^

Krumen, Tepo

Krumen, Tepo: Nyɩsʋa a =hapʋtitie New Testament

copyright © 1995 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Tepo Krumen
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2025-07-08

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 8 Jul 2025

a0bb5f9a-e84f-5b40-88f6-07145445aa21

MATIE

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

‑Yusu a ‑tɩ, ‑tɛ

MATIE

‑mɛ ‑ye, ɔ nu la 'a 'crɩɩlɛ

1

‑Yusu 'Klɩsʋ a bunʋ

(Luku 3.23-38)

1 'Crɩɩnɩɛ ‑gbo, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ɛɛ ꞊tu. ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, ɔ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a 'yuo a 'yu a 'Yuu nɩ. Dafidɩ a ‑gbɛ, ɔ mɔ ‑wɛ Abrahamʋ a 'yuo a 'yu a 'yuu nɩ.

2 Abrahamʋ a ‑gbɛ, ɔ kɔ Yisakɩ,

Yisakɩ 'ɔ kɔ Sakɔbʋ,

Sakɔbʋ 'ɔ kɔ Juda kɔ 'a ‑dɩayuo 'hɛɛn,

3 Juda kɔ Tama 'hɛɛn, 'ʋ kɔ Falɛsɩ kɔ Sala,

Falɛsɩ 'ɔ kɔ Ɛsrɔmʋ,

Ɛsrɔmʋ 'ɔ kɔ Alamʋ,

4 Alamʋ 'ɔ kɔ Aminada,

Aminada 'ɔ kɔ Naasɔ,

Naasɔ 'ɔ kɔ Sala,

5 Sala kɔ Rahabʋ 'hɛɛn 'ʋ kɔ Bʋasɩ,

Bʋasɩ kɔ Rutɩ 'hɛɛn 'ʋ kɔ Jobɛdɩ,

Jobɛdɩ 'ɔ kɔ Yisai,

6 Yisai 'ɔ kɔ Dafidɩ,

Dafidɩ, ɔ kɔ Uyri a nyrʋgba 'hɛɛn, 'ʋ kɔ Salomɔ,

7 Salomɔ 'ɔ kɔ Rʋbʋamʋ,

Rʋbʋamʋ 'ɔ kɔ Abia,

Abia 'ɔ kɔ Asafʋ,

8 Asafʋ 'ɔ kɔ Sosafatɩ,

Sosafatɩ 'ɔ kɔ Solamʋ,

Solamʋ 'ɔ kɔ Osiasɩ,

9 Osiasɩ 'ɔ kɔ Sʋatamʋ,

Sʋatamʋ 'ɔ kɔ Akasɩ,

Akasɩ 'ɔ kɔ Esekiasɩ,

10 Esekiasɩ 'ɔ kɔ Manase,

Manase 'ɔ kɔ Amɔ,

Amɔ 'ɔ kɔ Sosiasɩ,

11 Sosiasɩ 'ɔ kɔ Yekonia kɔ 'a ‑dɩayuo 'hɛɛn.

Ti a ‑gbɛ 'yri, tʋ klɩ la Yisraɛkʋɛ nɩ, 'ʋ gbʋ la 'le Babilɔnɩblʋgba 'mʋ. 12 ‑Tɛ ʋ gbʋ la 'le,

Yekonia kɔ Salatiɛlɩ,

Salatiɛlɩ 'ɔ kɔ Solobabɛlɩ,

13 Solobabɛlɩ 'ɔ kɔ Abiudɩ,

Abiudɩ 'ɔ kɔ Eliakimʋ,

Eliakimʋ 'ɔ kɔ Asɔ,

14 Asɔ 'ɔ kɔ Sadɔkɩ,

Sadɔkɩ 'ɔ kɔ Akimʋ,

Akimʋ 'ɔ kɔ Eliudɩ,

15 Eliudɩ 'ɔ kɔ Ɛlɩasa,

Ɛlɩasa 'ɔ kɔ Mata,

Mata 'ɔ kɔ Sakɔbʋ,

Sakɔbʋ 'ɔ kɔ Sosɛfʋ.

Sosɛfʋ, nɔ‑ mɔ Mari a tɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'dii. 16 ‑Yusu a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ Waanyɔ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ‑a mʋ ye ya.

17 Kʋɛ 'le Abrahamʋ ‑wɔn gbo, ‑bo yɛ bodɩɔ Dafidɩ ke, ‑tʋnahuin a ꞊hrɩn a gbleii ‑pu ꞊tu 'o ‑hɛn, nʋ‑ nɩ la 'o 'waa ‑gbahlɔn. Kʋɛ 'le Dafidɩ ‑wɔn gbo, ‑bo yɛ ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ gba la 'le Yisraɛkʋɛ Babilɔnɩblʋgba 'mʋ, ‑tʋnahuin a ꞊hrɩn a gbleii ‑pu ꞊tu 'o ‑hɛn, nʋ‑ nɩ la 'o 'waa ‑gbahlɔn. Kɔ, kʋɛ 'le ti a ‑gbɛ 'yri, ‑bo yɛ ‑Yusu, ‑ɔ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ a kɔɔlɛ ke, ‑tʋnahuin a ꞊hrɩn a gbleii ‑pu ꞊tu 'o ‑hɛn, nʋ‑ nɩ la 'o 'waa ‑gbahlɔn.

‑Tɛ ʋ nu la ‑Yusu 'Klɩsʋ a kʋkɔ

(Luku 2.1-7)

18 ‑Tɛ ʋ nu la ‑Yusu 'Klɩsʋ a kʋkɔ, ɛ nɛ‑ ‑gbo: 'A 'dii Mari a ‑gbɛ, Sosɛfʋ, nɔ‑ dio kɔ, kɛɛ, ʋ 'de la bʋɩ na ye po, 'ɔ nɩ la 'kwli 'mʋ, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli 'mʋ. 19 Sosɛfʋ a ‑gbɛ, ‑ɔ dio la kɔ, 'a 'yrinaabʋɩ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Nɛ‑ nue, 'ɔ 'nɩnɩ ‑hʋa bɔ yɔɔ ‑tɩ, 'ke 'o nahuin ye, ‑ɛ die nu, Mari a 'dʋ 'nɩ ꞊han 'yi lɛ nyre. Ɛ nɛ‑ nue, 'ɔ pue 'le, 'ke nahuon ꞊de nɩ 'wɩn 'le, 'bɔɔ Mari gbo tɛ. 20 Bɔɔ 'klɛɛ 'lu lɛ ‑hie, ‑ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ 'hrɩɩ ꞊nɔ ye, 'ke 'le yain 'kwli 'mʋ, ɔ nɔ: «Sosɛfʋ o, Dafidɩ a 'yu a 'Yu, ꞊nɩ pɩ 'le hʋannʋ, 'ke ‑bo kɔ Mari, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ, nɩ‑ nue, 'ɔ nɩ 'kwli ꞊nʋ 'mʋ. 21 Ɔ di kɔ 'yu nyɩbɛyu. 'Yu a ‑gbɛ, ꞊tuo 'o ‑Yusudʋ, ‑ʋ ꞊hɛn 'nyrɛ Waanyɔ, ‑ɛ nue, nɔ‑ di Nyɩsʋa a dakʋ waa, 'ke 'o 'waa dɛ 'kuku ‑wɔn.» 22 ‑Tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tu la 'a winwlɔn‑hɛnyɔ wlɔn, ɩ nyre 'o ꞊o. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ɩ nɩ‑ ‑gbo:

23 «Nyrʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ 'de nyɩbɛdɛ yi,

nɔ‑ di 'kwli 'mʋ nɩ,

ɔ 'mʋ 'yu nyɩbɛyu kɔ.

'A 'dʋ di 'mʋ 'ya Emanuɛ,

‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa nɩ 'o ‑a mʋ ‑wɔn.»

24 ‑Tɛ Sosɛfʋ 'ba ye 'mʋ, ‑ye dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ le ꞊nɔ, nɛ‑ ɔ ꞊tuu 'o, 'ɔ kɔ Mari. 25 Kɛɛ, ɔ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ʋ 'de la bʋɩ na ye po, Mari 'ɔ kɔ 'yu nyɩbɛyu a ‑gbɛ, Sosɛfʋ 'ɔ ꞊tuo ‑Yusudʋ.

2

‑Tɛ yahroyɔyinyʋ di la ‑Yusu 'ye wɔn

1 ‑Yusu a ‑gbɛ, 'ke ʋ kʋɔ 'le Betelɛmʋdɩɔ 'mʋ, 'ke 'le Sudeblʋgba 'kwli 'mʋ. Ti a ‑gbɛ 'yri, Helɔdɩ, nɔ‑ mɔ Sudeblʋgba a ‑gbɛ a 'kɩɩn gblaka. 'Ke ɔ nɩ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ. ‑Tɛ ʋ kɔ ‑Yusu, ɛ kɔ nahuin ꞊de, 'ke ʋ nɩ 'le 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ a 'blʋgba 'mʋ. Ʋ mɔ yahroyɔyinyʋ gblakɩɩ nɩ. Nʋ‑ ‑hɔn 'le 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ 'mʋ, 'ʋ nyre 'le Jrusrɛ 'mʋ. 2 ‑Tɛ ʋ nyre 'le, ‑ye ʋ nɔ: «'Yu ‑gbo, ʋ kɔ lɛ kɛ, ‑ɔ di ‑Juukʋɛ a 'kɩɩn gblaka ‑hɛ, ‑be' ɔ nɩ ye 'le? ‑A 'ye 'a yahroyɛ nɩ, 'ɛ 'hrɩɩ 'le 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ 'mʋ. Nɛ‑ nue, ꞊a di 'le, ‑a 'muo 'ye, ‑a 'muo ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑nyi.»

3 'Plɩɩ 'kɩɩn Helɔdɩ 'mʋ ‑tɩ ꞊nʋ mu 'wɔn, ‑ye hʋannʋ bio 'le 'kwli 'mʋ, ɔ kɔ Jrusrɛ a nahuin 'bii 'hɛɛn, 4 tii ‑do a ti 'yri 'ɔ 'kukue Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ lɛ, kɔ teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn, 'ɔ ꞊gbʋ wlɔn, ɔ nɔ: «Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ‑a mʋ ye ya, 'dɩɔ tio‑ kɔ 'mʋ ʋ dio la 'le kɔ 'le?» 5 ‑Ye ʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «'Ke ʋ dio 'le Betelɛmʋ 'mʋ kɔ, 'ke 'le Sudeblʋgba 'kwli 'mʋ, ‑ɛ nue, dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ ‑ye 'crɩɩ la, 'ke 'o Waanyɔ a ‑gbɛ ke, ɛ nɛ‑ ‑gbo:

6 Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

Betelɛmʋ, ꞊hapʋkɔ, 'ɔ mɔ 'dɩɔ 'cicrɛ,

kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, ɔ mɔ 'dɩɔ gblakaa nɩ,

'ke 'le Sudeblʋgba 'kwli 'mʋ,

‑ɛ nue, 'ke 'le ꞊nɔ 'kwli 'mʋ,

'ke 'kɩɩn gblaka di 'le kɔ.

Nɔ‑ di 'na dakʋ Yisraɛkʋɛ naa.»

7 'Plɩɩ Helɔdɩ 'mʋ ‑tɩ a ‑gbɛ mu 'wɔn, ‑ye ɔ da yahroyɔyinyʋ gblakɩ ꞊nʋ ye, 'ɔ ꞊gbʋ wlɔn, ɔ 'mui yi ‑tɛɛ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri yahroyɛ a ‑gbɛ, ɛ 'hrɩɩ 'le yakɔ 'mʋ. 8 ‑Tɛ ʋ ‑hɩhɩɔ klɛ, ‑ye ɔ nɔ: «Ba mu 'le Betelɛmʋ 'mʋ, ba ꞊mɔ 'yu a ‑gbɛ lɛ ‑tɛɛ. 'Ba 'yo, ‑ye ba di 'mʋ le, 'na ‑gbɛ, 'mʋ 'le mu, 'muo ‑wɛ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑nyi.»

9 'Plɩɩ ʋ 'mʋ 'kɩɩn a tiiwin mu 'wɔn, ‑ye ʋ bi wlɔn 'hru. ‑Tɛ ʋ nɩ 'hru wlɔn, ‑ye yahroyɛ ꞊nʋ, ʋ 'yee la 'le 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ 'mʋ, nɛ‑ 'hrɩɩ 'le ꞊nʋ ye 'mʋ lele, 'ɛɛ ꞊nʋ ye 'mʋ naa, 'ʋ mu ‑mumu. Kɛɛ, ‑tɛ ꞊nʋ, 'yuplu a ‑gbɛ, ɔ nɩ 'o, ‑tɛ ɛ nyre 'o, ‑ye ɛ nyra gbo. 10 'Plɩɩ ʋ 'mue mu 'ye, ‑ye ʋʋ nu 'manʋ 'dɔ, 11 'ʋ pa kayu gbo, 'ʋ 'ye 'yu a ‑gbɛ, ɔ kɔ 'a 'dii Mari 'hɛɛn. ‑Ye ʋ bla gbo kwlɩ, 'ʋʋ 'yu a ‑gbɛ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑nyi. ‑Ye ʋ ꞊wlɛɛ 'waa blɛ nɩ, 'ʋ ‑nyi ꞊nɔ ‑gʋlʋ, kɔ hʋnhrʋnpo‑tɔplɩ, ʋʋ 'tɔ po, ‑ɛ die nu, 'a hʋnhrʋn 'mʋ gbo 'sɛɛ, kɔ hʋnhrʋnpo‑tɔplɩ ‑ye, ʋʋ milɩ daa. 12 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye Nyɩsʋa lu nɩ, 'ke 'le yain 'kwli 'mʋ, 'bʋʋ de ‑mɛ, ʋ nɩ naa 'le 'le 'kɩɩn Helɔdɩ ‑wɔn. Nɛ‑ nue, ‑tɛ ʋʋ 'waa 'bri mu, 'ʋ gba ke'bɛɛhru.

‑Tɛ Sosɛfʋ, kɔ ‑Yusu, kɔ Mari 'hɛɛn, ʋ 'gba ci lɛ, 'ke 'le Esipʋblʋgba 'mʋ

13 'Plɩɩ yahroyɔyinyʋ a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ mu mu, ‑ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ‑ye, nɔ‑ 'hrɩɩ Sosɛfʋ ye, 'ke 'le yain 'kwli 'mʋ, ɔ nɔ: «'Ba ye 'mʋ, ‑bo 'gbaa 'yu, ɔ kɔ 'a 'dii 'hɛɛn ci lɛ, 'ke 'le Esipʋblʋgba 'mʋ, 'ke ‑bo nɩ 'le, ɛ 'mue gba ‑gbagba, 'mʋ lele ‑mʋ le, ‑ɛ mɔ, ‑bo di 'bri, ‑ɛ nue, Helɔdɩ, ɔ di 'yu ‑gbo lɛ 'nɩ ꞊mɔ, ɔ 'muo 'la.» 14 'Plɩɩ Sosɛfʋ 'mʋ win a ‑gbɛ mu 'wɔn, ‑ye ɔ 'ba 'mʋ ye, ɔ kɔ 'yu, kɔ 'a 'dii 'hɛɛn, 'tɔyrʋwɔɔ ‑do a ‑gbɛ 'mʋ, 'ʋ mu 'le Esipʋblʋgba 'mʋ. 15 'Ke ʋ nɩ 'le ‑nɩnɩ, Helɔdɩ 'ɔ 'kʋ, Nyɩsʋa 'ɔ da Sosɛfʋ, 'ke bɔ ‑hɔn 'le Esipʋblʋgba 'mʋ, ɔ kɔ 'yu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn. Dɛ a ‑gbɛ, ɛ nyre 'o ꞊o, ‑ɛ die nu, ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ ‑ye, ɔ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ɩ 'mʋ nue. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ɩ nɩ‑ ‑gbo: «Nyɩsʋa nɔ 'nɩ: 'N da 'na 'yu nɩ, 'ke bɔ ‑hɔn 'le Esipʋblʋgba 'mʋ.»

‑Tɛ ʋ 'la 'yuo꞊pli, 'ke 'le Betelɛmʋdɩɔ 'mʋ

16 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'de 'o a nyree, ‑tɛ 'kɩɩn Helɔdɩ yrie, ‑ɛ mɔ, yahroyɔyinyʋ ꞊nʋ, ʋ kaa ꞊nɔ nɩ, ‑ye ɔ bi 'mʋ yrʋ 'dɔ, 'ɔ le 'a 'sɔyuo, ɔ nɔ: «Ba bi Betelɛmʋ ke, kɔ 'dɩɛ ꞊nʋ, ‑ɛ ꞊glaa 'le ꞊nɔ, a 'mʋ 'yuo nyɩbɛpʋ 'bii 'la, ‑ʋ kɔ 'yrɩɩ 'hɔn, kɔ 'waa dɛ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de wɛn 'yrɩɩ 'hɔn a kʋɛ,» ‑ɛ nue, yahroyɔyinyʋ ꞊nʋ, ʋ le la ꞊nɔ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ʋ 'ye la yahroyɛ a ‑gbɛ, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, ɛ ‑wɛ 'klɛɛ 'le 'yrɩɩ 'hɔn. 'Plɩɩ 'sɔyuo a ‑gbɛ, 'ʋ mu 'le Betelɛmʋ 'mʋ, 'ʋ 'lɩla 'yuo꞊pli a ‑gbɛ lɛ. 17 ‑Tɛ ‑tɔplɩdʋ a ‑gbɛ, ɩɩ 'lu ‑wɔn mue, ‑ye ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Selemi ꞊tu la, ti ‑hi la a ti 'yri, ɩ nyre 'o ꞊o. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ɩ nɩ‑ ‑gbo:

18 «Ʋ 'wɔn ꞊hienwewin,

'ke 'le Ramadɩɔ 'mʋ.

Rasɛlɩ, nɔ‑ɔ wɔlɩ lɛ nu,

'ɔɔ 'a 'yuo a ꞊hien we.

Ɔ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bʋ ꞊gɔɔ,

‑ɛ nue, 'a 'yuo꞊pli 'kʋ nɩ.»

‑Tɛ Sosɛfʋ, kɔ ‑Yusu, kɔ Mari 'hɛɛn, ʋ ‑hɔn la 'le Esipʋblʋgba 'mʋ

19 'Ke ʋ nɩ 'o ‑nɩnɩ, ‑ye 'kɩɩn Helɔdɩ, ɔ 'kʋ nɩ. 'Plɩɩ ɔ 'mʋ mu 'kʋ, ‑ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ‑ye, ɔ 'hrɩɩ Sosɛfʋ ye, 'ke 'le Esipʋblʋgba 'mʋ, 20 ɔ nɔ: «Sosɛfʋ o, 'ba ye 'mʋ, ‑n kɔ 'yu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn, ba ꞊hɩan ‑wɔn, ba mu 'a nɩ 'bri Yisraɛ, ‑ɛ nue, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'yu ‑gbo a 'kʋkʋɛ lɛ ꞊mɔ, ʋ 'kʋ nɩ,» 21 Sosɛfʋ 'ɔ 'ba ye 'mʋ, ɔ kɔ 'yu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn, 'ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋ mu 'le 'waa 'bri Yisraɛ. 22 Kɛɛ, Sosɛfʋ, ɔ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, Akolawusɩ, ‑ɔ mɔ 'kɩɩn Helɔdɩ a 'yu, nɔ‑ 'cɩcɩ 'a bu. Akolawusɩ, nɔ‑ mɔ 'klɛɛ Sudeblʋgba a 'kɩɩn. Nɛ‑ nue, Sosɛfʋ a ‑gbɛ, hʋannʋ 'ʋ nyo nu, 'ke bɔ 'ti 'le Sudeblʋgba 'mʋ. ‑Ye Nyɩsʋa lo nɩ, 'ke 'le yain 'kwli 'mʋ, 'ke ɔ nɩ mu 'le 'le Sudeblʋgba 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'ɔ mu 'le Galileblʋgba 'mʋ, 23 'ɔ 'ti 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Nasalɛtɩ. ‑Ye ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ꞊tu la, 'ke 'o Waanyɔ ꞊nʋ ke, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, ɩ nyre 'o ꞊o. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ɩ nɩ‑ ‑gbo: «Ʋ dio daa Nasalɛtɩ 'mʋ a 'yu.»

3

Saan Batisɩ, ɔɔ ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ, kɔ, 'ɔɔ nahuin 'nie 'lu lɛ po

(Makɩ 1.1-8; Luku 3.1-18; Saan 1.19-28)

1 Ti ꞊nʋ 'yri, ɛ kɔ nahuon ꞊de. 'A 'dʋ mɔ Saan Batisɩ. 'Ke ɔ 'ti 'le Sudeblʋgba 'mʋ. 'Blʋgba a ꞊tɩɔ ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'mʋ ɔ 'ti 'le, nahuon ꞊de 'de 'le 'ti, kɛɛ, nahuin 'plɔplɔ, nʋ‑ʋ 'le ꞊nɔ ‑wɔn mu. 'Ke ɔ 'tatɩ 'le Nyɩsʋa a ‑tɩ a ꞊tutue gbo, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋʋ 'le ꞊nɔ ‑wɔn di, ɔ nɔ: 2 «Ba yree, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑ɛ mɔ, aa nu ‑tɔplɩ, ‑ɩ nyre 'yi lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Ba hie 'o 'yilɛnyre‑tɔplɩ a ‑gbɛ gbo, ba ‑nyi 'a nɩ 'klɔ 'bii Nyɩsʋa, ‑ɛ nue, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'o nahuin 'bii win ke kɔɔ, ɩ 'mʋɛɛ yrɛ.» 3 Ti ꞊de a ti 'yri la, ‑tɛ ʋ 'de la ‑Yusu a kʋɛ, ɛ kɔ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ ꞊de. 'A 'dʋ mɔ Esai. Saan, nɔ‑ mɔ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑tɩ Esai a ‑gbɛ, ɔ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, nɔ‑ di ‑Yusu a 'hru ye kla, 'plɩɩ ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'le di. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ɔ 'crɩɩ la, ɩ nɩ‑ ‑gbo:

«Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

Nahuon ꞊de, ‑tɛ 'dʋ di 'le ye bii,

'kee nɩ, ɔ di 'le 'ti.

'Bɔɔ 'prɛ, ɔ 'mʋ 'le win 'yaa.

Kɛ ɔ di po:

Kʋkɔnyɔ a 'hru ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ wlɔn ɔ di 'o na,

ba 'siu 'o ye,

'plɩɩ Kʋkɔnyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'le di.

Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'a nɩ 'klɔ bɔ 'sii 'o ye,

‑ɛ die nu, a 'mʋ ‑wɔn ‑wɛ,

'plɩɩ Kʋkɔnyɔ 'mʋ 'le di ‑o.»

4 Saan a ‑gbɛ, 'a wlawlʋ, ɔɔ pue, ʋ 'de dɛkɔnyɔ a wlawlʋ ye 'we. Ʋ nu ꞊gbuke‑so a ‑pupui, 'ʋ hrʋ, 'ɔ nyu dahʋakɔ a 'bɛtɩyɛ ke klɩɩ. 'A didi‑tɔplɩ, ɔɔ di, nɩ‑ mɔ 'kolio kɔ dʋnyra. (Ɛ 'we ꞊nɔ ye, Saan, ɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔɔ nɩ. ‑Tɛ 'a 'bienʋ winwlɔn‑hɛnyʋ ‑ye ꞊nʋ, ʋ nɩ la 'mʋ, ti ‑hi la a ti 'yri, kɛ'ɛ nɩ, Saan, ɔ nɩ ‑wɛ 'mʋ.) 5 Nahuin 'plɔplɔ, nʋ‑ nyo yrɛ mu. Nahuin a ‑gbɛ, 'ke ʋ 'ti 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Jrusrɛ, kɔ Sudeblʋgba 'bii 'kwli 'mʋ, kɔ 'blʋgba 'bii ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'mʋɛɛ 'nɩgblaba ꞊nʋ ye, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Sudɛn. Nahuin 'bii a ‑gbɛ, kɛ ʋʋ nu, 'ʋ nyo yrɛ mu, ʋ 'mʋ 'a win 'wɔn, 6 'ʋʋ 'waa nɩ 'yilɛnyre‑tɔplɩ yrɛ wɔɔn, 'ke 'o nahuin ye, 'plɩɩ Saan, 'ɔ nyu 'nie 'lu lɛ po, 'ke 'le 'nɩgblaba ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ mɔ Sudɛn.

7 Falisi꞊tumu kɔ Sadusɩ꞊tumu, 'waa nahuin 'plɔplɔ, nʋ‑ʋ ‑wɛ 'le Saan ‑wɔn mu, ɔ 'mu 'nie 'lu lɛ po. ‑Tɛ Saan 'yu, ‑ye ɔ nɔ: «'A mʋ ꞊nʋ, aa kaa nahuin, 'a nɩ nunuklɔ 'ɔ nyre 'yi lɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ hrei ye. Nyɩsʋa a yrʋ ‑wɛ lɛ kɛ 'a nɩ kikle. A nɩ po 'le lɛ, ‑ɛ mɔ, a ‑wɛ 'le ba 'gbʋ ye 'mʋ ci lɛ nɩ. 8 'Plɩɩ 'mʋ 'a mʋ 'nie 'lu lɛ po, ba nu ꞊hapʋdɛ, ʋ 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, a hie 'o dɛ 'kuku, aa nu gbo, 'a ‑nyi 'a nɩ dɩɔnʋ Nyɩsʋa. 9 A nɩ po 'le lɛ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ mɔ ‑a nɩ bu gblaka Abrahamʋ a 'yuo, 'a ‑tɩ, Nyɩsʋa 'die 'le ‑wɛ bɔ poo 'a mʋ yrʋ lɛ. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑wɛ 'le bɔ nue nɩ, 'hɛ ‑gbo, bɛ ‑hɛ Abrahamʋ a 'yuo. 10 Ʋ ‑wɛ ‑wɔn, 'ke bʋ nu 'dugbi, bʋ hra 'ɛ nɩ tugbɛ ꞊de, ‑ɛ 'nɩnɩ tʋ 'kui, ʋ 'mue 'tɔ po. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa ‑wɛ ‑wɔn, 'ke bɔ poo nahuin ꞊nʋ ‑bati lɛ, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuo 'o. 11 'Mɔ ‑gbo, 'nie, nɛ‑ 'nɩɩ 'a mʋ 'lu lɛ po, nahuin 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, a hie 'o dɛ 'kuku gbo, 'a ‑nyi 'a nɩ dɩɔnʋ Nyɩsʋa. Kɛɛ, nahuon ‑ye di 'le di. Nɔ‑ di 'o 'mʋ ke 'mʋ kʋɛ. Nɔ‑ di 'klɩ ke nɩ, ɔ 'mʋ 'o 'mʋ 'mʋ ‑hi, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'dʋ 'kwli 'mʋ. 'Na ‑gbɛ, 'n 'de nyɔ ꞊de, 'ke ꞊bo dio 'mʋ ‑hɛ, 'ke 'o 'ɛ nɩ ‑kʋandɛ ꞊de a ‑ta 'mʋ. Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ di 'le di, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nʋ‑ ɔ di 'a mʋ ‑nyi, kɔ wʋnwlɩnna 'hɛɛn. 12 Nahuon a ‑gbɛ, ɔ di ye 'we ꞊gbla'mʋlɛ꞊hloonnyɔ, ‑ɔ 'ble ‑ŋmahɛn kwa, ɔ di nu, ɔ 'mʋ ꞊gbla 'mʋ lɛ ꞊hloon, ɔ 'mʋ ꞊gbla ꞊nʋ gbo ꞊tu. Kɛɛ, 'a ‑pupui ꞊nʋ, ɔ di po 'tɔ, 'ke 'le na ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ di jre.»

Saan Batisɩ, nɔ‑ po la ‑Yusu 'nie 'lu

(Makɩ 1.9-11; Luku 3.21-22)

13 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑Yusu ‑hɔn 'le Galileblʋgba 'mʋ, 'ɔ mu 'le 'nie ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ Sudɛn nʋa 'mʋ, 'ke 'le Saan 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɛ die nu, Saan 'muo 'nie 'lu po. 14 Kɛɛ, Saan, ɔ blɛ ke, ɔ nɔ: «'Mɔɔ nɩ, ‑n blɛ ye ‑bo po wɛn 'nie 'lu, 'plɩɩ ‑ye, ‑mɔɔ nɩ, ‑ɔ di 'le, 'ke ꞊bo po ‑mʋ 'nie 'lu.» 15 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ꞊nɩ blɛ 'le ke, ‑ɛ nue, dɛ Nyɩsʋaa ‑hʋa, ‑a blɛ ye ‑ba nue.» ‑Ye Saan wɔn nɩ, 'ɔ puo 'nie 'lu. 16 ‑Tɛ ɔ puo 'nie 'lu, ‑Yusu bɔɔ 'le 'nie ‑wɔn 'hrɩ, ‑ye tii ‑do a ti 'yri, yakɔ ‑ki wlɔn, 'ɔ 'ye Nyɩsʋa a ‑Hihiu, 'ʋ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, 'ʋ ꞊tɩɩ 'o ꞊nɔ 'lu, ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑plija bɔ 'nɩnɩ ꞊tɩɩ 'klɛɛ 'o ꞊nɔ 'lu, 17 kɔ, ʋ 'wɔn Nyɩsʋa a wintɛ. Kɛ ɛɛ po: «Nɔ‑ mɔ 'na 'Yuu ‑do, 'n nʋɛ 'mʋ ‑tɛɛ. ‑Nɩɩ 'mʋ nue 'manʋ.»

4

‑Tɛ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka ꞊tɔ la ‑Yusu 'mʋ lɛ

(Makɩ 1.12-13; Luku 4.1-13)

1 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, Nyɩsʋa a ‑Hihiu gba 'le ‑Yusu ‑tɛgbi ‑ye, 'dʋ bii 'le ye, ‑ɛ die nu, 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka Satan, ɔ 'muo 'mʋ lɛ ꞊tɔ. 2 'Ke 'le ‑tɛgbi a ‑gbɛ, 'ke ɔ ‑hi 'le ‑nyrɔwɩ a ‑wlɩɩ 'hɔn kɔ 'tɔyrʋwɩ a ‑wlɩɩ 'hɔn. Ti a ‑gbɛ 'yri, ɔ 'nɩ di ꞊le dɛ. ‑Nyrɔwɩ a ‑wlɩɩ 'hɔn a ‑gbɛ, bɩ ‑hi, ‑ye kanʋ nyo nu. 3 ‑Ye 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka, nɔ‑ 'yɩya 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ gbo, ɔ nɔ: «'Bɩa ꞊nɩ 'ya Nyɩsʋa a 'Yu 'mʋ, le 'hɛ ‑gbo, bɛ ‑hɛ 'flɔɔ.» 4 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Ʋ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: Ɛ 'de dididɛɛ ‑do, ɛ 'nɩ nue ꞊le, ‑tʋnahuon 'nɩ nɩ ꞊le 'klɔ, kɛɛ, win 'bii, ‑ɩɩ 'le Nyɩsʋa wlɔn 'mʋ ‑hɔn, nɩ‑ nye nu, 'plɩɩ ‑tʋnahuon 'ɔɔ 'klɔ nɩ.»

5 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka gbɔ 'le 'mʋ Jrusrɛdɩɔ, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a dakʋ a 'dɩɔ gblaka, 'ɔ 'yɔɔ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka ke, 6 ɔ nɔ: «'Bɩa ꞊nɩ 'ya Nyɩsʋa a 'Yu 'mʋ, ‑ye ‑bo ꞊pluu 'le ꞊hlɔn, ‑ɛ nue, ʋ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

‑Na ‑tɩ, Nyɩsʋa di 'a lɛleenyʋ 'nɩ le,

ʋ 'mʋ ‑mʋ klɩ,

‑ɛ die nu, ‑na bʋ 'nɩ ꞊han 'hɩɔ ye bi.»

7 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Ʋ 'crɩɛ ‑wɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: ꞊Nɩ ꞊tɔ 'le ‑na Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa 'mʋ lɛ.»

8 ‑Ye 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka gbɔ 'le lele, 'ke 'le dʋgba ‑pɛtu 'lu, 'ɔ tɔɔ ꞊nɔ 'klɔ a 'blʋgbɩ 'bii ꞊nʋ kɔ 'waa ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, ɔ nɔ: 9 «'N di ‑mʋ ɩ 'bii 'nɩ ‑nyi, 'bɩa ꞊nɩ bla 'mʋ kwlɩ ye gbo, 'ke 'o 'na 'o꞊tuulɛ a ‑ta 'mʋ, kɔ, ꞊nɩ 'bʋaa 'na ‑tɩ 'yi.» 10 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Mu, Satan, hren 'mʋ ‑wɔn, ‑ɛ nue, ʋ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: ‑Na Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋaa ‑do, nɔ‑ kɔ ye ‑bo bla 'o kwlɩ gbo, 'ke 'o 'a 'o꞊tuulɛ a ‑ta 'mʋ, ꞊mʋ 'a ‑tɩ 'yi 'bʋaa.» 11 'Plɩɩ ɔ 'mʋ mu ‑yrɛ, ‑ye 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka ‑hɩɔ 'klɛɛ lɛ mɛ. Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, ‑ye Nyɩsʋa a lɛleenyʋ, nʋ‑ nyre 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, 'ʋ ‑tʋa 'a 'mʋ‑hɛɛlɛ gbo.

‑Tɛ ‑Yusu ꞊tu la ‑kʋan ‑wlu, 'ke 'le Galileblʋgba 'mʋ

(Makɩ 1.14-15; Luku 4.14-15)

12-13 ‑Yusu 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ po Saan Batisɩ 'mʋ ꞊jɩ. Nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɔ ‑hɔn 'le Sudeblʋgba 'mʋ, 'ɔ mu 'le 'a ‑gbɛ a 'dɩɔ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Nasalɛtɩ, 'ke 'le Galileblʋgba 'mʋ. Kɛɛ, ɔ 'de 'le gbo nɩ, 'ɔ mu 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Kapɛnaɔ, ‑ɔ nɩ 'o Galile a 'yru nʋa 'mʋ, 'ke 'le Sabuloblʋgba 'mʋ kɔ Nɛfʋtaliblʋgba 'mʋ. 14 Ɔ nue nɩ, ‑ɛ die nu, ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Esai ꞊tu la, ɩ 'mʋ 'o nyre. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo:

15 «Ba po 'o nʋa gbo,

'a mʋ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Sabuloblʋgba 'mʋ

kɔ Nɛfʋtaliblʋgba 'mʋ,

'ke 'le 'yru nʋa 'mʋ,

kɔ 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Sudɛn a 'nike,

kɔ 'a mʋ pʋpʋnahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi,

‑ʋ nɩ 'le Galileblʋgba 'mʋ.

16 'Ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ, kɛ Nyɩsʋa po:

Dakʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri,

ʋ di 'ye ‑nyrɛ gblaka.

‑Nyrɛ a ‑gbɛ, ɛɛ 'nɩ wlɩn,

'ke 'o 'blʋgba ꞊nʋ a dakʋ a ‑gbɛ ‑wɔn,

‑ʋ nɩ 'le 'kʋkʋɛ a 'blʋgba 'mʋ,

‑ɔ kɔ 'mʋ ‑nyrɛ 'de 'le nɩ.»

Kɛ Esai a 'pʋprɛwin po la.

17 Kʋɛ 'o ti a ‑gbɛ 'yri gbo, ‑Yusu ‑tʋa Nyɩsʋa a ‑tɩ a ꞊tutue gbo, ɔ nɔ: «Ba yree, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑ɛ mɔ, aa nu ‑tɔplɩ, ‑ɩ nyre 'yi lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Ba hie 'o 'yilɛnyre‑tɔplɩ a ‑gbɛ gbo, ba ‑nyi 'a nɩ 'klɔ 'bii Nyɩsʋa, ‑ɛ nue, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'o nahuin 'bii win ke kɔɔ, ɩ 'mʋɛɛ yrɛ.»

‑Tɛ ‑Yusu da la 'pʋpanyʋʋ ‑hɛn, 'ke bʋ ‑hɛ la 'a ‑naagbopʋ

(Makɩ 1.16-20; Luku 5.1-11)

18 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑Yusu mu 'le Galileblʋgba a 'yru nʋa 'mʋ. Bɔɔ 'klɛɛ 'yru nʋa 'mʋ lɛ 'yraa, ‑ye ɔ yɛ 'o gbo ‑dɩayuoo 'hɔn. 'Waa 'dʋɩ mɔ Simɔ, ʋʋ Piɛlɩ daa, kɔ Adre. Ʋ mɔ 'pʋpanyʋ'ʋ nɩ. 'Ke ʋ nɩ 'le 'waa 'blagbe wlɔn, 'ʋʋ 'waa ‑tatɩ po. 19 ‑Ye kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «Ba di 'le, ba kʋɛ 'mʋ ‑wɔn, a 'mʋ 'na ‑naagbopʋ ‑hɛ. 'N die 'nɩ nu, a 'mʋ ‑tʋnahuin lɛ 'kukue. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ aa nu, 'aa ‑tatɩ po, 'aa ‑hrin lɛ 'kukue, kɛ ba nu, ba 'kukue ‑tʋnahuin lɛ, ʋ 'mʋ ‑wɛ 'na ‑naagbopʋ ‑hɛ.» 20 Bɔ ꞊tu 'klɛɛ ꞊nʋ ‑tɩ a ‑gbɛ ye, 'tata a ti 'yri, ‑ye ʋ hie 'o 'waa ‑tatɩ gbo, 'ʋ ‑tʋa 'a ‑wɔnnaalɛ gbo.

21 Bʋ 'yɩya 'o ye 'mʋ gbo, ‑ye ɔ yɛ 'o gbo ‑dɩayuoo 'hɔn ‑ye. 'Waa 'dʋɩ mɔ Sakɩ kɔ Saan. 'Waa bu a 'dʋ mɔ Sebede. Nʋ‑ nɩ 'le 'waa 'blagbe wlɔn, ʋ kɔ 'waa bu 'hɛɛn, 'ʋʋ 'waa ‑tatɩ ‑hlɛntie. ‑Tɛ ɔ yɛ 'o ‑dɩayuoo 'hɔn a ‑gbɛ gbo, ‑ye ɔ dʋ nɩ, 'ke bʋ 'ya 'a ‑naagbopʋ 'mʋ. 22 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ʋ hie 'o 'waa 'blagbe kɔ 'waa bu 'hɛɛn gbo, 'ʋ ‑tʋa 'a ‑wɔnnaalɛ gbo.

‑Tɛ ‑Yusuu la nahuin Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ, kɔ, ‑tɛ ɔɔ la 'waa 'kʋɛi ‑wɔ

(Makɩ 1.39; 3.7-12; Luku 4.44; 6.17-19)

23 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu, ɔɔ Galileblʋgba 'bii ke 'nɩ na, 'ɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayuo gbo, kɔ, 'ɔ nyi ꞊tu, ‑tɛ Nyɩsʋa di nahuin a win a kekɔɔlɛ nu, kɔ 'ɔɔ nahuin a 'kʋɛi 'bii ‑wɔ, kɔ 'ɛ nɩ kɩkladɛ ꞊de 'hɛɛn. 24 Nɛ‑ nue, 'a 'dʋ 'ʋ 'sɛɛ gbo, 'ke 'le Galileblʋgba 'bii 'mʋ. Ɛ nue, nahuin, ‑ʋ nɩ 'le Siliblʋgba 'mʋ, 'ʋ 'wɔn ‑wɛ 'a 'dʋ. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ 'ʋ nyo 'le 'hʋɩnhrennyʋ 'plɔplɔ ‑wɔn gba, kɔ nahuin ꞊nʋ, 'ɛ nɩ kɩkladɛ ꞊dee nu. Nahuin a ‑gbɛ, 'waa dɛ ‑ye nɩ 'o, 'kuo ‑hʋɩn nɩ 'o ꞊nʋ ke 'mʋ, 'waa dɛ ‑ye ‑wʋwɔpipi 'ɛ nyu nu, 'waa dɛ ‑ye 'ʋ ‑yɩyrɛ lɛ. Ʋ 'bii a ‑gbɛ, ‑Yusu 'ɔ ‑wɔ 'waa 'kʋɛi. 25 Nɛ‑ nue, nahuin 'plɔplɔ 'ʋ nyo ‑wɔn kʋɛ. 'Ke ʋʋ 'le Galileblʋgba 'mʋ ‑hɔn, kɔ Dekapɔblʋgba 'mʋ, kɔ Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, kɔ Sudeblʋgba 'bii 'mʋ, kɔ 'blʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'le Sudɛn a 'nike.

5

‑Tɛ ‑Yusuu la 'a ‑naagbopʋ tɔɔ, 'ke 'le dʋgba 'lu

1 ‑Tɛ ‑Yusu 'ye nahuin 'plɔplɔ ꞊nʋ, ‑ye 'ke ɔ 'ya 'le dʋgba 'lu, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, 'ɔ nɩ gbo, 2 'ɔ ‑tʋa 'waa tɔɔlɛ gbo.

‑Tɛɛ a plɔ a bleelɛ

(Luku 6.20-23)

3 Ɔ nɔ:

«Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ yie,

‑ɛ mɔ, 'ke 'le 'waa ꞊wlɩ ke, ꞊hapʋdɛ 'de 'le nɩ,

'bɩa Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'bʋ 'de 'o ꞊nʋ ke 'mʋ nɩ,

nahuin a ‑gbɛ, bʋ kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nue, nʋ‑ʋ nɩ, ‑ʋ di 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ pa.

4 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ꞊wlɩ bi ꞊hlɔn,

bʋ kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ diu 'le ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo ꞊tu.

5 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ꞊wlɩ 'yɔpɔ,

bʋ kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nue, nʋ‑ Nyɩsʋa di 'blʋgba ꞊nʋ ‑nyi,

ɔ plɛ, ɔ di 'a nahuin ‑nyi.

6 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nye lɛ ꞊mɔ 'dɔ,

'ke 'le waa ꞊wlɩ 'bii ke,

'waa 'yrinaabʋɩ bɩ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye,

nahuin a ‑gbɛ, bʋ kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nue, dɛ ꞊nʋ, ʋʋ lɛ ꞊mɔ, Nyɩsʋa die ꞊nʋ 'nɩ ‑nyi 'bii.

7 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'waa 'bienʋ ‑tʋnahuin a wɔlɩ,

bʋ kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nue, Nyɩsʋa di ‑wɛ kɔ 'waa wɔlɩ.

8 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ꞊wlɩ 'sii 'o ye,

bʋ kɔ plɔ a bleelɛ, ‑ɛ nue, ʋ di Nyɩsʋa 'nɩ 'ye.

9 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nye lɛ ꞊mɔ,

'ke nahuin bʋ wɛɛn ke gbo,

bʋ kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nue, Nyɩsʋa diu daa 'a 'yuo.

10 Nahuin ꞊nʋ, ʋʋ ꞊sʋɛ ꞊tue,

‑ɛ nue, dɛ Nyɩsʋaa ‑hʋa, nɛ‑ ʋʋ nu,

nahuin a ‑gbɛ bʋ kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nue, nʋ‑ʋ nɩ, ‑ʋ di 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ pa.

11 'A mʋ ꞊nʋ, 'bʋʋ 'a mʋ tanɩ ꞊tu,

'bʋʋ 'a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue,

'bʋʋ 'a mʋ ‑tɩ yɛɛ, 'ke 'le hɩ 'kwli 'mʋ,

‑ɛ nue, 'a mʋ mɔ 'na ‑naagbopʋʋ nɩ,

ba kɔ plɔ a bleelɛ.

12 Ba nu 'manʋ,

‑ɛ nue, Nyɩsʋa di 'a mʋ ‑nyi 'wio gblaka,

'ke 'le yakɔ 'mʋ.

Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ꞊nʋ,

‑ʋ nɩ la 'klɔ, ti ‑hi la a ti 'yri,

kɛ'ɛ nɩ, nahuiin la nu, 'ʋʋ la ‑wɛ ꞊nʋ ꞊sʋɛ ꞊tue.»

‑Yusu po 'ta kɔ ‑nyrɛ 'hɛɛn a ‑talʋdʋ

(Makɩ 9.50; Luku 14.34-35)

13 Kɛ ‑Yusuu lele 'a ‑naagbopʋ ye po: «‑Tɛ 'ta nɩ 'mʋ, 'ke 'o dididɛ ‑wɔn, kɛ'ɛ nɩ, a nɩ ‑wɛ 'mʋ, 'ke 'o ‑tʋtʋ ke a nahuin ‑wɔn. Kɛɛ, 'ta a ‑gbɛ, 'bɔ 'waan 'a wlɔnnɩnɔ, ‑ye ʋ 'die 'le ‑wɛ bʋ ‑nyi lele ꞊nɔ 'a wlɔnnɩnɔ a ‑gbɛ. Ɔ 'de 'klɛɛ lele ‑kʋan ꞊de kɔ, 'bɛ 'de bʋ puo 'kwla 'mʋ, nahuin bʋ nɔɔ ke.

14 'A mʋ'ʋ nɩ, ‑ʋ mɔ 'klɔ ‑gbo a ‑nyrɛ. 'Dɩɔ ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'o dʋgba 'lu, ɛ 'de ‑huhlidɩɔ. 15 Nahuon 'bɔ 'bɩa 'napɩ, ‑ye ɔ 'nɩ ꞊jre ꞊le kaka 'lu gbo, kɛɛ, 'ke ɔ nye 'o dɛ 'lu gbo ꞊tu, ‑ɛ die nu, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le kayu gbo, ʋ 'mʋ lɛ yrii. 16 ‑Tɛ 'napɩɩ nu, 'ɛɛ wlɩn, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ nɩ 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri, kɛ 'a nɩ nunuklɔ bɔ nu wʋnwlɛn, 'ke 'o nahuin ye, ‑ɛ die nu, ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, aa nu, ʋ 'mue 'ye, 'plɩɩ ʋ 'mʋ 'a nɩ Bu Nyɩsʋa, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ baa.»

Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu, ɔɔ 'a ‑naagbopʋ tɔɔ, 'ke 'o Nyɩsʋa a tetei a ‑ta 'mʋ

17 «'A nɩ ꞊wlɩ nɩ 'ye 'le, ‑ɛ mɔ, 'n di 'le ꞊le, 'ke ꞊bo ‑ha 'o tetei ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi la 'a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise, ɩ kɔ ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ‑ye 'crɩɩ la. 'N 'de 'le di, 'ke ꞊bo ‑hɩ 'o, kɛɛ 'n di 'le ꞊le, 'mʋ 'a mʋ tɔɔ, dɛ tio‑ ɩ ꞊hɛn 'nyrɛ, kɔ, ‑tɩ ‑gbo, ɩɩ ꞊tu, 'mui nu. 18 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ɛ 'de Nyɩsʋa a tetebʋ gbi kɔ, ‑bʋ di gbo ‑wɛ, ɛ 'mue gba ‑gbagba, yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hɛɛn, ɩ 'mʋ gbo ‑wɛ. 19 Nɛ‑ nue, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ Nyɩsʋa a tetebʋ 'cicrɛ gbii ‑do 'hru wlɔn ‑ha, kɔ, 'bɔ nye ‑wɛ ꞊ʋ ‑ye tɔɔ, nɔ‑ ʋ di nyɩ'cicrɛ daa, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ. Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ 'o tetei 'o ꞊tuu, kɔ, 'bɔ nyi ‑wɛ ꞊ʋ ‑ye tɔɔ ‑tɛɛ, nɔ‑ ʋ di nyɩgblaka daa, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ. 20 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le: Dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ‑hʋa, teteitɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, ʋ 'nɩ nue ꞊le. A ‑mɛ ‑ye, 'ba 'nɩnɩ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa, 'ba 'de 'o nahuin a ‑gbɛ 'mʋ ‑hi, a 'die 'le ‑wɛ ba pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ.»

Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu, ɔɔ 'a ‑naagbopʋ tɔɔ, 'ke 'o nahuin a 'lɩla a ‑ta 'mʋ

21 «A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, tete ‑ye, Nyɩsʋa ‑nyi la ‑a nɩ bunʋ, ɛ nɔ 'nɩ: ꞊Nɩ 'la 'le nahuon. Nahuon 'bɔ 'la 'a 'be ‑tʋnahuon, ʋ dio lɛ poo ‑bati. 22 'Mɛ ‑ye, kɛ 'nɩɩ po: 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ 'a 'dɩayu yrʋ lɛ poo, ʋ blɛ ye bʋ gbɔ 'o ‑batiponyɔ ye. Nahuon 'bɔ po lɛ 'a 'dɩayu ye: ‑N bʋba nɩ, ʋ blɛ ye bʋ gbɔ 'o 'blʋ a nahuin ye, ʋ 'muo ‑bati lɛ poo. Nahuon 'bɔ po ‑wɛ lɛ 'a 'dɩayu ye: Hanhɩnnyɔ, ‑ye ɔ blɛ ye bɔ mu 'le na ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe.

23 'Bɩa ꞊nɩɩ ‑cɔhlʋn pi, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'plɩɩ 'bɩ bi 'le ‑mʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, ‑na 'dɩayu ‑ye, ɔ 'de plɔ a bleelɛ kɔ ‑na ‑tɩ, 24 hie 'o ‑na ‑cɔhlʋn a ‑gbɛ gbo, ‑bo mu, ‑n kɔ ‑na 'dɩayu a ‑gbɛ 'hɛɛn, a 'mʋ ‑tɩ a ‑gbɛ ꞊tu, ɩ 'mʋ 'le ‑wɛ, 'plɩɩ ꞊mʋ ‑wɔn ꞊hɩan, ꞊mʋ ‑cɔhlʋn pi, 'ke 'o Nyɩsʋa ye.

25 'Bɩa nahuon 'bɔ yɛɛ ‑mʋ ‑tɩ, ‑ɛ nue, ‑n 'ble kwa 'a 'wliyɛ, 'plɩɩ ‑n kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, 'baa 'le ‑batipoolɛ 'mʋ mu, ꞊mʋɛ lɛ, 'ke ‑n kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ba kɔ kegbowɛɛnlɛ, ‑tɛ ‑n kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, a 'kɩɛ nɩɛ 'hru wlɔn, ɔ 'nɩ ꞊han 'le ‑mʋ ‑batiponyɔ ye gba, ‑batiponyɔ 'nɩ ꞊han ‑mʋ ‑sadapʋ kwa po, ʋ 'nɩ ꞊han ‑mʋ ꞊jɩ 'mʋ po. 26 'Nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le, 'bʋ po ‑mʋ ꞊jɩ 'mʋ, 'ke ‑n di 'le ꞊jɩ a ‑gbɛ 'mʋ nɩ, 'wliyɛ 'bii, ꞊mue 'pɛɛ, 'plɩɩ ꞊mʋ ꞊jɩ 'mʋ ‑hɔn.»

Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu, ɔɔ 'a ‑naagbopʋ tɔɔ, 'ke 'o ‑wlawli a ‑ta 'mʋ

27 «A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, tete ‑ye, Nyɩsʋa ‑nyi la ‑a nɩ bunʋ, ɛ nɔ 'nɩ: ꞊Nɩ nu 'le ‑wlawli. 28 Kɛɛ, 'mɛ ‑ye, kɛ 'nɩɩ po, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ 'a 'be a nyrʋgba 'ye, 'bɔ plɛ, ɔ nyo 'nɩ ‑hʋa, nahuon a ‑gbɛ, ɔ nu ‑wlawli, 'ke 'le 'a ꞊wlʋ ke, ɔ kɔ nyrʋgba a ‑gbɛ 'hɛɛn. 29 'Bɛ 'ya ‑na 'yii a ‑tɩ, ꞊nɩɩ dɛ 'kuku nu, ‑ye ‑bo ‑hɩ 'le, ꞊mui 'kwla 'mʋ po. Ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke ‑bo po ‑na 'hʋɩn a 'pɩa ‑ye 'kwla 'mʋ, 'ɛ ‑hi 'o bʋ po 'le ‑na ꞊gble na ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe. 30 'Bɛ 'ya ‑na diidɛdabʋ a ‑tɩ, ꞊nɩɩ dɛ 'kuku nu, ‑ye ‑bo 'bɩʋ 'o, ꞊mu 'kwla 'mʋ po. Ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke ‑bo po ‑na 'hʋɩn a 'pɩa ‑ye 'kwla 'mʋ, 'ɛ ‑hi 'o ‑na ꞊gble ‑bo mu 'le na ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe.»

Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu, ɔɔ 'a ‑naagbopʋ tɔɔ, 'ke 'o nyrʋgba kɔ tɔ 'hɛɛn a yrɛ‑gbʋgbɛlɛ a ‑ta 'mʋ

(Matie 19.9; Makɩ 10.11-12; Luku 16.18)

31 «Tete ‑ye, Nyɩsʋa ‑nyi la ‑a nɩ bunʋ, ɛ nɔ 'nɩ: Nahuon 'bɔ tɛ 'a nyrʋgba gbo, ɔ kɔ bɔ ‑nyi nyrʋgba a ‑gbɛ 'crɩɩnɩɛ, ‑ɛ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ɔ tɩɔ gbo. 32 Kɛɛ, 'mɛ ‑ye, kɛ 'nɩɩ po: 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ tɛ 'a nyrʋgba gbo, 'bɛ 'de 'laludɛ a ‑tɩ, 'plɩɩ nyrʋgba a ‑gbɛ 'bɔ kɔ tɔ ‑ye, ‑ye ye‑hɛtɔ ꞊nʋ, nɔ‑ nye nu, nyrʋgba a ‑gbɛ, 'ɔɔ ‑wlawli nu. Nyrʋgba ꞊nʋ, ɔ tɛ gbo, nahuon 'bɔ kʋɔ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔɔ ‑wɛ nu ‑wlawli.»

Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu, ɔɔ 'a ‑naagbopʋ tɔɔ, 'ke 'o 'sʋsʋɛ a ‑ta 'mʋ

33 «A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, tete ‑ye, Nyɩsʋa ‑nyi la ‑a nɩ bunʋ, ɛ nɔ 'nɩ: 'Bɩa ꞊nɩ 'sʋʋ Nyɩsʋa, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑gbo, nɛ‑ ‑n di nu, ‑ye ꞊nɩ po 'le lele lɛ, ‑ɛ mɔ, ꞊nɩ nue ꞊le. Kɛɛ, 'bɩa ꞊nɩ 'sʋʋ Nyɩsʋa, ‑ɛ mɔ, dɛ ꞊nʋ, ‑n die 'nɩ nu, ‑ye nɛ‑ ‑bo nu. 34 Kɛɛ, 'mɛ ‑ye, kɛ 'nɩɩ po: A nɩ 'sʋ 'le gbe. Mɔ, a nɩ 'sʋʋ 'le yakɔ, ‑ɛ nue, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a kegbonɩdɛ. 35 Mɔ, a nɩ 'sʋʋ 'le ‑wɛ ‑tʋtʋ, ‑ɛ nue, nʋ‑ mɔ 'a bʋɩ a kegbo꞊tudɛ. Mɔ, ꞊nɩ 'sʋʋ 'le Jrusrɛdɩɔ, ‑ɛ nue, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a 'dɩɔ. 36 Mɔ, ꞊nɩ 'sʋʋ 'le ‑wɛ ‑na 'lu, ‑ɛ nue, ‑n 'de 'klɩ ꞊de kɔ, 'ke ‑bo nue, ‑na 'lu‑pupuu ‑do bʋ 'plɛ, kɔ, bʋ jre ‑wɛ. 37 'Bɛ 'ya iin 'mʋ, kɛ ba po: Iin, kɔ, 'bɛ 'ya 'ʋʋn 'mʋ, kɛ ba po ‑wɛ: 'Ʋʋn, ‑ɛ nue, 'sʋʋlɛ ꞊nʋ, ‑nɩɩ 'o ꞊nɔ 'lu po, ɛ mɔ 'yilɛnyredɛ'ɛ nɩ. 'Ke ɛɛ 'le 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka 'mʋ ‑hɔn.»

Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu, ɔɔ 'a ‑naagbopʋ tɔɔ, 'ke 'o klɛ'wuwe a ‑ta 'mʋ

(Luku 6.29-30)

38 «A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, tete ‑ye, Nyɩsʋa ‑nyi la ‑a nɩ bunʋ, ɛ nɔ 'nɩ: Nahuon 'bɔ wa 'a 'be a 'yie, 'a ‑gbɛ, ʋ kɔ bʋ wa ‑wɛ 'a 'yie. Nahuon 'bɔ ‑ha 'le 'a 'be a 'nyɛɛ, 'a ‑gbɛ, ʋ kɔ bʋ ‑ha ‑wɛ 'le 'a 'nyɛɛ. 39 Kɛɛ, 'mɛ ‑ye, kɛ 'nɩɩ po: Nahuon 'bɔ nu 'a mʋ 'yilɛnyredɛ 'mʋ, a nɩ 'we 'le 'a nɩ dɩɔnʋ klɛ. Nahuon 'bɔ po 'le ‑na diidɛnʋa 'ŋma 'mʋ, ‑hɩɔ mɛ lɛ, bɔ po 'le ‑na kamranʋa 'ŋma 'mʋ. 40 Nahuon 'bɔɔ ‑hʋa bɔ yɛɛ ‑mʋ ‑tɩ, 'ke 'le ‑batiponyɔ ye, 'bɔɔ ‑na wlawlʋ ‑hʋa, ‑hɩɔ mɛ lɛ bɔ gba ‑wɛ ‑na 'kɔlɔ. 41 Nahuon 'bɔ nɩ 'o ‑mʋ ke 'mʋ, 'ke ‑bo 'ble 'a blɔ ‑kiloyɛɛ ‑do 'yri, ‑ye ‑bo po 'o 'a 'hɔn a nɛnɛ. 42 Nahuon 'bɔɔ ‑mʋ dɛ ‑hʋa, ‑ye ‑bo ‑nye ꞊nɔ. Nahuon 'bɔɔ ‑hʋa bɔ 'trɔsɩ ‑mʋ dɛ, ꞊nɩ blɛ 'le ke.»

Ba nʋɛ 'a nɩ yraanyʋ 'mʋ

(Luku 6.27-28,32-36)

43 «A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, tete ‑ye, Nyɩsʋa ‑nyi la ‑a nɩ bunʋ, ɛ nɔ 'nɩ: Nʋɛ ‑n 'be 'mʋ, kɛɛ, yraa ‑na yraanyɔ. 44 Kɛɛ, 'mɛ ‑ye, kɛ 'nɩɩ po: Ba nʋɛ 'a nɩ yraanyʋ 'mʋ, kɔ, ba da Nyɩsʋa, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, ‑ʋʋ 'a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, 45 ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'a nɩ Bu Nyɩsʋa, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ a 'yuo ‑hɛ, ‑ɛ nue, 'crɛnyʋ kɔ ꞊hapʋnyʋ 'hɛɛn, ʋ 'bii a ‑gbɛ, Nyɩsʋaa ꞊nʋ ‑nyi 'yrʋ a pepe'. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'sii 'o ye, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de 'o ye 'sii, Nyɩsʋa nye 'nɩ nu, 'nu 'ʋʋ di, 'ke 'o nahuin 'bii a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ. 46 'Bɩa 'ba nʋɛ nahuiin ‑do ꞊nʋ 'mʋ, ‑ʋ nʋɛ 'a mʋ 'mʋ, 'a nɩ ꞊wlɩ nɩ 'ye 'le, ‑ɛ mɔ, 'a ‑tɩ Nyɩsʋa di 'a mʋ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ. Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ 'crɛnyʋʋ ‑wɛ nu. 47 'Bɩa 'baa 'a nɩ 'dɩayuoo ‑do ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, 'a nɩ ꞊wlɩ nɩ 'ye 'le, ‑ɛ mɔ, aa nu dɛ gblaka. Dɛ a ‑gbɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, nɛ‑ ʋʋ ‑wɛ nu. 48 Ba 'sii 'o ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'a nɩ Bu Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ɔ nu, 'ɔ 'sii 'o ye.»

6

Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusuu 'a ‑naagbopʋ tɔɔ, 'ke 'o ꞊sʋɛnyʋ a 'mʋ‑hɛɛlɛ a ‑ta 'mʋ

1 «'Bɩa 'baa ꞊sʋɛnyʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, a nɩ nue 'le, 'ke 'o nahuin 'yi ke, ‑ɛ die nu, nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ 'a mʋ baa a ‑tɩ. 'Bɩa 'baa lɛ ꞊hapʋdɛ a ‑gbɛ a nunue nu, 'a nɩ Bu Nyɩsʋa, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ɔ 'deɛ bɔ ‑nyi 'a mʋ 'a 'wio.

2 'Bɩa ꞊nɩɩ ꞊sʋɛnyʋ dɛ ‑nyi, 'ke 'o 'waa 'mʋ‑hɛɛlɛ a ‑ta 'mʋ, ꞊nɩ ꞊tui 'le nahuin 'bii ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'lii 'hɔn naa, ‑tɛ ʋ nye nu. Nahuin a ‑gbɛ, 'bʋ nu ꞊sʋɛnyʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, ‑ye ʋʋ 'a ‑tɩ ‑wɔn lɛ 'nɩ na, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayuo gbo, kɔ, 'ke 'le 'dika. Ʋ nye 'nɩ nu, ‑ɛ die nu, nahuin 'mu baa. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, nahuin a ‑gbɛ, ‑ʋʋ lɛ nu, Nyɩsʋa 'deɛ bɔ ‑nyi ꞊nʋ 'a 'wio, ‑ɛ nue, ‑tʋnahuin po 'waa 'wio gbo nɩ ‑dodo. 3 ‑Mɛ ‑ye, 'bɩa ꞊nɩɩ ꞊sʋɛnyʋ dɛ ‑nyi, nue, 'ke ꞊ɔ ꞊de nɩ 'wɩn 'le, mɔ ꞊betɩ ‑na ꞊wlʋ a nɩnatumu a ‑gbɛ, ɔ nɩ 'wɩn 'le, 4 ‑ɛ die nu, 'mʋ‑hɛɛlɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ 'mʋ ‑hli. 'Bɩa ꞊nɩɩ lɛ 'a nunue nu, ‑ye ‑na Bu Nyɩsʋa, ‑ɔɔ 'ɛ nɩ ‑huhlidɛ ‑nɩɩ nu 'ye, nɔ‑ di ‑mʋ 'a 'wio ‑nyi.»

Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu, ɔɔ 'a ‑naagbopʋ tɔɔ, 'ke 'o Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta 'mʋ

(Luku 11.2-4)

5 «'Bɩa 'baa Nyɩsʋa da, a nɩ dɔ 'le, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'lii 'hɔn naa, ʋʋ 'a dɩda nu. Nahuin a ‑gbɛ, 'bʋ nyo da, ʋ nʋɛ 'mʋ bʋ nyra gblɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayuo gbo, kɔ 'ke 'le 'dika. 'Bʋʋ lɛ nu, ɛ 'we ꞊nɔ ye, nahuin 'mu 'ye a ‑tɩɩ nɩ. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, nahuin a ‑gbɛ, ‑ʋʋ lɛ nu, Nyɩsʋa 'deɛ bɔ ‑nyi ꞊nʋ 'a 'wio, ‑ɛ nue, ‑tʋnahuin po 'waa 'wio gbo nɩ ‑dodo. 6 Kɛɛ, ‑mɛ ‑ye, 'bɩa ꞊nɩɩ ‑hʋa ‑bo da Nyɩsʋa, pa 'le ‑na ‑gblo 'mʋ, ‑bo po 'o 'maju. ꞊Nɩ pu 'klɛɛ 'o, ‑ye ‑bo da ‑na Bu Nyɩsʋa, ‑ɔ nɩ 'o ‑mʋ 'hʋɩn 'mʋ. ‑Ye ‑na Bu Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ‑ɔɔ 'ɛ nɩ ‑huhlidɛ ‑nɩɩ nu 'ye, nɔ‑ di ‑mʋ 'a 'wio ‑nyi.

7 'Bɩa 'baa Nyɩsʋa da, 'a nɩ 'pʋprɛwin nɩ ‑huo 'le, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, ʋʋ 'a dɩda nu. Ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ nɔ 'nɩ, 'waa 'pʋprɛwin 'bɩ ‑huo, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'mʋ 'waa win 'wɔn. 8 Dɛ ꞊nʋ, ʋʋ nu, a nɩ nue 'le ‑wɛ, ‑ɛ nue, 'a nɩ Bu Nyɩsʋa, 'plɩɩ a 'muo dɛ mu ‑hʋa, ɔ yi dɛ a ‑gbɛ nɩ. 9 ‑Tɛ a di Nyɩsʋa a dɩda nu, nɛ‑ ‑gbo:

‑A nɩ Bu, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ,

nue, nahuin 'bii 'mue yi, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa.

10 ‑Mɔɔ nɩ, ‑bɔ kɔɔ nahuin win ke.

‑Na kewɛɛnlɛ, nɛ‑ ‑bɛ nue, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke,

kɔ 'ke 'le yakɔ 'mʋ.

11 ‑Nye kɛ ‑a mʋ ‑nyrɔwɔ ‑gbo a dididɛ.

12 ‑A nɩ 'yilɛnyre‑tɔplɩ ‑gbo, ‑a nu, ‑hri 'a ‑tɩ ‑wɔn,

‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑aa nu, ꞊aa 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ a ‑tɩ ‑wɔn ‑hri, nahuin nu ‑a mʋ 'mʋ.

13 ꞊Nɩ wɛɛn 'le ke, 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka nɩ ꞊tɔ 'le ‑a mʋ 'mʋ lɛ,

‑ɛ die nu, ‑a 'nɩ ꞊han ‑tɩ 'wla,

kɛɛ, ‑ha 'le ‑a mʋ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka kwa 'mʋ,

[‑ɛ nue, ‑mɔɔ nɩ, ‑ɔ blɛ ye ‑bɔ kɔɔ nahuin win ke,

kɔ, ‑mɔɔ nɩ, ‑ɔ kɔ 'klɩ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa

‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo.

Kɛ'ɛ nɩ, bɛ nɩ 'mʋ.]

Kɛ'ɛ nɩ, ba nu Nyɩsʋa a dɩda!

14 'Yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, nahuin nu 'a mʋ 'mʋ, 'bɩa 'baa 'a ‑tɩ ‑wɔn ‑hri, ‑ye 'a nɩ Bu Nyɩsʋa, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ɔ di ‑wɛ 'a nɩ 'yilɛnyre‑tɔplɩ, a nu a ‑tɩ ‑wɔn 'nɩ ‑hri. 15 Kɛɛ, 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, nahuin nu 'a mʋ 'mʋ, 'ba 'nɩnɩ ‑hri 'a ‑tɩ ‑wɔn, ‑ye 'a nɩ Bu Nyɩsʋa, ɔ 'deɛ bɔ ‑hri ‑wɛ 'a nɩ 'yilɛnyre‑tɔplɩ, a nu a ‑tɩ ‑wɔn.»

Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu, ɔɔ 'a ‑naagbopʋ tɔɔ, 'ke 'o ꞊cicie a ‑ta 'mʋ

16 «'Bɩa 'baa ꞊ci, ('ke 'o Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta 'mʋ,) a nɩ ꞊tɩɔ 'le 'o 'a nɩ yigbakla 'o, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'lii 'hɔn naa, ʋʋ nu. Nahuin a ‑gbɛ, 'bʋʋ ꞊ci, ‑ye ʋ kɔ bʋ ꞊tɩɔ 'o 'waa yigbaklɩ 'o, ‑ɛ die nu, nahuin 'bii, ʋ 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, ʋʋ 'nɩ ꞊ci. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, nahuin a ‑gbɛ, ‑ʋʋ lɛ nu, Nyɩsʋa 'deɛ bɔ ‑nyi ꞊nʋ 'a 'wio, ‑ɛ nue, ‑tʋnahuin po 'waa 'wio gbo nɩ ‑dodo. 17 Kɛɛ, ‑mɛ ‑ye, 'bɩa ꞊nɩɩ ꞊ci, ‑ye ‑bo yra 'yi ꞊hlɔn lɛ, ‑bo po ‑na 'lu ‑tɛɛ, 18 ‑ɛ die nu, nahuin 'nɩ ꞊hien 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑nɩɩ 'nɩ ꞊ci. Kɛɛ, ‑na Bu Nyɩsʋaa ‑do ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'ɛ nɩ ‑huhlidɛ ‑nɩɩ nu 'ye, nɔ‑ di ‑mʋ 'a 'wio ‑nyi.»

Ba 'kukue kʋkɔ‑tɔplɩ lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ

(Luku 12.33-34)

19 «A nɩ 'kukue 'le kʋkɔ‑tɔplɩ lɛ, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke, ‑tɛ 'hrɔ kɔ ꞊jawe 'hɛɛn, ɩɩ nɔ ‑tɔplɩ 'yi lɛ nyree, kɔ, ‑tɛ 'yrinyʋʋ nɔ kayuo waa. 20 Kɛɛ, ba 'kukue kʋkɔ‑tɔplɩ lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ, ‑tɛ 'hrɔ kɔ ꞊jawe 'hɛɛn, ɩ 'nɩnɩ nyree 'le ‑tɔplɩ 'yi lɛ, kɔ, ‑tɛ 'yrinyʋ 'nɩnɩ waa 'le kayuo, 21 ‑ɛ nue, ‑tɛ ‑na kʋkɔ‑tɔplɩ nɩ 'o, 'ke ‑na ꞊wlʋ nɩ ‑wɛ 'o.»

‑Nyrɛ kɔ gbɩgbɩyrɩ 'hɛɛn

(Luku 11.34-36)

22 «‑Tʋnahuon a ꞊wlʋ, ʋ 'we ꞊nɔ 'a 'yii ye, ‑ɩ nyo ‑nyrɛ ‑nyi. ‑Na 'yii 'bɩ nu ‑tɛɛ, ‑ye ‑nɩɩ lɛ 'nɩ yrii ‑tɛɛ. 23 Kɛɛ, ‑na 'yii 'bɩ kɔ kɩkla, ‑ye 'ke ‑n nɩ 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri. ‑Ye ‑nyrɛ, ‑ɛ nɩ 'le ‑mʋ 'mʋ, 'bɛ 'ya gbɩgbɩyrɩ 'mʋ, ‑ye gbɩgbɩyrɩ a ‑gbɛ, ɩ di 'nɩ jre 'dɔ.»

Nyɩsʋa ‑hee' 'wliyɛ

(Luku 16.13)

24 «Nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ, tii ‑do 'yri, bɔ nu 'masɛpʋʋ 'hɔn a ‑kʋan. Ɔ di yraa ꞊ɔ ‑ye, ɔ 'mʋ ꞊ɔ ‑ye 'mʋ nʋɛ. Ɛ 'die 'le ‑wɛ, tii ‑do 'yri, Nyɩsʋa bɔ kɔɔ ‑mʋ win ke, 'plɩɩ 'wliyɛ bɛ kɔɔ ‑wɛ ‑mʋ win ke.»

Ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye

(Luku 12.22-31)

25 «Nɛ‑ nue, 'nɩɩ 'a mʋ le: Dɛ a di di, kɔ, dɛ a di 'na, kɔ, wlawlɩ a di 'hʋɩn 'mʋ lɛ pue, a nɩ hrɛti 'le, 'ke 'o ‑tɔplɩ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ. ‑Hʋnhlʋn ‑gbo, aa po, ɛ mɔ dɛ gblakaa nɩ, 'ɛ ‑hi 'o dididɛ 'mʋ, kɔ, 'a nɩ ‑plahʋɩn, ɛ mɔ dɛ gblakaa nɩ, 'ɛ ‑hi 'o 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ 'mʋ. 26 Ba 'ye kɛ nʋblɩ. Ɩ 'nɩ 'dɔ ꞊le 'ɛ nɩ dididɛ ꞊de, kɔ, ɩ 'nɩ 'cɛ ꞊le dɛ ꞊de, kɔ, ɩ 'nɩ po ꞊le 'le dɛ ꞊de 'kale. Kɛɛ, 'a nɩ Bu Nyɩsʋa, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, nɔ‑ nyi dididɛ ‑nyi. Kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, Nyɩsʋa, ɔ nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ, 'ɛ ‑hi 'o nʋblɩ 'mʋ. 'A ‑tɩ, ‑tɛ ɔɔ nu, 'ɔɔ nʋblɩ dididɛ ‑nyi, ɔ die ‑wɛ 'nɩ nu, ɔ 'mʋ 'a mʋ dididɛ ‑nyi. 27 Ɛ 'de nahuon ꞊de kɔ, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'a hrɛtilɛ a ‑tɩ, ‑bɔ kɔ 'klɩ, 'ke ‑bɔ po 'a ‑nyrɔwɩ a dɛ gbi ke, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke.

28 Dɛ‑ kɔ hrɛtilɛ aa hrɛti 'le? ꞊Be 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ a ‑tɩ? Ba 'ye kɛ ‑piti ꞊nʋ, ‑tɛ 'a ‑puii ꞊gɩga nu, 'plɩɩ, ‑tɛ ɩ nu 'yilɛnɩnɔ. ‑Piti a ‑pui a ‑gbɛ, ɩ 'we ꞊nɔ ‑tʋnahuon a wlawlɩ ye. Kɛɛ, ‑piti a ‑gbɛ, ɩ 'nɩ nu ꞊le ‑kʋan, kɔ, ɩ 'nɩ hra ꞊le wlawlɩ, 'ɩ nɔ 'yi lɛ. 29 Kɛɛ ‑ye 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, bodɩɔ Salomɔ, ꞊hapʋkɔ, 'ɔ kɔ la dɛ, kɛɛ, ‑tɛ ‑piti a ‑pui nu 'yilɛnɩnɔ, Salomɔ a ‑gbɛ, ɔ 'de la 'a wlawlʋ kɔ, ‑bʋ nu la lɛ 'yilɛnɩnɔ. 30 Nyɩsʋa 'bɔ kɔ bɔ nɔɔ kɛ ‑piti a ‑pui 'yi lɛ kɛkɛ ‑gbo, ʋ di ‑ŋa ‑ci, 'plɩɩ ʋ di ‑ŋa 'tɔ po, ꞊be 'a mʋ ꞊nʋ, ɔ nʋɛ 'mʋ, ɔ 'deɛ bɔ ‑nyi 'a mʋ 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ? 'A mʋ ‑gbo, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo ‑tɛɛ.

31 'A ‑tɩ, a nɩ 'wʋʋ 'le 'a nɩ 'kwli a ‑koto 'mʋ, kɔ, a nɩ hrɛti 'le, 'ke 'o 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ a ‑ta 'mʋ. 32 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, nʋ‑ʋ ‑tɔplɩdʋ a ‑gbɛ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie 'ɛ nɩ ti. Kɛɛ, 'a nɩ Bu Nyɩsʋa, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ɔ yi 'a nɩ ‑hʋhʋa‑tɔplɩ nɩ. 33 Dɛ, ‑ɛ mɔ ye‑hɛdɛ, a blɛ ye ba ‑hie 'lu ‑wɔn lɛ 'ɛ nɩ ti, nɛ‑ mɔ Nyɩsʋa bɔ kɔɔ 'a mʋ win ke, kɔ, 'a nɩ 'klɔ bɔ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑ye ɔ di 'a mʋ 'a nɩ ‑hʋhʋa‑tɔplɩ a ‑gbɛ 'nɩ ‑nyi. 34 A nɩ hrɛti 'le, 'ke 'o ‑ŋaŋa a ‑nyrɔwɔ ‑wɔn, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ‑ɔ yi ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ a 'kla‑wliye'yɩya, nɔ‑ di ‑ŋa 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ. ‑Tɛ ɔɔ nu, 'ɔɔ kɛ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ, kɛkɛ a ‑nyrɔwɔ ‑gbo 'kwli 'mʋ, kɛ ɔ di ‑ŋa nu, ɔ 'mʋ ‑ŋa 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ, 'ke 'le ‑nyrɔwɔ yrayrʋ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ.»

7

A nɩ yɛɛ 'le 'a nɩ 'bienʋ ‑tɩ

(Luku 6.37-38,41-42)

1 «A nɩ yɛɛ 'le 'a nɩ 'bienʋ ‑tɩ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'nɩ ꞊han ‑wɛ 'a mʋ ‑tɩ yɛɛ, 2 ‑ɛ nue, ‑tɛ aa 'a nɩ 'bienʋ a ‑tɩ a yɛɛlɛ nu, kɛ'ɛ nɩ, Nyɩsʋa di ‑wɛ 'a nɩ ‑tɩ a yɛɛlɛ nu, kɔ, ‑tɛ a di 'a nɩ 'bienʋ a 'yiye nu, kɛ Nyɩsʋa di ‑wɛ 'a nɩ 'yiye nu. 3 Dɛ‑ kɔ ‑tɩ ꞊nɩɩ ‑n 'be a praprʋ ꞊nʋ 'ye, ‑ʋ nɩ 'le ꞊nɔ 'yi 'mʋ, 'plɩɩ ꞊nɩnɩ 'ye ‑wɛ ‑n nɛ tikla꞊tɩɔ ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'le ‑mʋ 'yi 'mʋ? 4 ‑N 'de ye blɛ ‑bo le ‑n 'be, ‑ɛ mɔ: Nɛ‑ ꞊bo ‑ha 'le ‑mʋ praprʋ 'yi 'mʋ, ‑mɔ ꞊nʋ, tikla꞊tɩɔ nɩ 'le 'yi 'mʋ. 5 ‑Mɔ ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'lii 'hɔn naa, ye‑hɛdɛ ‑n kɔ ‑bo nu, ‑ha 'le ‑n nɛ tikla꞊tɩɔ ꞊nʋ 'yi 'mʋ, ‑ɛ die nu, ꞊mʋ lɛ yrii ‑tɛɛ, 'plɩɩ ꞊mʋ 'le ‑n 'be ꞊nʋ praprʋ 'yi 'mʋ ‑ha.

6 Dɛ ‑gbo, Nyɩsʋa kɔ, a nɩ ‑nye 'le nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de 'o ye 'sii, ‑ʋ 'we ꞊nɔ bʋɩcɩ ye, kɔ, dɛ ‑gbo, ‑ɛ kɔ 'mini, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, a nɩ ‑nye 'le nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de 'a 'mini yi, ‑ʋ 'we ꞊nɔ ‑gbo ye, ‑ɛ nue, 'ba ‑nye ꞊nʋ, ʋ die klɛ 'nɩ na, 'plɩɩ ʋ 'mʋ ‑wɔn ꞊hɩan, ʋ 'mʋ 'a mʋ gbo di ‑wɔ.»

‑Yusu nye nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'bʋʋ dɛ ‑hʋa, ‑ye bʋ ‑hʋɛ Nyɩsʋa

(Luku 11.9-13; 6.31)

7 «'Baa dɛ ‑hʋa, ba ‑hʋɛ Nyɩsʋa, ɔ 'mue 'a mʋ ‑nyi. 'Baa dɛ ‑hʋa, ba ꞊mʋɛ lɛ, a die 'nɩ 'ye. 'Baa ‑hʋa 'ke bʋ paa 'a mʋ kayu gbo, ‑ye ba bi gbɔgbɔ, ‑ye ʋ di 'a mʋ 'nɩ le: Ba di pa. 8 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ Nyɩsʋa dɛ ‑hʋa, ‑ye ɔ die ꞊nɔ 'nɩ ‑nyi. Nahuon 'bɔɔ dɛ lɛ ꞊mɔ, ɔ die 'nɩ 'ye. Nahuon 'bɔ nyra 'o ꞊gbuhan.ye gbo, 'bɔɔ gbɔgbɔ po, ‑ye ʋ dio 'nɩ le, bɔ pa. 9 ‑Mɔ bu, ‑na 'yu 'bɔɔ ‑mʋ 'flɔɔ ‑hʋa, ꞊be ‑n dio ‑nyi 'hɩɔ? 10 Kɔ, 'bɩa 'bɔɔ ‑mʋ ‑hrin.e ‑hʋa, ꞊be ‑n dio ‑nyi hre? 11 ꞊Hapʋkɔ, 'a mʋ ‑tʋnahuin 'a 'de ꞊hapʋnahuin, kɛɛ, ꞊hapʋ‑tɔplɩ, nɩ‑ aa 'mʋ lɛ 'jra, 'a nyi 'a nɩ 'yuo꞊pli ‑nyi. 'Bɩa 'bɛ nɩ lɛ 'mʋ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ‑ʋ kɔ ꞊wlɩ nyre 'yi lɛ, ‑ye 'a nɩ Bu, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ɔ di nahuin ꞊hapʋ‑tɔplɩ ꞊nʋ 'nɩ ‑nyi, ‑ʋ nyi ꞊nɔ ‑hʋa.

12 ꞊Hapʋdɛ 'bii ꞊nʋ, aa ‑hʋa nahuin ‑ye bʋ nu 'a mʋ 'mʋ, 'a nɩ ‑gbɛ, nɛ‑ ba nu ‑wɛ ꞊nʋ 'mʋ. Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ Nyɩsʋa a teteii tɔɔ, ɛ kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ 'hɛɛn.»

Paalɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ 'le 'a mʋ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ paa, ɛ 'cɩmɩ lɛ 'yri

(Luku 13.24)

13 «Paalɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ 'le 'a mʋ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ paa, ɛ 'cɩmɩ lɛ 'yri. 'Bɩa 'ba nye ‑hʋa, 'ke ba pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, ‑ye ba naa 'o paalɛ a ‑gbɛ 'yri, ‑ɛ nue, paalɛ ꞊nʋ, ɛ kɔ 'hru ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ɩɩ 'le 'a mʋ 'waanlɛ 'mʋ gba, ɩ 'bʋa lɛ 'yri, 'a wlɔnnaalɛ 'de wlɔn kla, 'plɩɩ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'le ꞊nɔ wlɔn naa, ʋ ‑huo nɩ. 14 Kɛɛ, paalɛ ꞊nʋ, ɛ kɔ 'hru ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ɩɩ 'le 'a mʋ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ paa, ɩ 'cɩmɩ lɛ 'yri, 'a wlɔnnaalɛ kla wlɔn, 'plɩɩ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nyu na, ʋ 'de ‑huo.»

Tugbɛ a 'kuo, nɔ‑ ʋ nye yrii

(Luku 6.43-44)

15 «Ba ‑gbɛ 'a nɩ dɩɔnʋ, 'ke 'o hɩtɔɔnyʋ a ‑ta 'mʋ. 'Bɩa 'ba nyu 'ye, ‑ye a nɔ 'nɩ, ʋ 'nɩ nu ꞊le dɛ 'klan ꞊de. Kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, ʋʋ gbo ‑wɔ nahuin. Ʋ 'we ꞊nɔ ‑jio ye, ‑ɔ pue 'blakʋɛ. 16 'Waa nunuŋmli, ʋʋ nu, nɩ‑ die nu, a 'mu yrii. ꞊Bo pue lele tikui a dɛ ye. Nahuon ꞊de 'nɩ ‑ha ꞊le ‑gbʋgbɔnʋ, 'ke 'o dakawi 'yri. Mɔ, nahuon ꞊de 'nɩ ‑ha ꞊le ‑wɛ bubuokui, 'ke 'le hɩnhranwu 'klɔ. 17 Tugbɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ ꞊hapʋ'nie ‑jri, ɛɛ tʋ ꞊hapʋ'kui. Kɛɛ, tugbɛ ꞊nʋ, ‑ɛ 'nɩnɩ ‑jri ꞊hapʋ'nie, ɛ 'nɩ tʋ ꞊le ꞊hapʋ'kui. 18 Tugbɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ ꞊hapʋ'nie ‑jri, ɛ 'deɛ bɛ tʋ 'kui ‑hʋɩn. Mɔ, tugbɛ ꞊nʋ, ‑ɛ 'nɩnɩ ‑jri ꞊hapʋ'nie, ɛ 'deɛ bɛ tʋ ꞊hapʋ'kui. 19 'Ɛ nɩ tugbɛ, ‑ɛ 'nɩnɩ tʋ ꞊hapʋ'kui, ʋ nye 'nɩ hra, 'ʋ nye 'tɔ po. 20 'A ‑tɩ o, hɩtɔɔnyʋ ꞊nʋ, 'waa nunuŋmli, ʋʋ nu, nɩ‑ die nu, a 'mu yrii.»

A nɩ kaa 'le 'a nɩ dɩɔnʋ

(Luku 13.25-27)

21 «Ɛ 'de 'ɛ nɩ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'mʋ Kʋkɔnyɔ daa ti a pɛpɛ, ɔ 'deɛ bɔ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ 'kwli 'mʋ. Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ dɛ ꞊nʋ nu, 'na Bu Nyɩsʋa, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ɔɔ ‑hʋa, nɔ‑ di 'le pa. 22 ‑Nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ 'n di 'o nahuin ‑bati lɛ poo, kɛ nahuin 'plɔplɔ di 'mʋ ye po: Kʋkɔnyɔ o, 'ke 'le ‑na 'dʋ 'kwli 'mʋ, ‑a ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ, kɔ, 'ke 'le ‑na 'dʋ 'kwli 'mʋ, ꞊a bla 'kuo ‑hʋɩn lɛ, ‑ɔ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ, kɔ, 'ke 'le ‑na 'dʋ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, ꞊a nu 'ŋmilɛka‑tɔplɩ 'plɔplɔ. 23 ‑Ye kɛ 'n diu ye po: 'N 'de ‑hlɩn 'a mʋ a yie. Ba hren 'mʋ ‑wɔn, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ nu dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ‑hʋa.»

꞊Tɔkɔnyɔ, kɔ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'de ꞊tɔ kɔ, ‑ʋ po 'waa kayuo

(Luku 6.47-49)

24 «'A ‑tɩ o, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ‑tɩ ‑gbo, 'n ꞊tu wɛn, 'bɔ nyi nʋa ye gbo po, 'plɩɩ 'bɔ nyi nu, ‑ye ɔ 'we ꞊nɔ ꞊tɔkɔnyɔ ꞊nʋ ye, ‑ɔ po 'a kayu, 'ke 'o 'hɩɔ 'pa ke, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ gbo ku ‑tɛɛ. 25 ‑Tɛ ɔ pu 'klɛɛ, ‑ye 'nu bi 'o ꞊o, 'niei 'ɩ 'yi, pepe 'ɛɛ ‑hi 'dɔ, 'ɩ ‑wɔn kayu a ‑gbɛ ye, kɛɛ, ʋ 'de 'wlɛ, ‑ɛ nue, 'ke ɔ pu 'o 'hɩɔ ke. 26 Kɛɛ, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ‑tɩ ‑gbo 'n ꞊tu wɛn, 'bɔ nyi nʋa ye gbo po, kɛɛ, 'bɔ 'nɩnɩ nui, ‑ye ɔ 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔ 'de ꞊tɔ kɔ, ‑ɔ po 'a kayu, 'ke 'o 'pʋhʋɔn ke. 27 ‑Tɛ ɔ pu 'klɛɛ, ‑ye 'nu bi 'o ꞊o, 'niei 'ɩ 'yi, pepe 'ɛɛ ‑hi 'dɔ, 'ɩ ‑wɔn kayu a ‑gbɛ ye, ‑ye kayu a ‑gbɛ, ʋ 'wlɛ nɩ, 'ʋ nyre 'yi lɛ 'bii.»

'Ke 'le 'klɩ 'kwli 'mʋʋ nɩ, 'ke ‑Yusuu la 'le nahuin Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ

28 'Plɩɩ ‑Yusu 'mʋ tɔɔlɛ a ‑gbɛ 'lu mu ‑yra, ‑ye ‑tɛ ɔ nu tɔɔlɛ a ‑gbɛ, ɛ saka nahuin ꞊nʋ nɩ, ‑ʋ nɩ 'o, 29 ‑ɛ nue, ‑tɛ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ, ʋʋ nahuin a tɔɔlɛ nu, ɔ 'nɩ nu ꞊le lɛ tɔɔlɛ, kɛɛ, 'ke 'le 'klɩ 'kwli 'mʋʋ nɩ, 'ke ɔɔ 'le tɔɔ.

8

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la ‑tɔplɩ‑jɔhʋɩnnunyɔ a 'kʋɛ

(Makɩ 1.40-45; Luku 5.12-16)

1 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusuu ꞊tɩ dʋgba, nahuin a ꞊ju 'ʋ nyo ‑wɔn kʋɛ. 2 Bɔɔ 'klɛɛ 'le di, ‑ye ‑tɔplɩ‑jɔhʋɩnnunyɔ ꞊de, nɔ‑ mu 'o ‑Yusu ye, 'ɔ blɔ kwlɩ ye gbo, ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ o, 'nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, nue, 'na 'kʋɛ bɛ ‑wɛ!» 3 ‑Yusu 'ɔ 'tʋɔ lɛ, ɔ nɔ: «'N nye 'nɩ ‑hʋa, ‑na 'kʋɛ bɛ ‑wɛ.» Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye 'a 'kʋɛ ‑wɛ nɩ, 4 'ɔ lo, ɔ nɔ: «꞊Nɩ ꞊tui 'le nahuon ꞊de ye gbe! Kɛɛ, mu ‑bo titie ‑n dɩɔnʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ ye, ɔ 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ. 'A ‑tɩ, gba ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋʋ nu, 'ʋʋ ‑cɔhlʋn pi, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑tɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise, ɔ nu la 'a ꞊tutue ye‑hɛ‑nyrɛ 'mʋ, ‑ɛ die nu, nahuin 'bii, ʋ 'mui yi, ‑ɛ mɔ, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ!»

Romakʋɛ a 'sɔyuo a nyɩgblaka a ‑kʋannunyɔ ꞊de, nɔ‑ kɔ 'kʋɛ ‑Yusu ‑wɔ la

(Luku 7.1-10)

5 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑ye 'ke ‑Yusu mu 'le Kapɛnaɔdɩɔ 'mʋ. ‑Tɛ ɔ pa 'klɛɛ 'dɩɔ 'mʋ, ‑ye Romakʋɛ a 'sɔyuo a nyɩgblaka ꞊de, nɔ‑ muo 'o 'hʋɩn 'mʋ, 'ɔ nyo lɛ 'batɩ, 6 ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, 'na ‑kʋannunyɔ pɛ gbo, 'ke 'le kayu gbo, ‑ɛ nue, ɔ ‑yɩyrɛ lɛ, 'ɔɔ ꞊sʋɛ 'ye 'dɔ.» 7 ‑Ye ‑Yusu ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «'N di 'le 'nɩ di, 'mue nu, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ.» 8 Kɛɛ ‑ye 'sɔyuo a nyɩgblaka a ‑gbɛ, ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ 'de ‑Juukʋɛyu, 'n 'de ye blɛ ‑bo pa 'le 'na kayu gbo. Po wuun ‑do, 'na ‑kʋannunyɔ a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ. 9 'Na ‑gbɛ ‑gbo, 'n kɔ nyɩgblakɩ ‑ye, 'ʋ kɔɔ 'mʋ win ke. 'Mɛ ‑ye, 'n kɔ 'sɔyuo ‑ye, 'nɩ kɔɔ ꞊nʋ win ke. 'Bɩa 'nɩ po wun, 'nɩ le 'a nahuon, 'ke bɔ mu, ‑ye ɔɔ 'nɩ mu, kɔ, 'nɩ le ꞊ɔ ‑ye, 'ke bɔ di 'le, ‑ye ɔɔ 'le 'nɩ di. Kɔ, 'bɩa 'nɩ le 'na ‑kʋannunyɔ, 'ke bɔ nu dɛ, ‑ye ɔ nye 'nɩ nu.»

10 'Plɩɩ ‑Yusu 'mʋ win a ‑gbɛ mu 'wɔn, ‑ye ‑tɩ ꞊nʋ, 'sɔyuo a nyɩgblaka a ‑gbɛ, ɔ ꞊tu, ɩ saka ꞊nɔ nɩ, 'ɔɔ 'le nahuin ꞊nʋ ‑wɔn 'prɛɛ, ‑ʋ nyo ‑wɔn kʋɛ, ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, nahuon, bɔ di lɛ 'na ꞊wlʋ a yekuolɛ nu, 'n 'de ‑hlɩn 'a nahuon a 'yee, ꞊betɩ bɛ 'ya nɔ Yisraɛkʋɛ a dakʋ ‑hɛyri. 11 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ 'le, 'ke 'le 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ 'mʋ, kɔ 'yrʋ a paalɛ 'mʋ, 'ke nahuin di 'le 'mʋ lɛ ‑hɔn, ʋ 'mʋ lɛ 'kukue, ʋ kɔ ‑a nɩ bunʋ Abrahamʋ, kɔ Yisakɩ, kɔ Sakɔbʋ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ dɛ ‑wɔn didi, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ. 12 Kɛɛ, Yisraɛkʋɛ ‑ye ꞊nʋ, Nyɩsʋa da, 'ke bʋ pa 'le 'a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, Nyɩsʋa diu 'le 'mʋ po ‑patʋ, 'ke 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri. 'Ke ʋ di 'o ꞊hien wee, kɔ, 'ke ʋ di ‑wɛ 'o yrʋ poo.»

13 ‑Yusu bɔ ‑yrɛ 'klɛɛ, ‑ye kɛ ɔɔ 'sɔyuo a nyɩgblaka a ‑gbɛ ye po, ɔ nɔ: «‑N kue ye ꞊wlʋ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di ‑na ‑kʋannunyɔ a 'kʋɛ 'nɩ ‑wɔ. 'A ‑tɩ, ɔ di dɛ a ‑gbɛ 'nɩ nu. ‑N ‑wɛ 'le ‑bo mu 'le kayu gbo nɩ.» Tii ‑do ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑Yusu ꞊tuu 'o ‑tɩ ꞊nʋ, 'kee nɩ, 'sɔyuo a nyɩgblaka a ‑kʋannunyɔ a ‑gbɛ a 'kʋɛ ‑wɛɛ 'o.

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la 'dai kɩklanyʋ a 'kʋɛi

(Makɩ 1.29-34; Luku 4.38-41)

14 ‑Nyrɔwɔ ‑ye 'mʋ, ‑ye 'ke ‑Yusu mu 'le Piɛlɩ a ‑tɛ. ‑Tɛ ɔ pa kayu gbo, ‑ye 'ke ɔ yɛ 'o Piɛlɩ a 'dɔɔ gbo. ‑Ye ɔ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a 'hʋɩn hren nɩ, 'ɔ pɛ gbo, 15 ‑Yusu 'ɔ klɩ 'a dabʋ gbo. ‑Ye Piɛlɩ a 'dɔɔ a ‑gbɛ, 'a 'hʋɩn 'kee nɩ, 'ɔ 'ba ye 'mʋ, 'ɔ pi ‑Yusu a dididɛ.

16 ‑Wisepepei 'mʋ, ‑tɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ ‑wɛ 'le, ‑ye nahuin 'plɔplɔ, 'kuo ‑hʋɩn nɩ 'o ke 'mʋ, nʋ‑ ʋ gba 'le ‑Yusu ‑wɔn, ‑Yusu 'ɔ bla 'kuo a ‑gbɛ lɛ, 'ɔ ‑wɔ nahuin 'bii a ‑gbɛ a 'kʋɛi. 17 Ɔ nue nɩ, ‑ɛ die nu, ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Esai, ɔ 'crɩɩ la, ɩ 'mʋ 'lu ‑wɔn mue. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo: «Ɔ ꞊gbla ‑a mʋ nɩ, 'ke 'o ‑a nɩ 'kʋɛi ‑wɔn, 'plɩɩ 'ɔ gbɩ.»

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑hʋa ‑bʋ naa ‑Yusu ‑wɔn

(Luku 9.57-62)

18 ‑Yusu 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, nahuin 'plɔplɔ, nʋ‑ ꞊glaa 'le ꞊nɔ. Nɛ‑ nue, 'ɔ le 'a ‑naagbopʋ, 'ke bʋ ꞊ta 'le 'yru a 'pɩa ꞊nʋ ke. 19 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye Nyɩsʋa a teteitɔɔnyɔ ꞊de, nɔ‑ 'yɩya 'o ꞊nɔ ye gbo, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, 'ɛ nɩ ‑tɛgbi, ‑n di 'o muu, 'n di ‑mʋ ‑wɔn 'nɩ kʋɛ.» 20 ‑Ye ‑Yusu ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Kwlagbodɛhʋɛi, ɩ kɔ gbopɛɛlɛi, nʋblɩ 'ɩ kɔ 'lɛ, kɛɛ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n 'de gbopɛɛlɛ kɔ, ‑tɛ 'n di 'o ke lɛ ‑ha.»

21 ‑Ye nahuon ‑ye, ‑ɔ mɔ ‑wɛ ‑Yusu a ‑naagbopʋyu, kɛ ɔɔ ‑Yusu ye po, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ, 'plɩɩ 'mʋ ‑mʋ ‑wɔn kʋɛ, ‑ha 'mʋ mɛ lɛ, 'na bu, ‑ɔ 'kʋ, ꞊bo muo 'o ‑ha, 'plɩɩ 'mʋ 'le di, 'mʋ ‑mʋ ‑wɔn naa.» 22 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Ɛ 'de ‑na ‑kʋan, 'ke ‑bo ‑ha 'o 'kʋkʋkui lɛ. Kɛɛ, ‑mɛ ‑ye, kʋɛ 'mʋ ‑wɔn, ꞊mʋ 'mʋ ‑wɔn naa ‑tɛɛ!»

‑Tɛ ‑Yusu nyra la ‑hlonpʋ gbo

(Makɩ 4.35-41; Luku 8.22-25)

23 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye 'ke ‑Yusu 'ya 'le 'blagbe wlɔn, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn. 24 Bʋ nɩ 'klɛɛ 'o 'nie ke, bʋʋ mu, tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ‑hlonpʋ gblaka cɛ 'le ꞊le, 'yru 'ʋʋ 'dʋɩ po, 'a 'dʋɩ a ‑gbɛ 'ɩɩ 'le 'blagbe wlɔn lɛ 'wlɛɛ. Kɛɛ, ‑Yusu ‑mɛ ‑ye, ɔɔ 'nɩ ŋmo, 25 'a ‑naagbopʋ 'ʋ 'yɩyɔ 'o 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ʋ ‑hɩɔ ŋmla 'mʋ, ʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, waa ‑a mʋ, ‑aa gbo mu 'nɩ ‑wɛ.» 26 ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «Dɛ tio‑ kɔ ‑tɩ 'aa hʋannʋ pɩ 'le? 'A mʋ ‑gbo, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo ‑tɛɛ?» 'Plɩɩ 'ɔ 'ba ye 'mʋ, 'ɔ 'prɛɛ 'le ‑hlonpʋ kɔ 'yru 'hɛɛn ‑wɔn, 'ke 'le win 'yaklɩ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɩ 'mʋ ke gbo ‑wan, ‑ye 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑hlonpʋ ꞊nʋ, ʋ nyra gbo. 27 ‑Ye ʋ 'bii, ɩ saka ꞊nʋ nɩ, ʋ nɔ: «Ba 'ye kɛ nahuon ‑gbo, ‑hlonpʋ kɔ 'yru 'hɛɛn, ɩ nyo ‑wɛ 'o 'nɩ ꞊tuu.»

‑Tɛ ‑Yusu ꞊gbla la nahuiin 'hɔn ꞊de, 'kuo ‑hʋɩn nɩ la 'o ke 'mʋ

(Makɩ 5.1-20; Luku 8.26-39)

28 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ʋ nyre 'le Galileblʋgba a 'yru a 'pɩa ꞊nʋ ke nɩ, ‑ɔ mɔ Gadalakʋɛ a 'blʋgba. ‑Tɛ ʋ nyre 'le, ‑ye nyɩbɛpʋʋ 'hɔn ꞊de, nʋ‑ ‑hɔn 'le 'dɛɛi ke 'mʋ, 'ʋ mu ‑Yusu ye 'mʋ 'bɛ wɔn. Nahuiin 'hɔn a ‑gbɛ, 'kuo ‑hʋɩn nɩ 'o ꞊nʋ 'ke 'mʋ, 'ɔɔ ꞊nʋ ꞊sʋɛ ꞊tue. 'Waa ŋmli a 'yilɛnyinyre nue, nahuon ꞊de 'ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ na 'o 'hru ꞊nʋ wlɔn, ‑ʋ kɔ wlɔn ʋ nɩ 'le. 29 Bʋ 'ye 'klɛɛ ‑Yusu, ‑ye ʋʋ 'le 'yaa win, ʋ nɔ: «Nyɩsʋa a 'Yu, dɛ tio‑ ‑n ‑hʋa ‑bo nu ‑a mʋ 'mʋ 'le? ꞊Be ‑n di 'le ꞊le, ꞊mʋ ‑a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, 'plɩɩ Nyɩsʋa a ‑batipo‑nyrɔwɔ 'mʋ 'o nyre?»

30 'Ke 'o ‑tɛgbii ‑do a ‑gbɛ, bʋɩcɩ a ꞊ju gblaka, nʋ‑ nɩ 'le ꞊nʋ ye 'mʋ, 'ʋʋ lɛ wa. 31 ‑Ye 'kuo ‑hʋɩn a ‑gbɛ, ɔɔ ‑Yusu lɛ 'nɩ 'batɩ, ɔ nɔ: «'Bɩa ꞊nɩɩ ‑hʋa ‑bo bla ‑a mʋ lɛ, wɛɛn ke, 'ke ‑ba bi 'o bʋɩcɩ a ꞊ju ꞊nʋ ke 'mʋ.» 32 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Ba mu!» 'ɔ ‑hɔn 'o nahuiin 'hɔn a ‑gbɛ ke 'mʋ, 'ɔ bi 'o bʋɩcɩ ꞊nʋ ke 'mʋ, bʋɩcɩ 'bii a ‑gbɛ, 'ɩ 'gba ci lɛ, 'ɩ ꞊tɩ dʋgba, 'ɩ bi 'yru 'mʋ lɛ, 'ɩ 'kʋkʋ lɛ.

33 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ bʋɩcɩ a ‑gbɛ naa, ʋ 'gba lɛ ci, 'ʋ 'ya 'dɩɔ 'mʋ, 'ʋ na ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ ‑wɔn lɛ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn, 'ke 'o nahuiin 'hɔn ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, 'kuo ‑hʋɩn nɩ wɛn 'o ke 'mʋ. 34 'Plɩɩ 'dɩɔ a nahuin 'bii 'mui mu 'wɔn, ‑ye ʋ ꞊tɩ 'mʋ 'dɩɔ, 'ʋ mu ‑Yusu ye 'mʋ 'bɛ wɔn. ‑Tɛ ʋ 'yo, ‑ye ʋ nyo lɛ 'nɩ 'batɩ, 'ke bɔ ‑hɔn 'le 'waa 'blʋgba 'mʋ.

9

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la lɛ‑yɩyrɛnyɔ a 'kʋɛ

(Makɩ 2.1-12; Luku 5.17-26)

1 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye 'ke ‑Yusu 'ya 'le 'blagbe wlɔn, 'ɔ ꞊ta lele 'yru ꞊nʋ ke, 'ɔ mu 'le 'dɩɔ ꞊nɔ 'mʋ, ‑ɔ kɔ 'mʋ ɔ 'ti 'le. 2 ‑Tɛ ɔ nyre 'le, ‑ye nahuin ꞊de, nʋ‑ ya ꞊nɔ lɛ‑yɩyrɛnyɔ ꞊de ye. Lɛ‑yɩyrɛnyɔ a ‑gbɛ, 'ke ʋ puo 'le ‑hanmakɩ wlɔn. ‑Tɛ ‑Yusu 'ye, ‑ɛ mɔ, nahuin a ‑gbɛ, ʋ kuo ye ꞊wlʋ, ‑ɛ mɔ, ɔ ‑wɛ 'le bɔ nue nɩ, 'waa nɩ lɛ‑yɩyrɛnyɔ a ‑gbɛ, 'a 'kʋɛ bɛ ‑wɛ nɩ, ‑ye kɛ ɔɔ lɛ‑yɩyrɛnyɔ a ‑gbɛ ye po, ɔ nɔ: «'Na 'yu o, ‑na ꞊wlʋ nɩ bi 'le ꞊hlɔn, ‑tɔplɩ ‑gbo, ‑n nu, ‑ɩ nyre 'yi lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ɩ 'wʋwlɛ nɩ.» 3 ‑Ye Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, kɛ ʋʋ 'waa dɩɔnʋ ye po, ʋ nɔ: «‑Tɩ ‑gbo, ‑Yusu ‑gbo, ɔɔ ꞊tu, ɛ 'we ꞊nɔ ye, Nyɩsʋa a ‑tɩ ɔɔ lɛ ‑haa.» 4 Kɛɛ, dɛ ꞊nʋ, ʋʋ ꞊wlɩ klɛ naa, ‑Yusu yie nɩ. Ɔ nɔ: «Dɛ tio‑ kɔ 'yilɛnyre꞊wlɩdʋ ꞊nʋ aa lɛ naa 'le? A 'de kɔ ba naa wɛn ꞊wlɩdʋ ꞊nʋ lɛ. 5 'A nɩ ꞊wlɩ nɔ 'nɩ, 'n 'die 'le ‑wɛ ꞊bo le lɛ‑yɩyrɛnyɔ ‑gbo, ‑ɛ mɔ, 'a dɛ 'kuku 'wʋwlɛ nɩ, kɔ, 'a nɩ ꞊wlɩ nɔ 'nɩ, 'n 'die ‑wɛ 'le ‑wɛ ꞊bo le ꞊nɔ, ‑ɛ mɔ, bɔ 'ba ye 'mʋ, bɔ na. 6 Kɛɛ, ba yie, 'mɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, 'ɔ lee nɔ 'mʋ. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ ‑nye 'mʋ 'klɩ, 'ke ꞊bo 'wʋwla ‑tʋnahuin a dɛ 'kuku, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, 'ɔ ‑nye ‑wɛ 'mʋ 'klɩ, 'ke ꞊bo ‑wɔ ‑tʋnahuin a 'kʋɛi. 'A ‑tɩ o, nahuon ‑gbo, ʋ ya 'le, 'n die 'nɩ nu, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ, a 'mue yrii, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑gbo, 'n ꞊tu wɛn 'a mʋ ye, ɩ mɔ ꞊hapʋkɔɔ nɩ.» ‑Ye ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔɔ 'le lɛ‑yɩyrɛnyɔ ꞊nʋ ‑wɔn 'prɛɛ, ɔ nɔ: «'Ba ye 'mʋ, 'ba ‑na ‑hanmakɩ 'mʋ, ‑bo mu 'le ‑na kayu gbo, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ.» 7 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'ba 'mʋ ye, 'ɔ mu 'le 'a kayu gbo. 8 ‑Tɛ nahuin 'ye dɛ a ‑gbɛ, ʋ 'ta 'mʋ gblɛ, 'ʋʋ Nyɩsʋa 'nyrɛɛ lɛ pue, ‑tɛ ɔ nu, 'ɔ ‑nyi ‑tʋnahuin 'klɩdʋ ꞊nʋ.

‑Tɛ ‑Yusu le la Matie, ‑ɔ mɔ Lefi, 'ke bɔ ‑hɛ la 'a ‑naagbopʋyu

(Makɩ 2.13-17; Luku 5.27-32)

9 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu ‑hɔn 'le ‑tɛgbi a ‑gbɛ 'mʋ nɩ. ‑Tɛ ɔɔ 'klɛɛ mu, ‑ye 'ke ɔ yɛ 'o nyɩbɛyu ꞊de gbo. 'A 'dʋ mɔ Matie. Matie a ‑gbɛ, ɔ mɔ 'blʋwli'tɛnyɔ'ɔ nɩ. 'Ke ɔ nɩ 'le 'blʋwli'tɛɛlɛ 'mʋ gbo. (Kɛɛ, nahuin 'nɩ ‑hʋa ꞊le 'blʋwli'tɛnyʋ, ‑ɛ nue, ʋʋ di 'yiyriwli.) ‑Ye kɛ ‑Yusu nyo ye po, ɔ nɔ: «Kʋɛ 'mʋ ‑wɔn, ꞊mʋ 'na ‑naagbopʋyu ‑hɛ!» Matie a ‑gbɛ 'ɔ 'ba ye 'mʋ, 'ɔ kʋɔ ‑wɔn, 'ke ɔ 'muo ‑wɔn naa. 10 ‑Ye Matie a ‑gbɛ, ɔ da ‑Yusu ‑wɔn dididɛ, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, kɔ, 'ɔ da ‑wɛ 'a 'bienʋ 'blʋwli'tɛnyʋ ‑ye, kɔ pʋpʋnahuin ‑ye, ‑ʋ kɔ 'klɔ 'de 'o ye 'sii, 'ke ʋ 'bii, ʋ 'mʋ dɛ di. 11 Bʋ nɩ 'o dɛdiilɛ 'mʋ, ‑ye Falisi꞊tumu a nahuin, ʋ 'ye dɛ a ‑gbɛ nɩ. ‑Ye ʋ le ‑Yusu a ‑naagbopʋ nɩ, ʋ nɔ: «Dɛ‑ nue 'klɛɛ, 'a nɩ tɔɔnyɔ, ɔ kɔ 'blʋwli'tɛnyʋ kɔ nahuindʋ ‑gbo 'hɛɛn, ‑ʋ kɔ 'klɔ 'de 'o ye 'sii, 'ʋ nɩ 'o dɛdihuoo ‑do ke gbo 'le? Ɔ 'de wɛn ye blɛ bɔ nu wɛn dɛ a ‑gbɛ.» 12 ‑Ye ‑Yusu 'wɔn ‑tɩ ꞊nʋ nɩ, nahuin a ‑gbɛ, ʋ ꞊tu. Bɔ 'wɩn 'klɛɛ, ‑ye ɔ nɔ: «Nahuon ‑gbo, ‑ɔ kɔ 'hʋɩn nu ‑tɛɛ, ɔ 'nɩ ꞊mɔ ꞊le ‑data a 'yiye lɛ, kɛɛ, nahuon ‑gbo, ‑ɔ kɔ 'hʋɩɩn‑ hren, nɔ‑ɔ ‑data a 'yiye lɛ ꞊mɔ. 13 Ʋ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: Nyɩsʋa nɔ 'nɩ: Dɛ ‑gbo, 'nɩɩ ‑hʋa, nɛ‑ mɔ, ba kɔ 'a nɩ 'bienʋ a wɔlɩ. Ɛ 'de ba pi 'wlugba‑tɔplɩ a ‑cɔhlɩɩn ‑do, 'ke 'o 'mʋ ‑wɔn.» ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po: «'N 'de 'le di, 'ke 'o nahuin ‑gbo a ‑ta 'mʋ, ‑ʋ plɛ, ‑ʋ kɔ 'klɔ 'sii 'o ye, kɛɛ, nahuin ‑gbo, ‑ʋ yie, ‑ɛ mɔ, 'waa 'klɔ 'de 'o ye 'sii, nʋ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ di 'le, 'mu le, ‑ɛ mɔ, bʋ hie 'o 'waa dɛ 'kuku, ʋʋ nu gbo, bʋ ‑nye 'waa 'klɔ 'bii Nyɩsʋa.»

Nyɩsʋa lee nɔ ‑Yusu ‑tʋtʋ ke nɩ, 'ɔ 'ya 'le 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ kɔ 'klɔ 'ka 'hɛɛn, ‑ɩ 'de dɛgbloo ‑do

(Makɩ 2.18-22; Luku 5.33-39)

14 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye Saan Batisɩ, ‑ɔɔ nahuin 'nie 'lu lɛ po, 'a ‑naagbopʋ, nʋ‑ 'yɩya 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ʋ ꞊gbɔ wlɔn, ʋ nɔ: «Dɛ‑ nue 'klɛɛ, ‑a mʋ ‑gbo, ‑ʋ mɔ Saan a ‑naagbopʋ, ‑a kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn ꞊aa ꞊ci, 'plɩɩ ‑mɛ ‑ye, ‑n nɛ ‑naagbopʋ 'ʋ 'nɩnɩ ꞊ci 'le?» 15 ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «Nyɩbɛyu ‑gbo, ‑ɔɔ 'blɩ 'mʋ pa, 'bɔ da 'a 'bienʋ 'blɩ'mʋpʋpa a dididɛ ke, 'bʋ mu 'blɩ'mʋpʋpa a ‑gbɛ a dɛdi‑tuo ke, 'a 'bienʋ a ‑gbɛ, ʋ 'nɩ ꞊ci ꞊le. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'blɩ'mʋpʋpa ꞊nʋ, ɛ mɔ 'manʋdɛ'ɛ nɩ. 'A ‑tɩ, ʋ 'de ꞊cicie kɔ. Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ nɩ. 'Manʋ a ‑tɩ 'na ‑naagbopʋ 'nɩ ꞊ci ꞊le nɩ, tii ‑tie ‑gbo 'n di mɔ ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ ‑hi. Kɛɛ, ɛ di kɔ ti, ‑ɩ kɔ 'yri ʋ di ‑tado 'o 'mʋ 'na ‑naagbopʋ ‑hɛyri ‑ha. Ti a ‑gbɛ 'yri, 'ke ʋ di ‑tado 'o ꞊cii.

16 ‑A 'brikʋɛ nɔ 'nɩ: Nahuon ꞊de 'nɩ 'ba ꞊le dayrayrʋ a 'pɩa 'mʋ, ɔ 'nɩ ‑ma ꞊le da'ka a 'hʋɔ. 'Bɩa 'bɔ nu dayrayrʋ a 'pɩa, 'bɔ ‑ma da'ka a 'hʋɔ, ti ‑kɔ 'yri ɔ diu yra, ‑ye dayrayrʋ ꞊nʋ, ʋ 'yɩya 'mʋ nɩ. 'Bʋ 'yɩya 'mʋ, ‑ye dayrayrʋ a ‑gbɛ, ʋ cra da'ka ꞊nʋ nɩ. ‑Ye 'a 'hʋɔ 'ka ꞊nʋ, ɔ di lɛ 'bʋa 'yri ꞊hapʋkɔ. 17 Mɔ, nahuon ꞊de 'nɩ 'ba ꞊le nɔ yrayrɩ 'mʋ, ‑ɔɔ 'plu, ɔ 'nɩ puo ꞊le 'le dahʋakɔ a buo 'ka wlɔn. 'Bɔ puo 'le buo 'ka ꞊nʋ wlɔn, 'bɔ kɔ ye, ti ‑kɔ ti 'yri ɔ di 'plu, 'bɔɔ 'ya, ‑ye ɔ cra dahʋakɔ a buo ꞊nʋ nɩ. ‑Ye nɔ 'wlɛ gbo. Nɛ‑ nue, 'ke 'le dahʋakɔ a buo yrayrʋ wlɔn, 'ke ʋʋ 'le nɔ yrayrɩ po. 'Bɔ nu lɛ, ‑ye dahʋakɔ a buo ꞊nʋ, ɔ kɔ nɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ɩ 'deɛ bɩ nyre 'yi lɛ. (Ɛ nɛ‑ nue o, nahuon ꞊de 'ɔ 'nɩnɩ 'ba ‑tɔplɩ 'kɩ 'mʋ, 'ɔ 'nɩnɩ pui ‑tɔplɩ yrayrɩ ke. Ɩ 'nɩ bibi ꞊le 'yi 'mʋ lɛ.)»

‑Tɛ ‑Yusu ‑ha la Sayilu a 'yu 'klɔ, kɔ, ‑tɛ nyrʋgba ꞊de, dablogbo‑wɛkʋɛɛ la nu, ɔ 'tʋ la ‑Yusu a wlawlʋ lɛ, 'plɩɩ 'a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

(Makɩ 5.21-43; Luku 8.40-56)

18 ‑Yusu bɔɔ ꞊nʋ ‑tɩ ꞊nʋ ye ꞊tu, ‑ye ‑Juukʋɛ a nyɩgblaka ꞊de, nɔ‑ nyre 'o, 'ɔ blɔ kwlɩ ye gbo, ɔ nɔ: «'Na 'yu nyrɔyu gbi, nɔ‑ 'kʋ lɛ kɛ 'klɛɛ. 'Nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, di 'le ‑bo puo dabʋɩ 'lu gbo, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ lele ‑hʋnhlʋn po.» 19 ‑Ye ‑Yusu wɔn nɩ, 'ɔ 'ba ye 'mʋ, 'ɔ kʋɔ ‑wɔn, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn.

20 ‑Ye 'klɛɛ, 'ke 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ nɩ 'o, 'ke nyrʋgba ꞊de nɩ 'le. Nɔ‑ 'kʋɛɛ nu. 'A 'kʋɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ dablo bɔ nyo gbo ‑wɛ. ‑Tɛ 'kʋɛ a ‑gbɛ, ɛ 'tatɩ la 'a nunue, 'a 'yrʋ a ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn a nʋnʋ nɩ kɛ gbo. Nɔ‑ mu 'o ‑Yusu ke 'mʋ, 'ɔ 'tʋ 'a wlawlʋ a bʋgbodɛ lɛ, 21 ‑ɛ nue, kɛ ɔɔ po, 'ke 'le 'a ꞊wlʋ ke: «'Nɩ 'tʋ 'a wlawlʋ lɛɛ ‑do, 'na 'kʋɛ di 'nɩ ‑wɛ.» 22 ‑Ye ‑Yusu ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔ 'yo, ɔ nɔ: «'Na 'yu o, ‑na ꞊wlʋ nɩ bi 'le ꞊hlɔn. ‑Tɛ ‑n kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye a ‑tɩ, 'nɩ ‑wɔ ‑na 'kʋɛ.» Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, ‑ye nyrʋgba a ‑gbɛ a 'kʋɛ ‑wɛ nɩ.

23 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu nyre 'le ‑Juukʋɛ a nyɩgblaka ‑nɩ wɛn a ‑tɛ nɩ, 'ɔ 'ye ‑tɔplɩbinyʋ kɔ nahuin 'plɔplɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, 'ʋʋ popowli po, ‑ye ɔ nɔ: 24 «Ba ꞊tɩɩ ke! 'Yu nyrɔyu ‑gbo, ɔ 'de 'kʋ. Ŋmla'a nɩ, ɔɔ ŋmo.» Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ʋ nyo 'nɩ 'caa. 25 ‑Ye ʋ 'hrɔɔ nahuin 'bii nɩ, 'ɔ pa 'le ‑gblo ꞊nʋ 'mʋ, ‑tɛ 'yu pɛ 'le gbo, 'ɔ klɩ 'a dabʋ gbo. ‑Ye 'yu nyrɔyu a ‑gbɛ, ɔ 'hrɩ 'klɔ, 'ɔ 'ba ye 'mʋ. 26 Dɛ a ‑gbɛ, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, 'a ‑tɩ 'sɛɛ gbo, 'ke 'le 'blʋgba 'bii ꞊nʋ 'mʋ.

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la 'yiisuanyʋʋ 'hɔn a 'yii

27 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye ‑Yusu ‑hɔn 'o ‑tɛgbi a ‑gbɛ 'mʋ nɩ, 'ɔɔ mu. ‑Tɛ ɔɔ 'klɛɛ mu, ‑ye 'yiisuanyʋʋ 'hɔn ꞊de, nʋ‑ bio 'o ke 'mʋ, 'ʋ nyo ‑wɔn kʋɛ, 'ʋʋ 'le win 'yaa, ʋ nɔ: «Dafidɩ a 'yuo a 'Yu o, yrii ‑a nɩ wɔlɩ!» 28 ‑Tɛ ‑Yusu nyre 'le kayu gbo, ‑ye ʋ 'yɩyɔ 'o 'mʋ gbo 'hʋɩn, 'ɔ ꞊gbʋ wlɔn: «꞊Be a kuo 'mʋ ye ꞊wlʋ, ‑ɛ mɔ, 'n ‑wɛ 'le ꞊bo ‑wɔ 'a nɩ 'kʋɛ nɩ?» ‑Ye ʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «Iin ‑o, Tɔɔnyɔ, ‑a kuo ‑mʋ ye ꞊wlʋ.» 29 ‑Ye ‑Yusu 'tʋ 'waa 'yii lɛ, ɔ nɔ: «Dɛ ꞊nʋ, a kuo ꞊wlʋ ye, 'n ‑wɛ 'le ꞊bo nu 'a mʋ 'mʋ, nɛ‑ ‑bɛ mue 'lu ‑wɔn,» 30 'waa 'yii 'ɩ klɛ ke. ‑Ye ‑Yusu 'prʋʋ 'le ‑wɔn, 'ke 'le win 'yaklɩ 'kwli 'mʋ, ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, a nɩ le 'le nahuon ꞊de!» 31 Ʋ ‑mɛ ‑ye, ‑tɛ ʋ ‑hɔn 'o 'mʋ, ‑ye ʋ 'sɛɛ ‑Yusu a 'dʋ gbo, 'ke 'le 'blʋgba 'bii ꞊nʋ 'mʋ.

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la nahuon ꞊de, ‑ɔ 'de 'prɛlɛ yi a 'kʋɛ

32 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri nahuin a ‑gbɛ, ʋʋ mu, tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, ‑ye ʋ ya ‑Yusu ye nahuon ꞊de, ‑ɔ 'de 'prɛlɛ yi, ‑ɛ nue, 'ku ‑hʋan nɩɔ 'o ke 'mʋ. 33 ‑Ye ‑Yusu bla 'ku ‑hʋan a ‑gbɛ lɛ, ‑ʋ nɩ 'o nahuon a ‑gbɛ ke 'mʋ. ‑Tɛ ɔ blʋ 'klɛɛ lɛ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ ‑tʋa 'pʋprɛ gbo. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ɩ saka ꞊nʋ nɩ 'dɔ, ʋ nɔ: «Dɛ ‑gbo, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, ‑a 'die ‑hlɩn a 'yee, kɛ nɔ Yisraɛkʋɛ a 'bri.» 34 Kɛɛ ‑ye Falisi꞊tumu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ ‑tuo ke, kɛ ʋʋ po, ʋ nɔ: «Satan, ‑ɔ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka, nɔ‑ɔ ꞊nɔ 'klɩ ‑nyi, 'ke bɔ bla 'kuo ‑hʋɩn lɛ, ‑ɔ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ.»

‑Tɛ ‑Yusu kɔ la nahuin 'plɔplɔ a wɔlɩ

(Makɩ 6.34; Luku 10.2)

35 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusuu ke na 'dɩɛ 'bii, 'ɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayuo gbo, 'ɔɔ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ po, ‑ɛ nyi ꞊tu, ‑tɛ Nyɩsʋa di nahuin a win a kekɔɔlɛ nu, kɔ, 'ɔɔ nahuin a 'kʋɛi 'bii ‑wɔ, ɩ kɔ 'ɛ nɩ kɩkladɛ ꞊de 'hɛɛn. 36 ‑Tɛ ɔɔ nahuin 'plɔplɔ ꞊nʋ 'ye, ‑ye 'waa wɔlɩ nyo nu, ‑ɛ nue, 'waa 'klɩ ‑wɛ 'le ꞊le, kɔ 'waa ꞊wlɩ 'ɩ bi ꞊hlɔn. Ʋ 'we ꞊nɔ blablɔ ye, ‑ɔ 'de kʋkɔnyɔ kɔ. 37 ‑Ye kɛ ɔɔ 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «꞊Gbla, ‑ɔ ꞊hlu, ɔ ‑huo nɩ, kɛɛ, ꞊gbla'cɛnyʋ 'de ‑huo. 38 'A ‑tɩ, ba 'batɩ ‑cikɔnyɔ lɛ, bɔ le 'a ‑kʋannunyʋ ‑ye, ʋ 'mʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ, a 'mʋ ꞊gbla 'cɛ.» (Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ba 'batɩ Nyɩsʋa lɛ, ɔ 'mʋ 'a nahuin ‑ye le, ʋ 'mʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ, a 'mʋ nahuin ‑ye lɛ 'kukue, ʋ 'mʋ 'waa 'klɔ Nyɩsʋa ‑nyi.)

10

‑Yusu a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn

(Makɩ 3.13-19; Luku 6.12-16)

1 ‑Ye ‑Yusu da 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ nɩ, 'ɔ ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ, 'ke bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn lɛ, ‑ɔ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ, 'ɔ ‑nyu ‑wɛ 'klɩ, 'ke bʋ ‑wɔ nahuin a 'kʋɛi 'bii, kɔ 'ɛ nɩ kɩkladɛ ꞊de 'hɛɛn. 2 ‑Yusu a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn a ‑gbɛ, ʋʋ ‑wɛ 'a ‑wɔnnaanyʋ daa, 'waa 'dʋɩ, nɩ‑ ‑gbo: Ye‑hɛnahuon, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, nɔ‑ mɔ Simɔ, ʋʋ ‑wɛ Piɛlɩ daa, ɔ kɔ 'a 'dɩayu Adre 'hɛɛn; kɔ Sakɩ, ɔ kɔ 'a 'dɩayu Saan 'hɛɛn; ʋ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, nʋ‑ mɔ Sebede a 'yuo꞊pli; 3 'plɩɩ Filipʋ kɔ Batelemi; 'plɩɩ Toma kɔ Matie, ‑ɔ mɔ 'blʋwli'tɛnyɔ; 'plɩɩ Alʋfe a 'yu Sakɩ, ɔ kɔ Tade 'hɛɛn; 4 'plɩɩ Simɔ ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ 'nɩnɩ ‑hʋa Romakʋɛ; 'plɩɩ Judɩa Yisikalio. Nɔ‑ mɔ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ di ‑Yusu 'a yraanyʋ kwa po.

‑Tɛ ‑Yusu le la 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn, 'ke bʋ gba Nyɩsʋa a ‑tɩ 'dɩɛ klɛ

(Makɩ 6.7-13; Luku 9.1-6)

5 ‑Yusu a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn a ‑gbɛ, nʋ‑ ɔ tɛ gbo, 'ke bʋ gba Nyɩsʋa a ‑tɩ 'dɩɛ klɛ, 'ɔ tiu, ɔ nɔ: «A nɩ mu 'le 'le 'blʋgbɩ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɩ ‑kɔ 'mʋ ‑Juukʋɛ 'de 'le nɩ, kɔ, a nɩ mu 'le ‑wɛ Samaliblʋgba a 'dɩɔ ꞊de 'mʋ. 6 Kɛɛ, ba mu 'le Yisraɛkʋɛ a nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ 'we ꞊nɔ blablɔ ye, ‑ɔ 'wan, ‑ɔ 'de kʋkɔnyɔ kɔ. 7 'Bɩa 'ba mu, ‑ye ba lu, ‑ɛ mɔ: Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'o nahuin win ke kɔɔ, ɩ 'mʋɛɛ yrɛ. 8 Ba ‑wɔ nahuin a 'kʋɛi, ba ‑ha 'kʋkʋnyʋ 'klɔ lɛ, ba ‑wɔ ‑wɛ ‑tɔplɩ‑jɔhʋɩnnunyʋ a 'kʋɛi, ba bla 'kuo ‑hʋɩn lɛ, ‑ɔ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ. Nyɩsʋa nu 'a mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ. 'A nɩ ‑gbɛ, ba nu nahuin ꞊hapʋdɛ 'mʋ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ! 9 'Bɩa 'baa mu, a nɩ gba 'le 'wliyɛ ꞊de. 10 A nɩ gba 'le blɔ gblaka ꞊de, kɔ wlawlʋ a 'hɔn a nʋnʋ, kɔ, a nɩ gba 'le ‑wɛ 'suei, kɔ kotu*, ‑ɛ nue, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ‑tɩ aa ‑kʋan nu, nʋ‑ blɛ ye ‑bʋ kikle 'a mʋ lɛ.

11 'Bɩa 'ba nyre 'le 'dɩɔ ꞊de 'mʋ, ba ꞊mɔ nahuon lɛ, ‑ɔ ‑wɛ ‑wɔn, 'ke ‑bɔ 'ble 'a mʋ kwa. 'Bɩa 'bɔ 'ble 'a mʋ kwa, 'kee nɩ, ba nɩ 'le ‑nɩnɩ, a 'mʋ 'le ‑tɛgbi a ‑gbɛ 'mʋ ‑hɔn. 12 'Bɩa 'ba pa 'le kayu ‑ye gbo, ‑ye ba le nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le, kɛ ba po ꞊nʋ ye: Nyɩsʋa bɔ nɩ 'o 'a mʋ ‑wɔn! 13 'Bɩa kayu a ‑gbɛ a nahuin 'bʋ 'ble 'a mʋ kwa, ‑ye ba da Nyɩsʋa, 'ke bɔ nu ꞊nʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, kɛɛ, 'bɩa 'bʋ 'de 'a mʋ kwa 'ble, ‑ye Nyɩsʋa nɩ nu 'le ꞊nʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ. 14 'Bɩa 'ba nɩ 'le 'dɩɔ ꞊de 'mʋ, ‑hee' kayu ‑ye gbo, 'bɩa 'bʋ blɛ ke, 'ke bʋ 'ble 'a mʋ kwa, kɔ, 'bʋ 'nɩnɩ po 'a mʋ nʋa ye gbo, ‑ye ba ‑hɔn 'le 'mʋ, ba mu. 'Baa mu, ‑ye ba bʋbla 'a nɩ bʋɩ, ‑ɛ die nu, 'pupu 'mʋ 'o 'a nɩ bʋɩ 'hʋɩn 'mʋ lɛ ‑hɔn, a 'mue nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a yrʋ 'bʋ yɛ ꞊nʋ, ‑ye nʋ‑ʋ nɩ, ‑ʋ nue. 15 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ Nyɩsʋa di 'o 'klɔ ke a nahuin ‑bati lɛ poo, ‑ye 'dɩɔ ꞊nʋ a nahuin, ‑ʋ 'de 'a mʋ kwa 'ble, 'waa ‑bati di 'nɩ 'yakla, ɩ 'mʋ 'o nahuin ꞊nʋ a nɩnɩ 'mʋ ‑hi, ‑ʋ mɔ Sodɔmʋdɩɔ kɔ Gomɔlɩdɩɔ a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ la 'yilɛnyre‑tɔplɩ nu 'dɔ.»

‑Tɛ ‑Yusu le la 'a ‑wɔnnaanyʋ, ‑ɛ mɔ, ʋ di la ꞊nʋ ꞊tue ꞊sʋɛ

(Makɩ 13.9-13; Luku 21.12-17)

16 (‑Yusu 'kɩɛ 'prɛɛ 'le 'a ‑naagbopʋ ‑wɔn, ɔ nɔ:) «Ba po 'mʋ nʋa ye gbo. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ lee, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'blayuo ye, ʋʋ 'le ‑jio ‑hɛyri lee. 'A ‑tɩ, ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, ‑ʋ di 'a mʋ ye ‑wɔn, kɛɛ, a nɩ ‑wʋn 'le ye. 17 Ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ nue, ʋ kɔ bʋ gba 'le 'a mʋ ‑batipoolɛ 'mʋ, kɔ, ʋ di 'a mʋ bii lɔkʋɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayuo gbo. 18 ‑Tɛ a 'ya 'na ‑naagbopʋ 'mʋ a ‑tɩ, ʋ di 'a mʋ yɛɛ ‑tɩ, 'ke 'o 'blʋgbanaanyʋ kɔ 'kɩɩnpʋ ye. Nɛ‑ die nu, a 'mʋ ꞊nʋ 'na ꞊hapʋtitie pue, a 'mue ‑wɛ nahuin ꞊nʋ ye po, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ. 19 'Bʋ klɩ 'a mʋ, 'ke ʋ 'mʋ 'le 'a mʋ ‑batiponyʋ ye gba, 'kla nɩ 'ya 'le 'a mʋ ‑wliye, 'ke 'o ‑tɩ ꞊nʋ, a di ꞊tu, kɔ, ‑tɛ a di 'a ꞊tutue nu a ‑ta 'mʋ. Win ꞊nʋ, a di po, ti a ‑gbɛ 'yri, Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔ di 'a mʋ wlɔn lɛ po. 20 Ɛ 'de 'a nɩ ‑gbɛgbɛ, a 'nɩ 'prɛ ꞊le nɩ. Kɛɛ, 'a nɩ Bu Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ‑ʋ nɩ 'o 'a mʋ ke 'mʋ, nʋ‑ di 'prɛ.

21 Ti a ‑gbɛ 'yri, 'dɩayuopʋ di 'waa 'dɩayuo 'blʋgba a ye'mʋnaanyʋ kwa lɛ 'nɩ po, ‑ɛ die nu, ʋ 'mu lɛ 'lɩla. Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ bunʋ di 'waa 'yuo ‑wɔn nu, 'yuo꞊pli 'mue ‑wɛ 'waa bunʋ kɔ 'waa 'diinʋ 'hɛɛn ‑wɔn nu. 22 Nahuin 'bii di 'a mʋ 'nɩ yraa, ‑ɛ nue, 'a mʋ mɔ 'na nahuiin nɩ. Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'de sɩa, 'ke 'o Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ ‑wɔn, 'bɔ gbɛ ‑gbagba, 'klɔ a 'o'mʋ‑hɔnti 'bɩ nyre 'o, nɔ‑ Nyɩsʋa di waa. 23 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ di 'o 'a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, 'ke 'le 'dɩɔ ‑ye 'mʋ, ‑ye ba 'gba ci lɛ, 'ke 'le 'dɩɔ ‑ye 'mʋ. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, a 'deɛ ba nu 'na ‑kʋan ‑nunu, ba ka 'le Yisraɛkʋɛ a 'dɩɛ 'bii, 'mʋ 'le lele di.

24 Ɛ 'de 'nyɩnyɩnyɔ ꞊de kɔ, ‑bɔ di 'o 'a tɔɔnyɔ 'lu ye nɩ. Ɛ 'de ‑wɛ ‑kʋannunyɔ ꞊de kɔ, ‑bɔ di ‑wɛ 'o 'a 'masɛ 'lu ye nɩ. 25 'A ‑tɩ, 'nyɩnyɩnyɔ kɔ ‑kʋannunyɔ 'hɛɛn, ʋ 'deɛ bʋ plɛ, ꞊sʋɛdʋ ꞊nʋ, 'waa tɔɔnyɔ kɔ 'waa 'masɛ 'hɛɛn, ʋ di 'ye, ʋ die 'le wlɔn 'nɩ ꞊ta. 'Bɩa 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ 'kabu, 'bʋʋ 'mʋ Bɛsebulɩ (‑ɔ mɔ Satan) daa, ‑ye 'dʋɩ ꞊nʋ, ʋ di 'a mʋ ꞊tue, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ 'na kayugbokʋɛ, ɩ di lɛ nyre 'yi, ɩ 'mʋ 'o Bɛsebulɩdʋ a ‑gbɛ 'mʋ ‑hi.»

A nɩ pɩ 'le ‑tʋnahuin a hʋannʋ, kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ hʋannʋ ba pɩ

(Luku 12.2-7)

26 (Kɛ ‑Yusuu lele 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ:) «'A ‑tɩ o, nahuin a ‑gbɛ, ‑ʋ di 'a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, a nɩ pɩ 'le 'waa hʋannʋ, ‑ɛ nue, ti di 'o 'nɩ nyre, ‑ɩ kɔ 'yri ‑tɩ a ‑tɛɛ di 'o pepe' 'mʋ bi, kɔ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ ‑hli kɛ, nahuin 'bii 'mui yi. 27 'Bɩa ꞊ba bii ye, ‑tɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ 'a mʋ ye ꞊tu, ba ꞊tui 'o ‑tɛ ꞊nʋ, nahuin 'bii ‑wɛ 'le bʋ 'wɩɩn 'o. ‑Tɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ 'le gbo blee, 'nɩɩ 'a mʋ ye ꞊tu, ba ꞊tui nahuin 'bii ye. 28 A nɩ pɩ 'le ‑tʋnahuin a hʋannʋ. 'A nɩ ‑plahʋɩɩn ‑do, nɩ‑ ʋ ‑wɛ 'le bʋ ‑wɔ gbo. Kɛɛ, ʋ 'die 'le ‑wɛ bʋ ‑wɔ 'a nɩ ‑hihiu gbo. Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ hʋannʋ ba pɩ, ‑ɛ nue, nɔ‑ ‑wɛ 'le ‑bɔ ‑wɔ ‑tʋnahuon a ‑plahʋɩn gbo, ɛ kɔ 'a ‑hihiu 'hɛɛn, 'ke 'le na ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe, ‑ɔɔ dɛ'klannunyʋ gbo ‑wɔ. 29 ꞊Bo pue nʋblɩ 'cicrɛi a dɛ ye: 'Bɩa ꞊nɩ nyi ‑tɔ, ɩ 'nɩ po ꞊le ꞊die 'dɔ, kɛɛ, 'bɩa 'a nɩ Bu Nyɩsʋa 'bɔ 'die ke wɛɛn, 'a 'yɛɛ ‑do ꞊de 'nɩ 'kʋ ꞊le. 30 Kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, 'lu‑pupuii ‑tie a kɔ, 'a nɩ Bu Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ ‑hri nɩ. 31 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, a kɔ 'mini 'dɔ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'ɛ ‑hi 'o nʋblɩ gbi 'plɔplɔ ꞊nʋ 'mʋ. 'A ‑tɩ o, a nɩ pɩ 'le ‑tʋnahuin a hʋannʋ!»

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nyi ꞊tu, 'ke 'o nahuin ye, ‑ɛ mɔ, ʋ mɔ ‑Yusu a nahuiin nɩ, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ʋ 'de ‑Yusu yi

(Luku 12.8-9)

32 «'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ ꞊tui, 'ke 'o nahuin ye, ‑ɛ mɔ, ɔ mɔ 'na nahuoon nɩ, ‑ye ‑batipo‑nyrɔwɔ 'mʋ, 'na ‑gbɛ, 'n di ‑wɛ 'nɩ ꞊tu, 'ke 'o 'na Bu Nyɩsʋa ye, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ‑ɛ mɔ, nahuon a ‑gbɛ, ɔ mɔ 'na nahuoon nɩ. 33 Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ ꞊tui, 'ke 'o nahuin ye, ‑ɛ mɔ, ɔ 'de 'mʋ yi, ‑ye ‑batipo‑nyrɔwɔ 'mʋ, 'na ‑gbɛ, 'n di ‑wɛ 'nɩ ꞊tu, 'ke 'o 'na Bu Nyɩsʋa ye, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ‑ɛ mɔ, 'n 'dio yi.»

‑Yusu a 'ledidie a ‑tɩ, nahuin di ye 'nɩ ‑wʋnwɔn

(Luku 12.51-53; 14.26-27)

34 «A nɩ 'ye 'le, ‑ɛ mɔ, 'n di nɔ ‑tʋtʋ ke nɩ, 'mʋ 'le kegbowɛɛnlɛ ya. 'N 'de 'le di, 'ke ꞊bo ya 'le kegbowɛɛnlɛ, kɛɛ, 'n di 'le ꞊le, 'mue nu, nahuin 'mʋ ye ‑wʋnwɔn. 35 'N di 'le ꞊le, 'mue nu, 'yu nyɩbɛyu 'mʋ 'a bu ye ‑wɔn, kɔ, 'yu nyrɔyu, ɔ 'mʋ 'a 'dii ye ‑wɔn, kɔ, 'yu a nyrɔ, ɔ 'mʋ 'a 'dɔɔ ye ‑wɔn. 36 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'a yraanyʋ di 'mʋ 'ya 'a ‑gbɛ a kayugbokʋɛ.

37 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ nʋɛ 'a bu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn 'mʋ, 'bɛ ‑hi 'o 'mʋ 'mʋ, ‑ye ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ 'ya 'na nahuon 'mʋ. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ nʋɛ 'a 'yuo꞊pli 'mʋ, 'bɛ ‑hi 'o 'mʋ 'mʋ, ‑ye ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ 'ya 'na nahuon 'mʋ. 38 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o 'na wintɛ 'o, ꞊betɩ bʋ plɛ, ʋ 'muo 'la 'na ‑tɩ, ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ 'ya 'na nahuon 'mʋ. 39 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ plɛ, ɔ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bɔ 'waan 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, 'ke 'o 'na ‑ta 'mʋ, ɔ di ‑hlɩn 'a 'klɔ yrayrʋ 'nɩ 'waan, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ wɛɛn ke, 'ke bɔ 'waan 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, ‑tɛ ɔ nʋɛ 'mʋ 'mʋ a ‑tɩ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, 'bɩa 'bɔ 'kʋ, ɔ di ‑hlɩn kɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, 'ke 'o Nyɩsʋa ye.»

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'ble Nyɩsʋa a ‑kʋannunyʋ kwa,

Nyɩsʋa diu ‑nyi 'wio

(Makɩ 9.41)

40 «Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'ble 'a mʋ kwa, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ 'na ‑naagbopʋ, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'mɔɔ nɩ, ɔ 'ble kwa. 'Plɩɩ ‑ye nahuon 'bɔ 'ble 'mʋ kwa, ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'na Bu Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔ lee 'mʋ, nɔ‑ ɔ 'ble ‑wɛ kwa. 41 'Bɩa ꞊nɩ 'ble Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ kwa, ‑ɛ nue, ɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔɔ nɩ, ‑ye 'wio ꞊nʋ, Nyɩsʋa di wɛn 'a winwlɔn‑hɛnyɔ ‑nyi, nɔ‑ ɔ di ‑wɛ ‑mʋ ‑nyi. 'Bɩa ꞊nɩ 'ble nahuon kwa, ‑ɛ nue, ɔɔ nu dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ‑hʋa, ‑ye 'wio ꞊nʋ, Nyɩsʋa di wɛn nahuon a ‑gbɛ ‑nyi, nɔ‑ ɔ di ‑wɛ ‑mʋ ‑nyi. 42 'Plɩɩ, 'na nahuoon ‑do ‑gbo, ‑ɔ 'de 'mini kɔ, ꞊nɩ ‑nyo 'nɩcɛ a ‑gaʋwɔɔ ‑do, ‑ɛ nue, ɔ mɔ 'na ‑naagbopʋyuu nɩ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa di ‑mʋ ‑nyi 'wio.»

11

‑Tɛ Saan Batisɩ lee la 'a ‑naagbopʋ ‑ye, 'ke 'le ‑Yusu ‑wɔn

(Luku 7.18-23)

1 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ a tɔɔlɛ ‑wɔn, ‑ye ɔ ‑hɔn 'o ‑tɛgbi a ‑gbɛ 'mʋ nɩ, 'ɔ mu 'le 'blʋgba ꞊nʋ a 'dɩɛ ‑ye 'mʋ, 'ke ɔ 'mʋ 'le Nyɩsʋa a ‑tɩ nahuin ye ꞊tu.

2 Ti a ‑gbɛ 'yri, Saan Batisɩ, ‑ɔɔ la nahuin 'nie 'lu lɛ po, 'ke ɔ nɩ 'le ꞊jɩ 'mʋ, 'ɔ 'wɔn ‑kʋan, ‑Yusuu nu a ‑tɩ. Nɛ‑ nue, 'ɔ le 'a ‑naagbopʋ ‑ye, ɔ nɔ: «Ba mu, ba ꞊gbɔ wlɔn, 3 ꞊be nɔ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ‑a mʋ ye ya, ‑hee' ‑a 'kɩɛ die Waanyɔ a ‑gbɛ ‑pre?» 4 ‑Tɛ Saan a ‑naagbopʋ ꞊gbɔ wlɔn, ‑ye ‑Yusu nɔ: «Ba mu, ba le Saan dɛ aa 'wɔn, kɔ, aa 'ye. 5 Ba lo, ‑ɛ mɔ, 'yiisuanyʋ, ʋʋ lɛ 'nɩ yrii, lɛ‑yɩyrɛnyʋ, ʋʋ 'nɩ na, ‑tɔplɩ‑jɔhʋɩnnunyʋ, 'waa 'kʋɛi, ɩɩ 'nɩ ‑wɛ, 'kikenyʋ, ʋʋ 'wɔn ‑tɩ, 'kʋkʋnyʋ, ʋʋ lɛ 'hrɩ 'klɔ, kɔ ꞊sʋɛnyʋ, ʋʋ 'wɔn Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie, 'ʋ kɔ ꞊wlʋ a 'kwli'mʋgbo꞊tutue. 6 Plɔ a bleelɛ 'ke 'o nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ 'nɩnɩ blɛ ke, 'ke bɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye.»

‑Tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu ꞊tu la, 'ke 'o Saan Batisɩ a ‑ta 'mʋ

(Luku 7.24-35; 16.16)

7 'Plɩɩ Saan a ‑naagbopʋ 'mʋ ‑wɔn ꞊hɩan, ‑ye Saan a ‑tɩ, nɩ‑ ‑Yusuu ke 'prɛɛ, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ ꞊gbe 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, ɔ nɔ: «Saan, ‑tɛ ɔɔ o Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tu, 'ke 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin 'de 'le 'ti, ‑tɛ a mu o 'le ꞊nɔ ‑wɔn, nahuon tio‑ 'a nɩ ꞊wlɩ plɛ, a di o 'le gbo yɛ 'le? ꞊Be 'a nɩ ꞊wlɩ nɔ 'nɩ, a di o 'le gbo yɛ nahuon, ‑ɔɔ nahuin a hʋannʋ pɩ, 'ke bɔ ꞊tu ‑tɩ a ‑tɛɛ? 'Ʋʋn, ɛ 'de nahuondʋ a ‑gbɛ. 8 ꞊Be 'a nɩ ꞊wlɩ nɔ 'nɩ, a di o 'le gbo yɛ nahuon, ‑ɔ pue 'yilɛnɔwlawlɩ? Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'yilɛnɔwlawlɩ pue, 'ke ʋ nɩ 'le 'kɩɩnpʋ a kayuo gblɛ. 9 ꞊Bo ꞊gba lele 'a mʋ wlɔn: Nyɔ tio‑ a mu o 'klɛɛ 'ye wɔn 'le? ꞊Be Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ? Iin, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, kɔ, 'nɩ nyi ꞊tu, Saan, ɔ ‑hi 'o Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ‑ye 'mʋ nɩ. 10 Nɔ‑ mɔ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑tɩ ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, nɔ‑ di la 'na 'hru ye kla, 'plɩɩ 'mʋ la 'le di. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ la, ɩ nɩ‑ ‑gbo: Nyɩsʋa nɔ 'nɩ: 'Na 'yu o, 'n di ‑ha nahuon, 'ke 'o 'na ‑kʋan a ‑ta 'mʋ, ɔ 'mʋ mu, ɔ 'mʋ ‑na 'hru ye kla, 'plɩɩ ꞊mʋ 'le nyre. 11 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, 'ke 'le ‑tʋnahuin 'bii ‑hɛyri, ɛ 'de ‑hlɩn nahuon ꞊de a kʋɛ, ‑ɔ nɩ 'o Saan Batisɩ 'lu ye. Kɛɛ ‑ye 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ, nahuon ꞊nʋ, ʋʋ nahuon 'cicrɛ daa, nɔ‑ di 'o Saan Batisɩ 'lu ye nɩ. 12 Kʋɛ la 'le ti ꞊nʋ 'yie 'mʋ gbo, ‑ɩ kɔ 'yri Saan Batisɩ ‑tʋa la 'o Nyɩsʋa a ‑tɩ a ꞊tutue gbo, 'kee nɩ, Nyɩsʋa ‑tʋa la 'o nahuin a win a kekɔɔlɛ gbo, kɛɛ, Nyɩsʋa a yraanyʋ, ʋʋ 'o ꞊tu 'klɩ, 'ke nahuin 'nɩ ꞊han 'o Nyɩsʋa 'o ꞊tuu. 13 Tetei ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi la Moise, kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ 'bii, kʋɛ la 'le gbo, ‑bo yɛ Saan a ti ke, ʋ nyi la 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ɛ di kɔ ti, ‑ɩ kɔ 'yri Nyɩsʋa di la 'o nahuin win ke kɔɔ. 14 Nyɩsʋa a wintɛ, nɩ‑ nyi la ꞊tu, ‑ɛ mɔ, winwlɔn‑hɛnyɔ Eli di la 'le 'nɩ di. 'Ba 'di ꞊wlʋ ye kuo, ‑hee' 'ba kui ꞊wlʋ ye, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, Saan, nɔ‑ mɔ Eli a ‑gbɛ. 15 'Ba kɔ ‑tɩ'wɔnnʋa, ‑ye ba 'wɔn ‑tɩ ‑dodo.

16 ‑Tɛ ti ‑gbo 'yri a nahuin nɩ 'mʋ, ɛ nɛ‑ ‑gbo: Ʋ 'we ꞊nɔ 'yuo꞊pli ye, ‑ʋʋ hru 'mre, 'ke 'o 'dika, ꞊ʋ ‑ye 'ʋʋ 'waa 'bienʋ ‑tɩ yɛɛ, ʋ nɔ: 17 ‑Tɛ ‑aa 'blɩ 'ti, ‑aa 'blɩ'mʋpaalɛ a ‑wla bre, a 'de ‑wla di yi. 'Plɩɩ ‑tɛ ‑aa 'numu꞊hien we, a 'de wɔlɩ lɛ nu. 18 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, Saan, ‑tɛ ɔ di la 'le, ɔɔ ꞊ke 'nɩ ꞊ci, 'ke 'o Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta 'mʋ, 'ɔ 'nɩnɩ 'na nɔ, 'plɩɩ nahuin 'ʋʋ lɛ po: 'Ku ‑hʋan nɩɔ 'o ke 'mʋ. 19 'Plɩɩ 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, ‑tɛ 'n di 'le, 'nɩ ꞊ci ꞊le, 'nɩɩ nɔ 'na, 'plɩɩ nahuin 'ʋʋ lɛ po: Ba 'ye kɛ, nahuon ‑gbo, dididɛ kɔ nɔ a 'nɩnaa ‑do, nɛ‑ ɔɔ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, 'plɩɩ 'blʋwli'tɛnyʋ kɔ nahuin ‑ye 'hɛɛn, ‑ʋ kɔ 'klɔ, ‑ʋ 'de 'o ye 'sii, nʋ‑ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn‑ nɩnatumudɛ nu.» ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po: «Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ Nyɩsʋa a ꞊tɔ, 'waa nunu‑tɔplɩ di nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ꞊tɔ a ‑gbɛ, ɔ 'sii 'o ye.»

'Dɩɛ ‑ye a nahuin, ʋ 'de la ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo

(Luku 10.13-15)

20 'Dɩɛ ꞊nʋ ‑kɔ 'kwli 'mʋ, ‑Yusu nuu 'le 'ŋmilɛka‑tɔplɩ 'plɔplɔ, ‑ɛ ‑hi 'o 'dɩɛ ‑ye 'mʋ, 'a nahuin 'de 'o dɛ 'kuku a nunue gbo hie. Nɛ‑ nue, 'ɔ ‑tʋa 'waa ‑tɩ a yɛɛlɛ gbo, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ nɩ 'o, ɔ nɔ: 21 «‑Juukʋɛ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Kolasɛdɩɔ 'mʋ, kɔ Bɛtɩsaidadɩɔ 'mʋ, 'jrɔ 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɛ nue, 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ꞊nʋ, 'n nuu 'le ꞊nʋ ‑wɔn, 'bɩa 'nɩ nui wɛn 'le nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ‑ʋ nɩ 'le Tilɩdɩɔ kɔ Sidɔdɩɔ 'hɛɛn 'mʋ, si la, nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ la wɔlɩ lɛ nu, ʋ 'mʋ la ‑tɔplɩ ‑hʋɩn 'hʋɩn 'mʋ lɛ pue, ʋ 'mʋ la 'waa dɩɔnʋ 'tɔpupu 'ŋmlɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mue nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ʋʋ ‑hʋa bʋ hie 'o dɛ 'kuku a nunue gbo, ʋ 'mʋ 'waa 'klɔ Nyɩsʋa ‑nyi. 22 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ Nyɩsʋa di 'o nahuin ‑bati lɛ poo, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Kolasɛdɩɔ kɔ Bɛtɩsaidadɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, 'waa ‑bati di ke nɩ 'klɩ, ɩ 'mʋ 'o Tilɩdɩɔ kɔ Sidɔdɩɔ a nahuin a nɩnɩ 'mʋ ‑hi. 23 'Plɩɩ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Kapɛnaɔdɩɔ 'mʋ, ʋ nɩ ‑hie 'le 'lu ‑wɔn lɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa diu 'le 'nɩ 'yaa ‑yaayaa, ʋ 'mʋ yakɔ ye kʋɛ. Kɛɛ, ɔ diu 'le 'nɩ ꞊tɩɔ ‑tɩɔtɩɔ, ʋ 'mʋ 'le ‑tʋtʋ a bʋgbo nyre. 'Ŋmilɛka‑tɔplɩ ꞊nʋ, 'n nuu 'le ꞊nʋ ‑wɔn, 'bɩa 'nɩ nui wɛn 'le Sodɔmʋdɩɔ a nahuin ‑hɛyri, ‑ʋ kɔ 'klɔ nyre 'yi lɛ, ‑ye nahuin a ‑gbɛ, ʋ di la 'o dɛ 'kuku a nunue gbo 'nɩ hie, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'deɛ bɔ ‑wʋ wɛn gbo. 24 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ Nyɩsʋa di 'o nahuin ‑bati lɛ poo, ‑Juukʋɛ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Kolasɛdɩɔ 'mʋ, kɔ Bɛtɩsaidadɩɔ 'mʋ, Nyɩsʋa diu ꞊tue ꞊sʋɛ, ɛ 'mʋ 'o nahuin ꞊nʋ 'mʋ ‑hi, ‑ʋ mɔ Sodɔmʋkʋɛ, ‑ʋ kɔ nunuklɔ nyre la 'yi lɛ.»

‑Yusu nɔ 'nɩ: Ba di nɔ 'mʋ ‑wɔn, 'mue nu, a 'mʋ ‑wle

(Luku 10.21-22)

25 Ti a ‑gbɛ 'yri, kɛ ‑Yusu po, ɔ nɔ: «'Na Bu o, ‑mɔ mɔ yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hɛɛn a Kʋkɔnyɔ. 'Nɩɩ ‑mʋ 'nɩ baa, ‑tɛ ‑n nu, ꞊nɩ ‑hli ‑na nunu‑tɔplɩ ꞊tɔkɔnyʋ, kɔ 'crɩɩnɩɛiyinyʋ 'hɛɛn 'yi ke, 'plɩɩ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de dɛ ꞊de yi, nʋ‑ ‑n tɔɔ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ. 26 'Nɩɩ ‑mʋ 'nɩ baa, ‑ɛ nue, kɛ'ɛ nɩ, ‑n nu 'a ‑hʋhʋa.

27 'Na Bu, ɔ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'ke 'o ‑tɔplɩ 'bii ke. Nahuin 'die yi, nahuon a gblo tio‑ ꞊bo 'ya 'mʋ, 'bɛ 'de 'n Buu ‑do. Ʋ 'die ‑wɛ yi, nahuon a gblo tio‑ 'n Bu 'ya 'mʋ, 'bɛ 'de 'mɔ, ‑ɔ mɔ 'a 'Yu. 'Plɩɩ 'ɛ nɩ nahuon, 'nɩɩ ‑hʋa ꞊bo le, ɔ yie ‑wɛ nɩ, nahuon a gblo tio‑ 'n Bu 'ya 'mʋ.

28 'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'klɩ ‑wɛ 'le, 'ke 'o blɛ a 'buble ‑wɔn*, ba di nɔ 'mʋ ‑wɔn, 'mʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ, 'mue nu, a 'mʋ ‑wle. 29 'N 'deɛ ꞊bo ꞊tue 'a mʋ ꞊sʋɛ, kɔ, 'nɩ 'yaa ꞊le 'le 'n dɩɔnʋ. Ba wɛɛn ke, 'ke ꞊bo 'ya 'a nɩ naanyɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'a mʋ tɔɔ. 'Bɩa 'ba wɛɛn ke, 'n di 'a mʋ ‑nyi ꞊hapʋ'klɔ. 30 ‑Tɩ ꞊nʋ, 'n di 'a mʋ tɔɔ, ɩ 'deɛ bɩ kla wlɔn, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, kɔ, blɔ ꞊nʋ, 'n di 'a mʋ hren, ɔ di 'nɩ 'huhue.»

12

‑Yusu, nɔ‑ kɔ 'klɩ, 'ke bɔ le nahuon, dɛ ɔ ‑wɛ 'le bɔ nu, 'ke 'le ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli 'mʋ

(Makɩ 2.23-28; Luku 6.1-5)

1 ‑Tɛ ti gbi ‑hi, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ mu lɛ na wɔn ‑wuwle‑nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ. 'A ‑naagbopʋ a ‑gbɛ, kanʋ nyu nu. Bʋʋ 'klɛɛ mu, ‑ye ʋʋ ꞊tɩɔ 'bɛ 'dɩdɔ‑tɔplɩ ꞊de a ‑ci, ‑ɩ 'we ꞊nɔ ꞊gbla ye. Nɔ‑ kɔ 'hlɛ gbi 'a ‑naagbopʋʋ 'cɛ, 'ʋ nye di. 2 'Ke Falisi꞊tumu a nahuin nɩ 'le ‑ci a ‑gbɛ 'mʋ. ‑Tɛ ʋ 'ye dɛ a ‑gbɛ, ‑ye ʋʋ ‑Yusu 'nɩ le, ʋ nɔ: «'Ye kɛ, dɛ ‑gbo, ‑na ‑naagbopʋ, ʋʋ nu, ɩ ꞊ŋa nɩ. Nyɩsʋa a tete nɔ 'nɩ: Nahuon nɩ nu 'le ‑kʋan ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ.» 3 ‑Ye ɔ ꞊tu ꞊wɔn, ɔ nɔ: «‑Tɩ ‑gbo, ʋ 'crɩɩ la 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, 'ke 'o ‑a nɩ bu gblaka, ‑ɔ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a ‑ta 'mʋ, 'n pui ‑tɛɛ, a ‑hri nɩ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ la, nɩ‑ ‑gbo: ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ bodɩɔ Dafidɩ, ‑tɛ kanʋ nyo la nu, ɔ kɔ 'a nahuin 'hɛɛn, 4 'ɔ pa la 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, 'ʋ ‑ha la 'o 'flɔɔ, ‑ɔ pɛ la 'o 'teble ke gbo, 'ʋ dio la. 'Plɩɩ ‑ye tete nɔ 'nɩ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋʋ ‑do, nʋ‑ ‑wɛ 'le ‑bʋ di 'flɔɔdʋ a ‑gbɛ. 'Be 'flɔɔdʋ a ‑gbɛ, ‑ɔ nɩ 'le Nyɩsʋa a kayu a ‑gbɛ gbo, ʋ ‑hɩɔ la nɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑ta 'mʋ. 5 'Ya 'o lele 'lu, 'n pui ‑tɛɛ, a ‑hre dɛ ‑gbo nɩ, Moise 'crɩɩ la 'le Nyɩsʋa a teteicrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ ‑gbo: ‑Wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ, ʋʋ nu ‑kʋan, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo. 'A ‑tɩ, ʋ 'nɩ ꞊tuu ꞊le 'o ‑wuwle‑nyrɔwɔ a tete. Kɛɛ, ꞊ɔ ꞊de 'nɩ yɛɛ ꞊le ꞊nʋ ‑tɩ. 6 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, nahuon ‑gbo, ‑ɔ nɩ mɔ, ɔ 'bʋa nɩ, 'ɔ ‑hi 'o Nyɩsʋa a 'kagblaka 'mʋ. 7 Kɛ Nyɩsʋaa po, 'ke 'le 'a 'crɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: Dɛ 'nɩɩ 'a mʋ ‑hʋa, nɛ‑ mɔ, ba kɔ nahuin a wɔlɩ, 'ɛ ‑hi 'o ba pie 'mʋ 'wlugba‑tɔplɩ a ‑cɔhlɩn. Dɛ ꞊nʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'bɩa 'ba yrie wɛn 'mʋ lɛ, a 'deɛ ba po wɛn lɛ, ‑ɛ mɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de dɛ 'klan ꞊de nu, ʋ mɔ dɛ'kukununyʋ'ʋ nɩ. 8 'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, Nyɩsʋa lee nɔ 'mʋ nɩ, 'ɔ ‑nye 'mʋ 'klɩ, 'ke ꞊bo le 'ɛ nɩ nahuon dɛ ɔ ‑wɛ 'le bɔ nu, 'ke 'le ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli 'mʋ.»

‑Wuwle‑nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑Yusu ‑wɔ la nahuon ꞊de a 'kʋɛ, ‑ɔ kɔ dabʋ 'kʋ la

(Makɩ 3.1-6; Luku 6.6-11)

9 ‑Tɛ ‑Yusu ‑yrɛ 'klɛɛ, ‑ye ɔ ‑hɔn 'o ‑tɛgbi a ‑gbɛ 'mʋ nɩ, 'ɔ mu 'le Nyɩsʋa a kayu gbo. 10 'Ke ɔ yɛ 'le nyɩbɛyu ꞊de gbo, ‑ɔ kɔ dabʋ 'kʋ. Falisi꞊tumu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ nye wɛn 'nɩ ‑hʋa, 'ke bʋ yɛɛ ‑Yusu ‑tɩ, 'bɩa 'bɔ kɔ bɔ ‑wɔ wɛn nyɩbɛyu a ‑gbɛ a 'kʋɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ. (Falisi꞊tumu a nahuin nɔ 'nɩ, nahuon a 'kʋɛ a ‑wʋwɔ, ɛ mɔ ‑kʋaan nɩ. 'Plɩɩ Nyɩsʋa a tete nɔ 'nɩ, nahuon nɩ nu 'le ‑kʋan ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ.) Nɛ‑ nue, 'ʋ ꞊gbɔ wlɔn, ʋ nɔ: «‑Be' Nyɩsʋa a tetei po 'le? ꞊Be ɩ nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, nahuin ‑wɛ 'le bʋ pɩa 'hʋɩnhrennyʋ nɩ?» 11 ‑Ye kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «꞊Be a ‑mɛ ‑ye, a 'nɩ nu ꞊le ‑kʋan, ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ? 'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon 'bɔ kɔ blablɛ, blablɛ a ‑gbɛ 'bɛ bi 'le 'nɩhʋɔ wlɔn ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, ꞊be nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'deɛ bɔ ‑hɩɛ 'le? 12 'Plɩɩ ‑ye ‑tʋnahuon ‑hi 'o blablɛ 'mʋ nɩ. 'A ‑tɩ o, Nyɩsʋa a tetei nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke nahuon bɔ nu 'a 'be ꞊hapʋdɛ 'mʋ, 'ke 'le ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli 'mʋ.» 13 ‑Ye kɛ ɔɔ 'klɛɛ nyɩbɛyu a ‑gbɛ ye po, ɔ nɔ: «Srʋʋ ‑na dabʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'kʋ!» ‑Ye ɔ srʋʋ nɩ. Bɔ srʋʋ 'klɛɛ 'a dabʋ a ‑gbɛ, ‑ye ʋ 'hrɩ 'klɔ, 'ʋ bi 'o 'a dɩɔnʋ ꞊pɩ 'mʋ, ʋ 'we ꞊nɔ 'a dabʋ ‑ye ꞊nʋ ye. 14 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ 'klɛɛ nahuon a ‑gbɛ a 'kʋɛ, ‑ye Falisi꞊tumu a nahuin a ‑gbɛ, ʋ ‑hɔn 'o 'mʋ nɩ, 'ʋ mu ‑gboligbo 'mʋ, 'ʋ mu ꞊tɔ lɛ ꞊mɔ wɔn, ‑tɛ bʋ di nu, ʋ 'mʋ ‑Yusu 'la.

‑Yusu, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ ‑ha 'le du 'mʋ

(Makɩ 3.7-12; Luku 6.17-19)

15 ‑Yusu yi dɛ ꞊nʋ nɩ, ʋʋ ‑hʋa bʋ nuo 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'ɔ ‑hɔn 'o ‑tɛgbi a ‑gbɛ 'mʋ. ‑Tɛ ɔɔ mu, ‑ye nahuin 'plɔplɔ kʋɔ ‑wɔn, nahuin 'bii ꞊nʋ, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ kɔ 'hʋɩn a hinhren, 'ɔ ‑wɔ 'waa 'kʋɛi. 16 Kɛɛ ‑ye ɔ nyu 'nɩ tii, 'ke ʋ nɩ ꞊tui 'le nahuon ꞊de ye, nahuon a gblo tio‑ bɔ 'ya 'mʋ. 17 Ɔ ꞊tui nɩ, ‑ɛ die nu, ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Esai 'crɩɩ la, ti ‑hi la a ti 'yri, ɩ 'mʋ nue. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo:

18 «Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

'Ye kɛ, nahuon ‑gbo, nɔ‑ mɔ 'na ‑kʋannunyɔ.

Nɔ‑ 'n ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke bɔ nu 'na ‑kʋan.

Nahuon a ‑gbɛ, 'n nʋɔ 'mʋ nɩ, 'ɔɔ 'mʋ nue 'manʋ.

'N die 'nɩ nu, 'na ‑Hihiu 'mʋ 'o ꞊nɔ ke 'mʋ bi.

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ɔ diu 'nɩ le,

‑ɛ mɔ, 'n diu 'nɩ waa.

19 Ɔ 'deɛ bɔ ꞊mɔ ꞊yʋɛ lɛ,

kɔ, 'bɔɔ 'prɛ, ɔ 'deɛ bɔ po ‑cici lɛ,

kɔ, 'bɔɔ 'dɩɛ 'mʋ lɛ na, ɔ 'deɛ bɔ 'wɔɔn 'le gbo,

‑ɛ 'we ꞊nɔ 'dɩɔgbo‑wɔnyɔ ye.

20 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de 'klɩ kɔ, ɔ di yrii 'waa wɔlɩ,

kɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de 'mʋ‑hɛnyɔ kɔ, ɔ 'mu 'mʋ ‑hɛ.

Nɛ‑ ɔ di nu ‑nunu, nahuin 'mue ke wɛɛn,

'ke bɔ 'siu 'o ye, 'ke 'o 'mʋ ye,

21 kɔ, dakʋ a gblegblei 'bii, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ke,

ʋ 'muo ꞊wlʋ ye kuo.»

Nahuin nɔ 'nɩ, 'ku ‑hʋan nɩ 'o ‑Yusu ke 'mʋ

(Makɩ 3.22-30; Luku 11.14-23; 12.10)

22 'Hʋɩnhrennyʋ ꞊nʋ, ʋ gba 'o ‑Yusu ye, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, nahuon nɩ 'le, 'a 'yii 'ɩ sua, kɔ, 'ɔ 'de 'prɛlɛ yi, ‑ɛ nue, 'ku ‑hʋan nɩɔ 'o ke 'mʋ. ‑Tɛ ʋ nyroo 'o ꞊nɔ ye, ‑ye ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ ‑wɔ 'a 'kʋɛ nɩ, nahuon a ‑gbɛ 'ɔ ‑tʋa 'pʋprɛ gbo, kɔ, 'ɔ ‑tʋa lɛyriilɛ gbo. 23 Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ɩ saka ꞊nʋ nɩ, ʋ nɔ: «꞊Be ‑Yusu ‑gbo, nɔ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ‑a mʋ ye ya, ‑ɔ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a 'yuo a 'Yu?» 24 Kɛɛ, Falisi꞊tumu a nahuin, ‑ʋ nɩ 'o, ‑tɛ ʋ 'wɔn ‑tɩ a ‑gbɛ, ‑ye ʋ nɔ: «'Ʋʋn. Nahuon ‑gbo, ɔɔ lɛ bla 'kuo ‑hʋɩn ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ, ‑ɛ nue, Bɛsebulɩ, ‑ɔ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka Satan, nɔ‑ɔ ‑Yusu 'klɩ ‑nyi, 'ke bɔ nue.»

25 Kɛɛ, ‑Yusu yi 'waa 'lu a lɛ‑hielɛ nɩ. Nɛ‑ nue, 'ɔ lu, ɔ nɔ: «꞊Bo pue dɛ ye: 'Ke 'le 'blʋgba 'kwli 'mʋ, nahuin 'bʋ 'bɛ ꞊tɩɔ lɛ, ‑ye 'blʋgba a ‑gbɛ, ɔɔ ꞊hlɔn 'nɩ bi. 'Ya 'o lele 'lu, 'dɩɔ a nahuin, ‑hee' kayugbokʋɛ, 'bʋ 'bɛ ꞊tɩɔ lɛ, ‑ye nahuin a ‑gbɛ, ʋʋ lɛ 'nɩ ‑gbɛ. 26 ‑Ye 'klɛɛ, Satan 'bɔɔ 'a dɩɔnʋ lɛ bla, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'a dɩɔnʋ ɔɔ ye ‑wɔn. ‑Ye 'a 'blʋgba di bi ꞊hlɔn. 27 A nɔ 'nɩ, 'nɩɩ lɛ bla 'kuo ‑hʋɩn, ‑ɔ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ, ‑ɛ nue, Bɛsebulɩ, nɔ‑ɔ 'mʋ 'klɩ ‑nyi. 'Bɩa 'bɛ 'ya wɛn ꞊hapʋkɔ 'mʋ, nyɔ‑ɔ 'klɛɛ 'a nɩ nahuin 'klɩ ‑nyi 'le, 'ke bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn lɛ? Dɛ ‑gbo, 'a nɩ nahuiin nu, ɛ nye ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, aa 'mʋ yɛɛ, ɩ mɔ hɩ'ɩ nɩ. 28 Ɛ 'de Satan, kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu nɩ, ‑ʋʋ 'mʋ 'klɩ ‑nyi, 'ke ꞊bo bla 'kuo ‑hʋɩn lɛ, ‑ɔ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ. Dɛ a ‑gbɛ, ɛ nye 'a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑tʋa nahuin a win a kekɔɔlɛ gbo, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri. 29 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ pa 'le 'klɩnyɔ a kayu gbo, ɔ 'mʋ 'a ‑tɔplɩ 'yri, 'bɩa 'bɔ 'de 'klɩnyɔ a ‑gbɛ mʋa ‑tɩtɛ. 'Bɔ mʋɔ 'klɛɛ, ‑ye ɔ ‑wɛ 'le bɔ 'yri 'a kayu a ‑tɔplɩ 'bii nɩ.

30 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ꞊ba 'de pɛ, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, ɔɔ 'mʋ ye 'nɩ ‑wɔn. 'Plɩɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'nɩnɩ ‑hɛ 'mʋ 'mʋ, 'ke ‑ba 'kukue nahuin lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ‑wɔn, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ nyu lɛ 'nɩ ‑gba, 'ʋʋ Nyɩsʋa ‑wɔn hren. 31 Nɛ‑ nue, 'nɩɩ 'a mʋ le, Nyɩsʋa ‑wɛ 'le bɔ 'wʋwla nahuin a dɛ 'kuku 'bii nɩ, ꞊betɩ bʋ poo Nyɩsʋa tanɩ lɛ. Kɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ di Nyɩsʋa a ‑Hihiu tanɩ lɛ poo, Nyɩsʋa 'die 'le ‑wɛ bɔ 'wʋwla 'a dɛ 'kuku a ‑gbɛ gbe. 32 'Ya 'o lele 'lu, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ di 'mʋ ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ ꞊tu, Nyɩsʋa ‑wɛ 'le bɔ 'wʋwla 'a dɛ 'kuku a ‑gbɛ nɩ. Kɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ di Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ ꞊tu, Nyɩsʋa 'die 'le ‑wɛ bɔ 'wʋwla 'a dɛ 'kuku a ‑gbɛ 'klɔ ‑gbo, ‑a nɩ nɔ ‑wɔn, kɔ 'klɔ ꞊nʋ, ‑ɔ di 'le di.»

Tugbɛ a 'kuo, nɔ‑ ʋ nye yrii

(Matie 7.16-20; Luku 6.43-45)

33 (Kɛ ‑Yusuu lele po:) «Tugbɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ ꞊hapʋ'nie ‑jri, nɛ‑ɛ ꞊hapʋ'kui tʋ. Kɛɛ, tugbɛ ꞊nʋ, ‑ɛ 'nɩnɩ ‑jri ꞊hapʋ'nie, nɛ‑ɛ 'kui ‑hʋɩn tʋ. Tugbɛ a 'kuo, nɔ‑ ʋ nye yrii. 34 'A mʋ ꞊nʋ, aa kaa nahuin, 'a nɩ nunuklɔ 'ɔ nyre 'yi lɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ hrei ye. Nɛ‑ nue, 'aa ꞊ke ‑tɩ ‑hʋɩn lɛ ꞊tu, ‑ɛ nue, ‑tɩ ꞊nʋ, ‑ɩ 'yii 'le nahuon a ꞊wlʋ ke, nɩ‑ ɔɔ ꞊tu. 35 ꞊Hapʋnahuon a nunu‑tɔplɩ nɔ lɛ 'yi, ‑ɛ nue, 'a ꞊wlʋ nɔ lɛ 'yi. Mɔ, 'crɛnyɔ a nunu‑tɔplɩ nyre lɛ 'yi, ‑ɛ nue, 'a ꞊wlʋ nyre lɛ 'yi. 36 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ Nyɩsʋa di 'o nahuin 'bii ‑bati lɛ poo, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ ꞊tu nahuon ꞊de ‑tɩ ‑hʋɩn ꞊de yrɛ, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke, ɔ di Nyɩsʋa klɛ 'nɩ ‑hɩhɩa, ‑tɩ kɔ ‑tɩ 'ɔ ꞊tui. 37 'A ‑tɩ, Nyɩsʋa 'bɔ di ‑tado ‑na ‑bati 'bɛ, ‑tɩ ꞊nʋ, ‑n ꞊tu, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke, nɩ‑ die nu, ɔ 'mʋ lɛ po: ‑Bati 'de ‑mʋ klɩ, ‑hee' ‑bati klɩ ‑mʋ nɩ.»

Falisi꞊tumu a nahuin, ʋʋ ‑hʋa ‑Yusu bɔ nu la 'ŋmilɛkadɛ

(Makɩ 8.11-12; Luku 11.29-32)

38 ‑Yusu bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ ‑ye, kɔ Falisi꞊tumu a nahuin ‑ye, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, ‑aa ‑hʋa ‑ba 'ye, 'bɩa ꞊nɩ ‑wɛ 'le ‑bo nu 'ŋmilɛkadɛ, ‑ɛ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ lee nɔ ‑mʋ ‑tʋtʋ ke.» 39 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Ti ‑gbo 'yri a nahuin ‑gbo, 'waa nunuklɔ nyre lɛ 'yi, 'ʋ plee 'le Nyɩsʋa ke, 'plɩɩ 'ʋʋ lele 'ŋmilɛkadɛ ‑hʋa, ‑ɛ die ꞊nʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ lee nɔ 'mʋ ‑tʋtʋ ke. Nyɩsʋa 'deɛ bɔ wɛɛn ke, 'ke ba 'ye 'ɛ nɩ 'ŋmilɛkadɛ ꞊de. 'Ŋmilɛkadɛɛ ‑do ꞊nʋ, Nyɩsʋa di nu, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ɛ di ye 'we 'ŋmilɛkadɛ ꞊nʋ, ɔ nu la, 'ke 'o 'a winwlɔn‑hɛnyɔ Jona ‑wɔn. 40 Dɛ ꞊nʋ, Jona a ‑gbɛ, ɔ nu, 'ɔ ‑hi 'le ‑nyrɔwɩɩ ta kɔ 'tɔyrʋwɩɩ ta ‑hrin.e gblaka ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, kɛ'ɛ nɩ, ɛ di 'mʋ ‑ti, 'ke 'o 'mɔ ‑gbo ‑wɔn, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon. 'N di 'le ‑tʋtʋ gbo ‑hi ‑nyrɔwɩɩ ta kɔ 'tɔyrʋwɩɩ ta. 41-42 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɛ Ninifʋdɩɔ 'mʋ a nahuin, ʋ 'wɔn la Jona a win, ‑ɔɔ la ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ye ꞊tu, ‑ye ʋ hie la 'o 'waa dɛ 'kuku, ʋʋ la nu gbo, 'ʋ ‑nyi la 'waa 'klɔ 'bii Nyɩsʋa. ‑Ye 'klɛɛ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ nɩ mɔ 'a mʋ ye gbo, 'n ‑hi 'o Jona a ‑gbɛ 'mʋ nɩ. Kɛɛ, a 'nɩ ꞊tuu ꞊le 'o 'na win. Nɛ‑ nue, ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ Nyɩsʋa di 'o nahuin ‑bati lɛ poo, Ninifʋdɩɔ 'mʋ a nahuin a ‑gbɛ 'ʋ di ye 'mʋ 'ba, ʋ 'mʋ lɛ po, ti ‑gbo 'yri a nahuin, ʋ mɔ ‑tɩ'wlanyʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 'Ya 'o lele 'lu, ti ‑hi la a ti 'yri, bodɩɔ ꞊de, nɔ‑ ‑hɔn la 'le ‑tɛgbi ‑pɛtu 'mʋ, ‑ɛ mɔ Sabablʋgba. Bodɩɔ a ‑gbɛ, ɔ mɔ la nyrʋgbaa nɩ. Nɔ‑ di la Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ɔ 'mʋ la bodɩɔ Salomɔ, ‑ɔ mɔ la Nyɩsʋa a nahuon a ꞊tɔwin 'wɔn. ‑Ye 'klɛɛ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ nɩ mɔ 'a mʋ ye gbo, 'n ‑hi 'o Salomɔ a ‑gbɛ 'mʋ nɩ. Kɛɛ, a 'nɩ ꞊tuu ꞊le 'o 'na win.»

'Ku ‑hʋan, 'bʋ ‑hɔn 'o nahuon ꞊de ke 'mʋ, ʋ di 'o lele ꞊nɔ ke 'mʋ 'nɩ bi, 'bɩa Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'bʋ 'de 'o ꞊nɔ ke 'mʋ nɩ

(Luku 11.24-26)

43 Kɛ ‑Yusuu lele po: «'Bɩa 'ku ‑hʋan, 'bʋ nɩ 'o nahuon ke 'mʋ, 'plɩɩ 'bʋ ‑hɔn 'o ꞊nɔ ke 'mʋ, ‑ye 'ke ʋʋ 'le 'kwlayre gbo mu, 'ʋʋ gbonɩɩlɛ yrayrʋ lɛ ꞊mɔ. Kɛɛ, ʋ 'nɩ 'ye ꞊le gbonɩɩlɛ. 44 ‑Ye kɛ ʋʋ 'a dɩɔnʋ ye po: 'N di de 'nɩ ‑mɛ, 'mʋ 'le gbonɩɩlɛ 'ka ꞊nʋ 'mʋ mu, 'n ‑hɔn o 'le 'mʋ. 'Bɩa 'bʋ ꞊hɩan ‑wɔn, ‑ye ʋ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, gbonɩɩlɛ a ‑gbɛ, ɛ 'ya 'hʋhlʋ, 'ɛ 'hrɛn klɛ ‑tɛɛ, 'ɛ ‑hlɛntie. (Ɛ 'we ꞊nɔ ye, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'de 'o nahuon a ‑gbɛ ke 'mʋ nɩ.) 45 ‑Ye 'ku ‑hʋan a ‑gbɛ, ʋ bla 'kuo ‑hʋɩɩn 'nɩpata ‑ye, ‑ɔ kɔ 'crɛ, 'ɔ ‑hi 'o ye‑hɛku a ‑gbɛ 'mʋ, ɔ 'bii a ‑gbɛ, 'ɔɔ ‑wɔn bibi, 'ɔɔ 'o nahuon a ‑gbɛ ke 'mʋ bi. ‑Ye 'klɛɛ, nahuon a ‑gbɛ, 'a 'klɔ nyre lɛ 'yi, 'ɛ ‑hi 'o 'a ye‑hɛklɔ 'mʋ. Kɛ ɛ di ‑wɛ 'mʋ ‑ti, 'ke 'o ti ‑gbo 'yri a nahuin ‑gbo ‑wɔn, ‑ʋ kɔ ꞊wlɩ nyre 'yi lɛ.»

‑Yusu a 'dii kɔ 'a 'dɩayuo 'hɛɛn

(Makɩ 3.31-35; Luku 8.19-21)

46 'Ke ʋ nɩ 'le kayuu ‑do a ‑gbɛ gbo. ‑Yusuu wɛn 'le nahuin a ‑gbɛ ‑wɔn a 'prɛɛ, 'a 'dii kɔ 'a 'dɩayuo nyɩbɛpʋ 'hɛɛn 'ʋ nyre 'o. 'Ke ʋ hree 'o ‑patʋ 'mʋ, 'ʋ nye lɛ ꞊mɔ, 'ke bʋ 'prɛɛ wɛn 'le ‑Yusu a ‑gbɛ ‑wɔn. 47 ‑Ye nahuon ꞊de nyo 'nɩ le, ɔ nɔ: «'Ye kɛ, ‑na 'dii kɔ ‑na 'dɩayuo, 'ke ʋ nɩ 'le ‑patʋ 'mʋ, 'ʋʋ ‑hʋa bʋ 'prɛɛ 'le ‑mʋ ‑wɔn.» 48 ‑Ye kɛ ɔɔ nahuon a ‑gbɛ ye po, ɔ nɔ: «꞊Ʋ ‑ye mɔ ‑wɛ 'na 'dii kɔ 'na ‑dɩayuo,» 49 'ɔ po 'a ‑naagbopʋ dabʋ ‑wɔn, ɔ nɔ: «Ba 'ye kɛ, nahuin ‑gbo, nʋ‑ mɔ ‑wɛ 'na 'dii kɔ 'na 'dɩayuo. 50 ‑Ɛ nue, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'na Bu Nyɩsʋa a kewɛɛnlɛ nu, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, nʋ‑ mɔ ‑wɛ 'na 'dɩayuo kɔ 'na 'dii.»

13

‑Yusu po la 'dɩdɔnyɔ a ‑talʋdʋ

(Makɩ 4.1-20; Luku 8.4-15)

1 ‑Nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ‑Yusu 'hrɩ 'le kayu gbo nɩ, 'ɔ mu 'le Galileblʋgba a 'yru nʋa 'mʋ, 'ɔ nɩ gbo, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ nahuin Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ, 2 nahuin 'plɔplɔ 'ʋ ꞊glɔɔ 'le. Bɔ 'nɩnɩ 'ye 'hru, nɛ‑ nue, 'ɔ 'ya 'le 'blagbe wlɔn, 'ɔ nɩ gbo, nahuin a ‑gbɛ 'ʋ 'wlɛ 'o 'nie nʋa 'mʋ gbo, 3 'ɔ nyu ‑tɔplɩ 'plɔplɔ klɛ ‑hɩhɩa, 'ke 'le ‑talʋdʋɩ 'kwli 'mʋ. Kɛ ɔɔ 'klɛɛ po: «Ba po 'o nʋa gbo. Ɛ kɔ la ‑nyrɔwɔ ꞊de, nyɩbɛyu ꞊de 'ɔ mu la 'a ‑tɔplɩ 'dɔ wɔn. Ɔ nyi lɛ 'nɩ ‑gbla, 'ke 'le 'a ‑ci 'kwli 'mʋ. 4 ‑Tɛ ɔ nyi lɛ ‑gbla, ‑ye 'ke ꞊ɩ ‑ye bi 'o 'hru wlɔn lɛ, nʋblɩ 'ɩ di 'le, 'ɩ di. 5 Gblo a 'hɔn a nɔnɔ, ɔɔ lɛ ‑gbla, ‑ye 'ke ɔ bi 'o ‑tʋtʋtɩɔ ꞊nʋ ke, ‑ɔ kɔ gbo 'hɩɔ 'pa nɩ 'le, 'ɔ ‑hlɛntie ‑tɛɛ, 'ɔ ꞊ga ‑wɛ 'tata, ‑ɛ nue, ‑tʋtʋtɩɔ a ‑gbɛ, ɔ 'de la 'mʋ gbo hren. 6 ‑Tɛ 'dɩdɔ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ ꞊ga 'klɛɛ, 'yrʋ bi 'le yrayrɩ, ‑ye 'a ꞊gagɛi 'yrɔ nɩ, ‑ɛ nue, 'a ‑wlubʋɩ kʋɛ 'hɩɔ a ‑gbɛ ye. 7 Gblo a ta a nɔnɔ, ɔɔ lɛ ‑gbla, ‑ye 'ke ɔ bi 'le 'witi a ꞊gagɛi ‑gbahlɔn. ‑Tɛ 'dɩdɔ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ ꞊ga, ‑ye 'witilili ꞊nʋ, ɩ 'ya 'o ꞊o, 'ɩ 'bui 'lu lɛ. 8 Gblo a ‑hɛn a nɔnɔ, ɔɔ lɛ ‑gbla, nɔ‑ bi 'o ꞊hapʋ‑tʋtʋ ke. ‑Tɛ 'dɩdɔ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ ꞊ga, ‑ye ɩ ku nɩ ‑tɛɛ, 'ɩ po 'hlɛ. 'A 'hlɔɔ ‑do, ɔ po 'yɔ a (100) ‑wlɩɩ ꞊hun, ꞊ɔ ‑ye po 'yɔ a (60) ‑wlɩɩ ta, 'a 'be ‑ye po 'yɔ a (30) ‑wlʋ ꞊tu 'o ‑pu. 9 'Bɩa 'ba kɔ ‑tɩ'wɔnnʋa, ‑ye ba 'wɔn ‑tɩ ‑dodo.»

10 ‑Tɛ ‑Yusu ‑yrɛ, ‑ye 'a ‑naagbopʋ 'yɩyɔ 'o 'mʋ gbo 'hʋɩn, 'ʋ nyo wlɔn ꞊gba, ʋ nɔ: «꞊Be nahuin ‑gbo, ‑n nyu 'nɩ tɔɔ, 'ke 'le ‑talʋdʋɩ 'kwli 'mʋ?» 11 ‑Ye ɔ ꞊tu ꞊wɔn: «'Nɩɩ nu ‑talʋdʋɩ, 'nɩ nyu tɔɔ, ‑ɛ nue, 'a mʋ ‑gbo, ‑ʋ mɔ 'na ‑naagbopʋ, Nyɩsʋa nye 'nɩ nu, 'aa Nyɩsʋa a ‑tɩ 'mʋ lɛ yrii, ‑tɛ ɔɔ nu, 'ɔ kɔɔ nahuin win ke. Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ ‑hli nahuin ke 'yi. Kɛɛ, nahuin ‑ye ꞊nʋ, Nyɩsʋa 'die nu, 'ke bʋ yrii 'mʋ lɛ, 12 ‑ɛ nue, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ Nyɩsʋa a wintɛ nʋa ye gbo po, Nyɩsʋa die 'nɩ nu, ɔ 'mui 'mʋ lɛ yrii, ɛ 'mʋ 'o ‑tɛ ɔ nu o 'a 'wʋnwɔn 'mʋ ‑hi. Kɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ pui nʋa ye gbo, ɔ 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ nɩ gbe. 13 Dɛ ‑kɔ ‑tɩ 'nɩɩ 'le ‑talʋdʋɩ 'kwli 'mʋ naa, 'nɩ nyu 'le ‑wɔn 'prɛɛ, nɛ‑ mɔ, nahuindʋ a ‑gbɛ, ʋ nyi 'nɩ 'ye ‑tɛɛ, kɛɛ, ʋ 'nɩ yrii ꞊le lɛ, 'ʋ nyi ‑wɛ 'wɔn ‑tɛɛ, kɛɛ, ʋ 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ. 14 ‑Ye 'klɛɛ, ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Esai ꞊tu la, ɩɩ kɛ ‑wɔn mue 'lu, 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo:

Kɛ Nyɩsʋa po: ‑Tɩ ‑gbo, 'n di ꞊tu, a di 'nɩ 'wɔn ‑tɛɛ,

kɛɛ, a 'deɛ ba yrii 'mʋ lɛ;

dɛ ‑gbo, 'n di nu, a die 'nɩ 'ye ‑tɛɛ,

kɛɛ, a 'deɛ ba yree lɛ,

15 ‑ɛ nue, dakʋ ‑gbo, 'waa ꞊wlɩ 'gboklo 'mʋ nɩ,

'ʋ ka 'waa nʋɩ yrɛ,

‑ɛ die nu, 'waa nʋɩ 'nɩ ꞊han ‑tɩ 'wɔn,

'ʋ ka 'waa 'yii ke,

‑ɛ die nu, 'waa 'yii 'nɩ ꞊han dɛ 'ye,

kɔ, 'waa ꞊wlɩ 'nɩ ꞊han ‑tɩ 'mʋ lɛ yrii.

'Bɩa 'bʋ 'nɩnɩ nu wɛn ‑tɔplɩ a ‑gbɛ,

ʋ di wɛn 'mʋ ye 'nɩ ‑mɛ,

'mue wɛn nu, ʋ 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o 'mʋ ye.

Kɛ Nyɩsʋa po.»

16 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «A ‑mɛ ‑ye, ba kɔ plɔ a bleelɛ, ‑ɛ nue, 'a nɩ 'yii lɛ 'nɩ yrii, kɔ, 'a nɩ nʋɩ 'ɩɩ ‑tɩ 'wɔn. 17 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, ti ‑hi la a ti 'yri a Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ kɔ Nyɩsʋa a dakʋ a nahuin 'plɔplɔ ‑ye 'hɛɛn, ʋ nye la lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ke bʋ 'ye la ‑tɔplɩ gblakɩ ‑gbo, aa kɛ 'ye, kɛɛ, ʋ 'nɩ 'yi ꞊le la, kɔ, ʋ nye la ‑wɛ lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ke bʋ 'wɔn la ‑wɛ ‑tɔplɩ gblakɩ ‑gbo a ‑tɩ, aa kɛ 'wɔn, kɛɛ, ʋ 'nɩ 'wɩn ꞊le la.»

18 ‑Ye ɔ nyu lele 'nɩ le, ɔ nɔ: «Ba po 'mʋ nʋa ye gbo, dɛ ꞊nʋ, ‑talʋdʋ a ‑gbɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'mue 'a mʋ klɛ ‑hɩhɩa. 19 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ nyi 'wɔn, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋaa ‑hʋa bɔ kɔɔ nahuin win ke, kɛɛ, 'bɔ 'nɩnɩ yrii 'mʋ lɛ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'we ꞊nɔ 'hru ꞊nʋ ye, ‑ʋ kɔ wlɔn 'dɩdɔ‑tɔplɩ bi 'o lɛ, 'plɩɩ nʋblɩ 'ɩ di 'le, 'ɩ di. 'Bɔɔ Nyɩsʋa a wintɛ 'wɔn, ‑ye 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka, ɔɔ 'le 'nɩ di, 'ɔɔ 'le ꞊nɔ Nyɩsʋa a wintɛ a ‑gbɛ ꞊wlʋ ke ‑ha. 20 ‑Tʋtʋtɩɔ ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'o 'hɩɔ 'pa ke, ‑ɔ kɔ ke 'dɩdɔ‑tɔplɩ ‑ye ꞊nʋ, ɩ bi ‑wɛ 'o, nɔ‑ mɔ nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ Nyɩsʋa a wintɛ 'wɔn, 'plɩɩ ‑ɔ nyi ke wɛɛn, 'ke 'le plɔ a bleelɛ 'kwli 'mʋ, 21 'plɩɩ ‑ɔ nyi ‑wɛ kwa 'ble, 'ke 'o ti 'cicrɛi gbi ‑wɔn. Kɛɛ, ɔ 'nɩ ‑hʋɛ ꞊le, 'ke bɛ po 'ma, 'ke 'le ꞊nɔ ꞊wlʋ ke. Nahuon a ‑gbɛ, 'waa 'bienʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ ‑hʋa Nyɩsʋa a wintɛ, 'bʋ nyo ꞊sʋɛ ꞊tue, kɔ, 'bʋ yrɔɔ, nɛ‑ mɔ nahuin a ‑gbɛ, 'a nɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ bɩ sɩa ꞊nɔ. 22 ‑Ye ‑tʋtʋtɩɔ ꞊nʋ, 'witi a ꞊gagɛi nɩ 'o ke, ‑ɔ kɔ ke 'dɩdɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ɩ bi ‑wɛ 'o, nɔ‑ mɔ nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ Nyɩsʋa a wintɛ 'wɔn, 'plɩɩ nahuon a ‑gbɛ, 'ɔɔ 'klɔ ke a 'kla‑wliye'yɩya a hrɛtilɛ hrɛti, kɔ, 'ɔɔ kʋkɔ‑tɔplɩ ꞊wlɩ klɛ naa, ‑ɩ nyo 'le kɩka 'mʋ po. ‑Tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ɩ nue, Nyɩsʋa a wintɛ 'ɛ 'nɩnɩ nu ‑kʋan, 'ke 'le ꞊nɔ ꞊wlʋ ke, 'plɩɩ 'ɛ hihre lɛ. 23 ‑Ye ꞊hapʋ‑tʋtʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ke 'dɩdɔ‑tɔplɩ ‑ye ꞊nʋ, ɩ bi ‑wɛ 'o, nʋ‑ mɔ nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ Nyɩsʋa a wintɛ 'wɔn, 'plɩɩ 'ɔ nyi 'mʋ lɛ yrii, 'ɛɛ ‑kʋan nu, 'ke 'le ꞊nɔ ꞊wlʋ ke, gblei a (100) ‑wlɩɩ ꞊hun, kɔ (60) ‑wlɩɩ ta, 'ke 'o ꞊ɔ ‑ye ‑wɔn, kɔ (30) ‑wlʋ ꞊tu 'o ‑pu, 'ke 'o ꞊ɔ ‑ye ‑wɔn, 'ɛ ‑hi 'o ‑tɛ ɔ nu o 'a 'wʋnwɔn 'mʋ.»

‑Yusu po la 'yilɛnyre‑piti a ‑talʋdʋ

24 ‑Yusu po lele ꞊nʋ ye ‑talʋdʋ ‑ye, ɔ nɔ: «Nyɩsʋa 'bɔ kɔɔ nahuon win ke, dɛ, ɛ 'we ye, ɛ nɛ‑ ‑gbo: Nyɩbɛyu ꞊de, nɔ‑ 'dɔ ꞊hapʋ'dɩdɔ꞊gbla, 'ke 'le 'a ‑ci ke. 25 'Tɔyrʋwɔ ꞊de 'mʋ, ‑tɛ nahuin 'bii pɛ gblɛ, ‑ye 'a yraanyɔ ꞊de, nɔ‑ mu 'le ꞊gbla‑ci a ‑gbɛ ke, 'ɔ 'dɔ 'yilɛnyre‑piti, ‑ɩ 'we ꞊nɔ ꞊gbla ye, 'ke 'le 'a ‑ci a ꞊hapʋgbla ꞊nʋ ‑hɛyri. 26 ‑Tɛ ꞊gbla a ‑gbɛ, ɔ ꞊ga, ɔ po 'hlɛ, ‑ye ‑piti ‑hʋɩn ‑nɩ wɛn, ɩ ꞊ga ‑wɛ nɩ. 27 ‑Ye ‑cikɔnyɔ a ‑kʋannunyʋ, ʋ di 'le ꞊le, ʋ nɔ: Nyɩbɛyu o, ꞊be ‑n 'de ꞊hapʋgbla 'dɔ, 'ke 'le ‑na ‑ci ke? ‑Be' ‑piti ‑hʋɩn ‑hɔn 'mʋ 'le, 'ɩ ꞊ga 'le? 28 ‑Ye ɔ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: 'Na yraanyɔ'ɔ nɩ, ‑ɔ nue. ‑Ye ‑kʋannunyʋ nɔ: ꞊Be ‑n nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ‑ba ‑ha ‑piti ‑hʋɩn a ‑gbɛ? 29 ‑Ye ɔ nɔ: 'Ʋʋn, a nɩ ‑hɩ 'le, ‑ɛ nue, 'ba nyi ‑ha, 'ba 'bɛ ‑wɛ 'le gbo, ‑ye a 'hri ꞊gbla. 30 Ba ‑hɩ mɛ lɛ, bɩ kuu 'o ‑tɛgbii ‑do, ꞊gbla'cɛti bɩ nyre 'o. Ti a ‑gbɛ 'yri, 'ke 'n di 'o ꞊gbla'cɛnyʋ lee, ‑ɛ mɔ: Ye‑hɛdɛ, ba 'kukue 'yilɛnyre‑piti ꞊nʋ lɛ, ba nu 'a dui, a 'mui 'tɔ po. 'Ba pui 'tɔ, ‑ye ba 'kukue ꞊hapʋgbla lɛ, a 'muo 'le 'na 'kale po.»

‑Yusu po la lele 'dɩdɔdɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ 'yɛɛ 'cɩmɩ a ‑talʋdʋ

(Makɩ 4.30-32; Luku 13.18-19)

31-32 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ po ꞊nʋ ye ‑talʋdʋ ‑ye, ɔ nɔ: «꞊Bo tʋɛ 'a mʋ, ‑tɛ Nyɩsʋa, ɔɔ nu, 'ɛ kɔ nahuin ‑ye a ‑dodo, 'ɔ kʋʋ win ke, 'plɩɩ nahuin ‑ye 'ʋʋ klɛ bii. Dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'we ꞊nɔ 'dɩdɔdɛ ꞊nʋ ye, ‑ɛ kɔ 'yɛɛ 'cɩmɩ 'dɔ, 'ɛ ‑hi 'o 'dɩdɔ‑tɔplɩ ‑ye a 'yɔ 'mʋ. 'Dɩdɔdɛ a 'yɛɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ nahuon ꞊de gba, 'ɔ 'dʋɛ 'le 'a ‑ci ke. 'Bɛ ꞊ga, 'bɛ ku, ‑ye ɛ ‑hɛ tugbɛ gblaka, 'ɛɛ 'o ‑ci a 'dɩdɔ‑tɔplɩ ‑ye 'mʋ ‑hi, nʋblɩ 'ɩɩ 'le di, 'ɩɩ 'lɛ po, 'ke 'le 'a babʋɩ ‑hɛyri.»

‑Yusu po la 'flɔɔ a 'yaadɛ a ‑talʋdʋ

(Luku 13.20-21)

33 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ po ꞊nʋ ye ‑talʋdʋ ‑ye, ɔ nɔ: «Nyɩsʋa 'bɔ kɔɔ nahuin win ke, 'plɩɩ nahuin ‑ye 'bʋʋ klɛ bii, dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'we ꞊nɔ 'flɔɔ a 'yaadɛ ye, nyrʋgba, ɔ 'ba 'mʋ, ɔ po 'le 'flɔɔpupu ‑huohui ‑wɔn, 'ɔ nyʋɔ ‑nyʋanyʋa, 'flɔɔ 'bii 'ɔ 'ya.»

Dɛ‑ kɔ ‑tɩ ‑Yusu 'ɔɔ nahuin ‑talʋdʋɩ ye po

(Makɩ 4.33-34)

34 ‑Tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, 'ke ‑Yusu nyi 'le ‑talʋdʋɩ 'kwli 'mʋ naa, 'ʋ nyi nahuin ꞊nʋ tɔɔ. Ɔ 'die 'le ‑wɛ, 'ke bɔ 'de ‑talʋdʋ po, bɔ 'diu tɔɔ. 35 Kɛ'ɛ nɩ, ɔ nu 'a nunue, ‑ɛ die nu, ‑tɩ ꞊nʋ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ ‑ye, ɔ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ɛ 'mʋ nue. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo:

«Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

'N di nu ‑talʋdʋɩ, 'mʋ 'le ꞊nʋ ‑wɔn 'prɛɛ.

‑Tɔplɩ ꞊nʋ, nahuin 'de la yi,

kʋɛ la 'le 'klɔ a ‑wlu꞊tutue 'yie 'mʋ gbo,

'mui ꞊nʋ tɔɔ.»

‑Yusu ‑hɩhɩa la klɛ 'yilɛnyre‑piti a ‑talʋdʋ

36 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑Yusu hie 'o nahuin ꞊nʋ gbo, 'ɔ mu 'le kayu gbo, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, 'plɩɩ 'a ‑naagbopʋ 'ʋ muo 'o 'hʋɩn 'mʋ, 'ʋ ꞊gbɔ wlɔn, ʋ nɔ: «'Yilɛnyre‑piti ꞊nʋ, ʋ 'dɔɔ 'le ‑ci ke, 'a ‑talʋdʋ ꞊nʋ, ‑n po wɛn, ‑hɩhɩʋ ‑a mʋ klɛ.» 37 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ ꞊hapʋgbla ꞊nʋ 'dɔ, nɔ‑ mɔ 'mɔ, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon. 38 ‑Ci ꞊nʋ, nɛ‑ mɔ 'klɔ ‑gbo, ‑a nɩ nɔ ‑wɔn. ꞊Hapʋgbla, nɔ‑ mɔ nahuin ꞊nʋ, Nyɩsʋa kɔɔ win ke. 'Yilɛnyre‑piti, nɩ‑ mɔ nahuin ꞊nʋ, 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka kɔɔ win ke. 39 Yraanyɔ ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'yilɛnyre‑piti ꞊nʋ 'dɔ, nɔ‑ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka. ꞊Gbla'cɛti, nɩ‑ mɔ 'klɔ a 'o'mʋ‑hɔnti. ꞊Gbla'cɛnyʋ, nʋ‑ mɔ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ. 40 ‑Tɛ ʋʋ nu, 'ʋʋ 'yilɛnyre‑piti ꞊nʋ lɛ 'kukue, 'ʋ nyi 'tɔ po, kɛ'ɛ nɩ, ɛ di 'mʋ ‑ti, 'klɔ a 'o'mʋ‑hɔnti 'yri. 41 Ti a ‑gbɛ 'yri, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n di gbo tɛ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ, 'plɩɩ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nye nu, 'waa 'bienʋ 'ʋʋ dɛ 'klan nu, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ dɛ 'klan nu, nʋ‑ʋ nɩ, Nyɩsʋa a lɛleenyʋ a ‑gbɛ, ʋ di lɛ 'kukue, 'ke 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, Nyɩsʋa kɔɔ win ke, 42 ʋ 'mu 'le na ꞊nʋ 'mʋ po, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe. 'Ke ʋ di 'o ꞊hien wee, kɔ, 'ke ʋ di ‑wɛ 'o yrʋ poo. 43 Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'o Nyɩsʋa 'o ꞊tuu, 'ɛ nɩ nahuon diu 'nɩ 'ye, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔɔ nu, 'ɔɔ 'yrʋ 'ye, ‑ʋʋ hʋan, 'ke 'le yakɔ 'mʋ. 'Ba kɔ ‑tɩ'wɔnnʋa, ‑ye ba 'wɔn ‑tɩ ‑dodo.»

‑Yusu po la ꞊hapʋdɛ gblaka ꞊nʋ, ‑ɛɛ ꞊die po a ‑talʋdʋ

44 «‑Tɛ Nyɩsʋaa nahuon a win a kekɔɔlɛ nu, dɛ, ɛ 'we ye, nɛ‑ ‑gbo: Ɛ kɔ la ꞊hapʋdɛ gblaka ꞊de, ‑ɛɛ ꞊die po. Nɛ‑ ʋ ‑hlii 'le ‑ci ꞊de 'kwli 'mʋ. Nɛ‑ nahuon ꞊de 'hrɩɩ ke. ‑Tɛ ɔ 'hrɛɛ 'klɛɛ ke, ‑ye ɔ kɔ plɔ a bleelɛ 'dɔ, 'ɔ ‑hle lele, 'ɔ mu, 'a kʋkɔ‑tɔplɩ 'bii, 'ɔ pli, 'ɔ nu 'a kʋkɔ‑tɔplɩ a ‑gbɛ a 'wli, 'ɔ ‑tɔ ‑ci ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ 'kwli 'mʋ ꞊hapʋdɛ gblaka a ‑gbɛ nɩ 'le.»

‑Yusu po la 'daumayɛ a ‑talʋdʋ

45 «‑Tɛ Nyɩsʋaa nahuon a win a kekɔɔlɛ nu, ɛ 'we ‑wɛ ꞊nɔ puplonyɔ ꞊de ye, ‑ɔɔ 'dauma a 'yɔ a ‑tɩtɔ lɛ ꞊mɔ, ‑ɔɔ ꞊die po. 46 ‑Tɛ ɔ yɛ 'a 'yɛɛ ‑do ke, ‑ɛ nɔ 'yi lɛ ‑tɛɛ, ‑ɛɛ ꞊die po, ‑ye ɔ mu nɩ, 'ɔ plo 'a kʋkɔ‑tɔplɩ 'bii, 'ɔ ‑tɔ 'dauma a 'yɛɛ a ‑gbɛ.»

‑Yusu po la ‑tata a ‑talʋdʋ

47 «‑Tɛ Nyɩsʋaa nahuin a win a kekɔɔlɛ nu, ɛ 'we ‑wɛ ꞊nɔ ‑tata ye, ʋ po 'le 'nie ‑wɔn, ‑ɔɔ ‑hrin a gblegblei klɩ. 48 'Bɔ 'yii 'le, ‑ye ‑hrin'panyʋ nyo 'nɩ ‑jri, 'ʋ nyo 'o 'nie nʋa 'mʋ gbo po, 'ʋʋ gblɛ nɩ, 'ʋʋ 'le ‑hrin 'mʋ 'tɩtɛ, 'a ꞊hapʋdɛ, 'ʋ nye 'le ‑tʋgbɩ wlɔn lɛ po, 'a dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ 'de 'a ꞊hapʋdɛ, 'ʋ nye 'kwla 'mʋ lɛ po. 49 Kɛ'ɛ nɩ, ɛ di ‑hlɩn 'mʋ ‑ti, 'klɔ a 'o'mʋ‑hɔnti 'yri: Nyɩsʋa a lɛleenyʋ, ʋ di 'le 'nɩ di, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de 'o Nyɩsʋa 'o ꞊tuu, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa, ʋ 'mu 'yi 'mʋ lɛ ‑hɩhɩa, 50 nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de 'o Nyɩsʋa 'o ꞊tuu, ʋ 'mu 'le na ꞊nʋ 'mʋ po, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe. 'Ke ʋ di 'o ꞊hien wee, kɔ, 'ke ʋ di ‑wɛ 'o yrʋ poo.»

Tɔɔwin yrayrɩ kɔ tɔɔwin 'kɩ 'hɛɛn

51 ‑Ye ‑Yusu ꞊gba 'a ‑naagbopʋ ‑nɩ wɛn wlɔn, ɔ nɔ: «‑Tɩ 'bii ‑gbo, 'n ꞊tu, ꞊be a yrii 'mʋ lɛ?» ‑Ye ʋ nɔ: «Iin, ‑a yrii 'mʋ lɛ.» 52 ‑Ye kɛ ɔ nyu ye po, ɔ nɔ: «'Ɛ nɩ teteitɔɔnyɔ ꞊de, 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ ‑hɛ 'na ‑naagbopʋyu, ‑ye ɔ 'we ꞊nɔ 'kabu ꞊nʋ ye, ‑ɔ kɔ ꞊tɔ, ‑ɔɔ 'a kʋkɔ‑tɔplɩ yrayrɩ kɔ ‑tɔplɩ 'kɩ ꞊nʋ 'mʋ 'ba, ‑ɔ nyi ‑kʋan 'yri nuu.»

Nasalɛtɩ 'mʋ a nahuin, ʋ 'de la ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo

(Makɩ 6.1-6; Luku 4.16-30)

53 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ ‑talʋdʋɩ ꞊nʋ a pupue ‑wɔn, ‑ye ɔ ‑hɔn 'o ‑tɛgbi a ‑gbɛ 'mʋ nɩ, 54 'ɔ mu 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ kɔ 'mʋ ɔ kuu 'le. ‑Ye 'ke ɔ mu 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, 'ɔ ‑tʋa Nyɩsʋa a ‑tɩ a tɔɔlɛ gbo. Nahuin 'plɔplɔ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ɩ saka ꞊nʋ nɩ, ʋ nɔ: «Nyɔ‑ tɔɔ ꞊nɔ ꞊tɔwin ‑gbo, ɔɔ po? Kɔ, nyɔ‑ ‑nyi 'klɛɛ ꞊nɔ 'klɩ, 'ke bɔ nu 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ‑gbo 'le? 55 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, nɔ‑ mɔ 'camʋdɛ ꞊nʋ a 'yu. 'A 'dii a 'dʋ mɔ Mari. 'A ‑dɩayuo nyɩbɛpʋ, nʋ‑ mɔ Sakɩ, kɔ Sosɛfʋ, kɔ Simɔ, kɔ Judɩ. 56 'A ‑dɩayuo nyrʋyuo 'bii nɩ ‑wɛ nɔ ‑a mʋ ‑hɛyri. 'A ‑tɩ, nyɔ‑ ‑nyi 'klɛɛ ꞊nɔ ꞊tɔdʋ ‑gbo, kɔ, nyɔ‑ ‑nyi ꞊nɔ 'klɩdʋ ꞊nʋ 'le?» 57 'Waa 'lu a lɛ‑hielɛdʋ a ‑gbɛ, nɛ‑ nue, 'ʋ 'dio ꞊wlʋ ye kuo. ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ, ʋ nyo 'o 'nɩ ꞊tuu, 'ke 'o 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de. Kɛɛ, ʋ 'nɩ ꞊tuo ꞊le 'o, 'ke 'le 'a ‑gbɛ a 'dɩɔ 'mʋ, kɔ, 'ke 'le 'a kayu gbo.» 58 'Ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑Yusu 'de 'klɛɛ lele 'ŋmilɛka‑tɔplɩ 'plɔplɔ nu, ‑ɛ nue, ʋ 'dio ꞊wlʋ ye kuo.

14

‑Tɛ Saan Batisɩ nu la 'kʋkʋɛ

(Makɩ 6.14-29; Luku 9.7-9)

1 Ti a ‑gbɛ 'yri, Galileblʋgba a ‑gʋlʋnʋma, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Helɔdɩ, ɔ 'wɔn ‑Yusu a 'dʋ nɩ. 2 ‑Ye kɛ ɔɔ 'a ‑kʋannunyʋ ye po, ɔ nɔ: «Saan Batisɩ, ‑ɔɔ o nahuin 'nie 'lu lɛ po, nɔ‑ɔ nɩ. ‑Tɛ ɔ 'kʋ la, ɔ 'hrɩ lele 'klɔ. Nɛ‑ nue, 'ɔ kɔ 'klɩ, 'ke bɔ nu 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ 'dʋ ‑aa 'wɔn.»

3-5 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, dɛ ꞊nʋ, Helɔdɩ a ‑gbɛ, ɔ nu la Saan 'mʋ, 'plɩɩ Saan a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ la 'kʋ, ɛ nɛ‑ ‑gbo: Helɔdɩ a ‑dɩayu nyɩbɛyu Filipʋ, nɔ‑ kɔ la nyrʋgba. 'A 'dʋ mɔ Helɔdiadɩ. Helɔdiadɩ a ‑gbɛ, nɔ‑ Helɔdɩ ‑ha la Filipʋ kwa, 'ɔ kʋɔ la. ‑Tɛ Saan 'wɩn la, ‑ye ɔ nɔ: «Ɛ 'de 'o lɛ nɔɔ, 'ke ‑na ‑dɩayu Filipʋ ‑gbo, ‑ɔ 'kɩɛ nɩɛ 'klɔ, ‑bo di ꞊nɔ 'a nyrʋgba kwa ‑ha, ‑bo dio kɔ.» ‑Tɛ Saan ꞊tu ‑tɩ a ‑gbɛ, nɛ‑ nue Helɔdiadɩ a ‑gbɛ, 'ɔ ꞊tutuo Helɔdɩ, 'ke bɔ le 'a 'sɔyuo, bʋ klɩ Saan, bʋ mʋɔ, bʋ puo ꞊jɩ 'mʋ. ‑Tɛ ʋ puo 'klɛɛ ꞊jɩ 'mʋ, ‑ye Helɔdɩ a ‑gbɛ, ɔ nye 'nɩ ‑hʋa, bɔ le 'a 'sɔyuo, bʋ 'la Saan a ‑gbɛ. Kɛɛ, ɔ 'die la nu, ‑ɛ nue, ɔɔ la pɩ nahuin a hʋannʋ. Nahuin ‑mɛ ‑ye, ʋ nɔ 'nɩ, Saan a ‑gbɛ, ɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔɔ nɩ. Ʋ 'de ye blɛ bʋ 'tʋɔ lɛ.

6 ‑Ye 'klɛɛ, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ ʋ kɔ la Helɔdɩ, ɔ nyre 'o ꞊o, Helɔdɩ 'ɔ nu 'a lɛ'mimre. 'Ke ʋ nɩ 'klɛɛ 'o gbo, ‑ye Helɔdiadɩ a 'yu nyrɔyu, nɔ‑ nyre 'o, 'ɔ ‑tʋa ‑wla a yiyie gbo, 'ke 'o nahuin 'bii ye, ʋ da lɛ'mimre ke. 'A yiyie a ‑gbɛ, ɛ klɩɩ Helɔdɩ ke 'dɔ. 7 Nɛ‑ nue, 'ɔ le ꞊nɔ, ɔ nɔ: «'N 'sʋɛ ke, 'ɛ nɩ dɛ ꞊de, ‑n di 'mʋ ‑hʋa, 'n die ‑mʋ 'nɩ ‑nyi.» 8 ‑Ye 'a 'dii, nɔ‑ le 'a 'yu nyrɔyu dɛ ꞊nʋ, ɔ kɔ bɔ nu, 'a 'yu nyrɔyu a ‑gbɛ, 'ɔ le Helɔdɩ, ɔ nɔ: «Dɛ 'nɩɩ ‑mʋ ‑hʋa, nɛ‑ mɔ Saan Batisɩ a 'kʋkʋɛ. 'Bɛ 'o 'a 'lu, ‑bo pu 'le huo wlɔn, ‑bo yʋ 'mʋ ye, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo.» 9 ‑Tɛ Helɔdɩ 'wɩn, ‑ye 'a ꞊wlʋ bi ꞊hlɔn. Kɛɛ, ‑tɛ ɔ 'sʋɛ wɛn ke, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ye, ɔ da wɛn lɛ'mimre ke, nɛ‑ nue, 'ɔ le 'a nahuon ‑ye, 'ke bɔ ‑nye 'yu nyrɔyu dɛ ꞊nʋ, ɔɔ ‑hʋa, 10 bɔ mu 'le ꞊jɩkayu gbo, bɔ 'bɛ 'o Saan Batisɩ a 'lu, 'a nahuon a ‑gbɛ, 'ɔ nu dɛ a ‑gbɛ, 11 'ɔ po 'le Saan a 'lu huo wlɔn gbo, 'ɔ yʋ 'le, 'ɔ ‑nyu 'yu nyrɔyu a ‑gbɛ, 'yu nyrɔyu ‑mɛ ‑ye, 'ɔ gbʋ 'a 'dii ye. 12 Saan a ‑naagbopʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ di la 'le ꞊le, 'ʋ gba la 'a 'kʋkʋku, 'ʋ ‑hɩɔ la 'o. ‑Tɛ ʋ ‑hɩɔ 'o, 'ʋ mu, 'ʋ le ‑Yusu dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn.

‑Tɛ ‑Yusu wloo la 'flɔɔ, 'ke 'o nahuin a 'milowɩɩ ꞊hun ye, 'ʋ dio la, 'ʋ ꞊mra la

(Makɩ 6.30-44; Luku 9.10-17; Saan 6.1-14)

13 ‑Tɛ ‑Yusu 'wɔn ‑tɩ a ‑gbɛ, ‑ye ɔ 'ya 'le wlɔn 'blagbe, 'ɔ mu 'le ‑tɛgbi ‑ye, 'dʋ bii 'le ye. Kɛɛ, nahuin 'ye dɛ a ‑gbɛ nɩ, 'ʋ ‑hɔn 'dɩɛ 'mʋ lɛ, 'ʋ 'yraa 'yru nʋa 'mʋ lɛ, 'ʋ kʋɛ ‑Yusu ‑wɔn. 14 ‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩ 'le 'blagbe wlɔn, ‑ye ɔ 'ye nahuin 'plɔplɔ ꞊nʋ nɩ, ‑ʋ di 'le. ‑Ye 'waa wɔlɩ nyo nu, nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'hʋɩn a hinhren, 'ɔ ‑wɔ 'waa 'kʋɛi.

15 ‑Tɛ 'tɔɔ ‑wɔn, ‑ye ‑naagbopʋ 'yɩya 'o ‑Yusu 'mʋ gbo 'hʋɩn, 'ʋ lo, ʋ nɔ: «‑Tɛgbi ‑gbo, ‑a nɩ nɔ, 'dʋ bii nɔ ye, dididɛ 'de nɔ nɩ, 'plɩɩ, 'tɔɔ 'nɩ ‑wɔn. 'A ‑tɩ, le nahuin ‑gbo, bʋ mu 'le 'dɩɛ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɩ ꞊glaa 'le ‑a mʋ, bʋ mu 'waa dɩɔnʋ a dididɛ lɛ ꞊mɔ, ʋ 'mue ‑tɔ!» 16 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Ʋ 'de ye blɛ bʋ ‑hɔn nɔ 'mʋ. 'A nɩ ‑gbɛ, ba ‑nyu dididɛ!» 17 Kɛ ʋ nyo ye po, ʋ nɔ: «‑A 'de dɛ ꞊de kɔ, 'bɛ 'de 'flɔɔkuii ꞊huun ‑do, kɔ ‑hriin 'hɔn 'hɛɛn.» 18 ‑Ye ɔ nɔ: «Ba yɩ 'mʋ ye!» 'ʋ yɩ ꞊nɔ ye, 19 'plɩɩ 'ɔ le nahuin ꞊nʋ, bʋ nɩ gblɛ, 'ke 'o ‑piti ke. ‑Tɛ ʋ nɩ 'klɛɛ gblɛ, ‑ye ‑Yusu 'ba 'flɔɔkuii ꞊hun a ‑gbɛ kɔ ‑hriin 'hɔn a ‑gbɛ 'mʋ nɩ, 'ɔ 'ba 'lu ye 'mʋ, 'ɔɔ 'le yrayrɩ lɛ ta, 'ɔ ‑nye Nyɩsʋa 'wio, 'ke 'o dididɛ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ, 'plɩɩ 'ɔ 'bɩ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɔ ‑nyi 'a ‑naagbopʋ, 'a ‑naagbopʋ a ‑gbɛ, 'ʋ nyi nahuin 'bii a ‑gbɛ 'mʋ lɛ woo. 20 Ʋ 'bii, ʋ di dɛ ‑didi, 'ʋ ꞊mra. ‑Tɛ ʋ ‑wɔ dɛ lɛ, ‑ye didi‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ hie gblɛ, ‑naagbopʋ, ʋ 'kukui lɛ, 'ʋ 'yie 'le ‑tʋgbɩwɩɩ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn. 21 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ di dɛ, 'bʋ 'de 'yuo kɔ nyrʋ 'hɛɛn ‑hre, ‑ye ʋ ‑wɛ 'le bʋ 'ya nyɩbɛpʋ a (5'000) 'milowɩɩ ꞊hun nɩ.

‑Tɛ ‑Yusuu la 'yru ke na, ɔɔ la 'le 'a ‑naagbopʋ ye mu

(Makɩ 6.45-52; Saan 6.15-21)

22 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye tii ‑do a ti 'yri, ‑Yusu le 'a ‑naagbopʋ nɩ, 'ke bʋ 'ya 'le 'blagbe wlɔn, bʋ ꞊ta 'le 'yru a 'pɩa ꞊nʋ ke, 'plɩɩ ɔ 'mu ‑wɔn kʋɛ. Ti a ‑gbɛ 'yri, 'ke ɔ di 'o nahuin wlu gba. 23 ‑Tɛ ɔ gbʋ 'klɛɛ wlu, ‑ye ɔ ‑do, 'ke ɔ 'ya 'le dʋgba 'lu, 'ɔ mu 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'prɛɛ wɔn. ‑Tɛ 'tɔ ‑wɔn, ‑ye ɔ ‑do, nɔ‑ 'kɩɛ nɩɛ 'le dʋgba ꞊nʋ 'lu. 24 'Blagbe ‑mɛ ‑ye, 'ke ɛ nɩ 'o 'nɩ‑hɛyri 'mʋ, 'yru a 'dʋɩ 'ɩɩ 'blagbe yrɛ wɛɛ, ‑ɛ nue, pepee 'nɩ ‑hi 'dɔ. 25 Ye‑hɛhapɛ bɛ po wun a ti 'yri, ‑ye ɔ nyu 'o 'mʋ mu 'hʋɩn, 'ɔɔ 'nie ke na. 26 ‑Tɛ ʋ 'yo, ɔɔ 'nie ke na, ‑ye ʋ 'ta 'mʋ gblɛ, hʋannʋ a ‑tɩ, ʋ nɔ: «'Kuu nɩ,» 'ʋ ‑tʋa ‑cici a wlɔn‑hɩhɩɛ gbo. 27 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye kɛ ‑Yusu nyu ye po: «Ba 'kee 'mʋgblɛ'tɩta. 'Mɔɔ nɩ. A nɩ pɩ 'le hʋannʋ!» 28 ‑Ye Piɛlɩ nɔ: «Sɛyɩ‑sɛyɩ, Kʋkɔnyɔ, 'bɩa 'bɛ 'ya ‑mʋ 'mʋ, ‑ye ‑bo le 'mʋ, ꞊bo na 'nie ke, ꞊bo di 'o ‑mʋ 'hʋɩn 'mʋ.» 29 ‑Ye ‑Yusu ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Di 'le!» ‑Ye Piɛlɩ ꞊tɩɩ 'le 'blagbe wlɔn, 'ɔɔ 'nie ke na, 'ɔɔ 'le ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ mu. 30 ‑Tɛ ɔ 'ye, ‑ɛ mɔ, pepee 'nɩ ‑hi 'dɔ, ‑ye hʋannʋ bio 'le 'kwli 'mʋ, 'ɔ ‑tʋa ꞊mɩɛlɛ gbo. Bɔɔ 'klɛɛ ꞊mɩɛ, ‑ye ɔ 'yaa 'le win, ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ o, waa 'mʋ ‑o!» 31 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ‑Yusu srʋʋ 'a dabʋ nɩ, 'ɔ klo, ɔ nɔ: «‑N 'de 'mʋ ꞊wlʋ ye kuo ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, 'n ‑wɛ 'le ꞊bo nue nɩ, ‑bo na 'nie ke nɩ.» 32 ‑Ye ʋ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, ʋ 'ya 'le 'blagbe wlɔn. ‑Tɛ ʋ 'ya 'klɛɛ, ‑ye pepe ‑wan gbo ke. 33 ‑Ye 'a ‑naagbopʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le 'blagbe wlɔn, ʋ blɔ ye gbo kwlɩ, ʋ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ.»

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la nahuin a 'kʋɛi, 'ke 'le Senesalɛtɩdɩɔ 'mʋ

(Makɩ 6.53-56)

34 ‑Tɛ ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ ꞊ta 'yru, ‑ye ʋ nyre 'le Senesalɛtɩdɩɔ 'mʋ nɩ. 35 ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'le, ‑ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ʋ yrii ‑Yusu nɩ, kɔ, 'ʋ 'sɛɛ 'a 'dʋ 'blʋgba 'bii 'mʋ gbo, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu nyre 'le ꞊nʋ ‑wɔn nɩ. Nɛ‑ nue, nahuin 'ʋ ya ꞊nɔ kɩklanyʋ 'bii ye, 36 'ʋ nyo lɛ 'batɩ, 'ke bɔ wɛɛn ke, bʋ 'tʋ 'a wlawlʋ lɛ, mɔ ꞊betɩ bɛ 'ya 'a wlawlʋ a bʋgbodɛ 'mʋ. ‑Ye nahuin 'bii, ‑ʋ 'tʋɔ lɛ, 'waa 'kʋɛi ‑wɛ nɩ.

15

‑Yusu nɔ 'nɩ, nahuon, ɔ nɩ po 'le 'o ‑tʋnahuin a tetei Nyɩsʋa a tetei ꞊pɩ 'mʋ

(Makɩ 7.1-13)

1 Ɛ kɔ ‑nyrɔwɔ ꞊de, Falisi꞊tumu a nahuin ꞊de, ʋ kɔ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ ꞊de 'hɛɛn, nʋ‑ ‑hɔn 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, 'ʋ mu 'le ‑Yusu ‑wɔn, 'ʋ ꞊gbɔ wlɔn, ʋ nɔ: 2 «Dɛ tio‑ kɔ ‑tɩ ‑na ‑naagbopʋ 'ʋ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o tetei ꞊nʋ 'o, ‑a nɩ bunʋ tɔɔ ‑a mʋ? 'Bɩa 'bʋ 'mʋ dɛ di, ʋ 'nɩ yra ꞊le kwa lɛ.» 3 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «A ‑mɛ ‑ye 'klɛɛ, dɛ tio‑ kɔ ‑tɩ 'a 'nɩnɩ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa a tetei 'o, 'aa 'a nɩ ‑gbɛ a tɔɔwin ‑wɔn kʋɛ? 4 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ tetei. Tetei a ‑gbɛ, ɩ nɔ 'nɩ: ꞊Tuu 'o ‑n bu kɔ ‑n dii 'hɛɛn, 'ke 'le 'waa 'mʋnʋɛlɛ 'kwli 'mʋ! ꞊Ɛ ‑ye nɔ 'nɩ: Nahuon 'bɔ ꞊tu 'a bu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn a ‑tɩ 'klɩn, ʋ kɔ bʋ 'lɔ. 5 Kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, a nɔ 'nɩ: Nahuon ‑wɛ 'le bɔ le 'a bu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn nɩ, ‑ɛ mɔ: 'N nɛ kʋkɔ‑tɔplɩ a ꞊tɩɔ ‑ye, 'n kɔ ꞊bo ‑nyi wɛn 'a mʋ, 'ke 'o 'a nɩ 'mʋ‑hɛɛlɛ a ‑ta 'mʋ, kɛɛ, 'n ‑hɩ nɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa ‑wɔn. 6 ‑Ye a nɔ 'nɩ: Nahuon a ‑gbɛ, 'bɔ ꞊tu ‑tɩ a ‑gbɛ, 'ke 'o 'a bu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn ‑wɔn, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'de ye blɛ bɔ ‑hɩʋ 'klɛɛ lele 'mʋ. Kɛ'ɛ nɩ, aa nu, 'aa 'o 'a nɩ ‑gbɛgbɛ a tetei 'o ꞊tuu, kɔ, 'aa Nyɩsʋa a ‑tɩ 'wla. 7 A kɔ 'lii 'hɔn. Ti ꞊de a ti 'yri la, winwlɔn‑hɛnyɔ Esai ꞊tu la ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'ke 'o 'a mʋ ‑gbo ‑wɔn. Dɛ, ɔ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, nɛ‑ ‑gbo:

8 Kɛ Nyɩsʋa po:

Dakʋ ‑gbo, ʋʋ 'mʋ ‑nyi ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ,

'ke 'o 'waa wuntɔ 'yri,

kɛɛ, 'waa ꞊wlɩ hren 'mʋ ‑wɔn.

9 Ʋ nɔ 'nɩ, 'n kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ,

kɛɛ, 'na ‑tɩ 'de 'le ꞊nʋ ꞊wlɩ ke nɩ,

‑ɛ nue, ʋʋ tɔɔ ‑tʋnahuin a tetei,

'ʋ nyi Nyɩsʋa a tetei daa.»

‑Yusu nɔ 'nɩ, dɛ ‑gbo, ‑ɛɛ 'le ‑tʋnahuon a ꞊wlʋ ke 'mʋ ‑hɔn, ɛ nɛ‑ nye nu, 'ɔɔ ‑tɩ'wlanyɔ ‑hɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye

(Makɩ 7.14-23)

10 ‑Ye ‑Yusu da nahuin ‑ye ꞊nʋ nɩ, ‑ʋ nɩ 'o ‑tuoo ‑do a ‑gbɛ ke, ‑ye kɛ ɔ nyu ye po: «Ba po 'mʋ nʋa ye gbo, ‑tɩ 'n di ꞊tu, a 'mui 'mʋ lɛ yrii ‑tɛɛ! 11 Ɛ 'de dididɛ ‑gbo, ‑ɛɛ 'le ‑tʋnahuon wlɔn naa, ɛ 'de ꞊nɛ, ɛ 'nɩ nue ꞊le, ɔ 'nɩ 'sii ꞊le 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Kɛɛ, dɛ ‑gbo, ‑ɛɛ 'le ‑tʋnahuon a ꞊wlʋ ke 'mʋ ‑hɔn, ɛ nɛ‑ nye nu, 'ɔ 'nɩnɩ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye.» 12 ‑Ye 'a ‑naagbopʋ 'yɩya 'o ꞊nɔ 'mʋ gbo 'hʋɩn, 'ʋ lo, ʋ nɔ: «꞊Be ‑n 'die 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ‑n nu 'pʋprɛ ꞊nʋ, ɛ po Falisi꞊tumu a nahuin 'mʋ lɛ yrʋ?» 13 ‑Ye ɔ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Ɛ nɩ 'dɩdɔdɛ 'bɛ nɩ 'o, 'na Bu Nyɩsʋa, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, 'bɛ 'de ꞊nɔ, 'bɔ 'die 'dɔ, ʋ die ‑ha ‑wlu.» (‑Tɛ ‑Yusuu ‑tɩ a ‑gbɛ ꞊tu, Falisi꞊tumu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑tɛɛ a Nyɩsʋa a nahuin, nʋ‑ ɔ ꞊hɛn 'nyrɛ.) 14 Kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «Ba ‑hɩʋ mɛ lɛ! Ʋ mɔ 'yiisuanyʋ'ʋ nɩ, ‑ʋʋ ‑hʋa ‑bʋ naa 'waa 'bienʋ 'yiisuanyʋ. ‑A 'brikʋɛ nɔ 'nɩ: 'Yiisuanyɔ 'bɔɔ 'a 'be 'yiisuanyɔ naa, ‑ye ʋ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, ʋ di 'le wlɔn bi 'hʋɔ.»

15 ‑Ye kɛ Piɛlɩɩ 'klɛɛ po, ɔ nɔ: «‑Hɩhɩa ‑a mʋ ‑talʋdʋ ꞊nʋ klɛ, ‑n po wɛn!» 16 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «꞊Be 'a nɩ ‑gbɛ, a 'kɩɛ 'die wɛn 'le a ‑wɛɛ, 'ke ba kɔ ‑tɩ a 'mʋlɛyriilɛ? 17 ꞊Be a 'nɩ yrie ꞊le 'mʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, dididɛ ‑gbo, ‑ɛɛ 'le nahuon wlɔn naa, 'ke ɛɛ 'le ꞊nɔ 'kwli 'mʋ mu, 'ke ɛɛ 'le naa, 'ɛɛ 'le ‑patʋ 'mʋ bi. 18 Dɛ ‑gbo, ‑ɛɛ 'le nahuon wlɔn 'mʋ ‑hɔn, 'ke ɛɛ 'le nahuon ꞊wlʋ ke 'mʋ ‑hɔn. Ɛ nɛ‑ nye nu, 'ɔ 'nɩnɩ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 19 ‑ɛ nue, 'ke 'le ‑tʋnahuon a ꞊wlʋ ke, 'ke 'lu a lɛ‑hielɛ 'klaan 'le 'mʋ ‑hɔn, 'ɛ nye nu, 'ɔɔ ‑tɔplɩ ‑hʋɩn nu: 'ɔɔ nahuin 'la, 'ɔɔ ‑wlawli nu, 'ɔɔ 'lalu nu, 'ɔɔ 'yri, 'ɔɔ 'a 'bienʋ hɩ klɛ po, 'ɔɔ nahuin a 'dʋɩ 'yi lɛ nyre. 20 ‑Tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ɩ nɩ‑ nye nu, nahuon 'ɔ 'nɩnɩ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Kɛɛ, nahuon 'bɔ 'nɩnɩ yra kwa lɛ, 'bɔ 'mʋ dɛ di, dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'nɩ nue ꞊le, nahuon 'ɔ 'nɩnɩ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye.» Kɛ ‑Yusu po 'a ‑naagbopʋ ye.

Nyrʋgba ꞊de, ‑ɔ 'de ‑Juukʋɛyrɔwlʋ, ɔ kuo ‑Yusu ye ꞊wlʋ 'dɔ

(Makɩ 7.24-30)

21 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye ‑Yusu ‑hɔn 'le ‑Juukʋɛ a 'blʋgba 'mʋ nɩ, 'ɔ mu 'le pʋpʋblʋgba ‑ye 'mʋ. 'Ke 'le 'blʋgba a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke 'dɩɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ 'dʋɩ mɔ Tilɩ kɔ Sidɔ 'hɛɛn, ɛ nɩ 'le. 22 'Ke 'le ‑tɛgbi a ‑gbɛ, nyrʋgba ꞊de nɩ 'le. Nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ 'de ‑Juukʋɛyrɔwlʋ. Kanaakʋɛyrɔwlʋʋ nɩ. (‑Juukʋɛ ‑mɛ ‑ye, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, nʋ‑ ʋʋ ‑gbo daa.) ‑Tɛ ‑Yusu nyre 'klɛɛ 'le, ‑ye nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ 'yɩya 'o ‑Yusu 'mʋ gbo 'hʋɩn, 'ɔɔ 'le win 'yaa, kɛ ɔɔ ꞊nɔ ye po, ɔ nɔ: «Dafidɩ a 'Yu! Yrii 'na wɔlɩ. 'Ku ‑hʋan nɩ 'o 'na 'yu nyrɔyu ke 'mʋ, 'ʋ nyo ꞊sʋɛ ꞊tue 'dɔ.» 23 Kɛɛ, ‑Yusu 'dio mɛ lɛ po, 'a ‑naagbopʋ 'ʋ 'yɩyɔ 'o 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ʋ nyo lɛ 'batɩ, ʋ nɔ: «Blɔ lɛ, ‑ɛ nue, ɔ 'nɩ nyra ꞊le lɛ'gbugbolɛ gbo, 'ɔɔ ‑a mʋ ‑wɔn kʋɛ.» 24 ‑Ye kɛ ‑Yusuu nyrʋgba a ‑gbɛ ye po, ɔ nɔ: «Yisraɛkʋɛ, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a dakʋ, ‑ʋ hren Nyɩsʋa ‑wɔn, ‑ʋ 'we ꞊nɔ blablɔ ye, ‑ɔ hren 'blakɔnyɔ ‑wɔn, ʋ ‑do, nʋ‑ kɔ ‑wɔn Nyɩsʋa lee nɔ 'mʋ.» 25 Kɛɛ, nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ blɔ ye gbo kwlɩ, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, ‑hɛ 'mʋ 'mʋ!» 26 ‑Ye ‑Yusu nyo 'klɛɛ ‑wɔn 'nɩ ꞊tu, ɔ nɔ: «꞊Bo pue dɛ ye: Ɛ 'de 'o lɛ nɔɔ, 'yuo꞊pli, (‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ,) bʋ nɩ 'le dɛ a didie kwa 'mʋ, 'plɩɩ nahuon ꞊de bɔ ‑ha 'o ꞊nʋ 'waa dididɛ ye 'mʋ, 'plɩɩ bɔ 'wlɛ 'o ‑gbo ye gbo.» 27 ‑Ye nyrʋgba nɔ: «Tɔɔnyɔ o, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ. Kɛɛ 'klɛɛ, nahuin 'bʋʋ dɛ di, ‑tɔplɩ nyu kwa lɛ ble, 'waa ‑gbo 'ɔ nyi lɛ 'tɛ.» 28 ‑Ye ‑Yusu ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Nyrʋgba o, ‑n kuo 'mʋ ye ꞊wlʋ ‑tɛɛ. Dɛ ꞊nʋ, ‑nɩɩ 'mʋ ‑hʋa, 'n kɔ ꞊bo nue.» ‑Ye tii ‑do a ti 'yri, 'yu nyrɔyu a ‑gbɛ a 'kʋɛ ‑wɛ nɩ.

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la kɩklanyʋ 'plɔplɔ a 'kʋɛi

(Makɩ 7.31-37)

29 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu ‑hɔn 'le ‑tɛgbi a ‑gbɛ 'mʋ nɩ, 'ɔ mu 'le Galileblʋgba a 'yru nʋa 'mʋ. ‑Tɛ ɔ nyre 'le, ‑ye 'ke ɔ 'ya 'le dʋgba ꞊de 'lu, 'ɔ nɩ gbo. 30 Bɔ nɩ 'klɛɛ gbo, ‑ye nahuin 'plɔplɔ, nʋ‑ ‑hɔn ‑tɔplɩ 'mʋ lɛ, 'ʋ dio 'o 'hʋɩn 'mʋ, 'ʋ nyo 'dai kɩklanyʋ ye ya: lɛ‑yɩyrɛnyʋ, 'yiisuanyʋ, kɔ nahuin, ‑ʋ 'de 'prɛlɛ yi, kɔ nɩanɩnyʋ, kɔ nahuin 'plɔplɔ ‑ye, 'kʋɛi ‑yee nu, kɩklanyʋ 'bii a ‑gbɛ, 'ʋ yʋ 'o ‑Yusu a bʋɩ ꞊hlɔn, ‑Yusu 'ɔ ‑wɔ 'waa 'kʋɛi. 31 Ɩ saka nahuin nɩ, ‑tɛ ʋ 'ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ꞊ke 'prɛlɛ yi, 'ʋʋ 'prɛ, kɔ, nɩanɩnyʋ 'ʋ 'de 'klɛɛ lele nɩa nɩ, kɔ, lɛ‑yɩyrɛnyʋ, 'ʋʋ na, kɔ, 'yiisuanyʋ, 'ʋʋ lɛ yrii. Dɛ a ‑gbɛ, ɛ nue, Nyɩsʋa ꞊nʋ, Yisraɛkʋɛɛ ꞊ke da, 'ʋ ‑tʋa 'a baalɛ gbo.

‑Tɛ ‑Yusu wloo la 'flɔɔkuii 'nɩpata, nahuin a 'milowɩɩ ‑hɛn 'ʋ dio la, 'ʋ ꞊mra la

(Makɩ 8.1-10)

32 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu da 'a ‑naagbopʋ nɩ, ɔ nɔ: «Nahuin ‑gbo, 'waa wɔlɩ‑ɩ 'mʋ nu, ‑ɛ nue, ‑tɛ ʋ bi o mɔ 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ, 'a ‑nyrɔwɔ a ta a nɔnɔ nɩ gbo, 'plɩɩ ʋ 'de dididɛ kɔ. 'Bʋ 'de dɛ di, 'nɩ ‑hʋa ꞊le ꞊bo plɛ, bʋ mu 'le 'waa 'dɩɛ klɛ, ‑ɛ die nu, kanʋ a ‑tɩ, 'waa 'klɩi 'nɩ ꞊han 'le ‑wɛ 'hru wlɔn.» 33 ‑Ye 'a ‑naagbopʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «‑Be' ‑a di 'klɛɛ nu 'le, 'plɩɩ ‑a 'mʋ nahuin 'plɔplɔ ‑gbo dididɛ ‑nyi, ‑ɛ di ꞊nʋ ꞊mraa. ‑Tɛgbi ‑gbo, ‑a nɩ nɔ, 'dʋ bii nɔ ye.» 34 ‑Ye ‑Yusu ꞊gbʋ wlɔn, ɔ nɔ: «'Flɔɔkuii ‑tie nɩ 'o 'a mʋ ‑wɔn 'le?» ‑Ye ʋ nɔ: «Ɩ 'nɩpata, kɔ ‑hrin.yɔ gbi.» 35 ‑Ye ɔ le nahuin ꞊nʋ nɩ, ‑ʋ nɩ 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, 'ke bʋ waa gblɛ, 36 'ɔ 'ba 'flɔɔkuii 'nɩpata a ‑gbɛ 'mʋ, ɩ kɔ ‑hrin 'hɛɛn, 'ɔ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ɔ 'bɩ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɔ ‑nyi 'a ‑naagbopʋ, 'a ‑naagbopʋ 'ʋ wii nahuin 'mʋ lɛ. 37 ‑Ye nahuin 'bii, ʋ di dɛ ‑tɛɛ, 'ʋ ꞊mra. ‑Tɛ ʋ ꞊mra, 'flɔɔ, ‑ɔ hie gblɛ, ‑tɛ ‑naagbopʋ 'kukuo lɛ, ʋ 'yie 'le ‑tʋgbɩ gblakɩɩ 'nɩpata. 38 Nahuin, ‑ʋ di dɛ, 'bʋ 'de 'yuo kɔ nyrʋ 'hɛɛn ‑hre, ‑ye ʋ mɔ nyɩbɛpʋ a 'milowɩɩ ‑hɛn. 39 ‑Tɛ ɛ ‑hi 'klɛɛ, ‑ye ‑Yusu tɩʋ gbo, 'ke bʋ mu 'le 'waa 'dɩɛ klɛ, ɔ ‑mɛ ‑ye, 'ɔ mu, 'ɔ 'ya 'le 'blagbe wlɔn, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, 'ʋ mu 'le 'blʋgba꞊tɩɔ ‑ye 'mʋ. 'Blʋgba꞊tɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke 'dɩɔ ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Magada, ɔ nɩ 'le.

16

Falisi꞊tumu a nahuin, ʋʋ ‑hʋa ‑Yusu bɔ nu la 'ŋmilɛkadɛ

(Makɩ 8.11-13; Luku 12.54-56)

1 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye Falisi꞊tumu kɔ Sadusɩ꞊tumu a nahuin, nʋ‑ 'yɩya 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ gbo, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'mʋ lɛ ꞊tɔ. Nɛ‑ nue, 'ʋ le ꞊nɔ, 'ke bɔ nu 'ŋmilɛkadɛ, ‑ɛ nyi ꞊nʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ loo nɔ ‑tʋtʋ ke. 2 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «‑Wisepepei 'mʋ, 'ba 'ye, ‑ɛ mɔ, 'nu 'de 'le yrayrɩ lɛ nɩ, ‑ye kɛ aa po: 'Yrʋ di ‑ŋa 'nɩ hʋan. 3 ‑Nyrɛ 'bɛ cɛ lɛ, 'ba 'ye, ‑ɛ mɔ, 'nu nɩ 'le yakɔ 'mʋ lɛ, ‑ye kɛ aa po: 'Nu di kɛ 'nɩ di. ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩɩ 'lu ‑wɔn mue, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, a yi 'a klɛ‑hɩhɩalɛ, 'a nye 'ye, ‑tɛ ‑nyrɛ di 'mʋ nɩ. Kɛɛ, ‑tɔplɩ ‑gbo, Nyɩsʋaa nu, ‑ɩɩ kɛ 'lu ‑wɔn mue, a 'de 'a klɛ‑hɩhɩalɛ yi. 4 Ti ‑gbo 'yri a nahuin ‑gbo, 'waa nunuklɔ nyre lɛ 'yi, 'ʋ plee 'le Nyɩsʋa ke. Kɛɛ, ʋʋ ‑hʋa 'ŋmilɛkadɛ, ‑ɛ nyi ꞊nʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ lee nɔ 'mʋ 'klɔ ‑gbo ke. Kɛɛ, Nyɩsʋa 'deɛ bɔ wɛɛn ke, 'ke 'ŋmilɛkadɛ ꞊de bɛ mue 'lu ‑wɔn, 'bɛ 'de 'ŋmilɛkadɛdʋ ꞊nʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'ŋmilɛkadɛ ꞊nʋ ye, Nyɩsʋa nu la, 'ke 'o 'a winwlɔn‑hɛnyɔ Jona a ‑ta 'mʋ.» Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ ‑hɔn 'o ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ nɩ, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, 'ʋ mu 'le Galileblʋgba a 'yru a 'pɩa ꞊nʋ ke.

Falisi꞊tumu a nahuin a 'flɔɔ a 'yaadɛ, kɔ 'kɩɩn Helɔdɩ a 'flɔɔ a 'yaadɛ

(Makɩ 8.14-21)

5 ‑Tɛ ‑Yusu a ‑naagbopʋʋ 'le 'blagbe wlɔn 'ya, ‑ye ɩ ‑hri ꞊nʋ ‑wɔn, 'ke bʋ gba 'flɔɔ, ʋ 'muo di, 'ʋ nyre 'le 'yru a 'pɩa ꞊nʋ ke. 6 ‑Ye ‑Yusu nyu 'nɩ tii, ɔ nɔ: «Falisi꞊tumu a nahuin, kɔ Sadusɩ꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, 'waa 'flɔɔ a 'yaadɛ a ‑tɩ, ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie!» 7 ‑Naagbopʋ, ʋ 'die yrii, ‑ɛ mɔ, 'yaadɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ ‑tɩ ‑Yusu ꞊tu, ɛ mɔ dɛ a yepoodɛ'ɛ nɩ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ nahuin a ‑gbɛ a 'lu a lɛ‑hielɛ 'klan. ‑Tɛ ʋ 'die yrii, nɛ‑ nue, 'ʋʋ wlɔn lɛ ꞊gbʋgba, ʋ nɔ: «꞊Be ‑tɛ ‑a 'de 'le 'flɔɔ ya, nɛ‑ nue, 'ɔɔ lɛ 'pʋprɛ nu?» 8 ‑Tɩ ꞊nʋ, ‑naagbopʋ ꞊tu, ‑Yusu 'wɩn nɩ, ɔ nɔ: «'A mʋ ‑gbo, ‑ʋ 'de 'mʋ ꞊wlʋ ye kuo ‑tɛɛ, dɛ‑ kɔ 'kla, ɔɔ 'a mʋ ‑wliye 'ya 'le, ‑tɛ ‑a 'de kɛ dididɛ kɔ a ‑tɩ? 9 A 'kɩɛ 'dee wɛn ‑tɩ a 'mʋlɛyriilɛ a kʋɛ, 'plɩɩ, ‑tɩɩ 'a mʋ ‑wɔn ‑hri. ‑Tɛ 'n wloo o 'flɔɔkuii ꞊hun, 'ke ‑tʋnahuin a 'milowɩɩ ꞊hun bʋ di dɛ a ‑ta 'mʋ, ‑tɛ ʋ ‑wɔ o dɛ lɛ, 'flɔɔ ꞊nʋ, ‑ɔ hie o gblɛ, ‑tʋgbɩɩ ‑tie a 'yie o 'le? ꞊Be ɩ ‑hri 'a mʋ ‑wɔn? 10 'Plɩɩ, ‑tɛ 'n wloo o 'flɔɔkuii 'nɩpata, 'ke ‑tʋnahuin a 'milowɩɩ ‑hɛn bʋ di dɛ a ‑ta 'mʋ, ‑tɛ ʋ ‑wɔ o dɛ lɛ, 'flɔɔ ꞊nʋ, ‑ɔ hie o gblɛ, ‑tʋgbɩɩ ‑tie a 'yie o 'le? ꞊Be ɩ ‑hri ‑wɛ 'a mʋ ‑wɔn? 11 ꞊Be a 'nɩ 'ye ꞊le, ‑ɛ mɔ, 'nɩ ꞊tu ꞊le 'flɔɔ a ‑tɩ? Kɛ 'nɩɩ po: Falisi꞊tumu a nahuin, kɔ Sadusɩ꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, 'waa 'flɔɔ a 'yaadɛ a ‑tɩ, ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie!»

12 ‑Tɛ ‑Yusu po 'klɛɛ lɛ, ‑ye 'a ‑naagbopʋ yrie 'mʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɔ 'nɩ le ꞊le ꞊nʋ, 'ke bʋ ꞊tu 'waa dɩɔnʋ 'yie, 'ke 'o 'flɔɔ a 'yaadɛ ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, ‑ɛɛ 'flɔɔ 'yaa, kɛɛ, bʋ ꞊tu 'waa dɩɔnʋ 'yie, 'ke 'o hɩtɔɔlɛ ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, Falisi꞊tumu kɔ Sadusɩ꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, ʋʋ tɔɔ.

Piɛlɩ nɔ 'nɩ, ‑Yusu mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'a dakʋ ye ya

(Makɩ 8.27-30; Luku 9.18-21)

13 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, 'ke ʋʋ 'le 'blʋgba꞊tɩɔ ꞊nʋ 'mʋ mu, ‑ɔ 'mʋɛɛ 'blʋgba ꞊nʋ ye, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Filipʋ a Sesale. ‑Ye ɔ ꞊gbʋ wlɔn: «'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, nahuin nɔ dɛ‑, nahuon a gblo tio‑ 'n 'ya 'klɛɛ 'mʋ 'le?» 14 ‑Ye ʋ ꞊tuo ꞊wɔn, ʋ nɔ: «꞊Ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, ‑mɔ mɔ Saan Batisɩ, ‑ɔɔ o nahuin 'nie 'lu lɛ po. ꞊Ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Eli. ꞊Ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Selemi. ꞊Ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ ‑yee nɩ, ‑ɔ 'kʋ la, ti ‑hi la a ti 'yri, 'plɩɩ ‑ɔ 'hrɩ lele 'klɔ.» 15 ‑Ye ɔ nɔ: «A ‑mɛ ‑ye, a nɔ 'nɩ, nahuon a gblo tio‑ 'n 'ya 'klɛɛ 'mʋ 'le?» 16 ‑Ye Simɔ Piɛlɩ nɔ: «‑Mɔ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya. ‑Mɔ mɔ 'Klɔhienyɩsʋa a 'Yuu nɩ.» 17 ‑Ye kɛ ‑Yusu nyo ye po, ɔ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Simɔ Piɛlɩ, ‑ɔ mɔ Saan a 'yu. ‑Tɩ ꞊nʋ, ‑n ꞊tu, ɛ 'de ‑tʋnahuon, ɔ 'de ‑mʋ le. 'Na Bu Nyɩsʋa, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, nɔ‑ le ‑mʋ. 18 'Nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le, ‑na 'dʋ mɔ Piɛlɩ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'hɩɔ. Nɔ‑ kɔ ke 'n di 'o 'na 'cʋɛ poo. Mɔ ꞊betɩ 'kʋkʋɛ, ɛ 'die 'le ‑wɛ bɛ ‑wɔ 'cʋɛ a ‑gbɛ gbo. 19 'N di ‑mʋ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ a 'maju a 'yɔ 'nɩ ‑nyi. ‑Tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑n di nahuin le, ʋ nɩ nu 'le, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, Nyɩsʋa, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ɔ di ‑wɛ 'nɩ ꞊tu. Kɔ, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑n di ke wɛɛn, 'ke nahuin bʋ nu, Nyɩsʋa, ɔ di ‑wɛ ke 'nɩ wɛɛn.» 20 ‑Ye ‑Yusu tii 'a ‑naagbopʋ nɩ ‑tɛɛ, ɔ nɔ: «A nɩ le 'le nahuon ꞊de, ‑ɛ mɔ, 'mɔ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya.»

‑Tɛ ‑Yusu ꞊tui la, ‑ɛ mɔ, ɔ di 'nɩ 'kʋ, 'plɩɩ ɔ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ

(Makɩ 8.31–9.1; Luku 9.22-27)

21 Kʋɛ 'o ti a ‑gbɛ 'yie 'mʋ gbo, ‑Yusu ‑tʋa 'a ‑naagbopʋ ‑tɔplɩ ꞊nʋ a klɛ‑hɩhɩalɛ gbo, ‑ɩ kɔ ‑bɩ nue ꞊nɔ, ɔ nɔ: «'N kɔ ꞊bo mu ‑tado 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ. 'Blʋ a nahuin, kɔ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, ʋ kɔ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn, ʋ kɔ bʋ ꞊tue ‑tado 'mʋ ꞊sʋɛ, kɔ, ʋ 'mʋ 'mʋ 'la. 'Bɩa 'nɩ 'kʋ, ‑nyrɔwɩɩ 'hɔn, ‑nyrɔwɔ a ta a nɔnɔ 'mʋ, Nyɩsʋa kɔ bɔ ‑ha 'mʋ 'klɔ.» 22 ‑Ye Piɛlɩ dɔɔ ye, 'ɔ nyo 'nyrɛ ꞊hɛn, ɔ nɔ: «‑Tɩ ꞊nʋ, ‑nɩɩ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, 'nɩ ‑hʋa ꞊le, 'ke bɩ nue ‑mʋ, kɔ, Nyɩsʋa nɩ wɛɛn 'le ke, 'ke bɩ nue ‑mʋ.» 23 ‑Ye ‑Yusu ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔɔ Piɛlɩ le, ɔ nɔ: «Hren 'mʋ ‑wɔn, Satan! ‑Nɩɩ 'mʋ ye 'nɩ ka, 'ke ꞊bo nu dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ‑hʋa. Dɛ ꞊nʋ, ‑nɩɩ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, Nyɩsʋa a 'lu a lɛ‑hielɛ 'nɩ po ꞊le lɛ, kɛɛ, ‑tʋnahuin a 'lu a lɛ‑hielɛ'ɛ nɩ.»

24 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye kɛ ɔɔ 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ nye ‑hʋa, 'ke bɔ naa 'mʋ ‑wɔn, ‑ye ɔ nɩ kʋɛ 'le 'a ‑gbɛ a 'lu a lɛ‑hielɛ ‑wɔn, kɛɛ, ‑tɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ ꞊nɔ ye ꞊tu, bɔ ꞊tui 'o, bɔ nui 'ɛ nɩ ti, ꞊betɩ nahuin bʋ plɛ, ʋ 'muo 'la, ‑tɛ ɔ nu, 'ɔ 'ya 'na nahuon 'mʋ a ‑tɩ. 25 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ plɛ, ɔ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bɔ 'waan 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, 'ke 'o 'na ‑ta 'mʋ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ 'bɩa 'bɔ 'kʋ, ɔ di ‑hlɩn 'a 'klɔ yrayrʋ 'nɩ 'waan, 'ke 'le Nyɩsʋa ye. Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ wɛɛn ke, 'ke bɔ 'waan 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, ‑tɛ ɔ nʋɛ 'mʋ 'mʋ a ‑tɩ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, 'bɩa 'bɔ 'kʋ, ɔ di ‑hlɩn kɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, 'ke 'le Nyɩsʋa ye. 26 Nahuon 'bɔ kɔ 'klɔ ‑gbo ke a kʋkɔ‑tɔplɩ a pɛpɛ 'bii, 'plɩɩ 'bɔ 'waan 'a dɩɔnʋ a 'klɔ yrayrʋ, 'ke 'le Nyɩsʋa ye, ‑ye kʋkɔ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ 'nɩ pue ꞊le 'o ꞊nɔ dɛ nɩ. Nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ, bɔ po 'o dɛ ꞊de 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ ꞊pɩ 'mʋ. 27 'Nɩɩ 'a mʋ ‑tɩ 'bii ‑gbo ye 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ nue, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n di ‑hlɩn 'le 'nɩ di, 'ke 'le 'na Bu Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'kwli 'mʋ, 'n kɔ 'a lɛleenyʋ 'hɛɛn. Ti a ‑gbɛ 'yri, 'na Bu di 'ɛ nɩ nahuon ‑nyi 'wio, ‑hee' ɔ dio lɛ poo yrʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'ɛ nɩ nahuon a nunuklɔ nɩ la 'mʋ, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke. 28 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuin ‑ye nɩ 'le, ʋ 'mue ‑hlɩn 'ye, ‑tɛ 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n di 'ledidie nu, 'mʋ nahuin win ke kɔɔ, 'plɩɩ ɛ 'mʋ ‑hlɩn nahuin a ‑gbɛ a 'kʋkʋɛ ke yɛ.»

17

‑Tɛ ‑naagbopʋ 'ye la ‑Yusu, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'kwli 'mʋ

(Makɩ 9.2-13; Luku 9.28-36)

1 ‑Tɛ ‑nyrɔwɩɩ ‑huonnɔ ‑hi, ‑ye ‑Yusu gba Piɛlɩ, kɔ Sakɩ, kɔ Sakɩ a ‑gbɛ a ‑dɩayu Saan 'hɛɛn nɩ, 'ʋ mu 'le dʋgba ‑pɛtu ꞊de 'lu. 2 'Ke ʋ nɩ 'klɛɛ 'le, ‑ye ‑Yusu 'cɩcɩ nɩ, 'ke 'le ꞊nʋ 'yi 'mʋ, 'a yigbakla 'ɔɔ wlɩn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'yrʋ ye, 'a 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ 'ɩ 'plɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑nyrɛ ye. 3 ‑Ye tii ‑do a ti 'yri, ʋ 'ye Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ Moise kɔ Eli 'hɛɛn. Nahuiin 'hɔn a ‑gbɛ, ʋ 'kʋ la si la. Nʋ‑ 'hrɩɩ 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, ʋ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, 'ʋ ‑tʋa toto a pupue gbo. 4 ‑Ye kɛ Piɛlɩ, ɔɔ ‑Yusu ye po: «Kʋkɔnyɔ o, ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke ‑ba nɩ nɔ ‑tɛgbi ‑gbo gbo. 'Bɩa ꞊nɩ nye ‑hʋa, 'n di po blɛɛ ta: ‑n nɔnɔ, Moise a nɔnɔ, kɔ Eli a nɔnɔ.» 5 Win nɩ 'le ꞊nɔ wlɔn, tii ‑do a ti 'yri, ‑jrugba 'ɔɔ wlɩn, 'ɔ ꞊tɩɩ 'o ꞊nʋ 'lu, 'ɔ ‑hli ꞊nʋ. 'Ke 'le ‑jrugba a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'ke Nyɩsʋa a wiin 'le 'mʋ ‑hɔn, 'ɩɩ lɛ po: «Nahuon ‑gbo, nɔ‑ mɔ 'na 'mʋnʋɛyu. Ɔɔ 'mʋ ‑nyi plɔ a bleelɛ. Nɔ‑ ba po nʋa ye gbo.» 6 'Plɩɩ ‑naagbopʋ 'mʋ win a ‑gbɛ mu 'wɔn, ‑ye hʋannʋ biu 'le 'kwli 'mʋ, 'ʋ bla kwlɩ gbo, 'ʋ kɔ yigbaklɩ gblɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'o꞊tuulɛ a ‑ta 'mʋ. 7 ‑Ye ‑Yusu 'yɩya 'o ꞊nʋ 'mʋ gbo 'hʋɩn, 'ɔ 'tʋ lɛ, ɔ nɔ: «Ba 'ba ye 'mʋ, a nɩ pɩ 'le hʋannʋ!» 8 ‑Tɛ ʋ 'ba 'yii ye 'mʋ, ‑ye ʋ 'nɩ 'ye ꞊le nahuon ꞊de, 'bɩa 'bɛ 'de ‑Yusuu ‑do.

9 Bʋʋ 'klɛɛ dʋgba ꞊tɩ, ‑Yusu tiu nɩ, ɔ nɔ: «Dɛ ‑gbo, a 'ye, a nɩ le 'le nahuon ꞊de, ɛ 'mue gba ‑gbagba, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'mʋ 'kʋ, Nyɩsʋa 'mʋ 'le 'mʋ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri ‑ha, ɔ 'mʋ 'mʋ 'klɔ ‑ha.»

10 ‑Ye ‑naagbopʋ nyo wlɔn 'nɩ ꞊gba, ʋ nɔ: «Dɛ‑ nue, Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ 'ʋʋ lɛ po, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Eli, nɔ‑ kɔ ‑bɔ di 'le ‑tɩtɛ, 'plɩɩ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, ɔ 'mʋ 'le di 'le?» 11 ‑Ye ɔ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Eli kɔ bɔ di 'le, ɔ 'mʋ Nyɩsʋa a dakʋ 'mʋ ‑hɛ, ʋ 'mʋ 'waa 'klɔ ‑hlɛntie, ʋ 'mʋ ‑wɔn ‑wɛ, 'plɩɩ Waanyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'le di. 12 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le: Nahuon, ‑ɔ 'we ꞊nɔ Eli ye, ɔ di 'le ꞊le, kɛɛ, ʋ 'dio yrii, 'plɩɩ 'yilɛnyredɛ ‑gbo, ‑tʋnahuiin ‑hʋa bʋ nu ꞊nɔ 'mʋ, 'ʋ nue ꞊nɔ 'mʋ. ‑Tɛ ʋ nu Eli ꞊sʋɛ a ꞊tuelɛ, kɛ'ɛ nɩ, ʋ di ‑wɛ 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, ꞊sʋɛ a ꞊tuelɛ nu.» 13 ‑Ye ‑naagbopʋ yrie nɩ, ‑ɛ mɔ, Eli ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑tɩ ɔ ꞊tu, Saan Batisɩɩ nɩ, ɔ ꞊hɛn 'nyrɛ.

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la 'yu ꞊nʋ a 'kʋɛ, 'ku ‑hʋan nɩ la 'o ke 'mʋ

(Makɩ 9.14-29; Luku 9.37-43a)

14 ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋʋ ta ‑nɩ wɛn 'hɛɛn, ‑tɛ ʋ ꞊tɩ 'klɛɛ dʋgba, ‑ye ʋ nyre 'o ‑tɛgbi ꞊nʋ nɩ, nahuin 'plɔplɔ nɩ 'o. ‑Ye nahuon ꞊de, nɔ‑ 'yɩya 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ɔ blɔ kwlɩ ye gbo, 15 ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ, 'ye 'na 'yu nyɩbɛyu a wɔlɩ, ‑ɛ nue, ‑wʋwɔpipi nyo nu, 'ɔɔ ꞊sʋɛ 'ye 'dɔ. Ɛ kɔ ti, 'ɔɔ 'le 'tɔ lɛ bi, kɔ 'ke 'le 'nie ‑wɔn. 16 'N gbɔ 'le ‑na ‑naagbopʋ ye nɩ, kɛɛ, ʋ 'de 'le 'a 'kʋɛ a ‑wʋwɔ ‑wɛ.» 17 Kɛ ‑Yusuu 'klɛɛ 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «'A mʋ mɔ nahuiin nɩ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo, kɔ, ‑ʋ 'de ꞊hapʋdɛ kɔ dɛ 'klan a 'yi'mʋlɛ‑hɩhɩalɛ yi. Tii ‑tie 'n kɔ ꞊bo ‑hi nɔ 'a mʋ ‑hɛyri, 'plɩɩ a 'mʋ Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo 'le? ꞊Be 'n 'kɩɛ die ‑hlɩn 'a mʋ lɛ kikle? Ba ya 'mʋ 'yu a ‑gbɛ ye!»

18 ‑Tɛ ʋ yɔ 'klɛɛ ꞊nɔ ye, ‑ye ‑Yusu 'prɛɛ 'le 'ku ‑hʋan ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ nɩ 'o 'yu a ‑gbɛ ke 'mʋ, 'ke 'le win 'yaklɩ 'kwli 'mʋ. ‑Ye 'ku ‑hʋan a ‑gbɛ, ʋ ‑hɔn 'o ꞊nɔ ke 'mʋ nɩ. ‑Ye tii ‑do a ti 'yri, 'yu a ‑gbɛ a 'kʋɛ ‑wɛ nɩ.

19 ‑Tɛ ti gbi ‑hi, ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ‑tɛ ʋ ‑do, ʋ nɩ 'klɛɛ 'o gbo, ‑ye ʋ ꞊gbɔ wlɔn, ʋ nɔ: «Dɛ‑ nue 'klɛɛ, ꞊a 'die wɛn 'le ‑wɛ, 'ke ‑ba bla 'ku ‑hʋan ꞊nʋ lɛ 'le?» 20 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «A 'de Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo ‑tɛɛ, 'ke bɔ ‑wɔ 'yu a ‑gbɛ a 'kʋɛ. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ꞊betɩ ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye dɛ gbi, ‑ye a ‑wɛ 'le ba le dʋgba ꞊nʋ nɩ: ‑Hɔn mɔ ‑tɛgbi ‑gbo 'mʋ, ‑bo mu 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɔ 'mʋ 'o ‑hɔn. ‑Ye a ‑wɛ 'le ba nu 'ɛ nɩ dɛ ꞊de nɩ. [ 21 'Bɩa 'baa Nyɩsʋa da, 'ke 'le ꞊cicie 'kwli 'mʋʋ ‑do, 'plɩɩ a 'mʋ 'le ‑wɛ ba bla 'kuo ‑hʋɩndʋ a ‑gbɛ lɛ.]»

‑Yusu nyi la lele 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ɔ di 'nɩ 'kʋ, 'plɩɩ ɔ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ

(Makɩ 9.30-32; Luku 9.43b-45)

22 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'bii 'hɛɛn, ʋ 'kukue lɛ, 'ke 'le Galileblʋgba 'mʋ. ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, ʋ kɔ bʋ po 'mʋ nahuin kwa, 23 ʋ 'mʋ 'mʋ 'la. Kɛɛ, 'bɩa 'nɩ 'kʋ, ‑nyrɔwɩɩ 'hɔn 'bɩ ‑hi, ta a nɔnɔ 'mʋ, 'n kɔ ꞊bo ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, 'mʋ 'klɔ 'hrɩ.» ‑Tɛ ʋ 'wɔn ‑tɩ a ‑gbɛ, ‑ye 'waa ꞊wlɩ 'mʋɛ ‑gbo.

‑Tɛ ‑Yusuu la Nyɩsʋa a 'kagblaka a 'blʋwli a dɛ ke 'prɛɛ

24 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'ke ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ nyre 'le Kapɛnaɔdɩɔ 'mʋ. ‑Ye 'klɛɛ, 'ke 'le ‑Juukʋɛ ‑hɛyri, ɛ kɔ la 'blʋwli'tɛnyʋ, 'ʋʋ 'wli 'tɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑kʋan a ‑ta 'mʋ. 'Blʋwli'tɛnyʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ 'yɩya 'o Piɛlɩ 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ʋ ꞊gbɔ wlɔn, ʋ nɔ: «꞊Be 'a nɩ tɔɔnyɔ ‑Yusu, ɔɔ Nyɩsʋa a 'kagblaka a 'blʋwli 'nɩ 'pɛɛ?» 25 ‑Ye Piɛlɩ nɔ: «Iin, ɔ nyi 'nɩ 'pɛɛ.» ‑Ye ɔ mu 'le gbo kayu, ‑ɛ die nu, ɔ 'mui ‑Yusu ye ꞊tu. Bɔɔ 'klɛɛ kayu gbo pa, ‑ye ‑Yusu 'nyɛ 'hru, 'ɔ ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: «Simɔ Piɛlɩ, dɛ ‑nɩɩ 'klɛɛ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie 'le, 'ke 'o 'blʋwli a 'pɛɛlɛ a ‑ta 'mʋ? 'Bɩa 'blʋgba a ye'mʋnaanyʋ 'bʋʋ 'blʋwli 'tɛ, nahuin tio‑ ʋʋ 'blʋwli ‑hʋa 'le? ꞊Be 'blʋgba a 'yuo, ‑hee' pʋpʋnahuin?» (Ti a ‑gbɛ 'yri, 'blʋgba a ye'mʋnaanyʋ, pʋpʋnahuin, nʋ‑ ʋʋ la 'blʋwli ‑hʋa, ɛ 'de 'blʋgba a 'yuo.) 26 ‑Ye Piɛlɩ nɔ: «Pʋpʋnahuiin nɩ.» ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'A ‑tɩ o, 'blʋgba a 'yuo 'de 'pɛɛlɛ kɔ. 27 Kɛɛ 'klɛɛ, 'blʋwli'tɛnyʋ ‑gbo, ‑ʋ 'de 'na ‑naagbopʋ, ‑a 'nɩ ‑hʋa ꞊le ‑ba pu yrʋ 'mʋ lɛ. 'A ‑tɩ, mu 'le 'yru wien, ‑bo ꞊gba ‑wedi. Ye‑hɛ‑hrin.e ꞊nʋ, ‑n di 'pa, kla 'a wuntɔ ye. 'Ke 'le ꞊nɔ wlɔn, ‑n di 'le 'yee 'wliyɔkɔ a 'yɛɛ ‑do, ‑ɛ ‑wɛ 'le ‑bɛ 'pɛɛ ‑a nɩ 'blʋwli, ‑n kɔ 'mʋ 'hɛɛn. Nɛ‑ ‑n di nu, ꞊mʋ ‑a nɩ 'blʋwli a ‑gbɛ 'pɛɛ.»

18

Nahuon tio‑ nɩ 'o 'a 'be 'lu ye 'le?

(Makɩ 9.33-37; Luku 9.46-48)

1 Ti a ‑gbɛ 'yri, ‑ye ‑Yusu a ‑naagbopʋ 'yɩyɔ 'o 'mʋ gbo 'hʋɩn, 'ʋ ꞊gbɔ wlɔn, ʋ nɔ: «'Ke 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ, nahuon tio‑ nɩ 'o 'a 'be 'lu ye 'le?» 2 ‑Tɛ ʋ ꞊gbɔ 'klɛɛ wlɔn, ‑ye ɔ da 'yu gbi, 'ɔ ꞊tuo 'o ꞊nʋ ye gbo, 3 ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'bɩa 'ba 'de 'o dɛ 'kuku a nunue gbo hie, kɔ, 'bɩa 'ba 'nɩnɩ ꞊tɩɔ 'le 'a nɩ dɩɔnʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'yuo꞊pli ye, ‑ye a 'deɛ ba pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ. 4 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ 'le 'a dɩɔnʋ ꞊tɩɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'yu gbi ‑gbo ye, nɔ‑ di 'a 'bienʋ 'lu ye nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ. 5 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ‑tɛ 'yu gbi ‑gbo, ɔ nɩ 'mʋ, 'bɔ 'ble 'a nahuon kwa, 'ke 'o 'na 'dʋ a ‑ta 'mʋ, ‑ye 'na ‑gbɛɛ nɩ, ɔ 'ble kwa.»

‑Tɛ ‑Yusu 'prɛɛ la dɛ 'kuku a dɛ ke

(Makɩ 9.42-48; Luku 17.1-2)

6 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'yu gbidʋ ‑gbo ye, 'bɩa nahuon 'bɔ nue, nahuon a ‑gbɛ bɔ 'kee 'na ꞊wlʋ a yekuolɛ, ‑ye ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke 'o nahuondʋ a ‑gbɛ ‑wɔn, ‑ɔ nu dɛ a ‑gbɛ, 'ke bʋ puo 'hɩɔ gbɛtɛɛ dɔ, 'plɩɩ bʋ puo 'yru 'mʋ, ɔ 'mʋ 'kʋ. 7 'Jrɔ 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, ‑ʋ nye nu, nahuin 'ʋʋ dɛ 'kuku nu. ‑Tɔplɩdʋ a ‑gbɛ, ɩ kɔ bɩ mue 'lu ‑wɔn. Kɛɛ, 'jrɔ 'ke 'o nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ nye nu, 'ɩɩ 'lu ‑wɔn mue.

8 'Bɩa ‑na dabʋ ‑hee' ‑na bʋ 'bʋ nye nu, ꞊nɩɩ dɛ 'kuku nu, ‑ye ‑bo 'bɩʋ 'o, ‑bo pu 'kwla 'mʋ. Ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke ‑bo nɩ dabʋ‑tɩɔ, ‑hee' bʋ‑tɩɔ, 'plɩɩ ‑bo pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, 'ɛ ‑hi 'o ‑na dabʋɩɩ 'hɔn ‑hee' ‑na bʋɩɩ 'hɔn bɩ ꞊cɛɛ 'o ye, 'plɩɩ ‑bo mu 'le na ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe. 9 'Bɩa ‑na 'yie 'bɛ nye nu, ꞊nɩɩ dɛ 'kuku nu, ‑ye ‑bo ‑hɩɛ 'le, ‑bo pue 'kwla 'mʋ. Ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke ‑bo nɩ 'yie'kɛɛ, 'plɩɩ ‑bo pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ, 'ɛ ‑hi 'o ‑na 'yii 'hɔn bɩ ꞊cɛɛ 'o ye, 'plɩɩ bʋ po 'le ‑mʋ na ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe.»

‑Tɛ ‑Yusu pue la blablɛ a dɛ ye, ‑ɛ 'wan, 'plɩɩ ʋ 'ye

(Luku 15.3-7)

10 Kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «Ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, 'ke a 'nɩ ꞊han 'na nahuon ꞊de yraa, ‑ɛ nue, ɔ 'de nahuon gblaka. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de nahuin gblakɩ, Nyɩsʋa a lɛleenyʋ, nʋ‑ nyu 'yie ꞊tu, lɛleenyʋ a ‑gbɛ, 'ʋ kɔ 'hru, 'ke bʋ 'cipi 'o 'na Bu Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ. [ 11 'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'mɔ Nyɩsʋa lee nɔ ‑tʋtʋ ke, 'mʋ nahuin ꞊nʋ lɛ ꞊mɔ, ‑ʋ 'wan, ‑ʋ hren Nyɩsʋa ‑wɔn, 'mu waa, 'ke 'o 'waa 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋ nu a ‑ta 'mʋ, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa ye 'mʋɛɛ.]»

12 ‑Ye ɔ nye ye po dɛ, ɔ nɔ: «Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kɔ blablɔ a (100) ‑wlɩɩ ꞊hun, 'bɔ gbɔ 'le 'cɛɛlɛ 'mʋ, 'plɩɩ blablɔ a ‑gbɛ, 'a 'yɛɛ ‑do 'bɛ 'wan, dɛ tio‑ ɔ di nu 'le? Ɔ kɔ bɔ hie 'o blablɔ a (99) ‑wlɩɩ ‑hɛn ꞊tu 'o ‑pu ꞊tu 'o seledo ꞊nʋ gbo, 'ke 'le 'cɛɛlɛ 'mʋ, bɔ mu blablɛ ꞊nʋ lɛ ꞊mɔ, ‑ɛ 'wan. 13 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'bɔ yɛ ke, blablɛɛ ‑do ꞊nʋ a ‑tɩ, 'a plɔ di 'nɩ ble, ɛ 'mʋ 'o blablɔ a (99) ‑wlɩɩ ‑hɛn ꞊tu 'o ‑pu ꞊tu 'o seledo ꞊nʋ, ‑ɔ 'de 'wan 'mʋ ‑hi. 14 Dɛɛ ‑do, nɛ‑ɛ nɩ, 'ke 'o 'a nɩ Bu Nyɩsʋa ‑wɔn, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ‑ɛ nue, ɔ 'nɩ ‑hʋɛ ꞊le, 'a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de nahuin gblakɩ, 'a nahuoon ‑do bɔ 'wan.»

‑N 'be Nyɩsʋa a nahuon, 'bɔ nu ‑mʋ dɛ 'kuku 'mʋ, ‑tɛ ‑n di nu, 'plɩɩ ꞊muo 'mʋ ‑hɛ

15 (‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ:) «‑N 'be Nyɩsʋa a nahuon 'bɔ nu ‑mʋ dɛ 'klan 'mʋ, mu ‑bo lo, a 'mʋ ye bii, ꞊muo le, ‑ɛ mɔ, dɛ ꞊nʋ, ɔ nu, ɛ nyre lɛ 'yi. 'Bɩa 'bɔ wɛɛn ke, ‑ɛ mɔ, ɔ nu dɛ 'kuku, ‑ye ‑n nue nɩ, 'ɔ ‑hɛ lele ‑na 'dɩayu. 16 Kɛɛ, 'bɩa 'bɔ 'die ke wɛɛn, ‑ɛ mɔ, ɔ nu dɛ 'kuku, mu ‑bo da nahuoon ‑do, ‑hee' nahuiin 'hɔn, bʋ bi ‑mʋ ke. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ, ɛ nyi 'nɩ ꞊tu, 'plɩɩ a 'mʋ nahuon ‑tɩ mu yɛɛ, ɛɛ ‑hʋa ‑hɛhɩpʋʋ 'hɔn, ta. 17 Kɛɛ, 'bɩa 'bɔ 'die lele ke wɛɛn, ‑ɛ mɔ, ɔ nu dɛ 'kuku, ‑ye ‑bo le 'cʋɛ a nahuin. 'Bɩa 'bɔ 'die lele ke wɛɛn, 'ke 'o 'cʋɛ a nahuin a ‑gbɛ ye, ‑ɛ mɔ, ɔ nu dɛ 'kuku, ‑ye 'ke 'le ‑mʋ 'yi 'mʋ, bɔ 'ya hɩnyɔ 'mʋ, ‑hee' nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'de Nyɩsʋa yi.»

'Klɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa, ɔɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋ ‑nyi

18 (‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ:) «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, a di nahuin le, ʋ nɩ nu 'le, Nyɩsʋa, ɔ di ‑wɛ 'nɩ ꞊tu. Kɔ, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, a di ke wɛɛn, 'ke nahuin bʋ nu, Nyɩsʋa, ɔ di ‑wɛ ke 'nɩ wɛɛn.

19 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, nahuiin 'hɔn, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'bʋ wɛɛn ke, 'bʋ da Nyɩsʋa, 'bʋ ‑hʋɔ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de, 'na Bu Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ die ꞊nʋ 'nɩ ‑nyi, 20 ‑ɛ nue, nahuiin 'hɔn, ta, 'bʋ 'kukue lɛ, 'ke 'le 'na 'dʋ 'kwli 'mʋ, 'ke 'n nɩ 'le ꞊nʋ ‑hɛyri.»

‑Yusu nɔ 'nɩ: ‑N 'be 'bɔ nu ‑mʋ dɛ 'kuku 'mʋ, ‑ye ‑bo ‑hri dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ ‑wɔn

(Luku 17.4)

21 ‑Yusu bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye Piɛlɩ 'yɩyɔ 'o 'mʋ gbo 'hʋɩn, 'ɔ ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ o, 'n 'be Nyɩsʋa a nahuon, 'bɔ 'cipi 'o, 'bɔɔ 'mʋ dɛ 'kuku 'mʋ nu, 'wɩɩ ‑tie ꞊bo ‑hri 'a dɛ 'kuku a ‑gbɛ a ‑tɩ ‑wɔn 'le? ꞊Be ꞊bo nu 'a dɛ 'kuku a ‑tɩ a ‑wɔn‑hriiwɩɩ 'nɩpata?» 22 ‑Ye ɔ nɔ: «'Nɩ po ꞊le lɛ, ‑bo nu 'a dɛ 'kuku a ‑tɩ a ‑wɔn‑hriiwɩɩ 'nɩpata, kɛɛ, ɛ 'de gbopuelɛ kɔ. 'Ɛ nɩ ti, ‑hri 'a dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑wɔn.» 23 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «‑Tɛ Nyɩsʋa nu nahuin a win a kekɔɔlɛ, dɛ, ɛ 'we ye, nɛ‑ ‑gbo: 'Blʋgba a 'kɩɩn ꞊de, nɔ‑ da 'a ‑kʋannunyʋ gblakɩ, ɔ 'mʋ 'wli ꞊nʋ ‑hre, ʋ kɔ bʋ 'pɛɛ ꞊nɔ. 24 ‑Tɛ ɔ ꞊tu 'klɛɛ 'wli a ‑gbɛ a ‑hihre ‑wlu, ‑ye ʋ ya ꞊nɔ ye 'a ‑kʋannunyɔ ‑ye. 'Wli ꞊nʋ, ɔ 'ble kwa, ɩ ‑wɛ 'le 'wliblɛ 'plɔplɔ. 25 Kɛɛ, ɔ 'de 'le 'wlidʋ a ‑gbɛ a 'pɛɛlɛ ‑wɛ. ‑Ye 'kɩɩn a ‑gbɛ, ɔ le 'a nahuin ‑ye, ɔ nɔ: Ba gba nahuon ‑gbo, ɔ kɔ 'a nyrɔ, kɔ 'a 'yuo꞊pli 'hɛɛn, ba plu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ꞊go ye, kɔ, ba plo ‑wɛ 'a kʋkɔ‑tɔplɩ 'bii, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ gba ꞊nʋ 'pɛɛ. 26 ‑Ye ‑kʋannunyɔ a ‑gbɛ, ɔ blɔ ye gbo kwlɩ, ɔ nɔ: 'N 'ble ‑na bʋ kwa, 'nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla. 'N di ‑na gba 'bii 'nɩ 'pɛɛ. 27 ‑Ye 'kɩɩn a ‑gbɛ, ɔ 'ye 'a wɔlɩ, ɔ nɔ: ꞊Betɩ ‑n 'dio 'pɛɛ, 'n tɛ ‑mʋ gbo, mu.

28 ‑Tɛ ɔ ‑hɔn 'o ꞊nɔ ye 'mʋ, ɔɔ mu, ‑ye ɔ yɛ 'o gbo 'a 'be ‑kʋannunyɔ ‑ye. 'A 'be a ‑gbɛ, ɔ yɛ 'o gbo, ɔ 'ble kwa 'a gba 'cicrɛ. Nɛ‑ mɔ, nahuon ꞊nʋ, 'kɩɩn tɛ gbo, bɔ klɩ 'a 'be a ‑gbɛ a mranɩ, 'ɔ nyi lɛ mɩa, ɔ nɔ: 'Na gba, 'n kɔ 'le ‑mʋ ‑wɔn, ‑nyo 'mʋ! 29 'a 'be ꞊nʋ, 'ɔ blɔ kwlɩ ye gbo, ɔ nɔ: 'N 'ble ‑na bʋ kwa, 'nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla. 'N di ‑na gba 'nɩ 'pɛɛ. 30 Kɛɛ ‑ye ɔ bla nɩ, 'ɔ nue, 'ʋ po 'a 'be a ‑gbɛ ꞊jɩ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'le nɩ, ɔ 'mʋ 'a gba ꞊nʋ 'pɛɛ, 'plɩɩ ʋ 'muo gbo tɛ. 31 ‑Tɛ 'a 'bie ‑kʋannunyʋ ‑ye 'ye dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, ‑ye 'waa ꞊wlɩ 'mʋɛ gbo 'dɔ, 'ʋ mu, 'ʋ na 'kɩɩn a ‑gbɛ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ ‑wɔn lɛ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn. 32 ‑Ye 'kɩɩn a ‑gbɛ, ɔ da nahuon a ‑gbɛ nɩ, ɔ nɔ: ‑Kʋannunyɔ o, ‑n kɔ 'crɛ, gba 'bii ꞊nʋ, 'n kɔ wɛn 'le ‑mʋ ‑wɔn, 'n nɔ 'nɩ, ꞊betɩ ‑n 'dio 'pɛɛ, 'nɩ tɛ ‑mʋ gbo, ‑ɛ nue, ‑n 'batɩ 'mʋ lɛ. 33 ‑Tɛ 'n nu, 'nɩ 'ye ‑na wɔlɩ, kɛ'ɛ nɩ, ‑n kɔ ‑bo nu wɛn ‑n 'be ꞊nʋ a wɔlɩ a 'yiye. 34 Ɛ nue, 'kɩɩn a ‑gbɛ 'ɔ bi yrʋ 'mʋ 'dɔ, 'ɔ le 'a nahuin, ɔ nɔ: Ba puo ꞊jɩ 'mʋ, ʋ 'muo ꞊sʋɛ ꞊tue, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'le nɩ, ɔ 'mʋ 'a gba 'bii ꞊nʋ 'pɛɛ, 'plɩɩ 'muo gbo tɛ.» 35 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «Kɛ'ɛ nɩ, 'na Bu ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ɔ di 'a nɩ 'yiye nu. ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, 'a nɩ 'bienʋ Nyɩsʋa a nahuin nu 'a mʋ 'mʋ, 'bɩa 'ba 'nɩnɩ ‑hri ‑tɔplɩ a ‑gbɛ a ‑tɩ ‑wɔn, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke, ‑tɛ 'kɩɩn a ‑gbɛ, ɔ nu nahuon ꞊nʋ a ꞊tɔ, kɛ'ɛ nɩ, Nyɩsʋa di ‑wɛ 'a nɩ ꞊tɔ nu.»

19

Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu tɔɔ, 'ke 'o nyɩbɛyu kɔ nyrʋgba 'hɛɛn bʋ ‑gbʋgbɛ yrɛ a ‑ta 'mʋ

(Makɩ 10.1-12; Luku 16.18)

1 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ tɔɔlɛ a ‑gbɛ ‑wɔn, ‑ye ɔ ‑hɔn 'le Galileblʋgba 'mʋ nɩ, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, 'ʋ mu 'le Sudeblʋgba 'mʋ, 'ke 'le Sudɛn a 'nike, 2 nahuin 'plɔplɔ 'ʋʋ ‑Yusu ‑wɔn kʋɛ, kɩklanyʋ 'bʋ nɩ 'o, 'ɔɔ 'waa 'kʋɛi ‑wɔ.

3 ‑Ye Falisi꞊tumu a nahuin, ‑ʋ nɩ 'o, nʋ‑ 'yɩya 'o ꞊nɔ ye gbo, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'mʋ lɛ ꞊tɔ, 'ke ɔ 'mʋ ka, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Kɛ ʋʋ 'klɛɛ po, 'ʋ nyo wlɔn ꞊gba: «꞊Be Nyɩsʋa a tetei, ɩ nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, nyɩbɛyu kɔ 'hru, 'ke bɔ po 'le 'a nyrʋgba ‑patʋ 'mʋ, 'ke 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de a ‑ta 'mʋ?» 4 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «'N pui ‑tɛɛ, a ‑hre nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, 'klɔ a ‑wlu꞊tuulɛ 'mʋ, ‑tɛ Nyɩsʋaa ‑tʋnahuon nu, ‑ye ɔ nue nɩ, ‑tʋnahuon a ‑gbɛ 'ɔ 'ya nyɩbɛyu kɔ nyrɔ 'hɛɛn 'mʋ. 5 Ɛ nɛ‑ nue, nyɩbɛyu 'mʋ 'o 'a bu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn gbo hie, ɔ 'mʋ nyrɔ kɔ, ɔ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ nɩnɩ, ʋ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ ‑tʋnahuoon ‑do ‑hɛ. 6 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ʋ 'de 'klɛɛ lele ‑tʋnahuiin 'hɔn, kɛɛ, ʋ mɔ ‑tʋnahuoon ‑doo nɩ. 'A ‑tɩ o, nyɩbɛyu kɔ 'a nyrɔ 'hɛɛn, Nyɩsʋa nu, 'ʋ ‑hɛ ‑tʋnahuoon ‑do, nahuon ꞊de 'de ye blɛ, bɔ ‑hɩhɩʋ yrɛ.» Kɛ'ɛ nɩ, ‑Yusu po ꞊nʋ ye. 7 ‑Ye Falisi꞊tumu a nahuin ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «Dɛ‑ nue 'klɛɛ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise 'ɔ ꞊tui la, 'ke 'le 'a tetei 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, nyɩbɛyu 'bɔɔ ‑hʋa bɔ po 'le 'a nyrɔ ‑patʋ 'mʋ, ‑ye bɔ ‑nyo 'crɩɩnɩɛ, ‑ɛ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ɔ puo 'le 'mʋ ‑patʋ?» 8 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'A nɩ ꞊wlɩ a 'mʋ'gboklolɛ a ‑tɩɩ nɩ, Moise 'ɔ ‑nyi 'a mʋ 'hru, 'ke ba po 'le 'a nɩ nyrʋ ‑patʋ 'mʋ lɛ. Kɛɛ, 'klɔ a ‑wlu꞊tuulɛ 'mʋ, ɛ 'de la lɛ 'mʋ nɩ. 9 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, nyrʋgba 'bɔ 'de 'o 'a tɔ gbo hie, 'plɩɩ 'a tɔ 'bɔ puo 'le ‑patʋ 'mʋ, 'plɩɩ 'bɔ kɔ nyrɔ ‑ye, ‑ye ɔ nu ‑wlawli, 'ke 'o 'a ye‑hɛnyrɔ ye.» 10 ‑Ye 'a ‑naagbopʋ nyo 'klɛɛ 'nɩ le, ʋ nɔ: «'Bɩa 'bɛ nɩ lɛ 'mʋ, 'ke 'o nyɩbɛyu kɔ 'a nyrɔ 'hɛɛn ‑wɔn, ‑ye ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke ʋ nɩ kʋkɔ 'le.» 11 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Ɛ 'de nahuin 'bii, ʋ 'deɛ bʋ 'ble ‑tɩ a ‑gbɛ kwa. Nahuiin ‑do ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi 'klɩ, nʋ‑ʋ ‑tɩ a ‑gbɛ 'mʋ lɛ yrii. 12 Ɛ kɔ 'dai ‑tɔplɩ, 'ɩ nye nu, nyɩbɛpʋ 'ʋ 'nɩnɩ kɔ nyrʋ: ꞊ʋ ‑ye nɩ 'o, 'ʋ 'de 'yuokɔdɛ, ꞊ʋ ‑ye nɩ 'o, 'ʋ ‑hɩʋ bɔtɔ, ꞊ʋ ‑ye 'nɩ kɔ ꞊le nyrʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa a ‑kʋaan ‑do nu, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ nahuin win ke kɔɔ. 'A ‑tɩ, nahuon ‑gbo, ‑ɔ ‑wɛ 'le ‑tɩ a ‑gbɛ a kwa'buble, nɔ‑ ‑bɔ 'bli kwa!»

‑Tɛ ‑Yusu da la Nyɩsʋa, 'ke bɔ nu la 'yuo꞊pli ꞊hapʋdɛ 'mʋ

(Makɩ 10.13-16; Luku 18.15-17)

13 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ʋ gba 'le ‑Yusu ye 'yuo꞊pli, ɔ 'mu dabʋɩ 'lu gblɛ po, ɔ 'mʋ Nyɩsʋa da, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'mʋ 'yuo꞊pli a ‑gbɛ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu. Kɛɛ ‑ye ‑naagbopʋ, ʋʋ nahuin ꞊nʋ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ʋ ya 'le 'yuo꞊pli, ʋ nɔ: «A nɩ yʋ 'le ꞊nɔ ye!» 14 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu nɔ: «Ba ‑ha 'yuo꞊pli mɛ lɛ, bʋ di nɔ 'mʋ ye. A nɩ kʋ 'le ye, ‑ɛ nue, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'we ꞊nɔ 'yuo꞊pli ‑gbo ye, nʋ‑ di 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ pa,» 15 'ɔ nyu dabʋɩ 'lu gblɛ po, 'ɔɔ Nyɩsʋa da, 'ke bɔ nu ꞊nʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ. Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye ɔ ‑hɔn 'le ‑tɛgbi a ‑gbɛ 'mʋ nɩ, 'ɔ mu.

‑Yusu kɔ gblotayu ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ɔ mɔ la dɛkɔnyɔ

(Makɩ 10.17-31; Luku 18.18-30)

16 'Wɔ ꞊de 'mʋ, gblotayu ꞊de, nɔ‑ 'yɩya 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ɔ ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, ꞊hapʋdɛ tio‑ 'n di nu 'le, 'plɩɩ 'mʋ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ kɔ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le 'le?» 17 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Dɛ‑ kɔ ‑tɩ ꞊nɩɩ 'mʋ wlɔn ꞊gba, 'ke 'o ꞊hapʋdɛ a ‑ta 'mʋ? Nyɩsʋaa ‑do, nɔ‑ mɔ ꞊hapʋnahuon. 'Bɩa ꞊nɩ nye ‑hʋa, 'ke Nyɩsʋa bɔ ‑nyi ‑mʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, ‑ye ‑bo ꞊tuu 'o Nyɩsʋa a tetei 'o!» 18 ‑Ye ɔ ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: «Tetei tio‑ 'n di 'o ꞊tuu 'le?» ‑Ye ‑Yusu nɔ: «꞊Nɩ 'la 'le nahuon, ꞊nɩ nu 'le ‑wlawli, ꞊nɩ 'yri 'le, ꞊nɩ po 'le nahuon hɩ ke, 19 ꞊tuu 'o ‑n bu kɔ ‑n 'dii 'hɛɛn, 'ke 'le 'mʋnʋɛlɛ 'kwli 'mʋ, nʋɛ ‑n 'be ‑tʋnahuon 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑n nu ‑n dɩɔnʋ a 'mʋnʋɛlɛ.» 20 ‑Ye gblotayu a ‑gbɛ, ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «'N ꞊tuu 'o tetei 'bii a ‑gbɛ nɩ. Dɛ tio‑ ‑ɛ hie 'o lele 'mʋ?» 21 ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nɔ ye po, ɔ nɔ: «'Bɩa ꞊nɩɩ ‑hʋa ‑bo ꞊cɛɛ 'o ye, mu ‑bo plo ‑na kʋkɔ‑tɔplɩ, ‑bo ‑nye 'a 'wliyɛ ꞊sʋɛnyʋ lɛ, ‑ye Nyɩsʋa, nɔ‑ di ‑mʋ ꞊hapʋdɛ gblaka 'mʋ nu, 'ke 'le yakɔ 'mʋ. ꞊Nɩ nue 'klɛɛ, ‑ye ‑bo kʋɛ 'mʋ ‑wɔn, ꞊mʋ 'na ‑naagbopʋyu ‑hɛ.» 22 Gblotayu ‑mɛ ‑ye, bɔ 'wɔn ‑tɩ ꞊nʋ ‑Yusu ꞊tu, ‑ye 'a ꞊wlʋ bi ꞊hlɔn, 'ɔ ‑hɔn 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɛ nue, 'a kʋkɔ‑tɔplɩ ‑huo 'dɔ.

23 ‑Tɛ ɔ mu 'klɛɛ, ‑ye kɛ ‑Yusuu 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ɛ kla wlɔn, 'ke 'o dɛkɔnyɔ ‑wɔn, 'ke bɔ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ. 24 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɛ kla wlɔn, 'ke 'o dɛkɔnyɔ ‑wɔn, ‑ɔ kuo 'a kʋkɔ‑tɔplɩ ꞊wlʋ ye, 'ke bɔ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, 'ke bɔ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ, 'ɛ ‑hi 'o ꞊gbuke‑so 'mʋ, 'ke bɔ naa 'le 'die a 'hʋɔ wlɔn.» 25 ‑Yusu a pupowin a ‑gbɛ, ɩ ma 'a ‑naagbopʋ lɛ wlɔn 'dɔ. ‑Ye ʋ nɔ: «'Bɛ kɔ bɛ ‑ti lɛ 'mʋ, nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ.» 26 ‑Ye ‑Yusu nyu 'nɩ 'ye, ɔ nɔ: «Ɛ 'die 'le ‑wɛ, 'ke 'le ‑tʋnahuon a 'klɩ 'kwli 'mʋ, bɔ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, ɔ 'mʋ 'le 'a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ pa. Kɛɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli 'mʋ, 'ɛ nɩ dɛ, ɛ ‑wɛ 'le ꞊le.»

27 ‑Ye kɛ Piɛlɩɩ ‑Yusu ye po: «‑A ‑mɛ ‑ye 'le? 'Ye kɛ, ‑a hie 'o ‑a nɩ nahuin gbo, ɛ kɔ ‑a nɩ ‑tɔplɩ 'bii 'hɛɛn, ꞊aa ‑mʋ ‑wɔn naa. 'A ‑tɩ, dɛ tio‑ Nyɩsʋa di ‑a mʋ ‑nyi 'le?» 28 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri, 'n di 'o 'na bodɩɔgbata ꞊nʋ ke gbo nɩ, 'ke 'le 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ti a ‑gbɛ 'yri, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ 'na ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ, 'ke a di ‑wɛ 'o 'a nɩ gbatɩ ke gblɛ nɩ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ Yisraɛkʋɛ a ꞊tugbɩ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ ‑bati lɛ poo. 29 Kɔ, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ hie 'o 'a kayuo gbo, kɔ 'a ‑dɩayuo, kɔ 'a bu kɔ 'a 'dii, kɔ 'a nyrʋgba, kɔ 'a 'yuo꞊pli, kɔ 'a ‑cii 'hɛɛn, 'na 'mʋnʋɛlɛ a ‑tɩ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ‑tɔplɩ, Nyɩsʋa di ꞊nɔ ‑nyi, ɩ di 'nɩ ‑huo bʋbakɔ, ɩ 'mʋ 'o dɛ ꞊nʋ, ɔ hie 'o gbo 'mʋ ‑hi, Nyɩsʋa 'muo ‑wɛ 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 30 Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o 'waa 'bienʋ 'lu ye, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'waa 'plɔplɔ, nʋ‑ di ‑tado 'le 'waa 'bienʋ bʋ gbo nɩ, kɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le 'waa 'bienʋ bʋ gbo, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'waa 'plɔplɔ, nʋ‑ di ‑tado 'o 'waa 'bienʋ 'lu ye nɩ.»

20

‑Tɛ ‑Yusu po la ‑cikɔnyɔ kɔ ‑kʋannunyʋ 'hɛɛn a ‑talʋdʋ

1 (‑Ye ‑Yusu po ‑talʋdʋ ‑ye, ɔ nɔ:) «Nyɩsʋa 'bɔ kɔɔ nahuin win ke, dɛ, ɛ 'we ye, ɛ nɛ‑ ‑gbo: 'Dɩdɔnyɔ gblaka ꞊de, nɔ‑ 'hrɩ ‑nyrajruwɔ ꞊de 'mʋ, 'ɔ mu ‑kʋannunyʋ lɛ ꞊mɔ wɔn, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'a ‑kʋan nu, 'ke 'le 'a ‑ci ke. 2 ‑Tɛ ɔ yɛ 'o ye‑hɛnahuin gbo, ‑ye ɔ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋ ‑yrɩ nɩ, 'ke bɔ 'pɛɛ ꞊nʋ ‑nyrɔwɔ꞊gble a 'wliyɛ, 'ɔ lu, 'ke bʋ mu 'a ‑kʋan nu, 'ke 'le 'a ‑ci ke. 3 Muu 'o 'yrʋ a 'o'yaalɛ a ti 'yri, ‑ye ɔ 'hrɩ lele nɩ, 'ɔ mu 'le lele ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑kʋan lɛ ꞊mɔ, ʋʋ 'o gblɛ nɩ, 'ɔ yɛ 'o nahuin ‑ye gbo, ‑ʋ 'nɩnɩ nu ‑kʋan ꞊de. 4 ‑Ye ɔ nɔ: Ba mu ‑wɛ 'le 'na ‑ci ke, a 'mʋ 'na ‑kʋan nu. 'Wliyɛ ꞊nʋ, ‑ɛ blɛ 'a mʋ ye, 'n die 'a mʋ 'nɩ ‑nyi. 5 ‑Ye ʋ mu 'le ꞊le. Muu 'o 'yrʋ a gbonyrati 'yri, ‑ye ɔ 'hrɩ lele nɩ, 'ɔ mu ‑kʋannunyʋ ‑ye lɛ ꞊mɔ wɔn. Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ ɔ nu 'yrʋ‑hiilɛ a ti 'yri. 6 ‑Tɛ ɛ hie 'klɛɛ 'le ‑hawɔɔ ‑do, 'plɩɩ nahuin 'mʋ ‑kʋan gbo nyra, ‑ye ɔ 'hrɩ lele nɩ, 'ɔ mu 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑kʋan lɛ ꞊mɔ, ʋʋ 'o gblɛ nɩ, 'ɔ yɛ 'o lele nahuin ‑ye gbo. Ɔ nɔ: Dɛ‑ kɔ ‑nyrɔwɔ ꞊gbu ‑gbo, aa mɔ ‑hi, 'a 'nɩnɩ nu ‑kʋan ꞊de 'le? 7 ‑Ye ʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: ꞊Ɔ ꞊de 'de ‑a mʋ ‑kʋan ke po a ‑tɩɩ nɩ. ‑Ye ɔ nɔ: 'Bɛ nɩ lɛ 'mʋ, ba mu ‑wɛ 'le 'na ‑ci ke, a 'mʋ 'na ‑kʋan nu.

8 'Yrʋ bʋʋ 'le yakɔ 'mʋ lɛ ‑wɛ, ‑ye ‑cikɔnyɔ da 'a ‑kʋannunyʋ a nyɩgblaka nɩ, ɔ nɔ: Da ‑kʋannunyʋ 'bii, ꞊mu 'pɛɛ. Ye‑hɛnahuin, ‑bo 'pɛɛ, nʋ‑ mɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'bɔɔ 'le lɛ, 'n po ‑kʋan ke. Nɛ‑ ‑bo nu ‑nunu, ‑bo yɛ ye‑hɛnahuin ke, 'n po ‑kʋan ke. 9 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nu ‑hawɔɔ ‑do a ‑kʋan, ‑tɛ ʋ di 'le, ‑ye ʋ 'ye ‑nyrɔwɔ꞊gble a 'wliyɛ. 10 ‑Tɛ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ ye‑hɛnahuin, ʋ po wɛn ‑kʋan ke, ʋ 'ye dɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ 'lu ‑wɔn mue, ‑ye ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ nɔ 'nɩ, 'waa 'wliyɛ di 'nɩ ‑huo, ɛ 'mʋ 'o 'waa 'bienʋ a nɛnɛ 'mʋ ‑hi. Kɛɛ, ʋ ‑nyi ‑wɛ ꞊nʋ ‑nyrɔwɔ꞊gble a 'wliyɛ. 11 ‑Tɛ ʋ ‑nyi ꞊nʋ 'wliyɛ a ‑gbɛ, ‑ye ʋʋ ‑cikɔnyɔ lɛ poo yrʋ, 12 ʋ nɔ: Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'bɔɔ 'le lɛ, ‑ʋ nu ‑hawɔɔ ‑do a ‑kʋan, kɔ ‑a mʋ ‑gbo, ‑ʋ 'ye ꞊sʋɛ, ‑nyrɔwɔ ꞊gbu ‑gbo 'mʋ, 'yrʋ nu kɛ lɛ, ʋ hʋan kɛ ye, ʋ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, 'wliyɛɛ ‑do, nɛ‑ ‑n 'pɛɛ ‑a mʋ. 13 Kɛɛ ‑ye ‑cikɔnyɔ ꞊tu 'a nahuoon ‑do ‑wɔn, ɔ nɔ: 'Mɛ o, 'n 'de ‑mʋ kaa. ꞊Be ‑n kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a 'di wɛn ‑yra, 'ke ꞊bo 'pɛɛ ‑mʋ ‑nyrɔwɔ꞊gble a 'wliyɛ. 14 'A ‑tɩ o, gba ‑na 'wliyɛ, ‑bo mu. Nahuin ‑gbo, ‑ʋ 'bɔɔ 'le lɛ, 'n po ‑kʋan ke, 'wliyɛɛ ‑do ꞊nʋ, 'n ‑hʋa ꞊bo ‑nyi ꞊nʋ, ɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ 'n ‑hʋa ꞊bo ‑nyi ‑wɛ ‑mʋ. 15 ‑Tɛ 'nɩɩ 'na kʋkɔ‑tɔplɩ a naalɛ nu, 'mɔ kʋɩ 'le ‑wɔn. ‑Hee', ꞊be ca ‑nɩɩ ꞊tu, ‑tɛ 'na ꞊wlʋ nɔ 'yi lɛ a ‑tɩ?»

16 ‑Ye ‑Yusu nɔ lele: «'A ‑tɩ o, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le 'waa 'bienʋ bʋ gbo, nʋ‑ di ‑tado 'o 'waa 'bienʋ 'lu ye nɩ, kɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o 'waa 'bienʋ 'lu ye, nʋ‑ di ‑tado 'le 'waa 'bienʋ bʋ gbo nɩ.»

‑Yusu bɔ ꞊tu 'a 'kʋkʋɛ kɔ 'a 'klɔ'hɩhrɛ a ‑tɩ, 'a 'wɔ a ta a nɔnɔ nɩ gbo

(Makɩ 10.32-34; Luku 18.31-34)

17 ‑Tɛ ‑Yusu ‑yrɛ, ‑ye ɔ 'kɩɛ gbɛɛ 'hru 'lu ‑wɔn, 'ɔɔ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ mu, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn. Bʋʋ 'klɛɛ 'hru na, ‑Yusu 'ɔ 'ba 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ 'mʋ, 'ʋ bii ye. Kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: 18 «Ba po 'mʋ nʋa ye gbo. ‑Aa 'mʋ mu Jrusrɛdɩɔ. 'Ke ʋ di 'le 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ kwa po, kɔ teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn. Ʋ di 'mʋ lɛ poo ‑bati, ʋ 'mʋ lɛ po, 'n nɩ 'mʋ 'kʋkʋɛ. 19 'Bɛ ‑hi, ʋ 'mʋ 'mʋ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi kwa po, nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ 'mʋ 'caa, kɔ, ʋ 'mʋ 'mʋ lɔkɔ bii, kɔ, ʋ 'mʋ 'o 'mʋ tu 'yie 'mʋ kɔɔ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'mʋ 'la. ‑Nyrɔwɩɩ 'hɔn 'bɩ ‑hi, ‑nyrɔwɔ a ta a nɔnɔ 'mʋ, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'mʋ 'le 'mʋ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri ‑ha, ɔ 'mʋ 'mʋ 'klɔ ‑ha.»

Sakɩ kɔ Saan 'hɛɛn a 'dii, ‑tɛ ɔ le la ‑Yusu, ‑ɛ mɔ, ɔɔ ‑hʋa 'a 'yuo꞊pli bʋ nɩ ‑tado 'le ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ke 'le Nyɩsʋa a gbonɩɩlɛ 'mʋ

(Makɩ 10.35-45)

20 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye Sebede a nyrʋgba, ɔ 'yɩya 'o ‑Yusu 'mʋ gbo 'hʋɩn, ɔ kɔ 'a 'yuoo 'hɔn ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ mɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋ Sakɩ kɔ Saan 'hɛɛn, 'ɔ blɔ kwlɩ ye gbo, ‑ɛ die nu, ɔ 'muo dɛ ‑hʋa. 21 ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nɔ ye po, ɔ nɔ: «Dɛ tio‑ ‑nɩɩ ‑hʋa ꞊bo nu, 'ke 'o ‑mʋ ‑wɔn 'le?» ‑Ye ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑n di nahuin win ke kɔɔ, 'ke 'le Nyɩsʋa a gbonɩɩlɛ 'mʋ, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ‑bo wɛɛn ke, 'na 'yuoo 'hɔn ‑gbo, bʋ nɩ 'o ‑mʋ 'hʋɩn 'mʋ gbo, ‑do 'ke 'le ‑na diidɛpɩa ke, ‑do ‑ye 'ke 'le ‑na kamrapɩa ke.» 22 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu nɔ: «Dɛ aa ‑hʋa, dɛ bɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, a 'die yi. ꞊Be a ‑wɛ 'le ba 'ye ꞊sʋɛdʋ ꞊nʋ nɩ, 'n di 'ye?» ‑Ye ʋ nɔ: «‑A ‑wɛ 'le ꞊le.» 23 ‑Ye ɔ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ꞊sʋɛdʋ ꞊nʋ, 'n di 'ye, a 'mue 'ye. Kɛɛ ‑ye ɛ 'de 'mɔ, 'n 'die 'le ‑wɔn kɔ, 'ke ꞊bo ꞊tui, nahuin tio‑ di 'le 'na diidɛpɩa kɔ 'na kamrapɩa 'hɛɛn ke gbo nɩ. 'N Bu Nyɩsʋa, nɔ‑ di nahuin a ‑gbɛ ‑ha.»

24 ‑Tɛ ‑naagbopʋʋ ‑pu ‑ye ꞊nʋ, ʋ 'wɔn ‑tɩ ꞊nʋ, 'dɩayuoo 'hɔn ꞊nʋ, ʋ ꞊tu ‑Yusu ye, ‑ye ʋ nyu lɛ poo yrʋ. 25 ‑Ye ‑Yusu da ʋ 'bii nɩ, ɔ nɔ: «A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'klɔ ‑gbo a 'luyenɩnyʋ, ‑ʋʋ 'waa dakʋ naa, ʋ nyu ꞊tue ꞊sʋɛ, 'ʋ nyu 'mʋ 'plɔ. 'Waa 'kɩɩndɛ a ‑gbɛ, ʋ nye 'le 'kwli 'mʋ nuu 'crɛ. 26 A ‑mɛ ‑ye, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ɛ 'deɛ bɛ ‑ti lɛ 'mʋ. 'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon 'bɔɔ ‑hʋa bɔ 'ya 'a nɩ ye'mʋnaanyɔ 'mʋ, nahuon a ‑gbɛ, ɔ blɛ ye bɔ 'ya 'a nɩ 'mʋ‑hɛnyɔ 'mʋ. 27 Kɔ, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon 'bɔɔ ‑hʋa bɔ 'ya 'a nɩ 'luyenɩnyɔ 'mʋ, nahuon a ‑gbɛ, ɔ blɛ ye bɔ ‑wɛ ‑wɔn, 'ke bɔ ‑hɛ 'a mʋ 'mʋ. 28 'Na ‑gbɛ, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n 'de 'le di, 'ke nahuin bʋ ‑hɛ 'mʋ 'mʋ, kɛɛ, 'n di 'le ꞊le, 'ke ꞊bo ‑hɛ nahuin 'mʋ, kɔ, ꞊bo ‑ha 'n dɩɔnʋ, 'mʋ 'kʋ, ‑ɛ die nu, 'na 'kʋkʋɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mue nu, Nyɩsʋa 'mʋ nahuin 'plɔplɔ ꞊gbla, 'ke 'o 'waa dɛ 'kuku ‑wɔn.»

‑Tɛ ‑Yusu nue la, 'yiisuanyʋ ꞊de, 'waa 'yii 'ɩ klɛ la ke

(Makɩ 10.46-52; Luku 18.35-43)

29 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, 'ke ʋʋ 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ ‑hɔn, ‑ɔ mɔ Seliko. ‑Tɛ ʋʋ 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ ꞊tɩ, nahuin 'plɔplɔ, 'ʋ nyu ‑wɔn kʋɛ. 30 ‑Ye 'ke 'o 'hru nʋa 'mʋ, 'ke 'yiisuanyʋʋ 'hɔn ꞊de nɩ 'o gbo. 'Yiisuanyʋ a ‑gbɛ, ʋ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu'u nɩ, ‑ɔɔ ‑hi. ‑Ye ʋ 'yaa 'le win, ʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, Dafidɩ a 'Yu, yrii ‑a mʋ wɔlɩ ye ‑o!» 31 ‑Ye nahuin, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ nyu ꞊hɛn 'nyrɛ, ʋ nɔ: «Ba ma wien mɔ!» Kɛɛ ‑ye ʋ bla nɩ, 'ʋ 'yaa 'le lele win, ʋ nɔ: «Dafidɩ a 'Yu, yrii ‑a mʋ wɔlɩ ye ‑o!» 32 ‑Tɛ ‑Yusu 'wɔn 'waa win, ‑ye ɔ nyra gbo, 'ɔ dʋ. ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'o, ‑ye ‑Yusu ꞊gbʋ wlɔn, ɔ nɔ: «Dɛ tio‑ aa ‑hʋa, ꞊bo nu, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn 'le?» 33 ‑Ye ʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, ‑a nye 'nɩ ‑hʋa, ‑bo nue, ‑a nɩ 'yii ‑gbo, ‑ɩɩ kla, bɩ klɛ ke!» 34 ‑Ye ‑Yusu 'ye 'waa wɔlɩ, 'ɔ 'tʋ 'waa 'yii lɛ. Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ʋ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, ʋ ‑tʋa lɛyriilɛ gbo, 'ʋ bi 'o ‑Yusu ke 'mʋ, 'ʋ nyo ‑wɔn kʋɛ.

21

‑Tɛ ‑Yusu 'ya la Jrusrɛdɩɔ 'mʋ

(Makɩ 11.1-11; Luku 19.28-40; Saan 12.12-19)

1 ‑Tɛ ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋʋ Jrusrɛdɩɔ 'mʋ mu, ‑ye 'ke ʋ nyre 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Bɛtɩfase, 'ke 'o dʋgba ꞊nʋ ꞊hlɔn, ‑ɔ kɔ 'lu ti nɩ 'le, ʋʋ olifie daa, ‑Yusu 'ɔ le 'a ‑naagbopʋʋ 'hɔn. 2 Kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po: «Ba mu 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ nɩ 'le 'a mʋ ye 'mʋ. 'Bɩa 'ba 'ya 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ‑ye a di 'o gbo yɛ 'kasra kɔ 'a 'yu 'hɛɛn, 'ʋ mʋɩ gbo. 'Bɩa 'ba yɩ 'o gbo, ‑ye ba ꞊wlɩɩ gbo, ba yɩ 'mʋ ye. 3 Nahuon ꞊de 'bɔ ꞊gba 'a mʋ wlɔn, ‑ye kɛ ba po: Kʋkɔnyɔ'ɔ nɩ, ‑ɔ nyi ‑hʋa. 'Bɩa 'ba ꞊tui, ‑ye tii ‑do a ti 'yri, ʋ di 'nɩ wɔn, a 'mui 'le ya.»

4 Dɛ a ‑gbɛ, ɛ mue ‑wɔn 'lu, ‑ɛ die nu, ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ ꞊tu la, ɩ 'mʋ nue. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo:

5 «Kɛ ba po Siondɩɔ (‑ɔ mɔ Jrusrɛdɩɔ) a nahuin ye:

Ba 'ye kɛ, 'a nɩ bodɩɔ, nɔ‑ɔ nɔ 'a mʋ ‑wɔn di.

Ɔ ꞊tɩɔ 'le 'a dɩɔnʋ,

'ɔ 'ya 'o 'kasra ke, kɔ 'kasrayu 'hɛɛn.»

6 ‑Tɛ ‑Yusu le 'a ‑naagbopʋʋ 'hɔn a ‑gbɛ, ‑ye ʋ mu nɩ, 'ʋ nu dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu le ꞊nʋ, 7 'ʋ ya 'kasra kɔ 'a 'yu 'hɛɛn a ‑gbɛ ‑Yusu ye. ‑Tɛ ʋ yʋ 'le, 'ʋ po 'o 'waa danɩ kɔ wlawlɩ 'kasrɩ a ‑gbɛ ke gblɛ, ‑ɛ die nu, ‑Yusu 'bɔ 'yɩ 'o ke, ɔ 'mʋ danɩ a ‑gbɛ ke gbo nɩ. (‑Ɛ nue, ɔ nye nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ɔ mɔ bodɩɔɔ nɩ, ‑ɔɔ 'le kegbowɛɛnlɛ ya, ɛ 'de tʋ, ɔ 'nɩ yʋ ꞊le 'le. Ɛ nɛ‑ kɔ ‑tɩ 'ɔ 'ya 'o 'kasrɩ a ‑gbɛ ke.) 8 ‑Tɛ ʋʋ 'le di, nahuin 'plɔplɔ 'ʋ po 'o 'waa nɩ danɩ 'hru wlɔn gblɛ. ꞊Ʋ ‑ye nɩ 'o, 'ʋ 'bɛ 'kwla, 'ʋ puo 'o 'hru wlɔn gblɛ, ‑Yusu 'ɔ nyo ke na, 9 nahuin 'ʋ nyo ye 'mʋ naa, kɔ, ꞊ʋ ‑ye 'ʋ nyo ‑wɔn kʋɛ. Kɛ ʋʋ nu, 'ʋʋ 'le win 'yaa, ʋ nɔ: «‑Na 'wio, Dafidɩ a 'Yu, ‑mɔ ‑gbo, ‑ɔɔ 'le di, 'ke 'le Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a 'dʋ 'kwli 'mʋ, Nyɩsʋa bɔ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, 'ke 'le yakɔ 'mʋ!» 10 ‑Tɛ ‑Yusu 'ya 'klɛɛ Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ‑ye 'dɩɔɔ 'le 'nɩ mu, 'ɔɔ 'le di, 'ʋʋ wlɔn lɛ ꞊gbʋgba: «Nahuon tio‑ ɔ 'ya 'le?» 11 ‑Ye nahuin nɔ: «Nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ ‑Yusu. 'Ke ɔ 'ti 'le Nasalɛtɩdɩɔ 'mʋ, 'ke 'le Galileblʋgba 'mʋ.»

‑Tɛ ‑Yusu bla la ‑tɔplɩplonyʋ lɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ

(Makɩ 11.15-19; Luku 19.45-48; Saan 2.13-22)

12 ‑Yusu ‑mɛ ‑ye, 'ke ɔ pa 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ. 'Ke 'le ‑yaa a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke puplonyʋ nɩ 'le, 'ʋʋ 'wlugba‑tɔplɩ plo, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn a pipie ‑wɔn. 'Ke 'wli'cɩcɩnyʋ nɩ ‑wɛ 'o, 'ʋʋ pʋpʋwli 'cɩcɩ. ‑Tɛ ‑Yusu yɛ 'o puplonyʋ a ‑gbɛ gbo, ʋ kɔ nahuin ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋʋ ‑tɔplɩ ‑tɔ, ‑ye ɔ ‑tʋa 'waa lɛbʋbla gbo, 'ɔɔ 'wli'cɩcɩnyʋ a 'teblei ye gblɛ ꞊jri, kɔ, 'ɔɔ 'le ‑plijɩplonyʋ a gbatɩ yrɛ 'nyɩnyra. 13 Kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «Ʋ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: Nyɩsʋa nɔ 'nɩ: 'Na kayu nɩ 'o ꞊o, ‑ɛ die nu, nahuin, ʋ 'mʋ 'le 'mʋ daa.» Kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «Kɛɛ ‑ye a ‑mɛ ‑ye, a nuu kayu a ‑gbɛ 'mʋ 'yrinyʋ a kayu.»

14 Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, ‑ye 'yiisuanyʋ, kɔ nɩanɩnyʋ 'hɛɛn, nʋ‑ 'yɩya 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ, ‑Yusu 'ɔ ‑wɔ 'waa 'kʋɛi. 15 Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ kɔ teteitɔɔnyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ 'ye 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ꞊nʋ nɩ, ‑Yusu nu, 'ʋ 'wɔn ‑wɛ 'yuo꞊pli a win, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ, 'yuo꞊pli a ‑gbɛ, 'ʋʋ 'le win 'yaa, 'ʋʋ lɛ po: «‑Na 'wio, Dafidɩ a 'Yu!» Nɛ‑ nue, nyɩgblakɩ a ‑gbɛ, 'ʋ bi yrʋ 'mʋ lɛ, 16 'ʋʋ ‑Yusu le, ʋ nɔ: «꞊Be ‑tɩ ꞊nʋ, ʋʋ ꞊tu, ‑n nyi 'nɩ 'wɔn?» ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Iin, 'n nyi 'nɩ 'wɔn. 'N pui ‑tɛɛ, a ‑hre ‑tɩ ꞊nʋ nɩ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo: Nyɩsʋa o, ‑n nue nɩ, 'yuo꞊pli, kɔ 'nyɩnyayuo, 'ʋʋ ‑wɛ ‑mʋ baa.»

17 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ ‑hɔn 'o ꞊nʋ 'mʋ 'hʋɩn, 'ɔ mu 'le Betanidɩɔ 'mʋ. 'Kee nɩ, ɔ pɛɛ 'le.

‑Tɛ ‑Yusu po la tugbɛ, ʋʋ figie daa 'jrɔ ‑wɔn

(Makɩ 11.12-14,20-24)

18 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑ye ‑Yusuu de 'nɩ ‑mɛ, 'ɔɔ Jrusrɛdɩɔ 'mʋ di, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn. Bʋʋ 'klɛɛ 'le di, ‑ye kanʋ bi 'le ‑Yusu 'kwli 'mʋ. 19 Bɔ ta 'klɛɛ 'le ye 'mʋ lɛ, ‑ye ɔ 'ye tugbɛdʋ ‑ye, ʋʋ figie daa, 'ke 'o 'hru nʋa 'mʋ, 'ɔ mue 'o ꞊hlɔn, kɛɛ, haii ‑doo nɩ, ɔ 'yee 'le ꞊nɔ 'klɔ. ‑Ye kɛ ‑Yusuu tugbɛ a ‑gbɛ ye po: «Kʋɛ kɛ 'klɛɛ mɔ gbo, ꞊nɩ tʋ 'le 'klɛɛ lele 'kui ꞊de nɩ gbe!» Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye tugbɛ a ‑gbɛ, ɛ 'kʋ nɩ.

20 ‑Tɛ ‑Yusu a ‑naagbopʋ 'ye dɛ a ‑gbɛ, ‑ye ɩ saka ꞊nʋ nɩ 'dɔ, 'ʋ ꞊gba ‑Yusu wlɔn, ʋ nɔ: «Dɛ‑ nue 'klɛɛ, tii ‑do a ti 'yri, tugbɛ ‑gbo, 'ɛ 'kʋ 'le?» 21 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ: 'Bɩa 'ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye ‑tɛɛ, kɔ, 'ba 'nɩnɩ po gblɛ, ‑ye a ‑wɛ 'le ba nu dɛ ‑gbo nɩ, 'n nu tugbɛ ‑gbo 'mʋ. Ɛ 'de ɛ ‑do a ‑gbɛ. A ‑wɛ 'le ba le ‑wɛ dʋgba ‑gbo nɩ: ‑Hɔn mɔ ‑tɛgbi ‑gbo 'mʋ, bi 'le 'yru ‑wɔn! ‑ye dɛ a ‑gbɛ, ɛ di ‑wɔn mue 'lu. 22 'Bɩa 'baa Nyɩsʋa dɛ ‑hʋa, 'ba kue ꞊wlʋ ye, ‑ɛ mɔ, ɔ die 'a mʋ 'nɩ ‑nyi, ‑ye 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɔ die 'a mʋ 'nɩ ‑nyi.»

‑Tɛ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ꞊gba la ‑Yusu wlɔn, nyɔ‑ ‑nyi ꞊nɔ 'klɩ, 'ke bɔ nu ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ɔɔ nu

(Makɩ 11.27-33; Luku 20.1-8)

23 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'ke ‑Yusu mu 'le lele Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ, 'ɔ ‑tʋa nahuin Nyɩsʋa a ‑tɩ a tɔɔlɛ gbo. ‑Tɛ ɔɔ 'klɛɛ tɔɔ, ‑ye Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, ʋ kɔ ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nahuin ‑ye 'hɛɛn, ʋ 'yɩyɔ 'o 'mʋ gbo 'hʋɩn, ʋ nɔ: «Nyɔ‑ ‑nyi 'klɛɛ ‑mʋ 'klɩ, 'ke ‑bo bla ‑tɔplɩplonyʋ ‑gbo lɛ 'le? Nyɔ‑ le ‑mʋ, 'ke ‑bo nu ‑tɔplɩ 'bii ‑gbo, ‑nɩɩ nu 'le?» 24 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Na ‑gbɛ, 'n di ‑wɛ 'a mʋ wlɔn ꞊gba dɛ. 'Bɩa 'ba ‑hɩhɩɛ 'mʋ klɛ, ‑ye 'n di ‑wɛ 'a mʋ klɛ 'nɩ ‑hɩhɩa. 25 'A mʋ 'nɩɩ 'klɛɛ wlɔn ꞊gba: Nyɔ‑ le la Saan, 'ke bɔ po la nahuin 'nie 'lu lɛ 'le? ꞊Be Nyɩsʋa'a nɩ, ‑hee' ‑tʋnahuiin nɩ?» ‑Ye ʋʋ wlɔn lɛ 'nɩ ꞊gbʋgba: «‑Be' ‑a di 'klɛɛ po 'le? 'Bɩa ꞊ba plɛ: Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔ lo la, ‑ye ɔ di ‑a mʋ wlɔn 'nɩ ꞊gba: ‑Tɩ ꞊nʋ, Saan, ɔɔ la ꞊tu, dɛ‑ nue, 'a 'di la ‑tɛɛ pue 'le? 26 Mɔ, 'bɩa ꞊ba plɛ, ‑tʋnahuiin nɩ, ‑ye nahuin di ‑a mʋ yɛɛ ‑tɩ, ‑ɛ nue, nahuin pui ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Saan, ɔ mɔ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔɔ nɩ.» 27 Nɛ‑ nue, 'ʋ ꞊tu ‑Yusu ‑wɔn, ʋ nɔ: «‑A 'de 'a dɛ ꞊de yi.» ‑Ye kɛ ‑Yusuu ‑wɛ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'Na ‑gbɛ, 'n 'deɛ ꞊bo le ‑wɛ 'a mʋ, nyɔ‑ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'ke ꞊bo nu ‑tɔplɩ 'bii ‑gbo, 'nɩɩ nu.»

‑Yusu po la 'yuoo 'hɔn kɔ 'waa bu 'hɛɛn a ‑talʋdʋ

28 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ye po, ɔ nɔ: «'N ‑hʋa ꞊bo po 'a mʋ ‑talʋdʋ ye, ‑ɛ die nu, dɛ a di 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, 'mue 'ye. Nyɩbɛyu ꞊de, nɔ‑ kɔ la 'yuo nyɩbɛpʋʋ 'hɔn, 'ɔ le 'a ye‑hɛyu, ɔ nɔ: 'Na 'yu o, mu kɛ 'le ‑ci ke, ꞊mʋ 'na ‑kʋan nu. 29 ‑Ye ɔ ꞊tu 'a bu ‑wɔn, ɔ nɔ: 'N bla nɩ. 'Nɩ mu ꞊le 'le. Kɛɛ, muu 'o ye 'mʋ, ɔ 'cɩcɩ 'a 'lu a lɛ‑hielɛ nɩ, 'ɔ mu 'le 'a bu a ‑ci ke, 'ɔ mu ‑kʋan nu wɔn. 30 ‑Tɩ ꞊nʋ, nyɩbɛyu a ‑gbɛ, ɔ ꞊tu wɛn 'a ye‑hɛyu ye, nɩ‑ ɔ ꞊tu ‑wɛ 'a 'hɔn a nɔnɔ ye. Ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ nɔ: ‑Ɔɔ, 'n bu o, 'n di 'le 'nɩ mu. Kɛɛ ‑ye ɔ 'de 'le mu.» 31 ‑Ye ‑Yusu ꞊gba ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ‑nɩ wɛn wlɔn, ɔ nɔ: «'Ke 'le 'yuoo 'hɔn ꞊nʋ ‑gbahlɔn, nahuon tio‑ ꞊tuu 'o 'a bu 'le?» ‑Ye ʋ nɔ: «Ye‑hɛyuu nɩ.» ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ di 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ pa, nʋ‑ mɔ 'blʋwli'tɛnyʋ, kɔ 'lalunyrʋ. A ‑mɛ ‑ye, a 'deɛ ba pa 'le gbe. 32 'N nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ nue, 'a mʋ Yisraɛkʋɛ, Saan Batisɩ di nɔ 'a mʋ ‑hɛyri nɩ, 'ɔ tɔɔ 'a mʋ 'hru ꞊nʋ, ‑ʋ 'sii 'o ye, a di gba. Kɛɛ, ‑tɩ ꞊nʋ, ɔ ꞊tu, a 'di ‑tɛɛ pue. Kɛɛ, 'blʋwli'tɛnyʋ, kɔ 'lalunyrʋ ‑mɛ ‑ye, nʋ‑ pui ‑tɛɛ, 'ʋ 'cɩcɩ 'waa nunuklɔ. ‑Tɛ a 'ye ‑wɛ dɛ a ‑gbɛ, a 'de Saan a ‑gbɛ nʋa ye gbo po, 'a 'de 'a nɩ nunuklɔ 'cɩcɩ.»

‑Tɛ ‑Yusu po la ‑ci'yie꞊tunyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ la ‑balʋ a ‑talʋdʋ

(Makɩ 12.1-12; Luku 20.9-19)

33 (‑Yusu 'kɩɛ 'prɛɛ 'le Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ a ‑gbɛ ‑wɔn, kɔ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ‑ye 'hɛɛn, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ.) Ɔ nɔ: «Ba po 'mʋ nʋa ye gbo, 'mʋ lele 'a mʋ ‑talʋdʋ ‑ye ye po: Ɛ kɔ la ‑cikɔnyɔ ꞊de. Nɔ‑ nu la 'a ‑ci. ‑Ci a ‑gbɛ ke, ɔ 'dɔɔ 'le ti ꞊de. 'A 'yɔ, ɩɩ tʋ, ʋ nyo daa rɛsɛn. 'Dɩdɔnyɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ ‑ha 'a ‑ci a ‑gbɛ ye, 'ɔ 'blu 'le 'hɩɔ gblaka ‑ye 'kwli 'mʋ lɛ, ‑ɛ die nu, 'bʋʋ 'a 'yɔ ꞊nʋ 'mʋ 'plɔ, 'a 'nie 'mʋ 'le 'hʋɔ a ‑gbɛ wlɔn bi, ʋ 'mue nɔ 'mʋ nuu. Ɔ nu ‑wɛ 'hɛ‑gbɔ, ‑ɔ kɔ ke ʋ di 'o ‑ci 'yie ꞊tuu, 'ke 'o 'yrinyʋ a ‑ta 'mʋ. ‑Tɛ ɔ ‑wɔ ‑kʋan 'bii ‑wɔn, ‑ye ɔ le ‑kʋannunyʋ ꞊de, 'ke bʋ nu ‑ci a ‑gbɛ a ‑kʋan, 'dɩdɔ‑tɔplɩ 'bɩ tʋ, ‑kʋannunyʋ a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ ꞊nɔ 'a 'pɩa ‑nyi, 'waa ‑gbɛ, ʋ 'mʋ ‑wɛ 'o 'waa nɩ 'pɩa kɔ. ‑Cikɔnyɔ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɔ ‑wɔ ‑kʋan a yegblɛ꞊tutulɛ ‑wɔn, ‑ye ɔ mu 'mʋ 'dagba ‑pɛtu. 34 ‑Tɛ 'dɩdɔ‑tɔplɩ a 'cɩcɛti nyre 'o, ‑ye ‑cikɔnyɔ a ‑gbɛ, ɔ le 'a lɛleenyʋ ‑ye, 'ke bʋ mu 'le ‑ci'yie꞊tunyʋ ꞊nʋ ‑wɔn, ʋ 'mʋ ꞊nʋ 'cɩcɛ‑tɔplɩ ꞊nʋ ‑nyi, ‑ɩ blɛ ‑cikɔnyɔ ye, ʋ 'mui ꞊nɔ ye ya. 35 ‑Tɛ lɛleenyʋ a ‑gbɛ, ʋ nyre 'klɛɛ 'le, ‑ci'yie꞊tunyʋ, 'ʋ bi ꞊ɔ ‑ye ‑tɛɛ, 'ʋ 'la ꞊ɔ ‑ye, kɔ, 'ʋ po ‑wɛ ta a nɔnɔ 'hɛ ‑wɔn lɛ, 'ʋ 'lɔ. 36 ‑Tɛ ‑cikɔnyɔ 'wɔn dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, ‑ye ɔ lee lele 'a lɛleenyʋ ‑ye. Nahuin a ‑gbɛ, ʋ ‑huo nɩ, 'ʋ ‑hi 'o ye‑hɛnahuin ꞊nʋ 'mʋ, ɔ le o. Kɛɛ, ‑ci'yie꞊tunyʋ, dɛɛ ‑do ꞊nʋ, ʋ nu ye‑hɛnahuin 'mʋ, ɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ ʋ nu ꞊nʋ 'mʋ. 37 ‑Tɛ lɛleenyʋ a ‑gbɛ, ʋ ‑hi, ‑ye ɛ hie 'o 'a ‑gbɛ a 'yu. Nɔ‑ ɔ lee 'le ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɛ nue, 'a ꞊wlʋ nɔ 'nɩ: ‑Tɛ ɔ 'ya 'na 'yu 'mʋ, ʋ di kɔ 'a 'o꞊tuulɛ. 38 Kɛɛ, ‑tɛ ‑ci'yie꞊tunyʋ 'ye 'yu ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'le di, kɛ ʋʋ po, 'ke 'le 'waa dɩɔnʋ ‑gbahlɔn: Nahuon, ‑ɔ di ‑tado ‑ci ‑gbo kɔ, nɔ‑ɔ 'le di. Ba nɩ ‑ba 'lɔ, ‑a 'mʋ ‑ci ‑gbo kɔ, 39 'ʋ klo, 'ʋ 'hrɔɔ 'le ‑ci 'mʋ, 'ʋ 'lɔ.» 40 ‑Ye ‑Yusu nɔ lele: «'A mʋ 'nɩɩ wlɔn ꞊gba, nahuon, ‑ɔ kɔ ‑ci a ‑gbɛ, 'bɔ di 'le, dɛ tio‑ ɔ di ‑ci'yie꞊tunyʋ a ‑gbɛ 'mʋ nu 'le?» 41 ‑Ye ʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «'Crɛnyʋ ꞊nʋ, ɔ 'deɛ bɔ 'ye 'waa wɔlɩ, ɔ 'mu 'la, 'plɩɩ ɔ 'mʋ 'le lele ‑ci a ‑gbɛ ‑ha, ɔ 'mue lele ‑ci'yie꞊tunyʋ ‑ye ‑nyi, 'dɩdɔ‑tɔplɩ a 'cɩcɛti 'bɩ nyre 'o, ʋ 'muo 'a 'pɩa ‑nyi.» 42 ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «‑Tɩ ‑gbo, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, 'n pui ‑tɛɛ, a ‑hri nɩ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ɩ nɩ‑ ‑gbo:

'Katuo ꞊nʋ, kayuponyʋ 'de ‑hʋa bʋ nuu ‑kʋan 'yri,

ʋ po 'pɩa ke,

nɔ‑ ‑hɛ kayu a ‑gbɛ a 'katuo gblaka.

Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, nɔ‑ nue, 'ɔ ‑hɛ 'katuo gblaka,

'plɩɩ 'ɔ nɔ 'yie ke, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn.»

43 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'a mʋ Nyɩsʋa a dakʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋa kɔɔ win ke, ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, ɔɔ 'a mʋ 'mʋ nu, ‑ɛɛ 'le 'a nɩ win a kekɔɔlɛ 'mʋ ‑hɔn, ɔ die 'a mʋ kwa 'nɩ ‑ha, ɔ 'mue dakʋ ‑ye ꞊nʋ ‑nyi, ‑ʋ di 'o Nyɩsʋa 'o ꞊tuu. [ 44 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ bi 'o 'katuo a ‑gbɛ ke, ɔ di lɛ 'nɩ ‑yɩyrɛ, mɔ, 'katuo a ‑gbɛ, 'bɔ bi ꞊nɔ ke, ɔ dio lɛ 'nɩ waka.]»

45 Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ 'wɔn ‑talʋdʋɩ a ‑gbɛ nɩ, 'ʋ yree, ‑ɛ mɔ, nʋ‑ ‑Yusuu 'nyrɛ ꞊hɛn. 46 ‑Tɛ ʋ yrii dɛ a ‑gbɛ, ‑ye ʋʋ lɛ ꞊mɔ 'hru, 'ke bʋ klo, ʋ 'muo 'la. Kɛɛ, ʋʋ pɩ hʋannʋ, 'ke bʋ klo, ‑ɛ nue, ʋ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, nahuin, ʋʋ ‑Yusu daa Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ.

22

‑Yusu po la 'blɩ'mʋpʋpa a dididɛ a ‑talʋdʋ

(Luku 14.15-24)

1 ‑Ye 'ke ‑Yusu naa 'le lele ‑talʋdʋɩ 'kwli 'mʋ, 'ɔɔ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ klɛ ‑hɩhɩa, ‑ʋ ꞊gba wɛn ꞊nɔ wlɔn, ɔ nɔ: 2 «‑Tɛ Nyɩsʋaa nahuin a win a kekɔɔlɛ nu, dɛ ꞊nʋ, ɛ 'we ye, ɛ nɛ‑ ‑gbo: Ɛ kɔ la bodɩɔ ꞊de. Nɔ‑ le 'a ‑kʋannunyʋ, 'ke bʋ pi 'a 'yu a 'blɩ'mʋpʋpa a dididɛ, 3 'ɔ da nahuin ‑ye dididɛ a ‑gbɛ ke. ‑Tɛ dɛditi nyre 'o, ‑ye ɔ le 'a ‑kʋannunyʋ nɩ, ɔ nɔ: Ba mu, ba da nahuin ‑nɩ wɛn. ‑Tɛ ʋ mu 'klɛɛ, ʋ yʋ 'o gbo, 'ʋ lu, ‑ye ʋ nɔ: ‑A bla nɩ, ‑a 'nɩ di ꞊le 'le. 4 ‑Ye ɔ le lele 'a ‑kʋannunyʋ ‑ye, ɔ nɔ: Ba mu, ba le nahuin ꞊nʋ, 'n da wɛn, 'na dididɛ ‑wɛ ‑wɔn, 'na bro kɔ broyuo nʋanʋɩ ꞊nʋ, ʋ 'lɩ nɩ. ‑Tɔplɩ 'bii, ɩ ‑wɛ ‑wɔn. Bʋ di 'le, ʋ 'mʋ 'blɩ'mʋpʋpa a dididɛ ꞊nʋ di. 5 Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ʋ da lɛ, ‑sɔgbɔlʋ a ‑tɩ 'ʋ 'de 'le di, 'ʋ mu 'waa ‑kʋɩn ‑wɔn lɛ, ꞊ɔ ‑ye 'ɔ mu 'le 'a ‑ci ke, ꞊ɔ ‑ye 'ɔ mu plo wɔn, 6 ꞊ʋ ‑ye 'ʋ klɩ ‑kʋannunyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nyu wɛn lɛ da, 'ʋ biu ‑bibi, 'ʋ 'lʋlʋ lɛ. 7 ‑Tɛ bodɩɔ a ‑gbɛ, ɔ 'wɔn ‑tɩ a ‑gbɛ, ‑ye ɔ bi 'mʋ yrʋ, 'ɔ le 'a 'sɔyuo, 'ke bʋ 'la 'crɛnyʋ a ‑gbɛ, kɔ bʋ po ‑wɛ 'waa 'dɩɔ 'tɔ. 8 ‑Ye kɛ ɔ po lele 'a ‑kʋannunyʋ ye: 'Blɩ'mʋpʋpa a dididɛ ‑wɛ ‑wɔn. Kɛɛ, dididɛ ‑gbo, ɛ 'de nahuin ꞊nʋ ye blɛ, 'n da wɛn lɛ. 9 Ba mu 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin ‑huo 'le, kɔ, ba da nahuin 'bii ꞊nʋ, a di 'o gbo yɛ, 'ke bʋ di 'blɩ'mʋpʋpa a dɛdi‑tuo ke. 10 ‑Ye 'a ‑kʋannunyʋ mu nɩ, 'ʋ 'kukue nahuin 'bii ꞊nʋ lɛ, ʋ yɛ 'o gbo, ‑ʋ mɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'o Nyɩsʋa ꞊tuu, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa. (Nahuin 'bii ꞊nʋ, ʋ da lɛ, ‑ʋ di 'le, ʋ ‑nyi ꞊nʋ 'blɩ'mʋpʋpa a wlawlʋ, ʋ 'mu pue.) Nahuindʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ ‑wɛ ti ke. Ɛ nue, 'blɩ'mʋpakayu ꞊nʋ, 'ʋ 'yii 'le, 'ke 'o nahuin ‑wɔn.

11 ‑Ye bodɩɔ pa nɩ, ɔ 'mʋ nahuin ꞊nʋ 'ye, ɔ da. ‑Tɛ ɔ pa 'klɛɛ, ‑ye ɔ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ke 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, nahuoon ‑do nɩ 'le, 'ɔ 'de 'blɩ'mʋpʋpa a wlawlʋ pue. 12 ‑Ye kɛ ɔɔ ꞊nɔ ye po, ɔ nɔ: 'Mɛ o, ‑mɔ ‑gbo, ‑ɔ 'de 'blɩ'mʋpʋpa a wlawlʋ pue, ‑n 'de ye blɛ ‑bo pa nɔ. Kɛɛ, ‑tɩ bɔ di ꞊nɔ ‑wɔn ꞊tu, ɔ 'di yi. 13 Nɛ‑ mɔ bodɩɔ bɔ le 'a ‑kʋannunyʋ, ɔ nɔ: Ba mʋa 'a bʋɩ kɔ 'a dabʋɩ. Ba puo 'le ‑patʋ 'mʋ, 'ke 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri. 'Ke ɔ di 'o ꞊hien wee, kɔ, 'ke ɔ di ‑wɛ 'o yrʋ poo.» 14 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po: «Nyɩsʋa, ɔɔ da nahuin 'plɔplɔ, 'ke bʋ wɛɛn ke, bɔ kʋʋ win ke, kɛɛ, nahuiin ‑do ꞊nʋ, ‑ʋ wɛɛn ꞊nɔ ke, nʋ‑ ɔ ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke bɔ kʋʋ win ke.»

Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu tɔɔ la, 'ke 'o 'blʋwli a ‑ta 'mʋ

(Makɩ 12.13-17; Luku 20.20-26)

15 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye Falisi꞊tumu a nahuin, ʋ mu 'mʋ ‑gboligbo, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'hru lɛ ꞊mɔ, ‑tɛ ʋ di nu, ʋ 'muo wlɔn lɛ ꞊gba, 'a ‑wɔn꞊tutue 'kwli 'mʋ, ʋ 'mʋ 'le naa, ʋ 'muo ‑tɩ yɛɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo klɩ. 16 ‑Tɛ ʋ ꞊tui 'klɛɛ, ‑ye ʋ tɛ gbo 'waa ‑naagbopʋ ‑ye, kɔ nahuin ‑ye 'hɛɛn, ‑ʋ mɔ 'kɩɩn Helɔdɩ a ꞊tumu a nahuin, 'ke bʋ mu 'le ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ. ‑Tɛ ʋ nyre 'le ꞊nɔ ‑wɔn, ‑ye ʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑nɩɩ ꞊tu ‑tɩ a ‑tɛɛ, ꞊nɩɩ ‑tɩ a ‑tɛɛ tɔɔ, 'ke 'o dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ‑a mʋ ‑hʋa a ‑ta 'mʋ. 'Bɩa ꞊nɩ nyi ꞊tu, ꞊nɩ pɩ ꞊le hʋannʋ, 'ke 'o ‑tʋnahuon a 'lu a lɛ‑hielɛ a ‑ta 'mʋ, mɔ ꞊betɩ bɔ 'ya nyɩgblaka 'mʋ. 17 Le 'klɛɛ ‑a mʋ dɛ ꞊nʋ, ‑nɩɩ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, 'ke 'o ‑tɩ ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, ‑aa ‑mʋ wlɔn mu ꞊gba: ꞊Be Nyɩsʋa a tetei nɔ 'nɩ, ‑ba ‑ha 'blʋwli, ‑ba ‑nyi Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka, ‑hee' ‑a 'de ye blɛ ‑ba ‑nyi ꞊nɔ?» 18 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu yie nɩ, dɛ‑ mɔ dɛ 'klan ꞊nʋ, ʋʋ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ɔ nɔ: «Dɛ‑ kɔ ‑tɩ ꞊nʋ, aa 'mʋ wlɔn ꞊gba, 'aa 'mʋ 'mʋ lɛ ꞊tɔ 'le, 'a mʋ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'lii 'hɔn naa? ꞊Be a 'mue 'ye, 'bɩa 'nɩ ‑haa Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka a ‑tɩ lɛ, kɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ 'hɛɛn, a 'mʋ 'mʋ ‑tɩ yɛɛ? 19 Ba titie 'mʋ 'wliyɔkɔ a 'yɛɛ ‑do ꞊nʋ ye, aa 'mʋ 'ba, 'aa 'blʋwli 'pɛɛ,» 'ʋ ya ꞊nɔ 'wliyɔkɔ a 'yɛɛ ‑do ye. 20 ‑Ye ɔ nɔ: «Nyɔ tio‑ kɔ 'lu꞊tɩɔ nɩ 'o 'le? Nyɔ tio‑ kɔ 'dʋ ʋ 'crɩɩ ‑wɛ 'o 'le?» 21 ‑Ye ʋ nɔ: «Romakʋɛ a 'kɩɩn gblakaa nɩ.» ‑Ye kɛ ‑Yusuu 'klɛɛ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'A ‑tɩ o, ba ‑nyi 'kɩɩn gblaka dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ blɛ ꞊nɔ ye, kɔ, ba ‑nyi ‑wɛ Nyɩsʋa dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ blɛ ꞊nɔ ye!» 22 ‑Tɛ ʋ 'wɔn ‑tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ‑wɔn, ɩ saka ꞊nʋ nɩ. ‑Ye 'ke ʋ hio 'o gbo, 'ʋ mu.

Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu tɔɔ, 'ke 'o nahuin a 'klɔ'hɩhrɛ a ‑ta 'mʋ

(Makɩ 12.18-27; Luku 20.27-40)

23 'Ke 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ɛ kɔ la ꞊tumu ꞊de. 'A 'dʋ mɔ Sadusɩ꞊tumu. Nʋ‑ʋ nɩ, ‑ʋ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, nahuin 'bʋ 'kʋ, ɛ 'die 'le ‑wɛ bʋ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, bʋ 'hrɩ 'klɔ, 'ke 'le Nyɩsʋa ye. Nʋ‑ kɔ nahuin mu 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, ‑nyrɔwɔɔ ‑do a ‑gbɛ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo wlɔn lɛ ꞊gba. ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ye ʋ nɔ: 24 «Tɔɔnyɔ o, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise, ɔ 'crɩɩ la tete ‑ye, 'ɔ hie la ‑a mʋ lɛ. Tete a ‑gbɛ, ɛ nɛ‑ ‑gbo: Nyɩbɛyu 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kɔ nyrɔ, 'plɩɩ nyɩbɛyu a ‑gbɛ, 'bɔ 'de 'yuo gbo hie, 'bɔ 'kʋ, ‑ye nyɩbɛyu ꞊nʋ, ‑ɔ 'kʋ, 'bɔ kɔ 'dɩayu nyɩbɛyu, nɔ‑ blɛ ye ‑bɔ kɔ 'a nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ 'yuo kɔ, 'ke 'o 'a 'dɩayu, ‑ɔ 'kʋ a ‑ta 'mʋ. Kɛ Moise a tetee po.» 25 ‑Ye kɛ ʋʋ lele po, ʋ nɔ: «Ɛ kɔ la ‑dɩayuo nyɩbɛpʋʋ 'nɩpata, kɛ nɔ ‑a mʋ ‑hɛyri, 'waa ye‑hɛnahuon 'ɔ kɔ nyrʋgba, nyɩbɛyu a ‑gbɛ, 'ɔ 'de 'yuo gbo hie, 'ɔ 'kʋ, 'ɔ hie 'a nyrʋgba a ‑gbɛ 'a ‑dɩayu a 'hɔn a nɔnɔ lɛ. 26 Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ nue 'hɔn a nɔnɔ, kɔ ta a nɔnɔ. Nɛ‑ nue ‑nuenue, 'ɛ yɛ nahuon a 'nɩpata a nɔnɔ ke. 27 ‑Tɛ ʋ 'bii, ʋ 'kʋ 'klɛɛ, ‑ye nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ 'kʋ la ‑wɛ nɩ. 28 Nɛ‑ mɔ ‑tɩ, ‑a di wɛn ‑mʋ wlɔn ꞊gba wɔn, ꞊mʋ ‑a mʋ klɛ ‑hɩhɩa. ‑Nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ nahuin di 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, ʋ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa ye, nahuon tio‑ di 'klɛɛ nyrʋgba a ‑gbɛ kɔ 'le, 'ke 'le ʋ 'nɩpata ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ɛ nue, ‑tɛ ʋ nɩ la nɔ ‑tʋtʋ ke, nahuin 'bii a ‑gbɛ, ʋ kʋɔ la nɩ.» 29 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Aa 'nɩ ka, ‑ɛ nue, a 'de Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ yi, 'a 'die ‑wɛ yi, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nɩ ke 'klɩ. 30 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri nahuin di 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, ʋ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa ye, nyɩbɛpʋ kɔ nyrʋgbapʋ 'hɛɛn, ʋ 'deɛ bʋ kʋkɔ. Kɛɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ nɩ 'mʋ, kɛ'ɛ nɩ, ʋ di ‑wɛ 'mʋ nɩ. 31 'Ya 'o lele 'lu, dɛ ‑gbo, ‑ɛ mɔ nahuin bʋ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, bʋ 'hrɩ 'klɔ, 'n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, a ‑hre ‑tɩ ꞊nʋ nɩ, Nyɩsʋa ꞊tu, 'ke 'le 'a 'crɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. Kɛ Nyɩsʋaa la po: 32 'Mɔ mɔ Nyɩsʋa ꞊nʋ, Abrahamʋ, ɔɔ da, ɔ kɔ Yisakɩ, kɔ Sakɔbʋ 'hɛɛn. Kɛ'ɛ nɩ, Nyɩsʋa po. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋaa 'le Moise ‑wɔn 'prɛɛ, Abrahamʋ kɔ Yisakɩ kɔ Sakɔbʋ 'hɛɛn, ʋ 'kʋ la nɩ. Kɛɛ, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'de 'kʋkʋnyʋ, ʋ 'nɩ da ꞊le Nyɩsʋa, kɛɛ, 'klɔnɩnyʋ, nʋ‑ nyo da. ('A ‑tɩ, 'ba plɛ, nahuon 'bɔ 'kʋ, ɔ 'nɩ 'hrɩ ꞊le 'klɔ, 'ke 'le Nyɩsʋa ye, ‑ye ɛ 'de ꞊nɛ.)» Kɛ'ɛ nɩ, ‑Yusu po.

33 Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ po ‑Yusu nʋa ye gbo, ɩ saka ꞊nʋ nɩ, 'ke 'o tɔɔlɛdʋ ꞊nʋ, ɔ tɔɔ a ‑ta 'mʋ.

Nyɩsʋa a tete gblaka, ‑ɛ nɩ 'o tetei 'bii 'lu ye

(Makɩ 12.28-34; Luku 10.25-28)

34 Falisi꞊tumu a nahuin, ʋ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu ꞊tu Sadusɩ꞊tumu a nahuin ‑wɔn, 'ɔ nue, 'ʋ 'de 'klɛɛ lele ‑tɩ ꞊de kɔ, bʋ ꞊tu. Nɛ‑ mɔ bʋ 'kukue lɛ, bʋ mu 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ. 35 'Ke 'le ꞊nʋ ‑gbahlɔn, teteitɔɔnyɔ ꞊de nɩ 'o. Nɔ‑ ꞊gba ‑Yusu wlɔn, ‑ɛ die nu, ɔ 'muo 'mʋ lɛ ꞊tɔ, 'ke ɔ 'mʋ ka, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ɔ nɔ: 36 «Tɔɔnyɔ o, tetei 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ, dɛ tio‑ mɔ tete gblaka 'le, 'ɛ ‑hi 'o ꞊ɩ ‑ye 'mʋ?» 37 «‑Ye ‑Yusu ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: ‑N blɛ ye ‑bo nʋɛ ‑na Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa 'mʋ, 'ke 'le ‑na ꞊wlʋ 'bii ke, kɔ, 'ke 'le ‑na 'lu a lɛ‑hielɛ 'bii 'kwli 'mʋ. 38 Nɛ‑ mɔ Nyɩsʋa a tete gblaka, 'ke 'le tetei 'bii ‑hɛyri. Nɛ‑ nɩ 'o tetei 'bii 'lu ye. 39 Nyɩsʋa a tete ‑ye, ‑ɛ kʋɛ 'o ꞊nɔ ‑wɔn, ‑ɛ mɔ ‑wɛ tete gblaka, ɛ nɛ‑ ‑gbo: ‑N blɛ ye ‑bo nʋɛ ‑n 'be ‑tʋnahuon 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑n nu ‑n dɩɔnʋ a 'mʋnʋɛlɛ. 40 Teteii 'hɔn a ‑gbɛ, nɩ‑ kɔ 'kwli 'mʋ Moise a tetei 'bii 'le 'mʋ ‑hɔn, ɩ kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ a tɔɔlɛ 'hɛɛn.»

Waanyɔ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a 'yuo a 'yuu nɩ

(Makɩ 12.35-37; Luku 20.41-44)

41 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye Falisi꞊tumu a nahuin, ʋ 'kukue lɛ, ‑Yusu 'ʋ ꞊gbʋ wlɔn, ɔ nɔ: 42 «Dɛ tio‑ aa 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, 'ke 'o Waanyɔ ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya? Nyɔ‑ mɔ 'a bu gblaka?» ‑Ye ʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «Waanyɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a 'yuo a 'Yu.» 43 ‑Ye ɔ ꞊gbʋ wlɔn, ɔ nɔ: «'Bɩa 'bɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑be' Nyɩsʋa a ‑Hihiu nu, Dafidɩ 'ɔ daa Waanyɔ a ‑gbɛ 'a Kʋkɔnyɔ, 'ɔ ꞊tui la, 'ʋ 'crɩɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

44 Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ɔ le 'na kʋkɔnyɔ nɩ, ‑ɛ mɔ:

Nɩ mɔ 'na diidɛpɩa ke gbo, ‑n kɔ 'mʋ 'hɛɛn,

‑a 'mʋ nahuin win ke kɔɔ, ɛ 'mue gba ‑gbagba,

'mue nu, ꞊mʋ ‑na yraanyʋ bʋɩ 'lu gblɛ ꞊tu.»

45 ‑Ye ‑Yusu nɔ lele: «‑Tɛ Dafidɩ a ‑gbɛ, ɔɔ Waanyɔ a ‑gbɛ 'a Kʋkɔnyɔ daa, ‑be' Waanyɔ a ‑gbɛ, ɔ ‑wɛ 'le bɔ nu Dafidɩ a 'Yu a 'mʋ'yɩya 'le?» 46 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, gbegbe 'a nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ ‑hɩhɩa ‑Yusu klɛ. Kʋɛ 'o ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'yie 'mʋ gbo, nahuiin pɩ hʋannʋ, 'ke bʋ ꞊gbɔ lele dɛ ꞊de wlɔn.

23

‑Tɛ ‑Yusu le la 'a ‑naagbopʋ, 'ke bʋ ꞊tu 'waa dɩɔnʋ 'yie, 'ke 'o ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ‑wɔn

(Makɩ 12.38-39; Luku 11.43,46; 20.45-46)

1 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye kɛ ‑Yusuu nahuin ꞊nʋ, kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn ye po, ɔ nɔ: 2 «Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, 'waa ‑kʋan, nɔ‑ mɔ bʋ ‑hɩhɩa nahuin tetei ꞊nʋ klɛ, Nyɩsʋa ‑nyi la Moise. 3 'A ‑tɩ, ‑tɩ 'bii ꞊nʋ, ʋ di 'a mʋ ye ꞊tu, ba nui, kɔ, ba ꞊tui 'o. Kɛɛ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋʋ nu, a nɩ nui 'le, ‑ɛ nue, ‑tɩ ꞊nʋ, ʋʋ nahuin tɔɔ, 'waa ‑gbɛ, ʋ 'nɩ nui ꞊le. 4 Ʋ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ, 'ke bʋ ꞊tuu 'o tetei a gblegblei 'o, ‑ɩ kɔ 'o꞊tuulɛ kla wlɔn, ‑ɩ 'we ꞊nɔ kwakublɛ ye, kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑hɛ ꞊le nahuin 'mʋ dɛ gbi, 'ke bʋ ꞊tuu 'o tetei a ‑gbɛ 'o. 5 'Waa ‑tɔplɩ 'bii, ʋʋ nu, ʋ nyi 'nɩ nu, ‑ɛ die nu, nahuin 'mu 'yie ke gbo 'nɛɛ, kɔ, ʋ 'mu baa. Ba 'ye kɛ 'waa dokwliyei gbi ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ 'kwli 'mʋ ʋʋ 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛi po, kɔ, ʋʋ ye gbo 'ma, kɔ, ʋʋ ‑wɛ 'le dabʋ 'mʋ po. Dokwliyei a ‑gbɛ, 'waa nɩnɩ 'bʋa nɩ 'dɔ. 'Plɩɩ, 'lili ꞊nʋ, ʋʋ 'waa wlawlɩ a ꞊hlɔnyedɛ gblɛ mʋa, ‑ɩ mɔ Nyɩsʋa a 'o꞊tuulɛ a yriilɛ, ʋ nye 'nɩ nu, 'waa nɩnɩ 'ɩ hren lɛ 'dɔ. ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, ʋ nyi 'nɩ nu, ‑ɛ die nu, ʋ 'mue nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ʋ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa a nahuiin nɩ. 6 Ʋ nʋɛ ‑wɛ 'mʋ nɩ, 'bɩa 'bʋ dʋ dididɛ ‑wɔn, 'ke bʋ nɩ 'le ye 'mʋ gbo, ‑ɛ die nu, nahuin 'mu 'ye. Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ ʋʋ nu, 'bɩa 'bʋ mu 'le Nyɩsʋa a kayu gbo. 7 'Bɩa 'bʋʋ 'o 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de mu, ‑tɛ nahuin ‑huo 'o, ʋ nʋɛ 'mʋ nɩ, 'ke nahuin bʋ pu 'wio gblɛ, 'ke 'o 'waa 'o꞊tuulɛ a ‑ta 'mʋ, 'ʋ nʋɛ ‑wɛ 'mʋ, 'ke nahuin bʋ dʋʋ Tɔɔnyʋ. 8 Kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, a nɩ nue 'le, nahuin nɩ daa 'le 'a mʋ Tɔɔnyʋ, ‑ɛ nue, a kɔ Tɔɔnyɔɔ ‑do. A ‑mɛ ‑ye, a 'bii, 'a mʋ mɔ dɛɛ ‑do, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'dɩayuo ye. 9 Kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, a nɩ daa 'le nahuon ꞊de 'a nɩ Bu, ‑ɛ nue, a kɔ Buu ‑do, 'ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ. 10 A nɩ nue 'le, ʋ nɩ daa 'le 'a mʋ Nyɩgblaka, ‑ɛ nue, a kɔ Nyɩgblakaa ‑do, ‑ɔɔ 'a mʋ naa. 'Mɔɔ nɩ, ‑ɔ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya. 11 Nɛ‑ nue, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ 'a nɩ nyɩgblaka, ɔ blɛ ye bɔ 'ya 'a nɩ 'mʋ‑hɛnyɔ 'mʋ. 12 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'le 'a dɩɔnʋ 'yaa, Nyɩsʋa dio 'le 'nɩ ꞊tɩɔ, kɔ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'le 'a dɩɔnʋ ꞊tɩɔ, Nyɩsʋa dio 'le 'nɩ 'yaa.»

‑Yusuu la Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin yɛɛ ‑tɩ

(Makɩ 12.40; Luku 11.39-42,44,52; 20.47)

13 Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin, ‑ʋ nɩ 'o, nʋ‑ ‑Yusuu 'klɛɛ 'le ‑wɔn 'prɛɛ, ɔ nɔ: «'A mʋ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, ‑ʋʋ 'lii 'hɔn naa, 'jrɔ 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ nue, aa 'hru ꞊nʋ ye 'nɩ ka, nahuin di wɛn na, ʋ 'mʋ 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ pa. 'A nɩ ‑gbɛ, a 'nɩ pa ꞊le 'le, 'aa nahuin ‑ye ye ka, 'ke bʋ pa 'le, ꞊betɩ bʋ nye wɛn ‑hʋa.

[ 14 'A mʋ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, ‑ʋʋ 'lii 'hɔn naa, 'jrɔ 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ nue, aa kotianyrʋ 'waa kʋkɔ‑tɔplɩ 'bii kwa lɛ 'nɩ ‑ha. 'Plɩɩ 'baa Nyɩsʋa da, 'a nɩ Nyɩsʋa a dɩda hren gbo ye, ‑ɛ die nu, nahuin 'mʋ lɛ po, 'a mʋ mɔ ꞊hapʋnahuiin nɩ. Nɛ‑ die nu, ‑bati ꞊nʋ, Nyɩsʋa di 'a mʋ lɛ poo, 'ɩ di 'klɩ ke nɩ, ɩ 'mʋ 'o ꞊ʋ ‑ye a ‑bati 'mʋ ‑hi.]

15 'A mʋ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, ‑ʋʋ 'lii 'hɔn naa, 'jrɔ 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn. Aa ke na 'blʋgbɩ 'bii, 'yru kɔ ‑tʋtʋ ke, 'aa 'o 'klɩ ꞊tu, 'ke nahuoon ‑do bɔ wɛɛn 'a nɩ Nyɩsʋadɛ ke. 'Bɩa 'bɔ wɛɛn ke, ‑ye a nye 'nɩ nu, 'ɔɔ 'crɛnyɔ ‑hɛ, 'ɔɔ 'o 'a mʋ 'mʋ ‑hi, 'ɔɔ 'yilɛnyre꞊wlɩɩ 'hɔn kɔ. ‑Ye ɛ blɛ ye, Nyɩsʋa bɔ puo ‑tado 'le na ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe.

16 'A mʋ nahuinnaanyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'we ꞊nɔ 'yiisuanyʋ ye, 'jrɔ 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn. A nye nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'sʋʋ Nyɩsʋa a 'kagblaka, ‑ye ɔ 'de ye blɛ bɔ nu dɛ ꞊nʋ, ɔ 'sʋʋ ke. Kɛɛ, 'bɔ 'sʋʋ ‑gʋlʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑gbɛ gbo, ‑ye ɔ blɛ ye bɔ nu dɛ ꞊nʋ, ɔ 'sʋʋ ke, (‑ɛ nue, a nɔ 'nɩ, ‑gʋlʋ a ‑gbɛ, ʋ mɔ dɛ gblakaa nɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'ɛ ‑hi 'o Nyɩsʋa a 'kagblaka 'mʋ.) 17 'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de 'lu a lɛ‑hielɛ kɔ, 'plɩɩ, ‑ʋ 'we ꞊nɔ 'yiisuanyʋ ye, a yie nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a 'kagblaka, ɔ mɔ dɛ gblakaa nɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'ɔ ‑hi 'o ‑gʋlʋ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'le kayu a ‑gbɛ gbo, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a 'kagblaka, nɔ‑ nue, ‑gʋlʋ 'ʋ ‑hɛ dɛ gblaka, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 18 Kɛ aa ‑wɛ po, 'aa nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'sʋʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpiilɛ, ɔ 'de ye blɛ bɔ nu dɛ ꞊nʋ, ɔ 'sʋʋ ke. Kɛɛ, 'bɩa 'bɔ 'sʋʋ ‑cɔhlʋn ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o ‑cɔhlʋnpiilɛ ke, ‑ye ɔ blɛ ye bɔ nu dɛ ꞊nʋ, ɔ 'sʋʋ ke. 19 'A mʋ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'we ꞊nɔ 'yiisuanyʋ ye, a yie nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑cɔhlʋn, ʋ mɔ dɛ gblakaa nɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'ʋ ‑hi 'o ‑cɔhlʋnpiilɛ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɛ kɔ ke ‑cɔhlʋn a ‑gbɛ nɩ 'o, ‑ɛ nue, ‑cɔhlʋn, nʋ‑ nye nu, ‑cɔhlʋnpiilɛ 'ɛ 'ya dɛ gblaka 'mʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 20 'A ‑tɩ o, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ ‑cɔhlʋnpiilɛ 'sʋʋ, ɔɔ 'sʋʋ ‑cɔhlʋnpiilɛ, kɔ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ nɩɛ 'o ke. 21 Mɔ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ Nyɩsʋa a 'kagblaka 'sʋʋ, ɔɔ 'sʋʋ Nyɩsʋa a 'kagblaka, kɔ, 'ɔɔ ‑wɛ Nyɩsʋa 'sʋʋ, ‑ɔ nɩ 'le kayu a ‑gbɛ gbo. 22 Mɔ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ yakɔ 'sʋʋ, ɔɔ 'sʋʋ yakɔ, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a gbonɩɩlɛ, 'ɔɔ ‑wɛ Nyɩsʋa 'sʋʋ, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ.

23 'A mʋ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, ‑ʋʋ 'lii 'hɔn naa, 'jrɔ 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn. 'Bɩa 'ba kɔ hai ꞊nʋ, aa 'le dididɛ ‑wɔn po, kɔ 'ɛ nɩ 'dɩdɔdɛ 'cicrɛ, aa 'le ‑sadɛ 'kwli 'mʋ ‑ha, nɩ‑ kɔ dɛ a ‑pu a nɛnɛ aa 'le ‑ha, 'a nye Nyɩsʋa ‑nyi. Kɛɛ, a 'nɩ ‑hie ꞊le 'lu ‑wɔn lɛ, 'ke ba nu ‑tɔplɩ gblakɩ ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ 'le Nyɩsʋa a teteicrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. A 'nɩ ‑hie ꞊le 'lu ‑wɔn lɛ, 'ke 'a nɩ nunuklɔ bɔ 'sii 'o ye, kɔ, ba kɔ nahuin a wɔlɩ, kɔ, ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye ‑tɛɛ. Kɛɛ ‑ye dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ nɩ, a kɔ ba nu wɛn, 'plɩɩ a 'mʋ ‑wɛ 'le 'a nɩ 'dɩdɔ‑tɔplɩ 'cicrɛi a ‑pu a nɩnɩ ‑ha, a 'mui Nyɩsʋa ‑nyi. 24 'A mʋ nahuinnaanyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'we ꞊nɔ 'yiisuanyʋ ye, 'n nye ye poo dɛ: Aa 'a nɩ 'nɩnanie 'nɩ 'tite, ‑ɛ die nu, a 'nɩ ꞊han ‑tamrɩyɛɛ ꞊de mra, ‑ɛ nɩ 'le 'nie a ‑gbɛ ‑wɔn, kɛɛ, a 'nɩ 'ye ꞊le, 'aa bri mra. (Ɛ 'we ꞊nɔ ye, a nye 'yie 'nɩ ꞊tu, 'ke ba ꞊tuu 'o tetei 'cicrɛi ꞊nʋ, kɛɛ, tetei gblakɩ ꞊nʋ, a 'nɩ ꞊tui ꞊le 'o.)

