimu ilem unu tung anya nga bag̱ay‡. 4 Yang baw̱ay ang atia may pag̱asuut nang aw̱el ang tapel yang kulay na ig apuy-apuyan. Sari-saring mga alaas na, may bulawan, may mga batung mamaalen ang pagsiringgat-singgat, may mga musya pa. Dispuis may nag̱iparawat nang sasang tasang bulawan ang punuk ta irinemen ang yay kapananglitan yang tanan ang mga ubra-ubrang makalalaway ta isip yang Dios sigun ka man tung pag̱urubraen na. 5 Tung kikilayen na may sasang aran ang nasulat ang may linegdangan nang indi nag̱amaresmesan yang kadaklan ang maning taa: “Babilonia§ ang bantug ang siudad ang yay ina yang mga baw̱ay ang pagpagamit pati yang kumpurming makalalaway ta isip yang Dios tung bilug ang kaliw̱utan”. 6 Numanyan naitaw ra ang yang baw̱ay ang atia nagpabuu ra tung dug̱u yang mga tauan yang Dios, bilang yang mga taung pinangimatay ra natetenged bug̱us yang isip nira tung ni Jesus ang indi ra ka enged namamalpas tung anya.

Numanyan tung pagtelengu tung anya, naberengaw ra ta dakulung pagkabereng. 7 Mag̱aning yang angil tung yeen ang nagbugnu, “Ayw̱a nag̱aberenga? Pakdekena ra yeen kung unu pay nag̱adapatan yang naita mung atia ang indi nag̱amaresmesan ta kadaklan. Ya taa yang linegdangan yang baw̱ay ang atia pati yang ayep ang atiang nag̱asaayan na ang pituy kulu na ig sam puluk ay sungay na. 8 Atiang ayep ang naita mu, minyang atiing tukaw pa, piru numanyan anda ra. Ang pagkatapus siguradung maglua pa ka enged duun tung bulalut ang atiing pinakaadalem. Piru tung uri kadiaduan da ka enged yang panampetan na. Ug̱aring tung paglua na, kung maita ra nganing yang kadaklan ang mga taung pamagtinir tung kaliw̱utan ang naa ang kumpurming pagpaguyud pa tung sistima na, mangabereng da ta mupia tung anya natetenged tung pagkabetang nang minyang atiing tukaw ang pagkatapus naplek ang pagkatapus minyang si kang uman. Yang mga taung atia, ya ra yang disti pa atiing indi pa ag̱aimu yang Dios yang kaliw̱utan, indi nasulat yang mga aran nira tung listaan yang kumpurming paeyangan ta ipagpangabui nirang baklu ang anday pagtapusan na. 9 Kung tinu pay mawayang ta isip ang maskeng mag̱intindi, bala ra tung anyang magsaulu yang ianingung naang magdasun. Yang linegdangan yang pitu nga kuluan yang ayep ang atia, pitu ka nga bukiran ang yay pagkarungan yang baw̱ay ig pitu ka ngadian. 10 Yang lima tung nirang mga adi, nagkarapatay ra, yang sam bilug paggaem pa, yang sam bilug indi pa paglua. Maglua ra nganing tia, dapat ang gesye ilem yang uras ang ipaggaem na. 11 Yang ayep ang atiang minyang ang tukaw ang pagkatapus numanyan anda ra, tanya mismu yang yawalung adi, piru nag̱auri pa tung yapitu ig nagapil da kang lag̱ing nabilang tung nirang pitu. Anday dumang panampetan na, kadiaduan da ka enged ang anday katapus-tapusan na. 12 Dispuis pa yang mga sungay nang sam puluk ang naita mu, yang linegdangan na, sam puluk ka ngadian ang derengan ang mamaggaraemen ang indi pag papgesen ta kagaeman nira. Piru tung uri pamakdulan da ka enged ta kagaeman nira ang para kasiraan da ka tanira yang ayep ang mamaggaraemen ta gesye ilem ang uras. 13-14 Yang sam puluk ang atia, sasay keresen nira ang yang katengdanan nira bilug̱un da nirang ipalalang tung ayep ang para kasiraan da ka tanirang mamansibatuk tung pag̱aningen ang Karniru. Piru pamirdien ka enged yang pag̱aningen ang Karniru ay natetenged tanyay makagag̱aem tung tanan ang may mga kagaeman, maskin unu pang kaabwatay. Pati yang mga tauan na gapil da ka tung pandeeg na ang ya ra ka man yang mga taung pinagpilik na kang lag̱i ang pagkatapus binteng na ra ka yang mga isip nirang magpamangulu tung anya, ig bug̱us da ka yang mga isip nirang pamag̱usuy tung kalelyag̱an na,” mag̱aning.

15 Numanyan mag̱aning si yang angil tung yeen ang nagsugpat, “Yang linegdangan yang mga subang atiang naita mu ang yay pag̱atiniran yang baw̱ay ang atiang pagpagamit, ya ra yang mga tau tung bilug ang kaliw̱utan ang maskin unu pang nasyunay, maskin unu pang bitalaay. 16 Asta yang mga sungay ang atiang sam puluk ang naita mu pati yang ayep mismu, imbis padayunan nira yang pagpakisanyug nira tung baw̱ay ang atiang pagpagamit, unaw̱is kasiraan da ka tanirang mamagdemet tung anya. Anday duma, kapasan da nirang pisan tung tanan ang nag̱amaal na ang asta mag̱ing luas da, pati tinanguni na panganen da ka nira ig kung unu pay maeped kuw̱ulan da ilem nira ta apuy. 17 Ya ray buaten nira tung anya ay natetenged ya ray ipaisip yang Dios tung nirang buaten ug̱ud matumanan da nira yang planu na, maskin indi nira masiman. Purisu sasay keresen nirang mga adi ang yang katengdanan nira bilug̱un da nirang ipalalang tung ayep ang asta magkamatuud da ka enged yang tanan ang ipinagpaula yang Dios tung mga taung pinanalig̱an nang yay dapat ang magkarainabu tung kauri-urian. 18 Dispuis pa, anday dumang linegdangan yang baw̱ay ang atiang pagpagamit ang naita mu, ya ra yang sasang siudad ang bantug ang yay may gaem tung tanan ang mga adi tung bilug ang kaliw̱utan,” mag̱aning.

18

Nag̱ibandilyu Ra Yang Malambeg̱an Yang Maning Pa Tung Siudad Ang Babilonia (18:1-3)

1 Pagkatapus tia, may naitaw sing sam bilug pang angil ang duun da manliit tung langit ang paparanek. Tanya abwat ta katengdanan ang yang lanyag yang kasusulawen na leep yang intirung kaliw̱utan. 2 Nagkekendalen dang mag̱aning,

“Talagang gew̱a rang pisan yang siudad ang Babilonia ang bantug da rin! Nakapasan dang pisan ta tau! Sinubli ra ilem ta mga dimunyu pati yang maskin unu pang mga lamlamay ang atiang makalalaway ta isip ig indi kang lag̱ing magpanganen, duun da ka namagleteg̱an. 3 Nagkamaning da ta maning tia yang siudad ay natetenged yay nagpanangway tung tanan ang mga nasyun yang sasang irinemen ang maiseg ug̱ud mamanginlasay ra tung Dios ig durung kalelyag nirang mamagsagyap ta mapakli nira tung anya ang para yay pag̱ineteg̱an yang mga isip nira. Pati yang mga adi tung bilug ang kaliw̱utan, namangumbaw̱ay ra tung anya*. Pati yang mga nigusyanti tung intirung kaliw̱utan, namagmanggad da ka ekel tung siudad ang naang anda enged ay kategkaan yang nakursunadaan na,” mag̱aning.

Nag̱apabantay Ra Yang Mga Tauan Yang Dios Ang Mamaglibri Ra Tung Siudad (18:4-10)

4 Pagkatapus may nagngelu sing busis ang sam bilug ang liit tung langit ang yay busis yang Dios ang pagbitala ang mag̱aning,

“Ala, yamung binuatu rang mga tauanu, magluaamu ra asan tung siudad ang atia ug̱ud indiamu ra maguyuran ang mag̱usuy tung mga kasalanan ang pag̱abuat na. Muya madamayamu pa tung mga sarut ang ipadangatu asan tung anya. 5 Kipurki minumpuk da yang mga kasalanan na ang asta suminungkuk da nganing tani tung langit. Dinemdemu ra ka enged yang mga ubra-ubra nang malalain ang ya ray ipagsilutu tung anya. 6 Pati yamung pinilikung magpadangat yang silut ang atia tung anya, ala, kumpurming unu pang mga malalainay ang binuat na tung mga tauanu, ya si kay buaten mi tung anyang ibles. Belsen mi ta duruang dubli kung unu pay nagkarabuat na tung nira. Yang tasang tinag̱ayan na ta irinemen ang ipinainem na tung duma, ya si ay tag̱ayan mi ta irinemen ang dubli yang kaiseg nang ipainem tung anya. 7 Kumpurming ya pa ag̱ari yang pagpadengeg na tung sadili na ig yang pagpapsaw na tung tanan ang kalelyag̱an na, ya ray pasukulan mi ta silut ang ipakdul mi tung anyang pagkunsimisiunan na. Kipurki yang nag̱ipagkesen-kesen nang pirmi tung isip na, ang tanya unu sasang raynang paggaraemen. Belag̱an unu balu tanya ig anda unung pisan ay dapat ang pagseeyan na ang asta tung sampa. 8 Purisu, kumus maning da tia yang pagpabug̱al na, tung seled sang kaldaw ilem, kaw̱utan da ta mga sarut ang asan da ta mga larung kuari panilig ig asan da ka ta panuw̱uk ang puirti ang ya ray pagseeyan na ta duru ang pagkatapus, makuw̱ulan pa ka ta apuy. Kipurki yang magsintinsia tung anya yuung makagag̱aem ang yuu ka man ay Dios ang makagag̱aem tung tanan,” mag̱aning.

Yang Panganugun Yang Mga Tau Tung Siudad Kung Madiadu Ra Nganing (18:9-20)

9 Mag̱aning yang busis ang nagsugpat, “Dispuis yang mga adi tung kaliw̱utan ang namangumbaw̱ay tung anya ig namagpapsaw ka tung tanan ang kalelyag̱an nira, kung mabandaw ra nganing nira yang taw̱uk yang siudad ang atiang nag̱asiruk, mamagtarangiten dang mamamukpuk tung mga debdeb nirang pamanganugun. 10 Duun da ilem tanira tung alawid mamagbandaw natetenged tung eled nira ang muya mangadamay pa tanira tung parusang ipinakdul tung anya. Mag̱aning tanirang mamangarikdi,

‘Ari anin, kanugun ang pisan yang siudad ang atiang Babilonia ang bantug da rin ang duru ka rin agkapuirsa. Tung seled sang uras da ilem nainalian dang kinaw̱utan ta parusang durug lebat,’ ag̱aaning.

11 “Pati yang mga nigusyanti tung bilug ang kaliw̱utan, pamungawen da ka ta durung mamagtarangiten natetenged tung nalambeg̱an yang siudad ang atia ay natetenged anda ray mamangalang ang uman yang mga kargamintu ang nag̱ipaekel da rin nira duun. 12 May sari-saring mga alaas ang yang ginamit bulawan may landuk ang salapi, may mga batung mamaalen ang pagsiringgat-singgat ang sari-sari ra ilem yang mga kulay nira, may mga musya pa. Dispuis may mga aw̱el ang mga mamaalen ang ya ra yang pag̱aningen ang lino, may aw̱el kang kulay ta tapel ubin apuy-apuyan pa may sida pa. Dispuis may mga dikurasiun ang katulad ka tung sari-saring mga ayung atiang pambii ra ilem ang maita ig durug kabanglu ang ya ray nag̱alelyag̱an yang mga manggaranen ang iadurnu tung mga pamalay-w̱alay nira. May mga dikurasiun ang mga sangil ta ilipanting rinaw̱ulan. May duma pa ka enged ang yang ginamit ya ra yang mga ayung mamaalen ubin saway ubin landuk ubin marmul. 13 Dispuis may mga paamut ang mamaalen ang sari-sari kang klasi ang yang paggaramiten tung nira ya ag̱ipiiray tung tinanguni ubin ya ag̱ipataw̱ukay. Dispuis may irinemen ang binu, may mantika, may arinang primirang klasi, may trigu pa. Dispuis may mga ayep ang mga balaynen ang katulad ka tung mga baka, mga karniru, mga kabayu, ig may mga salaayan ang dikaritun ang pag̱aguyuran ta mga kabayu. Dispuis pa may mga tau ka ang ag̱ad mga masigkatau nira, piru ya pay magbuw̱uaten nirang mga kirepen ang ya ag̱ipaalangay.

14 “Mamag̱araning-aningan da yang mga nigusyanting pamagbandaw tung siudad ang mag̱aning,

‘Ay pa w̱a yang nagkarakursunadaan na ra rin? Talagang naplekan dang pisan ta tanan ang minaal na ra rin pati yang tanan ang pasadya nang pagsiringgat-singgat. Indi rang pisan maitang uman asan tung anya,’ ag̱aaning.

15 Dispuis yang mga nigusyanting atiang namangalang ig namagpaalang da rin yang mga ipiktus ang atia ig duun ka rin tung siudad ang atia yang pinagmanggaran nira, alawid-lawid pa, mamagtadeng da ilem, ay natetenged tung eled nira ang muya pati tanira mangadamay pa tung parusang ipinakdul tung anya. Pamungawen da ka ta durung mamagtarangiten ang mag̱aning,

16 ‘Abaa, lastima ilem yang siudad ang bantug da rin tung intirung kaliw̱utan. Tan taa, yang bisti na pulus mga mamaalen ang katulad ka tung pag̱aningen ang lino ig aw̱el ang kulay ta tapel ubin apuy-apuyan. May mga alaas na pang mga bulawan, mga batung mamaalen ang pagsiringgat-singgat ang sari-sari ra ilem yang kulay na, may mga musya pa. 17 Piru numanyan tung seled ilem sang uras, nakapasan dang pisan yang kamanggaran nang atiang duru ra ka rin,’ mag̱aning.

“Pati yang tanan ang mga kapitan tung mga salaayan ang panteeb, may yang tanan ang mga tripulanti nira, pati yang tanan ang mga pasairung pamagbiag̱i, asta yang tanan ang mga tau ang may mga pangita nira tung mga salaayan ang panteeb, alawid-lawid pa, mamagtadeng da ilem. 18 Kung mabandaw ra nganing nira yang taw̱uk yang siudad ang nag̱asiruk, mamagkekendalen da ilem ang mag̱aning,

‘Disti pa atiing primiru, andang pisan ay siudad ang magkapariu ra rin ta bantug tung siudad ang atii maskin ay pa,’ ag̱aaning.

19 Pagkatapus dayun dang mamangakep ta apuk tung tanek ang ya ibukbukay nira tung mga kulu nira natetenged tung kunsimisiun nirang subra. Nunut da ka ta pagtarangiten nirang mag̱aning,

‘Abaa, lastima ilem, kanugun ang pisan yang siudad ang atiing bantug da rin tung intirung kaliw̱utan ang yang mga pruduktu na, ya ra rin ay pinagmanggaran yang tanan ang may mga salaayan ang panteeb. Ang pagkatapus tung seled ilem sang uras nakapasan dang pisan,’ ” mag̱aning.

Yang Nag̱ipagpakasadya Yang Mga Tauan Yang Dios (18:20)

20 Yuung ti Juan ang may sulat, nani ra yang yeen ang isaleet. Ala, yamung dating tag̱a asan tung langit, magpakasadyaamu ra. Pati yamu asan ang binuat da yang Dios ang mga tauan nang sadili, asta yamu asan ang mga kaarumananu ra rin ang pinilik ni Ginuu tang Jesu-Cristong mag̱ing mga apustul na, may yamu ka asan ang pinanalig̱an yang Dios ang magpalatay yang bitala na atiing tukaw pa, magpakasadyaamu ra ka. Ay kipurki yang siudad ang naa siguradung sintinsiaan da ka enged yang Dios ang yang sintinsia mismung ipinakdul na tung numyu ya si kay ibalikay na tung anya.

Nag̱aulit Si Yang Panampetan Yang Siudad Ang Pag̱aningen Ang Babilonia (18:21-24)

21 Pagkatapus may naitaw sing sam bilug pang angil ang maktel ang ya ray nananggung ta sasang batung durug lebat ang pagkatapus ya ra iplekay na tung teeb. Dayun dang nagpasanag ang mag̱aning,

“Yawang Babiloniang bantug̱a ka rin tung bilug ang kaliw̱utan, tung maning kang pisan tiag kapuirsa yang pagpalagpak tung nuyu, ay india ra enged ang pisan maitang uman. 22 Kung kaw̱utun da nganing yang uras ang atia, indi rang pisan magngel ang uman asan tung nuyu yang turugtug̱un yang mga sanay ang manigtugtug ang katulad ka tung mga manigtugtug ta dikuirdas ubin yang mga manigpalauta ubin yang mga manig̱eyep ta turumpita. Asta yang mga panday tung sari-saring ubra, anda ra kang pisan ay maitang uman asan tung nuyu. Pati yang lag̱utrut yang mga galingan, indi ra kang pisan magngel ang uman asan tung nuyu ay anda ra nganing ay paray ang galingen. 23 Maskin mga kaas, anda ra kang pisan ay maitang uman ang magdekal asan tung nuyu. Pati yang aw̱ayag yang mga sumasakep tung kumbirang pamanadyaan, anda ra kang pisan ay magngel ang uman asan tung nuyu. Yang tanan ang atia, luw̱us dang maplek ay natetenged tung mga nigusyanti mu ang atiang namagyari rang darakulung mga tau ang durug kapinalandawen ig subrang subra yang pagtalig nira tung mga manggad nira. Yadwa pa yang tanan ang mga nasyun ta mga tau pinaglemay mu ra yang mga isip nira ang asta nangatalang da tung Dios. 24 Dispuis pa yang kapin da enged ang dilemen tung nuyu ya ra yang dug̱u yang mga manigpalatay yang bitala yang Dios may yang dug̱u yang kadaklan ang mga tauan nang kumpurming inimatay tung bilug ang kaliw̱utan natetenged tung pag̱urusuyun nirang ustu tung kalelyag̱an ni Jesu-Cristo†,” ag̱aaning duun yang angil.

19

Yang Pagdarayawen Ang Duru Tung Dios Natetenged Tung Pandeeg Na Tung Baw̱ay Ang Pagpagamit Durua Yang Siudad Ang Babilonia (19:1-5)

1 Pagkatapus ta pagbitala yang angil ang atia, may nagngelu sing ginla duun tung langit ang midyu tung ginla yang mga taung buntun ang pamag̱aw̱ayag dang mag̱aning,

“Bag̱ay ang pisan ang dayawen ta yang Dios ang pagpaturuw̱ulunan ta ay natetenged tung pandeeg na tung namagkuntra tung anya ang asan da ka nga bistu yang kagaeman na may yang kadengeg̱an na. 2 Kipurki yang pagsirintinsiaen na, andang pisan ay mali na may gesye, kung indi, matadleng dang pisan. Sinintinsiaan na ra nganing yang baw̱ay ang pagpagamit ang bantug da rin ang ya ka man ay nagpaligna tung sistima yang mga tau tung bilug ang kaliw̱utan ekel tung pangita nang durug kalaway * Dinileman na ra nganing yang dug̱u yang mga turuw̱ulun nang pinangimatay na,” ag̱aaning.

3 Pagkatapus dinubli si nira yang bitala nirang mag̱aning,

“Bag̱ay ang pisan ang dayawen ta yang Dios sipurki yang taw̱uk yang apuy tung siudad ang bantug da rin, anday kabuntuk-buntukan yang pag̱ukbu na ang asta tung sampa,” mag̱aning.

4 Pagkatapus, pagkagngel da yang mga mamaepet ang atiang duruang puluk may epat may yang epat ang atiang nag̱abui, dayun dang namansiluud ang namagtuu tung Dios ang yag kakarung tung siang bulawan. Mag̱aning tanira, “Tamang pisan tiang nag̱ianing mi. Bag̱ay ka man ang pisan ang dayawen ta yang Dios natetenged tung binuat nang atia,” mag̱aning. 5 Pagkatapus may nagngelu sing busis ang asan manliit tung siang bulawan ang mag̱aning, “Pati yamu asan tung katanekan ang kumpurming mga turuw̱ulun yang Dios ang may pag̱eled mi tung anya, magdarayawenamu ra kang tanan tung anyang yay pagpaturuw̱ulunan ta, maskin aranek yang pagkabetang mi maskin abwat,” ag̱aaning.

Yang Maning Pa Tung Pagpakumbira Yang Dios Tung Ni Ginuung Jesus Ang Para Magsarasaan Da Enged Ang Pisan Tanira Yang Mga Tauan Na (19:6-10)

6 Numanyan may nagngelu sing midyu tung ginla ta mga taung buntun ang pamagkekendalen ang kung pamatianu, ang kaisan maning pa tung dinag̱unu yang mga lakun ang pamamuka, ang kaisan maning pa tung duldul ang darakulung paglelpaken. Mag̱aning tanira,

“Bag̱ay ang pisan ang dayawen ta yang Dios natetenged tanyang may anya tung tanan ig ya kay Dios ang pagpaturuw̱ulunan tang makagag̱aem, talagang ipabistu na ra ka enged yang paggaraemen nang baklu tung bilug ang kaliw̱utan. 7 Magkalipayita ra ta duru ang nunut da ka ta pagpadengeg ta tung anya. Kipurki kinaw̱ut da ka enged yang uras ang ipagpakumbira na tung pag̱aningen ang Karniru ay mangasawa ra ig yang binalay na simpan da kang magpakasawa tung anya†. 8 Ay tinugtan da yang Dios ang magsuut ta aw̱el ang matitinlung klasing pag̱aningen ang lino ang durug ka limpiu ig durug kasulaw yang kakulit na,” ag̱aaning.

Numanyan ta yeen ang may sulat, may gustuung isaleet. Yang aw̱el ang atiang pag̱aningen ang lino yay kapananglitan yang mga pag̱urubraen ang matadleng ang nag̱ipaeyang ni Jesus tung yaten ang mga tauan na.

9 Numanyan yang angil ang nagbugnu tung yeen ta nungayna‡, ya si kay nagbugnung uman tung yeen ang mag̱aning, “Ya taa yang isulat mu: ‘Pampasadyaen da yang Dios ta maayen yang kumpurming pinangimbitar nang mamagpakigsaru tung kumbira§ yang pag̱aningen ang Karniru,’ ” ag̱aaning. Pagkatapus mag̱aning si tung yeen ang nagsugpat, “Yang mga bitalang atiang ipinasulatu tung nuyu, pulus matuud ang liit tung Dios,” ag̱aaning. 10 Pagkatapus diritsyuaw rang nagparagpa tung pinagtalungaan yamen ang para magtuuaw ra rin tung nagbitala tung yeen. Pagkaita na, dayunaw rang pinagsambeng nang, “Eey, indi mu ra buaten tia! Kipurki yuu sasa ka ilem ang pagpaturuw̱ulun tung Dios ang katulad ka tung nuyu may yang mga kaarumanan mung kumpurming pag̱ubligar ang ultimu ilem ti Jesus yang dapat ang tingaraen ming may kalalangan na tung numyu. Purisu ultimu ilem yang Dios ay dapat ang tuuan mu,” ag̱aaning.

Numanyan ta yeen ang may sulat, may gustuu si kang isaleet. Sinambit yang angil yang pag̱urubligaren nirang atia ay natetenged kumpurming tinu pay pag̱ubligar da ta maning tia natetenged tung ni Ginuung Jesus, ya paktelay yang Espiritu Santo ang ya kang lag̱i ay pagpaeyang tung isip tang mga tauan ni Jesus ta ipag̱ubligar ta tung mga tau.