25 'A mʋ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, ‑ʋʋ 'lii 'hɔn naa, 'jrɔ 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn. 'A nɩ wlɔn'naapɔhlɩ kɔ dɛwlɔndiipɔhlɩ 'hɛɛn, nɩ‑ aa lɛ yra. Kɛɛ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, 'yiyre kɔ ‑hʋhʋa‑tɔplɩ ‑hʋɩn 'hɛɛn, nɩ‑ 'yii 'le. 26 ‑Mɔ Falisi꞊tumu a nahuon, ‑ɔ kɔ 'yii sua, yra 'le ‑na wlɔn'naapɔhlɩ wlɔn lɛ, ‑ye 'a ke di ‑wɛ 'le 'nɩ 'wʋ, ɛ 'mʋ 'o ye 'sii. (Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ꞊tu 'o 'klɩ, ‑ɛ die nu, ‑na ꞊wlʋ 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑ye ‑tɔplɩ 'bii, 'ke 'le ‑na 'klɔ ‑hɛyri, ɩ di ‑wɛ 'o ye 'nɩ 'sii.)

27 'A mʋ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, ‑ʋʋ 'lii 'hɔn naa, 'jrɔ 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn. A 'we ꞊nɔ 'dɛɛi ye, ʋ 'pɛnɩ. 'Dɛɛi a ‑gbɛ, ɩ nɔɔ 'le 'kwli 'mʋ lɛ 'yie, kɛɛ, ɩ 'yii 'le ꞊le, 'ke 'o 'kʋkʋkui a 'klɩ ‑wɔn, kɔ, 'ke 'o ꞊hʋnhɔn‑tɔplɩ a gblegblei ‑wɔn. 28 Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ nɩ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn. A nɔɔ 'le nahuin klɛ 'yi, kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, aa naa 'lii 'hɔn, dɛ 'kuku 'ɛ 'yii 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke.»

‑Yusu nɔ 'nɩ, Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ, ʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, ‑ʋʋ 'lii 'hɔn naa, Nyɩsʋa a ‑bati diu 'nɩ klɩ

(Luku 11.47-51)

29 «'A mʋ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, ‑ʋʋ 'lii 'hɔn naa, 'jrɔ 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ꞊nʋ, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'klɔ 'sii la 'o ye, 'a nɩ bunʋ, ʋʋ la lɛ 'lɩla, nʋ‑ kɔ 'dɛɛi aa ‑hlɛntie ‑tɛɛ, 30 'plɩɩ 'aa lɛ po: 'Bɩa ꞊ba nɩ la 'klɔ, ‑a nɩ bunʋ a ti 'yri, ‑a 'deɛ ‑ba biu la ke, ‑ba 'la la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ a ‑gbɛ. 31 ‑Tɛ aa lɛ 'pʋprɛ nu, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, a nye 'nɩ yrii, ‑ɛ mɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ lɛ 'lɩla, 'a mʋ mɔ 'waa 'yuoo nɩ. 32 'A ‑tɩ, ba gba dɛ ꞊nʋ 'lu ‑wɔn, 'a nɩ bunʋ ꞊tu la ‑wlu, ‑ɛ die nu, a 'mue 'lu ‑yra.

33 'A mʋ ꞊nʋ, aa kaa nahuin, 'a nɩ nunuklɔ 'ɔ nyre 'yi lɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ hrei ye. Nyɩsʋa a ‑bati di 'a mʋ 'nɩ klɩ, ɔ 'mʋ 'le 'a mʋ na ꞊nʋ 'mʋ po, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe. A nɩ ‑hie 'le 'lu ‑wɔn lɛ, ‑ɛ mɔ, a die 'le wlɔn 'nɩ ꞊ta. 34 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'n di 'a mʋ ye ya Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ, kɔ ꞊tɔkɔnyʋ, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ. A di ꞊ʋ ‑ye 'nɩ 'la, a 'mʋ 'o ꞊ʋ ‑ye tu 'yie 'mʋ kɔɔ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'kʋ, a 'mʋ ꞊ʋ ‑ye lɔkʋɛ bii, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayuo gbo, kɔ, a 'mu 'dɩɛ klɛ bla, ‑ɛ die nu, a 'mu ꞊sʋɛ ꞊tue. 35 Nɛ‑ die nu, Nyɩsʋa a yrʋ 'mʋ 'a mʋ yɛ, 'ke 'o nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ 'sii la 'o ye a ‑ta 'mʋ, ‑ʋ kɔ dablo ʋʋ la gblɛ 'wʋwla, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, kʋɛ la 'le Abɛlɩ, ‑ɔ 'sii la 'o ye a 'lɩla 'yie 'mʋ gbo, ‑bo yɛ Balasi a 'yu Sakali ke, 'a nɩ bunʋ 'la la, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayu kɔ 'a ‑cɔhlʋnpiilɛ a ‑gbahlɔn. 36 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, ti ‑gbo 'yri a nahuin, nʋ‑ Nyɩsʋa a yrʋ di yɛ, 'ke 'o ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ.»

‑Yusu nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'o Jrusrɛdɩɔ a nahuin gbo 'nɩ hie

(Luku 13.34-35)

37 «'Nɩɩ Jrusrɛ 'mʋ a nahuin 'nɩ le: Nyɩsʋa 'bɔ lee nɔ 'a mʋ 'a winwlɔn‑hɛnyʋ ‑wɔn, a nyu ‑wɔn lɛ po 'hɛ, 'a nyu 'la. 'Ɛ nɩ ti, 'n nye o 'nɩ ‑hʋa, 'ke ꞊bo 'kukue o mɔ 'a mʋ lɛ, kɛ mɔ 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ hapɛ'gbaa nu, 'ɛɛ 'a 'yuo꞊pli lɛ 'kukue, 'plɩɩ 'ɛ nyi ke gbo ꞊jri, kɛɛ, a 'die ke wɛɛn. 38 Ɛ nɛ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'mʋ 'o 'a nɩ 'dɩɔ gbo hie, a ‑do, a 'mʋ 'a nɩ dɩɔnʋ lɛ kikle. 39 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, kʋɛ 'klɛɛ mɔ gbo, a 'deɛ ba 'ye 'klɛɛ lele 'mʋ, ɛ 'mue gba ‑gbagba, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ, ɔ 'mʋ 'o nyre, ‑ɔ kɔ 'mʋ a di 'o lɛ poo: ‑Na 'wio, ‑mɔ ‑gbo, ‑ɔɔ 'le di, ‑ɔ nyra 'o Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a ‑ta 'mʋ gbo. Nyɩsʋa bɔ ‑nyi ‑mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ!»

24

‑Yusu nɔ 'nɩ, ʋ di Nyɩsʋa a 'kagblaka 'nɩ 'wla

(Makɩ 13.1-2; Luku 21.5-6)

1 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ 'pʋprɛ ‑wɔn, ‑ye ɔɔ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo 'nɩ 'hrɩ. Bɔɔ 'klɛɛ mu, ‑ye 'a ‑naagbopʋ 'yɩyɔ 'o 'mʋ gbo 'hʋɩn, 'ʋ nyo le: «'Ye kɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa a 'kagblaka nu 'yilɛnɩnɔ.» 2 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Aa kayu ‑gbo a 'yilɛnɩnɔ 'nɩ 'ye. Kɛɛ, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, 'yilɛnɔkayu ‑gbo, aa 'klɛɛ 'ye, ʋ diu 'nɩ 'wla 'bii. 'A 'hɩɔ ꞊de 'deɛ bɔ nɩ 'o 'a 'be 'hɩɔ 'lu gbo.»

'Kla‑wliye'yɩya, ‑ɛ di 'o nyre, 'plɩɩ 'klɔ 'mʋ 'o 'mʋ ‑hɔn

(Makɩ 13.3-13; Luku 21.7-19)

3 ‑Yusu bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ ꞊tɩ 'mʋ 'dɩɔ, 'ʋ mu 'le dʋgba ꞊nʋ 'lu, ‑ɔ kɔ 'lu ti nɩ 'le, ʋʋ olifie daa. ‑Tɛ ʋ nyre 'le, ‑ye ‑Yusu nɩ gbo, nahuoon ‑do ꞊de 'dio 'o 'hʋɩn 'mʋ nɩ, 'bɛ 'de 'a ‑naagbopʋʋ ‑do. Nɛ‑ mɔ 'a ‑naagbopʋ bʋ 'yɩyɔ 'o 'hʋɩn 'mʋ gbo, bʋ ꞊gbɔ wlɔn, ʋ nɔ: «Le ‑a mʋ, ti tio‑ kɔ 'yri ʋ di 'o Nyɩsʋa a 'kagblaka ꞊nʋ 'wlaa 'le, kɔ dɛ tio‑ ‑a di 'ye, ‑ɛ di 'lu ‑wɔn mue, 'plɩɩ ‑a 'mue yi, ‑ɛ mɔ, ‑na 'lediti kɔ 'klɔ a 'o'mʋ‑hɔnti nyre 'o ꞊o.»

4 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ꞊ɔ ꞊de 'nɩ ꞊han 'a mʋ kaa, 5 ‑ɛ nue, nahuin 'plɔplɔ di 'le di, 'ke 'le 'na 'dʋ 'kwli 'mʋ, ʋ 'mʋ lɛ po, nʋ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, 'plɩɩ ʋ 'mʋ 'dai nahuin kaa. 6 'Ya 'o lele 'lu, a di 'nɩ 'wɔn, ‑ɛ mɔ, ʋʋ ‑wɔn tʋ, 'ke 'le 'blʋgbɩ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɩ 'mʋɛɛ 'a mʋ ye, kɔ, ‑ɩ hren 'a mʋ ‑wɔn. 'Ba nyi 'wɔn, a nɩ pɩ 'le hʋannʋ, ‑ɛ nue, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ kɔ bɩ mue 'lu ‑wɔn. Kɛɛ, 'bɩɩ 'lu ‑wɔn mue, ɛ 'de 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, 'klɔ a 'o'mʋ‑hɔnti nyre 'o ꞊o. 7 'Blʋgbɩ di ye 'nɩ ‑wʋnwɔn. 'Ke 'le 'dai 'blʋgbɩ 'mʋ, kanʋ di 'nɩ ꞊tɩ, kɔ, ‑tʋtʋ di 'nɩ 'hɩhrɔ. 8 'Kla‑wliye'yɩya a ‑gbɛ, ‑ɛ di 'le di, 'klɔ a 'o'mʋ‑hʋnhɔn, nɛ‑ kɔ ‑wlu꞊tutue'e nɩ. Kɛɛ ‑ye 'klɔ 'de wɛn 'o 'mʋ a ‑hʋɛn. Ɛ 'we ꞊nɔ nyrʋgba ye, ‑ɔ nɩ 'kwli 'mʋ, ‑tɛ 'kwli bɛ 'nɩnɩ ꞊tu wɛn 'a nunue ‑wlu, kɛɛ ‑ye 'a ‑ŋɩŋlati 'de wɛn 'o a nyree.

9 Ti a ‑gbɛ 'yri, 'a nɩ yraanyʋ kɔ bʋ po 'a mʋ 'blʋgbanaanyʋ kwa, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, kɔ, ʋ 'mʋ ‑wɛ 'a mʋ 'la. Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ‑gbo ke, ʋ di 'a mʋ 'nɩ yraa, ‑ɛ nue, 'a mʋ mɔ 'na nahuiin nɩ. 10 Ti a ‑gbɛ 'yri, nahuin 'plɔplɔ 'deɛ bʋ kuo 'klɛɛ lele 'mʋ ꞊wlʋ ye, ꞊ʋ ‑ye 'mʋ 'waa 'bienʋ ‑ye kaa, ʋ 'mu 'blʋnaanyʋ kwa lɛ po, ʋ 'mu ꞊sʋɛ ꞊tue, kɔ, nahuin 'mʋ yɩyraa, 11 hɩwinwlɔn‑hɛnyʋ 'plɔplɔ 'mʋ 'hrɩ, ʋ 'mʋ nahuin 'plɔplɔ kaa. 12 'Ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de, kɛ nahuin di nu, ʋ 'mʋ 'yilɛnyre‑tɔplɩ nu, 'yilɛnyre‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ 'mʋ klɛ bii, ɩ 'mue nu, nahuin 'plɔplɔ 'mʋ 'waa 'bienʋ a 'mʋnʋɛlɛ 'kee. 13 Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'de sɩa, 'ke 'o Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ ‑wɔn, 'bɔ gbɛ ‑gbagba, 'klɔ a 'o'mʋ‑hɔnti 'bɩ nyre 'o, nɔ‑ Nyɩsʋa di waa. 14 Kɛ nɔ 'klɔ 'bii ‑gbo ke, 'na nahuin di 'na ꞊hapʋtitie ꞊nʋ 'nɩ po, ‑ɛ nyi ꞊tu, ‑tɛ Nyɩsʋa nu nahuin a win a kekɔɔlɛ, ‑ɛ die nu, dakʋ 'bii a nahuin 'mue 'wɔn, ʋ 'mʋ 'hru kɔ, 'ke bʋ kuo ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ ꞊wlʋ ye, 'plɩɩ 'klɔ ‑gbo a 'o'mʋ‑hɔnti 'mʋ 'o nyre.»

꞊Sʋɛ'yeti gblakɩ, ‑ɩ di 'o nyre, 'plɩɩ ‑Yusu 'mʋ 'le di

(Makɩ 13.14-23; Luku 21.20-24)

15 «Nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ win ‑gbo ‑hre, ɔ blɛ ye bɔ kɔ ꞊tɔ, 'plɩɩ ɔ 'mui 'mʋ lɛ yrii. Win a ‑gbɛ, ɩ nɩ‑ ‑gbo: Ɛ di kɔ ti ‑ye, a 'mʋ 'yilɛnyredɛ ꞊de 'ye, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo. 'Yilɛnyredɛ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa a ꞊wlʋ yrɛɛ nɩ, 'plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ nye 'nɩ nu, Nyɩsʋa 'ɔɔ 'a 'kagblaka ‑wɔn hren. 'Yilɛnyredɛ a ‑gbɛ, ‑tɛgbi ɛ 'de 'o kɔ, 'ke ɛ di 'o nɩ. Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Daniɛ, nɔ‑ ꞊tu la 'yilɛnyredɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ. 'Bɩa 'baa dɛ a ‑gbɛ 'ye, 16 ‑ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Sudeblʋgba 'mʋ, bʋ 'gba ci lɛ, bʋ mu 'le dʋgbɩ 'lu, ʋ 'nɩ ꞊hiun lɛ 'lɩla. 17 Nahuon 'bɔ nɩ 'le 'a kayu a ‑yaa 'mʋ, bɔ 'gba ci lɛ ‑dodo. Ɔ nɩ po 'le lɛ, bɔ pa 'le 'a kayu gbo, ɔ 'mʋ 'a kʋkɔ‑tɔplɩ bla, 'plɩɩ ɔ 'mʋ ci lɛ 'gba. 18 Nahuon 'bɔ nɩ 'le 'a ‑ci ke, bɔ 'gba ci lɛ ‑dodo. Ɔ nɩ po 'le ‑wɛ lɛ, bɔ ꞊hɩan ‑wɔn, bɔ bla 'a wlawlɩ, 'ke 'le 'dɩɔ 'mʋ, 'plɩɩ ɔ 'mʋ ci lɛ 'gba. 19 Ti a ‑gbɛ 'yri, nyrʋ ꞊nʋ, ‑ʋ di 'kwlii 'mʋ lɛ nɩ, kɔ, 'waa dɛ ‑gbo, ‑ɛ di 'yuo 'nya, ɛ di 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ. 20 Ba da Nyɩsʋa, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ 'nɩ ꞊han 'lu ‑wɔn mue, a 'nɩ ꞊han ci lɛ 'gba, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri cɛɛ 'o ꞊tɩɩ, ‑hee' ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, 21 ‑ɛ nue, ti a ‑gbɛ 'yri, nahuin di 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ, ɛ 'mʋ 'o ꞊sʋɛ 'bii ꞊nʋ 'mʋ ‑hi, nahuin ‑tʋa la 'le 'yiye gbo, kʋɛ la 'le 'klɔ a ‑wlu꞊tuulɛ 'yie 'mʋ gbo, ‑bo yɛ ꞊sʋɛ gblaka a ti a ‑gbɛ ke, ɛ 'mʋ ‑wɛ 'o ꞊sʋɛ ꞊nʋ 'mʋ ‑hi, nahuin di 'ye, kʋɛ 'le ti a ‑gbɛ 'yri gbo, ‑bo yɛ 'klɔ a 'o'mʋ‑hɔnti ke. 22 Nyɩsʋa di ‑nyrɔwɩ a gbɛ ꞊tɩɔ 'lu, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, ɔ ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke bʋ 'ya 'a nahuin 'mʋ. Nɛ‑ 'de wɛn ꞊nɛ, nahuon ꞊de 'deɛ bɔ nɩ wɛn 'klɔ, ti a ‑gbɛ 'yri.

23 Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, nahuon 'bɔ le 'a mʋ, 'bɔ plɛ: Ba 'ye kɛ, Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, kɛ ɔ nɩ mɔ, ‑hee' 'ke ɔ nɩ 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, a nɩ puo 'le ‑tɛɛ gbe, 24 ‑ɛ nue, hɩwaanyʋ, kɔ hɩwinwlɔn‑hɛnyʋ di 'hrɩ, ʋ 'mʋ 'ŋmilɛka‑tɔplɩ gblakɩ a gblegblei nu, ‑ɛ die nu, 'bɛ ‑wɛ 'le, ʋ 'mʋ ‑wɛ nahuin ꞊nʋ kaa, Nyɩsʋa ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke bʋ ‑hɛ 'a nahuin. 25 'A ‑tɩ, ba po 'mʋ nʋa ye gbo, ‑ɛ nue, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ di 'lu ‑wɔn mue, ɛ nɩ ke 'mʋ, 'nɩɩ 'a mʋ le.

26 'Bɩa 'bʋ le 'a mʋ, ‑ɛ mɔ: Ba di 'le, Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, 'ke ɔ nɩ 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin ꞊de 'de 'le 'ti! a nɩ mu 'le 'le. Mɔ, 'bɩa 'bʋ le ‑wɛ 'a mʋ, ‑ɛ mɔ: Ba di 'le, kɛ ɔ ‑hli nɔ ‑tɛgbi ‑gbo! a nɩ pui 'le ‑tɛɛ, 27 ‑ɛ nue, Waanyɔ a ‑gbɛ, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'a 'ledidie, ɛ di ye 'we ‑tɛ tɩatɩɛɛ nu, 'ɛɛ wlɩn, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, kʋɛ 'le 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ 'mʋ, ‑bo mu, ‑bo yɛ 'yrʋ a gbopɛɛlɛ ke. 28 ‑A 'brikʋɛ nɔ 'nɩ: ‑Tɛ dɛhʋɛ 'kukuu 'o nɩ, 'ke keii 'o lɛ 'kukue.»

‑Yusu, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, ɔ di 'le lele 'nɩ di

(Makɩ 13.24-27; Luku 21.25-28)

29 «꞊Sʋɛ'yeti a ‑gbɛ 'bɩ ‑hi, ‑ye 'yrʋ kɔ ‑hɔpɔ 'hɛɛn, ɩ di 'nɩ jre, yahroyɔ di 'le yakɔ 'mʋ lɛ 'nɩ ble, kɔ ‑tɔplɩ 'bii, ‑ɩ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ɩ di 'mʋ lɛ ‑hɔn ‑ta. 30 Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, nahuin di 'ye dɛ, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, ‑ɛ nye ꞊nʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n di 'le 'nɩ di. ‑Ye 'klɔ 'bii a dakʋ, ʋ di lɛ nu wɔlɩ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, ʋ 'mʋ 'mʋ 'ye. 'N di 'le 'nɩ di, 'ke 'le 'na 'klɩ a kenɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, kɔ, 'ke 'le 'na ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'kwli 'mʋ. 'Bɩa 'nɩɩ 'le di, 'ke 'n di 'le 'nugbɩ ‑hɛyri nɩ. 31 ‑Ŋamʋ gblaka ꞊nʋ, ʋ di po wun, 'mʋ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ gbo tɛ, ʋ 'mʋ 'klɔ ‑gbo a ꞊gɛi 'bii ye na, ʋ 'mʋ nahuin ꞊nʋ lɛ 'kukue, Nyɩsʋa ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke bʋ ‑hɛ 'a nahuin.»

Figietu a tɔɔlɛ

(Makɩ 13.28-31; Luku 21.29-33)

32 «Ba 'ye kɛ tugbɛ ꞊nʋ, ʋʋ figie daa. 'Ke 'o tugbɛ a ‑gbɛ 'yie 'mʋ, tɔɔlɛ nɩ 'o. Ɛ nɛ‑ mɔ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɛɛ 'o babʋɩ yrayrɩ lɛ ꞊tuu, kɔ 'a hai 'bɩɩ ꞊ga, ‑ye ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑cii‑ci‑nyrɛ 'mʋɛɛ yrɛ. Kɛ'ɛ nɩ, ɛ di 'mʋ ‑ti, 'ke 'o 'na 'ledidie a ‑ta 'mʋ. 33 ‑Tɔplɩ 'bii ‑gbo, ‑ɩ kɔ ‑tɩ 'n ꞊tu wɛn, 'bɩɩ 'lu ‑wɔn mue, ‑ye ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'na 'lediti 'mʋɛɛ yrɛ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'ke 'n nɩ 'o 'maju 'yri. 34 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, dakʋ ‑gbo, ʋ 'deɛ bʋ 'kʋ, ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ɩ 'mʋ 'o nyre. 35 Yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hɛɛn, ɩ di gbo 'nɩ ‑wɛ, kɛɛ, 'na wintɛ, ɛ 'deɛ bɛ ‑wɛ gbo gbe.»

Ti ‑kɔ 'yri 'klɔ di ‑tado 'o 'mʋ ‑hɔn, ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ ‑Yusu di 'le ya, Nyɩsʋaa ‑do, nɔ‑ yio

(Makɩ 13.32-37; Luku 17.26-30,34-36)

36 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'lelɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ di 'o nyre, ɛ 'de nahuon kɔ, ‑bɔ yi ti a ‑gbɛ. Mɔ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, 'n kɔ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ 'hɛɛn, ꞊ɔ ꞊de 'de 'o nɩ, ‑ɔ yi ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ, 'bɛ 'de ‑a nɩ Bu Nyɩsʋaa ‑do. 37 Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ la 'lu ‑wɔn mue, nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Noe a ti 'yri, ɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ di 'lu ‑wɔn mue, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n di 'le di. 38 Noe a ti 'yri, 'plɩɩ 'nie 'mʋ la 'o 'klɔ mu ‑ha, nahuiin la lɛ 'nɩ 'mre, ʋʋ wɛn ‑tɔplɩ a die, ʋʋ wɛn nɔ a 'nɛɛ, ʋʋ wɛn a kʋkʋɛ, ʋʋ wɛn 'waa 'yuo 'blɩ 'mʋ lɛ a pʋɛ. Nɛ‑ ʋ 'ble kwa ‑bleble, Noe 'ɔ pa la kɛ 'le 'a 'mɩɩ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ. 39 Ʋ 'nɩ ‑hie ꞊le la dɛ ꞊de 'lu ‑wɔn lɛ, 'ɛ gbɛ ‑gbagba, 'nu gblaka 'ʋ bi la ꞊hlɔn, 'a 'yiyinie 'ɛ gba la ʋ 'bii, 'ɛ 'lɩla la ꞊nʋ lɛ. Kɛ ɛ di ‑tado 'mʋ ‑ti, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n di ‑tado 'le di. 40 Nahuiin 'hɔn, 'bʋʋ ‑kʋan nu, 'ke 'le ‑cii ‑do ke, 'n di 'o ‑ha nahuoon ‑do, 'mʋ ꞊ɔ ‑ye gbo hie. 41 Nyrʋʋ 'hɔn, 'bʋʋ ꞊gbla du, 'ke 'le ‑tʋɔɔ ‑do wlɔn, 'n di 'o ‑ha nahuoon ‑do, 'mʋ ꞊ɔ ‑ye gbo hie. 42 'A ‑tɩ, ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ, a nɩ ŋmo 'le, ‑ɛ nue, ‑nyrɔwɔ, 'a nɩ Kʋkɔnyɔ di 'le ya, a 'dio yi. 43 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, kayukɔnyɔ 'bɔ yi wɛn 'tɔyrʋwɔ a ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'yrinyɔ di wɛn 'le di, ‑ye ɔ di wɛn 'nɩ ‑pre, ‑ɛ die nu, 'yrinyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'nɩ ꞊han 'a kayu wa. 44 Nɛ‑ kɔ ‑tɩ, 'a nɩ ‑gbɛ, ba ‑wɛ ‑wɔn, ‑ɛ nue, ti ꞊nʋ, a 'nɩnɩ ‑hie 'lu ‑wɔn lɛ, nɩ‑ 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n di 'le ya.»

‑Kʋan ‑gbo, ‑Yusu hie 'a ‑naagbopʋ lɛ, ʋ blɛ ye bʋ nuo

(Luku 12.42-48)

45 ‑Tɛ ‑Yusu ꞊tu ‑tɩ a ‑gbɛ, ‑ye ɔ po ‑talʋdʋ, ɔ nɔ: «Ba 'we ꞊nɔ ‑kʋannunyɔ ꞊nʋ ye, 'a 'masɛ ‑wɛ 'le bɔ kuo ꞊wlʋ ye, kɔ, ‑ɔ kɔ 'lu a lɛ‑hielɛ. Nahuondʋ a ‑gbɛ, 'a 'masɛ, 'bɔɔ 'dagba 'mʋ mu, nɔ‑ ɔ di 'a kayu 'bii lɛ hie, ‑ɛ die nu, dɛditi 'bɩ nyre 'o, ɔ 'mʋ 'a 'bie ‑kʋannunyʋ 'ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ 'waa dididɛ ‑nyi. 46 'A 'masɛ 'bɔ ‑hɔn 'dagba 'mʋ, 'bɔ yɔ 'o ‑kʋan 'yie 'mʋ gbo, ‑ye ‑kʋannunyɔ a ‑gbɛ, bɔ kɔ plɔ a bleelɛ. 47 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'a 'masɛ dio 'mʋ nuu 'a ‑tɔplɩ a 'yie꞊tunyɔ gblaka. 48 Kɛɛ, ‑kʋannunyɔ a ‑gbɛ, 'a 'klɔ 'bɔ nyre 'yi lɛ, 'bɔ plɛ, 'a 'masɛ a 'ledidie, ɛɛ gbo 'nɩ ‑wlɛn, 49 'bɔ ‑tʋa 'a 'bie ‑kʋannunyʋ a bibie gbo, kɔ, 'bɔɔ 'a dɩɔnʋ dididɛ kɔ nɔ 'hɛɛn wlɔn ‑hie, ɔ kɔ nɔ'nanyʋ 'hɛɛn, 50 ‑ye 'a 'masɛ a ‑gbɛ, ɔ di 'le 'nɩ di, ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ ‑kʋannunyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'nɩnɩ dio 'o ‑pree, kɔ ‑haawɔ ꞊nʋ, ɔ 'de yi. 51 'Bɔ di 'klɛɛ 'le, ‑ye ɔ dio ye gba ti 'yaklɩ, 'plɩɩ ɔ 'muo ꞊sʋɛ ꞊tue, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋʋ 'lii 'hɔn naa. 'Ke ɔ di 'o ꞊hien wee, kɔ, 'ke ɔ di ‑wɛ 'o yrʋ poo.»

25

‑Yusu po la 'yuo nyrʋyuoo ‑pu a ‑talʋdʋ

1 (‑Ye kɛ ‑Yusuu lele 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ:) «Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'o nahuin win ke kɔɔ 'bii, dɛ, ɛ di ye 'we, ɛ nɛ‑ ‑gbo: 'Yuo nyrʋyuoo ‑pu ꞊de, nʋ‑ ʋ da 'blɩ'mʋpaalɛ ke. ‑Tɛ 'tɔɔ ‑wɔn, ‑ye ʋ gba 'waa 'nyranapɩi, ʋ kɔ 'yu nyrɔyu ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ɔɔ 'blɩ 'mʋ mu pa, 'ʋ mu 'a tɔ ‑pre wɔn. 2 'Ke 'le 'yuo nyrʋyuoo ‑pu a ‑gbɛ ‑hɛyri, ʋ ꞊hun nɩ 'le, 'ʋ kɔ ꞊tɔ, ʋ ꞊hun ‑ye 'ʋ 'de ꞊tɔ kɔ. 3 'Yuo nyrʋyuo ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ꞊tɔ kɔ, ‑tɛ ʋʋ 'waa nɩ 'napɩi gba, ʋ 'de 'nyrayrɩɛi gba, ‑ɛ die nu, 'nyra 'bɔ ‑wɛ 'le, ʋ 'mʋ 'le 'a dɛ ‑ye po. 4 'Waa dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ ꞊tɔ, ʋ ‑mɛ ‑ye, ‑tɛ ʋʋ 'waa 'napɩi gba, ‑ye ʋ gba 'nyrayrɩɛi, ‑ɛ die nu, 'nyra 'bɔ ‑wɛ 'le, ʋ 'mʋ 'le 'a dɛ ‑ye po. 5 Kɛɛ 'klɛɛ, 'blɩ'mʋpanyɔ 'de 'le di 'tata. Bɔ 'nɩnɩ di 'klɛɛ 'le, nɛ‑ nue, 'yuo nyrʋyuoo ‑pu a ‑gbɛ, 'waa 'yii 'ɩɩ ye ‑wɔ, 'ʋ bi ŋmla 'mʋ lɛ.

6 'Tɔ‑hɛyri 'mʋ 'klɛɛ, ‑ye ʋ 'wɔn ‑cici, nahuin 'ʋʋ lɛ po: Ba 'ye kɛ, 'blɩ'mʋpanyɔɔ 'le 'nɩ di, ba di 'le, ba muo ye 'mʋ 'bɛ! 7 ‑Ye 'yuo nyrʋyuoo ‑pu a ‑gbɛ, ʋ 'ba 'mʋ ye, 'ʋ 'yaa 'waa 'napɩi 'lu lɛ. 8 ‑Ye 'yuo nyrʋyuo ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ꞊tɔ kɔ, kɛ ʋʋ 'yuo nyrʋyuo ꞊nʋ ye po, ‑ʋ kɔ ꞊tɔ, ʋ nɔ: Ba ‑nyi ‑a mʋ 'a nɩ 'nyra a dɛ, ‑ɛ nue, ‑a nɩ 'napɩi, ɩɩ ‑hʋa bɩ jre. 9 Kɛɛ ‑ye 'yuo nyrʋyuo ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ꞊tɔ, ʋ nɔ: ‑A nɩ 'nyra, ‑a kɔ, ɔ 'de ‑huo, 'ke 'o ‑a 'bii ‑wɔn. Dɛ a kɔ ba nu, nɛ‑ mɔ, ba mu 'le 'nyraplonyʋ ‑wɔn, a 'mʋ 'a nɩ nɔnɔ ‑tɔ!

10 ‑Ye 'yuo nyrʋyuo ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ꞊tɔ kɔ, ʋ mu nɩ, 'ʋ mu 'nyra ‑tɔ wɔn. 'Ke ʋ ‑mrɛ 'le, 'blɩ'mʋpanyɔ 'ɔ di 'le, 'yuo nyrʋyuo ꞊hun ꞊nʋ, ‑ʋ ‑wɛ ‑wɔn, ʋ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, 'ʋ pa 'le 'blɩ'mʋpakayu gbo. ‑Tɛ ʋ pa 'klɛɛ, ‑ye ʋ po 'o 'maju nɩ. 11 Ti gbi bɩ ‑hi, ‑ye 'yuo nyrʋyuoo ꞊hun ꞊nʋ, ‑ʋ mu wɛn 'nyra ‑tɔ wɔn, ʋ nyre 'o ꞊o, 'ʋ da 'blɩ'mʋpanyɔ, ʋ nɔ: Nyɩbɛyu o, ‑ha ‑a mʋ 'maju ye! 12 Kɛɛ ‑ye ɔ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'n 'de 'a mʋ yi.» 13 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «'A ‑tɩ, ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ, a nɩ ŋmo 'le, ‑ɛ nue, a 'de ‑nyrɔwɔ kɔ ‑haawɔ ꞊nʋ 'hɛɛn yi, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n di 'le ya.»

‑Yusu po la ‑kʋannunyʋʋ ta a ‑talʋdʋ

(Luku 19.11-27)

14 «Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di nahuin win ke kɔɔ 'bii, dɛ, ɛ di ye 'we, ɛ nɛ‑ ‑gbo: Ɛ kɔ la nyɩbɛyu ꞊de, nɔ‑ɔ la 'dagba ‑pɛtu 'mʋ mu, 'ɔ da 'a ‑kʋannunyʋ, 'ɔ hie ꞊nʋ 'a 'wli lɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mui kʋɛsɛ 'yri hraa; 15 'ɔ ‑nyi 'a ye‑hɛnahuon 'wliblɛɛ ꞊hun, 'a 'hɔn a nɔnɔ, 'ɔ ‑nyo 'wliblɛɛ 'hɔn, kɔ, 'a ta a nɔnɔ, 'ɔ ‑nyo 'wliblɔɔ ‑do. 'Wliblɛɛ ‑tie ꞊nʋ, 'ɛ nɩ nahuon, ɔ ‑wɛ 'le ‑kʋan a 'yrinuulɛ, nɛ‑ ɔ ‑nyi ꞊nɔ. ‑Tɛ ɔ ‑wɔ ‑kʋɩn a yegblɛ꞊tutulɛ ‑wɔn, ‑ye ɔ mu 'mʋ 'dagba. 16 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'ye 'wliblɛɛ ꞊hun ꞊nʋ, tii ‑do a ti 'yri, ɔ mu nɩ, 'ɔ hrɛɛ kʋɛsɛ 'yri, 'a kʋɛsɛ a ‑gbɛ, 'ɛ po 'o ꞊nɔ 'wliblɛɛ ꞊hun ‑ye. 17 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'ye 'wliblɛɛ 'hɔn, kʋɛsɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ ɔ hra, 'ɛ po ‑wɛ 'o ꞊nɔ 'wliblɛɛ 'hɔn ‑ye. 18 Kɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'ye 'wliblɔɔ ‑do, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ mu nɩ, 'ɔ 'blu ‑tʋtʋ, 'ɔ ‑hlii 'le 'a 'masɛ a 'wliblɔ a ‑gbɛ 'le.

19 ‑Tɛ ɛ ‑wlɛn gbo, ‑ye 'waa 'masɛ di 'le ꞊le, 'ɔ da 'a ‑kʋannunyʋ, ‑ɛ die nu, ‑tɛ ʋ nu 'a 'wli a kʋɛsɛ a 'yrihraalɛ, ɔ 'mue 'ye. 20 ‑Ye nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'ye o 'wliblɛɛ ꞊hun, ɔ 'yɩya 'o ꞊nɔ ye gbo, ɔ nɔ: 'Na 'masɛ o, ‑n ‑nyi o 'mʋ 'wliblɛɛ ꞊hun. 'Ye kɛ, 'n hrɛɛ 'yri kʋɛsɛ, 'ɛ po 'o 'wliblɛɛ ꞊hun ‑ye. Ɛ nɛ‑ ‑gbo. 21 ‑Ye 'a 'masɛ nɔ: Ɛ nu ‑tɛɛ. ‑Mɔ mɔ ꞊hapʋ‑kʋannunyɔɔ nɩ. Nahuon ‑wɛ 'le bɔ kuo ‑mʋ ꞊wlʋ ye nɩ. ‑Tɔplɩ ‑gbo, ‑ɩ 'de ‑huo, 'n ‑nyi ‑mʋ, ‑n nui 'yri ‑kʋan ‑tɛɛ. 'A ‑tɩ, 'n di ‑mʋ ‑nyi ‑tɔplɩ ‑huohui, ꞊mui ‑kʋan 'yri nuu. Di 'le, ‑n kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ lɛ 'mre. 22 ‑Ye nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'ye o 'wliblɛɛ 'hɔn, ɔ 'yɩya 'o ꞊nɔ ye gbo, ɔ nɔ: 'Na 'masɛ o, ‑n ‑nyi o 'mʋ 'wliblɛɛ 'hɔn. 'Ye kɛ, 'n hrɛɛ 'yri kʋɛsɛ, 'ɛ po 'o 'wliblɛɛ 'hɔn ‑ye. Ɛ nɛ‑ ‑gbo. 23 ‑Ye 'a 'masɛ nɔ: Ɛ nu ‑tɛɛ. ‑Mɔ mɔ ꞊hapʋ‑kʋannunyɔɔ nɩ. Nahuon ‑wɛ 'le bɔ kuo ‑mʋ ꞊wlʋ ye nɩ. ‑Tɔplɩ ‑gbo, ‑ɩ 'de ‑huo, 'n ‑nyi ‑mʋ, ‑n nui 'yri ‑kʋan ‑tɛɛ. 'A ‑tɩ, 'n di ‑mʋ ‑nyi ‑tɔplɩ ‑huohui, ꞊mui ‑kʋan 'yri nuu. Di 'le, ‑n kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ lɛ 'mre. 24 ‑Ye nahuon ‑gbo, ‑ɔ 'ye o 'wliblɔɔ ‑do, ɔ 'yɩya ‑wɛ 'o ꞊nɔ ye gbo, ɔ nɔ: 'Na 'masɛ o, 'n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑na ŋmli 'yakla nɩ. 'Dɩdɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑n 'de 'dɔ, nɩ‑ ‑n plɛ ‑bo 'cɛ. 25 'N pɩ o hʋannʋ. Nɛ‑ nue, 'nɩ 'blu o ‑tʋtʋ, 'nɩ ‑hlii o 'le ‑na 'wliblɔ. 'Ye kɛ, ‑na 'wliblɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ ‑gbo. 26 ‑Ye 'a 'masɛ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: ‑Kʋannunyɔ ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'klɔ nyre 'yi lɛ, kɔ, ‑ɔ hlɛkɛ, nɔ‑ ‑n 'ya 'mʋ. ‑N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'dɩdɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ, 'n 'de 'dɔ, nɩ‑ 'n plɛ ꞊bo 'cɛ. 27 'A ‑tɩ, ‑n kɔ ‑bo po wɛn 'le 'na 'wliblɔ ‑bakɩ 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'ledidie ‑gbo, 'n di 'le, 'mʋ wɛn 'le 'na 'wliblɔ ꞊nʋ 'le ‑ha, ɛ kɔ dɛ ‑gbo 'hɛɛn, ‑ɛ di wɛn 'o ꞊nɔ 'lu 'mʋ bi. 28 ‑Ye 'masɛ a ‑gbɛ, ɔ le 'a nahuin ‑ye, ɔ nɔ: Ba ‑ha ꞊nɔ 'wliblɔ a ‑gbɛ kwa, ba ‑nyo nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'wliblɛɛ ‑pu. 29 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ɛ nɩ nahuon, ‑ɔ kɔ ‑tɔplɩ ‑huohui, ʋ di lele ꞊nɔ ‑nyi ‑tɔplɩ ‑ye, ‑ɛ die nu, 'a ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ɔ kɔ, ɩ 'mʋ ‑huo, ɩ 'mʋ ꞊nɔ wlɔn ‑hi. Kɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑tɔplɩ 'de ‑huo, ʋ di ꞊nɔ kwa 'nɩ ‑ha. 30 ‑Kʋannunyɔ ‑gbo, ‑ɔ 'de dɛ ꞊de a nulɛ yi, ba puo 'le ‑patʋ 'mʋ, 'ke 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri. 'Ke ɔ di 'o ꞊hien wee, kɔ, 'ke ɔ di ‑wɛ 'o yrʋ poo.»

‑Yusu, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, ɔ di nahuin 'bii lɛ poo ‑bati, 'plɩɩ 'klɔ 'mʋ 'o 'mʋ ‑hɔn

31 (Kɛ ‑Yusuu lele 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ:) «Ti ‑kɔ ti 'yri 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n di 'le di, 'n di bodɩɔ ye 'we. 'N kɔ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ 'hɛɛn, ‑a di 'le di. 'Ke 'n di 'o 'na bodɩɔgbata ke gbo nɩ. 32 Dakʋ a pɛpɛ, ‑ʋ nɩ nɔ ‑tʋtʋ ke, ʋ di lɛ 'nɩ 'kukue, 'ke 'o 'mʋ ye, 'plɩɩ 'mu 'yi 'mʋ lɛ ‑hɩhɩa, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ blablɔ'yie꞊tunyɔɔ nu, 'ɔɔ blablɔ kɔ wlo 'hɛɛn 'yi 'mʋ lɛ ‑hɩhɩa. 33 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, nahuin ‑gbo, ‑ʋʋ la Nyɩsʋa a ‑hʋhʋa‑tɔplɩ nu, 'ke 'n diu 'le 'na diidɛpɩa ke ‑hie, kɔ, nahuin ‑gbo, ‑ʋ 'nɩnɩ nu la Nyɩsʋa a ‑hʋhʋa‑tɔplɩ, 'ke 'n diu 'le 'na kamrapɩa ke ‑hie. 34 'Plɩɩ 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ bodɩɔ, kɛ 'n di nahuin ‑gbo ye po, ‑ʋ nɩ nɔ 'na diidɛpɩa ke: Ba di 'le, 'a mʋ ꞊nʋ, 'na Bu Nyɩsʋa nu ꞊hapʋdɛ 'mʋ, ba kɔ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ɔ po la lɛ, ɔ di la 'a mʋ ‑nyi, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔ nu la 'klɔ. 35 ‑Ɛ nue, ‑tɛ kanʋʋ la 'mʋ nu, a ‑nyi 'mʋ dididɛ; kɔ, ‑tɛ 'nie'natʋʋ la 'mʋ nu, a ‑nyi 'mʋ 'nɩnanie; kɔ, ‑tɛ 'n 'ya la 'dagbatayu 'mʋ, a paa la 'mʋ gbo kayu; 36 kɔ, ‑tɛ 'n 'de la 'hʋɩn'mʋpuedɛ kɔ, a ‑nyi la 'mʋ 'hʋɩn'mʋpuedɛ; kɔ, ‑tɛ 'n kɔ la 'hʋɩn a hinhren, a pɩa la 'mʋ nɩ; kɔ, ‑tɛ 'n nɩ la ꞊jɩ 'mʋ, a di la 'mʋ ye ‑mrɛ wɔn. 37 ‑Ye nahuin a ‑gbɛ, ‑ʋʋ la Nyɩsʋa a ‑hʋhʋa‑tɔplɩ nu, kɛ ʋ di 'mʋ ye po: Kʋkɔnyɔ, ti tio‑ kɔ 'yri ‑a 'ye ‑mʋ, kanʋ 'ʋʋ la ‑mʋ nu, ꞊a ‑nyi la ‑mʋ dididɛ 'le; kɔ, 'nie'natʋ 'ʋʋ la ‑mʋ nu, ꞊a ‑nyi la ‑mʋ 'nɩnanie 'le? 38 Ti tio‑ kɔ 'yri ‑n 'ya la 'dagbatayu 'mʋ, ꞊a paa la ‑mʋ kayu gbo 'le? Ti tio‑ kɔ 'yri, ‑n 'de la 'hʋɩn'mʋpuedɛ kɔ, ꞊a ‑nyi la ‑mʋ 'hʋɩn'mʋpuedɛ 'le? 39 Ti tio‑ kɔ 'yri ‑a 'ye ‑mʋ, ‑na 'hʋɩn 'ɩɩ la hren, kɔ, ꞊nɩ nɩ la 'le ꞊jɩ 'mʋ, ꞊a di la ‑mʋ ye ‑mrɛ wɔn 'le? 40 ‑Ye 'mɔ bodɩɔ, kɛ 'n di ꞊nʋ ye po: 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, 'ɛ nɩ ti, 'ba nu la ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ 'na ‑dɩayu ‑ye ꞊nʋ 'yi ꞊hlɔn lɛ, ‑ɔ 'de 'mini kɔ, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'mɔɔ nɩ, a nue la 'yi ꞊hlɔn lɛ.

41 'Bɛ ‑hi, ‑ye 'mɔ bodɩɔ, 'n di nahuin ꞊nʋ 'nɩ le, ‑ʋ nɩ nɔ 'na kamrapɩa ke: Ba hren 'mʋ ‑wɔn, 'a mʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po 'jrɔ ‑wɔn. Ba mu 'le na ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe. Na a ‑gbɛ, Nyɩsʋa ‑wɔ ‑wɔn, 'ke 'o 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka, kɔ 'a 'mʋ‑hɛnyʋ 'hɛɛn ‑wɔn. 42 ‑Ɛ nue, ‑tɛ kanʋʋ la 'mʋ nu, a 'de la 'mʋ dididɛ ‑nyi; kɔ, ‑tɛ 'nɩnatʋʋ la 'mʋ nu, a 'de la 'mʋ 'nɩnanie ‑nyi; 43 kɔ, ‑tɛ 'n 'ya la 'dagbatayu 'mʋ, a 'de la 'mʋ kayu gbo paa; kɔ, ‑tɛ 'n 'de la 'hʋɩn'mʋpuedɛ kɔ, a 'de la 'mʋ 'hʋɩn'mʋpuedɛ ‑nyi, kɔ, ‑tɛ 'na 'hʋɩɩn la hren, kɔ, ‑tɛ 'n nɩ la 'le ꞊jɩ 'mʋ, a 'de la 'mʋ ye di ‑mrɛ. 44 ‑Ye kɛ nahuin a ‑gbɛ, ʋ di 'mʋ ye po: Kʋkɔnyɔ, ti tio‑ kɔ 'yri ‑a 'ye la ‑mʋ, kanʋ 'ʋʋ la ‑mʋ nu, kɔ, 'nɩnatʋ 'ʋʋ la ‑mʋ nu, ꞊nɩ 'ya la 'dagbatayu 'mʋ, kɔ, ꞊nɩ 'de la 'hʋɩn'mʋpuedɛ kɔ, ‑na 'hʋɩn 'ɩɩ la hren, kɔ, ꞊nɩ nɩ la 'le ꞊jɩ 'mʋ, 'plɩɩ ꞊a 'de la ‑mʋ ke dii 'le? 45 ‑Ye 'mɔ bodɩɔ, kɛ 'n di ꞊nʋ ye po: 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, 'ɛ nɩ ti, 'ba 'de la ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ 'na ‑dɩayu ‑ye ꞊nʋ 'yi ꞊hlɔn lɛ nu, ‑ɔ 'de 'mini kɔ, ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'mɔɔ nɩ, a 'die la 'yi ꞊hlɔn lɛ nu. 46 ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ a ‑tɩ, Nyɩsʋa diu 'le gba ‑tɛgbi ‑ye, ‑tɛ ʋ diu 'le ꞊sʋɛ ꞊tue, ‑ɛ 'nɩnɩ di 'le ‑wɛ gbe. Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ la Nyɩsʋa a ‑hʋhʋa‑tɔplɩ nu, nʋ‑ di 'le 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ pa, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le.»

26

‑Tɛ ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ, ʋʋ ‑hʋa bʋ 'la la ‑Yusu

(Makɩ 14.1-2; Luku 22.1-2; Saan 11.45-53)

1 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ a tɔɔlɛ ‑wɔn, ‑ye kɛ ɔɔ 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: 2 «A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ hie 'le ‑nyrɔwɩɩ 'hɔn, ‑a nɩ lɛ'mimre, ʋʋ Pakɩ daa, ɛ 'mʋ 'o nyre. 'Kee nɩ, ʋ di 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon 'na yraanyʋ kwa po, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'o 'mʋ tu 'yie 'mʋ kɔɔ, ʋ 'mʋ 'mʋ 'la.»

3 Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, 'kee nɩ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, kɔ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ʋ 'kukue lɛ, 'ke 'le ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka a ‑tɛ. Nahuon a ‑gbɛ a 'dʋ mɔ Kaifʋ; 4 ʋ 'bii, 'ʋ ‑yrɩ, 'ke bʋ nu gblagblʋ, bʋ klɩ ‑Yusu, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'la. 5 Kɛ ʋʋ po, ʋ nɔ: «'Bɩa ꞊ba nyo klɩ, ‑a 'nɩ nue 'le lɛ'mimre a ti 'yri, ‑ɛ die nu, nahuin 'nɩ ꞊han ‑a mʋ ‑wɔn di ‑wɔn.»

‑Tɛ nyrʋgba ꞊de 'wlaa la 'o ‑Yusu ‑dawinni 'lu, 'ke 'o 'a 'mʋnʋɛlɛ ‑wɔn

(Makɩ 14.3-9; Saan 12.1-8)

6 Ti a ‑gbɛ 'yri, 'ke ‑Yusu nɩ 'le Betanidɩɔ 'mʋ, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn. 'Ke ʋ nɩ 'le Simɔ a ‑tɛ. Simɔ a ‑gbɛ, ‑tɔplɩ ‑jɔhʋɩn nuo la. 7 Bʋʋ 'klɛɛ dɛ di, ‑ye nyrʋgba ꞊de, nɔ‑ pa kayu gbo, 'ɔ 'ble ‑dawinniyrɩɛ kwa. ‑Dawinni a ‑gbɛ, ɩ kɔ 'a 'yrɩɛ 'hɛɛn, ɩɩ po ꞊die 'dɔ. ‑Tɛ ɔ pa 'klɛɛ, ‑ye ɔ 'yɩya 'o ‑Yusu 'mʋ gbo 'hʋɩn, 'ɔ 'wlaa 'o ‑Yusu ‑dawinni a ‑gbɛ 'lu. 8 ‑Tɛ ‑Yusu a ‑naagbopʋ 'ye dɛ a ‑gbɛ, ‑ye ʋ bi 'mʋ lɛ yrʋ, ʋ nɔ: «Dɛ‑ kɔ ‑dawinni a ‑gbɛ a 'mʋlɛcɩcralɛ 'le? 9 'Bʋ pli wɛn, ɩ di wɛn 'ye 'wliyɛ 'dɔ, ʋ 'mue wɛn ꞊sʋɛnyʋ ‑nyi.»

10 ‑Tɛ ‑Yusu 'ye, ‑ɛ mɔ, ʋ bi 'mʋ lɛ yrʋ, ‑ye ɔ nɔ: «Ba ‑hɩɔ mɛ lɛ, ba 'kee 'a 'nyrɛ꞊hɩnhɩɛn! Dɛ ‑gbo, ɔ nu, 'ke 'o 'mʋ ‑wɔn, ɛ mɔ 'yilɛnɔdɛ'ɛ nɩ. 11 Ba kɔ 'a yiyie, ꞊sʋɛnyʋ 'kɩɛ die nɔ 'a mʋ ‑gbahlɔn nɩ, a 'mu ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu. Kɛɛ, 'mɛ ‑ye, ti 'n di nɔ 'a mʋ ‑gbahlɔn ‑hi, ɩ 'de 'klɛɛ lele ‑huo. 12 Dɛ ꞊nʋ, nyrʋgba ‑gbo, ɔ nu, nɛ‑ mɔ: ɔ 'wlaa 'na ‑plahʋɩn klɛ ‑dawinni ‑dodo, 'ke 'o 'na ‑plahʋɩn a ‑gbɛ a 'o‑hɩhɩa a ‑ta 'mʋ. 13 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, 'ɛ nɩ ‑tɛgbi, ʋ di 'o Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie 'o poo, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, ꞊hapʋdɛ ‑gbo, nyrʋgba ‑gbo, ɔ nu, ʋ di 'a ‑tɩ ‑wɔn lɛ 'nɩ na, ‑ɛ die nu, ɩ 'nɩ ꞊han nahuin ‑wɔn ‑hri.» Kɛ ‑Yusu po.

Judɩa, ɔɔ ‑hʋa bɔ po la ‑Yusu ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ kwa

(Makɩ 14.10-11; Luku 22.3-6)

14 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑ye, 'ke 'le 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ ‑gbahlɔn, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Judɩa Yisikalio, nɔ‑ mu 'le Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ ‑wɔn, 15 ‑ye ɔ nɔ: «'Bɩa 'nɩ po 'a mʋ ‑Yusu kwa, dɛ tio‑ a di 'mʋ ‑nyi 'le?» 'ʋ ‑nyi ꞊nɔ 'wliyɔ a (30) ‑wlʋ ꞊tu 'o ‑pu. ('Wliyɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑huo 'dɔ.) 16 Kʋɛ 'o ti a ‑gbɛ 'yri gbo, Judɩa, ɔɔ lɛ ꞊mɔ ꞊hapʋ꞊tɔ, ‑tɛ ɔ di nu, ɔ 'mʋ ꞊nʋ ‑Yusu kwa po.

‑Tɛ ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ di la Pakɩ a dididɛ

(Makɩ 14.12-21; Luku 22.7-14,21-23; Saan 13.21-30)

17 Lɛ'mimre ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ Pakɩ, 'a ye‑hɛ‑nyrɔwɔ 'mʋ, 'ke ʋʋ 'o 'flɔɔdʋ ꞊nʋ dii, ‑ɔ kɔ ‑wɔn ʋ 'nɩnɩ po 'le 'yaadɛ. ‑Tɛ ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ, ɔ nyre 'o, ‑ye ‑Yusu a ‑naagbopʋ mu 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ nɩ, 'ʋ ꞊gbɔ wlɔn, ʋ nɔ: «‑Be' ‑nɩɩ ‑hʋa ‑ba pii 'klɛɛ Pakɩ a dididɛ ye 'le?» 18 ‑Ye ɔ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Ba mu 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, 'ke 'le nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ kɔ ‑tɩ 'n ꞊tu 'a mʋ ye, ba lo, ‑ɛ mɔ: ‑A nɩ tɔɔnyɔ nɔ 'nɩ, 'a ti ꞊nʋ, Nyɩsʋa wa 'dʋ, ɩ nyre 'o ꞊o. Kɛ nɔ ‑mʋ ‑wɔn, kɛ'ɛ nɩ, ɔ di nɔ Pakɩ a dididɛ dii, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn,» 19 'a ‑naagbopʋ 'ʋ nu dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu le ꞊nʋ, 'ʋ pi Pakɩ a dididɛ a ‑gbɛ. ‑Tɛ ʋ ‑wɔ 'a pipie ‑wɔn, ‑ye ʋ ‑mɛ de.

20 ‑Tɛ 'yrʋ ‑wɛ 'le yakɔ 'mʋ lɛ, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋ nyre 'le kayu ꞊nʋ gbo nɩ, ‑ʋ kɔ gbo ʋ di 'le Pakɩ a dididɛ dii, 'ʋ nɩ gblɛ, 'ʋ ‑tʋa dɛ a didie gbo. 21 Bʋʋ 'klɛɛ dɛ di, ‑ye ‑Yusu nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, nahuon nɩ nɔ 'a mʋ ‑hɛyri. Nɔ‑ di 'mʋ 'na yraanyʋ kwa po, ‑ʋʋ 'na 'lɩla lɛ ꞊mɔ.» 22 Bʋ 'wɔn ‑tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu ꞊tu, ‑ye 'waa ꞊wlɩ 'mʋɛ gbo, 'ʋʋ ‑dodo po, 'ʋʋ ‑Yusu wlɔn lɛ ꞊gba: «Kʋkɔnyɔ o, ꞊be 'mɔɔ nɩ?» 23 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'ke nahuon nɩ 'le, ‑ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn‑ 'nyra 'le dɛdihuoo ‑do wlɔn dabʋ. Nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ die nu. 24 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n kɔ ꞊bo 'kʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, kɛɛ, 'jrɔ 'ke 'o nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ di 'mʋ 'na yraanyʋ a ‑gbɛ kwa po. Ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ʋ nɩ kɔ 'le wɛn nahuon a ‑gbɛ.»

25 ‑Ye Judɩa ꞊nʋ, ‑ɔ di ‑Yusu 'a yraanyʋ kwa po, ɔ ꞊gbɔ ‑wɛ wlɔn, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, ꞊be 'mɔɔ nɩ?» ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Iin, ‑mɔɔ nɩ.»

Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'lelɛ'bɔɔdididɛ

(Makɩ 14.22-26; Luku 22.15-20; 1 Kolɛtɩkʋɛ 11.23-25)

26 Bʋ 'kɩɛ nɩɛ 'o dɛdihuo ke, ‑ye ‑Yusu 'ba 'mʋ 'flɔɔ, 'ɔ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'plɩɩ 'ɔ 'bɩɔ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɔ ‑nyo 'a ‑naagbopʋ, ɔ nɔ: «Ba 'bɔ 'mʋ, ba dio. Nɔ‑ mɔ 'na 'hʋɩn.» 27 ‑Ye ɔ 'ba lele 'mʋ ‑wiin‑gaʋwɔ, 'ɔ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ɔ ‑nyo ꞊nʋ, ɔ nɔ: «A 'bii, ba 'na. 28 Nɩ‑ mɔ 'na dablo. Nɔ‑ 'n di gbo 'wla, 'ke 'o nahuin 'plɔplɔ a ‑ta 'mʋ, Nyɩsʋa 'muo nu, ɔ 'mʋ 'yrɩ yrayrɩ ꞊tue, ɔ kɔ ‑tʋnahuin 'hɛɛn, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'waa dɛ 'kuku 'wʋwla. 29 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, kʋɛ 'klɛɛ mɔ gbo, 'n 'deɛ ꞊bo 'na 'klɛɛ lele nɔdʋ ‑gbo, ɛ 'mue gba ‑gbagba, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ, ɔ 'mʋ 'o nyre, ‑ɔ kɔ 'kwli 'mʋ 'n di 'o lele nɔ yrayrɩdʋ ‑ye ꞊nʋ 'naa, 'n kɔ 'a mʋ 'hɛɛn, 'ke 'le 'na Bu Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ.»

30 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye ʋ bre ‑wla, 'plɩɩ 'ʋ 'ba ye 'mʋ, 'ʋ ꞊tɩ 'dɩɔ 'mʋ, 'ʋʋ 'le dʋgba ꞊nʋ 'lu mu, ‑tɛ ti nɩ 'le, ʋʋ olifie daa.

‑Tɛ ‑Yusu le la Piɛlɩ, ‑ɛ mɔ, Piɛlɩ a ‑gbɛ, ɔ di 'nɩ ꞊tu, 'ke ɔ 'dio yi

(Makɩ 14.27-31; Luku 22.31-34; Saan 13.36-38)

31 ‑Tɛ ʋ nyre 'le, ‑ye kɛ ‑Yusuu 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «'Tɔyrʋwɔ ‑gbo 'kwli 'mʋ, ti di 'o 'nɩ nyre, a 'mʋ 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ lɛ ‑gbɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: Nyɩsʋa nɔ 'nɩ: 'N di 'blakɔnyɔ 'nɩ 'la, blablɔ a ꞊ju 'mʋ lɛ ‑gbɛ.» 32 ‑Ye kɛ ‑Yusu nyu lele ye po, ɔ nɔ: «'Bɩa 'nɩ 'kʋ, 'nɩ 'hrɩ lele 'klɔ, 'ke 'n di 'le Galileblʋgba 'mʋ mu, 'mʋ 'le 'a mʋ ‑pree.» 33 ‑Ye Piɛlɩɩ wun 'nɩ po, ɔ nɔ: «꞊Betɩ ʋ 'bii bʋ hie 'o ‑mʋ gbo, 'na ‑gbɛ, 'n 'die 'le ‑wɛ ꞊bo hie 'o ‑mʋ gbo gbe.» 34 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ: 'Tɔyrʋwɔɔ ‑do ‑gbo 'kwli 'mʋ, 'plɩɩ hapɛ 'mʋ ‑nyrɛ mu da, ‑n di nu 'na ‑wɔn‑gaawɩɩ ta, ‑ɛ mɔ, ‑n 'de 'mʋ yi.» 35 ‑Ye Piɛlɩ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Ʋʋn, ꞊betɩ ꞊bo di 'kʋ, 'n kɔ ‑mʋ 'hɛɛn, 'n 'die 'le ‑wɛ ꞊bo ꞊tui, ‑ɛ mɔ, 'n 'de ‑mʋ yi.» ‑Ye ‑naagbopʋ 'bii, ‑tɩɩ ‑do ꞊nʋ, Piɛlɩ ꞊tu, nɩ‑ ʋ ꞊tu ‑wɛ.

‑Tɛ ‑Yusu da la Nyɩsʋa, 'ke 'le 'dɩdɔti a ‑ci ꞊nʋ ke, ʋʋ Gɛsɩmanɩ daa

(Makɩ 14.32-42; Luku 22.39-46)

36 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ nyre 'le 'dɩdɔti a ‑ci ꞊nʋ ke nɩ, ʋʋ Gɛsɩmanɩ daa. ‑Ye kɛ ɔɔ 'klɛɛ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «Ba nɩ mɔ gbo, ꞊bo mu 'le ye 'mʋ, 'mʋ 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'prɛɛ.» 37 ‑Tɛ ɔɔ 'klɛɛ mu, ‑ye Piɛlɩ kɔ Sebede a 'yuo Sakɩ kɔ Saan 'hɛɛn, nʋ‑ ɔ da, ɔ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn 'ʋ mu. ‑Ye tii ‑do a ti 'yri, 'a ꞊wlʋ 'mʋɛ gbo, hʋannʋ 'ʋ nyo nu 'dɔ. 38 ‑Ye kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po: «'Na ꞊wlʋ 'mʋɛ gbo 'dɔ. 'Na ꞊wlʋ a gbo'mʋmʋɛ a ‑gbɛ, ɛɛ ‑hʋa bɛ 'la 'mʋ. A kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑ba nɩ mɔ gbo, a nɩ ŋmo 'le,» 39 'ɔ hren ꞊nʋ ‑wɔn dɛ gbi, 'ɔ bla kwlɩ gbo, 'ɔ kɔ 'lu gbo, 'ɔɔ Nyɩsʋa lɛ 'batɩ, ɔ nɔ: «'Na Bu o, 'bɩa 'bɛ ‑wɛ 'le, nue, 'ke ꞊sʋɛ ‑gbo, 'n kɔ ꞊bo 'ye, bɛ hren 'mʋ ‑wɔn. Kɛɛ, ɛ 'de dɛ ‑gbo, 'nɩɩ ‑hʋa, kɛɛ, dɛ ꞊nʋ, ‑nɩɩ ‑hʋa, nɛ‑ bɛ 'ya.»

40 Bɔ nu lɛ 'pʋprɛ, ‑ye ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔ mu 'o 'a ‑naagbopʋʋ ta ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ, 'ɔ yʋ 'o ŋmla a ŋmoolɛ 'mʋ gbo. ‑Ye kɛ ɔɔ Piɛlɩ ye po: «꞊Be a 'die 'le ‑wɛ ba nu ‑hawɔɔ ‑do, a kɔ 'mʋ 'hɛɛn, 'ke ba 'de ŋmo? 41 A nɩ ŋmo 'le, kɛɛ, ba da Nyɩsʋa, ‑ɛ die nu, dɛ 'bɛ nyre 'o, 'bɛɛ 'a mʋ 'mʋ lɛ ꞊tɔ, 'ke ba ‑haa Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ, a 'nɩ ꞊han 'a ‑tɩ lɛ ‑haa. 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a nɩ ꞊wlɩ nye 'nɩ ‑hʋa 'dɔ, 'ke a nɩ ŋmo 'le, a 'mʋ Nyɩsʋa da, kɛɛ, 'bɩa 'nɩnɩ ‑hɛ 'a mʋ 'mʋ, a 'de 'klɩ kɔ, 'ke ba nu dɛ a ‑gbɛ.» 42 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ hren lele ꞊nʋ ‑wɔn, ‑do 'hɔn a kɔ, 'ɔɔ lele Nyɩsʋa lɛ 'batɩ, ɔ nɔ: «'Na Bu o, 'bɩa 'bɛ 'die 'le ‑wɛ, 'ke ꞊sʋɛ ‑gbo, 'n kɔ ꞊bo 'ye wɛn, bɛ hren 'mʋ ‑wɔn, ‑ye dɛ ‑gbo, ‑nɩɩ ‑hʋa, nɛ‑ bɛ 'ya.» 43 ‑Tɛ ɔ ‑wɛ lele ‑wɔn, ‑ye 'ke ɔ mu 'o lele ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ, 'ɔ yʋ 'o lele ŋmlaŋmoolɛ 'mʋ gbo, ‑ɛ nue, ʋ 'die 'le ‑wɛ, bʋ po 'yii lɛ. 44 ‑Ye ɔ hren lele ꞊nʋ ‑wɔn, 'ɔɔ Nyɩsʋa lɛ 'batɩ, gblo a ta a nɔnɔ, 'ke 'le wiin ‑do ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ɔ po wɛn. 45 ‑Ye ɔ ꞊hɩan lele ‑wɔn, 'ɔ mu 'o 'a ‑naagbopʋ 'hʋɩn 'mʋ, ɔ nɔ: «꞊Be aa lele 'nɩ ŋmo, 'aa 'le ke lɛ ‑ha? Ba 'ye kɛ, ti 'mʋɛɛ yrɛ, 'ke bʋ po 'mʋ dɛ'kukununyʋ kwa, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon. 46 Ba 'ba ye 'mʋ, ‑a 'mʋ mu, ‑ɛ nue, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ di 'mʋ 'na yraanyʋ kwa po, ɔɔ 'le 'nɩ di.»

‑Tɛ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ klɩ la ‑Yusu

(Makɩ 14.43-50; Luku 22.47-53; Saan 18.3-12)

47 Win nɩ 'le ‑Yusu wlɔn, ‑ye Judɩa, ‑ɔ mɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn a nahuon ‑ye, ɔ nyre 'o ꞊o, ɔ kɔ nahuin 'plɔplɔ 'hɛɛn. Nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'ble kwa lɛ ta‑wɔnpliei kɔ ti 'hɛɛn. Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, kɔ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ‑ye 'hɛɛn, nʋ‑ le nahuin a ‑gbɛ, 'ke bʋ mu ‑Yusu klɩ. 48 Judɩa, ‑ɔ di ꞊nʋ ‑Yusu kwa po, 'plɩɩ ɔ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ 'hru wlɔn mu bi, kɛ ɔ po ꞊nʋ ye: «Nahuon ꞊nʋ, 'n di 'mʋ 'wlɛɛ, 'ke 'o 'a 'wio a gbopupue ‑wɔn, nɔ‑ ba klɩ, ɔ 'nɩ ꞊han 'a mʋ kwa ꞊ta.» 49 ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'o, ‑ye Judɩa a ‑gbɛ, ɔ 'yɩya 'o ‑Yusu 'mʋ gbo 'hʋɩn, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, 'n yɛ ‑mʋ ke,» 'ɔ 'wlɔɔ 'mʋ. 50 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Mɛ o, dɛ ‑gbo, ‑n di nu wɔn, nue, ꞊nɩ ‑wlɛn 'le gbo.» ‑Ye tii ‑do a ti 'yri, nahuin ꞊nʋ, Judɩa gba, ʋ 'yɩya 'o ‑Yusu 'mʋ gbo 'hʋɩn, 'ʋ klo. 51 Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka a ‑kʋannunyɔ ‑ye, nɔ‑ nɩ ‑wɛ 'o ‑tuo ke. ‑Ye ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑ye, ‑ɔ nɩ 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, nɔ‑ ‑ha 'le 'a 'plie bɔ wlɔn, 'ɔ 'bɛ ‑kʋannunyɔ a ‑gbɛ nʋa 'lu. 52 ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nɔ ye po, ɔ nɔ: «Po 'le ‑na 'plie bɔ wlɔn, ‑ɛ nue, nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'plie nu, ‑ʋʋ ‑wɔn, nahuin ‑ye di ‑wɛ nu 'plie, ʋ 'mu 'la. 53 ‑N 'die yi, ‑ɛ mɔ, 'n ‑wɛ 'le ꞊bo le wɛn 'na Bu nɩ, 'ke bɔ ‑hɛ wɛn 'mʋ 'mʋ, ‑ye ɔ di wɛn 'mʋ ye ya 'a lɛleenyʋ a 'milowɩ a 'milowɩ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ wɛn 'mʋ ke dii. 54 Kɛɛ, 'bɩa 'bɛ nɩ wɛn lɛ 'mʋ, ‑ye dɛ ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ kɔ ‑bɛ mue la 'lu ‑wɔn, dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'deɛ bɛ mue wɛn 'lu ‑wɔn.»

55 ‑Ye kɛ ‑Yusuu nahuin ꞊nʋ ye po, ‑ʋ dio klɩ wɔn, ɔ nɔ: «Ta‑wɔnpliei kɔ ti 'hɛɛn, nɩ‑ a nu, 'a di 'mʋ klɩ wɔn, ‑tɛ ʋʋ nu, 'ʋʋ ‑balʋnyɔ klɩ. Kɛɛ, 'ɛ nɩ ti, 'n nɩ o gbo, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'nɩɩ o nahuin tɔɔ, kɛɛ, 'a 'de o 'mʋ a klee. 56 Kɛɛ, ‑tɔplɩ 'bii ‑gbo, ɩ mue ‑wɔn 'lu, ‑ɛ die nu, ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ɩ 'mʋ nue.» ‑Tɛ ‑Yusu po 'klɛɛ lɛ, ‑ye 'a ‑naagbopʋ 'bii, ʋ ‑gbɛ ꞊nɔ 'mʋ lɛ 'hʋɩn, 'ʋ 'gba ci lɛ.

‑Tɛ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ po la ‑Yusu ‑bati lɛ

(Makɩ 14.53-65; Luku 22.54-55,63-71; Saan 18.13-14,19-24)

57 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ klɩ ‑Yusu, ʋ gbɔ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka a kayu gbo. Nahuon a ‑gbɛ a 'dʋ mɔ Kaifʋ. 'Ke 'le kayu a ‑gbɛ gbo, 'ke Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ, kɔ 'blʋgba a ye'mʋnaanyʋ 'hɛɛn, ʋ 'kukue 'le lɛ, 'ke 'o ‑gboligbo a ‑ta 'mʋ. 58 Piɛlɩ ‑mɛ ‑ye, nɔ‑ɔ ‑Yusu ‑wɔn kʋɛ, 'ke 'le ‑wɔnhinhrenkɔ 'kwli 'mʋ, 'ʋ nyre 'le ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka a ‑yaa 'mʋ, 'ɔ pa ‑wɛ 'le. Nyɩsʋa a 'kagblaka a 'yie꞊tunyʋ nɩ ‑wɛ 'le. Nʋ‑ kɔ ‑hɛyri Piɛlɩ nɩ 'le gbo, ‑ɛ die nu, ɔ 'mue 'ye, ‑tɛ ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ di 'le‑wʋwɛ nu.

59 'Ke 'le kayu gbo, ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ kɔ ‑gboligbo a nahuin 'bii 'hɛɛn, ʋ nye lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ke bʋ yɛɛ ‑Yusu ‑tɩ, mɔ ꞊betɩ bɛ 'ya hɩ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'la, 60 kɛɛ, ʋ 'de 'le ꞊nɔ kɩkadɛ ꞊de 'mʋ 'yee, ꞊betɩ ‑hɛhɩpʋ 'plɔplɔ bʋ di 'le, bʋ 'ma ꞊nɔ hɩ 'lu gbo. Nɛ‑ ʋ nu ‑nunu, nahuiin 'hɔn 'ʋ ꞊plu 'o, 61 ʋ nɔ: «Nahuon ‑gbo, kɛ ɔ po o, ɔ ‑wɛ 'le bɔ 'wla Nyɩsʋa a 'kagblaka nɩ, 'plɩɩ bɔ pu lele nɩ, 'ke 'le ‑nyrɔwɩɩ ta 'kwli 'mʋ.» 62 ‑Ye ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka 'ba 'mʋ ye, 'ɔ ꞊gba ‑Yusu wlɔn, ɔ nɔ: «꞊Be ‑tɩ 'bii ‑gbo, nahuin ‑gbo, ʋʋ ‑mʋ yɛɛ, ‑n 'de ‑tɩ ꞊de kɔ, ‑bo di ‑wɔn ꞊tu?» 63 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu 'de ꞊nɔ ‑tɩ ꞊de klɛ ‑hɩhɩa. ‑Ye ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka ꞊gbɔ lele wlɔn, ɔ nɔ: «'N nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ‑bo 'sʋɛ ke, 'ke 'le 'Klɔhienyɩsʋa a 'dʋ 'kwli 'mʋ, 'bɩa ꞊nɩ 'ya Waanyɔ ꞊nʋ 'mʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, kɔ, 'bɩa ꞊nɩ 'ya ‑wɛ Nyɩsʋa a 'Yu 'mʋ.» 64 ‑Ye ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Iin, 'mɔɔ nɩ. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, kʋɛ 'klɛɛ mɔ gbo, a di 'mʋ 'nɩ 'ye, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'mʋ 'o 'Klɩkenɩnyɩsʋa a diidɛpɩa ke gbo nɩ, 'mʋ 'le yakɔ 'mʋ ‑hɔn, 'ke 'le 'nugbɩ ‑hɛyri.» 65 ‑Tɛ ‑Yusu po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka cɩcra 'a ‑gbɛ a wlawlʋ lɛ, ‑ɛ nue, ɔɔ po yrʋ 'dɔ, ɔ nɔ: «Ɔ ‑haa Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ. ‑A 'nɩ ꞊mɔ 'le 'klɛɛ lele ‑hɛhɩnyɔ ꞊de lɛ. 'A nɩ ‑gbɛ, a 'wɔn ‑tɩ ‑gbo, ɔ ꞊tu nɩ. A 'wɩn nɩ, ‑tɛ ɔ nu Nyɩsʋa a ‑tɩ a lɛ‑haalɛ. 66 ‑Be' aa 'klɛɛ po 'le?» ‑Ye ʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɔ ‑haa Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ. 'A ‑tɩ, ɔ nɩ 'mʋ 'kʋkʋɛ.» 67 ‑Ye ʋ ‑tʋa 'a hɩɔn a 'hinhren gbo, 'ke 'o 'a yigbakla ye, kɔ, 'ʋ nyo ŋmli bii, ꞊ʋ ‑ye 'ʋ nyo 'le 'ŋmɩ nʋɩ 'mʋ lɛ po, 68 ʋ nɔ: «‑Mɔ ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Waanyɔ, ‑mɔ mɔ winwlɔn‑hɛnyɔ. 'A ‑tɩ, le ‑a mʋ, nahuon tio‑ ꞊tu ‑mʋ dɛ 'le?»

‑Tɛ Piɛlɩ po la lɛ, ɔ 'de ‑Yusu yi

(Makɩ 14.66-72; Luku 22.56-62; Saan 18.15-18,25-27)

69 ‑Tɛ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩɩ 'lu ‑wɔn mue, ‑ye 'ke Piɛlɩ 'kɩɛ nɩɛ 'le ‑yaa 'mʋ. ‑Ye 'yu nyrɔyu ꞊de, ‑ɔ mɔ kayu ꞊nʋ a ‑kʋannunyrɔ, nɔ‑ 'yɩyɔ 'o 'hʋɩn 'mʋ gbo, ɔ nɔ: «‑Mɔ ‑gbo, ‑n kɔ ‑Yusu ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ɔ kɔ 'le Galileblʋgba 'mʋ, 'a mʋ‑ʋ o 'hʋɩn 'mʋ nɩna.» 70 Kɛɛ ‑ye Piɛlɩ ‑ga nɩ, 'ke 'o nahuin 'bii ꞊nʋ ye, ɔ nɔ: «‑Tɩ ‑nɩɩ ꞊tu, 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ,» 71 'ɔ ‑hʋɔn 'o 'hʋɩn 'mʋ, 'ɔ mu 'le ‑yaa a ‑gbɛ a paalɛ 'mʋ. ‑Ye 'yu nyrɔyu ‑ye 'yo lele nɩ, 'ɔ le nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ɔ nɔ: «Nahuon ‑gbo, aa 'ye, ɔ kɔ Nasalɛtɩ 'mʋ a ‑Yusu 'hɛɛn, nʋ‑ʋ o 'hʋɩn 'mʋ nɩna.» 72 ‑Ye Piɛlɩ ‑ga lele nɩ, ɔ nɔ: «'N 'sʋɛ ke, nahuon ‑gbo, ‑ɔ kɔ ‑tɩ aa ꞊tu, 'n 'dio yi.» 73 Ti gbi bɩ ‑hi, ‑ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ 'yɩya 'o Piɛlɩ 'mʋ gbo 'hʋɩn, ʋ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑mɔ mɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑yee nɩ, ‑ɛ nue, ‑tɛ ‑nɩɩ 'pʋprɛ nu, ɛ nye ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'ke ‑n kɔ ‑wɛ 'le Galileblʋgba 'mʋ.» 74 ‑Ye ɔ nɔ: «Nyɩsʋa bɔ po 'mʋ 'jrɔ ‑wɔn, 'bɩa 'nɩ 'du hɩ lɛ. 'N 'sʋɛ ke, nahuon ‑gbo, ‑ɔ kɔ ‑tɩ aa ꞊tu, 'n 'dio yi.» Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, ‑ye hapɛ da ‑nyrɛ. 75 ‑Ye ‑tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu ꞊tu wɛn ꞊nɔ ye, ɩ bi 'le ꞊nɔ 'mʋ 'kwli, ‑ɩ mɔ: «'Plɩɩ hapɛ 'mʋ ‑nyrɛ mu da, ‑n di nu 'na ‑wɔn‑gaawɩɩ ta, ‑ɛ mɔ, ‑n 'de 'mʋ yi.» ‑Tɛ ɩ bi 'klɛɛ 'le ꞊nɔ 'kwli 'mʋ, ‑ye ɔ 'hrɩ 'le ‑yaa 'mʋ nɩ, 'ɔ ‑tʋa wuwe gbo, 'kla‑wliye'yɩya a ‑tɩ.

27

‑Tɛ ʋ gba la 'le ‑Yusu Pilatɩ ye

(Makɩ 15.1; Luku 23.1-2; Saan 18.28-32)

1 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑ye Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ 'bii, ʋ 'kukue lele lɛ, ʋ kɔ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ 'hɛɛn, 'ʋ ‑yrɩ, 'ke bʋ 'la ‑Yusu. 2 ‑Ye ʋ nɔ: «‑Ba le ‑a nɩ 'sɔyuo, bʋ mʋɔ, ʋ 'muo 'le ‑gʋlʋnʋma Pilatɩ ye gba.» (Pilatɩ a ‑gbɛ, Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka, nɔ‑ ꞊tuo la 'o gbata ke gbo.)

‑Tɛ Judɩa nu la 'kʋkʋɛ

(Nunu‑tɔplɩ 1.18-19)

3 ‑Tɛ Judɩa ꞊nʋ, ‑ɔ po ‑Yusu 'a yraanyʋ kwa, ɔ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑gboligbo a nahuin ‑yrɩ nɩ, 'ke bʋ 'la ‑Yusu, ‑ye ɔɔ lɛ po ꞊wlɩ, 'ke 'o dɛ ꞊nʋ, ɔ nu a ‑ta 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'kla 'ɔ nyo ‑wliye 'ya. Nɛ‑ mɔ, 'wliyɔ (30) a ‑wlʋ ꞊tu 'o ‑pu ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ kɔ 'blʋgbaye'mʋnaanyʋ 'hɛɛn, ʋ ‑nyi o ꞊nɔ, bɔ gbɩ ꞊nʋ ye, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, 4 bɔ le ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ: «'N nu dɛ 'kuku, 'ke ꞊bo po 'a mʋ nahuon ꞊nʋ kwa, ‑ɔ 'de dɛ ꞊de nu, ‑bɛ blɛ 'kʋkʋɛ ye.» Kɛɛ ‑ye ʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «‑A mʋ ‑gbo, ‑a 'die 'le ‑wɔn kɔ. ‑Mɔɔ nɩ, ‑ɔ kʋɛ 'le ‑wɔn.» 5 Nɛ‑ mɔ Judɩa bɔ ‑gbla 'wliyɛ a ‑gbɛ lɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, bɔ 'hrɩ, bɔ mu, bɔ 'ba 'a dɩɔnʋ gbo.

6 'Wliyɛ a ‑gbɛ, Judɩa ‑gbla lɛ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ ‑mɛ ‑ye, ʋ 'tɩɛ lɛ, ʋ nɔ: «Ɛ mɔ dablowli'i nɩ. ‑A nɩ tetei nɔ 'nɩ, ‑a nɩ po 'le 'le 'wliyɛ a ‑gbɛ Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑drɔɔ wlɔn.» 7 ‑Tɛ ʋ ꞊tu ‑tɩ a ‑gbɛ, ‑ye ʋ pue 'le ꞊le, 'ke bʋ nu 'wliyɛ a ‑gbɛ, bʋ ‑tɔ ‑ci ꞊nʋ, ʋʋ yɩnunyɔ a ‑ci daa, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑ci a ‑gbɛ 'dagbɩ a 'dɛɛi 'mʋ nuu. 8 Nɛ‑ nue, kʋɛ la 'le gbo, ‑bo yɛ ti ‑gbo ke, ‑ci a ‑gbɛ, 'ʋ nye dablo‑ci daa.

9 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ mue 'lu ‑wɔn, ‑ye ‑tɩ ‑gbo, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Selemi, ɔ 'crɩɩ la, ɩ nue kɛ nɩ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ɔ 'crɩɩ la, nɩ‑ ‑gbo: «Ʋ gba 'wliyɔ a ‑wlʋ ꞊tu 'o ‑pu ꞊nʋ nɩ, ‑ɛ mɔ 'wliyɛ ꞊nʋ, Yisraɛkʋɛ wɛɛn la ke, bʋ 'pɛɛ, 'ke 'o 'a ‑ta 'mʋ, 10 'ʋ ‑tɔ yɩnunyɔ a ‑ci, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa nu la 'a ꞊tutue.»

‑Tɛ Pilatɩ, ɔɔ la ‑Yusu ‑bati lɛ poo

(Makɩ 15.2-5; Luku 23.3-5; Saan 18.33-38)

11 ‑Yusu ‑mɛ ‑ye, 'ke ʋ gbɔ 'le ‑gʋlʋnʋma Pilatɩ ye, ‑gʋlʋnʋma a ‑gbɛ 'ɔ ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: «꞊Be ‑mɔ mɔ ‑Juukʋɛ a bodɩɔ?» ‑Ye ɔ nɔ: «Iin, 'mɔɔ nɩ.» 12 ‑Ye Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, ʋ nyo yɛɛ 'dai ‑tɩ, kɛɛ, ‑Yusu 'de ‑tɩ ꞊de ‑wɔn ꞊tu. 13 ‑Ye Pilatɩ ꞊gbɔ lele wlɔn, ɔ nɔ: «꞊Be ‑tɩ 'bii ‑gbo, ʋʋ ‑mʋ yɛɛ, ꞊be ꞊nɩ 'wɩn ꞊le?» 14 Kɛɛ, ‑Yusu 'de winbʋ ꞊de klɛ ‑hɩhɩa. Ɛ mɔ dɛ'ɛ nɩ, 'ɛ saka ‑gʋlʋnʋma Pilatɩ 'dɔ.

‑Juukʋɛ nɔ 'nɩ, bʋ kɔɔ 'o ‑Yusu tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mʋ 'kʋ

(Makɩ 15.6-15; Luku 23.13-25; Saan 18.39–19.16)

15 'Ɛ nɩ lɛ'mimre, ‑ɛ mɔ Pakɩ a ti 'yri, ‑gʋlʋnʋma Pilatɩ, ɔɔ ꞊ke gbo tɛ ꞊jɩnyɔɔ ‑do, ‑Juukʋɛɛ ‑hʋa. 16 ‑Ye 'klɛɛ, ti a ‑gbɛ 'yri, ɛ kɔ ꞊jɩnyɔ ꞊de. 'A 'dʋ mɔ Balabasɩ. Ɔ mɔ ‑balʋnyɔ'ɔ nɩ, nahuin 'ʋ yio ꞊ke. 17 ‑Tɛ nahuin 'kukue 'klɛɛ lɛ, 'ke 'le Pilatɩ ‑wɔn, ‑ye Pilatɩ a ‑gbɛ, ɔ ꞊gbʋ wlɔn, ɔ nɔ: «Balabasɩ, kɔ ‑Yusu ‑gbo 'hɛɛn, ʋʋ Waanyɔ ꞊nʋ daa, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, nahuon tio‑ aa ‑hʋa ꞊bo tɛ gbo 'le?» 18 Kɛ ɔɔ 'pʋprɛ nu, ‑ɛ nue, Pilatɩ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ke 'le ca 'kwli 'mʋʋ nɩ, 'ke ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ, ʋ poo 'o ꞊nɔ ‑Yusu kwa, ‑ɛ die nu, ɔ 'muo 'la.

19 ‑Tɛ Pilatɩ a ‑gbɛ, ɔ nɩ 'o ‑batipoolɛ 'mʋ, 'a nyrʋgba 'ɔ yɔ win ye, ‑ɛ mɔ: «꞊Nɩ nu 'le nahuon ꞊nʋ dɛ ꞊de 'mʋ, ‑ɛ nue, ɔ 'de dɛ ꞊de nu, ‑ɛ nyre 'yi lɛ, ‑ɛ nue, 'tɔyrʋwɔ ‑gbo 'mʋ, 'ke 'le yain 'kwli 'mʋ, 'n 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ, 'a ‑tɩ.» 20 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛɛ 'lu ‑wɔn mue, ‑ye Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, ʋ kɔ ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nahuin 'hɛɛn, ʋ 'prɛɛ 'le nahuin ‑wɔn, 'ke bʋ le Pilatɩ, bɔ tɛ Balabasɩ gbo, bɔ 'la ‑Yusu. 21 ‑Ye ‑gʋlʋnʋma Pilatɩ a ‑gbɛ, ɔ ꞊gbʋ lele wlɔn, ɔ nɔ: «Nahuiin 'hɔn ꞊nʋ ‑gbahlɔn, nahuon tio‑ aa ‑hʋa ꞊bo tɛ gbo 'le?» ‑Ye ʋ nɔ: «Balabasɩ!» 22 ‑Ye Pilatɩ nɔ: «'Bɩa 'nɩ tɛ Balabasɩ gbo, dɛ tio‑ aa ‑hʋa ꞊bo nu ‑Yusu ‑gbo 'mʋ, ʋʋ Waanyɔ daa 'le?» ‑Ye ʋ 'bii, ʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «Kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mʋ 'kʋ!» 23 ‑Ye Pilatɩ nɔ: «Dɛ 'klandʋ tio‑ ɔ nu 'le, ‑ɛ kɔ 'mɔ dio kɔɔ, 'ke 'o tu 'yie 'mʋ 'le?» Kɛɛ ‑ye ʋʋ 'le 'yaa win 'dɔ, ʋ nɔ: «Kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mʋ 'kʋ!»

24 ‑Ye Pilatɩ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ ꞊tu ‑wɔn, kɛɛ, 'waa ‑cici a lɛpupuee klɛ 'nɩ bii. Nɛ‑ nue, 'ɔ 'ba 'nie 'mʋ, 'ɔ yra kwa lɛ, 'ke 'o nahuin 'bii ꞊nʋ ye, 'ɔɔ ꞊nʋ le: «'Mɔ ‑gbo, 'n 'die ke wɛɛn, 'ke nahuon ‑gbo a dablo bɔ 'wlɛ gbo. 'A nɩ ‑gbɛ, 'a mʋ'ʋ nɩ, ‑ʋ ‑hʋɛ.» 25 ‑Ye nahuin 'bii ꞊nʋ, ʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «‑A nyra gbo, ‑a kɔ ‑a nɩ 'yuo꞊pli 'hɛɛn, 'ke 'o 'a 'kʋkʋɛ a ‑ta 'mʋ.» 26 Bʋ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye Pilatɩ tɛ Balabasɩ gbo, kɔ, 'ɔ le 'a 'sɔyuo, 'ke bʋ bii ‑Yusu lɔkʋɛ. ‑Tɛ ʋ bio 'klɛɛ, ‑ye kɛ ɔɔ 'a 'sɔyuo a ‑gbɛ ye po, ɔ nɔ: «Ba gbɔ, ba kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mʋ 'kʋ!»

‑Tɛ 'sɔyuoo la ‑Yusu 'caa

(Makɩ 15.16-20; Saan 19.2-3)

27 Pilatɩ bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye 'a 'sɔyuo gba ‑Yusu nɩ, 'ke 'le Pilatɩ a ‑gbɛ a ‑yaa 'mʋ, ‑tɛ 'waa gbonɩɩlɛ nɩ 'o, 'ʋ da 'waa 'bienʋ 'sɔyuo 'bii. 28 ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'o, ‑ye ʋ ‑hɛ ‑Yusu wlawlɩ, 'ʋ pue ꞊nɔ wlawlʋ ‑jɔhʋn, 29 kɔ, 'ʋ hraa ꞊nɔ 'witiklaʋn lɛ. 'Witiklaʋn a ‑gbɛ, nʋ‑ ʋ ꞊tu ꞊nɔ 'lu, kɔ, 'ʋ 'nyra ꞊nɔ kotu kwa 'mʋ, 'ke 'le 'a diidɛdabʋ 'mʋ, 'ʋ blɔ kwlɩ ye gbo, 'ʋ nyo 'caa, ʋ nɔ: «‑Na 'wio, ‑Juukʋɛ a bodɩɔ,» 30 'ʋ nyo hɩɔn 'hrin, kɔ, 'ʋ ‑ha ꞊nɔ kotu kwa, 'ʋ nyu ꞊nɔ 'lu lɛ waa. 31 ‑Tɛ ʋ ‑wɔ 'klɛɛ 'a 'caalɛ ‑wɔn, ‑ye ʋ ‑hɛ ꞊nɔ wlawlʋ ‑jɔhʋn a ‑gbɛ nɩ, 'ʋ pue lele ꞊nɔ 'a ‑gbɛ a wlawlɩ, 'plɩɩ 'ʋ ꞊tɩɔ 'dɩɔ 'mʋ, 'ʋ nyo gba, 'ke 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, ʋ dio 'o tu 'yie 'mʋ kɔɔ.

‑Tɛ ʋ kɔɔ la 'o ‑Yusu tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mʋ 'kʋ a ‑tɩ

(Makɩ 15.21-32; Luku 23.26-43; Saan 19.17-27)

32 ‑Tɛ ʋʋ 'klɛɛ 'dɩɔ 'mʋ ꞊tɩ, ‑ye ʋ kɔ nyɩbɛyu ꞊de 'hɛɛn, nʋ‑ ꞊ŋmoo. Nyɩbɛyu a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Simɔ. 'Ke ɔ kɔ 'le Silɛnɩdɩɔ 'mʋ. Nɔ‑ 'sɔyuo klɩ, 'ʋ nɩɔ 'o ke 'mʋ, 'ɔ 'ble tugbɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ 'yie 'mʋ ʋ di 'o ‑Yusu kɔɔ. 33 ‑Ye 'ke ʋ nyre 'o ‑tɛgbi ꞊nʋ, ʋʋ Gɔlʋgɔta daa, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ dʋgba ꞊nʋ, ʋʋ 'Lukla daa. 34 ‑Tɛ ʋ nyre 'o, ‑ye ʋʋ ‑hʋa bʋ ‑nyi ꞊nɔ nɔ, ‑ɔ kɔ ‑wɔn ʋ po 'le ꞊wɛhɩ klaklɩ, 'ɔ ꞊tʋɔ wlɔn, kɛɛ, ɔ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bɔ 'nɔ.

35 ‑Tɛgbi a ‑gbɛ, 'ke ʋ kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ. ‑Ye ʋ po 'bla, ‑ɛ die nu, ‑Yusu a 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ, ‑tɛ bʋ di 'a wuwe nu, ʋ 'mue yi. 36 'Kee nɩ, ʋ nɩ 'o gbo, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'yie ꞊tu. 37 'Plɩɩ 'ʋ 'crɩɩ 'o 'plaɩnpɩa ke, ‑tɩ ‑kɔ ‑tɩ 'ʋ kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo: «Nahuon ‑gbo, nɔ‑ mɔ ‑Yusu, ‑ɔ mɔ ‑Juukʋɛ a bodɩɔ.» Tu ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'yie 'mʋ ʋ kɔɔ 'o ‑Yusu, nʋ‑ kɔ 'lu ye, 'ke ʋ 'maa 'o 'plaɩnpɩa a ‑gbɛ gbo. 38 Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, 'ke 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, ʋ kɔɔ 'o ‑balʋnyʋʋ 'hɔn, 'ke 'o 'waa nɩ ti 'yie 'mʋ, ‑do ‑ye 'ke 'le 'a diidɛpɩa ke, ‑do ‑ye 'ke 'le 'a kamrapɩa ke.

39 ‑Ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑hi, ʋ nyo ꞊tu tanɩ, 'plɩɩ 'ʋʋ 'o 'li lɛ ‑hie, 40 ʋ nɔ: «‑Mɔ ꞊nʋ, ‑ɔ plɛ, ‑ɔ di o Nyɩsʋa a 'kagblaka 'wla, 'plɩɩ ‑ɔ diu o po, 'ke 'le ‑nyrɔwɩɩ ta 'kwli 'mʋ, 'bɩa ꞊nɩ 'ya Nyɩsʋa a 'Yu 'mʋ, waa ‑n dɩɔnʋ, ꞊mʋ 'o tu ꞊nʋ 'yie 'mʋ ‑hɔn, ꞊mʋ ꞊tɩ.» 41 ‑Ye Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, kɔ teteitɔɔnyʋ, kɔ 'blʋ a nahuin ‑ye 'hɛɛn, ‑ʋ nɩ ‑wɛ 'o, ʋ nyo ‑wɛ ꞊tu tanɩ, ʋ nɔ: 42 «Ɔ waa nahuin ‑ye nɩ, kɛɛ, ɔ 'de 'le 'a dɩɔnʋ a waalɛ ‑wɛ. 'Bɩa 'bɔ 'ya Yisraɛkʋɛ a bodɩɔ 'mʋ, bɔ ꞊tɩ 'o tu 'yie 'mʋ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo. 'Bɩa 'bɔ ꞊tɩ, ‑ye ‑a die pue ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, nɔ‑ mɔ Waanyɔ. 43 Ɔ kuo Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ. 'A ‑tɩ, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, 'bɔ nʋɔ 'mʋ, ‑ye bɔ ‑hɩɔ 'mʋ. 'Be nahuon ‑gbo, ɔ ꞊tui nɩ, ‑ɛ mɔ, ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ.» 44 ‑Balʋnyʋʋ 'hɔn ꞊nʋ, ʋ kɔɔ 'o 'waa nɩ ti 'yie 'mʋ, 'ke 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, kɛ'ɛ nɩ, ʋ nu, 'ʋ nyo ‑wɛ tanɩ ꞊tu.

‑Tɛ ‑Yusu nu la 'kʋkʋɛ

(Makɩ 15.33-41; Luku 23.44-49; Saan 19.28-30)

45 'Yrʋ bʋʋ 'o 'lu a ‑hɛyri 'mʋ mu nyre, ‑ye gbɩgbɩyrɩ ka ‑tʋtʋ 'bii ke. Gbɩgbɩyrɩ a ‑gbɛ, ɩ nɩ 'o ‑nɩnɩ, 'ɛ yɛ 'yrʋ‑hiilɛ a ti ke. 46 ‑Tɛ 'yrʋ‑hiilɛ a ti a ‑gbɛ, ɩɩ 'o nyre, ‑ye ‑Yusu 'yaa 'le win, ɔ nɔ: «Eli, Eli, lama sabatani?» ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ: «Nyɩsʋa o, Nyɩsʋa o, dɛ‑ kɔ 'mɔ ‑n ‑ha 'yie ‑wɔn 'le?» 47 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ ‑tuo ke, kɛ 'waa dɛ ‑yee po: «Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Eli, nɔ‑ ɔɔ da.» 48 'Ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ꞊ɔ ‑ye gba cigbɛi, tii ‑do a ti 'yri, 'ɔ 'ba ‑sapoo 'mʋ, 'ɔ 'nyrɔ 'lipanɔ ye, 'plɩɩ 'ɔ mʋɔ 'o tugbɛ ‑pɛtu 'lu lɛ, 'ɔ ‑nyo ‑Yusu, 'ke ɔ 'muo 'na. 49 Kɛ ꞊ʋ ‑yee po, ʋ nɔ: «‑Ba po 'o 'yie gbo, Eli 'bɔ di 'le di, 'bɔ dio 'mʋ ‑hɛ, ‑a 'mue 'ye.» 50 ‑Ye ‑Yusu 'gbo lele nɩ, 'ɔ mra ‑hʋnhlʋn.

51 Ti a ‑gbɛ a ti 'yri, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, ‑ɔ nɩ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, Nyɩsʋa nue nɩ, dagblaka ꞊nʋ, ‑ʋ 'bɛ kayu a ‑gbɛ ꞊tɩɔ, 'ʋ ‑ki wlɔn 'bii, kʋɛ 'le 'a 'lu ye gbo, ‑bo yɛ 'a bʋgbodɛ ke, ‑tʋtʋ 'ʋʋ 'hɩhrɔ, 'hɛ gblakɩ 'ɛɛ wlɔn lɛ ‑kiki, 52 'dɛɛi 'ɩɩ wlɔn lɛ ꞊gɩga, kɔ, Nyɩsʋa a nahuin 'plɔplɔ, ‑ʋ 'kʋ la, 'ʋ 'hrɩ 'klɔ, 53 'plɩɩ ‑nyrɔwɩɩ ta 'mʋ mu ‑hi, ‑ye ‑Yusu ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ nɩ, 'ɔ 'hrɩ 'klɔ, nahuin a ‑gbɛ, 'ʋ ‑hɔn 'le 'dɛɛi wlɔn 'mʋ lɛ, 'ʋ pa 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'dɩɔ, 'dai nahuin 'ʋ 'yu.

54 'Ke 'o ‑Yusu ꞊hlɔn, 'ke Romakʋɛ a 'sɔyuo a nyɩgblaka ‑ye nɩ 'o, ɔ kɔ 'a 'sɔyuo ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ nyo 'yie ꞊tu. ‑Tɛ ʋ 'ye ‑tʋtʋ a 'hɩhrɔlɛ, kɔ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩɩ 'lu ‑wɔn mue, ‑ye hʋannʋ biu 'le 'kwli 'mʋ, ʋ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nahuon ‑gbo, ɔ mɔ la Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ.»

55 Nyrʋgbapʋ 'plɔplɔ nɩ 'o, 'ʋ hren ‑wɔn dɛ gbi, 'ʋʋ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ 'ye, ‑ɩɩ 'lu ‑wɔn mue. Nyrʋgbapʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ʋ la ‑Yusu ‑wɔn naa, kʋɛ la 'le ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yie 'mʋ gbo, ɔ nɩ la 'le Galileblʋgba 'mʋ, 'ʋ nyo la 'mʋ ‑hɛ. 56 'Ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, 'ke Madala 'mʋ a Mari nɩ 'le, kɔ Mari ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Sakɩ kɔ Sosɩ a 'dii, kɔ Sebede a 'yuo a 'dii.

‑Tɛ ʋ po la 'le ‑Yusu 'dɛɛ wlɔn

(Makɩ 15.42-47; Luku 23.50-56; Saan 19.38-42)

57 ‑Tɛ 'tɔɔ ‑wɔn, ‑ye dɛkɔnyɔ ꞊de, nɔ‑ nyre 'o ‑tuo ke. 'A 'dʋ mɔ Sosɛfʋ. 'Ke ɔ kɔ 'le Alimatedɩɔ 'mʋ. Sosɛfʋ a ‑gbɛ, ɔ mɔ ‑wɛ ‑Yusu a ‑naagbopʋyuu nɩ. 58 Nɔ‑ mu 'le Pilatɩ ‑wɔn, 'ɔ lo, 'ke bɔ wɛɛn ke, bɔ ‑ha 'o ‑Yusu a ‑plahʋɩn tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mui 'o ‑ha. ‑Ye Pilatɩ le 'a 'sɔyuo nɩ, 'ke bʋ ‑nyi ꞊nɔ ‑Yusu a ‑plahʋɩn, ‑ɛ die nu, ɔ 'mui 'o ‑ha. 59 ‑Tɛ ʋ ‑nyi ꞊nɔ, ‑ye ɔ gbɩ nɩ, 'ɔ 'hɩnhɩʋɩn dayrayrʋ lɛ, 60 'plɩɩ 'ɔ gbɩ 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, ɔ di 'o ‑ha. ‑Tɛgbi a ‑gbɛ, 'hɩɔ gblaka nɩ 'o, 'ɔ hren 'klɔ, 'ɔ 'we ꞊nɔ dʋgba ye. 'Hɩɔ gblaka a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'ke ʋ 'bluu la 'le 'dɛɛ, (ti ꞊de a ti 'yri la, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑wlukayu ye). 'Dɛɛ a ‑gbɛ wlɔn, 'ke ɔ po 'le ‑Yusu a ‑plahʋɩn, 'plɩɩ 'ɔ nu 'hɩɔ 'papa ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'o, ‑ɔ ꞊hɩan 'le ‑wɔn lɛ, 'ɔ ka 'dɛɛ a ‑gbɛ ye. ‑Tɛ ɔ ‑wɛ ‑wɔn, ‑ye ɔ mu nɩ. 61 Madala 'mʋ a Mari, kɔ Mari ‑ye ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋ nɩ ‑wɛ ke ‑tuo, 'ʋ 'bɛ 'dɛɛ 'yi 'mʋ, 'ʋ nɩ gbo.

'Sɔyuo ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑Yusu a 'dɛɛ 'yie ꞊tu

62 ‑Nyrɔwɔ ꞊nʋ, ‑ɔ ‑hi, ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'ɔɔ 'o nyre, nɔ‑ kɔ 'kwli 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, ʋ 'kukue 'o lɛ, 'ʋ mu 'le Pilatɩ ye, 63 ʋ nɔ: «Nyɩbɛyu o, ‑tɩ bi 'le ‑a mʋ 'kwli 'mʋ. Nɩ‑ mɔ, ‑tɛ hɩnyɔ ꞊nʋ, ɔ nɩ o 'klɔ, kɛ ɔɔ o po: 'Bɩa 'nɩ 'kʋ, ‑nyrɔwɩɩ 'hɔn, ‑nyrɔwɔ a ta a nɔnɔ 'mʋ, 'n kɔ ꞊bo 'hrɩ 'klɔ. 64 'A ‑tɩ, ‑a nye 'nɩ ‑hʋa, ‑bo le ‑na 'sɔyuo, bʋ ꞊tu 'a 'dɛɛ a ‑gbɛ 'yie ‑tutu, ‑nyrɔwɩɩ ta 'mʋ 'lu ‑yrɛ, ‑ɛ die nu, 'a ‑naagbopʋ 'nɩ ꞊han 'le di, ʋ 'nɩ ꞊han 'a ‑plahʋɩn 'yri, 'plɩɩ ʋ 'nɩ ꞊han nahuin le, ‑ɛ mɔ, ɔ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ nɩ, 'ɔ 'hrɩ 'klɔ. Hɩdʋ a ‑gbɛ, ɩ di wɛn ke nɩ 'klɩ, ɩ 'mʋ wɛn 'o 'a ye‑hɛdɛ 'mʋ ‑hi.» 65 ‑Ye Pilatɩ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Sɔyuo, nʋ‑ ‑gbo, ʋ 'mʋ 'dɛɛ a ‑gbɛ 'yie ꞊tu. Ba mu, ba le 'sɔyuo a ‑gbɛ, bʋ ꞊tu 'dɛɛ a ‑gbɛ 'yie, ‑tɛ aa 'a ‑hʋhʋa nu,» 66 'ʋ mu 'le 'dɛɛ ye, 'ʋ ꞊tue 'hɩɔ ꞊nʋ yriilɛ, ʋ nu wɛn, 'ʋ ka wɛn ‑Yusu a 'dɛɛ ye, kɔ, 'ʋ ꞊tu 'o 'sɔyuo ‑nɩ wɛn gbo, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'dɛɛ 'yie ꞊tu. (Yriilɛ a ‑gbɛ, ʋ ꞊tue 'hɩɔ, ɛ die ꞊nʋ 'nɩ tɔɔ, 'bɩa nahuon 'bɔ kla 'dɛɛ a ‑gbɛ ye.)

28

‑Tɛ Nyɩsʋa ‑ha la ‑Yusu 'klɔ

(Makɩ 16.1-10; Luku 24.1-12; Saan 20.1-10)

1 ‑Tɛ ‑Juukʋɛ a ‑wuwle‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ, ɔ ‑hi, 'a 'sɔɔdɩ a ‑nyrɛgblɩ 'mʋ, Madala 'mʋ a Mari, kɔ Mari ‑ye 'hɛɛn, nʋ‑ mu ‑Yusu a 'dɛɛ 'ye wɔn. 2 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ‑tʋtʋ ‑tʋa 'hɩhrɔlɛ gbo, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ, nɔ‑ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, 'ɔ brike kwakuhɩɔ ꞊nʋ lɛ, ʋ nu, 'ʋ ka o ‑Yusu a 'dɛɛ ye. ‑Tɛ ɔ briko 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ nɩɔ gbo ke. 3 Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑gbɛ, ɔɔ 'nɩ wlɩn, 'ɛ 'we ꞊nɔ tɩatɩɛ ye, 'a 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ 'ɩ 'plɛ 'dɔ, 'ɛ 'we ꞊nɔ ‑nyrɛ ye. 4 'Sɔyuo ꞊de, nʋ‑ nɩ ‑wɛ 'o, 'ʋʋ 'dɛɛ 'yie ꞊tu. ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛɛ 'lu ‑wɔn mue, ‑ye hʋannʋ nyu nu 'dɔ. Nɛ‑ nue, 'ʋ ‑tʋa 'hɩhrɔlɛ gbo, 'ʋ bibi ꞊hlɔn lɛ, 'ʋ pɛ 'o gblɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuin ye, ‑ʋ 'kʋ.

5 ‑Ye kɛ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ, ɔɔ nyrʋ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'A mʋ ꞊nʋ, a nɩ pɩ 'le hʋannʋ! 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu ꞊nʋ, ʋ kɔɔ 'o tu 'yie 'mʋ, nɔ‑ aa lɛ ꞊mɔ. 6 Ɔ 'de nɔ nɩ, ‑ɛ nue, ‑tɛ 'a ‑gbɛ, ɔ nu o 'a ꞊tutue, Nyɩsʋa ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri nɩ, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ. Ba di 'le, ba 'ye ‑tɛgbi ꞊nʋ, ʋ pɩɔ o 'o gbo. 7 'A ‑tɩ, ba 'kɩka, ba le 'a ‑naagbopʋ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ nɩ, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ. ‑Yusu a ‑gbɛ, nɔ‑ di 'hru 'nyɛ, ɔ 'mʋ 'a mʋ ‑pre, 'ke 'le Galileblʋgba 'mʋ. 'Kee nɩ, a dio 'le gbo yɛ. ‑Tɩ ‑gbo, 'n kɔ ꞊bo ꞊tu wɛn 'a mʋ ye, nɩ‑ɩ nɩ.»

8 ‑Tɛ ʋ 'wɩn 'klɛɛ, ‑ye 'tata a ti 'yri, ʋ ‑hɔn 'le 'dɛɛ ye 'mʋ nɩ. Hʋannʋ nyu wɛn a nue, kɔ, 'manʋ 'ʋ nyu ‑wɛ a nue, 'ʋ 'gba ci lɛ, ‑ɛ die nu, dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, ʋ 'mue ‑Yusu a ‑naagbopʋ ‑wɔn lɛ na. 9 ‑Tɛ ʋʋ 'klɛɛ mu, ‑ye tii ‑do a ti 'yri, ‑Yusu 'ɔ diu ye 'mʋ 'bɛ wɔn, ɔ nɔ: «'A nɩ 'wio,» ʋ ‑mɛ ‑ye, 'ʋ 'yɩyɔ 'o 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ʋ blɔ kwlɩ ye gbo, 'ʋ klɩ 'a bʋɩ, 'ʋ nyo baa. 10 ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «A nɩ pɩ 'le hʋannʋ! Ba mu, ba le 'na ‑naagbopʋ, bʋ mu 'le Galileblʋgba 'mʋ. 'Kee nɩ, ʋ di 'le 'mʋ gbo yɛ.»

'Sɔyuo ꞊nʋ, ‑ʋʋ la ‑Yusu a 'dɛɛ 'yie ꞊tu, ʋ 'du la lɛ hɩ

11 ‑Tɛ nyrʋgbapʋ a ‑gbɛ, ʋʋ 'klɛɛ 'le ‑Yusu a ‑naagbopʋ ‑wɔn mu, ‑ye 'sɔyuo ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑Yusu a 'dɛɛ 'yie ꞊tu, 'waa nahuin ‑ye, ʋ 'ya 'mʋ 'dɩɔ, 'ʋ le Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblakɩ ‑tɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn. 12 ‑Tɛ ʋ 'wɩn 'klɛɛ, ‑ye ʋ kɔ 'blʋ a nahuin 'hɛɛn, ʋ 'kukue lɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑tɩ a ‑gbɛ 'mʋ lɛ pupo. ‑Tɛ ʋ pupui 'klɛɛ 'mʋ lɛ, ‑ye ʋ wɛɛn ke, 'ke bʋ ‑ha 'le 'dai 'wliyɛ, bʋ ‑nye 'sɔyuo. ‑Tɛ ʋ ‑nye 'klɛɛ ꞊nʋ, 13 ‑ye kɛ ʋʋ ꞊nʋ ye po, ʋ nɔ: «Kɛ ba po: ‑A nɩ 'le ŋmla 'mʋ, ‑Yusu a ‑naagbopʋ 'ʋ di 'le 'tɔ 'mʋ, 'ʋ 'yri 'a ‑plahʋɩn.» 14 Kɛ ʋʋ lele po: «'Bɩa ‑gʋlʋnʋma 'bɔ 'wɩn, ‑a di 'a klɛ‑hɩhɩalɛ 'nɩ yi, ‑ɛ die nu, a 'nɩ ꞊han 'kla‑wliye'yɩya 'ye,» 15 'sɔyuo 'ʋ gba 'wliyɛ ꞊nʋ, dɛ ‑gbo, 'blʋ a nahuin, ʋ plɛ bʋ nu, 'ʋ nue. Nɛ‑ nue, ‑hɔn 'o ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'yie 'mʋ, ‑bo yɛ ‑nyrɔwɔ ‑gbo ke, ‑tɩ a ‑gbɛ 'ɩ 'sɛɛ gbo, 'ke 'le ‑Juukʋɛ ‑hɛyri.

‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩɩ la 'a ‑naagbopʋ ye

(Makɩ 16.14-18; Luku 24.36-49; Saan 20.19-23; Nunu‑tɔplɩ 1.6-8)

16 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑Yusu a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o ‑do ꞊nʋ, ʋ mu nɩ, 'ke 'le Galileblʋgba 'mʋ, 'ʋ 'ya 'le dʋgba ꞊nʋ 'lu, ‑Yusu tɔɔ o ꞊nʋ. 17 Dʋgba a ‑gbɛ 'lu, 'ke ɔ 'hrɩɩ 'o ꞊nʋ ye. ‑Tɛ ʋ 'yo 'klɛɛ, ‑ye ʋ blɔ ye gbo kwlɩ, 'ʋ nyo baa. Kɛɛ, 'ke nahuin ‑ye nɩ 'o, 'ʋ 'nɩnɩ pui ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu'u nɩ, ‑ɔ 'hrɩɩ 'o ꞊nʋ ye, 18 ‑Yusu 'ɔ 'yɩya 'o ꞊nʋ ye gbo, ɔ nɔ: «Kʋɛ 'le yakɔ 'mʋ gbo, ‑bo yɛ ‑tʋtʋ ke, 'klɩ 'bii ꞊nʋ, 'nɩɩ nu, 'nɩɩ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de win ke kɔɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyi 'mʋ. 19 Ba mu 'le dakʋ 'bii ‑wɔn, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ke, ba nue, ʋ 'mʋ 'na ‑naagbopʋ ‑hɛ. Ba pu 'nie 'lu lɛ, 'ke 'le ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa, kɔ 'a 'Yu, kɔ 'a ‑Hihiu a 'dʋ 'kwli 'mʋ. 20 Ba tɔɔ ꞊nʋ, 'ke bʋ ꞊tuu 'o ‑tɩ 'bii ꞊nʋ, 'n le 'a mʋ, ba nu. Ba kɔ 'a yiyie, 'ke 'n di 'o 'a mʋ 'hʋɩn 'mʋ nɩ, 'ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, ɛ 'mue gba ‑gbagba, 'klɔ 'mʋ 'o 'mʋ ‑hɔn.»

* 10:10 10.10 ‑Yusu a ti 'yri, nahuiin la naa kotio. Dɛ a ‑gbɛ, 'waa 'bridɛ'ɛ la'a nɩ.

* 11:28 11.28 ‑ɛ mɔ tetei ꞊nʋ, teteitɔɔnyʋʋ 'a mʋ hren

MAKƖ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

‑Yusu a ‑tɩ, ‑tɛ

MAKƖ

‑mɛ ‑ye, ɔ nu la 'a 'crɩɩlɛ

1

‑Tɛ Saan Batisɩ, ɔɔ la Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tu, kɔ, ‑tɛ ɔɔ la nahuin 'nie 'lu lɛ po

(Matie 3.1-12; Luku 3.1-18; Saan 1.19-28)

1 Nyɩsʋa a ꞊hapʋwin, nɩ‑ 'crɛɛ nɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'kwli 'mʋ. Nyɩsʋa a win a ‑gbɛ, 'a 'Yu a ‑tɩ, ɩɩ ‑wɔn lɛ na. 'A 'Yu a ‑gbɛ a 'dʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ.

2 Ti ꞊de a ti 'yri la, (‑tɛ ʋ 'de la ‑Yusu a kʋɛ,) ɛ kɔ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ ꞊de. 'A 'dʋ mɔ la Esai. ‑Yusu bi 'le ye, kɔ nahuon ‑ye 'hɛɛn, ‑ɔ mɔ Saan Batisɩ, nʋ‑ kɔ ‑tɩ Esai a ‑gbɛ, ɔ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo:

«Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

'Na 'Yu o, 'n di ‑ha nahuon,

'ke 'o 'na ‑kʋan a ‑ta 'mʋ,

ɔ 'mʋ mu, 'hru ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ wlɔn ‑n di 'o na,

ɔ 'mu ye kla, 'plɩɩ ꞊mʋ 'le nyre.

Ɛ 'we ꞊nɔ ye, nahuon a ‑gbɛ,

ɔ di ye kla ‑tʋnahuin a ꞊wlɩ,

'plɩɩ ꞊mʋ 'le nyre ‑o.»

3 'Ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, ʋ 'crɩɩ la lele ‑tɩ ‑ye. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ɩ nɩ‑ ‑gbo:

«Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

Nahuon a ‑gbɛ, ‑tɛ 'dʋ di 'le ye bii,

'kee nɩ, ɔ di 'le 'ti.

'Bɔɔ 'prɛ, ɔ 'mʋ 'le win 'yaa.

Kɛ ɔ di po: Kʋkɔnyɔ a 'hru ꞊nʋ,

‑ʋ kɔ wlɔn ɔ di 'o na,

ba 'siu 'o ye,

'plɩɩ Kʋkɔnyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'le di.

Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'a nɩ 'klɔ bɔ 'sii 'o ye,

‑ɛ die nu, a 'mʋ ‑wɔn ‑wɛ,

'plɩɩ Kʋkɔnyɔ 'mʋ 'le di ‑o.»

4 ‑Tɛ Esai a ‑gbɛ, ɔ nu la 'a ꞊tutue, kɛ nahuon a ‑gbɛ, ɔ nu naalɛ. Ɔ nɔ‑ mɔ Saan Batisɩ. ‑Ye Saan a ‑gbɛ, ‑tɛ 'dʋ bii 'le ye, 'ke ɔ 'ti 'le, nahuin 'ʋʋ 'le ꞊nɔ ‑wɔn di. 'Bɔɔ 'prɛ, 'ɔɔ 'le win 'yaa, kɔ, 'ɔɔ win lɛ ‑gba, ɔ nɔ: «Ba yree, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑ɛ mɔ, aa nu ‑tɔplɩ, ‑ɩ nyre 'yi lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Ba hie 'o 'yilɛnyre‑tɔplɩ a ‑gbɛ gbo, ba ‑nye 'a nɩ 'klɔ 'bii Nyɩsʋa, Nyɩsʋa 'mʋ 'a nɩ 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'wʋwla, 'mʋ 'a mʋ 'nie 'lu lɛ po.» 5 Nahuin 'plɔplɔ, ‑ʋ 'ti 'le Sudeblʋgba 'kwli 'mʋ, kɔ 'dɩɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ Jrusrɛ 'mʋ, kɛ ʋʋ nu, 'ʋ nyo ye mu, ʋ 'mʋ 'a win 'wɔn, 'ʋʋ 'waa nɩ 'yilɛnyre‑tɔplɩ yrɛ wɔɔn, 'ke 'o nahuin ye, 'plɩɩ Saan, 'ɔ nyu 'nie 'lu lɛ po, 'ke 'le 'nɩgblaba ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɛ kɔ 'dʋ mɔ Sudɛn. 6 Saan a ‑gbɛ, 'a wlawlʋ, ɔɔ pue, ʋ 'de dɛkɔnyɔ a wlawlʋ ye 'we. Ʋ nu ꞊gbuke‑so a ‑pupui, 'ʋ hrʋ, 'ɔ nyu dahʋakɔ a 'bɛtɩyɛ ke klɩɩ. 'A didi‑tɔplɩ, ɔɔ di, nɩ‑ mɔ 'kolio kɔ dʋnyra. (Ɛ 'we ꞊nɔ ye, Saan, ɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔɔ nɩ. ‑Tɛ 'a 'bienʋ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ‑ye ꞊nʋ, ʋ nɩ la 'mʋ, ti ‑hi la a ti 'yri, kɛ'ɛ nɩ, Saan, ɔ nɩ ‑wɛ 'mʋ.) 7 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po: «Ti gbi a ti 'yri, nahuon ꞊de di 'le di. Nɔ‑ di 'o 'mʋ ke 'mʋ kʋɛ. Nahuon a ‑gbɛ, ‑ɔ di 'le di, ɔ di ke nɩ 'klɩ, ɔ 'mʋ 'o 'mʋ 'mʋ ‑hi, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'dʋ 'kwli 'mʋ. 'Na ‑gbɛ, 'n 'de nyɔ ꞊de, 'ke ꞊bo dio 'mʋ ‑hɛ, 'ke 'o 'ɛ nɩ ‑kʋandɛ ꞊de a ‑ta 'mʋ. 8 'Mɛ ‑ye le, 'nie, nɛ‑ 'nɩɩ 'a mʋ 'lu lɛ po, kɛɛ, ɔ ‑mɛ ‑ye, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nʋ‑ ɔ di 'a mʋ ‑nyi.»

Saan, nɔ‑ po la ‑Yusu 'nie 'lu

(Matie 3.13–4.11; Luku 3.21-22; 4.1-13)

9 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑Yusu ‑hɔn 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Nasalɛtɩ, 'ke 'le Galileblʋgba 'kwli 'mʋ, 'ɔ mu 'le Saan ye, Saan 'ɔ puo 'nie 'lu, 'ke 'le 'nɩgblabaa ‑do ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɛ kɔ 'dʋ mɔ Sudɛn. 10 ‑Tɛ ɔɔ la 'le 'nie ‑wɔn 'hrɩ, ‑ye ɔ 'ye yakɔ, 'ɔ ‑ki wlɔn, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ʋ ꞊tɩɩ 'o ꞊nɔ 'lu, ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑plija, ɔ 'nɩnɩ ꞊tɩɩ 'klɛɛ 'o ꞊nɔ 'lu, 11 'plɩɩ 'ʋ 'wɔn Nyɩsʋa a wintɛ, 'ɛ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, 'ɛɛ lɛ po: «‑Mɔ mɔ 'na 'Yuu ‑do, 'n nʋɛ 'mʋ ‑tɛɛ. ‑Nɩɩ 'mʋ nue 'manʋ.»

12 'Tata a ti 'yri, ‑tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi 'klɛɛ, ‑ye 'ke Nyɩsʋa a ‑Hihiu gbɔ 'le ‑tɛgbi ‑ye, 'dʋ bii 'le ye. 13 ‑Tɛgbi a ‑gbɛ, ɔ ‑hi 'le ‑nyrɔwɩ a ‑wlɩɩ 'hɔn, 'ke 'le dɛhʋɛi ‑hɛyri. Ti ꞊nʋ 'yri, 'ke 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka, ‑ɔ mɔ Satan, ɔ muo 'mʋ lɛ ꞊tɔ wɔn, ‑ɛ die nu, ‑Yusu 'mʋ ‑tɩ 'wla, 'ke 'o 'a Bu Nyɩsʋa ye, kɛɛ, ɔ 'de ‑tɩ 'wla. ‑Ye Nyɩsʋa tɛ gbo 'a lɛleenyʋ. Nʋ‑ nyo 'mʋ ‑hɛ.

‑Tɛ ‑Yusu da la 'pʋpanyʋʋ ‑hɛn, 'ke bʋ ‑hɛ la 'a ‑naagbopʋ

(Matie 4.12-22; Luku 4.14-15; 5.1-11)

14 Ʋ nɩ 'o ‑nɩnɩ, ‑ye Saan Batisɩ ‑nɩ wɛn, ʋ puo 'mʋ ꞊jɩ. ‑Tɛ ʋ puo ꞊jɩ 'mʋ, ‑ye 'ke ‑Yusu mu 'le Galileblʋgba 'kwli 'mʋ, 'ɔɔ Nyɩsʋa a ꞊hapʋwin ‑wɔn lɛ na. 15 Kɛ ɔɔ po: «Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'o nahuin 'bii win ke kɔɔ, ɩ 'mʋɛɛ yrɛ. 'A ‑tɩ, ba yree, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑ɛ mɔ, aa nu ‑tɔplɩ, ‑ɩ nyre 'yi lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Ba hie 'o 'yilɛnyre‑tɔplɩ a ‑gbɛ gbo, ba ‑nyi 'a nɩ 'klɔ 'bii Nyɩsʋa, kɔ, ba kuo Nyɩsʋa a ꞊hapʋwin ꞊wlʋ ye.»

16 ‑Nyrɔwɔɔ ꞊de 'mʋ, ‑Yusu mu 'le Galileblʋgba a 'yru nʋa 'mʋ. Bɔɔ 'klɛɛ 'yru nʋa 'mʋ lɛ 'yraa, ‑ye ɔ yɛ 'o gbo nahuiin 'hɔn ꞊de. 'Waa 'dʋɩ mɔ Simɔ (Piɛlɩ) kɔ 'a ‑dɩayu Adre. Ʋ mɔ 'pʋpanyʋ'ʋ nɩ. 'Ke ʋ nɩ 'le 'waa 'blagbe wlɔn, 'ʋʋ 'waa ‑tatɩ po. 17 ‑Ye kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «Ba di 'le, ba kʋɛ 'mʋ ‑wɔn, a 'mʋ 'na ‑naagbopʋ ‑hɛ. 'N die 'nɩ nu, a 'mʋ ‑tʋnahuin lɛ 'kukue. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ aa nu, 'aa ‑tata po, 'aa ‑hrin lɛ 'kukue, kɛ ba nu, ba 'kukue ‑tʋnahuin lɛ, ʋ 'mʋ ‑wɛ 'na ‑naagbopʋ ‑hɛ.» 18 Bɔ ꞊tu 'klɛɛ ꞊nʋ ‑tɩ a ‑gbɛ ye, 'tata a ti 'yri, ‑ye ʋ hie 'o 'waa ‑tatɩ gbo, 'ʋ ‑tʋa 'a ‑wɔnnaalɛ gbo.

19 Bʋ 'yɩya 'o ye 'mʋ gbo dɛ gbi, ‑ye ɔ yɛ 'o gbo 'pʋpanyʋ ‑ye. 'Pʋpanyʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ mɔ Sakɩ kɔ 'a ‑dɩayu Saan, kɔ 'waa bu Sebede, kɔ 'waa bu a ‑kʋannunyʋ, 'ʋ nɩ 'le 'waa 'blagbe wlɔn, 'ʋʋ 'waa ‑tatɩ ‑hlɛntie. 20 ‑Tɛ ɔ yɛ 'o ‑dɩayuoo 'hɔn a ‑gbɛ gbo, ‑ye ɔ dʋ nɩ, 'ke bʋ 'ya 'a ‑naagbopʋ 'mʋ. Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ʋ hie 'o 'waa bu gbo, kɔ 'a ‑kʋannunyʋ 'hɛɛn, 'ʋ nyo ‑wɔn kʋɛ.

‑Tɛ ‑Yusu bla la 'ku ‑hʋan lɛ

(Luku 4.31-37)

21 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye 'ke ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ mu 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Kapɛnaɔ. ‑Tɛ ‑Juukʋɛ a ‑wuwle‑nyrɔwɔ nyre 'o, ‑ye 'ke ʋ pa 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, 22 ‑Yusu 'ɔ bi 'o, 'ɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ɩ ka ꞊nʋ lɛ 'ŋmi, ‑Yusu bɔ di lɛ tɔɔlɛ nu. Ɔ 'nɩ tɔɔ ꞊le, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑Juukʋɛ a teteitɔɔnyʋʋ nu, kɛɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli 'mʋ, 'ke ɔɔ 'le tɔɔ. 23 Ɛ kɔ nyɩbɛyu ꞊de. Nɔ‑ 'ku ‑hʋan nɩ 'o ke 'mʋ. 'Ke ɔ nɩ ‑wɛ 'le Nyɩsʋa a kayu gbo. Tii ‑do a ti 'yri, 'ɔ ‑tʋa win a 'le'yaalɛ gbo, 24 ɔ nɔ: «Nasalɛtɩ 'mʋ a ‑Yusu, ‑ha ‑a mʋ mɛ lɛ, ꞊nɩ bi 'le 'le ‑a nɩ ‑tɩ ‑hɛyri. ‑N 'de ꞊le, ꞊mʋ ‑a mʋ gbo ‑wɔ. 'N yie nɩ, nahuon a gblo tio‑ ‑n 'ya. ‑Mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, ‑mɔ ɔ lee nɔ.» 25 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ‑Yusu, ɔ 'prɛɛ 'le 'ku ‑hʋan a ‑gbɛ ‑wɔn nɩ, ɔ nɔ: «Ma wien, 'plɩɩ ‑hɔn 'o nahuon ꞊nʋ ke 'mʋ!» 26 'ku ‑hʋan a ‑gbɛ, 'ʋ bʋbla nahuon a ‑gbɛ, 'ʋ ‑hɛ ‑cici wlɔn, 'plɩɩ 'ʋ ‑hɔn 'o ꞊nɔ ke 'mʋ, 'ʋ mu. 27 ‑Ye nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ɩ ka ꞊nʋ lɛ 'ŋmi, 'ʋʋ 'mʋ lɛ 'pʋprɛ, dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, a ‑tɩ, ʋ nɔ: «Dɛ a ‑gbɛ, ɛ mɔ dɛ'ɛ nɩ. Tɔɔlɛ yrayrʋ ‑yee nɩ, ɔ ya 'le, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli 'mʋ. Ɔɔ wɛn 'le Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli 'mʋ a tʋɛ, 'ɔ kɔɔ 'kuo ‑hʋɩn win ke, 'plɩɩ 'kuo ‑hʋɩn a ‑gbɛ, 'ɔ nyo 'o ꞊tuu.» 28 ‑Ye ‑Yusu a 'dʋ 'sɛɛ gbo, 'ke 'le Galileblʋgba 'bii ꞊nʋ 'kwli 'mʋ.

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la 'dai kɩklanyʋ a 'kʋɛi

(Matie 8.14-17; Luku 4.38-41)

29 ‑Tɛ ʋ ‑hɔn 'le Nyɩsʋa a kayu gbo 'mʋ, ‑ye 'ke ʋ mu 'le Simɔ kɔ Adre 'hɛɛn a ‑tɛ. Saan kɔ Sakɩ 'hɛɛn, nʋ‑ kʋɛ ꞊nʋ ‑wɔn. 30 Simɔ a 'dɔɔ, nɔ‑ kɔ 'hʋɩn hren, 'ɔ pɛ gbo. ‑Tɛ ʋ nyre 'le kayu gbo, ‑ye ʋ le ‑Yusu nɩ, ‑ɛ mɔ, Simɔ a 'dɔɔ a 'hʋɩn hren nɩ, 31 ‑Yusu 'ɔ 'yɩya 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ɔ klɩ 'a dabʋ gbo, 'ɔ 'bɔ ye 'mʋ. ‑Ye Simɔ a 'dɔɔ a ‑gbɛ, 'a 'hʋɩn 'kee nɩ, 'ɔ bi 'o, 'ɔ pi 'waa dididɛ.

32 ‑Wisepepei 'mʋ, ‑tɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ ‑wɛ 'le, ‑ye nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ kɩklanyʋ, kɔ ꞊ʋ ‑ye, ‑ʋ kɔ nahuin, 'kuo ‑hʋɩn nɩ 'o ke 'mʋ, ‑ye 'ke ʋ gbʋ 'le ‑Yusu ‑wɔn, 33 'dɩɔ a nahuin 'plɔplɔ, 'ʋ ꞊gbee 'o kayu a ‑gbɛ a ꞊gbuhan.ye, 34 ‑Yusu 'ɔ ‑wɔ 'kʋɛi a gblegblei, ‑ɩɩ nahuin nu, 'ɔ bla ‑wɛ 'kuo ‑hʋɩn 'plɔplɔ lɛ. Ɔ le 'kuo ‑hʋɩn a ‑gbɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ɔ nɩ po 'le wun, ‑ɛ nue, ɔ yi ‑Yusu nɩ.

‑Tɛ ‑Yusuu la Galileblʋgba 'mʋ lɛ na

(Luku 4.42-44)

35 ‑Nyrɛgblɩ, gbɩgbɩyrɩ nɩ ‑tʋtʋ klɛ, ‑Yusu 'ɔ 'ba ye 'mʋ, 'ɔ mu 'le ‑tɛgbi, 'dʋ bii 'o ye, 'ɔɔ 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'prɛɛ. 36 ‑Ye Simɔ kɔ 'a 'bienʋ 'hɛɛn, ʋ muo lɛ ꞊mɔ wɔn. 37 ‑Tɛ ʋ yɔ 'klɛɛ ke, ‑ye ʋ nɔ: «‑Mɔ nahuiin 'bii lɛ ꞊mɔ.» 38 ‑Ye ɔ nɔ: «‑Ba mu 'le ‑tɛgbi ‑ye, ‑ba mu 'le 'dɩɛ ‑ye ꞊nʋ klɛ, ‑ɩ ꞊glaa 'le ‑a mʋ, 'mʋ ‑wɛ 'le Nyɩsʋa a ‑tɩ 'le ꞊tuu. Ɩ nɩ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɔ lee nɔ 'mʋ ‑tʋtʋ ke,» 39 ‑Yusu 'ɔ bi Galileblʋgba 'bii ꞊nʋ ke, 'ɔɔ Nyɩsʋa a kayuo gblɛ na, 'ɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tu, kɔ, 'ɔɔ ‑wɛ 'kuo ‑hʋɩn lɛ bla.

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la ‑tɔplɩ‑jɔhʋɩnnunyɔ a 'kʋɛ

(Matie 8.1-4; Luku 5.12-16)

40 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑tɔplɩ‑jɔhʋɩnnunyɔ ꞊de, nɔ‑ mu 'o ‑Yusu ye, 'ɔ blɔ kwlɩ ye gbo, ɔ nɔ: «'Nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, nue, 'na 'kʋɛ bɛ ‑wɛ!» 41 ‑Ye 'a wɔlɩɩ ‑Yusu nu, 'ɔ 'tʋɔ lɛ, ɔ nɔ: «'N nye 'nɩ ‑hʋa, ‑na 'kʋɛ bɛ ‑wɛ.» 42 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye 'a 'kʋɛ ‑wɛ nɩ, 43 ‑Yusu 'ɔ tio ‑tɛɛ, ɔ nɔ: «‑N ‑wɛ 'le ‑bo mu 'klɛɛ nɩ. 44 Kɛɛ, ꞊nɩ ꞊tui 'le nahuon ꞊de ye gbe! Kɛɛ, mu ‑bo titie ‑n dɩɔnʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ ye, ɔ 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ. 'A ‑tɩ, gba ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋʋ nu, 'ʋʋ ‑cɔhlʋn pi, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑tɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise, ɔ nu la 'a ꞊tutue ye‑hɛ‑nyrɛ 'mʋ, ‑ɛ die nu, nahuin 'bii, ʋ 'mui yi, ‑ɛ mɔ, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ!» ‑Ye ɔ ‑hɔn 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ nɩ, 'ɔ mu. 45 Kɛɛ, ‑tɛ ɔ mu, ‑ye ɔ nyi lɛ na ‑wɔn, 'ke 'o nahuin ye, ‑tɛ 'a 'kʋɛ bɛ nu ‑wʋwɛ, 'ɔ 'sɛɛ ‑tɩ a ‑gbɛ 'blʋgba ke gbo. ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ a ‑tɩ, ɛ nue, ‑Yusu 'die 'le ‑wɛ, bɔ 'ya 'klɛɛ lele 'dɩɔ ꞊de 'mʋ. Ɔɔ ye 'nɩ bii, nahuin 'ʋʋ ‑tɔplɩ 'mʋ lɛ ‑hɔn, 'ʋ nyo 'le ye mu.

2

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la lɛ‑yɩyrɛnyɔ a 'kʋɛ

(Matie 9.1-8; Luku 5.17-26)

1 ‑Nyrɔwɩ gbi bɩ ‑hi la, ‑ye ‑Yusu ꞊hɩan la ‑wɔn, 'ɔ di la 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Kapɛnaɔ. ‑Tɛ nahuin 'wɩn, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu ꞊hɩan ‑wɔn, 2 ‑ye nahuin 'plɔplɔ, ʋ mu 'le ꞊nɔ ‑wɔn. 'Tata a ti 'yri, ‑ye kayu, ɔ nɩ 'le gbo, ʋ 'yii 'le ꞊le, 'ke 'o ‑tʋnahuin ‑wɔn, ‑ʋ muo 'ye wɔn, mɔ, 'hru 'de ‑wɛ 'o ꞊gbuhan.ye nɩ. 'Ke 'le nahuin a ‑gbɛ ‑hɛyri, 'ke ‑Juukʋɛ a teteitɔɔnyʋ ‑ye nɩ 'le. Nahuin a pɛpɛ 'bii, ‑ʋ di ‑tuo a ‑gbɛ ke, nʋ‑ ‑Yusu, ɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ ye ꞊tu. 3 ‑Ye nahuin ‑ye, nʋ‑ʋ 'le ‑Yusu ‑wɔn mu. 'Ke 'le nahuin a ‑gbɛ ‑hɛyri, 'ke nahuiin ‑hɛn nɩ 'le, 'ʋ 'ble ‑hanmakɩ. ‑Hanmakɩ a ‑gbɛ, nɛ‑ kɔ 'kwli 'mʋ, 'ke ʋ pɩa 'le lɛ‑yɩyrɛnyɔ gbo, 'ʋ nyo 'le ‑Yusu ‑wɔn gba. 4 Bʋ nyre 'le kayu a ‑gbɛ ye, ‑ye 'hru 'de ‑tɛ nɩ, 'ke 'o ‑tʋnahuin a ‑huhue a ‑ta 'mʋ. ‑Tɛ bʋ di nu, ʋ 'mʋ 'o 'waa nɩ lɛ‑yɩyrɛnyɔ ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ nyree, ʋ 'die yi. Nɛ‑ mɔ bʋ 'ya 'le kayu ke, ‑tɛ ‑Yusu 'bɛ 'o 'yi 'mʋ, 'ke ʋ ‑haa 'o 'hʋɔ, 'ʋ ꞊tɩɔ 'o lɛ‑yɩyrɛnyɔ ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'le ‑hanmakɩ wlɔn, ‑ɛ die nu, ‑Yusu 'mue nu, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ. 5 ‑Tɛ ‑Yusu 'ye, ‑ɛ mɔ, nahuin a ‑gbɛ, ʋ kuo ye ꞊wlʋ, ‑ɛ mɔ, ɔ ‑wɛ 'le bɔ nue nɩ, 'waa nɩ lɛ‑yɩyrɛnyɔ a ‑gbɛ, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ, ‑ye kɛ ɔɔ lɛ‑yɩyrɛnyɔ a ‑gbɛ ye po, ɔ nɔ: «'Na 'yu o, ‑tɔplɩ ‑gbo, ‑n nu, ‑ɩ nyre 'yi lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ɩ 'wʋwlɛ nɩ.»

6 ‑Ye teteitɔɔnyʋ, ‑ʋ nɩ 'o gbo, ʋʋ 'mʋ lɛ 'nɩ 'pʋprɛ, 'ke 'le 'waa dɩɔnʋ a ꞊wlɩ ke, ʋ nɔ: 7 «Dɛ ‑gbo, ‑Yusu ‑gbo, ɔɔ nu, ɛ 'we ꞊nɔ ye, Nyɩsʋa a ‑tɩ ɔɔ lɛ ‑haa, 'ɔɔ lɛ 'pʋprɛ nu. 'Plɩɩ ɔ nɔ 'nɩ, ɔ mɔ Nyɩsʋa'a nɩ. Nyɩsʋaa ‑do, nɔ‑ ‑wɛ 'le ‑bɔ 'wʋwla ‑tʋnahuin a dɛ 'kuku.» 8 Dɛ a ‑gbɛ, ʋʋ ꞊wlɩ klɛ naa, ‑Yusu yrie nɩ. Ɔ nɔ: «Dɛ tio‑ kɔ ꞊wlɩdʋ ꞊nʋ aa lɛ naa 'le? A 'de kɔ ba naa wɛn ꞊wlɩdʋ ꞊nʋ lɛ. 9 'A nɩ ꞊wlɩ nɔ 'nɩ, 'n 'die 'le ‑wɛ ꞊bo le lɛ‑yɩyrɛnyɔ ‑gbo, ‑ɛ mɔ, 'a dɛ 'kuku 'wʋwlɛ nɩ, kɔ, 'a nɩ ꞊wlɩ nɔ 'nɩ, 'n 'die ‑wɛ 'le ‑wɛ ꞊bo le ꞊nɔ, ‑ɛ mɔ, bɔ 'ba ye 'mʋ, bɔ 'ba 'a ‑hanmakɩ 'mʋ, bɔ na. 10 Kɛɛ, 'mɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, 'ɔ lee nɔ 'mʋ. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ ‑nye 'mʋ 'klɩ, 'ke ꞊bo 'wʋwla ‑tʋnahuin a dɛ 'kuku, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, 'ɔ ‑nye ‑wɛ 'mʋ 'klɩ, 'ke ꞊bo ‑wɔ ‑tʋnahuin a 'kʋɛi. 'A ‑tɩ o, nahuon ‑gbo, ʋ ya 'le, 'n die 'nɩ nu, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ, a 'mue yrii, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑gbo, 'n ꞊tu wɛn 'a mʋ ye, ɩ mɔ ꞊hapʋkɔɔ nɩ.» 11 ‑Ye ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔɔ 'le lɛ‑yɩyrɛnyɔ ꞊nʋ ‑wɔn 'prɛɛ, ɔ nɔ: «'Nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le, 'ba ye 'mʋ, 'ba ‑na ‑hanmakɩ 'mʋ, ‑bo mu 'le ‑na kayu gbo, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ.» 12 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'ba 'mʋ ye, 'ɔ 'ba 'a ‑hanmakɩ 'mʋ. Nahuin nyo ‑wɔn lɛ a tɛɛ, 'ɔ 'hrɩ, 'ɔ mu. ‑Ye nahuin, ‑ʋ nɩ 'o, ɩ ka ꞊nʋ lɛ 'ŋmi, 'ʋʋ Nyɩsʋa 'nyrɛɛ lɛ pue, ʋ nɔ: «‑A 'die ‑hlɩn a 'yee.»

‑Tɛ ‑Yusu le la Lefi, 'ke bɔ ‑hɛ la 'a ‑naagbopʋyu

(Matie 9.9-13; Luku 5.27-32)

13 Ti gbi bɩ ‑hi, ‑ye 'ke ‑Yusu mu 'le lele Galileblʋgba a 'yru nʋa 'mʋ, nahuin 'plɔplɔ 'ʋʋ 'le ꞊nɔ ye mu, 'ɔ nyu Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ. 14 Bɔɔ 'yru a ‑gbɛ nʋa 'mʋ lɛ 'yraa, ‑ye 'ke ɔ yɛ 'o nyɩbɛyu ꞊de gbo. 'A 'dʋ mɔ Lefi, ‑ɔ mɔ Alʋfe a 'yu. Lefi a ‑gbɛ, ɔ mɔ la 'blʋwli'tɛnyɔ'ɔ nɩ. 'Ke ɔ nɩ 'le 'blʋwli'tɛɛlɛ 'mʋ gbo. Kɛɛ, nahuin 'nɩ ‑hʋa ꞊le la 'blʋwli'tɛnyʋ, ‑ɛ nue, ʋʋ di 'yiyriwli. ‑Ye kɛ ‑Yusu, ɔɔ Lefi a ‑gbɛ ye po: «Kʋɛ 'mʋ ‑wɔn, ꞊mʋ 'na ‑naagbopʋyu ‑hɛ!» Lefi a ‑gbɛ 'ɔ 'ba ye 'mʋ, 'ɔ kʋɔ ‑wɔn, 'ke ɔ 'muo ‑wɔn naa. 15 ‑Ye Lefi a ‑gbɛ, ɔ da ‑Yusu ‑wɔn dididɛ, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, kɔ, 'ɔ da ‑wɛ 'a 'bienʋ 'blʋwli'tɛnyʋ ‑ye, kɔ pʋpʋnahuin ‑ye, ‑ʋ kɔ 'klɔ 'de 'o ye 'sii, 'ke ʋ 'bii ʋ 'mʋ dɛ di. ‑Ye nahuindʋ a ‑gbɛ, ‑ʋ kɔ 'klɔ 'de 'o ye 'sii, nʋ‑ ‑huo, nʋ‑ʋ ‑Yusu ‑wɔn kʋɛ. 16 Bʋ nɩ 'o dɛdiilɛ 'mʋ, ‑ye ‑Juukʋɛ a teteitɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, ʋ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu kɔ nahuindʋ a ‑gbɛ 'hɛɛn, ‑ʋ kɔ 'klɔ 'de 'o ye 'sii, nʋ‑ nɩ 'o dɛdi‑tuoo ‑do ke. ‑Ye ʋ le ‑Yusu a ‑naagbopʋ nɩ, ʋ nɔ: «Dɛ‑ nue 'klɛɛ, ‑Yusu kɔ 'blʋwli'tɛnyʋ kɔ nahuindʋ ‑gbo 'hɛɛn, ‑ʋ kɔ 'klɔ 'de 'o ye 'sii, 'ʋ nɩ 'o dɛdihuoo ‑do ke gbo 'le? Ɔ 'de wɛn ye blɛ bɔ nu wɛn dɛ a ‑gbɛ.» 17 ‑Ye ‑Yusu 'wɔn ‑tɩ ꞊nʋ nɩ, nahuin ꞊nʋ, ʋʋ ꞊tu. Bɔ 'wɩn 'klɛɛ, ‑ye ɔ nɔ: «Nahuon ‑gbo, ‑ɔ kɔ 'hʋɩn nu ‑tɛɛ, ɔ 'nɩ ꞊mɔ ꞊le ‑data a 'yiye lɛ, kɛɛ, nahuon ‑gbo, ‑ɔ kɔ 'hʋɩɩn‑ hren, nɔ‑ɔ ‑data a 'yiye lɛ ꞊mɔ. 'N 'de 'le di, 'ke 'o nahuin ‑gbo a ‑ta 'mʋ, ‑ʋ plɛ, 'waa 'klɔ 'sii 'o ye, kɛɛ, nahuin ‑gbo, ‑ʋ yie, ‑ɛ mɔ, 'waa 'klɔ 'de 'o ye 'sii, nʋ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ di 'le, 'mu le, ‑ɛ mɔ, bʋ hie 'o 'waa dɛ 'kuku, ʋʋ nu gbo, bʋ ‑nye 'waa 'klɔ 'bii Nyɩsʋa.»

Nyɩsʋa lee nɔ ‑Yusu ‑tʋtʋ ke nɩ, 'ɔ 'ya 'le 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ kɔ 'klɔ 'ka 'hɛɛn, ‑ɩ 'de dɛgbloo ‑do

(Matie 9.14-17; Luku 5.33-39)

18 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, Saan Batisɩ, ‑ɔɔ nahuin 'nie 'lu lɛ po, 'a ‑naagbopʋ, ʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, nʋ‑ʋ ꞊ci, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'waa tetee 'a ꞊tutue nu, nahuin ꞊de 'ʋ mu 'le ‑Yusu ye, 'ʋ muo wlɔn ꞊gba wɔn, ʋ nɔ: «Dɛ‑ nue 'klɛɛ, Saan a ‑naagbopʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn 'ʋʋ ꞊ci, 'plɩɩ ‑mɛ ‑ye, ‑n nɛ ‑naagbopʋ 'ʋ 'nɩnɩ ꞊ci 'le?» 19 ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «Nyɩbɛyu ‑gbo, ‑ɔɔ 'blɩ 'mʋ pa, 'bɔ da 'a 'bienʋ 'blɩ'mʋpʋpa a dididɛ ke, 'bʋ mu 'blɩ'mʋpʋpa a ‑gbɛ a dɛdi‑tuo ke, 'a 'bienʋ a ‑gbɛ, ʋ 'nɩ ꞊ci ꞊le. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'blɩ'mʋpʋpa ꞊nʋ, ɛ mɔ 'manʋdɛ'ɛ nɩ. 'A ‑tɩ, ti 'bii ꞊nʋ, 'blɩ'mʋpanyɔ ꞊nʋ, ɔ di 'o ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ ‑hi, ʋ 'de ꞊cicie kɔ. Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ nɩ. 'Manʋ a ‑tɩ 'na ‑naagbopʋ 'nɩ ꞊ci ꞊le nɩ, tii ‑tie ‑gbo 'n di mɔ ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ ‑hi. 20 Kɛɛ, ɛ di kɔ ti, ‑ɩ kɔ 'yri ʋ di ‑tado 'o 'mʋ 'na ‑naagbopʋ ‑hɛyri ‑ha. Ti a ‑gbɛ 'yri, 'ke ʋ di ‑tado 'o ꞊cii.

21 ‑A 'brikʋɛ nɔ 'nɩ: Nahuon ꞊de 'nɩ 'ba ꞊le dayrayrʋ a 'pɩa 'mʋ, ɔ 'nɩ ‑ma ꞊le da'ka a 'hʋɔ. 'Bɩa 'bɔ nu dayrayrʋ a 'pɩa, 'bɔ ‑ma da'ka a 'hʋɔ, ti ‑kɔ 'yri ɔ diu yra, ‑ye dayrayrʋ ꞊nʋ, ʋ 'yɩya 'mʋ nɩ. 'Bʋ 'yɩya 'mʋ, ‑ye dayrayrʋ a ‑gbɛ, ʋ cra da'ka ꞊nʋ nɩ, ‑ye 'a 'hʋɔ 'ka ꞊nʋ, ɔ di lɛ 'bʋa 'yri ꞊hapʋkɔ. 22 Mɔ, nahuon ꞊de 'nɩ 'ba ꞊le nɔ yrayrɩ 'mʋ, ‑ɔɔ 'plu, ɔ 'nɩ puo ꞊le 'le dahʋakɔ a buo 'ka wlɔn. 'Bɔ puo 'le buo 'ka ꞊nʋ wlɔn, 'bɔ kɔ ye, ti ‑kɔ ti 'yri ɔ di 'plu, 'bɔɔ 'ya, ‑ye ɔ cra dahʋakɔ a buo ꞊nʋ nɩ. ‑Ye nɔ 'wlɛ gbo. Nɛ‑ nue, 'ke 'le dahʋakɔ a buo yrayrʋ wlɔn, 'ke ʋʋ 'le nɔ yrayrɩ po. (Ɛ nɛ‑ nue o, nahuon ꞊de 'ɔ 'nɩnɩ 'ba ‑tɔplɩ 'kɩ 'mʋ, 'ɔ 'nɩnɩ pui ‑tɔplɩ yrayrɩ ke. Ɩ 'nɩ bibi ꞊le 'yi 'mʋ lɛ.)»

‑Yusu, nɔ‑ kɔ 'klɩ, 'ke bɔ le nahuon, dɛ ɔ ‑wɛ 'le bɔ nu, 'ke 'le ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli 'mʋ

(Matie 12.1-8; Luku 6.1-5)

23 ‑Wuwle‑nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn 'ʋ mu lɛ na wɔn. Bʋʋ 'klɛɛ mu, ‑ye ʋʋ ꞊tɩɔ 'bɛ 'dɩdɔ‑tɔplɩ ꞊de a ‑ci, ‑ɩ 'we ꞊nɔ ꞊gbla ye. Nɔ‑ kɔ 'hlɛ gbi 'a ‑naagbopʋʋ 'cɛ, 'ʋ nye di. 24 'Ke Falisi꞊tumu a nahuin nɩ 'le ‑ci a ‑gbɛ 'mʋ. ‑Tɛ ‑Yusu a ‑naagbopʋ, ʋʋ 'dɩdɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ a 'hlɛ gbi 'cɛ, ‑ye ʋʋ 'klɛɛ ‑Yusu 'nɩ le, ʋ nɔ: «'Ye kɛ, dɛ ‑gbo, ‑na ‑naagbopʋ, ʋʋ nu, ɩ ꞊ŋa nɩ. Nyɩsʋa a tete nɔ 'nɩ: Nahuon nɩ nu 'le ‑kʋan ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ.» 25 ‑Ye ɔ nyu ꞊tu ꞊wɔn: «‑Tɩ ‑gbo, ʋ 'crɩɩ la 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, 'ke 'o ‑a nɩ bu gblaka, ‑ɔ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a ‑ta 'mʋ, 'n pui ‑tɛɛ, a ‑hri nɩ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ la, nɩ‑ ‑gbo: ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, bodɩɔ Dafidɩ, ‑tɛ kanʋ nyo la nu, ɔ kɔ 'a nahuin 'hɛɛn, 26 'ɔ pa la 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, 'ɔ ‑ha la 'o 'flɔɔ, ‑ɔ pɛ la 'o 'teble ke gbo, 'ɔ dio la, 'ɔ ‑nye la 'a dɛ ‑ye 'a nahuin, 'ʋ dio la ‑wɛ. 'Plɩɩ ‑ye tete nɔ 'nɩ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋʋ ‑do, nʋ‑ ‑wɛ 'le ‑bʋ di 'flɔɔdʋ a ‑gbɛ. 'Be 'flɔɔdʋ a ‑gbɛ, ‑ɔ nɩ 'le Nyɩsʋa a kayu a ‑gbɛ gbo, ʋ ‑hɩɔ la nɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑ta 'mʋ. Ti a ‑gbɛ 'yri, nyɩbɛyu ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Abiata, nɔ‑ mɔ la ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka.»

27 ‑Ye kɛ ɔ nyu lele ye po: «‑Tɛ Nyɩsʋa nu la 'klɔ, ‑ye ɔ nu la ‑tʋnahuon, 'plɩɩ 'ɔ ‑ha la 'le ‑nyrɔwɔɔ ‑do, ‑ɔ kɔ 'kwli 'mʋ ‑tʋnahuon di 'le ‑wlee, ɔ 'mʋ 'le 'hʋɩn lɛ ‑ha. Nyɩsʋa 'de 'le ‑wuwle‑nyrɔwɔ ‑ha, 'ke nahuon bɔ 'ye ꞊sʋɛ ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'mʋ. 28 Ɛ nɛ‑ nue, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, Nyɩsʋa 'ɔ lee nɔ 'mʋ, 'ɔ ‑nye 'mʋ 'klɩ, 'ke ꞊bo le 'ɛ nɩ nahuon dɛ, ɔ ‑wɛ 'le bɔ nu, 'ke 'le ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli 'mʋ.»

3

‑Wuwle‑nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑Yusu ‑wɔ la nahuon ꞊de a 'kʋɛ, ‑ɔ kɔ dabʋ 'kʋ la

(Matie 12.9-14; Luku 6.6-11)

1 ‑Wuwle‑nyrɔwɔ ‑ye 'mʋ, ‑Yusu 'ɔ mu 'le lele Nyɩsʋa a kayu gbo. 'Ke ɔ yɛ 'le nyɩbɛyu ꞊de gbo. Nyɩbɛyu a ‑gbɛ, 'a dabʋ 'kʋ la nɩ. 2 Bʋ nɩ 'klɛɛ 'o, ‑ye Falisi꞊tumu a nahuin, ‑ʋ nɩ 'o, ʋʋ ke gbaa 'yie, 'ʋʋ ‑Yusu 'ye, 'bɩa 'bɔ kɔ bɔ ‑wɔ nyɩbɛyu a ‑gbɛ a 'kʋɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'bɔ nue, ʋ 'muo ‑tɩ yɛɛ. (Falisi꞊tumu a nahuin nɔ 'nɩ, nahuon a 'kʋɛ a ‑wʋwɔ, ɛ mɔ ‑kʋaan nɩ. 'Plɩɩ Nyɩsʋa a tete nɔ 'nɩ, nahuon nɩ nu 'le ‑kʋan ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ.) 3 ‑Ye ‑Yusu le nyɩbɛyu a ‑gbɛ nɩ, ɔ nɔ: «'Ba ye 'mʋ, ‑bo nyra 'o nahuin ‑hɛyri 'mʋ gbo!» 4 ‑Ye ‑Yusu, ɔɔ Falisi꞊tumu a nahuin wlɔn 'nɩ ꞊gba: «‑Be' Nyɩsʋa a tetee po 'le? Nahuon bɔ nu ꞊hapʋdɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, kɔ, bɔ nu dɛ 'klan, dɛ tio‑ nu ‑tɛɛ 'le? Nahuon bɔ waa 'a 'be ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, ɔ 'nɩ ꞊han 'kʋ a ‑tɩ, kɔ, bɔ ‑ha 'a 'be a ‑hʋnhlʋn mɛ lɛ bʋ 'wan, dɛ tio‑ nu ‑tɛɛ 'le?» ‑Ye ʋ 'bii, ʋ nu ‑miaa. Ʋ 'die ‑hʋa, 'ke bʋ ꞊tuo ‑wɔn. 5 ‑Yusu 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, nahuin ꞊nʋ, 'waa 'lu a lɛ‑hielɛ nyre lɛ 'yi, kɔ, ʋ 'de nahuon ꞊de a wɔlɩ kɔ. Nɛ‑ nue, ‑Yusu 'ɔ ‑ha 'le yrʋ yigbakla, 'ɔ nyu 'ye, kɔ, 'kla 'ɔ nyo ‑wɛ ‑wliye 'yaa. ‑Ye kɛ ɔ po nyɩbɛyu a ‑gbɛ ye: «Srʋʋ ‑na dabʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'kʋ!» ‑Ye ɔ srʋʋ nɩ. Bɔ srʋʋ 'klɛɛ 'a dabʋ a ‑gbɛ, ‑ye ʋ 'hrɩ 'klɔ, 'ʋ bi 'o 'a dɩɔnʋ ꞊pɩ 'mʋ. 6 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ 'klɛɛ nahuon a ‑gbɛ a 'kʋɛ, ‑ye Falisi꞊tumu a nahuin a ‑gbɛ, ʋ ‑hɔn 'o 'mʋ nɩ, 'ʋ mu ‑gboligbo 'mʋ, ʋ kɔ 'kɩɩn Helɔdɩ a ꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, 'ʋ mu ꞊tɔ lɛ ꞊mɔ wɔn, ‑tɛ bʋ di nu, ʋ 'mʋ ‑Yusu 'la.

Nahuin 'plɔplɔ, ‑ʋʋ 'le ‑Yusu ye mu

(Matie 4.23-25; 12.15-21; Luku 6.17-19)

7 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'ke ‑Yusu mu 'le Galileblʋgba a 'yru nʋa 'mʋ, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, nahuin 'plɔplɔ 'ʋ nyo ‑wɔn kʋɛ. Nahuin a ‑gbɛ, ꞊ʋ ‑ye ‑hɔn 'le Galileblʋgba 'mʋ, kɔ ꞊ʋ ‑ye 'ʋ ‑hɔn 'le Sudeblʋgba 'mʋ, 8 kɔ Jrusrɛ 'mʋ, kɔ Yidumeblʋgba 'mʋ, kɔ 'blʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'le Sudɛn a 'nike, kɔ 'blʋgbɩ ꞊nʋ, ‑ɩ ꞊glaa 'le 'dɩɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ Tilɩ kɔ Sidɔ 'hɛɛn. Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'le 'waa 'dɩɛ klɛ 'mʋ lɛ ‑hɔn, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑Yusu nu, nɩ‑ kɔ ‑tɩ ʋ 'wɔn. Nɛ‑ nue, 'ʋ nyo ye di. 9 ‑Ye ɔ le 'a ‑naagbopʋ nɩ, 'ke bʋ ꞊mɔɔ ꞊nɔ 'blagbe lɛ, ‑ɛ die nu, dakʋ 'bʋʋ ꞊nɔ ‑hʋnhlʋn 'mʋ lɛ kɩka, ɔ 'mue 'le wlɔn 'ya. 10 'Plɩɩ ɔ 'mʋ 'le 'yru nʋa 'mʋ mu, ɔ ‑wɔ nahuin 'plɔplɔ a 'kʋɛi. Nɛ‑ nue, nahuin 'bii, ‑ʋ kɔ 'hʋɩn a hinhren, 'ʋʋ 'kɩka, 'ʋ nyo 'o 'hʋɩn 'mʋ ꞊gbee, 'ɛ nɩ nahuon, ɔ 'mʋ ‑Yusu lɛ 'tʋ, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ. 11 'Waa 'bie ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ke 'mʋ 'kuo ‑hʋɩn nɩ 'o, 'bʋ 'yo, ‑ye ʋ bla gbo kwlɩ, 'ke 'o ꞊nɔ ye, kɔ, 'ʋʋ 'le win 'le 'yaa 'dɔ, ʋ nɔ: «‑Mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ.» 12 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu nyu 'le ‑wɔn 'nɩ 'prɛɛ, 'ke 'le win 'yaklɩ 'kwli 'mʋ, 'ke ʋ nɩ ꞊tui 'le nahuon ꞊de ye, nahuon a gblo tio‑ bɔ 'ya 'mʋ.

‑Tɛ ‑Yusu ‑ha la 'le nahuiin ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn, ʋ 'mʋ 'a ‑wɔnnaanyʋ ‑hɛ

(Matie 10.1-4; Luku 6.12-16)

13 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye 'ke ‑Yusu 'ya 'le dʋgba ꞊de 'lu. ‑Ye nahuin ꞊nʋ, ɔɔ ‑hʋa ‑bʋ 'ya 'a ‑wɔnnaanyʋ 'mʋ, nʋ‑ ɔ da, 'ʋ mu 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ. 14 Ʋ mɔ nahuiin ‑pu ꞊tu 'o 'hɔɔn nɩ. Nʋ‑ ɔ ‑ha 'le du 'mʋ, 'ɔ nuu ꞊nʋ 'a ‑wɔnnaanyʋ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'o 'hʋɩn 'mʋ nɩ ti a pɛpɛ, kɔ, ɔ 'mu le, 'ke bʋ pue nahuin 'a ꞊hapʋtitie, 15 kɔ, ɔ 'mʋ ꞊nʋ 'klɩ ‑nyi, 'ke bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn lɛ, ‑ɔ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ. 16 'A ‑wɔnnaanyʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn a ‑gbɛ, 'waa 'dʋɩ, ɩ nɩ‑ ‑gbo: Simɔ, ɔ ꞊tue Piɛlɩdʋ, 17 kɔ Sebede a 'yuo꞊pli, ‑ʋ mɔ Sakɩ, ɔ kɔ 'a 'dɩayu Saan 'hɛɛn. ‑Yusu ꞊tue ꞊nʋ Bʋanɩsɛsɩdʋ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'yuo꞊pli, ‑ʋ 'we ꞊nɔ ‑tɛ ye; 18 kɔ Adre, kɔ Filipʋ, kɔ Batelemi, kɔ Matie, kɔ Toma, kɔ Sakɩ, ‑ɔ mɔ Alʋfe a 'yu, kɔ Tade, kɔ Simɔ. Simɔ a ‑gbɛ, 'ke ɔ nɩ 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ 'nɩnɩ ‑hʋa Romakʋɛ; 19 kɔ Judɩa Yisikalio. Nɔ‑ mɔ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ di ‑Yusu 'a yraanyʋ kwa po.

‑Tɛ ‑Yusu a 'dʋkʋɛ, ʋʋ la 'a gbʋgba lɛ ꞊mɔ

20 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'ke ‑Yusu mu 'le kayu gbo, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, kɛɛ, nahuin 'plɔplɔ 'ʋ ꞊glaa 'le lele ꞊nɔ. Ɛ nue, ʋ 'nɩ kɔ ꞊le 'hru, 'ke bʋ di dɛ. 21 ‑Tɛ 'a 'dʋkʋɛ 'wɔn dɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ 'lu ‑wɔn mue, ‑ye ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ da, 'a 'lu ‑hɔn 'o wlɔn 'mʋ 'hru. Ɛ nɛ‑ nue, 'ʋ bi 'hru wlɔn, 'ke 'o 'a gbʋgba a ‑ta 'mʋ.

Nahuin nɔ 'nɩ, 'ku ‑hʋan nɩ 'o ‑Yusu ke 'mʋ

(Matie 12.22-32; Luku 11.14-23; 12.10)

22 Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ ꞊de, nʋ‑ ‑hɔn la 'le Jrusrɛ 'mʋ, ʋ nɔ: «‑Yusu ‑gbo, Bɛsebulɩ, ‑ɔ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka Satan, nɔ‑ nɩ 'o ꞊nɔ ke 'mʋ, nɔ‑ɔ ꞊nɔ 'klɩ ‑nyi, 'ke bɔ bla 'kuo ‑hʋɩn lɛ, ‑ɔ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ.» 23 Bʋ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ‑Yusu dʋ nɩ, 'ɔɔ ‑talʋdʋɩ nu, 'ɔ nyu klɛ ‑hɩhɩa, ɔ nɔ: «꞊Be Satan, ɔ ‑wɛ 'le bɔ bla 'a dɩɔnʋ lɛ nɩ? 24 ꞊Bo pue dɛ ye: 'Ke 'le 'blʋgba 'kwli 'mʋ, nahuin 'bʋ 'bɛ ꞊tɩɔ lɛ, ‑ye 'blʋgba a ‑gbɛ, ɔ bi ꞊hlɔn. 25 'Ya 'o lele 'lu, kayugbokʋɛ 'bʋ 'bɛ ꞊tɩɔ lɛ, ‑ye kayu a ‑gbɛ, ʋ ‑gbɛ lɛ. 26 ‑Ye 'klɛɛ, Satan 'bɔɔ 'a dɩɔnʋ ye ‑wɔn, ‑ye ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ nu dɛ ꞊de, 'a 'klɩ di gbo 'nɩ ‑wɛ. 27 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ pa 'le 'klɩnyɔ a kayu gbo, ɔ 'mʋ 'a ‑tɔplɩ 'yri, 'bɩa 'bɔ 'de 'klɩnyɔ a ‑gbɛ mʋa ‑tɩtɛ. 'Bɔ mʋɔ 'klɛɛ, ‑ye ɔ ‑wɛ 'le bɔ 'yri 'a kayu a ‑tɔplɩ 'bii nɩ.

28 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, Nyɩsʋa ‑wɛ 'le bɔ 'wʋwla nahuin a dɛ 'kuku 'bii nɩ, ꞊betɩ bʋ poo Nyɩsʋa tanɩ lɛ. 29 Kɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ di Nyɩsʋa a ‑Hihiu tanɩ lɛ poo, Nyɩsʋa 'die 'le ‑wɛ bɔ 'wʋwla 'a dɛ 'kuku a ‑gbɛ gbe, ‑ɛ nue, ɔ nu dɛ 'kuku, ‑ɛ hie 'klɔ.»

30 Kɛ ‑Yusu nu la 'waa klɛ‑hɩhɩalɛ, ‑ɛ nue, ʋ nɔ 'nɩ, 'ku ‑hʋan nɩ 'o ꞊nɔ ke 'mʋ.

‑Yusu a 'dii kɔ 'a 'dɩayuo 'hɛɛn

(Matie 12.46-50; Luku 8.19-21)

31 'Ke ʋ nɩ 'le kayuu ‑do a ‑gbɛ gbo, 'a 'dii kɔ 'a 'dɩayuo nyɩbɛpʋ 'hɛɛn 'ʋ nyre 'o. 'Ke ʋ hree 'o ‑patʋ 'mʋ, 'ʋ le nahuon, 'ɔ mu ‑Yusu da wɔn. 32 'Dai nahuin nɩ gbo, 'ʋ ꞊glaa 'le ꞊nɔ. ‑Ye kɛ ʋ nyo ye po: «'Ye kɛ, ‑na 'dii kɔ ‑na 'dɩayuo, 'ke ʋ nɩ 'le ‑patʋ 'mʋ, ‑mɔ ʋʋ da.» 33 ‑Ye ɔ nɔ: «꞊Ʋ ‑ye mɔ ‑wɛ 'na 'dii kɔ 'na 'dɩayuo,» 34 'ɔ 'ba 'yii ye 'mʋ, 'ɔ 'ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ gblɛ, ‑ʋ ꞊glaa 'le ꞊nɔ, ‑ye ɔ nɔ: «Ba 'ye kɛ, nahuin ‑gbo, nʋ‑ mɔ ‑wɛ 'na 'dii kɔ 'na 'dɩayuo. 35 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a kewɛɛnlɛ nu, nʋ‑ mɔ ‑wɛ 'na 'dɩayuo kɔ 'na 'dii.»

4

‑Yusu po la 'dɩdɔnyɔ a ‑talʋdʋ

(Matie 13.1-23; Luku 8.4-15)

1 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑Yusu 'ɔ mu 'le lele Galileblʋgba a 'yru nʋa 'mʋ, 'ɔɔ 'le Nyɩsʋa a ‑tɩ nahuin tɔɔ, nahuin 'plɔplɔ 'ʋ ꞊glɔɔ 'le. Bɔ 'nɩnɩ 'ye 'hru, nɛ‑ nue, 'ɔ 'ya 'le 'blagbe wlɔn, 'ɔ nɩ gbo, 'ɔ 'yɩya 'le 'nie ke gbo, nahuin a ‑gbɛ 'ʋ 'wlɛ 'o 'nie nʋa 'mʋ gbo, 2 'ɔ nyu ‑tɔplɩ 'plɔplɔ tɔɔ, 'ke 'le ‑talʋdʋɩ 'kwli 'mʋ. Kɛ ɔ nyu 'klɛɛ ye po: 3 «Ba po 'mʋ nʋa ye gbo. Ɛ kɔ la ‑nyrɔwɔ ꞊de, nyɩbɛyu ꞊de 'ɔ mu la 'a ‑tɔplɩ 'dɔ wɔn. Ɔ nyi lɛ 'nɩ ‑gbla, 'ke 'le 'a ‑ci 'kwli 'mʋ. 4 ‑Tɛ ɔ nyi lɛ ‑gbla, ‑ye 'ke ꞊ɩ ‑ye bi 'o 'hru wlɔn lɛ, nʋblɩ 'ɩ di 'le, 'ɩ di. 5 Gblo a 'hɔn a nɔnɔ, ɔɔ lɛ ‑gbla, ‑ye 'ke ɔ bi 'o ‑tʋtʋtɩɔ ꞊nʋ ke, ‑ɔ kɔ gbo 'hɩɔ 'pa nɩ 'le, 'ɔ ‑hlɛntie ‑tɛɛ, 'ɔ ꞊ga ‑wɛ 'tata, ‑ɛ nue, ‑tʋtʋtɩɔ a ‑gbɛ, ɔ 'de la 'mʋ gbo hren. 6 ‑Tɛ 'dɩdɔ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ ꞊ga 'klɛɛ, 'yrʋ bi 'le yrayrɩ, ‑ye 'a ꞊gagɛi 'yrɔ nɩ, ‑ɛ nue, 'a ‑wlubʋɩ kʋɛ 'hɩɔ a ‑gbɛ ye. 7 Gblo a ta a nɔnɔ, ɔɔ lɛ ‑gbla, ‑ye 'ke ɔ bi 'le 'witi a ꞊gagɛi ‑gbahlɔn. ‑Tɛ 'dɩdɔ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ ꞊ga, ‑ye 'witilili ꞊nʋ, ɩ 'ya 'o ꞊o, 'ɩ 'bui 'lu lɛ. 'A ‑tɩ, ɩ 'de 'hlɛ po. 8 Gblo a ‑hɛn a nɔnɔ, ɔɔ lɛ ‑gbla, nɔ‑ bi 'o ꞊hapʋ‑tʋtʋ ke. ‑Tɛ 'dɩdɔ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ ꞊ga, ‑ye ɩ ku nɩ ‑tɛɛ, 'ɩ po 'hlɛ. 'A 'hlɔɔ ‑do, ɔ po 'yɔ a (30) ‑wlʋ ꞊tu 'o ‑pu, ꞊ɔ ‑ye po 'yɔ a (60) ‑wlɩɩ ta, 'a 'be ‑ye po 'yɔ a (100) ‑wlɩɩ ꞊hun.» 9 ‑Ye kɛ ‑Yusu nyu la 'klɛɛ ye po: «'Bɩa 'ba kɔ ‑tɩ'wɔnnʋa, ‑ye ba 'wɔn ‑tɩ ‑dodo.»

10 Ti gbi bɩ ‑hi, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn 'hɛɛn, kɔ pʋpʋ‑naagbopʋ ‑ye, ɔ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋ ‑do, nʋ‑ nɩ la 'o. ‑Ye ʋ ꞊gbɔ wlɔn: «‑Talʋdʋ ‑gbo, ‑n po, dɛ tio‑ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'le?» 11 ‑Ye ɔ nɔ: «'A mʋ ‑gbo, ‑ʋ mɔ 'na ‑naagbopʋ, Nyɩsʋa nye 'nɩ nu, 'aa Nyɩsʋa a ‑tɩ 'mʋ lɛ yrii, ‑tɛ ɔɔ nu, 'ɔ kɔɔ nahuin win ke. Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ ‑hli nahuin ke 'yi. Nahuin ‑gbo, ‑ʋ 'nɩnɩ naa 'mʋ ‑wɔn, ʋ ‑mɛ ‑ye, 'ke ʋ nyi 'le ‑talʋdʋɩɩ ‑do 'kwli 'mʋ 'wɔɔn. 12 Ɩ ‑do a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

Ʋ nyi 'nɩ 'ye ‑tɛɛ,

kɛɛ, ʋ 'nɩ yrii ꞊le lɛ,

'ʋ nyi ‑wɛ 'wɔn ‑tɛɛ,

kɛɛ, ʋ 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ.

'Bɩa 'bʋ nyi wɛn 'mʋ lɛ yrii,

‑ye ʋ di wɛn ‑wɔn 'nɩ ꞊hɩan,

ʋ 'mʋ wɛn 'waa nɩ 'klɔ Nyɩsʋa ‑nyi,

‑ye Nyɩsʋa di wɛn 'waa dɛ 'kuku 'nɩ 'wʋwla.»

13 ‑Ye ɔ nyu lele 'nɩ le: «'Bɩa 'ba 'nɩnɩ yrii ‑talʋdʋ ‑gbo 'mʋ lɛ, ‑ye a 'die 'le ‑wɛ ba yrii ꞊ɩ ‑ye ꞊nʋ 'mʋ lɛ gbe.» 14 Kɛ ɔɔ 'klɛɛ po: «Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'dɩdɔnyɔ ꞊nʋ, nɔ‑ mɔ nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ Nyɩsʋa a wintɛ ‑wɔn lɛ na. ‑Ye 'dɩdɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ, nɩ‑ mɔ Nyɩsʋa a wintɛ. 15 ‑Ye 'hru ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ wlɔn ɩ bi 'o lɛ, 'plɩɩ nʋblɩ 'ɩ di 'le, 'ɩ di, nʋ‑ mɔ nahuin ‑gbo, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a wintɛ 'wɔn, 'plɩɩ Satan, ‑ɔ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka, 'ɔɔ 'le di, 'ɔɔ 'le ꞊nʋ Nyɩsʋa a wintɛ a ‑gbɛ ꞊wlʋ ke ‑ha. 16 ‑Ye ‑tʋtʋtɩɔ ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'o 'hɩɔ 'pa ke, ‑ɔ kɔ ke 'dɩdɔ‑tɔplɩ ‑ye ꞊nʋ, ɩ bi ‑wɛ 'o, nɔ‑ mɔ nahuin ‑gbo, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a wintɛ 'wɔn, 'plɩɩ ‑ʋ nye ke wɛɛn, 'ke 'le plɔ a bleelɛ 'kwli 'mʋ, 17 'plɩɩ ‑ʋ nye ‑wɛ kwa 'ble, 'ke 'o ti 'cicrɛi gbi ‑wɔn. Kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑hʋɛ ꞊le, 'ke bɛ po 'ma, 'ke 'le ꞊nʋ ꞊wlʋ ke. Nahuin a ‑gbɛ, 'waa 'bienʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ ‑hʋa Nyɩsʋa a wintɛ, 'bʋ nyu ꞊sʋɛ ꞊tue, kɔ 'bʋ yrʋʋ, nɛ‑ mɔ nahuin a ‑gbɛ, 'waa nɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ bɩ sɩa ꞊nʋ. 18 ‑Ye ‑tʋtʋtɩɔ ꞊nʋ, 'witi a ꞊gagɛi nɩ 'o ke, ‑ɔ kɔ ke 'dɩdɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ɩ bi ‑wɛ 'o, 19 nʋ‑ mɔ nahuin ‑gbo, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a wintɛ 'wɔn, 'plɩɩ nahuin a ‑gbɛ 'ʋʋ 'klɔ ke a 'kla‑wliye'yɩya a hrɛtilɛ hrɛti, kɔ 'ʋʋ kʋkɔ‑tɔplɩ ꞊wlɩ klɛ naa, ‑ɩ nyu 'le kɩka 'mʋ po, 'plɩɩ 'waa ꞊wlɩ 'ɩɩ 'klɔ ‑gbo a ‑tɔplɩ ‑ye ‑wɔn lɛ kʋɛ, ʋ nʋɛ 'mʋ. ‑Tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ɩ nue, Nyɩsʋa a wintɛ, 'ɛ 'nɩnɩ nu ‑kʋan, 'ke 'le ꞊nʋ ꞊wlɩ ke, 'plɩɩ 'ɛ hihre lɛ. 20 ‑Ye ꞊hapʋ‑tʋtʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ke 'dɩdɔ‑tɔplɩ ‑ye ꞊nʋ, ɩ bi ‑wɛ 'o, nʋ‑ mɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a wintɛ 'wɔn, ‑ʋ nye kwa 'ble, 'ɛɛ ‑kʋan nu, 'ke 'le ꞊nʋ ꞊wlʋ ke, gblei a (30) ‑wlʋ ꞊tu 'o ‑pu, kɔ (60) ‑wlɩɩ ta, kɔ (100) ‑wlɩɩ ꞊hun, 'ɛ ‑hi 'o ‑tɛ ʋ nu o 'a 'wʋnwɔn 'mʋ.»

‑Yusu po la lele 'napɩ a ‑talʋdʋ

(Luku 8.16-18)

21 Kɛ ‑Yusu nyu lele ye po: «Nahuon 'bɔ 'bɩa 'napɩ, ɔ 'nɩ ꞊jre ꞊le kaka 'lu gbo, kɔ, nahuon 'bɔ 'bɩa 'napɩ, ɔ 'nɩ ꞊tue ꞊le 'le ‑bɛlɛ gbo. Kɛɛ, 'ke ɔ nye 'le dɛ 'klɔ gbo ꞊tu, ‑ɛ die nu, ɛ 'mʋ kayu gblɛ yri. 22 ‑Tɔplɩ 'bii, ‑ɩ ‑hli, ɛ di kɔ ‑nyrɔwɔ, ɩ 'mʋ pepe' 'mʋ lɛ bi, kɔ, ‑tɔplɩ 'bii, nahuon ꞊de 'de o yi, ɛ di kɔ ‑nyrɔwɔ, ɩ 'mʋ 'mʋlɛyriilɛ kɔ. 23 Ba po 'mʋ nʋa ye gbo ‑tɛɛ: Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kɔ ‑tɩ'wɔnnʋa, bɔ 'wɔn ‑tɩ ‑dodo.»

24 ‑Ye kɛ ɔɔ lele ꞊nʋ ye po: «Nyɩsʋa a wintɛ ‑gbo, 'nɩɩ ‑wɔn lɛ na, ba ꞊tue 'yie. ‑Tɛ a di 'a 'wʋnwɔn nu, kɛ Nyɩsʋa di 'a mʋ 'a 'mʋlɛyriilɛ nu. 25 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ Nyɩsʋa a wintɛ nʋa ye gbo po, Nyɩsʋa die 'nɩ nu, ɔ 'mue 'mʋ lɛ yrii, ɛ 'mʋ 'o ‑tɛ ɔ nu o 'a 'wʋnwɔn 'mʋ ‑hi. Kɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ pue nʋa ye gbo, ɔ 'nɩ yrie ꞊le 'mʋ lɛ nɩ gbe.»

‑Yusu po la lele 'dɩdɔ‑tɔplɩ, ‑ɩ kɔ ‑do ꞊ga a ‑talʋdʋ

26 Kɛ ‑Yusuu lele ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «‑Tɛ Nyɩsʋaa nahuin a win a kekɔɔlɛ nu, ɛ 'we ꞊nɔ ye nahuon ‑gbo, ‑ɔ ‑gbla 'dɩdɔ‑tɔplɩ lɛ, 'ke 'le 'a ‑ci ke. 27 ‑Tɛ ɔ ‑wɔ 'a lɛ‑gbʋgbla ‑wɔn, ‑ye ɔ mu 'mʋ 'dɩɔ. ‑Nyrɔwɩ 'bii, ɔɔ 'le 'dɩɔ 'mʋ ‑hi, ‑ye 'dɩdɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ɔ ‑gbla o lɛ, 'ke 'le ‑ci ke, ɩ ‑do, ɩɩ 'nɩ ꞊ga, mɔ, ɔ 'nɩ ‑hi ꞊le 'le ‑ci a ‑gbɛ ke. 28 ‑Tʋtʋʋ ‑do, nʋ‑ nye nu, 'ɩɩ ꞊ga. 'A ꞊gbaa ‑do, nɔ‑ ꞊ga ‑tɩtɛ, 'ɔ ku, 'ɔ po 'hlɛ, 'plɩɩ 'a 'yɔ ꞊nʋ, 'ɔ ku. 29 ‑Tɛ 'dɩdɔ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ ꞊hlu, ‑ye ɔ mu nɩ, 'ɔ gba 'a ‑faka, 'ɔ 'cɩ, ‑ɛ nue, 'a 'cɩcɛti nyre 'o ꞊o.»

‑Yusu po la lele 'dɩdɔdɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ 'yɛɛ 'cɩmɩ a ‑talʋdʋ

(Matie 13.31-32,34; Luku 13.18-19)

30 Kɛ ‑Yusuu lele ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'N di po ‑talʋdʋ ‑ye, 'mue 'a mʋ tɔɔ, ‑tɛ Nyɩsʋaa nu, 'ɛ kɔ nahuin ‑ye a ‑dodo, 'ɔ kʋʋ win ke, 'plɩɩ nahuin ‑ye 'ʋʋ klɛ bii. 31 Dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'we ꞊nɔ ye 'dɩdɔdɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ 'yɛɛ 'cɩmɩ 'dɔ, 'ɛ ‑hi 'o 'dɩdɔ‑tɔplɩ 'bii a 'yɔ 'mʋ. 32 Kɛɛ, 'bʋ 'dʋɛ, ‑ye ɛ ꞊ga nɩ. 'Bɛ ku, ‑ye ɛ 'bʋa nɩ, 'ɛɛ 'o 'dɩdɔ‑tɔplɩ 'bii 'mʋ ‑hi, kɔ, 'ɛɛ babʋɩ gblakɩ gblɛ po. 'A babʋɩ gblakɩ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, ɛ ‑wɛ 'le nʋblɩ bɩ poo 'le 'lɛ nɩ.»

33 ‑Tɛ ‑talʋdʋɩ ‑gbo, ɩ nɩ 'mʋ, kɛ ꞊ɩ ‑ye nɩ ‑wɛ 'mʋ, ‑Yusu 'ɔ nyi po, 'ɔɔ nahuin Nyɩsʋa a wintɛ tɔɔ. ‑Ye dɛ ꞊nʋ, nahuin, ʋ ‑wɛ 'le bʋ yrii 'mʋ lɛ, nɛ‑ ɔɔ ꞊nʋ tɔɔ. 34 ‑Ye ti a pɛpɛ, 'bɔɔ ꞊nʋ dɛ tɔɔ, 'ke 'le ‑talʋdʋɩ 'kwli 'mʋ, 'ke ɔ nyu 'le tɔɔ. Kɛɛ, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋʋ ‑do 'hɛɛn, 'bʋ nɩ 'o, 'plɩɩ ‑talʋdʋɩ 'bii ꞊nʋ, ɔɔ po, 'ɔ nyi ꞊nʋ klɛ ‑hɩhɩa.

‑Tɛ ‑Yusu nyra la ‑hlonpʋ gbo

(Matie 8.23-27; Luku 8.22-25)

35 ‑Nyrɔwɔɔ ‑do ꞊nʋ a ‑wise, ‑ye ‑Yusu le 'a ‑naagbopʋ nɩ, ɔ nɔ: «‑Ba ꞊ta 'le 'yru a 'pɩa ‑ye ꞊nʋ ke!» 36 'a ‑naagbopʋ 'ʋ gbɔ, 'ʋ 'ya 'le 'blagbe ꞊nʋ wlɔn, ‑ɛ kɔ 'kwli 'mʋ ɔɔ wɛn 'le nahuin Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ, 'ʋ gba nahuin a ‑gbɛ wlu, 'ʋ mu. 'Ke 'o 'waa nɩ 'blagbe 'hʋɩn 'mʋ, 'blagbei ‑ye nɩ 'o. 37 Bʋ nɩ 'klɛɛ 'o 'nie ke, bʋʋ mu, tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ‑hlonpʋ gblaka cɛ 'le ꞊le, 'yru 'ʋʋ 'dʋɩ po, 'a 'dʋɩ a ‑gbɛ 'ɩɩ 'le 'blagbe wlɔn lɛ 'wlɛɛ, ‑ye 'blagbe a ‑gbɛ, ɛ 'tatɩ 'le'yiilɛ nɩ, 'ke 'o 'yru a 'dʋɩ ‑wɔn, ‑ɩɩ 'le ꞊nɔ wlɔn lɛ 'wlɛɛ. 38 ‑Ye 'ke ‑Yusu ‑mɛ ‑ye, ɔ pɛ 'le 'blagbe a ‑hʋnma 'mʋ gbo, 'ɔ po 'o 'a 'lu 'pela ke gbo, 'ɔɔ ŋmo, 'a ‑naagbopʋ 'ʋ ‑hɩɔ ŋmla 'mʋ, ʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ, ꞊be ɩ 'nɩ 'yaa ꞊le ‑mʋ 'kla ‑wliye, ‑ɛ mɔ, ‑aa gbo mu 'nɩ ‑wɛ?» 39 ‑Yusu 'ɔ 'ba ye 'mʋ, 'ɔ 'prɛɛ 'le ‑hlonpʋ kɔ 'yru 'hɛɛn ‑wɔn, 'ke 'le win 'yaklɩ 'kwli 'mʋ, ɔ nɔ: «Ba ma wien, 'plɩɩ ba ‑wan ke gbo!» ‑ye 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑hlonpʋ ꞊nʋ, ʋ nyra gbo, 'yru 'bii ꞊nʋ, 'ʋ ‑wan ke gbo. 40 ‑Tɛ ‑hlonpʋ kɔ 'yru 'hɛɛn, ɩ ‑wan ke gbo, ‑ye ‑Yusu ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔɔ 'le 'a ‑naagbopʋ ‑wɔn 'prɛɛ, ɔ nɔ: «Dɛ tio‑ kɔ ‑tɩ 'aa hʋannʋ pɩ 'le? A 'kɩɛ 'dee wɛn Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye a kue.» 41 'A ‑naagbopʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ 'ta 'mʋ gblɛ 'dɔ, 'ʋʋ 'mʋ lɛ 'pʋprɛ, ʋ nɔ: «Ba 'ye kɛ nahuon ‑gbo, ‑hlonpʋ kɔ 'yru 'hɛɛn, ɩ nyo ‑wɛ 'o 'nɩ ꞊tuu.»

5

‑Tɛ ‑Yusu ꞊gbla la nahuon ꞊de, 'kuo ‑hʋɩn nɩ la 'o ke 'mʋ

(Matie 8.28-34; Luku 8.26-39)

1 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye ʋ nyre 'le Galileblʋgba a 'yru a 'pɩa ꞊nʋ ke nɩ, ‑ɔ mɔ Gelasakʋɛ a 'blʋgba. 2 ‑Yusu bɔ ꞊tɩ 'le 'blagbe wlɔn, tii ‑do a ti 'yri, ‑ye nyɩbɛyu ꞊de, nɔ‑ ‑hɔn 'le 'dɛɛi ke 'mʋ, 'ɔ muo ye 'mʋ 'bɛ wɔn. Nahuon a ‑gbɛ, 'ku ‑hʋan nɩ 'o ꞊nɔ 'ke 'mʋ, 'ʋʋ ꞊nɔ ꞊sʋɛ ꞊tue. 3 'Ke ɔ 'ti 'le 'dɛɛi ke, ‑ɩ nɩ 'le dʋgbɩ 'kwli 'mʋ. Nahuon ꞊de 'de 'le lele 'a mʋmʋa ‑wɛ, ꞊betɩ bʋ nu 'cɩɩn. 4 Ɛ kɔ ti, 'ʋ nyo la 'le kɩ dabʋɩ 'mʋ lɛ po, kɔ, 'ʋʋ la ‑wɛ 'cɩɩn nu, 'ʋʋ la 'a bʋɩ mʋa. Kɛɛ, ɩ 'bii ꞊nʋ, nahuon a ‑gbɛ, ɔ nyi la lɛ 'nɩ cɩcɛ. ꞊Ɔ ꞊de 'de 'klɛɛ lele 'klɩ kɔ, 'ke bɔ kiklo lɛ. 5 Ti a pɛpɛ, 'tɔ 'mʋ kɔ ‑nyrɛ 'mʋ, dʋgbɩ, nɩ‑ ɔɔ 'lu lɛ na, kɔ 'dɛɛi ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ 'le dʋgbɩ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, nɩ‑ ɔɔ 'le ‑gbahlɔn lɛ na, 'ɔɔ lɛ 'gbugbo, kɔ, 'ɔɔ 'a dɩɔnʋ 'hɛ lɛ hra.

6 Bɔ 'yee 'klɛɛ 'le ‑Yusu ye 'mʋ, ‑ye ɔ gbɔ 'le ye cigbɛi, 'ɔ blɔ kwlɩ ye gbo, ‑ɛ die nu, ‑Yusu 'muo 'mʋ ‑hɛ. 7-8 ‑Ye kɛ ‑Yusuu 'ku ‑hʋan ꞊nʋ ye po, ‑ʋ nɩ 'o nahuon a ‑gbɛ ke 'mʋ, ɔ nɔ: «'Ku ‑hʋan, ‑hɔn 'o nahuon ‑gbo ke 'mʋ!» ‑Ye nahuon a ‑gbɛ, ɔɔ 'le 'yaa win, ɔ nɔ: «‑Yusu, Yrayrɩnyɩsʋa a 'Yu, dɛ tio‑ ‑n ‑hʋa ‑bo nu 'mʋ 'mʋ 'le? 'Nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'dʋ 'kwli 'mʋ, ꞊nɩ ꞊tue 'le 'mʋ ꞊sʋɛ.» 9 ‑Ye ‑Yusu nyo wlɔn 'nɩ ꞊gba, ɔ nɔ: «‑Na 'dʋ 'le?» ‑Ye ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Na 'dʋ mɔ dakʋ, ‑ɛ nue, ‑a ‑huo nɩ.» 10 ‑Ye ɔɔ ‑Yusu lɛ 'nɩ 'batɩ 'dɔ, 'ke ɔ nɩ bla 'le 'kuo ‑hʋɩn lɛ, 'ke 'le 'blʋgba ꞊nʋ 'mʋ.

11 'Ke 'o ‑tɛgbii ‑do a ‑gbɛ, dʋgba nɩ 'o. 'A ꞊tɩɔ ‑ye bi 'le 'yru ‑wɔn. 'Ke bʋɩcɩ a ꞊ju gblaka nɩ 'o, 'ʋʋ lɛ wa. 12 ‑Ye 'kuo ‑hʋɩn a ‑gbɛ, ɔɔ ‑Yusu lɛ 'nɩ 'batɩ, ɔ nɔ: «Wɛɛn ke, 'ke ‑ba bi 'o bʋɩcɩ ꞊nʋ ke 'mʋ!» 13 ‑Ye ‑Yusu wɔn nɩ, 'kuo ‑hʋɩn a ‑gbɛ 'ɔ ‑hɔn 'o nahuon a ‑gbɛ ke 'mʋ, 'plɩɩ 'ɔ bi 'o bʋɩcɩ ꞊nʋ ke 'mʋ, bʋɩcɩ 'bii a ‑gbɛ, 'ɩ 'gba ci lɛ, 'ɩ ꞊tɩ dʋgba, 'ɩ bi 'yru 'mʋ lɛ, 'ɩ 'kʋkʋ lɛ. Bʋɩcɩ a ‑gbɛ, ‑ɩ 'kʋkʋ lɛ, ɩ ‑wɛ 'le bʋɩcɩ a 'milowɩɩ 'hɔɔn nɩ.

14 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ bʋɩcɩ a ‑gbɛ naa, ʋ 'gba lɛ ci, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn, 'ʋ nyi ‑wɔn lɛ na, 'ke 'le 'dɩɛ 'mʋ, kɔ ‑gligbɩ ke. 'Plɩɩ nahuin 'mui mu 'wɔn, ‑ye ʋ di 'le ꞊le, ʋ 'mʋ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ 'ye, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn. 15 ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, ‑ye 'ke ʋ yɛ 'o nahuon a ‑gbɛ gbo, 'kuo ‑hʋɩn ‑huohui nɩ wɛn 'o ke 'mʋ, 'ɔ nɩ gbo, 'ɔ pue wlawlʋ. Ɔ 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, hanhɩn 'de ‑hlɩn a nue. Nahuin a ‑gbɛ bʋ 'yo 'klɛɛ, ‑ye hʋannʋ biu 'le 'kwli 'mʋ. 16 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'ye ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn, 'ke 'o nahuon a ‑gbɛ kɔ bʋɩcɩ 'hɛɛn ‑wɔn, ʋ nɩ lɛ ‑wɔn, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ di ‑ta 'ye wɔn. 17 ‑Ye ʋ ‑tʋa ‑Yusu a lɛ'batɩlɛ gbo, 'ke bɔ ‑hɔn 'le 'waa 'blʋgba ꞊nʋ 'mʋ.

18 ‑Ye ‑Yusu 'ya nɩ, 'ke 'le 'blagbe wlɔn. Nahuon ꞊nʋ, 'kuo ‑hʋɩn nɩ wɛn 'o ke 'mʋ, ɔɔ ‑Yusu lɛ 'nɩ 'batɩ, 'ke bɔ naa ꞊nɔ ‑wɔn. 19 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu 'die ke wɛɛn, ɔ nɔ: «Mu 'le ‑na 'dɩɔ 'mʋ, 'ke 'le ‑na 'dʋkʋɛ ‑wɔn, ‑bo na ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ a ‑tɩ ‑wɔn lɛ, Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa nu ‑mʋ 'mʋ, kɔ, ‑tɛ ɔ nu ‑na wɔlɩ a 'yiye.» 20 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ bi wlɔn 'hru, 'ɔ mu 'le Dekapɔblʋgba 'mʋ. ‑Ye ‑tɔplɩ gblakɩ 'bii ꞊nʋ, ‑Yusu nu ꞊nɔ 'mʋ, nɩ‑ kɔ ‑tɩ, ɔɔ ‑wɔn lɛ na. ‑Ye nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nyi 'wɔn, ɩ saka ꞊nʋ nɩ.

‑Tɛ ‑Yusu ‑ha la Sayilu a 'yu 'klɔ, kɔ, ‑tɛ nyrʋgba ꞊de, dablogbo‑wɛkʋɛɛ la nu, ɔ 'tʋ la ‑Yusu a wlawlʋ lɛ, 'plɩɩ 'a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

(Matie 9.18-26; Luku 8.40-56)

21 'Ke ‑Yusu nɩ 'le 'blagbee ‑do ‑nɩ wɛn wlɔn, 'ɔ mu 'le Galileblʋgba a 'yru a 'pɩa ꞊nʋ ke. ‑Tɛ ɔ ꞊tɩ, 'ɔ nɩ 'o 'yru a ‑gbɛ nʋa 'mʋ, ‑ye nahuin 'plɔplɔ, nʋ‑ ‑wɛ ti ke, 'ʋ ꞊glaa 'le ꞊nɔ. 22 Bʋ nɩ 'klɛɛ 'o gbo, ‑ye Nyɩsʋa a kayu a nyɩgblaka ꞊de, nɔ‑ nyre 'o. 'A 'dʋ mɔ Sayilu. Bɔ 'ye 'klɛɛ ‑Yusu, ‑ye ɔ blɔ ye gbo kwlɩ, 23 'ɔ nyo lɛ 'batɩ, ɔ nɔ: «'Na 'yu nyrɔyu gbi, 'a 'hʋɩɩn 'nɩ hren, ɔɔ ‑hʋa bɔ 'kʋ. 'Nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, di 'le ‑bo puo dabʋɩ 'lu gbo, ‑ɛ die nu, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ, ɔ 'mʋ ‑hʋnhlʋn po.» 24 ‑Ye ‑Yusu wɔn nɩ, ɔ kɔ nyɩbɛyu a ‑gbɛ 'hɛɛn 'ʋʋ mu, nahuin 'plɔplɔ 'ʋ nyo ‑wɔn kʋɛ, 'ʋ nyo 'le yrɛ 'nyɩnyraa.

25 ‑Ye 'klɛɛ, 'ke 'le nahuin a ‑gbɛ ‑hɛyri, 'ke nyrʋgba ꞊de nɩ 'le. Nɔ‑ 'kʋɛɛ nu. 'A 'kʋɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ dablo bɔ nyo gbo ‑wɛ. ‑Tɛ 'kʋɛ a ‑gbɛ, ɛ 'tatɩ la 'a nunue, 'a 'yrʋ a ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn a nʋnʋ nɩ kɛ gbo. 26 'A 'hʋɩn a ‑gbɛ a ‑tɩ, 'ɔ na la ‑datapʋ a gblegblei yrɛ, 'ɔɔ la ꞊sʋɛ 'ye, 'a 'wli 'bii 'ɩ ‑wɛ la ꞊nɔ kwa lɛ. Kɛɛ, 'a 'kʋɛ a ‑gbɛ, ɛ 'nɩ ‑wɛ ꞊le la, kɛɛ, ɛɛ la 'le lɛ 'nɩ 'yaa. 27 ‑Tɛ ɔ 'wɔn 'klɛɛ ‑Yusu a 'dʋ, 'ɔ bi 'le nahuin 'plɔplɔ ꞊nʋ ‑hɛyri, 'ɔ nyre 'o ‑Yusu ke 'mʋ, 'ɔ 'tʋ 'a wlawlʋ lɛ, 28 ‑ɛ nue, kɛ ɔɔ po, 'ke 'le 'a ꞊wlʋ ke: «'Nɩ 'tʋ 'a wlawlɩ lɛɛ ‑do, 'na 'kʋɛ di 'nɩ ‑wɛ.» 29 Tii ‑do a ti 'yri, bɔ 'tʋ 'a wlawlʋ lɛ, ‑ye dablo 'kee 'a gbo‑wʋwɛ nɩ. ‑Ye ɔ yree nɩ, 'ke 'le 'a dɩɔnʋ 'hʋɩn ‑wɔn, ‑ɛ mɔ, 'a 'kʋɛ ‑wɛ nɩ. 30 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ‑Yusu yree nɩ, ‑ɛ mɔ, 'klɩ ‑hɔn 'le ꞊nɔ 'mʋ, 'ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ke 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, kɛ ɔɔ po: «Nyɔ‑ 'tʋ 'na wlawlɩ lɛ 'le?» 31 ‑Ye 'a ‑naagbopʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «'Be ‑na ‑gbɛ, ‑n nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, nahuin ‑huo nɩ, 'ʋʋ 'le ‑mʋ yrɛ 'nyɩnyraa. 'Plɩɩ ꞊nɩɩ wlɔn ꞊gba: Nyɔ‑ 'tʋ 'mʋ lɛ.» 32 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu, ɔɔ nahuin ꞊nʋ ‑ŋɩŋɛɛ 'yii, ‑ɛ die nu, ɔ 'mui yi, nahuon tio‑ 'tʋɔ lɛ. 33 Nyrʋgba a ‑gbɛ, hʋannʋ a ‑tɩ, ɔ ‑tʋa 'hɩhrɔlɛ gbo, ‑ɛ nue, ɔ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a 'kʋɛ ‑wɛ nɩ, 'ɔ mu 'o ‑Yusu ye 'mʋ, 'ɔ blɔ kwlɩ ye gbo, ‑ye kɛ ɔɔ ꞊nɔ ye po: «'Mɔɔ nɩ, ‑ɔ 'tʋ ‑na wlawlʋ lɛ, ‑ɛ die nu, 'na 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ.» 34 ‑Tɛ ‑Yusu 'wɩn, ‑ye ɔ nɔ: «'Na 'yu o, ‑tɛ ‑n kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye a ‑tɩ, nɛ‑ nue, 'nɩ ‑wɔ ‑na 'kʋɛ. Mu, 'ke 'le plɔ a bleelɛ 'kwli 'mʋ, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ.»

35 Win nɩ 'le ꞊nɔ wlɔn, nahuin 'ʋ ‑hɔn 'le nyɩgblaka Sayilu a ‑tɛ 'mʋ, ʋ nɔ: «Sayilu, ‑na 'yu nyrɔyu gbi ‑nɩ wɛn, ɔ 'kʋ nɩ. 'A ‑tɩ, ‑ha Tɔɔnyɔ ‑Yusu mɛ lɛ, ꞊betɩ ‑n dio 'ku 'mʋ ‑ha.» 36 Kɛɛ, ‑tɩ 'bii ꞊nʋ, ʋ ꞊tu, ‑Yusu 'nɩ dɩɩ ꞊le dɛ. Kɛ ɔɔ 'klɛɛ Sayilu ye po, ɔ nɔ: «‑Na ꞊wlʋ nɩ bi 'le ꞊hlɔn, kuo 'mʋ ꞊wlʋ yee ‑do!» 37 'Plɩɩ ʋ 'mʋ mu mu, ‑Yusu 'die ke wɛɛn, 'ke nahuin ‑ye bʋ kʋɛ ꞊nɔ ‑wɔn, 'bɛ 'de 'a ‑naagbopʋ Piɛlɩ, kɔ Sakɩ, ɔ kɔ 'a 'dɩayu Saan ‑do. Nʋ‑ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn mu, 'ke 'le Sayilu a ‑tɛ. 38 ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'le, ‑ye ‑Yusu 'ye nahuin 'plɔplɔ, 'ʋʋ lɛ 'gbugbo, 'ʋʋ popowli po, kɔ, 'ʋʋ wɔlɩ lɛ nu. 39 ‑Tɛ ɔ pa 'le kayu a ‑gbɛ gbo, ‑ye ɔ nɔ: «Dɛ‑ kɔ ‑cici a lɛ po 'le? Dɛ‑ kɔ ‑wɛ wuwe 'le? 'Yu ‑gbo, ɔ 'de 'kʋ. Ŋmla'a nɩ, ɔɔ ŋmo.» 40 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ʋ nyo 'nɩ 'caa. ‑Ye ɔ 'hrɔɔ nahuin 'bii nɩ, 'ɔ da 'yu a bu, kɔ 'a 'dii, kɔ 'a ‑naagbopʋʋ ta a ‑gbɛ 'hɛɛn, 'ʋ pa 'le ‑gblo ꞊nʋ 'mʋ, ‑tɛ 'yu pɛ 'le gbo. 41 ‑Tɛ ʋ pa 'klɛɛ 'le, ‑ye ‑Yusu klɩ 'yu a ‑gbɛ a dabʋ gbo, ‑ye ɔ nɔ: «Talita kumi!» ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ: «'Yu nyrɔyu, ‑mɔ 'nɩɩ le, 'ba ye 'mʋ!» 42 Tii ‑do a ti 'yri, 'ɔ 'ba ye 'mʋ, 'ɔ ‑tʋa nɩna gbo. 'Yu a ‑gbɛ, ɔ kɔ 'yrɩɩ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn. Bʋ 'ye 'klɛɛ dɛ a ‑gbɛ, ye ɛ saka ꞊nʋ nɩ 'dɔ. 43 ‑Ye ‑Yusu tiu nɩ, 'ke 'le win 'yaklɩ 'kwli 'mʋ, ɔ nɔ: «Dɛ ‑gbo, 'n nu, nahuon ꞊de nɩ le 'le ꞊ɔ ꞊de!» ‑Ye kɛ ɔɔ lele po: «Ba ‑nyo dididɛ, ɔ 'mue di!»

6

Nasalɛtɩ 'mʋ a nahuin, ʋ 'de la ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo

(Matie 13.53-58; Luku 4.16-30)

1 ‑Tɛ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ ‑hi, ‑ye ‑Yusu ‑hɔn 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ nɩ, 'ɔ mu 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ kɔ 'mʋ ɔ kuu 'le. Ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, nʋ‑ mu 'le. 2 ‑Tɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ nyre 'o, ‑ye 'ke ɔ mu 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, 'ɔ ‑tʋa Nyɩsʋa a ‑tɩ a tɔɔlɛ gbo. Nahuin 'plɔplɔ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ‑tɛ ʋ 'wɔn 'a tɔɔwin a ‑gbɛ, ‑ye ɩ saka ꞊nʋ nɩ, ʋ nɔ: «Nyɔ‑ tɔɔ ꞊nɔ ‑tɩ ‑gbo, ɔɔ ꞊tu 'le? Nyɔ‑ ‑nyi ꞊nɔ ꞊tɔdʋ ꞊nʋ 'le? Kɔ, nyɔ‑ ‑nyi 'klɛɛ ꞊nɔ 'klɩ, 'ke bɔ nu 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ‑gbo 'le? 3 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, nɔ‑ mɔ 'camʋdɛ, 'ɔ mɔ Mari a 'yu. 'A ‑dɩayuo nyɩbɛpʋ, nʋ‑ mɔ Sakɩ, kɔ Sosɩ, kɔ Judɩ, kɔ Simɔ. 'A ‑dɩayuo nyrʋyuo nɩ ‑wɛ nɔ ‑a mʋ ‑hɛyri.» 'Waa 'lu a lɛ‑hielɛdʋ a ‑gbɛ, nɛ‑ nue, 'ʋ 'dio ꞊wlʋ ye kuo. 4 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ, ʋ nyo 'o 'nɩ ꞊tuu, 'ke 'o 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de. Kɛɛ, ʋ 'nɩ ꞊tuo ꞊le 'o, 'ke 'le 'a ‑gbɛ a 'dɩɔ 'mʋ, kɔ, 'ke 'le 'a 'dʋkʋɛ ‑hɛyri, kɔ, 'ke 'le 'a kayu gbo.» 5 'Ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑Yusu 'de 'klɛɛ lele 'ŋmilɛkadɛ ꞊de nu, 'bɛ 'de bɔ po 'hʋɩnhrennyʋ gbi ‑ye dabʋɩ 'lu gbo, 'waa 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ a ‑tɩ. 6 Ɛ saka ‑Yusu nɩ, ‑tɛ ʋ nu, 'ʋ 'dio ꞊wlʋ ye kuo.

‑Tɛ ‑Yusu le la 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn, 'ke bʋ nu la 'hɔn ‑hɔn, 'plɩɩ bʋ gba la Nyɩsʋa a ‑tɩ 'dɩɛ klɛ

(Matie 10.5-15; Luku 9.1-6)

‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusuu 'mʋ mu 'dɩɛ ꞊nʋ, ‑ɛ ꞊glaa 'le Nasalɛtɩ, 'ɔɔ nahuin Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ. 7 ‑Ye ɔ da 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ nɩ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mu le, 'ke bʋ nu 'hɔn ‑hɔn, bʋ na 'dɩɛ klɛ, 'ɔ ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ, 'ke bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn lɛ, ‑ɔ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ, 8 ‑ye ɔ nɔ: «'Bɩa 'baa 'dɩɛ klɛ na, a nɩ gba 'le dɛ ꞊de, 'bɛ 'de kotuu ‑do*, mɔ, a nɩ gba 'le ‑wɛ dididɛ, kɔ blɔ, kɔ 'wliyɛ, 9 kɛɛ, ba gba 'sueii ‑do, kɔ wlawlɩ ꞊nʋ 'hɛɛn, aa pue.» 10 ‑Ye kɛ ɔɔ lele po: «'Bɩa 'ba nyre 'le 'dɩɔ ꞊de 'mʋ, kayu ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ gbo ʋ di 'le 'a mʋ paa, 'ke ba nɩ 'le ‑nɩnɩ, a 'mʋ 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ ‑hɔn. 11 'Bɩa 'ba mu 'le 'dɩɔ ‑ye 'mʋ, 'bɩa 'bʋ 'de 'a mʋ kwa 'ble, kɔ, 'bʋ 'nɩnɩ po 'a nɩ win nʋa ye gbo, ‑ye ba ‑hɔn 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ. 'Baa mu, ‑ye ba bʋbla 'a nɩ bʋɩ, ‑ɛ die nu, 'pupu 'mʋ 'o 'a nɩ bʋɩ 'hʋɩn 'mʋ lɛ ‑hɔn, a 'mue nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a yrʋ 'bʋ yɛ ꞊nʋ, ‑ye nʋ‑ʋ nɩ, ‑ʋ nue 'waa dɩɔnʋ ‑wɔn.» 12 ‑Tɛ ɔ ‑wɔ 'klɛɛ 'waa tiilɛ ‑wɔn, ‑ye 'a ‑naagbopʋ bi 'klɛɛ klɛ 'dɩɛ, 'ʋ nyi nahuin yrɛ ꞊tu, ʋ nɔ: «Ba hie 'o 'a nɩ dɛ 'kuku gbo, ba ‑nyi 'a nɩ 'klɔ 'bii Nyɩsʋa!» 13 'ʋʋ 'kuo ‑hʋɩn lɛ bla, ‑ɔ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ, kɔ, 'ʋʋ 'hʋɩnhrennyʋ 'plɔplɔ 'nyra 'lu lɛ po, 'ʋ ‑wɔ 'waa 'kʋɛi.

‑Tɛ Saan Batisɩ nu la 'kʋkʋɛ

(Matie 14.1-12; Luku 9.7-9)

14 Ti a ‑gbɛ 'yri, Galileblʋgba a 'kɩɩn, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Helɔdɩ, ɔ 'wɔn ‑Yusu a 'dʋ nɩ, ‑ɛ nue, 'a 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ꞊nʋ, ɔ nu a ‑tɩ, 'a 'dʋ 'ʋ 'sɛɛ gbo, 'ke 'le 'blʋgba 'bii ꞊nʋ 'mʋ. Kɛ nahuin ‑yee po: «Saan Batisɩ, ‑ɔɔ o nahuin 'nie 'lu lɛ po, nɔ‑ɔ nɩ. ‑Tɛ ɔ 'kʋ la, ɔ 'hrɩ lele 'klɔ. Nɛ‑ nue, 'ɔ kɔ 'klɩ, 'ke bɔ nu 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ‑gbo, ‑ɩ kɔ 'dʋ ‑aa 'wɔn.» 15 ‑Ye kɛ ꞊ʋ ‑yee ‑wɛ po: «Eli, ‑ɔ mɔ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ, nɔ‑ɔ nɩ, nɔ‑ 'hrɩ 'klɔ.» Kɛ ꞊ʋ ‑yee lele po: «Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ ‑yee nɩ. ‑Tɛ 'a winwlɔn‑hɛnyʋ nɩ la 'mʋ, ti ‑hi la a ti 'yri, kɛ'ɛ nɩ, ɔ nɩ 'mʋ.» 16 Helɔdɩ ‑mɛ ‑ye, ‑tɛ ɔ 'wɩn, ‑ye ɔ nɔ: «Saan Batisɩɩ nɩ, ‑ɔ kɔ 'lu 'n le o nahuin bʋ 'bɛ o 'o, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ 'hrɩ lele 'klɔ.»

17-19 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, dɛ ꞊nʋ, Helɔdɩ nu la Saan 'mʋ, 'plɩɩ ɔ 'mʋ la 'kʋ, ɛ nɛ‑ ‑gbo: Helɔdɩ, 'a ‑dɩayu nyɩbɛyu Filipʋ, nɔ‑ kɔ la nyrʋgba. 'A 'dʋ mɔ la Helɔdiadɩ. Helɔdiadɩ a ‑gbɛ, nɔ‑ Helɔdɩ ‑ha la Filipʋ kwa, 'ɔ kʋɔ la. ‑Tɛ Saan 'wɩn la, ‑ye ɔ nɔ: «Ɛ 'de 'o lɛ nɔɔ, 'ke ‑na ‑dɩayu Filipʋ ‑gbo, ‑ɔ 'kɩɛ nɩɛ 'klɔ, ‑bo di ꞊nɔ 'a nyrʋgba kwa ‑ha, ‑bo dio kɔ.» ‑Tɛ Saan ꞊tu ‑tɩ a ‑gbɛ, nɛ‑ nue, Helɔdiadɩ a ‑gbɛ 'ɔ ꞊tutuo Helɔdɩ, 'ke bɔ le 'a 'sɔyuo, bʋ klɩ Saan, bʋ mʋɔ, 'plɩɩ bʋ puo ꞊jɩ 'mʋ. ‑Tɛ ʋ puo 'klɛɛ ꞊jɩ 'mʋ, ‑ye Helɔdiadɩ, ɔ nye lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ke bʋ 'lɔ. Kɛɛ, ɔ 'die 'le ‑wɛ, 20 ‑ɛ nue, Helɔdɩ, ɔɔ Saan 'nɩ pɩ, kɔ, 'ɔ nyo ‑wɛ 'o ꞊tuu. Ɔ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a 'klɔ 'sii 'o ye, 'plɩɩ 'ɔ mɔ Nyɩsʋa a nahuon. Nɛ‑ nue, 'ɔ nyo 'yie ꞊tu. 'Ɛ nɩ ti, ɔ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, 'bʋʋ toto po, ‑ye Saan a totowin, ɩɩ Helɔdɩ 'mʋ ‑ha 'ku 'dɔ, kɛɛ ‑ye ɔ nʋɛ 'mʋ nɩ, 'ke bɔ 'wɔn 'a win.

21 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ 'klɛɛ, ‑ye 'a nyrʋgba Helɔdiadɩ, ɔ 'ye la 'hru, 'ke bɔ nue, bʋ 'la Saan. ‑Nyrɔwɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ la ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ, ʋ kɔ la 'o Helɔdɩ a lɛ'mimre. ‑Nyrɔwɔ a ‑gbɛ a ‑tɩ, 'ɔ da la nahuin, 'ke ʋ 'mʋ la lɛ 'mre, kɔ, ʋ 'mʋ la dɛ di. Nahuin ꞊nʋ, ɔ da la, nʋ‑ mɔ la 'a 'blʋgba, ‑ɔ mɔ Galileblʋgba a ye'mʋnaanyʋ, ʋ kɔ 'sɔyuo a nyɩgblakɩ, kɔ 'blʋgba a nyɩgblakɩ ‑ye 'hɛɛn. 22 'Ke ʋ nɩ 'klɛɛ 'o gbo, ‑ye Helɔdiadɩ a 'yu nyrɔyu, nɔ‑ pa 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, 'ɔ ‑tʋa ‑wla a yiyie gbo. 'A yiyie a ‑gbɛ, ɛ klɩɩ Helɔdɩ ke 'dɔ, ɔ kɔ nahuin ꞊nʋ, ɔ da wɛn lɛ'mimre ke 'hɛɛn. ‑Ye kɛ ɔ nyo 'klɛɛ ye po: «‑Hʋa 'ɛ nɩ dɛ, ‑na ꞊wlʋ nʋɛ 'mʋ. 'N die ‑mʋ 'nɩ ‑nyi.» 23 ‑Ye kɛ ɔɔ lele po: «'N 'sʋʋ nɩ, 'ɛ nɩ dɛ, ‑n di ‑hʋa, 'n die ‑mʋ 'nɩ ‑nyi, ꞊betɩ bɛ 'ya 'na 'blʋgba a ꞊tɩɔ 'mʋ.» 24 ‑Tɛ 'yunyrɔyu ꞊nʋ, ɔ 'wɩn, ‑ye ɔ 'hrɩ nɩ, 'ɔ mu 'a 'dii wlɔn ꞊gba wɔn, ɔ nɔ: «'Na 'dii, dɛ tio‑ ꞊bo ‑hʋa 'le?» ‑Ye 'a 'dii nɔ: «Dɛ ‑bo ‑hʋa, nɛ‑ mɔ Saan Batisɩ a 'kʋkʋɛ. Bʋ 'bɛ 'o 'a 'lu, bʋ yʋ 'le, ‑a 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, ɔ 'kʋ nɩ.» 25 'Plɩɩ 'a 'dii 'mʋ mu ‑yrɛ, ‑ye 'yunyrɔyu a ‑gbɛ, ɔ 'kɩka nɩ, 'ɔ pa lele, 'ɔ mu 'o 'kɩɩn ye, ɔ nɔ: «Dɛ 'nɩɩ ‑mʋ ‑hʋa, nɛ‑ mɔ Saan Batisɩ a 'kʋkʋɛ. 'Bɛ 'o 'a 'lu, ‑bo pu 'le huo wlɔn, ‑bo yʋ 'mʋ ye, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo.» 26 ‑Tɛ 'kɩɩn 'wɩn, ‑ye 'a ꞊wlʋ 'mʋɛ gbo. Kɛɛ, ‑tɛ ɔ 'sʋɛ wɛn ke, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ye, ɔ da wɛn lɛ'mimre ke, nɛ‑ nue, 'ɔ 'die ‑hʋa, 'ke bɔ blɛ ke. 27 Tii ‑do a ti 'yri, 'ɔ le 'a 'sɔyuotayu ‑ye, 'ke bɔ mu 'le ꞊jɩkayu gbo, bɔ 'bɛ 'o Saan Batisɩ a 'lu, bɔ yʋ 'le, 'sɔyuotayu a ‑gbɛ 'ɔ mu 'le ꞊jɩkayu gbo, 'ɔ 'bɛ 'o Saan a 'lu, 28 'ɔ pu 'le huo wlɔn gbo, 'ɔ yʋ 'le, 'ɔ ‑nyu 'yu nyrɔyu a ‑gbɛ, 'yu nyrɔyu ‑mɛ ‑ye 'ɔ gbʋ 'a 'dii ye. 29 ‑Tɛ Saan a ‑naagbopʋ 'wɔn 'a 'kʋkʋ‑tɩ, ‑ye ʋ di la 'le ꞊le, 'ʋ gba la 'a 'kʋkʋku, 'ʋ ‑hɩɔ la 'o.

‑Tɛ ‑Yusu wloo la 'flɔɔ, 'ke 'o nahuin a 'milowɩɩ ꞊hun ye, 'ʋ dio la, 'ʋ ꞊mra la

(Matie 14.13-21; Luku 9.10-17; Saan 6.1-14)

30 ‑Tɛ ‑Yusu le o 'a ‑wɔnnaanyʋ, 'ke bʋ na o 'dɩɛ klɛ, bʋ ꞊tu o Nyɩsʋa a ‑tɩ, ‑ye 'a ‑wɔnnaanyʋ a ‑gbɛ, ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋ 'kukue lɛ, 'ke 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ. ‑Tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ʋ nu, kɔ, ‑tɩ 'bii ꞊nʋ, ʋ tɔɔ nahuin, nɩ‑ ʋʋ 'klɛɛ ‑Yusu ‑wɔn yrɛ na. 31 ‑Ye nahuin 'plɔplɔ nyu la 'o 'hʋɩn 'mʋ lɛ mu, ʋ 'mʋ toto po, 'plɩɩ 'ʋ nyu 'o 'hʋɩn 'mʋ ‑hɔn. Nɛ‑ nue, ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn 'ʋ 'nɩnɩ kɔ ti, 'ke bʋ di dɛ. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ, ‑Yusu 'ɔ le 'a ‑naagbopʋ, ɔ nɔ: «Ba di 'le, ‑ba mu 'le ‑tɛgbi, 'dʋ bii 'le ye, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'le 'hʋɩn lɛ ‑ha dɛ gbi!» 32 ‑Ye ʋ bi 'le wlɔn 'blagbe, 'ʋ mu 'le ‑tɛgbi, 'dʋ bii 'le ye, 33 nahuin 'plɔplɔ 'ʋ 'yu, ‑tɛ ʋʋ mu, 'ʋ yruu, 'dɩɛ pɛpɛ 'bii a nahuin 'ʋ 'bɛ ‑wlu, 'ʋ 'yraa 'yru nʋa 'mʋ lɛ, 'ʋ 'bɩʋ ye 'mʋ, 'ke 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, ʋ di 'o kwlɛɛ.

34 ‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩ 'le 'blagbe wlɔn, ‑ye ɔ 'ye nahuin 'plɔplɔ ꞊nʋ nɩ, ‑ʋ di 'le, ‑ye 'waa wɔlɩ nyo nu, ‑ɛ nue, ʋ 'we ꞊nɔ blablɔ ye, ‑ɔ 'de kʋkɔnyɔ kɔ, 'ɔ bi 'o, 'ɔ ‑tʋa 'waa ‑tɔplɩ 'plɔplɔ a tɔɔlɛ gbo. 35 ‑Tɛ 'tɔɔ ‑wɔn, ‑ye ‑naagbopʋ 'yɩya 'o ‑Yusu 'mʋ gbo 'hʋɩn, 'ʋ lo, ʋ nɔ: «‑Tɛgbi ‑gbo, ‑a nɩ nɔ, 'dʋ bii nɔ ye, dididɛ 'de nɔ nɩ, 'plɩɩ, 'tɔɔ 'nɩ ‑wɔn. 36 'A ‑tɩ, le nahuin ‑gbo, bʋ mu 'le ‑gligbɩ kɔ 'dɩɛ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɩ ꞊glaa 'le ‑a mʋ, bʋ mu 'waa dɩɔnʋ a dididɛ lɛ ꞊mɔ, ʋ 'mue ‑tɔ!» 37 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'A nɩ ‑gbɛ, ba ‑nyu dididɛ!» ‑Ye ʋ nɔ: «Dɛ tio‑ ‑a di gba, 'plɩɩ ‑a 'mʋ 'waa dididɛ ‑tɔ 'le? 'Be ‑ye, ɛ mɔ 'wliblɔ'ɔ nɩ, ‑a di gba, 'plɩɩ ‑a 'mʋ 'waa dididɛ 'ye.» 38 ‑Ye ɔ nɔ: «'Flɔɔkuii ‑tie a kɔ 'le? Ba mu 'le 'a nɩ blɔ wlɔn lɛ ta!» ‑Tɛ ʋ ta 'le lɛ, ‑ye ʋ lo nɩ, ʋ nɔ: «‑A kɔ 'flɔɔkuii ꞊hun kɔ ‑hriin 'hɔn.» 39 Bʋ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ‑Yusu le ꞊nʋ nɩ, ɔ nɔ: «Ba le nahuin ꞊nʋ, bʋ nu dui, bʋ nɩ gblɛ, 'ke 'o ‑piti ke!» Yakɔ a ‑gbɛ gbo, ‑piti 'de wɛn a 'kʋɛɛ, 40 'ʋ nu dui, 'ʋ nɩ gblɛ. Du ‑ye nɩ 'o, 'ʋ ‑wɛ 'le nahuin a (100) ‑wlɩɩ ꞊hun, du ‑ye nɩ 'o, 'ʋ ‑wɛ 'le nahuin a (50) ‑wlɩɩ 'hɔn ꞊tu 'o ‑pu. 41 ‑Tɛ ʋ nɩ 'klɛɛ gblɛ, ‑ye ‑Yusu 'ba 'flɔɔkuii ꞊hun a ‑gbɛ kɔ ‑hriin 'hɔn a ‑gbɛ 'mʋ nɩ, 'ɔ 'ba 'lu ye 'mʋ, 'ɔɔ 'le yrayrɩ lɛ ta, 'ɔ ‑nye Nyɩsʋa 'wio, 'ke 'o dididɛ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ, 'plɩɩ 'ɔ 'bɩ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɔ ‑nyi 'a ‑naagbopʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo nahuin 'bii a ‑gbɛ 'mʋ lɛ woo, 'ɔ woo ‑wɛ ‑hriin 'hɔn a ‑gbɛ nahuin 'bii 'mʋ lɛ. 42 Ʋ 'bii, ʋ di dɛ ‑didi, 'ʋ ꞊mra. 43 ‑Tɛ ʋ ‑wɔ dɛ lɛ, ‑ye didi‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ hie gblɛ, ‑naagbopʋ 'ʋ 'kukui lɛ, 'ʋ 'yie 'le ‑tʋgbɩwɩɩ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn. 44 'Ke 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ di dɛ, nyɩbɛpʋ a 'milowɩɩ ꞊hun nɩ la 'le.

‑Tɛ ‑Yusuu la 'yru ke na, ɔɔ la 'le 'a ‑naagbopʋ ye mu

(Matie 14.22-33; Saan 6.15-21)

45 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye tii ‑do a ti 'yri, ‑Yusu le 'a ‑naagbopʋ nɩ, 'ke bʋ 'ya 'le 'blagbe wlɔn, bʋ ꞊ta 'le 'yru a 'pɩa ꞊nʋ ke, 'ke bʋ mue 'le 'dɩɔ ꞊nʋ ye, ‑ɔ mɔ Bɛtɩsaida, 'plɩɩ ɔ 'mu ‑wɔn kʋɛ. Ti a ‑gbɛ 'yri, 'ke ɔ di 'o nahuin wlu gba. 46 ‑Tɛ ʋ ‑gbɛ 'klɛɛ lɛ, ‑ye 'ke ɔ mu 'le dʋgba 'lu, 'ɔ mu 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'prɛɛ wɔn. 47 ‑Tɛ 'tɔ ‑wɔn, ‑ye 'ke 'blagbe nɩ 'o 'nɩ‑hɛyri 'mʋ, ‑Yusuu ‑do, nɔ‑ nɩ 'le gbogbo ye. 48 ‑Ye ɔ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, bibree ꞊nʋ lɛ 'nɩ pa, ‑ɛ nue, pepee ꞊nʋ ye 'nɩ ‑wɔn. Ye‑hɛhapɛ bɛ po wun a ti 'yri, ‑ye ɔ nyu 'o 'mʋ mu 'hʋɩn, 'ɔɔ 'nie ke na, 'ɔ nyu lɛ ‑hi. 49-50 ‑Tɛ ʋ 'yo, ɔɔ 'nie ke na, ‑ye ʋ dɔɔ 'ku, 'ʋ 'ta 'mʋ gblɛ, hʋannʋ a ‑tɩ, 'ʋ ‑hɛ ‑cici wlɔn. Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye kɛ ‑Yusu nyu ye po: «Ba 'kee 'mʋgblɛ'tɩta. 'Mɔɔ nɩ. A nɩ pɩ 'le hʋannʋ!» 51 'ɔ 'ya 'le ꞊nʋ ‑wɔn, 'ke 'le 'blagbe wlɔn. ‑Tɛ ɔ 'ya 'klɛɛ, ‑ye pepe ‑wan gbo ke. Ɩ saka ꞊nʋ nɩ 'dɔ, 52 ‑ɛ nue, ‑tɛ ‑Yusu wloo 'flɔɔ, ʋ 'die wɛn a yree, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ ‑wɛ 'le 'ɛ nɩ dɛ ꞊de. 'Waa ꞊wlɩ 'die 'le ‑wɛ bɩ yrii 'o dɛ lɛ.

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la nahuin a 'kʋɛi, 'ke 'le Senesalɛtɩdɩɔ 'mʋ

(Matie 14.34-36)

53 ‑Tɛ ‑Yusu, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ ꞊ta 'yru, ‑ye ʋ nyre 'le Senesalɛtɩdɩɔ 'mʋ nɩ, 'ʋ ꞊tɩ 'le 'blagbe wlɔn, 'ʋ mʋɛ gbo. 54 ‑Tɛ ʋ ꞊tɩ 'klɛɛ, ‑ye tii ‑do a ti 'yri, nahuin yrii ‑Yusu nɩ, 55 'ʋ bi 'blʋgba 'bii ꞊nʋ ke, 'ʋ bla 'waa kɩklanyʋ, 'ʋ pu ‑hanmakɩi wlɔn lɛ, 'ʋ 'tatɩ 'waa 'lelɛyɩya, 'ke 'o ‑tɛgbi ꞊nʋ, ʋ plɛ, ‑Yusu nɩ 'o, ɔ 'mʋ 'waa 'kʋɛi ‑wɔ a ‑tɩ. 56 'Ɛ nɩ ‑tɛgbi, ‑Yusuu 'o muu, 'dɩɛ 'mʋ kɔ ‑gligbɩ ke, kɛ ʋʋ nu, 'ʋʋ kɩklanyʋ ti ke ‑wɔ, 'ke 'o 'dika, 'plɩɩ 'ʋ nyo lɛ 'batɩ, 'ke bɔ wɛɛn ke, bʋ 'tʋ 'a wlawlʋ lɛ, mɔ ꞊betɩ bɛ 'ya 'a wlawlʋ a bʋgbodɛ 'mʋ. ‑Ye nahuin 'bii, ‑ʋ 'tʋɔ lɛ, 'waa 'kʋɛi ‑wɛ nɩ.

7

‑Yusu nɔ 'nɩ, nahuon, ɔ nɩ po 'le 'o ‑tʋnahuin a tetei Nyɩsʋa a tetei ꞊pɩ 'mʋ

(Matie 15.1-9)

1 Ɛ kɔ ‑nyrɔwɔ ꞊de, Falisi꞊tumu a nahuin ꞊de, ʋ kɔ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ ꞊de 'hɛɛn, nʋ‑ ‑hɔn 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, 'ʋ 'kukue lɛ, 'ke 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ. 2 'Ke ʋ nɩ 'o, ‑ye ʋ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a ‑naagbopʋ ‑ye, 'bɩa 'bʋ 'mʋ dɛ di, ʋ 'nɩ yra ꞊le kwa lɛ. 3 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Falisi꞊tumu a nahuin bi 'le ye, kɔ ‑Juukʋɛ ‑ye 'hɛɛn, ʋʋ 'o 'waa bunʋ a tetei 'o 'nɩ ꞊tuu. Ɛ 'die 'le ‑wɛ, 'waa 'dɩanyɔ bɔ 'de kwa lɛ yra ‑tɛɛ, 'plɩɩ bɔ di dididɛ di. 4 Ɛ 'die 'le ‑wɛ, 'waa 'dɩanyɔ bɔ ‑hɔn 'le 'maɩ ye 'mʋ, bɔ 'de bʋɩ lɛ yra, 'plɩɩ bɔ di dididɛ di, 'ʋʋ 'o 'waa bunʋ a tetei 'plɔplɔ ‑ye 'o ꞊tuu, ʋ hie ꞊nʋ lɛ: ‑tɛ ʋ di nu, ʋ 'mʋ 'nie'mʋ'naapɔhlɩ lɛ yra, kɔ 'mlaa‑tɔplɩ, kɔ 'plɩyɩ 'hɛɛn. Ʋ nɔ 'nɩ, nɛ‑ nye nu, 'plɩɩ ʋ 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 5 ‑Ye ʋ ꞊gba 'klɛɛ ‑Yusu wlɔn: «Dɛ tio‑ kɔ ‑tɩ ‑na ‑naagbopʋ 'ʋ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o tetei ꞊nʋ 'o, ‑a nɩ bunʋ tɔɔ ‑a mʋ? 'Bɩa 'bʋ 'mʋ dɛ di, ʋ 'nɩ yra ꞊le kwa lɛ.» 6 ‑Ye ɔ ꞊tu ꞊wɔn, ɔ nɔ: «Aa naa 'lii 'hɔn. Ti ꞊de a ti 'yri la, winwlɔn‑hɛnyɔ Esai ꞊tu la ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'ke 'o 'a mʋ ‑gbo ‑wɔn. Dɛ, ɔ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, nɛ‑ ‑gbo:

Kɛ Nyɩsʋa po:

Dakʋ ‑gbo, ʋʋ 'mʋ ‑nyi ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ,

'ke 'o 'waa wuntɔ 'yri,

kɛɛ, 'waa ꞊wlɩ hren 'mʋ ‑wɔn.

7 Ʋ nɔ 'nɩ, 'n kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ,

kɛɛ, 'na ‑tɩ 'de 'le ꞊nʋ ꞊wlɩ ke nɩ,

‑ɛ nue, ʋʋ tɔɔ ‑tʋnahuin a tetei,

'ʋ nyi Nyɩsʋa a tetei daa.»

8 Kɛ ‑Yusu nyu lele ye po: «A hie 'o Nyɩsʋa a tetei gbo, 'aa 'o ‑tʋnahuin a tetei 'o ꞊tuu.» 9 ‑Ye ɔ 'prɛɛ 'le lele ꞊nʋ ‑wɔn, ɔ nɔ: «A nɔ 'nɩ, a kɔ ꞊tɔ, 'a po Nyɩsʋa a tetei 'pɩa ke, 'aa 'a nɩ tetei naa. 10 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise ꞊tui la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a tetei 'kwli 'mʋ, ɔ nɔ: ꞊Tuu 'o ‑n bu kɔ ‑n 'dii 'hɛɛn, 'ke 'le 'waa 'mʋnʋɛlɛ 'kwli 'mʋ! ꞊Ɛ ‑ye nɔ 'nɩ: Nahuon 'bɔ ꞊tu 'a bu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn a ‑tɩ 'klɩn, ʋ kɔ bʋ 'lɔ. 11 Kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, a nɔ 'nɩ: Nahuon, ɔ ‑wɛ 'le bɔ le 'a bu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn nɩ, ‑ɛ mɔ: 'N nɛ kʋkɔ‑tɔplɩ a ꞊tɩɔ ‑ye, 'n kɔ ꞊bo ‑nyo wɛn 'a mʋ, 'ke 'o 'a nɩ 'mʋ‑hɛɛlɛ a ‑ta 'mʋ, kɛɛ, 'n ‑hɩɔ nɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑ta 'mʋ. 12 ‑Ye a nɔ 'nɩ: Nahuon a ‑gbɛ 'bɔ ꞊tu ‑tɩ a ‑gbɛ, 'ke 'o 'a bu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn ‑wɔn, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ nɩ ‑hɩʋ 'le lele 'mʋ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ɩ ꞊ŋa nɩ, 'ke 'o nahuon a ‑gbɛ ‑wɔn. 13 Kɛ'ɛ nɩ, aa nu, 'aa 'o 'a nɩ ‑gbɛgbɛ a tetei 'o ꞊tuu, kɔ, 'aa Nyɩsʋa a ‑tɩ 'wla, kɔ, 'aa lele 'yilɛnyre‑tɔplɩ ‑ye nu, ‑ɩɩ Nyɩsʋa a tetei 'wla.»

‑Yusu nɔ 'nɩ, dɛ ‑gbo, ‑ɛɛ 'le ‑tʋnahuon a ꞊wlʋ ke 'mʋ ‑hɔn, ɛ nɛ‑ nye nu, 'ɔɔ ‑tɩ'wlanyɔ ‑hɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye

(Matie 15.10-20)

14 ‑Ye ‑Yusu da lele nahuin ‑ye ꞊nʋ nɩ, ‑ʋ nɩ 'o ‑tuoo ‑do a ‑gbɛ ke. ‑Ye kɛ ɔ nyu ye po: «A 'bii, ba po 'mʋ nʋa ye gbo, ‑tɩ, 'n di ꞊tu, a 'mui 'mʋ lɛ yrii ‑tɛɛ! 15 Ɛ 'de dididɛ ‑gbo, ‑ɛɛ 'le ‑tʋnahuon wlɔn naa, ɛ 'de ꞊nɛ, ɛ 'nɩ nue ꞊le, ɔ 'nɩ 'sii ꞊le 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Kɛɛ, dɛ ‑gbo, ‑ɛɛ 'le ‑tʋnahuon a ꞊wlʋ ke 'mʋ ‑hɔn, ɛ nɛ‑ nye nu, 'ɔ 'nɩnɩ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 16 Ba 'nɛɛ 'o nʋa gbo ‑tɛɛ, nahuon 'bɔ kɔ ‑tɩ'wɔnnʋa, ɔ 'mui 'mʋ lɛ yrii!» 17 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ 'klɛɛ 'le nahuin a ‑gbɛ a ‑wɔn'prɛɛlɛ ‑wɔn, ‑ye ɔ ‑hɔn 'o ꞊nʋ 'mʋ 'hʋɩn, 'ɔ mu 'le kayu gbo. ‑Tɛ ɔ nyre 'le, ‑ye 'a ‑naagbopʋ ꞊gbɔ wlɔn, 'ke 'o ‑talʋdʋ ꞊nʋ, ɔ po wɛn, a ‑ta 'mʋ. 18 Kɛ ɔ nyu ye po: «꞊Be 'a nɩ ‑gbɛ, a 'die ‑wɛ 'le ‑wɛ ba kɔ ‑tɩ a 'mʋlɛyriilɛ? ꞊Be a 'nɩ yrie ꞊le 'mʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'de dididɛ ‑gbo, ‑ɛɛ 'le nahuon wlɔn naa, ɛ 'de ꞊nɛ, ɛ 'nɩ nue ꞊le, ɔ 'nɩ 'sii ꞊le 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye? 19 ‑Ɛ nue, dididɛ 'nɩ mu ꞊le 'le nahuon a ꞊wlʋ ke. Kɛɛ, 'ke ɛɛ 'le ꞊nɔ 'kwli 'mʋ mu, 'ke ɛɛ 'le naa, 'ɛɛ 'le ‑patʋ 'mʋ bi.» 'Ke 'le wintɛ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, ‑Yusu nyu 'nɩ le, ‑ɛ mɔ, 'ɛ nɩ dididɛ nu ‑tɛɛ, 'ke ‑tʋnahuon bɔ die, ‑ɛ nue, ɛ 'de ꞊nɛ, ɛ 'nɩ nue ꞊le, ɔ 'nɩ 'sii ꞊le 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 20 Kɛ ɔ nyu lele ye po: «Dɛ ‑gbo, ‑ɛɛ 'le nahuon a ꞊wlʋ ke 'mʋ ‑hɔn, ɛ nɛ‑ nye nu, 'ɔ 'nɩnɩ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 21 ‑ɛ nue, 'ke 'le ‑tʋnahuon a ꞊wlʋ ke, 'ke 'lu a lɛ‑hielɛ 'klaan 'le 'mʋ ‑hɔn, 'ɛ nye nu, 'ɔɔ ‑tɔplɩ ‑hʋɩn nu: 'ɔɔ 'lalu nu, 'ɔɔ 'yri, 'ɔɔ nahuin 'la, 22 'ɔɔ ‑wlawli nu, 'a 'bie a kʋkɔ‑tɔplɩ, nɩ‑ ɔɔ ‑hʋa bɔ kɔ ‑wɛ, 'ɔɔ 'crɛ nu, 'ɔɔ 'a 'bie gblagblʋ lɛ nu, 'ɔ 'de ‑tʋɩ kɔ, 'ɔ kɔ ca, 'ɔɔ nahuin a 'dʋɩ 'yi lɛ nyre, 'ɔɔ 'le 'a dɩɔnʋ 'yaa, 'ɔ 'nɩnɩ ‑hie 'lu lɛ. 23 'Yilɛnyre‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, 'ke ɩɩ 'le nahuon a ꞊wlʋ ke 'mʋ ‑hɔn. Ɩ nɩ‑ nye nu, 'ɔ 'nɩnɩ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye.» Kɛ ‑Yusu po 'a ‑naagbopʋ ye.

Nyrʋgba ꞊de, ‑ɔ 'de ‑Juukʋɛyrɔwlʋ, ɔ kuo ‑Yusu ye ꞊wlʋ 'dɔ

(Matie 15.21-28)

24 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu ‑hɔn 'le ‑Juukʋɛ a 'blʋgba 'mʋ nɩ, 'ɔ mu 'le pʋpʋblʋgba ‑ye 'mʋ. 'Ke 'le 'blʋgba a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke 'dɩɔ ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Tilɩ, ɔ nɩ 'le. ‑Tɛ ɔ nyre 'le Tilɩ a ‑gbɛ 'mʋ, ‑ye 'ke ɔ pa 'le nahuon ꞊de a ‑tɛ, 'ɔɔ lɛ ‑huhli, ‑ɛ nue, ɔ 'die ‑hʋa, 'ke nahuon ꞊de bɔ yroo. Kɛɛ, nahuin yroo nɩ. 25-26 ‑Ye 'klɛɛ, 'ke 'le nahuin a ‑gbɛ ‑hɛyri, 'ke nyrʋgba ꞊de nɩ 'le. Nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ 'de ‑Juukʋɛyrɔwlʋ. 'Ke ɔ kɔ 'le Fenisi, 'ke 'le Siliblʋgba 'mʋ. (‑Juukʋɛ ‑mɛ ‑ye, nahuin, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, nʋ‑ ʋʋ ‑gbo daa.) Nyrʋgba a ‑gbɛ, nɔ‑ kɔ 'yu nyrɔyu 'ku ‑hʋan nɩ 'o ke 'mʋ. ‑Tɛ nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ 'wɔn 'klɛɛ ‑Yusu a 'dʋ, ‑ye 'ke ɔ mu 'le ꞊nɔ ‑wɔn, 'ɔ blɔ kwlɩ ye gbo, ɔ nɔ: «'Nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, bla 'ku ‑hʋan ꞊nʋ lɛ, ‑ʋ nɩ 'o 'na 'yu ke 'mʋ.» 27 ‑Ye ‑Yusu nyo 'klɛɛ ‑wɔn 'nɩ ꞊tu, ɔ nɔ: «꞊Bo pue dɛ ye: ‑N kɔ ‑bo ‑ha 'yuo꞊pli mɛ lɛ, bʋ ꞊mra, 'plɩɩdo. Ɛ 'de 'o lɛ nɔɔ, 'yuo꞊pli, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, bʋ nɩ 'le dɛ a didie kwa 'mʋ, 'plɩɩ nahuon ꞊de bɔ ‑ha 'o ꞊nʋ 'waa dididɛ ye 'mʋ, 'plɩɩ bɔ 'wlɛ 'o ‑gbo ye gbo.» 28 ‑Ye nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ. Kɛɛ 'klɛɛ, 'yuo꞊pli 'bʋʋ dɛ di, ‑tɔplɩ nyu kwa lɛ ble, ‑gbo 'ɔ nyi lɛ 'tɛ.» 29 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «‑Tɛ ‑n ꞊tu 'mʋ ‑wɔn, 'ke 'le ꞊hapʋwintɛ 'kwli 'mʋ, nɛ‑ nue, 'nɩ nue, 'ku ‑hʋan 'ʋ ‑hɔn 'o ‑na 'yu nyrɔyu ꞊nʋ ke 'mʋ. 'A ‑tɩ, ‑n ‑wɛ 'le ‑bo mu 'le kayu gbo nɩ.» 30 ‑Tɛ nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ nyre 'le kayu gbo, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ke ɔ yɛ 'o 'a 'yu gbo, 'ɔ pɛ gbo, gbee. 'Ku ‑hʋan ‑hɔn 'o ꞊nɔ ke 'mʋ nɩ.

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la nahuon ꞊nʋ a 'kʋɛ, ‑ɔ 'ke, 'plɩɩ ‑ɔ 'de 'prɛlɛ yi

31 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye ‑Yusu ‑hɔn 'le Tilɩdɩɔ 'mʋ nɩ, 'ɔ 'bɛ Sidɔdɩɔ ꞊tɩɔ, kɔ, 'ɔ naa ‑wɛ 'le Dekapɔblʋgba 'mʋ, 'plɩɩ, 'ɔ nyre 'le Galileblʋgba a 'yru nʋa 'mʋ. 32 Bɔ nyre 'klɛɛ, ‑ye ʋ ya 'o ꞊nɔ ye nahuon ꞊de, ‑ɔ 'ke, 'plɩɩ ‑ɔ 'de 'prɛlɛ yi. ‑Ye ʋʋ ‑Yusu lɛ 'nɩ 'batɩ, 'ke bɔ puo dabʋɩ 'lu gbo, ɔ 'mue nu, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ, 33 ‑Yusu 'ɔ ‑hɩɔ 'le nahuin ‑hɛyri, 'ʋ bii ye, 'plɩɩ 'ɔ 'nyrɔ 'le ‑jio nʋɩ 'mʋ lɛ, 'plɩɩ 'ɔ po 'a ‑jio hɩɔn lɛ, 'ɔ puo 'o nahuon a ‑gbɛ a mɛ ke gbo, 34 'plɩɩ 'ɔ 'wla 'yii wla, 'ɔɔ 'le yakɔ 'mʋ lɛ ta, 'ɔ 'wla ‑hʋnhlʋn gbo, 'ɔ le nahuon a ‑gbɛ, ɔ nɔ: «Ɛfata!» ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ: «Bɩ klɛ ye.» 35 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye 'a nʋɩ klɛ yrɛ, 'ɔ ‑tʋa ‑tɩ a 'wʋnwɔn gbo ‑tɛɛ, kɔ, 'a mɛ 'ɛ ꞊wlɛɛ ‑wɛ gbo, 'ɔ ‑tʋa ‑wɛ 'pʋprɛ gbo ‑tɛɛ. 36 ‑Ye ‑Yusu tii nahuin ꞊nʋ nɩ, ‑ʋ ꞊gbee 'o, 'ke ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn, ʋ nɩ nɩ 'le nahuon ꞊de ‑wɔn lɛ. Kɛɛ, ‑tɛ ɔɔ nu, 'ɔ nyu le, kɛ ʋʋ 'a ‑wɔnlɛnɩna nu. 37 ‑Ye nahuin saka nɩ 'dɔ, 'ʋʋ lɛ po: «‑Tɔplɩ 'bii, ɔɔ nu, ɩ nɔ lɛ 'yi 'dɔ. Ba 'ye kɛ, ɔ nye ‑wɛ 'nɩ nu, 'kikenyʋ 'ʋʋ ‑tɩ 'wɔn, kɔ nahuin, ‑ʋ 'de 'prɛlɛ yi, 'ʋʋ ‑wɛ 'prɛ ‑tɛɛ.»

8

‑Tɛ ‑Yusu wloo la 'flɔɔkuii 'nɩpata, nahuin a 'milowɩɩ ‑hɛn, 'ʋ dio la, 'ʋ ꞊mra la

(Matie 15.32-39)

1 Ti ꞊nʋ 'yri, nahuin 'plɔplɔ ‑ye, nʋ‑ di 'le, 'ʋ ꞊gbee 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, ʋ 'mʋ 'a tɔɔwin 'wɔn. Ʋ 'de dididɛ kɔ. ‑Ye ɔ da 'a ‑naagbopʋ nɩ, ɔ nɔ: 2 «Nahuin ‑gbo, 'waa wɔlɩ‑ɩ 'mʋ nu, ‑ɛ nue, ‑tɛ ʋ bi o mɔ 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ, 'a ‑nyrɔwɔ a ta a nɔnɔ nɩ gbo, 'plɩɩ ʋ 'de dididɛ kɔ. 3 'Bʋ 'de dɛ di, 'nɩ plɛ, bʋ mu 'le 'waa 'dɩɛ klɛ, ‑ye kanʋ a ‑tɩ 'waa 'klɩi di 'le 'nɩ ‑wɛ 'hru wlɔn, ‑ɛ nue, ꞊ʋ ‑ye, ‑tɛgbi ʋ ‑hɔn 'le 'mʋ, 'dʋ hren 'le ꞊le.» 4 ‑Ye 'a ‑naagbopʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «‑Be' ‑a di 'klɛɛ nu 'le, 'plɩɩ ‑a 'mʋ ꞊nʋ dididɛ ‑nyi, ‑ɛ di ꞊nʋ ꞊mraa. ‑Tɛgbi ‑gbo, ‑a nɩ mɔ, 'dʋ bii nɔ ye.» 5 ‑Ye ‑Yusu ꞊gbʋ wlɔn, ɔ nɔ: «'Flɔɔkuii ‑tie nɩ 'o 'a mʋ ‑wɔn 'le?» ‑Ye ʋ nɔ: «Ɩ 'nɩpata.» 6 ‑Ye ɔ le nahuin ꞊nʋ nɩ, ‑ʋ nɩ 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, 'ke bʋ waa gblɛ, 'ɔ 'ba 'flɔɔkuii 'nɩpata a ‑gbɛ 'mʋ, 'ɔ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ɔ 'bɩ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɔ ‑nyi 'a ‑naagbopʋ, 'ke bʋ wii nahuin 'mʋ lɛ, 'ʋ wi. 7 Ʋ ‑do a ‑gbɛ lele, ʋ kɔ ‑wɛ ‑hrin.yɔ gbi, ‑Yusu 'ɔ ‑nyi lele Nyɩsʋa 'wio, 'ɔ le lele 'a ‑naagbopʋ, 'ke bʋ woo nahuin 'mʋ lɛ, 'ʋ wo. 8 ‑Ye nahuin 'bii, ʋ di dɛ ‑tɛɛ, 'ʋ ꞊mra. ‑Tɛ ʋ ꞊mra, 'flɔɔ, ‑ɔ hie gblɛ, ‑tɛ ‑naagbopʋ 'kukuo lɛ, ʋ 'yie 'le ‑tʋgbɩ gblakɩɩ 'nɩpata. 9 Nahuin, ‑ʋ di dɛ, ʋ ‑wɛ 'le ‑tʋnahuin a 'milowɩɩ ‑hɛn. ‑Tɛ ɛ ‑hi 'klɛɛ, ‑ye ‑Yusu tɩʋ gbo, 'ke bʋ mu 'le 'waa 'dɩɛ klɛ. 10 Ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ 'ya 'le 'blagbe wlɔn, 'ʋ mu 'le 'blʋgba꞊tɩɔ ‑ye 'mʋ. 'Blʋgba꞊tɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke 'dɩɔ ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Damanuta, ɔ nɩ 'le.

Falisi꞊tumu a nahuin, ʋʋ ‑hʋa ‑Yusu bɔ nu la 'ŋmilɛkadɛ

(Matie 16.1-4)

11 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye Falisi꞊tumu a nahuin nyre 'o ꞊o, ʋ kɔ ‑Yusu 'hɛɛn, 'ʋ ‑tʋa 'pʋprɛ gbo, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'mʋ lɛ ꞊tɔ. Ʋʋ ‑hʋa bʋ 'ye, 'bɩa 'bɔ ‑wɛ 'le bɔ nu 'ŋmilɛkadɛ, ‑ɛ nye ꞊nʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ loo nɔ ‑tʋtʋ ke. 12 Bʋ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ 'wla gbo ‑hʋnhlʋn, ɔ nɔ: «Dɛ‑ nue 'klɛɛ, ti ‑gbo 'yri a nahuin 'ʋʋ lele 'ŋmilɛkadɛ ‑hʋa, ‑ɛ die ꞊nʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ lee nɔ 'mʋ ‑tʋtʋ ke. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ: ‑Tɛ a nɩ 'mʋ a nahuin, Nyɩsʋa 'deɛ bɔ wɛɛn ke, 'ke ba 'ye 'ɛ nɩ 'ŋmilɛkadɛ ꞊de.» 13 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ ‑hɔn 'o ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ nɩ, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, 'ʋ 'ya 'le 'blagbe wlɔn, 'ʋ mu 'le Galileblʋgba a 'yru a 'pɩa ꞊nʋ ke.

Falisi꞊tumu a nahuin a 'flɔɔ a 'yaadɛ, kɔ 'kɩɩn Helɔdɩ a 'flɔɔ a 'yaadɛ

(Matie 16.5-12)

14 ‑Tɛ ‑Yusu a ‑naagbopʋʋ 'le 'blagbe wlɔn 'ya, ‑ye ɩ ‑hri ꞊nʋ ‑wɔn, 'ke bʋ gba dididɛ, 'bɛ 'de 'flɔɔkuoo ‑do, ‑ɔ nɩ 'le 'waa ‑tɔplɩ ‑hɛyri. 15 ‑Ye ‑Yusu nyu 'nɩ tii, ɔ nɔ: «Falisi꞊tumu a nahuin, 'waa 'flɔɔ a 'yaadɛ a ‑tɩ, kɔ 'kɩɩn Helɔdɩ a 'flɔɔ a 'yaadɛ a ‑tɩ, ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie!» 16 ‑Naagbopʋ, ʋ 'die yrii, ‑ɛ mɔ, 'yaadɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ ‑tɩ ‑Yusu ꞊tu, ɛ mɔ dɛ a yepoodɛ'ɛ nɩ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ nahuin a ‑gbɛ a 'lu a lɛ‑hielɛ 'klan. ‑Tɛ ʋ 'die yrii, nɛ‑ nue, 'ʋʋ wlɔn lɛ ꞊gbʋgba, ʋ nɔ: «꞊Be ‑tɛ ‑a 'de 'le 'flɔɔ ya, nɛ‑ nue, 'ɔɔ lɛ 'pʋprɛ nu?» 17 ‑Tɩ ꞊nʋ, ‑naagbopʋ ꞊tu, ‑Yusu 'wɩn nɩ, ɔ nɔ: «Dɛ‑ kɔ 'kla, ɔɔ 'a mʋ ‑wliye 'ya 'le, ‑tɛ ‑a 'de kɛ dididɛ kɔ a ‑tɩ? A 'kɩɛ 'dee wɛn ‑tɩ a 'mʋlɛyriilɛ a kʋɛ. 'A nɩ ꞊wlɩ 'gboklo 'mʋ nɩ. 18 A kɔ 'yii, kɛɛ, a 'nɩ yrii ꞊le lɛ, 'a kɔ nʋɩ, kɛɛ, a 'nɩ yrii ꞊le ‑tɩ 'mʋ lɛ. 'Plɩɩ, ‑tɩɩ 'a mʋ ‑wɔn ‑hri. 19 ‑Tɛ 'n wloo o 'flɔɔkuii ꞊hun, 'ke ‑tʋnahuin a 'milowɩɩ ꞊hun bʋ di dɛ a ‑ta 'mʋ, ‑tɛ ʋ ‑wɔ o dɛ lɛ, 'flɔɔ ꞊nʋ, ‑ɔ hie o gblɛ, ‑tʋgbɩɩ ‑tie a 'yie o 'le 'le?» ‑Ye ʋ nɔ: «Ɩ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn.» 20 ‑Ye ɔ nɔ lele: «'Plɩɩ, ‑tɛ 'n wloo o 'flɔɔkuii 'nɩpata, 'ke ‑tʋnahuin a 'milowɩɩ ‑hɛn bʋ di dɛ a ‑ta 'mʋ, ‑tɛ ʋ ‑wɔ o dɛ lɛ, 'flɔɔ ꞊nʋ, ‑ɔ hie o gblɛ, ‑tʋgbɩɩ ‑tie a 'yie o 'le 'le?» ‑Ye ʋ nɔ: «Ɩ 'nɩpata.» 21 ‑Ye ɔ nɔ: «A 'kɩɛ 'dee wɛn ‑tɩ a 'mʋlɛyriilɛ a kʋɛ.»

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la 'yiisuanyɔ ꞊de a 'yii, 'ke 'le Bɛtɩsaidadɩɔ 'mʋ

22 ‑Tɛ ʋ nyre 'le Bɛtɩsaidadɩɔ 'mʋ, ‑ye ʋ ya ‑Yusu ye 'yiisuanyɔ, 'ʋ nyo lɛ 'batɩ, 'ke bɔ puo dabʋɩ 'lu gbo, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ, 23 'ɔ 'ble 'yiisuanyɔ a ‑gbɛ a dabʋ kwa, 'ɔ ꞊tɩɔ 'dɩɔ 'mʋ. ‑Tɛ ɔ ꞊tɩɔ 'klɛɛ 'dɩɔ 'mʋ, ‑ye ɔ plʋɔ 'yi klɛ hɩɔn, 'ɔ puo dabʋɩ 'lu gbo, 'ɔ ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: «꞊Be ‑nɩɩ 'ye dɛ?» 24 ‑Ye 'yiisuanyɔ a ‑gbɛ, ɔ ꞊wlɛɛ 'yii, ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'ye ‑tʋnahuin, kɛɛ, ʋ 'we ꞊nɔ ti ye, ‑ɩɩ na,» 25 ‑Yusu 'ɔ gbɔ 'o lele dabʋɩ 'yi ke. ‑Tɛ ɔ ‑ha 'o 'a dabʋɩ, ‑ye 'ke nahuon a ‑gbɛ, ɔɔ 'le ye 'mʋ lɛ ta. 'A 'kʋɛ ‑wɛ nɩ. Ɔɔ 'klɛɛ lɛ 'nɩ yrii ‑tɛɛ. 26 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Mu 'le ‑na 'dɩɔ 'mʋ, kɛɛ, ꞊nɩ naa 'le 'le Bɛtɩsaida 'mʋ.»

Piɛlɩ nɔ 'nɩ, ‑Yusu mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'a dakʋ ye ya

(Matie 16.13-20; Luku 9.18-21)

27 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, 'ke ʋʋ 'le 'dɩɛ ꞊nʋ 'mʋ mu, ‑ɛ 'mʋɛɛ 'blʋgba ꞊nʋ ye, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Filipʋ a Sesale. Ʋ nɩ 'klɛɛ 'hru wlɔn, ‑ye ɔ ꞊gbʋ wlɔn: «Nahuin nɔ dɛ‑, nahuon a gblo tio‑ 'n 'ya 'klɛɛ 'mʋ 'le?» 28 ‑Ye ʋ ꞊tuo ꞊wɔn, ʋ nɔ: «꞊Ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, ‑mɔ mɔ Saan Batisɩ, ‑ɔɔ o nahuin 'nie 'lu lɛ po. ꞊Ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Eli. ꞊Ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ ‑yee nɩ, ‑ɔ 'kʋ la, ti ‑hi la a ti 'yri, 'plɩɩ ‑ɔ 'hrɩ lele 'klɔ.» 29 ‑Ye ɔ ꞊gbʋ wlɔn, ɔ nɔ: «A ‑mɛ ‑ye, a nɔ 'nɩ, nahuon a gblo tio‑ 'n 'ya 'klɛɛ 'mʋ 'le?» ‑Ye Piɛlɩ nɔ: «‑Mɔ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya.» 30 ‑Ye ‑Yusu tiu nɩ ‑tɛɛ, ɔ nɔ: «A nɩ le 'le nahuon ꞊de, nahuon a gblo tio‑ 'n 'ya 'mʋ!»

‑Tɛ ‑Yusu ꞊tui la, ‑ɛ mɔ, ɔ di 'nɩ 'kʋ, 'plɩɩ ɔ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ

(Matie 16.21-28; Luku 9.22-27)

31 ‑Ye ‑Yusu bi 'o ꞊o, 'ɔɔ 'a ‑naagbopʋ le, 'ke 'o ‑tɔplɩ 'bii a ‑ta 'mʋ, ‑ɩ kɔ ‑bɩ nue ꞊nɔ, ɔ nɔ: «'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n kɔ ꞊bo 'ye ‑tado ꞊sʋɛ 'dɔ. 'Blʋ a nahuin, kɔ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, ʋ kɔ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn, ʋ kɔ bʋ yraa ‑tado 'mʋ, kɔ, ʋ 'mʋ 'mʋ 'la. 'Bɩa 'nɩ 'kʋ, ‑nyrɔwɩɩ 'hɔn, ‑nyrɔwɔ a ta a nɔnɔ 'mʋ, 'n kɔ ꞊bo 'hrɩ 'klɔ.» 32 ‑Tɩ 'bii ꞊nʋ, ɔ tɔɔ ꞊nʋ, ɔ 'de ꞊nʋ dɛ ꞊de 'yi ke ‑hli. ‑Ye Piɛlɩ dɔɔ ye, 'ɔ nyo 'nyrɛ ꞊hɛn, ɔ nɔ: «‑Tɩ ꞊nʋ, ‑nɩɩ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, 'nɩ ‑hʋa ꞊le, 'ke bɩ nue ‑mʋ.» 33 ‑Ye ‑Yusu ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔ ta 'le 'a ‑naagbopʋ ‑ye ꞊nʋ ‑wɔn lɛ, 'plɩɩ 'ɔ ꞊hɛn Piɛlɩ 'nyrɛ, ɔ nɔ: «Hren 'mʋ ‑wɔn, Satan! Dɛ ꞊nʋ, ‑nɩɩ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, Nyɩsʋa a 'lu a lɛ‑hielɛ 'nɩ po ꞊le lɛ, kɛɛ, ‑tʋnahuin a 'lu a lɛ‑hielɛ'ɛ nɩ.»

34 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ da nahuin ꞊nʋ nɩ, ‑ʋ nɩ 'o, kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ɔ nɔ: «Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ nye ‑hʋa, 'ke bɔ naa 'mʋ ‑wɔn, ‑ye ɔ nɩ kʋɛ 'le 'a ‑gbɛ a 'lu a lɛ‑hielɛ ‑wɔn, kɛɛ, ‑tɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ ꞊nɔ ye ꞊tu, bɔ ꞊tui 'o, bɔ nui 'ɛ nɩ ti, ꞊betɩ nahuin bʋ plɛ, ʋ 'muo 'la, ‑tɛ ɔ nu, 'ɔ 'ya 'na nahuon 'mʋ a ‑tɩ. 35 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ plɛ, ɔ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bɔ 'waan 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, 'ke 'o 'na ‑ta 'mʋ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ 'bɩa 'bɔ 'kʋ, ɔ di ‑hlɩn 'a 'klɔ yrayrʋ 'nɩ 'waan, 'ke 'le Nyɩsʋa ye. Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ wɛɛn ke, 'ke bɔ 'waan 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, ‑tɛ ɔ nʋɛ 'mʋ 'mʋ a ‑tɩ, kɔ, Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie a ‑tɩ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, 'bɩa 'bɔ 'kʋ, ɔ di ‑hlɩn kɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, 'ke 'le Nyɩsʋa ye. 36 Nahuon 'bɔ kɔ 'klɔ ‑gbo ke a kʋkɔ‑tɔplɩ a pɛpɛ 'bii, 'plɩɩ 'bɔ 'waan 'a dɩɔnʋ a 'klɔ yrayrʋ, 'ke 'le Nyɩsʋa ye, ‑ye kʋkɔ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ 'nɩ pue ꞊le 'o ꞊nɔ dɛ nɩ. 37 Nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ, bɔ po 'o dɛ ꞊de 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ ꞊pɩ 'mʋ. 38 'Ke a nɩ 'le nahuin ‑gbo ‑hɛyri, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa, ‑ʋ plee 'le Nyɩsʋa ke. 'Bɩa 'baa ‑tʋɩ pɩ, 'ke 'o nahuin a ‑gbɛ ye, 'ke ꞊bo di 'a nɩ Kʋkɔnyɔ 'mʋ 'ya, kɔ, 'ke ba di 'o 'na win 'o ꞊tuu, ‑ye 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, ti ‑kɔ ti 'yri 'n di ‑hlɩn 'le di, 'ke 'le 'na Bu Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'kwli 'mʋ, 'n kɔ 'a lɛleenyʋ 'hɛɛn, ti a ‑gbɛ 'yri, 'n di ‑wɛ pɩ ‑tʋɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'ke ꞊bo ꞊tui, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ mɔ 'na nahuin.»

9

1 ‑Ye ‑Yusu nyu lele 'nɩ le, ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuin ‑ye nɩ 'le, ʋ 'mue ‑hlɩn 'ye, ‑tɛ Nyɩsʋa di nahuin a win a kekɔɔlɛ nu, 'ke 'le 'a 'klɩ 'kwli 'mʋ, 'plɩɩ ɛ 'mʋ ‑hlɩn nahuin a ‑gbɛ a 'kʋkʋɛ ke yɛ.»

‑Tɛ ‑naagbopʋ 'ye la ‑Yusu, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'kwli 'mʋ

(Matie 17.1-13; Luku 9.28-36)

2 ‑Tɛ ‑nyrɔwɩɩ ‑huonnɔ ‑hi, ‑ye ‑Yusu gba Piɛlɩ kɔ Sakɩ kɔ Saan 'hɛɛn nɩ, 'ʋ mu 'le dʋgba ‑pɛtu ꞊de 'lu. Ʋ ‑do, 'ke ʋ nɩ 'klɛɛ 'le, ‑ye ‑Yusu 'cɩcɩ nɩ, 'ke 'le ꞊nʋ 'yi 'mʋ. 3 'A 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ 'plɛ nɩ 'dɔ, 'plɩɩ 'ɩɩ wlɩn. ‑Tɛ ɩ nu 'pʋplɛ, ꞊ɔ ꞊de 'de nɔ 'klɔ ‑gbo ke nɩ, ‑bɔ nu dɛ, ‑bɛ nu lɛ 'pʋplɛ. 4 ‑Ye ʋ 'ye Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ Eli, kɔ Moise, Nyɩsʋa ‑nye la 'a tetei. Nahuiin 'hɔn a ‑gbɛ, ʋ 'kʋ la si la. Nʋ‑ 'hrɩɩ 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, ʋ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, 'ʋ ‑tʋa toto a pupue gbo. 5 ‑Ye kɛ Piɛlɩ, ɔɔ ‑Yusu ye po, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke ‑ba nɩ nɔ ‑tɛgbi ‑gbo gbo, ‑ba po blɛɛ ta, ‑n nɛ blɔ, Eli a nɔnɔ, kɔ Moise a nɔnɔ.» 6 Piɛlɩ ꞊tu ‑tɩ a ‑gbɛ nɩ, ‑ɛ nue, ɔ kɔ 'a 'bienʋ 'hɛɛn, ʋ 'ta 'mʋ gblɛ, 'plɩɩ ‑tɩ bɔ di ꞊tu, ɔ 'di yi. 7 ‑Ye tii ‑do a ti 'yri, ‑jrugba ꞊tɩɩ 'o ꞊nʋ 'lu, 'ɔ ‑hli ꞊nʋ. 'Ke 'le ‑jrugba a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'ke Nyɩsʋa a wiin 'le 'mʋ ‑hɔn, 'ɩɩ lɛ po: «Nahuon ‑gbo, nɔ‑ mɔ 'na 'mʋnʋɛyu. Nɔ‑ ba po nʋa ye gbo!» 8 Tii ‑do a ti 'yri, bʋ ta 'o 'waa dɩɔnʋ 'hʋɩn 'mʋ lɛ, ‑ye ʋ 'nɩ 'ye ꞊le nahuon ꞊de, 'bɩa 'bɛ 'de ‑Yusuu ‑do.

9 Bʋʋ 'klɛɛ dʋgba ꞊tɩ, ‑ye ‑Yusu tiu nɩ, ɔ nɔ: «Dɛ ‑gbo, a 'ye, a nɩ le 'le nahuon ꞊de, ɛ 'mue gba ‑gbagba, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'mʋ 'kʋ, 'mʋ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, 'mʋ 'klɔ 'hrɩ.» 10 ‑Tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ye, ʋ ꞊tui 'o ꞊o. Kɛɛ, ʋʋ wlɔn lɛ 'nɩ ꞊gbʋgba: «Bɔ 'kʋ, bɔ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, bɔ 'hrɩ 'klɔ, dɛ tio‑ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'le?» 11 ‑Ye ‑naagbopʋ nyo wlɔn 'nɩ ꞊gba, ʋ nɔ: «Dɛ‑ nue, Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ 'ʋʋ lɛ po, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Eli, nɔ‑ kɔ ‑bɔ di 'le ‑tɩtɛ, 'plɩɩ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, ɔ 'mʋ 'le di 'le?» 12-13 ‑Ye ɔ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Eli kɔ bɔ di 'le ‑tɩtɛ, ɔ 'mʋ Nyɩsʋa a dakʋ 'mʋ ‑hɛ, ʋ 'mʋ 'waa 'klɔ ‑hlɛntie, ʋ 'mʋ ‑wɔn ‑wɛ, 'plɩɩ Waanyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'le di. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le: Nahuon, ‑ɔ 'we ꞊nɔ Eli ye, ɔ di 'le ꞊le, 'plɩɩ 'yilɛnyredɛ ‑gbo, ‑tʋnahuin, ʋʋ ‑hʋa bʋ nu ꞊nɔ 'mʋ, 'ʋ nue ꞊nɔ 'mʋ, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ti ‑hi la ti 'yri. Ʋ 'crɩɛ ‑wɛ nɩ, 'ke 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n kɔ ꞊bo 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ, 'plɩɩ nahuin, ʋ di ‑wɛ 'mʋ 'nɩ yraa. Dɛ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ꞊be a ‑hie ‑wɔn lɛ 'lu?»

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la 'yu ꞊nʋ a 'kʋɛ, 'ku ‑hʋan nɩ la 'o ke 'mʋ

(Matie 17.14-21; Luku 9.37-43a)

14 ‑Tɛ ʋ ꞊tɩ 'klɛɛ dʋgba, ‑naagbopʋ ꞊nʋ, ‑Yusu hie 'o gbo, 'plɩɩ ɔ 'mu 'o 'hʋɩn 'mʋ mu nyre, ɔ 'ye nahuin ‑huohui, 'ʋ ꞊glaa 'le ꞊nʋ, kɔ teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn. Teteitɔɔnyʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ʋ gblɛ po, ʋ kɔ ‑naagbopʋ a ‑gbɛ 'hɛɛn. 15 ‑Tɛ nahuin 'ye 'klɛɛ ‑Yusu, ‑ɔɔ 'le di, ‑ye ʋ saka nɩ, 'ʋ muo ye 'mʋ 'bɛ wɔn, 'ke 'le cilɛ'gbakɔ 'kwli 'mʋ, ʋ 'muo 'wio ‑nyi. 16 ‑Tɛ ‑Yusu nyre 'o, ‑ye ɔ ꞊gba 'a ‑naagbopʋ wlɔn, ɔ yɛ 'o gbo, ɔ nɔ: «Dɛ‑ kɔ gblɛ aa po 'le, a kɔ teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn?» 17 'Ke 'le nahuin ‑huohui a ‑gbɛ ‑hɛyri, 'ke nahuon ꞊de nɩ 'le. Nɔ‑ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ, 'n ya nɔ ‑mʋ ‑wɔn 'na 'yu, ꞊mʋ 'a 'kʋɛ ‑wɔ, ‑ɛ nue, 'ku ‑hʋan nɩ 'o ꞊nɔ ke 'mʋ. Nʋ‑ nye nu, 'ke ɔ 'de 'le 'pʋprɛ ‑wɛ. 18 'Ɛ nɩ ti, 'ku ‑hʋan a ‑gbɛ 'bʋ 'hrɩ 'blo, ʋ kɔ bʋ puo ꞊hlɔn lɛ, 'plɩɩ 'yu a ‑gbɛ, hɩɔnpru 'ʋʋ ꞊nɔ wien gbo nyra, kɔ, 'ɔɔ 'nyɩ di, kɔ, 'a 'hʋɩn 'ɩ 'titio. 'N le ‑na ‑naagbopʋ nɩ, bʋ bla 'ku ‑hʋan a ‑gbɛ lɛ, kɛɛ, ʋ 'die 'le ‑wɛ.» 19 Kɛ ‑Yusuu 'klɛɛ 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «'A mʋ mɔ nahuiin nɩ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo. Tii ‑tie 'n kɔ ꞊bo ‑hi nɔ 'a mʋ ‑hɛyri, 'plɩɩ a 'mʋ Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo 'le? ꞊Be 'n 'kɩɛ die ‑hlɩn 'a mʋ lɛ kikle? Ba ya 'mʋ 'yu a ‑gbɛ ye!» 20 'ʋ yɔ ꞊nɔ ye. ‑Tɛ 'ku ‑hʋan 'ye ‑Yusu, ‑ye ʋ ‑tʋa 'yu a ‑gbɛ a gblɛ‑huhlilɛ gbo, 'ke 'le 'klɩ 'kwli 'mʋ, 'yu a ‑gbɛ 'ɔ bi ꞊hlɔn, 'ɔ ‑tʋa ‑tʋtʋ a klɛ'brikelɛ gbo, hɩɔnpru 'ʋ nyra ꞊nɔ wien gbo, 21 ‑Yusu 'ɔ ꞊gba 'a bu wlɔn, ɔ nɔ: «Tii ‑tie ɛ nu 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ 'le?» ‑Ye 'a bu nɔ: «Kʋɛ 'le 'a 'yu‑nyrɛ 'yie 'mʋ gbo'o nɩ. 22 Ɛ kɔ ti, 'ku ‑hʋan a ‑gbɛ 'ʋ nyo 'le 'tɔ po, kɔ 'nie ‑wɔn 'hɛɛn, 'ke ʋ 'muo 'la a ‑tɩ. 'Ye ‑a nɩ wɔlɩ, ‑hɛ ‑a mʋ 'mʋ, ꞊nɩ ‑wɛ 'le.» 23 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «‑N nɔ 'nɩ: ꞊Nɩ ‑wɛ 'le. 'Ɛ nɩ dɛ, ɛ ‑wɛ 'le ꞊le, 'ke 'o nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye.» 24 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye 'yu a ‑gbɛ a bu nɔ: «Iin, 'n ‑hʋa ꞊bo kuo ꞊wlʋ ye, kɛɛ, ‑hɛ 'mʋ 'mʋ, 'ke ꞊bo kuo ꞊wlʋ ye ‑tɛɛ.»

25 ‑Ye ‑Yusu 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, nahuiin klɛ 'nɩ bii 'dɔ, 'ɔ 'prɛɛ 'le 'ku ‑hʋan a ‑gbɛ ‑wɔn, 'ke 'le win 'yaklɩ 'kwli 'mʋ, ɔ nɔ: «'Ku ‑hʋan, ‑mɔ ꞊nʋ, ‑ʋ nye nu, 'yu ‑gbo 'ɔ 'ke, kɔ, 'ɔ 'nɩnɩ 'prɛ, 'nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le, ‑hɔn 'o ꞊nɔ ke 'mʋ, ꞊nɩ bi 'le 'klɛɛ 'o lele ꞊nɔ ke 'mʋ!» 26 ‑Yusu bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye 'ku ‑hʋan ‑tʋa lɛ'gbugbolɛ gbo, kɔ, 'ʋ nyo gblɛ bʋbla 'dɔ. Ʋ nɩ 'le 'a gblɛbʋblalɛ 'kwli 'mʋ, 'ʋ ‑hɔn 'o ꞊nɔ ke 'mʋ. ‑Tɛ ʋ ‑hɔn 'o ꞊nɔ ke 'mʋ, ‑ye 'yu a ‑gbɛ, ɔ pɛ gbo gbee, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ bɔ 'nɩnɩ 'kʋ wɛn. Nɛ‑ nue, 'dai nahuin, ‑ʋ nɩ ‑tuo ke, 'ʋʋ lɛ po: «Ɔ 'kʋ nɩ.» 27 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu klɩ 'a dabʋ gbo, 'ɔ 'bɔ ye 'mʋ, 'yu a ‑gbɛ 'ɔ nyra gbo. ‑Ye nahuin pui ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu ‑wɔ 'a 'kʋɛ nɩ.

28 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ mu 'le gbo kayu. ‑Tɛ ʋ ‑do, ʋ nɩ 'klɛɛ 'o, ‑ye 'a ‑naagbopʋ ꞊gbɔ wlɔn: «Dɛ‑ nue 'klɛɛ, ꞊a 'die wɛn 'le ‑wɛ, 'ke ‑ba bla 'ku ‑hʋan ꞊nʋ lɛ 'le?» 29 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Bɩa 'baa Nyɩsʋa daa ‑do, 'plɩɩ 'a 'mʋ 'le ‑wɛ ba bla 'kuo‑hʋɩndʋ a ‑gbɛ lɛ.»

‑Yusu nyi la lele 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ɔ di 'nɩ 'kʋ, 'plɩɩ ɔ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ

(Matie 17.22-23; Luku 9.43b-45)

30 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ ‑hɔn 'o ‑tɛgbi a ‑gbɛ 'mʋ nɩ, 'ʋ mu, 'ʋ 'bɛ Galileblʋgba ꞊tɩɔ. Ɔ 'die ‑hʋa, nahuin ꞊de bʋ 'yo, 31 ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ti kɔ, 'ke bɔ tɔɔ 'a ‑naagbopʋ. ‑Ye kɛ ɔ nyu ye po: «'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, ʋ kɔ bʋ po 'mʋ nahuin kwa, ʋ 'mʋ 'mʋ 'la. Kɛɛ, 'bɩa 'nɩ 'kʋ, ‑nyrɔwɩɩ 'hɔn 'bɩ ‑hi, ta a nɔnɔ 'mʋ, 'n kɔ ꞊bo ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, 'mʋ 'klɔ 'hrɩ.» 32 ‑Tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu ꞊tu, 'a ‑naagbopʋ 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ. Kɛɛ, ʋʋ pɩ hʋannʋ, 'ke bʋ ꞊gbɔ wlɔn, dɛ tio‑ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ.

Nahuon tio‑ nɩ 'o 'a 'be 'lu ye 'le?

(Matie 18.1-5; Luku 9.46-48)

33 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ʋ nyre 'le Kapɛnaɔdɩɔ 'mʋ nɩ, 'ʋ mu 'le kayu gbo. ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'le kayu gbo, ‑ye ɔɔ 'a ‑naagbopʋ wlɔn 'nɩ ꞊gba, ɔ nɔ: «‑Tɩ tio‑ aa wɛn ꞊tu 'le, 'ke 'le 'hru wlɔn?» 34 Kɛɛ, ʋ 'bii, ʋ nu ‑brii, ‑tʋɩ a ‑tɩ, ‑ɛ nue, 'ke 'le 'hru wlɔn, ʋ nyi wɛn 'mʋ lɛ 'nɩ pupo, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, nahuon tio‑ ‑bɔ nɩ 'o 'a 'be 'lu ye. 35 ‑Ye ‑Yusu nɩ gbo, 'ɔ da 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn, ɔ nɔ: «Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ ‑hʋa bɔ nɩ 'o 'a 'bie 'lu ye, bɔ ꞊tɩɔ 'le 'a dɩɔnʋ, ɔ 'mʋ 'a 'bie a ‑gbɛ a 'mʋ‑hɛnyɔ ‑hɛ.» 36 ‑Ye ɔ da 'le gbo 'yu gbi, 'ɔ ꞊tuo 'o ꞊nʋ ye gbo, 'ɔ 'blo kwa, 'ɔ ꞊jro dabʋɩ 'lu gbo, ɔ nɔ: 37 «'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ‑tɛ 'yu gbi ‑gbo, ɔ nɩ 'mʋ, 'bɔ 'ble 'a nahuon kwa, 'ke 'o 'na 'dʋ a ‑ta 'mʋ, ‑ye 'na ‑gbɛɛ nɩ, ɔ 'ble kwa, kɔ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'ble 'mʋ kwa, ɛ 'de 'n ‑do, ɔ 'de 'mʋ kwa 'ble, kɛɛ, ɔ 'ble ‑wɛ kwa Nyɩsʋa, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ ‑tʋtʋ ke.»

Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'nɩnɩ ‑wɔn ‑a mʋ ye, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn pɛ

(Luku 9.49-50)

38 ‑Ye Saan, ‑ɔ mɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑ye, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ, ‑a 'ye nahuon ꞊de, 'ɔɔ 'kuo ‑hʋɩn lɛ bla, 'ke 'le ‑na 'dʋ 'kwli 'mʋ. ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a lo nɩ, 'ke bɔ 'kee 'a nunue, ‑ɛ nue, ɔ 'nɩ naa ꞊le ‑a mʋ ‑wɔn.» 39 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «A nɩ lo 'le bɔ 'kee, ‑ɛ nue, ɛ 'die 'le ‑wɛ nahuon ꞊de bɔ gba 'na 'dʋ, bɔ nu 'ŋmilɛkadɛ, 'plɩɩ bɔ ‑hɔn 'o 'mʋ, bɔ nyre lele 'na 'dʋ a ‑gbɛ 'yi lɛ. 40 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'nɩnɩ ‑wɔn ‑a mʋ ye, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn pɛ. 41 Kɔ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ ‑nyi 'a mʋ 'nɩ‑gaʋwɔ, a 'mʋ 'na a ‑tɩ, ‑ɛ nue, 'a mʋ mɔ 'na nahuiin nɩ, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ di nahuon a ‑gbɛ 'wio ‑nyi.»

‑Tɛ ‑Yusu 'prɛɛ la dɛ 'kuku a dɛ ke

(Matie 18.6-9; Luku 17.1-2)

42 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'yu gbidʋ ‑gbo ye, 'bɩa nahuon 'bɔ nue, nahuon a ‑gbɛ bɔ 'kee 'na ꞊wlʋ a yekuolɛ, ‑ye ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke 'o nahuondʋ a ‑gbɛ ‑wɔn, ‑ɔ nu dɛ a ‑gbɛ, 'ke bʋ puo 'hɩɔ gbɛtɛɛ dɔ, 'plɩɩ bʋ puo 'yru 'mʋ, ɔ 'mʋ 'kʋ. 43 'Bɩa ‑na dabʋ 'bʋ nye nu, ꞊nɩɩ dɛ 'kuku nu, ‑ye ‑bo 'bɩʋ 'o. Ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke ‑bo nɩ dabʋ‑tɩɔ, 'plɩɩ ‑bo pa 'le 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, 'ɛ ‑hi 'o ‑na dabʋɩɩ 'hɔn bɩ ꞊cɛɛ 'o ye, 'plɩɩ ‑bo mu 'le na ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe. [ 44 ‑Tɛgbi a ‑gbɛ, nyɩ ꞊nʋ, ‑ɩɩ 'hʋɩn di, ɩ 'nɩ 'kʋ ꞊le, 'plɩɩ na 'nɩ jre ꞊le ‑wɛ 'le gbe.] 45 'Bɩa ‑na bʋ 'bʋ nye nu, ꞊nɩɩ dɛ 'kuku nu, ‑ye ‑bo 'bɩʋ 'o. Ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke ‑bo nɩ bʋ‑tɩɔ, 'plɩɩ ‑bo pa 'le 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, 'ɛ ‑hie 'o ‑na bʋɩɩ 'hɔn, bɩ ꞊cɛɛ 'o ye, 'plɩɩ bʋ po 'le ‑mʋ na ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe. [ 46 ‑Tɛgbi a ‑gbɛ, nyɩ ꞊nʋ, ‑ɩɩ 'hʋɩn di, ɩ 'nɩ 'kʋ ꞊le, 'plɩɩ na 'nɩ jre ꞊le ‑wɛ 'le gbe.] 47 'Bɩa ‑na 'yie 'bɛ nye nu, ꞊nɩɩ dɛ 'kuku nu, ‑ye ‑bo ‑hɩɛ 'le. Ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke ‑bo nɩ 'yie'kɛɛ, 'plɩɩ ‑bo nyre 'le Nyɩsʋa a gbonɩɩlɛ 'mʋ, 'ɛ ‑hi 'o ‑na 'yii 'hɔn bɩ ꞊cɛɛ 'o ye, 'plɩɩ bʋ po 'le ‑mʋ na ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe. 48 ‑Tɛgbi a ‑gbɛ, nyɩ ꞊nʋ, ‑ɩɩ 'hʋɩn di, ɩ 'nɩ 'kʋ ꞊le, 'plɩɩ na 'nɩ jre ꞊le ‑wɛ 'le gbe. 49 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ 'mʋ ‑wɔn naa, ɔ kɔ bɔ ‑ha Nyɩsʋa mɛ lɛ, bɔ klɔ 'yi 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'a nunuklɔ 'nɩ ꞊han 'yi lɛ nyre, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋʋ nu, 'bʋ po dɛhʋɛ 'ta, 'ʋ nye na 'mʋ po, ‑ɛ die nue, ɛ 'nɩ ꞊han 'yi lɛ nyre.

50 ꞊Bo pue lele 'ta a dɛ ye. 'Ta mɔ ꞊hapʋdɛɛ nɩ. Kɛɛ, 'bɔ 'waan 'a wlɔnnɩnɔ, ʋ 'die 'klɛɛ 'le lele ‑wɛ bʋ nue, bɔ nɔ lele wlɔn. ‑Ye ɔ 'de 'klɛɛ lele ‑kʋan ꞊de kɔ. A nɩ 'we 'le ꞊nɔ 'tadʋ a ‑gbɛ ye, ‑ɔ 'waan 'a wlɔnnɩnɔ, kɛɛ, a kɔ 'a nɩ 'bie 'hɛɛn, ba kɔ kegbowɛɛnlɛ.»

10

Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu tɔɔ, 'ke 'o nyɩbɛyu kɔ nyrʋgba 'hɛɛn bʋ ‑gbʋgbɛ yrɛ a ‑ta 'mʋ

(Matie 19.1-12; Luku 16.18)

1 ‑Nyrɔwɩ gbi bɩ ‑hi, ‑ye ‑Yusu ‑hɔn 'le Kapɛnaɔdɩɔ 'mʋ nɩ, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, 'ʋ mu 'le Sudeblʋgba 'mʋ, 'ke 'le Sudɛn a 'nike. ‑Tɛgbi a ‑gbɛ, nahuin 'plɔplɔ, nʋ‑ ‑wɛ lele ti ke, 'ʋ ꞊glaa 'le ꞊nɔ, ‑ye ɔ nyu tɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔ nye lɛ nu. 2 ‑Ye Falisi꞊tumu a nahuin, nʋ‑ 'yɩya 'o ꞊nɔ ye gbo, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'mʋ lɛ ꞊tɔ, 'ke ɔ 'mʋ ka, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Kɛ ʋʋ 'klɛɛ po, 'ʋ nyo wlɔn ꞊gba: «꞊Be ɛ kɔ 'o ꞊o, ‑tɛ ‑a nɩ teteii po, 'ke nyɩbɛyu bɔ po 'le 'a nyrɔ ‑patʋ 'mʋ?» 3 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Tetedʋ tio‑ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise ‑nye la 'a mʋ 'le?» 4 Ʋ nɔ: «Moise, nɔ‑ ꞊tui, ‑ɛ mɔ, nyɩbɛyu 'bɔɔ ‑hʋa bɔ po 'le 'a nyrɔ ‑patʋ 'mʋ, ‑ye bɔ ‑nyo 'crɩɩnɩɛ, ‑ɛ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ɔ puo 'le 'mʋ ‑patʋ.» 5 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'A nɩ ꞊wlɩ a 'mʋ'gboklolɛ a ‑tɩɩ nɩ, Moise 'ɔ ‑nyi 'a mʋ tetedʋ a ‑gbɛ.» 6 ‑Ye kɛ ɔ nyu lele ye po, ɔ nɔ: «Ye‑hɛ‑nyrɛ 'mʋ, ‑tɛ Nyɩsʋa nu la 'klɔ, ɔ nu ‑tʋnahuon, ‑tʋnahuon a ‑gbɛ 'ɔ 'ya nyɩbɛyu kɔ nyrɔ 'hɛɛn 'mʋ. 7 Ɛ nɛ‑ nue, nyɩbɛyu 'mʋ 'o 'a bu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn gbo hie, ɔ 'mʋ nyrɔ kɔ, ɔ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ nɩnɩ, 8 ʋ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ ‑tʋnahuoon ‑do ‑hɛ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ʋ 'de 'klɛɛ lele ‑tʋnahuiin 'hɔn, kɛɛ, ʋ mɔ ‑tʋnahuoon ‑doo nɩ. 9 'A ‑tɩ o, nyɩbɛyu kɔ 'a nyrɔ 'hɛɛn, Nyɩsʋa nu, 'ʋ ‑hɛ ‑tʋnahuoon ‑do, nahuon ꞊de 'de ye blɛ bɔ ‑hɩhɩʋ yrɛ.» Kɛ'ɛ nɩ, ‑Yusu po ꞊nʋ ye.

10 ‑Tɛ ʋ ‑gbʋgbɛ yrɛ, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ mu 'le gbo kayu. ‑Ye 'a ‑naagbopʋ a ‑gbɛ, ʋ nyo lele wlɔn 'nɩ ꞊gba, 'ke 'o nyɩbɛyu kɔ nyrʋgba bʋ ‑gbʋgbɛ yrɛ a ‑ta 'mʋ. 11 ‑Ye ɔ nɔ: «Nyɩbɛyu 'bɔ po 'le 'a nyrʋgba ‑patʋ 'mʋ, 'plɩɩ 'bɔ kɔ nyrɔ ‑ye, ‑ye ɔ nu ‑wlawli, 'ke 'o 'a ye‑hɛnyrɔ ye. 12 Kɛ'ɛ nɩ, ɛ ‑ti 'mʋ, 'ke 'o nyrʋgba ‑wɔn. Nyrʋgba 'bɔ hie 'o 'a tɔ gbo, 'bɔ kɔ tɔ ‑ye, ‑ye ɔ nu ‑wlawli.»

‑Tɛ ‑Yusu da la Nyɩsʋa, 'ke bɔ nu la 'yuo꞊pli ꞊hapʋdɛ 'mʋ

(Matie 19.13-15; Luku 18.15-17)

13 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ʋ gba 'le ‑Yusu ye 'yuo꞊pli, ɔ 'mu lɛ 'tʋ, ɔ 'mʋ Nyɩsʋa da, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'mʋ 'yuo꞊pli a ‑gbɛ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu. Kɛɛ ‑ye ‑naagbopʋ, ʋʋ nahuin ꞊nʋ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ʋ ya 'le 'yuo꞊pli, ʋ nɔ: «A nɩ yʋ 'le ꞊nɔ ye!» 14 ‑Tɛ ‑Yusu 'ye dɛ a ‑gbɛ, 'a ‑naagbopʋ nu, ‑ye ɛ 'de 'a plɔ blee, ɔ nɔ: «Ba ‑ha 'yuo꞊pli mɛ lɛ, bʋ di nɔ 'mʋ ye. A nɩ kʋ 'le ye, ‑ɛ nue, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'we ꞊nɔ 'yuo꞊pli ‑gbo ye, nʋ‑ di 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ pa. 15 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, nahuon 'bɔ 'nɩnɩ ‑ha Nyɩsʋa mɛ lɛ, 'ke bɔ kʋɔ win ke, ‑tɛ 'yu gbi, ɔɔ nu, 'ɔɔ 'a bu mɛ lɛ ‑ha, 'ke bɔ kʋɔ win ke, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ.» 16 ‑Tɛ ‑Yusu po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ ‑tʋa 'yuo꞊pli a kwalɛ'buble gbo, kɔ, 'ɔ nyu dabʋɩ 'lu gblɛ po, 'ɔ da Nyɩsʋa, 'ke bɔ nu ꞊nʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ.

‑Yusu kɔ dɛkɔnyɔ 'hɛɛn

(Matie 19.16-30; Luku 18.18-30)

17 ‑Tɛ ɔ ‑wɛ ‑wɔn, 'ke bɔ bi lele 'hru wlɔn, ɛ kɔ nahuon ꞊de, 'ɔ ya 'o ‑Yusu cigbɛi ye, 'ɔ blɔ kwlɩ ye gbo, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, ‑mɔ mɔ ꞊hapʋnahuon. Dɛ tio‑ 'n di nu, 'plɩɩ 'mʋ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ kɔ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le 'le?» 18 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Dɛ‑ kɔ 'mɔ ‑nɩɩ ꞊hapʋnahuon daa? Nahuon ꞊de 'de ꞊hapʋnahuon, 'bɛ 'de Nyɩsʋaa ‑do. 19 ‑N yi Nyɩsʋa a tetei nɩ, ‑ɩ mɔ: ꞊Nɩ 'la 'le nahuon, ꞊nɩ nu 'le ‑wlawli, ꞊nɩ 'yri 'le, ꞊nɩ po 'le nahuon hɩ ke, ꞊nɩ kaa 'le nahuin, ꞊tuu 'o ‑n bu kɔ ‑n 'dii 'hɛɛn, 'ke 'le 'mʋnʋɛlɛ 'kwli 'mʋ.» 20 ‑Ye ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, kʋɛ la 'le 'na 'yu‑nyrɛ a ti 'yie 'mʋ gbo, ‑bo yɛ ‑nyrɔwɔ ‑gbo ke, 'n ꞊tuu 'o tetei 'bii a ‑gbɛ nɩ.» 21 ‑Tɛ ɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ‑Yusu tɔ 'le 'mʋ lɛ 'yi, 'ke 'le 'mʋnʋɛlɛ 'kwli 'mʋ, ɔ nɔ: «Ɛ hie 'o ‑mʋ dɛɛ ‑do. Nɛ‑ mɔ, mu ‑bo plo ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑n kɔ, ‑bo ‑nye 'a 'wliyɛ ꞊sʋɛnyʋ lɛ, ‑ye Nyɩsʋa, nɔ‑ di ‑mʋ ꞊hapʋdɛ gblaka 'mʋ nu, 'ke 'le yakɔ 'mʋ. ꞊Nɩ nue 'klɛɛ, ‑ye ‑bo kʋɛ 'mʋ ‑wɔn, ꞊mʋ 'na ‑naagbopʋyu ‑hɛ.» 22 Bɔ 'wɩn 'klɛɛ, ‑ye 'a ꞊wlʋ bi ꞊hlɔn, 'ɔ ‑hɔn 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, 'ke 'le 'kla‑wliye'yɩya 'kwli 'mʋ, ‑ɛ nue, 'a kʋkɔ‑tɔplɩ ‑huo 'dɔ.

23 ‑Tɛ ɔ mu 'klɛɛ, ‑ye ‑Yusu naa 'a ‑naagbopʋ ke 'yie, ɔ nɔ: «Ɛ kla wlɔn, 'ke 'o dɛkɔnyʋ ‑wɔn, 'ke bʋ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ.» 24 ‑Tɛ ‑Yusu nu 'pʋprɛ, ɩ saka ꞊nʋ nɩ. Kɛ ‑Yusuu lele ꞊nʋ ye po: «'Na 'yuo꞊pli ‑a, dɛkɔnyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kuo 'waa kʋkɔ‑tɔplɩ ꞊wlʋ ye, ɛ kla wlɔn, 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn, 'ke bʋ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ. 25 Ɛ kla wlɔn, 'ke 'o dɛkɔnyɔ ‑wɔn, ‑ɔ kuo 'a kʋkɔ‑tɔplɩ ꞊wlʋ ye, 'ke bɔ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, bɔ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ, 'ɛ ‑hi 'o ꞊gbuke‑so 'mʋ, bɔ naa 'le 'die a 'hʋɔ wlɔn.» 26 ‑Yusu a pupowin a ‑gbɛ, ɩ ma 'a ‑naagbopʋ lɛ wlɔn 'dɔ. ‑Ye ʋ nɔ: «'Bɛ kɔ bɛ ‑ti lɛ 'mʋ, nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ.» 27 ‑Ye ‑Yusu nyu 'nɩ 'ye, ɔ nɔ: «Ɛ 'die 'le ‑wɛ, 'ke 'le ‑tʋnahuon a 'klɩ 'kwli 'mʋ, bɔ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, ɔ 'mʋ 'le 'a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ pa. Kɛɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli 'mʋ, 'ɛ nɩ dɛ, ɛ ‑wɛ 'le ꞊le.»

28 ‑Ye kɛ Piɛlɩɩ ‑Yusu ye po: «‑A ‑mɛ ‑ye 'le? 'Ye kɛ, ‑a hie 'o ‑a nɩ nahuin gbo, ɛ kɔ ‑a nɩ ‑tɔplɩ 'bii 'hɛɛn, ꞊aa ‑mʋ ‑wɔn naa.» 29 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ hie 'o 'a kayu gbo, kɔ 'a ‑dɩayuo, kɔ 'a 'dii kɔ 'a bu 'hɛɛn, kɔ 'a 'yuo꞊pli, kɔ 'a ‑cii 'hɛɛn, 'na 'mʋnʋɛlɛ a ‑tɩ, kɔ, ɔ 'mʋ 'na ꞊hapʋtitie nahuin pue a ‑tɩ, 30 ‑ye nahuon a ‑gbɛ, 'klɔ ‑gbo, ‑a nɩ nɔ ‑wɔn, ‑tɔplɩ, Nyɩsʋa di ꞊nɔ ‑nyi, ɩ di 'nɩ ‑huo bʋbakɔ, ɩ 'mʋ 'o dɛ ꞊nʋ, ɔ hie 'o gbo 'mʋ ‑hi, ‑ɩ mɔ kayuo nʋ, ‑dɩayuo nʋ, 'diinʋ, 'yuo꞊pli nʋ, kɔ ‑cii 'hɛɛn, kɛɛ, ʋ dio ‑wɛ ꞊tue ꞊sʋɛ. 'Ya 'o lele 'lu, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'o 'klɔ ‑ye nuu, nahuon a ‑gbɛ, Nyɩsʋa di ꞊nɔ ‑nyi 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 31 Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o 'waa 'bienʋ 'lu ye, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'waa 'plɔplɔ, nʋ‑ di ‑tado 'le 'waa 'bienʋ bʋ gbo nɩ, kɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le 'waa 'bienʋ bʋ gbo, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'waa 'plɔplɔ, nʋ‑ di ‑tado 'o 'waa 'bienʋ 'lu ye nɩ.»

‑Yusu bɔ ꞊tu 'a 'kʋkʋɛ kɔ 'a 'klɔ'hɩhrɛ a ‑tɩ, 'a 'wɔ a ta a nɔnɔ nɩ gbo

(Matie 20.17-19; Luku 18.31-34)

32 'Hru ꞊nʋ, ‑ʋʋ Jrusrɛdɩɔ 'mʋ mu, nʋ‑ kɔ wlɔn ʋ nɩ 'o, 'ʋʋ mu. ‑Yusu, nɔ‑ 'nyɛ 'hru, 'a ‑naagbopʋ, 'ʋ nɩ 'o ꞊nɔ ke 'mʋ. Hʋannʋ nyu nu. Tii ‑do a ti 'yri, ‑Yusu 'ɔ 'ba lele 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ 'mʋ, 'ʋ bii ye. ‑Tɛ ʋ bii 'klɛɛ ye, ‑ye ɔ nyu 'le ‑wɔn 'nɩ 'prɛɛ, 'ke 'o ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ ‑wɛ lɛ kɛ ꞊nɔ nuelɛ a ‑ta 'mʋ, 33 ɔ nɔ: «Ba po 'mʋ nʋa ye gbo. ‑Aa 'mʋ mu Jrusrɛdɩɔ. 'Ke ʋ di 'le 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ kwa po, kɔ teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn. Ʋ di 'mʋ lɛ poo ‑bati, ʋ 'mʋ lɛ po, 'n nɩ 'mʋ 'kʋkʋɛ. 'Bɛ ‑hi, ʋ 'mʋ 'mʋ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi kwa po, 34 nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ 'mʋ 'caa, kɔ, ʋ 'mʋ 'mʋ hɩɔn 'hrin, kɔ, ʋ 'mʋ 'mʋ lɔkɔ bii, 'plɩɩ ʋ 'mʋ 'mʋ 'la. ‑Nyrɔwɩɩ 'hɔn 'bɩ ‑hi, ‑nyrɔwɔ a ta a nɔnɔ 'mʋ, 'plɩɩ 'mʋ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, 'mʋ 'klɔ 'hrɩ.»

‑Tɛ Sakɩ kɔ Saan 'hɛɛn, ʋ le la ‑Yusu, ‑ɛ mɔ, 'ke ʋʋ ‑hʋa bʋ nɩ ‑tado 'le ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ke 'le Nyɩsʋa a gbonɩɩlɛ 'mʋ

(Matie 20.20-28)

35 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu a ‑naagbopʋʋ 'hɔn ‑ye, ‑ʋ mɔ Sakɩ kɔ Saan 'hɛɛn, ‑ʋ mɔ Sebede a 'yuo꞊pli, nʋ‑ mu 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, ʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, dɛ ‑gbo, ‑a di ‑mʋ ‑hʋa, ‑a nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ‑bo nue, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn.» 36 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Dɛ tio‑ aa ‑hʋa ꞊bo nu, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn 'le?» 37 ‑Ye ʋ nɔ: «Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri nahuin 'bii die 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑n kɔɔ nahuin 'bii ke win, 'ke 'le Nyɩsʋa a gbonɩɩlɛ 'mʋ, ‑a nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ‑ba nɩ 'o ‑mʋ 'hʋɩn 'mʋ gbo, ‑do 'ke 'le ‑na diidɛpɩa ke, ‑do ‑ye 'ke 'le ‑na kamrapɩa ke.» 38 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu nɔ: «Dɛ aa ‑hʋa, dɛ bɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, a 'die yi. ꞊Be a ‑wɛ 'le ba 'ye ꞊sʋɛdʋ ꞊nʋ nɩ, 'n di 'ye? Kɔ, ꞊be a ‑wɛ 'le ba wɛɛn ke nɩ, ‑tɛ 'n di 'kʋkʋɛ nu, ba nu ‑wɛ lɛ 'kʋkʋɛ?» 39 ‑Ye ʋ nɔ: «‑A ‑wɛ 'le ꞊le.» ‑Ye ɔ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ꞊sʋɛdʋ ꞊nʋ, 'n di 'ye, a 'mue 'ye, kɔ, 'kʋkʋɛdʋ ꞊nʋ 'n di 'kʋ, a 'mʋ ‑wɛ lɛ 'kʋkʋɛ nu. 40 Kɛɛ ‑ye ɛ 'de 'mɔ, 'n 'die 'le ‑wɔn kɔ, 'ke ꞊bo ꞊tui, nahuin tio‑ di 'le 'na diidɛpɩa kɔ 'na kamrapɩa 'hɛɛn ke gbo nɩ. Nyɩsʋa, nɔ‑ di nahuin a ‑gbɛ ‑ha.»

41 ‑Tɛ ‑naagbopʋʋ ‑pu ‑ye ꞊nʋ, ʋ 'wɔn ‑tɩ ꞊nʋ, Sakɩ kɔ Saan 'hɛɛn, ʋ ꞊tu ‑Yusu ye, ‑ye ʋ nyu lɛ poo yrʋ. 42 ‑Ye ‑Yusu da ʋ 'bii nɩ, ɔ nɔ: «A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'klɔ ‑gbo a 'luyenɩnyʋ, ‑ʋʋ 'waa dakʋ naa, ʋ nyu ꞊tue ꞊sʋɛ, 'ʋ nyu 'mʋ 'plɔ. 'Waa 'kɩɩndɛ a ‑gbɛ, ʋ nye 'le 'kwli 'mʋ nuu 'crɛ. 43 A ‑mɛ ‑ye, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. 'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon 'bɔɔ ‑hʋa bɔ 'ya 'a nɩ ye'mʋnaanyɔ 'mʋ, nahuon a ‑gbɛ, ɔ blɛ ye bɔ 'ya 'a nɩ 'mʋ‑hɛnyɔ 'mʋ. 44 Kɔ, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon 'bɔɔ ‑hʋa bɔ 'ya 'a nɩ 'luyenɩnyɔ 'mʋ, nahuon a ‑gbɛ, ɔ blɛ ye bɔ ‑wɛ ‑wɔn, 'ke bɔ ‑hɛ a 'bii 'mʋ. 45 'Na ‑gbɛ, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n 'de 'le di, 'ke nahuin bʋ ‑hɛ 'mʋ 'mʋ, kɛɛ, 'n di 'le ꞊le, 'ke ꞊bo ‑hɛ nahuin 'mʋ, kɔ, ꞊bo ‑ha 'n dɩɔnʋ, 'mʋ 'kʋ, ‑ɛ die nu, 'na 'kʋkʋɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mue nu, Nyɩsʋa 'mʋ nahuin 'plɔplɔ ꞊gbla, 'ke 'o 'waa dɛ 'kuku ‑wɔn.»

‑Tɛ ‑Yusu nue la, 'yiisuanyɔ Batime, 'a 'yii 'ɩ klɛ la ke

(Matie 20.29-34; Luku 18.35-43)

46 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ nyre 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Seliko. ‑Tɛ ʋʋ 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ ꞊tɩ, ʋ kɔ nahuin 'plɔplɔ 'hɛɛn, ‑ye 'ke 'o 'hru nʋa 'mʋ, 'ke 'yiisuanyɔ ꞊de nɩ 'o gbo, 'ɔɔ nahuin 'wli lɛ ‑hʋa, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ dɛ di. 'Yiisuanyɔ a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Batime. Nɔ‑ mɔ Time a 'yu. 47 ‑Tɛ ɔ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, Nasalɛtɩ 'mʋ a ‑Yusu'u nɩ, ‑ɔɔ ‑hi, ‑ye ɔ 'yaa 'le win, ɔ nɔ: «‑Yusu o, Dafidɩ a 'Yu, yrii 'mʋ wɔlɩ ye ‑o!» 48 Nahuin, ‑ʋ nɩ 'o, ‑ye ʋ nyo ꞊hɛn 'nyrɛ, ʋ nɔ: «Ma wien mɔ!» Kɛɛ ‑ye ɔ bla nɩ, 'ɔ 'yaa 'le lele win 'dɔ, ɔ nɔ: «‑Yusu o, Dafidɩ a 'Yu, yrii 'mʋ wɔlɩ ye ‑o!» 49 ‑Tɛ ‑Yusu 'wɔn 'a win, ‑ye ɔ nyra gbo, ɔ nɔ: «Ba dɔ, bɔ di 'le!» 'ʋ dɔ, ʋ nɔ: «‑Mɔ ɔɔ da. Po 'le 'klɩ, ‑bo 'ba ye 'mʋ, ‑bo mu 'le ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ!» 50 ‑Ye Batime a ‑gbɛ, ɔ ꞊hɩnhɩɛn 'o 'a 'kɔlɔ gbo, ‑ye ‑gbisa, tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ɔ nyra gbo, 'ɔ mu 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ. 51 ‑Tɛ ɔ nyre 'klɛɛ 'o, ‑ye ‑Yusu ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: «Dɛ tio‑ ‑nɩɩ ‑hʋa ꞊bo nu, 'ke 'o ‑mʋ ‑wɔn 'le?» ‑Ye ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, ‑bo nue, 'na 'yii ‑gbo, ‑ɩɩ kla, bɩ klɛ ke!» 52 ‑Ye ɔ lo nɩ, ɔ nɔ: «‑Tɛ ‑n kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, nɛ‑ nue, 'nɩ nue, ‑na 'yii 'ɩ klɛ ke. 'A ‑tɩ, ‑n ‑wɛ 'le ‑bo mu 'le kayu gbo nɩ.» Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ɔ ‑tʋa lɛyriilɛ gbo, 'ɔ bi 'o ‑Yusu ke 'mʋ, 'ɔ nyo ‑wɔn kʋɛ.

11

‑Tɛ ‑Yusu 'ya la Jrusrɛdɩɔ 'mʋ

(Matie 21.1-11; Luku 19.28-40; Saan 12.12-19)

1 ‑Tɛ ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋʋ Jrusrɛdɩɔ 'mʋ mu, bʋ 'mʋɛɛ 'dɩɛ ꞊nʋ ye, ‑ɛ mɔ Bɛtɩfase kɔ Betani, ‑ye 'ke ʋ nyre 'o dʋgba ꞊nʋ ꞊hlɔn, ‑ɔ kɔ 'lu ti nɩ 'le, ʋʋ olifie daa, ‑Yusu 'ɔ le 'a ‑naagbopʋʋ 'hɔn. 2 Kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po: «Ba mu 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ nɩ 'le 'a mʋ ye 'mʋ. 'Bɩa 'ba 'ya 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ‑ye a di 'o gbo yɛ 'kasrayu, 'ʋ mʋ gbo. Nahuon ꞊de 'diu ‑hlɩn 'o ke a 'yɛɛ. 'Bɩa 'ba yʋ 'o gbo, ‑ye ba ꞊wlʋʋ gbo, ba yʋ 'mʋ ye. 3 Nahuon ꞊de 'bɔ ꞊gba 'a mʋ wlɔn, 'bɔ plɛ: Dɛ tio‑ aa nu 'le? ‑ye kɛ ba po: Kʋkɔnyɔ'ɔ nɩ, ‑ɔ nyu ‑hʋa. Ɔ diu de 'nɩ ‑mɩa 'tata a ti 'yri.» 4 ‑Tɛ ʋ mu, 'ʋ 'ya 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ‑ye 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ke ʋ yɛ 'o 'kasrayu a ‑gbɛ gbo, 'ʋ mʋ 'o ꞊gbuhan.ye gbo, ‑naagbopʋʋ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, 'ʋ ꞊wlʋʋ gbo. ꞊Gbuhan.ye a ‑gbɛ, 'ke nahuin 'plɔplɔɔ 'o naa. 5 'Ke 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, 'ke ꞊ʋ ‑ye nɩ 'le, 'ʋ nyu wlɔn ꞊gba: «Dɛ tio‑ aa nu 'le? Dɛ‑ kɔ 'kasrayu ꞊nʋ a gbo꞊wlɛɛlɛ 'le?» 6 ‑naagbopʋ a ‑gbɛ 'ʋ le ꞊nʋ, ‑tɛ ‑Yusu po ꞊nʋ ye, ‑ye nahuin a ‑gbɛ, ʋ wɔn nɩ, 'ʋ ‑hɩʋ mɛ lɛ, 7 'ʋ ya 'kasrayu a ‑gbɛ ‑Yusu ye. ‑Tɛ ʋ yʋ 'le, 'ʋ po 'o 'waa danɩ kɔ wlawlɩ 'kasrayu a ‑gbɛ ke gblɛ, ‑ɛ die nu, ‑Yusu 'bɔ 'yʋ 'o ke, ɔ 'mʋ danɩ a ‑gbɛ ke gbo nɩ. (‑Ɛ nue, ɔ nye nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ɔ mɔ bodɩɔɔ nɩ, ‑ɔɔ 'le kegbowɛɛnlɛ ya. Ɛ 'de tʋ, ɔ 'nɩ yʋ ꞊le 'le. Ɛ nɛ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɔ 'ya 'o 'kasra a ‑gbɛ ke.) 8 ‑Tɛ ʋʋ 'le di, nahuin 'plɔplɔ 'ʋ po 'o 'waa nɩ danɩ 'hru wlɔn gblɛ. ꞊Ʋ ‑ye nɩ 'o, 'ʋ 'bɛ 'kwla, 'ʋ puo 'o 'hru wlɔn gblɛ, ‑Yusu 'ɔ nyo ke na, 9 nahuin 'ʋ nyo ye 'mʋ na, kɔ ꞊ʋ ‑ye 'ʋ nyo ‑wɔn kʋɛ. Kɛ ʋʋ nu, 'ʋʋ 'le win 'yaa, ʋ nɔ: «‑Na 'wio, ‑mɔ ‑gbo, ‑ɔɔ 'le di, 'ke 'le Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a 'dʋ 'kwli 'mʋ. Nyɩsʋa bɔ ‑nye ‑mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ! 10 Ba pue Nyɩsʋa 'nyrɛɛ lɛ, ‑ɛ nue, nɔ‑ di ‑a mʋ win ke kɔɔ wɔn, ‑tɛ ‑a nɩ bu gblaka bodɩɔ Dafidɩ nu la, 'ɔ kɔɔ la nahuin win ke. Nyɩsʋa bɔ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, 'ke 'le yakɔ 'mʋ!» 11 ‑Tɛ ‑Yusu 'ya 'klɛɛ Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ‑ye 'ke ɔ mu 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, 'ɔ 'ye ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ 'le. ‑Tɛ 'tɔɔ ‑wɔn, ‑ye ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn a ‑gbɛ 'hɛɛn, ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋ mu 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Betani.

‑Tɛ ‑Yusu po la tugbɛ, ʋʋ figie daa, 'jrɔ ye

(Matie 21.18-19)

12 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑ye ‑Yusu, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋʋ 'le Betanidɩɔ 'mʋ 'nɩ ‑hɔn, 'ʋʋ mu. Bʋʋ 'klɛɛ 'dɩɔ 'mʋ ꞊tɩ, ‑ye kanʋ bi 'le ‑Yusu 'kwli 'mʋ. 13 Bɔ ta 'klɛɛ 'le ye 'mʋ lɛ, ‑ye ɔ 'ye tugbɛdʋ ‑ye, ʋʋ figie daa. Tugbɛ a ‑gbɛ, ɛ hren ꞊nʋ ‑wɔn, hai 'ɩ ‑huo 'le ꞊nɔ 'klɔ, 'ɔ mue 'o ꞊hlɔn, ‑ɛ die nu, ɔ 'mue 'ye, 'bɩa 'bɛ tʋ 'kui. Bɔ nyre 'klɛɛ 'o ꞊nɔ ꞊hlɔn, ‑ye haii ‑doo nɩ, ɔ 'yee 'le ꞊nɔ 'klɔ, ‑ɛ nue, ɛ 'de wɛn 'a tʋtʋti a nue. 14 ‑Ye kɛ ‑Yusuu tugbɛ a ‑gbɛ ye po: «Kʋɛ kɛ 'klɛɛ mɔ gbo, ꞊nɩ tʋ 'le 'klɛɛ lele 'kui ꞊de nɩ gbe, nahuin 'nɩ ꞊hin di!» ‑Yusu a pupowin a ‑gbɛ, 'a ‑naagbopʋ 'wɩn nɩ.

‑Tɛ ‑Yusu bla la ‑tɔplɩplonyʋ lɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ

(Matie 21.12-17; Luku 19.45-48; Saan 2.13-22)

15 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ʋ nyre 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ nɩ, ‑Yusu 'ɔ pa 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ. 'Ke 'le ‑yaa a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke puplonyʋ nɩ 'le, 'ʋʋ 'wlugba‑tɔplɩ plo, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn a pipie ‑wɔn. 'Ke 'wli'cɩcɩnyʋ nɩ ‑wɛ 'o, 'ʋʋ pʋpʋwli 'cɩcɩ. ‑Tɛ ‑Yusu yɛ 'o puplonyʋ a ‑gbɛ gbo, ʋ kɔ nahuin ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋʋ ‑tɔplɩ ‑tɔ, ‑ye ɔ ‑tʋa 'waa lɛbʋbla gbo, 'ɔɔ 'wli'cɩcɩnyʋ a 'teblei ye gblɛ ꞊jri, kɔ, 'ɔɔ 'le ‑plijɩplonyʋ a gbatɩ yrɛ 'nyraa, 'ɩɩ ꞊hlɔn lɛ bi, 16 kɔ, 'ɔ 'de 'a nahuon ꞊de mɛ lɛ ‑ha, 'ke bɔ 'ble dɛ, 'plɩɩ bɔ 'bɛ ‑yaa a ‑gbɛ ꞊tɩɔ. 17 ‑Ye ɔ ‑tʋa 'waa tɔɔlɛ gbo, kɛ ɔɔ 'klɛɛ po: «Ʋ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: Nyɩsʋa nɔ 'nɩ: 'Na kayu nɩ 'o ꞊o, ‑ɛ die nu, 'klɔ ‑gbo a nahuin 'bii, ʋ 'mʋ 'le 'mʋ daa.» Kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «Kɛɛ ‑ye a ‑mɛ ‑ye, a nuu kayu a ‑gbɛ 'mʋ 'yrinyʋ a kayu.» 18 Dɛ a ‑gbɛ, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, ʋ kɔ teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn, ʋ 'wɩn nɩ. Nɛ‑ nue, 'ʋʋ 'hru lɛ ꞊mɔ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑Yusu 'la, ‑ɛ nue, nahuinŋ, ʋ nʋɛ 'a tɔɔwin 'mʋ nɩ 'dɔ. Nɛ‑ nue, nyɩgblakɩ a ‑gbɛ 'ʋʋ ca ꞊tu.

19 ‑Tɛ 'tɔɔ ‑wɔn, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ ꞊tɩ 'mʋ 'dɩɔ, 'ʋ mu 'le ‑tɛgbi ‑ye.

'Baa Nyɩsʋa dɛ ‑hʋa, ye ba kuo ꞊wlʋ ye ‑tɛɛ

(Matie 21.20-22)

20 ‑Nyrajru 'mʋ, bʋʋ 'klɛɛ de ‑mɛ, ‑ye tugbɛ, ‑ɛ mɔ figie, ‑Yusu po 'tʋ 'jrɔ ye, nɛ‑ kɔ 'hʋɩn 'mʋ ʋʋ 'o lele naa. ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'o 'hʋɩn 'mʋ, kʋɛ 'le 'a 'lu ye gbo, ‑bo yɛ 'a ‑wlubʋɩ ke, ɩ 'bii, ɩ 'kʋ nɩ. 21 ‑Ye dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mue 'tʋ 'lu ‑wɔn, ɛ bi 'le Piɛlɩ 'mʋ 'kwli, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ, 'ye tugbɛ ‑gbo, ‑n po 'tʋ 'jrɔ ‑wɔn, ɛ 'kʋ nɩ.» 22 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye! 23 'Bɩa 'ba kuo ꞊wlʋ ye, ‑ye a ‑wɛ 'le ba le dʋgba ꞊nʋ nɩ: ‑Hɔn 'o ‑tɛgbi ꞊nʋ 'mʋ, bi 'le 'yru ‑wɔn! 'Ba 'nɩnɩ po gblɛ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, kɛɛ, 'ba pue ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, a ꞊tu, ɩ di ‑wɔn mue 'lu, ‑ye 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa die 'nɩ nu, ɩ 'mʋ 'lu ‑wɔn mue. 24 Nɛ‑ nue, 'nɩɩ 'a mʋ le, 'baa Nyɩsʋa dɛ ‑hʋa, ‑ye ba kue ꞊wlʋ ye, ‑ɛ mɔ, ɔ ‑nye 'a mʋ nɩ ‑dodo, ‑ye 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɔ die 'a mʋ 'nɩ ‑nyi. 25 Kɛɛ, 'baa Nyɩsʋa da, nahuon 'bɔ nu 'a mʋ 'yilɛnyredɛ 'mʋ, ‑ye ba ‑hri 'a 'yilɛnyredɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, 'a nɩ Bu Nyɩsʋa, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ɔ 'mʋ ‑wɛ 'a nɩ 'yilɛnyre‑tɔplɩ a ‑tɩ ‑wɔn ‑hri. [ 26 Kɛɛ, 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, nahuin nu 'a mʋ 'mʋ, 'ba 'nɩnɩ ‑hri 'a ‑tɩ ‑wɔn, ‑ye 'a nɩ Bu Nyɩsʋa, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ɔ 'deɛ bɔ ‑hri ‑wɛ 'a nɩ 'yilɛnyre‑tɔplɩ, a nu a ‑tɩ ‑wɔn.]»

‑Tɛ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ꞊gba la ‑Yusu wlɔn, nyɔ‑ ‑nyi ꞊nɔ 'klɩ, 'ke bɔ nu ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ɔɔ nu

(Matie 21.23-27; Luku 20.1-8)

27 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ 'kɩɛ gbɛɛ 'waa 'hru 'lu ‑wɔn, ‑ʋʋ Jrusrɛdɩɔ 'mʋ mu. ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'le, ‑ye 'ke ‑Yusu mu 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ. ‑Tɛ ɔɔ lɛ 'dɛɛ, ‑ye Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, kɔ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ, ʋ kɔ ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nahuin ‑ye 'hɛɛn, ʋ nyro 'o 'mʋ 'hʋɩn, 28 ʋ nɔ: «Nyɔ‑ ‑nyi 'klɛɛ ‑mʋ 'klɩ, 'ke ‑bo bla ‑tɔplɩplonyʋ ‑gbo lɛ 'le? Nyɔ‑ le ‑mʋ, 'ke ‑bo nu ‑tɔplɩ 'bii ‑gbo, ‑nɩɩ nu 'le?» 29 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'N di ‑wɛ 'a mʋ wlɔn ꞊gba dɛ. 'Bɩa 'ba ‑hɩhɩɛ 'mʋ klɛ, ‑ye 'n di 'a mʋ klɛ 'nɩ ‑hɩhɩa. 30 'A mʋ 'nɩɩ 'klɛɛ wlɔn ꞊gba: Nyɔ‑ le la Saan, 'ke bɔ po la nahuin 'nie 'lu lɛ 'le? ꞊Be Nyɩsʋa'a nɩ, ‑hee' ‑tʋnahuiin nɩ? Ba ‑hɩhɩa 'mʋ klɛ!» 31 ‑Ye ʋʋ wlɔn lɛ 'nɩ ꞊gbʋgba: «‑Be' ‑a di 'klɛɛ po 'le? 'Bɩa ꞊ba plɛ: Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔ lo la, ‑ye ɔ di ‑a mʋ wlɔn 'nɩ ꞊gba: ‑Tɩ ꞊nʋ, Saan, ɔɔ la ꞊tu, dɛ‑ nue, 'a 'di la ‑tɛɛ pue 'le? 32 Mɔ, 'bɩa ꞊ba plɛ, ‑tʋnahuiin nɩ, ‑ye nahuin di ‑a mʋ yɛɛ ‑tɩ.» Kɛ'ɛ nɩ, ʋ po, ‑tɛ ʋʋ wlɔn lɛ ꞊gbʋgba, ‑ɛ nue, nahuin pui ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Saan, ɔ mɔ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔɔ nɩ. 33 Nɛ‑ nue, 'ʋ ꞊tu ‑Yusu ‑wɔn, ʋ nɔ: «‑A 'de 'a dɛ ꞊de yi.» ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Na ‑gbɛ, 'n 'deɛ ꞊bo le ‑wɛ 'a mʋ, nyɔ‑ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'ke ꞊bo nu ‑tɔplɩ 'bii ‑gbo, 'nɩɩ nu.»

12

‑Tɛ ‑Yusu po la ‑ci'yie꞊tunyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ la ‑balʋ a ‑talʋdʋ

(Matie 21.33-46; Luku 20.9-19)

1 (‑Yusu 'kɩɛ 'prɛɛ 'le Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ a ‑gbɛ ‑wɔn, kɔ teteitɔɔnyʋ, kɔ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ‑ye 'hɛɛn, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ.) 'Ke ɔɔ 'le ‑talʋdʋɩ 'kwli 'mʋ naa, 'ɔɔ 'le ꞊nʋ ‑wɔn 'prɛɛ, ɔ nɔ: «Ɛ kɔ la 'dɩdɔnyɔ ꞊de. Nɔ‑ nu la 'a ‑ci. ‑Ci a ‑gbɛ ke, ɔ 'dɔɔ 'le ti ꞊de. 'A 'yɔ, ɩɩ tʋ, ʋ nyo daa rɛsɛn. 'Dɩdɔnyɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ ‑ha 'a ‑ci a ‑gbɛ ye, 'ɔ 'blu 'le 'hɩɔ gblaka ‑ye 'kwli 'mʋ lɛ, ‑ɛ die nu, 'bʋʋ 'a 'yɔ ꞊nʋ 'mʋ 'plɔ, 'a 'nie 'mʋ 'le 'hʋɔ a ‑gbɛ wlɔn bi, ʋ 'mue nɔ 'mʋ nuu. Ɔ nu ‑wɛ 'hɛ‑gbɔ, ‑ɔ kɔ ke ʋ di 'o ‑ci 'yie ꞊tuu, 'ke 'o 'yrinyʋ a ‑ta 'mʋ. ‑Tɛ ɔ ‑wɔ ‑kʋan 'bii ‑wɔn, ‑ye ɔ le ‑kʋannunyʋ ꞊de, 'ke bʋ nu ‑ci a ‑gbɛ a ‑kʋan, 'dɩdɔ‑tɔplɩ 'bɩ tʋ, ‑kʋannunyʋ a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ ꞊nɔ 'a 'pɩa ‑nyi, 'waa ‑gbɛ, ʋ 'mʋ ‑wɛ 'o 'waa nɩ 'pɩa kɔ. ‑Cikɔnyɔ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɔ ‑wɔ ‑kʋan a yegblɛ꞊tutulɛ ‑wɔn, ‑ye ɔ mu 'mʋ 'dagba ‑pɛtu. 2 ‑Tɛ 'dɩdɔ‑tɔplɩ a 'cɩcɛti nyre 'o, ‑ye ‑cikɔnyɔ a ‑gbɛ, ɔ le 'a lɛleenyɔ ‑ye, 'ke bɔ mu 'le ‑ci'yie꞊tunyʋ ꞊nʋ ‑wɔn, ʋ 'mʋ ꞊nɔ 'cɩcɛ‑tɔplɩ a 'pɩa ‑nyi, ɔ 'mui ‑cikɔnyɔ ye ya. 3 ‑Tɛ lɛleenyɔ a ‑gbɛ, ɔ nyre 'klɛɛ 'le, ‑ye ‑ci'yie꞊tunyʋ, ʋ klo nɩ, 'ʋ bio ‑tɛɛ, 'plɩɩ, ʋ 'de ꞊nɔ dɛ ꞊de ‑nyi, 'ʋ ‑mɩɔ de. 4 ‑Ye ‑cikɔnyɔ, ɔ lee lele 'a lɛleenyɔ ‑ye, 'ʋ klo lele, 'ʋ hra 'a 'lu dɛ, 'ʋ ꞊tuo tanɩ, 'ʋ ‑mɩɔ lele de, 5 ‑cikɔnyɔ a ‑gbɛ, 'ɔ le lele ꞊ɔ ‑ye, 'ʋ klo, 'ʋ 'lɔ, 'ɔ le lele ꞊ʋ ‑ye, 'ʋ bi ꞊ʋ ‑ye, 'ʋ 'la ꞊ʋ ‑ye. 6 Nahuoon ‑do, nɔ‑ hie 'klɛɛ 'o ‑cikɔnyɔ a ‑gbɛ 'hʋɩn 'mʋ. Nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ 'a 'mʋnʋɛyu, 'ɔ loo 'le ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɛ nue, 'a ꞊wlʋ nɔ 'nɩ: ‑Tɛ ɔ 'ya 'na 'yu 'mʋ, ʋ di kɔ 'a 'o꞊tuulɛ. 7 ‑Tɛ ɔ waan 'le ye, ‑ye kɛ ʋʋ po, 'ke 'le 'waa dɩɔnʋ ‑gbahlɔn: Nahuon, ‑ɔ di ‑tado ‑ci ‑gbo kɔ, nɔ‑ɔ 'le di. Ba nɩ ‑ba 'lɔ, ‑a 'mʋ ‑ci ‑gbo gba, 8 'ʋ klo, 'ʋ 'lɔ, 'ʋ 'bɔ ye 'mʋ, 'ʋ 'hrɔɔ 'le ‑ci 'mʋ.»

9 ‑Ye ‑Yusu nɔ lele: «'A mʋ 'nɩɩ wlɔn ꞊gba, nahuon, ‑ɔ kɔ ‑ci a ‑gbɛ, 'bɔ 'wɔn ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn, dɛ tio‑ ɔ di nu 'le? 'A ‑gbɛ, ɔ di 'le 'nɩ di, ɔ 'mʋ ‑ci'yie꞊tunyʋ a ‑gbɛ 'la, 'plɩɩ ɔ 'mʋ 'le lele ‑ci a ‑gbɛ ‑ha, ɔ 'mue lele ꞊ʋ ‑ye ‑nyi. 10 ‑Tɩ ‑gbo, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, 'n pui ‑tɛɛ, a ‑hri nɩ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ɩ nɩ‑ ‑gbo:

'Katuo ꞊nʋ, kayuponyʋ 'de ‑hʋa bʋ nuu ‑kʋan 'yri,

ʋ po 'pɩa ke,

nɔ‑ ‑hɛ kayu a ‑gbɛ a 'katuo gblaka.

11 Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, nɔ‑ nue, 'ɔ ‑hɛ 'katuo gblaka,

'plɩɩ 'ɔ nɔɔ 'yie ke, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn.»

12 'Plɩɩ ‑Yusu 'mʋ mu ‑yrɛ, ‑ye ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ yree nɩ, ‑ɛ mɔ, nʋ‑ ‑Yusu po ‑talʋdʋ a ‑gbɛ ye. ‑Tɛ ʋ yrii dɛ a ‑gbɛ, ‑ye ʋʋ lɛ ꞊mɔ 'hru, 'ke bʋ klo, ʋ 'muo 'la. Kɛɛ, ‑tɛ ʋʋ nahuin a hʋannʋ pɩ, nɛ‑ nue, 'ʋ ‑hɩɔ mɛ lɛ, 'ʋ mu.

Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu tɔɔ la, 'ke 'o 'blʋwli a ‑ta 'mʋ

(Matie 22.15-22; Luku 20.20-26)

13 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ʋ tɛ gbo Falisi꞊tumu a nahuin ‑ye, kɔ nahuin ‑ye 'hɛɛn, ‑ʋ mɔ 'kɩɩn Helɔdɩ a ꞊tumu a nahuin. Nʋ‑ di 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, ʋ 'muo wlɔn lɛ ꞊gba, 'a ‑wɔn꞊tutue 'kwli 'mʋ, ʋ 'mʋ 'le naa, ʋ 'muo ‑tɩ yɛɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo klɩ. 14 ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ye ʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑nɩɩ ꞊tu ‑tɩ a ‑tɛɛ. 'Bɩa ꞊nɩ nyi ꞊tu, ꞊nɩ pɩ ꞊le hʋannʋ, 'ke 'o ‑tʋnahuon a 'lu a lɛ‑hielɛ a ‑ta 'mʋ, mɔ ꞊betɩ bɔ 'ya nyɩgblaka 'mʋ. Kɛɛ, ‑nɩɩ tɔɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'ke 'o dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ‑a mʋ ‑hʋa a ‑ta 'mʋ. Le 'klɛɛ ‑a mʋ, ꞊be Nyɩsʋa a tetei nɔ 'nɩ, ‑ba ‑ha 'blʋwli, ‑ba ‑nyi Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka. ꞊Be ‑a blɛ ye ‑ba 'pɛɛ 'blʋwli a ‑gbɛ, ‑hee' ‑a 'de ye blɛ ‑ba 'pɩɩ?» 15 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu yie nɩ, dɛ‑ mɔ 'waa 'lu a lɛ‑hielɛ, 'ʋ nye ꞊nɔ 'yi ke ‑hli, ɔ nɔ: «Dɛ‑ kɔ ‑tɩ ꞊nʋ, aa 'mʋ wlɔn ꞊gba, 'aa 'mʋ 'mʋ lɛ ꞊tɔ 'le? ꞊Be a 'mue 'ye, 'bɩa 'nɩ ‑haa Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka a ‑tɩ lɛ, kɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ 'hɛɛn, a 'mʋ 'mʋ ‑tɩ yɛɛ? Ba ya 'mʋ 'wliyɔkɔ a 'yɛɛ ‑do ye, 'mue 'ye,» 16 'ʋ yɛ ꞊nɔ ye. ‑Ye ɔ nɔ: «Nyɔ tio‑ kɔ 'lu꞊tɩɔ nɩ 'o 'le? Nyɔ tio‑ kɔ 'dʋ ʋ 'crɩɩ ‑wɛ 'o 'le?» ‑Ye ʋ nɔ: «Romakʋɛ a 'kɩɩn gblakaa nɩ.» 17 ‑Ye kɛ ‑Yusuu 'klɛɛ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'A ‑tɩ o, ba ‑nyi 'kɩɩn gblaka dɛ, ‑ɛ blɛ ꞊nɔ ye, kɔ, ba ‑nyi ‑wɛ Nyɩsʋa dɛ, ‑ɛ blɛ ꞊nɔ ye!» ‑Tɩ ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ‑wɔn, ɩ saka ꞊nʋ nɩ.

Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu tɔɔ, 'ke 'o nahuin a 'klɔ'hɩhrɛ a ‑ta 'mʋ

(Matie 22.23-33; Luku 20.27-40)

18 'Ke 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ɛ kɔ la ꞊tumu. 'A 'dʋ mɔ Sadusɩ꞊tumu. Nʋ‑ʋ nɩ, ‑ʋ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, nahuin 'bʋ 'kʋ, ɛ 'die 'le ‑wɛ bʋ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, bʋ 'hrɩ 'klɔ, 'ke 'le Nyɩsʋa ye. Nʋ‑ kɔ nahuin mu 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo wlɔn lɛ ꞊gba. ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ye ʋ nɔ: 19 «Tɔɔnyɔ o, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise, ɔ 'crɩɩ la tete ‑ye, 'ɔ hie la ‑a mʋ lɛ. Tete a ‑gbɛ, ɛ nɛ‑ ‑gbo: Nyɩbɛyu 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kɔ nyrɔ, 'plɩɩ nyɩbɛyu a ‑gbɛ, 'bɔ 'de 'yuo gbo hie, 'bɔ 'kʋ, ‑ye nyɩbɛyu ꞊nʋ, ‑ɔ 'kʋ, 'bɔ kɔ 'dɩayu nyɩbɛyu, nɔ‑ blɛ ye ‑bɔ kɔ 'a nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ 'yuo kɔ, 'ke 'o 'a 'dɩayu, ‑ɔ 'kʋ a ‑ta 'mʋ. Kɛ Moise a tetee po.» 20 ‑Ye kɛ ʋʋ lele po, ʋ nɔ: «Ɛ kɔ la ‑dɩayuo nyɩbɛpʋʋ 'nɩpata, 'waa ye‑hɛnahuon 'ɔ kɔ nyrʋgba, nyɩbɛyu a ‑gbɛ 'ɔ 'de 'yuo gbo hie, 'ɔ 'kʋ, 21 'hɔn a nɔnɔ 'ɔ kʋɔ, 'ɔ 'de ‑wɛ 'yuo gbo hie, 'ɔ 'kʋ ‑wɛ. Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ nue ta a nɔnɔ. 22 Nɛ‑ nue ‑nuenue, nahuon a 'nɩpata a nɔnɔ 'ɔ kʋɔ ‑wɛ, 'ɔ 'de ‑wɛ 'yuo gbo hie, 'ɔ 'kʋ. ‑Tɛ ʋ 'bii, ʋ 'kʋ 'klɛɛ, ‑ye nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ 'kʋ la ‑wɛ nɩ. 23 Nɛ‑ mɔ ‑tɩ, ‑a di wɛn ‑mʋ wlɔn ꞊gba wɔn, ꞊mʋ ‑a mʋ klɛ ‑hɩhɩa. ‑Nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ nahuin di 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, ʋ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa ye, nahuon tio‑ di 'klɛɛ nyrʋgba a ‑gbɛ kɔ 'le, ‑ɛ nue, ‑tɛ ʋ nɩ la nɔ ‑tʋtʋ ke, nahuiin 'nɩpata a ‑gbɛ, ʋ kʋɔ la nɩ.» 24 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Aa 'nɩ ka, ‑ɛ nue, a 'de Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ yi, 'a 'die ‑wɛ yi, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nɩ ke 'klɩ. 25 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri nahuin di 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, ʋ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa ye, nyɩbɛpʋ kɔ nyrʋgbapʋ 'hɛɛn, ʋ 'deɛ bʋ kʋkɔ. Kɛɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ nɩ 'mʋ, kɛ'ɛ nɩ, ʋ di ‑wɛ 'mʋ nɩ. 26 'Ya 'o lele 'lu, dɛ ‑gbo, ‑ɛ mɔ nahuin bʋ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, bʋ 'hrɩ 'klɔ, 'n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, a ‑hre Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ ꞊nʋ nɩ, Moise 'crɩɩ la. Ɔ 'crɩɩ la dɛ ꞊nʋ nɩ, Nyɩsʋa le ꞊nɔ, ‑tɛ Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ nɩ la 'le ‑gbakuduo ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɔɔ wlɩn, 'plɩɩ ‑tɛ ɔ 'prɛɛ la 'le Moise a ‑gbɛ ‑wɔn. Kɛ Nyɩsʋaa la po: 'Mɔ mɔ Nyɩsʋa ꞊nʋ, Abrahamʋ, ɔɔ da, ɔ kɔ Yisakɩ, kɔ Sakɔbʋ 'hɛɛn. Kɛ'ɛ nɩ, Nyɩsʋa po. 27 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋaa 'le Moise ‑wɔn 'prɛɛ, Abrahamʋ kɔ Yisakɩ kɔ Sakɔbʋ 'hɛɛn, ʋ 'kʋ la nɩ. Kɛɛ, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'de 'kʋkʋnyʋ, ʋ 'nɩ da ꞊le Nyɩsʋa, kɛɛ, 'klɔnɩnyʋ, nʋ‑ nyo da. 'A ‑tɩ, 'ba plɛ, nahuon 'bɔ 'kʋ, ɔ 'nɩ 'hrɩ ꞊le 'klɔ, 'ke 'le Nyɩsʋa ye, ‑ye ɛ 'de ꞊nɛ. A ka nɩ 'bii.» Kɛ'ɛ nɩ, ‑Yusu po.

Nyɩsʋa a tete gblaka, ‑ɛ nɩ 'o tetei 'bii 'lu ye

(Matie 22.34-40; Luku 10.25-28)

28 Teteitɔɔnyɔ ‑ye, ‑ɔ nɩ ‑tuo ke, ɔ 'wɔn ‑tɩ 'bii ꞊nʋ nɩ, ʋ ꞊tu. ‑Tɛ ɔ 'wɩn 'klɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu ꞊tu Sadusɩ꞊tumu a nahuin ‑wɔn ‑tɛɛ, ‑ye ɔ 'yɩyɔ 'o 'mʋ gbo 'hʋɩn, 'ɔ ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: «Tetei 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ, tete tio‑ nɩ 'o tetei 'bii 'lu ye 'le?» 29 ‑Ye ‑Yusu ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Nyɩsʋa a tete ꞊nʋ, ‑ɛ nɩ 'o tetei 'bii 'lu ye, ɛ nɛ‑ ‑gbo: Ba po 'o nʋa gbo, 'a mʋ Yisraɛkʋɛ: ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋaa ‑do. 'Bɛɛ 'o ke, nyɩsʋa ꞊de 'de 'klɛɛ 'o lele nɩ. 30 ‑N blɛ ye ‑bo nʋɛ ‑na Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa 'mʋ, 'ke 'le ‑na ꞊wlʋ 'bii ke, kɔ 'ke 'le ‑na 'lu a lɛ‑hielɛ 'bii 'kwli 'mʋ, kɔ 'ke 'le ‑na 'klɩ 'bii 'mʋ. 31 Nyɩsʋa a tete ‑ye, ‑ɛ kʋɛ 'o ꞊nɔ ‑wɔn, ɛ nɛ‑ ‑gbo: ‑N blɛ ye ‑bo nʋɛ ‑n 'be ‑tʋnahuon 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑n nu ‑n dɩɔnʋ a 'mʋnʋɛlɛ. Ɛ 'de Nyɩsʋa a tete ꞊de kɔ, ‑bɛ nɩ 'o ɩ 'hɔn a ‑gbɛ 'lu ye.» 32 ‑Ye teteitɔɔnyɔ a ‑gbɛ, ɔ nɔ: «꞊Hapʋkɔɔ nɩ, ‑tɩ ꞊nʋ, ‑n ꞊tu, 'a ‑tɛɛ, nɛ‑ɛ nɩ. ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋaa ‑do. 'Bɛɛ 'o ke, Nyɩsʋa ꞊de 'de 'klɛɛ 'o lele nɩ. 33 ‑Tʋnahuon blɛ ye bɔ nʋɛ Nyɩsʋa 'mʋ, 'ke 'le 'a ꞊wlʋ 'bii ke, kɔ 'ke 'le 'a 'lu a lɛ‑hielɛ 'bii 'kwli 'mʋ, kɔ 'ke 'le 'a 'klɩ 'bii 'mʋ. Ɛ blɛ ‑wɛ ye bɔ nʋɛ 'a 'be ‑tʋnahuon 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔ nu 'a dɩɔnʋ a 'mʋnʋɛlɛ. Nɛ‑ mɔ dɛ gblaka, 'ɛ ‑hi 'o bɔ pi 'ɛ nɩ 'wlugba‑tɔplɩ a ‑cɔhlʋn a gblegblei ꞊de, 'ke 'o Nyɩsʋa ye.» 34 ‑Yusu bɔ 'ye, ‑ɛ mɔ, teteitɔɔnyɔ a ‑gbɛ, ɔ ꞊tuo ‑wɔn, 'ke 'le ꞊tɔ 'kwli 'mʋ, ‑ye ɔ nɔ: «Ɛ hie 'o dɛ gbii ‑do, ꞊mʋ Nyɩsʋa ye 'mʋɛɛ, 'ke bɔ kɔɔ ‑mʋ win ke.» Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ꞊ɔ ꞊de 'dio 'klɛɛ lele dɛ wlɔn ꞊gba, ‑ɛ die nu, 'ke 'le 'a ‑wɔn꞊tuwin 'kwli 'mʋ, ʋ 'mʋ 'le naa, ʋ 'muo wɛn ‑tɩ yɛɛ.

Waanyɔ, ɔ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a 'yuo a 'yuu nɩ

(Matie 22.41-46; Luku 20.41-44)

35 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusuu nahuin tɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo. ‑Tɛ ɔ nyu 'klɛɛ tɔɔ, ‑ye ɔ nɔ: «Teteitɔɔnyʋ nɔ 'nɩ: Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, Waanyɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a 'yuo a 'Yu. 'A mʋ 'nɩɩ 'klɛɛ wlɔn ꞊gba: Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'ʋ nyi ꞊tu 'le? 36 ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑Hihiu nue nɩ, bodɩɔ Dafidɩ 'ɔ ꞊tui la, 'ʋ 'crɩɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ɔ le 'na Kʋkɔnyɔ nɩ, ‑ɛ mɔ:

Nɩ mɔ 'na diidɛpɩa ke gbo,

‑n kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ nahuin win ke kɔɔ,

ɛ 'mue gba ‑gbagba, 'mue nu,

꞊mʋ ‑na yraanyʋ bʋɩ 'lu gblɛ ꞊tu.»

37 ‑Ye ‑Yusu nɔ lele: «‑Tɛ Dafidɩ a ‑gbɛ, ɔɔ Waanyɔ a ‑gbɛ 'a Kʋkɔnyɔ daa, ‑be' Waanyɔ a ‑gbɛ, ɔ ‑wɛ 'le bɔ nu Dafidɩ a 'Yu a 'mʋ'yɩya 'le?»

‑Tɛ ‑Yusu le la nahuin, bʋ ꞊tu 'waa dɩɔnʋ 'yie, 'ke 'o teteitɔɔnyʋ ‑wɔn

(Matie 23.1-36; Luku 20.45-47)

Nahuin ‑huohui ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ ‑tuo ke, ‑tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu ꞊tu, ɩ blee 'waa plɔ nɩ 'dɔ. 38 Kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po, 'ke 'le 'a tɔɔwin 'kwli 'mʋ: «Ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, 'ke 'o teteitɔɔnyʋ ‑wɔn, ʋ 'nɩ ꞊han 'a mʋ kaa. Ʋ nʋɛ 'mʋ nɩ, 'ke nahuin bʋ daa ꞊nʋ nyɩgblakɩ. 'Bʋʋ lɛ na, 'ʋʋ nyɩgblakɩ a wlawlɩ pue, ‑ɛ die nu, nahuin 'mu 'ye. 'Bʋʋ 'o 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de mu, ‑tɛ nahuin ‑huo 'o, ‑ye ʋ nye 'nɩ ‑hʋa, nahuin bʋ pu 'wio gblɛ, 'ke 'o 'waa 'o꞊tuulɛ a ‑ta 'mʋ, 39 'ʋ nʋɛ ‑wɛ 'mʋ, 'bʋ mu 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, 'ke bʋ nɩ 'le ye 'mʋ gbo, ‑ɛ die nu, nahuin 'bii 'mu 'ye. Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ ʋʋ nu, 'bʋ dʋ dididɛ ‑wɔn, 40 'plɩɩ, 'ʋʋ kotianyrʋ kʋkɔ‑tɔplɩ 'bii kwa lɛ ‑ha. 'Plɩɩ teteitɔɔnyʋ a ‑gbɛ, 'bʋʋ Nyɩsʋa da, 'waa Nyɩsʋa a dɩda hren gbo ye, ‑ɛ die nu, nahuin 'mʋ lɛ po, ʋ mɔ ꞊hapʋnahuiin nɩ. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ‑bati ꞊nʋ Nyɩsʋa diu lɛ poo, ɩ di ke nɩ 'klɩ, ɩ 'mʋ 'o ꞊ʋ ‑ye a ‑bati 'mʋ ‑hi.»

‑Tɛ ꞊sʋɛnyrɔ ꞊de ‑ha la 'a 'wliyɛ 'bii, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑kʋan a ‑ta 'mʋ

(Luku 21.1-4)

41 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ 'pʋprɛ ‑wɔn, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, ‑ye ɔ nɩ gbo, 'ke 'o dokwliye ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɛ kɔ wlɔn nahuiin 'le 'wli lɛ po, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑kʋan a ‑ta 'mʋ. ‑Ye ‑Yusu, ɔ nye 'nɩ 'ye, ‑tɛ nahuiin 'le 'wli a lɛpupue nu. Dokwliye a ‑gbɛ wlɔn, 'dai dɛkɔnyʋ, 'ʋʋ 'le 'wli 'plɔplɔ lɛ po. 42 Ɛ kɔ ‑wɛ ꞊sʋɛnyrɔ ꞊de. 'A tɔ 'kʋ la nɩ. Nɔ‑ nyre 'o, 'ɔ po 'le 'wliyɔkɔ a 'yɔɔ 'hɔn, ‑ɔ 'de 'le dɛ ꞊de a ‑tɩtɔ ‑wɛ. 43 ‑Tɛ ‑Yusu 'yo, ‑ye ɔ da 'a ‑naagbopʋ nɩ, ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa 'yi 'mʋ, ꞊sʋɛnyrɔ ‑gbo, ɔ po 'le 'wliyɛ, 'ɛ ‑hi 'o nahuin 'bii ‑gbo 'mʋ, 44 ‑ɛ nue, nahuin 'bii ‑gbo, 'wliyɛ, ‑ɛ 'de ‑kʋan kɔ, 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn, nɛ‑ ʋ po 'le. Nyrʋgba ‑gbo, ɔ ‑mɛ ‑ye, ꞊hapʋkɔ, ꞊sʋɛ 'ɛ nyo nu, kɛɛ, 'wliyɛ 'bii, ɔ di wɛn nu, ɔ 'mʋ wɛn 'a dɩɔ ye ‑wɔn, nɛ‑ ɔ po 'le.»

13

‑Yusu nɔ 'nɩ, ʋ di Nyɩsʋa a 'kagblaka 'nɩ 'wla

(Matie 24.1-2; Luku 21.5-6)

1 ‑Tɛ ‑Yusu ‑yrɛ 'klɛɛ, ‑ye ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ 'ba 'mʋ ye, 'ʋʋ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo 'hrɩ. ‑Tɛ ʋʋ 'klɛɛ mu, ‑ye ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑ye nɔ: «Tɔɔnyɔ o, 'ye kɛ, 'hɛ gblakɩ ‑gbo, ʋ nu, 'ʋ po Nyɩsʋa a 'kagblaka ‑gbo, ‑tɛ kayu a ‑gbɛ, ʋ nu 'yilɛnɩnɔ.» 2 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Baa kayu ‑gbo, 'a 'yilɛnɩnɔ a ‑tɩ. Kɛɛ, kɔ 'a yiyie, 'yilɛnɔkayu ‑gbo, ‑nɩɩ 'klɛɛ 'ye, ʋ diu 'nɩ 'wla 'bii. 'A 'hɩɔ ꞊de 'deɛ bɔ nɩ 'o 'a 'be 'hɩɔ 'lu gbo.»

'Kla‑wliye'yɩya, ‑ɛ di 'o nyre, 'plɩɩ 'klɔ 'mʋ 'o 'mʋ ‑hɔn

(Matie 24.3-14; Luku 21.7-19)

3 ‑Yusu bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ ꞊tɩ 'mʋ 'dɩɔ, 'ʋ mu 'le dʋgba ꞊nʋ 'lu, ‑ɔ kɔ 'lu ti nɩ 'le, ʋʋ olifie daa. Dʋgba a ‑gbɛ, ɔ 'bɛ Nyɩsʋa a 'kagblaka 'mʋ 'yi. ‑Tɛ ʋ nyre 'le, ‑ye ‑Yusu nɩ gbo. Piɛlɩ, kɔ Sakɩ, kɔ Saan, kɔ Adre 'hɛɛn, nʋ‑ mu 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, 'ʋ ꞊gbɔ wlɔn, ʋ nɔ: 4 «Le ‑a mʋ, ti tio‑ kɔ 'yri ʋ di 'o Nyɩsʋa a 'kagblaka ꞊nʋ 'wlaa 'le, kɔ, dɛ tio‑ ‑a di 'ye, ‑ɛ di 'lu ‑wɔn mue, 'plɩɩ ‑a 'mue yi, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ 'bii ‑gbo, ‑n ꞊tu wɛn, ɩ di 'nɩ nue?» 5 ‑Ye kɛ ‑Yusu nyu ye po: «Ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ꞊ɔ ꞊de 'nɩ ꞊han 'a mʋ kaa, 6 ‑ɛ nue, nahuin 'plɔplɔ di 'le di, 'ke 'le 'na 'dʋ 'kwli 'mʋ, ʋ 'mʋ lɛ po, nʋ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, 'plɩɩ ʋ 'mʋ 'dai nahuin kaa. 7 'Ya 'o lele 'lu, a di 'nɩ 'wɔn, ‑ɛ mɔ, ʋʋ ‑wɔn tʋ, 'ke 'le 'blʋgbɩ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɩ 'mʋɛɛ 'a mʋ ye, kɔ, ‑ɩ hren 'a mʋ ‑wɔn. 'Ba nyi 'wɔn, a nɩ pɩ 'le hʋannʋ, ‑ɛ nue, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ kɔ bɩ mue 'lu ‑wɔn. Kɛɛ, 'bɩɩ 'lu ‑wɔn mue, ɛ 'de 'nyrɛ ꞊hɛn, 'klɔ a 'o'mʋ‑hɔnti nyre 'o ꞊o. 8 'Blʋgbɩ di ye 'nɩ ‑wʋnwɔn. 'Ke 'le 'dai 'blʋgbɩ 'mʋ, ‑tʋtʋ di 'nɩ 'hɩhrɔ, kɔ kanʋ di 'nɩ ꞊tɩ. 'Kla‑wliye'yɩya a ‑gbɛ, ‑ɛ di 'le di, 'klɔ a 'o'mʋ‑hʋnhɔn, nɛ‑ kɔ ‑wlu꞊tutue'e nɩ. Kɛɛ ‑ye 'klɔ 'de wɛn 'o 'mʋ a ‑hʋɛn. Ɛ 'we ꞊nɔ nyrʋgba ye, ‑ɔ nɩ 'kwli 'mʋ, ‑tɛ 'kwli bɛ 'nɩnɩ ꞊tu wɛn 'a nunue ‑wlu, kɛɛ ‑ye 'a ‑ŋɩŋlati 'de wɛn 'o a nyree.

9 ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, 'bɩɩ 'lu ‑wɔn mue, ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ. Ʋ kɔ bʋ gba 'le 'a mʋ ‑batipoolɛ 'mʋ, kɔ, ʋ di 'a mʋ 'nɩ bi, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayuo gbo. ‑Tɛ a 'ya 'na ‑naagbopʋ 'mʋ a ‑tɩ, ʋ di 'a mʋ yɛɛ ‑tɩ, 'ke 'o 'blʋgbanaanyʋ kɔ 'kɩɩnpʋ ye. Nɛ‑ die nu, a 'mʋ ꞊nʋ 'na ꞊hapʋtitie pue. 10 Ɛ blɛ ye 'na ‑naagbopʋ bʋ po 'na ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ, 'ke 'o 'klɔ ‑gbo a dakʋ 'bii ye, 'plɩɩ 'klɔ a 'o'mʋ‑hɔnti 'mʋ 'o nyre. 11 'Bʋ klɩ 'a mʋ, 'ke ʋ 'mʋ 'le 'a mʋ ‑batiponyʋ ye gba, 'kla nɩ 'ya 'le 'a mʋ ‑wliye, 'ke 'o ‑tɩ ꞊nʋ, a di ꞊tu a ‑ta 'mʋ. Win ꞊nʋ, a di po ti a ‑gbɛ 'yri, Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔ di 'a mʋ wlɔn ꞊tu. Ɛ 'de 'a nɩ ‑gbɛgbɛ, a 'nɩ 'prɛ ꞊le nɩ, kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ‑ʋ nɩ 'o 'a mʋ ke 'mʋ, nʋ‑ di 'prɛ. 12 Ti a ‑gbɛ 'yri, 'dɩayuopʋ di 'waa 'dɩayuo 'blʋgba a ye'mʋnaanyʋ kwa lɛ 'nɩ po, ‑ɛ die nu, ʋ 'mu lɛ 'lɩla. Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ bunʋ di 'waa 'yuo ‑wɔn nu, 'yuo꞊pli 'mue ‑wɛ 'waa bunʋ kɔ 'waa 'diinʋ 'hɛɛn ‑wɔn nu. 13 Nahuin 'bii di 'a mʋ 'nɩ yraa, ‑ɛ nue, 'a mʋ mɔ 'na nahuiin nɩ. Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'de sɩa, 'ke 'o Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ ‑wɔn, 'bɔ gbɛ ‑gbagba, 'klɔ a 'o'mʋ‑hɔnti 'bɩ nyre 'o, nɔ‑ Nyɩsʋa di waa.»

꞊Sʋɛ'yeti gblakɩ, ‑ɩ di 'o nyre, 'plɩɩ ‑Yusu 'mʋ 'le di

(Matie 24.15-28; Luku 21.20-24)

14 «Nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ win ‑gbo ‑hre, ɔ blɛ ye bɔ kɔ ꞊tɔ, 'plɩɩ ɔ 'mui 'mʋ lɛ yrii. Win a ‑gbɛ, ɩ nɩ‑ ‑gbo: Ɛ di kɔ ti ‑ye, a 'mʋ 'yilɛnyredɛ ꞊de 'ye, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo. 'Yilɛnyredɛ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa a ꞊wlʋ yrɛɛ nɩ, 'plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ nye 'nɩ nu, Nyɩsʋa 'ɔɔ 'a 'kagblaka ‑wɔn hren. 'Yilɛnyredɛ a ‑gbɛ, ‑tɛgbi ɛ 'de 'o kɔ, 'ke ɛ di 'o nɩ. 'Baa dɛ a ‑gbɛ 'ye, ‑ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Sudeblʋgba 'mʋ, bʋ 'gba ci lɛ, bʋ mu 'le dʋgbɩ 'lu, ʋ 'nɩ ꞊hiun lɛ 'lɩla. 15 Nahuon 'bɔ nɩ 'le 'a kayu a ‑yaa 'mʋ, bɔ 'gba ci lɛ ‑dodo. Ɔ nɩ po 'le lɛ, bɔ pa 'le 'a kayu gbo, ɔ 'mʋ 'a kʋkɔ‑tɔplɩ bla, 'plɩɩ ɔ 'mʋ ci lɛ 'gba. 16 Nahuon 'bɔ nɩ 'le 'a ‑ci ke, bɔ 'gba ci lɛ ‑dodo. Ɔ nɩ po 'le ‑wɛ lɛ, bɔ ꞊hɩan ‑wɔn, bɔ bla 'a wlawlɩ, 'ke 'le 'dɩɔ 'mʋ, 'plɩɩ ɔ 'mʋ ci lɛ 'gba. 17 Ti a ‑gbɛ 'yri, nyrʋ ꞊nʋ, ‑ʋ di 'kwlii 'mʋ lɛ nɩ, kɔ 'waa dɛ ‑gbo, ‑ɛ di 'yuo 'nya, ɛ di 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ. 18 Ba da Nyɩsʋa, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ 'nɩ ꞊han 'lu ‑wɔn mue, a 'nɩ ꞊han ci lɛ 'gba, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri cɛɛ 'o ꞊tɩɩ, 19 ‑ɛ nue, ‑nyrɔwɩ a ‑gbɛ 'mʋ, nahuin di 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ, ɛ 'mʋ 'o ꞊sʋɛ 'bii ꞊nʋ 'mʋ ‑hi, nahuin ‑tʋa la 'le 'yiye gbo, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa nu la 'klɔ, ‑bo yɛ ꞊sʋɛ gblaka a ti a ‑gbɛ ke, ɛ 'mʋ ‑wɛ 'o ꞊sʋɛ ꞊nʋ 'mʋ ‑hi, nahuin di 'ye, kʋɛ 'le ti a ‑gbɛ 'yri gbo, ‑bo yɛ 'klɔ a 'o'mʋ‑hɔnti ke. 20 Nyɩsʋa di ‑nyrɔwɩ a gbɛ ꞊tɩɔ 'lu, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, ɔ ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke bʋ 'ya 'a nahuin 'mʋ. Nɛ‑ 'de wɛn ꞊nɛ, nahuon ꞊de 'deɛ bɔ nɩ wɛn 'klɔ ti a ‑gbɛ 'yri.

21 Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, nahuon 'bɔ le 'a mʋ, 'bɔ plɛ: Ba 'ye kɛ, Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, kɛ ɔ nɩ mɔ, ‑hee' 'ke ɔ nɩ 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, a nɩ puo 'le ‑tɛɛ gbe, 22 ‑ɛ nue, hɩwaanyʋ, kɔ hɩwinwlɔn‑hɛnyʋ di 'hrɩ, ʋ 'mʋ 'ŋmilɛka‑tɔplɩ a gblegblei nu, ‑ɛ die nu, 'bɛ ‑wɛ 'le, ʋ 'mʋ nahuin ꞊nʋ kaa, Nyɩsʋa ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke bʋ ‑hɛ 'a nahuin. 23 'A ‑tɩ, a ‑mɛ ‑ye o, ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ di 'lu ‑wɔn mue, 'n le 'a mʋ nɩ ‑dodo.»

‑Yusu, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, ɔ di 'le lele 'nɩ di

(Matie 24.29-31; Luku 21.25-28)

24 «꞊Sʋɛ'yeti a ‑gbɛ 'bɩ ‑hi, ‑ye 'yrʋ kɔ ‑hɔpɔ 'hɛɛn, ɩ di 'nɩ jre, 25 yahroyɔ di 'le yakɔ 'mʋ lɛ 'nɩ ble, kɔ ‑tɔplɩ 'bii, ‑ɩ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ɩ di 'mʋ lɛ ‑hɔn ‑ta. 26 Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, nahuin di 'mʋ 'nɩ 'ye. 'N di 'le 'nɩ di, 'ke 'le 'na 'klɩ a kenɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, kɔ 'ke 'le 'na ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'kwli 'mʋ. 'Bɩa 'nɩɩ 'le di, 'ke 'n di 'le 'nugbɩ ‑hɛyri nɩ. 27 'N di gbo tɛ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ, ʋ 'mʋ 'klɔ ‑gbo a ꞊gɛi 'bii ye na, ʋ 'mʋ nahuin ꞊nʋ lɛ 'kukue, Nyɩsʋa ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke bʋ ‑hɛ 'a nahuin.»

Figietu a tɔɔlɛ

(Matie 24.32-35; Luku 21.29-33)

28 «Ba 'ye kɛ tugbɛ ꞊nʋ, ʋʋ figie daa. 'Ke 'o tugbɛ a ‑gbɛ 'yie 'mʋ, tɔɔlɛ nɩ 'o. Ɛ nɛ‑ mɔ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɛɛ 'o babʋɩ yrayrɩ lɛ ꞊tuu, kɔ, 'a hai 'bɩɩ ꞊ga, ‑ye ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑cii‑ci‑nyrɛ 'mʋɛɛ yrɛ. Kɛ'ɛ nɩ, ɛ di 'mʋ ‑ti, 'ke 'o 'na 'ledidie a ‑ta 'mʋ. 29 ‑Tɔplɩ 'bii ‑gbo, ‑ɩ kɔ ‑tɩ 'n ꞊tu wɛn, 'bɩɩ 'lu ‑wɔn mue, ‑ye ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'na 'lediti 'mʋɛɛ yrɛ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'ke 'n nɩ 'o 'maju 'yri. 30 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, dakʋ ‑gbo, ʋ 'deɛ bʋ 'kʋ, ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ɩ 'mʋ 'o nyre. 31 Yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hɛɛn, ɩ di gbo 'nɩ ‑wɛ, kɛɛ, 'na wintɛ, ɛ 'deɛ bɛ ‑wɛ gbo gbe.»

Ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ, a nɩ ŋmo 'le!

(Matie 24.36-44)

32 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'lelɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ di 'o nyre, ɛ 'de nahuon kɔ, ‑bɔ yi ti a ‑gbɛ. Mɔ, 'mɔ, Nyɩsʋa a 'Yu, 'n kɔ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ 'hɛɛn, ꞊ɔ ꞊de 'de 'o nɩ, ‑ɔ yi ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ, 'bɛ 'de ‑a nɩ Bu Nyɩsʋaa ‑do. 33 Ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ, a nɩ ŋmo 'le, ‑ɛ nue, a 'de 'lelɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ a ti yi. 34 'Na mumue kɔ 'na 'ledidie lele, ɩ di ye 'we nyɩbɛyu ꞊de, ‑ɔɔ la 'dagba 'mʋ mu. Nɔ‑ hie la 'a kayu 'a ‑kʋannunyʋ lɛ. 'Plɩɩ ɔ 'mʋ la mu mu, ɔ wo la ‑kʋan nɩ. 'Ɛ nɩ ‑kʋannunyɔ 'bɔ nɩ 'o, ɔ yi la 'a nɩ ‑kʋandɛ nɩ, ɔ di la nu. ‑Ye kɛ ɔɔ la 'a kayu'yie꞊tunyɔ ye po, ɔ nɔ: ꞊Tu kayu 'yie, ꞊nɩ ŋmo 'le. 35 'A ‑tɩ o, ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ, a nɩ ŋmo 'le, ‑ɛ nue, ti ‑kɔ 'yri kayukɔnyɔ di 'dagba 'mʋ ‑hɔn, a 'di yi. ‑Tado ‑wise'e nɩ, ‑hee' 'tɔ‑hɛyri 'mʋ, ‑hee' mu 'o ‑nyrɛ a 'yrilɛcɛti 'yri, ‑hee' ‑nyrajru 'mʋ, 'ke ɔ di nyre. A 'de 'a dɛ ꞊de yi. 36 'Bɔ ꞊hɩan ‑wɔn tii ‑do a ti 'yri, ɛ 'de ye blɛ, bɔ yɛ 'o 'a mʋ ŋmlaŋmoolɛ 'mʋ gbo. 37 Nɩ‑ mɔ ‑tɩ 'n ‑hʋa ꞊bo ꞊tu wɛn 'a mʋ ye, a kɔ nahuin 'bii 'hɛɛn: Ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ, a nɩ ŋmo 'le.»

14

‑Tɛ ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ, ʋʋ ‑hʋa bʋ 'la la ‑Yusu

(Matie 26.1-5; Luku 22.1-2; Saan 11.45-53)

1 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye ɛ hie 'le ‑nyrɔwɩɩ 'hɔn, 'plɩɩ ‑Juukʋɛ a lɛ'mimre gblaka ‑ye 'mʋ 'o nyre. Lɛ'mimre a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Pakɩ. Pakɩ a ‑gbɛ a ti 'yri, 'flɔɔdʋ ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑wɔn ʋ 'nɩnɩ po 'le 'yaadɛ, nʋ‑ ʋʋ la di. ‑Ye Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, ʋ kɔ teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn, ʋʋ lɛ ꞊mɔ ꞊tɔ, ʋ 'mʋ ‑Yusu klɩ, 'ke 'le gblagblʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'la. 2 Kɛ ʋʋ po, ʋ nɔ: «'Bɩa ꞊ba nyo klɩ, ‑a 'die 'le ‑wɛ ‑ba nue lɛ'mimre a ti 'yri, ‑ɛ die nu, nahuin 'nɩ ꞊han ‑a mʋ ‑wɔn di ‑wɔn.»

‑Tɛ nyrʋgba ꞊de 'wlaa la 'o ‑Yusu ‑dawinni 'lu, 'ke 'o 'a 'mʋnʋɛlɛ ‑wɔn

(Matie 26.6-13; Saan 12.1-8)

3 Ti a ‑gbɛ 'yri, 'ke ‑Yusu nɩ 'le Betanidɩɔ 'mʋ, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn. 'Ke ʋ nɩ 'le Simɔ a ‑tɛ. Simɔ a ‑gbɛ, ‑tɔplɩ ‑jɔhʋɩn nuo la. Bʋʋ 'klɛɛ dɛ di, ‑ye nyrʋgba ꞊de, nɔ‑ pa kayu gbo, 'ɔ 'ble ‑dawinniyrɩɛ kwa. ‑Dawinni a ‑gbɛ, ɩ kɔ 'a 'yrɩɛ 'hɛɛn, ɩɩ po ꞊die 'dɔ. ‑Tɛ ɔ pa 'klɛɛ, ‑ye ɔ 'bɛ 'o 'yrɩɛ a 'lu nɩ, 'plɩɩ ‑dawinni a ‑gbɛ, 'ɔ 'wlɩɩ 'o ‑Yusu 'lu. 4 Nahuin ‑nɩ 'o, 'waa dɛ ‑ye, 'waa plɔ 'de ble, ʋ nɔ: «Dɛ‑ kɔ ‑dawinni a ‑gbɛ a 'mʋlɛcɩcralɛ 'le? 5 'Bʋ pli wɛn, ɩ di wɛn 'ye 'wliyɛ 'dɔ, ‑ɛ ‑wɛ 'le ‑kʋannunyɔ ‑ye a 'pɛɛwli, 'ke 'le 'yrʋ꞊gble 'kwli 'mʋ, ʋ 'mui wɛn ꞊sʋɛnyʋ ‑nyi.» Kɛ'ɛ nɩ, ɛ ‑ti 'mʋ, 'ʋʋ nyrʋgba a ‑gbɛ 'nyrɛ ꞊hɛn. 6 Kɛɛ, ‑Yusu nɔ: «Ba ‑hɩɔ mɛ lɛ, ba 'kee 'a 'nyrɛ꞊hɩnhɩɛn! Dɛ ‑gbo, ɔ nu, 'ke 'o 'mʋ ‑wɔn, ɛ mɔ 'yilɛnɔdɛ'ɛ nɩ. 7 Ba kɔ 'a yiyie, ꞊sʋɛnyʋ 'kɩɛ die nɔ 'a mʋ ‑gbahlɔn nɩ. Ti ‑kɔ 'yri a die 'o ‑hʋa, a ‑wɛ 'le ba nu ꞊nʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nɩ. Kɛɛ, 'mɛ ‑ye, ti 'n di nɔ 'a mʋ ‑gbahlɔn ‑hi, ɩ 'de 'klɛɛ lele ‑huo. 8 Dɛ nyrʋgba ‑gbo, ɔ ‑wɛ 'le, nɛ‑ ɔ nu: ɛ nɩ ke 'mʋ, 'ɔ 'wlaa 'na ‑plahʋɩn ‑dawinni klɛ, 'ke 'o 'na ‑plahʋɩn a ‑gbɛ a 'o‑hɩhɩa a ‑ta 'mʋ. 9 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, 'ɛ nɩ ‑tɛgbi, ʋ di 'o Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie 'o poo, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, ꞊hapʋdɛ ‑gbo, nyrʋgba ‑gbo, ɔ nu, ʋ di 'a ‑tɩ ‑wɔn lɛ 'nɩ na, ‑ɛ die nu, ɩ 'nɩ ꞊han nahuin ‑wɔn ‑hri.» Kɛ ‑Yusu po.

Judɩa, ɔɔ ‑hʋa bɔ po la ‑Yusu ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ kwa

(Matie 26.14-16; Luku 22.3-6)

10 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye Judɩa Yisikalio, ‑ɔ mɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑ye, 'ke 'le 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ ‑gbahlɔn, nɔ‑ mu 'le Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ ‑wɔn, 'ɔ mu la 'ye wɔn, ‑tɛ ɔ di ꞊nʋ ‑Yusu a kwapupue nu a ‑tɩ. 11 ‑Tɛ ɔ ‑ha 'le kuna, ‑ye ʋʋ nu 'manʋ 'dɔ, ʋ nɔ: «‑A di ‑mʋ ‑nyi 'wliyɛ.» Kʋɛ 'o ti a ‑gbɛ 'yri gbo, Judɩa, ɔɔ lɛ ꞊mɔ ꞊hapʋ꞊tɔ, ‑tɛ ɔ di nu, ɔ 'mʋ ꞊nʋ ‑Yusu kwa po.