Nag̱ipagpasanag Na Kung Unu Pay Pagkarabetangen Yang Sasang Pagsaay Tung Kabayung Kulit Ang Yay Magpandeeg Tung Mga Kuntrariu Na (19:11-16)

11 Pagkatapus naitaw ra yang langit ang nag̱abri ra. May sasang kabayung kulit ang yang pagsaay tung anya, ya ra yang ultimu ilem ang nag̱atalig̱an yang Dios ang magpapanaw tung paggaraemen nang baklu. Dispuis yang pagpakiglaban na tung kumpurming pagpasuag tung anya may yang pagpadangat na ta sintinsia tung nira yay pag̱aeklan na tung linyang matadleng ang pisan. 12 Dispuis yang mata nang temeleng durug katedek ang midyu tung apuy ang madkal. Tung kulu na durung kurunang pagtarambak natetenged tanyay may kagaeman tung tanan. May sasang aran ang namarka tung anya ang andang pisan ay maske yang puntus na kung indi tanya ilem. 13 Dispuis yang aw̱el ang pag̱asuut na, tagma ta dug̱u. Yang pangguuy tung anya, ya ra yang sasang maning pa tung bitalang ipinag̱aning yang Dios*. 14 Dispuis may mga sundalung pamag̱usuy tung anyang pamagsaay ka tung mga kabayung kulit ang yang mga aw̱el ang pag̱asuut nira ya ra yang matitinlung klasing pag̱aningen ang lino ang durug kakulit ang andang pisan ay mansa-mansa na†. 15 Dispuis tanyang pagmangulu tung nira, may isi ta ispadang durug tarem ang paglua tung nganga na ang ya ray ipandeeg na tung tanan ang mga nasyun ang kumpurming pamagpasuag tung anya. Tanya mismu yang maggaraemen tung nira ang durug kaigpit yang pagkeremkemen na tung nira. Tanya mismu yang magpanliked tung mga ubas ang ibinukbuk tung lilikeran ang yay kapananglitan yang kasisilag̱en yang Dios ang makagag̱aem ang yay suminungkuk da. 16 Dispuis pa tung aw̱el ang atiang pag̱asuut nang langkuy, asan tung tepeng yang paka na, may aran ang nasulat ang ya taa: “Yang Makagag̱aem Tung Tanan Ang May Mga Kagaeman Maskin Unu Pag Kaabwatay”.

Natetenged Tung Pandeeg Yang Pagsaay Tung Kabayung Kulit Tung Ayep Pati Mga Kaarumanan Na (19:17-21)

17-18 Pagkatapus may naitaw sing sasang angil ang duun agkekdeng tung kaldaw ang yay pagkekendalen tung tanan ang mga lamlam ang kumpurming pamaglayug-layug duun tung pamilat-pilatan yang langit‡ Mag̱aning tung nira, “Aliamu ra. Magpakisaduamu ra tung sasang panganan ang aw̱undang pisan ang ya ray sinimpan yang Dios ug̱ud magpamaktaamu ra tung mga tinanguni yang nagkarapatay ra tung gira. Asan da ta mga adi, mga kurunil, mga sundalu, mga kabayu pati yang mga sundalung manigsaay tung nira. Asta yang mga tinanguni yang duma, maskin mga kirepen kag belag man, maskin darakulung mga tau kag gereg̱esye man, pamaktaen mi ra kang tanan,” mag̱aning. 19 Pagkatapus naitaw si yang ayep may yang mga katabyang nang mga adi, asta yang mga sundalu nira. Pamagsaragpun da tanira ang para mamagpakiglaban da tung pagsaay tung kabayung kulit may tung mga sundalu na. 20 Ang pagkatapus yang ayep nadeep da, durua tanira yang aruman nang ayep ang pulus bukli yang mga bitalang nag̱ipalatay na tung mga tau. Ya ra ka man mismu yang nangerengan tung aruman nang ayep ang nagpalapus ta mga pruibang makabew̱ereng tung uras ang atiing asan da ka pagpaniid tung anya yang aruman nang ayep. Yang mga pruibang atiang ipinagpalapus na ya ra kay ipinandaya na tung mga tau ang asta namagrisibi ra yang marka yang aruman nang ayep ig namagtuu ra ka tung bultung ipinasuad tung anya§. Numanyan anday dumang binuat tung nirang durua, ipinamlek da ilem ta bui tung aw̱uyuk ang pag̱apuy ang yang pag̱aningen ang asupri ya ray nag̱ipagpagkal. 21 Pati yang mga sundalu nira, luw̱us dang pinangimatay ang yang ipinangimatay tung nira, ya ra yang isi yang ispadang paglua tung nganga yang pagsaay tung kabayung kulit. Kapurisu yang tanan ang mga lamlam ang atiang pinangimbitar yang angil, nangapagustu ra ilem ta pamakta tung mga tinanguni nirang asta subra ra yang pagkabial nira.

20

Nag̱abegkes Da Ti Satanas Ang Nag̱ibugsu Tung Bulalut (20:1-3)

1 Pagkatapus may naitaw sing sasang angil ang paparanek dang liit tung langit. May nag̱apegsan nang liabi may kadinang durug baked ang yang liabing atia nag̱ipagsiradu tung bulalut ang atiang pinakaadalem*. 2-3 Pagkaw̱ut na, dayun na rang dineep yang dragun ang ya ka man mismu yang nagpairaw-iraw atiing primirung pisan ang pag̱imu yang Dios tung tau†, ang yang dumang pag̱ingaran tung anya yay maggug̱uuyan tung Diablu ubin tung ni Satanas‡. Pagkadeep yang angil, dayun na rang sinaw̱ed-saw̱eran yang kadinang binegkes. Pagkatapus diritsyung ibinugsu na tung bulalut ang pinakaadalem. Dayun na ra kang siniraduan yang purta nang kinandaduan ang pagkatapus kinula na. Dapat duun da magtinir tung seled san liw̱ung takun ug̱ud indi ra malua-lua ang para magpandaya pa rin ang uman tung mga tau tung bilug ang kaliw̱utan mintras indi pa ag̱akumplitu yang san liw̱ung takun ang atia. Piru kung makumplitu ra nganing tia, dapat ang palpasan ka ta gesyeng uras.

Natetenged Tung Paggaraemen Yang Mga Tauan Ni Jesus Tung Seled San Liw̱ung Takun (20:4-6)

4 Pagkatapus may naitaung mga kakarungan ta mga adi pati yang pamansikarung asan ang yay piniaran yang Dios ta katengdanan nirang mamaggaraemen. Ya ra yang mga taung atiing bui pa rin tung kaliw̱utan ang dati, nagkarapug̱usan da ta dikel natetenged tung pag̱urubligaren nira ang ultimu ilem ti Jesus yang nag̱atingara nirang may kagaeman tung nira ig natetenged ka tung pagparakaw̱utun nira yang bitala yang Dios tung mga tau§. Tanira ka man yang mga tau ang indi ra ka enged namagtuu tung ayep may tung bultung ipinakbung tung anya. Indi ra ka namagrisibi yang marka na tung kikilayen nira ubin tung mga kalima nira*. Tanirang tanan binui si kang uman yang Dios ig pinampakarung na ra ka tung mga kakarungan ang atia ang para mamaggaraemen tung seled san liw̱ung takun, kasiraan da ka tanira yang pag̱aningen ang Cristo. 5 Yang pagpabui nang atia tung nira ya ray primirung pagpabui na si kang uman tung mga taung nagkarapatay ra. Yang kadaklan, baklu ra pabuiay na, kung mataklib da yang san liw̱ung takun. 6 Kung tinu pay malg̱ud tung primirung pagpabui yang Dios ang atia, durung pisan agkasadya yang mabtangan na ay banal da tanira. Indi ra ka enged sakpen yang pag̱aningen ang yadwang kamatayen, kung indi, may kalelengten enged nira tung Dios ang katulad ka tung mga paring tukaw ang para mamanirbian dang pirmi tung anya durua ni Jesu-Cristo. Magkasiraan da ka tanira ni Jesu-Cristong mamaggaraemen tung seled san liw̱ung takun†.

Yang Pangultimung Pagpalagpak Tung Ni Satanas (20:7-10)

7 Kung mataklib da nganing yang san liw̱ung takun ang atia, palpasan da ti Satanas tung bulalut ang atiing pinagkulungan tung anya. 8 Kung malua ra nganing, mag̱intra si pagpandaya tung tanan ang mga nasyun tung bilug ang kaliw̱utan ang tung dumang kasulatan ya ray paggug̱uuyan ang Gog may Magog‡. Yang katuyuan na magpasagpun da tung nira ang para mamaningayaw ra tung gira. Yang kinadaramelen nira, maning pa tung kenay ang indi mabilang-bilang. 9 Mamagwasak da tanira tung intirung kaliw̱utan ig mamagleseb da tung pag̱atiniran yang binuat yang Dios ang mga tauan na ang ya ka man mismu yang siudad ang nag̱amaal na§. Piru tung pagleseb nira, pabungsaran da tanira ta apuy ang ya ray madiaduan nira. 10 Atia, ti Satanas ang atiang nagpandaya tung nira, dayun dang iplek duun tung aw̱uyuk ang atiang pag̱apuy ang yang pag̱aningen ang asupri ya ray nag̱ipagpagkal. Ya ra kang lag̱i ay pinamlekan tung ayep may tung aruman nang ayep ang pulus bukli yang mga bitalang ipinalatay na*. Kapurisu kasiraan da ka tanirang tulu ang papinitinsiaan kaldaw law̱ii ang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na.

Natetenged Tung Sintinsia Yang Dios Tung Uri Kung Ya Pa Ag̱ari (20:11-15)

11 Pagkatapus may naitaung dakulung pagkarungan ang kulit pati yang pagkarung asan naitaw ka. Yang katanekan may yang kalangitan parariu rang napareng tung katalungaan na. Indi rang pisan naitang uman. 12 Asta yang kadaklan ang mga taung nagkarapatay†, naitaw ka. Darakulu kag gereg̱esye, anday nalsik, kung indi, parariung tumalungaan tung pagkarungan na. Numanyan may mga kasulatan ang pinanulw̱ad. Pagkatapus may sam bilug pang sinulw̱ad ka ang ya ra yang listaan yang tanan ang mga taung kumpurming mapagpasapen tung Dios ang asta tung sampang anda enged ay katapus-tapusan. Numanyan pinagsintinsiaan da yang Dios yang mga taung atia. Kumpurming unu pay mga ubra-ubra nira atiing mga bui pa rin ang ya ka man ay isinulat tung mga kasulatan ang atia, ya ray pinatielan yang Dios ang nagsirintinsiaen tung nira sasa may sasa. 13 Baklu sintinsiaay na yang mga taung atia, luw̱us na ra kang lag̱ing pinamui si kang uman. Ay linalangan na yang teeb ang yang mga taung nagkaralemes, dapat ang ipamalik na ra ang para mamanalunga ra tung pagkarungan na. Pati yang tanek ang pinanlebngan tung mga taung nagkarapatay tung banwa linalangan na ka ang ipamalik na ra ka ang para mamanalunga ra ka tung pagkarungan na. Asta yang lugar ang atiang pag̱aningen ang Hades ang ya ray pinagkulungan tung mga ispiritu nira, ya ka. Linalangan na ka ang ipamalik na ra ka ang para mamanalunga ra ka tung pagkarungan na. Purisu sasa may sasa tung nira luw̱us dang pinagsintinsiaan yang Dios ang kumpurming unu pay mga ubra-ubra nira, ya ray pinatielan nang nagsirintinsiaen tung nira. 14 Pagkatapus yang kamatayen may yang lugar ang atiang pag̱aningen ang Hades, dayun da kang ipinamlek tung aw̱uyuk ang pag̱apuy. Yang aw̱uyuk ang atiang pag̱apuy, ya ra yang pag̱aningen ang yadwang kamatayen ang yay malambeg̱an yang kumpurming iplek duun. 15 Kumpurming tinu pay indi ra nasagyapan yang aran na asan tung listaan yang kumpurming mapagpasapen tung Dios ang asta tung sampa, duun da ka iplekay tung aw̱uyuk ang atiang pag̱apuy.

21

Natetenged Tung Baklung Kalangitan May Baklung Katanekan Ang Pinangakuan Yang Dios (21:1-8)

1 Numanyan naitaw ra yang baklung kalangitan may yang baklung katanekan. Ay ya pa ag̱ari, yang dating kalangitan may yang dating katanekan, nangapareng da*. Pati teeb anda ra ka†. 2 Pagkatapus yang siudad ang atiang sagradu ang yay pag̱aningen ang Baklung Jerusalem‡, naitaw ra kang paparanek ang liit tung Dios duun tung langit. Simpan dang pisan ang katulad ka tung sasang baw̱ay ang pinapustura rang pinabistian da ta matinlu ang para ipakasawa ra tung ni binalay na§.