‑Tɛ ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ di la Pakɩ a dididɛ

(Matie 26.17-25; Luku 22.7-14,21-23; Saan 13.21-30)

12 Lɛ'mimre ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ Pakɩ, 'a ye‑hɛ‑nyrɔwɔ 'mʋ, 'ke ʋʋ 'o 'flɔɔdʋ ꞊nʋ dii, ‑ɔ kɔ ‑wɔn ʋ 'nɩnɩ po 'le 'yaadɛ, 'ʋʋ ‑wɛ 'o 'blayuo 'laa, 'ke 'o dididɛ gblaka a ‑ta 'mʋ. ‑Tɛ ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ, ɔ nyre 'o, ‑ye ‑Yusu a ‑naagbopʋ ꞊gba ‑Yusu wlɔn, ʋ nɔ: «‑Be' ‑nɩɩ ‑hʋa ‑ba pii 'klɛɛ Pakɩ a dididɛ ye 'le?» 13 ‑Ye ɔ le 'a ‑naagbopʋʋ 'hɔn ‑ye, ɔ nɔ: «Ba mu 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ. A kɔ nahuon ꞊de 'hɛɛn, 'a mʋ di ꞊ŋmoo. Nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'ble 'nɩya. Nɔ‑ ba kʋɛ ‑wɔn. 14 Kayu ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ gbo ɔ di 'le pa, ba le kayu a ‑gbɛ a kʋkɔnyɔ, ‑ɛ mɔ: ‑A nɩ Tɔɔnyɔɔ wlɔn 'nɩ ꞊gba: ‑Be' ‑gblo nɩ ye, ‑ɔ kɔ 'mʋ ɔ di 'le Pakɩ a dididɛ 'le dii, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn? 15 ‑Ye ɔ di 'a mʋ tɔɔ ‑gblo gblaka, 'ke 'le 'a yrayrɩkayu a ‑gbɛ a ye‑hɛ‑gbɔ 'mʋ. 'Ke kayu a ‑tɔplɩ 'bii ꞊cɛɛ 'le. 'Kee nɩ, ba pii 'le ‑a nɩ dididɛ,» 16 ‑naagbopʋʋ 'hɔn a ‑gbɛ 'ʋ mu 'le Jrusrɛ 'mʋ. 'Plɩɩ ʋ 'mʋ 'le mu nyre, ‑ye 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɛ ‑Yusu nu 'a ꞊tutue, kɛ'ɛ nɩ, ʋ nu 'o ‑tɔplɩ a ‑gbɛ a 'ogboyɩyɛ. ‑Ye ʋ pi Pakɩ a dididɛ a ‑gbɛ nɩ. ‑Tɛ ʋ ‑wɔ 'a pipie ‑wɔn, ‑ye ʋ ‑mɛ de.

17 ‑Tɛ 'yrʋ ‑wɛ 'le yakɔ 'mʋ lɛ, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋ nyre 'le kayu ꞊nʋ gbo nɩ, ‑ʋ kɔ gbo ʋ di 'le Pakɩ a dididɛ dii, 'ʋ ‑tʋa dɛ a didie gbo. 18 Bʋʋ 'klɛɛ dɛ di, ‑ye ‑Yusu nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, nahuon nɩ nɔ 'a mʋ ‑hɛyri, ‑ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn‑ dɛ di. Nɔ‑ di 'mʋ 'na yraanyʋ kwa po, ‑ʋʋ 'na 'lɩla lɛ ꞊mɔ.» 19 Bʋ 'wɔn ‑tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu ꞊tu, ‑ye 'waa ꞊wlɩ 'mʋɛ gbo, 'ʋʋ ‑dodo po, 'ʋʋ ‑Yusu wlɔn lɛ ꞊gba: «꞊Be 'mɔɔ nɩ?» 20 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ‑ʋ mɔ 'na ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn, 'ke nahuon nɩ 'le, ‑ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn‑ 'le dɛdihuoo ‑do wlɔn dabʋ 'nyra. Nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ die nu. 21 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n kɔ ꞊bo 'kʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, kɛɛ, 'jrɔ 'ke 'o nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ di 'mʋ 'na yraanyʋ a ‑gbɛ kwa po. Ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ʋ nɩ kɔ 'le wɛn nahuon a ‑gbɛ.»

Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'lelɛ'bɔɔdididɛ

(Matie 26.26-30; Luku 22.15-20; 1 Kolɛtɩkʋɛ 11.23-25)

22 Bʋ 'kɩɛ nɩɛ 'o dɛdihuo ke, ‑ye ‑Yusu 'ba 'mʋ 'flɔɔ, 'ɔ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'plɩɩ 'ɔ 'bɩɔ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɔ ‑nyo 'a ‑naagbopʋ, ɔ nɔ: «Ba 'bɔ 'mʋ, ba dio. Nɔ‑ mɔ 'na 'hʋɩn.» 23 ‑Ye ɔ 'ba lele 'mʋ ‑wiin‑gaʋwɔ, 'ɔ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ɔ ‑nyo ꞊nʋ, ʋ 'bii 'ʋ 'na. 24 ‑Ye ɔ nɔ: «Nɩ‑ mɔ 'na dablo. Nɔ‑ 'n di gbo 'wla, 'ke 'o nahuin 'plɔplɔ a ‑ta 'mʋ, Nyɩsʋa 'muo nu, ɔ 'mʋ 'yrɩ yrayrɩ ꞊tue, ɔ kɔ ‑tʋnahuin 'hɛɛn. 25 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, kʋɛ 'klɛɛ mɔ gbo, 'n 'deɛ ꞊bo 'na 'klɛɛ lele nɔdʋ ‑gbo, ɛ 'mue gba ‑gbagba, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ, ɔ 'mʋ 'o nyre, ‑ɔ kɔ 'kwli 'mʋ 'n di 'o lele nɔ yrayrɩdʋ ‑ye ꞊nʋ 'naa, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ.» 26 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye ʋ bre ‑wla, 'plɩɩ 'ʋ 'ba ye 'mʋ, 'ʋ ꞊tɩ 'dɩɔ 'mʋ, 'ʋʋ 'le dʋgba ꞊nʋ 'lu mu, ‑tɛ ti nɩ 'le, ʋʋ olifie daa.

‑Tɛ ‑Yusu le la Piɛlɩ, ‑ɛ mɔ, Piɛlɩ a ‑gbɛ, ɔ di 'nɩ ꞊tu, 'ke ɔ 'dio yi

(Matie 26.31-35; Luku 22.31-34; Saan 13.36-38)

27 ‑Tɛ ʋ nyre 'le, ‑ye kɛ ‑Yusuu 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «Ti di 'o 'nɩ nyre, a 'mʋ 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ lɛ ‑gbɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: Nyɩsʋa nɔ 'nɩ: 'N di 'blakɔnyɔ 'nɩ 'la, blablɔ 'mʋ lɛ ‑gbɛ.» 28 ‑Ye kɛ ‑Yusu nyu lele ye po, ɔ nɔ: «'Bɩa 'nɩ 'kʋ, 'nɩ 'hrɩ lele 'klɔ, 'ke 'n di 'le Galileblʋgba 'mʋ mu, 'mʋ 'le 'a mʋ ‑pree.» 29 ‑Ye Piɛlɩ nɔ: «꞊Betɩ ʋ 'bii bʋ hie 'o ‑mʋ gbo, 'na ‑gbɛ, 'n 'die 'le ‑wɛ ꞊bo hie 'o ‑mʋ gbo gbe.» 30 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, 'tɔyrʋwɔɔ ‑do ‑gbo 'kwli 'mʋ, 'plɩɩ hapɛ 'mʋ ‑nyrɛ a dawɩɩ 'hɔn mu nu, ‑n di nu 'na ‑wɔn‑gaawɩɩ ta, ‑ɛ mɔ, ‑n 'de 'mʋ yi.» 31 ‑Ye Piɛlɩ 'yaa 'le win, 'ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Ʋʋn, ꞊betɩ ꞊bo di 'kʋ, 'n kɔ ‑mʋ 'hɛɛn, 'n 'die 'le ‑wɛ ꞊bo ꞊tui, ‑ɛ mɔ, 'n 'de ‑mʋ yi.» ‑Ye ʋ 'bii, ‑tɩɩ ‑do ꞊nʋ, Piɛlɩ ꞊tu, nɩ‑ ʋ ꞊tu ‑wɛ.

‑Tɛ ‑Yusu da la Nyɩsʋa, 'ke 'le 'dɩdɔti a ‑ci ꞊nʋ ke, ʋʋ Gɛsɩmanɩ daa

(Matie 26.36-46; Luku 22.39-46)

32 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ʋ nyre 'le 'dɩdɔti a ‑ci ꞊nʋ ke nɩ, ʋʋ Gɛsɩmanɩ daa. ‑Ye kɛ ‑Yusuu 'klɛɛ 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «Ba nɩ mɔ gbo, ꞊bo mu 'le ye 'mʋ, 'mʋ 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'prɛɛ.» 33 ‑Tɛ ɔɔ 'klɛɛ mu, ‑ye Piɛlɩ kɔ Sakɩ kɔ Saan 'hɛɛn, nʋ‑ ɔ da, ɔ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn 'ʋ mu. ‑Ye tii ‑do a ti 'yri, hʋannʋ nyo nu 'dɔ, 'a ꞊wlʋ 'ʋ 'mʋɛ gbo. 34 ‑Ye kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po: «'Na ꞊wlʋ 'mʋɛ gbo 'dɔ. 'Na ꞊wlʋ a gbo'mʋmʋɛ a ‑gbɛ, ɛɛ ‑hʋa bɛ 'la 'mʋ. Ba nɩ mɔ gbo, a nɩ ŋmo 'le,» 35 'ɔ hren ꞊nʋ ‑wɔn dɛ gbi, 'ɔ bla kwlɩ gbo, 'ɔɔ Nyɩsʋa lɛ 'batɩ, 'bɩa 'bɛ ‑wɛ 'le, 'ke 'a ꞊sʋɛ'yeti ꞊nʋ, ‑ɩ di 'le di, bɩ hren ꞊nɔ ‑wɔn. 36 Ɔ nɔ: «'Na Bu o, ‑n ‑wɛ 'le 'ɛ nɩ dɛ nɩ. Nue, 'ke ꞊sʋɛ ‑gbo, 'n kɔ ꞊bo 'ye, bɛ hren 'mʋ ‑wɔn. Kɛɛ, ɛ 'de dɛ ‑gbo, 'nɩɩ ‑hʋa, kɛɛ dɛ ꞊nʋ, ‑nɩɩ ‑hʋa, nɛ‑ bɛ 'ya.»

37 Bɔ nu lɛ 'pʋprɛ, ‑ye ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔ mu 'o 'a ‑naagbopʋʋ ta ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ, 'ɔ yʋ 'o ŋmla a ŋmoolɛ 'mʋ gbo. ‑Ye kɛ ɔɔ Piɛlɩ ye po: «Simɔ, ‑nɩɩ 'nɩ ŋmo? ꞊Be ‑n 'die 'le ‑wɛ ‑bo nu ‑haawɔɔ ‑do, 'ke ‑bo 'de ŋmo? 38 A nɩ ŋmo 'le, kɛɛ, ba da Nyɩsʋa, ‑ɛ die nu, dɛ 'bɛ nyre 'o, 'bɛɛ 'a mʋ 'mʋ lɛ ꞊tɔ, 'ke ba ‑haa Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ, a 'nɩ ꞊han 'a ‑tɩ lɛ ‑haa. 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a nɩ ꞊wlɩ nye 'nɩ ‑hʋa 'dɔ, 'ke a nɩ ŋmo 'le, a 'mʋ Nyɩsʋa da, kɛɛ, 'bɩa 'nɩnɩ ‑hɛ 'a mʋ 'mʋ, a 'de 'klɩ kɔ, 'ke ba nu dɛ a ‑gbɛ.»

39 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ hren lele ꞊nʋ ‑wɔn, 'ɔɔ lele Nyɩsʋa lɛ 'batɩ, 'ke 'le wiin ‑do ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ɔ po wɛn. 40 ‑Tɛ ɔ ‑wɛ lele ‑wɔn, ‑ye 'ke ɔ mu 'o lele ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ, 'ɔ yʋ 'o lele ŋmlaŋmoolɛ 'mʋ gbo, ‑ɛ nue, ʋ 'die 'le ‑wɛ, bʋ po 'yii lɛ. ‑Tɛ ʋ ꞊wlɛɛ 'yii, ‑ye ‑tɩ bʋ di ꞊nɔ 'yri ‑wɔn ꞊tuu, ʋ 'di yi.

41 ‑Ye ɔ mu lele nɩ, 'plɩɩ 'ɔ ꞊hɩan lele ‑wɔn, gblo a ta a nɔnɔ, ɔ nɔ: «꞊Be aa lele 'nɩ ŋmo, 'aa 'le ke lɛ ‑ha? Ɛ 'de 'klɛɛ lele ŋmuŋmoti. Ba 'ye kɛ, ti nyre 'o ꞊o, 'ke bʋ po 'mʋ dɛ'kukununyʋ kwa, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon. 42 Ba 'ba ye 'mʋ, ‑a 'mʋ mu, ‑ɛ nue, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ di 'mʋ 'na yraanyʋ kwa po, ɔɔ 'le 'nɩ di.»

‑Tɛ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ klɩ la ‑Yusu

(Matie 26.47-56; Luku 22.47-53; Saan 18.3-12)

43 Win nɩ 'le ‑Yusu wlɔn, ‑ye Judɩa, ‑ɔ mɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn a nahuon ‑ye, ɔ nyre 'o ꞊o, ɔ kɔ nahuin 'plɔplɔ 'hɛɛn. Nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'ble kwa lɛ ta‑wɔnpliei kɔ ti 'hɛɛn. Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, kɔ teteitɔɔnyʋ, kɔ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ‑ye 'hɛɛn, nʋ‑ le nahuin a ‑gbɛ, 'ke bʋ mu ‑Yusu klɩ. 44 Judɩa, ‑ɔ di ꞊nʋ ‑Yusu kwa po, 'plɩɩ ɔ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ 'hru wlɔn mu bi, kɛ ɔ po ꞊nʋ ye: «Nahuon ꞊nʋ, 'n di 'mʋ 'wlɛɛ, 'ke 'o 'a 'wio a gbopupue ‑wɔn, nɔ‑ ba klɩ, ɔ 'nɩ ꞊han 'a mʋ kwa ꞊ta, a 'muo gba.» 45 ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'o, ‑ye Judɩa a ‑gbɛ, ɔ 'yɩya 'o ‑Yusu 'mʋ gbo 'hʋɩn, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ o,» 'ɔ 'wlɔɔ 'mʋ. 46 ‑Ye tii ‑do a ti 'yri, nahuin ꞊nʋ, Judɩa gba, ʋ klɩ ‑Yusu nɩ. 47 Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka a ‑kʋannunyɔ ‑ye, nɔ‑ nɩ ‑wɛ 'o ‑tuo ke. ‑Ye ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑ye, nɔ‑ ‑ha 'le 'a 'plie bɔ wlɔn, 'ɔ 'bɛ ‑kʋannunyɔ a ‑gbɛ nʋa 'lu. 48 ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nʋ ye po: «Ta‑wɔnpliei kɔ ti 'hɛɛn, nɩ‑ a nu, 'a di 'mʋ klɩ wɔn, ‑tɛ ʋʋ nu, 'ʋʋ ‑balʋnyɔ klɩ. 49 'Ɛ nɩ ti, 'ke 'n nɩ o 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'nɩɩ o 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ tɔɔ, kɛɛ, a 'de o 'mʋ a klee. Kɛɛ, dɛ ‑gbo, ɛɛ ‑wɔn mue 'lu, ‑ɛ die nu, ‑tɩ ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ɩ 'mʋ nue.» 50 ‑Tɛ ‑Yusu po 'klɛɛ lɛ, ‑ye 'a ‑naagbopʋ 'bii, ʋ ‑gbɛ ꞊nɔ 'mʋ lɛ 'hʋɩn, 'ʋ 'gba ci lɛ. 51 Kɛɛ, ɛ kɔ gblotayu ꞊de, nɔ‑ɔ ‑Yusu ‑wɔn kʋɛ. Gblotayu a ‑gbɛ, ɔ 'wlɛɛ klɛ danʋʋ ‑do. ‑Ye ʋ klo nɩ. 52 Kɛɛ ‑ye 'ke ɔ hie 'le ꞊nʋ danʋ a ‑gbɛ kwa 'mʋ gbo, 'ɔ ꞊ga 'hʋɩn wlɔn, 'ɔ 'gba ‑wɛ ci lɛ.

‑Tɛ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ poo la ‑Yusu ‑bati lɛ

(Matie 26.57-68; Luku 22.54-55,63-71; Saan 18.13-14,19-24)

53 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye ʋ gba ‑Yusu nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka a kayu gbo. 'Ke 'le kayu a ‑gbɛ gbo, 'ke ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ a pɛpɛ, kɔ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ, kɔ 'blʋgba a ye'mʋnaanyʋ ‑ye 'hɛɛn, 'ke ʋ 'bii, ʋ ‑wɛ 'le ti ke, 'ke 'o ‑gboligbo a ‑ta 'mʋ. 54 Piɛlɩ ‑mɛ ‑ye, nɔ‑ɔ ‑Yusu ‑wɔn kʋɛ, 'ke 'le ‑wɔnhinhrenkɔ 'kwli 'mʋ, 'ɔ pa ‑wɛ 'le ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka a ‑yaa 'mʋ. Nyɩsʋa a 'kagblaka a 'yie꞊tunyʋ nɩ ‑wɛ 'le, 'ʋ 'tie na, 'ʋ nyo 'wɛn. Nʋ‑ kɔ ‑hɛyri Piɛlɩ nɩ 'le gbo, 'ɔɔ ‑wɛ na 'wɛn.

55 'Ke 'le kayu gbo, ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ kɔ ‑gboligbo a nahuin 'bii 'hɛɛn, ʋ nye lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ke bʋ yɛɛ ‑Yusu ‑tɩ, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'la, kɛɛ, ʋ 'de 'le ꞊nɔ kɩkadɛ ꞊de 'mʋ 'yee. 56 Nahuin 'plɔplɔ, nʋ‑ʋ hɩ‑hɛhɩdɛ nu, 'ke 'o ꞊nɔ ke. Kɛɛ, 'waa 'pʋprɛwin 'de dɛɛ ‑do. 57 Kɛɛ ‑ye nahuin ‑ye 'ba 'mʋ ye, 'ʋ nyo ‑tɩ yɛɛ, 'ke 'le hɩkɔ 'kwli 'mʋ, ʋ nɔ: 58 «‑A nɩ ‑gbɛ, ‑a 'wɩn o nɩ, ‑tɛ ɔɔ o lɛ po, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a 'kagblaka ‑gbo, ‑tʋnahuin po, ɔ dio 'nɩ 'wla, 'plɩɩ, 'ke 'le ‑nyrɔwɩɩ ta 'kwli 'mʋ, ɔ di po 'a dɛ ‑ye, ‑tʋnahuin 'de 'o dabʋɩ 'hʋɩn 'mʋ gba.» 59 Kɛɛ, 'ke 'o ‑tɩ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ, 'waa 'pʋprɛwin 'de lele dɛɛ ‑do.

60 ‑Ye ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka 'ba 'mʋ ye, 'ke 'o nahuin 'bii ye, 'ɔ ꞊gba ‑Yusu wlɔn, ɔ nɔ: «꞊Be ‑tɩ 'bii ‑gbo, nahuin ‑gbo, ʋʋ ‑mʋ yɛɛ, ‑n 'de ‑tɩ ꞊de kɔ, ‑bo di ‑wɔn ꞊tu?» 61 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu 'de ꞊nɔ ‑tɩ ꞊de klɛ ‑hɩhɩa. ‑Ye ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka ꞊gbɔ lele wlɔn, ɔ nɔ: «꞊Be ‑mɔ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya? ꞊Be ‑mɔ mɔ ‑wɛ Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ?» 62 ‑Ye ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Iin, 'mɔɔ nɩ. A di 'mʋ 'nɩ 'ye, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'mʋ 'o 'Klɩkenɩnyɩsʋa a diidɛpɩa ke gbo nɩ, 'mʋ 'le yakɔ 'mʋ ‑hɔn, 'ke 'le 'nugbɩ ‑hɛyri.»

63 ‑Tɛ ‑Yusu po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka cɩcra 'a ‑gbɛ a wlawlʋ lɛ, ‑ɛ nue, ɔɔ po yrʋ 'dɔ, ɔ nɔ: «‑A 'nɩ ꞊mɔ 'le 'klɛɛ lele ‑hɛhɩnyɔ ꞊de lɛ, 64 ‑ɛ nue, 'a nɩ ‑gbɛ, a 'wɔn ‑tɩ ‑gbo, ɔ ꞊tu nɩ. A 'wɩn nɩ, ‑tɛ ɔ nu Nyɩsʋa a ‑tɩ a lɛ‑haalɛ. ‑Be' aa 'klɛɛ po 'le?» ‑Ye ʋ 'bii, ʋ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɔ ‑haa Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ. 'A ‑tɩ, ɔ nɩ 'mʋ 'kʋkʋɛ.» 65 ‑Ye ꞊ʋ ‑ye, ʋ ‑tʋa 'a hɩɔn a 'hinhren gbo, kɔ, 'ʋ mʋɔ 'yi klɛ, 'ʋ nyo ŋmli bii, ʋ nɔ: «Winwlɔn‑hɛnyɔ o, le ‑a mʋ, nahuon tio‑ ꞊tu ‑mʋ dɛ 'le?» kɔ, Nyɩsʋa a 'kagblaka a 'yie꞊tunyʋ ꞊nʋ, 'ʋ nyo ‑wɛ 'le 'ŋmɩ nʋɩ 'mʋ lɛ po.

‑Tɛ Piɛlɩ po la lɛ, ɔ 'de ‑Yusu yi

(Matie 26.69-75; Luku 22.56-62; Saan 18.15-18,25-27)

66 ‑Tɛ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩɩ 'lu ‑wɔn mue, ‑ye 'ke Piɛlɩ 'kɩɛ nɩɛ 'le ‑yaa 'mʋ. ‑Ye 'yu nyrɔyu ꞊de, ‑ɔɔ 'le ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka a ‑tɛ ‑kʋan nuu, nɔ‑ nyre 'o, 'ɔ 'ye Piɛlɩ, ‑ɔɔ na 'wɛn. 67 Bɔ 'yo 'klɛɛ, ‑ye ɔ nyo 'mʋ ‑hrʋ 'yie, ɔ nɔ: «‑Mɔ ‑gbo, ‑n kɔ Nasalɛtɩ 'mʋ a ‑Yusu 'hɛɛn, 'a mʋ‑ʋ o 'hʋɩn 'mʋ nɩna.» 68 Kɛɛ ‑ye Piɛlɩ ‑ga nɩ, ɔ nɔ: «‑Tɩ ‑nɩɩ ꞊tu, 'nɩ 'wɩn ꞊le, kɔ 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ,» 'ɔ ‑hʋɔn 'o 'hʋɩn 'mʋ, 'ɔ mu 'le ‑yaa a ‑gbɛ a paalɛ 'mʋ. Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, ‑ye hapɛ da ‑nyrɛ. 69 Kɛɛ ‑ye 'yu nyrɔyuu ‑do a ‑gbɛ, ɔ 'yo lele nɩ, ‑ye kɛ ɔɔ nahuin ꞊nʋ ye po, ‑ʋ nɩ 'o, ɔ nɔ: «Nahuon ‑gbo, ɔ mɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑yee nɩ.» 70 ‑Ye Piɛlɩ ‑ga lele nɩ. Ti gbi bɩ ‑hi, ‑ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑mɔ mɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑yee nɩ, ‑ɛ nue, ‑na ‑gbɛ, 'ke ‑n kɔ ‑wɛ 'le Galileblʋgba 'mʋ.» 71 ‑Ye ɔ nɔ: «Nyɩsʋa bɔ po 'mʋ 'jrɔ ‑wɔn, 'bɩa 'nɩ 'du hɩ lɛ. 'N 'sʋɛ ke, nahuon ‑gbo, ‑ɔ kɔ ‑tɩ aa ꞊tu, 'n 'dio yi.» 72 Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, ‑ye hapɛ da lele ‑nyrɛ ‑do 'hɔn a kɔ. ‑Ye ‑tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu ꞊tu wɛn ꞊nɔ ye, ɩ bi 'le ꞊nɔ 'mʋ 'kwli, ‑ɩ mɔ: «'Plɩɩ hapɛ 'mʋ ‑nyrɛ a dawɩɩ 'hɔn mu nu, ‑n di nu 'na ‑wɔn‑gaawɩɩ ta, ‑ɛ mɔ, ‑n 'de 'mʋ yi.» ‑Tɛ ɩ bi 'klɛɛ 'le ꞊nɔ 'kwli 'mʋ, ‑ye ɔ ‑tʋa wuwe gbo.

15

‑Tɛ ʋ gba la 'le ‑Yusu Pilatɩ ye

(Matie 27.1-2,11-14; Luku 23.1-5; Saan 18.28-38)

1 ‑Tɛ ‑nyrɛɛ lɛ mu cɛ, ‑ye Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, ʋ 'kukue lele lɛ, ʋ kɔ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, kɔ teteitɔɔnyʋ, kɔ ‑gboligbo a nahuin 'bii 'hɛɛn, 'ke ʋ 'mʋ ‑Yusu a ‑tɩ 'mʋ lɛ pupo. ‑Ye ʋ nɔ: «‑Ba le ‑a nɩ 'sɔyuo, bʋ mʋɔ, ʋ 'muo 'le Pilatɩ ye gba.» Pilatɩ a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ ‑gʋlʋnʋma. (Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka, nɔ‑ ꞊tuo la 'o gbata ke gbo.) 2 Bʋ gbɔ 'klɛɛ 'le Pilatɩ ye, ‑ye ɔ ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: «꞊Be ‑mɔ mɔ ‑Juukʋɛ a bodɩɔ?» ‑Ye ɔ nɔ: «Iin, 'mɔɔ nɩ.» 3 ‑Ye Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, ʋ nyo yɛɛ 'dai ‑tɩ. 4 ‑Ye Pilatɩ ꞊gba lele wlɔn, ɔ nɔ: «꞊Be ‑tɩ 'bii ‑gbo, ʋʋ ‑mʋ yɛɛ, ꞊nɩ ꞊tu ꞊le 'a ‑tɩ ꞊de ‑wɔn?» 5 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu 'de ‑tɩ ꞊de ‑wɔn ꞊tu. Ɛ mɔ dɛ'ɛ nɩ, 'ɛ saka Pilatɩ.

‑Juukʋɛ nɔ 'nɩ, bʋ kɔɔ 'o ‑Yusu tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mʋ 'kʋ

(Matie 27.15-26; Luku 23.13-25; Saan 18.39–19.16)

6 'Ɛ nɩ lɛ'mimre, ‑ɛ mɔ Pakɩ a ti 'yri, Pilatɩ, ɔɔ gbo tɛ ꞊jɩnyɔɔ ‑do, ‑Juukʋɛɛ ‑hʋa. 7 ‑Ye 'klɛɛ, ti a ‑gbɛ 'yri, ɛ kɔ ꞊jɩnyɔ ꞊de. 'A 'dʋ mɔ Balabasɩ. Ɔ mɔ ‑balʋnyɔ'ɔ nɩ. Balabasɩ a ‑gbɛ, ʋ puo o 'mʋ ꞊jɩ, ɔ kɔ 'a 'bienʋ ‑balʋnyʋ ‑ye 'hɛɛn, ‑ɛ nue, 'blʋgba a ꞊gbʋgblɔlɛ 'kwli 'mʋ, 'ke ʋ 'laa o 'le nahuon. 8 ‑Ye nahuin ‑huohui mu nɩ, 'ke 'le Pilatɩ ye, ʋ nɔ: «‑A nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ‑bo tɛ ꞊jɩnyɔɔ ‑do gbo, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑n nye lɛ nu 'ɛ nɩ 'yrʋ, lɛ'mimre, ‑ɛ mɔ Pakɩ a ti 'yri.» 9 ‑Ye Pilatɩ nɔ: «꞊Be a nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ꞊bo tɛ 'a nɩ bodɩɔ, ‑ɔ mɔ ‑Juukʋɛ a bodɩɔ gbo?» 10 Kɛ ɔɔ 'pʋprɛ nu, ‑ɛ nue, Pilatɩ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ke 'le ca 'kwli 'mʋʋ nɩ, 'ke Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, ʋ poo 'o ꞊nɔ ‑Yusu kwa, ‑ɛ die nu, ɔ 'muo 'la. 11 ‑Tɛ Pilatɩ ꞊gbʋ 'klɛɛ wlɔn, ‑ye ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ ꞊tutuo nahuin, 'ke bʋ le Pilatɩ, bɔ tɛ Balabasɩ gbo, kɛɛ, ɔ nɩ tɛ 'le ‑Yusu gbo. 12 ‑Ye Pilatɩ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Bɩa 'nɩ tɛ Balabasɩ gbo, dɛ tio‑ aa ‑hʋa ꞊bo nu nahuon ‑gbo 'mʋ, aa 'a nɩ bodɩɔ daa 'le?» 13 ‑Ye ʋʋ 'le 'yaa win, ʋ nɔ: «Kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mʋ 'kʋ!» 14 ‑Ye Pilatɩ nɔ: «Dɛ 'klandʋ tio‑ ɔ nu 'le, ‑ɛ kɔ 'mɔ dio kɔɔ, 'ke 'o tu 'yie 'mʋ 'le?» Kɛɛ ‑ye ʋ 'yaa 'le lele win, 'ɛ ‑hi 'o 'a ye‑hɛdɛ 'mʋ, ʋ nɔ: «Kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mʋ 'kʋ!» 15 ‑Ye Pilatɩ ‑hʋa bɔ blee nahuin a plɔ. Nɛ‑ nue, 'ɔ tɛ Balabasɩ gbo, kɔ, 'ɔ le 'a 'sɔyuo, 'ke bʋ bii ‑Yusu lɔkʋɛ. ‑Tɛ ʋ bio 'klɛɛ, ‑ye kɛ ɔɔ 'a 'sɔyuo a ‑gbɛ ye po, ɔ nɔ: «Ba gbɔ, ba kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mʋ 'kʋ!»

‑Tɛ 'sɔyuoo ‑Yusu 'caa

(Matie 27.27-31; Saan 19.2-3)

16 Pilatɩ bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye 'a 'sɔyuo gba ‑Yusu nɩ, 'ke 'le Pilatɩ a ‑gbɛ a ‑yaa 'mʋ, ‑tɛ 'waa gbonɩɩlɛ nɩ 'o, 'ʋ da 'waa 'bienʋ 'sɔyuo 'bii. 17 ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'o, ‑ye ʋ pue ‑Yusu wlawlʋ ‑jɔhʋn, kɔ 'ʋ hraa ꞊nɔ 'witiklaʋn lɛ. 'Witiklaʋn a ‑gbɛ, nʋ‑ ʋ ꞊tu ꞊nɔ 'lu. 18 ‑Ye ʋ nyo gblɛ po 'wio, ʋ nɔ: «‑Na 'wio, ‑Juukʋɛ a bodɩɔ,» 19 kɔ, 'ʋ nu kotu, 'ʋ nyu ꞊nɔ 'lu lɛ waa, 'ʋ nyo hɩɔn 'hrin, 'plɩɩ 'ʋ blɔ kwlɩ ye gbo, 'ʋ ꞊tɩɔ 'o 'li lɛ, 'ʋ nyo 'caa. 20 ‑Tɛ ʋ ‑wɔ 'klɛɛ 'a 'caalɛ ‑wɔn, ‑ye ʋ ‑hɛ ꞊nɔ wlawlʋ ‑jɔhʋn a ‑gbɛ nɩ, 'ʋ pue lele ꞊nɔ 'a ‑gbɛ a wlawlɩ, 'plɩɩ 'ʋ ꞊tɩɔ 'dɩɔ 'mʋ, 'ʋ nyo gba, 'ke 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, ʋ dio 'o tu 'yie 'mʋ kɔɔ.

‑Tɛ ʋ kɔɔ la 'o ‑Yusu tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mʋ 'kʋ a ‑tɩ

(Matie 27.32-44; Luku 23.26-43; Saan 19.17-27)

21 ‑Tɛ ʋʋ 'klɛɛ mu, ‑ye ʋ kɔ nyɩbɛyu ꞊de 'hɛɛn, nʋ‑ ꞊ŋmoo. Nyɩbɛyu a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Simɔ. 'Ke ɔ kɔ 'le Silɛnɩdɩɔ 'mʋ. Nɔ‑ mɔ Alɛsadrɩ kɔ Rufusɩ 'hɛɛn a bu. Nɔ‑ɔ 'daklɔ 'mʋ ‑hɔn. Bʋʋ 'klɛɛ lɛ ‑hihi, ‑ye 'sɔyuo klo nɩ, 'ʋ nɩɔ 'o ke 'mʋ, 'ɔ 'ble tugbɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ 'yie 'mʋ ʋ di 'o ‑Yusu kɔɔ. 22 ‑Ye ʋ gba ‑Yusu nɩ, 'ke 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, ʋʋ Gɔlʋgɔta daa, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ dʋgba ꞊nʋ, ʋʋ 'Lukla daa. 23 ‑Tɛ ʋ nyre 'o, ‑ye ʋʋ ‑hʋa bʋ ‑nyi ꞊nɔ nɔ, ‑ɔ kɔ ‑wɔn ʋ po 'le ꞊wɛhɩ, ʋʋ milɩ daa, kɛɛ, ɔ 'dio 'na. 24 ‑Tɛgbi a ‑gbɛ, 'ke ʋ kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ. ‑Ye ʋ po 'bla, ‑ɛ die nu, ‑Yusu a 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ, ‑tɛ bʋ di 'a wuwe nu, ʋ 'mue yi. 25 Muu 'o 'yrʋ a 'o'yaalɛ a ti 'yri, 'ke ʋ kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ. 26 'Plɩɩ 'ʋ 'crɩɩ 'o 'plaɩnpɩa ke, ‑tɩ ‑kɔ ‑tɩ 'ʋ kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo: «Nahuon ‑gbo, nɔ‑ mɔ ‑Juukʋɛ a bodɩɔ.» (Tu ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'yie 'mʋ ʋ kɔɔ 'o ‑Yusu, nʋ‑ kɔ 'lu ye 'ke ʋ 'maa 'o 'plaɩnpɩa a ‑gbɛ gbo.) 27 Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, 'ke 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, ʋ kɔɔ 'o ‑balʋnyʋʋ 'hɔn, 'ke 'o 'waa nɩ ti 'yie 'mʋ, ‑do ‑ye 'ke 'le 'a diidɛpɩa ke, ‑do ‑ye 'ke 'le 'a kamrapɩa ke. [ 28 ‑Ye ‑tɩ ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ, la 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ ti ‑hi la a ti 'yri, ɩ mue kɛ ‑wɔn 'lu. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo: «'Ke ʋ ‑hroo 'le ‑balʋnyʋ ‑hɛyri.»]

29 ‑Ye nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑hi, ʋ nyo ꞊tu tanɩ, 'plɩɩ 'ʋʋ 'o 'li lɛ ‑hie, ʋ nɔ: «‑Mɔ ꞊nʋ, ‑ɔ plɛ, ‑ɔ di o Nyɩsʋa a 'kagblaka 'wla, 'plɩɩ ‑ɔ diu o po, 'ke 'le ‑nyrɔwɩɩ ta 'kwli 'mʋ, 30 waa ‑n dɩɔnʋ, ꞊mʋ 'o tu ꞊nʋ 'yie 'mʋ ‑hɔn, ꞊mʋ ꞊tɩ.» 31 ‑Ye Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, ʋ kɔ teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn, ‑ʋ nɩ ‑wɛ 'o, ʋ nyo ‑wɛ ꞊tu tanɩ, ʋ nɔ: «Ɔ waa nahuin ‑ye nɩ, kɛɛ, ɔ 'de 'le 'a dɩɔnʋ a waalɛ ‑wɛ. 32 'Bɩa 'bɔ 'ya Waanyɔ 'mʋ, ‑ɔ mɔ ‑wɛ Yisraɛkʋɛ a bodɩɔ, bɔ ꞊tɩ 'o tu 'yie 'mʋ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo. ꞊Ba 'ye dɛ a ‑gbɛ, ‑ye ‑a die pue ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, nɔ‑ mɔ Waanyɔ.» Nahuiin 'hɔn ꞊nʋ, ʋ kɔɔ 'o 'waa nɩ ti 'yie 'mʋ, 'ke 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, ʋ nyo ‑wɛ 'nɩ 'caa.

‑Tɛ ‑Yusu nu la 'kʋkʋɛ

(Matie 27.45-56; Luku 23.44-49; Saan 19.28-30)

33 'Yrʋ bʋʋ 'o 'lu a ‑hɛyri 'mʋ mu nyre, ‑ye gbɩgbɩyrɩ ka ‑tʋtʋ 'bii ke. Gbɩgbɩyrɩ a ‑gbɛ, ɩ nɩ 'o ‑nɩnɩ, 'ɛ yɛ 'yrʋ‑hiilɛ a ti ke. 34 ‑Tɛ 'yrʋ‑hiilɛ a ti a ‑gbɛ, ɩ nyre 'o, ‑ye ‑Yusu 'yaa 'le win, ɔ nɔ: «Eloi, Eloi, lama sabatani?» ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ: «Nyɩsʋa o, Nyɩsʋa o, dɛ‑ kɔ 'mɔ ‑n ‑ha 'yie ‑wɔn 'le?» 35 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ ‑tuo ke, kɛ 'waa dɛ ‑yee po: «Ba 'ye kɛ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Eli, nɔ‑ ɔɔ da.» 36 'Ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ꞊ɔ ‑ye gba cigbɛi, 'ɔ 'ba ‑sapoo 'mʋ, 'ɔ 'nyrɔ 'lipanɔ ye, 'plɩɩ 'ɔ mʋɔ 'o tugbɛ ‑pɛtu 'lu lɛ, 'ɔ ‑nyo ‑Yusu, 'ke ɔ 'muo 'na. Ɔ nɔ: «‑Ba po 'o 'yie gbo, Eli 'bɔ di 'le di, 'bɔ dio 'o tugbɛ ꞊nʋ 'yie 'mʋ ‑ha, ‑a 'mue 'ye.» 37 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu 'gbo nɩ, 'ɔ mra ‑hʋnhlʋn.

38 Ti a ‑gbɛ a ti 'yri, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, ‑ɔ nɩ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, Nyɩsʋa nue nɩ, dagblaka ꞊nʋ, ‑ʋ 'bɛ kayu a ‑gbɛ ꞊tɩɔ, 'ʋ ‑ki wlɔn 'bii, kʋɛ 'le 'a 'lu ye gbo, ‑bo yɛ 'a bʋgbodɛ ke. 39 'Ke 'o ‑Yusu ꞊hlɔn, 'ke Romakʋɛ a 'sɔyuo a nyɩgblaka ‑ye nɩ 'o. Nɔ‑ 'bɩɔ 'yi 'mʋ. Bɔ 'ye 'klɛɛ, ‑tɛ ‑Yusu nu 'kʋkʋɛ, ‑ye ɔ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nahuon ‑gbo, ɔ mɔ la Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ.»

40 Nyrʋgbapʋ ‑ye nɩ 'o, 'ʋ hren ‑wɔn dɛ gbi, 'ʋʋ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ 'ye, ‑ɩɩ 'lu ‑wɔn mue. 'Ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, 'ke Madala 'mʋ a Mari nɩ 'le, kɔ Mari ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Sakɩ 'cicrɛ kɔ Sosɩ a 'dii, ɔ kɔ Salome 'hɛɛn. 41 Nyrʋgbapʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ʋ la ‑Yusu ‑wɔn naa, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔ nɩ la 'le Galileblʋgba 'mʋ, 'ʋ nyo la 'mʋ ‑hɛ. Ʋ kɔ nyrʋgbapʋ 'plɔplɔ ‑ye, kɔ ‑Yusu a ‑gbɛ 'hɛɛn, nʋ‑ di o Jrusrɛdɩɔ 'mʋ.

‑Tɛ ʋ po la 'le ‑Yusu 'dɛɛ wlɔn

(Matie 27.57-61; Luku 23.50-56; Saan 19.38-42)

42-43 ‑Tɛ 'tɔɔ ‑wɔn, ‑ye ‑Juukʋɛ a ‑gboligbo a nahuon ‑ye, ʋʋ 'o ꞊tuu 'dɔ, nɔ‑ nyre 'o ‑tuo ke. 'A 'dʋ mɔ Sosɛfʋ. 'Ke ɔ kɔ 'le Alimatedɩɔ 'mʋ. Nahuon a ‑gbɛ, ɔɔ ‑wɛ ti ꞊nʋ 'nɩ ‑pre 'dɔ, ‑ɩ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'o nahuin win ke kɔɔ. ‑Tɛ Sosɛfʋ a ‑gbɛ, ɔ nyre 'o ‑tuo a ‑gbɛ ke, ‑Juukʋɛ a ‑wuwle‑nyrɔwɔɔ 'o 'nɩ nyre, 'yrʋ bʋ pa a ti 'yri. Ɛ nɛ‑ nue, 'ɔ ꞊tu 'o 'klɩ, 'ɔ 'de 'yie pɩ, 'ke bɔ mu 'le Pilatɩ ‑wɔn, 'ɔ lo, 'ke bɔ wɛɛn ke, bɔ ‑ha 'o ‑Yusu a ‑plahʋɩn tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mui 'o ‑ha. 44 ‑Tɛ ‑Yusu nu 'kʋkʋɛ 'tata a ti 'yri, ɛ saka Pilatɩ nɩ. Nɛ‑ nue, 'ɔ da 'a 'sɔyuo a nyɩgblaka ꞊nʋ, 'ɔ ꞊gbɔ wlɔn, 'bɩa ‑tɛ ‑Yusu 'kʋ, 'bɛ ‑wlɛn gbo. 45 ‑Tɛ 'sɔyuo a nyɩgblaka a ‑gbɛ, ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ‑ye Pilatɩ wɛɛn ke, 'ke Sosɛfʋ bɔ ‑hɩɔ 'o tu 'yie 'mʋ. 46 ‑Tɛ ɔ wɛɛn 'klɛɛ ke, ‑ye Sosɛfʋ mu ‑tɔ wɔn ‑jisɛ, 'ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔ ‑ha 'o ‑Yusu tu 'yie 'mʋ, 'ɔ mʋɔ 'le ‑jisɛ a ‑gbɛ wlɔn lɛ, 'plɩɩ 'ɔ gbɔ 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, ɔ dio 'o ‑ha. ‑Tɛgbi a ‑gbɛ, 'hɩɔ gblaka nɩ 'o, 'ɔ hren 'klɔ, 'ɔ 'we ꞊nɔ dʋgba ye. 'Hɩɔ gblaka a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'ke ʋ 'bluu la 'le 'dɛɛ, (ti ꞊de a ti 'yri la, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑wlukayu ye). 'Dɛɛ a ‑gbɛ wlɔn, 'ke ɔ po 'le ‑Yusu a ‑plahʋɩn, 'plɩɩ 'ɔ nu 'hɩɔ 'papa ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'o, ‑ɔ ꞊hɩan 'le ‑wɔn lɛ, 'ɔ ka 'dɛɛ a ‑gbɛ ye. 47 ‑Tɛgbi ꞊nʋ, ʋ po 'o ‑Yusu gbo, Madala 'mʋ a Mari, kɔ Mari, ‑ɔ mɔ Sosɩ a 'dii, ʋ 'yee 'o ꞊o.

16

‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩ la 'klɔ

(Matie 28.1-8; Luku 24.1-12; Saan 20.1-10)

1 ‑Wuwle‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ bɔ ‑hi, 'yrʋ bʋ ‑wɛ 'le yakɔ 'mʋ lɛ a ti 'yri, ‑ye Madala 'mʋ a Mari, ɔ kɔ Mari, ‑ɔ mɔ Sakɩ a 'dii, ɔ kɔ nyrʋgba ‑ye 'hɛɛn, ‑ɔ mɔ Salome, nʋ‑ mu hʋnhrʋnpo‑tɔplɩ ‑tɔ wɔn, ʋ 'mui ‑Yusu a ‑plahʋɩn lɛ po. 2 'Sɔɔdɩ a ‑nyrajru 'mʋ 'klɛɛ, 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ a ti 'yri, ‑ye nyrʋgbapʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ ‑tuo 'le 'dɛɛ ye. 3 ‑Tɛ ʋ nɩ 'hru wlɔn, 'ʋ nyi 'le 'mʋ lɛ pupo, ʋ nɔ: «Nyɔ‑ di 'o kwakuhɩɔ ꞊nʋ 'o ‑ha 'le, ʋ nu, 'ʋ ka 'dɛɛ ye?» 4 Kɛɛ, ‑tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'le, ‑ye ʋ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, kwakuhɩɔ a ‑gbɛ, ʋ briko nɩ, 'ʋ puo 'pɩa ke. 5 ‑Ye ʋ pa 'le 'dɛɛ wlɔn nɩ. 'Ke ʋ yɛ 'o gblotayu ꞊de gbo. Nɔ‑ nɩ 'o diidɛpɩa ke gbo, 'ɔ pue wlawlɩ pʋɔpʋɩ. Ɔ mɔ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ'ɔ nɩ. Bʋ 'yo 'klɛɛ, ‑ye hʋannʋ nyu nu 'dɔ. 6 Kɛɛ ‑ye ɔ nɔ: «A nɩ pɩ 'le hʋannʋ! 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nasalɛtɩ 'mʋ a ‑Yusu, ʋ kɔɔ 'o tu 'yie 'mʋ, nɔ‑ aa lɛ ꞊mɔ. Ba 'ye kɛ, ‑tɛgbi, ʋ puo o 'o gbo, nɛ‑ ‑gbo. Nyɩsʋa ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri nɩ, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ. Ɔ 'de nɔ nɩ. 7 'A ‑tɩ, ba mu, ba le 'a ‑naagbopʋ, kɔ, ba le ‑wɛ Piɛlɩ, ‑ɛ mɔ, ɔ di 'nyɛ 'hru, ɔ 'mʋ 'a mʋ ‑pre, 'ke 'le Galileblʋgba 'mʋ. 'Kee nɩ, a dio 'le gbo yɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔ nu o 'a ꞊tutue.» 8 ‑Tɛ gblotayu a ‑gbɛ, ɔ ‑wɔ 'klɛɛ 'pʋprɛ ‑wɔn, ‑ye ʋ 'hrɩ 'le 'dɛɛ wlɔn nɩ, 'ʋ 'gba ci lɛ, ‑ɛ nue, hʋannʋ ‑hi ꞊nʋ wlɔn 'dɔ. Hʋannʋ a ‑tɩ ʋ 'de ꞊ɔ ꞊de ‑tɩ ꞊de ‑wɔn yrɛ na.

‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩɩ Madala 'mʋ a Mari ye

(Matie 28.9-10; Saan 20.11-18)

[ 9 'Sɔɔdɩ a ‑nyrɛgblɩ, 'ke ‑Yusu ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, 'ɔ 'hrɩ 'klɔ. Ye‑hɛnahuon, ɔ 'hrɩɩ ye, nɔ‑ mɔ Madala 'mʋ a Mari. Nɔ‑ mɔ nyrʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ke 'mʋ ɔ bla 'o 'kuo ‑hʋɩɩn 'nɩpata lɛ. 10 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ la ‑Yusu ‑wɔn naa, nʋ‑ Mari a ‑gbɛ, ɔ mu le wɔn, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ nɩ, 'ɔ 'hrɩ 'klɔ. ‑Tɛ ɔ nyre 'le ꞊nʋ ‑wɔn, 'ke ɔ yʋ 'le 'kla‑wliye'yɩya kɔ ꞊hien 'hɛɛn ‑gbahlɔn gbo. 11 ‑Ye kɛ ɔ nyu ye po, ɔ nɔ: «‑Yusu 'hrɩ 'klɔ, 'na ‑gbɛ, 'n 'yo nɩ.» Kɛɛ, ʋ 'dio ‑tɛɛ pue.

‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩɩ ‑naagbopʋʋ 'hɔn ‑ye ye

(Luku 24.13-35)

12 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu a ‑naagbopʋʋ 'hɔn ‑ye, nʋ‑ ‑hɔn 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, 'ʋʋ 'le 'dɩɔ ‑ye ke mu. Nʋ‑ ‑Yusu 'hrɩɩ ‑wɛ ye, 'ke 'le 'tu ‑ye 'kwli 'mʋ. 13 ‑Tɛ ʋ yroo, ‑ye ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋ di Jrusrɛ 'mʋ, 'ʋ le 'waa 'bienʋ ‑ye. Kɛɛ ‑ye ʋ 'diu ‑wɛ ‑tɛɛ pue.

‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩɩ la 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o ‑do ꞊nʋ ye

(Matie 28.16-20; Luku 24.36-49; Saan 20.19-23; Nunu‑tɔplɩ 1.6-8)

14 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi ‑wɛ, ‑ye ‑Yusu a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o ‑do ꞊nʋ, ʋʋ di dɛ. Bʋ nɩ 'le dɛ a didie kwa 'mʋ, ‑ye ‑Yusu, ɔ 'hrɩɩ ‑wɛ ꞊nʋ ye, 'ɔ ꞊hɩʋn 'nyrɛ, 'ke ‑tɛ ʋ nu, 'ʋ 'de ꞊wlʋ a yekuolɛ kɔ, 'plɩɩ 'waa ꞊wlɩ 'ɩ 'gboklo 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑tɛ ɔ 'hrɩ 'klɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'yo, 'a ‑naagbopʋ a ‑gbɛ, ʋ 'diu ‑tɛɛ pue. 15 ‑Ye kɛ ɔ nyu 'klɛɛ lele ye po, ɔ nɔ: «Ba mu, ba na 'klɔ 'bii ‑gbo ke, ba pue 'na ꞊hapʋtitie nahuin 'bii. 16 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'wɔn ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ, 'plɩɩ 'bɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, kɔ, 'bʋ puo 'nie 'lu, nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ 'n di waa, 'ke 'o Nyɩsʋa a yrʋ ‑wɔn. Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'de 'mʋ ꞊wlʋ ye kuo, nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ Nyɩsʋa a ‑bati di klɩ. 17 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ di 'mʋ ꞊wlʋ ye kuo, 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ꞊nʋ, 'n di 'le ꞊nʋ 'mʋ naa, 'n di nu, nɩ‑ ‑gbo: 'Ke 'le 'na 'dʋ 'kwli 'mʋ, ʋ di lɛ bla 'kuo ‑hʋɩn, ‑ɔ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ, kɔ, ʋ di po win ꞊nʋ, ʋ 'de yi. 18 'Ya 'o lele 'lu, ꞊betɩ bʋʋ hrei klɩ, kɔ, bʋ 'na 'ɛ nɩ dɛ ꞊de, ‑ɛ kɔ ‑hɛyri 'kʋɛ nɩ 'le, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ 'deɛ bɩ nu ꞊nʋ dɛ 'klan ꞊de 'mʋ. 'Bʋʋ 'hʋɩnhrennyʋ dabʋɩ 'lu gbo po, ‑ye 'waa 'kʋɛi di 'nɩ ‑wɛ.»

‑Tɛ ‑Yusu mu la 'le yakɔ 'mʋ

(Luku 24.50-53; Nunu‑tɔplɩ 1.9-11)

19 ‑Tɛ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ‑wɔ 'klɛɛ 'le 'waa ‑wɔn'prɛɛlɛ ‑wɔn, ‑ye Nyɩsʋa nue nɩ, ‑Yusu 'ɔ 'ya 'le yakɔ 'mʋ, 'ɔ nɩ 'o 'a diidɛpɩa ke gbo. 20 'A ‑naagbopʋ ‑mɛ ‑ye, 'ʋ mu, 'ʋʋ 'a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ nahuin pue, 'ke 'o 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de. Kʋkɔnyɔ a ‑gbɛ, ɔ nyu 'mʋ 'nɩ ‑hɛ, 'ke 'le 'waa ‑kʋan a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ. 'Ke ɔɔ 'le 'ŋmilɛka‑tɔplɩ 'mʋ naa, 'ɔ nye nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, 'a ‑naagbopʋ, ʋʋ ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ.]

* 6:8 6.8 ‑Yusu a ti 'yri, nahuiin la naa kotio. Dɛ a ‑gbɛ, 'waa 'bridɛ'ɛ la'a nɩ.

LUKU

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

‑Yusu a ‑tɩ, ‑tɛ

LUKU

‑mɛ ‑ye, ɔ nu la 'a 'crɩɩlɛ

1

‑Tɩ ‑kɔ ‑tɩ Luku, ɔ 'crɩɩ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo, ɩ nɩ‑ ‑gbo

1-2 ‑Na 'wio Teofilɩ. ‑N kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, kɛ nɔ ‑a mʋ ‑hɛyri, ‑tɔplɩ 'plɔplɔ mue la 'lu ‑wɔn, 'ke 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑ta 'mʋ. ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, ‑ɩ mue la 'lu ‑wɔn, 'dai nahuin pui 'yie lɛ, 'ʋ ‑hɛ la nahuin ꞊nʋ, ‑bʋ po Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie, 'ʋ nyi la nahuin ‑wɔn lɛ na. Ɛ kɔ ‑wɛ nahuin 'plɔplɔ ‑ye, 'ʋ nyi 'crɩɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'ye la ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ʋ nu la 'a ꞊tutue. 3 'A ‑tɩ, 'na ‑gbɛ, 'n ꞊gba lɛ wlɔn ‑tɛɛ, ‑tɛ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ nu la 'lu a ‑wɔnmumue, kʋɛ la 'o 'a ‑wlu꞊tutue 'yie 'mʋ gbo. ‑Tɛ 'n ꞊gba wlɔn lɛ, ‑ye 'n 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔɔ 'o lɛ, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɩ nu yrɛkʋkɔlɛ, 'ke ꞊bo 'crɩɩ, 'ke 'o ‑mʋ ‑wɔn, nyɩgblaka Teofilɩ. 4 'N nye 'nɩ nu, ‑ɛ die nu, tɔɔlɛ ꞊nʋ, ʋ tɔɔ ‑mʋ, ꞊mue yrii, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. ‑Ye 'klɛɛ, dɛ 'n 'crɩɩ, ɛ nɛ‑ ‑gbo:

‑Tɛ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊tu la Saan Batisɩ a kʋɛlɛ a ‑tɩ

5 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Helɔdɩ mɔ la Sudeblʋgba a 'kɩɩn, ɛ kɔ la Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ ꞊de. 'A 'dʋ mɔ la Sakali. 'Ke ɔ nɩ la 'le ‑cɔhlʋnpinyʋ a ꞊tumu ‑ye ‑hɛyri, ‑ʋʋ ꞊ke ‑kʋan lɛ nu, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, 'ke 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ. ꞊Tumu a ‑gbɛ, nʋ‑ mɔ la ‑cɔhlʋnpinyɔ Abia a ꞊tumu. Sakali a nyrʋgba, 'a 'dʋ mɔ la Elisabɛtɩ. 'Ke ɔ kɔ la 'le ‑cɔhlʋnpinyɔ Ayrɔ a ꞊tugba 'mʋ. 6 Sakali kɔ Elisabɛtɩ a ‑gbɛ, ʋ 'sii la 'o ye, 'ke 'le Nyɩsʋa 'yi 'mʋ, kɔ, 'ʋʋ la 'o Nyɩsʋa a tetei 'bii 'o ꞊tuu ‑tɛɛ, 'ke 'le 'waa ꞊wlɩ 'bii ke. 7 Kɛɛ, ʋ 'de la 'yu kɔ, ‑ɛ nue, Elisabɛtɩ 'de la 'yukɔdɛ, 'plɩɩ ʋ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, ʋ ku la 'dɔ.

8 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ 'klɛɛ, ‑ye Abia a ꞊tumu a ti nyre 'o ꞊o, 'ke bʋ nu ‑cɔhlʋnpi‑kʋan, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo. Nɛ‑ nue, Sakali 'ɔɔ ‑cɔhlʋn pi, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 9 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑cɔhlʋnpinyʋ nye lɛ nu, ꞊tumu ‑ye a ti 'bɩ nyre 'o, 'ʋʋ 'bla po, ‑cɔhlʋnpinyɔ ꞊nʋ, 'blaa ‑ha, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔɔ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo pa, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ hʋnhrʋnpo‑tɔplɩ nu, ɔ 'mʋ ‑cɔhlʋn pi, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Sakali a ‑gbɛ, nɔ‑ 'bla di, 'ke bɔ pa 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, ɔ 'mʋ hʋnhrʋnpo‑tɔplɩ a ‑cɔhlʋn pi. 10 ‑Ye 'klɛɛ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔ ꞊tu ‑cɔhlʋn a pipie ‑wlu, ‑ye 'ke nahuin 'plɔplɔ 'wlɛ 'o ‑patʋ 'mʋ gbo, 'ʋʋ Nyɩsʋa da.

11 Sakali bɔɔ 'klɛɛ ‑cɔhlʋn pi, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, ‑ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ 'hrɩɩ 'o ꞊nɔ ye. 'Ke ɔ nyra 'o ‑tɛgbi ꞊nʋ, Sakalii 'o ‑cɔhlʋn pii a diidɛpɩa ke gbo. 12 ‑Tɛ Sakali a ‑gbɛ, ɔ 'yo, ‑ye ɔ ta 'mʋ gbo, hʋannʋ 'ʋ ‑tʋa 'a nunue gbo. 13 Kɛɛ ‑ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ nɔ: «Sakali, ꞊nɩ pɩ 'le hʋannʋ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa wɛɛn ‑na 'batɩwin ke. ‑Na nyrʋgba Elisabɛtɩ, ɔ di ‑mʋ lɛ kɔɔ 'yu nyɩbɛyu. 'Yu a ‑gbɛ, ꞊tue ꞊nɔ Saandʋ. 14 'Ba kɔ 'yu a ‑gbɛ, ‑n di kɔ plɔ a bleelɛ 'dɔ, kɔ, nahuin 'plɔplɔ, ʋ di ‑wɛ nu 'manʋ. 15 Ɔ di ‑hɛ nahuon gblaka, 'ke 'le Nyɩsʋa 'yi 'mʋ. Ɔ 'deɛ bɔ 'na nɔ, mɔ, ɔ 'deɛ bɔ 'na ‑wɛ 'ɛ nɩ kɩklanɔ ꞊de. Nyɩsʋa a ‑Hihiu di 'o ꞊nɔ ke 'mʋ 'nɩ nɩ, 'plɩɩ ʋ 'muo kɔ. 16 Ɔ die 'nɩ nu, Yisraɛkʋɛ 'plɔplɔ, ʋ 'mʋ lele Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo. 17 ‑Tɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Eli nu la 'klɩ a kenɩnɩɛ, kɔ, ‑tɛ 'a 'klɔ nɩ la 'mʋ, kɛ'ɛ nɩ, ɔ di 'mʋ nɩ, ɔ 'mʋ nahuin le, ‑ɛ mɔ, Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'a dakʋ ye ya, ɔ di 'le 'nɩ di, kɔ, ɔ die 'nɩ nu, Nyɩsʋa a dakʋ 'mʋ ‑wɔn ‑wɛ, 'plɩɩ Waanyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'le di. Ɔ die 'nɩ nu, bunʋ kɔ 'waa 'yuo 'hɛɛn, ʋ 'mʋ win 'mʋ lɛ 'wʋnwɔn, ɔ 'mue ‑wɛ nu, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa 'o, ʋ 'mʋ ꞊tɔ kɔ, 'plɩɩ ʋ 'mʋ Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo.»

18 'Plɩɩ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ mu ‑yrɛ, ‑ye kɛ Sakalii ꞊nɔ ye po: «‑Be' 'n di 'a yiyie nu, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑nɩɩ ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ 'le? ‑Ɛ nue, 'n kɔ 'na nyrʋgba 'hɛɛn, ‑a ‑wɛ 'yi.» 19 ‑Ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Na 'dʋ mɔ Gabriɛ. 'Ke 'n 'cipi 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ, 'nɩɩ 'a ‑kʋan nu. Nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ le 'mʋ, kɛ nɔ ‑mʋ ‑wɔn, 'ke ꞊bo pue ‑mʋ ꞊hapʋtitie ‑gbo. 20 Kɛɛ, ‑n 'de 'na win ‑tɛɛ pue. Nɛ‑ die nu, ‑n 'deɛ ‑bo yi 'prɛlɛ, ɛ 'mue gba ‑gbagba, ‑tɩ ‑gbo 'n ꞊tu, ɩ 'mʋ nue, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa die 'o ‑hʋa.»

21 Tii ‑do ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa a lɛleenyɔ kɔ Sakali 'hɛɛn, ʋʋ 'prɛ, nahuin ‑huohui ꞊nʋ, ‑ʋ 'wlɛ 'o ‑patʋ 'mʋ gbo, ʋʋ Sakali 'nɩ ‑pre, 'ɩ saka ꞊nʋ, ‑tɛ ɔ nu, 'ɔ ‑wlɛn 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo. 22 'Plɩɩ ɔ 'mʋ mu 'hrɩ, ɔ 'de 'le nahuin a ‑wɔn'prɛɛlɛ ‑wɛ. Ɔɔ po dabʋɩɩ ‑do. Nɛ‑ nue, nahuin 'ʋ yrie, ‑ɛ mɔ, ɔ 'ye dɛ ꞊de, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo. 23 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ɔ nu lele ‑nyrɔwɩ gbi, ɔ 'mʋ ‑kʋan ꞊nʋ ‑wɔn ‑wɔ, ɔ blɛ ye bɔ nu, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo. ‑Tɛ 'a ‑nyrɔwɩ gbi a ‑gbɛ, ɩ ‑yrɛ 'lu, ‑ye ɔ mu 'mʋ 'waa 'dɩɔ.

24 Ti gbi bɩ ‑hi, ‑ye 'a nyrʋgba Elisabɛtɩ nɩ 'mʋ 'kwli. Ɔ 'nɩ 'hrɩ ꞊le, ‑ɛ die nu, nahuin 'nɩ ꞊hion 'ye, 'ɛ nu yakʋɛɛ ꞊hun. Kɛ ɔɔ po: 25 «Nyɩsʋa po 'na ‑tɩ ‑wɔn ꞊wlʋ, 'ɔ nue, nahuin 'ʋ 'nɩnɩ di 'klɛɛ lele 'mʋ 'caa, 'ke ꞊bo 'nɩnɩ di 'yu kɔ a ‑tɩ.»

‑Tɛ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ le la Mari, ‑ɛ mɔ, ɔ di la kɔ 'yu, ‑ɔ mɔ ‑Yusu

26 ‑Tɛ Elisabɛtɩ a ‑gbɛ a 'kwli kɔ yakʋɛɛ ‑huonnɔ, ‑ye Nyɩsʋa tɛ gbo 'a lɛleenyɔ Gabriɛ, 'ke bɔ mu la 'le Galileblʋgba a 'dɩɔ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Nasalɛtɩ. 27 'Dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke 'yunyrɔyu ꞊de nɩ 'le. 'A 'dʋ mɔ Mari. Ɔ 'de nyɩbɛdɛ yi. Kɛɛ, nyɩbɛyu ꞊de nɩ 'o, 'ʋ nyo Sosɛfʋ daa. 'A bu gblaka, nɔ‑ mɔ la bodɩɔ Dafidɩ. Sosɛfʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ dio kɔ. ‑Ye Mari a ‑gbɛ, nɔ‑ kɔ ‑wɔn Nyɩsʋa lee 'le 'a lɛleenyɔ. 28 ‑Tɛ ɔ pa 'le Mari a ‑tɛ, ɔ nɔ: «Mari, ‑mɔ 'n yɛ. Kɔ plɔ a bleelɛ! ‑Mɔ ‑gbo Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke 'o 'a ‑kʋan a ‑ta 'mʋ. Ɔɔ ‑mʋ 'yie 'nɩ ꞊tu.» 29 'Plɩɩ ɔ 'mʋ wintɛdʋ a ‑gbɛ mu 'wɔn, ‑ye ɔ 'ta 'mʋ gbo, 'ɔɔ 'lu lɛ ‑hie, dɛ tio‑ wintɛdʋ a ‑gbɛ bɛ ꞊hɛn 'nyrɛ. 30 ‑Ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊nʋ, ɔ nyo 'nɩ le, ɔ nɔ: «Mari, ꞊nɩ pɩ 'le hʋannʋ! Nyɩsʋaa ‑mʋ ye tɔɔ 'a 'mʋnʋɛlɛ. 31 Ɛ nɛ‑ mɔ, ‑n di 'mʋ nɩ 'kwli, ꞊mʋ 'yu nyɩbɛyu kɔ. 'Yu a ‑gbɛ, ‑n di kɔ, ‑n dio daa ‑Yusu. 32 Ɔ di kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, 'plɩɩ ɔ di 'ya Yrayrɩnyɩsʋa a 'Yu, 'plɩɩ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa die 'nɩ nu, 'yu a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ bodɩɔ ‑hɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'a bu gblaka bodɩɔ Dafidɩ nɩ la 'mʋ. 33 Ɔ di 'ya Yisraɛkʋɛ a bodɩɔ, ‑tɛ ti tɛ ye gbo. 'A bodɩɔdɛ, ɛ 'deɛ bɛ kɔ 'lu‑yrɛɛlɛ.» 34 ‑Ye ɔ nɔ: «‑Tɛ 'n 'de nyɩbɛyu ꞊de yi, ‑be' 'n ‑wɛ 'le ꞊bo nu 'klɛɛ 'kwli a 'mʋnɩnɩɛ 'le?» 35 ‑Ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ nɔ: «Nyɩsʋa a ‑Hihiu di 'le ‑mʋ 'mʋ 'nɩ ꞊tɩɩ. Yrayrɩnyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ di ke nɩ ‑tuo, 'plɩɩ 'a 'klɩ 'mue nu, 'ke 'le 'ŋmilɛkadɛ 'kwli 'mʋ, ꞊mʋ 'kwli 'mʋ nɩ. Nɔ‑ kɔ 'yu a ‑gbɛ, ‑n di kɔ, Nyɩsʋa dio 'nɩ ‑ha, 'ke 'o 'a ‑kʋan a ‑ta 'mʋ, kɔ, ɔ di 'ya Nyɩsʋa a 'Yu. 36 'Ye kɛ, ‑na 'dɩayu nyrɔyu Elisabɛtɩ, ꞊hapʋkɔ, 'ɔ ‑wɛ 'yi, kɛɛ, ‑tɛ ɔ nɩ o 'kwli 'mʋ, 'a yakɔ a ‑huonnɔ a nɔnɔ nɩ gbo, 'plɩɩ ‑ye nahuin nɔ 'nɩ, ɔ 'de o 'yukɔdɛ. 37 Kɛɛ, Nyɩsʋa, ɔ ‑wɛ 'le bɔ nu 'ɛ nɩ dɛ nɩ.» 38 ‑Ye Mari nɔ: «‑Ɔɔ, 'mɔ mɔ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔɔ nɩ. Dɛ ‑gbo, ɔɔ ‑hʋa, 'na ‑gbɛ, 'n nye ‑wɛ 'nɩ ‑hʋa. ‑Tɛ ‑n nu 'pʋprɛ, kɛ bɛ nu 'lu a ‑wɔnmumue.» ‑Ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊nʋ, ɔ mu nɩ.

‑Tɛ Mari mu la 'le Elisabɛtɩ ‑wɔn

39 Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, ‑ye Mari bi wlɔn 'hru, 'ɔ 'kɩka, 'ɔ mu 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ kɔ 'mʋ Sakali kɔ Elisabɛtɩ 'hɛɛn, ʋ 'ti 'le. 'Dɩɔ a ‑gbɛ, 'ke ɔ nɩ 'le Sudeblʋgba a dʋgbɩ ‑gbahlɔn. 40 ‑Tɛ ɔ nyre 'le, 'ke ɔ pa 'le Sakali a kayu gbo, 'ɔ po Elisabɛtɩ a 'wio gbo. 41 Tii ‑do a ti 'yri, 'plɩɩ Elisabɛtɩ 'mʋ Mari a win mu 'wɔn, ‑ye 'yu ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'le Elisabɛtɩ 'kwli 'mʋ, ɔ ‑tʋa gblɛ‑jihielɛ gbo, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ʋ bi 'o Elisabɛtɩ ke 'mʋ, 'ʋ nue, 42 'ɔ 'yaa 'le win, ɔ nɔ: «Nyɩsʋa nu ‑mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ, 'ɛ ‑hi 'o nyrʋ 'bii 'mʋ, kɔ, 'yu ‑gbo, ‑n di kɔ, ɔ 'muo ‑wɛ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu. 43 'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ 'de nahuon ꞊de, 'plɩɩ 'na Kʋkɔnyɔ a 'dii, bɔ di nɔ 'na kayu gbo di, ɛɛ 'mʋ 'nɩ saka. 44 'Ye kɛ, ‑tɛ ‑n pa kayu gbo, 'plɩɩ 'mʋ ‑na win mu 'wɔn, 'manʋ nue nɩ, 'yu ‑gbo, ‑ɔ nɩ 'le 'mʋ 'kwli 'mʋ, 'ɔ ‑tʋa gblɛ‑jihielɛ gbo. 45 Dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po o lɛ, ɔ di o nu, ‑n kue ye ꞊wlʋ, ‑ɛ mɔ, ɔ die 'nɩ nu. Nɛ‑ nue, ꞊nɩ kɔ plɔ a bleelɛ.»

‑Tɛ Mari baa la Nyɩsʋa, 'ke 'le ‑wla a bibre 'kwli 'mʋ

46 ‑Ye Mari nɔ:

«'Ke 'le 'na ꞊wlʋ 'bii ke,

'nɩɩ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa 'nɩ baa.

47 'N kɔ plɔ a bleelɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑ta 'mʋ,

‑ɔ mɔ 'na Waanyɔ,

48 ‑ɛ nue, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ 'a ‑kʋannunyɔ,

꞊betɩ ꞊bo 'de nahuon ꞊de,

ɔ po 'na ‑tɩ ‑wɔn ꞊wlʋ.

'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, kʋɛ 'klɛɛ mɔ gbo,

nahuin a ꞊hrɩn a ꞊hrɩn, ʋ di 'nɩ ꞊tu,

‑ɛ mɔ, 'mɔ mɔ nyrʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ plɔ a bleelɛ,

49 ‑ɛ nue, 'Klɩkenɩnyɩsʋa, ɔ nu 'mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ gblaka.

Nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa.

50 Nahuin a ꞊hrɩn a ꞊hrɩn ꞊nʋ, ‑ʋ nyo pɩ,

'plɩɩ, ‑ʋ nyo 'o ꞊tuu, ɔ di yrii 'waa wɔlɩ.

51 Ɔ kɔ 'klɩ, 'ke bɔ nu ‑tɔplɩ gblakɩ:

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'yaa 'le 'waa dɩɔnʋ,

Nyɩsʋa, ɔ ‑gbʋgbʋ lɛ.

52 'Kɩɩnpʋ kɔ bodɩɔpʋ 'hɛɛn, ɔ ‑hɩʋ klɛ gbatɩ,

kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de nahuin ꞊de,

nʋ‑ ɔ po gbatɩ klɛ.

53 Nahuin ꞊nʋ, kanʋʋ nu,

ɔ ‑ha 'le ꞊hapʋ‑tɔplɩ, 'ɔ ‑nyi ꞊nʋ.

Dɛkɔnyʋ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'diu dɛ ꞊de ‑nyi, 'ɔ blʋ lɛ.

54-55 'Plɩɩ, 'ɔ le la ‑a nɩ bunʋ,

‑ɛ mɔ, ɔ di la 'a dakʋ Yisraɛkʋɛ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ,

‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo.

Kɛ'ɛ nɩ, ɔ nu la Abrahamʋ kɔ 'a 'yuo a 'yuo a leelɛ.

'Lepoodɛ a ‑gbɛ, ɛ 'de ꞊nɔ ‑wɔn ‑hri,

'ɔ dii 'a dakʋ ke.»

Kɛ'ɛ nɩ, Mari nu Nyɩsʋa a baalɛ. 56 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, tii ‑tie Mari ‑hi 'le Elisabɛtɩ ‑wɔn, ɩ ‑wɛ 'le yakʋɛɛ ta, 'plɩɩ 'ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔ mu 'le 'a 'dɩɔ 'mʋ.

‑Tɛ ʋ kɔ la Saan Batisɩ

57 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Elisabɛtɩ di 'o ‑ŋlaa, ɩ nyre 'o ꞊o, 'ɔ kɔ 'yu nyɩbɛyu. 58 'Waa 'dɩɔ a nahuin kɔ 'a ꞊tugba a nahuin, ʋ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa yrii 'a wɔlɩ, 'ɔ nu ꞊nɔ ꞊hapʋdɛ gblaka 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'ʋʋ ‑wɛ 'manʋ nu. 59 ‑Tɛ 'yu ꞊cɛɛ 'wee, ‑ye ʋ di 'le ꞊le, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo ye 'bɛ. ‑Ye ʋʋ ‑hʋa bʋ ꞊tuo 'o 'a bu Sakali 'nyrɛ. 60 Kɛɛ ‑ye 'a 'dii nɔ: «'Ʋʋn, 'a 'dʋ di mɔ Saan.» 61 ‑Ye nahuin, ‑ʋ nɩ ‑tuo ke, ʋ nɔ: «Dɛ‑ kɔ Saandʋ 'le, ‑ɛ nue, nahuon ꞊de 'de 'le ‑na ꞊tugba 'mʋ nɩ, bʋ ꞊tue 'dʋ a ‑gbɛ,» 62 'ʋ po dabʋɩ, 'ʋ ꞊gba 'a bu Sakali wlɔn, 'dʋ tio‑ ɔɔ ‑hʋa bɔ ꞊tue 'a 'yu. 63 ‑Ye Sakali a ‑gbɛ, ɔ ‑hʋa ꞊nʋ 'plaɩnpɩa gbi, ‑ɔ kɔ ke ʋʋ 'o 'crɩɩ. ‑Tɛ ʋ ‑nye ꞊nɔ, ‑ye ɔ 'crɩɩ 'o: «'A 'dʋ mɔ Saan.» 64 ‑Tɛ nahuin ‑hre dɛ ꞊nʋ, ɔ 'crɩɩ, ‑ye ʋ 'bii, ɛ saka ꞊nʋ nɩ. ‑Ye tii ‑do ꞊nʋ a ti 'yri, Sakali a mɛ ꞊wlɛɛ gbo, 'ɔ 'tatɩ lele 'pʋprɛ, 'ɔ 'yaa 'le win, 'ɔ ‑tʋa Nyɩsʋa a baalɛ. 65 Dɛ a ‑gbɛ, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, ɛ saka 'waa 'dɩɔ a nahuin nɩ, kɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'ti 'le Sudeblʋgba a dʋgbɩ ‑gbahlɔn, 'ʋ nyi ‑wɔn yrɛ nɩna. 66 Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nyi 'wɔn, ʋ nyi ‑wɔn lɛ ‑hie 'lu, ʋ nɔ: «'Yu gbi ‑gbo le, ɔ di ‑hɛ nahuon gblaka.» 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ nyo 'yie ꞊tu.

Sakali, nɔ‑ɔ la Nyɩsʋa a win wlɔn ‑hɛ, 'ke 'o ‑kʋan ꞊nʋ, Saan Batisɩ di la nu a ‑ta 'mʋ

67 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'yu a ‑gbɛ a bu Sakali, Nyɩsʋa a ‑Hihiu bi 'o ꞊nɔ ke 'mʋ nɩ, Sakali a ‑gbɛ 'ɔ ‑tʋa Nyɩsʋa a win a wlɔn‑hɩhɩɛ gbo, ɔ nɔ:

68 «Nahuin 'bii, bʋ baa ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ,

‑ɔ mɔ Yisraɛkʋɛ a Nyɩsʋa,

‑ɛ nue, ‑a mʋ ‑gbo, ‑ʋ mɔ 'a dakʋ,

ɔ kɔ 'le ‑a nɩ dɛ ‑wɔn.

Nɛ‑ nue, 'ɔ di ‑a mʋ ꞊gbla wɔn.

69 'Ke 'le 'a ‑kʋannunyɔ bodɩɔ Dafidɩ a 'yuo a 'yuo ‑hɛyri,

ɔ ‑ha 'le Waanyɔ, ‑ɔ nɩ 'klɩ ke, 'ɔ yɔ ‑a mʋ ye.

70 ‑Tɩ a ‑gbɛ, 'a winwlɔn‑hɛnyʋ, ʋ ꞊tui la nɩ,

ti ‑hi la a ti 'yri.

71 Waanyɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ di ‑a mʋ nahuin ꞊nʋ kwa ‑ha,

‑ʋʋ ‑a mʋ ye ‑wɔn, kɔ, ‑ʋ yraa ‑a mʋ.

72 Ɔ yrii ‑a nɩ bunʋ a wɔlɩ, kɔ, 'yrɩ ꞊nʋ,

ɔ ꞊tue la, ɔ kɔ ‑a nɩ bunʋ 'hɛɛn, ɔ nyi 'o 'nɩ ꞊tuu.

73 Ɔ 'sʋɛ la nɩ, 'ke 'o ‑a nɩ bu Abrahamʋ ye,

74 ‑ɛ mɔ, ɔ di ‑a mʋ 'nɩ ꞊gbla,

'ke 'le ‑a nɩ yraanyʋ kwa 'mʋ,

‑ɛ die nu, ꞊baa 'a ‑kʋan nu, ‑a 'nɩ ꞊han hʋannʋ pɩ,

75 kɔ, ‑a 'mʋ 'a ‑kʋan nu ‑tɛɛ,

ti 'bii ꞊nʋ, ‑a di nɔ 'klɔ ke ‑hi,

‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ɔ kɔɔ win ke.

76 'Na 'yu o, ‑mɛ ‑ye, ʋ di ‑mʋ daa Yrayrɩnyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ,

‑ɛ nue, ‑mɔ di 'hru 'nyɛ, ꞊mʋ 'hru ye kla,

‑tʋnahuin a ꞊wlɩ 'mʋ ‑wɔn ‑wɛ,

'plɩɩ Kʋkɔnyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'le di,

77 ꞊mʋ Nyɩsʋa a dakʋ le, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑gbɛ,

ɔ di 'waa dɛ 'kuku 'nɩ 'wʋwla, ɔ 'mu waa,

78 ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ꞊wlʋ nɔ lɛ 'yi, kɔ,

'ɔɔ nahuin a wɔlɩ yrii 'dɔ.

Ɔɔ ‑a mʋ ‑nye ‑nyrɛ, ‑ɛ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ,

79 ‑nyrɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mue nu, nahuin ꞊nʋ,

‑ʋ nɩ 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri,

kɔ, ‑ʋʋ 'kʋkʋɛ a hʋannʋ pɩ,

ʋ 'mʋ lɛ yrii,

ɛ 'mue ‑wɛ nu, kegbowɛɛnlɛ, ɛ 'mʋ nɔ ‑a mʋ ‑gbahlɔn nɩ.»

Nɛ‑ mɔ Sakali a ‑wla a win.

80 'Yu a ‑gbɛ, ‑ɔ mɔ Saan, ɔɔ 'nɩ ku, 'a ꞊wlʋʋ klɛ 'nɩ bii, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'mʋnʋɛlɛ ‑wɔn. ‑Tɛ ɔ ku 'klɛɛ, 'ke ɔ 'ti 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin ꞊de 'de 'le 'ti. 'Ke ɔ nɩ 'le ‑nɩnɩ, ti 'ɩ nyre 'o, 'ke bɔ ꞊tu 'a ‑kʋan ‑wlu, 'ke 'le Yisraɛkʋɛ ‑gbahlɔn.

2

‑Tɛ Mari kɔ la ‑Yusu, 'ke 'le Betelɛmʋdɩɔ 'mʋ

(Matie 1.18-25)

1 Ti a ‑gbɛ 'yri, Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka ‑ye nɩ la 'le. 'A 'dʋ mɔ la Ogusɩ. 'Kɩɩn Ogusɩ a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ la Romakʋɛ a 'blʋgbɩ 'bii a 'kɩɩn gblaka. ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, 'ɔ le 'a ‑kʋannunyʋ, 'ke bʋ ‑hre 'a 'blʋgbɩ a ‑gbɛ a nahuin 'bii, ɔ nɔ: «'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'ke bɔ mu 'le 'a 'dɩɔ 'mʋ, 'ke ʋ dio 'le ‑hree!» 2 Nahuin‑hredɛ a ‑gbɛ, ɛ mɔ la 'a ye‑hɛdɛɛ nɩ. Ti a ‑gbɛ 'yri, nahuon ‑gbo, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ la Kiliniusɩ, nɔ‑ mɔ la Siliblʋgba a ‑gʋlʋnʋma. 3 Ɛ nɛ‑ nue, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'ɔɔ 'le 'a 'dɩɔ 'mʋ mu, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'le ‑hree.

4-5 Ti a ‑gbɛ 'yri, nyɩbɛyu ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Sosɛfʋ, ɔ kɔ 'a 'bʋa Mari 'hɛɛn, 'ke ʋ 'ti 'le 'waa 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Nasalɛtɩ, 'ke 'le Galileblʋgba 'mʋ. Mari a ‑gbɛ, ɔ nɩ la 'mʋ 'kwli, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli 'mʋ. Ɔ kɔ Sosɛfʋ 'hɛɛn, ʋ 'de bʋɩ na ye po. Kɛɛ, Sosɛfʋ, nɔ‑ dio kɔ. Sosɛfʋ a ‑gbɛ, 'ke ɔ kɔ 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ʋʋ Betelɛmʋ daa, 'ke 'le Sudeblʋgba 'mʋ. Betelɛmʋ a ‑gbɛ 'mʋ, Sosɛfʋ a bu gblaka, ‑ɔ mɔ la bodɩɔ Dafidɩ, 'ke ɔ kɔ la ‑wɛ 'le. Nɛ‑ nue, Sosɛfʋ kɔ Mari 'hɛɛn 'ʋ ‑hɔn 'le Nasalɛtɩ 'mʋ, 'ʋ mu 'le Sosɛfʋ a ‑gbɛgbɛ a 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Betelɛmʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mu 'le ‑hree. 6-7 ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'le Betelɛmʋ 'mʋ, ‑ye 'dɩɔ a kayuo 'bii 'yii 'le lɛ, 'ke 'o 'dagbɩ ‑wɔn. Nɛ‑ nue, 'ʋ mu 'le 'wlugba‑tɔplɩ a kayu ‑ye gbo. ‑Ye ti ꞊nʋ, Mari di 'yri ‑ŋlaa, ɩ nyre 'o ꞊o, 'ɔ kɔ 'a ye‑hɛyu. 'Yu a ‑gbɛ, ɔ mɔ 'yu nyɩbɛyu'u nɩ, 'ɔ 'hɩnhɩʋɔn danɩ lɛ, 'ɔ pɩɔ 'le 'wlugba‑tɔplɩ a ‑gbɛ a dɛdihuo wlɔn gbo.

Nyɩsʋa a lɛleenyɔ le la blablɔ'yie꞊tunyʋ, ‑ɛ mɔ: Kɛkɛ ‑gbo, 'ke ʋ kɔ kɛ 'a nɩ Waanyɔ

8 'Tɔ 'mʋ, 'ke blablɔ'yie꞊tunyʋ nɩ la 'o Betelɛmʋ a ‑gbɛ ꞊hlɔn, 'ʋʋ la 'waa blablɔ 'yie ꞊tu. 9 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ 'hrɩɩ ꞊nʋ ye, Nyɩsʋa a ‑nyrɛ 'ɛ ꞊glaa 'le ꞊nʋ, 'ɛɛ wlɩn. Nyɩsʋa a ‑nyrɛ a ‑gbɛ kɔ 'a lɛleenyɔ a ‑gbɛ 'hɛɛn, nɩ‑ po 'le ꞊nʋ hʋannʋ 'kwli 'mʋ. 10 Kɛɛ ‑ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊nʋ, kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po: «A nɩ pɩ 'le hʋannʋ. 'N ya 'a mʋ ye ꞊hapʋtitie. Ɛ mɔ 'manʋ gblaka, 'ke 'o 'a nɩ dakʋ 'bii ‑wɔn. 11 ꞊Hapʋtitie a ‑gbɛ, nɛ‑ ‑gbo: Kɛkɛ a ‑nyrɔwɔ ‑gbo 'mʋ, 'ke ʋ kɔ kɛ 'a nɩ Waanyɔ. Kɛ ʋ kʋɔ kɛ nɔ Betelɛmʋ 'mʋ, ‑ɔ kɔ 'mʋ bodɩɔ Dafidɩ kɔ la ‑wɛ 'le. Nɔ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'a mʋ ye ya. Waanyɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ Kʋkɔnyɔ, ‑ɔ kɔɔ nahuin 'bii win ke. 12 ‑Tɛ a di 'a yriilɛ nu, nɛ‑ ‑gbo: 'Bɩa 'ba mu 'dɩɔ 'mʋ, 'ba pa 'le 'wlugba‑tɔplɩ a kayu gbo, a di 'le gbo yɛ 'yuplu, ʋ 'muo danɩ lɛ 'hɩnhɩʋan, ʋ 'muo 'le 'wlugba‑tɔplɩ a ‑gbɛ a dɛdihuo wlɔn gbo pɩa. ‑Ye Waanyɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ nɩ.» 13 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye Nyɩsʋa a lɛleenyʋ 'plɔplɔ ‑ye ꞊glaa 'le ye‑hɛlɛleenyɔ ꞊nʋ nɩ, 'ʋʋ Nyɩsʋa 'nyrɛɛ lɛ pue. Kɛ ʋʋ po: 14 «Yrayrɩnyɩsʋa kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, kɔ, 'ɔɔ nahuin ‑gbo kegbowɛɛnlɛ ‑nye, ‑ʋ nɩ nɔ ‑tʋtʋ ke, 'ke 'o 'waa 'mʋnʋɛlɛ a ‑ta 'mʋ.»

15 ‑Ye Nyɩsʋa a lɛleenyʋ ꞊nʋ, ʋ ‑hɔn 'o blablɔ'yie꞊tunyʋ 'hʋɩn 'mʋ nɩ, 'ʋ mu 'le yakɔ 'mʋ. ‑Tɛ ʋ mu 'le yakɔ 'mʋ, ‑ye blablɔ'yie꞊tunyʋ ꞊nʋ, ʋ nɔ: «‑Ba mu 'le Betelɛmʋ 'mʋ, ‑a 'mʋ 'yuplu a ‑gbɛ 'ye, ‑ɔ kɔ ‑tɩ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa ꞊tu ‑a mʋ ye.» 16 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ʋ bi wlɔn 'hru. 'Plɩɩ ʋ 'mʋ 'le 'yuplu a ‑gbɛ a kɔɔlɛ 'mʋ mu nyre, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ke ʋ yɛ 'o Mari kɔ Sosɛfʋ kɔ 'yuplu a ‑gbɛ 'hɛɛn gbo, 'yuplu a ‑gbɛ, 'ʋ 'hɩnhɩʋɔn danɩ lɛ, 'ʋ pɩɔ 'le 'wlugba‑tɔplɩ a dɛdihuo wlɔn gbo. 17 'Plɩɩ ʋ 'mʋ 'yuplu a ‑gbɛ mu 'ye, ‑ye ‑tɩ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊tu wɛn ꞊nʋ ye, 'ke 'o 'yuplu a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ, ‑ye ʋ nɩ lɛ ‑wɔn, 'ke 'o nahuin 'bii ꞊nʋ ye, ‑ʋ nɩ 'o. 18 ‑Tɛ nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'wɔn 'klɛɛ ‑tɩ a ‑gbɛ, blablɔ'yie꞊tunyʋ na ‑wɔn lɛ, ‑ye ʋ saka nɩ. 19 ‑Tɩ 'bii ꞊nʋ, ɩ 'de Mari ‑wɔn ‑hri, 'plɩɩ ɔ nyi klɛ naa ꞊wlʋ ti a pɛpɛ 'bii ‑wɔn. 20 ‑Ye blablɔ'yie꞊tunyʋ, ʋ ꞊hɩan la ‑wɔn, 'ʋʋ la Nyɩsʋa 'nyrɛɛ lɛ pue, ‑tɛ ɔ nu, 'ɔ ya ꞊nʋ 'a lɛleenyɔ ye, kɔ, 'ɔ nue, 'ʋ 'ye 'yuplu a ‑gbɛ. 'Plɩɩ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊tu ꞊nʋ ye, kɔ 'waa ‑gbɛ, ʋ 'ye, ɩ 'bii a ‑gbɛ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ɩ nue.

‑Tɛ ʋ ꞊tue la Mari a 'yu ‑Yusudʋ

21 ‑Nyrɔwɩɩ ‑yehɛn‑yehɛn bɩ ‑hi, ‑ye ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ di 'o 'yuplu ꞊nʋ ye 'bɛ, ɩ nyre 'o ꞊o, 'ʋ 'bɩɔ ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Moise a tetee po, ‑ɛ mɔ, 'yu 'bɔ kɔ ‑nyrɔwɩɩ ‑yehɛn‑yehɛn, ‑ye bʋ 'bɩɔ ye. ‑Ye ʋ ꞊tue 'yu a ‑gbɛ ‑Yusudʋ, ‑ʋ mɔ 'dʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ tɔɔ la 'a 'dii, ‑tɛ ɔ 'de la 'kwli 'mʋ a nɩɛ.

‑Tɛ ʋ gba la ‑Yusu 'Klɩsʋ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo

22 ‑Tɛ ‑nyrɔwɩ ꞊de ‑hi, ‑ye ti nyre 'o ꞊o, 'ke Sosɛfʋ kɔ Mari 'hɛɛn bʋ ‑ha ‑cɔhlʋn, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ 'mu pi, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'ke 'o Mari a 'oye'siilɛ a ‑ta 'mʋ. Nɛ‑ mɔ tete ‑ye, Nyɩsʋa ‑nye la 'a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise, ti ‑hi la a ti 'yri la, 'ke 'o 'ɛ nɩ nyrʋgba, ‑ɔ ‑ŋla, a 'oye'siilɛ a ‑ta 'mʋ. ‑Ye ʋ gba 'yu nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, ‑ʋ nɩ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'le ‑ha, ʋ 'muo Nyɩsʋa ‑nyi, 'ke 'o 'a ‑kʋan a ‑ta 'mʋ, 23 ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «'Ɛ nɩ nyrʋgba a ye‑hɛyu, ‑ɔ mɔ 'yu nyɩbɛyu, ʋ dio 'nɩ ‑ha, ʋ 'muo Nyɩsʋa ‑nyi.» 24 'Plɩɩ ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye ʋ pi ‑cɔhlʋn ꞊nʋ nɩ, Nyɩsʋa a tetee ‑hʋa, 'ke 'o nyrʋgba, ‑ɔ ‑ŋla a 'oye'siilɛ a ‑ta 'mʋ. ‑Cɔhlʋndʋ a ‑gbɛ, ʋ mɔ la ‑plijɩɩ 'hɔn, ‑hee' ‑hungbeii 'hɔn.

‑Tɛ Simeɔ, ɔ ꞊tu la ‑Yusu a ‑tɩ

25 Ɛ kɔ ‑wɛ nahuon ꞊de, 'ɔ 'ti 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ. 'A 'dʋ mɔ Simeɔ. Simeɔ a ‑gbɛ, 'a 'klɔ 'sii 'o ye, 'ɔɔ 'o Nyɩsʋa 'o ꞊tuu. Waanyɔ ꞊nʋ, Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, ɔ 'mʋ 'a dakʋ waa, nɔ‑ kɔ 'ledidie Simeɔ a ‑gbɛ, ɔɔ ‑pre. 'Ke Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ 'o ꞊nɔ ke 'mʋ. 26 Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ‑gbɛ, ʋ le la ꞊nɔ nɩ, ‑ɛ mɔ, ɔ 'deɛ bɔ 'kʋ, 'bɩa 'bɔ 'de Waanyɔ a ‑gbɛ 'ye. 27 Nyɩsʋa a ‑Hihiuu ‑do a ‑gbɛ, nʋ‑ kɔ 'klɩ nue, 'ɔ mu 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo. Bɔ nɩ 'klɛɛ 'o gbo, ‑ye ‑Yusu a bu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn, ʋ di 'le ꞊le, 'ʋ ya 'le ‑Yusu a ‑gbɛ 'le, ‑ɛ die nu, ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a tetee ꞊tu, ʋ 'mue nu. 28 Bɔ 'yu 'klɛɛ, ‑ye ɔ ‑ha ꞊nʋ 'yuplu a ‑gbɛ kwa, 'ɔ 'blo kwa, 'ɔ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, ɔ nɔ:

29 «Kʋkɔnyɔ o,

‑n ‑wɛ 'le ‑bo daa 'klɛɛ 'le 'mʋ gbo nɩ, ꞊bo 'kʋ,

'ke 'le plɔ a bleelɛ 'kwli 'mʋ,

‑ɛ nue, dɛ ‑n po la 'le 'mʋ, ɛ mue kɛ ‑wɔn 'lu.

30-31 Waanyɔ ꞊nʋ, ‑n po la lɛ, ‑n di 'le ya,

'ke 'o dakʋ 'bii a waalɛ a ‑ta 'mʋ,

'na 'yie 'yo kɛ nɩ.

32 Waanyɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ ‑nyrɛ.

Nɔ‑ die nu, dakʋ 'bii, ʋ 'mue lɛ yrii,

‑ɛ mɔ, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa.

Ɔ die ‑wɛ 'nɩ nu, ‑na dakʋ Yisraɛkʋɛ,

ʋ 'mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ kɔ.»

33 ‑Tɩ 'bii ꞊nʋ, Simeɔ ꞊tu, 'ke 'o ‑Yusu a ‑ta 'mʋ, ɩ saka 'a 'dii kɔ 'a bu 'hɛɛn nɩ. 34 Simeɔɔ ‑do a ‑gbɛ, ɔ ‑hʋa Nyɩsʋa 'klɩ, 'ke bɔ nu la ꞊nɔ ꞊hapʋdɛ 'mʋ. ‑Ye kɛ ɔɔ 'klɛɛ Mari ye po: «Nyɩsʋa, ɔ le 'yu ‑gbo nɩ, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, ‑ɛ die nu, nahuin 'plɔplɔ, 'ke 'le Yisraɛkʋɛ ‑hɛyri, ‑ʋ dio nʋa ye gbo po, Nyɩsʋa 'mu waa, kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ dio nʋa ye gbo po, Nyɩsʋa 'mu ‑bati lɛ poo. 'Yu a ‑gbɛ, nɔ‑ die nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋaa nu ‑kʋan, kɛɛ, nahuin 'plɔplɔ die ke 'nɩ bla, 'ke bʋ po Nyɩsʋa a 'Yu a ‑gbɛ nʋa ye gbo. 35 Kɛ'ɛ nɩ, ɔ di 'a nunue nu, nahuin 'plɔplɔ a ‑huhli‑tɩ ꞊nʋ, ʋʋ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ɩ 'mʋ pepe' 'mʋ bi. ‑Mɛ ‑ye, 'kla ‑di ‑mʋ ‑wliye 'ya, ɛ di ye 'we ‑tɛ bʋ 'nɩnɩ 'nyra wɛn ‑mʋ ta‑wɔnplie 'mʋ.» Kɛ Simeɔ po.

‑Tɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Hana ꞊tu la ‑Yusu a ‑tɩ

36 Ɛ kɔ ‑wɛ nyrʋgba ꞊de. 'A 'dʋ mɔ Hana. Ɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ. 'A bu a 'dʋ mɔ Fanɩɛ. Ɔɔ po Asɛ꞊tugba. Hana a ‑gbɛ, ɔ ‑wɛ la 'yi 'dɔ. ‑Tɛ ɔ 'kɩɛ 'yɛɛ la nyrɔkʋɛ 'mʋ, ɔ kɔ la tɔ. Ɔ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ʋ nu 'yrɩɩ 'nɩpata, 'plɩɩ 'a tɔ a ‑gbɛ a ‑tɩ 'ɩ ‑wɛ. 37 Ɔ 'de 'klɛɛ lele tɔ kɔ, 'ɔ nɩ 'klɔ ‑nɩnɩ, 'ɔ ꞊cɛɛ 'yrɩ a (84) ‑wlɩɩ ‑hɛn ꞊tu 'o ‑hɛn. 'Ɛ nɩ ti, 'tɔ 'mʋ kɔ ‑nyrɛ 'mʋ, ɔ 'cipi 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo nɩ. Nyɩsʋa a ‑kʋan, ɔɔ nu, nɔ‑ mɔ bɔ ꞊ci, kɔ bɔ da Nyɩsʋa a ‑gbɛ. 38 Ɔ kɔ Simeɔ 'hɛɛn, ʋ nyre 'o tii ‑do 'yri, 'ɔ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ke 'o ‑Yusu a ‑ta 'mʋ, kɔ, Jrusrɛ 'mʋ a nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑pre, 'ke Nyɩsʋa bɔ waa 'a dakʋ, nʋ‑ ɔɔ ‑Yusu a ‑tɩ ‑wɔn yrɛ na.

‑Tɛ Mari kɔ Sosɛfʋ 'hɛɛn, ʋ ꞊hɩan la ‑wɔn, 'ʋ mu la 'le Nasalɛtɩdɩɔ 'mʋ, ʋ kɔ ‑Yusu 'hɛɛn

39 ‑Tɛ Mari kɔ Sosɛfʋ 'hɛɛn, ʋ ‑wɔ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa a tetee ‑hʋa a nunue ‑wɔn, ‑ye ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋ mu 'le Galileblʋgba a 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Nasalɛtɩ, ‑ɔ mɔ 'waa 'dɩɔ. 40 'Yu ꞊nʋ, ʋ kɔ, ɔɔ 'nɩ ku, kɔ, 'ɔ nɩ 'klɩ 'mʋ, Nyɩsʋa 'ɔ ‑nyo ꞊tɔ. Nahuin 'bii, ʋ nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nʋɔ 'mʋ nɩ.

‑Tɛ ‑Yusu mu la 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, ɔ kɔ teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn, 'ʋʋ la toto po, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑ta 'mʋ

41 'Ɛ nɩ 'yrʋ, ‑Yusu a 'dii kɔ 'a bu 'hɛɛn, ʋʋ la 'mʋ mu Jrusrɛdɩɔ, lɛ'mimre, ‑ɛ mɔ Pakɩ a ‑tɩ. 42 ‑Tɛ ‑Yusu kɔ la 'yrɩɩ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn, nɛ‑ mɔ 'a ye‑hɛwɔ, 'ke bɔ mu lɛ'mimredʋ a ‑gbɛ ke, ɔ kɔ 'a 'dii kɔ 'a bu 'hɛɛn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nye lɛ nu. 43 ‑Tɛ lɛ'mimre ‑wɛ 'le, ‑ye ‑Yusu a 'dii kɔ 'a bu 'hɛɛn, ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋʋ 'waa 'dɩɔ 'mʋ mu. Kɛɛ, ‑Yusu ‑mɛ ‑ye, ɔ 'diu ‑wɔn kʋɛ. 'Ke ɔ 'kɩɛ nɩɛ 'le Jrusrɛ 'mʋ. Kɛɛ, 'a bu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn, ʋ 'die 'o dɛ ꞊de 'hʋɩn 'mʋ yi. 44 Ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ da, ‑Yusu kɔ 'hrunanyʋ ‑ye 'hɛɛn, nʋ‑ʋ mu. Bʋ na ‑nyrɔwɔ꞊gble a 'hru, ‑ye ʋ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'de 'le ꞊nʋ ‑hɛyri nɩ, 'ʋ ‑tʋa 'a lɛ꞊mʋmɔ gbo, 'ke 'le 'waa 'dʋkʋɛ kɔ 'waa yiyinyʋ ‑gbahlɔn. 45 ‑Tɛ ʋ 'dio 'klɛɛ 'ye, ‑ye ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋ mu Jrusrɛ 'mʋ, 'ʋ ꞊mʋɔ 'yie 'mʋ lɛ ‑mɔmɔ, 'ʋ 'dio 'ye. 46 ‑Nyrɔwɔ a ta a nɔnɔ 'mʋ 'klɛɛ, ‑ye ʋ 'yo nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, 'ɔ nɩ gbo, 'ke 'le ‑Juukʋɛ a teteitɔɔnyʋ ‑hɛyri, 'ɔ nyu nʋa ye gbo po, 'ɔ nyu ‑wɛ wlɔn lɛ ꞊gba. 47 Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ ‑tuo ke, ɩ saka ꞊nʋ nɩ, 'yu bɔ di lɛ 'mʋ nɩ, bɔ di ꞊tɔdʋ ꞊nʋ kɔ, kɔ, 'bʋʋ ꞊nɔ 'ɛ nɩ dɛ wlɔn ꞊gba, ‑tɛ ɔɔ 'a klɛ‑hɩhɩalɛ nu. 48 ‑Tɛ 'a 'dʋkʋɛ 'yo, ‑ye ɩ saka ꞊nʋ nɩ, ‑ye 'a 'dii nɔ: «'Na 'yu, dɛ‑ kɔ ‑mɔ nu lɛ 'a nunue, ꞊nɩ po 'le ‑a mʋ hʋannʋ 'kwli 'mʋ 'le? ‑N bu kɔ 'mʋ 'hɛɛn, hʋannʋ 'kwli 'mʋ, 'ke ‑aa 'le ‑mʋ lɛ ꞊mɔɔ.» 49 ‑Ye ɔ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «A 'deɛ ba ꞊mɔ wɛn 'mʋ lɛ. Bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, kɛ 'n di wɛn nɔ 'na Bu Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo nɩ.» 50 Kɛɛ, ‑tɩ ꞊nʋ, ɔɔ ꞊nʋ ye ꞊tu, ʋ 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ.

51 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye ‑Yusu kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋ mu Nasalɛtɩ 'mʋ, ‑ɛ mɔ 'waa 'dɩɔ, 'ɔ nyu 'o ꞊tuu 'ɛ nɩ ti. ‑Tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn, ɩ 'de 'a 'dii ‑wɔn ‑hri. 'A ꞊wlʋ 'bli kwa. 52 ‑Ye ‑Yusuu la 'nɩ ku, kɔ, 'a ꞊tɔ 'ɔɔ la klɛ bii, kɔ, Nyɩsʋa kɔ nahuin 'hɛɛn, 'ʋ nʋɔ la 'mʋ 'dɔ.

3

‑Tɛ Saan Batisɩ, ɔɔ la Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tu, kɔ, ‑tɛ ɔɔ la nahuin 'nie 'lu lɛ po

(Matie 3.1-12; Makɩ 1.1-8; Saan 1.19-28)

1-2 ‑Tɛ 'dai 'yrɩ ‑hi, 'ke Saan, ‑ɔ mɔ Sakali a 'yu, ɔ 'kɩɛ nɩɛ 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin ꞊de 'de 'le 'ti, Nyɩsʋa 'ɔ dɔ, 'ke bɔ ꞊tu 'a ‑tɩ, 'ke 'o nahuin ye. Ti a ‑gbɛ 'yri, Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka Tibɛlɩ, 'a 'yrʋ a ‑pu ꞊tu 'o ꞊hun a 'yrʋʋ nɩ, ‑tɛ ɔ bi la gbata ke. Pʋsɩ Pilatɩ, nɔ‑ mɔ Sudeblʋgba a ‑gʋlʋnʋma. Helɔdɩ, nɔ‑ kɔɔ Galileblʋgba win ke. 'A ‑dɩayu Filipʋ, nɔ‑ kɔɔ Yituleblʋgba win ke, kɔ Trakonitɩblʋgba 'hɛɛn. Lisaniasɩ, nɔ‑ kɔɔ Abilɛnɩblʋgba win ke. Hanɩ kɔ Kaifʋ 'hɛɛn, nʋ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblakɩ. 3 ‑Ye 'klɛɛ, Saan a ‑gbɛ, ɔ bi wlɔn 'hru, 'ɔ mu 'le 'nie ꞊nʋ, ʋʋ Sudɛn daa nʋa 'mʋ, 'ɔ ‑tʋa 'blʋgba꞊tɩɔ ꞊nʋ a kenaalɛ gbo, ‑ɔ nɩ 'o 'nie nʋa 'mʋ. 'Bɔɔ 'prɛ, 'ɔɔ 'le win 'yaa, 'ɔɔ nahuin le, ɔ nɔ: «Ba yree, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑ɛ mɔ, aa nu ‑tɔplɩ, ‑ɩ nyre 'yi lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Ba hie 'o 'yilɛnyre‑tɔplɩ a ‑gbɛ gbo, ba ‑nyi 'a nɩ 'klɔ 'bii Nyɩsʋa, Nyɩsʋa 'mʋ 'a nɩ 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'wʋwla, 'mʋ 'a mʋ 'nie 'lu lɛ po!» 4 ‑Tɛ Saan, ɔɔ ‑tɩ a ‑gbɛ ꞊tu, ‑ye ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Esai 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ti ꞊de ‑hi la a ti 'yri, ɩ nyre 'o ꞊o. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ɩ nɩ‑ ‑gbo:

«Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

Nahuon ꞊de, ‑tɛ 'dʋ di 'le ye bii,

'kee nɩ, ɔ di 'le 'ti.

'Bɔɔ 'prɛ, ɔ 'mʋ 'le win 'yaa.

Kɛ ɔ di po: Kʋkɔnyɔ a 'hru ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ wlɔn ɔ di 'o na,

ba 'siu 'o ye,

'plɩɩ Kʋkɔnyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'le di.

Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'a nɩ 'klɔ bɔ 'sii 'o ye,

‑ɛ die nu, a 'mʋ ‑wɔn ‑wɛ,

'plɩɩ Kʋkɔnyɔ 'mʋ 'le di ‑o.

5 Ba 'yie 'le 'nɩhannɩ 'bii ꞊nʋ lɛ,

kɔ, ba wa dʋgbɩ 'bii ꞊nʋ,

‑ɛ die nu, 'hri 'mʋ ke gbo wɛɛn.

'Hri ꞊nʋ, ‑ɩ 'de 'o ye 'sii, ba 'sii ‑wɛ 'o ye,

'a dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ nyre 'yi lɛ, ba ‑hlɛntie.

6 ‑Ye Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa di 'le ya,

nahuin 'bii, ʋ dio 'nɩ 'ye.»

7 Nahuin ‑huohui, nʋ‑ʋ 'le Saan ‑wɔn mu, ‑ɛ die nu, ɔ 'mu 'nie 'lu lɛ po. Kɛ ɔɔ nahuin a ‑gbɛ ye po, ɔ nɔ: «'A mʋ ꞊nʋ, aa kaa nahuin, 'a nɩ nunuklɔ 'ɔ nyre 'yi lɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ hrei ye. Nyɩsʋa a yrʋ ‑wɛ lɛ kɛ 'a nɩ kikle. A nɩ po 'le lɛ, ‑ɛ mɔ, a ‑wɛ 'le ba 'gbʋ ye 'mʋ ci lɛ nɩ. 8 'Plɩɩ 'mʋ 'a mʋ 'nie 'lu lɛ po, ba nu ꞊hapʋdɛ, ʋ 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, a hie 'o dɛ 'kuku, aa nu gbo, 'a ‑nyi 'a nɩ dɩɔnʋ Nyɩsʋa. A nɩ po 'le lɛ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ mɔ Abrahamʋ a 'yuo, 'a ‑tɩ, Nyɩsʋa 'die 'le ‑wɛ bɔ poo 'a mʋ yrʋ lɛ. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑wɛ 'le ꞊le bɔ nu 'hɛ ‑gbo, bɛ ‑hɛ Abrahamʋ a 'yuo. 9 Ʋ ‑wɛ ‑wɔn, 'ke bʋ nu 'dugbi, bʋ hra 'ɛ nɩ tugbɛ ꞊de, ‑ɛ 'nɩnɩ tʋ 'kui, ʋ 'mue 'tɔ po. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa ‑wɛ ‑wɔn, 'ke bɔ poo nahuin ꞊nʋ ‑bati lɛ, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuo 'o.»

10 ‑Ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ ‑tuo ke, kɛ ʋʋ po, 'ʋ nyo wlɔn ꞊gba: «Dɛ tio‑ ‑a di nu 'le?» 11 ‑Ye ɔ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kɔ wlawlɩɩ 'hɔn, bɔ ‑ha 'le wlawlʋʋ ‑do, bɔ ‑nyu nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'de 'a dɛ kɔ. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kɔ dididɛ, bɔ ‑nyi 'a 'be ꞊nʋ, ‑ɔ 'de 'a dɛ kɔ.» 12 Ɛ kɔ ‑wɛ 'blʋwli'tɛnyʋ. Nʋ‑ mu ‑wɛ 'le ꞊nɔ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, ɔ 'mu 'nie 'lu lɛ po, ʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ, dɛ tio‑ ‑a di nu 'le?» 13 ‑Ye ɔ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «‑Tie ꞊nʋ, Romakʋɛ a ye'mʋnaanyʋ plɛ, nahuin bʋ 'pɛɛ, a nɩ pue 'le dɛ 'lu. 'A ‑tɛɛ, nɛ‑ ba 'tɛ.» 14 Ɛ kɔ ‑wɛ 'sɔyuo. Nʋ‑ mu ‑wɛ 'le ꞊nɔ ‑wɔn, ʋ nɔ: «‑A nɩ ‑gbɛ, dɛ tio‑ ‑a kɔ ‑ba nu 'le?» ‑Ye ɔ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «A nɩ nu 'le 'klɩ, a nɩ ‑ha 'le nahuin 'wli kwa lɛ, A nɩ po 'le nahuin hɩ ke, 'ke 'o dɛ ꞊nʋ, ʋ 'de nu a ‑ta 'mʋ, 'ke ʋ 'mʋ 'a mʋ 'wli ‑nyi a ‑tɩ. Kɛɛ, 'a nɩ 'pɛɛwli, ɩ nu ‑tɛɛ. A nɩ pui 'le 'klɛɛ lele 'yiyriwli ꞊de ke.»

15 Nahuin 'bii, ʋʋ 'nɩ ‑pre. Ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ nɔ 'nɩ, ‑bakla ꞊de, Saan, nɔ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, 'ke 'o 'a dakʋ a waalɛ a ‑ta 'mʋ. 16 Kɛ Saan nyu ye po, ɔ nɔ: «'Mɔ ‑gbo, 'niee nɩ, 'nɩɩ 'a mʋ 'lu lɛ po. Kɛɛ nahuon ‑ye di 'le di. Nɔ‑ di 'o 'mʋ ke 'mʋ kʋɛ. Nɔ‑ di 'klɩ ke nɩ, ɔ 'mʋ 'o 'mʋ 'mʋ ‑hi, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'dʋ 'kwli 'mʋ. 'Na ‑gbɛ, 'n 'de nyɔ ꞊de, 'ke ꞊bo dio 'mʋ ‑hɛ, 'ke 'o 'ɛ nɩ ‑kʋandɛ ꞊de a ‑ta 'mʋ. Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ di 'le di, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nʋ‑ ɔ di 'a mʋ ‑nyi kɔ wʋnwlɩnna 'hɛɛn. 17 Nahuon a ‑gbɛ, ɔ di ye 'we ꞊gbla'mʋlɛ꞊hloonnyɔ, ‑ɔ 'ble ‑ŋmahɛn kwa, ɔ di nu, ɔ 'mʋ ꞊gbla 'mʋ lɛ ꞊hloon, ɔ 'mʋ ꞊gbla ꞊nʋ gbo ꞊tu. Kɛɛ, 'a ‑pupui ꞊nʋ, ɔ di po 'tɔ, 'ke 'le na ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ di jre.»

18 Kɛ Saan nu, 'ɔɔ nahuin ꞊tɔ a gblegblei 'mʋ lɛ po. Nɩ‑ kɔ 'kwli 'mʋ ɔ naa 'le, 'ɔ nyu Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie pue.

19 Kɛɛ ‑ye ‑gʋlʋnʋma Helɔdɩ, nɔ‑ Saan ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ nue, Helɔdɩ a ‑gbɛ, nɔ‑ ‑ha 'a ‑dɩayu nyrɔ kwa, kɔ, 'ɔ nu 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'plɔplɔ ‑ye. 20 ‑Tɛ Saan ꞊hɩɔn 'nyrɛ, ‑ye Helɔdɩ a ‑gbɛ, ɔ nu 'yilɛnyredɛ ‑ye. Nɛ‑ mɔ bɔ po Saan a ‑gbɛ ꞊jɩ 'mʋ.

Saan, nɔ‑ po la ‑Yusu 'nie 'lu

(Matie 3.13-17; Makɩ 1.9-11)

21 ‑Tɛ ʋ 'de Saan ꞊jɩ 'mʋ a pue, 'plɩɩ Saan 'mʋ nahuin 'bii 'nie 'lu lɛ mu po, ‑ye ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ nyre 'o ꞊o, Saan 'ɔ puo 'nie 'lu, ‑Yusu 'ɔ ‑tʋa Nyɩsʋa a dɩda gbo. Ɔ nɩ 'le Nyɩsʋa a dɩda 'kwli 'mʋ, yakɔ 'ɔ ‑ki wlɔn, 22 ‑ye Nyɩsʋa a ‑Hihiu ꞊tɩɩ 'o ꞊nɔ 'lu, nahuin 'bii 'ʋ 'yu. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑plija 'nɩnɩ ꞊tɩɩ 'o ꞊nɔ 'lu, 'plɩɩ 'ʋ 'wɔn Nyɩsʋa a wintɛ, 'ɛ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, 'ɛɛ lɛ po: «‑Mɔ mɔ 'na 'Yuu ‑do, 'n nʋɛ 'mʋ ‑tɛɛ. ‑Nɩɩ 'mʋ nue 'manʋ.»

‑Yusu a bunʋ

(Matie 1.1-17)

23-38 Dɛ a ‑gbɛ bɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu ꞊tu ‑kʋan ‑wlu. Ti a ‑gbɛ 'yri, ɔ ‑wɛ 'le bɔ kɔ la 'yrɩ a (30) ‑wlʋ ꞊tu 'o ‑pu nɩ. Nahuin a ꞊wlɩ nɔ 'nɩ, Sosɛfʋ, nɔ‑ mɔ 'a bu. Sosɛfʋ a ‑gbɛ a bunʋ a 'dʋɩ, nɩ‑ ‑gbo:

Nyɩsʋa, nɔ‑ nu Adamʋ,

Adamʋ 'ɔ kɔ Sɛtɩ,

Sɛtɩ 'ɔ kɔ Henɔsɩ,

Henɔsɩ 'ɔ kɔ Kaina,

Kaina 'ɔ kɔ Maleleɛlɩ,

Maleleɛlɩ 'ɔ kɔ Salɛdɩ,

Salɛdɩ 'ɔ kɔ Henɔkɩ,

Henɔkɩ 'ɔ kɔ Matusala,

Matusala 'ɔ kɔ Lamɛkɩ,

Lamɛkɩ 'ɔ kɔ Noe,

Noe 'ɔ kɔ Sɛmʋ,

Sɛmʋ 'ɔ kɔ Afasadɩ,

Afasadɩ 'ɔ kɔ Kainamʋ,

Kainamʋ 'ɔ kɔ Sala,

Sala 'ɔ kɔ Ebɛlɩ,

Ebɛlɩ 'ɔ kɔ Falɛkɩ,

Falɛkɩ 'ɔ kɔ Yrago,

Yrago 'ɔ kɔ Seluku,

Seluku 'ɔ kɔ Nakɔ,

Nakɔ 'ɔ kɔ Tala,

Tala 'ɔ kɔ Abrahamʋ,

Abrahamʋ 'ɔ kɔ Yisakɩ,

Yisakɩ 'ɔ kɔ Sakɔbʋ,

Sakɔbʋ 'ɔ kɔ Juda,

Juda 'ɔ kɔ Falɛsɩ,

Falɛsɩ 'ɔ kɔ Ɛsrɔmʋ,

Ɛsrɔmʋ 'ɔ kɔ Ani,

Ani 'ɔ kɔ Adɩmɛ,

Adɩmɛ 'ɔ kɔ Aminada,

Aminada 'ɔ kɔ Naasɔ,

Naasɔ 'ɔ kɔ Sala,

Sala 'ɔ kɔ Bʋasɩ,

Bʋasɩ 'ɔ kɔ Jobɛdɩ,

Jobɛdɩ 'ɔ kɔ Yisai,

Yisai 'ɔ kɔ Dafidɩ,

Dafidɩ 'ɔ kɔ Nata,

Nata 'ɔ kɔ Matata,

Matata 'ɔ kɔ Mena,

Mena 'ɔ kɔ Melea,

Melea 'ɔ kɔ Eliakimʋ,

Eliakimʋ 'ɔ kɔ Sonamʋ,

Sonamʋ 'ɔ kɔ Sosɛfʋ,

Sosɛfʋ 'ɔ kɔ Suda,

Suda 'ɔ kɔ Simeɔ,

Simeɔ 'ɔ kɔ Lefi,

Lefi 'ɔ kɔ Matatɩ,

Matatɩ 'ɔ kɔ Solimʋ,

Solimʋ 'ɔ kɔ Eliesɛ,

Eliesɛ 'ɔ kɔ Jesu,

Jesu 'ɔ kɔ Ɛlɩ,

Ɛlɩ 'ɔ kɔ Elʋmadamʋ,

Elʋmadamʋ 'ɔ kɔ Kosamʋ,

Kosamʋ 'ɔ kɔ Adi,

Adi 'ɔ kɔ Mɛlɩki,

Mɛlɩki 'ɔ kɔ Neli,

Neli 'ɔ kɔ Salatiɛlɩ,

Salatiɛlɩ 'ɔ kɔ Solobabɛlɩ,

Solobabɛlɩ 'ɔ kɔ Yresa,

Yresa 'ɔ kɔ Soana,

Soana 'ɔ kɔ Soda,

Soda 'ɔ kɔ Sosɛkɩ,

Sosɛkɩ 'ɔ kɔ Semɩɛ,

Semɩɛ 'ɔ kɔ Matatiasɩ,

Matatiasɩ 'ɔ kɔ Maatɩ,

Maatɩ 'ɔ kɔ Nagai,

Nagai 'ɔ kɔ Esri,

Esri 'ɔ kɔ Nahɔmʋ,

Nahɔmʋ 'ɔ kɔ Amɔsɩ,

Amɔsɩ 'ɔ kɔ Matatiasɩ,

Matatiasɩ 'ɔ kɔ Sosɛfʋ,

Sosɛfʋ 'ɔ kɔ Sanai,

Sanai 'ɔ kɔ Mɛlɩki,

Mɛlɩki 'ɔ kɔ Lefi,

Lefi 'ɔ kɔ Matatɩ,

Matatɩ 'ɔ kɔ Heli,

Heli 'ɔ kɔ Sosɛfʋ,

‑ye Sosɛfʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ nahuin a ꞊wlɩ plɛ, ‑ɔ kɔ ‑Yusu.

4

‑Tɛ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka ꞊tɔ la ‑Yusu 'mʋ lɛ

(Matie 4.1-11; Makɩ 1.12-13)

1 Nyɩsʋa a ‑Hihiu kɔɔ ‑Yusu ke win 'bii, ‑Yusu a ‑gbɛ, 'ɔ ‑hɔn 'o 'nie ꞊nʋ nʋa 'mʋ, ‑ɛ mɔ Sudɛn, Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ‑gbɛ, 'ʋ gbɔ 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin ꞊de 'de 'le 'ti. 2 ‑Ye 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka, ‑ɔ mɔ Satan, 'ɔ plɛ, ɔ 'mʋ ‑Yusu 'mʋ lɛ ꞊tɔ, ‑ɛ die nu, ‑Yusu 'mʋ ‑tɩ 'wla, 'ke 'o 'a Bu Nyɩsʋa ye, 'ɔ ꞊tʋɔ 'mʋ lɛ, 'ke 'le ‑nyrɔwɩ a ‑wlɩɩ 'hɔn 'kwli 'mʋ. ‑Nyrɔwɩ a ‑gbɛ 'mʋ, ‑Yusu ꞊ci nɩ. ‑Tɛ ɩ ‑hi, ‑ye kanʋ nyo nu. 3 ‑Ye 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka nɔ: «'Bɩa ꞊nɩ 'ya Nyɩsʋa a 'Yu 'mʋ, le 'hɩɔ ‑gbo, bɔ ‑hɛ 'flɔɔ.» 4 ‑Ye ‑Yusu ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Ʋ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: Ɛ 'de dididɛɛ ‑do, ɛ 'nɩ nue ꞊le, ‑tʋnahuon 'nɩ nɩ ꞊le 'klɔ.»

5 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'ke 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka gba 'le ‑Yusu dʋgba ꞊de 'lu, 'ɔ titie ꞊nɔ tii ‑do a ti 'yri ‑tʋtʋ ke a 'blʋgbɩ 'bii ꞊nʋ ye, 6 ʋ nɔ: «'Blʋgbɩ ‑gbo a 'klɩ, kɔ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, 'n di ‑mʋ 'nɩ ‑nyi. Ɩ 'bii ‑gbo, ʋ ‑nyi 'mʋ nɩ. 'Na ‑gbɛ, nahuon 'nɩɩ ‑hʋa, nɔ‑ 'n nyi ‑wɛ ‑nyi. 7 'A ‑tɩ, 'bɩa ꞊nɩ bla 'mʋ kwlɩ ye gbo, 'ke 'o 'na 'o꞊tuulɛ a ‑ta 'mʋ, ɩ 'bii ‑gbo, ‑mɔ di kɔ.» 8 ‑Ye ɔ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Ʋ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: ‑Na Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋaa ‑do, nɔ‑ kɔ ye ‑bo bla 'o kwlɩ gbo, 'ke 'o 'a 'o꞊tuulɛ a ‑ta 'mʋ. Nɔ‑ blɛ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ye.»

9 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka gbɔ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, 'ʋ 'yɔɔ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka ke, ʋ nɔ: «'Bɩa ꞊nɩ 'ya Nyɩsʋa a 'Yu 'mʋ, ‑ye ‑bo ꞊pluu 'le ꞊hlɔn, 10 ‑ɛ nue, ʋ 'crɩɛ nɩ, ‑ɛ mɔ: ‑Na ‑tɩ, Nyɩsʋa di 'a lɛleenyʋ 'nɩ le, ʋ 'mʋ ‑mʋ 'yie ꞊tu, 11 ʋ 'mʋ ‑mʋ klɩ, ‑ɛ die nu, ‑na bʋ 'nɩ ꞊han 'hɩɔ ye bi.» 12 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Ʋ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: ꞊Nɩ ꞊tɔ 'le ‑na Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa 'mʋ lɛ.»

13 ‑Tɛ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka ‑wɔ 'klɛɛ ‑Yusu a 'mʋlɛ꞊tɩtɔ ‑wɔn, 'ke 'le 'pɩ a gblegblei 'kwli 'mʋ, ‑ye ɔ ‑hɩɔ lɛ mɛ, 'ɔ mu 'o ti 'mʋ lɛ ‑pre wɔn, ‑ɩ kɔ 'yri ɔ dio 'o lele 'mʋ lɛ ꞊tɔ.

‑Tɛ ‑Yusu ꞊tu la 'a ‑kʋan ‑wlu, 'ke 'le Galileblʋgba 'mʋ

(Matie 4.12-17; Makɩ 1.14-15)

14 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔ mu 'le Galileblʋgba 'mʋ. Nyɩsʋa a ‑Hihiu kʋɔ ke win 'bii, 'ʋ ‑nyi ꞊nɔ 'klɩ. 'A 'dʋ 'sɛɛ 'blʋgba 'bii ke gbo, 15 'ɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayuo gbo, nahuin 'bii 'ʋʋ 'a ‑tɩ 'yi 'bʋaa.

Nasalɛtɩ 'mʋ a nahuin, ʋ 'de la ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo

(Matie 13.53-58; Makɩ 6.1-6)

16 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, 'ke ‑Yusu mu 'le Nasalɛtɩdɩɔ 'mʋ, ‑ɔ kɔ 'mʋ ɔ kuu 'le. ‑Wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, 'ɔ pa 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔ nye lɛ nu, 'ɔ 'ba ye 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ ‑hre, 17 'ʋ ‑nyi ꞊nɔ 'crɩɩnɩɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Esai 'crɩɩ la, 'ɔ ꞊wlɛɛ, 'ɔ yɛ 'crɩɩnɩɛ꞊tɩɔ ꞊nʋ ke, ɔɔ wɛn lɛ ꞊mɔ. 'Crɩɩnɩɛ꞊tɩɔ a ‑gbɛ, 'a win, ɩ nɩ‑ ‑gbo:

18 «Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nʋ‑ nɩ 'o 'mʋ ke 'mʋ,

Nyɩsʋa 'ɔ ‑ha 'le 'mʋ du 'mʋ,

'ke ꞊bo pue 'a ꞊hapʋtitie nahuin ꞊nʋ,

‑ʋ nɩ wɔlɩ lɛ.

Nyɩsʋa, ɔ le 'mʋ nɩ, 'ke ꞊bo le ꞊go,

‑ɛ mɔ, ɔ diu 'nɩ ꞊gbla.

꞊Bo le ‑wɛ 'yiisuanyʋ,

‑ɛ mɔ, ɔ die 'nɩ nu, ʋ 'mʋ lɛ yrii.

꞊Bo le ‑wɛ nahuin ꞊nʋ, ʋʋ ꞊sʋɛ ꞊tue,

‑ɛ mɔ, ɔ diu ‑wɛ 'nɩ ꞊gbla.

19 ꞊Bo le ʋ 'bii, ‑ɛ mɔ, ti nyre 'o ꞊o,

‑ɩ kɔ 'yri Kʋkɔnyɔ di 'o ꞊nʋ tɔɔ,

‑ɛ mɔ, ɔ nʋʋ 'mʋ nɩ.»

20 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɛ ‑wɔn, ‑ye ɔ 'pla 'crɩɩnɩɛ nɩ, 'ɔ ‑nye Nyɩsʋa a kayu a ‑kʋannunyɔ, 'ɔ nɩ gbo. Nahuin 'bii, ‑ʋ nɩ 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, ʋ 'wlaa 'le ꞊nɔ 'yii 'klɔ gbo. 21 ‑Ye kɛ ɔ nyu lele ye po, ɔ nɔ: «'Crɩɩnɩɛ꞊tɩɔ ꞊nʋ, 'n ‑hre, a 'wɔn, ‑tɩ ‑gbo, ɔɔ ꞊tu, kɛkɛ ‑gbo, 'ke ɩ mue kɛ 'lu ‑wɔn.» 22 Nahuin 'bii, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ nɔ 'nɩ: «Ɔɔ 'nɩ 'prɛ ‑tɛɛ.» Ɩ saka ꞊nʋ nɩ, 'ke 'o 'yilɛnɔwintɛ, ɔɔ po a ‑ta 'mʋ, ʋ nɔ: «꞊Be nahuon ‑gbo, ɔ 'de Sosɛfʋ a 'yu?» 23 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, a di 'mʋ ‑talʋdʋ ‑gbo ye 'nɩ po, ‑ʋ mɔ: ‑Data, pɩa ‑n dɩɔnʋ. Kɛ a di lele 'mʋ ye po: 'Ŋmilɛka‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑n nu 'le Kapɛnaɔdɩɔ 'mʋ, ‑a 'wɔn 'a ‑tɩ nɩ. Ɩ ‑do a ‑gbɛ, nui ‑wɛ, kɛ nɔ ‑na ‑gbɛ a 'dɩɔ 'mʋ.» 24 Ɔ nɔ lele: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, ɛ 'de Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ ꞊de kɔ, ʋ kuo ꞊wlʋ ye, 'ke 'le 'a ‑gbɛ a 'dɩɔ 'mʋ. 25 'Nɩɩ lele 'a mʋ 'nɩ le, 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Elii la nu, bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'nu 'kee la didie, 'ɛ gba 'yrɩɩ ta, nɩ lɛ yakʋɛɛ ‑huonnɔ, kɔ, ‑tɛ kanʋʋ la ꞊tɩ, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke. Ti a ‑gbɛ 'yri, kotianyrʋ ‑huo la nɔ Yisraɛkʋɛ a 'blʋgba 'mʋ nɩ, 'ʋʋ la 'mʋ‑hɛɛlɛ ‑hʋa. 26 Kɛɛ, ɛ 'de la 'a nahuon ꞊de kɔ, Nyɩsʋa bɔ lee la 'le Eli ‑wɔn, 'bɛ 'de kotianyrɔɔ ‑do ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ 'de Yisraɛkʋɛyrɔwlʋ. Nyrʋgba a ‑gbɛ, 'ke ɔ 'ti la 'le pʋpʋdakʋ ‑hɛyri, 'ke 'le Salɛtadɩɔ 'mʋ, ‑ɔ nɩ 'le Sidɔblʋgba 'mʋ, Eli a ‑gbɛ 'ɔ ‑hɩɔ 'mʋ, 'ke 'le 'ŋmilɛkadɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ nue, kotianyrɔ, a ‑gbɛ, ɔ kuo la Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ. 27 'Ya 'o lele 'lu, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Elise a ti 'yri, ‑tɔplɩ‑jɔhʋɩnnunyʋ ‑huo la nɔ Yisraɛkʋɛ a 'blʋgba 'mʋ nɩ. Kɛɛ, Elise a ‑gbɛ, ɔ 'die la 'le ‑wɛ, bɔ ‑wɔ la nahuon ꞊de a 'kʋɛ, 'bɛ 'de nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Naama, ‑ɔ 'de Yisraɛkʋɛyu, ‑ɔ kɔ 'le Siliblʋgba 'mʋ. Nɔ‑ kɔ 'kʋɛ ɔ ‑wɔ la, ‑ɛ nue, ɔ kuo la Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ.»

28 Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, ‑tɛ ʋ 'wɔn ‑tɩ a ‑gbɛ, ‑Yusu ꞊tu, ‑ye ʋ bi 'mʋ lɛ yrʋ, 29 'ʋ 'ba ye 'mʋ, 'ʋ klo, 'ʋ ꞊tɩɔ 'dɩɔ 'mʋ, 'ʋ gbɔ 'le dʋgba ꞊nʋ 'lu, ‑ɔ kɔ 'lu 'waa 'dɩɔ nɩ 'o, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'le ye 'nyraa, ɔ 'mʋ 'le ꞊hlɔn bii, ɔ 'mʋ 'kʋ. 30 Kɛɛ, 'ke ɔ naa 'le ꞊nʋ ‑gbahlɔn, 'ɔ mu.

‑Tɛ ‑Yusu bla la 'ku ‑hʋan lɛ

(Makɩ 1.21-28)

31 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye 'ke ‑Yusu mu 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Kapɛnaɔ, 'ke 'le Galileblʋgba 'mʋ. ‑Tɛ ‑Juukʋɛ a ‑wuwle‑nyrɔwɔ nyre 'o, ‑ye 'ke ‑Yusu mu 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, 'ɔ bi 'o, 'ɔɔ nahuin Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ. 32 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ɩ ka ꞊nʋ lɛ 'ŋmi, ‑Yusu bɔ di lɛ tɔɔlɛ nu, ‑ɛ nue, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli 'mʋ, 'ke ɔɔ 'le tɔɔ. 33 Ɛ kɔ nyɩbɛyu ꞊de. Nɔ‑ 'ku ‑hʋan nɩ 'o ke 'mʋ. 'Ke ɔ nɩ 'le Nyɩsʋa a kayu a ‑gbɛ gbo, 'ɔ ‑tʋa win a 'le'yaalɛ gbo, ɔ nɔ: 34 «Nasalɛtɩ 'mʋ a ‑Yusu, ‑ha ‑a mʋ mɛ lɛ, ꞊nɩ bi 'le 'le ‑a nɩ ‑tɩ ‑hɛyri. ‑N 'de ꞊le, ꞊mʋ ‑a mʋ gbo ‑wɔ. 'N yie nɩ, nahuon a gblo tio‑ ‑n 'ya. ‑Mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, ‑mɔ ɔ lee nɔ.» 35 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ‑Yusu 'prɛɛ 'le 'ku ‑hʋan a ‑gbɛ ‑wɔn nɩ, ɔ nɔ: «Ma wien, 'plɩɩ ‑hɔn 'o nahuon ꞊nʋ ke 'mʋ!» 'ku ‑hʋan a ‑gbɛ, 'ʋ ‑hli nahuon a ‑gbɛ gbo, 'ke 'o nahuin 'bii ye, 'plɩɩ 'ʋ ‑hɔn 'o ꞊nɔ ke 'mʋ, 'ʋ mu, kɛɛ, ʋ 'de nahuon a ‑gbɛ dɛ 'klan ꞊de 'mʋ nu. 36 ‑Ye nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ɩ ka ꞊nʋ lɛ 'ŋmi. Kɛ ʋʋ yrɛ pupo, ʋ nɔ: «Dɛ a ‑gbɛ, ɛ mɔ dɛ'ɛ nɩ. Nahuon ‑gbo, 'a pupowin nɩ ke 'klɩ, 'plɩɩ, 'ɔ kɔɔ 'kuo ‑hʋɩn win ke. 'Bɔ lo, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli 'mʋ, bɔ ‑hɔn 'o nahuon ke 'mʋ, 'ɔɔ 'o 'mʋ ‑hɔn.» 37 Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ nue, ‑Yusu a 'dʋ 'ʋ 'sɛɛ gbo, 'ke 'le 'blʋgba 'bii ꞊nʋ 'kwli 'mʋ.

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la 'dai kɩklanyʋ a 'kʋɛi

(Matie 8.14-17; Makɩ 1.29-34)

38 ‑Tɛ ‑Yusu ‑hɔn 'le Nyɩsʋa a kayu gbo 'mʋ, ‑ye 'ke ɔ mu 'le Simɔ (Piɛlɩ) a ‑tɛ. 'Ke ɔ yɛ 'le Simɔ a 'dɔɔ gbo, Simɔ a 'dɔɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ kɔ 'hʋɩn hren 'dɔ. ‑Ye nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋʋ ‑Yusu lɛ 'nɩ 'batɩ, 'ke bɔ nue, 'a 'hʋɩn bɩ 'kee, 39 ‑Yusu 'ɔ ꞊jro 'lu 'mʋ gbo, 'plɩɩ, 'ke 'le win 'yaklɩ 'kwli 'mʋ, 'ɔ 'prɛɛ 'le 'hʋɩnhinhren a ‑gbɛ ‑wɔn, 'ke bɛ hren nyrʋgba a ‑gbɛ ‑wɔn. ‑Ye tii ‑do a ti 'yri, 'a 'hʋɩn 'kee nɩ, 'ɔ 'ba ye 'mʋ, 'ɔ pi 'waa dididɛ.

40 ‑Tɛ 'yrʋ ‑wɛ 'le yakɔ 'mʋ lɛ, ‑tɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ ‑wɛ 'le, ‑ye nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ kɩklanyʋ, 'kʋɛi a gblegbleii nu, 'ke ʋ gbʋ 'le ‑Yusu ‑wɔn, ‑Yusu 'ɔ po ʋ 'bii dabʋɩ 'lu gblɛ, 'ɔ ‑wɔ 'waa 'kʋɛi a ‑gbɛ, 41 'kuo ‑hʋɩn 'ɔ ‑hɔn 'o 'hʋɩnhrennyʋ 'plɔplɔ ke 'mʋ lɛ, 'kuo ‑hʋɩn a ‑gbɛ 'ɔɔ 'le win 'yaa, ɔ nɔ: «‑Mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu!» Kɛɛ ‑ye ‑Yusu 'prɔɔ 'le ‑wɔn, 'ke 'le win 'yaklɩkɔ 'kwli 'mʋ, 'ɔ lo, 'ke ɔ nɩ po 'le wun, ‑ɛ nue, 'kuo ‑hʋɩn a ‑gbɛ, ɔ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'a dakʋ ye ya.

‑Tɛ ‑Yusuu la Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tu, 'ke 'le ‑Juukʋɛ a 'blʋgba 'mʋ

(Makɩ 1.35-39)

42 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑ye ‑Yusu 'ba 'mʋ ye, 'ɔ mu 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin ꞊de 'de 'le 'ti, nahuin a ꞊ji 'ʋ muo 'yie 'mʋ lɛ ꞊mɔ wɔn. ‑Tɛ ʋ yɔ 'klɛɛ ke, ‑ye ʋʋ ‑hʋa bʋ kɔ ye, ʋ nɔ: «꞊Nɩ ‑hɔn 'le nɔ ‑a mʋ 'hʋɩn 'mʋ.» 43 Ɔ ‑mɛ ‑ye, kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «꞊Hapʋtitie ꞊nʋ, ‑ɛ nyi ꞊tu, ‑tɛ Nyɩsʋaa nahuin a win a kekɔɔlɛ nu, 'n kɔ ꞊bo pue ‑wɛ 'dɩɛ ‑ye a nahuin; ɩ nɩ‑ kɔ ‑tɩ Nysɩʋa 'ɔ lee nɔ 'mʋ ‑tʋtʋ ke,» 44 ‑Yusu 'ɔ bi ‑Juukʋɛ a 'blʋgba 'bii ꞊nʋ ke, 'ɔɔ Nyɩsʋa a kayuo gbo na, 'ɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tu.

5

‑Tɛ ‑Yusu da la 'a ye‑hɛ‑naagbopʋ

(Matie 4.18-22; Makɩ 1.16-20)

1 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, 'ke ‑Yusu nɩ la 'le Galileblʋgba a 'yru nʋa 'mʋ, nahuin 'plɔplɔ 'ʋ ꞊gboo 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ 'wɔn. 2 'Ke ɔ nɩ 'klɛɛ 'o gbo, ‑ye ɔ 'ye 'blagbeii 'hɔn, 'ɩ nɩ 'le gbogbo ye. 'Blagbei a ‑gbɛ wlɔn, 'ke 'pʋpanyʋ ‑hɔn 'le 'mʋ, 'ʋʋ 'waa ‑tatɩ lɛ yra. 3 'Blagbei ‑a gbɛ, nɩ‑ kɔ 'yɛɛ ‑ye wlɔn ‑Yusu 'ya 'le, nahuin a ‑huhuo‑tɩ. 'Blagbe a ‑gbɛ, Simɔ, nɔ‑ kʋɛ, ‑Yusu 'ɔ 'bɔtɩɔ lɛ, 'ke bɔ 'yɩya 'le 'nie ke gbo dɛ gbi. ‑Tɛ ʋ 'yɩya 'le 'nie ke gbo, ‑ye ɔ nɩ gbo, 'ɔ ‑tʋa nahuin a ‑gbɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ a tɔɔlɛ gbo.

4 ‑Tɛ ɔ ‑wɔ nahuin a tɔɔlɛ ‑wɔn, ‑ye ɔ le Simɔ nɩ, ɔ nɔ: «Bri, ‑ba mu 'le 'wlo ke, 'plɩɩ ‑n kɔ ‑n 'bienʋ 'hɛɛn, ba po 'a nɩ ‑tatɩ.» 5 ‑Ye Simɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, 'tɔyrʋwɔ 'bii ‑gbo 'mʋ, ‑a 'ye ꞊sʋɛ, ‑a 'de dɛ ꞊de 'pa. Kɛɛ, ‑tɛ ‑n plɛ ꞊bo nue, 'n die 'nɩ nu,» 6 'ʋ po 'waa ‑tatɩ, 'ʋ klɩ ‑hrin. ‑Hrin ꞊nʋ, ʋ klɩ, 'a ‑huhuo‑tɩ, 'waa ‑tatɩ 'ɩ ‑tʋa lɛcɩcrɛlɛ gbo, 7 'ʋ po dabʋ, 'ʋ da 'waa 'bienʋ, ‑ʋ nɩ 'le 'blagbe ‑ye wlɔn, 'ke bʋ di ꞊nʋ 'mʋ ‑hɛ, 'ʋ di 'le, 'ʋ 'yie 'le 'blagbeii 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, 'ke 'o ‑hrin ‑wɔn. ‑Hrin a kwakukue a ‑tɩ, 'blagbei a ‑gbɛ, ɩɩ ‑hʋa bɩ pa. 8 ‑Tɛ Simɔ, ʋʋ Piɛlɩ daa, ɔ 'ye dɛ a ‑gbɛ, ‑ye ɔ bla ‑Yusu ye gbo kwlɩ, ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ, hren 'mʋ ‑wɔn, 'mɔ mɔ dɛ'kukununyɔ'ɔ nɩ!» 9 Kɛ'ɛ nɩ Simɔ po, ‑ɛ nue, ɔ 'ta 'mʋ gbo, ɔ kɔ 'a 'bienʋ 'pʋpanyʋ 'hɛɛn, 'ke 'o ‑hrin 'plɔplɔ ꞊nʋ, ʋ klɩ a ‑ta 'mʋ. 10 Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ mue 'lu ‑wɔn, 'ke 'o Sakɩ kɔ Saan 'hɛɛn ‑wɔn, ‑ʋ mɔ Sebede a 'yuo, ‑ʋ kɔ Simɔ 'hɛɛn, ‑ʋʋ ‑kʋan nu. Kɛɛ ‑ye ‑Yusu le Simɔ, ɔ nɔ: «꞊Nɩ pɩ 'le hʋannʋ. Kʋɛ kɛ 'klɛɛ mɔ gbo, ɛ 'de 'klɛɛ lele ‑hrin, ‑n 'deɛ ‑bo 'kukui lɛ, kɛɛ, ‑tʋnahuin, nʋ‑ ‑n di lɛ 'kukue, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'na ‑naagbopʋ ‑hɛ.» 11 ‑Tɛ ‑Yusu ‑yrɛ, ‑ye ʋ kwlɛɛ 'waa 'blagbei nɩ, 'ʋ hie 'o 'waa ‑tɔplɩ 'bii gbo, 'ʋ ‑tʋa 'a ‑wɔnnaalɛ gbo.

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la ‑tɔplɩ‑jɔhʋɩnnunyɔ a 'kʋɛ

(Matie 8.1-4; Makɩ 1.40-45)

12 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, 'ke ‑Yusu nɩ la 'le 'dɩɔ ꞊de 'mʋ. 'Ke 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke ‑tɔplɩ‑jɔhʋɩnnunyɔ nɩ 'le. 'A 'hʋɩn mɔ ꞊ji ‑gbʋgbɛ. ‑Tɛ ɔ 'ye ‑Yusu, ‑ye ɔ blɔ ye gbo kwlɩ, ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ, 'nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, nue, 'na 'kʋɛ bɛ ‑wɛ!» 13 ‑Yusu 'ɔ 'tʋɔ lɛ, ɔ nɔ: «'N nye 'nɩ ‑hʋa, ‑na 'kʋɛ bɛ ‑wɛ.» Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye 'a 'kʋɛ ‑wɛ nɩ, 14 ‑Yusu 'ɔ lo, ɔ nɔ: «꞊Nɩ ꞊tui 'le nahuon ꞊de ye gbe! Kɛɛ, mu ‑bo titie ‑n dɩɔnʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ ye, ɔ 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ. 'A ‑tɩ, gba ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋʋ nu, 'ʋʋ ‑cɔhlʋn pi, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑tɛ ‑a nɩ bu gblaka, ‑ɔ mɔ Moise, ɔ nu la 'a ꞊tutue ye‑hɛ‑nyrɛ 'mʋ, ‑ɛ die nu, nahuin 'bii, ʋ 'mui yi, ‑ɛ mɔ, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ!» 15 ꞊Hapʋkɔ, 'ɔ nu lɛ 'pʋprɛ, kɛɛ, ‑Yusu a 'dʋ a gbo'sɛɛlɛ bii ke, 'ke 'le 'blʋgba ꞊nʋ 'mʋ. Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, nahuin 'plɔplɔ 'ʋʋ ‑tɔplɩ 'mʋ lɛ ‑hɔn, 'ʋ nyo ye mu, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'a win 'wɔn, kɔ, ‑Yusu 'mʋ 'waa 'kʋɛi ‑wɔ. 16 Kɛɛ, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ ‑hɔn 'le 'mʋ nɩ, 'ɔ mu 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin ꞊de 'de 'le 'ti, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ Nyɩsʋa da.

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la lɛ‑yɩyrɛnyɔ a 'kʋɛ

(Matie 9.1-8; Makɩ 2.1-12)

17 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, 'ke ‑Yusu nɩ la 'le kayu ꞊de gbo, 'ɔɔ nahuin Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ. Falisi꞊tumu a nahuin, kɔ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ ꞊de 'hɛɛn, nʋ‑ nɩ 'le ꞊nʋ ‑gbahlɔn gbo. 'Ke ʋ ‑hɔn 'le Galileblʋgba kɔ Sudeblʋgba a 'dɩɛ 'bii 'mʋ, kɔ Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, 'ʋ di 'le. Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ɔɔ ‑Yusu ‑nyi 'klɩ, 'ke bɔ ‑wɔ nahuin a 'kʋɛi. 18 Bʋ nɩ 'klɛɛ 'o gbo, ‑ye nahuin ꞊de, nʋ‑ nyre 'o, 'ʋ 'ble ‑hanmakɩ. ‑Hanmakɩ a ‑gbɛ, nɛ‑ kɔ 'kwli 'mʋ, 'ke ʋ pɩa 'le lɛ‑yɩyrɛnyɔ gbo, 'ʋ nye lɛ ꞊mɔ, 'ke bʋ pɔɔ 'le kayu gbo, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'o ‑Yusu ye 'mʋ gbo ꞊tu. 19 Bʋ nyre 'le kayu a ‑gbɛ ye, nahuin a ‑huhue a ‑tɩ, ʋ 'nɩ 'ye ꞊le 'hru, 'ke bʋ paa 'waa nɩ lɛ‑yɩyrɛnyɔ kayu gbo. Nɛ‑ mɔ bʋ 'ya 'le kayu ke, bʋ ‑ha 'o 'hʋɔ. 'Ke ʋ naa 'o lɛ‑yɩyrɛnyɔ ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'le ‑hanmakɩ wlɔn, 'ʋ ꞊tɩɔ 'o ‑Yusu ye, 'ke 'le nahuin ꞊nʋ ‑gbahlɔn, ‑ɛ die nu, ‑Yusu 'mue nu, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ. 20 ‑Tɛ ‑Yusu 'ye, ‑ɛ mɔ, nahuin a ‑gbɛ, ʋ kuo ye ꞊wlʋ, ‑ɛ mɔ, ɔ ‑wɛ 'le bɔ nue nɩ, 'waa nɩ lɛ‑yɩyrɛnyɔ a ‑gbɛ, 'a 'kʋɛ bɛ ‑wɛ nɩ, ‑ye ɔ lo nɩ, ɔ nɔ: «Nyɩbɛyu o, ‑tɔplɩ ‑gbo, ‑n nu, ‑ɩ nyre 'yi lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ɩ 'wʋwlɛ nɩ.»

21 ‑Ye teteitɔɔnyʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋʋ 'mʋ lɛ 'nɩ 'pʋprɛ, ʋ nɔ: «‑Yusu ‑gbo, ɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ 'nɩ ‑haa. Nahuon a gblo tio‑ ɔ 'ya 'klɛɛ 'mʋ? 'Plɩɩ ɔ nɔ 'nɩ, ɔ mɔ Nyɩsʋa'a nɩ. Nyɩsʋaa ‑do, nɔ‑ ‑wɛ 'le ‑bɔ 'wʋwla ‑tʋnahuin a dɛ 'kuku.» 22 Dɛ ꞊nʋ, ʋʋ ꞊wlɩ klɛ naa, ‑Yusu yrie nɩ. Ɔ nɔ: «Dɛ tio‑ kɔ ꞊wlɩdʋ ꞊nʋ aa lɛ naa 'le? A 'de kɔ ba naa wɛn ꞊wlɩdʋ ꞊nʋ lɛ. 23 'A nɩ ꞊wlɩ nɔ 'nɩ, 'n 'die 'le ‑wɛ ꞊bo le nahuon ‑gbo, ‑ɛ mɔ, 'a dɛ 'kuku 'wʋwlɛ nɩ, kɔ, 'a nɩ ꞊wlɩ nɔ 'nɩ, 'n 'die ‑wɛ 'le ‑wɛ ꞊bo le ꞊nɔ, ‑ɛ mɔ, bɔ 'ba ye 'mʋ, bɔ na. 24 Kɛɛ, 'mɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, 'ɔ lee nɔ 'mʋ. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ ‑nye 'mʋ 'klɩ, 'ke ꞊bo 'wʋwla ‑tʋnahuin a dɛ 'kuku, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, 'ɔ ‑nye ‑wɛ 'mʋ 'klɩ, 'ke ꞊bo ‑wɔ ‑tʋnahuin a 'kʋɛi. 'A ‑tɩ o, nahuon ‑gbo, ʋ ya 'le, 'n die 'nɩ nu, 'a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ, a 'mue yrii, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑gbo, 'n ꞊tu wɛn 'a mʋ ye, ɩ mɔ ꞊hapʋkɔɔ nɩ.» ‑Ye ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔɔ 'le lɛ‑yɩyrɛnyɔ ꞊nʋ ‑wɔn 'prɛɛ, ɔ nɔ: «'Nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le, 'ba ye 'mʋ, 'ba ‑na ‑hanmakɩ 'mʋ, ‑bo mu 'le ‑na kayu gbo, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ.» 25 Tii ‑do a ti 'yri, nahuin nyo 'o ‑wɔn lɛ a tɛɛ, 'ɔ 'ba ye 'mʋ, 'ɔ 'ba 'a ‑hanmakɩ 'mʋ, 'ɔ 'hrɩ, 'ɔ mu 'le 'a kayu gbo, 'ɔɔ Nyɩsʋa 'nyrɛɛ lɛ pue. 26 ‑Ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ɩ ka ꞊nʋ lɛ 'ŋmi, 'ʋ 'ta 'o 'mʋ gblɛ, 'ʋʋ Nyɩsʋa 'nyrɛɛ lɛ pue, ʋ nɔ: «‑A 'ye kɛ 'ŋmilɛka‑tɔplɩ gblakɩ.»

‑Tɛ ‑Yusu le la Lefi, 'ke bɔ ‑hɛ la 'a ‑naagbopʋyu

(Matie 9.9-13; Makɩ 2.13-17)

27 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusuu 'mʋ ꞊tɩ 'dɩɔ. Bɔɔ 'klɛɛ mu, ‑ye 'ke ɔ yɛ 'o 'blʋwli'tɛnyɔ ꞊de gbo. 'A 'dʋ mɔ Lefi, 'ɔ nɩ 'le 'blʋwli'tɛɛlɛ 'mʋ gbo. (Kɛɛ, nahuin 'nɩ ‑hʋa ꞊le 'blʋwli'tɛnyʋ, ‑ɛ nue, ʋʋ di 'yiyriwli.) ‑Ye kɛ ‑Yusu nyo ye po, ɔ nɔ: «Kʋɛ 'mʋ ‑wɔn, ꞊mʋ 'na ‑naagbopʋyu ‑hɛ!» 28 Lefi a ‑gbɛ 'ɔ 'ba ye 'mʋ, 'ɔ hie 'o ‑kʋan 'bii gbo, ‑ɛ die nu, ɔ 'muo ‑wɔn naa.

29 ‑Ye ɔ da ‑Yusu ‑wɔn dididɛ, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, 'ɔ da ‑wɛ 'a 'bienʋ 'blʋwli'tɛnyʋ 'plɔplɔ, kɔ pʋpʋnahuin ‑ye 'hɛɛn, ‑ʋ kɔ 'klɔ 'de 'o ye 'sii. 30 ‑Ye 'klɛɛ, Falisi꞊tumu a nahuin, ʋ kɔ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn, ‑ʋ mɔ ‑wɛ Falisi꞊tumu a nahuin, ʋ 'ye dɛ a ‑gbɛ, 'ʋʋ wlɔn lɛ 'pʋprɛ, 'ʋ le ‑Yusu a ‑naagbopʋ, ʋ nɔ: «Dɛ‑ nue 'klɛɛ, a kɔ 'blʋwli'tɛnyʋ kɔ nahuindʋ ‑ye ‑gbo 'hɛɛn, ‑ʋ kɔ 'klɔ 'de 'o ye 'sii, 'a nɩ 'o dɛdihuoo ‑do ke gbo 'le? A 'de wɛn ye blɛ ba nu wɛn dɛ a ‑gbɛ.» 31 ‑Yusu bɔ 'wɔn ‑tɩ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ bɔ po lɛ: «Nahuon ‑gbo, ‑ɔ kɔ 'hʋɩn nu ‑tɛɛ, ɔ 'nɩ ‑hʋa ꞊le ‑data a 'yiye, kɛɛ, nahuon ‑gbo, ‑ɔ kɔ 'hʋɩɩn‑ hren, nɔ‑ɔ ‑data a 'yiye ‑hʋa. 32 'N 'de 'le di, 'ke 'o nahuin ‑gbo a ‑ta 'mʋ, ‑ʋ plɛ, 'waa 'klɔ 'sii 'o ye, kɛɛ, nahuin ‑gbo, ‑ʋ yie, ‑ɛ mɔ, 'waa 'klɔ 'de 'o ye 'sii, nʋ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩ di 'le, 'mu le, ‑ɛ mɔ, bʋ hie 'o 'waa dɛ 'kuku, ʋʋ nu gbo, bʋ ‑nye 'waa 'klɔ 'bii Nyɩsʋa.»

Nyɩsʋa lee nɔ ‑Yusu ‑tʋtʋ ke nɩ, 'ɔ ya 'le 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ kɔ 'klɔ 'ka 'hɛɛn, ‑ɩ 'de dɛgbloo ‑do

(Matie 9.14-17; Makɩ 2.18-22)

33 Kɛ nahuin ‑ye, ʋʋ ‑Yusu ye po, ʋ nɔ: «Saan, ‑ɔɔ nahuin 'nie 'lu lɛ po, 'a ‑naagbopʋ, ʋʋ lɛ 'nɩ ꞊ci 'ɛ nɩ ti, 'ʋʋ Nyɩsʋa da. Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ Falisi꞊tumu a nahuiin nu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'waa tetee 'a ꞊tutue nu. Kɛɛ, ‑mɛ ‑ye, ‑n nɛ ‑naagbopʋ, ʋ 'nɩ ꞊ci ꞊le.» 34 ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «Nyɩbɛyu ‑gbo, ‑ɔɔ 'blɩ 'mʋ pa, 'bɔ da 'a 'bienʋ 'blɩ'mʋpʋpa a dididɛ ke, 'bʋ mu 'blɩ'mʋpʋpa a ‑gbɛ a dɛdi‑tuo ke, 'a 'bienʋ a ‑gbɛ, nyɔ ꞊de 'nɩ lu ꞊le bʋ ꞊ci. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'blɩ'mʋpʋpa ꞊nʋ, ɛ mɔ 'manʋdɛ'ɛ nɩ. 'A ‑tɩ, ʋ 'de ꞊cicie kɔ. Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ nɩ. 'Manʋ a ‑tɩ 'na ‑naagbopʋ 'nɩ ꞊ci ꞊le nɩ, tii ‑tie ‑gbo 'n di mɔ ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ ‑hi. 35 Kɛɛ, ɛ di kɔ ti, ‑ɩ kɔ 'yri ʋ di 'o 'mʋ 'na ‑naagbopʋ ‑hɛyri ‑ha. Ti a ‑gbɛ 'yri, 'ke ʋ di ‑tado 'o ꞊cii.»

36 ‑Ye ɔɔ lele ꞊nʋ ye po ‑talʋdʋ ‑ye, ɔ nɔ: «Nahuon ꞊de 'nɩ cra ꞊le wlawlʋ yrayrʋ, ɔ 'nɩ ‑ha ꞊le 'o 'a 'pɩa, ɔ 'nɩ ‑ma ꞊le da'ka a 'hʋɔ. 'Bɩa 'bɔ nue, ‑ye wlawlʋ yrayrʋ nyre lɛ 'yi, kɔ, 'a 'pɩa ꞊nʋ, ɔ nu, 'ɔ ‑ma wlawlʋ 'ka, ɔ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ɩ 'deɛ bɩ ‑mʋɛ. 37 Mɔ, nahuon ꞊de 'nɩ 'ba ꞊le nɔ yrayrɩ 'mʋ, ‑ɔɔ 'plu, ɔ 'nɩ puo ꞊le 'le dahʋakɔ a buo 'ka wlɔn. 'Bɔ puo 'le buo 'ka ꞊nʋ wlɔn, 'bɔ kɔ ye, ti ‑kɔ ti 'yri ɔ di 'plu, 'bɔɔ 'ya, ‑ye ɔ cra dahʋakɔ a buo ꞊nʋ nɩ, ‑ye nɔ 'wlɛ gbo. 38 Nɛ‑ nue, 'ke 'le dahʋakɔ a buo yrayrʋ wlɔn, 'ke ʋʋ 'le nɔ yrayrɩ po. 39 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ nʋɛ 'mʋ bɔ 'na nɔ 'kɩ, ɔ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bɔ 'na nɔ yrayrɩ. Kɛ ɔ di po: Nɔ 'kɩ ꞊nʋ, nɔ‑ nɔ wlɔn, ‑ɔ ‑hi 'o nɔ yrayrɩ 'mʋ. (Ɛ nɛ‑ nue o, nahuon ꞊de 'nɩnɩ 'ba ‑tɔplɩ 'kɩ 'mʋ, 'ɔ 'nɩnɩ pui ‑tɔplɩ yrayrɩ ke. Ɩ 'nɩ bibi ꞊le 'yi 'mʋ lɛ.)»

6

‑Yusu, nɔ‑ kɔ 'klɩ, 'ke bɔ le nahuon dɛ, ɔ ‑wɛ 'le bɔ nu, 'ke 'le ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli 'mʋ

(Matie 12.1-8; Makɩ 2.23-28)

1 ‑Wuwle‑nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn 'ʋ mu lɛ na wɔn. Bʋʋ 'klɛɛ mu, ‑ye ʋʋ ꞊tɩɔ 'bɛ 'dɩdɔ‑tɔplɩ ꞊de a ‑ci, ‑ɩ 'we ꞊nɔ ꞊gbla ye. Nɔ‑ kɔ 'hlɛ gbi 'a ‑naagbopʋʋ 'cɛ, 'ʋ nyi kwa 'mʋ gbo hunka, 'ʋ nyi di. 2 'Ke Falisi꞊tumu a nahuin ‑ye nɩ 'le ‑ci a ‑gbɛ 'mʋ. ‑Tɛ ‑Yusu a ‑naagbopʋ, ʋʋ 'dɩdɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ a 'hlɛ gbi 'cɛ, ‑ye ʋ nyu 'klɛɛ 'nɩ le, ʋ nɔ: «Dɛ ‑gbo, aa nu, ɩ ꞊ŋa nɩ. Nyɩsʋa a tete nɔ 'nɩ, nahuon nɩ nu 'le ‑kʋan ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ.» 3 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ꞊wɔn, ɔ nɔ: «‑Tɩ ‑gbo, ʋ 'crɩɩ la 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, 'ke 'o ‑a nɩ bu gblaka, ‑ɔ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a ‑ta 'mʋ, 'n pui ‑tɛɛ, a ‑hri nɩ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ la, nɩ‑ ‑gbo: ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, bodɩɔ Dafidɩ, ‑tɛ kanʋ nyo la nu, ɔ kɔ 'a nahuin 'hɛɛn, 4 'ɔ pa la 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, 'ɔ ‑ha la 'o 'flɔɔ, ‑ɔ pɛ la 'o 'teble ke gbo, 'ɔ dio la, 'ɔ ‑nye la 'a dɛ ‑ye 'a nahuin, 'ʋ dio la ‑wɛ. 'Plɩɩ ‑ye tete nɔ 'nɩ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋʋ ‑do, nʋ‑ ‑wɛ 'le ‑bʋ di 'flɔɔdʋ a ‑gbɛ. 'Be 'flɔɔdʋ a ‑gbɛ, ‑ɔ nɩ 'le Nyɩsʋa a kayu a ‑gbɛ gbo, ʋ ‑hɩɔ la nɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑ta 'mʋ.»

5 ‑Ye kɛ ɔ nyu lele ye po: «'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, Nyɩsʋa lee nɔ 'mʋ nɩ, 'ɔ ‑nye 'mʋ 'klɩ, 'ke ꞊bo le 'ɛ nɩ nahuon dɛ, ɔ ‑wɛ 'le bɔ nu, 'ke 'le ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'kwli 'mʋ.»

‑Wuwle‑nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑Yusu ‑wɔ la nahuon ꞊de a 'kʋɛ, ‑ɔ kɔ dabʋ 'kʋ la

(Matie 12.9-14; Makɩ 3.1-6)

6 ‑Wuwle‑nyrɔwɔ ‑ye 'mʋ, ‑Yusu 'ɔ mu 'le lele Nyɩsʋa a kayu gbo, 'ɔɔ nahuin Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ. 'Ke ɔ yɛ 'le nyɩbɛyu ꞊de gbo, ‑ɔ kɔ diidɛdabʋ 'kʋ. 7 Bʋ nɩ 'klɛɛ 'o, ‑ye Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, ‑ʋ nɩ 'o, ʋʋ ke gbaa 'yie, 'ʋʋ ‑Yusu 'ye, 'bɩa 'bɔ kɔ bɔ ‑wɔ nyɩbɛyu a ‑gbɛ a 'kʋɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'bɔ nue, ʋ 'muo ‑tɩ yɛɛ. (Falisi꞊tumu a nahuin nɔ 'nɩ, nahuon a 'kʋɛ a ‑wʋwɔ, ɛ mɔ ‑kʋaan nɩ. 'Plɩɩ Nyɩsʋa a tete nɔ 'nɩ, nahuon nɩ nu 'le ‑kʋan ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ.) 8 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu yrii 'waa 'lu a lɛ‑hielɛ nɩ. Nɛ‑ nue, 'ɔ le nyɩbɛyu a ‑gbɛ, ɔ nɔ: «'Ba ye 'mʋ, ‑bo nyra 'o nahuin ‑hɛyri 'mʋ gbo!» nyɩbɛyu a ‑gbɛ, 'ɔ 'ba ye 'mʋ, 'ɔ nyra 'o ꞊nʋ ‑hɛyri 'mʋ gbo. 9 ‑Ye kɛ ‑Yusuu teteitɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn ye po, ɔ nɔ: «'A mʋ 'nɩɩ wlɔn ꞊gba: ‑Be' Nyɩsʋa a tetee po 'le? Nahuon bɔ nu ꞊hapʋdɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, kɔ, bɔ nu dɛ 'klan, dɛ tio‑ nu ‑tɛɛ 'le? Nahuon bɔ waa 'a 'be ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, ɔ 'nɩ ꞊han 'kʋ a ‑tɩ, kɔ, bɔ ‑ha 'a 'be a ‑hʋnhlʋn mɛ lɛ bʋ 'wan, dɛ tio‑ nu ‑tɛɛ 'le?» 10 'plɩɩ 'ɔɔ 'le ʋ 'bii 'yii 'mʋ lɛ ta. ‑Ye kɛ ɔɔ nyɩbɛyu a ‑gbɛ ye po, ɔ nɔ: «Srʋʋ ‑na dabʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'kʋ!» ‑Ye ɔ nue nɩ. Bɔ srʋʋ 'klɛɛ 'a dabʋ a ‑gbɛ, ‑ye ʋ 'hrɩ 'klɔ, 'ʋ bi 'o 'a dɩɔnʋ ꞊pɩ 'mʋ. 11 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ 'klɛɛ nahuon a ‑gbɛ a 'kʋɛ, ‑ye Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin a ‑gbɛ 'hɛɛn, ʋ bi 'mʋ lɛ yrʋ 'dɔ, 'ʋ ‑tʋa ꞊tɔ a lɛ꞊mʋmɔ gbo, ‑tɛ ʋ di nu, ʋ 'mʋ ‑Yusu ‑balʋ 'mʋ nu.

‑Tɛ ‑Yusu ‑ha la 'le nahuiin ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn, ʋ 'mʋ 'a ‑wɔnnaanyʋ ‑hɛ

(Matie 10.1-4; Makɩ 3.13-19)

12 Ti a ‑gbɛ 'yri, 'ke ɔ 'ya 'le dʋgba ꞊de 'lu, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ Nyɩsʋa da. 'Ke ɔ ‑hi 'le 'tɔyrʋwɔ 'bii ꞊nʋ 'le, 'ke 'o Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta 'mʋ. 13 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑ye ɔ da 'a ‑naagbopʋ nɩ, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, 'ɔ ‑ha 'le nahuiin ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn, 'ɔ nyu 'a ‑wɔnnaanyʋ daa. 14 Nahuin a ‑gbɛ, nʋ‑ mɔ: Simɔ, ɔ ꞊tue Piɛlɩdʋ, ɔ kɔ Simɔ a ‑gbɛ a ‑dɩayu Adre 'hɛɛn, kɔ Sakɩ, kɔ Saan, kɔ Filipʋ, kɔ Batelemi, 15 kɔ Matie, kɔ Toma, kɔ Alʋfe a 'yu Sakɩ, kɔ Simɔ. Simɔ a ‑gbɛ, 'ke ɔ nɩ la 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ 'nɩnɩ ‑hʋa Romakʋɛ; 16 kɔ Sakɩ a 'yu Judɩ, kɔ Judɩa Yisikalio. Nɔ‑ mɔ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ di ‑Yusu ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ kwa po.

‑Tɛ ‑Yusu, ɔɔ la nahuin ‑huohui Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ, kɔ, ɔɔ la kɩklanyʋ a 'kʋɛi ‑wɔ

(Matie 4.23-25; 12.15-16; Makɩ 3.7-12)

17 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu ꞊tɩ 'le dʋgba 'lu nɩ, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, 'ʋ nyra 'o ‑tɛgbi ꞊nʋ gbo, ‑tɛ 'dʋ 'wlɛɛ 'o gbo. 'Ke 'o ‑tɛgbii ‑do a ‑gbɛ, 'ke ‑Yusu a ‑naagbopʋ 'plɔplɔ ‑ye, ʋ 'kukue wɛn 'o lɛ, ʋ kɔ nahuin 'plɔplɔ ‑ye 'hɛɛn. 'Ke ꞊ʋ ‑ye ‑hɔn 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, kɔ ‑Juukʋɛ a 'blʋgba 'bii ꞊nʋ ke, kɔ 'dɩɛ ‑ye ꞊nʋ, ‑ɛ nɩ 'le 'yru nʋa 'mʋ, ‑ɛ mɔ Tilɩdɩɔ kɔ Sidɔdɩɔ 'hɛɛn. 18 Ʋ di 'le ꞊le, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'a win 'wɔn, kɔ, ɔ 'mʋ 'waa 'kʋɛi ‑wɔ, kɔ, nahuin ꞊nʋ, 'kuo ‑hʋɩn nɩ 'o ke 'mʋ, ɔ 'mʋ ‑wɛ 'waa 'kʋɛi ‑wɔ. 19 Nahuin 'bii, ʋ nye lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ke bʋ 'tʋɔ lɛ, ‑ɛ nue, 'klɩ‑ɩ 'le ꞊nɔ 'mʋ ‑hɔn, 'ɩɩ 'waa 'kʋɛi 'bii ‑wɔ.

Plɔ a bleelɛ kɔ 'jrɔ 'hɛɛn

(Matie 5.1-12)

20 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑Yusu 'ɔ 'ba 'lu ye 'mʋ, 'ɔ ta 'le 'a ‑naagbopʋ ‑wɔn lɛ, ɔ nɔ:

«'A mʋ ‑gbo, ‑ʋ mɔ ꞊sʋɛnyʋ, ‑ʋ mɔ 'na ‑naagbopʋ,

ba kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nue, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'o 'klɔ yrayrʋ nuu,

a kɔ 'mʋ 'hɛɛn‑ di 'le 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ nɩ.

21 'A mʋ ‑gbo, kanʋʋ nu, kɛ nɔ 'klɔ ke,

ba kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nue, kanʋ 'deɛ bʋ nu lele 'a mʋ.

'A mʋ ‑gbo, ‑ʋʋ we, kɛ nɔ 'klɔ ke,

ba kɔ plɔ a bleelɛ,

‑ɛ nue, a di 'nɩ 'ca.

22 'Bɩa nahuin 'bʋ yraa 'a mʋ, kɔ, 'bʋ po 'le 'a mʋ ‑patʋ 'mʋ, kɔ, 'bʋʋ 'a mʋ tanɩ ꞊tu, kɔ, 'bʋʋ 'a nɩ 'dʋ 'yi lɛ nyre, ‑ɛ nue, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, a ‑hɛ 'na ‑naagbopʋ, 'bɩa 'baa ꞊sʋɛdʋ a ‑gbɛ 'ye, ‑ye ba kɔ plɔ a bleelɛ. 23 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'kla‑wliye'yɩya a ‑gbɛ, ɛ di 'o nyre, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ‑ye ba nu 'manʋ, ba yi ‑wla, ‑ɛ nue, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, Nyɩsʋa di 'a mʋ ‑nyi 'wio gblaka. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, kɛ'ɛ nɩ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ yraa 'a mʋ, 'waa bunʋ, ʋʋ la ‑wɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ a ꞊sʋɛ a ꞊tuelɛ nu.» 24 Kɛɛ ‑ye kɛ ‑Yusuu nahuin ꞊nʋ ye po, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa, ɔ nɔ:

«A ‑mɛ ‑ye, 'jrɔ 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ‑ʋ mɔ dɛkɔnyʋ,

‑ɛ nue, a 'ye 'a nɩ plɔ a bleelɛ nɩ ‑dodo.

25 'Jrɔ 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn,

‑ʋ kɔ kɛ didi‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, aa ‑hʋa,

kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke,

‑ɛ nue, kanʋ di 'a mʋ 'nɩ nu.

'Jrɔ 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ‑ʋʋ kɛ 'ca,

kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke,

‑ɛ nue, a di lɛ nu wɔlɩ, a 'mʋ we.

26 'Jrɔ 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, 'bɩa nahuin 'bii 'bʋʋ 'a nɩ ꞊hapʋ‑tɩ ꞊tu, ‑ɛ nue, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ yraa 'na ‑naagbopʋ, dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ 'waa bunʋʋ la ‑wɛ 'waa hɩwinwlɔn‑hɛnyʋ ‑wɔn nu, 'ʋʋ la ‑wɛ 'waa ꞊hapʋ‑tɩ ꞊tu.»

Ba nʋɛ 'a nɩ yraanyʋ 'mʋ

(Matie 5.38-48; 7.12a)

27 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po: «Ba po 'o nʋa gbo, a 'bii. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le: Ba nʋɛ 'a nɩ yraanyʋ 'mʋ. Nahuin 'bʋ yraa 'a mʋ, ba nu ꞊nʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ. 28 Nahuin 'bʋ po 'a mʋ 'jrɔ ‑wɔn, nahuin 'bʋʋ 'a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, ba da Nyɩsʋa, 'ke bɔ nu ꞊nʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ. 29 Nahuon 'bɔ po 'le ‑mʋ 'ŋma nʋa 'mʋ, titie 'o nʋa ‑ye 'o, ɔ 'mʋ ꞊ɔ ‑ye po. Nahuon 'bɔ ‑ha 'o ‑na 'kɔlɔ, ‑hɩɔ mɛ lɛ, bɔ gba ‑wɛ ‑na wlawlʋ ‑ye. 30 Nahuon 'bɔɔ ‑mʋ dɛ ‑hʋa, ‑nye ꞊nɔ. Nahuon 'bɔ ‑ha ‑mʋ ‑na dɛ kwa, ꞊nɩ ꞊gba 'le dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ wlɔn. 31 ꞊Hapʋdɛ ꞊nʋ, aa ‑hʋa ‑tʋnahuin bʋ nu 'a mʋ 'mʋ, 'a nɩ ‑gbɛ, nɛ‑ ba nu ‑wɛ ꞊nʋ 'mʋ.

32 'Bɩa 'ba nʋɛ nahuiin ‑do ꞊nʋ 'mʋ, ‑ʋ nʋɛ 'a mʋ 'mʋ, a nɩ po 'le lɛ, Nyɩsʋa di 'a mʋ 'nɩ baa. Mɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, ʋ nʋɛ ‑wɛ nahuin ꞊nʋ 'mʋ nɩ, ‑ʋ nʋɛ ‑wɛ ꞊nʋ 'mʋ. 33 Nahuiin ‑do ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, 'bɩa 'ba nyu ‑wɛ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, a nɩ po 'le lɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'a mʋ 'nɩ baa. Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, ʋʋ ‑wɛ nu. 34 'Bɩa 'baa nahuiin ‑do ꞊nʋ 'a nɩ 'wliyɛ ‑nyi, a yrii ti lɛ, ‑ʋ die de ‑mɩa, ʋ 'mue 'a mʋ ‑nyi, a nɩ po 'le lɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'a mʋ 'nɩ baa. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, ʋ nyi ‑wɛ 'nɩ nu, 'ke 'le 'waa dɩɔnʋ ‑gbahlɔn, ‑ɛ nue, ʋ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'waa 'bienʋ ꞊nʋ, ʋ di 'wliyɛ a ‑gbɛ de 'nɩ ‑mɩa, ʋ 'mue ꞊nʋ ‑nyi. 35 Dɛ ba nu, nɛ‑ mɔ, ba nʋɛ 'a nɩ yraanyʋ 'mʋ, ba nu ꞊nʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ. 'Bɩa 'ba ‑nyi nahuin dɛ, a nɩ ꞊mʋɛ 'le lɛ, 'ke bʋ ‑mɩɛ de. 'Bɩa 'baa lɛ nu, Nyɩsʋa di 'a mʋ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ gblaka, kɔ, a di ‑hɛ Yrayrɩnyɩsʋa a ‑gbɛ a 'yuo, ‑ɛ nue, 'kuepanyʋ kɔ 'crɛnyʋ 'hɛɛn, ɔ nyu ‑wɛ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ. 36 Ba kɔ nahuin a wɔlɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'a nɩ Bu Nyɩsʋa nu, 'ɔ kɔ nahuin a wɔlɩ 'dɔ.»

A nɩ yɛɛ 'le 'a nɩ 'bienʋ ‑tɩ

(Matie 7.1-5)

37 «A nɩ yɛɛ 'le 'a nɩ 'bienʋ ‑tɩ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'nɩ ꞊han ‑wɛ 'a mʋ ‑tɩ yɛɛ. A nɩ ꞊hɛn 'le 'a nɩ 'bienʋ 'nyrɛ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'nɩ ꞊han ‑wɛ 'a mʋ 'nyrɛ ꞊hɛn. 'Yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, nahuin, ʋʋ 'a mʋ 'mʋ nu, ba ‑hri 'a ‑tɩ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, aa nu, Nyɩsʋa 'mʋ ‑wɛ 'a ‑tɩ ‑wɔn ‑hri. 38 ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, 'a nɩ 'bienʋʋ ‑hʋa, ba ‑nyi ꞊nʋ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'mʋ ‑wɛ 'a mʋ ‑tɔplɩ ꞊nʋ ‑nyi, aa ‑hʋa. 'Bɩa 'baa lɛ nu, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ nyɔ bɔ 'nɩnɩ sra wɛn ꞊gbla, ɔ 'muo 'a mʋ ‑nyi. ꞊Gbla'mʋsraapɔhlʋ ꞊nʋ, ɔɔ nu, 'ɔɔ ꞊gbla sra, ɔ diu 'le 'nɩ 'yie ‑tɛɛ, ʋ 'mʋ 'le ꞊gbla a ‑gbɛ 'a nɩ blɔ wlɔn po, ʋ 'muo 'le kɔɔ, kɔ ɔ 'mʋ blɔ gbo bla, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'le 'a dɛ ‑ye po, blɔ 'mʋ 'le 'yii ‑tɛɛ. ‑Tɛ a di 'a nɩ 'bienʋ a 'yiye nu, kɛ Nyɩsʋa di ‑wɛ 'a nɩ 'yiye nu.»

39 ‑Ye ‑Yusu po ꞊nʋ ye ‑talʋdʋ, ɔ nɔ: «'Yiisuanyɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ 'ble 'a 'be 'yiisuanyɔ a dabʋ kwa, bʋ na 'hru. 'Bɩa 'bʋ nye nu, ‑ye ʋ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, ʋ di 'le wlɔn bi 'hʋɔ. 40 Ɛ 'de 'nyɩnyɩnyɔ ꞊de kɔ, ‑bɔ di 'o 'a tɔɔnyɔ 'lu ye nɩ. Kɛɛ, 'nyɩnyɩnyɔ ꞊nʋ, ‑ɔ 'nyɩ ‑tɛɛ, ‑tɛ 'a tɔɔnyɔ nɩ 'mʋ, kɛ ɔ di ‑wɛ 'mʋ nɩ.

41 Dɛ‑ kɔ ‑tɩ, ꞊nɩɩ ‑n 'be a praprʋ ꞊nʋ 'ye, ‑ʋ nɩ 'le ꞊nɔ 'yi 'mʋ, 'plɩɩ ꞊nɩnɩ 'ye ‑wɛ ‑n nɛ tikla꞊tɩɔ ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'le ‑mʋ 'yi 'mʋ? 42 ‑N 'de ye blɛ ‑bo le ‑n 'be, ‑ɛ mɔ: Nɛ‑ ꞊bo ‑ha 'le praprʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le ‑mʋ 'yi 'mʋ, ‑mɔ ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ 'ye tikla꞊tɩɔ ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'le ‑mʋ 'yi 'mʋ? ‑Mɔ ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'lii 'hɔn naa, ye‑hɛdɛ, ‑n kɔ ‑bo nu, ‑ha 'le ‑n nɛ tikla꞊tɩɔ ꞊nʋ 'yi 'mʋ, ‑ɛ die nu, ꞊mʋ lɛ yrii ‑tɛɛ, 'plɩɩ ꞊mʋ 'le praprʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ ‑n 'be ꞊nʋ 'yi 'mʋ ‑ha.»

Tugbɛ a 'kuo, nɔ‑ ʋ nye yrii

(Matie 7.16-20; 12.33-35)

43 Kɛ ‑Yusuu lele po: «Tugbɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ ꞊hapʋ'nie ‑jri, ɛ 'deɛ bɛ tʋ 'kui ‑hʋɩn. Kɛɛ, tugbɛ ꞊nʋ, ‑ɛ 'nɩnɩ ‑jri ꞊hapʋ'nie, ɛ 'deɛ bɛ tʋ ꞊hapʋ'kui. 44 Tugbɛ a 'kuo, nɔ‑ ʋ nye yrii. Nahuon ꞊de 'nɩ ‑ha ꞊le bubuokui, 'ke 'le hɩnhranwu 'klɔ. Mɔ, nahuon ꞊de 'nɩ ‑ha ꞊le ‑wɛ ‑gbʋgbɔnʋ, 'ke 'o dakawi 'yri. 45 ꞊Hapʋnahuon a nunu‑tɔplɩ nɔ lɛ 'yi, ‑ɛ nue, 'a ꞊wlʋ nɔ lɛ 'yi. Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ nɩ, 'ke 'o 'crɛnyɔ ‑wɔn. 'A nunu‑tɔplɩ nyre lɛ 'yi, ‑ɛ nue, 'a ꞊wlʋ nyre lɛ 'yi. ‑Tɩ ꞊nʋ, ‑ɩ 'yii 'le nahuon a ꞊wlʋ ke, nɩ‑ ɔɔ ꞊tu.»

꞊Tɔkɔnyɔ, kɔ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'de ꞊tɔ kɔ, ‑ʋ po 'waa kayuo

(Matie 7.24-27)

46 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «Dɛ‑ kɔ ‑tɩ, 'aa 'mʋ Kʋkɔnyɔ daa ti a pɛpɛ, 'plɩɩ ‑tɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ ꞊tu, 'a 'nɩnɩ nui 'le? 47 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ‑tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ꞊tu, 'bɔ nyi nʋa ye gbo po, 'plɩɩ 'bɔ nyi nu, 'n di 'a mʋ 'nɩ le, nahuon, ɔ 'we ye. 48 Ɔ 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔ ‑tʋa kayu a pupue gbo. Ɔ 'blu ‑tʋtʋ ‑blublu, 'ɔ yɛ 'hɩɔ 'pa ke. 'Ke ɔ po 'o kayu a ‑gbɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ gbo ku ‑tɛɛ. ‑Tɛ ɔ pu 'klɛɛ, ‑ye 'nie a 'yiyiti nyre 'o ꞊o, 'nie a ‑gbɛ 'ɛ ‑wɔn kayu a ‑gbɛ ye. Kɛɛ, ɛ 'de 'le 'a 'wʋwla ‑wɛ, ‑ɛ nue, ʋ ku gbo ‑tɛɛ. 49 Kɛɛ, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ‑tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ꞊tu, 'bɔ nyi nʋa ye gbo po, kɛɛ, 'bɔ 'nɩnɩ nui, ‑ye ɔ 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔ 'de ‑tʋtʋ 'blu, ‑ɔ po 'a kayu. ‑Tɛ ɔ pu 'klɛɛ, ‑ye 'nie 'yi nɩ, 'ɛ ‑wɔn kayu a ‑gbɛ ye. ‑Ye tii ‑do a ti 'yri, kayu a ‑gbɛ, ʋ 'wlɛ nɩ, 'ʋ nyre 'yi lɛ 'bii.»

7

Romakʋɛ a 'sɔyuo a nyɩgblaka a ‑kʋannunyɔ ꞊de, nɔ‑ kɔ 'kʋɛ ‑Yusu ‑wɔ la

(Matie 8.5-13)

1 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ 'le nahuin a ‑wɔn'prɛɛlɛ ‑wɔn, ‑ye ɔ mu 'le Kapɛnaɔdɩɔ 'mʋ. 2 'Ke 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, Romakʋɛ a 'sɔyuo a nyɩgblaka ꞊de nɩ 'le. Nɔ‑ kɔ ꞊wlʋ ‑ha 'le 'a ‑kʋannunyɔ ꞊de 'dɔ. ‑Kʋannunyɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ kɔ 'hʋɩɩn‑ hren, ɔɔ mu 'nɩ 'kʋ. 3 ‑Tɛ 'sɔyuo a nyɩgblaka a ‑gbɛ, ɔ 'wɔn ‑Yusu a 'ledi‑tɩ, ‑ye ɔ lee 'le ꞊nɔ ‑wɔn ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nahuin ꞊de, 'ke bʋ lo, bɔ di 'le ꞊nɔ ‑wɔn, ɔ 'mʋ 'a ‑kʋannunyɔ a ‑gbɛ a 'kʋɛ ‑wɔ. 4 ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nahuin a ‑gbɛ, ‑tɛ ʋ nyre 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, ‑ye ʋ ‑tʋa 'a lɛ'batɩlɛ gbo 'dɔ, ʋ nɔ: «'Sɔyuo a nyɩgblaka ꞊nʋ, ɔ blɛ ye, 'ke ‑bo ‑hɩɔ 'mʋ, 5 ‑ɛ nue, ɔ nʋɛ ‑a nɩ dakʋ 'mʋ nɩ, kɔ, nɔ‑ ‑hɛ ‑a mʋ 'mʋ, 'ke ‑ba po Nyɩsʋa a kayu, kɛ nɔ ‑a nɩ 'dɩɔ 'mʋ.»

6 ‑Tɛ ʋ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ‑Yusu kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋ mu nɩ. ‑Tɛ ʋ 'mʋɛɛ 'sɔyuo a nyɩgblaka a kayu yrɛ, ‑ye nyɩgblaka a ‑gbɛ, ɔ le 'a 'bie ‑ye, 'ke bʋ le ‑Yusu, ‑ɛ mɔ: «Tɔɔnyɔ o, 'nɩ ‑hʋa ꞊le ꞊bo ‑ha ‑mʋ 'ku 'mʋ. 'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ 'de ‑Juukʋɛyu, 'n 'de ye blɛ ‑bo pa 'le 'na kayu gbo. 7 Nɛ‑ nue, 'nɩ plɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'de 'o lɛ nɔɔ, 'ke 'na ‑gbɛgbɛ ꞊bo mu wɛn 'le ‑mʋ ye. Kɛɛ, po wuun ‑do, 'na ‑kʋannunyɔ a 'kʋɛ 'mʋ ‑wɛ. 8 'Na ‑gbɛ ‑gbo, 'n kɔ nyɩgblakɩ ‑ye, 'ʋ kɔɔ 'mʋ win ke. 'Mɛ ‑ye, 'n kɔ 'sɔyuo ‑ye, 'nɩ kɔɔ ꞊nʋ win ke. 'Bɩa 'nɩ po wun, 'nɩ le 'a nahuon, 'ke bɔ mu, ‑ye ɔɔ 'nɩ mu. 'Bɩa 'nɩ le ꞊ɔ ‑ye, 'ke bɔ di 'le, ‑ye ɔɔ 'le 'nɩ di. Kɔ, 'bɩa 'nɩ le 'na ‑kʋannunyɔ, 'ke bɔ nu dɛ, ‑ye ɔ nye 'nɩ nu.» 9 'Plɩɩ ‑Yusu 'mʋ win a ‑gbɛ mu 'wɔn, ‑ye ‑tɩ ꞊nʋ, 'sɔyuo a nyɩgblaka a ‑gbɛ, ɔ ꞊tu, ɩ saka ꞊nɔ nɩ, 'ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔ 'prɛɛ 'le nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ nyo ‑wɔn kʋɛ, ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le: Nahuon, bɔ di lɛ 'na ꞊wlʋ a yekuolɛ nu, 'n 'de ‑hlɩn 'a nahuon a 'yee, ꞊betɩ bɛ 'ya nɔ Yisraɛkʋɛ a dakʋ ‑hɛyri.»

10 ‑Yusu bɔ ‑yrɛ, ‑ye 'sɔyuo a nyɩgblaka a leenyʋ ‑nɩ wɛn, ʋ ‑mɛ de. ‑Tɛ ʋ nyre 'le 'sɔyuo a nyɩgblaka a ‑gbɛ a kayu gbo, ‑ye ʋ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a ‑kʋannunyɔ ‑nɩ wɛn, 'a 'hʋɩn 'kee nɩ.

‑Tɛ ‑Yusu ‑ha la gblotayu 'klɔ, ‑ɔ 'kʋ la, 'ke 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Naɛ

11 Ti gbi bɩ ‑hi, ‑ye 'ke ‑Yusuu 'le 'dɩɔ ꞊de 'mʋ mu. 'Dɩɔ a ‑gbɛ a 'dʋ mɔ Naɛ. Ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ kɔ nahuin ‑huohui ‑ye 'hɛɛn, nʋ‑ʋ 'hruu ‑do na, nʋ‑ʋ 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ mu. 12 ‑Tɛ ʋʋ 'o 'dɩɔ a ‑gbɛ a 'dɩmɩa 'yri mu nyre, ‑ye nahuin ‑hɔn 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'ʋ 'ble 'kʋkʋku. 'Kʋkʋku a ‑gbɛ, ɔ mɔ 'a 'dii a 'yu nyɩbɛyuu ‑doo nɩ. 'A 'dii a ‑gbɛ, ɔ mɔ kotianyrɔɔ nɩ; 'dɩɔ a ‑gbɛ a nahuin ‑huohui 'ʋ ꞊glaa 'le nyrʋgba a ‑gbɛ 'le. 13 ‑Tɛ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'ye nyrʋgba a ‑gbɛ, ‑ye 'a wɔlɩ nyo nu. ‑Ye kɛ ɔ nyo ye po: «Po nʋa gbo ‑o!» 14 ‑Ye ɔ 'yɩya 'o 'kɔfɩ a ‑gbɛ 'mʋ gbo 'hʋɩn, nahuin 'ble, 'ɔ 'tʋɛ lɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ gbo nyra. 'Kɔfɩ a ‑gbɛ, ɛ 'de ꞊ju kɔ. 'Plɩɩ ʋ 'mʋ gbo mu nyra, ‑ye kɛ ‑Yusuu 'kʋkʋku a ‑gbɛ ye po: «Gblotayu, 'nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le, 'ba ye 'mʋ!» 15 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye gblotayu a ‑gbɛ, ɔ ꞊wlɛɛ 'yii, 'ɔ 'ba ye 'mʋ, 'ɔ nɩ gbo, 'ɔ ‑tʋa 'pʋprɛ gbo. ‑Ye ‑Yusu 'ba 'a dabʋ 'mʋ nɩ, 'ɔ ꞊tuo 'le 'a 'dii kwa 'mʋ gbo. 16 'A ‑tɩ, nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ɛ po 'le ꞊nʋ 'kwli 'mʋ hʋannʋ, 'plɩɩ 'ʋʋ Nyɩsʋa 'nyrɛɛ lɛ pue, kɛ ʋʋ po: «Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ gblaka 'hrɩɩ nɔ ‑a mʋ ‑hɛyri, 'plɩɩ Nyɩsʋa a ‑gbɛgbɛ 'ɔ di 'a dakʋ 'mʋ ‑hɛ wɔn.» 17 Ɛ ‑do ꞊nʋ a ‑tɩ, ‑Yusu a 'dʋ ka 'le ‑Juukʋɛ a 'blʋgba 'bii ꞊nʋ nɩ, kɔ, 'ʋ ka ‑wɛ 'le 'blʋgbɩ a ꞊tɩɛ ‑ye ꞊nʋ, ‑ɩ ꞊glaa 'le ꞊nʋ.

‑Tɛ Saan Batisɩ lee la 'a ‑naagbopʋ ‑ye, 'ke 'le ‑Yusu ‑wɔn

(Matie 11.2-6)

18 Ti a ‑gbɛ 'yri, Saan, ‑ɔɔ la nahuin 'nie 'lu lɛ po, ('ke ɔ nɩ la 'le ꞊jɩ 'mʋ.) ‑Tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ‑Yusuu nu, ɔɔ 'a ‑tɩ 'nɩ 'wɔn, ‑ɛ nue, Saan a ‑naagbopʋ, ʋ nyi ꞊nɔ ‑wɔn yrɛ 'nɩ na. Nɛ‑ nue, Saan a ‑gbɛ, 'ɔ da 'a ‑naagbopʋʋ 'hɔn ꞊de, 19 'ɔ luu 'le Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Ba mu, ba ꞊gbɔ wlɔn, 'bɩa 'bɔ 'ya Waanyɔ ꞊nʋ 'mʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ‑a mʋ ye ya, ‑hee', ‑a 'kɩɛ die Waanyɔ a ‑gbɛ ‑pre?» 20 ‑Tɛ ʋ nyre 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, ‑ye ʋ nɔ: «Saan Batisɩ lee ‑a mʋ nɩ, kɛ nɔ ‑mʋ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ ‑mʋ wlɔn ꞊gba, 'bɩa ꞊nɩ 'ya Waanyɔ ꞊nʋ 'mʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ‑a mʋ ye ya, ‑hee', ꞊ba 'kɩɛ die Waanyɔ a ‑gbɛ ‑pre?» 21 ‑Tɛ ʋ nyre 'o, ‑ye ʋ nye ‑wɛ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, ɔɔ ‑wɔ nahuin 'plɔplɔ a 'kʋɛi, kɔ, 'ɔɔ 'kuo ‑hʋɩn 'plɔplɔ lɛ bla, ‑ɔ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ, kɔ, 'ɔɔ 'yiisuanyʋ 'plɔplɔ a 'yii ke kla. 22 ‑Ye kɛ ‑Yusu Saan a nahuin a ‑gbɛ ye po, ɔ nɔ: «Ba mu, ba le Saan dɛ ꞊nʋ, a 'ye, kɔ ‑tɩ ꞊nʋ, a 'wɔn. Ba lo, ‑ɛ mɔ, 'yiisuanyʋʋ lɛ 'nɩ yrii, kɔ, lɛ‑yɩyrɛnyʋʋ 'nɩ na, kɔ, ‑tɔplɩ‑jɔhʋɩnnunyʋ a 'kʋɛi, ɩɩ 'nɩ ‑wɛ, kɔ, 'kikenyʋʋ 'wɔn ‑tɩ, kɔ, 'kʋkʋnyʋ, ʋʋ lɛ 'hrɩ 'klɔ, kɔ, ꞊sʋɛnyʋ, ʋʋ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie 'nɩ 'wɔn. 23 Plɔ a bleelɛ 'ke 'o nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ 'nɩnɩ blɛ ke, 'ke bɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye.»

‑Tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu ꞊tu la, 'ke 'o Saan Batisɩ a ‑ta 'mʋ

(Matie 11.7-19)

24 'Plɩɩ Saan a leenyʋ 'mʋ ‑wɔn mu ꞊hɩan, ‑ye Saan a ‑tɩ, nɩ‑ ‑Yusuu ke 'prɛɛ, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ ꞊gbe 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, ɔ nɔ: «Saan, ‑tɛ ɔɔ o Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tu, 'ke 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin 'de 'le 'ti, ‑tɛ a mu o 'le ꞊nɔ ‑wɔn, nahuon tio‑ 'a nɩ ꞊wlɩ plɛ, a di o 'le gbo yɛ 'le? ꞊Be 'a nɩ ꞊wlɩ nɔ 'nɩ, a di o 'le gbo yɛ nahuon, ‑ɔɔ ‑tʋnahuin a hʋannʋ pɩ, 'ke bɔ ꞊tu ‑tɩ a ‑tɛɛ? 'Ʋʋn, ɛ 'de nahuondʋ a ‑gbɛ. 25 ꞊Be 'a nɩ ꞊wlɩ nɔ 'nɩ, a di o 'le gbo yɛ nahuon, ‑ɔ pue 'yilɛnɔwlawlɩ? Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'yilɛnɔwlawlɩ pue, kɔ, ‑ʋ kɔ 'ɛ nɩ dɛ, 'waa ꞊wlɩɩ ‑hʋa, 'ke ʋ nɩ 'le 'kɩɩnpʋ a kayuo gblɛ. 26 ꞊Bo ꞊gba 'a mʋ wlɔn lele: Nyɔ tio‑ a mu o 'klɛɛ 'ye wɔn 'le? ꞊Be Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ? Iin, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, kɔ, 'nɩ nyi ꞊tu, Saan, ɔ ‑hi 'o Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ‑ye 'mʋ nɩ. 27 Nɔ‑ mɔ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑tɩ ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, nɔ‑ di la 'na 'hru ye kla, 'plɩɩ 'mʋ la 'le di. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ la, ɩ nɩ‑ ‑gbo:

Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

'Na 'yu o, 'n di ‑ha nahuon,

'ke 'o 'na ‑kʋan a ‑ta 'mʋ,

ɔ 'mʋ mu, ɔ 'mʋ ‑na 'hru ye kla,

'plɩɩ ꞊mʋ 'le nyre.

28 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'ke 'le ‑tʋnahuin 'bii ‑hɛyri, ɛ 'de ‑hlɩn nahuon ꞊de a kʋɛ, ‑ɔ nɩ 'o Saan 'lu ye. Kɛɛ ‑ye 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ, nahuon ꞊nʋ, ʋʋ nahuon 'cicrɛ daa, nɔ‑ di 'o Saan 'lu ye nɩ.»

29 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «Nahuin 'bii, ʋ nyo la ye gbo po nʋa, ʋ kɔ 'blʋwli'tɛnyʋ 'hɛɛn, 'ʋʋ la Nyɩsʋa ꞊wɔn ‑nyi, kɔ, 'ʋ nye la ‑hʋa, 'ke Saan bɔ pu 'nie 'lu lɛ. 30 Kɛɛ, Falisi꞊tumu a nahuin, kɔ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn, dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑hʋa, 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn, ʋ blɛ la ke, nɛ‑ nue, 'ʋ blɛ la ‑wɛ ke, 'ke Saan bɔ pu 'nie 'lu lɛ.»

31 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «‑Tɛ ti ‑gbo 'yri a nahuin nɩ 'mʋ, ɛ nɛ‑ ‑gbo: 32 Ʋ 'we ꞊nɔ 'yuo꞊pli ye, ‑ʋʋ hru 'mre, 'ke 'o 'dika, ꞊ʋ ‑yee 'ʋʋ 'waa 'bienʋ ‑tɩ yɛɛ, ʋ nɔ: ‑Tɛ ‑aa 'blɩ 'ti, ‑aa 'blɩ'mʋpaalɛ a ‑wla bre, a 'de ‑wla di yi. 'Plɩɩ ‑tɛ ‑aa 'numu꞊hien we, a 'de we. 33 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, Saan Batisɩ, ‑tɛ ɔ di la 'le, ɔɔ ꞊ke 'nɩ ꞊ci, 'ke 'o Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta 'mʋ, 'ɔ 'nɩnɩ 'na nɔ, 'plɩɩ 'aa lɛ po: 'Ku ‑hʋan nɩɔ 'o ke 'mʋ. 34 'Plɩɩ 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, ‑tɛ 'n di 'le, 'nɩ ꞊ci ꞊le, 'nɩɩ nɔ 'na, 'plɩɩ 'aa lɛ po: Ba 'ye kɛ, nahuon ‑gbo, dididɛ kɔ nɔ a 'nɩnaa ‑do, nɛ‑ ɔɔ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, 'plɩɩ ‑ye 'blʋwli'tɛnyʋ kɔ nahuin ‑ye 'hɛɛn, ‑ʋ kɔ 'klɔ, ‑ʋ 'de 'o ye 'sii, nʋ‑ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn‑ nɩnatumudɛ nu.» 35 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po: «Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ wɛɛn Nyɩsʋa a ꞊tɔ ke, ʋ nye 'nɩ yrii, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ꞊tɔ a ‑gbɛ, ɔ 'sii 'o ye.»

‑Tɛ ‑Yusu mu la 'le Falisi꞊tumu a nahuon, ‑ɔ mɔ Simɔ a ‑tɛ

36 Ɛ kɔ la Falisi꞊tumu a nahuon ꞊de. 'A 'dʋ mɔ la Simɔ. Nɔ‑ da ‑Yusu dɛ di wɔn. ‑Tɛ ʋ nɩ 'klɛɛ 'le kayu gbo, ‑ye ʋ nɩ gbo, 'ʋ ‑tʋa dɛ a didie gbo. 37 'Ke 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, ɛ kɔ ‑wɛ nyrʋgba ꞊de, 'ɔ mɔ 'lalunyrɔ. ‑Tɛ ɔ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu mu di wɔn dɛ, 'ke 'le Simɔ ‑wɔn, ‑ye ɔ ya 'le 'yrɩɛ, ʋ nuu 'yilɛnɔhɩɔ 'mʋ. 'Ke 'le 'yrɩɛ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, hʋnhrʋnponyra nɩ 'le; 38 'ɔ mu 'o ‑Yusu a bʋɩ ꞊hlɔn, 'ɔɔ we, 'a 'yii a mɩ 'ɩɩ 'o ‑Yusu a bʋɩ klɛ bi, 'ɔ nu 'a 'lu‑pupui, 'ɔɔ ‑Yusu bʋɩ lɛ 'hran, 'ɔ 'ble 'a bʋɩ kwa, 'ɔ nyi hʋnhrʋnponyra ‑nɩ wɛn lɛ 'wlaa. 39 ‑Tɛ Simɔ ‑nɩ wɛn, ɔ 'ye dɛ a ‑gbɛ, ‑ye ɔɔ 'le 'a dɩɔnʋ a ꞊wlʋ ke 'nɩ 'prɛɛ, ɔ nɔ: «'Bɩa nahuon ‑gbo 'bɔ 'ya wɛn Nyɩsʋa a ‑tɛɛ a winwlɔn‑hɛnyɔ 'mʋ, ɔ di wɛn 'nɩ yi, ‑ɛ mɔ, nyrʋgba ‑gbo, ‑ɔ nyo lɛ 'tʋ, nahuon a gblo tio‑ bɔ 'ya 'mʋ. Ɔ di wɛn 'nɩ yi, ‑ɛ mɔ, 'lalunyrɔ'ɔ nɩ, ɔ 'de ye blɛ bɔ ‑hɩɔ mɛ lɛ, 'ke bɔ 'mʋɔɔ ye.» 40 ‑Ye kɛ ‑Yusuu 'klɛɛ ꞊nɔ ye po, ɔ nɔ: «Simɔ, 'n kɔ ‑tɩ ꞊bo ꞊tu ‑mʋ ye.» ‑Ye ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ, po wun.»

41 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Ɛ kɔ la dɛkɔnyɔ ꞊de. Nɔ‑ nahuiin 'hɔn 'trɔsɩ 'wliyɛ. Ye‑hɛnahuon a gba, ɔ mɔ 'wliyɛ ꞊nʋ, ‑kʋannunyɔɔ ‑do, ɔ ‑wɛ 'le bɔ 'ye, 'ke 'le ‑nyrɔwɩ a (500) ‑hɔtrʋwɩɩ ꞊hun 'kwli 'mʋ. Nahuon a 'hɔn a nɔnɔ a nɩ gba, ɔ mɔ 'wliyɛ ꞊nʋ, ‑kʋannunyɔɔ ‑do, ɔ ‑wɛ 'le bɔ 'ye, 'ke 'le ‑nyrɔwɩ a (50) ‑wlɩɩ 'hɔn ꞊tuo 'o ‑pu 'kwli 'mʋ. 42 ‑Tɛ ʋ 'de 'wliyɛ kɔ, 'ke bʋ 'pɛɛ nyɩbɛyu ‑nɩ wɛn a gba, ‑ye nyɩbɛyu a ‑gbɛ, ɔ lu nɩ, ɔ nɔ: 'Na gba ‑nɩ o, ꞊betɩ ba 'dio 'pɛɛ, bɛ nɩ lɛ 'mʋ, 'n ‑hri 'a ‑tɩ ‑wɔn.» ‑Ye ‑Yusu ꞊gba 'klɛɛ Simɔ wlɔn, ɔ nɔ: «Ʋ 'hɔn ꞊nʋ ‑gbahlɔn, sɛyɩ‑sɛyɩ, nahuon tio‑ di nyɩbɛyu ꞊nʋ 'mʋ nʋɛ, ɔ 'mʋ 'o 'a 'be 'mʋ ‑hi 'le?»

43 ‑Ye Simɔ nɔ: «'N pue ‑tɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ gba gblaka a ‑tɩ ɔ ‑hri ‑wɔn, nɔ‑ɔ nɩ.» ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'A ‑tɛɛ, nɛ‑ɛ nɩ.» 44 ‑Ye ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔɔ 'o nyrʋgba ‑nɩ wɛn ‑wɔn lɛ ta, ‑ye kɛ ɔɔ 'klɛɛ Simɔ ye po, ɔ nɔ: «'Ye kɛ nyrʋgba ‑gbo. ‑Tɛ 'n pa nɔ ‑na ‑tɛ, ‑n 'de ‑na ‑kʋannunyɔ le, 'ke bɔ yra 'na bʋɩ lɛ, ‑tɛ ʋ nye lɛ nu, kɛ nɔ ‑a 'bri. Kɛɛ, nyrʋgba ‑gbo, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ nu 'a 'yii a mɩ, 'ɔ yra 'mʋ bʋɩ lɛ, kɔ 'ɔ nu 'a 'lu‑pupui, 'ɔ 'hrɩn lɛ. 45 'Ya 'o lele 'lu, ‑tɛ 'n pa nɔ ‑na ‑tɛ, ‑n 'de 'mʋ 'mʋ 'wlɛɛ, 'ke 'o 'na 'wio a gbopupue a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ mɔ ‑a nɩ 'bridɛ. Kɛɛ, ‑tɛ 'n pa nɔ ‑mʋ ‑wɔn, nyrʋgba ‑gbo, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'kɩɛ 'wlɛɛ kɛ 'na bʋɩ 'mʋ lɛ. 46 ‑N 'de 'mʋ 'nyra 'lu pue, ‑ɛ mɔ ‑a nɩ 'bridɛ, kɛɛ, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'wlaa 'na bʋɩ lɛ hʋnhrʋnponyra. 47 'A ‑tɩ, 'nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le, 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'plɔplɔ ꞊nʋ, nyrʋgba ‑gbo, ɔ nu, Nyɩsʋa ‑hri 'a ‑tɩ ‑wɔn. Nɛ‑ nue, 'ɔ kɔ 'mʋnʋɛlɛ gblaka, 'ke 'o 'mʋ ‑wɔn. Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'a 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa ‑hri ‑wɔn, 'bɩ 'de ‑huo, ‑ye nahuon a ‑gbɛ a 'mʋnʋɛlɛ 'de ‑wɛ 'bʋa, 'ke 'o 'mʋ ‑wɔn.» 48 ‑Ye kɛ ‑Yusu, ɔɔ nyrʋgba a ‑gbɛ ye po, ɔ nɔ: «Nyɩsʋa ‑hri ‑na dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑wɔn.» 49 ‑Yusu bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ‑Yusu 'hɛɛn ‑nɩ 'o dɛdihuo ke, ʋʋ 'mʋ lɛ 'nɩ 'pʋprɛ, 'ke 'le 'waa ꞊wlɩ ke, ʋ nɔ: «Nahuon a gblo tio‑ nahuon ‑gbo, ɔ 'ya 'mʋ 'le, 'ɔɔ lɛ po: Nyɩsʋa ‑hri ‑na dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑wɔn?» 50 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele nyrʋgba a ‑gbɛ ye po, ɔ nɔ: «‑N ‑wɛ 'le ‑bo mu nɩ, 'ke 'le plɔ a bleelɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑tɛ ‑n kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, Nyɩsʋa ꞊gbla ‑mʋ nɩ, 'ke 'le dɛ 'kuku a 'klɩ gbo.»

8

‑Yusu a ‑naagbopʋ kɔ nyrʋgbapʋ ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ nyo la ‑wɔn naa

1 Ti gbi bɩ ‑hi, ‑ye ‑Yusuu la klɛ na 'dɩɛ, 'ɔɔ la Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie po, ‑ɛ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di nahuin ke kɔɔ win. 'A ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ, 2 ʋ kɔ nyrʋgbapʋ ꞊de 'hɛɛn, nʋ‑ nyo ‑wɔn naa. Nyrʋgbapʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ kɔ ke 'mʋ ɔ bla la 'o 'kuo ‑hʋɩn lɛ, kɔ, 'ɔ ‑wɔ la 'waa 'kʋɛi. Nyrʋgbapʋ a ‑gbɛ, 'waa 'dʋɩ, nɩ‑ ‑gbo: Mari, ʋʋ Madala 'mʋ a Mari daa; nɔ‑ kɔ ke 'mʋ ‑Yusu bla la 'o 'kuo ‑hʋɩɩn 'nɩpata lɛ; 3 kɔ 'kɩɩn Helɔdɩ a kayu'yie꞊tunyɔ Kusa a nyrɔ, ‑ɔ mɔ Sanɩ, kɔ Sisanɩ, kɔ nyrʋgbapʋ 'plɔplɔ ‑ye 'hɛɛn. Nyrʋgbapʋ 'bii a ‑gbɛ, ʋ mɔ dɛkɔnyrʋ'ʋ nɩ, 'ʋʋ 'waa kʋkɔ‑tɔplɩ nu, 'ʋʋ ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn 'mʋ ‑hɛ.

‑Yusu po la 'dɩdɔnyɔ a ‑talʋdʋ

(Matie 13.1-23; Makɩ 4.1-20)

4 'Ɛ nɩ 'dɩɔ 'bɔ nɩ 'o, 'ke nahuiin 'le 'mʋ ‑hɔn, 'ʋʋ ‑Yusu ye mu, nahuin 'plɔplɔ 'ʋ ꞊glaa 'le ꞊nɔ. ‑Ye ɔ nyu ye po ‑talʋdʋ, ɔ nɔ: 5 «Ɛ kɔ la ‑nyrɔwɔ ꞊de, nyɩbɛyu ꞊de, 'ɔ mu la 'a ‑tɔplɩ 'dɔ wɔn. Ɔ nyi lɛ 'nɩ ‑gbla, 'ke 'le 'a ‑ci 'kwli 'mʋ. ‑Tɛ ɔ nyi lɛ ‑gbla, ‑ye 'ke ꞊ɩ ‑ye bi 'o 'hru wlɔn lɛ, nahuin 'ʋ nyi klɛ na, nʋblɩ 'ɩ di 'le, 'ɩ di. 6 Gblo a 'hɔn a nɔnɔ, ɔɔ lɛ ‑gbla, ‑ye 'ke ɔ bi 'o ‑tʋtʋtɩɔ ꞊nʋ ke, ‑ɔ kɔ gbo 'hɩɔ 'pa nɩ 'le, 'ɔ ‑hlɛntie ‑tɛɛ, 'ɔ ꞊ga ‑wɛ. Kɛɛ, ‑tɛ 'dɩdɔ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ ꞊ga, ‑ye ɩ 'yrɔ nɩ, ‑ɛ nue, ‑tʋtʋtɩɔ a ‑gbɛ, ɔ 'de 'nie kɔ. 7 Gblo a ta a nɔnɔ, ɔɔ lɛ ‑gbla, ‑ye 'ke ɔ bi 'le 'witi a ꞊gagɛi ‑gbahlɔn. ‑Tɛ 'dɩdɔ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ ꞊ga, ‑ye 'witilili ꞊nʋ, ɩ 'ya 'o ꞊o, 'ɩ 'bui 'lu lɛ. 8 Gblo a ‑hɛn a nɔnɔ, ɔɔ lɛ ‑gbla, nɔ‑ bi 'o ꞊hapʋ‑tʋtʋ ke. ‑Tɛ 'dɩdɔ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ ꞊ga, ‑ye ɩ ku nɩ ‑tɛɛ, 'ɩ po 'hlɛ. 'A 'hlɔɔ ‑do, ɔ po 'yɔ a (100) ‑wlɩɩ ꞊hun.» ‑Ye kɛ ‑Yusu nyu 'klɛɛ ye po: «'Bɩa 'ba kɔ ‑tɩ'wɔnnʋa, ‑ye ba 'wɔn ‑tɩ ‑dodo.»

9 ‑Ye ‑Yusu a ‑naagbopʋ nyo wlɔn 'nɩ ꞊gba, ʋ nɔ: «‑Talʋdʋ ‑gbo, ‑n po 'klɛɛ, dɛ tio‑ ʋ ꞊hɛn 'nyrɛ 'le?» 10 ‑Ye ɔ nɔ: «'A mʋ ‑gbo, ‑ʋ mɔ 'na ‑naagbopʋ, Nyɩsʋa nye 'nɩ nu, 'aa Nyɩsʋa a ‑tɩ 'mʋ lɛ yrii, ‑tɛ ɔɔ nu, 'ɔ kɔɔ nahuin win ke. Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ ‑hli nahuin ke 'yi. Nahuin ‑gbo, ‑ʋ 'nɩnɩ naa 'mʋ ‑wɔn, ʋ ‑mɛ ‑ye, 'ke ʋ nyi 'le ‑talʋdʋɩɩ ‑do 'kwli 'mʋ 'wɔɔn. Ɩ ‑do a ‑gbɛ, nɩ‑ ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

Ʋ nyi 'nɩ 'ye ‑tɛɛ,

kɛɛ, ʋ 'nɩ yrii ꞊le lɛ,

'ʋ nyi ‑wɛ 'wɔn ‑tɛɛ,

kɛɛ, ʋ 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ.»

11 ‑Ye ɔ nyu lele 'nɩ le, ɔ nɔ: «Dɛ ꞊nʋ, ‑talʋdʋ a ‑gbɛ, ʋ ꞊hɛn 'nyrɛ, nɛ‑ ‑gbo: 'Dɩdɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ, nɩ‑ mɔ Nyɩsʋa a wintɛ. 'Dɩdɔnyɔ ꞊nʋ, nɔ‑ mɔ nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ Nyɩsʋa a wintɛ ‑wɔn lɛ na. 12 ‑Ye 'hru ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ wlɔn ɩ bi 'o lɛ, 'plɩɩ nʋblɩ 'ɩ di 'le, 'ɩ di, nʋ‑ mɔ nahuin ‑gbo, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a wintɛ 'wɔn, 'plɩɩ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka, 'ɔɔ 'le di, 'ɔɔ 'le ꞊nʋ Nyɩsʋa a wintɛ a ‑gbɛ ꞊wlʋ ke ‑ha, ‑ɛ die nu, ʋ 'nɩ ꞊han Nyɩsʋa a wintɛ a ‑gbɛ ꞊wlʋ ye kuo, Nyɩsʋa 'nɩ ꞊hiun waa. 13 ‑Ye ‑tʋtʋtɩɔ ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'o 'hɩɔ 'pa ke, ‑ɔ kɔ ke 'dɩdɔ‑tɔplɩ ‑ye ꞊nʋ, ɩ bi ‑wɛ 'o, nɔ‑ mɔ nahuin ‑gbo, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a wintɛ 'wɔn, 'plɩɩ ‑ʋ nye ke wɛɛn, 'ke 'le plɔ a bleelɛ 'kwli 'mʋ, 'plɩɩ ‑ʋ nye ‑wɛ ꞊wlʋ ye kuo, 'ke 'o ti 'cicrɛi gbi ‑wɔn. Kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑hʋɛ ꞊le, 'ke bɛ po 'ma, 'ke 'le ꞊nʋ ꞊wlʋ ke. Nahuin a ‑gbɛ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka nyu 'mʋ lɛ ꞊tɔ, 'ke bʋ nu dɛ 'kuku, ‑ye ʋ 'kee Nyɩsʋa a wintɛ a ꞊wlʋ a yekuolɛ nɩ. 14 ‑Ye ‑tʋtʋtɩɔ ꞊nʋ, 'witi a ꞊gagɛi nɩ 'o ke, ‑ɔ kɔ ke 'dɩdɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ɩ bi ‑wɛ 'o, nɔ‑ mɔ nahuin ‑gbo, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a wintɛ 'wɔn, 'plɩɩ nahuin a ‑gbɛ 'ʋʋ 'klɔ ke a 'kla‑wliye'yɩya a hrɛtilɛ hrɛti, kɔ 'ʋʋ kʋkɔ‑tɔplɩ ꞊wlɩ klɛ naa, ‑ɩ nyu 'le kɩka 'mʋ po, 'plɩɩ 'waa ꞊wlɩ 'ɩɩ 'klɔ ‑gbo a ‑tɔplɩ ‑ye ‑wɔn lɛ kʋɛ, ‑ɩ kɔ 'tʋ nyu nu. ‑Tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ɩ nue, Nyɩsʋa a wintɛ, 'ɛ 'nɩnɩ nu ‑kʋan, 'ke 'le ꞊nʋ ꞊wlʋ ke, 'plɩɩ 'ɛ hihre lɛ. 15 ‑Ye ꞊hapʋ‑tʋtʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ke 'dɩdɔ‑tɔplɩ ‑ye ꞊nʋ, ɩ bi ‑wɛ 'o, nʋ‑ mɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a wintɛ 'wɔn, kɔ, ‑ʋ nye gbo ꞊tu, 'ke 'le ꞊hapʋ꞊wlʋ ke, 'plɩɩ 'ʋ nye mɛ lɛ ‑ha, 'ke bɛ nu ‑kʋan 'ɛ nɩ ti, 'ke 'le ꞊nʋ ꞊wlʋ ke.»

‑Yusu po la lele 'napɩ a ‑talʋdʋ

(Makɩ 4.21-25)

16 Kɛ ‑Yusu nyu lele ye po: «Nahuon 'bɔ 'bɩa 'napɩ, ɔ 'nɩ ꞊jre ꞊le kaka 'lu gbo, kɔ, nahuon 'bɔ 'bɩa 'napɩ, ɔ 'nɩ ꞊tue ꞊le 'le ‑bɛlɛ gbo. Kɛɛ, 'ke ɔ nye 'le dɛ 'klɔ gbo ꞊tu, ‑ɛ die nu, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'le kayu gbo pa, ʋ 'mʋ lɛ yrii. 17 ‑Tɔplɩ 'bii, ‑ɩ ‑hli, ɛ di kɔ ‑nyrɔwɔ, ɩ 'mʋ pepe' 'mʋ lɛ bi, kɔ, ‑tɔplɩ 'bii, nahuon ꞊de 'de o yi, ɛ di kɔ ‑nyrɔwɔ, ɩ 'mʋ 'mʋlɛyriilɛ kɔ, 'plɩɩ ɩ 'mʋ ‑wɛ pepe' 'mʋ lɛ bi. 18 Nyɩsʋa a wintɛ, 'nɩɩ ‑wɔn lɛ na, ba ꞊tue 'yie. ‑Tɛ a di 'a 'wʋnwɔn nu, kɛ Nyɩsʋa di 'a mʋ 'a 'mʋlɛyriilɛ nu. Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ Nyɩsʋa a wintɛ nʋa ye gbo po, Nyɩsʋa die 'nɩ nu, ɔ 'mue 'mʋ lɛ yrii, ɛ 'mʋ 'o ‑tɛ ɔ nu o 'a 'wʋnwɔn 'mʋ ‑hi. Kɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ pue nʋa ye gbo, ɔ 'nɩ yrie ꞊le 'mʋ lɛ nɩ gbe, ꞊betɩ bɔ plɛ, ɔ nye 'mʋ lɛ 'nɩ yrii.»

‑Yusu a 'dii kɔ 'a 'dɩayuo 'hɛɛn

(Matie 12.46-50; Makɩ 3.31-35)

19 'Ke ʋ nɩ 'le kayuu ‑do a ‑gbɛ gbo, ‑Yusu a 'dii kɔ 'a 'dɩayuo nyɩbɛpʋ 'hɛɛn 'ʋ nyre 'o, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'ye. Kɛɛ, nahuin a ‑huhuo‑tɩ, ʋ 'die 'le ‑wɛ bʋ nyre 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ. 20 ‑Ye nahuin lo nɩ, ʋ nɔ: «'Ye kɛ, ‑na 'dii kɔ ‑na 'dɩayuo, 'ke ʋ nɩ 'le ‑patʋ 'mʋ, 'ʋʋ ‑hʋa bʋ 'ye ‑mʋ.» 21 ‑Ye ɔ nɔ: «Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a wintɛ nʋa ye gbo po, 'plɩɩ ‑ʋ nye nu, nʋ‑ mɔ ‑wɛ 'na 'dii kɔ 'na 'dɩayuo.»

‑Tɛ ‑Yusu nyra la ‑hlonpʋ gbo

(Matie 8.23-27; Makɩ 4.35-41)

22 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑Yusu 'ya 'le 'blagbe wlɔn, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn. Kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «‑Ba ꞊ta 'le 'yru a 'pɩa ‑ye ꞊nʋ ke!» 'ʋ mu. 23 ‑Tɛ ʋʋ 'klɛɛ mu, ‑ye ‑Yusu bi 'mʋ ŋmla. Tii ‑do a ti 'yri, 'ke 'le 'yru a ‑gbɛ ke, ‑ye ‑hlonpʋ cɛ 'le ꞊le. ‑Ye 'blagbee 'le 'nɩ 'yii, 'ke 'o 'yru a 'dʋɩ ‑wɔn, ɛɛ ‑hʋa bɛ ꞊mɩɛ, 24 'a ‑naagbopʋ 'ʋ 'yɩyɔ 'o 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ʋ ‑hɩɔ ŋmla 'mʋ, ʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, ‑aa gbo mu 'nɩ ‑wɛ,» ‑Yusu 'ɔ 'ba ye 'mʋ, 'ɔ 'prɛɛ 'le ‑hlonpʋ kɔ 'yru a 'dʋɩ 'hɛɛn ‑wɔn, 'ke 'le win 'yaklɩkɔ 'kwli 'mʋ. Bɔ po 'klɛɛ wun, ‑ye 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɩ ‑wan gbo ke, pepe 'ɛ nyra gbo. 25 ‑Ye kɛ ‑Yusuu 'a ‑naagbopʋ ye po: «'Bɩa 'nɩɩ 'a mʋ 'ye, ɛ 'we ꞊nɔ ye, a 'de Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo.» 'A ‑naagbopʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ 'ta 'mʋ gblɛ, 'ɩ saka ꞊nʋ, 'ʋʋ 'mʋ lɛ 'pʋprɛ, ʋ nɔ: «Ba 'ye kɛ nahuon ‑gbo. Ɔɔ 'le ‑hlonpʋ kɔ 'yru 'hɛɛn ‑wɔn 'nɩ 'prɛɛ, 'ɩ nyo ‑wɛ 'o ꞊tuu.»

‑Tɛ ‑Yusu ꞊gbla la nahuon ꞊de, 'kuo ‑hʋɩn nɩ la 'o ke 'mʋ

(Matie 8.28-34; Makɩ 5.1-20)

26 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye ʋ nyre 'le Galileblʋgba a 'yru a 'pɩa ꞊nʋ ke nɩ, ‑ɔ mɔ Gelasakʋɛ a 'blʋgba. 'Blʋgba a ‑gbɛ, ɔ 'bɛ Galileblʋgba 'mʋ 'yi. 27 ‑Yusu bɔ ꞊tɩ 'klɛɛ 'le 'blagbe wlɔn, ‑ye nyɩbɛyu ꞊de, nɔ‑ ‑hɔn 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, 'ɔ muo ye 'mʋ 'bɛ wɔn. Nahuon a ‑gbɛ, 'kuo ‑hʋɩn nɩɔ 'o ke 'mʋ, 'ɔɔ ꞊nɔ ꞊sʋɛ ꞊tue. Kʋɛ la 'le gbo, ɔ 'nɩ pue ꞊le wlawlʋ, kɔ, ɔ 'de ‑wɛ 'le kayu ꞊de gbo 'ti, kɛɛ, 'ke ɔ 'ti 'le 'dɛɛi ‑gbahlɔn, ‑ɩ nɩ 'le dʋgbɩ 'kwli 'mʋ. 28-29 ‑Nyrɔwɩ ‑ye 'kwli 'mʋ, 'ku ‑hʋan 'ʋ nyo 'yi klɛ 'ya, nahuin 'ʋʋ la 'cɩɩn nu, 'ʋʋ la 'a bʋɩ mʋa, kɔ, 'ʋ nyo la ‑wɛ 'le kɩ dabʋɩ 'mʋ lɛ po. Kɛɛ, ɩ 'bii ꞊nʋ, nahuon a ‑gbɛ, ɔ nyi la lɛ 'nɩ cɩcɛ, 'ku ‑hʋan 'ʋ nyo 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ gba, ‑tɛ nahuin ꞊de 'de 'le 'ti. ‑Tɛ ɔ 'ye 'klɛɛ ‑Yusu, ‑ye ɔ 'yɩyɔ 'o 'mʋ gbo 'hʋɩn, 'ɔ blɔ kwlɩ ye gbo, ‑ɛ die nu, ‑Yusu 'muo 'mʋ ‑hɛ, ‑Yusu 'ɔ le 'ku ‑hʋan a ‑gbɛ, 'ke bʋ ‑hɔn 'o nahuon a ‑gbɛ 'ke 'mʋ, nahuon a ‑gbɛ, 'ɔɔ 'le win 'yaa, ɔ nɔ: «‑Yusu, Yrayrɩnyɩsʋa a 'Yu, dɛ tio‑ ‑n ‑hʋa ‑bo nu 'mʋ 'mʋ 'le? 'Nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, ꞊nɩ ꞊tue 'le 'mʋ ꞊sʋɛ.» 30 ‑Ye ‑Yusu nyo wlɔn 'nɩ ꞊gba, ɔ nɔ: «‑Na 'dʋ 'le?» ‑Ye ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Na 'dʋ mɔ dakʋ.» Kɛ ɔ po, ‑ɛ nue, 'kuo ‑hʋɩn 'plɔplɔ, nɔ‑ bi 'o ꞊nɔ ke 'mʋ. 31 ‑Ye 'kuo ‑hʋɩn a ‑gbɛ, ɔɔ ‑Yusu lɛ 'nɩ 'batɩ, ɔ nɩ lo 'le, 'ke bɔ mu 'le 'hʋɔ ꞊nʋ wlɔn, ‑tɛ ꞊sʋɛ a 'yiye nɩ 'le.

32 'Ke 'o ‑tɛgbii ‑do a ‑gbɛ, dʋgba nɩ 'o, 'a ꞊tɩɔ ‑ye 'ɔ bi 'le 'yru ‑wɔn. 'Ke bʋɩcɩ a ꞊ju gblaka nɩ 'o, 'ʋʋ lɛ wa. ‑Ye 'kuo ‑hʋɩn a ‑gbɛ, ɔɔ ‑Yusu lɛ 'nɩ 'batɩ, ɔ nɔ: «Wɛɛn ke, 'ke ‑ba bi 'o bʋɩcɩ ꞊nʋ ke 'mʋ!» ‑Ye ‑Yusu wɔn nɩ, 33 'kuo ‑hʋɩn a ‑gbɛ 'ɔ ‑hɔn 'o nahuon a ‑gbɛ ke 'mʋ, 'plɩɩ 'ɔ bi 'o bʋɩcɩ ꞊nʋ ke 'mʋ, bʋɩcɩ a ꞊ju 'bii a ‑gbɛ, 'ʋ 'gba ci lɛ, 'ʋ ꞊tɩ dʋgba, 'ʋ bi 'yru 'mʋ lɛ, 'ʋ 'kʋkʋ lɛ.

34 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ bʋɩcɩ a ‑gbɛ naa, ‑tɛ ʋ 'ye ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn, ‑ye ʋ 'gba lɛ ci, 'ʋ nyi ‑wɔn lɛ na, 'ke 'le 'dɩɛ 'mʋ, kɔ ‑gligbɩ ke. 35 'Plɩɩ nahuin 'mui mu 'wɔn, ‑ye ʋ di 'le ꞊le, ʋ 'mʋ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ 'ye, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn. ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, ‑ye 'ke ʋ yɛ 'o nahuon a ‑gbɛ gbo, ‑ɔ kɔ ke 'mʋ 'kuo ‑hʋɩn ‑hɔn wɛn 'o 'mʋ, 'ɔ nɩ 'o ‑Yusu a bʋɩ ꞊hlɔn gbo, 'ɔ pue wlawlʋ. Ɔ 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, hanhɩn 'de ‑hlɩn a nue. Nahuin a ‑gbɛ bʋ 'yo 'klɛɛ, ‑ye hʋannʋ biu 'le 'kwli 'mʋ. 36 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'ye ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn, ʋ nyi nahuin ꞊nʋ ‑wɔn yrɛ 'nɩ na, ‑ʋ di ‑ta 'ye wɔn, ‑tɛ ‑Yusu nu, 'ɔ bla 'kuo ‑hʋɩn ꞊nʋ lɛ, ‑ɔ nɩ 'o nahuon a ‑gbɛ ke 'mʋ. 37 ‑Ye nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ 'ti 'le 'blʋgba a ‑gbɛ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Gelasakʋɛ a 'blʋgba, ʋʋ ‑Yusu lɛ 'nɩ 'batɩ, 'ke bɔ ‑hɔn 'le 'waa 'blʋgba ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɛ nue, hʋannʋ biu 'le 'kwli 'mʋ. ‑Ye ‑Yusu 'ya 'le 'blagbe wlɔn, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ mu.

38 Kɛɛ, nahuon ꞊nʋ, 'kuo ‑hʋɩn ‑hɔn wɛn 'o ke 'mʋ, ɔɔ ‑Yusu lɛ 'nɩ 'batɩ, 'ke bɔ naa ꞊nɔ ‑wɔn. Kɛɛ, ‑Yusu 'die ke wɛɛn, ɔ nɔ: 39 «꞊Hɩan ‑wɔn, ‑bo mu 'le ‑na 'dɩɔ 'mʋ, 'ke 'le ‑na 'dʋkʋɛ ‑wɔn, ‑bo na ‑tɔplɩ gblakɩ 'bii ꞊nʋ a ‑tɩ ‑wɔn lɛ, Nyɩsʋa nu ‑mʋ 'mʋ.» Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ bi wlɔn 'hru, 'ɔ mu 'le 'a 'dɩɔ 'mʋ. ‑Ye ‑tɔplɩ gblakɩ 'bii ꞊nʋ, ‑Yusu nu ꞊nɔ 'mʋ, nɩ‑ kɔ ‑tɩ, ɔɔ ‑wɔn lɛ na.

‑Tɛ ‑Yusuu ‑ha la Sayilu a 'yu 'klɔ, kɔ, ‑tɛ nyrʋgba ꞊de, dablogbo‑wɛkʋɛɛ la nu, ɔ 'tʋ la ‑Yusu a wlawlʋ lɛ, 'plɩɩ 'a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ la

(Matie 9.18-26; Makɩ 5.21-43)

40 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑Yusu ‑hɔn 'le 'yru a 'pɩa ‑ye ꞊nʋ ke 'mʋ, nahuin 'plɔplɔ, nʋ‑ 'bɩɔ ye 'mʋ, ‑ɛ nue, ʋ 'bii, ʋ nyo 'nɩ ‑pre. 41 Bʋ nɩ 'klɛɛ 'o gbo, ‑ye nyɩbɛyu ꞊de, nɔ‑ nyre 'o. 'A 'dʋ mɔ Sayilu. Ɔ mɔ Nyɩsʋa a kayu a nyɩgblakaa nɩ. ‑Tɛ ɔ nyre 'klɛɛ 'o, ‑ye ɔ bla gbo kwlɩ, 'ke 'o ‑Yusu ye, 'ɔ nyo lɛ 'batɩ, 'ke bɔ di 'le 'a ‑tɛ. 42 Nyɩbɛyu a ‑gbɛ, ɔ kɔ 'yu nyrɔyuu ‑do. Ɔ ‑wɛ 'le bɔ kɔ 'yrɩɩ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn nɩ. Nɔ‑ɔ ‑hʋa ‑bɔ 'kʋ. ‑Ye ‑Yusu wɔn nɩ, ɔ kɔ nyɩbɛyu a ‑gbɛ 'hɛɛn 'ʋʋ mu, nahuin 'plɔplɔ 'ʋ nyo 'le yrɛ 'nyɩnyraa.

43 ‑Ye 'klɛɛ, 'ke 'le nahuin a ‑gbɛ ‑hɛyri, 'ke nyrʋgba ꞊de nɩ 'le. Nɔ‑ 'kʋɛɛ nu. 'A 'kʋɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ dablo bɔ nyo gbo ‑wɛ. ‑Tɛ 'kʋɛ a ‑gbɛ, ɛ 'tatɩ la 'a nunue, 'a 'yrʋ a ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn a nʋnʋ nɩ kɛ gbo. 'A 'hʋɩn a ‑gbɛ a ‑tɩ, 'ɔ na la ‑datapʋ a gblegblei yrɛ, 'a 'wli 'bii 'ɩ ‑wɛ la ꞊nɔ kwa lɛ. Kɛɛ, nahuon ꞊de 'de la 'le 'a pɩalɛ ‑wɛ. 44 Nyrʋgba a ‑gbɛ, nɔ‑ mu 'o ‑Yusu ke 'mʋ, 'ɔ 'tʋ 'a wlawlʋ a bʋgbodɛ lɛ. ‑Ye tii ‑do a ti 'yri, dablo 'kee 'a gbo‑wʋwɛ nɩ. 45 ‑Ye ‑Yusu ꞊gba wlɔn, ɔ nɔ: «Nyɔ‑ 'tʋ 'mʋ lɛ 'le?» Nahuin 'bii 'nɩ ꞊ga, ‑ye Piɛlɩ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ ꞊glaa 'le ‑mʋ, ʋ ‑huo nɩ, 'plɩɩ 'ʋʋ 'le ‑mʋ yrɛ 'nyɩnyraa.» 46 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Nahuon 'tʋ 'mʋ lɛ, ‑ɛ nue, 'n yree nɩ, ‑ɛ mɔ, 'klɩ ‑hɔn 'le 'mʋ 'mʋ.» 47 Nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, ɔ bi 'mʋ pepe', hʋannʋ 'ʋ bio 'le 'kwli 'mʋ, 'ɔ 'yɩya 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ɔ blɔ kwlɩ ye gbo, 'ɔ le ꞊nɔ, 'ke 'o nahuin 'bii ye, ‑tɩ ‑kɔ ‑tɩ 'ɔ 'tʋɔ lɛ, kɔ, ‑tɛ 'a kʋɛ nu ‑wʋwɛ tii ‑do a ti 'yri, 'ɔ nɩ ‑wɔn lɛ. 48 ‑Tɛ ‑Yusu 'wɩn 'klɛɛ, ‑ye ɔ nɔ: «'Na 'yu o, ‑tɛ ‑n kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye a ‑tɩ, 'nɩ ‑wɔ ‑na 'kʋɛ. ‑N ‑wɛ 'le ‑bo mu nɩ, 'ke 'le plɔ a bleelɛ 'kwli 'mʋ.»

49 Win nɩ 'le ꞊nɔ wlɔn, nahuon ꞊de 'ɔ ‑hɔn 'le nyɩgblaka Sayilu a ‑tɛ 'mʋ, ɔ nɔ: «Sayilu, ‑na 'yu nyrɔyu gbi ‑nɩ wɛn, ɔ 'kʋ nɩ. 'A ‑tɩ, ‑ha Tɔɔnyɔ ‑Yusu mɛ lɛ, ꞊betɩ ‑n dio 'ku 'mʋ ‑ha.» 50 'Plɩɩ ‑Yusu 'mʋ ‑tɩ a ‑gbɛ mu 'wɔn, ‑ye ɔ le Sayilu, ɔ nɔ: «‑Na ꞊wlʋ nɩ bi 'le ꞊hlɔn, kuo 'mʋ ꞊wlʋ yee ‑do, ɔ di 'hrɩ 'klɔ.» 51 ‑Tɛ ʋ nyre 'le Sayilu a ‑tɛ, ‑ye ‑Yusu 'die ke wɛɛn, 'ke nahuin ‑ye kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, bʋ pa 'le, 'bɛ 'de 'a ‑naagbopʋ Piɛlɩ, kɔ Saan, kɔ Sakɩ, kɔ 'yu a ‑gbɛ a bu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn. 52 Nahuin 'bii po popowlii, 'ʋʋ wɔlɩ lɛ nu, 'yu a ‑tɩ. ‑Ye ‑Yusu nɔ: «A nɩ we 'le! Ɔ 'de 'kʋ. Ŋmla'a nɩ, ɔɔ ŋmo.» 53 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ʋ nyo 'nɩ 'caa, ‑ɛ nue, ʋ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'yu 'kʋ nɩ. 54 ‑Yusu ‑mɛ ‑ye, ɔ klɩ 'yu a ‑gbɛ a dabʋ gbo, 'ɔ 'yaa 'le win, ɔ nɔ: «'Yu o, 'ba ye 'mʋ!» 55 'a ‑hihiu 'ʋ bi 'o lele ꞊nɔ ke 'mʋ, tii ‑do a ti 'yri, 'ɔ 'ba ye 'mʋ, ‑Yusu 'ɔ le 'a 'dʋkʋɛ, ɔ nɔ: «Ba ‑nyo dididɛ, ɔ 'mue di.» 56 ‑Ye 'a bu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn, ɩ saka ꞊nʋ nɩ. Kɛɛ ‑ye ‑Yusu tiu nɩ, ɔ nɔ: «Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, a nɩ le 'le nahuon ꞊de.»

9

‑Tɛ ‑Yusu le la 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn, 'ke bʋ nu la 'hɔn ‑hɔn, 'plɩɩ bʋ gba la Nyɩsʋa a ‑tɩ 'dɩɛ klɛ

(Matie 10.5-15; Makɩ 6.7-13)

1 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu 'kukue 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ lɛ, 'ɔ ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ, 'ke bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn lɛ, ‑ɔ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ, kɔ, 'ke bʋ ‑wɔ nahuin a 'kʋɛi, 2 'ɔ lu, 'ke bʋ na 'dɩɛ klɛ, bʋ ꞊tui nahuin ye, ‑tɛ Nyɩsʋa di nahuin a win a kekɔɔlɛ nu, kɔ, bʋ ‑wɔ nahuin a 'kʋɛi. 3 Kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'Bɩa 'baa 'dɩɛ klɛ na, a nɩ gba 'le dɛ ꞊de, mɔ, a nɩ gba 'le kotu*, kɔ blɔ, kɔ dididɛ, kɔ 'wliyɛ, kɔ, a nɩ gba 'le wlawlʋ a 'hɔn a nʋnʋ. 4 'Bɩa 'ba nyre 'le 'dɩɔ ꞊de 'mʋ, kayu ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ gbo ʋ di 'le 'a mʋ paa, 'ke ba nɩ 'le ‑nɩnɩ, a 'mʋ 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ ‑hɔn. 5 'Bɩa 'ba mu 'le 'dɩɔ ‑ye 'mʋ, 'bɩa 'bʋ 'de 'a mʋ kwa 'ble, ‑ye ba ‑hɔn 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ. 'Baa mu, ‑ye ba bʋbla 'a nɩ bʋɩ, ‑ɛ die nu, 'pupu 'mʋ 'o 'a nɩ bʋɩ 'hʋɩn 'mʋ lɛ ‑hɔn, a 'mue nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a yrʋ 'bʋ yɛ ꞊nʋ, ‑ye nʋ‑ʋ nɩ, ‑ʋ nue 'waa dɩɔnʋ ‑wɔn.»

6 ‑Tɛ ɔ ‑wɔ 'klɛɛ 'waa tiilɛ ‑wɔn, ‑ye 'a ‑naagbopʋ bi 'klɛɛ wlɔn 'hru, 'ʋʋ 'dɩɛ 'bii klɛ na, 'ʋʋ nahuin Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ pue, 'plɩɩ 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de, 'ʋʋ 'hʋɩnhrennyʋ a 'kʋɛi ‑wɔ.

‑Gʋlʋnʋma Helɔdɩ, ɔɔ 'a dɩɔnʋ wlɔn 'nɩ ꞊gba, nahuon a gblo tio‑ ‑Yusu 'ya 'mʋ

(Matie 14.1-12; Makɩ 6.14-29)

7 Ti a ‑gbɛ 'yri, Galileblʋgba a ‑gʋlʋnʋma, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Helɔdɩ, ɔ 'wɔn ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ nɩ, ‑Yusu nu, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn. Dɛ bɔ di 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, 'ke 'o ‑Yusu a ‑ta 'mʋ, ɔ 'die yi, ‑ɛ nue, kɛ nahuin ‑yee po: «Saan Batisɩɩ nɩ. ‑Tɛ ɔ 'kʋ la, ɔ 'hrɩ lele 'klɔ.» 8 ‑Ye kɛ ꞊ʋ ‑ye ‑wɛ po: «Eli, ‑ɔ mɔ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ, nɔ‑ 'hrɩ lele 'klɔ.» Kɛ ꞊ʋ ‑yee lele po: «Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ ‑ye, ‑ɔ 'kʋ la, nɔ‑ 'hrɩ lele 'klɔ.» 9 Helɔdɩ ‑mɛ ‑ye, kɛ ɔɔ po: «Saan, 'n le o nahuin, bʋ 'bɛ o 'o 'a 'lu. 'A ‑tɩ, nahuon ‑gbo, ‑ɔ kɔ 'dʋ 'nɩɩ 'wɔn, ‑ɔɔ ‑tɔplɩ 'bii ‑gbo nu, nahuon a gblo tio‑ ɔ 'ya lele 'mʋ?» Nɛ‑ nue, 'ɔɔ ‑Yusu a 'yiye lɛ ꞊mɔ.

‑Tɛ ‑Yusu wloo la 'flɔɔ, 'ke 'o nahuin a 'milowɩɩ ꞊hun ye, 'ʋ dio la, 'ʋ ꞊mra la

(Matie 14.13-21; Makɩ 6.30-44; Saan 6.1-14)

10 ‑Tɛ ‑Yusu le o 'a ‑wɔnnaanyʋ, 'ke bʋ na o 'dɩɛ klɛ, ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋ le ‑Yusu ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ʋ nu, 'ɔ gbʋ, 'ʋ mu 'le ‑tɛgbi, 'dʋ bii 'le ye, 'ke 'o 'dɩɔ ꞊nʋ ꞊hlɔn, ʋʋ Bɛtɩsaida daa. 11 Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ʋ hie wɛn 'o gbo, ʋ 'wɩn nɩ, ‑tɛgbi ꞊nʋ, ‑Yusu mu 'o, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, 'ʋ kʋ ‑wɔn. Nahuin 'bii a ‑gbɛ, ‑ʋʋ 'le lɛ di, ‑Yusu 'blu kwa ‑tɛɛ, kɔ, 'ɔ tʋɛ ꞊nʋ, ‑tɛ Nyɩsʋa di nahuon a win a kekɔɔlɛ nu, kɔ, nahuin, ‑ʋ kɔ kɩkla, 'ɔ ‑wɔ 'waa 'kʋɛi.

12 ‑Tɛ 'tɔɔ ‑wɔn, ‑ye ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ, ʋ 'yɩya 'o ‑Yusu 'mʋ gbo 'hʋɩn, ʋ nɔ: «Le nahuin ‑gbo, 'ke bʋ mu 'le 'dɩɛ kɔ ‑gligbɩ 'hɛɛn klɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'le gbopɛɛlɛ kɔ dididɛ 'hɛɛn lɛ ꞊mɔ, ‑ɛ nue, ‑tɛgbi ‑gbo, ‑a nɩ nɔ, 'dʋ bii nɔ ye.» 13 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu nɔ: «'A nɩ ‑gbɛ, ba ‑nyu dididɛ!» Ʋ nɔ: «'Flɔɔkuii ꞊hun kɔ ‑hriin 'hɔn gbii ‑do, nɩ‑ nɩ mɔ. 'Bɩa ꞊ba 'de didi‑tɔplɩ mu ‑tɔ, 'ke 'o nahuin 'bii ‑gbo ‑wɔn, ‑a 'die 'le ‑wɛ ‑ba ‑nyu dididɛ.» 14 'Ke 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, nyɩbɛpʋ a (5'000) 'milowɩɩ ꞊hun nɩ 'le.

‑Ye kɛ ‑Yusuu 'klɛɛ 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «Ba le ꞊nʋ, bʋ nu dui, bʋ nɩ gblɛ, duu ‑do, bʋ ‑wɛ 'le ‑wlɩɩ 'hɔn ꞊tu 'o ‑pu (50).» 15 Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu le ꞊nʋ, nɛ‑ ʋ nu, 'ʋ le nahuin, 'ke bʋ nɩ gblɛ. 16 ‑Tɛ ʋ nɩ 'klɛɛ gblɛ, ‑ye ‑Yusu 'ba 'flɔɔkui ꞊hun kɔ ‑hriin 'hɔn a ‑gbɛ 'mʋ nɩ, 'ɔ 'ba 'lu ye 'mʋ, 'ɔɔ 'le yrayrɩ lɛ ta, 'ɔ ‑nye Nyɩsʋa 'wio, 'ke 'o dididɛ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ, 'ɔ 'bɩ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɔ ‑nyi 'a ‑naagbopʋ, 'ke bʋ wii nahuin a ‑gbɛ 'mʋ lɛ, 17 nahuin a ‑gbɛ, 'ʋ di dɛ ‑didi, ʋ 'bii, 'ʋ ꞊mra. ‑Tɛ ʋ ‑wɔ dɛ lɛ, ‑ye didi‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ hie gblɛ, ‑naagbopʋ 'ʋ 'kukui lɛ, 'ʋ 'yie 'le ‑tʋgbɩwɩɩ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn.

Piɛlɩ nɔ 'nɩ, ‑Yusu mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'a dakʋ ye ya

(Matie 16.13-19; Makɩ 8.27-29)

18 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑Yusu bii ye, 'ɔɔ Nyɩsʋa da, 'a ‑naagbopʋ 'ʋ mu 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, 'ɔ ꞊gbʋ wlɔn, ɔ nɔ: «Nahuin nɔ dɛ‑, nahuon a gblo tio‑ 'n 'ya 'klɛɛ 'le?» 19 ‑Ye ʋ ꞊tuo ꞊wɔn, ʋ nɔ: «꞊Ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, ‑mɔ mɔ Saan Batisɩ, ‑ɔɔ o nahuin 'nie 'lu lɛ po. ꞊Ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Eli. ꞊Ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ ‑yee nɩ, ‑ɔ 'kʋ la, ti ‑hi la a ti 'yri, 'plɩɩ ‑ɔ 'hrɩ lele 'klɔ.» 20 ‑Ye ɔ ꞊gbʋ wlɔn, ɔ nɔ: «A ‑mɛ ‑ye, a nɔ 'nɩ, nahuon a gblo tio‑ 'n 'ya 'klɛɛ 'le?» ‑Ye Piɛlɩ nɔ: «‑Mɔ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya.»

‑Tɛ ‑Yusu ꞊tui la, ‑ɛ mɔ, ɔ di 'nɩ 'kʋ, 'plɩɩ ɔ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ

(Matie 16.20-28; Makɩ 8.30–9.1)

21 ‑Ye ‑Yusu, ɔ tiu nɩ ‑tɛɛ, ɔ nɔ: «A nɩ le 'le nahuon ꞊de, nahuon a gblo tio‑ 'n 'ya 'mʋ!» 22 ‑Ye kɛ ɔɔ lele ꞊nʋ ye po: «'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n kɔ ꞊bo 'ye ‑tado ꞊sʋɛ 'dɔ. 'Blʋ a nahuin, kɔ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, ʋ kɔ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn, ʋ kɔ bʋ yraa ‑tado 'mʋ, kɔ, ʋ 'mʋ 'mʋ 'la. 'Bɩa 'nɩ 'kʋ, ‑nyrɔwɩɩ 'hɔn, ‑nyrɔwɔ a ta a nɔnɔ 'mʋ, Nyɩsʋa kɔ bɔ ‑ha 'mʋ 'klɔ.»

23 ‑Ye nahuin 'bii, ‑ʋ nɩ 'o, kɛ ɔ nyu ye po: «Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ nye ‑hʋa, 'ke bɔ naa 'mʋ ‑wɔn, ‑ye ɔ nɩ kʋɛ 'le 'a ‑gbɛ a 'lu a lɛ‑hielɛ ‑wɔn, kɛɛ, ‑tɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ ꞊nɔ ye ꞊tu, bɔ ꞊tui 'o, bɔ nui 'ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, ꞊betɩ nahuin bʋ plɛ, ʋ 'muo 'la, ‑tɛ ɔ nu, 'ɔ 'ya 'na nahuon 'mʋ a ‑tɩ. 24 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ plɛ, ɔ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bɔ 'waan 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, 'ke 'o 'na ‑ta 'mʋ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ 'bɩa 'bɔ 'kʋ, ɔ di ‑hlɩn 'a 'klɔ yrayrʋ 'nɩ 'waan, 'ke 'le Nyɩsʋa ye. Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ wɛɛn ke, 'ke bɔ 'waan 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, ‑tɛ ɔ nʋɛ 'mʋ 'mʋ a ‑tɩ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, 'bɩa 'bɔ 'kʋ, ɔ di ‑hlɩn kɔ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, 'ke 'le Nyɩsʋa ye. 25 Nahuon 'bɔ kɔ 'klɔ ke a kʋkɔ‑tɔplɩ a pɛpɛ 'bii, 'bɔ 'waan 'a dɩɔnʋ a 'klɔ yrayrʋ, 'ke 'le Nyɩsʋa ye, kɔ, Nyɩsʋa a ‑bati 'bɩ klɩ ꞊nɔ, ‑ye kʋkɔ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ 'nɩ pue ꞊le 'o ꞊nɔ dɛ nɩ. 26 'Bɩa 'baa ‑tʋɩ pɩ, 'ke 'o nahuin a ‑gbɛ ye, 'ke ꞊bo di 'a nɩ Kʋkɔnyɔ 'mʋ 'ya, kɔ, 'ke ba di 'o 'na win 'o ꞊tuu, ‑ye 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, ti ‑kɔ ti 'yri 'n di ‑hlɩn 'le di, 'ke 'le 'na Bu Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'kwli 'mʋ, 'n kɔ 'a lɛleenyʋ 'hɛɛn, ti a ‑gbɛ 'yri, 'n di ‑wɛ pɩ ‑tʋɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'ke ꞊bo ꞊tui, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ mɔ 'na nahuin. 27 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuin ‑ye nɩ 'le, ʋ 'mue ‑hlɩn 'ye, ‑tɛ Nyɩsʋa di nahuin a win a kekɔɔlɛ nu, 'plɩɩ ɛ 'mʋ ‑hlɩn nahuin a ‑gbɛ 'waa 'kʋkʋɛ ke yɛ.»

‑Tɛ ‑naagbopʋ 'ye la ‑Yusu, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'kwli 'mʋ

(Matie 17.1-8; Makɩ 9.2-8)

28 ‑Tɛ ‑Yusu nu lɛ 'pʋprɛ, 'wee ‑do bɛ ‑hi, ‑ye ɔ gba Piɛlɩ kɔ Saan kɔ Sakɩ 'hɛɛn, 'ʋ 'ya 'le dʋgba ꞊de 'lu, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa da. 29 Ʋ nɩ 'le Nyɩsʋa a dɩda 'kwli 'mʋ, ‑ye ‑Yusu a yigbakla 'cɩcɩ nɩ, kɔ, 'a wlawlɩ 'ɩ ‑tʋa 'pʋplɛ gbo, 'plɩɩ 'ɩɩ wlɩn bʋbakɔ. 30 Tii ‑do a ti 'yri, ʋ 'ye nahuiin 'hɔn, ʋ kɔ ‑Yusu 'hɛɛn 'ʋʋ toto po. Nahuin a ‑gbɛ, nʋ‑ mɔ Moise, Nyɩsʋa ‑nye la tetei, 'hɔn a nɔnɔ, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Eli, ti ꞊de ‑hi la a ti 'yri. Nahuiin 'hɔn a ‑gbɛ, ʋ 'kʋ la nɩ, 31 'ʋ 'hrɩɩ 'klɛɛ 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, 'ke 'le ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nʋ. ‑Tɛ Nyɩsʋa ‑hʋa ‑Yusu bɔ nu 'kʋkʋɛ, 'ke 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, nɛ‑ kɔ ‑tɩ ʋʋ ꞊tu. 32 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛɛ 'lu ‑wɔn mue, ‑ye Piɛlɩ kɔ 'a 'bienʋ 'hɛɛn, ʋ bi 'mʋ ŋmla ‑pɛtu. Kɛɛ, ‑tɛ ʋ ꞊wlɛɛ 'yii, ‑ye ʋ 'ye ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ꞊nʋ nɩ, 'ɛ ꞊glaa 'le ‑Yusu kɔ nahuiin 'hɔn ‑nɩ wɛn 'hɛɛn. 33 ‑Tɛ Moise kɔ Eli 'hɛɛn, ʋʋ 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ mu ‑hɔn, ‑ye Piɛlɩ le ‑Yusu nɩ, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke ‑ba nɩ nɔ ‑tɛgbi ‑gbo gbo. ‑Ba po blɛɛ ta, ‑n nɛ blɔ, Moise a nɔnɔ, kɔ Eli a nɔnɔ.» ‑Tɩ bɔ di ꞊tu, ɔ 'di yi. Nɛ‑ nue, 'ɔɔ lɛ 'pʋprɛ nu.

34 Piɛlɩ nɩ 'le 'pʋprɛ kwa 'mʋ, ‑jrugba 'ɔ 'hrɩɩ 'o, 'ɔ ‑hli ‑Yusu kɔ Moise kɔ Eli 'hɛɛn. ‑Tɛ Piɛlɩ kɔ 'a 'bienʋ 'hɛɛn, ʋ 'ye dɛ a ‑gbɛ, ‑ye hʋannʋ biu 'le 'kwli 'mʋ. 35 'Ke 'le ‑jrugba a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'ke Nyɩsʋa a wiin 'le 'mʋ ‑hɔn, 'ɩɩ lɛ po: «Nahuon ‑gbo le, nɔ‑ mɔ 'na 'Yu. Nɔ‑ 'n ‑ha 'le, 'ke 'o 'na ‑kʋan a ‑ta 'mʋ. Ba puo nʋa ye gbo!» 36 ‑Tɛ ʋ 'wɔn win a ‑gbɛ, ‑ye ‑Yusuu ‑do, nɔ‑ ‑naagbopʋ, ʋʋ 'o 'yee. ‑Tɛ ʋ ꞊tɩ 'le dʋgba 'lu, dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu a ‑naagbopʋ 'ye, ʋ 'di ꞊ɔ ꞊de ye ꞊tu, 'ɛ gba 'dai ti.

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la 'yu ꞊nʋ a 'kʋɛ, 'ku ‑hʋan nɩ la 'o ke 'mʋ

(Matie 17.14-18; Makɩ 9.14-27)

37 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋʋ ta ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋ ꞊tɩ dʋgba. Bʋ ꞊tɩ 'klɛɛ dʋgba, ‑ye nahuin ‑huohui di ‑Yusu ye 'mʋ 'bɛ wɔn. 38 'Ke 'le nahuin 'plɔplɔ a ‑gbɛ ‑hɛyri, 'ke nahuon ꞊de nɩ 'le, 'ɔɔ 'le win 'yaa, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ, 'nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, 'ye kɛ 'na 'yu nyɩbɛyu. Nɔ‑ mɔ 'na 'yuu ‑do. 39 Ɛ kɔ ti, 'ku ‑hʋan 'ʋ nyo 'yi klɛ 'ya, 'ʋ nye nu, 'ɔɔ lɛ 'gbugbo, 'ʋ nyo bʋbla 'dɔ, 'ʋ nye nu, hɩɔnpru 'ʋʋ ꞊nɔ wien gbo nyra, 'ʋ nyo ꞊sʋɛ ꞊tue. 'Plɩɩ ʋ 'mʋ 'o ꞊nɔ ke 'mʋ mu ‑hɔn, ɛɛ gba 'dai ti. 40 'N 'batɩ ‑na ‑naagbopʋ lɛ, 'ke bʋ bla 'ku ‑hʋan a ‑gbɛ lɛ, kɛɛ, ʋ 'die 'le ‑wɛ.» 41 Kɛ ‑Yusuu 'klɛɛ 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «'A mʋ mɔ nahuiin nɩ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo, kɔ, ‑ʋ 'de ꞊hapʋdɛ kɔ dɛ 'klan a 'yi'mʋlɛ‑hɩhɩalɛ yi. Tii ‑tie 'n kɔ ꞊bo ‑hi nɔ 'a mʋ ‑hɛyri, 'plɩɩ a 'mʋ Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo 'le? ꞊Be 'n 'kɩɛ die ‑hlɩn 'a mʋ lɛ kikle? Ya 'mʋ ‑na 'yu a ‑gbɛ ye!»

42 ‑Tɛ 'yu ꞊nʋ, ɔɔ 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ gbo 'yɩya, ‑ye 'ku ‑hʋan a ‑gbɛ, ʋ puo ꞊hlɔn, 'ʋ ‑tʋa 'a gblɛ‑huhlilɛ gbo, ‑Yusu 'ɔ 'prɛɛ 'le 'ku ‑hʋan a ‑gbɛ ‑wɔn, 'ke 'le win 'yaklɩkɔ 'kwli 'mʋ. ‑Ye 'ku ‑hʋan a ‑gbɛ, ʋ ‑hɔn 'o 'yu a ‑gbɛ ke 'mʋ nɩ. Kɛ'ɛ nɩ, ‑Yusu nu 'yu a ‑gbɛ a 'kʋɛ a ‑wʋwɔ. 43 Nahuin 'bii, ‑ʋ nɩ 'o, ɩ saka ꞊nʋ nɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'klɩkenɩnɩɛ a ‑ta 'mʋ.

‑Yusu nyi la lele 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ɔ di 'nɩ 'kʋ, 'plɩɩ ɔ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ

(Matie 17.22-23; Makɩ 9.30-32)

‑Tɔplɩ ꞊nʋ, ‑Yusu nu, ɩ 'kɩɛ sɛkɛɛ 'ɛ nɩ nahuon. ‑Ye kɛ ɔɔ 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: 44 «Ba po 'mʋ nʋa ye gbo ‑tɛɛ, ‑tɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ 'klɛɛ 'a mʋ ye mu ꞊tu, a 'mui kwa 'ble: 'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, ʋ kɔ bʋ po 'mʋ nahuin kwa.» 45 ‑Tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu ꞊tu, 'a ‑naagbopʋ 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ. Kɛɛ, ʋʋ pɩ hʋannʋ, 'ke bʋ ꞊gbɔ wlɔn, dɛ tio‑ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ.

Nahuon tio‑ nɩ 'o 'a 'be 'lu ye 'le?

(Matie 18.1-5; Makɩ 9.33-37)

46 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu a ‑naagbopʋ, ʋ nyi wɛn 'mʋ lɛ 'nɩ pupo, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, nahuon tio‑ ‑bɔ nɩ 'o 'a 'be 'lu ye. 47 ‑Yusu ‑mɛ ‑ye, dɛ ꞊nʋ, ʋʋ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ɔ yrie nɩ. ‑Ye ɔ da 'le gbo 'yu gbi, 'ɔ ꞊tuo 'o 'a dɩɔnʋ 'hʋɩn 'mʋ gbo, 48 ɔ nɔ: «'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ‑tɛ 'yu gbi ‑gbo, ɔ nɩ 'mʋ, 'bɔ 'ble 'a nahuon kwa, 'ke 'o 'na 'dʋ a ‑ta 'mʋ, ‑ye 'na ‑gbɛɛ nɩ, ɔ 'ble kwa. Kɔ, nahuon 'bɔ nɩ 'o lele, 'bɔ 'ble 'mʋ kwa, ɔ 'ble ‑wɛ kwa Nyɩsʋa, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ ‑tʋtʋ ke. Nahuon ‑gbo, ‑ɔ 'de nahuon ꞊de, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, sɛyɩ‑sɛyɩ, nɔ‑ mɔ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'o 'a 'bienʋ 'lu ye.»

Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'nɩnɩ ‑wɔn ‑a mʋ ye, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn pɛ

(Makɩ 9.38-40)

49 ‑Ye Saan, ‑ɔ mɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑ye, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ, ‑a 'ye nahuon ꞊de, 'ɔɔ 'kuo ‑hʋɩn lɛ bla, 'ke 'le ‑na 'dʋ 'kwli 'mʋ. ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a lo nɩ, 'ke bɔ 'kee 'a nunue, ‑ɛ nue, ɔ 'nɩ naa ꞊le ‑a mʋ ‑wɔn.» 50 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «A nɩ lo 'le bɔ 'kee, ‑ɛ nue, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'nɩnɩ ‑wɔn 'a mʋ ye, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɔ kɔ 'a mʋ 'hɛɛn pɛ.»

Samaliblʋgba a 'dɩɔ ‑ye a nahuin 'nɩ ‑hʋa ꞊le bʋ 'ble ‑Yusu kwa

51 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa die nu, ‑Yusu 'mʋ 'le yakɔ 'mʋ mu, ti a ‑gbɛ, ɩ 'mʋɛɛ yrɛ. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ 'ɔ ‑yrɩ, 'ke bɔ mu 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ. 52 ‑Ye ɔ le nahuin, 'ke bʋ 'nyɛ 'hru, nahuin a ‑gbɛ 'ʋ mu, 'ʋ nyre 'le Samaliblʋgba a 'dɩɔ ‑ye 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ kayu lɛ ꞊mɔ, ‑ʋ kɔ gbo ‑Yusu di 'le pa. 53 Kɛɛ ‑ye 'dɩɔ a nahuin blɛ ke, 'ke bʋ 'ble ‑Yusu kwa, ‑ɛ nue, ɔɔ 'mʋ mu Jrusrɛdɩɔ. 54 ‑Tɛ ‑Yusu a ‑naagbopʋ Sakɩ kɔ Saan 'hɛɛn, ʋ 'wɩn, ‑ye ʋ nɔ: «Kʋkɔnyɔ, ꞊be ‑n nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ‑ba nue, ‑tɛ bɛ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, ɛ 'mʋ ꞊tɩ, ɛ 'mʋ nahuin ‑gbo gbo ‑wɔ?» 55 ‑Yusu ‑mɛ ‑ye, ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔ ꞊hɩʋn 'nyrɛ, 'ke 'o ‑tɩ ꞊nʋ, ʋ ꞊tu, a ‑ta 'mʋ. 56 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'ke ʋ mu 'le 'dɩɔ ‑ye 'mʋ.

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑hʋa ‑bʋ naa ‑Yusu ‑wɔn

(Matie 8.19-22)

57 ‑Tɛ ʋ nɩ 'le 'hru wlɔn, ‑ye nahuon ꞊de le ‑Yusu, ɔ nɔ: «'Ɛ nɩ ‑tɛgbi, ‑n di 'o muu, 'n di ‑mʋ ‑wɔn 'nɩ kʋɛ.» 58 ‑Ye ‑Yusu ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Kwlagbodɛhʋɛi, ɩ kɔ gbopɛɛlɛi, nʋblɩ 'ɩ kɔ 'lɛ, kɛɛ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n 'de gbopɛɛlɛ kɔ, ‑tɛ 'n di 'o ke lɛ ‑ha.» 59 ‑Ye kɛ ‑Yusuu nahuon ‑ye ye po, ɔ nɔ: «Kʋɛ 'mʋ ‑wɔn, ꞊mʋ 'na ‑naagbopʋyu ‑hɛ!» ‑Ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ, ‑ha 'mʋ mɛ lɛ, 'na bu, ‑ɔ 'kʋ, ꞊bo muo 'o ‑ha, 'plɩɩ 'mʋ 'le di, 'mʋ ‑mʋ ‑wɔn naa.» 60 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Ɛ 'de ‑na ‑kʋan, 'ke ‑bo ‑ha 'o 'kʋkʋkui lɛ. Mu, ‑bo le nahuin, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, ɔɔ ‑hʋa bɔ kɔɔ ꞊nʋ win ke.» 61 ‑Ye kɛ nahuon ‑yee po: «Tɔɔnyɔ, 'n di ‑mʋ ‑wɔn 'nɩ kʋɛ, 'mʋ ‑na ‑naagbopʋyu ‑hɛ. Kɛɛ, ‑ha 'mʋ mɛ lɛ, ꞊bo mu 'na 'dʋkʋɛ wlu gba, 'plɩɩ 'mʋ 'le di, 'mʋ ‑mʋ ‑wɔn naa.» 62 ‑Ye kɛ ‑Yusu nyo ye po: «‑N 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔ klɩ ‑ci, 'plɩɩ ‑ɔ 'kee 'a ‑cicie. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ lɛ ‑kʋan a nunue nu, ‑ye Nyɩsʋa 'die 'le ‑wɛ bɔ nuo 'a ‑kʋannunyɔ 'mʋ.»

10

‑Tɛ ‑Yusu le la 'a ‑naagbopʋ a (72) ‑wlɩɩ ta ꞊tu 'o ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie po

1 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ‑ha 'le du 'mʋ nahuin a (72) ‑wlɩɩ ta ꞊tu 'o ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ‑ye, 'ɔ le 'waa 'hɔn ‑hɔn, 'ke bʋ 'nyɛ 'hru, bʋ mu 'le 'dɩɛ 'bii ꞊nʋ 'mʋ, kɔ ‑tɛgbi ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ 'mʋ 'a ‑gbɛ, ɔ di ‑wɛ 'le mu. 2 Kɛ ɔ nyu ye po, ɔ nɔ: «꞊Gbla, ‑ɔ ꞊hlu, ɔ ‑huo nɩ, kɛɛ ꞊gbla'cɛnyʋ 'de ‑huo. 'A ‑tɩ, ba 'batɩ ‑cikɔnyɔ lɛ, bɔ le 'a ‑kʋannunyʋ ‑ye, ʋ 'mʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ, a 'mʋ ꞊gbla 'cɛ. (Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ba 'batɩ Nyɩsʋa lɛ, ɔ 'mʋ 'a nahuin ‑ye le, ʋ 'mʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ, a 'mʋ nahuin ‑ye lɛ 'kukue, ʋ 'mʋ 'waa 'klɔ Nyɩsʋa ‑nyi.) 3 Ba mu 'klɛɛ. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ lee, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'blayuo ye, ʋʋ 'le ‑jio ‑hɛyri lee. 4 'Baa mu, a nɩ gba 'le 'wliyɛ, a nɩ gba 'le ‑wɛ blɔ, kɔ 'suei 'hɛɛn. Kɔ, a nɩ ‑wlɛn 'le 'hru wlɔn, nahuin a 'wiogblɛpo‑tɩ.

5 'Ba pa 'le kayu ꞊de gbo, ye‑hɛdɛ, kɛ ba po: Nyɩsʋa bɔ nɩ 'o 'a mʋ ‑wɔn. 6 Nahuon 'bɔ nɩ 'le kayu a ‑gbɛ gbo, 'bɔ nye ‑hʋa, 'ke Nyɩsʋa bɔ nɩ 'o ꞊nɔ ‑wɔn, bɔ nuo ꞊hapʋdɛ 'mʋ, ‑ye Nyɩsʋa dio 'o ‑wɔn 'nɩ nɩ. Kɛɛ, 'bɩa 'bɔ 'nɩnɩ ‑hʋɛ, ‑ye Nyɩsʋa 'deɛ bɔ nɩ 'o ꞊nɔ ‑wɔn, ‑ye ɔ 'deɛ bɔ nuo ꞊hapʋdɛ 'mʋ. 7 Kayu ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ gbo ʋ di 'le 'a mʋ kwa 'blee, 'kee nɩ, ba nɩ 'le gbo. A nɩ na 'le kayuo gblɛ. Dididɛ ʋ di 'a mʋ ‑nyi, nɛ‑ ba di, kɔ, 'nie ʋ di 'a mʋ ‑nyi, nɛ‑ ba 'na, ‑ɛ nue, nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ ‑kʋan nu, ɔ blɛ ye 'pɛɛlɛ.

8 'Ba 'ya 'dɩɔ ꞊de 'mʋ, 'bʋ 'ble 'a mʋ kwa, ba di dididɛ ꞊nʋ, ʋ di 'a mʋ ‑nyi, 9 kɔ, ba da Nyɩsʋa, 'ke bɔ ‑wɔ 'dɩɔ a ‑gbɛ a nahuin a 'kʋɛi, kɔ, ba le ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ: Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'a mʋ win ke kɔɔ, ɩ 'mʋɛɛ yrɛ. 10 Kɛɛ, 'ba pa 'le 'dɩɔ ꞊de 'mʋ, 'bʋ 'de 'a mʋ kwa 'ble, ba mu 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ a 'dika. Kɛ ba po: 11 'A nɩ 'dɩɔ a 'pupu ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ ‑a mʋ bʋɩ lɛ, ‑a di ‑a nɩ bʋɩ 'nɩ bʋbla, ‑ɛ die nu, ‑a 'mue 'a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a yrʋ 'bʋ yɛ 'a mʋ, ‑ye 'a mʋ'ʋ nɩ, ‑ʋ nue 'a nɩ dɩɔnʋ ‑wɔn. Kɛɛ, ba kɔ 'a yiyie: Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di nahuin win ke kɔɔ, ɩ 'mʋɛɛ yrɛ. 12 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ Nyɩsʋa di 'o nahuin ‑bati lɛ poo, 'dɩɔ a ‑gbɛ a nahuin, Nyɩsʋa diu ꞊tue ꞊sʋɛ, ɛ 'mʋ 'o nahuin ꞊nʋ 'mʋ ‑hi, ‑ʋ mɔ Sodɔmʋkʋɛ, ‑ʋ kɔ nunuklɔ nyre la 'yi lɛ.»

'Dɩɛ ‑ye a nahuin, ʋ 'de la ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo

(Matie 11.20-24)

13 (Kɛ ‑Yusuu lele 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ:) «‑Juukʋɛ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Kolasɛdɩɔ 'mʋ, kɔ Bɛtɩsaidadɩɔ 'mʋ, 'jrɔ 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɛ nue, 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ꞊nʋ, 'n nuu 'le ꞊nʋ ‑wɔn, 'bɩa 'nɩ nui wɛn 'le nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ‑ʋ nɩ 'le Tilɩdɩɔ kɔ Sidɔdɩɔ 'hɛɛn 'mʋ, si la, nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ la wɔlɩ lɛ nu, ʋ 'mʋ la ‑tɔplɩ ‑hʋɩn 'hʋɩn 'mʋ lɛ pue, ʋ 'mʋ la 'waa dɩɔnʋ 'tɔpupu 'ŋmlɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mue nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ʋʋ ‑hʋa bʋ hie 'o dɛ 'kuku a nunue gbo, ʋ 'mʋ 'waa 'klɔ Nyɩsʋa ‑nyi. 14 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ Nyɩsʋa di 'o nahuin ‑bati lɛ poo, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Kolasɛdɩɔ kɔ Bɛtɩsaidadɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, 'waa ‑bati di ke nɩ 'klɩ, ɩ 'mʋ 'o Tilɩdɩɔ kɔ Sidɔdɩɔ a nahuin a nɩnɩ 'mʋ ‑hi. 15 'Plɩɩ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Kapɛnaɔdɩɔ 'mʋ, ʋ nɩ ‑hie 'le 'lu ‑wɔn lɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa diu 'le 'nɩ 'yaa ‑yaayaa, ʋ 'mʋ yakɔ ye kʋɛ. Kɛɛ, ɔ diu 'le 'nɩ ꞊tɩɔ ‑tɩɔtɩɔ, ʋ 'mʋ 'le ‑tʋtʋ a bʋgbo nyre.»

16 Kɛ ɔɔ lele 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ 'a mʋ nʋa ye gbo po, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'mɔɔ nɩ, ɔɔ nʋa ye gbo po, kɔ, nahuon 'bɔ bla 'a mʋ ye, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'mɔɔ nɩ, ɔ bla ye. 'Plɩɩ ‑ye nahuon, 'bɔ bla 'mʋ ye, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, Nyɩsʋa, ‑ɔɔ lee nɔ 'mʋ 'klɔ ke, nɔ‑ɔ nɩ, ɔ bla ye.»

‑Tɛ ‑Yusu a ‑naagbopʋ, ʋ ‑hɔn la 'dagba 'mʋ

17 ‑Tɛ ti gbi ‑hi, ‑ye ‑naagbopʋ a (72) ‑wlɩɩ ta ꞊tu 'o ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ, ‑Yusu le o, 'ke bʋ mu Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie po, ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'manʋ nyu nu 'dɔ, ʋ nɔ: «Kʋkɔnyɔ, 'ye kɛ, 'kuo ‑hʋɩn, 'bɩa ꞊baa ‑na 'dʋ da, ꞊ba nyo 'le ‑wɔn 'prɛɛ, ɔɔ ‑wɛ 'o ‑a mʋ 'nɩ ꞊tuu, 'ɔɔ 'o nahuin ke 'mʋ ‑hɔn.»

18 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «‑Tɛ 'nɩɩ 'le yakɔ 'mʋ lɛ ta, ‑ye 'n 'ye Satan nɩ, ‑ɔ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka, 'ɔ ble 'le yakɔ 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑tɛ ye, ‑tɛ bɛ 'nɩnɩ ꞊tɩ wɛn. 19 Ba 'ye kɛ, 'n ‑nyi 'a mʋ 'klɩ, 'ke ba na hrei kɔ ‑gayɩ 'hɛɛn ke, kɔ, 'ke ba ‑wɔ Nyɩsʋa a yraanyɔ Satan a 'klɩ gbo. Dɛ ꞊de 'deɛ bɛ nu 'a mʋ dɛ 'klan 'mʋ. 20 Kɛɛ, a nɩ nu 'le 'manʋ, ‑tɛ 'kuo ‑hʋɩn, ɔɔ 'o 'a mʋ ꞊tuu. Kɛɛ, dɛ ‑kɔ 'manʋ ba nu, nɛ‑ mɔ ‑tɛ Nyɩsʋa nu, 'ɔ 'crɩɩ 'a nɩ 'dʋɩ, 'ke 'le yakɔ 'mʋ.»

‑Yusuu la 'a ‑naagbopʋ 'nɩ tɔɔ, nyɔ‑ mɔ Nyɩsʋa

(Matie 11.25-27; 13.16-17)

21 Tii ‑do a ‑gbɛ a ti 'yri, ‑ye Nyɩsʋa a ‑Hihiu nue nɩ, 'manʋ 'ʋ ‑hi ‑Yusu wlɔn. Kɛ ɔɔ Nyɩsʋa ye po, ɔ nɔ: «'Na Bu o, ‑mɔ mɔ yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hɛɛn a Kʋkɔnyɔ. 'Nɩɩ ‑mʋ 'nɩ baa, ‑tɛ ‑n nu, ꞊nɩ ‑hli ‑na nunu‑tɔplɩ nahuin ꞊nʋ 'yi ke, ‑ʋ plɛ, ‑ʋ mɔ ꞊tɔkɔnyʋ, kɔ 'crɩɩnɩɛiyinyʋ, 'plɩɩ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ plɛ, ‑ʋ 'de dɛ ꞊de yi, nʋ‑ ‑n tɔɔ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ. 'Nɩɩ ‑mʋ 'nɩ baa, ‑ɛ nue, kɛ'ɛ nɩ, ‑n nu 'a ‑hʋhʋa. 22 'Na Bu, ɔ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'ke 'o ‑tɔplɩ 'bii ke. Nahuin 'die yi, nahuon a gblo tio‑ ꞊bo 'ya 'mʋ, 'bɛ 'de 'n Buu ‑do. Ʋ 'die ‑wɛ yi, nahuon a gblo tio‑ 'n Bu 'ya 'mʋ, 'bɛ 'de 'mɔ, ‑ɔ mɔ 'a 'Yu. 'Plɩɩ, 'ɛ nɩ nahuon, 'nɩɩ ‑hʋa ꞊bo ꞊tui ye, ɔ yie ‑wɛ nɩ, nahuon a gblo tio‑ 'n Bu 'ya 'mʋ.»

23 ‑Tɛ ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋʋ ‑do 'hɛɛn, ʋ nɩ 'o, kɛ ɔ nyu ye po, ɔ nɔ: «'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑tɔplɩ 'bii ‑gbo 'ye, ba kɔ plɔ a bleelɛ! 24 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ti ‑hi la a ti 'yri a Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ kɔ bodɩɔpʋ 'plɔplɔ 'hɛɛn, ʋ nye la lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ke bʋ 'ye la ‑tɔplɩ gblakɩ ‑gbo, aa kɛ 'ye, kɛɛ, ʋ 'nɩ 'yi ꞊le la, kɔ, ʋ nye la ‑wɛ lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ke bʋ 'wɔn la ‑wɛ ‑tɔplɩ gblakɩ ‑gbo, aa kɛ 'wɔn, kɛɛ, ʋ 'nɩ 'wɩn ꞊le la.»

‑Yusu po la Samalikʋɛyu a ‑talʋdʋ, ‑ɔ waa 'a 'be ‑tʋnahuon, ʋ dʋa 'lɩla

(Matie 22.34-40; Makɩ 12.28-31)

25 ‑Yusu bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye Nyɩsʋa a teteitɔɔnyɔ ‑ye, ‑ɔ nɩ 'o, nɔ‑ 'ba ye 'mʋ, ɔ 'mʋ ‑Yusu 'mʋ lɛ ꞊tɔ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mue 'ye, 'bɩa 'bɔ di ‑tɩ ꞊de ꞊tu, ‑ɩ 'de 'o ye 'sii, 'ɔ ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ, dɛ tio‑ 'n kɔ ꞊bo nu 'le, ‑ɛ die nu, 'mʋ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ kɔ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le?» 26 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Dɛ tio‑ ʋ 'crɩɩ 'le Nyɩsʋa a teteicrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ? Dɛ ‑gbo, ʋ 'crɩɩ, ꞊nɩ nye ‑hre, ‑be' ‑nɩɩ 'a 'wʋnwɔn nu 'le?» 27 ‑Ye ɔ nɔ: «‑N blɛ ye ‑bo nʋɛ ‑na Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa 'mʋ, 'ke 'le ‑na ꞊wlʋ 'bii ke, kɔ, 'ke 'le ‑na 'klɩ 'bii 'mʋ, kɔ, 'ke 'le ‑na 'lu a lɛ‑hielɛ 'bii 'kwli 'mʋ, kɔ, ‑n blɛ ye ‑bo nʋɛ ‑n 'be ‑tʋnahuon 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑n nu ‑n dɩɔnʋ a 'mʋnʋɛlɛ.» 28 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'A ‑tɛɛ, nɛ‑ɛ nɩ. Nu dɛ a ‑gbɛ, 'plɩɩ ꞊mʋ 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ kɔ.»

29 Kɛɛ ‑ye teteitɔɔnyɔ a ‑gbɛ, ɔɔ ‑hʋa bɔ ‑nyi 'a dɩɔnʋ ꞊wɔn. Nɛ‑ mɔ bɔ ꞊gba ‑Yusu wlɔn, ɔ nɔ: «Nyɔ‑ mɔ 'klɛɛ 'n 'be ‑tʋnahuon 'le?» 30 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Ɛ kɔ la nyɩbɛyu ꞊de. Nɔ‑ ‑hɔn 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, 'ɔɔ 'le Selikodɩɔ 'mʋ mu. ‑Tɛ ɔɔ 'klɛɛ mu, ‑ye ɔ bi 'le ‑balʋnyʋ ‑hɛyri, 'ʋ ‑hɩɔ wlawlɩ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'a ‑tɔplɩ 'yri, 'ʋ bio ‑bibi, 'ʋ dʋɔ 'lɩla, 'plɩɩ, 'ʋ hio 'o gbo, 'ʋ mu. 31 Bɔ pɛ 'klɛɛ 'o gbo, ‑ye Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ ꞊de, nɔ‑ɔ 'le di. ‑Tɛ ɔ 'yo, ‑ye 'ke ɔ na 'le 'hru a 'pɩa ‑ye ke, 'ɔ ‑hi. 32 ‑Tɛ ɔ mu 'klɛɛ, ‑ye Lefipʋyu ꞊de, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ a 'mʋ‑hɛnyɔ, nɔ‑ nyre 'o ‑tɛgbi a ‑gbɛ. ‑Tɛ ɔ nyre 'klɛɛ 'o, ɔ 'yo, ‑ye 'ke ɔ na 'le 'hru a 'pɩa ‑ye ke, 'ɔ ‑hi. 33 ‑Tɛ ɔ mu 'klɛɛ, ‑ye Samalikʋɛyu ꞊de, ‑ɔ mɔ pʋpʋdakʋ a nahuon, nɔ‑ɔ 'le di. ('Ke ɔ nɩ 'o 'kasra ke gbo. 'Plɩɩ, ti a ‑gbɛ 'yri, Samalikʋɛ kɔ ‑Juukʋɛ 'hɛɛn, ʋ nyinyre la lɛ.) Samalikʋɛyu ‑mɛ ‑ye, ‑tɛ ɔ nyre 'o nahuon a ‑gbɛ 'hʋɩn 'mʋ, ɔ 'yo, ‑ye 'a wɔlɩ nyo nu 'dɔ, 34 'ɔ 'yɩyɔ 'o 'hʋɩn 'mʋ gbo ‑tɛɛ, 'ɔ nu 'nyra kɔ ‑wiin, 'ɔ nu 'a ꞊ji a ‑kʋan, kɔ, 'ɔ mʋɩ lɛ. ‑Tɛ ɔ ‑wɔ 'a ꞊ji a ‑kʋan a nunue ‑wɔn, 'ɔ 'yɔɔ 'o 'a 'kasra ke, 'ʋ mu 'le Selikodɩɔ 'mʋ, 'ke 'le 'dagbɩ a kayu ‑ye gbo, 'ɔ po 'a ꞊tɔ. 35 ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑nyɛ, ‑ye ɔ ‑ha 'le 'wliyɛ, 'ɔ ‑nye kayukɔnyɔ, ɔ nɔ: Nu 'wliyɛ ‑gbo, ‑bo kikle 'na nahuon ‑gbo lɛ. 'Bɩa 'wliyɛ a ‑gbɛ, 'bɛ 'de ‑huo, ꞊nɩ nu ‑n dɩɔnʋ a 'wliyɛ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'n di 'o ‑wɔn ꞊hɩaan, 'nɩ di 'le, 'n die ‑mʋ 'nɩ ‑nyi.»

36 'Plɩɩ ‑Yusu 'mʋ mu ‑yrɛ, ‑ye kɛ ɔɔ lele teteitɔɔnyɔ ‑nɩ wɛn ye po, ɔ nɔ: «'Ke 'le ‑mʋ 'yi 'mʋ, nahuiin ta ꞊nʋ ‑hɛyri, nahuon tio‑ nu dɛ, ‑ɛ nyi ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, nyɩbɛyu ꞊nʋ, ‑balʋnyʋ bi, 'a 'be ‑tʋnahuoon nɩ 'le?» 37 ‑Ye teteitɔɔnyɔ nɔ: «Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ nuo ꞊hapʋdɛ 'yi ꞊hlɔn lɛ, nɔ‑ɔ nɩ.» ‑Ye ‑Yusu nɔ: «‑Na ‑gbɛ, ꞊nɩ mu, dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ ‑bo nu.»

‑Tɛ ‑Yusu pa la Matɩ kɔ Mari 'hɛɛn ye

38 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ bi lele wlɔn 'hru, 'ʋ pa 'le 'dɩɔ ‑ye 'mʋ. 'Ke 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke nyrʋgba ꞊de nɩ 'le. 'A 'dʋ mɔ la Matɩ. Nɔ‑ 'ble ‑Yusu kwa, 'ke 'le 'a kayu gbo. 39 ‑Tɛ ‑Yusu nɩ gbo, ‑ye ɔ ‑tʋa Nyɩsʋa a ‑tɩ a tɔɔlɛ gbo. 'Ke Matɩ a ‑gbɛ a ‑dɩayu nyrɔyu nɩ ‑wɛ 'o. 'A 'dʋ mɔ Mari. Nɔ‑ nɩ 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ gbo, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'a tɔɔwin nʋa ye gbo po. 40 Matɩ ‑mɛ ‑ye, kayu a ‑kʋan a gblegblei ꞊nʋ, nɩ‑ kɔ ‑tɩɩ ꞊nɔ 'kla ‑wliye 'yaa. Nɛ‑ mɔ bɔ 'yɩya 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ gbo, ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ, ꞊be ɛ 'nɩ 'yaa ꞊le ‑mʋ 'kla ‑wliye, 'ke 'n ‑dɩayu bɔ ‑ha 'mʋ mɛ lɛ, 'n ‑do ꞊bo nu ‑kʋan 'bii? 'A ‑tɩ, lo, bɔ ‑hɛ 'mʋ 'mʋ.» 41 ‑Ye Kʋkɔnyɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Matɩ o, ‑nɩɩ ‑n dɩɔnʋ ‑wliye 'yaa 'kla, kɔ, ꞊nɩɩ ꞊wlɩ lɛ naa, 'ke 'o ‑tɔplɩ 'plɔplɔ ke. 42 Kɛɛ, dɛɛ ‑do nɩ 'o, 'ɛ mɔ 'yilɛnɔdɛ. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ Mari ‑ha 'le. 'Plɩɩ nahuon ꞊de 'deɛ bɔ ‑hɩɛ ꞊nɔ kwa.»

11

‑Yusuu 'a ‑naagbopʋ 'nɩ tɔɔ, ‑tɛ ʋ di Nyɩsʋa a dɩda nu

(Matie 6.9-13; 7.7-11)

1 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, 'ke ‑Yusu mu 'o ‑tɛgbi ‑ye, 'ɔɔ Nyɩsʋa da. ‑Tɛ ɔ ‑wɛ ‑wɔn, ‑ye 'a ‑naagbopʋyu ‑ye 'yɩyɔ 'o 'mʋ gbo 'hʋɩn, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, Saan Batisɩ tɔɔ 'a ‑naagbopʋ nɩ, ‑tɛ ʋ di Nyɩsʋa a dɩda nu. ‑Na ‑gbɛ, tʋɛ ‑wɛ ‑a mʋ, ‑tɛ ‑a di Nyɩsʋa a dɩda nu.» 2 ‑Ye kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'Bɩa 'baa Nyɩsʋa da, kɛ ba po:

‑A nɩ Bu,

nue, nahuin 'bii 'mue yi, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa.

‑Mɔɔ nɩ, ‑bɔ kɔɔ nahuin win ke.

3 ‑Nye ‑a mʋ 'ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ a dididɛ.

4 ‑A nɩ dɛ 'kuku ‑gbo, ‑a nu, ‑hri 'a ‑tɩ ‑wɔn,

‑ɛ nue, dɛ 'kuku ‑gbo, nahuin nu ‑a mʋ 'mʋ,

‑aa ‑wɛ 'a ‑tɩ ‑wɔn 'nɩ ‑hri.

꞊Nɩ wɛɛn 'le ke,

'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka nɩ ꞊tɔ 'le ‑a mʋ 'mʋ lɛ,

‑ɛ die nu, ‑a 'nɩ ꞊han ‑tɩ 'wla.»

5-6 Kɛ ‑Yusuu lele ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «꞊Bo pue nɩnatumupʋʋ 'hɔn a dɛ ye: 'Bɩa ꞊nɩ kɔ nɩnatumu, 'plɩɩ 'bɩa ꞊nɩ mu 'le ꞊nɔ ‑wɔn, 'tɔ‑hɛyri 'mʋ, ꞊nɩ lo, ‑ɛ mɔ: 'N kɔ 'dagbatayu. Nɔ‑ pa 'mʋ ye. 'Nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, ‑nye 'mʋ dididɛ. 'N 'de dididɛ kɔ, ꞊bo di ꞊se ꞊nɔ ‑nyi. 7 ‑Tado, ‑na nɩnatumu a ‑gbɛ, ‑ɔ nɩ 'le 'a kayu gbo, kɛ ɔ di ‑mʋ ye po: ‑Nɩɩ 'mʋ 'mʋ ‑ha 'ku. 'N po 'o 'na 'maju nɩ ‑dodo. 'N kɔ 'na 'yuo꞊pli 'hɛɛn, ‑a pɛ gbo. 'N 'die 'le ‑wɛ ꞊bo di ye 'mʋ 'ba, 'mʋ ‑mʋ dididɛ ‑nyi.» 8 ‑Ye ‑Yusu nɔ lele: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ꞊betɩ bɔ di ye 'mʋ 'ba, ɛ 'de bɔ 'ya ‑na nɩnatumu 'mʋ a ‑tɩ. Kɛɛ, ‑tɛ ‑n 'de 'yie a pɩpɩɛ kɔ, ‑n 'kɩɛ ‑hʋɔ, nɛ‑ die nu, 'ɔ 'mʋ ye 'mʋ 'ba, ɔ 'mʋ ‑mʋ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ ‑nyi, ‑nɩɩ ‑hʋa.

9 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'baa dɛ ‑hʋa, ba ‑hʋɛ Nyɩsʋa, ɔ 'mue 'a mʋ ‑nyi. 'Baa dɛ ‑hʋa, ba ꞊mʋɛ lɛ, a die 'nɩ 'ye. 'Baa ‑hʋa 'ke bʋ paa 'a mʋ kayu gbo, ‑ye ba bi gbɔgbɔ, ‑ye ʋ di 'a mʋ 'nɩ le: Ba di pa. 10 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ Nyɩsʋa dɛ ‑hʋa, ‑ye ɔ die ꞊nɔ 'nɩ ‑nyi. Nahuon 'bɔɔ dɛ lɛ ꞊mɔ, ‑ye ɔ die 'nɩ 'ye. Nahuon 'bɔ nyra 'o ꞊gbuhan.ye gbo, 'bɔɔ gbɔgbɔ po, ʋ dio 'nɩ le, bɔ pa. 11 ‑Mɔ bu, ‑na 'yu 'bɔɔ ‑mʋ ‑hrin.e ‑hʋa, ꞊be ‑n dio ‑nyi hre, 12 kɔ, 'bɩa 'bɔɔ ‑mʋ hapɛ'yi‑ŋɔ ‑hʋa, ꞊be ‑n dio ‑nyi ‑gaya. 13 ꞊Hapʋkɔ, 'a mʋ ‑tʋnahuin, 'a 'de ꞊hapʋnahuin, kɛɛ, ꞊hapʋ‑tɔplɩ, nɩ‑ aa 'mʋ lɛ 'jra, 'a nyi 'a nɩ 'yuo꞊pli ‑nyi. 'Bɩa 'bɛ nɩ lɛ 'mʋ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ‑ʋ kɔ ꞊wlɩ nyre 'yi lɛ, ‑ye 'a nɩ Bu, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ‑ɔ kɔ ꞊wlʋ nɔ 'yi lɛ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɔ di 'a ‑Hihiu nahuin ꞊nʋ 'nɩ ‑nyi, ‑ʋ nyu ꞊nɔ ‑hʋa.»

Nahuin nɔ 'nɩ, 'ku ‑hʋan nɩ 'o ‑Yusu ke 'mʋ

(Matie 12.22-30; Makɩ 3.22-27)

14 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑Yusu bla la 'ku ‑hʋan lɛ, ‑ʋ nɩ 'o nahuon ꞊de ke 'mʋ. 'Ku ‑hʋan a ‑gbɛ, ʋ nue nɩ, nahuon a ‑gbɛ 'ɔ 'de 'prɛlɛ yi. ‑Tɛ 'ku ‑hʋan a ‑gbɛ, ʋ ‑hɔn 'o nahuon a ‑gbɛ ke 'mʋ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ ‑tʋa 'pʋprɛ gbo. ‑Ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ɩ saka ꞊nʋ nɩ 'dɔ. 15 Kɛɛ, kɛ ꞊ʋ ‑yee po, ʋ nɔ: «Bɛsebulɩ, ‑ɔ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka Satan, nɔ‑ nyo 'klɩ ‑nyi, 'ke bɔ bla 'kuo ‑hʋɩn ꞊nʋ lɛ, ‑ɔ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ.»

16 Nahuin ‑ye, ‑ʋ nɩ 'o, ʋʋ ‑hʋa bʋ ꞊tʋɔ 'mʋ lɛ, 'ʋ ꞊gbɔ wlɔn, 'ke bɔ nu 'ŋmilɛkadɛ, ɔ 'mue ꞊nʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔɔ ꞊nɔ 'klɩ ‑nyi, 'ke bɔ bla 'kuo ‑hʋɩn lɛ. 17 Kɛɛ, ‑Yusu yi 'waa 'lu a lɛ‑hielɛ nɩ. Nɛ‑ nue, 'ɔ lu, ɔ nɔ: «꞊Bo pue dɛ ye: 'Ke 'le 'blʋgba 'kwli 'mʋ, nahuin 'bʋ 'bɛ ꞊tɩɔ lɛ, ‑ye 'blʋgba a ‑gbɛ, ɔ bi ꞊hlɔn, kayuo 'ɔɔ lɛ 'wʋwlɛ. 18 'A ‑tɩ, Satan 'bɔɔ 'a dɩɔnʋ ye ‑wɔn, ‑ye 'a 'blʋgba di bi ꞊hlɔn. A nɔ 'nɩ, 'nɩɩ lɛ bla 'kuo ‑hʋɩn, ‑ɔ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ, ‑ɛ nue, Bɛsebulɩ, nɔ‑ɔ 'mʋ 'klɩ ‑nyi. 19 'Bɩa 'bɛ 'ya wɛn ꞊hapʋkɔ 'mʋ, nyɔ‑ɔ 'klɛɛ 'a nɩ nahuin 'klɩ ‑nyi 'le, 'ke bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn lɛ? Dɛ ‑gbo, 'a nɩ nahuiin nu, ɛ nye ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, aa 'mʋ yɛɛ, ɩ mɔ hɩ'ɩ nɩ. 20 Ɛ 'de Satan, kɛɛ, Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔɔ 'mʋ 'klɩ ‑nyi, 'ke ꞊bo bla 'kuo ‑hʋɩn lɛ, ‑ɔ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ. Dɛ a ‑gbɛ, ɛ nye 'a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑tʋa nahuin a win a kekɔɔlɛ gbo, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri. 21 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'bɩa 'klɩnyɔ, 'bɔ kɔ ta‑wɔn‑tɔplɩ, 'ke 'le 'a kayu gbo, kɔ, 'bɔɔ 'a kayu a ‑gbɛ 'yie ꞊tu, nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ pa 'le 'a kayu a ‑gbɛ gbo, bɔ 'yri 'a kʋkɔ‑tɔplɩ. 22 Kɛɛ, 'klɩnyɔ ‑ye, ‑ɔ nɩ 'klɩ ke, ‑ɔ ‑hi 'o ye‑hɛnahuon ꞊nʋ 'mʋ, 'bɔ nyre 'o, ‑ye ɔ ‑hɩɔ 'o wlɔn 'hru, 'ɔɔ ꞊nɔ 'a ta‑wɔn‑tɔplɩ kwa lɛ ‑ha, ɔ kuo ꞊wlʋ ye, 'ɔɔ 'a kʋkɔ‑tɔplɩ 'bii gba, 'plɩɩ 'ɔ nyi nahuin 'mʋ lɛ woo. 23 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ꞊ba 'de pɛ, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, ɔɔ 'mʋ ye 'nɩ ‑wɔn. 'Plɩɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'nɩnɩ ‑hɛ 'mʋ 'mʋ, 'ke ‑ba 'kukue nahuin lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ‑wɔn, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ nyu lɛ 'nɩ ‑gba, 'ʋʋ Nyɩsʋa ‑wɔn hren.»

'Ku ‑hʋan, 'bʋ ‑hɔn 'o nahuon ꞊de ke 'mʋ, ʋ di 'o lele ꞊nɔ ke 'mʋ 'nɩ bi, 'bɩa Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'bʋ 'de 'o ꞊nɔ ke 'mʋ nɩ

(Matie 12.43-45)

24 Kɛ ‑Yusuu lele po: «'Bɩa 'ku ‑hʋan, 'bʋ nɩ 'o nahuon ke 'mʋ, 'plɩɩ 'bʋ ‑hɔn 'o ꞊nɔ ke 'mʋ, ‑ye 'ke ʋʋ 'le 'kwlayre gbo mu, 'ʋʋ gbonɩɩlɛ yrayrʋ lɛ ꞊mɔ. 'Bʋ 'de gbonɩɩlɛ 'ye, ‑ye kɛ ʋʋ 'a dɩɔnʋ ye po: 'N di de 'nɩ ‑mɛ, 'mʋ 'le gbonɩɩlɛ 'ka ꞊nʋ 'mʋ mu, 'n ‑hɔn o 'le 'mʋ. 25 'Bɩa 'bʋ ꞊hɩan ‑wɔn, ‑ye ʋ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, gbonɩɩlɛ a ‑gbɛ, ɛ 'hrɛn klɛ ‑tɛɛ, 'ɛ ‑hlɛntie. (Ɛ 'we ꞊nɔ ye, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'de 'o nahuon a ‑gbɛ ke 'mʋ nɩ.) 26 ‑Ye 'ku ‑hʋan a ‑gbɛ, ʋ bla 'kuo ‑hʋɩɩn 'nɩpata ‑ye, ‑ɔ kɔ 'crɛ, 'ɔ ‑hi 'o ye‑hɛku a ‑gbɛ 'mʋ, ɔ 'bii a ‑gbɛ, 'ɔɔ ‑wɔn bibi, 'ɔɔ 'o nahuon a ‑gbɛ ke 'mʋ bi. ‑Ye 'klɛɛ, nahuon a ‑gbɛ, 'a 'klɔ nyre lɛ 'yi, 'ɛ ‑hi 'o 'a ye‑hɛklɔ 'mʋ.»

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a wintɛ nʋa ye gbo po, 'plɩɩ ‑ʋ nye 'o ꞊tuu, sɛyɩ‑sɛyɩ, nʋ‑ kɔ plɔ a bleelɛ

27 ‑Yusu nɩ 'le 'pʋprɛ kwa 'mʋ, ‑ye nyrʋgba ꞊de, ‑ɔ nɩ 'le nahuin ‑huohui ꞊nʋ ‑hɛyri, ɔ 'yaa 'le win, ɔ nɔ: «Plɔ a bleelɛ 'ke 'o nyrɔ ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ kɔ ‑mʋ, kɔ, ‑ɔ 'nya ‑mʋ!» 28 ‑Ye ‑Yusu ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a wintɛ nʋa ye gbo po, 'plɩɩ ‑ʋ nye 'o ꞊tuu, sɛyɩ‑sɛyɩ, nʋ‑ kɔ plɔ a bleelɛ.»

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ kɛ 'ŋmilɛkadɛ ‑hʋa, nʋ‑ ‑Yusuu ‑wɔn ꞊tu

(Matie 12.38-42)

29 ‑Ye nahuin ‑huohui, ʋʋ lɛ 'nɩ 'kukue, 'ke 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ. Kɛ ɔ nyu ye po, ɔ nɔ: «Ti ‑gbo 'yri a nahuin ‑gbo, 'waa nunuklɔ nyre lɛ 'yi. Ʋʋ ‑hʋa 'ŋmilɛkadɛ, ‑ɛ nye ꞊nʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ lee nɔ 'mʋ 'klɔ ‑gbo ke. Kɛɛ, Nyɩsʋa 'deɛ bɔ wɛɛn ke, 'ke bʋ 'ye 'ŋmilɛkadɛ ꞊de. 'Ŋmilɛkadɛɛ ‑do ꞊nʋ, Nyɩsʋa di nu, 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn, ɛ di ye 'we 'ŋmilɛkadɛ ꞊nʋ, ɔ nu la, 'ke 'o 'a winwlɔn‑hɛnyɔ Jona ‑wɔn. 30 'Ŋmilɛkadɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa nu la, 'ke 'le Jona a 'klɔ ‑hɛyri, 'plɩɩ Ninifʋdɩɔ a nahuin 'ye la, kɛ'ɛ nɩ, ɛ di 'mʋ ‑ti, 'ke 'o 'mʋ ‑wɔn, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon. Nyɩsʋa di ‑wɛ nu 'ŋmilɛkadɛ, 'ke 'le 'na 'klɔ ‑hɛyri, ti ‑gbo 'yri a nahuin 'mue 'ye. 31-32 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɛ Ninifʋdɩɔ 'mʋ a nahuin, ʋ 'wɔn la Jona a win, ‑ɔɔ la ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ye ꞊tu, ‑ye ʋ hie la 'o 'waa dɛ 'kuku, ʋʋ la nu gbo, 'ʋ ‑nyi la 'waa 'klɔ 'bii Nyɩsʋa. ‑Ye 'klɛɛ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ nɩ mɔ 'a mʋ ye gbo, 'n ‑hi 'o Jona a ‑gbɛ 'mʋ nɩ, kɛɛ, a 'nɩ ꞊tuu ꞊le 'o 'na win. Nɛ‑ nue, ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ Nyɩsʋa di 'o nahuin ‑bati lɛ poo, Ninifʋdɩɔ 'mʋ a nahuin a ‑gbɛ 'ʋ di ye 'mʋ 'ba, ʋ 'mʋ lɛ po, ti ‑gbo 'yri a nahuin, ʋ mɔ ‑tɩ'wlanyʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 'Ya 'o lele 'lu, ti ‑hi la a ti 'yri, bodɩɔ ꞊de, nɔ‑ ‑hɔn la 'le ‑tɛgbi ‑pɛtu 'mʋ, ‑ɛ mɔ Sabablʋgba. Bodɩɔ a ‑gbɛ, ɔ mɔ la nyrʋgbaa nɩ. Nɔ‑ di la Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ɔ 'mʋ la bodɩɔ Salomɔ, ‑ɔ mɔ la Nyɩsʋa a nahuon a ꞊tɔwin 'wɔn. ‑Ye 'klɛɛ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ nɩ mɔ 'a mʋ ye gbo, 'n ‑hi 'o Salomɔ a ‑gbɛ 'mʋ nɩ. Kɛɛ, a 'nɩ ꞊tuu ꞊le 'o 'na win.

‑Tʋnahuon a ꞊wlʋ, ʋ 'we ꞊nɔ 'a 'yii ye

(Matie 5.15; 6.22-23)

33 Nahuon 'bɔ 'bɩa 'napɩ, ‑ye ɔ 'nɩ ‑hle ꞊le, mɔ, ɔ 'nɩ ꞊jre ꞊le kaka 'lu gbo, kɛɛ, 'ke ɔ nye 'o dɛ 'lu gbo ꞊tu, ‑ɛ die nu, nahuin ‑gbo, ‑ʋʋ 'le kayu gbo pa, ʋ 'mʋ lɛ yrii. 34 ‑Tʋnahuon a ꞊wlʋ, ʋ 'we ꞊nɔ 'a 'yii ye, ‑ɩ nyo pepe' ‑nyi. ‑Na 'yii 'bɩ nu ‑tɛɛ, ‑ye ‑nɩɩ lɛ 'nɩ yrii ‑tɛɛ. Kɛɛ, ‑na 'yii 'bɩ kɔ kɩkla, ‑ye 'ke ‑n nɩ 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri. 35 'A ‑tɩ, ꞊tu ‑n dɩɔnʋ 'yie, pepe' ꞊nʋ, ‑ɛ nɩ 'le ‑mʋ 'mʋ, ɛ 'nɩ ꞊han gbɩgbɩyrɩ ‑hɛ. 36 'Bɩa ‑na ꞊wlʋ 'bʋ nɩ 'le pepe' ‑hɛyri, gbɩgbɩyrɩ a dɛ ꞊de 'bɛ 'de 'le ‑na ꞊wlʋ ke nɩ, ‑ye ‑na ꞊wlʋ 'bii a ‑gbɛ, 'ke ʋ di 'le pepe' 'mʋ nɩ 'bii, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'napɩ ye, ‑ɛ nye nu, ꞊nɩɩ lɛ yrii.»

Falisi꞊tumu a nahuin kɔ teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn, nʋ‑ʋ ‑Yusu ‑tɩ yɛɛ

(Matie 23.1-36; Makɩ 12.38-40)

37 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ 'pʋprɛ ‑wɔn, ‑ye Falisi꞊tumu a nahuon ꞊de, nɔ‑ dɔ dididɛ ‑wɔn. ‑Tɛ ‑Yusu pa 'le 'a ‑tɛ, 'ʋ nɩ 'o dɛdihuo ke gbo. 38 ‑Ye 'klɛɛ, ‑tɛ ‑Juukʋɛ a teteii 'a ꞊tutue nu, ‑ɛ mɔ, nahuon bɔ yra kwa lɛ, 'plɩɩ ɔ 'mʋ dɛ di, ‑Yusu 'de lɛ nu. ‑Tɛ Falisi꞊tumu a nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'de kwa lɛ yra, ‑ye ɛ saka ꞊nɔ nɩ. 39 ‑Ye kɛ Kʋkɔnyɔ nyo ye po, ɔ nɔ: «'A mʋ Falisi꞊tumu a nahuin, 'a nɩ wlɔn'naapɔhlɩ kɔ dɛwlɔndiipɔhlɩ 'hɛɛn, nɩ‑ aa lɛ yra. Kɛɛ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, 'yiyre kɔ 'crɛ 'hɛɛn, nɩ‑ 'yii 'le. 40 A bʋba nɩ ‑tɛɛ. 'Be a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nu ‑tɔplɩ ꞊nʋ nɩ, ‑tʋnahuon a 'yie, ɛɛ 'ye, 'ɔ nu ‑wɛ ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑tʋnahuon a 'yie 'nɩnɩ 'ye. 'Be a pui ‑tɛɛ, ‑tʋnahuon a ꞊wlʋ ꞊nʋ, 'yie 'nɩnɩ 'ye, Nyɩsʋa 'nɩ 'yu ꞊le ‑wɛ. 41 Dɛ a kɔ ba nu, nɛ‑ mɔ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ 'le 'a nɩ wlɔn'naapɔhlʋ 'kwli 'mʋ, kɔ 'a nɩ dɛwlɔndiipɔhlɩ 'kwli 'mʋ, ba ‑hɩ 'le, ba ‑nyi ꞊sʋɛnyʋ. 'Bɩa 'baa lɛ nu, ‑ye ‑tɔplɩ 'bii di 'o ye 'nɩ 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, a 'mui ‑kʋan 'yri nuu.

42 'A mʋ Falisi꞊tumu a nahuin, 'jrɔ 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn! 'Bɩa 'ba kɔ hai ꞊nʋ, aa 'le dididɛ ‑wɔn po, kɔ 'ɛ nɩ 'dɩdɔdɛ 'cicrɛ, aa 'le ‑sadɛ 'kwli 'mʋ ‑ha, nɩ‑ kɔ dɛ a ‑pu a nɛnɛ aa 'le ‑ha, 'a nye Nyɩsʋa ‑nyi. Kɛɛ, a 'nɩ ‑hie ꞊le 'lu ‑wɔn lɛ, 'ke 'a nɩ nunuklɔ bɔ 'sii 'o ye, kɔ, ba nʋɛ Nyɩsʋa 'mʋ. Kɛɛ ‑ye dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ nɩ, a kɔ ba nu wɛn, 'plɩɩ a 'mʋ ‑wɛ 'le 'a nɩ 'dɩdɔ‑tɔplɩ 'cicrɛi a ‑pu a nɩnɩ ‑ha, a 'mui Nyɩsʋa ‑nyi.

43 'A mʋ Falisi꞊tumu a nahuin, 'jrɔ 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn! 'Bɩa 'ba mu 'le Nyɩsʋa a kayuo gbo, a nʋɛ 'mʋ nɩ, 'ke ba nɩ 'le ye 'mʋ gbo, ‑ɛ die nu, nahuin 'mʋ 'a mʋ 'ye ‑tɛɛ. Kɔ, 'bɩa 'ba mu 'le 'dika, a nʋɛ 'mʋ nɩ, 'ke nahuin bʋ po 'a mʋ 'wio gbo, 'ke 'le 'a nɩ 'o꞊tuulɛ 'kwli 'mʋ. 44 'Jrɔ 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ‑ʋ 'de 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye! A 'we ꞊nɔ 'dɛɛi ye, ‑ɩ 'de 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. ‑Tʋnahuin 'bʋ 'nɩnɩ yrii 'dɛɛi a ‑gbɛ, 'bʋ nyi klɛ na, ‑ye 'dɛɛi a ‑gbɛ, ɩ nye 'nɩ nu, 'ke ʋ 'de 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye.»

45 ‑Ye teteitɔɔnyʋ, ‑ʋ nɩ 'o, kɛ 'waa nahuon ‑ye ‑Yusu ye po, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ, 'bɩa ꞊nɩɩ lɛ 'pʋprɛ nu, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑a nɩ ‑gbɛ, ‑nɩɩ ‑wɛ ‑a mʋ ꞊tu tanɩ.» 46 ‑Ye ‑Yusu ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Jrɔ ‑wɛ 'ke 'o 'a mʋ teteitɔɔnyʋ ‑wɔn, ‑ɛ nue, aa nahuin hren tetei a gblegblei, ‑ɩ 'we ꞊nɔ bɛnɩ ye, ʋ 'de 'le 'buble ‑wɛ. 'Plɩɩ a 'nɩ ‑hɩʋ ꞊le 'mʋ, 'ke bʋ ꞊tuu 'o tetei a ‑gbɛ 'o.

47 'Jrɔ 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ꞊nʋ, 'a nɩ bunʋ, ʋʋ la lɛ 'lɩla, nʋ‑ kɔ 'dɛɛi aa ‑hlɛntie ‑tɛɛ. 48 ‑Tɛ aa lɛ 'a nunue nu, a nye nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, dɛ ꞊nʋ, 'a nɩ bunʋʋ la nu, a wɛɛn ke, ‑ɛ nue, ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ 'la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ nɩ, a ‑mɛ ‑ye, 'aa 'waa 'dɛɛi ‑hlɛntie. 49 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ꞊tɔ, kɛ ɔ po la, 'ke 'o 'a mʋ ke, ɔ nɔ: 'N di ꞊nʋ ye ya winwlɔn‑hɛnyʋ, kɔ titieponyʋ 'hɛɛn, kɛɛ, ʋ di 'la ꞊ʋ ‑ye, ʋ 'mʋ ꞊ʋ ‑ye ꞊sʋɛ ꞊tue. 50 'A mʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a yrʋ di 'a mʋ 'nɩ yɛ, 'ke 'o winwlɔn‑hɛnyʋ 'bii ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, ‑ʋ kɔ dablo ʋʋ la gblɛ 'wʋwla, kʋɛ la 'le ti ꞊nʋ 'yie 'mʋ gbo, ‑ɩ kɔ 'yri Nyɩsʋa nu la 'klɔ, ‑bo yɛ ti ‑gbo ke, 51 ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, kʋɛ la 'le Abɛlɩ a 'lɩla 'yie 'mʋ gbo, ‑bo yɛ Sakali ke, ‑ɔ mɔ Sakali ꞊nʋ, ʋ 'la la, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpiilɛ kɔ 'a kayu a ‑gbahlɔn. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ti ‑gbo 'yri a nahuin, nʋ‑ Nyɩsʋa a yrʋ di yɛ, 'ke 'o ‑tɔplɩ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ.

52 'Jrɔ 'ke 'o 'a mʋ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ ‑wɔn. 'A nɩ tɔɔlɛ, ɛ ka 'hru ꞊nʋ ye, nahuin di gba, ʋ 'mue yi, ‑tɛ Nyɩsʋa, ɔɔ ‑tʋnahuin a waalɛ nu. 'A nɩ ‑gbɛ, a 'nɩ gba ꞊le 'hru a ‑gbɛ, 'plɩɩ 'a ka nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋʋ ‑hʋa ‑bʋ gbʋ wɛn.»

53 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ 'pʋprɛ ‑wɔn, ‑ye ɔ ‑hɔn 'o ‑tɛgbi a ‑gbɛ 'mʋ nɩ. Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ, ʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, ʋ ‑mɛ ‑ye, kʋɛ 'le ti a ‑gbɛ 'yie 'mʋ gbo, ʋ ‑tʋa 'a yrʋ a lɛpupue gbo 'dɔ, 'ʋ nyo wlɔn lɛ ꞊gba 'ɛ nɩ ti, 'ke 'o ‑tɔplɩ 'plɔplɔ ke. 54 Wlɔnlɛ꞊gbʋgba a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'kee nɩ, ʋʋ 'le naa, 'ʋ nyo 'mʋ lɛ ꞊tɔ, ‑ɛ die nu, 'bɔ ka, ʋ 'muo ‑tɩ yɛɛ.

12

‑Yusu le la 'a ‑naagbopʋ, ʋ nɩ naa 'le 'lii 'hɔn

(Matie 10.26-27)

1 ‑Tɛ ‑Yusuu nahuin tɔɔ, ‑ye nahuin 'plɔplɔ ‑ye 'kukue lɛ. Nahuon ꞊de 'de 'le 'waa ‑hihre ‑wɛ. 'Waa ‑huhue a ‑tɩ 'ʋʋ klɛ nɩna. Ye‑hɛnahuin, ‑Yusuu 'le ‑wɔn 'prɛɛ, nʋ‑ mɔ 'a ‑naagbopʋ. Kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po: «Ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, 'ke 'o Falisi꞊tumu a nahuin ‑wɔn, ‑ʋʋ 'lii 'hɔn naa. 'Waa 'lii 'hɔn a naalɛ a ‑gbɛ, ɛ 'we ꞊nɔ ‑weyɛ ꞊nʋ ye, ‑ɛ pa, 'plɩɩ ‑ɛ nye nu, 'a 'bienʋ ‑wo 'ɔɔ ‑wɛ pa.* 2 Ti di 'o 'nɩ nyre, ‑ɩ kɔ 'yri ‑tɩ a ‑tɛɛ di 'o pepe' 'mʋ bi, kɔ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ ‑hli kɛ, nahuin 'bii 'mui yi. 3 'Bɩa 'ba bii ye, ‑tɩ ꞊nʋ, aa ꞊tu, ʋ di 'o ‑tɛ ꞊nʋ 'nɩ ꞊tuu, nahuin 'bii ‑wɛ 'le bʋ 'wɩɩn 'o. ‑Tɩ ꞊nʋ, a blee 'le gbo, aa ꞊tu, ‑tɛgbi ꞊nʋ, 'dʋ bii 'o ye, ʋ di 'nɩ ꞊tu, 'ke 'o nahuin 'bii ye.»

A nɩ pɩ 'le ‑tʋnahuin a hʋannʋ, kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ hʋannʋ ba pɩ

(Matie 10.28-31)

4 (Kɛ ‑Yusuu lele 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ:) «'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ 'na nɩnatumupʋ, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le: A nɩ pɩ 'le ‑tʋnahuin a hʋannʋ. 'A nɩ ‑plahʋɩɩn ‑do, nɩ‑ ʋ ‑wɛ 'le bʋ ‑wɔ gbo. Kɛɛ, ʋ 'de 'klɛɛ lele 'klɩ kɔ, 'ke bʋ nuu 'o 'a mʋ dɛ ꞊de 'yie 'mʋ. 5 Kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ hʋannʋ ba pɩ, ‑ɛ nue, nɔ‑ kɔ 'klɩ, 'ke bɔ ‑wɔ ‑tʋnahuon gbo, 'ɔ kɔ ‑wɛ 'klɩ, 'ke bɔ po 'le nahuon na ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe. Iin, Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ hʋannʋ ba pɩ. 6 ꞊Bo pue nʋblɩ 'cicrɛi a dɛ ye. 'Bɩa ꞊nɩ nyi ‑tɔ, ɩ 'nɩ po ꞊le ꞊die 'dɔ. Kɛɛ, nʋblɩ gbi a ‑gbɛ, 'a dɛ 'bɛ nɩ 'o, Nyɩsʋa yie nɩ. 7 Kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, 'lu‑pupuii ‑tie a kɔ, 'a nɩ Bu Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ ‑hri nɩ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, a kɔ 'mini 'dɔ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'ɛ ‑hi 'o nʋblɩ gbi 'plɔplɔ ꞊nʋ 'mʋ. 'A ‑tɩ o, a nɩ pɩ 'le ‑tʋnahuin a hʋannʋ!»

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nyi ꞊tu, 'ke 'o nahuin ye, ‑ɛ mɔ, ʋ mɔ ‑Yusu a nahuiin nɩ, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ʋ 'de ‑Yusu yi

(Matie 10.32-33; 12.32; 10.19-20)

8 «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ ꞊tui, 'ke 'o nahuin ye, ‑ɛ mɔ, ɔ mɔ 'na nahuoon nɩ, ‑ye ‑batipo‑nyrɔwɔ 'mʋ, 'na ‑gbɛ, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n di ‑wɛ 'nɩ ꞊tu, 'ke 'o Nyɩsʋa a lɛleenyʋ ye, ‑ɛ mɔ, nahuon a ‑gbɛ, ɔ mɔ 'na nahuoon nɩ. 9 Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ ꞊tui, 'ke 'o nahuin ye, ‑ɛ mɔ, ɔ 'de 'mʋ yi, ‑ye ‑batipo‑nyrɔwɔ 'mʋ, 'na ‑gbɛ, 'n di ‑wɛ 'nɩ ꞊tu, 'ke 'o Nyɩsʋa a lɛleenyʋ ye, ‑ɛ mɔ, 'n 'dio yi.

10 'Ya 'o lele 'lu, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ di 'mʋ ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ ꞊tu, Nyɩsʋa ‑wɛ 'le bɔ 'wʋwla 'a dɛ 'kuku a ‑gbɛ nɩ. Kɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ di Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ ꞊tu, Nyɩsʋa 'die 'le ‑wɛ bɔ 'wʋwla 'a dɛ 'kuku a ‑gbɛ.

11 'Bʋ klɩ 'a mʋ, 'ke ʋ 'mʋ 'le 'a mʋ ‑batipoolɛ 'mʋ gba, 'ke 'o Nyɩsʋa a kayuo a nyɩgblakɩ ye, kɔ 'ke 'o 'blʋgba a ye'mʋnaanyʋ ye, 'kla nɩ 'ya 'le 'a mʋ ‑wliye, 'ke 'o ‑tɛ a di 'waa klɛ‑hɩhɩalɛ nu a ‑ta 'mʋ, kɔ 'ke 'o ‑tɩ ꞊nʋ, a di ꞊tu a ‑ta 'mʋ, 12 ‑ɛ nue, ti a ‑gbɛ 'yri, ‑tɩ ꞊nʋ, a di ꞊tu, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nʋ‑ di 'a mʋ tɔɔ.»

‑Yusu po dɛkɔnyɔ ꞊nʋ, ‑ɔ 'de ꞊tɔ kɔ a ‑talʋdʋ

13 ‑Yusu bɔ nɩ 'le 'pʋprɛ kwa 'mʋ, ‑ye nahuon ‑ye, ‑ɔ nɩ 'le nahuin ‑hɛyri, kɛ ɔɔ ‑Yusu ye po, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ, le 'na ‑dɩayu, 'ke ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑a nɩ bu hie ‑a mʋ lɛ, ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn ‑ba wi.» 14 ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nɔ ye po, ɔ nɔ: «Nyɩbɛyu o, nyɔ ꞊de 'de 'mʋ 'a nɩ ‑batiponyɔ 'mʋ nuu, kɔ 'a nɩ ‑tɔplɩwonyɔ 'hɛɛn.» 15 ‑Ye kɛ ɔɔ 'klɛɛ nahuin 'bii ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «Ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, 'ke 'o kʋkɔ‑tɔplɩ 'plɔplɔ a 'mʋnʋɛlɛ a ‑ta 'mʋ. ꞊Betɩ nahuon bɔ 'ble 'dai kʋkɔ‑tɔplɩ kwa, ɔ 'de 'a ‑hʋnhlʋn kwa 'ble.»

16 ‑Ye ɔ nyu ye po ‑talʋdʋ, ɔ nɔ: «Ɛ kɔ la dɛkɔnyɔ ꞊de. Nɔ‑ kɔ la ‑cii 'plɔplɔ, 'a 'dɩdɔ‑tɔplɩ 'ɩ 'wʋʋ la ꞊nɔ lɛ 'dɔ. 17 Kɛ ɔɔ 'klɛɛ 'a dɩɔnʋ ye po, ɔ nɔ: ‑Be' 'n di 'klɛɛ 'na 'dɩdɔ‑tɔplɩ ‑gbo a gbo꞊tutue nu 'le, ‑ɛ nue, 'n 'de 'a gbopoolɛ kɔ. 18 ‑Ye ɔ nɔ: Dɛ 'n di nu, nɛ‑ ‑gbo: Kayuo 'bii, ‑ɔ kɔ gbo 'nɩɩ 'le 'na 'dɩdɔ‑tɔplɩ lɛ poo, 'n dio 'nɩ 'wla, 'mʋ 'a yrayrɩ po, ‑ɔ kɔ 'bʋbʋa di 'o 'a 'kɩ 'mʋ ‑hi. Nɩ‑ kɔ 'kwli 'mʋ 'n di 'le 'na ꞊gbla kɔ 'na kʋkɔ‑tɔplɩ 'bii po. 19 'Nɩ ‑wɛ ‑wɔn, kɛ 'n di 'n dɩɔnʋ ye po: 'N ꞊tu gbo kʋkɔ‑tɔplɩ 'plɔplɔ, ‑ɩ di 'mʋ 'mʋ ‑hɛ, 'ke 'le 'dai 'yrɩ 'kwli 'mʋ. 'A ‑tɩ o, ꞊bo nɩ gbo, 'mʋ ‑wle, 'mʋ dɛ di ‑tɛɛ, 'mʋ lɛ 'mre. 20 Kɛɛ ‑ye kɛ Nyɩsʋa nyo 'klɛɛ ye po, ɔ nɔ: ‑N bʋba nɩ ‑tɛɛ. 'Tɔyrʋwɔɔ ‑do ‑gbo 'mʋ, ‑n di 'nɩ 'kʋ. ꞊Nɩ 'kʋ 'klɛɛ, ‑tɔplɩ 'bii ‑gbo, ‑n ꞊tu gbo, dɛ tio‑ ɩ di 'o ‑mʋ pue 'le?» 21 ‑Ye ‑Yusu nɔ lele: «Kɛ'ɛ nɩ, ɛ di 'mʋ ‑ti, 'ke 'o nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔɔ kʋkɔ‑tɔplɩ lɛ 'kukue, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ‑wɔn, kɛɛ, ‑ɔ 'de dɛ ꞊de kɔ, 'ke 'o Nyɩsʋa 'yi ke.»

Ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye

(Matie 6.25-34)

22 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «Nɛ‑ nue, 'nɩɩ 'a mʋ le: Dɛ a di di, kɔ wlawlɩ a di 'hʋɩn 'mʋ lɛ pue, a nɩ hrɛti 'le, 'ke 'o ‑tɔplɩ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ. 23 ‑Hʋnhlʋn ‑gbo, aa po, ʋ mɔ dɛ gblakaa nɩ, 'ʋ ‑hi 'o dididɛ 'mʋ, kɔ, 'a nɩ ‑plahʋɩn, ɩ mɔ dɛ gblakaa nɩ, 'ɩ ‑hi 'o 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ 'mʋ. 24 Ba 'ye kɛ 'mamʋɩ. Ɩ 'nɩ 'dɔ ꞊le 'ɛ nɩ dididɛ ꞊de, kɔ, ɩ 'nɩ 'cɛ ꞊le dɛ ꞊de, mɔ, ɩ 'de ‑wɛ 'kale kɔ, ‑ɛ kɔ 'mʋ ɩ di 'le dididɛ po. Kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ nyi dididɛ ‑nyi. Kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, Nyɩsʋa, ɔ nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ, 'ɛ ‑hi 'o nʋblɩ 'mʋ. 'A ‑tɩ, ‑tɛ ɔɔ nu, 'ɔɔ nʋblɩ dididɛ ‑nyi, ɔ die ‑wɛ 'nɩ nu, ɔ 'mʋ 'a mʋ dididɛ ‑nyi. 25 Ɛ 'de nahuon ꞊de kɔ, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'a hrɛtilɛ a ‑tɩ, ‑bɔ kɔ 'klɩ, ‑bɔ po 'a ‑nyrɔwɩ a dɛ gbi ke, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke. 26 'A ‑tɩ, ‑tɛ a 'de 'klɛɛ 'klɩ kɔ, 'ke ba po 'a nɩ ‑nyrɔwɩ ke, a 'de 'klɛɛ lele hrɛtilɛ kɔ, 'ke 'o 'klɔ ‑gbo a ‑tɔplɩ a ‑ta 'mʋ.

27 Ba 'ye kɛ ‑piti ꞊nʋ, ‑tɛ 'a ‑pui nu 'yilɛnɩnɔ. ‑Piti a ‑pui a ‑gbɛ, ɩ 'we ꞊nɔ ‑tʋnahuon a wlawlɩ ye. Kɛɛ, ‑piti a ‑gbɛ, ɩ 'nɩ nu ꞊le ‑kʋan, kɔ, ɩ 'nɩ hra ꞊le wlawlɩ, 'plɩɩ ‑piti a ‑gbɛ 'ɩ nɔ 'yi lɛ. Kɛɛ ‑ye 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, bodɩɔ Salomɔ, ꞊hapʋkɔ, 'ɔ kɔ la dɛ, kɛɛ, ‑tɛ ‑piti a ‑pui nu 'yilɛnɩnɔ, Salomɔ a ‑gbɛ, ɔ 'de la 'a wlawlʋ kɔ, ‑bʋ nu la lɛ 'yilɛnɩnɔ. 28 'Bɩa Nyɩsʋa 'bɔ kɔ bɔ nɔɔ kɛ ‑piti a ‑pui 'yi lɛ, ʋ di ‑ŋa ‑ci, 'plɩɩ ʋ di ‑ŋa 'tɔ po, ꞊be 'a mʋ ꞊nʋ, ɔ nʋɛ 'mʋ, ɔ 'deɛ bɔ ‑nyi 'a mʋ 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ? 'A mʋ ‑gbo, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo ‑tɛɛ. 29 'A ‑tɩ, a nɩ 'wʋʋ 'le 'a nɩ 'kwli a ‑koto 'mʋ. 30 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, nʋ‑ʋ ‑tɔplɩdʋ a ‑gbɛ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie 'ɛ nɩ ti. Kɛɛ, 'a nɩ Bu Nyɩsʋa, ɔ yi 'a nɩ ‑hʋhʋa‑tɔplɩ nɩ. 31 Dɛ a blɛ ye ba ‑hie 'lu ‑wɔn lɛ 'ɛ nɩ ti, nɛ‑ mɔ, Nyɩsʋa bɔ kɔɔ 'a mʋ win ke, ‑ye ɔ di 'a mʋ 'a nɩ ‑hʋhʋa‑tɔplɩ a ‑gbɛ 'nɩ ‑nyi.»

Ba 'kukue kʋkɔ‑tɔplɩ lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ

(Matie 6.19-21)

32 (Kɛ ‑Yusuu lele 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ:) «'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'mʋ ‑wɔn naa, ‑ʋ mɔ 'na nahuin, a 'de ‑huo, kɛɛ, a nɩ pɩ 'le hʋannʋ. 'A nɩ Bu Nyɩsʋa, ɔ ‑ha 'le 'a mʋ 'mʋ du, ɔ 'mʋ 'a mʋ 'a 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. 33 Ba plo 'a nɩ kʋkɔ‑tɔplɩ, ba ‑ha 'le 'a 'wli ꞊nʋ, ba ‑nyi ꞊sʋɛnyʋ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ba ꞊mɔ 'wli a wlɔnpoodɛ ꞊nʋ lɛ, ‑ɛ 'nɩnɩ di lɛ cɩcrɛ. Ba 'kukue kʋkɔ‑tɔplɩ lɛ, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, ‑tɛ ɩ 'nɩnɩ di 'le gbo ‑wɛɛ, kɔ, ‑tɛ 'yrinyʋ 'de 'le nyinyre ‑wɛ, kɔ, ‑tɛ 'hrɔ 'de 'le ‑wɛ bɔ nyree 'le ‑tɔplɩ 'yi lɛ. 34 'Nɩɩ lɛ 'pʋprɛ nu, ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'a nɩ kʋkɔ‑tɔplɩ nɩ 'o, 'ke 'a nɩ ꞊wlʋ nɩ ‑wɛ 'o.»

‑Kʋannunyʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'waa 'masɛ a 'lediti ‑pre

35-36 (Kɛ ‑Yusuu lele 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ:) «Ba ‑wɛ ‑wɔn, a 'mʋ ‑kʋan nu. Ba 'we ꞊nɔ ‑kʋannunyʋ ꞊nʋ ye, ‑ʋʋ 'waa 'masɛ ꞊nʋ a 'lediti ‑pre, ‑ɔ mu 'blɩ'mʋpaalɛ ke. ‑Tɛ 'a ‑kʋannunyʋ, ʋʋ nu, kɛ'ɛ nɩ, ba nu ‑wɛ. 'Tɔ 'mʋ, 'plɩɩ ɔ 'mʋ 'le di, ʋ ‑wɛ ‑wɔn, 'ke bʋ nu ‑kʋan, 'waa 'napɩi 'nɩ jre ꞊le gbe. 'Bɩa 'bɔ di 'klɛɛ 'le, 'bɔ bibie 'maju, ‑ye ʋ ‑hɩʋ ꞊nɔ ye. 37 ‑Kʋannunyʋ a ‑gbɛ, 'bɩa 'waa 'masɛ 'bɔ di 'le, 'bɔ yʋ 'o ‑preelɛ 'mʋ gbo, 'bʋ 'nɩnɩ ŋmo, ‑ye bʋ kɔ plɔ a bleelɛ. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ɔ di ‑wɔn 'nɩ ‑wɛ, ɔ 'mu le, bʋ nɩ gbo, ʋ 'mʋ dɛ di, 'a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'o bi, ɔ 'mʋ didi‑tɔplɩ ‑hie. 38 'Bɩa 'bɔ di 'le 'tɔ‑hɛyri 'mʋ, ‑hee' 'tɔ‑hɛyri 'bɛ ‑hi, 'bɔ yʋ 'o ‑preelɛ 'mʋ gbo, 'bʋ 'nɩnɩ ŋmo, ‑ye bʋ kɔ plɔ a bleelɛ.

39 Ba kɔ 'a 'mʋlɛyriilɛ: 'bɩa kayukɔnyɔ 'bɔ yi wɛn ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'yrinyɔ di wɛn 'le di, ɔ dio wɛn 'nɩ ‑pre, ‑ɛ die nu, 'yrinyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'nɩ ꞊han wɛn 'a kayu wa. 40 Nɛ‑ nue, 'a nɩ ‑gbɛ, ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ, a nɩ ŋmo 'le, ‑ɛ nue, ti ꞊nʋ kɔ 'yri a 'nɩnɩ di 'o 'mʋ ‑pree, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'ke 'n di 'le di.»

‑Kʋan ‑gbo, ‑Yusu hie 'a ‑naagbopʋ lɛ, ʋ blɛ ye bʋ nuo

(Matie 24.45-51)

41 ‑Yusu bɔ po ‑talʋdʋ a ‑gbɛ, ‑ye Piɛlɩ nɔ: «Kʋkɔnyɔ o, ꞊be ‑a ‑do a ‑tɩɩ nɩ, ꞊nɩ po ‑talʋdʋ ‑gbo, ‑hee', nahuin 'bii a ‑tɩɩ nɩ?» 42 ‑Ye Kʋkɔnyɔ nɔ: «Ba 'we ꞊nɔ ‑kʋannunyɔ ꞊nʋ ye, ‑ɔ kɔ 'lu a lɛ‑hielɛ, kɔ, 'a 'masɛ ‑wɛ 'le bɔ kuo ꞊wlʋ ye. Nahuondʋ a ‑gbɛ, 'a 'masɛ, 'bɔɔ 'dagba 'mʋ mu, nɔ‑ ɔ di 'a kayu 'bii lɛ hie, ‑ɛ die nu, dɛditi 'bɩ nyre 'o, ɔ 'mʋ 'a 'bie ‑kʋannunyʋ 'ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ a dididɛ ‑nyi. 43 'A 'masɛ 'bɔ ‑hɔn 'le 'dagba 'mʋ, 'bɔ yɔ 'o ‑kʋan 'yie 'mʋ gbo, ‑ye ‑kʋannunyɔ a ‑gbɛ, bɔ kɔ plɔ a bleelɛ. 44 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'a 'masɛ dio 'mʋ nuu 'a ‑tɔplɩ a 'yie꞊tunyɔ gblaka. 45 Kɛɛ, ‑kʋannunyɔ a ‑gbɛ 'bɔ plɛ, 'a 'masɛ a 'lediti, ɩɩ gbo 'nɩ ‑wlɛn, 'bɔ ‑tʋa 'a 'bie ‑kʋannunyʋ a bibie gbo, kɔ, 'bɔɔ 'a dɩɔnʋ dididɛ kɔ nɔ 'hɛɛn wlɔn ‑hie, 46 ‑ye 'a 'masɛ a ‑gbɛ, ɔ di 'le 'nɩ di, ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ ‑kʋannunyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'nɩnɩ dio 'o ‑pree, kɔ ‑haawɔ ꞊nʋ, ɔ 'de yi. 'Bɔ di 'klɛɛ 'le, ‑ye ɔ dio ye gba ti 'yaklɩ, 'plɩɩ ɔ 'muo ꞊sʋɛ ꞊tue, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo.

47 ‑Kʋannunyɔ 'bɔ nɩ 'o, dɛ ꞊nʋ, 'a 'masɛɛ ‑hʋa, 'bɔ yie, 'plɩɩ 'bɔ 'nɩnɩ ‑hʋa bɔ nue, ‑ye ʋ dio ꞊tue ꞊sʋɛ 'dɔ. 48 Kɛɛ, ‑kʋannunyɔ 'bɔ nɩ 'o, dɛ ꞊nʋ, 'a 'masɛɛ ‑hʋa, 'bɔ 'die yi, 'plɩɩ 'bɔɔ ‑tɔplɩ ꞊nʋ nu, ‑ɩ blɛ ꞊sʋɛ a ꞊tuelɛ ye, ꞊sʋɛ ꞊nʋ, ʋ dio ꞊tue, ɛ 'deɛ bɛ ‑huo. Nyɩsʋa 'bɔ ‑nyi nahuon ‑tɔplɩ 'plɔplɔ, ‑ye ɔ di ꞊nɔ ‑hʋa ‑tɔplɩ 'plɔplɔ, kɔ, 'bɔ hie nahuon ‑tɔplɩ 'plɔplɔ lɛ, ‑ye ɔ di ꞊nɔ ‑hʋa ‑tɔplɩ 'plɔplɔ, ɩ 'mʋ 'o 'a dɛ ꞊nʋ 'mʋ ‑hi, ɔ hie o ꞊nɔ lɛ.»

‑Yusu a 'ledidie nye 'nɩ nu, nahuin 'ʋʋ wo: ꞊ʋ ‑ye, ʋ kuo ye ꞊wlʋ, ꞊ʋ ‑ye 'ʋ 'dio ꞊wlʋ ye kuo

(Matie 10.34-36)

49 Kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «'N di 'le ꞊le, 'mue nu, na 'mʋ wlɩn, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke. 'N nye wɛn 'nɩ ‑hʋa 'dɔ, 'ke na a ‑gbɛ bɔ wlɩn wɛn ‑dodo. 50 Kɛɛ, 'plɩɩ na a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ wlɩn, 'n kɔ ꞊bo 'ye ‑tado ꞊sʋɛ. 'Plɩɩ ꞊sʋɛ a 'yiye a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ 'o nyre, 'na ꞊wlʋ 'mʋɛ gbo. 51 A nɩ 'ye 'le, ‑ɛ mɔ 'n di nɔ ‑tʋtʋ ke nɩ, 'mue nu, nahuin 'mʋ kegbowɛɛnlɛ kɔ. Kɛɛ, 'n di 'le ꞊le, 'mue nu, nahuin 'mʋ wo. 52 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, kʋɛ 'klɛɛ mɔ gbo, kayugbokʋɛɛ ꞊hun 'bʋ nɩ 'o, ʋ di 'nɩ wo, nahuiin ta, ʋ 'mʋ nahuiin 'hɔn ye ‑wɔn. kɔ, nahuiin 'hɔn, ʋ 'mʋ nahuiin ta ye ‑wɔn. 53 Bu di 'a 'yu nyɩbɛyu ye 'nɩ ‑wɔn, 'yu nyɩbɛyu ‑mɛ ‑ye, ɔ 'mʋ 'a bu ye ‑wɔn; 'dii 'mʋ ‑wɛ 'a 'yu nyrɔyu ye ‑wɔn, 'yu nyrɔyu ‑mɛ ‑ye, ɔ 'mʋ ‑wɛ 'a 'dii ye ‑wɔn; 'yu a nyrɔ 'mʋ 'a 'dɔɔ ye ‑wɔn, 'dɔɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'mʋ ‑wɛ 'a 'yu a nyrɔ ye ‑wɔn.»

‑Yusu, ɔɔ nahuin 'nɩ le, 'ke bʋ yrii kɛ ‑tɔplɩ ‑gbo, Nyɩsʋa, ɔɔ nu, kɔ bʋ ‑hlɛntie 'waa 'klɔ

(Matie 16.2-3; 5.25-26)

54 Kɛ ‑Yusuu lele nahuin ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'Bɩa 'ba 'ye, ‑ɛ mɔ 'nu nɩ 'le yrayrɩ, kɛ aa po: 'Nu di 'nɩ di. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'nu a ‑gbɛ 'ʋʋ di. 55 Kɔ, 'ba 'ye, ‑ɛ mɔ 'nu 'de 'le yrayrɩ lɛ nɩ, kɛ aa po: 'Yrʋ di 'nɩ hʋan. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'yrʋ a ‑gbɛ 'ʋʋ hʋan. 56 'A mʋ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'lii 'hɔn naa, aa yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hɛɛn a ‑tɔplɩ 'mʋ lɛ 'nɩ yrii, 'a nye 'ye, ‑tɛ ‑nyrɛ di 'mʋ nɩ. Kɛɛ, ‑tɔplɩ ‑gbo, Nyɩsʋaa nu, ‑ɩɩ kɛ 'lu ‑wɔn mue, ti ‑gbo 'yri, a 'nɩ ‑hʋa ꞊le ba yrii 'mʋ lɛ, dɛ tio‑ bɩ ꞊hɛn 'nyrɛ.

57 Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a nɩ ‑gbɛ 'a 'nɩnɩ 'ye, ‑tɛ a kɔ ba nu 'a nɩ dɩɔnʋ a naalɛ ‑tɛɛ? 58 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'bɩa nahuon 'bɔɔ ‑mʋ ‑tɩ yɛɛ, ‑ɛ nue, ‑n 'ble kwa 'a 'wliyɛ, 'plɩɩ ɔ kɔ ‑mʋ 'hɛɛn, 'baa 'le ‑batipoolɛ 'mʋ mu, ꞊tu 'o 'klɩ, ‑ɛ die nu, ‑tɛ a 'kɩɛ nɩɛ 'hru wlɔn, a 'mʋ ke gbo wɛɛn, ɔ 'nɩ ꞊han 'le ‑mʋ ‑batiponyɔ ye gba, ‑batiponyɔ 'nɩ ꞊han ‑mʋ ‑sadapʋ kwa po, ʋ 'nɩ ꞊han ‑mʋ ꞊jɩ 'mʋ po. 59 'Nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le, 'bʋ po ‑mʋ ꞊jɩ 'mʋ, 'ke ‑n di 'le ꞊jɩ a ‑gbɛ 'mʋ nɩ, 'wliyɛ 'bii ꞊nʋ, ‑n 'ble kwa, ꞊mue 'pɛɛ, 'plɩɩ ꞊mʋ ꞊jɩ 'mʋ ‑hɔn.»

13

‑Yusu le nahuin, 'bʋ 'de 'o 'waa dɛ 'kuku gbo hie, 'bʋ 'de 'waa 'klɔ Nyɩsʋa ‑nyi, ʋ di 'nɩ 'kʋ

1 Ti a ‑gbɛ 'yri, nahuin ꞊de, nʋ‑ mu 'le ‑Yusu ‑wɔn, 'ʋ lo dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, 'ke 'le Galileblʋgba 'mʋ, 'ke 'o nahuin ‑ye a ‑ta 'mʋ. Nahuin a ‑gbɛ, ti ꞊nʋ kɔ 'yri ʋʋ o 'o ‑cɔhlʋn pii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'ke ‑gʋlʋnʋma Pilatɩ le o 'a 'sɔyuo, bʋ 'lʋ o, 'waa dablo ꞊nʋ, ‑ɔ 'wlɛ gbo, 'ɔ bi 'le ‑cɔhlʋndɛhʋɛ a dablo ‑hɛyri. 2 Bʋ ꞊gba 'klɛɛ ‑Yusu wlɔn, ‑ye ɔ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «꞊Be a pui ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Galilekʋɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ʋ nu lɛ 'waa 'lɩla, ꞊be ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'waa dɛ 'kuku, ɛ ‑huo nɩ 'dɔ, 'ɛ ‑hi 'o 'waa 'bienʋ Galilekʋɛ a nɛnɛ 'mʋ? 3 'Ʋʋn, kɛ 'nɩɩ 'a mʋ ye po, 'ba 'de 'o 'a nɩ dɛ 'kuku gbo hie, 'ba 'de 'a nɩ 'klɔ 'bii Nyɩsʋa ‑nyi, kɛ'ɛ nɩ, a di ‑wɛ lɛ'kʋkʋlɛ nu. 4 'Ya 'o lele 'lu, nahuiin ‑pu ꞊tu 'o ‑yehɛn‑yehɛn, ‑ʋ 'kʋ, 'ke 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, 'waa ‑tɩ bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ. Yrayrɩkayudʋ ꞊nʋ, ‑ʋ ꞊hɩan 'le ‑wɔn lɛ, ‑ʋ nɩ 'le Jrusrɛ a 'dɩ꞊tɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ʋʋ Siloe daa, nʋ‑ bi ꞊nʋ ke, 'ʋ 'kʋ. ꞊Be a pui lele ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'waa dɛ 'kuku, ɛ ‑huo nɩ 'dɔ, 'ɛ ‑hi 'o 'waa 'bienʋ Jrusrɛkʋɛ a nɛnɛ 'mʋ? 5 'Ʋʋn, kɛ 'nɩɩ 'a mʋ ye po, 'ba 'de 'o 'a nɩ dɛ 'kuku gbo hie, 'ba 'de 'a nɩ 'klɔ 'bii Nyɩsʋa ‑nyi, kɛ'ɛ nɩ, a di ‑wɛ lɛ'kʋkʋlɛ nu.»

‑Tɛ ‑Yusu po la figietu ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ tʋ 'kui a ‑talʋdʋ

6 ‑Ye ‑Yusu po lele ꞊nʋ ye ‑talʋdʋ, ɔ nɔ: «Nyɩbɛyu ꞊de, nɔ‑ 'dɔ figietu, ‑ɛ mɔ, tugbɛ, ‑ɛɛ 'kui tʋ, 'ke 'le 'a ‑ci 'kwli 'mʋ. 'Dai ti bɩ ‑hi, ‑ye ‑cikɔnyɔ a ‑gbɛ, ɔ di 'le ꞊le, ɔ 'mʋ tugbɛ a ‑gbɛ a 'kui ‑ha, kɛɛ, ɔ 'de 'le ꞊nɔ 'kuoo ‑do 'klɔ 'yee. 7 ‑Ye kɛ ɔɔ ‑ci'yie꞊tunyɔ ye po, ɔ nɔ: Ta 'o lɛ, ɛ mɔ 'klɛɛ 'yrɩɩ ta, 'ɛ nɩ ti, kɛ 'nɩɩ nu, 'nɩɩ nɔ di, 'mʋ tugbɛ ‑gbo a 'kui ‑ha. Kɛɛ, 'bɩa 'nɩ di 'le, 'nɩ 'yee ꞊le 'le ꞊nɔ 'kuoo ‑do 'klɔ gbo. 'A ‑tɩ, hrɛ! ‑Ɛ nue, ɛ nɩ mɔ ‑tʋtʋtɩɔ ‑gbo ke ‑gbʋgbɛ. 8 Kɛɛ ‑ye ‑ci'yie꞊tunyɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: ‑Hɩɛ mɛ lɛ, 'yrʋ ‑gbo bʋ ‑hi. 'N kɔ ꞊bo 'ble 'hʋɩn 'mʋ lɛ, 'mʋ 'le ‑tʋtʋ yrayrʋ po. 9 'Nɩ nue 'klɛɛ, 'n pue ‑tɛɛ, 'yrʋ ‑de' di, ɛ di tʋ 'kui. 'Bɩa 'bɛ 'de ꞊nɛ, ‑ye ‑n ‑wɛ 'le ‑bo hrɛ nɩ.»

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la nyrʋgba ꞊de a 'kʋɛ, ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ

10 ‑Wuwle‑nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑Yusu 'ɔɔ nahuin Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayu gbo. 11 Nyrʋgba ꞊de nɩ 'o. Nɔ‑ 'ku ‑hʋan nɩ 'o ke 'mʋ. 'Ku ‑hʋan a ‑gbɛ, nʋ‑ puo 'kʋɛ ye. 'A 'kʋɛ a ‑gbɛ, 'a 'yrʋ a ‑pu ꞊tu 'o ‑yehɛn‑yehɛn a nʋnʋ nɩ gbo. Ɔ 'klii ye. Ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ 'wʋ 'le lɛ. 12 ‑Tɛ ‑Yusu 'yo, ‑ye ɔ dɔ nɩ, ɔ nɔ: «Nyrʋgba o, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ,» 13 'ɔ puo dabʋɩ 'lu gbo. Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ɔ 'wʋ 'le lɛ, 'ɔ ‑tʋa Nyɩsʋa a baalɛ gbo.

14 Kɛɛ ‑ye Nyɩsʋa a kayu a nyɩgblaka, ‑ɔ nɩ 'o, ‑tɛ ɔ 'ye dɛ a ‑gbɛ, ‑Yusu nu, ‑ye ɔ bi 'mʋ yrʋ, ‑ɛ nue, ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, 'ke ‑Yusu ‑wɔɔ 'o nahuon a 'kʋɛ. ‑Ye kɛ nyɩgblaka a ‑gbɛ, ɔɔ nahuin ‑huohui ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'Ke 'le 'wee 'kwli 'mʋ, ‑nyrɔwɩɩ ‑huonnɔ nɩ 'le, ‑ɩ kɔ 'kwli 'mʋ ‑a blɛ ye ‑ba nuu 'o ‑kʋan. 'A ‑tɩ, ‑nyrɔwɩ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'kee nɩ, ba di 'le, ɔ 'mʋ 'a nɩ 'kʋɛi ‑wɔ. A nɩ di 'le 'le ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ.» 15 ‑Ye kɛ Kʋkɔnyɔ nyo ye po, ɔ nɔ: «'A mʋ ‑gbo, ‑ʋʋ 'lii 'hɔn naa. 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kɔ bri kɔ 'ɛ nɩ 'wlugbadɛ, ꞊be ɔ 'nɩ ꞊wlɩɩ ꞊le gbo, ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mui 'le 'naalɛ 'mʋ gba? 16 'Plɩɩ nyrʋgba ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ bu gblaka Abrahamʋ a 'yuo a 'yu ‑ye, Satan mʋa, 'ke 'le 'yrɩɩ ‑pu ꞊tu 'o ‑yehɛn‑yehɛn 'kwli 'mʋ, ꞊be ɛ 'de 'o lɛ nɔɔ, 'ke ꞊bo ‑wɔ 'a 'kʋɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ?» 17 ‑Yusu bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye 'a yraanyʋ ꞊nʋ, ‑tʋɩ nyu nu 'dɔ. Kɛɛ, nahuin ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ kɔ plɔ a bleelɛ, 'ke 'o 'yilɛnɔ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑Yusuu nu a ‑ta 'mʋ.

‑Yusu po la 'dɩdɔdɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ 'yɛɛ 'cɩmɩ a ‑talʋdʋ

(Matie 13.31-32; Makɩ 4.30-32)

18 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye kɛ ‑Yusuu ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'N di po ‑talʋdʋ, 'mue 'a mʋ tɔɔ, ‑tɛ Nyɩsʋaa nu, 'ɛ kɔ nahuin a ‑dodo, 'ɔ kʋʋ win ke, 'plɩɩ nahuin ‑ye 'ʋʋ klɛ bii. 19 Dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'we ꞊nɔ 'dɩdɔdɛ ꞊nʋ ye, ‑ɛ kɔ 'yɛɛ 'cɩmɩ 'dɔ, 'ɛ ‑hi 'o 'dɩdɔ‑tɔplɩ ‑ye a 'yɔ 'mʋ. 'Dɩdɔdɛ a 'yɛɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ nahuon ꞊de gba, 'ɔ 'dʋɛ 'le 'a ‑ci ke, 'ɛ ꞊ga, 'ɛ ‑hɛ tugbɛ gblaka, 'a babʋɩ ‑hɛyri, nʋblɩ 'ɩɩ 'le 'lɛ poo.»

‑Yusu po la 'flɔɔ a 'yaadɛ a ‑talʋdʋ

(Matie 13.33)

20 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele ꞊nʋ ye po ɔ nɔ: «꞊Bo po ‑talʋdʋ ‑ye, 'mue 'a mʋ tɔɔ, ‑tɛ Nyɩsʋaa nu, 'ɛ kɔ nahuin a ‑dodo, 'ɔ kʋʋ win ke, 'plɩɩ nahuin ‑ye 'ʋʋ klɛ bii. 21 Dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'we ꞊nɔ 'flɔɔ a 'yaadɛ ye, nyrʋgba po 'le 'flɔɔpupu ‑huohui ‑wɔn, 'ɔ nyʋɔ ‑nyʋanyʋa, 'flɔɔ 'bii 'ɔ 'ya.»

‑Yusu nɔ 'nɩ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'yilɛnyre‑tɔplɩ nu, ʋ 'deɛ bʋ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ

(Matie 7.13-14,21-23)

22 ‑Yusu 'kɩɛ nɩɛ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ a 'hru wlɔn, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn. ‑Tɛ ɔɔ nu, 'ɔɔ 'dɩɛ ꞊tɩɔ lɛ 'bɛ, kɛ ɔɔ nu, 'ɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ. 23 A 'wɔ ꞊de 'mʋ, nahuon ꞊de, nɔ‑ ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: «Nahuin ꞊nʋ, Nyɩsʋa di waa, 'ke 'o 'a ‑bati a lɛpupue ‑wɔn, ꞊be ʋ 'deɛ bʋ ‑huo?» ‑Ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ɔ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: 24 «Paalɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ 'a mʋ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ paa, ɛ 'cɩmɩ lɛ 'yri. 'Bɩa 'ba nye ‑hʋa, ba pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, ‑ye ba ꞊tu 'o 'klɩ, a 'mʋ 'o paalɛ a ‑gbɛ 'yri naa. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, nahuin 'plɔplɔ, ʋ die lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ke bʋ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ. Kɛɛ, ʋ 'deɛ bʋ ‑wɛ 'le.

25 Dɛ ɛ di ye 'we, nɛ‑ ‑gbo: Kayukɔnyɔ, 'ke ɔ di 'le dɛdiilɛ 'mʋ ye 'mʋ 'baa, ɔ 'mʋ 'maju ꞊gba. A ‑mɛ ‑ye, 'ke a di 'le ‑patʋ 'mʋ nɩ, a 'mʋ 'maju bibie, a 'mʋ ‑wɛ lɛ po: Kʋkɔnyɔ o, ‑ha ‑a mʋ 'maju ye. Kɛ ɔ di po, ɔ 'mʋ 'a mʋ ‑wɔn ꞊tu: 'N 'de 'a mʋ yi. 26 ‑Ye kɛ a dio ye po: ‑N kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a mʋʋ o 'o ‑tɛgbii ‑do dɛ dii, kɔ, ꞊nɩɩ o Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ, 'ke 'le ‑a nɩ 'dɩɛ a 'dika. 27 Kɛ ɔ di lele 'a mʋ ye po: 'N 'de 'a mʋ yi. Ba hren 'mʋ ‑wɔn, ‑ɛ nue, a 'bii ꞊nʋ, 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa 'nɩnɩ ‑hʋa ba nu, nɩ‑ aa nu. 28 Ti a ‑gbɛ 'yri, a di 'ye 'a nɩ bunʋ Abrahamʋ, Yisakɩ kɔ Sakɔbʋ 'hɛɛn, kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ 'bii, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ. A ‑mɛ ‑ye, ʋ di 'le 'a mʋ 'mʋ po ‑patʋ. 'Ke a di 'o ꞊hien wee, kɔ, 'ke a di ‑wɛ 'o yrʋ poo. 29 Ti a ‑gbɛ 'yri, 'klɔ a ꞊gɛii ‑hɛn ‑gbo 'yri, 'ke nahuin di 'le 'mʋ lɛ ‑hɔn, ʋ 'mʋ lɛ 'kukue, ʋ 'mʋ dɛ ‑wɔn didi, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ. 30 ‑Ye 'klɛɛ, nahuin ‑ye, ‑ʋ nɩ 'le 'waa 'bienʋ bʋ gbo, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, nʋ‑ di ‑tado 'o 'waa 'bienʋ 'lu ye nɩ, kɔ, nahuin ‑ye, ‑ʋ nɩ 'o 'waa 'bienʋ 'lu ye, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, nʋ‑ di ‑tado 'le 'waa 'bienʋ bʋ gbo nɩ.»

‑Yusu nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'o Jrusrɛdɩɔ a nahuin gbo 'nɩ hie

(Matie 23.37-39)

31 Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, Falisi꞊tumu a nahuin ꞊de, nʋ‑ 'yɩya 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ʋ lo, ʋ nɔ: «‑Tɛgbi ‑gbo, ‑n nɩ mɔ, ‑hɔn nɔ 'mʋ, ‑bo mu 'le ‑tɛgbi ‑ye, ‑ɛ nue, 'kɩɩn Helɔdɩ, ɔɔ ‑na 'lɩla lɛ 'nɩ ꞊mɔ.» 32 ‑Ye kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «Ba mu, ba le Helɔdɩ a ‑gbɛ, ‑ɔ kɔ gblagblʋ, ‑nɔ 'gbekle, ‑ɛ mɔ: Kɛkɛ ‑gbo, kɔ ‑ŋaŋa 'hɛɛn, 'nɩɩ lɛ bla 'kuo ‑hʋɩn ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ, kɔ, 'nɩɩ nahuin a 'kʋɛi ‑wɔ, ‑ye ꞊nyrɛɛ, 'n ‑yra 'na ‑kʋan 'lu. 33 Kɛɛ, kɛkɛ ‑gbo, kɔ ‑ŋaŋa, kɔ ꞊nyrɛɛ 'hɛɛn, 'n kɔ ꞊bo gba 'na 'hru 'lu ‑wɔn, 'mʋ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ nyre, ‑ɛ nue, ɛ 'de 'o lɛ nɔɔ, 'ke bʋ 'la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ, 'ke 'le ‑tɛgbi ‑ye, 'bɛ 'de 'le Jrusrɛ 'mʋ.

34 'Nɩɩ Jrusrɛ 'mʋ a nahuin 'nɩ le: Nyɩsʋa 'bɔ lee nɔ 'a mʋ 'a winwlɔn‑hɛnyʋ ‑wɔn, a nyu ‑wɔn lɛ po 'hɛ, 'a nyu 'la. 'Ɛ nɩ ti, 'n nye o 'nɩ ‑hʋa, 'ke ꞊bo 'kukue o mɔ 'a mʋ lɛ, kɛ mɔ 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ hapɛ'gbaa nu, 'ɔɔ 'a 'yuo꞊pli lɛ 'kukue, 'plɩɩ, 'ɔ nyi ke gbo ꞊jri, kɛɛ, a 'die ke wɛɛn. 35 Ɛ nɛ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'mʋ 'o 'a nɩ 'dɩɔ gbo hie, a ‑do, a 'mʋ 'a nɩ dɩɔnʋ lɛ kikle. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, kʋɛ 'klɛɛ mɔ gbo, a 'deɛ ba 'ye 'klɛɛ lele 'mʋ, ɛ 'mue gba ‑gbagba, ti ꞊nʋ, ɩ 'mʋ 'o nyre, ‑ɩ kɔ 'yri a di 'o lɛ poo: ‑Na 'wio, ‑mɔ ‑gbo, ‑ɔɔ 'le di, 'ke 'le Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a 'dʋ 'kwli 'mʋ. Nyɩsʋa bɔ ‑nyi ‑mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ!»

14

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la nahuon ꞊de a 'kʋɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ

1 ‑Wuwle‑nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, Falisi꞊tumu a nyɩgblaka ꞊de, nɔ‑ da ‑Yusu dɛ di wɔn. ‑Tɛ ‑Yusu pa 'klɛɛ 'le 'a kayu gbo, ‑ye Falisi꞊tumu a nahuin, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ nyo 'nɩ ‑gbɛɛ. 2 ‑Ye 'klɛɛ, 'ke nyɩbɛyu ꞊de nyra 'o ꞊nɔ ye gbo. 'Kʋɛ nyo nu. Ɔ 'yii 'le lɛ. 3 Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, ‑ʋ nɩ 'o, kɛ ‑Yusu nyu ye po: «‑A nɩ tetei, ɩ nyi 'nɩ ꞊tu, ꞊be ɛ nɔɔ 'o lɛ, ‑hee', ɛ 'de 'o lɛ nɔɔ, 'ke nahuon bɔ ‑wɔ 'hʋɩnhrennyɔ a 'kʋɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ?» 4 Kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bʋ ꞊tuo ‑wɔn. Nɛ‑ mɔ ‑Yusu bɔ 'tʋ 'hʋɩnhrennyɔ lɛ, bɔ ‑wɔ 'a 'kʋɛ, bɔ lo: «‑Na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ. ‑N ‑wɛ 'le ‑bo mu 'le kayu gbo nɩ.» 5 ‑Ye kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon a 'yu 'bɔ bi 'le 'nɩhʋɔ wlɔn, ɔ kɔ bɔ ‑hɩɔ 'le tii ‑do a ti 'yri, ‑hee' 'a bri 'bɛ bi ‑wɛ 'le 'nɩhʋɔ wlɔn, ɔ kɔ bɔ ‑hɩɛ 'le tii ‑do a ti 'yri, ꞊betɩ bɛ 'ya ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ.» 6 ‑Yusu bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ʋ 'nɩ 'ye ꞊le ‑tɩ ꞊de, bʋ di ꞊nɔ ‑wɔn 'yri ꞊tu.

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'le 'waa dɩɔnʋ ꞊tɩɔ, ‑Yusu, nɔ‑ diu 'le 'yaa

7 ‑Tɛ ʋ nɩ 'klɛɛ 'o dɛdihuo ke, ‑ye ‑Yusu nye 'nɩ ‑gbɛɛ, ‑ɛ mɔ, nahuin 'bii ꞊nʋ, 'kabu da wɛn, 'ke ʋʋ 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ gblɛ nɩ. ‑Ye ɔ nyu 'mʋ po ꞊tɔ, 'ɔ pue 'blɩ'mʋpʋpa a dididɛ a dɛ ye, ɔ nɔ: 8 «'Bɩa nahuon 'bɔ da ‑mʋ 'blɩ'mʋpʋpa a dididɛ ke, ꞊nɩ ꞊mʋɛ 'le lɛ, 'ke ‑bo nɩ 'o nahuon ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ gbo, ‑ɔ da ‑mʋ, ‑ɛ nue, ɔ ‑wɛ 'le bɔ da nahuon ‑ye nɩ, ‑ɔ nɩ 'o ‑mʋ 'lu ye, 9 'plɩɩ nahuon a ‑gbɛ, ‑ɔ da a 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, bɔ le ‑mʋ: 'Ba ye 'mʋ, nahuon ‑gbo, ɔ 'mʋ nɔ 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ gbo nɩ. ꞊Nɩ kɔ ‑bo ‑hɔn ‑ta 'mʋ, ‑ye ‑tʋɩ di ‑mʋ nu. 10 Ɛ nɩ nɩ 'le lɛ 'mʋ, kɛɛ, 'bʋ da ‑mʋ, ꞊nɩɩ gbo nɩ, hren nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ da ‑mʋ, ‑ɛ die nu, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔ di 'le di, ɔ 'mʋ ‑mʋ le: 'Mɛ o, 'ya 'lu, ‑bo di mɔ 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ, ꞊mʋ gbo nɩ. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ die nu, ꞊mʋ yrɛ 'bʋa, 'ke 'o nahuin 'bii ꞊nʋ ye, ‑ʋ kɔ ‑mʋ 'hɛɛn ‑nɩ 'o dɛdihuo ke, 11 ‑ɛ nue, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ 'le 'a dɩɔnʋ 'yaa, ʋ dio 'le 'nɩ ꞊tɩɔ, 'plɩɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ 'le 'a dɩɔnʋ ꞊tɩɔ, ʋ dio 'le 'nɩ 'yaa.»

12 ‑Yusu bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye kɛ ɔɔ 'kabu ye po, ‑ɔ da ꞊nɔ dɛ di wɔn, ɔ nɔ: «'Bɩa ꞊nɩɩ nahuin lɛ'mimre a dididɛ ‑wɔn da, ꞊nɩ da 'le ‑na nɩnatumupʋʋ ‑do, kɔ ‑na 'dɩayuo, kɔ ‑na ꞊tugba a nahuin, kɔ 'dɩɔ a nahuin, ‑ʋ mɔ dɛkɔnyʋ, ‑ɛ nue, dɛ ꞊nʋ, ‑nɩɩ ꞊nʋ ‑wɔn nu, ʋ ‑wɛ 'le bʋ nue ‑wɛ ‑mʋ ‑wɔn nɩ. 13 'Bɩa ꞊nɩɩ nahuin lɛ'mimre a dididɛ ke da, ‑ye ‑bo da ꞊sʋɛnyʋ, kɔ nɩanɩnyʋ, kɔ bʋɩlɛ‑yɩyrɛnyʋ, kɔ 'yiisuanyʋ 'hɛɛn. 14 'Bɩa ꞊nɩ nye nu, ‑ye ‑n di kɔ plɔ a bleelɛ, ‑ɛ nue, dɛ ꞊nʋ, ‑nɩɩ ꞊nʋ ‑wɔn nu, ʋ 'die 'le ‑wɛ bʋ nue ‑wɛ ‑mʋ ‑wɔn. Kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ di ‑mʋ 'a 'wio ‑nyi, ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ ɔ di 'le nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'sii 'o ye, 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri ‑ha, ɔ 'mu 'klɔ ‑ha.»

‑Tɛ ‑Yusu po la ‑dina gblaka a ‑talʋdʋ

(Matie 22.1-10)

15 ‑Tɛ ‑Yusu ꞊tu ‑tɩ a ‑gbɛ, ‑ye nahuon ꞊de, 'ke 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ nɩ 'o dɛdihuo ke, ɔ le ‑Yusu nɩ, ɔ nɔ: «Plɔ a bleelɛ 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, Nyɩsʋa di ‑tado 'a ‑dina ke da, 'ke 'le 'a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ɔ di nu.»

16 ‑Ye ‑Yusuu nahuon a ‑gbɛ ye po ‑talʋdʋ, ɔ nɔ: «Ɛ kɔ la nahuon ꞊de. Nɔ‑ le nahuin 'plɔplɔ, ‑ɛ mɔ, ɔ diu ke da ‑dina. 17 ‑Tɛ dɛditi nyre 'o, 'ɔ le 'a ‑kʋannunyɔ, 'ke bɔ le nahuin ꞊nʋ, ɔ da wɛn, ‑ɛ mɔ, dididɛ ‑wɛ ‑wɔn, bʋ di 'le. 18 Kɛɛ, nahuin 'bii a ‑gbɛ, ʋ 'bɔtɩɔ lɛ, ʋ nɔ: Ɛ 'de 'hru kɔ, ‑a 'deɛ ‑ba di 'le. Ye‑hɛnahuon, ɔ le ‑kʋannunyɔ a ‑gbɛ nɩ, ɔ nɔ: 'N ‑tɔ 'na ‑ci. 'N kɔ ꞊bo mue 'ye. 'A ‑tɩ, ‑n kɔ 'o ꞊wɔn, 'n 'deɛ ꞊bo di 'le. 19 ‑Ye nahuon a 'hɔn a nɔnɔ, ɔ nɔ: 'N ‑tɔ 'na broo ‑pu. 'N kɔ ꞊bo muo 'ye. 'A ‑tɩ, ‑n kɔ 'o ꞊wɔn, 'n 'deɛ ꞊bo di 'le. 20 ‑Ye nahuon a ta nɔnɔ, ɔ nɔ: 'Mɔ pa lɛ kɛ 'blɩ 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'nɩnɩ di 'le di. 21 ‑Ye ‑kʋannunyɔ a ‑gbɛ, ɔ mu nɩ, 'ɔ le 'a 'masɛ ‑tɩ 'bii ꞊nʋ, nahuin ꞊nʋ, ʋ ꞊tu ꞊nɔ ‑wɔn. 'Plɩɩ 'masɛ 'mʋ ‑tɩ a ‑gbɛ mu 'wɔn, ‑ye ɔ bi 'mʋ yrʋ, 'ɔ le 'a ‑kʋannunyɔ, ɔ nɔ: 'Kɩka, ‑bo mu 'o 'dika, kɔ ‑bo ꞊glaa 'le 'dɩɔ, ‑bo ‑wɔ ꞊sʋɛnyʋ ti ke, kɔ nɩanɩnyʋ, kɔ 'yiisuanyʋ, kɔ bʋɩlɛ‑yɩyrɛnyʋ, bʋ di 'le, 22 ‑kʋannunyɔ a ‑gbɛ 'ɔ mu, 'ɔ dʋ lɛ, 'ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔ le 'a 'masɛ, ɔ nɔ: ‑Tɩ 'bii ꞊nʋ, ‑n le 'mʋ, 'n nui nɩ. Kɛɛ, kegbonɩ‑tɔplɩ 'kɩɛ hihie gblɛ. 23 ‑Ye kayukɔnyɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: ꞊Tɩ 'dɩɔ 'mʋ, ‑bo pa 'hri wlɔn lɛ, 'ɛ nɩ nahuon, ‑n di 'o gbo yɛ, nɩ 'o ꞊nɔ ke 'mʋ, bɔ di 'le!» 24 'Plɩɩ ‑Yusu 'mʋ mu ‑yrɛ, ‑ye ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'ke 'le ye‑hɛnahuin 'bii ꞊nʋ ‑hɛyri, 'n da, 'waa nahuon ꞊de 'deɛ bɔ di ‑tado 'na ‑dina a ‑gbɛ ke, 'ke 'le 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, Nyɩsʋa di nu.»

Nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ 'ya ‑Yusu a ‑naagbopʋyu 'mʋ, 'bɩa 'bɔ 'de ‑wɔn ‑wɛ, 'ke bɔ hie 'o 'a kʋkɔ‑tɔplɩ 'bii gbo

(Matie 10.37-38; 5.13; Makɩ 9.50)

25 ‑Nyrɔwɔ ‑ye 'mʋ, nahuin ‑huohui, ʋ kɔ ‑Yusu 'hɛɛn, nʋ‑ʋ 'hru na. ‑Ye ‑Yusu ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔ nyu le, ɔ nɔ: 26 «Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɩa 'bɔ di nɔ 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'na ‑naagbopʋyu 'mʋ 'ya, ɔ kɔ bɔ nʋɛ 'mʋ 'mʋ, bɛ ‑hi 'o 'a bu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn 'mʋ, kɔ 'a nyrɔ, kɔ 'a 'yuo, kɔ 'a ‑dɩayuo, kɔ 'a dɩɔnʋ 'hɛɛn. 'Bɩa 'bɛ 'de ꞊nɛ, ‑ye ɔ 'deɛ bɔ 'ya 'na ‑naagbopʋyu 'mʋ. 27 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o 'na wintɛ 'o, ꞊betɩ bʋ plɛ, ʋ 'muo 'la 'na ‑tɩ, ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ 'ya 'na ‑naagbopʋyu 'mʋ. 28 ꞊Bo pue kayuponyɔ a dɛ ye. ꞊Nɩ 'mʋ kayu gblaka po, 'plɩɩ ꞊mʋ ‑kʋan ‑wlu ꞊tu, ‑nɩɩ gbo 'nɩ nɩ, ꞊nɩɩ 'lu lɛ ‑hie ‑tɩtɛ, ꞊nɩɩ 'wliyɛ ꞊nʋ ‑wɔn lɛ gbʋgba, ‑n di 'mʋ 'ba, ꞊mʋ kayu a ‑gbɛ po, ‑ɛ die nu, ꞊mue yi, 'bɩa 'dai 'wliyɛ, 'bɛ nɩ 'le ‑mʋ kwa 'mʋ, ‑n di 'mʋ 'ba, ꞊mʋ kayu a ‑gbɛ ‑wɔn ‑wɔ. 29 'Bɩa ꞊nɩ 'die nu, ꞊nɩ ꞊tu ‑kʋan a ‑gbɛ ‑wlu, 'plɩɩ, ꞊nɩ 'die 'le ‑wɛ ‑bo ‑wɔ kayu a ‑gbɛ ‑wɔn, ‑ye nahuin 'bii, ‑ʋ di dɛ a ‑gbɛ 'ye, ʋ di ‑mʋ 'nɩ 'caa, 30 ʋ 'mʋ lɛ po: Nahuon ‑gbo, ɔ ꞊tu 'a kayu a pupue ‑wlu, kɛɛ, ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ ‑yra ‑kʋan a ‑gbɛ 'lu. 31 ꞊Bo pue lele bodɩɔ a dɛ ye. Bodɩɔ ꞊de 'bɔ 'mʋ tʋ ke mu, 'bɔ 'mʋ 'a 'be bodɩɔ ‑ye ‑wɔn mu ‑wɔn, ‑ye ɔɔ gbo 'nɩ nɩ ‑tɩtɛ, 'ɔɔ 'lu lɛ ‑hie, 'bɩa 'bɔ gba 'a 'sɔyuo a (10'000) 'milowɩɩ ‑pu, 'bɔ ‑wɛ 'le bɔ nyra 'a 'be bodɩɔ ye gbo, ‑ɔ gba 'a 'sɔyuo a (20'000) 'milowɩ a ‑wlʋ. 32 'Bɔ 'die 'le ‑wɛ, 'a 'be bodɩɔ 'bɔ 'kɩɛ hreen 'le ‑wɔn, tʋ 'bʋ 'de wɛn a 'bɩɛ, ‑ye ɔ tɛ gbo 'a lɛleenyʋ, 'ke bʋ ꞊gba 'a 'be bodɩɔ a ‑gbɛ wlɔn: Dɛ tio‑ ‑a di nu, tʋ 'nɩ ꞊han gbo bi 'le?» 33 'Plɩɩ ‑Yusu 'mʋ mu ‑yrɛ, ‑ye ɔ nɔ: «'A ‑tɩ o, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ 'ya 'na ‑naagbopʋyu 'mʋ, 'bɩa 'bɔ 'de ‑wɔn ‑wɛ, 'ke bɔ hie 'o 'a kʋkɔ‑tɔplɩ 'bii gbo.

34 A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ta mɔ ꞊hapʋdɛɛ nɩ. Kɛɛ, 'bɔ 'waan 'a wlɔnnɩnɔ, ʋ 'die 'klɛɛ 'le lele ‑wɛ bʋ nue, bɔ nɔ lele wlɔn. 35 Ɔ 'de 'klɛɛ lele ‑kʋan ꞊de kɔ. ‑Ye ʋ nyo 'mʋ po 'kwla. 'Ba kɔ ‑tɩ'wɔnnʋa, ‑ye ba po 'mʋ nʋa ye gbo ‑dodo.»

15

‑Tɛ ‑Yusu pue la blablɛ a dɛ ye, ‑ɛ 'wan, 'plɩɩ ʋ 'ye

(Matie 18.12-14)

1 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, 'blʋwli'tɛnyʋ, kɔ pʋpʋnahuin, ‑ʋ kɔ 'klɔ 'de 'o ye 'sii, nʋ‑ mu 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'bɔɔ 'prɛ, ʋ 'muo nʋa ye gbo po, ʋ 'mʋ 'a tɔɔwin 'wɔn. 2 Falisi꞊tumu a nahuin kɔ teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn, ‑ʋ nɩ 'o, ‑tɛ ʋ 'ye dɛ a ‑gbɛ, ‑ye ʋ bi 'mʋ yrʋ, 'ʋʋ wlɔn lɛ 'pʋprɛ, ʋ nɔ: «Nahuon ‑gbo, nahuin, ‑ʋ kɔ 'klɔ 'de 'o ye 'sii, nʋ‑ ɔɔ 'o 'hʋɩn 'mʋ ‑wlɛn, ɔ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn 'ʋʋ ‑wɛ dɛ di.»

3 ‑Tɛ ‑Yusu 'wɩn, ‑ye ɔ pue ye dɛ, ɔ nɔ: 4 «'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kɔ blablɔ a (100) ‑wlɩɩ ꞊hun, 'bɔ gbɔ 'le 'cɛɛlɛ 'mʋ, 'plɩɩ blablɔ a ‑gbɛ, 'a 'yɛɛ ‑do 'bɛ 'wan, dɛ tio‑ ɔ di nu 'le? Ɔ kɔ bɔ hie 'o blablɔ a (99) ‑wlɩɩ ‑hɛn ꞊tu 'o ‑pu ꞊tu 'o seledo ꞊nʋ gbo, 'ke 'le 'cɛɛlɛ 'mʋ, bɔ mu blablɛ ꞊nʋ lɛ ꞊mɔ, ‑ɛ 'wan, ɔ 'mue 'yie 'mʋ lɛ ꞊mʋɛ, ɔ 'mue ke yɛ. 5 'Bɔ yɛ ke, 'a plɔ di 'nɩ ble, ɔ 'mue ‑plɩ 'mʋ gbo pue, 6 ɔ 'mʋ 'le kayu gbo mu, ɔ 'mʋ 'a 'bienʋ da, ʋ kɔ nahuin ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ ꞊glaa 'le ꞊nɔ, ɔ 'mʋ lɛ po: Ba bi 'mʋ ke, ‑ba nu 'manʋ, 'na blablɛ, ‑ɛ 'wan, 'n 'ye nɩ.» 7 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, kɛ'ɛ nɩ, ɛ di 'mʋ ‑ti, 'ke 'le yakɔ 'mʋ. Ʋ 'deɛ bʋ nu 'manʋ, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, nahuin a (99) ‑wlɩɩ ‑hɛn ꞊tu 'o ‑pu ꞊tu 'o seledo ꞊nʋ a ‑tɩ, ‑ʋ plɛ, ‑ʋ 'sii 'o ye, ‑ʋ 'deɛ ‑bʋ ‑nye 'waa 'klɔ Nyɩsʋa. Kɛɛ, dɛ'kukununyɔɔ ‑do 'bɔ hie 'o 'a dɛ 'kuku gbo, 'bɔ ‑ha 'le 'a dɩɔnʋ a 'klɔ, 'bɔ ‑nyo Nyɩsʋa, ɛ nɛ‑ kɔ ‑tɩ, ʋ 'mʋ 'manʋ nu, 'ke 'le yakɔ 'mʋ.»

‑Tɛ ‑Yusu pue la 'wliyɛ a dɛ ye, ‑ɛ 'wan, 'plɩɩ ʋ 'ye

8 Kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «꞊Bo pue lele 'wliyɛ a dɛ ye: 'Bɩa nyrʋgba 'bɔ kɔ 'wliyɔɔ ‑pu, 'plɩɩ 'bɔ 'waan 'a 'yɛɛ ‑do, ɔ kɔ bɔ 'bɩa 'napɩ, bɔ ‑ha kayu ꞊nʋ kʋɛtɩ gblɛ, 'plɩɩ ɔ 'mʋ 'wliyɛ ꞊nʋ 'yie 'mʋ lɛ ꞊mʋɛ. 9 'Bɔ 'ye, ɔ 'mʋ 'a 'bienʋ da, ʋ kɔ nahuin ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ ꞊glaa 'le ꞊nɔ, ɔ 'mʋ lɛ po: Ba bi 'mʋ ke, ‑ba nu 'manʋ, ‑ɛ nue 'na 'wliyɛ, ‑ɛ 'wan, 'n 'ye nɩ.» 10 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, kɛ'ɛ nɩ, ɛ di 'mʋ ‑ti, 'ke 'le Nyɩsʋa a lɛleenyʋ ‑hɛyri, ‑ʋ nɩ 'le yakɔ 'mʋ. Dɛ'kukununyɔɔ ‑do 'bɔ hie 'o 'a dɛ 'kuku gbo, 'bɔ ‑ha 'le 'a dɩɔnʋ a 'klɔ, 'bɔ ‑nyo Nyɩsʋa, nɛ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ 'mʋ 'manʋ nu, 'ke 'le yakɔ 'mʋ.»

‑Yusu po la ‑talʋdʋ, 'ke 'o nyɩbɛhɩan ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ kɔ 'yu 'wan la, 'plɩɩ ɔ 'ye la

11 ‑Ye ‑Yusu po lele ‑talʋdʋ, ɔ nɔ: «Nyɩbɛyu ꞊de, nɔ‑ kɔ la 'yuo nyɩbɛpʋʋ 'hɔn. 12 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑ye 'yu 'cicrɛ le 'a bu nɩ, ɔ nɔ: 'N bu o, ‑na 'wliyɛ ‑gbo, ‑ɛ blɛ 'mʋ ye, ꞊nɩ 'kʋ, 'n di wɛn gba, ‑nyi 'mʋ ‑dodo. Bɔ ꞊tui, ‑ye 'waa bu woo ꞊nʋ 'a 'wliyɛ 'mʋ lɛ. 13 ‑Nyrɔwɩ gbi bɩ ‑hi, ‑ye 'yu 'cicrɛ a ‑gbɛ, 'wliyɛ 'bii ꞊nʋ, 'a bu ‑nyi ꞊nɔ, ɔ 'bʋɛ 'mʋ nɩ, 'ɔ mu 'le 'blʋgba ‑ye 'mʋ, ‑ɔ hren 'a 'bri ‑wɔn 'dɔ. ‑Tɛ ɔ nyre 'le 'blʋgba a ‑gbɛ 'mʋ, ‑ye ɔ ‑tʋa 'a 'wliyɛ a 'mʋlɛcɩcralɛ gbo. 'Klɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ nue, 'a 'wliyɛ 'bii 'ɛ ‑wɛ lɛ. 14 ‑Tɛ ɔ ‑wɔ 'klɛɛ 'wliyɛ a 'mʋlɛcɩcralɛ ‑wɔn, ‑ye kanʋ gbɛtɛɛ bi 'le 'blʋgba a ‑gbɛ 'mʋ, 'yu a ‑gbɛ 'ɔ ‑tʋa ꞊sʋɛ a 'yiye gbo, kanʋ a ‑tɩ. 15 Nɛ‑ nue, 'ɔ mu ‑kʋan lɛ ꞊mɔ wɔn, 'ke 'le nyɩbɛyu ꞊de ‑wɔn, ‑ɔ kɔ 'le 'blʋgba a ‑gbɛ 'mʋ. Nyɩbɛyu a ‑gbɛ, nɔ‑ kɔ bʋɩcɩ, 'ke 'le 'a ‑gligba ke, 'ɩ nɩ 'le ‑gblo 'kwli 'mʋ; 'ɔ le ꞊nɔ, bɔ ꞊tui 'yie. 16 ‑Tɛ ɔ nyi 'klɛɛ 'yie ꞊tu, ‑ye ɔ nye 'nɩ ‑hʋa 'dɔ, bʋɩcɩ a didi‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋʋ 'le ya, kanʋ a ‑tɩ, bɔ di ‑wɛ 'a dɛ, kɛɛ, nahuon ꞊de 'nɩ ‑nyi ꞊le ꞊nɔ 'a dɛ ꞊de. 17 ‑Ye ꞊wlʋ di ꞊nɔ ‑wɔn, ɔ nɔ: 'Na bu a ‑kʋannunyʋ 'bii, ʋʋ di dɛ, 'ʋʋ ꞊mra, didi‑tɔplɩ 'ɩɩ gblɛ hihie. 'Mɛ ‑ye, kɛ 'n nɩ nɔ kanʋ ‑hɛyri. 18 'N di 'mʋ 'ba ye, 'mʋ ‑wɔn ꞊hɩan, 'mʋ 'le 'n bu ‑wɔn mu, 'muo le, ‑ɛ mɔ: 'N bu o, 'n ‑haa Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ, 'nɩ ‑haa ‑wɛ ‑na ‑tɩ lɛ. 19 'A ‑tɩ, 'n 'de ye blɛ ‑bo daa 'klɛɛ lele 'mʋ ‑na 'yu. Daa 'mʋ ‑na ‑kʋannunyɔ, 20 'ɔ 'ba ye 'mʋ, 'ɔ bi 'hru wlɔn, 'ɔ mu 'le 'a bu ‑wɔn.

Ɔ nɩ 'le ye 'mʋ, 'a bu 'ɔ yroo, 'ɔ 'ye 'a 'yu a ‑gbɛ a wɔlɩ 'dɔ, 'ɔ gba cigbɛi, 'ɔ muo ye 'mʋ 'bɛ wɔn. ‑Tɛ ɔ nyro 'o 'hʋɩn 'mʋ, ‑ye ɔ 'wlɔɔ 'mʋ nɩ. 21 'A 'yu nɔ: 'N bu o, 'n ‑haa Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ, 'nɩ ‑haa ‑wɛ ‑na ‑tɩ lɛ. 'A ‑tɩ, 'n 'de ye blɛ ‑bo daa 'klɛɛ lele 'mʋ ‑na 'yu. 22 Kɛɛ, 'a bu le 'a ‑kʋannunyʋ nɩ, ɔ nɔ: Ba po 'le 'klɩ lɛ, ba ya 'le wlawlʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɔ 'yi lɛ, 'ke 'le wlawlɩ 'bii ‑hɛyri, ‑ɩ nɩ nɔ kayu gbo. Ba pu ꞊nɔ. Ba po ‑wɛ 'le ꞊nɔ ‑jie 'mʋ 'bɔyɛ, (ɔ 'mue yi, ‑ɛ mɔ, 'n nyo daa 'na 'yu.) Ba puo ‑wɛ 'suei. 23 Ba ya 'le briyu ‑tutu ꞊nʋ, ‑a po 'pɩa ke, a 'mu 'la, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ dɛ di, ‑a 'mʋ lɛ 'mre ‑tɛɛ, 24 ‑ɛ nue, 'na 'yu ‑gbo, ɛ 'we ꞊nɔ ye, ɔ 'kʋ o nɩ, 'ɔ 'hrɩ lele 'klɔ. Ɔ 'wan o nɩ, 'nɩ 'yo kɛ. ‑Ye ʋ ‑tʋa lɛ'mimre gbo.

25 Ti a ‑gbɛ 'yri, 'ke 'a 'yu kuku nɩ 'le 'daklɔ. ‑Tɛ ɔɔ 'klɛɛ 'daklɔ 'mʋ ‑hɔn, ɔɔ kayu yrɛ 'mʋɛɛ, ‑ye ɔ 'wɔn bibi‑tɔplɩ kɔ ‑wla a win, 26 'ɔ da ‑kʋannunyɔ ‑ye, 'ɔ ꞊gbɔ wlɔn: Dɛ tio‑o 'lu ‑wɔn mue, ‑ɛ kɔ ‑wla nahuiin yi 'le? 27 ‑Ye ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: ‑N ‑dɩayu, ‑ɔ mu la, ɔ di 'le ꞊le. Ɛ mɔ ‑n bu a 'manʋ'ʋ nɩ, 'a 'yu, ‑ɔ 'wan la, bɔ dio 'ye, 'a 'hʋɩn bɩ di ‑tɛɛ nu. Nɛ‑ nue, 'ɔ 'la briyu ‑tutu ꞊nʋ, ɔ po 'pɩa ke. 28 ‑Tɛ 'yu kuku a ‑gbɛ, ɔ 'wɩn, ‑ye ɔ bi 'mʋ yrʋ. Yrʋ a ‑tɩ, ɔ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bɔ pa kayu gbo. Nɛ‑ mɔ 'a bu bɔ 'hrɩ 'le kayu gbo, 'ɔ 'bɔtɩɔ lɛ, ɔ nɔ: Pa kayu gbo. 29 Kɛɛ ‑ye ɔ nɔ: 'Ye kɛ, kɛ 'n nɩ mɔ ‑mʋ 'hʋɩn 'mʋ 'ɛ nɩ ti, 'nɩɩ ‑mʋ 'mʋ ‑hɛ. 'N 'de ‑hlɩn ‑na ‑tɩ lɛ a ‑hɛɛ, 'a 'yrɩ ꞊gbʋgbɛ 'mʋ nɩ. Kɛɛ, ‑n 'de ‑hlɩn 'mʋ wliyu a ‑nyee, 'ke 'mu 'la, 'n kɔ 'n 'bienʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ lɛ 'mre. 30 Kɛɛ, ‑na 'yu ꞊nʋ, ‑ɔ gba ‑na 'wliyɛ, ‑ɔ ‑nyi 'lalunyrʋ lɛ, ‑tɛ ɔ ꞊hɩan 'klɛɛ ‑wɔn, ‑ye nɔ‑ kɔ ‑tɩ, ꞊nɩ 'la briyu ‑tutu, ‑a po 'pɩa ke. 31 ‑Ye 'a bu nɔ: 'Na 'yu o, kɛ ‑n nɩ mɔ 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ 'ɛ nɩ ti. 'Ɛ nɩ dɛ 'n kɔ, ‑mɔ kʋɛ. 32 Kɛɛ, ɛ blɛ ye ‑ba 'mre lɛ, ‑ɛ nue, ‑n ‑dɩayu ‑gbo, ɛ 'we ꞊nɔ ye, ɔ 'kʋ o nɩ, 'ɔ 'hrɩ lele 'klɔ. Ɔ 'wan o nɩ, 'nɩ 'yo kɛ.»

16

‑Tɛ ‑Yusu po la ‑talʋdʋ, 'ke 'o 'wli'yie꞊tunyɔ ꞊de a ‑ta 'mʋ

1 ‑Nyrɔwɔ ‑ye 'mʋ, ‑Yusu po ‑talʋdʋ, 'ke 'o 'a ‑naagbopʋ ‑wɔn, ɔ nɔ: «Ɛ kɔ la dɛkɔnyɔ ꞊de. Nɔ‑ kɔ la 'wli'yie꞊tunyɔ. ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑ye nahuin di 'le ꞊le, 'ʋ le dɛkɔnyɔ a ‑gbɛ, ʋ nɔ: 'Ye kɛ, ‑na 'wli'yie꞊tunyɔ ‑gbo, ɔɔ ‑na kʋkɔ‑tɔplɩ 'mʋ lɛ 'nɩ cɩcra. 2 ‑Ye dɛkɔnyɔ a ‑gbɛ, ɔ dɔ nɩ, ɔ nɔ: 'Nɩɩ 'wɔn ‑na 'yilɛnyredʋ. 'A ‑tɩ, le 'mʋ, ‑tɛ ‑nɩɩ 'na kʋkɔ‑tɔplɩ a ꞊tɔ nu. 'N pui ‑tɛɛ, ‑n 'die 'le ‑wɛ ‑bo 'ya 'klɛɛ lele 'na 'wli'yie꞊tunyɔ 'mʋ. 3 ‑Ye kɛ 'wli'yie꞊tunyɔ a ‑gbɛ, ɔɔ 'a dɩɔnʋ ye po, ɔ nɔ: 'Na 'masɛ di 'mʋ ke ‑ha ‑kʋan. ‑Be' 'n di nu 'le? 'N 'de 'klɩ kɔ, 'ke ꞊bo ‑mɛ ‑tʋtʋ ye, kɔ, ɛ di 'mʋ nue ‑tʋɩ, ꞊bo di lɛ ‑hʋa. 4 ‑Ɩn'hɩɩn, dɛ 'n di nu, 'n yie nɩ. 'Nɩ nu dɛ a ‑gbɛ, 'bɔ ‑ha 'mʋ ‑kʋan ke, ‑ye nahuin di 'mʋ kwa 'nɩ 'ble, 'ke 'le 'waa kayuo gbo. 5 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, nahuin, ‑ʋ kɔ gba a 'pɛɛlɛ, 'ke 'o 'a 'masɛ ‑wɔn, ‑ye ɔ da 'waa ‑dodo. ‑Tɛ 'a ye‑hɛnahuon nyre 'o, ‑ye ɔ ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: 'Na 'masɛ a gba ꞊nʋ, ‑n 'ble kwa, ‑tie 'le? 6 ‑Ye ɔ nɔ: 'Nyratɛɛi a (100) ‑wlɩɩ ꞊hun a 'wliyɛ a gba, nɔ‑ nɩ nɔ 'mʋ ‑wɔn. ‑Ye 'wli'yie꞊tunyɔ nɔ: 'Ye kɛ, ‑na 'crɩɩnɩɛ, ‑ɛ kɔ ke ʋ 'crɩɩ 'o ‑na gba, ɛ nɛ‑ ‑gbo. 'Kɩka, ‑bo nɩ gbo, ‑bo 'crɩɩ 'nyratɛɛi a (50) ‑wlɩɩ 'hɔn ꞊tu 'o ‑pu a 'wliyɛ a gba, nɔ‑ nɩ nɔ 'mʋ ‑wɔn. 7 ‑Ye kɛ ɔɔ ꞊ɔ ‑ye ye po, ɔ nɔ: ‑Mɛ ‑ye, ‑tie ‑n 'ble kwa 'le? ‑Ye ɔ nɔ: ꞊Gblablɛ a (500) ‑hɔtrʋwɩɩ ꞊hun a 'wliyɛ a gba, nɔ‑ nɩ nɔ 'mʋ ‑wɔn. ‑Ye 'wli'yie꞊tunyɔ nɔ: 'Ye kɛ, ‑na 'crɩɩnɩɛ, ‑ɛ kɔ ke ʋ 'crɩɩ 'o ‑na gba, ɛ nɛ‑ ‑gbo. 'Kɩka, ‑bo nɩ gbo, ‑bo 'crɩɩ ꞊gblablɛ a (400) ‑hɔtrʋwɩɩ ‑hɛn a 'wliyɛ a gba. 8 'Wli'yie꞊tunyɔ ꞊nʋ, ‑ɔ 'de 'o ye 'sii, ‑tɛ 'a 'masɛ 'ye dɛ ꞊nʋ, ɔ nu, ‑ye ɔ nyo lɛ po 'nyrɛɛ, ‑ɛ nue, ɔ ‑hie lɛ 'lu ‑tɛɛ, 'ke 'o dɛ ꞊nʋ, ɔ di ‑ŋa ‑hɛ a ‑ta 'mʋ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa, ‑ʋʋ 'klɔ ‑gbo a ‑hʋhʋa‑tɔplɩ lɛ ꞊mɔ, ʋ kɔ ꞊tɔ, 'ke 'o gblagblʋ a nunue a ‑ta 'mʋ. 'Waa ꞊tɔ a ‑gbɛ, ɔ ‑hi 'o Nyɩsʋa a nahuin a ꞊tɔ 'mʋ nɩ, ʋ kɔ, 'ke 'o 'oye'siidɛ a nunue a ‑ta 'mʋ.»

9 Kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «꞊Tɔ 'nɩɩ 'a mʋ 'mʋ po, nɔ‑ mɔ: 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'klɔ ‑gbo a kʋkɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩɩ nahuin kaa, ba 'bʋɩ 'mʋ, ba ‑nyi nahuin lɛ, nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ 'a nɩ nɩnatumupʋ ‑hɛ, ‑ɛ die nu, kʋkɔ‑tɔplɩdʋ a ‑gbɛ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɩ di 'a mʋ kwa lɛ ‑wɛ, ʋ 'mʋ 'a mʋ kwa 'ble, 'ke 'le yakɔ 'mʋ. 10 Nahuon ‑gbo, ‑ɔ 'sii 'o ye, 'ke 'o ‑tɔplɩ 'cicrɛi a yegblɛ꞊tutulɛ a ‑ta 'mʋ, ɔ di ‑wɛ 'o ye 'nɩ 'sii, 'ke 'o ‑tɔplɩ gblakɩ a yegblɛ꞊tutulɛ a ‑ta 'mʋ. Kɛɛ, nahuon ‑gbo, ‑ɔ 'de 'o ye 'sii, 'ke 'o ‑tɔplɩ 'cicrɛi a yegblɛ꞊tutulɛ a ‑ta 'mʋ, ɔ 'deɛ bɔ 'sii ‑wɛ 'o ye, 'ke 'o ‑tɔplɩ gblakɩ a yegblɛ꞊tutulɛ a ‑ta 'mʋ. 11 'A ‑tɩ o, 'ba 'de 'o ye 'sii, 'ke 'o 'klɔ ‑gbo a kʋkɔ‑tɔplɩ a yegblɛ꞊tutulɛ a ‑ta 'mʋ, ‑ɩɩ nahuin kaa, Nyɩsʋa 'deɛ bɔ kuo 'a mʋ ꞊wlʋ ye, 'ke bɔ ‑nyi 'a mʋ ‑tɛɛ a kʋkɔ‑tɔplɩ. 12 'Ya 'o lele 'lu, 'bɩa 'ba 'de 'o ye 'sii, 'ke ba ꞊tutu nahuin ‑ye a kʋkɔ‑tɔplɩ ye gblɛ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa 'deɛ bɔ ‑nyi 'a mʋ kʋkɔ‑tɔplɩ, ‑ɩ blɛ 'a mʋ ye.

13 ‑Kʋannunyɔ ꞊de 'die 'le ‑wɛ, tii ‑do 'yri, bɔ nu 'masɛpʋʋ 'hɔn a ‑kʋan. Ɔ di yraa ꞊ɔ ‑ye, ɔ 'mʋ ꞊ɔ ‑ye 'mʋ nʋɛ. Ɛ 'die 'le ‑wɛ, tii ‑do 'yri, Nyɩsʋa bɔ kɔɔ 'a mʋ win ke, 'plɩɩ 'wliyɛ bɛ kɔɔ ‑wɛ 'a mʋ win ke.»

‑Yusuu po ꞊hapʋtitie, ‑ɛ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔɔ nahuin ke win

(Matie 11.12-13; 5.31-32; Makɩ 10.11-12)

14 ‑Ye Falisi꞊tumu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ 'wɔn ‑Yusu a pupowin 'bii ꞊nʋ nɩ, 'ʋ ‑tʋa 'a 'caalɛ gbo, ‑ɛ nue, ʋ nʋɛ 'mʋ 'wliyɛ 'dɔ. 15 Kɛ ‑Yusuu ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «Aa nu ‑tɔplɩ, ‑ɛ die nu, nahuin 'mʋ lɛ po: A 'sii 'o ye. Kɛɛ, Nyɩsʋa yi 'a nɩ ꞊wlɩ nɩ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, nahuin, ʋʋ ‑tɔplɩ gblakɩ daa, Nyɩsʋa yrɩɩ nɩ.

16 ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Moise a teteicrɩɩnɩɛi kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ a 'crɩɩnɩɛi 'hɛɛn 'kwli 'mʋ, nɩ‑ ʋ tɔɔ ‑tɔɔtɔɔ, Saan Batisɩ 'ɔ di 'le. Kʋɛ 'le ti a ‑gbɛ 'yie 'mʋ gbo, 'nɩɩ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie 'nɩ po, ‑ɛ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔɔ nahuin ke win, 'ɛ nɩ nahuon 'ɔɔ 'o 'klɩ ꞊tu, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'muo win ke kɔɔ. 17 Yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hɛɛn, ɩ ‑wɛ 'le bɩ ‑wɛ gbo nɩ, kɛɛ, ɛ 'die 'le ‑wɛ, Nyɩsʋa a tetebʋ ꞊de a ꞊tɩɔ gbi bɔ ‑wɛ gbo.

18 'Ɛ nɩ nyɩbɛyu 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ po 'le 'a nyrɔ ‑patʋ 'mʋ, 'bɔ kɔ nyrɔ ‑ye, ‑ye nyɩbɛyu a ‑gbɛ, ɔ nu ‑wlawli. Kɔ, nyrʋgba ꞊nʋ, ɔ po 'le ‑patʋ 'mʋ, nyɩbɛyu ‑ye 'bɔ kʋɔ, ‑ye nyɩbɛyu a ‑gbɛ, ɔ nu ‑wɛ ‑wlawli.»

Dɛkɔnyɔ kɔ Lasa 'hɛɛn

19 Kɛ ‑Yusuu lele po: «Ɛ kɔ la dɛkɔnyɔ ꞊de. 'A 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ, ɔɔ la pue, ɩ nɔ la lɛ 'yi 'dɔ, 'plɩɩ 'ɩɩ la ꞊die po. 'Ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, ɔɔ la lɛ 'nɩ 'mre, 'ɔɔ la ꞊hapʋdidi‑tɔplɩ a gblegblei pi, ɔ kɔ 'a 'bienʋ 'hɛɛn, 'ʋ nyi la di. 20 Ɛ kɔ la ‑wɛ nahuon ‑ye. 'A 'dʋ mɔ Lasa. ꞊Sʋɛ nyo la nu, 'a 'hʋɩn 'bii 'ɩ mɔ la ꞊ji ‑gbʋgbɛ. ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, nɔ‑ pɛ 'o dɛkɔnyɔ a ‑gbɛ a 'maju 'yri gbo. 21 Ɔ nye 'nɩ ‑hʋa, kɛɛ, ɔ 'die 'le ‑wɛ, didi‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩɩ dɛkɔnyɔ kɔ 'a nɩnatumupʋ 'hɛɛn kwa lɛ ble, 'ke bɔ 'tɩ lɛ, bɔ di. 'Ke ɔɔ 'o gbo pɛ, ‑gbo 'ɔɔ 'le 'a ꞊ji 'yi 'mʋ lɛ bɛ. 22 'Ke ʋ nɩ 'o ‑nɩnɩ, ‑ye ꞊sʋɛnyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'kʋ nɩ, Nyɩsʋa a lɛleenyʋ 'ʋ gbɔ 'le ‑a nɩ bu Abrahamʋ 'hʋɩn 'mʋ, ('ke 'o Nyɩsʋa ye). ‑Ye dɛkɔnyɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'kʋ ‑wɛ nɩ, 'ʋ ‑hɩɔ 'o. 23 ‑Tɛ ɔ mu 'yii ꞊wlɛɛ wɔn, ‑ye 'ke ɔ 'hrɩɩ ‑wɛ 'le 'kuopʋ a 'bri, 'ɔɔ ꞊sʋɛ 'ye 'dɔ. Bɔ 'ba 'klɛɛ 'lu ye 'mʋ, ‑ye 'ke 'le ‑tɛgbi ‑pɛtu 'mʋ, 'ke ɔɔ 'le Abrahamʋ 'yee, Lasa 'ɔ nɩɔ 'o 'hʋɩn 'mʋ gbo. 24 ‑Ye ɔɔ 'le 'yaa win, ɔ nɔ: ‑A nɩ bu Abrahamʋ, 'nɩɩ 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ, kɛ nɔ na 'mʋ. 'Ye 'na wɔlɩ, ‑bo le Lasa, bɔ 'nyra 'a ‑jie 'nie ye, ɔ 'mue 'o 'na mɛ ke 'tee, 'na mɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ pʋpɛ. 25 ‑Ye Abrahamʋ nɔ: 'Na 'yu o, bɩ bi 'le ‑mʋ 'kwli 'mʋ, ‑tɛ ‑n nɩ la 'klɔ, 'ɛ nɩ dɛ, ‑nɩɩ la ‑hʋa, ‑n kʋɛ la nɩ. Kɛɛ, Lasa ‑mɛ ‑ye, ɔ 'de la dɛ ꞊de kɔ. ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ɔ kɔ nɔ plɔ a bleelɛ, ‑mɛ ‑ye, ‑nɩɩ 'le 'ye ꞊sʋɛ. 26 Dɛ 'n kɔ ꞊bo le ‑mʋ, nɛ‑ mɔ, a kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn ‑gbahlɔn 'hʋɔ nɩ 'o, 'ɔ hren 'mʋ gbo 'dɔ. Ɛ nue, nyɔ ꞊de 'die ‑wɛ 'le ‑wɛ bɔ ‑hɔn nɔ ‑a mʋ ‑wɔn 'mʋ, bɔ mu 'le 'a mʋ ‑wɔn, mɔ, nyɔ ꞊de 'die ‑wɛ 'le ‑wɛ bɔ ‑hɔn ‑wɛ 'le 'a mʋ ‑wɔn 'mʋ, bɔ di nɔ ‑a mʋ ‑wɔn.

27 ‑Ye dɛkɔnyɔ nɔ: ‑A nɩ bu Abrahamʋ, 'nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, le Lasa, bɔ mu 'le 'na bu a kayu gbo, 28 ‑tɛ 'n 'dɩayuoo ꞊hun nɩ 'le, ɔ 'mu le, ‑tɛ 'n nu naalɛ, ʋ 'nɩ ꞊han lɛ naalɛ nu, ‑ɛ die nu, 'bʋ 'kʋ, ʋ 'nɩ ꞊han ‑wɛ nɔ ꞊sʋɛ a 'yeelɛ ‑gbo 'mʋ di. 29 ‑Ye Abrahamʋ ꞊tuo lele ‑wɔn, ɔ nɔ: ‑N ‑dɩayuo ꞊nʋ, ʋ kɔ Nyɩsʋa a tetei ꞊nʋ nɩ, Moise 'crɩɩ la, kɔ, 'ʋ kɔ ‑wɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ a 'crɩɩnɩɛi. Nyɩsʋa a nahuin a ‑gbɛ, nʋ‑ bʋ po nʋa ye gbo, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa a 'hru a nalɛ yi. 30 ‑Ye dɛkɔnyɔ nɔ: 'Ʋʋn, ‑a nɩ bu Abrahamʋ, ɛ 'de a ꞊cɛɛ. Kɛɛ, nahuon 'bɔ ‑hɔn nɔ 'kʋkʋnyʋ ‑wɔn 'mʋ, 'bɔ nyu 'le ‑wɔn 'prɛɛ, ʋ di 'waa dɛ 'kuku 'nɩ yrii, ʋ 'mue 'o gbo hie, ʋ 'mʋ 'waa 'klɔ Nyɩsʋa ‑nyi. 31 ‑Ye Abrahamʋ ꞊tuo lele ‑wɔn, ɔ nɔ: 'Bɩa 'bʋ 'de Moise kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ nʋa ye gbo po, ʋ 'deɛ bʋ po nahuon ꞊de nʋa ye gbo, kɔ, bʋ kuo ‑wɛ Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, ꞊betɩ nahuon a ‑gbɛ, bɔ ‑hɔn nɔ 'kʋkʋnyʋ ‑wɔn 'mʋ, bɔ 'hrɩ 'klɔ, bɔ nyu 'le ‑wɔn 'prɛɛ.» Kɛ ‑Yusu po nahuin ye.

17

A nɩ nue 'le, nahuin nɩ 'kee 'le Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ, kɔ, ba ‑hri 'a nɩ 'bienʋ ‑tʋnahuin a dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑wɔn

(Matie 18.6-7,21-22; Makɩ 9.42)

1 Kɛ ‑Yusuu 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «'Ɛ nɩ ti, ɛ di kɔ ‑tɔplɩ ‑ye, ‑ɩ di nahuin 'tu, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ 'kee. Kɛɛ, 'jrɔ 'ke 'o nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ nye nu, 'a 'be ꞊nʋ 'ɔɔ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ 'kee. 2 'Bɩa 'bʋ po wɛn nahuondʋ a ‑gbɛ 'hɩɔ gbɛtɛɛ dɔ, 'bʋ puo wɛn 'yru 'mʋ, ɔ 'mʋ 'kʋ, ɛ di wɛn nu ‑tɛɛ, 'ɛ ‑hi 'o bɔ nue wɛn, nahuon ꞊de, ‑ɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'yu gbi ye, bɔ 'kee wɛn Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ. 3 Ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie ‑tɛɛ.

‑N 'be Nyɩsʋa a nahuon 'bɔ nu ‑mʋ dɛ 'klan 'mʋ, le ꞊nɔ, ‑ɛ mɔ, dɛ ꞊nʋ, ɔ nu, ɛ nyre lɛ 'yi. 'Bɩa 'bɔ 'wɩn, 'bɔ 'cɩcɩ 'a nunuklɔ, ‑ye ‑bo ‑hri 'a dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑wɔn. 4 'Bɩa 'bɔ nu ‑mʋ dɛ 'kuku 'mʋ, 'wɩɩ 'nɩpata, 'ke 'le ‑nyrɔwɔɔ ‑do 'kwli 'mʋ, kɔ, 'ɛ nɩ ti, 'bɔɔ 'le ‑mʋ ye di, 'bɔ yrie, ‑ɛ mɔ, dɛ ꞊nʋ, ɔ nu ‑mʋ ‑wɔn, ɛ nyre lɛ 'yi, ‑ye ‑bo ‑hri 'a dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑wɔn.»

꞊Betɩ ba kɔ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ dɛ gbi, ‑ye ɔ ‑wɛ 'le bɔ nu 'ŋmilɛka‑tɔplɩ nɩ

5 Kɛ ‑wɔnnaanyʋʋ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ye po, ʋ nɔ: «‑Hɛ ‑a mʋ 'mʋ, 'ke ‑ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye ‑tɛɛ, ‑a nɩ ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ klɛ bii.» 6 ‑Ye Kʋkɔnyɔ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «꞊Betɩ ba kuo wɛn Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye dɛ gbi, a ‑wɛ 'le ba le wɛn tugbɛ ꞊nʋ nɩ: ‑Hɔn ‑wlu 'mʋ, ‑bo mu ‑n dɩɔnʋ 'dɔ, 'ke 'le 'yru ‑wɔn! 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɛ 'mʋ wɛn 'o 'a mʋ 'o ꞊tuu.»

Nyɩsʋa a ‑kʋannunyʋ

7 Kɛ ‑Yusuu lele 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «꞊Bo pue ‑kʋannunyɔ a dɛ ye: 'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kɔ ‑kʋannunyɔ, ‑kʋannunyɔ a ‑gbɛ, 'bɔɔ nahuon a ‑gbɛ a ‑ci a ‑kʋan nu, kɔ, 'bɔɔ 'a 'wlugba‑tɔplɩ naa, 'plɩɩ 'bɔɔ 'le ‑ci ke 'mʋ ‑hɔn, ‑cikɔnyɔ 'bɔ 'yoo 'le ye 'mʋ, ꞊be kɛ ɔ dio ye po: 'Kɩka, ‑bo di 'le, ꞊mʋ dɛ di? 8 'Ʋʋn, ɔ 'deɛ bɔ po lɛ, kɛɛ, kɛ ɔ dio ye po: Mu ‑na wlawlɩ 'cɩcɩ, ꞊mʋ 'na dididɛ pi, ꞊mue 'le ya, 'mʋ dɛ di. 'Nɩ ‑wɔ 'klɛɛ dɛ lɛ, ‑ye ‑na ‑gbɛ, ‑n ‑wɛ 'le ‑bo di dɛ nɩ. 9 ‑Kʋannunyɔ a ‑gbɛ, 'bɔ nu ‑kʋan ꞊nʋ, 'a 'masɛ plɛ bɔ nu, ꞊be a pui ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, 'a 'masɛ a ‑gbɛ, ɔ dio ‑nyi 'wio? 'Ʋʋn, ɔ 'deɛ bɔ ‑nyo 'wio. 10 Kɛ'ɛ nɩ, ɛ ‑ti 'mʋ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn: 'Bɩa 'ba nu ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa plɛ ba nu, kɛ ba po: ‑A mʋ mɔ ‑na ‑kʋannunyʋʋ nɩ ‑do. ‑A 'de 'wio kɔ, ‑ɛ nue, ‑kʋan, ‑a kɔ ‑ba nu wɛn, nɔ‑ ‑a nu.»

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la ‑tɔplɩ‑jɔhʋɩnnunyʋʋ ‑pu a 'kʋɛ

11 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋʋ 'lu ‑wɔn gba 'hru ꞊nʋ, ‑ʋʋ Jrusrɛdɩɔ 'mʋ mu. 'Ke ʋ naa 'le Samaliblʋgba kɔ Galileblʋgba a 'blɩ‑pamʋɩ 'yri. 12 Bʋʋ 'klɛɛ 'le 'dɩɔ ‑ye 'mʋ mu pa, ‑ye ‑tɔplɩ‑jɔhʋɩnnunyʋʋ ‑pu, nʋ‑ di ‑Yusu ye 'mʋ 'bɛ wɔn. ‑Tɛ ʋ 'mʋɔɔ 'klɛɛ ye dɛ gbi, ‑ye ʋ nyra gbo, 13 'ʋ 'yaa 'le win, 'ʋʋ ‑Yusu da, ʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ, 'ye ‑a nɩ wɔlɩ!» 14 ‑Tɛ ɔ 'yu, ‑ye ɔ nɔ: «Ba mu, ba titie 'a nɩ dɩɔnʋ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ ye, ‑ɛ die nu, ʋ 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, 'a nɩ 'kʋɛ ‑wɛ nɩ.» 15 ‑Tɛ ʋʋ mu, ‑ye ʋ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, 'waa 'kʋɛ ‑wɛ nɩ. Nahuoon ‑do, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, nɔ‑ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔɔ 'le win 'yaa, 'ɔɔ Nyɩsʋa 'nyrɛɛ lɛ pue. 16 ‑Tɛ ɔ nyre 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, ‑ye ɔ blɔ ye gbo kwlɩ, 'ɔ ‑nyo 'wio. 'Plɩɩ ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ mɔ Samalikʋɛyu'u nɩ. (Samalikʋɛ a ‑gbɛ, ‑Juukʋɛ nɔ 'nɩ, ʋ 'de ꞊hapʋdakʋ.) 17 Kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «'Be nahuiin ‑pu ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'kʋɛ 'n ‑wɔ, ʋ seledo ‑ye ꞊nʋ, ‑be' ʋ nɩ 'klɛɛ ye 'le? 18 Dɛ‑ nue, nahuon ꞊de 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ɔ 'die 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, 'ke bɔ di nɔ 'mʋ ye, ɔ 'mʋ Nyɩsʋa 'wio ‑nyi, 'bɛ 'de pʋpʋdakʋ a nahuon ‑gbo?» 19 ‑Ye kɛ ‑Yusuu 'klɛɛ nahuon a ‑gbɛ ye po, ɔ nɔ: «'Ba ye 'mʋ, ‑bo mu. ‑N kuo 'mʋ ye ꞊wlʋ, nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ waa ‑mʋ.»

‑Tɛ Nyɩsʋa di nahuin a win a kekɔɔlɛ nu

(Matie 24.23-28,37-41)

20 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, Falisi꞊tumu a nahuin ꞊de, nʋ‑ ꞊gba ‑Yusu wlɔn, ʋ nɔ: «Ti tio‑ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'o nahuin a win a kekɔɔlɛ ‑wlu ꞊tuu, ɔ 'mʋ 'a ‑kʋan 'lu ‑yra 'le?» ‑Ye ɔ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Nyɩsʋa 'bɔ ꞊tu nahuin a win a kekɔɔlɛ ‑wlu, nahuon ꞊de 'deɛ bɔ 'ye ‑tɔplɩ, ‑ɩ di 'lu ‑wɔn mue, ‑ɩ die nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ꞊tu 'a nunue ‑wlu. 21 Ʋ 'die ‑wɛ 'le ‑wɛ bʋ plɛ: Ba ta nɔ lɛ, ‑hee', ba ta 'le ‑tɛ ꞊nʋ lɛ. Ba kɔ 'a yiyie, Nyɩsʋa ꞊tu nahuin a win a kekɔɔlɛ ‑wlu nɩ ‑dodo, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri.»

22 ‑Ye kɛ ɔɔ 'klɛɛ 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «Ɛ di kɔ ti, ‑ɩ kɔ 'yri a die 'o ‑hʋa 'dɔ, 'ke 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, ꞊bo nɩ 'o 'a mʋ 'hʋɩn 'mʋ, 'ke 'le ‑nyrɔwɔ꞊gble 'kwli 'mʋ, kɛɛ, ɛ 'nɩ ‑wɛ ꞊le 'le ꞊le. 23 Ti a ‑gbɛ 'yri, kɛ nahuin di 'a mʋ ye po: Ba 'ye kɛ, kɛ ɔ nɩ mɔ, ‑hee', 'ke ɔ nɩ 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, kɛɛ, a nɩ mu 'le 'le, kɔ, a nɩ gba 'le 'le cigbɛi. 24 ‑Nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n di 'le lele di, 'na 'ledidie di ye 'we ‑tɛ tɩatɩɛɛ nu, 'ɛɛ wlɩn, kʋɛ 'le 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ 'mʋ gbo, ‑bo mu, ‑bo yɛ 'yrʋ a gbopɛɛlɛ ke. 25 Kɛɛ, 'plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ 'lu ‑wɔn mue, 'n kɔ ꞊bo 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ, kɔ, ti ‑gbo 'yri a nahuin kɔ bʋ yraa 'mʋ.

26 Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ la 'lu ‑wɔn mue, nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Noe a ti 'yri, ɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ di 'lu ‑wɔn mue, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n di 'le di. 27 Noe a ti 'yri, nahuiin wɛn ‑tɔplɩ a die, ʋʋ wɛn nɔ a 'nɛɛ, ʋʋ wɛn a kʋkʋɛ, ʋʋ wɛn 'waa 'yuo 'blɩ 'mʋ lɛ a pʋɛ. Nɛ‑ ʋ 'ble kwa ‑bleble, Noe 'ɔ pa la kɛ 'le 'a 'mɩɩ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, 'nu gblaka 'ʋ bi la ꞊hlɔn, 'a 'yiyinie 'ɛ gba la ʋ 'bii, 'ɛ ‑wʋ la gbo.

28 ‑Tɔplɩɩ ‑do ꞊nʋ, ‑ɩ mue la 'lu ‑wɔn, nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Lɔtɩ a ti 'yri, nɩ‑ di ‑wɛ 'lu ‑wɔn mue, 'na 'lediti 'yri. Lɔtɩ a ti 'yri, nahuiin wɛn ‑tɔplɩ a die, ʋʋ wɛn nɔ a 'nɛɛ, kɔ, ʋʋ wɛn ‑tɔplɩ a ‑tʋɛ, ʋʋ wɛn ‑tɔplɩ a plee, kɔ, ʋʋ wɛn ‑tɔplɩ a 'dʋɛ, ʋʋ wɛn kayuo a pue. 29 Kɛɛ, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ Lɔtɩ ‑hɔn la 'le Sodɔmʋdɩɔ 'mʋ, ‑ye na kɔ 'nʋ ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋʋ nahuin lɛ 'lɩla, nɩ‑ ble la 'le yakɔ 'mʋ, 'ɩ ‑wɔ la nahuin 'bii gbo. 30 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n di 'le lele di, ‑tɔplɩɩ ‑do a ‑gbɛ, ɩ kɔ bɩ mue 'lu ‑wɔn. 31 ‑Nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'mʋ, nahuon 'bɔ nɩ 'le 'a kayu a ‑yaa 'mʋ, bɔ 'gba ci lɛ ‑dodo. Ɔ nɩ po 'le lɛ, bɔ pa 'le 'a kayu gbo, ɔ 'mʋ 'a kʋkɔ‑tɔplɩ bla, 'plɩɩ ɔ 'mʋ ci lɛ 'gba. Nahuon 'bɔ nɩ 'le 'a ‑ci ke, bɔ 'gba ci lɛ ‑dodo. Ɔ nɩ po 'le ‑wɛ lɛ, bɔ ꞊hɩan ‑wɔn, bɔ mu 'le 'dɩɔ 'mʋ. 32 Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ nyre la 'o, 'ke 'o Lɔtɩ a nyrʋgba ‑wɔn, 'a ‑tɩ bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ. 33 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ plɛ, ɔ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bɔ 'waan 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, 'ke 'o 'na ‑ta 'mʋ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, 'bɩa 'bɔ 'kʋ, ɔ di ‑hlɩn 'a 'klɔ yrayrʋ 'nɩ 'waan, 'ke 'le Nyɩsʋa ye. Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ wɛɛn ke, 'ke bɔ 'waan 'a dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, ‑tɛ ɔ nʋɛ 'mʋ 'mʋ a ‑tɩ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, 'bɩa 'bɔ 'kʋ, ɔ di ‑hlɩn kɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, 'ke 'le Nyɩsʋa ye. 34 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ti a ‑gbɛ 'yri, nahuiin 'hɔn 'bʋ pɛ 'o gbopɛdɛɛ ‑do ke, 'n di gba nahuoon ‑do, 'mʋ ꞊ɔ ‑ye gbo hie. 35 Nyrʋʋ 'hɔn 'bʋʋ ꞊gbla du, 'ke 'le ‑tʋɔɔ ‑do wlɔn, 'n di gba nahuoon ‑do, 'mʋ ꞊ɔ ‑ye gbo hie. [ 36 Nahuiin 'hɔn, 'bʋʋ ‑kʋan nu, 'ke 'le ‑cii ‑do ke, 'n di gba nahuoon ‑do, 'mʋ ꞊ɔ ‑ye gbo hie.]» 37 ‑Tɛ ‑Yusu po 'klɛɛ lɛ, ‑ye 'a ‑naagbopʋ ꞊gbɔ wlɔn, ʋ nɔ: «‑Be' ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ di 'lu ‑wɔn ye mue 'le?» ‑Ye ɔ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «‑A 'brikʋɛ nɔ 'nɩ: ‑Tɛ dɛhʋɛ 'kukuu 'o nɩ, 'ke keii 'o lɛ 'kukue.»

18

‑Yusu po kotianyrɔ kɔ ‑batiponyɔ a ‑talʋdʋ

1 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye ‑Yusu, ɔɔ Falisi꞊tumu a nahuin ye po ‑talʋdʋ ‑ye, ɔ 'mue ꞊nʋ tɔɔ, 'ke bʋ 'cipi 'o Nyɩsʋa a dɩda, ʋ nɩ sɩa 'le. Kɛ ɔɔ po: 2 «'Ke 'le 'dɩɔ ꞊de 'mʋ, ɛ kɔ la ‑batiponyɔ ꞊de. ‑Batiponyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'nɩ pɩ ꞊le la Nyɩsʋa, kɔ, ɔ 'de la 'o nahuon ꞊de a 'o꞊tuulɛ kɔ. 3 'Ke 'le 'dɩɔɔ ‑do a ‑gbɛ 'mʋ, kotianyrɔ ꞊de nɩ ‑wɛ 'le. Kotianyrɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ 'cipi la 'le ‑batiponyɔ a ‑gbɛ ‑wɔn, ɔ nɔ: Ɛ kɔ nahuon ꞊de. Nɔ‑ kɔ 'mʋ 'hɛɛn‑ kɔ ‑tɩ. 'N nye 'nɩ ‑hʋa, ‑bo nue, 'ke ꞊bo kɔ 'o ꞊wɔn. 4 'Ke 'le ti 'plɔplɔ 'kwli 'mʋ, ‑batiponyɔ, ɔ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bɔ ‑nye la nyrʋgba a ‑gbɛ ꞊wɔn. Nɛ‑ ɔ nu la ‑nunu, ‑batiponyɔ a ‑gbɛ 'ɔɔ 'le 'a dɩɔnʋ ‑wɔn 'prɛɛ, ɔ nɔ: 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'nɩ pɩ ꞊le Nyɩsʋa, kɔ, 'nɩ 'de nahuon ꞊de a 'o꞊tuulɛ kɔ. 5 Kɛɛ, ‑tɛ nyrʋgba ‑gbo, ɔɔ 'klɛɛ 'mʋ 'ku 'mʋ ‑ha, 'n die 'nɩ nu, ɔ 'mʋ 'o ꞊wɔn kɔ. Nɛ‑ 'de ꞊nɛ, ɔ 'kɩɛ die 'mʋ 'ku 'mʋ ‑ha, ɔ 'mue nu ‑nunu, 'na 'klɩ 'mʋ 'le ‑wɛ 'bii.»

6 Kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «Hɩ‑batiponyɔ ꞊nʋ, ‑tɩ ꞊nʋ, ɔ ꞊tu, a 'wɩn nɩ. 7 ‑Ye 'klɛɛ, Nyɩsʋa ‑mɛ ‑ye, nahuin ꞊nʋ, ɔ ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke ‑bʋ 'ya 'a nahuin 'mʋ, ‑ʋ nyo da, 'tɔ 'mʋ kɔ ‑nyrɛ 'mʋ, ꞊be ɔ 'deɛ bɔ nue, ʋ 'mʋ 'o ꞊wɔn kɔ, kɔ, ꞊be ɛ di 'o gbo 'nɩ ‑wlɛn, 'ke bɔ ‑hɩʋ 'mʋ? 8 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ɔ diu ‑nyi ꞊wɔn, ɔ 'mu 'mʋ ‑hɛ, tii ‑do a ti 'yri. Kɛɛ, ꞊bo ꞊gba 'a mʋ wlɔn: ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n di 'le di, ꞊be 'n di nɔ gbo yɛ nahuin, ‑ʋ nu lɛ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ?»

‑Yusu po Falisi꞊tumu a nahuon kɔ 'blʋwli'tɛnyɔ 'hɛɛn a ‑talʋdʋ

9 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu po ‑talʋdʋ ‑ye, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, ‑ʋ plɛ, 'waa 'yrinaabʋɩ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'plɩɩ ‑ʋ plɛ, ʋ nɩ 'o 'waa 'bienʋ ‑tʋnahuin ye 'lu, ‑ʋʋ 'yilɛnyre‑tɔplɩ nu. Kɛ ‑Yusuu po, ɔ nɔ: 10 «Nahuiin 'hɔn, nʋ‑ʋ Nyɩsʋa mu da, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo. ꞊Ɔ ‑ye mɔ Falisi꞊tumu a nahuon, (‑ɔ plɛ, 'a 'yrinaabʋɩ 'sii 'o ye.) ꞊Ɔ ‑ye mɔ ‑wɛ 'blʋwli'tɛnyɔ. (Ɛ kɔ ‑nyrɔwɩ ‑ye, 'ɔɔ 'yiyriwli 'tɛ.) 11 ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, ‑ye Falisi꞊tumu a nahuon ꞊nʋ, 'ke ɔ mu 'o ye 'mʋ gbo nyra wɔn, 'ɔ ‑tʋa Nyɩsʋa a dɩda gbo, ɔ nɔ: Nyɩsʋa o, 'n ‑nyi ‑mʋ 'wio, ‑tɛ ‑n nu, ꞊nɩ nue, 'nɩ 'de nahuindʋ ‑gbo ye 'we, ‑ʋ mɔ 'yrinyʋ, kɔ 'crɛnyʋ, kɔ ‑wlawlinyʋ. 'N ‑nyi lele ‑mʋ 'wio, ‑tɛ ‑n nu, ꞊nɩ nue, 'nɩ 'de 'blʋwli'tɛnyɔ ꞊nʋ ye 'we. 12 'Nɩɩ nu ꞊ciiwɩɩ 'hɔn, 'ke 'le 'wee 'kwli 'mʋ, ɛ kɔ, 'bɩa 'nɩ kɔ ‑tɔplɩɩ ‑pu, 'nɩɩ ‑mʋ 'a ‑pu a nɛnɛ 'nɩ ‑nyi. Kɛ Falisi꞊tumu a nahuon po. 13 'Blʋwli'tɛnyɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ bii ye, mɔ, ɔ 'de ‑wɛ 'yii ye 'mʋ 'ba, kɛɛ, ɔ 'ma 'a dɩɔnʋ ‑wliye gbo dabʋ, ɔ nɔ: Nyɩsʋa o, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ dɛ'kukununyɔ, 'ye 'na wɔlɩ.» 14 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'blʋwli'tɛnyɔ ‑gbo, ‑tɛ ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, ɔ mu 'le kayu gbo, ‑ye Nyɩsʋa 'sio 'o ye, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye. Kɛɛ, ɔ 'de 'o Falisi꞊tumu a nahuon ye 'sii. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'le 'a dɩɔnʋ 'yaa, Nyɩsʋa dio 'le 'nɩ ꞊tɩɔ, kɔ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'le 'a dɩɔnʋ ꞊tɩɔ, Nyɩsʋa dio 'le 'nɩ 'yaa.»

‑Tɛ ‑Yusu da la Nyɩsʋa, 'ke bɔ nu la 'yuo꞊pli ꞊hapʋdɛ 'mʋ

(Matie 19.13-15; Makɩ 10.13-16)

15 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, 'ʋ gba 'le 'yuo꞊pli ‑Yusu ye, ɔ 'mu dabʋɩ 'lu gbo po, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ Nyɩsʋa da, Nyɩsʋa 'mʋ 'yuo꞊pli a ‑gbɛ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu. Kɛɛ, ‑tɛ ‑naagbopʋ 'ye dɛ a ‑gbɛ, ‑ye ʋ nyu ꞊hɛn 'nyrɛ, ʋ nɔ: «A nɩ yʋ 'le ꞊nɔ ye!» 16 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu da 'a ‑naagbopʋ nɩ, ɔ nɔ: «Ba ‑ha 'yuo꞊pli mɛ lɛ, bʋ di nɔ 'mʋ ye. A nɩ kʋ 'le ye, ‑ɛ nue, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'we ꞊nɔ 'yuo꞊pli ‑gbo ye, nʋ‑ di 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ pa. 17 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, nahuon 'bɔ 'nɩnɩ ‑ha Nyɩsʋa mɛ lɛ, 'ke bɔ kʋɔ win ke, ‑tɛ 'yu gbi, ɔɔ nu, 'ɔɔ 'a bu mɛ lɛ ‑ha, 'a bu 'ɔ nyo win ke kɔɔ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ.»

‑Yusu kɔ dɛkɔnyɔ 'hɛɛn

(Matie 19.16-30; Makɩ 10.17-31)

18 ‑Juukʋɛ a nyɩgblaka ꞊de, ‑ɔ nɩ 'o, nɔ‑ ꞊gba ‑Yusu wlɔn, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, ‑mɔ mɔ ꞊hapʋnahuon. Dɛ tio‑ 'n di nu, 'plɩɩ 'mʋ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ kɔ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le 'le?» 19 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Dɛ‑ kɔ 'mɔ ‑nɩɩ ꞊hapʋnahuon daa? Nahuon ꞊de 'de ꞊hapʋnahuon, 'bɛ 'de Nyɩsʋaa ‑do. 20 ‑N yi Nyɩsʋa a tetei nɩ, ‑ɩ mɔ: ꞊Nɩ nu 'le ‑wlawli, ꞊nɩ 'la 'le nahuon, ꞊nɩ 'yri 'le, ꞊nɩ po 'le nahuon hɩ ke, ꞊tuu 'o ‑n bu kɔ ‑n 'dii 'hɛɛn, 'ke 'le 'mʋnʋɛlɛ 'kwli 'mʋ.» 21 ‑Ye ɔ nɔ: «Kʋɛ la 'le 'na 'yu‑nyrɛ a ti 'yie 'mʋ gbo, ‑bo yɛ ‑nyrɔwɔ ‑gbo ke, 'n ꞊tuu 'o tetei 'bii a ‑gbɛ nɩ.» 22 ‑Tɛ ‑Yusu 'wɩn, ‑ye kɛ ɔɔ ꞊nɔ ye po, ɔ nɔ: «Ɛ hie 'o ‑mʋ dɛɛ ‑do. Nɛ‑ mɔ, mu ‑bo plo ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑n kɔ, ‑bo woo 'a 'wliyɛ ꞊sʋɛnyʋ 'mʋ lɛ, ‑ye Nyɩsʋa, nɔ‑ di ‑mʋ ꞊hapʋdɛ gblaka 'mʋ nu, 'ke 'le yakɔ 'mʋ. ꞊Nɩ nue 'klɛɛ, ‑ye ‑bo kʋɛ 'mʋ ‑wɔn, ꞊mʋ 'na ‑naagbopʋyu ‑hɛ.» 23 Bɔ 'wɩn 'klɛɛ, ‑ye 'a ꞊wlʋ bi ꞊hlɔn 'dɔ, ‑ɛ nue, ɔ mɔ dɛkɔnyɔ'ɔ nɩ.

24 ‑Tɛ ‑Yusu 'ye, ‑ɛ mɔ, nahuon a ‑gbɛ a ꞊wlʋ bi ꞊hlɔn, ‑ye ɔ nɔ: «Ɛ kla wlɔn, 'ke 'o dɛkɔnyʋ ‑wɔn, 'ke bʋ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ. 25 Ɛ kla wlɔn, 'ke 'o dɛkɔnyɔ ‑wɔn, ‑ɔ kuo 'a kʋkɔ‑tɔplɩ ꞊wlʋ ye, 'ke bɔ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, bɔ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ, 'ɛ ‑hi 'o ꞊gbuke‑so bɔ naa 'le 'die a 'hʋɔ wlɔn.» 26 ‑Tɛ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ 'wɔn ‑Yusu a pupowin a ‑gbɛ, ‑ye ʋ nɔ: «'Bɛ kɔ bɛ ‑ti lɛ 'mʋ, nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ.» 27 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Ɛ 'die 'le ‑wɛ, 'ke 'le ‑tʋnahuon a 'klɩ 'kwli 'mʋ, bɔ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, ɔ 'mʋ 'le 'a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ pa. Kɛɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli 'mʋ, ɛ ‑wɛ 'le ꞊le.»

28 ‑Ye kɛ Piɛlɩɩ ‑Yusu ye po: «‑A ‑mɛ ‑ye 'le? 'Ye kɛ, ‑a hie 'o ‑a nɩ nahuin gbo, ɛ kɔ ‑a nɩ ‑tɔplɩ 'bii 'hɛɛn, ꞊aa ‑mʋ ‑wɔn naa.» 29 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ hie 'o 'a kayu gbo, kɔ 'a nyrʋgba, kɔ 'a ‑dɩayuo, kɔ 'a dii kɔ 'a bu 'hɛɛn, kɔ 'a 'yuo꞊pli, ‑tɛ Nyɩsʋa kʋɔ win ke a ‑tɩ, 30 ‑ye nahuon a ‑gbɛ, 'klɔ ‑gbo, ‑a nɩ nɔ ‑wɔn, ‑tɔplɩ, Nyɩsʋa di ꞊nɔ ‑nyi, ɩ di 'nɩ ‑huo bʋbakɔ, ɩ 'mʋ 'o dɛ ꞊nʋ, ɔ hie 'o gbo 'mʋ ‑hi. 'Ya 'o lele 'lu, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'o 'klɔ ‑ye nuu, nahuon a ‑gbɛ, Nyɩsʋa di ꞊nɔ ‑nyi 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le.»

‑Yusu bɔ ꞊tu 'a 'kʋkʋɛ kɔ 'a 'klɔ'hɩhrɛ a ‑tɩ, 'a 'wɔ a ta a nɔnɔ nɩ gbo

(Matie 20.17-19; Makɩ 10.32-34)

31 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu 'ba 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn 'mʋ nɩ, 'ʋ bii ye. Kɛ ɔɔ 'klɛɛ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «Ba po 'mʋ nʋa ye gbo. ‑Aa 'mʋ mu Jrusrɛdɩɔ. 'Bɩa ꞊ba nyre 'le, ‑ye ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ ‑ye, ɔ 'crɩɩ la, 'ke 'o 'mʋ ke, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ɩ di ‑wɔn mue 'lu. 32 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, nʋ‑ ʋ di 'mʋ kwa po, nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ 'mʋ 'caa, kɔ, ʋ 'mʋ 'mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, kɔ, ʋ 'mʋ 'mʋ hɩɔn 'hrin, 33 kɔ, ʋ 'mʋ 'mʋ lɔkɔ bii, 'plɩɩ ʋ 'mʋ 'mʋ 'la. ‑Nyrɔwɩɩ 'hɔn 'bɩ ‑hi, ‑nyrɔwɔ a ta a nɔnɔ 'mʋ, 'plɩɩ 'mʋ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, 'mʋ 'klɔ 'hrɩ.» 34 ‑Tɩ a ‑gbɛ, ‑Yusu ꞊tu, 'a ‑naagbopʋ 'di 'mʋ lɛ yrii. Dɛ ꞊nʋ, 'a pupowin ꞊hɛn 'nyrɛ, ɩ ‑hli ꞊nʋ ke 'yi. Dɛ ‑kɔ ‑tɩ ɔ ꞊tu, ʋ 'di yi.

‑Tɛ ‑Yusu nue la, 'yiisuanyɔ ꞊de a 'yii 'ɩ klɛ la ke

(Matie 20.29-34; Makɩ 10.46-52)

35 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ 'mʋɛɛ 'dɩɔ ꞊nʋ ye, ‑ɔ mɔ Seliko, nahuin 'plɔplɔ 'ʋ nyu ‑wɔn kʋɛ. ‑Ye 'ke 'yiisuanyɔ ꞊de nɩ 'o 'hru nʋa 'mʋ gbo, 'ɔɔ nahuin 'wli lɛ ‑hʋa, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ dɛ di. 36 ‑Tɛ ɔ 'wɔn nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'le di a win, ‑ye ɔ ꞊gba wlɔn, ɔ nɔ: «Dɛ tio‑o 'lu ‑wɔn mue 'le?» 37 ‑Ye ʋ lo nɩ, ‑ɛ mɔ, Nasalɛtɩ 'mʋ a ‑Yusu'u nɩ, ‑ɔɔ ‑hi. 38 ‑Ye ɔ 'yaa 'le win, ɔ nɔ: «‑Yusu o, Dafidɩ a 'Yu, yrii 'mʋ wɔlɩ ye ‑o!» 39 ‑Ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑hi, ʋ nyo ꞊hɛn 'nyrɛ, ʋ nɔ: «Ma wien mɔ!» Kɛɛ ‑ye ɔ bla nɩ, 'ɔ 'yaa 'le lele win 'dɔ, ɔ nɔ: «‑Yusu o, Dafidɩ a 'Yu, yrii 'mʋ wɔlɩ ye ‑o!» 40 ‑Tɛ ‑Yusu 'wɔn 'a win, ‑ye ɔ nyra gbo, 'ɔ le nahuin, bʋ yɔ 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ. ‑Tɛ 'yiisuanyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'yɩyɔ 'o 'hʋɩn 'mʋ gbo, ‑ye ‑Yusu ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: 41 «Dɛ tio‑ ‑nɩɩ ‑hʋa, ꞊bo nu, 'ke 'o ‑mʋ ‑wɔn 'le?» ‑Ye ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ o, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, ‑bo nue, 'na 'yii ‑gbo, ‑ɩɩ kla, bɩ klɛ ke!» 42 ‑Ye ɔ lo nɩ, ɔ nɔ: «‑Na 'yii bɩ klɛ ke. ‑Tɛ ‑n kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, nɛ‑ nue, 'nɩ nue, ‑na 'yii 'ɩ klɛ ke.» 43 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ɔ ‑tʋa lɛyriilɛ gbo, 'ɔ bi 'o ‑Yusu ke 'mʋ, 'ɔ nyo ‑wɔn kʋɛ, 'ɔɔ Nyɩsʋa 'nyrɛɛ lɛ pue. ‑Ye nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ 'ye dɛ a ‑gbɛ, ʋʋ Nyɩsʋa ‑nyi ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ.

19

‑Tɛ Sase ‑hʋa bɔ 'ye la ‑Yusu

1 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu 'ya 'mʋ 'dɩɔ ‑ye ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Seliko, 'ɔɔ 'dɩɔ a ‑gbɛ ꞊tɩɔ 'bɛ. 2 'Ke 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'ke nyɩbɛyu ꞊de nɩ 'le. 'A 'dʋ mɔ Sase. Ɔ mɔ 'blʋwli'tɛnyʋ a nyɩgblakaa nɩ, 'ɔ mɔ dɛkɔnyɔ. (‑Ye nahuin, ʋ 'nɩ ‑hʋa ꞊le la 'blʋwli'tɛnyʋ, ‑ɛ nue, ʋʋ la 'tɛ 'yiyriwli. ‑Tɛ 'a 'bienʋ 'blʋwli'tɛnyʋʋ nu, kɛ ɔɔ ‑wɛ nu, 'ɔɔ nahuin a 'wli ‑hʋa 'dɔ.) 3 Nɔ‑ ‑hʋa ‑bɔ 'ye, nahuon a gblo tio‑ ‑Yusu bɔ 'ya 'mʋ. Kɛɛ, 'a 'gbugbelɛ a ‑tɩ, ɔ 'de 'le 'a 'yiye ‑wɛ, ‑ɛ nue, ‑tʋnahuin ‑huohui ‑gbahlɔn 'ke ‑Yusu nɩ 'le. 4 ‑Ye ɔ 'gba lɛ ci, 'ɔ mu 'le ye 'mʋ, ‑tɛgbi ꞊nʋ, ‑Yusu kɔ bɔ naa 'o. 'Ke pepetu ꞊de nyra 'o gbo, 'ʋ nye sikomɔ daa. Ɛ nɛ‑ kɔ 'klɔ ɔ 'ya 'le, ɔ 'mʋ ‑Yusu 'ye. 5 'Ke ɔ nɩ 'klɛɛ 'o, ‑ye ‑Yusu nyre 'o ‑tɛgbi a ‑gbɛ nɩ, 'ɔ 'wla pepetu a ‑gbɛ 'yii wla, ‑ye ɔ 'ye Sase nɩ, ɔ nɔ: «Sase, po 'le 'klɩ lɛ, ‑bo ꞊tɩ, ‑ɛ nue, kɛkɛ ‑gbo, 'ke 'n di kɛ 'le ‑mʋ ‑wɔn pa.» 6 'Tata a ti 'yri, Sase 'ɔ ꞊tɩ, 'ɔ gba 'le ‑Yusu kayu gbo, 'ɔ 'blo kwa, 'ke 'le plɔ a bleelɛ 'kwli 'mʋ. 7 Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu pa ye Sase. ‑Tɛ ʋ 'ye, ‑ye ʋʋ 'mʋ lɛ 'nɩ 'pʋprɛ, ʋ nɔ: «'Ke ɔ pa 'le dɛ'kukununyɔ a ‑tɛ.» 8 'Ke 'le kayu gbo, Sase a ‑gbɛ, ɔ 'ba 'mʋ ye, 'ɔ nyra 'o ‑Yusu ye 'mʋ gbo, ‑ye kɛ ɔ nyo 'klɛɛ ye po, ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ o, 'n nɛ kʋkɔ‑tɔplɩ ‑gbo, 'n di 'bɛ ꞊tɩɔ, 'mʋ 'a ꞊tɩɔ ‑ye ꞊nʋ ꞊sʋɛnyʋ ‑nyi. 'Bɩa 'nɩ kaa o nahuon, ‑tie ‑gbo, 'n ‑ha 'o ꞊nɔ kwa, 'a gbleii ‑hɛn, 'mue 'le po, 'mue ꞊nɔ ‑nyi.» 9 ‑Ye kɛ ɔɔ Sase ye po: «Kɛkɛ ‑gbo, ‑n kɔ ‑na kayugbokʋɛ 'hɛɛn, Nyɩsʋa waa kɛ 'a mʋ nɩ. Abrahamʋ, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a dakʋ ‑gbo a bu gblaka, ‑mɔ mɔ ‑wɛ 'a 'yuo a 'yu ‑yee nɩ. 10 'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'mɔ Nyɩsʋa lee nɔ ‑tʋtʋ ke, 'mʋ nahuin ꞊nʋ lɛ ꞊mɔ, ‑ʋ 'wan, ‑ʋ hren Nyɩsʋa ‑wɔn, 'mu waa, 'ke 'o 'waa 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋ nu a ‑ta 'mʋ, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa ye 'mʋɛɛ.»

‑Yusu po la ‑kʋannunyʋʋ ta a ‑talʋdʋ

(Matie 25.14-30)

11 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ‑ʋ po wɛn ‑Yusu nʋa ye gbo, ‑Yusu pu lele ye ‑talʋdʋ. ‑Tɛ ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔɔ la Jrusrɛdɩɔ yrɛ 'mʋɛɛ, nahuin a ‑gbɛ, 'waa ꞊wlɩ nɔ 'nɩ, Nyɩsʋa ‑wɛ lɛ kɛ 'klɔ yrayrʋ a ‑wlu꞊tutue. 12 ‑Yusu 'mue ꞊nʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'de ꞊nɛ, nɛ‑ nue, 'ɔ po ꞊nʋ ‑talʋdʋ ye, ɔ nɔ: «꞊Tugba gblaka ꞊de a nahuon, nɔ‑ɔ la 'dagba ‑pɛtu 'mʋ mu, 'ke 'le 'kɩɩnpʋ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, 'kɩɩnpʋ a ‑gbɛ, ʋ 'muo 'a 'blʋgba꞊tɩɔ ‑ye a 'kɩɩn 'mʋ nuu. 13 'Plɩɩ ɔ 'mʋ mu mu, ‑ye ɔ da 'a ‑kʋannunyʋʋ ‑pu ꞊nʋ nɩ, 'ɔ hie ꞊nʋ 'wliblɛɛ ‑pu lɛ, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ɔ kɔ 'a 'wliblɔɔ ‑do, 'ɔ le ꞊nʋ, ɔ nɔ: Tii ‑tie 'n di 'le ‑hi, 'plɩɩ 'mʋ 'le di, ba hraa 'wli ‑gbo kʋɛsɛ 'yri. 14 Kɛɛ ‑ye nyɩgblaka a ‑gbɛ, nahuin yrɔɔ nɩ, 'ʋ le nahuin, 'ke bʋ le 'blʋgba a 'kɩɩnpʋ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ ‑hʋa ꞊le, 'ke nahuon a ‑gbɛ, bɔ ‑hɛ 'waa 'kɩɩn.

15 Kɛɛ, kɛ ɛ nɩ 'mʋ, 'ʋ ‑nyo 'kɩɩndɛ, 'ɔ di 'bri. ‑Tɛ ɔ di 'klɛɛ 'le, ‑ye nahuin ꞊nʋ, ɔ hie 'wliblɛ lɛ, ɔ dʋ nɩ, ‑ɛ die nu, 'wlii ‑tie 'ɛ nɩ nahuon 'ye, 'ke 'le kʋɛsɛ a hɩhra 'kwli 'mʋ, ɔ 'mue yi. 16 ‑Tɛ ye‑hɛnahuon nyre 'o, ‑ye ɔ nɔ: 'Na 'masɛ o, 'wliblɔ ꞊nʋ, ‑n ‑nyi o 'mʋ, 'n hrɔɔ 'yri kʋɛsɛ, 'ɔ po 'o 'wliblɛɛ ‑pu ‑ye. 17 ‑Ye 'a 'masɛ nɔ: Ɛ nu ‑tɛɛ. ‑Mɔ mɔ ꞊hapʋ‑kʋannunyɔɔ nɩ. ‑Tɔplɩ ‑gbo, ‑ɩ 'de ‑huo, 'n ‑nyi ‑mʋ, ‑n nui 'yri ‑kʋan ‑tɛɛ. 'A ‑tɩ, 'n di ‑mʋ ‑nyi 'klɩ, 'ke ‑bo kɔɔ 'dɩɛɛ ‑pu win ke. 18 ‑Tɛ ye‑hɛnahuon ‑hi, ‑ye nahuon a 'hɔn a nɔnɔ, nɔ‑ nyre 'o, ɔ nɔ: 'Na 'masɛ o, 'wliblɔ ꞊nʋ, ‑n ‑nyi o 'mʋ, 'n hrɔɔ 'yri kʋɛsɛ, 'ɔ po 'o 'wliblɛɛ ꞊hun ‑ye. 19 ‑Ye 'a 'masɛ nɔ: 'N di ‑mʋ ‑nyi 'klɩ, 'ke ‑bo kɔɔ 'dɩɛɛ ꞊hun win ke. 20 ‑Tɛ nahuon a 'hɔn a nɔnɔ ‑hi, ‑ye nahuon a ta a nɔnɔ, nɔ‑ nyre 'o, ɔ nɔ: 'Na 'masɛ o, 'wliblɔ ꞊nʋ, ‑n ‑nyi o 'mʋ, ɔ nɔ‑ ‑gbo. 'N mʋa o 'wliblɔ a ‑gbɛ lɛ, 'ke 'le danʋ wlɔn, 'nɩ ‑hlo o ‑tɛɛ. 21 'Nɩɩ o pɩ ‑na hʋannʋ, ‑ɛ nue, ‑na ŋmli 'yakla nɩ. Dɛ ꞊nʋ, ‑n 'de gbo ꞊tu, nɛ‑ ‑n plɛ ‑bo gba, kɔ, 'dɩdɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑n 'de 'dɔ, nɩ‑ ‑n plɛ ‑bo 'cɛ. 22 ‑Ye 'a 'masɛ nɔ: ‑Kʋannunyɔ ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'klɔ nyre 'yi lɛ, nɔ‑ ‑n 'ya 'mʋ. ‑Na pupowin, nɩ‑ 'n di nu, 'mʋ ‑na ‑bati 'bɛ. ‑N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'na ŋmli 'yakla nɩ, kɔ, 'dɩdɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ, 'n 'de 'dɔ, nɩ‑ 'n plɛ ꞊bo 'cɛ. 23 'A ‑tɩ, ‑n kɔ ‑bo po wɛn 'le 'na 'wliblɔ ‑bakɩ 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'ledidie ‑gbo, 'n di 'le, 'mʋ wɛn 'na 'wliblɔ ꞊nʋ ‑hʋa, ɛ kɔ dɛ ‑gbo 'hɛɛn, ‑ɛ di wɛn 'o ꞊nɔ 'lu 'mʋ bi. 24 ‑Ye 'masɛ a ‑gbɛ, ɔ le nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ɔ nɔ: Ba ‑ha ꞊nɔ 'wliblɔ a ‑gbɛ kwa, ba ‑nyo nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'wliblɛɛ ‑pu. 25 ‑Ye kɛ ʋʋ ꞊nɔ ye po, ʋ nɔ: 'Masɛ o, ɔ kɔ 'wliblɛɛ ‑pu. 26 ‑Ye ɔ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'ɛ nɩ nahuon, ‑ɔ kɔ ‑tɔplɩ ‑huohui, ʋ di lele ꞊nɔ ‑nyi ‑tɔplɩ ‑ye. Kɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑tɔplɩ 'de ‑huo, ʋ di ꞊nɔ kwa 'nɩ ‑ha. 27 'Ya 'o lele 'lu, 'na yraanyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'die ‑hʋa, 'ke ꞊bo ‑hɛ 'waa 'kɩɩn, ba yʋ 'mʋ ye, a 'mu 'la.»

‑Tɛ ‑Yusu 'ya la Jrusrɛdɩɔ 'mʋ

(Matie 21.1-11; Makɩ 11.1-11; Saan 12.12-19)

28 ‑Yusu bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ po nahuin ꞊nʋ 'mʋ ye, 'ʋʋ Jrusrɛdɩɔ 'mʋ mu. 29 Bʋ 'mʋɛɛ 'klɛɛ 'dɩɛ ꞊nʋ ye, ‑ɛ mɔ, Bɛtɩfase kɔ Betani, ‑ye 'ke ʋ nyre 'o dʋgba ꞊nʋ ꞊hlɔn, ‑ɔ kɔ 'lu ti nɩ 'le, ʋʋ olifie daa, 'ɔ le 'a ‑naagbopʋʋ 'hɔn, ɔ nɔ: 30 «Ba mu 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ nɩ 'le 'a mʋ ye 'mʋ. 'Bɩa 'ba 'ya 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ‑ye a di 'o gbo yɛ 'kasrayu, 'ʋ mʋ gbo. Nahuon ꞊de 'diu ‑hlɩn 'o ke a 'yɛɛ. Nʋ‑ ba ꞊wlɛɛ gbo, ba yʋ 'mʋ ye. 31 'Bɩa nahuon ꞊de 'bɔ ꞊gba 'a mʋ wlɔn, 'bɔ plɛ: Dɛ‑ kɔ 'a gbo꞊wlɛɛlɛ 'le? ‑ye kɛ ba po: ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ'ɔ nɩ, ‑ɔ nyu ‑hʋa.» 32 ‑Tɛ ʋ mu, ʋ 'ya 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ‑ye 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ke ʋ yɛ 'o 'kasrayu a ‑gbɛ gbo, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑Yusu nu wɛn 'a ꞊tutue, 33 'ʋ ‑tʋa 'a gbo꞊wlɛɛlɛ gbo. ‑Ye kɛ 'kasrayu a ‑gbɛ a kʋkɔnyʋ, ʋʋ ꞊nʋ ye po, ʋ nɔ: «Dɛ‑ kɔ 'kasrayu ‑gbo a gbo꞊wlɛɛlɛ 'le?» 34 ‑Ye ʋ ꞊tu ‑wɔn, ʋ nɔ: «‑A nɩ Kʋkɔnyɔ'ɔ nɩ, ‑ɔ nyu ‑hʋa,» 35 'ʋ yʋ ‑Yusu ye. ‑Tɛ ʋ yʋ 'le, 'ʋ po 'o 'waa danɩ kɔ wlawlɩ 'kasrayu a ‑gbɛ ke gblɛ, 'ʋ ‑hɩɔ 'mʋ, 'ɔ 'ya 'o 'kasrayu a ‑gbɛ ke. (‑Ɛ nue, ɔ nye nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ɔ mɔ bodɩɔɔ nɩ, ‑ɔɔ 'le kegbowɛɛnlɛ ya, ɛ 'de tʋ, ɔ 'nɩ yʋ ꞊le 'le. Ɛ nɛ‑ kɔ ‑tɩ 'ɔ 'ya 'o 'kasra a ‑gbɛ ke.) 36 Bɔɔ 'klɛɛ mu, ‑ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ po 'o 'waa nɩ danɩ wlɔn gblɛ 'hru, 'ke 'o ‑Yusu a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ a ‑ta 'mʋ, ‑Yusu 'ɔ nyi ke na. 37 ‑Tɛ ɔɔ Jrusrɛ yrɛ 'mʋɛɛ, ‑ye 'ke ʋ nyre 'o 'hru꞊tɩɔ ꞊nʋ wlɔn, ‑ɔ ‑hɔn 'le olifiedʋgba 'lu 'mʋ, ‑ɔɔ Jrusrɛ 'mʋ mu. ‑Ye nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑Yusu ‑wɔn naa, ʋ ‑tʋa 'manʋ a nunue gbo, 'ʋʋ 'le win 'yaa, 'ʋʋ Nyɩsʋa 'nyrɛɛ lɛ pue, 'ke 'o 'ŋmilɛka‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑Yusu nu a ‑ta 'mʋ, 38 ʋ nɔ: «‑Na 'wio, ‑mɔ bodɩɔ ‑gbo, ‑ɔɔ 'le di, 'ke 'le Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a 'dʋ 'kwli 'mʋ, Nyɩsʋa bɔ ‑nyi ‑mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ. Nyɩsʋa, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, nɔ‑ɔ ‑a mʋ kegbowɛɛnlɛ ‑nyi. ‑Tɩ a 'yi'bʋaalɛ, 'ke 'o ꞊nɔ ‑wɔn.»

39 'Ke 'le nahuin a ‑gbɛ ‑hɛyri, Falisi꞊tumu a nahuin ‑ye nɩ 'le. Kɛ ʋʋ ‑Yusu ye po: «Tɔɔnyɔ o, le ‑na ‑naagbopʋ ‑gbo, bʋ 'kee ‑cici a wlɔnlɛpupue!» 40 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'bɩa 'bʋ 'kee ‑cici a wlɔnlɛpupue, ‑ye 'hɛ ‑gbo, ‑ɛ 'wlɛ 'hru wlɔn gblɛ, nɛ‑ di ‑cici wlɔn lɛ po, ɛ 'mʋ 'mʋ 'nyrɛɛ lɛ pue.»

‑Tɛ ‑Yusu, ɔ kʋɛ la Jrusrɛdɩɔ 'mʋ a nahuin 'mʋ gbo, ‑ɛ mɔ, Jrusrɛdɩɔ di gbo 'nɩ ‑wɛ

41 ‑Tɛ ‑Yusu 'mʋɛɛ 'klɛɛ Jrusrɛdɩɔ ye, ɔ 'yo, ‑ye ɔ ‑tʋa wuwe gbo, 'ke 'o ‑tɔplɩ ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, ‑ɩ di 'o nyre, 'ke 'o 'dɩɔ a ‑gbɛ a nahuin ‑wɔn, 42 ɔ nɔ: «'N nye wɛn 'nɩ ‑hʋa 'dɔ, ‑nyrɔwɔ ‑gbo 'kwli 'mʋ, 'a mʋ Jrusrɛ 'mʋ a nahuin, 'ke ba yrii wɛn ‑wɛ ‑tɔplɩ ꞊nʋ 'mʋ lɛ, ‑ɩɩ kɛ 'lu ‑wɔn mue, ‑ɩ ‑wɛ 'le ‑bɩ nue wɛn, a 'mʋ wɛn kegbowɛɛnlɛ kɔ, a kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ ‑hli 'a mʋ ke 'yi. 43 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ti di 'o 'nɩ nyre, ‑ɩ kɔ 'yri dakʋ ‑ye a nahuin, ‑ʋ mɔ 'a nɩ yraanyʋ, ʋ di 'le di, ʋ 'mʋ 'le 'dɩɔ ‑gbo 'le ꞊glaa, ‑ɛ die nu, nahuon ꞊de 'nɩ ꞊han 'hrɩ, ʋ 'mʋ 'a mʋ ‑wɔn di ‑wɔn, 44 ʋ 'mʋ 'a mʋ gbo ‑wɔ 'bii, a kɔ 'a nɩ 'dɩɔ a ‑tɔplɩ 'bii 'hɛɛn, kɔ, ʋ 'mʋ ‑wɛ 'a nɩ 'dɩɔ a kayuo 'bii 'wla, ‑ɛ nue, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa dii 'a mʋ ke, a 'de ti a ‑gbɛ yrii.»

‑Tɛ ‑Yusu bla la ‑tɔplɩplonyʋ lɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ

(Matie 21.12-17; Makɩ 11.15-19; Saan 2.13-22)

45 ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ‑ye 'ke ‑Yusu pa 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ. 'Ke 'le ‑yaa a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke puplonyʋ nɩ 'le, 'ʋʋ 'wlugba‑tɔplɩ plo, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn a pipie ‑wɔn. ‑Tɛ ɔ yʋ 'o gbo, ‑ye ɔ ‑tʋa 'waa lɛbʋbla gbo. 46 Kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «Ʋ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: Nyɩsʋa nɔ 'nɩ: 'Na kayu nɩ 'o ꞊o, ‑ɛ die nu, nahuin 'mʋ 'le 'mʋ daa.» Kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «Kɛɛ ‑ye a ‑mɛ ‑ye, a nuu kayu a ‑gbɛ 'mʋ 'yrinyʋ a kayu.»

47 Kʋɛ 'le ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'yie 'mʋ gbo, ɔɔ nahuin tɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ 'ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ. Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ ‑mɛ ‑ye, ʋ kɔ Nyɩsʋa teteitɔɔnyʋ, kɔ 'blʋ a nyɩgblakɩ 'hɛɛn, ʋʋ lɛ ꞊mɔ 'hru, 'ke bʋ 'la ‑Yusu. 48 Kɛɛ, ‑tɛ bʋ di 'a 'lɩla nu, ʋ 'die yi, ‑ɛ nue, 'ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, nahuin 'bii, ʋ nyo 'le 'nɩ ꞊glaa, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'a tɔɔwin 'wɔn.

20

‑Tɛ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ꞊gba la ‑Yusu wlɔn, nyɔ‑ ‑nyi ꞊nɔ 'klɩ, 'ke bɔ nu ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ɔɔ nu

(Matie 21.23-27; Makɩ 11.27-33)

1 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑Yusuu lele tɔɔ nahuin, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ, 'ɔ nyu Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie pue. ‑Tɛ ɔ nɩ 'klɛɛ 'o, ‑ye Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, kɔ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ, kɔ ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nahuin ‑ye 'hɛɛn, nʋ‑ nyro 'o 'hʋɩn 'mʋ, 2 ʋ nɔ: «Nyɔ‑ ‑nyi 'klɛɛ ‑mʋ 'klɩ, 'ke ‑bo bla ‑tɔplɩplonyʋ ‑gbo lɛ 'le? Nyɔ‑ le ‑mʋ, 'ke ‑bo nu ‑tɔplɩ 'bii ‑gbo, ‑nɩɩ nu 'le?»

3 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Na ‑gbɛ, 'n di ‑wɛ 'a mʋ wlɔn ꞊gba dɛ. Ba le 'mʋ, 4 nyɔ‑ le la Saan, 'ke bɔ po la nahuin 'nie 'lu lɛ 'le? ꞊Be Nyɩsʋa'a nɩ, ‑hee' ‑tʋnahuiin nɩ?» 5 ‑Ye ʋʋ wlɔn lɛ 'nɩ ꞊gbʋgba: «‑Be' ‑a di 'klɛɛ po 'le? 'Bɩa ꞊ba plɛ: Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔ lo la, ‑ye ɔ di ‑a mʋ wlɔn 'nɩ ꞊gba: ‑Tɩ ꞊nʋ, Saan, ɔɔ la ꞊tu, dɛ‑ nue, 'a 'di la ‑tɛɛ pue 'le? 6 Mɔ, 'bɩa ꞊ba plɛ, ‑tʋnahuiin nɩ, ‑ye nahuin 'bii, ʋ di ‑a mʋ ‑wɔn lɛ poo 'hɛ, ʋ 'mʋ ‑a mʋ 'la, ‑ɛ nue, ʋ pui ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Saan, ɔ mɔ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔɔ nɩ.» 7 Nɛ‑ nue, 'ʋ ꞊tu ‑Yusu ‑wɔn, ʋ nɔ: «‑A 'de nahuon ꞊nʋ yi, ‑ɔ lo, 'ke bɔ po nahuin 'nie 'lu lɛ.» 8 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Na ‑gbɛ, 'n 'deɛ ꞊bo le ‑wɛ 'a mʋ, nyɔ‑ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'ke ꞊bo nu ‑tɔplɩ 'bii ‑gbo, 'nɩɩ nu.»

‑Tɛ ‑Yusu po la ‑ci'yie꞊tunyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ la ‑balʋ a ‑talʋdʋ

(Matie 21.33-46; Makɩ 12.1-12)

9 (‑Yusu 'kɩɛ 'prɛɛ 'le nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ,) ɔ nɔ: «Ɛ kɔ la 'dɩdɔnyɔ ꞊de. Nɔ‑ nu la 'a ‑ci. ‑Ci a ‑gbɛ ke, ɔ 'dɔɔ 'le ti ꞊de. 'A 'yɔ, ɩɩ tʋ, ʋ nyo daa rɛsɛn. ‑Tɛ ɔ ‑wɔ 'a 'dɩdɔ ‑wɔn, ‑ye ɔ le ‑kʋannunyʋ ꞊de, 'ke bʋ nu ‑ci a ‑gbɛ a ‑kʋan, 'dɩdɔ‑tɔplɩ 'bɩ tʋ, ‑kʋannunyʋ a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ ꞊nɔ 'a 'pɩa ‑nyi, 'waa ‑gbɛ, ʋ 'mʋ ‑wɛ 'o 'waa nɩ 'pɩa kɔ. ‑Cikɔnyɔ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɔ ‑wɔ ‑kʋan a yegblɛ꞊tutulɛ ‑wɔn, ‑ye ɔ mu 'mʋ 'dagba, ɔ 'mʋ 'le 'dai ti ‑hi. 10 ‑Tɛ 'dɩdɔ‑tɔplɩ a 'cɩcɛti nyre 'o, ‑ye ‑cikɔnyɔ a ‑gbɛ, ɔ le 'a lɛleenyɔ ‑ye, 'ke bɔ mu 'le ‑ci'yie꞊tunyʋ ꞊nʋ ‑wɔn, ʋ 'mʋ ꞊nɔ 'cɩcɛ‑tɔplɩ a 'pɩa ‑nyi, ɔ 'mui ‑cikɔnyɔ ye ya. ‑Tɛ lɛleenyɔ a ‑gbɛ, ɔ nyre 'klɛɛ 'le, ‑ye ‑ci'yie꞊tunyʋ, ʋ bio nɩ ‑tɛɛ, 'plɩɩ, ʋ 'de ꞊nɔ dɛ ꞊de ‑nyi, 'ʋ ‑mɩɔ de. 11 ‑Ye ‑cikɔnyɔ lee lele 'a lɛleenyɔ ‑ye, 'ʋ bio lele, 'ʋ ꞊tuo tanɩ, 'plɩɩ, ʋ 'de ꞊nɔ dɛ ꞊de ‑nyi, 'ʋ ‑mɩɔ lele de, 12 ‑cikɔnyɔ a ‑gbɛ, 'ɔ le 'a lɛleenyɔ a ta a nɔnɔ, 'ʋ klo, 'ʋ hrɔɔ ‑wɛ dɛ, 'plɩɩ 'ʋ ꞊hunhuon 'le ‑patʋ 'mʋ. 13 ‑Ye kɛ ‑cikɔnyɔɔ 'a dɩɔnʋ ye po, ɔ nɔ: ‑Be' 'n di nu 'le? 'Na 'mʋnʋɛyu, nɔ‑ ꞊bo lee 'le ꞊nʋ ‑wɔn. 'N pue ‑tɛɛ, ʋ di kɔ 'a 'o꞊tuulɛ. 14 ‑Tɛ ɔ waan 'le ye, ‑ye kɛ ʋʋ yrɛ pupo, ʋ nɔ: Nahuon, ‑ɔ di ‑tado ‑ci ‑gbo kɔ, nɔ‑ɔ 'le di. Ba nɩ ‑ba 'lɔ, ‑a 'mʋ ‑ci ‑gbo kɔ, 15 'ʋ klo, 'ʋ 'hrɔɔ 'le ‑ci 'mʋ, 'ʋ 'lɔ.»

‑Ye ‑Yusu nɔ lele: «'A mʋ 'nɩɩ wlɔn ꞊gba, nahuon, ‑ɔ kɔ ‑ci a ‑gbɛ, 'bɔ 'wɔn ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn, dɛ tio‑ ɔ diu 'mʋ nu 'le? 16 'A ‑gbɛ, ɔ di 'le 'nɩ di, ɔ 'mʋ ‑ci'yie꞊tunyʋ a ‑gbɛ 'la, 'plɩɩ ɔ 'mʋ 'le lele ‑ci a ‑gbɛ ‑ha, ɔ 'mue lele ꞊ʋ ‑ye ‑nyi.» Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑Yusu nʋa ye gbo po, ‑tɛ ʋ 'wɔn ‑tɩ a ‑gbɛ, ‑ye ʋ nɔ: «Gbegbe, ɛ 'deɛ bɛ mue 'lu ‑wɔn.» 17 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu nyu 'nɩ 'ye, ɔ nɔ: «'A ‑tɩ, ba ‑hie 'lu ‑wɔn lɛ, dɛ tio‑ ‑tɩ ꞊nʋ, ɩ ꞊hɛn 'nyrɛ, ʋ 'crɩɩ la 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ɩ nɩ‑ ‑gbo:

'Katuo ꞊nʋ, kayuponyʋ 'de ‑hʋa bʋ nuu ‑kʋan 'yri,

ʋ po 'pɩa ke,

nɔ‑ ‑hɛ kayu a ‑gbɛ a 'katuo gblaka.»

18 ‑Ye kɛ ɔɔ lele po, ɔ nɔ: «Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ bi 'o 'katuo a ‑gbɛ ke, ɔ di lɛ 'nɩ ‑yɩyrɛ, mɔ, 'katuo a ‑gbɛ, 'bɔ bi 'o ꞊nɔ ke, ɔ dio lɛ 'nɩ waka.»

Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu tɔɔ la, 'ke 'o 'blʋwli a ‑ta 'mʋ

(Matie 22.15-22; Makɩ 12.13-17)

19 'Plɩɩ ‑Yusu 'mʋ mu ‑yrɛ, ‑ye Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ, kɔ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ 'hɛɛn, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ yree nɩ, ‑ɛ mɔ, nʋ‑ ‑Yusu po ‑talʋdʋ a ‑gbɛ ye. ‑Tɛ ʋ yrii dɛ a ‑gbɛ, ‑ye tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, ʋʋ lɛ ꞊mɔ 'hru, 'ke bʋ klo, ʋ 'muo 'la. Kɛɛ, ʋʋ pɩ nahuin a hʋannʋ, 'ʋ ‑hɩɔ mɛ lɛ. 20 Kɛɛ ‑ye ʋ ‑tʋa ‑Yusu a ‑gbɛɛlɛ gbo. Nɛ‑ nue, 'ʋ lee 'le ꞊nɔ nahuin ‑wɔn, ʋ 'mʋ 'o 'klɩ ꞊tu, ʋ 'mʋ o nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'o꞊tuulɛ a ŋmli lɛ nu, ʋ 'muo wlɔn lɛ ꞊gba, 'a ‑wɔn꞊tutue 'kwli 'mʋ, ʋ 'mʋ 'le naa, ʋ 'muo ‑tɩ yɛɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo klɩ, ʋ 'muo 'le Romakʋɛ a ‑gʋlʋnʋma kwa 'mʋ po, ɔ 'muo ‑bati lɛ poo. 21 ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ye ʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑nɩɩ ꞊tu ‑tɩ a ‑tɛɛ, ꞊nɩ nyi nahuin tɔɔ. 'Bɩa ꞊nɩ nyi ꞊tu, ꞊nɩ pɩ ꞊le hʋannʋ, 'ke 'o ‑tʋnahuon a 'lu a lɛ‑hielɛ a ‑ta 'mʋ, mɔ ꞊betɩ bɔ 'ya nyɩgblaka 'mʋ. Kɛɛ, ‑nɩɩ tɔɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'ke 'o dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ‑a mʋ ‑hʋa a ‑ta 'mʋ. 22 Le 'klɛɛ ‑a mʋ, ꞊be Nyɩsʋa a tetei nɔ 'nɩ, ‑ba ‑ha 'blʋwli, ‑ba ‑nyi Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka, ‑hee', ‑a 'de ye blɛ ‑ba ‑nyi ꞊nɔ?» 23 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu yrii 'waa gblagblʋ nɩ, ɔ nɔ: 24 «Ba titie 'mʋ 'wliyɔkɔ a 'yɛɛ ‑do ye.» ‑Tɛ ʋ yɛ ꞊nɔ ye, ‑ye ɔ nɔ: «Nyɔ tio‑ kɔ 'lu꞊tɩɔ nɩ 'o 'le? Nyɔ tio‑ kɔ 'dʋ ʋ 'crɩɩ ‑wɛ 'o 'le?» ‑Ye ʋ nɔ: «Romakʋɛ a 'kɩɩn gblakaa nɩ.» 25 ‑Ye kɛ ‑Yusu 'klɛɛ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'A ‑tɩ o, ba ‑nyi 'kɩɩn gblaka dɛ, ‑ɛ blɛ ꞊nɔ ye, kɔ, ba ‑nyi ‑wɛ Nyɩsʋa dɛ, ‑ɛ blɛ ꞊nɔ ye!» 26 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑Yusu 'de dɛ ꞊de ‑wɔn ꞊tu, 'ke 'o nahuin ye, ‑ɛ kɔ 'kwli 'mʋ 'a yraanyʋ, ʋ ‑wɛ 'le bʋ naa 'le, bʋ yɔɔ ‑tɩ. Kɛɛ, ‑tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu ꞊tu ꞊nʋ ‑wɔn, ɩ saka ꞊nʋ nɩ, 'ʋ 'de 'klɛɛ lele ‑tɩ ꞊de ꞊tu.

Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu tɔɔ, 'ke 'o nahuin a 'klɔ'hɩhrɛ a ‑ta 'mʋ

(Matie 22.23-33; Makɩ 12.18-27)

27 'Ke 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ɛ kɔ la ꞊tumu. 'A 'dʋ mɔ Sadusɩ꞊tumu. Nʋ‑ʋ nɩ, ‑ʋ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, nahuin 'bʋ 'kʋ, ɛ 'die 'le ‑wɛ bʋ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, bʋ 'hrɩ 'klɔ, 'ke 'le Nyɩsʋa ye. Nʋ‑ kɔ nahuin mu 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo wlɔn lɛ ꞊gba. ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ye kɛ ʋʋ ꞊nɔ ye po, ʋ nɔ: 28 «Tɔɔnyɔ o, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise, ɔ 'crɩɩ la tete ‑ye, 'ɔ hie la ‑a mʋ lɛ. Tete a ‑gbɛ, ɛ nɛ‑ ‑gbo: Nyɩbɛyu 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kɔ nyrɔ, 'plɩɩ nyɩbɛyu a ‑gbɛ, 'bɔ 'de 'yuo gbo hie, 'bɔ 'kʋ, ‑ye nyɩbɛyu ꞊nʋ, ‑ɔ 'kʋ, 'bɔ kɔ 'dɩayu nyɩbɛyu, nɔ‑ blɛ ye ‑bɔ kɔ nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ 'yuo kɔ, 'ke 'o 'a 'dɩayu, ‑ɔ 'kʋ a ‑ta 'mʋ. Kɛ Moise a tetee po.» 29 ‑Ye ʋ nɔ lele: «Ɛ kɔ la ‑dɩayuo nyɩbɛpʋʋ 'nɩpata, 'waa ye‑hɛnahuon 'ɔ kɔ nyrʋgba, nyɩbɛyu a ‑gbɛ 'ɔ 'de 'yuo gbo hie, 'ɔ 'kʋ, 30 'hɔn a nɔnɔ 'ɔ kʋɔ, 'ɔ 'de ‑wɛ 'yuo gbo hie, 'ɔ 'kʋ ‑wɛ. 31 Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ nue ‑wɛ nahuon a ta a nɔnɔ. Nɛ‑ nue ‑nuenue, nahuon a 'nɩpata a nɔnɔ 'ɔ kʋɔ ‑wɛ, 'ɔ 'de ‑wɛ 'yuo gbo hie, 'ɔ 'kʋ. 32 ‑Tɛ ʋ 'bii, ʋ 'kʋ 'klɛɛ, ‑ye nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ 'kʋ la ‑wɛ nɩ. 33 Nɛ‑ mɔ ‑tɩ ‑a di wɛn ‑mʋ wlɔn ꞊gba wɔn, ꞊mʋ ‑a mʋ klɛ ‑hɩhɩa. ‑Nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ nahuin di 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, ʋ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa ye, nahuon tio‑ di 'klɛɛ nyrʋgba a ‑gbɛ kɔ 'le, ‑ɛ nue, ‑tɛ ʋ nɩ la nɔ ‑tʋtʋ ke, nahuiin 'nɩpata a ‑gbɛ, ʋ kʋɔ la nɩ.» 34 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Nyrʋ kɔ nyɩbɛpʋ 'hɛɛn, ‑ʋ 'kɩɛ nɩɛ 'klɔ, nʋ‑ʋ kʋkɔ. 35 Kɛɛ, nyrʋ kɔ nyɩbɛpʋ 'hɛɛn, ‑ʋ 'kʋ, Nyɩsʋa plɛ, ‑bʋ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, ‑bʋ 'hrɩ 'klɔ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'mʋ, nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'nɩ kʋkɔ ꞊le. 36 Ʋ 'deɛ bʋ 'kʋ 'klɛɛ lele. Ʋ 'we ꞊nɔ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ ye. Ʋ mɔ Nyɩsʋa a 'yuoo nɩ, ‑ɛ nue, 'ke ʋ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, 'ʋ 'hrɩ 'klɔ. 37 Dɛ ‑gbo, ‑ɛ mɔ nahuin bʋ di 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, bʋ di 'klɔ 'hrɩ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise, nɔ‑ 'crɩɩ la 'a ‑tɩ. Ɔ 'crɩɩ la dɛ ꞊nʋ nɩ, Nyɩsʋa le ꞊nɔ, ‑tɛ Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ nɩ la 'le ‑gbakuduo ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɔɔ wlɩn, 'ɔ 'prɛɛ la 'le Moise a ‑gbɛ ‑wɔn. 'Ke 'le 'crɩɩnɩɛ꞊tɩɔ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, ‑tɛ Moisee la Kʋkɔnyɔ da, ‑ye ɔ nyo daa Nyɩsʋa ꞊nʋ, Abrahamʋ, ɔɔ da, ɔ kɔ Yisakɩ, kɔ Sakɔbʋ 'hɛɛn.» 38 Kɛ ‑Yusuu lele po: «Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋaa 'le Moise ‑wɔn 'prɛɛ, Abrahamʋ kɔ Yisakɩ kɔ Sakɔbʋ 'hɛɛn, ʋ 'kʋ la nɩ. Kɛɛ, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'de 'kʋkʋnyʋ, ʋ 'nɩ da ꞊le Nyɩsʋa, kɛɛ, 'klɔnɩnyʋ, nʋ‑ nyo da. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ, ʋ 'de 'kʋ, kɛɛ, ʋ nɩ 'klɔ.» 39 ‑Ye teteitɔɔnyʋ ‑ye, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, ‑n ꞊tu, 'a ‑tɛɛ, nɛ‑ɛ nɩ.» 40 Bʋ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye nahuin ꞊nʋ, ʋʋ pɩ hʋannʋ, 'ke bʋ ꞊gbɔ lele wlɔn lɛ.

Waanyɔ, ɔ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a 'yuo a 'yuu nɩ

(Matie 22.41-46; Makɩ 12.35-37)

41 ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «Ɛ kɔ nahuin, 'ʋʋ lɛ po: Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, Waanyɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ bodɩɔ Dafidɩ a 'yuo a 'Yu. 'A mʋ 'nɩɩ 'klɛɛ wlɔn ꞊gba: Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'ʋ nyi ꞊tu 'le? 42 ‑Ɛ nue, bodɩɔ Dafidɩ a ‑gbɛ, ɔ ꞊tui la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑wlabrecrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ɔ le 'na Kʋkɔnyɔ nɩ, ‑ɛ mɔ:

Nɩ mɔ 'na diidɛpɩa ke gbo, ‑n kɔ 'mʋ 'hɛɛn,

43 ‑a 'mʋ nahuin win ke kɔɔ,

ɛ 'mue gba ‑gbagba,

'mue nu, ꞊mʋ ‑na yraanyʋ bʋɩ 'lu gblɛ ꞊tu.»

44 ‑Ye ‑Yusu nɔ lele: «‑Tɛ Dafidɩ a ‑gbɛ, ɔɔ Waanyɔ a ‑gbɛ 'a Kʋkɔnyɔ daa, ‑be' Waanyɔ a ‑gbɛ, ɔ ‑wɛ 'le bɔ nu Dafidɩ a 'Yu a 'mʋ'yɩya 'le?»

‑Tɛ ‑Yusu le la nahuin, bʋ ꞊tu 'waa dɩɔnʋ 'yie, 'ke 'o teteitɔɔnyʋ ‑wɔn

(Matie 23.1-36; Makɩ 12.38-40)

45 Nahuin ‑huohui ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ ‑tuo ke, ‑tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu ꞊tu, ʋ pui ye gbo nʋa, ‑Yusu 'ɔɔ 'a ‑naagbopʋ le, ɔ nɔ: 46 «Ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, 'ke 'o teteitɔɔnyʋ ‑wɔn, ʋ 'nɩ ꞊han 'a mʋ kaa. Ʋ nʋɛ 'mʋ nɩ, 'ke nahuin bʋ daa ꞊nʋ nyɩgblakɩ. 'Bʋʋ lɛ na, 'ʋʋ nyɩgblakɩ a wlawlɩ pue, ‑ɛ die nu, nahuin 'mu 'ye. 'Bʋʋ 'o 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de mu, ‑tɛ nahuin ‑huo 'o, ‑ye ʋ nye 'nɩ ‑hʋa, nahuin bʋ pu 'wio gblɛ, 'ke 'o 'waa 'o꞊tuulɛ a ‑ta 'mʋ, 'ʋ nʋɛ ‑wɛ 'mʋ, 'bʋ mu 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, 'ke bʋ nɩ 'le ye 'mʋ gbo, ‑ɛ die nu, nahuin 'bii 'mu 'ye. Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ ʋʋ nu, 'bʋ dʋ dididɛ ‑wɔn. 47 'Plɩɩ, 'ʋʋ kotianyrʋ kʋkɔ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ kwa lɛ ‑ha. 'Plɩɩ, teteitɔɔnyʋ a ‑gbɛ, 'bʋʋ Nyɩsʋa da, 'waa Nyɩsʋa a dɩda hren gbo ye, ‑ɛ die nu, nahuin 'mʋ lɛ po, ʋ mɔ ꞊hapʋnahuiin nɩ. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ‑bati ꞊nʋ, Nyɩsʋa diu lɛ poo, ɩ di ke nɩ 'klɩ, ɩ 'mʋ 'o ꞊ʋ ‑ye a ‑bati 'mʋ ‑hi.»

21

‑Tɛ ꞊sʋɛnyrɔ ꞊de ‑ha la 'a 'wliyɛ 'bii, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑kʋan a ‑ta 'mʋ

(Makɩ 12.41-44)

1 ‑Yusu, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ 'kɩɛ nɩɛ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo. 'Ke ʋ nɩ 'o dokwliye ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɛ kɔ wlɔn nahuiin 'le 'wli lɛ po, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑kʋan a ‑ta 'mʋ. ‑Ye ‑Yusu 'ye nɩ, ‑tɛ dɛkɔnyʋ, ʋʋ 'le 'wli a lɛpupue nu. 2 ‑Ye ɔ 'ye ‑wɛ ꞊sʋɛnyrɔ ꞊de. 'A tɔ 'kʋ la nɩ. Nɔ‑ nyre 'o, 'ɔ po 'le 'wliyɔkɔ a 'yɔɔ 'hɔn, ‑ɔ 'de 'le dɛ ꞊de a ‑tɩtɔ ‑wɛ. 3 ‑Tɛ ‑Yusu 'yo, ‑ye ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa 'yi 'mʋ, ꞊sʋɛnyrɔ ‑gbo, ɔ po 'le 'wliyɛ, 'ɛ ‑hi 'o nahuin 'bii ‑ye ‑gbo 'mʋ, 4 ‑ɛ nue, nahuin 'bii ‑ye ꞊nʋ, 'wliyɛ, ‑ɛ 'de ‑kʋan kɔ, 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn, nɛ‑ ʋ po 'le. Nyrʋgba ‑gbo, ɔ ‑mɛ ‑ye, ꞊hapʋkɔ, ꞊sʋɛ 'ɛ nyo nu, kɛɛ, 'wliyɛ 'bii, ɔ di wɛn nu, ɔ 'mʋ wɛn 'a dɩɔ ye ‑wɔn, nɛ‑ ɔ po 'le.»

‑Yusu nɔ 'nɩ, ʋ di Nyɩsʋa a 'kagblaka 'nɩ 'wla

(Matie 24.1-2; Makɩ 13.1-2)

5 Nahuin ‑ye, ʋʋ ꞊tu Nyɩsʋa a 'kagblaka ꞊nʋ a ‑tɩ. Kɛ ʋʋ po, ‑ɛ mɔ: «Ʋ nɔ lɛ 'yi 'dɔ. 'Ye kɛ, 'yilɛnɔhɛ ꞊nʋ, ʋ nu, 'ʋ pu, kɔ 'yilɛnɔ‑tɔplɩ a gblegblei, ʋ ‑ha, ʋ ꞊tu 'le kayu a ‑gbɛ gbo, Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ a ‑ta 'mʋ.» ‑Ye ‑Yusu nɔ: 6 «Kayu ‑gbo, aa 'klɛɛ 'ye, ‑nyrɔwɩ di 'o 'nɩ nyre, ‑ɩ kɔ 'mʋ ʋ diu 'o 'wlaa 'bii. 'A 'hɩɔ ꞊de 'deɛ bɔ nɩ 'o 'a 'be 'hɩɔ 'lu gbo.»

'Kla‑wliye'yɩya, ‑ɛ di 'o nyre, 'plɩɩ 'klɔ 'mʋ 'o 'mʋ ‑hɔn

(Matie 24.3-14; Makɩ 13.3-13)

7 ‑Ye ʋ ꞊gbɔ wlɔn, ʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ, le ‑a mʋ, ti tio‑ kɔ 'yri ʋ di 'o Nyɩsʋa a 'kagblaka ꞊nʋ 'wlaa, kɔ dɛ tio‑ ‑a di 'ye, ‑ɛ di 'lu ‑wɔn mue, 'plɩɩ ‑a 'mue yi, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ 'bii ‑gbo, ‑n ꞊tu wɛn, ɩ di 'nɩ nue?» 8 ‑Ye ɔ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, ꞊ɔ ꞊de 'nɩ ꞊han 'a mʋ kaa, ‑ɛ nue, nahuin 'plɔplɔ di 'le di, ʋ 'mʋ lɛ po, nʋ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, ʋ 'mʋ ‑wɛ lɛ po, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Waanyɔ a ‑gbɛ, ɔ kɔ bɔ di 'le, ɩ 'mʋɛɛ yrɛ. Kɛɛ, a nɩ kʋʋ 'le ‑wɔn. 9 'Ya 'o lele 'lu, a di 'nɩ 'wɔn, ‑ɛ mɔ, ʋʋ ‑wɔn tʋ, 'ke 'le 'blʋgbɩ ‑ye 'mʋ, kɔ, a 'mui ‑wɛ 'wɔn, ‑ɛ mɔ, ɛ kɔ nahuin, ‑ʋʋ 'blʋgbɩ ‑ye ꞊gbʋgblɔ. 'Ba nyi 'wɔn, a nɩ pɩ 'le hʋannʋ, ‑ɛ nue, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ kɔ bɩ mue 'lu ‑wɔn. Kɛɛ, 'bɩɩ 'lu ‑wɔn mue, ɛ 'de 'nyrɛ ꞊hɛn, tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, 'ke 'klɔ a 'o'mʋ‑hɔnti di 'o nyre.»

10 Kɛ ɔɔ lele po: «'Blʋgbɩ di ye 'nɩ ‑wʋnwɔn. 11 'Ke 'le 'dai 'blʋgbɩ 'mʋ, ‑tʋtʋ di 'nɩ 'hɩhrɔ 'dɔ, kanʋ 'mʋ ꞊tɩ, ꞊tɩtakʋɛi 'mʋ nahuin nu. 'Plɩɩ, ɛ di kɔ hʋannʋ‑tɔplɩ, ɩ 'mʋ 'le yakɔ 'mʋ 'hrɩɩ.

12 Kɛɛ, 'plɩɩ ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ɩ 'mʋ 'o nyre, ʋ di 'a mʋ 'nɩ klɩ, ‑tɛ a 'ya 'na nahuin 'mʋ a ‑tɩ, ʋ 'mʋ 'a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, kɔ, ʋ 'mʋ ‑wɛ 'le 'a mʋ Nyɩsʋa a kayuo a nyɩgblakɩ ‑wɔn gba, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'a mʋ ‑bati lɛ poo, kɔ, ʋ 'mʋ ‑wɛ 'a mʋ ꞊jɩ 'mʋ lɛ pupo, kɔ, ʋ 'mʋ ‑wɛ 'a mʋ ‑tɩ yɛɛ, 'ke 'o 'blʋgbɩ a bodɩɔpʋ kɔ 'a ‑gʋlʋnʋmapʋ ye. 13 'Bɩa 'bɛ nyre 'o 'a mʋ ‑wɔn, ‑ye a di kɔ 'hru, 'ke ba ꞊tui, ‑ɛ mɔ, a kuo 'mʋ ye ꞊wlʋ. 14 'A ‑tɩ, 'bɩa 'bʋ yɛɛ 'a mʋ ‑tɩ, ‑tɩ a di ꞊tu, a nɩ ‑hii 'le 'lu ‑wɔn lɛ, 'plɩɩ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ 'mʋ 'o nyre. 15 'Na ‑gbɛ, 'mɔ die nu, a 'mʋ ꞊tɔwin po. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'a mʋ ‑tɩ yɛɛ, ʋ 'die 'le ‑wɛ bʋ nyra 'a mʋ ye gbo, kɔ, bʋ ꞊tu ‑wɛ 'a mʋ ‑wɔn. 16 'A nɩ bunʋ, 'a nɩ 'diinʋ, 'a nɩ ‑dɩayuo, kɔ 'a nɩ ꞊tugba a nahuin, kɔ 'a nɩ nɩnatumupʋ, ʋ di 'a mʋ kwa po 'blʋgba a ye'mʋnaanyʋ, ʋ 'mʋ ꞊ʋ ‑ye lɛ 'lɩla, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri. 17 Nahuin 'bii, ʋ di 'a mʋ 'nɩ yraa, ‑ɛ nue, 'a mʋ mɔ 'na nahuiin nɩ. 18 Kɛɛ, dɛ ꞊de 'deɛ bɛ nyre 'o 'a mʋ ‑wɔn, mɔ, a 'deɛ ba 'waan ‑wɛ 'a nɩ 'lu‑pupuu ‑do. 19 A nɩ sɩa 'le. Nɛ‑ die nu, Nyɩsʋa 'mʋ 'a mʋ 'a 'klɔ yrayrʋ ‑nyi.»

꞊Sʋɛ'yeti gblakɩ, ‑ɩ di 'o nyre, 'plɩɩ ‑Yusu 'mʋ 'le di

(Matie 24.15-21; Makɩ 13.14-19)

20 Kɛ ‑Yusuu lele 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «'Bɩa 'ba 'ye Jrusrɛdɩɔ, pʋpʋdakʋ ‑ye a 'sɔyuo 'bʋ ꞊glɔɔ 'le, ‑ye ba yie, ‑ɛ mɔ, ʋ ‑wɛ lɛ kɛ Jrusrɛ a ‑gbɛ a 'wʋwla. 21 'Baa dɛ a ‑gbɛ 'ye, ‑ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Sudeblʋgba 'mʋ, bʋ 'gba ci lɛ, bʋ mu 'le dʋgbɩ 'lu, kɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ʋ kɔ bʋ hren ‑wɔn, kɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le 'daklɔ, ʋ nɩ 'di 'le 'dɩɔ 'mʋ, ʋ 'nɩ ꞊hiun lɛ 'lɩla, 22 ‑ɛ nue, ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'mʋ, Nyɩsʋa di 'a dakʋ ꞊tue ꞊sʋɛ. Kɛ'ɛ nɩ, ‑tɩ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ꞊tu la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ɩ di 'lu a ‑wɔnmumue nu. 23 Ti a ‑gbɛ 'yri, nyrʋ ꞊nʋ, ‑ʋ di 'kwlii 'mʋ lɛ nɩ, kɔ, 'waa dɛ ‑gbo, ‑ɛ di 'yuo 'nya, ɛ di 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ, kɔ, dakʋ 'mʋ ‑wɛ ꞊sʋɛ 'ye 'dɔ, kɔ, Nyɩsʋa 'mʋ 'a dakʋ ꞊nʋ yrʋ lɛ poo. 24 Ʋ di nu ‑hɔtɩplie, ʋ 'mʋ ꞊ʋ ‑ye lɛ 'lɩla, ʋ 'mʋ 'le ꞊ʋ ‑ye dakʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi a 'bri lɛ gbʋgba, ʋ 'mʋ 'le ꞊godɛ nu, dakʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, ʋ 'mʋ Jrusrɛdɩɔ 'bii ꞊nʋ 'wla, ɛ 'mue gba ‑gbagba, 'waa nɩ ti 'mʋ 'le ‑wɛ.»

‑Yusu, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, ɔ di 'le lele 'nɩ di

(Matie 24.29-31; Makɩ 13.24-27)

25 Kɛ ‑Yusuu lele po: «꞊Sʋɛ'yeti a ‑gbɛ 'yri, hʋannʋ‑tɔplɩ di ‑wɔn mue 'lu, 'ke 'le 'yrʋ 'yi 'mʋ, kɔ ‑hɔpɔ, kɔ yahroyɔ. Kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, dakʋ di 'mʋ gbo nɩ hʋannʋkɔ, 'ke 'o 'yru kɔ 'a 'dʋɩ 'hɛɛn a ‑cici a ‑ta 'mʋ. Dɛ bʋ di 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ʋ 'deɛ bʋ yie. 26 ‑Tɔplɩ, ‑ɩ di 'lu ‑wɔn mue, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, nahuin 'bʋ nyi 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, 'a hʋannʋ diu lɛ 'nɩ 'lɩla. ‑Tɔplɩ 'bii, ‑ɩ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ɩ di 'mʋ lɛ ‑hɔn ‑ta. 27 Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, ʋ di 'mʋ 'nɩ 'ye. 'N di 'le 'nɩ di, 'ke 'le 'na 'klɩ a kenɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, kɔ 'ke 'le 'na ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'kwli 'mʋ. 'Bɩa 'nɩɩ 'le di, 'ke 'n di 'le 'nugbɩ ‑hɛyri nɩ. 28 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑tɔplɩ a ‑gbɛ a nunue di 'o ‑wlu ꞊tuu, ba 'wʋ 'le lɛ, kɔ ba ‑ha 'le 'lu ‑wlu lɛ, ‑ɛ nue, ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ Nyɩsʋa di 'a mʋ ꞊gbla, ɔ 'mʋɛɛ ye.»

‑Yusu nye 'nɩ ‑hʋa, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'o nahuin win ke kɔɔ 'bii, nahuin bʋ yi ti a ‑gbɛ

(Matie 24.32-35; Makɩ 13.28-31)

29 'Plɩɩ, ‑Yusu 'ɔ po ꞊nʋ ‑talʋdʋ ye, ɔ nɔ: «Ba 'ye kɛ tugbɛ ꞊nʋ, ʋʋ figietu daa, kɔ ti ‑ye. 30 'Bɩa 'ba nyi 'ye, 'bɩɩ hai yrayrɩɩ ꞊gaa, ‑ye a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑cii‑ci‑nyrɛ 'mʋɛɛ ye. 31 ‑Tɔplɩ 'bii ‑gbo, ‑ɩ kɔ ‑tɩ 'n ꞊tu wɛn, 'bɩɩ 'lu ‑wɔn mue, ‑ye ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di nahuin win ke kɔɔ 'bii, ɩ 'mʋɛɛ yrɛ. 32 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, dakʋ ‑gbo, ʋ 'deɛ bʋ ‑wɛ gbo, ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ɩ 'mʋ 'o nyre. 33 Yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hɛɛn, ɩ di gbo 'nɩ ‑wɛ, Kɛɛ, 'na wintɛ, ɛ 'deɛ bɛ ‑wɛ gbo gbe.»

Ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ

34 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «Ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, 'a nɩ 'lu a lɛ‑hielɛ nɩ nɩ 'le 'o lɛ'mimree ‑do ke, kɔ, a nɩ 'na 'le nɔ 'dɔ, kɔ, a nɩ hrɛti 'le, 'ke 'o ‑tɔplɩ ‑gbo ‑wɔn, nahuon blɛ ye bɔ kɔ. ‑Tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ɩ nye 'nɩ nu, 'a nɩ 'lu a lɛ‑hielɛ 'ɛɛ 'le 'mʋ lɛ bibi. 'Baa ‑tɔplɩ a ‑gbɛ nu, ‑ye ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ 'n di 'le lele di, ɔ di 'a mʋ 'mʋ gbo 'nɩ ꞊huo, 35 ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ tutuu nu, 'ʋʋ dɛhʋɛ klɩ. ‑Nyrɔwɔ a ‑gbɛ, ɔ kɔ bɔ yɛ 'o nahuin 'bii gbo, ‑ʋ nɩ nɔ ‑tʋtʋ ke. 36 Ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ, a nɩ ŋmo 'le, ba 'cipi 'o Nyɩsʋa a dɩda, ‑ɛ die nu, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ di 'o nyre, a 'mui 'le wlɔn ꞊tɩɔ 'bɛɛ, 'plɩɩ, 'bɩa 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'nɩ di 'le, a 'nɩ ꞊han hʋannʋ pɩ.» Kɛ ‑Yusuu nahuin ye po.

37 ‑Nyrɛ 'mʋ, 'ke ‑Yusuu 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo tɔɔ. 'Tɔ 'bɔ ‑wɔn, ‑ye ɔɔ 'mʋ ꞊tɩ 'dɩɔ, 'ɔɔ 'le dʋgba ꞊nʋ 'lu mu pɛɛ, ‑ɔ kɔ 'lu olifieti nɩ 'le. 38 ‑Nyrɛ 'bɛ cɛ lɛ, nahuin 'bii ke ‑wɛ ti, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, ʋ 'mʋ 'a win 'wɔn.

22

Judɩa ‑hʋa bɔ po la ‑Yusu ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ kwa

(Matie 26.1-5; Makɩ 14.1-2; Saan 11.45-53)

1 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye ‑Juukʋɛ a lɛ'mimre gblaka, ɛɛ 'o mu 'nɩ nyre. Lɛ'mimre a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Pakɩ. Pakɩ a ‑gbɛ a ti 'yri, 'flɔɔdʋ ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑wɔn ʋ 'nɩnɩ po 'le 'yaadɛ, nɔ‑ ʋʋ la di. ‑Tɛ ‑nyrɔwɔdʋ a ‑gbɛ, ɔɔ yrɛ 'mʋɛɛ, 2 ‑ye Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, ʋ kɔ teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn, ʋʋ lɛ ꞊mɔ ‑Yusu a 'lɩla. Kɛɛ, ʋʋ pɩ nahuin a hʋannʋ. Ɛ nɛ‑ nue, 'ʋʋ ꞊tɔ lɛ ꞊mɔ, ‑tɛ ʋ di 'a 'lɩla nu.

Judɩa, ɔɔ ‑hʋa bɔ po la ‑Yusu ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ kwa

(Matie 26.14-16; Makɩ 14.10-11)

3 'Ke 'le ‑Yusu a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ ‑gbahlɔn, ɛ kɔ la ‑naagbopʋyu ‑ye. 'A 'dʋ mɔ Judɩa. 'A kegbohraadʋ mɔ Yisikalio. Nɔ‑ kɔ ke 'mʋ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka, ‑ɔ mɔ Satan, ɔ bi 'o, 4 Judɩa a ‑gbɛ 'ɔ 'ba ye 'mʋ, 'ɔ mu 'le ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ ‑wɔn, kɔ Nyɩsʋa a 'kagblaka a 'yie꞊tunyʋ gblakɩ 'hɛɛn, 'ɔ mu 'ye wɔn, ‑tɛ ɔ di ꞊nʋ ‑Yusu a kwapupue nu. 5 'Plɩɩ ʋ 'mui 'mʋ lɛ mu pupo, ‑ye 'waa plɔ ble nɩ. ‑Ye ʋ pue 'le ꞊le, ‑ɛ mɔ, ʋ di ꞊nɔ ‑nye 'wliyɛ, 'bɩa ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ 'bɩ mue 'lu ‑wɔn. 6 ‑Ye Judɩa wɛɛn ke. Kʋɛ 'o ti a ‑gbɛ 'yie 'mʋ gbo, ɔɔ lɛ ꞊mɔ ꞊hapʋ꞊tɔ, ‑tɛ ɔ di nu, ɔ 'mʋ ꞊nʋ ‑Yusu kwa po, 'ke nahuin ꞊nʋ, ʋ 'nɩnɩ die 'o dɛ ꞊de 'hʋɩn 'mʋ yi.

‑Tɛ ‑Yusu po la Pakɩ a dididɛ a ꞊tɔ

(Matie 26.17-25; Makɩ 14.12-21; Saan 13.21-30)

7 Lɛ'mimre ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ Pakɩ, 'a ye‑hɛ‑nyrɔwɔ 'mʋ, 'ke ʋʋ 'o 'flɔɔdʋ ꞊nʋ dii, ‑ɔ kɔ ‑wɔn ʋ 'nɩnɩ po 'le 'yaadɛ, kɔ, 'ʋʋ ‑wɛ 'o 'blayuo ‑tutui 'laa, 'ke 'o dididɛ gblaka a ‑ta 'mʋ. ‑Tɛ ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ, ɔ nyre 'o, 8 ‑ye ‑Yusu, ɔɔ Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn 'nɩ le, ɔ nɔ: «Ba mu Pakɩ a dididɛ ‑wɔn ‑wɔ.» 9 ‑Ye ʋ ꞊gbɔ wlɔn: «‑Be' ‑nɩɩ ‑hʋa ‑ba pii 'klɛɛ dididɛ a ‑gbɛ ye 'le?» 10 ‑Ye ɔ ꞊tu ꞊wɔn, ɔ nɔ: «Ba po 'o nʋa gbo: Ba mu 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ. A kɔ nyɩbɛyu ‑ye 'hɛɛn, 'a mʋ di ꞊ŋmoo. Nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'ble 'nɩya. Kayu ‑kɔ gbo ɔ di 'le pa, 'ke ba pa 'le. 11 Ba le kayu a ‑gbɛ a kʋkɔnyɔ, a nɔ: ‑A nɩ tɔɔnyɔɔ wlɔn 'nɩ ꞊gba: ‑Be' ‑gblo nɩ ye, ‑ɔ kɔ 'mʋ ɔ di 'le Pakɩ a dididɛ 'le dii, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn? 12 ‑Ye ɔ di 'a mʋ tɔɔ ‑gblo gblaka, 'ke 'le yrayrɩkayu a ‑gbɛ a ye‑hɛ‑gbɔ 'mʋ. 'Ke kayu a ‑tɔplɩ 'bii ꞊cɛɛ 'le. 'Kee nɩ, ba pii 'le dididɛ a ‑gbɛ!» 13 ‑Tɛ ʋ mu, ʋ nyre 'le, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɛ ‑Yusu nu 'a ꞊tutue, kɛ'ɛ nɩ, ʋ nu 'o ‑tɔplɩ a ‑gbɛ a 'ogboyɩyɛ. ‑Ye ʋ pi Pakɩ a dididɛ a ‑gbɛ nɩ. ‑Tɛ ʋ ‑wɔ 'a pipie ‑wɔn, ‑ye ʋ ‑mɛ de.

Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'lelɛ'bɔɔdididɛ

(Matie 26.26-30; Makɩ 14.22-26; 1 Kolɛtɩkʋɛ 11.23-25)

14 ‑Wise, ‑tɛ dɛditi nyre 'o, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ 'kukue lɛ, ʋ 'mʋ dɛ di. 15 Kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'Na ꞊wlʋ nye o lɛ 'nɩ ꞊mɔ 'dɔ, 'ke a kɔ 'mʋ 'hɛɛn ‑ba di Pakɩ a dididɛ ‑gbo, 'plɩɩ ɛ 'mʋ 'na ꞊sʋɛ a 'yiye a ti ke yɛ. 16 Kɛɛ ꞊be 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le: 'N 'deɛ ꞊bo di lele dididɛdʋ ‑gbo, ɛ 'mʋ ‑hlɩn ti ꞊nʋ ke yɛ, ‑ɩ kɔ 'yri Nyɩsʋa di ‑tado 'a dakʋ a waalɛ ‑wɔn ‑wɔ, 'ke 'le 'a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ.» 17 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ 'ba 'mʋ ‑wiin‑gaʋwɔ, 'ɔ po Nyɩsʋa a 'wio gbo, ɔ nɔ: «Ba klɩ ‑wiin‑gaʋwɔ ‑gbo gbo, a 'muo ‑hie. 18 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le: Kʋɛ 'klɛɛ mɔ gbo, 'n 'deɛ ꞊bo 'na lele nɔdʋ ‑gbo, ɛ 'mʋ ‑hlɩn ti ꞊nʋ ke yɛ, ‑ɩ kɔ 'yri Nyɩsʋa di ‑tado 'a dakʋ a waalɛ ‑wɔn ‑wɔ,» 19 'plɩɩ, 'ɔ 'ba 'flɔɔ 'mʋ, 'ɔ po Nyɩsʋa a 'wio gbo, 'ɔ 'bɛ 'flɔɔ a ‑gbɛ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɔ ‑nyo 'a ‑naagbopʋ lɛ. ‑Ye kɛ ɔɔ po: «'Flɔɔ ‑gbo, nɔ‑ mɔ 'na 'hʋɩn, 'n di ‑ha, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ. Kʋɛ 'klɛɛ mɔ gbo, 'flɔɔ꞊tɩɔlɛ'bɛdɛ a ‑gbɛ, kɔ 'a didie 'hɛɛn, nɛ‑ ba gba 'lu ‑wɔn, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'na ‑tɩ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie 'ɛ nɩ ti.» 20 ‑Tɛ ʋ ‑wɔ dɛ lɛ, ‑ye ɔ 'ba 'mʋ ‑wiin‑gaʋwɔ, 'ɔ po Nyɩsʋa a 'wio gbo, 'ɔ ‑nyo 'a ‑naagbopʋ, ʋ 'muo ‑hie. ‑Ye kɛ ɔɔ po: «‑Wiin ‑gbo, ɩ ꞊hɛn 'nyrɛ Nyɩsʋa a 'yrɩ yrayrɩ a ꞊tuelɛ. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ di nu 'na dablo, ɔ 'mʋ 'yrɩ yrayrɩ a ‑gbɛ ꞊tue, ɔ kɔ 'a mʋ 'hɛɛn. 'Na dablo a ‑gbɛ, 'n dio gbo 'nɩ 'wla, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ.»

21 ‑Ye kɛ ɔɔ lele po: «Ba po 'o nʋa gbo ‑tɛɛ: Nahuon ꞊de nɩ mɔ dɛdi‑tuo ‑gbo ke. Nɔ‑ di 'mʋ 'na yraanyʋ kwa po, ‑ʋʋ 'na 'lɩla lɛ ꞊mɔ. 22 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'n kɔ ꞊bo 'kʋ, ‑tɛ Nyɩsʋa nu 'a ‑hʋhʋa. Kɛɛ, 'jrɔ 'ke 'o nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ di 'mʋ 'na yraanyʋ a ‑gbɛ kwa po.» 23 ‑Tɛ ‑Yusu ‑yrɛ, ‑ye 'a ‑naagbopʋ, ʋ ‑tʋa wlɔnlɛ꞊gbʋgbalɛ gbo, ‑ye kɛ ʋʋ po: «Nahuon tio‑, ‑ɔ nɩ nɔ ‑a mʋ 'nyɩ 'mʋ, ‑ɔ dio 'a yraanyʋ kwa po.»

‑Yusu tʋɛ 'a ‑naagbopʋ nɩ, ‑tɛ nyɩgblaka a 'klɔ di 'mʋ nɩ

24 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑naagbopʋ ‑tʋa wlɔnlɛ꞊gbʋgbalɛ gbo, 'ke 'le gblɛ a pupue 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, nahuon tio‑, 'ke 'le ꞊nʋ ‑gbahlɔn, nahuin di lɛ po, nɔ‑ nɩ 'o 'a 'bienʋ 'lu ye. 25 Bʋʋ lɛ 'pʋprɛ nu, ‑ye ‑Yusu le ꞊nʋ nɩ, ɔ nɔ: «Kɛ nɔ ‑tʋtʋ ‑gbo ke, 'kɩɩnpʋ kɔ bodɩɔpʋ 'hɛɛn, ʋ nye 'waa nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ʋ nɩ ke 'klɩ, 'plɩɩ, 'ʋ nye ‑hʋa, 'ke nahuin a ‑gbɛ, bʋ ꞊tui, ‑ɛ mɔ 'waa ye'mʋnaanyʋ a ‑gbɛ, ʋʋ nahuin 'yi ꞊hlɔn lɛ nu ꞊hapʋdɛ. 26 Kɛɛ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ɛ 'de ye blɛ bɛ nɩ lɛ 'mʋ. Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ nyɩgblaka, ɔ blɛ ye bɔ 'ya 'a nɩ 'mʋ‑hɛnyɔ 'mʋ, 'plɩɩ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'a mʋ win ke, ɔ blɛ ye bɔ 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔɔ 'o 'a 'mʋ ꞊tuu. 27 ꞊Bo pue dɛ ye: Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'o dɛdihuo ke, kɔ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ 'mʋ‑hɛnyɔ, ‑ɔɔ didi‑tɔplɩ ‑hie, nyɔ‑ nɩ 'o 'a 'be 'lu ye 'le? ꞊Be ɛ 'de nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'o dɛdihuo ke? Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ, 'ke 'le ‑tʋnahuin ‑hɛyri. Kɛɛ, 'mɛ ‑ye, kɛ nɔ 'a mʋ ‑hɛyri, 'n 'we ꞊nɔ 'mʋ‑hɛnyɔ ye.

28 ‑Tɛ ʋʋ o 'mʋ lɛ ꞊tɔ, a 'de o 'mʋ gbo hie, kɛɛ, a 'cipi o 'o 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ nɩ. 29 Nɛ‑ nue, 'nɩɩ 'a mʋ le, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'n di nahuin win ke kɔɔ, 'n di 'a mʋ ‑nyi 'klɩ, a kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ ‑kʋan a ‑gbɛ nu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'n Bu Nyɩsʋa nu, 'ɔ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'ke ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑ba kɔɔ nahuin win ke. 30 'Nɩ di ‑tado nahuin win ke kɔɔ, 'ke a di 'o ‑tɛgbii ‑do dɛ dii, a kɔ 'mʋ 'hɛɛn, kɔ, 'ke a di 'o ‑batipogbatɩ ke gblɛ nɩ, a 'mʋ Yisraɛkʋɛ a ꞊tugbɩɩ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ ‑bati lɛ poo.»

‑Tɛ ‑Yusu le la Piɛlɩ, ‑ɛ mɔ, Piɛlɩ a ‑gbɛ, ɔ di 'nɩ ꞊tu, 'ke ɔ 'dio yi

(Matie 26.31-35; Makɩ 14.27-31; Saan 13.36-38)

31 ‑Ye ‑Yusu, ɔɔ 'le Simɔ Piɛlɩ ‑wɔn 'nɩ 'prɛɛ, ɔ nɔ: «Simɔ o, po 'mʋ nʋa ye gbo. Satan, ‑ɔ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka, nɔ‑ ‑hʋa Nyɩsʋa 'klɩ, 'ke bɔ ꞊tɔ 'a mʋ 'mʋ lɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ nyrʋgbaa nu, 'ɔɔ ꞊gbla 'mʋ lɛ ꞊hloon, 'ɔɔ 'le ‑pupui 'le ‑ha, ꞊hapʋgbla 'ɔɔ 'le ‑ŋmahɛn wlɔn hie. 32 Kɛɛ, 'mɔ ‑gbo, 'n 'batɩ Nyɩsʋa lɛ, 'ke 'o ‑na ‑ta 'mʋ, 'ke ‑bo 'cipi 'o 'na ꞊wlʋ a yekuolɛ. Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑n die yrii, ‑ɛ mɔ, ‑n nu 'yilɛnyredɛ, ‑ye ‑bo ‑nyi ‑n ‑dɩayuo 'klɩ, 'ke bʋ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye.»

33 ‑Ye kɛ Simɔ Piɛlɩ, ɔɔ ꞊nɔ ye po: «Kʋkɔnyɔ, 'bɩa 'bʋ po ‑mʋ ꞊jɩ 'mʋ, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, bʋ po ‑wɛ 'mʋ ꞊jɩ 'mʋ. Mɔ, 'bɩa 'bʋ 'la ‑mʋ, 'na ‑gbɛ, 'n nye ‑wɛ 'nɩ ‑hʋa, bʋ 'la ‑wɛ 'mʋ.» 34 ‑Ye kɛ ‑Yusu nyo ye po, ɔ nɔ: «Piɛlɩ, 'nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le: 'Ke 'le 'tɔyrʋwɔɔ ‑do ‑gbo 'kwli 'mʋ, hapɛbɩʋ 'deɛ bʋ da ‑nyrɛ, ꞊mʋ kɛ 'na ‑wɔn‑gaawɩɩ ta nu, ꞊mʋ kɛ lɛ po, ‑n 'de 'mʋ yi.»

‑Yusu le la 'a ‑naagbopʋ, 'ke bʋ ‑wɛ ‑wɔn, ʋ 'mʋ ‑wɔn

35 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'N le o 'a mʋ nɩ, 'ke ba na o 'dɩɛ 'mʋ lɛ, ba pue o nahuin 'na ꞊hapʋtitie, 'nɩ le o 'a mʋ, 'baa o mu, a nɩ gba 'le o 'wliyɛ, kɔ blɔ, kɔ 'suei 'hɛɛn. ‑Tɛ a 'de o ‑tɔplɩ a ‑gbɛ gba, ꞊be dɛ ꞊de nɩ 'o, aa o ‑hʋa, a 'de o kɔ?» ‑Ye ʋ nɔ: «'Ʋʋn, ɛ 'de o dɛ ꞊de kɔ, ‑aa o ‑hʋa, ‑a 'de o kɔ.» 36 ‑Ye kɛ ɔɔ lele po: «Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. Nahuon 'bɔ kɔ 'wliyɛ, 'bɔ kɔ blɔ, bɔ 'bʋɩ 'mʋ. Kɔ, nahuon 'bɔ 'de ‑hɔtɩplie kɔ, bɔ plo 'a wlawlʋ ‑ye, ɔ 'mʋ ‑hɔtɩplie ‑tɔ. 37 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ‑tɩ ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ɩ kɔ bɩ mue 'lu ‑wɔn, 'ke 'o 'mʋ ‑wɔn. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ɩ nɩ‑ ‑gbo: 'Ke ʋ ‑hroo 'le 'crɛnyʋ ‑hɛyri. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɩ a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'o 'mʋ ke, ɩ ‑wɛ lɛ kɛ 'onyinyre.» 38 ‑Ye ʋ nɔ: «Kʋkɔnyɔ, 'ye kɛ, ‑a kɔ ‑hɔtɩplieii 'hɔn.» ‑Ye ɔ nɔ: «Ɩ nu ‑tɛɛ.»

‑Tɛ ‑Yusuu la Nyɩsʋa da, 'ke 'le dʋgba ꞊nʋ 'lu, ‑ɔ kɔ 'lu olifieti nɩ 'le

(Matie 26.36-46; Makɩ 14.32-42)

39 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ ꞊tɩ 'mʋ 'dɩɔ, 'ʋ mu 'le dʋgba ꞊nʋ 'lu, ‑ɔ kɔ 'lu ti nɩ 'le, ʋʋ olifie daa. 'Ke ‑Yusu 'cipi 'le. 40 ‑Tɛ ʋ nyre 'o ‑tuo a ‑gbɛ ke, ‑ye kɛ ɔɔ po: «Ba da Nyɩsʋa, ‑ɛ die nu, 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka, 'bɔɔ 'a mʋ 'mʋ lɛ ꞊tɔ, a 'nɩ ꞊han dɛ 'kuku nu.» 41 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ ‑hɔn 'o ꞊nʋ 'mʋ 'hʋɩn, 'ɔ 'yɩya 'o ye 'mʋ gbo dɛ gbi. ‑Ye ɔ bla gbo kwlɩ, 'ɔ ‑tʋa Nyɩsʋa a dɩda gbo, 42 ɔ nɔ: «'Na Bu, 'bɩa ꞊nɩ nye ‑hʋa, ‑ye ‑bo hren 'mʋ ꞊sʋɛ ‑gbo ‑wɔn, 'n kɔ ꞊bo 'ye. Kɛɛ, bɛ 'ya ‑na kewɛɛnlɛ 'mʋ, bɛ nue, ɛ nɩ 'ya 'le 'na kewɛɛnlɛ 'mʋ.»

[ 43 ‑Ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ 'hrɩɩ ꞊nɔ ye, 'ɔ ‑nye ꞊nɔ 'klɩ. 44 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye hʋannʋ bio 'le 'kwli 'mʋ, 'ɔɔ 'o lele 'klɩ ꞊tu, 'ɔɔ Nyɩsʋa da. Hinhiun ‑gbo, ‑ʋʋ 'le ꞊nɔ 'mʋ ble, ʋ 'we ꞊nɔ dablo a tapʋɩ ye.] 45 ‑Tɛ ɔ da 'klɛɛ Nyɩsʋa, ‑ye ɔ 'ba 'mʋ ye, 'ɔ mu 'o 'a ‑naagbopʋ 'hʋɩn 'mʋ. ‑Tɛ ɔ nyru 'o 'hʋɩn 'mʋ, ‑ye ʋʋ 'nɩ ŋmo, 'kla‑wliye'yɩya a ‑tɩ. 46 ‑Ye kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po: «Dɛ‑ kɔ ŋmla aa ŋmo 'le? Ba 'ba ye 'mʋ, ba da Nyɩsʋa, ‑ɛ die nu, 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka 'bɔɔ 'a mʋ 'mʋ lɛ ꞊tɔ, a 'nɩ ꞊han dɛ 'kuku nu.»

‑Tɛ ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ nu la ‑Yusu a kikle

(Matie 26.47-56; Makɩ 14.43-50; Saan 18.3-11)

47 Win nɩ 'le ‑Yusu wlɔn, nahuin ‑huohui 'ʋ waan 'le ye. ‑Ye Judɩa, ‑ɔ mɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn a nahuon ‑ye, nɔ‑ po nahuin ‑huohui a ‑gbɛ ye 'mʋ. ‑Ye ɔ 'yɩya 'o ‑Yusu 'mʋ gbo 'hʋɩn, 'ɔ 'wlɔɔ 'mʋ. 48 ‑Ye kɛ ‑Yusu nyo ye po: «Judɩa, ꞊be 'ke 'le 'na 'mʋ'wlɛɛlɛ 'kwli 'mʋ, 'ke ‑n ‑hʋa ‑bo naa 'le, ‑bo po 'mʋ 'na yraanyʋ kwa, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon?» 49 ‑Yusu a ‑naagbopʋ, ‑ʋ nɩ 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, ʋ yrii dɛ ꞊nʋ nɩ, ‑ɛɛ 'o mu nyre, 'ʋ ꞊gbɔ wlɔn, ʋ nɔ: «Kʋkɔnyɔ, ꞊be ‑ba nu ‑hɔtɩpliei, ‑ba ‑wʋnwɔn ye?» 50 'Ke Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka a ‑kʋannunyɔ nɩ ‑wɛ 'o ‑tuo a ‑gbɛ ke. ‑Ye 'klɛɛ, ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑ye, nɔ‑ nu 'a ‑hɔtɩplie, 'ɔ 'bɛ 'o ‑kʋannunyɔ a ‑gbɛ a diidɛnʋa 'o. 51 ‑Ye ‑Yusuu wun 'nɩ po, ɔ nɔ: «Ɛ ‑wɛ ‑wɔn,» 'ɔ 'tʋ nyɩbɛyu a ‑gbɛ a nʋa lɛ, 'ɔ ‑wɔ 'a nʋa a ‑gbɛ.

52 ‑Tɛ ɔ ‑wɔ 'klɛɛ 'a nʋa, ‑ye ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔɔ 'le nahuin ꞊nʋ ‑wɔn 'prɛɛ, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, kɔ Nyɩsʋa a 'kagblaka a 'yie꞊tunyʋ gblakɩ, kɔ ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nahuin, ‑ʋ dio klɩ wɔn. Kɛ ɔɔ po: «A 'ble kwa lɛ ‑hɔtɩpliei kɔ ti 'hɛɛn, 'a di 'mʋ klɩ wɔn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nyɔ mu 'yrinyɔ klɩ wɔn. 53 'Plɩɩ ‑ye ti a pɛpɛ, 'ke a kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a nɩ o 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, 'ke a 'de o 'na kikle lɛ ꞊mɔ. Kɛɛ ꞊be ti ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nye 'a mʋ, a kɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka 'hɛɛn, ‑ɔ mɔ gbɩgbɩyrɩ a nyɩgblaka, ti a ‑gbɛ, nɩ‑ nyre 'o. Nɛ‑ nue, 'a kɔ 'klɩ, 'ke ba nu 'a nɩ ‑kʋan.»

Piɛlɩ nɔ 'nɩ, ɔ 'de la ‑Yusu yi

(Matie 26.57-58,69-75; Makɩ 14.53-54,66-72; Saan 18.12-18,25-27)

54 'Plɩɩ ‑Yusu 'mʋ 'pʋprɛ ‑wɔn mu ‑wɔ, ‑ye ʋ klo nɩ, 'ʋ gbɔ 'le ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka a kayu gbo. Piɛlɩ ‑mɛ ‑ye, ɔ nyu ‑wɔn 'nɩ kʋɛ, 'ke 'le 'waa ‑wɔnhinhrenkɔ 'kwli 'mʋ. 55 'Ke 'o ‑patʋ 'mʋ, 'ke ʋ 'tie 'o na, 'ʋ ꞊glɔɔ 'le lɛ. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ ꞊glaa 'le na a ‑gbɛ lɛ, nʋ‑ kɔ ‑hɛyri Piɛlɩ nɩ 'le gbo. 56 'Ke ɔ nɩ 'o ‑gbo, ‑ye ‑kʋannunyrɔyu ꞊de, ɔ 'yo nɩ, 'ɔ ‑tʋa 'a 'yie a 'mʋ‑hrʋʋlɛ gbo, ‑ye kɛ ɔɔ po: «Nahuon ‑gbo, ɔ mɔ ‑wɛ ‑Yusu a ‑naagbopʋyuu nɩ.» 57 Kɛɛ ‑ye Piɛlɩ ‑ga nɩ, ɔ nɔ: «Nyrʋgba o, 'n 'dio yi mɔ.»

58 Bɛ ‑hi 'klɛɛ, ‑ye nyɩbɛyu ‑ye 'ye Piɛlɩ nɩ. Kɛ ɔ nyo ye po: «‑Na ‑gbɛ ‑gbo, 'ke ‑n nɩ o 'le 'a nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri.» ‑Ye Piɛlɩ nɔ: «Nyɩbɛyu o, ɛ 'de 'mɔ mɔ.»

59 ‑Haawɔɔ ‑do bɔ ‑hi, ‑ye nyɩbɛyu ‑ye nɩ 'o. Kɛ ɔɔ ꞊nɔ ye po, 'ke 'le win 'yaklɩkɔ 'kwli 'mʋ: «꞊Hapʋkɔɔ nɩ, nyɩbɛhɩan ‑gbo, ɔ mɔ ‑wɛ ‑Yusu a ‑naagbopʋyuu nɩ, ‑ɛ nue, ʋ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, ʋ mɔ Galilekʋɛ'ɛ nɩ.» 60 ‑Ye kɛ Piɛlɩɩ nyɩbɛyu a ‑gbɛ ye po, ɔ nɔ: «Nyɩbɛyu o, ‑tɩ ‑gbo ‑nɩɩ ꞊tu, 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ.» Ɔ nɩ 'le 'pʋprɛ 'kwli 'mʋ, ‑ye hapɛ da ‑nyrɛ nɩ. 61 Hapɛ bɛ da 'klɛɛ ‑nyrɛ, ‑ye Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔɔ Piɛlɩ 'ye. Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ‑tɩ ꞊nʋ, Kʋkɔnyɔ ꞊tu wɛn ꞊nɔ ye, ‑ɛ mɔ: «'Plɩɩ hapɛ 'mʋ kɛ ‑nyrɛ mu da le, ‑n di kɛ nu 'na ‑wɔn‑gaawɩɩ ta, ‑ɛ mɔ, ‑n 'de 'mʋ yi ‑o,» ‑ye ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ bi 'le ꞊nɔ 'mʋ 'kwli. 62 ‑Ye ɔ 'hrɩ 'le ‑yaa 'mʋ nɩ, 'ɔ ‑tʋa wuwe gbo, 'kla‑wliye'yɩya a ‑tɩ.

‑Tɛ ‑Yusu a 'yie꞊tunyʋ nu la 'a bibie kɔ 'a tanɩ a ꞊tutue

(Matie 26.67-68; Makɩ 14.65)

63-64 ‑Ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑Yusu 'yie ꞊tu, ʋ nyo 'nɩ 'caa, 'ʋ mʋɔ dapɩa 'yi klɛ, 'plɩɩ 'ʋ nyo bi. 'Ke 'le 'a bibie 'kwli 'mʋ, ‑ye ʋ nyo wlɔn 'nɩ ꞊gba, ʋ nɔ: «Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ o, le ‑a mʋ, nahuon tio‑ ꞊tu ‑mʋ dɛ 'le?» 65 Ʋ 'mʋ mu ‑yrɛ, ‑ye ʋ 'ŋmlɛ lele ꞊nɔ 'dai tanɩ.

‑Tɛ ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ po la ‑Yusu a ‑bati

(Matie 26.59-66; Makɩ 14.55-64; Saan 18.19-24)

66 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑ye ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nahuin, kɔ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, kɔ teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn, ʋ 'kukue lɛ, 'ke 'o ‑Yusu a ‑bati a ‑ta 'mʋ. ‑Ye ʋ le 'waa 'mʋ‑hɛnyʋ, 'ke bʋ ya ‑Yusu 'waa ‑gboligbo gblaka ye. 67 ‑Tɛ ʋ yɔ ꞊nʋ ye, ‑ye ʋ ꞊gbɔ wlɔn, ʋ nɔ: «꞊Be ‑mɔ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, 'ke 'o 'a dakʋ a waalɛ a ‑ta 'mʋ? 'Bɛ 'ya ‑mɔ 'mʋ, le ‑a mʋ!» ‑Ye kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po: «'Bɩa 'nɩ plɛ: Iin, 'mɔɔ nɩ, a 'nɩ pui ꞊le ‑tɛɛ nɩ. 68 'Plɩɩ, 'nɩ ꞊gba 'a mʋ dɛ wlɔn, a 'nɩ ‑hɩhɩa ꞊le 'mʋ klɛ nɩ. 69 Kɛɛ, kʋɛ 'klɛɛ mɔ gbo, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'ke 'n di 'o 'Klɩkenɩnyɩsʋa a diidɛpɩa ke gbo nɩ.» 70 ‑Ye ʋ 'bii, ʋ nɔ: «꞊Be ‑mɔ mɔ 'klɛɛ Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ?» ‑Ye ɔ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'mɔɔ nɩ.» 71 ‑Ye ʋ nɔ: «‑A 'nɩ ‑hʋa ꞊le 'klɛɛ lele ‑hɛhɩnyʋ ‑ye. ‑A nɩ ‑gbɛ, ‑a 'wɔn 'a ‑gbɛ a win nɩ. ‑Tɛ ɔ plɛ, ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ, ɔ poo Nyɩsʋa lɛ tanɩ. 'A ‑tɩ 'klɛɛ o, ɔ nɩ 'mʋ 'kʋkʋɛ.»

23

‑Tɛ ʋ gba la 'le ‑Yusu Pilatɩ ‑wɔn, ‑ɔ mɔ Romakʋɛ a ‑gʋlʋnʋma

(Matie 27.1-2,11-14; Makɩ 15.1-5; Saan 18.28-38)

1 Bʋ ‑yrɛ 'klɛɛ, ‑ye ʋ 'ba 'mʋ ye, 'ʋ gbɔ 'le Romakʋɛ a ‑gʋlʋnʋma ‑wɔn. 'A 'dʋ mɔ Pilatɩ. (Romakʋɛ, nʋ‑ kɔɔ ‑Juukʋɛ win ke. ‑Juukʋɛ, ʋ 'die 'le ‑wɛ bʋ 'la nahuon ꞊de, 'bɩa Romakʋɛ 'bʋ 'die ke wɛɛn. Nɛ‑ nue, ‑Juukʋɛ 'ʋ gba 'le ‑Yusu Pilatɩ ‑wɔn,) 2 'ʋ ‑tʋa 'a ‑tɩ a yɛɛlɛ gbo, ʋ nɔ: «‑A 'nɛɛ nahuon ‑gbo ke gbo 'yie, ‑ɛ mɔ, nɔ‑ɔ ‑a nɩ 'blʋgba yra 'mʋ bla. Nɔ‑ɔ nahuin le, ‑ɛ mɔ, ‑a 'nɩ 'pɛɛ 'le 'blʋwli ꞊nʋ, Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka plɛ, ‑ba 'pɛɛ. 'Ya 'o lele 'lu, 'ɔɔ lɛ po, nɔ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ‑a mʋ ye ya, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɔ nɔ 'nɩ, ɔ mɔ bodɩɔ ‑yee nɩ.» 3 ‑Ye Pilatɩ nyo wlɔn 'nɩ ꞊gba, ɔ nɔ: «꞊Be ‑mɔ mɔ ‑Juukʋɛ a bodɩɔ?» ‑Ye kɛ ‑Yusuu po: «Iin, nɛ‑ɛ nɩ.» 4 ‑Ye Pilatɩ, ɔɔ 'le Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ ꞊nʋ kɔ nahuin ‑huohui ꞊nʋ 'hɛɛn ‑wɔn 'nɩ 'prɛɛ, ɔ nɔ: «'Nɩ 'yee ꞊le 'le nahuon ‑gbo dɛ 'klan ꞊de 'mʋ, bɔ nu.» 5 ‑Ye ʋ 'de Pilatɩ ke wɛɛn, 'ʋʋ 'le win 'yaa, ʋ nɔ: «Nahuon ‑gbo, 'a tɔɔwin ꞊gbʋgblɔ 'blʋgba 'bii nɩ, kʋɛ 'le Galileblʋgba 'mʋ gbo, ‑bo nyre nɔ Jrusrɛdɩɔ 'mʋ.»

‑Tɛ ʋ gba 'le ‑Yusu 'kɩɩn Helɔdɩ ‑wɔn

6 ‑Tɛ Pilatɩ 'wɔn 'waa win a ‑gbɛ, ‑ye ɔɔ wlɔn 'nɩ ꞊gba, ɔ nɔ: «꞊Be nahuon ‑gbo, ɔ mɔ Galilekʋɛyu'u nɩ?» 7 ‑Ye ʋ nɔ: «Iin.»

‑Ye 'klɛɛ, 'kɩɩn ‑gbo, ‑ɔ mɔ Helɔdɩ, nɔ‑ kɔɔ Galileblʋgba win ke. ‑Tɛ Pilatɩ 'wɩn 'klɛɛ, ‑ɛ mɔ, 'ke ‑Yusu ‑hɔn 'le Galileblʋgba 'mʋ, 'kɩɩn Helɔdɩ a ‑gbɛ, ɔ kɔɔ win ke, ‑ye ɔ le 'a nahuin nɩ, 'ke bʋ gbɔ 'le ꞊nɔ ye. Ti a ‑gbɛ 'yri, 'ke 'kɩɩn Helɔdɩ a ‑gbɛ, ɔ nɩ 'le Jrusrɛ 'mʋ. 8 ‑Tɛ Helɔdɩ 'ye ‑Yusu, ‑ye ɔ kɔ plɔ a bleelɛ, ‑ɛ nue, ɔɔ 'a 'dʋ lɛ 'nɩ 'wɔn, si la, 'ɔɔ ‑wɛ 'a 'yiye lɛ ꞊mɔ, 'plɩɩ ɔ 'mʋ ‑wɛ 'ŋmilɛkadɛ 'ye, ‑Yusu di nu. 9 ‑Yusu bɔ nɩ 'o ꞊nɔ ye, ‑ye ɔ ꞊gbɔ wlɔn lɛ 'dai ‑tɔplɩ. Kɛɛ, ‑Yusu 'de ꞊nɔ dɛ ꞊de klɛ ‑hɩhɩa. 10 'Ke Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ kɔ teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn, ʋ nɩ 'o. Nʋ‑ʋ ‑Yusu ‑tɩ yɛɛ, 'ke 'le win 'yaklɩkɔ 'kwli 'mʋ, 11 Helɔdɩ kɔ 'a nahuin 'hɛɛn, 'ʋʋ ‑Yusu 'caa, kɔ, 'ʋʋ 'a ‑tɩ lɛ ‑haa, 'plɩɩ 'ʋ puo bodɩɔwlawlʋ, 'ʋ gbɔ 'le lele Pilatɩ ‑wɔn. 12 Helɔdɩ kɔ Pilatɩ 'hɛɛn, ʋ mɔ ‑gbo, ʋ nyinyre la lɛ, kɛɛ, ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ʋ ‑hɛ la nɩnatumupʋ.

‑Yusu a ‑bati a 'lu‑yrɛɛlɛ 'mʋ, Pilatɩ nɔ 'nɩ, ɔ nɩ 'mʋ 'kʋkʋɛ

(Matie 27.15-26; Makɩ 15.6-15; Saan 18.39–19.16)

13 ‑Ye Pilatɩ da Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, kɔ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ kɔ nahuin ‑ye 'hɛɛn. 14 ‑Ye kɛ ɔ nyu ye po, ɔ nɔ: «A nɔ 'nɩ, nahuon ‑gbo, nɔ‑ɔ 'blʋgba yra 'mʋ bla. Ɛ nɛ‑ nue, 'a yɔ 'mʋ ye. Ba po 'mʋ nʋa ye gbo ‑tɛɛ: 'Na ‑gbɛgbɛ, 'n ꞊gbɔ lɛ wlɔn ‑tɛɛ, kɛ mɔ 'a mʋ ye. 'Yilɛnyre‑tɔplɩ 'bii ‑gbo, ‑ɩ kɔ ‑tɩ aa ꞊nɔ yɛɛ, 'n 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'de 'a nunu‑tɩ. 15 Mɔ, Helɔdɩ 'ye ‑wɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ ‑tɩ aa ꞊nɔ yɛɛ, ɛ 'de 'a nunu‑tɩ. Ɛ nɛ‑ nue, 'ɔ ‑mɩɔ de. 'A ‑tɩ 'klɛɛ o, nahuon ‑gbo, ɔ 'de 'yilɛnyredɛ ꞊de nu, ‑bɛ blɛ 'kʋkʋɛ ye. 16 'A ‑tɩ, 'na 'sɔyuo bʋ nu lɔkɔ, bʋ bio, 'plɩɩ 'muo gbo tɛ.» [ 17 'Be 'ɛ nɩ ‑Juukʋɛ a lɛ'mimre ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Pakɩ a ti 'yri, Pilatɩ kɔ bɔ ‑ha nahuoon ‑do ꞊jɩ 'mʋ, 'ke 'o ‑Juukʋɛ a plɔ a bleelɛ a ‑ta 'mʋ.]

18 Kɛɛ ‑ye ʋ 'bii a ‑gbɛ, ʋ ‑tʋa Pilatɩ a 'yi'mʋlɛ꞊mʋmalɛ gbo, ʋ nɔ: «Nue, nahuon ‑gbo bɔ 'kʋ, ‑bo ‑ha Balabasɩ ꞊jɩ 'mʋ.» 19 'Plɩɩ ‑ye ʋ po o Balabasɩ 'mʋ ꞊jɩ, ‑ɛ nue, ɔ kɔ nahuin ‑ye 'hɛɛn, ʋʋ o Romakʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ye 'nɩ ‑wɔn, 'ke 'le Jrusrɛ 'mʋ, 'plɩɩ, 'ke 'le ye‑wʋnwɔnlɛ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, ʋ 'laa o 'le nahuon. 20 Pilatɩ nye 'nɩ ‑hʋa, bɔ tɛ ‑Yusu gbo. Ɛ nɛ‑ nue, 'ɔ ‑tʋa 'le lele nahuin ꞊nʋ a ‑wɔn'prɛɛlɛ gbo. 21 Kɛɛ, 'plɩɩ ʋ 'mʋ 'a wintɛ mu 'wɔn, ‑ye ʋ 'bii a ‑gbɛ, ʋ ‑tʋa lele Pilatɩ a 'yi'mʋlɛ꞊mʋmalɛ gbo. Kɛ ʋʋ po: «Kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mʋ 'kʋ; kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mʋ 'kʋ.»

22 ‑Ye kɛ Pilatɩɩ lele ꞊nʋ ye po, 'ke 'le gblo a ta a nɔnɔ 'kwli 'mʋ: «'Yilɛnyredɛ tio‑ ɔ nu 'klɛɛ 'le? 'N 'de 'le ꞊nɔ dɛ 'klan ꞊de 'mʋ 'yee, ‑bɛ blɛ 'kʋkʋɛ ye. 'A ‑tɩ o, 'n di le 'na 'sɔyuo, bʋ bio lɔkɔ. 'Bɩa 'bʋ bio, ‑ye 'n tɩɔ gbo.» 23 Kɛɛ ‑ye ʋ 'kɩɛ gbɛɛ 'a 'yi'mʋlɛ꞊mʋmalɛ a ‑gbɛ 'lu ‑wɔn. Kɛ ʋʋ po: «Kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mʋ 'kʋ.» ‑Ye 'waa win nɩ 'o Pilatɩ ye 'lu. 24 Bʋ 'nɩnɩ wɛɛn 'klɛɛ ꞊nɔ, ‑ye Pilatɩ ‑yrɩ nɩ, 'ke bɔ wɛɛn dɛ ꞊nʋ ke, ʋʋ ‑hʋa. 25 ‑Ye ɔ tɛ nahuon ꞊nʋ gbo, ‑Juukʋɛɛ ‑hʋa, ‑ɔ mɔ Balabasɩ, ʋ po o ꞊jɩ 'mʋ, 'ke 'o 'blʋgba a ꞊gbʋgblɔlɛ a ‑ta 'mʋ, kɔ, 'ke 'o nahuon a 'lɩla a ‑ta 'mʋ. ‑Yusu ‑mɛ ‑ye, nɔ‑ ɔ ‑nye 'a 'sɔyuo, 'ke bʋ gbɔ, bʋ 'lɔ, ‑tɛ ‑Juukʋɛɛ 'a ‑hʋhʋa nu.

‑Tɛ ʋ kɔɔ la 'o ‑Yusu tu 'yie 'mʋ

(Matie 27.32-44; Makɩ 15.21-32; Saan 19.17-27)

26 ‑Ye Pilatɩ a 'sɔyuoo ‑Yusu 'nɩ gba, 'ʋ nyo 'dɩɔ 'mʋ ꞊tɩɔ, ʋ 'muo 'la. Bʋ nɩ 'le mumue 'kwli 'mʋ, ‑ye ʋ kɔ nyɩbɛyu ꞊de 'hɛɛn, nʋ‑ ꞊ŋmoo. Nyɩbɛyu a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Simɔ. 'Ke ɔ kɔ 'le Silɛnɩdɩɔ 'mʋ, 'ɔ ‑hɔn 'le ‑ci ke 'mʋ. Nɔ‑ 'sɔyuo klɩ, 'ʋ hren ꞊nɔ ‑Yusu a tu, 'ke bɔ kʋɔ ‑wɔn, 27 nahuin ‑huohui 'ʋʋ ‑Yusu ‑wɔn kʋɛ, nyrʋgbapʋ ‑ye 'ʋ nyo ‑wɛ ‑wɔn kʋɛ, 'ʋʋ we, 'ke 'o ‑Yusu a ‑ta 'mʋ. 28 Bʋ nyo ‑wɔn wee, ‑ye ‑Yusu ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔ nyu 'le ‑wɔn 'prɛɛ, ɔ nɔ: «Jrusrɛ 'mʋ a nyrʋgbapʋ, a nɩ we 'le ꞊hien, 'ke 'o 'na ‑ta 'mʋ, kɛɛ, ba we, 'ke 'o 'a nɩ dɩɔnʋ kɔ 'a nɩ 'yuo꞊pli a ‑ta 'mʋ, 29 ‑ɛ nue, ꞊sʋɛ'yeti di 'o 'nɩ nyre. Ti a ‑gbɛ 'yri, kɛ ʋ di po: Plɔ a bleelɛ 'ke 'o nyrʋgbapʋ ‑gbo ‑wɔn, ‑ʋ 'de 'yukɔdɛ, kɔ ꞊ʋ ‑ye, ‑ʋ 'de ‑hlɩn 'yuo a kʋɛ, kɔ ꞊ʋ ‑ye, ‑ʋ 'de ‑hlɩn 'yuo a 'nyɛɛ. 30 Ti a ‑gbɛ 'yri, ‑ye kɛ ‑tʋnahuin di po, dʋgbɩ bɩ bi ꞊nʋ klɛ, ʋ 'mʋ lɛ 'kʋkʋ. 31 'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ kɔ 'klɔ 'sii 'o ye, ‑ɔ 'we ꞊nɔ tugbɛ yrayrʋ ye, ʋʋ lɛ nu, ʋʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, 'plɩɩ 'a mʋ ‑gbo, ‑ʋ kɔ 'klɔ 'de 'o ye 'sii, ‑ʋ 'we ꞊nɔ ti 'kʋkʋɩ ye, ‑be' 'a nɛnɛ di ‑hlɩn 'mʋ nɩ 'le?»

32 'Sɔyuo, ʋʋ ‑wɛ gba 'crɛnyʋʋ 'hɔn, ʋ 'mu 'la, ʋ kɔ ‑Yusu 'hɛɛn. 33 'Ke ʋ nyre 'klɛɛ 'o ‑tuo ꞊nʋ ke, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ 'Lukla. ‑Ye 'ke 'sɔyuo kɔɔ 'o ‑Yusu tu 'yie 'mʋ, 'ke 'o ‑tuoo ‑do a ‑gbɛ ke. ‑Ye 'ke ʋ kɔɔ ‑wɛ 'o 'crɛnyʋʋ 'hɔn a ‑gbɛ 'waa nɩ ti 'yie 'mʋ, ‑do 'ke 'le 'a diidɛpɩa ke, ‑do ‑ye 'ke 'le 'a kamrapɩa ke. 34 ‑Yusu 'mʋ 'o tu 'yie 'mʋ nɩ, ‑ye kɛ ɔɔ po: «'Na Bu o, dɛ 'kuku ‑gbo, ʋʋ nu, ‑hri 'a ‑tɩ ‑wɔn, ‑ɛ nue, ‑tɔplɩ ‑gbo, ʋʋ nu, ʋ 'di yi.» 'Sɔyuo ‑mɛ ‑ye, ʋ po 'bla, ‑Yusu a 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ a ‑tɩ, ‑tɛ bʋ di 'a wuwe nu, ʋ 'mue yi.

35 Pʋpʋnahuin ‑ye, ‑ʋ nɩ 'o ‑tuo a ‑gbɛ ke, 'ke ʋ po 'o 'yie gbo, 'ʋʋ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ 'ye, ‑ɩɩ 'lu ‑wɔn mue. ‑Ye ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nahuin, ʋ nyo 'nɩ 'caa, ʋ nɔ: «Ɔ waa nahuin ‑ye nɩ, 'ɔ ‑ha 'o 'waa ‑hʋnhlʋn wlɔn, 'ʋ 'de 'kʋ. 'A ‑tɩ 'klɛɛ o, 'bɩa 'bɔ 'ya Waanyɔ ꞊nʋ 'mʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ‑a mʋ ye ya, bɔ waa 'klɛɛ 'a dɩɔnʋ!» 36 ‑Ye 'sɔyuo ‑mɛ ‑ye, ʋ nyo ‑wɛ 'nɩ 'caa. ‑Ye ʋ 'yɩya 'o ꞊nɔ 'mʋ gbo 'hʋɩn, 'ʋʋ ꞊nɔ 'lipanɔ ‑nye. 37 ‑Ye kɛ ʋ nyo ye po: «'Bɩa ꞊nɩ 'ya ‑Juukʋɛ a bodɩɔ 'mʋ, ‑ye ‑bo waa ‑n dɩɔnʋ!» 38 'Ke 'o 'a tu a ‑gbɛ 'yie 'mʋ, 'ke ʋ 'crɩɩ 'o 'plaɩnpɩa ke, ‑ɛ mɔ: «Nahuon ‑gbo, nɔ‑ mɔ ‑Juukʋɛ a bodɩɔ.»

39 ‑Ye 'crɛnyʋʋ 'hɔn ꞊nʋ, ‑ʋ kʋɛ 'o ti ꞊nʋ 'yie 'mʋ lɛ, nahuoon ‑do nɩ 'le, 'ɔɔ ‑Yusu tanɩ ꞊tu, ɔ nɔ: «‑N 'de lɛ po, ‑mɔ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ‑a mʋ ye ya. Waa 'klɛɛ ‑n dɩɔnʋ, ꞊mʋ ‑wɛ ‑a mʋ waa.» 40 Kɛɛ ‑ye 'a 'be ‑ye ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'o, ɔ ‑tʋa 'a 'be a 'nyrɛ a ꞊hɩnhɩɛn gbo, ɔ nɔ: «‑Mɔ ‑gbo, ꞊nɩ pɩ ꞊le Nyɩsʋa mɔ. ꞊Sʋɛɛ ‑do, ‑nɩɩ 'ye, nɛ‑ nyɩbɛyu ‑gbo, ɔɔ ‑wɛ 'ye. 41 ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a nɩ ꞊sʋɛ ‑gbo, ɛ kɔ 'o ꞊o, ‑ɛ nue, 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑a nu, nɩ‑ kɔ ‑bati klɩ ‑a mʋ. Kɛɛ ‑ye ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'de dɛ 'klan ꞊de nu.» 42 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye kɛ ɔɔ ‑Yusu ye po, ɔ nɔ: «‑Yusu o, 'nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, 'na ‑tɩ nɩ ‑hri 'le ‑mʋ ‑wɔn, ti ‑kɔ 'yri ‑n di 'le di, 'ke 'le 'klɩkɔ 'kwli 'mʋ, ꞊mʋ nahuin win ke kɔɔ 'bii.» 43 ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nɔ ye po: «'Nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le, kɛkɛ ‑gbo, ‑n kɔ 'mʋ 'hɛɛn, 'ke ‑a di kɛ 'le 'n Bu Nyɩsʋa a ꞊hapʋ'dɩɔ 'mʋ nɩ.»

‑Tɛ ‑Yusu nu la 'kʋkʋɛ

(Matie 27.45-56; Makɩ 15.33-41; Saan 19.28-30)

44-45 Muu 'o 'yrʋ a gbonyrati 'yri, ‑ye 'yrʋ 'kee hʋnhʋan nɩ. ‑Ye gbɩgbɩyrɩ ka 'blʋgba 'bii ke. Gbɩgbɩyrɩ a ‑gbɛ, ɩ nɩ 'o ‑nɩnɩ, 'ɛ yɛ 'yrʋ‑hiilɛ a ti ke. Tii ‑do a ti 'yri, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, ‑ɔ nɩ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, Nyɩsʋa nue nɩ, dagblaka ꞊nʋ, ‑ɔ 'bɛ kayu a ‑gbɛ ꞊tɩɔ, 'ɔ ‑ki wlɔn 'bii. 46 ‑Ye ‑Yusu ‑hɛ wlɔn ‑cici, ɔ nɔ: «'Na Bu, ‑mɔ 'n po 'le 'na ‑hihiu kwa 'mʋ.» Bɔ ‑yrɛ 'klɛɛ, ‑ye ɔ mra ‑hʋnhlʋn nɩ.

47 Romakʋɛ a 'sɔyuo a nyɩgblaka ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'o, ɔ 'ye ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ nɩ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn, 'ɔ ‑tʋa Nyɩsʋa a 'nyrɛɛlɛpupue gbo, 'plɩɩ 'ɔɔ lele wun po, ɔ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nahuon ‑gbo, ɔ 'de dɛ 'klan ꞊de nu.» 48 Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ di ‑ta 'ye wɔn, ʋ 'ye ‑tɔplɩ ꞊nʋ nɩ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn. 'Waa plɔɔ 'le gbo a 'nɛɛ, 'ʋ ‑mɛ de.

49 ‑Yusu a nɩnatumupʋ 'bii ꞊nʋ, kɔ nyrʋgbapʋ ‑ye, ‑ʋ nyo la ‑wɔn kʋɛ, ‑ʋ ‑hɔn 'le Galileblʋgba 'mʋ, ʋ ꞊gbɛ ‑wɔn, 'ʋ 'ye ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn.

‑Tɛ ʋ po la 'le ‑Yusu 'dɛɛ wlɔn

(Matie 27.57-61; Makɩ 15.42-47; Saan 19.38-42)

50-51 Ɛ kɔ ‑wɛ nyɩbɛyu ꞊de. 'A 'dʋ mɔ Sosɛfʋ. 'Ke ɔ kɔ 'le ‑Juukʋɛ a 'dɩɔ ‑ye ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Alimate. Nyɩbɛyu a ‑gbɛ, 'a ꞊wlʋ nɔ lɛ 'yi, kɔ, 'a 'klɔ 'ɔ 'sii 'o ye, 'ɔɔ ti ꞊nʋ ‑pre 'dɔ, ‑ɩ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'o nahuin win ke kɔɔ. Ɔ mɔ ‑Juukʋɛ a ‑gboligbo gblaka a nahuoon ‑yee nɩ. Kɛɛ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, 'a 'bienʋ ꞊tu, kɔ, ʋ nu, 'ke 'o ‑Yusu ‑wɔn, ɔ 'di ke wɛɛn. 52 Sosɛfʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ mu 'le Pilatɩ ‑wɔn, 'ɔ lo, 'ke bɔ wɛɛn ke, bɔ ‑ha 'o ‑Yusu a ‑plahʋɩn tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mui 'o ‑ha, Pilatɩ a ‑gbɛ 'ɔ wɛɛn ke, 53 Sosɛfʋ a ‑gbɛ 'ɔ mu, 'ɔ ꞊tɩɔ 'o ‑Yusu a ‑plahʋɩn tu 'yie 'mʋ, 'ɔ 'hɩnhɩʋɔn ‑jisɛ lɛ, 'plɩɩ 'ɔ gbɔ 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, ɔ dio 'o ‑ha. ‑Tɛgbi a ‑gbɛ, 'hɩɔ gblaka nɩ 'o, 'ɔ hren 'klɔ, 'ɔ 'we ꞊nɔ dʋgba ye. 'Hɩɔ gblaka a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'ke ʋ 'bluu la 'le 'dɛɛ, (ti ꞊de a ti 'yri la, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑wlukayu ye). 'Dɛɛ a ‑gbɛ wlɔn, ʋ 'de ‑hlɩn 'le 'kʋkʋku a pue. Nɛ‑ kɔ wlɔn, 'ke ɔ po 'le ‑Yusu a ‑plahʋɩn. 54 Ɛ mɔ 'wee a 'wɩɩ ꞊hun a 'yrʋ‑hiilɛ 'mʋʋ nɩ, ‑Juukʋɛ a ‑wuwle‑nyrɔwɔ, ‑ɔ mɔ 'sɛɛdɩ, 'ɔɔ 'o mu nyre, 'yrʋ bʋ pa a ti 'yri.

55 Nyrʋgbapʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ o ‑Yusu ‑wɔn kʋɛ, ‑ʋ ‑hɔn o 'le Galileblʋgba 'mʋ, nʋ‑ mu 'le 'dɛɛ ye, ʋ kɔ Sosɛfʋ 'hɛɛn, nyrʋgbapʋ a ‑gbɛ 'ʋ tɛ 'le wlɔn lɛ, 'ʋ 'ye, ‑tɛ ʋ nu 'le ‑Yusu a 'dɛɛ a wlɔnpupue. 56 Bʋ ‑gbɛ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ye ʋ ‑mɛ de, 'ʋ 'ya 'dɩɔ 'mʋ, 'ʋ ‑wɔ hʋnhrʋnpo‑tɔplɩ ‑wɔn, kɔ ‑dawinninyra 'hɛɛn, 'ke 'o ‑Yusu a 'hʋɩn a lɛplʋʋlɛ a ‑ta 'mʋ. 'Plɩɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ 'o mu nyre, ‑ye ʋ ‑wle nɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa a tetee 'a ꞊tutue nu.

24

‑Tɛ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ le la nyrʋgbapʋ ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'hrɩ 'klɔ

(Matie 28.1-10; Makɩ 16.1-8; Saan 20.1-10)

1 ‑Wuwle‑nyrɔwɔ bɔ ‑hi a 'sɔɔdɩ a ‑nyrɛgblɩ, ‑ye nyrʋgbapʋ a ‑gbɛ, ʋ 'ba 'mʋ ye, ‑dawinninyra ꞊nʋ, ʋ ‑wɔ o ‑wɔn, 'ʋ gbɔ 'le ‑Yusu a 'dɛɛ ye. 2 ‑Tɛ ʋ nyre 'le, ‑ye ʋ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, gbɛtɛɛ 'mʋ a 'hɩɔ ꞊nʋ, nahuin nu o, 'ʋ ka o 'dɛɛ ye, ʋ briko lɛ, 'ʋ ‑hɩɔ 'o 'dɛɛ ye. 3 ‑Ye ʋ pa 'le 'dɛɛ a ‑gbɛ wlɔn nɩ, kɛɛ, ʋ 'de 'le Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑plahʋɩn gbo yɛ. 4 Bʋ 'di 'klɛɛ 'le gbo yɛ, ‑ye ʋ saka nɩ. Dɛ bʋ di 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ʋ 'die yi. Bʋ nɩ 'klɛɛ 'o gbo, ‑ye nyɩbɛpʋʋ 'hɔn ꞊de 'hrɩɩ ꞊nʋ ye. Nyɩbɛpʋʋ 'hɔn a ‑gbɛ, ʋ pue wlawlɩ pʋɔpʋɩ, 'ɩɩ wlɩn. Nyɩsʋa a lɛleenyʋ'ʋ nɩ. 5 'Plɩɩ ʋ 'mʋ nahuiin 'hɔn a ‑gbɛ mu 'ye, ‑ye hʋannʋ biu 'le 'kwli 'mʋ, 'ʋ po 'li ‑wlu lɛ. ‑Ye kɛ nahuiin 'hɔn a ‑gbɛ, ʋ nyu ye po: «A nɩ ꞊mʋɔ 'le nɔ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri lɛ. Ɔ nɩ 'klɔ. 6 Ɔ 'de nɔ nɩ. Nyɩsʋa ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri nɩ, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ. ‑Tɛ ɔ 'kɩɛ nɩɛ o 'le Galileblʋgba 'mʋ, ‑tɩ ‑gbo, ɔ ꞊tu o 'a mʋ ye, 'ke 'o 'a ‑ta 'mʋ, bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ. 7 Kɛ ɔɔ o 'a mʋ ye po: ‑Tʋnahuin 'bii a Nahuon, ʋ kɔ bʋ puo dɛ'klannunyʋ kwa, ʋ 'muo 'o tu 'yie 'mʋ kɔɔ, ɔ 'mʋ 'kʋ. 'Plɩɩ 'bɔ 'kʋ, ‑nyrɔwɩɩ 'hɔn, ta a nɔnɔ 'mʋ, ɔ 'mʋ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, ɔ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ.» 8 Ʋ 'mʋ 'klɛɛ ‑tɩ a ‑gbɛ mu 'wɔn, ‑ye ‑tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu ꞊tu o ꞊nʋ ye, ɩ bi 'le ꞊nʋ 'mʋ 'kwli. 9 'Plɩɩ ɩ 'mʋ 'le ꞊nʋ 'kwli 'mʋ mu bi, ‑ye ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋ mu 'le ‑Yusu a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o ‑do ꞊nʋ ‑wɔn, kɔ nahuin 'bii ‑ye ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋʋ ‑wɛ ‑Yusu ‑wɔn naa, 'ʋ na ꞊nʋ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ ‑wɔn yrɛ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn. 10 Nyrʋgbapʋ a ‑gbɛ, ‑ʋʋ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ ‑wɔn lɛ na, 'waa 'dʋɩ mɔ Madala 'mʋ a Mari, kɔ Sanɩ, kɔ Mari ‑ye, ‑ɔ mɔ Sakɩ a 'dii. Nyrʋgbapʋ ‑ye, ‑ʋ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ mu 'le 'dɛɛ ye, ‑tɔplɩɩ ‑do a ‑gbɛ, nɩ‑ ʋ na ‑wɛ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ a ‑gbɛ yrɛ. 11 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ nye ‑wɔn lɛ ‑hie 'lu, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, nyrʋgbapʋ a ‑gbɛ, ʋ na ꞊nʋ ‑wɔn yrɛ, ɩ 'de 'lukɔtu kɔ, 'ʋ 'diu ‑tɛɛ pue. 12 Kɛɛ ‑ye Piɛlɩ 'ba 'mʋ ye, 'ɔ gba 'le 'dɛɛ ye cigbɛi, 'ɔ ꞊tɩtɩ 'mʋ, 'ɔ tɛ 'le wlɔn lɛ, 'ɔ 'de 'le dɛ ꞊de 'ye, 'bɛ 'de ‑jisɛii ‑do ꞊nʋ, ʋ 'hɩnhɩʋan o ꞊nɔ lɛ, 'ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔ mu 'le kayu gbo. 'A ‑gbɛ, ɩ saka ꞊nɔ nɩ 'dɔ, 'ke 'o ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn a ‑ta 'mʋ.

‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩɩ la 'a ‑naagbopʋʋ 'hɔn ꞊nʋ ye, ‑ʋʋ 'le Emausɩdɩɔ 'mʋ mu

(Makɩ 16.12-13)

13 ‑Nyrɔwɔɔ ‑do a ‑gbɛ 'mʋ, ‑Yusu a ‑naagbopʋʋ 'hɔn ‑ye, nɔ‑ ‑hɔn 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, 'ʋʋ 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ mu, ʋʋ Emausɩ daa. ‑Hɔn 'le Jrusrɛ 'mʋ, ‑bo mu 'le Emausɩ 'mʋ, ɛ ‑wɛ 'le ‑kilowɩɩ ‑pu ꞊tu 'o ‑do nɩ. 14 ‑Tɛ ʋ nɩ 'klɛɛ 'hru wlɔn, ‑ye ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn, nɩ‑ kɔ ‑tɩ ʋʋ ꞊tu. 15 Bʋʋ 'klɛɛ ‑tɩ a ‑gbɛ 'mʋ lɛ pupo, ‑ye ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ 'yɩya 'o ꞊nʋ 'mʋ gbo 'hʋɩn, ɔ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn 'ʋʋ mu. 16 Kɛɛ, ꞊nɩ nyu 'ye, ɛ 'we ꞊nɔ ye, dɛ ꞊de ka 'waa 'yii ke. Nɛ‑ nue, 'ʋ 'nɩnɩ yroo. 17 ‑Ye ‑Yusu ꞊gbʋ wlɔn, ɔ nɔ: «‑Tɩ tio‑ aa 'mʋ lɛ pupo 'le?» ‑Tɛ ɔ ꞊gbʋ wlɔn, ‑ye nahuiin 'hɔn a ‑gbɛ, ʋ nyra gbo, ‑ɛ nue, 'waa ꞊wlɩ 'mʋɛ gbo. 18 ‑Ye nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Klopasɩ, ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «'N pue ‑tɛɛ, 'ke 'le Jrusrɛ 'mʋ a nahuin ‑hɛyri, ‑n ‑do, ‑mɔɔ nɩ, ‑ɔ 'de ‑tɩ ꞊nʋ 'wɔn, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn.» 19 ‑Ye ɔ nɔ: «‑Tɩ tio‑ 'le?» ‑Ye ʋ nɔ: «‑Tɩ ꞊nʋ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn, 'ke 'o Nasalɛtɩ 'mʋ a ‑Yusu ‑wɔn. Ɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔɔ nɩ. 'Ke 'o Nyɩsʋa kɔ nahuin 'bii ye, 'a 'ŋmilɛka‑tɔplɩ, ɔɔ o nu, ɩ kɔ 'a tɔɔwin 'hɛɛn, ɩ tʋɛ o ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, ɔ nɩ o ke 'klɩ 'dɔ. 20 Kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, ʋ kɔ ‑a nɩ ye'mʋnaanyʋ 'hɛɛn, nʋ‑ puo Romakʋɛ a 'kɩɩnpʋ kwa, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo ‑bati lɛ poo. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɛ ʋ puo ‑bati lɛ, 'ʋ kʋɔ tu 'yie 'mʋ, 'ɔ 'kʋ. 21 ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a kue o ye ꞊wlʋ, ‑ɛ mɔ, nɔ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ya o 'le, ‑ɔ di ‑a mʋ Yisraɛkʋɛ ꞊gbla, 'ke 'le Romakʋɛ kwa 'mʋ. ‑Tɛ ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ɩ mue 'lu ‑wɔn, 'a ‑nyrɔwɔ a ta nɔnɔ nɩ kɛ gbo. 22 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nyrʋ ‑ye kɛ nɔ ‑a mʋ ‑hɛyri, ‑tɩ ‑gbo, ʋ ꞊tu, ɩ saka ‑a mʋ nɩ. ‑Nyrɛgblɩ wɛn, nyrʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ ‑tuo wɛn 'le 'dɛɛ ye, 23 kɛɛ, ʋ 'de 'le ‑Yusu a ‑plahʋɩn 'dɛɛ wlɔn gbo yɛ, 'ʋ di wɛn ‑a mʋ le wɔn, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a lɛleenyʋ 'hrɩɩ ꞊nʋ ye, 'ʋ le ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ nɩ, 'ɔ 'hrɩ 'klɔ. 24 Nahuin ‑ye 'ke 'le ‑a mʋ ‑hɛyri, ‑tɛ ʋ 'wɔn ‑tɩ a ‑gbɛ, 'ʋ mu 'le 'dɛɛ a ‑gbɛ ye. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɩ ꞊nʋ, nyrʋgbapʋ ꞊tu ꞊nʋ ye, kɛ'ɛ nɩ, ɩ nu naalɛ, kɛɛ, ʋ 'de 'le ‑Yusu a ‑gbɛ gbo yɛ.»

25 Kɛ ‑Yusuu ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'Oo‑, a 'de 'lu a lɛ‑hielɛ kɔ. ‑Tɩ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ꞊tu la, ti ‑hi la a ti 'yri, 'a nɩ ꞊wlɩ 'nɩ kli ꞊le 'tata, kɔ, 'a 'di ꞊wlʋ ye kuo. 26 Winwlɔn‑hɛnyʋ a ‑gbɛ, ʋ ꞊tui la nɩ, ‑ɛ mɔ, Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa di la 'le ya, ɔ blɛ ye bɔ 'ye ꞊sʋɛ, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'muo ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑nyi.» 27 ‑Ye ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'o ꞊nɔ ke, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ɔ ‑hɩhɩ ꞊nʋ klɛ, kʋɛ 'le Moise a 'crɩɩnɩɛi 'yie 'mʋ gbo, ‑bo yɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ‑ye a 'crɩɩnɩɛi ke.

28 ‑Tɛ ʋʋ 'le Emausɩdɩɔ 'mʋ mu nyre, ‑ɔ kɔ 'mʋ ʋʋ 'le mu, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑Yusuu ‑hʋa bɔ gba 'hru 'lu ‑wɔn. 29 Kɛɛ, ʋ nyo lɛ 'nɩ 'batɩ, ʋ nɔ: «Pɛɛ nɔ ‑a mʋ ‑wɔn, 'tɔɔ 'nɩ ‑wɔn,» ɔ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn 'ʋ 'ya 'dɩɔ 'mʋ, 'ɔ pa 'le ꞊nʋ ‑wɔn. 30 ‑Tɛ ʋ pa, 'ʋ ꞊glaa 'le dɛdihuo 'le, 'ɔ 'ba 'flɔɔ 'mʋ, 'ɔ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'plɩɩ 'ɔ 'bɩɔ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɔ ‑nyo ꞊nʋ. 31 ‑Tɛ ɔ ‑nyo 'klɛɛ ꞊nʋ, ‑ye 'waa 'yii klɛ ke, 'ʋ yroo. Kɛɛ ‑ye tii ‑do a ti 'yri, ɔ 'wan ꞊nʋ ke 'yi. 32 Kɛ ʋʋ yrɛ pupo, ʋ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɛ ɔɔ wɛn 'prɛ, 'ke 'le 'hru wlɔn, ɔɔ wɛn ‑a mʋ Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ klɛ ‑hɩhɩa, 'manʋ nɩ wɛn 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ ke 'dɔ.» 33 ‑Ye tii ‑do a ti 'yri, ʋ 'ba 'mʋ ye, 'ʋ bi lele 'hru wlɔn, 'ʋ mu 'le Jrusrɛ 'mʋ. 'Ke ʋ yɛ 'o ‑Yusu a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o ‑do ꞊nʋ gbo, ʋ kɔ 'waa 'bienʋ 'hɛɛn. Nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'kukue lɛ, 'ke 'le kayuu ‑do gbo, 34 'ʋ le nahuiin 'hɔn ꞊nʋ, ‑ʋ di 'le, ʋ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ nɩ, 'ɔ 'hrɩɩ Simɔ Piɛlɩ ye.» 35 Ʋ 'hɔn ꞊nʋ, ‑ʋ di 'le, dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, 'ke 'le 'hru wlɔn, ʋ 'ye, nɩ‑ ʋ na ‑wɔn lɛ, ɛ kɔ ‑tɛ ʋ nu 'a yriilɛ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔɔ 'o 'flɔɔ ꞊tɩɔ lɛ 'bɛɛ.

‑Tɛ ‑Yusu nyre la 'o 'a ‑naagbopʋ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ʋ 'kukue lɛ, 'ke 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ

(Matie 28.16-20; Makɩ 16.14-18; Saan 20.19-23; Nunu‑tɔplɩ 1.6-8)

36 Bʋ nɩ 'klɛɛ 'le ‑tɩ a ‑gbɛ a ꞊tutue 'kwli 'mʋ, ‑ye 'ke ‑Yusu 'hrɩɩ 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, 'ɔ po 'waa 'wio gbo, ɔ nɔ: «Nyɩsʋa bɔ nɩ 'o 'a mʋ ‑wɔn!» 37 ‑Tɛ ʋ 'yo, ‑ye hʋannʋ biu 'le 'kwli 'mʋ. Ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ nɔ 'nɩ, 'kuu nɩ, ‑ʋ 'hrɩɩ 'le ꞊nʋ ‑hɛyri. 38 ‑Ye ɔ nɔ: «Dɛ tio‑ kɔ hʋannʋ aa 'klɛɛ pɩ 'le? Dɛ‑ nue 'klɛɛ, 'a 'nɩnɩ pue ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, 'mɔɔ nɩ 'le? 39 Ba 'ye 'na kwatɩ kɔ 'na bʋɩ. 'Mɔ ‑Yusu'u nɩ. Ba 'tʋ 'na 'hʋɩn lɛ. A die 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'n 'de 'ku. 'Kuo 'de 'hʋɩn kɔ, ɔ 'de ‑wɛ 'kla kɔ, 'plɩɩ ‑ye, a nye 'nɩ 'ye ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ 'hʋɩn.» 40 ‑Tɛ ɔ ‑wɔ ‑tɩ ꞊nʋ a ꞊tutue ‑wɔn, ‑ye ɔ titie ꞊nʋ 'a kwatɩ kɔ 'a bʋɩ 'hɛɛn ye, (ʋ 'mʋ kɔkʋɛi a 'hʋɛ 'ye, ‑tɛ 'sɔyuo nu, 'ʋ kʋɔ o 'o tu 'yie 'mʋ.) 41 'Manʋ nyu wɛn a nue, 'ɩ saka ꞊nʋ. Nɛ‑ nue, 'ʋ 'kɩɛ 'dio wɛn ꞊wlʋ ye a kue, ‑ɛ mɔ, ɔ 'hrɩ 'klɔ. Nɛ‑ mɔ, bɔ po lɛ: «'Bɩa 'ba kɔɔ nɔ dididɛ ꞊de, ba ‑nye 'mʋ, 'mue di!» 42 'ʋ ‑ha 'le 'tɔpo‑hrin.e a ꞊tɩɔ, 'ʋ ‑nyo ꞊nɔ, 43 'ɔ klo gbo, 'ɔ dio, 'ke 'o ꞊nʋ ye. 44 ‑Ye kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po: «‑Tɛ 'n 'kɩɛ nɩɛ o nɔ 'a mʋ ‑hɛyri, ‑tɩ ‑gbo, 'n ꞊tu o 'a mʋ ye, bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ. Kɛ 'n po o 'a mʋ ye: ‑Tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, 'ke 'o 'na ‑ta 'mʋ, ɩ kɔ bɩ nue. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ɩ nue o. ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, 'ke ꞊ɩ ‑ye nɩ 'le Moise a teteicrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, kɔ, ꞊ɩ ‑ye 'ɩ nɩ ‑wɛ 'le winwlɔn‑hɛnyʋ ‑ye a 'crɩɩnɩɛi 'kwli 'mʋ, kɔ, ꞊ɩ ‑ye 'ɩ nɩ ‑wɛ 'le ‑wlabrecrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ.» 45 ‑Ye ɔ nue nɩ, 'ʋ yrii Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑gbɛ 'mʋ lɛ, ‑ɩ nɩ 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. 46 ‑Ye ɔ nɔ: «Kɛ Nyɩsʋa a wintɛɛ po: Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'a dakʋ ye ya, ɔ kɔ bɔ 'ye ꞊sʋɛ, kɔ, ɔ kɔ bɔ 'kʋ. 'Bɔ 'kʋ, 'a ‑nyrɔwɔ a ta a nɔnɔ 'mʋ, ɔ kɔ bɔ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, ɔ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ. 47 'Plɩɩ Waanyɔ a ‑gbɛ a 'dʋ 'kwli 'mʋ, 'ke a di 'le Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tuu. Nyɩsʋa a ‑tɩ a gbɛ, a di nahuin ye ꞊tu, ɩ nɩ‑ ‑gbo: Bʋ hie 'o 'waa dɛ 'kuku gbo, bʋ ‑nyi 'waa 'klɔ 'bii Nyɩsʋa, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'waa dɛ 'kuku 'wʋwla. 'Bɩa 'baa Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑gbɛ ꞊tu, kɛ ba kʋɛ nɔ Jrusrɛdɩɔ 'mʋ gbo, kɔ, ba ꞊tui ‑wɛ dakʋ a gblegblei 'bii a nahuin ye, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ke. 48 'Be a 'ye o ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ nɩ, ‑ɩ mue o 'lu ‑wɔn. 'A ‑tɩ 'klɛɛ, ba mu, ba ꞊tu 'na ‑tɩ nahuin 'bii ye. 49 'Na Bu Nyɩsʋa pui la 'le ꞊le, ‑ɛ mɔ, ɔ di 'a mʋ ‑nyi 'a ‑Hihiu. 'Na ‑gbɛ, 'mɔ di 'a mʋ ‑Hihiu a ‑gbɛ ye ya. Kɛɛ ‑ye a ‑mɛ ‑ye, kɛ ba nɩ nɔ 'dɩɔ ‑gbo 'mʋ gbo, ‑Hihiu a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ 'le yrayrɩ 'mʋ ‑hɔn, ʋ 'mʋ 'o 'a mʋ ke 'mʋ bi, ʋ 'mʋ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi.»

‑Tɛ ‑Yusu mu la 'le yakɔ 'mʋ

(Makɩ 16.19-20; Nunu‑tɔplɩ 1.9-11)

50 Dɛ a ‑gbɛ bɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu gba 'a ‑naagbopʋ nɩ, 'ʋ ꞊tɩ Jrusrɛ 'mʋ, 'ʋ mu 'le 'dɩɔ ꞊nʋ ꞊hlɔn, ʋʋ Betani daa. ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'o 'hru a ‑hɛyri 'mʋ, ‑ye ɔ po dabʋɩ yrayrɩ, 'ɔ nyu wa ‑wɔn po. 51 Ɔ nɩ 'le 'pʋprɛ 'kwli 'mʋ, 'ɔ ‑hɔn 'o ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ, 'ɔ mu 'le yakɔ 'mʋ. 52 'A ‑naagbopʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ bla gbo kwlɩ, 'ke 'o 'a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ a ‑ta 'mʋ. 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋʋ 'le Jrusrɛ 'mʋ mu, 'ke 'le 'manʋkɔ 'kwli 'mʋ. 53 'Ke 'le Jrusrɛ 'mʋ, ʋ 'cipi 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo nɩ, 'ʋʋ Nyɩsʋa 'nyrɛɛ lɛ pue.

* 9:3 9.3 ‑Yusu a ti 'yri, nahuiin la naa kotio. Dɛ a ‑gbɛ, 'waa 'bridɛ'ɛ la'a nɩ.

* 12:1 12.1 ‑hee': ɛ 'we ꞊nɔ 'flɔɔ a 'yaadɛ ye, ‑ɛ nye nu, 'flɔɔpupu 'bii 'ʋʋ 'ya

SAAN

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

‑Yusu a ‑tɩ, ‑tɛ

SAAN

‑mɛ ‑ye, ɔ nu la 'a 'crɩɩlɛ

1

Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a Wintɛ

1-2 Ye‑hɛ‑nyrɛ 'mʋ, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'mʋ la 'ɛ nɩ dɛ mu nu, nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a Wintɛ, ɔ nɩ la 'klɔ. 'Ke ɔ nɩ la 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ. 'A ‑gbɛ, ɔ mɔ ‑wɛ Nyɩsʋa'a nɩ. 3 Nɔ‑ kɔ 'mʋ Nyɩsʋa naa 'le, 'ɔ nu 'ɛ nɩ dɛ. Ɛ 'de dɛ ꞊de kɔ, Nyɩsʋa bɔ nu, bɔ 'de 'le ꞊nɔ 'mʋ naa. 4 Nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ nahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 'Klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ nahuin ‑nyrɛ ‑nyi. 5 ‑Nyrɛ a ‑gbɛ, ɛɛ 'nɩ wlɩn, 'ke 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri, ‑ye gbɩgbɩyrɩ 'de 'klɩ kɔ, 'ke bɩ jre ‑nyrɛ a ‑gbɛ.

6 Ɛ kɔ la nahuon ꞊de. 'A 'dʋ mɔ Saan Batisɩ. Nɔ‑ Nyɩsʋa lee la, 7 'ke bɔ ꞊tu ‑nyrɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ nahuin ye, nahuin 'mʋ Nyɩsʋa a Wintɛ ꞊wlʋ ye kuo. 8 Saan a ‑gbɛ, ɔ 'de la ‑nyrɛ a ‑gbɛ, kɛɛ, ɔ di la 'le ꞊le, 'ke bɔ ꞊tu la ‑nyrɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ. 9 ‑Nyrɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ la ‑tɛɛ a ‑nyrɛ, ‑ɛ di la nɔ 'klɔ ke, ‑ɛ die nu, nahuin 'bii 'mʋ lɛ yrii.

10 Nahuon a ‑gbɛ, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a Wintɛ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, nɔ‑ kɔ 'mʋ Nyɩsʋa naa 'le, 'ɔ nu 'klɔ, kɛɛ, ‑tɛ ɔ di la nɔ 'klɔ ke, 'klɔ ke a nahuin 'dio la yrii. 11 Ɔ di la nɔ 'a ‑gbɛ a dakʋ ‑wɔn, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, kɛɛ, ʋ 'dio la kwa 'ble. 12 Kɛɛ, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, nahuin ‑ye 'blo kwa, 'plɩɩ 'ʋ kuo ꞊wlʋ ye. Nahuin a ‑gbɛ, ‑ʋ kuo ꞊wlʋ ye, ɔ ‑nyi ꞊nʋ 'hru, 'ke bʋ ‑hɛ Nyɩsʋa a 'yuo. 13 Ʋ 'de Nyɩsʋa a 'yuo ‑hɛ, ‑tɛ ‑tʋnahuon, ɔɔ nu, 'ɔɔ 'a bu a 'yu 'mʋ 'ya. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ ‑nyi ꞊nʋ 'klɔ yrayrʋ.

14 Nahuon a ‑gbɛ, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a Wintɛ, ɔ ‑hɛ ‑tʋnahuon, 'ɔ 'ti la nɔ ‑a mʋ ‑gbahlɔn, ꞊a 'ye 'a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, ‑ɛ mɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi 'a 'Yuu ‑do. 'Mʋnʋɛlɛ kɔ wɔlɩ a yeyriilɛ, kɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ, nɩ‑ 'yii la 'le ꞊nɔ 'mʋ. 15 Nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ kɔ ‑tɩ Saan ꞊tu la 'ke 'o nahuin ye. Kɛ ɔɔ la po: «Nɔ‑ di 'o 'mʋ ke 'mʋ kʋɛ, kɛɛ, nɔ‑ nɩ 'o 'mʋ 'lu ye, ‑ɛ nue, 'plɩɩ ʋ 'mʋ 'mʋ kɔ, ɔ nɩ la 'klɔ.»

16 Nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'cipi 'o, 'ɔɔ ‑a mʋ ꞊hapʋ‑tɔplɩ 'mʋ nu, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ. ꞊Hapʋ‑tɔplɩ, ɔ nu ‑a mʋ 'mʋ, ɩ ‑huo 'dɔ. 17 Nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 'Ke 'le Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise 'mʋ, 'ke Nyɩsʋa naa 'le, 'ɔ ‑nyi ‑a mʋ 'a tetei, kɛɛ, 'ke 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ, 'ke ɔ naa 'le, 'ɔ nu ‑a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, 'ɔ tɔɔ ‑a mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ. 18 ꞊Ɔ ꞊de 'de ‑hlɩn Nyɩsʋa a 'yee. Kɛɛ, 'a 'Yuu ‑do ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ ‑wɛ Nyɩsʋa, 'plɩɩ ‑ɔ nɩ 'o ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ, nɔ‑ tɔɔ ‑a mʋ Nyɩsʋa a ‑gbɛ.

‑Tɩ ꞊nʋ, Saan Batisɩ ꞊tu la, 'ke 'o 'a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ

(Matie 3.1-12; Makɩ 1.1-8; Luku 3.1-18)

19 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nahuin, ‑ʋ nɩ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, nʋ‑ le Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ kɔ Lefipʋ a ꞊tugba a nahuin, 'ke bʋ mu 'le Betanidɩɔ 'mʋ, 'ke bʋ ꞊gba Saan wlɔn, nahuon tio‑ ɔ 'ya 'mʋ. ‑Tɛ ʋ nyre 'le Saan ‑wɔn, ʋ nɔ: «꞊Be ‑mɔ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya?» 20 ‑Ye ɔ ‑hɩhɩʋ klɛ, 'ke 'le ‑tɛɛkɔ 'kwli 'mʋ, ɔ nɔ: «'Ʋʋn, 'n 'de Waanyɔ a ‑gbɛ, ‑ɔ kɔ ‑tɩ aa ꞊tu.» 21 Kɛ ʋʋ lele po, ʋ nɔ: «꞊Be ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Eli'i nɩ?» Ɔ nɔ: «'Ʋʋn, ɛ 'de ‑wɛ 'mɔ.» ‑Ye ʋ ꞊gbɔ lele wlɔn, ʋ nɔ: «'A ‑tɩ, ꞊be ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ gblaka ꞊nʋ, Moise po la lɛ, Nyɩsʋa di la 'le ya?» ‑Ye ɔ nɔ: «'Ʋʋn, 'n 'de winwlɔn‑hɛnyɔ a ‑gbɛ.» 22 ‑Ye ʋ 'kɩɛ ꞊gbɔɔ wlɔn lɛ: «Nahuon tio‑ ‑n 'ya 'klɛɛ 'mʋ 'le? ‑Hɩhɩa ‑a mʋ klɛ, ‑ɛ die nu, nahuin ‑gbo, ‑ʋ lee ‑a mʋ, ‑a 'mʋ 'waa klɛ‑hɩhɩalɛ yi, nahuon tio‑ ‑n 'ya 'mʋ.» 23 ‑Ye kɛ ɔɔ po: «Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Esai, ɔ 'crɩɛ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

Nahuon ꞊de, 'ke ɔ di 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ 'ti,

nahuin ꞊de 'de 'le 'ti.

Nahuon a ‑gbɛ, 'bɔɔ 'prɛ, ɔ 'mʋ 'le win 'yaa.

Kɛ ɔ di nahuin ꞊nʋ ye po,

‑ʋ dio nʋa ye gbo po:

Ba 'sii 'o Kʋkɔnyɔ a 'hru ye,

'plɩɩ Kʋkɔnyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'le di.

Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'a nɩ 'klɔ bɔ 'sii 'o ye,

‑ɛ die nu, a 'mʋ ‑wɔn ‑wɛ,

'plɩɩ Kʋkɔnyɔ 'mʋ 'le di ‑o.»

Kɛ Saan, ɔɔ lele leenyʋ a ‑gbɛ ye po: «Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa ꞊tu la, 'mɔɔ nɩ.» 24 Leenyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ di 'le Saan ‑wɔn, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri Falisi꞊tumu a nahuin nɩ 'le. 25 Kɛ ʋʋ 'klɛɛ po, 'ʋʋ Saan wlɔn ꞊gba, ʋ nɔ: «‑N nɔ 'nɩ, ‑n 'de Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa plɛ, ɔ di la 'le ya, kɔ, ‑n 'de Eli, kɔ, ‑n nɔ 'nɩ, ‑n 'de ‑wɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑tɩ Moise ꞊tu la. 'A ‑tɩ, nyɔ‑ ‑nyi 'klɛɛ ‑mʋ 'klɩ, 'ke ‑bo po nahuin 'nie 'lu lɛ 'le?» 26 ‑Ye ɔ nɔ: «'Mɛ ‑ye, 'nie, nɛ‑ 'nɩɩ nahuin 'lu lɛ po, kɛɛ, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon nɩ 'le. Nahuon a ‑gbɛ, a 'dio a yie. 27 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'n di 'o ‑kʋan 'lu ‑yra, 'ke nahuon a ‑gbɛ, ɔ di 'a ‑kʋan ‑wlu ꞊tu, kɛ nɔ 'a mʋ ‑hɛyri. 'Na ‑gbɛ, 'n 'de nyɔ ꞊de, ꞊bo dio 'mʋ ‑hɛ, 'ke 'o 'ɛ nɩ ‑kʋandɛ ꞊de a ‑ta 'mʋ.» Kɛ Saan po leenyʋ a ‑gbɛ ye. 28 ‑Tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, 'ke 'le 'dɩɔ ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Betani 'mʋ, 'ke ɩ mue 'le 'lu ‑wɔn. 'Dɩɔ a ‑gbɛ, 'ke ɔ nɩ 'le 'nie ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ Sudɛn a 'nike. 'Ke Saan, ɔɔ 'le nahuin 'nie 'lu lɛ po.

‑Cɔhlʋn ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑ha, ‑ʋ di 'klɔ ke a nahuin a dɛ 'kuku 'wʋwla

29 ‑Tɛ ‑nyrɔwɔɔ ‑do ‑hi, ‑ye Saan 'ye ‑Yusu nɩ, ‑Yusu a ‑gbɛ 'ɔɔ 'le ꞊nɔ ‑wɔn mu. ‑Ye Saan nɔ: «Ba 'ye kɛ, nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ 'le di, nɔ‑ mɔ ‑cɔhlʋn ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑ha, ‑ʋ 'we ꞊nɔ 'blayu ye, ʋʋ Nyɩsʋa pie. ‑Cɔhlʋn a ‑gbɛ, nʋ‑ di 'klɔ ke a nahuin a dɛ 'kuku 'wʋwla. 30 Nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'n ꞊tu o, ‑ɛ mɔ: Nahuon di 'o 'mʋ ke 'mʋ kʋɛ, kɛɛ, nɔ‑ nɩ 'o 'mʋ 'lu ye, ‑ɛ nue, 'plɩɩ ʋ 'mʋ 'mʋ kɔ, ɔ nɩ la 'klɔ. 31 ‑Tɛ 'n nyi o ꞊tu, nahuon bɔ di o 'mʋ 'ya, 'n 'dio o yi. Kɛɛ, 'n di 'le ꞊le, 'mʋ nahuin 'nie 'lu lɛ po, ‑ɛ die nu, nahuon bɔ 'ya, dakʋ, ‑ʋ mɔ Yisraɛkʋɛ, ʋ 'mue yi.»

32-33 ‑Ye kɛ Saan, ɔɔ lele po: «Nahuon bɔ di o 'mʋ 'ya, ‑tɛ 'n 'dio o a yie, ‑ye Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ lee 'mʋ, 'ke ꞊bo di nahuin 'nie 'lu lɛ po, ɔ nɔ: ‑N di 'ye 'na ‑Hihiu, ʋ 'mʋ 'o nahuon ꞊de 'lu ꞊tɩɩ, ʋ 'mʋ 'o ꞊nɔ ke 'mʋ nɩ. Nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ di nahuin 'na ‑Hihiu ‑nyi. ‑Ye 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'n 'ye o Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ‑gbɛ nɩ, 'ʋ ꞊tɩɩ o 'o nahuon a ‑gbɛ 'lu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑plija, bɔ 'nɩnɩ ꞊tɩɩ o 'o ꞊nɔ 'lu, ʋ 'mʋ o 'o ꞊nɔ ke 'mʋ nɩ. 34 'N 'ye dɛ a ‑gbɛ nɩ, nɛ‑ nue, 'nɩ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu.»

‑Tɛ ‑Yusu da la 'a ye‑hɛ‑naagbopʋ

35 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑ye ‑tɛgbii ‑do a ‑gbɛ, 'ke Saan Batisɩ di 'o lele, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋʋ 'hɔn ‑ye 'hɛɛn. 36 'Ke ɔ nɩ 'o, ‑ye ɔ 'ye ‑Yusu nɩ, 'ɔɔ ‑hi. ‑Tɛ ɔ 'yo 'klɛɛ, ‑ye ɔ nɔ: «Ba 'ye kɛ, nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ 'le di, nɔ‑ mɔ ‑cɔhlʋn ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑ha, ‑ʋ 'we ꞊nɔ 'blayu ye, ʋʋ Nyɩsʋa pie.» 37 ‑Tɩ a ‑gbɛ, Saan ꞊tu, 'a ‑naagbopʋʋ 'hɔn ‑ye, ‑ʋ nɩ ‑tuo ke, ʋ 'wɩn nɩ. ‑Tɛ ʋ 'wɩn 'klɛɛ, ‑ye ʋ 'ba 'mʋ ye, 'ʋ kʋɛ ‑Yusu ‑wɔn. 38 ‑Ye ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ ꞊hɩan ‑wɔn. Bɔ 'ye 'klɛɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ nyo ‑wɔn 'nɩ kʋɛ, ‑ye ɔ nɔ: «꞊Be ɩ kla nɩ, ‑ɛ kɔ 'mɔ aa ‑wɔn kʋɛ 'le?» ‑Ye ʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «‑Be' ‑n 'tii ye 'le, Rabi?» ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ Tɔɔnyɔ, 'ke 'le ‑Juukʋɛ a 'briwin 'kwli 'mʋ. 39 ‑Ye ɔ nɔ: «Ba kʋɛ 'mʋ ‑wɔn, a di dɛ 'nɩ 'ye,» 'ʋ kʋɔ ‑wɔn, ‑tɛgbi ɔ nɩ 'o, 'ʋ 'yee 'o. Ʋ nyre 'o 'yrʋ‑hiilɛ a ti 'yri. 'Ke ʋ nɩ 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ ‑nɩnɩ, 'tɔ ‑wɔn. 40 ‑Naagbopʋʋ 'hɔn a ‑gbɛ, ‑ʋ 'wɔn Saan a ‑gbɛ a win, 'plɩɩ ‑ʋ kʋɛ ‑Yusu ‑wɔn, ꞊ɔ ‑ye a 'dʋ mɔ Adre. Adre a ‑gbɛ, ɔ mɔ Simɔ Piɛlɩ a ‑dɩayuu nɩ. 41 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, Adre a ‑gbɛ 'ɔ mu 'le, 'ke 'le 'a ‑dɩayu Simɔ Piɛlɩ ‑wɔn, ɔ nɔ: «‑A 'ye Waanyɔ ꞊nʋ nɩ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, 'ke 'o 'a dakʋ a waalɛ a ‑ta 'mʋ,» 42 'ɔ gbɔ 'le ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ. ‑Yusu bɔ 'yo 'klɛɛ, ‑ye ɔ nɔ: «‑Mɔ mɔ Simɔ, Saan a 'yu. Kʋɛ 'klɛɛ mɔ gbo, 'bʋʋ ‑mʋ da, kɛ ʋ di po: Sefasɩ.» Sefasɩdʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ mɔ Piɛlɩ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'hɩɔ.

‑Tɛ ‑Yusu da la Filipʋ kɔ Natanaɛlɩ, 'ke bʋ ‑hɛ 'a ‑naagbopʋ

43 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑ye ‑Yusu pue 'le ꞊le, 'ke bɔ mu 'le Galileblʋgba 'mʋ. ‑Tɛ ɔɔ mu, ‑ye ɔ kɔ nahuon ꞊de 'hɛɛn, ʋ ꞊ŋmoo nɩ. Nahuon a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Filipʋ. ‑Yusu nɔ: «Kʋɛ 'mʋ ‑wɔn, ꞊mʋ 'na ‑naagbopʋyu ‑hɛ,» 'ɔ kʋɛ ꞊nɔ ‑wɔn. 44 Filipʋ a ‑gbɛ, 'ke ɔ kɔ 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Bɛtɩsaida, ɔ kɔ Adre kɔ Piɛlɩ 'hɛɛn. 45 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye 'ke Filipʋ mu 'le nahuon ‑ye ‑wɔn. Nahuon a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Natanaɛlɩ. ‑Ye Filipʋ nɔ: «‑A 'ye Waanyɔ ꞊nʋ nɩ, ‑ɔ kɔ ‑tɩ Moise kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ‑ye, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. Waanyɔ a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ ‑Yusu. 'A bu, nɔ‑ mɔ Sosɛfʋ, ‑ɔ nɩ 'le Nasalɛtɩdɩɔ 'mʋ.» 46 Natanaɛlɩ nɔ: «Nasalɛtɩdɩɔ 'mʋ, ꞊hapʋnahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ ‑hɔn 'le 'mʋ.» Filipʋ nɔ: «Di 'le ‑ba mu, ‑na ‑gbɛ, ꞊muo 'ye.»

47 Bʋ nyo 'klɛɛ yrɛ 'mʋɛɛ, ‑Yusu bɔ 'yo 'klɛɛ, ‑ye ɔ nɔ: «Nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ 'le di, ɔ 'sii 'o ye. Ɔ mɔ ‑tɛɛ a Yisraɛkʋɛyuu nɩ.» 48 ‑Ye Natanaɛlɩ nɔ: «‑Be' ‑n nu 'na yiyie 'le?» ‑Ye ɔ nɔ: «‑Tɛ ‑n nɩ wɛn 'o pepetu ꞊nʋ gbo, ʋʋ figie daa, 'plɩɩ Filipʋ 'mʋ wɛn ‑mʋ da, 'ke 'n 'yee wɛn 'o ‑mʋ.» 49 ‑Ye Natanaɛlɩ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ, ꞊nɩ mɔ ‑wɛ Yisraɛkʋɛ a bodɩɔ.» 50 ‑Ye ɔ nɔ: «꞊Be ‑tɛ 'n po lɛ, 'n 'ye wɛn ‑mʋ nɩ, 'ke 'le pepetu gbo, nɛ‑ kɔ ‑tɩ ꞊nɩ plɛ, ‑n kuo 'mʋ ye ꞊wlʋ? Nu gbe, ‑n di 'ye ‑tɔplɩ gblakɩ ‑ye, ɩ 'mʋ 'o dɛ ‑gbo 'mʋ ‑hi, ‑n 'ye kɛ.» 51 ‑Ye ɔ nɔ lele: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, a di yakɔ 'nɩ 'ye, ɔ 'mʋ wlɔn ‑ki, Nyɩsʋa a lɛleenyʋ 'mʋ 'le ꞊nɔ ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn, ʋ 'mʋ 'ya, ʋ 'mʋ ꞊tɩ 'ke 'o 'mʋ 'lu ye, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon.»

2

'Blɩ a 'mʋpʋpa a lɛ'mimre, 'ke 'le Kanadɩɔ 'mʋ

1 ‑Nyrɔwɩɩ 'hɔn bɩ ‑hi, ‑ye 'blɩ a 'mʋpʋpa a lɛ'mimre, nɛ‑ɛ 'le 'lu ‑wɔn mue, 'ke 'le Galileblʋgba a 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Kana. 'Ke ʋ da 'le ‑Yusu a 'dii, 2 'ʋ da ‑wɛ ‑Yusu, 'ke 'le 'blɩ'mʋpʋpa a ‑gbɛ ke. 3 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye 'nɩnanɔ, ʋʋ 'na, ɔ ‑wɛ nɩ. ‑Ye kɛ ‑Yusu a 'dii nyo ye po, ɔ nɔ: «Nɔ 'bii, ɔ ‑wɛ nɩ.» 4 Kɛ ‑Yusu nyo 'klɛɛ ye po, ɔ nɔ: «'Na 'dii o, ‑ha 'mʋ mɛ lɛ, ɛ 'de ‑mɔ, ‑n 'de ye blɛ ‑bo le 'mʋ, ‑kʋan tio‑ 'n kɔ ꞊bo nu. Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'n kɔ ꞊bo nuu 'o 'ŋmilɛkadɛ, ɩ 'de wɛn 'o a nyree.» 5 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ‑tɔplɩwonyʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ‑Yusu a 'dii, ɔ nyu 'nɩ le, ɔ nɔ: «‑Tɩ 'bii ‑gbo, ɔ di ꞊tu, nɩ‑ ba nu ‑o!»

6 Kɛɛ ‑ye yɩ gblakɩɩ ‑huonnɔ ꞊de nɩ 'o, ʋ nuu 'hɛ 'mʋ, ‑ɩ kɔ wlɔn ʋʋ 'le 'nie lɛ po, 'ke 'o bʋɩ a lɛyɩyra a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑Juukʋɛ a teteii 'a ‑hʋhʋa nu. Yɩ a ‑gbɛ, 'a yaa ‑do, ɔɔ gba 'litayrɩɛi a ꞊wlɩɩ ꞊hun. 7 Kɛ ‑Yusuu ‑tɔplɩwonyʋ a ‑gbɛ ye po, ɔ nɔ: «Ba 'yie 'le yɩ ꞊nʋ lɛ, 'ke 'o 'nie ‑wɔn!» 'ʋ 'yii 'le lɛ ‑tɛɛ. 8 ‑Ye ɔ nɔ: «Ba 'pi 'klɛɛ 'a dɛ gbi, ba gbɛ ‑tɔplɩwonyʋ a nyɩgblaka ye!» 'ʋ gbɛ 'le, 'ɔ ꞊tʋɛ wlɔn. 9 Bɔ ꞊tʋɛ 'klɛɛ wlɔn, ‑ye ɛ ‑hɛ nɔ. Ɔ 'de 'o yii, ‑tɛ nɔ a ‑gbɛ bɔ ‑hɔn 'o 'mʋ. ‑Tɔplɩwonyʋ ‑mɛ ‑ye, nʋ‑ yi. ‑Ye nyɩgblaka a ‑gbɛ, ɔ da 'blɩ'mʋpanyɔ nɩ, 10 ɔ nɔ: «'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ da lɛ'mimre, ꞊hapʋnɔ, nɔ‑ ʋʋ po ‑tɩtɛ. Nahuin 'bʋ 'na 'klɛɛ ‑tɛɛ, 'plɩɩ nɔ ꞊nʋ, ‑ɔ 'de ‑tɛɛ a nɔ, 'ʋ nyo ‑wɛ po. Kɛɛ, ‑mɛ ‑ye, kʋɛ wɛn 'le gbo, ꞊hapʋnɔ, nɔ‑ ‑n ꞊tu gbo.»

11 Kɛ'ɛ nɩ, ‑Yusu nu 'a ye‑hɛŋmilɛkadɛ a nunue, 'ke 'le Galileblʋgba a 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Kana. Kɛ ɔ nu, 'ɔ tɔɔ 'a ‑naagbopʋ 'klɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nɔ. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ nue, 'a ‑naagbopʋ a ‑gbɛ 'ʋ kuo ꞊wlʋ ye. 12 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ɔ mu 'le Kapɛnaɔdɩɔ 'mʋ, ɔ kɔ 'a 'dii kɔ 'a ‑dɩayuo, kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn ‑wɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'le ‑nyrɔwɩ gbi ‑hi.

‑Tɛ ‑Yusu bla la ‑tɔplɩplonyʋ lɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ

(Matie 21.12-13; Makɩ 11.15-17; Luku 19.45-46)

13 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye ‑Juukʋɛ a lɛ'mimre gblaka, ʋʋ Pakɩ daa, ɛ 'mʋɛɛ ye. Nɛ‑ nue, ‑Yusu 'ɔ mu 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn. 14 ‑Tɛ ʋ nyre 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ, 'ke ɔ yɛ 'o puplonyʋ gbo, 'ʋʋ bro plo, kɔ blablɔ, kɔ ‑plijɩ 'hɛɛn, 'ke ‑tʋnahuin 'mui ‑tɔ, ‑cɔhlʋn a ‑tɩ. 'Ke ɔ yɛ ‑wɛ 'o 'wli'cɩcɩnyʋ gbo, 'ʋʋ pʋpʋwli 'cɩcɩ, 'ʋ nɩ 'le 'waa 'teblei ke 'mʋ gblɛ. 15 ‑Tɛ ‑Yusu 'yu, nɛ‑ mɔ bɔ nu lɔkɔ, bɔ blʋ lɛ 'bii, 'ʋ ‑hɔn 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa a ‑gbɛ 'mʋ, ʋ kɔ 'waa 'wlugba‑tɔplɩ a ‑gbɛ 'hɛɛn, 'plɩɩ, 'wli'cɩcɩnyʋ a 'wli, 'ɔ 'wlɩ gbo, 'ke 'o ‑tʋtʋ ke, 'ɔ ꞊jri 'waa 'teblei ye gblɛ. 16 ‑Ye kɛ ɔɔ ‑plijɩplonyʋ ꞊nʋ ye po: «Ba ‑ha nɔ ‑tɔplɩ ‑gbo! A nɩ nuu 'le 'na Bu Nyɩsʋa a kayu puplokayu 'mʋ!» 17 ‑Yusu a ‑naagbopʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ‑tɩ ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ye ɩ bi 'le ꞊nʋ 'mʋ 'kwli. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo: «Nyɩsʋa o, 'n nʋɛ ‑na kayu 'mʋ nɩ 'dɔ. ‑Tɛ 'n nu 'a 'mʋnʋɛlɛ, ɛ 'we ꞊nɔ na ye, ‑ɔɔ wlɩn, 'ke 'le 'mʋ 'mʋ, ‑ɔɔ 'mʋ lɛ hien.»

18 ‑Ye ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ, ‑ʋ nɩ ‑tuo ke, ʋ ꞊gbɔ wlɔn, ʋ nɔ: «Nahuon a gblo tio‑ ‑n 'ya 'le, ꞊nɩ nyu lɛ bla? Nu 'ŋmilɛkadɛ, ɛ 'mue ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'klɩ ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ 'kwli 'mʋ ‑n nyu 'le lɛ blaa, 'ke ɩ kʋɛ 'le Nyɩsʋa 'mʋ gbo.» 19 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Dɛ 'n di nu, nɛ‑ ‑gbo: Ba 'wla Nyɩsʋa a 'kagblaka ‑gbo, 'n diu lele ye 'mʋ 'nɩ 'ba, 'ke 'le ‑nyrɔwɩɩ ta 'kwli 'mʋ.» 20 ‑Ye ʋ nɔ: «꞊Be kayu ‑gbo, ʋ po, 'ke 'le 'yrɩ a (46) ‑wlɩɩ 'hɔn ꞊tu 'o ‑huonnɔ 'kwli 'mʋ, nʋ‑ ‑n plɛ, ‑n di ye 'mʋ 'ba, 'ke 'le ‑nyrɔwɩɩ ta 'kwli 'mʋ?»

21 Kɛɛ ‑ye Nyɩsʋa a 'kagblaka ꞊nʋ, dɛ ɔ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ nɛ‑ mɔ 'a ‑plahʋɩn. 22 ‑Tɛ 'dai ti ‑hi, ‑tɛ ɔ 'kʋ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔ 'hrɩ 'klɔ, ti a ‑gbɛ 'yri, 'kee nɩ, ɩ bi 'le 'a ‑naagbopʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, 'a ‑plahʋɩn a ‑tɩ ɔɔ la ꞊tu, ɛ 'de Nyɩsʋa a 'kagblaka, ɔ 'dio la 'nyrɛ ꞊hɛn. ‑Ye ‑tɩ ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ye‑hɛ‑nyrɛ 'mʋ, ʋ kui 'klɛɛ ye ꞊wlʋ, ɩ kɔ ‑tɩ 'bii ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑Yusu ꞊tu la ꞊nʋ ye.

‑Yusu, ɔ yi ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ nɩ, ‑ɩ nɩ 'le ‑tʋnahuon a ꞊wlʋ ke

23 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑Yusu 'kɩɛ nɩɛ 'le lɛ'mimre ꞊nʋ ke, ‑ɛ mɔ Pakɩ, 'ke 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ɔɔ nu 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ‑huohui. Nahuin 'plɔplɔ bʋ 'ye 'ŋmilɛka‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɛ nɛ‑ nue, 'ʋ pui ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, nɔ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya. 24 Kɛɛ, ‑Yusu 'diu ꞊wlʋ ye kuo, ‑ɛ nue, ‑tɛ 'waa ꞊wlɩ nɩ 'mʋ, ɔ yie nɩ ‑tɛɛ. 25 ‑Yusu 'nɩ ‑hʋɛ ꞊le, 'ke nahuon ꞊de bɔ lo, ‑tɛ ‑tʋnahuin a ꞊wlɩ nɩ 'mʋ, ‑ɛ nue, 'a ‑gbɛ, ɔ yi ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ nɩ, ‑ɩ nɩ 'le ‑tʋnahuin a ꞊wlɩ ke.

3

‑Tɛ Nikodɛmʋ mu la 'le ‑Yusu ‑wɔn

1 Ɛ kɔ la nahuon ꞊de. 'A 'dʋ mɔ la Nikodɛmʋ. Ɔ mɔ la Falisi꞊tumu a nahuoon nɩ. Ɔ mɔ ‑wɛ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyɔ ‑yee nɩ. 2 'Tɔyrʋwɔ ꞊de 'mʋ, nɔ‑ mu 'le ‑Yusu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ lee nɔ ‑mʋ ‑a mʋ ‑hɛyri, ꞊mʋ ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ nue, 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑nɩɩ nu, ꞊ɔ ꞊de 'de 'le 'a nunue 'le ‑wɛ, 'bɩa Nyɩsʋa 'bɔ 'de 'o ꞊nɔ ‑wɔn nɩ.» 3 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, 'bɔ 'de kʋɛwɩɩ 'hɔn nu.» 4 ‑Ye Nikodɛmʋ nɔ: «‑Tʋnahuon 'bɔ ku, ‑be' ɔ ‑wɛ 'le bɔ nu 'a kʋɛwɩɩ 'hɔn a nunue 'le? Ɛ 'die 'le ‑wɛ bɔ bi 'le lele 'a 'dii 'kwli 'mʋ, ʋ 'muo lele kɔ.»

5 ‑Ye ɔ nɔ: «'Nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, nahuon 'bɔ nu kʋɛwɔɔ ‑do, ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ. Kɛɛ, ɛ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke Nyɩsʋa a ‑Hihiu bʋ ‑nyi ꞊nɔ 'klɔ yrayrʋ, 'plɩɩ ɔ 'mʋ 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ pa. 6 ‑Tʋnahuin, nʋ‑ nye nu, 'ʋʋ ‑tʋnahuon yrayrʋ kɔ, kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nʋ‑ nye nu, ‑tʋnahuon 'ɔɔ 'klɔ yrayrʋ kɔ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 7 Ɩ nɩ saka 'le ‑mʋ, 'bɩa 'nɩ po lɛ, a kɔ ba nu kʋɛwɩɩ 'hɔn. 8 ‑Tɛ pepee 'o ‑hʋa, 'ke ɛɛ 'o ‑hii, ꞊nɩɩ 'a ‑hihiwin 'wɔn, kɛɛ, ‑tɛgbi bɛɛ 'o 'mʋ ‑hɔn, kɔ, ‑tɛgbi bɛɛ 'o muu, ‑n 'de 'a dɛ ꞊de yi. Kɛ'ɛ nɩ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ 'mʋ. Nahuon ꞊nʋ, ‑Hihiu a ‑gbɛ, ʋ di 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑n 'dio yi.»

9 ‑Ye Nikodɛmʋ nɔ: «‑Be' ɛ ‑wɛ 'le bɛ nu 'klɛɛ 'lu a ‑wɔnmumue 'le?» 10 ‑Ye ɔ nɔ: «‑Mɔ mɔ tɔɔnyɔ gblaka, kɛ nɔ ‑Juukʋɛ a 'bri, ‑mɔ 'de ‑tɔplɩ a ‑gbɛ yi. 11 Dɛ ‑gbo, 'n 'ye, ɛ kɔ dɛ ‑gbo, 'n yi, nɩ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ ꞊tu. Kɛɛ ‑ye a 'nɩ pue ꞊le 'mʋ ‑tɛɛ. 12 ‑Tɔplɩ ‑gbo, ‑ɩɩ 'lu ‑wɔn mue, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, 'bɩa 'nɩɩ 'a ‑tɩ ꞊tu, a 'nɩ pui ꞊le ‑tɛɛ. 'A ‑tɩ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩɩ 'lu ‑wɔn mue, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, 'bɩa 'nɩɩ 'a ‑tɩ ꞊tu, a 'die 'le ‑wɛ ba pui ‑wɛ ‑tɛɛ. 13 ‑Tʋnahuon ꞊de 'de ‑hlɩn 'le yakɔ 'mʋ a mue, 'bɛ 'de 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon. 'Mɔɔ nɩ, ‑ɔ ‑hɔn 'le yakɔ a ‑gbɛ 'mʋ. 'A ‑tɩ, 'hru pɛ 'o gbo, 'ke ꞊bo na yakɔ 'mʋ a ‑tɩ ‑wɔn lɛ. 14 Bɩ bi 'le ‑mʋ 'kwli 'mʋ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Yisraɛkʋɛ nɩ la 'hru wlɔn, 'ke 'le 'pʋhʋɔnblʋgba 'mʋ, ti ‑hi la a ti 'yri, 'ke Moise 'ba la 'o 'plʋdɛ 'mʋ, 'ɔ nu la hre, 'plɩɩ 'ɔ 'bɛ la tugbɛ. Nɛ‑ kɔ 'lu ɔ 'ba la 'o hre a ‑gbɛ gbo, ‑ɛ die nu, 'ɛ nɩ nahuon, 'bɔ 'wla la 'yii wla, 'bɔ ta la 'le hre a ‑gbɛ ‑wɔn lɛ, 'ke 'le ꞊wlʋ a yekuolɛ 'kwli 'mʋ, ɔ 'nɩ ꞊han la 'kʋ. Kɛ'ɛ nɩ, ɛ di 'mʋ ‑ti, 'ke 'o 'mɔ ‑gbo ‑wɔn, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon. Ʋ di ‑wɛ 'mʋ gbo 'nɩ 'ba, 'ke 'o tu 'yie 'mʋ, 15 ‑ɛ die nu, 'ɛ nɩ nahuon, 'bɔ ta 'le 'mʋ ‑wɔn lɛ, 'ke 'le 'na ꞊wlʋ a yekuolɛ 'kwli 'mʋ, Nyɩsʋa 'muo 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le.

16 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa nʋɛ ‑tʋnahuin 'mʋ nɩ 'dɔ. Nɛ‑ nue, 'ɔ ‑ha 'a 'Yuu ‑do, ‑ɛ die nu, 'ɛ nɩ nahuon, 'bɔ kuo ꞊wlʋ ye, ɔ 'nɩ ꞊han 'wan, kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ 'muo 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 17 Nyɩsʋa 'de nɔ 'a 'Yu ‑tʋtʋ ke lee, 'ke bɔ poo ‑tʋnahuin ‑bati lɛ, kɛɛ, 'ke bɔ waa ꞊nʋ, ʋ 'nɩ ꞊han 'wan. 18 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kuo Nyɩsʋa a 'Yu ꞊wlʋ ye, Nyɩsʋa a ‑bati 'die 'le ‑wɛ bɩ klɩ ꞊nɔ. Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'dio ꞊wlʋ ye kuo, ‑ye Nyɩsʋa a ‑bati klo nɩ ‑dodo, ‑ɛ nue, ɔ 'de Nyɩsʋa a 'Yuu ‑do a ‑gbɛ ꞊wlʋ ye kuo. 19 ‑Tɛ Nyɩsʋaa nahuin a ‑bati a lɛpupue nu, nɛ‑ ‑gbo: ꞊Hapʋkɔ, ‑nyrɛ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, 'ɛ di nɔ ‑tʋtʋ ke, kɛɛ, nahuin 'de ‑nyrɛ a ‑gbɛ ‑hʋa. Gbɩgbɩyrɩ, nɩ‑ ʋʋ ‑hʋa, ‑ɛ nue, 'waa nunu‑tɔplɩ nyre lɛ 'yi. 20 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ dɛ 'klan nu, 'a ꞊wlʋ yraa ‑nyrɛ nɩ. Gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri, 'ke ɔɔ 'le gbo nɩ, ‑ɛ nue, ɔɔ pɩ hʋannʋ, 'ke 'a nunu‑tɔplɩ ‑hʋɩn bɩ bi pepe' 'mʋ. 21 Kɛɛ, nahuon 'bɔɔ ꞊hapʋdɛ nu, ɔɔ ye 'mʋɛɛ ‑nyrɛ, ‑ɛ die nu, nahuin 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, 'a nunu‑tɔplɩ, ɔɔ nu, Nyɩsʋa nyi 'nɩ ‑hʋa.»

‑Yusu 'Klɩsʋ a 'dʋ bʋ 'bʋa

22 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, 'ke ʋ mu 'le Sudeblʋgba 'mʋ. ‑Tɛgbi a ‑gbɛ, ɔ ‑hi 'le ti gbi, 'ɔɔ nahuin 'nie 'lu lɛ po. 23 Saan, ɔɔ ‑wɛ nahuin 'lu lɛ po 'nie. Ɔ ‑mɛ ‑ye, 'ke ɔ nɩ 'le Enɔdɩɔ 'mʋ, 'ke 'le Salimʋdɩɔ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑tɛgbi a ‑gbɛ 'nie ‑huo 'o, nahuin 'ʋʋ 'le ꞊nɔ ‑wɔn mu, 'ɔ nyu 'nie 'lu lɛ po. 24 Ti a ‑gbɛ 'yri, ʋ 'dio ꞊jɩ 'mʋ a pue.

25 ‑Ye 'klɛɛ, Saan a ‑naagbopʋ ‑ye, ʋ kɔ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyɔ ‑ye 'hɛɛn, nʋ‑ʋ toto po, 'ke 'o nahuon a bʋɩ a lɛyɩyra a ‑ta 'mʋ, 26 'ʋ mu 'le Saan 'hʋɩn 'mʋ, ʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ, ꞊be ɩ bi 'le ‑mʋ 'mʋ 'kwli, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑mʋ 'hɛɛn ‑nɩ o 'le 'nie, ‑ɛ mɔ Sudɛn a 'nike, ‑ɔ kɔ ‑tɩ ‑n ꞊tu o ‑a mʋ ye, ‑ɛ mɔ, nɔ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya? ‑Ye 'klɛɛ, nahuon a ‑gbɛ, ɔɔ ‑wɛ nahuin 'lu lɛ po 'nie, 'plɩɩ nahuin 'bii, ‑ʋ di wɛn nɔ ‑mʋ ‑wɔn di, 'ke ʋʋ 'le ꞊nɔ ‑wɔn mu, 'ɔ nyu 'nie 'lu lɛ po.»

27 Saan ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Nyɩsʋa, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, nɔ‑ɔ ‑a mʋ 'ɛ nɩ ‑kʋandɛ ‑nyi, ‑a di nu. 28 'Mɔ Saan, 'na ‑kʋan, nɔ‑ mɔ ꞊bo tɔɔ nahuin Waanyɔ a ‑gbɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'le ‑wɔn mu. 'A nɩ ‑gbɛ, a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n le o 'a mʋ nɩ, 'n 'de Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya. 'Mɛ ‑ye, 'n 'nyɛ 'hru, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'a mʋ le, ‑ɛ mɔ, Waanyɔ a ‑gbɛ, ɔɔ 'le 'nɩ di. 29 ꞊Bo pue 'blɩ'mʋpaalɛ a dɛ ye. Nyɩbɛyu ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'blɩ 'mʋ pa, nyrʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn 'blɩ 'mʋ pa, nɔ‑ kʋɔ. Ɛ 'de 'blɩ'mʋpanyɔ a ‑gbɛ a nɩnatumu, ɔ 'de nyrɔ a ‑gbɛ kɔ. Kɛɛ, 'ke ɔɔ 'o 'blɩ'mʋpanyɔ 'hʋɩn 'mʋ nɩ, 'ɔ nyo nʋa ye gbo po, kɔ, 'ɔɔ 'manʋ nu, 'bɔɔ 'a win 'wɔn. ‑Yusu 'we ꞊nɔ 'blɩ'mʋpanyɔ ye, 'mɔ 'we ꞊nɔ 'a nɩnatumu ye, 'a 'manʋ mɔ 'na 'manʋ'ʋ nɩ. Ʋ nʋ‑ 'yie 'le 'mʋ. Nahuin, ʋ 'we ꞊nɔ 'blɩ'mʋpanyrɔ ye. Nɛ‑ nue, 'ʋʋ 'le ‑Yusu ‑wɔn mu. Ɛ 'de 'mɔ, ʋ 'deɛ bʋ di nɔ 'mʋ ‑wɔn. 30 Ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ‑Yusu a 'dʋ bʋ 'bʋa, 'mɛ ‑ye, 'na 'dʋ bʋ ꞊tɩɩ 'le.»

Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ

31 'Ke ‑Yusu ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'ɔ nɩ 'o nahuin 'bii 'lu ye. ‑A ‑mɛ ‑ye, kɛ ‑a kɔ nɔ ‑tʋtʋ ke. Nɛ‑ nue, ꞊aa ‑tʋtʋ ke a ‑tɔplɩ ke 'prɛɛ. Ɔ ‑mɛ ‑ye, 'ke ɔ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ. 32 ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, ɔ 'ye, kɔ, ɔ 'wɔn, nɩ‑ kɔ ‑tɩ ɔɔ ‑wɔn lɛ na. Kɛɛ ‑ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ꞊wlʋ ye, ʋ 'de ‑huo. 33 Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ꞊wlʋ ye, ʋ nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 34 ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa lee nɔ ‑a mʋ ‑wɔn, Nyɩsʋa a win, nɩ‑ ɔɔ ‑wɔn lɛ na, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ ‑nyi ꞊nɔ 'a ‑Hihiu 'bii nɩ. 35 Nyɩsʋa nʋɛ 'a 'Yu a ‑gbɛ 'mʋ nɩ. Nɛ‑ nue, 'ɔ ‑nyi ꞊nɔ ‑tɔplɩ 'bii, ɔ 'mui win ke kɔɔ. 36 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kuo Nyɩsʋa a 'Yu a ‑gbɛ ꞊wlʋ ye, ‑ye ɔ kɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. Kɛɛ ‑ye nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'dio ꞊wlʋ ye kuo, 'plɩɩ 'bɔ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o ꞊nɔ, ‑ye ɔ 'de 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ kɔ, kɛɛ, Nyɩsʋa a yrʋ, nʋ‑ dio yɛ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo.

4

‑Tɛ ‑Yusu 'prɛɛ la 'le Samalikʋɛyrɔwlʋ ‑wɔn

1 Falisi꞊tumu a nahuin, ʋ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu nue nɩ, nahuin 'ʋ nyo ‑wɔn naa, kɔ, 'ɔ nyu 'nie 'lu lɛ po, 'plɩɩ nahuin a ‑gbɛ, ʋ ‑huo nɩ, 'ʋ ‑hi 'o Saan a nahuin 'mʋ. 2 Kɛɛ, 'ke 'le ‑tɛɛkɔ 'kwli 'mʋ, ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ 'nɩ po ꞊le nahuin 'nie 'lu lɛ, kɛɛ, 'a ‑naagbopʋʋ nɩ, ‑ʋʋ nahuin 'nie 'lu lɛ po. 3 ‑Tɩ ꞊nʋ, nahuin ꞊tu, ‑tɛ ‑Yusu 'wɩn, ‑ye ɔ ‑hɔn 'le Sudeblʋgba 'mʋ nɩ, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ 'le Galileblʋgba 'mʋ mu. 4 Samaliblʋgba, nɔ‑ ʋ kɔ bʋ 'bɛ ꞊tɩɔ, 'plɩɩ ʋ 'mʋ 'le Galileblʋgba 'mʋ nyre.

5 ‑Tɛ ʋʋ 'klɛɛ Samaliblʋgba ꞊tɩɔ 'bɛ, ‑ye 'ke ʋ nyre 'o 'dɩɔ ꞊de ꞊hlɔn. 'Dɩɔ a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Sika. 'Ke 'o ‑tɛgbi a ‑gbɛ, 'ke ‑Juukʋɛ a bu gblaka Sakɔbʋ a ‑ci nɩ 'o, ɔ ‑nyi la 'a 'yu Sosɛfʋ. 6-8 'Ke 'le ‑ci a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'ke Sakɔbʋ 'bluu la 'o 'nɩhʋɔ. ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'o 'nɩhʋɔ a ‑gbɛ wien, 'ke ‑Yusu a ‑naagbopʋ hio 'o gbo, 'ʋ mu 'le 'dɩɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ didi‑tɔplɩ ‑tɔ. ‑Yusu ‑mɛ ‑ye, 'a 'klɩ ‑wɛ 'le ꞊le, 'ke 'o 'hru ꞊nʋ, ʋʋ na a ‑ta 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'ɔ nɩ 'o 'nɩhʋɔ a ‑gbɛ nʋa 'mʋ gbo. Ti a ‑gbɛ 'yri, 'yrʋ nyra gbo.

Ɔ ‑do bɔ nɩ 'klɛɛ 'o gbo, ‑ye Samalikʋɛyrɔwlʋ ꞊de, nɔ‑ di 'nie 'pi wɔn. ‑Ye kɛ ‑Yusu nyo ye po, ɔ nɔ: «‑Nye 'mʋ 'nie, ꞊bo 'na!» 9 ‑Ye nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «‑Mbe', ‑mɔ mɔ ‑Juukʋɛyu, 'plɩɩ ꞊nɩɩ 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ Samalikʋɛyrɔwlʋ 'nie ‑hʋa.» 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑Juukʋɛ, ʋ kɔ Samalikʋɛ 'hɛɛn, ʋ nyinyre lɛ. 10 Kɛ ‑Yusuu 'klɛɛ ꞊nɔ ye po: «'Bɩa ꞊nɩ yi wɛn dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa nahuin ‑nyi, kɔ, ꞊nɩ yi wɛn ‑wɛ 'mɔ ‑gbo, ‑ɔɔ ‑mʋ 'nie ‑hʋa, ‑ye ‑mɔɔ nɩ, ‑ɔ di wɛn 'mʋ 'nie ‑hʋa. 'Mɛ ‑ye, 'niedʋ ꞊nʋ, ‑ɛɛ nahuon 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, nɛ‑ 'n di wɛn ‑mʋ ‑nyi.»

11 ‑Ye nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ nɔ: «Nyɩbɛyu o, ‑n 'de 'nie'piidɛ ꞊de kɔ, 'plɩɩ ‑ye 'hʋɔ ‑gbo, ɔ hren 'mʋ gbo. ‑Be' ‑n ‑wɛ 'le ‑bo nu 'nie a ‑gbɛ a 'pipie 'le? 12 ‑A nɩ bu gblaka Sakɔbʋ, nɔ‑ hie ‑a mʋ 'nɩhʋɔ ‑gbo lɛ. 'A ‑gbɛ, ɔ 'na 'a 'nie nɩ, ɔ kɔ 'a 'yuo꞊pli 'hɛɛn, 'a 'wlugba‑tɔplɩ 'ɩ 'na ‑wɛ 'nie a ‑gbɛ. ꞊Be ‑n pui ‑tɛɛ, ‑mɔ nɩɔ 'o 'lu ye?» 13 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ di 'nɩhʋɔ ‑gbo a 'nie 'na, 'nie'natʋ dio lele 'nɩ nu. 14 Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ 'niedʋ ꞊nʋ 'na, 'n di ꞊nɔ ‑nyi, gbegbe, 'nie'natʋ 'deɛ bʋ nuo 'klɛɛ lele. ‑Ɛ nue, 'niedʋ ꞊nʋ, 'n di ꞊nɔ ‑nyi, ɛ di ye 'we 'nie ꞊nʋ, ‑ɛɛ 'le ‑tʋtʋ gbo 'mʋ ‑hɔn ti a pɛpɛ, ‑ɛɛ nahuon a ‑gbɛ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le.»

15 ‑Ye nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ nɔ: «‑Nye 'mʋ 'niedʋ a ‑gbɛ, ‑ɛ die nu, 'nie'natʋ 'nɩ ꞊han 'klɛɛ lele 'mʋ nu, kɔ, 'nɩ ꞊han 'klɛɛ lele nɔ 'nɩhʋɔ ‑gbo wien di, 'nie'pi‑tɩ.» 16 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Mu ‑bo da ‑na tɔ, ɔ kɔ ‑mʋ 'hɛɛn ba di 'le!» 17 ‑Ye nyrʋgba nɔ: «'N 'de tɔ kɔ.» ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'A ‑tɛɛ, nɛ‑ɛ nɩ. ‑N 'de tɔ kɔ, 18 ‑ɛ nue, ‑bo kɔ tɔ, ‑bo kɔ tɔ, ɛ ‑wɛ 'klɛɛ 'le tɔnʋʋ ꞊hun, 'plɩɩ ‑ye, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑mʋ 'hɛɛn‑ nye 'mʋ na, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ɔ 'de ‑na tɔ.»

19 ‑Ye nyrʋgba ꞊nʋ, ɔ nɔ: «'N nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔɔ nɩ. 20 ‑A mʋ Samalikʋɛ a bunʋ, 'ke 'le dʋgba ꞊nʋ 'lu, 'ke ʋʋ 'le Nyɩsʋa daa, kɛɛ, 'a mʋ ‑Juukʋɛ, a nɔ 'nɩ, Nyɩsʋa a daalɛɛ ‑do, nɛ‑ mɔ Jrusrɛdɩɔ.» 21 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Nyrʋgba o, ‑tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ꞊tu, pui ‑tɛɛ. Ti di 'o 'nɩ nyre, ‑ɩ kɔ 'yri a 'nɩnɩ di 'o lele dʋgba ꞊nʋ 'lu ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa daa, kɔ Jrusrɛ 'mʋ. 22 'A mʋ Samalikʋɛ, Nyɩsʋa ꞊nʋ, aa da, a 'dio yi. Kɛɛ, ‑a mʋ ‑gbo, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑aa da, ‑a yio nɩ, ‑ɛ nue, 'ke Nyɩsʋaa 'le ‑Juukʋɛ 'mʋ naa, 'ɔɔ nahuin waa. 23-24 Ti di 'o 'nɩ nyre, 'plɩɩ ti a ‑gbɛ 'ɩ nyre 'o ‑dodo, ‑ɩ kɔ 'yri Nyɩsʋa a ‑Hihiu di 'o nahuin 'klɩ ‑nyii, 'ke bʋ da ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa, 'ke 'o 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑tʋnahuin ‑tɩ a ‑tɛɛ tɔɔ. ‑Tɛ ‑a nɩ Bu Nyɩsʋaa ‑hʋa nahuin bʋ nu 'a dɩda, kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ. Nyɩsʋa mɔ ‑Hihiu. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nye ‑hʋa, ‑bʋ da Nyɩsʋa, 'a ‑Hihiu kɔ bʋ nɩ 'o ꞊nʋ ke 'mʋ. 'A ‑Hihiu a ‑gbɛ, ʋ nye ‑tʋnahuin 'nɩ tɔɔ, ‑tɛ Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ nɩ 'mʋ.»

25 ‑Ye nyrʋgba ꞊nʋ, ɔ nɔ: «'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ‑a mʋ ye ya, ɔ kɔ bɔ di 'le. 'Bɔ di 'le, ‑ye ɔ di ‑a mʋ ‑tɔplɩ 'bii klɛ 'nɩ ‑hɩhɩa.» 26 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Mɔ nɩ gbo mɔ, ‑ɔ kɔ ‑mʋ 'hɛɛn‑ 'prɛ.»

27 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ‑Yusu a ‑naagbopʋ ‑nɩ wɛn, ‑ʋ mu wɛn 'dɩɔ 'mʋ, ʋ nyre 'o ꞊o. Ɩ saka ꞊nʋ nɩ, ‑tɛ ‑Yusu kɔ nyrʋgba 'hɛɛn, ʋʋ toto po. Kɛɛ, 'waa nahuon ꞊de 'de wlɔn ꞊gba, ‑ɛ mɔ: «‑Tɩ tio‑ ‑n nyo wlɔn ꞊gba 'le?» kɔ, «‑Tɩ tio‑ ɔ kɔ ‑mʋ 'hɛɛn, aa ꞊tu 'le?»

28 Nyrʋgba ‑mɛ ‑ye, ɔ hie 'o 'a 'nɩya gbo, 'ɔ gba cigbɛi, 'ɔ mu 'dɩɔ 'mʋ, 'ɔ le nahuin, ɔ nɔ: 29 «Ba di 'le, a 'mʋ nahuon ꞊de 'ye. Nɔ‑ le 'mʋ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, 'n nu lɛ. ꞊Be ɛ ‑wɛ 'le bɛ 'ya Waanyɔ ꞊nʋ 'mʋ nɩ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ‑a mʋ ye ya?» 30 ‑Ye nahuin a ‑gbɛ, ʋ ‑hɔn 'le 'dɩɔ 'mʋ nɩ, 'ʋ muo 'le 'hʋɩn 'mʋ.

31 ‑Tɛ nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'de wɛn 'le a die, ‑ye ‑Yusu a ‑naagbopʋ, ʋ nyo lɛ 'nɩ 'batɩ, ʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, di dɛ 'plɩɩ.» 32 Kɛɛ ‑ye ɔ nɔ: «'N kɔ dididɛ ꞊de, a 'de yi.» 33 ‑Ye 'a ‑naagbopʋ wlɔn lɛ 'nɩ ꞊gbʋgba, ʋ nɔ: «꞊Be ꞊ɔ ꞊de yɔ dididɛ ye ‑le?» 34 ‑Ye ɔ nɔ: «'Na dididɛ, nɛ‑ mɔ ꞊bo nu Nyɩsʋa, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ 'klɔ ‑gbo ke a kewɛɛnlɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ ꞊bo ‑yra ‑kʋan ꞊nʋ 'lu, ɔ ‑nyi 'mʋ, ꞊bo nu. 35 ‑A 'brikʋɛ nɔ 'nɩ: ꞊Nɩ 'dɔ ꞊gbla, yakʋɛɛ ‑hɛn 'bɛ ꞊cɛ, ‑ye ‑n nyo 'nɩ 'cɛ. Kɛɛ, 'mɛ ‑ye, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le: Ba 'ba 'yii 'mʋ, ba ta 'le ‑ci klɛ. ꞊Gbla ꞊hlu nɩ ‑dodo. Ɔ ‑wɛ 'le 'cɩcɛ.» (Ɛ 'we ꞊nɔ ye, nahuin ‑gbo, ‑ʋ nyo 'le 'hʋɩn 'mʋ di, ‑ʋ ‑wɛ ‑wɔn, 'ke ‑bʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, nʋ‑ kɔ ‑tɩ ɔɔ ꞊tu.) 36 «‑Kʋannunyɔ ꞊nʋ, ‑ɔɔ ꞊gbla 'cɛ, ɔ kɔ 'a nɩ 'pɛɛlɛ nɩ. 'A ‑kʋan a ‑gbɛ, nɔ‑ nye nu, nahuin 'ʋʋ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ kɔ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. ‑Ye 'klɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ ꞊gbla 'dɔ, kɔ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ nyo 'cɛ, ʋ di 'mʋ lɛ bibi 'yi, ʋ 'mʋ 'manʋ nu. 37 ‑Talʋdʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ lɛ po: ꞊Ʋ ‑yee 'dɔ ꞊gbla, ꞊ʋ ‑ye 'ʋ nyo 'cɛ, ʋ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 38 'N lee 'le 'a mʋ ke ‑ci ‑ye, ‑ɛ kɔ ‑kʋan a 'de o nu, kɛɛ, ‑ɛ kɔ ꞊gbla aa 'klɛɛ 'cɛ. ꞊Ʋ ‑ye, nʋ‑ nu o ‑ci a ‑gbɛ a ‑kʋan, a ‑mɛ ‑ye, 'aa 'klɛɛ 'a ꞊gbla 'cɛ.»

39 Samalikʋɛ ‑nɩ wɛn, ‑ʋ nɩ 'le 'dɩɔ ‑nɩ wɛn 'mʋ, 'waa nahuin 'plɔplɔ kuo ‑Yusu ye ꞊wlʋ, ‑ɛ nue, kɛ nyrʋgba ꞊nʋ, ɔ po ꞊nʋ ye: «Nahuon ‑gbo, nɔ‑ le 'mʋ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, 'n nu lɛ.» 40 Nɛ‑ kɔ ‑tɩ, ‑tɛ Samalikʋɛ a ‑gbɛ, ʋ nyre 'klɛɛ 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, 'ʋ nyo lɛ 'batɩ, 'ke bɔ nɩ 'le ꞊nʋ ‑wɔn, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ɔ wɛɛn ke, 'ɔ ‑hi 'le ‑nyrɔwɩɩ 'hɔn. 41 Nahuin 'plɔplɔ ‑ye kuo ꞊wlʋ ye, 'ke 'o ‑tɩ ꞊nʋ, ɔ ꞊tu a ‑ta 'mʋ. 42 Kɛ ʋʋ 'klɛɛ nyrʋgba ꞊nʋ ye po, ʋ nɔ: «‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ɛ 'de ‑tɩɩ ‑do ‑gbo, ‑n ꞊tu ‑a mʋ ye a ‑tɩ, ‑a 'dio ꞊wlʋ ye kuo, kɛɛ, ‑a kuo ye ꞊wlʋ, ‑ɛ nue, ‑a nɩ ‑gbɛ, ‑a 'wɔn 'a win nɩ, kɔ, ‑a kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, nɔ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'klɔ ‑gbo a nahuin waa.»

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la nyɩgblaka ꞊de a 'yu a 'kʋɛ

43 'Plɩɩ ɔ 'mʋ 'o ‑nyrɔwɩɩ 'hɔn mu ‑hi, 'ke 'o ‑tɛgbi a ‑gbɛ, ‑ye 'ke ɔ mu 'le Galileblʋgba 'mʋ. 44 'A ‑gbɛ, ɔ ꞊tui o nɩ, ‑ɛ mɔ: «Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ 'bɔ nɩ 'le 'a 'brikʋɛ ‑hɛyri, ‑ye ʋ 'nɩ ꞊tuo ꞊le 'o.» 45 Kɛɛ, Galileblʋgba a nahuin a ‑gbɛ, ʋ mu o ke lɛ'mimre ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ Pakɩ, 'ke 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, 'ʋ 'ye o ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑Yusu nu o. Nɛ‑ nue, ‑tɛ ‑Yusu nyre 'klɛɛ 'le Galileblʋgba 'mʋ, nahuin 'ʋ 'blo kwa ‑tɛɛ. 46 ‑Ye 'ke ɔ mu 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Kana. 'Ke 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke ɔ nuu la 'o 'ŋmilɛkadɛ, 'nie 'ɛ ‑hɛ la ‑wiin.

‑Ye 'klɛɛ, ɛ kɔ la nyɩbɛyu ꞊de. Ɔ mɔ 'blʋgba a 'kɩɩn a ‑kʋannunyɔ gblakaa nɩ, 'ɔ nɩ la 'le Kapɛnaɔdɩɔ 'mʋ, 'ke 'le Galileblʋgba 'mʋ. Ɔ kɔ la 'yu nyɩbɛyu. Nɔ‑ kɔ 'hʋɩɩn‑ hren. 47 ‑Tɛ nyɩgblaka a ‑gbɛ, ɔ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, 'ke ‑Yusu ‑hɔn 'le Sudeblʋgba 'mʋ, 'ɔ mu 'le Galileblʋgba 'mʋ, ‑ye ɔ ‑hɔn 'le 'a 'dɩɔ 'mʋ nɩ, 'ɔ mu 'le ‑Yusu ‑wɔn, 'ɔ 'bɔtɩɔ lɛ, ɔ nɔ: «Di 'le 'na 'dɩɔ Kapɛnaɔ 'mʋ, ꞊mʋ 'na 'yu a 'kʋɛ ‑wɔ. Ɔɔ ‑hʋa bɔ 'kʋ.»

48 ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nɔ ye po: «Ɛ 'we ꞊nɔ ye, a 'kɩɛ 'die 'le a ‑wɛɛ ba kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, 'bɩa 'ba 'nɩnɩ 'ye 'ŋmilɛka‑tɔplɩ gblakɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ nu.» 49 ‑Ye nyɩgblaka a ‑gbɛ, ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, di 'le 'na 'dɩɔ 'mʋ, 'na 'yu 'nɩ ꞊han 'kʋ.» 50 ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nɔ ye po: «‑N ‑wɛ 'le ‑bo mu nɩ. ‑Na 'yu 'kɩɛ die 'klɔ nɩ.» ‑Tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu ꞊tu ꞊nɔ ye, ɔ kui ye ꞊wlʋ, 'ɔ mu.

51 Ɔ nɩ 'hru wlɔn, 'a ‑kʋannunyʋ 'ʋ dio ye 'mʋ 'bɛ wɔn, ʋ nɔ: «‑Na 'yu nɩ 'klɔ.» 52 ‑Ye ɔ ꞊gbʋ wlɔn, ɔ nɔ: «Ti tio‑ kɔ 'yri 'a 'hʋɩn 'kee 'le?» ‑Ye ʋ nɔ: «‑Dina bɔ bi 'tʋ 'le, 'a ‑haawɔɔ ‑do bɔ ‑hi 'tʋ, ‑ye 'a 'hʋɩn 'kee 'tʋ nɩ.» 53 ‑Ye ɔ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑Yusu lee 'tʋ 'o ꞊nɔ, ‑ɛ mɔ, 'a 'yu 'kɩɛ die 'klɔ nɩ, 'kee nɩ, 'a 'yu a ‑gbɛ a 'hʋɩn 'kee 'tʋ 'o. ‑Ye ɔ bi 'le ye, ɔ kɔ 'a kayugbokʋɛ 'hɛɛn, ʋ kuo ‑Yusu ye ꞊wlʋ.

54 ‑Yusu bɔ ‑hɔn 'le Sudeblʋgba 'mʋ, bɔ mu 'le Galileblʋgba 'mʋ, bɔ nu 'ŋmilɛkadɛ, 'a 'wɩɩ 'hɔn a dɛ'ɛ nɩ.

5

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la lɛ‑yɩyrɛnyɔ a 'kʋɛ

1 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye ‑Juukʋɛ, ʋʋ ke mu lɛ'mimre, 'ke 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ. 'Ke ‑Yusu mu ‑wɛ 'le. 2 Paalɛ ꞊de nɩ 'o, ‑ɛ kɔ 'yri ʋʋ 'o naa, 'ʋʋ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ pa. Ʋ nye daa Blablɔ a Paalɛ. 'Ke 'o paalɛ a ‑gbɛ 'hʋɩn 'mʋ, 'ke 'wlo ꞊de nɩ 'o, nahuin 'blu la. 'Wlo a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Betesada, 'ke 'le ‑Juukʋɛwin 'kwli 'mʋ. Nɛ‑ kɔ nʋa 'mʋ, ʋ poo 'o papʋɛii ꞊hun. 3 'Ke 'le papʋɛi a ‑gbɛ gbo, 'hʋɩnhrennyʋ 'plɔplɔ pɛ 'le gblɛ, 'yiisuanyʋ, bʋɩklanyʋ, kɔ lɛ‑yɩyrɛnyʋ. [Ʋ nye 'nɩ ‑pre, 'ke 'nie bɛ po ꞊tablɔ, 4 ‑ɛ nue, ɛ kɔ ti, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊de, 'ɔɔ 'le ꞊tɩ, 'ɔ nye ꞊gbɔti, ‑ɛ die nu, ɛ 'mʋ ꞊tablɔ po. 'Ɛ nɩ ti, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ 'bɔ ꞊gbɔtie, 'bɛɛ 'klɛɛ ꞊tablɔ po, ye‑hɛhʋɩnhrennyɔ, ‑ɔ di 'le ꞊tɩ, ‑tɛ 'a 'kʋɛ bɛ nɩ 'mʋ, ɛ kɔ bɛ ‑wɛ.]

5 Ti a ‑gbɛ 'yri, ɛ kɔ ‑wɛ 'hʋɩnhrennyɔ ꞊de, 'ɔ nɩ 'le 'a 'bienʋ ‑hɛyri. ‑Tɛ 'a 'hʋɩn ‑tʋa la 'le hinhren gbo, ɛ ‑wɛ 'klɛɛ 'le 'yrɩ a (38) ꞊wlʋ ꞊tu 'o ‑pu ꞊tu 'o ‑yehɛn‑yehɛn. 6 ‑Tɛ ‑Yusu nyre 'o, ‑ye ɔ 'ye nahuon a ‑gbɛ nɩ, ‑ɔ pɛ gbo. Ɔ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ 'a 'hʋɩn ‑tʋa la 'le hinhren gbo, ɛ ‑wlɛn gbo. ‑Ye ɔ ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: «꞊Be ‑n nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ‑na 'kʋɛ bɛ ‑wɛ?» 7 ‑Ye 'hʋɩnhrennyɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, 'n 'de nahuon ꞊de kɔ, ‑bɔ ꞊tɩɔ 'le 'mʋ 'nie ‑wɔn, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɛɛ 'o ꞊tablɔ po. 'Bɩa 'nɩ ‑hʋa ꞊bo ꞊tɩ wɛn 'le, ‑ye ꞊ɔ ‑ye ‑hi 'mʋ ye.» 8 ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nɔ ye po, ɔ nɔ: «'Ba ye 'mʋ, ‑bo 'ba ‑na 'craka 'mʋ, ‑bo na!» 9 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye 'a 'kʋɛ ‑wɛ nɩ, 'ɔ 'ba 'a 'craka 'mʋ, 'ɔ ‑tʋa nɩna gbo.

Kɛɛ ‑ye dɛ a ‑gbɛ, ‑Juukʋɛ a ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋʋ nɩ, 'ke ɛ mue 'lu ‑wɔn. 10 ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ʋ 'ye nahuon a ‑gbɛ nɩ, ‑ɔ kɔ 'kʋɛ ‑wɛ, 'ʋ lo, ʋ nɔ: «Kɛkɛ a ‑nyrɔwɔ ‑gbo, ɔ mɔ kɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ'ɔ nɩ. 'A ‑tɩ, ‑n 'de ye blɛ ‑bo 'ble ‑na 'craka ‑wuwle‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'mʋ. Ɛ mɔ ‑kʋaan nɩ, 'plɩɩ ‑ye ɩ ꞊ŋa nɩ.» 11 ‑Ye ɔ nɔ: «Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ ‑wɔ 'na 'kʋɛ, nɔ‑ le 'mʋ, ꞊bo 'ba 'na 'craka 'mʋ, ꞊bo na.» 12 ‑Ye ʋ nɔ: «Nahuon tio‑ le ‑mʋ, ‑bo 'ba ‑na 'craka 'mʋ, ‑bo na?» 13 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'kʋɛ ‑wɛ, ɔ 'de ‑Yusu yi, ‑ɛ nue, ‑Yusu mu nɩ 'tata a ti 'yri, nahuin ‑huohui ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o a ‑tɩ.

14 ‑Tɛ ɛ gba ti gbi, ‑ye 'ke ‑Yusu yɔ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo. Kɛ ɔɔ ꞊nɔ ye po, ɔ nɔ: «'Ye kɛ, ‑na 'kʋɛ ‑wɛ nɩ. ꞊Nɩ nu 'le 'klɛɛ lele dɛ 'kuku, ‑ɛ die nu, ꞊sʋɛ a 'yiye ꞊nʋ, ‑ɛ ‑hi 'a dɛ ‑gbo wlɔn, ‑n 'ye, ɛ 'nɩ ꞊han ‑mʋ yɛ.» 15 ‑Ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ mu nɩ, 'ɔ le ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu'u nɩ, ‑ɔ ‑wɔ 'a 'kʋɛ.

16 Kʋɛ 'o ti a ‑gbɛ 'yie 'mʋ gbo, ‑ye ʋ ‑tʋa ‑Yusu a bʋɩ a lɛ꞊mʋmɔ gbo, ‑ɛ nue, ‑Yusu ‑wɔ nahuon a 'kʋɛ, ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ. 17 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu ‑hɩhɩʋ klɛ, ɔ nɔ: «'Na Bu, ɔɔ nu ‑kʋan 'ɛ nɩ ti. 'Na ‑gbɛ, dɛɛ ‑do, nɛ‑ɛ nɩ.» 18 ‑Tɛ ‑Yusu po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ a ‑gbɛ, ʋʋ lele lɛ ꞊mɔ 'hru, 'ke bʋ 'lɔ, ‑ɛ nue, ɔ ꞊tui nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ mɔ 'a Bu, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɔ nɔ 'nɩ, ɔ kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn, ʋ wɛɛn nɩ. Ɛ 'de bɔ 'wla ‑wuwle‑nyrɔwɔ a tetee ‑do a ‑tɩ, ʋ 'nɩ ꞊mɔ ꞊le 'a 'lɩla lɛ.

Nyɩsʋa, ɔ ‑nyi 'a 'Yu 'klɩ 'bii nɩ

19 ‑Tɩ ꞊nʋ, ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ʋʋ ‑Yusu yɛɛ, 'ɔ nyu klɛ ‑hɩhɩa, ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, 'n ‑do, 'n 'de 'le dɛ ꞊de a nunue 'le ‑wɛ. Dɛ 'nɩɩ 'ye, 'na Buu nu, ɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ 'nɩɩ nu. ‑Tɔplɩ 'bii, 'na Buu nu, 'n nyi ‑wɛ 'nɩ nu. 20 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'na Bu nʋɛ 'mʋ 'mʋ nɩ, 'ɔɔ 'mʋ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ tɔɔ, 'a ‑gbɛ, ɔɔ nu. Ɔ di lele 'mʋ 'nɩ le, ꞊bo nu 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ‑ye, ‑ɩ ‑hi 'o 'a dɛ ‑gbo 'mʋ, 'n nu, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ɩ 'mʋ 'a mʋ saka. 21 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'na Buu nu, 'ɔɔ 'le nahuin 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri ‑ha, 'ɔ nyu 'klɔ ‑ha, kɛ 'nɩɩ nu, 'nɩɩ nahuin ꞊nʋ 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, 'nɩɩ ‑hʋa ꞊bo ‑nyo. 22 'Ya 'o lele 'lu, 'na Bu 'nɩ poo ꞊le nahuon ꞊de ‑bati lɛ, kɛɛ, ɔ ‑nyi 'mʋ 'klɩ 'bii nɩ, 'ke ꞊bo poo nahuin ‑bati lɛ, 23 ‑ɛ die nu, nahuin 'bii, ʋ 'mʋ 'mʋ 'o ꞊tuu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋʋ 'na Bu a 'o꞊tuulɛ nu. Nahuon ‑gbo, ‑ɔ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o 'mʋ, ɛ 'we ‑wɛ ꞊nɔ ye, 'na Bu, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ 'klɔ ‑gbo ke, nɔ‑ ɔ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o.

24 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ 'na win nʋa ye gbo po, kɔ, 'bɔ kuo 'na Bu ꞊wlʋ ye, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ ‑tʋtʋ ke, nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ kɔ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. ‑Bati 'deɛ bɩ klo, kɛɛ, ɔ ‑hɔn 'le 'kʋkʋɛ wlɔn 'mʋ nɩ, 'ɔ pa 'le 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 25 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, ti di 'o 'nɩ nyre, 'plɩɩ ti a ‑gbɛ 'ɩ nyre 'o ‑dodo, ‑ɩ kɔ 'yri 'kʋkʋnyʋ di 'o 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu a win 'wɔɔn, kɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ di 'na win 'wɔn, ʋ di kɔ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 26 'Na Bu kɔ 'klɩ, 'ke bɔ nue, nahuin 'mʋ 'klɔ nɩ. 'Klɩɩ ‑do a ‑gbɛ, nɩ‑ ɔ ‑nyi 'mʋ, 'ke ꞊bo ‑nyi nahuin 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, 27 'ɔ ‑nyi ‑wɛ 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon 'klɩ, 'ke ꞊bo poo nahuin ‑bati lɛ. 28 Ɛ nɩ saka 'le 'a mʋ, ti di 'o 'nɩ nyre, ‑ɩ kɔ 'yri nahuin 'bii ‑gbo, ʋ ‑ha 'o lɛ, ʋ 'mʋ 'na win 'wɔn. 29 'Bʋ 'wɔn 'na win a ‑gbɛ, ‑ye ʋ di 'le 'dɛɛi wlɔn 'mʋ lɛ 'nɩ ‑hɔn. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nu ꞊hapʋdɛ, ʋ di kɔ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nu dɛ 'klan, ‑bati diu 'nɩ klɩ.

30 'N ‑do, 'n 'de 'le dɛ ꞊de a nunue 'le ‑wɛ, Nyɩsʋa 'bɔ 'de 'mʋ 'a 'klɩ ‑nyi. 'Bɩa 'nɩɩ nahuon ꞊de a ‑bati 'bɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa 'na leelɛ nu, kɛ 'nɩɩ 'a nunue nu. 'Nɩɩ po ‑tɛɛ a ‑bati, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ ‑tʋtʋ ke, dɛ ꞊nʋ, ɔɔ ‑hʋa ꞊bo nu, nɛ‑ 'nɩɩ nu ‑tɛɛ. Ɛ 'de dɛ ‑gbo, 'na ‑gbɛ, 'nɩɩ ‑hʋa, 'nɩ nue ꞊le.»

Nyɩsʋa, nɔ‑ lee nɔ ‑Yusu 'klɔ ‑gbo ke

31 Kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «'Bɩa 'n ‑do, 'nɩ nyi wɛn ꞊tu, nahuon a gblo tio‑ 'n 'ya 'mʋ, ‑ye nahuin, ʋ 'deɛ bʋ yrie wɛn, ‑ɛ mɔ, 'nɩɩ ꞊tu ‑tɩ a ‑tɛɛ. 32 Kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ nyi ꞊tu, nahuon a gblo tio‑ 'n 'ya 'mʋ, 'plɩɩ 'n yie nɩ, ‑tɩ ꞊nʋ, ɔɔ ꞊tu, 'ke 'o 'mʋ ke, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 33 A ‑mɛ ‑ye, a tɛ gbo nahuin, 'ke 'le Saan Batisɩ ‑wɔn, 'ɔ ꞊tui ‑wɛ 'a mʋ ye, nahuon a gblo tio‑ 'n 'ya 'mʋ. 34 Ɛ 'die 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, 'nɩɩ lɛ ꞊mɔ nahuon, ‑ɔ nyi ꞊tu, nahuon a gblo tio‑ 'n 'ya 'mʋ. Kɛɛ, 'n nye 'nɩ nu, 'ke ba ‑hie Saan a dɛ 'lu ‑wɔn lɛ, ‑ɛ die nu, a 'mue 'mʋ lɛ yrii, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, ɔɔ ‑hʋa bɔ waa 'a mʋ. 35 Saan a ‑gbɛ, ɔ 'we la ꞊nɔ 'napɩ ye, ‑ɛ nye la nu, nahuin 'ʋʋ lɛ yrii. 'Ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ, aa la nu 'manʋ, 'ke 'o dɛ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ.

36 Ɛ kɔ ‑wɛ ‑tɔplɩ ‑ye, 'ɩ nɩ 'o, 'ɩ ‑hi Saan a pupowin wlɔn. Nɩ‑ mɔ 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ nu, 'ke 'le 'na Bu a 'klɩ 'kwli 'mʋ. 'Ŋmilɛka‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ nye nahuin 'nɩ tɔɔ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, 'na Bu, nɔ‑ lee nɔ 'mʋ 'klɔ ‑gbo ke. 37 'Plɩɩ 'na Bu ꞊nʋ, ‑ɔɔ lee nɔ 'mʋ, ɔ nyi ‑wɛ 'nɩ ꞊tu, nahuon a gblo tio‑ 'n 'ya 'mʋ. A 'de ‑hlɩn 'a win a 'wɛɛn, kɔ, a 'dio ‑hlɩn ‑wɛ a 'yee. 38 A 'nɩ ꞊tu ꞊le 'a win gbo, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑ɛ nue, a 'de 'mʋ ꞊wlʋ ye kuo, 'mɔ ‑gbo, ɔ lee nɔ 'klɔ ‑gbo ke. 39 Aa Nyɩsʋacrɩɩnɩɛi 'nɩ 'nyɩ, ‑ɛ nue, a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, nɩ‑ɩ 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ tɔɔ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋacrɩɩnɩɛi a ‑gbɛ, nɩ‑ɩ 'na ‑tɩ ꞊tu. 40 Kɛɛ ‑ye a 'nɩ ‑hʋa ꞊le ba di nɔ 'mʋ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ ‑nyi.

41 A nɔ 'nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n nye lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ke nahuin bʋ baa 'mʋ. Kɛɛ, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. 42 A ‑mɛ ‑ye, a nɩ 'dɔ. 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, a 'de Nyɩsʋa 'mʋ nʋɛ. 43 'Na Bu lee nɔ 'mʋ 'a mʋ ‑hɛyri, kɛɛ, a 'nɩ ‑hʋa ꞊le ba 'ble 'mʋ kwa. Kɛɛ, nahuon 'bɔ di 'le, 'ke 'le 'a ‑gbɛ a 'klɩ 'kwli 'mʋ, ‑ye a 'blo kwa. 44 A nʋɛ 'mʋ nɩ, 'ke 'a nɩ 'bienʋ bʋ baa 'a mʋ. Kɛɛ, a 'nɩ ꞊mʋɛ ꞊le lɛ, 'ke Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋaa ‑do, bɔ baa 'a mʋ. 'Bɩa 'ba nɩ lɛ 'mʋ, ‑ye a 'die 'le ‑wɛ ba kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye. 45 Kɛɛ, a nɩ 'ye 'le, ‑ɛ mɔ, 'n di 'a mʋ yɛɛ ‑tɩ, 'ke 'o 'na Bu ye. 'A winwlɔn‑hɛnyɔ Moise ꞊nʋ, a kuo ꞊wlʋ ye, nɔ‑ di 'a mʋ ‑tɩ yɛɛ. 46 'Bɩa 'bɛ mɔ wɛn ‑tɛɛ, 'ba kuo wɛn Moise ꞊wlʋ ye, 'na ‑gbɛ, a di wɛn ‑wɛ 'mʋ ye kuo ꞊wlʋ, ‑ɛ nue, Moise, ɔ 'crɩɩ 'na ‑tɩ nɩ. 47 Kɛɛ, ‑tɩ ꞊nʋ, ɔ 'crɩɩ, ‑tɛ a 'di ‑tɛɛ pue, a 'die ‑wɛ 'le ‑wɛ, ba pue 'na win a ‑tɩ ‑tɛɛ.»

6

‑Tɛ ‑Yusu wloo la 'flɔɔ, 'plɩɩ nahuin a 'milowɩɩ ꞊hun 'ʋ dio la, 'ʋ ꞊mra la

(Matie 14.13-21; Makɩ 6.30-44; Luku 9.10-17)

1 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ ꞊ta nɩ, 'ke 'le Galileblʋgba a 'yru a 'pɩa ꞊nʋ ke. 'Yru a ‑gbɛ, ʋ nyu ‑wɛ daa Tibeliadɩ a 'yru; 2 nahuin 'plɔplɔ 'ʋʋ ‑Yusu ‑wɔn kʋɛ, ‑ɛ nue, 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ꞊nʋ, ɔɔ o nu, 'ɔɔ nahuin a 'kʋɛi ‑wɔ, ʋ 'yi o nɩ. 3 ‑Tɛ ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ nyre 'le, ‑ye 'ke ʋ 'ya 'le dʋgba 'lu, 'ʋ nɩ gbo. 4 Ti ꞊nʋ 'yri, ‑Juukʋɛ a lɛ'mimre, ʋʋ Pakɩ daa, 'a ti 'mʋɛɛ yrɛ. Nɛ‑ nue, nahuin 'plɔplɔ 'ʋ nɩ ‑tuo ke.

5 ‑Yusu bɔ 'ba 'lu ye 'mʋ, ‑ye ɔ 'ye nahuin ‑huohui, 'ʋʋ 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ di. ‑Tɛ ɔ 'yu 'klɛɛ, ‑ye ɔ ꞊gba 'a ‑naagbopʋyu Filipʋ wlɔn, ɔ nɔ: «‑Be' ‑a di 'klɛɛ dididɛ ye 'yee, ‑a 'mue ‑tɔ, nahuin 'bii ‑gbo, ‑ʋ di 'le, ʋ 'mʋ dɛ di?» 6 Ɔ ꞊gbɔ wlɔn, ‑ɛ die nu, ɔ 'mue yi, 'bɩa Filipʋ 'bɔ kuo ꞊wlʋ ye, ‑ɛ nue, 'plɩɩ ɔ 'muo wlɔn mu ꞊gba, dɛ ɔ di nu, ɔ yie nɩ ‑dodo. 7 ‑Ye Filipʋ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Mɔ ꞊betɩ ‑ba kɔ wɛn 'wliblɔ, ‑a 'die 'le ‑wɛ ‑ba ‑tɔ 'flɔɔ, 'ɛ nɩ nahuon bɔ di 'a ꞊tɩɔ 'cicrɛ di.» 8 ‑Ye ‑Yusu a ‑naagbopʋyu Adre, ‑ɔ mɔ Simɔ Piɛlɩ a ‑dɩayu, kɛ ɔɔ 'klɛɛ ‑Yusu ye po, ɔ nɔ: 9 «'Yu nyɩbɛyu ꞊de nɩ mɔ, 'ɔ kɔ 'flɔɔkuii ꞊hun kɔ ‑hriin 'hɔn. Kɛɛ, ɩ 'die 'le ‑wɛ bɩ nu dɛ ꞊de, 'ke 'o nahuin ‑huohui ‑gbo ‑wɔn.»

10 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Ba le nahuin 'bii ‑gbo, bʋ nɩ gblɛ.» ‑Tɛgbi a ‑gbɛ, ‑piti 'plɔplɔ nɩ 'o. 'Ke 'le nahuin 'bii ꞊nʋ ‑hɛyri, nyɩbɛpʋ, ‑ʋ nɩ ‑tuo ke, ʋ ‑wɛ 'le 'milowɩɩ ꞊hun nɩ. 11 ‑Tɛ ʋ nɩ 'klɛɛ 'o ‑piti ke gblɛ, ‑ye ‑Yusu 'ba 'flɔɔ a ‑gbɛ 'mʋ nɩ, 'ɔ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ɔ woo nahuin 'mʋ lɛ, 'ɔ 'ba ‑wɛ ‑hrin 'mʋ, 'ɔ wii ‑wɛ ꞊nʋ 'mʋ lɛ, nahuin 'bii, 'ʋ di 'waa ꞊wlɩ a dɛ, 'ʋ ꞊mra. 12 ‑Tɛ ʋ ꞊mra 'klɛɛ, ‑ye kɛ ‑Yusuu 'a ‑naagbopʋ ye po: «Ba 'tɛ 'flɔɔ꞊tɩɛ 'bii ꞊nʋ lɛ, ‑ɛ hie gbo, 'a dɛ ꞊de 'nɩ ꞊han 'wan.» 13 'Flɔɔkuii ꞊hun ꞊nʋ, ‑Yusu wloo, nahuin di, 'a dɛ, ‑ɛ hie gbo, nɛ‑ ʋ 'tɛ lɛ, 'ʋ 'yie 'le ‑tʋgbɩɩ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn.

14 'Ŋmilɛkadɛ ꞊nʋ, ‑Yusu nu, ‑tɛ nahuin 'ye, ‑ye ʋ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nahuon ‑gbo, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ‑ɔ di la nɔ 'klɔ ke di.» 15 Kɛɛ, ‑Yusu yrie nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ dio 'nɩ klɩ, 'ke 'le 'klɩkɔ 'kwli 'mʋ, ɔ 'muo bodɩɔdɛ ‑nyi. Dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'de ‑Yusu a kewɛɛnlɛ. Nɛ‑ nue, 'ɔ hren ꞊nʋ ‑wɔn, ɔ ‑do, 'ɔ mu 'le lele dʋgba 'lu.

‑Tɛ ‑Yusu na la 'yru ke

(Matie 14.22-33; Makɩ 6.45-52)

16 ‑Wisepepei 'mʋ, ‑Yusu a ‑naagbopʋ 'ʋ mu 'le 'yru nʋa 'mʋ. 17 'Tɔɔ 'nɩ ‑wɔn, ‑Yusu 'de wɛn 'le ꞊nʋ ‑hɛyri a mue. Nɛ‑ nue, 'ʋ 'ya 'le 'blagbe wlɔn, 'ʋʋ bri, 'ʋʋ 'yru ꞊nʋ ꞊ta, 'ʋʋ 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ mu, ‑ɔ mɔ Kapɛnaɔ. 18 ‑Tɛ ʋ nɩ 'klɛɛ 'le 'yru ke, ‑ye pepe gblaka, ɛɛ 'nɩ ‑hi, 'yru 'ʋʋ 'dʋɩ gblakɩ po, 19 'ʋ bri ‑bribri, 'ʋ nu ‑kilowɩɩ ꞊hun ‑hoo' ‑huonnɔ. ‑Ye tii ‑do a ti 'yri, ʋ 'ye ‑Yusu nɩ, 'ɔɔ 'yru ke na, 'ɔɔ 'blagbe ye 'mʋɛɛ. Bʋ 'yo 'klɛɛ, hʋannʋ biu 'le 'kwli 'mʋ. 20 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu nyu 'nɩ le, ɔ nɔ: «'Mɔɔ nɩ, a nɩ pɩ 'le hʋannʋ!» 21 Ʋʋ ‑hʋa ‑Yusu bɔ 'ya 'le ꞊nʋ ‑wɔn. ‑Ye tii ‑do a ti 'yri, ‑tɛgbi ʋʋ 'le mu, 'blagbe nyre 'o ꞊o, 'ʋ kwlɛ.

‑Yusu, nɔ‑ mɔ dididɛdʋ ꞊nʋ, ‑ɛɛ nahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le

22 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, nahuin 'plɔplɔ ꞊nʋ, ‑ʋ hie 'le 'yru a 'pɩa ꞊nʋ ke, ‑tɛgbii ‑do ꞊nʋ, ‑Yusu wloo 'tʋ 'o 'flɔɔ, nahuin a ‑gbɛ, nʋ‑ʋ ‑Yusu lɛ ꞊mɔ. Ʋ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'blagbee ‑do, nɛ‑ nɩ 'tʋ 'o 'nʋhʋɔn 'mʋ, 'ʋ yie ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'de 'tʋ 'le 'blagbe a ‑gbɛ wlɔn 'ya. 'A ‑naagbopʋʋ ‑do, nʋ‑ 'ya 'tʋ 'le, 'ʋ mu 'tʋ. 23 'Ke 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Tibeliadɩ, nahuin ‑ye ya 'le 'blagbei, 'ʋ di 'o ‑tɛgbi ꞊nʋ, ‑Yusu ‑nyii 'tʋ 'o Nyɩsʋa 'wio, 'ɔ wloo 'tʋ 'o 'flɔɔ, 'ʋ dio 'tʋ. 24 ‑Tɛ nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, 'waa nahuon ꞊de 'de 'o nɩ, ʋ 'ya 'le 'waa 'blagbei wlɔn, 'ʋ mu 'le Kapɛnaɔ 'mʋ, 'ʋ mu ‑Yusu lɛ ꞊mɔ wɔn.

25 'Ke ʋ yɛ 'le ‑Yusu 'yru a 'pɩa ꞊nʋ ke gbo, ʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ, ti tio‑ kɔ 'yri ‑n nyre nɔ 'le?» 26 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ: 'Ŋmilɛka‑tɔplɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ nu, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'nɩ nyi nu. Kɛɛ, ɛ 'de ba yrii dɛ a ‑gbɛ 'mʋ lɛ a ‑tɩ, a 'nɩ ꞊mɔ ꞊le 'mʋ lɛ. Kɛɛ ‑ye dididɛ, a di 'tʋ, 'a ꞊mra 'tʋ, nɛ‑ kɔ ‑tɩ 'aa 'mʋ lɛ ꞊mɔ. 27 A nɩ ‑hie 'le dididɛɛ ‑do a ‑tɩ 'lu ‑wɔn lɛ, ‑ɛ 'nɩnɩ ‑wlɛn 'o, ‑ɛɛ pɔ, kɛɛ, dididɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, nɛ‑ kɔ ‑tɩ ba ‑hie 'lu ‑wɔn lɛ. 'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'mɔ di 'a mʋ dididɛ a ‑gbɛ ‑nyi, ‑ɛ nue, 'na Bu Nyɩsʋa, nɔ‑ lee nɔ 'mʋ 'klɔ ‑gbo ke, 'ke ꞊bo ‑nyi 'a mʋ dididɛ a ‑gbɛ.»

28 ‑Ye ʋ nɔ: «Dɛ tio‑ ‑a di nu 'le, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'mʋ ‑a mʋ ke wɛɛn?» 29 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Dɛ Nyɩsʋaa ‑hʋa ba nu, nɛ‑ mɔ ba kuo 'mɔ ‑gbo ꞊wlʋ ye, ɔ lee nɔ 'klɔ ‑gbo ke.» 30-31 ‑Ye ʋ nɔ: «꞊Nɩ nye ‑hʋa, ‑ba pue ‑na pupowin ‑tɛɛ, ‑ye ‑bo nu 'ŋmilɛkadɛ ‑ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'a dɛ ꞊nʋ ye, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise, ɔɔ la nu. 'Ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, ‑nyi ‑a mʋ dididɛ, ‑a 'mue di, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑a nɩ bunʋʋ la nu, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ nɩ la 'le 'pʋhʋɔnblʋgba 'mʋ, 'ʋʋ la dididɛ ꞊nʋ di, ʋʋ manɩ daa, ‑ɛɛ la 'le yakɔ 'mʋ ‑hɔn. Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: Ɔ ‑nyi ꞊nʋ didiflɔɔ, ‑ɔ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ.»

32 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, ‑tɛɛ a dididɛ, ‑ɛ kɔ ‑tɩ 'n ꞊tu wɛn, ɛ 'de Moise, ɔ 'die 'a mʋ ‑nyi. Kɛɛ, ‑tɛɛ a dididɛ, ‑ɛ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, 'na Bu Nyɩsʋa, nɔ‑ nye 'a mʋ ‑nyi. 33 ‑Tɛɛ a dididɛ, Nyɩsʋaa nahuin ‑nyi, nɛ‑ mɔ dididɛdʋ ꞊nʋ, ‑ɛ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, 'plɩɩ ‑ɛ di 'klɔ ke a nahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le.» 34 ‑Ye ʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ, ‑nyi ‑a mʋ dididɛdʋ a ‑gbɛ 'ɛ nɩ ti!» 35 ‑Ye kɛ ɔɔ 'klɛɛ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'Mɔ 'we ꞊nɔ dididɛdʋ ꞊nʋ ye, ‑ɛɛ nahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, 'bɔ ‑hɛ 'na ‑naagbopʋyu, ɔ 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, kanʋ 'nɩnɩ nu, kɔ 'nie'natʋ 'hɛɛn.

36 'N ꞊tui 'a mʋ ye, ‑ɛ mɔ, a 'ye 'mʋ nɩ, kɛɛ, a 'de 'mʋ ꞊wlʋ ye kuo. 37 Nahuin 'bii ꞊nʋ, 'na Buu 'mʋ ‑nyi, ʋ di ‑hɛ 'na ‑naagbopʋ. Gbegbe, 'n 'deɛ ꞊bo bla 'waa nahuoon ‑do ꞊de ke. 38 'N 'de 'le yakɔ 'mʋ ‑hɔn, 'ke ꞊bo nu 'na ‑gbɛ a kewɛɛnlɛ, kɛɛ, Nyɩsʋa, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ ‑tʋtʋ ke, nɔ‑ kɔ kewɛɛnlɛ 'n kɔ ꞊bo nu. 39 Dɛ Nyɩsʋaa ‑hʋa, nɛ‑ mɔ, nahuin 'bii ‑gbo, ɔ ‑nyi 'mʋ, 'nɩ 'waan 'le 'a nahuoon ‑do, kɛɛ, 'lelɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ 'mʋ, 'n kɔ ꞊bo ‑hɩʋ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, 'mu 'klɔ ‑ha. 40 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, dɛ 'na Buu ‑hʋa, nɛ‑ mɔ, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ yrie, ‑ɛ mɔ, 'mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, kɔ, 'bɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, nahuon a ‑gbɛ bɔ kɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, 'plɩɩ 'lelɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ 'mʋ, 'n kɔ ꞊bo ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, 'muo 'klɔ ‑ha.»

41 ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ bʋ 'wɔn dɛ a ‑gbɛ, ‑ye ʋʋ ‑Yusu lɛ poo yrʋ, ‑ɛ nue, ɔ nɔ 'nɩ, nɔ‑ 'we ꞊nɔ dididɛdʋ ꞊nʋ ye, ‑ɛ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ. 42 Kɛ ʋʋ po: «꞊Be nahuon ‑gbo, ɔ 'de Sosɛfʋ a 'yu ‑Yusu? ‑A yi 'a bu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn nɩ. ‑Be' ɔ ‑wɛ 'le bɔ nu 'klɛɛ 'a ꞊tutue, ‑ɛ mɔ, 'ke ɔ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ 'le?»

43 ‑Ye ɔ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Dɛ‑ kɔ 'mɔ aa yrʋ lɛ poo 'le? 44 Nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, 'ke bɔ ‑hɛ 'na ‑naagbopʋyu, 'bɩa 'na Bu, ‑ɔ lee 'mʋ, 'bɔ 'dio 'le ‑jri. 'Na ‑gbɛ ‑gbo, 'lelɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ 'mʋ, 'ɛ nɩ nahuon, ‑ɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, 'mɔ dio 'le 'kʋkʋnyɔ ‑hɛyri ‑ha, 'muo 'klɔ ‑ha. 45 Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ 'crɛɛ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: Nahuin 'bii, Nyɩsʋa, nɔ‑ diu tɔɔ. 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ 'na Bu Nyɩsʋa nʋa ye gbo po, 'plɩɩ 'bɔɔ 'a tɔɔwin kwa 'ble, nɔ‑ di 'na ‑naagbopʋyu ‑hɛ. 46 Ɛ 'de 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, nahuon ꞊de 'ye 'na Bu Nyɩsʋa, 'bɛ 'de 'n ‑do, ‑ɔ ‑hɔn 'le ꞊nɔ ‑wɔn 'mʋ.

47 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, nɔ‑ kɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 48 'Mɔ 'we ꞊nɔ dididɛdʋ ꞊nʋ ye, ‑ɛɛ nahuon 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 49 'A nɩ bunʋ, ‑ʋ nɩ la 'le 'pʋhʋɔnblʋgba 'mʋ, ꞊betɩ bʋʋ la dididɛdʋ ꞊nʋ di, ʋʋ manɩ daa, ‑ɛɛ la 'le yakɔ 'mʋ ‑hɔn, ʋʋ la lɛ 'nɩ 'kʋkʋ. 50 Kɛɛ, ‑tɛɛ a dididɛ, ‑ɛɛ 'le yakɔ 'mʋ ‑hɔn, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ die di, ɔ 'deɛ bɔ 'kʋ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɔ di kɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 51 'Mɔ mɔ dididɛdʋ ꞊nʋ, ‑ɛ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, ‑ɛɛ nahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 'Ɛ nɩ nahuon, ‑ɔ di dididɛ a ‑gbɛ di, 'a 'klɔ yrayrʋ, ɔ di kɔ, ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ kɔ 'lu‑yɩyrɛ. Dididɛ ‑gbo, 'n di ‑ha, nɛ‑ mɔ 'na 'hʋɩn. 'Nɩɩ 'na 'hʋɩn a ‑gbɛ 'nɩ ‑ha, ‑ɛ die nu, 'klɔ ke a nahuin, ʋ 'mʋ 'klɔ yrayrʋ kɔ.»

52 ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ‑tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu ꞊tu, ɩ po ꞊nʋ 'mʋ yrʋ, 'ʋʋ wlɔn lɛ ꞊gbʋgba, ʋ nɔ: «‑Be' nahuon ‑gbo, ɔ ‑wɛ 'le bɔ nu ‑a mʋ 'a 'hʋɩn a ‑nyinyie, 'plɩɩ ‑a 'mui di 'le?» 53 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'bɩa 'ba 'nɩnɩ di 'na 'hʋɩn, kɔ, 'bɩa 'ba 'nɩnɩ 'na 'na dablo, a 'deɛ ba kɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le gbe. 54 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ 'na 'hʋɩn di, kɔ, 'bɔɔ 'na dablo 'na, nahuon a ‑gbɛ, ɔ kɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, 'plɩɩ 'lelɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ 'mʋ, 'n dio 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'nɩ ‑ha, 'muo 'klɔ ‑ha. 55 'Na 'hʋɩn mɔ ‑tɛɛ a dididɛ'ɛ nɩ, 'na dablo, ɔ mɔ ‑tɛɛ a 'nɩnadɛ'ɛ nɩ. 56 Nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ 'na 'hʋɩn di, kɔ, ‑ɔɔ 'na dablo 'na, ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ. 57 'Na Bu ꞊nʋ, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ 'klɔ ‑gbo ke, nɔ‑ nye nu, 'plɩɩ nahuin 'ʋ nɩ 'klɔ. Nɔ‑ nue, 'plɩɩ 'na ‑gbɛ, 'nɩ nɩ 'klɔ. Kɛ'ɛ nɩ, ɛ ‑ti 'mʋ, 'ke 'o nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔɔ 'na 'hʋɩn di. 'Mɔ nye nu, 'plɩɩ nahuon a ‑gbɛ 'ɔ nɩ 'klɔ. 58 'Mɔ mɔ ‑tɛɛ a dididɛ, ‑ɛ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ. Ɛ 'de dididɛ ꞊nʋ ye 'we, ‑ɛɛ la 'le yakɔ 'mʋ ‑hɔn, ʋʋ manɩ daa, 'a nɩ bunʋʋ la di, 'ke 'le 'pʋhʋɔnblʋgba 'mʋ. ꞊Betɩ bʋʋ la dididɛdʋ a ‑gbɛ di, ʋʋ la lɛ 'nɩ 'kʋkʋ. Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ di ‑tɛɛ a dididɛ ꞊nʋ di, 'n 'ya 'mʋ, ɔ di kɔ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le.»

59 Tɔɔwin 'bii ‑gbo, ‑Yusu tɔɔ, 'ke ɔ tʋɩ 'le Nyɩsʋa a kayu ꞊nʋ gbo, ‑ʋ nɩ 'le Kapɛnaɔdɩɔ 'mʋ.

‑Yusu a win, nɩɩ nahuon 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le

60 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑Yusu ‑wɔn kʋɛ, 'plɩɩ 'waa 'plɔplɔ, ʋ 'mʋ 'a tɔɔwin ꞊nʋ mu 'wɔn, ‑ye ʋ nɔ: «Tɔɔwin ‑gbo, ɩ nɩ ke 'klɩ. Nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ wɩɩn ke.» 61 ‑Yusu yree nɩ, ‑ɛ mɔ, nahuin ꞊nʋ, ʋʋ 'mʋ lɛ 'nɩ 'pʋprɛ. Nɛ‑ nue, 'ɔ nyu le, ɔ nɔ: «꞊Be ‑tɩ ‑gbo, 'n ꞊tu, ɩɩ 'a mʋ 'nɩ 'hran? 62 'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'bɩa 'ba 'ye 'mʋ, 'nɩɩ yakɔ 'mʋ mu, ‑tɛgbi ꞊nʋ, 'n ‑hɔn 'le 'mʋ, ‑be' a di 'klɛɛ po 'le? 63 Nyɩsʋa a ‑Hihiuu ‑do, nʋ‑ʋ nahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. ‑Tʋnahuon a 'klɩ 'de 'le dɛ ꞊de 'le ‑wɛ. Win ‑gbo, 'n tɔɔ 'a mʋ, nɩ‑ nye nu, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'ɔɔ 'a mʋ 'a ‑Hihiu ‑nyi, 'plɩɩ ‑Hihiu a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 64 Kɛɛ, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuin nɩ 'le, 'ʋ 'de 'mʋ ꞊wlʋ ye kuo.» Kʋɛ la 'le gbo, ‑Yusu yi nahuin ꞊nʋ nɩ, ‑ʋ 'dio ꞊wlʋ ye kuo, kɔ, 'ɔ yi nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ dio 'a yraanyʋ kwa po. 65 ‑Ye kɛ ɔɔ lele po, ɔ nɔ: «Nɛ‑ nue, 'nɩ le 'a mʋ, ‑ɛ mɔ, nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, 'ke bɔ ‑hɛ 'na ‑naagbopʋyu, 'bɩa Nyɩsʋa 'bɔ 'dio 'le ‑jri.»

66 Nahuin 'plɔplɔ, ‑ʋ nyo o ‑wɔn kʋɛ, kʋɛ 'o ti a ‑gbɛ 'yie 'mʋ gbo, ‑ye ʋ 'kee 'a ‑wɔnkʋkʋɛ nɩ. 67 'A ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ, kɛ ‑Yusu nyu ye po: «'A nɩ ‑gbɛ, ꞊be aa ‑hʋa ba hie ‑wɛ 'o 'mʋ gbo, ba 'kee 'na ‑wɔnkʋkʋɛ?» 68 ‑Ye Simɔ Piɛlɩ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ, nyɔ‑ kɔ ‑wɔn ‑a di 'klɛɛ 'le mu 'le? ‑N ‑do, ‑mɔ kɔ win, ‑ɩɩ nahuon 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 69 ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ‑a kuo ‑mʋ ye ꞊wlʋ, 'plɩɩ ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɔ lee nɔ 'klɔ ke.» 70 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «'A mʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ‑gbo, 'mɔɔ nɩ, ‑ɔ ‑ha 'le 'a mʋ du 'mʋ, 'ke a 'mʋ 'na ‑naagbopʋ ‑hɛ. Kɛɛ, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon nɩ 'le, 'ɔ mɔ 'ku ‑hʋan.» 71 Judɩa, ‑ɔ mɔ Simɔ Yisikalio a 'yu, nɔ‑ ɔ ꞊hɛn 'nyrɛ. Ɔ mɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn a nahuon ‑yee nɩ. Kɛɛ, nɔ‑ di ‑Yusu 'a yraanyʋ kwa po.

7

‑Yusu a ‑dɩayuo, ʋ 'dio ꞊wlʋ ye kuo

1 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu, ɔɔ Galileblʋgba ke 'nɩ na; ɔ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bɔ mu 'le Sudeblʋgba 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ʋʋ lɛ ꞊mɔ 'a 'lɩla. 2 Ti a ‑gbɛ 'yri, ‑Juukʋɛ a lɛ'mimre ꞊nʋ, ʋʋ Papʋɛi a lɛ'mimre daa, 'a ti 'mʋɛɛ yrɛ. 3 Nɛ‑ nue, ‑Yusu a ‑dɩayuo 'ʋ lo, ʋ nɔ: «‑Hɔn nɔ Galileblʋgba 'mʋ, ‑bo mu 'le Sudeblʋgba 'mʋ, ‑ɛ die nu, ‑na ‑naagbopʋ, ‑ʋ nɩ 'le, ʋ 'mʋ ‑wɛ 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ꞊nʋ 'ye, ‑nɩɩ nu. 4 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ ‑hʋa, 'ke nahuin 'bii bʋ yio, ɔ 'nɩ nu ꞊le ‑tɔplɩ, 'ke 'le ‑huhlikɔ 'kwli 'mʋ. 'A ‑tɩ, ‑tɛ ‑nɩɩ 'ŋmilɛka‑tɔplɩ nu, nui 'ke 'o nahuin 'bii ye, ʋ 'mʋ ‑mʋ yi.» 5 'A ‑dɩayuo a ‑gbɛ, ʋ 'de 'ɛ ‑mɔ ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo.

6 ‑Ye kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «Ti 'de wɛn 'o a nyree, 'ke ꞊bo mu 'le. 'Ɛ nɩ ti mɔ ꞊hapʋtii nɩ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn. 7 'Klɔ ‑gbo ke a nahuin, ʋ 'deɛ bʋ yraa 'a mʋ, kɛɛ, 'mɛ ‑ye, ʋ yraa 'mʋ nɩ, ‑ɛ nue, 'n nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, 'waa nunu‑tɔplɩ nyre lɛ 'yi. 8 A ‑mɛ ‑ye, ba mu 'le lɛ'mimre ke. 'Mɛ ‑ye, 'nɩ mu ꞊le 'le, ‑ɛ nue, ti 'de wɛn 'o a nyree, 'ke ꞊bo mu 'le.» 9 Kɛ ɔ po ꞊nʋ ye, 'ɔ 'de ‑ta 'mʋ ‑hɔn. 'Ke ɔ 'kɩɛ nɩɛ 'le Galileblʋgba 'mʋ.

‑Tɛ ‑Yusu mu la Papʋɛi a lɛ'mimre ke, 'ke 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ

10 ‑Tɛ ‑Yusu a ‑dɩayuo ‑nɩ wɛn, ʋ mu 'klɛɛ lɛ'mimre ke, 'ke 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ‑ye ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ mu ‑wɛ 'le ꞊le, 'ke 'le ‑huhlikɔ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, nahuin 'nɩ ꞊hion 'ye. 11 Lɛ'mimre a ti 'yri, ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ʋ nyo lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ʋʋ wlɔn lɛ ꞊gbʋgba: «‑Be' ‑Yusu nɩ ye 'le?» 12 'ke 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, 'ʋʋ 'a ‑tɩ ꞊tu. ꞊Ʋ ‑ye nɔ: «Ɔ mɔ ꞊hapʋnahuoon nɩ.» ꞊Ʋ ‑ye nɔ: «'Ʋʋn, ɔ 'de ꞊hapʋnahuon, ɔɔ kaa nahuin.» 13 Kɛɛ, nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ ꞊tui, 'ke 'o nahuin 'bii ye, 'bɛ 'de bʋ bii yee ‑do, ‑ɛ nue, ʋʋ pɩ 'waa ye'mʋnaanyʋ a hʋannʋ.

14 ‑Tɛ ʋ ‑wle 'klɛɛ lɛ'mimre 'mʋ gbo, ‑ye 'ke ‑Yusu mu 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ, 'ɔ ‑tʋa nahuin a tɔɔlɛ gbo. 15 ‑Tɛ ‑Juukʋɛ, ʋʋ 'a win 'wɔn, ‑ye ɩ saka ꞊nʋ nɩ, ʋ nɔ: «Nahuon ‑gbo, teteitɔɔnyɔ ꞊de 'dio ‑hlɩn tetei a tʋɛ. ‑Be' ɔ ‑wɛ 'le bɔ nu ‑tɔplɩ 'plɔplɔdʋ ‑gbo a yiyie 'le?» 16 ‑Ye kɛ ɔ nyu ye po, ɔ nɔ: «‑Tɔplɩ ‑gbo, 'nɩɩ 'a mʋ tɔɔ, Nyɩsʋa, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ, nɔ‑ɔ 'mʋ 'a ꞊tɔ ‑nyi. Ɛ 'de 'na ‑gbɛ a ꞊tɔ. 17 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ ‑hʋa bɔ nu dɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ Nyɩsʋa a plɔ blee, ‑ye ɔ die 'mʋ lɛ 'nɩ yrii, 'bɩa tɔɔlɛ ‑gbo, 'nɩɩ tɔɔ, 'bɛ 'ya Nyɩsʋa a 'lu a lɛ‑hielɛ 'mʋ, ‑hee' 'bɩa 'nɩɩ tɔɔ, 'ke 'le 'na ‑gbɛ a 'klɩ 'kwli 'mʋ. 18 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ tɔɔ, 'ke 'le 'a ‑gbɛ a 'klɩ 'kwli 'mʋ, ɔ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke nahuin bʋ bɔɔ. Kɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ tɔɔ, 'ke nahuin bʋ baa nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ lee ꞊nɔ, nɔ‑ɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊tu. Hɩ 'de 'le 'a pupowin ‑hɛyri nɩ. 19 Moise, ɔ ‑nye 'a nɩ bunʋ tetei nɩ. Kɛɛ, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon ꞊de 'nɩ ꞊tui ꞊le 'o. Dɛ 'klan tio‑ 'n nu, ‑ɛ kɔ 'mɔ aa ‑hʋa ba 'la?»

20 ‑Ye nahuin ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «‑Mɔ nyɔ ‑gbo, 'ku ‑hʋan nɩ 'o ‑mʋ ke 'mʋ. Nahuon tio‑o ‑na 'lɩla lɛ ꞊mɔ?» 21 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Dɛɛ ‑do, 'n nu, nɛ‑ mɔ, 'n ‑wɔ o nahuon ꞊de a 'kʋɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ. 'Plɩɩ ‑ye, a 'bii, ɩ saka o 'a mʋ nɩ, 'ke ꞊bo di o dɛ a ‑gbɛ nu ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ. 22 Kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, aa ‑wɛ nu ‑kʋan ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, ‑ɛ nue, Moise le la 'a nɩ bunʋ nɩ, 'ke ba 'bɛ 'a nɩ 'yuo nyɩbɛpʋ yrɛ, 'yu 'bɔ kɔ ‑nyrɔwɩɩ ‑yehɛn‑yehɛn. ‑Ye 'klɛɛ, ꞊betɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, aa 'a nɩ 'yuo nyɩbɛpʋ yrɛ 'nɩ 'bɛ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'a nɩ bunʋ, ‑ʋ nɩ la 'klɔ, 'plɩɩ Moise 'mʋ la 'klɔ nɩ, nʋ‑ ꞊tue ‑wlu, ɛ 'de Moise. 23 ‑Tɛ aa 'a nɩ 'yuo nyɩbɛpʋ yrɛ 'bɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, a 'nɩ ꞊han Moise a tete 'wla, ꞊be nahuon ‑gbo, 'kʋɛɛ nu, ‑bo ‑wɔ 'a 'kʋɛ a ‑gbɛ, ɛ 'de 'o ye'bɩbɛ 'mʋ ‑hi? ‑Tɛ 'n ‑wɔ o nahuon a 'kʋɛ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, dɛ‑ kɔ 'mɔ aa yrʋ lɛ poo 'le? 24 ‑Tɔplɩɩ ‑do ‑gbo, 'a nɩ 'yii 'ye, ɩ nɩ nue 'le, a nɩ yɛɛ 'le nahuon ‑tɩ. Kɛɛ, 'plɩɩ a 'mʋ ‑tɩ mu ꞊tu, ba ‑hie 'lu lɛ ‑tɛɛ, 'plɩɩ a 'mui ꞊tu.»

꞊Be ‑Yusu, nɔ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya

25 Jrusrɛ 'mʋ a nahuin ‑ye, kɛ ʋʋ po: «꞊Be ɛ 'de nahuon ‑gbo, ‑ɔ kɔ 'lɩla ʋʋ lɛ ꞊mɔ? 26 Ba 'ye kɛ, nɔ‑ɔ 'prɛ, 'ke 'le nahuin 'bii ye, 'plɩɩ ‑a nɩ ye'mʋnaanyʋ, ʋ 'nɩ puo ꞊le mɛ lɛ. ꞊Be ʋ yrie nɩ, ‑ɛ mɔ, nɔ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ‑a mʋ ye ya? 27 Kɛɛ, 'ke 'le 'pɩa ‑ye ke, Waanyɔ a ‑gbɛ 'bɔ di 'le, ‑tɛgbi ɔ ‑hɔn 'o 'mʋ, nahuon ꞊de 'deɛ bɔ yii 'o. Kɛɛ ‑ye nahuon ‑gbo, ‑tɛgbi ɔ ‑hɔn 'o 'mʋ, ‑a yii 'o ꞊o.»

28 Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, ‑Yusuu 'nɩ tɔɔ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ, 'ɔɔ 'le win 'yaa, ɔ nɔ: «꞊Be sɛyɩ‑sɛyɩ, nahuon a gblo tio‑ 'n 'ya 'mʋ, a yio nɩ? Kɔ, ‑tɛgbi 'n ‑hɔn 'o 'mʋ, a yii ‑wɛ 'o ꞊o? Ɛ 'de 'na ‑gbɛ a 'klɩ 'kwli 'mʋ, 'n 'de 'le di. Nahuon ‑ye, nɔ‑ lee nɔ 'mʋ. Nahuon a ‑gbɛ, ɔ mɔ ꞊wlʋyekuonyɔ'ɔ nɩ. A ‑mɛ ‑ye, a 'dio yi. 29 Kɛɛ, 'mɛ ‑ye, 'n yio nɩ, ‑ɛ nue, 'ke 'n ‑hɔn 'le ꞊nɔ ‑wɔn 'mʋ, kɔ, nɔ‑ lee nɔ 'mʋ.»

30 ‑Tɛ nahuin ꞊nʋ, ʋ 'wɩn, ‑ye ʋʋ ‑hʋa bʋ klo, kɛɛ, nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ gbɔ 'o dabʋ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɛ nue, ti 'de wɛn 'o a nyree, 'ke bʋ klo. 31 Kɛɛ ‑ye 'ke 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, 'waa 'plɔplɔ kuo ꞊wlʋ ye. Kɛ ʋʋ po: «‑Tado, nahuon ‑gbo, nɔ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ‑a mʋ ye ya. ꞊Be ɛ di kɔ nahuon ‑ye, ‑ɔ di 'ŋmilɛka‑tɔplɩ 'plɔplɔ nu, ɔ 'mʋ 'o nahuon ‑gbo 'mʋ ‑hi?»

‑Tɛ Falisi꞊tumu a nahuin le la 'sɔyuo, 'ke bʋ klɩ la ‑Yusu

32 ‑Ye Falisi꞊tumu a nahuin, ʋ 'wɔn ‑tɩ ꞊nʋ nɩ, nahuiin 'le gbo ble, ʋʋ ꞊tu, 'ke 'o ‑Yusu ke. Nɛ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, bʋ le 'sɔyuo, 'ke bʋ klɩ ‑Yusu. 33 ‑Tɛ ‑Yusu 'ye dɛ a ‑gbɛ, ‑ye kɛ ɔɔ po: «'Ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ, 'n 'kɩɛ die nɔ 'a mʋ ‑hɛyri nɩ, 'plɩɩ 'mʋ 'le nahuon ꞊nʋ ‑wɔn mu, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ. 34 A di 'mʋ lɛ 'nɩ ꞊mɔ, kɛɛ, a 'deɛ ba 'ye 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑tɛgbi ꞊nʋ, 'nɩɩ 'le mu, a 'die 'le ‑wɛ ba mu 'le.»

35 ‑Ye ‑Juukʋɛ, ʋʋ wlɔn lɛ 'nɩ ꞊gbʋgba, ʋ nɔ: «‑Be' ɔ di 'klɛɛ ye mue 'le, 'ke ‑a 'nɩnɩ dio 'ye? ꞊Be 'ke ɔ di 'le ‑a nɩ 'bienʋ ‑Juukʋɛ ꞊nʋ ‑wɔn mu, ‑ʋ nɩ 'le dakʋ a nahuin ‑hɛyri, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ɔ 'mʋ ‑wɛ dakʋ a nahuin a ‑gbɛ tɔɔ? 36 ‑Tɩ ‑gbo, ɔ ꞊tu, dɛ tio‑ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'le, ‑tɛ ɔ plɛ, ‑ɛ mɔ: A di 'mʋ lɛ 'nɩ ꞊mɔ, kɛɛ, a 'deɛ ba 'ye 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑tɛgbi ꞊nʋ, 'nɩɩ 'le mu, a 'die 'le ‑wɛ ba mu 'le.»

'Niedʋ ꞊nʋ, ‑ɛɛ ‑tʋnahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi

37 Lɛ'mimre ꞊nʋ, 'a 'lelɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ, nɔ‑ mɔ ‑nyrɔwɔ gblaka. ‑Nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ‑ye ‑Yusu 'ba 'mʋ ye, 'ke 'o nahuin ‑huohui ꞊nʋ ye, 'ɔɔ 'le win 'yaa, ɔ nɔ: «Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'nie'natʋ 'bʋ nyo nu, ‑ye kɛ bɔ di nɔ 'mʋ ‑wɔn, ɔ 'mʋ 'na. 38 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'nɩlu nɩ 'le 'a ꞊wlʋ ke, 'plɩɩ 'niedʋ ꞊nʋ, ‑ɛɛ ‑tʋnahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, nɛ‑ di 'le 'a ꞊wlʋ ke 'mʋ ‑hɔn. Kɛ'ɛ nɩ, ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ.» 39 Dɛ ꞊nʋ ‑kɔ ‑tɩ ‑Yusu ꞊tu, nɛ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu ꞊nʋ, Nyɩsʋa di nahuin ꞊nʋ ‑nyi, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye. Ti a ‑gbɛ 'yri, Nyɩsʋa 'de wɛn 'a ‑Hihiu nahuin a ‑nyee, ‑ɛ nue, ‑Yusu 'de wɛn 'le yrayrɩ a mue, 'ke 'le 'a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'kwli 'mʋ.

Nahuin 'bɛ lɛ ꞊tɩɔ, ‑Yusu a ‑tɩ

40 Nahuin ꞊nʋ, ‑tɛ ʋ 'wɔn ‑Yusu a win, 'waa dɛ ‑ye, kɛ ʋʋ po: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nahuon ‑gbo, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ ꞊nʋ, ʋ po la lɛ, ‑ɔ kɔ ‑bɔ di la 'le.» 41 Kɛ ꞊ʋ ‑yee po: «Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, nɔ‑ɔ nɩ.» Kɛ ꞊ʋ ‑yee po: «Waanyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'deɛ bɔ kɔ 'le Galileblʋgba 'mʋ. 42 Kɛ Nyɩsʋacrɩɩnɩɛɛ po: Waanyɔ a ‑gbɛ, 'ke ɔ di 'le bodɩɔ Dafidɩ a ꞊tugba ‑hɛyri kɔ, kɔ, 'ɔ di 'le Betelɛmʋdɩɔ 'mʋ kɔ, ‑ɔ mɔ Dafidɩ a ‑gbɛ a 'dɩɔ.»

43 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, nahuin ꞊nʋ, ʋ 'bɛ lɛ ꞊tɩɔ, ‑Yusu a ‑tɩ. 44 ꞊Ʋ ‑yee ‑hʋa bʋ klo, kɛɛ, nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ gbɔ 'o dabʋ 'hʋɩn 'mʋ.

‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ʋ 'de ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo

45 ‑Ye 'sɔyuo ‑nɩ wɛn, ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋ mu 'le Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn ‑wɔn. ‑Ye nyɩgblakɩ a ‑gbɛ, ʋ ꞊gbʋ wlɔn: «Dɛ‑ kɔ ‑Yusu a 'de 'le ya 'le?» 46 ‑Ye 'sɔyuo a ‑gbɛ, ʋ ꞊tu ‑wɔn, ʋ nɔ: «‑A 'de ‑hlɩn nahuon ꞊de a 'yee, ‑bɔ 'prɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuon ‑gbo ye.» 47 Nɛ‑ mɔ Falisi꞊tumu a nahuin bʋ ꞊gbʋ wlɔn: «꞊Be 'a nɩ ‑gbɛ, a wɛɛn ‑wɛ ke, 'ke nahuon ꞊nʋ bɔ kaa 'a mʋ. 48 ‑A mʋ Falisi꞊tumu a nahuoon ‑do ꞊de 'dio ꞊wlʋ ye kuo, 'plɩɩ ɛ 'de ‑wɛ 'blʋgba a ye'mʋnaanyɔ ꞊de kɔ, ‑bɔ kuo ꞊wlʋ ye. 49 Kɛɛ, dakʋ a dɛ ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ꞊wlʋ ye, ʋ 'de Moise a tetei yi. 'A ‑tɩ, Nyɩsʋa a ‑bati diu 'nɩ klɩ.»

50 Falisi꞊tumu a nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Nikodɛmʋ, ɔ nɩ la ‑wɛ ke ‑tuo. Nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ mu la ‑Yusu 'ye wɔn, ti ꞊de a ti 'yri la. Kɛ ɔɔ 'klɛɛ 'a 'bienʋ ye po, ɔ nɔ: 51 «‑A nɩ tetei nɔ 'nɩ: 'Plɩɩ ‑a 'mʋ nahuon ‑tɩ yɛɛ, ‑a kɔ ‑ba puo nʋa ye gbo. ꞊Ba 'ye, ‑ɛ mɔ, ɔ nu dɛ 'klan, ‑ye ‑bati dio 'nɩ klɩ.» 52 ‑Ye ʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «꞊Be ‑na ‑gbɛ, 'ke ‑n kɔ ‑wɛ 'le Galileblʋgba 'mʋ? ‑Hre Nyɩsʋacrɩɩnɩɛi ‑tɛɛ. ‑N die 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ kɔ 'le Galileblʋgba 'mʋ.»

[ 53 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ʋ ‑gbɛ lɛ. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'ke ɔ mu 'le 'a kayu gbo.

8

‑Tɛ ʋ gba la 'o ‑wlawlinyrɔ ꞊de ‑Yusu ye

1 ‑Ye 'ke ‑Yusu mu 'le dʋgba ꞊nʋ 'lu, ‑ɔ kɔ 'lu ti ꞊de nɩ 'le, ʋʋ olifie daa. 2 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑ye ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔ mu 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ, nahuin 'plɔplɔ 'ʋ 'yɩya 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ɔ nɩ gbo, 'ɔ ‑tʋa 'waa tɔɔlɛ gbo. 3 ‑Tɛ ɔ nɩ 'klɛɛ 'le nahuin a tɔɔlɛ 'kwli 'mʋ, ‑ye ‑Juukʋɛ a teteitɔɔnyʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, nʋ‑ gba 'o ꞊nɔ nyrʋgba ꞊de 'hʋɩn 'mʋ. Nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ nɩ 'le ‑wlawli a nunue 'kwli 'mʋ, 'ʋ klo, 'ʋ yɔ 'le, 'ʋ ꞊tuo 'o nahuin 'bii ye gbo. 4 ‑Ye ʋʋ 'klɛɛ ‑Yusu 'nɩ le, ʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ, nyrʋgba ‑gbo, ɔ nɩ 'le ‑wlawli a nunue 'kwli 'mʋ, ꞊a klo, ꞊a yɔ 'le. 5 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise, 'a tete ‑ye nye ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, nyrʋgbapʋ, ‑ʋʋ dɛ a ‑gbɛ nu, ‑ba pu 'hɛ ‑wɔn lɛ, ‑ba 'lʋ. ‑Mɛ ‑ye, ‑be' ‑nɩɩ po 'le?»

6 Ʋ nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'mʋ lɛ ꞊tɔ, ʋ 'mue 'ye, 'bɩa 'bɔ di Nyɩsʋa a tete 'wla, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo ‑tɩ yɛɛ. Kɛɛ ‑ye ‑Yusu ꞊tɩtɩ 'mʋ nɩ, 'ɔɔ ‑jie nu, 'ɔɔ 'o ‑tʋtʋ ke 'crɩɩ. 7 ‑Tɛ ʋ 'kɩɛ ꞊gbɔɔ wlɔn lɛ, nɛ‑ mɔ bɔ 'wɔɔ 'le ke lɛ, ɔ nɔ: «'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'de ‑hlɩn dɛ 'kuku a nue, nɔ‑ ‑bɔ 'ya ye‑hɛnahuon 'mʋ, ‑bɔ puo 'hɩɔ ‑wɔn.» 8 ‑Ye ɔ ꞊tɩtɩ lele 'mʋ nɩ, 'ɔɔ 'o lele ‑tʋtʋ ke 'crɩɩ. 9 'Plɩɩ ʋ 'mʋ ‑Yusu a pupowin a ‑gbɛ mu 'wɔn, ‑ye ʋ po ‑dodo, 'ʋʋ lɛ mumu. Nyɩgblakɩ, nʋ‑ mɔ ye‑hɛnahuin, ‑ʋ ‑tʋa lɛmumulɛ gbo. ‑Ye ‑Yusu kɔ nyrʋgba a ‑gbɛ 'hɛɛn, ʋ ‑do, nʋ‑ hie 'o, 'ke 'o nahuin ye. Nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ 'kɩɛ nyrɛɛ 'o ꞊nɔ ye gbo. 10 ‑Ye ɔ 'wɔɔ 'le lele lɛ ke, ɔ nɔ: «Nyrʋgba o, nahuin ‑gbo, ‑ʋʋ wɛn ‑mʋ ‑tɩ yɛɛ, ‑be' ʋ nɩ ye 'le? ꞊Be ꞊ɔ ꞊de 'de 'o hie, ‑bɔ plɛ, ‑n nɩ 'mʋ 'kʋkʋɛ?» 11 ‑Ye ɔ nɔ: «Iin ‑o, Kʋkɔnyɔ o. 'A nahuon ꞊de 'de 'o hie.» ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Na ‑gbɛ, 'nɩ po ꞊le ‑wɛ lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑n nɩ 'mʋ 'kʋkʋɛ. ‑N ‑wɛ 'le ‑bo mu nɩ. Kɛɛ, ꞊nɩ nu 'le 'klɛɛ lele dɛ 'kuku.»]

‑Yusu, nɔ‑ɔ 'klɔ ‑gbo a nahuin ‑nyrɛ ‑nyi

12 Kɛ ‑Yusu, ɔɔ lele nahuin ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'Mɔɔ nɩ, ‑ɔɔ 'klɔ ‑gbo a nahuin ‑nyrɛ ‑nyi, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ 'mʋ lɛ yrii. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, ‑ye ɔ di ‑nyrɛdʋ ꞊nʋ 'nɩ kɔ, ‑ɛɛ nahuon 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. Ɔ 'deɛ bɔ na 'klɛɛ lele gbɩgbɩyrɩ 'mʋ lɛ.»

13 ‑Ye Falisi꞊tumu a nahuin ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «‑Na ‑gbɛ, ‑mɔɔ ‑n dɩɔnʋ a ‑tɩ ꞊tu. 'A ‑tɩ, ‑tɩ ‑nɩɩ ꞊tu, ɩ 'de ‑tɩ a ‑tɛɛ.» 14 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Mɔ ꞊betɩ 'n ‑do, ꞊boo 'n dɩɔnʋ a ‑tɩ ꞊tu, ‑tɩ 'nɩɩ ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, ‑ɛ nue, ‑tɛgbi 'n ‑hɔn 'o 'mʋ, kɔ, 'n di 'le lele mu, 'n yii 'o ꞊o. Kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, a 'de 'o yii. 15 ‑Tɛ ‑tʋnahuiin 'waa 'bienʋ ‑tʋnahuin a ‑tɩ a yɛɛlɛ nu, kɛ'ɛ nɩ, aa nahuin a ‑tɩ a yɛɛlɛ nu. 'Mɛ ‑ye, 'nɩ yɛɛ ꞊le nahuon ꞊de ‑tɩ. 16 Kɛɛ, 'bɩa 'nɩ kɔ ꞊bo yɛɛ nahuin ‑tɩ, ‑ye ‑tɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, ‑ɛ nue, ɛ 'de 'n ‑do, 'nɩ yɛɛ ꞊le nahuin ‑tɩ, kɛɛ, 'na Bu ‑gbo, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ, ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a mʋ pɛ. 17 Ʋ 'crɩɛ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a teteicrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑hɛhɩpʋʋ 'hɔn, 'bʋ ꞊tu ‑tɩɩ ‑do, ‑ye ‑tɩ a ‑gbɛ, ʋ ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 18 'Nɩɩ ꞊tu 'n dɩɔnʋ a ‑tɩ, kɔ, 'na Bu, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ, 'ɔɔ ‑wɛ 'na ‑tɩ ꞊tu.» 19 ‑Ye ʋ ꞊gbɔ wlɔn, ʋ nɔ: «‑Be' ‑na Bu nɩ ye 'le?» ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Mɔ, a 'de 'mʋ yi, kɔ, 'a 'de ‑wɛ 'na Bu yi. 'Bɩa 'ba yi wɛn 'mʋ, ‑ye a di wɛn ‑wɛ 'na Bu 'nɩ yi.»

20 ‑Tɛ ‑Yusu, ɔɔ nahuin ‑tɔplɩ ꞊nʋ tɔɔ, 'ke ɔ nɩ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ gbo, 'ke 'o dokwliye ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɛ kɔ wlɔn ʋʋ 'le 'wli lɛ po. Kɛɛ, ꞊ɔ ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ klo, ‑ɛ nue, ti 'de wɛn 'o a nyree, 'ke bʋ klo.

‑Yusu nɔ 'nɩ, ɔ 'de 'klɔ ‑gbo a nahuon

21 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele ꞊nʋ ye po: «'N di 'nɩ mu, a 'mʋ 'na 'yiye lɛ ꞊mɔ, kɛɛ, a 'deɛ ba 'ye 'mʋ. A di lɛ 'nɩ 'kʋkʋ, 'ke 'le 'a nɩ dɛ 'kuku ‑hɛyri. ‑Tɛgbi 'nɩɩ 'le mu, a 'de 'le mumue ‑wɛ.» 22 ‑Ye kɛ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋʋ po: «꞊Be ɔ di 'a dɩɔnʋ 'nɩ 'la, ‑ɛ nue, ɔ nɔ 'nɩ, ‑tɛgbi ꞊nʋ, ɔɔ 'le mu, ‑a 'de 'le mumue ‑wɛ?» 23 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'A mʋ mɔ 'klɔ ‑gbo a nahuiin nɩ. Kɛɛ, 'mɛ ‑ye, 'n 'de nɔ 'klɔ ‑gbo ke 'mʋ ‑hɔn. 'Ke 'n ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ. 24 'N le 'a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, a di lɛ 'nɩ 'kʋkʋ, 'ke 'le 'a nɩ dɛ 'kuku ‑hɛyri. A kɔ ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'mɔ mɔ nahuon ꞊nʋ, 'n plɛ, 'n 'ya 'mʋ. 'Bɩa 'ba 'die ‑tɛɛ pue, ‑ye a di lɛ 'nɩ 'kʋkʋ, 'ke 'le 'a nɩ dɛ 'kuku ‑hɛyri.» 25 ‑Ye ʋ ꞊gbɔ wlɔn, ʋ nɔ: «Nahuon a gblo tio‑ ‑n 'ya 'klɛɛ 'le?» ‑Ye ɔ nɔ: «꞊Be a nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ꞊bo ꞊tui lele? 'Mɔ mɔ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ ꞊tu, kʋɛ la 'le gbo. 26 'N kɔ wɛn ‑tɩ 'plɔplɔ a ꞊tutue, 'ke 'o 'a mʋ ke, kɔ, 'nɩ kɔ wɛn 'hru, 'ke ꞊bo yɛɛ wɛn 'a mʋ ‑tɩ. Kɛɛ, 'nɩ ꞊tu ꞊le 'klɛɛ ‑tɩ 'bii. Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ, ‑tɩɩ ‑do ꞊nʋ, 'n 'wɔɔn 'o ꞊nɔ wien, nɩ‑ 'nɩɩ ꞊tu, 'plɩɩ nahuon a ‑gbɛ, ɔɔ ꞊tu ‑tɩ a ‑tɛɛ.»

27 Ʋ 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, 'a Bu a ‑tɩɩ nɩ, ɔɔ ꞊tu. 28 ‑Ye kɛ ɔɔ lele ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, a di 'o 'mʋ ye 'mʋ 'baa, 'ke 'o tu 'yie 'mʋ, 'mʋ ‑tʋtʋ ‑wɔn hren, a die 'nɩ yrii, ‑ɛ mɔ, 'mɔ mɔ nahuon ꞊nʋ, 'n plɛ, 'n 'ya 'mʋ. A die ‑wɛ 'mʋ lɛ 'nɩ yrii, ‑ɛ mɔ, 'nɩ nu ꞊le dɛ ꞊de, 'ke 'le 'na ‑gbɛ a 'klɩ 'kwli 'mʋ. ‑Tɩɩ ‑do ꞊nʋ, 'na Bu tɔɔ 'mʋ, nɩ‑ 'nɩɩ ꞊tu. 29 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ, 'ke ɔ nɩ 'o 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ. Ɔ 'de 'o 'n ‑do gbo hie, ‑ɛ nue, 'ɛ nɩ ti, dɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ 'a plɔ blee, nɛ‑ 'nɩɩ nu.»

30 ‑Yusu bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye nahuin 'plɔplɔ kuo ye ꞊wlʋ.

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ dɛ 'kuku nu, nʋ‑ mɔ dɛ 'kuku a ꞊go

31 ‑Ye kɛ ‑Yusuu nahuin ꞊nʋ ye po, ‑ʋ kuo ꞊wlʋ ye, ɔ nɔ: «'Na tɔɔwin ꞊nʋ, 'ba nyi 'o ꞊tuu, ‑ye 'a mʋ mɔ 'na ‑tɛɛ a ‑naagbopʋʋ nɩ. 32 'Na tɔɔwin a ‑gbɛ a 'o꞊tuulɛ, ɛ die 'nɩ nu, 'plɩɩ a 'mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ yi. ‑Tɩ a ‑tɛɛ a ‑gbɛ, ɩ di 'a mʋ 'nɩ ꞊gbla, 'ke 'le ꞊godɛ ꞊nʋ wlɔn.»

33 ‑Ye ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ʋ nɔ: «‑A mʋ mɔ Abrahamʋ a 'yuo a 'yuoo nɩ. ‑A 'de ‑hlɩn ꞊ɔ ꞊de a ꞊go 'mʋ a 'yɛɛ. Dɛ‑ kɔ ‑tɩ ꞊nɩɩ lɛ ‑a mʋ yrɛ poo, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a ‑tɛɛ di ‑a mʋ 'nɩ ꞊gbla, 'ke 'le ꞊godɛ ꞊nʋ wlɔn.» 34 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ dɛ 'kuku nu, ‑ye ɔ mɔ dɛ 'kuku a ꞊ge'e nɩ. 35 ꞊Ge 'de ye blɛ bɔ 'cipi 'le kayuu ‑do gbo. Kɛɛ, 'kabu a 'yu, nɔ‑ 'cipi 'le kayu gbo. 36 'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, 'bɩa 'nɩ ꞊gbla 'a mʋ, ‑ye 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, a 'deɛ ba 'ya lele ꞊go 'mʋ. 37 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ mɔ Abrahamʋ a 'yuo a 'yuoo nɩ. Kɛɛ, aa lɛ ꞊mɔ 'na 'lɩla, ‑ɛ nue, a 'nɩ wɛɛn ꞊le 'na tɔɔwin ke. 38 Dɛ ꞊nʋ, 'na Bu tɔɔ 'mʋ, nɛ‑ 'nɩɩ 'a mʋ le. Kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, dɛ ꞊nʋ, 'a nɩ bu le 'a mʋ, nɛ‑ aa nu.» 39 ‑Ye ʋ nɔ: «‑A nɩ bu, nɔ‑ mɔ Abrahamʋ.» ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Bɩa 'ba 'ya wɛn Abrahamʋ a 'yuo 'mʋ, ‑ye ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ɔɔ la nu, nɩ‑ a di wɛn ‑wɛ nu. 40 Kɛɛ, ꞊betɩ ꞊bo ꞊tu 'a mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nʋ ye, Nyɩsʋa le 'mʋ, aa lɛ ꞊mɔ 'na 'lɩla. Dɛdʋ a ‑gbɛ, Abrahamʋ, ɔ 'nɩ nue ꞊le la. 41 Kɛɛ, ‑tɔplɩɩ ‑do ꞊nʋ, 'a nɩ bu, ɔɔ nu, nɩ‑ aa ‑wɛ nu.» ‑Ye ʋ nɔ: «‑A nɩ 'dii 'de 'lalunyrɔ. ‑A nɩ buu ‑do, ‑a yi, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa.» 42 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Bɩa Nyɩsʋa 'bɔ 'ya wɛn 'a nɩ Bu 'mʋ, ‑ye a di wɛn 'mʋ 'mʋ 'nɩ nʋɛ, ‑ɛ nue, 'ke 'n ‑hɔn 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ. 'N 'de 'le di, 'ke 'le 'na ‑gbɛ a 'klɩ 'kwli 'mʋ, kɛɛ, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ. 43 Dɛ‑ nue, ‑tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ꞊tu, 'a 'nɩnɩ yrii 'mʋ lɛ 'le? ‑Tɩ kɔ ‑tɩ 'a 'nɩnɩ yrii 'mʋ lɛ, nɛ‑ mɔ, a 'die 'le ‑wɛ ba po 'mʋ nʋa ye gbo. 44 'A nɩ bu, nɔ‑ mɔ Satan, ‑ɔ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka. 'A mʋ mɔ 'a 'yuo꞊pli. ‑Ye ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩɩ 'a nɩ bu a plɔ blee, nɩ‑ a nʋɛ 'mʋ ba nu. Kʋɛ la 'le gbo, ɔɔ ꞊ke 'la nahuin. Ɔ yraa ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, ‑ɛ nue, ‑tɩ a ‑tɛɛ 'de 'le 'a ꞊wlʋ ke nɩ. Hɩ a lɛ'dudue, nɛ‑ mɔ 'a ‑kʋan, ‑ɛ nue, ɔ mɔ hɩnyɔ'ɔ nɩ, 'plɩɩ hɩ a gblegblei 'bii, 'ke ɩɩ 'le ꞊nɔ ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn.

45 Kɛɛ, 'mɛ ‑ye, 'nɩɩ ꞊tu ‑tɩ a ‑tɛɛ. Nɛ‑ nue, 'a 'de 'mʋ ꞊wlʋ ye kuo. 46 'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ꞊be ɛ kɔ nahuon, ‑ɔ ‑wɛ 'le ‑bɔ tʋɛ 'mʋ, ‑ɛ mɔ, 'n nu dɛ 'kuku? Ɛ 'de 'a nahuon ꞊de kɔ. ‑Tɛ 'nɩɩ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊tu, dɛ‑ kɔ 'mɔ a 'nɩnɩ pue ‑tɛɛ 'le? 47 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a nahuon, ɔɔ Nyɩsʋa a ‑gbɛ a win ye gbo po nʋa. Kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, a 'de Nyɩsʋa a nahuin, nɛ‑ nue, 'a 'nɩnɩ puo nʋa ye gbo.»

'Plɩɩ ʋ 'mʋ la Abrahamʋ kɔ, ‑Yusu nɩ la 'klɔ

48 ‑Ye ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «'A ‑tɩ, ‑tɛ ‑a le wɛn ‑mʋ, ‑ɛ mɔ, ‑n 'de Nyɩsʋa yi, kɔ, 'ku ‑hʋan nɩ 'o ‑mʋ ke 'mʋ, ‑a kɔ wɛn 'o ꞊wɔn.» 49 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Ku ‑hʋan 'de 'o 'mʋ ke 'mʋ nɩ. Kɛɛ, 'na Bu, nɔ‑ 'nɩɩ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑nyi. A ‑mɛ ‑ye, a blɛ ke, 'ke ba ‑nye 'mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ. 50 'Mɛ ‑ye, 'nɩ ꞊mʋɛ ꞊le lɛ, 'ke nahuin bʋ ‑nye 'mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, kɛɛ ‑ye Nyɩsʋa, nɔ‑ nye lɛ ꞊mɔ. Nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ di ‑bati 'bɛ. 51 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ 'o 'na wintɛ 'o ꞊tuu, ɔ 'deɛ bɔ 'kʋ gbe.»

52 ‑Ye ʋ nɔ: «‑A yie 'klɛɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ku ‑hʋan nɩ 'o ‑mʋ ke 'mʋ. ‑A nɩ bu gblaka Abrahamʋ 'kʋ nɩ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ 'ʋ 'kʋ ‑wɛ. ‑Mɛ ‑ye, kɛ ‑nɩɩ po, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ 'o ‑na wintɛ 'o ꞊tuu, ɔ 'deɛ bɔ 'kʋ gbe. 53 ‑A nɩ bu Abrahamʋ, ɔ 'kʋ nɩ. ꞊Be ‑n pue ‑tɛɛ, ‑mɔ nɩɔ 'o 'lu ye? Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ, ʋ 'kʋ ‑wɛ nɩ. Nahuon a gblo tio‑ ‑nɩɩ 'klɛɛ ‑n dɩɔnʋ daa 'le?»

54 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Bɩa 'nɩɩ wɛn 'n dɩɔnʋ baa, ‑ye 'na baalɛ a ‑gbɛ, ɛ 'deɛ bɛ da wɛn dɛ ꞊de. Nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ 'mʋ baa, nɔ‑ mɔ 'na Bu. A nɔ 'nɩ, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa ꞊nʋ, aa da. 55 Kɛɛ, a 'dio yi. 'Mɛ ‑ye, 'n yio nɩ. 'Bɩa 'nɩ po wɛn lɛ, 'n 'dio yi, ‑ye 'n 'ya wɛn hɩnyɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'a mʋ ye. Kɛɛ, 'n yio nɩ, 'nɩɩ ‑wɛ 'o 'a win 'o ꞊tuu. 56 'A nɩ bu gblaka Abrahamʋ, ɔ nye la ‑wɔn lɛ ‑hie 'lu, ‑ɛ mɔ, ɔ di la ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ 'nɩ 'ye, ‑ɔ kɔ 'mʋ ʋ di la 'o 'mʋ kɔɔ. Nɛ‑ nue, 'ɔɔ la 'manʋ nu. ‑Tɛ ɔ 'ye la 'klɛɛ ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ, ‑ye ɔɔ la nu 'manʋ 'dɔ.»

57 ‑Ye ʋ nɔ: «‑N 'de 'yrɩ a (50) ‑wlɩɩ 'hɔn ꞊tu 'o ‑pu a kʋɛ, ꞊nɩɩ lɛ po, ‑n 'ye Abrahamʋ nɩ.» 58 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'plɩɩ ʋ 'mʋ la Abrahamʋ kɔ, 'n nɩ la 'klɔ.» 59 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ʋ 'ba 'mʋ lɛ 'hɛ, 'ke ʋ 'mue ꞊nɔ ‑wɔn lɛ poo a ‑tɩ, ʋ 'muo 'la. Kɛɛ ‑ye ‑Yusu ‑hli ꞊nʋ ke 'yi, 'ɔ 'hrɩ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ.

9

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ la 'yiisuanyɔ a 'kʋɛ

1 ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, bʋ nɩ 'hru wlɔn, ‑ye ɔ yɛ 'o gbo nyɩbɛyu ꞊de. Nyɩbɛyu a ‑gbɛ, kʋɛ la 'le 'a kɔɔlɛ 'yie 'mʋ gbo, 'a 'yii sua nɩ. 2 ‑Ye 'a ‑naagbopʋ ꞊gbɔ wlɔn, ʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, nahuon tio‑ nu la dɛ 'kuku? ꞊Be nahuon a ‑gbɛɛ nɩ, ‑hee' 'a 'dii kɔ 'a bu 'hɛɛn‑ nɩ, ‑ʋ nu dɛ 'kuku, ‑ɛ kɔ ‑tɩ 'a 'yii 'ɩ sua?» 3 ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Ɛ 'de 'a ‑gbɛ a dɛ 'kuku a ‑tɩ, mɔ, ɛ 'de ‑wɛ 'a 'dii kɔ 'a bu 'hɛɛn a dɛ 'kuku a ‑tɩ, 'a 'yii 'de sua. 'A 'yii sua nɩ, ‑ɛ die nu, nahuin 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔ 'klɩ, 'ke bɔ nu ‑kʋan, 'ke 'o ꞊nɔ 'yie 'mʋ. 4 ‑Tɛ ‑nyrɛ 'kɩɛ nɩɛ 'le, ‑a kɔ ‑ba nu ‑kʋan ꞊nʋ, Nyɩsʋa, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ, ɔ plɛ ‑ba nu. 'Tɔɔ mu 'nɩ ‑wɔn. 'Tɔ 'bɔ ‑wɔn, nahuon ꞊de 'de 'le ‑kʋan a nunue ‑wɛ. 5 ‑Tɛ 'n 'kɩɛ nɩɛ nɔ 'klɔ ke, 'mɔɔ nɩ, ‑ɔɔ 'klɔ ‑gbo ke a nahuin ‑nyrɛ ‑nyi. ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ 'mʋ lɛ yrii.»

6 'Plɩɩ ɔ 'mʋ la 'klɛɛ mu ‑yrɛ, ‑ye ɔ po gbo hɩɔn, 'ɔ nyʋa hɩɔn a ‑gbɛ ‑tʋtʋ ke, 'ɔ nuo 'bru 'mʋ, 'ɔ 'bɔ 'mʋ, 'ɔ hruu 'o 'yiisuanyɔ a ‑gbɛ a 'yii klɛ, 7 ɔ nɔ: «Mu 'le 'wlo ꞊nʋ ‑wɔn, ʋ 'blu, ʋʋ Siloe daa, ꞊mʋ 'le 'yi ꞊hlɔn lɛ yra.» Siloedʋ a ‑gbɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ leenyɔ; 'yiisuanyɔ a ‑gbɛ 'ɔ mu, 'ɔ yra 'yi ꞊hlɔn lɛ. ‑Tɛ ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, ‑ye ɔ ‑tʋa lɛyriilɛ gbo.

8 'A 'bienʋ, kɔ nahuin ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ nyo o lɛ 'ye, ‑tɛ ɔɔ o 'wli lɛ ‑hʋa, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ dɛ di, nahuin a ‑gbɛ, kɛ ʋʋ 'klɛɛ po, 'ʋʋ wlɔn lɛ ꞊gbʋgba: «꞊Be ɛ 'de nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ o gbo nɩ, ‑ɔɔ o 'wli lɛ ‑hʋa?» 9 ꞊Ʋ ‑ye nɔ: «Nɔ‑ɔ nɩ.» ꞊Ʋ ‑ye nɔ: «'Ʋʋn, ɛ 'de ꞊nɔ, kɛɛ, ɔ 'we ꞊nɔ ꞊nɔ ye.» Kɛɛ, nahuon a ‑gbɛ, kɛ ɔɔ po, ɔ nɔ: «'Mɔɔ nɩ.» 10 ‑Ye ʋ nyo 'klɛɛ wlɔn 'nɩ ꞊gba: «‑Be' ‑na 'yii nu kekɩklɛ 'le?» 11 ‑Ye ɔ nɔ: «Nahuon ‑gbo, ʋʋ ‑Yusu daa, nɔ‑ po hɩɔn gbo, 'ɔ nyʋa hɩɔn a ‑gbɛ ‑tʋtʋ ke, 'ɔ nuo 'bru 'mʋ. Nʋ‑ ɔ hrii 'mʋ 'yi klɛ, 'ɔ le 'mʋ, 'ke ꞊bo mu 'le 'wlo ꞊nʋ ‑wɔn, ʋʋ Siloe daa, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'yi ꞊hlɔn lɛ yra, 'nɩ mu, 'nɩ yra 'yi ꞊hlɔn lɛ. ‑Tɛ 'n yra 'klɛɛ 'yi ꞊hlɔn lɛ, ‑ye 'n ‑tʋa lɛyriilɛ gbo.» 12 ‑Ye ʋ ꞊gbɔ wlɔn: «‑Be' nahuon a ‑gbɛ nɩ ye 'le?» ‑Ye ɔ nɔ: «'N 'de 'a dɛ ꞊de yi.»

‑Tɛ Falisi꞊tumu a nahuin ꞊gba la 'yiisuanyɔ ꞊nʋ wlɔn, ‑ɔ kɔ 'yii ‑Yusu kla la ke

13 Nahuon a ‑gbɛ, ‑ɔ kɔ 'yii sua o, 'ke ʋ gbɔ 'le Falisi꞊tumu a nahuin ye. 14 'Plɩɩ ‑ye, ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ ‑Yusu nu 'bru, 'ɔ kla 'a 'yii ke, ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ, ɔ mɔ ‑wuwle‑nyrɔwɔ'ɔ nɩ. 15 Nɛ‑ nue, Falisi꞊tumu a nahuin 'ʋʋ nahuon a ‑gbɛ wlɔn ꞊gba: «Dɛ‑ nue, ꞊nɩɩ lɛ yrii 'le?» ‑Ye ɔ nɔ: «Ɔ nu 'bru, 'ɔ hruu 'o 'na 'yii klɛ, 'nɩ yra 'yi ꞊hlɔn lɛ. ‑Tɛ 'n yra 'klɛɛ 'yi ꞊hlɔn lɛ, ‑ye 'n ‑tʋa lɛyriilɛ gbo.» 16 ‑Ye kɛ Falisi꞊tumu a nahuin ‑yee po: «Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ ‑Yusu, ɔ 'de 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn, ‑ɛ nue, ɔ 'nɩ ꞊tuu ꞊le 'o tete ꞊nʋ 'o, ‑ɛ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, nahuon nɩ nu 'le ‑kʋan.» ꞊Ʋ ‑ye nɔ: «'Bɩa 'bɔ 'ya wɛn ‑tʋnahuon, ‑ɔɔ dɛ 'kuku nu, ‑ye ɔ 'de wɛn 'le 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ‑gbo, ɔɔ nu a nunue ‑wɛ.» Nɛ‑ nue, 'ʋ 'bɛ ꞊tɩɔ.

17 ‑Ye nahuon a ‑gbɛ, ‑ɔ kɔ 'yii sua o, ʋ nyo lele wlɔn 'nɩ ꞊gba: «Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kla ‑na 'yii ke, ‑mɛ ‑ye, ‑n nɔ 'nɩ, nahuon tio‑ ɔ 'ya 'le?» ‑Ye ɔ nɔ: «'Mɛ ‑ye, 'n nɔ 'nɩ, ɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔɔ nɩ.» 18 Kɛɛ ‑ye ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ a ‑gbɛ, ‑ʋ mɔ Falisi꞊tumu a nahuin, ʋ 'nɩ ‑hʋɛ ꞊le bʋ pui ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, nahuon a ‑gbɛ a 'yii sua o nɩ, 'ɔɔ kɛ lɛ yrii. Nɛ‑ nue, 'ʋ da 'a 'dii kɔ 'a bu 'hɛɛn, 19 'ʋ ꞊gbʋ wlɔn, ʋ nɔ: «꞊Be sɛyɩ‑sɛyɩ, nahuon ‑gbo, 'a nɩ 'yuu nɩ? ꞊Be a nɔ 'nɩ, ‑tɛ a kʋɔ la, 'a 'yii sua la nɩ? 'Bɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, 'a 'yii sua la nɩ, dɛ‑ nue, 'ɔɔ kɛ lɛ yrii 'le?» 20 ‑Ye 'a 'dii kɔ 'a bu 'hɛɛn, ʋ nɔ: «‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a nɩ 'yuu nɩ. ‑A yie ‑wɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ‑a kʋɔ la, 'a 'yii sua la nɩ. 21 Kɛɛ, dɛ‑ nue, 'plɩɩ 'ɔɔ lɛ yrii, kɔ, nahuon tio‑ kla 'a 'yii ke, dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ ‑a 'de yi. 'A ‑gbɛ, ba ꞊gbɔ wlɔn, ‑ɛ nue, ɔ 'de 'yu. Ɔ ‑wɛ 'le bɔ ‑hɩhɩa 'a mʋ klɛ nɩ.» 22 Kɛ 'a 'dii kɔ 'a bu 'hɛɛn, ʋʋ po, ‑ɛ nue, ʋʋ pɩ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ a ‑gbɛ a hʋannʋ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ a ‑gbɛ, ʋ pue 'le ꞊le, ‑ɛ mɔ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ plɛ, ‑Yusu mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ pa 'klɛɛ lele Nyɩsʋa a kayu ꞊nʋ gbo. 23 Nɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a 'dii kɔ 'a bu 'hɛɛn, 'ʋ po lɛ: «Ɔ 'de 'yu. 'A ‑gbɛ, ba ꞊gbɔ wlɔn.»

24 ‑Tɛ 'a 'dii kɔ 'a bu 'hɛɛn, ʋ ‑yrɛ, ‑ye ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ‑ʋ mɔ 'klɛɛ Falisi꞊tumu a nahuin, ʋ dɔ lele nɩ, ʋ nɔ: «Kɛ mɔ Nyɩsʋa ye 'mʋʋ nɩ, ‑a nɩ mɔ. 'A ‑tɩ, ꞊tu ‑tɩ a ‑tɛɛ, ‑nyi Nyɩsʋa ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ. ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ mɔ dɛ'kukununyɔ'ɔ nɩ. Ɔ 'de 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn.» 25 ‑Ye ɔ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «꞊Be ɔ mɔ dɛ'kukununyɔ'ɔ nɩ, ‑hee' ɔ 'de dɛ'kukununyɔ, 'n 'de 'a dɛ ꞊de yi. 'Mɛ ‑ye, dɛ ‑gbo, 'n yi, nɛ‑ mɔ, 'na 'yii sua la nɩ, kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'nɩɩ lɛ 'nɩ yrii.» 26 ‑Ye ʋ nɔ: «Dɛ tio‑ ɔ nu ‑mʋ 'mʋ 'le? ‑Be' ɔ nu, 'plɩɩ ꞊nɩɩ lɛ yrii 'le?» 27 ‑Ye ɔ ꞊tu lele ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Be 'n le wɛn 'a mʋ nɩ. Kɛɛ, a 'de 'mʋ nʋa ye gbo po. Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a nye ‑hʋa, ꞊bo ꞊tui lele 'le? 'N nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, aa ‑hʋa ba ‑hɛ ‑wɛ ‑Yusu a ‑gbɛ a ‑naagbopʋ.» 28 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ʋ ‑tʋa 'a tanɩ a ꞊tutue gbo, ʋ nɔ: «‑Mɔɔ nɩ, ‑ɔ mɔ 'a ‑naagbopʋyu. ‑A ‑mɛ ‑ye, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise, nɔ‑ kɔ ‑naagbopʋ ‑a 'ya 'mʋ. 29 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Moisee nɩ, Nyɩsʋa 'prɛɛ 'le ‑wɔn. Kɛɛ, ‑Yusu ‑mɛ ‑ye, ‑tɛ bɔ ‑hɔn 'o 'mʋ, ‑a 'de 'o yii.»

30 ‑Ye ɔ nɔ: «‑Yusu ‑gbo, ‑ɔ nue, 'nɩɩ lɛ yrii, 'bɩa 'baa lɛ po, ‑tɛgbi ɔ ‑hɔn 'o 'mʋ, a 'de 'o yii, ‑ye dɛ a ‑gbɛ, ɛ saka 'mʋ nɩ. 31 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, nahuon 'bɔ 'ya dɛ'kukununyɔ 'mʋ, 'bɔɔ Nyɩsʋa da, Nyɩsʋa 'nɩ 'wɔn ꞊le 'a win nɩ. Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ nyo 'o ꞊tuu, dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ‑hʋa, 'bɔ nye nu, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ kɔ win Nyɩsʋa, ɔɔ nʋa ye gbo po. 32 Gbegbe, ꞊ɔ ꞊de 'di ‑hlɩn a 'wɛɛn, ‑tʋnahuon ‑gbo, ‑ɔ kɔ 'yii sua, kʋɛ 'le 'a kɔɔlɛ 'yie 'mʋ gbo, nahuon ‑ye bɔ die nu, 'yiisuanyɔ a ‑gbɛ bɔ ‑tʋa lɛyriilɛ gbo. 33 ‑Yusu a ‑gbɛ 'bɔ 'de wɛn 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn, ɔ 'die wɛn 'le ‑wɛ, bɔ nu wɛn 'ŋmilɛkadɛdʋ a ‑gbɛ.» 34 ‑Tɛ ʋ 'wɔn 'klɛɛ 'a pupowin, ‑ye ʋ nɔ: «‑Mɔ ‑gbo, kʋɛ 'le ‑na kɔɔlɛ 'yie 'mʋ gbo, dɛ 'kukuu ‑do, nɛ‑ ‑nɩɩ nu, 'plɩɩ ‑mɔ plɛ, ‑ɔɔ ‑a mʋ tɔɔ,» 'ʋ puo 'le ‑patʋ 'mʋ.

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ plɛ, ‑ʋ yrii Nyɩsʋa a ‑tɩ 'mʋ lɛ, kɛɛ, 'ke 'le ‑tɛɛkɔ 'kwli 'mʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ yrii 'mʋ lɛ

35 ‑Ye ‑Yusu 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ puo 'le 'mʋ ‑patʋ. ‑Tɛ ɔ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ʋ ꞊ŋmoo, ‑ye ‑Yusu nɔ: «‑Tʋnahuin 'bii a Nahuon, ‑ɔ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, ꞊be ‑n kuo ye ꞊wlʋ?» 36 ‑Ye nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'yii sua o, ɔ nɔ: «Le 'mʋ, nahuon a gblo tio‑ bɔ 'ya 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'muo ꞊wlʋ ye kuo.» 37 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «‑N 'yo nɩ ‑dodo. 'Mɔɔ nɩ, ‑ɔɔ 'klɛɛ 'le ‑mʋ ‑wɔn 'prɛɛ.» 38 ‑Ye ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ, 'n kuo ‑mʋ ye ꞊wlʋ,» 'ɔ blɔ kwlɩ ye gbo, 'ke 'o 'a baalɛ a ‑ta 'mʋ.

39 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'N di 'le ꞊le, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, ‑ɛ die nu, 'mue nu, nahuin ‑gbo, ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, kɔ nahuin ‑gbo, ‑ʋ 'dio ꞊wlʋ ye kuo, ʋ 'mʋ 'yi 'mʋ lɛ ‑hʋnhɔn. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'yii sua, ʋ di lɛ 'nɩ yrii, kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ plɛ, ‑ʋʋ lɛ yrii, 'n die ꞊nʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'waa 'yii sua nɩ.» 40 Falisi꞊tumu a nahuin ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ 'wɔn wintɛ a ‑gbɛ nɩ. ‑Ye kɛ ʋʋ 'klɛɛ ꞊nɔ ye po, ʋ nɔ: «꞊Be ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑a nɩ ‑gbɛ, ‑a nɩ 'yii sua ‑wɛ nɩ 'a?» 41 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «'A nɩ 'yii, 'bɩ sua wɛn, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'ba 'nɩnɩ yrii wɛn Nyɩsʋa a ‑tɩ 'mʋ lɛ, ‑ye Nyɩsʋa a ‑bati 'die wɛn 'le ‑wɛ bɩ klɩ wɛn 'a mʋ. Kɛɛ, ‑tɛ aa lɛ po, aa lɛ 'nɩ yrii, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, aa Nyɩsʋa a ‑tɩ 'mʋ lɛ 'nɩ yrii, nɛ‑ die nu, Nyɩsʋa a ‑bati 'mʋ 'a mʋ klɩ.»

10

‑Tɛ ‑Yusu po la blablɔ kɔ 'a kʋkɔnyɔ a ‑talʋdʋ

1 (‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, nʋ‑ ‑Yusu 'kɩɛ 'prɛɛ 'le ‑wɔn.) Kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po: «꞊Bo pue blablɔ a dɛ ye, ɔ kɔ blablɔkɔnyɔ 'hɛɛn, ‑ɔ mɔ ‑wɛ blablɔ'yie꞊tunyɔ. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, blablɔ ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'le ‑gblo 'mʋ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ 'le ꞊nɔ ‑wɔn pa, 'bɔ 'nɩnɩ naa 'o ‑gblo a ‑gbɛ a paalɛ 'yri, kɛɛ, 'bɔɔ ‑gblo 'ya, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ mɔ 'yrinyɔ'ɔ nɩ, kɔ ‑balʋnyɔ 'hɛɛn. 2 Kɛɛ, 'bɔɔ 'o ‑gblo a ‑gbɛ a paalɛ 'mʋ naa, ‑ye ɔ mɔ blablɔ a ‑gbɛ a kʋkɔnyɔ'ɔ nɩ. 3 ‑Ye ‑gblo'yie꞊tunyɔ ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'o ‑gblo a paalɛ 'mʋ, ɔɔ blablɔkɔnyɔ lɛ ‑ha mɛ, 'ɔɔ 'le 'a blablɔ ‑wɔn pa. Blablɔkɔnyɔ a ‑gbɛ, 'bɔɔ 'a blablɔ da, ‑ye 'a blablɔ nyo ye gbo po nʋa. ‑Ye blablɔkɔnyɔ, ɔɔ 'ɛ nɩ blablɛ a 'dʋ 'nɩ da, 'plɩɩ 'ɔ nyo 'le ‑gblo 'mʋ 'hrɔɔ. 4 'Bɔ 'hrɔɔ 'klɛɛ 'a blablɔ 'bii, ‑ye ɔ nyo 'mʋ naa ye, blablɔ a ‑gbɛ 'ɔ nyo ‑wɔn kʋɛ, ‑ɛ nue, ɔ yi 'a win nɩ. 5 Kɛɛ ‑ye nahuon 'bɔ nɩ 'o, blablɔ a ‑gbɛ 'bɔ 'dio yi, ‑ye ɔ 'deɛ bɔ kʋɛ ꞊nɔ ‑wɔn, kɛɛ, ɔ di lɛ 'gba ci, ‑ɛ nue, ɔ 'de 'a win yi.»

6 ‑Talʋdʋ a ‑gbɛ, ‑Yusu po ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ a ‑gbɛ ye, ʋ 'de 'a 'mʋlɛyriilɛ kɔ.

‑Yusu, nɔ‑ mɔ ‑tɛɛ a blablɔkɔnyɔ

7 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, 'mɔ ‑gbo, 'n 'we ꞊nɔ blablɔ a ‑gblo a paalɛ ye. 8 Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ plɛ, ‑ʋ mɔ ‑tɛɛ a blablɔkɔnyʋ, ‑ʋ ‑hi, 'plɩɩ 'nɩ di 'le, nahuin a ‑gbɛ, nʋ‑ mɔ 'yrinyʋ kɔ ‑balʋnyʋ 'hɛɛn. Kɛɛ, ‑tɛɛ a blablɔ 'diu nʋa ye gbo po. 9 'Mɔ mɔ blablɔ a ‑gblo a paalɛ a ‑gbɛ. Paalɛ ‑gbo, 'n 'ya 'mʋ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ di 'o naa, nɔ‑ Nyɩsʋa di waa. Ɔ di 'nɩ pa, ɔ 'mʋ 'hrɩ, ɔ 'mʋ dididɛ 'ye. 10 'Yrinyɔɔ 'le 'nɩ di, ɔ 'mʋ 'na blablɔ, ‑ɔ mɔ 'na nahuin 'yri, ɔ 'mu lɛ 'lɩla, kɔ, ɔ 'mu gbo ‑wɔ a ‑tɩ. 'Mɛ ‑ye, 'n di 'le ꞊le, ‑ɛ die nu, 'mʋ nahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, 'mʋ ꞊nʋ ꞊hapʋ‑tɩ 'plɔplɔ 'yi ꞊hlɔn lɛ nu.

11 'Mɔ ‑gbo, 'mɔ mɔ ‑tɛɛ a blablɔkɔnyɔ, 'nɩ 'ya ‑wɛ 'a 'yie꞊tunyɔ 'mʋ. ‑Tɛɛ a blablɔkɔnyɔ, ɔɔ 'a ‑hʋnhlʋn 'nɩ ‑ha, 'ke 'o 'a blablɔ a ‑ta 'mʋ. 12 Kɛɛ, ‑kʋannunyɔ ꞊nʋ, ‑ɔ 'de blablɔ a kʋkɔnyɔ, ɔɔ 'yie ꞊tu blablɔ, 'wliyɛ a ‑tɩ. 'Bɩa nahuon a ‑gbɛ 'bɔ 'ye ‑ji, 'bɛɛ 'le di, ‑ye ɔ hie 'o blablɔ gbo, 'ɔɔ ci lɛ 'gba, ‑ɛ nue, ɛ 'de ꞊nɔ, ɔ 'de blablɔ a ‑gbɛ a kʋkɔnyɔ. ‑Ji 'bɛ nyre 'klɛɛ 'o, ‑ye ɛ klɩ blablɔ ‑ye nɩ, 'a dɛ ‑ye ꞊nʋ, 'ɛ nyo ‑tɔplɩ 'nyɩ 'mʋ lɛ ‑gbʋgba. 13 ‑Kʋannunyɔ 'bɔ 'ye ‑ji, ‑ye ɔɔ lɛ 'gba ci, ‑ɛ nue, 'wliyɛ a ‑tɩɩ nɩ, 'ɔɔ ‑kʋan nu. Nɛ‑ nue, blablɔ a ‑gbɛ a ‑tɩ 'ɩ 'nɩnɩ 'yaa ꞊nɔ 'kla ‑wliye.