3 Pagkatapus may nagngelu kang busis ang dakulu ang asan manliit tung may siang bulawan ang mag̱aning, “Teed mi, yang pagtiniran yang Dios numanyan tung mga tau ra! Magpakigsapen dang pisan tung nira ig tanirang nasyun may nasyun kaw̱ig̱en na ra kang mga tauan nang sadili. Tanya mismu magpakeen dang pisan tung nira ang yay Dios nira. 4 Yang tanan ang kapupungawen nira ipamlek na ang yang kaalimbawaan na maning pa tung ya rag piiray na yang tanan ang mga luuk nira*. Anda ray mapatay, anda ra kay magkunsimisiun, anda ra kay magtarangiten, anda ra kay magsisiitan. Kipurki yang dating pagkarabetangen yang kaliw̱utan talagang anda ra,” ag̱aaning.

5 Atii nagbitala ra yang pagkarung tung siang bulawan ang mag̱aning, “Uay, telengan mi, imakluenu ra yang tanan,” ag̱aaning. Atii inaningaw ka anyang, “Isulat mu ra tiang baklung inaningu tung nuyu ay matalig̱an mung talagang matuurunu,” ag̱aaning. 6 Numanyan dayun dang sinugpatan na yang inaning nang atia tung yeen ang mag̱aning, “Yang tanan ang atiang inaningu tung nuyu, talagang talusunu rang luw̱us. Ay mag̱impisa tung primiru ang asta tung katapusan, andang pisan ay nag̱ainabu tung bilug ang kaliw̱utan ang lua pa tung kagaemanu. Yuu yang nagpaimpisa tung tanan may yang magtapus. Dispuis pa, kung tinu pay magyenget-yengetan da yang isip nang magbaklu yang pagpangabui na, yuu ka yang magpaeyang tung anya ta anday bayad. Kung tung kanal pa ipananglitayu, yang taung atia pagkanalen da ta duru ang pagkatapus maning pa tung yuu yang magpainem tung anya yang waing bui ang duun enged manliit tung sungkuk nang pisan. 7 Kung tinu pay indi magpadeeg tung sistimang pangkaliw̱utan ang nag̱amanguluan ni Satanas, yay pakdulanu yang tanan ang kaayenan ang atiang sinambitu nungayna ig yuu mag̱ing Dios na ig tanya mag̱ing anaung sadili. 8 Piru kung tinu pay talawan ang mag̱usuy tung kalelyag̱anu nusias ya ray magakdan na ta malain, kung tinu pay namalpas da tung ni Jesus ang indi ra idinayun na yang pagtaralig̱en na tung anya, kung tinu pay nagpakled tung mga ubra-ubrang malalaway ang duun da nga mansaay na yang sadili na, kung tinu pay nangimatay tung masigkatau na, kung tinu pay kumbaw̱aynen ubin kunlaliien, kung tinu pay paggamit yang kinatakwanan ang liit tung indi nag̱aita, kung tinu pay nagtuu tung mga bultung ipinakli tung yeen, pati yang tanan ang mga taung buklien, anday dumang panampetan nira, kung indi, ya ra yang aw̱uyuk ang pag̱apuy ang yang pag̱aningen ang asupri, ya ray nag̱ipagpagkal. Yang aw̱uyuk ang atia, ya ra ka man mismu yang pag̱aningen ang yadwang kamatayen,” ag̱aaning yang Dios.

Yang Naita Ni Juan Tung Baklung Jerusalem (21:9-27)

9 Taa numanyan, yang sam bilug tung pitu ngangilan ang atiing namag̱erekelen tung pitu nga mangkukan ang napnukan yang pitu ka nga sarutan ang pangultimu, ya ray nagpalenget tung yeen ang nagbugnu ang mag̱aning, “Taniita, ipaitaw ra tung nuyu yang baw̱ay ang pangasawaen yang pag̱aningen ang Karniru,” ag̱aaning. 10 Atii, dayunaw rang ginaeman yang Espiritu Santo ang pagkatapus ingkelanaw ra yang angil duun tung tutuw̱ukan yang sasang bukid ang durug kakbu. Yang ipinabandaw na tung yeen ya ra yang siudad ang Jerusalem ang yay binuat yang Dios ang anyang sadiling siudad. Yag paparanek ang liit tung anya tung langit†. 11 Durug kabananag ang telengan natetenged tung kasusulawen yang Dios ang nasalid. May kulay nang birdi may apuy-apuyan ang katulad ka tung kulay yang sasang batung mamaalen ang lauk-lauk ilem ang telengan. 12 May padir nang durug abwat ang napaliw̱ut ang may mga purta nang sam puluk may durua ang tereptep ta bantay ang sam puluk ka may durua ngangilan. Kada purta salegsang bilug ang aran ang nasulat ang ya ra yang mga aran yang sam puluk may durua nga palaanaan ang pinamuaran yang mga ana ni Israel‡. 13 Tung paliw̱ut yang padir na, kada san talang, may taluklung purta. Tung ampir tung mururaan, tulung bilug, tung ampir tung puntanen tulu ka, tung ampir tung kasalpan tulu ka, tung ampir tung salatan tulu ka. 14 Dispuis pa yang pinanielan yang padir ang atia, sam puluk ka may durua nga batuan ang darakulu ang kada sam bilug salegsang bilug ang aran ang nasulat ang ya ra yang mga aran yang mga apustul yang pag̱aningen ang Karniru §.

15 Numanyan yang angil ang naang pagbitala tung yeen, may ekel nang maninga bastun ang bulawan ang ya ray ipanukat na tung siudad may tung mga purta na, may tung padir na. 16 Tung pagsukat na tung siudad, yang palantar na kuadradung pisan. Yang kataw̱ing na may yang kawayang na parariung sam puluk may duruang liw̱ung (12,000) istadia. Asta yang ikindeng na ya ka, bilang kinaw̱an* 17 Tung pagsukat na yang padir na, yang ikindeng na sang gatus may epat ang puluk may epat ang kubit (144) ig yang panukat na, ya ka yang panukat ang nag̱usuyun tang mga tau†. 18 Dispuis yang padir nang atia sasang batung mamaalen ang may bananag nang birdi may apuy-apuyan ig yang siudad mismu pulus bulawan ang lunsan ang lauk-lauk ilem ang telengan ang pariu tung salamin. 19 Dispuis yang mga batung atiang pinanielan yang padir na sari-saring mga batung atiang mamaalen ang durung pisan agkatinlung telengan. Kung panalegsaenung sambiten, yang primirung batung pinanielan na birdi may apuy-apuyan yang kulay na. Yang pangyadwang batu, yang kulay na katulad tung langit ang piskan-piskanan ang may putaktak na kang mga bulawan. Yang pangyaklu birdi ka yang kulay na ig durug kalinang. Yang pangyaepat birdi kang durug deet yang kulay na ang lauk-lauk ilem ang telengan. 20 Yang pangyalima ya ra yang may geleng-geleng nang kulit may pula. Yang pangyaenem mapula ang midyu tung kulay ta dug̱u. Yang pangyapitu madulaw yang kulay na ang lauk-lauk ilem ang telengan. Yang pangyawalu birdi ang midyu tung kulay ta teeb. Yang pangyasiam madulaw ang durug deet yang kulay na ang lauk-lauk ilem ang telengan. Yang yasampuluk mabirdi-w̱irdi yang kulay na. Yang yasampuluk may sasa apuy-apuyan yang kulay na. Yang ya sampuluk may durua, tapel yang kulay na ang lauk-lauk ilem ang telengan‡. 21 Dispuis yang mga purtang atiang sam puluk may durua pulus musya. Salegsang bilug, sa nga musyaan. Dispuis yang mga karsada tung siudad pulus lunsan ang bulawan ang lauk-lauk ilem ang telengan ang katulad ka tung salamin ang pinakamatinlung klasi.

22 Tung siudad ang atia, andang pisan ay naitaung pagtuuan tung Dios asan. Ay ya pa ag̱ari, yang Dios ang makagag̱aem yay kapakli na, durua yang pag̱aningen ang Karniru. 23 Dispuis anda ray kaministiran yang siudad ang matingkalan ta sadlaw yang kaldaw may yang bulan ay natetenged yang kasusulawen yang Dios ya ray pagpasadlaw tung anya ig yang pinakakaas na ya ra yang pag̱aningen ang Karniru§. 24 Yang tanan ang mga nasyun matingkalan da yang kasasadlawen yang siudad ang atia*. Pati yang mga adi tung bilug ang kaliw̱utan pangkelan da ka nira duun yang tanan ang manggad nirang nag̱ikadengeg nira ang para iintriga ra nira tung may siudad†. 25 Dispuis yang mga purta yang siudad indi ra enged siraduan‡. Anday kaministiran ang siraduan ay andang pisan ay law̱ii duun. 26 Kumus pirming abirtu, yang tanan ang kamanggaran kag kadengeg̱an yang nasyun may nasyun pirming pangkelan yang mga adi nira duun tung siudad ang para iintriga ra nira tung may siudad§. 27 Dispuis pa, yang indi enged makled duun, ya ra yang kumpurming atiing bui pa rin tung kaliw̱utan ang dati, nagpadayun ka enged tung mga ubra-ubra nirang malalain ang duun da nga mansaay nira yang mga sadili nira tung pagterelengen yang Dios ang katulad ka tung pagturuuen nira tung mga bultung ipinakli nira tung anya may tung pagburuklien nira. Kung indi, suluminting malg̱ud duun, ultimu ra ilem yang mga taung kumpurming isinulat yang mga aran nira tung listaan ang atiang pag̱aeptan yang pag̱aningen ang Karniru. Ya ra yang listaan yang kumpurming pinaeyangan na ta ipagpangabui nirang baklu ang anday pagtapusan na.

22

Natetenged Tung Bawang Ang May Waing Bui Ang Ipinaita Yang Angil Tung Anya May Yang Ayung Pamuian Ta Unaynay (22:1-5)

1 Numanyan ipinaita yang angil tung yeen yang bawang ang yang wai na piskan-piskanan ang pisan ig ya ra mismu yang waing bui ang yang sungkuk na asan tung siang bulawan ang pagkarungan yang Dios durua yang pag̱aningen ang Karniru*. 2 Yang pagbeekan na pamalaknga ra ilem tung karsada yang siudad. Dispuis tung binit yang bawang ang nagtimbang, may ayung pamurak ta pangabuian ta tau ang asta tung sampa†, ig binulan yang pamurak nira. Yang mga daun na bulung ang nag̱ipagpamaayen tung mga sakep na maskin unu pang nasyunay kung unu pay mga linaru nira‡. 3-4 Andang pisan ay maeyang yang maskin unu pang malainay tung siudad ang atia ay pelek da yang pinaglainan yang dating kaliw̱utan§. Asan ka yang siang bulawan ang pagkarungan yang Dios durua yang pag̱aningen ang Karniru ig yang mga turuw̱ulun na mamagtuu tung anya ig mabilug̱an dang pisan nira yang ityura na* ig yang aran na asan tung mga kikilayen nira†. 5 Dispuis anda rang pisan ay law̱ii duun. Yang mga kinasakpan na anday kaministiran nira ta kaas ubin yang sadlaw yang kaldaw ay natetenged yang Dios ang makagag̱aem mismu yay magpasadlaw tung nira. Dispuis pa mamaggaraemen tung kaliw̱utan ang baklu ang asta tung sampa ang anda enged ang pisan ay katapus-tapusan na‡.

Yang Pagkereng Ni Juan Tung Isinulat Na Ang Talagang Liit Tung Dios Ig Yang Nag̱ipaprusigir Na Tung Nira (22:6-20)

6 Taa numanyan, mag̱aning si yang angil tung yeen, “Yang tanan ang mga bitalang atiang nagkaragngel mu talagang matalig̱an mung matuud. Ay kipurki yang Dios ang makagag̱aem ang ya kang lag̱i ay pagpaeyang tung isip yang mga manigpalatay ta ipagpalatay nira, ya mismu ay nagtuw̱ul tung sang bilug kang angil na ang magpadag̱en-dag̱en tung nuyu tung pagsurulaten mu ang para maintindian da yang mga tauan nang pamagpaturuw̱ulun ka tung anya kung unu pay dapat ang magkarainabu tung indi ilem buay,” mag̱aning§.

7 Atii suminaleet da ti Jesus ang nagpademdem tung yaten ang mga tauan nang mag̱aning, “Tandaan mi yang bitalaw, makaliaw rang maglekat asan. Talagang pasadyaen da yang Dios ta mupia yang kumpurming mananged tung napabtang tung sulat ang atia natetenged tung pagkarainabu simanyan asta yang magkarainabu tung uras ang panalungaan,” ag̱aaning*.

8 Yuung ti Juan ang may sulat, yuu yang nagngel kag naita yang tanan ang atiang isinulatu. Atiing pagkagngelu ra ig pagkaitaw ra yang tanan ang atia, dayunaw rang nagpadagpa tung pinagtalungaan yamen yang angil ang atiing nagpaita tung yeen yang mga bag̱ay ang atia ay magtuuaw ra rin tung anya. 9 Piru pagkaita na, dayunaw rang pinagsambeng nang, “Eey, indi mu ra buaten tia. Kipurki yuu sasa ka ilem ang pagpaturuw̱ulun tung Dios ang katulad ka tung nuyu may yang mga kaputulan mung mga manigpalatay ka yang bitala na may tung kadaklan ang pamananged tung napabtang tung sulat ang atia. Ultimu ilem yang Dios ay dapat ang tuuan mu,” mag̱aning. 10 Numanyan nagpadayun si yang bitala na tung yeen ang mag̱aning, “Indi mu enged egteman yang isinulat mung atia sigun tung pagkarainabu simanyan may yang magkarainabu tung uras ang panalungaan ay indi ilem buay magkarainabu ra ka man yang tanan ang nagkarasambit asan. 11 Purisu kumus gesye ra ilem yang uras baklu mainabu ra, kumpurming tinu pay pagbuat ta malalain ang makamamansa tung sadili na, ya ra ka ilem ay padayunan na. Ug̱aring kumpurming tinu pay pagbuat ta magkatama tung pagterelengen yang Dios ig bilug yang isip nang pag̱usuy tung nag̱auyunan na, ya ra kay dapat ang padanayan na,” ag̱aaning yang angil.

12 Atii, suminaleet si ti Jesus ang nagpademdem tung yaten ang mga tauan nang mag̱aning, “Tandaan mi yang bitalaw, makaliaw rang maglekat asan. Ekel-ekelu rang lag̱i yang iblesu tung sasa may sasa ang kumpurming unu pay mga buat-buat na ya ray paatuanung magbales. 13 Yuu yang nagpaimpisa yang tanan yuu ka yang magtapus. 14 Talagang pasadyaen da yang Dios ta mupia yang mga taung kumpurming mangamin kada magkamali ug̱ud mapunasanu ang katulad ka tung pamunak ta aw̱el ang kada mabulingan†, kipurki kung yay buaten nira, tugtanung mamagpakled tung purta yang siudad ang para mamamangan da yang burak yang ayung pamurak ta pangabuian nirang unaynay, bilang mamagpasapen da tung Dios ang asta tung sampa.‡ 15 Piru yang indi ra enged tugtanung magpakled tung siudad, ya ra yang mga taung naanad da tung mga pag̱urubraen ang malalaway ang makamamansa tung mga sadili nira. Asan da ta mga taung pamaggamit ta kinatakwanan ang liit tung indi nag̱aita, asan da ka ta kumbaw̱aynen ubin kunlaliien, asan da ka ta manigpangimatay tung mga masigkatau na, asan da ka ta pagtuu tung mga bultu ubin maskin unu pang bag̱ayay ang ipinakli nira tung Dios ang pandampan, asan da ka ta durung kalelyag nang magbukli ang ya ra kay pirming nag̱abuat na§. 16 Dispuis yuung ti Jesus, yuu ka man mismu yang nagtuw̱ul tung sasang angilu ang para magpadag̱en-dag̱en tung sasang putul ming nagsulat yang sulat ang atia ang para mapaekel da asan tung numyung mga tumatalig ang pagsaragpun-sagpun ang kada sam pundaan*. Yuu yang nag̱aguuyan ang Saringsing Ni Adi David†. Yuu ka yang naulang tukaw ang yang paglekatu maning pa tung pagtela yang Kalamrag̱anen‡,” mag̱aning.

17 Yuung ti Juan, nani pa yang yeen ang isaleet. Numanyan yang timales yang Espiritu Santo durua yang baw̱ay ang pangasawaen ni Jesus, “Ay salamat, durung kalelyag yamen kung maglekata ra!” ag̱aaning. Kumpurming tinu pay pamati tung kasulatan ang atiang nag̱abasa, magkabag̱ay ang pisan ang maning ka tia yang timales nira tung ni Ginuu ta. Dispuis pa katulad ka tung sasang taung pagkanalen da ta duru, kung tinu pay magyenget-yengetan da yang isip na kung ya pa ag̱aring magbaklu yang pagpangabui na, dapat ang magpalenget da tung ni Jesus ang mag̱ingaluk ang para paeyangan na ra yang pag̱asikad na ang kung tung pagparainemen pa ta wai, ya paigmay na ta maning pa tung waing bui ang andang pisan ay ipabayad na tung anya§.

18 Numanyan yuung ti Juan ang may sulat, gustuung magpaaman tung kumpurming tinu pay pamati tung napabtang tung sulat ang atiang magbasaen natetenged tung pagkarainabu simanyan asta yang magkarainabu tung uras ang panalungaan. Kung tinu pay magdulang tung napabtang asan ang para baliskaren na yang gustu nang ianing, yay padalpetan yang Dios tung mga sarut ang atiang nagkarasambit asan*. 19 Ig kung tinu pa man ay magbuin tung napabtang asan, yay bawian yang Dios ta lugar nang magpakled tung siudad ang atiang sagradu ig indi ka mapamangan yang burak yang ayung pamuian ta unaynay ang yay nagkarasambit tung sulat ang atia.

20 Numanyan ti Jesus ang pagpaingmatuud tung tanan ang isinulatu, may bitalang isinaleet na si ang mag̱aning, “Talagang makaliaw rang maglekat asan,” mag̱aning. Yang tuw̱alu tung anya, “Aay, Jesus ang Ginuu yamen, magkamaningan da ka man tiang nag̱aaning mu ang tung makali maglekata ra tani.”

Yang Pagtapusan Yang Sulat (22:21)

21 Buinu mga putulu, yang nag̱ipag̱ampuu ang para tung numyung tanan asan ang mas pang maispirinsiaan mi yang kaneeman ni Ginuu tang Jesus ang pagpadag̱en-dag̱en tung numyu.

Ya ra ilem tia ay masulatu tung numyu,

Juan

* 1:4-5 1:4-5a Inulit ka ni Juan tung 1:8, 4:8, 11:17, 16:5. Magkapariu ka tung isinulat ni Isaias tung 41:4.

† 1:4-5 1:4-5b “Yang Espiritu Santong may kaya nang anda enged ang pisan ay pagkakulang na,” tung bitalang Giniriego, maning taa: “pitu ngaispirituan.” Piru tung pagkamatuud yang puntus yang inaning ni Juan ay natetenged tung Espiritu Santong sam bilug ilem. Ug̱aring naaning na ilem ang pitu ay atii kanay basta pitung bilug yang maskin unu pa, yang ilyag nang ianing kumplitung pisan ang anday kulang. Pariu asan tung pag̱irimuen yang Dios tung tanan ang bag̱ay, pitung kaldaw yang ipinag̱imu na ig muya-muyang sinambit tung kasulatan ang katulad tung Genesis 4:15, 24; Levitico 26:18, 21, 24, 28; 2 Cronica 29:21; Mga Kanta 79:12. Yang pitung bilug ang atia sinambit ka ni Juan tung 4:5 may tung 5:6.

‡ 1:4-5 1:4-5k Ikumpalar tung nasambit tung 17:14 may tung 19:16.

§ 1:6 1:6 Pinisik ni Juan tung Exodo 19:6 ang pagkatapus inulit na ka tung 5:10 ig 20:6. Ya kay sinambit ni Pedro tung 1 Pedro 2:5, 9.

* 1:7 1:7a Daniel 7:13; 1 Tesalonica 4:17; Mateo 24:30

† 1:7 1:7b Zacarias 12:10; Juan 19:34, 37

‡ 1:7 1:7k Mateo 24:30

§ 1:8 1:8a “Mag̱impisa tung primiru ang asta tung katapusan, andang pisan ay nag̱ainabu tung bilug ang kaliw̱utan ang lua pa tung kagaemanu” Kung getesen ang ilakted, maning taa: “Yuu yang Alpha may yang Omega.” Tung abakada yang bitalang Giniriego, yang pangguuy tung primirung litra ay ‘Alpha ig’ yang pangguuy tung uring litra ay ‘Omega’. Ig disir naa sasang kapananglitan ang kung pasadsaran ta, yang gustu nang ianing, maning taa. Katulad tung abakada ang kung sambiten yang pinakaprimirung litra pati yang pinakauri, ekel da yang tanan ang mga litra tung elaan nira, yay kaalimbawaan yang kagaeman yang Dios durua ni Ginuung Jesus. Kipurki disti pa tung primiru ang asta ra ilem tung uri, andang pisan ay nag̱ainabu tung kaliw̱utan ang lua pa tung kagaeman nira.

* 1:8 1:8b Sinambit ni Isaias tung 41:4 ig inulit ka ni Juan tung 4:8.

† 1:15 1:15 Daniel 10:6; Ezequiel 1:27

‡ 1:16 1:16 Sinambit ka ni Juan tung 2:12, 16; 19:15.

§ 1:18 1:18 “may kagaemanung mag̱abri tung lugar ang pag̱aningen ang Hades ang pag̱atiniran yang mga minatay ug̱ud ya ray pampaluaenung pamuien si kang uman.” Tung bitalang Giniriego, maning taa: “Yuu may liabi tung kamatayen may tung Hades.”

* 1:20 1:20 “pitu nga tauan ang pinagpilik da yang mga kaarumanan nirang mangerengan tung pitung pundaan.” Tung bitalang Giniriego, maning taa: “pitu ngangilan yang pitung pundaan.” Piru tung bitalang Giniriego, yang bitalang angil, duruay kinaulug̱an na. Yang sam bilug angil ka ig yang sam bilug “sasang taralig̱an ang magpakaw̱ut ta bitala.”

* 2:4 2:4 Simpri pati yang paggeregmaan nirang magpurutul damay ra kang nanrusaw.

† 2:6 2:6 Yang nag̱apapaktelan ni Nicolaus, maskin tumatalig unu, anday bali ang magpapsaw tung tanan ang kalelyag̱an na.

‡ 2:7 2:7 Yang pananglit ang atia pinisik ni Juan tung Genesis 2:9; 3:22, 24 ig inulit na ka tung 22:2, 14.

§ 2:13 2:13 “lansangan ang atia ang yang kadaklan ang mga masigkabanwa mi nag̱akemkem ta mupia ni Satanas.” Tung bitalang Giniriego “lansangan ang pagkarungan ni Satanas ang paggaem.” Nag̱aguuyan ni Juan ta maning tia ay natetenged yang lansangan ang atii yay pinakasintru yang pagturuuen yang mga tau tung bultu ni Adi Caesar tung uras ang atii.

* 2:14 2:14 2:20; Mga Bilang 22:1-5; 25:1-2; 31:16; Judas 11

† 2:15 2:15 Yang mga taung atii durung pagtag̱am nira ta sunlug tung mga tumatalig ang basi pa ra ilem maguyuran da nirang mamagtuu ka tung bultu ni Adi Caesar ang nunut da ka ta pagsag̱ud tung bultung atii ang duun da natenakan yang paggeregmaen nirang bug̱us pa rin tung ni Ginuung Jesus.

‡ 2:17 2:17a ‘manang itinaluk’ Atiing tukaw ang atiing alang-alang da yang pagkabetang yang mga Israel duun tung banwang kapas, inildawan yang Dios ang pinakdulan ta sasang pamangan ang ginuuyan nirang ‘mana’. Pagkatapus atiing anda ray kaministiran nira, nagkalalangan da yang Dios ang yang sa nga mangkukan yang mana ipabtang da nira tung sasang baul ang ya ray ipabtang nira tung pagtuuan nira tung anya duun tung kuartung pinakasagradu (Exodo 16:33-34). Pagkatapus tung kauri-urian da, yang pagtuuan nirang atii tung Dios diniadu yang mga kuntrariu nira. Pagkatapus tung kauri-urian da, may ibinalita yang mga pamagpakigmaepet ang yang mangkuk unung atii, ingkelan da unu ni Jeremias ang itinaluk tung sasang leyang duun tung bukid ang atiing pag̱aningen ang Sinai. Dispuis, kung magkaw̱ut da unu yang pag̱aningen ang Cristong pinilik yang Dios ang maggaraemen, yang mana unung atii, ya si unu ay ipapaan yang Dios tung mga tau. Purisu kung pasadsaran ta yang linegdangan yang inaning ni Ginuung Jesus ang naa natetenged tung pag̱aningen ang mana ang atiing itinaluk, ya ra yang tanan ang kaayenan ig kasadyaan ang nag̱ibaratu na tung mga tauan na duun tung baklung kaliw̱utan.