14-15 'Mɔ ‑gbo, 'mɔ mɔ ‑tɛɛ a blablɔkɔnyɔ. ‑Tɛ 'na Bu Nyɩsʋa nu, 'ɔ yi 'mʋ, 'na ‑gbɛ 'nɩ yio, kɛ'ɛ nɩ, 'n nu 'na blablɔ, ‑ɔ mɔ 'na nahuin a yiyie, 'na nahuin a ‑gbɛ, 'ʋ yi ‑wɛ 'mʋ. 'Nɩɩ ‑ha 'na ‑hʋnhlʋn, 'ke 'o 'waa ‑ta 'mʋ. 16 'N kɔ blablɔ ‑ye, ‑ɔ 'de nɔ 'bla‑gblo ‑gbo 'kwli 'mʋ nɩ, (ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'na nahuin ‑ye, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ). 'N kɔ ꞊bo naa ‑wɛ ꞊nʋ, ɔ 'mʋ 'na win 'wɔn, ɔ 'mʋ 'mʋ nʋa ye gbo po, ɔ kɔ 'a 'bienʋ 'hɛɛn, ɔ 'mʋ 'yi 'mʋ lɛ bibi, ɔ 'mʋ 'bla꞊juu ‑do ‑hɛ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ Nyɩsʋa a dakʋʋ ‑do, ‑ʋ kɔ blablɔkɔnyɔɔ ‑do.

17 'Na Bu Nyɩsʋa nʋɛ 'mʋ 'mʋ nɩ, ‑ɛ nue, 'n di 'na ‑hʋnhlʋn 'nɩ ‑ha, 'mʋ 'kʋ, ‑ɛ die nu, 'mʋ ‑tado lele ‑hʋnhlʋn a ‑gbɛ 'mʋ 'ba, 'mʋ 'klɔ 'hrɩ. 18 Nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ 'la 'mʋ, 'bɩa 'nɩ 'die ke wɛɛn. 'Na ‑gbɛ, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, ꞊bo ‑ha 'na ‑hʋnhlʋn, 'mʋ 'kʋ. 'N kɔ 'klɩ, 'ke ꞊bo ‑ha 'na ‑hʋnhlʋn, 'nɩ kɔ ‑wɛ 'klɩ, 'ke ꞊bo 'ba lele ‑hʋnhlʋn a ‑gbɛ 'mʋ. Nɛ‑ mɔ dɛ ꞊nʋ, 'na Bu Nyɩsʋa le 'mʋ, ꞊bo nu.»

19 ‑Tɩ ꞊nʋ ‑Yusu ꞊tu, ɩ nue, ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ‑ʋ nɩ 'o, 'ʋ wo lele. 20 'Waa 'plɔplɔ nɔ: «'Ku ‑hʋan, nʋ‑ nɩ 'o ꞊nɔ ke 'mʋ. 'A 'lu ‑hɔn 'o wlɔn 'hru. A nɩ puo 'le nʋa ye gbo!» 21 ꞊Ʋ ‑ye nɔ: «Nahuon ꞊nʋ, 'ku ‑hʋan nɩ 'o ke 'mʋ, ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ nu lɛ 'pʋprɛ. 'Ku ‑hʋan 'die 'le ‑wɛ bʋ nue, 'yiisuanyɔ bɔ yrii lɛ.»

‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ 'nɩ wɛɛn ꞊le ‑Yusu ke

22 ‑Tɛ 'dai ti ‑hi, ‑ye cɛ a ti nyre 'o ꞊o. Ti a ‑gbɛ 'yri, lɛ'mimre nɩ 'le Jrusrɛ 'mʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑ta 'mʋ. ‑Nyrɔwɔ ꞊nʋ, ʋ ꞊tu la 'le lele 'kagblaka a ‑gbɛ Nyɩsʋa kwa 'mʋ gbo, ti ‑hi la a ti 'yri, nɛ‑ kɔ lɛ'mreti nyre 'o. 23 'Ke ‑Yusu nɩ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ, 'ɔɔ 'le papʋɛ ꞊nʋ gblɛ ‑hihie, ʋʋ Salomɔ a papʋɛ daa; 24 ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ 'ʋ 'kukue 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ lɛ. Kɛ ʋʋ ꞊nɔ ye po, ʋ nɔ: «Tii ‑tie ‑a di ‑pre, 'plɩɩ ꞊mʋ ‑a mʋ le, nahuon a gblo tio‑ ‑n 'ya 'mʋ? ꞊Nɩ 'ya Waanyɔ ꞊nʋ 'mʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ‑a mʋ ye ya, ‑ye ‑bo le ‑a mʋ ‑dodo.» 25 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'N le o 'a mʋ nɩ, kɛɛ, ‑tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ꞊tu, a 'nɩ pui ꞊le ‑tɛɛ. 'Ŋmilɛka‑tɔplɩ ‑gbo, 'nɩɩ nu, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'dʋ 'kwli 'mʋ, ɩ nyi 'a mʋ 'nɩ tɔɔ, nahuon a gblo tio‑ 'n 'ya 'mʋ. 26 Kɛɛ, ‑tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ꞊tu, a 'nɩ pui ꞊le ‑tɛɛ, ‑ɛ nue, a 'de 'na nahuin. 27 'Bɩa 'nɩɩ wun po, 'na nahuiin 'mʋ ye gbo po nʋa, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ blablɔɔ nu, 'ɔɔ 'a kʋkɔnyɔ nʋa ye gbo po, 'nɩ yiu ‑wɛ, 'ʋʋ 'mʋ ‑wɔn kʋɛ. 28 'Na nahuin a ‑gbɛ, 'n nyu ‑nyi 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. Gbegbe, ʋ 'deɛ bʋ ‑wɛ gbo. Nahuon ꞊de 'de 'klɩ kɔ, 'ke bɔ ‑hɩʋ 'mʋ kwa. 29 'Na Bu Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyu 'mʋ, 'plɩɩ 'a 'klɩ nɩ 'o 'klɩi 'bii ye 'lu. Ɛ 'de nahuon ꞊de kɔ, ‑bɔ kɔ 'klɩ, ‑bɔ ‑ha 'a nahuon ꞊de 'na Bu Nyɩsʋa kwa. 30 'N Bu Nyɩsʋa kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a mʋ mɔ ‑tʋnahuoon ‑doo nɩ.»

31 ‑Tɛ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ‑nɩ wɛn, ʋ 'wɔn 'klɛɛ ‑tɩ ꞊nʋ, ɔ ꞊tu, ‑ye ʋ 'ba lele 'mʋ lɛ 'hɛ, ʋ 'mue ꞊nɔ ‑wɔn lɛ po, ʋ 'muo 'la. 32 ‑Ye kɛ ɔ nyu ye po, ɔ nɔ: «'Ke 'le 'na Bu Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli 'mʋ, 'n nu ꞊hapʋ‑tɔplɩ 'plɔplɔ, 'ke 'o 'a mʋ ye. ꞊Hapʋdɛ tio‑ kɔ ‑tɩ 'aa ‑hʋa ba 'la 'mʋ 'le?» 33 ‑Ye ʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «Ɛ 'de ‑bo nu ꞊hapʋdɛ ꞊de a ‑tɩ, ‑ba ‑hʋa ‑ba 'la ‑mʋ, kɛɛ, ‑aa ‑hʋa ‑ba 'la ‑mʋ, ‑ɛ nue, ‑nɩɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ 'nɩ ‑haa. ‑Mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuon, ‑mɔ plɛ, ‑ɔ mɔ ‑wɛ Nyɩsʋa.»

34 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Ʋ 'crɩɛ la nɩ, 'ke 'le 'a nɩ teteicrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ: Nyɩsʋa nɔ 'nɩ: 'A mʋ mɔ nyɩsʋapʋʋ nɩ. 35 ‑Tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tu, 'ke 'le 'a 'crɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ ꞊tui, ‑ɛ mɔ, ɩ 'de ‑tɩ a ‑tɛɛ. Nahuin ꞊nʋ, ɔ ꞊tu wintɛdʋ a ‑gbɛ ye, nʋ‑ʋ nɩ, ɔɔ nyɩsʋapʋ daa. 36 'Mɛ ‑ye, Nyɩsʋa po 'mʋ ke 'pɩa, 'ke ꞊bo nu 'a ‑kʋan. Nɔ‑ lee ‑wɛ nɔ 'mʋ 'klɔ ‑gbo ke. A ‑mɛ ‑ye, a nɔ 'nɩ, 'nɩɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ 'nɩ ‑haa, ‑ɛ nue, 'n ꞊tui nɩ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ. 37 'Bɩa ‑kʋan ‑gbo, 'nɩɩ nu, 'bɔ 'de Nyɩsʋa a kewɛɛnlɛ, ‑ye a nɩ kuo 'le 'mʋ ꞊wlʋ ye. 38 Kɛɛ, 'bɩa 'nɩɩ ‑kʋan ‑gbo nu, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a kewɛɛnlɛ, 'bɩa 'ba 'nɩnɩ ‑hʋa ba kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, ‑ye ‑kʋan a ‑gbɛ, nɔ‑ ba kuo ꞊wlʋ ye, ‑ɛ die nu, a 'mue 'mʋ lɛ yrii ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, 'n Bu kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a mʋ mɔ ‑tʋnahuoon ‑doo nɩ.»

39 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ‑nɩ wɛn, ʋʋ lele lɛ ꞊mɔ 'hru, 'ke bʋ klo, kɛɛ, ɔ ꞊ta ꞊nʋ kwa, 'ɔ mu.

40 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye 'ke ɔ mu 'le lele Sudɛn a 'nike, ‑tɛgbii ‑do ꞊nʋ, Saan la 'o nahuin 'nie 'lu lɛ poo, ti ‑hi la a ti 'yri. 'Ke ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ ‑hi 'le 'dai ti, 41 nahuin 'plɔplɔ 'ʋʋ 'le ꞊nɔ ye mu, ʋ nɔ: «Saan 'de 'ŋmilɛkadɛ ꞊de nu, kɛɛ, ‑tɩ 'bii ꞊nʋ, ɔ ꞊tu la, 'ke 'o ‑Yusu a ‑ta 'mʋ, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ.» 42 ‑Ye 'ke 'o ‑tuoo ‑do a ‑gbɛ ke, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, 'waa 'dai dɛ kuo ‑Yusu ye ꞊wlʋ.

11

‑Tɛ ‑Yusu a nɩnatumu Lasa 'kʋ la

1 Ɛ kɔ la ‑Yusu a nɩnatumu ꞊de. 'A 'dʋ mɔ Lasa. 'Ke ɔ nɩ 'le Betanidɩɔ 'mʋ, 'ke 'le Sudeblʋgba 'mʋ, ɔ kɔ 'a ‑dɩayuo nyrʋyuoo 'hɔn 'hɛɛn, ‑ʋ kɔ 'dʋɩ mɔ Mari kɔ Matɩ. 2 Mari, nɔ‑ mɔ nyrʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ 'ba la hʋnhrʋnponyra 'mʋ, ‑ɔ 'wlɔ la ‑Yusu bʋɩ lɛ, 'plɩɩ 'ɔ nu la 'a dɩɔnʋ a 'lu‑pupui, 'ɔ 'hran ‑Yusu a bʋɩ lɛ. 'Waa ‑dɩayu Lasa, nɔ‑ 'kʋɛ klɩ. 3 ‑Ye ‑dɩayuo nyrʋyuo a ‑gbɛ, ʋ le nahuon, 'ke 'le ‑Yusu ‑wɔn, 'ke bɔ lo, ‑ɛ mɔ: «‑Na nɩnatumu Lasa, 'a 'hʋɩɩn 'nɩ hren.» 4 'Plɩɩ ‑Yusu 'mʋ titie a ‑gbɛ mu 'wɔn, ɔ nɔ: «Lasa a 'hʋɩn a hinhren, ɛ 'deɛ bɛ 'la ꞊nɔ. Kɛɛ, ɛ die nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔ 'klɩ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa. 'Hʋɩn a hinhren a ‑gbɛ, 'ke Nyɩsʋa di 'o naa, ɔ 'mue nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, 'n kɔ ‑wɛ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa.»

5 ‑Dɩayuoo ta a ‑gbɛ, Matɩ kɔ Mari kɔ Lasa 'hɛɛn, ‑Yusu nʋʋ 'mʋ nɩ 'dɔ. 6 ꞊Hapʋkɔ, 'ɔ nʋʋ 'mʋ 'dɔ, kɛɛ, ‑tɛ ɔ 'wɔn Lasa a 'hʋɩnhren‑tɩ, ‑tɛgbi ꞊nʋ, ɔ nɩ 'o, ɔ ‑hi 'o lele ‑nyrɔwɩɩ 'hɔn, 7 'plɩɩ 'ɔ le 'a ‑naagbopʋ, ɔ nɔ: «‑Ba 'ba ye 'mʋ, ‑ba mu lele Sudeblʋgba 'mʋ!» 8 ‑Ye 'a ‑naagbopʋ nɔ: «Tɔɔnyɔ o, ‑tɛgbi ꞊nʋ, ‑n plɛ, ‑ba mu 'le, ‑tɛ ʋʋ ‑hʋa bʋ nu o 'hɛ, bʋ 'la o ‑mʋ, 'a ti 'de wɛn ke gbo a hreen, 'ke ‑n ‑hʋa ‑bo mu 'le lele?» 9 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «‑Nyrɔwɔ kɔ 'a nɩ ti, gbɩgbɩyrɩ kɔ 'a nɩ ti. Nahuon 'bɔɔ ‑nyrɛ 'mʋ na, 'a bʋɩ 'nɩ bibi ꞊le lɛ, ‑ɛ nue, ɔɔ nahuon ꞊nʋ 'nɩ 'ye, ‑ɔɔ 'klɔ ‑gbo a nahuin ‑nyrɛ ‑nyi. 10 Kɛɛ, nahuon 'bɔɔ 'tɔ 'mʋ na, ‑ye 'a bʋɩɩ lɛ 'nɩ bibi, ‑ɛ nue, 'ke ɔ nɩ 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri.» 11 ‑Ye kɛ ɔɔ lele po, ɔ nɔ: «‑A nɩ nɩnatumu, ɔɔ 'nɩ ŋmo, kɛɛ, 'nɩɩ 'nɩ mu, 'muo ŋmla 'mʋ ‑ha.» 12 ‑Ye ‑naagbopʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «Kʋkɔnyɔ o, 'bɩa 'bɔɔ ŋmo, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'a 'hʋɩn di 'nɩ 'kee.» 13 Kɛɛ, ‑tɛ ‑Yusu plɛ, Lasaa 'nɩ ŋmo, ‑ye 'kʋkʋɛɛ nɩ, ɔ ꞊hɛn 'nyrɛ. Kɛɛ ‑ye ‑naagbopʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ nɔ 'nɩ, ŋmla a ŋmuŋme a ‑tɩ ‑Yusu ꞊tu. 14 ‑Ye ‑Yusu 'de 'klɛɛ lele ꞊nʋ ‑tɩ ꞊de 'yi ke ‑hli, ɔ nɔ: «Lasa 'kʋ nɩ. 15 'A nɩ ‑tɩ, 'n kɔ plɔ a bleelɛ, 'ke ꞊bo 'de 'le Lasa 'hʋɩn 'mʋ nɩ, ‑ɛ nue, dɛ a ‑gbɛ, ɛ di 'a mʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ, 'ke ba kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye. 'A ‑tɩ, ‑ba mu 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ.» 16 ‑Ye Toma, ʋʋ ꞊Yrupoyu daa, kɛ ɔɔ 'a 'bienʋ ‑naagbopʋ ye po: «‑Ba kʋɛ ‑wɛ ‑Yusu ‑wɔn, ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ 'o ‑tɛgbii ‑do 'kʋʋ.»

‑Yusu, nɔ‑ɔ 'le nahuin 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri ‑ha, nɔ‑ nyu 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le

17 ‑Tɛ ‑Yusuu 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ mu nyre, ‑ye ɔ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ʋ ‑ha o 'o Lasa, ɛ kɔ 'klɛɛ ‑nyrɔwɩɩ ‑hɛn. 18 Betanidɩɔ 'mʋɛɛ Jrusrɛdɩɔ ye. 'A ‑wɔnlɛhinhrenlɛ 'de 'le ‑kilowɩɩ ta ‑wɛ. 19 Nɛ‑ nue, ‑Juukʋɛ 'plɔplɔ 'ʋ ‑hɔn 'le Jrusrɛ 'mʋ, 'ʋ di Matɩ kɔ Mari 'hɛɛn yrɛ 'ye wɔn, ʋ 'mu 'le ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo ꞊tu, 'waa ‑dɩayu Lasa a 'kʋkʋ‑tɩ. 20 ‑Tɛ Matɩ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, ‑Yusuu 'le 'nɩ di, ‑ye ɔ muo ye 'mʋ 'bɛ wɔn, kɛɛ, Mari ‑mɛ ‑ye, 'ke ɔ nɩ 'le kayu gbo. 21 ‑Tɛ Matɩ nyre 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ o, 'bɩa ꞊nɩ nɩ o nɔ, 'n ‑dɩayu 'deɛ bɔ 'kʋ o. 22 Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ɛ nɩ dɛ, ‑n di Nyɩsʋa ‑hʋa, ɔ die 'nɩ nu.» 23 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «‑Na ‑dɩayu di 'hrɩ 'klɔ.» 24 ‑Ye Matɩ nɔ: «Iin, 'n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'lelɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ 'mʋ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'le nahuin 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri lɛ ‑ha, 'kee nɩ, ɔ di 'o 'klɔ 'hrɩɩ.» 25 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Mɔɔ nɩ, ‑ɔɔ 'le nahuin 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri lɛ ‑ha, ‑ɔ nyu 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɩa 'bɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, ‑ye 'n ‑nyi ꞊nɔ 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ. ꞊Betɩ bɔ 'kʋ, ɔ 'kɩɛ kʋɛ 'klɔ a ‑gbɛ. 26 Nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ ‑hʋnhlʋn po, 'bɩa 'bɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, ‑ye sɛyɩ‑sɛyɩ ɔ 'deɛ bɔ 'kʋ gbe. ꞊Be dɛ a ‑gbɛ, ‑n pui ‑tɛɛ?» 27 ‑Ye ɔ nɔ: «Iin, Kʋkɔnyɔ, 'n pui ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'a dakʋ ye ya. ‑Mɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, ‑ɔ di la nɔ 'klɔ ‑gbo ke di.»

‑Tɛ ‑Yusuu la 'a nɩnatumu Lasa a ꞊hien we

28 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye Matɩ mu 'a ‑dɩayu Mari da wɔn, 'ɔ dɔ ye, ɔ nɔ: «Tɔɔnyɔ di 'le ꞊le, ‑mɔ ɔɔ da.» 29 'Plɩɩ Mari 'mʋ dɩdawin a ‑gbɛ mu 'wɔn, ‑ye tii ‑do a ti 'yri, ɔ 'ba 'mʋ ye, 'ɔ mu 'le ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ. 30 ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ 'de wɛn 'dɩɔ 'mʋ a 'yɛɛ. ‑Tɛgbii ‑do ꞊nʋ, Matɩ yɔ wɛn 'o gbo, 'ke ɔ 'kɩɛ nɩɛ 'o. 31 ‑Juukʋɛ ꞊nʋ, ‑ʋ dio 'le ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo ꞊tu wɔn, ‑tɛ ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, Mari a ‑gbɛ, ɔ 'kɩka nɩ, 'ɔ 'hrɩ, ‑ye 'waa ‑gbɛ, ʋ 'ba 'mʋ lɛ ye, 'ʋ kʋɔ ‑wɔn. Ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ nɔ 'nɩ, 'ke ɔɔ 'le 'dɛɛ ye mu, ɔ 'mʋ we.

32 ‑Tɛ Mari nyre 'o ‑tɛgbi, ‑Yusu nɩ 'o, 'plɩɩ ɔ 'muo mu 'ye, ‑ye ɔ 'wlɛ kwlɩ, 'ke 'o ‑Yusu a bʋɩ ꞊hlɔn, ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ o, 'bɩa ꞊nɩ nɩ o mɔ, 'na ‑dɩayu 'deɛ bɔ 'kʋ o.» 33 ‑Yusu nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ɔɔ 'nɩ we, kɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kʋɔ ‑wɔn, 'ʋʋ ‑wɛ we. Dɛ a ‑gbɛ, ɛ bʋbla ꞊nʋ gbo 'dɔ, kɔ, 'ɛɛ ‑wɛ ꞊nɔ wɔlɩ nue, 34 ‑ye ɔ nɔ: «‑Tɛ a ‑hɩɔ 'o, ‑be' a puo gbo 'le?» Ʋ nɔ: «Kʋkɔnyɔ, di 'le, ꞊mʋ 'o ‑tɛgbi a ‑gbɛ 'yee.» 35 ‑Ye ‑Yusu ‑tʋa wuwe gbo. 36 ‑Ye nahuin nɔ: «Ba 'ye kɛ, ɔ nʋɔ 'mʋ nɩ 'dɔ.» 37 'Ke 'le nahuiin ‑do ꞊nʋ ‑gbahlɔn, kɛ ꞊ʋ ‑yee po: «'Be nɔ‑ kla o 'yiisuanyɔ a 'yii ke. Ɔ kɔ bɔ nue wɛn, Lasa 'nɩ ꞊han wɛn 'kʋ.»

‑Tɛ ‑Yusu ‑ha la Lasa 'klɔ

38 ‑Ye ‑Yusu bʋblɛ lele gbo, 'ɔ mu 'le 'dɛɛ ye. 'Dɛɛ a ‑gbɛ, ɛ mɔ 'hɩɔ a 'hʋɔɔ nɩ, 'ɔ nɩ 'le dʋgba 'kwli 'mʋ, 'ʋ nu o 'hɩɔ gbɛtɛɛ ‑ye, 'ʋ kɛ o ye. 39 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Ba ‑ha 'o 'hɩɔ ‑gbo 'o, ʋ nu, 'ʋ ka 'dɛɛ ‑gbo ye.» Kɛɛ ‑ye kɛ Lasa a ‑dɩayu nyrɔyu Matɩɩ po: «Kʋkɔnyɔ o, ɔ di po 'nʋ, ‑ɛ nue, ɔ ‑hi 'le 'dɛɛ wlɔn ‑nyrɔwɩɩ ‑hɛn.» 40 ‑Ye ‑Yusu ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «'N le wɛn ‑mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'bɩa ꞊nɩ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, ‑ye ‑n di Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa 'nɩ 'ye.» 41 ‑Ye ʋ ‑ha 'o 'hɩɔ a ‑gbɛ nɩ, ‑Yusu 'ɔ 'ba 'lu ye 'mʋ, 'ɔɔ 'le yakɔ 'mʋ lɛ ta, ɔ nɔ: «'Na Bu o, 'nɩɩ ‑mʋ ‑nyi 'wio, ‑ɛ nue, ‑n wɛɛn 'na 'batɩwin ke. 42 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ɛ nɩ ti, ‑nɩɩ 'na 'batɩwin ke 'nɩ wɛɛn. Kɛɛ, ‑tɩ ‑gbo, 'n ꞊tu wɛn, 'n ꞊tui nɩ, nahuin ‑gbo, ‑ʋ ꞊glaa 'le 'mʋ a ‑tɩ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mue ‑tɛɛ pue, ‑ɛ mɔ, ‑mɔɔ nɩ, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ 'klɔ ‑gbo ke.» 43 'Plɩɩ ɔ 'mʋ 'klɛɛ lɛ mu po, ‑ye ɔ 'yaa 'le win, ɔ nɔ: «Lasa, 'hrɩ 'le 'dɛɛ wlɔn!» 44 Lasa 'ɔ 'hrɩ, 'a bʋɩ kɔ 'a dabʋɩ 'ʋ 'hɩnhɩʋɩn ‑jisɛi lɛ, 'ʋ mʋa ‑wɛ 'a 'lu dapɩa lɛ. ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Ba ꞊wlɔɔ lɛ, kɔ, ba ‑hɩɔ mɛ lɛ, bɔ na!»

‑Tɛ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ‑yra la ‑Yusu a 'lɩla‑tɩ

(Matie 26.1-5; Makɩ 14.1-2; Luku 22.1-2)

45 'Ke 'le ‑Juukʋɛ ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ di 'le Mari ‑wɔn, kɔ, ‑ʋ 'ye dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu nu, 'waa 'plɔplɔ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye. 46 Kɛɛ, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ꞊ʋ ‑ye mu 'le Falisi꞊tumu a nahuin ‑wɔn, dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu nu, 'ʋ ꞊tui ꞊nʋ ye. 47 ‑Tɛ ʋ 'wɩn, ‑ye Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, ʋ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin a ‑gbɛ 'hɛɛn, ʋ kɔ 'waa 'bie nyɩgblakɩ 'hɛɛn, 'ʋ da ‑gboligbo, ʋ nɔ: «‑Be' ‑a di 'klɛɛ nu 'le? ‑Ɛ nue, nahuon ‑gbo, ɔɔ nu 'ŋmilɛka‑tɔplɩ 'plɔplɔ. 48 'Bɩa ꞊ba ‑hɩɔ mɛ lɛ, bɔ 'kɩɛ gbɛɛ 'lu ‑wɔn, nahuin 'bii dio ye kuo ꞊wlʋ, 'plɩɩ Romakʋɛ a nyɩgblakɩ, ʋ 'mʋ 'le di, ʋ 'mʋ ‑a mʋ gbatɩ klɛ ‑ha, ‑a mʋ ‑gbo, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a 'kagblaka ‑gbo kɔ ‑a nɩ dakʋ 'bii a nyɩgblakɩ.» 49 'Ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Kaifʋ, ‑ɔ mɔ la 'yrʋ ꞊nʋ gbo a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka, ɔ nɔ: «꞊Be a 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ, 50 ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke nahuoon ‑do bɔ 'kʋ, 'ke 'o ‑a nɩ dakʋ 'bii a ‑ta 'mʋ, 'ɛ ‑hi 'o ‑a nɩ dakʋ 'bii a ‑gbɛ bʋ ‑wɛ gbo.» 51 Sɛyɩ‑sɛyɩ, win ꞊nʋ, ɔ po, ɛ 'de 'a ‑gbɛ a 'lu a lɛ‑hielɛ. Kɛɛ, ‑tɛ ɔ 'ya 'yrʋ ꞊nʋ a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka 'mʋ, nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ ꞊tu ꞊nɔ win a ‑gbɛ wlɔn, 'ɔ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu di 'nɩ 'kʋ, 'ke 'o ‑Juukʋɛ a dakʋ 'bii a ‑ta 'mʋ. 52 Ɛ 'de ‑Juukʋɛɛ ‑do a ‑ta 'mʋ, ɔ 'deɛ bɔ 'kʋ. Kɛɛ, ɔ di 'nɩ 'kʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'yuo꞊pli 'bii a ‑ta 'mʋ, ‑ʋ 'sɛɛ 'klɔ 'bii ‑gbo ke gbo, ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ 'mu lɛ 'kukue, ʋ 'mʋ dɛɛ ‑do 'mʋ 'ya.

53 Kʋɛ 'o ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'yie 'mʋ gbo, ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ‑yrɩ nɩ, 'ke bʋ 'la ‑Yusu. 54 Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ ‑Yusu 'ɔ 'nɩnɩ pa 'klɛɛ lele nahuin ‑hɛyri, 'ke 'le ‑Juukʋɛ a 'blʋgba 'mʋ. ‑Ye ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, 'ke ʋ mu 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ʋʋ Eflaimʋ daa, 'ʋ ‑hi 'le 'dai ti. 'Ke 'le Eflaimʋ a ‑gbɛ ke 'mʋ, ‑tʋtʋtɩɔ ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'le, nahuon ꞊de 'de 'le 'ti.

55 ‑Juukʋɛ a lɛ'mimre ꞊nʋ, ʋʋ Pakɩ daa, 'a ti 'mʋɛɛ yrɛ. 'Plɩɩ lɛ'mimre a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ 'o nyre, 'blʋgba ꞊nʋ a nahuin 'plɔplɔ mu 'le Jrusrɛ 'mʋ, ‑ɛ die nu, dɛ ꞊nʋ, ʋ kɔ bʋ nu, 'plɩɩ ʋ 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ʋ 'mue nu, 'plɩɩ ʋ 'mʋ lɛ'mimre a ‑gbɛ ke mu. 56 Nahuin a ‑gbɛ, ʋʋ lɛ ꞊mɔ ‑Yusu. ‑Tɛ ʋ nɩ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ, ‑ye ʋʋ wlɔn lɛ 'nɩ ꞊gbʋgba, ʋ nɔ: «꞊Be 'a nɩ ꞊wlʋ nɔ 'nɩ, ɔ di lɛ'mimre ke 'nɩ di?»

57 Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, ʋ ꞊tui o nɩ, ‑ɛ mɔ, 'bɩa nahuon ꞊de 'bɔ yii 'o ‑tɛgbi ꞊nʋ, ‑Yusu nɩ 'o, ‑ye bɔ lee ꞊nʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo klɩ.

12

‑Tɛ Mari plʋʋ la ‑Yusu a bʋɩ ‑dawinni lɛ

(Matie 26.6-13; Makɩ 14.3-9)

1 ‑Nyrɔwɩɩ ‑huonnɔ hie 'le, 'plɩɩ ‑Juukʋɛ a lɛ'mimre, ‑ɛ mɔ Pakɩ, ɛ 'mʋ 'o nyre, 'ke ‑Yusu mu 'le Betanidɩɔ 'mʋ, ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn. 'Dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Lasa nɩ 'le. Lasa a ‑gbɛ, nɔ‑ ‑Yusu ‑ha o 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, ɔ ‑ha o 'klɔ. 'Ke ɔ mu 'le Lasa a ‑gbɛ ‑wɔn, ɔ kɔ Lasa a ‑dɩayuo nyrʋyuoo 'hɔn ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ mɔ Mari kɔ Matɩ. 2 ‑Tɛ ɔ nyre 'le, 'ʋ pie ꞊nɔ, Matɩ 'ɔ po 'le ‑Yusu a dididɛ. Lasa bi 'le ye, ɔ kɔ nahuin ‑ye, nʋ‑ʋ dɛ di, ʋ kɔ ‑Yusu 'hɛɛn. 3 Bʋʋ 'klɛɛ dɛ di, ‑ye Mari 'ba 'mʋ ‑dawinniyrɩɛ. ‑Dawinni a ‑gbɛ, ɩɩ po ꞊die 'dɔ. ‑Tɛ ɔ 'bʋɩ 'mʋ, ‑ye ɔ plɩɩ ‑Yusu a bʋɩ lɛ, 'ɔ nu 'a dɩɔnʋ a 'lu‑pupui, 'ɔ 'hran ‑Yusu a bʋɩ lɛ, ‑dawinni a hʋnhrʋn 'ʋ 'sɛɛ kayu gbo. 4 'Plɩɩ Mari 'mʋ dɛ a ‑gbɛ mu nu, ‑ye ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑ye, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Judɩa Yisikalio, ‑ɔ di ‑Yusu 'a yraanyʋ kwa po, kɛ ɔ po: 5 «'Aa. Dɛ‑ kɔ ‑dawinni a ‑gbɛ, ʋ 'de plo? ‑Dawinni a ‑gbɛ a 'wliyɛ, ɛ ‑wɛ 'le bɛ 'ya wɛn ‑kʋannunyɔɔ ‑do a 'pɛɛwli nɩ, 'ke 'le yakʋɛɛ ‑pu 'kwli 'mʋ. 'Bɩa 'bʋ pli wɛn, ‑ye ‑a ‑wɛ 'le ‑ba ‑nyi wɛn 'a 'wliyɛ a ‑gbɛ ꞊sʋɛnyʋ nɩ.» 6 Ɛ 'de bɔ kɔ ꞊sʋɛnyʋ a wɔlɩ a ‑tɩ, bɔ nu lɛ 'pʋprɛ. Kɛɛ, ɛ 'we ꞊nɔ ye, ɔ mɔ 'yrinyɔ'ɔ nɩ. Nɛ‑ nue, 'ɔ nu lɛ 'pʋprɛ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nɔ‑ mɔ ꞊ke 'waa 'wligbo꞊tunyɔ, 'plɩɩ 'wli a ‑gbɛ, ɔɔ gblɛ ꞊tu, 'ɔ nyi ꞊ke lɛ 'yri. 7 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu nɔ: «‑Hɩɔ mɛ lɛ! Dɛ ʋ kɔ bʋ nu wɛn ti ‑kɔ 'yri 'n di wɛn 'o 'kʋʋ, ɔ nue kɛ nɩ ‑dodo. 8 Ba kɔ 'a yiyie, ꞊sʋɛnyʋ 'kɩɛ die nɔ 'a mʋ ‑gbahlɔn nɩ. 'Mɛ ‑ye, ti 'n di nɔ 'a mʋ ‑gbahlɔn ‑hi, ɩ 'de 'klɛɛ lele ‑huo.»

‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ, ʋʋ ‑hʋa bʋ 'la la ‑wɛ Lasa

9 Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, ‑Juukʋɛ 'plɔplɔ 'wɩn nɩ, 'ke ‑Yusu nɩ 'le Betanidɩɔ 'mʋ, 'ʋ mu 'le. Ɛ 'de ‑Yusu a 'yiye‑tɩɩ ‑do, ʋ 'de 'le mu. Kɛɛ, ʋ mu ‑wɛ 'le ꞊le, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑wɛ Lasa 'ye, ‑Yusu ‑ha o 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, ɔ ‑ha o 'klɔ. 10 ‑Ye Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ ‑yrɩ nɩ, 'ke bʋ 'la ‑wɛ Lasa, 11 ‑ɛ nue, nɔ‑ kɔ ‑tɩɩ nɩ, ‑Juukʋɛ 'plɔplɔ 'ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, 'ʋ 'kee nyɩgblakɩ a ‑gbɛ a ‑wɔnnaalɛ.

‑Tɛ ‑Yusu 'ya la Jrusrɛdɩɔ 'mʋ

(Matie 21.1-11; Makɩ 11.1-11; Luku 19.28-40)

12 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ di Pakɩ a lɛ'mimre ke, ʋ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu di 'mʋ di Jrusrɛdɩɔ. 13 ‑Ye ʋ 'bɛ yuohran, 'ʋ 'blo kwa lɛ, 'ʋ ꞊tɩ 'dɩɔ 'mʋ, 'ʋ mu ‑Yusu ye 'mʋ 'bɛ wɔn, 'ʋʋ 'le win 'yaa, ʋ nɔ: «‑Na 'wio, ‑mɔ ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'le di, 'ke 'le Kʋkɔnyɔ a 'dʋ 'kwli 'mʋ. Nyɩsʋa bɔ nu ‑mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ. Ba 'ye kɛ, Yisraɛkʋɛ a bodɩɔ, nɔ‑ɔ 'le di. Ba nɩ ‑ba bɔɔ.» 14 'Ke 'kasrayu ꞊de nɩ 'o. Nʋ‑ kɔ ke ‑Yusu 'ya 'o, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ, ɛɛ la 'a ꞊tutue nu, ‑ɛ mɔ:

15 «Sion (Jrusrɛ) 'mʋ a nahuin,

a nɩ pɩ 'le hʋannʋ.

Ba 'ye kɛ, 'a nɩ bodɩɔ, nɔ‑ɔ 'le di.

Nɔ‑ nɩ 'o 'kasrayu ke gbo.»

16 ‑Ye ti a ‑gbɛ 'yri, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑Yusu, ɔ kɔ nahuin 'hɛɛn, ʋʋ nu, 'a ‑naagbopʋ 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ. Kɛɛ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑Yusu mu 'le yakɔ 'mʋ, 'ke 'le ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'kwli 'mʋ, ɩ bi 'le ꞊nʋ 'mʋ 'kwli, ‑ɛ mɔ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɛ Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ, ɛ nu la 'a ꞊tutue, kɛ'ɛ nɩ, nahuin ꞊nʋ, ʋʋ o 'a nunue nu.

17 ‑Tɛ ‑Yusu le o Lasa, 'ke bɔ 'hrɩ 'klɔ, bɔ ‑hɔn 'le 'dɛɛ wlɔn 'mʋ, nahuin 'plɔplɔ 'ye o dɛ a ‑gbɛ, 'ʋ mu o, 'ʋ le o nahuin ‑ye dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu nu. 18 Nɛ‑ nue, nahuin ‑nɩ wɛn 'ʋ dio 'klɛɛ ye 'mʋ 'bɛ wɔn, ‑ɛ nue, ʋ 'wɩn o nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu nu o 'ŋmilɛkadɛ a ‑gbɛ nɩ. 19 ‑Ye Falisi꞊tumu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ ‑mɛ ‑ye, kɛ ʋʋ yrɛ pupo, ʋ nɔ: «A nye 'nɩ 'ye, nahuon ‑gbo, ɔ ‑hi ‑a mʋ wlɔn. Nahuin 'bii nyo ‑wɔn 'nɩ kʋɛ.»

Glɛkɩkʋɛ ‑ye, ʋʋ ‑hʋa bʋ yi wɛn ‑Yusu

20 ‑Juukʋɛ a lɛ'mimre a ‑gbɛ a ti 'yri, ‑tɛ nahuin mu 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, 'ke bʋ da Nyɩsʋa, 'ke 'le nahuin a ‑gbɛ ‑hɛyri, 'ke Glɛkɩkʋɛ nɩ 'le. 21 Nahuin a ‑gbɛ, nʋ‑ mu 'o Filipʋ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɔ mɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑ye, ‑ɔ kɔ 'le Bɛtɩsaidadɩɔ 'mʋ, 'ke 'le Galileblʋgba 'mʋ, ʋ nɔ: «Nyɩbɛyu, ‑aa ‑hʋa ‑ba yi wɛn ‑Yusu.» 22 ‑Ye Filipʋ a ‑gbɛ, ɔ mu nɩ, 'ɔ ꞊tui 'a 'be Adre ye, ʋ 'hɔn a ‑gbɛ 'ʋ bibi ke, 'ʋ mu, 'ʋ ꞊tui ‑Yusu ye. 23 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Ti nyre 'o ꞊o, ‑ɩ kɔ 'yri 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, Nyɩsʋa di 'o 'mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑nyee. 24 ꞊Bo pue ꞊gblayɛ a dɛ ye. ꞊Gblayɛ a ‑gbɛ 'bɛ 'de ‑tʋtʋ lɛ 'tʋ, ɛ 'nɩ ꞊ga ꞊le nɩ, ‑ye ɛ 'die 'le ‑wɛ bɛ po 'hlɛ, kɛɛ, ɛ ‑do, nɛ‑ di 'o nɩ. Kɛɛ, 'bɩa 'bɛ 'tʋ ‑tʋtʋ lɛ, ɛ di 'nɩ ꞊ga, ɛ 'mʋ 'hlɛ po. ꞊Gblayɛ a ‑gbɛ a ꞊gɩga, ɛ 'we ꞊nɔ 'kʋkʋɛ ye. 'Na ‑gbɛ, 'n 'we ꞊nɔ ꞊gblayɛ ye. 'N kɔ ꞊bo 'kʋ, 'dai nahuin 'mʋ 'klɔ yrayrʋ kɔ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 25 ‑Ye 'klɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'de ‑wɔn ‑wɛ, 'ke bɔ 'kʋ, 'na ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑tɩ, ɔ 'deɛ bɔ kɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ ‑wɛ ‑wɔn, 'ke bɔ 'kʋ, ‑ɛ nue, ɔ mɔ 'na nahuoon nɩ, ɔ di kɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 26 'Bɩa nahuon 'bɔɔ ‑hʋa bɔ nu 'na ‑kʋan, ‑ye ɔ blɛ ye bɔ naa 'mʋ ‑wɔn, ‑tɛgbi 'nɩɩ 'o muu, ɔ kɔ bɔ muu ‑wɛ 'o, ꞊betɩ bɔ di 'kʋ. 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ 'na ‑kʋan nu, 'na Bu Nyɩsʋa, nɔ‑ dio ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑nyi.»

‑Yusu ꞊tu 'a 'kʋkʋɛ a ‑tɩ

27 «‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'na ‑hihiu hren 'mʋ ‑wɔn. ‑Be' 'n di 'klɛɛ 'na Bu ye po 'le? ꞊Be kɛ ꞊bo po: 'Na Bu Nyɩsʋa o, nue, ꞊sʋɛ'yeti, ‑ɩ di 'le di, bɩ hren 'mʋ ‑wɔn. 'Ʋʋn, 'nɩ po ꞊le lɛ, ‑ɛ nue, ꞊sʋɛ'yeti ꞊nʋ, nɩ‑ 'mʋ 'le wlɔn naa. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩ di nɔ 'klɔ ‑gbo ke. 28 Kɛ 'n di po: 'Na Bu o, nue, ꞊mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ kɔ.» Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye Nyɩsʋa a win ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, 'ɩɩ lɛ po: «'N nue nɩ ‑dodo, 'na ‑tɩ 'ɩ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, 'plɩɩ 'mue lele nu.»

29 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ 'wɔn win a ‑gbɛ nɩ, ʋ nɔ: «‑Tɛɛ nɩ, ‑ɛ ma.» ꞊Ʋ ‑ye nɔ: «Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ‑yee nɩ, ‑ɔ 'prɛ.» 30 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu nɔ: «Ɛ 'de 'na ‑tɩ, win ꞊nʋ, ɩ 'de pue, kɛɛ, 'a mʋ kɔ ‑tɩɩ nɩ. 31 Ti nyre 'o ꞊o, ‑ɩ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'o 'klɔ ‑gbo ke a nahuin ‑bati lɛ poo. ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, Nyɩsʋa di 'klɔ ‑gbo a nyɩgblaka Satan gbata ke 'nɩ ‑ha. 32 'Mɛ ‑ye, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ di 'o 'mʋ ye 'mʋ 'baa, 'ke 'o tu 'yie 'mʋ, 'mʋ ‑tʋtʋ ‑wɔn hren, 'n die 'nɩ nu, nahuin 'bii, ʋ 'mʋ 'mʋ ye 'mʋɛɛ.» 33 'Kʋkʋɛdʋ ꞊nʋ, ɔ di 'kʋ, nɛ‑ ɔ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'ɔ nu lɛ 'pʋprɛ.

34 ‑Ye kɛ nahuin ꞊nʋ, ʋ nyo ye po, ʋ nɔ: «'Ke 'le Nyɩsʋa a teteicrɩɩnɩɛi 'kwli 'mʋ, ʋ 'crɩɛ la nɩ, ‑ɛ mɔ, Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ‑a mʋ ye ya, ɔ di hie 'klɔ. Dɛ‑ kɔ ‑tɩ, ‑mɛ ‑ye, ꞊nɩɩ lɛ po, ‑ɛ mɔ, ʋ di nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii Nahuon 'mʋ 'ba ye, 'ke 'o tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mʋ ‑tʋtʋ ‑wɔn hren? Nahuon tio‑ mɔ 'klɛɛ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon a ‑gbɛ 'le?» 35 ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «Kɛ ‑nyrɛ 'kɩɛ nɩɛ nɔ 'a mʋ ‑gbahlɔn, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ. Ba na ‑nyrɛ a ‑gbɛ 'mʋ, ‑tɛ ɛ 'kɩɛ nɩɛ nɔ 'a mʋ ‑gbahlɔn, ‑ɛ die nu, gbɩgbɩyrɩ 'nɩ ꞊han 'a mʋ 'mʋ gbo 'ta, ‑ɛ nue, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri na, ‑tɛgbi ɔɔ 'o muu, ɔ 'de 'o yii. 36 'A ‑tɩ, ba kuo ‑nyrɛ ꞊nʋ ꞊wlʋ ye, ‑tɛ ɛ 'kɩɛ nɩɛ nɔ 'a mʋ ‑gbahlɔn, ‑ɛ die nu, a 'mʋ nahuin ꞊nʋ 'mʋ 'ya, ‑ʋʋ ‑nyrɛ 'mʋ na.»

‑Juukʋɛ, ʋ 'de ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo

‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ ‑tɩ ꞊nʋ a ꞊tutue ‑wɔn, ‑ye ɔ hren ꞊nʋ ‑wɔn, 'ɔ ‑hlu 'yi ke. 37 ꞊Hapʋkɔ, 'ɔ nu 'ŋmilɛka‑tɔplɩ, 'ɩ ‑huo, kɛɛ, nahuin, ʋ 'dio ꞊wlʋ ye kuo. 38 Dɛ a ‑gbɛ, ɛ mue ‑wɔn 'lu, ‑ɛ die nu, ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Esai ꞊tu la, ɩ 'mʋ nue. ‑Tɩ a ‑gbɛ, Esai ꞊tu la, nɩ‑ ‑gbo:

«Nyɩsʋa o, ‑tɩ ‑gbo, ‑aa ꞊tu, nahuon tio‑ pui ‑tɛɛ?

Nahuon tio‑ yrii ‑na 'klɩkenɩnɩɛ 'le?

Ɛ 'de 'a nahuon ꞊de kɔ.»

39 Esai a ‑gbɛ, ɔ ꞊tui la ‑wɛ nɩ, ‑tɩ kɔ ‑tɩ 'ʋ 'die 'le ‑wɛ bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye. Kɛ ɔ po:

40 «Nyɩsʋa sua 'waa 'yii nɩ,

‑ɛ die nu, ʋ 'nɩ ꞊han dɛ lɛ yrii,

kɔ, 'ɔ nue, 'waa ꞊wlɩ 'ɩ 'gboklo 'mʋ,

‑ɛ die nu, ʋ 'nɩ ꞊han ‑tɩ 'mʋ lɛ yrii.

'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'bɩa 'bʋʋ wɛn ‑tɩ 'mʋ lɛ yrii,

ʋ dio wɛn ye 'nɩ 'mʋɛɛ,

‑ɛ die nu, ɔ 'mu wɛn waa.»

41 Esai a ‑gbɛ, ɔ ꞊tui la nɩ, ‑ɛ nue, ɔ 'ye la ‑Yusu a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ nɩ, 'ɔ ꞊tu la ‑Yusu a ‑gbɛ a ‑tɩ.

42 Mɔ ꞊betɩ Esai bɔ nu lɛ 'pʋprɛ, ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ 'plɔplɔ, ʋ kuo ‑wɛ ‑Yusu ye ꞊wlʋ. Kɛɛ, ʋ 'di ꞊tu, 'ke 'o nahuin ye, ‑ɛ nue, ʋʋ pɩ Falisi꞊tumu a nahuin a hʋannʋ, 'ke bʋ blʋ lɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayuo gbo. 43 Ʋ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke nahuin bʋ baa ꞊nʋ, 'ɛ ‑hi 'o 'ke Nyɩsʋa bɔ baa ꞊nʋ.

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ po ‑Yusu a wintɛ nʋa ye gbo, nʋ‑ ‑bati di klɩ

44 ‑Ye ‑Yusuu 'le win 'nɩ 'yaa, kɛ ɔɔ nahuin ye po, ɔ nɔ: «Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, ɛ 'de 'n ‑do, ɔ 'de 'mʋ ꞊wlʋ ye kuo, kɛɛ, ɔ kuo ‑wɛ 'na Bu ye ꞊wlʋ, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ 'klɔ ‑gbo ke. 45 Nahuon 'bɔɔ 'mʋ 'ye, ‑ye ɔɔ ‑wɛ 'na Bu 'nɩ 'ye, ‑ɔɔ lee nɔ 'mʋ 'klɔ ‑gbo ke. 46 'N di nɔ 'klɔ ‑gbo ke nɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑nyrɛ ye, ‑ɛ die nu, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, ɔ 'nɩ ꞊han 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri nɩ. 47 Nahuon 'bɔɔ 'na wintɛ 'wɔn, 'bɔ 'nɩnɩ ꞊tui 'o, ɛ 'de 'mɔ, 'n 'deɛ ꞊bo puo ‑bati lɛ, ‑ɛ nue, 'n di 'le ꞊le, 'ke ꞊bo waa nahuin. 'N 'de 'le di, 'ke ꞊bo puu ‑bati lɛ. 48 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ bla 'mʋ ye, kɔ, 'bɔ 'nɩnɩ po 'mʋ nʋa ye gbo, ‑ye 'lelɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ 'mʋ, ‑bati dio 'nɩ klɩ, ‑ɛ nue, ɔ 'de 'na wintɛ nʋa ye gbo po. 49 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɛ 'de 'le 'na 'klɩɩ ‑do 'kwli 'mʋ, 'n 'de 'le nahuin tɔɔ, kɛɛ, 'na Bu ꞊nʋ, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ 'klɔ ke, nɔ‑ le 'mʋ ‑tɩ ꞊nʋ, 'n kɔ ꞊bo tɔɔ. 50 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, ɔɔ ‑hʋa ꞊bo tɔɔ nahuin, nɩ‑ nye nu, nahuin 'ʋʋ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ kɔ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. Nɛ‑ nue, ‑tɩ ꞊nʋ, 'na Bu le 'mʋ, 'ke ꞊bo tɔɔ nahuin, ɩ ‑do, nɩ‑ 'nɩɩ ꞊nʋ tɔɔ.»

13

‑Tɛ ‑Yusu yra la 'a ‑naagbopʋ a bʋɩ lɛ

1 Ɛ hie 'le ‑nyrɔwɔɔ ‑do, 'plɩɩ ‑Juukʋɛ a lɛ'mimre, ‑ɛ mɔ Pakɩ, ɛ 'mʋ 'o nyre. ‑Yusu yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ti nyre 'o ꞊o, 'ke bɔ ‑hɔn nɔ 'klɔ ‑gbo ke 'mʋ, bɔ mu 'le 'a Bu Nyɩsʋa ‑wɔn. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ 'a nahuin, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke, ɔ nʋʋ 'mʋ nɩ ti a pɛpɛ, kɔ, ɔ 'cipi 'o 'waa 'mʋnʋɛlɛ.

2 ‑Wise, ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, 'ke ʋ nɩ 'o dɛdiilɛ 'mʋ. 'Plɩɩ ʋ 'mʋ dɛ mu di, ɛ 'de kayu a 'mʋ‑hɛnyɔ kɔ, ‑bɔ yra 'waa bʋɩ lɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑Juukʋɛɛ 'a nunue nu. 'Plɩɩ ʋ 'mʋ dɛ mu di, ‑ye 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka Satan, ɔ 'prɛɛ 'le Judɩa Yisikalio ‑wɔn, ‑ɔ mɔ Simɔ a 'yu, 'ke bɔ po ‑Yusu 'a yraanyʋ kwa. 3 ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nɔ 'klɩ, 'ke bɔ kɔɔ ‑tɔplɩ 'bii win ke, 'ɔ yie ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, 'ke ɔ ‑hɔn 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ, kɔ, 'ɔ kɔ bɔ ꞊hɩan ‑wɔn, ɔ 'mʋ 'le ꞊nɔ ‑wɔn mu. 4 ꞊Hapʋkɔ, 'ɔ yi ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, kɛɛ, ɔ 'ba 'mʋ ye, 'ɔ ‑hɛ 'a 'luyewlawlʋ, 'ɔ 'ba ‑ploodanʋ 'mʋ, 'ɔ kluu ‑bubui ke, 5 'ɔ po 'le 'nie 'pɔhlʋ wlɔn, 'ɔ ‑tʋa 'a ‑naagbopʋ a bʋɩ a lɛyɩyra gbo. 'Bɔ yra nahuoon ‑do a bʋɩ lɛ, ‑ye ɔ nu ‑ploodanʋ ꞊nʋ, ɔ klɩɩ wɛn ‑bubui ke, 'ɔ nyo bʋɩ lɛ 'hran. 6 Nɛ‑ ɔ nu ‑nunu, 'ɔ nyre 'o Simɔ Piɛlɩ 'hʋɩn 'mʋ. ‑Tɛ ɔ nyro 'klɛɛ 'o 'hʋɩn 'mʋ, ‑ye Simɔ Piɛlɩ nɔ: «Kʋkɔnyɔ, ꞊be ‑mɔɔ 'na bʋɩ lɛ mu yra?» 7 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Dɛ ‑gbo, 'nɩɩ nu, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ꞊nɩ yrie ꞊le 'mʋ lɛ, kɛɛ, 'ke 'le ye 'mʋ, ‑n die 'mʋ lɛ 'nɩ yrii.» 8 ‑Ye Piɛlɩ nɔ: «Gbegbe, ‑n 'deɛ ‑bo yra 'na bʋɩ lɛ.» ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Bɩa 'nɩ 'de ‑na bʋɩ ‑gbo lɛ yra, ‑n 'deɛ ‑bo 'ya 'klɛɛ lele 'na nahuon 'mʋ.» 9 ‑Ye Simɔ Piɛlɩ nɔ: «'Bɩa 'bɛ nɩ lɛ 'mʋ, ɛ nɩ 'ya 'le 'na bʋɩɩ ‑do 'mʋ, kɛɛ, yra ‑wɛ 'mʋ kwa lɛ, kɔ, yra ‑wɛ 'na 'lu lɛ.» 10 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Nahuon 'bɔ ‑plo, 'bɔ na lɛ dɛ gbi, ɔ 'de kɔ bɔ ‑plo lele, 'bɛ 'de bɔ yra 'a bʋɩ lɛɛ ‑do, ‑ɛ nue, ɔ 'wʋ 'le ꞊le 'bii. A ‑mɛ ‑ye, a 'wʋ 'le ꞊le. Kɛɛ ‑ye ɛ 'de a 'bii, a 'de 'le 'wʋ.» Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'waa 'oye'siilɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, nɛ‑ kɔ ‑tɩ ‑Yusu ꞊hɛn 'nyrɛ. 11 Ɔ yi nahuon ꞊nʋ nɩ, 'ke 'le ꞊nʋ ‑gbahlɔn, ‑ɔ di ꞊nɔ 'a yraanyʋ kwa po. Nɛ‑ nue, 'ɔ po wɛn lɛ: «Ɛ 'de ʋ 'bii, ʋ 'de 'le 'wʋ.»

12 ‑Tɛ ɔ ‑wɔ 'waa bʋɩ a lɛyɩyra ‑wɔn, ‑ye ɔ pue lele 'a 'luyewlawlʋ nɩ, 'ɔ nɩ lele gbo, 'ke 'o dɛdi‑tuoo ‑do ꞊nʋ ke, ɔ nɔ: «Dɛ ‑gbo, 'n nu 'a mʋ 'mʋ, ꞊be dɛ ‑gbo, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, a yree 'mʋ lɛ? 13 'Baa 'mʋ da, kɛ aa po: Tɔɔnyɔ kɔ Kʋkɔnyɔ 'hɛɛn. 'Plɩɩ ‑ye, ‑tɩ a ‑tɛɛ aa ꞊tu, ‑ɛ nue, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'mɔ mɔ Tɔɔnyɔ, kɔ Kʋkɔnyɔ 'hɛɛn. 14 'A ‑tɩ o, ‑tɛ 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ 'a nɩ Kʋkɔnyɔ kɔ 'a nɩ Tɔɔnyɔ 'hɛɛn, 'n nu, 'nɩ ꞊tɩɔ 'le 'n dɩɔnʋ, 'nɩ yra 'a mʋ bʋɩ lɛ, 'a nɩ ‑gbɛ, kɛ ba nu, ba ꞊tɩɔ ‑wɛ 'le 'a nɩ dɩɔnʋ, a 'mʋ ‑wɛ bʋɩ lɛ yɩyra. 15 'N tʋɛ 'a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n ꞊tɩɔ 'le 'n dɩɔnʋ nɩ, 'nɩ ‑hɛ 'a nɩ 'mʋ‑hɛnyɔ, ‑ɛ die nu, dɛ ‑gbo, 'n nu 'a mʋ 'mʋ, a 'mue ‑wɛ 'mʋ nunu. 16 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, ɛ 'de ‑kʋannunyɔ ꞊de kɔ, ‑bɔ di 'o 'a 'masɛ 'lu ye nɩ. Ɛ 'de ‑wɛ lɛleenyɔ ꞊de kɔ, ‑bɔ di ‑wɛ 'o nahuon ‑gbo, ‑ɔ lee ꞊nɔ 'lu ye nɩ. 17 'A ‑tɩ o, a yie 'klɛɛ nɩ. 'Bɩa 'baa lɛ 'a nunue nu, ‑ye a di kɔ plɔ a bleelɛ.

18 Ɛ 'de a 'bii, 'n 'de 'a mʋ 'nyrɛ ꞊hɛn. Nahuin ꞊nʋ, 'n ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke bʋ 'ya 'na nahuin 'mʋ, 'n yiu nɩ. Kɛɛ, ‑tɩ ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ɛ blɛ ye bɩ mue 'lu ‑wɔn. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo: Nahuon ‑gbo, ‑ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑ʋ 'nyra 'le dabʋ dɛdihuoo ‑do wlɔn, nɔ‑ ‑hɛ 'na yraanyɔ. 19 'N nyi 'a mʋ ye 'nɩ ꞊tu ‑dodo, 'plɩɩ ɛ 'mʋ 'o nyre, ‑ɛ die nu, ti ‑kɔ 'yri ɛ di 'o nyre, a 'mʋ 'mʋ ꞊wlʋ ye kuo, ‑ɛ mɔ, 'mɔ mɔ nahuon ‑gbo, Nyɩsʋa lee nɔ ‑tʋtʋ ke. 20 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'ble 'na lɛleenyɔ kwa, ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'mɔɔ nɩ, ɔ 'ble kwa. Kɔ, nahuon 'bɔ 'ble 'mʋ kwa, ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'na Bu Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔ lee 'mʋ, nɔ‑ ɔ 'ble kwa.»

‑Yusu nɔ 'nɩ, Judɩa dio kwa po 'a yraanyʋ

(Matie 26.20-25; Makɩ 14.17-21; Luku 22.21-23)

21 'Plɩɩ ‑Yusu 'mʋ win a ‑gbɛ mu po, ‑ye 'a ꞊wlʋ 'mʋɛ gbo 'dɔ. Kɛ ɔɔ 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ 'de ꞊nʋ dɛ ꞊de 'yi ke ‑hli, ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, nahuon nɩ nɔ 'a mʋ ‑hɛyri. Nɔ‑ di 'mʋ 'na yraanyʋ kwa po.» 22 ‑Ye ʋʋ 'nɩ 'yiye. Nahuon tio‑ ‑Yusu ꞊hɛn 'nyrɛ, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ʋ 'dio yi. 23 ‑Naagbopʋyu ‑ye nɩ 'o, ‑Yusu nʋɛ 'mʋ ‑tɛɛ, nɔ‑ nɩ 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ gbo. 24 Nɔ‑ Simɔ Piɛlɩ nu ‑jie, ɔ le, bɔ ꞊gba ‑Yusu wlɔn, nahuon tio‑ ‑Yusu ꞊hɛn 'nyrɛ, 25 ‑naagbopʋyu a ‑gbɛ 'ɔ 'prɛɛ 'le ‑Yusu nʋa 'mʋ, 'ɔ ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ, nahuon tio‑ ‑n ꞊hɛn 'nyrɛ 'le?» 26 ‑Ye ‑Yusu ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Flɔɔ꞊tɩɔ ‑gbo, 'n di 'le 'yanu ‑wɔn 'nyra, nahuon, 'n dio ‑nyi, nɔ‑ɔ nɩ,» 'ɔ 'ba 'flɔɔ꞊tɩɔ 'mʋ, 'ɔ 'nyrɔ 'le 'yanu ‑wɔn, 'ɔ ‑nyo Judɩa, ‑ɔ mɔ Simɔ Yisikalio a 'yu. 27 'Plɩɩ Judɩa 'mʋ 'flɔɔ꞊tɩɔ a ‑gbɛ mu di, ‑ye Satan kʋɔ ke win 'bii. Kɛ ‑Yusu nyo 'klɛɛ ye po, ɔ nɔ: «Po 'le 'klɩ lɛ, dɛ ‑n kɔ ‑bo nu, ꞊mue nu!» 28 Nahuin 'bii, ‑ʋ nɩ 'o dɛdi‑tuoo ‑do a ‑gbɛ ke, ꞊ɔ ꞊de 'di 'mʋ lɛ yrii, ‑tɩ kɔ ‑tɩ ‑Yusu 'ɔ nu lɛ 'pʋprɛ. 29 ‑Tɛ Judɩa 'ya la 'wligbo꞊tunyɔ 'mʋ a ‑tɩ, ꞊ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, ‑Yusu lo nɩ, 'ke bɔ mu lɛ'mimre a dididɛ ꞊nʋ ‑tɔ, ꞊ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, ‑Yusu lo nɩ, 'ke bɔ ‑ha 'le 'wli, bɔ ‑nyi ꞊sʋɛnyʋ. 30 ‑Tɛ Judɩa ‑wɔ 'klɛɛ 'flɔɔ꞊tɩɔ a ‑gbɛ lɛ, ‑ye tii ‑do a ti 'yri, ɔ bi 'le 'mʋ ‑patʋ, 'ke 'le gbɩgbɩyrɩ 'mʋ.

‑Tɛ ‑Yusu ‑nye la 'a ‑naagbopʋ tetebʋ yrayrʋ

31 ‑Tɛ Judɩa bi 'klɛɛ 'le ‑patʋ 'mʋ, ‑ye kɛ ‑Yusuu 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'na ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ di 'mʋ bi pepe'. ‑Ye 'n die 'nɩ nu, nahuin 'mʋ ‑wɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'ye. 32 'Bɩa 'nɩ nu dɛ a ‑gbɛ, ‑ye Nyɩsʋa die lele 'nɩ nu, nahuin 'mʋ 'na ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'ye. Ɔ ‑wɛ lɛ kɛ 'a nunue. Ɔ di 'mʋ ‑nyi ꞊hapʋgbonɩɩlɛ, 'ke 'le ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ. 33 'Na 'yuo o, ti ꞊nʋ, 'n 'kɩɛ die 'o 'a mʋ 'hʋɩn 'mʋ ‑hi, ɩ 'de 'klɛɛ lele ‑huo. A di 'mʋ lɛ 'nɩ ꞊mɔ. Kɛɛ, ‑tɩ ꞊nʋ, 'n ꞊tu o ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ye, nɩ‑ 'nɩɩ ‑wɛ 'a mʋ ye mu ꞊tu. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ɩ nɩ‑ ‑gbo: ‑Tɛgbi 'nɩɩ 'le mu, a 'de 'le mumue ‑wɛ. 34 'Nɩɩ 'a mʋ ‑nye tetebʋ yrayrʋ. Tetebʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ ‑gbo: Ba nʋnʋɛ 'mʋ. ‑Tɛ 'n nu 'a nɩ 'mʋnʋɛlɛ, kɛ'ɛ nɩ, a kɔ ba nu ‑wɛ 'mʋnʋnʋɛlɛ. 35 'Bɩa 'ba nʋnʋɛ 'mʋ, ‑ye nahuin 'bii, ʋ die 'nɩ yrii, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ mɔ 'na ‑naagbopʋʋ nɩ.»

‑Tɛ ‑Yusu le la Piɛlɩ, ‑ɛ mɔ, Piɛlɩ a ‑gbɛ, ɔ di 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ɔ 'dio yi

(Matie 26.31-35; Makɩ 14.27-31; Luku 22.31-34)

36 ‑Ye Simɔ Piɛlɩ ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ, ‑be' ‑nɩɩ ye mue 'le?» ‑Ye ‑Yusu ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ‑tɛgbi 'nɩɩ 'le mu, ‑n 'de 'le 'na ‑wɔnkʋkʋɛ ‑wɛ. Kɛɛ, ti di 'o 'nɩ nyre, ‑ɩ kɔ 'yri ‑n di 'o 'mʋ ‑wɔn kʋɛɛ.» 37 ‑Ye Piɛlɩ nɔ: «Kʋkɔnyɔ, 'n ‑wɛ ‑wɔn, 'ke ꞊bo ‑ha 'na ‑hʋnhlʋn, 'ke 'o ‑na ‑ta 'mʋ. Dɛ‑ nue, ꞊nɩ plɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'n 'de 'le ‑na ‑wɔnkʋkʋɛ ‑wɛ 'le?» 38 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «꞊Be 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑n ‑wɛ ‑wɔn, 'ke ‑bo ‑ha ‑na ‑hʋnhlʋn, 'ke 'o 'na ‑ta 'mʋ? 'Nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le, 'plɩɩ hapɛ 'mʋ kɛ ‑nyrɛ mu da, ‑n di nu 'a ꞊tuuwɩɩ ta, ‑ɛ mɔ, ‑n 'de 'mʋ yi.»

14

‑Yusu, nɔ‑ mɔ 'hru ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'le Nyɩsʋa ‑wɔn mu

1 ‑Ye kɛ ‑Yusuu ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'A nɩ ꞊wlʋ nɩ bi 'le ꞊hlɔn. Ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, a 'mʋ ‑wɛ 'mʋ ꞊wlʋ ye kuo. 2 Gbonɩɩlɛi ‑huo 'le 'na Bu ‑wɔn. 'Nɩɩ 'nɩ mu, 'mʋ 'a nɩ gbonɩɩlɛ ‑wɔn ‑wɔ. 'Bɩa 'bɛ 'de wɛn ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'n 'deɛ ꞊bo ꞊tui wɛn 'a mʋ ye. 3 'Bɩa 'nɩ mu, 'nɩ ‑wɔ 'a nɩ gbonɩɩlɛ ‑wɔn, ‑ye 'n di 'le lele 'nɩ di, 'mʋ 'a mʋ gba, ‑ɛ die nu, ‑tɛgbi ꞊nʋ, 'n nɩ 'o, a 'mʋ ‑wɛ 'o nɩ. 4 A yi 'hru ꞊nʋ nɩ, nahuon di na, ‑tɛgbi ꞊nʋ, 'n nɩ 'le, ɔ 'mʋ 'le nyre.» 5 ‑Ye kɛ Toma, ɔɔ ꞊nɔ ye po, ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ o, ‑tɛgbi ꞊nʋ, ‑nɩɩ 'le mu, ‑a 'de 'le yii. ‑Be' ‑a ‑wɛ 'le ‑ba nu 'klɛɛ 'a 'hru a yiyie 'le?» 6 ‑Ye ‑Yusu ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Na ‑gbɛ, 'mɔ mɔ 'hru ꞊nʋ, 'mɔ mɔ ‑wɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ, kɔ, 'mɔ mɔ ‑wɛ 'klɔ yrayrʋ. Ɛ 'de nahuon ꞊de kɔ, ‑bɔ mu 'le 'n Bu ‑wɔn, ‑bɔ 'de 'le 'mʋ naa. 7 'Bɩa 'ba yi 'mʋ, ‑ye a yi ‑wɛ 'n Bu nɩ. Kʋɛ 'klɛɛ mɔ gbo, a yio nɩ, 'a 'yo ‑wɛ.» 8 ‑Ye Filipʋ nɔ: «Kʋkɔnyɔ o, tɔɔ ‑a mʋ ‑na Bu. ꞊Nɩ tʋɔ ‑a mʋ, ‑ye ‑a di kɔ plɔ a bleelɛ.» 9 ‑Ye ‑Yusu ꞊tuo lele ‑wɔn, ɔ nɔ: «Filipʋ o, ‑tɛ a kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a bibi la 'hʋɩn 'mʋ, ɛ ‑wlɛn gbo, 'plɩɩ ‑n 'kɩɛ 'dee 'mʋ a yie. Nahuon 'bɔ 'ye 'mʋ, ‑ye ɔ 'ye 'na Bu nɩ. Dɛ‑ kɔ ‑tɩ ꞊nɩɩ 'klɛɛ lɛ po, ꞊bo tɔɔ 'a mʋ 'na Bu? 10 ꞊Be ꞊nɩ pui ꞊le ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ 'na Bu 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ, ‑a 'we ꞊nɔ nahuoon ‑do ye? ‑Tɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ a 'bii ye ꞊tu, ɩ 'de 'na ‑gbɛ a 'lu a lɛ‑hielɛ, kɛɛ, 'na Bu a 'lu a lɛ‑hielɛ'ɛ nɩ. Nɔ‑ nɩ 'le 'mʋ ke 'mʋ, 'ɔɔ 'le 'mʋ 'mʋ naa, 'ɔɔ ‑kʋan nu. 11 ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ 'na Bu 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ, ‑a 'we ꞊nɔ nahuoon ‑do ye, ba pui ‑tɛɛ. 'Na pupowin, 'bɩ 'die 'le ‑wɛ bɩ nue, ba po ‑tɩ a ‑gbɛ ‑tɛɛ, ‑ye 'na nunu‑tɔplɩ, nɩ‑ ‑bɩ nue, ba pui ‑tɛɛ. 12 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, ‑ye nunu‑tɔplɩ ‑gbo, 'nɩɩ nu, ɔ di ‑wɛ 'nɩ nu. 'Plɩɩ ‑ye, nunu‑tɔplɩ ꞊nʋ, ɔ di nu, ɩ di 'o 'n nɩnɩ 'mʋ 'nɩ ‑hi 'dɔ, ‑ɛ nue, 'ke 'nɩɩ 'le 'na Bu ‑wɔn mu, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'na nahuin ꞊nʋ 'klɩ ‑nyi, 'ke bʋ nu 'a ‑kʋan. 13 ‑Tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, a di ‑hʋa, 'ke 'le 'na 'dʋ 'kwli 'mʋ, 'n di 'nɩ nu, ‑ɛ die nu, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, 'mʋ nahuin 'na Bu a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa tɔɔ. 14 'Bɩa 'baa dɛ ‑hʋa, 'ke 'le 'na 'dʋ 'kwli 'mʋ, 'n die 'nɩ nu.»

‑Tɛ ‑Yusu le la 'a ‑naagbopʋ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu di 'o ꞊nʋ ke 'mʋ 'nɩ nɩ

15 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «'Bɩa 'ba nʋɛ 'mʋ 'mʋ, a di 'o 'na tetei 'nɩ ꞊tuu. 16 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'n di 'le 'n Bu Nyɩsʋa ‑wɔn mu, 'n dio lɛ 'nɩ 'batɩ, 'ke bɔ ya 'a mʋ nahuon ‑ye ye, 'ke 'o 'na ‑ta 'mʋ. Nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ‑ʋʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊tu. Nʋ‑ di 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ, ʋ 'mʋ 'o 'a mʋ ke 'mʋ nɩ ti a pɛpɛ. 17 'Klɔ ke a nahuin, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, ‑Hihiu a ‑gbɛ, ʋ 'deɛ bʋ nɩ 'o ꞊nʋ ke 'mʋ, ‑ɛ nue, nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'dɩɛ bʋ yruu, 'plɩɩ ʋ 'nɩ ꞊mʋɛ ꞊le lɛ, 'ke bʋ yiu. A ‑mɛ ‑ye, a yi Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ‑gbɛ nɩ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ‑gbɛ, 'ke ʋ nɩ 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn, kɔ, ʋ 'mʋ 'o ‑tado 'a mʋ ke 'mʋ nɩ.

18 'N 'deɛ ꞊bo hie 'o 'a mʋ gbo, ba 'ya ‑do 'mʋ. Kɛɛ, 'nɩ mu, 'n di 'le lele 'nɩ di, kɛ nɔ 'a mʋ ‑gbahlɔn. 19 Ti ꞊de 'de 'le hie, 'klɔ ke a nahuin 'mʋ 'na 'yiye 'kee. Kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, a di 'mʋ 'nɩ 'ye, ‑ɛ nue, 'n nɩ 'klɔ, 'a nɩ ‑gbɛ, 'a di ‑wɛ 'klɔ nɩ. 20 ‑Nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'bɔ nyre 'o, ‑ye a die 'mʋ lɛ 'nɩ yrii, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ 'na Bu 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ, ‑a mʋ mɔ ‑tʋnahuoon ‑do, kɔ, a kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ ‑wɛ nɩ, ‑a mʋ mɔ ‑tʋnahuoon ‑do.

21 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'ble 'na tetei kwa, kɔ, 'bɔ nyi 'o ꞊tuu, nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ nʋɛ 'mʋ 'mʋ. Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ nʋɛ 'mʋ 'mʋ, 'na Bu dio ‑wɛ 'mʋ 'nɩ nʋɛ. 'Na ‑gbɛ, 'n dio ‑wɛ 'mʋ 'nɩ nʋɛ, 'plɩɩ 'mue nu, ɔ 'mʋ 'mʋ yrii.»

22 ‑Ye Judɩa, kɛɛ, ɛ 'de Judɩa Yisikalio, kɛ ɔɔ ꞊nɔ ye po, ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ o, ‑be' ‑n nu 'klɛɛ, ꞊nɩɩ lɛ po, ‑ɛ mɔ, ꞊mue nu, ‑a 'mʋ ‑mʋ yrii, kɛɛ, ‑n 'deɛ ‑bo nue, 'ke 'klɔ ke a nahuin bʋ yrii ‑mʋ?» 23 ‑Ye ‑Yusu ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ nʋɛ 'mʋ 'mʋ, kɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, 'n di ꞊nɔ ye ꞊tu, 'bɔ nyi 'o ꞊tuu, 'n die 'nɩ nu, nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'mʋ yrii. ‑Ye 'na Bu dio 'mʋ 'nɩ nʋɛ, 'plɩɩ 'na Bu a ‑gbɛ, ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ 'le ꞊nɔ ‑wɔn mu, ‑a 'muo 'le ‑wɔn nɩ. 24 Nahuon, 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'de 'mʋ 'mʋ nʋɛ, ɔ 'nɩ ꞊tuu ꞊le 'o 'na wintɛ nɩ. ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ 'klɛɛ 'a mʋ ye ꞊tu, aa 'wɔn, ɛ 'de 'na ‑gbɛgbɛ a wlɔn a win, kɛɛ, 'na Bu Nyɩsʋa, nɔ‑ le 'mʋ, ꞊bo ꞊tui 'a mʋ ye.

25 ‑Tɛ 'n 'kɩɛ nɩɛ mɔ 'a mʋ 'hʋɩn 'mʋ, 'n nyi 'a mʋ ye 'nɩ ꞊tu ‑dodo. 26 'Na Bu Nyɩsʋa, nɔ‑ di 'a mʋ 'a ‑Hihiu ye ya, 'ke 'le 'na 'dʋ 'kwli 'mʋ. 'A ‑Hihiu a ‑gbɛ, nʋ‑ di 'a mʋ ‑tɔplɩ 'bii tɔɔ, kɔ, ‑tɩ 'bii ꞊nʋ, 'n ꞊tu 'a mʋ ye, ʋ 'mui 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ lɛ po.

27 'N die 'nɩ nu, a 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ. Plɔ a bleelɛdʋ ꞊nʋ, 'n kɔ, nɛ‑ 'n di 'a mʋ ‑nyi. Plɔ a bleelɛdʋ ꞊nʋ, 'klɔ ke a nahuin, ʋʋ 'waa 'bienʋ ‑nyi, ɛ 'de ꞊nɛ, 'nɩ ‑nye ꞊le 'a mʋ. 'A ‑tɩ o, a nɩ pɩ 'le hʋannʋ, kɔ, 'a nɩ ꞊wlɩ nɩ bi 'le ꞊hlɔn. 28 A 'wɩn nɩ, ‑tɛ 'n ꞊tui 'a mʋ ye, ‑ɛ mɔ: 'Nɩɩ 'klɛɛ 'nɩ mu, kɛɛ, 'n di 'le lele 'nɩ di, kɛ nɔ 'a mʋ ‑gbahlɔn. 'Bɩa 'ba nʋɛ wɛn 'mʋ 'mʋ, ‑ye a di wɛn nu 'manʋ, ‑ɛ nue, 'ke 'nɩɩ 'le 'na Bu ‑wɔn mu. 'Na Bu, nɔ‑ nɩ 'o 'mʋ 'lu ye. 29 ‑Tɔplɩ 'bii ‑gbo, 'n nyi 'a mʋ ye 'nɩ ꞊tu ‑dodo, 'plɩɩ ɩ 'mʋ 'lu ‑wɔn mue. 'Bɩa 'bɩɩ 'lu ‑wɔn mue, ‑ye ɩ di 'le 'a mʋ 'mʋ bi 'kwli, a 'mʋ 'mʋ ꞊wlʋ ye kuo. 30 'Dai ti ꞊de 'de 'le hie, 'ke ꞊bo 'prɛɛ 'le 'a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ nue, 'klɔ ‑gbo a nyɩgblaka Satan, ɔɔ 'le 'nɩ di. ꞊Hapʋkɔ, 'ɔ 'de 'klɩ kɔ, 'ke 'o 'mʋ ke, 31 kɛɛ, 'klɔ ke a nahuin blɛ ye bʋ yree, ‑ɛ mɔ, 'n nʋɛ 'n Bu Nyɩsʋa 'mʋ nɩ. Nɛ‑ nue, dɛ ꞊nʋ, 'n Bu le 'mʋ, ꞊bo nu, 'nɩ die nu.

'A ‑tɩ o, ba 'ba ye 'mʋ, ‑a 'mʋ mu.»

15

‑Yusu, ɔ 'we ꞊nɔ ꞊hapʋtugbɛ ye

1 Kɛ ‑Yusuu lele 'a ‑naagbopʋ ye po, ɔ nɔ: «'Mɔ ‑gbo, 'n 'we ꞊nɔ ꞊hapʋ'dɩdɔtugbɛ* ye, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ 'na nahuin, 'a 'we ꞊nɔ 'dɩdɔtugbɛ a babʋɩ ye, 'na Bu Nyɩsʋa, nɔ‑ mɔ tugbɛ a 'dɩdɔnyɔ. 2 'Ɛ nɩ babʋ ꞊de 'bʋ nɩ 'o, 'bʋ 'nɩnɩ tʋ 'yɔ, ‑ye 'dɩdɔnyɔ a ‑gbɛ, ɔ nyu 'o 'nɩ 'bɛ, kɔ, 'ɛ nɩ babʋ ꞊de 'bʋ nɩ ‑wɛ 'o, 'bʋʋ 'yɔ tʋ, ɔ nyu 'le lɛ 'nɩ 'bɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'o ye 'sii, ʋ 'mʋ lele 'yɔ 'plɔplɔ ‑ye tʋ. 3 A ‑mɛ ‑ye, ‑tɩ ꞊nʋ, 'n tɔɔ 'a mʋ, ɩ nue nɩ, 'a 'sii 'o ye. 4 Ba 'kɩɛ kʋɛɛ 'le 'mʋ 'mʋ gbo, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'n nu, 'n kɔ 'a mʋ 'hɛɛn, ꞊a ‑mʋɛ. Babʋ ꞊nʋ, 'bʋ 'de 'le tugbɛ 'mʋ gbo kʋɛ, ʋ 'die 'le ‑wɛ bʋ tʋ 'yɔ. Kɛ'ɛ nɩ, ɛ ‑ti 'mʋ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn. 'Bɩa 'ba 'de 'le 'mʋ 'mʋ gbo kʋɛ, a 'die 'le ‑wɛ ba nu 'na ‑kʋan.

5 'Mɔ mɔ tugbɛ, 'a mʋ mɔ 'a babʋɩ. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kʋɛ 'le 'mʋ 'mʋ gbo, 'plɩɩ ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ꞊ba ‑mʋɛ, ‑ye ɔ 'we ꞊nɔ babʋ ꞊nʋ ye, ‑ʋʋ 'yɔ 'plɔplɔ tʋ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'na ‑kʋan nu ‑tɛɛ. 'Bɩa 'ba 'de 'le 'mʋ 'mʋ gbo kʋɛ, ‑ye a 'die 'le ‑wɛ ba nu dɛ ꞊de. 6 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'de 'le 'mʋ 'mʋ gbo kʋɛ, ‑ye Nyɩsʋa dio 'mʋ po 'kwla, ‑ɛ 'we ꞊nɔ tibabʋɩ ꞊nʋ ye, ʋ 'bɛ 'o lɛ, 'plɩɩ ʋ po 'kwla 'mʋ. 'Bɩ ma, ‑ye ʋ nye lɛ 'nɩ 'kukue, ʋ 'mui 'tɔ lɛ po. 7 'Bɩa 'ba kʋɛ 'le 'mʋ 'mʋ gbo, kɔ, 'ba 'ble 'na tɔɔwin kwa, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑ye ba ‑hʋa Nyɩsʋa 'ɛ nɩ dɛ ꞊de, ɔ die 'a mʋ 'nɩ ‑nyi. 8 'Bɩa 'ba 'cipi 'o 'na ‑kʋan a nunue ‑tɛɛ, ‑ye a die nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ mɔ 'na ‑naagbopʋʋ nɩ. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ die nu, nahuin, ʋ 'mʋ 'na Bu Nyɩsʋa ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑nyi.

9 'N nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'na Bu Nyɩsʋa nu, 'ɔ nʋɛ 'mʋ 'mʋ. Ba 'kɩɛ kʋɛɛ 'le 'mʋ 'mʋ gbo, ‑ɛ die nu, a 'mue yi, ‑ɛ mɔ, 'n nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ. 10 'Bɩa 'baa 'o 'na tetei 'o ꞊tuu, ‑ye a die 'nɩ yi 'ɛ nɩ ti, ‑ɛ mɔ, 'n nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'n nu, 'nɩ ꞊tuu 'o 'na Bu Nyɩsʋa a tetei 'o, 'nɩ yie 'ɛ nɩ ti, ‑ɛ mɔ, ɔ nʋɛ 'mʋ 'mʋ nɩ.

11 ‑Tɩ 'bii ‑gbo, 'n nyi 'a mʋ ye 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ die nu, ‑tɛ 'nɩɩ 'manʋ a nunue nu, a 'mʋ ‑wɛ lɛ nu, kɔ, 'a nɩ 'manʋ a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ 'o ye ꞊cɛɛ. 12 Ba 'ye kɛ, ‑tɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ 'a mʋ ye ꞊tu, nɩ‑ ‑gbo: Ba nʋnʋɛ 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'n nu, 'nɩ nʋɛ 'a mʋ 'mʋ. 13 'Mʋnʋɛlɛ gblaka, ‑ɛ ‑hi 'o 'mʋnʋɛlɛi 'bii 'mʋ, nɛ‑ mɔ, nahuon 'bɔ ‑ha 'a ‑hʋnhlʋn, 'ke 'o 'a 'bienʋ a waalɛ a ‑ta 'mʋ. 14 ‑Tɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ 'a mʋ ye ꞊tu, 'ba nyi nu, ‑ye 'a mʋ mɔ 'na nɩnatumupʋʋ nɩ. 15 'Nɩ daa ꞊le 'klɛɛ lele 'a mʋ ‑kʋannunyʋ, ‑ɛ nue, dɛ ꞊nʋ, ‑kʋannunyɔ a 'masɛ, ɔɔ nu, ‑kʋannunyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'die yi. 'Nɩɩ 'a mʋ daa 'na nɩnatumupʋ. A yi dɛ a ‑gbɛ nɩ, ‑ɛ nue, ‑tɩ 'bii ꞊nʋ, 'na Bu Nyɩsʋa tɔɔ 'mʋ, 'n tʋɩ ‑wɛ 'a mʋ nɩ. 16 Ɛ 'de 'a mʋ, a 'de 'le 'mʋ du 'mʋ ‑ha, 'ke ꞊bo 'ya 'a nɩ Kʋkɔnyɔ 'mʋ. Kɛɛ, 'mɔɔ nɩ, ‑ɔ ‑ha 'le 'a mʋ du 'mʋ, 'ke ba kʋɛ 'mʋ ‑wɔn, 'nɩ le ‑wɛ 'a mʋ, 'ke ba mu 'na ‑kʋan nu. ‑Kʋan ꞊nʋ, a di nu, ɔ 'deɛ bɔ 'ya ‑gbʋgbɛ 'mʋ. 'Ɛ nɩ dɛ, a di 'na Bu Nyɩsʋa ‑hʋa, 'ke 'le 'na 'dʋ 'kwli 'mʋ, ɔ die 'a mʋ 'nɩ ‑nyi. 17 'A ‑tɩ o, dɛ ꞊nʋ, 'nɩɩ 'a mʋ ‑hʋa, nɛ‑ mɔ: Ba nʋnʋɛ 'mʋ!»

'Klɔ ke a nahuin, ʋ di ‑Yusu a ‑naagbopʋ 'nɩ yraa

18 Kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «'Klɔ ke a nahuin 'bʋ yraa 'a mʋ, ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'mɔ mɔ ye‑hɛnahuon, ʋ yraa, 'plɩɩ 'ʋ yraa 'a mʋ. 19 'Bɩa 'ba 'ya wɛn 'klɔ ke a nahuin 'mʋ, ‑ye 'klɔ ke a nahuin, ʋ di wɛn 'a mʋ 'mʋ 'nɩ nʋɛ, ‑ɛ nue, 'ke a di wɛn 'le ꞊nʋ ‑hɛyri nɩ. Kɛɛ, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. 'Na ‑gbɛ, 'mɔ ‑ha 'le 'a mʋ 'klɔ ke a nahuin ‑hɛyri, 'nɩ po 'a mʋ 'pɩa ke. A 'de 'klɛɛ lele 'le ꞊nʋ ‑hɛyri nɩ. Nɛ‑ nue, 'ʋ yraa 'a mʋ. 20 ‑Tɩ ‑gbo, 'n ꞊tu o 'a mʋ ye, ɩ nɩ ‑hri 'le 'a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ mɔ: ‑Kʋannunyɔ ꞊de 'de 'o 'a 'masɛ 'lu ye nɩ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ ꞊tue 'mʋ ꞊sʋɛ, ʋ di ‑wɛ 'a mʋ ꞊tue ꞊sʋɛ. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'o 'na tɔɔwin 'o ꞊tuu, ʋ di ‑wɛ 'o 'a nɩ tɔɔwin 'o 'nɩ ꞊tuu. 21 ꞊Sʋɛ 'bii ꞊nʋ, ʋ di 'a mʋ ꞊tue, ʋ die 'a mʋ 'nɩ ꞊tue, ‑ɛ nue, 'a mʋ mɔ 'na ‑naagbopʋʋ nɩ, 'plɩɩ 'na Bu, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ 'klɔ ke, ʋ 'dio yi. 22 'Bɩa 'nɩ 'de wɛn 'le di, kɔ, 'nɩ 'de wɛn ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ye ꞊tu, Nyɩsʋa 'deɛ bɔ yɛɛ wɛn ꞊nʋ ‑tɩ, 'ke 'o 'waa dɛ 'kuku ꞊nʋ, ʋ nu a ‑ta 'mʋ. Kɛɛ, ‑tɛ 'n di 'klɛɛ 'le, 'n ꞊tu ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ye, 'bɩa 'bʋ 'kɩɛ nue dɛ 'kuku, ‑ye ʋ 'deɛ bʋ kɔ 'hru, 'ke bʋ ꞊ta 'le Nyɩsʋa kwa 'mʋ. 23 Nahuon ‑gbo, ‑ɔ yraa 'mʋ, ɔ yraa ‑wɛ 'na Bu nɩ. 24 'Bɩa 'nɩ 'de wɛn 'le ꞊nʋ ‑hɛyri 'ŋmilɛka‑tɔplɩ nuu, nahuon ꞊de 'de ‑hlɩn a nue, ‑ye Nyɩsʋa 'deɛ bɔ yɛɛ wɛn ꞊nʋ ‑tɩ, 'ke 'o 'waa dɛ 'kuku ꞊nʋ, ʋ nu a ‑ta 'mʋ. Kɛɛ 'klɛɛ, ʋ 'ye 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ꞊nʋ nɩ, 'n nu, 'plɩɩ 'n kɔ 'na Bu 'hɛɛn, 'ʋ yraa ‑a mʋ. 25 Kɛɛ, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩɩ ‑wɔn mue 'lu, ‑ɛ die nu, dɛ ꞊nʋ, 'waa bunʋ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ɛ 'mʋ nue. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ ‑gbo: ꞊Betɩ ꞊bo 'de dɛ ꞊de nu, ʋ yraa 'mʋ nɩ.»

26 Kɛ ‑Yusuu lele ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ di 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ, ɔ di 'le 'nɩ di. 'Ke ɔ di 'le 'na Bu ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn. 'Bɩa 'nɩ mu 'le 'na Bu ‑wɔn, 'n di 'a mʋ nahuon a ‑gbɛ ye 'nɩ ya. Nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu. Nʋ‑ di nahuin ‑tɩ a ‑tɛɛ tɔɔ. 'Bɩa 'bʋ di 'le, ʋ di 'nɩ ꞊tu, nahuon a gblo tio‑ 'n 'ya 'mʋ. 27 A ‑mɛ ‑ye, a di ‑wɛ 'nɩ ꞊tu, nahuon a gblo tio‑ 'n 'ya 'mʋ, ‑ɛ nue, kʋɛ la 'le 'na ‑kʋan a ‑wlu꞊tuulɛ 'yie 'mʋ gbo, a kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a 'kɩɛ nɩnɩɛ 'hʋɩn 'mʋ.

16

1 ‑Tɩ a ‑gbɛ, 'n nyi 'a mʋ ye 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ die nu, ꞊sʋɛ a 'yiyeti a ‑gbɛ 'bɩ nyre 'o, a 'nɩ ꞊han 'na ꞊wlʋ a yekuolɛ 'kee. 2 Ʋ di 'a mʋ lɛ 'nɩ bla, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayuo gbo. Ti di ‑wɛ 'o 'nɩ nyre, ‑ɩ kɔ 'yri nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ di 'a mʋ lɛ 'lɩla, ʋ 'mui ꞊tu, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑kʋaan nɩ, ʋʋ nu. 3 Kɛ'ɛ nɩ, ʋ di 'a nunue nu, ‑ɛ nue, ʋ 'de 'na Bu yi, 'ʋ 'de ‑wɛ 'mʋ yi. 4 Kɛɛ, ‑tɩ a ‑gbɛ, 'n nyi 'a mʋ ye 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ die nu, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ di ‑tɔplɩ a ‑gbɛ nu, ɩ 'mʋ 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ bi, ‑ɛ mɔ, 'n ꞊tui 'a mʋ ye nɩ.»

Dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu nu

«Kʋɛ la 'le gbo, 'n 'de la 'a mʋ ‑tɩ a ‑gbɛ le, ‑ɛ nue, 'ke 'n nɩ la 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn. 5 ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'nɩɩ 'nɩ mu, 'ke 'o nahuon ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ ‑tʋtʋ ke, 'plɩɩ ‑ye 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ꞊ɔ ꞊de 'nɩ ꞊gba ꞊le 'mʋ wlɔn, ‑ɛ mɔ: ‑Be' ‑nɩɩ ye mue 'le? 6 'A nɩ ꞊wlɩ 'mʋɛ gbo, ‑ɛ nue, 'n le 'a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n di 'nɩ mu. 7 Kɛɛ, ba pui ‑tɛɛ, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, 'ke ꞊bo mu, ‑ɛ nue, 'bɩa 'nɩ 'de mu, ‑ye nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ di 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ɔ 'deɛ bɔ di nɔ 'a mʋ ‑wɔn. Kɛɛ, 'bɩa 'nɩ mu, 'n dio 'a mʋ ye 'nɩ ya. 8 'Bɩa 'bɔ di 'le, ɔ die 'klɔ ke a nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ʋʋ nu dɛ 'kuku, 'plɩɩ ɔ 'mʋ ‑wɛ ꞊nʋ 'hru ꞊nʋ tɔɔ, ‑ʋ 'sii 'o ye, kɔ ‑bati ꞊nʋ, Nyɩsʋa di po. 9 Dɛ 'kuku ꞊nʋ, ɔ di nahuin tɔɔ, nɛ‑ mɔ bʋ 'de 'mʋ ꞊wlʋ ye kuo. 10 Ʋ die 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'na 'hru, nʋ‑ 'sii 'o ye, ‑ɛ nue, 'ke 'nɩɩ 'le 'na Bu ‑wɔn mu, 'plɩɩ a 'deɛ ba 'ye 'klɛɛ lele 'mʋ. 11 'Ya 'o lele 'lu, ‑bati ꞊nʋ, Nyɩsʋa di ꞊nʋ lɛ poo, nɩ‑ mɔ ‑bati ꞊nʋ, ‑ɩ klɩ 'klɔ ‑gbo a nyɩgblaka, ‑ɔ mɔ Satan.

12 'N kɔ lele ‑tɩ 'plɔplɔ ꞊bo ꞊tu wɛn 'a mʋ ye, kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, a 'deɛ ba kɔ 'a 'mʋlɛyriilɛ, ‑ɛ nue, ɩ ‑hi 'a nɩ 'lu a lɛ‑hielɛ wlɔn. 13 Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ‑ʋʋ nahuin ‑tɩ a ‑tɛɛ ye ꞊tu, 'bʋ di 'le, ‑ye ʋ die 'nɩ nu, a 'mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ 'mʋ lɛ yrii 'bii. ‑Tɩ ꞊nʋ, ʋ di 'a mʋ ye ꞊tu, ɛ 'de 'a ‑gbɛgbɛ a wlɔn a win, kɛɛ, ‑tɩ 'bii ꞊nʋ, ʋ di 'wɔn, nɩ‑ ʋ di 'a mʋ ye ꞊tu, kɔ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ di ‑hlɩn 'lu ‑wɔn mue, nɩ‑ ʋ di 'a mʋ tɔɔ. 14 Ʋ di nahuin 'na ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ nue, ‑tɩ ꞊nʋ, 'n di Nyɩsʋa a ‑Hihiu ye ꞊tu, nɩ‑ ʋ di 'wɔn, 'plɩɩ ʋ 'mui 'a mʋ ye ꞊tu. 15 ‑Tɔplɩ 'bii, 'n Bu kɔ, 'mɔ kʋɩ ‑wɛ. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩ ꞊tui, ‑tɩ ꞊nʋ, 'n di Nyɩsʋa a ‑Hihiu ye ꞊tu, nɩ‑ ʋ di 'wɔn, 'plɩɩ ʋ 'mui 'a mʋ ye ꞊tu.»

A di nu 'manʋ

16 «'Ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ, a 'deɛ ba 'ye 'klɛɛ lele 'mʋ, 'plɩɩ 'ke 'le ti gbi ‑ye 'kwli 'mʋ, a 'mʋ lele 'mʋ 'ye.»

17 ‑Ye 'a ‑naagbopʋ ‑ye, 'ke 'le 'waa dɩɔnʋ ‑gbahlɔn, kɛ ʋʋ po, 'ʋʋ wlɔn lɛ ꞊gbʋgba: «Dɛ tio‑ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'le? Kɛ ɔ po ‑a mʋ ye: 'Ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ, a 'deɛ ba 'ye 'klɛɛ lele 'mʋ, 'plɩɩ 'ke 'le ti gbi ‑ye 'kwli 'mʋ, a 'mʋ lele 'mʋ 'ye. Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'ɔ po ‑wɛ lɛ, ‑ɛ mɔ: A 'deɛ ba 'ye 'mʋ, ‑ɛ nue, 'ke 'nɩɩ 'le 'n Bu ‑wɔn mu. 18 Ti gbi ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ ‑tɩ ɔɔ ꞊tu, dɛ tio‑ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'le? ‑Tɩ ꞊nʋ, ɔɔ ꞊tu, ‑a 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ.»

19 ‑Ye ‑Yusu yree nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋʋ ‑hʋa bʋ ꞊gbɔ wlɔn. Nɛ‑ mɔ bɔ lu, ɔ nɔ: «'N le 'a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ: 'Ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ, a 'deɛ ba 'ye 'klɛɛ lele 'mʋ, 'plɩɩ 'ke 'le ti gbi ‑ye 'kwli 'mʋ, a 'mʋ lele 'mʋ 'ye. ꞊Be dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ kɔ ke aa 'o wlɔn lɛ ꞊gbʋgbaa? 20 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le: A di 'nɩ we, kɔ, a 'mʋ wɔlɩ lɛ nu, kɛɛ, 'klɔ ke a nahuin, ʋ di nu 'manʋ. A ‑mɛ ‑ye, 'a nɩ ꞊wlɩ di gbo 'nɩ 'mʋɛ, kɛɛ, ti gbi 'bɩ muu 'o ye 'mʋ, ‑ye a di lele nu 'manʋ. 21 ꞊Bo pue ‑ŋlanyrɔ a dɛ ye: ‑Ŋlanyrɔ 'bɔɔ mu ‑ŋla, ‑ye 'a ꞊wlʋ 'mʋɛ gbo, 'ke 'o ꞊sʋɛ ꞊nʋ, ɔ di 'ye a ‑ta 'mʋ. Kɛɛ, 'bɔ ‑ŋla, ‑ye 'a ꞊sʋɛ a 'yiye‑tɩ ꞊nʋ, ɩ ‑hri ꞊nɔ ‑wɔn. ‑Ye ɔɔ nu 'manʋ, ‑tɛ 'yu yrayrʋ nu, 'ɔ di nɔ 'klɔ ke. 22 Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ ‑wɛ 'mʋ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn. ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'a nɩ ꞊wlɩ 'mʋɛ gbo, ꞊sʋɛ a 'yiye‑tɩ. Kɛɛ, 'n kɔ 'a mʋ 'hɛɛn, ‑a di lele 'nɩ 'yiye. 'Bɩa ꞊ba 'yiye, ‑ye a di nu 'manʋ, 'plɩɩ nahuon ꞊de 'deɛ bɔ nue, ba 'kee 'manʋ a ‑gbɛ a nunue.

23 Ti a ‑gbɛ 'bɩ nyre 'o, ‑ye a 'deɛ ba ꞊gba 'klɛɛ lele 'mʋ wlɔn, ‑ɛ nue, a di ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ 'mʋ lɛ 'nɩ yrii. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, a di 'na Bu ‑hʋa, 'ke 'le 'na 'dʋ 'kwli 'mʋ, ɔ di 'a mʋ 'nɩ ‑nyi. 24 Kʋɛ la 'le gbo, ‑bo yɛ ti ‑gbo ke, a 'de wɛn 'na Bu dɛ ꞊de a ‑hʋɛ, 'ke 'le 'na 'dʋ 'kwli 'mʋ. 'Bɩa 'baa dɛ ‑hʋa, ‑ye ba ‑hʋɛ 'na Bu. Ɔ die 'a mʋ 'nɩ ‑nyi, ‑ɛ die nu, 'a nɩ 'manʋ 'mʋ 'o ye ꞊cɛɛ.»

‑Yusu nɔ 'nɩ, ‑a nɩ ꞊wlɩ nɩ bi 'le ꞊hlɔn

25 «‑Talʋdʋɩ 'kwli 'mʋ, 'n naa 'le, 'nɩ ꞊tu 'a mʋ ‑tɩ 'bii a ‑gbɛ ye. Ti di 'o 'nɩ nyre, ‑ɩ kɔ 'yri 'nɩnɩ di 'le 'a mʋ ‑wɔn 'prɛɛ, 'ke 'le ‑talʋdʋɩ 'kwli 'mʋ, kɛɛ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ kʋɛ 'o 'na Bu ke gbo, 'n di 'a mʋ 'mʋ lɛ 'nɩ yrii ‑tɛɛ. 26 Ti a ‑gbɛ 'bɩ nyre 'o, a di 'na Bu ‑hʋa ‑tɔplɩ, 'ke 'le 'na 'dʋ 'kwli 'mʋ. 'Na ‑gbɛ, 'n 'deɛ ꞊bo ‑hʋɔ dɛ ꞊de, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ, 'a nɩ ‑gbɛ, 'a mʋ die ꞊nɔ ‑hʋa, 27 ‑ɛ nue, 'na Bu a ‑gbɛ, ɔ nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ. Ɔ nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ, ‑ɛ nue, a nʋɛ ‑wɛ 'mʋ 'mʋ nɩ, 'plɩɩ 'a kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye, ‑ɛ mɔ, 'ke 'n ‑hɔn 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ. 28 'Ke 'n ‑hɔn 'le 'n Bu ‑wɔn 'mʋ, 'nɩ di nɔ 'klɔ ke. ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'nɩɩ nɔ 'klɔ ke 'mʋ 'nɩ ‑hɔn, 'mʋ 'le 'na Bu ‑wɔn mu.»

29 ‑Ye 'a ‑naagbopʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «'Ye kɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'bɩa ꞊nɩɩ 'prɛ, ꞊nɩ nu ꞊le ‑talʋdʋɩ, ‑ye ‑a nyi 'mʋ lɛ 'nɩ yrii ‑tɛɛ. 30 ‑A yie 'klɛɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑n yi ‑tɔplɩ 'bii nɩ. ꞊Betɩ nahuin bʋ 'de ‑mʋ wlɔn ꞊gba, dɛ ʋ di ‑mʋ wlɔn ꞊gba, ‑n yie nɩ ‑dodo. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ, ꞊a yie, ‑ɛ mɔ, 'ke ‑n ‑hɔn 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ.» 31 ‑Ye ‑Yusu ꞊tu ‑wɔn: «꞊Be a yie 'klɛɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ke 'n ‑hɔn 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ? 32 'A ‑tɩ 'klɛɛ, ti di 'o 'nɩ nyre, 'plɩɩ ti a ‑gbɛ 'ɩ nyre 'o ‑dodo, ‑ɩ kɔ 'yri a 'bii, a di lɛ ‑gbɛ, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ɔ 'mʋ 'le 'a kayu gbo mu, a 'mʋ mɔ 'n ‑do gbo hie. Kɛɛ, 'n 'deɛ ꞊bo 'ya ‑do 'mʋ, ‑ɛ nue, kɛ 'n Bu nɩ mɔ 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ.

33 'N ꞊tu 'a mʋ ‑tɩ 'bii a ‑gbɛ ye nɩ, ‑ɛ die nu, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn‑ ‑mʋɛ, a 'mʋ kegbowɛɛnlɛ kɔ. Kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke, a di 'ye ꞊sʋɛ. Kɛɛ, 'a nɩ ꞊wlɩ nɩ bi 'le ꞊hlɔn, ‑ɛ nue, 'klɔ ‑gbo a 'klɩ, 'n ‑wɩ gbo.»

17

‑Tɛ ‑Yusu da la Nyɩsʋa, 'ke 'o 'a ‑naagbopʋ a ‑ta 'mʋ

1 'Plɩɩ ‑Yusu 'mʋ 'klɛɛ mu ‑yrɛ, ‑ye ɔ 'ba 'mʋ ye 'a 'lu, 'ɔ ta 'le yakɔ 'mʋ lɛ, ɔ nɔ: «'Na Bu o, ti nyre 'o ꞊o. 'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑na 'Yu, nue, nahuin, ʋ 'mʋ 'na ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'ye, ‑ɛ die nu, 'mʋ ‑wɛ ꞊nʋ ‑na ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ tɔɔ. 2 ‑N ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'ke 'o nahuin 'bii ke, ‑ɛ die nu, nahuin 'bii, ‑n ‑nyi 'mʋ, 'mʋ ꞊nʋ 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 3 'Klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ bʋ yi ‑mʋ, ‑mɔ ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋaa ‑do, kɔ, bʋ yi ‑wɛ 'mʋ, ‑ɔ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑n lee nɔ 'klɔ ke. 4 ‑Tɛ 'n nɩ nɔ 'klɔ ke, 'n tɔɔ nahuin ‑na ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ nɩ. ‑Kʋan ꞊nʋ, ‑n ‑nyi o 'mʋ, ꞊bo nu, 'n ‑yrɔ 'lu. 5 ‑Ye 'klɛɛ, 'na Bu o, wɛɛn ke, 'ke ꞊bo 'di 'le lele ‑mʋ 'hʋɩn 'mʋ, 'mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ kɔ. ‑Nye lele 'mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛɛ ‑do ꞊nʋ, 'n kɔ la, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'n nɩ la 'o ‑mʋ 'hʋɩn 'mʋ, 'plɩɩ 'klɔ 'mʋ mu nue.

6 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ la 'le 'klɔ 'ka ‑hɛyri, ‑n ‑hɩʋ 'le ꞊le, ꞊nɩ ‑nyu 'mʋ, 'nɩ nue, nahuin a ‑gbɛ, 'ʋ yi ‑mʋ. ‑Mɔ kɔ nahuin a ‑gbɛ, ꞊nɩ ‑hɩʋ 'le, ꞊nɩ ‑nyu 'mʋ, 'ʋʋ 'o ‑na wintɛ 'o ꞊tuu. 7 Ʋ yie 'klɛɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ɛ nɩ dɛ, ‑n ‑nyi 'mʋ, 'ke ɛ ‑hɔn 'le ‑mʋ ‑wɔn 'mʋ. 8 Win ‑gbo, ‑n ꞊tu 'mʋ wlɔn, nɩ‑ 'n tɔɔ ꞊nʋ, 'ʋ 'bli kwa ‑tɛɛ. Ʋ yrie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ke 'n ‑hɔn 'le ‑mʋ ‑wɔn 'mʋ, kɔ, 'ʋ yie ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑mɔɔ nɩ, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ 'klɔ ke.

9 Nahuin a ‑gbɛ, nʋ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ ‑mʋ da. 'Nɩ da ꞊le ‑mʋ, 'ke 'o 'klɔ ke a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑mʋ yi a ‑ta 'mʋ. Kɛɛ, nahuin ‑gbo, ‑n ‑nyi 'mʋ, nʋ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ ‑mʋ da, ‑ɛ nue, ‑mɔ kʋ. 10 'Ɛ nɩ dɛ, 'n kɔ, ‑mɔ kʋɛ, mɔ, 'ɛ nɩ dɛ, ‑n kɔ, 'mɔ kʋɛ ‑wɛ, kɔ, 'ɛ nɩ nahuon, 'n kɔ, ‑mɔ kʋɔ, mɔ, 'ɛ nɩ nahuon, ‑n kɔ, 'mɔ kʋɔ ‑wɛ. Nʋ‑ nye nu, nahuin 'mʋ 'na ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'ye. 11 Ti ꞊de 'de 'le hie, 'mʋ nɔ 'klɔ ‑gbo ke 'mʋ ‑hɔn, 'mʋ 'le ‑mʋ ‑wɔn di. Kɛɛ, ʋ ‑mɛ ‑ye, kɛ ʋ 'kɩɛ die nɔ 'klɔ ‑gbo ke nɩ. 'Na Bu Nyɩsʋa, nu 'klɩ ꞊nʋ, ‑n ‑nyi 'mʋ, ꞊mu 'yie ꞊tu, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑mʋɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑n kɔ 'mʋ 'hɛɛn ‑a nu, ꞊a ‑mʋɛ. 12 Ti 'bii ‑gbo, 'n ‑hi nɔ ꞊nʋ ‑hɛyri, 'n nyu o ꞊tu 'yie, 'ke 'le ‑na 'klɩ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ‑n ‑nyi 'mʋ. 'N ꞊tu 'yie ‑tɛɛ, 'waa nahuoon ‑do ꞊de 'ɔ 'de 'wan, 'bɛ 'de nahuoon ‑do ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑tɩ ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, ɔ di 'nɩ 'wan. ‑Ye ‑tɩ a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ la, ɩ nue nɩ. 13 Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'ke 'nɩɩ 'le ‑mʋ ‑wɔn di. ‑Tɩ 'bii ‑gbo, 'n nyi ꞊nʋ ye 'nɩ ꞊tu, ‑tɛ 'n 'kɩɛ nɩɛ nɔ ꞊nʋ ‑hɛyri, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke, ‑ɛ die nu, ‑tɛ 'nɩɩ 'manʋ a nunue nu, ʋ 'mʋ ‑wɛ lɛ 'manʋ a nunue nu, 'plɩɩ 'manʋ a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ 'o ye ꞊cɛɛ. 14 'N tɔɔ ꞊nʋ ‑na win nɩ, kɛɛ, 'klɔ ke a nahuin yraa ꞊nʋ nɩ, ‑ɛ nue, 'na nahuin, ʋ 'de 'klɔ ke a nahuin, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'n nu, 'nɩ 'de 'klɔ ke a nahuon. 15 'Nɩ 'batɩ ꞊le ‑mʋ lɛ, 'ke ‑bo ‑hɩʋ nɔ 'klɔ ‑gbo ke, kɛɛ, 'nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, 'ke ‑bo ꞊tu 'yie, 'ke 'o 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka a ‑ta 'mʋ, ɔ 'nɩ ꞊hiun lɛ 'tʋ. 16 Ʋ 'de 'klɔ ke a nahuin, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'n nu, 'nɩ 'de 'klɔ ke a nahuon. 17 Tɔɔ ꞊nʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑na nahuin 'mʋ 'ya 'bii. ‑Tɩ a ‑tɛɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ ‑na wintɛ. 18 ‑Tɛ ‑n nu, ꞊nɩ lee nɔ 'mʋ 'klɔ ‑gbo ke, kɛ'ɛ nɩ, 'n nu, 'nɩ lu ‑wɛ, 'ke bʋ bi 'klɔ ‑gbo ke, ʋ 'mʋ nahuin ‑na ꞊hapʋtitie pue. 19 'Nɩɩ 'n dɩɔnʋ 'nɩ ‑ha 'bii, 'mʋ ‑mʋ 'n dɩɔnʋ ‑nyi, 'ke 'o 'waa ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'waa ‑gbɛ, ʋ 'mʋ ‑na nahuin 'mʋ 'ya ‑tɛɛ.

20 'Nɩ da ꞊le ‑mʋʋ ‑do, 'ke 'o 'na nahuin ‑gbo a ‑ta 'mʋ. Kɛɛ, 'na nahuin ‑gbo, 'bʋ ꞊tu 'na ‑tɩ, nahuin ‑ye 'bʋ kuo ‑wɛ 'mʋ ꞊wlʋ ye, nʋ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ ‑wɛ ‑mʋ da. 21 'Nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, 'ke ʋ 'bii bʋ ‑mʋɛ. 'Na Bu o, ‑tɛ ‑n kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a nu, ꞊a 'we ꞊nɔ nahuoon ‑do ye, nue, ʋ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑ba ‑mʋɛ ‑wɛ. Nue, bʋ ‑mʋɛ, ‑ɛ die nu, 'klɔ ke a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑mʋ yi, ʋ 'mui ‑tɛɛ pue, ‑ɛ mɔ, ‑mɔɔ nɩ, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ 'klɔ ke. 22 ‑Tɩ a 'yi'bʋaalɛ ꞊nʋ, ‑n ‑nyi 'mʋ, 'n ‑nye ꞊nʋ nɩ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑mʋɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑n kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a nu, ꞊a ‑mʋɛ, 23 ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a 'we ꞊nɔ nahuoon ‑do ye, 'plɩɩ ‑n kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a 'we ꞊nɔ nahuoon ‑do ye, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑mʋɛ 'bii, kɔ, 'klɔ ke a nahuin, ʋ 'mue yrii, ‑ɛ mɔ, ‑mɔɔ nɩ, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ, 'plɩɩ ʋ 'mue ‑wɛ yrii, ‑ɛ mɔ, ‑n nʋʋ 'mʋ nɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑n nu, ꞊nɩ nʋɛ 'mʋ 'mʋ.

24 'Na Bu o, ‑n ‑nyu 'mʋ nɩ. 'A ‑tɩ, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, ‑tɛgbi 'n di 'o nɩ, ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑ba nɩ ‑wɛ 'o, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'na ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'ye. ‑Tɩ a 'yi'bʋaalɛ a ‑gbɛ, ‑n ‑nye la 'mʋ nɩ, ‑ɛ nue, 'plɩɩ 'klɔ, ɔ 'mʋ mu nue, ‑n nʋɛ la 'mʋ 'mʋ nɩ. 25 'Na Bu o, ‑mɔ ꞊nʋ, ‑ɔ 'sii 'o ye, nahuin 'plɔplɔ, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ke, ʋ 'de ‑mʋ yi. Kɛɛ, 'mɛ ‑ye, 'n yi ‑mʋ nɩ, kɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ yie, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ lee nɔ 'mʋ 'klɔ ke, nahuin a ‑gbɛ, ʋ yi ‑wɛ ‑mʋ nɩ. 26 'N nue nɩ, 'ʋ yi ‑mʋ, kɔ, 'mue 'lu ‑wɔn gba, ʋ 'mʋ ‑mʋ yi ‑tɛɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'waa 'bienʋ 'mʋ nʋɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑n nu, ꞊nɩ nʋɛ 'mʋ 'mʋ, 'plɩɩ 'n kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ nahuoon ‑do ye 'we.»

18

‑Tɛ Judɩa po la ‑Yusu ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nahuin kwa

(Matie 26.47-56; Makɩ 14.43-50; Luku 22.47-53)

1 ‑Tɛ ‑Yusu ‑wɔ 'klɛɛ 'le Nyɩsʋa a ‑wɔn'prɛɛlɛ ‑wɔn, ‑ye ɔ kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋ 'ba 'mʋ ye, 'ʋ ꞊tɩ Jrusrɛdɩɔ 'mʋ. Kɛɛ, Judɩa, ‑ɔ mɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑ye, ɔ ‑do, nɔ‑ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn‑ 'de mu. 'Nɩhannʋ ꞊de nɩ 'o, 'a 'dʋ mɔ Sedrɔ. Nʋ‑ kɔ 'nike 'dɩdɔti a ‑ci ꞊de nɩ 'o. Nɛ‑ kɔ ke ʋ mu 'le. 2 Ʋ 'bii, 'ke ʋʋ o 'le lɛ 'ya. Nɛ‑ nue, Judɩa a ‑gbɛ 'ɔ yii 'o ‑tɛgbi a ‑gbɛ, ‑ye ɔ kɔ 'hru, 'ke bɔ po ‑Yusu 'a yraanyʋ kwa. 3 'Ke 'le 'dɩɔ 'mʋ, 'ke Romakʋɛ a tayie nɩ 'le, ɛ kɔ Nyɩsʋa a 'kagblaka a 'yie꞊tunyʋ 'hɛɛn. Nʋ‑ Judɩa po ye 'mʋ, 'ʋʋ ‑Yusu mu klɩ, 'ke 'le 'dɩdɔti a ‑ci a ‑gbɛ ke. Nahuin a ‑gbɛ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ kɔ Falisi꞊tumu a nahuin 'hɛɛn, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nahuin, nʋ‑ lu, 'plɩɩ 'blʋ a nahuin a ‑gbɛ, ‑ʋ luu 'le, ʋ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋ 'bii, nʋ‑ mu 'le ‑tɛgbi a ‑gbɛ. 'Sɔyuo a ‑gbɛ, ʋ 'ble kwa lɛ 'napɩi, kɔ ‑hrɩ kɔ ta‑wɔn‑tɔplɩ, 'ʋ mu. 4 ‑Yusu, ɔ yi ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ nɩ, ‑ɩ kɔ ‑bɩ nue ꞊nɔ. Nɛ‑ nue, 'ɔ 'yɩya 'o ꞊nʋ ye gbo, ɔ nɔ: «Nyɔ tio‑ aa lɛ ꞊mɔ 'le?» 5 ‑Ye ʋ nɔ: «‑Aa lɛ ꞊mɔ Nasalɛtɩ 'mʋ a ‑Yusu.» ‑Ye ɔ nɔ: «'Mɔ nɩ gbo.» ‑Ye 'ke Judɩa 'kɩɛ nɩɛ 'le ‑Yusu a yraanyʋ ‑hɛyri. 6 ‑Yusu bɔ po 'klɛɛ lɛ: «'Mɔ nɩ gbo,» ‑ye tii ‑do a ti 'yri, ʋ duu ke ‑duuduu, 'ʋ bi ꞊hlɔn lɛ. 7 ‑Ye ɔ ꞊gbʋ lele wlɔn, ɔ nɔ: «Nyɔ tio‑ aa 'klɛɛ lɛ ꞊mɔ 'le?» ‑Ye ʋ nɔ: «Nasalɛtɩ 'mʋ a ‑Yusu.» 8 ‑Ye ɔ nɔ: «'Be 'n le wɛn 'a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ: 'Mɔ nɩ gbo mɔ. ‑Tɛ ɛ 'ya 'mɔ 'mʋ o, aa ‑hʋa ba klɩ o, a nɩ klɩ 'le 'na ‑naagbopʋ, ba ‑hɩʋ mɛ lɛ bʋ mu.» ‑Ye 'sɔyuo, ʋ ‑ha ‑Yusu a ‑naagbopʋ a ‑gbɛ lɛ mɛ. 9 ‑Tɛ ɔ po lɛ, ‑ye dɛ ‑gbo, ɔ ꞊tu o ti ꞊de 'yri o, ɛ nue kɛ nɩ. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ ‑gbo: «'Na Bu Nyɩsʋa o, nahuin, ‑n nyi 'mʋ, 'n 'de 'a nahuoon ‑do ꞊de 'wan.» 10 'Ke 'le ‑Yusu a yraanyʋ ‑hɛyri, 'ke nahuon ꞊de nɩ 'le. 'A 'dʋ mɔ Malikusɩ. Ɔ mɔ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka a ‑kʋannunyɔɔ nɩ. ‑Ye Simɔ Piɛlɩ, ‑ɔ mɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑ye, ‑ɔ nɩ 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, ɔ nu 'a ‑hɔtɩplie, 'ɔ 'bɛ 'o Malikusɩ a ‑gbɛ a diidɛnʋa. 11 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Piɛlɩ o, po 'le ‑na ‑hɔtɩplie bɔ wlɔn. ꞊Be ‑n 'di yi, 'ke 'n kɔ ꞊bo ‑yra ꞊sʋɛ ‑gbo 'lu, Nyɩsʋaa ‑hʋa, ꞊bo 'ye?»

‑Tɛ ʋ gba la ‑Yusu, 'ke 'o nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔ mɔ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka Hanɩ

12 ‑Ye tii ‑do a ti 'yri, nahuin ꞊nʋ, Judɩa gba, kɔ 'waa nyɩgblakɩ 'hɛɛn, ʋ klɩ ‑Yusu nɩ, 'ʋ mʋɔ, 13 'ʋ gbɔ 'dɩɔ 'mʋ. Ye‑hɛnahuon, ʋ gbɔ 'le ye, nɔ‑ mɔ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka. Nyɩbɛyu a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Hanɩ. Nɔ‑ mɔ Kaifʋ a 'tɔ. Kaifʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ 'yrʋ ꞊nʋ gbo ‑cɔhlʋnpinyʋ 'bii a nyɩgblaka. 14 Kaifʋʋ ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ po o ‑Juukʋɛ ꞊tɔ 'mʋ, 'ke 'o ti ꞊de ‑hi o a ti 'yri, ‑ɛ mɔ: «Ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke nahuoon ‑do bɔ 'kʋ, 'ke 'o ‑a nɩ dakʋ 'bii a ‑ta 'mʋ, 'ɛ ‑hi 'o ‑a nɩ dakʋ 'bii a ‑gbɛ, bʋ 'kʋ.»

‑Tɛ Piɛlɩ po la lɛ, ɔ 'de la ‑Yusu a ‑naagbopʋyu

(Matie 26.69-70; Makɩ 14.66-68; Luku 22.55-57)

15 Bʋʋ 'klɛɛ ‑Yusu gba, ‑ye Simɔ Piɛlɩ kɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑ye 'hɛɛn, ʋʋ ꞊nɔ ‑wɔn 'nɩ kʋɛ. ‑Naagbopʋyu ‑ye a ‑gbɛ, ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka, ‑ɔ mɔ Hanɩ, ɔ yio nɩ. Nɛ‑ nue, ɔ kɔ ‑Yusu 'hɛɛn 'ʋ pa 'o ‑tɛgbii ‑do, 'ke 'le nyɩbɛyu a ‑gbɛ, ‑ɔ mɔ Hanɩ a ‑yaa 'mʋ. 16 Kɛɛ, Piɛlɩ ‑mɛ ‑ye, 'ke ɔ hree 'o ‑yaa a ‑gbɛ a 'maju 'yri. ‑Naagbopʋyu ꞊nʋ, ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka yi, nɔ‑ 'prɛɛ 'le 'yu nyrɔyu ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔɔ 'maju 'yie ꞊tu, 'ɔ paa Piɛlɩ. 17 Bɔ pa 'klɛɛ, ‑ye 'yu nyrɔyu a ‑gbɛ, ɔ le Piɛlɩ nɩ, ɔ nɔ: «'Be ‑mɔ mɔ ‑wɛ ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑yee nɩ 'a.» ‑Ye ɔ nɔ: «Gbe, 'n 'diu 'le ‑hɛyri nɩ.» 18 Cɛ bɛɛ 'klɛɛ ꞊tɩ, ‑ye ‑kʋannunyʋ ꞊nʋ, ʋ kɔ Nyɩsʋa a 'kagblaka a 'yie꞊tunyʋ 'hɛɛn, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ 'tie na, 'ʋ nyo 'wɛn. 'Ke Piɛlɩ nɩ ‑wɛ 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, 'ɔɔ ‑wɛ na 'wɛn.

‑Tɛ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka Hanɩ ꞊gba la ‑Yusu wlɔn lɛ

(Matie 26.59-66; Makɩ 14.55-64; Luku 22.66-71)

19 Ti a ‑gbɛ 'yri, ‑ye ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka Hanɩ ‑nɩ wɛn, ɔ ‑tʋa ‑Yusu a tetei a wlɔnlɛ꞊gbʋgba gbo, ɔ nɔ: «Nahuin tio‑ mɔ ‑na ‑naagbopʋ, kɔ, dɛ tio‑ mɔ ‑na tɔɔwin 'le?» 20 ‑Ye ɔ ꞊tuo ꞊wɔn, ɔ nɔ: «Nahuin 'bii yie nɩ, ‑tɩ 'nɩɩ tɔɔ. 'N 'de ‑tɩ ꞊de ‑hli. 'Ɛ nɩ ti, 'ke 'nɩɩ o 'le Nyɩsʋa a kayuo gbo tɔɔ, kɔ Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ, ‑tɛ ‑Juukʋɛ 'bii, ʋʋ 'le 'ya, kɔ 'waa nyɩgblakɩ 'hɛɛn. 21 'A ‑tɩ, ꞊nɩ ꞊gba 'le 'mʋ wlɔn! ꞊Gba nahuin ꞊nʋ wlɔn, ‑ʋ nɩ o ‑tuo ke. Ʋ yi nɩ, ‑tɩ 'nɩɩ o tɔɔ. 'Waa 'dai dɛ nɩ nɔ ‑a mʋ ‑hɛyri.» 22 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye Nyɩsʋa a 'kagblaka a 'yie꞊tunyɔ ‑ye, ‑ɔ nɩ 'o, nɔ‑ mɔ bɔ puo 'le 'ŋma nʋa 'mʋ, ɔ nɔ: «꞊Be kɛ ‑nɩɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka a ‑wɔn꞊tutue nu?» 23 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Bɩa 'nɩ ꞊tu ‑tɩ, 'bɩ nyre 'yi lɛ, tʋɛ 'mʋ, kɛɛ, 'bɩa 'nɩ ꞊tu ‑tɩ, 'bɩ nɔ 'yi lɛ, dɛ‑ kɔ 'mɔ ‑nɩɩ bi?» 24 Ti a ‑gbɛ 'yri, ‑ye Hanɩ le 'a 'sɔyuo, 'ʋ gbɔ 'le ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka Kaifʋ ye. ‑Ye 'ke ‑Yusu 'kɩɛ nɩɛ 'le 'kʋɩ 'mʋ.

‑Tɛ Piɛlɩ po la lele lɛ, ‑ɛ mɔ, ɔ 'de la ‑Yusu a ‑naagbopʋyu

(Matie 26.71-75; Makɩ 14.69-72; Luku 22.58-62)

25 Ti ꞊nʋ 'yri, ‑ye 'ke Simɔ Piɛlɩ 'kɩɛ nɩɛ 'le na'wɛnnyʋ ‑hɛyri, 'ke 'le ‑yaa 'mʋ. ‑Ye kɛ nahuon ‑ye nyo lele ye po, ɔ nɔ: «‑Mɔ ‑gbo, ‑mɔ mɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑yee nɩ.» Kɛɛ, ‑ye ɔ nɔ: «'Mm, 'n 'diu 'le ‑hɛyri nɩ mɔ.» 26 Kɛɛ, ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka a ‑kʋannunyɔ ꞊de nɩ ‑wɛ 'o. Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ nʋa Piɛlɩ 'bɛ wɛn 'o, nɔ‑ kɔ 'dɩayuu nɩ. Nɔ‑ɔ ‑wɛ Piɛlɩ le, ɔ nɔ: «‑Mɔ ‑gbo, ‑mɔ mɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋyuu nɩ, ‑ɛ nue, 'n 'ye wɛn ‑mʋ nɩ, ɔ kɔ ‑mʋ 'hɛɛn, 'ke 'le ti gbo.» 27 Kɛɛ ‑ye Piɛlɩ ‑ga lele nɩ. Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye hapɛ da ‑nyrɛ nɩ.

‑Tɛ Pilatɩ, ‑ɔ mɔ Romakʋɛ a ‑gʋlʋnʋma, ɔ ꞊gba la ‑Yusu wlɔn lɛ, 'plɩɩ 'ɔ puo la ‑bati lɛ

(Matie 27.1-2,11-14; Makɩ 15.1-5; Luku 23.1-5)

28 ‑Tɛ ‑nyrɛɛ 'klɛɛ lɛ cɛ, ‑ye ‑Juukʋɛ ‑ha 'le ‑Yusu Kaifʋ a ‑yaa 'mʋ nɩ, 'ʋ gbɔ 'le Romakʋɛ a ‑gʋlʋnʋma a 'kagblaka gbo. ‑Gʋlʋnʋma a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Pilatɩ. ‑Juukʋɛ ‑mɛ ‑ye, 'waa nahuon ꞊de 'de 'le ‑yaa 'mʋ pa. Ʋ nɔ 'nɩ, 'bʋ pa 'le ‑gʋlʋnʋma a ‑tɛ, ‑ɔ 'de ‑Juukʋɛyu, ‑ye ʋ 'de 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 'A ‑tɩ, ʋ 'nɩ di ꞊le lɛ'mimre, ‑ɛ mɔ Pakɩ a dididɛ nɩ. Nɛ‑ nue, 'ʋ hree 'o ‑patʋ 'mʋ. 29 Bʋ 'wlɛ 'klɛɛ 'o ‑patʋ 'mʋ gbo, nɛ‑ nue, Pilatɩ 'ɔ 'hrɩ 'o, ɔ nɔ: «Ba le 'mʋ, dɛ tio‑ nahuon ‑gbo, ɔ nu, ‑ɛ kɔ ‑tɩ a nyo yɛɛ.» 30 ‑Ye ʋ nɔ: «'Bɔ 'de wɛn dɛ'klannunyɔ, ‑a 'deɛ ‑ba yɔ wɛn ‑mʋ ye.» 31 Bʋ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye Pilatɩ nɔ: «Ba gbɔ, ba puo ‑bati lɛ 'a nɩ ‑gbɛ. Dɛ a 'ye, ba nue ꞊nɔ 'mʋ, ‑tɛ 'a nɩ tetei, ɩɩ 'a 'yiye nu!» ‑Ye ʋ nɔ: «'A mʋ Romakʋɛ, a pue 'mʋ tete, 'ke ‑a mʋ ‑Juukʋɛ ‑a nɩ 'la 'le nahuon. ‑Aa ‑hʋa 'ke ba kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mʋ 'kʋ.» 32 ‑Tɛ ʋ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye dɛ ‑gbo, ‑Yusu ꞊tu o, 'ke 'o 'a 'kʋkʋɛdʋ a ‑ta 'mʋ, ti ꞊de ‑hi o a ti 'yri o, ‑ye dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ kɔ ‑bɛ mue kɛ 'lu ‑wɔn.

33 ‑Ye Pilatɩ pa lele nɩ, 'ɔ le 'a 'sɔyuo, bʋ 'yɩya 'o ꞊nɔ ‑Yusu ye gbo, ɔ nɔ: «꞊Be ‑mɔɔ nɩ, ‑ɔ mɔ ‑Juukʋɛ a bodɩɔ?» 34 ‑Ye ɔ nɔ: «꞊Be ‑tɩ ‑gbo, ‑nɩɩ 'mʋ wlɔn ꞊gba, ‑na ‑gbɛ, ‑mɔ ‑hii 'lu ‑wɔn lɛ, 'ke 'o 'mʋ ‑wɔn, ‑hee' ꞊be nahuin ꞊de le ‑mʋ?» 35 ‑Ye Pilatɩ nɔ: «'Mɔ ‑gbo, 'n 'de ‑Juukʋɛyu. ‑Na ‑gbɛ a dakʋ kɔ ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ 'hɛɛn, nʋ‑ ya ‑mʋ 'mʋ ye.» 36 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «'Na bodɩɔdɛ, ɛ 'de 'klɔ ‑gbo ke a nahuin a bodɩɔdɛ ye 'we, 'plɩɩ ɛ 'de nahuin, ʋ 'de 'mʋ bodɩɔdɛ ‑nyi, Nyɩsʋa a ‑gbɛgbɛ, nɔ‑ ‑nye 'mʋ. 'Bɩa 'nɩ 'we wɛn ꞊nɔ 'klɔ ‑gbo ke a bodɩɔ ye, 'na ‑naagbopʋ, ʋ kɔ bʋ ‑wɔn wɛn 'mʋ ke, 'ke 'le 'dɩdɔti gbo, ʋ 'nɩ ꞊han wɛn 'mʋ ‑Juukʋɛ kwa po.» 37 ‑Ye Pilatɩ nɔ: «Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑mɔ mɔ 'klɛɛ bodɩɔɔ nɩ 'a.» ‑Ye ‑Yusu nɔ: «‑N nyi wɛn a ꞊tue, 'mɔ mɔ bodɩɔ. Nɛ‑ nue, 'nɩ ‑hɔn 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ, 'ʋ kɔ 'mʋ, 'mʋ nahuin ‑tɩ a ‑tɛɛ tɔɔ. 'A ‑tɩ, 'bɩa nahuon 'bɔ nʋɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ 'mʋ, ɔɔ 'mʋ ye gbo po nʋa, 'plɩɩ 'ɔɔ 'na ‑tɩ ‑tɛɛ pue.» 38 ‑Ye Pilatɩ nɔ: «Dɛ‑ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ 'le?»

‑Juukʋɛ nɔ 'nɩ, bʋ kɔɔ ‑Yusu, 'ke 'o tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mʋ 'kʋ

(Matie 27.15-31; Makɩ 15.6-20; Luku 23.13-25)

Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ 'hrɩ 'o lele ꞊o, 'ɔ mu 'le ‑Juukʋɛ ye, ɔ nɔ: «'Mɛ ‑ye o, 'nɩ 'yee ꞊le 'le ꞊nɔ dɛ 'klan ꞊de 'mʋ, bɔ nu, ‑bɛ blɛ 'kʋkʋɛ ye. 39 Kɛɛ, ɛ mɔ ‑a nɩ dɛ'ɛ nɩ, ꞊a nye lɛ nu, 'ke 'o lɛ'mimre ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ Pakɩ a ti 'yri, 'n kɔ ꞊bo tɛ ꞊jɩnyɔɔ ‑do gbo, aa ‑hʋa. 'A ‑tɩ, ꞊be a nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ꞊bo tɛ wɛn 'a nɩ bodɩɔ gbo?» 40 ‑Ye tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ʋʋ lɛ 'nɩ ꞊mʋma: «Gbegbe, ɛ 'de ꞊nɔ, Balabasɩ ‑aa ‑hʋa.» 'Plɩɩ ‑ye Balabasɩ a ‑gbɛ, ɔ mɔ ‑balʋnyɔ.

19

1 ‑Ye Pilatɩ le 'sɔyuo nɩ, ɔ nɔ: «Ba gbɔ, ba bio lɔkʋɛ!» 'ʋ bio. 2 ‑Tɛ ʋ ‑wɔ 'a bibie ‑wɔn, ‑ye ʋ hra ꞊nɔ lɛ 'witiklaʋn, 'ʋ ꞊tu ꞊nɔ 'lu, kɔ, 'ʋ puo ‑wɛ wlawlʋ ‑jɔhʋn. Wlawlʋdʋ a ‑gbɛ, bodɩɔpʋʋ ‑do, nʋ‑ nyu pue. 3 ‑Ye ʋ 'yɩya 'o ꞊nɔ 'mʋ gbo 'hʋɩn, 'ʋ nyo 'caa, ʋ nɔ: «‑Na 'wio mɔ, ‑Juukʋɛ a bodɩɔ,» 'ʋ nyo ‑wɛ 'le 'ŋmɩ nʋɩ 'mʋ lɛ po.

4 ‑Ye Pilatɩ 'hrɩ 'o lele ꞊o, ɔ nɔ: «'N nyo nɔ 'a mʋ ye 'nɩ ya, kɛ nɔ ‑patʋ 'mʋ, a 'mue yi, ‑ɛ mɔ, 'nɩ 'yee ꞊le 'le ꞊nɔ dɛ 'klan ꞊de 'mʋ, bɔ nu, ‑bɛ blɛ 'kʋkʋɛ ye.» 5 ‑Ye ‑Yusu 'hrɩ 'o ꞊o, 'a 'witiklaʋn nɩ 'o ꞊nɔ 'lu, kɔ, 'a wlawlʋ ‑jɔhʋn 'ʋ nɩ 'le ꞊nɔ 'mʋ. ‑Ye Pilatɩ nɔ: «'A nɩ nahuon, nɔ‑ ‑gbo.» 6 ‑Tɛ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ kɔ Nyɩsʋa a 'kagblaka a 'yie꞊tunyʋ 'hɛɛn, ʋ po 'le ‑Yusu 'yie 'mʋ, ‑ye ʋʋ lɛ 'nɩ ꞊mʋma, ʋ nɔ: «Kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ, kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mʋ 'kʋ!» ‑Ye Pilatɩ nɔ: «Ba gbɔ, ba kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ 'a nɩ ‑gbɛ, ‑ɛ nue, 'mɛ ‑ye, 'nɩ 'yee ꞊le 'le ꞊nɔ dɛ 'klan ꞊de 'mʋ, ‑bɛ blɛ 'kʋkʋɛ ye.» 7 ‑Ye ‑Juukʋɛ nɔ: «Pilatɩ, ‑a kɔ tete. Tete a ‑gbɛ, ɛ nɔ 'nɩ, nahuon, ‑ɔ di Nyɩsʋa a 'dʋ ‑wɔn ‑ha, ɔ nɩ 'mʋ 'kʋkʋɛ. 'A ‑tɩ, ‑tɛ ɔ plɛ, ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ, ɔ nɩ 'mʋ 'kʋkʋɛ.» 8 ‑Tɛ Pilatɩ 'wɔn 'klɛɛ ‑Juukʋɛ a pupowin, ‑ye 'a hʋannʋ bii ke, 9 'ɔ pa 'le lele 'a 'kagblaka gbo, 'ɔɔ ‑Yusu wlɔn ꞊gba, ɔ nɔ: «꞊Be Nyɩsʋa ‑wɔn, ‑n ‑hɔn 'le 'mʋ?» Kɛɛ, ‑Yusu 'de ꞊nɔ dɛ ꞊de klɛ ‑hɩhɩa. 10 Nɛ‑ nue, Pilatɩ 'ɔ nyo le, ɔ nɔ: «꞊Be 'mɔ Pilatɩ, 'mɔɔ ‑mʋ wlɔn ꞊gba, ꞊nɩnɩ ‑hɩhɩa 'mʋ klɛ? ‑N 'di yi, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ 'blʋgba ‑gbo a ‑gʋlʋnʋma, 'n kɔ 'klɩ, 'ke ꞊bo tɛ ‑mʋ gbo, 'nɩ kɔ ‑wɛ 'klɩ, 'ke ꞊bo kɔɔ 'o ‑mʋ tu 'yie 'mʋ.» 11 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «‑N 'deɛ ‑bo kɔ wɛn 'klɩ ꞊de, 'ke 'o 'mʋ ke, 'bɩa Nyɩsʋa 'bɔ 'de wɛn ‑mʋ 'klɩ ‑nyi. Nɛ‑ nue o, nahuon ‑gbo, ‑ɔ po 'mʋ ‑mʋ kwa, ɔ nu dɛ 'klan, 'ɔ ‑hi 'o ‑mʋ 'mʋ.» 12 Kʋɛ 'klɛɛ 'o ti ꞊nʋ 'yri gbo, ‑ye Pilatɩɩ 'o lele ꞊tu 'klɩ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ‑Yusu gbo tɛ. ‑Ye ‑Juukʋɛɛ 'nɩ ꞊ma, ʋ nɔ: «'Bɩa ꞊nɩ tɛ nahuon ꞊nʋ gbo, ‑ye ‑n kɔ Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka 'hɛɛn, a 'de pɛ. Kɔ, 'bɩa nahuon 'bɔɔ 'a dɩɔnʋ bodɩɔ daa, ‑ye ɔ kɔ 'kɩɩn gblaka a ‑gbɛ 'hɛɛn, ʋ 'de pɛ.» 13 Pilatɩ bɔ 'wɔn 'klɛɛ ‑tɩ ꞊nʋ, ʋ ꞊tu, nɛ‑ mɔ bɔ 'hrɔɔ 'o ‑Yusu ‑patʋ 'mʋ, ‑ye ɔ nɩ gbo, 'ke 'le 'a ‑batipogbata wlɔn. ‑Tɛgbi, ɔ nɩ 'o gbo, ʋ po la 'o gblɛ 'hɛ papʋɩ. ‑Tɛgbi a ‑gbɛ, ʋ nye daa Gabata, 'ke 'le ‑Juukʋɛwin 'kwli 'mʋ. 14 Ɛ mɔ Pakɩ a 'wee a 'wɩɩ ꞊hun 'mʋ a ‑nyrɛgblɩ, 'ke Pilatɩ poo ‑Yusu ‑bati lɛ. ‑Ye Pilatɩ nɔ: «‑Juukʋɛ ‑a, 'a nɩ bodɩɔ, nɔ‑ ‑gbo.» 15 ‑Ye ʋ ‑tʋa lele lɛ꞊mʋmalɛ gbo, ʋ nɔ: «Bɔ 'kʋ, bɔ 'kʋ, kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ!» ‑Ye Pilatɩ nɔ: «꞊Be 'a nɩ bodɩɔ, nɔ‑ ꞊bo kɔɔ 'o tu 'yie 'mʋ?» ‑Ye ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ nɔ: «‑A 'de bodɩɔ ꞊de yi, 'bɩa 'bɛ 'de Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka.» 16 ‑Ye Pilatɩ le 'a 'sɔyuo nɩ, ɔ nɔ: «Ba gbɔ, ba kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ, ɔ 'mʋ 'kʋ, ‑tɛ ‑Juukʋɛ, ʋʋ 'a ‑hʋhʋa nu!» 'ʋ klo, 'ʋ nyo gba.

‑Tɛ ʋ kɔɔ la 'o ‑Yusu tu 'yie 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'kʋ a ‑tɩ

(Matie 27.32-44; Makɩ 15.21-32; Luku 23.26-43)

17 ‑Ye ʋ hren ‑Yusu nɩ, 'ɔ 'ble 'a ‑gbɛ a tu ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'yie 'mʋ ʋ dio 'o kɔɔ, 'ʋ ꞊tɩɔ Jrusrɛdɩɔ 'mʋ. ‑Tɛgbi a ‑gbɛ, ʋ gbɔ 'le, 'a 'dʋ mɔ 'Lukla, ‑ɛ mɔ Gɔlʋgɔta, 'ke 'le ‑Juukʋɛwin 'kwli 'mʋ. 18 'Ke ʋ kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ. Ʋ kɔɔ ‑wɛ 'o dɛ'klannunyʋʋ 'hɔn 'waa nɩ ti 'yie 'mʋ, ‑do 'ke 'le ‑Yusu a diidɛpɩa ke, ‑do ‑ye 'ke 'le 'a kamrapɩa ke. 19 ‑Ye Pilatɩ le 'a nahuin, 'ʋ 'crɩɩ wintɛ, 'ke 'o 'plaɩn.yɛ ke, 'ʋ 'mʋɛ 'o ‑Yusu a tu 'lu 'mʋ gbo. Wintɛ a ‑gbɛ, kɛ ɛɛ po: «Nahuon ‑gbo, nɔ‑ mɔ Nasalɛtɩ 'mʋ a ‑Yusu, ‑ɔ mɔ ‑Juukʋɛ a bodɩɔ.» 20 Wintɛ a ‑gbɛ, 'ke ʋ 'crɛɛ 'le wingbleii ta 'kwli 'mʋ, ‑ɩ mɔ ‑Juukʋɛwin, kɔ Romakʋɛwin, kɔ Glɛkɩkʋɛwin. ‑Tɛgbi ꞊nʋ, ʋ kɔɔ 'o ‑Yusu tu 'yie 'mʋ, ɛ 'mʋɛɛ 'dɩɔ a ‑gbɛ ye. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ, ‑Juukʋɛ 'plɔplɔ 'ʋʋ 'crɩɩwintɛ a ‑gbɛ ‑hre. 21 ‑Tɛ ‑Juukʋɛ a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ ‑hre wintɛ a ‑gbɛ, ‑ye ʋ mu 'le Pilatɩ ye, ʋ nɔ: «Pilatɩ, ‑n 'deɛ ‑bo 'crɩɩ wɛn: ‑Yusu, ‑ɔ mɔ ‑Juukʋɛ a bodɩɔ, kɛ ‑n di wɛn po: Nahuon ‑gbo, ɔ nɔ 'nɩ, nɔ‑ mɔ ‑Juukʋɛ a bodɩɔ.» 22 Kɛɛ, ‑ye Pilatɩ nɔ: «Dɛ ‑gbo, 'n 'crɩɩ, 'n 'crɛɛ nɩ. Gbe 'n 'deɛ ꞊bo 'cɩcɩɛ.»

23 ‑Tɛ 'sɔyuo ‑wɔ 'klɛɛ ‑Yusu a kʋkʋɛ ‑wɔn, 'ke 'o tu 'yie 'mʋ, ‑ye ʋ 'ba 'a 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ 'mʋ nɩ, 'ʋ po 'a duii ‑hɛn, 'ʋ wi, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'a nɩ du. Kɛɛ, ‑ye wlawlʋʋ ‑do nɩ 'o, ɛ mɔ danʋʋ ‑do a wlawlʋ ‑pɛtu'u nɩ. ‑Ye ʋ nɔ: 24 «‑A nɩ cɩcrʋ 'le lɛ. 'A ‑ta 'mʋ, ‑ba po 'bla, nahuon, ‑ɔ die di, nɔ‑ diu gba.» Dɛ a ‑gbɛ, 'sɔyuo nue nɩ. ‑Ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɩ ‑gbo, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ ‑ye, ɔ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ti ꞊de ‑hi la a ti 'yri la, ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ nue kɛ nɩ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo:

«Ʋ wo 'na 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ,

'plɩɩ 'ʋ po 'bla, 'na wlawlʋ a ‑tɩ.»

25 ‑Tɛ ‑Yusu nɩ 'o tu 'yie 'mʋ, nyrʋgbapʋʋ ‑tie, ‑ʋ nɩɔ 'o ꞊hlɔn, nʋ‑ kɔ 'dʋɩ nɩ gbo: 'a 'dii, kɔ 'a 'dii a ‑dɩayu, kɔ Mari ‑ye, ‑ɔ mɔ Klopasɩ a nyrɔ, kɔ Mari, ‑ɔ kɔ 'le Madala 'mʋ. 26 'Ke ‑naagbopʋyu ꞊nʋ, ‑Yusu nʋɛ 'mʋ ‑tɛɛ, ɔ nɩ ‑wɛ 'o. ‑Ye ‑Yusu bɔ 'ye 'klɛɛ 'a 'dii, 'ke 'o ꞊nɔ ꞊hlɔn, 'ke 'o 'a ‑naagbopʋyu a ‑gbɛ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ye ɔ nɔ: «'Na 'dii o, ‑n nɛ 'yu, nɔ‑ ‑gbo kɛ.» 27 ‑Ye ɔ le 'a ‑naagbopʋyu ꞊nʋ nɩ, ɔ nɔ: «‑Mɛ ‑ye, ‑n nɛ 'dii, nɔ‑ ‑gbo kɛ.» Kʋɛ 'o ti a ‑gbɛ 'yri gbo, ‑ye ‑naagbopʋyu a ‑gbɛ, ɔ gba ‑Yusu a 'dii nɩ, 'ke 'le 'a dɩɔnʋ ‑wɔn.

‑Tɛ ‑Yusu nu la 'kʋkʋɛ

(Matie 27.45-56; Makɩ 15.33-41; Luku 23.44-49)

28 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi 'klɛɛ, ‑ye ‑Yusu yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a ‑kʋan ‑yrɛ 'lu, ‑ye ɔ nɔ: «'Na plɔ ma ye.» Kɛ ɔ po, ‑ɛ die nu, ‑tɩ ‑gbo, ‑ɩ 'crɛɛ la 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ 'mʋ kɛ nue. 29 'Ke 'o tu a ‑gbɛ 'hʋɩn 'mʋ, 'ke 'lipanɔ a 'pɔhlʋwɔ nɩ 'o. Nʋ‑ kɔ ‑wɔn 'sɔyuo 'nyra 'le dɛ, ‑ɛ 'we dakuo ye, 'ʋ mʋɛ 'o tugbayɛ 'yri lɛ, 'ʋ ‑nyo ‑Yusu, 'ɔ 'nɔ. 30 ‑Tɛ ɔ 'nɔ 'klɛɛ, ‑ye ɔ nɔ: «‑Kʋan 'bii ‑yrɛ 'lu.» ‑Ye ɔ ꞊tɩɔ 'o 'lu nɩ, 'ɔ mra ‑hʋnhlʋn.

‑Tɛ 'sɔyuotayu nu la 'di, ɔ waa la ‑Yusu a ꞊mʋɛi ke

31 ‑Ye ti, ‑ɩ hie 'le, ‑Juukʋɛ a ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ ‑wlu ꞊tue, ɩ 'de ‑huo. ‑Nyrɔwɔdʋ a ‑gbɛ, ɔ nɩ 'dɔ, 'ke 'le ‑nyrɔwɩ 'bii ‑hɛyri, ‑ɩ mɔ Pakɩ a 'wee. 'A ‑ta 'mʋ, ʋ 'die ‑hʋa, 'ke 'kʋkʋkui bɩ 'kɩɛ nɩɛ 'o ti 'yie 'mʋ ‑wuwle‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'ʋ le Pilatɩ, bɔ le 'a 'sɔyuo, 'ke bʋ nu 'plʋdɛ, bʋ ‑yɩyra ‑Yusu kɔ ‑balʋnyʋʋ 'hɔn ꞊nʋ 'hɛɛn a bʋɩ lɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'kʋ 'tata, ɛ 'mʋ ꞊nʋ 'hru ‑nye, ʋ 'mu 'o ti 'yie 'mʋ ‑ha.

32 'Sɔyuo bʋ nyre 'klɛɛ 'o, ‑ye ʋ ‑yɩyra nahuiin 'hɔn ꞊nʋ a bʋɩ lɛ, ‑ʋ kɔ ‑Yusu 'hɛɛn ʋ kɔɔ 'o ti 'yie 'mʋ. 33 Bʋ 'yɩya 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ gbo, ‑ye ʋ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, ɔ 'kʋ nɩ. 'A ‑tɩ, ʋ 'de 'a bʋɩ lɛ ‑yɩyra. 34 Kɛɛ ‑ye 'sɔyuotayu ‑ye nu 'di, 'ɔ waa 'a ꞊mʋɛi ke. Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye dablo kɔ 'nie 'hɛɛn, nɩ‑ ‑hɔn 'le ꞊nɔ 'mʋ. 35 Nahuon, ‑ɔ 'ye ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ nyi ‑wɔn lɛ na, 'plɩɩ 'a ‑wɔnlɛnawin, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ. Ɔ yrii lɛ ti, ɔ ꞊tu ‑tɩ a ‑tɛɛ, ‑ɛ die nu, 'a nɩ ‑gbɛ, a 'mui ‑wɛ ‑tɛɛ pue.* 36 ‑Tɛ 'sɔyuo nu ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, 'ke 'o ‑Yusu ‑wɔn, ‑ye ‑tɩ ꞊nʋ, ‑ɩ 'crɛɛ la 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ ‑ye 'kwli 'mʋ, ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ nue kɛ nɩ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo: «Ʋ 'deɛ bʋ ‑yra 'a 'klaa ‑do.» 37 ‑Ye 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ ‑ye 'kwli 'mʋ, ʋ 'crɩɩ la 'le lele: «Nahuon ‑gbo, ʋ waa ke, ʋ dio 'nɩ 'ye.»

‑Tɛ ʋ po la 'le ‑Yusu 'dɛɛ wlɔn

(Matie 27.57-61; Makɩ 15.42-47; Luku 23.50-56)

38 ‑Ye ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ꞊de nɩ 'o. 'A 'dʋ mɔ Sosɛfʋ. 'Ke ɔ kɔ 'le Alimatedɩɔ 'mʋ. Kɛɛ, ɔ 'nɩ le ꞊le nahuon ꞊de, ‑ɛ mɔ, ɔ mɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋyuu nɩ, ‑ɛ nue, ɔɔ pɩ ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nahuin a hʋannʋ. ‑Yusu bɔ 'kʋ 'klɛɛ, ‑ye Sosɛfʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ mu 'le Pilatɩ ye, 'ɔ ‑hʋa ‑hala, ɔ 'mʋ 'o ‑Yusu a 'hʋɩn tu 'yie 'mʋ ‑ha, ɔ 'muo 'o ‑ha. ‑Ye Pilatɩ wɔn nɩ. Pilatɩ bɔ wɔn 'klɛɛ, ‑ye Sosɛfʋ mu nɩ, 'ɔ ‑ha 'o ‑Yusu a 'hʋɩn tu 'yie 'mʋ. 39 Ti a ‑gbɛ 'yri, ‑ye Nikodɛmʋ nyre 'o ꞊o. Nikodɛmʋʋ ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ mu la 'le ‑Yusu ‑wɔn 'tɔ 'mʋ, ti ꞊de a ti 'yri la; 'ɔ ya 'le hʋnhrʋnpo‑tɔplɩ, ‑ɩ ‑wɛ 'le ‑bɩ 'wɛɛ ‑kilowɩ a (30) ‑wlʋ ꞊tu 'o ‑pu. Hʋnhrʋnpo‑tɔplɩ a ‑gbɛ a 'dʋɩ mɔ milɩ kɔ alowɛsɩ. 40 ‑Ye nahuiin 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, ʋ 'ba ‑Yusu a 'hʋɩn 'mʋ nɩ, 'ʋ nu hʋnhrʋnpo‑tɔplɩ a ‑gbɛ kɔ ‑jisɛi 'hɛɛn, 'ʋ 'hɩnhɩʋɩn ꞊nɔ lɛ, ‑tɛ ‑Juukʋɛ, ʋʋ 'o 'waa 'kʋkʋkui a 'o‑hɩhɩa nu.

41 ‑Tɛgbi a ‑gbɛ, ʋ kɔɔ 'o ‑Yusu tu 'yie 'mʋ, 'dɩdɔti a ‑ci ‑ye nɩ 'le. ‑Ci a ‑gbɛ 'mʋ, 'hɩɔ gblaka nɩ 'le, 'ɔ hren 'klɔ, 'ɔ 'we ꞊nɔ dʋgba ye. Nɔ‑ kɔ 'kwli 'mʋ, 'ke ʋ 'bluu la 'le 'dɛɛ, (ti ꞊de a ti 'yri la, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑wlukayu ye). 'Dɛɛ a ‑gbɛ wlɔn, ʋ 'de ‑hlɩn 'le 'kʋkʋku a pue. 42 ‑Ye ‑Juukʋɛ a ‑wuwle‑nyrɔwɔ gblaka, ɔɔ ‑wlu mu 'nɩ ꞊tue. Nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ʋʋ 'kɩka, 'ʋ po 'le ‑Yusu a 'hʋɩn 'dɛɛdʋ a ‑gbɛ wlɔn, ‑ɛ nue, ɛ 'mʋɛɛ 'o ‑tɛgbi, ‑Yusu 'kʋʋ 'o ye.

20

‑Tɛ ‑Yusu ‑hɔn la 'le 'dɛɛ wlɔn 'mʋ

(Matie 28.1-8; Makɩ 16.1-8; Luku 24.1-12)

1 ‑Juukʋɛ a ‑wuwle‑nyrɔwɔ, ‑ɔ mɔ 'sɛɛdɩ, bɔ ‑hi, a 'sɔɔdɩ a ‑nyrɛgblɩ, gbɩgbɩyrɩ bɩ 'kɩɛ nɩɛ ‑tʋtʋ klɛ, Mari, ‑ɔ kɔ 'le Madala 'mʋ, kɔ 'a 'bienʋ ‑ye 'hɛɛn, ‑ye ʋ ‑tuo 'le 'dɛɛ ye nɩ, ‑ɛ kɔ wlɔn ʋ po 'le ‑Yusu a 'hʋɩn. ‑Ye ʋ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, 'dɛɛ ꞊nʋ a ꞊ju, ‑ʋ mɔ 'hɩɔ, ʋ briku lɛ, 'ʋ ‑hɩʋ 'o 'dɛɛ a ‑gbɛ wien. 2 Bʋ 'ye 'klɛɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ briku lɛ, ‑ye Mari 'gba lɛ ci, 'ɔ mu 'le Simɔ Piɛlɩ kɔ ‑naagbopʋyu ‑ye ꞊nʋ ‑wɔn, ‑Yusu nʋɛ 'mʋ ‑tɛɛ, ɔ nɔ: «Ʋ ‑ha 'le ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'hʋɩn 'dɛɛ wlɔn nɩ, 'plɩɩ ‑tɛ ʋ pui 'o gbo, ‑a 'de 'o yii.»

3 'Tata a ti 'yri, Simɔ Piɛlɩ kɔ ‑naagbopʋyu ‑ye ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋ 'hrɩ nɩ, 'ʋ gba 'le 'dɛɛ ye cigbɛi. 4 Bʋʋ 'klɛɛ mu, ‑ye ‑naagbopʋyu ‑ye ꞊nʋ, ɔ ‑hi Piɛlɩ lɛ, 'ɔ nyre 'le 'dɛɛ ye ‑tɩtɛ. 5 ‑Ye ɔ ꞊tɩtɩ 'mʋ nɩ, 'ɔ ta 'le 'dɛɛ wlɔn lɛ, 'ɔ 'ye ‑jisɛi ꞊nʋ, ‑ɩ pɛ 'o gbo, kɛɛ, ɔ 'de 'le 'dɛɛ wlɔn pa. 6 Simɔ Piɛlɩ ‑mɛ ‑ye, bɔ nyre 'o, ‑ye ɔ pa 'le ꞊le, 'ɔ 'ye ‑wɛ ‑jisɛi ꞊nʋ, ʋ 'hɩnhɩʋan ‑Yusu a 'hʋɩn lɛ, 7 kɔ danʋ ꞊nʋ, ʋ mʋa ꞊nɔ 'lu lɛ. ‑Jisɛi kɔ danʋ a ‑gbɛ, ɩ pɛ gbo 'dɔ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɩ nɩ o 'mʋ, 'ʋ 'hɩnhɩʋɩn o ‑Yusu lɛ, kɛ ɩ nɩ 'mʋ, 'ɩ pɛ 'o gbo. 8 ‑Ye ‑naagbopʋyu ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑tɩtɛ nyre 'o, ɔ pa ‑wɛ 'le 'dɛɛ wlɔn nɩ, 'ɔ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'de 'le 'dɛɛ wlɔn nɩ. Nɛ‑ mɔ bɔ pui 'klɛɛ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ nɩ, 'ɔ 'hrɩ 'klɔ, 9 ‑ɛ nue, kʋɛ la 'le gbo, ʋ 'die 'mʋ lɛ a yree, ‑tɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu kɔ bɔ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, bɔ 'hrɩ 'klɔ. 10 ‑Ye ‑naagbopʋʋ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋ mu lele Jrusrɛdɩɔ 'mʋ.

‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩɩ la Mari ye, 'ke 'o 'dɛɛ ye

(Matie 28.9-10; Makɩ 16.9-11)

11 ‑Ye Mari ‑mɛ lele de, 'ɔ nɩ 'o ‑Yusu a 'dɛɛ nʋa 'mʋ gbo, 'ɔɔ we. Ɔɔ wɛn a wee, 'ɔ ꞊tɩtɩ 'mʋ, 'ɔ ta 'le 'dɛɛ wlɔn lɛ. 12 Bɔɔ 'klɛɛ 'le lɛ ta, ‑ye ɔ 'ye 'le Nyɩsʋa a lɛleenyʋʋ 'hɔn, 'ʋ po ‑tɔplɩ pʋɔpʋɩ, 'ʋ nɩ 'o ‑tɛgbi ꞊nʋ gbo, ʋ pɩa 'o ‑Yusu a ‑plahʋɩn gbo, ‑do ‑tɛ ‑Yusu a 'lu ꞊gbɛɛ 'o, ‑do ‑ye ‑tɛ 'a bʋɩ ꞊gbɛɛ 'o. 13 ‑Ye ʋ nɔ: «Nyrʋgba o, ɩ kla 'klɛɛ nɩ, ‑ɛ kɔ ꞊hien ‑nɩɩ we 'le?» ‑Ye Mari nɔ: «Ʋ ‑ha nɔ 'na Tɔɔnyɔ nɩ. 'N 'de 'o yii, ‑tɛ bʋ puo 'o gbo.» 14 Ɔ nɩ 'klɛɛ 'le 'a ꞊tutue kwa 'mʋ, ‑ye ɔ ꞊hɩan ‑wɔn. Bɔ ꞊hɩan 'klɛɛ ‑wɔn, ‑ye ɔ 'ye ‑Yusu nɩ, kɛɛ, ɔ 'nɩ yroo ꞊le lɛ. 15 ‑Ye ‑Yusu nyo wlɔn 'nɩ ꞊gba, ɔ nɔ: «Nyrʋgba o, dɛ‑ kɔ ꞊hien ‑nɩɩ we 'le? Nyɔ‑ ‑nɩɩ lɛ ꞊mɔ 'le?» ‑Ye Mari ‑mɛ ‑ye, ‑tɛ ɔ 'ye ‑Yusu, 'a ꞊wlʋ ke, ɔ nɔ 'nɩ, 'dɩdɔti a ‑ci ꞊nʋ, nɔ‑ kɔ 'yie꞊tunyɔ'ɔ nɩ. 'A ‑tɩ, ‑ye ɔ nɔ: «Nyɩbɛyu o, 'bɛ 'ya ‑mɔ 'mʋ o, ꞊nɩ gbɔ, le 'mʋ, ‑tɛ ‑n puo 'o gbo, ‑ɛ die nu, 'muo bla.» 16 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu dɔ nɩ, ɔ nɔ: «Mari!» ‑Ye Mari ꞊hɩan ‑wɔn, ɔ nɔ: «Rabuni,» ‑ɛ mɔ Tɔɔnyɔ, 'ke 'le ‑Juukʋɛwin 'kwli 'mʋ. 17 Kɛɛ ‑ye ‑Yusu nɔ: «꞊Nɩ ka 'le 'mʋ ye, ‑ɛ nue, 'n 'de wɛn 'le 'na Bu ‑wɔn a mue, 'ke 'le yrayrɩ. Kɛɛ, mu 'le 'na ‑dɩayuo ‑wɔn, ‑ʋ mɔ 'na ‑naagbopʋ, ‑bo lu, ‑ɛ mɔ, 'ke 'nɩɩ 'le 'na Bu ‑wɔn mu, ‑ɔ mɔ ‑wɛ 'a nɩ Bu, 'ke 'le 'na Nyɩsʋa ‑wɔn, ‑ɔ mɔ ‑wɛ 'a nɩ Nyɩsʋa.» 18 ‑Ye Mari mu ‑naagbopʋ le wɔn, ‑ɛ mɔ, ɔ 'ye Tɔɔnyɔ nɩ. Nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ le ꞊nɔ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ɔɔ ꞊nʋ le.

‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩɩ la 'le 'a ‑naagbopʋ ‑hɛyri, 'ke 'le 'maji 'kwli 'mʋ

(Matie 28.16-20; Makɩ 16.14-18; Luku 24.36-49)

19 ‑Nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ‑ɔ mɔ 'sɔɔdɩ a ‑wise, 'ke ‑Yusu a ‑naagbopʋ 'kukue lɛ, 'ke 'le kayu ‑ye gbo. ‑Tɛ ʋʋ ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nahuin a hʋannʋ pɩ, nɛ‑ nue, 'ʋ ꞊gba 'maji 'bii. 'Ke ʋ nɩ 'klɛɛ 'o, ‑ye tii ‑do a ti 'yri, 'ke ‑Yusu 'hrɩɩ 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ɔ nɔ: «Ba kɔ plɔ a bleelɛ!» 20 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ titie ꞊nʋ 'a kwatɩ kɔ 'a ꞊mʋɛi 'hɛɛn ye. ‑Naagbopʋ bʋ 'ye Kʋkɔnyɔ ‑Yusu, ‑ye ʋʋ nu 'manʋ. 21 ‑Ye kɛ ɔɔ lele po, ɔ nɔ: «Ba kɔ plɔ a bleelɛ! ‑Tɛ 'na Bu nu, 'ɔ lee nɔ 'mʋ 'klɔ ke, 'mʋ 'a ‑tɩ ꞊tu, 'na ‑gbɛ o, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ba na 'klɔ ke, ba ꞊tu 'na ‑tɩ.» 22 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi 'klɛɛ, ‑ye ɔ ꞊hloon ꞊nʋ 'lu pepe, ɔ nɔ: «Nyɩsʋa a ‑Hihiu bʋ nɩ 'o 'a mʋ ke 'mʋ! 23 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'ba lo, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: ‑Na dɛ 'kuku 'wʋwlɛ nɩ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'a dɛ 'kuku 'wʋwlɛ nɩ 'bii. Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'ba 'dio le, ‑ɛ mɔ: ‑Na dɛ 'kuku 'wʋwlɛ nɩ, ‑ye 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'a dɛ 'kuku 'de 'wʋwlɛ.»

‑Yusu kɔ Toma 'hɛɛn

24 ‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩɩ ꞊nʋ ye ‑tɩtɛ, Toma, ‑ɔ mɔ ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑ye ꞊nʋ, ʋʋ ꞊Yrupoyu daa, ɔ 'de 'le 'a 'bienʋ ‑hɛyri nɩ. 25 ‑Tɛ 'a 'bienʋ 'yo 'klɛɛ, ‑ye kɛ ʋʋ ꞊nɔ ye po, ʋ nɔ: «Toma, ‑a 'ye Kʋkɔnyɔ nɩ.» ‑Ye ɔ nɔ: «'Bɩa 'nɩ 'de kʋɛkʋɛi ꞊nʋ a ꞊pɩ 'ye, ʋ kɔɔ 'le ꞊nɔ kwa 'mʋ, 'na ‑jie 'bɛ 'di lɛ 'tʋ, kɔ, 'nɩ 'de 'le 'na dabʋ 'a ꞊mʋɛi ꞊nʋ, ʋ waa ke a 'hʋɔ wlɔn 'nyra, 'n 'deɛ ꞊bo pue ‑tɛɛ gbe, ‑ɛ mɔ, Kʋkɔnyɔ 'hrɩ 'klɔ.»

26 'Wee ‑do bɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu a ‑naagbopʋ 'kukue lele lɛ. 'Ke Toma nɩ 'klɛɛ 'le ꞊nʋ ‑hɛyri. ‑Ye ʋ ꞊gba lele kayu ‑kɔ gbo ʋ nɩ 'le a 'maji 'bii nɩ. Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ‑Yusu 'hrɩɩ 'le lele ꞊nʋ ‑hɛyri nɩ, ɔ nɔ: «Ba kɔ plɔ a bleelɛ!» 27 ‑Ye ɔ nɔ: «Toma, 'yɩya mɔ ‑na ‑jie gbo, kɔ, 'ye 'na kwatɩ, 'yɩya ‑wɛ mɔ ‑na dabʋ gbo, ‑bo 'nyra 'le ‑na ‑jiomɩ 'na ꞊mʋɛi, ʋ waa o ke a 'hʋɔ wlɔn! 'N 'hrɩ 'klɔ, ꞊nɩ pui 'le lele gblɛ, pui ‑tɛɛ!» 28 ‑Ye Toma nɔ: «'Na Kʋkɔnyɔ, kɔ 'na Nyɩsʋa.» ‑Ye ɔ nɔ: 29 «꞊Be ‑tɛ ‑n 'ye 'mʋ, nɔ‑ kɔ ‑tɩ ꞊nɩ nye ‑tɛɛ pue, ‑ɛ mɔ, 'n 'hrɩ 'klɔ. 'Manʋ 'ke 'o nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ 'de 'mʋ 'ye, 'plɩɩ ‑ɔ pue ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, 'n 'hrɩ 'klɔ, 'plɩɩ ‑ɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye.»

'Crɩɩnɩɛ ‑gbo a 'mini

30 ‑Yusu nu 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ‑ye, 'ke 'o 'a ‑naagbopʋ ye. ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ 'de 'crɛɛ, kɛ nɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'kwli 'mʋ. 31 Kɛɛ, 'a dɛ ‑gbo, ‑ɛ 'crɛɛ, ɛ 'crɛɛ nɩ, ‑ɛ die nu, a 'mue ꞊wlʋ ye kuo, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ mɔ Waanyɔ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, ɔ 'mʋ 'a dakʋ waa, kɔ, 'ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu. 'Bɩa 'ba pue Waanyɔ a ‑gbɛ a ‑tɩ ‑tɛɛ, 'ba kuo ꞊wlʋ ye, kɔ, 'ba nyo ‑wɔn kʋɛ, ɔ di 'a mʋ ‑nye 'klɔ yrayrʋ.

21

‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩɩ la 'a ‑naagbopʋ ye, ʋ mu la 'pa wɔn, 'ke 'le Galileblʋgba a 'yru ‑wɔn

1-2 ‑Tɛ ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ɩ ‑hi, ‑ye ‑Yusu 'hrɩɩ lele 'a ‑naagbopʋ ye, 'ke 'le Galileblʋgba a 'yru nʋa 'mʋ. ‑Yusu a ‑naagbopʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, 'waa 'dʋɩ, nɩ‑ ‑gbo: Simɔ Piɛlɩ, kɔ Toma, ʋʋ ꞊Yrupoyu daa, kɔ Natanaɛlɩ, ‑ɔ kɔ 'le Kanadɩɔ 'mʋ, 'ke 'le Galileblʋgba 'mʋ, kɔ Sebede a 'yuoo 'hɔn, kɔ ‑naagbopʋʋ 'hɔn ‑ye 'hɛɛn. Nʋ‑ ‑Yusu 'hrɩɩ ye. ‑Tɛ ɔ nu 'waa ye'hrɩɩlɛ, nɛ‑ ‑gbo:

3 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, Simɔ Piɛlɩ nɔ: «‑A 'bi ‑a o, 'nɩɩ mu 'nɩ 'pa.» ‑Ye ʋ nɔ: «‑N kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn‑ mu.» ‑Ye ʋ 'ba 'mʋ ye, 'ʋ mu 'le 'yru nʋa 'mʋ. 'Ke ʋ 'ya 'le 'blagbe wlɔn, 'ʋ mu 'pa wɔn. Kɛɛ, ʋ 'de ‑hrin.ee ‑do 'pa, 'tɔyrʋwɔ 'bii ꞊nʋ 'mʋ.

4 ‑Nyrɛ bɛ cɛ 'klɛɛ lɛ, ‑ye ʋ 'ye ‑Yusu nɩ, 'ke 'o 'yru nʋa 'mʋ, kɛɛ, ʋ 'dio yrii. 5 ‑Ye ɔ nɔ: «'Hɩanpli ‑a, ꞊be a 'pa dɛ?» Ʋ nɔ: «Gbe ‑o, ‑a 'de dɛ 'ye.» 6 ‑Ye ɔ nɔ: «Ba po 'le 'a nɩ ‑tata 'blagbe a diidɛpɩa ke. A di 'ye dɛ,» 'ʋ puo 'le diidɛpɩa ke. Bʋ puo 'klɛɛ 'le, ‑ye ɔ po 'le ‑hrin 'plɔplɔ. 'A ‑tɩ, ʋ 'die 'le ‑wɛ, 'ke bʋ ‑hɩɔ 'nie 'mʋ. 7 ‑Naagbopʋyu ꞊nʋ, ‑Yusu nʋɛ 'mʋ ‑tɛɛ, bɔ 'ye 'klɛɛ 'ŋmilɛkadɛ ꞊nʋ, ‑ye ɔ nɔ: «Simɔ Piɛlɩ, ‑a nɩ Tɔɔnyɔ'ɔ nɩ.» Tii ‑do a ti 'yri, ‑tɛ ɔ 'wɩn 'klɛɛ, ‑ɛ mɔ, 'waa Tɔɔnyɔ'ɔ nɩ, ‑ye ɔ pue 'a wlawlʋ nɩ, 'ɔ mʋ gbo, ‑ɛ nue, ɔ ꞊ga wɛn wlɔn 'hʋɩn, 'plɩɩ 'ɔ bi 'nie 'mʋ, 'ɔ mu 'le ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ.

8 ‑Naagbopʋ ‑ye ꞊nʋ, 'blagbe, nɛ‑ ʋ gba, 'ʋʋ ‑wɛ 'le ‑Yusu ye mu. Bʋʋ 'klɛɛ mu, ‑ye ʋʋ 'waa ‑tata ‑wɔn lɛ ‑jri 'nie, ‑hrin a kwaku‑tɩ. Ʋ 'de gbogbo ‑wɔn hren. 9 ‑Tɛ ʋ kwlɛɛ 'klɛɛ 'blagbe, 'ʋ ꞊tɩ. ‑Ye ʋ 'ye 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ wʋnwlɩnna, ‑hrin pɛ 'o 'lu gblɛ kɔ 'flɔɔ, 'ke 'o ꞊nɔ mamɔ lɛ. 10 ‑Ye ɔ nɔ: «‑Hrin, 'a nɩ ‑tata po 'le, ba ya 'le 'a dɛ!» 11 Simɔ Piɛlɩ 'ɔ 'ya 'le 'blagbe wlɔn, 'ɔ ‑jri 'le ‑tata, 'ɔ puo ‑tʋtʋ 'mʋ gbo, 'ke 'le ꞊nɔ wlɔn 'ʋ ‑ha 'le ‑hrin gblakɩ a (153) ‑wlɩɩ 'nɩpata ꞊tu 'o ‑pu ꞊tu 'o ta. ꞊Hapʋkɔ, ‑hrin a ‑gbɛ 'ɩ ‑huo, kɛɛ, ‑tata 'de lɛ cɩcrɛ. 12 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Ba 'de, a 'mʋ dɛ di!» Ʋ ‑hʋa bʋ ꞊gbɔ wlɔn, ‑ɛ mɔ: «Nyɔ tio‑ ‑n 'ya 'klɛɛ 'le?» kɛɛ, ʋ 'die nu, ‑tʋɩ a ‑tɩ, ‑ɛ nue, ʋ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Kʋkɔnyɔ'ɔ nɩ, 13 'ɔ 'yɩya 'o ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ɔ ‑nyi ꞊nʋ 'flɔɔ, kɔ, 'ɔ ‑nyi ‑wɛ ꞊nʋ ‑hrin.

14 ‑Tɛ ɔ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, 'a gblo a ta a nɔnɔ'ɔ nɩ, 'ke bɔ 'hrɩɩ 'a ‑naagbopʋ ye.

‑Yusu kɔ Piɛlɩ 'hɛɛn

15 ‑Tɛ ʋ ‑wɔ dɛ lɛ, ‑ye ‑Yusu ‑tʋa 'le Simɔ Piɛlɩ a 'le‑wɔn'prɛɛlɛ gbo, ɔ nɔ: «Simɔ, Saan a 'yu, ꞊be ‑n nʋɛ 'mʋ 'mʋ nɩ, 'ɛ ‑hi 'o nahuin ‑ye ‑gbo 'mʋ?» ‑Ye Piɛlɩ nɔ: «Iin, Kʋkɔnyɔ, ‑n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n nʋɛ ‑mʋ 'mʋ nɩ.» ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Naa 'na ‑naagbopʋ. ‑Tɛ blablɔkɔnyɔ, ɔɔ 'a blablɔ a naalɛ nu, kɛ ‑bo nu 'na ‑naagbopʋ a naalɛ.» 16 ‑Ye ‑Yusu ꞊gbɔ lele wlɔn, ɔ nɔ: «Simɔ, Saan a 'yu, ꞊be ‑n nʋɛ 'mʋ 'mʋ nɩ?» ‑Ye ɔ nɔ: «Iin, Kʋkɔnyɔ o, ‑n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n nʋɛ ‑mʋ 'mʋ nɩ.» ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Naa 'na ‑naagbopʋ!» 17 ‑Ye ‑Yusu ꞊gbɔ lele wlɔn: «Simɔ, Saan a 'yu, ꞊be ‑n nʋɛ 'mʋ 'mʋ nɩ?» ‑Tɛ ‑Yusu ꞊gba 'klɛɛ ꞊nɔ dɛ ꞊nʋ wlɔn, gblo a ta a nɔnɔ, ‑ye Piɛlɩ a ꞊wlʋ 'mʋɛ gbo, ‑ye ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ o, ‑n yi 'ɛ nɩ dɛ nɩ. ‑N yie nɩ, 'n nʋɛ ‑mʋ 'mʋ nɩ.» ‑Ye ‑Yusu nɔ: «Naa 'na ‑naagbopʋ! 18 'Nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ, ‑tɛ ‑n 'ya la gblotayu 'mʋ, ‑tɛ ‑na ꞊wlʋʋ la 'le 'yee, 'ke ‑nɩɩ la 'le mu, kɛɛ, ꞊nɩ ‑wɛ ‑hlɩn 'yi, ‑n di ‑hlɩn 'mʋ lɛ ꞊gblɛ dabʋɩ, ꞊ɔ ‑ye 'mʋ ‑hlɩn 'le ‑mʋ ‑tɛgbi ‑ye gba, ‑tɛ ‑na ꞊wlʋ 'de 'le nɩ.» 19 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ꞊sʋɛ'kʋkʋɛdʋ ꞊nʋ, Piɛlɩ di 'kʋ, ‑ɛ di Nyɩsʋa ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑nye, nɛ‑ ‑Yusu 'muo tɔɔ. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɔ 'prɛɛ dɛ ꞊nʋ ke.

Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ʋ 'ba 'mʋ ye, ɔ nɔ: «Piɛlɩ, kʋɛ 'mʋ ‑wɔn!»

‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋyu ꞊nʋ 'hɛɛn, ɔ nʋɛ 'mʋ ‑tɛɛ

20 ‑Ye Piɛlɩ ꞊hɩan ‑wɔn. ‑Tɛ ɔ ꞊hɩan 'klɛɛ ‑wɔn, ‑ye ɔ 'ye ‑naagbopʋyu ꞊nʋ nɩ, ‑Yusu nʋɛ 'mʋ ‑tɛɛ, 'ɔ nyu ‑wɛ ‑wɔn kʋɛ. ‑Tɛ ‑Yusu kɔ 'a ‑naagbopʋ 'hɛɛn, ʋʋ o 'waa 'lelɛ'bɔɔdididɛ di, ‑tɛ ɔ 'de o a 'kʋɛ, ‑naagbopʋyuu ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ 'ma o 'o 'a 'lu ‑Yusu ‑wliye gbo, 'ɔ ꞊gbɔ o wlɔn, ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ, nahuon tio‑, ‑ɔ di 'klɛɛ ‑mʋ ‑na yraanyʋ kwa po 'le?» 21 ‑Tɛ Piɛlɩ 'ye 'klɛɛ ‑naagbopʋyu a ‑gbɛ, ‑ye ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ, ꞊ɔ ‑ye ‑gbo 'le? Dɛ tio‑ di ‑hlɩn ꞊nɔ nue 'le?» 22 ‑Ye ‑Yusu nɔ: «꞊Be 'nɩ nye ‑hʋa, bɔ hie 'klɔ, ꞊bo 'ya 'le yrayrɩ, ꞊bo ꞊hɩan ‑wɔn, ꞊bo yɔ mɔ gbo, ꞊be ‑n kʋɛ 'le ‑wɔn? ‑Mɛ ‑ye o, kʋɛ 'mʋ ‑wɔn!» 23 ‑Tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu ꞊tu, ɩ nue, Nyɩsʋa a nahuin 'ʋʋ lɛ po, ‑naagbopʋyu a ‑gbɛ, ɔ 'deɛ bɔ 'kʋ. Kɛɛ, 'ke 'le ‑tɛɛkɔ 'kwli 'mʋ, ‑Yusu 'de lɛ po, ‑ɛ mɔ: «Ɔ 'deɛ bɔ 'kʋ,» kɛɛ, ɔ nɔ 'nɩ: «'Bɩa 'nɩ nye ‑hʋa, bɔ hie 'klɔ, ꞊bo 'ya 'le yrayrɩ, ꞊bo ꞊hɩan ‑wɔn, ꞊bo yɔ mɔ gbo, ꞊be ‑n kʋɛ 'le ‑wɔn?»

24 ‑Naagbopʋyuu ‑do a ‑gbɛ, ‑ɔ kɔ ‑tɩ ‑Yusu ꞊tu, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔɔ ‑tɔplɩ ‑gbo ‑wɔn lɛ na. Ɔ 'yi nɩ, ‑ɛ nue, ɔ nɩ la ke ‑tuo, 'ɔ pui nɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'kwli 'mʋ. 'Ɛ nɩ nahuon, kɛ nɔ ‑a mʋ ‑hɛyri, ɔ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, ɔɔ ꞊tu.

Kɛ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo, ɛ pue mɔ gbo

25 ‑Tɔplɩ ‑ye, ‑Yusu nu, ɩ ‑huo nɩ. 'Bɩa ꞊ba kɔ ‑ba 'crɩɩ wɛn ɩ 'bii, 'n yie nɩ, 'a 'crɩɩnɩɛi 'deɛ bɩ wɛɛn wɛn nɔ 'klɔ ‑gbo ke.

* 15:1 15.1 Tugbɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ ‑tɩ ɔɔ ꞊tu, 'a 'yɔ, ʋ nyo daa rɛsɛn.

* 19:35 19.35 Nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ Saan, ‑ɔ 'crɩɩ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo.

NUNU‑TƆPLƖ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

‑YUSU A ‑WƆNNAANYƲ

A NUNU‑TƆPLƖ

1

‑Yusu le la 'a ‑wɔnnaanyʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di ꞊nʋ 'a ‑Hihiu 'nɩ ‑nyi

1 ‑Na 'wio Teofilɩ. 'Ke 'le 'na ye‑hɛcrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, 'n le ‑mʋ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ nɩ, ‑Yusu 'Klɩsʋʋ la nu, kɔ, ɔɔ la nahuin tɔɔ, kʋɛ la 'le gbo, 2 ‑bo mu ‑mumu, ‑bo yɛ ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ke, ‑ɔ kɔ 'mʋ Nyɩsʋa nue la, ‑Yusu a ‑gbɛ 'ɔ mu la yakɔ 'mʋ. 'Plɩɩ ɔ 'mʋ la mu mu, nahuin ꞊nʋ, ɔ ‑ha la 'le du 'mʋ, 'ke bʋ ‑hɛ la 'a ‑wɔnnaanyʋ, 'ɔ le la ꞊nʋ 'lelɛ'bɔɔwintɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli 'mʋ. 3 ‑Tɛ ɔ 'kʋ, ‑tɛ ɔ 'hrɩ 'klɔ, 'ke 'le ‑nyrɔwɩ a ‑wlɩɩ 'hɔn 'kwli 'mʋ, 'ke ɔ 'hrɩɩ ꞊nʋ yrɛ, 'ɔ tʋɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, ɔ 'hrɩ 'klɔ, 'plɩɩ ‑tɛ Nyɩsʋa, ɔɔ nahuin a win a kekɔɔlɛ nu. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ ɔ tɔɔ ꞊nʋ.

4 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑tɛ ‑Yusu nɩ 'klɛɛ 'le lele 'a ‑wɔnnaanyʋ ‑hɛyri, ‑ye ɔ nyu 'nɩ le, ɔ nɔ: «A nɩ hren 'le 'dɩɔ ‑gbo ‑wɔn, ‑ɔ mɔ Jrusrɛ, kɛɛ, ba ‑pre Nyɩsʋa a ‑Hihiu ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ plɛ, ɔ di la 'a mʋ ‑nyi, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'n nu la 'a mʋ 'a ye꞊tutue. 5 Saan ‑mɛ ‑ye, 'niee nɩ, ɔ po 'a mʋ 'lu lɛ, kɛɛ, 'ke 'le ‑nyrɔwɩ gbi 'kwli 'mʋ, Nyɩsʋa di 'a mʋ ‑nyi 'a ‑Hihiu.»

‑Tɛ ‑Yusu mu la 'le yakɔ 'mʋ

6 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ ꞊gbee 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ, ‑ye ʋ ꞊gbɔ wlɔn, ʋ nɔ: «Kʋkɔnyɔ o, ‑a mʋ Yisraɛkʋɛ, ꞊be ti ‑gbo 'yrii nɩ, ‑n di 'le ‑a mʋ Romakʋɛ a 'klɩ gbo ‑ha, ‑ɛ die nu, ‑a ‑do, ‑a 'mʋ ‑a nɩ 'blʋgba naa,» 7 ‑Yusu 'ɔ ꞊tu ꞊nʋ ‑wɔn, ɔ nɔ: «Ti ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ 'yri ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ di 'lu ‑wɔn mue, a 'de ye blɛ ba yi, ‑ɛ nue, ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔ wa ti a ‑gbɛ 'dʋ, ‑tɛ ɔ nu 'a ‑hʋhʋa. 8 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa a ‑Hihiu di 'o 'a mʋ ke 'mʋ bi, a di kɔ 'klɩ, 'ke ba le nahuin ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, a 'ye, 'ke 'o 'na ‑ta 'mʋ. Ba ꞊tu 'na ‑tɩ, kɛ nɔ Jrusrɛ 'mʋ, ba mu ‑wɛ 'le Sudeblʋgba kɔ Samaliblʋgba 'bii 'mʋ, kɔ, ba bi 'klɔ 'bii ‑gbo ke, a 'mʋ 'na ‑tɩ ꞊tu.»

9 Bɔ ‑yrɛ 'klɛɛ, ‑ye ɔ ‑tʋa yakɔ a 'mʋmumue gbo. 'A ‑wɔnnaanyʋ nyo wɛn 'o ‑wɔn lɛ a tɛɛ, 'nugba 'ɔ ‑hlo ꞊nʋ 'yi ke, 'ʋ 'kee 'a 'yiye. 10 Ʋ nɩ 'le yrayrɩ a lɛtɩta 'kwli 'mʋ, tii ‑do a ti 'yri, nahuiin 'hɔn, ‑ʋ pue ‑tɔplɩ pʋɔpʋɩ 'hʋɩn 'mʋ lɛ, 'ʋ 'hrɩɩ 'o ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ. Nyɩsʋa a lɛleenyʋ'ʋ nɩ. 11 Kɛ ʋʋ ꞊nʋ ye po: «Galilekʋɛ ‑a, dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a nɩ mɔ gbo, 'aa 'le yrayrɩ lɛ ta 'le? ‑Yusu mu 'le yakɔ 'mʋ nɩ. ‑Tɛ a nu 'a 'yiye, ɔ nu mumue, kɛ ɔ di 'le lele didie nu.»

Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ bi la 'o Judɩa a ‑ta 'mʋ

12 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ a ‑gbɛ, ʋ ꞊tɩ 'le dʋgba ꞊nʋ 'lu nɩ, ‑ɔ kɔ 'lu ti nɩ 'le, ʋʋ olifie daa, 'ʋ mu 'le Jrusrɛ 'mʋ. ‑Hɔn 'le Jrusrɛ 'mʋ, ‑bo mu 'le dʋgba a ‑gbɛ 'lu, ɛ ‑wɛ 'le bɛ 'ya ‑kiloyɛ nɩ. 13 ‑Tɛ ʋ nyre 'le, ‑ye 'ke ʋ 'ya 'le yrayrɩkayu ꞊nʋ 'klɔ, 'ʋ mu 'le ‑gblo ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ, ʋʋ ꞊ke 'le lɛ 'kukue. Nahuin, ‑ʋ nɩ ‑tuo ke, 'waa 'dʋɩ, ɩ nɩ‑ ‑gbo: Piɛlɩ, kɔ Saan, kɔ Sakɩ, kɔ Adre, kɔ Filipʋ, kɔ Toma, kɔ Batelemi, kɔ Matie, kɔ Alʋfe a 'yu Sakɩ, kɔ Simɔ, ‑ɔ nɩ la 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ 'nɩnɩ ‑hʋa Romakʋɛ, kɔ Sakɩ a 'yu Judɩ. 14 Nyrʋgbapʋ nɩ ‑wɛ 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ʋ kɔ Mari 'hɛɛn, ‑ɔ mɔ ‑Yusu a 'dii, ʋ kɔ ‑Yusu a 'dɩayuo nyɩbɛpʋ 'hɛɛn. Ʋ 'bii a ‑gbɛ, nʋ‑ʋ ꞊ke 'le ‑gblo a ‑gbɛ 'mʋ lɛ 'kukue, 'ʋʋ Nyɩsʋa da.

15 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, nahuin a ‑wlɩɩ ‑huonnɔ, nʋ‑ 'kukue lele lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa a dɩda ‑wɔn. ‑Tɛ ʋ nɩ 'klɛɛ 'o, ‑ye Piɛlɩ 'ba 'mʋ ye, ɔ nɔ: 16 «‑Dɩayuo ‑a, ‑tɩ ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ('ke 'o Judɩa a ‑ta 'mʋ,) ɩ kɔ bɩ mue 'lu ‑wɔn. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, 'ke ʋ naa la 'le bodɩɔ Dafidɩ 'mʋ, 'ɔ 'crɩɛ la, ‑ɛ mɔ, Judɩa, nɔ‑ di la ‑Yusu 'a yraanyʋ ye ya, ʋ 'muo la klɩ. 17 Judɩa a ‑gbɛ, ‑ɔ nu la 'yilɛnyredɛ, nɔ‑ ‑Yusu ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke bɔ nu Nyɩsʋa a ‑kʋan, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ nu, 'ɔ ‑ha ‑wɛ 'le ‑a mʋ du 'mʋ, 'ke ‑ba nu Nyɩsʋa a ‑kʋan. 18 ‑Tɛ Judɩa a ‑gbɛ, ɔ po ‑Yusu 'crɛnyʋ kwa, 'wliyɛ ꞊nʋ, ʋ 'pɛɛ o ꞊nɔ, nɛ‑ ɔ gba, 'ɔ ‑tɔ ‑ci, 'ke 'le ‑ci a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'ɔ ble 'le yrayrɩ, 'ɔ bi ꞊hlɔn, 'a 'kwli 'ɛ crɛ, 'a 'ŋmi 'ɩ ‑gblɛ lɛ. 19 Nahuin 'bii, ‑ʋ nɩ nɔ Jrusrɛ 'mʋ, dɛ a ‑gbɛ, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, ʋ 'wɛn nɩ. Nɛ‑ nue, ‑ci a ‑gbɛ, 'ʋ nye Hakɛdama daa, 'ke 'le ‑Juukʋɛwin 'kwli 'mʋ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ dablo a ‑ci. 20 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, dɛ ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑wlabrecrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ɛ nɛ‑ ‑gbo:

Nahuin bʋ hie 'o 'a kayu gbo,

꞊ɔ ꞊de nɩ nɩʋ 'le 'le gbo.

'Ya 'o lele 'lu, dɛ ‑ye, ʋ 'crɩɩ la, ɛ nɛ‑ ‑gbo:

'A ‑kʋan ꞊nʋ, ɔɔ la nu, ꞊ɔ ‑ye bɔ nuo!

21-22 'A ‑tɩ o, ‑a blɛ ye ‑ba ꞊mɔ nahuon lɛ, ‑ɔ di 'o Judɩa a ‑ta 'mʋ bi. Nahuon a ‑gbɛ, ɔ blɛ ye bɔ 'ya nahuon ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn ꞊ke Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ‑wɔn naa, kʋɛ la 'le ti ꞊nʋ 'yie 'mʋ gbo, ‑ɩ kɔ 'yri Saan po la 'o ‑Yusu 'nie 'lu, ‑bo yɛ ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ke, ‑ɔ kɔ 'mʋ Nyɩsʋa nue, ‑Yusu 'ɔ mu o yakɔ 'mʋ. Nahuon a ‑gbɛ, ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ ke bibi, ‑a 'mʋ nahuin le, ‑ɛ mɔ, ‑a yie nɩ, 'ke ‑Yusu ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, 'ɔ 'hrɩ 'klɔ.»

23 'Plɩɩ Piɛlɩ 'mʋ 'klɛɛ mu ‑yrɛ, ‑ye ʋ wa 'dʋ nahuiin 'hɔn. ꞊Ɔ ‑ye a 'dʋ mɔ Sosɛfʋ, ʋʋ Basabasɩ daa, 'ʋ nyo la lele Jutusɩ daa. ꞊Ɔ ‑ye a 'dʋ mɔ Matiasɩ. 24 ‑Tɛ ʋ wʋ 'klɛɛ 'dʋ, ‑ye ʋ da Nyɩsʋa nɩ, ʋ nɔ: «Kʋkɔnyɔ o, ‑mɔ yi nahuin 'bii a ꞊wlɩ, tɔɔ ‑a mʋ nahuon ꞊nʋ, ‑n ‑ha 'le du 'mʋ, kɛ nɔ nahuiin 'hɔn ‑gbo ‑hɛyri, 25 'ke bɔ nu ‑Yusu a ‑wɔnnaanyɔ a ‑kʋan ꞊nʋ, Judɩa hie 'o gbo, 'ɔ mu 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, ɔ kɔ bɔ mu 'le.» 26 ‑Tɛ ʋ ‑wɔ Nyɩsʋa a dɩda ‑wɔn, ‑ye ʋ po 'bla, 'bla a ‑gbɛ 'ɔ ‑ha Matiasɩ. Nɔ‑ɔ nɩ, ʋ po 'klɛɛ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋʋ ‑pu ꞊tu 'o ‑do ꞊nʋ ke.

2

‑Tɛ Nyɩsʋa a ‑Hihiu nu la 'ledidie

1 Ɛ kɔ la ‑Juukʋɛ a lɛ'mimre ‑ye, 'ʋ nye Patɩkɔtɩ daa. ‑Tɛ lɛ'mimre a ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ, ɔ nyre 'o, ‑ye ‑Yusu a nahuin, ʋ 'kukue lɛ, 'ke 'o ‑tɛgbii ‑do, 'ke 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ. 2 ‑Tɛ ʋ nɩ 'klɛɛ 'o, ‑ye tii ‑do a ti 'yri, ʋ 'wɔn wintɛ, 'ɛ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ pepe gblaka bɛ 'nɩnɩ ‑hi wɛn. Win a ‑gbɛ, ɩ 'yie 'le kayu 'bii ꞊nʋ nɩ, ‑ʋ kɔ gbo ʋ 'kukue 'le lɛ. 3 ‑Ye ʋ 'ye ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ 'we ꞊nɔ nahri ye, 'ɩ po ‑dodo, 'ɩ ꞊tɩɩ 'o ꞊nʋ 'lu lɛ. 4 Kɛ'ɛ nɩ, ɛ ‑ti 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ʋ bi 'o nahuin 'bii a ‑gbɛ ke 'mʋ, nahuin a ‑gbɛ 'ʋ ‑tʋa dakʋ a win a gblegblei a pupue gbo, 'waa ‑gbɛ, ʋ 'de yi. Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ‑gbɛ, nʋ‑ nue, 'ʋ po win a ‑gbɛ.

5 ‑Ye 'klɛɛ, 'ke 'le Jrusrɛ 'mʋ, ɛ kɔ la ‑Juukʋɛ ꞊de, ‑ʋʋ Nyɩsʋa ‑wɔn kʋɛ. ‑Juukʋɛ a ‑gbɛ, nʋ‑ ‑hɔn la 'le 'blʋgbɩ a gblegblei 'kwli 'mʋ, ‑ɩ nɩ nɔ 'klɔ ke, 'ʋ di la Jrusrɛ 'mʋ. 6 Nahuin a ‑gbɛ, 'plɩɩ ʋ 'mʋ win a ‑gbɛ mu 'wɔn, 'waa 'dai dɛ 'ʋ ya 'le cigbɛi, 'ʋ 'kukue lɛ, 'ke 'o ‑tuo a ‑gbɛ ke. ‑Ye ʋ 'bii, ʋ saka nɩ, ‑ɛ nue, ʋʋ ‑Yusu a nahuin 'nɩ 'ye, 'ʋʋ 'briwiin a gblegblei po, 'plɩɩ 'ɛ nɩ nahuon, ‑ɔ di ‑tuo ke, 'ɔɔ 'a ‑gbɛ a 'briwin 'wɔn. 7 Ɩ ka ꞊nʋ lɛ 'ŋmi 'dɔ, ʋ nɔ: «Nahuin ‑gbo, ‑ʋʋ 'prɛ, ʋ 'bii, 'ke ʋ kɔ 'le Galileblʋgba 'mʋ. 'Waa 'briwin mɔ ‑Juukʋɛwin. 8 Dɛ‑ nye 'klɛɛ nu, 'ʋʋ ‑a nɩ 'briwiin po, ꞊a nyi 'wɔn 'le? 9 'Ke 'le ‑a mʋ ‑hɛyri nahuin nɩ nɔ, 'ʋ ‑hɔn 'le Patɩblʋgba 'mʋ, ꞊ʋ ‑ye 'ʋ ‑hɔn 'le Mɛdɩblʋgba 'mʋ, kɔ Elamʋ, kɔ Mesopotami, kɔ Sude, kɔ Kapadɔsɩ, kɔ Pɔn, kɔ Asi, 10-11 kɔ Flisi, kɔ Pafili, kɔ Esipʋblʋgba 'mʋ, kɔ Libi a 'blʋgba꞊tɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'mʋɛɛ Silɛnɩdɩɔ ye, kɔ Klɛtɩblʋgba kɔ Arabiblʋgba 'mʋ, ꞊ʋ ye 'ʋ ‑hɔn 'le Rɔmʋdɩɔ 'mʋ. ꞊Ʋ ‑ye nɩ nɔ ‑a mʋ ‑hɛyri, 'ʋ mɔ ‑Juukʋɛ. ꞊Ʋ ‑ye 'de ‑Juukʋɛ, kɛɛ ʋ ‑hɛ ‑Juukʋɛ. Kɛɛ, ‑a 'bii, ‑a nyi 'nɩ 'wɔn, ‑tɛ ʋʋ ‑a nɩ 'briwiin po, 'ʋʋ Nyɩsʋa a nunu‑tɔplɩ gblakɩ a ‑tɩ ‑wɔn lɛ na.» 12 Ʋ 'bii, ʋ saka nɩ 'dɔ, 'plɩɩ, dɛ bʋ di 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ʋ 'nɩ 'ye ꞊le. Kɛ ʋʋ yrɛ pupo: «Dɛ tio‑ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'le?» 13 Kɛɛ, ꞊ʋ ‑ye nɩ 'o, 'ʋʋ ‑Yusu a nahuin 'caa, ʋ nɔ: «Nɔ'ɔ nɩ, ‑ɔ nyu nu.»

‑Tɩ ‑gbo, Piɛlɩɩ dakʋ ye ꞊tu, Patɩkɔtɩ a ‑nyrɔwɔ 'mʋ

14 Piɛlɩ kɔ 'a 'bienʋ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋʋ ‑pu ꞊tu 'o ‑do ꞊nʋ, 'plɩɩ ʋ 'mʋ ‑tɩ a ‑gbɛ mu 'wɔn, ‑ye ʋ 'ba 'mʋ ye, Piɛlɩ 'ɔ 'yaa 'le win, 'ɔ 'tatɩ 'le nahuin ‑huohui ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, a ‑wɔn'prɛɛlɛ gbo, ɔ nɔ: «'A mʋ ‑Juukʋɛ, 'dagbɩ kɔ Jrusrɛ 'mʋ a nahuin 'hɛɛn, ba po 'mʋ nʋa ye gbo, ‑tɩ 'n di ꞊tu, a 'mui 'wɔn. 15 'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ꞊ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, nahuin ‑gbo, nɔ nyu nu. Kɛɛ, ɛ 'de nɔ, ɔ 'nɩ nu ꞊le ꞊nʋ, ‑ɛ nue, 'yrʋ, nʋ‑ 'ya lɛ kɛ 'o. 16 Kɛɛ, ‑tɔplɩ ‑gbo, ‑ɩɩ 'klɛɛ 'lu ‑wɔn mue, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Sʋɛlɩ ꞊tui la nɩ, 'a 'yrɩ ꞊gbʋgbɛ 'mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ:

17 Nyɩsʋa nɔ 'nɩ,

'lelɛ'bɔɔti 'yri, ‑tɔplɩ ‑gbo,

‑ɩ di 'lu ‑wɔn mue, ɩ nɩ‑ ‑gbo:

'N di 'na ‑Hihiu dakʋ 'bii 'nɩ ‑nyi.

'A nɩ 'yuo꞊pli, ʋ di wlɔn ‑hɛ 'na win,

ʋ 'mʋ ‑tɔplɩ 'ye,

'a nɩ kukunyʋ bi 'le ye, ʋ di po yain,

'ke 'o Nyɩsʋa a ‑tɔplɩ ke.

18 'Na ‑Hihiu di 'o 'na 'mʋ‑hɛnyʋ 'mʋ bi ke,

nyɩbɛpʋ kɔ nyrʋ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ 'na win wlɔn ‑hɛ.

19 'N die 'nɩ nu,

'ke 'le yrayrɩ kɔ kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke,

a 'mʋ ‑tɔplɩ 'ye, ‑ɩ di 'a mʋ saka.

A di 'ye dablo, kɔ nahru, kɔ 'nyanyʋ 'hɛɛn.

20 'Yrʋ di 'nɩ jre, ‑hɔpɔ di 'nɩ ꞊hlu,

‑ɛ 'we ꞊nɔ dablo ye,

'plɩɩ Kʋkɔnyɔ a ‑nyrɔwɔ 'mʋ 'o nyre,

‑ɔ mɔ ‑nyrɔwɔ gblaka ꞊nʋ,

‑ɔ kɔ 'mʋ ɔ di 'o 'a ‑tɩ 'yi 'bʋaa.

21 Ti a ‑gbɛ 'yri, nahuon 'bɔ nɩ 'o,

'bɔ di Kʋkɔnyɔ a ‑gbɛ da,

‑ye Kʋkɔnyɔ, ɔ dio 'nɩ waa.»

22 Kɛ Piɛlɩɩ lele po: «Yisraɛkʋɛ ‑a, ba po 'mʋ nʋa ye gbo: Nasalɛtɩ 'mʋ a ‑Yusu, Nyɩsʋa, nɔ‑ loo nɔ 'a mʋ ‑hɛyri, 'ɔ nɔɔ 'le 'mʋ, 'ɔ nu 'ŋmilɛka‑tɔplɩ a gblegblei, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ‑ɛ die nu, a 'mui yi, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa, nɔ‑ loo nɔ 'a mʋ ‑wɔn. 23 Kɛɛ, ‑Yusu a ‑gbɛ, ʋ puo 'a mʋ kwa, 'a naa 'le Romakʋɛ 'mʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, 'a kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ, ‑ɛ die nu, a 'muo 'la. Kɛɛ, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑hʋɩ la, nɔ‑ ‑hii la 'lu ‑wɔn lɛ, ti ‑hi la a ti 'yri, 'plɩɩ, 'ɩ mue o 'lu ‑wɔn. 24 ‑Tɛ ‑Yusu 'kʋ, Nyɩsʋa ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋɛ a 'klɩ gbo nɩ, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ, ‑ɛ nue, ɛ 'die 'le ‑wɛ, 'kʋkʋɛ bɛ kʋɔ 'klɩ ke. 25 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, kɛ ‑a nɩ bu gblaka bodɩɔ Dafidɩ po la, 'ke 'o ‑Yusu a ‑ta 'mʋ, ɔ nɔ:

Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, 'n nyo 'nɩ 'ye 'ɛ nɩ ti.

'Ke ɔ nɩ 'o 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ,

‑ɛ die nu, 'nɩ ꞊han hʋannʋ pɩ.

26 Nɛ‑ nue, 'nɩ kɔ plɔ a bleelɛ, kɔ,

'na wintɛ 'ɛ mɔ 'manʋwin.

꞊Betɩ ꞊bo di 'kʋ, 'nɩ pɩ ꞊le 'kʋkʋɛ a hʋannʋ,

‑ɛ nue, 'n yie nɩ,

‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'mʋ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ,

27 'nɩ yie ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ Nyɩsʋa,

‑n 'deɛ ‑bo hie 'le 'mʋ 'kuopʋ a 'bri gbo,

kɔ, ‑n 'deɛ ‑bo wɛɛn ke,

'ke 'na ‑plahʋɩn bɩ ꞊hɔɔn 'le 'dɛɛ wlɔn,

'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑na nahuon.

28 ‑N tɔɔ 'mʋ 'hru nɩ, 'n kɔ ꞊bo na,

'plɩɩ 'mʋ ꞊hapʋ'klɔ kɔ.

'Ke ‑n di 'o 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ nɩ.

Nɛ‑ die nu, 'mʋ 'manʋ nu 'dɔ.»

29 ‑Ye Piɛlɩ nɔ lele: «'Na ‑dɩayuo ‑a, ba kɔ 'a yiyie, ‑tɩ ꞊nʋ, ‑a nɩ bu gblaka bodɩɔ Dafidɩ ꞊tu la, ɔ 'de la 'a dɩɔnʋ 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ nue, ɔ 'kʋ la nɩ, 'ʋ ‑hɩɔ la 'o. 'A 'dɛɛ 'kɩɛ nɩɛ nɔ ‑a 'bri. 30 Kɛɛ, Dafidɩ a ‑gbɛ, ɔ mɔ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔɔ nɩ, 'plɩɩ 'ɔ yie la, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'sʋɛ la ke, 'ke Dafidɩ a ‑gbɛ a 'yuo a 'yu ‑ye di la ‑hɛ bodɩɔ gblaka, ‑ɔ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'a dakʋ ye ya. 31 ‑Tɛ Dafidɩ ꞊tui la, ‑ɛ mɔ:

Nyɩsʋa, ‑n 'deɛ ‑bo hie 'le 'mʋ 'kuopʋ a 'bri gbo,

kɔ, ‑n 'deɛ ‑bo wɛɛn ke,

'na ‑plahʋɩn bɩ ꞊hɔɔn 'le 'dɛɛ wlɔn,

‑tɛ Dafidɩ ꞊tu la ‑tɩ a ‑gbɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ bɔ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, bɔ 'hrɩ 'klɔ, nɛ‑ ɔ 'ye la, 'ɔ nɩ la ‑wɔn lɛ. 32 ‑Yusu ‑gbo, ‑ɔ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ ꞊tu, Nyɩsʋa ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ nɩ, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ. Dɛ a ‑gbɛ, ‑a 'bii ‑gbo, ‑ʋ nɩ mɔ, ‑a 'ye nɩ, ꞊a nyi ꞊tu. 33 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, Nyɩsʋa nue nɩ, ‑Yusu 'ɔ mu yakɔ 'mʋ, 'ɔ nɩ 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑gbɛ 'ɔ ‑nyi ꞊nɔ 'klɩ, 'ke bɔ ya ‑a mʋ Nyɩsʋa a ‑Hihiu ye, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ‑a mʋ ye ya, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑Hihiu a ‑gbɛ, 'ɔ yʋ ‑a mʋ ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ aa 'a 'yiye nu, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo. 34 ‑Tɛ ‑Yusu nu, 'ɔ 'hrɩ 'klɔ, 'ɔ mu yakɔ 'mʋ, Dafidɩ a ‑gbɛ, ɔ 'de la lɛ nu. Kɛɛ, ‑Yusu'u nɩ, Dafidɩ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'ɔ po la lɛ: Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ɔ le 'na Kʋkɔnyɔ nɩ, ‑ɛ mɔ: Nɩ mɔ 'na diidɛpɩa ke gbo, ‑n kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ nahuin win ke kɔɔ, ɛ 'mue gba ‑gbagba, 35 'mue nu, ꞊mʋ ‑na yraanyʋ bʋɩ 'lu gblɛ ꞊tu.»

36 Kɛ Piɛlɩɩ lele po: «'A mʋ Yisraɛkʋɛ 'bii, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le: ‑Yusu ‑gbo, a kɔɔ o 'o tu 'yie 'mʋ, nɔ‑ Nyɩsʋa nuu ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ kɔ ‑a nɩ Waanyɔ 'hɛɛn 'mʋ.»

37 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, bʋ 'wɔn win a ‑gbɛ, ‑ye ɩ 'tʋ 'waa ꞊wlɩ lɛ 'dɔ, 'ʋʋ Piɛlɩ kɔ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ ‑ye ꞊nʋ 'hɛɛn wlɔn ꞊gba, ʋ nɔ: «'Dɩayuo ‑a, dɛ tio‑ ‑a di 'klɛɛ nu 'le?» 38 ‑Ye Piɛlɩ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, bɔ hie 'o 'a dɛ 'kuku gbo, bɔ ‑nyi 'a 'klɔ 'bii Nyɩsʋa, bɔ ‑hʋɛ, 'ke bʋ puo 'nie 'lu, 'ke 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'dʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'mʋ 'a dɛ 'kuku a ‑gbɛ 'wʋwla, 'plɩɩ ɔ 'muo 'a ‑Hihiu ‑nyi. 39 Nɛ‑ mɔ dɛ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la nu, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, kɔ 'ke 'o 'a nɩ 'yuo꞊pli ‑wɔn, kɔ 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ 'bii ‑gbo ke, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, nahuin 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa di da, ʋ 'mʋ 'a nahuin ‑hɛ.»

40 Piɛlɩ ꞊tu ‑tɩ 'plɔplɔ ‑ye, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo ‑tɛɛ pue, ɔ nɔ: «Ba wɛɛn ke, 'ke Nyɩsʋa bɔ waa 'a mʋ, 'a ‑bati 'nɩ ꞊han 'a mʋ klɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɩ di nu, ɩ 'mʋ nahuin ꞊nʋ klɩ, ‑ʋʋ dɛ 'kuku nu.» 41 Nahuin 'plɔplɔ 'ke 'le ꞊nʋ ‑gbahlɔn, ʋ po Piɛlɩ a win ‑tɛɛ, 'plɩɩ nahuin a ‑gbɛ, 'ʋ pu 'nie 'lu lɛ. ‑Nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, nahuin, ‑ʋ bi ‑Yusu a nahuin ke, ʋ ‑wɛ 'le nahuin a 'milowɩɩ ta nɩ. 42 'Ɛ nɩ ti, nahuin a ‑gbɛ, ʋ nye lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ke ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ bʋ tɔɔ ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'ʋʋ dɛ ‑wɔn didi, 'ʋʋ ‑wɛ ‑Yusu a 'lelɛ'bɔɔdididɛ di, 'ʋʋ Nyɩsʋa da.

‑Yusu a nahuin a nunuklɔ

43 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ɔɔ pɩ Nyɩsʋa, ‑ɛ nue, 'ke Nyɩsʋaa 'le ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ 'mʋ naa, 'ɔɔ 'ŋmilɛka‑tɔplɩ 'plɔplɔ nu. 44 Nahuin 'bii, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, ʋ ‑mʋɛ nɩ, ‑tɔplɩ 'bii, ʋ kɔ, 'ʋ nyi 'mʋ lɛ wuwoo, 45 'ʋʋ 'waa kʋkɔ‑tɔplɩ plo, 'ʋʋ 'le 'a 'wliyɛ ꞊nʋ ‑ha, 'ʋ nye nahuin 'mʋ lɛ woo, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ‑tɛ 'a 'kla‑wliye'yɩya ‑ti 'mʋ. 46 'Ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, 'ke ʋʋ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gblɛ 'kukue, 'ke 'o 'a dɩda ‑wɔn, 'ʋʋ ye gblɛ bibi, 'ke 'le 'waa kayuo gbo, 'ʋʋ ‑Yusu a 'lelɛ'bɔɔdididɛ di, kɔ, 'ʋʋ didi‑tɔplɩ ‑wɔn didi, 'ke 'le ꞊wlʋ a 'ogbo'wlɛɛlɛ 'kwli 'mʋ, 47 'ʋʋ Nyɩsʋa baa, dakʋ 'bii 'ʋ nʋɛ 'waa dɛ 'mʋ, kɔ, 'ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, Nyɩsʋa 'ɔ nye nu, nahuin ‑ye 'ʋʋ ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo, nahuin a ‑gbɛ 'ʋʋ ‑Yusu a nahuin ke bi.

3

Lɛ‑yɩyrɛnyɔ ꞊nʋ, Piɛlɩ le la, 'ke 'le ‑Yusu a 'dʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, 'a 'kʋɛ bɛ ‑wɛ

1 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, 'yrʋ‑hiilɛ a ti 'yri, ‑tɛ Nyɩsʋa a dɩdati nyre 'o, Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn, 'ʋʋ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo mu, ʋ 'muo da. 2 Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑gbɛ a ‑yaa, ɔ kɔ 'maju ‑ye, 'ʋ nyu 'Yilɛnɔmaju daa. 'Ke lɛ‑yɩyrɛnyɔ ꞊de nɩ 'o gbo. Kʋɛ la 'le 'a kʋɛlɛ 'yie 'mʋ gbo, ɔ 'de ‑hlɩn a nɛɛ. 'Ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, ʋ nyo 'le 'nɩ ya, 'ʋ nyo 'o ‑tɛgbi a ‑gbɛ gbo ꞊tu, ‑ɛ die nu, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ pa, ɔ 'mʋ ꞊nʋ 'wli lɛ ‑hʋa. 3 'Ke ɔ nɩ 'klɛɛ 'o gbo, Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn, 'ʋʋ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ mu pa. Bɔ 'yu 'klɛɛ, ‑ye ɔ nyu ‑hʋa 'wliyɛ, 4 Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn, 'ʋ nyo 'ye, ‑ye Piɛlɩ nɔ: «Ta nɔ ‑a mʋ ‑wɔn lɛ!» 5 lɛ‑yɩyrɛnyɔ a ‑gbɛ 'ɔ ‑tʋa 'waa 'yiye gbo. Ɔ ‑mɛ ‑ye, 'a ꞊wlʋ nɔ 'nɩ, Piɛlɩ nʋ dio ‑nye dɛ ꞊de. 6 ‑Ye kɛ Piɛlɩ nyo 'klɛɛ lele ye po, ɔ nɔ: «'N 'de 'wli kɔ. Kɛɛ, dɛ 'n kɔ, 'n die ‑mʋ 'nɩ ‑nye: 'Ke 'le Nasalɛtɩ 'mʋ a ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'dʋ 'kwli 'mʋ, 'nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le, 'ba ye 'mʋ, ‑bo na!» 7 Piɛlɩ 'ɔ 'ble 'a diidɛdabʋ kwa, 'ɔ 'bɔ ye 'mʋ. Tii ‑do a ti 'yri, 'a bʋɩ kɔ 'a ‑hɛkɛi 'hɛɛn, ‑ɩ 'kʋ o, ɩ kɔ 'klɛɛ 'klɩ, 8 'ɔ 'ya yrayrɩ, 'ɔ nyra gbo, 'plɩɩ 'ɔ ‑tʋa nɩna gbo, ɔ kɔ Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn, 'ʋ pa 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ, 'ɔɔ na, 'ɔɔ ꞊plu, kɔ, 'ɔɔ Nyɩsʋa baa. 9 Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ 'yo nɩ, ‑tɛ ɔɔ na, kɔ, ‑tɛ ɔɔ Nyɩsʋa baa. 10 ‑Tɛ ʋ yroo 'klɛɛ, ‑ɛ mɔ, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔɔ o 'o Nyɩsʋa a 'kagblaka a 'maju 'yri gbo nɩ, ‑ɔɔ nahuin 'wli lɛ ‑hʋa, ‑ye ʋ 'bii, ʋ ta 'mʋ gblɛ, 'ɩ saka ꞊nʋ, 'ke 'o dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, 'ke 'o ꞊nɔ ‑wɔn.

‑Tɛ Piɛlɩ, ɔɔ la 'le nahuin ‑wɔn 'prɛɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ

11 Nahuon a ‑gbɛ, ‑ɔ kɔ 'kʋɛ ‑wɛ, ɔ 'nɩ ‑hɔn ꞊le 'o Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn 'hʋɩn 'mʋ. 'Ke ʋ nɩ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a papʋɛ ꞊nʋ gbo, ʋʋ Salomɔ a papʋɛ daa. ‑Ye nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ 'wɔn ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ saka ꞊nʋ nɩ, 'ʋ gba 'le cigbɛi. 12 'Plɩɩ Piɛlɩ 'mʋ dakʋ ꞊nʋ mu 'ye, ‑ʋ di 'le, ‑ye kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «'A mʋ Yisraɛkʋɛ, ɩ nɩ saka 'le 'a mʋ, ‑tɛ nahuon ‑gbo a 'kʋɛ ‑wɛ a ‑tɩ. ꞊Be a nye ‑wɔn lɛ ‑hie 'lu, ‑ɛ mɔ, ‑a nɩ 'klɩɩ nɩ, kɔ, ‑ba 'ya ‑tɛɛ a Nyɩsʋa a nahuin 'mʋ, nɛ‑ nue, nahuon ‑gbo, ‑ɔ 'de ꞊ke nalɛ yi, 'ɔ yi nalɛ? 13 'Ʋʋn, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. Kɛɛ, Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑a nɩ bunʋ Abrahamʋ, kɔ Yisakɩ, kɔ Sakɔbʋ 'hɛɛn, ʋʋ la da, ʋ kɔ ‑a nɩ bunʋ ‑ye 'hɛɛn, Nyɩsʋaa ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ ‑nyi 'a ‑kʋannunyɔ ‑Yusu ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ. Ɛ nɛ‑ nue, nahuon ‑gbo a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ. ‑Yusu a ‑gbɛ, 'a mʋ puo o Romakʋɛ kwa, 'plɩɩ, 'waa ‑gʋlʋnʋma Pilatɩ 'ɔ puo o ‑bati lɛ, 'ɔ plɛ, ɔ 'muo o gbo tɛ, kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, 'a puo ‑tɩ 'lu lɛ, 'a plɛ, ‑Yusu mɔ ‑balʋnyɔ'ɔ nɩ, Pilatɩ nɩ tɩɔ 'le gbo, bɔ 'lɔ. 14 Kɛɛ, ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ ‑nyi 'a dɩɔnʋ 'bii Nyɩsʋa, 'ɔ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, a 'nɩ ‑hʋa ꞊le o, 'ke Pilatɩ bɔ tɩɔ o gbo, kɛɛ, ‑balʋnyɔ ꞊de, ‑ɔ nɩ o 'le ꞊jɩ 'mʋ, nɔ‑ a ‑hʋa o Pilatɩ a ‑gbɛ, bɔ tɛ o gbo, ‑Yusu 'mʋ o 'o ‑balʋnyɔ a ‑gbɛ a ꞊pɩ 'mʋ bi. 15 Kɛ'ɛ nɩ, a nu, 'a 'la o ‑Yusu ꞊nʋ, ‑ɔ nye nu, nahuin 'ʋʋ 'klɔ yrayrʋ kɔ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. Kɛɛ, Nyɩsʋa ‑hɩɔ o 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri nɩ, 'ɔ ‑hɩɔ o 'klɔ. ‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩ o 'klɔ, ‑a nɩ ‑gbɛ, ‑a 'yo o nɩ.

16 Nahuon ‑gbo, a yi, 'plɩɩ ‑ɔ nyra nɔ 'a mʋ ye gbo, ‑tɛ ‑a kuo ‑Yusu a ‑gbɛ ꞊wlʋ ye, nɛ‑ nue, ‑Yusu a ‑gbɛ 'ɔ nue, 'ɔ yi 'klɛɛ nalɛ. ‑Yusu a ‑gbɛ, nɔ‑ nue, 'plɩɩ nahuon ‑gbo, 'ɔ kuo ꞊wlʋ ye, ‑Yusu 'ɔ ‑wɔ 'a 'kʋɛ. Nɛ‑ aa 'klɛɛ 'ye.

17 ‑Ye 'klɛɛ, ‑dɩayuo ‑a, 'n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, a bi 'le ye, a kɔ 'a nɩ nyɩgblakɩ 'hɛɛn, dɛ ꞊nʋ, a nu ‑Yusu 'mʋ, a 'die yi. 18 Kɛɛ, ‑tɛ a 'la ‑Yusu, dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa naa la 'le 'a winwlɔn‑hɛnyʋ 'bii wlɔn, ʋ na la ‑wɔn lɛ, dɛ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa nue nɩ, 'ɛ nyre 'o. Ɛ nɛ‑ mɔ: Waanyɔ ꞊nʋ, ɔ po la lɛ, ɔ di la 'a dakʋ ye ya, Waanyɔ a ‑gbɛ, ɔ kɔ bɔ 'ye ꞊sʋɛ, 'plɩɩ ɔ 'mʋ 'kʋ. 19 'A ‑tɩ o, ba hie 'o 'a nɩ dɛ 'kuku gbo, ba ‑nyi 'a nɩ 'klɔ 'bii Nyɩsʋa, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'a nɩ dɛ 'kuku a ‑gbɛ 'wʋwla, 20 'plɩɩ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ 'mue nu, a 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ, kɔ, ɔ 'mʋ 'a mʋ ‑Yusu ye ya, ‑ɔ mɔ Waanyʋ ꞊nʋ, ɔ ‑ha la 'le du 'mʋ, si la a ti 'yri, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ. 21 ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ‑Yusu 'kɩɛ die 'le yrayrɩ nɩ, ɛ 'mue gba ‑gbagba, ti ꞊nʋ 'mʋ 'o nyre, ‑ɩ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'o ‑tɔplɩ yrayrɩ nuu. ‑Tɩ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa ꞊tui la 'a winwlɔn‑hɛnyʋ wlɔn, 'ʋ ꞊tui la, ti ꞊de ‑hi la a ti 'yri. 22 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, kɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise po la, ɔ nɔ: Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa di ‑ha winwlɔn‑hɛnyɔ, 'ke 'le ‑a nɩ dakʋ ‑hɛyri, ɔ 'mʋ 'mʋ ye 'we. ‑Tɩ 'bii ꞊nʋ, ɔ di ꞊tu, ba pui nʋa ye gbo. 23 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'nɩnɩ di winwlɔn‑hɛnyɔ a ‑gbɛ nʋa ye gbo po, ʋ blɛ ye bʋ ‑hɩɔ 'le dakʋ ‑hɛyri, ʋ 'muo 'la.

24 Kʋɛ la 'le Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Samuɛlɩ ‑wɔn gbo, kɔ winwlɔn‑hɛnyʋ ‑ye, ‑ʋ kʋɛ 'o ꞊nɔ ‑wɔn, ‑tɩ ‑gbo, ‑ɩɩ kɛ 'lu ‑wɔn mue, ʋ 'bii, ʋ ꞊tui la nɩ. 25 ‑Tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa naa la 'le 'a winwlɔn‑hɛnyʋ wlɔn, ʋ ꞊tu la, 'a mʋ kɔ ‑tɩɩ nɩ, 'ʋ ꞊tui la. 'Yrɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tue la, ɔ kɔ 'a nɩ bunʋ 'hɛɛn, 'a mʋ kɔ ‑tɩɩ nɩ ‑wɛ, 'ɔ ꞊tue la 'yrɩ a ‑gbɛ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, kɛ ɔɔ la Abrahamʋ ye po, ɔ nɔ: 'Ke 'n di 'le ‑na 'yuo a 'yuo 'mʋ naa, 'mʋ 'klɔ ‑gbo a dakʋ 'bii ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu. 26 'A mʋ mɔ ye‑hɛnahuin, 'a mʋ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɔ ‑ha 'le 'a 'mʋ‑hɛnyɔ ‑Yusu 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu. ꞊Hapʋdɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ, bɔ ‑hɛ 'a mʋ 'mʋ, ba hie 'o 'a nɩ dɛ 'kuku gbo.»

4

‑Tɛ ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ, ʋ yɛɛ la Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn ‑tɩ

1 Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn, ‑ʋ mɔ 'klɛɛ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ, bʋ nɩ 'le dakʋ a 'le‑wɔn'prɛɛlɛ 'kwli 'mʋ, ‑ye Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblakɩ, nʋ‑ nyre 'o, ʋ kɔ Nyɩsʋa a 'kagblaka a 'yie꞊tunyʋ a nyɩgblakɩ, ʋ kɔ Sadusɩ꞊tumu a nahuin ‑ye 'hɛɛn. (Sadusɩ꞊tumu a nahuin a ‑gbɛ, nʋ‑ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ɛ 'die 'le ‑wɛ, ‑tʋnahuon 'bɔ 'kʋ, 'plɩɩ Nyɩsʋa bɔ ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, bɔ ‑hɩɔ 'klɔ.) 2 ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ a ‑gbɛ, ‑ʋ di 'le, ʋ 'de plɔ a bleelɛ kɔ, ‑ɛ nue, ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ a ‑gbɛ, ʋ nye dakʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, ɔ ‑ha 'le ‑Yusu 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri nɩ, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ ‑wɛ 'le ꞊le, ‑tʋnahuon 'bɔ 'kʋ, Nyɩsʋa bɔ ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, ɔ 'muo 'klɔ ‑ha. 3 ‑Tɛ ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ a ‑gbɛ, ʋ nyre 'klɛɛ 'o, tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ʋ klɩ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋʋ 'hɔn a ‑gbɛ nɩ. 'Tɔ bɔ ‑wɔn a ‑tɩ, 'ʋ 'diu ‑bati lɛ poo, 'ʋ pu ꞊jɩ 'mʋ. 4 Kɛɛ ‑ye nahuin 'plɔplɔ ꞊nʋ, ‑ʋ 'wɔn ‑Yusu a ‑tɩ, 'waa 'dai dɛ kuo ‑Yusu ye ꞊wlʋ, 'ʋ bi ‑Yusu a nahuin ke. Nɛ‑ nue, 'ke 'le ‑Yusu a nahuin 'bii ‑hɛyri, 'ʋ ‑wɛ kɛ 'le nyɩbɛpʋ a 'milowɩɩ ꞊hun.

5 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑ye ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ, kɔ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn, ‑ʋ nɩ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, nʋ‑ 'kukue lɛ, ʋ 'mʋ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ a ‑gbɛ ‑bati lɛ poo. 6 Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Hanɩ, ɔ nɩ ‑wɛ ke ‑tuo, ɔ kɔ Kaifʋ, kɔ Saan, kɔ Alɛsadrɩ, kɔ Hanɩ a ‑gbɛ a ꞊tugba a nahuin ‑ye 'hɛɛn. 7 ‑Tɛ ʋ 'bii a ‑gbɛ, ʋ ‑wɛ 'klɛɛ ti ke, ‑ye ʋ le nahuin, 'ke bʋ ya ꞊nʋ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋʋ 'hɔn ꞊nʋ ye. ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ye nyɩgblakɩ a ‑gbɛ, ʋ nyu wlɔn 'nɩ ꞊gba: «Nahuon tio‑ ‑nye 'a mʋ 'klɩ, kɔ, nahuon tio‑ le 'a mʋ, 'ke ba nue, lɛ‑yɩyrɛnyɔ ꞊nʋ bɔ na 'le?»

8 ‑Ye Piɛlɩ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu kɔɔ win ke 'bii, kɛ ɔɔ 'klɛɛ po, ɔ nɔ: «'A mʋ dakʋ a ye'mʋnaanyʋ, 'a mʋ nyɩgblakɩ, 9 aa kɛ ‑a mʋ lɛ poo ‑bati, 'aa kɛ ‑a mʋ wlɔn ꞊gba, 'ke 'o ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, ‑a nu a ‑ta 'mʋ, 'ke 'o lɛ‑yɩyrɛnyɔ ‑gbo ‑wɔn. ‑Tɛ aa ‑a mʋ wlɔn ꞊gba, 10 'a mʋ ‑gbo, a kɔ dakʋ 'bii, ‑ʋ mɔ Yisraɛkʋɛ 'hɛɛn, ba kɔ 'a yiyie: Nahuon ‑gbo, ‑ɔ nɩ mɔ 'a mʋ ye, ‑ɔ kɔ 'kʋɛ ‑wɛ, Nasalɛtɩ 'mʋ a ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ kɔ 'klɩ nue, 'a 'kʋɛ a ‑gbɛ 'ɛ ‑wɛ. ‑Yusu a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ nɩ, a kɔɔ 'o tu 'yie 'mʋ, a 'la. Nɔ‑ɔ nɩ, Nyɩsʋa ‑ha 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, ɔ ‑ha 'klɔ. 11 'Ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ʋ 'crɩɩ la ‑tɩ, 'ke 'o ‑Yusu a ‑ta 'mʋ. ‑Tɩ ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la, ɩ nɩ‑ ‑gbo:

'Katuo ꞊nʋ, 'a mʋ kayuponyʋ,

a 'de ‑hʋa ba nuu ‑kʋan 'yri,

a po gbo,

nɔ‑ ‑hɛ 'katuo gblaka.

Nɔ‑ nye nu, 'plɩɩ kayu a ‑gbɛ, 'ʋ kuku 'mʋ lɛ.

Kɛ Nyɩsʋa a wintɛ po. 'Katuo a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ ‑Yusu. (Kayuponyʋ ‑mɛ ‑ye, 'a mʋ'ʋ nɩ.)» 12 Kɛ Piɛlɩɩ lele po: «‑Yusuu ‑do, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ ‑wɛ 'le ‑bɔ waa nahuin, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑bati a ‑ta 'mʋ. Kɛ nɔ 'klɔ 'bii ‑gbo ke, Nyɩsʋa 'de nahuon ‑ye ‑ha, ‑ɔ ‑wɛ 'le ‑bɔ waa ‑a mʋ.»

13 ‑Gboligbo a nahuin, ʋ nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn, ʋ 'nɩ pɩ ꞊le hʋannʋ, 'bʋʋ ‑tɩ ꞊tu, 'plɩɩ ‑ye, ʋ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'de 'crɩɩnɩɛ gblaka yi, kɔ, ʋ 'de nyɩgblakɩ. Dɛ a ‑gbɛ, ɛ saka ꞊nʋ nɩ. Kɛɛ, ʋ yruu nɩ, 'ʋ yie, ‑ɛ mɔ, ʋʋ o ‑wɔn naa ‑Yusu. 14 Kɛɛ ‑ye ʋ 'die 'le ‑wɛ bʋ ꞊tui, ‑ɛ mɔ, lɛ‑yɩyrɛnyɔ a 'kʋɛ 'de ‑wɛ, ‑ɛ nue, 'ke ɔ nɩ 'o ꞊nʋ ye gbo. 15 'A ‑tɩ, 'ʋ le Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn, 'ke bʋ 'hrɩɩ 'le ꞊nʋ ‑gbahlɔn, ‑ye ʋ ‑tʋa wlɔnlɛ꞊gbʋgbalɛ gbo, 16 ʋ nɔ: «Dɛ tio‑ ‑a di nahuin ‑gbo 'mʋ nu 'le, ‑ɛ nue, nahuin 'bii, ‑ʋ 'ti nɔ Jrusrɛ 'mʋ, ʋ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn, ʋ nu 'ŋmilɛkadɛ gblaka. 'Plɩɩ, ‑a 'die 'le ‑wɛ ‑ba ꞊tui, ‑ɛ mɔ, hɩ'ɩ nɩ, ʋ 'die nu. 17 ‑Ba ‑ha 'le 'yii a hɩhɩʋ, ‑ba tiu, 'ke ʋ nɩ ꞊tu 'le 'klɛɛ lele ‑Yusu a ‑tɩ nahuon ꞊de ye gbe, ‑ɛ die nu, dɛ ‑gbo, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, 'a ‑tɩ 'nɩ ꞊han 'blʋgba 'bii ke gbo 'sɛɛ.» 18 'Plɩɩ ʋ 'mʋ mu ‑yrɛ, ‑ye ʋ da lele Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn nɩ, ʋ nɔ: «A nɩ ꞊tu 'le lele ‑Yusu a ‑tɩ nahuon ꞊de ye gbe!» 19 Kɛɛ ‑ye Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn, ʋ ꞊tu ‑wɔn, ʋ nɔ: «'A nɩ ‑gbɛ, ba 'ye, 'bɩa 'bɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'ke ‑ba ꞊tuu 'o 'a mʋ, 'ɛ ‑hi 'o ‑ba ꞊tuu 'o Nyɩsʋa. 20 ‑A ‑mɛ ‑ye, dɛ ‑gbo, ‑a 'ye, kɔ ‑tɩ ‑gbo, ‑a 'wɔn, ‑a 'die 'le ‑wɛ, ‑ba ma wien, ‑ba 'die ke 'prɛɛ.»

21 ‑Ye ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ 'nɩ 'ye ꞊le 'hru, bʋ di gba, ʋ 'mʋ Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn ꞊sʋɛ ꞊tue, ‑ɛ nue, nahuin 'bii, ʋʋ baa Nyɩsʋa, 'ke 'o dɛ, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn a ‑ta 'mʋ. Nɛ‑ nue, nyɩgblakɩ a ‑gbɛ 'ʋʋ nahuin a hʋannʋ pɩ, 'ʋʋ Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn le, ʋ nɔ: «'Bɩa 'ba 'kɩɛ gbɛɛ 'a nɩ nunuŋmli 'lu ‑wɔn, ‑a di 'a mʋ ꞊tue ꞊sʋɛ,» 'plɩɩ, 'ʋ tɩʋ gbo. 22 Nahuon a ‑gbɛ, ‑ɔ kɔ 'kʋɛ ‑wɛ, 'ke 'le 'ŋmilɛkadɛ 'kwli 'mʋ, ɔ kɔ 'yrɩɩ a ‑wlɩɩ 'hɔn, 'ɩ nɩ lɛ.

‑Tɛ ‑Yusu a nahuin, ʋʋ la Nyɩsʋa da

23 ‑Tɛ ʋ tɛ 'klɛɛ Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn gbo, ‑ye 'ke ʋ mu 'le 'waa 'bienʋ ‑wɔn, 'ʋ na ꞊nʋ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ ‑wɔn lɛ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ kɔ nyɩgblakɩ ‑ye 'hɛɛn, ʋ ꞊tu ꞊nʋ ye. 24 ‑Tɛ ʋ 'wɔn ‑tɩ a ‑gbɛ, ‑ye ‑Yusu a nahuin, ʋ po 'o 'waa ꞊wlɩ ‑tɛɛ ‑do, 'ʋ ‑tʋa Nyɩsʋa a dɩda gbo, ʋ nɔ: «Kʋkɔnyɔ, ‑mɔɔ nɩ, ‑ɔ nu yakɔ, kɔ ‑tʋtʋ, kɔ 'yru 'hɛɛn, kɔ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de, ‑ɛ nɩ nɔ 'klɔ ke. 25 ‑A nɩ bu gblaka bodɩɔ Dafidɩ, ‑ɔ mɔ ‑na ‑kʋannunyɔ, ‑na ‑Hihiu nue la nɩ, Dafidɩ a ‑gbɛ 'ɔ ꞊tui la, ‑ɛ mɔ:

Dɛ‑ kɔ ‑tɩ dakʋ a gblegblei ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ,

'ʋ 'yaa 'le 'waa dɩɔnʋ,

'plɩɩ 'ʋʋ yrʋ po,

'ʋʋ ‑tɔplɩ ‑hʋɩn 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie,

'ke 'o Kʋkɔnyɔ ‑wɔn.

Kɛɛ, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ʋ 'die 'le ‑wɛ bʋ nui.

26 ‑Tʋtʋ ‑gbo a 'blʋgbɩnaanyʋ, ʋ bibi 'mʋ lɛ 'yi,

ʋ 'mʋ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa ye ‑wɔn,

ɔ kɔ Waanyɔ ꞊nʋ 'hɛɛn,

ɔ po la lɛ, ɔ di la 'le ya.

Kɛ Dafidɩ po la. 27 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, kɛ nɔ 'dɩɔ ‑gbo 'mʋ, 'kɩɩn Helɔdɩ kɔ ‑gʋlʋnʋma Pʋsɩ Pilatɩ 'hɛɛn, ʋ bibi 'mʋ lɛ 'yi, ʋ kɔ dakʋ a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ʋ kɔ Yisraɛkʋɛ a ꞊tugbɩ 'hɛɛn, 'ke bʋ ‑wɔn ‑na ‑kʋannunyɔ ‑Yusu ye. Nɔ‑ ‑n ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke bɔ 'ya Waanyɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑n po la lɛ, ‑n di la 'le ya. 28 Kɛɛ, ‑tɔplɩɩ ‑do ꞊nʋ, ‑mɔ 'Klɩkenɩnyɩsʋa, ‑n ‑hie la 'lu ‑wɔn lɛ, kɔ ‑n ‑yra la, si la a ti 'yri, ɩ ‑do, nɩ‑ ʋ ‑wɛ 'le bʋ nu. 29 ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, Kʋkɔnyɔ o, 'ye kɛ ‑tɩ ʋ ꞊tu, ʋ nɔ 'nɩ, ʋ di ‑a mʋ ꞊tue ꞊sʋɛ. 'A ‑tɩ o, ‑a mʋ ‑gbo, ‑ʋ mɔ ‑na ‑kʋannunyʋ, ‑nyi ‑a mʋ 'klɩ, ‑ɛ die nu, ‑a 'nɩ ꞊han hʋannʋ pɩ, 'ke ‑ba ꞊tu ‑na ‑tɩ. 30 Nue, nahuin bʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑n nɩ ke 'klɩ. Kɔ, nue ‑wɛ, nahuin a 'kʋɛi bɩ ‑wɛ, ‑bo nu ‑wɛ 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ‑ye, 'ke 'le ‑na 'Yu ‑Yusu a 'dʋ 'kwli 'mʋ, ‑n ‑nyi 'klɩ.»

31 ‑Tɛ ʋ ‑wɔ 'klɛɛ Nyɩsʋa a dɩda ‑wɔn, ‑ye 'ke 'o ‑tɛgbi ꞊nʋ, ʋ 'kukue 'o lɛ, ‑tʋtʋ ‑tʋa 'hɩhrɔlɛ gbo. ‑Ye Nyɩsʋa a ‑Hihiu ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o ꞊nʋ ke 'mʋ, ʋ kʋʋ ke win 'bii, ‑Yusu a nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'nɩ pɩ ꞊le hʋannʋ, 'ʋʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ nahuin ye ꞊tu.

‑Tɛ ‑Yusu a nahuin, ʋʋ 'waa kʋkɔ‑tɔplɩ wo

32 Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, ꞊hapʋkɔ, 'ʋ ‑huo, kɛɛ, ʋ kɔ 'lu a lɛ‑hielɛɛ ‑do kɔ ꞊wlʋʋ ‑do. 'Ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ꞊ɔ ꞊de 'nɩ po ꞊le lɛ, ‑ɛ mɔ, 'a kʋkɔ‑tɔplɩ, ɔ ‑do, nɔ‑ kʋɩ, kɛɛ, 'ɛ nɩ nahuon, 'bɔ nɩ 'o, ‑tɔplɩ 'bii ‑gbo, ɔ kɔ, ɔ nyi 'nɩ wo, ɔ kɔ nahuin 'bii 'hɛɛn. 33 ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ, ʋ kɔ 'klɩ 'dɔ, 'ke bʋ ꞊tui nahuin yrɛ, ‑ɛ mɔ, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑tɛ ɔ 'kʋ, ɔ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ nɩ, 'ɔ 'hrɩ 'klɔ. ‑Yusu a nahuin a ‑gbɛ, Nyɩsʋa nyu 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ 'dɔ. 34 'Ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, nahuon ꞊de 'nɩ 'ye ꞊le ꞊sʋɛ, ‑ɛ nue, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kɔ ‑cii kɔ kayuo, ɔ nyi 'nɩ plo, 35 'ɔɔ 'le 'a 'wliyɛ a ‑gbɛ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ ‑wɔn gba, 'ʋ nye nahuin 'mʋ lɛ woo, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ‑tɛ 'a 'kla‑wliye'yɩya ‑ti 'mʋ.

36 Ɛ kɔ ‑wɛ nahuon ꞊de. 'A 'dʋ mɔ Sosɛfʋ. Lefi꞊tugba a nahuoon nɩ. 'Ke ɔ kɔ 'le Sipreblʋgba 'mʋ, ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ 'ʋ ꞊tuo la Banabasɩdʋ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɔɔ 'le nahuin ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo ꞊tu. 37 Sosɛfʋ a ‑gbɛ, ɔ plo 'a ‑ci ‑ye, ɔ kɔ, 'plɩɩ, 'ɔ gba 'le 'a 'wliyɛ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ ‑wɔn.

5

Ananiasɩ kɔ Safila 'hɛɛn

1 Ɛ kɔ la nyɩbɛyu ꞊de. 'A 'dʋ mɔ Ananiasɩ. 'A nyrʋgba a 'dʋ mɔ Safila. Nʋ‑ plo 'waa ‑ci ‑ye, 2 Ananiasɩ 'ɔ ꞊tu 'wliyɛ a ‑gbɛ a ꞊tɩɔ ‑ye gbo, 'ɔ gba 'a dɛ ‑ye ꞊nʋ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ ye. 'A nyrʋgba yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a tɔ ꞊tu 'wliyɛ a ꞊tɩɔ ‑ye gbo. 3 ‑Tɛ Ananiasɩ a ‑gbɛ nyre 'klɛɛ 'o, ‑ye Piɛlɩ nɔ: «Ananiasɩ, dɛ‑ kɔ ꞊nɩ ‑ha 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka Satan mɛ lɛ, 'ɔ kɔɔ ‑mʋ win ke, 'ɛ nue, ꞊nɩ 'du hɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑Hihiu ye, ‑ɛ mɔ, 'a nɩ ‑ci, a plo wɛn, 'a 'wliyɛ 'bii, nɛ‑ ‑gbo? Kɛɛ ‑ye ‑n ꞊tu 'a ꞊tɩɔ ‑ye gbo. 4 'Plɩɩ ꞊mʋ ‑ci a ‑gbɛ mu plo, ꞊be ɛ 'de ‑mɔ, ‑n 'die kɔ ‑le? ‑Mɔɔ nɩ, ‑ɔ kʋɛ. ‑Tɛ ‑n plo ‑ci a ‑gbɛ, ‑mɔ kɔ ‑wɛ 'a 'wliyɛ. ꞊Be ɛ 'de ꞊nɛ? Dɛ‑ nue, ꞊nɩ ‑yrɩ, 'ke 'le ‑na ꞊wlʋ ke, 'ke ‑bo 'du hɩdʋ ‑gbo 'le? Ɛ 'de ‑tʋnahuin, ‑n 'diu hɩ lɛ nu, kɛɛ ‑ye Nyɩsʋa'a nɩ, ‑n nuu hɩ lɛ.»

5 'Plɩɩ Ananiasɩ 'mʋ wintɛdʋ a ‑gbɛ mu 'wɔn, tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ɔ bi ꞊hlɔn, 'ɔ 'kʋ. Ɛ nue, nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ 'wɔn ‑tɩ a ‑gbɛ, hʋannʋ 'ʋ nyu nu 'dɔ. 6 ‑Ye gblotayuo ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ 'hɩnhɩʋɔn lɛ danʋ, 'ʋ gbɔ, 'ʋ ‑hɩɔ 'o.

7 ‑Hawɩɩ ta bɩ ‑hi, ‑ye Ananiasɩ a nyrʋgba Safila, ɔ nyre 'le 'a 'bienʋ ‑hɛyri nɩ. Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, ɔ 'die 'o dɛ ꞊de 'hʋɩn 'mʋ yi. 8 ‑Ye Piɛlɩ ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: «꞊Be sɛyɩ‑sɛyɩ, ‑tɛ a plo 'a nɩ ‑ci, 'a 'wliyɛ 'bii, nɛ‑ ‑gbo?» ‑Ye ɔ nɔ: «Iin, 'wliyɛ 'bii, nɛ‑ɛ nɩ.» 9 ‑Ye Piɛlɩ nɔ lele: «‑Be' a nu 'klɛɛ 'le, ‑n kɔ ‑n tɔ 'hɛɛn, 'a ‑yra hɩdʋ ꞊nʋ, 'ke ba ꞊tɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'mʋ lɛ 'le? 'Ye kɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑tɛ ‑n tɔ 'kʋ, ‑ʋ ‑hɩɔ 'o, 'ke ʋ nɩ 'o 'maju 'yri. ‑Na ‑gbɛ o, ‑n di ‑wɛ 'nɩ 'kʋ, ʋ 'mʋ ‑wɛ 'o ‑mʋ ‑ha.» 10 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ɔ bi ꞊hlɔn, 'ke 'o Piɛlɩ a ‑gbɛ ꞊hlɔn, 'ɔ 'kʋ. Gblotayuo ‑nɩ wɛn, ʋ pa nɩ, 'ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ 'kʋ nɩ, 'ʋ gbɔ, 'ʋ ‑hɩɔ 'o, 'ke 'o 'a tɔ 'hʋɩn 'mʋ, 11 'cʋɛ a nahuin 'bii, kɔ nahuin ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋ 'wɩn, hʋannʋ 'ʋ nyu nu 'dɔ.

‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ nu 'ŋmilɛka‑tɔplɩ 'plɔplɔ

12 ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ, ʋʋ nu 'ŋmilɛka‑tɔplɩ 'plɔplɔ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli 'mʋ. 'Ke ‑Yusu a nahuin 'bii, ʋ 'kukue 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ lɛ, 'ke 'le papʋɛ ꞊nʋ gbo, ʋʋ Salomɔ a papʋɛ daa. 13 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo, ʋʋ la pɩ hʋannʋ, 'ke bʋ biu ke. Kɛɛ, kɛ ɛ nɩ 'mʋ, 'ʋ 'bʋaa la 'waa ‑tɩ 'yi 'dɔ, 14 nahuin 'plɔplɔ, nyɩbɛpʋ kɔ nyrʋ, 'ʋʋ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo, 'ʋʋ ‑Yusu a nahuin ke bi. 15 ‑Ye nahuin, ʋʋ gba 'hʋɩnhrennyʋ 'ke 'le 'hri wlɔn, 'ʋ pɩʋ 'o 'sapʋɩ kɔ 'crakɩ 'hɛɛn ke gblɛ, ‑ɛ die nu, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Piɛlɩ di 'o ‑hii, 'a ‑gbɛ 'bɔ 'de ꞊ʋ ‑ye lɛ 'tʋ, 'a ‑hikɔɔ ‑do 'mu lɛ 'tʋ. 16 'Dɩɛ ꞊nʋ, ‑ɛ ꞊glaa 'le Jrusrɛ, nahuin nye 'le klɛ 'mʋ ‑hɔn, 'ʋʋ 'le 'hʋɩnhrennyʋ lɛ ya, kɔ nahuin ꞊nʋ, 'kuo ‑hʋɩn nɩ 'o ke 'mʋ lɛ, ʋ 'bii a ‑gbɛ, 'waa 'kʋɛi 'ɩɩ ‑wɛ.

‑Tɛ ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ, ʋʋ la ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ ꞊sʋɛ ꞊tue

17 ‑Ye Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka, kɔ nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ʋ mɔ ꞊tumu ꞊nʋ, ʋʋ Sadusɩ꞊tumu a nahuin daa, ca ‑huo 'le ꞊nʋ 'mʋ, 'ke 'o ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋʋ nu a ‑ta 'mʋ. ‑Ye ʋ ‑yrɩ nɩ, 'ke bʋ nyra ‑tɔplɩ a ‑gbɛ gbo, 18 'ʋ klɩ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ a ‑gbɛ, 'ʋ pu ꞊jɩ 'mʋ. 19 Kɛɛ, 'tɔ 'mʋ, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊de, 'ɔ ‑ha 'o ꞊jɩkayu a ‑gbɛ a 'maji lɛ, 'ɔ 'hrʋʋ, 'ɔ lu, ɔ nɔ: 20 «Ba mu 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ‑Yusu ya 'le, a 'mʋ 'a ‑tɩ nahuin ye ꞊tu.» 21 ‑Tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊tu, ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ ꞊tui 'o ꞊o. ‑Nyrɛgblɩ, 'ʋ mu 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ, 'ʋ ‑tʋa nahuin a tɔɔlɛ gbo.

‑Ye Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ 'kukue ‑Juukʋɛ a 'blʋ a nahuin lɛ, 'ke 'o 'waa ‑gboligbo gblaka a ‑ta 'mʋ. ‑Tɛ ʋ 'kukue 'klɛɛ lɛ, ‑ye ʋ le Nyɩsʋa a 'kagblaka a 'yie꞊tunyʋ, 'ke bʋ bla ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ, 'ke 'le ꞊jɩkayu gbo. 22 Kɛɛ, ‑tɛ ʋ nyre 'le ꞊jɩkayu gbo, ʋ 'diu 'le gbo yɛ. ‑Ye ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋ mu, 'ʋ le ‑gboligbo a nahuin, ʋ nɔ: 23 «‑Tɛ ‑a nyre 'le, ꞊jɩkayu a 'maji ‑hlɛntie, 'ɩ pue 'o lɛ ‑tɛɛ, ꞊jɩkayu a 'yie꞊tunyʋ 'ʋ nɩ 'o 'waa ‑tui ke gblɛ, 'ke 'o 'maji 'yri. Kɛɛ, ‑tɛ ‑a ‑ha 'o 'maji lɛ, ‑a 'de 'le ꞊ɔ ꞊de gbo yɛ.»

24 Nyɩsʋa a 'kagblaka a 'yie꞊tunyʋ a nyɩgblaka, kɔ ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ 'hɛɛn, ‑tɛ ʋ 'wɔn ‑tɩ a ‑gbɛ, ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ bʋ 'de 'le ꞊jɩkayu gbo nɩ a ‑tɩ, dɛ bʋ di 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, kɔ dɛ, ‑ɛ di 'lu ‑wɔn mue, ʋ 'die yi. 25 ‑Ye tii ‑do a ti 'yri, nahuon ꞊de nyre 'o ꞊o, ɔ nɔ: «Ba 'ye kɛ, nahuin ꞊nʋ, a po ꞊jɩ 'mʋ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'ke ʋ nɩ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, 'ʋʋ nahuin tɔɔ.»

26 Bʋ 'wɩn 'klɛɛ, ‑ye Nyɩsʋa a 'kagblaka a 'yie꞊tunyʋ a nyɩgblaka, kɔ 'a nahuin 'hɛɛn, ʋ mu nɩ, 'ʋ ‑mɩa ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ de. Kɛɛ, ʋ 'die 'le 'klɩ 'kwli 'mʋ nuu, ‑ɛ nue, ʋʋ pɩ nahuin a hʋannʋ, ʋ 'nɩ ꞊han ꞊nʋ 'hɩɛ ‑wɔn lɛ po, 'ke bʋ 'lʋ. 27 ‑Tɛ ʋ ‑mɩʋ 'klɛɛ de, ‑ye 'ke ʋ gbʋ 'le ‑gboligbo gblaka ye, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka 'ɔ ‑tʋa 'waa wlɔnlɛ꞊gbʋgba gbo, 28 ɔ nɔ: «꞊Be ‑a 'de o 'a mʋ le ‑tɛɛ, 'ke a nɩ ꞊tu 'le o nahuon ꞊de ‑Yusu a ‑tɩ ye. Ba 'ye kɛ dɛ, a nu. 'A nɩ tɔɔlɛ ka 'le Jrusrɛdɩɔ 'bii nɩ, 'plɩɩ, 'aa ‑hʋa ba po ‑a mʋ ‑Yusu a 'kʋkʋ‑tɩ 'lu lɛ.» 29 Kɛɛ ‑ye Piɛlɩ kɔ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ ‑ye 'hɛɛn, ʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «Ye‑hɛnahuon, ‑a blɛ ye ‑ba ꞊tuu 'o, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa, ɛ 'de ‑tʋnahuin. 30 ‑Yusu ‑gbo, a kɔɔ o 'o tu 'yie 'mʋ, 'ke ɔ 'mʋ o 'kʋ, Nyɩsʋa, ‑a nɩ bunʋʋ la da, nɔ‑ ‑hɩɔ o 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, 'ɔ ‑hɩɔ o 'klɔ, 31 'ɔ nue, ‑Yusu a ‑gbɛ 'ɔ mu 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, Nyɩsʋa 'ɔ ‑nyi ꞊nɔ 'klɩ, 'ke bɔ 'ya 'luyenɩnyɔ 'mʋ kɔ Waanyɔ 'hɛɛn. Dɛ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa nue nɩ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ Yisraɛkʋɛ 'klɩ ‑nyi, 'ke bʋ hie 'o 'waa dɛ 'kuku gbo, ʋ 'mʋ 'waa 'klɔ 'bii Nyɩsʋa ‑nyi, Nyɩsʋa, ɔ 'mʋ 'waa dɛ 'kuku a ‑gbɛ 'wʋwla. 32 ‑A 'ye ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ nɩ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn, ꞊a nyi ꞊tu, ‑a kɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'hɛɛn. ‑Hihiu a ‑gbɛ, Nyɩsʋa nyu nahuin ꞊nʋ 'nɩ ‑nyi, ‑ʋ nyo 'o ꞊tuu.»

33 ‑Tɛ ‑gboligbo a nahuin 'wɔn win a ‑gbɛ, ‑ye ʋ bi 'mʋ lɛ yrʋ bʋbakɔ, 'ʋʋ ‑hʋa bʋ 'la ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ. 34 Kɛɛ, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ɛ kɔ Falisi꞊tumu a nahuon ‑ye. 'A 'dʋ mɔ Gamaliɛlɩ. Ɔ mɔ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyɔ'ɔ nɩ. Nahuin nyo 'o 'nɩ ꞊tuu 'dɔ. Nɔ‑ 'ba ye 'mʋ, 'ke 'le ‑gboligbo a nahuin ‑hɛyri, 'ɔ le nahuin, bʋ 'hrɔɔ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ. 35 ‑Tɛ ʋ 'hrʋʋ 'klɛɛ, ‑ye kɛ ɔɔ ‑gboligbo a nahuin ye po, ɔ nɔ: «Yisraɛkʋɛ, dɛ a di nahuin ‑gbo 'mʋ nu, ba ‑hie 'lu ‑wɔn lɛ ‑tɛɛ.» 36 Ɔ nɔ lele: «'A ti 'de wɛn ke gbo a hreen, nyɩbɛyu ꞊de, nɔ‑ 'hrɩ o. 'A 'dʋ mɔ Tedasɩ. Ɔ nɔ 'nɩ, ɔ mɔ o nyɩgblakaa nɩ, nahuin, ‑ʋ ‑wɛ 'le ‑hɔtrʋwɩɩ ‑hɛn (400) 'ʋ nyo o ‑wɔn kʋɛ. Kɛɛ, nahuon ꞊de 'lɔ o, nahuin 'bii, ‑ʋ nyo o ‑wɔn kʋɛ, 'ʋ ‑gbɛ o 'kwla 'nyɩ 'mʋ lɛ, ꞊tumu a ‑gbɛ 'ʋ ‑wɛ gbo. 37 ‑Tɛ Tedasɩ a dɛ ‑hi, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋʋ o 'o nahuin ‑hree, nyɩbɛyu ꞊de 'hrɩ o ‑wɛ. 'A 'dʋ mɔ Judɩa. 'Ke ɔ kɔ 'le Galileblʋgba 'mʋ; 'ɔ nue, nahuin 'plɔplɔ 'ʋ kʋɔ ‑wɔn. Kɛɛ, nahuon ꞊de 'lɔ o ‑wɛ, nahuin 'bii, ‑ʋ nyo o ‑wɔn kʋɛ, 'ʋ ‑gbɛ lɛ. 38 'A ‑tɩ o, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, nahuin ‑gbo, ‑aa 'klɛɛ ‑bati lɛ poo, a nɩ nu 'le ꞊nʋ dɛ ꞊de 'mʋ! Kɛɛ, ba ‑hɩʋ mɛ lɛ, bʋ mu. 'Bɩa 'waa tɔɔlɛ kɔ 'waa nunu‑tɔplɩ 'hɛɛn, 'bɩ 'ya ‑tʋnahuin a 'lu a lɛ‑hielɛ 'mʋ, ɩ di gbo 'nɩ ‑wɛ. 39 Kɛɛ, 'bɩa 'bɛ 'ya Nyɩsʋa 'mʋ, ‑ɔ nyu 'klɩ ‑nyi, ‑ye a 'die 'le ‑wɛ ba ‑wʋ gbo. 'Bɩa 'ba nyu ye ‑wɔn, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, Nyɩsʋa aa ye ‑wɔn.»

‑Ye ‑tɩ ꞊nʋ, Gamaliɛlɩ ꞊tu, ‑gboligbo a nahuin wɩɩn ke, 40 'ʋ da lele ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ ‑nɩ wɛn, 'ʋ le 'sɔyuo, 'ke bʋ biu lɔkʋɛ. ‑Tɛ ʋ ‑wɔ 'klɛɛ 'waa bibie ‑wɔn, ‑ye ʋ ‑nyu lele tete, ʋ nɔ: «A nɩ tɔɔ 'le lele ‑Yusu a ‑tɩ,» 'plɩɩ 'ʋ tɩʋ gbo. 41 ‑Tɛ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ, ʋʋ 'le ‑gboligbo a nahuin ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, ‑ye ʋʋ nu 'manʋ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa nu ꞊nʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ. ꞊Hapʋdɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ bʋ 'ye ꞊sʋɛ, 'ke 'o ‑Yusu a ‑ta 'mʋ. 42 ‑Ye 'ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, kɔ 'ke 'le 'waa ‑gbɛ a kayuo gblɛ, ʋ 'cipi 'o, 'ʋ nyi nahuin ye ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya.

6

Ʋ ‑ha nahuiin 'nɩpata, ʋ 'mʋ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ 'mʋ ‑hɛ

1 Ti a ‑gbɛ 'yri, ‑Yusu a nahuin, ʋʋ klɛ 'nɩ bii 'dɔ. ‑Yusu a nahuin a ‑gbɛ, ʋ mɔ la ‑Juukʋɛ. ꞊Ʋ ‑ye, ʋʋ po Glɛkɩkʋɛwin. 'Ke ʋ kuu 'le 'blʋgbɩ ‑ye 'mʋ, 'plɩɩ 'ʋ ‑hɔn 'le 'mʋ, 'ʋ mu 'bri; ꞊ʋ ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑Juukʋɛwin po, 'ke ʋ nɩ ꞊ke 'le 'bri. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ Glɛkɩkʋɛwin po, ʋʋ 'mʋ lɛ 'nɩ 'pʋprɛ, 'ke 'o 'waa 'bienʋ ꞊nʋ ke, ‑ʋʋ ‑Juukʋɛwin po, ‑ɛ nue, ʋ nɔ 'nɩ, 'ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋʋ 'o didi‑tɔplɩ 'o woo, 'waa kotianyrʋ, nahuin 'nɩ kɔ ꞊le 'le 'waa dɛ ‑wɔn. 2 Nɛ‑ kɔ ‑tɩ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ, 'ʋ da ‑Yusu a nahuin 'bii, 'ʋ 'kukue lɛ, ʋ nɔ: «Ɛ 'de 'o lɛ nɔɔ, 'ke ‑a mʋ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ ‑ba hie 'o Nyɩsʋa a ‑tɩ a ꞊tutue gbo, ‑ba wo didi‑tɔplɩ. 3 Nɛ‑ nue, ‑dɩayuo ‑a, ba ta 'le 'a nɩ dɩɔnʋ ‑hɛyri lɛ, ba ‑ha 'le nahuiin 'nɩpata, ‑ʋ kɔ ‑pli nahuiin po, ‑ɛ mɔ, 'waa 'klɔ nɔ lɛ 'yi, kɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu kɔɔ win ke 'bii, 'plɩɩ, ‑ʋ kɔ ꞊tɔ. Nahuin a ‑gbɛ, nʋ‑ʋ nɩ, ‑a di didi‑tɔplɩ a wuwe a ‑kʋan a ‑gbɛ ‑nyi, 4 ‑a ‑mɛ ‑ye, ‑a 'mʋ ti kɔ, 'ke ‑ba da Nyɩsʋa, kɔ, ‑ba ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ nahuin ye.»

5 ‑Tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ ꞊tu, ɩ klɩɩ nahuin 'bii ke. Nɛ‑ nue, 'ʋ ta 'le 'waa dɩɔnʋ ‑hɛyri lɛ, 'ʋ ‑ha 'le nahuiin 'nɩpata a ‑gbɛ. Ye‑hɛnahuon, ʋ ‑ha 'le, nɔ‑ mɔ Etiɛnɩ. Ɔ kuo ‑Yusu ye ꞊wlʋ 'dɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ʋ kʋɔ win ke 'bii, kɔ, 'ʋ ‑ha ‑wɛ 'le Filipʋ, kɔ Plʋkɔɔlʋ, kɔ Nikanɔlɩ, kɔ Timɔ, kɔ Pamɩnasɩ, kɔ Nikola, ‑ɔ kɔ 'le Atiɔsɩdɩɔ 'mʋ. Nikola a ‑gbɛ, ɔ 'de la ‑Juukʋɛyu, kɛɛ, ɔ ‑hɛ ‑Juukʋɛyu. 6 ‑Tɛ ʋ wʋ 'klɛɛ 'dʋ, ‑ye ʋ gbʋ nɩ, 'ʋ titiu ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ ye, ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ a ‑gbɛ 'ʋ da Nyɩsʋa, 'ke 'o 'waa ‑ta 'mʋ, 'ʋ pu dabʋɩ 'lu gblɛ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'mu ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu.

7 Ti a ‑gbɛ 'yri, Nyɩsʋa a wintɛ 'sɛɛ gbo, 'ke 'le 'blʋgba 'bii ꞊nʋ 'mʋ. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ nue, ‑Yusu a nahuin 'ʋ bii ke 'dɔ, 'ke 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, kɔ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ 'plɔplɔ 'ʋ kuo ‑wɛ ‑Yusu ꞊wlʋ ye.

‑Tɛ ʋ klɩ la Etiɛnɩ

8 Nyɩsʋa, ɔɔ Etiɛnɩ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ gblaka, kɔ, 'ɔ ‑nyi ꞊nɔ 'klɩ, Etiɛnɩ a ‑gbɛ 'ɔɔ 'ŋmilɛka‑tɔplɩ gblakɩ nu, 'ke 'le nahuin ‑hɛyri. 9 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, nahuin ꞊de, nʋ‑ di 'le, 'ʋʋ Etiɛnɩ ꞊yʋɛ 'mʋ lɛ ꞊mʋɛ. Nahuin a ‑gbɛ, 'waa dɛ ‑ye, ɛɛ lɛ 'nɩ 'kukue, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayu ꞊de gbo. Nahuindʋ a ‑gbɛ, ʋ nyu daa gbotɛ꞊go. 'Waa dɛ ‑ye, ‑ʋ ya 'le ꞊yʋɛ, 'ke ʋ ‑hɔn 'le Silɛnɩdɩɔ 'mʋ, kɔ Alɛsadrɩdɩɔ, 'ke ꞊ʋ ‑ye ‑hɔn 'le Silisiblʋgba kɔ Asiblʋgba 'mʋ. Nʋ‑ kɔ Etiɛnɩ 'hɛɛn‑ gblɛ po. 10 Kɛɛ, ‑tɛ bʋ di 'a ‑wɔn꞊tutue nu, ʋ 'die yi, ‑ɛ nue, ꞊tɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu ꞊nɔ ‑nyi, nɔ‑ kɔ 'kwli 'mʋ ɔɔ 'le naa, 'ɔɔ 'prɛ. 11 ‑Ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ ya 'le ꞊yʋɛ, ʋ 'pɛɛ nahuin, 'ʋ lu, ʋ nɔ: «Kɛ ba po nahuin ye, ‑ɛ mɔ, Etiɛnɩ ‑gbo, a 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔ 'a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise 'hɛɛn, nʋ‑ ɔɔ ‑tɩ 'hʋɩn 'mʋ lɛ ꞊tu.» 12 Nɛ‑ ɛ kʋɛ ye, 'ʋ ꞊tutuo nahuin kɔ 'blʋgba a ye'mʋnaanyʋ, kɔ Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ 'hɛɛn, 'ʋ 'yɩya 'o Etiɛnɩ 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ʋ klo, 'ʋ gbɔ 'le ‑Juukʋɛ a ‑gboligbo a nahuin ye, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo ‑bati lɛ poo, 13 'ʋ lee nahuin ‑ye, 'ke bʋ po Etiɛnɩ hɩ ke, ʋ nɔ: «Nahuon ‑gbo, Nyɩsʋa a 'kagblaka kɔ tetei ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi la Moise, nɩ‑ ɔɔ ‑tɩ ‑hʋɩn 'hʋɩn 'mʋ lɛ ꞊tu. Nɛ‑ ɔ 'cipi 'o nunue. 14 ‑A 'wɩn nɩ, ‑tɛ ɔ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, Nasalɛtɩ 'mʋ a ‑Yusu ‑gbo, ɔ di Nyɩsʋa a 'kagblaka 'nɩ 'wla, kɔ, ‑a nɩ nunuklɔ, Moise tɔɔ la ‑a nɩ bunʋ, ‑ba 'cɩcɩɔ.»

15 Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le ‑gboligbokayu gbo, ʋʋ Etiɛnɩ 'mʋ ‑hrʋʋ 'yie, ‑ye ʋ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a yigbaklaa 'nɩ wlɩn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a yigbakla ye.

7

‑Tɛ Etiɛnɩ 'prɛɛ la 'le ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ‑wɔn

1 ‑Ye Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka ꞊gba Etiɛnɩ wlɔn, ɔ nɔ: «꞊Be ‑tɩ 'bii ‑gbo, ʋʋ ‑mʋ yɛɛ, ꞊hapʋkɔɔ nɩ?» 2 ‑Ye Etiɛnɩ nɔ: «Bunʋ ‑a, kɔ 'dɩayuo ‑a, ba po 'mʋ nʋa ye gbo. Ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa, ‑ɔ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, nɔ‑ 'hrɩɩ la ‑a nɩ bu gblaka Abrahamʋ ye, ‑tɛ ɔ nɩ la 'le 'a 'blʋgba ꞊nʋ 'mʋ, ʋʋ Mesopotami daa, 'plɩɩ ɔ 'mʋ la 'le Haladɩɔ 'mʋ mu. 3 ‑Ye kɛ Nyɩsʋaa ꞊nɔ ye po, ɔ nɔ: Abrahamʋ, ‑hɔn nɔ ‑na 'blʋgba ‑gbo 'mʋ, kɔ, hie nɔ ‑na ꞊tugba gbo, ‑bo mu 'le 'blʋgba ꞊nʋ 'mʋ, 'n di ‑mʋ tɔɔ. 4 ‑Ye Abrahamʋ ‑hɔn 'le 'a 'blʋgba 'mʋ nɩ, ‑ɔ mɔ Kalɩdɩkʋɛ a 'blʋgba, ɔ kɔ 'a 'dʋkʋɛ 'hɛɛn, 'ɔ mu 'le Haladɩɔ 'mʋ 'ti wɔn. 'Ke ɔ nɩ 'le ‑nɩnɩ, 'a bu 'ɔ 'kʋ. ‑Tɛ 'a bu 'kʋ 'klɛɛ, ‑ye Nyɩsʋa nue nɩ, 'ɔ di nɔ Kanaablʋgba ‑gbo 'mʋ, ‑ɔ kɔ ke a 'ti kɛ nɔ. 5 Kɛɛ, Nyɩsʋa 'dio nɔ 'tiilɛ ‑nyi, mɔ, ɔ 'dio ‑wɛ ‑tʋtʋtɩɔ gbi ꞊de ‑nyi. Kɛɛ ‑ye ɔ pue 'le ꞊le, 'ke 'o ꞊nɔ ‑wɔn, ‑ɛ mɔ, ti 'bɩ nyre 'o, ɔ di ꞊nɔ 'blʋgba ‑gbo 'nɩ ‑nyi, ‑ɔ kɔ ke a nɩ nɔ; 'plɩɩ 'bɔ 'kʋ, 'a 'yuo a 'yuo 'mʋ 'blʋgba a ‑gbɛ win ke kɔɔ. Ti a ‑gbɛ 'yri, Abrahamʋ a ‑gbɛ, ɔ 'de la 'yu a kʋɛ. 6 ‑Tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tu ꞊nɔ ye, ɩ nɩ‑ ‑gbo: 'Ke ‑na 'yuo di 'le pʋpʋblʋgba ꞊de 'mʋ 'ti, ‑ɔ 'de 'waa 'blʋgba. 'Ke 'le 'blʋgba a ‑gbɛ 'mʋ, ʋ di ‑hɛ ꞊go, ʋ 'mu ꞊sʋɛ ꞊tue, 'ke 'le 'yrɩ a ‑hɔtrʋwɩɩ ‑hɛn (400) 'kwli 'mʋ. 7 Kɛɛ, dakʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ꞊godɛ ʋ di nu, 'n diu lɛ poo ‑bati. 'Nɩ puu ‑bati lɛ, ‑ye ‑na 'yuo a ‑gbɛ, ʋ di 'le 'blʋgba a ‑gbɛ 'mʋ 'nɩ ‑hɔn, ʋ 'mʋ nɔ di, ʋ 'mʋ nɔ 'na dɩda 'cipi. 8 ‑Ye Nyɩsʋa ꞊tue 'yrɩ, ɔ kɔ Abrahamʋ 'hɛɛn. 'Yrɩ a ‑gbɛ, 'a yriilɛ, nɛ‑ mɔ nyɩbɛyu a ye'bɩbɛ. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ, ‑tɛ Abrahamʋ a 'yu Yisakɩ kɔ 'wee, 'ɔ 'bɩɔ ye, Yisakɩ ‑mɛ ‑ye 'ɔ 'bɛ 'a 'yu Sakɔbʋ ye, Sakɔbʋ ‑mɛ ‑ye 'ɔ 'bɛ 'a 'yuo꞊plii ‑pu 'tu 'o 'hɔn ye, ‑ʋ mɔ ‑a nɩ dakʋ a ꞊tugbɩ a bunʋ gblakɩ.

9 ‑A nɩ bunʋ a ‑gbɛ, ʋʋ la ꞊tu ca, 'ke 'o 'waa ‑dɩayu Sosɛfʋ ‑wɔn, 'ʋ plo la, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ꞊godɛ nu, 'ke 'le Esipʋblʋgba 'mʋ. Kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑hɩɔ 'mʋ, 10 'ɔ ‑hɩɔ 'le 'a 'kla‑wliye'yɩya 'bii wlɔn. ‑Tɛ Sosɛfʋ a ‑gbɛ, ɔ nɩ la 'o 'blʋgba a ‑gbɛ a bodɩɔ ye, ‑ye Nyɩsʋa nue nɩ, bodɩɔ a ‑gbɛ 'ɔ nʋɛ Sosɛfʋ 'mʋ, 'ɔ 'ye, ‑ɛ mɔ, Sosɛfʋ mɔ ꞊tɔkɔnyɔ'ɔ nɩ, 'ɔ nue, Sosɛfʋ 'ɔ ‑hɛ Esipʋblʋgba 'bii a ‑gʋlʋnʋma, 'ɔ ‑hɛ ‑wɛ bodɩɔ a kayuo 'bii a 'yie꞊tunyɔ. 11 'Ke ʋ nɩ 'o ‑nɩnɩ, ‑ye kanʋ bi la 'le Esipʋblʋgba 'bii 'mʋ nɩ, kɔ Kanaablʋgba 'hɛɛn, ‑tɛ ‑a nɩ bunʋ nɩ la 'le. ‑A nɩ bunʋ a ‑gbɛ, ʋ 'nɩ 'ye ꞊le la dididɛ, 'ʋʋ la ꞊sʋɛ 'ye 'dɔ, kanʋ a ‑tɩ. 12 ‑Ye ‑a nɩ bu gblaka Sakɔbʋ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, dididɛ nɩ 'le Esipʋblʋgba 'mʋ, 'ɔ lee 'le ‑a nɩ bunʋ. Nɛ‑ mɔ 'waa ye‑hɛdɛ, 'ke bʋ bla dididɛ. 13 ‑Tɛ ʋ kʋɛ 'o gbo, ʋ mu 'le lele ‑do 'hɔn a kɔ, ‑ye Sosɛfʋ titie 'a dɩɔnʋ 'a 'dɩayuo ye, 'ʋ yroo. Kɛ'ɛ nɩ, Esipʋblʋgba a bodɩɔ nu Sosɛfʋ a 'dʋkʋɛ a yiyie. 14 ‑Ye Sosɛfʋ le 'a 'dɩayuo nɩ, 'ke bʋ bla 'waa bu Sakɔbʋ, kɔ 'a ꞊tugba a nahuin 'bii 'hɛɛn, ‑ʋ ‑wɛ 'le nahuin a (75) ‑wlɩɩ ta ꞊tu 'o ‑pu ꞊tu 'o ꞊hun. 15 Kɛ'ɛ nɩ, Sakɔbʋ nu Esipʋblʋgba a 'mʋmumue. 'Kee nɩ, ɔ 'kʋʋ 'le, ɔ kɔ ‑a nɩ bunʋ ‑ye 'hɛɛn. 16 ‑Tɛ ʋ 'kʋ, 'ʋ gba 'waa 'kʋkʋkui, 'ke 'le Sisɛmʋdɩɔ 'mʋ, ‑ɔ nɩ nɔ Kanaablʋgba 'mʋ, 'ʋ ‑hɩʋ 'o. 'Dɛɛ ꞊nʋ, Abrahamʋ ‑tɔ la nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Hemɔ a 'yuo kwa 'mʋ, nɛ‑ kɔ wlɔn ʋ pu 'le.

17 'Ke ʋ nɩ 'o ‑nɩnɩ, ‑ye Sakɔbʋ, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ ‑wɛ Yisraɛ, 'a 'yuo, ʋʋ 'nɩ wlo, 'ke 'le Esipʋblʋgba 'mʋ, Yisraɛkʋɛ a ‑gbɛ 'ʋ ‑hɛ dakʋ gblaka. ‑Ye ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa kɔ bɔ nu dɛ ꞊nʋ, ɔ pue la 'le Abrahamʋ, ɩ 'mʋɛɛ yrɛ, ‑ɛ mɔ, bɔ ‑ha 'le ‑a nɩ dakʋ, 'ke 'le ꞊godɛ wlɔn. 18 Ti a ‑gbɛ 'yri, bodɩɔ yrayrʋ bi gbata ke. Bodɩɔ yrayrʋ a ‑gbɛ, ɔ 'de la Sosɛfʋ yi, 19 'ɔ nu gblagblʋ, 'ɔ kaa ‑a nɩ dakʋ, 'ɔ ꞊tue ‑a nɩ bunʋ ꞊sʋɛ, kɔ, 'ɔ nɩ 'o ꞊nʋ ke 'mʋ, 'ke bʋ hie 'o 'waa 'hɩanpli gblɛ, ʋ kɔ lɛ kɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'kʋ. 20 Ti a ‑gbɛ 'yri, 'ke ʋ kɔ Moise. Ɔ mɔ 'yuu nɩ, Nyɩsʋa a ꞊wlʋ nʋɛ 'mʋ. 'Ke 'le yakʋɛɛ ta 'kwli 'mʋ, 'a bu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn, ʋ ‑hlo nɩ, 'ke 'le 'waa kayu gbo. 21 ‑Tɛ ʋ kɔ bʋ hio 'o gbo, ‑ye Esipʋblʋgba a bodɩɔ a 'yu nyrɔyu, nɔ‑ 'yo, 'ɔ 'blo kwa, 'ɔ nyo naa, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'a ‑gbɛ a 'yu ye. 22 Nɛ‑ nue, ‑tɛ Moise a ‑gbɛ, ɔɔ 'klɛɛ ku, ‑ye ɔɔ 'nyɩ Esipʋkʋɛ a 'crɩɩnɩɛi kɔ 'waa lɛnu‑tɔplɩ 'bii 'hɛɛn, 'a 'pʋprɛwin 'ɩ nɩ 'klɩ ke.

23 'Ke ɔ nɩ 'o ‑nɩnɩ, 'ɔ ꞊cɛɛ 'yrɩ a ‑wlɩɩ 'hɔn. ‑Tɛ ɔ kɔ 'klɛɛ 'yrɩ a ‑wlɩɩ 'hɔn, ‑ye 'a ꞊wlʋ pue 'le ꞊le, 'ke bɔ 'ye 'a 'dɩayuo Yisraɛkʋɛ. 24 ‑Tɛ ɔ mu 'klɛɛ, ‑ye ɔ 'ye Esipʋkʋɛyu ꞊de. Nɔ‑ɔ Yisraɛkʋɛyu ꞊de 'crɛ 'mʋ nu, Moise 'ɔ ‑hɩhɩʋ yrɛ, 'ɔ po 'a 'dɩayu a 'lu 'mʋ a yrʋ, 'ɔ 'la Esipʋkʋɛyu a ‑gbɛ. 25 Moise ‑mɛ ‑ye, 'a ꞊wlʋ nɔ 'nɩ, 'a 'dɩayuo Yisraɛkʋɛ die 'mʋ lɛ 'nɩ yrii, ‑ɛ mɔ, nɔ‑ kɔ 'mʋ Nyɩsʋa di 'le naa, ɔ 'mu ꞊gbla. Kɛɛ, ʋ 'die 'mʋ lɛ yrii. 26 ‑Nyrɛ bɛ cɛ lɛ, ‑ye Moise 'ye Yisraɛkʋɛɛ 'hɔn, 'ʋʋ ‑wɔn. ‑Ye ɔɔ ‑hʋa bɔ nue, bʋ yiyrii win 'mʋ lɛ, ɔ nɔ: ‑A 'bi ‑a, 'a mʋ mɔ ‑dɩayuoo nɩ. Dɛ‑ kɔ ‑gbete aa ‑wɔn 'le? 27 Kɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'a 'be dɛ 'klan 'mʋ nu, ‑ye ɔ 'nyraa 'le Moise ye, ɔ nɔ: Nyɔ‑ nuu ‑mʋ ‑a nɩ ye'mʋnaanyɔ kɔ ‑a nɩ ‑batiponyɔ 'mʋ 'le? 28 ꞊Be ‑n ‑hʋa ‑bo 'la 'mʋ, ‑tɛ ‑n nu 'tʋ, ꞊nɩ 'la 'tʋ Esipʋkʋɛyu ꞊nʋ? 29 'Plɩɩ Moise 'mʋ win a ‑gbɛ mu 'wɔn, nɛ‑ mɔ bɔ 'gba ci lɛ, bɔ ‑hɔn 'blʋ ke 'mʋ, bɔ mu 'le Madiablʋgba 'mʋ. 'Ke ɔ 'ti 'le, 'ɔ kɔ 'le 'yuo꞊plii 'hɔn.

30 'Ke ɔ nɩ 'le ‑nɩnɩ, 'ɛ gba 'yrɩ a ‑wlɩɩ 'hɔn. ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ 'klɛɛ, 'ke ɔ nɩ la 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin ꞊de 'de 'le 'ti, 'ke 'o dʋgba ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ, ʋʋ Sinai daa. 'Ke 'o ‑tɛgbi a ‑gbɛ, 'ke Nyɩsʋa a lɛleenyɔ 'hrɩɩ 'o ꞊nɔ ye, 'ɔ nɩ 'le ‑gbakuduo 'kwli 'mʋ, ‑gbakuduo a ‑gbɛ 'ɔɔ wlɩn. 31 ‑Tɛ Moise 'ye dɛ a ‑gbɛ, ‑ye ɔ ta 'mʋ gbo, 'ɔɔ 'o gbo 'yɩya, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'le lɛ ta. ‑Ye ɔ 'wɔn Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a wintɛ, 'ɛɛ lɛ po: 32 'Mɔ mɔ Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑na bunʋʋ la da, ‑ʋ mɔ Abrahamʋ, kɔ Yisakɩ, kɔ Sakɔbʋ. 'Plɩɩ ɔ 'mʋ win a ‑gbɛ mu 'wɔn, ‑ye hʋannʋ bio 'le 'kwli 'mʋ, 'ɔ 'deɛ bɔ ta 'klɛɛ 'le lele lɛ. 33 ‑Ye kɛ Nyɩsʋaa ꞊nɔ ye po, ɔ nɔ: ‑Hɛ ‑na 'suei, ‑ɛ nue, ‑tʋtʋtɩɔ, ‑n nɩ 'o ke, ɔ nɩ ye ‑ŋma, 'n ‑do, 'mɔ kʋɔ. 34 ꞊Sʋɛ ꞊nʋ, 'na dakʋ Yisraɛkʋɛ, ʋʋ 'ye, 'ke 'le Esipʋblʋgba 'mʋ, 'n ye nɩ, 'nɩ 'wɔn ‑wɛ 'waa ꞊hienwewin, 'plɩɩ 'nɩ di 'le, ‑ɛ die nu, 'mu ꞊gbla. Po 'o nʋa gbo. 'N ‑hʋa ꞊bo lee ‑mʋ, 'ke 'le Esipʋblʋgba 'mʋ.

35 ‑Ye 'klɛɛ, Moisee ‑do a ‑gbɛ, Yisraɛkʋɛ bla la ye, ‑ɔ kɔ ‑tɩ 'ʋ po la lɛ: Nyɔ‑ nuu ‑mʋ ‑a nɩ ye'mʋnaanyɔ kɔ ‑a nɩ ‑batiponyɔ 'mʋ 'le? ɔ ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ Nyɩsʋa le, 'ke bɔ 'ya 'a dakʋ a ye'mʋnaanyɔ 'mʋ, kɔ 'a ꞊gbʋgblanyɔ 'hɛɛn. ‑Tɛ ɔ 'muo le, 'ke ɔ naa 'le 'a lɛleenyɔ 'mʋ, ‑ɔ nɩ 'le ‑gbakuduo ꞊nʋ 'kwli 'mʋ. 36 Moisee ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ naa 'le 'ŋmilɛka‑tɔplɩ 'mʋ, 'ɔ 'hrɔɔ 'le Yisraɛkʋɛ 'blʋgba ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Esipʋblʋgba, 'ɔ nue, 'ʋ ꞊ta 'Yru ‑Jɔhʋn, 'plɩɩ, 'ke 'le 'yrɩ a ‑wlɩɩ 'hɔn 'kwli 'mʋ, ‑tɛ ʋ nɩ 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin 'de 'le 'ti, 'ɔ nu lele 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ‑ye. 37 Moisee ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ le Yisraɛkʋɛ, ɔ nɔ: Nyɩsʋa di 'a mʋ ye ya winwlɔn‑hɛnyɔ ‑ye. Nɔ‑ di 'mʋ ye 'we. Ɔ di 'mʋ 'ya ‑a nɩ dakʋ a nahuon. 38 Moisee ‑do a ‑gbɛ lele, nɔ‑ nɩ la 'o ‑a nɩ dakʋ Yisraɛkʋɛ 'hʋɩn 'mʋ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ 'kukue la lɛ, 'ke 'o ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin 'de 'le 'ti. 'Ke ‑a nɩ bunʋ a ‑gbɛ, ʋ nɩ la 'le 'pɩa ‑ye ke, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ 'ɔ nɩ la ‑wɛ 'le 'pɩa ‑ye ke, 'ke 'le Sinaidʋgba 'lu, Moise 'ɔ nɩ la 'o 'waa ‑hɛyri 'mʋ, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ 'ɔ 'prɛɛ 'le Moise ‑wɔn, 'ɔ ‑nyo Nyɩsʋa a wintɛ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mue ‑a mʋ tɔɔ. 39 Kɛɛ, ‑a nɩ bunʋ 'die ‑hʋa bʋ puo nʋa ye gbo, 'ʋ nyo ye ‑wɔn. 'Waa ꞊wlɩ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke bʋ ꞊hɩan ‑wɔn, bʋ mu 'le Esipʋblʋgba 'mʋ. 40 A 'wɔ ꞊de 'mʋ, ‑tɛ Moise 'de la 'le ꞊nʋ ‑hɛyri nɩ, 'ʋ le Moise a 'dɩayu Ayrɔ, ʋ nɔ: Nuu ‑a mʋ tuyuo lɛ, ɔ 'mʋ ‑a nɩ nyɩsʋapʋ 'mʋ 'ya, nahuin di 'ble, ɔ 'mʋ ‑a mʋ 'hru tɔɔ, ‑ɛ nue, Moise ꞊nʋ, ‑ɔ ‑ha 'le ‑a mʋ Esipʋblʋgba 'mʋ, dɛ, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, 'ke 'o ꞊nɔ ‑wɔn, ‑a 'die yi. 41 Kɛ'ɛ nɩ, ʋ nu, 'ʋ nu tuyu, ‑ʋ 'we ꞊nɔ briyu ye, 'ʋ pi ‑cɔhlʋn, 'ke 'o tuyu a ‑gbɛ ye, 'ʋ nu lɛ'mimre, 'ke 'o tuyu ꞊nʋ, 'waa ‑gbɛ, ʋ nu a 'yi'bʋaalɛ a ‑ta 'mʋ. 42 Kɛɛ, ‑tɛ ʋ nu dɛ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa ‑hɩʋ ‑wɔn 'yie, kɔ, 'ɔ ‑hɩʋ mɛ lɛ, 'ke bʋ ‑tʋa 'yrʋ a dɩda gbo, ʋ kɔ ‑hɔpɔ kɔ yahroyɔ 'hɛɛn. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ a 'crɩɩnɩɛ ‑ye 'kwli 'mʋ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ɩ nɩ‑ ‑gbo:

Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

'A mʋ Yisraɛkʋɛ, ‑tɛ a nu la 'yrɩ a ‑wlɩɩ 'hɔn,

'ke 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin ꞊de 'de 'le 'ti,

'aa la 'wlugba‑tɔplɩ a ‑cɔhlɩn pi,

kɛɛ, ɛ 'de 'mɔ Nyɩsʋa, a 'nɩ pie ꞊le la 'mʋ.

43 'Baa la ‑ta 'mʋ ‑hɔn, dokwliye ꞊nʋ,

‑ɛ kɔ wlɔn a po 'le tuyu ꞊nʋ,

‑ʋ 'we ꞊nɔ pʋpʋnyɩsʋa Molokɩ ye,

dokwliye a ‑gbɛ, nɛ‑ a 'ble,

ɛ kɔ ye'wedɛ ꞊nʋ 'hɛɛn,

‑ɛ 'we ꞊nɔ yahroyɛ ꞊nʋ ye,

‑ɛ mɔ pʋpʋnyɩsʋa Yrefan.

Tuyuo a ‑gbɛ, a nuo nɩ,

‑ɛ die nu, a 'muo kwlɩ ye gblɛ bla,

'ke 'o 'a 'o꞊tuulɛ a ‑ta 'mʋ.

Nɛ‑ nue, 'nɩ die nu,

ʋ 'mʋ 'le 'a mʋ pʋpʋblʋgba ‑ye 'mʋ gba,

‑ɔ hren ‑wɔn, 'ɛ ‑hi 'o Babilɔnɩblʋgba 'mʋ.

44 ‑Tɛ ‑a nɩ bunʋ nɩ la 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin ꞊de 'de 'le 'ti, ʋ kɔ la ‑wɛ 'taapɔkayu ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a kayu, ‑ʋ kɔ gbo ʋ po 'le 'hɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ ke ʋ 'crɩɩ 'o Nyɩsʋa a tetei. 'Taapɔkayu a ‑gbɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa nu 'a gblɛpupue, 'ke 'o Moise ye, kɛ'ɛ nɩ, ʋ nu 'a pupue. 45 'Taapɔkayu a ‑gbɛ, ‑a nɩ bunʋ hiu 'waa 'yuo lɛ. Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Sosue mɔ la 'waa ye'mʋnaanyɔ, 'kee nɩ, ʋ gbʋ 'le 'blʋgba ꞊nʋ 'mʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ꞊nʋ ‑nyi. Ti a ‑gbɛ 'yri, 'ke ʋʋ la 'o 'blʋgba a ‑gbɛ ke ‑wɔɔn, Nyɩsʋa 'ɔɔ la dakʋ a gblegblei ꞊nʋ lɛ bla, ‑ʋ nɩ la 'le 'blʋgba a ‑gbɛ 'mʋ. 'Taapɔkayu a ‑gbɛ, ʋ nɩ 'le 'blʋgba a ‑gbɛ 'mʋ ‑nɩnɩ, Dafidɩ 'ɔ ‑hɛ Yisraɛkʋɛ a bodɩɔ. 46 Nyɩsʋa, ɔɔ la Dafidɩ a ‑gbɛ 'mʋ nu ꞊hapʋ‑tɔplɩ 'plɔplɔ. ‑Ye Dafidɩ, ɔ ‑hʋɛ Nyɩsʋa nɩ, 'ke bɔ po Nyɩsʋa a 'kagblaka, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa ꞊nʋ, Dafidɩ a bu gblaka Sakɔbʋ, ɔɔ la ‑wɛ da. 47 Kɛɛ, ɛ 'de ꞊nɔ, ɔ 'diu po. 'A 'yu Salomɔ, nɔ‑ pu.

48 Kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, Yrayrɩnyɩsʋa 'de 'le kayuo ꞊nʋ gbo nɩ, ‑tʋnahuin po. Nɛ‑ 'a winwlɔn‑hɛnyɔ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ ‑gbo:

49 Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

Yakɔ, nɔ‑ mɔ 'na bodɩɔgbata,

‑tʋtʋ mɔ 'na bʋɩ a kegbo꞊tudɛ.

Ɛ 'de kayu ꞊de kɔ, a di 'mʋ lɛ poo,

‑ʋ kɔ gbo 'n ‑wɛ 'le ꞊bo nɩ 'le.

50 ꞊Be ɛ 'de 'mɔ, 'n 'de ‑tɔplɩ 'bii nu?»

51 Kɛ Etiɛnɩɩ lele po, ɔ nɔ: «'A mʋ mɔ nahuin, ‑ʋ ku 'lu 'mʋ lɛ, kɔ, ‑ʋ kɔ ꞊wlɩ 'gboklo 'mʋ, kɔ, ‑ʋ kɔ nʋɩ 'kee, 'ke 'o Nyɩsʋa a wintɛ ‑wɔn. Aa Nyɩsʋa a ‑Hihiu ye 'nɩ ‑wɔn 'ɛ nɩ ti. ‑Tɛ 'a nɩ bunʋ nɩ la 'mʋ, kɛ'ɛ nɩ, a nɩ ‑wɛ 'mʋ. 52 Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ 'bii, 'a nɩ bunʋ ꞊tue ꞊nʋ ꞊sʋɛ, 'ʋ 'la ‑wɛ winwlɔn‑hɛnyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nyi la ꞊tu, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'a mʋ ye ya nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑do 'sii 'o ye, ‑ɔ mɔ 'a nɩ Waanyɔ. Nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ ‑Yusu. ‑Yusu a ‑gbɛ, nɔ‑ a nu 'crɛ 'mʋ, 'plɩɩ 'a 'lɔ. 53 'A mʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋa naa 'le 'a lɛleenyʋ 'mʋ, ɔ ‑nyi 'a tetei, a 'de 'o tetei a ‑gbɛ 'o ꞊tuu.»

‑Tɛ Etiɛnɩ nu la 'kʋkʋɛ

54 ‑Juukʋɛ a ‑gboligbo a nahuin, 'plɩɩ ʋ 'mʋ Etiɛnɩ a windʋ a ‑gbɛ mu 'wɔn, ‑ye 'waa ꞊wlɩ kɔ yrʋ a 'mʋbibie 'dɔ, 'ɩɩ 'plu. 55 Etiɛnɩ ‑mɛ ‑ye, Nyɩsʋa a ‑Hihiu kʋɔ ke win 'bii, 'ɔɔ 'le yakɔ 'mʋ lɛ ta, 'ɔ 'ye Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, kɔ, 'ɔ 'ye ‑wɛ ‑Yusu, 'ɔ nyra gbo, 'ke 'o Nyɩsʋa a diidɛpɩa ke, 56 Etiɛnɩ a ‑gbɛ, 'ɔɔ lɛ po: «Ba po 'mʋ nʋa ye gbo, 'nɩɩ yakɔ 'nɩ 'ye, 'ɔ ‑ki wlɔn, 'nɩɩ ‑wɛ ‑Yusu 'ye, ‑ɔ mɔ ‑tʋnahuin 'bii a Nahuon, 'ɔ nyra gbo, 'ke 'o Nyɩsʋa a diidɛpɩa ke.» 57 ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, 'plɩɩ ʋ 'mʋ windʋ ꞊nʋ mu 'wɔn, ‑ye ʋʋ lɛ 'nɩ ꞊mʋma 'dɔ, 'plɩɩ 'ʋʋ 'waa nʋɩ yrɛ ka. ‑Ye tii ‑do a ti 'yri, ʋ 'bii a ‑gbɛ, ʋ ꞊gboo ke, 58 'ʋ ꞊tɩɔ 'dɩɔ 'mʋ, 'plɩɩ 'ʋ ‑tʋa 'a 'hɛ a bibie gbo, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'la. ‑Ye nahuin ꞊nʋ, ʋ le, 'ke bʋ 'la Etiɛnɩ, ʋ ‑hɛ 'waa 'luyewlawlɩ klɛ, 'ʋ ‑nyi gblotayu ꞊de, ɔ 'mui 'yie ꞊tu. Gblotayu a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Sɔlʋ. 59 ‑Tɛ ʋ nyo 'klɛɛ 'hɛ ‑wɔn lɛ po, ‑ye Etiɛnɩ, ɔ da ‑Yusu, ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ ‑Yusu, 'ble 'na ‑hihiu kwa,» 60 'ɔ kɔ kwlɩ gbo, 'ɔɔ 'le win 'yaa, ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ, dɛ 'kuku ‑gbo, ʋʋ nu, 'a ‑tɩ bɩ ‑hri ‑mʋ ‑wɔn!» Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ mra ‑hʋnhlʋn.

8

1 ‑Ye gblotayu Sɔlʋ ‑nɩ wɛn, ɔ wɛɛn ke, 'ke bʋ 'la Etiɛnɩ.

‑Tɛ Sɔlʋ, ɔɔ la ‑Yusu a nahuin ꞊sʋɛ ꞊tue

‑Nyrɔwɔɔ ‑do a ‑gbɛ 'mʋ, ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ʋ ‑tʋa 'waa ꞊sʋɛ a ꞊tuelɛ gbo. Nɛ‑ nue, ‑Yusu a nahuin 'bii a ‑gbɛ 'ʋ 'gba ci lɛ, 'ʋ 'sɛɛ gbo, ꞊ʋ ‑ye 'ʋ mu 'le Sudeblʋgba 'mʋ, ꞊ʋ ‑ye 'ʋ mu 'le Samaliblʋgba 'mʋ. ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋʋ ‑do, nʋ‑ hie 'le Jrusrɛ 'mʋ, 2 nahuin ‑ye, ‑ʋʋ 'o Nyɩsʋa 'o ꞊tuu, ʋ gba Etiɛnɩ, 'ʋ ‑hɩɔ 'o, kɔ 'ʋʋ we 'dɔ, 'ke 'o 'a 'kʋkʋɛ a ‑ta 'mʋ.

3 Sɔlʋ ‑mɛ ‑ye, ɔɔ 'o ꞊tu 'klɩ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'cʋɛ a nahuin gbo ‑wɔ. Ɔɔ gbo na kayuo, 'ɔɔ ‑Yusu a nahuin klɩ, nyrʋ kɔ nyɩbɛpʋ 'hɛɛn, 'plɩɩ 'ɔ nyu ꞊jɩ 'mʋ lɛ po.

‑Tɛ Filipʋ, ɔɔ la ‑Yusu a ꞊hapʋtitie po, 'ke 'le Samaliblʋgba 'mʋ

4 ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'sɛɛ gbo, ʋʋ la 'mʋ lɛ na ‑tɔplɩ, 'ʋʋ la ‑Yusu a ꞊hapʋtitie nahuin yrɛ po. 5 Ɛ kɔ ‑wɛ ‑Yusu a nahuon ꞊de. 'A 'dʋ mɔ Filipʋ. Nɔ‑ mu 'le Samaliblʋgba a 'dɩɔ gblaka 'mʋ. Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, nɔ‑ kɔ ‑tɩ ɔɔ nahuin ye ꞊tu, 6 'ɔɔ 'ŋmilɛka‑tɔplɩ nu. ‑Tɩ ꞊nʋ, Filipʋʋ nahuin 'plɔplɔ ꞊nʋ ye ꞊tu, ʋ nyo ye gbo po nʋa ‑tɛɛ, ‑ɛ nue, 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ꞊nʋ, ɔɔ nu, ʋʋ 'a ‑tɩ 'nɩ 'wɔn, kɔ, 'ʋ nyi ‑wɛ 'ye. 7 'Ŋmilɛka‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ‑ɩɩ 'lu ‑wɔn mue, nɩ‑ mɔ 'kuo ‑hʋɩn, ‑ɔ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ, ɔɔ wlɔn ‑hɛ ‑cici, 'ɔɔ 'o ꞊nʋ ke 'mʋ ‑hɔn, kɔ, lɛ‑yɩyrɛnyʋ 'plɔplɔ, kɔ ꞊ʋ ‑ye, ‑ʋ 'de nalɛ yi ‑tɛɛ, 'waa 'kʋɛi 'ɩɩ ‑wɛ. 8 Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ nue, 'ʋʋ 'manʋ nu, 'ke 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ.

9 'Ke 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ɛ kɔ la ‑wɛ nahuon ꞊de. 'A 'dʋ mɔ Simɔ. Ɔ mɔ ‑pinanyɔ'ɔ nɩ. Ɔ ‑wlɛn 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ nɩ, 'ɔɔ ‑tɔplɩ ꞊nʋ nu, ‑ɩɩ Samalikʋɛ 'ŋmi lɛ ka. Ɔ nɔ 'nɩ, ɔ mɔ nahuon gblakaa nɩ. 10 Nahuin 'bii, 'yuo꞊pli kɔ nyɩkukui, ʋ nyo ye gbo po nʋa 'dɔ. Kɛ ʋʋ po: «Nahuon ‑gbo, ɔ nɩ ke 'klɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ Nyɩsʋa ye. 'A 'klɩ a ‑gbɛ, ʋ nyi daa 'klɩ gblakɩ.» 11 Ʋ nyo ye gbo po nʋa 'dɔ, ‑ɛ nue, kʋɛ 'le ti ‑pɛti 'yie 'mʋ gbo, 'a ‑pinadɛ, ɛɛ ꞊nʋ lɛ ka 'ŋmi. 12 Kɛɛ, ‑tɛ Filipʋ nyre 'klɛɛ 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ‑ye ɔ nyi nahuin ye 'nɩ ꞊tu, ‑tɛ Nyɩsʋa di nahuin a win kekɔɔlɛ nu, 'ɔ nyu ‑wɛ ‑Yusu a ‑tɩ ye ꞊tu, ‑ye ʋ kuo ‑tɩ a ‑gbɛ ye ꞊wlʋ, nyrʋ kɔ nyɩbɛpʋ 'hɛɛn, 'ɔ pu 'nie 'lu lɛ. 13 Simɔ a ‑gbɛ, ɔ kui ‑wɛ ye ꞊wlʋ, 'ʋ puo ‑wɛ 'nie 'lu, 'ɔ 'cipi 'o Filipʋ 'hʋɩn 'mʋ, 'ɔɔ 'ŋmilɛka‑tɔplɩ ꞊nʋ 'ye, ‑ɩɩ 'lu ‑wɔn mue, 'ɩɩ ꞊nɔ saka.

14 ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ, ‑ʋ nɩ 'le Jrusrɛ 'mʋ, ʋ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, Samalikʋɛ, ʋ 'ble Nyɩsʋa a wintɛ kwa. Nɛ‑ nue, 'ʋ lee 'le ꞊nʋ Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn ‑wɔn. 15 ‑Tɛ ʋ nyre 'le, ‑ye ʋ da Nyɩsʋa, 'ke 'o ‑Yusu a nahuin a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ꞊nʋ 'a ‑Hihiu ‑nyi. 16 ꞊Hapʋkɔ, 'ʋ pu 'nie 'lu, 'ke 'le ‑Yusu a 'dʋ 'kwli 'mʋ, kɛɛ, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'de wɛn 'o ꞊ɔ ꞊de ke 'mʋ a bie. 17 ‑Ye Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn, ʋ pu 'lu gblɛ dabʋɩ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ʋ bi 'o ꞊nʋ ke 'mʋ.

18 Simɔ ‑nɩ wɛn, bɔ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ pu 'lu gblɛ dabʋɩ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ʋ bi 'o nahuin a ‑gbɛ ke 'mʋ, ‑ye ɔ ya Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn ye 'wliyɛ, 19 ɔ nɔ: «Ba klɩ 'wliyɛ gbo, a 'mʋ ‑wɛ 'mʋ 'klɩ a ‑gbɛ ‑nyi, ‑ɛ die nu, nahuon ꞊nʋ, 'n di dabʋɩ 'lu gbo po, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'muo 'o ke 'mʋ bi.» 20 Kɛɛ ‑ye Piɛlɩ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «‑N kɔ ‑na 'wliyɛ 'hɛɛn, ba ‑wɛ gbo, ‑ɛ nue, ‑na 'lu 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ɔɔ nahuin ‑nyi, ‑n ‑wɛ 'le ‑bo ‑tʋʋ 'wliyɛ ye nɩ. 21 'Ke 'o Nyɩsʋa a ‑tɩ ke, ‑n kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a 'de pɛ, ‑ɛ nue, ‑na ꞊wlʋ 'de 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 22 'A ‑tɩ, hie 'o ‑na 'lu a lɛ‑hielɛ 'klan ꞊nʋ gbo, ‑bo da Kʋkɔnyɔ, ‑ɛ die nu, 'bɩa 'bɛ ‑wɛ 'le, ‑na 'lu a lɛ‑hielɛ 'klan a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'a ‑tɩ ‑wɔn ‑hri. 23 'N nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'crɛ 'yii 'le ‑na ꞊wlʋ ke, ɛ kɔ ca 'hɛɛn, 'plɩɩ dɛ 'kuku, nɛ‑ kɔɔ ‑mʋ win ke 'bii.» 24 ‑Ye kɛ Simɔ a ‑gbɛ, ɔɔ Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn ye po, ɔ nɔ: «'A nɩ ‑gbɛ, ba da Kʋkɔnyɔ, 'ke 'o 'na ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, ‑tɩ 'bii ‑gbo, a ꞊tu, 'a dɛ ꞊de 'nɩ ꞊han 'mʋ nue.»

25 ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋʋ 'hɔn a ‑gbɛ, ‑tɛ ʋ ꞊tu Kʋkɔnyɔ a ‑tɩ nahuin ye, ‑ye ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋʋ Jrusrɛ 'mʋ mu. 'Ke 'le 'hru wlɔn, Samaliblʋgba a 'dɩɛ ꞊nʋ, ʋʋ 'mʋ na, 'ke ʋʋ ‑wɛ 'le Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie nahuin pue.

‑Tɛ Filipʋ po ‑Yusu a ꞊hapʋtitie, 'ke 'o Etiopiblʋgba a nyɩgblaka ‑ye ‑wɔn

26 Filipʋ ‑mɛ ‑ye, kɛ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ po ꞊nɔ ye, ɔ nɔ: «Mu, 'ke 'o 'hru ꞊nʋ wlɔn, ‑ʋ ‑hɔn 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ‑ʋʋ 'le Gasadɩɔ 'mʋ mu. Mu 'le 'hru a ‑gbɛ a ꞊hlɔn ye, ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin 'de 'le 'ti.» 27 Tii ‑do a ti 'yri, Filipʋ ɔ bi wlɔn 'hru, 'ɔɔ mu. Bɔɔ 'klɛɛ mu, ‑ye ɔ yɛ ke nyɩbɛyu ꞊de. Nyɩbɛyu a ‑gbɛ, ɔ mɔ Etiopiblʋgba a nyɩgblaka ‑yee nɩ. Ɔ mɔ 'a 'blʋgba a bodɩɔ a 'wli'yie꞊tunyɔ'ɔ nɩ. Bodɩɔ a ‑gbɛ, ɔ mɔ nyrʋgbaa nɩ, 'ʋ nyo Kadasɩ daa. Nyɩbɛyu a ‑gbɛ, 'ke ɔ mu o 'le Jrusrɛ 'mʋ, ɔ 'mʋ o 'le Nyɩsʋa daa, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo. ‑Tɛ ɔ ‑wɔ 'klɛɛ Nyɩsʋa a dɩda ‑wɔn, ‑ye ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 28 'ɔɔ 'waa 'bri mu. 'Ke ɔ nɩ 'o ‑so a ‑gbɔ ke gbo, 'ɔɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Esai a 'crɩɩnɩɛ ‑hre. 29 ‑Ye kɛ Nyɩsʋa a ‑Hihiuu Filipʋ ye po, ʋ nɔ: «Mu, ‑bo 'yɩya 'o ‑so‑gbɔ ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ gbo,» 30 'ɔ gba cigbɛi, 'ɔ mu 'o ‑so‑gbɔ a ‑gbɛ 'hʋɩn 'mʋ. ‑Tɛ ɔ nyre 'klɛɛ 'o, ‑ye ɔ 'wɔn nyɩgblaka a ‑gbɛ a ‑hihrewin nɩ, 'ɔɔ Esai a 'crɩɩnɩɛ ‑hre. ‑Ye Filipʋ nɔ: «Nyɩbɛyu o, ꞊be dɛ ꞊nʋ, ‑nɩɩ ‑hre, ‑n nye 'mʋ lɛ 'nɩ yrii?» 31 ‑Ye ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Bɩa nahuon ꞊de 'bɔ 'die 'mʋ klɛ ‑hɩhɩa, ‑be' 'n di 'a 'mʋlɛyriilɛ nu 'le?» 'ɔ le Filipʋ, bɔ 'ya 'le ꞊nɔ ‑wɔn, 'ke 'le ‑so‑gbɔ wlɔn. 32 ‑Tɩ ꞊nʋ, ɔɔ ‑hre, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ɩ nɩ‑ ‑gbo:

«Nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'we ꞊nɔ blablɛ ye,

ʋʋ 'le 'laalɛ 'mʋ gba,

kɔ, ɔ 'we ‑wɛ ꞊nɔ 'blayu ye,

‑ʋ kɔ ‑pupui 'bʋʋ 'cre,

‑ʋ 'nɩnɩ po wun.

Nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'de ‑tɩ ꞊de ꞊tu.

33 Ʋ ꞊tɩɔ 'le ꞊le, kɔ, 'ʋ puo hɩ‑bati lɛ.

꞊Ɔ ꞊de 'deɛ bɔ 'ba 'a 'yuo a 'dʋɩ ye 'mʋ lɛ,

‑ɛ nue, ʋ 'lɔ nɩ.

Kɛ Esai po la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ.»

34 ‑Ye nyɩgblaka a ‑gbɛ, ɔ ꞊gba Filipʋ wlɔn, ɔ nɔ: «Le 'mʋ, 'nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ: ꞊Be Esai ‑gbo, 'a dɩɔ ɔ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑hee', ꞊be nahuon ‑ye ɔ ꞊hɛn 'nyrɛ?» 35 Winbʋɩ ꞊nʋ, nɩ‑ kɔ 'kwli 'mʋ Filipʋ naa 'le, 'ɔ pue ꞊nɔ ꞊hapʋtitie ꞊nʋ, ‑ɛɛ ‑Yusu a ‑tɩ ‑wɔn lɛ na. 36 ‑Tɛ ʋʋ 'klɛɛ 'hru 'lu ‑wɔn gba, ‑ye ʋ yɛ ke 'nie. ‑Ye nyɩgblaka a ‑gbɛ, ɔ nɔ: «'Nie, nɛ‑ ‑gbo. ꞊Be ‑n ‑wɛ 'le ‑bo po 'mʋ 'nie 'lu nɩ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo?» [ 37 ‑Ye Filipʋ nɔ: «'Bɩa ꞊nɩ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, 'ke 'le ‑na ꞊wlʋ 'bii ke, ‑ye 'hru pɛ 'o gbo, 'ke ꞊bo po ‑mʋ 'nie 'lu.» ‑Ye ɔ nɔ: «'N pui ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ mɔ Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ, 'nɩ kuo ꞊wlʋ ye,»] 38 'ɔ nyra ‑so gbo, ɔ kɔ Filipʋ 'hɛɛn, 'ʋ ꞊tɩ 'le 'nie ‑wɔn, Filipʋ 'ɔ puo 'nie 'lu. 39 ‑Tɛ ʋ ‑hɔn 'le 'nie ‑wɔn 'mʋ, ‑ye 'ke Nyɩsʋa a ‑Hihiu gba 'le Filipʋ ‑tɛgbi ‑ye, nyɩgblaka a ‑gbɛ 'ɔ 'kee Filipʋ a 'yiye. Kɛɛ ‑ye ɔɔ nu 'manʋ, 'ɔɔ 'a 'hru 'lu ‑wɔn gba. 40 ‑Ye Filipʋ ‑nɩ wɛn, 'ke ɔ 'hrɩɩ 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ʋʋ Asɔtɩ daa. Kɛ ɔɔ 'klɛɛ nu, 'ɔɔ 'dɩɛ 'mʋ lɛ na, 'ɔɔ nahuin ꞊hapʋtitie ꞊nʋ pue, ‑ɛɛ ‑Yusu a ‑tɩ ‑wɔn lɛ na. Nɛ‑ ɔ 'ble kwa ‑bleble, 'ɔ nyre 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Sesalɩ.

9

‑Tɛ ‑Yusu a yraanyɔ Sɔlʋ, ɔ ‑hɛ la ‑Yusu a ‑wɔnnaanyɔ

(Nunu‑tɔplɩ 22.6-16; 26.12-18)

1 Tii ‑do ꞊nʋ a ti 'yri, Sɔlʋ ‑mɛ ‑ye, dɛ, ɔɔ la 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, nɛ‑ mɔ bɔ ‑wɔ la ‑Yusu a nahuin 'bii gbo. 2 Nɛ‑ nue, 'ɔ mu 'le Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Crɩɩ 'crɩɩnɩɛi, 'mui 'le Nyɩsʋa a kayuo a nyɩgblakɩ ‑wɔn gba, ‑ʋ nɩ 'le Damasɩdɩɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'mʋ 'mʋ ‑hɛ, nahuin ꞊nʋ, nyɩbɛpʋ kɔ nyrʋ 'hɛɛn, ‑ʋ nɩ 'o Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'hru wlɔn, ‑a 'mu klɩ, 'mu Jrusrɛdɩɔ 'mʋ ya.»

3 Bɔ bi 'klɛɛ 'hru wlɔn, ɔ kɔ 'a nahuin 'hɛɛn, bɔɔ Damasɩdɩɔ a ‑gbɛ yrɛ 'mʋɛɛ, ‑ye tii ‑do a ti 'yri, ‑nyrɛ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, 'ɛ puo 'le ꞊gbɛ, 4 Sɔlʋ 'ɔ bi ꞊hlɔn, 'ɔ 'wɔn win, 'ɩɩ lɛ po: «Sɔlʋ o, dɛ tio‑ kɔ ‑tɩ ‑nɩɩ 'mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue 'le?» 5 ‑Ye Sɔlʋ ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: «Nahuon tio‑ ‑n 'ya 'le?» ‑Ye ɔ nɔ: «'Mɔ ‑Yusu'u nɩ, 'mɔ ‑nɩɩ ꞊sʋɛ ꞊tue. 6 Kɛɛ, 'ba 'klɛɛ ye 'mʋ, ‑bo 'ya 'dɩɔ 'mʋ. Dɛ, Nyɩsʋaa ‑hʋa ‑bo nu, 'ke ʋ di 'le ‑mʋ lee ‑o.» 7 Nahuin, ‑ʋ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn 'hru na, hʋannʋ a ‑tɩ, ʋ nyra gbo ‑brii, ʋ 'nɩ po ꞊le wun. Ʋ 'wɔn win a ‑gbɛ nɩ, kɛɛ, ʋ 'nɩ 'ye ꞊le nahuon ꞊de. 8 Sɔlʋ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'ba 'mʋ ye, 'ɔ ꞊wlɛɛ 'yii, kɛɛ, ɔ 'nɩ yrii ꞊le lɛ, 'ʋ 'ble 'a dabʋ kwa, 'ʋ gbɔ 'le Damasɩdɩɔ 'mʋ, 9 'ɔ nu ‑nyrɔwɩɩ ta, 'ke bɔ 'nɩnɩ yrii lɛ, bɔ 'nɩnɩ di dɛ, bɔ 'nɩnɩ 'na ‑wɛ.

10 'Ke 'le Damasɩdɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ‑Yusu a nahuon ‑ye nɩ 'le. 'A 'dʋ mɔ Ananiasɩ. Nɔ‑ ‑Yusu 'hrɩɩ ye, ɔ nɔ: «Ananiasɩ o!» ‑Ye ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ o, 'mɔ nɩ gbo ‑o.» 11 ‑Ye Kʋkɔnyɔ nɔ: «Mu 'le 'hru ꞊nʋ wlɔn, ʋʋ 'Oye'siihru daa, ‑bo pa 'le Judɩa a kayu gbo, ‑bo ꞊gba nyɩbɛyu ꞊nʋ a ‑tɩ wlɔn, ʋʋ Sɔlʋ daa, ‑ɔ kɔ 'le Tasɩ 'mʋ. ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ɔɔ da Nyɩsʋa. 12 'Ke 'le Nyɩsʋa a dɩda 'kwli 'mʋ, ɔ 'ye nahuon ꞊de, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye 'ke 'le yain 'kwli 'mʋ. Nahuon a ‑gbɛ, ‑mɔɔ nɩ, Ananiasɩ. ‑Mɔɔ nɩ, ‑ɔ pa 'le Sɔlʋ a ‑gbɛ ‑wɔn, ꞊nɩ puo dabʋɩ 'lu gbo, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ lele lɛ yrii.» 13 ‑Ye Ananiasɩ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Kʋkɔnyɔ o, 'dai nahuin le 'mʋ nɩ, 'crɛ 'bii ꞊nʋ, Sɔlʋ a ‑gbɛ, ɔ nu ‑na nahuin 'mʋ, 'ke 'le Jrusrɛ 'mʋ. 14 'Plɩɩ, 'ledidie ‑gbo, ɔ di 'le, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, nʋ‑ ‑nyi ꞊nɔ 'klɩ, 'ke bɔ klɩ nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑mʋ da.» 15 Kɛɛ ‑ye Kʋkɔnyɔ nɔ: «꞊Nɩ pɩ 'le hʋannʋ, mu 'le kayu a ‑gbɛ gbo, ‑ɛ nue, 'n ‑ha 'le Sɔlʋ a ‑gbɛ 'mʋ du, 'ke bɔ ꞊tu 'na ‑tɩ dakʋ 'plɔplɔ ye, ʋ kɔ 'waa ye'mʋnaanyʋ 'hɛɛn, kɔ, bɔ ꞊tui ‑wɛ Yisraɛkʋɛ ye. 16 'N die ꞊nɔ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ɔ di 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ 'na ‑tɩ.»

17 ‑Yusu bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye Ananiasɩ mu nɩ, 'ke 'le kayu ‑nɩ wɛn gbo. ‑Tɛ ɔ nyre 'le, 'ɔ po Sɔlʋ dabʋ 'lu gbo, ɔ nɔ: «Sɔlʋ, 'na 'dɩayu, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu, ‑ɔ 'hrɩɩ o 'le ‑mʋ ye, 'ke 'le 'hru ꞊nʋ, ‑nɩɩ o 'le ya wlɔn, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ lee nɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ꞊mʋ lele lɛ yrii, kɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ʋ 'mʋ ‑mʋ win ke kɔɔ 'bii.» 18 Tii ‑do a ti 'yri, ‑tɔplɩ ꞊de, ‑ɩ 'we ꞊nɔ ‑hrin a 'kʋɛ ye, nɩ‑ ble 'le Sɔlʋ 'yi 'mʋ lɛ, 'ɔ ‑tʋa lɛyriilɛ gbo lele, 'ɔ 'ba ye 'mʋ, Ananiasɩ 'ɔ puo 'nie 'lu. 19 ‑Tɛ ɔ puo 'nie 'lu, ‑ye Sɔlʋ di dɛ nɩ, 'a 'klɩ 'ɩ 'ya 'le.

‑Tɛ Sɔlʋ ꞊tu la ‑Yusu a ‑tɩ, 'ke 'le Damasɩdɩɔ 'mʋ

‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye Sɔlʋ ‑hi 'le ‑nyrɔwɩ gbi, 'ke 'le ‑Yusu a ‑naagbopʋ ‑wɔn, ‑ʋ nɩ 'le Damasɩdɩɔ 'mʋ. 20 Tii ‑do a ti 'yri, 'ɔ ‑tʋa ‑Yusu a ‑tɩ a ꞊tutue gbo, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayuo gbo, ɔ nɔ: «‑Yusu mɔ Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ.» 21 Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'a win 'wɔn, ɩ saka ꞊nʋ nɩ, ʋ nɔ: «Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑Yusu da, nʋ‑ nahuon ‑gbo, ɔɔ ‑hʋa bɔ ‑wɔ o gbo. Ɔ di 'le ꞊le, ‑ɛ die nu, ɔ 'mu klɩ, kɔ, ɔ 'mu Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ kwa po.» 22 Kɛɛ, 'ɛ nɩ ti, Sɔlʋ, ɔɔ ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑gbɛ a 'klɩ 'kwli 'mʋ, Sɔlʋ a 'klɩ 'ɩɩ ke bii. ‑Juukʋɛ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Damasɩ 'mʋ, ɔ nyu ye ‑hre Nyɩsʋa a 'crɩɩnɩɛ, 'ɔ nye ꞊nʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya. ‑Ye ‑tɩ, nahuin a ‑gbɛ, bʋ di ꞊nɔ ‑wɔn ꞊tu, ʋ 'di yi.

23 ‑Nyrɔwɩ gbi bɩ ‑hi, ‑ye ‑Juukʋɛ a ‑gbɛ, ʋ ‑yrɩ nɩ, 'ke bʋ 'la Sɔlʋ. 24 Kɛɛ, ‑tɩ ꞊nʋ, ʋ ‑yra, ɔ 'wɩn nɩ, kɔ, ɔ 'wɩn ‑wɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'dɩɔ a paalɛi 'bii, ʋ nyi 'nɩ ‑pre, 'tɔ 'mʋ kɔ ‑nyrɛ 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'bɔɔ mu, ʋ 'muo 'la. 25 Nɛ‑ nue, Sɔlʋ a ‑naagbopʋ 'ʋ 'bɔ 'mʋ, 'ʋ 'ya 'le ‑mli ꞊nʋ 'lu, ‑ɩ ꞊glaa 'le 'dɩɔ, 'ʋ puo 'le ‑tʋgba wlɔn, 'plɩɩ 'ʋ ꞊tɩɔ 'le ‑mli a ‑gbɛ a 'pɩa ‑ye ꞊nʋ ke, 'ɔ mu 'le Jrusrɛ 'mʋ.

‑Tɛ Sɔlʋ nyre la 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ

26 ‑Tɛ Sɔlʋ nyre 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ‑ye ɔ nye lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ke bɔ bi 'le ‑Yusu a ‑naagbopʋ ꞊nʋ ‑hɛyri, kɛɛ, ʋ 'bii, ʋʋ pɩ 'a hʋannʋ, ‑ɛ nue, ʋ 'nɩ pui ꞊le ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ɔ mɔ ‑tɛɛ a ‑Yusu a ‑naagbopʋyuu nɩ. 27 Kɛɛ, ‑Yusu a ‑naagbopʋyu ‑ye nɩ 'o. 'A 'dʋ mɔ Banabasɩ. Nɔ‑ gbɔ, 'ɔ titio ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ ye, 'ɔ bi 'o, 'ɔ nɛ ‑wɔn lɛ, ‑tɛ Sɔlʋ nu o Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'yiye, 'ke 'le Damasɩdɩɔ a 'hru wlɔn, kɔ, ‑tɛ ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ nu o 'le 'a 'le‑wɔn'prɛɛlɛ, kɔ, 'ɔ le ‑wɛ ꞊nʋ, ‑tɛ Sɔlʋ nu, 'ɔ 'de hʋannʋ pɩ, 'ɔ ꞊tu ‑Yusu a ‑tɩ, 'ke 'le Damasɩ 'mʋ. 28 Kʋɛ 'o ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'yie 'mʋ gbo, ‑Yusu a nahuin, ʋ 'ble Sɔlʋ kwa ‑tɛɛ, 'ɔɔ Jrusrɛdɩɔ wlɔn lɛ na, ɔ 'nɩ pɩ ꞊le hʋannʋ, 'ɔɔ ‑Yusu a ‑tɩ ꞊tu. 29 Ɔ 'prɛɛ ‑wɛ 'le ‑Juukʋɛ ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋʋ Glɛkɩkʋɛwin po, 'ɔ ꞊tu 'o 'klɩ, 'ke bʋ kuo 'a pupowin ꞊wlʋ ye. Kɛɛ, ‑Juukʋɛ a ‑gbɛ, ʋʋ lɛ ꞊mɔ 'hru, 'ke bʋ 'lɔ. 30 ‑Tɛ ‑Yusu a nahuin 'wɩn, ‑ye ʋ gba Sɔlʋ nɩ, 'ke 'le Sesalɩdɩɔ 'mʋ, 'ʋ nue, 'ɔ mu 'le Tasɩdɩɔ 'mʋ.

31 Ti a ‑gbɛ 'yri, ʋ 'nɩ ꞊tue ꞊le 'cʋɛ a nahuin ꞊sʋɛ, 'ke 'le Sudeblʋgba kɔ Galileblʋgba kɔ Samaliblʋgba 'mʋ. 'Cʋɛ a nahuin a ‑gbɛ, ʋ kɔ 'klɩ, kɔ, 'ʋ kɔ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'o꞊tuulɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ʋ ‑hɩʋ 'mʋ, ‑Yusu a nahuin 'ʋʋ klɛ bii.

‑Tɛ Piɛlɩ nu la 'ŋmilɛka‑tɔplɩ, 'ke 'le Lidadɩɔ kɔ Sopedɩɔ 'hɛɛn 'mʋ

32 ‑Yusu a ‑wɔnnaanyɔ, ‑ɔ mɔ Piɛlɩ, ɔɔ 'blʋgba ꞊nʋ ke 'nɩ na, 'ɔɔ ‑Yusu a nahuin yrɛ ‑mrɛ. ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, 'ke ɔ mu 'le ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ nɩ 'le Lidadɩɔ 'mʋ. 33 'Ke ɔ yɛ 'le nahuon ꞊de gbo. 'A 'dʋ mɔ Ene. Nɔ‑ ‑yɩyrɛ lɛ, 'a 'yrʋ a ‑yehɛn‑yehɛn a nʋnʋ nɩ gbo. Ɔɔ gbo 'nɩ pɛɛ ‑do. 34 Kɛ Piɛlɩɩ ꞊nɔ ye po, ɔ nɔ: «Ene, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑wɔ ‑na 'kʋɛ nɩ. 'Ba ye 'mʋ, ‑bo ‑hlɛntie ‑na kegbopɛdɛ,» Ene a ‑gbɛ 'ɔ 'ba ye 'mʋ. ‑Ye 'a 'kʋɛ ‑wɛ nɩ. 35 Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Lidadɩɔ 'mʋ, kɔ 'waa dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ nɩ 'le 'blʋgba꞊tɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ʋʋ Sano daa, ‑tɛ ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, Ene a 'kʋɛ ‑wɛ nɩ, ‑ye ʋ kuo ‑Yusu ye ꞊wlʋ.

36 Ɛ kɔ ‑wɛ nyrʋgba ꞊de, 'ɔ nɩ 'le ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ nɩ 'le Sopedɩɔ 'mʋ. 'A 'dʋ mɔ Tabita. 'Dʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ mɔ Dɔlʋkasɩ, 'ke 'le Glɛkɩkʋɛwin 'kwli 'mʋ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'Due. 'Ɛ nɩ ti, ɔɔ o nahuin 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ, 'ɔɔ o ꞊sʋɛnyʋ 'mʋ ‑hɛ. 37 Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, 'kʋɛ klɩ ꞊nɔ, 'ɔ 'kʋ. ‑Tɛ ʋ ‑plo 'klɛɛ, ‑ye 'ke ʋ puo 'le yrayrɩkayu a ‑gblo ‑ye 'mʋ gbo. 38 ‑Yusu a ‑naagbopʋ, ‑ʋ nɩ 'le Sopedɩɔ 'mʋ, ʋ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ke Piɛlɩ nɩ 'le Lidadɩɔ 'mʋ, ‑ɔ 'mʋɛɛ Sopedɩɔ ye. ‑Tɛ ʋ 'wɩn 'klɛɛ, ‑ye ʋ lee 'le ꞊nɔ ‑wɔn nahuiin 'hɔn, 'ke bʋ 'batɩ Piɛlɩ lɛ, bɔ di 'le 'tata.

39 ‑Tɛ ʋ nyre 'le, Piɛlɩ 'ɔ 'ba ye 'mʋ, 'ɔ kʋɛ ꞊nʋ ‑wɔn, 'ʋ mu 'le Sopedɩɔ 'mʋ. ‑Tɛ ɔ nyre 'le Sopedɩɔ 'mʋ, 'ʋ gbɔ 'le yrayrɩkayu ‑nɩ wɛn a ‑gblo ꞊nʋ 'mʋ, ‑tɛ nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ pɛ 'le gbo, kotianyrʋ 'ʋ ꞊glaa 'le ꞊nɔ, 'ʋʋ we, 'ʋ titie ꞊nɔ 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ ꞊nʋ ye, Dɔlʋkasɩ, ɔɔ o ꞊nʋ lɛ 'gblaa, ‑tɛ ɔ nɩ o 'klɔ. 40 ‑Ye Piɛlɩ 'hrɔɔ nahuin 'bii nɩ, 'ɔ bla kwlɩ gbo, 'ɔɔ Nyɩsʋa da, 'plɩɩ 'ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔ ‑mɛ 'le 'kʋkʋku ye gbo, ɔ nɔ: «Tabita, 'ba ye 'mʋ!» Tabita 'ɔ ꞊wlɛɛ 'yii. ‑Tɛ ɔ 'ye Piɛlɩ, ‑ye ɔ nɩ gbo, 41 Piɛlɩ 'ɔ puo dabʋ kwa, 'ɔ 'bɔ ye 'mʋ, 'ɔ da kotianyrʋ kɔ ‑Yusu a nahuin 'bii, 'ɔ titie ꞊nʋ Dɔlʋkasɩ ye, ‑ɔɔ lele ‑hʋnhlʋn po.

42 Dɛ a ‑gbɛ, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Sopedɩɔ 'mʋ, ʋ 'wɩn nɩ, 'waa 'dai dɛ 'ʋ kuo Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊wlʋ ye. 43 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye Piɛlɩ ‑wlɛn 'le Sopedɩɔ 'mʋ nɩ. 'Ke ɔ nɩ 'le nahuon ꞊de a ‑tɛ. Nahuon a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Simɔ, 'ɔɔ dahʋakʋɛ ‑kʋan 'yri nuu.

10

‑Tɛ Kɔnɛɩ da la Piɛlɩ

1 Ɛ kɔ la nyɩbɛyu ꞊de, 'ɔ nɩ la 'le Sesalɩdɩɔ 'mʋ. 'A 'dʋ mɔ Kɔnɛɩ. Ɔ mɔ Romakʋɛ a 'sɔyuo a nyɩgblaka ‑yee nɩ, 'ɔɔ la 'sɔyuo a ‑wlɩɩ ꞊hun naa. 'Sɔyuo a ꞊tɩɔ ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'kwli 'mʋ ɔ nɩ 'le, ʋ nyo daa Yitaliblʋgba a 'sɔyuo. 2 Nyɩbɛyu a ‑gbɛ, 'a 'yrinaabʋɩ 'sii 'o ye, ɔ kɔ 'a kayugbokʋɛ 'bii 'hɛɛn 'ʋʋ 'o Nyɩsʋa 'o ꞊tuu. Ɔɔ ꞊sʋɛnyʋ ꞊nʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ 'dɔ, ‑ʋ nɩ 'le ‑Juukʋɛ ‑hɛyri, 'ɔ 'cipi 'o Nyɩsʋa a dɩda. 3 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ 'klɛɛ, 'yrʋ‑hiilɛ a ti 'yri, ‑ye ɔ 'yee 'mʋ 'kwla, 'ɔ yree lɛ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ'ɔ nɩ, ‑ɔ pa 'le ꞊nɔ ‑wɔn. Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑gbɛ, ɔ nɔ: «Kɔnɛɩ!» 4 ‑Ye hʋannʋ bi 'le Kɔnɛɩ 'kwli 'mʋ, 'ɔ nyo 'ye gbee, ɔ nɔ: «꞊Be ɩ kla nɩ 'le, Kʋkɔnyɔ?» ‑Ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑gbɛ, ɔ nɔ: «‑Tɛ ‑nɩɩ nu, ꞊nɩɩ ꞊sʋɛnyʋ 'mʋ ‑hɛ, kɔ, ‑tɛ ‑nɩɩ Nyɩsʋa a dɩda nu, Nyɩsʋa wɩɩn ke, 'ɔ po ‑na ‑tɩ ꞊wlʋ ‑wɔn. 5 ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, lee 'le nahuin 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Sope, ʋ 'mʋ Simɔ da, ‑ɔ kɔ kegbohraadʋ mɔ Piɛlɩ. 6 Piɛlɩ a ‑gbɛ, 'ke ɔ nɩ 'le nahuon ꞊de a ‑tɛ. Nahuon a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ ‑wɛ Simɔ, 'ɔɔ dahʋakʋɛ ‑kʋan 'yri nuu. 'Ke 'a kayu nɩ 'le 'yru nʋa 'mʋ.» 7 ‑Tɛ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ po 'klɛɛ 'a nɩ titie, ‑ye ɔ mu nɩ, Kɔnɛɩ 'ɔ da 'a ‑kʋannunyʋʋ 'hɔn, kɔ 'sɔyuo, ɔɔ naa, a nahuon ‑ye. 'Sɔyuotayu a ‑gbɛ, 'a 'yrinaabʋɩ 'sii ‑wɛ 'o ye; 8 Kɔnɛɩ 'ɔ bi 'o, 'ɔ na ꞊nʋ dɛ 'bii ꞊nʋ ‑wɔn yrɛ, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, 'plɩɩ 'ɔ lee 'le ꞊nʋ Sope 'mʋ.

9 ‑Nyrɔwɔɔ ‑do bɔ ‑hi 'klɛɛ, ‑ye ʋ 'mʋɛɛ Sopedɩɔ yrɛ. Bʋʋ 'klɛɛ Sope ye 'mʋɛɛ, ‑ye 'ke 'le Sope a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke Piɛlɩ nɩ 'le kayu gbo. Kayu a ‑gbɛ, ‑ʋ kɔ gbo ɔ nɩ 'le, ʋ mɔ yrayrɩkayuu nɩ. 'A 'lu 'wlɛ ꞊ke 'o gbo, 'ʋ nyu ꞊ke 'le klɛ 'ya. Muu 'o 'yrʋ a gbonyrati 'yri, ‑ye 'ke Piɛlɩ 'ya 'le kayu a ‑gbɛ ke, ɔ 'mʋ Nyɩsʋa da. 10 Bɔ nɩ 'klɛɛ 'le Nyɩsʋa a dɩda 'kwli 'mʋ, ‑ye kanʋ nyo nu. Bʋʋ 'klɛɛ 'a dɛ pi, ‑ye ɔɔ 'mʋ 'yee 'kwla. 11 Dɛ ꞊nʋ, ɔɔ 'ye, nɛ‑ mɔ: yakɔ bɔ ‑ki wlɔn, dɛ 'ɛɛ 'le 'mʋ ‑hɔn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ danʋ gblaka ye, 'ʋ 'ba 'a 'nyɛɛii ‑hɛn gbo, 'ɛ ꞊tɩɩ 'o ꞊nɔ ye. 12 'Ke 'le danʋ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, dɛhʋɛi a gblegblei nɩ 'le, ɩ kɔ lɛ‑jri‑tɔplɩ kɔ nʋblɩ 'hɛɛn. (Dɛhʋɛidʋ a ‑gbɛ, dakʋ a nahuin, ʋ nyi 'nɩ di, ‑Juukʋɛ ‑mɛ ‑ye, ɩ ꞊ŋa nɩ, 'ke bʋ di.) 13 ‑Ye ɔ 'wɔn wintɛ, 'ɛɛ lɛ po: «Piɛlɩ, 'ba ye 'mʋ, 'la dɛhʋɛi ꞊nʋ, ꞊mui di.» 14 Kɛɛ ‑ye Piɛlɩ nɔ: «'Ʋʋn, Kʋkɔnyɔ. Dɛhʋɛi ꞊nʋ, ɩ 'de 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Ɩ ꞊ŋa nɩ, 'ke ‑a mʋ ‑Juukʋɛ ‑ba di. 'N 'di ‑hlɩn a die.» 15 ‑Ye ɔ 'wɔn lele win a ‑gbɛ nɩ, ɩ nɔ: «Dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa plɛ, ‑ɛ 'sii 'o ye, 'ke ‑tʋnahuon bɔ di, ꞊nɩ ꞊tui 'le, ‑ɛ mɔ, ɩ ꞊ŋa nɩ, 'ke bɔ die.» 16 Dɛ a ‑gbɛ, ɛ nu 'lu‑wɔnmuewɩɩ ta, 'plɩɩ danʋ a ‑gbɛ, 'ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋ mu 'le yakɔ 'mʋ.

‑Tɛ Piɛlɩ mu la 'le pʋpʋnahuon ꞊de a kayu gbo, ‑ɔ 'de ‑Juukʋɛyu

17 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye Piɛlɩ, ɔɔ 'a dɩɔnʋ wlɔn 'nɩ ꞊gba: «Dɛ ‑gbo, 'n 'ye, dɛ tio‑ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ 'le?» Ɔ nɩ 'le 'lu a lɛ‑hielɛ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, nahuin ꞊nʋ, Kɔnɛɩ lee, 'ʋ 'ya 'dɩɔ 'mʋ, 'ʋʋ wlɔn lɛ ꞊gba, ʋ nɔ: «‑Tɛgbi tio‑ Simɔ a kayu nɩ ye 'le?» Nɛ‑ ʋ nu ‑nunu, 'ʋ nyre 'le kayu a ‑gbɛ a paalɛ 'mʋ, 18 'ʋ 'yaa 'le win, 'ʋʋ wlɔn ꞊gba: «꞊Be kɛ Simɔ Piɛlɩ nɩ nɔ kayu ‑gbo gbo?» 19 Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, ‑ye Piɛlɩ 'kɩɛ ‑hie 'lu lɛ, dɛ ꞊nʋ, ɔ 'ye, dɛ tio‑ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ye Nyɩsʋa a ‑Hihiuu ꞊nɔ 'nɩ le: «'Ye kɛ, nahuiin ta, ‑mɔ ʋʋ lɛ ꞊mɔ. 20 'A ‑tɩ, 'ba ye 'mʋ, ‑bo ꞊tɩ nɔ kayu 'klɔ, ꞊nɩ mumu 'le ke 'mʋ lɛ, ʋ kɔ ‑mʋ 'hɛɛn ba mu, ‑ɛ nue, 'mɔ luu nɔ.» 21 ‑Ye Piɛlɩ ꞊tɩ 'le kayu 'klɔ nɩ, 'ɔ mu 'o nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nyo lɛ ꞊mɔ 'hʋɩn 'mʋ, ɔ nɔ: «Nahuon ‑gbo, aa lɛ ꞊mɔ, 'mɔɔ nɩ. ꞊Be ɩ kla nɩ 'le?» 22 Ʋ nɔ: «'Sɔyuo a nyɩgblaka ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Kɔnɛɩ, nɔ‑ lee nɔ ‑a mʋ, kɛ nɔ ‑mʋ ‑wɔn. Kɔnɛɩ a ‑gbɛ, 'a nunuklɔ 'sii 'o ye, 'ɔɔ 'o Nyɩsʋa 'o ꞊tuu. ‑Juukʋɛ 'bii nʋɔ 'mʋ nɩ. Nɔ‑ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ le, 'ke ‑bo di 'le 'a 'dɩɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ‑tɩ ꞊nʋ, ‑n kɔ ‑bo ꞊tu ꞊nɔ ye, ɔ 'mui nʋa ye gbo po.» 23 'Plɩɩ ʋ 'mʋ mu ‑yrɛ, ‑ye Piɛlɩ pʋʋ gbo kayu, 'ɔ po 'waa ꞊tɔ.

‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑ye Piɛlɩ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋ bi wlɔn 'hru, 'ʋ mu. ‑Tɛ ɔ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn ʋʋ mu, ‑ye ‑Yusu a nahuin ‑ye, ‑ʋ nɩ 'le Sope 'mʋ, nʋ‑ gbʋ 'hru wlɔn. 24 ‑Nyrɔwɔ a 'hɔn a nɔnɔ 'mʋ, ‑ye ʋ nyre 'le Sesalɩ 'mʋ nɩ, Kɔnɛɩ a ‑gbɛ, 'ɔ nyu ‑pre, ɔ kɔ 'a ꞊tugba a nahuin, kɔ 'a nɩnatumupʋ 'hɛɛn, ɔ da ‑wɛ. 25 'Plɩɩ Piɛlɩ 'mʋ 'klɛɛ kayu gbo mu pa, ‑ye Kɔnɛɩ 'ba 'mʋ ye, 'ɔ muo ye 'mʋ 'bɛ wɔn, 'ɔ blɔ kwlɩ ye gbo, 'ke 'le 'a 'o꞊tuulɛ 'kwli 'mʋ. 26 Kɛɛ ‑ye Piɛlɩ nɔ: «'Ba ye 'mʋ, ꞊nɩ bla 'le 'mʋ kwlɩ ye gbo. 'Mɔ ‑tʋnahuoon nɩ. 'N 'de Nyɩsʋa,» 27 Kɔnɛɩ a ‑gbɛ 'ɔ 'ba ye 'mʋ, ɔ kɔ Piɛlɩ 'hɛɛn, 'ʋ ‑tʋa toto a pupue gbo. Ʋʋ wɛn toto a pue, 'ʋ pa kayu gbo, Piɛlɩ 'ɔ yɛ nahuin 'plɔplɔ ꞊nʋ ke, ‑ʋ ‑wɛ ti ke, 28 ɔ nɔ: «Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑Juukʋɛyu, ɩ ꞊ŋa nɩ, 'ke 'o 'mʋ ‑wɔn, 'ke ꞊bo 'yɩya 'o nahuon ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ gbo, ‑ɔ 'de ‑Juukʋɛyu. Mɔ, ɩ ꞊ŋa ‑wɛ nɩ, 'ke ꞊bo mu 'le 'a ‑tɛ. Kɛɛ, Nyɩsʋa tʋɛ 'mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'nɩ ‑hie 'le 'lu ‑wɔn lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ kɔ nahuin, ‑ʋ 'de 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'ke ꞊bo hrun ‑wɔn lɛ. 29 Nɛ‑ nue, ‑tɛ a da 'mʋ, 'nɩ 'de 'o wuntɔ 'o ꞊tuu, 'nɩ di 'le. 'A ‑tɩ, 'nɩɩ 'a mʋ wlɔn 'nɩ ꞊gba, ꞊be ɩ kla nɩ, ‑ɛ kɔ 'mɔ a da yo?» 30 ‑Ye Kɔnɛɩ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Ɛ mɔ 'klɛɛ ‑nyrɔwɩɩ ta, muu o 'o tii ‑do ‑gbo a ti 'yri, ‑ɛ mɔ 'yrʋ‑hiilɛ a ti 'yri, 'ke 'nɩɩ o Nyɩsʋa da, kɛ nɔ kayu gbo. Tii ‑do a ti 'yri, nahuon 'hrɩɩ o 'o 'mʋ ye, 'ɔ pue wlawlɩ 'hʋɩn 'mʋ lɛ, ‑ɩɩ wlɩn. Nyɩsʋa a lɛleenyɔ'ɔ nɩ, ɔ nɔ: 31 Kɔnɛɩ, Nyɩsʋa 'wɔn ‑na dɩdawin nɩ, kɔ, ‑tɛ ‑nɩɩ nu, ꞊nɩɩ ꞊sʋɛnyʋ 'mʋ ‑hɛ, Nyɩsʋa wɛɛn ke. 32 ‑Ye 'klɛɛ, lee 'le nahuin 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Sope, 'ke bʋ da Simɔ, ‑ɔ kɔ kegbohraadʋ mɔ Piɛlɩ. Piɛlɩ a ‑gbɛ, 'ke ɔ nɩ 'le nahuon ꞊de a ‑tɛ. 'A 'dʋ mɔ ‑wɛ Simɔ, 'ɔɔ dahʋakʋɛ ‑kʋan 'yri nuu. 'Ke 'a kayu nɩ 'le 'yru nʋa 'mʋ. 33 Nɛ‑ nue, tii ‑do a ti 'yri, 'nɩ lee o 'le ‑mʋ nahuin ‑wɔn, 'ke bʋ di o ‑mʋ da. 'A ‑tɩ, ɛ nu ‑tɛɛ, ‑tɛ ‑n nu, ꞊nɩ di 'le. ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ‑a 'bii, ‑a ‑wɛ ke ti, kɛ mɔ Nyɩsʋa ye, ‑ɛ die nu, ‑tɩ 'bii ‑gbo, Kʋkɔnyɔ ꞊tu ‑mʋ wlɔn, ꞊mui ‑a mʋ tɔɔ, ‑a 'mui 'wɔn.»

Piɛlɩ a nɩ ye‑hɛwɔ, bɔ ꞊tu la ‑Yusu a ‑tɩ, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ

34 Kɛ Piɛlɩɩ 'klɛɛ nahuin ye po, ɔ nɔ: «‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'n nyi 'mʋ lɛ 'nɩ yrii, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'nɩ 'jra ꞊le nahuin 'yi 'mʋ lɛ: 35 'Ɛ nɩ dakʋ a nahuon, 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ 'o Nyɩsʋa 'o ꞊tuu, kɔ, 'bɔɔ dɛ ꞊nʋ nu, ‑ɛ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, nɔ‑ Nyɩsʋa di ke wɛɛn. 36 Nyɩsʋa ya 'a dakʋ Yisraɛkʋɛ ye ꞊hapʋtitie, ‑ɛ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, 'ke ɔ naa 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ nahuin 'bii a Kʋkɔnyɔ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa kɔ nahuin 'hɛɛn, ʋ 'mʋ kegbowɛɛnlɛ kɔ. 37 A yi ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ nɩ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn, 'ke 'le Galileblʋgba 'mʋ, kɔ 'ke 'le Sudeblʋgba 'mʋ, kʋɛ la 'le ti ꞊nʋ 'yie 'mʋ gbo, ‑tɛ Saan, ɔɔ la Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tu, kɔ, ɔɔ la nahuin 'nie 'lu lɛ po. 38 A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nasalɛtɩ 'mʋ a ‑Yusu, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nɔ 'a 'klɩ kɔ 'a ‑Hihiu 'hɛɛn nɩ. A yie ‑wɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusuu klɛ na 'dɩɛ, 'ɔɔ nahuin ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, ʋ 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka a 'klɩ gbo, 'ɔɔ 'waa 'kʋɛi ‑wɔ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa, nɔ‑ nɩ 'o ꞊nɔ ‑wɔn. 39 ‑A mʋ ‑gbo, ‑ʋ mɔ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ, ‑a 'ye ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ nɩ, ɔ nuu 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, kɔ ‑Juukʋɛ a 'bri 'bii. 'Ke 'le Jrusrɛ 'mʋ, 'ke ʋ kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'kʋ. 40 Kɛɛ, ‑tɛ ɔ 'kʋ, ‑nyrɔwɔ a ta a nɔnɔ 'mʋ, Nyɩsʋa ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri nɩ, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ, 'ɔ nue, ‑Yusu 'ɔ 'hrɩɩ ‑a mʋ ye. 41 Ɛ 'de Yisraɛkʋɛ 'bii, ɔ 'diu ye 'hrɩɩ, kɛɛ, ‑a ‑do ‑gbo, Nyɩsʋa ‑ha la 'le du 'mʋ, kʋɛ la 'le gbo, 'ke ‑ba 'ya nahuin ꞊nʋ 'mʋ, ‑ʋ di ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ 'ye, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn, ‑a ‑do a ‑gbɛ, ‑a mʋʋ nɩ, ɔ 'hrɩɩ ye. ‑Tɛ Nyɩsʋa ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, ɔ ‑hɩɔ 'klɔ, ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a mʋ dii 'o ‑tɛgbii ‑do dɛ. 42 Ɔ le ‑a mʋ nɩ, 'ke ‑ba pue nahuin ꞊hapʋtitie ꞊nʋ, ‑ɛɛ 'a ‑tɩ ‑wɔn lɛ na, kɔ, ɔ le ‑wɛ ‑a mʋ nɩ, 'ke ‑ba ꞊tui nahuin ye, ‑ɛ mɔ, nɔ‑ Nyɩsʋa wa 'dʋ, 'ke bɔ di 'klɔnɩnyʋ kɔ 'kʋkʋnyʋ ‑bati lɛ poo. 43 Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ 'bii, ʋ ꞊tu la ‑Yusu a ‑tɩ nɩ. Ʋ nyi la 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kuo ‑Yusu a ‑gbɛ ꞊wlʋ ye, ‑ye 'ke Nyɩsʋa di 'le ‑Yusu 'mʋ naa, ɔ 'mʋ nahuon a ‑gbɛ a dɛ 'kuku 'wʋwla.»

Nyɩsʋaa ‑wɛ 'a ‑Hihiu nahuin ꞊nʋ 'nɩ ‑nyi, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ

44 Piɛlɩ nɩ 'le 'pʋprɛ kwa 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ʋ bi 'o nahuin ꞊nʋ ke 'mʋ, ‑ʋ puo nʋa ye gbo. 45 ‑Yusu a nahuin, ‑ʋ kɔ Piɛlɩ 'hɛɛn‑ di 'le, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, ɩ saka ꞊nʋ nɩ, 'ke Nyɩsʋa bɔ di 'a ‑Hihiu nahuin ꞊nʋ ‑nyi, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 46 ‑ɛ nue, ʋ nyi 'nɩ 'wɔn, ‑tɛ ʋʋ win ꞊nʋ po, ʋ 'de yi, 'ʋʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ 'yi 'bʋaa. 47 Kɛ Piɛlɩɩ 'klɛɛ lele po, ɔ nɔ: «Nahuin ‑gbo, Nyɩsʋa ‑ha 'le 'a ‑Hihiu nɩ, 'ɔ ‑nyu ꞊nʋ, ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔ nu ‑wɛ ‑a mʋ 'a ‑Hihiu a ‑nyinyie. 'A ‑tɩ, ɛ 'de ye blɛ, 'ke nahuon ꞊de bɔ plɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ nɩ pu 'le 'nie 'lu.» 48 ‑Ye ɔ nɔ lele: «‑Ba pu 'nie 'lu, 'ke 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'dʋ 'kwli 'mʋ!» 'ʋ pu 'nie 'lu. ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ʋ nɔ: «Piɛlɩ, ‑a nye 'nɩ ‑hʋa, ‑bo ‑hi mɔ ‑a mʋ 'hʋɩn 'mʋ ‑nyrɔwɩ gbi ‑ye, 'plɩɩ ꞊mʋ mu.»

11

Piɛlɩ nɩ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ lɛ ‑wɔn, 'ke 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑wɛ 'a ‑Hihiu nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ

1 ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ, kɔ ‑Yusu a nahuin ‑ye 'hɛɛn, ‑ʋ nɩ 'le Sudeblʋgba 'mʋ, ʋ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, nahuin, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ʋ 'ble ‑wɛ Nyɩsʋa a wintɛ kwa. 2 ‑Tɛ Piɛlɩ ꞊hɩan ‑wɔn, ɔ di Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, 'ke 'le Sudeblʋgba 'mʋ, ‑ye ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, ʋ ‑tʋa 'a crɛkɛlɛ gbo, 3 ʋ nɔ: «Nahuin, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ‑ʋ 'de yrɛ 'bɛ, nʋ‑ kɔ ‑tɛ ‑n pa 'le, ʋ kɔ ‑mʋ 'hɛɛn 'a di dɛ. Dɛ‑ 'le?» 4 Bʋ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ‑tɔplɩ 'bii, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn, Piɛlɩ nɩ ꞊nʋ yrɛ ‑wɔn, 5 ɔ nɔ: «'Ke 'n nɩ o 'le Sopedɩɔ 'mʋ, 'nɩɩ o Nyɩsʋa da. 'N nɩ 'le Nyɩsʋa a dɩda 'kwli 'mʋ, 'nɩ 'yee 'kwla 'mʋ, dɛ 'ɛ ꞊tɩɩ 'o 'mʋ ye, ɛ 'we ꞊nɔ danʋ gblaka ye, 'ʋ 'ba 'a 'nyɛɛii ‑hɛn gbo. Nɛ‑ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, 'ɛ di o 'mʋ ye, 6 'nɩ tɛ 'le 'kwli 'mʋ lɛ ‑tɛɛ, 'nɩ 'yee 'le dɛhʋɛi a gblegblei, 'kwlagbodɛhʋɛi, kɔ lɛ‑jri‑tɔplɩ, kɔ nʋblɩ 'hɛɛn, 7 'nɩ 'wɔn wintɛ. Kɛ ɛɛ 'mʋ ye po: Piɛlɩ, 'ba ye 'mʋ, 'la dɛhʋɛi ꞊nʋ, ꞊mui di! 8 Kɛɛ ‑ye 'n nɔ: 'Ʋʋn, Kʋkɔnyɔ o. Dɛhʋɛi ꞊nʋ, ɩ ꞊ŋa nɩ, 'ke ‑a mʋ ‑Juukʋɛ ‑ba di. 'A dɛ 'de ‑hlɩn 'o 'na mɛ ke a bie. 9 ‑Ye 'n 'wɔn lele win a ‑gbɛ nɩ, 'ɩ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, ɩ nɔ: Dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa plɛ, ‑ɛ 'sii 'o ye, 'ke ‑tʋnahuon bɔ di, ꞊nɩ ꞊tui 'le, ‑ɛ mɔ, ɩ ꞊ŋa nɩ, 'ke bɔ die. 10 Dɛ a ‑gbɛ, ɛ nu 'lu‑wɔnmuewɩɩ ta, 'plɩɩ ‑tɔplɩ 'bii, 'ɩ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɩ mu 'le yakɔ 'mʋ. 11 Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, ‑ye kayu ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ gbo 'n nɩ 'le, nahuiin ta nyre 'le. Nahuin a ‑gbɛ, 'ke ʋ ‑hɔn 'le Sesalɩdɩɔ 'mʋ, 'ʋ luu nɔ 'mʋ ‑wɔn. 12 ‑Ye Nyɩsʋa a ‑Hihiu le 'mʋ nɩ, ʋ nɔ: ꞊Nɩ mumu 'le ke 'mʋ lɛ, ʋ kɔ ‑mʋ 'hɛɛn ba mu. ‑Ye ‑Yusu a nahuiin ‑huonnɔ ‑gbo, ‑ʋ nɩ nɔ ‑a mʋ ‑hɛyri, nʋ‑ gba o 'mʋ 'hru wlɔn, 'ke 'le Sesalɩdɩɔ 'mʋ. ‑Tɛ ‑a nyre o 'le, ‑ye 'ke ‑a pa o 'le nyɩbɛyu ꞊nʋ a ‑tɛ, ʋʋ Kɔnɛɩ daa, 13 Kɔnɛɩ a ‑gbɛ, 'ɔ le ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, ɔ 'ye o Nyɩsʋa a lɛleenyɔ, 'ke 'le 'a kayu gbo. Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑gbɛ, 'ke ɔ nyra o 'o ꞊nɔ ye gbo, ɔ nɔ: Lee 'le nahuin 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Sope, bʋ mu Simɔ da, ‑ɔ kɔ kegbohraadʋ mɔ Piɛlɩ. 14 ‑Tɩ ꞊nʋ, ɔ di ‑mʋ ye ꞊tu, nɩ‑ die nu, Nyɩsʋa 'mʋ ‑mʋ waa, ‑n kɔ ‑na kayugbokʋɛ 'hɛɛn. 15 ‑Ye 'n ‑tʋa o 'pʋprɛ gbo, 'ke 'o Kɔnɛɩ kɔ 'a kayugbokʋɛ 'hɛɛn ye, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ʋ bi 'o ꞊nʋ ke 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nʋ ye, ‑tɛ ʋ nu la, 'ʋ bi la 'o ‑a mʋ ke 'mʋ, ye‑hɛ‑nyrɛ 'mʋ. 16 ‑Ye ‑tɩ ꞊nʋ, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊tu la, ɩ bi o 'le 'mʋ 'mʋ 'kwli. Kɛ ɔ po la: Saan, 'niee nɩ, ɔ po 'a mʋ 'lu lɛ, kɛɛ, Nyɩsʋa ‑mɛ ‑ye, 'a ‑Hihiu, nʋ‑ ɔ di 'a mʋ ‑nyi. 17 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Kɔnɛɩ kɔ 'a kayugbokʋɛ 'hɛɛn a ‑gbɛ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ‑tɛ ʋ kuo o Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, ‑ye Nyɩsʋa ‑nyi o ꞊nʋ 'a ‑Hihiuu ‑do ꞊nʋ, ɔ ‑nyi la ‑a mʋ, ‑tɛ ‑a kuo la ꞊wlʋ ye. ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, 'n 'die o 'le ‑wɛ, ꞊bo nyra o Nyɩsʋa ye gbo, 'ke ɔ 'nɩ ꞊han ꞊nʋ 'a ‑Hihiu ‑nyi.»

18 'Plɩɩ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ 'mʋ Piɛlɩ a wintɛ a ‑gbɛ mu 'wɔn, ‑ye ʋ 'kee 'a ‑tɩ a yɛɛlɛ nɩ, 'ʋ ‑tʋa Nyɩsʋa a baalɛ gbo, ʋ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑wɛ ꞊nʋ 'klɩ, 'ke bʋ hie 'o 'waa dɛ 'kuku gbo, bʋ ‑nyi 'waa dɩɔnʋ 'bii Nyɩsʋa, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ 'mu 'klɔ yrayrʋ ‑nyi.»

'Cʋɛ ꞊nʋ, ‑ɛ nɩ 'le Atiɔsɩdɩɔ 'mʋ

19 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ 'laa 'o Etiɛnɩ, 'ke ʋ ‑tʋa o ‑Yusu a nahuin a ꞊sʋɛ a ꞊tuelɛ gbo. Nɛ‑ nue, ‑Yusu a nahuin 'ʋ 'sɛɛ 'blʋgbɩ ke gbo. 'Ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ꞊ʋ ‑ye mu ‑mumu, 'ʋ nyre 'le Fenisiblʋgba 'mʋ, kɔ Sipreblʋgba 'mʋ, kɔ Atiɔsɩdɩɔ 'mʋ. Kɛɛ ‑ye ‑Juukʋɛɛ ‑do, nʋ‑ ʋʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ye ꞊tu. 20 Kɛɛ, ɛ kɔ ‑wɛ ‑Yusu a nahuin ‑ye, 'ʋ kɔ 'le Sipreblʋgba 'mʋ, kɔ Silɛnɩdɩɔ 'mʋ, Nʋ‑ mu 'le Atiɔsɩdɩɔ 'mʋ, 'ʋ mu ‑wɛ 'le nahuin ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'ʋ nyu ꞊hapʋtitie ꞊nʋ pue, ‑ɛɛ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑tɩ ‑wɔn lɛ na, 21 Kʋkɔnyɔ 'ɔ nyu 'mʋ ‑hɛ 'dɔ, 'ɔ tɔɔ ꞊nʋ 'a 'klɩ a kenɩnɩɛ, 'ɔ nue, nahuin 'plɔplɔ 'ʋ kuo ꞊wlʋ ye, kɔ, 'ʋ ‑nyi ꞊nɔ 'waa 'klɔ 'bii.

22 ‑Tɩ a ‑gbɛ, Jrusrɛ 'mʋ a 'cʋɛ a nahuin 'wɩn nɩ. Nɛ‑ nue, 'ʋ ‑ha 'le Banabasɩ ‑nɩ wɛn, 'ʋ loo 'le Atiɔsɩ 'mʋ. 23 ‑Tɛ ɔ nyre 'le, ‑ye ɔ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nu ‑Yusu a nahuin 'mʋ ꞊hapʋdɛ 'dɔ, ‑ye ɔ nu 'manʋ, kɔ, 'ɔ ‑nyi ʋ 'bii 'klɩ, 'ke bʋ 'cipi 'o Kʋkɔnyɔ a ꞊wlʋ a yekuolɛ, 'ke 'le 'waa ꞊wlɩ 'bii ke. 24 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Banabasɩ a ‑gbɛ, ɔ mɔ ꞊hapʋnahuoon nɩ, kɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ʋ kʋɔ win ke 'bii, kɔ, 'ɔ kuo Kʋkɔnyɔ ꞊wlʋ ye 'dɔ. ‑Ye nahuin 'plɔplɔ, ʋ ‑nyi 'waa ꞊wlɩ Kʋkɔnyɔ.

25 Ti a ‑gbɛ 'yri, ‑ye Banabasɩ mu 'le Tasɩdɩɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ Sɔlʋ bla. 26 ‑Tɛ ɔ yɔ 'le gbo, ‑ye ɔ gbɔ 'le Atiɔsɩdɩɔ 'mʋ. 'Ke 'le Atiɔsɩ a ‑gbɛ 'mʋ, ʋ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, ʋ ‑hi 'le 'yrʋ꞊gble, 'ke 'le ‑Yusu a nahuin ‑hɛyri, 'ʋ tɔɔ nahuin 'plɔplɔ, ‑tɛ bʋ di ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ nu. 'Ke 'le Atiɔsɩ a ‑gbɛ 'mʋ, ‑Yusu a ‑naagbopʋ, 'ke ʋ ‑tʋa 'le ꞊nʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nahuin a daalɛ gbo. Ɛ mɔ la 'a ye‑hɛdɛɛ nɩ, 'ke bʋ daa ꞊nʋ 'dʋ a ‑gbɛ.

27 Ti a ‑gbɛ 'yri, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ꞊de, nʋ‑ ‑hɔn 'le Jrusrɛ 'mʋ, 'ʋ mu 'le Atiɔsɩ 'mʋ. 28 ꞊Ɔ ‑ye a 'dʋ mɔ Agabusɩ. Agabusɩ a ‑gbɛ, nɔ‑ 'ba ye 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ʋ nue, 'ɔ ꞊tui, ‑ɛ mɔ, ti ꞊de 'de 'le hie, kanʋ gblaka 'mʋ ꞊tɩ, kɛ nɔ ‑tʋtʋ 'bii ke. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, kanʋ a ‑gbɛ 'ʋ ꞊tɩ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Klodɩ, ɔ mɔ la 'o Romakʋɛ a 'kɩɩnpʋ a 'kɩɩn. 29 Agabusɩ a ‑gbɛ bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ‑Yusu a ‑naagbopʋ, ‑ʋ nɩ 'le Atiɔsɩ 'mʋ, ʋ ‑yrɩ nɩ, 'ke bʋ ‑hɛ ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'le Sudeblʋgba 'mʋ. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, dɛ ɔ ‑wɛ 'le bɔ 'ye, 'ɔ nye 'le ya, 30 'ʋ 'kukue ‑nyinyi‑tɔplɩ a ‑gbɛ lɛ, 'ʋ ‑nyi Banabasɩ kɔ Sɔlʋ 'hɛɛn, 'ke bʋ gbɩ 'le Sudeblʋgba a 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ‑wɔn.

12

‑Tɛ ʋ 'la la Sakɩ, 'plɩɩ 'ʋ po la Piɛlɩ ꞊jɩ 'mʋ

1 Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, 'ke 'kɩɩn Helɔdɩ, ɔ ‑tʋa ‑Yusu a nahuin ‑ye ꞊sʋɛ a ꞊tuelɛ gbo, 'ke 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, 2 'ɔ le 'a 'sɔyuo, 'ke bʋ nu 'plie, bʋ 'la Sakɩ, ‑ɔ mɔ Saan a 'dɩayu. 3 ‑Tɛ ɔ 'ye, ‑ɛ mɔ, dɛ ꞊nʋ, ɔ nu, ɛ klɩɩ ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ ke, ‑ye ɔ le lele 'a 'sɔyuo nɩ, 'ke bʋ klɩ Piɛlɩ, ʋ 'muo ꞊jɩ 'mʋ po. Ti a ‑gbɛ, ɩ mɔ la ‑Juukʋɛ a lɛ'mimre, ‑ɛ mɔ Pakɩ a ti'i nɩ. 4 Piɛlɩ bɔ nɩ 'klɛɛ ꞊jɩ 'mʋ, ‑ye 'kɩɩn Helɔdɩ le 'sɔyuoo ‑pu ꞊tu 'o ‑huonnɔ, bʋ nu duii ‑hɛn, bʋ ‑hie ꞊gbɛ, bʋ ꞊tu Piɛlɩ a ‑gbɛ 'yie. Ɔ nɔ 'nɩ, lɛ'mimre, ‑ɛ mɔ Pakɩ, 'bɛ ‑hi, ɔ 'muo ‑bati lɛ poo, 'ke 'o nahuin 'bii ye, nahuin 'mui ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ɔ nɩ 'mʋ 'kʋkʋɛ. 5 'Ke Piɛlɩ nɩ 'le ꞊jɩkayu gbo, 'ʋ nyo 'yie ꞊tu. Kɛɛ, ‑Yusu a nahuin ‑mɛ ‑ye, ʋʋ Nyɩsʋa lɛ 'nɩ 'batɩ 'dɔ, 'ke bɔ ‑hɛ Piɛlɩ 'mʋ.

‑Tɛ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ‑ha la Piɛlɩ ꞊jɩ 'mʋ

6 ‑Nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ 'kɩɩn Helɔdɩ di 'o Piɛlɩ ‑bati lɛ poo, 'ke 'o nahuin ye, 'plɩɩ ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'o mu nyre, 'a 'tɔyrʋwɔ a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke 'le ꞊jɩkayu gbo, 'ke Piɛlɩ nɩ 'le 'sɔyuoo 'hɔn ‑gbahlɔn, 'ʋ nu 'cɩɩn, 'ʋ mʋa 'a dabʋɩ 'sɔyuoo 'hɔn a ‑gbɛ a dabʋɩ ye gbo, 'ɔ pɛ 'le ꞊nʋ ‑gbahlɔn gbo, 'ɔɔ ŋmo, 'sɔyuo ‑ye 'ʋ nɩ 'o paalɛ 'mʋ, 'ʋʋ ꞊jɩkayu 'yie ꞊tu. 7 Tii ‑do a ti 'yri, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ 'hrɩɩ 'le ꞊jɩkayu a ‑gbɛ gbo, ‑nyrɛ 'ɛɛ 'le wlɩɩn, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑gbɛ 'ɔ 'tʋ Piɛlɩ a 'pɩa lɛ, 'ɔ ‑hɩɔ ŋmla 'mʋ, ɔ nɔ: «'Ba ye 'mʋ ‑tɛ ti nɛ,» 'cɩɩn 'ɩ ble 'le ꞊nɔ dabʋɩ 'mʋ lɛ. 8 ‑Ye ɔ nɔ lele: «Pue ‑tɔplɩ 'hʋɩn 'mʋ lɛ, kɔ 'suei 'hɛɛn,» Piɛlɩ 'ɔ pue ‑tɔplɩ 'hʋɩn 'mʋ lɛ. ‑Ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ nɔ lele: «Pue 'klɛɛ ‑na 'kɔlɔ ke, ‑bo kʋɛ 'mʋ ‑wɔn,» 9 Piɛlɩ 'ɔ kʋɔ ‑wɔn, 'ɔ 'hrɩ 'le ꞊jɩkayu gbo. Ɔ 'di wɛn ‑tɛɛ pue, ‑ɛ mɔ, dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ nu, ɛ mɔ dɛ a ‑tɛɛ. Ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ da, ɔɔ 'mʋ 'yee 'kwla. 10 Ʋ ‑hi ye‑hɛsɔyuo ꞊nʋ lɛ, ‑ʋʋ ‑yaa 'yie ꞊tu, 'ʋ ‑hi ‑wɛ 'sɔyuo a 'hɔn a nʋnʋ lɛ, 'plɩɩ 'ʋ nyre 'o ‑yaa a ‑gbɛ a 'maju 'yri, ‑ʋ mɔ 'plʋmaju, ‑ʋ kɔ 'yri ʋʋ 'o naa, 'ʋʋ 'le 'dɩɔ 'kwli 'mʋ bi. 'Plɩɩ ʋ 'mʋ 'o mu nyre, ‑ye 'maju a ‑gbɛ, ʋ ‑do, ʋ ‑hɔn 'o 'mʋ nɩ, 'ʋ 'hrɩ, 'ʋ bi 'le 'hru wlɔn, 'ʋʋ mu. Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ‑hɔn 'o Piɛlɩ 'hʋɩn 'mʋ nɩ. 11 ‑Ye ꞊wlʋ di Piɛlɩ ‑wɔn, ɔ nɔ: «Ɛ 'de 'kwla, 'nɩ 'yoo ꞊le 'mʋ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, 'nɩɩ 'ye. Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa tɛ gbo 'a lɛleenyɔ, 'ɔ ꞊gbla 'mʋ, 'ke 'le 'kɩɩn Helɔdɩ kwa 'mʋ, kɔ ‑Juukʋɛ a 'crɛ 'bii ꞊nʋ, ʋʋ ‑hʋa bʋ nu wɛn 'mʋ 'mʋ.» 12 ‑Tɛ Piɛlɩ ‑hie 'lu lɛ, ‑ye 'ke ɔ mu 'le Mari a ‑tɛ, ‑ɔ mɔ Saan a 'dii, Saan ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ kegbohraadʋ mɔ Makɩ. 'Ke 'le kayu a ‑gbɛ gbo, nahuin 'plɔplɔ 'kukue 'le lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta 'mʋ. 13 ‑Tɛ Piɛlɩ nyre 'o ‑yaa a ‑gbɛ a 'maju 'yri, ‑ye ɔ ‑tʋa 'maju a bibie gbo, ‑kʋannunyrɔ ꞊de, 'ɔ mu 'o 'maju 'yri, 'a 'dʋ mɔ Rodɩ, 'ɔ ꞊gba wlɔn: «Nyɔ‑ nɩ 'o 'le?» 14 ‑Ye ɔ yrii Piɛlɩ a win nɩ. 'Manʋ a ‑tɩ, 'ɔ 'de 'o 'maju 'o ‑ha, 'ɔ gba cigbɛi, 'ke 'le kayu gbo, ɔ nɔ: «Piɛlɩ 'de ꞊le. 'Ke ɔ nɩ 'o 'maju 'yri.» 15 Nahuin, ʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «꞊Be ‑na 'lu ‑hɔn 'o wlɔn 'mʋ 'hru, ꞊nɩɩ ‑tɩ a ‑gbɛ ꞊tu?» ‑Ye ɔ nɔ lele: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Piɛlɩɩ nɩ.» ‑Ye ʋ nɔ: «'Ʋʋn, Piɛlɩ a ‑hikɔ ‑n 'ye, ‑ɛ nue, ʋ 'lɔ nɩ.» 16 ‑Ye Piɛlɩ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'kɩɛ bibie 'maju. ‑Tɛ ʋ ‑ha 'klɛɛ 'o 'maju a ‑gbɛ, ‑ye ʋ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, Piɛlɩɩ nɩ, 'ɩ saka ꞊nʋ, 17 Piɛlɩ 'ɔ bibiu dabʋ ye, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ wien ma, 'ɔ ‑tʋa ‑wɔnlɛnɩna gbo, ‑tɛ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa nu 'le 'a ꞊jɩkayu a gbo‑hɩhɩa. Ɔ nɔ lele: «Ba mu, ba le Sakɩ kɔ 'dɩayuo ‑ye 'hɛɛn.» ‑Tɛ ɔ ‑yrɛ, ‑ye ɔ 'hrɩ nɩ, 'ɔ ‑hɔn 'le Jrusrɛ 'mʋ, 'ɔ mu 'le ‑tɛgbi ‑ye.

18 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑ye ꞊gbʋgblɔgbʋ bi 'le 'sɔyuo ‑hɛyri, 'ʋʋ wlɔn lɛ ꞊gbʋgba: «‑Be' Piɛlɩ mue ye 'le?» 19 'kɩɩn Helɔdɩ 'ɔ le 'sɔyuo ‑ye, bʋ ꞊mʋɔ lɛ, 'ʋ ꞊mʋɔ lɛ ‑mɔmɔ, 'ʋ 'dio 'ye, Helɔdɩ 'ɔ da 'sɔyuo ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'tʋ Piɛlɩ 'yie ꞊tu, 'ke 'le ꞊jɩkayu gbo, 'ɔ puu ‑bati lɛ, ɔ nɔ: «A nɩ 'mʋ 'kʋkʋɛ,» 'ʋ 'lʋ. 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye 'kɩɩn Helɔdɩ a ‑gbɛ, ɔ ‑hɔn 'le Sudeblʋgba 'mʋ nɩ, 'ɔ mu 'le Sesalɩdɩɔ 'mʋ. 'Dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ɔ ‑hi 'le 'dai ti.