§ 2:17 2:17b Yang ipinagsakuy ni Ginuung Jesus tung batung atia ay nag̱askean na ang yang kadaklan ang mga tau duun, pamag̱ekel-ekel ta mga panangga ang yang duma mga batu kang pariu ka tung sinambit na. Yang ilyag nang ianing ang anda rang pisan ay kaministiran yang mga tumatalig tung mga pananggang atiang dati gated tanya mismung pagpalandungan nira yay magsirbing pangultimung panangga nira.

* 2:20 2:20a Ti Jezebel ang atiang nasambit, yay kasawa ni Adi Ahab atiing tukaw duun tung banwang Israel. Ya kay nangguyud tung mga Israel ang para papaglaket-laketen da ilem nira yang pagturuuen nira tung ni Yawi may yang pagturuuen nira tung ni Baal. Kung gustu tang pasadsaran, duun ta nga basaay tung 1 Mga Adi 16:31-33; 18:4, 13; 19:1-2; 21:25.

† 2:20 2:20b Atii kanay duun tung Tiatira, may mga grupu yang mga manig̱ubra ang kada sang klasing pag̱urubraen. Kaministiran ang yang tanan ang mga lalii, luw̱us mamagpasakep tung grupu na kung unu pang ubraay. Kung indi magpasakep, asan da nga plekay ta ipagpangabui na. Dispuis kada grupu may nira-nirang ginuu-ginuung pag̱atuuan nira bilang patrun nira ang pagpistaan nira. Ubligadu yang tanan ang kinasakpan yang kada grupung mamagpasakep tung pista. Kapurisu kung may sasang tumatalig ang sakep yang sasang grupu, nag̱aregsanan ta mupiang magpasakep tung pistang magpakisadu tung nag̱isag̱ud tung patrun yang grupu na. Kung indi magpasakep, paliwag̱an da ta duru. Purisu ang kaisan may mga tumatalig duun ang nampauyun da ilem ang nagpasakep ang yang nag̱itulduk yang baw̱ay ang atii, yay nag̱apatielan nira ta katadlengan nira. Pagkatapus asan da ka tung pista nga bag̱asay nira yang maktel ang tuksung magpakituu tung belag̱an Dios ang nunut da ka ta pagpakidalan nira tung maskin tinu pang baw̱ayay asan.

‡ 2:24-25 2:24-25 Yang katadlengan yang mga taung atii maning taa: kung pasubuan da unu nira yang mga ubra-ubrang makiklep, asan da unu magdulang yang pagkamataku nirang mas pa.

§ 2:26-28 2:26-28 Mga Karantaen 2:8-9

* 3:5 3:5 Yang listaan ang atia sinambit si ka ni Juan tung 13:8, 17:8, 20:12, 15, may 21:27 ig sinambit ka ni Jesus tung Lucas 10:20 may ni Pablo tung Filipos 4:3. Atiing tukaw pa ang may mga adi pa, yang sasang adi pag̱epet ta listaan yang tanan ang mga sakep na. Kung may sakep nang magbatuk tung anya, punasen na ra ilem yang aran na. Purisu kung nasulat da yang aran yang sasang tau tung listaan ang pag̱aeptan yang Dios, yang ilyag nang ianing, tanya nag̱abilang da tung mga kinasakpan yang Dios ang yay pampalg̱urun na tung baklung kaliw̱utan.

† 3:10 3:10 Mateo 24:15-28; Marcos 13:14-23; Lucas 21:20-24; 2 Tesalonica 2:1-10

‡ 3:12 3:12 Ang para maintindian ta yang pagkarabetangen yang Baklung Jerusalem, duun da nga basaay ta tung 21:2.

§ 3:17 3:17 Yang inaning yang mga tag̱a Laodiceang atia, anggid da tung pagpaambug yang mga Israel atiing tukaw ang napabtang tung Oseas 12:8.

* 4:1 4:1 1:10

† 4:4 4:4 Tung pag̱intindi yang dumang mga sag̱ad tung kasulatan, yang mga mamaepet ang atia yay pamangerengan tung tanan ang mga taung binuat da yang Dios ang mga tauan na mag̱ing yang nangalg̱ud tung panimpung atiing indi pa nag̱apangingtau ti Ginuung Jesus mag̱ing yang nangalg̱ud tung panimpung nagdasun tung pangingtau na.

* 5:5 5:5 Katulad ka tung saringsing ang magtubu tung tukud yang sasang ayung pinelad, yang mag̱ading atia ya ray magbawi tung pag̱aradien ni Adi David may yang namagsurubli tung anya ang ya ray napukis. Yang paggaraemen na mas pang matinlu ig mas pang maktel kay tung pag̱aradien ni Adi David ang kinaampu na. Anday dumang mag̱adi ta maning tia, kung indi, ya ra yang pag̱aningen ang Mesias ubin Cristo ang katulad ka tung inula ni Isaias tung 11:1, 10.

† 5:6 5:6 Ikumpalar tung Zacarias 4:10.

* 6:6 6:6a Atii kanay, yang arina ta trigu may sibada kaministiran ta mga tau tung kaldaw-kaldaw.

† 6:6 6:6b Atii kanay yang duruang klasing atia yay kaministiran ta mga tau tung kaldaw-kaldaw.

‡ 6:8 6:8 Ikumpalar tung 1:18.

§ 6:9 6:9a Yang midyu tung lamisaan ang dakulu, darasag̱an ta mga ayep atiing tukaw. Bilang yang mga tumatalig ang naita ni Juan, atiing bui pa, masig̱intriga yang anya-anyang sadili tung Dios ang katulad ka tung mga ayep ang atiing ya ag̱idasag̱ay. Pariung pisan tung sinambit ni Pablo tung Filipos 2:17, may tung 2 Timoteo 4:6.

* 6:9 6:9bTung pagpasanag ni Juan, maninga ang may duun ka tung langit ang naita nang pagtuuan tung Dios ang midyu yay katalub yang dating pinagtuuan pa rin yang mga Israel ang may turdang ipinaketay. Sinambit na ka tung 7:15; 11:19; 14:15; 15:5. Atii kanay, yay nagpailala ang yang Dios pagpakignunut tung nira. Kung gustu tang mas pang pasadsaran, duun ta nga basaay tung Exodo 25:8-9; 26:30-33; 40:34-38; Mga Binuat-buatan 7:44; Hebreo 9:1-5, 23-26; 10:19.

† 6:15 6:15 Isaias 2:19-20

‡ 6:16 6:16 Oseas 10:8b; Lucas 23:30

* 7:4 7:4 Yang lumirung atiang 144,000 belag̱an ang yay klaradung kinadakel, kung indi, ya ray ipinananglit ni Juan ang belag̱an maliwag ang deepen yang mga tumatalig ang pinampaeklan na yang sulat ang naa atiing tukaw. Yang linegdangan na, ya ra yang kabilug̱an ang pisan yang tanan ang mga tauan yang Dios ang kumplitu rang pisan yang kinadakel nirang anday malsik.

† 7:14 7:14 Sinambit ka yang dumang mga manigsulat: Daniel 12:1; Mateo 24:21; Marcos 13:19.

‡ 7:15 7:15 Kung natetenged tung pagtuuan tung Dios duun tung langit, matinlung balikan ta yang pasanag tung 6:9b.

§ 7:16 7:16 Isaias 49:10a; Mga Kanta 121:6

* 7:17 7:17a Mga Kanta 23:1; Juan 10:11, 14

† 7:17 7:17b Mga Kanta 23:2; Isaias 49:10b

‡ 7:17 7:17k Ingkelan ni Juan tung Isaias 25:8 ig sinambit na si tung 21:4.

* 8:1 8:1 Yang ilyag nang ianing, may magdasun ang makakaeled.

† 8:2 8:2 Atii kanay yang ginamit nirang burudyungan ang kaisan, sungay ta karnirung lalii, ang kaisan saway.

‡ 8:3 8:3a Talub yang midyu lamisaan ang bulawan tung pagtuuan ang pinakalusung parataw̱ukan ta paamut.

§ 8:3 8:3b Ikumpalar tung 5:8.

* 8:5 8:5 Yang pagpabungsad yang angil tung mga balang atia tung katanekan, sasang kapananglitan ang yang nag̱adapatan na ya ra yang ituw̱al yang Dios tung pag̱arampuen tung anya yang mga tauan nang nag̱apasaran ta durung pinitinsiang pag̱ipakdul tung nira yang pamagpakigkuntra tung Dios. Yang nag̱ipag̱ampu nira tung anya ang para tung makali, ipalapus na ra yang paggaraemen na ang yang tanan ang mga kuntrariu pampalagpaken na ra.

† 8:8 8:8 Ikumpalar tung Exodo 7:17-19.

‡ 8:12 8:12 Ikumpalar tung Exodo 10:21-23.

* 9:1 9:1 17:8; 20:1

† 9:4 9:4 Ikumpalar tung 7:2-3.

‡ 9:9 9:9 Joel 2:4-5

§ 9:12 9:12 8:13

* 10:2 10:2 Ikumpalar tung Ezequiel 2:8-10.

† 10:3 10:3 Kada sambiten ni Juan yang duldul, may magdasun ang sasang parusa yang Dios ang durug lebat. Asan ta nga basaay tung 8:5; 11:19; 16:18. Taa ya ka.

‡ 10:9 10:9 Kung pasadsaran ta yang pananglit ang atia, maning taa yang linegdangan na. Tung primirung pag̱intindi ni Juan tung bitala yang Dios ang atiang ipiniar na tung anyang ipagpakaw̱ut, tininluan da katulad ka ang may pinangan nang makmed. Piru atiing nabuay-w̱uay ra yang pagpaneem-neem na kung unu pay nag̱alagpakan na, ya ra manganugun tung mga tau natetenged tung dangaten nira ang yang kaalimbawaan na maning pa tung sasang pinangan nang inakbikan yang tian na.

§ 10:10 10:10 Yang nainabung atia tung ni Juan, matinlung ikumpalar tung nainabu tung ni Ezequiel tiing tukaw ang yay isinulat na tung 2:8 asta 3:3. Bilang yang itinuw̱ul yang Dios tung ni Juan duun da ipapariuay na tung itinuw̱ul na tung ni Ezequiel atiing tukaw. Yang ilyag nang ianing parariung nagrisibi yang bitala yang Dios ang ipinagpiar na tung nirang para ipagpakaw̱ut da nira tung mga tau. Yang kamtangan yang ipagpakaw̱ut nira parariu kang natetenged tung pagpararusaen yang Dios tung mga taung pamagpasuag tung anya. Purisu taa tung isinulat ni Juan, baklu ra talusay yang Dios yang planu na, dinubli nang inulit yang pagpiar na tung ni Juan ug̱ud duun da kemtel ang mas yang isip nang magpalatay yang bitala na.

* 11:2 11:2 Yang lumirung atiang 42, ya ray ipinananglit ni Juan tung uras ang kaw̱utun ang yang mga tumatalig deeg-deeg̱an da ta mupia. Duun ngaeklay na tung sasang ipinaula yang Dios tung ni Daniel atiing tukaw natetenged tung malambeg̱an yang mga tauan na tung uri (Daniel 7:25-27). Ikumpalar ka tung Lucas 21:24.

† 11:3 11:3a Pariu ka ilem ta kantidad yang epat ang puluk may duruang bulan (42) ang sinambit tung 11:2.

‡ 11:3 11:3b Yang suut nirang atia pariu tung sinuut yang mga manigpalatay atiing tukaw ig yay pagpailala tung kapupungawen nirang pamanganugun tung mga taung pampakaw̱utan nira.

§ 11:4 11:4 Yang pisan ay isinulat ni Zacarias atiing tukaw tung 4:1-14 natetenged ka man tung durua nga tauan ang paktelen yang Dios ta mupiang mamagdipindir tung nasyun nirang Israel tung timpung atii.