‑Tɛ 'kɩɩn Helɔdɩ nu la 'kʋkʋɛ

20 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Tilɩdɩɔ kɔ Sidɔdɩɔ 'mʋ, 'kɩɩn Helɔdɩ a ‑gbɛ, ɔ nyu lɛ poo yrʋ 'dɔ, 'ɔ nye ‑hʋa, bɔ gbʋ tʋ ‑wɔn. ‑Ye 'dɩɛɛ 'hɔn a ‑gbɛ a nahuin, ʋ bibi 'mʋ lɛ 'yi, 'ʋ di Helɔdɩ 'ye wɔn, 'ke 'le Sesalɩdɩɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ ke gbo wɛɛn, ‑ɛ nue, 'waa didi‑tɔplɩ a 'dai dɛ, 'ke ɛɛ 'le Helɔdɩ a 'blʋgba 'mʋ ‑hɔn. Ɛ kɔ 'kɩɩn a ‑kʋannunyʋ a nyɩgblaka ꞊de. 'A 'dʋ mɔ Blatusɩ. Nɔ‑ɔ 'kɩɩn Helɔdɩ a kayu 'yie ꞊tu. Nyɩbɛyu a ‑gbɛ, nɔ‑ ʋ mu 'le ‑wɔn, 'ʋ 'bɔtɩɔ lɛ, 'ke bɔ ‑hɛ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ kɔ 'kɩɩn 'hɛɛn, ʋ 'mʋ kegbowɛɛnlɛ kɔ, 'ɔ wɛɛn ke, 'ʋ mu 'le 'kɩɩn Helɔdɩ ye, ʋ nɔ: «‑A nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ‑n kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑ba wɛɛn ke gbo.» 21 ‑Tɛ ʋ 'yo 'klɛɛ, ‑ye ɔ wa 'dʋ ‑nyrɔwɔ, ‑ɔ kɔ 'kwli 'mʋ ɔ di 'le nahuin ‑wɔn 'prɛɛ. ‑Tɛ ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ, ɔ nyre 'klɛɛ 'o, ‑ye ɔ pue 'a 'kɩɩnwlawlʋ nɩ, 'ɔ nɩ gbo, 'ke 'le 'kɩɩngbata wlɔn, 'ɔ ‑tʋa 'pʋprɛ gbo. 22 ‑Ye nahuin nɔ: «Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔɔ 'prɛ, ɛ 'de ‑tʋnahuon.» 23 Tii ‑do a ti 'yri, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ nue nɩ, 'kʋɛ 'ɛ klɩ ꞊nɔ, ‑ɛ nue, ɔ 'de nahuin le, ‑ɛ mɔ: «Ba 'kee 'na ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ ‑tɩ ba 'bʋaa 'yi.» Hɔnnɩ dio ‑didi, 'ɔ 'kʋ.

24 Ti a ‑gbɛ 'yri, Nyɩsʋa a ‑tɩ 'sɛɛ la gbo, 'ke 'le 'blʋgba 'bii ꞊nʋ 'mʋ, 'ɛ nue, nahuin 'plɔplɔ 'ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye.

25 Banabasɩ kɔ Sɔlʋ 'hɛɛn, ‑tɛ ʋ ‑yra ‑kʋan 'lu, 'ke 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ‑ye ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋ mu 'le Atiɔsɩ 'mʋ. ‑Tɛ ʋʋ mu, ‑ye ʋ gba nyɩbɛyu ꞊de. Nyɩbɛyu a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Saan, 'a kegbohraadʋ mɔ Makɩ.

Pɔlʋ a ye‑hɛdagba, 13.1–14.28

13

Nyɩsʋa nɔ 'nɩ, Sɔlʋ (Pɔlʋ) kɔ Banabasɩ 'hɛɛn, bʋ gba ‑Yusu a ‑tɩ, 'ke 'le dakʋ a gblegblei ‑wɔn

1 'Ke 'le ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ nɩ 'le Atiɔsɩdɩɔ 'mʋ, ɛ kɔ nahuin ‑ye, 'ʋʋ ‑Yusu a ꞊hapʋtitie nahuin yrɛ po, ꞊ʋ ‑ye 'ʋʋ 'waa 'bienʋ ‑Yusu a nahuin tɔɔ. Nahuin a ‑gbɛ, nʋ‑ mɔ Banabasɩ bi 'le ye, kɔ Simeɔ, ‑ɔ kɔ kegbohraadʋ mɔ Nyɩ‑yrʋwɔ, kɔ Lukiusɩ, ‑ɔ kɔ 'le Silɛnɩ 'mʋ, kɔ Manaɛ, ‑ɔ kɔ 'kɩɩn Helɔdɩ, ʋ naa 'le kayuu ‑do gbo, kɔ Sɔlʋ 'hɛɛn. 2 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, bʋʋ 'cʋɛ pa, bʋʋ ꞊ci, 'ke 'o Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta 'mʋ, 'ke Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'prɛɛ 'le ꞊nʋ ‑wɔn, ʋ nɔ: «Ba po Banabasɩ kɔ Sɔlʋ 'pɩa ke, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑kʋan ꞊nʋ nu, ‑ɔ kɔ ‑tɩ 'nɩ plɛ ba pu 'pɩa ke.» 3 ‑Tɛ ʋ 'wɔn windʋ a ‑gbɛ, ‑ye ʋʋ lele 'nɩ ꞊ci, 'ʋʋ Nyɩsʋa da, 'plɩɩ, 'ʋ po Banabasɩ kɔ Sɔlʋ dabʋɩ 'lu gblɛ, 'ʋ tɩʋ gbo, 'ke bʋ mu Nyɩsʋa a ‑kʋan nu.

‑Tɛ Banabasɩ kɔ Sɔlʋ 'hɛɛn, ʋ nyre 'le Sipreblʋgba 'mʋ

4-5 Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ʋ le Banabasɩ kɔ Sɔlʋ 'hɛɛn, 'ke bʋ bi 'hru wlɔn. Ʋ kɔ Saan Makɩ 'hɛɛn, nʋ‑ mu, ‑ɔ mɔ 'waa 'mʋ‑hɛnyɔ, 'ʋ mu 'le Selesidɩɔ 'mʋ. 'Ke ʋ ‑ha 'o 'mɩɩ, 'ʋ mu 'le 'blʋgba ꞊nʋ 'mʋ, ʋʋ Sipre daa, 'nie ꞊glaa 'le lɛ. ‑Tɛ ʋ nyre 'le Salaminɩ 'mʋ, ʋ mu 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, ‑tɛgbi ‑Juukʋɛɛ 'le lɛ 'kukue, 'ʋ ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ.

6 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ʋ 'bɛ 'blʋgba 'bii a ‑gbɛ ꞊tɩɔ, 'ʋ nyre 'le Pafɔsɩdɩɔ 'mʋ. 'Ke ʋ yɛ 'le ‑pinanyɔ ꞊de gbo. 'A 'dʋ mɔ Balɩjesu, Glɛkɩkʋɛ 'ʋ nyo Elimasɩ daa. ‑Juukʋɛyu'u nɩ. Ɔɔ 'a dɩɔnʋ daa winwlɔn‑hɛnyɔ. 7 Nɔ‑ mɔ 'blʋgba ꞊nʋ a ‑gʋlʋnʋma a nɩnatumu. ‑Gʋlʋnʋma a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Sɛgusɩ Polusɩ. Ɔ kɔ ꞊tɔ. Nɔ‑ da Banabasɩ kɔ Sɔlʋ 'hɛɛn, ‑ɛ nue, ɔɔ ‑hʋa bɔ 'wɔn Nyɩsʋa a ‑tɩ. 8 Kɛɛ, ‑pinanyɔ Elimasɩ ‑nɩ wɛn, ɔ nyu ye 'nɩ ‑wɔn, 'ɔɔ 'le 'klɩ lɛ po, ‑ɛ die nu, ‑gʋlʋnʋma a ‑gbɛ, ɔ 'nɩ ꞊han ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo. 9 Sɔlʋ, ʋʋ ‑wɛ Pɔlʋ daa, ‑tɛ ɔ 'ye dɛ a ‑gbɛ, ‑ye Nyɩsʋa a ‑Hihiu kʋɔ ke win 'bii, 'ɔ ‑hrʋʋ ‑pinanyɔ a ‑gbɛ 'yie 'mʋ, 10 ɔ nɔ: «Sʋʋ‑, gblagblʋnyɔ, 'crɛnyɔ, ‑n 'we ꞊nɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka a 'yu ye. ‑Mɔ ꞊nʋ, ‑ɔ yraa ‑tɩ a ‑tɛɛ, ‑mɔɔ nɩ, ‑ɔɔ Nyɩsʋa a win klɛ ‑ha. Ti tio‑ kɔ 'yri ‑n die 'kee 'le? 11 'Ye kɛ, Nyɩsʋa di ‑mʋ lɛ poo yrʋ. ‑Na 'yii di 'nɩ sua. ‑N 'deɛ ‑bo yrii lɛ, ɛ 'mʋ ti gba.» Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye 'a 'yii 'kee lɛyriilɛ nɩ, 'ɔ nɩ 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri, 'ɔɔ ‑wɔn lɛ ꞊hɩan, 'ɔɔ lɛ dudua, 'ɔɔ nahuin lɛ ꞊mɔ, ‑ʋ di 'a dabʋ kwa 'ble, ‑ʋ dio naa. 12 Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, ‑tɛ ‑gʋlʋnʋma 'ye, ‑ye Nyɩsʋa a win kɔ 'a 'klɩ 'hɛɛn, ɩ 'tʋ 'a ꞊wlʋ lɛ, 'ɔ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye.

‑Tɛ Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hɛɛn, ʋ mu la 'le Atiɔsɩdɩɔ 'mʋ, ‑ɩ nɩ 'le Pisidiblʋgba 'mʋ

13 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye Pɔlʋ kɔ 'a 'bienʋ 'hɛɛn, ʋ ‑ha 'le 'mɩɩ Pafɔsɩdɩɔ 'mʋ, 'ʋ mu 'le Pɛsɩdɩɔ 'mʋ, ‑ɔ nɩ 'le Pafiliblʋgba 'mʋ. ‑Tɛ ʋ nyre 'le, ‑ye Saan Makɩ ‑nɩ wɛn, ɔ hiu 'le gbo, 'ɔ ‑mɛ de, 'ɔ mu 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ. 14 Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hɛɛn, ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ 'kɩɛ gbɛɛ 'waa 'dagba 'lu ‑wɔn, 'ʋ nyre 'le Atiɔsɩdɩɔ 'mʋ, ‑ɔ nɩ 'le Pisidiblʋgba 'mʋ. ‑Juukʋɛ a ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, 'ʋ pa 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, 'ʋ nɩ gbo. 15 Nahuon ꞊de, nɔ‑ ‑hre Moise a 'crɩɩnɩɛi a ꞊tɩɔ ‑ye, kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ a 'crɩɩnɩɛi a ꞊tɩɔ ‑ye ‑wɛ. ‑Tɛ ɔ ‑wɔ 'a ‑hihre ‑wɔn, ‑ye Nyɩsʋa a kayu a ye'mʋnaanyʋ, ʋ lee 'o ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ nahuon, ʋ nɔ: «‑Dɩayuo ‑a, 'ba kɔ ꞊tɔwin ꞊de, 'ke ba ‑nyi nahuin 'klɩ, a ‑wɛ 'le ba po wun nɩ,» 16 Pɔlʋ 'ɔ 'ba ye 'mʋ, 'ɔ bibiu dabʋ ye, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo nʋa ye gbo po, ɔ nɔ: «'A mʋ ‑dɩayuo Yisraɛkʋɛ, kɔ 'a mʋ pʋpʋnahuin ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑wɛ Nyɩsʋa da, ba po 'mʋ nʋa ye gbo. 17 Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑a mʋ Yisraɛkʋɛ, ‑aa da, nɔ‑ ‑ha 'le ‑a nɩ bunʋ du 'mʋ, 'plɩɩ ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑a nɩ dakʋ nɩ la 'le dakʋ ‑ye a 'bri, ‑ɛ mɔ Esipʋblʋgba, Nyɩsʋa a ‑gbɛ 'ɔ nue, 'ʋ ‑hɛ dakʋ gblaka, 'ɔ ‑hɩʋ 'le 'blʋgba a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke 'le 'klɩkɔ 'kwli 'mʋ. 18 'Plɩɩ, ‑tɛ ʋ nu la 'yrɩ a ‑wlɩɩ 'hɔn, 'ke 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin ꞊de 'de 'le 'ti, 'ɔ kikle ꞊nʋ lɛ, 19 'ɔ ‑wɔ dakʋʋ 'nɩpata gbo, 'ke 'le Kanaablʋgba 'mʋ, 'ɔ ‑ha 'le 'waa 'blʋgba a ‑gbɛ, 'ɔ ‑nyo 'a dakʋ Yisraɛkʋɛ, ʋ 'muo kɔ. 20 Kʋɛ 'o ti ꞊nʋ 'yie 'mʋ gbo, ‑a nɩ bunʋ mu la 'le Esipʋblʋgba 'mʋ, ‑bo mu ‑mumu, ‑bo yɛ ‑wɛ ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nʋ Kanaablʋgba 'bii, ɛ ‑wɛ 'le 'yrɩ a (450) ‑hɔtrʋwɩɩ ‑hɛn nɩ lɛ 'yrɩ a ‑wlɩɩ 'hɔn ꞊tu 'o ‑pu.

Ti 'bii a ‑gbɛ 'yri, ɔ ‑nyi ꞊nʋ ‑batiponyʋ, ‑ʋ mɔ 'waa ye'mʋnaanyʋ, 'ɛ gbɛ ‑gbagba, 'ɛ yɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Samuɛlɩ a ti ke.

21 Samuɛlɩ a ‑gbɛ a ti 'yri, 'ke ʋ ‑hʋa bodɩɔ, Nyɩsʋa 'ɔ ‑ha 'le Saulɩ, 'ke bɔ 'ya 'waa bodɩɔ 'mʋ. Saulɩ a ‑gbɛ, ɔ mɔ Kisɩ a 'yuu nɩ, 'ɔ kɔ 'le Bɛsamɛ a ꞊tugba 'mʋ. Ɔ nu bodɩɔdɛ, 'ke 'le 'yrɩɩ a ‑wlɩɩ 'hɔn 'kwli 'mʋ, 22 'plɩɩ Nyɩsʋa 'ɔ ‑hɩɔ bodɩɔdɛ a ‑gbɛ ke, 'ɔ po 'o Dafidɩ. Kɛ Nyɩsʋa po Dafidɩ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ, ɔ nɔ: Dafidɩ, ‑ɔ mɔ Yisai a 'yu, nɔ‑ mɔ 'na ꞊wlʋ a nahuon. 'Ɛ nɩ dɛ, 'nɩɩ ‑hʋa bɔ nu, ɔ die 'nɩ nu. 23 'Ke 'le Dafidɩ a 'yuo a 'yuo ‑hɛyri, 'ke Nyɩsʋa ‑ha 'le Yisraɛkʋɛ a Waanyɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔ nu la 'a ꞊tutue. Waanyɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ ‑Yusu. 24 'Plɩɩ ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ ‑kʋan ‑wlu mu ꞊tu, ‑ye Saan, nɔ‑ɔ la Yisraɛkʋɛ a nahuin Nyɩsʋa a ‑tɩ ye ꞊tu, ɔ nɔ: Ba hie 'o dɛ kuku, aa nu gbo, ba ‑nye 'a nɩ 'klɔ 'bii Nyɩsʋa, 'mʋ 'a mʋ 'nie 'lu lɛ po. 25 'Plɩɩ ɔ 'mʋ 'a ‑kʋan 'lu mu ‑yra, ‑ye kɛ ɔɔ nahuin ye po, ɔ nɔ: 'N 'de nahuon ꞊nʋ, 'a nɩ ꞊wlʋ plɛ 'n 'ya 'mʋ, ‑ɛ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya. Kɛɛ, ba 'ye kɛ, 'bɩa 'nɩ ‑yra 'na ‑kʋan 'lu, 'plɩɩ Waanyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'le di. 'Na ‑gbɛ, 'n 'de nyɔ ꞊de, 'ke ꞊bo dio 'mʋ ‑hɛ, 'ke 'o 'ɛ nɩ ‑kʋandɛ ꞊de a ‑ta 'mʋ.»

26 Kɛ Pɔlʋʋ lele po: «'Dɩayuo ‑a, 'a mʋ ‑Juukʋɛ, ‑ʋ mɔ ‑a nɩ bu gblaka Abrahamʋ a 'yuo a 'yuo, kɔ 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, kɛɛ ‑ʋʋ ‑wɛ Nyɩsʋa da, ‑a 'bii, ‑a mʋ kɔ Nyɩsʋa a titie ꞊nʋ, ‑ɛ nyi ꞊tu, ‑tɛ Nyɩsʋa, ɔɔ ‑a nɩ waalɛ nu. 27 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Jrusrɛ 'mʋ a nahuin kɔ 'waa ye'mʋnaanyʋ 'hɛɛn, ʋ 'di 'mʋ lɛ yrii, nahuon tio‑ ‑Yusu bɔ 'ya 'mʋ, 'plɩɩ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ a win, ʋʋ ‑hre, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayuo gbo, 'ɛ nɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, ʋ 'di ‑wɛ 'mʋ lɛ yrii. Kɛɛ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ 'la o ‑Yusu, ‑ye ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ a ‑gbɛ, ʋ ꞊tu la, ti ‑hi la a ti 'yri, ɩ mue o ‑wɔn 'lu. 28 ꞊Hapʋkɔ, ‑Yusu 'ɔ 'de dɛ ꞊de nu, ‑ɛ blɛ 'kʋkʋɛ ye, kɛɛ, ʋ ‑hʋɛ Pilatɩ nɩ, 'ke bɔ 'la ‑Yusu. 29 ‑Tɛ ʋ nu o ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ ꞊tu la, ‑ɩ kɔ ‑bɩ mue la 'lu ‑wɔn, ‑ye ʋ ‑hɩɔ o 'o tu 'yie 'mʋ nɩ, 'ʋ puo o 'le 'dɛɛ wlɔn. 30 Kɛɛ, Nyɩsʋa ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri nɩ, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ. 31 ‑Tɛ ‑Yusu 'hrɩ 'klɔ, ‑ye 'ke 'le ‑nyrɔwɩ 'plɔplɔ 'kwli 'mʋ, ɔ 'hrɩɩ nahuin ꞊nʋ yrɛ, ‑ʋ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ‑ʋ ‑hɔn o 'le Galileblʋgba 'mʋ, ‑ʋ mu o 'le Jrusrɛ 'mʋ. Nahuin a ‑gbɛ, ‑ʋ 'ye ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑Yusu nu, nʋ‑ʋ kɛ 'a ‑tɩ dakʋ, ‑ʋ mɔ Yisraɛkʋɛ ye ꞊tu.

32-33 'N kɔ Banabasɩ 'hɛɛn, 'a mʋ ‑a ya ꞊hapʋtitie ye. ꞊Hapʋtitie a ‑gbɛ, ɛ nɛ‑ mɔ: Nyɩsʋa, ɔ ‑ha 'le ‑Yusu 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri nɩ, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ. Dɛ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa pue la 'le ꞊le, 'ke 'o ‑a nɩ bunʋ ‑wɔn, ‑ɛ mɔ, ɔ die la 'nɩ nu. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ɔ nu dɛ a ‑gbɛ, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn, ‑a mʋ ‑gbo, ‑ʋ 'ya bunʋ a ‑gbɛ a 'yuo a 'yuo 'mʋ. Nyɩsʋa bɔ di 'le ‑Yusu 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri ‑ha, ɔ 'muo 'klɔ ‑ha, ʋ 'crɩɛ la ‑wɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑wlabrecrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. Kɛ 'a ‑wladʋ a 'hɔn a nʋnʋʋ po:

Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

‑Mɔ mɔ 'na 'Yuu nɩ.

Kʋɛ kɛ mɔ ‑nyrɔwɔ ‑gbo 'yie 'mʋ gbo,

'mɔ mɔ ‑na Bu.

34 Nyɩsʋa ꞊tui la nɩ, ‑ɛ mɔ, ɔ dio 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'nɩ ‑ha, ɔ 'muo 'klɔ ‑ha, ‑ɛ die nu, 'a ‑plahʋɩn 'nɩ ꞊han ꞊hɔn, 'ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

'Mɔ Nyɩsʋa, 'n pue 'le ꞊le,

'ke 'o Dafidɩ ‑wɔn,

‑ɛ mɔ, 'n di 'a mʋ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ.

'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, dɛ a ‑gbɛ, 'n die 'nɩ nu.

35 Nɛ‑ nue, 'ʋ 'crɩɩ la lele, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑wlabrecrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

Nyɩsʋa o, ꞊nɩ wɛɛn ꞊le ke,

'ke ‑na nahuon bɔ ꞊hɔɔn 'le 'dɛɛ wlɔn.

36 Ɛ 'de Dafidɩ a ‑gbɛ a ‑tɩ, ɔ 'nɩ ꞊tui ꞊le, ‑ɛ nue, ‑tɛ Dafidɩ a ‑gbɛ, ɔ ‑yra la ‑kʋan ꞊nʋ 'lu, Nyɩsʋa plɛ bɔ nu la, ‑ye ɔ 'kʋ la nɩ, 'ʋ ‑hɩɔ la 'o, 'ʋ puo la 'o 'a bunʋ 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'a ‑plahʋɩn 'ɩ ꞊hɔɔn la 'le 'dɛɛ wlɔn. 37 Kɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ ‑Yusu, Nyɩsʋa ‑ha 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, ɔ ‑ha 'klɔ, ‑Yusu a ‑gbɛ, 'a ‑plahʋɩn 'de 'le 'dɛɛ wlɔn ꞊hɔɔn. 38 'A ‑tɩ o, 'dɩayuo ‑a, ba kɔ 'a yiyie: 'ke 'le ‑Yusu a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke Nyɩsʋaa 'le naa, 'ɔɔ ‑a nɩ dɛ 'kuku, ‑a nu 'wʋwla. 39 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, Nyɩsʋa dio 'nɩ ꞊gbla, 'ke 'o dɛ 'kuku, ɔ nu ‑wɔn. Dɛ a ‑gbɛ, tetei ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nye la 'a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise, ɩ 'die la 'le ‑wɛ. 40 'A ‑tɩ, ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ꞊tu la, ɩ 'nɩ ꞊han 'a mʋ nue. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo:

41 'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ yraa ‑tɩ a ‑tɛɛ,

bɩ saka 'a mʋ, kɔ, ba ‑wɛ gbo,

‑ɛ nue, 'a nɩ ti 'yri, 'n kɔ ꞊bo nu ‑tɔplɩ,

a 'deɛ ba pui wɛn ‑tɛɛ,

'bɩa nahuon 'bɔ nyi wɛn 'a mʋ ‑wɔn yrɛ na.»

42 ‑Tɛ Pɔlʋ ‑yrɛ, bʋʋ 'le Nyɩsʋa a kayu gbo 'mʋ ‑hɔn, ‑ye nahuin le Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hɛɛn nɩ, 'ke bʋ di 'le lele ‑wuwle‑nyrɔwɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔɔ 'le di, ‑tɩ ꞊nʋ, ʋ ꞊tu, ʋ 'mui lele ꞊tu. 43 ‑Tɛ ‑gboligbo ‑wɛ 'le, ‑ye ‑Juukʋɛ 'plɔplɔ, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ ‑hɛ ‑Juukʋɛ, ʋ kʋɛ Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hɛɛn ‑wɔn, ʋ 'mʋ toto po. Ʋ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, ʋ nyu 'mʋ po ꞊tɔ, 'ke ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ꞊nʋ 'mʋ nu, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, ʋ nɩ blɛ 'le ke.

Nyɩsʋa le la Pɔlʋ, 'ke bɔ gba ‑wɛ 'le 'a ‑tɩ dakʋ ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ

44 ‑Wuwle‑nyrɔwɔ ‑nɩ o, ‑tɛ ɔ nyre 'klɛɛ 'o, ‑ye 'dɩɔ a nahuin 'bii, ʋ ‑wɛ ke ti, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa a wintɛ 'wɔn. 45 ‑Tɛ ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ, ʋ 'ye nahuin ‑huohui ꞊nʋ, ‑ye ʋ ꞊tu ca, 'ʋʋ Pɔlʋ ye ‑wɔn, kɔ, 'ʋ nyo tanɩ ꞊tu. 46 Kɛɛ, Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hɛɛn, ʋ 'nɩ pɩ ꞊le hʋannʋ, kɛ ʋ nyu ye po: «Ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke 'a mʋ ‑Juukʋɛ, 'a mʋ ‑bʋ 'ya ye‑hɛnahuin 'mʋ, ‑bʋ 'wɔn Nyɩsʋa a wintɛ. Kɛɛ 'klɛɛ, ‑tɛ a plɛ, a 'nɩ ‑hʋa ꞊le 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, ‑ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, nʋ‑ ‑a di 'klɛɛ 'le ‑wɔn mu, ‑a 'mu ‑tɩ a ‑gbɛ ye ꞊tu, 47 ‑ɛ nue, dɛ Kʋkɔnyɔ le ‑a mʋ, ‑ba nu, nɛ‑ ‑gbo:

Kʋkɔnyɔ nɔ 'nɩ:

'N nue nɩ, ꞊nɩ 'ya ‑nyrɛ 'mʋ,

'ke 'o dakʋ a gblegblei ꞊nʋ ‑wɔn,

‑ʋ 'de ‑wɛ ‑Juukʋɛ,

‑ɛ die nu, 'mʋ 'le ‑mʋ 'mʋ naa,

nahuin ‑gbo, ‑ʋ 'sɛɛ 'klɔ 'bii ‑gbo ke gbo,

'mu waa.»

48 'Plɩɩ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ʋ 'mʋ win a ‑gbɛ mu 'wɔn, ‑ye ʋ nu 'manʋ, 'ʋʋ Kʋkɔnyɔ a win baa. 'Plɩɩ, nahuin 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke ‑bʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, ʋ kuo ‑Yusu ye ꞊wlʋ.

49 ‑Ye Kʋkɔnyɔ a wintɛ 'sɛɛ 'blʋgba 'bii ꞊nʋ gbo ke. 50 Kɛɛ, 'dɩɔ a nyrʋ ꞊nʋ, 'yiee 'ye ‑tɛɛ, kɔ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa da, ʋ kɔ 'dɩɔ a ye'mʋnaanyʋ 'hɛɛn, nʋ‑ ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ bi 'le ke 'mʋ, 'ke bʋ bla Pɔlʋ kɔ Banabasɩ lɛ, 'ke 'le 'waa 'dɩɔ 'kwli 'mʋ, 'ʋ ꞊tɩʋ 'dɩɔ 'mʋ. 51 ‑Tɛ ʋ ꞊tɩ 'klɛɛ 'dɩɔ 'mʋ, ‑ye Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hɛɛn, ʋ bʋbla 'waa bʋɩ, ‑ɛ die nu, 'pupu ꞊nʋ, ʋ 'mʋ 'o 'waa bʋɩ 'hʋɩn 'mʋ lɛ ‑hɔn, ʋ 'mue nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a yrʋ 'bʋ yɛ nyɩgblakɩ a ‑gbɛ, ‑ye nyɩgblakɩ a ‑gbɛ, nʋ‑ nue 'waa dɩɔnʋ ‑wɔn. ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'ke ʋ mu 'le Yikɔnɩdɩɔ 'mʋ. 52 ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, Pɔlʋ nʋ hie 'le Atiɔsɩdɩɔ 'mʋ gbo, ʋʋ nu 'manʋ 'dɔ, kɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ʋ kɔɔ ꞊nʋ win ke 'bii.

14

‑Tɛ Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hɛɛn, ʋ mu la 'le Yikɔnɩdɩɔ 'mʋ

1 Nyɩsʋa a kayu ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Yikɔnɩdɩɔ 'mʋ, 'ke Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hɛɛn, ʋ pa 'le, 'ʋʋ ‑Yusu a ‑tɩ ꞊tu. ‑Tɛ ʋʋ 'a ꞊tutue nu, ɛ nue, ‑Juukʋɛ 'plɔplɔ, kɔ nahuin, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye. 2 Kɛɛ, ‑Juukʋɛ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo, 'waa 'pʋprɛwin nue, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'ʋʋ ‑Yusu a nahuin yrʋ lɛ poo. 3 Kɛɛ, Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hɛɛn, ʋ ‑wlɛn 'le Yikɔnɩdɩɔ 'mʋ nɩ. Ʋ 'nɩ pɩ ꞊le hʋannʋ, 'ʋ kuo Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊wlʋ ye, 'ke bɔ ꞊tu 'yie, 'ʋ nyi nahuin yrɛ ꞊tu, ‑tɛ ‑Yusu, ɔɔ nahuin a ꞊hapʋdɛ a 'mʋnunue nu, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, ‑Yusu 'ɔ ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ, 'ke bʋ nu 'ŋmilɛka‑tɔplɩ. 'Ŋmilɛka‑tɔplɩ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'ke ɔ naa 'le, 'ɔ tʋɛ nahuin, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, 'a ‑wɔnnaanyʋʋ ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ.

4 'Dɩɔ a ‑gbɛ a nahuin 'bɛ ꞊tɩɔ. 'Ke ꞊ʋ ‑ye pɛɛ 'le ‑Juukʋɛ ‑wɔn, ꞊ʋ ‑ye 'ʋ pɛɛ 'le ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ ‑wɔn. 5 ‑Juukʋɛ, ʋ kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, kɔ 'waa nyɩgblakɩ 'hɛɛn, ʋ ‑yrɩ nɩ, 'ke bʋ ꞊tue Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hɛɛn ꞊sʋɛ, kɔ, bʋ pu 'hɛ ‑wɔn lɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mu 'la. 6 ‑Tɛ Pɔlʋ nʋ 'wɩn, ‑ye ʋ 'gba lɛ ci, 'ʋ mu 'le Likaɔniblʋgba a 'dɩɛ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɛ mɔ Lisɩtrɩ kɔ Dɛbɩ 'hɛɛn, kɔ 'dɩɛ ꞊nʋ, ‑ɛ ꞊glaa 'le ꞊nʋ. 7 'Dɩɛ a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke ʋʋ 'le ꞊hapʋtitie po, ‑ɛɛ ‑Yusu a ‑tɩ ‑wɔn lɛ na.

‑Tɛ Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hɛɛn, ʋ mu la 'le Lisɩtrɩdɩɔ 'mʋ

8 'Ke 'le Lisɩtrɩdɩɔ 'mʋ, Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hɛɛn, ʋ yɛ 'le gbo nahuon ꞊de. 'A bʋɩ ‑yɩyrɛ lɛ. Kʋɛ 'le 'a kɔɔlɛ 'yie 'mʋ gbo, 'a bʋɩ 'de 'klɩ kɔ. Ɔ 'de ‑hlɩn a nɛɛ. 9 Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊nʋ, Pɔlʋʋ ꞊tu, nɩ‑ ɔ po nʋa ye gbo, Pɔlʋ 'ɔ nyo 'ye, 'plɩɩ 'ɔ 'ye ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, nahuon a ‑gbɛ, ɔ kuo ‑Yusu ye ꞊wlʋ, 'ke ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ kɔ 'klɩ, 'ke bɔ ‑wɔ 'a 'kʋɛ. 10 ‑Ye Pɔlʋ 'yaa 'le win, ɔ nɔ: «'Ba ye 'mʋ, ‑bo nyra gbo!» nahuon a ‑gbɛ 'ɔ ꞊plu, 'ɔ ‑tʋa nɩna gbo. 11 Dɛ ‑gbo, Pɔlʋ nu, ‑tɛ nahuin 'ye, ‑ye ʋ ‑tʋa lɛ꞊mʋmalɛ gbo, kɛ ʋʋ po, 'ke 'le 'waa 'briwin 'kwli 'mʋ, ‑ɩ mɔ likaɔniwin, ʋ nɔ: «Nyɩsʋapʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ʋ ‑hɛ ‑tʋnahuin, 'ʋ di nɔ ‑a mʋ ‑hɛyri,» 12 nahuin a ‑gbɛ 'ʋ ꞊tue Banabasɩ Seisɩdʋ, ‑ɔ mɔ 'waa nyɩsʋapʋ a nyɩgblaka, 'ʋ ꞊tue ‑wɛ Pɔlʋ Hɛmɛsɩdʋ, ‑ɔ mɔ 'waa nyɩsʋapʋ a 'pʋprɛnyɔ, ‑ɛ nue, 'ke 'le Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hɛɛn ‑hɛyri, Pɔlʋ, nɔ‑ mɔ 'pʋprɛnyɔ. 13 'Ke 'le 'dɩɔ ꞊hlɔn, 'ke kayu ꞊de nɩ 'o. Nʋ‑ kɔ gbo ʋʋ 'le 'waa nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Seisɩ daa. Seisɩ a ‑gbɛ a ‑cɔhlʋnpinyɔ, nɔ‑ ya 'le brobɩ, ɔ ꞊tu 'flaba 'hʋɩn 'mʋ lɛ, 'ʋ gbɩ 'le Seisɩ a kayu ye. Ɔ kɔ nahuin 'hɛɛn, ʋʋ ‑hʋa bʋ pi bro a ‑gbɛ a ‑cɔhlʋn, 'ke 'o ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ Banabasɩ kɔ Pɔlʋ 'hɛɛn ye. 14 ‑Tɛ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ a ‑gbɛ, ʋ yrii dɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ 'lu ‑wɔn mue, ‑ye ʋ cɩcra 'waa wlawlɩ lɛ, ʋ 'mue nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, dɛ a ‑gbɛ, ɛ saka ꞊nʋ nɩ, kɔ, 'ɛ 'de 'waa plɔ blee. Nɛ‑ mɔ bʋ bi 'le nahuin ‑gbahlɔn, tii ‑do a ti 'yri, 'ʋʋ 'le win 'yaa, 15 ʋ nɔ: «Dakʋ ‑a, dɛ tio‑ aa nu, ‑ɛ nɩ lɛ 'mʋ 'le? ‑A nɩ ‑gbɛ, ‑a mʋ mɔ ‑tʋnahuiin nɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ a nɩ 'mʋ. ‑A 'de nyɩsʋapʋ. ‑A ya 'a mʋ ye Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie, ‑ɛɛ ‑Yusu a ‑tɩ ‑wɔn lɛ na. ‑Aa 'a mʋ 'nɩ le, 'a nɩ tuyuo ‑gbo, ‑ɔ mɔ 'a nɩ nyɩsʋapʋ, ba hie 'o 'a dɩda gbo. Ɛ nyre lɛ 'yi, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Ba ꞊hɩan ‑wɔn, ba da 'Klɔhienyɩsʋa, ‑ɛ nue, nɔ‑ nu yakɔ, kɔ ‑tʋtʋ, kɔ 'yru, kɔ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de, ‑ɛ nɩ nɔ 'klɔ ke. 16 Ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa ‑ha la dakʋ 'bii lɛ mɛ, 'ke bʋ kʋɛ 'waa ‑gbɛ a 'lu a lɛ‑hielɛ ‑wɔn. 17 Kɛɛ ‑ye 'ɛ nɩ ti, ꞊hapʋdɛ, ɔɔ nu, nɛ‑ nyi ꞊gbo 'mʋ lɛ po, ‑ɛ mɔ, ɔ nɩ 'klɔ. Nɔ‑ nye nu, 'nu 'ʋʋ di, 'plɩɩ ꞊aa ‑tɔplɩ 'cɛ, 'ɔɔ ‑a mʋ didi‑tɔplɩ ‑nyi, kɔ, 'ɔɔ ‑wɛ 'a mʋ plɔ a bleelɛ ‑nyi.» 18 ꞊Hapʋkɔ, ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ 'ʋ nu lɛ 'pʋprɛ, kɛɛ, ɛ 'yakla nɩ, 'ke bʋ ka dakʋ ꞊nʋ ye, 'ke bʋ 'diu ‑cɔhlʋn ꞊nʋ pie.

19 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye ‑Juukʋɛ ‑hɔn 'le Pisidiblʋgba a Atiɔsɩdɩɔ 'mʋ, kɔ Yikɔnɩdɩɔ 'hɛɛn 'mʋ, 'ʋ di Lisɩtrɩ 'mʋ. ‑Juukʋɛ a ‑gbɛ, nʋ‑ 'prɛɛ 'le nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ ꞊nʋ ꞊sʋɛ ꞊tue. ‑Tɛ nahuin 'wɔn 'klɛɛ 'waa win, ‑ye ʋ ‑tʋa Pɔlʋ a 'hɛ a ‑wɔnlɛpupue gbo, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'la. ‑Tɛ ʋ bio 'klɛɛ 'hɛ, ‑ye ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ nɔ 'nɩ, ɔ 'kʋ nɩ, 'ʋ ‑jro lɛ, 'ʋ ꞊tɩɔ 'dɩɔ 'mʋ, 'ʋ hio 'le gbo. 20 ‑Yusu a nahuin ‑mɛ ‑ye, ‑tɛ ʋ ꞊glɔɔ 'le, ‑ye 'klɩ dio ‑wɔn, 'ɔ 'ba ye 'mʋ, 'ɔ 'ya 'dɩɔ 'mʋ. ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑ye ɔ kɔ Banabasɩ 'hɛɛn, 'ke ʋ mu 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ʋʋ Dɛbɩ daa.

‑Tɛ Pɔlʋ nʋ ꞊hɩan ‑wɔn, ʋ mu 'le Atiɔsɩdɩɔ 'mʋ, ‑ɔ nɩ 'le Siliblʋgba 'mʋ

21 Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hɛɛn, ʋ po ‑Yusu a ꞊hapʋtitie, 'ke 'le Dɛbɩdɩɔ 'mʋ, 'ʋ nue, 'dai nahuin 'ʋ ‑hɛ ‑Yusu a ‑naagbopʋ. ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋ mu 'le Pisidiblʋgba a 'dɩɛ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɛ mɔ Lisɩtrɩ, kɔ Yikɔnɩ, kɔ Atiɔsɩ. 22 'Ɛ nɩ 'dɩɔ ‑kɔ ke ʋʋ 'o nyre, ʋ kɔ bʋ ꞊tu 'le ‑Yusu a nahuin ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo, 'ʋ nyu ꞊tɔ 'mʋ po, 'ke bʋ 'cipi 'o ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ. Kɛ ʋʋ ꞊nʋ ye po: «‑A kɔ ‑ba 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ, 'plɩɩ ‑a 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ, ti ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di ‑a mʋ win ke kɔɔ 'bii, 'ke 'le 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ.» 23 'Ke 'le 'cʋɛi 'bii, ‑ɩ kɔ gbo ʋʋ 'le na, ʋ ꞊tu 'o gblɛ 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, 'ʋʋ ꞊ci, 'ʋʋ Nyɩsʋa da, 'ʋ nyu 'le Kʋkɔnyɔ ‑Yusu kwa 'mʋ gbo ꞊tu, ʋ kuo o ꞊wlʋ ye.

24 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye ʋ 'bɛ Pisidiblʋgba ꞊tɩɔ, 'ʋ mu 'le Pafiliblʋgba 'mʋ, 25 'ʋ nyre 'le Pɛsɩdɩɔ 'mʋ, 'ʋ ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'plɩɩ 'ʋ mu 'le Atalidɩɔ 'mʋ. 26 'Ke ʋ ‑ha 'o 'mɩɩ, 'ʋ mu 'le Atiɔsɩdɩɔ 'mʋ. 'Ke 'le Atiɔsɩ a ‑gbɛ 'mʋ, 'kee nɩ, ʋ ꞊tu o 'le Pɔlʋ nʋ Nyɩsʋa kwa 'mʋ gbo, ɔ 'mu 'yie ꞊tu, 'ke 'o ‑kʋan ‑gbo, ʋ ‑wɔ 'klɛɛ ‑wɔn a ‑ta 'mʋ.

27 ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'le Atiɔsɩdɩɔ ‑nɩ wɛn 'mʋ, ‑ye ʋ 'kukue 'cʋɛ a nahuin 'bii lɛ, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa naa 'le ꞊nʋ 'mʋ, ɔ nu, 'ʋ le ꞊nʋ, kɔ, ‑tɛ ɔ nu, 'ɔ ‑ha ‑wɛ 'hru, 'ke nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, bʋ kuo ‑wɛ ‑Yusu ꞊wlʋ ye. 28 'Ke ʋ ‑hi 'le 'dai ti, 'ke 'le ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ nɩ 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ.

15

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, ꞊be ʋ blɛ ye bʋ ꞊tuu 'o ‑Juukʋɛ a tetei 'yaklɩ?

1 Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, nahuin ‑ye, nʋ‑ ‑hɔn 'le Sudeblʋgba 'mʋ, 'ʋ di Atiɔsɩdɩɔ 'mʋ, 'ʋ ‑tʋa ‑Yusu a nahuin a tɔɔlɛ gbo, ʋ nɔ: «Nyɩsʋa 'deɛ bɔ waa 'a mʋ, 'bʋ 'de 'a mʋ ye 'bɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Moise a tetee 'a ꞊tutue nu.» 2 Kɛɛ, tɔɔwin a ‑gbɛ, Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hɛɛn, ʋ 'di ke wɛɛn, Pɔlʋ nʋ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, 'ʋ po gblɛ 'dɔ, 'ke 'o 'waa tɔɔwin a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ nue, 'cʋɛ a nahuin 'ʋ ‑yrɩ, 'ke Pɔlʋ kɔ Banabasɩ kɔ Atiɔsɩ a 'cʋɛ a nahuin ‑ye 'hɛɛn, ʋ kɔ bʋ mu 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑tɩ a ‑gbɛ ꞊tu, ʋ kɔ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ, kɔ Jrusrɛ 'mʋ a 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ 'hɛɛn.

3 ‑Tɛ ʋ ‑yrɩ 'klɛɛ, ‑ye 'cʋɛ a nahuin, ʋ gbʋ wlɔn 'hru, Pɔlʋ nʋ 'ʋ 'bɛ Fenisiblʋgba kɔ Samaliblʋgba ꞊tɩɔ. 'Ɛ nɩ ‑tɛgbi, ʋʋ 'o nyre, ʋ nyi lɛ na ‑wɔn, ‑tɛ dakʋ a gblegblei a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ʋ nu, 'ʋ hie 'o 'waa dɛ 'kuku gbo, 'ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye. Dɛ a ‑gbɛ, ɛɛ ‑Yusu a nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nyi 'wɔn, nue 'manʋ. 4 ‑Tɛ ʋ nyre 'le Jrusrɛ 'mʋ, ‑ye 'cʋɛ a nahuin, kɔ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ, kɔ 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ʋ 'blu kwa ‑tɛɛ, Pɔlʋ nʋ 'ʋ le ꞊nʋ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa naa 'le ꞊nʋ 'mʋ, ɔ nu. 5 Kɛɛ ‑ye Falisi꞊tumu a nahuin ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋ ‑hɛ o ‑Yusu a nahuin, ʋ 'ba 'mʋ ye, ʋ nɔ: «Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'bʋ nɩ 'o, 'bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke bʋ 'bɩʋ yrɛ, kɔ, bʋ ꞊tuu 'o ‑Juukʋɛ a tetei 'bii 'o, 'plɩɩ ʋ 'mʋ ‑tɛɛ a ‑Yusu a nahuin ‑hɛ.»

6 ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ, ʋ kɔ 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ 'hɛɛn, ʋ 'kukue lɛ, ʋ 'mʋ ‑tɩ a ‑gbɛ 'mʋ lɛ pupo, 7 'ʋ pupui 'mʋ lɛ ‑pupo, Piɛlɩ 'ɔ 'ba ye 'mʋ, ɔ nɔ: «‑Dɩayuo ‑a, a yie nɩ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa, ɔ ‑ha 'le 'mʋ du 'mʋ nɩ, 'a ti ‑wlɛn gbo, 'ke ꞊bo pue 'a ꞊hapʋtitie nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mui 'wɔn, ʋ 'mʋ ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo. 8 'Plɩɩ, Nyɩsʋa, ‑ɔ yi nahuin a ꞊wlɩ, ɔ ‑nyi ꞊nʋ 'a ‑Hihiu, ‑tɛ ɔ nu, 'ɔ ‑nyu o ‑wɛ ‑a mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mue ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ɔ wɛɛn 'waa dɛ ke. 9 ‑A mʋ ‑gbo, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, Nyɩsʋa 'nɩ 'jra ꞊le nahuin 'yi 'mʋ lɛ. ‑A mʋ mɔ dɛɛ ‑do, 'ke 'o ꞊nɔ ye. Ɔ nue nɩ, nahuin a ‑gbɛ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'waa ꞊wlɩ 'ɩ 'sii 'o ye, 'ke 'o ꞊nɔ ye, ‑ɛ nue, ʋ kuo ‑Yusu ye ꞊wlʋ. 10 'A ‑tɩ 'klɛɛ, dɛ‑ kɔ Nyɩsʋa a ye‑wʋnwɔn 'le, 'aa nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye bɛnʋ hren, bɛnʋdʋ ꞊nʋ, ‑a nɩ bunʋ kɔ ‑a nɩ ‑gbɛ 'hɛɛn, ‑a 'de 'le 'buble ‑wɛ. 11 ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a pui ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa waa ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ nue, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu nu ‑a mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli mʋ. 'Waa ‑gbɛ, kɛ'ɛ nɩ, ɔ nu ‑wɛ 'waa waalɛ.»

12 Piɛlɩ bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ‑gboligbo a nahuin 'bii nu ‑brii, 'ʋ po Banabasɩ kɔ Pɔlʋ nʋa ye gbo, 'ʋ bi 'o, 'ʋ na 'ŋmilɛka‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ ‑wɔn lɛ, Nyɩsʋa naa 'le ꞊nʋ 'mʋ, ɔ nu, 'ke 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ. 13 ‑Tɛ ʋ ‑wɔ 'pʋprɛ ‑wɔn, ‑ye Sakɩ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «‑Dɩayuo ‑a, ba po 'mʋ nʋa ye gbo. 14 Simɔ Piɛlɩ, ɔ nɩ lɛ ‑wɔn, ‑tɛ Nyɩsʋa nu, 'ɔ kɔ 'le dakʋ a gblegblei ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ a dɛ ‑wɔn. Nɔ‑ kɔ ‑hɛyri ɔ ‑ha 'le nahuin, 'ɔ nuu 'a nahuin 'mʋ. 15 ‑Tɩɩ ‑do a ‑gbɛ, nɩ‑ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ꞊tu la, ti ‑hi la a ti 'yri, 'ʋ 'crɩɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ɩ nɩ‑ ‑gbo:

16 Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

Bodɩɔ Dafidɩ a 'dɩɔ 'wlɛ nɩ.

'Bɛ ‑hi, ‑ye 'n di 'le lele 'nɩ di,

bodɩɔ Dafidɩ a 'dɩɔ ꞊nʋ, ‑ɔ 'wlɛ la,

'muo lele po.

17 ‑Ye dɛ a ‑gbɛ, ɛ die 'nɩ nu, nahuin ‑ye,

‑ʋ 'de 'na dakʋ a nahuin,

ʋ 'mʋ 'mʋ lɛ ꞊mɔ,

‑ʋ mɔ dakʋ a gblegblei a nahuin ꞊nʋ, 'n da,

'ke bʋ ‑hɛ 'na dakʋ.

18 Kɛ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa po,

‑ɔ ‑yra ‑tɔplɩ a ‑gbɛ,

kʋɛ la 'le gbo, 'plɩɩ ɔ 'mʋ 'klɔ mu nu.»

19 Sakɩ nɔ lele: «'N nye 'nɩ ‑hʋa, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, ‑a 'nɩ ꞊tue 'le ꞊nʋ ꞊sʋɛ, ‑a 'nɩ hren 'le ꞊nʋ ‑a mʋ ‑Juukʋɛ a tetei 'yaklɩ. 20 Kɛɛ, ‑ba 'crɩɩ ꞊nʋ ‑wɔn, ‑a 'mue ꞊nʋ ‑hʋa, ‑ɛ mɔ, ʋ nɩ di 'le 'wlugba‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋʋ 'kuo pie, kɔ, ʋ nɩ nu 'le 'ɛ nɩ 'laludɛ ꞊de, kɔ, ʋ nɩ di 'le dɛhʋɛi, ʋ 'de ‑plɔ gbo 'bɛ, ɛ kɔ, ʋ nɩ 'na 'le dablo, 21 ‑ɛ nue, kʋɛ la 'le ‑a nɩ bunʋ a ti 'yie 'mʋ gbo, tetei a ‑gbɛ, Nyɩsʋa ‑nye la Moise, 'ke 'le 'ɛ nɩ 'dɩɔ ꞊de 'mʋ, nahuin nyi 'nɩ ‑hre, 'ɛ nɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayuo gblɛ.»

'Crɩɩnɩɛ, ʋ gba la 'le ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ

22 'Plɩɩ ʋ 'mu mu ‑yrɛ, ‑ye ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ, kɔ 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, kɔ 'cʋɛ a nahuin 'bii, ʋ ‑yrɩ nɩ, 'ke bʋ ‑ha 'le nahuin 'waa dɩɔnʋ ‑gbahlɔn, nahuin a ‑gbɛ, ʋ kɔ Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hɛɛn, ʋ 'mu 'le Atiɔsɩ 'mʋ lee. Nahuin ꞊nʋ, ʋ ‑ha 'le, nʋ‑ mɔ Judɩ, ʋʋ ‑wɛ Basabasɩ daa, kɔ Silasɩ 'hɛɛn. Ʋ mɔ nahuiin nɩ, ‑Yusu a nahuiin 'o ꞊tuu. 23 Ʋ lu nɩ, 'ke bʋ gba 'crɩɩnɩɛ ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ nɩ 'le Atiɔsɩ 'mʋ. 'Crɩɩnɩɛ a ‑gbɛ, 'a win, ɩ nɩ‑ ‑gbo:

«‑A mʋ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ, kɔ 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, kɔ ‑Yusu a nahuin 'bii 'hɛɛn, ‑a ꞊gba 'a mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ, 'a mʋ ‑dɩayuo ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ‑ʋ nɩ 'le Atiɔsɩdɩɔ 'mʋ, kɔ Siliblʋgba 'bii 'mʋ, kɔ Silisiblʋgba 'hɛɛn 'mʋ. 24 ‑A 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, nahuin ꞊de, nʋ‑ ‑hɔn nɔ ‑a mʋ ‑hɛyri 'mʋ, 'ʋ mu 'a mʋ tɔɔ wɔn. 'Waa tɔɔwin a ‑gbɛ, ɩ ‑ha 'a mʋ 'mʋ 'ku, 'ɩ nue, 'a nɩ ꞊wlɩ 'ɩ 'mʋɛ gbo. Sʋbalɩ, ɛ 'de ‑a mʋ, ‑a 'diu le, 'ke bʋ di 'a mʋ tɔɔ. 25 Nɛ‑ nue, ‑a 'bii, ꞊a ‑yrɩ, 'ke ‑ba ‑ha nahuin, ‑a 'mu 'le 'a mʋ ‑wɔn lee, ʋ kɔ ‑a nɩ 'mʋnʋɛnyʋ Banabasɩ kɔ Pɔlʋ 'hɛɛn. 26 Ʋ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, ʋ 'de hʋannʋ pɩ, 'ke bʋ 'kʋ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan a ‑tɩ. 27 Nahuin a ‑gbɛ, ‑a ‑ha, nʋ‑ mɔ Judɩ kɔ Silasɩ 'hɛɛn. ‑Tɩ ‑gbo, ‑a 'crɩɩ nɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'kwli 'mʋ, nʋ‑ʋ nɩ, ‑ʋ di 'a mʋ le. 28 Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ʋ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ‑a nɩ hren 'le 'a mʋ bɛnʋ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ a tetei 'yaklɩ. Kɛɛ, dɛ ‑gbo, ‑aa 'a mʋ ‑hʋa, nɛ‑ mɔ: 29 A nɩ di 'le 'wlugba‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋ pie 'kuo, kɔ, a nɩ 'na 'le dablo, kɔ, a nɩ di 'le ‑wɛ dɛhʋɛi, ʋ 'de ‑plɔ gbo 'bɛ, kɔ, a nɩ nu 'le 'ɛ nɩ 'laludɛ ꞊de. 'Bɩa 'baa lɛ naalɛ nu, ‑ye ɛ nu ‑tɛɛ. 'A ‑tɩ o, ‑a ꞊gba 'a mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ.»

30 Nahuin ꞊nʋ, ʋ kɔ bʋ lee, ‑tɛ ʋ ‑nyi ꞊nʋ 'crɩɩnɩɛ a ‑gbɛ, ‑ye ʋ ‑hɩʋ lɛ mɛ, 'ʋ mu Atiɔsɩ 'mʋ. ‑Tɛ ʋ nyre 'le, ʋ 'kukue ‑Yusu a nahuin 'bii lɛ, 'ʋ ‑nyi ꞊nʋ 'crɩɩnɩɛ a ‑gbɛ, 31 'ʋ ‑hre, 'ke 'o nahuin 'bii ye. ‑Tɛ ʋ nye ꞊nʋ ye ‑hre, ‑ye 'a wiin nahuin 'bii nue 'manʋ, ‑ɛ nue, ɩ ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ. 32 Judɩ kɔ Silasɩ 'hɛɛn, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ, ʋ 'prɛɛ 'le ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ ‑wɔn ‑tɛɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mu 'klɩ ‑nyi, kɔ, ʋ 'mu 'le ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo ꞊tu. 33-34 Ʋ ‑hi 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ 'dai ti, 'plɩɩ ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Atiɔsɩ 'mʋ, 'ʋ gbʋ wlu, ʋ nɔ: «Nyɩsʋa bɔ nɩ 'o 'a mʋ ‑wɔn,» 'ʋ ‑hɩʋ mɛ lɛ, 'ʋ ‑mɛ de, 'ʋ mu 'le lele Jrusrɛ 'mʋ.

35 Kɛɛ, Pɔlʋ kɔ Banabasɩ ‑mɛ ‑ye 'hɛɛn, ʋ 'de de ‑mɛ. 'Ke ʋ nɩ 'le Atiɔsɩ 'mʋ, ʋ kɔ nahuin ‑ye 'hɛɛn, 'ʋʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊nʋ ꞊tu, ‑ɩɩ Kʋkɔnyʋ ‑Yusu a ‑tɩ ‑wɔn lɛ na.

Pɔlʋ a 'dagba a 'hɔn a nɔnɔ, 15.36–18.22

‑Tɛ Pɔlʋ kɔ Banabasɩ 'hɛɛn, ʋ ‑gbʋgbɛ la yrɛ

36 ‑Tɛ 'dai ‑nyrɔwɩ ‑hi, ‑ye Pɔlʋ le Banabasɩ nɩ, ɔ nɔ: «'N nye 'nɩ ‑hʋa, 'dɩɛ 'bii ꞊nʋ, ‑a na o 'mʋ, ꞊a ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ, ‑ɩɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑tɩ ‑wɔn lɛ na, ‑ba mu 'le, ‑a 'mʋ ‑Yusu a nahuin ye ‑mrɛ, ‑a 'mue 'ye, ‑tɛ ɛ ‑ti 'mʋ, 'ke 'le ꞊nʋ ‑wɔn.» 37 ‑Ye Banabasɩ wɔn nɩ, ɔ nɔ: «'N nye 'nɩ ‑hʋa, ꞊baa mu, ‑ba gba Saan Makɩ.» 38 Kɛɛ ‑ye Pɔlʋ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bʋ gbɔ, ‑ɛ nue, ɔ nɔ 'nɩ, ‑tɛ ʋ mu o 'dagba 'mʋ, 'ke Makɩ a ‑gbɛ, ɔ hiu 'le Pafiliblʋgba 'mʋ gbo, ɔ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋ 'de ‑kʋan 'lu ‑yra. 39 Ʋ ꞊tui ‑tutu, ʋ 'de win 'mʋ lɛ 'wʋnwɔn, 'ʋ ‑gbʋgbɛ yrɛ. Banabasɩ, nɔ‑ gba Makɩ, 'ʋ gba 'mɩɩ, 'ʋ mu 'le Sipreblʋgba 'mʋ. 40 Pɔlʋ ‑mɛ ‑ye, nɔ‑ gba Silasɩ, ‑Yusu a nahuin 'ʋ da Nyɩsʋa, 'ke bɔ ‑hɛ ꞊nʋ 'mʋ, 'plɩɩ 'ʋ mu. 41 ‑Tɛ ʋʋ 'klɛɛ mu, ‑ye ʋ 'bɛ 'blʋgbɩ ꞊nʋ ꞊tɩɔ, ‑ɩ mɔ Siliblʋgba kɔ Silisiblʋgba 'hɛɛn. 'Ɛ nɩ ‑tɛgbi, ʋʋ 'o nyre, 'ʋʋ 'cʋɛ a nahuin 'klɩ ‑nyi, 'ke bʋ 'cipi 'o ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ.

16

‑Tɛ Timote bi la Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hɛɛn ke

1 ‑Tɛ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hɛɛn, ʋʋ mu, ‑ye 'ke ʋ nyre 'le Dɛbɩdɩɔ kɔ Lisɩtrɩdɩɔ 'mʋ. 'Ke ʋ yɛ 'o ‑Yusu a nahuon ꞊de gbo. 'A 'dʋ mɔ Timote. 'A 'dii mɔ ‑Juukʋɛyrɔwlʋʋ nɩ, 'ɔ ‑hɛ la ‑Yusu a nahuon. 'A bu ‑mɛ ‑ye, ɔ mɔ Glɛkɩkʋɛyu'u nɩ. 2 ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Lisɩtrɩdɩɔ 'mʋ, kɔ Yikɔnɩdɩɔ 'mʋ, ʋ ꞊tu Timote a ‑gbɛ a ꞊hapʋ‑tɩ 'dɔ. 3 Pɔlʋ, ɔ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke bɔ 'ya 'a ‑wɔnnaanyɔ 'mʋ, 'ɔ gbɔ, 'ʋ mu. ‑Tɛ ʋ mu 'klɛɛ, ‑ye Pɔlʋ 'bɩɔ ye, ‑tɛ ‑Juukʋɛ a tetee 'a ꞊tutue nu. Ɔ nue nɩ, 'ke 'o ‑Juukʋɛ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le 'dɩɛ a ‑gbɛ 'mʋ a 'o꞊tuulɛ a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ nue, ʋ 'bii, ʋ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a bu mɔ Glɛkɩkʋɛyu'u nɩ, 'ɔ 'de 'a 'yu ye 'bɛ. 4 'Dɩɛ 'bii ꞊nʋ, ʋʋ 'mʋ na, ʋʋ ‑Yusu a nahuin 'nɩ le, ‑tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ, kɔ 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ‑ʋ nɩ 'le Jrusrɛ 'mʋ, ʋ po 'le, 'ke ‑Yusu a nahuin 'bii a ‑gbɛ bʋ ꞊tuu 'o. 5 ‑Ye 'klɛɛ, ‑Yusu a nahuin a 'klɩɩ 'le 'nɩ 'ya, 'ke bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, 'plɩɩ ‑Yusu a nahuin a ‑gbɛ 'ʋʋ klɛ bii 'ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ.

'Ke 'le Trʋasɩdɩɔ 'mʋ, Nyɩsʋa 'prɛɛ 'le Pɔlʋ ‑wɔn, 'ke bɔ mu 'le Masedʋanɩblʋgba 'mʋ

6 Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'de Pɔlʋ nʋ mɛ lɛ ‑ha, 'ke bʋ ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'ke 'le Asiblʋgba 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'ʋ 'bɛ 'blʋgbɩ ꞊nʋ ꞊tɩɔ, ‑ɩ mɔ Flisi kɔ Galatɩ. 7 ‑Tɛ ʋ nyre 'le Misiblʋgba ꞊hlɔn, ‑ye ʋ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke bʋ mu 'le Bitiniblʋgba 'mʋ, kɛɛ, Kʋkɔnyɔ a ‑Hihiu 'die ke wɛɛn. 8 Nɛ‑ nue, 'ʋ 'bɛ Misiblʋgba ꞊tɩɔ, 'ʋ mu 'le Trʋasɩdɩɔ a 'wafɩ ke. 9 'Tɔ 'mʋ 'klɛɛ, Nyɩsʋa nue nɩ, Pɔlʋ 'ɔ 'ye nahuon ꞊de, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'ke 'le yain 'kwli 'mʋ. Nahuon a ‑gbɛ, 'ke ɔ kɔ 'le Masedʋanɩblʋgba 'mʋ, 'ɔ nyrɔ ye gbo, 'ɔ nyo lɛ 'batɩ, ɔ nɔ: «Pɔlʋ, di nɔ ‑a nɩ Masedʋanɩblʋgba 'mʋ, ‑bo di ‑a mʋ 'mʋ ‑hɛ!»

Luku, ‑ɔ 'crɩɩ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo, nɔ‑ bi Pɔlʋ nʋ ke, 'ʋ mu

10 ‑Tɛ Pɔlʋ 'ye nahuon a ‑gbɛ, ‑ye ‑a yree 'mʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, Kʋkɔnyɔ'ɔ nɩ, ‑ɔ da ‑a mʋ, 'ke ‑ba mu 'le 'blʋgba a ‑gbɛ 'mʋ, ‑a 'mʋ 'a ꞊hapʋtitie po, 'ke 'o 'blʋgba ꞊nʋ a nahuin ye.

‑Tɛ Pɔlʋ mu 'le Filipʋdɩɔ 'mʋ, nyrʋgba ꞊de kuo ‑Yusu ye ꞊wlʋ; 'a 'dʋ mɔ Lidi

11 Nɛ‑ nue, ꞊a ‑ha 'le 'mɩɩ, 'ke 'le Trʋasɩ 'mʋ, ꞊a mu 'le Samotrasɩblʋgba 'mʋ, 'nie ꞊glaa 'le lɛ. ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑ye 'ke ‑a mu 'le Neapolisɩdɩɔ 'mʋ. 'Ke 'mɩɩ ꞊tu 'o ‑a mʋ gbo. 12 'Ke ‑a ‑ha 'o bʋɩ, ꞊a mu Filipʋdɩɔ 'mʋ. Filipʋdɩɔ a ‑gbɛ, ɔ mɔ Masedʋanɩblʋgba a ꞊tɩɔ ‑ye a 'dɩɔ gblakaa nɩ. 'Ke 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, Romakʋɛ, ʋ ‑huo 'le ꞊le. ‑A ‑hi 'le ‑nyrɔwɩ 'plɔplɔ. 13 ‑Juukʋɛ a ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ 'klɛɛ, ‑ye ‑a ꞊tɩ 'mʋ 'dɩɔ, ꞊a mu 'le 'nie nʋa 'mʋ. ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a nɔ 'nɩ, 'ke ‑a di 'o ‑tɛgbi ꞊nʋ gbo yɛ, ‑tɛ ‑Juukʋɛ, ʋ kla 'o lɛ'kukuelɛ‑tɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta 'mʋ. ‑Tɛ ‑a nyre 'klɛɛ 'o ‑tuo a ‑gbɛ ke, ‑ye ‑a yɛ 'o gbo nyrʋgbapʋ ꞊de, ‑ʋ 'kukue 'o lɛ, ꞊a nɩ gbo. Nʋ‑ ‑a 'prɛɛ 'le ‑wɔn. 14 'Ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, nyrʋgba ꞊de nɩ 'le. 'A 'dʋ mɔ Lidi. 'Ke ɔ kɔ 'le Tiatilɩdɩɔ 'mʋ. Ɔɔ plo dati 'yaklɩ, ‑ɩɩ ꞊die po. Lidi a ‑gbɛ, ɔ 'de la ‑Juukʋɛyrɔwlʋ, kɛɛ, ɔ ‑hɛ ‑Juukʋɛ a nahuon, 'ɔɔ ꞊ke Nyɩsʋa da. ‑Tɛ ‑aa ‑Yusu a ‑tɩ ꞊tu, ‑ye ɔ po ‑a mʋ ye gbo nʋa, Kʋkɔnyɔ 'ɔ 'tʋ 'a ꞊wlʋ lɛ, ‑tɩ ꞊nʋ, Pɔlʋʋ ꞊tu, 'ɔ 'bli kwa, 15 'ɔ ‑hʋɛ, 'ke bʋ puo 'nie 'lu, ɔ kɔ 'a kayugbokʋɛ 'hɛɛn, 'ʋ pu 'nie 'lu lɛ. ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ɔɔ ‑a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, ɔ nɔ: «'Bɩa 'ba 'ye, ‑ɛ mɔ, 'n kuo Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ye ꞊wlʋ, ‑ye ba di 'le 'na kayu gbo, a 'mʋ 'le gbo nɩ,» 'ɔ nɩ 'o ‑a mʋ ke 'mʋ, ꞊a wɛɛn ke.

‑Tɛ ʋ po la Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hɛɛn ꞊jɩ 'mʋ, 'ke 'le Filipʋdɩɔ 'mʋ

16 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑tɛ ‑aa 'le Nyɩsʋadaalɛ 'mʋ mu, ‑ye 'yu nyrɔyu ꞊de, ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a ꞊ŋmoo nɩ. 'Ku ‑hʋan nɩ 'o ꞊nɔ ke 'mʋ. 'Ku ‑hʋan a ‑gbɛ, nʋ‑ nye nu, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ di 'lu ‑wɔn mue, 'ke 'o nahuin ‑wɔn, 'ɔ nyi ‑wɔn lɛ na. Dɛ a ‑gbɛ, ɛ nye 'nɩ nu, 'a kʋkɔnyʋ 'ʋʋ 'wli 'plɔplɔ 'ye. 17 'Yu nyrɔyu a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ ‑a mʋ ke 'mʋ na, Pɔlʋ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, 'ɔɔ 'le win 'yaa, ɔ nɔ: «Nahuin ‑gbo, ʋ mɔ Yrayrɩnyɩsʋa a ‑kʋannunyʋʋ nɩ. Nʋ‑ nyi 'a mʋ ye ꞊tu, ‑tɛ Nyɩsʋa di 'a nɩ waalɛ nu.» 18 Nɛ‑ ɔ 'cipi 'o nunue. Ɔ nue ‑nunu, 'ɛ gba ‑nyrɔwɩ gbi, Pɔlʋ 'ɔ bi yrʋ 'mʋ, 'ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔ 'prɛɛ 'le 'ku ‑hʋan a ‑gbɛ ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Ke 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'dʋ 'kwli 'mʋ, 'nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le, ‑bo ‑hɔn 'o 'yu nyrɔyu ꞊nʋ ke 'mʋ,» tii ‑do a ti 'yri, 'ʋ ‑hɔn 'o ꞊nɔ ke 'mʋ. 19 ‑Tɛ 'yu nyrɔyu a ‑gbɛ a kʋkɔnyʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, ʋ 'deɛ bʋ 'ye lele 'wliyɛ, ‑ye ʋ klɩ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hɛɛn nɩ, 'ʋ gbʋ 'le 'dika, 'ke 'o ‑batiponyʋ ye, 20 'ʋ yʋʋ ‑tɩ, 'ke 'o Romakʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ye, ʋ nɔ: «Nahuin ‑gbo, ʋʋ 'le ‑a nɩ 'dɩɔ 'mʋ po ꞊gbʋgblɔgbʋ. Ʋ mɔ ‑Juukʋɛ'ɛ nɩ. 21 Ʋʋ ‑a mʋ tɔɔ 'waa 'briŋmli, ‑a nɩ tetei plɛ, ‑a nɩ 'ble 'le kwa, kɔ, ‑a nɩ nu 'le, ‑a mʋ ‑gbo, ‑ʋ mɔ Romakʋɛ.» 22 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ nyu ‑wɛ lɛ poo yrʋ, Romakʋɛ a ye'mʋnaanyʋ a ‑gbɛ, 'ʋ le 'waa 'sɔyuo, 'ke bʋ ‑hɩʋ wlawlɩ, 'plɩɩ bʋ biu lɔkʋɛ. 23 ‑Tɛ ʋ ‑wɔ 'klɛɛ 'waa bibie ‑wɔn, ‑ye ʋ pu 'mʋ ꞊jɩ, 'ʋ le ꞊jɩkayu a 'yie꞊tunyɔ, 'ke bɔ ꞊tu 'yie ‑tɛɛ. 24 ‑Tɛ ꞊jɩkayu a 'yie꞊tunyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'wɩn 'klɛɛ, ‑ye 'ke ɔ pu 'le ꞊jɩkayu a ‑gblo ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'bɔɔ 'le lɛ, 'ɔ pu 'le tikwlɛ gblakɩ ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ 'hʋɛ bʋɩ 'mʋ lɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ꞊sʋɛ 'ye.

25 Muu 'o 'tɔ‑hɛyri 'yie 'mʋ, ‑ye Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hɛɛn, ʋʋ da Nyɩsʋa, kɔ, 'ʋʋ ‑wla bre, 'ke 'o 'a baalɛ a ‑ta 'mʋ, ꞊jɩnyʋ ‑ye, ‑ʋ nɩ 'o, 'ʋ nyu nʋa ye gbo po. 26 Ʋ nɩ 'le Nyɩsʋa a baalɛ 'kwli 'mʋ, ‑ye ‑tʋtʋ ‑tʋa 'hɩhrɔlɛ gbo, ‑tʋtʋ a 'hɩhrɔlɛ a ‑gbɛ, 'ɛ bʋbla ꞊jɩkayu a bʋgbo gbo. Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye 'maji 'bii, ʋ ꞊gbʋgba lɛ, ɩ ꞊ga lɛ wlɔn, kɔ, ꞊jɩnyʋ 'bii a 'cɩɩn.i ꞊wʋwlɛɛ lɛ. 27 ‑Ye ꞊jɩkayu a 'yie꞊tunyɔ ꞊wlɛɛ 'yii. ‑Tɛ ɔ 'ye, ‑ɛ mɔ, ꞊jɩkayu a 'maji 'bii, ɩ ꞊ga lɛ wlɔn, ‑ye ɔ ‑ha 'le 'a 'plie bɔ wlɔn nɩ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'a dɩɔnʋ 'la. Ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ nɔ 'nɩ, ꞊jɩnyʋ 'bii, ʋ 'gba lɛ ci. 28 Kɛɛ ‑ye Pɔlʋ, ɔ ꞊mɔɔ 'mʋ 'yi, ɔ nɔ: «'Kee, ꞊nɩ nu 'le ‑n dɩɔnʋ dɛ ꞊de 'mʋ, ‑a 'bii, kɛ ‑a nɩ nɔ.» 29 Nɛ‑ mɔ ꞊jɩkayu a 'yie꞊tunyɔ, bɔ ‑hʋa 'napɩ. ‑Tɛ ʋ ‑nye ꞊nɔ, ‑ye ɔ gba cigbɛi, 'ke 'le ‑gblo ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'mʋ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hɛɛn, ʋ nɩ 'le, hʋannʋ a ‑tɩ, 'ɔ blʋ kwlɩ ye gbo, 30 'plɩɩ 'ɔ 'hrʋʋ 'le ‑gblo 'mʋ, 'ɔ ꞊gbʋ wlɔn, ɔ nɔ: «‑Be' 'n di nu, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'mʋ 'mʋ waa 'le?» 31 ‑Ye ʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «Kuo Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊wlʋ ye, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'mʋ ‑mʋ waa, ‑n kɔ ‑na kayugbokʋɛ 'hɛɛn,» 32 ꞊jɩkayu a 'yie꞊tunyɔ a ‑gbɛ, ɔ kɔ 'a kayugbokʋɛ 'hɛɛn, nʋ‑ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hɛɛn, ʋ ‑tʋa Nyɩsʋa a wintɛ a tɔɔlɛ gbo, ‑ɛɛ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑tɩ ‑wɔn lɛ na. 33 'Tɔyrʋwɔɔ ‑do a ‑gbɛ 'mʋ, ꞊jɩkayu a 'yie꞊tunyɔ 'ɔ gbʋ, 'ɔ nu 'nie, 'ɔ ‑wlʋ 'waa ꞊ji, 'plɩɩ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hɛɛn 'ʋ puo 'nie 'lu, ɔ kɔ 'a kayugbokʋɛ 'hɛɛn. 34 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye ꞊jɩkayu a 'yie꞊tunyɔ gbʋ 'le gbo kayu, 'ɔ ‑ha 'le dididɛ, 'ɔ ‑nye ꞊nʋ. Ɔ kɔ 'a kayugbokʋɛ 'hɛɛn, ʋʋ nu 'manʋ 'dɔ, ‑ɛ nue, ʋ kuo Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ.

35 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑ye Romakʋɛ a ye'mʋnaanyʋ lee 'waa 'mʋ‑hɛnyʋ, 'ke 'le ꞊jɩkayu a 'yie꞊tunyɔ ‑wɔn, 'ke bɔ tɛ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hɛɛn gbo, 36 'ɔ mu, 'ɔ le Pɔlʋ, ɔ nɔ: «Romakʋɛ a ye'mʋnaanyʋ le nahuin, 'ke ꞊bo tɛ 'a mʋ gbo. 'A ‑tɩ, a ‑wɛ 'le ba 'hrɩ nɩ. Ba mu, 'ke 'le plɔ a bleelɛ 'kwli 'mʋ.» 37 Kɛ Pɔlʋʋ Romakʋɛ a 'mʋ‑hɛnyʋ a ‑gbɛ ye po, ɔ nɔ: «Ʋ 'de ‑a mʋ ‑bati lɛ poo, 'ʋ bi ‑a mʋ, 'ke 'o nahuin 'bii ye, 'plɩɩ 'ʋ po ‑a mʋ ꞊jɩ 'mʋ, ‑a mʋ ‑gbo, ‑ʋ mɔ ‑wɛ Romakʋɛ. ‑Tɛ ʋʋ Romakʋɛ a 'yiye nu, kɛ'ɛ nɩ, ʋ kɔ bʋ nu ‑a nɩ 'yiye. ‑Ye ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ʋ nye 'nɩ ‑hʋa, bʋ tɛ ‑a mʋ gbo, 'ke 'le ‑huhlikɔ 'kwli 'mʋ. 'Bɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑a bla nɩ. 'Waa ‑gbɛ, bʋ di 'le, ʋ 'mʋ ‑a mʋ gbo tɛ.»

38 ‑Tɩ ꞊nʋ, Pɔlʋ ꞊tu 'mʋ‑hɛnyʋ a ‑gbɛ ye, ‑ye ʋ gbɩ 'waa nyɩgblakɩ ‑wɔn. 'Plɩɩ ʋ 'mui mu 'wɔn, ‑ɛ mɔ, Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hɛɛn, ʋ mɔ Romakʋɛ'ɛ nɩ, ‑ye ʋ ta 'mʋ gblɛ, 39 'waa ‑gbɛ, 'ʋ mu 'le ꞊jɩkayu gbo, ʋ nɔ: «A kɔ 'o ꞊wɔn,» 'plɩɩ 'ʋ ‑hɩʋ ꞊jɩ 'mʋ, 'ʋ 'bʋtɩʋ lɛ, 'ke bʋ ꞊tɩ 'dɩɔ 'mʋ. 40 ‑Tɛ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hɛɛn, ʋ ‑hɔn 'le ꞊jɩkayu gbo 'mʋ, ‑ye 'ke ʋ mu 'le Lidi ‑wɔn. 'Ke ‑Yusu a nahuin 'kukue 'le lɛ, Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hɛɛn, 'ʋ ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ, 'ke bʋ 'cipi 'o ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ, 'plɩɩ 'ʋ ꞊tɩ 'dɩɔ 'mʋ, 'ʋ mu.

17

‑Tɛ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hɛɛn, ʋ mu la 'le Tesalonikɩdɩɔ 'mʋ

1 Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hɛɛn, 'ke ʋ naa 'le Afipolisɩdɩɔ kɔ Apolonidɩɔ 'mʋ, 'ʋ nyre 'le Tesalonikɩdɩɔ 'mʋ, ('ʋ pa Jasɔ ye). 'Ke 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke Nyɩsʋa a kayu nɩ 'le, ‑tɛ ‑Juukʋɛɛ ꞊ke 'le lɛ 'kukue. 2 'Ke Pɔlʋ mu 'le ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔ nye lɛ nu. 'Ke 'le ‑wuwle‑nyrɔwɩɩ ta 'kwli 'mʋ, 'ɔ ‑hɩhɩa Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ nahuin ꞊nʋ klɛ, ‑ʋ nɩ 'o, 3 'ɔ tɔɔ ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, Waanyɔ a ‑gbɛ, ɔ kɔ bɔ 'ye ꞊sʋɛ, kɔ, ɔ kɔ bɔ 'kʋ, 'plɩɩ Nyɩsʋa dio 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'nɩ ‑ha, ɔ 'muo 'klɔ ‑ha. ‑Ye ɔ nɔ lele: «‑Yusu, nɔ‑ mɔ Waanyɔ a ‑gbɛ, ‑ɔ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ 'a mʋ ye ꞊tu.» 4 'Ke 'le ‑Juukʋɛ ꞊nʋ ‑hɛyri, ꞊ʋ ‑ye, ‑tɩ ꞊nʋ, Pɔlʋ ꞊tu, ʋ kui ye ꞊wlʋ, 'ʋ bi Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hɛɛn ke. Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ Glɛkɩkʋɛ 'plɔplɔ nu, ‑ʋ ‑hɛ ‑Juukʋɛ, 'plɩɩ ‑ʋʋ Nyɩsʋa da, kɔ 'dɩnyrʋ 'plɔplɔ ꞊nʋ, nahuiin 'o ꞊tuu.

5 Dɛ a ‑gbɛ, ɛ nue, ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ 'ʋʋ ca ꞊tu 'dɔ, 'ʋ 'tɛ 'crɛnyʋ 'hru wlɔn lɛ, 'ʋ nue, 'dɩɔ a nahuin 'ʋ 'kukue lɛ, 'ʋ ‑tʋa 'dɩɔ a ꞊gblʋgblɔlɛ gbo, 'ʋ mu 'le kayu ꞊nʋ gbo, ‑tɛ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hɛɛn, ʋ nɩ 'le. Kayu a ‑gbɛ, Jasɔ, nɔ‑ mɔ 'a kʋkɔnyɔ. ‑Tɛ 'dɩɔ a nahuin a ‑gbɛ, ʋ nyre 'klɛɛ 'le, 'ʋʋ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hɛɛn lɛ ꞊mɔ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mu 'le nahuin ye gba. 6 Kɛɛ, ʋ 'diu 'le gbo yɛ. Nɛ‑ mɔ bʋ klɩ Jasɔ a ‑gbɛ, kɔ ‑Yusu a nahuin ‑ye 'hɛɛn, 'ʋ gbʋ 'le 'dɩɔ a ye'mʋnaanyʋ ye, 'ʋ ‑tʋa lɛ'gbugbolɛ gbo, ʋ nɔ: «Nahuin ‑gbo, ʋ ꞊gbʋgblɔ 'blʋgba 'bii nɩ. ‑Ye kɛkɛ ‑gbo, kɛ ʋ nɩ nɔ ‑a mʋ ‑wɔn, 7 'plɩɩ Jasɔ, nɔ‑ 'blu kwa, 'ke 'le 'a kayu gbo. Nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'nɩ ꞊tuu ꞊le 'o Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka a tetei. Ʋ nɔ 'nɩ, 'kɩɩn ‑ye nɩ 'o. 'A 'dʋ mɔ ‑Yusu.» 8 'Plɩɩ ʋ 'mʋ windʋ a ‑gbɛ mu 'wɔn, ‑ye yrʋ 'yie 'o nahuin kɔ 'dɩɔ a ye'mʋnaanyʋ 'hɛɛn nɩ. 9 ‑Ye 'dɩɔ a ye'mʋnaanyʋ a ‑gbɛ, ʋ le Jasɔ kɔ 'a 'bienʋ ‑Yusu a nahuin ‑ye 'hɛɛn nɩ, bʋ ‑ha 'wli, ‑ɛ die nu, ʋ 'mu gbo tɛ. ‑Tɛ ʋ ‑ha 'klɛɛ 'wli a ‑gbɛ, 'plɩɩ 'ʋ tɩʋ gbo.

‑Tɛ Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hɛɛn, ʋ mu la 'le Beledɩɔ 'mʋ

10 ‑Tɛ 'tɔ ‑wɔn, ‑ye ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, ʋ nue, Pɔlʋ kɔ Silasɩ 'hɛɛn, 'ʋ mu 'le Beledɩɔ 'mʋ. ‑Tɛ ʋ nyre 'le, ‑ye 'ke ʋ mu 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, ‑tɛ ‑Juukʋɛɛ ꞊ke 'le lɛ 'kukue. 11 ‑Juukʋɛ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Beledɩɔ 'mʋ, ‑tɛ Tesalonikɩdɩɔ a nahuin nɩ 'mʋ, ʋ 'de lɛ 'mʋ nɩ. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊nʋ, Pɔlʋʋ ꞊tu, 'waa ꞊wlɩ 'bli kwa ‑tɛɛ. Ʋ nʋɛ 'mʋ nɩ, 'ke bʋ po Pɔlʋ nʋ nʋa ye gbo. 'Ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, kɛ ʋʋ nu, 'ʋʋ 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ lɛ ta, ‑ɛ die nu, ʋ 'mue 'ye, 'bɩa ‑tɩ ꞊nʋ, Pɔlʋ ꞊tu, 'bɩ 'ya ‑tɩ a ‑tɛɛ 'mʋ. 12 'Ke 'le ‑Juukʋɛ a ‑gbɛ ‑hɛyri, 'waa 'plɔplɔ kuo ‑Yusu ye ꞊wlʋ, kɔ, 'ke 'le Glɛkɩkʋɛ ‑hɛyri, nyrʋgbapʋ 'plɔplɔ, ‑ʋ kɔ dɛ, kɔ, nyɩbɛpʋ 'plɔplɔ, 'ʋ kuo ‑wɛ ‑Yusu ꞊wlʋ ye. 13 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑Juukʋɛ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Tesalonikɩdɩɔ 'mʋ, ʋ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, Pɔlʋ, ɔɔ ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'ke 'le Beledɩɔ 'mʋ. Nɛ‑ mɔ bʋ di Bele 'mʋ, 'ʋ 'prɛɛ 'le nahuin ‑wɔn, 'ke bʋ poo Pɔlʋ yrʋ lɛ. 14 Nɛ‑ mɔ ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, tii ‑do a ti 'yri, bʋ gba Pɔlʋ 'hru wlɔn, 'ke 'le 'yru nʋa 'mʋ. Silasɩ kɔ Timote 'hɛɛn ‑mɛ ‑ye, ʋ 'de mu. 'Ke ʋ 'kɩɛ nɩɛ 'le Bele 'mʋ. 15 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ gba Pɔlʋ 'hru wlɔn, ʋ gbɔ ‑gbagba, 'ʋ nyre 'le Atɛnɩdɩɔ 'mʋ, 'plɩɩ 'ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋ di Bele 'mʋ. ‑Tɛ ʋʋ 'le di, Pɔlʋ pu titie, 'ke bʋ le Silasɩ kɔ Timote 'hɛɛn, bʋ kʋɛ ꞊nɔ ‑wɔn, tii ‑do a ti 'yri, 'bɩa 'bʋ kɔ 'hru.

‑Tɛ Pɔlʋ nɩ la 'le Atɛnɩdɩɔ 'mʋ

16 'Ke Pɔlʋ nɩ 'le Glɛkɩkʋɛ a 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Atɛnɩ, 'ɔɔ Silasɩ kɔ Timote 'hɛɛn ‑pre. 'Ke ɔ 'yee 'o tuyuo. Tuyuo a ‑gbɛ, ʋ nuo 'mʋ 'hɛ, 'ɔ 'we ꞊nɔ 'waa nyɩsʋapʋ ye, 'ɔ ‑huo 'le 'dɩɔ 'kwli 'mʋ. ‑Tɛ Pɔlʋ 'yo 'klɛɛ, ‑ye ɔ bi 'mʋ yrʋ 'dɔ, 'ɩ saka ꞊nɔ. 17 'Ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, kɛ ɔɔ nu, 'ɔɔ 'le ‑Juukʋɛ ‑wɔn 'prɛɛ, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ ‑hɛ ‑Juukʋɛ, kɔ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa da, kɔ 'ke 'le 'dika, 'ɔɔ ‑wɛ 'le 'ɛ nɩ nahuon ꞊de ‑wɔn 'prɛɛ, ‑ɔ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ‑ʋʋ ye gbo bibi. 18 Ɛ kɔ ‑wɛ 'lulɛ‑hienyʋ ꞊de, 'ʋ nyu Epikulinyʋ daa, kɔ Sitoinyʋ. Ʋ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ʋ 'tatɩ 'pʋprɛ gbo. 'Ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ꞊ʋ ‑ye nɔ 'nɩ: «Wunlɛponyɔ ‑gbo, ‑be' ɔɔ 'klɛɛ po 'le?» ꞊Ʋ ‑ye nɩ 'o, ‑tɛ ʋ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, Pɔlʋʋ ꞊tu ‑Yusu bɔ 'kʋ kɔ bɔ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ a ‑tɩ, ‑ye ʋ nɔ: «Ɛ 'we ꞊nɔ ye, pʋpʋnyɩsʋapʋ a ‑tɩ ɔɔ ꞊tu.» 19 ‑Ye ʋ gbɔ nɩ, 'ke 'le 'dɩɔ a ‑gboligbo ye, ‑ʋʋ lɛ 'kukue, 'ke 'le dʋgba ꞊nʋ, ʋʋ Aleopasɩ daa, ʋ nɔ: «Tɔɔlɛ ꞊nʋ, ‑nɩɩ 'le ya, ɛ mɔ dɛ yrayrʋ'ʋ nɩ, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn. ‑A nye wɛn 'nɩ ‑hʋa, 'ke ‑bo yree ‑a mʋ 'mʋ lɛ, 20 ‑ɛ nue, ꞊tɩ ꞊nʋ, ‑nɩɩ ꞊tu, ɩɩ ‑a mʋ 'nɩ saka. 'A ‑tɩ, ‑a nye 'nɩ ‑hʋa, ‑ba yi dɛ, ɩ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'plɩɩ, dɛ, ɩ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑aa ‑hʋa ‑ba yi wɛn.» 21 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Atɛnɩkʋɛ kɔ 'dagbɩ ꞊nʋ, ‑ʋ 'ti 'le Atɛnɩ 'mʋ, 'ɛ nɩ ti, kɛ ʋʋ nu, 'ʋʋ lɛ 'kukue, ‑ɛ die nu, ‑tɩ yrayrɩ, ʋ 'wɔn, ʋ 'mui ꞊tu, 'waa 'bienʋ 'mui 'wɔn.

22 Nɛ‑ mɔ Pɔlʋ bɔ 'ba ye 'mʋ, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ɔ nɔ: «'A mʋ Atɛnɩkʋɛ, 'n nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ mɔ nahuiin nɩ, ‑ʋʋ 'o nyɩsʋapʋ a gblegblei 'o ꞊tuu 'dɔ, 23 ‑ɛ nue, ‑tɛ 'nɩɩ 'a nɩ 'dɩɔ wlɔn lɛ na, 'n 'ye 'a nɩ nyɩsʋapʋ a daalɛi a gblegblei, 'nɩ 'ye ‑wɛ ‑cɔhlʋnpiilɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ ye ʋ 'crɩɩ 'o, ‑ɛ mɔ: ‑Cɔhlʋnpiilɛ ‑gbo, ‑a nue nɩ, 'ke 'o nyɩsʋa ꞊nʋ ‑wɔn, ‑a 'de yi. ‑Ye 'klɛɛ, Nyɩsʋa ꞊nʋ, a 'de yi, aa da, nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'n di 'a mʋ ye ꞊tu wɔn. 24 Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ nu 'klɔ ‑gbo, kɔ 'ɛ nɩ dɛ, ‑ɛ nɩ nɔ ꞊nɔ 'kwli 'mʋ. Nɔ‑ mɔ yakɔ kɔ ‑tʋtʋ a Kʋkɔnyɔ. Kayuo ꞊nʋ, ‑tʋnahuin po, Nyɩsʋa 'dio 'le gbo nɩ. 25 Ɔ 'die ‑hʋa, 'ke ‑tʋnahuin bʋ pie ꞊nɔ ‑cɔhlʋn, ‑ɛ nue, nɔ‑ nu ‑tʋnahuin, kɔ, nɔ‑ nyu ‑wɛ ‑hʋnhlʋn ‑nyi, kɔ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ɩ nu ‑tɛɛ, 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn. 26 'Ke ɔ naa 'le nahuoon ‑do 'mʋ, ‑ɔ mɔ Adamʋ, 'ɔ nu 'klɔ ‑gbo a dakʋ 'bii, 'plɩɩ 'ɔ ꞊tu gblɛ, 'ɔ ‑nyu gbonɩɩlɛ, kɛ nɔ ‑tʋtʋ 'bii ‑gbo ke. Nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ wa 'ɛ nɩ dakʋ a 'blɩ‑pamʋɩ 'nyrɛ, kɔ, tii ‑tie dakʋ a ‑gbɛ, ʋ di 'o ‑hi. 27 Ɔ nu ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ nɩ, ‑ɛ die nu, ‑tʋnahuin 'muo lɛ ꞊mɔ, 'plɩɩ 'bʋ nyo lɛ ꞊mɔ, ʋ 'muo ke yɛ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa 'de 'ɛ nɩ nahuon ‑wɔn hren, 28 ‑ɛ nue, kɛ ʋ po: Nyɩsʋa, nɔ‑ nye nu, ꞊aa ‑hʋnhlʋn po, ꞊a nɩ 'klɔ, ꞊aa lɛ ‑hihie. Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ 'a nɩ 'crɩɩnyʋ ‑ye 'crɩɩ, ‑ɛ mɔ: ‑A nɩ ‑gbɛ, ‑a mʋ mɔ 'a 'yuoo nɩ. 29 ‑Tɛ ‑a 'ya Nyɩsʋa a 'yuo 'mʋ, ‑a 'de ye blɛ ‑ba pui ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'we ꞊nɔ tuyu ye, ʋ nuu ‑gʋlʋ 'mʋ, kɔ 'plʋdɛ, kɔ 'hɩɔ, 'ke 'le ‑tʋnahuon a 'srɛ, kɔ 'a dɩɔnʋ a 'lu a lɛ‑hielɛ 'kwli 'mʋ. 30 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑tʋnahuin 'de la 'o Nyɩsʋa a yie, ɔ kɔ la ꞊wlʋ a 'lɩla, 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, Nyɩsʋaa nahuin 'bii 'nɩ le, ‑ʋ nɩ 'o 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de, 'ke bʋ hie 'o dɛ 'kuku gbo, ʋʋ nu, bʋ ꞊hɩan ‑wɔn, bʋ ‑nye 'waa 'klɔ 'bii Nyɩsʋa. 31 'Plɩɩ, ɔ po 'le ‑nyrɔwɔ, ‑ɔ kɔ 'mʋ ɔ di 'o 'klɔ 'bii ‑gbo a nahuin ‑bati lɛ poo, 'ke 'le 'a 'oye'siilɛ 'kwli 'mʋ. 'Bɔ 'mʋ ‑bati a ‑gbɛ po, 'ke ɔ di 'le nahuoon ‑do ꞊nʋ 'mʋ naa, 'a ‑gbɛ, ɔ wa 'dʋ. Nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ ɔ ‑ha 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, ɔ ‑ha 'klɔ. Kɛ'ɛ nɩ, ɔ nue nahuin a tɔɔlɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɔ po 'le, ɔ di 'nɩ nu.»

32 ‑Tɛ ʋ 'wɔn ‑tɩ ꞊nʋ, Pɔlʋ ꞊tu, ‑ɩ mɔ nahuon, bɔ 'kʋ, 'plɩɩ bɔ di 'klɔ 'hrɩ, ‑ye ꞊ʋ ‑ye ‑tʋa 'a 'caalɛ gbo, ꞊ʋ ‑ye nɔ: «‑A di ‑mʋ ye gbo po nʋa ‑nyrɔwɔ ‑ye 'mʋ, ‑tɩɩ ‑do ‑gbo, ‑n ꞊tu, ꞊mui lele ꞊tu.» 33 ‑Tɛ ʋ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ʋ kɔ Pɔlʋ 'hɛɛn, ʋ ‑gbʋgbɛ yrɛ. 34 Kɛɛ, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ɛ kɔ nahuin ‑ye, 'ʋ bi Pɔlʋ ke, 'ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye. Nahuin a ‑gbɛ, ꞊ɔ ‑ye a 'dʋ mɔ Denisɩ. Ɔ mɔ 'dɩɔ a ‑gboligbo a nahuon ‑yee nɩ. Ɛ kɔ ‑wɛ nyrʋgba ‑ye. 'A 'dʋ mɔ Damalisɩ, kɔ nahuin 'plɔplɔ ‑ye 'hɛɛn. Nʋ‑ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye.

18

‑Tɛ Pɔlʋ mu la 'le Kolɛtɩdɩɔ 'mʋ

1 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye Pɔlʋ ‑hɔn 'le Atɛnɩdɩɔ 'mʋ nɩ, 'ɔ mu 'le Kolɛtɩdɩɔ 'mʋ. 2 'Ke ɔ yɛ 'le ‑Juukʋɛyu ꞊de gbo. 'A 'dʋ mɔ Akilasɩ. 'Ke ɔ kɔ 'le 'blʋgba ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Pɔn. Ɔ kɔ 'a nyrʋgba Prisilɩ 'hɛɛn, nʋ‑ ‑hɔn lɛ kɛ 'le Rɔmʋdɩɔ 'mʋ, ‑ɔ nɩ 'le Yitaliblʋgba 'mʋ, ‑ɛ nue, 'kɩɩn gblaka Klodɩ, ɔ le ‑Juukʋɛ 'bii nɩ, bʋ ‑hɔn 'le Rɔmʋdɩɔ 'mʋ. Akilasɩ kɔ Prisilɩ a ‑gbɛ 'hɛɛn, nʋ‑ kɔ ‑wɔn Pɔlʋ mu 'le. 3 Ʋ kɔ Pɔlʋ 'hɛɛn, ʋ yi ‑kʋantugbloo ‑do. Ʋʋ 'gbla 'taapʋɛkayuo, 'ʋ nyo plo. Nɛ‑ nue, Pɔlʋ 'ɔ nɩ 'le ꞊nʋ ‑wɔn, 'ʋʋ 'o ‑tɛgbii ‑do ‑kʋan nuu. 4 'Ɛ nɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, Pɔlʋʋ ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, 'ʋ nye lɛ ꞊mɔ, 'ke ‑Juukʋɛ kɔ Glɛkɩkʋɛ 'hɛɛn, bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye.

5 ‑Tɛ 'dai ti ‑hi, ‑ye Silasɩ kɔ Timote 'hɛɛn, ʋ ‑hɔn 'le Masedʋanɩblʋgba 'mʋ nɩ. ‑Tɛ ʋ nyre 'klɛɛ 'le Kolɛtɩ 'mʋ, ‑ye Pɔlʋ 'nɩ nu ꞊le 'klɛɛ lele 'ɛ nɩ ‑kʋan ꞊de, 'bɛ 'de bɔ ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩɩ ‑do, 'ɔ nye ‑Juukʋɛ klɛ ‑hɩhɩa, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya. 6 Kɛɛ ‑ye Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊nʋ, ɔɔ ꞊tu, ‑Juukʋɛ 'nɩ ‑hʋa ꞊le 'a 'wʋnwɔn, 'ʋ nyo tanɩ ꞊tu. ‑Ye Pɔlʋ nyrʋ gbo ye, 'ɔ bʋbla 'a wlawlɩ, ‑ɛ die nu, 'pupu 'mʋ ble, ‑ye ɔ nɔ: «'Bɩa 'ba hren Nyɩsʋa ‑wɔn, ɛ 'de 'mɔ 'n 'die nu. 'A nɩ ‑gbɛ, 'a mʋ nue. Kʋɛ kɛ 'klɛɛ mɔ gbo, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, nʋ‑ kɔ ‑wɔn 'n di 'le mu, 'mʋ ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ye ꞊tu,» 7 Pɔlʋ 'ɔ ‑hɔn 'le ꞊nʋ ‑gbahlɔn 'mʋ, 'ɔ pa 'le Glɛkɩkʋɛyu ꞊de a ‑tɛ. Nahuon a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Titusɩ Jutusɩ, 'ɔɔ ꞊ke Nyɩsʋa da. 'Ke 'a kayu nɩ 'o Nyɩsʋa a kayu 'hʋɩn 'mʋ, ‑ʋ kɔ gbo ‑Juukʋɛ 'le lɛ 'kukue. Titusɩ Jutusɩ a ‑gbɛ, nɔ‑ kɔ ‑tɛ Pɔlʋʋ 'le Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tuu. 8 Klipusɩ, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a kayu a nyɩgblaka, nɔ‑ 'wɔn ‑wɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'ɔ kuo Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊wlʋ ye, ɔ kɔ 'a kayugbokʋɛ 'hɛɛn. Kolɛtɩkʋɛ 'plɔplɔ, ‑ʋʋ ‑tɩ ꞊nʋ 'wɔn, Pɔlʋʋ ꞊tu, ʋ kuo ‑wɛ ‑Yusu ye ꞊wlʋ, 'ʋ po ꞊nʋ 'nie 'lu.

9 'Tɔyrʋwɔ ꞊de 'mʋ, Pɔlʋʋ Kʋkɔnyɔ 'nɩ 'ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ nyɔ 'nɩnɩ po 'klɛɛ yain, 'ɔɔ Pɔlʋ le, ɔ nɔ: «꞊Nɩ pɩ 'le hʋannʋ, kɛɛ, 'cipi 'o 'na ‑tɩ a ꞊tutue, ꞊nɩ sɩa 'le, 10 ‑ɛ nue, 'ke 'n nɩ 'o ‑mʋ ke 'mʋ. Nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ nu ‑mʋ dɛ 'klan ꞊de 'mʋ, kɛ nɔ 'dɩɔ ‑gbo 'mʋ, ‑ɛ nue, nahuin, ‑ʋ mɔ 'na nahuin, kɛɛ, ‑ʋ 'de wɛn 'na wintɛ a 'wɛɛn, ʋ ‑huo nɔ 'dɩɔ ‑gbo 'mʋ nɩ.» Kɛ ‑Yusu po. 11 Ɛ nue, Pɔlʋ 'ɔ ‑hi 'le 'yrʋ kɔ yakʋɛɛ ‑huonnɔ, 'ke 'le Kolɛtɩkʋɛ ‑hɛyri, 'ɔ nyu Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ.

12 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Galio, ɔ mɔ la ‑gʋlʋnʋma, 'ke 'le Akaiblʋgba 'mʋ, 'ke ‑Juukʋɛ bibi 'o 'yi 'mʋ lɛ, 'ʋ klɩ Pɔlʋ, 'ʋ gbɔ 'le Galio a ‑gbɛ ye, ɔ 'muo ‑bati lɛ poo, 13 'ʋ yɔɔ ‑tɩ, ʋ nɔ: «Nahuon ‑gbo, ɔ nye lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ke nahuin 'bii bʋ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa. Kɛɛ, ‑tɛ ɔ plɛ, ‑ba nu Nyɩsʋa a 'o꞊tuulɛ, ‑a nɩ tetei 'nɩ po ꞊le lɛ.» 14 Pɔlʋ ‑wɛ 'klɛɛ ‑wɔn, 'ke bɔ po wun, ‑ye Galio nɔ: «‑Juukʋɛ ‑a, 'bɩa 'bɛ 'ya wɛn ‑tɩ 'yaklɩ ꞊de 'mʋ, 'n di wɛn 'a mʋ ye gbo po nʋa. 15 Kɛɛ, ‑tɛ ɛ 'ya wlɔnlɛhɩhralɛ 'mʋ a ‑tɩ, 'ke 'o winbʋɩ kɔ 'dʋɩ a ‑ta 'mʋ, kɔ 'a mʋ ‑Juukʋɛ a tetei 'hɛɛn, 'a mʋ kʋɛ 'le ‑wɔn. 'N bla nɩ, 'ke ꞊bo po ‑tɔplɩdʋ a ‑gbɛ a ‑bati. 16 Ba mu, ba ‑hɔn nɔ ‑batipoolɛ 'mʋ.» 17 'Ke 'le ‑tuo a ‑gbɛ ke, 'ke nahuon ꞊de nɩ 'le. 'A 'dʋ mɔ Sɔtɛnɩ. Ɔ mɔ Nyɩsʋa a kayu a nyɩgblakaa nɩ. Nɔ‑ ‑Juukʋɛ klɩ, 'ʋ ‑tʋa 'a bibie gbo, 'ke 'o ‑batipoolɛ ye 'mʋ. Kɛɛ, Galio a 'yie 'de 'le nɩ.

Pɔlʋ a 'dagba a ta nɔnɔ, 18.23–21.16

‑Tɛ Pɔlʋ mu 'le Atiɔsɩdɩɔ 'mʋ

18 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, Pɔlʋ nuu 'le 'dai ti, 'ke 'le Kolɛtɩdɩɔ 'mʋ, 'plɩɩ 'ɔ gba ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ wlu. 'Ke ɔ ‑ha 'le 'mɩɩ Sankledɩɔ 'mʋ, 'ɔ mu 'le Siliblʋgba 'mʋ, ɔ kɔ Prisilɩ kɔ Akilasɩ 'hɛɛn. Pɔlʋ ŋmlaa 'o 'a 'lu lɛ, 'ke 'le Sankle 'mʋ, ɔ 'mue nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ɔ po 'le dɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 19 ‑Tɛ ʋʋ 'klɛɛ mu, ʋ nyre 'le Efɛsɩdɩɔ 'mʋ. 'Ke Pɔlʋ hie 'o Prisilɩ kɔ Akilasɩ 'hɛɛn gbo, ɔ ‑mɛ ‑ye, 'ɔ mu 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, ɔ kɔ ‑Juukʋɛ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ toto po, 20 ‑Juukʋɛ a ‑gbɛ, 'ʋ nyo lɛ 'batɩ, 'ke bɔ ‑hi 'o ꞊nʋ ‑wɔn 'dai ti, kɛɛ ‑ye ɔ 'de wɔn, 21 'ɔ gbʋ wlu, ɔ nɔ: «Nyɩsʋa 'bɔ ‑hʋɛ, 'ke ꞊bo di 'le, ‑ye 'n di 'le lele 'nɩ di,» 'ɔ ‑hɔn 'le Efɛsɩdɩɔ 'mʋ, 'ɔ 'ya 'le lele 'mɩɩ 'kwli 'mʋ, 'ɔɔ 'dagba 'lu ‑wɔn gba. 22 ‑Tɛ ɔ nyre 'le Sesalɩdɩɔ 'mʋ, ɔ ꞊tɩ, ‑ye 'ke ɔ mu 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ɔ 'mʋ ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ 'ye. Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye 'ke ɔ mu 'le Atiɔsɩdɩɔ 'mʋ, 23 'ɔ ‑hi 'le 'dai ti gbi. ‑Ye ɔ bi lele wlɔn 'hru, 'ɔ 'bɛ 'blʋgbɩ ꞊nʋ ꞊tɩɔ, ‑ɩ mɔ Galatɩ kɔ Flisi, ‑Yusu a nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le 'blʋgbɩ a ‑gbɛ 'mʋ, 'ɔ ‑nyu 'klɩ, 'ke bʋ 'cipi 'o ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ.

‑Tɛ Apolosɩ mu la 'le 'dɩɛ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɛ mɔ Efɛsɩ kɔ Kolɛtɩ

24 Ɛ kɔ ‑Juukʋɛyu ꞊de. 'A 'dʋ mɔ Apɔlɔsɩ. 'Ke ɔ kɔ 'le Esipʋblʋgba a 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Alɛsadrɩ. Ɔ mɔ 'pʋprɛnyɔ gblakaa nɩ. Ɔ yi Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ nɩ ‑tɛɛ. Nɔ‑ di la 'le Efɛsɩdɩɔ 'mʋ, 'ke 'le Asiblʋgba 'mʋ. 25 Tɔɔwin ꞊nʋ, ‑ɩ kʋɛ 'o ‑Yusu ke gbo, ɔ 'nyɩ o nɩ ‑tɛɛ. Kɛɛ, ‑tɩ ꞊nʋ, Saan la nahuin ye ꞊tu, 'ke 'o ‑Yusu a ‑ta 'mʋ, kɔ, ‑tɛ Saan a ‑gbɛ, ɔɔ nahuin a 'nie a 'lulɛpupue nu, ɛ ‑do, nɛ‑ ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ yi la. 26 'Ke 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, ‑tɛ ‑Juukʋɛɛ 'le lɛ 'kukue, ɔ 'de ‑tʋɩ a pɩpɩɛ kɔ, 'ke bɔ ꞊tu 'le ‑Yusu a ‑tɩ. ‑Tɛ ɔɔ 'prɛ, ‑ye Prisilɩ kɔ Akilasɩ 'hɛɛn, ʋ nɩ ke ‑tuo. ‑Tɛ ɔ ‑wɔ 'pʋprɛ ‑wɔn, ‑ye ʋ dɔ nɩ, 'ke 'le 'waa kayu gbo, dɛ ꞊nʋ, ɔ 'de wɛn 'mʋ lɛ a yrie, 'ke 'o ‑Yusu a ‑ta 'mʋ, 'ʋ ‑hɩhɩɛ ꞊nɔ klɛ ‑tɛɛ.

27 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ɔ nɔ: «'N nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ꞊bo mu 'le Kolɛtɩ 'mʋ, 'ke 'le Akaiblʋgba 'mʋ.» ‑Ye ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, ʋ ‑nyi ꞊nɔ 'klɩ, kɔ, 'ʋ 'crɩɩ 'crɩɩnɩɛ, 'ʋ ‑nye ꞊nɔ, 'ke bɔ gbɛ 'le ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ nɩ 'le Akaiblʋgba 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo kwa 'ble ‑tɛɛ. ‑Tɛ ɔ nyre 'klɛɛ 'le, ‑ye ɔ yɛ 'o gbo nahuin, ‑ʋ kuo o ‑Yusu ꞊wlʋ ye, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa nu o ꞊nʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ. Nʋ‑ ɔ ‑hɛ 'mʋ 'dɔ, 28 'ke 'o nahuin 'bii ye, ɔ kɔ ‑Juukʋɛ 'hɛɛn, 'ʋʋ gblɛ po, 'ɔ tʋɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, ʋʋ lɛ 'nɩ kɩka, 'ɔ ‑hre ꞊nʋ Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ ye, 'ɔ tʋɛ ꞊nʋ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya.

19

‑Tɛ Pɔlʋ mu la 'le Efɛsɩdɩɔ 'mʋ

1 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Apɔlɔsɩ nɩ 'le Kolɛtɩdɩɔ 'mʋ, 'ke 'le Akaiblʋgba 'mʋ, Pɔlʋ naa 'le Asiblʋgba a 'luye꞊tɩɔ 'mʋ, 'ɔ nyre 'le Efɛsɩdɩɔ 'mʋ. 'Ke ɔ yɛ 'le ‑Yusu a nahuin ‑ye gbo, 2 'ɔ ꞊gbʋ wlɔn, ɔ nɔ: «꞊Be ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri a kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, ɔ ‑nyi 'a mʋ 'a ‑Hihiu nɩ?» ‑Ye ʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «‑A 'de ‑hlɩn Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ‑tɩ a 'wɛɛn.» 3 ‑Ye Pɔlʋ ꞊gbʋ lele wlɔn: «‑Tɛ ʋ po 'a mʋ 'nie 'lu, dɛ tio‑ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn 'le?» ‑Ye ʋ nɔ: «Dɛ ꞊nʋ Saan la tɔɔ, 'ke 'o 'nie a 'lupupue a ‑ta 'mʋ, nɛ‑ ‑a kuo ꞊wlʋ ye.» 4 ‑Ye ɔ nɔ: «Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ hie 'o dɛ 'kuku gbo, ‑ʋ ‑nyi 'waa nɩ 'klɔ Nyɩsʋa, nʋ‑ Saan 'nie 'lu lɛ po. Kɛɛ, kɛ Saan ‑wɛ nahuin ꞊nʋ ye po: Bʋ kuo nahuon ꞊nʋ ꞊wlʋ ye, ‑ɔ dio 'o ke 'mʋ kʋɛ. Nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ ‑Yusu.»

5 'Plɩɩ ʋ 'mʋ win a ‑gbɛ mu 'wɔn, ‑ye ʋ pu 'lu 'nie, 'ke 'le Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'dʋ 'kwli 'mʋ, 6 Pɔlʋ 'ɔ pu dabʋɩ 'lu gblɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ʋ bi 'o ꞊nʋ ke 'mʋ, nahuin a ‑gbɛ, 'ʋ ‑tʋa win ꞊nʋ, ‑ʋ 'de yi a pupue gbo, 'ʋʋ Nyɩsʋa a win wlɔn ‑hɛ. 7 Nahuin a ‑gbɛ, ʋ ‑wɛ 'le nahuiin ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn.

8 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye 'ke Pɔlʋ pa 'le Nyɩsʋa a kayu gbo. 'Ke 'le yakʋɛɛ ta 'kwli 'mʋ, 'ɛ nɩ ‑wuwle‑nyrɔwɔ 'mʋ, ɔ 'nɩ pɩ ꞊le hʋannʋ, 'ɔ nyi 'dai nahuin klɛ ‑hɩhɩa, ‑tɛ Nyɩsʋaa nu, 'ɔɔ 'le ‑Yusu 'mʋ naa, 'ɔɔ nahuin win ke kɔɔ. Pɔlʋ nye lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ke ‑tɩ ꞊nʋ, ɔɔ ꞊tu, nahuin bʋ pui ‑tɛɛ. 9 Kɛɛ, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ꞊ʋ ‑ye 'nɩ ‑hʋa ꞊le, bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, 'ʋʋ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ ‑tɩ ‑hʋɩn 'hʋɩn 'mʋ lɛ ꞊tu. Nɛ‑ nue, Pɔlʋ 'ɔ ‑hɔn 'o ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ, ɔ kɔ ‑Yusu a nahuin 'hɛɛn. Kʋɛ 'klɛɛ 'o ti a ‑gbɛ 'yie 'mʋ gbo, 'ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, ɔ nyu tɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'ke 'le nyɩbɛyu ꞊de a kayu gbo. Nyɩbɛyu a ‑gbɛ a 'dʋ mɔ Tilanusɩ. 10 Nɛ‑ ɔ nu ‑nunu, 'ke 'le 'yrɩɩ 'hɔn 'kwli 'mʋ. Nɛ‑ nue, nahuin 'bii, ‑ʋ nɩ la 'le Asiblʋgba 'mʋ, ‑Juukʋɛ kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'ʋ 'wɔn Kʋkɔnyɔ a ‑tɩ.

‑Tɛ Sefa a 'yuo꞊pli ꞊tʋɛ 'yri, 'ke bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn lɛ

11 'Ke Nyɩsʋaa 'le Pɔlʋ 'mʋ naa, 'ɔɔ 'ŋmilɛka‑tɔplɩ gblakɩ nu, 12 'ʋʋ ‑wɛ 'a 'tɛwɛi kɔ 'a 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ 'mʋ 'ba, 'ʋ nyi 'hʋɩnhrennyʋ klɛ po, 'hʋɩnhrennyʋ a ‑gbɛ, 'waa 'kʋɛi 'ɩɩ ‑wɛ, kɔ, 'kuo ‑hʋɩn, ‑ɔ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ, 'ɔ nyu 'o ke 'mʋ ‑hɔn. 13-14 ‑Ye 'klɛɛ, ‑Juukʋɛ ꞊de'e nɩ. Ʋ mɔ la ‑dɩayuopʋ 'nɩpata'a nɩ. 'Waa bu a 'dʋ mɔ Sefa. Sefa a ‑gbɛ, ɔ mɔ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ gblakaa nɩ. 'A 'yuo nyɩbɛpʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ʋ ‑tɔplɩ 'mʋ lɛ na, 'ʋʋ 'kuo ‑hʋɩn lɛ bla, ‑ɔ nɩ 'o 'hʋɩnhrennyʋ ke 'mʋ, 'ʋ ꞊tʋɛ 'yri, 'ke bʋ gba ‑Yusu a 'dʋ, bʋ bla 'kuo ‑hʋɩn lɛ. ‑Tɩ ꞊nʋ, ʋʋ 'kuo ‑hʋɩn a ‑gbɛ ye ꞊tu, nɩ‑ ‑gbo: «‑Yusu ‑gbo, ‑ɔ kɔ ‑tɩ Pɔlʋʋ ꞊tu, 'ke 'le 'a 'dʋ 'kwli 'mʋ, 'nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le, ‑hɔn 'o nahuon ꞊nʋ ke 'mʋ!»

15 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ 'klɛɛ, ‑ye 'ku ‑hʋan ꞊nʋ, ʋʋ lɛ bla, ʋ ꞊tu ‑wɔn, ʋ nɔ: «'N yi ‑Yusu nɩ, kɔ, 'nɩ 'wɔn ‑wɛ Pɔlʋ a 'dʋ. Kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, nahuin tio‑ a 'ya 'mʋ 'le?» 16 ‑ye nahuon, 'ku ‑hʋan nɩ 'o ke 'mʋ, ɔ biu 'le ‑gbahlɔn, 'ɔ tʋɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, ɔ nɩ ke 'klɩ, 'ɔ ‑hi 'o ʋ 'bii ꞊nʋ 'mʋ, 'ɔ ‑tʋa 'waa ‑tɔplɩ a 'yrilɛ'lɩla gbo, 'ɔ cɩcra 'waa wlawlɩ lɛ, nahuin a ‑gbɛ, 'ʋ 'gba ci lɛ, 'ʋ ‑hɔn 'le 'a ‑tɛ 'mʋ. 17 Dɛ a ‑gbɛ, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, ‑Juukʋɛ, ʋ kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ‑ʋ 'ti 'le Efɛsɩ 'mʋ, ʋ 'bii, ʋ 'wɛn nɩ. Ɛ nue, 'ʋʋ hʋannʋ pɩ, 'ʋʋ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'dʋ 'yi 'bʋaa. 18 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, 'waa 'plɔplɔ, ʋʋ 'le 'nɩ di, dɛ 'kuku ꞊nʋ, ʋʋ o nu, 'ʋ nyi yrɛ wɔɔn, 'ke 'o nahuin 'bii ye. 19 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ ‑wɩnyʋ, 'kʋɛnyʋ, dɔyɔɔpʋ, ‑pinanyʋ, 'waa 'dai dɛ ya 'le 'waa 'crɩɩnɩɛi, ‑ɩ kɔ 'kwli 'mʋ, ʋʋ 'le lɛ ta, 'ʋʋ 'waa ‑kʋan nu, 'ʋ pui 'tɔ lɛ, 'ke 'o nahuin 'bii ye. ‑Tɛ ʋ gbʋgba 'crɩɩnɩɛi a ‑gbɛ a 'wli ‑wɔn lɛ, ‑ye ɩ ‑wɛ 'le ‑kʋannunyʋ a (50'000) 'milowɩɩ a ‑wlɩɩ 'hɔn ꞊tu 'o ‑pu a 'pɛɛlɛ, 'ke 'le ‑nyrɔwɔɔ ‑do 'kwli 'mʋ. 20 ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn, ɩ nɩ ke 'klɩ 'dɔ, 'ɩ nue, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'wɔn Nyɩsʋa a ‑tɩ, kɔ, ‑ʋ kuo ꞊wlʋ ye, 'ʋ bii ke.

‑Tɛ ‑tɔplɩblanyʋ, ‑ʋ nɩ 'le Efɛsɩdɩɔ 'mʋ, ʋ bi yrʋ 'mʋ lɛ

21 ‑Tɛ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ ‑hi, ‑ye Pɔlʋ pue 'le ꞊le, 'ke bɔ 'bɛ Masedʋanɩblʋgba kɔ Akaiblʋgba ꞊tɩɔ, 'plɩɩ ɔ 'mʋ Jrusrɛdɩɔ 'mʋ mu. Ɔ nɔ: «'Bɩa 'nɩ mu 'le, 'n kɔ ꞊bo nyre 'le Rɔmʋdɩɔ 'mʋ,» 22 'ɔ le 'a 'mʋ‑hɛnyʋʋ 'hɔn, 'ke bʋ mu 'le Masedʋanɩblʋgba a ‑gbɛ 'mʋ. 'Mʋ‑hɛnyʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ mɔ Timote kɔ Elasɩ 'hɛɛn. Kɛɛ, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'kɩɛ die 'le ti gbi ‑hi, 'ke 'le Asiblʋgba 'mʋ.

23 Ti a ‑gbɛ 'yri, tɔɔlɛ ꞊nʋ, Pɔlʋʋ nahuin tɔɔ, 'ke 'o ‑Yusu a ‑ta 'mʋ, nɛ‑ nue, ꞊gbʋgblɔgbʋ gblaka 'ʋ bi 'le Efɛsɩdɩɔ 'mʋ. 24 'Ke 'le Efɛsɩ a ‑gbɛ 'mʋ, ɛ kɔ 'kagblaka ꞊de, ‑ɔ kɔ gbo nahuiin 'le nyɩsʋa ꞊de daa. Nyɩsʋa a ‑gbɛ a 'dʋ mɔ Atemisɩ. Ɔ mɔ nyrʋgbaa nɩ. 'Ke 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ‑tɔplɩblanyɔ nɩ 'le, 'ɔɔ 'plɩ bla. 'A 'dʋ mɔ Demetriusɩ. Nɔ‑ɔ 'sroba nu, 'ɔɔ kayuo 'cicrɛi gbi nu, ‑ɔ 'we ꞊nɔ Atemisɩ a 'kagblaka a ‑gbɛ ye, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo plo. Dɛ a ‑gbɛ, ɛɛ 'le ꞊nɔ kwa 'mʋ po 'wliyɛ 'dɔ, ɔ kɔ 'a ‑kʋannunyʋ 'hɛɛn. 25 Demetriusɩ a ‑gbɛ, nɔ‑ 'kukue 'a ‑kʋannunyʋ lɛ, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋʋ ‑kʋantugbloo ‑do nu, ɔ nɔ: «‑A 'bi ‑a, 'be a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑kʋan ‑gbo, ‑aa nu, nɔ‑ɔ ‑a mʋ 'wliyɛ ‑nyi. 26 Kɛɛ, nahuon ‑gbo, ʋʋ Pɔlʋ daa, dɛ ‑gbo, ɔ nu, a 'wɩn nɩ. Ɔɔ nahuin 'nɩ le, ‑ɛ mɔ, nyɩsʋapʋ ‑gbo, ‑tʋnahuiin nu, ʋ 'de ‑tɛɛ a nyɩsʋapʋ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nahuin 'plɔplɔ pui ‑tɛɛ, kɛ nɔ Efɛsɩdɩɔ 'mʋ, kɔ Asiblʋgba 'bii 'mʋ. 27 Dɛ a ‑gbɛ, ɛ die 'nɩ nu, ‑a nɩ ‑kʋan ‑gbo, ɔ 'mʋ ꞊hlɔn bi. 'Ya 'o lele 'lu, ‑a nɩ nyɩsʋa gblaka ‑gbo, ‑aa da, ‑ɔ mɔ Atemisɩ, 'a 'kagblaka, ɔ 'deɛ bɔ kɔ lele 'mini, 'plɩɩ Atemisɩ a ‑gbɛ, nahuin 'bii da, ‑ʋ nɩ nɔ Asiblʋgba 'mʋ, kɔ ‑tʋtʋ 'bii ke, ɔ 'deɛ bɔ kɔ lele ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ.»

28 Nahuin, ‑ʋ nɩ ‑tuo ke, Demetriusɩ a pupowin a ‑gbɛ, ʋ 'bli kwa, 'ʋ bi yrʋ 'mʋ lɛ, 'ʋʋ lɛ ꞊mʋma, ʋ nɔ: «Efɛsɩkʋɛ a nyɩsʋa, ‑ɔ mɔ Atemisɩ, bɔ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ!» 29 'Waa lɛ꞊mʋmalɛ nue, 'dɩɔ a nahuin 'bii 'ʋ ‑wɛ ti ke, 'ʋʋ 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ mu, ‑tɛ nahuiin ꞊ke 'le ‑gboligbo ꞊tuu. Ɛ kɔ nahuiin 'hɔn ꞊de. Nʋ‑ kɔ Pɔlʋ 'hɛɛn 'dagbɩ 'mʋ lɛ mu. 'Waa 'dʋɩ mɔ Gayusɩ kɔ Alitakɩ. 'Ke ʋ kɔ 'le Masedʋanɩblʋgba 'mʋ. Nʋ‑ 'dɩɔ a nahuin klɩ, 'ʋ gbʋ 'le ‑gboligbo꞊tuulɛ 'mʋ. 30 Pɔlʋ ‑hʋa bɔ mu 'le nahuin ‑huohui a ‑gbɛ ye, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'le ꞊nʋ ‑wɔn 'prɛɛ. Kɛɛ, ‑Yusu a nahuin 'die ke wɛɛn. 31 Ɛ kɔ ‑wɛ Asiblʋgba a ye'mʋnaanyʋ ‑ye. Nʋ‑ mɔ Pɔlʋ a nɩnatumupʋ. Nʋ‑ le ꞊nɔ, 'ke 'le 'batɩlɛ 'kwli 'mʋ, 'ke ɔ nɩ mu 'le 'le ‑gboligbo꞊tuulɛ 'mʋ. 32 Ti a ‑gbɛ 'yri, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'kukue lɛ, ʋʋ lɛ po ‑cici 'dɔ. 'Waa pupowin wo nɩ. 'Ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, 'waa 'dai dɛ, ʋ 'di yi, ‑tɩ kɔ ‑tɩ ʋ 'kukue lɛ. 33 ‑Juukʋɛyu nɩ 'le, 'ke 'le nahuin ‑huohui ‑hɛyri. 'A 'dʋ mɔ Alɛsadrɩ. ‑Tɩ ꞊nʋ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn, nɩ‑ ʋ ‑hɩhɩa ꞊nɔ klɛ. Nɔ‑ 'a 'bienʋ ‑Juukʋɛ po 'le ye 'mʋ, 'ke bɔ po wun, 'ɔ bibiu dabʋ ye, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ wien ma, ɔ 'mu le, ‑ɛ mɔ, ‑Juukʋɛ 'de dɛ ꞊de nu. 34 Kɛɛ, ‑tɛ ʋ yrie, ‑ɛ mɔ, ɔ mɔ ‑Juukʋɛyu'u nɩ, ʋ po wingbloo ‑do, 'ʋ ꞊ma, 'ʋ nue ‑nunu, ɛ ‑wɛ 'le ‑hawɩɩ 'hɔn. Kɛ ʋʋ po: «Efɛsɩkʋɛ a nyɩsʋa, ‑ɔ mɔ Atemisɩ, bɔ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ!»

35 ‑Tɛ ʋ ꞊mʋma lɛ ‑mʋma, ‑ye 'dɩɔ a ye'mʋ'crɩɩnyɔ ꞊tu 'o 'klɩ, 'ɔ nue, 'ʋ ma wien, ɔ nɔ: «Efɛsɩdɩɔ a nahuin ‑a, nahuin 'bii yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a nɩ 'dɩɔ Efɛsɩ, nɔ‑ mɔ ‑a nɩ nyɩsʋa Atemisɩ a 'kagblaka a 'yie꞊tunyɔ, ɔ kɔ 'a 'kusrɔgbe 'hɛɛn, ‑ɛ ble 'le yakɔ 'mʋ. 36 ꞊Ɔ ꞊de 'deɛ bɔ plɛ, hɩ'ɩ nɩ. 'A ‑tɩ, ba nu gbe, ba ‑hie 'lu lɛ, a 'nɩ ꞊han 'yilɛnyredɛ nu. 37 Nahuin ‑gbo, a ya 'le, ʋ 'de dɛ ꞊de 'yri, 'ke 'le Atemisɩ a 'kagblaka gbo, kɔ, ʋ 'de Atemisɩ a ‑gbɛ tanɩ ꞊tu. 38 'Bɩa Demetriusɩ, ɔ kɔ 'a ‑kʋannunyʋ 'hɛɛn, 'bʋ kɔ bʋ yɛɛ nahuon ‑tɩ, bʋ kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ɛ kɔ ‑nyrɔwɩ, ‑ɩ kɔ 'mʋ ʋʋ 'o ‑bati poo, 'ɛ kɔ ‑wɛ 'blʋgba a ye'mʋnaanyʋ ‑ye, ʋ di ‑hakui pue. Nʋ‑ bʋ le. 39 'Bɩa ‑tɩ ‑ye 'bɩ nɩ 'o, ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ 'dɩɔ a nahuiin 'o ‑bati poo, ‑a 'mui ꞊tu. 40 Dɛ ‑gbo, ‑ɛ mue kɛ 'lu ‑wɔn a ‑tɩ, ɛ ‑wɛ 'le bɛ nue nɩ, 'blʋgba a ye'mʋnaanyʋ, ‑ʋ mɔ Romakʋɛ, bʋ yɛɛ ‑a mʋ ‑tɩ, ‑ɛ mɔ, ‑aa 'blʋgba 'nɩ ꞊gbʋgblɔ, ‑ɛ nue, ‑a 'de ‑tɩ ꞊de kɔ, ‑ba ꞊tu 'blʋgba a ye'mʋnaanyʋ a ‑gbɛ ye, ‑ɩ die klɛ ‑hɩhɩa, dɛ‑ nue, ꞊a 'kukue mɔ lɛ.» 41 ‑Tɛ ɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ʋ le nahuin ꞊nʋ nɩ, ‑ʋ 'kukue lɛ, 'ke bʋ ‑gbɛ lɛ.

20

‑Tɛ Pɔlʋ mu la 'le lele Masedʋanɩblʋgba kɔ Glɛkɩblʋgba 'hɛɛn 'mʋ

1 ‑Tɛ ꞊gbʋgblɔgbʋ ‑wɛ 'le, ‑ye Pɔlʋ 'kukue ‑Yusu a nahuin 'bii lɛ, 'ɔ ‑nyu 'klɩ, 'plɩɩ 'ɔ gbʋ wlu, 'ɔ mu 'le Masedʋanɩblʋgba 'mʋ. 2 ‑Tɛ ɔɔ 'blʋgba a ‑gbɛ ꞊tɩɔ 'bɛ, ‑ye ‑Yusu a nahuin, ‑ʋ nɩ ‑wɛ 'le, ɔ nyu ‑nyi 'klɩ. ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'ke ɔ mu 'le Glɛkɩblʋgba 'mʋ, 3 'ɔ nuu 'le yakʋɛɛ ta, 'ɔ ‑wɛ 'klɛɛ ‑wɔn, 'ke bɔ ‑ha 'le 'mɩɩ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'le Siliblʋgba 'mʋ mu. Kɛɛ ‑ye ɔ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Juukʋɛ ‑yrɩ nɩ, 'ke bʋ 'lɔ, ('bɔ nyre 'le Siliblʋgba 'mʋ.) Nɛ‑ nue, 'ɔ pue 'le, 'ke bɔ naa 'le lele Masedʋanɩblʋgba 'mʋ, bɔ ‑mɛ de. 4 ‑Tɛ ɔɔ 'klɛɛ mu, ‑ye nahuin 'plɔplɔ gbɔ 'hru wlɔn. 'Waa 'dʋɩ, nɩ‑ ‑gbo: Sopatɛ, ‑ɔ mɔ Pilusɩ a 'yu, Pilusɩ a 'yu Sopatɛ a ‑gbɛ, 'ke ɔ kɔ 'le Beledɩɔ 'mʋ, kɔ Alitakɩ, kɔ Sekudusɩ; 'ke ʋ kɔ 'le Tesalonikɩdɩɔ 'mʋ; kɔ Gayusɩ; 'ke ɔ kɔ 'le Dɛbɩdɩɔ 'mʋ; kɔ Timote, kɔ Asiblʋgba a nahuiin 'hɔn, ‑ʋ mɔ Tisikɩ, kɔ Trofimʋ. 5 Nʋ‑ 'nyɛ 'hru, 'ʋ mu 'le Trʋasɩdɩɔ 'mʋ, 'ʋ mu 'le ‑a mʋ ‑pre wɔn. 6 ‑A nɩ ‑gbɛ, ‑Juukʋɛ a lɛ'mimre, ‑ɛ mɔ Pakɩ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye ‑a ‑ha 'le 'mɩɩ Filipʋdɩɔ 'mʋ. ‑Nyrɔwɩɩ ꞊hun bɩ ‑hi, ‑ye ‑a yʋ ke, 'ke 'le Trʋasɩdɩɔ 'mʋ. 'Ke ‑a ‑hi 'le 'wee꞊gble.

Pɔlʋ a 'lelɛ'bɔɔdagba, 'ke 'le Trʋasɩdɩɔ 'mʋ

7 ‑Wuwle‑nyrɔwɔ a ‑wise, ‑a 'kukue lɛ, ‑a 'mʋ ‑Yusu a 'lelɛ'bɔɔdididɛ ꞊nʋ di, Pɔlʋ 'ɔɔ 'le ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ ‑wɔn 'prɛɛ, ‑ʋ 'kukue lɛ. ‑Tɛ ɔ kɔ bɔ gba 'dagba 'lu ‑wɔn, ‑nyrɛ 'bɛ cɛ lɛ, nɛ‑ nue, 'ɔ 'prɛ ‑prɛprɛ, 'tɔ‑hɛyri 'ɛ nyre 'o. 8-9 'Ke 'le yrayrɩkayu ꞊de a ‑gbɔ a ta a nɔnɔ a ‑gblo ꞊de 'mʋ, 'ke ‑a 'kukue 'le lɛ. ‑Gblo a ‑gbɛ 'mʋ, 'napɩi ‑huo 'le ꞊le. Gblotayu ꞊de, nɔ‑ nɩ 'o 'winde 'yri gbo. 'A 'dʋ mɔ Etisɩ. ‑Tɛ Pɔlʋ 'kɩɛ gbɛɛ 'pʋprɛ 'lu ‑wɔn, ‑ye Etisɩ a ‑gbɛ, ɔ hrɛɛ 'le 'mʋ gbo ŋmla. Nɛ‑ mɔ bɔ ble 'le 'winde 'yri, bɔ ‑hli 'le ‑patʋ 'mʋ gbo. ‑Tɛ ʋ ꞊tɩ, ʋ 'bɔ 'mʋ, ‑ye ɔ 'kʋ nɩ. 10 ‑Ye Pɔlʋ a ‑gbɛ, ɔ ꞊tɩ ‑wɛ nɩ, 'ɔ ꞊jro 'lu 'mʋ gbo, 'ɔ 'bɔ 'mʋ, ɔ nɔ: «'Kla nɩ 'ya 'le 'a mʋ ‑wliye. Ɔɔ po ‑hʋnhlʋn.» 11 ‑Ye ʋ 'ya nɩ 'bii, 'ʋ di ‑Yusu a 'lelɛ'bɔɔdididɛ. ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye Pɔlʋ gba 'pʋprɛ ‑wɔn 'lu, 'ɔ 'prɛ ‑prɛprɛ, 'yrʋ 'ʋ 'wʋ 'le lɛ. ‑Tɛ 'yrʋ 'wʋ 'klɛɛ 'le lɛ, ‑ye ɔ mu nɩ. 12 ‑Ye nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, 'waa plɔ ble nɩ, ‑ɛ nue, Etisɩ ‑nɩ wɛn, ɔɔ lele po ‑hʋnhlʋn, 'ʋ 'bɔ 'mʋ, 'ʋ gbɔ 'le kayu gbo.

‑Tɛ Pɔlʋ ‑hɔn la 'le Trʋasɩdɩɔ 'mʋ, ɔ mu la 'le Milɛtɩdɩɔ 'mʋ

13 ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a ‑ha 'le 'mɩɩ Trʋasɩdɩɔ 'mʋ, ꞊a 'nyɛ 'hru, ꞊a nyre 'le Asɔsɩdɩɔ 'mʋ. Pɔlʋ ‑mɛ ‑ye, ɔ naa bʋɩ, ‑ɛ nue, ɔ ‑yrɩ nɩ, 'ke ‑ba ‑proo 'le Asɔsɩdɩɔ 'mʋ, ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ 'le 'mɩɩ ‑ha, ‑a 'mʋ 'dagba 'lu ‑wɔn gba. 14 ‑Tɛ ɔ yɛ ‑a mʋ ke, 'ke 'le Asɔsɩ 'mʋ, 'ɔ 'ya 'le ‑a mʋ ‑wɔn 'mɩɩ 'kwli 'mʋ, ꞊a nyre 'le Mitilɛnɩdɩɔ 'mʋ, 15 ꞊a ‑hi. ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ꞊a na 'o 'nɩdugbo ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ, ʋʋ Kiɔsɩ daa. ‑Tɛ ‑nyrɔyrʋwɔ ‑ye ‑hi, 'a ‑nyrɛ cɛ lɛ, ꞊a na 'o 'nɩdugbo ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ, ʋʋ Samɔsɩ daa, ꞊a ‑hi. ‑Nyrɔwɔɔ ‑do bɔ ‑hi lele, ‑ye ‑a ‑hi Efɛsɩdɩɔ lɛ, ꞊a nyre 'le Milɛtɩdɩɔ 'mʋ. 16 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Pɔlʋ pue o 'le ꞊le, 'ke ɔ 'deɛ bɔ nyra gbo, 'ke 'le Efɛsɩdɩɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'nɩ ꞊han 'le Asiblʋgba 'mʋ 'dai ti ‑hi. Ɔɔ 'nɩ 'kɩka, ‑ɛ die nu, 'bɛ ‑wɛ 'le, ‑Juukʋɛ a lɛ'mimre, ʋʋ Patɩkɔtɩ daa, ɔ 'mue 'ye, 'ke 'le Jrusrɛ 'mʋ.

‑Tɛ Pɔlʋ 'prɛɛ la 'le Efɛsɩdɩɔ a 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ‑wɔn

17 ‑Tɛ ‑a nyre 'klɛɛ 'le Milɛtɩdɩɔ 'mʋ, ‑ye 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Efɛsɩdɩɔ 'mʋ, nʋ‑ Pɔlʋ gba 'crɩɩnɩɛ ye, 'ke bʋ di 'le, ʋ 'mʋ 'yiye, 'ke 'le Milɛtɩ 'mʋ. 18 ‑Tɛ 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ a ‑gbɛ, ʋ nyre 'le ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ye ɔ nɔ: «Kʋɛ 'le ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ 'yie 'mʋ gbo, ‑ɔ kɔ 'mʋ 'n nyre la nɔ Asiblʋgba 'mʋ, ‑bo yɛ ‑nyrɔwɔ ‑gbo ke, ‑tɛ 'nɩɩ la naalɛ nu, a yie nɩ. 19 'N ꞊tɩɔ la 'le 'n dɩɔnʋ nɩ 'bii, 'nɩɩ la Kʋkɔnyɔ a ‑kʋan nu. 'N 'ye 'kla‑wliye'yɩya a gblegblei, kɔ, 'nɩ 'ye ‑wɛ ꞊sʋɛ, ‑ɛ nue, ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ʋʋ 'na 'lɩla lɛ 'nɩ ꞊mɔ. 20 ‑Tɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ ‑bɩ ‑hɛ 'a mʋ 'mʋ, 'ke ba kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye ‑tɛɛ, 'n 'de hʋannʋ pɩ, 'nɩ tʋɩ 'a mʋ 'bii, 'ke 'o nahuin 'bii ye, kɔ 'ke 'le 'a nɩ ‑gbɛ a kayuo gbo. 'N 'de 'a mʋ 'a dɛ ꞊de 'yi ke ‑hli. 21 'N le ‑Juukʋɛ nɩ, kɔ nahuin, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'ke bʋ hie 'o 'waa dɛ 'kuku, ʋʋ nu gbo, bʋ ‑nye 'waa 'klɔ 'bii Nyɩsʋa, kɔ, bʋ kuo ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊wlʋ ye. 22 ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ 'o 'mʋ 'mʋ ke, 'ke ꞊bo mu 'le Jrusrɛ 'mʋ, kɛɛ, dɛ ‑bɛ di 'le 'mʋ yɛ, 'n 'die yi. 23 Dɛɛ ‑do 'n yi, nɛ‑ mɔ, 'ke 'le 'ɛ nɩ 'dɩɔ ‑kɔ 'kwli 'mʋ 'nɩɩ 'le naa, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu 'mʋ 'nɩ le, ‑ɛ mɔ, ꞊jɩ kɔ ꞊sʋɛ a 'yiye 'hɛɛn, nɩ‑ɩ 'le 'mʋ ‑pre. 24 Kɛɛ, 'ke 'o 'mʋ ‑wɔn, 'na ‑hʋnhlʋn, 'nɩɩ po, 'nɩ dʋʋ ꞊le dɛ gblaka. Kɛɛ, dɛ ‑gbo, ‑ɛ mɔ dɛ gblaka, nɛ‑ mɔ ꞊bo ‑yra ‑kʋan ‑gbo 'lu, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu le 'mʋ ꞊bo nu. ‑Kʋan a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ ꞊bo pue nahuin ꞊hapʋtitie, ‑ɛ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, ɔɔ nahuin 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ.

25 'N na a 'bii yrɛ, 'nɩ ꞊tui 'a mʋ ye, ‑tɛ Nyɩsʋaa nu, 'ɔɔ nahuin win ke kɔɔ. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a nɩ nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ 'ye 'klɛɛ lele 'mʋ. 26 Nɛ‑ nue, 'nɩɩ kɛ 'a mʋ le, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon ꞊de 'bɔ hren Nyɩsʋa ‑wɔn, 'bɔ 'wan, ‑ye ɛ 'de 'mɔ 'n 'die nu, 27 ‑ɛ nue, ‑tɔplɩ 'bii, Nyɩsʋaa ‑hʋa bɔ nu, 'n 'de 'a mʋ 'a dɛ ꞊de 'yi ke ‑hli, 'n tʋɩ 'a mʋ nɩ 'bii. 28 Ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, kɔ, ba ꞊tu ‑wɛ nahuin 'bii ꞊nʋ 'yie, Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑nyi 'a mʋ, 'ke ba ꞊tu 'yie. Ba ꞊tu 'cʋɛ 'yie. 'Ke Nyɩsʋa naa 'le 'a ‑gbɛ a 'Yu a 'kʋkʋɛ 'mʋ, 'ɔ kɔ 'cʋɛ a ‑gbɛ. 29 'N yie nɩ, 'bɩa 'nɩ mu, ‑ye hɩtɔɔnyʋ di 'le di, ʋ 'mʋ nahuin kaa, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑jioo nu, 'ɔɔ dɛhʋɛi gbo ‑wɔ. 30 'Plɩɩ 'ke 'le 'a mʋ 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ‑hɛyri, nahuin di 'le 'mʋ ‑hɔn, ʋ 'mʋ hɩ 'du, ʋ 'mue nu, ‑Yusu a nahuin 'mu ‑wɔn kʋɛ. 31 'A ‑tɩ o, ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ, a nɩ ŋmo 'le. Bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, 'ke 'le 'yrɩɩ ta 'kwli 'mʋ, 'tɔ 'mʋ kɔ ‑nyrɛ 'mʋ, 'n 'cipi 'o ꞊o, 'nɩɩ o 'a mʋ ꞊tɔ 'mʋ lɛ po, 'plɩɩ, 'ɛ kɔ ti, 'nɩɩ o we 'a nɩ ‑tɩ.

32 ‑Ye 'klɛɛ, 'ke 'nɩɩ 'le 'a mʋ Nyɩsʋa kwa 'mʋ po, kɔ ꞊hapʋtitie ꞊nʋ, ‑ɛ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, ɔɔ nahuin 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, nɛ‑ di 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ kɔ 'klɩ, 'ke bɔ nue, 'a nɩ ꞊wlʋ a yekuolɛ bɛ bii ke, kɔ, bɔ ‑nyi ‑wɛ 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, a kɔ nahuin 'bii ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ 'ya 'a nahuin 'mʋ. 33 'N 'de ‑hlɩn nahuon ꞊de 'wliyɛ a ‑hʋɛ, kɔ 'a 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ. 34 'A nɩ ‑gbɛ, a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'na ‑gbɛ a dabʋlu, nʋ‑ 'nɩɩ la nu, 'nɩɩ la ‑kʋan nu, 'ke 'o 'na mranɩyue kɔ 'na 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ a ‑ta 'mʋ, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑ʋ di la 'le. 35 'Nɩɩ o nu ‑kʋan 'dɔ, ‑ɛ die nu, 'mue 'a mʋ tɔɔ, ‑tɛ a kɔ ba nu ‑kʋan a nunue. 'Bɩa ꞊baa lɛ ‑kʋan a nunue nu, ‑ye ‑a ‑wɛ 'le ‑ba ‑hɛ ꞊sʋɛnyʋ 'mʋ nɩ. ‑Tɩ ꞊nʋ, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊tu, ɩ nɩ ‑hri 'le ‑a mʋ ‑wɔn. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ɩ nɩ‑ ‑gbo: 'Bɩa ꞊nɩɩ nahuin ‑tɔplɩ lɛ ‑nyi, ‑ye ‑n kɔ plɔ a bleelɛ, 'ɛ ‑hi 'o nahuin ꞊nʋ 'mʋ, ‑nɩɩ ‑tɔplɩ lɛ ‑nyi.»

36 Bɔ nu 'klɛɛ lɛ 'pʋprɛ, ‑ye ɔ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋ bla gbo kwlɩ, 'ɔ da Nyɩsʋa. 37 Ʋ 'bii, ʋʋ 'nɩ we 'dɔ, 'ʋʋ Pɔlʋ 'mʋ lɛ 'wlɛɛ, ʋ 'muo wlu gba. 38 Dɛ, ‑ɛɛ ꞊nʋ wɔlɩ nue, nɛ‑ mɔ Pɔlʋ bɔ plɛ, ʋ 'deɛ bʋ 'yo 'klɛɛ lele. Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye ʋ gbɔ wlɔn 'hru, 'ke 'o 'mɩɩ ꞊nʋ, ‑ɛ dio gba 'hʋɩn 'mʋ.

21

‑Tɛ Pɔlʋ mu la 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ

1 ‑Tɛ ‑a kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑a ‑gbʋgbɛ yrɛ, ꞊a ‑ha 'le 'mɩɩ, ꞊a mu 'le Kɔsɩdɩɔ 'mʋ, ꞊a ‑hi. ‑Tɛ ‑nyrɛ ‑ye cɛ lɛ, ‑a nyre 'le Rɔdɩdɩɔ 'mʋ. 'Ke ‑a ‑hɔn 'o 'mʋ, ꞊a mu 'le Pataladɩɔ 'mʋ. 2 ‑Tɛ ‑a ꞊tɩ, 'ke ‑a yɛ 'o 'mɩɩ ‑ye gbo, ‑ɛɛ Fenisiblʋgba 'mʋ mu. Nɛ‑ mɔ ‑ba 'yɛ 'le wlɔn, bɛ gba ‑a mʋ. 3 ‑Tɛ ‑a mu ‑mumu, ‑ye 'ke ‑a nyre 'le Sipreblʋgba ꞊hlɔn. 'Blʋgba a ‑gbɛ, 'yru ꞊glɔɔ 'le lɛ. ‑A nɩ 'le 'mɩɩ wlɔn, ꞊aa 'blʋgba꞊tɩɔ a ‑gbɛ 'ye, 'ɔ nɩ 'le ‑a nɩ kamrapɩa ke, ꞊a ‑hi, ꞊aa 'le Siliblʋgba 'mʋ mu, ꞊a nyre 'le Tilɩdɩɔ 'mʋ. 'Ke 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke 'mɩɩ ꞊tɩɔ 'le ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ 'le ꞊nɔ 'kwli 'mʋ. 4 ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑tɛ ‑a ꞊tɩ, 'ke ‑a yɛ 'le ‑Yusu a nahuin ‑ye gbo, ꞊a ‑hi 'o ꞊nʋ 'wee ‑do 'hʋɩn 'mʋ. Nʋ‑ Nyɩsʋa a ‑Hihiu le, ‑ɛ mɔ, ꞊sʋɛ a 'yiye, nɛ‑ɛ Pɔlʋ ‑pre, 'ke 'le Jrusrɛ 'mʋ. Nɛ‑ nue, nahuin a ‑gbɛ, 'ʋ le Pɔlʋ, ɔ nɩ mu 'le 'le Jrusrɛ 'mʋ. 5 Kɛɛ, ‑tɛ 'wee ꞊nʋ, ɛ ‑yrɛ, ‑ye ‑a ‑wɛ ‑wɔn, 'ke ‑ba gba ‑a nɩ 'dagba 'lu ‑wɔn, ʋ 'bii, ʋ kɔ 'waa nyrʋ kɔ 'waa 'yuo 'hɛɛn, 'ʋ gba ‑a mʋ 'hru wlɔn, ꞊a ꞊tɩ 'dɩɔ 'mʋ. ‑Tɛ ‑a nyre 'o 'yru nʋa 'mʋ, ꞊a bla kwlɩ gbo, ꞊a da Nyɩsʋa. 6 ‑Tɛ ‑a ‑wɔ Nyɩsʋa a dɩda ‑wɔn, ꞊a gbʋgba wlu lɛ. ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a 'ya 'le 'mɩɩ ꞊nʋ wlɔn, ‑ɛ di ‑a mʋ gba, ʋ ‑mɛ ‑ye, 'ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋ mu 'le 'waa 'dɩɔ 'mʋ.

7 ‑Tɛ ‑a ‑hɔn 'le Tilɩdɩɔ 'mʋ, 'mɩɩ gba ‑a mʋ 'mʋ Polemaisɩdɩɔ. 'Ke ɛ hie 'o ‑a mʋ gbo, ꞊a yɛ ‑a nɩ 'dɩayuo ‑Yusu a nahuin ke, ꞊a ‑hi 'o ꞊nʋ ‑nyrɔwɔɔ ‑do 'hʋɩn 'mʋ. 8 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ꞊a gba bʋɩ, ꞊a nyre 'le Sesalɩdɩɔ 'mʋ. 'Ke 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke ‑a pa 'le Filipʋ a ‑tɛ. Filipʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie nahuin pue. 'Ke ɔ nɩ la 'le 'cʋɛ a 'mʋ‑hɛnyʋʋ 'nɩpata ꞊nʋ ‑hɛyri, ʋ ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke 'le Jrusrɛ a 'cʋɛ gbo. 9 Filipʋ a ‑gbɛ, ɔ kɔ 'yuo nyrʋyuoo ‑hɛn, ‑ʋ 'de tɔnʋ kɔ. Nʋ‑ʋ Nyɩsʋa a win wlɔn ‑hɛ. 10 ‑Tɛ ‑a ‑hi 'o 'dai ‑nyrɔwɩ, ‑ye Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ ꞊de di 'le, 'ɔ ‑hɔn 'le Sudeblʋgba 'mʋ. 'A 'dʋ mɔ Agabusɩ; 11 'ɔ di 'o ‑a mʋ 'hʋɩn 'mʋ, 'ɔ 'ba Pɔlʋ a 'bɛtɩyɛ 'mʋ, 'ɔ nue, 'ɔ mʋa 'a ‑gbɛ a bʋɩ kɔ 'a dabʋɩ 'hɛɛn, ɔ nɔ: «Kɛ Nyɩsʋa a ‑Hihiuu po, ʋ nɔ: Nahuon, ‑ɔ kɔ 'bɛtɩyɛ ‑gbo, ‑tɛ 'n nu 'n dɩɔnʋ a mʋmʋa, kɛ'ɛ nɩ, ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ di 'a mʋmʋa nu, 'ke 'le Jrusrɛ 'mʋ, 'plɩɩ ʋ 'muo nahuin ꞊nʋ kwa po, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ.» 12 'Plɩɩ ‑a 'mʋ wintɛdʋ a ‑gbɛ mu 'wɔn, ‑a nɩ ‑gbɛ, ‑a kɔ Sesalɩdɩɔ a nahuin 'hɛɛn, ‑a ‑tʋa Pɔlʋ a lɛ'batɩlɛ gbo, 'ke ɔ nɩ mu 'le 'le Jrusrɛ 'mʋ. 13 Kɛɛ ‑ye ɔ ꞊tu ‑a mʋ ‑wɔn, ɔ nɔ: «Dɛ‑ kɔ ꞊hien aa 'klɛɛ we, kɔ, dɛ‑ kɔ 'na ꞊wlʋ a ꞊hlɔnpupue 'le? 'N ‑wɛ ‑wɔn, 'ke bʋ mʋa 'mʋ, 'plɩɩ bʋ po 'mʋ ꞊jɩ 'mʋ. Ɛ 'de ɛ ‑do a ‑gbɛ. 'N ‑wɛ ‑wɛ ‑wɔn, 'ke ꞊bo 'kʋ, 'ke 'le Jrusrɛ 'mʋ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑tɩ.» 14 ‑Tɛ ɔ 'de ‑a nɩ ꞊tɔwin ke wɛɛn, ‑ye ‑a ‑hɩɔ lɛ mɛ, ‑a nɔ: «Dɛ ‑gbo Kʋkɔnyɔɔ ‑hʋa, nɛ‑ ‑bɛ mue 'lu ‑wɔn.»

15 ‑Tɛ ‑nyrɔwɩ a ‑gbɛ, ɩ ‑hi, ‑ye ‑a ‑tie ‑a nɩ blɛ nɩ, ‑a 'mʋ 'le Jrusrɛ 'mʋ mu, 16 ‑Yusu a nahuin ‑ye, ‑ʋ nɩ 'le Sesalɩdɩɔ 'mʋ, 'ʋ gba ‑a mʋ 'hru wlɔn. ‑Tɛ ‑a nyre 'le, 'ʋ paa 'le ‑a mʋ ‑Yusu a nahuon ꞊de a ‑tɛ. Nyɩbɛyu a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Mrasɔ. 'Ke ɔ kɔ 'le Sipreblʋgba 'mʋ. ‑Tɛ ɔ ‑hɛ la ‑Yusu a ‑naagbopʋyu, 'a ti hren gbo ke.

‑Tɛ Pɔlʋ mu la 'le Sakɩ a ‑tɛ

17 ‑Tɛ ‑a nyre 'klɛɛ 'le Jrusrɛ 'mʋ, ‑a nɩ 'dɩayuo ‑Yusu a nahuin, 'ke 'le 'manʋ 'kwli 'mʋ, ʋ 'ble ‑a mʋ kwa ‑tɛɛ. 18 ‑Tɛ ‑nyrɔwɔɔ ‑do ‑hi, Pɔlʋ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a mu 'le Sakɩ a ‑tɛ. 'Ke 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ 'bii 'kukue 'le lɛ; 19 Pɔlʋ 'ɔ po 'waa 'wio gbo, 'ɔ bi 'o, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa naa 'le ꞊nɔ 'mʋ, ɔ nu, 'ke 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, nɩ‑ kɔ ‑dodo ɔ na ‑wɔn lɛ. 20 ‑Tɛ 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ‑ʋ nɩ 'o, ʋ 'wɔn ‑tɩ 'bii ꞊nʋ, Pɔlʋ ꞊tu, ‑ye ʋ ‑tʋa Nyɩsʋa a baalɛ gbo. ‑Ye kɛ ʋʋ Pɔlʋ ye po, ʋ nɔ: «'Ye kɛ, ‑a nɩ 'dɩayu, ‑Juukʋɛ a 'milowɩ 'plɔplɔ, nʋ‑ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, kɛɛ, ʋ 'kɩɛ ꞊tue 'o tetei ꞊nʋ 'o, Nyɩsʋa ‑nyi la 'a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise. 21 Ʋ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Juukʋɛ 'bii, ‑ʋ 'ti 'le pʋpʋdakʋ ‑hɛyri, ‑n nyu 'nɩ tɔɔ, 'ke bʋ hie 'o Moise a tetei gbo, kɔ, ʋ nɩ 'bɛ 'le 'waa 'yuo nyɩbɛpʋ yrɛ, kɔ, ʋ nɩ kʋɛ 'le ‑a mʋ ‑Juukʋɛ a tetei ‑wɔn. 22 ‑Be' ‑a di 'klɛɛ nu 'le? 'Nɩɩ lɛ 'pʋprɛ nu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ʋ di 'nɩ 'wɔn, ‑ɛ mɔ, ‑n di 'le ꞊le. 23 'A ‑tɩ 'klɛɛ o, dɛ, ‑a di ‑mʋ le, nɛ‑ ‑bo nu. Nyɩbɛpʋʋ ‑hɛn nɩ nɔ ‑a mʋ ‑hɛyri. Nʋ‑ po 'le dɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ‑wɔn. Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, ʋ ‑wɛ lɛ kɛ 'o 'lilɛŋmʋŋmla, ‑ɛ mɔ yriilɛ, ‑ɛ nyi nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'sii 'o ye. 24 Gba nahuin a ‑gbɛ, ba mu 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, ‑n kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ 'o 'a mʋ ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, kɔ, ‑bo ‑ha ‑wɛ 'le 'wliyɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'a nɩ 'li lɛ ŋmla. 'Bɩa ꞊nɩ nue, ‑ye nahuin 'bii, ʋ die 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, ʋ ꞊tu, 'ke 'o ‑mʋ ke, ɩ 'de ‑tɩ a ‑tɛɛ. Kɔ, ʋ die ‑wɛ 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, Moise a tetei, ‑na ‑gbɛ, ‑n nyi 'o 'nɩ ꞊tuu. 25 'Plɩɩ ‑ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, ‑tɩ ꞊nʋ, ‑a ‑yra, ‑a 'crɩɩ ꞊nʋ ‑wɔn, ꞊a ꞊tui ꞊nʋ ye. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo: Ʋ nɩ di 'le 'wlugba‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋʋ 'kuo pie, kɔ, ʋ nɩ 'na 'le dablo, kɔ, ʋ nɩ di 'le ‑wɛ dɛhʋɛi, ʋ 'de ‑plɔ gbo 'bɛ, kɔ, ʋ nɩ nu 'le 'ɛ nɩ 'laludɛ ꞊de.»

26 ‑Ye Pɔlʋ wɔn nɩ. ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ɔ kɔ nahuiin ‑hɛn a ‑gbɛ 'hɛɛn, 'ʋ mu 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ, 'plɩɩ Pɔlʋ 'ɔ nu dɛ ꞊nʋ, ɔ blɛ ye bɔ nu, 'ke 'o 'waa 'oye'siilɛ a ‑ta 'mʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'plɩɩ 'ɔ pa 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, 'ɔ ꞊tui, ‑nyrɔwɩɩ 'nɩpata 'bɩ ‑hi, ɔ 'mʋ ‑cɔhlʋn ‑ha, ɔ kɔ nahuiin ‑hɛn a ‑gbɛ 'hɛɛn, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ 'mu pi, 'ke 'o 'waa 'oye'siilɛ a ‑ta 'mʋ.

‑Tɛ ʋ klɩ la Pɔlʋ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo

27 Ɛ kɔ ‑Juukʋɛ ꞊de. Nʋ‑ ‑hɔn 'le Asiblʋgba 'mʋ. ‑Tɛ ‑nyrɔwɩɩ 'nɩpata a ‑gbɛ, ɩɩ mu ꞊cɛ, ‑ye ‑Juukʋɛ a ‑gbɛ, ʋ 'ye Pɔlʋ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑yaa 'mʋ. ‑Tɛ ʋ 'yo 'klɛɛ, ‑ye ʋ nue nɩ, nahuin 'bii, ʋ 'mʋ Pɔlʋ yrʋ lɛ poo. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ʋ bi yrʋ 'mʋ lɛ, 'ʋ klo, 28 'ʋ ‑tʋa 'le win a 'le'yaalɛ gbo, ʋ nɔ: «Yisraɛkʋɛ ‑a, ba dii ‑a mʋ ke! Ba 'ye kɛ nahuon ‑gbo. Nɔ‑ɔ 'le nahuin 'bii ‑wɔn 'prɛɛ, 'ke 'o 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de, 'ɔɔ ‑tɩ ‑hʋɩn lɛ ꞊tu, 'ke 'o ‑a mʋ Yisraɛkʋɛ ‑wɔn, kɔ 'ke 'o Moise a tetei ‑wɔn, kɔ 'ke 'o Nyɩsʋa a 'kagblaka ‑wɔn, kɔ, 'ɔ ya ‑wɛ 'le Glɛkɩkʋɛ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'ɔ pʋʋ nɔ Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo. Nɛ‑ nue, kayu ‑gbo, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a 'kagblaka, 'ʋ 'de 'klɛɛ 'o lele ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye.» 29 Ʋ nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ nue, ʋ 'ye o Trofimʋ nɩ, ‑ɔ 'de ‑Juukʋɛyu, ‑ɔ kɔ 'le Efɛsɩdɩɔ 'mʋ, ɔ kɔ Pɔlʋ 'hɛɛn, ‑tɛ ʋʋ o 'dɩɔ wlɔn lɛ na. Ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ da, Pɔlʋ pɔɔ o 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo nɩ. 30 ‑Tɛ 'dɩɔ a nahuin 'wɔn ‑tɩ a ‑gbɛ, ‑ye ʋ bi 'mʋ lɛ yrʋ, 'ʋ ‑wɛ ti ke, 'ʋ klɩ Pɔlʋ, 'ʋ nyo lɛ ‑jri, 'ʋ ‑hɩɔ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, tii ‑do a ti 'yri, 'ʋ po 'o 'kagblaka a ‑gbɛ a 'maji lɛ. 31 Ʋ nye lɛ 'nɩ ꞊mɔ, bʋ 'lɔ. Kɛɛ, Romakʋɛ a 'sɔyuo a nyɩgblaka, ‑ɔɔ 'sɔyuo a 'milowɔ naa, ɔ 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, Jrusrɛdɩɔ 'bii 'nɩ ꞊gbʋgblɔ. 32 Nɛ‑ mɔ, tii ‑do a ti 'yri, bɔ gba 'a ‑sɛkɛpʋ kɔ 'sɔyuo 'hɛɛn, 'ʋ 'gba ci lɛ, 'ʋ mu 'le nahuin ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ. Nahuin a ‑gbɛ bʋ 'ye 'sɔyuo kɔ 'waa nyɩgblaka 'hɛɛn, ‑ye ʋ 'kee Pɔlʋ a bibie nɩ, 33 'sɔyuo a nyɩgblaka a ‑gbɛ, 'ɔ 'yɩya 'o Pɔlʋ 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ɔ klo, 'ɔ le 'a 'sɔyuo, 'ke bʋ nu 'cɩɩn.ii 'hɔn, bʋ mʋɔ. ‑Tɛ ʋ ‑wɔ 'a mʋmʋa ‑wɔn, ‑ye ɔ ꞊gba wlɔn, nahuon tio‑ ɔ 'ya, kɔ, dɛ tio‑ ɔ nu. 34 Kɛɛ, 'ke 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ꞊ʋ ‑yee lɛ 'nɩ ꞊mʋma. 'Waa win 'de pɛ. ꞊Ʋ ‑ye nɔ dɛ ‑gbo, ꞊ʋ ‑ye nɔ ꞊ɛ ‑ye ‑gbo. Lɛ꞊mʋmalɛ a ‑tɩ, 'sɔyuo a nyɩgblaka a ‑gbɛ, ɔ 'nɩ yrii ꞊le dɛ ꞊de 'mʋ lɛ ‑tɛɛ. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ 'ɔ le 'a 'sɔyuo, bʋ gba Pɔlʋ 'ke 'le kayu ꞊nʋ gbo, 'sɔyuo nɩ 'le. 35 ‑Tɛ ʋ nyre 'o kayu a ‑gbɛ a ‑gbleti ꞊hlɔn, ‑ye 'sɔyuo 'blo nɩ, ‑ɛ nue, nahuin bi 'mʋ lɛ yrʋ 'dɔ, 36 'ʋ nyo ‑wɔn kʋɛ, 'ʋʋ lɛ ꞊mʋma, ʋ nɔ: «Ba 'lɔ, ba 'lɔ!»

‑Tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ ke ʋ yɛɛ la 'o Pɔlʋ ‑tɩ, nɩ‑ ɔɔ klɛ ‑hɩhɩa

37 ‑Tɛ ʋʋ 'le Pɔlʋ 'sɔyuo a kayu ‑nɩ wɛn gbo mu paa, ‑ye kɛ ɔɔ 'waa nyɩgblaka ye po, ɔ nɔ: «꞊Be 'n ‑wɛ 'le ꞊bo ꞊tu ‑mʋ ‑tɩ ye nɩ?» ‑Ye 'sɔyuo a nyɩgblaka ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: «‑Mbe', ‑n yi Glɛkɩkʋɛwin a polɛ? 38 'A ‑tɩ, ‑n 'de Esipʋkʋɛyu ꞊nʋ, ti ‑gbo, ‑ɩ ‑hi o, ‑ɔ ꞊gbʋgblɔ o 'blʋgba ‑gbo, kɔ, ‑ɔ gba o 'le ‑balʋnyʋ a 'milowɩɩ ‑hɛn, 'ke 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin ꞊de 'de 'le 'ti?» 39 ‑Ye Pɔlʋ, ɔ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «'Ʋʋn, ɛ 'de 'mɔ. 'Mɔ ‑Juukʋɛyu'u nɩ. 'Ke 'n kɔ 'le Tasɩdɩɔ 'mʋ, 'ke 'le Silisiblʋgba 'mʋ. Ɔ mɔ 'dɩɔ gblakaa nɩ. 'Nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, ‑nye 'mʋ 'hru, ꞊bo 'prɛɛ 'le nahuin ‑gbo ‑wɔn.» 40 ‑Ye 'sɔyuo a nyɩgblaka wɔn nɩ, 'ɔ ‑nyo 'hru, Pɔlʋ 'ɔ nyra gbo, 'ke 'o kayu a ‑gbleti ke, 'ɔ bibie nahuin dabʋ ye, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ wien ma. ‑Tɛ ʋ ma 'klɛɛ wien, ‑ye ɔ ‑tʋa 'le 'waa ‑wɔn'prɛɛlɛ gbo, 'ke 'le ‑Juukʋɛwin 'kwli 'mʋ, ‑ɩ mɔ 'waa 'briwin, ɔ nɔ:

22

1 «‑Dɩayuo ‑a, bunʋ ‑a, ba po 'mʋ nʋa ye gbo, 'mue 'a mʋ klɛ ‑hɩhɩa, ‑ɛ mɔ, 'n 'de dɛ 'klan ꞊de nu.» 2 ‑Tɛ ʋ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, ɔ nu ‑Juukʋɛwin, 'ɔ nyu 'le ‑wɔn 'prɛɛ, ‑ye ʋ nu ‑brii. ‑Ye Pɔlʋ nɔ lele: 3 «'Mɔ ‑Juukʋɛyu'u nɩ. 'Ke 'n kɔ 'le Tasɩdɩɔ 'mʋ, 'ke 'le Silisiblʋgba 'mʋ. Kɛɛ, kɛ 'n kuu nɔ Jrusrɛ 'mʋ. 'Na tɔɔnyɔ, 'a 'dʋ mɔ Gamaliɛlɩ. Nɔ‑ tɔɔ la 'mʋ tetei 'bii ꞊nʋ, ‑a nɩ bunʋ ‑Juukʋɛɛ 'o ꞊tuu, ‑ɛ die nu, 'mui ‑wɛ 'o ꞊tuu ‑tɛɛ. ‑Tɛ aa nu, 'a nɩ ꞊wlɩ 'ɩ nye ‑hʋa, 'ke ba nu Nyɩsʋa a ‑kʋan ‑tɛɛ, kɛ'ɛ nɩ, 'na ꞊wlʋʋ la 'a ‑hʋhʋa nu. 4 Nɛ‑ nue, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊wlʋ ye, 'nɩ nyu la ꞊sʋɛ ꞊tue, nyɩbɛpʋ kɔ nyrʋgbapʋ 'hɛɛn, 'nɩ nyu la klɩ, 'nɩ nyu la ꞊jɩ 'mʋ lɛ po, kɔ, 'nɩ nyu la ‑wɛ lɛ 'lɩla. 5 ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ꞊tu, ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka, kɔ 'blʋgba a ye'mʋnaanyʋ 'hɛɛn, ʋ ‑wɛ 'le bʋ ꞊tui nɩ, ‑ɛ mɔ, 'nɩɩ ꞊tu ‑tɩ a ‑tɛɛ. Ti a ‑gbɛ 'yri, ʋ ‑nyi la 'mʋ 'crɩɩnɩɛi, 'ke ꞊bo gbɩ 'le ‑a nɩ 'dɩayuo ‑Juukʋɛ ‑wɔn, ‑ʋ nɩ 'le Damasɩdɩɔ 'mʋ, ‑Juukʋɛ a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ 'mʋ ke bi, 'ke 'o ‑Yusu a nahuin a kikle a ‑ta 'mʋ. 'Ke 'nɩɩ la 'klɛɛ 'le Damasɩ 'mʋ mu, 'mʋ la ‑Juukʋɛ ꞊nʋ klɩ, ‑ʋ nɩ 'le, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, 'mu la Jrusrɛ 'mʋ ya, ‑ɛ die nu, ʋ 'mu ‑bati lɛ poo.»

‑Tɛ Pɔlʋ nu, 'ɔ ‑hɛ la ‑Yusu a ‑wɔnnaanyɔ, nɔ‑ kɔ ‑tɩ ɔɔ ꞊tu

(Nunu‑tɔplɩ 9.1-19; 26.12-18)

6 «‑Tɛ 'n nɩ la 'klɛɛ 'hru wlɔn, 'n 'mʋɛɛ la Damasɩdɩɔ ye, ‑ye tii ‑do a ti 'yri, muu 'o 'yrʋ bʋ nyra gbo a ti 'yie 'mʋ, ‑nyrɛ gblaka, nɛ‑ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, 'ɛ po 'le 'mʋ ꞊gbɛ 'mʋ, 7 'nɩ bi ꞊hlɔn, 'nɩ 'wɔn win, 'ɩɩ lɛ po: Sɔlʋ o, dɛ‑ kɔ 'mɔ ‑nɩɩ ꞊sʋɛ ꞊tue 'le? 8 ‑Ye 'n ꞊gbɔ wlɔn, 'n nɔ: Nahuon tio‑ ‑n 'ya 'le? ‑Ye ɔ nɔ: 'Mɔ Nasalɛtɩ 'mʋ a ‑Yusu'u nɩ, 'mɔ ‑nɩɩ ꞊sʋɛ ꞊tue. 9 Nahuin, ‑ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn‑ la mu, ʋ 'ye ‑nyrɛ a ‑gbɛ nɩ, kɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ la 'le 'mʋ ‑wɔn 'prɛɛ, ʋ 'nɩ 'wɔn ꞊le la 'a win. 10 ‑Ye 'n ꞊gbɔ wlɔn: Kʋkɔnyɔ, dɛ tio‑ ‑nɩɩ ‑hʋa ꞊bo nu 'le? ‑Ye ɔ nɔ: 'Ba 'klɛɛ ye 'mʋ, ‑bo mu Damasɩdɩɔ 'mʋ. Dɛ Nyɩsʋaa ‑hʋa ‑bo nu, 'ke ʋ di 'le ‑mʋ le ‑o. 11 ‑Nyrɛ gblaka ꞊nʋ, bɛ wlɩn 'dɔ a ‑tɩ, 'na 'yii 'ɩ sua. Nɛ‑ nue, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn‑ mu, 'ʋ 'ble 'na dabʋ kwa, 'ʋ gba 'mʋ Damasɩ 'mʋ.

12 'Ke 'le Damasɩ a ‑gbɛ 'mʋ, nahuon ꞊de nɩ la 'le. 'A 'dʋ mɔ Ananiasɩ. Ɔ nʋɛ la Nyɩsʋa 'mʋ nɩ 'dɔ, 'ɔɔ la 'o ‑a mʋ ‑Juukʋɛ a tetei 'bii 'o ꞊tuu, ‑Juukʋɛ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Damasɩ 'mʋ, 'ʋʋ la 'a ꞊hapʋ‑tɩ ꞊tu. 13 Nɔ‑ di la 'le 'mʋ ‑wɔn, ɔ nɔ: 'Na ‑dɩayu Sɔlʋ, ‑na 'yii bɩ klɛ ke! Tii ‑do a ti 'yri, 'na 'yii 'ɩ klɛ ke, 'nɩ ‑tʋa lɛyriilɛ gbo. 14 Ɔ nɔ lele: Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑a nɩ bunʋʋ la da, nɔ‑ ‑ha la 'le ‑mʋ du 'mʋ, ‑ɛ die nu, dɛ ‑gbo, ɔɔ ‑hʋa, ꞊mue yi, kɔ, ꞊mʋ 'a 'Yu ꞊nʋ 'ye, ‑ɔ kɔ ‑do 'sii 'o ye, 'ke 'o ꞊nɔ ye, kɔ, ꞊mʋ 'a wlɔn a win 'wɔn, 15 ‑ɛ nue, dɛ ꞊nʋ, ɔ nu, ‑n 'ye, kɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, ɔ ꞊tu, ‑n 'wɔn, ‑n blɛ ye ‑bo ꞊tui nahuin 'bii yrɛ. 16 ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ꞊nɩ ‑pre 'le 'klɛɛ lele ti ꞊de, mu, ‑bo da Nyɩsʋa, ꞊mʋ ‑na dɛ 'kuku, ‑n nu yrii, 'ke 'o ꞊nɔ ye, bʋ po ‑mʋ 'nie 'lu, Nyɩsʋa 'mʋ ‑na dɛ 'kuku a ‑gbɛ 'wʋwla.»

Kʋkɔnyɔ le Pɔlʋ nɩ, 'ke bɔ po 'a ꞊hapʋtitie, 'ke 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ

17 «‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi 'klɛɛ, 'n ꞊hɩan ‑wɔn, 'nɩ mu 'le Jrusrɛ 'mʋ, 'nɩ pa 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo. ‑Tɛ 'nɩɩ Nyɩsʋa da, ‑ye 'nɩɩ 'ye dɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ nahuon bɔ 'nɩnɩ po yain, 18 Kʋkɔnyɔ 'ɔ 'hrɩɩ 'mʋ ye, ɔ nɔ: 'Kɩka, ‑bo ꞊tɩ Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑tɩ ꞊nʋ, ‑n di ꞊tu, 'ke 'o 'mʋ ke, 'dɩɔ ‑gbo a nahuin, ʋ 'deɛ bʋ wɩɩn ke. 19 ‑Ye 'n nɔ: Kʋkɔnyɔ, 'waa ‑gbɛ, ʋ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'nɩɩ la gblɛ na Nyɩsʋa a kayuo, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ‑mʋ ꞊wlʋ ye, 'nɩ nyu la ꞊jɩ 'mʋ lɛ po, kɔ, 'nɩ nyu la ‑wɛ lɔkʋɛ bii. 20 'Plɩɩ, Etiɛnɩ, ‑ɔɔ la ‑na ‑tɩ ꞊tu, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ nyo la 'la, 'ke 'na ‑gbɛ, 'n nɩ la ‑wɛ 'o. Nahuin, ‑ʋ nyo la 'la, ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn‑ pɛ la, 'nɩɩ la ‑wɛ 'waa wlawlɩ 'yie ꞊tu. 21 ‑Ye kɛ Kʋkɔnyɔɔ la lele 'mʋ ye po, ɔ nɔ: Mu, ‑hɔn nɔ Jrusrɛ 'mʋ, 'n di 'le ‑mʋ lee ‑tɛgbi ‑pɛtu, 'ke 'le dakʋ ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ.»

Pɔlʋ, ɔ 'de ‑Juukʋɛyuu ‑do, ɔ mɔ ‑wɛ Romakʋɛyu'u nɩ

22 ‑Tɩ 'bii ꞊nʋ, Pɔlʋ ꞊tu, nahuin ‑huohui, ʋ puo ye gbo nʋa. Kɛɛ, ‑tɛ ɔ po 'lelɛ'bɔɔwin a ‑gbɛ, 'ke 'o dakʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ a ‑ta 'mʋ, ‑ye ʋ ‑tʋa lɛ꞊mʋmalɛ gbo, ʋ nɔ: «‑Ha nɔ nahuon ‑gbo ‑a mʋ ‑hɛyri, ‑bo 'lɔ. Ɔ 'de ye blɛ bɔ 'kɩɛ pue ‑hʋnhlʋn!» 23 ‑Ye 'waa lɛ꞊mʋmalɛ bii ke, 'ʋ ‑hɛ 'waa 'luyewlawlɩ, 'ʋ ‑tʋa 'a yrayrɩ a lɛpupue gbo, kɔ, 'ʋʋ ‑wɛ 'pupu yrayrɩ lɛ po. 24 ‑Ye Romakʋɛ a 'sɔyuo a nyɩgblaka ‑nɩ wɛn, ɔ le 'a 'sɔyuo, 'ke bʋ paa 'le Pɔlʋ 'waa kayu gbo, kɔ, bʋ bio lɔkʋɛ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ‑tɩ ꞊nʋ ꞊tu, ‑ɩ kɔ ‑tɩ nahuin ꞊nʋ, ʋʋ lɛ ꞊mʋma, 'ke 'o ꞊nɔ ke. 25 ‑Tɛ ʋ mʋɔ 'klɛɛ, ʋ 'muo lɔkʋɛ bii, ‑ye Pɔlʋ le 'sɔyuo a ye'mʋnaanyɔ ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ 'sɔyuo a nyɩgblaka a ‑sɛkɛ, ɔ nɔ: «Romakʋɛyu 'bɔ nɩ 'o, 'bʋ 'dio ‑bati lɛ poo, ꞊be tetee nɩ, 'ke ba bio lɔkʋɛ? 'Mɔ mɔ Romakʋɛyu'u nɩ.» 26 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye 'sɔyuo a ye'mʋnaanyɔ a ‑gbɛ, ɔ mu 'a nyɩgblaka le wɔn, ɔ nɔ: «Nahuon ꞊nʋ le, ɔ mɔ Romakʋɛyu'u nɩ ‑o. ‑Be' ‑n di nu 'le?» 27 'Sɔyuo a nyɩgblaka bɔ 'wɔn ‑tɩ a ‑gbɛ, ɔ mu 'o Pɔlʋ 'mʋ 'hʋɩn, 'ɔ ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: «Le 'mʋ, ꞊be ‑mɔ mɔ Romakʋɛyu'u nɩ?» ‑Ye Pɔlʋ nɔ: «Iin ‑o.» 28 ‑Ye nyɩgblaka a ‑gbɛ, ɔ nɔ lele: «'Na ‑gbɛ ‑gbo, 'n kɔ ꞊bo 'pɛɛ la 'wli 'plɔplɔ, 'ʋ ‑nye 'mʋ 'hru, 'ke ꞊bo ‑hɛ Romakʋɛyu.» ‑Ye Pɔlʋ nɔ: «'Mɛ ‑ye, 'mɔ Romakʋɛyu'u nɩ, ‑ɛ nue, 'na bu mɔ Romakʋɛyu.» 29 'Plɩɩ ɔ 'mʋ mu ‑yrɛ, ‑ye 'sɔyuo ꞊nʋ, ‑ʋ nyo wɛn mu bi, ʋ hron ‑wɔn. 'Sɔyuo a nyɩgblaka a ‑gbɛ, ‑tɛ ɔ 'ye, ‑ɛ mɔ, Pɔlʋ mɔ Romakʋɛyu'u nɩ, 'plɩɩ 'ɔ nue, 'ʋ mʋɔ 'cɩɩn.i, ‑ye hʋannʋ bio 'le 'kwli 'mʋ.

‑Tɛ ʋ gba la Pɔlʋ 'ke 'le ‑Juukʋɛ a ‑gboligbo ye

30 'Sɔyuo a nyɩgblaka a ‑gbɛ, ɔɔ ‑hʋa bɔ yrii ‑tɩ ꞊nʋ 'mʋ lɛ ‑tɛɛ, ‑Juukʋɛɛ Pɔlʋ yɛɛ. Nɛ‑ nue, ‑tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, 'ɔ le 'a 'sɔyuo, 'ke bʋ ꞊wlɔɔ gbo, kɔ, 'ɔ le Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, kɔ ‑Juukʋɛ a ‑gboligbo a nahuin 'bii, 'ke bʋ 'kukue lɛ. Bʋ 'kukue 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ 'ba Pɔlʋ 'mʋ nɩ, 'ɔ gbɔ, 'ɔ ꞊tuo 'o ꞊nʋ ye gbo.

23

1 ‑Tɛ ɔ ꞊tuo 'klɛɛ 'o gbo, ‑ye Pɔlʋ 'ba ye 'mʋ 'lu, 'ɔ 'ye ‑gboligbo a nahuin, ɔ nɔ: «‑Dɩayuo ‑a, kʋɛ la 'le gbo, ‑bo yɛ kɛ ‑nyrɔwɔ ‑gbo ke, 'nɩ 'ye ꞊le dɛ ꞊de, ꞊bo di nu, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑ɛ kɔ ‑tɩ 'na ꞊wlʋ 'mʋ 'mʋ 'nyrɛ ꞊hɛn.» 2 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka, ‑ɔ mɔ Ananiasɩ, ɔ le nahuin ꞊nʋ nɩ, ‑ʋ nɩ 'o Pɔlʋ 'hʋɩn 'mʋ, ɔ nɔ: «Ba puo 'ŋma wien!» 3 ‑Ye kɛ Pɔlʋ nyo ye po, ɔ nɔ: «Sʋʋ‑! ‑Mɔ ‑gbo, ‑ɔɔ 'lii 'hɔn naa, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ di ‑mʋ bi. ‑N nɩ gbo, ꞊mʋ 'mʋ ‑bati lɛ poo, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑a nɩ teteii 'a ꞊tutue nu. Kɛɛ, ꞊nɩ kʋɛ ꞊le tetei a ‑gbɛ ‑wɔn, ꞊nɩɩ nahuin le, bʋ bi 'mʋ.» 4 ‑Ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o Pɔlʋ 'hʋɩn 'mʋ, ʋ nɔ: «꞊Be Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka, nɔ‑ ‑nɩɩ tanɩ lɛ poo?» 5 ‑Ye Pɔlʋ nɔ: «‑Dɩayuo ‑a, 'n 'di yi, bɔ di ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka 'mʋ 'ya. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ʋ 'crɩɛ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: ‑N 'de ye blɛ ‑bo ꞊tu ‑na dakʋ a ye'mʋnaanyɔ ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ.»

6-8 ‑Ye 'klɛɛ, Pɔlʋ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑gboligbo a nahuin, 'a 'pɩa ‑ye mɔ Sadusɩ꞊tumu a nahuin, kɔ, 'a 'pɩa ‑ye mɔ Falisi꞊tumu a nahuin. ꞊Tumuii 'hɔn a nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'de pɛ. Sadusɩ꞊tumu a nahuin, ʋ 'nɩ pui ꞊le ‑tɛɛ, 'ke nahuin ‑gbo, ‑ʋ 'kʋ, bʋ di 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, bʋ di 'klɔ 'hrɩ, 'plɩɩ ʋ 'nɩ pui ꞊le ‑wɛ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a lɛleenyʋ nɩ 'klɔ, kɔ 'kuo 'hɛɛn. Falisi꞊tumu a nahuin ‑mɛ ‑ye, ‑tɔplɩdʋ a ‑gbɛ, ʋ nyi pue ‑tɛɛ. Nɛ‑ nue, Pɔlʋ 'ɔ 'yaa 'le win, ɔ nɔ: «‑Dɩayuo ‑a, 'mɔ mɔ Falisi꞊tumu a nahuon. 'Na bu mɔ ‑wɛ Falisi꞊tumu a nahuon. Nahuin, ‑ʋ 'kʋ, bʋ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, bʋ 'hrɩ 'klɔ, 'n kue ye ꞊wlʋ, 'nɩɩ dɛ a ‑gbɛ ‑pre, 'ke 'le ꞊wlʋ a 'lɩla 'kwli 'mʋ. 'Na ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ nue, 'aa 'mʋ ‑bati lɛ poo.» 'Plɩɩ ɔ 'mʋ ‑tɩ ꞊nʋ mu ꞊tu, Falisi꞊tumu a nahuin kɔ Sadusɩ꞊tumu a nahuin, ʋ ‑tʋa ꞊yʋɛ a pupue gbo, ‑gboligbo a nahuin 'ʋ 'bɛ ꞊tɩɔ, 'ʋʋ lɛ ꞊mʋma. 9 'Waa lɛ꞊mʋmalɛɛ klɛ 'nɩ bii, 'plɩɩ teteitɔɔnyʋ ‑ye, ‑ʋ mɔ Falisi꞊tumu a nahuin, 'ʋ 'ba ye 'mʋ, 'ʋ nyra ‑gboligbo ye gbo, ʋ nɔ: «‑A mʋ ‑gbo, ‑a 'nɩ 'yee ꞊le 'le nahuon ‑gbo dɛ 'klan ꞊de 'mʋ, bɔ nu. ‑Tado 'ku ꞊de, ‑hee' Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊de, nɔ‑ 'prɛɛ 'le Pɔlʋ ‑wɔn, Pɔlʋ 'ɔɔ ‑tɩ a ‑gbɛ ꞊tu.»

10 Bʋ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ꞊yʋɛ bii ke 'dɔ. Ɛ nue, 'sɔyuo a nyɩgblaka ‑nɩ wɛn, hʋannʋ 'ʋ bio 'le 'kwli 'mʋ, 'ke ‑gboligbo a nahuin a ‑gbɛ bʋ 'hʋhla Pɔlʋ lɛ. Nɛ‑ mɔ bɔ le 'a 'sɔyuo, bʋ mu 'le nahuin a ‑gbɛ ‑gbahlɔn, bʋ ‑ha 'le Pɔlʋ, ʋ 'muo 'le 'sɔyuo a kayu gbo gba.

11 'Tɔyrʋwɔ, ʋ bi 'le 'kwli 'mʋ, ‑ye Pɔlʋ pɛ gbo, Kʋkɔnyɔ 'ɔ 'hrɩɩ ꞊nɔ ye, ɔ nɔ: «‑Na ꞊wlʋ nɩ bi 'le ꞊hlɔn. ‑N ꞊tu 'na ‑tɩ nɩ, kɛ nɔ Jrusrɛ 'mʋ. Ɛ blɛ ye ‑bo ꞊tui ‑wɛ, 'ke 'le Rɔmʋdɩɔ 'kwli 'mʋ.»

‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ, ʋ nye lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ke bʋ 'la Pɔlʋ

12 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑Juukʋɛ ‑ye 'kukue lɛ, 'ʋ 'sʋɛ ke, 'ke ʋ 'deɛ bʋ di dɛ, kɔ, bʋ 'na ‑wɛ, 'bɩa 'bʋ 'de Pɔlʋ 'la. 13 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ ‑yra dɛ a ‑gbɛ, ʋ ‑hi nahuin a ‑wlɩɩ 'hɔn wlɔn. 14 Nʋ‑ mu 'le Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ kɔ 'blʋ nahuin ‑wɔn, ʋ nɔ: «‑A 'sʋɛ ke nɩ, 'ke ‑a 'deɛ ‑ba di dɛ, 'bɩa ꞊ba 'de Pɔlʋ 'la. 15 A bi 'le ye, a kɔ ‑gboligbo a nahuin 'hɛɛn, ba mu 'le Romakʋɛ a 'sɔyuo a nyɩgblaka ‑wɔn, ba lo, 'ke a nye 'nɩ ‑hʋa, ba yrii 'le Pɔlʋ a dɛ 'kwli 'mʋ lɛ ‑tɛɛ. 'A ‑tɩ, bɔ yɔ 'a mʋ ye. 'Bʋ nyo 'klɛɛ 'le ya, ‑ye ‑a di ‑wɔn 'nɩ ‑wɛ, ‑ɛ die nu, ‑a 'muo 'la 'hru wlɔn, 'plɩɩ ɔ 'mʋ nɔ nyre.»

16 Kɛɛ 'klɛɛ, Pɔlʋ a 'dɩayu nyrɔyu a 'yu nyɩbɛyu, nɔ‑ 'wɔn Pɔlʋ a 'lɩla‑tɩ ꞊nʋ, ‑tɛ ʋ nyi ꞊tu, 'ɔ mu 'le 'sɔyuo a kayu ꞊nʋ gbo, ‑tɛ Pɔlʋ nɩ 'le, 'ɔ ꞊tui ꞊nɔ ye, 17 Pɔlʋ ‑mɛ ‑ye, 'ɔ da 'sɔyuo a nyɩgblaka a ‑sɛkɛ ‑ye, 'ɔ lo, ɔ nɔ: «Gba 'le gblotayu ‑gbo 'a nɩ nyɩgblaka ‑wɔn, ‑ɛ nue, ɔ kɔ ‑tɩ bɔ ꞊tu ꞊nɔ ye,» 18 'sɔyuotayu a ‑gbɛ, 'ɔ gbɔ 'le 'waa nyɩgblaka ‑wɔn, ɔ nɔ: «꞊Jɩnyɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ Pɔlʋ, nɔ‑ da 'mʋ, 'ɔ le 'mʋ, ꞊bo ya nɔ ‑mʋ gblotayu ‑gbo ye, ‑ɛ nue, ɔ kɔ ‑tɩ bɔ ꞊tu ‑mʋ ye,» 19 'sɔyuo a nyɩgblaka a ‑gbɛ 'ɔ ble gblotayu a ‑gbɛ a dabʋ kwa, ɔ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn 'ʋ bii ye, 'plɩɩ 'ɔ ꞊gbɔ wlɔn, ɔ nɔ: «‑Tɩ tio‑ ‑n ‑hʋa ‑bo ꞊tu 'mʋ ye 'le?» 20 ‑Ye ɔ nɔ: «‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ ‑yrɩ nɩ, 'ke ꞊bo di nɔ ‑mʋ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑ŋa ‑mʋ le, 'ke ‑bo ya ‑ŋa 'le Pɔlʋ, 'ke 'o ‑Juukʋɛ a ‑gboligbo ye, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo wlɔn lɛ ꞊gba, ʋ 'mʋ 'a ‑tɩ 'mʋ lɛ yrii ‑tɛɛ. 21 Kɛɛ, ꞊nɩ po 'le 'waa win ‑tɛɛ, ‑ɛ nue, ʋ ‑wɛ 'le nahuin a ‑wlɩɩ 'hɔn, 'ɛ nɩ lɛ, nʋ‑ di ‑hli, ʋ 'muo klɩ. Ʋ 'sʋɛ ke, 'ke ʋ 'deɛ bʋ di dɛ, kɔ, bʋ 'na ‑wɛ, 'bɩa 'bʋ 'de Pɔlʋ 'la. Ʋ ‑wɛ ‑wɔn, ‑na wiin ‑do, ʋʋ ‑pre.» 22 ‑Ye 'sɔyuo a nyɩgblaka nɔ: «‑Tɩ ‑gbo, ‑n ꞊tu 'mʋ ye, ꞊nɩ le 'le nahuon ꞊de gbe. ‑N ‑wɛ 'le ‑bo mu 'klɛɛ 'le kayu gbo nɩ.»

‑Tɛ ʋ gba la 'le Pɔlʋ ‑gʋlʋnʋma Felisɩ ye

23 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye 'sɔyuo a nyɩgblaka a ‑gbɛ, ɔ da 'a ‑sɛkɛpʋʋ 'hɔn ‑ye, ɔ nɔ: «Ba 'kukue 'sɔyuo a (200) ‑wlɩɩ ‑pu lɛ, kɔ ‑sonaanyʋ a (70) ‑wlɩɩ ta ꞊tu 'o ‑pu, kɔ 'sɔyuo, ‑ʋ 'ble 'dio kwa lɛ, 'a nahuin a (200) ‑wlɩɩ ‑pu. A 'bii ba ‑wɛ ‑wɔn, muu 'o 'tɔ bɔ ‑wɔn, 'a 'naɩ a ti 'yri kɛ, a 'mʋ kɛ Sesalɩdɩɔ 'mʋ mu. 24 Ba ‑wɔ ‑wɛ ‑se ‑wɔn, a 'mʋ Pɔlʋ gba, ‑gʋlʋnʋma ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'le Sesalɩ 'mʋ, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Felisɩ, a 'muo 'le ꞊nɔ ‑wɔn gba,» 25 'ɔ 'crɩɩ ‑wɛ Felisɩ a ‑gbɛ ‑wɔn, ɔ nɔ: 26 «‑Gʋlʋnʋma Felisɩ, ‑na 'wio. 'Mɔ, Klodɩ Lisiasɩɩ nɩ, ‑ɔɔ ‑mʋ ‑wɔn 'crɩɩ. 27 Nahuon ‑gbo, 'na 'sɔyuo ya nɔ ‑mʋ ‑wɔn, ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ, nʋ‑ klo o, 'ʋ nyo o mu 'la. Kɛɛ, 'n 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, ɔ mɔ Romakʋɛyuu nɩ, 'nɩ gba 'na 'sɔyuo, ꞊a ‑hɩɔ ꞊nɔ kwa, ʋ 'nɩ ꞊hion 'la. 28 ‑Tɛ 'n ‑hʋa ꞊bo yi dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ ‑tɩ ‑Juukʋɛ 'ʋ nyo ‑tɩ yɛɛ, nɛ‑ nue, 'nɩ gbɔ 'le 'waa ‑gboligbo a nahuin ye, ʋ 'muo wlɔn ꞊gba. 29 ‑Tɛ ʋ nyo 'klɛɛ wlɔn lɛ ꞊gba, ‑ye 'n 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ nyo yɛɛ ‑tɩ, 'ke 'o 'waa ‑gbɛ a tetei a ‑ta 'mʋ. Kɛɛ, ɔ 'de dɛ ꞊de nu, ‑bɛ blɛ 'kʋkʋɛ ye, kɔ, ‑ɛ kɔ ke bʋ puo ꞊jɩ 'mʋ. 30 'Plɩɩ, 'n 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ ‑yrɩ nɩ, 'ke bʋ 'lɔ. ‑Tɛ 'n 'wɩn, tii ‑do a ti 'yri, 'nɩ le 'na 'sɔyuo, 'ke bʋ yɔ ‑mʋ ye, kɔ, 'nɩ le ‑wɛ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nyo ‑tɩ yɛɛ, ‑ɛ mɔ, bʋ ya ‑hakui.» Kɛ'ɛ nɩ, 'sɔyuo a nyɩgblaka nu 'crɩɩlɛ.

31 ‑Tɩ ꞊nʋ, 'sɔyuo a nyɩgbaka ꞊tu ꞊nʋ ye, ʋ ꞊tui 'o ꞊o, 'tɔyrʋwɔɔ ‑do a ‑gbɛ 'mʋ, 'ʋ gba Pɔlʋ, 'ʋ mu 'le Atipatrisɩdɩɔ 'mʋ. 32 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, 'sɔyuo ꞊nʋ, ‑ʋʋ bʋɩ naa, ʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ʋ mu 'le Jrusrɛ 'mʋ, 'ke 'le 'waa gbonɩɩlɛ 'mʋ, 'sɔyuo ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑se naa, nʋ‑ kɔ Pɔlʋ 'hɛɛn‑ gba 'dagba 'lu ‑wɔn. 33 ‑Tɛ ʋ nyre 'le Sesalɩ 'mʋ, ‑ye 'sɔyuo ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑se naa, ʋ ‑ha 'le 'crɩɩnɩɛ nɩ, 'ʋ ‑nye ‑gʋlʋnʋma, kɔ, 'ʋ ꞊tuo ‑wɛ 'le Pɔlʋ kwa 'mʋ gbo, 34 ‑gʋlʋnʋma a ‑gbɛ 'ɔ ‑hre 'crɩɩnɩɛ, kɔ, 'ɔ ꞊gba Pɔlʋ wlɔn, ɔ nɔ: «'Blʋgba a 'pɩa tio‑ kɔ ke, ‑n kɔ 'le 'le?» Ɔ nɔ: «'Ke 'n kɔ 'le Silisidɩɔ 'mʋ.» ‑Tɛ ɔ 'wɩn 'klɛɛ, 35 ‑ye ɔ nɔ: «Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑mʋ ‑tɩ yɛɛ, ʋ di 'mʋ ‑hakui ya, 'ke 'n di 'o ‑mʋ wlɔn ꞊gbaa.» ‑Ye ɔ le 'a 'mʋ‑hɛnyʋ, bʋ gbɔ 'le Helɔdɩ a kayu gbo, ʋ 'muo 'yie ꞊tu.

24

‑Juukʋɛɛ Pɔlʋ yɛɛ ‑tɩ, 'ke 'o ‑gʋlʋnʋma Felisɩ ye

1 ‑Tɛ ‑nyrɔwɩɩ ꞊hun ‑hi, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblaka, nɔ‑ nyre 'le Sesalɩdɩɔ 'mʋ. Nyɩgblaka a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Ananiasɩ. Ɔ kɔ 'blʋ a nahuin ‑ye, kɔ 'pʋprɛnyɔ ‑ye 'hɛɛn, nʋ‑ di 'le. 'Pʋprɛnyɔ a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Tɛtulusɩ; ʋ 'bii a ‑gbɛ, 'ʋ mu 'le ‑gʋlʋnʋma Felisɩ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo ‑hakui pue, 'ke 'o Pɔlʋ a ‑ta 'mʋ. 2-3 ‑Tɛ Felisɩ a ‑gbɛ, ɔ 'wɩn, ‑ye ɔ da Pɔlʋ nɩ. ‑Tɛ Pɔlʋ a ‑gbɛ, ɔ di 'le, ‑ye 'pʋprɛnyɔ Tɛtulusɩ, ɔ ‑tʋa 'a ‑tɩ a yɛɛlɛ gbo, ɔ nɔ: «Nyɩgblaka Felisɩ, ‑na ‑kafania. ‑Mɔ kɔ ‑tɩɩ nɩ, ꞊a kɔ kegbowɛɛnlɛ, kɛ nɔ 'blʋgba ‑gbo 'mʋ, kɔ, ‑tɛ ‑nɩɩ 'blʋgba ‑gbo a naalɛ nu, 'ke 'le ꞊tɔ 'kwli 'mʋ, ɛ nue, ‑a mʋ dakʋ 'bii, ꞊a kɔ plɔ a bleelɛ. 'A ‑tɩ, ‑a ‑ha 'le 'wio, ꞊a ‑nyo ‑mʋ, 'ke 'o ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑nɩɩ ‑a mʋ 'mʋ nu a ‑ta 'mʋ. 4 Kɛɛ, 'nɩ ‑hʋa ꞊le ꞊bo 'waan ‑na ti 'dɔ. Nɛ‑ nue, 'nɩɩ ‑mʋ lɛ 'batɩ, ‑bo po 'mʋ nʋa ye gbo, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ. 5 ‑Ye 'klɛɛ o, nyɩbɛyu ‑gbo, ‑ɔ mɔ Pɔlʋ, 'a 'klɔ nyre lɛ 'yi 'dɔ. Nɔ‑ɔ ‑Juukʋɛ 'bii, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ke ꞊gbʋgblɔ. 'Plɩɩ ‑ye ꞊tumu ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ Nasalɛtɩ꞊tumu, ‑ʋ kɔ tɔɔlɛ nɩ 'dɔ, nɔ‑ mɔ 'waa nyɩgblaka; 6 kɔ, 'ɔ ꞊tʋɛ 'yri, 'ke bɔ nue, 'ke Nyɩsʋa a 'kagblaka bɔ 'kee 'oye'siilɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ ɔɔ o nu, ꞊a klo o. [‑Ye ‑aa ‑hʋa ‑ba puo o ‑bati lɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑a nɩ teteii 'a ‑hʋhʋa nu. 7 Kɛɛ ‑ye 'sɔyuo a nyɩgblaka Lisiasɩ, ɔ di 'le ꞊le, ɔ kɔ 'a 'sɔyuo 'hɛɛn, 'ɔ ‑hɩɔ ‑a mʋ kwa, 'ke 'le 'klɩkɔ 'kwli 'mʋ, 8 'plɩɩ 'ɔ le nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ Pɔlʋ ‑tɩ yɛɛ, bʋ ya ‑mʋ ‑hakui.] 'Bɩa ꞊nɩ ꞊gbɔ wlɔn, ‑na ‑gbɛ, ‑n die 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ 'bii ‑gbo, ‑a nyo yɛɛ, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ.»

9 ‑Tɩ ꞊nʋ, Tɛtulusɩ yɛɛ Pɔlʋ, ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ, ‑ʋ nɩ ‑tuo ke, ʋ nɔ: «'A ‑tɛɛ, nɛ‑ɛ nɩ.»

Pɔlʋ, ɔ nye klɛ 'nɩ ‑hɩhɩa, ‑ɛ mɔ, ɔ 'de dɛ 'klan ꞊de nu

10 ‑Ye ‑gʋlʋnʋma ‑nɩ wɛn, ɔ nu dabʋ, ɔ 'mue Pɔlʋ tɔɔ, 'ke bɔ po wun. ‑Ye Pɔlʋ nɔ: «‑Gʋlʋnʋma, ‑mɛ 'le 'mʋ gbo. 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ‑n ‑tʋa la 'le 'blʋgba ‑gbo a nahuin a ‑bati a lɛpupue gbo, 'a 'yrɩ ꞊gbʋgbɛ 'mʋ nɩ. 'A ‑tɩ, 'n kuo ‑mʋ ye ꞊wlʋ, ‑ɛ mɔ, ‑n yi ‑a mʋ ‑Juukʋɛ a ‑tɩ nɩ. 'N di ‑mʋ klɛ 'nɩ ‑hɩhɩa, ‑ɛ mɔ, 'n 'de dɛ 'klan ꞊de nu. 11 ‑Na ‑gbɛ, ‑n ‑wɛ 'le ‑bo ꞊gba wlɔn nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ 'n mu o Jrusrɛ 'mʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta 'mʋ, ɛ 'de wɛn ‑nyrɔwɩɩ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn lɛ a ‑hie. 12 ꞊Ɔ ꞊de 'de 'mʋ 'ye, 'ke 'n kɔ nahuon ꞊de 'hɛɛn ‑ba po gblɛ. ꞊Ɔ ꞊de 'de ‑wɛ 'mʋ 'ye, 'ke ꞊bo ꞊gbʋgblɔ nahuin, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, kɔ, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayuo gbo, kɔ, 'ke 'o 'ɛ nɩ 'dɩɔ a ‑tɛgbi ꞊de. Gbegbe 'n 'die nu. 13 Nahuin ‑gbo, ‑ʋʋ 'mʋ ‑tɩ yɛɛ, ʋ 'die 'le ‑wɛ bʋ tʋɛ ‑mʋ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, ʋʋ ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 14 Kɛɛ 'klɛɛ, kɛ mɔ ‑mʋ ye, 'n nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑a nɩ bunʋʋ la da, nɔ‑ kɔ ‑kʋan 'nɩɩ nu, 'nɩɩ 'a 'hru yrayrʋ ꞊nʋ na, nahuin ‑gbo, ʋ plɛ, ‑ʋ 'de ꞊hapʋ'hru. Kɛ'ɛ nɩ, 'nɩɩ Nyɩsʋa a ‑kʋan a nunue nu. Win 'bii ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a teteicrɩɩnɩɛi, kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ a 'crɩɩnɩɛi 'hɛɛn, 'n pue 'a ‑tɩ ‑tɛɛ. 15 'Plɩɩ dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la nu, nɛ‑ 'nɩɩ ‑pre, 'nɩ kuo ꞊wlʋ ye, ‑tɛ nahuin ‑gbo, ʋ nu, 'ʋ kuo ꞊wlʋ ye. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ: nahuin 'bii, ‑ʋ 'sii 'o ye, 'ke 'o ꞊nɔ ye, kɔ 'waa dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ 'de 'o ye 'sii, Nyɩsʋa, ɔ diu 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'nɩ ‑ha, ɔ 'mu 'klɔ ‑ha. 16 Nɛ‑ nue, 'nɩɩ 'o 'klɩ ꞊tu, 'na ꞊wlʋ 'nɩ ꞊han 'mʋ ‑tɩ yɛɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, kɔ 'ke 'o ‑tʋnahuin ye.

17 ‑Tɛ 'n ‑hɔn la 'le Jrusrɛ 'mʋ, ɛ gba 'yrɩ 'plɔplɔ, 'plɩɩ, 'nɩ ꞊hɩan o ‑wɔn, 'nɩ mu o 'le Jrusrɛ 'mʋ, 'nɩ gba o 'le 'wliyɛ, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'na dakʋ ‑Juukʋɛ 'mʋ ‑hɛ, kɔ, 'mʋ ‑cɔhlʋn pi, 'ke 'o Nyɩsʋa ‑wɔn. 18-19 ‑Tɛ 'nɩɩ o 'klɛɛ ‑cɔhlʋn pi, 'na 'oye'siilɛ a ‑ta 'mʋ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, nahuin ‑huohui 'de o 'o 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ nɩ, ɛ kɔ ꞊gbʋgblɔgbʋ 'hɛɛn, 'ke ‑Juukʋɛ ‑ye, ‑ʋ ‑hɔn 'le Asiblʋgba 'mʋ, ʋ yɛ o 'o 'mʋ gbo. ‑Juukʋɛ a ‑gbɛ, nʋ‑ʋ nɩ, ‑ʋ kɔ ‑bʋ di wɛn mɔ ‑mʋ ye, 'bɩa 'nɩ nu wɛn dɛ 'klan, ʋ 'mʋ wɛn 'mʋ ‑tɩ yɛɛ. 20 Kɛɛ, ‑Juukʋɛ a ‑gbɛ, ʋ 'de 'klɛɛ mɔ nɩ. 'A ‑tɩ, ‑Juukʋɛ ‑gbo, ‑ʋ nɩ mɔ ‑tuo ke, dɛ 'klan ꞊nʋ, ʋ yrii lɛ, ʋ plɛ, 'n nu, ti ‑kɔ 'yri 'n mu o 'o 'waa ‑gboligbo gblaka ye, bʋ ꞊tue. 21 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ke 'o ‑gboligbo a ‑gbɛ ye, 'nɩ 'yaa o 'le win, 'nɩ po o lɛ, ‑ɛ mɔ: 'N kue ye ꞊wlʋ, ‑ɛ mɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'kʋ, Nyɩsʋa diu 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'nɩ ‑ha, ʋ 'mu 'klɔ ‑ha. Nɛ‑ nue, 'aa kɛ 'mʋ ‑bati lɛ poo. ꞊Be ‑tɩ a ‑gbɛ, 'n ꞊tu o, ꞊be ɩ mɔ 'yilɛnyredɛ'ɛ nɩ?»

22 ‑Tɛ Pɔlʋ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ‑gʋlʋnʋma Felisɩ, ‑ɔ yi 'dai ‑tɔplɩ, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ke, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, ɔ nɔ: «Ba ‑gbɛ lɛ. 'Sɔyuo a nyɩgblaka Lisiasɩ 'bɔ di 'le, 'plɩɩ 'mʋ ‑bati 'bɛ.» 23 ‑Ye ɔ le 'a 'sɔyuo a ye'mʋnaanyɔ ‑ye, 'ke bɔ ꞊tu Pɔlʋ 'yie, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ꞊jɩnyɔ ye, kɛɛ, bɔ ‑hɩɔ mɛ lɛ, bɔ na lɛ, kɔ, bɔ ‑ha 'a nɩnatumupʋ mɛ lɛ, bʋ ‑hɩɔ 'mʋ.

‑Tɛ Pɔlʋ 'prɛɛ 'le ‑gʋlʋnʋma Felisɩ kɔ 'a nyrʋgba Drusilɩ ‑wɔn

24 ‑Nyrɔwɩ gbi bɩ ‑hi, ‑ye ‑gʋlʋnʋma Felisɩ kɔ 'a nyrʋgba Drusilɩ 'hɛɛn, nʋ‑ di Pɔlʋ 'ye wɔn. 'A nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ mɔ ‑Juukʋɛyrɔwlʋʋ nɩ; 'ʋ da Pɔlʋ, 'ʋ ꞊gbɔ wlɔn, 'ke 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑ta 'mʋ. 25 ‑Ye Pɔlʋ ‑tʋa 'pʋprɛ gbo, 'ɔ nyi ‑wɔn lɛ na, ‑ɛ mɔ, ‑tʋnahuon, ɔ blɛ ye bɔ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa 'o, kɔ, bɔ yi 'a dɩɔnʋ a naalɛ, kɔ, ‑tɛ ɔ nyi lele ꞊tu, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di ‑hlɩn nahuin lɛ poo ‑bati, ‑ye hʋannʋ bi 'le ‑gʋlʋnʋma Felisɩ 'kwli 'mʋ, ɔ nɔ: «‑N ‑wɛ 'le ‑bo mu 'klɛɛ nɩ. 'Nɩ kɔ lele ti, 'n di lele ‑mʋ 'nɩ da.» 26 Ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ nye ‑wɔn lɛ ‑hie 'lu, ‑ɛ mɔ, Pɔlʋ dio ‑nyi 'wliyɛ. Nɛ‑ nue, 'ɔ 'cipi 'o 'a dɩda, ‑ɛ die nu, ɔ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ toto po.

27 Nɛ‑ ɔ nu ‑nunu, 'yrɩɩ 'hɔn 'ɩ ‑hi, 'plɩɩ Romakʋɛ 'ʋ ya 'le ‑gʋlʋnʋma yrayrʋ, 'ɔ bi 'o gbata ke, 'ke 'o Felisɩ a ‑ta 'mʋ. ‑Gʋlʋnʋma a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Pɔkiusɩ Fɛtusɩ. Felisɩ ‑mɛ ‑ye, ɔɔ ‑hʋa bɔ blee ‑Juukʋɛ a plɔ. Nɛ‑ nue, 'ɔ 'de Pɔlʋ ꞊jɩ 'mʋ ‑ha.

25

Pɔlʋ nɔ 'nɩ, Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka, nɔ‑ ‑bɔ puo ‑bati lɛ

1 ‑Tɛ ‑gʋlʋnʋma Fɛtusɩ a ‑gbɛ, ɔ nyre 'le Sesalɩdɩɔ 'mʋ, 'a ‑nyrɔwɔ a ta a nɔnɔ 'mʋ, ‑ye 'ke ɔ mu 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ. 2 ‑Tɛ ɔ nyre 'le Jrusrɛ 'mʋ, 'ke Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ a nyɩgblakɩ, ʋ kɔ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ 'hɛɛn, ʋ pue 'le ꞊nɔ ‑hakui, 'ke 'o Pɔlʋ a ‑ta 'mʋ, 'ʋ le ‑gʋlʋnʋma Fɛtusɩ a ‑gbɛ, ʋ nɔ: 3 «‑A nye 'nɩ ‑hʋa, ‑bo ya ‑a mʋ Pɔlʋ ye, bɔ di nɔ Jrusrɛ 'mʋ.» Kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, ʋ ‑yrɩ nɩ, Pɔlʋ 'bɔ nɩ 'hru wlɔn, ʋ 'muo 'la. 4 Kɛɛ ‑ye Fɛtusɩ ꞊tu ‑wɔn, ɔ nɔ: «Pɔlʋ nɩ 'mʋ ꞊jɩ, 'ke 'le Sesalɩ 'mʋ. Kɔ, 'na ‑gbɛ ‑gbo, 'n ‑wɛ lɛ kɛ mumue, 'ke 'le Sesalɩ 'mʋ. 5 'A ‑tɩ, 'a nɩ nyɩgblakɩ bʋ kʋɛ 'mʋ ‑wɔn. Pɔlʋ a ‑gbɛ, 'bɔ nu dɛ 'klan ꞊de, 'ke ʋ dio 'le ‑tɩ yɛɛ.»

6 ‑Tɛ ɔ nu ‑nyrɔwɩɩ ‑yehɛn‑yehɛn ‑hee' ‑nyrɔwɩɩ ‑pu, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ye ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔ mu 'le Sesalɩ 'mʋ, ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ 'ʋ kʋɔ ‑wɔn. ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑ye ɔ nɩ gbo, 'ke 'le 'a ‑batipogbata wlɔn, 'ɔ le 'a 'sɔyuo, 'ke bʋ ya 'le Pɔlʋ. 7 ‑Tɛ Pɔlʋ nyre 'klɛɛ 'o, ‑ye ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ ‑nɩ wɛn, ʋ ꞊glɔɔ 'le ꞊le, 'ʋ ‑tʋa 'a ‑tɩ a yɛɛlɛ gbo 'dɔ, 'ke 'o ‑tɔplɩ 'plɔplɔ ke. Kɛɛ, ‑tɩ 'bii ꞊nʋ, ʋ ꞊tu, ʋ 'die 'le ‑wɛ bʋ tʋɛ Fɛtusɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 8 ‑Ye Pɔlʋ nɔ: «'N 'de ‑Juukʋɛ a tete ꞊de 'wla, kɔ, 'n 'de Nyɩsʋa a 'kagblaka dɛ 'klan ꞊de 'mʋ nu, mɔ, 'n 'de ‑wɛ Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka a ‑tɩ lɛ ‑haa.»

9 Fɛtusɩ ‑mɛ ‑ye, ɔ ‑hʋa bɔ blee ‑Juukʋɛ a plɔ. Nɛ‑ nue, 'ɔ ꞊gba Pɔlʋ wlɔn, ɔ nɔ: «꞊Be ‑n ‑hʋa ‑bo mu 'le Jrusrɛ 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'le ‑mʋ ‑bati lɛ poo, 'ke 'o ‑tɩ ‑gbo ‑wɔn?» 10 ‑Ye Pɔlʋ ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «'N nye 'nɩ ‑hʋa, 'a mʋ Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka, nɔ‑ ‑bɔ poo 'mʋ ‑bati lɛ, 'ke 'le 'a ‑batipokayu gbo. ‑Tɛ ‑na ‑gbɛ, ‑n nu 'a yiyie ‑tɛɛ, 'n 'de ‑Juukʋɛ dɛ 'klan ꞊de 'mʋ nu. 11 'Bɩa 'nɩ nu dɛ ꞊de, ‑ɛ blɛ 'kʋkʋɛ ye, 'n 'deɛ ꞊bo plɛ, ʋ nɩ 'la 'le 'mʋ. Kɛɛ, 'bɩa ‑tɩ 'bii ‑gbo, ʋʋ 'mʋ yɛɛ, 'bɩ 'de ‑tɩ a ‑tɛɛ, nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ po 'mʋ ‑Juukʋɛ kwa, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'mʋ 'la. 'N nye 'nɩ ‑hʋa, Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka, nɔ‑ ‑bɔ poo 'mʋ ‑bati lɛ.» 12 Pɔlʋ bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye Fɛtusɩ, ɔ kɔ 'a ꞊tɔponyʋ 'hɛɛn, ʋ 'yiye 'li, ‑ye ɔ nɔ: «‑Tɛ ‑n plɛ, ‑a mʋ Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka, nɔ‑ ‑bɔ poo ‑mʋ ‑bati lɛ, ‑ye 'kɩɩn gblaka a ‑gbɛ ye, 'ke ‑n di 'le mu.»

‑Tɛ Pɔlʋ 'prɛɛ 'le 'kɩɩn Aglipa ‑wɔn, ɔ kɔ 'a ‑dɩayu nyrɔyu Belenisɩ 'hɛɛn

13 ‑Nyrɔwɩ gbi bɩ ‑hi, ‑ye 'kɩɩn Aglipa, ɔ kɔ 'a ‑dɩayu nyrɔyu Belenisɩ 'hɛɛn, nʋ‑ nyre 'le Sesalɩdɩɔ 'mʋ, 'ʋ di Fɛtusɩ ye ‑mrɛ wɔn. 14 ‑Tɛ ʋʋ 'klɛɛ 'o ‑nyrɔwɩ gbi ‑hi, ‑ye Fɛtusɩ ꞊tu ꞊nɔ Pɔlʋ a ‑tɩ ye, ɔ nɔ: «Nahuon ꞊de nɩ nɔ, Felisɩ 'ɔ 'dio ꞊jɩ 'mʋ ‑ha, 'ɔ mu. 15 ‑Tɛ 'n mu o 'le Jrusrɛ 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ kɔ ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ʋ pue o 'le 'mʋ 'a ‑hakui, 'ʋ le o 'mʋ, 'ke ꞊bo ꞊tui, ‑ɛ mɔ, ɔ nu dɛ 'klan, ‑ɛ blɛ 'kʋkʋɛ ye. 16 ‑Ye 'n ꞊tu ‑wɔn, 'n nɔ: ‑A mʋ Romakʋɛ a dɛ'ɛ nɩ, 'ke nahuon ‑gbo, ʋʋ ‑tɩ yɛɛ, ɔ kɔ bɔ kɔ 'hru, 'ke bɔ ‑hɩhɩa 'a ‑tɩyɛɛnyʋ klɛ, 'ke 'le ‑batipoolɛ 'mʋ, 'plɩɩ ‑a 'mʋ ‑bati 'bɛ.

17 ‑Tɛ 'n po 'klɛɛ lɛ, ‑ye 'n kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ꞊a di nɔ Sesalɩdɩɔ 'mʋ. 'N 'de 'le ke 'mʋ lɛ mu ‑mumu, ‑tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, 'nɩ mu 'le ‑batipoolɛ 'mʋ, 'nɩ le 'na 'sɔyuo, 'ke bʋ ya 'le Pɔlʋ. 18 ‑Tɛ ɔ nyre 'le, 'a yraanyʋ 'ʋ 'ba ye 'mʋ, 'ʋ yɔɔ ‑tɩ. Kɛɛ, 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, 'nɩɩ o 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ʋ 'de ꞊nɔ 'a dɛɛ ‑do a ‑tɩ yɛɛ. 19 Kɛɛ ‑ye dɛ ʋʋ ke 'prɛɛ, nɛ‑ mɔ ‑tɛ ʋʋ Nyɩsʋadɛ a nunue nu, kɔ, nahuon ꞊de, ʋʋ ‑Yusu daa, ‑ɔ 'kʋ, nɔ‑ Pɔlʋ plɛ, ‑ɔ 'hrɩ lele 'klɔ. 20 ‑Tɛ ꞊bo di o ‑bati a ‑gbɛ a 'bɩbɛ nu, 'n 'die o yi. Nɛ‑ nue, 'nɩ ꞊gba o Pɔlʋ wlɔn, 'bɩa 'bɔ nye o ‑hʋa, 'ke bɔ mu o 'le Jrusrɛ 'mʋ, ‑a 'muo o 'le ‑bati lɛ poo, 'ke 'o ‑tɔplɩ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ. 21 Kɛɛ ‑ye ɔ nɔ 'nɩ, ɔɔ ‑hʋa ꞊bo gbɔ 'le ‑a mʋ Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka ye. Nɔ‑ ‑bɔ puo ‑bati lɛ. Nɛ‑ nue, 'nɩ le 'na 'sɔyuo, 'ke bʋ ꞊tuo 'yie, 'ke 'le ꞊jɩ 'mʋ, ɛ 'mue gba ‑gbagba, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'mʋ 'n ‑wɛ 'le ꞊bo gbɔ 'le ‑a nɩ 'kɩɩn gblaka ye, ɔ 'mʋ 'o nyre.»

22 ‑Ye kɛ Aglipa, ɔɔ Fɛtusɩ ye po, ɔ nɔ: «'Na ‑gbɛ, 'n ‑hʋa ꞊bo 'wɔn 'a win.» ‑Ye Fɛtusɩ nɔ: «‑Ŋaŋa, ‑n di ‑ŋa 'a win 'nɩ 'wɔn.»

23 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, Aglipa a ‑gbɛ, kɔ 'a ‑dɩayu nyrɔyu Belenisɩ 'hɛɛn, 'ʋ di 'le, nahuin 'ʋ ‑tʋa 'waa ‑tɩ 'yi'bʋaalɛ gbo, 'ʋ pa 'le ‑gboligbokayu gbo, ʋ kɔ 'sɔyuo a nyɩgblakɩ, kɔ 'dɩɔ a ye'mʋnaanyʋ 'hɛɛn, Fɛtusɩ 'ɔ le 'a 'sɔyuo, bʋ ya 'le Pɔlʋ, 'ʋ yɔ 'le. 24 ‑Tɛ ɔ di 'le, ‑ye Fɛtusɩ nɔ: «'Kɩɩn Aglipa, kɔ a 'bii, ‑ʋ nɩ nɔ ‑tuo ke, 'a nɩ ‑kafania. Aa nahuon ‑gbo 'nɩ 'ye. Nɔ‑ kɔ ‑tɩ ‑Juukʋɛ 'bii, ‑ʋ nɩ 'le Jrusrɛ 'mʋ, kɔ, ‑ʋ nɩ ‑wɛ nɔ Sesalɩ 'mʋ, 'ʋ ya 'mʋ ‑hakui, 'ʋʋ ‑cici wlɔn ‑hɛ, 'ʋʋ lɛ po, ɔ nɩ 'mʋ 'kʋkʋɛ. 25 'Mɔ ‑gbo, 'nɩ 'ye ꞊le dɛ ꞊de, bɔ nu, ‑bɛ blɛ 'kʋkʋɛ ye. Kɛɛ, ‑tɛ ɔ plɛ, ‑a mʋ Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka, nɔ‑ ‑bɔ puo ‑bati lɛ, nɛ‑ nue, 'nɩ pue 'le, 'ke ꞊bo gbɔ ꞊nɔ ye. 26 Sɛyɩ‑sɛyɩ, dɛ ꞊bo di 'crɩɩ, ꞊bo di ‑a nɩ 'kɩɩn gblaka ye gba, 'ke 'o Pɔlʋ a ‑gbɛ ke, 'nɩ 'ye ꞊le. Nɛ‑ nue, 'nɩ dɔ, 'ke bɔ 'prɛɛ mɔ 'a mʋ ye, sɛyɩ‑sɛyɩ, 'ke 'o ‑mɔ 'kɩɩn Aglipa ye, ‑ɛ die nu, ꞊nɩ ꞊gbɔ wlɔn, dɛ ‑gbo, 'n di 'crɩɩ, 'mue yi. 27 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ke 'le 'mʋ 'yi 'mʋ, ɛ 'de 'o lɛ nɔɔ, 'ke ꞊bo gba ꞊jɩnyɔ ‑a nɩ 'kɩɩn gblaka ye, 'bɩa ‑tɩ ꞊nʋ, ʋʋ ꞊jɩnyɔ a ‑gbɛ yɛɛ, 'nɩ 'di klɛ ‑hɩhɩa ‑tɛɛ, 'ke 'le 'crɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ.»

26

Dɛ ‑gbo, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, ‑tɛ Pɔlʋʋ la 'a ‑tɩ ‑wɔn lɛ na, 'ke 'o 'kɩɩn Aglipa ye

1 ‑Ye kɛ 'kɩɩn Aglipa, ɔɔ Pɔlʋ ye po, ɔ nɔ: «‑N ‑wɛ 'le ‑bo po wun nɩ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑mʋ ‑tɩ yɛɛ, ꞊mu ‑wɔn ꞊tu.»

‑Ye Pɔlʋ nu dabʋ, ‑ɛ die nu, nahuin 'mʋ wien ma, ʋ 'muo nʋa ye gbo po. Bʋ ma 'klɛɛ wien, ‑ye ɔ ‑tʋa 'pʋprɛ gbo, dɛ ‑gbo, ‑ɛ mue 'lu ‑wɔn, ɔ 'mue klɛ ‑hɩhɩa, ɔ nɔ: 2 «'Kɩɩn Aglipa, ‑na ‑kafania. ‑Tɔplɩ 'bii ‑gbo, ‑ɩ kɔ ke ‑Juukʋɛɛ 'o 'mʋ ‑tɩ yɛɛ, ɛ mɔ 'na 'manʋdɛ, 'ke ꞊bo ‑hɩhɩ kɛ ‑mʋ klɛ, 3 ‑ɛ nue, 'waa 'bri‑tɔplɩ, kɔ 'waa tetei 'hɛɛn, ‑n yi nɩ ‑tɛɛ. 'A ‑tɩ, 'nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, 'la ꞊wlʋ, ꞊mʋ 'mʋ nʋa ye gbo po ‑tɛɛ.

4 Kʋɛ la 'le 'na gblodɛ 'yie 'mʋ gbo, ‑tɔplɩ 'bii, 'n nu, 'ke 'le 'na 'klɔ ‑hɛyri, ‑Juukʋɛ a pɛpɛ, ʋ yi nɩ, ‑ɛ nue, kɛ 'n nɩ la 'le Jrusrɛ 'mʋ, 'ke 'le 'na dakʋ ‑hɛyri. 5 Si la, 'ʋ yi la 'mʋ. 'A ‑tɩ, 'bɩa 'bʋ nye ‑hʋa, ʋ ‑wɛ 'le bʋ ꞊tui nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ke 'n nɩ la 'le Falisi꞊tumu a nahuin ‑hɛyri. Nʋ‑ mɔ ꞊tumu, ‑ʋ kɔ tetei ‑huo, 'ke 'o Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta 'mʋ. 6 ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ʋʋ kɛ 'mʋ lɛ poo ‑bati, ‑ɛ nue, dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la 'le ‑a nɩ bunʋ, ɔ di la nu, nɛ‑ 'nɩɩ ‑pre, 'nɩ kuo ꞊wlʋ ye. 7 Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ Yisraɛkʋɛ a ꞊tugbɩɩ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ, ʋʋ ‑pre, 'ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, ‑ɛ mɔ, ɔ die 'nɩ nu. Nɛ‑ nue, 'ʋ nyo da, 'tɔ 'mʋ kɔ ‑nyrɛ 'mʋ. 'Kɩɩn Aglipa, dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ 'nɩɩ ‑pre, 'nɩ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye. Nɛ‑ nue, ‑Juukʋɛ 'ʋʋ kɛ 'mʋ ‑bati lɛ poo. 8 'A mʋ ‑Juukʋɛ ‑a, dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'aa lɛ po, ɛ 'die 'le ‑wɛ, 'ke ‑ba kue ꞊wlʋ ye, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'le nahuin 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'nɩ ‑ha, ɔ 'mu 'klɔ ‑ha 'le?

9 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'na ‑gbɛ, 'n 'ye la nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ꞊bo naa la 'le 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'kwli 'mʋ, 'mʋ Nasalɛtɩ 'mʋ a ‑Yusu a ‑tɩ ye ‑wɔn. 10 Nɛ‑ 'nɩɩ la nu, 'ke 'le Jrusrɛ 'mʋ. Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, nʋ‑ ‑nyi la 'mʋ 'klɩ, 'ke ꞊bo po ‑Yusu a nahuin 'plɔplɔ ꞊jɩ 'mʋ lɛ. 'Bɩa 'bʋ plɛ, ʋ nɩ 'mʋ 'kʋkʋɛ, ‑ye 'na ‑gbɛ, 'n wɛɛn la ‑wɛ ke. 11 Ɛ kɔ ti, 'nɩ nyu la ꞊sʋɛ ꞊tue, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayuo 'bii gbo, kɔ, 'nɩ nɩ la 'o ꞊nʋ ke 'mʋ, 'ke bʋ 'kee ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ. Yrʋ ꞊nʋ, 'n nyu la lɛ poo, ɛ nue, 'nɩɩ la 'le pʋpʋblʋgbɩ a 'dɩɛ ‑ye klɛ mu, 'nɩ nyu la ꞊sʋɛ ꞊tue.»

‑Tɛ Pɔlʋ nu la ‑Yusu a nahuon a ‑hɩhɩɛ, nɛ‑ kɔ ‑tɩ ɔɔ ‑wɔn lɛ na

(Nunu‑tɔplɩ 9.1-19; 22.6-16)

12 «Nɛ‑ nue, 'nɩ bi la Damasɩkʋɛhru wlɔn, 'n kɔ 'n 'bienʋ 'hɛɛn. Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ, nʋ‑ ‑nyi la 'mʋ 'klɩ, kɔ, nʋ‑ lee la 'le 'mʋ. 13 'Kɩɩn Aglipa, 'hru, nʋ‑ 'n nɩ la 'klɛɛ wlɔn, 'plɩɩ, muu 'o 'yrʋ a gbonyrati 'yri, 'nɩ 'ye ‑nyrɛ, 'ɛ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, 'ɛɛ wlɩn. 'A wʋnwlɛn ‑hi 'o 'yrʋ a wʋnwlɛn 'mʋ nɩ, 'ɛ ꞊glaa 'le ‑a mʋ, 'n kɔ 'na 'bienʋ 'hɛɛn, 14 ‑a 'bii, ꞊a bi ꞊hlɔn lɛ, 'nɩ 'wɔn win, 'ɩɩ lɛ po, 'ke 'le ‑Juukʋɛwin 'kwli 'mʋ, ɩ nɔ: Sɔlʋ o, dɛ‑ kɔ 'mɔ ‑nɩɩ ꞊sʋɛ ꞊tue 'le? ‑Nɩɩ 'mʋ ye 'nɩ ‑wɔn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ brii nu, 'ɛɛ 'a kʋkɔnyɔ a kotu ye ‑wɔn. Kɛɛ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋʋ nɩ, ‑n nye 'le nuu. 15 ‑Ye 'n ꞊gba wlɔn: Nahuon tio‑ ‑n 'ya 'le? ‑Ye Kʋkɔnyɔ ꞊tu 'mʋ ‑wɔn, ɔ nɔ: 'Mɔ mɔ ‑Yusu'u nɩ, ‑nɩɩ ꞊sʋɛ ꞊tue. 16 Kɛɛ, 'ba ye 'mʋ, ‑bo nyra gbo. 'N 'hrɩɩ ‑mʋ ye, 'mʋ ‑mʋ 'na 'mʋ‑hɛnyɔ 'mʋ nuu, dɛ ‑gbo, ‑n 'ye kɛ, kɔ ‑tɔplɩ ‑ye ꞊nʋ, 'n di lele ‑mʋ tɔɔ, ꞊mui nahuin ‑wɔn yrɛ na. 17 'N di ‑mʋ 'nɩ lee, 'ke 'le ‑na dakʋ ‑Juukʋɛ ‑wɔn, kɔ dakʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ. 'Bɩa ꞊nɩ mu 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, 'n di ‑mʋ 'yie 'nɩ ꞊tu. 18 'N di ‑mʋ 'nɩ lee, ‑ɛ die nu, ꞊mue nu, ʋ 'mʋ 'mʋ lɛ yrii, kɔ, ꞊mu 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri ‑ha, ꞊mu 'le ‑nyrɛ 'mʋ gba, kɔ, ꞊mu 'le 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka Satan a 'klɩ gbo ‑ha, ꞊mu 'le Nyɩsʋa a 'klɩ gbo po, ʋ 'mʋ 'mʋ ꞊wlʋ ye kuo, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'mʋ 'waa dɛ 'kuku ꞊nʋ, ʋ nu a ‑tɩ ‑wɔn ‑hri, kɔ, ʋ 'mʋ 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri nɩ, Nyɩsʋa po 'pɩa ke, 'ke bʋ 'ya 'a nahuin 'mʋ.»

‑Tɩ ꞊nʋ, Pɔlʋ, ɔɔ la ꞊tu, 'ke 'o ‑Yusu ke, nɛ‑ kɔ ‑tɩ ɔɔ ‑wɔn lɛ na

19 ‑Ye kɛ Pɔlʋʋ lele po, ɔ nɔ: «'Kɩɩn Aglipa, ‑Yusu ꞊nʋ, ‑ɔ 'hrɩɩ 'mʋ ye, ‑ɔɔ la 'le 'mʋ ‑wɔn 'prɛɛ, 'n ꞊tuo 'o ꞊o. 20 Ye‑hɛnahuin, 'n 'prɛɛ la 'le ‑wɔn, nʋ‑ mɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Damasɩdɩɔ 'mʋ, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Jrusrɛ 'mʋ, 'plɩɩ 'nɩ 'prɛɛ ‑wɛ 'le nahuin 'bii ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ nɩ 'le Sudeblʋgba 'mʋ, kɔ dakʋ a nahuin ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ. Nahuin a ‑gbɛ, 'n lu nɩ, 'ke bʋ hie 'o 'waa dɛ 'kuku ꞊nʋ gbo, ʋʋ nu, bʋ ‑nye 'waa nɩ 'klɔ 'bii Nyɩsʋa, kɔ, bʋ nu ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ nye nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ʋ ‑nyi 'waa 'klɔ 'bii Nyɩsʋa nɩ. 21 ‑Tɛ 'nɩɩ ‑tɩ a ‑gbɛ nahuin ye ꞊tu, nɛ‑ nue, ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ 'ʋ klɩ 'mʋ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, 'ʋ ꞊tʋɛ 'yri, 'ke bʋ 'la 'mʋ. 22 Kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ꞊tu 'mʋ 'yie ‑tutu, 'nɩ yɛ kɛ ‑nyrɔwɔ ‑gbo ke, 'nɩ 'kɩɛ nɩɛ mɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, 'n yi, 'ke 'o ‑Yusu ke, 'mui ꞊tu, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ye, ʋ 'nɩnɩ daa nahuin, kɔ 'ke 'o nyɩgblakɩ 'hɛɛn ye. ‑Tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ kɔ Moise 'hɛɛn, ʋ ꞊tu, 'ke 'o dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ di 'o nyre a ‑ta 'mʋ, ɩ ‑do a ‑gbɛ, nɩ‑ 'nɩɩ ꞊tu. 23 ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo: Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, ɔ kɔ bɔ 'ye ꞊sʋɛ, kɔ, ɔ kɔ bɔ 'kʋ. Nɔ‑ kɔ ‑bɔ 'ya ye‑hɛnahuon 'mʋ, ‑bɔ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, ‑bɔ 'hrɩ 'klɔ, 'plɩɩ ɔ 'mʋ ‑Juukʋɛ ‑nyrɛ ‑nyi, kɔ dakʋ ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ.»

‑Tɛ Pɔlʋ le la 'kɩɩn Aglipa, 'ke bɔ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye

24 ‑Tɛ Pɔlʋʋ lɛ 'pʋprɛ nu, nɛ‑ mɔ ‑gʋlʋnʋma Fɛtusɩ bɔ 'yaa 'le win, ɔ nɔ: «Pɔlʋ, ‑na 'lu ‑hɔn 'o wlɔn 'mʋ 'hru. ‑N 'nyɩ 'crɩɩnɩɛi 'dɔ. Nɛ‑ɛ 'o ‑na 'lu 'hru wlɔn ‑ha.» 25 ‑Ye Pɔlʋ nɔ: «Nyɩgblaka Fɛtusɩ o, ‑na ‑kafania. 'Na 'lu 'de 'o 'hru wlɔn 'mʋ ‑hɔn. ‑Tɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ ꞊tu, ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, 'plɩɩ 'ɩ kɔ 'o. 26 'Kɩɩn Aglipa, ɔ yi ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ nɩ, ‑ɩ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ ꞊tu. 'Nɩ pɩ ꞊le hʋannʋ, 'nɩ nyi mɔ ꞊nɔ ye ꞊tu, 'nɩnɩ ‑hli ꞊nɔ dɛ ꞊de 'yi ke. 'N yie nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ɔ yi ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ nɩ, 'ke 'o ‑Yusu a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ‑ɩ mue 'lu ‑wɔn, 'a dɛ ꞊de 'de ‑hli, 'ke 'le ‑tɛgbi ꞊de. 27 'Kɩɩn Aglipa, ꞊be ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ꞊tu, ‑n pue 'a ‑tɩ ‑tɛɛ 'le? 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑n pue 'a ‑tɩ ‑tɛɛ.» 28 ‑Ye Aglipa ꞊tuo ‑wɔn, ɔ nɔ: «Ɛ 'de 'le ti 'plɔplɔ hie, ꞊mue nu, 'mue ‑hʋa, 'ke ꞊bo ‑hɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nahuon.» 29 ‑Ye Pɔlʋ nɔ: «Mɔ ꞊betɩ bɛ 'ya ti gbi 'mʋ, kɔ, ꞊betɩ bɛ 'ya ti 'plɔplɔ 'mʋ, 'nɩɩ Nyɩsʋa 'nɩ da, 'ke 'o ‑na ‑ta 'mʋ, kɔ nahuin 'bii ‑gbo, ‑ʋʋ 'mʋ nʋa ye gbo po a ‑ta 'mʋ, 'ke, ‑tɛ 'n nɩ 'mʋ, kɛ bʋ nɩ ‑wɛ 'mʋ. Kɛɛ, ʋ nɩ pu 'le ꞊jɩ 'mʋ.» 30 ‑Tɛ Pɔlʋ po 'klɛɛ lɛ, ‑gʋlʋnʋma bi 'le ye, kɔ 'kɩɩn, kɔ 'a ‑dɩayu nyrɔyu Belenisɩ 'hɛɛn, kɔ nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn ‑nɩ 'o ‑tuoo ‑do a ‑gbɛ ke, 'ʋ 'ba ye 'mʋ, 31 'ʋ bii ye, ‑ye kɛ ʋ po: «Nahuon ‑gbo, ɔ 'de dɛ ꞊de nu, ‑bɛ blɛ 'kʋkʋɛ kɔ ꞊jɩ 'hɛɛn ye.» 32 ‑Ye kɛ Aglipa, ɔɔ ‑gʋlʋnʋma Fɛtusɩ ye po, ɔ nɔ: «Nahuon ‑gbo, ‑a dio wɛn gbo 'nɩ tɛ, 'bɩa 'bɔ 'de wɛn lɛ po, ɔ nye 'nɩ ‑hʋa, Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka, nɔ‑ ‑bɔ puo ‑bati lɛ.»

27

‑Tɛ ʋʋ la Pɔlʋ Rɔmʋdɩɔ 'mʋ gba

1 Ʋ ‑yrɩ o nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a kɔ ‑ba mu o 'le Rɔmʋdɩɔ 'mʋ, 'ke 'le Yitaliblʋgba 'mʋ, 'ʋ ‑ha 'le Pɔlʋ, ɔ kɔ ꞊jɩnyʋ ‑ye 'hɛɛn, 'ʋ ꞊tu 'le 'sɔyuo a ye'mʋnaanyɔ ‑ye kwa 'mʋ gbo, ‑ɔ mɔ 'sɔyuo a nyɩgblaka a ‑sɛkɛ, ɔ 'mu Rɔmʋdɩɔ 'mʋ gba. 'Sɔyuo a ye'mʋnaanyɔ a ‑gbɛ a 'dʋ mɔ Suliusɩ. 'Ke ɔ nɩ 'le Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka a 'sɔyuo ‑hɛyri. 2 ‑A 'ya 'le 'mɩɩ ‑ye wlɔn. 'Mɩɩ a ‑gbɛ, 'ke ɛ ‑hɔn 'le Adramitɩdɩɔ 'mʋ, 'ɛ kɔ bɛ 'yraa Asiblʋgba ꞊hlɔn lɛ, ‑ɛ die nu, ɛ 'mʋ gblɛ nyɩnyra, 'ke 'o Asiblʋgba a 'wafɩi ke. ‑Tɛ ‑aa mu, ‑a kɔ Alitakɩ 'hɛɛn‑ mu. 'Ke ɔ kɔ 'le Tesalonikɩdɩɔ 'mʋ, 'ke 'le Masedʋanɩblʋgba 'mʋ. 3 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑ye ‑a nyre 'le Sidɔdɩɔ 'mʋ nɩ. 'Sɔyuo a ye'mʋnaanyɔ Suliusɩ ‑nɩ wɛn, ɔ nʋɛ Pɔlʋ a dɛ 'mʋ nɩ, 'ɔ ‑hɩɔ mɛ lɛ, 'ke bɔ ꞊tɩ 'le 'mɩɩ 'kwli 'mʋ, ɔ 'mʋ 'a nɩnatumupʋ mu 'ye, ‑ɛ die nu, dɛ ꞊nʋ, ɔ 'de kɔ, ʋ 'mue ꞊nɔ ‑nyi. 4 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ‑a bi wlɔn 'hru. Kɛɛ, pepee ‑a mʋ ye 'nɩ ‑wɔn. Nɛ‑ nue, ꞊a 'bɛɛ ke, ꞊a nyre 'le Sipreblʋgba 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɔ mɔ 'nɩdugbo gblaka, ꞊a na 'le 'a 'pɩa ꞊nʋ ‑kɔ ke pepe 'de 'le ‑huo 'dɔ, 5 'plɩɩ, 'yru꞊tɩɔ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o Silisiblʋgba kɔ Pafiliblʋgba 'hɛɛn ‑gbahlɔn, ꞊a 'bɩʋ ꞊tɩɔ, ꞊a nyre 'le Miladɩɔ 'mʋ, 'ke 'le Lisiblʋgba 'mʋ. 6 'Kee nɩ, 'ke 'sɔyuo a ye'mʋnaanyɔ ‑nɩ wɛn, ɔ 'yee 'le 'mɩɩ ‑ye. 'Ke ɛ ‑hɔn 'le Alɛsadrɩdɩɔ 'mʋ, 'ke 'le Esipʋblʋgba 'mʋ. 'Ke ɛɛ 'le Yitaliblʋgba 'mʋ mu. 'Ke 'le 'mɩɩ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'ke 'sɔyuo a ye'mʋnaanyɔ 'yaa 'le ‑a mʋ.

7 'Ke 'le ‑nyrɔwɩ 'plɔplɔ 'kwli 'mʋ, ‑a nɩ 'mɩɩ 'nɩ na ꞊le la 'dɔ. 'A ‑tɩ, ‑a 'ye ꞊sʋɛ ‑yeye, ꞊a 'bɛ Kinidɩdɩɔ 'yi 'mʋ. ‑Tɛ pepe 'nɩnɩ wɛɛn ‑a mʋ, 'ke ‑ba 'sii 'o ye, ‑ba mu, nɛ‑ nue, ꞊a 'bɛɛ ke, ꞊a nyre 'le Klɛtɩblʋgba 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɔ mɔ 'nɩdugbo gblaka, ꞊a na 'le 'a 'pɩa ‑ye ꞊nʋ ke, pepe 'de 'le ke ‑huo 'dɔ, ꞊a ‑hi Salʋmɔnɩ lɛ. 8 Pepe a ‑tɩ, ꞊aa ꞊sʋɛ 'ye, gbɛgbɛ ꞊aa mu, ꞊a nyre 'le 'wafɩ ꞊nʋ ke, ʋʋ ꞊Hapʋ'wafɩ daa, 'ɛ 'mʋɛɛ Lasɛdɩɔ ye.

9 ‑A 'waan o 'dai ti, 'yru a 'yilɛnyre‑tɩ. ‑Ye ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri pepee 'o ‑hii 'dɔ, ɩ nyre 'o ꞊o. 'A ‑tɩ, ɛ 'yakla nɩ, 'ke 'o 'mɩɩ a gbʋgba ‑wɔn. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑Juukʋɛ 'o ꞊cii, 'a ti ‑hi o nɩ. Nɛ‑ nue, Pɔlʋ 'ɔ ‑gbɛɛ ꞊nʋ, ɔ nɔ: 10 «‑A 'bi ‑a, 'n nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'dagba ‑gbo, ɔ di 'nɩ 'yakla. 'Mɩɩ ‑gbo, kɔ 'a gbʋgba‑tɔplɩ 'hɛɛn, ɩ ‑wɛ 'le bɩ ‑wɛ gbo nɩ, ɩ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn.» 11 Kɛɛ, ‑tɩ ꞊nʋ, 'mɩɩnaanyɔ gblaka kɔ 'mɩɩkɔnyɔ 'hɛɛn, ʋ ꞊tu, 'sɔyuo a ye'mʋnaanyɔ kui ye ꞊wlʋ, 'ɛ ‑hi 'o ‑tɩ ꞊nʋ 'mʋ, Pɔlʋ ꞊tu wɛn. 12 'Wafɩ ꞊nʋ ke, ɛ 'de ‑tɛɛ nu, 'ke 'mɩɩ bɩ nɩ 'o, cɛ kɔ pepe gblaka 'hɛɛn a ti 'bɩ nyre 'o. Nɛ‑ nue, 'dai nahuin, ‑ʋ nɩ 'le 'mɩɩ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, 'ʋ ꞊tui, ‑ɛ mɔ, bʋ ‑hɔn 'o 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'bɩa 'bɛ ‑wɛ 'le, ʋ 'mʋ 'le Fenisɩdɩɔ a 'wafɩ ke nyre, ‑ɔ nɩ 'le Klɛtɩblʋgbaa ‑do a ‑gbɛ 'mʋ. ‑Tɛ 'wafɩ a ‑gbɛ nɩ 'o, 'ke 'yru poo 'le ‑gbu, 'ke 'le 'yrʋ a gbopɛɛlɛ a diidɛpɩa ke, kɔ 'a kamrapɩa ke 'hɛɛn. Nɛ‑ nue, pepe 'ɛ 'nɩnɩ ‑hii 'le 'dɔ, 'mɩɩ a nahuin 'ʋ plɛ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke bʋ nyre 'le, 'plɩɩ cɛ kɔ pepe gblaka 'hɛɛn a ti, ɩ 'mʋ 'o nyre.

‑Tɛ ‑hlonpʋ bi 'le ꞊le, 'ke 'le 'yru ke

13 Ti a ‑gbɛ 'yri, ‑ye pepe gbi ‑hɔn 'le 'yrʋ a gbonyraalɛ 'mʋ, 'ɛ ‑tʋa ‑hihie gbo. ‑Ye 'mɩɩ a nahuin ‑mɛ ‑ye, ʋ nɔ 'nɩ, dɛ ꞊nʋ, ʋ po 'le, nɛ‑ ʋ di nu. ‑Ye ʋ ‑ha 'mɩɩ a du 'mʋ 'nie, ꞊a ‑tʋa mumue gbo, ꞊aa Klɛtɩblʋgba nʋa 'mʋ lɛ 'yraa. 14 ‑Tɛ ‑aa 'klɛɛ mu, tii ‑do a ti 'yri, ‑ye pepe gblaka ‑hɔn 'le 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ a kamrapɩa ke 'mʋ, 'ke 'le dʋgba 'lu, 'ɛ ‑tʋa ‑hihie gbo 'dɔ, 15 'ɛ klɩ 'mɩɩ, 'ɛ ‑tʋa 'a gbʋgba gbo, 'ke 'le 'yru ke. Ɛ nue, ‑a 'de 'le 'a ye‑wʋnwɔn ‑wɛ, ꞊a ‑ha pepe mɛ lɛ, ‑tɛ ɛ 'yee 'le, 'ɛ gba 'le ‑a mʋ. 16 Nɛ‑ nue, ꞊a na 'le 'nɩdugbo ꞊nʋ, ʋʋ Koda daa a 'yrʋ a gbonyraalɛ 'mʋ. 'Ke pepe 'de 'le ‑huo. 'Ke 'le 'mɩɩ a ‑hʋnma 'yri, ɛ kɔ 'blagbe, 'ɛ mʋɛ gbo. ‑A 'ye ꞊sʋɛ, ꞊a ‑jri 'blagbe a ‑gbɛ, ꞊a 'yɛɛ 'le 'mɩɩ 'kwli 'mʋ, ꞊a mʋɛ gbo, ‑ɛ die nu, 'yru a 'dʋɩ 'nɩ ꞊hien 'yi lɛ nyre. 17 ‑Tɛ ʋ 'yɛɛ 'klɛɛ, ‑ye ʋ nu 'patɩ, 'ʋ ꞊glɩɩ 'le 'mɩɩ lɛ. Ʋʋ pɩ hʋannʋ, 'ke bʋ bi 'le Libiblʋgba a 'yru꞊tɩɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ 'pʋhʋɔn ‑huo 'le. Nɛ‑ nue, 'mɩɩ a danʋ ꞊nʋ, ʋ po yrayrɩ, 'ʋ ‑hɩʋ yrayrɩ, 'ʋ ‑ha pepe mɛ lɛ, ‑tɛ ɛ 'yee 'le, 'ɛ gba 'le ‑a mʋ. 18 Pepe 'kɩɛ ‑wɛɛn ‑a mʋ ye 'dɔ. Nɛ‑ nue, ‑tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ʋ ‑tʋa 'mɩɩ a gbʋgba‑tɔplɩ ‑ye a 'nie a 'mʋlɛpupue gbo. 19 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lele lɛ, ‑ye ʋ po 'nie 'mʋ lɛ 'mɩɩ a ‑tɔplɩ ‑ye, ‑ɩ mɔ danɩ nʋ, 'patɩ nʋ, ti nʋ. 20 ‑A 'de 'yrʋ kɔ yahroyɔ 'ye, 'ɛ gba ‑nyrɔwɩ, ‑ye pepe 'kɩɛ nɩɛ 'klɩ ke. Ɛ nue, ꞊a 'die 'klɛɛ lele ꞊wlʋ ye kuo, 'ke ‑ba di 'le ꞊ta.

21 Nahuin 'de dɛ di, 'ɛ gba ‑nyrɔwɩ. ‑Ye Pɔlʋ 'ba 'mʋ ye, 'ɔ nyra gbo, ɔ nɔ: «‑A 'bi ‑a, ‑tɛ 'n nyi o ꞊tu, ‑ɛ mɔ, 'ke ‑ba nɩ o 'le Klɛtɩblʋgba 'mʋ, a kɔ ba po o 'mʋ nʋa ye gbo. 'Bɩa 'ba po o 'mʋ nʋa ye gbo, ‑ye ‑a 'deɛ ‑ba 'ye wɛn 'kla‑wliye'yɩya ‑gbo, ‑aa 'klɛɛ 'ye. 22 'Nɩɩ 'klɛɛ 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, 'a nɩ ꞊wlʋ nɩ bi 'le ꞊hlɔn, ‑ɛ nue, ꞊ɔ ꞊de 'deɛ bɔ ‑hɔn ‑a mʋ ye 'mʋ. 'Mɩɩ ‑do ‑gbo, nɛ‑ ‑a di 'waan. 23 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ 'na Kʋkɔnyɔ, kɔ, ‑ɔ kɔ ‑kʋan 'nɩɩ nu, 'a lɛleenyɔ 'hrɩɩ 'mʋ ye, 'tɔyrʋwɔ ‑gbo 'mʋ, 24 'ɔ le 'mʋ, ɔ nɔ: Pɔlʋ, ꞊nɩ pɩ 'le hʋannʋ. Ɛ blɛ ye ‑bo nyre 'le Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka ye. 'Ya 'o lele 'lu, ‑na 'batɩwin, Nyɩsʋa wɩɩn ke. 'A ‑tɩ, nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ nɔ 'mɩɩ wlɔn, 'a nahuon ꞊de 'deɛ bɔ 'kʋ. 25 Nɛ‑ nue, ‑a 'bi ‑a, 'a nɩ ꞊wlʋ nɩ bi 'le ꞊hlɔn. 'N kuo Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ. ‑Tɩ ꞊nʋ, 'a lɛleenyɔ ꞊tu 'mʋ ye, ɩ di 'nɩ nue. 26 Kɛɛ, ‑a nɩ 'mɩɩ, 'ke 'le 'nɩdugbo ꞊de 'mʋ, 'ke ɛ di 'le wɛɛ.»

27 Ɛ mɔ la 'klɛɛ 'tɔyrʋwɔ a ‑pu ꞊tu 'o ‑hɛn a nɔnɔ 'mʋ, pepe 'kɩɛ gbɛɛ 'le ‑a mʋ 'yru ke. 'Yru꞊tɩɔ a ‑gbɛ, ʋ nyo daa Adria. Muu 'o 'tɔ‑hɛyri 'yie 'mʋ, 'mɩɩnaanyʋ yree nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑aa gbogbo yrɛ 'nɩ 'mʋɛɛ, 28 'ʋ mʋa 'plʋkuo 'patɩ ‑wɔn gbo, 'ʋ puo 'nie 'mʋ, ‑ɛ die nu, ‑tɛ 'nie nu 'mʋgbohinhren, ʋ 'mue 'ye. ‑Ye ʋ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, 'yru꞊tɩɔ ꞊nʋ a 'mʋgbohinhren mɔ 'mɛtrɩwɩ a (37) ‑wlʋ ꞊tu 'o ‑pu ꞊tu 'o 'nɩpata. ‑Tɛ 'mɩɩ mu 'le ye 'mʋ dɛ gbi, ‑ye ʋ puo lele 'mʋ 'nie. ‑Ye ʋ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, 'nie a 'mʋgbohinhren mɔ 'mɛtrɩwɩ a (28) ‑wlʋ ꞊tu 'o ‑yehɛn‑yehɛn. 29 Ʋʋ pɩ hʋannʋ, 'ke ‑a nɩ 'mɩɩ bɛ wɛ 'hɩɛ yrɛ. Nɛ‑ nue, 'ʋ po 'mɩɩ a duii ‑hɛn 'nie 'mʋ, 'ke 'le 'mɩɩ a ‑hʋnma 'yri, 'ʋʋ ꞊wlɩ lɛ naa, 'ke ‑nyrɛ bɛ cɛ lɛ 'tata. 30 'Mɩɩnaanyʋ nye 'nɩ ‑hʋa, bʋ gba 'blagbe, bʋ 'gba ci lɛ. Nɛ‑ nue, 'ʋ po 'blagbe 'nie 'mʋ, 'ʋ nue, 'ke 'le gblagblʋ 'kwli 'mʋ, ꞊nɩ 'ye ‑nɔ 'nɩ, 'mɩɩ a duii ‑hɛn ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ 'le 'a ‑hʋnma 'yri, nɩ‑ ʋʋ ‑hʋa bʋ ‑ha 'le, bʋ mʋɩ 'le 'mɩɩ a 'lu 'yri gbo. 31 Kɛɛ ‑ye kɛ Pɔlʋʋ 'sɔyuo a ye'mʋnaanyɔ ꞊nʋ ye po, kɔ 'a 'sɔyuo 'hɛɛn, ɔ nɔ: «'Bɩa nahuin ‑gbo, 'bɩa 'bʋ 'de nɔ 'mɩɩ ‑gbo wlɔn gbo nɩ, a 'deɛ ba wa gbe.» 32 Nɛ‑ mɔ 'sɔyuo bʋ 'bʋbɛ 'patɩ ꞊nʋ lɛ, ʋ mʋa 'blagbe gbo, 'ʋ ‑hɩɛ mɛ lɛ, 'ɛ mu.

33 ‑Tɛ ‑nyrɛɛ lɛ cɛ, ‑ye Pɔlʋ da nahuin 'bii nɩ, ɔ nɔ: «'Nɩɩ 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, ba di dɛ, ‑ɛ nue, ɛ mɔ kɛ ‑nyrɔwɩɩ ‑pu ꞊tu 'o ‑hɛn, 'ke ba 'de dɛ di. 34 'A ‑tɩ, 'nɩɩ 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, ba di dɛ. 'Bɩa 'baa ‑hʋa ba po ‑hʋnhlʋn, ‑ye ba di dɛ. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'a nɩ nahuon ꞊de a 'lu‑pupuu ‑do ꞊de 'deɛ bʋ ble 'o, bʋ 'wan.» 35 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔ 'ba 'mʋ 'flɔɔ, 'ɔ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ke 'o nahuin 'bii ye, 'plɩɩ 'ɔ 'bɩɔ ꞊tɩɔ lɛ, 'ɔ ‑tʋa 'a didie gbo. 36 ‑Ye 'klɩ di nahuin 'bii ‑wɔn, 'ʋ ‑tʋa ‑wɛ dɛ a didie gbo. 37 ‑A 'bii, ‑ʋ nɩ 'le 'mɩɩ a ‑gbɛ wlɔn, ‑a ‑wɛ 'le nahuin a (276) ‑hɔtrʋwɩɩ 'hɔn nɩ lɛ ‑wlɩɩ ta ꞊tu 'o ‑pu ꞊tu 'o ‑huonnɔ. 38 ‑Tɛ ʋ di dɛ, ʋ ꞊mra, ‑ye didi‑tɔplɩ a blɛ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ 'le 'mɩɩ wlɔn, ʋ pui 'mʋ lɛ 'nie, ‑ɛ die nu, 'mɩɩ 'mʋ 'huhue.

‑Tɛ 'mɩɩ bi la 'le 'hɛ 'mʋ, 'ɛ wɛ

39 ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ 'klɛɛ lɛ, ‑ye 'mɩɩnaanyʋ 'ye gbogbo, kɛɛ, 'blʋgba꞊tɩɔ tio‑ bɔ di 'mʋ 'ya, ʋ 'die yi. Kɛɛ, ʋ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, 'yru po 'le ‑gbu, 'plɩɩ 'a ꞊tɩɔ a ‑gbɛ, ɔ dʋa kegbowɛɛnlɛ. ‑Ye ʋ ‑yrɩ nɩ, 'ke bʋ ꞊tʋɛ 'yri, 'ke bʋ nue, 'mɩɩ bɛ ‑gbii 'o, ‑tɛ 'nie 'de 'o 'mʋ gbo hren, 40 'ʋ ꞊wlɛɛ 'mɩɩ a dui 'bii gblɛ, 'ʋ hi 'le 'yru ‑wɔn gbo, 'plɩɩ 'ʋ ꞊wlɛɛ wɔlɩ ꞊nʋ gbo, ‑ɩɩ 'o 'mɩɩ 'hru wlɔn lɛ po, 'plɩɩ 'ʋ po danʋ yrayrɩ, 'ke 'le 'mɩɩ a 'mɩa 'yri, ‑ɛ die nu, pepe 'mue gbogbo ye gba, 'ʋʋ 'le gbogbo ye mu. 41 Kɛɛ, 'ke ʋ nyre 'o 'nie꞊tɩɔ ꞊de ke, ‑ɔ kɔ 'mʋ 'pʋhʋɔn ‑huo 'o, 'ke 'o 'nɩ‑hlɩɩn 'hɔn ‑gbahlɔn. 'Ke 'o ‑tɛgbi a ‑gbɛ, 'ke 'mɩɩ ‑gbii 'o. 'A 'luye꞊tɩɔ, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ bi 'le 'pʋhʋɔn 'mʋ. Gbegbe, 'mɩɩ 'de 'le ‑ta'mʋ‑hʋhɔn ‑wɛ. ‑Ye 'a ke'mʋ꞊tɩɔ ꞊nʋ, nɔ‑ 'yru a 'dʋɩ wʋwa lɛ.

42 ‑Ye 'sɔyuoo ‑hʋa bʋ 'lɩla ꞊jɩnyʋ 'bii ꞊nʋ lɛ, ‑ɛ die nu, 'a nahuon ꞊de 'nɩ ꞊han lu, ɔ 'nɩ ꞊hiun kwa ꞊ta. 43 Kɛɛ, Romakʋɛ a 'sɔyuo a ye'mʋnaanyɔ ꞊nʋ, ɔɔ ‑hʋa bɔ waa Pɔlʋ, ‑ɛ nue, ɔ nʋɛ 'a dɛ 'mʋ nɩ. Nɛ‑ nue, 'ɔ 'de 'sɔyuo mɛ lɛ ‑ha, 'ke dɛ ‑gbo, ʋʋ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, bʋ nue. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɔ le nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ yi lulɛ, nʋ‑ ‑bʋ 'ya ye‑hɛnahuin 'mʋ, ‑bʋ bi 'nie 'mʋ, ʋ 'mʋ gbogbo ye mu. 44 ꞊Ʋ ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋ 'de lulɛ yi, ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ kɔ bʋ 'ble 'plaɩnpɩ kwa lɛ, kɔ 'mɩɩ a tupɩ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ ‑wɛ gbogbo ye mu. Kɛ'ɛ nɩ, ʋ 'bii, ʋ nu, 'ʋ mu gbogbo ye. Dɛ ꞊de 'de ꞊ɔ ꞊de lɛ 'tʋ.

28

Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ nue la Pɔlʋ, 'ke 'le 'nɩdugbo, ‑ɔ mɔ Malɩtɩ 'mʋ

1 ‑Tɛ ‑a nyre gbogbo ye, dɛ ꞊de 'de ꞊ɔ ꞊de lɛ 'tʋ, ‑ye ‑a 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, 'nɩdugbo ꞊nʋ, 'a 'dʋ mɔ Malɩtɩ. 2 Nahuin, ‑ʋ nɩ 'le 'blʋgba a ‑gbɛ 'mʋ, ʋ 'ble ‑a mʋ kwa ‑tɛɛ. ‑Ye 'nu ‑tʋa didie gbo, cɛ 'ɛɛ ꞊tɩ. Nɛ‑ nue, 'ʋ 'tie na, 'ʋ da ‑a mʋ, ‑a 'mʋ na 'wɛn, 3 Pɔlʋ 'ɔ 'ba klaklɩdu 'mʋ, 'ɔ pu 'le 'tɔ. Kɛɛ, yoyo a ‑tɩ, 'ke hre ‑hɔn 'le 'mʋ, 'ɛ ne 'a dabʋ, 'ɛ ‑pete 'o lɛ. 4 ‑Tɛ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'blʋ a ‑gbɛ, ʋ 'ye hre ꞊nʋ, ‑ɛ ‑pete 'o Pɔlʋ a dabʋ ‑wɔn lɛ, ‑ye kɛ ʋʋ yrɛ pupo, ʋ nɔ: «Nahuon ‑gbo, ɔ di 'mʋ 'ya ‑balʋnyɔ. Nɛ‑ nue, ꞊hapʋkɔ, 'ɔ 'de 'yru 'mʋ hie, kɛɛ, 'kuo dio 'la.» 5 Kɛɛ ‑ye Pɔlʋ bʋbla 'a dabʋ ꞊nʋ nɩ, ‑ʋ kɔ ‑wɔn hre 'bʋɛ 'o gbo, hre a ‑gbɛ 'ɛ bi 'le 'tɔ. Gbegbe, hre a 'nyɩ 'de 'o ꞊nɔ dɛ ꞊de 'yie 'mʋ nu. 6 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ ‑tuo ke, ʋ nɔ 'nɩ, 'a dabʋ di 'nɩ ꞊pu, kɔ, ɔ di bi ꞊hlɔn, tii ‑do a ti 'yri, ɔ 'mʋ 'kʋ. Kɛɛ, ‑tɛ ʋ ‑pre 'dai ti, ʋ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ ꞊de 'de 'lu ‑wɔn mue. Nɛ‑ mɔ bʋ ‑ha 'lu ‑ta 'mʋ, ʋ nɔ, ɔ mɔ nyɩsʋa ‑yee nɩ.

7 'Mʋɛɛ 'o ‑tɛgbi a ‑gbɛ ye, 'ke 'blʋgba a ‑gʋlʋnʋma a ‑yaa nɩ 'o. ‑Gʋlʋnʋma a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Publiusɩ. Nɔ‑ 'ble ‑a mʋ kwa ‑tɛɛ, 'ke 'le 'a kayu gbo, ꞊a ‑hi 'le ‑nyrɔwɩɩ ta. 8 Publiusɩ a ‑gbɛ, 'a bu pɛ gbo, 'a 'hʋɩɩn 'nɩ hren, ‑tɛklɛkwli nyo nu, Pɔlʋ 'ɔ muo 'ye wɔn, 'ɔ puo dabʋɩ 'lu gbo, 'ɔ da Nyɩsʋa, 'a 'kʋɛ 'ɛ ‑wɛ. 9 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye 'hʋɩnhrennyʋ 'bii, ‑ʋ nɩ 'le 'blʋgba a ‑gbɛ 'mʋ, 'ʋ di ‑wɛ 'o Pɔlʋ 'hʋɩn 'mʋ, 'waa 'kʋɛi 'ɩ ‑wɛ, 10 'ʋ ‑nyi ‑a mʋ 'o꞊tuulɛ a gblegblei, muu 'o ye 'mʋ, 'ʋ ‑ha 'le ‑tɔplɩ 'bii, ‑aa ‑hʋa, 'ke 'o 'dagba a ‑ta 'mʋ, 'ʋ ‑nyi ‑a mʋ.

‑Tɛ Pɔlʋ nyre la 'le Rɔmʋdɩɔ 'mʋ

11 'Ke 'le 'nɩdugbo, ‑ɔ mɔ Malɩtɩ 'mʋ, 'ke ‑a ‑hi 'le yakʋɛɛ ta. Yakʋɛɛ ta a 'mɩa 'yri, ‑ye 'mɩɩ, ‑ɛ ‑hɔn 'le Alɛsadrɩdɩɔ 'mʋ, nɛ‑ gba ‑a mʋ. 'Mɩɩ a ‑gbɛ a 'dʋ mɔ Diosiki. 'Ke ɛ nɩ o 'le 'nɩdugbo a ‑gbɛ 'mʋ, cɛ a ti 'yri. 12 Nɛ‑ gba ‑a mʋ, ꞊a nyre 'le Silakusɩdɩɔ 'mʋ, ꞊a ‑hi 'le ‑nyrɔwɩɩ ta. 13 ‑Hɔn 'le 'mʋ, ‑a 'yraa gbogbo nʋa 'mʋ lɛ ‑yraayraa, ꞊a nyre 'le Yrekiodɩɔ 'mʋ. ‑Tɛ ‑nyrɛ cɛ lɛ, ‑ye pepe ꞊nʋ, ‑ɛ ‑hɔn 'le 'yrʋ a gbonyraalɛ 'mʋ, ɛ ‑tʋa ‑hihie gbo, ɛ nue, ꞊a ‑hi 'o ‑nyrɔwɩɩ 'hɔn 'nie ke, 'plɩɩ ꞊a nyre 'le Pusɔlɩdɩɔ 'mʋ. 14 'Dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ‑a yɛ 'le gbo ‑Yusu a nahuin, 'ʋ le ‑a mʋ, ‑ba ‑hi 'o ꞊nʋ 'wee꞊gble 'hʋɩn 'mʋ, ꞊a wɛɛn ke. ‑Tɛ 'wee a ‑gbɛ, ɛ ‑yrɛ, ‑ye ‑a bi lele wlɔn 'hru, ꞊aa Rɔmʋdɩɔ 'mʋ mu. 15 ‑Tɛ ‑Yusu a nahuin, ‑ʋ nɩ 'le Rɔmʋdɩɔ 'mʋ, ʋ 'wɩn, ‑ɛ mɔ, ‑aa 'le 'nɩ di, ‑ye ʋ di ‑a mʋ ye 'bɛ wɔn, ꞊ʋ ‑ye kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ꞊a ꞊ŋmoo 'o ‑tɛgbi ꞊nʋ, ʋʋ Apiusɩkʋɛhru a 'Maɩ daa, ꞊ʋ ‑ye kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a bibi gbo ye, 'ke 'o ‑tɛgbi ꞊nʋ, ʋʋ 'Dagbɩ a Kayuoo Ta daa. ‑Tɛ Pɔlʋ 'yu, ‑ye ɔ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, dɛ a ‑gbɛ 'ɛ ‑nyi ꞊nɔ 'klɩ, 16 ꞊a mu ‑mumu, ꞊a nyre 'le Rɔmʋdɩɔ 'mʋ. ‑Tɛ ‑a nyre 'klɛɛ 'le, ‑ye Rɔmʋkʋɛ a 'kɩɩnpʋ ‑ha Pɔlʋ lɛ mɛ, 'ke ɔ ‑do bɔ nɩ 'le kayu ‑ye gbo, 'sɔyuotayu ‑ye 'muo 'yie ꞊tu.

‑Tɛ Pɔlʋ, ɔɔ la Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tu, 'ke 'le Rɔmʋdɩɔ 'mʋ

17 ‑Nyrɔwɩɩ ta bɩ ‑hi, ‑ye Pɔlʋ da ‑Juukʋɛ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Rɔmʋdɩɔ 'mʋ a nyɩgblakɩ, 'ke bʋ di 'le ꞊nɔ ‑wɔn. ‑Tɛ ʋ 'kukue lɛ, ‑ye kɛ ɔ nyu ye po, ɔ nɔ: «‑Dɩayuo ‑a, ꞊hapʋkɔ, 'nɩ 'de dɛ 'klan ꞊de ‑a nɩ dakʋ 'mʋ nu, kɔ ‑a nɩ bunʋ a tetei 'hɛɛn, kɛɛ, ‑Juukʋɛ a nyɩgblakɩ klɩ 'mʋ nɩ, 'ke 'le Jrusrɛ 'mʋ, 'ʋ po 'mʋ Romakʋɛ a 'kɩɩnpʋ kwa, 18 Romakʋɛ 'ʋ poo 'mʋ ‑bati lɛ, 'ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'n 'de dɛ 'klan ꞊de nu, ‑ɛ blɛ 'kʋkʋɛ ye. Nɛ‑ nue, 'ʋʋ ‑hʋa bʋ tɛ 'mʋ gbo. 19 Kɛɛ ‑ye ‑Juukʋɛ 'die ke wɛɛn. Nɛ‑ nue, 'nɩ ꞊tui, ‑ɛ mɔ, Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka, ‑ɔ nɩ nɔ Rɔmʋdɩɔ 'mʋ, nɔ‑ di 'mʋ ‑bati lɛ poo. Ɛ 'de ꞊bo ‑hʋa ꞊bo yɛɛ 'na dakʋ, ʋ mɔ ‑Juukʋɛ ‑tɩ. 20 Nɛ‑ nue, 'nɩ ‑hʋɛ, 'ke ꞊bo 'ye 'a mʋ, 'mui 'a mʋ tɔɔ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ʋ mʋa 'mʋ, ‑ɛ nue, dɛ ꞊nʋ, dakʋ 'bii, ‑ʋ mɔ Yisraɛkʋɛ kuo ꞊wlʋ ye, nɛ‑ 'nɩɩ nahuin ‑wɔn yrɛ na.»

21 ‑Ye ʋ ꞊tuo ‑wɔn, ʋ nɔ: «‑A nɩ 'dɩayuo ‑Juukʋɛ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Sudeblʋgba 'mʋ, ʋ 'de ‑a mʋ 'crɩɩnɩɛ ye ya, 'ke 'o ‑na ‑ta 'mʋ, kɔ, ʋ 'de ‑wɛ nahuon ꞊de le, 'ke bɔ le ‑a mʋ ‑tɔplɩ, ‑n nu, kɔ, bɔ ꞊tu ‑wɛ ‑na ‑tɩ 'klɩn ꞊de. 22 Kɛɛ, ‑aa ‑hʋa ‑ba po lele ‑mʋ nʋa ye gbo ‑tɛɛ, ꞊mʋ ‑a mʋ dɛ ꞊nʋ le, ‑nɩɩ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ‑ɛ nue, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de, ꞊tumu, ‑nɩɩ po, ʋʋ 'o 'a nahuin ye 'nɩ ‑wɔn.» 23 ‑Ye ʋ kɔ Pɔlʋ 'hɛɛn, ʋ po 'le ‑nyrɔwɔ, ‑ɔ kɔ 'mʋ ʋ di 'o lele ye gbo bibi.

‑Tɛ ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ, ɔ nyre 'o, ʋ bii ke, 'ʋ mu 'le Pɔlʋ ‑wɔn. Kʋɛ 'le ‑nyrajru 'yie 'mʋ gbo, ‑bo yɛ ‑wise ke, Pɔlʋ 'ɔ nyu klɛ ‑hɩhɩa, ‑tɛ Nyɩsʋa nu ‑tʋnahuin a win a kekɔɔlɛ. Moise a teteicrɩɩnɩɛ, kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ a 'crɩɩnɩɛi 'hɛɛn, nɩ‑ kɔ 'kwli 'mʋ ɔɔ 'le naa, 'ɔɔ ‑Yusu a ‑tɩ ꞊tu, ʋ 'mue ꞊wlʋ ye kuo, 'ke ‑tɩ ꞊nʋ, ɔɔ ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 24 ‑Tɩ ꞊nʋ, ɔ ꞊tu, ꞊ʋ ‑ye kue ye ꞊wlʋ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. Kɛɛ, ꞊ʋ ‑ye 'nɩ kui ꞊le ꞊wlʋ ye. 25 ‑Tɛ ʋʋ mu, ʋ 'nɩ yiyrii ꞊le win 'mʋ lɛ, 'ke 'le 'waa dɩɔnʋ ‑gbahlɔn. Nɛ‑ mɔ Pɔlʋ bɔ plɛ: «Nyɩsʋa a ‑Hihiu kɔ 'o ꞊wɔn, ‑tɛ ʋʋ 'le Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Esai 'mʋ naa, 'ʋʋ 'le ‑a nɩ bunʋ ‑wɔn 'prɛɛ. 26 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, kɛ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ‑gbɛ, ʋ po:

Mu ‑bo le dakʋ ‑gbo,

‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑gbo, 'n di ꞊tu,

a di 'nɩ 'wɔn ‑tɛɛ,

kɛɛ, a 'deɛ ba yrii 'mʋ lɛ;

dɛ ‑gbo, 'n di nu, a die 'nɩ 'ye ‑tɛɛ,

kɛɛ, a 'deɛ ba yree lɛ,

27 ‑ɛ nue, dakʋ ‑gbo, 'waa ꞊wlɩ 'gboklo 'mʋ nɩ 'dɔ,

'ʋ ka 'waa nʋɩ yrɛ,

‑ɛ die nu, 'waa nʋɩ 'nɩ ꞊han ‑tɩ 'wɔn,

'ʋ ka 'waa 'yii ke,

‑ɛ die nu, 'waa 'yii 'nɩ ꞊han dɛ 'ye,

kɔ, 'waa ꞊wlɩ 'nɩ ꞊han ‑tɩ 'mʋ lɛ yrii.

'Bʋ 'nɩnɩ nu wɛn ‑tɔplɩ a ‑gbɛ,

ʋ di wɛn 'mʋ ye 'nɩ ‑mɛ,

'mue wɛn nu, ʋ 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o 'mʋ ye.

Kɛ Nyɩsʋa po.»

28 ‑Ye kɛ Pɔlʋʋ lele po: «Ba kɔ 'a yiyie, titie ꞊nʋ, ‑ɛ nyi ꞊tu, ‑tɛ Nyɩsʋa di nahuin a waalɛ nu, ʋ pue ‑wɛ dakʋ ꞊nʋ nɩ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ. Ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ die ye gbo po nʋa.» [ 29 ‑Tɛ Pɔlʋ ꞊tu ‑tɩ a ‑gbɛ, ‑ye ‑Juukʋɛɛ 'nɩ mu, 'ʋʋ gblɛ po, 'ke 'le 'waa dɩɔnʋ ‑gbahlɔn.]

30 'Yrɩɩ 'hɔn, nɩ‑ ɔ ‑hi 'le kayu ꞊nʋ gbo, ɔɔ 'pɛɛ, 'ke 'le Rɔmʋdɩɔ 'mʋ. Nahuin 'bii, ‑ʋʋ ‑hʋa ‑bʋ 'yo, ɔ nyu kwa 'nɩ 'ble ‑tɛɛ. 31 Ɔ 'nɩ pɩ ꞊le hʋannʋ, kɔ, nahuon ꞊de 'nɩ ka ꞊le ꞊nɔ ye, 'ke bɔ ꞊tui nahuin yrɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔɔ nahuin 'bii win ke, kɔ, 'ke bɔ tɔɔ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ.

RƆMƲKƲƐ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

'Crɩɩnɩɛ ꞊nʋ, Pɔlʋ gba la

RƆMƲKƲƐ

ye

1

1 'Mɔ Pɔlʋʋ nɩ, ‑ɔɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ. 'Mɔ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyɔ. Nyɩsʋa, nɔ‑ da 'mʋ, 'ke ꞊bo 'ya 'a lɛleenyɔ 'mʋ, nɔ‑ ‑ha 'le 'mʋ du 'mʋ, 'ke ꞊bo ꞊tu 'a ꞊hapʋ‑tɩ nahuin ye. 2 ꞊Hapʋ‑tɩ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ pui la 'le 'a winwlɔn‑hɛnyʋ wlɔn, ti ‑hi la a ti 'yri, 'ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. 3 'A 'Yu ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ, nɔ‑ kɔ ‑tɩ ɩɩ ‑wɔn lɛ na. ‑Tɛ ɔ ‑hɛ ‑tʋnahuon, ‑ye bodɩɔ Dafidɩ a ꞊tugba 'mʋ, 'ke ʋ kʋɔ 'le. 4 ‑Tɛ ɔ 'kʋ, 'plɩɩ ɔ 'hrɩ 'klɔ, ‑ye ɔ tʋɛ ꞊nʋ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ, ‑ɛ nue, 'klɩ 'bii, Nyɩsʋa ‑hɩ 'le ꞊le, 'ɔ ‑nyi ꞊nɔ. 5 ‑Yusu, nɔ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɔ nu 'mʋ 'a lɛleenyɔ 'mʋ. Nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'ɔ nu ‑wɛ 'mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, 'ke ꞊bo ꞊tu 'a ‑tɩ dakʋ a gblegblei ye, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo ꞊wlʋ ye kuo, 'plɩɩ, ʋ 'muo 'o ꞊tuu, ‑Yusu a 'dʋ, ʋ 'mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ kɔ. 6 'Ke 'a mʋ Rɔmʋkʋɛ, a nɩ ‑wɛ 'le dakʋ a ‑gbɛ ‑hɛyri. 'A mʋ ꞊nʋ Nyɩsʋa da, 'ke ba kʋɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑wɔn.

7 'A ‑tɩ, a 'bii, 'a mʋ 'nɩɩ ‑wɔn 'crɩɩ, 'a mʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋa nʋɛ 'mʋ. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ da 'a mʋ nɩ, 'ke ba 'ya 'a nahuin 'mʋ. ‑A nɩ Bu Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, bʋ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, 'plɩɩ bʋ ‑nyi 'a mʋ kegbowɛɛnlɛ.

Pɔlʋ, ɔɔ ‑hʋa bɔ mu 'le Nyɩsʋa a nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ nɩ 'le Rɔmʋdɩɔ 'mʋ

8 Ye‑hɛdɛ, 'nɩɩ 'na Bu Nyɩsʋa ‑nyi 'wio 'a nɩ ‑ta 'mʋ, 'ke 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'dʋ 'kwli 'mʋ. Dakʋ 'bii, ʋ nyi 'nɩ 'wɔn, ‑ɛ mɔ, a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ye ꞊wlʋ. 9 'Ɛ nɩ ti, 'bɩa 'nɩɩ Nyɩsʋa da, 'nɩ ‑hri ꞊le 'a nɩ ‑tɩ ‑wɔn. Ɔ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'nɩɩ ꞊tu ‑tɩ a ‑tɛɛ. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ kɔ ‑kʋan 'nɩɩ nu, 'ke 'le 'na ꞊wlʋ 'bii ke, nɔ‑ kɔ 'Yu a ꞊hapʋ‑tɩ 'nɩɩ nahuin ye ꞊tu. 10 'Ɛ nɩ ti, 'nɩɩ Nyɩsʋa lɛ 'nɩ 'batɩ, 'ke bɔ ‑nyi 'mʋ 'hru, 'bɛ 'ya 'a kewɛɛnlɛ 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'mʋ wɛn 'le 'a mʋ ‑wɔn di, 11 ‑ɛ nue, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke 'le 'na ꞊wlʋ 'bii ke, ꞊bo 'ye 'a mʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'mʋ 'le 'mʋ naa, ʋ 'mʋ 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, ʋ 'mʋ ‑wɛ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi. 12 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, ‑a 'bii, ‑ba ‑nyinyi 'klɩ, 'a nɩ ꞊wlʋ a yekuolɛ 'mʋ 'mʋ 'klɩ ‑nyi, 'na ‑gbɛ, 'na ꞊wlʋ a yekuolɛ 'mʋ ‑wɛ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi.

13 Ba kɔ 'a yiyie, 'na 'dɩayuo ‑a, ‑ɛ mɔ, 'ɛ nɩ ti, 'n nye o 'nɩ ‑hʋa, ꞊bo di o 'le 'a mʋ ‑wɔn. Kɛɛ, 'nɩ kɔ ꞊le o 'hru. 'Nɩ di wɛn 'le, 'mʋ 'a mʋ Nyɩsʋa a win tɔɔ, Nyɩsʋa a win a ‑gbɛ, ɩ 'mʋ ‑kʋan nu, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑tɛ ɩ nu, 'ɩ nu ‑kʋan, 'ke 'le dakʋ ‑ye a nahuin a ꞊wlɩ ke. 14 Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyi 'mʋ ‑kʋan ꞊nʋ. Nɛ‑ nue, 'nɩ kɔ ꞊bo ꞊tu ‑Yusu a ‑tɩ nahuin 'bii ye. 'N kɔ ꞊bo ꞊tui nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ nɩ 'le 'dɩɛ gblakɩ 'mʋ, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le 'dɩɛ 'cicrɛi 'mʋ. 'N kɔ ꞊bo ꞊tui ‑wɛ 'crɩɩnɩɛyinyʋ ye, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑wɛ 'crɩɩnɩɛ yi. 15 Nɛ‑ nue, 'nɩ ‑hʋa ꞊bo di ‑wɛ 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'mʋ 'a mʋ ‑Yusu a ꞊hapʋ‑tɩ a ‑gbɛ ye ꞊tu, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Rɔmʋdɩɔ 'mʋ.

Pɔlʋ 'nɩ pɩ ꞊le ‑tʋɩ, 'ke bɔ ꞊tu ‑Yusu a ꞊hapʋ‑tɩ

16 ‑Yusu a ꞊hapʋ‑tɩ ꞊nʋ, 'nɩ pɩ ꞊le ‑tʋɩ, 'ke ꞊bo ꞊tui nahuin ye, ‑ɛ nue, ꞊hapʋ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ mɔ Nyɩsʋa a 'klɩɩ nɩ, 'ke bɩ waa nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye. Ye‑hɛnahuin, ‑ʋ 'wɔn ꞊hapʋ‑tɩ a ‑gbɛ, nʋ‑ mɔ ‑Juukʋɛ, kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, dakʋ 'bii blɛ ye bʋ 'wɩn. 17 ꞊Hapʋ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ nye nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑tɛ Nyɩsʋaa nu, 'ɔɔ 'o nahuin ye 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye. ‑Tɛ ɔɔ 'a nunue nu, ɛ nɛ‑ ‑gbo: ‑Tʋnahuon, ɔ blɛ ye bɔ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋʋ ‑do ꞊wlʋ ye, 'plɩɩ bɔ 'cipi 'o 'a ꞊wlʋ a yekuolɛ, nɛ‑ die nu, ɔ 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Nɩ‑ ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ la, nɩ‑ ‑gbo: «‑Tʋnahuon ‑gbo, ‑ɔ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, 'plɩɩ Nyɩsʋaa 'o ye 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye, nɔ‑ di 'klɔ nɩ.»

Nahuin 'bii mɔ ‑tɩ'wlanyʋ'ʋ nɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye

18 ‑Ye 'klɛɛ, Nyɩsʋa nye ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ɔɔ nahuin 'bii lɛ poo yrʋ, ‑ɛ nue, ʋ 'nɩ 'bʋaa ꞊le 'a ‑tɩ 'yi, 'plɩɩ 'ʋʋ 'yilɛnyre‑tɔplɩ nu. 'Ke 'le 'a yrʋ 'kwli 'mʋ, ɔ diu lɛ poo ‑bati, ‑ɛ nue, 'waa 'yilɛnyre‑tɔplɩ, ʋʋ nu, ɩ ka nahuin ke 'yi, 'ke bʋ yi ‑tɩ a ‑tɛɛ. 19 'A ‑tɩ, Nyɩsʋa a ‑bati diu 'nɩ klɩ, ‑ɛ nue, 'hru, ʋ kɔ bʋ gba, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa yi, ʋ ꞊ga wlɔn. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ tʋʋ ꞊nʋ, kɛɛ, ʋ 'nɩ gbʋ ꞊le. 20 ‑Be' Nyɩsʋa nɩ 'mʋ 'le? Nahuin, ʋ 'dio ‑hlɩn a 'yee. Kɛɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa nu 'klɔ, kʋɛ la 'le ti a ‑gbɛ 'yri gbo, ‑bo yɛ ti ‑gbo ke, ‑tɔplɩ ‑gbo, ɔ nu, ɩ nye ꞊nʋ 'nɩ tɔɔ ‑tɛɛ, ‑tɛ ɔ nɩ 'mʋ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɔ kɔ 'klɩ, ‑ɩ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. Ɔ ‑do, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa. 'A ‑tɩ, ʋ 'die 'le ‑wɛ bʋ plɛ, ʋ 'de ‑tɩ'wlanyʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 21 ꞊Hapʋkɔ, 'ʋ yie, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nɩ 'klɔ, kɛɛ, ʋ 'nɩ 'bʋaa ꞊le 'a ‑tɩ 'yi, ‑tɛ ʋ kɔ bʋ nu wɛn 'a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, kɔ, ʋ 'nɩ ‑nyo ꞊le 'wio, 'ke 'o 'a ꞊hapʋdɛ, ɔɔ nu a ‑ta 'mʋ, ‑tɛ ʋ kɔ bʋ nu wɛn 'a 'wio a ‑nyinyie, ɛ 'de ꞊nɛ. ‑Tɔplɩ, ʋʋ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ɩ 'nɩ da ꞊le dɛ ꞊de. 'Ke ʋ nɩ 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri, 'ʋ 'de ꞊hapʋdɛ yi. 22 Ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ nɔ 'nɩ, ʋ kɔ ꞊tɔ, kɛɛ, 'waa 'lu a lɛ‑hielɛ muu ke. 23 Ʋ ‑mɛ ‑ye, Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, kɔ, ‑ɔ 'nɩnɩ 'kʋ gbe, ʋ 'nɩ ꞊tuo ꞊le 'o, kɛɛ, 'kuo ꞊nʋ, ʋʋ da, nɔ‑ ʋʋ 'o ꞊tuu, 'plɩɩ tuyuo ꞊nʋ, 'waa ‑gbɛ, ʋʋ nu, ‑ɔ 'we ꞊nɔ ‑tʋnahuin ye, ‑ʋʋ 'kʋ, nɔ‑ ʋʋ ‑wɛ 'o ꞊tuu, ɛ kɔ tuyuo ꞊nʋ, ‑ɔ 'we ꞊nɔ nʋblɩ ye, kɔ dɛhʋɛi, kɔ hrei 'hɛɛn.

24 Nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ ‑hɩʋ mɛ lɛ, ʋ 'mʋ 'yilɛnyre‑tɔplɩ nu, 'waa ꞊wlʋʋ ‑hʋa, 'ʋʋ ‑tʋɩ‑tɔplɩ 'mʋ nunu. 25 Ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ 'nɩ pue ꞊le Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑tɛɛ, kɛɛ hɩ'ɩ nɩ, ʋʋ ‑wɔn kʋɛ. Ʋ 'nɩ ꞊tuu ꞊le 'o Nyɩsʋa 'o, ‑ɔ nu 'ɛ nɩ dɛ, kɛɛ, ‑tɔplɩ ‑gbo, ɔ nu, nɩ‑ ʋʋ 'o ꞊tuu. Kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ʋ blɛ ye bʋ ꞊tuu wɛn 'o 'ɛ nɩ ti. Kɛ'ɛ nɩ, bɛ nɩ 'mʋ!

26 Nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ ‑ha 'le ꞊nʋ 'a dabʋ ‑hɛyri, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑tʋɩ‑tɔplɩ nu, ‑ɩ kɔ 'tʋʋ ꞊nʋ nu. Nyrʋgbapʋ, ʋ hie 'o nyɩbɛpʋ gbo, 'ʋʋ 'waa 'bienʋ nyrʋ ‑wɔn pɛ. 'Klɔdʋ a ‑gbɛ, ɔ 'nɩ blee ꞊le Nyɩsʋa a plɔ. 27 Nyɩbɛpʋ ‑mɛ ‑ye, dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ ʋʋ nu. Ʋ hie 'o nyrʋ gbo, 'ʋʋ ‑tʋɩ‑tɔplɩ 'mʋ nunu, 'ʋʋ 'waa 'bienʋ nyɩbɛpʋ nyrʋ 'mʋ nuu, nɛ‑ kɔ 'tʋʋ ꞊nʋ nu 'dɔ. 'Yilɛnyre‑tɔplɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ kɔ ꞊sʋɛ ʋʋ 'ye.

28 ‑Ye 'klɛɛ, ‑tɛ nahuin ꞊nʋ, ʋ 'nɩnɩ ‑hʋa bʋ yrii Nyɩsʋa, nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ ‑ha 'le ꞊nʋ 'a dabʋ ‑hɛyri, 'waa 'lu a lɛ‑hielɛ 'mʋ 'yi lɛ nyre, ʋ 'mʋ 'klɔ ꞊nʋ nu, ʋ 'de ye blɛ bʋ nu wɛn. 29 'Yilɛnyre‑tɔplɩ 'plɔplɔ 'yii 'le 'waa ꞊wlɩ ke. ‑Tɔplɩ, 'waa 'bienʋ kɔ, ʋ nyi ‑wɛ 'nɩ ‑hʋa, 'ʋʋ 'crɛ 'mʋ nunu, 'ʋ kɔ ca, 'ʋʋ nahuin 'la, 'ʋʋ ꞊yʋɛi po, 'ʋʋ nahuin kaa, 'ʋʋ 'waa 'bienʋ crɛkɛ, 30 'ʋʋ 'waa 'bienʋ a 'dʋɩ 'yi lɛ nyre, 'ʋ yraa Nyɩsʋa, 'ʋʋ nahuin tanɩ ꞊tu, 'ʋʋ 'le 'waa dɩɔnʋ 'yaa, 'ʋʋ 'waa dɩɔnʋ a ‑pli po, 'ʋʋ 'yilɛnyre‑tɔplɩ yrayrɩ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, 'ʋ 'de 'waa bunʋ kɔ 'waa 'diinʋ 'hɛɛn a 'o꞊tuulɛ kɔ. 31 Ʋ 'de 'klɛɛ lele dɛ, ‑ɛ mɔ ꞊hapʋdɛ yi. 'Bʋ ꞊tu ‑tɩ, ʋ 'nɩ nui ꞊le. Ʋ 'de nahuin a 'mʋnʋɛlɛ kɔ, ʋ 'de ‑wɛ nahuin a wɔlɩ kɔ. 32 Nahuin a ‑gbɛ, ʋ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a tete nɔ 'nɩ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ nu, ʋ blɛ ye 'kʋkʋɛ. ꞊Hapʋkɔ, 'ʋ yie, kɛɛ, ʋ 'cipi 'o 'a nunue nɩ. Ɛ 'de ɩ ‑do a ‑gbɛ. 'Bʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'waa 'bienʋ ‑ye, ʋʋ nu 'yilɛnyre‑tɔplɩ, ‑ye 'waa plɔ ble nɩ.

2

‑Tɛ Nyɩsʋa di nahuin a ‑bati a lɛpupue nu

1 ‑Mɔ ꞊nʋ, ‑ɔɔ lɛ po: «Nahuin a 'klɔ nyre lɛ 'yi,» nahuon a gblo tio‑ ‑n 'ya 'mʋ 'le, ꞊nɩɩ nahuin ‑bati lɛ poo. ꞊Betɩ ‑bo 'ya 'ɛ nɩ nahuon ꞊de 'mʋ, ‑n 'de 'o ꞊wɔn kɔ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑ɛ nue, kɛ ‑nɩɩ po: «Nahuiin 'wla ‑tɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye,» kɛɛ ‑ye ‑tɔplɩɩ ‑do a ‑gbɛ, ‑ɩ kɔ ‑bati ‑nɩɩ nahuin lɛ poo, ɩ ‑do a ‑gbɛ, nɩ‑ mɔ ‑na nunuŋmli. 'Bɩa ꞊nɩɩ lɛ 'pʋprɛ nu, ‑n ‑do, ‑mɔɔ ‑n dɩɔnʋ ‑bati lɛ poo. 2 Nahuiin ‑do a ‑gbɛ, ‑ʋʋ 'yilɛnyre‑tɔplɩ a ‑gbɛ nu, ‑a yie nɩ, 'ke Nyɩsʋa kɔ 'o ꞊wɔn, 'bɔ nyu yrʋ lɛ poo. 3 ‑Mɔ ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'yilɛnyre‑tɔplɩ a ‑gbɛ nu, Nyɩsʋa a ‑bati kɔ bɩ yɛ ‑mʋ. 4 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa a ꞊wlʋ 'yɔpɔ nɩ, kɔ, 'ɔ kɔ ‑wɛ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'ke 'o ‑na nunuŋmli 'kukui a ‑ta 'mʋ. Kɛɛ, dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, ꞊nɩ yrɔɔ 'le. Kɛɛ, kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a 'mʋnʋɛlɛ, kɔ 'a ꞊wlʋ a 'lɩla, ɩ blɛ ye bɩ ‑hɛ ‑mʋ 'mʋ, ‑bo hie 'o ‑na nunuŋmli 'kukui gbo, ‑bo ‑nyi ‑na 'klɔ 'bii Nyɩsʋa. 5 Kɛɛ, ‑na ꞊wlʋ 'gboklo 'mʋ nɩ. ꞊Nɩ ‑hʋa ꞊le ‑bo hie 'o ‑na nunuŋmli 'kukui gbo, ‑bo ‑nyi ‑na 'klɔ 'bii Nyɩsʋa. 'A ‑tɩ, ‑mɔɔ nɩ, ‑ɔɔ 'le Nyɩsʋa a yrʋ lɛ 'yaa. 'Plɩɩ, ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ Nyɩsʋa di 'o nahuin ‑bati lɛ poo, ‑bati di ‑mʋ 'nɩ klɩ. Ɔ di po ‑bati a ‑tɛɛ. 6 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ɔ di 'a nunuklɔ a 'pɛɛlɛ 'nɩ kɔ. 7 Nahuin ‑ye nɩ 'o, 'ʋʋ ꞊hapʋ'klɔ nu, kɔ, 'ʋ nye ‑hʋa, 'ke Nyɩsʋa bɔ ‑nyi ꞊nʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ kɔ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. Nahuindʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ Nyɩsʋa di ‑hlɩn 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ ‑nyi. 8 Nahuin ‑ye nɩ ‑wɛ 'o, 'ʋʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ ‑haa, 'ʋ 'nɩnɩ ‑hʋa ‑tɩ a ‑tɛɛ. Dɛ, ‑ɛ nyre 'yi lɛ, nɛ‑ ʋʋ ‑wɔn kʋɛ. Nahuin a ‑gbɛ, nʋ‑ Nyɩsʋa, ɔɔ yrʋ lɛ poo, nʋ‑ 'a ‑bati di ‑tado klɩ. 9 Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'yilɛnyre‑tɔplɩ nu, ꞊sʋɛ a 'yiye kɔ 'kla‑wliye'yɩya, ɩ kɔ bɩ yɛ ꞊nʋ. ‑Juukʋɛ, nʋ‑ mɔ ye‑hɛnahuin, ꞊sʋɛ a 'yiye kɔ 'kla‑wliye'yɩya a ‑gbɛ 'hɛɛn, ɩ di yɛ, 'plɩɩ ɛ 'mʋ ‑wɛ nahuin ꞊nʋ ke yɛ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ. 10 Kɛɛ, nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋʋ ꞊hapʋdɛ nu, nʋ‑ Nyɩsʋa di ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑nyi kɔ kegbowɛɛnlɛ 'hɛɛn. Ye‑hɛnahuin lele, nʋ‑ mɔ ‑Juukʋɛ, 'plɩɩ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ʋ 'mʋ 'o bi, 11 ‑ɛ nue, Nyɩsʋa 'nɩ 'jra ꞊le nahuin 'yi 'mʋ lɛ.

12-15 Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋʋ ŋmli 'kukui nu, ʋ di ‑tado 'nɩ 'wan. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'bʋʋ ŋmli 'kukui nu, Nyɩsʋa, ɔ di ꞊nʋ lɛ poo yrʋ, ‑ɛ nue, 'ke 'le 'waa ꞊wlɩ ke, tetei ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi la Moise, ꞊hapʋkɔ, 'ʋ 'di yi, kɛɛ, ʋ yi ꞊hapʋdɛ kɔ dɛ 'klan a 'yi'mʋlɛ‑hɩhɩalɛ nɩ. Nyɩsʋa 'crɩɩ tetei ꞊nʋ nɩ, 'ke 'le 'waa ꞊wlɩ ke. Ɛ kɔ ti, 'waa ‑gbɛ a ꞊wlɩ 'ɩɩ ꞊nʋ 'nyrɛ ꞊hɛn, kɔ, ɛ kɔ ti, 'waa ꞊wlɩɩ ‑do a ‑gbɛ 'ɩɩ ꞊nʋ ꞊wɔn ‑nyi. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, 'bʋʋ ŋmli 'kukui nu, Nyɩsʋa di ‑wɛ ꞊nʋ lɛ po yrʋ, ‑ɛ nue, ʋ kɔ Nyɩsʋa a tetei nɩ, kɛɛ, ʋ 'nɩ ꞊tui ꞊le 'o. Ʋ yi ꞊hapʋdɛ nɩ, kɛɛ, ʋ 'nɩ nue ꞊le. Ɛ 'de 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑bo yi ꞊hapʋdɛ ‑bo wa, kɛɛ, ꞊hapʋdɛ a ‑gbɛ, ‑n kɔ ‑bo nue, 'plɩɩ ꞊mʋ wa. 16 ‑Nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ Nyɩsʋa di ‑Yusu 'Klɩsʋ le, ɔ 'mʋ nahuin ‑bati lɛ poo, ‑tɔplɩ ‑gbo, 'n 'prɛɛ wɛn ke, ɩ di ‑hlɩn 'mʋ bi pepe'. ‑Tɔplɩ ‑gbo, nahuiin ‑hli, 'ke 'le 'waa ꞊wlɩ ke, nɩ‑ kɔ ke ɔ di 'o ꞊nʋ ‑bati lɛ poo. Nɛ‑ mɔ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie, 'nɩɩ po.

‑Juukʋɛ 'de 'o Nyɩsʋa a tetei 'o ꞊tuu

17 'A mʋ ‑Juukʋɛ, a nɔ 'nɩ, 'a mʋ mɔ ‑Juukʋɛ'ɛ nɩ. A pui ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, 'ɛ nɩ dɛ nu ‑tɛɛ, a kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn ‑gbahlɔn, a yi tetei, Nyɩsʋa ‑nyi la Moise, 'aa 'a nɩ dɩɔnʋ a ‑pli po, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ mɔ Nyɩsʋa a nahuiin nɩ. 18 Dɛ ‑gbo, Nyɩsʋaa ‑hʋa ba nu, a yie nɩ, ‑ɛ nue, tetei, ɔ ‑nye la Moise, ɩ tɔɔ 'a mʋ 'hru nɩ, 'ke ba yi ꞊hapʋdɛ kɔ 'yilɛnyredɛ a 'yi'mʋlɛ‑hɩhɩalɛ. 19 A pui ‑tɛɛ, a yi 'hru nɩ, ‑ʋʋ 'le Nyɩsʋa ‑wɔn mu, 'a ‑wɛ 'le ba tʋʋ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'diu yi. A nɔ 'nɩ, 'a mʋ mɔ ‑nyrɛɛ nɩ, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ nɩ 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri. 20 A nɔ 'nɩ, a ‑wɛ 'le nahuin a naalɛ, ‑ʋ 'de dɛ ꞊de yi. A nɔ 'nɩ ‑wɛ, a ‑wɛ 'le nahuin a tɔɔlɛ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa a 'hru yi. 'Be a nɔ 'nɩ, ‑tɛ a yi Nyɩsʋa a tetei 'bii, ‑ye a yi 'ɛ nɩ dɛ nɩ, kɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ, 21 'aa nahuin ‑ye Nyɩsʋa a 'hru tɔɔ. Dɛ‑ nue, 'a 'nɩnɩ tɔɔ 'klɛɛ 'a nɩ dɩɔnʋ 'hru a ‑gbɛ 'le? Kɛ aa nahuin ye po: «A nɩ 'yri 'le!» Kɛɛ ‑ye 'a nɩ ‑gbɛ, aa 'nɩ 'yri. 22 Kɛ aa ‑wɛ nahuin ye po: «A nɩ po 'le ‑jiplɔ!» Kɛɛ ‑ye 'a nɩ ‑gbɛ, aa nu ‑jiplɔdɛ. A nɔ 'nɩ, ꞊wɛhɩi a kikle, ɛ nyre lɛ 'yi, kɛɛ ‑ye nɔ‑ kɔ ‑tɔplɩ aa ꞊wɛhɩkayuo gblɛ ‑ha, 'plɩɩ aa plo. 23 A nɔ 'nɩ, a yi Nyɩsʋa a tetei nɩ 'dɔ, 'aa 'a nɩ dɩɔnʋ a ‑pli po, kɛɛ ‑ye tetei a ‑gbɛ, a nyi 'nɩ 'wla. Ɛ nue, nahuin 'ʋʋ Nyɩsʋa a 'dʋ 'yi lɛ nyre. 24 ‑Tɩɩ ‑do a ‑gbɛ, nɩ‑ ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɩ mɔ: «'A mʋ ‑Juukʋɛ a nunuklɔ a ‑tɩ, nahuin 'ʋʋ Nyɩsʋa a 'dʋ 'yi lɛ nyre.»

25 ‑Ye 'klɛɛ, 'bɩa 'baa 'o Nyɩsʋa a tetei 'o ꞊tuu, ‑ye 'a nɩ ‑Juukʋɛdɛ, ɛɛ 'a mʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ. Kɛɛ, 'ba 'nɩnɩ kʋɛ Nyɩsʋa a tetei ‑wɔn, ‑ye 'a nɩ ‑Juukʋɛdɛ, ɛ mɔ ‑gbʋgbɛɛ nɩ. 26 Dakʋ ‑ye a nahuin, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'bʋʋ 'o Nyɩsʋa a tetei 'o ꞊tuu, ‑ye 'ke 'o Nyɩsʋa ye 'mʋ, ʋ 'we ꞊nɔ ‑Juukʋɛ ye. 27 'A mʋ ‑Juukʋɛ, a kɔ Nyɩsʋa a tetei. Ɛ nue, 'a yi ‑tɔplɩ 'plɔplɔ, 'ke 'o Nyɩsʋa ke, kɛɛ, aa tetei a ‑gbɛ 'nɩ 'wla. 'A ‑tɩ, dakʋ ‑ye a nahuin, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'bʋʋ 'o tetei ꞊nʋ 'o ꞊tuu, ‑ye 'waa tetei a 'o꞊tuulɛ, ɛ die nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ ‑Juukʋɛ, a ‑mɛ ‑ye, 'a mʋ mɔ ‑tɩ'wlanyʋ. 28 Nyɔ‑ mɔ 'klɛɛ ‑tɛɛ a ‑Juukʋɛyu 'le, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a nahuon? A ‑mɛ ‑ye, a nɔ 'nɩ, ‑tɛɛ a ‑Juukʋɛyu, nɔ‑ mɔ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'dii kɔ 'a bu 'hɛɛn, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, 'plɩɩ ʋ 'bɛ ye, nɛ‑ mɔ 'a yriilɛ, 'ke nahuon a ‑gbɛ, ɔ mɔ Nyɩsʋa a nahuoon nɩ. Kɛɛ, ɛ 'de ꞊nɛ. 29 ‑Tɛɛ a ‑Juukʋɛyu, nɔ‑ mɔ nahuon ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊wlʋ yrayrʋ. Nyɩsʋa 'nɩ ꞊mɔ ꞊le 'hʋɩn a yriilɛ lɛ, ‑ɛ mɔ ye'bɩbɛ, kɛɛ, ɔɔ lɛ ꞊mɔ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ꞊wlʋ yrayrʋ. ‑Ye ꞊wlʋ yrayrʋ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nʋ‑ʋ ‑kʋan a ‑gbɛ nu. Ɛ 'de tetei ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la, ɩ 'nɩ nu ꞊le ‑kʋan a ‑gbɛ. ‑Ye ‑tɛɛ a ‑Juukʋɛyu a ‑gbɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ nyo baa, ɛ 'de ‑tʋnahuin.

3

1 'Bɛ nɩ lɛ 'mʋ, ꞊ɔ ‑ye di wlɔn 'nɩ ꞊gba: «Nahuon, bɔ 'ya ‑Juukʋɛyu 'mʋ, ꞊be ɛ nyo 'mʋ 'nɩ ‑hɛ?» 2 Iin, ɛɛ 'mʋ ‑hɛ nahuon 'dɔ. Ye‑hɛdɛ, ‑Juukʋɛ, nʋ‑ Nyɩsʋa ‑nyi 'a win. 3 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ꞊ʋ ‑ye 'nɩ kʋɛ ꞊le Nyɩsʋa a win a ‑gbɛ ‑wɔn, ʋ plɛ, ʋ di ‑wɔn kʋɛ. ‑Tɛ ʋ 'nɩnɩ kʋɛ Nyɩsʋa a win ‑wɔn, ɛ 'de 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la nu, ɛ 'die 'le ‑wɛ bɔ 'die nu. 4 Mɔ, ꞊betɩ nahuin 'bii bʋ mɔ hɩnyʋ, Nyɩsʋa, 'ɛ nɩ ti, ‑tɩ, ɔ ꞊tu, ɔ nyi 'nɩ nu. Nɛ‑ ʋ 'crɩɩ la 'ke, 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ ‑gbo:

«Nyɩsʋa o, 'bɩa ꞊nɩɩ 'prɛ,

nahuin 'bii kɔ bʋ yrie,

‑ɛ mɔ, ‑nɩɩ ꞊tu ‑tɩ a ‑tɛɛ.

‑N kɔ nahuon 'hɛɛn, 'baa ‑tɩ ꞊tu,

‑n di 'o kɔ ꞊wɔn.»

5 Ɛ kɔ hɩnyʋ ‑ye, 'ʋʋ lɛ po: «'Yilɛnyre‑tɔplɩ, ‑aa nu, ɛ mɔ 'mʋ‑hɛɛlɛɛ nɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa ‑wɔn, ‑ɛ nue, nahuin nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ 'sii 'o ye. 'A ‑tɩ, ꞊be ɛ nɔ 'o lɛ, 'ke bɔ poo ‑a mʋ yrʋ lɛ?» 6 Gbegbe, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. Nyɩsʋa, ɔ 'sii 'o ye. 'Bɔ 'de wɛn 'o ye 'sii, ɔ 'die wɛn 'le ‑wɛ bɔ poo wɛn nahuin ‑bati lɛ.

7 ‑Bakla ꞊de, kɛ ꞊ʋ ‑ye di lele po: «‑A nɩ hɩdɛ a 'mʋ'yɩya, ɛɛ nahuin 'mʋ 'nɩ ‑hɛ, 'ke bʋ yrie, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa mɔ ꞊hapʋ‑tɩ꞊tunyɔ'ɔ nɩ. ‑Ye 'a ‑tɩ, ʋ dio 'nɩ baa. ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, dɛ‑ nue, 'ʋʋ ‑a mʋ ‑tɩ yɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ mɔ ‑tɩ'wlanyʋ'ʋ nɩ.» 8 Kɛ ꞊ʋ ‑yee lele po: «‑Ba nu dɛ 'klan, nahuin 'mue 'ye, ‑tɛ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ nu 'yilɛnɩnɔ.» ꞊Ʋ ‑ye, ʋʋ 'mʋ lɛ poo hɩ‑bati, ʋ nɔ 'nɩ, 'mɔ‑ɔ lɛ 'pʋprɛ nu. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ lɛ po, Nyɩsʋa a ‑bati diu 'nɩ klɩ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɛ blɛ ꞊nʋ ye.

Nahuon ꞊de 'de 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye

9 ‑Ye 'klɛɛ, ‑tɩ ‑gbo, 'n ꞊tu wɛn, nɛ‑ mɔ, ‑a mʋ ‑Juukʋɛ, ‑a 'de 'o nahuin ‑ye 'mʋ ‑hi, 'ke 'o Nyɩsʋa a tetei a 'o꞊tuulɛ a ‑ta 'mʋ. ‑A 'bii, ‑Juukʋɛ kɔ dakʋ ‑ye a nahuin 'hɛɛn, dɛ 'kuku kɔɔ ‑a mʋ win ke. 10 ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ꞊tu, ʋ 'crɩɩ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo:

«Nahuon ꞊de 'de 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye.

Gbegbe, ɛ 'de nahuoon ‑do ꞊de kɔ, ‑ɔ 'sii 'o ye.

11 Ɛ 'de nahuon ꞊de kɔ,

‑ɔɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ 'mʋ lɛ 'wɔn,

mɔ, ɛ 'de nahuon ꞊de kɔ, ‑ɔɔ Nyɩsʋa lɛ ꞊mɔ.

12 Nahuin 'bii, ʋ bibi ke,

'ʋ hie 'o Nyɩsʋa a 'hru gbo, 'ʋ 'wan.

Gbegbe, ɛ 'de ‑wɛ nahuoon ‑do ꞊de kɔ,

‑ɔɔ ꞊hapʋdɛ nu.

13 'Yilɛnyrewin, nɩ‑ɩ 'le ꞊nʋ wlɔn 'mʋ ‑hɔn,

ɛ 'we ꞊nɔ 'kʋkʋku ye,

‑ʋ nɩ 'le 'dɛɛ wlɔn a 'nʋ.

'Waa wlɔn a win a ‑gbɛ, ɩɩ 'la nahuin.

'Waa mɛɛ kaa nahuin.

'Waa wlɔn a win, ɩ 'we ꞊nɔ hre a 'nyɩ ye,

‑ɩɩ nahuin 'la.

14 'Ɛ nɩ ti, ʋʋ nahuin ‑wɔn po 'jrɔ,

'ʋʋ ‑tɩ ‑hʋɩn ꞊tu.

15 'Waa bʋ 'huhue nɩ, 'ke bʋ mu dablo gbo 'wla.

16 'Ɛ nɩ ‑tɛgbi, ʋʋ 'o mu,

ʋʋ 'yi lɛ nyre ‑tɔplɩ,

'ʋʋ nahuin ꞊sʋɛ ꞊tue.

17 Ʋ 'die yi, ‑tɛ bʋ di nu,

'plɩɩ ʋ kɔ nahuin 'hɛɛn, ʋ 'mʋ kegbowɛɛnlɛ kɔ.

18 Ʋ 'nɩ pɩ ꞊le Nyɩsʋa gbe.»

Kɛ Nyɩsʋa a wintɛɛ po.

19 ‑Ye 'klɛɛ, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ɛ nɩ dɛ, Nyɩsʋa a teteii tɔɔ, ‑Juukʋɛ'ɛ nɩ, ɩ nye tɔɔ. Nʋ‑ Nyɩsʋa ‑nyi 'a tetei. 'Ke ʋ nɩ 'le tetei ‑gbahlɔn. 'A ‑tɩ, nahuon ꞊de 'de 'o ꞊wɔn kɔ. Nahuin 'bii mɔ ‑tɩ'wlanyʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 20 ‑Ye kɛ ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ nue, tetei a 'o꞊tuulɛ, ɛ 'nɩ nue ꞊le, nahuon 'nɩ 'sii ꞊le 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Tetei a ‑kʋan, nɛ‑ mɔ bɩ ‑hɛ ‑a mʋ 'mʋ, ‑ba yrie, 'ke 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑ɛ mɔ, ‑a 'wla ‑tɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye.

‑Tɛ Nyɩsʋaa nu, 'plɩɩ nahuin 'ʋʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o ꞊nɔ ye

21 'Hru, nahuin di na, 'plɩɩ ʋ 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, Nyɩsʋa, ɔ tʋʋ ꞊nʋ nɩ. 'Hru a ‑gbɛ, ʋ 'de 'le tetei 'kwli 'mʋ ‑hɔn. Ɛ mɔ 'hru yrayrʋ'ʋ nɩ, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ tɔɔ nahuin. 'Hru yrayrʋ a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ la 'a ‑tɩ nɩ, 'ke 'le Moise a teteicrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ a 'crɩɩnɩɛi 'kwli 'mʋ. 22 Kɛ 'hru a ‑gbɛ, ʋ nɩ 'mʋ: Nahuin ‑gbo, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, nʋ‑ Nyɩsʋaa 'o ye 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye. 'Hru a ‑gbɛ, Nyɩsʋa tʋʋ nahuin ꞊nʋ nɩ, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye. Ɛ 'de ‑Juukʋɛɛ ‑do a 'hru, 'ɛ nɩ nahuon, nɔ‑ kɔ 'hruu nɩ, Nyɩsʋa 'ɔ tʋʋ ꞊nʋ ye, ‑ɛ nue, ɔ 'nɩ 'jra ꞊le nahuin 'yi 'mʋ lɛ. 23 Nahuin 'bii, ʋ 'wla Nyɩsʋa a tetei nɩ. Nɛ‑ nue, Nyɩsʋa, ‑ɔ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, 'ɔ 'de 'klɛɛ lele 'o ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ nɩ. 24 Kɛɛ, Nyɩsʋa, ɔ nʋɛ ‑tʋnahuin 'mʋ nɩ, 'ɔ nyu 'o ye 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ nyu 'le dɛ 'kuku ‑gbahlɔn ‑ha. 25-26 Nyɩsʋa ‑hɩɔ nɩ, 'ke bɔ ‑hɛ ‑cɔhlʋn, 'ke bɔ 'kʋ ‑a nɩ ‑ta 'mʋ, ‑a mʋ ‑gbo, ‑ʋ blɛ wɛn 'kʋkʋɛ ye, ‑ɛ die nu, 'a dablo 'mʋ ‑a nɩ 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'wʋwla. Kɛ'ɛ nɩ, ɔɔ nu, 'ɔɔ ‑a nɩ 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'wʋwla, 'bɩa ꞊ba kue ꞊wlʋ ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ nɩ, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ. Kɛ Nyɩsʋaa 'a nunue nu, ‑ɛ die nu, nahuin 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, ɔ 'sii 'o ye, ‑ɛ nue, nahuin, ‑ʋʋ la 'yilɛnyre‑tɔplɩ nu, ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa 'nɩ puu ꞊le la yrʋ lɛ, 'a ꞊wlʋ a 'lɩla a ‑tɩ. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ɔ nye nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ɔ 'sii 'o ye. 'A ‑gbɛ, ɔɔ ‑hʋa bɔ nu dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ 'sii 'o ye, 'plɩɩ 'ɔɔ ‑wɛ ‑hʋa bɔ 'sii 'o nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye.

27 'A ‑tɩ, ‑a 'de 'hru kɔ gbegbe, 'ke ‑ba 'yaa 'le ‑a nɩ dɩɔnʋ, ‑ɛ nue, nahuon 'bɔ ꞊tuu wɛn 'o Moise a tetei 'bii 'o, ‑ye ɔ kɔ wɛn 'hru, 'ke bɔ 'yaa wɛn 'le 'a dɩɔnʋ. Kɛɛ, Nyɩsʋa kla ye 'hru ‑ye, ‑ʋ kɔ wlɔn nahuon 'die 'le ‑wɛ bɔ 'yaa 'le 'a dɩɔnʋ. 'Hru a ‑gbɛ, nʋ‑ mɔ ‑ba kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, 28 ‑ɛ nue, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋaa 'o nahuin ꞊nʋ ye 'nɩ 'sii, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, ɛ 'de nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'o Moise a tetei 'o ꞊tuu, ɔ 'nɩ 'sii ꞊le 'o ꞊nʋ ye. 29 ꞊Be Nyɩsʋa, ɔ mɔ ‑Juukʋɛɛ ‑do a Nyɩsʋa'a nɩ? ꞊Be ɔ 'de ‑wɛ dakʋ ‑ye a Nyɩsʋa? 'Ʋʋn, ɔ mɔ dakʋ 'bii a Nyɩsʋa'a nɩ, 30 ‑ɛ nue, Nyɩsʋa 'ya ‑do. ‑Juukʋɛ 'bʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, Nyɩsʋa diu 'o ye 'nɩ 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye. Dakʋ ‑ye a nahuin, dɛɛ ‑do, nɛ‑ɛ nɩ. 'Bʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, Nyɩsʋa diu ‑wɛ 'o ye 'nɩ 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye. 31 'Bɩa ꞊baa lɛ po, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋaa 'o nahuin ye 'nɩ 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye, ‑ɛ nue, ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ye ꞊wlʋ, ꞊be ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, kɛ ‑aa po: «A nɩ ꞊tuu 'le 'o tetei 'o?» 'Ʋʋn, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. 'Bɩa ꞊ba kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, ‑ye ‑a kɔ 'klɩ, 'ke ‑ba ꞊tuu 'o tetei ‑tɛɛ.

4

‑Tɛ Nyɩsʋa nu, 'plɩɩ Abrahamʋ 'ɔ 'sii 'o ye, 'ke 'o ꞊nɔ ye

1 ‑A nɩ bu gblaka, ‑ɔ mɔ Abrahamʋ, ꞊bo pue 'a dɛ ye. ‑Be' Nyɩsʋa nu 'a 'oye'siilɛ 'le? 2 Nyɩsʋa 'dio la 'o ye 'sii, 'ke 'o 'yilɛnɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ, Abrahamʋ, ɔɔ la nu a ‑ta 'mʋ. 'Bɩa Nyɩsʋa 'bɔ 'sio la 'o ye, 'ke 'o 'yilɛnɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ɔɔ la nu a ‑ta 'mʋ, ‑ye Abrahamʋ a ‑gbɛ, ɔ di la kɔ 'hru, 'ke bɔ 'yaa la 'le 'a dɩɔnʋ. Kɛɛ, ɔ 'de la 'hru kɔ, 'ke bɔ 'yaa la 'le 'a dɩɔnʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 3 Kɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «Abrahamʋ kuo la Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ. Nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ 'sio la 'o ye, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye.» 4 Ba kɔ 'a yiyie, nahuon 'bɔ nu ‑kʋan, 'bʋ ‑nyi ꞊nɔ dɛ, 'ke 'o ‑kʋan ꞊nʋ, ɔ nu a ‑ta 'mʋ, ‑ye dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ 'a 'pɛɛlɛ. Ʋ 'die ꞊nɔ ‑nyi ‑gbʋgbɛ. 5 Kɛɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa ‑wɔn, ɛ nɩ 'dɔ. 'Bɩa nahuon 'bɔ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, 'plɩɩ nahuon a ‑gbɛ, 'bɔ 'de lɛ po, ‑ɛ mɔ, ɔ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'a 'yilɛnɔ‑kʋan a ‑tɩ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ Nyɩsʋaa 'o ye 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye. Nyɩsʋa kɔ 'hru, 'ke bɔ 'sii 'o dɛ'kukununyʋ ye, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye. Kɛ ɔɔ nu, 'ɔɔ ꞊nʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ. 6 ‑Tɩɩ ‑do a ‑gbɛ, nɩ‑ bodɩɔ Dafidɩ ꞊tu la. Nahuin ‑gbo, Nyɩsʋaa 'o ye 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye, ꞊betɩ bʋ 'nɩnɩ nu ꞊hapʋdɛ, nɛ‑ kɔ ‑tɩ ɔ 'prɛɛ la ke. Nahuin a ‑gbɛ, nʋ‑ kɔ plɔ a bleelɛ. 7 Kɛ ɔɔ po:

«Plɔ a bleelɛ, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn,

‑ʋ kɔ dɛ 'kuku Nyɩsʋa 'wʋwla,

'plɩɩ, ‑ʋ kɔ 'yilɛnyre‑tɔplɩ a ‑tɩ Nyɩsʋa ‑hri ‑wɔn.

8 Plɔ a bleelɛ, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn,

Nyɩsʋa 'nɩnɩ ꞊hɛn 'nyrɛ,

'waa nunuŋmli 'kukui a ‑tɩ.»

9 ‑Tɩ ‑gbo, Dafidɩ ꞊tu la, ꞊be ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑Juukʋɛɛ ‑do, nʋ‑ kɔ plɔ a bleelɛ? 'Ʋʋn, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ʋ di ‑wɛ kɔ plɔ a bleelɛ. ‑Tɛ ‑a po wɛn, Abrahamʋ, ɔ kuo la Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ. Nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ 'sio la 'o ye, 'ke 'o ꞊nɔ ye. 10 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa 'sio la 'o ye, ꞊be ti a ‑gbɛ 'yri, Abrahamʋ a ‑gbɛ, ɔ nu la ‑Juukʋɛ a dɛ nɩ, ‑ɛ mɔ ye'bɩbɛ, 'ke ɔ 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 'Ʋʋn, ti a ‑gbɛ 'yri, ɔ 'de la ye a 'bɛɛ. 11 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔ 'de la ye a 'bɛɛ, 'ke Nyɩsʋa 'sio la 'o ye, 'ke 'o ꞊nɔ ye, ‑tɛ Abrahamʋ a ‑gbɛ nu, 'ɔ kuo ꞊wlʋ ye a ‑tɩ. ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, Nyɩsʋa lo la nɩ, ‑ɛ mɔ, bɔ 'bɛ ye. Ye'bɩbɛ a ‑gbɛ, ɛ mɔ la yriilɛ'ɛ nɩ, ‑ɛ nye la nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Abrahamʋ kuo la Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ, 'ɔ 'sii la 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 'A ‑tɩ, nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ye 'bɛ, 'plɩɩ ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, nahuin a ‑gbɛ, Abrahamʋ mɔ ‑wɛ 'waa bu'u nɩ. ‑Tɛ Nyɩsʋa nu la, 'ɔ 'sii la 'o Abrahamʋ ye, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye, kɛ ɔɔ nu, 'ɔɔ ‑wɛ 'o nahuin a ‑gbɛ ye 'sii. 12 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'bɛ ye, Abrahamʋ mɔ ‑wɛ 'waa bu'u nɩ. Kɛɛ ‑ye ye'bɩbɛɛ ‑do, ɛ 'de ꞊cɛ, 'ke bɛ nue, ‑bo ‑hɛ Abrahamʋ a 'yu. Dɛ, ‑ɛ nye nu, 'plɩɩ ꞊mʋ Abrahamʋ a 'yu ‑hɛ, nɛ‑ mɔ ‑bo kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, ‑tɛ Abrahamʋ nu la, 'ɔ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔ 'de la ye a 'bɛɛ.

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, nʋ‑ di dɛ ꞊nʋ kɔ, Nyɩsʋa po 'le

13 Nyɩsʋa pue la 'le ꞊le, ‑ɛ mɔ, Abrahamʋ kɔ 'a 'yuo a 'yuo 'hɛɛn, nʋ‑ ɔ di la ‑tʋtʋ 'bii ‑nyi. Ɛ 'de Abrahamʋ bɔɔ la 'o Nyɩsʋa a tetei 'o ꞊tuu a ‑tɩ, Nyɩsʋa 'dio la le, ‑ɛ mɔ, ɔ di la ꞊nɔ ‑tʋtʋ 'bii ꞊nʋ 'nɩ ‑nyi. Kɛɛ, ɔ pue la 'le ꞊le, ‑ɛ nue, Abrahamʋ kuo la Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'ɔ 'sio 'o ye, 'ke 'o ꞊nɔ ye. 14 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'o tetei 'o ꞊tuu, 'bʋ plɛ, tetei a 'o꞊tuulɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ ʋ kuo ꞊wlʋ ye, Nyɩsʋa 'bɔ ‑nyi wɛn nahuin a ‑gbɛ dɛ ꞊nʋ, ɔ po la lɛ, ɔ di la ꞊nʋ ‑nyi, 'bɛ nɩ wɛn lɛ 'mʋ, ‑ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, ʋ kuo wɛn ye ꞊wlʋ ‑gbʋgbɛ, 'plɩɩ ‑ye dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po 'le, ɛ 'deɛ bɛ 'ya wɛn ꞊hapʋkɔ 'mʋ. 15 Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑tɛ nahuin 'wɔn la Nyɩsʋa a tetei, ʋ 'di 'o ꞊tuu. Nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ nyu yrʋ lɛ poo. Tetei 'bɩ 'de 'o nɩ, ‑ye nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ 'wlɩ.

16 ‑Ye dɛ Nyɩsʋa po 'le, ɔ pue 'le ꞊le, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ kuo ꞊wlʋ ye. Kɛ ɔ nu 'a nunue, ‑ɛ die nu, dɛ a ‑gbɛ, ɔ 'mue ꞊nʋ ‑nyi, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ. ‑Ye 'lepoodɛ a ‑gbɛ, ɔ nye 'nɩ ‑hʋa, bɔ ‑nye Abrahamʋ a 'yuo a 'yuo 'bii. Ɔ 'nɩ ‑nye ꞊le nahuiin ‑do ꞊nʋ, ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, 'plɩɩ ‑ʋʋ 'o Moise a tetei 'o ꞊tuu. Kɛɛ, ɔ nye nahuin 'bii ꞊nʋ 'nɩ ‑nyi, ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ Abrahamʋ ye, ‑tɛ ɔ nu la, 'ɔ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, ‑ɛ nue, Abrahamʋ, nɔ‑ mɔ ‑a 'bii a bu, ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye. 17 ‑Tɩ a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo: Kɛ Nyɩsʋaa la Abrahamʋ ye po, ɔ nɔ: «'N nue nɩ, 'ke ‑bo 'ya dakʋ 'plɔplɔ a bu 'mʋ.» Abrahamʋ, nɔ‑ mɔ ‑a nɩ bu, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑ɛ nue, ɔ kuo Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'kʋ 'klɔ lɛ ‑ha. Ɔ ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ nunu‑tɔplɩ yrayrɩ nu, ‑ɩ 'de 'klɔ nɩ. 18 ‑Ye kɛ Nyɩsʋa po la lele Abrahamʋ ye, ɔ nɔ: «'N die 'nɩ nu, ꞊mʋ 'yu kɔ.» ꞊Hapʋkɔ, ꞊ʋ ‑ye 'ʋ 'nɩnɩ pue la ‑tɛɛ, 'ke dɛ Nyɩsʋa po la 'le, ɔ die la 'nɩ nu. Kɛɛ, Abrahamʋ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'kɩɛ kue la Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tu la, ɔ di 'nɩ nu. ‑Ye ‑tɩ Nyɩsʋa ꞊tu la, ɔ nui nɩ, Abrahamʋ 'ɔ ‑hɛ kɛ dakʋ 'plɔplɔ a bu. ‑Tɩɩ ‑do a ‑gbɛ, nɩ‑ Nyɩsʋa ꞊tu la ꞊nɔ ye, ɔ nɔ: «‑Na 'yuo a 'yuo di ‑tado 'nɩ ‑huo.» 19 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa ꞊tu la ꞊nɔ ‑tɩ a ‑gbɛ ye, Abrahamʋ, 'a 'yrɩ a ‑wlɩɩ ꞊hun, ɩɩ la mu 'nɩ ꞊cɛ. Ɔ yie la nɩ, ‑ɛ mɔ, ɔ ku la 'dɔ, 'plɩɩ 'a nyrʋgba Sara, ɔ 'de la 'yukɔdɛ. Kɛɛ, 'a 'klɩ 'nɩ ‑wɛ ꞊le la 'le, 'ke bɔ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye. 20 Ɔ yie la nɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ Nyɩsʋa po la 'le, ɔ die la 'nɩ kɔ, ɔ 'nɩ pue ꞊le la gblɛ. 'A ꞊wlʋ a yekuolɛ ‑nyo la 'klɩ, 'ɔɔ la Nyɩsʋa baa. 21 Ɔ pui la ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔ 'klɩ, 'ke dɛ ɔ pue la 'le ꞊nɔ, bɔ nue la. 22 ‑Tɛ ɔ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ 'sio la 'o ye, 'ke 'o ꞊nɔ ye. 23 ‑Tɩ ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'sio la 'o ye, 'ke 'o ꞊nɔ ye, ɛ 'de ɔ ‑do a ‑ta 'mʋ, ʋ 'di la 'crɩɩ. 24 Ʋ 'crɩɩ la ‑wɛ nɩ, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ. 'Bɩa ꞊ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, ‑ɔ ‑ha 'le ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, 'plɩɩ ‑ɔ ‑hɩɔ 'klɔ, ɔ die 'nɩ nu, ‑a 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o ꞊nɔ ye. 25 ‑Yusu a ‑gbɛ, Nyɩsʋa ‑hɩɔ nɩ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'kʋ, ‑a nɩ dɛ 'kuku a ‑tɩ, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'o ‑a mʋ ye 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye.

5

‑A kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn, ‑a wɛɛn gbo ke

1 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa 'sii 'o ‑a mʋ ye, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye, ‑ɛ nue, ‑a kuo ye ꞊wlʋ. Nɛ‑ nue, ‑a kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ꞊a wɛɛn ke gbo, dɛ ꞊nʋ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu a ‑tɩ. 2 ‑Ye ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ kla 'hru ye, 'ke ‑ba 'mʋɛɛ Nyɩsʋa ye, ɔ 'mʋ ‑a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑a kuo ye ꞊wlʋ. ꞊Hapʋdɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ ‑a 'ble kwa ‑tɛɛ. 'Ya 'o lele 'lu, ‑aa nu 'manʋ, ‑ɛ nue, ‑a yie nɩ ‑tɛɛ, ꞊a nye ‑pre, 'ke Nyɩsʋa die 'nɩ nu, ‑a 'mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa kɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔ nu, 'ɔ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa. 3 Ɛ 'de ɛ ‑do a ‑gbɛ, ɛ 'nɩ nue ꞊le ‑a mʋ 'manʋ, kɛɛ, ‑aa ‑wɛ nu 'manʋ, ꞊betɩ ‑baa ꞊sʋɛ 'ye, ‑ɛ nue, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ꞊sʋɛ a 'yiye ꞊nʋ, ɛɛ ‑a mʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ, 'ke ‑ba 'nyɩ ꞊wlʋ a 'lɩla. 4 ꞊Wlʋ a 'lɩla a ‑gbɛ, ɛ nye 'nɩ nu, ꞊aa 'le ‑tɩ ‑wɛ. 'Bɩa ꞊ba ‑wɛ 'le ‑tɩ, ‑ye ‑a kue ye ꞊wlʋ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ, Nyɩsʋa ꞊tu, ɔ di 'nɩ nu. 5 'Bɩa ꞊baa lɛ ꞊wlʋ a yekuolɛ nu, ɛ 'die 'le ‑wɛ bɛ 'ya ‑gbʋgbɛ 'mʋ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa tʋɛ ‑a mʋ nɩ, ‑tɛ ɔ nu ‑a nɩ 'mʋnʋɛlɛ, 'ɔ ‑nyi ‑a mʋ 'a ‑Hihiu. Nʋ‑ kɔ 'mʋ ɔɔ 'le naa, 'ɔ nye ‑a mʋ tɔɔ, 'ke 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑ɛ mɔ, ɔ nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ nɩ 'dɔ.

6 Iin, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑a 'de la 'klɩ kɔ, 'ke ‑ba wa la. Kɛɛ, ti ‑gbo 'yri, ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ di 'le, 'ɔ 'kʋ, 'ke 'o ‑a mʋ ‑tɩ'wlanyʋ a ‑ta 'mʋ. Ti, Nyɩsʋa wa la 'dʋ, nɩ‑ kɔ 'yri ‑Yusu 'kʋʋ 'o. 7 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ kla 'mʋ nɩ, 'ke nahuon ‑ye bɔ 'kʋ, 'ke 'o 'a 'be a ‑ta 'mʋ, ꞊betɩ 'a 'be a ‑gbɛ, bɔ 'ya ꞊hapʋnahuon 'mʋ, ‑ɔɔ 'o tetei 'o ꞊tuu. Nahuon 'bɔɔ ꞊hapʋdɛ nu, ‑tado nahuon ꞊de ‑wɛ 'le bɔ wɔn bɔ 'kʋ 'a ‑ta 'mʋ nɩ. 8 Kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɔ 'kʋ nɩ ‑a nɩ ‑ta 'mʋ, ‑tɛ ‑a 'kɩɛ 'yɛɛ la ‑tɩ'wlanyʋ 'mʋ. Kɛ Nyɩsʋa nu, 'ɔ tɔɔ ‑a mʋ 'a 'mʋnʋɛlɛ gblaka. 9 ‑Yusu 'Klɩsʋ bɔ 'kʋ ‑a nɩ ‑ta 'mʋ, 'a dablo a ‑tɩɩ nɩ, Nyɩsʋa 'ɔ nue, ꞊a 'sii 'o ye, 'ke 'o ꞊nɔ ye. ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑ye ‑a yie nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ɔ di ‑a mʋ 'nɩ waa, 'ke 'o Nyɩsʋa a yrʋ a pupue ‑wɔn. 10 Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ ‑a 'kɩɛ yrɛɛ la Nyɩsʋa, Nyɩsʋa, ɔ nue la nɩ, ‑a kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ꞊a ‑mʋɛ, ꞊a kɔ kegbowɛɛnlɛ, ‑ɛ nue, 'a 'Yu ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ nɩ ‑a nɩ ‑ta 'mʋ. ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑a yrii lɛ ti, ‑ɛ mɔ, ɔ di ‑a mʋ 'nɩ waa 'bii, ‑ɛ nue, 'a 'Yu ‑a ‑gbɛ, ɔ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ nɩ, 'ɔ 'hrɩ 'klɔ. 11 'Ya 'o lele 'lu, ‑aa nu 'manʋ, Nyɩsʋa a ‑tɩ. ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ nue, ꞊a kɔ 'manʋ. Nɔ‑ nue ‑wɛ, ‑a kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn ꞊a ‑mʋɛ, ꞊a kɔ kegbowɛɛnlɛ. ‑Ye kɛ ɛ nɩ 'mʋ.

Adamʋ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn

12 ‑Tɩtɛ‑nyrɛ 'mʋ, nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Adamʋ, nɔ‑ 'wla la ‑tɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Nahuoon ‑do, nɔ‑ 'wla la ‑tɩ. 'A ‑tɩ a 'wʋwla a ‑gbɛ, nɛ‑ ya nɔ dɛ 'kuku 'klɔ ke. Dɛ 'kuku a ‑gbɛ, nɛ‑ ya 'le 'kʋkʋɛ. Nɛ‑ nue, 'kʋkʋɛ 'ɛɛ nahuin 'bii yɛ, ‑ɛ nue, nahuin 'bii nu dɛ 'kuku. 13 ‑Tɩtɛ‑nyrɛ 'mʋ, nahuin, ʋʋ la nu dɛ 'kuku, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'ɔ ‑nyi la Moise 'a tetei. ‑Tɛ tetei 'de la nɔ 'klɔ ke a nɩɛ, Nyɩsʋa 'nɩ ꞊gba ꞊le la dɛ 'kuku, nahuiin la nu a ‑tɩ wlɔn. 14 Kʋɛ la 'le Adamʋ a ti 'yie 'mʋ gbo, ‑bo yɛ Moise a ti ke, ꞊betɩ Nyɩsʋa bɔ 'nɩnɩ ꞊gba la dɛ 'kuku a ‑tɩ wlɔn, 'kʋkʋɛ kɔɔ la nahuin ke win. Adamʋ, ɔ 'de 'o Nyɩsʋa 'o ꞊tuu. Kɛɛ, ‑tɛ 'a dɛ 'kuku nɩ la 'mʋ, nahuin a nɛnɛ 'de la lɛ 'mʋ nɩ, kɛɛ, 'kʋkʋɛ kʋʋ la ke win.

Adamʋ, nɔ‑ po nahuin 'plɔplɔ a 'hru ye 'mʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ɔ po ‑wɛ nahuin 'plɔplɔ a 'hru ye 'mʋ. 15 Kɛɛ, ʋ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, ʋ nɩ lɛ 'dɔdɔ. ꞊Hapʋdɛ, Nyɩsʋa nu ‑a mʋ 'mʋ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, ɛ 'de Adamʋ a dɛ 'kuku ye 'we. Nahuoon ‑do a ‑gbɛ, ‑ɔ mɔ Adamʋ, 'a dɛ 'kuku a ‑tɩ, nahuin 'plɔplɔ 'ʋʋ lɛ 'kʋkʋ. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ꞊hapʋdɛ, ɔɔ ‑a mʋ 'mʋ nu, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, ɛ ‑hi 'o ꞊o. ꞊Hapʋdɛ a ‑gbɛ, ɔ nue 'mʋ nahuin 'plɔplɔ, 'ke 'o nahuoon ‑do, ‑ɔ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑ta 'mʋ. 16 ꞊Hapʋdɛ, Nyɩsʋaa nahuin 'mʋ nu, dɛ ꞊nʋ, ɛɛ ‑a mʋ ‑nyi, ɛ nɩ 'dɔ. Kɔ, dɛ 'kuku, nahuoon ‑do nu, dɛ ꞊nʋ, ɛɛ ‑a mʋ ‑nyi, ɛ nɩ ‑wɛ 'dɔ. Nahuoon ‑do ꞊nʋ, 'a dɛ 'kuku nue nɩ, 'ɔ ‑hɛ ‑tɩ'wlanyɔ, Nyɩsʋa a ‑bati 'ɩ klo. Kɛɛ, Nyɩsʋa 'bɔɔ nahuin ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, ꞊betɩ bʋ nu 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'plɔplɔ, ɔ nyu 'o ye 'nɩ 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye, ‑bati 'ɩ 'nɩnɩ klu. 17 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nahuoon ‑do, nɔ‑ nu dɛ 'kuku, 'kʋkʋɛ 'ɛ kɔɔ kɛ nahuin 'bii win ke, nahuoon ‑do a ‑gbɛ a ‑tɩ. Kɛɛ, nahuon ‑ye ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, 'a ‑kʋan nɩ 'dɔ. Nahuin ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ꞊hapʋdɛ 'plɔplɔ 'mʋ nu, 'plɩɩ ‑ʋ 'sii 'o ye, 'ke 'o ꞊nɔ ye, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ, ʋ di kɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, 'plɩɩ ʋ di ye 'we bodɩɔpʋ kɔ 'kɩɩnpʋ 'hɛɛn. ‑Ye ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩɩ nɩ, Nyɩsʋa 'ɔ nyi ‑a mʋ 'mʋ nu.

18 'A ‑tɩ, ‑a nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑bati klɩ nahuin 'bii nɩ, nahuoon ‑do, ‑ɔ mɔ Adamʋ, a dɛ 'kuku a ‑tɩ. Kɛɛ, nahuoon ‑do ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɔ nu ꞊hapʋdɛ, ɔɔ nahuin 'bii 'mʋ 'nɩ ‑hɛ, ‑bati 'nɩ ꞊hiun klɩ, 'ɔɔ ꞊nʋ ꞊hapʋ'klɔ ‑nyi. 19 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nahuin 'plɔplɔ ‑hɛ ‑tɩ'wlanyʋ, ‑ɛ nue, nahuoon ‑do 'de 'o Nyɩsʋa 'o ꞊tuu. Kɛɛ, nahuoon ‑do ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɔ nue nɩ, nahuin 'plɔplɔ 'ʋ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑ɛ nue, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa nɩ.

20 Nyɩsʋa ‑nyi nahuin tetei nɩ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mue yrii, ‑ɛ mɔ, 'waa 'yilɛnyre‑tɔplɩ ‑huo nɩ. 'Bɩa ꞊ba nye yrii, ‑ɛ mɔ, ‑a nɩ 'yilɛnyre‑tɔplɩ ‑huo nɩ, ‑ye ‑a nye ‑wɛ 'nɩ yrii, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ꞊hapʋdɛ, ɔ nu ‑a mʋ 'mʋ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, ɛ bii ke, 'ɛ ‑hi 'o ‑a nɩ 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'mʋ. 21 ‑Tɛ dɛ 'kukuu la nu, 'ɛ kɔɔ la nahuin win ke, 'plɩɩ 'ɛ nyu la lɛ 'lɩla, kɛ Nyɩsʋa a ꞊hapʋdɛɛ nu, 'ɛ kɔɔ nahuin win ke, 'plɩɩ 'ɛ nyu 'o ye 'sii, 'ke 'o ꞊nɔ ye, ‑a 'mʋ 'klɔ yrayrʋ kɔ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ kla 'hru a ‑gbɛ ye.

6

‑A kɔ ‑Yusu 'hɛɛn, ‑a 'kʋ nɩ, 'plɩɩ ꞊a 'hrɩ 'klɔ

1 ‑Bakla ꞊de, nahuon ꞊de di wlɔn 'nɩ ꞊gba, ‑ɛ mɔ: «'Bɩa 'bɛ nɩ lɛ 'mʋ, ꞊be ‑ba 'cipi 'o dɛ 'kuku a nunue, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa a ꞊hapʋdɛ, ɔɔ ‑a mʋ 'mʋ nu, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, ɛ 'mʋ klɛ bii?» 2 'Ʋʋn, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ! Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑a 'kʋ nɩ, 'ke 'o dɛ 'kuku ‑wɔn. Dɛ 'kuku 'de ye blɛ bɛ kɔɔ ‑a mʋ win ke. ‑A 'de 'klɛɛ lele ye blɛ ‑ba 'cipi 'o dɛ 'kuku a nunue. 3 ꞊Be a 'die yi, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ʋ po ‑a mʋ 'nie 'lu lɛ, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑tɛ ɔ nu la, 'ɔ 'kʋ la, kɛ ‑a nu, ꞊a 'kʋ ‑wɛ. 4 ‑Ye ‑tɛ ʋ nu la 'o 'a 'o‑hɩhɩa, ‑a nɩ ‑gbɛ, kɛ ʋ nu ‑wɛ 'o ‑a nɩ 'o‑hɩhɩa, ‑ɛ die nu, ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa, ɔ 'mʋ ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑tɛ ɔ nu, 'ɔ ‑ha la 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, 'ɔ ‑nyi ꞊nɔ 'klɔ yrayrʋ, 'ke 'le 'a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa a 'klɩ 'kwli 'mʋ.

5 'A ‑tɩ, ‑a nɩ 'kʋkʋɛ 'we ꞊nɔ 'a 'kʋkʋɛ ye. ‑Ye ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ. ‑Tɛ Nyɩsʋa nu, 'ɔ ‑ha 'le ꞊nɔ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, 'ɔ ‑nyi ꞊nɔ 'klɔ yrayrʋ, kɛ ɔ di ‑wɛ nu, ɔ 'mʋ 'le ‑a mʋ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri ‑ha, 'plɩɩ ɔ 'mʋ ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. 6 ‑Ba kɔ 'a lɛyriilɛ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋʋ la 'o tu 'yie 'mʋ, ‑a nɩ 'klɔ 'ka, ‑a nɩ o, Nyɩsʋa kʋɔ ‑wɛ 'o tu 'yie 'mʋ nɩ, ‑ɛ die nu, ‑a nɩ 'klɔ 'ka a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ gbo ‑wɛ, ‑a 'nɩ ꞊han 'klɛɛ lele dɛ 'kuku a ꞊go 'mʋ 'ya, 7 ‑ɛ nue, nahuon a 'klɔ 'ka 'bɔ 'kʋ, dɛ 'kuku 'de 'klɛɛ lele 'klɩ kɔ, 'ke 'o ꞊nɔ ke. 8 ‑Tɛ ‑a 'kʋ, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ‑a di nɩ 'klɔ. 9 ‑A yie ‑wɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ nɩ, 'ɔ 'hrɩ 'klɔ. Gbe, ɔ 'nɩ 'kʋ ꞊le 'klɛɛ lele nɩ. 'Kʋkʋɛ 'de lele 'klɩ kɔ, 'ke 'o ꞊nɔ ke. 10 Ɔ 'kʋ nɩ, ‑ɛ die nu, dɛ 'kuku 'nɩ ꞊han 'klɛɛ lele 'klɩ kɔ, 'ke 'o ‑a mʋ ke. 'A 'kʋkʋɛ mɔ 'wɔɔ ‑do, ɛ 'de 'wɩɩ 'hɔn. ‑Ye ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ‑tɛ ɛ tɛ ye gbo, Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ, 'ke ɔ nɩ 'o. Ɔ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ʋ ‑mʋɛ nɩ. 11 ‑Ye 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ nɩ. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, a 'kʋ nɩ, 'ke 'o dɛ 'kuku ‑wɔn. Dɛ 'kuku 'de 'klɛɛ lele 'klɩ kɔ, 'ke 'o 'a mʋ ke. Ba yie ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, a nɩ 'klɔ, a kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn, 'a ‑mʋɛ ‑wɛ, ‑ɛ nue, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, a ‑mʋɛ nɩ.

12 ‑Ye ‑tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, a nɩ wɛɛn 'le ke gbe, 'ke dɛ 'kuku bɛ kɔ 'klɩ, 'ke 'o 'a mʋ ke. 'Yilɛnyre‑tɔplɩ, 'a nɩ ꞊wlʋʋ ‑hʋa, a nɩ kʋɩ 'le ‑wɔn. Bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, a di 'nɩ 'kʋ. 13 A nɩ wɛɛn 'le 'klɛɛ lele ke gbe, 'ke dɛ 'kuku bɛ 'ye 'hru, 'ke 'le 'a mʋ 'mʋ, 'ke ba nu dɛ 'klan. Kɛɛ, dɛ, a kɔ ba nu, ba ‑nyi 'a nɩ dɩɔnʋ Nyɩsʋa, ‑ɛ nue, ɛ 'we ꞊nɔ ye, a 'kʋ nɩ, 'plɩɩ 'a 'hrɩ 'klɔ, 'ke 'le 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ. Ba ‑ha 'a nɩ dɩɔnʋ 'bii, 'ke 'o Nyɩsʋa ‑wɔn, ɔ 'mʋ 'le 'a mʋ 'mʋ naa, a 'mʋ 'a ‑kʋan nu. 14 'A ‑tɩ, dɛ 'kuku 'de 'klɛɛ lele 'a mʋ win ke kɔɔ, ‑ɛ nue, ɛ 'de tetei a 'o꞊tuulɛ, ɛ 'nɩ nue ꞊le, a 'nɩ 'sii ꞊le 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Kɛɛ, Nyɩsʋa nu 'a mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'a 'sii 'o ye, 'ke 'o ꞊nɔ ye.

‑A mʋ mɔ Nyɩsʋa a ꞊go, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ 'a ‑kʋan nu

15 ‑Bakla ꞊de, nahuon ꞊de di lɛ 'nɩ po: «Nyɩsʋa a ꞊hapʋdɛ, ɔɔ ‑a mʋ 'mʋ nu, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, nɛ‑ɛ ‑a mʋ waa, ɛ 'de tetei a 'o꞊tuulɛ, ɛ 'nɩ waa ꞊le ‑a mʋ. 'A ‑tɩ, ‑a kɔ 'hru, 'ke ‑ba nu dɛ 'kuku.» 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le: Ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. 16 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'bɩa 'ba ‑nyi 'a nɩ dɩɔnʋ nahuon, 'ba plɛ, a dio 'o 'nɩ ꞊tuu, ‑ye a ‑hɛ nahuon a ‑gbɛ a ꞊go. 'Bɩa 'bɛ 'ya dɛ 'kuku 'mʋ, 'bɛ kɔɔ 'a mʋ win ke, ‑ye 'a mʋ mɔ dɛ 'kuku a ‑gbɛ a ꞊go'o nɩ, a nɩ 'mʋ 'kʋkʋɛ. Kɛɛ, 'bɩa 'baa 'o Nyɩsʋa 'o ꞊tuu, ‑ye 'a mʋ mɔ Nyɩsʋa a ꞊go, 'plɩɩ ɔ di 'o 'a mʋ ye 'nɩ 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye. 17 Ti ‑hi la, 'a mʋ mɔ la dɛ 'kuku a ꞊go. Kɛɛ, Nyɩsʋa a 'wio, ‑ɛ nue, 'a ‑tɩ a ‑tɛɛ, ʋ tɔɔ 'a mʋ, a 'bli kwa, 'plɩɩ 'a ꞊tuu 'o Nyɩsʋa 'o. 18 A 'de 'klɛɛ lele dɛ 'kuku a ꞊go. Nyɩsʋa ꞊gbla 'a mʋ nɩ. ‑Ye nɔ‑ kɔ ꞊go a ‑hɛ 'klɛɛ, ‑ɛ die nu, dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ 'sii 'o ye, a 'mue nu. 19 'N nye ye po ꞊go a dɛ, ‑ɛ die nu, a 'mue 'mʋ lɛ yrii ‑tɛɛ. Ti ‑hi la, a ‑ha la 'a nɩ dɩɔnʋ 'bii, 'ke ba nu la 'ɛ nɩ 'yilɛnyredɛ ꞊de. ‑Tɛ a nu la, 'a ‑ha la 'a nɩ dɩɔnʋ, 'ke ba nu la 'yilɛnyre‑tɔplɩ, kɛ ba nu, ba ‑nyi 'a nɩ dɩɔnʋ 'bii Nyɩsʋa, ba 'ya 'a ꞊go 'mʋ, ‑ɛ die nu, dɛ ‑gbo, ‑ɛ 'sii 'o ye, a 'mue nu, 'a nɩ nunuŋmli 'bii, ɩ 'mʋ 'o ye ꞊cɛɛ.

20 Ti ‑hi la, ‑tɛ a 'kɩɛ 'yɛɛ la dɛ 'kuku a ꞊go 'mʋ, a 'nɩ ‑hie ꞊le la dɛ ‑gbo, ‑ɛ 'sii 'o ye 'lu ‑wɔn lɛ. 21 Ti a ‑gbɛ 'yri, aa la nu 'yilɛnyre‑tɔplɩ, ‑ɩ kɔ ‑tʋɩ, ‑ɩɩ 'klɛɛ 'a mʋ nu. Dɛ tio‑ a ‑ha 'le ꞊nɔ 'kwli 'mʋ 'le? A 'de 'le ꞊nɔ dɛ ꞊de 'kwli 'mʋ ‑ha. ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ nye 'nɩ nu, nahuin 'ʋʋ lɛ 'kʋkʋ, 'ʋ hren Nyɩsʋa ‑wɔn. 22 ‑Ye ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, a 'de 'klɛɛ lele dɛ 'kuku a ꞊go 'mʋ 'ya. Nyɩsʋa, ɔ ꞊gbla 'a mʋ nɩ, 'a ‑hɛ 'klɛɛ 'a ꞊go. ꞊Hapʋdɛ, aa 'le ꞊nɔ 'kwli 'mʋ ‑ha, nɛ‑ mɔ 'a nɩ nunuŋmli, ɩ ꞊cɛɛ 'o ye, kɔ, Nyɩsʋa di ‑hlɩn 'a mʋ ‑nyi 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 23 Nahuon 'bɔ nu dɛ 'kuku, ɔ nɩ 'mʋ 'kʋkʋɛ. 'Kʋkʋɛ a ‑gbɛ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a ‑wɔnhinhren, nɛ‑ mɔ dɛ 'kuku a 'pɛɛlɛ. Kɛɛ, Nyɩsʋa ‑mɛ ‑ye, ɔ ‑nyi ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ. 'Klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ, ‑a kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ.

7

Tetei 'de lele 'klɩ kɔ, 'ke 'o ‑a mʋ ke

1 'Na ‑dɩayuo ‑a, 'a mʋ yi tetei, 'a mʋ 'nɩɩ 'le ‑wɔn 'prɛɛ. 'Be a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, nahuon ‑gbo, ‑ɔ nɩ 'klɔ, tetei kɔ 'klɩ, 'ke 'o ꞊nɔ ke. Kɛɛ, nahuon 'bɔ 'kʋ, ‑ye tetei 'de lele 'klɩ kɔ, 'ke 'o ꞊nɔ ke. 2 ꞊Bo pue nyrɔ kɔ 'a tɔ 'hɛɛn a dɛ ye! Nyrʋgba 'bɔ kɔ tɔ, ɔ 'de 'hru kɔ, 'ke bɔ hie 'o 'a tɔ a ‑gbɛ gbo, bɔ mu tɔ ‑ye kɔ, 'bɩa 'a tɔ a ‑gbɛ, 'bɔ 'kɩɛ nɩɛ 'klɔ, ‑ɛ nue, ɛ 'de tete. Kɛɛ, tɔ a ‑gbɛ, 'bɔ 'kʋ, ‑ye nyrʋgba ꞊nʋ, ɔ kɔ 'hru, 'ke bɔ mu tɔ yrayrʋ ‑ye kɔ. Ɩ 'de ꞊ŋa. 3 Kɛɛ, 'a tɔ a ‑gbɛ, 'bɔ 'kɩɛ nɩɛ 'klɔ, 'plɩɩ 'a nyrʋgba 'bɔ hio 'o gbo, 'bɔ kɔ tɔ ‑ye, ‑ye tete nɔ 'nɩ, ɔ po ‑jiplɔ. Kɛɛ, 'a tɔ 'bɔ 'kʋ, ‑ye ɔ kɔ 'hru, 'ke bɔ mu tɔ ‑ye kɔ. Ɩ 'de ꞊ŋa. 'Bɔ kɔ tɔ ‑ye, ɔ 'de ‑jiplɔ po.

4 'Na ‑dɩayuo ‑a, kɛ 'a nɩ dɛ nɩ ‑wɛ 'mʋ. Tetei 'de 'klɛɛ lele 'klɩ kɔ, 'ke 'o 'a mʋ ke. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, a 'kʋ nɩ, ‑ɛ nue, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ la, 'a nɩ ‑gbɛ, a 'kʋ la ‑wɛ nɩ. ‑Ye nɔ‑ kɔ 'klɛɛ 'a mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ tɔ yrayrʋ nɩ 'mʋ. ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ Nyɩsʋa ‑ha 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, ɔ ‑ha 'klɔ. 'A ‑tɩ, nɔ‑ kɔɔ 'klɛɛ ‑a mʋ win ke, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ 'yilɛnɔ‑kʋan nu, 'ke 'o ꞊nɔ ‑wɔn.

5 Ti ‑hi la a ti 'yri, dɛ ꞊nʋ, ‑a nɩ ‑gbɛ, ‑aa la ‑hʋa, nɛ‑ ‑aa la nu. Ti a ‑gbɛ 'yri, tetei, ɩ nye la ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑gbo, ‑aa nu, ɛ mɔ dɛ 'kukuu nɩ. Dɛ 'kuku a ‑gbɛ, tetei tɔɔ la ‑a mʋ, nɛ‑ ‑aa ‑hʋa ‑ba nu la. Dɛ 'kuku a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ la ‑kʋan nu, 'ke 'le ‑a mʋ 'mʋ, nɛ‑ɛ la 'le ‑a mʋ 'kʋkʋɛ a 'hru wlɔn gba. 6 Ti ‑hi la a ti 'yri, tetei nuu la ‑a mʋ 'mʋ 'a ꞊go. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑a 'kʋ nɩ, ‑ye tetei a ‑gbɛ, ɩ 'de 'klɛɛ lele 'klɩ kɔ, 'ke 'o ‑a mʋ ke. ‑Ye Nyɩsʋa a ‑Hihiuu ‑a mʋ tɔɔ 'hru yrayrʋ, 'ke ‑ba nu Nyɩsʋa a ‑kʋan. ‑A 'nɩ nu ꞊le 'klɛɛ lele Nyɩsʋa a ‑kʋan, 'ke 'le 'hru 'ka wlɔn, ‑ʋ kɔ ‑tɩ ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋa a teteicrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ.

Tetei, ɩ nye ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ, dɛ tio‑ mɔ dɛ 'kuku

7 ‑Bakla ꞊de, nahuon ꞊de di lɛ 'nɩ po: «Moise a tetei, ɩ mɔ dɛ 'kuku.» 'Ʋʋn, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. Tetei, nɩ‑ tɔɔ 'mʋ, dɛ tio‑ mɔ dɛ 'kuku. 'Bʋ 'die wɛn 'crɩɩ, 'ke 'le teteicrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, ꞊nɩ ꞊tu 'le ca, 'ke 'o ‑n 'be a dɛ a ‑ta 'mʋ, 'n 'deɛ ꞊bo yi wɛn, ‑ɛ mɔ, dɛ a ‑gbɛ, ɛ mɔ dɛ 'kukuu nɩ. 8 ‑Tɛ tete tɔɔ 'mʋ, ‑ɛ mɔ, dɛ a ‑gbɛ, ɛ mɔ dɛ 'kuku, ‑ye dɛ 'kuku 'ye 'hru, 'ke 'le 'mʋ 'mʋ, 'nɩ ꞊tue ‑wlu, 'ke ꞊bo ‑hʋa ꞊bo nu 'ɛ nɩ 'yilɛnyredɛ ꞊de. Tetei 'bɩ 'de 'o nɩ, ‑ye dɛ 'kuku 'de 'klɩ kɔ. 9 Ti ‑hi la, ‑tɛ 'n 'de la tetei a yie, 'na ꞊wlʋ 'nɩ yɛɛ ꞊le la 'mʋ ‑tɩ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'ke 'le 'n dɩɔnʋ 'yi 'mʋ, 'n 'mʋɛɛ la Nyɩsʋa ye. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'n nɩ la 'klɔ. Kɛɛ, ‑tɛ 'n yrii Nyɩsʋa a tetei 'mʋ lɛ, ‑ye 'n ‑hʋa ꞊bo 'tatɩ dɛ 'kuku a nunue, 10 'ɛ nue, 'nɩ hren Nyɩsʋa ‑wɔn. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'n 'kʋ nɩ. Nyɩsʋa ‑nyi nahuin tetei, 'ke ʋ 'mʋ ꞊hapʋ'klɔ kɔ. 'Mɛ ‑ye le, tetei a ‑gbɛ, ɩ klɩ 'mʋ nɩ. 'A ‑tɩ, 'n blɛ ye 'kʋkʋɛ. 11 ‑Tɛ 'n 'wɔn la tetei a ‑gbɛ, ‑ye dɛ 'kuku 'ye 'hru, 'ke 'le 'mʋ 'mʋ, 'ɛ kaa 'mʋ, 'nɩ nu 'yilɛnyredɛ. ‑Ye 'n blɛ ye 'kʋkʋɛ, dɛ 'kuku a ‑tɩ.

12 'A ‑tɩ, 'ke tetei ‑hɔn 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ. 'Ɛ nɩ tetebʋ, ʋ 'sii 'o ye, 'plɩɩ 'ʋ nɔ 'yi lɛ. 13 ꞊Be ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ꞊hapʋdɛ, ‑ɛ mɔ, tetei, ɩ 'la 'mʋ nɩ? 'Ʋʋn, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ 'la 'mʋ, nɛ‑ mɔ dɛ 'kuku. Dɛ 'kuku a ‑gbɛ, 'ke ɛ naa 'le ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɛ mɔ tetei, 'ɛ 'la 'mʋ. Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mue yi ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, dɛ 'kuku mɔ dɛ 'kukuu nɩ. 'A ‑tɩ, ‑tɛ teteii po, ‑ɛ mɔ, nahuon nɩ nu 'le dɛ 'kuku, ‑a nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, dɛ 'kuku nyre lɛ 'yi, 'ɛ ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ 'mʋ.

‑Aa ‑hʋa ‑ba nu ꞊hapʋdɛ, kɛɛ 'yilɛnyredɛ, nɛ‑ ‑aa nu

14 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ke tetei ‑hɔn 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ, kɛɛ, 'mɛ ‑ye, 'n 'de 'klɩ kɔ, 'nɩ ‑hɛ dɛ 'kuku a ꞊ge. 15 Dɛ 'nɩɩ nu, 'nɩ yrie ꞊le 'mʋ lɛ. Dɛ 'nɩɩ ‑hʋa, 'nɩ nue ꞊le, kɛɛ, dɛ 'nɩnɩ ‑hʋa, nɛ‑ 'nɩɩ nu. 16 ‑Tɛ dɛ ꞊nʋ, 'nɩnɩ ‑hʋa, 'n nye nu, ɛ nye 'mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'n yrie 'mʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, tetei mɔ ꞊hapʋdɛ. 'N kɔ tetei 'hɛɛn, ‑a pɛ nɩ. 17 'A ‑tɩ, 'yilɛnyredɛ, 'nɩɩ nu, ɛ 'de 'mɔ, 'nɩ nue ꞊le, kɛɛ, dɛ 'kuku ꞊nʋ, ‑ɛ nɩ 'le 'mʋ 'mʋ, nɛ‑ɛ 'mʋ 'tu, 'nɩɩ 'yilɛnyredɛ a ‑gbɛ nu. 18 'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tɩ'wlanyɔ, 'n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ke 'le 'mʋ 'mʋ, ꞊hapʋdɛ 'de 'le nɩ. 'N nye 'nɩ ‑hʋa 'dɔ, 'ke ꞊bo nu wɛn ꞊hapʋdɛ, kɛɛ, 'n 'de 'klɩ kɔ, 'ke ꞊bo nue. 19 'A ‑tɩ, ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, 'nɩɩ ‑hʋa ꞊bo nu, 'nɩ nue ꞊le. Kɛɛ 'yilɛnyredɛ ꞊nʋ, 'nɩnɩ ‑hʋa, nɛ‑ 'nɩɩ nu. 20 Dɛ 'nɩnɩ ‑hʋa ꞊bo nu, 'bɩa 'nɩ nye nu, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ 'de 'mɔ, 'nɩ nue ꞊le, dɛ 'kuku, ‑ɛ nɩ 'le 'mʋ 'mʋ, nɛ‑ɛ 'mʋ 'tu, 'nɩ nye nu.

21 'A ‑tɩ, dɛ 'nɩɩ 'ye 'ɛ nɩ ti, nɛ‑ mɔ: 'Bɩa 'nɩɩ ‑hʋa ꞊bo nu ꞊hapʋdɛ, ‑ye 'yilɛnyredɛɛ ‑do, nɛ‑ 'n ‑wɛ 'le ꞊bo nu. 22 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'ke 'le 'na ꞊wlʋ 'bii ke, 'n nye wɛn 'nɩ ‑hʋa, ꞊bo ꞊tuu wɛn 'o Nyɩsʋa a tetei 'o. 23 Kɛɛ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑tɩ'wlanyɔ, 'n nye 'nɩ 'ye, 'ke 'le 'mʋ 'mʋ, ꞊wlʋ ‑hʋan nɩ 'le. Ʋ kɔ ꞊hapʋ꞊wlʋ 'hɛɛn, ɩ 'de pɛ. ꞊Wlʋ ‑hʋan a ‑gbɛ, ʋ nu 'mʋ 'mʋ dɛ 'kuku a ꞊ge. 24 Dɛ‑ kɔ 'mɔ kɔ wɔlɩ ‑ti lɛ 'mʋ 'le? Dɛ 'kuku, ‑ɛ nɩ 'le 'na ꞊wlʋ ke, nɛ‑ɛ 'le 'mʋ 'kʋʋlɛ 'mʋ gba. Nyɔ‑ di 'klɛɛ 'mʋ ꞊gbla 'le? 25 Nyɩsʋa a 'wio. Nɔ‑ naa 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ, 'ɔ ꞊gbla 'mʋ, 'ke 'le dɛ 'kuku a 'klɩ gbo.

'A ‑tɩ, ‑tɩ 'n ‑hʋa ꞊bo ꞊tu wɛn, nɛ‑ mɔ: 'na ꞊hapʋ꞊wlʋ, ʋʋ ‑hʋa bʋ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa a tetei 'o. Kɛɛ, 'na ꞊wlʋ ‑hʋan, nʋ‑ʋ ‑hʋa ‑bʋ kʋɛ dɛ 'kuku ‑wɔn.

8

‑Ba ‑ha Nyɩsʋa a ‑Hihiu mɛ lɛ, bʋ naa ‑a mʋ

1 'A ‑tɩ 'klɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, gbegbe Nyɩsʋa a ‑bati 'deɛ bɩ klɩ ꞊nʋ. 2 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ, nɩ‑ɩ ‑a mʋ naa. ‑Hihiu a ‑gbɛ, nʋ‑ʋ ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, kɔ, nʋ‑ nye nu, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ꞊a ‑mʋɛ. ‑Hihiu a ‑gbɛ a 'klɩ, nɩ‑ nue, dɛ 'kuku a 'klɩ 'ɩ 'de 'klɛɛ lele ‑a mʋ win ke kɔɔ. Dɛ 'kuku a 'klɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ɩ 'le nahuin 'kʋʋlɛ 'mʋ gba, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ʋ hren Nyɩsʋa ‑wɔn. 3 Moise a tetei 'de la 'klɩ kɔ, 'ke bɩ ‑wɔ la dɛ 'kuku a 'klɩ gbo, ‑ɛ nue, ‑a mʋ ‑tʋnahuin, ‑a 'de 'klɩ kɔ, 'ke ‑ba ꞊tuu 'o tetei a ‑gbɛ 'o. Kɛɛ, dɛ ‑gbo, tetei 'de la 'le nunue ‑wɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ nue. ‑Tɛ ɔ nu 'a nunue, nɛ‑ ‑gbo: Ɔ lee nɔ 'a 'Yu ‑Yusu 'Klɩsʋ 'klɔ ke, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ 'ɔ ‑hɛ ‑tʋnahuon. 'A ‑plahʋɩn 'we ꞊nɔ ‑a mʋ dɛ'kukununyʋ a nɩnɩ ye, kɛɛ, ɔ 'de dɛ 'kuku nu gbe. Ɔ di la 'le ꞊le, 'ke bɔ 'kʋ ‑a nɩ dɛ 'kuku a ‑tɩ. 'A 'kʋkʋɛ nye nahuin ye 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa yraa dɛ 'kuku nɩ. Nɛ‑ nue, yrʋ, Nyɩsʋa di wɛn ‑a mʋ lɛ poo, ‑Yusu, nɔ‑ ɔ puu lɛ. 4 Nyɩsʋa nu dɛ a ‑gbɛ nɩ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ 'klɩ kɔ 'bii, 'ke dɛ ‑gbo, Nyɩsʋa a teteii ‑a mʋ tɔɔ, ‑ba nue. ‑A 'nɩ kʋɛ ꞊le 'klɛɛ lele ‑a nɩ ‑gbɛ a 'lu a lɛ‑hielɛ ‑wɔn, ‑ɛ mɔ ‑a nɩ ꞊wlɩ 'kɩ, kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nʋ‑ ‑aa mɛ lɛ ‑ha, bʋ naa ‑a mʋ, ‑ye ‑a kɔ 'klɩ a ‑gbɛ nɩ, 'ke ‑ba ꞊tuu 'o Nyɩsʋa a tetei 'o. 5 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'waa ‑gbɛ a 'lu a lɛ‑hielɛ ‑wɔn kʋɛ, dɛ 'waa ‑gbɛ, ʋʋ ‑hʋa, nɛ‑ ʋʋ lɛ ꞊mɔ 'ɛ nɩ ti. Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑wɔn kʋɛ, ʋ ‑mɛ ‑ye, dɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu ‑hʋa, nɛ‑ ʋʋ lɛ ꞊mɔ 'ɛ nɩ ti. 6 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'waa 'lu a ‑wɔnlɛ‑hie‑tɔplɩ ‑wɔn kʋɛ 'ɛ nɩ ti, 'hru, ‑ʋ kɔ wlɔn ʋ nɩ 'o, nʋ‑ mɔ 'kʋkʋɛ a 'hru. Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ‑tɔplɩ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, Nyɩsʋa nyu ‑nyi 'klɔ yrayrʋ, kɔ plɔ a bleelɛ, 7 ‑ɛ nue, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'waa 'lu‑wɔnlɛ‑hie‑tɔplɩ ‑wɔn kʋɛ, nʋ‑ yraa Nyɩsʋa. Ʋ 'nɩ ꞊tuu ꞊le 'o 'a tetei. Ʋ 'de ‑wɛ 'klɩ kɔ, 'ke bʋ ꞊tuu 'o tetei a ‑gbɛ 'o. 8 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'waa ꞊wlɩ 'kɩ ‑wɔn kʋɛ, ʋ 'nɩ blee ꞊le Nyɩsʋa a plɔ.

9 A ‑mɛ ‑ye, a 'nɩ kʋɛ ꞊le 'a nɩ ꞊wlɩ 'kɩ ‑wɔn, kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nʋ‑ aa ‑wɔn kʋɛ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ‑gbɛ, 'ke ʋ nɩ 'o 'a mʋ ke 'mʋ. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ‑gbɛ, ‑ʋ mɔ ‑wɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑Hihiu, 'bʋ 'de 'o ꞊nɔ ke 'mʋ nɩ, ‑ye ɔ 'de ‑Yusu 'Klɩsʋ a nahuon. 10 ‑Yusu 'Klɩsʋ 'bɔ nɩ 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑ye 'a ‑Hihiu, ʋʋ 'a mʋ ‑nyi 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa, ɔ 'sii 'o 'a mʋ ye, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye. Kɛ ɛ nɩ 'mʋ, ꞊betɩ 'a nɩ ‑plahʋɩn bɩ di 'kʋ, dɛ 'kuku a ‑tɩ. 11 'Ya 'o lele 'lu, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ‑ʋ ‑ha 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, ‑ʋ ‑hɩɔ 'klɔ, 'bʋ nɩ 'o 'a mʋ ke 'mʋ, ‑ye 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋaa ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ di ‑wɛ 'le 'a mʋ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri ‑ha, 'plɩɩ ɔ 'mʋ 'a mʋ 'hʋɩn yrayrɩ ‑nyi. Ɔ di dɛ a ‑gbɛ 'nɩ nu, 'ke 'le 'a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'o 'a mʋ ke 'mʋ.