* 11:6 11:6a Pariu tung kagaeman ang ipinakdul yang Dios tung ni Elias tiing tukaw ang yay napabtang tung Primirung Mga Adi 17:1 may 18:43-45 ig sinambit ka tung Lucas 4:25 may Santiago 5:17.

† 11:6 11:6b Pariu tung kagaeman ang ipinakdul yang Dios tung ni Moises atiing tukaw ang yay napabtang tung Exodo 7:14-25.

‡ 11:7 11:7 Yay ipinananglit ni Juan tung gubirnu yang mga Romanen ang yay pinakamaiseg tung panimpung atiing ipinagsulat ni Juan. Belag̱an ilem tung gubirnu nira ipananglitay na, kung indi, tung mga panimpung magdarasun, yang kumpurming mga gubirnung magsug̱ut tung ug̱ali yang mga Romanen, maning ka tung sasang ayep ang durug iseg. Tung uri ta kaldaw ya ray mamagpakigbatuk ta mupia tung Dios may tung ni Ginuung Jesu-Cristo asta mga tumatalig. Yang pag̱aningen ang ayep ang atia, muya-muyang nainambit ni Juan (33 bisis). Purisu impurtanting tandaan ta ang para maintindian ta yang palaksu yang gustu ni Juan ang ianing.

§ 11:8 11:8 Yang siudad ang atiang dakulu ang sinambit ni Juan, ya ray ipinananglit na tung sasang gubirnu ang durug kalain yang mga buat-buat na. Tung primiru ikinumpalar na tung Sodoma ang yay sasang banwa ang bantug ang durung pisan agkalalaway yang mga pag̱urubraen yang mga sakep na (Genesis 19:1-13). Pagkatapus ikinumpalar na ka tung banwang Egipto ang yang gubirnu duun durug kadeeg-deeg tung mga tauan yang Dios ang mga Israel atiing tukaw (Exodo mag̱impisa tung Kapitulu 1 asta Kapitulu 15). Pagkatapus ikinumpalar na ka tung siudad ang Jerusalem ay yang mga tau na durug kateteg̱as yang pagpakigkuntra nira tung ni Jesu-Cristo ang asta ipinalansang da ilem nira tung krus (Mateo 23:37-39).

* 11:14 11:14 8:13

† 11:19 11:19a Kung natetenged tung pagtuuan tung Dios duun tung langit, matinlung balikan ta yang pasanag tung 6:9.

‡ 11:19 11:19b Ipinabistu ra nganing yang Dios ay ug̱ud duun da nga paktelay na yang isip yang mga tauan na bilang mga tumatalig tung ni Ginuung Jesus ang talagang kegngan na ka enged agyapun yang tanan ang pinangakuan na tung nira.

* 12:3 12:3a Yang dragun ang atia ipinananglit ni Juan tung ni Satanas. Muya-muyang sambiten na ta sam puluk may sasang bisis tung librung naa.

† 12:3 12:3b Ya ray pagpailala ang may kagaeman nang katulad ka tung sasang ading pagsuklub ta kuruna.

‡ 12:4 12:4 Ikumpalar tung Daniel 8:9-10.

§ 12:5 12:5a Ikumpalar tung Mga Kanta 2:9. Ya ra kay inulit ni Juan tung 2:27.

* 12:5 12:5b Yang naita ni Juan ang atia, kumus indi pa nag̱ainabu, anday kalalabten na tung pagkapangana tung ni Jesus pati tung pagpaabwat nang nagbalik tung ni Ama na.

† 12:6 12:6 Yang lumirung atia, sinambit ka tung 11:3. Maayen kung intindien ta yang pasanag asan.

‡ 12:7 12:7 Sinambit ka tung Judas 9.

§ 12:9 12:9 Katulad tung sinambit tung Genesis 3:1-15. Ya kang lag̱i ay maggug̱uuyan tung ‘Diablu’ ubin ang kaisan tung ni ‘Satanas’ ang ya kang lag̱i ay pagpandaya tung mga tau tung bilug ang kaliw̱utan ang para tag̱aman nang patalangen tung ustung pag̱irintindien tung Dios.

* 12:14 12:14 Yang tulung takun may tenga pariu ka tung 1,260 kaldaw ang sinambit tung 11:3 may 12:7.

* 13:1 13:1a Yang ayep ang atia yay ipinananglit ni Juan tung kumpurming nag̱apaktel ni Satanas ang pagkuntra tung mga tumatalig, maskin tung unu pang panimpuay. Atii kanay, ya ra yang gubirnu yang mga Romanen. Simanyan puiding maskin unu pang gubirnuay ang durug puirsa yang pagkuruntraen na tung mga tumatalig. Yang kapungul enged yang pagkuruntraen nira, ya ra yang pagbatuk nira tung Dios durua ni Ginuung Jesu-Cristo.

† 13:1 13:1b Sinambit ka ni Juan tung 17:3. Ikumpalar tung 17:9-10 ang may pitung mga ading sinambit na.

‡ 13:2 13:2 Yang tulung ayep ang atiang naita ni Juan yay kapananglitan yang tulu nga nasyunan ang inulang tukaw ni Daniel tung 7:3-6. Yang leopardo ipinananglit na tung nasyun yang mga Giriego, yang oso ipinananglit na tung nasyun yang mga tag̱a Midi kasiraan da ka yang mga tag̱a Persia, ig yang liun ipinananglit na tung nasyun yang mga tag̱a Babilonia.

§ 13:5 13:5a Ikumpalar tung Daniel 7:8, 20, 25; 2 Tesalonica 2:4

* 13:5 13:5b Yang bilang ang atia pariu ta kantidad tung tulung takun may tenga ig 1,260 kaldaw.

† 13:6 13:6 Ikumpalar tung 12:12, 2 Tesalonica 2:4, may Daniel 7:25 ig 11:36.

‡ 13:10 13:10 Jeremias 15:2 may 43:11

§ 13:11 13:11 Yang ayep ang atiang sam bilug ya ray ginuuyan ni Juan ang “manig̱imu-imu ta bitala ang ya unu ay itinalig yang Dios tung anyang ipalatay buat.” Basaen ta yang 16:13; 19:20; 20:10. Atii kanay tung pag̱intindi yang mga tumatalig ang pinampaeklan ni Juan yang sulat ang naa, yang ayep ang atiang sam bilug yay sasang kapananglitan yang pamag̱erekelen tung sasang rilyun tung panimpu nira. Ay atii kanay may sasang laing binuat yang gubirnu tung Roma ang yang tanan unung mga kinasakpan ubligadung magtuu tung ni Adi Cesar. Bilang yang bultung ipinasuad tung anya yay dapat ang tuuan nirang Dios nira. Purisu tung uras ang panalungaan ta, may maning ka tia ang maglua. Duun da ngaintindiay ta ang maskin sasang rilyun puiding gamiten ni Satanas ang para asan da nga patalangay na yang mga tau tung matuud ang pag̱irintindien tung Dios.

* 13:14 13:14 2 Tesalonica 2:9-12.

† 13:15 13:15 Katulad tung nainabu tung tulung mga aruman ni Daniel atiing tukaw (Daniel kapitulu 3).

‡ 13:16 13:16 Matinlung ikumpalar tung sinambit ni Juan tung 7:2-3 ang yang mga tauan yang Dios minarkaan da ka tung mga kikilayen nira piru aparting markaay tung sinambit na taa. Bilang yang marka, kung unu pang markaay, yay pagpailala kung tinu pay may anya tung minarkaan.

§ 13:17 13:17 Yang lagpakan na tung mga tumatalig ang pinampaeklan ni Juan yang sulat ang naa, kung tanira indi mamagtuu tung bultung atiing ipinasuad tung ni Adi Cesar, asan da ka tanira mamagkaliwag ta duru. Piru ya kang lag̱i ay nag̱apasaran yang mga tumatalig maskin unu pang panimpuay natetenged ilem tung pag̱urusuyun nirang ustu tung kalelyag̱an ni Jesu-Cristo.

* 13:18 13:18 Atii kanay, may mga paig̱emen ang pag̱agamit yang mga tau ang yang kinaulug̱an yang mga lumiru, aran ta sasang tau. Ay yang mga litra tung abakada nira purus may atu nang lumiru sasa may sasa. Dispuis, tung abakada yang bitalang Hinebreo, kung intindien yang aran yang sasang Ading naggaem tung Roma ang nag̱aranan tung ni Nero ang pagkatapus kada sa nga litraan yang aran na ipaatu tung atu nang lumiru, yang luaan na 666. Bilang ti Adi Nerong atia yay pinakamatinlung mulidung ipananglit tung sasang gubirnung maglua ang durug kalain yang pag̱urubraen na tung mga tumatalig. Ay tanya yay primirung Adi duun tung Roma ang nagpaimatay tung mga tumatalig. Pati ti Apustul Pedro may ti Apustul Pablo puidi kang nadamay tung pagpandeeg-deeg ni Adi Nero.

* 14:1 14:1a Yang bukid ang atiang pag̱aningen ang Sion sasang kapananglitan yang pinakasintru yang baklung kaliw̱utan ang gaeman ni Jesu-Cristo tung uri.

† 14:1 14:1b Ikumpalar tung sinambit tung 7:3, 4 may tung 3:12.

‡ 14:5 14:5 Yang sasang linagpakan na, kung alimbawa, namag̱inwara ra tung ni Ginuung Jesu-Cristo, asan da rin nga libriay nira yang kamatayen nira. Piru kumus indi ra namag̱ingwara, ya ray nagakdan nira tung kamatayen.

§ 14:8 14:8 Sinambit ka tung 18:2.

* 14:9-10 14:9-10 Mas pang ya magdulang yang kunsimisiun nira ay natetenged yag dawalay nira yang pag̱aningen ang Karniru ang pinagbatukan nira ang pagkatapus ya pa ka enged ay nandeeg.

† 14:13 14:13 Ikumpalar tung 22:12.

‡ 14:14 14:14 Anday dumang nag̱adapatan na, kung indi, ti Jesu-Cristong ya kang lag̱i ay nag̱aguuyan ang ‘Maninga Tau’.

§ 14:15 14:15a Kung natetenged tung pagtuuan tung Dios duun tung langit, matinlung basaen ta yang pasanag tung 6:9.

* 14:15 14:15b Kung pasadsaran tang waswasen yang pananglit ang atia, maning taa yang palaksu na: Katulad ka tung sasang maniggasap ang magpanggasap da ta paray ang para timesen na, maning ka tia yang kaalimbawaan yang pag̱aningen ang ‘Maninga Taung’ atiang nasambit. Ay yang tanan ang mga tauan yang Dios panagpunun na ang para mamagpasapen da tung anya ang asta tung sampa. Ay kipurki yang uras ang ipagsagpun na tung nira, maning pa tung tilingayeg da ang yang paray arayeg̱en da ubin garasapen da.

† 14:18 14:18 Kung pasadsaran ta sing waswasen yang pananglit ang atia maning ka taa yang palaksu na: Katulad ka tung sasang maniggeret ang magpanggeret yang mga kapuyut yang mga ubas ang para sagpunun kang ipabtang tung lilikdan ang para tuw̱urun da yang wai na, maning ka tia yang kaalimbawaan yang angil ang atiang sam bilug. Ay panagpunun na ra ka yang tanan ang belag̱an mga tauan yang Dios ang para sirintinsiaan da yang Dios. Ay kipurki yang uras ang ipagsagpun tung nira, maning pa tung kutitsya ra yang mga ubas ang panggereten da.

‡ 14:20 14:20a Bilang sang mitrus may tenga.

§ 14:20 14:20b Kumus pananglit yang lumirung atiang 1,600, indi ra ikinambiu tung kilometro. Kung isipen ta yang lumirung atiang 1,600, maning taa: 4 dublien ta 4 dumangat da tung 16. Pagkatapus yang 16, kung dublien pa ka ta 100, dumangat da tung 1,600. Ya ray pagpailala ang yang pagsirintinsiaen yang Dios tung belag̱an mga tauan na, sakepen na yang bilug ang kaliw̱utan ang anday taung malsik may sam bilug.

* 15:2 15:2 13:17-18

† 15:3-4 15:3-4a Exodo 15:1-18

‡ 15:3-4 15:3-4b Ikumpalar tung 1:18 may Juan 16:33

§ 15:5 15:5 Kung natetenged tung pagtuuan tung Dios duun tung langit, matinlung basaen ta yang pasanag tung 6:9.