12 'A ‑tɩ, 'na ‑dɩayuo ‑a, ‑a blɛ ye, 'ke dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu ‑hʋa, nɛ‑ ‑ba nu. Ɛ 'de dɛ ꞊nʋ, ‑a nɩ ꞊wlɩ 'kɩɩ ‑hʋa, ‑a 'de kɔ ‑ba nue. 13 Dɛ ꞊nʋ, 'a nɩ ꞊wlɩ 'kɩɩ ‑hʋa, 'ba nye nu, ‑ye a hren Nyɩsʋa ‑wɔn, ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'ke a nɩ 'le 'kʋkʋɛ a 'hru wlɔn. Kɛɛ, 'bɩa 'ba ‑ha Nyɩsʋa a ‑Hihiu mɛ lɛ, bʋ ‑ha 'le 'yilɛnyre‑tɔplɩ, ‑ɩ nɩ 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑ye a di kɔ 'klɔ yrayrʋ. 14 Nahuin 'bii, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a ‑Hihiu mɛ lɛ ‑ha, 'ke bʋ naa ꞊nʋ, nʋ‑ mɔ Nyɩsʋa a 'yuo. 15 ‑Ye Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ‑gbɛ, ʋ 'nɩ nuu ꞊le ‑a mʋ ꞊go 'mʋ, ‑ʋʋ hʋannʋ pɩ, kɛɛ, ʋʋ ‑a mʋ 'mʋ nuu Nyɩsʋa a 'yuo, 'plɩɩ 'ʋ nye nu, ꞊aa lɛ po, Nyɩsʋa, nɔ‑ mɔ ‑a nɩ Bu. 16 Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ʋ nye ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ, 'ke 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ ke, kɔ, ꞊a yie, ‑ɛ mɔ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑a mʋ mɔ Nyɩsʋa a 'yuoo nɩ. 17 ‑Tɛ ‑a 'ya 'a 'yuo 'mʋ a ‑tɩ, ‑ye 'yilɛnɔ‑tɔplɩ, ɔ ꞊tu gbo, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn, ɔ di ‑a mʋ 'nɩ ‑nyi. ‑A kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑a mʋ ɔ di ‑nyi, ‑ɛ nue, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu ꞊sʋɛ a 'yiye, kɛ ‑aa ‑wɛ ꞊sʋɛ a 'yiye nu. ‑Ye 'klɛɛ, ‑a kɔ ‑Yusu 'hɛɛn, ‑a di kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ.

꞊Hapʋdɛ ꞊nʋ, ‑aa ‑pre

18 'N pue ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ꞊sʋɛ ‑gbo, ‑aa 'ye ti ‑gbo 'yri, ɛ mɔ dɛ 'cicrɛ'ɛ nɩ. Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, ɔ di ‑a mʋ ‑nyi, ɛ kɔ ꞊sʋɛ a ‑gbɛ 'hɛɛn, gbegbe, ɩ 'de 'le yrɛ 'mʋmʋɛɛ. ‑Tɩ a 'yi'bʋaalɛ a ‑gbɛ, ɛ di 'nɩ 'bʋa, ɛ 'mʋ 'o ꞊sʋɛ a 'yiye 'mʋ ‑hi. 19 'Klɔ 'bii, ɔɔ ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ 'nɩ ‑pre 'dɔ, ‑ɔ kɔ 'mʋ Nyɩsʋa di 'o 'a 'yuo pepe' 'mʋ poo, ‑ɛ die nu, nahuin 'bii, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa a 'yuo a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'ye. 20 ‑Tɔplɩ 'bii, Nyɩsʋa nu, 'ke ɩ nɩ 'le 'kʋkʋɛ a 'klɩ gbo. Ɩ di gbo 'nɩ ‑wɛ. Nyɩsʋa a nunu‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ 'die ‑hʋa, 'ke bɩ nɩ wɛn 'le 'kʋkʋɛ a 'klɩ gbo, kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑ha 'le 'a dabʋ ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑tʋnahuin a dɛ 'kuku a ‑tɩ. 21 Nyɩsʋa a nunu‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ Nyɩsʋa di 'nɩ ꞊gbla, 'ke 'le 'kʋkʋɛ a 'klɩ gbo, 'plɩɩ ɔ 'mui waa. ‑Tɛ Nyɩsʋa di nu, ɔ 'mʋ 'le 'a 'yuo 'kʋkʋɛ a 'klɩ gbo ‑ha, 'plɩɩ ɔ 'mʋ ꞊nʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑nyi, kɛ ɔ di ‑wɛ nu, ɔ 'mʋ 'le 'a nunu‑tɔplɩ 'kʋkʋɛ a 'klɩ gbo ‑ha, 'plɩɩ ɔ 'mui ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑nyi. 22 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, kʋɛ 'le ‑wlu꞊tuelɛ 'yie 'mʋ gbo, ‑bo yɛ ti ‑gbo ke, Nyɩsʋa a nunu‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩɩ lɛ nu wɔlɩ, kɔ, 'ɩɩ ‑wɛ ꞊sʋɛ 'ye, ɛ 'we ꞊nɔ nyrʋgba ye, ‑ɔɔ ‑ŋla a ꞊sʋɛ a 'yiye. 23 ‑A nɩ ‑gbɛ, ‑ʋ mɔ ye‑hɛnahuin, ɔ ‑nyi 'a ‑Hihiu, ‑aa ‑wɛ lɛ nu wɔlɩ, 'ke 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ ke. Kɛɛ, ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ ɔ di ‑hlɩn 'o ‑a mʋ pepe' 'mʋ poo, ɔ di ‑hlɩn ‑wɛ ‑a mʋ ‑nyi 'hʋɩn yrayrɩ. ‑Nyrɔwɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ ‑aa ‑pre 'dɔ. 24 Nyɩsʋa waa ‑a mʋ nɩ, kɛɛ, ‑tɔplɩ 'bii, ɔ di ‑hlɩn ‑a mʋ ‑nyi, ‑a 'di wɛn a kʋɛ. Kɛɛ, ‑a kue ye ꞊wlʋ, ꞊a nye ‑pre, ‑ɛ mɔ, ‑a di 'nɩ kɔ. Dɛ ‑gbo, ‑a kuo ꞊wlʋ ye, kɔ, ‑aa ‑pre, ‑ɛ mɔ, ‑a die 'nɩ kɔ, dɛ a ‑gbɛ, ꞊ba nye 'ye, ‑ye ‑a 'die 'klɛɛ lele ꞊wlʋ ye kuo, ‑ɛ nue, ‑a kʋɛ nɩ ‑dodo. Nahuon 'bɔ kɔ dɛ, ‑ye 'hru 'de 'klɛɛ lele 'o gbo pɛ, 'ke bɔ kue ꞊wlʋ ye, kɔ bɔ ‑pre, ‑ɛ mɔ, dɛ a ‑gbɛ, ɔ die 'nɩ kɔ. 25 Kɛɛ, dɛ ꞊nʋ, ‑a 'de wɛn a kʋɛ, nɛ‑ ‑a kuo ꞊wlʋ ye, ꞊a nye ‑pre. ‑Ye ‑a kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, ꞊a nye ‑pre.

26 ‑Ye 'klɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nʋ‑ʋ ‑a mʋ 'mʋ ‑hɛ, ‑a mʋ ‑gbo, ‑ʋ 'de 'klɩ kɔ. ‑Tɛ ‑a di Nyɩsʋa a dɩda nu, ‑a 'die yi. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ‑gbɛ, nʋ‑ʋ 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'prɛɛ, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ, 'ke 'le 'a ꞊wlʋ 'bii ke. ‑Tɛ ʋʋ 'a dɩda nu, ɛ ‑hi 'o ‑tʋnahuon a wintɛ 'mʋ nɩ. 27 Nyɩsʋa yi dɛ ꞊nʋ nɩ, ‑ɛ nɩ 'le ‑tʋnahuin a ꞊wlɩ ke, 'ɔ yi ‑wɛ dɛ ꞊nʋ, 'a ‑Hihiuu ‑hʋa, ‑ɛ nue, 'a ‑Hihiu a ‑gbɛ, ʋʋ da Nyɩsʋa, 'ke 'o ‑Yusu a nahuin a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋaa 'a ‑hʋhʋa nu.

28 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nʋɛ Nyɩsʋa 'mʋ, kɔ, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ da, 'ke bʋ nu 'a ‑kʋan, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ɛ nɩ dɛ, ‑ɛɛ 'o nyre, 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn, Nyɩsʋa nye 'nɩ nu, ꞊hapʋdɛ 'ɛɛ 'le ꞊nɔ 'kwli 'mʋ ‑hɔn, 29 ‑ɛ nue, kʋɛ la 'le gbo, nahuin ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑ha 'le du 'mʋ, ɔ pu ke 'pɩa, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑Yusu ye 'we, 'a 'Yu a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ Ye‑hɛyu 'mʋ 'ya, 'ke 'le 'yuo꞊pli 'plɔplɔ ‑hɛyri. 30 Nahuin ꞊nʋ, ɔ po 'pɩa ke, ɔ dʋ nɩ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'a nahuin 'mʋ 'ya. Nahuin ꞊nʋ, ɔ da, ɔ nue nɩ, 'ʋ 'sii 'o ye, 'ke 'o ꞊nɔ ye. Nahuin ꞊nʋ, ɔ 'sii 'o ye, ɔ diu ‑nyi ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ.

Nyɩsʋa a 'mʋnʋɛlɛ, ɛ ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ 'mʋ nɩ

31 ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑be' ‑a di 'klɛɛ lele po 'le? ‑Tɛ Nyɩsʋa kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a pɛ, nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ ‑ha 'o ‑a mʋ 'hru wlɔn. 32 Nyɩsʋa ‑ha 'a 'Yuu ‑do nɩ, 'ke bɔ loo nɔ 'klɔ ke, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'kʋ ‑a 'bii a ‑ta 'mʋ. ‑Tɛ Nyɩsʋa ‑nye ‑a mʋ 'a 'Yu, ‑ye 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ɛ nɩ ꞊hapʋdɛ ꞊de, ɔ die ‑wɛ ‑a mʋ 'nɩ ‑nyi, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ. 33 ‑A mʋ ‑gbo, Nyɩsʋa po 'pɩa ke, 'ke ‑ba ‑hɛ 'a nahuin, nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ yɛɛ ‑a mʋ ‑tɩ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ 'sii 'o ‑a mʋ ye, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye. 34 Nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ, bɔ 'bɛ ‑a nɩ ‑bati, ‑ɛ nue, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, ɔ 'kʋ nɩ ‑a nɩ ‑ta 'mʋ, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'ɔ ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ. ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, 'ke ɔ nɩ 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ, 'ɔɔ Nyɩsʋa da, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ. 35 ‑Yusu 'Klɩsʋ nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ nɩ. ‑A kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ, bɔ ‑hɩhɩa ‑a mʋ 'yi 'mʋ lɛ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ‑a nɩ 'mʋnʋɛlɛ 'kee. 'Bɩa ꞊baa ꞊sʋɛ 'ye, ꞊ba kɔ 'kla‑wliye'yɩya, kɔ, nahuin 'bʋʋ ‑a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, kɔ, kanʋ 'bʋʋ ‑a mʋ nu, ꞊ba 'de 'hʋɩn'mʋpuedɛ kɔ, kɔ, ‑gbetie kɔ 'kʋkʋɛ 'hɛɛn 'bɩɩ ‑a mʋ yɛ, ꞊be ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'de 'klɛɛ lele ‑a mʋ 'mʋ nʋɛ? 'Ʋʋn, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. Ɔ 'kɩɛ nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ. 36 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑a nɩ ꞊sʋɛ a 'yiye a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ la 'a ‑tɩ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɩ mɔ:

«Nyɩsʋa o,

‑mɔ kɔ ‑tɩ, 'ɛ nɩ ti, nahuin 'ʋʋ ‑a nɩ 'lɩla lɛ ꞊mɔ.

'Ke 'le ‑tʋnahuin 'yi ke, ‑a 'we ꞊nɔ blablɔ ye,

ʋʋ 'le 'laalɛ 'mʋ gba.»

37 ꞊Betɩ bɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑aa 'le 'kla‑wliye'yɩya wlɔn ꞊tɩɔ 'nɩ 'bɛɛ 'bii, 'ke 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɔ nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ a 'klɩ 'kwli 'mʋ. 38 'N yie nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'de dɛ ꞊de kɔ, ‑bɛ di ‑a mʋ 'yi 'mʋ lɛ ‑hɩhɩa, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ‑a nɩ 'mʋnʋɛlɛ 'kee. Mɔ, ꞊ba 'kɩɛ pue ‑hʋnhlʋn, ‑hoo' ꞊baa 'kʋ, ɔ 'kɩɛ nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ. 'Kuo, kɔ 'ɛ nɩ 'klɩkenɩdɛ ꞊de, kɔ kɛkɛ a ‑tɔplɩ kɔ ‑ŋaŋa a nɩnɩ 'hɛɛn, ɩ bi 'le ye, 39 kɔ 'klɩ, ‑ɩ nɩ 'le yakɔ 'mʋ kɔ ‑tʋtʋ gbo, kɔ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de, ɛ 'die 'le ‑wɛ bɛ ka Nyɩsʋa ye, 'ke bɔ 'de ‑a mʋ 'mʋ nʋɛ. Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ nu, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ, ɛ nye ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ nɩ.

9

Dɛ Nyɩsʋa po 'le, 'ke 'o Yisraɛkʋɛ ‑wɔn, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ

1 ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ mu ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, ‑ɛ nue, 'mɔ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nahuoon nɩ, 'nɩ 'du ꞊le hɩ. Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ʋ nye ‑wɛ 'mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'na pupowin mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, kɔ, 'na ꞊wlʋ 'nɩ ꞊hɛn ꞊le ‑wɛ 'mʋ 'nyrɛ. 2 'N nɔ 'nɩ, 'kla‑wliye'yɩya ‑hi 'mʋ wlɔn 'dɔ, kɔ, 'na ꞊wlʋ 'mʋɛ gbo, 3 'ke 'o 'na dakʋ ‑wɔn, ‑ʋ mɔ Yisraɛkʋɛ, ‑ʋ mɔ 'na ‑dɩayuo. 'Hru 'bʋ pɛ wɛn 'o gbo, 'n di wɛn ‑wɛ 'nɩ ꞊tu, 'ke Nyɩsʋa bɔ po wɛn 'mʋ 'jrɔ ‑wɔn, kɔ, bɔ ‑hɩhɩa wɛn ‑a mʋ 'yi 'mʋ lɛ, 'n kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, 'bɩa 'bɛ ‑wɛ 'le bɛ waa wɛn 'na ‑dɩayuo ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ Yisraɛkʋɛ. 4 Ʋ mɔ Yisraɛ a 'yuo a 'yuoo nɩ, ‑ɔ mɔ Yisraɛkʋɛ a bu. Nʋ‑ Nyɩsʋa po 'pɩa ke, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'a 'yuo 'mʋ 'ya, 'ɔ tɔɔ ꞊nʋ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, 'ɔ ꞊tue 'yrɩ a gblegblei, ɔ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, 'ɔ ‑nyi ꞊nʋ tetei, kɔ, 'ɔ tɔɔ ꞊nʋ 'hru, ‑tɛ ʋ di 'a dɩda nu kɔ 'a 'o꞊tuulɛ, kɔ, 'ɔ le ꞊nʋ dɛ, ɔ di nu, 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn. 5 Nʋ‑ mɔ ‑a nɩ bu gblaka Abrahamʋ a 'yuo a 'yuo. Nʋ‑ kɔ ‑hɛyri ʋ kɔ ‑wɛ 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa, ‑ɔ kɔɔ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de win ke. ‑Ba baa Nyɩsʋa 'ɛ nɩ ti. Kɛ'ɛ nɩ, bɛ nɩ 'mʋ.

6 Ɛ 'die 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, dɛ Nyɩsʋa po la 'le, ɔ 'die nu. Dɛ Nyɩsʋa po la 'le, ɛ nyre 'o ꞊o, ꞊betɩ bɛ 'de Yisraɛ a 'yuo 'bii, bʋ 'de Nyɩsʋa a ‑tɛɛ a dakʋ a nahuin. 7 Abrahamʋ, ɔ kɔ la 'yuo 'plɔplɔ, kɛɛ, ɛ 'de ʋ 'bii, ʋ 'de Abrahamʋ a ‑tɛɛ a 'yuo. Ti ‑hi la a ti 'yri, kɛ Nyɩsʋa po la Abrahamʋ ye: «‑Na ‑tɛɛ a 'yuo꞊pli, nʋ‑ mɔ ‑na 'yu Yisakɩ a 'yuo.» 8 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'ke 'le Abrahamʋ a 'yuo꞊pli ‑hɛyri, ɛ 'de ʋ 'bii, ʋ 'de Nyɩsʋa a 'yuo꞊pli. Kɛɛ ‑ye 'yuo꞊pli ꞊nʋ, Abrahamʋ kɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋa nu la 'a ‑hʋhʋa, ʋ ‑do, nʋ‑ Nyɩsʋaa 'a ‑tɛɛ a 'yuo daa. 9 Dɛ Nyɩsʋa le la Abrahamʋ, ɔ di nu, nɛ‑ mɔ: «'Yrʋ ꞊nʋ, ‑a di ke bi, tii ‑do ‑gbo 'yri, 'n di 'le lele 'nɩ di. 'Kee nɩ, Sara di 'yu nyɩbɛyu kɔ.»

10 Kɛ ɛ nɩ la 'mʋ, 'ke 'o Rebeka ‑wɔn. Rebeka a ‑gbɛ, ɔ mɔ la Abrahamʋ a 'yu Yisakɩ a nyrʋgbaa nɩ. Ɔ nɩ la 'mʋ ꞊yrupoyuo a 'kwli. 11-12 Kɛ Nyɩsʋa po la ꞊nɔ ye, ɔ nɔ: «'Yu 'cicrɛ, nɔ‑ di ‑tado kukunyɔ win ke kɔɔ.» Ti ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa po la lɛ, Rebeka 'diu la a kʋɛ. 'A ‑tɩ, 'yuo꞊pli ꞊nʋ, ɔ di la kɔ, mɔ, ʋ 'de la ꞊hapʋdɛ a nue, mɔ, ʋ 'de la ‑wɛ dɛ 'klan a nue. Kɛ Nyɩsʋa nu la, ‑ɛ die nu, ɔ 'mue nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, dɛ ɔɔ ‑hʋa, nɛ‑ ɔɔ nu, 'ɔɔ 'le nahuin ‑hɛyri lɛ ta, 'ɔɔ 'le nahuon ‑gbo ‑ha, 'a ꞊wlʋʋ ‑hʋa. Ɛ 'de nahuon a ‑gbɛ, bɔ nu ꞊hapʋdɛ a ‑tɩ. 13 Nɛ‑ ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nɔ 'nɩ: «Sakɔbʋ, nɔ‑ 'n ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke 'o 'na ‑kʋan a ‑ta 'mʋ, ɛ 'de Esau.»

14 Dɛ tio‑ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ? ꞊Be ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a nunu‑tɔplɩ 'de 'o ye 'sii? 'Ʋʋn, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. 15 Ti ‑hi la a ti 'yri, kɛ ɔ po la Moise ye, ‑ɛ mɔ: «'Mɔ Nyɩsʋa, nahuon ‑gbo, 'n ‑hʋa ꞊bo nu ꞊hapʋdɛ 'mʋ, nɔ‑ 'n die 'mʋ nu, kɔ, nahuon ‑gbo, ‑ɔ kɔ wɔlɩ 'n ‑hʋa ꞊bo yrii, nɔ‑ kɔ wɔlɩ 'n di yrii.» 16 Nyɩsʋa 'bɔ ‑ha 'le nahuon du 'mʋ, ɔ 'muo ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, ɔ nye 'nɩ nu, ‑ɛ nue, nɔ‑ nye ‑hʋa, ɛ 'de nahuon bɔ nye ‑hʋa a ‑tɩ, ɛ 'de ‑wɛ nahuon bɔ nu ‑kʋan a ‑tɩ. 17 Ba 'ye kɛ ‑tɩ, Nyɩsʋa ꞊tu la Esipʋblʋgba a bodɩɔ ye, ɔ nɔ: «'N nuu ‑mʋ 'mʋ bodɩɔ, ‑ɛ die nu, ꞊nɩ 'de 'o 'mʋ ꞊tuu, 'mue nahuin 'bii tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ 'klɩ, 'ke 'o ‑mʋ ke, kɛ nɔ ‑na 'blʋgba 'mʋ, 'plɩɩ ɛ 'mue nu, 'na 'dʋ 'mʋ gbo 'sɛɛ, kɛ nɔ 'klɔ 'bii ke.» 18 'A ‑tɩ, ‑a nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, nahuon ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ‑hʋa bɔ nu ꞊hapʋdɛ 'mʋ, nɔ‑ ɔɔ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, kɔ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ꞊wlʋ Nyɩsʋaa ‑hʋa bʋ 'gboklo 'mʋ, ɔ nye 'nɩ nu, 'ke nahuon a ‑gbɛ a ꞊wlʋ 'ʋ 'gboklo 'mʋ.

Dɛ Nyɩsʋaa ‑hʋa bɔ nu, nɛ‑ ɔɔ nu

19 ꞊Ʋ ‑ye di wlɔn 'nɩ ꞊gba: Nahuin 'bʋʋ 'yilɛnyre‑tɔplɩ nu, dɛ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɔ nyu 'nyrɛ ꞊hɛn 'le? 'Be dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ‑hʋa, ꞊ɔ ꞊de 'de 'le 'a ye‑wʋnwɔn ‑wɛ. 20 'N nɔ 'nɩ: Nahuon tio‑ ‑n 'ya 'klɛɛ 'le, ‑mɔ ꞊nʋ, ‑ɔɔ lɛ 'le Nyɩsʋa a ‑wɔn'prɛɛlɛ nu? ꞊Be ya ‑gbo, ʋ mo, ɔ wɛ 'le bɔ le 'a nununyɔ nɩ, ‑ɛ mɔ: «Dɛ‑ kɔ 'mɔ ‑n nu lɛ nunue 'le?» 'Ʋʋn, ɔ 'die 'le ‑wɛ. 21 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ yɩ nu, ɔ kɔ 'klɩ, 'ke bɔ nu bʋɛ, bɔ nu 'ɛ nɩ ya, ɔɔ ‑hʋa. 'Bɔ nye ‑hʋa, ‑ye ɔ ‑wɛ 'le bɔ nu bʋɛ a ꞊tɩɔ ‑ye nɩ, bɔ nu ya, ‑ɔ kɔ ‑kʋan gblaka, 'plɩɩ bɔ nu bʋɛ a ꞊tɩɔ ‑ye nɩ, bɔ nu ya, ‑ɔ kɔ ‑kʋan 'cicrɛ.

22 Nyɩsʋa 'bɔɔ ‑hʋa bɔ 'we ꞊nɔ yɩnunyɔ ye, ꞊be ‑n kʋɛ 'le ‑wɔn? Nyɩsʋa nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke nahuin bʋ yie, ‑ɛ mɔ, ɔ ‑wɛ 'le bɔ po ‑wɛ yrʋ nɩ, kɔ, 'ɔ nɩ 'klɩ ke. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɔ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla 'dɔ, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ke, ɔɔ yrʋ lɛ poo, 'plɩɩ ‑ʋ blɛ 'kʋkʋɛ ye. 23 Nyɩsʋa nye ‑wɛ 'nɩ ‑hʋa, 'ke nahuin bʋ yie, ‑ɛ mɔ, ɔ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa 'dɔ, 'plɩɩ ɔɔ ‑hʋa bɔ ‑nye ‑a mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa. 24 ‑A mʋ mɔ nahuin 'bii ꞊nʋ, ɔ da, 'ke bʋ 'ya 'a nahuin 'mʋ. Ɛ 'de 'le ‑Juukʋɛɛ ‑do ‑gbahlɔn, ɔ 'de 'le nahuin ‑ha. 'Ke 'le dakʋ ‑ye ‑gbahlɔn, ɔ daa ‑wɛ 'le nahuin. 25 Nɛ‑ mɔ ‑tɩ, ɔ ꞊tu la, 'ke 'le winwlɔn‑hɛnyɔ Hose a 'crɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de la 'na nahuin,

nʋ‑ 'n di 'na nahuin daa.

Dakʋ ꞊nʋ, 'n 'de la 'mʋ nʋɛ,

nʋ‑ kɔ nahuin 'n di 'na 'mʋnʋɛnyʋ daa.

26 ‑Tɛgbi ꞊nʋ, ʋ lee la 'o ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ:

A 'de 'na dakʋ,

‑tɛgbii ‑do a ‑gbɛ, 'mɔ 'Klɔhienyɩsʋa,

'ke 'n diu 'o 'na 'yuo daa.»

27 Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Esai, kɛ ɔ po la ‑wɛ, 'ke 'o dakʋ, ‑ʋ mɔ Yisraɛkʋɛ a ‑ta 'mʋ: «Mɔ ꞊betɩ Yisraɛkʋɛ bʋ ‑huo wɛn, bʋ 'we ꞊nɔ 'yru nʋa 'mʋ a 'pʋhʋɔn ye, ba yie, ‑ɛ mɔ, 'waa nahuin ꞊nʋ, Nyɩsʋa di waa, ʋ 'deɛ bʋ ‑huo, 'waa 'cicrɛ gbii ‑do, nʋ‑ ɔ di waa. 28 Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa di 'le 'nɩ di 'tata, kɛ nɔ 'klɔ ke, ‑tɩ 'bii ꞊nʋ, ɔ ꞊tu la, ɔ 'mui nu, ɔ 'mʋ nahuin 'bii, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ke ‑bati lɛ poo.» 29 'Ya 'o lele 'lu, kɛ Esai po la ‑wɛ, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑ɛ mɔ:

«Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ‑ɔ kɔɔ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de win ke,

'bɔ 'de wɛn ‑a nɩ 'yuo a dɛ ‑ye 'pɩa ke po,

‑a di wɛn gbo 'nɩ ‑wɛ,

‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑tɛ Sodɔmʋdɩɔ kɔ Gomɔlɩdɩɔ a nahuin,

ʋ nu la gbo‑wʋwɛ.»

‑Juukʋɛ, ʋ bla ꞊hapʋtitie ke, ‑ɛɛ ‑Yusu a ‑tɩ ‑wɔn lɛ na

30 ‑Be' ‑a di 'klɛɛ lele po 'le? Kɛ ‑a di po, nahuin ‑gbo, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ʋ 'nɩ ꞊mɔ ꞊le la Nyɩsʋa a 'hru lɛ, ‑ʋ die nu, ʋ 'mʋ la 'o ye 'sii, 'ke 'o ꞊nɔ ye. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ʋ 'sii 'o ye, 'ke 'o ꞊nɔ ye, ‑ɛ nue, ʋ kuo ye ꞊wlʋ. 31 ‑Juukʋɛ ‑mɛ ‑ye, ʋʋ la lɛ ꞊mɔ 'hru, ‑ʋ kɔ wlɔn ʋ di la 'o naa, 'plɩɩ ʋ 'mʋ la 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Kɛɛ, ʋʋ la lɛ ꞊mɔ tetei, ‑ɩ die la nu, ʋ 'mʋ la 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, Kɛɛ, ʋ 'de 'o nyre. 32 Dɛ‑ nue, 'ʋ 'de 'o nyre 'le? Ʋ ‑mɛ ‑ye, 'waa ꞊wlɩ nɔ 'nɩ, 'waa nunu‑tɔplɩ a ‑tɩ, ʋ di 'o ye 'nɩ 'sii, 'plɩɩ ‑ye, ʋ 'de Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo. 'A ‑tɩ, 'waa bʋɩyɩ bi ye 'hɩɔ. 'Hɩɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 33 Nɛ‑ kɔ ‑tɩ ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«Kɛ Nyɩsʋa po:

Ba po 'o nʋa gbo! 'Ke 'le Siondɩɔ 'mʋ,

‑ɔ mɔ Jrusrɛdɩɔ,

'n di gbo nyra 'hɩɔ.

'Hɩɔ a ‑gbɛ, nahuin a bʋɩyɔ di 'o yrɛ 'nɩ bi,

ʋ 'mʋ ꞊hlɔn lɛ bi.

Kɛɛ, nahuon ‑gbo, ‑ɔ kuo 'hɩɔ a ‑gbɛ ꞊wlʋ ye,

'n dio 'nɩ waa.»

10

1 'N nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke 'le 'na ꞊wlʋ 'bii ke, 'ke 'na 'dʋkʋɛ ‑Juukʋɛ bʋ wɛɛn ke, 'ke Nyɩsʋa bɔ waa ꞊nʋ. 'Nɩɩ Nyɩsʋa 'nɩ da 'dɔ, 'ke 'o 'waa waalɛ a ‑ta 'mʋ. 2 'Bɩa 'nɩ nyu wɛn 'o ꞊pɩ 'mʋ 'prɛɛ, 'n di wɛn 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ʋ nye 'nɩ ‑hʋa 'dɔ, 'ke bʋ naa Nyɩsʋa ‑wɔn, kɛɛ, ‑tɛɛ a 'hru, ʋ di wɛn gba, ʋ 'muo wɛn ‑wɔn na, ɛ 'de ꞊nʋ, ʋ 'nɩ gbʋ ꞊le. 3 ‑Tɛ Nyɩsʋaa 'o nahuin a 'oye'siilɛ nu, 'ke 'o ꞊nɔ ye, ʋ 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ mɔ. Ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋʋ ‑hʋa bʋ na 'waa ‑gbɛ a ꞊wlʋ a 'hru, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Kɛɛ, ‑tɛ Nyɩsʋaa nahuin a waalɛ nu, ʋ 'die ke wɛɛn. 4 ‑Tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ di la nɔ 'klɔ ke, ɔ ꞊tuu 'o Moise a tetei nɩ. Nɛ‑ kɔ 'kwli 'mʋ, ɔ naa 'le, tetei 'ɩ 'de kɛ lele 'klɩ kɔ, 'ke bɩ waa nahuin. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɛ 'de tetei a 'o꞊tuulɛ, ɛ 'nɩ nue ꞊le, ‑a 'nɩ 'sii ꞊le 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, kɛɛ, ‑ba kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, nɛ‑ nye nu, ꞊aa 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye.

Nahuin 'bii, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, nʋ‑ Nyɩsʋaa waa

5 Ti ‑hi la a ti 'yri, Moise 'crɩɩ la nɩ, 'ke 'o tetei a 'o꞊tuulɛ a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ mɔ 'hru, ‑ʋ kɔ wlɔn Nyɩsʋaa 'o nahuin ye 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye. ‑Tɩ ꞊nʋ, ɔ 'crɩɩ la, ɩ nɩ‑ ‑gbo: «Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'o tetei 'bii 'o ꞊tuu, nɔ‑ di 'klɔ yrayrʋ kɔ.» Nɩ‑ Moise 'crɩɩ la. 6 Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, 'hru ‑kɔ wlɔn Nyɩsʋaa 'o ꞊nʋ ye 'sii, ʋ nɩ 'dɔ. 'Ke 'o 'hru a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ, ʋ 'crɩɛ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «꞊Nɩ po 'le lɛ, 'ke 'le ‑na ꞊wlʋ ke: Nahuon tio‑ di 'le yakɔ 'mʋ mu 'le?» ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑n 'de ‑wɛ kɔ ‑bo mu 'le yakɔ 'mʋ, ‑bo mu ‑Yusu 'Klɩsʋ da, ɔ 'mʋ 'le di, ‑ɛ nue, ɔ ‑hɔn 'le 'mʋ nɩ, 'ɔ di ‑mʋ waa wɔn. 7 ꞊Nɩ po 'le ‑wɛ lɛ, 'ke 'le ‑na ꞊wlʋ ke: «Nahuon tio‑ di 'le 'kʋkʋnyʋ ‑wɔn ꞊tɩ 'le?» ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑n 'de kɔ ‑wɛ ‑bo mu 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, ‑bo mu ‑Yusu 'Klɩsʋ da, ɔ 'mʋ 'le di, ‑ɛ nue, ɔ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ nɩ. 8 Kɛ Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ po lele: «Nyɩsʋa a wintɛ, 'ke ɛ nɩ 'o ‑mʋ 'hʋɩn 'mʋ, ɛ 'de ‑wɔn hren. Wintɛ a ‑gbɛ, 'ke ɛ nɩ 'o ‑na wuntɔ 'yri, kɔ 'ke 'le ‑na ꞊wlʋ ke.» Wintɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ nɩ, ‑aa nahuin yrɛ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ʋ blɛ ye bʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye. 9 'Bɩa ꞊nɩɩ lɛ po, 'ke 'o nahuin ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu mɔ Kʋkɔnyɔ'ɔ nɩ, kɔ, 'bɩa ꞊nɩ pui ‑tɛɛ, 'ke 'le ‑na ꞊wlʋ ke, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri nɩ, 'plɩɩ 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ, ‑ye Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ di ‑mʋ 'nɩ waa. 10 'Bɩa ꞊ba kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye ‑tɛɛ, ‑ye Nyɩsʋa 'sii 'o ‑a mʋ ye, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye. Kɔ, 'bɩa ꞊baa lɛ po, 'ke 'o nahuin ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu mɔ Kʋkɔnyɔ'ɔ nɩ, ‑ye Nyɩsʋa di ‑a mʋ 'nɩ waa. 11 Kɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kuo ꞊wlʋ ye, Nyɩsʋa dio 'nɩ waa.» 12 Nahuon, ꞊betɩ bɔ 'ya ‑Juukʋɛyu 'mʋ, ꞊betɩ bɔ 'de ‑Juukʋɛyu, ʋ mɔ dɛɛ ‑do. Kʋkɔnyɔ mɔ nahuin 'bii a Kʋkɔnyɔ'ɔ nɩ. Nahuin 'bii, ‑ʋ nyo da, ɔ nyu 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ, 13 ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa da, 'ke 'le 'a ꞊wlʋ a yekuolɛ 'kwli 'mʋ, ‑ye Kʋkɔnyɔ a ‑gbɛ, ɔ dio 'nɩ waa.»

Ɛ 'de ʋ 'bii, ʋ 'de 'o Nyɩsʋa 'o ꞊tuu

14 Kɛ ‑tɩ nɩ 'mʋ. Nahuin 'bʋ 'de Kʋkɔnyɔ ꞊wlʋ ye kuo, ʋ 'deɛ bʋ dɔ, 'ke bɔ dii ꞊nʋ ke. 'Bʋ 'de 'a 'dʋ 'wɔn, ʋ 'deɛ bʋ kuo ꞊wlʋ ye. Nahuon ꞊de 'bɔ 'de ꞊nʋ Kʋkɔnyɔ a ‑tɩ ye ꞊tu, ʋ 'deɛ bʋ 'wɔn 'a 'dʋ. 15 'Bɩa Nyɩsʋa a nahuin 'bʋ 'nɩnɩ lee 'le ꞊nʋ tɔɔnyʋ ‑wɔn, nahuon ꞊de 'deɛ bɔ ꞊tu ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ye. Nɛ‑ ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «Nahuin ‑gbo, ‑ʋʋ ꞊hapʋtitie po, ʋʋ nu 'yilɛnɔ‑kʋan, 'waa 'ledidie, ɛ mɔ 'manʋdɛ'ɛ nɩ.» 16 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa tɛ gbo nahuin, 'ʋ po 'a ꞊hapʋtitie. Kɛɛ, ɛ 'de nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie 'wɔn, ʋ 'nɩ 'ble ꞊le kwa. Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Esai, 'a ‑gbɛ, kɛ ɔ po la: «꞊Hapʋtitie, ‑aa nahuin pue, 'dai nahuin 'die ꞊wlʋ ye kuo.» 17 'A ‑tɩ, ꞊hapʋtitie, ‑ɛɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ‑wɔn lɛ na, lɛleenyɔ kɔ bɔ gbɛ 'le nahuin ‑wɔn, 'plɩɩ ʋ 'mue 'wɔn. Nahuin, ʋ kɔ bʋ 'wɛn, 'plɩɩ ʋ 'mue ꞊wlʋ ye kuo.

18 ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, 'nɩɩ wlɔn 'nɩ ꞊gba: ꞊Be ‑Juukʋɛ, ʋ 'de ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ 'wɔn? 'Ʋʋn, ʋ 'wɛn nɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ:

«Nahuin, ʋ bi 'klɔ 'bii ke, 'ʋ ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ.

'Waa win 'wlu lɛ, kɛ nɔ ‑tʋtʋ 'bii ke,

kɔ, ‑bo mu ‑bo yɛ 'klɔ a gbopuelɛ.»

19 'Nɩɩ lele wlɔn ꞊gba dɛ ‑ye: ꞊Be ‑Juukʋɛ 'de ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ 'mʋ lɛ yrii ‑tɛɛ? 'Ʋʋn, ʋ yrie 'mʋ lɛ, kɛɛ, ʋ 'de 'a kwa'buble ‑hʋa, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Moise nu la 'a 'crɩɩlɛ:

«Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

'N die 'nɩ nu, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de 'na dakʋ ‑Juukʋɛ,

a 'mu ca ‑wɔn ꞊tu,

kɔ, 'n die 'nɩ nu, a 'mʋ yrʋ po,

'ke 'o dakʋ ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ 'de dɛ ꞊de yi.»

20 'Ya 'o lele 'lu, Esai, ɔ 'de la nahuin a hʋannʋ pɩ, 'ke bɔ ꞊tui la 'o nahuin ye, ‑ɛ mɔ:

«Nyɩsʋa nɔ 'nɩ: Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊mɔ la 'mʋ lɛ,

nʋ‑ʋ nɩ, ‑ʋ 'ye 'mʋ.

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ da la 'mʋ,

nʋ‑ʋ nɩ, 'n 'hrɩɩ ye.»

21 Kɛɛ, 'ke 'o ‑Juukʋɛ a ‑ta 'mʋ, kɛ Nyɩsʋa po: «‑Nyrɔwɔ꞊gble 'kwli 'mʋ, 'nɩ po 'na dabʋɩ 'na dakʋ ye gbo, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ nɔ 'mʋ ‑wɔn di. Kɛɛ, ʋ bla nɩ, 'waa 'lu'mʋlɛkukue a ‑tɩ, ʋ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bʋ ꞊tuu 'o 'mʋ.»

11

꞊Be Nyɩsʋa bla 'a dakʋ Yisraɛkʋɛ ke 'bii?

1 'Nɩɩ lele wlɔn ꞊gba dɛ ‑ye: ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ꞊be ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa bla 'a dakʋ Yisraɛkʋɛ ke, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ? 'Ʋʋn. Gbegbe, ɔ 'diu ke bla, ‑ɛ nue, 'na ‑gbɛ, 'mɔ mɔ Yisraɛkʋɛyu'u nɩ. 'Ke 'n kɔ 'le Bɛsamɛ a ꞊tugba 'mʋ, ‑ɔ mɔ Abrahamʋ a 'yuo a 'yu. 2 Nyɩsʋa 'de 'a dakʋ ꞊nʋ, ɔ ‑ha 'le du 'mʋ ke bla. 'Be a yi ‑tɩ ꞊nʋ nɩ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'o Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Eli a ‑ta 'mʋ ti ‑hi la a ti 'yri. Eli a ‑gbɛ, ɔ gba la Nyɩsʋa ‑hakui, 'ke 'o Yisraɛkʋɛ a ‑ta 'mʋ, ɔ nɔ: 3 «Kʋkɔnyɔ o, Yisraɛkʋɛ, ʋ 'la ‑na winwlɔn‑hɛnyʋ 'bii nɩ, kɔ, tɔnɩ' ‑kɔ 'yri ‑aa o 'o ‑cɔhlɩn pii, 'ke 'o ‑mʋ ye, ʋ 'wʋwlɩ lɛ. 'N ‑do gbi, 'mɔ hie 'o, ‑ɔɔ ‑mʋ ‑wɔn naa, 'plɩɩ ‑ye ʋʋ lɛ ꞊mɔ 'na 'lɩla.» 4 Kɛ Nyɩsʋa nyo la ye po, ɔ nɔ: «'Ʋʋn, ɛ 'de ‑n ‑do. 'N ꞊tu gbo nahuin a (7'000) 'milowɩɩ 'nɩpata, ‑ʋ 'kɩɛ nɛɛ 'mʋ ‑wɔn. Tuyu ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ Baalɩ, ꞊ʋ ‑yee nyɩsʋa daa, 'na nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'diu kwlɩ ye gbo bla, kɔ, ʋ 'nɩ nʋʋ ꞊le ‑wɔn.» Kɛ Nyɩsʋa po la. 5 Ti ‑gbo 'yri, dɛɛ ‑do, nɛ‑ɛ nɩ. 'Ke 'le ‑Juukʋɛ ‑hɛyri, nahuin nɩ 'le, Nyɩsʋa 'ɔ pu 'pɩa ke, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo ‑wɔn naa, ‑ɛ nue, ɔ nyu 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ. 6 ‑Tɛ Nyɩsʋa pu 'pɩa ke, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɔ 'diu 'pɩa ke po, 'waa nunu‑tɔplɩ a ‑tɩ. 'Bɩa 'bɔ pu wɛn 'pɩa ke, 'waa nunu‑tɔplɩ a ‑tɩ, ‑ye ɛ ꞊hɛn wɛn 'nyrɛ, 'waa nunu‑tɔplɩ a 'pɛɛlɛ'ɛ wɛ'ɛn nɩ, ‑ye ɛ 'de wɛn 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, ɔ 'diu wɛn 'le 'pɩa ke po.

7 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑Juukʋɛ, 'ke bʋ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ʋ nye la lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ke 'le tetei a 'o꞊tuulɛ 'kwli 'mʋ. Kɛɛ, 'oye'siilɛ a ‑gbɛ, ʋʋ la lɛ ꞊mɔ, ʋ 'die 'ye. Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, Nyɩsʋa po 'pɩa ke, nʋ‑ʋ nɩ, ‑ʋ 'ye. ꞊Ʋ ‑ye ꞊nʋ, ʋ ku 'mʋ lɛ 'lu, 'ʋ 'de Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'mʋlɛyriilɛ kɔ. 8 'Waa ‑ta 'mʋ, ʋ 'crɩɛ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «Nyɩsʋa nue nɩ, 'ʋ 'nɩnɩ yrii dɛ ꞊de 'mʋ lɛ, 'ɔ ka 'waa 'yii ke, kɔ, 'ɔ ka ‑wɛ 'waa nʋɩ yrɛ. Kʋɛ la 'le gbo, ‑bo yɛ ‑nyrɔwɔ ‑gbo ke, kɛ ɛ 'kɩɛ nɩɛ 'mʋ.» 9 Kɛ bodɩɔ Dafidɩ po la ‑wɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«'Waa lɛ'mimre‑nyrɔwɩ, ‑ɩ kɔ 'kwli 'mʋ ʋʋ 'le ‑cɔhlʋn pii,

'ke 'o Nyɩsʋa ‑wɔn,

bɩ nue, Nyɩsʋa a ‑bati 'mu klɩ,

‑ɩ 'we ꞊nɔ tutu ye.

10 Nyɩsʋa bɔ ka 'waa 'yii ke,

‑ɛ die nu, ʋ 'nɩ ꞊han dɛ 'ye,

bʋ kɔ 'kla‑wliye'yɩya 'ɛ nɩ ti,

ʋ 'nɩ ꞊han 'le ke lɛ ‑ha.»

Nɛ‑ bodɩɔ Dafidɩ 'crɩɩ la.

11 'Nɩɩ lele wlɔn 'nɩ ꞊gba: ‑Tɛ ‑Juukʋɛ bla Nyɩsʋa ke, 'ke bɔ 'sii 'o ꞊nʋ ye, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye, ꞊be ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa blʋ ke 'bii? 'Ʋʋn, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. Kɛɛ, ‑tɛ ɛ nɩ 'mʋ, nɛ‑ ‑gbo: 'Waa dɛ 'kuku, ɛ nue, Nyɩsʋa 'ɔ waa pʋpʋdakʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ. Ɛ nue nɩ, 'ke ‑Juukʋɛ, ʋ 'mʋ ca ꞊tu, 'ke 'o pʋpʋdakʋ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ. 12 ‑Tɛ ‑Juukʋɛ bla Nyɩsʋa ke, Nyɩsʋa, ɔ nu dakʋ a gblegblei 'mʋ ꞊hapʋdɛ. ꞊Hapʋdɛ a ‑gbɛ, ɛ di ke 'nɩ bii 'dɔ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑Juukʋɛ 'bii, ʋ di ‑wɔn ꞊hɩan, ʋ 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye kuo.

‑Tɛ Nyɩsʋa nu, 'ɔ waa dakʋ a gblegblei ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ

13 'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'a mʋ 'nɩɩ 'klɛɛ 'le ‑wɔn 'prɛɛ. 'Mɔ mɔ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyɔ'ɔ nɩ, 'a mʋ kɔ ‑wɔn, ɔ lee nɔ 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'nɩɩ 'manʋ nu, 'ke 'o ‑kʋan, ɔ ‑nyi 'mʋ a ‑ta 'mʋ. 14 'N nye 'nɩ ‑hʋa, 'na dakʋ ‑Juukʋɛ 'bʋʋ 'na ‑kʋan 'ye, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ʋ 'mʋ ca ꞊tu, ‑ɛ die nu, ꞊ʋ ‑ye, ʋ 'mʋ ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo, Nyɩsʋa 'mu waa. 15 ‑Tɛ Nyɩsʋa bla ‑Juukʋɛ ke, ‑ye ɔ nue nɩ, ɔ kɔ dakʋ a nahuin ‑ye 'hɛɛn 'ʋ ‑mʋɛ, 'ʋ kɔ kegbowɛɛnlɛ. Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'o lele 'a dakʋ kwa 'blee, ɛ di ‑tado 'mʋ 'ya 'yilɛnɔdɛ gblaka. Ɛ di ye 'we ‑tɛ 'kʋkʋnyʋ 'nɩnɩ 'hrɩ 'klɔ lɛ.

16 ꞊Bo pue dɛ ye. Ye‑hɛ‑tɔplɩ, ‑nɩɩ ‑ci ke 'cɛɛ, 'bɩa ꞊nɩ ‑nyi Nyɩsʋa, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ci a ‑gbɛ a 'dɩdɔ‑tɔplɩ 'bii, Nyɩsʋa, nɔ‑ kʋɩ. Tugbɛ a ‑wlubʋ, 'bɩa ꞊nɩ ‑nyu Nyɩsʋa, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, tugbɛ a ‑gbɛ a babʋɩ, nɔ‑ kʋɩ ‑wɛ. 17 ‑Juukʋɛ, ʋ 'we ꞊nɔ tugbɛ ꞊nʋ ye, ʋʋ olifietu daa. Nʋ‑ mɔ ꞊hapʋtugbɛ. 'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, a 'we ꞊nɔ 'kwla gbo a olifietu ye. Ʋ 'bɛ ꞊hapʋtugbɛ a ‑gbɛ a babʋɩ ‑ye nɩ, 'plɩɩ 'ʋ 'bɛ 'kwla gbo a olifietu a babʋɩ, 'ʋ 'nyrɩ 'o ꞊hapʋtugbɛ a babʋɩ a ꞊pɩ 'mʋ gblɛ. ‑Ye babʋɩ a ‑gbɛ, ɩɩ ‑jri tugbɛ a ‑gbɛ a ‑wlubʋɩ a 'nie. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ꞊hapʋ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑Juukʋɛ kɔ la, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'a mʋ kʋɩ ‑wɛ. 18 Nɛ‑ kɔ ‑tɩ, a nɩ yraa 'le babʋɩ ꞊nʋ, ʋ 'bɛ 'o. A nɩ po 'le 'a nɩ dɩɔnʋ a ‑pli. Ba kɔ 'a yiyie, ɛ 'de 'a mʋ babʋɩ, a 'de ‑wlubʋɩ 'ble, ‑wlubʋɩ, nɩ‑ 'ble 'a mʋ babʋɩ.

19 ‑Tado kɛ ꞊ʋ ‑ye di po, 'ke 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn: «Nyɩsʋa 'bɛ 'o babʋɩ a ‑gbɛ nɩ, ɔ 'mʋ 'le ‑a mʋ babʋɩ a ‑gbɛ a 'hʋɛ wlɔn 'nyra.» 20 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ. Nyɩsʋa 'bɛ 'o babʋɩ a ‑gbɛ nɩ, ‑ɛ nue, ʋ 'dio ꞊wlʋ ye kuo. 'A mʋ ɔ ꞊tu 'o 'waa ‑ta 'mʋ, ‑ɛ nue, a kuo ye ꞊wlʋ. 'A ‑tɩ, a nɩ 'yaa 'le 'le 'a nɩ dɩɔnʋ, ba pɩ Nyɩsʋa, 21 ‑ɛ nue, ‑tɛ Nyɩsʋa nu, 'ɔ bla ‑Juukʋɛ ke, ‑ʋ mɔ la ‑tɛɛ a babʋɩ ꞊nʋ, 'a mʋ ꞊nʋ, 'bɩa 'ba 'dio ꞊wlʋ ye kuo, ɔ di ‑wɛ 'a mʋ ke 'nɩ bla, ‑ɛ nue, 'a mʋ mɔ babʋɩ yrayrɩ ꞊nʋ, ɔ ꞊tu 'o ye‑hɛbabʋɩ a ‑ta 'mʋ. 22 Ba 'ye kɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ nu 'yilɛnɩnɔ, kɔ, ‑tɛ ɔɔ ‑wɛ nahuin a yrʋ a lɛpupue nu. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ dɛ 'kuku nu, nʋ‑ ɔɔ yrʋ lɛ poo. Kɛɛ, 'a ꞊wlʋ nɔ lɛ 'yi, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ‑ʋʋ 'a kewɛɛnlɛ nu, 'bɩa 'ba 'cipi 'o 'a ꞊wlʋ a yekuolɛ. 'Bɩa 'bɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ, ɔ di ‑wɛ 'o 'a mʋ 'nɩ 'bɛ. 23 'Bɩa ‑Juukʋɛ, 'bʋ ꞊hɩan ‑wɔn, 'bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, ‑ye Nyɩsʋa diu 'o lele 'nɩ 'nyra ‑tɛgbi, ɔ ‑hɩʋ 'o, ‑ɛ nue, ɔ kɔ 'klɩ, 'ke bɔ nue. 24 'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, a 'we ꞊nɔ 'kwla gbo a olifietu a babʋɩ ye, ʋ 'bɛ 'o, 'plɩɩ ʋ 'nyra 'le ꞊hapʋolifietu wlɔn. Dɛ a ‑gbɛ, ʋ 'nɩ nue ꞊le lɛ. ‑Tɛ Nyɩsʋa, ɔ ‑wɛ 'le bɔ nu dɛ a ‑gbɛ, ‑ye 'ke 'o ꞊nɔ ‑wɔn, ɛ 'de 'mʋ kla, ‑tɛgbi ɔ ‑ha la 'o ‑Juukʋɛ, ti ‑hi la a ti 'yri, bɔ 'nyrʋ 'o lele, ‑ɛ nue, nʋ‑ mɔ ‑tɛɛ a olifietu a babʋɩ.

‑Juukʋɛ, ʋ di ‑Yusu ꞊wlʋ ye 'nɩ kuo

25 'Na 'dɩayuo ‑a, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ba yrii ꞊hapʋ‑tɩ ꞊nʋ 'mʋ lɛ, Nyɩsʋa ‑hli nahuin 'yi ke, 'plɩɩ ɔ tɔɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, a 'nɩ ꞊han 'le 'a nɩ dɩɔnʋ 'yaa. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo: ‑Juukʋɛ, 'a 'pɩa ‑ye, nʋ‑ 'nɩnɩ ‑hʋa ‑bʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye. Iin, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, kɛɛ, ʋ di ‑wɔn 'nɩ ꞊hɩan. Kɛɛ, 'plɩɩ ʋ 'mʋ ‑wɔn ꞊hɩan, nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, kɔ, Nyɩsʋa ‑ha 'le du 'mʋ, ɛ blɛ ye, nahuin a ‑gbɛ bʋ kuo ꞊wlʋ ye, 'plɩɩ ‑Juukʋɛ a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ ‑wɔn ꞊hɩan, ʋ 'muo ‑wɛ ꞊wlʋ ye kuo. 26 ‑Tɛ Nyɩsʋa di 'a dakʋ ‑Juukʋɛ 'bii a waalɛ nu, kɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ la, ɩ nɩ‑ ‑gbo:

«Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

'Waa Waanyɔ, 'ke ɔ di 'le Siondɩɔ,

‑ɔ mɔ Jrusrɛdɩɔ 'mʋ ‑hɔn,

ɔ 'mue nu, Sakɔbʋ a 'yuo a 'yuo,

ʋ 'mʋ 'na ‑tɩ a lɛ‑haalɛ 'kee.

27 'Yrɩ ꞊nʋ, 'n di ꞊tue, 'n kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, nɩ‑ mɔ:

'n di 'waa dɛ 'kuku 'nɩ 'wʋwla.»

Nɩ‑ Nyɩsʋa ꞊tu la.

28 'Ke 'le 'pɩa ‑ye ke, ‑Juukʋɛ, ʋ bla Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ke. Nɛ‑ nue, 'ʋ ‑hɛ Nyɩsʋa a yraanyʋ. Ɛ nyre 'o ꞊o, ‑ɛ die nu, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, Nyɩsʋa 'mʋ 'a mʋ waa. Kɔ, 'ke 'le 'pɩa ‑ye ke, Nyɩsʋa 'kɩɛ nʋʋ 'mʋ, ‑ɛ nue, ɔ pue la 'le ꞊le, 'ke 'o ‑Juukʋɛ a bunʋ ye, ‑ɛ mɔ, ʋ di 'mʋ 'ya 'a dakʋ. 29 Nyɩsʋa 'bɔ ‑ha 'le nyɔ du 'mʋ, 'bɔ nu ꞊nɔ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, ti a pɛpɛ a ‑tɩɩ nɩ. Ɔ 'nɩ ‑ha ꞊le 'lu ‑ta 'mʋ. 30 Ti ‑hi la a ti 'yri, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, a ‑haa la Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ. Kɛɛ, ti ‑gbo, ‑ɩ kɔ 'yri ‑Juukʋɛ, ʋʋ 'o 'a ‑tɩ lɛ ‑haa, Nyɩsʋa 'ye 'a nɩ wɔlɩ. 31 Kɛ'ɛ nɩ, ɛ di 'mʋ ‑ti, 'ke 'o ‑Juukʋɛ ‑wɔn. Ti ‑gbo, ‑a nɩ ke, ʋʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ 'nɩ ‑haa, a ‑mɛ ‑ye, Nyɩsʋa 'ɔɔ 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu. Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑wɛ ‑wɔn ꞊hɩan, Nyɩsʋa 'mʋ ‑wɛ 'waa wɔlɩ 'ye. 32 'A ‑tɩ, Nyɩsʋa ‑ha 'le nahuin 'bii ꞊nʋ dabʋ ‑hɛyri nɩ, ʋ 'mʋ 'a ‑tɩ lɛ ‑haa. Ɔ nue nɩ, ‑ɛ die nu, nahuin 'bii a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'waa wɔlɩ kɔ.

‑Ba baa Nyɩsʋa

33 Iin, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa a ꞊wlʋ nɔ lɛ 'yi 'dɔ, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn. Ɔ kɔ ꞊tɔ, 'ɛ ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ. Ɔ yi 'ɛ nɩ dɛ nɩ. 'Plɩɩ, dɛ, ɔɔ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ɛ 'de nahuon kɔ, ‑bɔ ‑hɩhɩɛ klɛ. Mɔ, ɛ 'de ‑wɛ nahuon ꞊de kɔ, dɛ ɔɔ nu, ‑bɔ yree 'mʋ lɛ. 34 Kɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«Dɛ Nyɩsʋaa 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, nahuon ꞊de 'die yi.

Ɛ 'de ‑wɛ nahuon ꞊de kɔ, ‑bɔ puo ꞊tɔ 'mʋ lɛ.

35 Ɛ 'de ‑wɛ nahuon ꞊de kɔ,

‑ɔ ‑wɛ 'le ‑bɔ ‑nyi ꞊nɔ dɛ,

‑ɛ kɔ 'kwli 'mʋ Nyɩsʋa di 'le naa,

ɔ 'mʋ ‑wɛ ꞊nɔ dɛ ‑nyi.»

36 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ nu 'ɛ nɩ dɛ, 'plɩɩ, nɔ‑ kɔɔ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de win ke, kɔ, nɔ‑ɔ 'ɛ nɩ dɛ 'yie ꞊tu, kɔ, 'ɛ nɩ dɛ nɩ 'o ꞊o, 'ke 'o ꞊nɔ ‑wɔn. Nɔ‑ ‑bɔ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo. Kɛ'ɛ nɩ, bɛ nɩ 'mʋ.

12

‑Tɛ ‑a di nu, 'plɩɩ ‑a 'mʋ ‑a dɩɔnʋ naa

1 'A ‑tɩ o, 'na 'dɩayuo ‑a, ‑tɛ Nyɩsʋa 'ye ‑a nɩ wɔlɩ 'dɔ, 'nɩɩ 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, ba ‑ha 'a nɩ dɩɔnʋ 'bii, 'ke 'o Nyɩsʋa ‑wɔn, ‑ɛ die nu, 'a nɩ 'klɔ 'mʋ ‑cɔhlʋn ye 'we, aa pi, 'ke 'o ꞊nɔ ‑wɔn. Nyɩsʋa bɔ kɔɔ 'a mʋ win ke 'bii, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'a nɩ ‑cɔhlʋn ke wɛɛn. Kɛ ba nu Nyɩsʋadɛ a nunue ‑tɛɛ. 2 A nɩ nu 'le nahuin ‑gbo, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi a nunuŋmli, kɛɛ, ba ‑ha Nyɩsʋa mɛ lɛ, bɔ 'cɩcɩ 'a nɩ ꞊wlɩ, ‑ɛ die nu, ɩ 'mʋ yrayrɩ 'mʋ bi. 'Bɩa 'baa lɛ nu, ‑ye dɛ, Nyɩsʋaa ‑hʋa, a die 'mʋ lɛ 'nɩ yrii, ‑ɛ mɔ dɛ, ‑ɛ nɔ 'yi lɛ, kɔ dɛ, ‑ɛɛ 'a plɔ blee, 'plɩɩ dɛ, ‑ɛ ꞊cɛɛ 'o ye.

3 ‑Tɛ Nyɩsʋa nu 'mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, 'ke ꞊bo 'ya ‑Yusu a ‑wɔnnaanyɔ 'mʋ, a 'bii, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le: A nɩ 'yaa 'le 'le 'a nɩ dɩɔnʋ, kɛɛ, ba kɔ 'a yiyie, ‑tɛ a nɩ 'mʋ. Ba 'ye 'klɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nye 'a mʋ, ‑ɛ die nu, nahuin a 'ya 'mʋ, a 'mue yi. 4 'N nye ye poo dɛ. ‑Tʋnahuon a 'hʋɩn mɔ ‑do. Kɛɛ, 'hʋɩn a ‑gbɛ, 'ɛ nɩ 'pɩa 'bɔ nɩ 'o, ɔ kɔ 'a nɩ ‑kʋan. 5 'Ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn, dɛɛ ‑do, nɛ‑ɛ nɩ. ‑A ‑huo nɩ, kɛɛ, ‑tɛ ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn ‑a ‑mʋɛ, ‑a mʋ mɔ 'hʋɩɩn ‑do. Nɩ‑ mɔ 'cʋɛ. 'Plɩɩ, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ɔ kɔ 'a nɩ ‑kʋan, ‑tɛ ‑a nɩ ‑plahʋɩn nɩ 'mʋ, 'ɛ nɩ 'pɩa 'ɔ kɔ 'a nɩ ‑kʋan. 6 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'ke 'le ‑a mʋ ‑hɛyri, ɔ kɔ 'a nɩ 'klɩ, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔ ‑hʋa bɔ nu ‑a mʋ 'a ‑nyinyie, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ. 'A ‑tɩ, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'klɩ, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nɔ, nɩ‑ bɔ nuu 'a ‑kʋan 'yri. Nyɩsʋa 'bɔ ‑nyi ‑mʋ 'klɩ, 'ke ‑bo ꞊tu ‑tɩ, ɔ ꞊tu ‑mʋ wlɔn, ‑ye ‑bo ꞊tui, 'ke 'le Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ 'kwli 'mʋ. 7 Nyɩsʋa 'bɔ ‑nyi ‑wɛ ‑mʋ 'klɩ, 'ke ‑bo ‑hɛ nahuin 'mʋ, ‑ye ‑bo ‑hɩʋ 'mʋ ‑tɛɛ, 'ke 'le ‑na ꞊wlʋ 'bii ke. Nyɩsʋa 'bɔ ‑nyi ‑wɛ ‑mʋ 'klɩ, 'ke ‑bo tɔɔ nahuin Nyɩsʋa a ‑tɩ, ‑ye ‑bo tɔɔ ꞊nʋ ‑tɛɛ. 8 Nyɩsʋa 'bɔ ‑nyi ‑wɛ ‑mʋ 'klɩ, 'ke ‑bo ‑nyi nahuin 'klɩ, kɔ ‑bo ꞊tu 'le ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo, ‑ye nɛ‑ ‑bo nu. Nyɩsʋa 'bɔ ‑nyi ‑wɛ ‑mʋ 'klɩ, 'ke ‑bo ‑nyi ꞊sʋɛnyʋ ‑tɔplɩ lɛ, ‑ye ‑bo nue, 'ke 'le 'yilɛnɔ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ. Nyɩsʋa 'bɔ ‑nyi ‑wɛ ‑mʋ 'klɩ, 'ke ‑bo naa nahuin, ‑ye ‑bo nu ‑kʋan a ‑gbɛ ‑tɛɛ. Nyɩsʋa 'bɔ ‑nyi ‑wɛ ‑mʋ 'klɩ, 'ke ‑bo kɔ nahuin a wɔlɩ, ‑ye ‑bo nue ‑tɛɛ, 'ke 'le 'manʋkɔ 'kwli 'mʋ.

9 Ba nʋɛ nahuin 'bii 'mʋ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke. A nɩ nʋʋ 'le 'mʋ, 'ke 'o wuntɔ 'yri. Ba yraa dɛ 'klan. Ba nʋɛ 'yilɛnɔdɛ 'mʋ. 10 Ba nʋnʋɛ 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'dɩayuo ye, ‑ʋ nʋnʋɛ 'mʋ ‑tɛɛ. Ba ꞊tutuu 'o ‑tɛɛ. 11 Ba nu ‑kʋan, 'ke 'le 'a nɩ 'klɩ 'bii 'mʋ. A nɩ hlɛkɛ 'le. Ba ‑ha 'a nɩ dɩɔnʋ 'bii, 'ke 'o Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑kʋan a ‑ta 'mʋ. 12 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, dɛ Nyɩsʋa po 'le, ɔ die 'nɩ nu. 'A ‑tɩ, ba nu 'manʋ 'ɛ nɩ ti. 'Baa ꞊sʋɛ 'ye, ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla. Ba da Nyɩsʋa 'ɛ nɩ ti. 13 'A mʋ ‑Yusu a nahuin, 'a nɩ 'bienʋ, 'bʋʋ dɛ ‑hʋa, ‑ye ba ‑hɩʋ 'mʋ. 'Dagbɩ, ‑ʋʋ 'le 'a mʋ ‑wɔn di, ba 'blu kwa ‑tɛɛ.

14 Nahuin 'bʋʋ 'a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, ba da Nyɩsʋa, 'ke bɔ nu ꞊nʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, ɔ nɩ nu 'le ꞊nʋ dɛ 'klan 'mʋ. 15 Nahuin 'bʋʋ 'manʋ nu, ba biu ke, ba nu ‑wɛ 'manʋ. Mɔ, nahuin 'bʋʋ we, ba biu ke, ba we ‑wɛ. 16 A kɔ 'a nɩ 'bienʋ 'hɛɛn, 'a nɩ ꞊wlɩ bɩ pɛ. A nɩ 'yaa 'le 'le 'a nɩ dɩɔnʋ. Ba nu 'a nɩ ‑kʋan, ꞊betɩ bɛ 'ya ‑kʋan 'cicrɛ 'mʋ. A nɩ po 'le lɛ, ‑ɛ mɔ, a yi 'ɛ nɩ dɛ nɩ.

17 Nahuon 'bɔ nu 'a mʋ dɛ 'klan 'mʋ, a nɩ nue 'le ‑wɛ ꞊nɔ ‑wɔn. Ba ꞊mɔ ꞊hapʋ'hru lɛ, ‑ʋ kɔ ke nahuin 'bii di 'o 'a mʋ baa. 18 'Ba ‑wɛ 'le, a kɔ nahuin 'bii 'hɛɛn, ba 'wʋnwɔn win 'mʋ lɛ, a nɩ po 'le ꞊yʋɛ. 19 'Na 'mʋnʋɛ‑dɩayuo ‑a, nahuon 'bɔ nu 'a mʋ dɛ 'klan 'mʋ, a nɩ 'we 'le 'a nɩ dɩɔnʋ ke, kɛɛ, ba ‑ha Nyɩsʋa mɛ lɛ, bɔ 'we 'a mʋ ke, ‑ɛ nue, ʋ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa nɔ 'nɩ: 'Mɔɔ nɩ, ‑ɔ di ‑mʋ ke 'we, kɔ, 'mɔ diu ‑wɛ 'pɛɛ.» 20 Ʋ 'crɩɛ ‑wɛ nɩ, ‑ɛ mɔ: «‑Na yraanyɔ, kanʋ 'bʋ nyo nu, ‑ye ‑nyo dididɛ, ɔ 'mue di, 'nie'natʋ 'bʋ nyo nu, ‑nyo 'nie, ɔ 'mʋ 'na.» 'Bɩa ꞊nɩɩ lɛ nu, ‑ye ‑tʋɩ dio nu, ꞊wlʋ 'mʋ ꞊nɔ ‑wɔn dii. 21 ꞊Nɩ wɛɛn 'le ke, 'ke dɛ 'klan bɛ kɔɔ ‑mʋ win ke, kɛɛ, nu ꞊hapʋdɛ, ‑ɛ die nu, ꞊mʋ dɛ 'klan win ke kɔɔ.

13

Ba ꞊tuu 'o 'blʋgbanaanyʋ

1 'Ɛ nɩ nahuon blɛ ye bɔ ꞊tuu 'o 'blʋgba a naanyʋ, ‑ɛ nue, nahuin 'bii, ‑ʋʋ 'blʋgba naa, Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔ ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ a ‑gbɛ, kɔ, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔɔ 'o 'blʋgbanaanyʋ gblɛ ꞊tu. 2 'A ‑tɩ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'lu'mʋlɛkukue nu, 'ke 'o 'blʋgbanaanyʋ ‑wɔn, Nyɩsʋa'a nɩ, nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ lɛ nu, ‑bati diu ‑tado 'nɩ klɩ. 3 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ꞊hapʋdɛ nu, ʋ 'de kɔ bʋ pɩ 'blʋgbanaanyʋ a hʋannʋ. Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ dɛ 'klan nu, nʋ‑ blɛ ye ‑bʋ pɩ 'waa hʋannʋ. ꞊Nɩnɩ ‑hʋa ‑bo pɩ 'waa hʋannʋ, ‑ye ‑bo nu ꞊hapʋdɛ, ʋ 'mʋ ‑mʋ baa, 4 ‑ɛ nue, ‑kʋan ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nʋ, ɔ nɔ‑ ʋʋ nu. Ʋ nye 'nɩ ‑hʋa, bʋ ‑hɛ 'a mʋ 'mʋ, 'ke ba nu ꞊hapʋdɛ. Kɛɛ, 'baa dɛ 'klan nu, ‑ye ba pɩ 'waa hʋannʋ, ‑ɛ nue, 'klɩ Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nʋ, ɛ 'de ‑gbʋgbɛ. ‑Kʋan ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nʋ, ɔ nɔ‑ ʋʋ nu. Ɔ ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ, 'ke bʋ ‑ha 'le dɛ'klannunyʋ lɛ, nahuin 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋaa dɛ'klannunyʋ lɛ poo yrʋ. 5 Nɛ‑ nue, ba ꞊tuu 'o 'blʋgbanaanyʋ. Ɛ 'die 'nyrɛ ꞊hɛn, ʋ 'nɩ ꞊han 'a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue a ‑tɩ, kɛɛ, ba ꞊tuu 'o ꞊nʋ, ‑ɛ nue, a yie nɩ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑ɛ mɔ, nɛ‑ mɔ ꞊hapʋ'hru.

6 Nyɩsʋa ꞊tu 'o gblɛ 'blʋgba a naanyʋ. Nʋ‑ mɔ ‑wɛ 'a ‑kʋannunyʋ. Nɛ‑ nue, 'aa 'blʋwli 'pɛɛ, 'ke ʋ 'mʋ ‑kʋan nu ‑tɛɛ. 7 Ba ‑nyi 'ɛ nɩ nahuon dɛ a kɔ ba ‑nyi ꞊nɔ. 'Ba kɔ 'ɛ nɩ 'blʋwli a 'pɛɛlɛ, ba 'pɩɩ. 'Ba kɔ ba ‑nyi nahuon 'o꞊tuulɛ, ba ‑nye ꞊nɔ. 'Ba kɔ ba ‑nyi nahuon ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, ba ‑nye ꞊nɔ.

Ba nʋnʋɛ 'mʋ

8 Ɛ 'de ye blɛ bɛ hie 'o dɛ ꞊de, a kɔ ba nu, 'ke 'o 'a nɩ 'be ‑tʋnahuon ‑wɔn, 'bɛ 'de 'a 'mʋnʋɛlɛ. Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ nʋɛ 'a 'bienʋ ‑tʋnahuin 'mʋ, nɔ‑ɔ 'o Nyɩsʋa a tetei 'bii 'o ꞊tuu. 9 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa nɔ 'nɩ: ꞊Nɩ po 'le ‑jiplɔ, ꞊nɩ 'la 'le nahuon, ꞊nɩ 'yri 'le, ꞊nɩ ꞊tu 'le ca, 'ke 'o ‑n 'be a dɛ a ‑ta 'mʋ. Tetei a ‑gbɛ, ɩ kɔ ꞊ɩ ‑ye 'hɛɛn, ɩ 'bii, ɩ mɔ dɛɛ ‑do, ‑ɛ mɔ: Nʋɛ ‑na 'bienʋ ‑tʋnahuin 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑n nu ‑n dɩɔnʋ a 'mʋnʋɛlɛ. 10 Nahuon 'bɔ nʋɛ 'a 'be ‑tʋnahuon 'mʋ, ɔ 'nɩ nuo ꞊le dɛ 'klan 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'bɩa ꞊nɩ nʋɛ ‑na 'bienʋ ‑tʋnahuin 'mʋ, ‑ye ‑nɩɩ 'o Nyɩsʋa a tetei 'bii 'o 'nɩ ꞊tuu.

Ba ‑wɛ ‑wɔn, ‑Yusu 'Klɩsʋʋ 'le mu 'nɩ di

11 Kɛ'ɛ nɩ ba nu, ‑ɛ nue, a yi ti, ‑a nɩ ke nɩ. Ti, a kɔ ba 'hrɩ ŋmla 'mʋ, ɩ nyre 'o ꞊o. Ti ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'o ‑a mʋ waa 'bii, ɩ 'mʋɛɛ yrɛ. Ti a ‑gbɛ, ɩ 'de 'klɛɛ ‑wɔn hren, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɩ nu la ‑wɔnhinhren, ti ‑kɔ 'yri ‑a 'tatɩ la ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊wlʋ a yekuolɛ. 12 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑nyrɛɛ lɛ 'nɩ cɛ, 'tɔyrʋwɔ ‑hi nɩ. 'A ‑tɩ, ‑ba 'kee 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ a nunue, nahuiin nu, 'ke 'le 'tɔyrʋwɔ 'kwli 'mʋ. Kɛɛ, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ‑ba 'ba Nyɩsʋa a ta‑wɔn‑tɔplɩ 'mʋ, ‑a di nu, ‑a 'mʋ tʋ ‑wɔn ‑nyrɛ 'mʋ. 13 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑a nɩ 'yrinaabʋɩ bɩ 'sii 'o ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋʋ na ‑nyrɛ 'mʋ. Ɛ 'de ye blɛ, nɔ bɔ kɔɔ ‑a mʋ win ke, kɔ, ‑a nɩ nu 'le 'lalu, ꞊yʋɛ kɔ ca 'hɛɛn, ɩ nɩ nɩ 'le 'le ‑a mʋ ‑hɛyri, kɔ 'ɛ nɩ ‑tʋɩdɛ ꞊de. 14 Kɛɛ, ba ‑ha 'le Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊pɩ lɛ, ‑ɛ die nu, 'a nunuklɔ 'mʋ 'a nɩ nunuklɔ 'mʋ 'ya. 'Yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ 'tʋʋ 'a mʋ nu, a nɩ wɛɛn 'le ke, 'ke bɩ kɔɔ 'a mʋ win ke, kɔ, a nɩ ‑hii 'le 'klɛɛ lele 'lu ‑wɔn lɛ.

14

‑N 'de ye blɛ, ‑bo crɛkɛ ‑n 'be ‑tʋnahuon

1 'Ɛ nɩ ‑Yusu a nahuon ꞊de, 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ ‑hʋa bɔ bi 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ba 'blo kwa ‑tɛɛ, mɔ ꞊betɩ 'a ꞊wlʋ a yekuolɛ bɛ 'huhue, 'ke 'o ‑Yusu ‑wɔn. Ɔ kɔ 'a mʋ 'hɛɛn, a nɩ po 'le gblɛ, 'ke 'o dɛ, ɔɔ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie a ‑ta 'mʋ. 2 'Na ‑dɩayuo ‑a, 'n ‑hʋa ꞊bo pue dididɛ a dɛ ye. ꞊Ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, ʋ ‑wɛ 'le bʋ di 'ɛ nɩ dɛ nɩ. Nɛ‑ nue, 'ʋʋ 'ɛ nɩ dididɛ di. Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'a ꞊wlʋ a yekuolɛ 'bɛ 'huhue, 'ke 'o ‑Yusu ‑wɔn, ɔ 'nɩ di ꞊le dɛhʋɛ. 3 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ 'ɛ nɩ dididɛ di, ɔ 'de ye blɛ bɔ crɛkɛ 'a 'be ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ di dɛhʋɛ. ‑Ye nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ di dɛhʋɛ, ɔ 'de ye blɛ bɔ crɛkɛ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'ɛ nɩ dididɛ di, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa 'blo kwa. 4 ‑Mɔ ꞊nʋ, nahuon tio‑ ‑n 'ya 'le, 'plɩɩ ꞊nɩɩ nahuon ‑ye a ‑kʋannunyɔ ‑bati lɛ poo. Ɔ 'de ‑na ‑kʋannunyɔ. Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ'ɔ nɩ. 'Bɩa 'bɔ nu dɛ, 'bɛ nyre 'yi lɛ, 'a kʋkɔnyɔ'ɔ nɩ, ‑ɔ di ꞊tu. Mɔ, 'bɛ nɔ 'yi lɛ, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ di ‑wɛ ꞊tu. Ɔ di nu ꞊hapʋdɛ. 'A kʋkɔnyɔ kɔ 'klɩ, 'ke bɔ ‑hɩɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ꞊hapʋdɛ nu.

5 'Ya 'o lele 'lu, ꞊ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, ‑nyrɔwɔ ‑ye nɩ 'o 'a 'bie ‑nyrɔwɩ 'lu ye, 'ke 'le Nyɩsʋa 'yi ke. Kɛɛ, ꞊ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, ‑nyrɔwɩ 'bii wɛɛn nɩ. 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, bɔ yie ‑tɛɛ, dɛ, ɔɔ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, kɔ, ɔɔ nu, ‑ɛ kɔ ke 'a ꞊wlʋ 'nɩnɩ yɛɛ ꞊nɔ ‑tɩ. 6 Nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ lɛ po, ‑nyrɔwɔ ‑ye nɩ 'o 'a 'bie ‑nyrɔwɩ ye 'lu, ɔ nye 'nɩ nu, 'ke ɔ 'mʋ 'o Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'o ꞊tuu. Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'ɛ nɩ dididɛ di, ɔ nye ‑wɛ 'nɩ nu, 'ke ɔ 'mʋ 'o Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'o ꞊tuu, ‑ɛ nue, ɔɔ Nyɩsʋa ‑nyi 'wio, 'ke 'o dididɛ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ. Nahuon ‑gbo, ‑ɔ 'nɩnɩ di dɛhʋɛ, ɔ nye ‑wɛ 'nɩ nu, 'ke ɔ 'mʋ 'o Kʋkɔnyɔ 'o ꞊tuu, ‑ɛ nue, ɔɔ Nyɩsʋa ‑nyi 'wio, 'ke 'o dididɛ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ. 7 ‑Ye 'klɛɛ, kɛ nɔ ‑a mʋ ‑hɛyri, ɛ 'de nahuon ꞊de kɔ, ‑bɔ kɔɔ 'a ‑gbɛ a ‑hʋnhlʋn win ke, kɔ 'a 'kʋkʋɛ 'hɛɛn. 8 ꞊Baa ‑hʋnhlʋn po, ‑a nyu 'nɩ po, 'ke ‑a 'mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ 'yi 'bʋaa, mɔ, ꞊baa 'kʋ, ‑aa 'nɩ 'kʋ, 'ke ‑a 'mʋ ‑wɛ 'a ‑tɩ 'yi 'bʋaa. Mɔ ꞊betɩ ‑ba nɩ 'klɔ, mɔ ꞊betɩ ‑baa 'kʋ, Kʋkɔnyɔ, nɔ‑ kɔɔ ‑a mʋ win ke, 9 ‑ɛ nue, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ nɩ, 'plɩɩ 'ɔ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, 'ɔ 'hrɩ 'klɔ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'klɔnɩnyʋ kɔ 'kʋkʋnyʋ 'hɛɛn a Kʋkɔnyɔ 'mʋ 'ya. 10 ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑mɔ ꞊nʋ, dɛ‑ kɔ ‑n 'be a crɛkɛlɛ 'le? ‑Mɛ ‑ye, dɛ‑ kɔ ‑n 'be a ‑bati a lɛpupue 'le? ‑A 'bii, 'ke ‑a di 'o Nyɩsʋa ye mu. Nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ di ‑a mʋ ‑bati lɛ poo. 11 ‑Tɩ a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le ‑tɛɛ,

‑ɛ mɔ, nahuin 'bii, ʋ di ‑tado gbo bla kwlɩ,

'ke 'o 'mʋ ye, ʋ 'bii, ʋ 'mʋ ‑tado lɛ po:

‑Mɔ mɔ Nyɩsʋa.»

12 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ‑tɔplɩ, ɔ nu, 'a ‑gbɛ a wuntɔ di klɛ 'nɩ ‑hɩhɩa, 'ke 'o Nyɩsʋa ye.

꞊Nɩ nue 'le, ‑n 'be nɩ ‑haa 'le Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ

13 ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑ye ‑a nɩ poo 'le lele ‑a nɩ 'bienʋ ‑Yusu a nahuin ‑bati lɛ, kɛɛ, ‑ba ‑hie 'lu ‑wɔn lɛ, 'ke ‑a nɩ nu 'le dɛ ꞊de, ‑ɛ nyre 'yi lɛ, 'ke 'le ‑a nɩ 'be 'yi 'mʋ, 'plɩɩ ‑ɛ die nu, ɔ 'nɩ ꞊han Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ ‑haa. 14 ‑Tɛ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ, ‑ye 'n yie nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, dididɛ ꞊de 'de 'yi lɛ nyre, 'ke 'le Nyɩsʋa 'yi ke. Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ plɛ, dididɛ ‑gbo, ɛ nyre lɛ 'yi, 'ke 'le Nyɩsʋa 'yi ke, ‑ye 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɛ nyre lɛ 'yi, 'ke 'o ꞊nɔ ‑wɔn. ‑Ye 'klɛɛ, ɔ 'de ye blɛ bɔ die. 15 Dɛ ‑nɩɩ di, 'bɛ nye nu, ‑n 'be a ꞊wlʋ 'bʋʋ ꞊hlɔn bi, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑n 'dio lele 'mʋ nʋɛ. ‑N 'be a ‑gbɛ, 'a ‑ta 'mʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ nɩ. 'A ‑tɩ, dididɛ ‑nɩɩ di, ɛ nɩ nue 'le, ‑n 'be a ‑gbɛ a ꞊wlʋ nɩ bi 'le ꞊hlɔn. 16 'Bɩa ꞊nɩ yie, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑nɩɩ nu, ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke 'o ‑mʋ ‑wɔn, 'plɩɩ nahuin 'bʋʋ ‑mʋ crɛkɛ 'a ‑tɩ, ‑ye ‑bo ‑hɩɛ mɛ lɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'nɩ ꞊han ‑mʋ ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ ꞊tu. 17 ‑A mʋ ‑gbo, Nyɩsʋa kɔɔ win ke, dɛ ‑aa di, kɔ, dɛ ‑aa 'na, ɛ 'de dɛ gblaka, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn. Kɛɛ, dɛ ‑mɔ dɛ gblaka, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn, nɛ‑ mɔ ‑kʋan ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu nu, 'ke 'le ‑a mʋ 'mʋ. Ʋʋ ‑a mʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ, 'ke ‑ba nu dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ 'sii 'o ye, kɔ, 'ke ‑ba wɛɛn ke gbo, ‑a kɔ ‑a 'bie 'hɛɛn, kɔ, 'ke ‑ba kɔ plɔ a bleelɛ. 18 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ lɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan a nunue nu, nɔ‑ nɔɔ 'le Nyɩsʋa 'yi klɛ, kɔ, nɔ‑ nahuin di baa.

19 'A ‑tɩ o, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ‑a nɩ nunuŋmli bɩ nue, ‑ba wɛɛn ke gbo 'ɛ nɩ ‑tɛgbi, ‑a di 'o nɩ, ‑a kɔ ‑a 'bie 'hɛɛn, kɔ, ɛ nɔɔ ‑wɛ 'o lɛ, 'ke ‑ba ‑nyinyi 'klɩ, 'ke 'o ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑ta 'mʋ. 20 Dɛ ꞊nʋ, ‑nɩɩ di, ɛ nɩ nue 'le, Nyɩsʋa a ‑kʋan nɩ nyre 'le 'yi lɛ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɛ 'de dididɛ ꞊de kɔ, ‑bɛ nyre 'yi lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa 'yi ke, kɛɛ, dɛ ꞊nʋ, ‑nɩɩ di, 'bɛ die nu, ‑n 'bie 'bʋ di 'le dɛ 'kuku ‑hɛyri bi, ‑ye ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke ꞊nɩ di 'le dididɛdʋ a ‑gbɛ. 21 'Yilɛnɔdɛ, nɛ‑ mɔ, ꞊nɩ nu 'le dɛ ꞊de, ‑ɛ di 'le ‑n 'bie dɛ 'kuku 'mʋ po, mɔ, 'bɛ 'ya dɛhʋɛ a didie 'mʋ, kɔ nɔ a 'nɩna, kɔ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de. 22 ꞊Nɩ yie, ‑ɛ mɔ, ‑n ‑wɛ 'le ‑bo di 'ɛ nɩ dɛ nɩ, mɔ, ꞊nɩ yie, ‑ɛ mɔ, ‑n 'die 'le ‑wɛ ‑bo di 'ɛ nɩ dɛ, ꞊nɩ ꞊tui 'le nahuon ꞊de ye. ‑N kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn, a ‑doo nɩ, ‑bʋ yie. Nahuon 'bɔɔ dɛ nu, ɔ kɔ 'a ꞊wlʋ 'hɛɛn 'bʋ pɛ, nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ kɔ plɔ a bleelɛ. 23 Nahuon a ꞊wlʋ 'bʋ 'de dɛ ke wɛɛn, 'plɩɩ 'bɔɔ dɛ a ‑gbɛ di, ‑ye ɔɔ nu 'yilɛnyredɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑ɛ nue, ɔ kɔ 'a ꞊wlʋ 'hɛɛn, ʋ 'de pɛ. 'Ɛ nɩ dɛ, ‑aa nu, ꞊ba 'die yi, ‑ɛ mɔ, dɛ a ‑gbɛ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑ye dɛ a ‑gbɛ, ɛ mɔ dɛ 'kukuu nɩ, ꞊a nye nu.

15

Ba nue, 'a nɩ 'bienʋ a plɔ bɔ ble

1 ‑A mʋ ‑gbo, ‑ʋ kɔ 'klɩ, 'ke 'o ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ ‑wɔn, ‑a blɛ ye ‑ba ‑hɛ nahuin ꞊nʋ 'mʋ, ‑ʋ kɔ ꞊wlʋ a yekuolɛ 'huhue. ‑A 'de ye blɛ ‑ba nu dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ di ‑a ‑do a plɔ blee. 2 Kɛɛ, ‑a 'bii, ‑ba nu dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ di ‑a nɩ 'be a plɔ blee, 'plɩɩ, ‑ɛ dio 'mʋ ‑hɛ, 'ke 'o ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ ‑wɔn. 3 ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, ɔ 'die la lɛ ꞊mɔ, 'ke bɔ nu la 'a ‑gbɛ a plɔ a bleelɛ. Kɛɛ, ‑tɩ ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɩ nyre 'o ꞊o, 'ke 'o ꞊nɔ ‑wɔn. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo: «Nyɩsʋa o, nahuin ꞊tu ‑mʋ tanɩ, kɛɛ, 'waa tanɩ a ‑gbɛ, 'mɔɔ nɩ, ‑ɔ 'ye 'a ꞊sʋɛ.» 4 ‑Tɩ 'bii ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la nɩ, ‑ɛ die nu, ɩ 'mʋ ‑a mʋ ꞊wlʋ a 'lɩla tɔɔ, 'plɩɩ ɩ 'mʋ ‑a mʋ 'klɩ ‑nyi, 'ke ‑ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ, ɔ ꞊tu la, ɔ di 'nɩ nu. 5 Nyɩsʋa, nɔ‑ɔ nahuin 'klɩ ‑nyi kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla 'hɛɛn. Nɔ‑ bɔ ‑hɛ 'a mʋ 'mʋ, a 'mʋ ke gbo wɛɛn, a kɔ 'a nɩ 'bienʋ 'hɛɛn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋʋ 'a ‑hʋhʋa nu, 6 ‑ɛ die nu, a 'bii, a 'mʋ Nyɩsʋa baa, 'ke 'le wingbloo ‑do 'kwli 'mʋ, Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a Bu.

Dakʋ 'bii bʋ baa Nyɩsʋa

7 'A ‑tɩ, ba 'buble kwa, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu, 'ɔ 'ble 'a mʋ kwa, kɛ ba nu ‑wɛ, ‑ɛ die nu, nahuin 'mʋ Nyɩsʋa baa. 8 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'le ꞊le, 'ke bɔ waa ‑a mʋ ‑Juukʋɛ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mue ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'nɩ 'du ꞊le hɩ lɛ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, dɛ Nyɩsʋa po la 'le, 'ke 'o ‑a nɩ bunʋ ‑wɔn, ‑Yusu di 'le ꞊le, 'ke bɔ nu dɛ a ‑gbɛ. 9 Ɔ di ‑wɛ 'le ꞊le, ‑ɛ die nu, nahuin, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa baa, ‑tɛ ɔ nu, 'ɔ yrii 'waa wɔlɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«Nɛ‑ kɔ ‑tɩ, 'mɔɔ ‑mʋ baa, 'ke 'le dakʋ ‑hɛyri,

kɔ, 'mɔɔ ‑na 'dʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑nyi,

'ke 'le ‑wla a bibre 'kwli 'mʋ.»

10 Kɛ Nyɩsʋa a wiin lele po:

«'A mʋ dakʋ 'bii, ba nu 'manʋ,

a kɔ Nyɩsʋa a dakʋ 'hɛɛn.»

11 ‑Ye lele:

«'A mʋ dakʋ 'bii, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ba baa Kʋkɔnyɔ.

'A mʋ dakʋ 'bii, ba 'bʋaa Nyɩsʋa a ‑tɩ 'yi.»

12 ‑Ye kɛ winwlɔn‑hɛnyɔ Esaii lele po:

«Yisai a 'yuo a 'yu ‑ye di 'le 'nɩ di,

ɔ 'mʋ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ win ke kɔɔ.

Ʋ dio ye kuo ꞊wlʋ, ʋ 'muo ‑pre, 'ke bɔ waa ꞊nʋ.»

13 Kɛ 'nɩɩ po: Nyɩsʋa, ‑ɔ nye nu, nahuin 'ʋ nyo ꞊wlʋ ye kuo, 'ʋ nyo ‑pre, bɔ nue, ba nu 'manʋ 'ɛ nɩ ti, kɔ, ba kɔ plɔ a bleelɛ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑ɛ nue, a kuo ye ꞊wlʋ. ‑Ye 'a nɩ ꞊wlʋ a yekuolɛ, 'ke 'le ꞊nɔ ‑wɔn, ɛ di klɛ 'nɩ bii, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli 'mʋ.

Pɔlʋ, ɔɔ ꞊tu 'a ‑kʋan a ‑tɩ

14 'Na ‑dɩayuo ‑a, 'plɩɩ 'mʋ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ, 'n yrii lɛ ti, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ mɔ ꞊hapʋnahuin, 'a yi ꞊hapʋ‑tɩ, kɔ, 'a kɔ 'klɩ, 'ke ba tɩtɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ. 15 Mɔ ꞊betɩ ba yi ꞊hapʋ‑tɩ, kɛɛ, 'n 'de hʋannʋ pɩ, 'ke ꞊bo 'crɩɩ winbʋɩ ‑ye, 'ke 'o ‑tɩ ‑ye ke, ‑ɛ die nu, ɩ 'nɩ ꞊han 'a mʋ ‑wɔn ‑hri. Kɛ 'n nu 'a 'crɩɩlɛ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa nu 'mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ. 16 ꞊Hapʋdɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ ꞊bo 'ya ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyɔ 'mʋ, 'ke 'le dakʋ ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ. 'N ‑ha 'n dɩɔnʋ nɩ 'bii, 'nɩ ‑nyi 'n dɩɔnʋ Nyɩsʋa, 'ke ꞊bo po Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie, ‑ɛ ‑hɔn 'le ꞊nɔ ‑wɔn 'mʋ. 'N nye 'nɩ po, 'ke 'o dakʋ ꞊nʋ ye, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye kuo, 'plɩɩ ʋ 'mʋ ‑cɔhlʋn ꞊nʋ ye 'we, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a plɔ blee, kɔ, 'a ‑Hihiu po 'pɩa ke, 'ke 'o ꞊nɔ ‑wɔn. 17 'A ‑tɩ, ‑tɛ 'n kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ, 'n ‑wɛ 'le ꞊bo po 'n dɩɔnʋ a ‑pli nɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑kʋan, 'nɩɩ nu a ‑ta 'mʋ. 18 'N 'die 'le ‑wɛ ꞊bo ꞊tu ‑tɩ ꞊de, 'bɛ 'de dɛɛ ‑do ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ nu. 'Ke ɔ naa 'le 'na pupowin kɔ 'na nunu‑tɔplɩ 'mʋ, 'plɩɩ dakʋ 'plɔplɔ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'ʋʋ 'o Nyɩsʋa 'o ꞊tuu. 19 ‑Yusu, ɔ nu ‑wɛ 'ŋmilɛka‑tɔplɩ a gblegblei, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli 'mʋ. 'Ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de, 'n naa 'o, 'n po ꞊hapʋtitie ꞊nʋ nɩ, ‑ɛɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ꞊tu, kʋɛ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ gbo, ‑bo yɛ 'blʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Yiliyri. 20 Ɛɛ 'mʋ nue 'manʋ 'dɔ, 'ke ꞊bo po ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ, 'ke 'o ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin 'die wɛn 'o a 'wɛɛn. 'N 'die ‑hʋa, ꞊bo po ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ, 'ke 'o ‑tɛgbi ꞊nʋ, nahuin 'wɛɛn 'o, ꞊ɔ ꞊de 'nɩ ꞊han lɛ po, 'n po kayu, 'ke 'o 'n 'be ‑ye a ‑tuo ke, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'nɩ ꞊han 'o ꞊ʋ ‑ye a ‑tuo ke ‑kʋan nuu. 21 Kɛɛ, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, kɛ 'nɩɩ ‑hʋa ꞊bo nu 'a nunue, ‑ɛ mɔ:

«Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑hlɩn ‑tɩ ꞊de a 'wɛɛn,

'ke 'o ꞊nɔ ke, nʋ‑ dio 'ye, nʋ‑ di 'mʋ lɛ yrii.»

Pɔlʋ, ɔɔ ‑hʋa bɔ mu 'le Rɔmʋdɩɔ 'mʋ

22 Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie a pupue, 'ke 'le ‑tɛgbi ‑ye, nɛ‑ nue, 'nɩ 'de wɛn 'hru a kʋɛ, 'ke ꞊bo di 'le 'a mʋ ‑wɔn. 23 'Ke 'le 'yrɩ 'plɔplɔ 'kwli 'mʋ, 'n nye o 'nɩ ‑hʋa, ꞊bo di o 'le 'a mʋ ‑wɔn, kɛɛ, ‑kʋan ka o 'le 'mʋ nɩ. 24 Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'na ‑kʋan a ‑gbɛ, 'nɩɩ o nu, kɛ nɔ 'blʋgbɩ ‑gbo 'mʋ, ɔ ‑yrɛ 'lu. ‑Ye kɛ 'nɩɩ 'klɛɛ po, 'n di 'le 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ di, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'manʋ nu, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri. 'Bɩa 'nɩ nuu 'le yakʋɛ gbi ꞊de, 'plɩɩ 'mʋ ‑hi, 'mʋ Ɛsɩpanyɩblʋgba 'mʋ mu. 'N nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ba ‑hɛ 'mʋ 'mʋ, 'ke 'o 'na 'dagba a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ.

25 Kɛɛ, 'plɩɩ 'mʋ 'le di, 'n kɔ ꞊bo mu 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ. ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, ‑ʋ nɩ 'le, nʋ‑ kɔ ‑wɔn 'n di 'le 'wliyɛ gba. 26 ‑Yusu a nahuin, ‑ʋ nɩ 'le Masedʋanɩblʋgba kɔ Akaiblʋgba 'mʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, nʋ‑ 'kukue 'wliyɛ a ‑gbɛ lɛ, ʋ 'mue ꞊sʋɛnyʋ ꞊nʋ ‑nyi, ‑ʋ nɩ 'le ‑Yusu a nahuin ‑hɛyri, 'ke 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ. 27 'Waa ‑gbɛ, ʋ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke bʋ ‑hɛ ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ‑ʋʋ ꞊sʋɛ 'ye, ‑ɛ nue, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, nʋ‑ ‑hɛ la nahuin ꞊nʋ 'mʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'ke bʋ 'wɔn ‑Yusu a ꞊hapʋtitie. ‑Ye ɛ kɔ 'o ꞊o, 'ke ‑Yusu a nahuin, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, bʋ ‑hɛ 'klɛɛ ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ 'mʋ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, 'ke 'o 'waa ꞊sʋɛ a 'yiye a ‑ta 'mʋ. 28 'A ‑tɩ, 'bɩa 'nɩ ‑wɔ ‑kʋan a ‑gbɛ ‑wɔn, 'nɩ gba ꞊nʋ lɛ'kukuewliyɛ a ‑gbɛ ye, ‑ye 'n bi wlɔn 'hru, 'mʋ 'le 'a mʋ ‑wɔn di, ‑a 'mʋ 'yiye, 'plɩɩ 'mʋ 'le Ɛsɩpanyɩblʋgba 'mʋ mu. 29 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'bɩa 'nɩ di 'le 'a mʋ ‑wɔn, ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɔ di ‑a mʋ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ, 'na 'ledidie a ‑tɩ.

30 'Na ‑dɩayuo ‑a, ‑tɛ ‑a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, kɔ, ‑tɛ Nyɩsʋa a ‑Hihiu nue, ꞊a nʋnʋɛ 'mʋ, 'nɩɩ 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, ‑tɛ 'nɩɩ nu, 'nɩɩ Nyɩsʋa da 'ɛ nɩ ti, kɛ'ɛ nɩ ba nu, ba dɔ ‑wɛ, 'ke 'o 'na ‑ta 'mʋ. Ba nue, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke, 31 ‑ɛ die nu, ‑Juukʋɛ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ‑ʋ 'de ‑Yusu yi, ʋ 'nɩ ꞊han 'mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue. Ba da ‑wɛ Nyɩsʋa, 'ke 'o lɛ'kukuewliyɛ a ‑ta 'mʋ, 'nɩɩ ‑Yusu a nahuin ye gba, ɛ 'mʋ 'waa plɛ blee. 32 'A ‑tɩ, 'bɩa Nyɩsʋa 'bɔ wɛɛn ke, 'n di 'le 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ di, 'ke 'le 'manʋkɔ 'kwli 'mʋ, ‑a 'mʋ 'klɩ ‑nyinyi. 33 Nyɩsʋa, ‑ɔɔ nahuin plɔ a bleelɛ ‑nyi, bɔ nɩ 'o 'a mʋ ‑wɔn. Kɛ'ɛ nɩ, bɛ nɩ 'mʋ.

16

Pɔlʋ, ɔɔ nahuin wlɔn lɛ 'nɩ ꞊gba

1-2 ‑A nɩ ‑dɩayu nyrɔyu Febe, nɔ‑ di ‑tado 'le 'a mʋ ‑wɔn di. Ɔɔ nu Nyɩsʋa a ‑kʋan, 'ke 'le ‑Yusu a nahuin ‑hɛyri, ‑ʋ nɩ 'le Sankledɩɔ 'mʋ. 'Bɔ di 'le, ‑ye ba 'blo kwa ‑tɛɛ, 'ke 'o ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑ta 'mʋ. Ba 'blo kwa ‑tɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑Yusu a nahuin, ʋʋ nahuon a kwa'buble nu. Dɛ ɔ 'de kɔ, ba ‑nye ꞊nɔ, ‑ɛ nue, ɔ ‑hɛ 'mʋ nahuin 'plɔplɔ, 'ɔ ‑hɛ ‑wɛ 'mʋ 'mʋ.

3 'N ꞊gba Prisilɩ kɔ 'a tɔ Akilasɩ 'hɛɛn wlɔn lɛ, ‑ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn‑ la ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan nu. 4 Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ 'nɩɩ la mu 'kʋ, ʋ waa la 'mʋ nɩ. Ʋ ꞊tui nɩ, ‑ɛ mɔ, ꞊betɩ 'waa ‑gbɛ bʋ di 'kʋ 'na ‑tɩ, ʋ blɛ ye bʋ waa 'mʋ. 'N nyu ‑nyi 'wio. Ɛ 'de 'n ‑do. ‑Yusu a nahuin, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ʋ nyu ‑wɛ ‑nyi 'wio. 5 ‑Yusu a nahuin, ‑ʋʋ lɛ 'kukue, 'ke 'le 'waa kayu gbo, 'n ꞊gbʋ ‑wɛ wlɔn lɛ. 'N ꞊gba Epainɛtɩ wlɔn lɛ, ‑ɔ mɔ 'na nɩnatumu gblaka. Nɔ‑ mɔ ye‑hɛnahuon, ‑ɔ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, 'ke 'le Asiblʋgba 'mʋ. 6 'N ꞊gba Mari wlɔn lɛ, ‑ɔ nu ‑kʋan 'plɔplɔ, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri. 7 'N ꞊gba Adronikusɩ kɔ Yuniasɩ wlɔn lɛ, ‑ʋ mɔ 'na 'dʋkʋɛ. Ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn‑ pa ꞊jɩ. 'Ke 'le ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ ‑hɛyri, nʋ‑ nahuin nʋɛ 'mʋ ‑tɛɛ. 'Plɩɩ 'mʋ ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo, nʋ‑ mɔ la ye‑hɛnahuin, ‑ʋ kuo la ꞊wlʋ ye. 8 'N ꞊gba 'na nɩnatumu Apliasɩ wlɔn lɛ, ‑ɔ nʋɛ Kʋkɔnyɔ 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'n nu Kʋkɔnyɔ a 'mʋnʋɛlɛ. 9 'N ꞊gba Yrubɛ wlɔn lɛ. Ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn‑ ‑Yusu a ‑kʋan nu. 'N ꞊gba ‑wɛ 'na nɩnatumu Sɩtakisɩ wlɔn lɛ. 10 'N ꞊gba Apɛlɛsɩ wlɔn lɛ. Ɔ 'ye ꞊sʋɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ. Kɛɛ, ɔ 'de sɩa, 'ke bɔ kuo ꞊wlʋ ye. 'N ꞊gba Alitobulɩ wlɔn lɛ, kɔ 'a kayugbokʋɛ 'hɛɛn. 11 'N ꞊gba 'na 'dʋkʋɛtayu Helodio wlɔn lɛ. 'N ꞊gba Nasisɩ a kayugbokʋɛ wlɔn lɛ, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye. 12 'N ꞊gba Trifɛnɩ kɔ Trifɔsɩ wlɔn lɛ, ‑ʋʋ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ a ‑kʋan nu. 'N ꞊gba 'na 'mʋnʋɛ‑dɩayu nyrɔyu Pɛsidɩ wlɔn lɛ, ‑ɔ nu ‑kʋan 'dɔ, 'ke 'o Kʋkɔnyɔ a ‑ta 'mʋ. 13 'N ꞊gba Rufusɩ wlɔn lɛ, ‑ɔ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa a nahuon. 'N ꞊gba 'a 'dii wlɔn lɛ, ‑ɔ nuu 'mʋ 'a 'yu 'mʋ. 14 'N ꞊gba Asɛklitɩ wlɔn lɛ, kɔ Flegɔ, kɔ Hɛmɛsɩ, kɔ Patrobasɩ, kɔ Hɛmasɩ 'hɛɛn, ʋ kɔ Nyɩsʋa a nahuin 'bii, ‑ʋ nɩ 'le ꞊nʋ ‑wɔn. 15 'N ꞊gba Filolɔgɩ, kɔ Suli, kɔ Nele, kɔ 'a 'dɩayu nyrɔyu 'hɛɛn wlɔn lɛ. 'N ꞊gba Olɛpasɩ wlɔn lɛ, ɔ kɔ Nyɩsʋa a nahuin 'bii 'hɛɛn, ‑ʋ nɩ 'le ꞊nɔ ‑wɔn.

16 Ba ‑nyinyi 'wio ‑tɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑dɩayuo ye. Nahuin 'bii, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, ʋ ꞊gba 'a mʋ wlɔn lɛ.

'Lelɛ'bɔɔwin

17 'Na ‑dɩayuo ‑a, nahuin nɩ 'o, 'ʋʋ lɛ po, Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑gbo, ʋ tɔɔ la 'a mʋ, ɛ 'de ꞊nɩ, 'plɩɩ 'ʋʋ 'a mʋ 'yilɛnyrehru tɔɔ. Nɛ‑ kɔ 'kwli 'mʋ ʋʋ 'le naa, 'ʋʋ ‑Yusu a nahuin yrɛ ‑gbʋgba, kɔ, 'ʋʋ 'le ꞊yʋɛ ya. 'Nɩɩ 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, ba ꞊tu nahuindʋ a ‑gbɛ 'yie. Ba hrun ‑wɔn lɛ, 18 ‑ɛ nue, ɛ 'de ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan, ʋ 'nɩ nuo ꞊le, kɛɛ, 'yilɛnyredɛ ꞊nʋ, 'waa ꞊wlʋʋ ‑hʋa, nɛ‑ ʋʋ nu. 'Ke 'le wienlɛnɩnɔ 'kwli 'mʋ, 'ke ʋʋ 'le naa, 'ʋʋ nahuin ꞊nʋ kaa, ‑ʋ 'de dɛ 'klan kɔ ꞊hapʋdɛ 'hɛɛn a 'yi'mʋlɛ‑hɩhɩalɛ yi. 19 A ‑mɛ ‑ye, nahuin 'bii, ʋ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, aa 'o ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'nɩ ꞊tuu. Nɛ‑ nue, 'nɩɩ 'manʋ nu, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn. Kɛɛ, dɛ 'nɩɩ ‑hʋa, nɛ‑ mɔ, ba yi ꞊hapʋdɛ, a 'mue nu, ‑ɛ die nu, a 'nɩ ꞊han ꞊hapʋdɛ kɔ dɛ 'klan 'hɛɛn 'yi 'mʋ lɛ pupo. 20 Nyɩsʋa, ‑ɔɔ 'a mʋ plɔ a bleelɛ ‑nyi, ti ꞊de 'de 'le hie, ɔ 'mʋ Satan, ‑ɔ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka a 'klɩ gbo ‑wɔ, ɔ 'muo 'le 'a nɩ bʋhʋɔ gbo ꞊tu. ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ bɔ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ.

21 Timote, ‑ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn‑ ‑kʋan nu, ɔ ꞊gba 'a mʋ wlɔn lɛ. 'Na 'dʋkʋɛ, Lukiusɩ kɔ Jasɔ, kɔ Sosipatɛ, ʋ ꞊gba 'a mʋ wlɔn lɛ.

22 'Mɔ Tɛtiusɩ, 'n ꞊gba 'a mʋ wlɔn lɛ, 'ke 'le ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'dʋ 'kwli 'mʋ. 'Mɔɔ nɩ, ‑ɔ 'crɩɩ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo, Pɔlʋʋ 'a mʋ ye ya.

23 Gayusɩ, ɔ ꞊gba 'a mʋ wlɔn lɛ. Nɔ‑ kɔ kayu gbo 'mɔ Pɔlʋ, 'n nɩ nɔ, ‑ye lele, nɔ‑ kɔ ‑tɛ ‑Yusu a nahuin 'bii, ʋʋ nɔ lɛ 'kukue, 'ʋʋ 'cʋɛ nu. Elasɩ, ‑ɔ mɔ 'dɩɔ a 'wligbo꞊tunyɔ, kɔ ‑a nɩ ‑dɩayu Katusɩ 'hɛɛn, ʋ ꞊gba 'a mʋ wlɔn lɛ.

[ 24 ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ bɔ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ.]

Nyɩsʋaa ‑do, bɔ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ

25 ‑Ba baa Nyɩsʋa. Ɔ ‑wɛ 'le bɔ ‑nyi 'a mʋ 'klɩ nɩ, 'ke ba kuo ꞊wlʋ ye 'ɛ nɩ ti. Kɛ ‑Yusu a ꞊hapʋtitiee po. ꞊Hapʋtitie a ‑gbɛ, nɛ‑ 'nɩɩ 'le nahuin ‑wɔn gba. Ti ‑hi la a ti 'yri, ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ, Nyɩsʋa 'die la nahuin tɔɔ. 26 Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ɔ pue 'mʋ pepe'. ‑Ye ‑tɩ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ 'crɩɩ la, 'ke 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ ke, nɩ‑ ʋʋ kɛ ke 'prɛɛ. Kɛ 'Klɔhienyɩsʋaa 'a ‑hʋhʋa nu. ꞊Hapʋtitie a ‑gbɛ, dakʋ a pɛpɛ 'wɛn nɩ. Nɛ‑ die nu, ʋ 'muo ꞊wlʋ ye kuo, kɔ, ʋ 'muo 'o ꞊tuu.

27 Nyɩsʋaa ‑do, nɔ‑ kɔ ꞊tɔ. Nɔ‑ ‑bɔ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'ɛ nɩ ti. ‑Ba bɔɔ 'ɛ nɩ ti, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ. Kɛ'ɛ nɩ, bɛ nɩ 'mʋ.

1 KOLƐTƖKƲƐ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

YE‑HƐCRƖƖNƖƐ,

Pɔlʋ gba la

KOLƐTƖKƲƐ

ye

1

1 'Mɔ Pɔlʋ, Nyɩsʋa ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke ꞊bo ‑hɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑wɔnnaanyɔ, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'a ꞊hapʋtitie nahuin pue, 'mɔɔ nɩ, ‑ɔɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ, 'n kɔ ‑a nɩ ‑dɩayu Sɔtɛnɩ 'hɛɛn. 2 'A mʋ Nyɩsʋa a nahuin, ‑ʋ nɩ 'le Kolɛtɩdɩɔ 'mʋ, 'a mʋ'ʋ nɩ, ‑aa ‑wɔn 'crɩɩ, 'a mʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po 'pɩa ke, dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ nu a ‑tɩ. Ɔ da 'a mʋ nɩ, 'ke ba ‑hɛ 'a nahuin, 'ɔ da ‑wɛ nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ da, ‑ʋ nɩ 'o 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de. Nɔ‑ mɔ ‑a 'bii a Kʋkɔnyɔ. 3 ‑A nɩ Bu Nyɩsʋa kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, bʋ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, kɔ bʋ nue ‑wɛ, a 'mʋ kegbowɛɛnlɛ kɔ.

꞊Hapʋ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑Yusu nu 'a nahuin ꞊nʋ 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'le Kolɛtɩdɩɔ 'mʋ

4 'Nɩɩ Nyɩsʋa ‑nyi 'wio 'ɛ nɩ ti, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ, ‑ɛ nue, ɔ nu 'a mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ, ‑tɛ a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, a ‑mʋɛ. 5 ‑Tɛ a kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, a ‑mʋɛ, nɛ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɔ ‑nyi 'a mʋ 'klɩ a gblegblei. Nɛ‑ nue, 'a yi ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'a nɩ 'klɩ ke, 'ke ba ꞊tu ‑tɩ a ‑tɛɛ a ‑gbɛ nahuin ye. 6 Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ nue, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑a ꞊tu la 'a mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ye, a 'bli kwa ‑tɛɛ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke. 7 Nɛ‑ nue, 'klɩ 'bii, Nyɩsʋaa nahuin ‑nyi, 'ɩ ꞊cɛ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ ti ꞊nʋ ‑pre, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'le ya. 8 Nyɩsʋa, nɔ‑ die nu, a 'mʋ 'klɩ ke nɩ 'dɔ, 'ke ba na ‑tɛɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, ‑ɛ die nu, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'le ya, ‑bati ꞊nʋ, Nyɩsʋa di nahuin lɛ poo, ɩ 'nɩ ꞊han 'a mʋ klɩ. 9 Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ da 'a mʋ, 'ke a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ, a 'mʋ ‑mʋɛ, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'bɔ ꞊tu ‑tɩ, ɔ nyi 'nɩ nu.

‑Yusu a nahuin, ‑ʋ nɩ 'le Kolɛtɩdɩɔ 'mʋ, ʋ wo nɩ

10 'Na 'dɩayuo ‑a, 'nɩɩ 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, 'ke 'le ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'dʋ 'kwli 'mʋ, ꞊tɩɔlɛ'bɩbɛ nɩ nɩ 'le 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn, kɛɛ, 'baa dɛ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ‑ye win a 'mʋlɛ'wʋnwɔnlɛ bɛ nɩ 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn. 11 'Dɩayuo ‑a, 'nɩ nu lɛ 'pʋprɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, nahuin ‑hɔn 'le nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Kloe ‑wɔn 'mʋ, 'ʋ le 'mʋ, ‑ɛ mɔ, ꞊yʋɛi nɩ 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn. 12 ‑Tɩ 'nɩɩ ‑hʋa ꞊bo ꞊tu, nɩ‑ ‑gbo: A wo nɩ, 'ke 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn. ꞊Ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, ʋ mɔ 'mɔ Pɔlʋ a nahuiin nɩ, ꞊ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, ʋ mɔ Apɔlɔsɩ a nahuiin nɩ, ‑ye ꞊ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, ʋ mɔ Piɛlɩ a nahuiin nɩ, ‑ye ꞊ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, ʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nahuiin nɩ. 13 Dɛ ꞊nʋ, aa nu, ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'bɛ lɛ ꞊tɩɔ. Ɛ 'de 'mɔ Pɔlʋ, ʋ 'de 'o 'mʋ tu 'yie 'mʋ kɔɔ, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'kʋ, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ. 'Ya 'o lele 'lu, ɛ 'de 'le 'mɔ Pɔlʋ a 'dʋ 'kwli 'mʋ, ʋ 'de 'le 'a mʋ 'nie 'lu lɛ poo.

14 'Nɩɩ Nyɩsʋa ‑nyi 'wio, ‑tɛ 'n nu, 'nɩ 'de 'a nɩ nahuon ꞊de 'nie 'lu po, 'bɩa 'bɛ 'de Klipusɩ kɔ Gayusɩ 'hɛɛn. 15 'A ‑tɩ, ɛ 'de nahuon ꞊de kɔ, ‑bɔ di ꞊tu, ‑ɛ mɔ, 'ke 'le 'na 'dʋ 'kwli 'mʋ, 'ke 'n poo 'le 'a mʋ 'nie 'lu lɛ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'na ‑naagbopʋ ‑hɛ. 16 Iin, ɩɩ wɛn 'mʋ ‑wɔn mu 'nɩ ‑hri, ‑ɛ mɔ, 'mɔ po ‑wɛ Sefanasɩ 'nie 'lu, ɔ kɔ 'a 'dʋkʋɛ 'hɛɛn. 'Bɩa 'nɩ kʋɛ 'o lele gbo, 'nɩ po ꞊ɔ ꞊de 'nie 'lu, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'a ‑tɩ ‑hri 'mʋ ‑wɔn. 17 ‑Yusu 'Klɩsʋ 'de 'mʋ le, 'ke ꞊bo po nahuin 'nie 'lu lɛ, kɛɛ, ɔ le 'mʋ nɩ, 'ke ꞊bo pue nahuin 'a ꞊hapʋtitie. 'Bɩa 'nɩɩ 'a ꞊hapʋtitie po, ‑ye 'nɩ nue ꞊le, 'ke 'le ‑tʋnahuin a ꞊tɔ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'kʋkʋɛ ꞊nʋ, ɔ 'kʋ, 'ke 'o tu 'yie 'mʋ, ɛ 'nɩ ꞊han ‑gbʋgbɛ 'mʋ 'ya, kɛɛ, nahuin 'mue 'mʋ lɛ yrii ‑tɛɛ.

‑Yusuu ‑a mʋ tɔɔ Nyɩsʋa a 'klɩ, kɔ 'a ꞊tɔ 'hɛɛn

18 Wintɛ ꞊nʋ, ‑ɛ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋʋ 'o tu 'yie 'mʋ, ɛ 'nɩ da ꞊le dɛ ꞊de, 'ke 'le nahuin ꞊nʋ 'yi ke, ‑ʋ di 'wan, ‑ʋ di 'le na ꞊nʋ 'mʋ mu, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe. Kɛɛ, ‑a mʋ ‑gbo, Nyɩsʋa, ɔɔ waa, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, wintɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ nahuin Nyɩsʋa a 'klɩkenɩnɩɛ tɔɔ. 19 ‑A yi dɛ a ‑gbɛ nɩ, ‑ɛ nue, kɛ'ɛ nɩ, ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

'N di ꞊tɔkɔnyʋ a ꞊tɔ gbo 'nɩ ‑wɔ,

'muo ke bla 'bii.»

20 ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑ye 'klɔ ‑gbo a ꞊tɔkɔnyʋ, kɔ teteitɔɔnyʋ, kɔ 'crɩɩnɩɛyinyʋ 'hɛɛn, ʋ 'bii a ‑gbɛ, 'waa ꞊tɔ 'nɩ da ꞊le dɛ ꞊de, 'ke 'le Nyɩsʋa 'yi 'mʋ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa tʋɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'klɔ ‑gbo a nahuin a ꞊tɔ 'nɩ da ꞊le dɛ ꞊de. 21 'Klɔ ‑gbo a ꞊tɔkɔnyʋ, ʋ 'ye ‑tɔplɩ ꞊nʋ nɩ, Nyɩsʋa nu, 'ke 'le 'a ꞊tɔ 'kwli 'mʋ, kɛɛ ‑ye ʋ 'dio yrii. ‑Tɛ ʋ 'dio yrii, nɛ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɔ ‑yrɩ, 'ke bɔ naa 'le 'a wintɛ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ‑aa nahuin ‑wɔn lɛ na, ɔ 'mʋ nahuin ‑gbo waa, ‑ʋ kuo ꞊wlʋ ye. Kɛɛ ‑ye nahuin ‑ye nɔ 'nɩ, wintɛ a ‑gbɛ, ɛ 'nɩ da ꞊le dɛ ꞊de. 22 ‑Juukʋɛ, ʋʋ lɛ ꞊mɔ 'ŋmilɛka‑tɔplɩ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ wintɛ a ‑gbɛ, ‑aa po ꞊wlʋ ye kuo. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ʋʋ ‑hʋa bʋ nu 'waa ‑gbɛ a ꞊tɔ, bʋ yrii Nyɩsʋa. 23 Kɛɛ, ‑a ‑mɛ ‑ye, ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊nʋ, ʋ kɔɔ 'o tu 'yie 'mʋ, nɔ‑ kɔ ‑tɩ ‑aa ‑wɔn lɛ na. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ‑Juukʋɛ 'bʋ 'wɩn, ‑ye ʋʋ po yrʋ, 'ʋʋ ‑a mʋ ye ‑wɔn, ‑ɛ nue, ʋ nɔ 'nɩ, ‑aa Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ 'nɩ ‑haa. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ʋ nɔ 'nɩ, ɩ mɔ ‑tɩɩ nɩ, ‑ɩ 'nɩnɩ da dɛ ꞊de. 24 Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke bʋ ‑hɛ 'a nahuin, bʋ mɔ ‑Juukʋɛ, bʋ 'de ‑Juukʋɛ, ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ɔ ‑a mʋ Nyɩsʋa a 'klɩkenɩnɩɛ tɔɔ, ɛ kɔ Nyɩsʋa a ꞊tɔ 'hɛɛn. 25 ꞊Ʋ ‑ye nɔ 'nɩ, dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa nu, ɛ 'nɩ da ꞊le dɛ ꞊de, kɛɛ, Nyɩsʋa a nunudɛ a ‑gbɛ, ʋ plɛ, ‑ɛ 'nɩnɩ da dɛ ꞊de, ɛ ‑hi 'o 'waa ꞊tɔ 'mʋ nɩ. 'Bʋ plɛ, Nyɩsʋa 'de 'klɩ kɔ, bʋ kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa bɔ 'de 'klɩ kɔ ꞊nʋ, ɛ ‑hi 'o 'waa 'klɩ a kenɩnɩɛ 'mʋ nɩ.

26 ‑Dɩayuo ‑a, ‑tɩ ‑gbo, 'nɩɩ mu ꞊tu, ba ‑hi 'lu ‑wɔn lɛ: 'A mʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋa da, 'ke ba ‑hɛ 'a nahuin, nahuin a 'dʋ tio‑ a 'ya 'mʋ 'le? 'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuin 'plɔplɔ 'de 'le nɩ, ‑ʋ kɔ ꞊tɔ, 'ke 'le 'klɔ ‑gbo a nahuin 'yi 'mʋ, kɔ, 'klɩkenɩnyʋ, kɔ nyɩblakɩ 'plɔplɔ 'de ‑wɛ 'le 'a mʋ ‑hɛyri nɩ. 27 Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, 'klɔ ‑gbo a nahuin plɛ, ‑ʋ 'de ꞊tɔ kɔ, nʋ‑ Nyɩsʋa ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke bʋ ‑hɛ 'a nahuin. Kɛ ɔ nu, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'klɔ ‑gbo a ꞊tɔkɔnyʋ ‑tʋɩ nue. Nahuin ꞊nʋ, 'klɔ ‑gbo a nahuin plɛ, ‑ʋ 'de 'klɩ ke nɩ, nʋ‑ Nyɩsʋa ‑ha 'le du 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'klɔ ‑gbo a 'klɩkenɩnyʋ ‑tʋɩ nue. 28 Nahuin ꞊nʋ, ʋ 'nɩnɩ daa nahuin ꞊de, kɔ, ʋ yraa, nʋ‑ Nyɩsʋa ‑ha 'le du 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'klɔ ‑gbo a nyɩgblakɩ gbo ‑wɔ. 29 Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, ɛ 'de nahuon ꞊de kɔ, ‑bɔ po 'a dɩɔnʋ a ‑pli, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 30 Nyɩsʋa, nɔ‑ nue, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ꞊a ‑mʋɛ. Ɔ ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ nue, ‑Yusu 'ɔ tɔɔ ‑a mʋ 'a ꞊tɔ. 'Ke Nyɩsʋa naa 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ, 'ɔ 'sii 'o ‑a mʋ ye, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye, 'ɔ nuu ‑a mʋ nahuin ꞊nʋ 'mʋ, ‑ʋ kɔ 'klɔɔ ꞊nɔ ke klɩɩ, 'ɔ ꞊gbla ‑a mʋ, 'ke 'o dɛ 'kuku ‑wɔn. 31 'A ‑tɩ o, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ: «Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ ‑hʋa ‑bɔ po ‑pli, dɛ ꞊nʋ, Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa nu, ɛ ‑do, nɛ‑ kɔ ‑pli bɔ po.»

2

‑Yusu a 'kʋkʋ‑tɩ, nɩ‑ Pɔlʋ, ɔɔ la ‑wɔn lɛ na

1 'Na ‑dɩayuo ‑a, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'n di la 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'ke ꞊bo tɔɔ 'a mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊nʋ, ‑ɩ ‑hli la nahuin 'yi ke, 'plɩɩ Nyɩsʋa tɔɔ ‑a mʋ, ti a ‑gbɛ 'yri, 'nɩ po ꞊le la 'briwin 'yaklɩ, mɔ, 'n 'de la 'a mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ, 'ke 'le ‑tʋnahuin a ꞊tɔ 'kwli 'mʋ, a 'nɩ ꞊han lɛ po, 'n yi 'prɛlɛ. 2 Kɛɛ, 'plɩɩ 'mʋ la 'le 'a mʋ ‑wɔn di, 'n pue la 'le ꞊le, 'ke ꞊bo ꞊tu la ‑Yusu 'Klɩsʋʋ ‑do a ‑tɩ, tii ‑tie ꞊nʋ, 'n di la 'le 'a mʋ ‑hɛyri ‑hi. Sɛyɩ‑sɛyɩ, 'a 'kʋkʋɛɛ ‑do ꞊nʋ, ɔ 'kʋ, 'ke 'o tu 'yie 'mʋ, nɛ‑ kɔ ‑tɩ 'n di la 'a mʋ ye ꞊tu. 3 ‑Tɛ 'n nɩ la 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'n 'de la 'klɩ kɔ, 'nɩɩ la hʋannʋ pɩ 'dɔ. 4 ‑Tɛ 'nɩɩ la 'a mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ye ꞊tu, 'nɩ 'prɛɛ ꞊le la 'le ‑tʋnahuin a ꞊tɔ 'kwli 'mʋ. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nʋ‑ tʋɛ 'a mʋ, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑gbɛ a 'klɩ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ la ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 5 ‑Tɛ a 'ye la Nyɩsʋa a 'klɩ a kenɩnɩɛ, nɛ‑ nue, 'a kuo la ‑Yusu ꞊wlʋ ye. Ɛ 'de ‑tʋnahuin a ꞊tɔ, ɔ 'die 'nu, a 'dio ꞊wlʋ ye kuo.

Nyɩsʋa a ꞊tɔ

6 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'bɩa 'nɩɩ 'le nahuin ꞊nʋ ‑wɔn 'prɛɛ, ‑ʋ yrii Nyɩsʋa a ‑tɩ 'mʋ lɛ ‑tɛɛ, 'n nyu 'nɩ tɔɔ, 'ke 'le ꞊tɔ 'kwli 'mʋ, kɛɛ, ꞊tɔdʋ a ‑gbɛ, ɔ 'de 'klɔ ‑gbo ke a nahuin a ꞊tɔ. Mɔ, ɛ 'de ‑wɛ 'klɔ ‑gbo ke a nahuin gblakɩ a ꞊tɔ. Nahuin a ‑gbɛ, ʋ di gbo 'nɩ ‑wɛ. 7 ꞊Tɔdʋ ‑gbo, ‑ɔ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ ꞊tu, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a ꞊tɔ. ꞊Tɔ a ‑gbɛ, ɔ ‑hli la nahuin ke 'yi, ti ‑hi la ti 'yri, kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, Nyɩsʋa tʋɔ ‑a mʋ nɩ. Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔ 'de la 'klɔ a nue, ɔ ‑hie la ꞊tɔdʋ a ‑gbɛ ‑wɔn lɛ 'lu, ɔ 'muo 'le 'kwli 'mʋ naa, ɔ 'mʋ ‑a mʋ waa, ‑ɛ die nu, ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ 'le 'a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑hɛyri nɩ. 8 'Ke 'le 'klɔ ‑gbo a nahuin gblakɩ ‑hɛyri, ꞊ɔ ꞊de 'de ꞊tɔ a ‑gbɛ 'mʋ lɛ yrii. 'Bɩa 'bʋ yrii wɛn ꞊tɔ a ‑gbɛ 'mʋ lɛ, ʋ 'deɛ bʋ kɔɔ wɛn 'o ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ tu 'yie 'mʋ, ‑ɔ mɔ Kʋkɔnyɔ ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa. 9 Dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa nu, ɛ 'we ꞊nɔ dɛ ꞊nʋ ye, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«Dɛ ꞊nʋ, ‑tʋnahuin a 'yie 'de ‑hlɩn a 'yee,

kɔ, dɛ ꞊nʋ, 'waa nʋɩ 'de ‑hlɩn a 'wɛɛn,

kɔ, dɛ ꞊nʋ, ʋ 'de ‑hlɩn 'lu ‑wɔn lɛ a ‑hie,

dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ Nyɩsʋa ‑wɔ ‑wɔn,

'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ nʋɔ 'mʋ.»

10 'A ‑Hihiu 'kwli 'mʋ, ɔ naa 'le, 'ɔ tɔɔ ‑a mʋ ‑huhlidɛ a ‑gbɛ. Nyɩsʋa a ‑Hihiu yi ‑tɔplɩ 'bii a 'ma nɩ, 'ʋ yi ‑wɛ Nyɩsʋa a 'lu a lɛ‑hielɛ ꞊nʋ, ‑ɛ hren 'mʋ gbo. 11 ꞊Bo pue ‑tʋnahuon a ‑hihiu a dɛ ye: Dɛ ꞊nʋ, ‑n 'be a ‑hihiu, ʋʋ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ‑n 'die yi. Ɔ ‑do, nɔ‑ yie. 'Ke 'o Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑wɔn, dɛɛ ‑do, nɛ‑ɛ nɩ. Nyɩsʋa a ‑gbɛ a ‑Hihiu, ʋ ‑do, nʋ‑ yi dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie. 12 ‑A ‑mɛ ‑ye, Nyɩsʋa a ‑Hihiu ꞊nʋ, ɔ ‑nyi ‑a mʋ, ʋ 'de 'le 'klɔ ‑gbo a ‑tʋnahuin ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn. Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔ ‑nyu ‑a mʋ, ‑ɛ die nu, ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, ɔ nu ‑a mʋ 'mʋ, ‑a 'mue 'mʋ lɛ yrii. 13 'Bɩa ꞊baa ‑tɔplɩ a ‑gbɛ nahuin klɛ ‑hɩhɩa, ‑a 'nɩ nue ꞊le, 'ke 'le ‑tʋnahuin a ꞊tɔ 'kwli 'mʋ, kɛɛ, ‑a nɩ pupowin, 'ke ɩɩ 'le Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn. ‑Ye Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu ‑a mʋ tɔɔ, nɩ‑ ‑aa nahuin ꞊nʋ klɛ ‑hɩhɩa, ‑ʋ kɔ ke 'mʋ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ‑gbɛ nɩ 'o.

14 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'bʋ 'de 'o ꞊nɔ ke 'mʋ nɩ, ‑ye ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu ꞊nɔ tɔɔ, nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ yrii 'mʋ lɛ. 'Ke 'o nahuon a ‑gbɛ ‑wɔn, ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ mɔ bʋba‑tɩɩ nɩ. Ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ yrii 'mʋ lɛ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu ‑do, nʋ‑ nye nu, 'plɩɩ ꞊a nyi 'mʋ lɛ yrii. 15 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'bʋ nɩ 'o ꞊nɔ ke 'mʋ, ‑ye ɔ ‑wɛ 'le bɔ yi ‑tɔplɩ 'bii a 'mʋlɛ'jɩjra nɩ. Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ke 'mʋ Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'de 'o nɩ, ʋ 'die 'le ‑wɛ bʋ 'jra nahuon a ‑gbɛ a nunu‑tɔplɩ 'yi 'mʋ lɛ. 16 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ʋ 'crɩɩ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo:

«Ɛ 'de nahuon ꞊de kɔ, ‑bɔ yi dɛ ꞊nʋ,

Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋaa 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie.

Nahuon ꞊de 'de ‑wɛ 'le 'a ꞊tɔ a 'mʋpupue ‑wɛ.»

Kɛ'ɛ nɩ, ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ. ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑ʋ kɔ ke 'mʋ Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ 'o, dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɔɔ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, nɛ‑ ‑aa ‑wɛ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie.

3

Pɔlʋ kɔ Apɔlɔsɩ 'hɛɛn, ʋ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyʋʋ nɩ

1 'Na 'dɩayuo ‑a, ‑tɛ 'n nɩ la 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'n 'die la 'le ‑wɛ ꞊bo 'prɛɛ la 'le 'a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋʋ 'le nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ke 'mʋ Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ 'o a ‑wɔn'prɛɛlɛ nu. Kɛɛ, 'nɩɩ la 'le 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ 'prɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋʋ 'le 'klɔ ‑gbo a nahuin ꞊nʋ a ‑wɔn'prɛɛlɛ nu, ‑ʋʋ 'waa ‑gbɛ a 'lu a lɛ‑hielɛ ‑wɔn kʋɛ, ‑ɛ nue, a 'we la ꞊nɔ 'yuo꞊pli gbi ye, 'ke 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hru wlɔn. 2 'Nɩɩ la 'a mʋ tɔɔ ye‑hɛ‑tɔplɩɩ ‑do ꞊nʋ, ‑ɩ 'de wlɔn kla. 'N 'de la 'a mʋ ‑tɔplɩ 'yaklɩ a tʋɛ, ‑ɛ nue, a 'de la 'le 'a 'mʋlɛyriilɛ ‑wɛ. A 'we la ꞊nɔ 'yuo꞊pli ye, ‑ʋ 'kɩɛ 'nyɛɛ, ‑ʋ 'de wɛn 'le dɛ 'yakla a didie 'le a ‑wɛɛ. Kʋɛ la 'le gbo, ‑bo yɛ ‑nyrɔwɔ ‑gbo ke, a 'kɩɛ 'wee ꞊nɔ 'yuo꞊pli gbi ye, ‑ʋ 'de wɛn 'le kukunyʋ a dididɛ a didie 'le a ‑wɛɛ, 3 ‑ɛ nue, a 'kɩɛ 'wee ꞊nɔ 'klɔ ‑gbo a nahuin ye, ‑ʋʋ 'waa ‑gbɛ a 'lu a lɛ‑hielɛ ‑wɔn kʋɛ, 'aa ca ‑wɔn ꞊tutu, ꞊yʋɛi 'ɩ nɩ 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn. 'Bɩa 'bɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑ye a 'kɩɛ 'wee 'klɔ ‑gbo a nahuin ye, ‑ʋʋ 'waa ‑gbɛ a 'lu a lɛ‑hielɛ ‑wɔn kʋɛ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɛ 'waa nunuŋmli nɩ 'mʋ, kɛ 'a nɩ nɩnɩ nɩ 'mʋ. 4 'Ke 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn, 'bɩa ꞊ʋ ‑ye 'bʋʋ lɛ po, ʋ mɔ 'mɔ Pɔlʋ a nahuiin nɩ, ꞊ʋ ‑ye 'bʋʋ lɛ po, ʋ mɔ Apɔlɔsɩ a nahuiin nɩ, ‑ye a 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ kɔ ke 'mʋ Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'de 'o nɩ.

5 Nyɔ tio‑ mɔ Apɔlɔsɩ 'le? Nyɔ tio‑ mɔ 'mɔ Pɔlʋ 'le? ‑A 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, ‑a mʋ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyʋʋ nɩ, Nyɩsʋa lee 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'ke ‑ba pue 'a mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊hapʋtitie, ‑ɛ die nu, a 'muo ꞊wlʋ ye kuo. ‑Kʋan ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ, nɔ‑ɔ nɩ, ‑aa nu. 6 'Mɔ Pɔlʋ, 'mɔ ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ a ꞊tutue ‑wlu, 'ke 'le 'a mʋ ‑wɔn. 'N 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔɔ ‑tɔplɩ 'dɔ; Apɔlɔsɩ ‑mɛ ‑ye, 'ɔ gba ‑kʋan a ‑gbɛ 'lu ‑wɔn. Ɔ 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔɔ 'dɩdɔ‑tɔplɩ 'nie lɛ 'wlaa. Kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ nue, ‑kʋan a ‑gbɛ 'ɔ nyra 'lu ye gbo ‑tɛɛ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, nɔ‑ nue, 'dɩdɔ‑tɔplɩ 'ɩ ꞊ga. 7 ‑Ye 'klɛɛ, nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ ‑tɔplɩ 'dɔ, kɔ nahuon ‑gbo, ‑ɔ nyi 'nie lɛ 'wlaa, ʋ 'nɩ nu ꞊le dɛ gblaka. Kɛɛ, Nyɩsʋa, ‑ɔ nye nu, 'ɩɩ ꞊ga, nɔ‑ɔ dɛ gblaka nu. Nɔ‑ nye nu, 'a nɩ ꞊wlʋ a yekuolɛ 'ɛɛ klɛ bii. 8 'A ‑tɩ, nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ ‑tɔplɩ 'dɔ, kɔ nahuon ‑gbo, ‑ɔ nyi 'nie lɛ 'wlaa, ꞊ɔ ꞊de 'de 'o 'a 'be 'lu ye nɩ. Ʋ mɔ dɛɛ ‑do. Ʋ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ nahuon a ‑kʋan nɩ 'mʋ, kɛ Nyɩsʋa diu 'wio a ‑nyinyie nu.

9 ‑Ye 'klɛɛ, 'n kɔ Apɔlɔsɩ 'hɛɛn, ‑a bibi ke, ꞊aa Nyɩsʋa a ‑kʋan nu. A ‑mɛ ‑ye, a 'we ꞊nɔ ‑ci ye, Nyɩsʋa, ɔɔ ‑ci. A 'we ‑wɛ ꞊nɔ kayu ye, Nyɩsʋa, ɔɔ po. 10 Nyɩsʋa ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'nɩ ꞊tu ‑kʋan ‑wlu, 'ke 'le 'a mʋ ‑wɔn. 'N 'we la ꞊nɔ kayuoponyɔ ye, ‑ɔ yi 'o kayuo a gblɛpolɛ, 'nɩ po 'o kayu gblɛ ‑tɛɛ, ꞊ɔ ‑ye 'ɔ di 'le, 'ɔ nyu 'klɛɛ po. 'Ɛ nɩ nahuon, 'bɔɔ kayu po, bɔ ꞊tu ‑kʋan 'yie, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ kayu a ‑gbɛ po ‑tɛɛ. 11 Nyɩsʋa, nɔ‑ ꞊tu 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ gbo, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ kayu a bʋgbodɛ 'mʋ 'ya. Nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ po 'le kayu a bʋgbodɛ ‑ye. 12 'Ke 'o kayu a bʋgbodɛ a ‑gbɛ ke, ʋ ‑wɛ 'le bʋ nu kayupo‑tɔplɩ a gblegblei nɩ, bʋ po kayu nɩ. ꞊Ʋ ‑ye, ʋʋ nu ‑gʋlʋ, ꞊ʋ ‑ye 'ʋʋ 'plʋ‑tɔplɩ nu, ‑ɩɩ ꞊die po, ꞊ʋ ‑ye 'ʋʋ 'hɛ nu, ‑ɛɛ ꞊die po. Kɛɛ, ꞊ʋ ‑ye, ʋʋ nu ti, ꞊ʋ ‑ye 'ʋʋ ‑wɛ ‑piti nu, ꞊ʋ ‑ye 'ʋʋ ꞊gblagbʋgblɩ nu. 13 ‑Nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ Nyɩsʋa di 'o nahuin ‑bati lɛ poo, 'kee nɩ, 'ɛ nɩ nahuon a ‑kʋan di 'o pepe' 'mʋ bi, ‑ɛ nue, ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'mʋ, Nyɩsʋa di 'le 'ɛ nɩ nahuon a kayupo‑tɔplɩ 'mʋ po na, ɔ 'mue 'ye, 'bɩa 'bɛ 'ya 'yilɛnɔ‑kʋan 'mʋ. 14 'Bɩa ‑n nɛ kayudʋ ꞊nʋ, ‑n po, 'bʋ 'de wlɩn*, ‑ye Nyɩsʋa di ‑mʋ ‑nyi 'wio. 15 Kɛɛ, ‑n nɛ kayu ꞊nʋ, ‑n po, 'bʋ wlɩn, ‑ye Nyɩsʋa 'deɛ bɔ ‑nyi ‑mʋ 'wio. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɔ di ‑mʋ 'nɩ waa, kɛɛ, ɛ hie 'o dɛ gbi, na 'mʋ wɛn ‑mʋ lɛ hien.

16 'Be a yie nɩ, 'a mʋ ‑Yusu a nahuin, a 'we ꞊nɔ kayu ye, ‑ʋ kɔ gbo Nyɩsʋa 'ti 'le, 'a yie ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, 'ke Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ 'o 'a mʋ ke 'mʋ. 17 'Bɩa nahuon 'bɔ 'wla kayu a ‑gbɛ, ‑ye Nyɩsʋa di ‑wɛ nahuon a ‑gbɛ 'nɩ 'la, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ kayu a ‑gbɛ.

18 Nahuon ꞊de nɩ kaa 'le 'a dɩɔnʋ. 'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon 'bɔ plɛ, ɔ kɔ ꞊tɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'klɔ ‑gbo a nahuin ye, ‑ye bɔ 'we nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔ 'de dɛ ꞊de yi, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ‑tɛɛ a ꞊tɔkɔnyɔ 'mʋ 'ya. 19 'Nɩɩ lɛ 'pʋprɛ nu, ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ ke 'klɔ ‑gbo a nahuin plɛ, ʋ kɔ 'o ꞊tɔ, ɩ 'nɩ da ꞊le dɛ ꞊de, 'ke 'le Nyɩsʋa 'yi 'mʋ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ʋ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «Gblagblʋkɔnyʋ a ꞊tɔ 'kwli 'mʋ, 'ke Nyɩsʋaa 'le naa, 'ɔ nyu klɩ.» 20 Ʋ 'crɩɛ ‑wɛ nɩ, ‑ɛ mɔ: «Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa yi ꞊tɔkɔnyʋ a 'lu a lɛ‑hielɛ nɩ, 'ɔ yie ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'nɩ da ꞊le dɛ ꞊de.» 21 'A ‑tɩ, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, a nɩ po 'le nahuon ꞊de a ‑pli, a 'nɩ ꞊han lɛ po, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ mɔ 'a nahuiin nɩ. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, a kɔ ‑tɔplɩ 'bii nɩ, 'a kɔ ‑wɛ nahuin 'bii. 22 'Mɔ Pɔlʋ, kɔ Apɔlɔsɩ, kɔ Piɛlɩ 'hɛɛn, ‑a mʋ mɔ 'a nɩ nahuiin nɩ, ꞊a 'ya 'a nɩ 'mʋ‑hɛnyʋ 'mʋ. Mɔ, 'klɔ, kɔ ‑hʋnhlʋn, kɔ 'kʋkʋɛ 'hɛɛn, kɔ ti ‑gbo 'yri a ‑tɔplɩ, kɔ ‑ŋaŋa a ‑tɔplɩ 'hɛɛn, 'a mʋ kʋɩ ‑wɛ. 23 A ‑mɛ ‑ye, ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ nɩ 'o 'a mʋ 'lu ye, Nyɩsʋa 'ɔ nɩ 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lu ye.

4

A nɩ po 'le 'a nɩ dɩɔnʋ a ‑pli

1 Ba kɔ 'a yiyie, ‑a mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑wɔnnaanyʋ, ‑a mʋ mɔ 'a ‑kʋannunyʋʋ nɩ, Nyɩsʋa 'ɔ tɔɔ ‑a mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nʋ, ‑ɩ ‑hli la nahuin 'yi ke, 'ɔ le ‑a mʋ, 'ke ‑ba tʋɩ nahuin. 2 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑kʋannunyɔ ꞊nʋ, ʋ ‑ha 'le ‑kʋandɛ, ʋ ‑nye, dɛ ꞊nʋ, 'a nyɩgblakaa ꞊nɔ ‑hʋa, nɛ‑ mɔ bɔ ꞊tu ‑kʋandɛ a ‑gbɛ 'yie ‑tɛɛ. 3 'Mɛ ‑ye, ꞊bo 'ya ‑tɛɛ a ‑kʋannunyɔ 'mʋ, mɔ ꞊bo 'de ‑tɛɛ a ‑kʋannunyɔ, ɛ 'de 'a mʋ, a 'deɛ ba ꞊tui. Ɛ 'de nahuon ꞊de kɔ, ‑ɔ ‑wɛ 'le ‑bɔ ꞊tui. ꞊Betɩ 'na ‑gbɛ, 'n 'de ‑wɛ 'le 'a ꞊tutue ‑wɛ. 4 'Na ꞊wlʋ 'nɩ yɛɛ ꞊le 'mʋ ‑tɩ, 'ke ꞊bo nu dɛ 'klan ꞊de. Kɛɛ, dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'de 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'n 'de dɛ 'klan ꞊de nu. Ɛ 'de 'mɔ, 'nɩ 'bɛ ꞊le 'na ‑bati. Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔ di 'bɛ. 5 'A ‑tɩ o, a nɩ 'bɛ 'le ꞊ʋ ‑ye a ‑bati, a nɩ ꞊tui 'le, 'bɩa nahuon 'bɔ nu ‑kʋan ‑tɛɛ, mɔ, 'bɔ 'dio nu ‑tɛɛ. Kɛɛ, ba ‑pre ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa wa 'dʋ. ‑Nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu di 'le di, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ ‑hli, 'ke 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri, ɔ di 'mʋ po pepe', ꞊betɩ ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ ‑hli, 'ke 'le ‑tʋnahuin a ꞊wlɩ ke. ‑Nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke Nyɩsʋa di 'o nahuin baa, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu ‑kʋan a nunue.

6 'Dɩayuo ‑a, Apɔlɔsɩ kɔ 'mʋ 'hɛɛn a ‑tɩ 'nɩɩ ꞊tu, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'a mʋ dɛ tɔɔ. 'N nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ba kʋɛ 'yilɛnɔhru ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ kɔ ‑tɩ ʋ 'crɩɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. A nɩ po 'le 'a nɩ tɔɔnyɔ ‑ye a ‑pli, 'plɩɩ a nɩ yraa 'le ꞊ɔ ‑ye. 7 ‑Mɔ ꞊nʋ, dɛ‑ kɔ ‑tɩ ꞊nɩ nye 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ‑ɛ mɔ, ‑mɔ ꞊nʋ, ‑n nɩ 'o ‑n 'bienʋ ‑ye ye 'lu 'le? ‑N 'di 'yi, ‑ɛ mɔ, 'ɛ nɩ dɛ, ‑n kɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nye ‑mʋ. ‑Tɛ ɛ 'ya Nyɩsʋa 'mʋ, ‑ɔ ‑nye ‑mʋ, ꞊nɩ po 'le ‑n dɩɔnʋ a ‑pli. 'Bɩa ꞊nɩɩ ‑n dɩɔnʋ a ‑pli po, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, ɛ 'de Nyɩsʋa, ɔ 'die ‑mʋ ‑nyi.

8 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, a nye ‑wɔn lɛ ‑hie 'lu, ‑ɛ mɔ, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa, ɔɔ nahuin ‑nyi, a kʋɩ nɩ. A 'nɩ ‑hʋa ꞊le 'klɛɛ lele dɛ ꞊de, 'a ꞊cɛɛ 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. A nɔ 'nɩ, a 'bii, 'a mʋ mɔ nyɩgblakɩɩ nɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. Kɛɛ, ‑a ‑mɛ ‑ye, ‑a 'de nyɩgblakɩ. 'N nye wɛn 'nɩ ‑hʋa, 'ke ba 'ya ‑tɛɛ a nyɩgblakɩ 'mʋ, ‑ɛ die nu, a kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a 'bii, ‑a 'mʋ nyɩgblakɩ 'mʋ 'ya, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. 9 ‑A mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑wɔnnaanyʋ, 'ke 'le nahuin ‑ye 'yi 'mʋ, Nyɩsʋa nue nɩ, ꞊a nɩ 'le nahuin 'bii bʋ gbo, ꞊a 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑bati klɩ, ʋʋ mu 'la, 'plɩɩ 'klɔ ‑gbo a nahuin kɔ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ 'hɛɛn, 'ʋʋ ‑a mʋ ‑ta ‑wɔn 'ye. 10 'Ke 'le 'klɔ a nahuin 'yi 'mʋ, ‑a mɔ mʋ bʋbanyʋ'ʋ nɩ, ‑ɛ nue, ‑aa ꞊tu ‑Yusu a ‑tɩ. A ‑mɛ ‑ye, a nɔ 'nɩ, a kɔ ꞊tɔ, ‑ɛ nue, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, a ‑mʋɛ nɩ. 'Ke 'le 'klɔ a nahuin 'yi 'mʋ, ‑a 'de 'klɩ kɔ. Kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, a nɔ 'nɩ, a kɔ 'klɩ. Nahuin yraa ‑a mʋ nɩ. Kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, ʋʋ 'o 'a mʋ 'nɩ ꞊tuu. 11 Kʋɛ la 'le gbo, ‑bo yɛ ti ‑gbo ke, kanʋʋ ‑a mʋ nu, ʋ kɔ 'nie'natʋ 'hɛɛn. ‑A 'de ꞊hapʋwlawlɩ kɔ, nahuin 'ʋʋ ‑a mʋ bi, ꞊a 'de gbonɩɩlɛ kɔ, 12 ꞊aa dabʋɩ nu, ꞊aa ‑kʋan nu, ‑a 'mʋ dɛ di. Nahuin 'bʋʋ ‑a mʋ 'jrɔ ‑wɔn po, ‑ye ‑aa da Nyɩsʋa, 'ke bɔ nu ꞊nʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ. 'Bʋʋ ‑a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, ‑ye ‑aa nu gbee, ꞊a kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla. 13 'Bʋʋ ‑a mʋ tanɩ ꞊tu, ‑ye ‑a nu ꞊wlʋ 'yɔpɔ, ꞊a nyu 'le ‑wɔn 'prɛɛ. Kʋɛ la 'le gbo, ‑bo yɛ ti ‑gbo ke, 'ke 'le 'klɔ ‑gbo a nahuin 'yi 'mʋ, ‑a 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ 'de gbaalɛ kɔ, ‑ʋ 'we ꞊nɔ kʋɛtɩ ye, ʋʋ lɛ ‑ha, 'plɩɩ ʋʋ 'kwla 'mʋ po.

14 ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ 'crɩɩ, ɛ 'de ꞊be 'mʋ 'a mʋ ‑tʋɩ nue a ‑tɩ. Kɛɛ, 'nɩɩ lɛ 'crɩɩlɛ nu, ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'mʋ 'a mʋ ꞊tɔ 'mʋ po a ‑tɩɩ nɩ, ‑ɛ nue, 'a mʋ mɔ 'na 'mʋnʋɛyuo. 15 ꞊Betɩ ba kɔ nahuin 'plɔplɔ ‑ye, ‑ʋʋ 'a mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ tɔɔ, a kɔ buu ‑do. 'Mɔ mɔ 'a nɩ bu'u nɩ, ‑ɛ nue, 'mɔ ꞊tu 'a mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ye, 'a kuo ꞊wlʋ ye. 16 'Nɩɩ 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, ‑tɛ 'n 'ya 'a nɩ bu 'mʋ, ba ‑ha 'le 'na ꞊pɩ lɛ. 17 'N nye 'nɩ ‑hʋa, kɛ'ɛ nɩ, ba nu. Nɛ‑ nue, 'nɩɩ 'a mʋ Timote ye ya. Timote a ‑gbɛ, 'mɔ ꞊tuo ‑Yusu a ‑tɩ ye, 'ɔ kuo ꞊wlʋ ye. Nɔ‑ mɔ 'na ꞊wlʋ a nahuon. Ɔ 'sii 'o ye, 'ke 'o Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'hru wlɔn. Nɔ‑ 'nɩɩ 'le 'a mʋ ‑wɔn lee, ɔ 'mʋ lele 'a mʋ tɔɔ, ‑tɛ 'nɩɩ nɩna nu, 'ke 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hru wlɔn. ‑Tɛ ɔ di 'a nɩ tɔɔlɛ nu, kɛ 'nɩɩ ‑Yusu a nahuin a tɔɔlɛ nu, 'ke 'o 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de, ‑ɛ die nu, ‑tɛ 'nɩɩ naalɛ nu, ʋ 'mʋ ‑wɛ lɛ naalɛ nu.

18 'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuin ‑ye, ʋʋ 'le 'waa dɩɔnʋ 'nɩ 'yaa, ‑ɛ nue, ʋ nɔ 'nɩ, 'nɩɩ pɩ hʋannʋ, 'ke ꞊bo di 'le 'a mʋ ‑wɔn. 19 Kɛɛ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ, 'bɔ wɛɛn ke, ‑ye 'n ‑wɛ lɛ kɛ 'ledidie, 'ke 'le 'a mʋ ‑wɔn. 'Bɩa 'nɩ nyre 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'n di nahuin ꞊nʋ 'nɩ 'ye, ‑ʋʋ 'le 'waa dɩɔnʋ 'yaa, 'plɩɩ 'bɩa 'bʋʋ 'le lɛ 'prɛɛ ‑do, mɔ, 'bɩa Nyɩsʋa a 'klɩ 'bɩ nɩ 'le ꞊nʋ 'mʋ, 'n die 'nɩ yi. 20 'Nɩɩ lɛ 'a ꞊tutue nu, ɛ 'we ꞊nɔ ye, Nyɩsʋa 'bɔ kɔɔ nahuon win ke, 'ke 'le nahuon a ‑gbɛ a nunuŋmli 'kwli 'mʋ, 'ke ‑n nye 'le yrii. Ɛ 'de 'le 'a pupowin 'kwli 'mʋ, ꞊nɩ yrie ꞊le 'le.

21 Ba le 'mʋ, dɛ 'a nɩ ꞊wlɩɩ ‑hʋa. 'Bɩa 'nɩɩ 'le di, ꞊be ꞊bo ya 'le ‑ŋɛ, 'mʋ 'le 'a mʋ lɛ ‑ha, mɔ, 'bɩa 'ba 'cɩcɩ 'a nɩ ꞊wlɩ, 'nɩɩ 'le di, 'mʋ 'le ꞊wlʋ 'yɔpɔ 'le ya, 'ke 'le 'mʋnʋɛlɛ 'kwli 'mʋ?

5

Nahuon 'bɔ nu ‑wlawli, ‑ye ba ‑hɩɔ 'le 'a nɩ dɩɔnʋ ‑hɛyri

1 'Ya 'o lele 'lu, ‑tɩ 'nɩɩ 'wɔn ti a pɛpɛ, 'ke 'o 'a mʋ ke, nɩ‑ mɔ, nahuin nɩ 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'ʋʋ ‑wlawli nu. Mɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, 'yilɛnyredɛdʋ a ‑gbɛ, ʋ 'nɩ nue ꞊le gbe. Ʋ le 'mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon nɩ 'le, 'ɔ ‑ha 'a bu nyrɔ kwa. 2 'A nɩ dɛ 'kuku a ‑tɩ, a kɔ ba we wɛn ꞊hien. Kɛɛ, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ, 'aa 'a nɩ dɩɔnʋ a ‑pli po. Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ nu dɛ a ‑gbɛ, ba ‑hɩɔ 'le 'a nɩ dɩɔnʋ ‑hɛyri. 3 'Mɔ ‑gbo, 'n 'de 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn nɩ. Kɛɛ, 'ke 'na ꞊wlʋ nɩ 'le 'a mʋ ‑wɔn, kɔ, 'n 'bɛ ‑bati ꞊nʋ nɩ ‑dodo, 'ke 'o nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ nu dɛ 'kuku a ‑gbɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ꞊bo 'nɩnɩ nɩ wɛn 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn. 4 'N 'bɛ ‑bati a ‑gbɛ nɩ, 'ke 'le ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'dʋ 'kwli 'mʋ. Dɛ a kɔ ba nu, nɛ‑ mɔ, ba 'kukue lɛ, ‑ye 'ke 'na ꞊wlʋ di 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn nɩ, kɔ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'klɩ a kenɩnɩɛ 'mʋ ‑wɛ ‑tuo ke nɩ. 5 'Bɩa 'ba 'kukue 'klɛɛ lɛ, ‑ye ba po nahuon a ‑gbɛ Satan kwa, ‑ɛ die nu, Satan 'mʋ 'a ‑plahʋɩn 'la, kɔ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'mʋ 'a ‑hihiu waa, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu di 'le di.

6 Ɛ 'de ‑tɛɛ nu, 'ke ba po 'a nɩ dɩɔnʋ a ‑pli. ꞊Be a 'di yi, ‑ɛ mɔ, 'flɔɔ a 'yaadɛ 'cicrɛ gbi, nɛ‑ɛ 'flɔɔkuo 'bii 'yaa? Ɛ 'we ꞊nɔ ye, dɛ 'kuku 'cicrɛ gbi, nɛ‑ɛ wlo, 'ɛ nye nu, a 'bii 'aa dɛ'kukununyʋ ‑hɛ. 7 A kɔ ba ‑ha 'le dɛ 'kukudʋ a ‑gbɛ 'a nɩ dɩɔnʋ ‑hɛyri, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'flɔɔ a 'yaadɛ ye, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'o ye 'sii, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, a 'mʋ 'flɔɔkuo ꞊nʋ ye 'we, 'flɔɔ a 'yaadɛ 'de 'le 'mʋ nɩ. 'N yie nɩ, Nyɩsʋa nue nɩ, 'a 'sii 'o ye ‑dodo, 'ke 'o ꞊nɔ ye, ‑ɛ nue, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ nɩ, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ. ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ 'we ꞊nɔ 'blayu ꞊nʋ ye, ‑Juukʋɛ, ʋʋ 'la, 'ke 'o ‑cɔhlʋn a pipie a ‑ta 'mʋ, ʋ 'mʋ lɛ'mimre ꞊nʋ nu, ʋʋ Pakɩ daa. 8 'A ‑tɩ, ‑ba hie 'o ‑a nɩ ‑tɔplɩ ‑hʋɩn ꞊nʋ gbo, ‑aa nu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑Juukʋɛ, ʋʋ 'a nunue nu, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋʋ Pakɩ a lɛ'mimre nu, ʋʋ 'flɔɔdʋ ꞊nʋ di, 'flɔɔ a 'yaadɛ 'de 'le 'mʋ nɩ. 'Bɩa ꞊ba hie 'o ‑a nɩ ‑tɔplɩ ‑hʋɩn ꞊nʋ gbo, ‑aa nu, ‑ye ‑a nɩ nunuklɔ 'sii 'o ye, ꞊a ‑hɛ ꞊hapʋnahuin.

9 'Crɩɩnɩɛ ꞊nʋ, 'n ya o 'a mʋ ye, 'ke 'le ꞊nɔ 'kwli 'mʋ, 'n ꞊tui o 'le ꞊le, ‑ɛ mɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑wlawli nu, kɔ 'lalu 'hɛɛn, a kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, a nɩ nɩnaa 'le ‑wɔn. 10 Ɛ 'de o nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Yusu a nahuin a ‑tɩ, 'nɩ ꞊tui ꞊le o. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑wlawli nu, kɔ 'lalu 'hɛɛn, kɔ ꞊ʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ ca ꞊tu, kɔ ꞊ʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'yri, kɔ ꞊ʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'kuo da, nahuindʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ nɩ nɔ 'klɔ ‑gbo ke. 'Bɩa ‑Yusu a nahuon 'bɔ plɛ, ɔ 'nɩ ‑hʋɛ ꞊le, ɔ kɔ nahuindʋ a ‑gbɛ 'hɛɛn, bʋ nɩnaa ‑wɔn, ‑ye ‑Yusu a nahuon a ‑gbɛ, ɔ kɔ bɔ ‑hɔn wɛn nɔ 'klɔ ‑gbo ke 'mʋ. 11 Dɛ ꞊nʋ, 'n 'crɩɩ o, 'n 'crɩɛ o nɩ, 'ke 'o ‑Yusu a nahuin a ‑ta 'mʋ. 'Bɩa nahuon 'bɔ plɛ, ɔ mɔ ‑Yusu a nahuoon nɩ, 'plɩɩ 'bɔɔ ‑wlawli nu, kɔ 'lalu 'hɛɛn, 'bɔɔ ca ꞊tu, 'bɔɔ 'kuo da, 'bɔɔ nahuin a 'dʋɩ 'yi lɛ nyre, 'bɔɔ 'a dɩɔnʋ nɔ a 'nɩna wlɔn ‑hie, 'bɔɔ 'yri, a kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, a nɩ nɩnaa 'le ‑wɔn. Mɔ, a kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, a nɩ didi 'le dɛ ‑wɔn. 12-13 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Yusu a nahuin, ɛ 'de 'na ‑kʋan, 'ke ꞊bo puu ‑bati lɛ. Nyɩsʋa, nɔ‑ diu ‑bati lɛ poo. A ‑mɛ ‑ye, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'a mʋ 'hɛɛn, ‑ʋ mɔ ‑Yusu a nahuin, nʋ‑ a blɛ ye ba poo ‑bati lɛ. Dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a 'crɩɩnɩɛɛ ꞊tu, nɛ‑ ba nu. Ɛ nɛ‑ mɔ: «Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ dɛ 'klan nu, ba ‑hɩɔ 'le 'a nɩ dɩɔnʋ ‑hɛyri.»

6

Nyɩsʋa a nahuin 'de ye blɛ bʋ pue ‑hakui nahuin ꞊nʋ,

‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi

1 'Ke 'le 'a mʋ Nyɩsʋa a nahuin ‑hɛyri, nahuon 'bɔ nu 'a mʋ dɛ 'klan 'mʋ, a 'de ye blɛ ba pue ‑hakui nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi. Kɛɛ, a kɔ ba pue wɛn 'a nɩ 'bienʋ Nyɩsʋa a nahuin ‑hakui. 2 ꞊Be a 'di yi, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a nahuin, nʋ‑ di ‑hlɩn 'klɔ ‑gbo a nahuin ‑bati lɛ poo? 'A ‑tɩ, ‑tɛ a di 'klɔ ‑gbo a nahuin 'bii ‑bati lɛ poo, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ba po ‑bati, 'ke 'o ‑tɩ 'cicrɛi a ‑ta 'mʋ. 3 ꞊Be a 'die ‑wɛ yi, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a lɛleenyʋ, ‑a mʋ diu ‑wɛ ‑bati lɛ poo? ‑Tɛ ‑a di Nyɩsʋa a lɛleenyʋ ‑bati lɛ poo, 'a ‑tɩ, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ‑ba po ‑bati, 'ke 'o 'klɔ ‑gbo a ‑tɔplɩ a ‑ta 'mʋ. 4 'A ‑tɩ, ‑tɩ 'bɩ bi 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn, dɛ‑ nue, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, 'a nyu ‑hakui pue, 'ke ʋ 'mʋ 'a mʋ ‑bati lɛ poo 'le? 5 ꞊Be ɛ 'nɩ nue ꞊le 'a mʋ ‑tʋɩ? 'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ꞊be ꞊tɔkɔnyɔ ꞊de 'de 'le nɩ, 'ke bɔ ꞊tu 'a nɩ ‑tɩ a ‑gbɛ? 6 Ɛ 'de ‑tɛɛ nu, 'ke ba po ‑hakui 'a nɩ 'bie ‑Yusu a nahuin lɛ, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ 'de ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo.

7 ꞊Tutu‑tɩ, 'bɩ nɩ 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, a 'nɩ na ꞊le Nyɩsʋa a 'hru ꞊nʋ ‑tɛɛ. 'Bɩa nahuon 'bɔ nu 'a mʋ dɛ 'klan 'mʋ, 'bɔ 'yri 'a nɩ dɛ, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'ɛ ‑hi 'o ba yɔɔ ‑tɩ, 'ke 'o nahuon ‑ye ye. 8 Kɛɛ, a 'de ꞊wlʋ a 'lɩla kɔ. Dɛ aa nu, nɛ‑ mɔ, aa ꞊ʋ ‑ye 'mʋ nu dɛ 'klan, 'aa 'waa ‑tɔplɩ 'yri, ꞊betɩ bʋ 'ya 'a nɩ 'bie Nyɩsʋa a nahuin 'mʋ. 9 A yie nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ dɛ 'klan nu, ʋ 'deɛ bʋ pa ‑hlɩn 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ɔ di nu. A nɩ kaa 'le 'a nɩ dɩɔnʋ, ba kɔ 'a yiyie, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'lalu nu, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ꞊wɛhɩi klɩ, nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'deɛ bʋ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑wlawli nu, kɔ nyɩbɛpʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'waa 'bie nyɩbɛpʋ nyrʋ 'mʋ nuu, 10 kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'yri, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ca ꞊tu, 'ke 'o 'waa 'bie a kʋkɔ‑tɔplɩ a ‑ta 'mʋ, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'waa dɩɔnʋ nɔ wlɔn ‑hie, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'waa 'bie a 'dʋ 'yi lɛ nyre, kɔ ‑balʋnyʋ 'hɛɛn, nahuindʋ a ‑gbɛ, ʋ 'deɛ bʋ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ gbe. 11 Ti ‑hi la a ti 'yri, nahuin ‑ye, 'ke 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn, ʋ 'cipi la 'o 'yilɛnyre‑tɔplɩ a ‑gbɛ a nunue. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑aa da, 'a ‑Hihiu ꞊gbla 'a mʋ nɩ, 'ke 'o 'yilɛnyre‑tɔplɩ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ, 'ʋ po 'a mʋ 'pɩa ke, ‑ɛ die nu, a 'mʋ Nyɩsʋa a nahuin 'mʋ 'ya, 'ʋ nue, 'a 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Kɛ'ɛ nɩ, ʋ nu 'a nunue, ‑ɛ nue, a kuo ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ye ꞊wlʋ.

Ba ‑ha 'a nɩ 'hʋɩn, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ a ‑ta 'mʋ

12 ꞊Ʋ ‑ye 'ke 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn, ʋ nɔ 'nɩ, ʋ kɔ 'hru, 'ke bʋ nu 'ɛ nɩ dɛ ꞊de, ʋʋ ‑hʋa. Iin, ꞊hapʋkɔɔ nɩ, kɛɛ, ɛ kɔ nunu‑tɔplɩ ‑ye, 'ɩ 'nɩnɩ ‑hɩʋ 'mʋ. 'N ‑wɛ 'le ꞊bo po wɛn ‑wɛ lɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ 'hru, 'ke ꞊bo nu 'ɛ nɩ dɛ, kɛɛ, 'nɩ ‑hʋa ꞊le ꞊bo ‑hɛ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de a ꞊ge. 13 Kɛ aa lele po: Dididɛ nɩ 'o ꞊o, 'ke 'o 'kwli ‑wɔn, 'kwli nɩ 'o ꞊o, 'ke 'o dididɛ ‑wɔn. Iin, ꞊hapʋkɔɔ nɩ, kɛɛ, ‑nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ ‑hlɩn, didi‑tɔplɩ kɔ 'kwli 'hɛɛn, Nyɩsʋa di gbo 'nɩ ‑wɔ, kɛɛ, ɛ 'die 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, ‑a nɩ 'hʋɩn nɩ 'o ꞊o, 'ke 'o 'lalu a ‑ta 'mʋ. Ɩ nɩ 'o ꞊o, 'ke 'o Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ‑wɔn. Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑gbɛ, nɔ‑ kʋɩ win ke. 14 ‑Tɛ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'kʋ la, ‑ye Nyɩsʋa ‑hɩɔ la 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri nɩ, 'ɔ ‑hɩɔ la 'klɔ. ‑A ‑mɛ ‑ye, ꞊ba 'kʋ ‑hlɩn, ɔ di ‑wɛ 'le ‑a mʋ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'nɩ ‑ha, ɔ 'mʋ 'a mʋ 'klɔ ‑ha, 'ke 'le 'a 'klɩ 'kwli 'mʋ.

15 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'cʋɛ, ɛ 'we ꞊nɔ ‑Yusu a 'hʋɩn ye. 'A ‑tɩ, 'a nɩ 'hʋɩn mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hʋɩn a 'pɩ. Ɛ nɛ‑ nue, 'nɩ 'de ye blɛ gbe ꞊bo 'ba ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hʋɩn a 'pɩa 'mʋ, ꞊bo nuo 'lalunyrɔ a 'hʋɩn a 'pɩa ‑ye 'mʋ. 16 Ba kɔ 'a yiyie, nahuon 'bɔ nɩ 'o, ɔ kɔ 'lalunyrɔ 'hɛɛn, 'bʋ pɛ gbo, ‑ye ɔ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ʋ di ‑hɛ ‑tʋnahuoon ‑do, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a wintɛ nɔ 'nɩ: «Nyɩbɛyu kɔ nyrʋgba 'hɛɛn, ʋ di ‑hɛ ‑tʋnahuoon ‑do.» 17 Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ ‑nyi 'a dɩɔnʋ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu, ‑ye ɔ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ʋ ‑hɛ ‑tʋnahuoon ‑do, 'ke 'le 'a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli 'mʋ.

18 Nɛ‑ nue, 'nɩɩ 'a mʋ le: Ba yraa 'lalu! Nahuon 'bɔɔ dɛ 'kuku ‑ye nu, ɛ 'de 'a ‑plahʋɩn, ɔ 'nɩ nue ꞊le ꞊nɔ 'mʋ. Kɛɛ, nahuon 'bɔɔ 'lalu nu, ‑ye ɔɔ nu dɛ 'kuku, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ a ‑plahʋɩn ‑wɔn. 19 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'a nɩ 'hʋɩn, nɩ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a gbonɩɩlɛ? Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyi 'a mʋ 'a ‑Hihiu a ‑gbɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke nɩ. Ɛ 'de 'a nɩ ‑gbɛ, a 'de 'a nɩ dɩɔnʋ win ke kɔɔ. Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔɔ 'a mʋ win ke, 20 ‑ɛ nue, ɔ ‑ha 'a 'Yu nɩ, 'ke bɔ ꞊gbla 'a mʋ, 'ke 'o 'a nɩ dɛ 'kuku a ‑ta 'mʋ. 'A ‑tɩ, ba ‑ha 'a nɩ 'hʋɩn, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ a ‑ta 'mʋ.

7

Nyrɔ kɔ tɔ 'hɛɛn a ‑tɩ

1 ‑Tɩ ‑gbo, a ꞊gba 'mʋ wlɔn, 'ke 'le 'a nɩ 'crɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, nɩ‑ 'nɩɩ 'klɛɛ 'a mʋ klɛ mu ‑hɩhɩa. 'N nɔ 'nɩ: Ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke nyɩbɛyu nɩ kɔ 'le nyrɔ. 2 Kɛɛ 'klɛɛ, ꞊betɩ bɛ nɩ lɛ 'mʋ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke 'ɛ nɩ nyɩbɛyu bɔ kɔ nyrɔ, 'ɛ nu ‑wɛ ‑tɛɛ, 'ke 'ɛ nɩ nyrʋgba bɔ kɔ tɔ, ‑ɛ die nu, ʋ 'nɩ ꞊han 'lalu nu. 3 Nyrɔ kɔ 'a tɔ 'hɛɛn, 'bʋ pɛ gbo, tɔ nɩ plee 'le 'le 'a nyrɔ ke, nyrɔ nɩ plee 'le ‑wɛ 'le 'a tɔ ke. 4 Nyrʋgba 'bɔ kɔ tɔ, ɛ 'de ꞊nɔ, ɔ 'de 'a 'hʋɩn win ke kɔɔ. 'A tɔ'ɔ nɩ, ‑ɔ kʋɩ win ke. Ɛ 'de ‑wɛ nyɩbɛyu, ɔ 'de 'a 'hʋɩn win ke kɔɔ. 'A nyrʋgbaa nɩ, ‑ɔ kʋɩ win ke. 5 'A ‑tɩ, nyrʋgba kɔ 'a tɔ 'hɛɛn, ʋ nɩ bʋbla 'le yrɛ, 'bɩa 'bʋ pɛ gbo, 'bɛ 'de ʋ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, bʋ ‑yrɩ, ‑ɛ mɔ, kɛ ʋ di nu, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ti kɔ, 'ke bʋ da Nyɩsʋa. Ti gbi a ‑gbɛ 'bɩ ‑hi, ‑ye ba ‑ma lele 'crakɩ. Kɛ'ɛ nɩ, ba nu 'a nunue, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'klɩ kɔ, 'ke ba kɔɔ 'a nɩ 'hʋɩn win ke, kɔ, Satan 'nɩ ꞊han 'a mʋ 'mʋ lɛ ꞊tɔ, a 'nɩ ꞊han dɛ 'kuku nu.

6 ‑Tɩ ‑gbo 'nɩɩ ꞊tu, 'ke 'o 'blɩ a ‑ta 'mʋ, 'nɩ po ꞊le lɛ, kɛ ba nu. Kɛɛ, 'n nɔ 'nɩ: 'Bɩa 'baa lɛ nu, ɛ 'de 'yi lɛ nyre. 7 'Bɛ 'ya wɛn 'n ‑do ‑gbo 'mʋ, 'n di wɛn 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke nahuin 'bii bʋ 'we wɛn 'mʋ ye, ‑ɔ 'de nyrɔ kɔ. Kɛɛ, 'bɛ nɩ wɛn lɛ 'mʋ, ɛ 'deɛ bɛ nu wɛn ‑tɛɛ, ‑ɛ nue, 'klɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ, ɩ nɩ lɛ 'dɔdɔ. Ɔ ‑nyi ꞊ʋ ‑ye 'klɩ, 'ke bʋ kɔ nyrɔ kɔ tɔ 'hɛɛn, kɔ, 'ɔ ‑nyi ‑wɛ ꞊ʋ ‑ye 'klɩ, 'ke ʋ nɩ kɔ 'le nyrɔ kɔ tɔ 'hɛɛn.

8 Nahuin ‑gbo, ‑ʋ 'de 'ti, kɔ nyrʋgbapʋ, ‑ʋ mɔ kotianyrʋ, nʋ‑ 'nɩɩ 'klɛɛ 'le ‑wɔn mu 'prɛɛ. Ɛ nɔɔ 'o lɛ, ‑tɛ 'n nɩ 'mʋ, kɛ bʋ nɩ 'mʋ, ʋ nɩ 'ti 'le. 9 Kɛɛ, 'bɩa 'ba 'de 'le 'a nɩ 'hʋɩn a win a kekɔɔlɛ ‑wɛ, ‑ye ba 'ti. Ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke ba 'ti, 'ɛ ‑hi 'o ꞊sʋɛ a 'yiye 'bɛ 'la 'a mʋ.

10 ‑Yusu a nahuin, ‑ʋ 'ti, nʋ‑ 'nɩɩ 'klɛɛ 'le ‑wɔn mu 'prɛɛ. Ɛ 'de 'mɔ, 'nɩ ꞊tui ꞊le, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋʋ nɩ, nɔ‑ nyi ꞊tu. Ɔ nɔ 'nɩ: Nyrʋgba ‑gbo, ‑ɔ kɔ tɔ, ɔ nɩ hie 'le 'o 'a tɔ gbo. 11 'Bɩa 'bɔ hio 'o gbo, ɔ nɩ kɔ 'le 'klɛɛ lele tɔ. 'Bɔɔ lele tɔ a kʋkɔ ‑hʋa, ‑ye bɔ mu, ɔ kɔ 'a ye‑hɛtɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, bʋ bibi lele 'mʋ. Tɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ nɩ po 'le 'le 'a nyrʋgba ‑patʋ 'mʋ.

12 Nahuin ‑gbo, ‑ʋ kɔ nyrʋ, ‑hee' ‑ʋ kɔ tɔnʋ, ‑ʋ 'de ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo, nʋ‑ 'nɩɩ 'klɛɛ 'le ‑wɔn mu 'prɛɛ. ‑Tɩ ‑gbo, 'mɔɔ nɩ, ‑ɔ nyi ꞊tu, ɛ 'de Kʋkɔnyɔ ‑Yusu. 'N nɔ 'nɩ: 'Bɩa nahuon 'bɔ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, 'a nyrʋgba 'bɔ 'de ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo, 'plɩɩ nyrʋgba a ‑gbɛ, 'bɔ nye ‑hʋa, 'ke bɔ nɩ 'o 'a tɔ 'hʋɩn 'mʋ gbo, ‑ye 'a tɔ nɩ puo 'le 'le ‑patʋ 'mʋ. 13 Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ ‑wɛ 'mʋ, 'ke 'o nyrʋgba ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye. 'A tɔ 'bɔ 'de ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo, 'bɔ nye ‑hʋa, 'ke bɔ nɩ 'o 'a nyrɔ a ‑gbɛ 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'a nyrɔ a ‑gbɛ, ɔ nɩ ꞊hʋɔn 'le 'o ꞊hlɔn 'mʋ. 14 'N nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ nue, tɔ ꞊nʋ, ‑ɔ 'de ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo, ɔ 'mʋɛɛ Nyɩsʋa ye, 'a nyrʋgba, ‑ɔ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye a ‑tɩ. Nyrʋgba ‑mɛ ‑ye, ‑ɔ 'de ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo, dɛɛ ‑do, nɛ‑ɛ nɩ, 'ke 'o ꞊nɔ ‑wɔn. 'Bɩa 'a tɔ 'bɔ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, ‑ye ɔ 'mʋɛɛ Nyɩsʋa ye. 'Bɩa 'bɛ 'de wɛn lɛ 'mʋ nɩ, 'waa 'yuo꞊pli, ʋ di wɛn ye 'we 'yuo꞊pli ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi. Kɛɛ, ʋ 'de lɛ 'mʋ nɩ. Ʋ 'mʋɛɛ Nyɩsʋa ye.

15 Nahuon ‑gbo, ‑ɔ 'de ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo, ɔ ‑mɛ ‑ye, 'bɔ plɛ, ɔ di 'o 'a nyrɔ ‑hee' 'a tɔ gbo 'nɩ hie, ‑ye bɔ hio 'o gbo. ‑Mɔ tɔ, ‑mɔ nyrɔ, ꞊nɩ hie 'o, ‑ha ‑na nyrɔ ‑hoo' ‑na tɔ mɛ lɛ, bɔ mu, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa, ɔ da 'a mʋ nɩ, 'ke ba kɔ plɔ a bleelɛ. 16 ‑Mɔ nyrʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, ‑n 'die yi, 'bɩa ‑na ‑tɩ, Nyɩsʋa 'bɔ di ‑na tɔ waa. Mɔ, ‑mɔ nyɩbɛyu ꞊nʋ, ‑ɔ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, ‑n 'die yi, 'bɩa ‑na ‑tɩ, Nyɩsʋa 'bɔ di ‑na nyrʋgba waa.

‑Kʋan ꞊nʋ, ‑nɩɩ la nu, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa daa la 'o ‑mʋ, 'ke ‑bo kuo ꞊wlʋ ye, nɔ‑ ‑bo 'cipi 'o nunue

17 'Nɩɩ 'o lele ꞊nɔ 'lu po dɛ ‑ye. Ɛ nɛ‑ mɔ: 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ‑kʋan ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'klɩ Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nɔ, 'ke bɔ nu, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔ dɔɔ 'o, 'ke bɔ kuo ꞊wlʋ ye, ‑kʋan a ‑gbɛ, nɔ‑ bɔ 'cipi 'o nunue. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑tɛ ɔ nɩ la 'mʋ, kɛ'ɛ nɩ, ɔ kɔ bɔ nɩ 'mʋ. Dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ 'nɩɩ ‑Yusu a nahuin 'bii tɔɔ, 'ke 'o 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de. 18 ꞊Bo pue ye'bɩbɛ a dɛ ye: Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bʋ 'dio ye 'bɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑Juukʋɛ a tetee 'a ꞊tutue nu, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'bɔ dɔ, 'ke bɔ kuo ꞊wlʋ ye, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ nɩ ꞊mʋɛ 'le lɛ, 'ke bʋ 'bɩɔ ye. 'Ya 'o lele 'lu, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bʋ 'bɩɔ ye, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'bɔ dɔ, 'ke bɔ kuo ꞊wlʋ ye, ‑ye ɔ nɩ ‑hli 'le 'a ye'bɩbɛ. 19 Bʋ 'bɛ 'a mʋ ye, mɔ, bʋ 'de 'a mʋ ye 'bɛ, ɛ 'de dɛ gblaka, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Kɛɛ, dɛ ‑mɔ dɛ gblaka, nɛ‑ mɔ ‑ba ꞊tuu 'o Nyɩsʋa a tetei 'o.

20 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ‑kʋan ꞊nʋ, ɔɔ la nu, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa dɔɔ la 'o, 'ke bɔ kuo ꞊wlʋ ye, nɔ‑ bɔ 'cipi 'o nunue. 21 ꞊Bo pue ‑wɛ ꞊ge a dɛ ye: Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa daa la 'o ‑mʋ, 'ke ‑bo kuo ꞊wlʋ ye, 'bɩa ꞊nɩ 'ya la ꞊ge 'mʋ, ɛ nɩ 'yaa 'le ‑mʋ 'kla ‑wliye. Kɛɛ, ꞊nɩ 'ye 'hru, 'ke bʋ tɛ ‑mʋ gbo, ‑ye ‑bo wɛɛn ke. 22 'Nɩɩ lɛ 'pʋprɛ nu, ɛ 'we ꞊nɔ ye, ꞊ge ꞊nʋ, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu da, 'ke bɔ kuo ꞊wlʋ ye, ɔ 'de 'klɛɛ lele ꞊ge, ‑ɛ nue, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊gblɔ nɩ, 'ke 'o dɛ 'kuku ‑wɔn, ɔ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, 'ʋ ‑mʋɛ. 'Ya 'o lele 'lu, nahuon ‑gbo, ‑ɔ 'de ꞊ge, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke, 'plɩɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ da, 'ke bɔ kuo ꞊wlʋ ye, nahuon a ‑gbɛ, ɔ ‑hɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊ge, 23 ‑ɛ nue, Nyɩsʋa, ɔ ‑ha 'a 'Yu nɩ, 'ke bɔ ꞊gbla 'a mʋ. 'A mʋ mɔ 'a nahuiin nɩ. 'A ‑tɩ, a nɩ wɛɛn 'le ke, 'ke ba kʋɛ nahuin a 'lu a lɛ‑hielɛ ‑wɔn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑tɛ ba 'nɩnɩ 'ya wɛn 'waa ꞊go 'mʋ.

24 'Dɩayuo ‑a, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ‑kʋan ꞊nʋ, ɔɔ la nu, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa dɔɔ la 'o, 'ke bɔ kuo ꞊wlʋ ye, ‑kʋan a ‑gbɛ, nɔ‑ bɔ 'cipi 'o nunue, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋaa 'a ‑hʋhʋa nu.

‑Tɩ ꞊nʋ, Pɔlʋ ꞊tu, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ke, ‑ʋ 'de 'blɩ 'ti

25 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de 'ti, nʋ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ 'klɛɛ mu ꞊tu. ‑Tɩ ‑gbo 'nɩɩ mu ꞊tu, ɛ 'de Kʋkɔnyɔ ‑Yusu, ɔ 'di 'mʋ le. ‑Tɩ 'nɩɩ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, nɩ‑ 'nɩɩ mu ꞊tu. Kɛɛ, a kɔ ba po 'na win nʋa ye gbo, ‑ɛ nue, 'mɔ mɔ ꞊wlʋyekuonyɔ'ɔ nɩ, 'ke 'le Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'klɩ 'kwli 'mʋ.

26 'N nɔ 'nɩ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke nahuin nɩ 'ti 'le. 'N nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ nue, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ a ti 'yri, ꞊sʋɛ a 'yiye ‑huo nɩ. 27 ‑Mɔ nyɩbɛyu, ꞊nɩ kɔ nyrɔ, ꞊nɩ ꞊mʋɛ 'le lɛ, 'ke ‑bo puo 'le ‑patʋ 'mʋ. Mɔ, ꞊nɩ 'de nyrɔ kɔ, ꞊nɩ ꞊mʋɛ 'le lɛ, 'ke ‑bo kɔ nyrɔ. 28 Kɛɛ, 'bɩa ꞊nɩ ‑hʋɛ ‑bo kɔ nyrɔ, ɛ 'de 'yi lɛ nyre. 'Bɩa 'yu nyrɔyu 'bɔ ‑hʋɛ bɔ kɔ tɔ, ɛ 'de ‑wɛ 'yi lɛ nyre. Kɛɛ, ba kɔ 'a yiyie, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'blɩ 'ti, ʋʋ 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ. Nɛ‑ nue, 'nɩɩ lɛ po, a nɩ 'ti 'le, ‑ɛ nue, 'nɩ ‑hʋɛ ꞊le, 'ke ba 'ye ꞊sʋɛdʋ a ‑gbɛ.

29 'Dɩayuo ‑a, ‑tɩ 'nɩɩ ꞊tu, nɩ‑ ‑gbo: Ti ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nye ‑a mʋ, 'ke ‑ba nu 'a ‑kʋan, ɩ ‑wɛ lɛ kɛ 'le‑wʋwɛ. 'A ‑tɩ, kʋɛ 'klɛɛ mɔ gbo, nyɩbɛpʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ nyrʋ, bʋ 'cipi 'o Nyɩsʋa a ‑kʋan a nunue, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ 'de nyrʋ kɔ. 30 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ we, bʋ 'cipi 'o Nyɩsʋa a ‑kʋan a nunue, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ 'nɩnɩ we. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'manʋ nu, bʋ 'cipi 'o Nyɩsʋa a ‑kʋan a nunue, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ 'nɩnɩ nu 'manʋ. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ dɛ, bʋ 'cipi 'o Nyɩsʋa a ‑kʋan a nunue, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ 'de dɛ ꞊de kɔ. 31 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'klɔ ‑gbo a kʋkɔ‑tɔplɩ ‑kʋan 'yri nuu, bʋ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ 'nɩnɩ nui ‑kʋan 'yri. 'N nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ nue, 'klɔ ‑gbo, ‑tɛ ɔ nɩ 'mʋ, ɔ ‑wɛ lɛ kɛ 'le‑wʋwɛ.

32 'Nɩ ‑hʋɛ ꞊le, 'ke ba 'yaa 'a nɩ dɩɔnʋ 'kla ‑wliye. Nyɩbɛyu 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'de nyrɔ kɔ, Kʋkɔnyɔ ‑Yusuu ‑do a ‑kʋan, nɔ‑ ɔɔ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie. Ɔ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke bɔ blee Kʋkɔnyɔ a plɔ. 33 Kɛɛ, nyɩbɛyu 'bɔ kɔ nyrɔ, 'a kayu gbo a dɛ, nɛ‑ ɔɔ ‑wɛ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie. Ɔ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke bɔ nu dɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ 'a nyrɔ a plɔ blee, kɔ dɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ ‑wɛ Nyɩsʋa a plɔ blee. 34 Dɛ ꞊nʋ a ‑tɩ, 'a ꞊wlʋ 'ʋ wo. 'Ke 'o nyrʋgba ‑wɔn, dɛɛ ‑do, nɛ‑ɛ nɩ. Nyrʋgba 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'de tɔ kɔ, Kʋkɔnyɔ ‑Yusuu ‑do a ‑kʋan, nɔ‑ ɔɔ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie. Ɔ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke 'a 'lu a lɛ‑hielɛ, kɔ 'a nunu‑tɔplɩ 'bii 'hɛɛn, bɩ blee Nyɩsʋa a plɔ. Kɛɛ, nyrʋgba 'bɔ kɔ tɔ, 'a kayu gbo a dɛ, nɛ‑ ɔɔ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie. Ɔ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke bɔ nu dɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ 'a tɔ a plɔ blee.

35 'Nɩɩ lɛ 'pʋprɛ nu, 'mʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ a ‑tɩɩ nɩ. Ɛ 'de 'nyrɛ ꞊hɛn, ꞊bo kɩka 'a mʋ ‑hʋnhlʋn 'mʋ lɛ. 'N nye 'nɩ ‑hʋa, 'a nɩ 'yrinaabʋɩ bɩ 'sii 'o ye, kɔ, ba kʋɛ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ‑wɔn, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke.

36 Gblotayu kɔ 'yu nyrɔyu ꞊nʋ, ‑ʋ plɛ, ‑ʋ di kʋkɔ, nʋ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ 'klɛɛ ke mu 'prɛɛ. 'Bɩa 'bʋ ‑yrɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ ‑hʋa ꞊le 'klɛɛ lele bʋ kʋkɔ, 'plɩɩ gblotayu ꞊nʋ, 'bɔ 'ye, ‑ɛ mɔ, dɛ ꞊nʋ, ɔ nu 'yu nyrɔyu ꞊nʋ 'mʋ, ɛ nyre lɛ 'yi, kɔ, 'yu nyrɔyu a kʋkɔtʋ nyo nu 'dɔ, 'plɩɩ 'bɔ 'ye lele, ‑ɛ mɔ, ɔ dio 'nɩ kɔ, ‑ye bɔ kʋɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔɔ 'a ‑hʋhʋa nu. 'Bɔ kʋɔ, ɔ 'de dɛ 'kuku nu. 37 Kɛɛ, gblotayu 'bɔ 'ye, ‑ɛ mɔ, ɔ 'deɛ bɔ kɔ 'yu nyrɔyu a ‑gbɛ, 'plɩɩ 'bɔ yrii ti lɛ, 'ke 'le 'a ꞊wlʋ ke, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑gbo, ‑ɔ ‑hie 'lu ‑wɔn lɛ, ɛ mɔ 'yilɛnɔdɛ'ɛ nɩ, 'plɩɩ 'bɔ ‑wɛ 'le bɔ kɔɔ 'a dɩɔnʋ a 'hʋɩn win ke, ‑ye ɛ nu ‑wɛ ‑tɛɛ, 'bɩa 'bɔ 'dio kɔ. 38 'A ‑tɩ o, 'n nɔ 'nɩ: Nyɩbɛyu ꞊nʋ, ‑ɔɔ nyrɔ mu kɔ, ɔ nu 'yilɛnɔdɛ. Kɛɛ, nyɩbɛyu ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ mu 'yu nyrɔyu ꞊nʋ kɔ wɔn, ɔ plɛ, ɔ di kɔ, 'a 'lu a lɛ‑hielɛ nɔ lɛ 'yi, 'ɛ ‑hi 'o 'a 'be a nɛnɛ 'mʋ.

39 Nyrʋgba 'bɔ nɩ 'o, 'a tɔ 'bɔ 'kɩɛ nɩɛ 'klɔ, ɔ 'de 'hru kɔ, 'ke bɔ mu tɔ ‑ye kɔ. Kɛɛ, 'a tɔ 'bɔ 'kʋ, ‑ye ɔ kɔ 'hru, 'ke bɔ kɔ tɔ ꞊nʋ, 'a ꞊wlʋʋ ‑hʋa. Kɛɛ, ɛ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke 'a tɔ a ‑gbɛ bɔ 'ya ‑Yusu a nahuon 'mʋ. 40 Kɛɛ, 'mɛ ‑ye, 'n nɔ 'nɩ, 'bɔ 'nɩnɩ di tɔ kɔ, ɔ di kɔ plɔ a bleelɛ, ɛ 'mʋ 'o ‑tɛ ɔ 'nɩnɩ kɔ wɛn tɔ 'mʋ ‑hi. 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ ‑wɛ 'o 'mʋ 'mʋ ke. 'A ‑tɩ, ba po 'na win nʋa ye gbo.

8

Dididɛ ꞊nʋ, ʋʋ 'kuo 'mʋ po, ꞊be ‑Yusu a nahuin blɛ ye bʋ die?

1 ‑Ye 'klɛɛ, a ꞊gba ‑wɛ 'mʋ wlɔn: 'Wlugba‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋ po 'kuo 'mʋ, ꞊be ‑a blɛ ye ‑ba di, ‑hee' ‑a 'de ye blɛ ‑ba di?* A nɔ 'nɩ, a 'bii, a yi Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 'A ‑tɩ, a nɔ 'nɩ, a yi 'a nɩ dɩɔnʋ a naalɛ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, a yi ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. Kɛɛ, nahuon 'bɔ yi ‑tɩ a ‑tɛɛ, ɛ nue, 'ɔɔ 'le 'a dɩɔnʋ 'le 'yaa. Kɛɛ, dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ di ‑a mʋ 'mʋ ‑hɛ, ‑a 'mʋ ye 'mʋ mu, 'ke 'le Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ 'kwli 'mʋ, nɛ‑ mɔ 'mʋnʋnʋɛlɛ. 2 'Bɩa nahuon 'bɔɔ 'le 'a dɩɔnʋ 'yaa, kɔ, 'bɔ plɛ, ɔ yi 'ɛ nɩ dɛ nɩ, dɛ a ‑gbɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ɔ 'de wɛn ‑tɔplɩ ꞊nʋ a yie, Nyɩsʋaa ‑hʋa, ‑ba yi. 3 Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'nɩnɩ 'yaa 'le 'a dɩɔnʋ, kɛɛ, 'bɔ nʋɛ Nyɩsʋa 'mʋ, nɔ‑ Nyɩsʋa yi, ‑ɛ mɔ, ɔ mɔ 'a nahuoon nɩ.

4 ‑Ye 'klɛɛ, dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ 'wlugba‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋ po 'kuo 'mʋ, ꞊be ‑a blɛ ye ‑ba di, ‑hee' ‑a 'de ye blɛ ‑ba di? Dɛ 'nɩɩ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, nɛ‑ ‑gbo: ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kuo 'de Nyɩsʋa. Nyɩsʋa 'ya ‑do. 5 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɔplɩ 'plɔplɔ nɩ 'le, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, kɔ, ꞊ɩ ‑ye 'ɩ nɩ nɔ ‑tʋtʋ ke, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, nahuin 'ʋ nyi 'waa nyɩsʋapʋ daa. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nyɩsʋapʋ 'plɔplɔ nɩ 'o, ɩ kɔ ‑tɔplɩ 'plɔplɔ ‑ye 'hɛɛn, 'ɩ kɔɔ nahuin win ke. 6 Mɔ ꞊betɩ bɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑a ‑mɛ ‑ye, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'ya ‑do. Nɔ‑ mɔ ‑a nɩ Bu. Nɔ‑ nu 'ɛ nɩ dɛ, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke. Nɔ‑ nu ‑a mʋ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ 'a nahuin 'mʋ 'ya. ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ 'ya ‑wɛ ‑do. Nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. Nɔ‑ kɔ 'mʋ Nyɩsʋa naa 'le, 'ɔ nu 'ɛ nɩ dɛ. Nɔ‑ ‑nyi ‑a mʋ ‑hʋnhlʋn, ꞊a nyu po.

7 Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ. Kɛɛ, 'ke 'le 'a mʋ ‑Yusu a nahuin ‑hɛyri, ꞊ʋ ‑ye nɩ 'le, 'ʋ 'de dɛ a ‑gbɛ yi. Nahuin a ‑gbɛ, 'bʋʋ 'wlugba‑tɔplɩ ꞊nʋ di, nahuin ‑ye po 'kuo 'mʋ, ‑ye 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn, ɛ 'we ꞊nɔ ‑tɛ bʋ 'nɩnɩ 'cipi wɛn 'o 'kuo a dɩda, ‑ɛ nue, ti ‑hi o a ti 'yri, ɛ yii o 'o ꞊nʋ 'mʋ lɛ, 'ke bʋ da o 'kuo. Ʋ 'de wɛn 'klɩ a kʋɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. 'A ‑tɩ, 'bʋ di 'wlugbadɛdʋ a ‑gbɛ, 'waa ꞊wlʋ nyu ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ nu dɛ 'kuku.

8 ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'de dididɛ ꞊de, ɛ 'deɛ bɛ nue, ‑ba 'mʋɛɛ Nyɩsʋa ye, ‑hee' ‑ba hren Nyɩsʋa ‑wɔn. ꞊Betɩ ‑ba die, ɛ 'deɛ bɛ ‑hɛ ‑a mʋ 'mʋ, mɔ, ꞊betɩ ‑ba 'nɩnɩ die ‑wɛ, ɛ 'deɛ bɛ nu ‑wɛ dɛ ꞊de. 9 Kɛɛ, ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, a kɔ 'hru, 'ke ba di 'ɛ nɩ dɛ ꞊de, aa ‑hʋa, ꞊betɩ 'wlugba‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋ po 'kuo 'mʋ. Kɛɛ 'klɛɛ, 'ba nye di, ɛ ‑wɛ 'le bɛ nue nɩ, 'ke 'a nɩ 'be ‑ye, ‑ɔ 'de wɛn 'klɩ a kʋɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, bɔ bi 'le dɛ 'kuku ‑hɛyri.

10 ꞊Bo pue dɛ ye: ‑Mɔ ꞊nʋ, ‑ɔ plɛ, ‑ɔ yi Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'ke ‑n nɩ 'o ‑cɔhlʋnpiilɛ 'mʋ gbo, ꞊nɩɩ 'wlugba‑tɔplɩ ꞊nʋ di, ʋ po 'kuo 'mʋ, 'ke 'le ‑mʋ 'yi 'mʋ, ɛ 'de dɛ 'kuku. Kɛɛ, ‑na ‑dɩayu ‑ye, ‑ɔ plɛ, 'wlugbadɛdʋ a ‑gbɛ a didie, ɛ mɔ dɛ 'kukuu nɩ, 'bɔ 'ye ‑mʋ, ꞊nɩ nye di, ‑ye dɛ ꞊nʋ, ‑nɩɩ nu, ɛ dio 'nɩ kaa, 'ɔ di dɛ ꞊nʋ nu, ‑ɛ mɔ dɛ 'kuku, 'ke 'le ꞊nɔ 'yi 'mʋ. 11 'A ‑tɩ, dɛ ꞊nʋ, ‑n nu, ‑ɛ nue, ‑n nɔ 'nɩ, ‑n yi ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, ɛ nye 'nɩ nu, 'ke nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'de 'klɩ kɔ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, 'ɔɔ 'hru ꞊nʋ bʋ wlɔn ‑ha. Kɛɛ, kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, nahuon a ‑gbɛ, ɔ mɔ ‑n ‑dɩayuu nɩ, ‑ɔ kɔ ‑ta 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋʋ 'o. 12 'Bɩa ꞊nɩɩ lɛ nu, ‑ye ‑n ‑dɩayu ꞊nʋ, ‑ɔ 'de 'klɩ kɔ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, ‑n nyo 'mʋ nu 'crɛ. Ɛ 'de ‑n ‑dɩayuu ‑do, ꞊nɩ nuo ꞊le 'crɛ 'mʋ, ‑nɩɩ ‑wɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ nu 'crɛ. 13 Nɛ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ lɛ po, 'na dididɛ ‑gbo, 'nɩɩ di, 'bɛ nye nu, 'n ‑dɩayu ‑Yusu a nahuon ‑ye 'bɔɔ dɛ 'kuku nu, ‑ye 'nɩ ‑hʋa ꞊le lele ꞊bo di dididɛdʋ a ‑gbɛ, ‑ɛ die nu, 'nɩ ꞊hien nu, ɔ 'nɩ ꞊han 'hru bʋ wlɔn ‑ha.

9

Pɔlʋ nɔ 'nɩ, bʋ ‑ha 'le 'a ꞊pɩ lɛ

1 'N nye wɛn 'nɩ ‑hʋa, 'ke ba 'nyɩɩ 'o 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ. 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ 'hru, 'ke ꞊bo nu 'ɛ nɩ dɛ, 'nɩɩ ‑hʋa. 'Be 'a nɩ ‑gbɛ, a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ mɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyɔ'ɔ nɩ. 'Na ‑gbɛ, 'n 'ye ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑gbɛ nɩ. ‑Kʋan ꞊nʋ, 'n nu 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nɔ‑ nue, 'a kuo Kʋkɔnyɔ ꞊wlʋ ye. Nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ nu dɛ a ‑gbɛ. 2 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɛ kɔ nahuin, 'ʋʋ lɛ po, 'n 'de ‑Yusu a ‑wɔnnaanyɔ. Kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ mɔ 'a ‑wɔnnaanyɔ'ɔ nɩ, ‑ɛ nue, 'mɔɔ nɩ, ‑ɔ pue 'a mʋ ‑Yusu a ꞊hapʋtitie. Nɛ‑ nue, 'a kuo Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊wlʋ ye. Dɛ a ‑gbɛ, ɛ nye nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'mɔ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑wɔnnaanyɔ'ɔ nɩ.

3 'Bɩa nahuin 'bʋʋ 'mʋ crɛkɛ, ‑tɩ ‑gbo, 'n di ꞊nʋ ꞊wɔn 'yri ꞊tuu, ɩ nɩ‑ ‑gbo: 4 'Bɩa 'nɩ nye wɛn ‑hʋa, ‑tɛ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ ‑ye, ʋʋ ‑tɔplɩ a nunue nu, 'n kɔ wɛn 'hru, 'ke ꞊bo nu wɛn lɛ 'a nunue, kɛɛ, 'nɩ nue ꞊le lɛ. 'Bɩa 'nɩɩ Nyɩsʋa a ‑kʋan di nu, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ꞊be 'n 'de wɛn 'hru kɔ, 'ke ꞊bo le wɛn 'a mʋ, ba ‑nyi wɛn 'mʋ dididɛ. 5 'Ya 'o lele 'lu, ꞊be ɛ 'de wɛn 'o kɔ, 'ke ꞊bo kɔ nyrɔ, ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ 'dagbɩ 'mʋ lɛ mu, 'ke ‑ba gba Nyɩsʋa a ‑tɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ Piɛlɩ ye, kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ ‑ye, kɔ ‑Yusu a 'dɩayuo? 6 'Ya 'o lele 'lu, 'n kɔ Banabasɩ 'hɛɛn, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a ‑kʋan nu, ꞊be ‑a ‑do, ‑a mʋ ‑bo ꞊mɔ ‑a nɩ dididɛ lɛ ‑le? 7 ꞊Be a 'wɩn la ‑hlɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ 'sɔyuodɛ nu, ɔ ‑do, 'ɔ ꞊mɔ la ‑hlɩn 'a dididɛ lɛ 'le? 'Ʋʋn, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. Nahuon tio‑, ‑ɔ ‑ci la ‑ci, 'plɩɩ 'a 'dɩdɔ‑tɔplɩ 'bɩ ku, 'ɔ 'nɩnɩ di ‑le? Nahuondʋ tio‑, ‑ɔɔ la 'wlugba‑tɔplɩ naa, 'plɩɩ 'ɔ 'nɩnɩ 'yii 'le dɛ 'kwli 'mʋ? Ɛ 'de nahuon ꞊de kɔ.

8 ‑Tɩ ‑gbo, 'n ꞊tu wɛn, ɛ 'de nahuiin ‑do, ʋ 'nɩ ‑hi ꞊le 'lu ‑wɔn lɛ. Nyɩsʋa a tetei, ɩ nyi ‑wɛ 'nɩ ꞊tu. 9 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Moise 'crɩɛ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a teteicrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «Bri ‑gbo, ‑ɛɛ ꞊gbla hʋhʋɔ, a 'de ye blɛ ba mʋɛ wien lɛ, ‑ɛ die nu, ɛ 'nɩ ꞊han dɛ di.» ‑Tɩ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa ꞊tu, ɛ 'de broo ‑do, ɔ 'dio 'nyrɛ ꞊hɛn. 10 ‑Tɩ ꞊nʋ, ɔ ꞊tu, ‑a mʋ kɔ ‑tɩɩ nɩ, 'ɔ ꞊tui ‑wɛ. ꞊Bo pue lele dɛ ye. Nahuon 'bɔɔ ‑ci ‑ci, ‑ye ɔ kue ye ꞊wlʋ, ‑ɛ mɔ, ɔ di 'a 'dɩdɔ‑tɔplɩ 'nɩ di, kɔ, nahuon 'bɔɔ ꞊gbla du, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke bɔ di 'a dɛ. 11 ‑A mʋ ꞊tu 'a mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'dɩdɔnyɔɔ nu, 'ɔɔ 'dɔ, 'ke 'le ‑ci ke. ꞊Be a ‑mɛ ‑ye, a nɔ 'nɩ, ɛ 'de 'o lɛ nɔɔ, 'ke ba ‑nyi ‑a mʋ dididɛ? 12 Ɛ kɔ nahuin ‑ye, 'ʋʋ ‑wɛ Nyɩsʋa a ‑kʋan nu, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'ʋ ‑hʋɛ 'a mʋ, 'ke ba ‑hɩʋ 'mʋ, 'ke 'o dididɛ a ‑ta 'mʋ, 'a wɛɛn ke, 'ke ba ‑hɩʋ 'mʋ. 'Bɩa 'bɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑ye ‑a ‑mɛ ‑ye, ɛ blɛ ‑wɛ ‑a mʋ ye, 'ke ‑ba ‑hʋa ‑wɛ 'a mʋ dididɛ, 'ɛ ‑hi 'o ꞊ʋ ‑ye ꞊nʋ 'mʋ. Kɛɛ, ‑a 'die nu. 'Bɩa 'nɩɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tu, 'n wɛɛn ke, 'ke ꞊bo 'ye ꞊sʋɛ, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'n dɩɔnʋ a naalɛ yi. 'Bɩa 'nɩɩ lɛ nu, ‑ye nahuin, ʋ 'deɛ bʋ plɛ, 'wliyɛ a ‑tɩɩ nɩ, 'nɩɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tu, ‑ye ʋ 'deɛ bʋ ka 'waa nʋɩ yrɛ, 'ke bʋ 'wɔn ꞊hapʋtitie ꞊nʋ, ‑ɛɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ‑wɔn lɛ na.

13 A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, nahuiin 'le ya didi‑tɔplɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, 'plɩɩ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo ‑kʋan nuu, 'ke ʋʋ 'le gbo klɩɩ, 'ʋʋ dɛ di, kɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑cɔhlʋn pi, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ʋ kɔ ‑wɛ 'le 'waa nɩ 'pɩa nɩ. 14 Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ ‑wɛ 'mʋ, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie po. ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊tui nɩ, ‑ɛ mɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie po, 'waa didi‑tɔplɩ, 'ke bɩ ‑hɔn 'le 'waa ‑kʋan a ‑gbɛ, ʋʋ nu 'kwli 'mʋ. 15 ꞊Betɩ bɛ nɩ lɛ 'mʋ, 'n 'de ‑hlɩn 'a mʋ dididɛ a ‑hʋɛ, 'ke 'o 'na Nyɩsʋa a ‑kʋan ꞊nʋ, 'nɩɩ nu a ‑ta 'mʋ. 'Nɩ 'crɩɩ ꞊le ‑tɩ ‑gbo, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, a 'mʋ 'mʋ dididɛ ye ya a ‑tɩ. 'Bɩa 'nɩ ‑hʋa wɛn 'a mʋ dɛ, ‑ye 'n 'die wɛn 'le ‑wɛ, ꞊bo po wɛn 'n dɩɔnʋ a ‑pli, ‑tɛ 'nɩɩ 'n dɩɔnʋ ye ‑wɔn a ‑tɩ. Kɛɛ, ɛ nu wɛn ‑tɛɛ, 'ke ꞊bo 'kʋ, 'ke 'o ꞊sʋɛ a 'yiye a ‑ta 'mʋ, kanʋ a ‑tɩ, 'ɛ ‑hi 'o ꞊bo ‑hʋa 'a mʋ dɛ. 16 ‑Tɛ 'nɩɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊hapʋtitie po a ‑tɩ, 'n 'de ye blɛ ꞊bo po 'n dɩɔnʋ a ‑pli, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔ le 'mʋ, ꞊bo po ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ. 'A ‑tɩ, 'jrɔ 'ke 'o 'mʋ ‑wɔn, 'bɩa 'nɩnɩ po ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ. 17 'Bɩa 'na ‑gbɛ 'nɩ ‑ha wɛn 'le ‑kʋan a ‑gbɛ, ɛ di wɛn nu ‑tɛɛ, 'ke bʋ 'pɛɛ wɛn 'mʋ, kɛɛ, ɛ 'de 'na ‑gbɛ, 'n 'de 'le ‑kʋan a ‑gbɛ ‑ha. 'N nyo 'nɩ nu, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔ le 'mʋ, 'ke ꞊bo nuo. 18 Dɛ‑ mɔ 'klɛɛ 'na 'pɛɛlɛ 'le? Nɛ‑ mɔ ꞊bo ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɛ kɔ wɛn 'o ꞊o, 'ke bʋ ‑nyi wɛn 'mʋ dɛ, ‑ɛ nue, 'nɩɩ po ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊hapʋtitie. Kɛɛ, 'nɩ ‑hʋa ꞊le nahuon ꞊de dɛ ꞊de.

Pɔlʋ, ɔ nye 'nɩ nu, ‑ɛ die nu, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊hapʋtitie, ɛ 'mʋ gbo 'sɛɛ

19 ‑Tɛ 'n nɩ 'mʋ, ɛ nɛ‑ ‑gbo: 'N kɔ wɛn 'hru, 'ke ꞊bo nu wɛn 'ɛ nɩ dɛ 'nɩɩ ‑hʋa. 'N 'de nahuon ꞊de a ꞊ge. Kɛɛ, 'na ‑gbɛ, 'n ‑hʋɛ nɩ, 'ke ꞊bo ‑hɛ nahuin 'bii a ꞊ge, ‑ɛ die nu, 'mʋ nahuin 'plɔplɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ ye ꞊tu, ʋ 'mui ke wɛɛn, 'ke bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye. 20 'Bɩa 'nɩ nɩ 'le ‑Juukʋɛ ‑gbahlɔn, ‑ye dɛ ʋʋ nu, nɛ‑ 'nɩɩ nu, 'nɩɩ 'o Moise a tetei 'o ꞊tuu, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ ꞊nʋ ye ꞊tu, ʋ 'mui ke wɛɛn, ʋ 'mʋ ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'n 'de 'le Moise a tetei a 'klɩ gbo nɩ. Kɛɛ, 'bɩa 'nɩ nɩ 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋʋ 'o tetei a ‑gbɛ 'o ꞊tuu, dɛ ʋʋ nu, nɛ‑ 'nɩɩ nu, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ ꞊nʋ ye ꞊tu, ʋ 'mui ke wɛɛn, ʋ 'mʋ ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo. 21 Mɔ, 'bɩa 'nɩ nɩ 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ 'de Moise a tetei a ‑gbɛ yi, dɛ ʋʋ nu, nɛ‑ 'nɩɩ ‑wɛ nu, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ ꞊nʋ ye ꞊tu, ʋ 'mui ke wɛɛn, ʋ 'mʋ ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo. Ɛ 'die 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, 'nɩ ꞊tuu ꞊le 'o Nyɩsʋa a tetei 'o. 'N nyi 'o 'nɩ ꞊tuu, ‑ɛ nue, 'nɩɩ 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ 'nɩ ꞊tuu. 22 'Bɩa 'nɩ nyre 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, kɛɛ, ‑ʋ 'de wɛn 'klɩ 'plɔplɔ a kʋɛ, 'ke 'o ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑ta 'mʋ, 'nɩ nu ꞊le ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋ plɛ, ‑ɩ nyre 'yi lɛ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ ꞊nʋ ye ꞊tu, ʋ 'mui ke wɛɛn, ʋ 'mʋ ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo ‑tɛɛ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'ɛ nɩ nahuin ꞊de, ‑tɛ ʋ nɩ 'mʋ, 'bɩa 'nɩ nyre 'le ꞊nʋ ‑wɔn, dɛ ʋʋ nu, nɛ‑ 'nɩɩ nu, ‑ɛ die nu, 'ke 'o 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de, 'mʋ 'waa ‑dodo 'mʋ ‑hɛ, 'ke bʋ yi Nyɩsʋa, ‑ɛ die nu, ɔ 'mu waa. 23 ‑Tɔplɩ 'bii, 'nɩɩ nu, 'n nyi 'nɩ nu, ‑ɛ die nu, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊hapʋtitie, ɛ 'mʋ gbo 'sɛɛ, ‑ɛ die ‑wɛ nu, Nyɩsʋa 'mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, 'n kɔ nahuin ‑ye 'hɛɛn.

24 ꞊Bo pue cigbɛilɛ'gbanyʋ a dɛ ye. A yie nɩ, 'bɩa nahuin 'bʋʋ cigbɛi lɛ 'gba, nahuin 'plɔplɔ, nʋ‑ʋ cigbɛi a ‑gbɛ lɛ 'gba, kɛɛ, nahuoon ‑do ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'o 'a 'bienʋ 'bii 'mʋ ‑hi, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ kɔ 'pɛɛlɛ. 'A ‑tɩ, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ba ꞊tu 'o 'klɩ, ba 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋʋ cigbɛi a ‑gbɛ lɛ 'gba, ‑ɛ die nu, a 'mʋ ‑wɛ 'pɛɛlɛ kɔ. 25 Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑hʋa ‑bʋ 'gba cigbɛi lɛ, ʋʋ 'o ꞊tu 'klɩ, 'ʋʋ 'nyɩ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑tado 'waa 'bienʋ lɛ ‑hi, 'plɩɩ ʋ 'mʋ 'pɛɛlɛ ꞊nʋ 'ye. Kɛɛ, 'pɛɛlɛ a ‑gbɛ, ʋ di ꞊nʋ ‑nyi, ɛ 'deɛ bɛ hie 'klɔ. Kɛɛ, ‑a ‑mɛ ‑ye, ‑aa 'nyɩ cigbɛi a lɛ'gbʋgba ‑tɛɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ 'pɛɛlɛ ꞊nʋ 'ye, ‑ɛ di 'klɔ hie. 26 Nɛ‑ nue, 'nɩ 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔ 'sii 'o 'hru ye, ‑ɔɔ ci lɛ 'gba, 'nɩ 'we ‑wɛ ꞊nɔ ŋmliponyɔ ye, ‑ɔ kɔ 'a 'be ŋmliponyɔ 'hɛɛn ‑wɔn. Kɛɛ, 'n 'de ŋmliponyɔ ꞊nʋ ye 'we, ‑ɔɔ 'le ŋmli lɛ po. 27 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'nɩɩ 'n dɩɔnʋ ꞊tue ꞊sʋɛ, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'n dɩɔnʋ win ke kɔɔ, 'mʋ dɛ ꞊nʋ nu, Nyɩsʋaa ‑hʋa. 'Bɩa 'nɩɩ lɛ nu, ‑ye 'lelɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ 'mʋ, 'na ‑gbɛ ‑gbo, ‑ɔ ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ nahuin ‑ye ye, Nyɩsʋa 'deɛ bɔ po 'mʋ ke 'mʋ.

10

A nɩ da 'le 'kuo

1 'Na ‑dɩayuo ‑a, 'n nye wɛn 'nɩ ‑hʋa, 'ke ba yrii dɛ ꞊nʋ 'mʋ lɛ, ‑ɛ mue la 'lu ‑wɔn, 'ke 'o ‑a nɩ bunʋ ‑wɔn, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ 'de la 'tiilɛ a kʋɛ, ʋʋ la Moise ‑wɔn kʋɛ, 'ke 'le 'pʋhʋɔnblʋgba 'mʋ. ‑Tɛ ʋ nɩ la 'hru wlɔn, Nyɩsʋa nue la nɩ, 'nugba 'ɔ ꞊jri la ʋ 'bii 'lu gbo, ʋ 'bii 'ʋ ꞊ta la 'Yru ‑Jɔhʋn. 2 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ʋ 'bii, Nyɩsʋa pu la 'lu lɛ 'nie, 'ke 'le 'nugba kɔ 'Yru ‑Jɔhʋn a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ kɔ Moise 'hɛɛn, ʋ 'mʋ ‑mʋɛ; 3 ʋ 'bii, 'ʋʋ la dididɛ ꞊nʋ di, ‑ɛɛ la 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn, 4 ʋ 'bii, 'ʋʋ la ‑wɛ 'nie ꞊nʋ 'na, ‑ɛɛ la 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'nie a ‑gbɛ, 'ke ɛɛ la 'le 'hɩɔ ꞊de 'kwli 'mʋ ‑hɔn. 'Hɩɔ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyo la ꞊nʋ. Nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. Ɔ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, nʋ‑ʋ la ‑wɔn nɩna. 5 ꞊Hapʋkɔ, 'ʋ 'ye la 'ŋmilɛka‑tɔplɩ a ‑gbɛ, kɛɛ, 'waa 'plɔplɔ a nunuŋmli 'kukui 'nɩ blee ꞊le la Nyɩsʋa a plɔ. Nɛ‑ nue, 'ʋʋ la 'hru wlɔn lɛ 'kʋkʋ.

6 ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, ‑ɩ mue la 'lu ‑wɔn, ɩɩ ‑a mʋ tɔɔ dɛ ‑ye, ‑ɛ die nu, ‑a nɩ ꞊wlɩ 'nɩ ꞊han 'yilɛnyre‑tɔplɩ ‑hʋa, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋʋ la 'a ‑hʋhʋa nu. 7 ꞊Ʋ ‑ye 'ke 'le ꞊nʋ ‑gbahlɔn, ʋʋ la da 'kuo. Kɛ'ɛ nɩ, ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «Nahuin, ʋ ‑tʋa lɛ'mimre gbo, 'ʋʋ dɛ di, 'ʋʋ nɔ 'na, 'ʋ ‑tʋa ‑wla a yiyie gbo, 'ke 'o 'kuo a dɩda a ‑ta 'mʋ.» A ‑mɛ ‑ye, a nɩ da 'le 'kuo, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ꞊nʋ ye. 8 ꞊Ʋ ‑ye 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ʋʋ la nu 'lalu. Nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ nue, 'waa 'milowɩ a (23'000) ‑wlʋ ꞊tu 'o ta, 'ʋ 'kʋkʋ lɛ, 'ke 'le ‑nyrɔwɔɔ ‑do 'kwli 'mʋ. Kɛɛ, ‑a ‑mɛ ‑ye, ‑a 'nɩ nu 'le 'lalu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ꞊nʋ ye. 9 Nahuin ‑ye, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ʋ ꞊tɔ la Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa 'mʋ lɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ dɛ ꞊nʋ 'ye, ɔ di nu. Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, hrei 'ɩɩ la ꞊nʋ lɛ nine, 'ʋʋ la lɛ 'kʋkʋ. Kɛɛ, ‑a ‑mɛ ‑ye, ‑a 'nɩ ꞊tɔ 'le Nyɩsʋa 'mʋ lɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ꞊nʋ ye. 10 ꞊Ʋ ‑ye 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ʋʋ la 'mʋ lɛ 'pʋprɛ wlɔn, 'ke 'o Nyɩsʋa ke. Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊nʋ, ‑ɔɔ la ꞊ke nahuin lɛ 'lɩla, 'ɔ di la 'le, 'ɔ 'lʋlʋ la lɛ. A ‑mɛ ‑ye, a nɩ 'pʋprɛ 'le 'mʋ lɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ꞊nʋ ye.

11 ‑Tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ɩ mue la ‑wɔn 'lu, 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'mue nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ʋ nɩ nu 'le dɛ 'kuku. ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ ꞊tɔ kɔ, ‑ɛ nue, ti ‑gbo, ‑a nɩ ke, ɩ mɔ 'lelɛ'bɔɔti'i nɩ. 12 Nɛ‑ nue, 'nɩɩ lɛ po, nahuon 'bɔ plɛ, dɛ 'kuku ꞊nʋ, Yisraɛkʋɛɛ la nu, ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ nue gbe, ‑ye nahuon a ‑gbɛ bɔ ꞊tu 'a dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ die nu, ɔ 'nɩ ꞊han Nyɩsʋa a 'hru bʋ wlɔn ‑ha, 'bɩa dɛ 'bɛɛ ꞊nɔ 'mʋ lɛ ꞊tɔ. 13 'Mʋlɛ꞊tɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩɩ 'o nyre, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ɩ ‑do a ‑gbɛ, nɩ‑ɩ 'o nyre, 'ke 'o nahuin 'bii ‑wɔn. Nyɩsʋa ‑mɛ ‑ye, ɔ di 'a mʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔ nu 'a ꞊tutue. Ɔ 'deɛ bɔ wɛɛn ke, 'ke dɛ ꞊de bɛ nyre 'o 'a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ ‑hi 'a nɩ 'klɩ wlɔn. Kɛɛ, dɛ 'bɛɛ 'a mʋ 'mʋ lɛ ꞊tɔ, 'ke ba ‑ha Nyɩsʋa a 'hru bʋ wlɔn, ‑ye Nyɩsʋa di 'a mʋ ‑nyi 'klɩ, ‑ɛ die nu, a 'nɩ ꞊han 'a 'hru bʋ wlɔn ‑ha.

‑A kɔ 'kuo ‑hʋɩn 'hɛɛn, ‑a 'de ‑mʋɛ

14 'Na 'mʋnʋɛ‑dɩayuo ‑a, ‑tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ba hie 'o 'kuo a dɩda gbo 'bii. 15 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ ‑gbo, 'nɩɩ ‑wɔn 'crɩɩ, a kɔ 'lu a lɛ‑hielɛ. 'A ‑tɩ, ‑tɩ ꞊nʋ, 'n di 'a mʋ ye ꞊tu, 'a nɩ ‑gbɛ, ba ‑hii 'lu ‑wɔn lɛ. 16 'Bɩa ꞊baa Kʋkɔnyɔ a 'lelɛ'bɔɔdididɛ ꞊nʋ mu di, 'bɩa ꞊baa Nyɩsʋa 'wio ‑nyi, 'ke 'o ‑wiin‑gaʋwɔ a ‑ta 'mʋ, kɔ, ꞊ba nyo 'na, ‑ye ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ, 'a dablo a ‑tɩ. 'Plɩɩ 'bɩa ꞊baa 'flɔɔ ꞊nʋ ꞊tɩɔ lɛ 'bɛ, kɔ, ꞊ba nyo di, ‑ye ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ, 'a 'kʋkʋɛ a ‑tɩ. 17 'Flɔɔkuo 'ya ‑do. ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a ‑huo nɩ, kɛɛ, 'flɔɔkuoo ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ ‑aa di. Dɛ a ‑gbɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑a 'we ꞊nɔ ‑tʋnahuoon ‑do ye.

18 Ba ‑hie Nyɩsʋa a dakʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ Yisraɛkʋɛ a dɛ 'lu ‑wɔn lɛ. Ʋʋ pi 'wlugba‑tɔplɩ a ‑cɔhlʋn, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Nahuin 'bʋʋ 'wlugba‑tɔplɩ a ‑gbɛ di, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ʋ kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn, ʋ ‑mʋɛ nɩ. 19-20 'A ‑tɩ, nahuin 'bʋʋ 'wlugba‑tɔplɩ 'kuo pie, dɛ tio‑ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ? 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'n ꞊tui nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kuo, ɔ 'de Nyɩsʋa. Kɛɛ, 'wlugbadɛ ꞊nʋ, ʋʋ 'kuo pie, sɛyɩ‑sɛyɩ 'kuo ‑hʋɩn, nɔ‑ ʋ nye pie. 'Plɩɩ 'bʋʋ 'kuo ‑hʋɩn pie, ‑ye ʋ kɔ 'kuo ‑hʋɩn a ‑gbɛ 'hɛɛn, ʋ ‑mʋɛ nɩ. A ‑mɛ ‑ye, 'nɩ ‑hʋɛ ꞊le, a kɔ 'kuo ‑hʋɩn 'hɛɛn, ba ‑mʋɛ. 21 A 'die 'le ‑wɛ ba 'naa 'le ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑wiin‑gaʋ wlɔn, 'plɩɩ ba mu, ba 'naa ‑wɛ 'le 'kuo ‑hʋɩn a ‑gaʋ wlɔn. Mɔ, a 'die 'le ‑wɛ, ba di Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a dididɛ, 'plɩɩ ba mu, ba di ‑wɛ 'kuo ‑hʋɩn a dididɛ. 22 'Bɩa ꞊baa lɛ nu, ‑ye Kʋkɔnyɔ, ɔɔ ‑a mʋ lɛ poo yrʋ. ‑A 'nɩ ‑hie 'le 'lu ‑wɔn lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a kɔ 'klɩ, ꞊a ‑hi 'o ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ 'mʋ.

Dɛ ‑gbo, ‑ɛ di ‑n 'be ‑tʋnahuon 'mʋ ‑hɛ, nɛ‑ ‑bo ‑hie 'lu ‑wɔn lɛ

23 Nahuin ‑ye 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ʋ nɔ 'nɩ, ʋ kɔ 'hru, 'ke bʋ nu 'ɛ nɩ dɛ ꞊de, ʋʋ ‑hʋa. Iin, ꞊hapʋkɔɔ nɩ, kɛɛ, nunu‑tɔplɩ ‑ye nɩ 'o, 'ɩ 'nɩnɩ ‑hɛ ‑a nɩ 'bienʋ ‑tʋnahuin 'mʋ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nahuindʋ a ‑gbɛ, ʋ kɔ 'hru, 'ke bʋ nu 'ɛ nɩ dɛ ꞊de, ʋʋ ‑hʋa. Kɛɛ, nunu‑tɔplɩ ‑ye nɩ 'o, 'ɩ 'nɩnɩ ‑hɛ nahuin 'mʋ, 'ke bʋ mu ye 'mʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. 24 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, bɔ nu dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ di 'a 'be ‑tʋnahuon 'mʋ ‑hɛ. Ɔ nɩ ‑hie 'le 'a dɩɔnʋʋ ‑do a dɛ 'lu ‑wɔn lɛ.

25 'Ɛ nɩ 'wlugbadɛ ꞊de, ʋʋ plo, 'ke 'le 'maɩ ye, ba ‑tʋɛ, a 'mue di. A nɩ ‑hie 'le dɛ ꞊de 'lu ‑wɔn lɛ. A nɩ ꞊gba 'le wlɔn, 'bɩa 'bʋ pie 'kuo. 26 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ʋ 'crɩɩ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ nɔ ‑tʋtʋ ke.»

27 'A ‑tɩ o, 'bɩa nahuon, ‑ɔ 'de ‑Yusu yi, 'bɔ da ‑mʋ dɛ di wɔn, 'ke 'le 'a kayu gbo, 'bɩa ꞊nɩ mu 'le, ‑ye 'ɛ nɩ dididɛ, ɔ di ‑mʋ ‑nyi, die, ꞊nɩ naa 'le ꞊wlʋ lɛ, kɔ, ꞊nɩ ꞊gba 'le wlɔn, 'bɩa 'bʋ pue 'kuo 'mʋ, mɔ, 'bʋ pie ‑wɛ 'kuo. 28 Kɛɛ, 'bɩa nahuon ꞊de 'bɔ di 'le, 'bɔ le ‑mʋ, ‑ɛ mɔ: «'Wlugbadɛ ꞊nʋ, ‑nɩɩ di, ʋ pie 'kuo,» ꞊nɩ die 'le 'klɛɛ lele, ‑ɛ die nu, ꞊nɩ ꞊han dɛ ꞊nʋ nu, nahuon a ‑gbɛ, ɔ plɛ, ɛ mɔ dɛ 'kuku, 'a ꞊wlʋ 'nɩ ꞊hion ‑tɩ yɛɛ. 29 'Bɩa 'nɩɩ ‑tɩ a ‑gbɛ ꞊tu, ɛ 'we ꞊nɔ ye, nahuon a ‑gbɛ a ꞊wlʋ a ‑tɩɩ nɩ, ɛ 'de ‑na ‑gbɛ a ꞊wlʋ a ‑tɩ.

‑Tado, kɛ ‑n di po, ‑ɛ mɔ: «'Mɛ ‑ye, 'n kɔ 'hru, 'ke ꞊bo nu 'ɛ nɩ dɛ, 'nɩɩ ‑hʋa. Dɛ‑ nue 'klɛɛ, 'ʋʋ 'mʋ le, ‑ɛ mɔ, 'nɩ nu 'le dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ nue, 'na 'be ‑ye a ꞊wlʋ dio yɛɛ ‑tɩ. 30 'Bɩa 'nɩ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ke 'o dididɛ ꞊nʋ, 'nɩɩ di a ‑ta 'mʋ, dɛ‑ nue, ꞊ɔ ‑ye 'ɔɔ 'mʋ 'klɛɛ crɛkɛ 'le?»

31 ‑Tɩ 'n ‑hʋa ꞊bo ꞊tu ‑mʋ ye, nɩ‑ ‑gbo: 'Ɛ nɩ dɛ, ‑nɩɩ di, kɔ, 'ɛ nɩ dɛ, ‑nɩɩ ‑wɛ 'na, kɔ, 'ɛ nɩ dɛ ꞊de, ‑nɩɩ nu, nue, ‑tɛ ʋ di nu, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ 'yi 'bʋaa. 32 ꞊Nɩ nu 'le dɛ ꞊de, ‑ɛ die nu, nahuon ꞊de a ꞊wlʋ 'nɩ ꞊han ꞊hlɔn bi, ɔ 'nɩ ꞊han Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ ‑haa, ꞊betɩ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, kɔ 'ɛ nɩ ‑Yusu a nahuin ꞊de. 33 ‑Tɛ 'nɩɩ nu, kɛ'ɛ nɩ, ba nu ‑wɛ. 'Ɛ nɩ dɛ, 'nɩɩ nu, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke bɛ blee nahuin 'bii a plɔ. 'Nɩ ‑hie ꞊le dɛɛ ‑do ꞊nʋ 'lu ‑wɔn lɛ, ‑ɛ di 'mʋ 'mʋ ‑hɛ, kɛɛ, dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ di 'n 'bienʋ 'mʋ ‑hɛ, 'ke Nyɩsʋa bɔ waa ꞊nʋ, nɛ‑ 'nɩɩ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie.

11

1 Ba ‑ha 'le 'na ꞊pɩ lɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'nɩɩ nu, 'nɩɩ 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊pɩ lɛ ‑ha.

‑Tɛ nyrʋgbapʋ kɔ bʋ nu 'waa dɩɔnʋ a naalɛ, 'ke 'le 'cʋɛkayu gbo

2 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ baa, ‑ɛ nue, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, 'n tɔɔ la 'a mʋ, a nyi ‑wɔn lɛ ‑hie 'lu, 'ɛ nɩ ti, 'a nyi nu. 3 Kɛɛ, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, ꞊bo tɔɔ 'a mʋ dɛ ‑ye. Ɛ nɛ‑ mɔ: Nyɩsʋa, nɔ‑ nɩ 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lu ye, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ɔ nɩ 'o nyɩbɛyu 'lu ye, nyɩbɛyu 'ɔ nɩ 'o nyrʋgba 'lu ye. 4 'Bɩa ‑Yusu a nahuin 'bʋ 'kukue lɛ, 'bɩa nyɩbɛyu 'bɔɔ Nyɩsʋa da, kɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tu ꞊nɔ wlɔn, 'bɔ nyi ꞊tu, 'bɩa 'bɔ ꞊tu 'nugble 'lu, ɔ 'nɩ ꞊tuu ꞊le 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ 'o, ‑ɔ nɩ 'o ꞊nɔ 'lu ye. 5 Nyrʋgba ‑mɛ ‑ye 'bɔɔ Nyɩsʋa da, kɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tu ꞊nɔ wlɔn, 'bɔ nyi ꞊tu, 'bɩa 'bɔ 'de ‑gese 'lu ‑hie, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɔ 'nɩ ꞊tuu ꞊le 'o 'a tɔ 'o, ‑ɔ nɩ 'o ꞊nɔ 'lu ye. 'Bɩa 'bɔ 'de ‑gese 'lu ‑hie, ‑ye ɛ mɔ ‑tʋɩdɛɛ nɩ, ‑ɛ nue, nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ 'we ꞊nɔ nyrʋgba ꞊nʋ ye, ‑ɔ ŋmla 'o 'lu lɛ.* 6 'Bɩa nyrʋgba 'bɔ 'de ‑gese 'lu ‑hie, ‑ye ɔ kɔ bɔ 'bɛ ‑wɛ 'a 'lu klɛ. 'Bɩa nyrʋgba 'bɔ 'bɛ 'a 'lu klɛ, mɔ 'bɔ ŋmlʋ 'o lɛ, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ ‑tʋɩdɛɛ nɩ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ɔ 'de ‑gese 'lu ‑hie. 'Bɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑ye bɔ ‑hie ‑gese 'lu.

7 Nyɩbɛyu ‑mɛ ‑ye, 'bɔɔ Nyɩsʋa da, ɔ nɩ ꞊tu 'le 'nugble 'lu, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa nuo nɩ, ‑ɛ die nu, nyɩbɛyu 'mʋ ꞊nɔ ye 'we, kɔ, ɔ 'mʋ nahuin Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ tɔɔ. Nyrʋgba ‑mɛ ‑ye, nyɩbɛyu a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛɛ ‑do, nɛ‑ ɔɔ nahuin tɔɔ. 8 A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'de 'le nyɩbɛyu nyrʋgba 'hʋɩn ‑wɔn ‑ha, kɛɛ, nyrʋgba, nɔ‑ ɔ ‑ha 'le nyɩbɛyu 'hʋɩn ‑wɔn. 9 Kɔ, Nyɩsʋa 'de nyɩbɛyu nu, nyrʋgba a ‑tɩ, kɛɛ, nyɩbɛyu a ‑tɩɩ nɩ, 'ɔ nu nyrʋgba. 10 Nɛ‑ kɔ ‑tɩ, nyrʋgba 'ɔ kɔ bɔ ‑hie ‑gese 'lu, ‑ɛ die nu, ɔ 'mue nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ɔɔ 'o 'a tɔ 'nɩ ꞊tuu, kɔ, Nyɩsʋa a lɛleenyʋ 'nɩ ꞊han ‑wɛ yrʋ po.

11 ꞊Hapʋkɔ, 'ɛ nɩ lɛ 'mʋ, kɛɛ, ‑a mʋ ‑gbo, ‑ʋ kuo Kɔkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, nyrʋgba 'de 'le dɛ ꞊de ‑wɛ, 'bɩa 'a tɔ 'bɔ 'de 'o nɩ, mɔ, nyɩbɛyu 'de ‑wɛ 'le dɛ ꞊de ‑wɛ, 'bɩa 'a nyrʋgba 'bɔ 'de 'o nɩ. 12 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa ‑ha 'le ye‑hɛnyɩbɛyu a 'kla, 'ɔ nu nyrʋgba, nyrʋgba ‑mɛ ‑ye, nɔ‑ kɔ 'hʋɩn ‑wɔn nyɩbɛyuu 'le naa. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, nyɩbɛyu kɔ nyrɔ 'hɛɛn, 'ke ʋʋ 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn, ‑ɔ nu 'ɛ nɩ dɛ.

13 'A nɩ ‑gbɛ, ba ‑hie 'lu ‑wɔn lɛ, 'bɩa 'ba 'kukue lɛ, ꞊be ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke nyrʋgba bɔ da Nyɩsʋa, 'bɩa 'bɔ 'de ‑gese 'lu ‑hie? 14 Nahuin 'bii, ‑ʋ nɩ 'o 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de, ʋ yie nɩ, 'bɩa nyɩbɛyu a 'lu 'bʋ hren lɛ, ‑ye ɛ mɔ ‑tʋɩdɛɛ nɩ. 15 Nyrʋgba ‑mɛ ‑ye, 'bɩa 'a 'lu 'bʋ hren lɛ, ‑ye ɛɛ ꞊nɔ ‑nyi ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyi ꞊nɔ 'lu ‑pɛtu, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'a 'lutɛyɛ ‑hli. 16 'Bɩa nahuon 'bɔ di gblɛ po, 'ke 'o dɛ a ‑gbɛ ke, bɔ kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ ‑Yusu a nahuin ‑ye 'hɛɛn, 'bɩa ꞊ba 'kukue lɛ, kɛ'ɛ nɩ, ‑aa nu. Ɛ mɔ ‑a nɩ dɛ'ɛ nɩ.

‑Yusu a 'lelɛ'bɔɔdididɛ

(Matie 26.26-29; Makɩ 14.22-25; Luku 22.15-20)

17 ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ 'klɛɛ mu ꞊tu, 'n 'deɛ ꞊bo baa 'klɛɛ lele 'a mʋ, ‑ɛ nue, 'ba 'kukue lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa a dɩda a ‑ta 'mʋ, a 'nɩ nu ꞊le 'klɛɛ lele ꞊hapʋdɛ, kɛɛ, dɛ 'klan, nɛ‑ aa nu. Dɛ ꞊nʋ, aa nu, ɛ nye 'nɩ nu, 'a 'nɩnɩ mu ye 'mʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, kɛɛ, aa ke 'nɩ duu ‑do. 18 'N 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ba 'kukue lɛ, ‑ye aa 'nɩ wo. ‑Bakla ꞊de, ‑tɩ a ‑gbɛ, ʋʋ ꞊tu, ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 19 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ba wo, ‑ɛ die nu, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑Yusu ‑wɔn kʋɛ ‑tɛɛ, a 'mu 'ye.

20 'Bɩa 'ba 'kukue lɛ, 'ke a 'mʋ Kʋkɔnyɔ a 'lelɛ'bɔɔdididɛ di, a 'nɩ ‑hie ꞊le Kʋkɔnyɔ a ‑gbɛ a ‑tɩ 'lu ‑wɔn lɛ. 21 'A nɩ dididɛɛ ‑do, nɛ‑ kɔ dɛ aa 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie. Nɛ‑ nue, ꞊ʋ ‑ye, kanʋ 'ʋ nyu nu, ꞊ʋ ‑ye 'ʋʋ 'waa dɩɔnʋ nɔ wlɔn ‑hie. 22 'Bɩa 'baa lɛ nu, dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a 'nɩnɩ di dɛ, 'ke 'le 'a nɩ kayuo gbo 'le, 'plɩɩ a 'mʋ lɛ 'kukue 'le? Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'bɩa 'baa lɛ nu, ‑ye a ‑haa Nyɩsʋa a nahuin a ‑tɩ lɛ. Ɛ 'de ‑tɛɛ nu, 'ke ba nue nahuin ꞊nʋ ‑tʋɩ, ‑ʋ 'de dɛ ꞊de kɔ. ꞊Be a ‑mɛ ‑ye, a nɔ 'nɩ, dɛ ꞊nʋ, aa nu a ‑tɩ, 'n di 'a mʋ 'nɩ baa? 'Klɔ ‑wɔn, 'n 'deɛ ꞊bo baa 'a mʋ.

23 ‑Tɩ ꞊nʋ, 'n tɔɔ 'a mʋ, 'na ‑gbɛ, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu'u nɩ, ‑ɔ tʋɩ 'mʋ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo: 'Tɔyrʋwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ nahuon ꞊de dio la 'a yraanyʋ kwa po, ɔ 'ba la 'mʋ 'flɔɔ, 24 'ɔ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ɔ 'bɩɔ ꞊tɩɔ lɛ, ɔ nɔ: «'Flɔɔ ‑gbo, nɔ‑ mɔ 'na 'hʋɩn, 'n di ‑ha, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ. Kʋɛ 'klɛɛ mɔ gbo, 'flɔɔ꞊tɩɔlɛ'bɛdɛ a ‑gbɛ, kɔ 'a didie 'hɛɛn, nɛ‑ ba gba 'lu ‑wɔn, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'na ‑tɩ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie 'ɛ nɩ ti.» 25 ‑Tɛ ʋ ‑wɔ dɛ lɛ, ‑ye ɔ 'ba 'mʋ ‑wiin‑gaʋwɔ, 'ɔ po Nyɩsʋa a 'wio gbo, 'ɔ ‑nyo 'a ‑naagbopʋ, 'ke bʋ ‑hio, ɔ nɔ: «‑Wiin ‑gbo, ɩ ꞊hɛn 'nyrɛ Nyɩsʋa a 'yrɩ yrayrɩ a ꞊tuelɛ. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ di nu 'na dablo, ɔ 'mʋ 'yrɩ a ‑gbɛ ꞊tue, ɔ kɔ 'a mʋ 'hɛɛn. 'Ɛ nɩ ti, 'baa ‑wiindʋ a ‑gbɛ 'na, ‑tɛ 'nɩɩ 'klɛɛ 'a nunue nu, kɛ'ɛ nɩ, ba nu 'a nunue, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'na ‑tɩ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie 'ɛ nɩ ti.» 26 Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a pupowin a ‑gbɛ, ɩ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'ɛ nɩ ti, 'baa lɛ 'flɔɔdʋ a ‑gbɛ a didie nu, kɔ, 'baa ‑wɛ lɛ ‑wiindʋ a ‑gbɛ a 'nɩna nu, ‑ye a nye nahuin ye 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, Kʋkɔnyɔ 'kʋ nɩ, 'ke ɔ 'mʋ ‑a mʋ waa a ‑tɩ. Kʋɛ 'klɛɛ mɔ gbo, kɛ'ɛ nɩ, aa nahuin ‑tɩ a ‑gbɛ a ye꞊tutue nu, ɛ 'mue gba ‑gbagba, 'a 'lediti 'mʋ 'o nyre.

27 ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'flɔɔdʋ a ‑gbɛ di, kɔ, 'bɔɔ 'a ‑wiindʋ a ‑gbɛ 'na, kɛɛ, 'bɔɔ 'a ‑tɩ lɛ ‑haa, 'ke 'le 'flɔɔdʋ a didie kɔ 'ke 'le ‑wiindʋ a 'nɩna a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, nahuon a ‑gbɛ, ɔɔ nu dɛ 'kuku, 'ke 'o Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'hʋɩn, kɔ 'a dablo ꞊nʋ 'hɛɛn ‑wɔn, Nyɩsʋa a ‑bati 'ɩ dio klɩ. 28 'A ‑tɩ, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'plɩɩ ɔ 'mʋ 'flɔɔdʋ a ‑gbɛ di, kɔ, ɔ 'mʋ ‑wiindʋ a ‑gbɛ 'na, bɔ 'jɩjra 'a ꞊wlʋ, 'ke 'o ‑tɩ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ. 29 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'flɔɔ ꞊nʋ di, kɔ, 'bɔɔ 'a ‑wiin ꞊nʋ 'na, 'plɩɩ 'bɔ 'nɩnɩ ‑hie Kʋkɔnyɔ a 'hʋɩn a dɛ 'lu ‑wɔn lɛ, ‑ye ɔɔ nu 'yilɛnyredɛ, 'plɩɩ 'ɔɔ 'a dɩɔnʋ Nyɩsʋa a yrʋ 'lu ‑jri. 30 Nɛ‑ nue, nahuin 'plɔplɔ a 'hʋɩn.i 'ɩɩ hren, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ꞊ʋ ‑ye 'ʋ 'de 'klɩ kɔ, kɔ ꞊ʋ ‑ye 'ʋ 'kʋkʋ lɛ. 31 'Bɩa ꞊ba 'jɩjra ‑a nɩ ꞊wlʋ, 'plɩɩ ‑a 'mʋ dididɛdʋ a ‑gbɛ di, ‑ye Nyɩsʋa 'deɛ bɔ poo ‑a mʋ ‑bati lɛ. 32 Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a ‑bati 'bɩ klɩ ‑a mʋ, 'bɔɔ ‑a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, ‑ye ɔɔ ‑a mʋ tɔɔ dɛ, ‑ɛ die nu, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ ɔ di 'o nahuin 'bii ‑bati lɛ poo, ɔ 'nɩ ꞊han ‑a mʋ ‑tɩ yɛɛ, 'a ‑bati 'nɩ ꞊han ‑a mʋ klɩ.

33 'A ‑tɩ, 'na ‑dɩayuo ‑a, 'bɩa 'ba 'kukue lɛ, 'ke ba di Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'lelɛ'bɔɔdididɛ, ba ‑pre 'a nɩ 'bienʋ. 34 'Bɩa kanʋ 'bʋʋ nahuon nu, ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke bɔ di dɛ, 'ke 'le 'a ‑gbɛ a kayu gbo, 'plɩɩ ɔ 'mʋ 'le di, ‑ɛ die nu, 'ba 'kukue lɛ, a 'nɩ ꞊han 'a nɩ dɩɔnʋ Nyɩsʋa a yrʋ 'lu ‑jri.

‑Tɩ ‑ye ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ 'o, 'bɩa 'nɩ di 'le, 'n di 'nɩ ꞊tu.

12

'Klɩ a gblegblei ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ʋʋ nahuin ‑nyi, 'ke bʋ nu 'a ‑kʋan

1 'Na ‑dɩayuo ‑a, dɛ ꞊nʋ, 'n ‑hʋa ꞊bo 'prɛɛ 'klɛɛ ke, nɛ‑ mɔ 'klɩ a gblegblei ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ʋʋ nahuin ‑nyi, 'ke ʋ 'mʋ 'a ‑kʋan nu. 'N ‑hʋa ba yrii dɛ a ‑gbɛ 'mʋ lɛ ‑tɛɛ. 2 'Be, a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri a 'de la ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye a kue, aa la klɩ ꞊wɛhɩi a gblegblei. Nɩ‑ kɔɔ la 'a mʋ win ke, 'ɩɩ la 'a mʋ kaa. 3 Nɛ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ ‑hʋa ba yree 'klɛɛ 'mʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'de 'klɛɛ lele lɛ 'mʋ nɩ. 'Bɩa nahuon 'bɔ nɩ 'o, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'bʋ kʋɔ win ke, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'deɛ bɔ po ‑Yusu 'jrɔ ‑wɔn. Kɛɛ, nahuon 'bɔ plɛ, ‑Yusu, nɔ‑ mɔ 'a Kʋkɔnyɔ, ‑ye Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nʋ‑ nye nu, 'ɔɔ ‑tɩ a ‑gbɛ ꞊tu.

4 Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ʋ 'ya ‑Hihiuu ‑do, kɛɛ, ʋʋ nahuin ‑nyi 'klɩ a gblegblei, 'ke ʋ 'mʋ 'a ‑kʋan nu. 5 ‑Kʋɩn ꞊nʋ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ, ɔɔ nahuin ‑nyi, 'ke bʋ nu, ɩ mɔ ‑wɛ ‑kʋɩn a gblegblei'i nɩ. Kɛɛ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'ya ‑do. 6 'Hri ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ wlɔn nahuiin 'o naa, 'ʋʋ ‑kʋɩn nu, ɩ 'ya ‑wɛ gblegblei. Kɛɛ, Nyɩsʋaa ‑do nɩ, ‑ɔɔ 'a nahuin 'bii 'klɩ ‑nyi, 'ke ʋ 'mʋ ‑kʋɩn 'bii a ‑gbɛ nu. 7 'Ɛ nɩ 'klɩ ꞊de, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ʋʋ 'ɛ nɩ nahuon ꞊de ‑nyi, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ʋ nyi 'a mʋ 'nɩ ‑nyi, 'ke ba ‑hɛ 'a nɩ 'bienʋ 'bii 'mʋ. 8 ꞊Ɔ ‑ye, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ʋʋ ‑nyi ꞊nɔ 'klɩ, 'ke bɔ 'prɛɛ 'le ꞊tɔwin 'kwli 'mʋ, 'ʋʋ ꞊ɔ ‑ye 'klɩ ‑nyi, 'ke bɔ ꞊tu ‑tɩ ꞊nʋ, ‑Hihiu a ‑gbɛ, ʋ tɔɔ ꞊nɔ, 9 'ʋʋ ꞊ɔ ‑ye 'klɩ ‑nyi, 'ke bɔ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye ‑tɛɛ, 'ʋʋ ꞊ɔ ‑ye 'klɩ ‑nyi, 'ke bɔ ‑wɔ kɩklanyʋ a 'kʋɛi. ‑Tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu ‑do a ‑gbɛ, nʋ‑ nyi nu; 10 Nyɩsʋa a ‑Hihiuu ‑do a ‑gbɛ 'ʋʋ ꞊ɔ ‑ye 'klɩ ‑nyi, 'ke bɔ nu 'ŋmilɛka‑tɔplɩ, 'ʋʋ ꞊ɔ ‑ye 'klɩ ‑nyi, 'ke bɔ ꞊tu ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tu ꞊nɔ wlɔn, 'ʋʋ ꞊ɔ ‑ye 'klɩ ‑nyi, 'ke bɔ yi dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu nu, kɔ dɛ ꞊nʋ, 'kuo ‑hʋɩɩn nu a 'yi'mʋlɛ‑hɩhɩalɛ; 'ʋʋ ꞊ɔ ‑ye 'klɩ ‑nyi, 'ke bɔ po win ꞊nʋ, ɔ 'de yi, 'ʋʋ ꞊ɔ ‑ye 'klɩ ‑nyi, 'ke bɔ ‑ha win a ‑gbɛ 'mʋ. 11 Nyɩsʋa a ‑Hihiuu ‑do a ‑gbɛɛ nɩ, ‑ʋʋ nahuin 'klɩ 'bii a ‑gbɛ ‑nyi. 'Ɛ nɩ nahuon, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ʋʋ ꞊nɔ ‑nyi 'klɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋʋ 'a ‑hʋhʋa nu.

‑Yusu 'Klɩsʋ a 'cʋɛ, ɛ 'we ꞊nɔ ‑tʋnahuon a 'hʋɩn ye, ‑ɩ kɔ 'pɩ a gblegblei

12 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tʋnahuon a 'hʋɩn mɔ 'hʋɩɩn ‑doo nɩ. Kɛɛ, ɩ kɔ 'pɩ a gblegblei. ꞊Hapʋkɔ, 'pɩ ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ 'o ‑tʋnahuon 'yie 'mʋ, 'ɩ ‑huo, kɛɛ 'hʋɩɩn ‑doo nɩ. Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ ‑wɛ 'mʋ, 'ke 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'cʋɛ ‑wɔn. 13 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri, ʋ po la ‑a mʋ 'nie 'lu, ‑a 'bii, ‑a ‑hɛ 'hʋɩɩn ‑do, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli 'mʋ. ‑A 'bii, ꞊betɩ ‑Juukʋɛ, ꞊betɩ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ ꞊go, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ꞊go, ‑a 'bii a ‑gbɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu ‑do a ‑gbɛ, nʋ‑ Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ.

14 Ɛ 'de 'pɩaa ‑do, ɔ 'de 'o ‑tʋnahuon 'yie 'mʋ nɩ, kɛɛ, ɩ 'ya gblegblei. 15 'Bɩa ‑tʋnahuon a bʋ 'bʋ plɛ, ʋ 'de dabʋ, 'a ‑tɩ, ʋ 'de 'o 'hʋɩn 'yie 'mʋ kɔ, ꞊hapʋkɔ, 'ɔɔ lɛ 'a ꞊tutue nu, kɛɛ, 'ke ʋ kɔ 'o 'hʋɩn 'yie 'mʋ. 16 'Bɩa ‑tʋnahuon a nʋa 'bɔ plɛ, ɔ 'de 'yie, 'a ‑tɩ, ɔ 'de 'o 'hʋɩn 'yie 'mʋ kɔ, ꞊hapʋkɔ, 'ɔɔ lɛ 'a ꞊tutue nu, kɛɛ, 'ke ɔ kɔ 'o 'hʋɩn 'yie 'mʋ. 17 'Bɩa ‑tʋnahuon a 'hʋɩn 'bii 'bɩ 'ya wɛn 'yii 'mʋ, ‑be' ɔ di wɛn 'klɛɛ ‑tɩ a 'wʋnwɔn nu 'le? 'Bɩa ‑tʋnahuon a 'hʋɩn 'bii 'bɩ 'ya wɛn nʋɩ 'mʋ, ‑be' ɔ di wɛn 'klɛɛ dɛ a 'nʋ a 'wʋnwɔn nu 'le? 18 Nyɩsʋa 'de lɛ ‑tʋnahuon a 'hʋɩn a nunue nu. Kɛɛ 'klɛɛ, ‑tɛ ɔ nu 'a ‑hʋhʋa, kɛ'ɛ nɩ, ɔ nu ‑tʋnahuon a 'hʋɩn a ‑tɔplɩ a yrɛkʋkɔlɛ. 19 'Bɩa Nyɩsʋa 'bɔ nuu wɛn ‑tʋnahuon 'pɩaa ‑do 'mʋ, ɛ 'die wɛn 'le ‑wɛ bɛ 'ya wɛn ‑tʋnahuon a 'hʋɩn 'mʋ. 20 Kɛɛ, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. 'Ke 'o ‑tʋnahuon 'yie 'mʋ, 'pɩ a gblegblei nɩ 'o. Kɛɛ, 'hʋɩn 'bii a ‑gbɛ, ɩ mɔ 'hʋɩɩn ‑do nɩ.

21 ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑tʋnahuon a 'yie 'die 'le ‑wɛ bɛ le dabʋ: «'Nɩ ‑hʋa ꞊le ‑mʋ.» Mɔ, 'lu 'die ‑wɛ 'le ‑wɛ bʋ le bʋɩ: «'Nɩ ‑hʋa ꞊le 'a mʋ.» 22 Ɛ 'de ɛ ‑do a ‑gbɛ. ‑Na 'hʋɩn a 'pɩ ꞊nʋ, ‑n plɛ, ‑ɩ 'de ‑kʋan kɔ, 'bɩa 'bɩ 'de wɛn 'o ‑mʋ 'yie 'mʋ nɩ, ‑n 'deɛ ‑bo po wɛn ‑hʋnhlʋn. 23 'Plɩɩ ‑a nɩ 'hʋɩn a 'pɩ ꞊nʋ, ‑a plɛ, ‑ɩ 'de ꞊hapʋ'pɩ, nɩ‑ kɔ ‑tɩ ‑a kla, kɔ, 'pɩ ꞊nʋ, ‑aa nahuin 'yi ke ‑hli, nɩ‑ ‑a nɩ 'yie nɩ 'le ‑wɔn. 24 ‑A nɩ 'hʋɩn a ꞊hapʋ'pɩ, ɛ 'die ‑hʋa, 'ke ‑ba ꞊tui 'yie. Nyɩsʋa, nɔ‑ nu ‑a nɩ 'hʋɩn a 'pɩ, 'ɔ nue, 'pɩ ꞊nʋ, ‑aa ‑hli, ꞊a nyi 'yie ꞊tu, 'ɛ ‑hi 'o 'pɩ ‑ye 'mʋ. 25 Ɔ pupo ‑a nɩ 'hʋɩn a 'pɩ 'bii ꞊nʋ 'mʋ lɛ 'yi, ‑ɛ die nu, ɩ 'nɩ ꞊han ye ‑wʋnwɔn. Ɔ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ‑a nɩ 'hʋɩn a 'pɩ 'bii, bɩ ‑hɩhɛ 'mʋ lɛ. 26 'Bɩa ‑a nɩ 'hʋɩn a 'pɩaa ‑do 'bɔ kɔ kɩkla, ‑ye 'pɩa a ‑gbɛ, ɔ bi 'le ye, ɔ kɔ ‑a nɩ 'hʋɩn a 'pɩ 'bii ‑ye ꞊nʋ 'hɛɛn, nɩ‑ kɔ kɩkla. 'Bɩa ꞊ba kɔ 'le ‑a nɩ 'hʋɩn a 'pɩa ‑ye a dɛ ‑wɔn, ‑ye 'pɩa a ‑gbɛ, ɔ bi 'le ye, ɔ kɔ ‑a nɩ 'hʋɩn a 'pɩ 'bii ‑ye ꞊nʋ 'hɛɛn, ɩ nu ‑tɛɛ.

27 A ‑mɛ ‑ye, a 'we ꞊nɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hʋɩn ye. 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ɔ 'we ꞊nɔ ye 'hʋɩn a ‑gbɛ a 'pɩa ‑ye. 28 Kɛ'ɛ nɩ, Nyɩsʋa nu nahuin a 'ogblɛ꞊tutue, 'ke 'le 'cʋɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑kʋɩn a gblegblei nu. Ye‑hɛnahuin, ɔ ꞊tu 'o gblɛ, nʋ‑ mɔ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ. Nahuin, ‑ʋ kʋɛ 'o ꞊nʋ ke 'mʋ, nʋ‑ mɔ 'a winwlɔn‑hɛnyʋ, ‑ʋʋ ‑tɩ ꞊nʋ ꞊tu, Nyɩsʋa ꞊tu ꞊nʋ wlɔn. 'Ke 'o ꞊nʋ ke 'mʋ, ‑ye ɛ yɛ tɔɔnyʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ, 'ɔ ꞊tu 'o ꞊ʋ ‑ye gblɛ, 'ke bʋ nu 'ŋmilɛka‑tɔplɩ, 'ɔ ‑nyi ꞊ʋ ‑ye 'klɩ, 'ke bʋ ‑wɔ kɩklanyʋ a 'kʋɛi, kɔ, 'ɔ ‑nyi ‑wɛ ꞊ʋ ‑ye 'klɩ, 'ke bʋ ‑hɛ 'waa 'bienʋ 'mʋ, kɔ, 'ɔ ‑nyi ꞊ʋ ‑ye 'klɩ, 'ke bʋ naa nahuin, kɔ, 'ɔ ‑nyi ‑wɛ ꞊ʋ ‑ye 'klɩ, 'ke bʋ po win ꞊nʋ, ʋ 'de yi. 29 ꞊Be nahuin 'bii, nʋ‑ mɔ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ? ꞊Be ʋ 'bii, nʋ‑ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ? ꞊Be ʋ 'bii, nʋ‑ mɔ tɔɔnyʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ? ꞊Be ʋ 'bii, nʋ‑ʋ 'ŋmilɛka‑tɔplɩ nu? 30 ꞊Be nahuin 'bii, Nyɩsʋa ‑nyu 'klɩ, 'ke bʋ ‑wɔ kɩklanyʋ a 'kʋɛi? ꞊Be ʋ 'bii, nʋ‑ʋ win ꞊nʋ po, ʋ 'de yi? ꞊Be ʋ 'bii, nʋ‑ʋ win a ‑gbɛ 'mʋ ‑ha? 'Ʋʋn, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. 31 Kɛɛ, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'klɩ a gblegblei ꞊nʋ, ‑ɩ mɔ 'klɩ gblakɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu nahuin ‑nyi, nɩ‑ ba ꞊mɔ lɛ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke, ‑ɛ die nu, ʋ 'mui 'a mʋ ‑nyi.

‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'n di lele 'a mʋ tɔɔ ꞊hapʋ'hru, ‑ʋ ‑hi 'o 'hri 'bii 'mʋ, ‑ɛ die nu, a 'mu na.

13

‑Tɛ ‑a di ‑a nɩ 'bienʋ ‑tʋnahuin a 'mʋnʋɛlɛ nu

1 'Bɩa 'nɩɩ wɛn 'klɔ ‑gbo a nahuin 'bii a 'briwiin po, kɔ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ a wiin 'bii 'hɛɛn, kɛɛ, 'bɩa 'nɩ 'de 'n 'bienʋ ‑tʋnahuin 'mʋ nʋɛ, ‑ye 'n 'we ꞊nɔ toku ye, kɔ gbegbe 'hɛɛn, ‑ɩ kɔ win nahuin a nʋɩ 'mʋ 'craa. 2 'Bɩa 'nɩ kɔ wɛn 'klɩ, 'ke ꞊bo ꞊tu ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tu 'mʋ wlɔn, kɔ, 'bɩa 'nɩ yi wɛn ‑tɔplɩ 'bii, kɔ, 'bɩa 'nɩɩ wɛn Nyɩsʋa a ‑huhli‑tɔplɩ 'bii 'mʋ lɛ yrii, kɔ, 'bɩa 'nɩ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, 'na Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑gbɛ, 'bɛ nye wɛn nu, 'nɩɩ dʋgba le, bɔ ‑hɔn 'o ‑tɛgbi ‑gbo 'mʋ, bɔ mu 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, 'plɩɩ 'bɔ mu, kɛɛ, 'nɩ 'de 'n 'bienʋ ‑tʋnahuin 'mʋ nʋɛ, ‑ye 'na nunu‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ 'die 'le ‑wɛ bɩ da dɛ ꞊de. 3 ꞊Betɩ ꞊bo ‑ha wɛn 'le 'na kʋkɔ‑tɔplɩ 'bii, ꞊bo ‑nyi wɛn ꞊sʋɛnyʋ lɛ, kɔ ꞊bo ‑ha wɛn 'n dɩɔnʋ, 'ke ʋ 'mʋ 'mʋ 'tɔ po a ‑tɩ, kɛɛ, 'nɩ 'de 'n 'bienʋ ‑tʋnahuin 'mʋ nʋɛ, 'na nunu‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ 'nɩ ‑hɛ ꞊le 'mʋ 'mʋ.

4 Nahuon 'bɔ nʋɛ 'a 'bienʋ ‑tʋnahuin 'mʋ, ‑ye ɔ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, kɔ, 'ɔ nyu ꞊hapʋdɛ 'yi ꞊hlɔn lɛ nu. Ɔ 'nɩ ꞊tu ꞊le ca. Ɔ 'nɩ po ꞊le 'a dɩɔnʋ a ‑pli, kɔ, ɔ 'nɩ 'yaa ꞊le ‑wɛ 'le 'a dɩɔnʋ. 5 Nahuon 'bɔ nʋɛ 'a 'bienʋ ‑tʋnahuin 'mʋ, ɔ 'nɩ ‑haa ꞊le 'waa ‑tɩ lɛ. Ɔ 'nɩ ‑hie ꞊le ‑tɔplɩɩ ‑do ꞊nʋ 'lu ‑wɔn lɛ, ‑ɩɩ ɔ ‑do 'mʋ ‑hɛ, kɛɛ, ɔɔ ‑wɛ ‑tɔplɩ ꞊nʋ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ‑ɩɩ 'a 'bienʋ ‑tʋnahuin 'mʋ ‑hɛ. Ɔ 'nɩ bi ꞊le yrʋ 'mʋ lɛ 'tata. 'Bɩa nahuon 'bɔ nuo dɛ 'klan 'mʋ, ɔ 'nɩ ꞊tue ꞊le 'le 'kwli 'mʋ gbo. 6 Nahuon 'bɔ nʋɛ 'a 'bienʋ ‑tʋnahuin 'mʋ, ‑tɔplɩ ‑hʋɩn ꞊nʋ, ʋʋ nu, ɩ 'nɩ nue ꞊le ꞊nɔ 'manʋ, kɛɛ, dɛ ‑kɔ 'manʋ ɔɔ nu, nɛ‑ mɔ ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, ʋʋ nu. 7 Nahuon 'bɔ nʋɛ 'a 'bienʋ ‑tʋnahuin 'mʋ, 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ʋ nu, ɔɔ 'a ‑tɩ ‑wɔn 'nɩ ‑hri, 'plɩɩ 'ke 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de ‑wɔn, ɔ 'cipi 'o ꞊o, 'ɔ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, kɔ, 'ɔ yie, 'ɔ nye ‑pre, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di ‑tɔplɩ 'bii 'nɩ ‑hlɛntie, kɔ, 'ɔ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla.

8 'Mʋnʋɛlɛ ꞊nʋ, nahuon kɔ, 'ke 'o 'a 'bienʋ ‑tʋnahuin ‑wɔn, ɛ 'nɩ ‑wɛ ꞊le 'le gbe. Nahuon bɔɔ ‑tɩ ꞊nʋ ꞊tu, Nyɩsʋa ꞊tuo wlɔn, ɛ di kɔ ti, ɛ 'mʋ 'le ‑wɛ, kɔ, nahuon bɔɔ win ꞊nʋ po, ɔ 'de yi, ɛ di ‑wɛ kɔ ti, ɔ 'mʋ 'a pupue 'kee, kɔ, nahuon bɔ yi ‑tɔplɩ, ɔ 'mʋ ‑wɛ 'a yiyie 'kee. 9 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑a yi, ɩ 'de ꞊cɛ. 'Bɩa ꞊baa ‑tɩ ꞊nʋ ꞊tu, Nyɩsʋa ꞊tu ‑a mʋ wlɔn, ɩ 'de ‑wɛ ꞊cɛ. 10 Kɛɛ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'o ‑a mʋ dɛ ꞊nʋ tɔɔ, ‑ɛ ꞊cɛɛ 'o ye, ‑ye dɛ ‑gbo, ‑aa 'klɛɛ 'mʋ lɛ yrii, ɛ di gbo 'nɩ ‑wɛ.

11 Ba 'ye kɛ, ‑tɛ 'n 'ya la 'yu 'mʋ, ‑tɛ 'yuu 'pʋprɛ nu, kɛ 'nɩɩ la 'pʋprɛ nu, kɔ, ‑tɛ 'yuu 'lu a lɛ‑hielɛ nu, kɛ 'nɩɩ la 'lu a lɛ‑hielɛ nu, kɔ, ‑tɛ 'yuu ‑tɔplɩ a 'wʋnwɔn nu, kɛ 'nɩɩ la 'a 'wʋnwɔn nu. Kɛɛ, ‑tɛ 'n ku 'klɛɛ, ‑ye 'n hie 'o 'yuo꞊pli a nunuklɔ gbo. 12 ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'bɩa ꞊baa ‑tɔplɩ 'ye, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑a nyi 'nɩ 'ye, 'ke 'le 'yɩla ꞊nʋ, ‑ɔ 'pupuo 'kwli 'mʋ. ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑a nɩ 'yie di ‑tado ‑tɔplɩ 'bii lɛ 'nɩ yrii ‑tɛɛ. ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ‑tɔplɩ ‑ye nɩ 'o, 'n 'de wɛn 'mʋ lɛ a yrie ‑tɛɛ. Kɛɛ, ‑nyrɔwɔ ꞊de di 'o 'nɩ nyre, 'mui 'mʋ lɛ yrii ‑tɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋa nu 'na yiyie 'bii.

13 ‑Ye 'klɛɛ, ‑tɔplɩɩ ta nɩ 'o, ‑ɩ 'nɩnɩ ‑wɛ gbo gbe. ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ nɩ‑ ‑gbo: ‑Ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, kɔ, ‑ba yie, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di ‑tɔplɩ 'bii 'nɩ ‑hlɛntie, kɔ, ‑ba nʋɛ ‑a nɩ 'bienʋ ‑tʋnahuin 'mʋ. Kɛɛ, ɩ 'bii ꞊nʋ, dɛ ‑hi 'o, nɛ‑ mɔ 'mʋnʋɛlɛ ꞊nʋ, ‑a kɔ, 'ke 'o ‑a nɩ 'bienʋ ‑tʋnahuin ‑wɔn.

14

Pɔlʋ ꞊tu lele ‑tɩ, 'ke 'o 'klɩ a gblegblei ꞊nʋ ‑wɔn,

Nyɩsʋa a ‑Hihiuu nahuin ‑nyi

1 Ba ꞊tu 'o 'klɩ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'a nɩ 'bienʋ ‑tʋnahuin 'mʋ nʋɛ. 'Klɩ a gblegblei ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu nahuin ‑nyi, nɩ‑ ba ꞊mɔ ‑wɛ lɛ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke. Dɛ ꞊nʋ, a kɔ ba ꞊mɔ lɛ 'dɔ, ‑ɛ ‑hi 'o ɩ 'bii 'mʋ, nɛ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu bʋ ‑nyi 'a mʋ 'klɩ, 'ke ba ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊nʋ, ɔɔ 'a mʋ wlɔn ꞊tu. 2 'Bɩa nahuon 'bɔɔ win ꞊nʋ po, ɔ 'de yi, ɛ 'de 'a 'bienʋ, ɔ 'nɩ 'prɔɔ ꞊le 'le ‑wɔn, kɛɛ, Nyɩsʋa'a nɩ, ɔɔ 'le ‑wɔn 'prɛɛ, ‑ɛ nue, ‑tɩ ꞊nʋ, ɔɔ ꞊tu, nahuin 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ, Nyɩsʋa a ‑huhli‑tɔplɩ, nɩ‑ ɔɔ ꞊tu, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli 'mʋ. 3 Kɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ ‑tɩ ꞊nʋ ꞊tu, Nyɩsʋa ꞊tuo wlɔn, 'ke 'le 'a 'briwin 'kwli 'mʋ, ɔ ‑mɛ ‑ye, 'a 'bienʋ ɔɔ 'le ‑wɔn 'prɛɛ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mu 'klɩ ‑nyi, kɔ, ɔ 'mu 'le ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo ꞊tu, kɔ, ɔ 'mue nu, ʋ 'mʋ ye 'mʋ mu, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. 4 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ win ꞊nʋ po, ɔ 'de yi, 'a dɩɔnʋ ɔɔ 'mʋ ‑hɛ. Kɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ ‑tɩ ꞊nʋ ꞊tu, Nyɩsʋa ꞊tuo wlɔn, 'ke 'le 'briwin 'kwli 'mʋ, ɔ ‑mɛ ‑ye, Nyɩsʋa a nahuin 'bii, nʋ‑ ɔɔ 'mʋ ‑hɛ.

5 'N nye wɛn 'nɩ ‑hʋa, 'ke a 'bii ba po wɛn win ꞊nʋ, a 'de yi. Kɛɛ, dɛ 'nɩɩ ‑hʋa, ‑ɛ ‑hi 'o dɛ a ‑gbɛ 'mʋ, nɛ‑ mɔ ba ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊nʋ, ɔɔ 'a mʋ wlɔn ꞊tu, 'ke 'le 'a nɩ ‑gbɛ a 'briwin 'kwli 'mʋ. Nahuon 'bɔɔ win ꞊nʋ po, ɔ 'de yi, ɛ nye 'nɩ ‑hʋa, nahuon ‑ye bɔ ‑hɩ 'mʋ, 'ke 'le 'a nɩ 'briwin 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa a nahuin 'mʋ ye 'mʋ mu, 'ke 'le Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ 'kwli 'mʋ. 'Bɛ 'de 'lɛ 'mʋ nɩ, ‑ye nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ Nyɩsʋa a win ꞊nʋ ꞊tu, ɔ ꞊tu ꞊nɔ wlɔn, nahuon a ‑gbɛ, ɔɔ nahuin 'mʋ 'nɩ ‑hɛ, 'ɛ ‑hi 'o nahuon ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔɔ win ꞊nʋ po, ɔ 'de yi.

6 'Na ‑dɩayuo ‑a, 'bɩa 'nɩ di 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'plɩɩ 'nɩɩ 'le 'a mʋ ‑wɔn 'prɛɛ, 'nɩɩ win ꞊nʋ po, a 'de yi, ‑be' ɛ di 'klɛɛ 'a nɩ 'mʋ‑hɛɛlɛ nu 'le? 'Bɩa 'nɩ di 'le, 'n kɔ ꞊bo ‑hɩhɩa 'a mʋ ‑huhli‑tɔplɩ ‑ye klɛ, Nyɩsʋa tɔɔ 'mʋ, kɔ, ꞊bo nue, 'ke ba kɔ ꞊tɔ, kɔ, ꞊bo ꞊tu 'a mʋ ‑tɩ ꞊nʋ ye, Nyɩsʋa ꞊tu 'mʋ wlɔn, kɔ, ꞊bo tɔɔ 'a mʋ dɛ ‑ye. 'Bɩa 'nɩ nu lɛ 'a nunue, ‑ye 'n di 'a mʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ.

7 ꞊Bo pue bibi‑tɔplɩ a dɛ ye. 'Bɩa ꞊nɩɩ 'le papadue lɛ bi, kɔ, ꞊nɩɩ ‑wɛ lɛ dʋkʋ' a bibie nu, ‑be' nahuin di ‑wladʋ ꞊nʋ, ‑nɩɩ bi 'a 'mʋlɛyriilɛ nu 'le? 8 Kɛ ‑ŋamʋ a bibie nɩ ‑wɛ 'mʋ. 'Bɩa dakʋ 'bʋʋ tʋ ‑wɔn, 'plɩɩ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ ‑ŋamʋ bi, 'bɔ 'nɩnɩ 'klʋ 'mʋ lɛ, ‑be' nahuin di tʋ a ‑gbɛ a kemumue nu 'le? 9 Kɛ ɛ nɩ ‑wɛ 'mʋ, 'ke 'o win ꞊nʋ, nahuon 'de yi a pupue ‑wɔn. 'Bɩa 'baa win ꞊nʋ po, a 'de yi, ‑tɩ ꞊nʋ, aa ꞊tu, ‑be' nahuin di 'a 'mʋlɛyriilɛ nu 'le? Ɛ di ye 'we, ‑tɛ ba 'nɩnɩ 'prɛɛ wɛn 'le lɛ ‑gbʋgbɛ. 10 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'briwiin a gblegblei, nɩ‑ nɩ nɔ 'klɔ ke. 'Plɩɩ ɩ 'bii a ‑gbɛ, nahuin nyi 'mʋ lɛ 'nɩ yrii. 11 Kɛɛ, 'bɩa nahuon 'bɔɔ 'le 'mʋ ‑wɔn 'prɛɛ, 'bɔɔ 'briwin ꞊nʋ po, 'nɩnɩ yrii 'mʋ lɛ, 'ke 'o 'mʋ ‑wɔn, ɔ mɔ 'dagbatayu'u nɩ, 'na ‑gbɛ, 'mɔ mɔ ‑wɛ 'dagbatayu'u nɩ, 'ke 'o ꞊nɔ ‑wɔn. 12 'A ‑tɩ, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke, ba ‑hʋa 'klɩ a gblegblei ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu nahuin ‑nyi, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑kʋan a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'klɩ 'plɔplɔ a ‑gbɛ kɔ, ‑tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛɛ 'a mʋ ke klɩɩ ‑tɛɛ. Kɛɛ, ‑tɩ kɔ ‑tɩ a 'mui ‑hʋa, nɛ‑ mɔ, a 'mʋ 'a nɩ 'bienʋ ‑Yusu a nahuin 'mʋ ‑hɛ, 'ke bʋ mu ye 'mʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn.

13 Nɛ‑ nue, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'klɩ, 'ke bɔ po win ꞊nʋ, ɔ 'de yi, ɔ kɔ bɔ ‑hʋa ‑wɛ Nyɩsʋa 'klɩ, 'ke bɔ ‑ha win a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke 'le 'a 'briwin 'kwli 'mʋ. 14 'Bɩa 'nɩɩ win ꞊nʋ nu, 'n 'de yi, 'nɩɩ Nyɩsʋa da, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'na ꞊wlʋ, nʋ‑ nyo da. Kɛɛ, 'mɛ ‑ye, 'nɩ yrii ꞊le 'a dɛ ꞊de 'mʋ lɛ. 15 ‑Be' 'n di 'klɛɛ nu 'le? 'Bɩa 'nɩɩ Nyɩsʋa da, 'n di nu win ꞊nʋ, 'n 'de yi, 'muo da, kɔ, 'muo ‑wɛ da, 'ke 'le 'na 'briwin 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'mui 'mʋ lɛ yrii. 'Bɩa 'nɩɩ ‑wla bre, 'n di ‑wɛ nu win ꞊nʋ, 'n 'de yi, 'mʋ bre, kɔ, 'mʋ ‑wɛ bre, 'ke 'le 'na 'briwin 'kwli 'mʋ. 16 'Bɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ, ‑mɔ ꞊nʋ, ‑ɔɔ Nyɩsʋa 'wio ‑nyi, 'ke 'le win ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ‑n 'de yi, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑tɔplɩ a ‑gbɛ yi, ʋ 'deɛ bʋ po lɛ: Kɛ'ɛ nɩ, bɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ nue, ʋ ‑mɛ ‑ye, ‑tɩ ‑nɩɩ ꞊tu, ʋ 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ. 17 ‑Mɛ ‑ye, ‑nɩɩ Nyɩsʋa ‑nyi 'wio ‑tɛɛ, 'ke 'le win ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ‑n 'de yi. Kɛɛ, ɩ 'nɩ ‑hɛ ꞊le ‑n 'be 'mʋ.

18 'Nɩɩ Nyɩsʋa ‑nyi 'wio, ‑ɛ nue, 'nɩɩ po win ꞊nʋ, 'n 'de yi, 'nɩ ‑hi 'o a 'bii 'mʋ. 19 Kɛɛ, 'n kɔ 'n 'bienʋ ‑Yusu a nahuin ‑ye 'hɛɛn, ꞊ba 'kukue lɛ, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, ꞊bo nu 'briwin ꞊nʋ, nahuiin 'mʋ lɛ yrii, ‑ɛ die nu, 'mu Nyɩsʋa a ‑tɩ klɛ ‑hɩhɩa, 'ɛ ‑hi 'o ꞊bo po win 'plɔplɔ ꞊nʋ, 'n 'de yi, ʋ 'nɩnɩ yrii 'mʋ lɛ.

20 'Na ‑dɩayuo ‑a, 'a nɩ 'lu a lɛ‑hielɛ, ɛ nɩ 'we 'le 'yuo꞊pli a 'lu a lɛ‑hielɛ ye, kɛɛ, bɛ 'we ꞊nɔ nahuin kukui a 'lu a lɛ‑hielɛ ye. 'Ke 'o dɛ 'klan a nunue ‑wɔn, ba 'we ꞊nɔ 'yuo꞊pli ye, ‑ʋ 'de dɛ 'klan a nulɛ yi. 21 Ʋ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«Nyɩsʋa nɔ 'nɩ, ɔ di le nahuin ꞊nʋ,

‑ʋʋ dakʋ a win po,

‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ 'a dakʋ ye ꞊tu.

'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ke ɔ di 'le dakʋ a win 'mʋ naa,

ɔ 'mʋ 'le 'a dakʋ ‑wɔn 'prɛɛ.

Kɛɛ, ɔ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ꞊betɩ bɔ nu lɛ,

'a dakʋ 'deɛ bʋ puo nʋa ye gbo.»

22 'A ‑tɩ, win ꞊nʋ, ‑n 'de yi a pupue, ɛ mɔ yriilɛ'ɛ nɩ, Nyɩsʋa, ɔɔ nahuin ꞊nʋ ‑nyi, ‑ʋ 'de ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo, ‑ɛ die nu, ʋ 'mue yi, ‑ɛ mɔ, ʋ 'de 'a nɩ nahuin. Yriilɛ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa 'nɩ ‑nye ꞊le nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ꞊wlʋ ye ‑dodo. Kɛɛ, 'klɩ ꞊nʋ, ‑ɩ nye nu, nahuin 'ʋʋ ‑tɩ ꞊nʋ ꞊tu, Nyɩsʋa ꞊tu ꞊nʋ wlɔn, nɩ‑ mɔ yriilɛ ꞊nʋ, ɔɔ nahuin ꞊nʋ ‑nyi, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye. Ɔ 'nɩ ‑nye ꞊le nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo.

23 'Bɩa 'a mʋ Nyɩsʋa a nahuin 'ba 'kukue lɛ, a 'bii a ‑gbɛ, 'baa win ꞊nʋ po, a 'de yi, 'plɩɩ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de wɛn ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye a kue, kɔ, ꞊ʋ ‑ye, ‑ʋ 'de ‑tɔplɩ a ‑gbɛ yi, 'bʋ pa 'le 'a mʋ ‑hɛyri, kɛ ʋ di po, 'a nɩ 'li ‑hɔn 'o wlɔn lɛ 'hru. 24 Kɛɛ, a 'bii, Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊nʋ, ɔ ꞊tu 'a mʋ wlɔn, 'ba nyi ꞊tu, 'ke 'le 'a nɩ 'briwin 'kwli 'mʋ, 'plɩɩ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de wɛn ‑Yusu ꞊wlʋ ye a kue, kɔ ꞊ʋ ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑tɔplɩ a ‑gbɛ yi, 'bʋ pa 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ‑ye ‑tɩ ꞊nʋ, aa ꞊tu, ɩ die ꞊nʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋʋ nu, ɩ mɔ dɛ 'kuku. ‑Tɩ 'bii ꞊nʋ, aa ꞊tu, ʋʋ 'wɔn, ɩ die 'nɩ nu, 'waa ꞊wlɩ 'mu ‑bati lɛ poo. 25 ‑Ye ‑huhli‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ʋʋ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ɩ di 'mʋ bi pepe', ʋ 'mʋ kwlɩ gbo bla, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ʋ 'muo baa, kɔ, ʋ 'mui ꞊tu, 'ke 'o nahuin 'bii ye, ‑ɛ mɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ke Nyɩsʋa nɩ 'le 'a mʋ ‑hɛyri.»

'Bɩa 'ba 'kukue lɛ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, aa nu, bɩ bi gblo ye

26 'A ‑tɩ o, 'na ‑dɩayuo ‑a, dɛ 'n ‑hʋa ꞊bo tɔɔ 'a mʋ, nɛ‑ ‑gbo: 'Bɩa 'ba 'kukue lɛ, ꞊ɔ ‑yee bre ‑wladʋ, ꞊ɔ ‑ye 'ɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ, ꞊ɔ ‑ye 'ɔɔ nahuin ‑huhlidɛ ‑ye tɔɔ, Nyɩsʋa yrii ꞊nɔ 'mʋ lɛ, ꞊ɔ ‑ye 'ɔɔ win ꞊nʋ po, ɔ 'de yi, ꞊ɔ ‑ye 'ɔɔ win a ‑gbɛ 'mʋ ‑ha. ‑Tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, aa nu, ɩ blɛ ye bɩ ‑hɛ Nyɩsʋa a nahuin 'mʋ, 'ke bʋ mu ye 'mʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. 27 Nahuin 'bʋ nɩ 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'bʋʋ win ꞊nʋ po, ʋ 'de yi, nahuiin 'hɔn ta, nʋ‑ blɛ ye ‑bʋ 'prɛ. 'Bʋʋ 'prɛ, ‑ye bʋ po ‑dodo. 'Plɩɩ ɛ blɛ ye nahuon bɔ ‑hɩ 'mʋ. 28 'Bɩa nahuon 'bɔ 'de 'o nɩ, ‑bɔ ‑hɩ 'mʋ, ‑ye ʋ nɩ po 'le wun, 'ke 'o nahuin ye, kɛɛ, bʋ 'prɛɛ 'le 'waa dɩɔnʋ kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn ‑wɔn, 'ke 'le 'waa ꞊wlɩ ke. 29 Nahuin ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tu ‑tɩ wlɔn, 'bʋ nyi ꞊tu, nahuiin 'hɔn, ta, nʋ‑ blɛ ye ‑bʋ 'prɛ. 'Bʋʋ 'prɛ, ‑ye 'waa 'bienʋ blɛ ye bʋ pu nʋa ye gbo, ‑ɛ die nu, ʋ 'mue 'ye, 'bɩa ‑tɩ ꞊nʋ, ʋʋ ꞊tu, 'bɛ 'ya ‑tɩ a ‑tɛɛ 'mʋ, kɔ, 'bɛ 'ya hɩ 'mʋ. 30 'Bɩa Nyɩsʋa 'bɔɔ nahuon dɛ yrayrʋ tɔɔ, ‑ye nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ wɛn 'prɛ, bɔ ma wien, ‑ɛ die nu, 'a 'be ꞊nʋ, ɔ 'mʋ wun po. 31 A 'bii, a ‑wɛ 'le ba ꞊tu ‑tɩ ꞊nʋ nɩ, Nyɩsʋa ꞊tu 'a mʋ wlɔn, 'bɩa 'baa ‑do ‑do po, 'baa 'prɛ, ‑ɛ die nu, 'ɛ nɩ nahuon, ɔ 'mʋ dɛ 'nyɩ, kɔ, a 'mʋ ‑wɛ 'a nɩ 'bienʋ 'klɩ ‑nyi. 32 Nahuon 'bɔ kɔ 'klɩ, 'ke bɔ ꞊tu ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tu ꞊nɔ wlɔn, ‑ye ɔ ‑wɛ 'le bɔ kɔɔ ‑wɛ 'klɩ a ‑gbɛ win ke nɩ, 33 ‑ɛ nue, Nyɩsʋa 'nɩ ‑hʋa ꞊le ‑ba nu ‑tɔplɩ, ‑ɩ 'de gblo ye bi. Ɔ ‑mɛ ‑ye, 'a ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ɔɔ nu, ɩ bi ye gblo.

Nyrʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le 'a mʋ ‑hɛyri, bʋ nu ‑tɔplɩ, ‑ɩ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ nyrʋ 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le 'cʋɛi ‑ye gbo, ʋʋ 'a nunue nu. 34 'Bɩa 'ba 'kukue lɛ, ‑ye ʋ 'de ye blɛ bʋ po wun, ('ke 'o gblɛ a pupue a ‑ta 'mʋ). Kɛɛ, ʋ blɛ ye bʋ ꞊tuu 'o nyɩbɛpʋ 'o, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa a teteicrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. 35 Dɛ 'bɛ nɩ 'o, 'bʋ 'nɩnɩ yrie 'mʋ lɛ, 'bʋʋ ‑hʋa bʋ ꞊gba wɛn wlɔn, ‑ye bʋ ‑pree 'o ti 'mʋ lɛ, 'bʋ nyre 'le kayu gbo, ʋ 'mʋ 'waa tɔnʋ wlɔn ꞊gba. Ɛ 'de 'o lɛ nɔɔ, 'ke nyrʋgba bɔ 'prɛ, 'ke 'le 'cʋɛ gbo. 36 ꞊Be a 'die ke wɛɛn? ‑Tado, a ‑mɛ ‑ye, a da, 'ke Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tue 'le 'a mʋ ‑wɔn ‑wlu, ‑hee' a ‑do 'a mʋ 'bli kwa.

37 Nahuon 'bɔ plɛ, ɔ kɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ nɩ, ‑hee' ɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔɔ nɩ, ‑ye bɔ kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑gbo, 'nɩɩ 'a mʋ ‑wɔn 'crɩɩ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ ꞊tui. 38 ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ 'crɩɩ, nahuon 'bɔ 'nɩnɩ ‑hʋa bɔ pui nʋa ye gbo, ‑ye nahuon ꞊de nɩ puo 'le ‑wɛ nʋa ye gbo.

39 'A ‑tɩ, 'na ‑dɩayuo ‑a, ba ‑hʋɛ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke, 'ke Nyɩsʋa a ‑Hihiu bʋ ‑nyi 'a mʋ 'klɩ ꞊nʋ, ‑ɩ nye nu, 'aa ‑tɩ ꞊nʋ ꞊tu, Nyɩsʋa ꞊tu 'a mʋ wlɔn, kɔ, a nɩ ka 'le nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋʋ win ꞊nʋ po, ʋ 'de yi. 40 Kɛɛ, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, aa nu, ba nui ‑tɛɛ, kɔ, bɩ bi ‑wɛ gblo ye.

15

‑Tɛ Nyɩsʋa nu, 'ɔ ‑ha 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ

1 'Na 'dɩayuo ‑a, ꞊hapʋtitie ꞊nʋ, 'n pue la 'a mʋ, ti ‑hi la a ti 'yri, nɛ‑ 'n ‑hʋa ꞊bo nɩna lele ke. Nɛ‑ a kuo ꞊wlʋ ye, 'a 'ble kwa, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke. 2 ꞊Hapʋtitie a ‑gbɛ, nɛ‑ Nyɩsʋaa nu, 'ɔɔ 'a mʋ waa, 'bɩa 'ba 'cipi 'o, 'ba kue ꞊wlʋ ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'n nu la 'a mʋ 'a yepupue. 'Bɩa 'bɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, a 'die ‑hlɩn ꞊wlʋ ye a kue.

3 Ye‑hɛdɛ, 'n tɔɔ la 'a mʋ ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, ɔ tɔɔ la 'mʋ. Nɩ‑ mɔ: ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ nɩ, ‑a nɩ dɛ 'kuku a ‑tɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. 4 ‑Tɛ ɔ 'kʋ, ‑ye ʋ ‑hɩɔ 'o ꞊o, ‑nyrɔwɩɩ 'hɔn, ta a nɔnɔ 'mʋ, Nyɩsʋa 'ɔ ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu la ‑wɛ 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. 5 ‑Tɛ ɔ 'hrɩ 'klɔ, 'ɔ 'hrɩɩ Piɛlɩ ye, 'ɔ 'hrɩɩ ‑wɛ 'a ‑naagbopʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ ye, 6 ‑nyrɔwɔ ‑ye 'mʋ, 'ɔ 'hrɩɩ ‑wɛ 'a ‑naagbopʋ ‑ye ye, ‑ʋ ‑hi (500) ‑hɔtrʋwɩɩ ꞊hun lɛ. 'Ke 'le nahuin a ‑gbɛ ‑hɛyri, ꞊ʋ ‑ye 'kʋ nɩ, kɛɛ, 'waa dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ 'kɩɛ pue ‑hʋnhlʋn, nɛ‑ ‑huo. 7 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, 'ɔ 'hrɩɩ ‑wɛ Sakɩ ye, 'plɩɩ 'ɔ 'hrɩɩ ‑wɛ 'a ‑wɔnnaanyʋ 'bii ꞊nʋ ye.

8 ‑Tɛ ʋ ‑hi, ‑ye 'mɔ mɔ 'lelɛ'bɔɔnahuon, ɔ 'hrɩɩ ‑wɛ ye. ‑Nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'mʋ, 'n 'we la ꞊nɔ 'yuplu ye, ‑ɔ 'de ku, ʋ kɔ. 9 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ke 'le ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ 'bii ‑hɛyri, 'mɔ mɔ 'waa 'yu. 'N 'de ye blɛ, 'ke bʋ daa 'mʋ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyɔ, ‑ɛ nue, 'nɩɩ la ‑Yusu a nahuin ꞊tue ꞊sʋɛ. 10 Kɛɛ, Nyɩsʋa nu 'mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ, 'nɩ ‑hɛ nahuondʋ ꞊nʋ, aa kɛ 'ye. 'Plɩɩ ꞊hapʋdɛ a ‑gbɛ, ɔ nu 'mʋ 'mʋ, ɛ 'de ‑gbʋgbɛ, kɛɛ, 'n nue 'yri ‑kʋan 'dɔ, 'nɩ ‑hi 'o ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ 'bii 'mʋ. Kɛɛ, 'klɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ ‑kʋan 'yri nuu, ɛ 'de 'na ‑gbɛ a 'klɩ, Nyɩsʋa, ‑ɔ nu 'mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, nɔ‑ kɔ 'klɩɩ nɩ. 11 'A ‑tɩ o, 'bɩa 'bɛ 'ya 'mʋ 'mʋ, ‑ɔɔ ‑Yusu a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ po, mɔ 'bɛ 'ya 'a ‑wɔnnaanyʋ ‑ye ꞊nʋ 'mʋ, dɛɛ ‑do, nɛ‑ɛ nɩ. ‑A 'bii, Nyɩsʋa a ‑tɩɩ ‑do, nɩ‑ ‑aa ꞊tu, nɩ‑ a kuo ꞊wlʋ ye.

‑Tɛ nahuin di 'le 'kʋkʋnyʋ a ‑hɛyri a 'mʋ‑hʋnhɔn nu, ʋ di 'klɔ'hɩhrɛ nu

12 ꞊Hapʋtitie ꞊nʋ, ‑aa nahuin pue, ɛ nɛ‑ ‑gbo: Nyɩsʋa ‑ha 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri nɩ, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ. ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ nɩ lɛ 'mʋ, dɛ‑ nue, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ꞊ʋ ‑ye 'ʋʋ lɛ po, nahuin 'deɛ bʋ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, bʋ 'hrɩ 'klɔ? 13 'Bɩa 'bɛ mɔ wɛn ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, nahuin 'deɛ bʋ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, bʋ 'hrɩ 'klɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ꞊ʋ ‑yee 'a ꞊tutue nu, ‑ye ɛ ꞊hɛn wɛn 'nyrɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'de la ‑wɛ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, 'ɔ 'de 'klɔ 'hrɩ. 14 'Bɩa 'bɛ mɔ wɛn ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'de la 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, ɔ 'de la 'klɔ 'hrɩ, ‑ye ɛ ꞊hɛn wɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊nʋ, ‑aa ꞊tu, ‑a nyi wɛn 'nɩ ꞊tu ‑gbʋgbɛ, 'a kuo wɛn ‑wɛ ‑Yusu ꞊wlʋ ye ‑gbʋgbɛ.

15 'Bɩa 'bɛ nɩ wɛn lɛ 'mʋ, ‑ye ɛ ꞊hɛn wɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊nʋ, ‑aa ꞊tu, hɩ'ɩ nɩ, ‑aa lɛ 'du, ‑ɛ nue, ‑a le nahuin nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑ha 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri nɩ, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ. Kɛɛ, 'bɩa 'bɛ mɔ wɛn ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'deɛ bɔ ‑ha 'le nahuin 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, bɔ ‑hɩʋ 'klɔ, ‑ye ɛ di wɛn ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa 'de la ‑wɛ 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri ‑ha, 'ɔ 'dio la 'klɔ ‑ha. 16 'Bɩa nahuin 'bʋ 'nɩnɩ di wɛn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, 'bʋ 'nɩnɩ di wɛn 'klɔ 'hrɩ, ‑ye ɛ ꞊hɛn wɛn 'nyrɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'de la 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, 'ɔ 'de la 'klɔ 'hrɩ. 17 'Bɩa ‑Yusu 'Klɩsʋ 'bɔ 'de la 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, ‑ye a kuo wɛn ye ꞊wlʋ ‑gbʋgbɛ, ‑ye Nyɩsʋa 'de wɛn 'a nɩ dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑wɔn ‑hri. 18 Dɛ a ‑gbɛ, ɛ ꞊hɛn wɛn 'nyrɛ, nahuin ‑gbo, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, 'plɩɩ ‑ʋ 'kʋ, Nyɩsʋa 'deɛ bʋ waa wɛn ꞊nʋ. 19 'Bɩa ꞊ba kue wɛn ꞊wlʋ ye, ꞊ba nye wɛn ‑pre, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ di ‑a mʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ, 'plɩɩ 'bɔɔ wɛn ‑a mʋ 'mʋ ‑hɛ, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo kee ‑do, kɔ, ‑a nɩ nahuoon ‑do ꞊de 'bɔ 'nɩnɩ di wɛn 'le yakɔ 'mʋ mu, ɛ di wɛn nu ‑tɛɛ, 'ke nahuin bʋ 'ye wɛn ‑a nɩ wɔlɩ 'dɔ, 'ɛ ‑hi 'o ꞊ʋ ‑ye 'mʋ.

20 Kɛɛ, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ nɩ, 'ɔ 'hrɩ 'klɔ. Nɔ‑ mɔ ye‑hɛnahuon, Nyɩsʋa ‑ha 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, ɔ ‑ha 'klɔ. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, nahuin ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋ 'kʋ, ʋ di ‑wɛ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ 'nɩ ‑hɔn, ʋ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ. 21 ‑Tʋnahuoon ‑do, nɔ‑ ya nɔ 'kʋkʋɛ ‑tʋtʋ ke. Nahuon a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Adamʋ. ‑Tʋnahuoon ‑do ‑ye, nɔ‑ nue, nahuin 'ʋʋ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, 'ʋʋ 'klɔ 'hrɩ. Nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 22 Nahuin 'bii, ʋ mɔ Adamʋ a ‑gbɛ a 'yuo a 'yuoo nɩ. ‑Tɛ Adamʋ a ‑gbɛ, ɔ 'kʋ, nahuin 'bii a ‑gbɛ, ʋ di ‑wɛ lɛ 'nɩ 'kʋkʋ. 'Plɩɩ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn ‑mʋɛ, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, ɔ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, ɔ 'hrɩ 'klɔ, ‑ye nahuin 'bii a ‑gbɛ, ʋ di ‑wɛ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, ʋ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ. 23 Kɛɛ, ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ‑ɩ di 'lu ‑wɔn mue, ɩ di 'o ‑wɔn lɛ 'nɩ kʋkʋɛ. ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ mɔ ye‑hɛnahuon, ‑ɔ 'hrɩ 'klɔ. ‑Nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ, ɔ di ‑tado 'le lele di, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ 'a nahuin, 'ke Nyɩsʋa diu 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri ‑ha, ɔ 'mu 'klɔ ‑ha. 24 'Bɛ ‑hi, ‑ye ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'kuo ‑hʋɩn 'bii gbo 'nɩ ‑wɔ, kɔ 'waa nyɩgblakɩ 'bii, kɔ 'klɔ ‑gbo a ye'mʋnaanyʋ 'bii 'hɛɛn, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuo 'o. 'Bɩa 'bɔ ‑wʋ gbo, ‑ye 'klɔ di 'le 'nɩ ‑wɛ. ‑Ye ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'le 'a bodɩɔdɛ 'nɩ ‑ha, ɔ 'mue 'a Bu Nyɩsʋa ‑nyi. 25 ‑Yusu 'Klɩsʋ 'bɔ di ‑tado 'le lele, ɛ blɛ ye, 'ke bɔ nu lele bodɩɔdɛ, ɛ 'mue gba ‑gbagba, ti 'mʋ 'o nyre, ‑ɩ kɔ 'yri 'a Bu Nyɩsʋa die 'o nuu, 'a yraanyʋ 'bii, ʋ 'mʋ 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ bʋ gbo nɩ. 26 'Kʋkʋɛ, ɛ nɛ‑ mɔ 'lelɛ'bɔɔyraanyɔ, Nyɩsʋa di gbo ‑wɔ. 27 Ʋ 'crɩɛ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «Nyɩsʋa nue nɩ, ‑tɔplɩ 'bii 'ɩ nɩ 'le ꞊nɔ bʋ gbo.» ‑Tɛ Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ 'die 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, 'a ‑gbɛ, 'ke ɔ di 'le 'a 'Yu ꞊nʋ bʋ gbo nɩ, ‑ɛ nue, ɔ ‑do, nɔ‑ nye nu, ‑tɔplɩ 'bii 'ɩ nɩ 'le 'a 'Yu bʋ gbo. 28 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa die ‑tado 'o nuu, ‑tɔplɩ 'bii, ɩ 'mʋ 'le 'a 'Yu bʋ gbo nɩ, ‑ye 'a 'Yu a ‑gbɛ, ɔ die 'nɩ nu, ɔ 'mʋ ‑tado 'le 'a Bu bʋ gbo nɩ, 'a Bu ꞊nʋ, ‑ɔ ‑nyi ꞊nɔ ‑tɔplɩ 'bii. ‑Ye ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa, nɔ‑ di 'ɛ nɩ ‑tʋnahuon kɔ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de win ke kɔɔ.

29 Ɛ kɔ nahuin ‑ye, 'ʋ nɩ 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'ʋ nyu 'nie 'lu lɛ po, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de 'nie 'lu po, 'plɩɩ ‑ʋ 'kʋ a ‑ta 'mʋ. ꞊Be dɛ a ‑gbɛ, ʋ 'nɩ nue ꞊le, ‑tɛ ʋ kue ꞊wlʋ ye, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'le nahuin 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'nɩ ‑ha, ɔ 'mu 'klɔ ‑ha? 30 'Ya 'o lele 'lu, ba ta 'o ‑a nɩ dɛ ‑wɔn lɛ. ‑Tɛ ‑a kue ꞊wlʋ ye, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'le nahuin 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'nɩ ‑ha, ɔ 'mu 'klɔ ‑ha, nɛ‑ nue, ꞊a wɛɛn ke 'ɛ nɩ ti, 'ke ‑ba 'ye ꞊sʋɛ, 'bɩa ꞊baa 'le Nyɩsʋa a ‑tɩ nahuin ‑wɔn gba. 31 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'dɩayuo ‑a, 'ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, 'ke 'n nɩ 'le 'kʋkʋɛ wlɔn. ‑Tɩ 'bii a ‑gbɛ, 'n nyi 'a mʋ ye 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ nue, 'a nɩ ‑tɩ, 'nɩɩ po 'n dɩɔnʋ a ‑pli, ‑tɛ a kɔ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, a ‑mʋɛ. 32 Kɛ nɔ Efɛsɩdɩɔ 'mʋ, 'n 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ, 'ke 'le nahuin ꞊nʋ kwa 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'n kɔ 'kwlagbodɛhʋɛi 'hɛɛn, ‑a 'nɩnɩ ‑wɔn wɛn. Gbegbe, 'n 'die wɛn 'le ‑wɛ ꞊bo wɛɛn ꞊sʋɛ ‑gbo a 'yiye ke, 'bɩa 'nɩ 'die wɛn ꞊wlʋ ye kuo, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'le nahuin 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'nɩ ‑ha, ɔ 'mu 'klɔ ‑ha. Nyɩsʋa 'bɔ 'nɩnɩ di wɛn nahuin 'klɔ ‑ha, 'n di wɛn 'nɩ 'prɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ꞊ʋ ‑ye ꞊nʋ ye, ‑ʋʋ lɛ po: «Ba nɩ ‑ba 'mre kɛ lɛ ‑tɛɛ, kɔ, ‑ba di dɛ ‑tɛɛ, ‑ɛ nue, ‑a ‑wɛ lɛ kɛ 'kʋkʋɛ.»

33 Kɛɛ, ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋʋ lɛ 'pʋprɛ nu. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ: ‑Weyɛɛ ‑do, nɛ‑ɛ 'a 'bienʋ ‑wo 'bii pʋpa 'mʋ po. 34 Ba di 'a nɩ dɩɔnʋ ‑wɔn! A nɩ nu 'le 'klɛɛ lele dɛ 'kuku. 'N nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'ke 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn, nahuin ‑ye nɩ 'le, 'ʋ 'de wɛn Nyɩsʋa a yie. ‑Tʋɩ 'mʋ 'a mʋ nu a ‑tɩɩ nɩ, nɛ‑ nue, 'nɩɩ lɛ 'pʋprɛ nu.

‑Be' ‑a nɩ 'hʋɩn di 'mʋ nɩ, 'bɩa ꞊ba 'hrɩ 'klɔ?

35 ‑Tado nahuon ꞊de di wlɔn 'nɩ ꞊gba: ‑Be' nahuin di 'le 'kʋkʋnyʋ a ‑hɛyri a 'mʋ‑hʋnhɔn nu 'le? Nahuon 'bɔ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, ‑be' 'a 'hʋɩn di 'mʋ nɩ 'le? 36 ‑Mɔ ꞊nʋ, ‑ɔɔ lɛ wlɔn꞊gbʋgba nu, ‑n 'de 'lu a lɛ‑hielɛ kɔ. ꞊Bo pue dɛ ye: ꞊Gblayɛ ‑nɩɩ 'dɔ, ɛ kɔ bɛ ꞊hɔn, 'plɩɩ ɛ 'mʋ ꞊ga. 37 'Bɩa ꞊nɩɩ ꞊gbla 'dɔ, kɔ 'ɛ nɩ 'dɩdɔdɛ 'hɛɛn, 'a 'yɛɛ ‑do, nɛ‑ ‑nɩɩ 'dɔ. ‑Tɛ 'dɩdɔdɛ a ‑gbɛ, ɛ di 'mʋ nɩ, ‑n 'die yi, ‑ɛ nue, ɛ 'de 'a tugbɛ, ꞊nɩ 'dʋɛ ꞊le. 38 'Bɩa ꞊nɩ 'dɔ 'a 'yɛɛ, ‑ye Nyɩsʋa nye 'nɩ nu, 'ɛɛ ꞊ga, 'ɛɛ tugbɛ ‑hɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋa, ɔɔ 'a ‑hʋhʋa nu. 'Ɛ nɩ 'dɩdɔdɛ a tugbɛ nɩ 'dɔ.

39 ‑A nɩ ‑gbɛ, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn, dɛɛ ‑do, nɛ‑ɛ nɩ. ‑A nɩ 'hʋɩn, ɩ nɩ 'dɔ, dɛhʋɛi a nɩnɩ 'ɩ nɩ ‑wɛ 'dɔ, nʋblɩ a nɩnɩ 'ɩ nɩ ‑wɛ 'dɔ, ‑hrin a nɩnɩ 'ɩ nɩ ‑wɛ 'dɔ. 40 'Ke 'le yakɔ 'mʋ, ‑tɔplɩ nɩ 'le, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, ‑tɔplɩ 'ɩ nɩ ‑wɛ nɔ. Yakɔ 'mʋ a ‑tɔplɩ a 'yilɛnɩnɔ nɩ 'dɔ, ‑tʋtʋ ke a ‑tɔplɩ a 'yilɛnɩnɔ nɩ ‑wɛ 'dɔ. 41 'Yrʋ a 'yilɛnɩnɔ nɩ 'dɔ, ‑hɔpɔ a 'yilɛnɩnɔ 'ɛ nɩ ‑wɛ 'dɔ, yahroyɔ a 'yilɛnɩnɔ 'ɛ nɩ ‑wɛ 'dɔ. Mɔ, 'ke 'le yahroyɔ ‑hɛyri, 'ɛ nɩ yahroyɛ kɔ 'a nɩ 'yilɛnɩnɔ nɩ.

42 Kɛ ɛ di ‑wɛ 'mʋ nɩ, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, Nyɩsʋa di 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri ‑ha. ‑Tʋnahuon a ‑plahʋɩn, ɩ 'we ꞊nɔ 'dɩdɔdɛ ye. 'Bɩa 'bɔ 'kʋ, 'bʋ ‑ha 'o 'a ‑plahʋɩn 'o, ‑ye ɩ ꞊hɔn nɩ. 'Bɩa Nyɩsʋa 'bɔ di 'le nahuon a ‑gbɛ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri ‑ha, 'bɔ nyo 'klɔ ‑ha, 'a 'hʋɩn 'deɛ bɩ ꞊hɔn 'klɛɛ lele. 43 'Bɩa nahuon 'bɔ 'kʋ, 'bʋ ‑ha 'o 'a ‑plahʋɩn 'o, 'a ‑plahʋɩn a ‑gbɛ, ɩ 'de 'klɩ kɔ, kɔ, 'ɩ nyree 'le 'yie 'kwli 'mʋ lɛ. Kɛɛ, Nyɩsʋa 'bɔ di 'le nahuon 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri ‑ha, 'a 'hʋɩn di ke nɩ 'klɩ, 'plɩɩ ɩ 'mʋ 'le 'yie 'kwli 'mʋ lɛ nɔɔ. 44 'Bɩa 'bʋ nyo 'o ‑ha, 'a ‑plahʋɩn ꞊nʋ, ʋʋ 'o ‑ha, ɩ mɔ ‑tʋtʋ ‑gbo a dɛ'ɛ nɩ. Kɛɛ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa dio 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri ‑ha, ɔ di ꞊nɔ ‑nyi 'hʋɩn yrayrɩ. 'Hʋɩn a ‑gbɛ, ɩ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a nunudɛ'ɛ nɩ. Kɛ nɔ ‑tʋtʋ ‑gbo ke, ‑a kɔ ‑plahʋɩn. 'A ‑tɩ, ba kɔ 'a yiyie, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, ‑a di ‑wɛ kɔ 'hʋɩn yrayrɩ ꞊nʋ, ‑ɩ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a nunudɛ. 45 Kɛ'ɛ nɩ, ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «Adamʋ, ‑ɔ mɔ la 'klɔ ‑gbo a ye‑hɛnahuon, Nyɩsʋa nue la nɩ, 'ɔ nɩ la 'klɔ.» Kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɔ mɔ 'klɔ yrayrʋ a ye‑hɛnahuon, nɔ‑ ‑hɛ ‑Hihiu ꞊nʋ, ‑ʋʋ nahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. 46 'Hʋɩn ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu di ‑a mʋ ‑nyi, ɛ 'de ye‑hɛdɛ, ‑a 'nɩ 'ye ꞊le. Kɛɛ, ye‑hɛdɛ, ‑aa 'ye, nɛ‑ mɔ ‑plahʋɩn, 'plɩɩ 'bɛ ‑hi, ‑a 'mʋ 'hʋɩn ꞊nʋ 'ye, Nyɩsʋa a ‑Hihiu di ‑a mʋ ‑nyi. 47 Ye‑hɛnahuon, ‑ɔ mɔ Adamʋ, ɔ mɔ la ‑tʋtʋ ke a nahuoon nɩ, Nyɩsʋa nu ‑pla, 'ɔ nuo. Kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɔ mɔ nahuon yrayrʋ, 'ke ɔ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ. 48 ‑Tʋtʋ ke a nahuin, ʋ 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔ mɔ Adamʋ, Nyɩsʋa nuu ‑pla 'mʋ. Kɛɛ, yakɔ 'mʋ a nahuin, ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, ‑ɔ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 49 ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ‑a 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔ mɔ Adamʋ, Nyɩsʋa nuu ‑pla 'mʋ. ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ‑a di ‑wɛ ye 'we nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, ‑ɔ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ.

Nyɩsʋa ‑ha 'o 'kʋkʋɛ wlɔn 'hru

50 'Dɩayuo ‑a, ‑tɩ 'nɩɩ ꞊tu, nɩ‑ mɔ: ‑Tʋnahuon 'deɛ bɔ paa 'le 'a ‑plahʋɩn ꞊nʋ Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ. ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩɩ ꞊hɔn, kɔ ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ 'nɩnɩ ꞊hɔn, ɩ 'die 'le ‑wɛ bɩ nɩ 'o ‑tɛgbii ‑do.

51 Ba po 'mʋ nʋa ye gbo, 'mʋ 'a mʋ ‑huhlidɛ le: Ɛ 'de ‑a 'bii, ‑a 'deɛ ‑ba 'kʋ. Kɛɛ, ‑a 'bii, Nyɩsʋa di ‑a nɩ 'hʋɩn 'nɩ 'cɩcɩ. 52 'Bʋ bi 'lelɛ'bɔɔti a ‑ŋamʋ, tii ‑do a ti 'yri, ‑a di 'nɩ 'cɩcɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ nahuon bɔ 'nɩnɩ 'kapʋ wɛn 'yie. 'Bɩa 'bʋ bi ‑ŋamʋ, ‑ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'kʋ la, nʋ‑ di 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, ʋ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ. Ʋ di ke pue 'hʋɩn ꞊nʋ, ‑ɩ 'nɩnɩ di 'klɛɛ lele ꞊hɔn. ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑ʋ 'de a 'kʋɛ, Nyɩsʋa di ‑wɛ ‑a mʋ ‑nyi 'hʋɩn yrayrɩ. 53 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑a nɩ 'hʋɩn ꞊nʋ, ‑ɩ di 'kʋ, 'plɩɩ ‑ɩ di ꞊hɔn, ɩ di ‑hɛ 'hʋɩn ꞊nʋ, ‑ɩ 'nɩnɩ di 'klɛɛ lele 'kʋ, kɔ, ‑ɩ 'nɩnɩ di 'klɛɛ lele ꞊hɔn.

54 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri dɛ a ‑gbɛ, ɛ di 'o 'lu ‑wɔn mue, ‑tɩ ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ɩ di 'o 'nɩ nyre. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ la, nɩ‑ ‑gbo: «Nyɩsʋa ‑ha 'o 'kʋkʋɛ wlɔn 'hru. Ɔ ‑wɛ gbo.

55 'Kʋkʋɛ 'deɛ bɛ kɔ 'klɛɛ lele 'klɩ,

'ke 'o nahuin ke.

Ɛ 'deɛ bɛ nu 'klɛɛ lele nahuin 'crɛ 'mʋ.»

56 'Kʋkʋɛ ‑wɛ 'le bɛ nu nahuin 'crɛ 'mʋ nɩ, ‑ɛ nue, ʋʋ nu dɛ 'kuku. Dɛ 'kuku ‑mɛ ‑ye, ɛ kɔ 'klɩ, 'ke 'o nahuin ke, tetei a ‑tɩ. Tetei, nɩ‑ nye ‑a mɔ tɔɔ, dɛ ‑mɔ dɛ 'kuku. 57 'A ‑tɩ, ‑ba ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, ‑ɛ nue, ɔɔ ‑a mʋ ‑nyi 'klɩ, 'ke ‑ba ‑ha 'o dɛ 'kuku 'hru wlɔn, ɛ kɔ 'kʋkʋɛ 'hɛɛn, dɛ ꞊nʋ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu ‑a mʋ 'mʋ a ‑tɩ.

58 ‑Ye 'klɛɛ, 'na ‑dɩayuo ‑a, 'n nʋɛ 'mʋ, ‑tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ba 'nɛɛ 'o ye gbo, dɛ ꞊de nɩ nue 'le, a nɩ ‑hɔn 'le 'o 'hru wlɔn 'mʋ. Kɛɛ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke, ba 'cipi 'o Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan a nunue. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ‑kʋan a ‑gbɛ, aa nu, 'ke 'le 'a 'klɩ 'kwli 'mʋ, ɔ 'de ‑gbʋgbɛ.

16

'Wliyɛ ꞊nʋ, ʋʋ ‑ha, 'ke 'o ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ nɩ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ

1 ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ 'klɛɛ 'a mʋ ye mu ꞊tu, nɩ‑ mɔ 'wliyɛ ‑gbo, aa lɛ 'kukue, 'ke 'o Jrusrɛ 'mʋ a ‑Yusu a nahuin a ‑ta 'mʋ. ‑Tɛ 'n plɛ, ‑Yusu a nahuin, ‑ʋ nɩ 'le Galatɩblʋgba 'mʋ, bʋ nu 'wliyɛ a lɛ'kukuelɛ, kɛ'ɛ nɩ, ba nu ‑wɛ. 2 'Ɛ nɩ 'sɔɔdɩ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'wliyɛ ‑gbo, ɔɔ 'ye, ɔ kɔ bɔ po 'a dɛ 'pɩa ke. Kɛ'ɛ nɩ ba nu, ‑ɛ die nu, 'nɩ di 'le 'a mʋ ‑wɔn, a 'nɩ ꞊han 'klɛɛ lele 'wli ꞊de ‑ha. 3 'Bɩa 'nɩ nyre 'le 'a mʋ ‑wɔn, nahuin ꞊nʋ, a ‑ha, 'ke bʋ gba 'le 'wliyɛ a ‑gbɛ Jrusrɛ 'mʋ, 'n di 'crɩɩ 'crɩɩnɩɛ, 'ke 'o 'wliyɛ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ, 'mue ꞊nʋ ‑nyi. 4 Mɔ, ‑tɛ 'n di ‑wɛ 'a 'yiye nu, ‑ye 'n kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn ‑di mu.

'Dagbɩ ꞊nʋ, Pɔlʋ di 'mʋ lɛ mu

5 'N ‑hʋa ꞊bo mu 'le Masɩdʋanɩblʋgba 'mʋ. 'Nɩ 'bɛ 'blʋgba a ‑gbɛ ꞊tɩɔ, 'plɩɩ 'mʋ 'a mʋ ye di ‑mrɛ. 6 ‑Tado, 'nɩ di 'le, 'n di 'le 'a mʋ ‑wɔn ‑hi ti gbi. ‑Tado 'n nɩ 'le 'a mʋ ‑wɔn ‑nɩnɩ, cɛ a ti 'mʋ 'le ‑wɛ, 'plɩɩ 'mʋ ‑hi. 'Bɩa 'nɩ nyre 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'na mumuti 'bɩ nyre 'o, ‑ye 'ɛ nɩ ‑tɛgbi, 'n di 'o mu, ‑ye a di 'mʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ, 'ke 'o 'dagba a ‑ta 'mʋ. 7 'Nɩ ‑hʋa ꞊le ꞊bo di 'le 'a mʋ ‑wɔn, ꞊bo 'de 'o ti gbi ‑hi, ꞊bo ‑hi 'tata. 'Bɩa ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ 'bɔ wɛɛn ke, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, ꞊bo ‑wlɛn 'o 'a mʋ 'hʋɩn 'mʋ.

8 'N nye 'nɩ ‑hʋa, ꞊bo 'kɩɛ nɩɛ nɔ Efɛsɩdɩɔ 'mʋ, ɛ 'mue gba ‑gbagba, Patɩkɔtɩ a lɛ'mimre 'mʋ ‑hi, 'plɩɩ 'mʋ 'hru wlɔn bi, 9 ‑ɛ nue, Nyɩsʋa kla ye ꞊hapʋ'hru, 'ke ꞊bo nuu nɔ 'a ‑kʋan, ꞊betɩ 'na yraanyʋ bʋ ‑huo.

10 'Bɩa Timote 'bɔ nyre 'le 'a mʋ ‑wɔn, ba 'blo kwa ‑tɛɛ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ, ‑ɛ nue, ‑tɛ 'nɩɩ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ a ‑kʋan a nunue nu, kɛ'ɛ nɩ, ɔɔ ‑wɛ 'a nunue nu. 11 Nahuon ꞊de nɩ yrɔɔ 'le 'yie 'mʋ. Kɛɛ, ba ‑hɩɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'a 'dagba 'lu ‑wɔn gba, kɔ, ɔ 'mʋ ‑wɛ nɔ 'mʋ ‑wɔn di ‑tɛɛ. ‑Yusu a nahuin ‑gbo, ‑ʋ nɩ nɔ, ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a nyo 'nɩ ‑pre.

12 ‑A nɩ 'dɩayu Apɔlɔsɩ ‑mɛ ‑ye, 'ke 'le ti 'plɔplɔ 'kwli 'mʋ, 'n 'bɔtɩɔ lɛ, 'ke ɔ kɔ ‑Yusu a nahuin ‑ye 'hɛɛn, ʋ 'mʋ 'a mʋ ye mu ‑mrɛ. Kɛɛ, ɔ 'de wɛn ‑wɔn a ‑wɛɛ, 'ke bɔ di 'le 'a mʋ ‑wɔn. Kɛɛ, 'bɔ kɔ 'hru, ɔ di 'le 'nɩ di.

'Lelɛ'bɔɔwin

13 Ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ. Ba kɔ ꞊wlʋʋ ‑do, ba 'kɩɛ kue ‑Yusu a ꞊hapʋtitie ꞊wlʋ ye. 'A nɩ ꞊wlɩ nɩ bi 'le ꞊hlɔn. Ba 'ble nyɩbɛ꞊wlɩ kwa. 14 'Bɩa 'baa 'ɛ nɩ dɛ ꞊de nu, ba nue 'le 'mʋnʋɛlɛ 'kwli 'mʋ.

15 'Na 'dɩayuo ‑a, a yi Sefanasɩ nɩ, kɔ 'a kayugbokʋɛ 'bii 'hɛɛn, 'a yie ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, nʋ‑ mɔ ye‑hɛnahuin, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, 'ke 'le Akaiblʋgba 'mʋ. Ʋ ‑ha 'o 'waa dɩɔnʋ nɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑kʋan a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑Yusu a nahuin 'mʋ ‑hɛ. 'Nɩɩ 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, 16 ba ꞊tuu 'o nahuindʋ a ‑gbɛ 'o. Ba ꞊tuu ‑wɛ 'o nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn‑ ‑kʋan nu.

17 Sefanasɩ, kɔ Fɔtinatusɩ, kɔ Akaikusɩ 'hɛɛn, 'waa 'ledidie kɛ nɔ 'mʋ ‑wɔn, ɛɛ 'mʋ nue 'manʋ 'dɔ. 'Bɩa 'nɩ nyu 'ye, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'a mʋ'ʋ nɩ, 'nɩɩ 'ye. 18 'Waa 'ledidie blee 'na plɔ 'dɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu o, 'ʋ di o 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'ʋ blee o 'a nɩ plɔ. Nahuindʋ a ‑gbɛ, ba ꞊tuu 'o.

19 ‑Yusu a nahuin 'bii, ‑ʋʋ lɛ 'kukue, kɛ nɔ Asiblʋgba 'mʋ, ʋ ꞊gba 'a mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ. Akilasɩ kɔ Prisilɩ 'hɛɛn, ʋ kɔ ‑Yusu a nahuin, ‑ʋʋ lɛ 'kukue, 'ke 'le 'waa kayu gbo, ʋ ꞊gba 'a mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ, 'ke 'o Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑ta 'mʋ. 20 ‑Yusu a nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ nɔ, ʋ ꞊gba ‑wɛ 'a mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ. Ba ‑nyinyi 'wio ‑tɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye ‑dɩayuo.

21 'Na ‑gbɛ, 'mɔ‑ɔ 'klɛɛ 'a dɛ ‑gbo 'crɩɩ: 'N ꞊gba ‑wɛ 'a mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ.

22 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'de Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'mʋ nʋɛ, Nyɩsʋa bɔ puo 'jrɔ ‑wɔn! ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ, bɔ di 'le! 23 ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu bɔ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ. 24 'N nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ 'bii, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nahuin.

* 3:14 3.14 ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑na Nyɩsʋa a ‑kʋan 'bɔ nu ‑tɛɛ

* 8:1 8.1 'Ke 'le Kolɛtɩdɩɔ 'mʋ, 'wlugba‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋ po 'kuo 'mʋ, ʋ nyi la 'nɩ plo, 'ke 'le 'maɩ ye, ɛ kɔ 'wlugba‑tɔplɩ ‑ye 'hɛɛn, ʋ 'de 'kuo 'mʋ po. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ ‑hʋa bɔ ‑tɔ 'wlugbadɛ, ɔ 'di 'yi, 'bɩa 'wlugbadɛ ꞊nʋ, ɔ di ‑tɔ, 'bʋ pue 'kuo 'mʋ, ‑hee' 'bʋ 'die 'kuo 'mʋ po.

* 11:5 11.5 Pɔlʋ a ti 'yri, 'lalunyrʋ, nʋ‑ 'nɩnɩ ‑hie la ‑gese 'lu, kɔ, 'ʋʋ la 'o 'lu lɛ ŋmla. Nyrʋgbapʋ ‑mɛ ‑ye, ‑ʋ kɔ tɔ, kɔ, ‑ʋ nyo 'o ꞊tuu, nʋ‑ʋ la ‑gese 'lu ‑hie.

2 KOLƐTƖKƲƐ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

'CRƖƖNƖƐ A 'HƆN A NƐNƐ

Pɔlʋ gba la

KOLƐTƖKƲƐ

ye

1

1 'Mɔ Pɔlʋ, Nyɩsʋa ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke ꞊bo ‑hɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑wɔnnaanyɔ, 'mɔɔ nɩ, ‑ɔɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ, 'n kɔ ‑a nɩ 'dɩayu Timote 'hɛɛn. 'A mʋ Nyɩsʋa a nahuin, ‑ʋ nɩ 'le Kolɛtɩdɩɔ 'mʋ, kɔ Nyɩsʋa a nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Akaiblʋgba 'mʋ, 'a mʋ'ʋ nɩ, ‑aa ‑wɔn 'crɩɩ.

2 ‑Aa da ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa, ‑ɛ die nu, ɔ kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, kɔ, ʋ 'mʋ 'a mʋ kegbowɛɛnlɛ ‑nyi.

'Bɩa ꞊baa ꞊sʋɛ 'ye, Nyɩsʋaa 'le ‑a mʋ 'kwli 'mʋ gbo ꞊tu ꞊wlʋ

3 ‑Ba baa Nyɩsʋa. Nɔ‑ mɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a Bu. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, 'ɛ nɩ ti, ɔ kɔ nahuin a wɔlɩ, 'ɔ nyu 'le ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo ꞊tu. 4 'Ɛ nɩ ti, 'bɩa ꞊baa ꞊sʋɛ 'ye, ɔɔ ‑a mʋ ‑nyi 'klɩ, ‑ɛ die nu, ꞊ʋ ‑ye, ‑ʋʋ ‑wɛ ꞊sʋɛ 'ye, ‑a 'mʋ ‑wɛ lɛ 'waa 'klɩ a ‑nyinyie nu.

5 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ. ‑Tɛ ‑a kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ, ‑aa 'a ‑kʋan nu, nɛ‑ nue, ‑a nɩ ‑gbɛ, ꞊aa ‑wɛ ꞊sʋɛ 'ye 'dɔ. Kɛɛ, Nyɩsʋa, ɔɔ ‑wɛ ‑a mʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ 'dɔ. 6 Nɛ‑ nue, 'bɩa ꞊baa ꞊sʋɛ 'ye, ꞊hapʋdɛ 'ɛɛ 'le ‑a nɩ ꞊sʋɛ a 'yiye a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ ‑hɔn, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn. 'Bɩa Nyɩsʋa 'bɔɔ ‑a mʋ 'klɩ ‑nyi, 'ke 'le ‑a nɩ ꞊sʋɛ a 'yiye 'kwli 'mʋ, ‑ye ɔɔ ‑wɛ 'a mʋ ‑nyi 'klɩ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ ꞊wlʋ a 'lɩla kɔ, 'bɩa 'baa ‑wɛ ꞊sʋɛdʋ ꞊nʋ 'ye, ‑aa 'ye. 7 'A ‑tɩ, ‑a yie nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, dɛ ꞊de 'deɛ bɛ nue, 'ke ba ‑ha Nyɩsʋa a 'hru bʋ wlɔn. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, a di 'ye ꞊sʋɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑aa ‑wɛ ꞊sʋɛ a 'yiye nu, kɛɛ, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'a mʋ ‑nyi 'klɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔɔ nu, 'ɔɔ ‑a mʋ 'klɩ ‑nyi.

8 'Dɩayuo ‑a, ‑a nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ba yree 'mʋ lɛ ‑tɛɛ, ‑tɛ ‑a nu la ꞊sʋɛ a 'yiye, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑a nɩ la 'le Asiblʋgba 'mʋ. ꞊Sʋɛ a 'yiye a ‑gbɛ, ɛ ‑hi la ‑a mʋ wlɔn. ‑A 'die la ‑tɛɛ pue, 'ke ‑ba die la 'le wlɔn 'mʋ ‑hɔn. 9 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑a nye la ‑wɔn lɛ ‑hie 'lu, ‑ɛ mɔ, 'ke ‑a die la 'le wlɔn 'kʋʋ. Kɛɛ, ꞊sʋɛ a 'yiye a ‑gbɛ, ɛ nyre 'o ꞊o, ‑ɛ die nu, ‑a 'mue yi, ‑ɛ mɔ, ‑a ‑do a 'klɩ, ɩ 'die 'le ‑wɛ, bɩ waa ‑a mʋ, kɛɛ, ‑a 'mue yi, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a 'klɩ, nɩ‑ɩ ‑a mʋ waa. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ 'le nahuin 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri ‑ha, 'ɔ nyu 'klɔ ‑ha. 10 Nɔ‑ ꞊gbla la ‑a mʋ, 'ke 'le 'kʋkʋɛ 'yakla ꞊nʋ wlɔn, ‑ɛ di la ‑a mʋ ke yɛ, kɔ, ɔ 'mʋ ‑wɛ ‑a mʋ waa, 'ke 'o ꞊sʋɛi ‑ye a 'yiye a ‑ta 'mʋ, ‑ɩ di 'le di. Iin, ‑a yie nɩ, ꞊a nye ‑pre, ‑ɛ mɔ, ɔ di lele dɛ a ‑gbɛ 'nɩ nu. 11 'A nɩ ‑gbɛ, a di ‑wɛ ‑a mʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ, 'bɩa 'baa Nyɩsʋa da, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ. 'A ‑tɩ, nahuin 'plɔplɔ di da Nyɩsʋa, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ. Nyɩsʋa 'bɔ nu ‑a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, nahuin 'plɔplɔ dio 'wio ‑nyi.

Pɔlʋ, ɔ nye klɛ 'nɩ ‑hɩhɩa, dɛ‑ kɔ ‑tɩ, ‑tɩ ꞊nʋ, ɔ ꞊tu o, 'ɔ 'di nu

12 Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ ‑pli ‑aa po, nɛ‑ mɔ: ‑A yie nɩ, 'ke 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑ɛ mɔ, 'ke 'o 'ɛ nɩ nahuon ‑wɔn, ‑a nɩ 'yrinaabʋɩ 'sii 'o ye ‑tɛɛ, kɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, ‑aa ꞊tu, ɩ nɩ‑ɩ nɩ, ‑aa nu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋaa 'a ‑hʋhʋa nu. Sɛyɩ‑sɛyɩ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ‑a nɩ 'yrinaabʋɩ 'sii o 'o ye ‑tɛɛ. 'Bɩa ꞊ba nu o lɛ 'a nunue, ɛ 'de 'le ‑a nɩ ‑gbɛ a ꞊tɔ 'kwli 'mʋ, kɛɛ, Nyɩsʋa nu o ‑a mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ, 'ɔ ‑hɛ o ‑a mʋ 'mʋ, kɔ, 'ɔ ‑nyi o ‑a mʋ 'a 'klɩ. 13-14 A yi ‑tɔplɩ a ‑gbɛ nɩ, ‑ɛ nue, ‑tɩ 'bii ‑gbo, ‑aa 'a mʋ ‑wɔn 'crɩɩ, ɩ kɔ 'mʋlɛyriilɛ. 'Bɩa ꞊baa 'a mʋ ‑wɔn 'crɩɩ, ‑a 'nɩ ‑hʋa ꞊le ‑ba ‑hli 'a mʋ dɛ ꞊de 'yi ke. ‑Nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu di 'le lele di, a di po ‑a nɩ ‑pli, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑a nɩ ‑gbɛ, ‑a di nu, ‑a 'mʋ 'a nɩ ‑pli po. Kʋɛ la 'le gbo, ‑bo yɛ ti ‑gbo ke, a yrii ‑tɩ a ‑gbɛ 'mʋ lɛ dɛ gbi. Kɛɛ, 'n pue ‑tɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, a di 'mʋ lɛ 'nɩ yrii ‑tɛɛ.

15-16 'N pui o ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a ‑gbɛ, a di o 'mʋ lɛ 'nɩ yrii. Nɛ‑ nue, 'nɩ ‑hie o 'lu ‑wɔn lɛ, ꞊bo di o 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'plɩɩ 'mʋ o 'na 'dagba 'lu ‑wɔn gba, 'mʋ 'le Masɩdʋanɩblʋgba 'mʋ mu, 'plɩɩ 'mʋ o ‑wɔn ꞊hɩan, 'mʋ o 'le lele 'a mʋ ‑wɔn di, ‑ɛ die nu, a 'mʋ o 'mʋ 'mʋ ‑hɛ, 'mʋ o 'na 'dagba 'lu ‑wɔn gba, 'ke 'le Sudeblʋgba 'mʋ. 'Bɩa 'nɩ nu o lɛ 'a nunue, 'n di o nu 'a nɩ 'mʋ‑hɛɛwɩɩ 'hɔn. Kɛɛ 'klɛɛ, 'n 'de o 'le di.

17 ‑Tɛ 'n le o 'a mʋ, ‑ɛ mɔ, kɛ'ɛ nɩ, 'n di o nu, 'plɩɩ 'nɩ 'die o nu, ꞊be a ‑mɛ ‑ye, a nɔ 'nɩ, 'nɩɩ naa 'lii 'hɔn? 'Ʋʋn, 'bɩa 'nɩ po lɛ, dɛ ‑gbo, 'n die 'nɩ nu, 'n die 'nɩ nu. 'Nɩ nu ꞊le lɛ 'a nunue, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'klɔ ‑gbo ke a nahuin ye, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, ‑ʋʋ lɛ po iin kɔ 'ʋʋn, 'ke 'o dɛɛ ‑do ke. 18 'Ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑ɔ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ‑ɛ mɔ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑aa la 'a mʋ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ pue, ‑a 'nɩ po ꞊le la lɛ, iin kɔ 'ʋʋn, 'ke 'o dɛɛ ‑do ke, 19 ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a 'Yu, ‑ɔ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ kɔ ‑tɩ 'n kɔ Silasɩ, kɔ Timote 'hɛɛn, ‑aa la 'a mʋ ye ꞊tu. ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, ɔ 'nɩ po ꞊le lɛ iin kɔ 'ʋʋn, 'ke 'o dɛɛ ‑do ke. ‑Tɩ ꞊nʋ, ‑ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ, ɩ ‑do, nɩ‑ ɔɔ ꞊tu 'ɛ nɩ ti. 20 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ nyi ‑a mʋ ye ꞊tu, ‑ɛ mɔ, iin, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la 'le, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. Nɛ‑ nue, 'ke 'le 'a 'dʋ 'kwli 'mʋʋ nɩ, ꞊aa lɛ po: Kɛ'ɛ nɩ, bɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ Nyɩsʋa ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑nyi. 21 'Ya 'o lele 'lu, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔɔ ‑a mʋ 'klɩ ‑nyi, ‑a kɔ 'a mʋ 'hɛɛn, 'ke 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hru wlɔn. Ɔ ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ po ‑a mʋ 'pɩa ke, 'ke 'o 'a ‑kʋan a ‑ta 'mʋ; 22 'ɔ ‑nyi ‑wɛ ‑a mʋ 'a ‑Hihiu, 'ke 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ ke. Kɛ'ɛ nɩ, ɔ nu, 'ɔ ꞊tue ‑a mʋ yriilɛ, ‑ɛ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ mɔ 'a nahuiin nɩ. ‑Tɛ ɔ ‑nyi ‑a mʋ 'a ‑Hihiu, nɛ‑ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ɔ di ‑wɛ ‑a mʋ ‑tɔplɩ ꞊nʋ 'nɩ ‑nyi, ‑ɩ kɔ ‑tɩ ɔ ꞊tu.

23 ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'n di 'a mʋ 'nɩ le, ‑tɩ kɔ ‑tɩ 'nɩ 'de o 'le 'a mʋ ‑wɔn di, 'ke 'le Kolɛtɩdɩɔ 'mʋ. 'N 'sʋɛ ke, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'bɩa 'nɩ 'du hɩ, ꞊bo 'kʋ: 'n pue o 'le ꞊le, 'ke 'n 'deɛ ꞊bo di o 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'nɩ ꞊han ꞊ɔ ꞊de a ꞊wlʋ ꞊hlɔn po, ‑ɛ nue, 'bɩa 'nɩ kɔ ꞊bo di o 'le, 'n kɔ ꞊bo ꞊hɛn o nahuin 'nyrɛ, 'ke 'o 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋ nu a ‑ta 'mʋ. 24 Ɛ 'de 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑aa ‑hʋa ‑ba nɩ 'o 'a mʋ 'lu ye, 'ke 'o ‑tɛ a kɔ ba nu ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊wlʋ a yekuolɛ. ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ye ꞊wlʋ ‑tɛɛ. Dɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, nɛ‑ mɔ, a kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a bibi 'mʋ lɛ 'yi, ꞊aa ‑kʋan nu, ‑ɛ die nu, a 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ.

2

1 'A ‑tɩ, 'n ‑yrɩ o nɩ, ‑ɛ mɔ, ti 'de o a nyree, 'ke ꞊bo di o 'le 'a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ nue, 'bɩa 'nɩ di o 'le, 'n di o lele 'a nɩ ꞊wlɩ po ꞊hlɔn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'n nu la 'a nunue. 2 'Bɩa 'nɩ po 'a nɩ ꞊wlɩ ꞊hlɔn, 'na ‑gbɛ, 'na ꞊wlʋ di bi ꞊hlɔn. ‑Ye 'a nɩ nahuon ꞊de 'deɛ bɔ ꞊tu 'le 'mʋ ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo. 3 Nɛ‑ nue, 'nɩ 'crɩɩ o 'a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ mɔ, 'n 'deɛ ꞊bo di o 'le. Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'n 'crɩɩ o 'crɩɩnɩɛ a ‑gbɛ, 'bɩa 'nɩ di o 'le, a di o 'na ꞊wlʋ po ꞊hlɔn. Kɛɛ, 'a mʋ mɔ nahuiin nɩ, ‑ʋ kɔ ‑bʋ ꞊tu wɛn 'le 'mʋ ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo. Kɛɛ, 'n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'bɩa 'mɔ ‑gbo, 'nɩ kɔ plɔ a bleelɛ, 'a nɩ ‑gbɛ, a kɔ ‑wɛ plɔ a bleelɛ. 4 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'nɩɩ o 'a mʋ ‑wɔn 'crɩɩ, 'n kɔ o ꞊wlʋ a lɛnaalɛ 'dɔ. 'Nɩɩ o ‑wɛ 'nɩ we. 'Nɩ ‑hʋa ꞊le o ꞊bo po o 'a nɩ ꞊wlɩ ꞊hlɔn. Kɛɛ, 'n 'crɩɩ o nɩ, ‑ɛ die nu, a 'mue yi, ‑ɛ mɔ, 'n nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ 'dɔ.

Pɔlʋ nɔ 'nɩ, bʋ ‑hri dɛ'kukununyɔ a dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑wɔn

5 'N pue ‑tɛɛ, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon ꞊de, nɔ‑ po nahuin a ꞊wlɩ ꞊hlɔn. Ɛ 'de 'na ꞊wlʋ, ɔ 'diu ꞊hlɔn po, kɛɛ, a 'bii a ꞊wlʋ ɔ po ꞊hlɔn. ‑Tado, ɛ 'de a 'bii, kɛɛ, 'dai nahuin a ꞊wlʋ ɔ po ꞊hlɔn. Kɛɛ, 'nɩ ‑hʋa ꞊le ꞊bo 'prɛɛ 'o dɛ a ‑gbɛ ke 'dɔ; 6 'dai nahuin 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'ʋ poo nahuon a ‑gbɛ ‑bati lɛ. ‑Bati a ‑gbɛ, bɩ ‑wɛ 'klɛɛ 'le. 7 Ti nyre 'klɛɛ 'o ꞊o, 'ke dɛ ꞊nʋ, ɔ nu o, 'a ‑tɩ bɩ ‑hri 'a mʋ ‑wɔn, a 'muo 'le ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo ꞊tu. 'Bɩa nɛ‑ ɛ 'de, ‑ye 'a ꞊wlʋ di bi ꞊hlɔn 'bii. 8 'A ‑tɩ, 'nɩɩ 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, ba tʋɛ ꞊nɔ, ‑ɛ mɔ, a nʋɔ 'mʋ nɩ. 9 ‑Tɩ kɔ ‑tɩ 'nɩ 'crɩɩ o 'a mʋ ‑wɔn, nɛ‑ mɔ, 'mʋ 'a mʋ 'mʋ lɛ ꞊tɔ, 'mue 'ye, 'bɩa ‑tɩ ‑gbo 'nɩɩ ꞊tu, 'bɩa 'ba nyi 'o ꞊tuu. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'n 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, a ꞊tuu 'o 'mʋ nɩ, 'a poo nahuon a ‑gbɛ ‑bati lɛ. 10 'A ‑tɩ, kɛ 'nɩɩ 'a mʋ ye po, 'bɩa 'ba ‑hri nahuon ꞊de a dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑wɔn, ‑ye 'na ‑gbɛ, 'n ‑hri ‑wɛ ‑wɔn. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nahuon a ‑gbɛ, 'n ‑hri dɛ ꞊nʋ, ɔ nu a ‑tɩ ‑wɔn, 'bɩa 'bɔ nu o 'mʋ dɛ ꞊de 'mʋ. 'Ke 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ ye, dɛ ꞊nʋ, nahuon a ‑gbɛ, ɔ nu, 'n ‑hri 'a ‑tɩ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ. 11 'N nue nɩ, ‑ɛ die nu, Satan 'nɩ ꞊han 'hru 'ye, 'ke 'le ‑a mʋ ‑hɛyri. ‑A yie nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ɔɔ ‑hʋa bɔ ‑ha 'o ‑a mʋ 'hru wlɔn.

Ti ꞊nʋ, Pɔlʋ ‑hi 'le Trʋasɩdɩɔ 'mʋ, nɩ‑ kɔ ‑tɩ ɔɔ ꞊tu

12 Ti ꞊de a ti 'yri, 'ke 'n mu o 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ mɔ Trʋasɩ, 'mʋ o ꞊hapʋtitie ꞊nʋ po, ‑ɛɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ‑wɔn lɛ na. ‑Tɛ 'n nyre o 'le, ‑ye 'n 'ye o nɩ, ‑ɛ mɔ, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ‑ha o 'hru, 'ke ꞊bo ꞊tu o 'a ‑tɩ. 13 Kɛɛ, 'nɩɩ o lɛ naa ꞊wlɩ, ‑ɛ nue, 'n 'de o 'le ‑a nɩ 'dɩayu Titɩ gbo yɛ. Nɛ‑ nue, 'nɩ gba o ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ wlu, ‑ʋ nɩ 'le Trʋasɩdɩɔ 'mʋ, 'nɩ ‑hi o, 'nɩ mu o 'le Masɩdʋanɩblʋgba 'mʋ, 'muo o 'le gbo yɛ.

‑Yusu 'Klɩsʋ nye 'nɩ nu, ꞊aa 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'hru wlɔn ‑ha

14 Kɛɛ, ‑ba baa Nyɩsʋa. Nɔ‑ɔ ‑a mʋ naa 'ɛ nɩ ti, ‑ɛ nue, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ. ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑ha 'o 'a yraanyʋ wlɔn 'hru, 'ɔ nye nu, ꞊a nyo ‑wɔn kʋɛ, Nyɩsʋa 'ɔɔ ‑a mʋ naa 'ɛ nɩ ‑tɛgbi, ‑aa 'o mu, ‑ɛ die nu, ɔ 'mue nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɔ ‑ha 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de wlɔn 'hru, 'ɔɔ 'o ‑a mʋ 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de lee, 'ke ‑ba ꞊tu ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ. ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ 'we ꞊nɔ hʋnhrʋnpodɛ ye, ‑ɛ kɔ hʋnhrʋn 'sɛɛ gbo, ‑ɛ die nu, nahuin 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ yi. 15 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑a 'we ꞊nɔ hʋnhrʋnpodɛ ye, ‑ɛ kɔ hʋnhrʋn, ʋʋ Nyɩsʋa ke klɩɩ, ‑ɛ nue, ‑aa ꞊tu ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ, 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ye, Nyɩsʋa, ɔɔ waa, kɔ 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋʋ 'wan. 16 Nahuin ꞊nʋ, Nyɩsʋa, ɔɔ waa, hʋnhrʋndʋ a ‑gbɛ, ʋ nu ‑tɛɛ, 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn. Ʋʋ ‑Yusu a ‑tɩ ke 'nɩ wɛɛn, Nyɩsʋa 'ɔ nyu 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'wan, ʋ ‑mɛ ‑ye, hʋnhrʋndʋ a ‑gbɛ, ʋ 'de ‑tɛɛ nu, 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn, 'ʋ nye nu, 'ʋʋ 'kʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 'A ‑tɩ, ‑Yusu a ‑tɩ a ꞊tutue, ɛ mɔ ‑kʋaan nɩ, ‑ɔ ‑hi ‑a nɩ 'klɩ wlɔn. 17 Kɛɛ, ‑a mʋ mɔ nahuin ꞊nʋ, Nyɩsʋa le, 'ke ‑ba nu ‑kʋan a ‑gbɛ. Ɛ kɔ nahuin 'plɔplɔ, 'ʋʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tu, 'ʋʋ ‑hʋa bʋ hrɩɩ 'le kʋɛsɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ puplonyʋ ye, ‑ʋ kɔ gblagblʋ. Dɛ a ‑gbɛ, ʋʋ nu, ‑a ‑mɛ ‑ye, ‑a 'nɩ nue ꞊le. ‑A ‑mɛ ‑ye, 'ke 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke, ‑aa ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'ke 'o ꞊nɔ ye, ‑ɛ nue, ‑a mʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyʋʋ nɩ.

3

Pɔlʋʋ nu ‑kʋan, 'ke 'le 'yrɩ yrayrɩ 'kwli 'mʋ

1 ‑Tɩ ‑gbo, 'n 'crɩɩ wɛn, ɛ 'de 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑a nye lele ꞊tu ‑wlu, 'ke ‑ba po ‑a dɩɔnʋ a ‑pli. ‑A 'nɩ ‑hʋɛ ꞊le, 'ke nahuon ꞊de bɔ 'crɩɩ 'crɩɩnɩɛi, ‑ɩ nye 'a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ mɔ ‑tɛɛ a ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ'ʋ nɩ. ‑A 'nɩ ‑hʋɛ ꞊le ‑wɛ, 'ke ba 'crɩɩ 'crɩɩnɩɛdʋ a ‑gbɛ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mue nahuin yrɛ titie. ꞊Ʋ ‑ye nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke nahuin bʋ 'crɩɩ 'crɩɩnɩɛidʋ a ‑gbɛ, 'ke 'o 'waa ‑ta 'mʋ. Kɛɛ, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. 2 'A nɩ ‑gbɛ, a 'we ꞊nɔ ye 'crɩɩnɩɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ ‑kʋan ꞊nʋ a ‑tɩ ꞊tu, ‑a nu, 'ke 'le 'a mʋ ‑wɔn. ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ 'crɛɛ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, 'ɛ nɩ nahuon 'mue ‑hre, ɔ 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ nu ‑kʋan, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke. 3 'Ɛ nɩ nahuon, ɔ ‑wɛ 'le bɔ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ mɔ 'crɩɩnɩɛ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ naa 'le 'mʋ 'mʋ, ɔ 'crɩɩ. Ɔ 'de 'pɛsɩtu nu, ɔ 'die 'crɩɩ. Kɛɛ, 'Klɔhienyɩsʋa a ‑Hihiuu nɩ, ɔ nu, 'ɔ 'crɛɛ. Ɔ 'die 'crɩɩ, 'ke 'o 'hɛpɩ ke, kɛɛ, ɔ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le ‑tʋnahuin a ꞊wlɩ ke.

4 ꞊Baa lɛ 'a 'crɩɩlɛ nu, ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑Yusu 'Klɩsʋ nue nɩ, ꞊a yrii ti lɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔ le ‑a mʋ, 'ke ‑ba nu 'a ‑kʋan. 5 ‑A yie nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, 'ke 'le ‑a ‑do a 'klɩ 'kwli 'mʋ, ‑a 'die 'le ‑wɛ ‑ba nu ‑kʋan a ‑gbɛ. Kɛɛ, Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔɔ ‑a mʋ 'klɩ ‑nyi, 'ke ‑ba nuo. 6 Nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ ‑nyi ‑a mʋ 'klɩ, 'ke ‑ba 'ya 'a ‑kʋannunyʋ 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'yrɩ yrayrɩ ꞊nʋ, ɔ ꞊tue, ɔ kɔ nahuin 'hɛɛn, ‑a 'mʋ 'a ‑tɩ nahuin ye ꞊tu. 'Yrɩ yrayrɩ a ‑gbɛ, ɩ 'de tetei, ʋ 'di la 'crɩɩ, ti ‑hi la a ti 'yri. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu nɩ, ‑ʋʋ ‑a mʋ naa. Tetei ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la, ti ‑hi la a ti 'yri, ɩ nye 'nɩ nu, nahuin 'ʋʋ lɛ 'kʋkʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑mɛ ‑ye, ʋʋ nahuin ‑nyi 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le.

7 Ti ‑hi la a ti 'yri, 'ke 'o 'hɛpɩ ke, 'ke Nyɩsʋa 'crɩɩ la 'o tetei. Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔɔ la dɛ a ‑gbɛ nu, nahuiin la 'a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'nɩ 'ye, 'ɔ nue ‑wɛ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise a yigbakla 'ɔɔ la wlɩn. ꞊Betɩ 'a yigbakla a wʋnwlɛn a ‑gbɛ, bɛ 'nɩnɩ di la 'o gbo ‑wlɛn, kɛɛ, Yisraɛkʋɛ 'de la 'klɩ kɔ, 'ke bʋ 'ye 'a yigbakla a ‑gbɛ, ‑ɛ nue, ɔɔ la 'nɩ wlɩn 'dɔ. 'Plɩɩ ‑ye, tetei a ‑gbɛ, ɩ nye 'nɩ nu, nahuin 'ʋʋ lɛ 'kʋkʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Tetei a ‑gbɛ, ‑ɩ nye nu, nahuin 'ʋʋ lɛ 'kʋkʋ, ‑tɛ ɩɩ la nahuin Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ tɔɔ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɛɛ la 'o 'hrɩɩ, 8 ‑ye Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, ɛ di 'nɩ 'bʋa, ɛ 'mʋ 'o ‑hi, 'bɛ 'ya Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'mʋ, 'bʋʋ ‑kʋan nu, 'ke 'le nahuin ꞊nʋ 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'le 'yrɩ yrayrɩ 'kwli 'mʋ. 9 Moise a tetei nue nɩ, Nyɩsʋa 'ɔɔ nahuin ‑bati lɛ poo. ‑Tɛ tetei a ‑gbɛ, ‑ɩ nye nu, 'ɔɔ ‑a mʋ ‑bati lɛ poo, ‑tɛ ɩɩ ‑a mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ tɔɔ, ‑ye 'yrɩ yrayrɩ ꞊nʋ, ‑ɩ nye nu, ꞊a 'sii 'o ye, 'ke 'o ꞊nɔ ye, ‑ye ɩɩ ‑a mʋ tɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'dɔ, 'ɛ ‑hi 'o tetei 'mʋ. 10 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, tetei ꞊nʋ, ‑ɩɩ la nahuin Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ tɔɔ, ɩ 'de 'klɛɛ lele ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ kɔ, ‑ɛ nue, ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ yrayrʋ 'hrɩ, 'ɩ ‑hi 'o 'a 'kɩ ꞊nʋ 'mʋ. 11 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'yrɩ 'kɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi la nahuin, ‑ɩ kɔ la 'klɩ, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ, ɩɩ ‑a mʋ tɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ. ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑ye 'yrɩ yrayrɩ ꞊nʋ, ‑ɩ hie 'klɔ, ɩɩ ‑a mʋ tɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, 'ɛ ‑hi 'o 'yrɩ 'kɩ 'mʋ.

12 'Bɩa ꞊baa 'prɛ, ‑a 'nɩ ‑hli ꞊le dɛ ꞊de, 'ke 'le ‑a nɩ 'pʋprɛwin 'kwli 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ‑aa ‑pre, Nyɩsʋa di nu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 13 Ti ‑hi la a ti 'yri, Moise nu la danʋ, 'ɔ ‑hli la 'a yigbakla, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ꞊nʋ, ɛɛ la 'o ꞊nɔ yrɛ 'nɩ wɛ, 'plɩɩ Moise 'ɔ 'nɩnɩ ‑hʋɛ la, Yisraɛkʋɛ bʋ 'ye la, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ a ‑gbɛ, ɛɛ la 'o ꞊nɔ yrɛ 'nɩ wɛ. ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a 'nɩ nu ꞊le 'a dɛ, ‑ɛ nue, ‑a 'de dɛ ꞊de a ‑huhle kɔ. 14 Yisraɛkʋɛ ‑mɛ ‑ye, ti ‑hi la a ti 'yri, 'waa ꞊wlɩ 'gboklo la 'mʋ nɩ, 'ʋ 'die la 'le ‑wɛ bʋ yrii la ‑tɔplɩ a ‑gbɛ 'mʋ lɛ. Ti ‑gbo 'yri, dɛɛ ‑do, nɛ‑ɛ nɩ, 'ke 'o 'waa 'yuo ‑wɔn. 'Bɩa 'bʋʋ Nyɩsʋa a 'yrɩ 'kɩ a 'crɩɩnɩɛi ꞊nʋ ‑hre, ʋ 'nɩ yrii ꞊le ‑wɛ dɛ ꞊de 'mʋ lɛ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ bʋ 'nɩnɩ nu wɛn danʋdʋ a ‑gbɛ, bʋ 'nɩnɩ ‑hli wɛn 'waa yigbaklɩ. Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, ɔ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, 'bʋ ‑mʋɛ, ‑ye ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ nye nu, danʋ a ‑gbɛ 'ʋʋ 'o 'mʋ ‑hɔn, nahuon a ‑gbɛ 'ɔɔ ‑tɩ 'mʋ lɛ yrii. 15 Kɛ 'nɩɩ lele po, 'bɩa 'bʋʋ Moise a 'crɩɩnɩɛi ‑hre, ʋ 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ danʋ bʋ 'nɩnɩ ka wɛn 'waa 'lu a lɛ‑hielɛ ye. 16 Kɛɛ, 'ɛ nɩ nahuon, 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'bɔ ‑nyi 'a 'klɔ 'bii Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɛ 'we ꞊nɔ ‑tɛ danʋ a ‑gbɛ bʋ 'nɩnɩ ‑hɔn wɛn 'o 'mʋ. 17 Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, kɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'hɛɛn, ʋ ‑mʋɛ nɩ. Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'bʋ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ, ‑ye nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'de lele dɛ ꞊de a ꞊go. 18 'A ‑tɩ, ‑a 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, ‑a 'nɩ nu ꞊le danɩ, ‑a 'nɩ ‑hli ꞊le ‑a nɩ yigbaklɩ, ꞊baa ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'ye, 'plɩɩ, ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ a ‑gbɛ, 'ɛ nye nu, ꞊aa gbo ‑jihie, ‑tɛ ɔ nɩ 'mʋ, ꞊aa lɛ 'mʋ nɩ. Nɛ‑ nye nu, ꞊a kɔ 'a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, 'a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'ɛɛ klɛ bii, 'ke 'le ‑a mʋ 'mʋ. Nɛ‑ mɔ ‑kʋan ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ʋʋ nu.

4

‑A 'de 'klɩ ꞊de kɔ, kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ 'klɩ

1 Nyɩsʋaa ‑a mʋ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ 'dɔ. Nɛ‑ nue, 'ɔ ‑nyi ‑a mʋ ‑kʋan ‑gbo, ‑aa nu. 'A ‑tɩ, ‑a nɩ 'klɩ 'nɩ ‑wɛ ꞊le 'le, 'ke 'o ‑kʋan a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ. 2 'Bɩa ꞊baa nahuin ‑Yusu a ‑tɩ ye ꞊tu, ‑a 'nɩ naa ꞊le 'le gblagblʋ 'kwli 'mʋ, 'ke bʋ 'bli kwa, ‑ɛ nue, ‑a 'nɩ ‑hʋa ꞊le ‑ba kaa nahuin. ‑A 'nɩ po ꞊le 'le Nyɩsʋa a ‑tɩ hɩ ‑hɛyri. Kɛɛ, ꞊baa ‑Yusu a ‑tɩ ꞊tu, ‑aa ꞊tu ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'ke 'o nahuin 'bii ye. Nɛ‑ nye nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑aa nu ꞊hapʋ‑kʋan. 'Ɛ nɩ nahuon, ‑ɔɔ 'a ꞊wlʋ 'jɩjra, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ɔ yi dɛ a ‑gbɛ nɩ.

3 ‑Yusu a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ, ‑aa po, nahuin ‑ye 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑tɛ danʋ bʋ 'nɩnɩ ‑hli wɛn 'waa yigbaklɩ. ꞊Betɩ bɛ nɩ lɛ 'mʋ, ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'wan, nʋ‑ 'nɩnɩ yrii ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ 'mʋ lɛ. 4 Ʋ 'nɩ yrii ꞊le ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ 'mʋ lɛ, ‑ɛ nue, Satan, ‑ɔ kɔɔ 'klɔ ‑gbo win ke, ɔɔ 'le 'waa 'lu a lɛ‑hielɛ 'mʋ lɛ 'nɩ pupo, ‑ɛ die nu, ʋ 'nɩ ꞊han ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ ꞊wlʋ ye kuo. Satan a ‑gbɛ, ɔ 'nɩ ‑hʋa ꞊le nahuin bʋ 'ye ‑nyrɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ wlɩn, 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn. ‑Nyrɛ a ‑gbɛ, 'ke ɛɛ 'le ‑Yusu a ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn. ꞊Hapʋtitie a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ ‑a mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ tɔɔ. ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mɛ ‑ye, ꞊nɩ 'yo, ‑ye ‑n 'ye Nyɩsʋa nɩ. 5 'Bɩa ꞊baa ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ po, ɛ 'de ‑a nɩ ‑tɩ, ‑a 'nɩ ꞊tui ꞊le. Kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩɩ nɩ, ‑aa ꞊tu, ‑ɛ mɔ, nɔ‑ mɔ Kʋkɔnyɔ. ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a mʋ mɔ 'a nɩ ‑kʋannunyʋʋ nɩ, ‑ɛ nue, ‑a nʋɛ ‑Yusu 'mʋ nɩ.

6 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋaa la 'klɔ nu, kɛ ɔɔ la po: «‑Nyrɛ bɛ 'bɛ, 'ke 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri.» Nyɩsʋaa ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ nue, 'a ‑nyrɛ 'ɛɛ kɛ wlɩn, 'ke 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ ke. ‑Nyrɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ ‑a mʋ ‑Yusu a yigbakla ꞊nʋ tɔɔ, ‑ɔɔ wlɩn, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑wɔn. Nɛ‑ nue, ꞊aa nahuin ‑Yusu a ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ pue.

7 ‑A 'de 'klɩ ꞊de kɔ. ‑A 'we ꞊nɔ yɩ ꞊nʋ ye, ʋ nuu bʋɛ 'mʋ. Kɛɛ, ꞊betɩ ‑ba 'we ꞊nɔ yɩ ye, kɔ, ꞊betɩ ‑ba 'de 'klɩ kɔ, Nyɩsʋa po 'le ‑a mʋ 'mʋ 'yilɛnɔdɛ, ‑ɛ mɔ ‑Yusu a ꞊hapʋtitie. Kɛ Nyɩsʋa nu 'a nunue, ‑ɛ die nu, nahuin 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, 'klɩ ꞊nʋ, ‑ɩ ‑hi 'o 'ɛ nɩ 'klɩ ꞊de 'mʋ, ‑aa nu, ꞊aa Nyɩsʋa a ‑kʋan nu, 'ke ɩɩ 'le ꞊nɔ ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn. Ɩ 'nɩ ‑hɔn ꞊le 'le ‑a mʋ ‑wɔn 'mʋ. 8 Nahuiin ‑a mʋ ꞊tue ꞊sʋɛ a gblegblei, kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑ha ꞊le 'o ‑a mʋ 'hru wlɔn. ‑A nɩ ꞊wlɩ 'mʋɛ gbo 'dɔ, kɛɛ, ‑a nɩ ꞊wlɩ 'nɩ bi ꞊le ꞊hlɔn. 9 Nahuiin ꞊tue ‑a mʋ ꞊sʋɛ, kɛɛ, Nyɩsʋa 'nɩ hie ꞊le 'o ‑a mʋ gbo, 'ʋʋ ‑a mʋ ‑tʋtʋ ke gblɛ pɩa, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑a mʋ gbo ‑wɔ, kɛɛ, ʋ 'de 'le ‑a nɩ gbo‑wʋwɔ ‑wɛ. 10 'Ɛ nɩ ti, ʋ nye lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ke bʋ 'la ‑a mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu, 'ʋ 'la la ‑wɛ ‑Yusu. Kɛɛ, ‑a 'kɩɛ nɩɛ 'klɔ. Nɛ‑ nye nu, nahuin 'ʋ nye 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu nɩ 'klɔ, 'ke 'le ‑a mʋ 'mʋ. 11 Ti 'bii ‑gbo, ‑aa nɔ 'klɔ ke ‑hi, ʋʋ lɛ ꞊mɔ ‑a nɩ 'lɩla, ‑ɛ nue, ‑a nʋɛ ‑Yusu 'mʋ nɩ. Kɛɛ, ‑a nɩ ‑plahʋɩn ꞊nʋ, ‑ɩ 'de 'klɩ kɔ, ɩ 'de wɛn a 'kʋɛ. Nɛ‑ nye nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu nɩ 'klɔ, 'ke 'le ‑a mʋ 'mʋ. 12 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'ɛ nɩ ti, 'ke ‑a nɩ 'le 'kʋkʋɛ kwa 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑aa nahuin pue ‑Yusu a ꞊hapʋtitie. A ‑mɛ ‑ye, ‑tɛ a 'wɔn ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ, nɛ‑ nue, 'a kɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le.

13 ‑Tɩ a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «'N kuo Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ. Nɛ‑ nue, 'nɩ ꞊tu 'a ‑tɩ.» ‑A nɩ ‑gbɛ, kɛ'ɛ nɩ, ‑aa ‑wɛ nu, ꞊a kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye. Nɛ‑ nue, ‑a nɩ ‑gbɛ, ꞊aa ‑wɛ Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tu. 14 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ ‑ha 'le ‑Yusu 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, ‑ɔ ‑hɩɔ 'klɔ, ‑a nɩ ‑gbɛ, ɔ di ‑wɛ 'le ‑a mʋ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'nɩ ‑ha, ɔ 'mʋ ‑a mʋ 'klɔ ‑ha, ‑ɛ nue, ‑Yusu kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ. A kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ɔ di ‑a mʋ 'nɩ gba, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 15 Nyɩsʋaa ‑a mʋ ‑kʋan 'bii a ‑gbɛ 'nɩ ‑nyi, 'ke 'o 'a nɩ 'mʋ‑hɛɛlɛ a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ nahuin 'plɔplɔ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, ɔ 'mu waa, nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ klɛ bii. ‑Ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ di Nyɩsʋa 'wio ‑nyi, kɔ, ‑ʋ dio baa, ʋ di ‑wɛ klɛ 'nɩ bii.

Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, nɛ‑ ‑aa 'o ‑wɔn lɛ ta

16 ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑a nɩ 'klɩ 'nɩ ‑wɛ ꞊le 'le, 'ke ‑ba gba Nyɩsʋa a ‑kʋan 'lu ‑wɔn. ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a nɩ ‑plahʋɩn a 'klɩ, ɩɩ 'le 'nɩ ꞊tɩ, kɛɛ, 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ‑a mʋ ‑nyi, ɔɔ 'mʋ bi yrayrʋ 'ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ. 'Ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, Nyɩsʋaa ‑a nɩ ‑hihiu ‑nyi 'klɩ. 17 ꞊Sʋɛ ‑gbo, ‑aa 'klɛɛ 'ye, ɛ di kɔ ‑nyrɔwɔ, ɛ 'mʋ 'le ‑wɛ. ꞊Sʋɛ a 'yiye a ‑gbɛ a ‑tɩ, ‑a di kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ gblaka. ‑Tɩ a 'yi'bʋaalɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ nɩ, 'ɛ hie 'klɔ. 'Bɩa ꞊baa ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ a ‑gbɛ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ‑ye ꞊sʋɛ ‑gbo, ‑aa 'klɛɛ 'ye, ɛ 'cɩmɩ nɩ, 'ke 'le ‑a mʋ 'yi 'mʋ, 18 ‑ɛ nue, ‑a nɩ 'lu a lɛ‑hielɛ, 'ke ɛ nɩ 'o Nyɩsʋa a ‑tɔplɩ ꞊nʋ ke, ‑a 'nɩnɩ 'ye. ‑A nɩ 'lu a lɛ‑hielɛ, ɛ 'de 'o 'klɔ ‑gbo a ‑tɔplɩ ‑gbo ke nɩ, ‑aa 'ye, ‑ɛ nue, ‑tɔplɩ ‑gbo, ‑aa 'ye, ɩ 'nɩ hie ꞊le 'klɔ, kɛɛ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑a 'nɩnɩ 'ye, nɩ‑ di 'klɔ hie.

5

1 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑a nɩ ‑plahʋɩn ‑gbo, ‑ɩ 'we ꞊nɔ blɔ 'ka ye, ɩ di 'yi lɛ nyre, Nyɩsʋa di ‑a mʋ ‑nyi 'hʋɩn yrayrɩ, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, ‑ɩ 'we ꞊nɔ 'kayrayrʋ ye, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ po. 'Hʋɩn yrayrɩ a ‑gbɛ, ɩ ‑mɛ ‑ye, ɩ di hie 'klɔ. 2 Kɛ nɔ ‑tʋtʋ ‑gbo ke, ‑aa lɛ nu wɔlɩ 'dɔ, ‑ɛ nue, ‑a nye 'nɩ ‑hʋa 'dɔ, 'ke Nyɩsʋa bɔ ‑nyi ‑a mʋ 'hʋɩn yrayrɩ, 'ke 'le yakɔ 'mʋ. 3 'Bɩa 'bɔ ‑nyi ‑a mʋ 'hʋɩn yrayrɩ a ‑gbɛ, ‑ye ‑a 'de 'kuo ye 'we, ‑ɔ 'de 'hʋɩn kɔ. 4 'Bɩa ꞊ba 'kɩɛ kʋɛ 'hʋɩn 'kɩ ‑gbo, ‑ye ‑aa pɩ 'kʋkʋɛ a hʋannʋ. ‑A nye wɛn 'nɩ ‑hʋa, 'ke ‑a 'nɩ 'kʋ 'le wɛn. Kɛɛ, ‑a nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke Nyɩsʋa bɔ ‑nyi ‑a mʋ 'hʋɩn yrayrɩ a ‑gbɛ, ‑ɩ di 'klɔ hie, ‑ɛ die nu, 'hʋɩn yrayrɩ a ‑gbɛ, ɩ 'mʋ 'o 'hʋɩn 'kɩ ‑gbo a ꞊pɩ 'mʋ bi. 5 Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ ‑wɔ ‑a mʋ ‑wɔn, 'ke ‑ba kɔ 'hʋɩn yrayrɩ a ‑gbɛ. Ɔ ‑nyi ‑a mʋ 'a ‑Hihiu nɩ. Nɛ‑ kɔ 'kwli 'mʋ, ɔɔ 'le naa, 'ɔ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ɔ di ‑wɛ ‑a mʋ 'hʋɩn yrayrɩ a ‑gbɛ 'nɩ ‑nyi.

6 Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, ‑a nɩ 'klɩ 'nɩ ‑wɛ ꞊le 'le, ꞊betɩ ‑ba yie, ‑ɛ mɔ, ꞊ba 'kɩɛ kʋɛ 'hʋɩn 'kɩ ꞊nʋ, ‑a 'de wɛn 'le Kʋkɔnyɔ ‑wɔn a mue. 7 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑a nɩ 'yie 'dio wɛn a 'yee, kɛɛ, ‑aa na 'hru, ꞊a kuo ꞊wlʋ ye. 8 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɛgbi ‑a 'blee 'o kwa, 'ke ‑a 'blee 'o kwa. ‑A nye wɛn 'nɩ ‑hʋa, 'ke ‑ba ‑hɔn wɛn nɔ 'hʋɩn ‑gbo 'kwli 'mʋ, ‑a 'mʋ 'le ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑wɔn mu. 9 'A ‑tɩ, mɔ ꞊betɩ ‑ba 'de wɛn 'le ꞊nɔ ‑wɔn a mue, mɔ ꞊betɩ ‑ba mu 'le ꞊nɔ ‑wɔn, dɛɛ ‑do ꞊nʋ, ‑aa ‑hʋa ‑ba nu, nɛ‑ mɔ dɛ ꞊nʋ, 'a ‑gbɛ, ɔɔ ‑hʋa, 10 ‑ɛ nue, ‑a 'bii, ‑a kɔ ‑ba mu 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ ye, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ‑a mʋ ‑bati lɛ poo, dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ blɛ ‑a mʋ ye, ɔ 'mue ‑a mʋ ‑nyi, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑a nɩ nunu‑tɔplɩ nɩ 'mʋ, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke, ꞊betɩ 'yilɛnɔ‑tɔplɩ, ꞊betɩ 'yilɛnyre‑tɔplɩ.

‑Yusu 'Klɩsʋ nue nɩ, ‑a kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn, ꞊a ‑mʋɛ, ꞊a kɔ kegbowɛɛnlɛ

11 ‑Tɛ ‑a yie, ‑ɛ mɔ, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu di ‑a mʋ lɛ poo ‑bati, 'a ‑tɩ, ‑a nyo 'nɩ pɩ. Nɛ‑ nue, ꞊aa 'o 'klɩ ꞊tu, ꞊a nyi nahuin 'mʋ lɛ yrii, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑gbo, ‑aa ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. Nyɩsʋa ‑mɛ ‑ye, ɔ yi ‑a mʋ nɩ ‑tɛɛ, kɔ, 'n pui ‑wɛ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, a yie nɩ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑ɛ mɔ, 'mɔ mɔ ‑tɛɛ a ‑Yusu a ‑wɔnnaanyɔ'ɔ nɩ. 12 A nɩ po 'le lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a ꞊tu lele ‑a dɩɔnʋ a ‑pli a pupue ‑wlu. Ɛ 'de ꞊nɛ. Kɛɛ, dɛ ‑aa nu, nɛ‑ mɔ, ‑a nye 'a mʋ klɛ 'nɩ ‑hɩhɩa, ‑tɩ kɔ ‑tɩ 'a ‑wɛ 'le ba po ‑a nɩ ‑pli, ‑ɛ die nu, 'bɩa nahuin 'bʋʋ ‑a mʋ crɛkɛ, a 'mʋ 'waa ‑wɔn꞊tulɛ yi. Ʋ ‑mɛ ‑ye, ‑tɔplɩ ‑gbo, nahuiin 'ye, nɩ‑ kɔ ke ʋʋ 'o 'waa dɩɔnʋ a ‑pli 'o poo. Ʋ 'nɩ ta ꞊le 'le ‑tʋnahuon a ꞊wlʋ klɛ. 13 Nahuin ‑ye nɔ 'nɩ, ‑a nɩ 'lu ‑hɔn 'o wlɔn 'mʋ 'hru. 'Bɩa 'bɛ 'ya ꞊nɛ 'mʋ, 'ke 'le 'a mʋ 'yi 'mʋ, ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑a ‑ha 'le ‑a dɩɔnʋ nɩ, ꞊a ‑nyi ‑a nɩ dɩɔnʋ 'bii Nyɩsʋa. Kɛɛ, ‑a nɩ 'lu 'de 'o 'hru wlɔn 'mʋ ‑hɔn. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ‑a ‑nye ‑a nɩ dɩɔnʋ 'bii Nyɩsʋa nɩ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ. 14 ‑Kʋan ‑gbo, ‑aa nu, ‑a nyo 'nɩ nu, ‑ɛ nue, ‑Yusu 'Klɩsʋ nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ nɩ 'dɔ, 'a 'mʋnʋɛlɛ a ‑gbɛ, 'ɛɛ ‑a mʋ naa, 'ke 'le 'a 'klɩ a kenɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ɔ 'kʋ nɩ, 'ke 'o nahuin 'bii a ‑ta 'mʋ. 'A ‑tɩ, ɛ 'we ꞊nɔ ye, nahuin 'bii, ʋ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ʋ 'kʋ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa 'yi 'mʋ. 15 Ɔ 'kʋ nɩ, 'ke 'o nahuin 'bii a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, nahuin ‑gbo, ‑ʋ 'kɩɛ pue ‑hʋnhlʋn, ʋ 'nɩ ꞊han 'klɛɛ lele dɛ ꞊nʋ nu, 'waa ‑gbɛ, ʋʋ ‑hʋa, kɛɛ, ʋ 'mʋ dɛ ꞊nʋ nu, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, ɔɔ ‑hʋa, ‑ɛ nue, 'ke 'o 'waa ‑ta 'mʋ, 'ke ɔ 'kʋʋ 'o, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'ɔ ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ.