* 16:2 16:2 Ikumpalar tung Exodo 8:9-10.

† 16:15-16 16:15-16 Sasang kadatalan ang malapad duun tung Israel ay yay pinaggiraan ta pira-pira rang bisis atiing tukaw pang mga panimpu. Tung pag̱intindi yang duma, ya si kay paggiraan tung uri ang ya ray pinakagira tung tanan ang gira baklu ra maglekat ti Jesu-Cristo.

* 17:1 17:1 Kung pasadsaran ta yang pananglit ang naa, ya ra yang nag̱apagamenan yang kadaklan ang mga tau ang yang tanan ang bag̱ay, imbis ang gamiten nira tung ikadengeg yang Dios, naggamiten da ilem nira para tung mga sadili ilem nira ang ya ra kay nag̱ipakli nira tung Dios ang nag̱apagamenan. Ikumpalar tung mga siudad ang sinambit ni Nahum (3:4) may ni Isaias (23:17). Maayen kang ikumpalar ta tung napabtang tung 1 Juan 2:15 ang indiita ra enged magpagamen yang mga isip ta tung sistimang pangkaliw̱utan.

† 17:2 17:2 Yang pagkurumbaw̱ayen yang mga adi tung baw̱ay ang atia may yang pagpabuu yang mga tau tung irinemen ang atia sasang pananglit ang sasa ka ilem ay nag̱adapatan na. Ya ra yang pagpasunlug nirang magmanggad ang ya ray makanayan ta ipanlipat nira tung Dios ang para mamagpagamen da yang mga isip nira tung belag̱an matuud ang Dios. Yang pananglit ang atia, sinambit ka ni Juan tung 2:14, 20; 14:8; 19:2.

‡ 17:3 17:3 Ikumpalar tung 13:1.

§ 17:5 17:5 Maayen pang balikan ta yang sinambit tung 14:8.

* 18:3 18:3 Kung gustu tang maintindian yang pananglit ang naa, balikan ta yang pasanag tung 17:2.

† 18:24 18:24 Ikumpalar tung inaning ni Ginuung Jesus tung mga masigkanasyun na tung Mateo 23:35-36 may Lucas 11:50-51.

* 19:2 19:2 Kung gustu mung maintindian yang pananglit ang naa, balikan mu yang pasanag tung 14:8; 17:2.

† 19:7 19:7 Katulad tung pag̱imbengan yang duruang magkasawa ang durug sadya yay kaalimbawaan yang mainabu tung uras ang magpakiimbeng ang pisan ti Ginuung Jesu-Cristo tung kabilug̱an yang mga tauan na.

‡ 19:9 19:9a Ya ka mismu yang angil ang sinambit ni Juan tung 17:1.

§ 19:9 19:9b Katulad tung kasadyaan yang mga taung pagsararuan, yay kaalimbawaan yang kasadyaan ang mabtangan yang mga tauan ni Ginuung Jesu-Cristo kung magsarapenan da nganing tanira ni Ginuu nira ang asta tung sampang anday katapus-tapusan na. Dispuis pa yang pinangimbitar ang mamagpakisaru ya ka yang mga tauan na mismu.

* 19:13 19:13 Juan 1:1, 14

† 19:14 19:14 Duruay pag̱intindi yang mga sag̱ad tung mga sundalung atia. Puidi unu ang ya ra yang mga angil ang pag̱apanuw̱ul ni Jesus. Puidi ka unung ya ra yang mga tauan na.

‡ 19:17-18 19:17-18 Yang mga lamlam ang inimbitar yang angil kumpurmi ilem yang pamaglanget tung mga ayep ang patay ubin taung patay. Yang mga lamlam ang mga maning tia sinambit ka ni Ginuung Jesus tung Lucas 17:37.

§ 19:20 19:20 Maayen ang pakatuan ta yang sinambit ni Juan tung 13:1-18.

* 20:1 20:1 Yang bulalut ang atia, sinambit ka ni Juan tung 9:1 may 17:8.

† 20:2-3 20:2-3a Sinambit ka ni Juan tung 12:9 ig sinambit ka tung Genesis 3:1-15.

‡ 20:2-3 20:2-3b Balikan yang pasanag tung 12:9.

§ 20:4 20:4a Ikumpalar tung 6:9 may 19:10

* 20:4 20:4b Ikumpalar tung 13:8, 15-16; 15:2

† 20:6 20:6 Sinambit ka ni Juan tung 1:6 may tung 5:10.

‡ 20:8 20:8 Duun tung kapitulu 38 may 39 yang isinulat ni Ezequiel sinambit na yang paggug̱uuyan ang Gog may Magog ang yay mamagpakigkuntra tung nasyun yang Israel. Ti Gog yay pagmangulu tung mga Magog. Taa tung isinulat ni Juan ang naa, puiding yay binuat nang sasang kapananglitan yang kumpurming pamagberegkes-begkesan ang pamagpakigkuntra tung Dios may tung mga tauan na, maskin tag̱a ay pang banwaay.

§ 20:9 20:9 Ikumpalar tung 21:2

* 20:10 20:10 Ikumpalar tung 19:20

† 20:12 20:12 Ikumpalar tung sinambit na tung birsikulu 5.

* 21:1 21:1a Isaias 65:17, 66:22; 2 Pedro 3:10, 13

† 21:1 21:1b Tung kasulatan, yang teeb dating kapananglitan yang tanan ang malalain. Telengan ta duun tung Isaias 57:20-21.

‡ 21:2 21:2a Sinambit da ka ni Juan tung 3:12.

§ 21:2 21:2b Matinlung ikumpalar tung 19:7-8; Isaias 61:10.

* 21:4 21:4 Sinambit da ka ni Juan tung 7:17 ig sinambit ka ni Isaias tung 25:8.

† 21:10 21:10 Taa tung 9-10 pinapagsunaid ni Juan yang baw̱ay ang pangasawaen yang pag̱aningen ang Karniru may yang baw̱ay ang pagpagamit ang sinambit na tung 17:1-3.

‡ 21:12 21:12 Tanirang sam puluk may durua ipinananglit ni Juan tung tanan ang mga tauan yang Dios ang mga Israel atiing tukaw pa.

§ 21:14 21:14 Tanirang sam puluk may durua ipinananglit ka ni Juan tung kabilug̱an yang tanan ang mga tumatalig, maskin unu pang nasyunay ang namananged tung balitang ipinagpakaw̱ut yang mga apustul. Kumus durua rang grupu yang sinambit tung 21:12 may taa tung 21:14, yang ilyag ianing, parariu ra tanirang tanan ang mangalg̱ud tung Baklung Jerusalem ang katulad ka tung sinambit tung Hebreo 11:39-40.

* 21:16 21:16 Yang lumirung atiang 12,000 istadiang pag̱aningen, yang katumbas na 2,220 kilometro. Puiding aningen ta ang yang lumirung atiang 12,000, ya ray binuat ni Juan ang sasang pananglit ang yang gustu nang ianing, ya ra yang kabilug̱an yang tanan ang mga taung binuat da yang Dios ang mga tauan na ang tanira ka man mismu ya ray magyaring pag̱atiniran yang Dios tung baklung kaliw̱utan. Yang lumirung atiang 12,000, sinambit da ka ni Juan tung 7:3-8 may 14:1, 3. Yadwa pa, kumus kinaw̱an yang plantar yang siudad, yang pisan ay katalub yang kuartung pinakasagradu tung pinagtuuan pa rin yang mga Israel tung Dios atiing tukaw ang kinaw̱an ka ang ya enged ay pinagtiniran na atii kanay (1 Mga Adi 6:20).

† 21:17 21:17 Yang lumirung atiang 144 kubit ang pag̱aningen kung ikambiu tung panukat ta simanyan, dumangat tung enem ang puluk may limang metros (65). Piru kumus midyu impurtanti tung ni Juan yang lumirung atiang 144, ang para indi ilem maplek tung paglalakteren, indi ra ikinambiu tung metros. Puidi kang aningen ta ang yang lumirung atia ya ra kay binuat ni Juan ang sasang kapananglitan ang anggid ka ta tunadas tung lumirung 12,000 ang sinambit na tung birsikulu 16. Ay kung dublien ta 12 bisis yang 12, dumangat da tung 144.

‡ 21:20 21:20 Yang pagpasanag ni Juan natetenged tung padir yang siudad asta yang pinanielan na magkapariu ka tung isinulat ni Isaias tung 54:11-12. Dispuis yang mga batung atiang mamaalen ang sam puluk may durua, magkapariu ka tung mga batung atiing yag dedpet tung aw̱el ang ginamit yang ‘paring pinakalandaw’ tung nasyun ang Israel atiing tukaw ang katulad tung sinambit tung Exodo 28:15-21.

§ 21:23 21:23 Magkapariu tung Isaias 60:19-20.

* 21:24 21:24a Sinambit ka ni Isaias tung 60:3.

† 21:24 21:24b Sinambit ka ni Isaias tung 66:12.

‡ 21:25 21:25 Sinambit ka ni Isaias tung 60:11.

§ 21:26 21:26 Ikumpalar tung Mga Kanta 72:10-11.

* 22:1 22:1 Ezequiel 47:1-11; Joel 3:18b; Zacarias 14:8-9. Yang bawang ang atiang may waing bui sasang kapananglitan yang pagpangabuing baklu ang ya ag̱ipaeyangay ni Jesu-Cristo tung kumpurming magtalig tung anya ang ya ra kay pagnatisan na tung Dios ang asta tung sampa. Sinambit ka ni Juan tung 21:6 may 22:17 ig sinambit ka ni Ginuung Jesus tung sasang baw̱ay tung buw̱un (Juan 4:10, 13-14).

† 22:2 22:2a Yang ayung atia sinambit tung Genesis 2:9 may 3:22. Sinambit da ka ni Juan tung 2:7 may 22:14, 19.

‡ 22:2 22:2b Ezequiel 47:12

§ 22:3-4 22:3-4a Nasambit tung Genesis 3:16-19 kung ya pa ag̱ari yang pagpakasalak na Adan ang yay natengeran ta pinaglainan na yang dating kaliw̱utan, piru tung uri pelek dang pisan ang katulad ka tung sinambit ni Zacarias tung 14:11.

* 22:3-4 22:3-4b Ikumpalar tung Mateo 5:8; 1 Juan 3:2.

† 22:3-4 22:3-4k 3:13

‡ 22:5 22:5 Sinambit ka ni Juan tung 5:10; 20:6.

§ 22:6 22:6 Yang angil ang atiang sam bilug ang sinambit yang masigkaangil na, ya ka mismu yang angil ang tinuw̱ul ni Ginuung Jesus ang magpadag̱en-dag̱en tung ni Juan (1:1) ang para maintindian na yang tanan ang ipadakat tung paneleng na.

* 22:7 22:7 Ikumpalar tung 1:3.

† 22:14 22:14a Ikumpalar tung 3:4. Pariu kang pisan tung isinulat ni Juan tung Primirung Juan 1:7 ang maning taa: “Ig kung disgrasia mapagbuatita ta kasalanan, maimung mapunasanita ra ka anya ekel tung pagpaturuk ni Jesus yang dug̱u na ang tanya ka man yang pag̱aningen nang Ana Na.”

‡ 22:14 22:14b Sinambit na ka tung 22:2.

§ 22:15 22:15 Ikumpalar tung sinambit na tung 21:8.

* 22:16 22:16a Nag̱aulit ni Juan yang sinambit na tung Intrada yang sulat tung 1:1.

† 22:16 22:16b Balikan yang 5:5 pati pasanag na.

‡ 22:16 22:16k Atia naula ni maepet ang Balaam atiing tukaw ig sinambit na tung Mga Bilang 24:17. Yang ipinagpananglit ni Ginuung Jesus tung sadili na ang tanya maning pa tung Kalamrag̱anen, maning taa. Katulad tung Kalamrag̱anen ang kung temla ra nganing tung sag̱iid, maintindian da ang makali rang mangaldaw, ya kay kaalimbawaan na. Kipurki kung maglekat da nganing tanya, makali ra kang lumua yang Baklung Jerusalem ang yay gaeman na.

§ 22:17 22:17 Balikan yang 21:6.

* 22:18 22:18 Deuteronomio 4:2, 29:20