16 ‑Tɛ ‑a yrii ‑tɩ a ‑tɛɛ a ‑gbɛ 'mʋ lɛ, ‑a 'nɩ 'ye ꞊le 'klɛɛ lele nahuin, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'klɔ ‑gbo ke a nahuin, ʋʋ 'waa 'yiye nu. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ 'klɔ ‑gbo ke a nahuin, ʋʋ la ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'yiye nu, kɛ'ɛ nɩ, ‑aa la ‑wɛ 'a 'yiye nu. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ‑a 'nɩ nue ꞊le 'klɛɛ lele nɩ. 17 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, ɔ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn 'bʋ ‑mʋɛ, ‑ye ɔ ‑hɛ ‑tʋnahuon yrayrʋ. 'A nunuŋmli 'kɩ ꞊nʋ, ɩ ‑wɛ gbo, nunuŋmli yrayrɩ 'ɩ bi 'o. 18 Nyɩsʋa, nɔ‑ nu ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ. ꞊Betɩ ‑ba 'ya la 'a yraanyʋ 'mʋ, 'ke ɔ naa 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ, 'ɔ nue, ‑a kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ꞊a ‑mʋɛ, ꞊a kɔ kegbowɛɛnlɛ, 'ɔ ‑nyi ‑a mʋ ‑kʋan ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑ba mu nahuin le, ‑ɛ mɔ, ɔɔ ‑hʋa bɔ nue, ʋ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn bʋ ‑mʋɛ, bʋ kɔ kegbowɛɛnlɛ. 19 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa ya 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔɔ ‑hʋa ɔ kɔ nahuin 'bii 'hɛɛn bʋ ‑mʋɛ. Ɔ 'nɩ ‑hre ꞊le 'klɛɛ lele 'waa dɛ 'kuku, kɛɛ, ɔ nye 'nɩ 'wʋwla, kɔ, 'ɔ le ‑a mʋ, 'ke ‑ba mu nahuin le, ‑ɛ mɔ, ɔ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ʋ kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn bʋ ‑mʋɛ, bʋ kɔ kegbowɛɛnlɛ.

20 'A ‑tɩ o, ‑a mʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a lɛleenyʋ'ʋ nɩ, ꞊aa 'le 'a mʋ ‑wɔn 'prɛɛ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, Nyɩsʋa a ‑gbɛgbɛ, 'ke ɔɔ 'le ‑a mʋ 'mʋ naa, 'ɔɔ 'le nahuin ‑wɔn 'prɛɛ. ‑Aa 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, 'ke 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'dʋ 'kwli 'mʋ, ba wɛɛn ke, 'ke a kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn, ba ‑mʋɛ, ba kɔ kegbowɛɛnlɛ. 21 ‑Yusu 'Klɩsʋ 'de la dɛ 'kuku ꞊de nu, kɛɛ, ‑a nɩ dɛ 'kuku ꞊nʋ, ‑a nu, nɛ‑ Nyɩsʋa hren ‑Yusu, 'ɔ nue, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ɔ 'kʋ ‑a nɩ dɛ 'kuku a ‑gbɛ a ‑tɩ, ‑ɛ die nu, 'bɩa ꞊ba 'ya ‑Yusu a nahuin 'mʋ, Nyɩsʋa 'mʋ 'o ‑a mʋ ye 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye.

6

1 'A ‑tɩ o, ‑a kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn‑ ‑kʋan nu, ꞊aa 'a mʋ lɛ 'batɩ, ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa nu 'a mʋ 'mʋ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, a nɩ nue 'le ‑sɔgbɔlʋ klɛ. 2 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ʋ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'n kɔ ꞊bo nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ,

'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ,

꞊bo waa 'a mʋ,

‑tɛ ɩ nyre 'o,

‑ye 'n 'wɔn 'a nɩ 'batɩwin nɩ,

'nɩ dii 'a mʋ ke.»

Kɛ Nyɩsʋaa po. Ba 'ye kɛ, ti nyre 'klɛɛ 'o ꞊o, 'ke Nyɩsʋa bɔ nu kɛ 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, kɔ, bɔ waa kɛ 'a mʋ.

Pɔlʋ nye 'nɩ ‑hʋa, bɔ tʋɛ nahuin, ‑ɛ mɔ, ɔ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔɔ nɩ

3 ‑A 'nɩ ‑hʋa ꞊le ‑ba nu dɛ ꞊de, ‑ɛ di nahuin ye ka, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, ‑ɛ nue, ‑a 'nɩ ‑hʋa ꞊le bʋ crɛkɛ ‑kʋan ‑gbo, ‑aa nu. 4 Kɛɛ, 'ke 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de ‑wɔn, ‑aa nu, ‑a nye nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyʋʋ nɩ. Mɔ ꞊betɩ bʋʋ ‑a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, mɔ ꞊betɩ 'kla‑wliye'yɩya bɛ ‑hi ‑a mʋ wlɔn, ‑a kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla 'dɔ. 5 Ɛ kɔ ‑nyrɔwɩ ‑ye, 'ʋʋ ‑a mʋ bi, ‑nyrɔwɩ ‑ye 'mʋ, 'ʋʋ ‑a mʋ ꞊jɩ 'mʋ lɛ po, ‑nyrɔwɩ ‑ye 'mʋ, nahuin 'ʋʋ 'le ‑a mʋ ꞊glaa, 'ʋʋ ‑a mʋ yrʋ lɛ poo, 'ɛ kɔ ‑nyrɔwɩ ‑ye, ‑kʋan 'ɔ dʋa ‑a mʋ 'lɩla, ‑nyrɔwɩ ‑ye 'mʋ, ‑a 'nɩ kɔ ꞊le ti, 'ke ‑ba ŋmo, ‑nyrɔwɩ ‑ye 'mʋ, ‑a 'nɩ di ꞊le ‑wɛ dɛ. 6 ‑A nɩ 'yrinaabʋɩ 'sii 'o ye, ꞊a yi ‑tɩ a ‑tɛɛ, ꞊a kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, ꞊a kɔ ꞊wlʋ 'yɔpɔ, 'ke Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ 'o ‑a mʋ ke 'mʋ, ꞊a nʋɛ ‑a nɩ 'bienʋ ‑tʋnahuin 'mʋ ‑tɛɛ, 7 ꞊aa nahuin ‑tɩ a ‑tɛɛ ye ꞊tu, Nyɩsʋa 'ɔɔ ‑a mʋ 'a 'klɩ ‑nyi. Nɛ‑ nye nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyʋʋ nɩ. ‑A nɩ ‑tɛɛ a 'yrinaabʋɩ, ɩ 'we ꞊nɔ ta‑wɔn‑tɔplɩ ye. Nɩ‑ ‑aa 'mʋ 'ba, ꞊aa ‑a nɩ yraanyʋ ye ‑wɔn, ꞊aa ‑a dɩɔnʋ ‑pre. 8 Nahuin ‑ye, ʋʋ 'o ‑a mʋ 'nɩ ꞊tuu, ꞊ʋ ‑ye 'ʋʋ ‑a nɩ ‑tɩ lɛ ‑haa. ꞊Ʋ ‑yee ‑a mʋ 'nɩ baa, ꞊ʋ ‑ye 'ʋʋ ‑a mʋ tanɩ ꞊tu. Ʋʋ ‑a mʋ daa hɩnyʋ, ‑ʋʋ nahuin kaa, 'plɩɩ ‑ye, ‑aa ꞊tu ‑tɩ a ‑tɛɛ. 9 Ʋ nɔ 'nɩ, nahuon ꞊de 'de ‑a mʋ yi, 'plɩɩ ‑ye, nahuin 'bii, ʋ yi ‑a mʋ nɩ. 'Ɛ nɩ ti, nahuin nye ‑wɔn lɛ ‑hie 'lu, ‑ɛ mɔ, ‑a 'deɛ ‑ba ‑wlɛn, kɛɛ ‑ye ‑a nɩ 'klɔ, ꞊aa ‑hʋnhlʋn po ‑tɛɛ. Ʋʋ ‑a mʋ ꞊tue ꞊sʋɛ, kɛɛ, ‑a 'nɩ 'kʋ ꞊le. 10 ꞊Hapʋkɔ, 'ʋʋ ‑a nɩ ꞊wlɩ ꞊hlɔn po, kɛɛ, 'ɛ nɩ ti, ‑aa nu 'manʋ. 'Ke 'le nahuin 'yi 'mʋ, ‑a 'de dɛ ꞊de kɔ, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke, kɛɛ, ‑a nye 'nɩ nu, nahuin 'plɔplɔ 'ʋ kɔ dɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. ꞊Nɩ 'ye ‑nɔ 'nɩ, ‑a 'de dɛ ꞊de kɔ, kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ ‑a mʋ kɔ ‑tɔplɩ 'bii.

11 'A mʋ Kolɛtɩkʋɛ, ‑tɩ ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑a ꞊tui 'a mʋ ye nɩ. ‑A 'de 'a mʋ 'a dɛ ꞊de 'yi ke ‑hli. 12 ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ. Kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, a 'de ‑a mʋ 'mʋ nʋɛ. 13 'Nɩɩ 'le 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ 'prɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'na 'yuo꞊pli ye. 'N nɔ 'nɩ o: Ba le ‑a mʋ ‑tɩ ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, kɔ, ba nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑a nu 'a nɩ 'mʋnʋɛlɛ.

A nɩ gba 'le kɩkahru

14 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo, a kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, a nɩ pɛ 'le, ‑ɛ die nu, a 'nɩ ꞊han 'waa 'lu a lɛ‑hielɛ ‑wɔn kʋɛ. 'Be dɛ ‑gbo, ‑ɛ 'sii 'o ye, kɔ dɛ ‑gbo, ‑ɛ 'de 'o ye 'sii, ɩ 'die 'le ‑wɛ bɩ bibi 'yi 'mʋ lɛ. ‑Nyrɛ kɔ gbɩgbɩyrɩ 'hɛɛn, ɩ 'die 'le ‑wɛ bɩ bibi 'yi 'mʋ lɛ. 15 ‑Yusu 'Klɩsʋ kɔ Satan 'hɛɛn, ʋ 'die ‑wɛ 'le ‑wɛ bʋ yiyrii win 'mʋ lɛ gbe. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, kɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'dio ꞊wlʋ ye kuo, ʋ 'deɛ bʋ kɔ ꞊wlʋgbloo ‑do. 16 'Ke 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, ꞊wɛhɩi 'de 'le nunu‑kʋan kɔ. ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a mɔ mɔ 'Klɔhienyɩsʋa a kayuu nɩ. Nyɩsʋa ‑mɛ ‑ye, ɔ nɩ 'klɔ, 'ke 'le ‑a mʋ ‑gbahlɔn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔ nu la 'a ꞊tutue. Kɛ ɔɔ la po:

«'Ke 'n diu 'le ‑gbahlɔn nɩ,

ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ 'o ‑tɛgbii ‑do nɩ,

'mʋ 'waa Nyɩsʋa 'mʋ 'ya,

ʋ 'mʋ ‑wɛ 'na dakʋ 'mʋ 'ya,

ʋ 'mʋ 'mʋ da.»

17 Nɛ‑ nue, Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa 'ɔɔ 'a nahuin le:

«Ba ‑hɔn 'le nahuin ꞊nʋ ‑gbahlɔn 'mʋ, ‑ʋ 'de 'mʋ yi.

Nahuindʋ a ‑gbɛ, a kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn,

a nɩ nɩ 'le 'o ‑tɛgbii ‑do.

A nɩ 'tʋ 'le ‑tɔplɩ ꞊nʋ lɛ, ‑ɩ 'de 'o ye 'sii,

'ke 'o 'mʋ ye.

Nɛ‑ die nu, 'mʋ 'a mʋ ke wɛɛn.

18 ‑Ye 'n di 'ya 'a nɩ Bu,

a 'mʋ 'na 'yuo꞊pli 'mʋ 'ya.

'Mɔ 'Klɩkenɩnyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔɔ 'prɛ.»

7

1 'Na nɩnatumupʋ ‑a, Nyɩsʋa po 'le ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ nɩ, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn. ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑a 'nɩ nu 'le 'ɛ nɩ 'yilɛnyredɛ ꞊de, ‑ɛ nye nu, ‑a nɩ ‑plahʋɩn 'ɩ 'nɩnɩ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, kɔ, ‑ba ‑ha ‑wɛ 'le 'ɛ nɩ 'yilɛnyredɛ ꞊de, ‑ɛ nɩ 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ ke. ‑A nɩ 'yrinaabʋɩ bɩ 'sii 'o ye ‑tɛɛ, ‑ba ꞊tuu 'o Nyɩsʋa 'o, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋaa 'a ‑hʋhʋa nu.

‑Tɩ ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ ‑tɩ Pɔlʋ, 'ɔɔ 'manʋ nu

2 Ba nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ. ‑A 'de ꞊ɔ ꞊de dɛ 'klan 'mʋ nu. Mɔ, ‑a 'de ‑wɛ ꞊ɔ ꞊de 'hran. Mɔ, ‑a 'de ‑wɛ ꞊ɔ ꞊de kaa, ‑a 'de ꞊ɔ ꞊de dɛ kwa ‑ha. 3 A nɩ po 'le lɛ, ‑ɛ mɔ, 'nɩɩ lɛ 'pʋprɛ nu, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ crɛkɛ. 'Be 'n ꞊tui wɛn nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ 'dɔ. Dɛ ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɛ nue, ‑ba 'kee 'a nɩ 'mʋnʋɛlɛ. Mɔ ꞊betɩ ‑ba 'kʋ, mɔ ꞊betɩ ‑baa ‑hʋnhlʋn po, ‑a ‑mʋɛ nɩ. 4 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, a kuo ‑Yusu ye ꞊wlʋ ‑tɛɛ. Nɛ‑ nue, 'nɩɩ ‑wɛ 'a nɩ ‑pli po. ꞊Betɩ ꞊bo 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ, 'na ꞊wlʋ 'nɩ bi ꞊le ꞊hlɔn. Kɛɛ, 'nɩɩ nu 'manʋ, kɔ, 'nɩ kɔ plɔ a bleelɛ.

5 'N ꞊tui wɛn nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a 'ye ꞊sʋɛ. Mɔ, ‑tɛ ‑a nyre o nɔ Masɩdʋanɩblʋgba 'mʋ, ‑a 'kɩɛ 'dee wɛn 'hru a 'yee, 'ke ‑ba ‑ha 'le ‑hʋnhlʋn lɛ. 'Kla‑wliye'yɩya a gblegblei, nɩ‑ ꞊glaa o 'le ‑a mʋ, nahuin 'ʋʋ o ‑a mʋ ye ‑wɔn, 'plɩɩ ꞊aa o ꞊wlɩ lɛ naa 'dɔ, ꞊aa o hʋannʋ pɩ. 6 Kɛɛ, ‑tʋnahuon a ꞊wlʋ 'bʋ bi ꞊hlɔn, ‑ye Nyɩsʋa, nɔ‑ nyo 'le lele ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo ꞊tu. Nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Titɩ, 'ke Nyɩsʋa naa 'le 'a 'ledidie 'kwli 'mʋ, 'ɔ ꞊tu 'le ‑a mʋ ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo. 7 Ɛ 'de ɛ ‑do a ‑gbɛ. 'Ke ɔ naa ‑wɛ 'le Titɩ a pupowin 'kwli 'mʋ, 'ɔ ꞊tu 'le ‑a mʋ ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo, ‑ɛ nue, Titɩ a ‑gbɛ, ɔ le ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, a ‑nyo 'klɩ, 'ɔ le ‑wɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, aa ‑hʋa 'na 'yiye 'dɔ, kɔ, 'a nɩ ꞊wlɩ bi ꞊hlɔn, 'ke 'o 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, a nu a ‑ta 'mʋ, kɔ, 'a nye ‑hʋa, 'ke ba bi 'mʋ ke, ‑ba ‑wɔn 'na yraanyʋ ye. ‑Tɛ 'n 'wɔn ‑tɩ a ‑gbɛ, ‑ye 'na 'manʋ bii ke.

8 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'crɩɩnɩɛ ꞊nʋ, 'n ya o 'a mʋ ye, ɛ po 'a nɩ ꞊wlɩ ꞊hlɔn. Kɛɛ, ꞊betɩ bɛ po 'a nɩ ꞊wlɩ ꞊hlɔn, 'nɩ 'ye ꞊le, ‑ɛ mɔ, ɛ 'de 'o lɛ nɔɔ, 'ke ꞊bo yɛ o 'a mʋ ye. 'N ‑wɛ 'le ꞊bo 'ye o nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'de o ‑tɛɛ nu, 'ke ꞊bo yɛ o 'a mʋ ye, ‑ɛ nue, 'n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'na 'crɩɩnɩɛ a ‑gbɛ, ɛ po o 'a nɩ ꞊wlɩ ꞊hlɔn, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ. 9 Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'nɩɩ nu 'manʋ, 'ke 'o 'crɩɩnɩɛ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ, 'n ya o 'a mʋ ye. Ɛ 'de ꞊bo po 'a nɩ ꞊wlɩ ꞊hlɔn, ɛ 'de ꞊nɛ, ɛ 'nɩ nue ꞊le 'mʋ 'manʋ. Kɛɛ, dɛ, ‑ɛɛ 'mʋ 'manʋ nue, nɛ‑ mɔ 'a nɩ nunuklɔ 'klan, nɔ‑ ‑bɔ po 'a nɩ ꞊wlɩ ꞊hlɔn, 'ɛ nue, 'a hie 'o 'a nɩ nunuklɔ 'klan a ‑gbɛ gbo. Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑hʋɛ o, 'ke 'a nɩ ꞊wlɩ bɩ bi o ꞊hlɔn, ‑ɛ die nu, a 'mʋ o 'o 'a nɩ nunuklɔ 'klan gbo hie. ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑a nɩ 'crɩɩnɩɛ 'de 'a mʋ dɛ 'klan 'mʋ nu. 10 'Bɩa ‑tʋnahuon a ꞊wlʋ 'bʋ bi ꞊hlɔn, 'a nunuklɔ a ‑tɩ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa nye 'nɩ ‑hʋa, ‑ye ꞊wlʋ a ꞊hlɔnbibie a ‑gbɛ, ɛ nyo 'mʋ 'nɩ ‑hɛ, 'ke bɔ hie 'o 'a nunuklɔ 'klan gbo. Kɛ'ɛ nɩ, Nyɩsʋaa nahuon a waalɛ nu, 'ke 'o dɛ 'kuku a ‑ta 'mʋ. ꞊Wlʋ a ꞊hlɔnbibiedʋ a ‑gbɛ, ɛ 'nɩ nue ꞊le nahuon hʋannʋ. Kɛɛ, nahuon a ꞊wlʋ 'bʋ bi ꞊hlɔn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, ꞊wlʋ a ꞊hlɔnbibiedʋ a ‑gbɛ, nɛ‑ nye nu, nahuon 'ɔɔ 'kʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 11 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ꞊wlʋ a ꞊hlɔnbibie a ‑gbɛ, 'ke ɛ ‑hɔn 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ. Ba 'ye kɛ dɛ ꞊nʋ, ɔ nu, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke. Ba 'ye ‑wɛ, ‑tɛ a nu, 'a kɔ 'klɛɛ ‑tɛɛ a 'lu a lɛ‑hielɛ. A nye nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, a 'de dɛ 'kuku 'mʋ nʋɛ. 'A nɩ dɛ 'kuku a ‑gbɛ a ‑tɩ, 'aa 'a nɩ dɩɔnʋ yrʋ lɛ poo, 'aa hʋannʋ pɩ, 'ke dɛ 'klan ꞊de bɛ nue 'a mʋ, kɔ, 'aa 'na 'yiye lɛ ꞊mɔ 'dɔ, kɔ, 'aa ‑hʋa ba nu dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ‑hʋa, kɔ, 'aa ‑hʋa ba poo nahuon ꞊nʋ ‑bati lɛ, ‑ɔ nu dɛ 'klan. 'Ke 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de ‑wɔn, a tʋɛ nahuin nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a nɩ dabʋ 'de 'klɛɛ 'le lele dɛ 'kuku a ‑gbɛ ‑hɛyri nɩ.

12 'A ‑tɩ, 'crɩɩnɩɛ ‑gbo, 'n 'crɩɩ o 'a mʋ ‑wɔn, a nɩ 'ye 'le, ‑ɛ mɔ, 'n 'crɩɛ o nɩ, 'ke 'o nahuon ‑gbo, ‑ɔ nu dɛ 'klan ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ. 'N 'die o ‑wɛ 'crɩɩ, 'ke 'o nahuon ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, ʋ nu o dɛ 'klan a ‑gbɛ 'mʋ. Kɛɛ, 'n 'crɩɛ o nɩ, ‑ɛ die nu, a 'mue yi ‑tɛɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑ɛ mɔ, a kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a pɛ nɩ. 13 Dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑nyi ‑a mʋ 'klɩ 'dɔ.

Ɛ 'de ɛ ‑do a ‑gbɛ, ɛ 'de ‑a mʋ 'klɩ ‑nyi. ‑Aa ‑wɛ nu 'manʋ, ‑ɛ nue, Titɩ nu 'manʋ, ‑ɛ nue, a 'bii, a ‑nyo 'klɩ 'dɔ. 14 ‑Tɛ 'n nyo o lee, 'ke 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'n po o 'a nɩ ‑pli. 'N 'ye 'klɛɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n 'de 'a nɩ ‑pli po ‑gbʋgbɛ. ‑Tɩ 'bii ꞊nʋ, ‑aa o 'a mʋ ye ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 'A nɩ ‑pli ꞊nʋ, ‑a po o, 'ke 'o Titɩ ye, ɩ mɔ ‑wɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 15 ‑Tɛ ɔ di o 'le 'a mʋ ‑wɔn, a 'blo o kwa ‑tɛɛ, 'a nyo o pɩ, 'ke 'le 'a 'o꞊tuulɛ 'kwli 'mʋ. 'Bɔɔ dɛ a ‑gbɛ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ‑ye 'a nɩ 'mʋnʋɛlɛɛ klɛ 'nɩ bii, 'ke 'le ꞊nɔ 'mʋ. 16 'Nɩɩ nu 'manʋ, ‑ɛ nue, 'n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n ‑wɛ 'le ꞊bo kuo 'a mʋ ꞊wlʋ ye nɩ, 'ke 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de a ‑ta 'mʋ.

8

Ʋʋ lɛ 'kukue 'wli, 'ke bʋ ‑nyi ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Sudeblʋgba 'mʋ, ‑ʋʋ ꞊sʋɛ 'ye

1 'Na ‑dɩayuo ‑a, ‑a nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ba yi dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Masɩdʋanɩblʋgba 'mʋ, ʋ nu. Dɛ a ‑gbɛ, ɛ nye ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nu ꞊nʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ. 2 Ʋʋ o 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ, kɛɛ, 'waa 'manʋ bii o ke. ꞊Hapʋkɔ, 'ʋʋ o ꞊sʋɛ 'ye, kɛɛ, 'waa 'manʋ a ‑tɩ, 'ʋ ‑ha o 'dai 'wli, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑kʋan a ‑ta 'mʋ. 3 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ʋ ‑ha o 'dai 'wli, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'waa dabʋɩ pue 'o gbo. 'Wli ꞊nʋ, ʋ ‑ha, ɩ ‑hi ꞊nʋ wlɔn. Nahuon ꞊de 'diu le, 'ke bʋ nu dɛ a ‑gbɛ, 'ʋ di 'le, 4 'ʋ 'batɩ ‑a mʋ lɛ 'dɔ, 'ke ‑ba ‑nyi ꞊nʋ 'hru, bʋ po 'o 'waa nɩ dabʋ, ‑ɛ die nu, 'waa ‑gbɛ, ʋ 'mʋ ‑wɛ Nyɩsʋa a nahuin ꞊nʋ 'mʋ ‑hɛ, ‑ʋ nɩ 'le Sudeblʋgba 'mʋ. 5 Dɛ ꞊nʋ, ʋ nu, ɛ ‑hi ‑a nɩ 'lu a lɛ‑hielɛ wlɔn. Ye‑hɛdɛ, ʋ nu, nɛ‑ mɔ ʋ ‑ha 'waa dɩɔnʋ nɩ, 'ʋ ‑nyi 'waa dɩɔnʋ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu, 'plɩɩ 'ʋ wɛɛn ke, 'ke bʋ nu ‑tɩ ꞊nʋ, ‑aa o ꞊nʋ ye ꞊tu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋaa 'a ‑hʋhʋa nu.

6 A ‑mɛ ‑ye, nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Titɩ, ɔ ‑tʋa o 'a nɩ 'wli a lɛ'kukuelɛ gbo. Nɛ‑ nue, ꞊a le o ꞊nɔ, 'ke bɔ di 'le lele 'a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, ꞊hapʋ‑kʋan ꞊nʋ, ɔ ꞊tu o ‑wlu, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ɔ 'muo 'lu ‑yra. 7 'A mʋ mɔ nahuin, ‑ʋ kɔ dɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'ɛ ‑hi 'o ꞊ʋ ‑ye 'mʋ, ‑ɛ nue, a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ye ꞊wlʋ ‑tɛɛ, 'aa nahuin ‑Yusu a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ pue, Nyɩsʋa 'ɔ nue, 'a yi ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'a ‑ha 'a nɩ dɩɔnʋ 'bii, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑kʋan a ‑ta 'mʋ, 'a nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ 'dɔ. ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ba nu ꞊hapʋ‑kʋan ꞊nʋ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke, ɛ 'mʋ 'o ꞊ʋ ‑ye 'mʋ ‑hi.

8 ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ 'a mʋ ye ꞊tu, ɛ 'die 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, 'n nɩ 'o 'a mʋ ke 'mʋ, 'ke ba ‑ha 'wli. Kɛɛ, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a nahuin ‑ye ꞊nʋ, ʋʋ nahuin ꞊nʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ, ꞊sʋɛɛ nu. 'N nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ die nu, 'mue 'ye, 'bɩa 'ba nʋɛ 'a nɩ 'bienʋ ‑tʋnahuin ꞊nʋ 'mʋ, ꞊sʋɛɛ nu. 9 A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu ‑a mʋ 'yi ꞊hlɔn lɛ ꞊hapʋdɛ. Ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ kɔ la ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa ‑wɔn. Kɛɛ, ɔ hie 'o 'a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ a ‑gbɛ gbo, 'ɔ ‑hɛ ꞊sʋɛnyɔ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ. Ɔ nu dɛ a ‑gbɛ nɩ, ‑ɛ die nu, ‑tɛ ɔ ‑hɛ ꞊sʋɛnyɔ, a 'mʋ dɛkɔnyʋ ‑hɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye.

10 ‑Tɩ 'nɩɩ 'a mʋ ye ꞊tu, ɛ 'de ꞊bo nɩ 'o 'a mʋ ke 'mʋ, kɛɛ, dɛ 'nɩɩ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, 'ke 'o 'wli a ‑gbɛ a dɛ ke, nɛ‑ 'nɩɩ 'a mʋ ye ꞊tu. 'Yrʋ, ‑a ‑hɔn 'o ke 'mʋ, 'a mʋ mɔ o ye‑hɛnahuin, ‑ʋʋ ‑hʋa ‑bʋ 'kukue o 'wli lɛ, 'ke 'o ꞊sʋɛnyʋ a ‑ta 'mʋ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'a mʋ mɔ ye‑hɛnahuin, ‑ʋ ꞊tu dɛ a ‑gbɛ ‑wlu. ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke ba ‑yra ‑kʋan a ‑gbɛ 'lu. 11 'Klɩɩ ‑do ꞊nʋ, a kɔ o, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri, a ꞊tu o 'wli a lɛ'kukuelɛ ‑wlu, ɩ ‑do a ‑gbɛ, nɩ‑ ba kɔ ‑wɛ, a 'mʋ ‑kʋan a ‑gbɛ 'lu ‑yra. Dɛ ꞊nʋ, a kɔ, nɛ‑ ba ‑ha. 12 'Bɩa dɛ ꞊nʋ, a kɔ, 'ba nye Nyɩsʋa ‑nyi, 'ke 'le ꞊wlʋ a 'ogbo'wlɛɛlɛ 'kwli 'mʋ, Nyɩsʋa die ke 'nɩ wɛɛn. Kɛɛ, 'ba 'de dɛ ꞊de kɔ, Nyɩsʋa 'nɩ ‑hʋa ꞊le 'a mʋ dɛ.

13 'A nɩ ꞊wlɩ nɩ 'ye 'le, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ ‑bo 'ye ꞊sʋɛ, 'ke 'o nahuin ‑ye a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ. 'Ʋʋn, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke nahuin 'bii bʋ wʋnwɛɛn 'mʋ lɛ. 14 Ti ‑gbo 'yri, a kɔ didi‑tɔplɩ 'plɔplɔ. 'A ‑tɩ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke ba ‑nye ‑wɛ nahuin, ‑ʋ 'de dididɛ kɔ. ‑Nyrɔwɔ ‑ye 'mʋ, 'bɩa 'ba 'de dɛ ꞊de kɔ, ʋ ‑mɛ ‑ye, 'bʋ kɔ dɛ, ʋ di ‑wɛ 'a mʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ. Nɛ‑ die nu, a 'mʋ 'mʋ lɛ wʋnwɛɛn. 15 Nɩ‑ɩ nɩ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«Nahuin mu nɩ, 'ʋ 'tɛ dididɛ lɛ,

nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'tɛ 'a 'dai dɛ lɛ,

'ʋ di dɛ, 'ʋ ꞊mra,

'a dɛ ꞊de 'ɛ 'de gbo hie,

kɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de 'a 'dai dɛ lɛ 'tɛ,

'ʋ di ‑wɛ dɛ, 'ʋ ꞊mra ‑wɛ.»

‑Ba yi 'wliyɛ a naalɛ

16 Nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Titɩ, ɔ ‑ha 'a dɩɔnʋ nɩ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑a nu, ꞊a ‑hʋa ‑wɛ ‑ba ‑hɛ 'a mʋ 'mʋ. Nyɩsʋa, nɔ‑ po 'le ꞊nɔ dɛ a ‑gbɛ ꞊wlʋ ke. Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, ꞊aa Nyɩsʋa 'wio ‑nyi. 17 Titɩ a ‑gbɛ, ɔ wɛɛn dɛ ꞊nʋ ke, ‑a ‑hʋa ꞊nɔ, ‑ɛ mɔ, bɔ mu 'le lele 'a mʋ ‑wɔn. Kɛɛ, ɛ 'de ɛ ‑do a ‑gbɛ. 'A ‑gbɛ, ɔ ‑yrɩ nɩ, 'ke bɔ mu 'le 'a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ nue, ɔ nye 'nɩ ‑hʋa 'dɔ, 'ke bɔ ‑hɛ 'a mʋ 'mʋ. 18 ‑Aa ꞊nɔ ‑wɔn ꞊tu nahuon ‑ye. Nahuon a ‑gbɛ, ‑Yusu a nahuin 'bii, ʋ nyo 'nɩ baa, ‑ɛ nue, ɔ yi ‑Yusu a ꞊hapʋtitie a polɛ ‑tɛɛ. 19 Ɛ 'de ɛ ‑do a ‑gbɛ a ‑tɩ, ‑a 'nɩ loo ꞊le 'le 'a mʋ ‑wɔn. 'Cʋɛi a nahuin ‑hɩɔ nɩ, ‑ɛ die nu, ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ 'dagbɩ 'mʋ lɛ mu, ɔ 'mʋ ‑a mʋ 'mʋ ‑hɛ, ‑a 'mʋ 'wli lɛ 'kukue. ꞊Hapʋ‑kʋan a ‑gbɛ, ɔɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑nyi ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, kɔ, 'ɔ nye nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑aa ‑hʋa ‑ba ‑hɩʋ 'mʋ.

20 'Wli ꞊nʋ, ‑a di lɛ 'kukue, ɩ di 'nɩ ‑huo. 'A ‑tɩ, ‑a nyi ꞊tu 'yie ‑tɛɛ, ‑ɛ die nu, nahuon ꞊de 'nɩ ꞊han ‑a mʋ crɛkɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a 'de 'a ꞊tɔ yi. 21 ‑Aa ‑hʋa ‑ba nu dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ nɔ 'yi lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, kɔ 'ke ‑wɛ 'o nahuin ye.

22 Nahuiin 'hɔn a ‑gbɛ, ‑aa ꞊nʋ ke po nahuon ‑ye. Nahuon a ‑gbɛ, ‑a nu 'a 'yri꞊tɔɔwɩ 'plɔplɔ, ꞊a nye 'ye, ‑ɛ mɔ, ɔɔ 'a dɩɔnʋ 'nɩ ‑ha, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑kʋan a ‑ta 'mʋ. ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ɔ ‑ha lele 'a dɩɔnʋ nɩ, ‑ɛ nue, ɔ 'wɔn 'yilɛnɔ‑tɩ, 'ke 'o 'a mʋ ke. 23 Titɩ ‑mɛ ‑ye, ɔ mɔ 'na ‑wɔnnaanyɔ'ɔ nɩ. Ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn‑ ‑kʋan nu, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn. Nahuiin 'hɔn a ‑gbɛ, ‑ʋ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ‑ʋ di 'le di, 'cʋɛi a nahuiin nɩ, ‑ʋ ‑hɩʋ, 'ke bʋ di 'le 'a mʋ ‑wɔn. Nahuin 'bʋʋ 'waa ꞊hapʋ‑kʋan 'ye, ‑ye ʋʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nyi ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ. 24 Ba tʋɛ nahuin a ‑gbɛ, ‑ɛ mɔ, a nʋʋ 'mʋ nɩ, 'cʋɛi a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ ‑hɩʋ, ʋ 'mue yi, ‑ɛ mɔ, ꞊hapʋ‑tɩ ꞊nʋ, ‑a ꞊tu, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ, ‑ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ.

9

Pɔlʋ, ɔɔ lele ꞊tu lɛ'kukuewli a ‑tɩ

1 'N 'de kɔ ꞊bo 'crɩɩ 'a mʋ ‑wɔn, 'ke 'o 'wli ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, ‑a di ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ ye gba, ‑ʋ nɩ 'le Sudeblʋgba 'mʋ, 2 ‑ɛ nue, 'n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a nɩ ‑gbɛ, a nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ba ‑hɩʋ 'mʋ. 'Nɩɩ po 'a nɩ ‑pli, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ nɩ 'le Masɩdʋanɩblʋgba 'mʋ, 'nɩ nyu le, ‑ɛ mɔ: «'Yrʋ, ‑a ‑hɔn 'o ke 'mʋ, Nyɩsʋa a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Kolɛtɩdɩɔ 'mʋ, 'ke 'le Akaiblʋgba 'mʋ, ʋ ‑yrɩ o nɩ, 'ke bʋ ‑hɛ Nyɩsʋa a nahuin ꞊nʋ 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'le Sudeblʋgba 'mʋ.» 'Bɩa 'nɩɩ lɛ 'pʋprɛ nu, ɛ 'we ꞊nɔ ye, nahuin 'plɔplɔ, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ʋ nye ‑wɛ 'nɩ ‑hʋa 'dɔ, 'ke bʋ ‑hɩʋ 'mʋ. 3 Nɛ‑ nue, 'mʋ nahuiin ta a ‑gbɛ gbo tɛ, ʋ 'mʋ 'le 'a mʋ ‑wɔn di, ‑ɛ die nu, ɛ 'mʋ ke 'mʋ nɩ, a 'mʋ 'wli lɛ 'kukue, ‑ɛ nue, 'n le nahuin ‑ye nɩ, ‑ɛ mɔ, a die 'nɩ nu. 'Bɩa 'ba nue, ꞊ba nyre ‑tado 'le 'a mʋ ‑wɔn, ‑ye 'a nɩ ‑pli ꞊nʋ, 'n po, ɩ 'deɛ bɩ 'ya hɩ 'mʋ. 4 'Bɩa nɛ‑ ɛ 'de, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'n kɔ Masɩdʋanɩblʋgba a nahuin 'hɛɛn, ‑a di 'le 'a mʋ ‑wɔn di, 'ba 'de wɛn 'wli a ‑gbɛ lɛ a 'kukue, ‑ye ‑tʋɩ di 'mʋ 'nɩ nu, 'ke 'o ꞊nʋ ye, ‑ɛ nue, ‑a lu nɩ, ‑ɛ mɔ, a di ‑wɔn 'nɩ ‑wɛ, 'plɩɩ ‑a 'mʋ 'le nyre. 'N yie ‑wɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ba 'de ‑wɔn ‑wɛ, ‑tʋɩ di ‑wɛ 'a mʋ 'nɩ nu, 'ke 'o ꞊nʋ ye. 5 ‑Tɛ 'n ‑hie 'lu lɛ, ‑ye 'n 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke ꞊bo tɛ nahuiin ta a ‑gbɛ gbo, 'ke bʋ 'nyɛ 'hru, bʋ di 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'plɩɩ 'mu ‑wɔn kʋɛ. 'N nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke 'wli ꞊nʋ, a plɛ, a di ‑ha, ba 'kukui lɛ. Nɛ‑ die nu, 'bɩa 'nɩ nyre 'le 'a mʋ ‑wɔn, ‑ye a ‑wɔ 'a lɛ'kukuelɛ ‑wɔn. Nɛ‑ die nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, a ‑hɩɛ 'le ke ꞊wlʋ, kɔ, nahuon ꞊de 'de 'o 'a mʋ ke 'mʋ nɩ, 'a 'di ‑ha, 'ke 'le 'jɛkɔ 'kwli 'mʋ.

Nyɩsʋa, ɔɔ ‑a mʋ ‑nyi kʋkɔ‑tɔplɩ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ ‑wɛ 'o ‑ha, ‑a 'mʋ ‑a nɩ 'bienʋ ‑tʋnahuin 'a dɛ ‑nyi

6 ‑A 'brikʋɛ nɔ 'nɩ: «‑Tɛ ‑cii 'mʋ nɩ, kɛ 'a ꞊gblaa 'mʋ ‑ti.» 7 'N ‑hʋa ꞊bo le 'a mʋ, 'ke 'o 'wli ꞊nʋ, a di ‑ha a dɛ ke: 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, dɛ ꞊nʋ, 'a ꞊wlʋ plɛ bɔ ‑ha, nɛ‑ bɔ ‑ha. 'Bɔ nye ‑ha, ɔ nɩ ‑hɩɛ 'le, 'ke 'le ꞊wlʋ a lɛnaalɛ 'kwli 'mʋ, kɔ, ꞊ɔ ꞊de nɩ nɩɔ 'le 'o ke 'mʋ, 'ke bɔ ‑hɩɛ. Kɛɛ, bɔ ‑hɩɛ, 'ke 'le ꞊wlʋ a 'ogbo'wlɛɛlɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ nue, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ dɛ ‑ha, 'ke 'le ꞊wlʋ a 'ogbo'wlɛɛlɛ 'kwli 'mʋ, nɔ‑ Nyɩsʋa nʋɛ 'mʋ. 8 Nyɩsʋa kɔ 'klɩ, 'ke bɔ ‑nyi 'a mʋ ‑tɔplɩ 'plɔplɔ, ‑ɛ die nu, ɛ 'mʋ 'o dɛ ꞊nʋ 'mʋ ‑hi, aa ‑hʋa. ‑Ye a di kɔ ‑tɔplɩ 'plɔplɔ, a 'mui ꞊hapʋ‑kʋɩn a gblegblei 'yri nuu, 9 ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«꞊Hapʋnahuon, ɔɔ ꞊sʋɛnyʋ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ,

'ɔ nyu ‑tɔplɩ lɛ ‑nyi.

Ɔ 'cipi 'o ꞊hapʋdɛ a nunue nɩ.»

10 Nyɩsʋa, nɔ‑ɔ nahuin 'dɩdɔ‑tɔplɩ ‑nyi, kɔ didi‑tɔplɩ ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋʋ di. Ɔ di ‑wɛ 'a mʋ ‑nyi kʋkɔ‑tɔplɩ 'plɔplɔ, ɔ 'mue nu, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ 'mʋ wlo, ‑ɛ die nu, a 'mʋ ꞊hapʋ‑tɩ 'plɔplɔ nahuin 'yi ꞊hlɔn lɛ nu. 11 Ɔ di 'a mʋ 'mʋ nu ꞊hapʋ‑tɩ a gblegblei, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'a 'dai dɛ nahuin lɛ ‑nyi. 'Bɩa 'ba nye nu, kɔ, 'bɩa ꞊baa 'a nɩ 'wli nahuin ꞊nʋ ye gba, ꞊sʋɛɛ nu, ‑ye 'dai nahuin di Nyɩsʋa ‑nyi 'wio, 'ke 'o dɛ ꞊nʋ, aa ꞊nʋ ‑nyi a ‑ta 'mʋ. 12 'Wli ꞊nʋ, a di ‑ha, ɛ 'de ba ‑hɛ Nyɩsʋa a nahuin 'mʋʋ ‑do, ‑ʋ nɩ 'le Sudeblʋgba 'mʋ, kɛɛ, dɛ ꞊nʋ, aa nu a ‑tɩ, nahuin 'plɔplɔ, ʋ 'mʋ ‑wɛ Nyɩsʋa 'wio ‑nyi. 13 ꞊Hapʋ‑kʋan ꞊nʋ, a di nu, ɔ die nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ mɔ ꞊hapʋnahuiin nɩ. ‑Tɛ a nu, 'a 'ble ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ kwa, 'a nye 'o ꞊tuu, nahuin 'plɔplɔ, ʋ di dɛ a ‑gbɛ 'nɩ 'ye, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa baa. Ʋ dio ‑wɛ 'nɩ baa, ‑tɛ aa nu, 'a nyu ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, 'a nyu ‑tɔplɩ lɛ ‑nyi, 'ke 'le ꞊wlʋ a 'yilɛnɩnɔ 'kwli 'mʋ, kɔ, 'a nyi ‑wɛ nahuin 'bii ‑nyi. 14 Dɛ ꞊nʋ, a di ꞊nʋ ‑nyi, ɛ die ꞊nʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nu 'a mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ 'dɔ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ. ꞊Hapʋdɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ, 'ke ba nu ꞊hapʋ‑kʋan a ‑gbɛ. Nahuin 'bʋʋ dɛ a ‑gbɛ 'ye, ʋ di 'a mʋ 'mʋ 'nɩ nʋɛ 'dɔ, kɔ, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa da, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn. 15 ‑Ba ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, ‑ɛ nue, ɔ ‑nyi ‑a mʋ 'a 'Yu, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ. Dɛ a ‑gbɛ, ɔ nu, ɛ ‑hi ‑a mʋ wlɔn.

10

Nyɩsʋa ‑nyi Pɔlʋ 'klɩ, ‑ɛ nue, ɔ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑wɔnnaanyɔ'ɔ nɩ

1 'Mɔ Pɔlʋ, ꞊bo ꞊tu 'klɛɛ 'na ‑tɩ, ‑ɩ nɩ 'mʋ ꞊wlʋ ye. 'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuin ‑ye nɩ 'le, 'ʋʋ lɛ po, 'n kɔ 'a mʋ 'hɛɛn, ꞊ba nɩ 'o ‑tɛgbii ‑do, 'nɩɩ pɩ 'a nɩ hʋannʋ, 'ʋʋ ‑wɛ lɛ po, 'nɩ ‑hɔn 'klɛɛ 'o 'a mʋ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ye 'n kla 'le lɛ wlɔn, 'bɩa 'nɩɩ 'a mʋ ‑wɔn 'crɩɩ. ‑Tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊wlʋ 'yɔpɔ, kɔ, ʋ nɔ 'yi lɛ, 'ke 'le ꞊wlʋʋ ‑do a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 2 'nɩɩ 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, ba 'cɩcɩ 'a nɩ 'lu a lɛ‑hielɛ, ‑ɛ die nu, 'bɩa 'nɩ di 'le 'a mʋ ‑wɔn, a 'nɩ ꞊hien nu, 'nɩ ꞊han 'a mʋ 'yi 'mʋ kla. Ɛ kɔ nahuin, 'ke 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'ʋʋ hɩ 'du, 'ʋʋ lɛ po, 'nɩɩ nu ‑kʋan, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'klɔ ‑gbo ke a nahuin ye. 'Bɩa 'nɩ di 'le, nahuindʋ a ‑gbɛ, 'klɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi 'mʋ, nɩ‑ 'n di nu, 'mu 'le ‑wɔn 'prɛɛ. 3 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, kɛ ‑a nɩ nɔ 'klɔ ‑gbo ke. Kɛɛ, ‑wʋnwɔn, ‑aa ‑wɔn, ɛ 'de 'klɔ ‑gbo ke a nahuin a ‑wʋnwɔn ye 'we. 4 Ta‑wɔn‑tɔplɩ, ‑aa nu, ꞊aa ‑wɔn, ɩ 'de 'klɔ ‑gbo ke a ta‑wɔn‑tɔplɩ. ‑A nɩ ta‑wɔn‑tɔplɩ, 'ke ɩɩ 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn. Ɩ nɩ ke 'klɩ, 'ke bɩ nyre Nyɩsʋa a yraanyʋ a gbonɩɩlɛi 'yi lɛ, ɩ 'mu 'o 'hru wlɔn ‑ha. Nɩ‑ ‑aa nu, ꞊aa hɩnyʋ wlɔn ka, ‑ʋʋ gblɛ po, 5 'plɩɩ nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'le 'waa dɩɔnʋ 'yaa, ꞊aa 'waa 'lu a lɛ‑hielɛ ꞊nʋ 'wʋwla, ‑ɛɛ nahuin ꞊nʋ ye ka, 'ke bʋ yi Nyɩsʋa, ꞊aa 'prɛ, ‑a 'mʋ nahuin a 'lu a lɛ‑hielɛ 'cɩcɩ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ 'o ꞊tuu. 6 'Bɩa 'ba tʋɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, aa 'o ‑a mʋ 'nɩ ꞊tuu, ‑a ‑wɛ ‑wɔn, 'ke ‑ba poo nahuin 'bii ‑ye ꞊nʋ ‑bati lɛ, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o ‑a mʋ.

7 A 'nɩ yrii ꞊le ‑tɩ a 'ma 'mʋ lɛ ‑tɛɛ. 'Bɩa nahuon 'bɔ plɛ, ɔ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'pʋprɛnyɔ'ɔ nɩ, bɔ kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'mɔ mɔ ‑wɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'pʋprɛnyɔ'ɔ nɩ. 8 'Ya 'o lele 'lu, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ‑nyi 'mʋ 'klɩ. Ɔ ‑nyi 'mʋ nɩ, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ, a 'mʋ ye 'mʋ mu, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. Ɛ 'de 'a nɩ gbo‑wɔ‑tɩ, ɔ 'di 'mʋ ‑nyi. ‑Tado 'klɩ ꞊nʋ, ɔ ‑nyi 'mʋ, 'n po 'a ‑pli 'dɔ. Kɛɛ, dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, ‑tʋɩ 'nɩ nu ꞊le 'mʋ. 9 Kɛɛ, 'nɩ ‑hʋa ꞊le 'ke ba ‑hie 'lu ‑wɔn lɛ, ‑ɛ mɔ, 'bɩa 'nɩɩ 'a mʋ ‑wɔn 'crɩɩ, ‑ye 'nɩɩ 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ lɛ po hʋannʋ. 10 Kɛ nahuin ‑yee po, ʋ nɔ: «'Bɩa Pɔlʋ 'bɔɔ ‑a mʋ ‑wɔn 'crɩɩ, ɔɔ ‑a mʋ 'nɩ le, ‑ba nu ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ kla wlɔn, kɔ, 'ɔɔ ‑a mʋ 'nyrɛ ꞊hɛn. Kɛɛ, 'bɩa 'a ‑gbɛ, 'bɔ nɩ nɔ ‑a mʋ ‑hɛyri, ‑ye ɔɔ pɩ hʋannʋ, 'ɔ nɩ wɔlɩ lɛ, 'a pupowin 'ɩ 'de 'klɩ ke nɩ.» 11 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ lɛ 'pʋprɛ nu, bʋ kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, ‑aa 'crɩɩ, 'ke 'le ‑a nɩ 'crɩɩnɩɛi 'kwli 'mʋ, ‑aa 'a mʋ yrɛ ya, nɩ‑ ‑a di nu, 'bɩa ꞊ba di 'le 'a mʋ ‑wɔn.

12 Nahuindʋ a ‑gbɛ, ʋʋ 'waa dɩɔnʋ daa nyɩgblakɩ. ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a 'deɛ ‑ba ꞊tui, ‑ɛ mɔ, ‑a kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑a wɛɛn nɩ, mɔ, ‑a 'deɛ ‑ba puu ‑wɛ ‑a dɩɔnʋ ye. 'Waa dɩɔnʋ ʋʋ 'le ‑wɔn lɛ ta, 'plɩɩ 'ʋ nyi ꞊tu, 'ke ʋ mɔ nyɩgblakɩɩ nɩ, 'plɩɩ 'ʋʋ 'waa dɩɔnʋ 'waa dɩɔnʋ ye poo. Nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'de 'lu a lɛ‑hielɛ kɔ. 13 ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑kʋan ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ, ɔ ‑do, nɔ‑ kɔ ‑pli ‑aa po. ‑A 'deɛ ‑ba po lele dɛ ꞊de a ‑pli. ‑Kʋan a ‑gbɛ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ, nɔ‑ mɔ ‑ba di ‑wɛ 'le 'a mʋ ‑wɔn. 14 'A ‑tɩ, ‑tɛ ‑a di la 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'ke ‑a 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ po, ‑a 'de ‑pamʋ ꞊nʋ lɛ ‑hi, Nyɩsʋa tɔɔ ‑a mʋ. 15 'A ‑tɩ, ‑kʋan ꞊nʋ, nahuin ‑yee nu, ‑a 'nɩ nuo ꞊le, ‑a 'nɩ po ꞊le ‑a dɩɔnʋ a ‑pli, 'ke 'o ‑kʋan a ‑gbɛ a ta 'mʋ. ‑Kʋan ꞊nʋ, ʋʋ nu, ɔ 'de 'le dɛ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ nɩ, Nyɩsʋa plɛ ‑ba nu. Kɛɛ, ‑a yie nɩ, ꞊a nye ‑pre, ‑ɛ mɔ, 'a nɩ ꞊wlʋ a yekuolɛ, 'ke 'o ‑Yusu ‑wɔn, ɛ di klɛ 'nɩ bii, ‑ɛ die nu, ‑a nɩ ‑kʋan ꞊nʋ, ‑aa nu, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ɔ 'mʋ ‑wɛ klɛ bii. Kɛɛ, ‑a 'deɛ ‑ba ‑hi dɛ ꞊nʋ lɛ, Nyɩsʋa plɛ ‑ba nu. 16 'Bɩa 'bɛ ‑hi, ‑ye ‑a di kɔ 'hru, 'ke ‑ba ‑hi Kolɛtɩdɩɔ lɛ, ‑a 'mʋ 'le 'blʋgbɩ ‑ye ꞊nʋ 'mʋ mu, ‑ɩ kɔ 'mʋ ʋ 'de wɛn 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ a 'wɛɛn, ‑a 'mʋ ‑wɛ 'le 'a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ po. ‑A 'nɩ ‑hʋa ꞊le ‑ba po ‑a dɩɔnʋ a ‑pli, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ nahuin ‑yee 'a nunue nu, 'ke 'o ‑kʋan ꞊nʋ, ꞊ʋ ‑yee nu a ‑ta 'mʋ.

17 Kɛɛ, ʋ 'crɛɛ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ ‑hʋa ‑bɔ po ‑pli, dɛ ꞊nʋ, Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa nu, ɛ ‑do, nɛ‑ kɔ ‑pli bɔ po.» 18 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'waa dɩɔnʋ baa, ɛ 'de ꞊nʋ, Nyɩsʋa 'nɩ wʋʋn ꞊le ke, kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, 'a ‑gbɛ, ɔɔ baa, nʋ‑ ɔɔ ke wɛɛn.

11

Pɔlʋ, ɔɔ ꞊tu nahuin ꞊nʋ a ‑tɩ, ‑ʋ 'de ‑Yusu a ‑tɛɛ a ‑wɔnnaanyʋ

1 'N di 'klɛɛ 'le 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ 'prɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔ kɔ 'lu ‑hɔn 'o 'hru wlɔn 'mʋ. 'Nɩɩ 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, ba wɛɛn ke, ꞊bo nu lɛ 'pʋprɛ. 2 'Klaa 'mʋ ‑wliye 'ya, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ nue, nahuin nɩ 'o, 'ʋʋ 'a mʋ kaa. 'Kla‑wliye'yɩya a ‑gbɛ, 'ke ɛɛ 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn. ꞊Bo pue 'yu nyrɔyu a dɛ ye: 'N po 'a mʋ ke 'pɩa, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'o 'cipi, a 'mʋ 'o ye 'sii, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'yu nyrɔyu ꞊nʋ ye, 'n plɛ, 'n di nyɩbɛyu ꞊de ‑nyi, ɔ 'muo kɔ. Nyɩbɛyu a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 3 'Nɩɩ pɩ hʋannʋ, 'ke nahuon ꞊de bɔ kaa 'a mʋ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hru gbo hie. Bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, ‑tɛ hre nu la, 'ɛ 'yɩya la 'o nyrʋgba ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ gbo, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Ɛfʋ, 'ɛ kaa la ꞊nɔ, 'ke 'le gblagblʋ 'kwli 'mʋ. 4 'Nɩɩ pɩ hʋannʋ, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ, ‑ɛ nue, hɩtɔɔnyɔ ‑ye 'bɔ di 'le 'a mʋ ‑wɔn, a nyo ke 'nɩ wɛɛn, 'ke bɔ tɔɔ 'a mʋ. Tɔɔwin ꞊nʋ, hɩtɔɔnyʋ a ‑gbɛ, ʋ tɔɔ, 'ke 'o ‑Yusu ke, ɩ kɔ ‑a nɩnɩ 'hɛɛn, ɩ nɩ lɛ 'dɔdɔ. ‑Hihiudʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ‑tɩ ʋʋ ꞊tu, ɛ 'de Nyɩsʋa a ‑Hihiu ꞊nʋ, ‑ʋ bi la 'o 'a mʋ ke 'mʋ, kɔ, ʋ 'nɩ po ꞊le ‑Yusu a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ, a kuo la ꞊wlʋ ye. Mɔ ꞊betɩ bɛ nɩ lɛ 'mʋ, a nyu ye gbo po nʋa.

5 A ‑mɛ ‑ye, a nɔ 'nɩ, nahuindʋ a ‑gbɛ, ʋ mɔ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ gblakɩɩ nɩ. Kɛɛ, 'n pue ‑tɛɛ, ʋ 'de 'o 'mʋ 'mʋ ‑hi. 6 ‑Tado, 'n 'de 'prɛlɛ yi, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋʋ 'pʋprɛ nu. Kɛɛ, 'bɛ 'ya Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'mʋlɛyriilɛ 'mʋ, 'n yrii 'mʋ lɛ ‑tɛɛ. Dɛ a ‑gbɛ, 'n tʋɛ 'a mʋ nɩ ‑tɛɛ, 'ke 'le 'dai ti 'kwli 'mʋ.

7 Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ 'nɩɩ la 'a mʋ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ pue, 'nɩ ‑hʋa ꞊le la 'a mʋ 'wli lɛ. Kɛɛ, 'a nɩ ‑tɩ, 'nɩɩ la 'le 'n dɩɔnʋ 'nɩ ꞊tɩɔ, 'nɩɩ la 'n dɩɔnʋ lɛ kikle, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ, a 'mʋ Nyɩsʋa a nahuin ‑hɛ. ꞊Be dɛ a ‑gbɛ, 'nɩɩ la nu, ɛ nyre la lɛ 'yi? 'Ʋʋn, ɛ 'de la 'yi lɛ nyre. 8 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'n nɩ la 'le 'a mʋ ‑wɔn, Nyɩsʋa a nahuin ‑yee nɩ, ‑ʋʋ la 'mʋ 'wli yrɛ ya, ɛ 'de 'a mʋ. 'N nue la nɩ, 'ʋ ‑hɛ la ꞊sʋɛnyʋ, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ. 9 Ti a ‑gbɛ 'yri, 'n 'de la dɛ kɔ. Kɛɛ, 'nɩ ‑hʋa ꞊le la 'a mʋ dɛ ꞊de. ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Masɩdʋanɩblʋgba 'mʋ, nʋ‑ʋ la 'mʋ ‑tɔplɩ ꞊nʋ yrɛ ya, 'n 'de la kɔ. Ti a ‑gbɛ 'yri, ‑tɛ 'n 'de la dɛ ꞊de kɔ, 'nɩ ‑hʋa ꞊le la 'a mʋ dɛ ꞊de, kɔ, 'n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, gbegbe, 'n 'deɛ ꞊bo ‑hʋa 'a mʋ dɛ ꞊de. 10 'Nɩɩ po 'n dɩɔnʋ a ‑pli, ‑ɛ nue, gbegbe, 'nɩ gba ꞊le 'a nɩ 'wli. 'Plɩɩ nahuon ꞊de, kɛ nɔ Akaiblʋgba 'mʋ, ɔ 'deɛ bɔ ka 'mʋ ye, 'ke ꞊bo po 'n dɩɔnʋ a ‑pli, dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ. ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ mɔ ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, 'ke 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'dʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɔ nɩ 'le 'mʋ 'mʋ. 11 'Bɩa 'nɩɩ lɛ 'pʋprɛ nu, ꞊be ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'n 'de 'a mʋ 'mʋ nʋɛ? 'Ʋʋn, Nyɩsʋa yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ.

12 Gbe 'n 'dɩɛ ꞊bo wɛɛn ke, 'ke ꞊bo klɩ 'a nɩ 'wli gblɛ. Kɛ'ɛ nɩ, 'n di 'a nunue nu 'ɛ nɩ ti, ‑ɛ die nu, hɩtɔɔnyʋ ꞊nʋ, ʋ 'nɩ ꞊han 'hru 'ye, 'ke bʋ po 'waa dɩɔnʋ a ‑pli, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ 'nɩɩ ‑kʋan a nunue nu, kɛ'ɛ nɩ, ʋʋ ‑wɛ ‑kʋan a nunue nu. 13 Hɩtɔɔnyʋ a ‑gbɛ, ʋ 'de ‑tɛɛ a ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ. Ʋʋ nahuin 'nɩ kaa, 'ke 'le 'waa ‑kʋan 'kwli 'mʋ. Ʋʋ wlɔn lɛ ‑hre ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑wɔnnaanyʋ. 14 Dɛ a ‑gbɛ, ɛ nɩ saka 'le 'a mʋ, ‑ɛ nue, ɛ kɔ ti, Satan 'ɔɔ ‑wɛ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ ꞊nʋ wlɔn lɛ ‑hre. 15 'A ‑tɩ, ɛ nɩ saka 'le 'a mʋ, Satan a ‑kʋannunyʋ 'bʋʋ ‑wɛ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyʋ ꞊nʋ wlɔn lɛ ‑hre, ‑ʋʋ dɛ ꞊nʋ nu, Nyɩsʋaa ‑hʋa. 'Lelɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑bati diu 'nɩ klɩ, dɛ 'klan ꞊nʋ, ʋ nu a ‑tɩ.

Pɔlʋ 'ye ꞊sʋɛ, ‑ɛ nue, ɔ mɔ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyɔ'ɔ nɩ

16 'N nyi ke 'nɩ nɩna: Nahuon ꞊de nɩ 'ye 'le, ‑ɛ mɔ, 'na 'lu ‑hɔn 'o wlɔn 'mʋ 'hru. Mɔ, 'ba plɛ, 'na 'lu ‑hɔn 'o wlɔn 'mʋ 'hru, ‑ye ba wɛɛn ke, 'ke ꞊bo po lele 'n dɩɔnʋ a ‑pli a dɛ gbi, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ aa nu, 'a nye ke wɛɛn, 'ke nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'li ‑hɔn 'o 'hru wlɔn 'mʋ, bʋ po 'waa dɩɔnʋ a ‑pli. 17 'Na ‑pli ‑gbo, 'nɩɩ mu po, ɛ 'de Kʋkɔnyɔ, ɔ 'de 'mʋ le, ꞊bo nue. 'Bɩa 'nɩɩ 'n dɩɔnʋ a ‑pli po, 'nɩɩ 'nɩ 'prɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔ kɔ 'lu ‑hɔn 'o 'hru wlɔn 'mʋ. 18 Kɛɛ, 'n nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, nahuin 'plɔplɔ, ʋʋ po 'waa dɩɔnʋ a ‑pli, 'ke 'o 'klɔ ‑gbo ke a ‑tɔplɩ a ‑ta 'mʋ. 'A ‑tɩ, 'na ‑gbɛ, 'n di ‑wɛ po 'na ‑pli. 19 A nɔ 'nɩ, 'a mʋ mɔ ꞊tɔkɔnyʋ'ʋ nɩ. 'Plɩɩ 'ba 'ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'li ‑hɔn 'o 'hru wlɔn 'mʋ, 'a nyu ke wɛɛn, 'ke bʋ tɔɔ 'a mʋ, 20 kɔ, 'ke bʋ nuu ‑wɛ 'a mʋ 'waa ꞊go 'mʋ, 'ʋʋ ‑wɛ 'le 'a mʋ lɛ di, 'ʋʋ 'a mʋ kaa, 'ʋ yraa 'a mʋ, 'ʋʋ 'a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, 'ʋʋ 'a mʋ tanɩ ꞊tu. 21 'Mɔ ‑gbo, 'n 'de 'klɩ kɔ, 'ke ꞊bo di lɛ 'a nɩ naalɛ nu. A kɔ 'o ꞊wɔn.

'N 'kɩɛ die 'le 'a mʋ ‑wɔn 'prɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔ kɔ 'lu ‑hɔn 'o 'hru wlɔn 'mʋ. ‑Tɔplɩɩ ‑do ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ ‑tɩ nahuin a ‑gbɛ, ʋʋ 'waa dɩɔnʋ a ‑pli po, ɩ ‑do a ‑gbɛ a ‑tɩ, 'mʋ ‑wɛ 'n dɩɔnʋ a ‑pli po. 22 Ʋ nɔ 'nɩ, ʋ mɔ ‑Juukʋɛ'ɛ nɩ. 'Na ‑gbɛ, 'mɔ mɔ ‑wɛ ‑Juukʋɛyuu nɩ. Ʋ nɔ 'nɩ, ʋ mɔ Yisraɛkʋɛ'ɛ nɩ, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a dakʋ. 'Na ‑gbɛ, 'mɔ mɔ ‑wɛ Yisraɛkʋɛyuu nɩ. Ʋ nɔ 'nɩ, ʋ mɔ Abrahamʋ a 'yuo a 'yuoo nɩ. 'Na ‑gbɛ, 'mɔ mɔ ‑wɛ 'a 'yuo a 'yuu nɩ. 23 Ʋ nɔ 'nɩ, ʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyʋʋ nɩ. 'Na ‑gbɛ, 'nɩɩ ‑wɛ nu 'a ‑kʋan, 'plɩɩ 'nɩɩ ‑kʋan a ‑gbɛ nu 'dɔ, 'nɩ ‑hiu 'o 'mʋ. 'Nɩɩ 'klɛɛ 'nɩ 'prɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ hanhɩnnyɔ ye. 'N nu o ‑kʋan 'dɔ, 'ɛ ‑hi 'o ꞊nʋ 'mʋ. Ʋ nu o 'na ꞊jɩ a 'mʋlɛpoowɩ 'plɔplɔ, 'ɛ ‑hi 'o ꞊nʋ 'mʋ. Ʋ bi o 'mʋ nɩ 'dɔ, 'ɛ ‑hi 'o ꞊nʋ 'mʋ. 'Ke 'n nɩ o 'le 'kʋkʋɛ ‑gbahlɔn, 'nɩ ‑hi 'o ꞊nʋ 'mʋ. 24 ‑Juukʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ʋ nu o 'na lɔkʋɛ a biiwɩɩ ꞊hun. 'Ɛ nɩ 'wɔ, ʋ ‑nyi 'mʋ lɔkʋɛ a 'wɩ a (39) ‑wlʋ ꞊tu 'o ‑pu ꞊tu 'o seledo; 25 Romakʋɛ a ye'mʋnaanyʋ 'ʋ nu o tugbayɛ, 'ʋ nu 'na biiwɩɩ ta. 'Wɔ ꞊de 'mʋ, nahuin 'ʋ po o 'mʋ 'hɛ ‑wɔn lɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'mʋ 'la. 'Mɩɩwlɔnnaawɩɩ ta ‑gbo, 'n nu, 'mɩɩi a ‑gbɛ, 'ɩ wɛ o, 'nɩ bi o 'nie 'mʋ. 'Wɔ ꞊de 'mʋ, 'nɩ ‑hi o 'le ‑nyrɔwɔ꞊gble kɔ 'tɔyrʋwɔ꞊gble, 'ke 'le 'yru ‑wɔn. 26 'Dai ‑nyrɔwɩ, 'bɩa 'nɩɩ 'dagba 'mʋ mu, 'nɩɩ 'ye ꞊sʋɛ, 'ke 'o 'yiyiniei a ‑ta 'mʋ, 'nɩɩ ‑wɛ ꞊sʋɛ 'ye, ‑balʋnyʋ a ‑tɩ, kɔ, 'na ‑gbɛ a dakʋ a nahuin, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, 'ʋʋ ‑wɛ 'mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, kɔ dakʋ ‑ye a nahuin ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ. 'Ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de, 'nɩɩ 'ye ꞊sʋɛ, 'ke 'le 'dɩɛ 'mʋ, kɔ 'ke 'le 'kwla gbo, kɔ 'ke 'o 'yru ke, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ hɩ 'du, ‑ʋ plɛ, ʋ mɔ ‑Yusu a nahuiin nɩ, 'ʋʋ ‑wɛ 'mʋ ꞊tue ꞊sʋɛ, 27 'nɩɩ ‑wɛ ꞊sʋɛ 'ye, 'ke 'le ‑kʋan a nunue 'kwli 'mʋ. Ɛ kɔ ti ‑ye, 'nɩ kɔ ꞊le 'hru, 'ke ꞊bo ŋmo. Ɛ kɔ ‑wɛ ti ‑ye, 'nɩ 'ye ꞊le dididɛ kɔ 'nɩnanie 'hɛɛn. Ti ‑ye 'yri, 'nɩ 'ye ꞊le mʋmrahau. Ɛ kɔ ti ‑ye, 'nɩ 'ye ꞊le 'hʋɩn'mʋlɛpuedɛ, cɛ 'ɛɛ 'mʋ nu. 28 ꞊Sʋɛ a 'yiye a gblegblei ‑ye nɩ 'o, kɛɛ, 'n 'deɛ ꞊bo ꞊tu 'klɛɛ 'a ‑tɩ. Dɛɛ ‑do hie 'o. 'Nɩɩ lɛ naa ꞊wlɩ, 'ke 'o 'cʋɛi 'bii a ‑ta 'mʋ. 'Ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, 'klaa 'mʋ ‑wliye 'ya, 'cʋɛi a ‑gbɛ a ‑tɩ. 29 'Bɩa nahuon 'bɔ 'de 'klɩ kɔ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, ɛɛ 'mʋ ‑wliye 'yaa 'kla. Nahuon 'bɔ 'wla Nyɩsʋa a ‑tɩ, ‑ye ɛɛ 'na ꞊wlʋ lɛ 'nɩ 'tʋ 'dɔ.

30 'Nɩ kɔ ꞊bo po 'n dɩɔnʋ a ‑pli, ‑ye ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ nye nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'n 'de 'klɩ kɔ, nɩ‑ kɔ ‑pli 'n di po. 31 Nyɩsʋa, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a Bu, ɔ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'nɩɩ ꞊tu ‑tɩ a ‑tɛɛ. Nɔ‑ nahuin blɛ ye bʋ baa, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo.

32 Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ 'n nɩ la 'le Damasɩdɩɔ 'mʋ, 'blʋgba 'bii a ‑gbɛ a nyɩgblaka, 'a 'dʋ mɔ la Aletasɩ, 'ɔ ꞊tu la 'o ‑gʋlʋnʋma ꞊de gbo. ‑Gʋlʋnʋma a ‑gbɛ, nɔ‑ ‑ha la nahuin, bʋ ‑pre la 'dɩɔ a paalɛi 'bii, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ la 'mʋ klɩ. 'Dɩɔ a ‑gbɛ, ʋ nu la ‑mli, 'ʋ ‑hɩɔ la ye. 33 Kɛɛ, 'ke Nyɩsʋa a nahuin po la 'le 'mʋ ‑tʋgba gblaka wlɔn, 'ʋ mʋɔ la 'pata gbo, 'ʋ naa la 'o 'mʋ 'winde ꞊de 'yri, 'ʋ ꞊tɩɔ la 'le 'mʋ 'dɩɔ a ‑mli 'nike, 'nɩ ꞊ta la ꞊nʋ kwa.

12

Pɔlʋ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ kɔ 'klɩ

1 'N 'kɩɛ die 'n dɩɔnʋ a ‑pli po. 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'nɩ ‑hɛ ꞊le nahuon ꞊de 'mʋ. ꞊Betɩ bɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑tɔplɩ ‑gbo, Nyɩsʋa tɔɔ 'mʋ, 'ke 'le yain 'kwli 'mʋ, nɩ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ mu ꞊tu. 2 'N yi nahuon ꞊de, ‑ɔ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn ‑mʋɛ. Nahuon a ‑gbɛ, 'mɔɔ nɩ; Nyɩsʋa 'ɔ gba la 'le 'mʋ 'a ꞊hapʋ'dɩɔ 'mʋ, 'a 'yrʋ a ‑pu ꞊tu 'o ‑hɛn a nʋnʋ nɩ kɛ gbo, 'plɩɩ 'nɩ ꞊hɩan la ‑wɔn, 'nɩ di la 'le. ‑Tado 'na ‑gbɛɛ nɩ, ‑ɔ mu 'le, ‑tado 'na ‑hihiuu nɩ, ‑ʋ mu 'le. 'N 'de 'a dɛ ꞊de yi. Nyɩsʋaa ‑do, nɔ‑ yie. 3 'N nye lele ke 'nɩ nɩna, ‑ɛ mɔ, 'n yie nɩ, Nyɩsʋa nue nɩ, 'nɩ mu 'le 'a ꞊hapʋ'dɩɔ 'mʋ. ‑Tado 'na ‑gbɛɛ nɩ, ‑ɔ mu 'le, ‑tado 'na ‑hihiuu nɩ, ‑ʋ mu 'le. 'N 'de 'a dɛ ꞊de yi. Nyɩsʋaa ‑do, nɔ‑ yie. 4 ‑Tɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ la 'le 'wɔɔn, ‑tʋnahuon ꞊de 'de 'le 'a ꞊tutue ‑wɛ, 'ɩ ꞊ŋa ‑wɛ, 'ke ‑tʋnahuon bɔ ‑hɩhɩ klɛ.

5 'N ‑wɛ 'le ꞊bo po wɛn dɛ a ‑gbɛ a ‑pli nɩ, ‑ɛ nue la 'mʋ, kɛɛ, 'nɩ nue ꞊le. Kɛɛ, ‑tɔplɩ 'bii ‑ye ꞊nʋ, ‑ɩ kʋɛ 'o 'mʋ ke gbo, ‑tɔplɩɩ ‑do, ‑ɩ nye nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'n 'de 'klɩ kɔ, nɩ‑ kɔ ‑pli 'n di po. 6 ‑Tɔplɩ ‑ye nɩ 'o. 'Bɩa 'nɩ nye wɛn ‑hʋa, 'ke ꞊bo po 'a ‑pli, 'n 'deɛ ꞊bo 'prɛ 'le lɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔ kɔ 'lu ‑hɔn 'o 'hru wlɔn 'mʋ. Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ, nɩ‑ kɔ ‑pli 'n di wɛn po. Kɛɛ, 'nɩ po ꞊le 'n dɩɔnʋ a ‑pli nɩ, ‑ɛ nue, 'nɩ ‑hʋa ꞊le 'ke nahuin bʋ ꞊tuu 'o 'mʋ, 'ke 'o ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ ‑pli 'nɩɩ po a ‑ta 'mʋ. Kɛɛ, dɛ 'nɩɩ ‑hʋa, nɛ‑ mɔ bʋ ꞊tuu 'o 'mʋ, ‑ɛ nue, ʋʋ 'na nunu‑tɔplɩ 'nɩ 'ye, kɔ, 'ʋʋ ‑wɛ 'na wlɔn a win 'wɔn, ‑ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ.

7 'Yilɛnɔ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, Nyɩsʋa tɔɔ 'mʋ a ‑tɩ, 'n ‑wɛ 'le ꞊bo 'yaa wɛn 'le 'n dɩɔnʋ nɩ 'dɔ. Kɛɛ ‑ye Nyɩsʋa nu lele 'mʋ 'mʋ dɛ ‑ye, 'ɛɛ 'mʋ 'kla ‑wliye 'yaa 'dɔ, ‑ɛ die nu, 'nɩ ꞊han 'le 'n dɩɔnʋ 'yaa. ꞊Sʋɛ a 'yiye a ‑gbɛ, ɛ 'we ꞊nɔ Satan a ‑kʋannunyɔ ye, ‑ɔɔ 'mʋ bi. 8 'N nu Nyɩsʋa a daawɩɩ ta, 'ke bɔ hren 'mʋ ꞊sʋɛ a 'yiye a ‑gbɛ ‑wɔn, 9 kɛɛ ‑ye ɔ ꞊tu 'mʋ ‑wɔn, ɔ nɔ: «'N nʋɛ ‑mʋ 'mʋ nɩ. 'Na 'mʋnʋɛlɛ a ‑gbɛ, bɛ nu ‑mʋ ‑tɛɛ. 'Na 'mʋnʋɛlɛ a ‑gbɛ, bɛ ‑hɛ ‑mʋ 'mʋ, 'ke ‑bo kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'ke 'o ꞊sʋɛ a 'yiye a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ nue, nahuon 'bɔ 'de 'klɩ kɔ, 'kee nɩ, 'na 'klɩ, 'ɩɩ 'o ‑kʋan nuu, 'ke 'le nahuon a ‑gbɛ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'klɩ ke nɩ 'dɔ.» ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑ye 'na plɔ ble nɩ. Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ nye nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'n 'de 'klɩ kɔ, ɛ nɛ‑ kɔ ‑pli 'nɩɩ po, ‑ɛ die nu, ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'klɩ, ɩ 'mʋ ‑kʋan nu ‑tɛɛ, 'ke 'le 'mʋ 'mʋ. 10 ‑Tɛ ɔɔ 'mʋ ke dii, 'bɩa 'nɩ 'de 'klɩ kɔ, nɛ‑ nue, 'na plɔ 'ɔ ble. Mɔ ꞊betɩ bʋʋ 'mʋ tanɩ ꞊tu, bʋʋ 'mʋ ti 'yaklɩ ye gba, 'kla‑wliye'yɩya a gblegblei ‑ye bɩɩ 'mʋ yɛ, mɔ ꞊betɩ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩɩ 'o nyre, bɩ ‑hi 'mʋ wlɔn, 'n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'nɩɩ 'ye ꞊sʋɛ, ‑tɛ 'n nʋɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ a ‑tɩ. Nɛ‑ nue, 'nɩ kɔ plɔ a bleelɛ, ‑ɛ nue, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri, 'n 'de 'o 'klɩ kɔ, 'ke ‑Yusu 'Klɩsʋʋ 'o 'mʋ 'a 'klɩ ‑nyii.

Pɔlʋ, ɔɔ lɛ naa ꞊wlɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa a nahuin ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'le Kolɛtɩdɩɔ 'mʋ

11 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'n po 'n dɩɔnʋ a ‑pli, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔ kɔ 'lu ‑hɔn 'o 'hru wlɔn 'mʋ. Kɛɛ, 'a mʋ'ʋ nɩ, ‑ʋ nɩ 'o 'mʋ ke 'mʋ, 'nɩ nu dɛ a ‑gbɛ. 'N po 'n dɩɔnʋ a ‑pli, ‑ɛ nue, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ di wɛn 'na ‑pli po, a 'nɩ po ꞊le 'na ‑pli. 'A mʋ'ʋ nɩ, ‑ʋ kɔ ‑bʋ po wɛn 'na ‑pli. ꞊Hapʋkɔ, 'nɩ 'de dɛ ꞊de yi, kɛɛ, 'a nɩ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ yrayrɩ ꞊nʋ, aa nyɩgblakɩpʋ daa, ʋ 'de 'o 'mʋ 'mʋ ‑hi. 12 A kɔ ba yi dɛ a ‑gbɛ, ‑ɛ nue, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'n nɩ la 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'ke 'le ꞊wlʋ a 'lɩla 'kwli 'mʋʋ nɩ, 'nɩɩ la 'le ‑kʋan nuu, Nyɩsʋa 'ɔɔ la 'le 'mʋ 'mʋ naa, 'ɔɔ la 'ŋmilɛka‑tɔplɩ 'plɔplɔ nu. 'Ŋmilɛka‑tɔplɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ nye 'a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ mɔ ‑tɛɛ a ‑Yusu a ‑wɔnnaanyɔ. 13 ꞊Hapʋ‑tɔplɩ ꞊nʋ, 'n nuu 'le ‑Yusu a nahuin ‑ye ‑wɔn, 'n nui ‑wɛ 'le 'a mʋ ‑wɔn nɩ. 'N 'de nahuin 'yi 'mʋ lɛ 'jra. Dɛɛ ‑do nɩ 'o. Nɛ‑ 'n 'de la nu, 'ke 'le 'a mʋ ‑wɔn. 'N 'die la 'a mʋ ‑hʋa, 'ke ba 'pɛɛ 'mʋ. A kɔ 'o ‑wɔn, 'yilɛnyredɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ.

14 'N ‑wɛ lɛ kɛ 'le 'a mʋ ‑wɔndidie. 'Bɩa 'nɩ di 'klɛɛ 'le, ‑ye ɛ mɔ 'wɔ a ta nɔnɔ, ꞊bo di 'le 'a mʋ ‑wɔn. Dɛ ‑gbo, 'n di 'klɛɛ 'le ya, 'nɩ wɛɛn ꞊le lele ke nɩ, 'ke ba 'pɛɛ 'mʋ. 'A mʋ ‑tʋnahuin 'nɩɩ ‑hʋa, ɛ 'de 'a nɩ 'wli, 'nɩ ‑hʋɩ ꞊le. ꞊Bo pue 'yuo꞊pli kɔ 'waa bu kɔ 'waa 'dii 'hɛɛn a dɛ ye. Ɛ 'de 'yuo꞊pli, ʋ 'nɩ kikle ꞊le 'waa bu lɛ, ɔ kɔ 'waa 'dii 'hɛɛn, kɛɛ, bu kɔ 'dii 'hɛɛn, nʋ‑ʋ 'waa 'yuo꞊pli lɛ kikle. 15 Mɔ ꞊betɩ ‑tɔplɩ 'bii ‑gbo, 'n kɔ, mɔ ꞊betɩ 'na ‑hʋnhlʋn, ꞊bo ‑hɩʋ, 'ke ꞊bo ‑hɛ 'a mʋ 'mʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'nɩ 'yaa ꞊le 'mʋ 'kla ‑wliye, kɛɛ, 'n nye 'nɩ nu, 'ke 'le 'manʋkɔ 'kwli 'mʋ. ꞊Be ‑tɛ 'n nʋɛ 'a mʋ 'mʋ 'dɔ, nɛ‑ nue, 'a 'de 'klɛɛ lele 'mʋ 'mʋ nʋɛ?

16 A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n 'die la 'a mʋ ‑hʋa, 'ke ba 'pɛɛ la 'mʋ. Kɛɛ, nahuin ‑ye, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, kɛ ʋ di po: «Pɔlʋ mɔ gblagblʋnyɔ'ɔ nɩ. Ɔɔ ‑a mʋ 'nɩ kaa, 'ɔɔ ‑a nɩ 'wli gba.» 17 ‑Be' 'n nu 'a nɩ kaalɛ 'le? ꞊Be nahuin ‑gbo, 'n lee o 'le 'a mʋ ‑wɔn, nʋ‑ kɔ 'mʋ 'n naa 'le, 'nɩ kaa o 'a mʋ? 'Ʋʋn, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. 18 'N le o nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Titɩ nɩ, bɔ mu o 'le 'a mʋ ‑wɔn. Nahuon ‑ye ꞊nʋ, a yi, ɔ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, nʋ‑ 'n lee o 'le 'a mʋ ‑wɔn. ꞊Be Titɩ kaa 'a mʋ nɩ, 'ɔ ‑ha 'a mʋ ‑tɔplɩ kwa lɛ? 'Ʋʋn. 'A nɩ ‑gbɛ, a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'de ‑tɩ a ‑tɛɛ. Titɩ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, dɛɛ ‑do, nɛ‑ ‑aa nu. ‑A kɔ 'lu a lɛ‑hielɛɛ ‑do.

19 Dɛ ‑gbo, ‑a 'crɩɩ nɔ ‑a nɩ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'kwli 'mʋ, a nɩ 'ye 'le, ‑ɛ mɔ, ‑aa 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ 'crɩɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ʋʋ ‑tɩ yɛɛ, 'plɩɩ ‑ʋ nyi klɛ ‑hɩhɩa. Nyɩsʋa ye 'mʋʋ nɩ, ‑aa mɔ 'prɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑ye, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋʋ 'a ‑hʋhʋa nu. 'Dɩayuo ‑a, ‑aa 'a mʋ ‑tɩ 'bii ‑gbo ye 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ nue, ‑a nye 'nɩ ‑hʋa, ‑ba ‑hɛ 'a mʋ 'mʋ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'klɩ ke nɩ 'dɔ, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑hɛyri. 20 Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ hʋannʋ pɩ, nɛ‑ mɔ, 'bɩa 'nɩ di 'le 'a mʋ ‑wɔn, ‑tado 'a nɩ 'yrinaabʋɩ, ɩ 'deɛ bɩ blee 'na plɔ. 'Bɩa 'bɛ nɩ lɛ 'mʋ, 'a nɩ ‑gbɛ, a 'deɛ ba kɔ plɔ a bleelɛ, 'bɩa 'ba 'ye 'mʋ. 'Nɩɩ pɩ hʋannʋ, 'bɩa 'nɩ nyre 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'ke ba po ꞊yʋɛi, 'ke 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn, kɔ, 'ke ba ꞊tutu ca ‑wɔn. ‑Tado a di 'mʋ lɛ bi yrʋ, a 'mʋ wo, kɔ, a 'mʋ ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ ꞊tutu, a 'mʋ ꞊ʋ ‑ye crɛkɛ, a 'mʋ 'le 'a nɩ dɩɔnʋ 'yaa, a 'mʋ ‑tɔplɩ ꞊nʋ nu, ‑ɩ 'de 'o ye 'sii. 21 'Nɩɩ ‑wɛ pɩ hʋannʋ, 'bɩa 'nɩ di 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'ke ‑a nɩ Nyɩsʋa bɔ nue 'mʋ wɔlɩ, 'a nɩ ‑tɩ. 'Nɩɩ ‑wɛ pɩ hʋannʋ, 'ke ꞊bo yɛɛ 'le 'a mʋ ‑hɛyri ‑tɩ'wlanyʋ 'plɔplɔ gbo, ‑ʋ 'nɩnɩ ‑hʋa ‑bʋ hie 'o 'waa dɛ 'kuku gbo. ‑Tado 'waa 'klɔ 'kɩɛ nyree 'yi lɛ, 'ʋʋ ‑wlawli nu, kɔ 'lalu 'hɛɛn, 'ʋʋ 'yilɛnyre‑tɔplɩ a gblegblei ‑ye nu. 'Bɛ nɩ lɛ 'mʋ, 'n di 'nɩ we, 'waa ‑tɩ.

13

'Lelɛ'bɔɔwintɛ

1 'Bɩa 'nɩ di 'le 'a mʋ ‑wɔn, ‑ye ɛ mɔ 'klɛɛ 'wɔ a ta a nɔnɔ. 'Nɩ di 'le, ‑ye 'n di nahuin ꞊nʋ lɛ poo ‑bati, ‑ʋ nu dɛ 'klan. ‑Tɛ Nyɩsʋacrɩɩnɩɛɛ 'a ꞊tutue nu, kɛ'ɛ nɩ, 'n di ‑bati a ‑gbɛ a pupue nu. Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ a ‑gbɛ, ɛ nɔ 'nɩ: «'Bɩa nahuon ‑ye 'bɔ yɛɛ 'a 'be ‑ye ‑tɩ, ɛ nye 'nɩ ‑hʋa, bɔ kɔ ‑hɛhɩpʋʋ 'hɔn, ta, ‑ʋʋ ‑tɩɩ ‑do a ‑gbɛ ꞊tu, ɔɔ ꞊tu. 'Bɩa nɛ‑ ɛ 'de, ʋ 'deɛ bʋ po ‑bati a ‑gbɛ.» 2 'Na 'wɔ a 'hɔn a nɔnɔ, 'n ya o 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'n ‑gbɛ o nahuin 'bii nɩ, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nu o dɛ 'kuku. ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'n 'de wɛn 'le a die, kɛɛ, 'nɩɩ lele 'a mʋ 'nɩ ‑gbɛ, ‑ɛ mɔ, 'bɩa 'nɩ di 'le, nahuin 'bii, ‑ʋ nu dɛ 'kuku, 'n diu lɛ poo ‑bati. 3 A nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ba yie, 'bɩa ‑Yusu 'Klɩsʋ 'bɔɔ 'le 'mʋ 'mʋ naa, 'bɔɔ 'prɛ. 'Bɩa 'nɩ di 'le, a di dɛ a ‑gbɛ 'nɩ 'ye. ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, 'bɔɔ ‑kʋan nu, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'a 'klɩ 'nɩ ‑wɛ ꞊le 'le, 'ɔɔ 'a mʋ 'a 'klɩ a kenɩnɩɛ tɔɔ. 4 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ kʋɔ la 'o tu 'yie 'mʋ, ꞊nɩ 'ye ‑nɔ 'nɩ, ɔ 'de 'klɩ kɔ. Kɛɛ, ɔ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ nɩ, 'ɔ 'hrɩ 'klɔ. ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli 'mʋʋ nɩ, 'ke ɔ nɩ 'le 'klɔ. ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a kɔ ‑Yusu 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ. 'A ‑tɩ, 'ke 'le 'pɩa ‑ye ke, ‑a 'de 'klɩ kɔ. Kɛɛ, 'ke 'le 'pɩa ‑ye ke, ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a nɩ 'klɔ. 'A ‑tɩ, 'bɩa ꞊ba di 'le 'a mʋ ‑wɔn, Nyɩsʋa a 'klɩɩ nɩ, ‑a di ‑kʋan 'yri nuu.

5 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ba 'jɩjra 'a nɩ dɩɔnʋ ‑tɛɛ, ‑ɛ die nu, a 'mue 'ye, 'bɩa 'ba kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye. 'N pue ‑tɛɛ, a yie nɩ, 'ke ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke. 'N pue ‑tɛɛ, a 'nɩ ‑hre ꞊le nahuin ꞊nʋ wlɔn lɛ, ‑ʋ plɛ, ʋ kuo ‑Yusu ye ꞊wlʋ, 'plɩɩ ‑ye hɩ'ɩ nɩ, ʋ 'dio ꞊wlʋ ye kuo. 6 Kɛɛ, 'n pue ‑tɛɛ, a die 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑a ‑mɛ ‑ye, ‑a ‑wɛ 'le ‑ba tʋɛ 'a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ mɔ ‑tɛɛ a ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ'ʋ nɩ. 7 Kɛɛ, ‑a 'nɩ ‑hʋɛ ꞊le, ‑ba tʋɛ 'a mʋ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ mɔ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ'ʋ nɩ. ‑Aa da Nyɩsʋa, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, a 'nɩ ꞊han dɛ 'klan ꞊de nu. Mɔ, ꞊ba 'de 'hru 'ye, 'ke ‑ba tʋɛ 'a mʋ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ mɔ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ'ʋ nɩ, dɛ ‑aa ‑hʋa, nɛ‑ mɔ, ba nu ꞊hapʋdɛ. 8 ꞊Baa lɛ 'pʋprɛ nu, ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑a 'die 'le ‑wɛ, 'ke 'le ‑a nɩ ‑kʋan 'kwli 'mʋ, ‑ba ‑wɔn ‑tɩ a ‑tɛɛ ye. Dɛɛ ‑do ‑a ‑wɛ 'le ‑ba nu, nɛ‑ mɔ dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ 'sii 'o ye. 9 'Bɩa 'ba nɩ 'klɩ ke, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, ꞊betɩ ‑a ‑mɛ ‑ye, ‑ba 'de 'klɩ ke nɩ, ‑ye ‑aa nu 'manʋ. 'A ‑tɩ, ‑aa da Nyɩsʋa, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ, a 'mʋ ye 'mʋ mu, 'ke 'o 'a 'hru wlɔn.

10 Ɛ nɩ ke 'mʋ, 'nɩɩ 'a mʋ ‑wɔn 'crɩɩ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'o dɛ 'kuku a nunue gbo hie, ‑ɛ die nu, 'bɩa 'nɩ nyre 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'nɩ ꞊han 'a mʋ 'nyrɛ ꞊hɛn. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'ke ꞊bo ‑ha 'le 'a mʋ lɛ. Kɛɛ, ɔ 'de 'mʋ 'klɩ ‑nyi, 'ke ꞊bo ‑wɔ 'a mʋ gbo. Kɛɛ, ɔ ‑nyi 'mʋ 'klɩ nɩ, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ, a 'mʋ ye 'mʋ mu, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn.

11 'Na 'dɩayuo ‑a. 'N gba 'klɛɛ 'a mʋ wlu. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'ke ba mu ye 'mʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. Ba ‑nyinyi 'klɩ. Ba kɔ win a 'mʋlɛ'wʋnwɔnlɛ, kɔ, ba kɔ kegbowɛɛnlɛ. 'Bɩa 'baa lɛ 'a nunue nu, ‑ye Nyɩsʋa, ‑ɔ nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ, kɔ, ‑ɔɔ ‑a mʋ kegbowɛɛnlɛ ‑nyi, ɔ di 'o 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ nɩ.

12 Ba ‑nyinyi 'wio ‑tɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'dɩayuo ye. Nyɩsʋa a nahuin 'bii ‑gbo, ‑ʋ nɩ nɔ, ʋ ꞊gba 'a mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ.

13 'Nɩɩ da Nyɩsʋa, 'ke 'o a 'bii a ‑ta 'mʋ, 'ke ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ bɔ 'cipi 'o, bɔ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, kɔ, Nyɩsʋa bɔ ‑nyi 'a mʋ 'a 'mʋnʋɛlɛ, kɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu bʋ nue, ba ‑mʋɛ.

GALATƖKƲƐ

1

2

3

4

5

6

'Crɩɩnɩɛ ꞊nʋ, Pɔlʋ gba la

GALATƖKƲƐ

ye

1

1 'Mɔ Pɔlʋʋ nɩ, ‑ɔɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ. 'Mɔ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑wɔnnaanyɔ'ɔ nɩ. Ɛ 'de ‑tʋnahuon ꞊de, ɔ 'de 'mʋ le. Kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ le 'mʋ, ɔ kɔ ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa 'hɛɛn, ‑ɔ ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, ‑ɔ ‑hɩɔ 'klɔ. 2 Nyɩsʋa a nahuin 'bii ‑gbo, ‑ʋ nɩ nɔ, ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a ꞊gba 'a mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a nahuin, ‑ʋ nɩ 'le Galatɩblʋgba 'mʋ. 3 ‑A nɩ Bu Nyɩsʋa, ɔ kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, bʋ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, kɔ, bʋ ‑nyi ‑wɛ 'a mʋ kegbowɛɛnlɛ. 4 ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɔ ‑ha 'a dɩɔnʋ nɩ, 'ɔ 'kʋ, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'mʋ ‑a nɩ dɛ 'kuku 'wʋwla, kɔ, 'klɔ ‑gbo a 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'nɩ ꞊han 'klɛɛ lele ‑a mʋ win ke kɔɔ. ‑Tɛ ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa nu 'a ‑hʋhʋa, kɛ'ɛ nɩ, ɔ nu 'a nunue. 5 ‑Ba baa Nyɩsʋa, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo. Kɛ'ɛ nɩ, bɛ nɩ 'mʋ.

Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie, ɛ 'ya ‑do

6 Dɛ aa nu, ɛɛ 'mʋ 'nɩ saka. ꞊Hapʋkɔ, Nyɩsʋa 'ɔ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ, 'ɔ da 'a mʋ, 'ke ba 'ya 'a nahuin 'mʋ. Kɛɛ, ‑tɛ a 'ble Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie kwa, ɛ 'de gbo ‑wlɛn, 'a plee 'le Nyɩsʋa ke, 'aa titie ‑ye nʋa ye gbo po, a plɛ, ‑ɛ mɔ ꞊hapʋtitie, kɛɛ, ɛ 'de ꞊hapʋtitie. 7 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitiee ‑do ꞊nʋ, nɛ‑ mɔ wintɛ ꞊nʋ, 'n tɔɔ 'a mʋ. Ɛ 'de 'klɛɛ lele Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ꞊de kɔ, 'bɛ 'de Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ, 'n tɔɔ 'a mʋ. 'Bɩa 'nɩɩ lɛ 'le 'a nɩ ‑wɔn'prɛɛlɛ nu, ɛ 'we ꞊nɔ ye, ɛ kɔ nahuin, 'ʋʋ 'a mʋ kaa. Ʋ nye 'nɩ ‑hʋa, bʋ 'cɩcɩ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ, ‑ɛɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ‑wɔn lɛ na. 8 'Bɩa nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'cɩcɩ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ, ‑a pue la 'a mʋ, a 'ble la kwa, Nyɩsʋa bɔ puo 'jrɔ ‑wɔn, mɔ ꞊betɩ bɛ 'ya ‑a mʋ 'mʋ. 9 ‑A ꞊tui 'a mʋ ye nɩ, 'plɩɩ 'nɩ nyi lele ke nɩna: 'Bɩa nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'cɩcɩ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ, ‑a pue la 'a mʋ, a 'ble la kwa, Nyɩsʋa bɔ puo 'jrɔ ‑wɔn.

10 ꞊Be 'a nɩ ꞊wlɩ nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'n nye 'nɩ 'crɩɩ, ‑ɛ die nu, nahuin 'mʋ 'mʋ baa? 'Ʋʋn, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. 'N nye 'nɩ ‑hʋa, bɛ 'ya Nyɩsʋa 'mʋ, ‑bɔ baa 'mʋ. ꞊Be a nye ‑wɔn lɛ ‑hie 'lu, ‑ɛ mɔ, 'n nye lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ke ꞊bo nɔɔ 'le ‑tʋnahuin 'yi klɛ? 'Ʋʋn. 'Bɩa 'nɩ nye wɛn lele ‑hʋa, 'ke ꞊bo nɔɔ wɛn 'le ‑tʋnahuin 'yi klɛ, 'n 'deɛ ꞊bo 'ya wɛn ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyɔ 'mʋ.

‑Tɛ Pɔlʋ nu ‑Yusu a ‑wɔnnaanyɔ a ‑hɩhɩɛ, ɛ nɛ‑ ɔɔ klɛ ‑hɩhɩa

11 'Na 'dɩayuo ‑a, ꞊bo ‑hɩhɩa 'a mʋ klɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ, 'n pue la 'a mʋ, ɛ 'de ‑tʋnahuon, ɔ 'die 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, 12 mɔ, ɛ 'de 'o ‑tʋnahuin wien, 'n 'die 'o ‑ha, mɔ, ɛ 'de ‑wɛ ‑tʋnahuon, ɔ 'die 'mʋ pue. ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ 'hrɩɩ 'mʋ ye, 'ɔ tʋɛ 'mʋ.

13 A 'wɩn nɩ, ‑tɛ 'na 'klɔ nɩ la 'mʋ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'n 'kɩɛ kʋɛ la ‑a mʋ ‑Juukʋɛ a tetei ‑wɔn. Ti a ‑gbɛ 'yri, 'nɩɩ la Nyɩsʋa a nahuin ꞊tue ꞊sʋɛ 'dɔ, ‑ɛ nue, 'n nye la 'nɩ ‑hʋa, ꞊bo ‑wɔ la 'a nahuin gbo, 14 'plɩɩ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn‑ kɔ la 'yrɩɩ ‑do, 'waa nahuin 'plɔplɔ, 'nɩ ‑hiu la 'o 'mʋ, 'ke 'o ‑a mʋ ‑Juukʋɛ a tetei kɔ 'briŋmli a 'o꞊tuulɛ ‑wɔn. 'N ‑ha la 'n dɩɔnʋ nɩ 'bii, 'ke 'o ‑a nɩ bunʋ a tetei kɔ 'briŋmli a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ.

15 Kɛɛ, kʋɛ la 'le 'na 'dii 'kwli 'mʋ gbo, Nyɩsʋa 'ɔ po la 'mʋ 'pɩa ke, 'ke 'o 'a ‑kʋan a ‑ta 'mʋ. Ɔ nu la 'mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'ɔ da la 'mʋ, 'ke ꞊bo nu 'a ‑kʋan. Ti ꞊nʋ, ɔ wa la 'dʋ, ‑tɛ ɩ nyre 'o, 16 ‑ye ɔ nue nɩ, 'a 'Yu ‑Yusu 'ɔ 'hrɩɩ 'mʋ ye, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ dakʋ a gblegblei ꞊nʋ pue, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ. Ti a ‑gbɛ 'yri, 'n 'de la 'le ꞊ɔ ꞊de ‑wɔn mu, 'n 'de la ꞊tɔ mu ‑hʋa. 17 Mɔ, 'n 'de la ‑wɛ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ mu, 'ke 'le ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ mɔ la 'a ye‑hɛnahuin. Kɛɛ, dɛ 'n nu, nɛ‑ mɔ, tii ‑do a ti 'yri, 'ke 'n mu 'le Arabiblʋgba 'mʋ. ‑Tɛ 'n ‑hɔn 'le 'mʋ, ‑ye 'n di 'le ꞊le, 'nɩ mu 'le Damasɩdɩɔ 'mʋ, 'ke 'le Siliblʋgba 'mʋ. 18 ‑Tɛ 'yrɩɩ ta ‑hi, ‑ye 'ke 'n mu 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'n kɔ Piɛlɩ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ yiyi, 'nɩ ‑hi 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ 'weeii 'hɔn. 19 Ti a ‑gbɛ 'yri, 'n 'de la ‑Yusu a ‑wɔnnaanyɔ ꞊de 'ye, 'bɛ 'de Piɛlɩɩ ‑do a ‑gbɛ, kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'dɩayu Sakɩ. 20 ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 'N nyi 'nɩ ꞊tu, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Ɛ 'de hɩ, 'nɩ 'dui ꞊le. 21 ‑Tɛ 'n ‑hɔn 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ‑ye 'ke 'n mu 'le 'blʋgbɩ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɩ mɔ Siliblʋgba kɔ Silisiblʋgba. 22 Ti a ‑gbɛ 'yri, ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le ‑Juukʋɛ a 'blʋgba 'mʋ, ʋ 'de la 'mʋ a 'yee. 23 Ʋ nyi la 'nɩ 'wɔɔn ‑do, ‑ɛ mɔ: «Nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ la ‑a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, ɔ 'cɩcɩ nɩ. ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ɔɔ nahuin 'nɩ le, 'ke bʋ ‑nyi 'waa ꞊wlɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ, mɔ ꞊betɩ ti ‑hi la ti 'yri, bɔ nye la ‑hʋa, 'ke bɔ ‑wɔ la nahuin ꞊nʋ gbo, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye.» 24 ‑Tɛ ʋ 'wɔn la ‑tɩ a ‑gbɛ, ‑ye ʋʋ la baa Nyɩsʋa, 'ke 'o 'na ‑ta 'mʋ.

2

‑Tɛ Pɔlʋ mu la 'le ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ nɩ la 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ

1 ‑Tɛ 'yrɩɩ ‑pu ꞊tu 'o ‑hɛn ‑hi, 'n kɔ Banabasɩ 'hɛɛn, ‑ye 'ke ‑a mu 'le lele Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ 'cʋɛ a nyɩgblakɩ 'ye. ‑Tɛ ‑aa la mu, 'n gba la ‑wɛ Titɩ nɩ. 2 'N mu la 'le ꞊le, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa le la 'mʋ nɩ, 'ke ꞊bo mu 'le. ‑Tɛ ‑a nyre 'le, ‑ye 'n kɔ 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ 'hɛɛn, ‑a bii ye, 'nɩ ‑hɩhɩa ꞊nʋ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ klɛ, 'nɩɩ nahuin ꞊nʋ pue, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ‑ɛ die nu, 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ a ‑gbɛ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, ʋ 'mʋ 'na ‑kʋan ꞊nʋ ke wɛɛn, 'nɩɩ nu, kɔ, 'n 'kɩɛ die nu, 'ke 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ. 'Na ꞊wlʋ nɔ 'nɩ, ʋ nye la ‑wɔn lɛ ‑hie 'lu, ‑ɛ mɔ, 'na ‑kʋan a ‑gbɛ, ɔ 'de 'mini kɔ. 3 'Na ‑wɔnnaanyɔ Titɩ, ɔ mɔ Glɛkɩkʋɛyu'u nɩ. Kɛɛ, ‑tɛ ‑a nyre 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ a ‑gbɛ, ʋ 'dio le, 'ke bɔ 'bɛ ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑Juukʋɛ a teteii 'a ꞊tutue nu, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 4 Kɛɛ, hɩnyʋ ꞊de, nʋ‑ pa 'le ‑a mʋ ‑hɛyri, 'ʋ nye la ‑hʋa, 'ke Titɩ a ‑gbɛ bɔ 'bɛ ye. Nahuin a ‑gbɛ, 'ke 'le gblagblʋ 'kwli 'mʋʋ nɩ, ʋ pa 'le ‑a mʋ ‑hɛyri, ‑ɛ die nu, ʋ 'mue 'ye, ‑tɛ ‑aa nu, ꞊a 'de 'klɛɛ 'le lele ‑Juukʋɛ a tetei a 'klɩ gbo nɩ, ‑ɛ nue, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ. Ʋ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ‑ba 'kɩɛ kʋɛ ‑Juukʋɛ a tetei ‑wɔn, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ tetei a ‑gbɛ a ꞊go 'mʋ 'ya. 5 Kɛɛ, gbegbe, ‑a 'de ꞊nʋ 'hru ‑nyi. ‑A 'nɩ ‑hʋa ꞊le 'ke bʋ nyre Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ 'yi lɛ, ‑ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ, ‑ɛ die nu, ‑tɛ ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ nɩ 'mʋ, a 'mue 'wɔn. 6 Nahuin ꞊nʋ, ʋʋ 'cʋɛ a nyɩgblakɩ daa, ꞊betɩ bʋ 'ya nyɩgblakɩ 'mʋ, bʋ 'de nyɩgblakɩ, dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'nɩ da ꞊le dɛ ꞊de, ‑ɛ nue, 'ke 'le Nyɩsʋa 'yi 'mʋ, nahuin 'bii mɔ dɛɛ ‑do. Nyɩsʋa 'nɩ 'jra ꞊le nahuin 'yi 'mʋ lɛ. Nyɩgblakɩ a ‑gbɛ, ‑tɛ 'n ‑hɩhɩa ꞊nʋ ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ klɛ, 'nɩɩ nahuin ꞊nʋ pue, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, mɔ, ʋ 'de 'mʋ le, ‑ɛ mɔ, ɛ 'de 'o ye ꞊cɛɛ.

7 Kɛɛ, ʋ yrie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔ ‑nyi 'mʋ ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ, 'ɔ le 'mʋ, 'ke ꞊bo mu, ꞊bo pue nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ ɔ nu la, 'ɔ le la Piɛlɩ, 'ke ɔ ‑mɛ ‑ye, bɔ pue la ‑Juukʋɛ. 8 Ʋ yrie 'mʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ Nyɩsʋa nu, 'ɔ ‑nyi la Piɛlɩ 'klɩ, 'ɔ lo, 'ke 'le ‑Juukʋɛ ‑wɔn, kɛ'ɛ nɩ, ɔ nu, 'ɔ ‑nyi ‑wɛ 'mʋ 'klɩ, 'ɔ le 'mʋ, 'ke 'le dakʋ a gblegblei ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ. 9 Sakɩ kɔ Piɛlɩ kɔ Saan 'hɛɛn, ‑Yusu a nahuiin 'cʋɛ a nyɩgblakɩ daa, ʋ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑gbɛɛ nɩ, ‑ɔ ‑ha 'le ‑kʋan a ‑gbɛ, 'ɔ ‑nyo 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'ʋ 'tʋ ‑a mʋ kwa lɛ, 'n kɔ Banabasɩ 'hɛɛn. Dɛ a ‑gbɛ, ʋ nu, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ʋ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ. Ʋ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a ‑yrɩ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ Banabasɩ 'hɛɛn, 'ke ‑a di 'le nahuin ꞊nʋ ‑wɔn mu, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ‑a 'mʋ ꞊nʋ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie pue. Ʋ ‑mɛ ‑ye, 'ke ʋ di 'le ‑Juukʋɛ ‑wɔn mu, ʋ 'mʋ ‑wɛ ꞊nʋ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie pue. 10 Dɛɛ ‑do ꞊nʋ, ʋ le la ‑a mʋ, ‑ba nu, nɛ‑ mɔ: ꞊Baa 'le ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ ‑wɔn mu, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ‑ba le ꞊nʋ, bʋ 'kukue 'wli lɛ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ ꞊sʋɛnyʋ ꞊nʋ 'mʋ ‑hɛ, ‑ʋ nɩ 'le ‑Yusu a nahuin ‑hɛyri, 'ke 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ. Dɛ a ‑gbɛ, 'n nue nɩ ‑tɛɛ.

‑Tɛ Pɔlʋ ꞊hɛn la Piɛlɩ 'nyrɛ, 'ke 'le Atiɔsɩdɩɔ 'mʋ

11 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'ke 'n mu 'le Atiɔsɩdɩɔ 'mʋ, Piɛlɩ 'ɔ di 'le, 'ɔ nu dɛ, ‑ɛ 'de 'le 'yie 'kwli 'mʋ lɛ nɔɔ. Nɛ‑ nue, 'nɩ ꞊hɩɔn 'nyrɛ, 'ke 'o nahuin 'bii ye. 12 Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mue la 'lu ‑wɔn, nɛ‑ ‑gbo: ‑Tɛ Piɛlɩ a ‑gbɛ, ɔ nyre la 'le Atiɔsɩdɩɔ 'mʋ ‑tɩtɛ, ‑ye ɔ kɔ ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'ke ʋʋ la 'o ‑tɛgbii ‑do dɛ dii. (‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ʋ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bʋ ꞊tuu 'o ‑Juukʋɛ a tetei ꞊nʋ, ‑ɩɩ lɛ po, bʋ 'bɛ yrɛ, kɔ, bʋ ꞊tuu 'o ‑Juukʋɛ a tetei ‑ye 'o.) Ti gbi bɩ ‑hi, ‑ye Sakɩ, ‑ɔ nɩ 'le Jrusrɛdɩɔ 'mʋ, ɔ tɛ gbo nahuin, 'ke bʋ di la 'le ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ‑ʋ nɩ 'le Atiɔsɩdɩɔ 'mʋ. ‑Tɛ ʋ nyre 'le, ‑ye Piɛlɩ, ‑ɔ kɔ ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ‑ʋʋ ꞊ke 'o ‑tɛgbii ‑do dɛ dii, ‑ye Piɛlɩ a ‑gbɛ, ɔ ‑jri 'a dɩɔnʋ ‑wɔn, 'ʋ 'kee 'o ‑tɛgbii ‑do dɛ a diilɛ. Dɛ ‑kɔ ‑tɩ Piɛlɩ 'ɔ nu dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ: Ɔ ‑mɛ ‑ye, ‑Juukʋɛ ꞊nʋ, Sakɩ tɛ gbo, ɔɔ la pɩ 'waa hʋannʋ, ‑ɛ nue, kɛ ɔɔ po, ʋ dio ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑tɛ ɔ nu, 'ɔ bi 'le ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o ‑Juukʋɛ a tetei 'o. 13 ‑Yusu a nahuin ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, 'yilɛnyredɛ ꞊nʋ, Piɛlɩɩ la nu, nɛ‑ ʋʋ la ‑wɛ nu, 'ʋʋ 'lii 'hɔn na, 'ʋ ‑jri 'waa dɩɔnʋ ye, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ. Nɛ‑ Banabasɩɩ la ‑wɛ nu. Ʋ 'bii a ‑gbɛ, dɛ ꞊nʋ, ʋ yi, ‑ɛ 'de ‑tɛɛ nu, nɛ‑ ʋʋ la nu. 14 ‑Tɛ 'n 'ye la, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ kʋɛ ꞊le la Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ, nɛ‑ nue, 'ke 'o nahuin 'bii ye, 'nɩ 'prɛɛ la 'le Piɛlɩ ‑wɔn, 'nɩ lo la, ‑ɛ mɔ:

«‑Mɔ mɔ ‑Juukʋɛyu'u nɩ. Kɛɛ, ‑na ‑gbɛ ‑gbo, ꞊nɩ kʋɛ ꞊le 'klɛɛ lele ‑Juukʋɛ a tetei ‑wɔn. Dɛ‑ nue 'klɛɛ, ꞊nɩ nye ‑hʋa, 'ke nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, bʋ ꞊tuu 'o ‑Juukʋɛ a tetei 'o 'le? 15 ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a mʋ mɔ ‑Juukʋɛ'ɛ nɩ, ‑a 'de dakʋ ‑ye a nahuin, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa a tetei yi. 16 Kɛɛ 'klɛɛ, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, nɔ‑ mɔ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye. Ɛ 'de nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'o ‑Juukʋɛ a tetei 'o ꞊tuu. Nɛ‑ nue, ‑a ‑mɛ ‑ye, ꞊a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'bɔ 'ye dɛ a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'o ‑a mʋ ye 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye. Ɛ 'de ‑baa 'o ‑Juukʋɛ a tetei 'o ꞊tuu a ‑tɩ, ‑ɛ nue, tetei a 'o꞊tuulɛ, ɛ 'nɩ nue ꞊le gbe, nahuin 'nɩ 'sii ꞊le 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye.» Kɛ 'n nu la Piɛlɩ a lile.

Nahuon blɛ ye bɔ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'muo waa

17 ‑A mʋ ‑Juukʋɛ ‑mɛ ‑ye, ‑a nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke Nyɩsʋa bɔ 'sii 'o ‑a mʋ ye, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye, ‑ɛ nue, ‑a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ye ꞊wlʋ. Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, ꞊a 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, kɔ, ‑aa dɛ'kukununyʋ daa, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ‑ɛ nue, ‑a 'nɩ ꞊tuu ꞊le 'o ‑Juukʋɛ a tetei. ꞊Be dɛ a ‑gbɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋʋ nɩ, ‑ɔɔ 'le ‑a mʋ dɛ 'kuku ‑hɛyri po? 'Ʋʋn, gbegbe, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. 18 ‑Tɛ ɛ nɩ 'mʋ, nɛ‑ ‑gbo: Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ hie 'o ‑Juukʋɛ a tetei a 'o꞊tuulɛ gbo, ‑ɛ nue, ɛ 'nɩ ‑hɩɔ ꞊le 'mʋ, 'ke bɔ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'plɩɩ 'bɔ ꞊hɩan lele ‑wɔn, 'bɔ kuo lele tetei a ‑gbɛ ꞊wlʋ ye, ‑ye ɔɔ nu dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ 'nɩnɩ blee Nyɩsʋa a plɔ. 19 Tetei a ‑gbɛ, nɩ‑ɩ 'mʋ le, ‑ɛ mɔ, 'n nɩ 'mʋ 'kʋkʋɛ, 'na dɛ 'kuku a ‑tɩ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, tetei a ‑gbɛ, nɩ‑ nue, 'nɩ 'kʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. ‑Tɛ 'n 'kʋ 'klɛɛ, ‑ye tetei 'de 'klɛɛ lele 'klɩ kɔ, 'ke 'o 'mʋ ke. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'na 'klɔ 'ka ꞊nʋ, nɔ‑ 'kʋ, 'nɩ nɩ 'klɔ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. ‑Tɛ 'n kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, nɛ‑ nue, 'nɩ yie, ‑ɛ mɔ, tugbɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ 'yie 'mʋ ʋ kʋɔ 'o, ɛ 'we ꞊nɔ ye, ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn‑ nɩ, ʋ kɔɔ 'o, ꞊a 'kʋ. 20 Nɛ‑ nue, 'klɔ ‑gbo, 'n nɩ 'klɛɛ, ɛ 'de 'mɔ, 'n 'de 'klɛɛ lele 'klɔ nɩ, kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ nɩ 'klɔ, 'ke 'le 'mʋ 'mʋ. 'Klɔ ‑gbo, 'n nɩ nɔ ‑wɔn, 'n ‑ha 'na ꞊wlʋ 'bii nɩ, 'nɩ ‑nyu Nyɩsʋa a 'Yu ꞊nʋ, ‑ɔ nʋɛ 'mʋ 'mʋ, 'plɩɩ ‑ɔ ‑ha 'a dɩɔnʋ, ‑ɔ 'kʋ, 'ke 'o 'na ‑ta 'mʋ. 21 ꞊Hapʋdɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa nu 'mʋ 'mʋ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, 'n 'deɛ ꞊bo pue gbo, ꞊bo ꞊hɩan ‑wɔn, ꞊bo kuo lele tetei ꞊wlʋ ye. Nahuon 'bɔ 'sii wɛn 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, tetei a 'o꞊tuulɛ a ‑tɩ, ‑ye ɛ ꞊hɛn wɛn 'nyrɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ wɛn nɩ ‑gbʋgbɛ.

3

‑Tʋnahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, nɔ‑ Nyɩsʋaa waa

1 'A mʋ Galatɩkʋɛ, a 'de 'lu a lɛ‑hielɛ kɔ. 'N pue ‑tɛɛ, nahuon ꞊de kaa 'a mʋ. 'N ‑hɩhɩɛ 'a mʋ klɛ ‑tɛɛ, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu 'kʋkʋɛ, 'ke 'o tu 'yie 'mʋ. 2 'N ‑hʋa ꞊bo ꞊gba 'a mʋ dɛ wlɔn: ꞊Be ‑tɛ aa 'o ‑Juukʋɛ a tetei 'o ꞊tuu, nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ ‑nyi 'a mʋ 'a ‑Hihiu? 'Ʋʋn. Ɔ ‑nyi 'a mʋ 'a ‑Hihiu nɩ, ‑ɛ nue, a po 'a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ ye gbo nʋa, 'a kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye. ꞊Be ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ? 3 Dɛ‑ nue 'klɛɛ, 'a 'de 'a 'mʋlɛyriilɛ kɔ? Dɛ‑ kɔ ‑tɩ, ‑kʋan ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu ꞊tu ‑wlu, 'ke 'le 'a mʋ 'mʋ, 'aa ‑hʋa ba ‑yrɔ 'lu, 'ke 'le 'a nɩ ‑gbɛ a 'klɩ 'kwli 'mʋ 'le? 4 ꞊Be ꞊hapʋdɛ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa nu 'a mʋ 'mʋ, ɛ mɔ ‑gbʋgbɛɛ nɩ? 'Ʋʋn, 'nɩ pue ꞊le ‑tɛɛ, 'ke bɛ 'ya ‑gbʋgbɛ 'mʋ. 5 Nyɩsʋa, ɔɔ 'a mʋ 'a ‑Hihiu 'nɩ ‑nyi, 'ɔɔ ‑wɛ 'ŋmilɛka‑tɔplɩ nu, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri. ꞊Be baa 'o ‑Juukʋɛ a tetei 'o ꞊tuu a ‑tɩ, 'ɔ nye nu? 'Ʋʋn, ɔ nye 'nɩ nu, ‑ɛ nue, a po 'a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ ye gbo nʋa, 'a kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye.

6 Ba ‑hie ‑a nɩ bu gblaka Abrahamʋ a dɛ 'lu ‑wɔn lɛ. Ʋ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «Abrahamʋ kuo la Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ. Nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ 'sio 'o ye, 'ke 'o ꞊nɔ ye.» 7 Dɛ a ‑gbɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye ‑tɛɛ, nʋ‑ʋ nɩ, ‑ʋ mɔ Abrahamʋ a ‑tɛɛ a 'yuo a 'yuo. 8 Ti ‑hi la ti 'yri, ʋ 'crɩɛ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ʋ di Nyɩsʋa ye kuo ꞊wlʋ, kɔ, Nyɩsʋa 'mu ‑wɛ 'o ye 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye.» Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, ɛ nɩ la ke 'mʋ, Abrahamʋ 'ɔ 'wɔn la Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie, Nyɩsʋa 'ɔ le ꞊nɔ, ɔ nɔ: «'Ke 'n di 'le ‑mʋ 'mʋ naa, 'mʋ ‑tʋtʋ ke a dakʋ 'bii ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu.» 9 Abrahamʋ kuo la Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ. Nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ nuo ꞊hapʋdɛ 'mʋ, 'plɩɩ, nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ‑wɛ Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, ɔ diu ‑wɛ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ.

10 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nye 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa diu 'o ye 'nɩ 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye, ‑ɛ nue, ‑tɩ ꞊nʋ, teteii ꞊tu, nɩ‑ ʋʋ nu, nahuin a ‑gbɛ, Nyɩsʋa a ‑bati diu 'nɩ klɩ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, kɛ Nyɩsʋa a wintɛɛ po: «Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o tetei 'bii ꞊nʋ 'o 'ɛ nɩ ti, ʋ 'crɩɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, nahuon a ‑gbɛ, Nyɩsʋa a ‑bati dio 'nɩ klɩ.» 11 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'de nahuon ꞊de kɔ, ‑bɔ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑tɛ ɔɔ 'o tetei 'o ꞊tuu a ‑tɩ. ‑A yi dɛ a ‑gbɛ nɩ, ‑ɛ nue, kɛ Nyɩsʋa a wintɛɛ po: «Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, nɔ‑ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ di 'klɔ nɩ.» 12 Kɛɛ, ʋ 'crɩɛ ‑wɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'o tetei 'o ꞊tuu, nɔ‑ di 'klɔ nɩ.» Dɛ a ‑gbɛ, ɛ nye ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, tetei a 'o꞊tuulɛ, ɛ kɔ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ 'hɛɛn, ɩ nɩ lɛ 'dɔdɔ.

13 'A ‑tɩ o, Nyɩsʋa a ‑bati klɩ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ nue, ‑a 'de 'o tetei 'o ꞊tuu ‑tɛɛ. Kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ di 'le, 'ɔ nyra 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ gbo, Nyɩsʋa a ‑bati 'ɩ klo. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ kɔ 'kwli 'mʋ ɔ naa 'le, 'ɔ waa ‑a mʋ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa a ‑bati 'nɩ ꞊han 'klɛɛ lele ‑a mʋ klɩ. Kɛ'ɛ nɩ, ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «'Bɩa 'bʋ 'ba nahuon gbo, 'ke 'le tugbɛ 'klɔ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, nahuon a ‑gbɛ, Nyɩsʋa a ‑bati klo nɩ.» 14 Kɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu 'a nunue, ‑ɛ die nu, ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la Abrahamʋ 'mʋ nu, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ɔ 'mue ‑wɛ ꞊nʋ 'mʋ nu, dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ nu a ‑tɩ. Kɛ ‑Yusu nu ‑wɛ 'a nunue, ‑ɛ die nu, ‑tɛ ‑a kuo ꞊wlʋ ye, Nyɩsʋa 'mʋ ‑a mʋ 'a ‑Hihiu ‑nyi, ɔ po la lɛ, ɔ di la ‑a mʋ ‑nyi.

꞊Hapʋdɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la 'le, 'ke 'o Abrahamʋ ‑wɔn

15 'Na ‑dɩayuo ‑a, ꞊bo pue 'yrɩ a ꞊tuelɛ a dɛ ye. 'Bɩa dakʋgbleii 'hɔn, 'bʋ wɛɛn ke, 'ke bʋ ꞊tue 'yrɩ, ‑ye nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ 'wla 'yrɩ a ‑gbɛ, mɔ, nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ, bɔ pui ‑wɛ 'o dɛ 'lu. 16 Dɛɛ ‑do, nɛ‑ɛ nɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'yrɩ ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, ɔ ꞊tue, ɔ kɔ Abrahamʋ 'hɛɛn. Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋaa 'yrɩ a ‑gbɛ ꞊tue, ɔ kɔ Abrahamʋ 'hɛɛn, ɔ lo la nɩ, ‑ɛ mɔ, ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ ‑tɩ ɔɔ ꞊tu, ɔ die la ꞊nɔ 'mʋ 'nɩ nu, ɔ kɔ 'a 'yuo a 'yu 'hɛɛn. Sɛyɩ‑sɛyɩ, Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'nɩ po ꞊le lɛ, ‑ɛ mɔ, ꞊hapʋdɛ a ‑gbɛ, ɔ die la Abrahamʋ 'mʋ 'nɩ nu, ɔ kɔ 'a 'yuo a 'yuo 'hɛɛn. Kɛɛ, ɛ nɔ 'nɩ, ɔ die la 'mʋ nu 'a 'yuo a 'yuu ‑do. 'Yu a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ.

17 ‑Tɩ 'n ‑hʋa ꞊bo ꞊tu, nɩ‑ ‑gbo: Nyɩsʋa ꞊tue 'yrɩ, ɔ kɔ Abrahamʋ 'hɛɛn, 'ɛ gba 'yrɩ a (430) ‑hɔtrʋwɩɩ ‑hɛn nɩ lɛ 'yrɩ a ꞊wlʋ ꞊tu 'o ‑pu, 'plɩɩ 'ɔ ‑ha 'le tetei, 'ɔ ‑nyi 'a dakʋ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ. Dɛ a ‑gbɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'yrɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tue la, ɔ kɔ Abrahamʋ 'hɛɛn, kɔ, ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ꞊nɔ 'mʋ nu, tetei 'deɛ bɩ nyri 'yi lɛ. 18 'Bɩa Nyɩsʋa 'bɔɔ wɛn nahuin ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, ‑tɛ ʋʋ 'o tetei 'o ꞊tuu a ‑tɩ, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, ɛ 'de ‑tɛ ɔ po la lɛ, ɔ di la ꞊nʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ 'nɩ nu a ‑tɩ, ɔ 'nɩ nue ꞊le wɛn ꞊nʋ 'mʋ. Kɛɛ 'klɛɛ, Nyɩsʋa nu la Abrahamʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ, ‑ɛ nue, ɔ pue la 'le ꞊le, 'ke 'o ꞊nɔ ‑wɔn. Ɛ 'de ‑tɛ Abrahamʋ, ɔɔ 'o tetei 'o ꞊tuu a ‑tɩ, 'ɔ 'de la ꞊nɔ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu.

Dɛ ‑kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɔ ‑nyi ‑a mʋ 'a tetei

19 ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑bakla ꞊de nahuon ꞊de di wlɔn 'nɩ ꞊gba: Dɛ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɔ ‑nyi ‑Juukʋɛ 'a tetei 'le? Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ die nu, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ nyre 'yi lɛ, 'ke 'o ꞊nɔ ye, ‑a 'mui yi. Ɔ ‑nyi ‑a mʋ nɩ, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ, ɛ 'mue gba ‑gbagba, Abrahamʋ a 'yuo a 'yu ꞊nʋ, ɔ 'mʋ 'le di, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ꞊hapʋdɛ a ‑gbɛ 'mʋ nu. 'Yu a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. ‑Tɛ ‑Yusu di 'klɛɛ 'le, ‑ye tetei 'de 'klɛɛ lele 'klɩ ꞊de kɔ. Nyɩsʋa ‑ha 'le 'a tetei, 'ɔ ‑nyi 'a lɛleenyʋ, lɛleenyʋ a ‑gbɛ, 'ʋ ‑nyi la ‑tʋnahuin. Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ nyi la ꞊nʋ ‑nyi, ‑ye Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ Moise, nɔ‑ nɩ la 'o Nyɩsʋa kɔ ‑tʋnahuin 'hɛɛn a ‑gbahlɔn. 20 Kɛɛ, ‑tɛ Nyɩsʋaa la Abrahamʋ le, ‑ɛ mɔ, ɔ dio la 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ nyo la 'le ‑wɔn 'prɛɛ. Ɔ 'de la 'le nahuon ꞊de 'mʋ naa.

21 ꞊Be dɛ a ‑gbɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa a 'lepoodɛ, ɛ kɔ tetei 'hɛɛn, ɩ 'de pɛ? 'Ʋʋn, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. 'Bɩa Nyɩsʋa a tetei ꞊nʋ, ɔ ‑nyi la ‑tʋnahuin, 'bɩɩ wɛn nahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ye ɩ ‑wɛ wɛn 'le bɩ 'sii wɛn 'o nahuin ye nɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Kɛɛ, ɛ 'de tete ꞊de kɔ, ‑bɛ nu dɛ a ‑gbɛ. 22 Ʋ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, 'klɔ ke a nahuin 'bii, 'ke ʋ nɩ 'le dɛ 'kuku a 'klɩ gbo. Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la nahuin 'mʋ nu, ɔ 'mue nahuin ꞊nʋ 'mʋ nu, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye. Ɔ nye ꞊nʋ 'mʋ 'nɩ nu, ‑ɛ nue, ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ye ꞊wlʋ.

23 Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ 'hru 'de la 'o gbo a pɛɛ, 'ke nahuin bʋ kuo la ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, ‑Juukʋɛ a tetei nu la ‑a mʋ 'mʋ ꞊jɩnyʋ, ꞊a nyi la 'o ꞊tuu, 'ɛ gbɛ ‑gbagba, Nyɩsʋa 'ɔ ya ‑a mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ ye, 'ɔ tɔɔ ‑a mʋ 'hru ꞊nʋ, ‑a di na, 'plɩɩ ‑a 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ ꞊wlʋ ye kuo. 24 Tetei a ‑gbɛ, ɩ 'we la ꞊nɔ ‑a nɩ naanyɔ ye, ‑ɔ kla 'yi 'mʋ, 'ɛ gbɛ ‑gbagba, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ɔ di 'le. Kɛ tetei nɩ la 'mʋ, ‑ɛ die nu, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'le, Nyɩsʋa 'mʋ 'o ‑a mʋ ye 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye, ‑ɛ nue, ‑a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ ye ꞊wlʋ. 25 ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'hru pɛ 'o gbo, 'ke ‑ba kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye. Tetei 'de 'klɛɛ lele ‑a nɩ naanyɔ.

26 A 'bii, 'a mʋ mɔ Nyɩsʋa a 'yuoo nɩ, ‑ɛ nue, a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ye ꞊wlʋ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, a ‑mʋɛ nɩ. 27 Ʋ po 'a mʋ 'lu 'nie, ‑ɛ die nu, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, a 'mʋ ‑mʋɛ. ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, a gba ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊wlʋ. 28 ‑Mɔ ‑Juukʋɛyu, ‑hee' ‑n 'de ‑Juukʋɛyu, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'yi'mʋlɛ'jɩjra 'de 'o nɩ. ‑Mɔ ꞊ge, ‑hee' ‑n 'de ꞊ge, ‑mɔ nyɩbɛyu, ‑mɔ nyrʋgba, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'yi'mʋlɛ'jɩjra 'de 'o nɩ. A 'bii, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, a ‑mʋɛ nɩ, 'a 'ya dɛɛ ‑do. 29 ‑Tɛ a 'ya ‑Yusu 'Klɩsʋ a nahuin 'mʋ, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'a mʋ mɔ ‑wɛ Abrahamʋ a 'yuo a 'yuoo nɩ. ‑Ye ꞊hapʋdɛ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la Abrahamʋ kɔ 'a 'yuo a 'yuo 'hɛɛn 'mʋ nu, ɔ die ‑wɛ 'a mʋ 'mʋ 'nɩ nu.

4

‑A 'de 'klɛɛ lele tetei a ꞊go, kɛɛ, ‑a mʋ mɔ Nyɩsʋa a 'yuoo nɩ

1 ꞊Bo pue 'yu gbi a dɛ ye, 'a bu di 'a kʋkɔ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ ‑nyi, ɔ po 'le, 'ke 'o ꞊nɔ ‑wɔn. 'Yu a ‑gbɛ, 'bɔ 'de wɛn a kue, ɔ 'de ‑tɩ ꞊de kɔ, bɔ di ꞊tu. Ɔ 'we ꞊nɔ ꞊ge ye, ꞊betɩ bɔ di 'a bu a kʋkɔ‑tɔplɩ 'bii kɔ. 2 'Bɔ 'kɩɛ 'yɛɛ 'yu 'mʋ, nahuin ‑yee nɩ, ‑ʋ kɔ 'le 'a dɛ ‑wɔn. Nʋ‑ kɔ ‑wɛ 'le 'a kʋkɔ‑tɔplɩ a dɛ ‑wɔn, ɛ 'mue gba ‑gbagba, ti ꞊nʋ 'a bu wa 'dʋ, ɩ 'mʋ 'o nyre. 3 Kɛ ‑a nɛnɛ nɩ ‑wɛ 'mʋ. ‑Tɛ ‑a 'kɩɛ 'dee la ‑Yusu 'Klɩsʋ a yie, ‑a 'we la ꞊nɔ 'yuo꞊pli ye, ꞊a 'ya la 'kuo a ꞊go 'mʋ. 4 Kɛɛ, ti ꞊nʋ, Nyɩsʋa wa la 'dʋ, ‑tɛ ɩ nyre 'o, ‑ye ɔ ya ‑a mʋ ye 'a 'Yu, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke. 'Ke ɔ naa 'le nyrʋgba ꞊de 'mʋ, 'ɔɔ la 'o ‑Juukʋɛ a tetei 'o ꞊tuu, 5 ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ nahuin ꞊nʋ ꞊gbla, ‑ʋ mɔ tetei a ‑gbɛ a ꞊go, ‑ɛ die nu, ‑a 'bii, ‑a 'mʋ Nyɩsʋa a 'yuo ‑hɛ.

6 Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ mɔ Nyɩsʋa a 'yuoo nɩ, nɛ‑ mɔ: Nyɩsʋa, nɔ‑ ya ‑a mʋ 'a 'Yu a ‑Hihiu ꞊nʋ ye, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ ke nɩ. ‑Hihiu a ‑gbɛ, nʋ‑ʋ 'le win 'yaa, 'ʋʋ lɛ po: «Nyɩsʋa o, ‑mɔ mɔ 'na Bu.» 7 Dɛ a ‑gbɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, a 'de 'klɛɛ lele 'kuo a ꞊go. Kɛɛ, 'a mʋ mɔ Nyɩsʋa a 'yuoo nɩ. ‑Tɛ a 'ya 'a 'yuo 'mʋ a ‑tɩ, ꞊hapʋ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ɔ ꞊tu gbo, 'ke 'o 'a 'yuo ‑wɔn, ɔ di 'a mʋ 'nɩ ‑nyi.

‑Yusu a nahuin, ‑ʋ nɩ 'le Galatɩblʋgba 'mʋ, ʋʋ Pɔlʋ ‑wliye 'yaa 'kla

8 Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ a 'kɩɛ 'dee la Nyɩsʋa a yie, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'kuo ꞊nʋ, ‑ɔ 'de Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ ꞊go a 'ya la 'mʋ. 9 Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, a yi Nyɩsʋa nɩ, 'n ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ yi 'a mʋ. Dɛ‑ nue, 'aa 'klɛɛ lele ‑wɔn ꞊hɩan, 'aa 'o 'kuo 'o ꞊tuu, ‑ɔ 'de 'klɩ ꞊de kɔ? Dɛ‑ nue, 'aa ‑hʋa ba 'ya lele 'waa ꞊go 'mʋ, 10 'aa ‑wɛ 'o ‑Juukʋɛ a tetei ‑ye 'o ꞊tuu, 'ke 'o ‑nyrɔwɩ ‑ye a ‑ta 'mʋ, kɔ yakʋɛ ‑ye, kɔ 'yrʋ a ti ‑ye, kɔ 'yrɩ ‑ye 'hɛɛn? 11 ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, aa nu, ɩɩ 'mʋ ‑wliye 'yaa 'kla ‑tɛɛ. 'Nɩɩ pɩ hʋannʋ, 'ke ‑kʋan ꞊nʋ, 'n nuu 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'ke bɔ kɔ bɔ 'ya ‑gbʋgbɛ 'mʋ.

12 'Dɩayuo ‑a, 'nɩɩ 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ ‑Juukʋɛyu, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'n nɩ la 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ‑tɛ a nɩ la 'mʋ, kɛ 'n nɩ la ‑wɛ 'mʋ. 'N 'die la 'a mʋ ‑hʋa, 'ke ba ꞊tuu 'o ‑Juukʋɛ a tetei 'o. 'A ‑tɩ, ‑tɛ 'n nɩ 'mʋ, kɛ ba nɩ ‑wɛ 'mʋ: A nɩ ‑hie 'le 'lu ‑wɔn lɛ, ‑ɛ mɔ, nahuon 'bɔɔ 'o ‑Juukʋɛ a tetei 'o ꞊tuu, ‑ye ɔ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. A 'de ‑hlɩn 'na ꞊wlʋ ꞊hlɔn a pue. 'A ‑tɩ, ꞊betɩ a 'diu ꞊hlɔn po.

13 Bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, ‑tɛ 'n di la 'le ‑tɩtɛ, 'ke 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'nɩɩ la 'a mʋ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie pue, ‑ye 'hʋɩn a hinhren klɩ la 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'nɩ 'die la 'le ‑wɛ, ꞊bo gba la 'na 'dagba 'lu ‑wɔn. 14 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ti a ‑gbɛ 'yri, 'na 'hʋɩn a hinhren a ‑tɩ, aa la 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ, kɛɛ, 'hʋɩn a ‑gbɛ a ‑tɩ, a 'de la 'mʋ yraa, 'a 'de la ‑wɛ 'mʋ lɛ bla. Kɛɛ, a 'ble la 'mʋ kwa ‑tɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ye, kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ye. 15 Ti a ‑gbɛ 'yri, a kɔ la plɔ a bleelɛ. Dɛ‑ nue, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'a 'de 'klɛɛ lele plɔ a bleelɛdʋ a ‑gbɛ kɔ 'le? 'N yrii lɛ ti, ‑ɛ mɔ, 'bɛ ‑wɛ la 'le, 'ke ba ‑ha la ‑wɛ 'le 'a nɩ 'yii lɛ, ‑ɛ die nu, a 'mui la 'mʋ ‑nyi, a die la 'nɩ nu. 16 ꞊Be ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ꞊boo 'a mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ ye ꞊tu, nɛ‑ nue, 'aa 'mʋ 'a nɩ yraanyɔ daa?

17 Ɛ kɔ nahuin, 'ʋʋ hɩ lɛ 'du, 'plɩɩ, 'ʋʋ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ‑ta 'mʋ lɛ ‑ha. Nahuin a ‑gbɛ, ʋʋ 'le 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ 'prɛɛ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ ꞊nʋ ‑wɔn kʋɛ. Kɛɛ 'waa 'lu a lɛ‑hielɛ 'de ‑tɛɛ nu. Ʋ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ba po 'mʋ ke ye, ‑ɛ die nu, a 'mʋ ꞊nʋ ‑wɔn kʋɛ. 18 Ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ba po nahuin ‑ye nʋa ye gbo, kɛɛ, ꞊hapʋnahuin, nʋ‑ ba po nʋa ye gbo. Kɛ'ɛ nɩ, bɛ nɩ 'mʋ 'ɛ nɩ ti, mɔ ꞊betɩ ꞊bo nɩ 'o 'a mʋ 'hʋɩn 'mʋ, ꞊betɩ ꞊bo 'de 'o 'a mʋ 'hʋɩn 'mʋ nɩ. 19 'Na 'yuo꞊pli ‑a, 'nɩɩ lele 'ye ꞊sʋɛ, 'a nɩ ‑tɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nyrʋgba ye, ‑ɔɔ mu ‑ŋla. 'N 'kɩɛ die ꞊sʋɛdʋ a ‑gbɛ 'ye, ɛ 'mue gba ‑gbagba, a 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɛɛ a ‑naagbopʋ 'mʋ 'ya. 20 'N nye wɛn 'nɩ ‑hʋa 'dɔ, 'ke ꞊bo nɩ wɛn 'le 'a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'le 'a mʋ ‑wɔn 'prɛɛ, 'na pupowin 'mʋ 'a nɩ ꞊wlɩ lɛ 'tʋ, ‑ɛ nue, ‑tɛ 'n hren 'a mʋ ‑wɔn, ‑tɩ ‑gbo, 'n di ꞊tu, 'n 'di yi.

Nyrʋgbapʋʋ 'hɔn, ‑ʋ mɔ Sara kɔ Hagalɩ a ‑tɩ

21 'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nye ‑hʋa, ‑bʋ ꞊tuu 'o ‑Juukʋɛ a tetei 'o, ꞊bo ꞊gba 'a mʋ wlɔn: ꞊Be ‑tɩ ꞊nʋ, tetei a ‑gbɛ, ɩɩ ꞊tu, a nyi 'mʋ lɛ 'nɩ yrii? 22 ꞊Bo ‑hɩhɩ 'a mʋ klɛ. Ʋ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, Abrahamʋ kɔ la 'yuo nyɩbɛpʋʋ 'hɔn. Ɔ kɔ Hagalɩ 'hɛɛn, nʋ‑ kɔ 'yu ‑ye, ɔ kɔ Sara 'hɛɛn, 'ʋ kɔ ꞊ɔ ‑ye. Hagalɩ ‑mɛ ‑ye, ɔ mɔ la ꞊ge'e nɩ. Sara ‑mɛ ‑ye, ɔ 'de la ꞊ge. 23 Nyrʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ ꞊ge, ɔ kɔ la 'yu, ‑ɛ nue, Abrahamʋ, nɔ‑ nye la ‑hʋa. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tʋnahuon, nɔ‑ nye la ‑hʋa, ɛ 'de Nyɩsʋa. Kɛɛ, nyrʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ 'de ꞊ge, ɔ kɔ la 'yu, ‑ɛ nue, ɛ nɩ la ke 'mʋ, Nyɩsʋa 'ɔ le la Abrahamʋ, ‑ɛ mɔ, ɔ di la kɔ 'yu. 24 Dɛ a ‑gbɛ, ‑ɛ mue la 'lu ‑wɔn, ɛɛ ‑a mʋ tɔɔ dɛ. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ ‑gbo: Nyrʋʋ 'hɔn ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ Hagalɩ kɔ Sara 'hɛɛn, ʋ ꞊hɛn 'nyrɛ 'yrɩgbleii 'hɔn, Nyɩsʋa ꞊tue, ɔ kɔ nahuin 'hɛɛn. Hagalɩ ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ ꞊ge, ɔ ꞊hɛn 'nyrɛ 'yrɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tue la, ɔ kɔ ‑Juukʋɛ 'hɛɛn, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔɔ la Moise 'a tetei ‑nyi, 'ke 'le dʋgba ꞊nʋ 'lu, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Sinai. Tetei a ‑gbɛ, ɩɩ ‑a mʋ 'mʋ nuu ꞊goyuo, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Hagalɩ a 'yuo꞊pli nu la, 'ʋ 'ya la ꞊go 'mʋ. 25 Hagalɩdʋ, ʋ ꞊hɛn 'nyrɛ Sinai, 'ke 'le Arabʋkʋɛwin 'kwli 'mʋ. Hagalɩ a ‑gbɛ, ɔ ꞊hɛn ‑wɛ 'nyrɛ kɛkɛ a Jrusrɛdɩɔ, ‑ɛ nue, ‑Juukʋɛ ꞊nʋ, ‑ʋ 'ti 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ʋ mɔ tetei a ꞊go'o nɩ, ‑ɛ nue, ʋ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye. 26 Kɛɛ, nyrʋgba ‑ye ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Sara, ‑ɔ 'de ꞊ge, nɔ‑ mɔ ‑a nɩ 'dii. Nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ ꞊hɛn 'nyrɛ Jrusrɛdɩɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ. 'Dɩɔ a ‑gbɛ, ɔ 'de ꞊godɩɔ. Nɔ‑ mɔ ‑a nɩ 'dɩɔ. (Ɔ ꞊hɛn ‑wɛ 'nyrɛ 'yrɩ yrayrɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tue, ɔ kɔ nahuin 'hɛɛn.) 27 Nyrʋgba a ‑gbɛ, nɔ‑ kɔ ‑tɩ ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«‑Mɔ nyrʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ 'de 'yukɔdɛ, nu 'manʋ.

‑Mɔ ꞊nʋ, ‑ŋɩŋlakwli 'de ‑hlɩn a nue,

'yaa 'le win, ‑bo nu 'manʋ,

‑ɛ nue, nyrʋgba ꞊nʋ, 'a tɔ hie 'o gbo,

'a 'yuo꞊pli di 'nɩ ‑huo,

ʋ 'mʋ 'o nyrʋgba ꞊nʋ 'mʋ ‑hi,

‑ɔ nɩ 'o 'a tɔ ꞊hlɔn.»

28 'Na ‑dɩayuo ‑a, a 'de 'klɛɛ lele tetei a ꞊go, 'a mʋ mɔ Nyɩsʋa a ‑tɛɛ a 'yuo꞊pli, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa pue la 'le ꞊le, ‑ɛ mɔ, a di 'ya 'a ‑tɛɛ 'a 'yuo꞊pli, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔ nu, 'ɔ le la Abrahamʋ, ‑ɛ mɔ, 'a nyrʋgba Sara di la kɔ 'yu, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Yisakɩ. 29 Ti a ‑gbɛ 'yri, 'yu ꞊nʋ, Hagalɩ kɔ la, 'ke 'le ‑tʋnahuin a 'klɩ 'kwli 'mʋ, 'yu a ‑gbɛ, ɔɔ la 'a 'be Yisakɩ ꞊nʋ ꞊tue ꞊sʋɛ, Sara kɔ la, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli 'mʋ. Ti ‑gbo 'yri, kɛ'ɛ nɩ, ɛ 'kɩɛ nɩɛ 'mʋ. 30 Kɛɛ, ʋ 'crɩɛ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «Bla nyrʋgba ꞊nʋ lɛ, ‑ɔ mɔ ꞊ge, ɔ kɔ 'a 'yu 'hɛɛn, ‑ɛ nue, ꞊ge a ‑gbɛ a 'yu, ɔ 'de ye blɛ, 'ke bɔ kɔɔ 'a bu a kʋkɔ‑tɔplɩ win ke.» Kɛɛ, nyrʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ 'de ꞊ge, nɔ‑ kɔ 'yuu nɩ, ‑ɔ blɛ ye ‑bɔ kɔɔ 'a bu a kʋkɔ‑tɔplɩ win ke. 31 'A ‑tɩ o, 'na ‑dɩayuo ‑a, ‑a 'de nyrʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ ꞊ge a 'yuo, kɛɛ, nyrʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ 'de ꞊ge, nɔ‑ kɔ 'yuo꞊pli ‑a 'ya 'mʋ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑a 'de tetei a ꞊go, kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ ꞊gbla ‑a mʋ, 'ke 'le tetei a 'klɩ gbo.

5

Ɛ 'de ye blɛ ‑Yusu a nahuin bʋ 'ya tetei a ꞊go 'mʋ

1 ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊gbla ‑a mʋ nɩ, 'ke 'le ‑Juukʋɛ a tetei a 'klɩ gbo, ‑ɛ die nu, ‑a 'nɩ ꞊han 'klɛɛ lele tetei a ‑gbɛ a ꞊go 'mʋ 'ya. 'A ‑tɩ o, ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie. A nɩ wɛɛn 'le ke, 'ke nahuon ꞊de nɩ nu 'le lele 'a mʋ tetei a ꞊go 'mʋ.

2 'Mɔ Pɔlʋ, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'bɩa 'ba nye 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ‑ɛ mɔ, a 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑tɛ aa yrɛ 'bɛ a ‑tɩ, kɔ, ‑tɛ aa 'o ‑Juukʋɛ a tetei ‑ye 'o ꞊tuu a ‑tɩ, ‑ye ‑Yusu 'Klɩsʋ 'deɛ bɔ waa 'a mʋ. 3 'Nɩɩ 'a mʋ lele 'nɩ le, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'bɛ ye, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ blɛ ye bɔ ꞊tuu 'o ‑Juukʋɛ a tetei 'bii 'o ‑tɛɛ. 4 'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nye 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'o 'a mʋ ye 'nɩ 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye, ‑ɛ nue, aa 'o ‑Juukʋɛ a tetei 'nɩ ꞊tuu, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, a 'de 'klɛɛ lele ‑mʋɛ, kɔ, a plee 'le Nyɩsʋa ke, ‑ye ɔ 'deɛ bɔ nu 'klɛɛ lele 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ.

5 ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a yie nɩ, ꞊a nye ‑pre, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'o ‑a mʋ ye 'nɩ 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye, ‑ɛ nue, ‑a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ye ꞊wlʋ. Nɛ‑ mɔ dɛ, ‑aa ‑pre, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli 'mʋ. 6 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, ɔ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn 'bʋ ‑mʋɛ, nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'bɛ ye, ɔ 'de ye 'bɛ, ɛ 'nɩ da ꞊le dɛ ꞊de. Dɛ ‑mɔ dɛ gblaka, nɛ‑ mɔ ‑ba ‑nye ‑Yusu ‑a nɩ ꞊wlɩ. 'Bɩa ꞊ba ‑nyo ‑a nɩ ꞊wlɩ, nɛ‑ɛ ‑a mʋ 'klɩ ‑nyi, 'ke ‑ba nʋɛ ‑a nɩ 'bienʋ ‑tʋnahuin 'mʋ.

7 ‑Tɛ a ꞊tu la ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ ‑wlu, aa la 'mʋ mu ye ‑tɛɛ. Nyɔ‑ nue 'klɛɛ, 'a 'kee 'o ‑tɩ a ‑tɛɛ a 'o꞊tuulɛ 'le? 8 Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ da 'a mʋ, 'ke ba 'ya 'a nahuin 'mʋ, ɔ 'de 'a mʋ le, 'ke ba nu lɛ naalɛ. 9 ‑A 'brikʋɛ nɔ 'nɩ: «‑Weyɛɛ ‑do, nɛ‑ nye nu, ‑wo 'bii 'ɔɔ pa.»* 10 ‑Tɛ ‑a 'bii, ‑a kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ, 'n yrii lɛ ti, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ 'na 'lu a lɛ‑hielɛ nɩ 'mʋ, kɛ'ɛ nɩ, 'a nɩ 'lu a lɛ‑hielɛ di ‑wɛ 'mʋ nɩ, a 'mʋ 'o lele ꞊hapʋ'hru wlɔn bi. 'N yie ‑wɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'a mʋ kaa, nahuon a gblo tio‑ bɔ 'ya 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑bati dio 'nɩ klɩ.

11 'Na ‑dɩayuo ‑a, ɛ kɔ nahuin 'ʋʋ lɛ po, ‑ɛ mɔ, 'mɔ Pɔlʋ, 'n nyi 'nɩ ꞊tu, 'ke nahuin blɛ ye bʋ 'bɛ yrɛ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'mu 'o ye 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye. Kɛɛ, 'bɩa 'nɩɩ wɛn lɛ 'a ꞊tutue nu, ‑ye ‑Juukʋɛ 'deɛ bʋ ꞊tue wɛn 'mʋ ꞊sʋɛ, kɔ, ʋ 'deɛ bʋ bla wɛn Nyɩsʋa a wintɛ ꞊nʋ ke, ‑ɛ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋʋ 'o tu 'yie 'mʋ nɩ, ‑a nɩ dɛ 'kuku a ‑tɩ. 12 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'a mʋ kaa, ‑ʋʋ 'a mʋ le, 'ke ba 'bɛ yrɛ, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke bʋ ‑ha wɛn 'waa dɩɔnʋ bɔtɔ.

A nɩ kʋɛ 'le 'a nɩ ‑gbɛ a 'lu a lɛ‑hielɛ ‑wɔn, kɛɛ, ba ‑ha Nyɩsʋa a ‑Hihiu mɛ lɛ, bʋ naa 'a mʋ

13 'Na ‑dɩayuo ‑a, a ‑mɛ ‑ye, Nyɩsʋa da 'a mʋ nɩ, ‑ɛ die nu, a 'nɩ ꞊han 'klɛɛ lele tetei a ꞊go 'mʋ 'ya. Kɛɛ, ‑tɛ ɔ ꞊gbla 'a mʋ a ‑tɩ, a nɩ po 'le lɛ, 'hru pɛ 'klɛɛ 'o gbo, 'ke ba nu ‑tɔplɩ ‑hʋɩn ꞊nʋ, 'a nɩ ꞊wlɩɩ ‑hʋa. Kɛɛ, ba nʋnʋɛ 'mʋ, kɔ, ba ‑hɩhɛ 'mʋ lɛ. 14 'Ke 'le tetei 'bii ‑hɛyri, dɛ ‑mɔ tete gblaka, nɛ‑ mɔ: «Nʋɛ ‑n 'be ‑tʋnahuon 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑n nu ‑n dɩɔnʋ a 'mʋnʋɛlɛ.» 15 Kɛɛ, 'bɩa 'a nɩ 'klɔ 'bɔ 'we ꞊nɔ dɛhʋɛi a 'klɔ ye, ‑ɩɩ ‑wɔn ‑wʋnwɔn, kɔ, ‑ɩɩ nine, ‑ye ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ die nu, a 'nɩ ꞊han gbo ‑wʋwɔ.

16 ‑Tɩ 'nɩɩ ꞊tu, nɩ‑ ‑gbo: Ba ‑ha Nyɩsʋa a ‑Hihiu mɛ lɛ, bʋ naa 'a mʋ. 'Bɩa 'baa lɛ nu, a 'deɛ ba nu ‑tɔplɩ ‑hʋɩn ꞊nʋ, 'a nɩ ꞊wlɩɩ ‑hʋa. 17 ‑Tɔplɩ ‑hʋɩn ꞊nʋ, ‑tʋnahuon a ꞊wlʋʋ ‑hʋa, ɩ kɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ‑hʋhʋa‑tɔplɩ 'hɛɛn, ɩ 'de pɛ. ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu ‑hʋa, ‑ba nu, ɩ kɔ ‑tɔplɩ ‑hʋɩn ꞊nʋ, ‑a nɩ ‑gbɛ, ‑aa ‑hʋa ‑ba nu, ɩ 'de ‑wɛ pɛ. Nɛ‑ nue, dɛ ꞊nʋ, aa ‑hʋa ba nu, 'a 'de 'le 'a nunue ‑wɛ. 18 'Bɩa Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'bʋʋ 'a mʋ naa, ‑ye a 'de 'klɛɛ 'le lele tetei a 'klɩ gbo nɩ.

19 ‑A yi ‑tɔplɩ ‑hʋɩn ꞊nʋ nɩ, ‑tʋnahuin a ꞊wlɩɩ ‑hʋa bɩ nu. ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ mɔ ‑wlawli, 'lalu, kɔ 'ɛ nɩ ‑tʋɩdɛ ꞊de, 20 nahuin a ‑gbɛ 'ʋʋ ꞊wɛhɩi klɩ, 'ʋʋ ‑wɩdɛ nu, 'ʋʋ yɩyraa, 'ʋʋ ꞊yʋɛi po, 'ʋʋ ca ꞊tu, 'ʋʋ yrʋ po, 'ʋʋ ʋ ‑do a dɛ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, 'ʋʋ ꞊tɩɔ lɛ 'bɛ, 21 dɛ ʋ 'de kɔ, nɛ‑ ʋʋ ‑hʋa, 'ʋʋ 'waa dɩɔnʋ nɔ wlɔn ‑hie, kɔ, 'ʋʋ ‑wɛ 'waa dɩɔnʋ didi‑tɔplɩ wlɔn ‑hie, 'ʋʋ 'yilɛnyre‑tɔplɩ ‑ye nu, ‑ɩ kɔ 'a 'bienʋ 'hɛɛn‑ 'wuwe ye. 'N ‑gbɛ la 'a mʋ nɩ, 'plɩɩ 'nɩ nye lele ke nɩna, ‑ɛ mɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑tɔplɩdʋ a ‑gbɛ nu, gbegbe, ʋ 'deɛ bʋ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ.

22 Kɛɛ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩɩ 'le Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'mʋ ‑hɔn, ɩ 'we ꞊nɔ tugbɛ a 'kui ye. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'bʋʋ nahuin naa, ‑ye nahuin a ‑gbɛ, ʋ nʋnʋɛ 'mʋ nɩ, 'ʋʋ 'manʋ nu, 'ʋ kɔ kegbowɛɛnlɛ, 'ʋ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, kɔ, 'ʋ kɔ ‑wɛ ꞊wlʋ 'yɔpɔ, 'ʋʋ ꞊hapʋdɛ nu, 'ʋ mɔ ꞊hapʋnahuin, 23 'ʋʋ 'le 'waa dɩɔnʋ ꞊tɩɔ, 'ʋ yi 'waa dɩɔnʋ a naalɛ. Nahuin 'bʋʋ ‑tɔplɩdʋ a ‑gbɛ nu, ‑ye Nyɩsʋa a tetei 'nɩ po ꞊le lɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ nɩ nui 'le. 24 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nahuin, ʋ hie 'o ‑tɔplɩ ‑hʋɩn 'bii ꞊nʋ gbo, 'waa ꞊wlɩɩ ‑hʋa. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ bʋ 'nɩnɩ kʋɩ wɛn 'klɛɛ 'o tu 'yie 'mʋ. 25 Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nʋ‑ʋ ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke bʋ naa ‑a mʋ. 26 ‑A 'nɩ 'yaa 'le 'le ‑a dɩɔnʋ, ‑a 'nɩ nue 'le, ‑a nɩ 'bienʋ nɩ bi 'le yrʋ 'mʋ lɛ, kɔ, ‑a 'nɩ ꞊tutu 'le ca ‑wɔn.

6

‑Ba ‑hɩhɛ 'mʋ lɛ

1 'Dɩayuo ‑a, 'ba 'ye nahuon ꞊de, 'bɔɔ dɛ 'kuku nu, 'a mʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu naa, ba ‑hɩɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'o lele ꞊hapʋ'hru wlɔn bi. Kɛɛ, ba nue, 'ke 'le ꞊wlʋ 'yɔpɔ 'kwli 'mʋ, kɔ, ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ die nu, a 'nɩ ꞊han ‑wɛ dɛ 'kuku nu. 2 Ba ‑hɩhɛ 'mʋ lɛ, 'ke 'le 'a nɩ 'kla‑wliye'yɩya 'kwli 'mʋ. 'Bɩa 'baa lɛ nu, ‑ye aa 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ a tetei ꞊nʋ 'nɩ ꞊tuu.

3 Nahuon ꞊de 'bɔ nye 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ‑ɛ mɔ, ɔ 'de ye'wenyɔ kɔ, kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, ɔ 'de nahuon ꞊de, ‑ye ɔɔ 'a dɩɔnʋ 'nɩ kaa. 4 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, bɔ 'jɩjra 'a ‑gbɛ a nunuklɔ. 'Bɔ 'ye, ‑ɛ mɔ, ɔ nɔ lɛ 'yi, ‑ye 'a ‑gbɛ a nunuklɔ di ꞊nɔ nue 'manʋ. ‑Ye ɔ 'deɛ bɔ nu 'manʋ, ‑ɛ nue, ɔ ‑hi 'o 'a 'be ꞊nʋ 'mʋ nɩ. 5 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ‑kʋan ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nɔ, ‑tɛ ɔɔ 'a nunue nu, 'a ‑gbɛ, nɔ‑ di 'a ‑tɩ Nyɩsʋa klɛ ‑hɩhɩa.

6 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ ‑Yusu a nahuin tɔɔ, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'nyɩ, bʋ ‑ha 'le 'waa kʋkɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋ kɔ, bʋ ‑nyi ꞊nʋ 'a 'pɩa.

7 A nɩ kaa 'le 'a nɩ dɩɔnʋ. Nyɔ 'nɩ 'caa ꞊le Nyɩsʋa. Dɛ nahuoon 'dɔ, ɛ nɛ‑ ɔɔ 'cɛ. 8 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'bɩa nahuon 'bɔ 'de Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo, 'bɔɔ ‑tɔplɩɩ ‑do ꞊nʋ nu, 'a ‑gbɛ a ꞊wlʋʋ ‑hʋa, ɔ di 'nɩ 'kʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Kɛɛ, 'bɩa 'bɔɔ ‑tɔplɩ ꞊nʋ nu, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu ‑hʋa, ‑ye Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ‑gbɛ, ʋ dio ‑nyi 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 9 'A ‑tɩ, ‑a 'nɩ sɩa 'le, 'ke ‑ba nu ꞊hapʋdɛ 'ɛ nɩ ti, ‑ɛ nue, ꞊ba 'de sɩa, ɛ di kɔ ‑nyrɔwɔ, ‑ɔ kɔ 'mʋ ‑a di 'o dɛ ꞊nʋ 'cɛɛ, ‑a 'dɔ. 10 'A ‑tɩ, ‑tɛ ‑a 'kɩɛ kʋɛ ti, ‑ba nu nahuin 'bii ꞊hapʋdɛ 'mʋ, sɛyɩ‑sɛyɩ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, nʋ‑ ‑ba nu ꞊hapʋdɛ 'mʋ.

‑Yusu a 'kʋkʋɛ, nɛ‑ kɔ ‑pli Pɔlʋʋ po

11 Ba 'ye kɛ 'makɩbʋɩ gblakɩ ‑gbo. 'Na ‑gbɛɛ nɩ, ‑ɔ nyi 'crɩɩ. 12 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑hʋa ‑bʋ nɔɔ 'le nahuin 'bii 'yi klɛ, nʋ‑ʋ nɩ, ‑ʋ nɩ 'o 'a mʋ ke 'mʋ, 'ke ba 'bɛ yrɛ. Nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bʋ ꞊tui, ‑ɛ mɔ, nahuon 'bɔ ꞊tuu 'o ‑Juukʋɛ a tetei 'o, Nyɩsʋa 'nɩ waa ꞊le ꞊nɔ, kɛɛ, nahuon 'bɔ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊nʋ ꞊wlʋ ye, ‑ɔ 'kʋʋ 'o tu 'yie 'mʋ, ‑a nɩ dɛ 'kuku a ‑tɩ, nɔ‑ Nyɩsʋa di waa. 'Bɩa 'bʋʋ wɛn ‑tɩ a ‑gbɛ ꞊tu, ‑ye ‑Juukʋɛ diu wɛn ꞊tue ꞊sʋɛ. Nɛ‑ kɔ hʋannʋ ʋʋ pɩ. Nɛ‑ nue, nahuin a ‑gbɛ, 'ʋʋ 'a mʋ le, 'ke ba 'bɛ yrɛ, a 'mʋ ‑wɛ 'o ‑Juukʋɛ a tetei ‑ye 'o ꞊tuu. 13 Mɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'bɛ yrɛ, 'waa ‑gbɛ, ʋ 'nɩ ꞊tuu ꞊le 'o ‑Juukʋɛ a tetei 'bii 'o. Ʋ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ba 'bɛ yrɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'waa dɩɔnʋ a ‑pli po, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, ʋʋ ꞊tu, a 'bli kwa. 14 'Mɛ ‑ye, dɛ, ‑ɛ kɔ ‑ta 'mʋ 'nɩɩ 'o ‑pli poo, nɛ‑ mɔ 'kʋkʋɛ ꞊nʋ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋʋ 'o tu 'yie 'mʋ. Bɔ 'kʋʋ 'o tu 'yie 'mʋ, nɛ‑ nue, 'klɔ ‑gbo a ‑tɔplɩ 'ɩ 'nɩnɩ da dɛ ꞊de, 'ke 'le 'mʋ 'yi 'mʋ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ʋ kʋɩ 'o tu 'yie 'mʋ nɩ, ɩ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn. 'Na ‑gbɛ ‑gbo, 'n 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔ 'kʋʋ 'o tu ‑a gbɛ 'yie 'mʋ, 'plɩɩ, ‑ɔ hie 'o 'klɔ ‑gbo a ‑tɔplɩ gbo. 15 'Bɩa nahuon ꞊de 'bɔ 'bɛ ye, 'bɔ 'de ye 'bɛ, ɛ 'nɩ da ꞊le dɛ ꞊de. Dɛ ‑mɔ dɛ gblaka, nɛ‑ mɔ Nyɩsʋa bɔ nue, ‑ba ‑hɛ ‑tʋnahuin yrayrɩ. 16 Nahuin 'bii, ‑ʋʋ 'hru yrayrʋ a ‑gbɛ na, ‑ʋ kɔ ‑tɩ 'n ꞊tu wɛn, ʋ kɔ nahuin ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a ‑tɛɛ a dakʋ, nʋ‑ Nyɩsʋaa kegbowɛɛnlɛ ‑nyi, kɔ, nʋ‑ kɔ wɔlɩ ɔɔ 'ye.

17 Kʋɛ 'klɛɛ mɔ ‑nyrɔwɔ ‑gbo 'yie 'mʋ gbo, nyɔ ꞊de nɩ 'yaa 'le 'klɛɛ lele 'mʋ 'kla ‑wliye, ‑ɛ nue, 'pʋɩ ‑gbo, ‑ɩ nɩ nɔ 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ, nɩ‑ nye nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ mɔ ‑Yusu a nahuoon nɩ.

18 'Na 'dɩayuo ‑a, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ bɔ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ. Kɛ'ɛ nɩ, bɛ nɩ 'mʋ.

* 5:9 5.9 ‑hee': 'Flɔɔ a 'yaadɛ 'cicrɛ gbi, nɛ‑ɛ 'flɔɔkuo 'bii 'yaa.

EFƐSƖKƲƐ

1

2

3

4

5

6

'Crɩɩnɩɛ ꞊nʋ, Pɔlʋ gba la

EFƐSƖKƲƐ

ye

1

1 'Mɔ Pɔlʋʋ nɩ, ‑ɔɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ. Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑ha 'le 'mʋ du 'mʋ, 'ke ꞊bo ‑hɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a titieponyɔ. 'A mʋ Nyɩsʋa a nahuin, ‑ʋ nɩ 'le Efɛsɩdɩɔ 'mʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, ‑ʋ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ‑ʋ ‑mʋɛ, 'a mʋ 'nɩɩ ‑wɔn 'crɩɩ. 2 ‑A nɩ Bu Nyɩsʋa, kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, bʋ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, kɔ, bʋ ‑nyi ‑wɛ 'a mʋ kegbowɛɛnlɛ.

Nyɩsʋa nu ‑a mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ 'dɔ

3 ‑Ba baa Nyɩsʋa, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a Bu. Ɔ nu ‑a mʋ 'mʋ ꞊hapʋ‑tɔplɩ a gblegblei, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, ‑ɩ mɔ ꞊hapʋ‑tɔplɩ ꞊nʋ, nyɔ 'nɩnɩ 'ye, 'ɔ ‑nyi ‑a mʋ, ‑ɛ nue, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ. 4 Ti ꞊nʋ kɔ 'yri Nyɩsʋa 'de la 'klɔ a nue, 'ke ɔ ‑ha la 'le ‑a mʋ du 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ 'a nahuin 'mʋ 'ya, kɔ, 'ke 'o ꞊nɔ ye, dɛ 'klan ꞊de 'nɩ ꞊han 'le ‑a mʋ 'mʋ nɩ. ‑Tɛ ɔ nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ, 5 nɛ‑ kɔ ‑tɩ, 'ɛ nɩ ye 'mʋ, 'ɔ ‑yrɩ, 'ke bɔ nuu ‑a mʋ 'a 'yuo 'mʋ, dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ nu a ‑tɩ. Ɔ ‑hʋɛ nɩ, ‑ɛ nue, ɛɛ ꞊nɔ ke 'nɩ klɩɩ. 6 Ɔ nue nɩ, ‑ɛ die nu, ‑a 'muo baa, ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, ɔ nu ‑a mʋ 'mʋ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ a ‑tɩ. ꞊Hapʋdɛ a ‑gbɛ, 'a ‑tɩ 'bʋa 'yi. Ɔ nye ‑a mʋ 'nɩ ‑nyi, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑a kɔ 'a 'Mʋnʋɛyu 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ.

7 'A 'Yu a ‑gbɛ, nɔ‑ kɔ dablo ɔ nu, 'ɔ ꞊gbla ‑a mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɔ ‑hri ‑a nɩ dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑wɔn. Ɔ nue nɩ, ‑ɛ nue, ‑a kɔ 'a 'Yu a ‑gbɛ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ. Nɛ‑ kɔ 'kwli 'mʋ, ɔ naa 'le, 'ɔ tʋɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, ꞊hapʋdɛ, ɔ nu ‑a mʋ 'mʋ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, 'a ‑tɩ 'bʋa 'yi. 8 'Plɩɩ, 'ke 'le 'a ꞊wlʋ a 'yilɛnɩnɔ 'kwli 'mʋ, 'ɔ ‑nyi ‑a mʋ ꞊tɔ, 'ke ‑ba yrii dɛ ꞊nʋ 'mʋ lɛ, ɔɔ ‑hʋa bɔ nu la. 9-10 Dɛ a ‑gbɛ, ɔɔ ‑hʋa bɔ nu la, ɛ ‑hli la nɩ. Kɛɛ, ‑huhlidɛ a ‑gbɛ, ɔɔ ‑hʋa bɔ nu la si la, ɔ tʋɛ 'klɛɛ 'a nahuin nɩ. Kʋɛ la 'le gbo, ɔ ‑yrɩ nɩ, 'ke bɔ naa 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ti ꞊nʋ, Nyɩsʋa po 'le, ti a ‑gbɛ 'yri, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ 'le yakɔ 'mʋ kɔ ‑tʋtʋ ke, ɔ 'mui lɛ 'kukue, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mui 'o 'lu ye nɩ.

11 ‑Tɔplɩ 'bii, ‑tɛ Nyɩsʋaa 'a ‑hʋhʋa nu, kɛ'ɛ nɩ, ɔɔ 'a nunue nu. ‑Ye 'klɛɛ, ɛ nɩ la ke 'mʋ, 'ɔ ‑ha la 'le ‑a mʋ du 'mʋ, ‑tɛ ɔɔ la 'a ‑hʋhʋa nu, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ 'a nahuin 'mʋ 'ya, ‑ɛ nue, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ. 'Plɩɩ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ɔɔ ‑hʋa bɔ ‑nyi ‑a mʋ, ɔ ‑ha 'le ‑a nɩ 'pɩa nɩ, 'ɔ ‑nyo ‑a mʋ ‑dodo. 12 'A ‑tɩ o, ‑ba baa Nyɩsʋa, ‑ɛ nue, 'a ‑tɩ 'bʋa 'yi, ‑a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ ye‑hɛnahuin, ‑ʋ ‑ha 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ, ‑ʋ ‑nyi ‑Yusu 'Klɩsʋ.

13 'Ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, dɛɛ ‑do, nɛ‑ɛ nɩ. A 'wɔn ꞊hapʋwintɛ, ‑ɩ mɔ ꞊hapʋtitie, ‑ɩ kɔ 'kwli 'mʋ, Nyɩsʋa naa 'le, 'ɔ waa 'a mʋ, 'a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye. 'A ‑tɩ, ‑tɛ a kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, a ‑mʋɛ, Nyɩsʋa, ɔ ꞊tue 'a mʋ yriilɛ. Yriilɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ɔ po la lɛ, ɔ di la 'a mʋ ‑nyi. Kɛ'ɛ nɩ, ɔɔ ‑a mʋ 'a tɔɔlɛ nu, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ mɔ 'a nahuin. 14 ꞊Hapʋ‑tɔplɩ 'bii, ɔ po la lɛ, ɔ di la 'a dakʋ ‑nyi, 'a ye‑hɛdɛ, ɔ ‑nyi ‑a mʋ, nɛ‑ mɔ 'a ‑Hihiu. Nɛ‑ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ꞊hapʋ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ɔ di ‑a mʋ 'nɩ ‑nyi ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di ‑a mʋ waa 'bii. ‑Ba baa Nyɩsʋa. Nɔ‑ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ.

Pɔlʋʋ da Nyɩsʋa, 'ke 'o Efɛsɩkʋɛ a ‑ta 'mʋ

15 Nɛ‑ nue, 'a nɩ ‑tɩ 'nɩɩ Nyɩsʋa 'wio ‑nyi. 'N 'wɩn nɩ, ‑tɛ a nu, 'a 'cipi 'o Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ, kɔ, 'nɩ 'wɩn ‑wɛ, ‑tɛ a nu Nyɩsʋa a nahuin a 'mʋnʋɛlɛ. ‑Tɛ 'n 'wɩn 'klɛɛ, 16 nɛ‑ nue, 'ɛ nɩ ti, 'bɩa 'nɩɩ Nyɩsʋa da, 'nɩ nyo ‑nyi 'wio, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ. 17 'Nɩɩ da Nyɩsʋa, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ Bu, ‑ɔ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa. Nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑kʋan ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋʋ la nu. 'N nyo 'nɩ da, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'a mʋ ꞊tɔ ‑nyi, kɔ, ‑ɛ die ‑wɛ nu, ɔ 'mʋ 'a mʋ 'a dɩɔnʋ tɔɔ, a 'muo yi ‑tɛɛ. 18 'N nyo ‑wɛ 'nɩ da, ‑ɛ die nu, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑nyrɛ 'mʋ 'le nɩ, ɛ 'mʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ, a 'mʋ ‑tɔplɩ ꞊nʋ 'mʋ lɛ yrii, ‑ɩ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɔ ‑ha 'le 'a mʋ du 'mʋ, ɔ 'mui 'a mʋ ‑nyi. 'N nye ‑wɛ 'nɩ ‑hʋa, ba yie, ‑ɛ mɔ, ‑nyinyi‑tɔplɩ, ɔ di 'a mʋ ‑nyi, 'a ‑tɩ 'bʋa 'yi. Ɔ di 'a mʋ 'nɩ ‑nyi, a kɔ nahuin ‑ye ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ mɔ 'a nahuin. 19 'N nye ‑wɛ 'nɩ ‑hʋa, ba yie, ‑ɛ mɔ, 'a 'klɩkenɩnɩɛ, ɛ ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ 'mʋ nɩ, kɔ, 'a 'klɩ a ‑gbɛ 'ɩɩ ‑kʋan nu, 'ke 'le ‑a mʋ 'mʋ, ‑a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ꞊wlʋ ye.

'Klɩɩ ‑do a ‑gbɛ, nɩ‑ nu ‑kʋan, 'ke 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ, 20 ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, ɔ ‑hɩɔ 'klɔ, 'ɔ le ꞊nɔ, 'ke bɔ nɩ 'o 'a diidɛpɩa ke gbo, 'ke 'le yakɔ 'mʋ. 21 'Ke 'le yakɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ‑Yusu nɩ 'o 'klɩ 'bii ye 'lu, ‑ɩ mɔ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ ꞊nʋ, kɔ 'waa nyɩgblakɩ, kɔ 'kuo, kɔ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ 'klɩ, 'ke 'le yakɔ 'mʋ. Ɔ nɩ ‑wɛ 'o nahuin 'bii ye 'lu. Kɛkɛ a 'klɔ, kɔ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ‑ɔ di 'le di, ɛ 'de 'klɩ ꞊de kɔ, bɔ 'di 'o 'lu ye nɩ. 22 Nyɩsʋa nue nɩ, 'ɛ nɩ dɛ 'ɛ nɩ 'le ‑Yusu a 'klɩ gbo, ‑Yusu a ‑gbɛ 'ɔ nɩ 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'lu ye, Nyɩsʋa 'ɔ nuo 'cʋɛ a nyɩgblaka 'mʋ. 23 'Cʋɛ, ɛ 'we ꞊nɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ a 'hʋɩn ye. ‑Yusu a ꞊hapʋ‑tɔplɩ 'bii 'yii 'le 'cʋɛ 'kwli 'mʋ nɩ, kɔ 'klɔ 'bii 'hɛɛn, ‑Yusu ‑mɛ ‑ye, Nyɩsʋa a ꞊hapʋ‑tɔplɩ 'bii 'ɩ 'yii 'le ꞊nɔ 'mʋ.

2

Nyɩsʋa nu ‑a mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, 'ɔ waa ‑a mʋ

1 Ti ‑hi la a ti 'yri, a 'we la ꞊nɔ ‑tɛ ba 'nɩnɩ 'kʋ wɛn, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑ɛ nue, aa la nu 'yilɛnyre‑tɔplɩ, 'aa la Nyɩsʋa a tetei 'wla. 2 'Klɔ ‑gbo ke a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, 'waa nunuŋmli, nɩ‑ aa la ‑wɔn kʋɛ, kɔ, 'aa la ‑wɛ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka ‑wɔn kʋɛ, ‑ɔ kɔ 'klɩ, kɛ nɔ ‑tʋtʋ kɔ yakɔ 'hɛɛn ‑gbahlɔn. 'Kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka a ‑gbɛ, ɔɔ nu ‑kʋan, 'ke 'le nahuin ꞊nʋ 'mʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa. 3 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑a 'bii, ‑tɛ nahuin a ‑gbɛ, ʋ nɩ 'mʋ, kɛ ‑a nɩ la 'mʋ. ‑Tɔplɩ ‑hʋɩn ꞊nʋ, ‑a nɩ ꞊wlɩɩ la ‑hʋa, nɩ‑ ‑aa la nu. ‑A nye la lɛ 'nɩ ꞊mɔ, 'ke ‑ba nu la ‑a nɩ ‑gbɛ a ‑hʋhʋa‑tɔplɩ ‑hʋɩn ꞊nʋ. ‑Tɛ ‑a nɩ la lɛ 'mʋ, ‑a mʋ mɔ la nahuin ꞊nʋ, Nyɩsʋa kɔ bɔ poo la yrʋ lɛ, kɔ, 'a ‑bati kɔ bɩ klɩ la, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɩ di nu, 'ɩ di ꞊ʋ ‑ye klɩ.

4 Kɛɛ, ɛ 'deɛ bɛ nɩ lɛ 'mʋ, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa, ɔ kɔ ‑a nɩ wɔlɩ. Ɔ nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ nɩ 'dɔ, 5 ꞊betɩ ‑ba 'we la ꞊nɔ ‑tɛ ‑ba 'nɩnɩ 'kʋ wɛn, 'ke 'o ꞊nɔ ye, ‑a nɩ nunuŋmli 'kukui a ‑tɩ. ‑Tɛ ɔ nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ, ɔ ‑nyi ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn. Ba kɔ 'a yiyie: Ɔ waa 'a mʋ nɩ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ. 6 ‑Tɛ ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ, Nyɩsʋa 'ɔ ‑ha 'le ‑a mʋ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, 'ɔ ‑ha ‑a mʋ 'klɔ, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, kɔ, 'ɔ ‑nye ‑a mʋ gbonɩɩlɛ, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn. 7 Kɛ'ɛ nɩ, ɔ nu, 'ɔ naa 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ, 'ɔ nu ‑a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ‑tʋnahuin a ꞊hrɩn a ꞊hrɩn ꞊nʋ, ‑ʋ di 'le di, ʋ 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, 'a ꞊hapʋdɛ, ɔ nu ‑a mʋ 'mʋ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, ɛ 'bʋa nɩ, 'ɛ ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ. 8 Nyɩsʋa waa 'a mʋ nɩ, ‑ɛ nue, a kuo ye ꞊wlʋ. 'Ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋʋ nɩ, ɔ waa 'le 'a mʋ. Ɛ 'de 'a nɩ nunu‑tɔplɩ a ‑tɩ. Nyɩsʋa a ‑nyinyidɛ'ɛ nɩ. 9 Ɛ 'de ba nu ꞊hapʋdɛ ꞊de a ‑tɩ, ɔ 'de 'a mʋ waa. Kɛɛ, ɔ waa 'a mʋ nɩ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, nahuon ꞊de 'nɩ ꞊han 'le 'a dɩɔnʋ 'yaa. 10 Kɛ ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa, nɔ‑ nu ‑a mʋ. 'Ke ɔ naa 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ, 'ɔ ‑nye ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ 'yilɛnɔ‑kʋan nu. 'Yilɛnɔ‑kʋan a ‑gbɛ, ɛ nɩ la ke 'mʋ, 'ɔ ‑wɔ la ‑wɔn, ‑ɛ die nu, ‑a 'muo nu.

‑Yusu 'Klɩsʋ nue nɩ, ‑Juukʋɛ, ʋ kɔ nahuin ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'ʋ ‑mʋɛ

11 'A ‑tɩ o, bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, ‑tɛ a nɩ 'mʋ: ‑Tɛ ʋ kɔ la 'a mʋ, a 'de la ‑Juukʋɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'bɛ yrɛ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, 'ʋʋ 'a mʋ tanɩ ꞊tu, 'ʋʋ 'a mʋ nahuin ꞊nʋ daa, ‑ʋ 'de yrɛ 'bɛ. Kɛɛ, yriilɛɛ ‑do ꞊nʋ, nahuiin 'o 'waa 'hʋɩn ke nuu, nɛ‑ kɔ ‑tɩ ʋʋ ꞊tu. 12 Bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, ti a ‑gbɛ 'yri, a hren la ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑wɔn, ‑ɔ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya. 'A mʋ mɔ la 'dagbɩ'ɩ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a dakʋ ‑hɛyri. Nyɩsʋa ꞊tue la 'yrɩ a gblegblei, ɔ kɔ 'a dakʋ 'hɛɛn, 'ɔ pue la 'le ꞊nʋ dɛ. Kɛɛ, ɔ 'de la 'le 'a mʋ 'a dakʋ a ‑gbɛ ‑hɛyri ‑hree. A 'die la ꞊wlʋ ye kuo, ‑ɛ mɔ, ꞊hapʋdɛ ꞊de di la 'lu ‑wɔn mue, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn. 'Ke a nɩ la 'le 'klɔ a nunu‑tɔplɩ ‑hɛyri. A 'de la Nyɩsʋa yi. 13 Ti ‑hi la a ti 'yri, a hren la Nyɩsʋa ‑wɔn, kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, a 'mʋɛɛ ꞊nɔ ye, ‑ɛ nue, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, a ‑mʋɛ nɩ. ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, ɔ 'wla 'a dablo gbo, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'a 'mʋɛɛ Nyɩsʋa ye.

14 ‑Yusu, nɔ‑ nue, ꞊a kɔ 'klɛɛ kegbowɛɛnlɛ. Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑Juukʋɛ, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ʋ ‑hʋnhɔn la 'mʋ lɛ 'yi. Kɛɛ, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ nue nɩ, ꞊a 'ya kɛ dakʋʋ ‑do. Yraalɛ nɩ la 'le ‑a mʋ ‑gbahlɔn, ɛ 'we la ꞊nɔ ‑mli ye. Kɛɛ, ti ‑kɔ 'yri ɔ 'kʋ la, 'ke ɔ 'wlaa la 'o ‑mli a ‑gbɛ. 15 ‑Juukʋɛ a tetei, nɩ‑ mɔ: Nu dɛ ‑gbo, nu dɛ ꞊nʋ. Kɛɛ, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ ‑wɩ gbo. Ɔ nue nɩ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ‑Juukʋɛ kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ 'yi 'mʋ lɛ pupo. ‑Tɛ ʋ 'bii, ʋ kɔ ‑Yusu 'hɛɛn, ʋ ‑mʋɛ 'klɛɛ, ʋ 'de 'klɛɛ lele dakʋgbleii 'hɔn, kɛɛ, ʋ mɔ dakʋʋ ‑doo nɩ. Kɛ'ɛ nɩ, ɔ nu, 'ʋ wɛɛn ke gbo. 16 ‑Tɛ ɔ 'kʋ, 'ke 'o tu 'yie 'mʋ, yraalɛ 'de 'klɛɛ 'o lele ꞊nʋ ‑gbahlɔn nɩ. Ɔ ‑wɛ gbo. Ɔ nue nɩ, 'ʋ ‑hɛ dakʋʋ ‑do, 'plɩɩ 'ɔ nue, ʋ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, ʋ kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn, 'ʋ bibi 'yi 'mʋ lɛ, 'ʋ ‑mʋɛ.

17 ‑Yusu 'Klɩsʋ di nɔ 'klɔ ke nɩ, 'ɔ po ꞊hapʋtitie ꞊nʋ, ‑ɛ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'plɩɩ ‑ʋ hren la Nyɩsʋa ‑wɔn, a kɔ Nyɩsʋa a ‑gbɛ 'hɛɛn, a wɛɛn gbo ke, kɔ, ‑a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, ‑ʋ 'mʋɛɛ la ꞊nɔ ye, ‑a kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ꞊a wɛɛn ‑wɛ ke gbo. 18 Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ nu a ‑tɩ, a kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a ‑wɛ 'le ‑ba 'mʋɛɛ ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa ye nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli 'mʋ. Nyɩsʋa a ‑Hihiuu ‑do a ‑gbɛ, nʋ‑ʋ ‑wɛ ‑a mʋ 'mʋ ‑hɛ.

19 'A ‑tɩ o, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, a 'de lele 'dagbɩ, a 'de ‑wɛ lele nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'tiilɛ lɛ ꞊mɔ, kɛɛ, 'a mʋ mɔ 'blʋgba a ‑gbɛ a nahuiin nɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ mɔ ‑Juukʋɛ. 'A mʋ mɔ ‑wɛ Nyɩsʋa a ꞊tugba a nahuiin nɩ. 20 ꞊Bo pue kayu a dɛ ye. A 'we ꞊nɔ kayu a ‑plati ye. ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ, kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ, nʋ‑ 'we ꞊nɔ kayu a ‑gbɛ a bʋgbo‑tʋtʋ ye. ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ 'we ꞊nɔ 'katuo ye. 21 ‑Yusu a ‑gbɛ, nɔ‑ nye nu, kayu a ‑gbɛ 'ʋ ku gbo, 'ʋʋ 'o 'ya, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa a kayu ꞊nʋ ‑hɛ, ‑ʋ kɔ gbo Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ 'ti 'le. 22 ‑Tɛ a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, a ‑mʋɛ, 'a nɩ ‑gbɛ, a kɔ ꞊ʋ ‑ye 'hɛɛn, a 'we ꞊nɔ kayu ꞊nʋ ye, ‑ʋ kɔ gbo Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ti 'le.

3

Nyɩsʋa nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke Pɔlʋ bɔ pue nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ ‑Yusu a ꞊hapʋtitie

1 ‑Tɛ ɛ ‑ti 'mʋ, 'n 'cipi 'o Nyɩsʋa a dɩda, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ. Ʋ po 'mʋ 'mʋ ꞊jɩ, 'mɔ Pɔlʋ, ‑ɛ nue, 'nɩɩ nu ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan, 'a mʋ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'nɩɩ 'a mʋ ‑Yusu a ꞊hapʋtitie pue. 2 'N pui ‑tɛɛ, a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyi 'mʋ ‑kʋan a ‑gbɛ, 'nɩɩ nu, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ. Ɔ nu 'mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, 'ɔ ‑nyi 'mʋ ‑kʋan a ‑gbɛ. 3 Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ ‑hli la, kʋɛ la 'le gbo, ɔ tʋɛ 'mʋ nɩ, ‑ɛ die nu, 'mue yi. ‑Huhlidɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ kɔ ‑tɩ gbi 'n ꞊tu wɛn 'a mʋ ye, kɛ nɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'kwli 'mʋ. 4 'Bɩa 'ba ‑hre ‑tɩ a ‑gbɛ, a die 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑huhlidɛ 'ke 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑ta 'mʋ, 'n nye 'mʋ lɛ 'nɩ yrii ‑tɛɛ. 5 Ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa 'de la ‑huhlidɛ a ‑gbɛ nahuin tɔɔ. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ɔ ya 'le 'a ‑Hihiu nɩ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ dɛ a ‑gbɛ nahuin tɔɔ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'a ‑wɔnnaanyʋ, kɔ 'a winwlɔn‑hɛnyʋ ꞊nʋ 'hɛɛn, ɔ po 'pɩa ke, 'ke 'o 'a ‑gbɛ ‑wɔn, nʋ‑ ɔ tɔɔ dɛ a ‑gbɛ. 6 ‑Huhlidɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ ‑gbo: ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑Juukʋɛ, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ɔ di ‑wɛ 'a mʋ 'nɩ ‑nyi. A kɔ ‑Juukʋɛ 'hɛɛn, a ‑hɛ dɛɛ ‑do. Dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la 'le, ɔ di la ‑Yusu 'Klɩsʋ a nahuin ‑nyi, ɔ die 'a mʋ 'nɩ ‑nyi. Kɛ ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ nue, a 'ble Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie kwa.

7 Nyɩsʋa nu 'mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, 'ɔ ‑nyi 'mʋ ‑kʋan ‑gbo, 'nɩɩ nu. Ɔ nue nɩ, 'ke 'le 'a 'klɩ a kenɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. ‑Kʋan a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ ꞊bo pue nahuin 'a ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ. 8 'Ke 'le Nyɩsʋa a nahuin ‑hɛyri, 'mɔ mɔ 'lelɛ'bɔɔnyɔ. ꞊Betɩ bɛ nɩ lɛ 'mʋ, Nyɩsʋa nu 'mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ, 'ɔ le 'mʋ, 'ke ꞊bo pue nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ꞊hapʋtitie ꞊nʋ, ‑ɛ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, 'ke Nyɩsʋaa 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ naa, 'ɔɔ ‑a mʋ ꞊hapʋ‑tɔplɩ 'plɔplɔ 'mʋ nu. ꞊Hapʋ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ ‑hi ‑a nɩ 'lu a lɛ‑hielɛ wlɔn; 9 'ɔ le ‑wɛ 'mʋ, 'ke ꞊bo ‑hɩhɩa nahuin 'bii dɛ ꞊nʋ klɛ, Nyɩsʋa ‑yra la, kʋɛ la 'le gbo, 'ke 'le ‑huhlikɔ 'kwli 'mʋ, ‑tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ di 'lu a ‑wɔnmumue nu. Kʋɛ la 'le gbo, ‑bo yɛ ti ‑gbo ke, Nyɩsʋa, ‑ɔ mɔ ‑tɔplɩ 'bii a nununyɔ, ɔ ‑hli dɛ a ‑gbɛ nahuin ke 'yi. 10 Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, Nyɩsʋa nue nɩ, 'ɛ 'hrɩɩ 'le 'cʋɛ a nahuin ‑hɛyri, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa a lɛleenyʋ, kɔ 'kuo 'bii, kɔ 'ɛ nɩ 'klɩkenɩdɛ ꞊de 'hɛɛn, ‑ɛ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ʋ 'mʋ 'cʋɛ a nahuin 'ye, ʋ 'mue 'mʋ lɛ yrii, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔ ꞊tɔ, 'plɩɩ 'a ꞊tɔ a ‑gbɛ 'ɔ kɔ 'hri a gblegblei. 11 Dɛ a ‑gbɛ, ɔ nu, nɛ‑ mɔ dɛ, ɔ ‑yra la ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔ 'de la 'o 'klɔ a nue. 'Ke ɔ naa 'le ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ, 'ɔ nu dɛ a ‑gbɛ, ɔ ‑yra la. 12 ‑Tɛ ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ, kɔ, ‑a kuo ꞊wlʋ ye, ‑a 'deɛ ‑ba pɩ hʋannʋ, 'ke ‑ba 'yɩya 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ gbo. 13 ‑Ye 'klɛɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa nu lɛ 'a nunue, 'nɩɩ 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ: ꞊Betɩ ꞊boo ꞊sʋɛ 'ye, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ, 'a nɩ ꞊wlɩ nɩ bi 'le ꞊hlɔn, ‑ɛ nue, 'na ꞊sʋɛ a 'yiye a ‑gbɛ, ɛ 'de ‑gbʋgbɛ, kɛɛ, ɛ mɔ 'mʋ‑hɛɛlɛ gblaka, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn.

‑Tɛ ‑Yusu nu ‑a nɩ 'mʋnʋɛlɛ

14 Nɛ‑ nue, 'nɩɩ kwlɩ gbo bla, 'ke 'o ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa ye, 'nɩ nyo da 'a nɩ ‑ta 'mʋ. 15 'A nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, kɔ ꞊ʋ ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ nɔ ‑tʋtʋ ke, ʋ mɔ ꞊tugbɩ a gblegblei, kɛɛ, ʋ mɔ Buu ‑do a 'yuoo nɩ. 16 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa a ‑tɩ 'bʋa 'yi, 'ɛ ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'nɩ nyo da, ‑ɛ die nu, 'a ‑Hihiu 'mʋ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi, 'klɩ a ‑gbɛ, ɩ 'mʋ 'le 'a mʋ 'mʋ nɩ. 17 'N nyo ‑wɛ 'nɩ da, ‑ɛ die nu, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke nɩ 'ɛ nɩ ti, ‑ɛ nue, a kuo ye ꞊wlʋ. 'N nyo ‑wɛ 'nɩ da, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'mʋ nʋnʋɛ. 'Bɩa 'ba nʋnʋɛ 'mʋ, a di gbo 'nɩ ku, ‑ɛ 'we ꞊nɔ tugbɛ ye, ‑ɛ kɔ ‑wlubʋɩ ku gbo ‑tɛɛ, kɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ kayu ye, ‑ʋ ku gbo. 18 'Bɩa 'bɛ nɩ lɛ 'mʋ, a kɔ Nyɩsʋa a nahuin ‑ye 'hɛɛn, a di kɔ 'klɩ, 'ke ba yrii 'mʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ nɩ, 'ɛ ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ 'mʋ. 'Ɛ nɩ ‑tɛgbi aa 'o muu, ꞊betɩ ba 'ya, ba ꞊tɩ, 'a 'mʋnʋɛlɛ 'kɩɛ nɩɛ 'le. 19 'Nɩɩ da Nyɩsʋa, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'a 'mʋnʋɛlɛ yi ‑tɛɛ, ꞊betɩ ba 'de 'klɩ kɔ, 'ke ba yie 'bii, ‑ɛ die nu, ‑tɔplɩ 'bii, ‑ɩ nɩ 'le Nyɩsʋa 'mʋ, ɩ 'mʋ ‑wɛ 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke nɩ.

20 Nyɩsʋa, ɔ kɔ 'klɩ, 'ke bɔ nu 'ɛ nɩ dɛ, 'ɛ ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ, ‑aa ‑hʋa bɔ nu, kɔ, 'ɛ ‑hi ‑wɛ 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ, ‑aa 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie. Kɛ 'a 'klɩkenɩnɩɛ nɩ 'mʋ, 'a 'klɩ a ‑gbɛ 'ɩɩ ‑kʋan nu, 'ke 'le ‑a mʋ 'mʋ. 21 ‑Ba baa Nyɩsʋa, 'cʋɛ a nahuin a ‑tɩ, kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ. ‑Tʋnahuin a ꞊hrɩn a ꞊hrɩn bʋ ‑nyi ꞊nɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo. Kɛ'ɛ nɩ, bɛ nɩ 'mʋ.

4

‑A mʋ ‑Yusu a nahuin, ‑ba ‑mʋɛ

1 'A ‑tɩ o, 'mɔ ‑gbo, ʋ po ꞊jɩ 'mʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan a ‑tɩ, 'nɩɩ 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ: 'A mʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋa nuu 'a nahuin 'mʋ, 'a nɩ nunuklɔ, bɔ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋaa 'a ‑hʋhʋa nu. 2 Ba ꞊tɩɔ 'le 'a nɩ dɩɔnʋ 'ɛ nɩ ti, 'a nɩ ꞊wlɩ bɩ nɔ 'yi lɛ, ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'a nɩ 'bienʋ, ꞊betɩ bʋ nu 'a mʋ dɛ 'klan 'mʋ, a nɩ puu 'le yrʋ lɛ, kɛɛ, ba 'cipi 'o 'waa 'mʋnʋɛlɛ. 3 Ba ꞊tu 'o 'klɩ, dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu nu, ꞊a ‑mʋɛ, ɛ 'mʋ 'o 'cipi, kɔ, ba wɛɛn ke gbo, ‑ɛ die nu, a 'mʋ dɛɛ ‑do 'mʋ 'ya. 4 'Cʋɛ, ɛ 'we ꞊nɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hʋɩn ye, 'plɩɩ 'hʋɩn a ‑gbɛ, ɩ mɔ 'hʋɩɩn ‑doo nɩ. Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ʋ mɔ ‑Hihiuu ‑do. Dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'a mʋ ‑nyi, aa ‑pre, 'ke 'le ꞊wlʋ a 'lɩla 'kwli 'mʋ, dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'ya ‑do. 5 ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ, ɔ mɔ Kʋkɔnyɔɔ ‑do. ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ, ɛ mɔ ꞊wlʋ a yekuolɛɛ ‑do. Nahuin a 'nie a 'lulɛpupue, ɛ mɔ 'nie a 'lulɛpupuee ‑do. 6 Nyɩsʋa mɔ Nyɩsʋagbloo ‑doo nɩ. Nɔ‑ mɔ nahuin 'bii a Bu. Nɔ‑ kɔɔ nahuin kɔ ‑tɔplɩ 'bii win ke. 'Ke ɔɔ 'le 'ɛ nɩ nahuon kɔ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'kwli 'mʋ naa, 'ɔɔ ‑kʋan nu.

7 ‑A 'bii, ‑Yusu 'Klɩsʋ nu ‑a mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ, 'ɔ ‑nyi ‑a mʋ 'klɩ, 'ke ‑ba nu 'a ‑kʋan, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔ ‑hʋa bɔ nu ‑a mʋ 'a ‑nyinyie. 8 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ʋ 'crɛɛ nɩ, 'ke 'o ‑Yusu ke, ‑ɛ mɔ:

«‑Tɛ ɔ 'ya 'le yakɔ 'mʋ,

‑ye ɔ ‑ha 'o 'a yraanyʋ wlɔn 'hru,

'ɔ gbʋ, 'ɔ nuu ꞊jɩnyʋ 'mʋ,

'plɩɩ ‑tʋnahuin, 'ɔ ‑nyi ꞊nʋ ‑nyinyi‑tɔplɩ.»

9 ‑Ye 'bʋ plɛ, ɔ 'ya 'le yakɔ 'mʋ nɩ, dɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɔ ꞊tɩ nɔ ‑tʋtʋ ke nɩ, 'plɩɩ, 'ɔ 'ya 'le yakɔ 'mʋ. 10 Nahuon ‑gbo, ‑ɔ ꞊tɩ nɔ ‑tʋtʋ ke, ɔ ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ 'ya 'le yakɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'ke 'o 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de, ɔ 'mʋ ‑tɔplɩ 'bii win ke kɔɔ. 11 Nɔ‑ ‑nyi nahuin 'klɩ, 'ke bʋ nu 'a ‑kʋan. ꞊Ʋ ‑ye, ɔ ‑nyu 'klɩ, 'ke bʋ 'ya 'a titieponyʋ 'mʋ, ꞊ʋ ‑ye, 'ʋ 'ya Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ 'mʋ, ꞊ʋ ‑ye 'ʋʋ ‑tɔplɩ 'mʋ lɛ na, 'ʋʋ nahuin Nyɩsʋa a wintɛ tɔɔ, ꞊ʋ ‑ye 'ʋ mɔ 'cʋɛ a nyɩgblakɩ, kɔ, 'ʋʋ ‑wɛ Nyɩsʋa a wintɛ tɔɔ. 12 Kɛ ɔ nu, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑Yusu a nahuin 'mʋ ‑hɛ, 'ke bʋ nu Nyɩsʋa a ‑kʋan, ‑ɛ die nu, 'cʋɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑Yusu a ‑gbɛ a 'hʋɩn ye, ɛ 'mʋ 'klɩ ke nɩ. 13 'A 'klɩ di 'le 'nɩ bii, ɛ 'mue gba ‑gbagba, ‑a 'bii, ‑a 'mʋ ‑mʋɛ, ‑ɛ nue, ‑a 'bii, ‑a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ye ꞊wlʋ, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ nue, ‑a 'bii, ꞊a yio. ‑Ye ‑a 'deɛ ‑ba 'we ꞊nɔ lele 'yuo ye, kɛɛ, ‑a di ye 'we nyɩkukui, ‑a 'mʋ 'o ye ꞊cɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ye.

14 Ti a ‑gbɛ 'yri, ‑a 'deɛ ‑ba 'we 'klɛɛ lele 'yuo꞊pli ye, ‑ʋ kɔ 'lu a lɛ‑hielɛ kla 'cɩcɩlɛ‑tɩ. ‑Ye gblagblʋnyʋ kɔ hɩnyʋ 'hɛɛn, ʋ 'deɛ bʋ kaa 'klɛɛ lele ‑a mʋ, 'ke 'le 'waa tɔɔlɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'yru a 'dʋɩ, ɩɩ 'mɩɩ a 'pɩ a klɛpupue nu. 15 Ɛ nɩ nɩ 'le lɛ 'mʋ, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn. Kɛɛ, ‑tɩ a ‑tɛɛ, Nyɩsʋa tɔɔ ‑a mʋ, ‑ba 'cipi 'o 'a kwa'buble ‑tɛɛ, kɔ, 'bɩa ꞊ba nyi nahuin ye ꞊tu, ‑ye ‑ba ꞊tui, 'ke 'le 'mʋnʋɛlɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, ‑a nɩ nunuklɔ 'bii, ɔ 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'klɔ ye 'we. ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, nɔ ‑mɔ 'cʋɛ a 'lu. 16 Nɔ‑ 'kukue 'a nahuin 'bii lɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ dɛɛ ‑do 'mʋ 'ya, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑tʋnahuon a 'hʋɩn a ‑tɔplɩ 'bii nu, 'ɩ tʋtʋ yrɛ. ‑Tʋnahuon a 'hʋɩn a ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ‑ɩ tʋtʋ yrɛ ‑tɛɛ, 'bɩa ɩ 'bii, 'bɩɩ ‑kʋan nu ‑tɛɛ, ‑ye 'a 'hʋɩn 'bii, ɩɩ 'nɩ ku. Kɛ ɛ nɩ ‑wɛ 'mʋ, 'ke 'o ‑Yusu a 'hʋɩn ‑wɔn, ‑ɩ mɔ 'cʋɛ a nahuin. Nahuin a ‑gbɛ, 'bʋ nʋnʋɛ 'mʋ, ‑ye 'cʋɛ, ɛ nɩ ke 'klɩ.

‑A nɩ nunuklɔ 'ka kɔ 'a yrayrʋ 'hɛɛn

17 ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ mu ꞊tu, 'n nyi 'nɩ ꞊tu, 'ke 'le ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ a 'dʋ 'kwli 'mʋ. 'Nɩɩ 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ: Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, a nɩ kʋɛ 'le 'klɛɛ lele 'waa nunuklɔ ‑wɔn. ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, ʋʋ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ɩ 'nɩ da ꞊le dɛ ꞊de. 18 'Waa 'lu a lɛ‑hielɛ 'we ꞊nɔ gbɩgbɩyrɩ ye, ʋ 'nɩ yrii ꞊le ‑tɩ a ‑tɛɛ 'mʋ lɛ. 'Klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa 'a nahuin ‑nyi, ʋ 'dio kɔ, ‑ɛ nue, 'waa ꞊wlɩ 'gboklo 'mʋ nɩ, 'ʋ 'de Nyɩsʋa a 'hru yi. 19 'Ya 'o lele 'lu, ꞊betɩ bʋʋ ‑tʋɩ‑tɔplɩ nu, ‑tʋɩ 'nɩ nu ꞊le ꞊nʋ. Ʋ ‑ha 'waa dɩɔnʋ nɩ, 'ke bʋ nu 'yilɛnyre‑tɔplɩ a gblegblei. Nunu‑tɔplɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ʋʋ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hiee ‑do.

20 A ‑mɛ ‑ye, nunuklɔdʋ a ‑gbɛ, ɔ 'de ꞊nɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'dio 'a mʋ tɔɔ. 21 'A wintɛ, nɛ‑ a 'wɔn. Nɛ‑ aa 'o ꞊tuu. 'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ‑Yusu 'hɛɛn ‑mʋɛ, a 'nyɩ ‑tɩ a ‑tɛɛ 'bii ꞊nʋ nɩ, ɔ tɔɔ ‑a mʋ. 22 ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, nunuŋmli ꞊nʋ, aa la ‑wɔn kʋɛ, ba 'kee 'a nunue. Nunuŋmli a ‑gbɛ, ɩɩ la 'a nɩ ꞊wlɩ lɛ nyre 'yi, ‑ɛ nue, 'a nɩ ꞊wlɩ a ‑gbɛ, ɩɩ la ‑hʋa 'yilɛnyre‑tɔplɩ. Kɛ'ɛ nɩ, aa la 'a nɩ dɩɔnʋ a kaalɛ nu. 23 Ba ‑ha Nyɩsʋa mɛ lɛ, bɔ 'ble 'a nɩ ꞊wlɩ kwa, ɩ 'mʋ yrayrɩ 'mʋ bi. 24 Ba nu 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔɔ ‑hʋa, ‑ɛ die nu, 'a nɩ nunuklɔ 'mʋ 'a 'klɔ ye 'we. Nunuklɔ a ‑gbɛ, ɔ mɔ ꞊hapʋdɛ. Nɛ‑ nue, 'ɔ 'sii 'o ye, 'ɔɔ Nyɩsʋa a plɔ blee.

25 'A ‑tɩ o, a nɩ 'du 'le 'klɛɛ lele hɩ, ba ꞊tu ‑tɩ a ‑tɛɛ 'a nɩ 'bie ye, ‑ɛ nue, ‑a 'bii, ‑a ‑mʋɛ nɩ. 26 'Bɩa 'ba bi yrʋ 'mʋ, a nɩ nu 'le dɛ 'kuku, kɛɛ, 'plɩɩ 'tɔ 'mʋ ‑wɔn, 'a nɩ ꞊wlɩ bɩ ꞊tɩɩ 'o lɛ. 27 A nɩ ‑nyi 'le 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka 'hru, 'ke bɔ kɔɔ 'a mʋ win ke. 28 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ la ꞊ke 'yri, ɔ nɩ 'yri 'le 'klɛɛ lele, kɛɛ, 'a ‑gbɛ bɔ nu ‑kʋan, 'ke 'le 'oye'siilɛkɔ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'a dɩɔnʋ ye klee, kɔ, ɔ 'mʋ ‑wɛ ꞊sʋɛnyʋ 'mʋ ‑hɛ. 29 A nɩ ꞊tu 'le ‑tɩ ‑hʋɩn lɛ, kɛɛ, ba ꞊tu ꞊hapʋ‑tɩ ꞊nʋ, ‑ɩ di 'a nɩ 'bienʋ 'mʋ ‑hɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑ta 'mʋ. 30 A nɩ nue 'le, Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ꞊wlʋ nɩ 'mʋɛ 'le gbo. ‑Hihiu a ‑gbɛ, ‑ʋ nɩ 'o 'a mʋ ke 'mʋ, nʋ‑ mɔ yriilɛ, Nyɩsʋa ꞊tue 'a mʋ, ‑ɛ nye 'a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ mɔ 'a nahuiin nɩ. Ɛ nye ‑wɛ 'a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑nyrɔwɔ ꞊de 'kwli 'mʋ, ɔ di 'a mʋ 'nɩ waa 'bii.

31 ‑Tɔplɩ 'bii, ‑ɩ nɩ 'le 'a mʋ 'mʋ, ‑ɩ nye nu, 'a nɩ ‑tɩ 'ɩ kla wlɔn, ba ‑hɩ 'le 'a nɩ dɩɔnʋ 'mʋ, ba ‑ha ‑wɛ 'le 'a nɩ dɩɔnʋ yrʋ a pupue 'mʋ, a nɩ po 'le 'klɛɛ lele ꞊yʋɛi, a nɩ ꞊tutu 'le 'klɛɛ lele tanɩ, 'yilɛnyredɛ ꞊de nɩ nɩ 'le 'le 'klɛɛ lele 'a mʋ 'mʋ. 32 'A nɩ ꞊wlɩ bɩ nɔ 'yi lɛ, 'ke 'o 'a nɩ 'bienʋ ‑wɔn, ba yiyrii wɔlɩ ye, ba ‑hihri 'a nɩ 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, aa 'mʋ nunu a ‑tɩ ‑wɔn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋa nu, 'ɔ ‑hri 'a nɩ 'yilɛnyre‑tɔplɩ a ‑tɩ ‑wɔn, dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ nu a ‑tɩ.

5

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Nyɩsʋa a ‑nyrɛ 'mʋ, ‑tɛ ʋ kɔ bʋ nu naalɛ

1 'A mʋ mɔ Nyɩsʋa a 'mʋnʋɛyuo'o nɩ. 'A ‑tɩ o, ‑tɛ Nyɩsʋa a nunuklɔ nɩ 'mʋ, kɛ 'a nɔnɔ bɔ nɩ ‑wɛ 'mʋ. 2 Ba 'cipi 'o, ba nʋɛ 'a nɩ 'bienʋ ‑tʋnahuin 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu ‑a nɩ 'mʋnʋɛlɛ. ‑Tɛ ɔ nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ a ‑tɩ, 'ɔ ‑ha 'a dɩɔnʋ, 'ɔ 'kʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'wlugbadɛ ye, ʋʋ 'la, 'ke 'o ‑cɔhlʋn a pipie a ‑ta 'mʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, Nyɩsʋa a ‑gbɛ 'ɔ wɛɛn ‑cɔhlʋn a ‑gbɛ ke.

3 'A mʋ mɔ Nyɩsʋa a nahuiin nɩ. 'A ‑tɩ o, ɛ 'de ye blɛ ba ꞊mɔ nyrʋ ꞊nʋ lɛ, ‑ʋ 'de 'a nɩ nyrʋ, kɔ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, 'a nɩ 'bienʋ kɔ, a nɩ ꞊tu 'le 'a ca. 'Yilɛnyre‑tɔplɩ a ‑gbɛ, a nɩ ꞊tu 'le ‑wɛ 'a ‑tɩ. 4 Ɛ 'de ‑wɛ ‑tɛɛ nu, 'ke ba ꞊tu ‑tɩ ‑hʋɩn lɛ, kɔ ‑tʋɩ‑tɔplɩ 'hɛɛn. Kɛɛ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke ba ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'ke 'o ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ɔɔ nu a ‑ta 'mʋ. 5 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ nyrʋ lɛ ꞊mɔ, kɔ, ‑ʋʋ 'yilɛnyre‑tɔplɩ ‑ye ꞊nʋ nu, kɔ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, 'waa 'bienʋ kɔ, ‑ʋʋ 'a ca ꞊tu, nahuin a ‑gbɛ, Nyɩsʋa 'deɛ bɔ ‑nyi ꞊nʋ 'hru, 'ke 'le 'a 'klɔ yrayrʋ, ɔ di nu 'kwli 'mʋ, ‑tɛ Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ʋ di 'o nahuin win ke kɔɔ. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'waa 'bienʋ a ‑tɔplɩ a ca, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ʋʋ 'o ꞊tuu, 'ɩ ‑hi 'o Nyɩsʋa 'mʋ. Nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋʋ ꞊wɛhɩi klɩ.

6 A nɩ ‑ha 'le nahuon ꞊de mɛ lɛ, 'ke bɔ naa 'le wintɛ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɛ 'nɩnɩ da dɛ ꞊de, 'ke bɔ kaa 'a mʋ, bɔ ꞊tui, ‑ɛ mɔ, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ 'de 'yi lɛ nyre. Kɛɛ, 'yilɛnyre‑tɔplɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ nye nu, Nyɩsʋa 'ɔɔ nahuin ꞊nʋ yrʋ lɛ poo, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuo 'o. 7 'A ‑tɩ, nahuindʋ a ‑gbɛ, a nɩ bi 'le 'le ꞊nʋ ‑hɛyri. 8 Ti ꞊de a ti 'yri la, 'ke a nɩ la 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri, kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'ke a nɩ 'le ‑nyrɛ 'mʋ, ‑ɛ nue, a kɔ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'hɛɛn, a ‑mʋɛ nɩ. 'A ‑tɩ o, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le ‑nyrɛ 'mʋ, ‑tɛ 'waa nunuklɔ nɩ 'mʋ, kɛ 'a nɔnɔ bɔ nɩ ‑wɛ 'mʋ. 9 ‑Tɛ a nɩ 'le ‑nyrɛ 'mʋ, 'a ‑tɩ, 'a nɩ ꞊wlɩ kɔ bɩ nɔ 'yi lɛ, a 'mʋ 'o ye 'sii, a 'mʋ ꞊hapʋnahuin 'mʋ 'ya, ‑ʋʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊tu. 10 Ba ꞊tu 'o 'klɩ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ ‑tɔplɩ ꞊nʋ yi, ‑ɩɩ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ a plɔ blee, a 'mui nu. 11 A nɩ po 'le 'le dabʋ nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋʋ ‑tɔplɩ nu, 'ke 'le gbɩgbɩyrɩ 'mʋ, ‑ɩ 'nɩnɩ da dɛ ꞊de, kɛɛ, 'waa nunu‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ba pui pepe' 'mʋ lɛ. 12 ‑Ye 'klɛɛ, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, nahuiin nu, 'ke 'le ‑huhlikɔ 'kwli 'mʋ, 'a ꞊tutue nɩ lɛ ‑tʋɩ. 13 ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, 'bʋ pui pepe' 'mʋ, ‑tɛ ɩ nɩ 'mʋ, nahuin di 'nɩ 'ye. 14 Nahuon 'bɔ ‑ha Nyɩsʋa a ‑nyrɛ mɛ lɛ, 'bɛ po 'a 'yilɛnyre‑tɔplɩ pepe' 'mʋ, ‑ye Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ ‑wɛ 'le bɔ nue nɩ, nahuon a ‑gbɛ, bɔ bi 'le 'a ‑nyrɛ 'mʋ nɩ. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ, 'ʋʋ lɛ po:

«‑Mɔ ꞊nʋ, ‑ɔɔ ŋmo, 'ba ye 'mʋ,

‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ,

‑ɛ die nu, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ ‑mʋ 'a ‑nyrɛ ‑nyi.»

15 ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ba ꞊tu 'a nɩ nunuklɔ 'yie. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ꞊tɔ kɔ, ‑tɛ 'waa 'klɔ nɩ 'mʋ, 'a nɔnɔ nɩ nɩ 'le lɛ 'mʋ, kɛɛ, ba nu 'klɔ ꞊nʋ, ‑ɔ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ kɔ ꞊tɔ, 'plɩɩ ‑ʋ nʋɔ 'mʋ. 16 Ti ‑gbo, ‑a nɩ mɔ 'yri, nahuiin nu 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'plɔplɔ. 'A ‑tɩ, 'ɛ nɩ dɛ, ‑ɛɛ 'a mʋ ye gbo bi, ba nɛɛ 'le 'kwli 'mʋ, ba nu ꞊hapʋdɛ. 17 A nɩ 'ya 'le bʋbanyʋ 'mʋ, ba yrii ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ 'mʋ lɛ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔɔ ‑hʋa ba nu.

18 A nɩ ‑hie 'le 'a nɩ dɩɔnʋ nɔ a 'nɩna wlɔn. Dɛ a ‑gbɛ, ɛɛ 'a nɩ 'klɔ lɛ nyre 'yi. Kɛɛ, ba ‑ha Nyɩsʋa a ‑Hihiu mɛ lɛ, bʋ kɔɔ 'a mʋ win ke 'bii. 19 Ba bibre Nyɩsʋa a ‑wla yrɛ, kɔ ‑wla ‑ye, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu 'a mʋ tɔɔ, ba bro. Ba bro, 'ke 'o ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ye. Ba bɔɔ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke. 20 'Ke 'le ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'dʋ 'kwli 'mʋ, ba ‑nyi ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa 'wio, 'ke 'o ‑tɔplɩ 'bii, ɔɔ nu a ‑ta 'mʋ. Ba 'cipi 'o, ba ‑nyo 'wio.

Tɔnʋ kɔ nyrʋ 'hɛɛn

21 'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ 'o ꞊tuu, ba ꞊tutuu 'o.

22 'A mʋ nyrʋ, ba ꞊tuu 'o 'a nɩ tɔnʋ 'o, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Kʋkɔnyɔ ‑Yusuu 'a ‑hʋhʋa nu, 23 ‑ɛ nue, tɔ, nɔ‑ mɔ 'a nyrʋgba a 'luyenɩnyɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu, 'ɔ 'ya 'cʋɛ a 'luyenɩnyɔ 'mʋ. 'Cʋɛ, nɛ‑ mɔ 'a 'hʋɩn. ‑Yusu a ‑gbɛ, nɔ‑ nye waa. 24 Nɛ‑ nue, nyrʋ kɔ bʋ ꞊tuu 'o 'waa tɔnʋ ‑tɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'cʋɛɛ nu, 'ɛɛ 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ 'o ꞊tuu.

25 'A mʋ tɔnʋ, ba nʋɛ ‑wɛ 'a nɩ nyrʋ 'mʋ, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu 'cʋɛ a 'mʋnʋɛlɛ, 'ɔ 'kʋ, 'ke 'o 'a ‑ta 'mʋ. 26 Ɔ 'kʋ nɩ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'cʋɛ 'pɩa ke po, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑ta 'mʋ. 'Ke ɔ naa 'le 'a wintɛ 'mʋ, 'ɔ ꞊gbla 'cʋɛ a ‑gbɛ, 'ke 'o 'a dɛ 'kuku ‑wɔn, 'ɔ 'sie 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 27 ‑ɛ die nu, ɛ 'mʋ 'le ꞊nɔ ye di, 'ke 'le ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'kwli 'mʋ, kɔ, ɛ 'mʋ 'o ye 'sii 'bii, 'ke 'o ꞊nɔ ye, ɛ 'mʋ ‑wɛ 'yi lɛ nɔ, dɛ 'klan ꞊de 'nɩ ꞊hien 'le 'mʋ nɩ, ɛ 'nɩ ꞊han kɩkadɛ ꞊de kɔ. 28 Kɛ ɛ nɩ ‑wɛ 'mʋ, 'ke 'o tɔnʋ ‑wɔn. Bʋ nʋɛ 'waa nyrʋ 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu 'waa dɩɔnʋ a 'mʋnʋɛlɛ. Nahuon 'bɔ nʋɛ 'a nyrʋgba 'mʋ, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɔ nʋɛ 'a dɩɔnʋ 'mʋ nɩ. 29 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɛ 'de nahuon ꞊de kɔ, ‑bɔ yraa 'a dɩɔnʋ a 'hʋɩn. Kɛɛ, ɔ nʋɩ 'mʋ nɩ, 'ɔɔ dɛ di, 'ɔɔ 'a 'hʋɩn 'yie ꞊tu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋʋ nu, 'ɔɔ 'cʋɛ 'yie ꞊tu, 30 ‑ɛ nue, ‑a 'bii, ‑a mʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hʋɩn a 'pɩɩ nɩ. 31 Ʋ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ: «Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, nyɩbɛyu kɔ bɔ hie 'o 'a bu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn gbo, ‑ɛ die nu, ɔ kɔ 'a nyrʋgba 'hɛɛn, ʋ 'mʋ 'o ‑tɛgbii ‑do 'ti, nahuiin 'hɔn a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ ‑tʋnahuoon ‑do ‑hɛ.» 32 'Ke 'le wintɛ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'ke ‑huhlidɛ gblaka nɩ 'le, 'ɛ hren 'mʋ gbo. 'N ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ kɔ 'cʋɛ 'hɛɛn, nɩ‑ kɔ ‑tɩ ɩɩ ꞊tu. 33 Kɛɛ, 'a mʋ kɔ ‑tɩ ɩɩ ‑wɛ ꞊tu: 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, bɔ nʋɛ 'a nyrɔ 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔ nu 'a dɩɔnʋ a 'mʋnʋɛlɛ. Nyrɔ bɔ ꞊tuu ‑wɛ 'o 'a tɔ 'o.

6

'Yuo꞊pli, ʋ kɔ 'waa bunʋ kɔ 'waa 'diinʋ 'hɛɛn

1 'A mʋ 'yuo꞊pli, a kɔ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'hɛɛn, a ‑mʋɛ nɩ. 'A ‑tɩ o, ba ꞊tuu 'o 'a nɩ bu kɔ 'a nɩ 'dii 'hɛɛn, ‑ɛ nue, dɛ a ‑gbɛ, ɛ mɔ ꞊hapʋdɛɛ nɩ. 2 Kɛ Nyɩsʋa a tetebʋ ‑yee po: «꞊Tuu 'o ‑na bu kɔ ‑na 'dii 'hɛɛn, 'ke 'le 'mʋnʋɛlɛ 'kwli 'mʋ.» Tetebʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ mɔ ye‑hɛtetebʋ, ‑ʋ kɔ ke Nyɩsʋa, ɔ po 'le dɛ. 3 'Lepoodɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ: «'Bɩa ꞊nɩ nyu 'o ꞊tuu, ‑ye ‑n di kɔ plɔ a bleelɛ, kɔ, ‑n di po ‑hʋnhlʋn ‑pɛtu, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke.»

4 'A mʋ 'yuo꞊pli a bunʋ ‑mɛ ‑ye, a nɩ nu 'le ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ di 'a nɩ 'yuo꞊pli yrʋ 'mʋ lɛ poo. Kɛɛ, ba tɔɔ ꞊nʋ, kɔ, ba ‑hɩʋ 'le lɛ, ‑tɛ Kʋkɔnyɔɔ 'a ‑hʋhʋa nu.

‑Kʋannunyʋ kɔ 'waa nyɩgblakɩ 'hɛɛn

5 'A mʋ ‑kʋannunyʋ, ba ꞊tuu 'o 'a nɩ nyɩgblakɩ ‑tɛɛ, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ‑gbo ke. Ba ꞊mʋɛ lɛ, 'ke 'le 'a nɩ 'klɩ 'bii 'kwli 'mʋ, 'ke ba nu ‑kʋan ‑tɛɛ. 'Bɩa 'baa lɛ nu, ‑ye ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ aa 'o ꞊tuu. 6 A nɩ nu 'le ‑kʋaan ‑do, 'bɩa 'bʋʋ 'a mʋ 'yie ꞊tu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋʋ ‑hʋa bʋ pu 'nyrɛɛ lɛ. Kɛɛ, ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyʋʋ nɩ. 'A ‑tɩ, ba ‑hʋɛ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke, 'ke ba nu ‑tɔplɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ‑hʋa. 7 'Baa ‑kʋan nu, ‑ye ba nuo 'le ꞊hapʋ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ. A nɩ po 'le lɛ, ‑tʋnahuiin ‑do a ‑kʋan, nɔ‑ aa nu, kɛɛ, kɛ ba po, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu, nɔ‑ kɔ ‑kʋan aa nu. 8 ‑Mɔ ‑kʋannunyɔ, ‑hee' ‑n 'de ‑kʋannunyɔ, kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ꞊nɩ nu ꞊hapʋ‑kʋan, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu, nɔ‑ di ‑mʋ 'wio ‑nyi.

9 'A mʋ nyɩgblakɩ, ba nu ‑wɛ 'a nɩ ‑kʋannunyʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ. A nɩ 'yʋʋ 'le 'kla ‑wliye. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, a kɔ 'a nɩ ‑kʋannunyʋ 'hɛɛn, 'a mʋ mɔ Nyɩgblaka ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ a nahuiin nɩ. Ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'nɩ 'jra ꞊le nahuin 'yi 'mʋ lɛ.

Ta‑wɔn‑tɔplɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ, ‑a di 'mʋ 'ba, ‑a 'mʋ 'o Satan 'hru wlɔn ‑ha

10 'Plɩɩ 'mʋ mu ‑yrɛ, 'n nye 'nɩ ‑hʋa ꞊bo le 'a mʋ, ‑ɛ mɔ: A kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ 'hɛɛn, ba ‑mʋɛ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi, ‑ɛ nue, ɔ nɩ ke 'klɩ 'dɔ. 11 Ta‑wɔn‑tɔplɩ 'bii, Nyɩsʋaa 'a mʋ ‑nyi, ba 'bli kwa. 'Bɩa 'ba 'bli kwa, ‑ye ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka di gblagblʋ nu, ɔ 'mʋ 'a mʋ ye ‑wɔn, ‑ye a dio ye gbo 'nɩ nyra. 12 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, tʋ ‑gbo, ‑aa ‑wɔn, ɛ 'de ‑tʋnahuin, ‑a 'nɩ ‑wʋn ꞊le ye, kɛɛ, ‑aa ye ‑wɔn 'kuo ‑hʋɩn, ɔ kɔ 'waa nyɩgblakɩ 'hɛɛn, ‑ɔ kɔɔ gbɩgbɩyrɩklɔ ‑gbo win ke. ‑Tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ 'klɩ ‑hʋɩn, 'ke 'le yrayrɩ, nɩ‑ ‑aa ye ‑wɔn. 13 'A ‑tɩ o, ‑tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ta‑wɔn‑tɔplɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ‑a mʋ ‑nyi, ba 'bli kwa, ‑ɛ die nu, 'kla‑wliye'yɩya a ‑nyrɔwɔ 'bɔ nyre 'o, 'kuo ‑hʋɩn 'bɔɔ 'a mʋ ‑tʋa, a 'muo ye gbo nyra, 'plɩɩ a 'mʋ ‑wɔn ‑wɔnwɔn, tʋ 'mʋ 'le ‑wɛ, tʋ 'bʋ ‑wɛ 'le, a 'mʋ gbo nyra ‑tɛɛ.

14 'A ‑tɩ, ba ‑wɛ ‑wɔn, a 'mʋ tʋ a ‑gbɛ ‑wɔn. Ba 'ya ‑tɩ a ‑tɛɛ a nahuin 'mʋ. ‑Tɩ a ‑tɛɛ, ɩ 'we ꞊nɔ 'bɛtɩyɛ ye, a klɩɩ 'a nɩ wlawlʋ ke, ‑ɛ die nu, a 'mʋ ‑wɔn ‑wɛ, 'ke ba ‑wɔn tʋ a ‑gbɛ. Ba 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 'Bɩa 'bɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ tawlawlʋ ye, a pue. Nʋ‑ʋ 'a mʋ ke ka. 15 Ba po ‑Yusu a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ, ‑ɛɛ nahuin kegbowɛɛnlɛ ‑nyi. Ba nue, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke. 'Bɩa 'ba nye nu, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ 'suei ye, a pue, ‑ɩɩ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ, 'aa na ‑tɛɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. 16 Ba 'cipi 'o ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ba 'nɩnɩ 'ble wɛn 'klɛɛ ta'wlɛ kwa. Nɛ‑ die nu, 'dio ꞊nʋ, Satan di 'a mʋ ‑wɔn lɛ poo, 'ɔ 'nɩnɩ di 'a mʋ lɛ 'tʋ. Mɔ ꞊betɩ bɔɔ na po, ta'wlɛ ꞊nʋ, ɛ dio 'nɩ jre. 17 Nyɩsʋa bɔ waa 'a mʋ, ɛ 'we ꞊nɔ 'plʋnugble ye, aa 'lu ꞊tu, ɛ 'mʋ 'a nɩ 'lu ke ka. Ba ꞊tue 'lu, kɔ, ba 'ble ‑wɛ Nyɩsʋa a wintɛ kwa. Nyɩsʋa a wintɛ a ‑gbɛ, ɛ 'we ꞊nɔ ‑hɔtɩplie ye, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu 'a mʋ ‑nyi.

18 'Ɛ nɩ ti, ba da Nyɩsʋa, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke. Ba dɔ, ‑tɛ 'a ‑Hihiuu 'a mʋ 'a tɔɔlɛ nu. A nɩ ŋmo 'le, ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ, a nɩ sɩa 'le ‑wɛ. Ba 'cipi 'o Nyɩsʋa a dɩda, 'ke 'o 'a nahuin 'bii a ‑ta 'mʋ. 19 Ba da ‑wɛ Nyɩsʋa, 'ke 'o 'na ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, ‑tɩ 'n di ꞊tu, ɔ 'mui 'mʋ tɔɔ, 'nɩ ꞊han hʋannʋ pɩ, 'mʋ ‑Yusu a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ po, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑ɛ ‑hli la, kɛɛ, ɔ tɔɔ 'klɛɛ ‑a mʋ. 20 ‑Yusu, nɔ‑ nu 'mʋ 'a titieponyɔ 'mʋ, 'mʋ nahuin 'a ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ pue. Ba da Nyɩsʋa, ‑ɛ die nu, 'nɩ ꞊han hʋannʋ pɩ, 'bɩa 'nɩɩ ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ po, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋaa 'a ‑hʋhʋa nu. Nɛ‑ 'n kɔ ꞊bo nu, ꞊betɩ ꞊bo nɩ nɔ ꞊jɩ 'mʋ.

Wlɔnlɛ꞊gbʋgba

21 Tisikɩ, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ 'mʋnʋɛ‑dɩayu, ‑ɔɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ a ‑kʋan nu ‑tɛɛ, ɔ di 'a mʋ 'nɩ le, ‑tɛ 'n nu nɔnɩnɩɛ, ‑ɛ die nu, ‑tɔplɩ 'bii, 'nɩɩ nu, a 'mui yi. 22 'A ‑tɩ o, 'n nyo 'le 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ lee, ‑ɛ die nu, ‑tɛ ‑a nu nɔnɩnɩɛ, a 'mue yi, ɔ 'mʋ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi.

23 ‑A nɩ Bu Nyɩsʋa, ɔ kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, bʋ ‑nye 'a mʋ ‑dɩayuo 'bii kegbowɛɛnlɛ. Bʋ nue, ba nʋnʋɛ 'mʋ, kɔ, ba kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye ‑tɛɛ. 24 Nahuin 'bii, ‑ʋ 'cipi 'o ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'mʋnʋɛlɛ, Nyɩsʋa bɔ nu ꞊nʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ.

FILIPƲKƲƐ

1

2

3

4

'Crɩɩnɩɛ ꞊nʋ, Pɔlʋ gba la

FILIPƲKƲƐ

ye

1

1 'Mɔ Pɔlʋ kɔ Timote 'hɛɛn, ‑ʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyʋ, ‑a mʋʋ nɩ, ‑ʋʋ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ. 'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a dakʋ, 'ke 'le Filipʋdɩɔ 'mʋ, 'a mʋ'ʋ nɩ, ‑aa ‑wɔn 'crɩɩ, a 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn ‑mʋɛ. A bi 'le ye, a kɔ 'cʋɛ a 'yie꞊tunyʋ, kɔ 'cʋɛ a 'mʋ‑hɛnyʋ 'hɛɛn, a 'bii, 'a mʋ kɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo. 2 ‑A nɩ Bu Nyɩsʋa, kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, bʋ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, kɔ bʋ ‑nyi 'a mʋ kegbowɛɛnlɛ.

Filipʋkʋɛ a 'cʋɛ a ‑tɩ, Pɔlʋ 'ɔɔ Nyɩsʋa 'wio ‑nyi

3 'Ɛ nɩ ti, 'bɩa 'nɩɩ 'a nɩ ‑tɩ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ‑ye 'nɩɩ 'na Nyɩsʋa ‑nyi 'wio, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ. 4 'Ɛ nɩ ti, 'bɩa 'nɩɩ Nyɩsʋa da, 'ke 'o a 'bii ‑ta 'mʋ, ‑ye 'na plɔ ble nɩ. 5 'Nɩɩ Nyɩsʋa ‑nyi 'wio, ‑ɛ nue, kʋɛ la 'le ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ 'yie 'mʋ gbo, ‑ɔ kɔ 'mʋ a ‑hɛ la ‑Yusu a nahuin, ‑bo di 'le ‑didi, ‑bo yɛ ‑nyrɔwɔ ‑gbo ke, a bi 'mʋ ke, ꞊aa Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie nahuin pue. 6 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, ‑ɔ ꞊tu 'yilɛnɔ‑kʋan ꞊nʋ ‑wlu, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, ɔ dio ‑wɔn gba 'lu, ɔ 'muo ‑wɔn ‑wɔ ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'le lele di. 7 Ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ꞊bo kɔ 'lu a lɛ‑hielɛdʋ a ‑gbɛ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'n nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ 'dɔ, 'ke 'le 'na ꞊wlʋ 'bii ke, ‑ɛ nue, a 'bii, a kɔ 'mʋ 'hɛɛn, Nyɩsʋa nu ‑a mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'mʋ 'mʋ ‑hɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ‑tɛ 'n nɩ nɔ ꞊jɩ 'mʋ, kɔ, 'nɩɩ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie a ‑tɩ ‑wɔn lɛ na, 'ke 'o ‑batiponyɔ ye, 'mue ꞊nɔ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 8 'Bɩa 'nɩ plɛ, 'n nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'nɩɩ ꞊tu ‑tɩ a ‑tɛɛ. 'Mʋnʋɛlɛ ꞊nʋ, 'n kɔ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, 'ke ɛɛ 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ ‑hɔn.

9 Dɛ ‑kɔ ‑tɩ 'nɩɩ Nyɩsʋa da, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, nɛ‑ mɔ ba nʋnʋɛ 'mʋ, 'plɩɩ 'mʋnʋnʋɛlɛ a ‑gbɛ bɛ bii klɛ. 'Bɩa 'mʋnʋnʋɛlɛ a ‑gbɛ, 'bɛɛ klɛ bii, ‑ye a di ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nʋ 'nɩ yi, kɔ, a 'mʋ ‑wɛ 'yilɛnɔ‑tɔplɩ kɔ 'yilɛnyre‑tɔplɩ a 'yi'mʋlɛ‑hɩhɩalɛ yi, 10 ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'le 'yilɛnɔ‑tɔplɩ ‑ha, a 'mui nu. 'Bɛ ‑ti lɛ 'mʋ, ‑ye ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'le lele di, a di 'o ye 'nɩ 'sii, 'yilɛnyredɛ ꞊de 'nɩ ꞊han 'le 'a mʋ 'mʋ nɩ. 11 ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ die nu, 'a nɩ nunuklɔ 'mʋ 'o ye 'sii. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ di dɛ a ‑gbɛ 'ye, ʋ di Nyɩsʋa 'nɩ baa, kɔ, ʋ 'muo ‑wɛ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑nyi.

Dɛ ‑mɔ dɛ gblaka, nɛ‑ mɔ ꞊bo ‑nyi ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ

12 'Dɩayuo ‑a, ba kɔ 'a yiyie, bʋ po 'mʋ ꞊jɩ 'mʋ, ɛ 'die nu, Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie 'ɛ 'de gbo nyra, kɛɛ, ɛ 'sɛɛ gbo. 13 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'sɔyuo 'bii ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑gʋlʋnʋma a kayu 'yie ꞊tu, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ nɔ ‑tuo ke, ʋ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ 'n 'ya ‑Yusu 'Klɩsʋ a nahuon 'mʋ, nɛ‑ nue, 'nɩ nɩ nɔ ꞊jɩ 'mʋ. 14 Dɛ ‑ye nɩ 'o, nɛ‑ mɔ ꞊bo nɩ nɔ ꞊jɩ 'mʋ, dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑nyi ‑Yusu a nahuin 'plɔplɔ 'klɩ, 'ke bʋ kuo ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ꞊wlʋ ye ‑tɛɛ. Ʋ 'nɩ pɩ ꞊le 'klɛɛ lele hʋannʋ, 'ke bʋ ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ nahuin ye.

15 Nahuin ‑ye, ʋʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ nue, ʋʋ 'mʋ ‑wɔn ꞊tu ca. Ʋʋ ‑hʋa bʋ ‑nyi 'mʋ 'kla‑wliye'yɩya. Kɛɛ, ꞊ʋ ‑ye, ʋʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ 'nɩ ꞊tu, 'ke 'le 'waa ꞊wlɩ 'bii ke. 16 Ʋ nye 'nɩ nu, ‑ɛ nue, ʋ nʋɛ 'mʋ 'mʋ nɩ, 'plɩɩ 'ʋ yie, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa lee nɔ 'mʋ nɩ, 'ke ꞊bo tʋɛ nahuin, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 17 Nahuin ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'mʋ ca ‑wɔn ꞊tu, ʋʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ nue, ʋ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke bʋ nɩ 'o 'mʋ 'lu ye. Ʋʋ naa 'lii 'hɔn. Ʋ nɔ 'nɩ, ʋ nye 'nɩ nu, ‑ɛ die nu, 'mʋ lele ꞊sʋɛ 'ye, kɛ nɔ ꞊jɩ 'mʋ.

18 Kɛɛ, ɛ 'nɩ 'yaa ꞊le 'mʋ 'kla ‑wliye. Mɔ ꞊betɩ bʋʋ ꞊wlʋ 'klan nu, bʋ nyi ꞊tu, mɔ ꞊betɩ bʋʋ ꞊wlʋ 'yɔpɔ nu, bʋ nyi ꞊tu, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊hapʋtitie, nɛ‑ ʋʋ po. 'Nɩɩ nu 'manʋ, dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, kɔ, 'n 'kɩɛ die 'manʋ nu, 'a ‑tɩ. 19 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑bati ꞊nʋ, ʋʋ 'mʋ lɛ poo, ɩ die 'nɩ nu, Nyɩsʋa 'mʋ 'mʋ waa, ‑ɛ nue, aa da Nyɩsʋa, 'ke 'o 'na ‑ta 'mʋ, kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑Hihiu, ʋʋ ‑wɛ 'mʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ. 20 Dɛ 'nɩɩ ‑hʋa 'dɔ, kɔ, 'nɩɩ ‑pre, nɛ‑ mɔ, 'nɩ nu 'le dɛ ꞊de, ‑ɛ di 'mʋ ‑tʋɩ nue, kɔ, 'nɩ sɩa 'le, 'plɩɩ 'nɩ nye ‑wɛ ‑hʋa, 'na nunuklɔ a ‑tɩ, 'ke nahuin bʋ baa ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, kɔ 'ɛ nɩ ti ꞊de, mɔ ꞊betɩ ꞊bo nɩ 'klɔ, mɔ ꞊betɩ ꞊bo 'kʋ. 21 'Mɛ ‑ye, ꞊betɩ ꞊bo nɩ 'klɔ, dɛ ‑mɔ dɛ gblaka, nɛ‑ mɔ ꞊bo ‑nyi ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, mɔ ꞊betɩ ꞊bo 'kʋ, ‑ye 'na 'kʋkʋɛ, ɛ ‑hi 'o 'na 'klɔnɩnɩɛ 'mʋ nɩ, ‑ɛ nue, 'ke 'n di 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ mu. 22 'Bɩa 'nɩ 'kɩɛ nɩɛ 'klɔ, ‑ye 'n ‑wɛ 'le ꞊bo nu ‑kʋan nɩ, ‑ɔ di nahuin 'mʋ ‑hɛ. ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑ye 'hru ꞊nʋ, 'n di 'le ‑ha, 'n 'diu yi. 23 ꞊Bo 'kʋ, ꞊bo nɩ 'klɔ, ‑tɔplɩɩ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, nɩ‑ kɔ ‑gbahlɔn 'n nɩ 'o. 'Ke 'le 'pɩa ‑ye ke, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, ꞊bo 'kʋ wɛn, ‑ɛ die nu, 'n kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ nɩnɩ. Dɛ a ‑gbɛ, ɛ di wɛn nu ‑tɛɛ, 'ɛ ‑hi 'o ꞊bo nɩ 'klɔ. 24 Kɛɛ, 'ke 'le 'pɩa ‑ye ke, ɛ nu ‑wɛ ‑tɛɛ, 'ke ꞊bo nɩ 'klɔ, 'a nɩ ‑tɩ, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ. 25 'A ‑tɩ, 'n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n 'kɩɛ die 'klɔ nɩ, 'mʋ 'le 'a mʋ ‑hɛyri nɩ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ ye 'mʋ mu, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, kɔ, a 'mʋ 'manʋ nu 'dɔ. 26 'A ‑tɩ, 'bɩa 'nɩ ‑hɔn nɔ ꞊jɩ 'mʋ, 'nɩ di 'le 'a mʋ ‑wɔn, a di baa ‑Yusu 'Klɩsʋ 'dɔ, 'na 'ledidie a ‑tɩ.

27 Dɛ, ‑ɛ mɔ dɛ gblaka, nɛ‑ mɔ 'a mʋ ‑Yusu a nahuin, 'a nɩ nunuklɔ bɔ nue, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊hapʋtitie, ɛ 'mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ kɔ. Mɔ ꞊betɩ ꞊bo di 'le 'a mʋ ‑wɔn, mɔ ꞊betɩ ꞊bo 'de 'le di, 'n ‑hʋa ꞊bo 'wɩn, ‑ɛ mɔ, a kɔ 'lu a lɛ‑hielɛɛ ‑do, 'a ‑mʋɛ, kɔ, 'a kɔ ꞊wlʋʋ ‑do, 'aa ‑kʋan nu, ‑ɛ die nu, nahuin 'mʋ ‑Yusu a ꞊hapʋtitie ꞊wlʋ ye kuo. 28 A nɩ pɩ 'le 'klɛɛ lele 'a nɩ yraanyʋ a hʋannʋ. 'Bɩa 'ba 'nɩnɩ pɩ 'waa hʋannʋ, ʋ die 'nɩ yrii, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑bati diu 'nɩ klɩ, kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, Nyɩsʋa, ɔ waa 'a mʋ nɩ. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ di ꞊nʋ dɛ a ‑gbɛ tɔɔ. 29 'Ke Nyɩsʋa naa 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ, 'ɔ ‑nyi 'a mʋ 'hru, 'ke ba kuo ꞊wlʋ ye. Ɛ 'de ba kuo ꞊wlʋ yee ‑do a 'hru, ɔ 'diu 'a mʋ ‑nyi, kɛɛ, ɔ ‑nyi ‑wɛ 'a mʋ 'hru, 'ke ba 'ye ꞊sʋɛ, 'a ‑tɩ. 30 A 'ye la nɩ, ‑ɛ mɔ, 'nɩɩ la nu ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan ‑tɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔ yi ‑wɔnlɛ ‑tɛɛ. ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, a nye 'nɩ 'wɔn, ‑ɛ mɔ, 'n 'kɩɛ ‑wɛɛn. 'Plɩɩ ‑ye, 'a nɩ ‑gbɛ, ye‑wʋnwɔndʋ a ‑gbɛ, nɛ‑ aa ‑wɛ ye ‑wʋnwɔn.

2

Ba kɔ 'lu a lɛ‑hielɛdʋ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ kɔ la

1 A kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, a ‑mʋɛ nɩ. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi. Bɔ nʋɛ 'a mʋ 'mʋ, dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ 'le 'a mʋ ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo ꞊tu. A kɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'hɛɛn, a ‑mʋɛ nɩ, 'a nʋɛ 'a nɩ 'bienʋ 'mʋ, 'aa wɔlɩ ye yiyrii. 2 ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ba kɔ 'mʋnʋnʋɛlɛ, ba kɔ ꞊wlʋʋ ‑do, ba ‑mʋɛ, ba 'wʋnwɔn win 'mʋ lɛ. 'Bɩa 'bɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑ye 'n di nu 'manʋ 'dɔ. 3 'Bɩa 'baa dɛ nu, a nɩ ‑hie 'le 'a nɩ dɩɔnʋʋ ‑do a dɛ 'lu ‑wɔn lɛ, kɔ, a nɩ 'yaa 'le 'le 'a nɩ dɩɔnʋ, kɛɛ, ba ꞊tɩɔ 'le 'a nɩ dɩɔnʋ 'le. Ba 'ye, ‑ɛ mɔ, 'a nɩ 'bienʋ, nʋ‑ nɩ 'o 'a mʋ 'lu ye. 4 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'yilɛnɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ di 'a 'bienʋ 'mʋ ‑hɛ, nɩ‑ bɔ nu. A nɩ nu 'le ‑tɔplɩɩ ‑do ꞊nʋ, ‑ɩɩ a ‑do 'mʋ ‑hɛ. 5 'Lu a lɛ‑hielɛdʋ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ kɔ la, nɛ‑ ba kɔ.

6 ꞊Betɩ ‑Yusu bɔ 'ya Nyɩsʋa 'mʋ,

ɔ 'de la ca kɔ, 'ke bɔ ‑hɛ ‑tɛ Nyɩsʋa nɩ 'mʋ.

7 Kɛɛ, ɔ hie 'o Nyɩsʋatu ꞊nʋ gbo,

'ɔ ‑hɛ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ,

'ɔ ‑hɛ ‑wɛ ‑tʋnahuon.

8 ‑Tɛ ɔ ‑hɛ ‑tʋnahuon,

‑ye ɔ ꞊tɩɔ 'le 'a dɩɔnʋ nɩ,

'ɔ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa, 'ɔ 'kʋ ‑wɛ.

'Kʋkʋɛ a ‑gbɛ, ɔ 'kʋ,

nɛ‑ mɔ bʋ kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ,

‑ɛ mɔ ‑tʋɩ'kʋkʋɛ.

9 Nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ 'yɔɔ 'o,

'ɔ nɩ 'o ‑tɔplɩ 'bii 'lu ye,

'ɔ ꞊tue ꞊nɔ 'dʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o 'dʋɩ 'bii 'lu ye,

10 ‑ɛ die nu, nahuin 'bii, kɔ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'hɛɛn,

'ke 'le yakɔ 'mʋ,

kɔ, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke,

kɔ, 'ke 'le ‑tʋtʋ gbo,

'bʋʋ ‑Yusudʋ 'wɔn,

ʋ 'bii a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ 'le di,

ʋ 'muo kwlɩ ye gbo bla,

'ke 'o 'a 'o꞊tuulɛ a ‑ta 'mʋ.

11 'Ɛ nɩ nahuon, 'bɔ nɩ 'o, ɔ di 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ,

‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ mɔ Kʋkɔnyɔ.

‑Ye ʋ di 'a Bu Nyɩsʋa ‑nyi ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ.

'Ke 'le ŋmli'yilɛnyrenyʋ ‑hɛyri, ba 'we ꞊nɔ yahroyɔ ye, ‑ɔɔ wlɩn

12 'Na nɩnatumupʋ ‑a, ‑tɛ a yie, ‑tɛ ‑Yusu nu Nyɩsʋa a 'o꞊tuulɛ, 'a nɩ ‑gbɛ, a kɔ ba ꞊tuu ‑wɛ 'o Nyɩsʋa. Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'n nɩ la 'le 'a mʋ ‑hɛyri, a nyo la 'o 'nɩ ꞊tuu. ‑Tɛ 'n 'de 'klɛɛ 'le 'a mʋ ‑hɛyri nɩ, a kɔ ba ꞊tuo ‑wɛ 'o, ɛ 'mʋ 'o 'a 'o꞊tuulɛ ꞊nʋ 'mʋ ‑hi, a kɔ la, 'ke 'o ꞊nɔ ‑wɔn, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'n nɩ la 'le 'a mʋ ‑hɛyri. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, waalɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa waa 'a mʋ, ɛ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke 'le 'a nɩ 'pɩa ke, 'ke ba nu ‑kʋan, 'ke 'le Nyɩsʋa a pɩpɩɛ 'kwli 'mʋ, 13 ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔɔ nu ‑kʋan, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑ɛ die nu, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩɩ 'a plɔ blee, a 'mui 'mʋ nʋɛ, kɔ a 'mui ‑wɛ nu. 14 'Ɛ nɩ dɛ ꞊de, aa nu, a nɩ 'pʋprɛ 'le wlɔn 'mʋ lɛ, kɔ, a nɩ po 'le ‑wɛ ꞊yʋɛ, 15 ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'o ye 'sii, 'yilɛnyredɛ ꞊de 'nɩ ꞊han 'le 'a mʋ 'mʋ nɩ, kɔ, a 'mʋ Nyɩsʋa a 'yuo꞊pli ꞊nʋ 'mʋ 'ya, ‑ʋ 'nɩnɩ nu dɛ 'klan ꞊de. 'Ke a nɩ 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋʋ 'waa 'bienʋ kaa, 'plɩɩ ‑ʋ kɔ 'klɔ nyre 'yi lɛ. 'Ke 'le nahuindʋ a ‑gbɛ ‑hɛyri, a kɔ ba 'we ꞊nɔ yahroyɔ ye, ‑ɔɔ wlɩn. 16 Ba ꞊tu ꞊nʋ wintɛ ꞊nʋ ye, ‑ɛɛ nahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. 'Bɩa 'baa lɛ nu, ‑ye ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'le lele di, 'n di po 'a nɩ ‑pli, ‑ɛ nue, dɛ a ‑gbɛ, ɛ die nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑kʋan 'yakla ꞊nʋ, 'n nu 'le 'a mʋ ‑wɔn, ɔ 'de ‑gbʋgbɛ.

17 'A nɩ ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ, ɛ 'we ꞊nɔ ‑cɔhlʋn ye, aa pi, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 'Bʋ kɔ bʋ 'la 'mʋ, ‑ye 'na dablo di ‑wɛ ye 'we ‑cɔhlʋn ꞊nʋ, 'nɩɩ 'a nɩ ‑cɔhlʋn a ‑gbɛ ke po. 'Bɩa 'bɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑ye 'n di kɔ plɔ a bleelɛ, 'mʋ 'manʋ nu, 'n kɔ a 'bii 'hɛɛn. 18 Ba kɔ ‑wɛ plɔ a bleelɛ, a 'mʋ 'manʋ nu, a kɔ 'mʋ 'hɛɛn.

Timote kɔ Epafroditɩ 'hɛɛn

19 'N yie nɩ, 'bɩa ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'bɔ nye ‑hʋa, 'n ‑wɛ lɛ kɛ 'le 'a mʋ Timote a ‑wɔnleelɛ, ‑ɛ die nu, 'bɔ ꞊hɩan ‑wɔn, ɔ 'mʋ 'mʋ le, ‑tɛ a nu 'lenɩnɩɛ, titie a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ ‑wɛ 'le 'mʋ ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo ꞊tu. 20 Nahuon ꞊de 'de nɔ nɩ, ‑bɔ kɔ 'na 'lu a lɛ‑hielɛ, 'bɛ 'de Timotee ‑do. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɔɔ 'a nɩ ‑tɩ klɛ naa ꞊wlɩ. 21 Nahuin 'bii ‑ye ꞊nʋ, 'waa ‑tɔplɩɩ ‑do a dɛ, nɛ‑ ʋʋ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie. Ʋ 'nɩ ‑hie ꞊le ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɔplɩ a dɛ 'lu ‑wɔn lɛ. 22 Timote ‑mɛ ‑ye, a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ɔ mɔ ꞊hapʋnahuon. Ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a po Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie, 'ke 'o nahuin ye. Ɔɔ 'mʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ, 'ke 'le ‑kʋan a ‑gbɛ ‑hɛyri, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'yu 'nɩnɩ ‑hɛ wɛn 'a bu 'mʋ. 23 'A ‑tɩ, 'n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'bʋ 'bɛ ‑tado 'na ‑bati, 'n dio ‑tado 'nɩ le 'tata, 'ke 'le 'a mʋ ‑wɔn. 24 'N yie ‑wɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, Kʋkɔnyɔ 'bɔ nye ‑hʋa, 'n ‑wɛ lɛ kɛ 'le 'a mʋ ‑wɔndidie.

25 Nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Epafroditɩ, a lee o nɔ 'mʋ ‑wɔn, 'ke ɔ 'mʋ o 'mʋ 'mʋ di ‑hɛ, 'ke 'o ‑tɔplɩ ꞊nʋ, 'n 'de o kɔ a ‑ta 'mʋ, ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a nu ‑kʋan. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑a nu ‑kʋan 'dɔ. 'N 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ꞊bo tɩɔ 'klɛɛ gbo, bɔ di 'le 'a mʋ ‑wɔn, 26 ‑ɛ nue, ɔ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke bɔ di 'le 'a mʋ ‑wɔn, ɔ 'mʋ 'a mʋ 'ye. 'A nɩ wɔlɩ nyo nu 'dɔ, ‑ɛ nue, ɔ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, a 'wɩn nɩ, 'ke 'a 'hʋɩɩn o 'nɩ hren. 27 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'kʋɛ nyo o nu. Ɔɔ o mu 'nɩ 'kʋ. Kɛɛ, Nyɩsʋa 'ye 'a wɔlɩ, 'ɔ ‑wɔ 'a 'kʋɛ. Ɛ 'de ɔ ‑do a wɔlɩ, Nyɩsʋa 'di 'ye. 'Na ‑gbɛ, ɔ 'ye ‑wɛ 'na wɔlɩ, ‑ɛ die nu, 'kla‑wliye'yɩya ‑ye 'nɩ ꞊han 'klɛɛ lele 'mʋ ke yɛ. 28 Nɛ‑ nue, 'nɩ ‑hʋɛ, ꞊bo lo, bɔ di 'le 'a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, 'bɩa 'ba 'yo, a 'mʋ 'manʋ nu, kɔ, 'na ‑gbɛ, 'mʋ ꞊wlʋ a lɛnaalɛ 'kee. 29 'A ‑tɩ, 'bɔ di 'le, ba 'blo kwa ‑tɛɛ, 'ke 'le 'manʋ 'kwli 'mʋ. Ba ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'a ‑tɩ. ‑Tɛ ɔ nɩ 'mʋ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ ‑wɛ lɛ 'mʋ, ba ꞊tuu 'o, 30 ‑ɛ nue, ɔ dʋa 'kʋkʋɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan a ‑tɩ. Ɔ nu 'a nɩ 'lu 'mʋ a ‑kʋan, kɛ nɔ 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ, 'ɔ dʋa 'kʋkʋɛ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'mʋ 'mʋ ‑hɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ a di wɛn 'na 'mʋ‑hɛɛlɛ nu, 'bɩa 'ba nɩ wɛn nɔ.

3

‑Tɛ Nyɩsʋa, ɔɔ nu, 'ɔɔ 'o ‑a mʋ ye 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye

1 'Dɩayuo ‑a, 'na 'lelɛ'bɔɔwintɛ, nɛ‑ ‑gbo: Ba nu 'manʋ, ‑ɛ nue, a kɔ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'hɛɛn, a ‑mʋɛ nɩ. ‑Tɩɩ ‑do ‑gbo, 'n 'crɩɩ o 'a mʋ ‑wɔn, nɩ‑ 'n di lele ke nɩna. ꞊Bo di lele ke nɩna, ɛ 'nɩ ‑wɔ ꞊le 'le 'na 'klɩ, ‑ɛ nue, ɛ mɔ 'mʋ‑hɛɛlɛ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn. 2 Ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋʋ 'yilɛnyre‑kʋan nu, 'plɩɩ ‑ʋ mɔ hɩtɔɔnyʋ. Nahuindʋ a ‑gbɛ, ʋʋ 'yi lɛ nyre 'cʋɛi, 'ʋʋ nahuin tɔɔ, 'ke bʋ 'bɛ yrɛ. 'Bʋʋ nahuin yrɛ 'bɛ, ‑tɛ ‑Juukʋɛɛ 'a nunue nu, ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ nɔ 'nɩ, nɛ‑ nye nu, nahuin a ‑gbɛ 'ʋʋ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa a nahuin ‑hɛ. Kɛɛ, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. 3 Kɛɛ, ɛ 'de 'hʋɩn a yriilɛ ꞊de, ɛ 'nɩ nue ꞊le, 'plɩɩ nahuon 'nɩ ‑hɛ ꞊le Nyɩsʋa a dakʋ a nahuon. ‑A mʋʋ nɩ, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a ‑tɛɛ a dakʋ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nʋ‑ʋ ‑a mʋ 'klɩ ‑nyi, 'ke ‑ba nu Nyɩsʋa a ‑kʋan ‑tɛɛ. Ɛ 'de dɛ ‑gbo, ‑a nɩ ‑gbɛ, ‑a ‑wɛ 'le ‑ba nu, ‑a 'nɩ kue ꞊le ꞊wlʋ ye, kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ ‑a kuo ꞊wlʋ ye, 'ke bɔ waa ‑a mʋ.

4 'Bɩa ‑tʋnahuin a nunu‑tɔplɩ 'bɩ ‑wɛ 'le bɩ waa wɛn nahuin, 'mɔ Pɔlʋ, 'n kɔ wɛn 'hru, 'ke ꞊bo kuo wɛn ‑tɔplɩ a ‑gbɛ ꞊wlʋ ye. 'Bɩa nahuon ꞊de 'bɔ plɛ, ɔ kɔ 'o ꞊wɔn, 'ke bɔ kuo nahuin a nunu‑tɔplɩ a ‑gbɛ ꞊wlʋ ye, 'n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ 'o ꞊wɔn, 'nɩ ‑hi 'o nahuon a ‑gbɛ 'mʋ. 5 ‑Tɩ kɔ ‑tɩ 'nɩ plɛ, 'n kɔ 'o ꞊wɔn, nɛ‑ mɔ, 'mɔ mɔ ‑tɛɛ a Hebrekʋɛyu'u nɩ. 'Ke 'n kɔ 'le Yisraɛkʋɛ a 'blʋgba 'mʋ. 'Nɩɩ po Bɛsamɛ꞊tugba. ‑Tɛ ʋ kɔ 'mʋ, ‑ye ‑nyrɔwɔ a ‑yehɛn‑yehɛn a nɔnɔ 'mʋ, ʋ 'bɛ 'mʋ ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑a mʋ ‑Juukʋɛ a teteii 'a ꞊tutue nu. 'Ya 'o lele 'lu, 'mɔ mɔ la Falisi꞊tumu a nahuoon nɩ, ‑ʋʋ 'o ‑Juukʋɛ a tetei 'bii 'o ꞊tuu ‑tɛɛ, 'ʋ ‑hi 'o nahuin ‑ye 'mʋ. 6 'Nɩɩ la 'o ‑a mʋ ‑Juukʋɛ a 'bri‑tɔplɩ 'bii 'nɩ ꞊tuu. Nɛ‑ nue, 'nɩɩ la ‑Yusu a nahuin ti 'yaklɩ ye gba. 'Nɩ 'wla ꞊le la ‑Juukʋɛ a tetebʋʋ ‑do ꞊de. 'Bɩa tetei a 'o꞊tuulɛ 'bɛɛ wɛn 'o nahuin ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'n di wɛn 'o ye 'nɩ 'sii 'bii.

7 'Mɛ ‑ye, 'n nye la ‑wɔn lɛ ‑hie 'lu, ‑ɛ mɔ, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ di la 'mʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ 'nɩ da ꞊le dɛ ꞊de, 'ke 'le 'mʋ 'yii ke, ‑ɛ nue, 'n kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ye ꞊wlʋ. 8 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ 'nɩ da ꞊le 'klɛɛ lele dɛ ꞊de, 'ke 'le 'mʋ 'yi 'mʋ, ‑ɛ nue, ꞊bo yi 'na Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi 'o ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ 'mʋ nɩ. 'Ɛ nɩ dɛ ꞊de, 'n hie kɛ 'o gbo, 'na Kʋkɔnyɔ a ‑gbɛ a ‑tɩ. ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, 'n nyi daa 'bahri ke a ‑tɔplɩ, ‑ɛ die nu, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ 'na Kʋkɔnyɔ 'mʋ 'ya, 9 kɔ, ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ ‑mʋɛ 'bii. 'Nɩ po ꞊le 'klɛɛ lele lɛ, ‑tɛ 'nɩɩ 'o ‑Juukʋɛ a tetei 'o ꞊tuu, nɛ‑ nue, 'nɩ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ 'o 'mʋ ye 'sii, 'ke 'o ꞊nɔ ye, nɛ‑ mɔ ꞊bo ‑nyi 'na ꞊wlʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ. Nyɩsʋa, nɔ‑ 'sii 'o 'mʋ ye, ‑ɛ nue, 'n kuo ye ꞊wlʋ. 10 Dɛɛ ‑do ꞊nʋ, 'nɩɩ ‑hʋa 'dɔ, nɛ‑ mɔ ꞊bo yi ‑Yusu 'Klɩsʋ 'bii, kɔ 'a 'klɩkenɩnɩɛ ꞊nʋ, ɔ nu, 'ɔ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, 'ɔ 'hrɩ 'klɔ. 'N nye ‑wɛ 'nɩ ‑hʋa, ‑tɛ ɔɔ la ꞊sʋɛ a 'yiye nu, ꞊bo nu ‑wɛ lɛ ꞊sʋɛ a 'yiye, kɔ, ꞊bo ꞊tɩɔ 'le 'n dɩɔnʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔ nu 'le 'a dɩɔnʋ a 'le꞊tɩɔlɛ ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri, ɔ 'kʋ la, 11 ‑ɛ die nu, 'mue yi ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'le 'mʋ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'nɩ ‑ha, ɔ 'mʋ 'mʋ 'klɔ ‑ha, ‑tɛ ɔ nu la, 'ɔ ‑ha la 'le ‑Yusu 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ.

‑A 'kɩɛ 'dee wɛn 'o ye a ꞊cɛɛ

12 'Nɩ po ꞊le lɛ, 'ke ꞊hapʋdɛ a ‑gbɛ, 'nɩɩ ‑pre, 'n kʋɛ nɩ ‑dodo, kɔ, 'nɩ po ꞊le ‑wɛ lɛ, ‑ɛ mɔ, 'n ꞊cɛɛ 'o ye ‑dodo. Kɛɛ, 'nɩɩ 'o ꞊tu 'klɩ, 'nɩɩ ye 'mʋ mu, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, ‑ɛ die nu, 'mʋ ꞊hapʋdɛ a ‑gbɛ ke yɛ, 'mue kwa 'ble, ‑ɛ nue, 'na ‑gbɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ble 'mʋ kwa, 'nɩ ‑hɛ 'a nahuon. 13 'Dɩayuo ‑a, 'n 'de lɛ po, ‑ɛ mɔ, 'n kɔ ꞊hapʋdɛ a ‑gbɛ nɩ ‑dodo. Dɛɛ ‑do ꞊nʋ, 'nɩɩ nu, nɛ‑ mɔ ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ ‑hi, 'nɩɩ 'a ‑tɩ ‑wɔn 'nɩ ‑hri, 'nɩɩ ci lɛ 'gba, ‑ɛ 'we ꞊nɔ cigbɛilɛ'gbanyɔ ye, ‑ɔɔ 'o 'klɩ ꞊tu, ‑ɔɔ ye 'mʋ mu, ‑ɛ die nu, ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, ‑ɛ nɩ 'le 'mʋ ye 'mʋ, 'mue ke yɛ. 14 'Nɩɩ lɛ 'gba ci, 'nɩɩ 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ mu, 'na 'yie nɩ 'le, ‑ɛ die nu, 'mʋ ꞊hapʋdɛ gblaka ꞊nʋ kɔ, Nyɩsʋa, ɔɔ ‑a mʋ ‑wɔn da. ꞊Hapʋdɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ ꞊bo nɩ 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ nu a ‑tɩ.

15 ‑A mʋ ‑gbo, ‑ʋ 'de 'klɛɛ lele 'yuo꞊pli, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, kɛ'ɛ nɩ, ‑a kɔ ‑ba nu 'lu a lɛ‑hielɛ. 'Bɩa nahuon ꞊de 'bɔ 'de 'lu a lɛ‑hielɛdʋ a ‑gbɛ kɔ, Nyɩsʋa die ꞊nɔ 'nɩ tɔɔ. 16 Dɛ gblaka, nɛ‑ mɔ 'hru ‑gbo, ‑aa na, kʋɛ 'le gbo, nʋ‑ ‑ba 'cipi 'o nɩna.

17 'Dɩayuo ‑a, a 'bii, ba ‑ha 'le 'na ꞊pɩ lɛ. Nahuin ꞊nʋ, ‑tɛ 'nɩɩ naalɛ nu, ‑ʋʋ lɛ naalɛ nu, nʋ‑ ba ta 'o ‑wɔn lɛ. 18 Ɛ kɔ nahuin 'plɔplɔ, 'waa nunuklɔ 'ɔ nye nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊nʋ, ‑ɔ 'kʋʋ 'o tu 'yie 'mʋ a yraanyʋ'ʋ nɩ. 'N ‑tʋa la 'le 'a mʋ 'a ye꞊tutue gbo, si la a ti 'yri. ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'n nɩ 'le wuwe 'kwli 'mʋ, 'nɩ nyi lele 'a mʋ ye ꞊tu. 19 'Lelɛ'bɔɔti 'yri, Nyɩsʋa di nahuin a ‑gbɛ gbo 'nɩ ‑wɔ, ‑ɛ nue, ʋ 'nɩ kʋɛ ꞊le Nyɩsʋa ‑wɔn. ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, 'waa ꞊wlɩɩ ‑hʋa, nɩ‑ ʋʋ ‑wɔn kʋɛ, 'ʋʋ ‑tʋɩ‑tɔplɩ nu, 'ʋʋ 'waa dɩɔnʋ a ‑pli po, 'ke 'o ‑tʋɩ‑tɔplɩ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ. 'Klɔ ‑gbo ke a ‑tɔplɩɩ ‑do, nɩ‑ ʋʋ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie. 20 ‑A ‑mɛ ‑ye, 'ke ‑a kɔ 'le yakɔ 'mʋ. ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ Waanyɔ, nɔ‑ ‑aa ‑pre. 'Ke ɔ di 'le yakɔ a ‑gbɛ 'mʋ ‑hɔn. 21 'Bɔ di 'le, ‑ye ‑a nɩ ‑plahʋɩn ‑gbo, ‑ɩ 'de 'klɩ kɔ, ɔ di 'nɩ 'cɩcɩ, ‑ɛ die nu, ɩ 'mʋ 'a 'hʋɩn ꞊nʋ ye 'we, ‑ɩ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa. 'A 'klɩ ꞊nʋ, ɔɔ nu, 'ɔ kɔɔ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de win ke, nɩ‑ ɔ di nu, ɔ 'mʋ ‑a nɩ 'hʋɩn a ‑gbɛ 'cɩcɩ.

4

'Lelɛ'bɔɔ꞊tɔwin

1 'A ‑tɩ, 'na 'mʋnʋɛ‑dɩayuo ‑a, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ Kʋkɔnyɔ a nahuin, ba 'nɛɛ 'o ye gbo, 'ke 'o Kʋkɔnyɔ a ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑ta 'mʋ. 'N nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ 'dɔ. 'A nɩ 'yiyetʋ‑ʋ 'mʋ nu. 'Nɩɩ nu 'manʋ, 'a nɩ ‑tɩ. 'A mʋ mɔ yriilɛ ꞊nʋ, ‑ɛ nye nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'na ‑kʋan nɔ lɛ 'yi.

2 'A mʋ nyrʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ Efodi kɔ Sɛtisɩ 'hɛɛn, ba 'wʋnwɔn win 'mʋ lɛ, ‑tɛ a 'ya ‑Yusu a nahuin 'mʋ a ‑tɩ. 3 ‑Mɛ ‑ye ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ 'na nɩnatumu, 'plɩɩ ‑ɔ kɔ 'n 'hɛɛn‑ ‑kʋan nu, ‑hɛ nyrʋʋ 'hɔn a ‑gbɛ 'mʋ, ‑ɛ nue, ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a nu ‑kʋan 'dɔ, kɔ ꞊a 'ye ꞊sʋɛ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie, ɛ 'mʋ gbo 'sɛɛ. Ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, kɔ Klema, kɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyʋ ‑ye 'hɛɛn, ‑a bibi 'mʋ lɛ 'yi, ꞊a nu ‑kʋan. Ʋ 'bii a ‑gbɛ, Nyɩsʋa 'crɩɩ 'waa 'dʋɩ nɩ, 'ke 'le 'crɩɩnɩɛ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ a 'crɩɩnɩɛ.

4 Ba nu 'manʋ, 'ɛ nɩ ti, ‑ɛ nue, 'a mʋ mɔ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a nahuiin nɩ. 'N nyi lele ke 'nɩ nɩna, ba nu 'manʋ. 5 Ba nue, ‑ɛ die nu, nahuin 'bii 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, 'a nɩ ꞊wlʋ nɔ lɛ 'yi. Ba kɔ 'a yiyie, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑wɛ lɛ kɛ 'ledidie. 6 Dɛ ꞊de nɩ 'yaa 'le 'a mʋ 'kla ‑wliye, kɛɛ, ba le Nyɩsʋa ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, aa ‑hʋa. Ba dɔ, 'ke bɔ ‑hɛ 'a mʋ 'mʋ, kɔ, ba ‑nyo ‑wɛ 'wio. 7 'Bɩa 'baa lɛ nu, ‑ye Nyɩsʋa di 'a mʋ ‑nyi kegbowɛɛnlɛ. Nyɩsʋa a kegbowɛɛnlɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi 'o ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ 'mʋ nɩ, ‑tʋnahuin, ʋʋ 'mʋ lɛ yrii, 'plɩɩ ɛ 'mʋ 'a nɩ ꞊wlʋ 'yie ꞊tu, ‑ɛ nue, a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ye ꞊wlʋ.

8 'Dɩayuo ‑a, dɛ ‑kɔ ke 'n di 'o ‑yrɛɛ, nɛ‑ ‑gbo: Ba ‑hie 'yilɛnɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ 'lu ‑wɔn lɛ, nahuiin baa. Ɩ mɔ ‑tɛɛ a ‑tɔplɩɩ nɩ, ‑aa 'o ꞊tuu, kɔ ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ 'sii 'o ye, kɔ, ‑ɩ ꞊cɛɛ 'o ye, kɔ ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩɩ nahuin a plɔ blee, kɔ, ‑ɩ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ. ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ba ‑hie 'lu ‑wɔn lɛ. 9 ‑Tɩ ꞊nʋ, 'n tɔɔ 'a mʋ, a 'ble kwa, kɔ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, a 'wɔɔn 'le 'mʋ wlɔn, 'n nu, a 'ye, nɩ‑ ba nu ‑wɛ. ‑Ye Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔɔ nahuin kegbowɛɛnlɛ ‑nyi, ɔ di 'o 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ nɩ.

‑Tɔplɩ ꞊nʋ, ʋ ‑nyi Pɔlʋ, nɔ‑ kɔ 'wio ɔɔ gbo po

10 'Nɩɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ‑nyi 'wio, kɔ, 'nɩɩ 'manʋ nu 'dɔ, ‑ɛ nue, a po lele 'na ‑tɩ ‑wɔn ꞊wlʋ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, aa o 'na ‑tɩ ‑wɔn lɛ po ꞊wlɩ, kɛɛ, a 'de o 'hru kɔ, 'ke ba ‑hɛ o 'mʋ 'mʋ, 'plɩɩ ti 'plɔplɔ 'ɩ ‑hi, 'ke ba 'de o 'mʋ 'mʋ ‑hɛ. 11 Ɛ 'die 'nyrɛ ꞊hɛn, ꞊bo 'de dɛ ꞊de kɔ, ꞊bo nu lɛ 'a ꞊tutue. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'n 'nyɩɛ nɩ, 'ke ꞊bo kɔ plɔ a bleelɛ, mɔ ꞊betɩ ꞊bo kɔ dɛ, mɔ ꞊betɩ ꞊bo 'de dɛ kɔ. 12 Dɛ ꞊de 'bɛ 'de 'o nɩ, ‑tɛ 'n di nu, 'mʋ dididɛ 'ye, 'n yie nɩ, kɔ, ‑tɛ 'n di nu, 'bɩa ‑tɔplɩ 'bɩ ‑huo, 'n yie ‑wɛ nɩ. 'Ke 'o 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de, kɔ 'ke 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de ‑wɔn, 'n 'nyɩɛ nɩ, ‑tɛ 'n di nu, 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ, mɔ ꞊betɩ ꞊bo kɔ dididɛ, mɔ ꞊betɩ kanʋ bʋʋ 'mʋ nu, mɔ ꞊betɩ ꞊bo 'de dɛ ꞊de kɔ, mɔ ꞊betɩ ꞊bo kɔ dɛ. 13 'N ‑wɛ 'le 'ɛ nɩ dɛ ꞊de nɩ, ‑ɛ nue, ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ɔ 'mʋ 'klɩ ‑nyi.

14 Kɛɛ, ꞊betɩ bɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑tɛ a nu, 'a ‑hɛ 'mʋ 'mʋ, 'ke 'le 'na ꞊sʋɛ a 'yiye 'kwli 'mʋ, ɛ mɔ ꞊hapʋdɛɛ nɩ. 15 'A mʋ Filipʋdɩɔ a nahuin, a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'n ‑tʋa la 'a mʋ ‑Yusu a ‑tɩ a ye꞊tutue gbo, 'ke 'le Masɩdʋanɩblʋgba 'mʋ, kɔ, ‑tɛ 'n ‑hɔn la 'le 'a mʋ ‑wɔn 'mʋ, a ‑do, 'a mʋ‑ʋ la 'mʋ 'mʋ ‑hɛ. 'A mʋ mɔ ‑Yusu a nahuiin ‑do ꞊nʋ, 'n pue Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie, 'plɩɩ 'n wɛɛn ke, 'ke ‑bʋ ‑hɛ 'mʋ 'mʋ. 16 ‑Tɛ 'n nɩ la 'le Tesalonikɩdɩɔ 'mʋ, 'ke 'le ti 'plɔplɔ 'kwli 'mʋ, aa la 'mʋ yrɛ ya ‑tɔplɩ ꞊nʋ, 'n 'de la kɔ. 17 Ɛ 'de ꞊bo nye lɛ ꞊mɔ, 'ke ba ya 'mʋ ‑tɔplɩ yrɛ, kɛɛ, 'n kɔ plɔ a bleelɛ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa di 'a mʋ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ, 'ke 'o dɛ ꞊nʋ, aa nu a ‑ta 'mʋ.

18 ‑Tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, a ya o 'mʋ ye, 'n 'yi o nɩ, 'ɛ ‑hi ‑tɔplɩ ꞊nʋ wlɔn, 'n 'de o kɔ. ‑Tɛ 'n 'ye o ‑tɔplɩ ꞊nʋ, Epafroditɩ ya o 'le, 'na ‑tɔplɩ 'bii, ɩ ꞊cɛ o nɩ. ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ 'we ꞊nɔ ‑cɔhlʋn ꞊nʋ ye, ‑ʋʋ hʋnhrʋn po, Nyɩsʋa wɛɛn ke, 'plɩɩ ‑ʋʋ ꞊nɔ ke klɩɩ 'dɔ.

19 Nyɩsʋa ꞊nʋ, 'nɩɩ da, 'a kʋkɔ‑tɔplɩ ‑huo nɩ. ‑Tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, a 'de kɔ, 'ke ɔ di 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ naa, ɔ 'mui 'a mʋ ‑nyi. 20 ‑Tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'ke 'o ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa ‑wɔn, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo. Kɛ'ɛ nɩ, bɛ nɩ 'mʋ.

Wlɔnlɛ꞊gbʋgba

21 'N ꞊gba ‑Yusu 'Klɩsʋ a nahuin 'bii wlɔn lɛ ‑tɛɛ. ‑Yusu a nahuin ‑gbo, ‑ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn ‑nɩ mɔ ‑tɛgbii ‑do, ʋ ꞊gba ‑wɛ 'a mʋ wlɔn lɛ. 22 ‑Yusu a nahuin 'bii, ʋ ꞊gba 'a mʋ wlɔn lɛ. Sɛyɩ‑sɛyɩ, ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ nɔ Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka a ‑yaa 'mʋ, nʋ‑ ꞊gba 'a mʋ wlɔn lɛ.

23 ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ bɔ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ.

KOLƆSƖKƲƐ

1

2

3

4

'Crɩɩnɩɛ ꞊nʋ, Pɔlʋ gba la

KOLƆSƖKƲƐ

ye

1

1 'Mɔ Pɔlʋ, Nyɩsʋa ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke ꞊bo 'ya ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑wɔnnaanyɔ 'mʋ, 'mɔɔ nɩ, ‑ɔɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ, 'n kɔ ‑a nɩ 'dɩayu Timote 'hɛɛn. 2 'A mʋ Nyɩsʋa a dakʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Kolɔsɩdɩɔ 'mʋ, 'a mʋ'ʋ nɩ, ‑aa ‑wɔn 'crɩɩ. 'A mʋ mɔ ‑a nɩ 'dɩayuoo nɩ, ‑ʋ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn ‑mʋɛ, 'plɩɩ ‑ʋ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. ‑A nɩ Bu Nyɩsʋa bɔ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, kɔ, bɔ ‑nyi 'a mʋ kegbowɛɛnlɛ.

Pɔlʋʋ Nyɩsʋa ‑nyi 'wio

3 'Ɛ nɩ ti, 'bɩa ꞊baa Nyɩsʋa da, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a Bu, ‑a nyo ‑nyi 'wio, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ. 4 ‑A nyo ‑nyi 'wio, ‑ɛ nue, ‑a 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ye ꞊wlʋ ‑tɛɛ, kɔ, 'a nʋɛ ‑wɛ Nyɩsʋa a dakʋ 'bii 'mʋ. 5 A nye 'nɩ nu, ‑ɛ nue, a yie nɩ, 'a nye ‑pre, ‑ɛ mɔ, 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋa di 'a mʋ ‑nyi, a dio 'nɩ kɔ. Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋʋ la 'a mʋ ‑Yusu a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ pue, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'ke a 'wɔn la 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ a ‑tɩ. 6 ‑Yusu a ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ, ɛ 'sɛɛ 'klɔ 'bii ‑gbo ke gbo, 'ɛ nye nu, nahuin a 'klɔ 'ɔɔ 'o ye 'sii, 'plɩɩ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ ꞊wlʋ ye, 'ʋʋ klɛ bii. ꞊Hapʋtitie a ‑gbɛ, ɛ nye 'nɩ nu, 'aa ‑wɛ ꞊hapʋdɛ nu, kʋɛ la 'le ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ 'yie 'mʋ gbo, ‑ɔ kɔ 'mʋ ʋ pue la 'a mʋ ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ, 'a yrie ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋaa 'a mʋ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, ‑bo di 'le ‑didi, ‑bo yɛ ‑nyrɔwɔ ‑gbo ke. 7 Nyɩbɛyu ‑gbo, ‑ɔ mɔ Epafrasɩ, nɔ‑ tɔɔ 'a mʋ ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ. Epafrasɩ a ‑gbɛ, ɔ mɔ ‑a nɩ ꞊wlʋ a nɩnatumuu nɩ. Ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a mʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyʋʋ nɩ. Ɔɔ nu ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan ‑tɛɛ. Nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ nyra 'o ‑a mʋ ꞊pɩ 'mʋ gbo, 'ke 'le 'a mʋ ‑wɔn. 8 Nɔ‑ ꞊tu ‑a mʋ 'a nɩ ‑tɩ ye, ‑tɛ aa nu, 'a nʋɛ 'a nɩ 'bienʋ ‑tʋnahuin 'mʋ, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli 'mʋ.

9 Nɛ‑ nue, kʋɛ la 'le ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'yie 'mʋ gbo, ‑tɛ ‑a 'wɔn la ‑tɩ a ‑gbɛ, ꞊a 'cipi 'o Nyɩsʋa a dɩda, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ. ‑A nyo 'nɩ da, 'ke bɔ tɔɔ 'a mʋ dɛ ꞊nʋ, ɔɔ ‑hʋa ba nu, kɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'mue nu, a 'mʋ ꞊tɔ kɔ, kɔ, a 'mʋ 'ɛ nɩ dɛ 'mʋ lɛ yrii, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. 10 ‑Ye, ‑tɛ Kʋkɔnyɔɔ 'a ‑hʋhʋa nu, kɛ 'a nɩ 'yrinaabʋɩ di ‑wɛ 'mʋ nɩ, kɔ, 'a nɩ nunu‑tɔplɩ 'bii 'mʋ ꞊nɔ ke klɩɩ. ‑Ye a di nu 'yilɛnɔ‑tɔplɩ a gblegblei, kɔ, 'a nɩ Nyɩsʋa a yiyie, ɛ 'mʋ klɛ bii. 11 ‑Aa ‑wɛ Nyɩsʋa 'nɩ da, ɔ 'mue nu, a 'mʋ 'klɩ ke nɩ, 'ke 'le 'a 'klɩ a kenɩnɩɛ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, ‑ɛ die nu, 'ɛ nɩ ti, a 'mʋ 'o ye gbo 'nɛɛ, kɔ, a 'mʋ ꞊wlʋ a 'lɩla kɔ, a 'mʋ 'manʋ nu. 12 Ba ‑nyi ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa 'wio. Nɔ‑ kla 'hru ꞊nʋ ye, 'ke ba nɩ ‑tado 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, a kɔ 'a dakʋ ꞊nʋ 'hɛɛn, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, ‑tɛgbi ꞊nʋ, 'a ‑nyrɛ nɩ 'o. 13 Nɔ‑ waa ‑a mʋ, 'ɔ ‑ha 'le ‑a mʋ gbɩgbɩyrɩ a 'klɩ gbo, 'ɔ nue, ꞊a nɩ 'le 'a 'Mʋnʋɛyu a 'klɩ gbo. 14 'A 'Yu a ‑gbɛ, nɔ‑ kɔ ‑tɩ kɔ 'nyrɛ 'ɔ ꞊gbla ‑a mʋ, 'ɔ 'wʋwla ‑wɛ ‑a nɩ dɛ 'kuku.

‑Yusu 'Klɩsʋ, ɔ nɩ 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de ye 'lu

15 Ɛ 'de nahuon ꞊de kɔ, ‑bɔ 'ye Nyɩsʋa. Kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊nʋ, nahuin 'ye, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a ye'wenyɔ. Nɔ‑ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑tɛ Nyɩsʋa nɩ 'mʋ. Ɔ nɩ la 'klɔ, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'ɔ nu la 'ɛ nɩ dɛ ꞊de. 'A 'Yu a ‑gbɛ, ɔ nɩ 'o 'ɛ nɩ dɛ ye 'lu. 16 Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nɔ 'klɩ, 'ke bɔ nu 'ɛ nɩ dɛ ꞊de. Nɔ‑ kɔ 'mʋ Nyɩsʋa naa 'le, 'ɔ nu 'ɛ nɩ dɛ ꞊de, mɔ yakɔ 'mʋ a ‑tɔplɩ, kɔ ‑tʋtʋ ke a ‑tɔplɩ, kɔ ‑tɔplɩ ꞊nʋ, nahuiin 'ye, kɔ ‑tɔplɩ ꞊nʋ, nahuin 'nɩnɩ 'ye, mɔ ‑tɔplɩ 'bii, ‑ɩ nɩ 'klɩ ke, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, Nyɩsʋa a lɛleenyʋ 'bii, kɔ 'waa nyɩgblakɩ 'hɛɛn, kɔ 'kuo 'bii. ‑Tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, 'ke Nyɩsʋa naa 'le 'a 'Yu 'mʋ, 'ɔ nui. Ɔ nui nɩ, 'ke 'o 'a 'Yu a ‑gbɛ ‑wɔn. 17 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa 'de la 'klɔ a nue, 'a 'Yu a ‑gbɛ, ɔ nɩ la 'klɔ, 'ɔ nye nu, ‑tɔplɩ 'bii 'ɩ nɩ 'klɔ. 18 Nɔ‑ mɔ 'Cʋɛ a 'lu. Nɔ‑ nye naa, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑tʋnahuon a 'luu nu, 'ʋ nyo naa. 'Cʋɛ, ɛ 'we ꞊nɔ 'a 'hʋɩn ye. Nɔ‑ kɔ 'mʋ, 'ke 'klɔ yrayrʋʋ 'le ‑wlu ꞊tue. Nɔ‑ mɔ ye‑hɛnahuon, ‑ɔ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, ‑ɔ 'hrɩ 'klɔ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'lu ye nɩ. 19 Nyɩsʋa ‑yrɩ nɩ, ‑tɔplɩ 'bii, ‑ɩ nɩ 'le 'a ꞊wlʋ ke, 'ke bɩ nɩ ‑wɛ 'le 'a 'Yu a ꞊wlʋ ke. 20 Nyɩsʋa ‑yrɩ ‑wɛ nɩ, 'ke bɔ naa 'le 'a 'Yu a 'kʋkʋɛ 'mʋ, 'ɔ nue, ɔ kɔ ‑tɔplɩ 'bii 'hɛɛn, 'ʋ ‑mʋɛ, ‑tʋtʋ ke a ‑tɔplɩ, kɔ yakɔ 'mʋ a ‑tɔplɩ, kɔ, 'ɔ nue, 'ke nahuin nɩ 'ya 'le 'klɛɛ lele 'a yraanyʋ 'mʋ, kɛɛ, bʋ kɔ kegbowɛɛnlɛ, ʋ kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn. 'Ke ɔ naa 'le 'a 'Yu a dablo ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'wlɛ gbo, 'ke 'o tu 'yie 'mʋ, 'ɔ nu dɛ a ‑gbɛ.

21 Ti ‑hi la a ti 'yri, a hren la Nyɩsʋa ‑wɔn. A mɔ la 'a yraanyʋ'ʋ nɩ, ‑ɛ nue, 'yilɛnyre‑tɔplɩ aa la 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, kɔ, 'aa la ‑wɛ 'yilɛnyre‑tɔplɩ nu. 22 Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'a 'Yu ‑gbo, ɔ ‑hɛ ‑tʋnahuon, 'ɔ 'kʋ, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ, 'a ‑gbɛ a 'kʋkʋɛ 'mʋ, 'ɔ naa 'le, 'ɔ nue, a kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn 'a ‑mʋɛ. Ɔ nue nɩ, ‑ɛ die nu, 'a nɩ ꞊wlɩ 'mʋ 'o ye 'sii, 'yilɛnyredɛ ꞊de 'nɩ ꞊han 'le 'a mʋ 'mʋ nɩ, ɔ 'mʋ 'a mʋ Nyɩsʋa ye titie. ‑Ye nahuon ꞊de 'deɛ bɔ yɛɛ 'klɛɛ lele 'a mʋ ‑tɩ. 23 Kɛɛ, a kɔ ba 'kɩɛ kue ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, a 'mʋ 'o 'a 'hru wlɔn 'cipi, a 'nɩ ꞊han 'pɩ klɛ bi, kɔ, ba 'kɩɛ kue ꞊hapʋ‑tɩ ꞊nʋ ꞊wlʋ ye, aa la 'wɔn, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋʋ la 'a mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ pue. ꞊Hapʋtitie a ‑gbɛ, ʋ pue 'klɔ ‑gbo ke a nahuin 'bii ye. 'Mɔ Pɔlʋ, ‑kʋan, Nyɩsʋa lee 'mʋ ‑wɔn, nɛ‑ mɔ ꞊bo pue nahuin ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ.

‑Kʋan ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi Pɔlʋ

24 ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'nɩɩ ‑wɛ 'ye ꞊sʋɛ, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ, ꞊sʋɛ a 'yiye a ‑gbɛ, ɛɛ 'mʋ nue 'manʋ. ‑Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu la, ti ‑hi la a ti 'yri, 'ɔɔ la ꞊sʋɛ 'ye, 'nɩɩ ‑wɛ 'ye ꞊sʋɛ, 'ke 'o 'Cʋɛ ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ mɔ 'a 'hʋɩn. 'Nɩɩ 'ye ꞊sʋɛ, ‑ɛ die nu, 'a ‑kʋan ꞊nʋ, ‑ɔ hie 'o, ɔ 'mʋ 'o ye ꞊cɛɛ. 25 'N ‑hɛ 'Cʋɛ a ‑kʋannunyɔ. Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑nyi 'mʋ ‑kʋan a ‑gbɛ, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ. ‑Kʋan a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ ꞊bo ꞊tu nahuin 'bii 'a ‑tɩ ye. 26 Ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa ‑hli la 'a ‑tɩ nahuin ke 'yi, kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ɔ pui 'mʋ pepe', 'ke 'o 'a nahuin ‑wɔn. 27 Nyɩsʋa ‑hʋɛ bɔ tʋɛ 'a nahuin, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑gbo, ɔɔ ‑hʋa bɔ nu, ɛ mɔ dɛ gblakaa nɩ, 'ɛ ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ, kɔ, ɔ 'mʋ 'klɔ ‑gbo a dakʋ 'bii 'mʋ ‑hɛ, ꞊betɩ ‑Juukʋɛ, ꞊betɩ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ. ‑Huhlidɛ a ‑gbɛ, ‑ɛ bi pepe' 'mʋ, nɛ‑ mɔ, 'ke ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke. Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, a yie nɩ, 'a nye ‑pre, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa die 'nɩ nu, a 'mʋ 'le 'a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ꞊nʋ 'mʋ pa, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ. 28 ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ kɔ ‑tɩ ‑aa nahuin ye ꞊tu, kɔ, ꞊aa nahuin 'bii tii, kɔ, ꞊aa ꞊nʋ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ tɔɔ, 'ke 'le ꞊tɔ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑a mʋ. ‑A nye 'nɩ ‑hʋa, nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn ‑mʋɛ, bʋ ꞊cɛɛ 'o ye. 29 'A ‑tɩ, 'nɩɩ 'o ꞊tu 'klɩ, 'nɩɩ 'o ye gbo 'nɛɛ. 'Klɩ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ po 'le 'mʋ 'mʋ, nɩ‑ 'nɩɩ nu, ‑ɛ die nu, 'mʋ ‑kʋan a ‑gbɛ 'lu ‑yra.

2

1 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'nɩɩ nu ‑kʋan 'dɔ, 'ke 'o 'a mʋ ‑Yusu a nahuin a ‑ta 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'le Kolɔsɩdɩɔ 'mʋ, kɔ Laodisedɩɔ 'mʋ, kɔ ‑wɛ, 'ke 'o nahuin 'plɔplɔ a ‑ta 'mʋ, ‑ʋ 'de wɛn 'mʋ a 'yee. 2 'N nye 'nɩ nu, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi, a 'mʋ 'mʋ nʋnʋɛ, a 'mʋ ‑mʋɛ. 'N nye ‑wɛ 'nɩ ‑hʋa, 'ke ba yrii Nyɩsʋa a ‑huhlidɛ ꞊nʋ, ɔ tɔɔ 'klɛɛ 'a mʋ, ‑ɛ die nu, a 'mue kwa 'ble ‑tɛɛ, kɔ, Nyɩsʋa 'mʋ 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, ‑huhlidɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ. ‑Huhlidɛ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa tɔɔ ‑a mʋ, nɛ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 3 ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ di ‑a nɩ 'hru ye kla, ‑a 'mʋ ꞊tɔ kɔ, ‑a 'mʋ ‑tɔplɩ ꞊nʋ 'mʋ lɛ yrii, ‑ɩɩ 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn.

4 'Nɩɩ 'a mʋ ‑tɩ a ‑gbɛ 'nɩ le, ‑ɛ die nu, nahuon ꞊de 'nɩ ꞊han 'a mʋ kaa, 'ke 'le lɛ'tuowintɛ 'kwli 'mʋ. 5 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ꞊betɩ ꞊bo hren 'a mʋ ‑wɔn, 'ke 'na ꞊wlʋ pɛɛ 'le 'a mʋ ‑wɔn gbo. 'Nɩɩ nu 'manʋ, ‑ɛ nue, aa Nyɩsʋa a 'hru ‑wɔn gba 'lu ‑tɛɛ, kɔ, 'a ‑nyi 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii ‑Yusu 'Klɩsʋ, 'a 'ble 'a ‑tɩ kwa ‑tɛɛ.

Ba ꞊tue 'yie, nahuin 'nɩ ꞊han 'a mʋ kaa

6 A wɛɛn la ke, 'ke ‑Yusu 'Klɩsʋ bɔ 'ya 'a nɩ Kʋkɔnyɔ 'mʋ. 'A ‑tɩ, a kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ba ‑mʋɛ, kɔ, ‑tɛ ɔɔ 'a ‑hʋhʋa nu, kɛ 'a nɩ nunuklɔ bɔ nɩ 'mʋ. 7 Ba kʋɛ 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ gbo, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ tugbɛ a ‑wlubʋɩɩ nu, 'ɩɩ ‑tʋtʋ a 'nie ‑jri, kɔ, ba kuku 'mʋ lɛ, 'ke 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'hru wlɔn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu 'a mʋ 'a tɔɔlɛ. Ba ‑nyi Nyɩsʋa 'wio 'ɛ nɩ ti.

8 Ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ die nu, nahuon ꞊de 'nɩ ꞊han 'a mʋ kaa, 'ke 'le hɩ꞊tɔwin ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɩ 'nɩnɩ da dɛ ꞊de. ꞊Tɔdʋ a ‑gbɛ, ɔ 'nɩ ‑hɔn ꞊le 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑wɔn 'mʋ, kɛɛ, 'ke ɔɔ 'le ‑tʋnahuin ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn, kɔ 'kuo ‑hʋɩn 'hɛɛn ‑wɔn 'mʋ. 9 A nɩ pu 'le nʋa ye gbo, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ŋmli 'bii, 'ke ɩ nɩ 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊wlʋ ke. ‑Tɛ Nyɩsʋa nɩ 'mʋ, kɛ'ɛ nɩ, ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ ‑wɛ 'mʋ. 10 ‑Tɛ a kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, a ‑mʋɛ, 'ke 'a ŋmli nɩ ‑wɛ 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke. ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ 'o 'kuo 'bii ye 'lu, ɔ kɔ 'waa nyɩgblakɩ 'hɛɛn.

11 ‑Tɛ ɔ kɔ 'a mʋ 'hɛɛn, a ‑mʋɛ, nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ ꞊tue 'a mʋ yriilɛ, ‑ɛ nye nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ mɔ 'a nahuiin nɩ. Ti ‑hi la a ti 'yri, ɔ le la ‑Juukʋɛ, 'ke bʋ 'bɛ la yrɛ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a dakʋ a yriilɛ. Kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, yriilɛ ꞊nʋ, ɔɔ 'a mʋ ꞊tue, ɛ 'nɩ ‑hɔn ꞊le 'le ‑tʋnahuon ‑wɔn 'mʋ, kɛɛ, 'ke ɛɛ 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɔ ‑ha 'a mʋ ꞊wlʋ 'ka ꞊nʋ kwa, a kɔ la.

12 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ po la 'a mʋ 'nie 'lu, ɛ 'we ꞊nɔ ‑tɛ bʋ 'nɩnɩ ‑ha wɛn 'o 'a mʋ, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, kɔ, ɛ 'we ‑wɛ ꞊nɔ ye, ‑tɛ ba 'nɩnɩ ‑hɔn wɛn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, ba 'nɩnɩ 'hrɩ wɛn 'klɔ, ‑ɛ nue, a kue ye ꞊wlʋ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ ‑ha 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, ‑ɔ ‑hɩɔ 'klɔ, ɔ kɔ 'klɩ, 'ke bɔ ‑ha ‑wɛ 'le 'a mʋ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, bɔ ‑ha 'a mʋ 'klɔ. 13 Ti ‑hi la a ti 'yri, a 'we la ꞊nɔ ‑tɛ ba 'nɩnɩ 'kʋ wɛn, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'a nɩ dɛ 'kuku a ‑tɩ, kɔ, a 'de la Nyɩsʋa a nahuin. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, Nyɩsʋa ‑ha 'le 'a mʋ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri nɩ, 'ɔ ‑ha 'a mʋ 'klɔ, kɔ, 'ɔ 'wʋwla 'a nɩ dɛ 'kuku 'bii. 14 Ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa a ‑bati, ɩɩ la ‑a mʋ 'nɩ klɩ, ꞊a blɛ la 'kʋkʋɛ ye, ‑ɛ nue, ‑aa la nu dɛ 'kuku, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'ɔ ‑ha 'o ‑a mʋ dɛ 'kuku ꞊nʋ 'lu, 'ɔ 'pɛɛ gba ꞊nʋ, ‑a di wɛn 'pɛɛ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'crɩɩnɩɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ ‑a mʋ ‑tɩ yɛɛ, Nyɩsʋa nɔ 'nɩ, ɛ 'de 'klɛɛ lele ‑kʋan kɔ, 'ɔ kʋɛ 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ 'lu ye, 'ke 'o tu 'yie 'mʋ. 15 ‑Tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋʋ la 'o tu 'yie 'mʋ, ɔ ‑wɔ 'le 'kuo ‑hʋɩn 'bii a 'klɩ nɩ, ɔ kɔ 'waa nyɩgblakɩ 'hɛɛn, 'ɔ ‑hɩɔ 'o 'hru wlɔn, 'ɔ klo, 'ɔ titio nahuin 'bii yrɛ, 'ɔ nuo ‑tʋɩ, kɔ, 'ɔ tʋɛ nahuin, ‑ɛ mɔ, ɔ nɩ ke 'klɩ, 'ɔ ‑hi 'o ꞊nʋ 'mʋ.

‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊gbla 'a mʋ nɩ

16 ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, nahuon ꞊de nɩ ‑nyi 'le 'a mʋ tetei, 'ke 'o dididɛ kɔ 'nɩnadɛ a ‑ta 'mʋ. Kɔ, nahuon ꞊de nɩ crɛkɛ 'le ‑wɛ 'a mʋ, ‑ɛ nue, a 'nɩ 'ye ꞊le lɛ'mimre a gblegblei ꞊nʋ, ‑ɩ mɔ yakɔ yrayrʋ kɔ ‑wuwle‑nyrɔwɔ, kɔ ‑nyrɔwɩ ‑ye 'hɛɛn a lɛ'mimre. 17 ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ nye la nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ꞊hapʋdɛ di la 'le di. Kɛɛ, ɩ 'de la ꞊hapʋdɛ a ‑gbɛ. ꞊Hapʋdɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 18 A nɩ wɛɛn 'le ke, 'ke nahuon ꞊de bɔ yɛɛ 'a mʋ ‑tɩ. Nahuindʋ a ‑gbɛ, ‑ʋ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ ꞊tu, ʋ nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, a kɔ ba ꞊tue 'a nɩ dɩɔnʋ ꞊sʋɛ, kɔ, ba da Nyɩsʋa a lɛleenyʋ, 'plɩɩ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋ plɛ, ʋ 'yee 'kwla 'mʋ, nɩ‑ kɔ ‑pli ʋʋ po 'ɛ nɩ ti. Nahuindʋ a ‑gbɛ, ʋʋ 'le 'waa dɩɔnʋ 'nɩ 'yaa. Kɛɛ, ʋ 'de dɛ ꞊de yi. 'Waa 'lu a lɛ‑hielɛ, ɛ 'we ꞊nɔ 'klɔ ‑gbo ke a nahuin a 'lu a lɛ‑hielɛ ye. 19 Ʋ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑ɔ kɔɔ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de win ke, ʋ 'de 'klɛɛ lele ‑mʋɛ. ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ 'Cʋɛ a 'lu, 'Cʋɛ 'ɛ 'we ꞊nɔ 'a 'hʋɩn ye. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn ‑mʋɛ, nʋ‑ ɔɔ 'klɩ ‑nyi, 'ɔ nye nu, 'a nahuin 'ʋʋ ꞊wlʋʋ ‑do kɔ, 'ʋʋ ye 'mʋ mu, 'ke 'o 'a hru wlɔn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋaa 'a ‑hʋhʋa nu. Ɔ nye 'nɩ nu, 'a nahuin 'ʋʋ 'o ‑tɛgbii ‑do nɩ, ‑ɛ die nu, ɔ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ ‑mʋɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑tʋnahuon a 'hʋɩn a ‑tɔplɩ nu yrɛtʋtʋlɛ, 'ɩ ‑mʋɛ.

20 A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, a 'bii, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ɛ 'we ꞊nɔ ye, a 'kʋ nɩ. 'A ‑tɩ, 'kuo 'de 'klɛɛ lele 'klɩ kɔ, 'ke 'o 'a mʋ ke. ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, dɛ‑ nue 'klɛɛ, 'aa na, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ 'de wɛn ‑Yusu 'Klɩsʋ a yie. Dɛ‑ nue lele, 'aa 'o tetei ꞊nʋ 'o ꞊tuu, ‑ɩɩ lɛ po: 21 «꞊Nɩ 'ba 'le dɛ ꞊nʋ 'mʋ, ꞊nɩ ꞊tɔ 'le dɛ ꞊nʋ wlɔn, kɔ, ꞊nɩ 'tʋ 'le dɛ ꞊nʋ lɛ.» 22 Teteidʋ a ‑gbɛ, nahuiin nɩ, ‑ʋ ‑hi 'lu ‑wɔn lɛ. Didi‑tɔplɩ 'bii, ɩ nɩ 'o ꞊o, 'ke nahuin bʋ di. 23 Ti ‑hi la a ti 'yri, nahuin nye la ‑wɔn lɛ ‑hie 'lu, ‑ɛ mɔ, tetei a ‑gbɛ, ɩɩ la nahuin ‑nyi ꞊tɔ, ‑ɛ nue, ʋ nɔ 'nɩ, ‑a kɔ ‑ba kʋɛ nunu‑tɔplɩ ‑ye ‑wɔn lɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa a dɩda 'kwli 'mʋ, kɔ, ‑a kɔ ‑ba ꞊tue ‑a nɩ dɩɔnʋ ꞊sʋɛ. Kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, 'waa teteidʋ a ‑gbɛ, ɩ 'nɩ ‑hɛ ꞊le nahuon 'mʋ, 'ke bɔ kɔɔ 'a 'lu a lɛ‑hielɛ ‑hʋan win ke.

3

‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nyi 'a mʋ nunuŋmli yrayrɩ

1 A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑ha 'le 'a mʋ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri nɩ, 'ɔ ‑ha 'a mʋ 'klɔ, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn. ‑Ye ‑tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ba ꞊mɔ ‑tɔplɩ ꞊nʋ lɛ, ‑ɩ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ‑tɛgbi ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ 'o gbo, 'ke 'le Nyɩsʋa a diidɛpɩa ke. 2 ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, nɩ‑ kɔ ‑tɩ ba ‑hie 'lu ‑wɔn lɛ 'ɛ nɩ ti. 'Klɔ ‑gbo ke a ‑tɔplɩ ‑mɛ ‑ye, a nɩ ‑hi 'le 'lu ‑wɔn lɛ. 3 A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a nɩ 'klɔ 'ka ꞊nʋ, ɔ ‑wɛ 'le ꞊le, a 'we ꞊nɔ ‑tɛ ba 'nɩnɩ 'kʋ wɛn, 'plɩɩ ‑tɛ Nyɩsʋa bɔ 'nɩnɩ ‑ha wɛn 'le 'a mʋ 'kʋkʋɛ wlɔn. 'A nɩ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, 'ke ɔ puo 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ kwa 'mʋ. Nyɩsʋa, nɔ‑ nyo 'yie ꞊tu. 4 'A nɩ ‑hʋnhlʋn, nʋ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 'Bɔ di ‑tado 'le lele, a kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, 'a mʋ di 'le 'a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa ꞊nʋ 'kwli 'mʋ pa.

5 'A ‑tɩ, ba ‑ha 'le 'a nɩ dabʋɩ 'klɔ a nunu‑tɔplɩ ‑hʋɩn ꞊nʋ ‑hɛyri. Ba hie 'o ‑wlawli kɔ 'lalu gbo, 'a nɩ 'yrinaabʋɩ nɩ nyre 'le 'klɛɛ lele 'yi lɛ. A nɩ wɛɛn 'le ke, 'a nɩ ꞊wlɩ a ‑hʋhʋa‑tɔplɩ ‑hʋɩn nɩ kɔɔ 'le lele 'a mʋ win ke. A nɩ ꞊mɔ 'le 'klɛɛ lele 'yilɛnyre‑tɔplɩ lɛ. ‑Tɔplɩ ‑gbo, a 'de kɔ, a nɩ ꞊tu 'le 'a ca, ‑ɛ nue, 'bɩa 'baa 'a ca ꞊tu, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, a 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋʋ ꞊wɛhɩi klɩ. 6 'Yilɛnyre‑tɔplɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'ɔɔ nahuin ꞊nʋ yrʋ lɛ poo, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuo 'o. 7 Ti ‑hi la a ti 'yri, 'yilɛnyre‑tɔplɩdʋ a ‑gbɛ, 'a nɩ ‑gbɛ, nɩ‑ aa la ‑wɛ nu, 'ɩ kɔɔ la 'a mʋ win ke.

8 Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ba ‑ha ‑tɔplɩdʋ 'bii a ‑gbɛ mɛ lɛ. A nɩ po 'le 'klɛɛ lele yrʋ, 'a nɩ ꞊wlɩ nɩ 'yaa 'le 'le lɛ, 'ke ba nu dɛ ‑hʋan, a nɩ nu 'le nahuin 'crɛ 'mʋ, a nɩ ꞊tu 'le nahuin tanɩ, a nɩ ꞊tu 'le 'klɛɛ lele ‑tɩ ‑hʋɩn lɛ, 9 a nɩ 'dudu 'le hɩ yrɛ, ‑ɛ nue, a hie 'o 'a nɩ nunuklɔ 'ka gbo, kɔ ‑tɔplɩ ꞊nʋ, aa la ꞊ke lɛ nu. 10 A wɛɛn 'klɛɛ ke 'klɔ yrayrʋ. Nyɩsʋa, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ ‑nyi 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ, 'ɔ nyo yrayrʋ 'mʋ po, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ Nyɩsʋa a 'klɔ ye 'we, a 'mʋ Nyɩsʋa yi ‑tɛɛ, Nyɩsʋa a yiyie a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ klɛ bii, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn.

11 Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, ‑Yusu a nahuin 'bii, 'ʋ mɔ dɛɛ ‑do. ‑Juukʋɛ kɔ dakʋ a gblegblei a nahuin, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'yi'mʋlɛ'jɩjra 'de 'o nɩ. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'bɛ ye, 'bɔ 'de ye 'bɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'yi'mʋlɛ'jɩjra 'de 'o nɩ. Nahuon yi 'crɩɩnɩɛ, ɔ 'de 'crɩɩnɩɛ yi, ‑mɔ ꞊ge, ‑n 'de ꞊ge, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'yi'mʋlɛ'jɩjra 'de 'o nɩ, ‑ɛ nue, ‑Yusu 'Klɩsʋʋ ‑do, nɔ‑ nɩ 'o nahuin 'bii 'lu ye, kɔ, 'ɔ nɩ 'le 'a nahuin 'bii a ꞊wlɩ ke.

‑Yusu 'Klɩsʋ nue nɩ, 'a bi yrayrʋ 'mʋ

12 Bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑ha 'le 'a mʋ 'mʋ du, 'ke ba 'ya 'a nahuin 'mʋ. Ɔ nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ. ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, a kɔ ba nu, nɩ‑ mɔ: Ba kɔ nahuin a wɔlɩ, 'a nɩ ꞊wlɩ bɩ 'yɔpɔ, ba ꞊tɩɔ 'le 'a nɩ dɩɔnʋ, ba ‑hie ꞊ʋ ‑ye a dɛ 'lu ‑wɔn lɛ, ba kɔ ‑wɛ ꞊wlʋ a 'lɩla. 13 'A nɩ 'bienʋ, ꞊betɩ bʋ nu 'a mʋ dɛ 'klan 'mʋ, a nɩ puu 'le yrʋ lɛ, kɛɛ, ba ‑hri dɛ 'klan a ‑gbɛ a ‑tɩ ‑wɔn. ‑Tɛ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ nu, 'ɔ ‑hri ‑a nɩ dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑wɔn, kɛ'ɛ nɩ, ‑ba nu, ‑ba ‑hri ‑wɛ nahuin a dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑wɔn, ʋ nu ‑a mʋ 'mʋ. 14 Dɛ ‑mɔ dɛ gblaka, nɛ‑ mɔ ba nʋnʋɛ 'mʋ, ‑ɛ nue, 'bɩa 'bɛ nɩ lɛ 'mʋ, a di kɔ ꞊wlʋʋ ‑do. 15 Ba wɛɛn ke, 'ke kegbowɛɛnlɛ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋʋ 'a mʋ ‑nyi, nɛ‑ ‑bɛ kɔɔ 'a nɩ ꞊wlɩ win ke, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa da 'a mʋ nɩ, 'ke ba ‑mʋɛ, kɔ, ba kɔ kegbowɛɛnlɛ. Ba ‑nyo ‑wɛ 'wio 'ɛ nɩ ti. 16 Ba ‑hie ‑Yusu a wintɛ a dɛ 'lu ‑wɔn lɛ 'ɛ nɩ ti. Ba tʋtɔɔ. Ba pupo ꞊tɔ 'mʋ lɛ. Ba nu ‑wladʋɩ a gblegblei, a 'mʋ Nyɩsʋa baa, kɔ ‑wladʋɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu 'a mʋ tɔɔ. Ba nu 'manʋ, ba ‑nyo 'wio. 17 'Ɛ nɩ dɛ, aa nu, ba nue, 'ke 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'dʋ 'kwli 'mʋ, kɔ, 'ɛ nɩ ‑tɩ, aa ꞊tu, ba ꞊tui ‑wɛ, 'ke 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'dʋ 'kwli 'mʋ. Ba ‑nyi ‑wɛ ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa 'wio, 'ke 'le ‑Yusu a 'dʋ 'kwli 'mʋ.

‑Tɛ ‑Yusu a nahuin a 'yrinaabʋɩ kɔ bɩ nɩ 'mʋ, 'ke 'o nahuin ‑ye ye

18 'A mʋ nyrʋ, ba ꞊tuu 'o 'a nɩ tɔnʋ 'o, ‑ɛ nue, nɛ‑ nɔ 'yi lɛ, 'ke 'o ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ye.

19 'A mʋ tɔnʋ ‑mɛ ‑ye, ba nʋɛ 'a nɩ nyrʋ 'mʋ, a nɩ puu 'le yrʋ lɛ.

20 'A mʋ 'yuo꞊pli ‑mɛ ‑ye, ba ꞊tuu 'o 'a nɩ bunʋ, kɔ 'a nɩ 'diinʋ 'hɛɛn, 'ke 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ nue, nɛ‑ɛ Kʋkɔnyɔ ke klɩɩ.

21 'A mʋ 'yuo a bunʋ ‑mɛ ‑ye, a nɩ poo 'le 'a nɩ 'yuo꞊pli yrʋ 'mʋ lɛ, ‑ɛ die nu, 'waa ꞊wlɩ 'nɩ ꞊han ꞊hlɔn bi.

22 'A mʋ ‑kʋannunyʋ, ba ꞊tuu 'o 'a nɩ nyɩgblakɩ 'o, 'ke 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de a ‑ta 'mʋ. A nɩ ꞊tuu 'le 'oo ‑do, 'bɩa 'bʋ nɩ 'o 'a mʋ ye, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'a mʋ baa. Kɛɛ, ba nu ‑kʋan ‑tɛɛ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke, ‑ɛ nue, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ, nɔ‑ aa 'o ꞊tuu. 23 'Ɛ nɩ ‑kʋandɛ, ʋ di 'a mʋ ‑nyi, ba nue, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke, ‑ɛ nue, aa nu ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ a ‑kʋan. Ɛ 'de ‑tʋnahuiin ‑do a ‑kʋan, a 'nɩ nuo ꞊le. 24 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, Kʋkɔnyɔ'ɔ nɩ, ‑ɔ di 'a mʋ 'wio ‑nyi. 'Klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ɔ ‑wɔ ‑wɔn, 'ke 'o 'a nahuin ‑wɔn, ɔ dio 'a mʋ 'nɩ ‑nyi, 'ke 'le yakɔ 'mʋ. 'A nɩ Nyɩgblaka ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑kʋan aa nu, nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 25 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ dɛ 'klan nu, ʋ ‑mɛ ‑ye, Nyɩsʋa a ‑bati diu 'nɩ klɩ, dɛ 'klan a ‑gbɛ a ‑tɩ. Ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'nɩ 'jra ꞊le nahuin 'yi 'mʋ lɛ.

4

1 'A mʋ nyɩgblakɩ ‑mɛ ‑ye, 'a nɩ ꞊wlɩ bɩ nɔ 'yi lɛ, 'ke 'o 'a nɩ ‑kʋannunyʋ ‑wɔn. Ba nu ꞊nʋ dɛ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɛ 'sii 'o ye. Bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, 'a nɩ ‑gbɛ, a kɔ ‑wɛ Nyɩgblaka, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, 'ɔ nɩ 'o 'a mʋ 'lu ye.

Ba 'cipi 'o Nyɩsʋa a dɩda, kɔ, ba kɔ ꞊tɔ

2 Ba 'cipi 'o Nyɩsʋa a dɩda. 'A nɩ 'klɩ nɩ ‑wɛ 'le 'le, 'ke ba dɔ. Ba ‑nyo ‑wɛ 'wio. 3 Ba da ‑wɛ Nyɩsʋa, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'hru ye kla, 'ke ‑ba pue nahuin 'a ꞊hapʋtitie, kɔ, ‑ba ꞊tu ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ꞊nʋ, ‑ɩ ‑hli nahuin 'yi ke, ‑a 'mui ꞊nʋ klɛ ‑hɩhɩa. 'Be a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ 'nɩɩ ‑Yusu a ‑tɩ ꞊tu, nɛ‑ nue, 'ʋ po 'mʋ ꞊jɩ 'mʋ. 4 Ba da Nyɩsʋa, ‑ɛ die nu, 'mʋ nahuin ‑Yusu a ‑tɩ klɛ ‑hɩhɩa ‑tɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋaa 'a ‑hʋhʋa nu.

5 Ba ꞊tu 'a nɩ 'yrinaabʋɩ 'yie, ‑ɛ die nu, ɩ 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ 'de ‑Yusu a nahuin. A nɩ 'waan 'le ti, 'ke ba ꞊tu ꞊nʋ ‑Yusu a ‑tɩ ye, kɔ, ba ‑hɩʋ 'mʋ. 6 'A nɩ pupowin bɩ nɔ 'yi lɛ. Bɩ klɩɩ nahuin ke. 'Ɛ nɩ nahuon, 'bɔɔ 'a mʋ wlɔn ꞊gba, ba yi ‑tɛ a di 'a klɛ‑hɩhɩalɛ nu.

Wlɔnlɛ꞊gbʋgba

7 ‑A nɩ ꞊wlʋ a nahuon, ‑ɔ mɔ Tisikɩ, ɔɔ nu ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan, 'ke 'le 'a ꞊wlʋ 'bii ke. Ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn ꞊ke ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑kʋan nu. Nɔ‑ di 'a mʋ le, ‑tɛ 'n nu nɔnɩnɩɛ. 8 Nɛ‑ nue, 'nɩ nyo 'le 'a mʋ ‑wɔn lee, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'a mʋ le, ‑tɛ ‑a nu nɔnɩnɩɛ, kɔ, ɔ 'mʋ ‑wɛ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi. 9 Ɔ kɔ ‑a nɩ ꞊wlʋ a nahuon Onesimʋ 'hɛɛn, ʋ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, nʋ‑ 'nɩɩ 'le 'a mʋ ‑wɔn lee. Onesimʋ a ‑gbɛ, ɔ mɔ 'a nɩ 'brikʋɛyu'u nɩ. Ɔ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ye ꞊wlʋ ‑tɛɛ. Ʋ 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, nʋ‑ di 'a mʋ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ le, ‑ɩɩ nɔ 'lu ‑wɔn mue.

10 Nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Alitakɩ, ‑ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑ʋ nɩ nɔ ꞊jɩ 'mʋ, ɔ ꞊gba ‑wɛ 'a mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ. Makɩ, ‑ɔ mɔ Banabasɩ a 'dɩayu ‑ye, ɔ ꞊gba ‑wɛ 'a mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ. 'Bɩa 'bɔ nyre 'le 'a mʋ ‑wɔn, ba 'blo kwa ‑tɛɛ. 'N ꞊tu o 'a mʋ 'a ‑tɩ ye nɩ. 11 Jesu, ‑ɔ kɔ 'dʋ ‑ye mɔ Jutusɩ, ɔ ꞊gba ‑wɛ 'a mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ. Nahuiin ta a ‑gbɛ, nʋ‑ mɔ ‑Juukʋɛɛ ‑do, ‑ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn‑ ‑kʋan nu, ‑ɛ die nu, nahuin 'mue yi, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔɔ nahuin 'bii win ke. Ʋʋ 'mʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ 'dɔ.

12 Nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Epafrasɩ, ‑ɔ mɔ ‑wɛ 'a nɩ 'brikʋɛyu, ɔ ꞊gba ‑wɛ 'a mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ. Ɔɔ ‑wɛ nu ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan. 'Ɛ nɩ ti, ɔɔ 'o ꞊tu 'klɩ, 'ɔɔ Nyɩsʋa da, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'klɩ kɔ, kɔ, a 'mʋ ye 'mʋ mu, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, kɔ, dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ‑hʋa, a 'mue yi 'bii, kɔ, a 'mue ‑wɛ nu. 13 'Na ‑gbɛ, 'n nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ɔɔ nu ‑kʋan 'dɔ, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ, kɔ 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ nɩ 'le Laodisedɩɔ 'mʋ kɔ Hielapolisɩdɩɔ 'hɛɛn 'mʋ. 14 Luku, ‑ɔ mɔ ‑data gblaka ꞊nʋ, ‑a nʋɛ 'mʋ, ɔ kɔ Demasɩ 'hɛɛn, ʋ ꞊gba ‑wɛ 'a mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ.

15 ‑Yusu a nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Laodisedɩɔ 'mʋ, 'n ꞊gbʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ. Nyrʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Nifa, 'n ꞊gbɔ wlɔn lɛ, ɔ kɔ ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋʋ ꞊ke lɛ 'kukue, 'ke 'le 'a ‑tɛ. 16 'Bɩa 'ba ‑hre 'crɩɩnɩɛ ‑gbo, ‑ye ba gbɛ 'cʋɛ a nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ nɩ 'le Laodisedɩɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'waa ‑gbɛ, ʋ 'mue ‑wɛ ‑hre. 'Crɩɩnɩɛ ꞊nʋ, 'n gba o Laodisekʋɛ ye, bʋ yɛ ‑wɛ 'a mʋ ye, a 'mue ‑wɛ ‑hre. 17 Ba le Asipʋ, 'ke bɔ ꞊tu 'o 'klɩ, ‑kʋan ꞊nʋ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑nyi ꞊nɔ, ɔ 'muo 'lu ‑yra.

18 'Mɔ Pɔlʋʋ nɩ, ‑ɔɔ 'klɛɛ 'crɩɩnɩɛ꞊tɩɔ ‑gbo 'crɩɩ: 'N ꞊gba 'a mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ. Ɩ nɩ ‑hri 'le 'a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ mɔ, 'n 'kɩɛ nɩɛ nɔ ꞊jɩ 'mʋ. Nyɩsʋa bɔ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ.

1 TESALONIKƖKƲƐ

1

2

3

4

5

YE‑HƐCRƖƖNƖƐ,

Pɔlʋ gba la

TESALONIKƖKƲƐ

ye

1

1 'Mɔ Pɔlʋʋ nɩ, ‑ɔɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ, 'n bi 'le ye, kɔ Silasɩ kɔ Timote 'hɛɛn. 'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a nahuin, ‑ʋ nɩ 'le Tesalonikɩdɩɔ 'mʋ, 'a mʋ'ʋ nɩ, ‑aa ‑wɔn 'crɩɩ, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa kwa 'mʋ, ɔ kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn. Nyɩsʋa bɔ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, kɔ, bɔ ‑nyi 'a mʋ kegbowɛɛnlɛ.

Pɔlʋ, ɔɔ Nyɩsʋa ‑nyi 'wio, 'ke 'o ‑Yusu a nahuin a ‑ta 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'le Tesalonikɩdɩɔ 'mʋ

2-3 'Ɛ nɩ ti, 'bɩa ꞊baa ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa da, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ, ‑ye ‑a nyo ‑nyi 'wio, 'a nɩ ‑tɩ. 'Bɩa ꞊ba nyo da, ‑ye ‑a nye ‑wɔn lɛ ‑hie 'lu, ‑tɛ a nu, 'a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, 'aa 'a ‑kʋan nu, kɔ, ‑tɛ a nu Nyɩsʋa a 'mʋnʋɛlɛ, kɛ'ɛ nɩ, a nu ‑wɛ ꞊ʋ ‑ye a 'mʋnʋɛlɛ, kɔ, ‑tɛ a nu, 'a kue ꞊wlʋ ye, 'a nye ‑pre, 'ke 'le ꞊wlʋ a 'lɩla 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'le lele 'nɩ di. 4 'Dɩayuo ‑a, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ, kɔ, 'ɔ ‑ha 'le 'a mʋ du 'mʋ, 'ke ba ‑hɛ 'a nahuin. 5 ‑A yi dɛ a ‑gbɛ nɩ, ‑ɛ nue, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑aa la 'a mʋ ‑Yusu a ꞊hapʋtitie pue, ‑a 'nɩ 'prɛ ꞊le la 'le lɛ, kɛɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli 'mʋʋ nɩ, ‑aa la 'le 'prɛɛ, kɔ, ꞊a yrii ti lɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ, ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. ‑Tɛ ‑a nɩ la 'le 'a mʋ ‑wɔn, ‑ye a yi la ‑a nɩ nunuklɔ nɩ. ‑A nye la 'nɩ nu, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ.

6 A ‑mɛ ‑ye, ‑a nɩ ꞊pɩ'ɩ nɩ, aa 'le lɛ ‑ha, kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ a ꞊pɩ 'hɛɛn. ‑Tɛ a 'ble la Nyɩsʋa a wintɛ kwa a ‑tɩ, nahuin 'ʋʋ 'a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, kɛɛ, aa nu 'manʋ, Nyɩsʋa a wintɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nʋ‑ʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ. 7 Ɛ nue, Nyɩsʋa a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Masedʋanɩblʋgba 'mʋ kɔ Akaiblʋgba 'mʋ, 'a tɔɔ ꞊nʋ ‑tɛ 'waa nunuklɔ kɔ bɔ nɩ ‑wɛ 'mʋ. 8 'A mʋ nue, nahuin 'plɔplɔ 'ʋ 'wɔn ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ a ‑tɩ. Ɛ 'de 'le Masedʋanɩblʋgba 'mʋ kɔ Akaiblʋgba 'mʋʋ ‑do, kɛɛ, 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de, nahuin 'wɩn nɩ, ‑tɛ a nu, 'a kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye. ‑A 'de dɛ ꞊de kɔ, ‑ba ꞊tu 'o ꞊nɔ 'lu. 9 Nahuin 'bii, ʋ nyi 'nɩ ꞊tu, ‑tɛ a nu la ‑a nɩ kwa'buble ‑tɛɛ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑a di la 'le 'a mʋ ‑wɔn. Ʋ nyi ‑wɛ 'nɩ ꞊tu, ‑tɛ a nu, 'a hie 'o 'a nɩ ꞊wɛhɩi gbo, 'a ‑nyi 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii Nyɩsʋa, 'a nyo 'o ꞊tuu. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ hie 'klɔ, kɔ, nɔ‑ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa. 10 Nahuin a ‑gbɛ, ʋ yie ‑wɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a 'Yu ꞊nʋ, ‑ɔ di 'le yakɔ 'mʋ ‑hɔn, nɔ‑ aa ‑pre. 'A 'Yu a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ ‑Yusu, Nyɩsʋa ‑ha 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, ɔ ‑ha 'klɔ. ‑Yusu a ‑gbɛ, nɔ‑ di ‑a mʋ waa, 'ke 'o Nyɩsʋa a yrʋ a ‑ta 'mʋ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ di 'o nahuin ‑bati lɛ poo.

2

Nyɩsʋa a ‑kʋan ꞊nʋ, Pɔlʋ, ɔɔ la nu, 'ke 'le Tesalonikɩdɩɔ 'mʋ

1 'Dɩayuo ‑a, 'a nɩ ‑gbɛ, a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ‑a di la 'le 'a mʋ ‑wɔn, ɛ 'de la ‑gbʋgbɛ. 2 A yie ‑wɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'plɩɩ ‑a 'mʋ la 'le 'a mʋ ‑wɔn di, ‑tɛ ‑a 'kɩɛ nɩɛ la 'le Filipʋdɩɔ 'mʋ, nahuiin la ‑a mʋ ꞊tue ꞊sʋɛ 'dɔ, 'ʋʋ la ‑a mʋ tanɩ ꞊tu. ‑Tɛ ‑a di la 'klɛɛ 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'ke 'le Tesalonikɩdɩɔ 'mʋ, ‑a nɩ yraanyʋ 'kɩɛ ‑hue la 'le. Kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ꞊tu la 'le ‑a mʋ ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo, ꞊a pue la 'a mʋ ‑Yusu a ꞊hapʋtitie, ‑ɛɛ 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn. 3 'Bɩa ꞊baa nahuin le, 'ke bʋ 'ble Nyɩsʋa a wintɛ kwa, ‑a 'nɩ 'du ꞊le hɩ lɛ, 'yilɛnyredɛ ꞊de 'de 'le 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ ke nɩ, kɔ, ‑a 'nɩ kaa ꞊le nahuon ꞊de. 4 Kɛɛ, ‑tɩɩ ‑do ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ‑hʋa, ‑ba ꞊tu, nɩ‑ ‑aa ꞊tu, ‑ɛ nue, ɔ 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ mɔ nahuin, ‑ʋ 'sii 'o ye, 'ɔ wɛɛn ‑a nɩ ‑tɩ ke, 'ɔ le ‑a mʋ, 'ke ‑ba pue nahuin 'a ꞊hapʋtitie. ‑A 'nɩ 'prɛ ꞊le, 'ke 'o ‑tʋnahuin a plɔ a bleelɛ a ‑ta 'mʋ, kɛɛ, ‑aa 'nɩ 'prɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa a plɔ a bleelɛ a ‑ta 'mʋ. Nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔɔ ‑tɔplɩ ꞊nʋ 'ye, ‑ɩ nɩ 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ ke.

5 A yie nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ‑a nɩ la 'le 'a mʋ ‑wɔn, ‑a 'de 'le lɛ'tuowintɛ 'le ya, kɔ, ‑a 'nɩ 'prɛ ꞊le la, 'ke a 'mʋ la ‑a mʋ kʋkɔ‑tɔplɩ ‑nyi. ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ 'crɩɩ, Nyɩsʋa yi nɩ, ‑ɛ mɔ, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 6 ‑A 'die ‑hlɩn lɛ a ꞊mʋɛɛ, 'ke nahuin bʋ baa ‑a mʋ, mɔ, ɛ 'de 'a mʋ, mɔ, ɛ 'de nahuin ꞊de. 7 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɛ ‑a 'ya ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ 'mʋ, ‑a kɔ 'hru, 'ke ‑ba le la 'a mʋ, ba kɔ 'o ‑a nɩ 'o꞊tuulɛ, kɔ, ba ‑ha la kʋkɔ‑tɔplɩ, 'ke 'o ‑a nɩ 'mʋ‑hɛɛlɛ a ‑ta 'mʋ. Kɛɛ, ‑a 'die nu. ‑Tɛ ‑a nɩ la 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ‑a kɔ la ꞊wlʋ 'yɔpɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'yuo꞊pli a 'dii ye, ‑ɔ kɔ 'le 'a 'yuo a dɛ ‑wɔn. 8 ‑A nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ 'dɔ. Nɛ‑ nue, ꞊a nye la ‑hʋa, 'ke ‑ba pue la 'a mʋ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie. Ɛ 'de ɛ ‑do a ‑gbɛ. ‑A ‑wɛ la ‑wɛ ‑wɔn, 'ke ‑ba ‑ha la ‑a nɩ ‑hʋnhlʋn, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ, ‑ɛ nue, a ‑hɛ la ‑a nɩ ꞊wlʋ a nahuin.

9 'Dɩayuo ‑a, 'n pui ‑tɛɛ, ‑tɛ ‑aa la nu, ꞊aa la 'o 'klɩ ꞊tu, ꞊aa la ‑kʋan nu, 'ke 'le 'a mʋ ‑wɔn, 'a ‑tɩ 'die 'le ‑wɛ bɩ ‑hri 'a mʋ ‑wɔn. ‑Aa la 'a mʋ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ a pue, ꞊aa la ‑kʋan nu, 'tɔ 'mʋ kɔ ‑nyrɛ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ ‑a dɩɔnʋ ye ‑wɔn, a 'nɩ ꞊han lɛkiklelɛ kɔ, ‑a nɩ ‑tɩ. 10 A yie nɩ, Nyɩsʋa 'ɔ yie ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ‑a nɩ la 'le 'a mʋ ‑wɔn, ‑a nɩ nunuklɔ 'sii la 'o ye, 'ke 'o 'a mʋ ye, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'ble Nyɩsʋa a ‑tɩ kwa. 'Yilɛnyredɛ ꞊de 'de la 'le ꞊nɔ 'kwli 'mʋ nɩ, kɔ, nahuon ꞊de 'die la 'le ‑wɛ bɔ yɛɛ la ‑a mʋ ‑tɩ. 11 A yie ‑wɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑aa la a 'bii 'mʋ 'nɩ ‑hɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'yuo꞊pli a buu nu, 'ɔɔ 'a 'yuo 'mʋ ‑hɛ, 12 ꞊aa la 'le 'a mʋ ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo ꞊tu, kɔ, ꞊aa la 'a mʋ lɛ 'batɩ 'ɛ nɩ ti, 'ke 'a nɩ 'yrinaabʋɩ bɩ blee Nyɩsʋa a plɔ. Nyɩsʋa, nɔ‑ɔ 'a mʋ da, 'ke ba pa 'le 'a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ, a 'mʋ 'le 'a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'kwli 'mʋ nɩ.

13 ‑Aa ‑wɛ Nyɩsʋa ‑nyi 'wio 'ɛ nɩ ti, ‑ɛ nue, ‑tɛ a 'wɔn la 'a ‑tɩ ꞊nʋ, ‑aa la 'a mʋ ye ꞊tu, 'a nɩ ꞊wlɩ 'bli kwa. A yie la nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a wintɛɛ nɩ, ɛ 'de ‑tʋnahuon a wintɛ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa a wintɛɛ nɩ, ‑ɛɛ ‑kʋan nu, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ ‑nyi 'a nɩ ꞊wlɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 14 'Dɩayuo ‑a, dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ nue nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, ‑ʋ nɩ 'le Sudeblʋgba 'mʋ, nɛ‑ nue ‑wɛ 'a mʋ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑tɛ ‑Juukʋɛ nu, 'ʋ ꞊tue ‑Yusu a nahuin a ‑gbɛ ꞊sʋɛ, ‑ʋ nɩ 'le Sudeblʋgba 'mʋ, kɛ'ɛ nɩ, 'a nɩ 'brikʋɛ nu, 'ʋ ꞊tue ‑wɛ 'a mʋ ꞊sʋɛ. 15 ‑Juukʋɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nʋ‑ʋ la Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ 'la, ti ‑hi la a ti 'yri, ʋ ‑do a ‑gbɛ, nʋ‑ 'la ‑wɛ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu, ti ‑gbo 'yri, ʋ ‑do a ‑gbɛ, nʋ‑ʋ ‑wɛ ‑a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue. Dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ꞊wlʋ yraa, nɛ‑ ʋʋ nu. Ʋ yraa nahuin 'bii nɩ, 16 'ʋ nye lɛ ꞊mɔ, 'ke bʋ ka ‑a mʋ ye, 'ke ‑ba ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ dakʋ ꞊nʋ ye, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'nɩ ꞊hiun waa. ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ʋ ‑wɔ 'le 'waa dɛ 'kuku 'bii ye, Nyɩsʋa a yrʋ 'ʋ yɛ ꞊nʋ ‑dodo.

Pɔlʋ, ɔɔ ‑hʋa bɔ mu Tesalonikɩkʋɛ ye ‑mrɛ

17 'Dɩayuo ‑a, ‑a ‑mɛ ‑ye, ‑tɛ ‑a ‑hɔn la 'le 'a mʋ ‑wɔn 'mʋ, 'a nɩ 'yiyetʋʋ ‑a mʋ nu. ꞊Hapʋkɔ, ꞊a kɔ ‑ba ‑hɔn la 'le 'a mʋ ‑wɔn 'mʋ, kɛɛ, ‑a nɩ ꞊wlɩ 'kɩɛ nɩɛ 'le 'a mʋ ‑wɔn. 'Ke 'le ti 'plɔplɔ 'kwli 'mʋ, ‑a ꞊tu 'o 'klɩ, 'ke ‑ba di o 'le 'a mʋ ‑wɔn. 18 Sɛyɩ‑sɛyɩ 'mɔ Pɔlʋ, 'n ꞊mʋɛ o lɛ, 'ke 'le ti 'plɔplɔ 'kwli 'mʋ, 'ke ꞊bo di o 'le 'a mʋ ‑wɔn, kɛɛ, Satan ka o 'mʋ ye. 19 ‑Aa ‑hʋa ‑ba 'ye lele 'a mʋ, ‑ɛ nue, 'ke a nɩ 'le Nyɩsʋa a nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ nye nu, ꞊a yie, ꞊a nye ‑pre, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di ‑a mʋ ‑nyi 'wio. 'A mʋ'ʋ nɩ, ‑ʋ nye nu, ꞊aa 'manʋ nu, kɔ, 'a mʋ'ʋ nɩ, ‑ʋ nye nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑a nɩ ‑kʋan nɔ lɛ 'yi. Nɛ‑ die nu, ꞊a ‑wɛ 'le ‑ba po ‑a dɩɔnʋ a ‑pli, 'ke 'o ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ye, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔ di ‑tado 'le di. 20 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'a nɩ ‑tɩ, ꞊aa ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ baa, ꞊aa 'manʋ nu.

3

1-2 ‑Tɛ ‑a 'nɩnɩ 'wɔɔn o 'le 'a mʋ ‑wɔn lɛ, ‑a 'de o 'klɛɛ 'le lele ꞊wlʋ a 'lɩla ‑wɛ. Nɛ‑ nue, ꞊a ‑yrɩ o, 'ke ‑ba lee o 'le 'a mʋ ‑wɔn Timote, ‑a ‑do, ꞊a hie o 'le Atɛnɩdɩɔ 'mʋ. A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Timote mɔ ‑a nɩ nahuoon nɩ, ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a mʋʋ nahuin ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊hapʋtitie pue. ‑A loo o 'le 'a mʋ ‑wɔn nɩ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi, 'ke ba na Nyɩsʋa a 'hru ‑tɛɛ, 3 a 'nɩ ꞊han 'o Nyɩsʋa a 'hru gbo hie, ꞊sʋɛ ꞊nʋ, nahuiin 'a mʋ ꞊tue a ‑tɩ. ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ‑a mʋ ‑gbo, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a nahuin, ‑ba 'ye ꞊sʋɛdʋ a ‑gbɛ. 4 ‑Tɛ ‑a 'kɩɛ nɩɛ la 'le 'a mʋ ‑wɔn, ɛ nɩ la ke 'mʋ, ꞊a le la 'a mʋ, ‑ɛ mɔ, ꞊sʋɛ a 'yiye di la 'le di. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'a 'ye, ‑ɛ mɔ, ꞊sʋɛ a 'yiye a ‑gbɛ, ɛ nyre 'o ꞊o. 5 ‑Tɛ 'n yie, ‑ɛ mɔ, aa 'ye ꞊sʋɛ, nɛ‑ nue, 'nɩ 'de o 'le ꞊wlʋ a 'lɩla ‑wɛ, 'nɩ lee o 'le 'a mʋ Timote ‑wɔn, ‑ɛ die nu, 'mue yi, 'bɩa 'ba 'kɩɛ kue ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye ‑tɛɛ, ‑ɛ nue, 'nɩɩ o pɩ hʋannʋ, 'ke Satan bɔ kaa o 'a mʋ. 'Bɩa 'bɛ nɩ o lɛ 'mʋ, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑kʋan ꞊nʋ, ‑a nu la 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ɔ mɔ ‑gbʋgbɛɛ nɩ.

Tesalonikɩkʋɛ a ‑tɩ, Pɔlʋʋ nu 'manʋ

6 Kɛɛ 'klɛɛ, ‑tɛ Timote mu o 'le 'a mʋ ‑wɔn, ɔ di 'le ꞊le, 'ɔ le ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, a nɩ 'le ‑tɛɛ, 'ɔ le ‑wɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, a 'kɩɛ kue ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye ‑tɛɛ, 'a nʋnʋɛ 'mʋ, 'ɔ le ‑wɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, ‑a nɩ ‑tɩ nɩ 'o 'a mʋ ye ꞊wlʋ 'dɔ, kɔ, ‑a nɩ 'yiyetʋ‑ʋ 'a mʋ nu. ‑A nɩ ‑gbɛ, 'a nɩ 'yiyetʋʋ ‑wɛ ‑a mʋ nu. 7 'Dɩayuo ‑a, ‑aa o 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ, kɛɛ, ‑tɛ Timote di 'le, ɔ le ‑a mʋ, ‑tɛ a nu 'lenɩnɩɛ, ‑ye ɛ ꞊tu 'le ‑a mʋ 'kwli 'mʋ gbo ꞊wlʋ, ‑ɛ nue, a 'kɩɛ kue ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye ‑tɛɛ. 8 ‑Tɛ a 'kɩɛ nɩɛ 'o Kʋkɔnyɔ a 'hru wlɔn, nɛ‑ɛ 'le ‑a mʋ ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo ꞊tu. 9 Plɔ a bleelɛdʋ ꞊nʋ, aa ‑a mʋ ‑nyi, 'a 'wio ꞊nʋ, ‑aa Nyɩsʋa ‑nyi, ɔ 'de 'o ‑a mʋ wien wɛɛn. 10 'Tɔ 'mʋ kɔ ‑nyrɛ 'mʋ, ‑aa Nyɩsʋa lɛ 'nɩ 'batɩ, 'ke 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke, 'ke bɔ ‑nyi ‑a mʋ 'hru, ‑a 'mʋ 'a mʋ ye di ‑mrɛ, ‑a 'mʋ 'a mʋ dɛ ꞊nʋ tɔɔ, a 'de wɛn a yie, 'ke 'o ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑ta 'mʋ.

11 ‑Aa ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa a ‑gbɛ lɛ 'nɩ 'batɩ, kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'hɛɛn, 'ke bʋ ‑ha 'hru, ‑ba di 'a mʋ ye ‑mrɛ. 12 ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ bɔ nue, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'mʋ nʋnʋɛ, 'a nɩ 'mʋnʋnʋɛlɛ, a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ klɛ bii, kɔ, a 'mʋ ‑wɛ nahuin 'bii 'mʋ nʋɛ ‑tɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑a nu 'a nɩ 'mʋnʋɛlɛ. 13 ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ 'bɔ nu lɛ 'a nunue, ‑ye a di kɔ 'klɩ, 'ke 'o 'a 'hru wlɔn, ‑ɛ die nu, dɛ 'klan ꞊de 'nɩ ꞊han 'klɛɛ 'le lele 'a nɩ ꞊wlɩ ke nɩ, kɔ, a 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa ye, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu di 'le lele di, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke, ɔ kɔ nahuin 'bii ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ mɔ 'a nahuin.

4

Nyɩsʋa nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ‑a nɩ 'yrinaabʋɩ bɩ 'sii 'o ye

1 'Dɩayuo ‑a, dɛ ‑kɔ ke ‑a di 'o ‑yrɛ, nɛ‑ mɔ: Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑a tʋɛ la 'a mʋ nɩ, ‑tɛ a kɔ ba nu naalɛ, 'plɩɩ a 'mʋ Nyɩsʋa a plɔ blee. ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, kɛ'ɛ nɩ, aa naalɛ nu, kɛɛ, ‑aa 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ 'dɔ, 'ke 'le ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'dʋ 'kwli 'mʋ, ba ꞊tu 'o 'klɩ, ɛ 'mʋ 'o 'klɩ ꞊nʋ 'mʋ ‑hi, aa 'klɛɛ 'o ꞊tu. 2 A yi ‑tɔplɩ ꞊nʋ nɩ, ‑a tɔɔ la 'a mʋ. Nɩ‑ mɔ ‑tɔplɩ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋʋ nahuin le, bʋ nu. 3 Dɛ Nyɩsʋaa ‑hʋa, nɛ‑ mɔ ba ‑ha 'le 'a nɩ dɩɔnʋ, a 'mʋ 'a nɩ dɩɔnʋ 'bii Nyɩsʋa ‑nyi, 'a nɩ 'yrinaabʋɩ 'mʋ 'o ye 'sii. Dɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, nɛ‑ mɔ, a nɩ nu 'le 'lalu kɔ ‑wlawli. 4 'Ɛ nɩ nyɩbɛyu 'bɔ nɩ 'o, ɔ kɔ 'a nyrɔ 'hɛɛn, bʋ 'buble kwa ‑tɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋaa 'a ‑hʋhʋa nu, kɔ, ‑tɛ nahuiin ‑wɛ 'a ‑hʋhʋa nu. 5 Kɛɛ, a nɩ kʋɛ 'le 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ ‑wɔn, 'a nɩ ꞊wlɩɩ ‑hʋa, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi. 6 Nahuon ꞊de nɩ ꞊mɔ 'le 'a 'be a nyrɔ lɛ, kɔ, ɔ nɩ kaa 'le 'a 'be gbe, 'ke 'o nyrʋgbapʋ a dɛ ke. ‑A le la 'a mʋ nɩ, ꞊a tii la 'a mʋ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, nahuindʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'yilɛnyre‑tɔplɩ a ‑gbɛ nu, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a ‑bati diu 'nɩ klɩ. 7 Nyɩsʋa 'de ‑a mʋ da, 'ke ‑a 'mʋ ‑wlawli kɔ 'lalu 'hɛɛn nu. Kɛɛ, ɔ da ‑a mʋ nɩ, ‑a nɩ 'yrinaabʋɩ 'mʋ 'o ye 'sii. 8 'A ‑tɩ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'nɩnɩ pui nʋa ye gbo, ɛ 'de ‑tʋnahuin a wintɛ, ɔ 'die lɛ ‑haa, kɛɛ, Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'a mʋ 'a ‑Hihiu ‑nyi, nɔ‑ kɔ wintɛ ɔ ‑haa lɛ.

9 'Dɩayuo ‑a, 'n 'de dɛ ꞊de kɔ, ꞊bo di 'a mʋ le, 'ke 'o 'a nɩ 'bienʋ ‑Yusu a nahuin a 'mʋnʋɛlɛ a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑tɛ a kɔ ba nu 'mʋnʋnʋɛlɛ, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ tʋɛ 'a mʋ nɩ ‑dodo. 10 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, a nʋɛ Nyɩsʋa a nahuin 'bii ꞊nʋ 'mʋ nɩ, ‑ʋ nɩ 'le Masɩdʋanɩblʋgba 'mʋ. Kɛɛ, ba ꞊tu 'o lele 'klɩ, 'ke 'o 'mʋnʋnʋɛlɛ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ. 11 Ba ꞊tu ‑wɛ 'o 'klɩ, ‑ɛ die nu, 'a nɩ nunuklɔ 'nɩ ꞊han cahla, kɔ, a nɩ bi 'le 'le 'a nɩ 'bienʋ a ‑tɩ ‑hɛyri lɛ, kɔ, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, bɔ ꞊tu 'o 'klɩ, ɔ 'mʋ 'a dɩɔnʋ lɛ kikle, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑a nu la 'a mʋ 'a ye꞊tutue. 12 'Bɩa 'baa lɛ nu, ‑ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Yusu a nahuin, ʋ di 'o 'a mʋ 'nɩ ꞊tuu, kɔ, nahuon ꞊de 'deɛ bɔ pue 'a mʋ na wien.

‑Nyrɔwɔ ꞊nʋ, ‑Yusu di 'le ya

13 'Dɩayuo ‑a, ‑a nye 'nɩ ‑hʋa, ba yi dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ di 'o nyre, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ 'kʋ, ‑ɛ die nu, 'a nɩ ꞊wlɩ 'nɩ ꞊han gbo 'mʋɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ 'de ‑Yusu yi, 'plɩɩ ‑ʋ 'nɩnɩ ‑pre 'a 'ledidie. 14 ‑A pui ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'kʋ nɩ, ꞊a pui ‑wɛ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri nɩ, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ. Nɛ‑ nue, ꞊a yie, ‑ɛ mɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, 'plɩɩ ‑ʋ 'kʋ, Nyɩsʋa diu 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'nɩ ‑ha, ʋ kɔ ‑Yusu 'hɛɛn, ʋ 'mʋ 'o ‑tɛgbii ‑do nɩ.

15 ‑Tɩ ‑gbo, ‑aa 'klɛɛ 'a mʋ ye mu ꞊tu, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ tʋɩ ‑a mʋ: ‑Nyrɔwɔ ꞊nʋ, ɔ di 'le ya, ‑a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'kɩɛ die 'klɔ nɩ, ‑a 'deɛ ‑ba ‑hi nahuin ꞊nʋ lɛ, ‑ʋ 'kʋ. 16 ‑Nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'mʋ, nahuin di Nyɩsʋa a win 'nɩ 'wɔn, ‑tɛ ɔ di 'le 'a lɛleenyʋ ‑wɔn 'prɛɛ, Nyɩsʋa a lɛleenyʋ a ‑gbɛ, 'waa nyɩgblaka, ɔ 'mʋ 'le gbo 'wɔɔn, ɔ 'mʋ 'prɛ. 'Bɛ ‑hi, ‑ye Nyɩsʋa a ‑ŋamʋ di po wun, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'le yakɔ 'mʋ ‑hɔn, ɔ 'mʋ ꞊tɩ. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo la ꞊wlʋ ye, 'plɩɩ ‑ʋ 'kʋ, nʋ‑ mɔ ye‑hɛnahuin, ‑ʋ 'di 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ ‑hɔn, ʋ 'mʋ 'klɔ 'hrɩ, 17 'plɩɩ ‑a mʋ ‑gbo, ‑ʋ 'kɩɛ die 'klɔ nɩ, Nyɩsʋa 'mʋ ‑a mʋ lɛ 'kukue, ‑ɛ die nu, ‑a kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ ye gbo bibi, 'ke 'le yrayrɩ, ‑a 'bii, ‑a 'mʋ mu, ‑a 'mʋ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ye 'mʋ mu 'bɛ, 'ke 'le yrayrɩ. ‑Ye ‑a kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ 'hɛɛn, 'ke ‑a di 'o ‑tɛgbii ‑do nɩ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo. 18 'A ‑tɩ o, ‑tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, wintɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ ba nu, ba ꞊tutu 'le ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gblɛ.

5

‑Ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ

1 'Dɩayuo ‑a, ‑a 'de 'klɛɛ lele ye blɛ, 'ke ‑ba 'crɩɩ 'a mʋ ‑wɔn, 'ke 'o ti ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, ‑ɩ kɔ 'yri ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ di 'o 'lu ‑wɔn mue, 2 ‑ɛ nue, 'a nɩ ‑gbɛ, a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ nahuin 'nɩnɩ ‑pree 'o ‑Yusu, 'kee nɩ, ɔ di 'le di, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'yrinyɔ ye, ‑ɔɔ kayu di wa, 'tɔ 'mʋ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri nahuin 'nɩnɩ ‑proo 'o. 3 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri nahuin 'nɩnɩ ‑hie 'o 'lu ‑wɔn lɛ, ʋ di 'o lɛ poo: «'Dɩɔ ‑wan gbo ke, ꞊gbʋgblɔgbʋ 'de 'le nɩ,» 'kee nɩ, 'waa ꞊sʋɛ a 'yiye di 'o ‑wlu ꞊tue, 'plɩɩ ꞊ɔ ꞊de 'deɛ bɔ ꞊tɛɛ 'le wlɔn. Ɛ di ye 'we nyrʋgba ꞊nʋ, ‑ɔɔ mu ‑ŋla, 'kwli klɩ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔ 'nɩnɩ ‑hie 'o 'lu ‑wɔn lɛ.

4 'Dɩayuo ‑a, ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'bɔ nyre 'o, a 'deɛ ba ta 'mʋ gbo, ‑ɛ nue, a ‑mɛ ‑ye, a 'de nahuin ꞊nʋ ye 'we, ‑ʋ nɩ 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri, 5 ‑ɛ nue, a 'bii, aa 'mʋ na ‑nyrɛ. ‑A 'de nahuin ꞊nʋ ye 'we, ‑ʋʋ 'tɔ 'mʋ na, 'ke 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri. 6 ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑a 'nɩ ŋmo 'le, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ꞊ʋ ‑yee nu, 'ʋʋ ŋmo. ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ, ‑ba kɔɔ ‑a dɩɔnʋ win ke. 7 'Tɔ 'mʋ, 'ke nahuiin ꞊ke gblɛ pɛ, 'ʋʋ ŋmo, 'tɔ 'mʋ, 'ke ʋʋ ‑wɛ 'waa dɩɔnʋ nɔ wlɔn ‑hie. 8 ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑nyrɛ 'mʋʋ nɩ, ‑aa na. ‑A 'nɩ na ꞊le 'tɔ 'mʋ. ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑ye ‑a kɔ ‑ba kɔɔ ‑a nɩ dɩɔnʋ win ke, kɔ, ‑ba 'cipi 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊wlʋ a yekuolɛ, kɔ, ‑ba 'cipi ‑wɛ 'o, ‑ba nʋnʋɛ 'mʋ, ‑ɛ nue, ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑ba 'nɩnɩ pue wɛn ta‑wɔnwlawlʋ, ‑ɛ die nu, dɛ ꞊de 'nɩ ꞊han ‑a mʋ lɛ 'tʋ. 'Ke 'le ꞊wlʋ a yekuolɛ 'kwli 'mʋ, ‑ba ‑pre ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'kwli 'mʋ Nyɩsʋa di 'o ‑a mʋ waa, ‑ɛ nue, ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑ba 'nɩnɩ ꞊tu wɛn 'klɛɛ ta‑wɔnnugble 'lu. 9 Nyɩsʋa 'de 'le ‑a mʋ du 'mʋ ‑ha, 'ke 'a yrʋ bʋ yɛ ‑a mʋ. Kɛɛ, ɔ ‑ha 'le ‑a mʋ 'mʋ du, ‑ɛ die nu, dɛ ꞊nʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu a ‑tɩ, ɔ 'mʋ ‑a mʋ waa, 'ke 'o 'a yrʋ a ‑ta 'mʋ. 10 ‑Yusu 'Klɩsʋ 'kʋ nɩ, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ 'o ‑tɛgbii ‑do nɩ. Mɔ ꞊betɩ ‑ba 'kʋ, mɔ ꞊betɩ ‑ba 'kɩɛ nɩɛ 'klɔ, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ, ɔ di 'le ya, ‑a kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ 'o ‑tɛgbii ‑do nɩ. 11 'A ‑tɩ o, ba ‑nyinyi 'klɩ, kɔ, ba ‑hɩhɛ 'mʋ lɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ aa 'a nunue nu ‑dodo.

'Lelɛ'bɔɔwintɛ

12 'Dɩayuo ‑a, ‑aa 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a ‑kʋan nu, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ba ꞊tuu 'o. Nʋ‑ mɔ nahuin ꞊nʋ, Kʋkɔnyɔ ꞊tu 'o gblɛ, 'ke bʋ 'ya 'a nɩ ye'mʋnaanyʋ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'a mʋ 'a 'hru tɔɔ. 13 Nyɩsʋa a ‑kʋan ꞊nʋ, ʋʋ nu a ‑tɩ, ba ꞊tuu 'o ‑tɛɛ, kɔ, ba nʋɛ ‑wɛ ꞊nʋ 'mʋ ‑tɛɛ. A kɔ 'a nɩ 'bienʋ 'hɛɛn, ba kɔ kegbowɛɛnlɛ.

14 'Dɩayuo ‑a, ‑aa 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, ba le nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ hlɛkɛ, ‑ɛ mɔ, hlɛkɛlɛ 'de ‑tɛɛ nu. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ hʋannʋ, ba ꞊tu 'le ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo. Ba ‑hɛ nahuin ꞊nʋ 'mʋ, ‑ʋ 'de 'klɩ kɔ. Ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'ke 'o nahuin 'bii a ‑ta 'mʋ. 15 Ba ‑gbɛɛ 'a nɩ dɩɔnʋ, ‑ɛ die nu, nahuon 'bɔ nu 'a mʋ dɛ 'klan 'mʋ, a 'nɩ ꞊hion ‑wɛ dɛ 'klan 'mʋ nu. Ba ꞊tu 'o 'klɩ 'ɛ nɩ ti, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'a nɩ 'bienʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, kɔ 'ɛ nɩ nahuon ꞊de 'hɛɛn.

16 Ba nu 'manʋ, 'ɛ nɩ ti, 17 kɔ, ba 'cipi 'o Nyɩsʋa a dɩda. 18 ꞊Betɩ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de bɛɛ 'a mʋ nue, ba ‑nyi Nyɩsʋa 'wio. Ba 'cipi 'o Nyɩsʋa a 'wio a ‑nyinyie, ‑ɛ nue, kɛ Nyɩsʋaa 'a ‑hʋhʋa nu, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn ‑mʋɛ.

19 A nɩ ka 'le Nyɩsʋa a ‑Hihiu ye, 'ke bʋ nu ‑kʋan. 20 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa win wlɔn ‑hɛ, a nɩ yraa 'le 'waa wintɛ. 21 ‑Tɩ 'bii, nahuin di ꞊tu, ba 'jrɩ 'yi 'mʋ lɛ, ‑ɛ die nu, a 'mue 'ye, 'bɩa 'bɩɩ 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn. 'Bɩa 'ba 'jrɩ 'mʋ lɛ, 'a dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ nɔɔ 'o lɛ, nɛ‑ ba 'ble kwa. 22 Ba hie 'o 'ɛ nɩ 'yilɛnyredɛ ꞊de gbo 'bii.

23 Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ‑ɔɔ ‑a mʋ kegbowɛɛnlɛ ‑nyi, bɔ nue, a 'mʋ 'o ye ꞊cɛɛ 'bii, kɔ, bɔ ꞊tu ‑wɛ 'a nɩ ‑hihiu, 'a nɩ ꞊wlʋ, kɔ 'a nɩ ‑plahʋɩn 'bii 'yie, ‑ɛ die nu, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'le ya, dɛ 'kuku 'nɩ ꞊han 'le 'a mʋ 'mʋ nɩ. 24 Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ da 'a mʋ, 'ke ba 'ya 'a nahuin 'mʋ, ɔ di dɛ a ‑gbɛ 'nɩ nu, ‑ɛ nue, ‑tɩ ꞊nʋ, ɔ ꞊tu, ɔ nyi 'nɩ nu.

25 'Dɩayuo ‑a, ba da ‑wɛ Nyɩsʋa, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ.

26 Ba ‑nyinyi 'wio ‑tɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'dɩayuo ye.

27 'Nɩɩ 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, 'ke 'le ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ a 'dʋ 'kwli 'mʋ, ba ‑hre 'crɩɩnɩɛ ‑gbo, 'ke 'o Nyɩsʋa a nahuin 'bii ye.

28 ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ bɔ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ.

2 TESALONIKƖKƲƐ

1

2

3

'CRƖƖNƖƐ A 'HƆN A NƐNƐ,

Pɔlʋ gba la

TESALONIKƖKƲƐ

ye

1

1 'Mɔ Pɔlʋʋ nɩ, ‑ɔɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ, 'n bi 'le ye, kɔ Silasɩ kɔ Timote 'hɛɛn. 'A mʋ'ʋ nɩ, ‑aa ‑wɔn 'crɩɩ, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a nahuin, ‑ʋ nɩ 'le Tesalonikɩdɩɔ 'mʋ. 'A mʋ mɔ ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nahuiin nɩ. 2 ‑A nɩ Bu Nyɩsʋa kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, bʋ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, kɔ bʋ ‑nyi 'a mʋ kegbowɛɛnlɛ.

Nyɩsʋa di nahuin lɛ poo ‑bati, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ ‑Yusu di 'le lele di

3 'Dɩayuo ‑a, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ‑ba ‑nyi Nyɩsʋa 'wio 'ɛ nɩ ti, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ, ‑ɛ nue, a kuo ‑Yusu ye ꞊wlʋ ‑tɛɛ, 'a nɩ ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑gbɛ, 'ɛɛ klɛ bii, kɔ, 'a nɩ 'mʋnʋnʋɛlɛ, 'ɛɛ ‑wɛ klɛ bii. 4 Nɛ‑ nue, 'bɩa ꞊ba nɩ 'o ‑Yusu a nahuin ‑ye ye, ꞊aa 'a nɩ ‑pli po, ‑ɛ nue, ꞊betɩ nahuin bʋʋ 'a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, kɔ, bʋ yraa 'a mʋ, ‑tɛgbi a 'blee 'o kwa, 'ke a 'kɩɛ 'blee 'o kwa, 'a 'kɩɛ kue ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye.

5 Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑bati ꞊nʋ, Nyɩsʋa di nahuin lɛ poo, ɩ di 'o ye 'nɩ 'sii. ‑Tɛ a 'kɩɛ kue ‑Yusu ꞊wlʋ ye, 'ke 'le ꞊sʋɛdʋ a ‑gbɛ a 'yiye 'kwli 'mʋ, 'a ‑tɩ, Nyɩsʋa die 'nɩ nu, a 'mʋ 'le 'a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ pa, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 'Ke 'o Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ, aa 'ye ꞊sʋɛdʋ a ‑gbɛ. 6 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa a ‑bati di 'o ye 'nɩ 'sii, ‑ɛ nue, ‑tɛ nahuiin nu, 'ʋ ꞊tue 'a mʋ ꞊sʋɛ, kɛ Nyɩsʋa di nu, ɔ 'mʋ ‑wɛ ꞊nʋ ꞊sʋɛ ꞊tue. 7 'A mʋ ‑gbo, ‑ʋʋ ꞊sʋɛ 'ye, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ɔ di 'a mʋ ‑nyi plɔ a bleelɛ, a kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn. Kɛ'ɛ nɩ, ɔ di nu ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu di 'le yakɔ 'mʋ ‑hɔn, ɔ kɔ 'a lɛleenyʋ ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ nɩ 'klɩ ke. 8 'Bɩa 'bɔɔ 'le di, ‑ye ‑a di 'ye nahru, ɔ 'mʋ nahuin ꞊nʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa a ‑tɩ kwa 'ble, kɔ, ‑ʋ 'de ꞊hapʋtitie ꞊nʋ ꞊wlʋ ye kuo, ‑ɛɛ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑tɩ ‑wɔn lɛ na. 9 ꞊Sʋɛ, ʋ di 'ye, ɛ nɛ‑ mɔ: ʋ di 'nɩ 'wan, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo, Nyɩsʋa 'mʋ 'waa 'hru ye ka, ‑ɛ die nu, ʋ 'nɩ ꞊han 'o ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ 'hʋɩn 'mʋ nɩ, kɔ, ʋ 'nɩ ꞊han 'le 'a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ gblaka ‑hɛyri nɩ. 10 ‑Nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ di 'le lele di, 'ke ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ di 'lu ‑wɔn mue. ‑Nyrɔwɔ gblaka a ‑gbɛ 'mʋ, ɔ di 'le 'nɩ di, ‑ɛ die nu, 'a nahuin 'muo baa. Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ꞊wlʋ ye, ʋ dio ‑nyi ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ. 'A nɩ ‑gbɛ, 'ke a diu 'le ‑hɛyri nɩ, ‑ɛ nue, ‑Yusu a ‑tɩ ꞊nʋ, ‑a ꞊tu 'a mʋ ye, a kui ye ꞊wlʋ.

11 Nɛ‑ nue, ꞊aa Nyɩsʋa da 'ɛ nɩ ti, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ. ‑A nyo 'nɩ da, ‑ɛ die nu, ɔ 'mue nu, a 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o ꞊nɔ ye, kɔ, a 'mʋ nahuin ꞊nʋ 'mʋ 'ya, ‑ʋ blɛ 'a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ ye, ‑ɔ kɔ 'kwli 'mʋ ɔ daa 'le 'a mʋ. ‑A nyo ‑wɛ 'nɩ da, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'a mʋ 'mʋ ‑hɛ, 'ke 'le 'a 'klɩkenɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, 'ke ba nu ꞊hapʋ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, aa ‑hʋa ba nu, ɩ kɔ ‑kʋan ꞊nʋ 'hɛɛn, aa nu, 'ke 'le 'a ꞊wlʋ a yekuolɛ 'kwli 'mʋ. 12 Nahuin 'bʋʋ dɛ a ‑gbɛ 'ye, ‑ye ʋ di ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'nɩ baa 'a nɩ ‑tɩ, ʋ 'mʋ ‑wɛ 'a mʋ baa, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ a ‑gbɛ a ‑tɩ. Dɛ a ‑gbɛ, ɛ di ‑wɔn mue 'lu, ‑ɛ nue, ‑a nɩ Nyɩsʋa kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ʋʋ 'a mʋ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ.

2

Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ di 'lu ‑wɔn mue, 'plɩɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ 'le di

1 'Dɩayuo ‑a, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Kʋkɔnyɔ ‑Yusu di 'le lele di, ‑a 'mʋ lɛ 'kukue, 'ke 'o ꞊nɔ ye, nɩ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ 'a mʋ ye mu ꞊tu. ‑Aa 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ: 2 Nahuin ‑ye 'bʋ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ di 'le ya, ɔ nyre 'o ꞊o ‑dodo, ɛ nɩ ꞊gbʋgblɔ 'le 'a mʋ, kɔ, ɛ nɩ nue 'le 'a mʋ hʋannʋ. A nɩ pui 'le ‑tɛɛ, mɔ ꞊betɩ bʋʋ lɛ po, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔ tʋɛ ꞊nʋ, mɔ ꞊betɩ ba 'wɩɩn ‑wɛ 'o nahuin ꞊nʋ wien, ‑ʋʋ ꞊ke Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ ꞊tu, mɔ ꞊betɩ bʋʋ lɛ po, ‑ɛ mɔ, 'mɔɔ nɩ, ‑ɔ 'crɩɛ. 3 A nɩ wɩɩn 'le ke gbe, 'ke nahuin bʋ kaa 'a mʋ. Ba kɔ 'a yiyie, 'plɩɩ ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'o mu nyre, nahuin 'plɔplɔ di 'o Nyɩsʋa a 'hru gbo 'nɩ hie, kɔ, 'Crɛnyɔ gblaka ꞊nʋ, Nyɩsʋa di ‑tado 'le na 'mʋ po, nɔ‑ di 'a ‑kʋan ‑wlu ꞊tu. 4 'Crɛnyɔ a ‑gbɛ, ɔ di nahuin 'nɩ le, bʋ 'kee 'ɛ nɩ dɛ ꞊de a dɩda, mɔ ꞊betɩ Nyɩsʋa. Ɔ di ‑wɛ 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, 'ke ɔ nɩ 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'lu ye, ɔ 'mʋ ‑wɛ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka ꞊nʋ gbo pa, ɔ 'mʋ 'le gbata ꞊nʋ wlɔn gbo nɩ, ɔ 'mui ꞊tu, ‑ɛ mɔ, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa.

5 ‑Tɛ 'n nɩ la 'le 'a mʋ ‑wɔn, ‑tɩ a ‑gbɛ, 'n ꞊tui la 'a mʋ ye nɩ. ꞊Be ɩ 'nɩ bi ꞊le 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ? 6 ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, dɛ ꞊de ka 'Crɛnyɔ a ‑gbɛ ye, 'ke bɔ di 'le. Dɛ a ‑gbɛ, a yie nɩ. Ti ꞊nʋ, Nyɩsʋa wa 'dʋ, 'bɩ nyre 'o, 'Crɛnyɔ a ‑gbɛ, ɔ di 'mʋ bi pepe'. 7 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, nahuin 'plɔplɔ, 'ʋʋ Nyɩsʋa ye ‑wɔn. ‑A yi 'klɩ ‑hʋɩn a ‑gbɛ nɩ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa, nɔ‑ tʋɩ ‑a mʋ. ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ꞊tu, ɩ di 'o 'nɩ nyre, kɛɛ, ɩ 'de wɛn 'o a nyree. Ɛ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'Crɛnyɔ a ‑gbɛ ye ka, bʋ ‑hɩɔ 'o 'hru wlɔn, 8 'plɩɩ 'Crɛnyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ pepe' 'mʋ bi. ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'bɔ di 'le, 'ke 'le 'a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'kwli 'mʋ, ɔ di 'Crɛnyɔ a ‑gbɛ 'lu ꞊hloon pepe, ɔ 'mʋ gbo ‑wɛ. 9 'Crɛnyɔ a ‑gbɛ, 'bɔ bi pepe' 'mʋ, ɔ di 'le 'nɩ di, 'ke 'le Satan a 'klɩ 'kwli 'mʋ, ɔ 'mʋ 'ŋmilɛka‑tɔplɩ a gblegblei nu. 'Ŋmilɛka‑tɔplɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ɔ di nu, ɔ 'mʋ nahuin kaa. 10 Ɔ di nu 'yilɛnyre‑tɔplɩ a gblegblei, ɔ 'mʋ nahuin ꞊nʋ kaa, ʋ di 'le na ꞊nʋ 'mʋ po, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe. Nahuin a ‑gbɛ, ʋ di 'ye ꞊sʋɛ, ‑ɛ nue, ʋ 'nɩ ‑hʋa ꞊le ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'ʋ 'di 'mʋ nʋɛ. 'Bɩa 'bʋ wɛɛn wɛn ‑tɩ a ‑tɛɛ ke, Nyɩsʋa diu wɛn 'nɩ waa. 11 ‑Tɛ ʋ 'nɩnɩ ‑hʋa Nyɩsʋa, Nyɩsʋa nye 'nɩ nu, 'waa 'lu a lɛ‑hielɛ 'ɛɛ ke muu, kɔ, 'ʋ kuo hɩ ꞊wlʋ ye. 12 'A ‑tɩ, Nyɩsʋa a ‑bati di nahuin 'bii ꞊nʋ 'nɩ klɩ, ‑ʋ 'nɩnɩ ‑hʋa ‑tɩ a ‑tɛɛ, kɔ, ‑ʋ nʋɛ 'mʋ ‑bʋ nu dɛ 'klan.

Nyɩsʋa ‑ha 'le 'a mʋ 'mʋ du, 'ke bɔ waa 'a mʋ

13 'Dɩayuo ‑a, 'a mʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋa nʋɛ 'mʋ, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ‑ba ‑nyo 'wio 'ɛ nɩ ti, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑tɛ Nyɩsʋa 'mʋ la 'klɔ ‑wlu mu ꞊tu, ɔ ‑ha la 'le 'a mʋ 'mʋ du, 'ke bɔ waa 'a mʋ, 'ke 'le 'a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli 'mʋ. 'A ‑Hihiu a ‑gbɛ, nʋ‑ nue, 'a ‑hɛ Nyɩsʋa a nahuin. Ɔɔ ‑wɛ 'a mʋ 'nɩ waa, ‑ɛ nue, a kuo ‑tɩ a ‑tɛɛ ye ꞊wlʋ. 14 Ɔ 'mʋ 'a mʋ waa, nɛ‑ nue, 'ɔ da la 'a mʋ, 'ke ba kuo la ꞊wlʋ ye ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑a pue la 'a mʋ ‑Yusu a ꞊hapʋtitie. Ɔ nye la 'nɩ ‑hʋa, 'ke ba nu ‑wɛ 'manʋ, 'ke 'o ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ a ‑ta 'mʋ. 15 'A ‑tɩ, 'na 'dɩayuo ‑a, ba 'kɩɛ kue ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, kɔ, ba naa ‑tɔplɩ ꞊nʋ ꞊wlɩ klɛ, ‑a tɔɔ 'a mʋ, 'ke 'o wuntɔ 'yri, kɔ 'ke 'o 'crɩɩnɩɛ ke.

16-17 ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, ɔ kɔ ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa, ‑ɔ nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ, bʋ ꞊tu 'le 'a mʋ ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo, kɔ, bʋ ‑nyi 'a mʋ 'klɩ, 'ke ba nu ꞊hapʋ‑tɔplɩ, kɔ, 'ke ba ꞊tu ‑wɛ ꞊hapʋ‑tɩ 'ɛ nɩ ti. ‑Tɛ Nyɩsʋaa ‑a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, ɔɔ ‑a mʋ ‑nyi 'klɩ 'ɛ nɩ ti, kɔ, 'ɔɔ ‑a mʋ 'mʋ ‑hɛ, 'ke ‑ba ‑pre ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, ‑a yi, ɔ di ‑a mʋ ‑nyi.

3

Ba da Nyɩsʋa, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ

1 'Dɩayuo ‑a, dɛ ‑kɔ ke ‑a di 'o ‑yrɛɛ, nɛ‑ mɔ: ba da Nyɩsʋa, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a wintɛ 'mʋ gbo 'sɛɛ, kɔ, nahuin 'mue kwa 'ble, ʋ 'mue 'o ꞊tuu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ aa 'a nunue nu. 2 Ba da ‑wɛ Nyɩsʋa, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ‑a mʋ 'mʋ ‑hɛ, 'crɛnyʋ 'nɩ ꞊han ‑a mʋ dɛ 'klan ꞊de 'mʋ nu, ‑ɛ nue, ɛ kɔ nahuin, 'ʋ 'nɩnɩ ‑hʋɛ, 'ke bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye.

3 Kɛɛ, 'bɩa ꞊nɩ kuo ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ꞊wlʋ ye, ɔ 'nɩ hie ꞊le 'o ‑mʋ gbo. Ɔ di 'a mʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ, a 'mʋ 'klɩ ke nɩ, kɔ, ɔ 'mue nu, 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka 'nɩ ꞊han 'a mʋ dɛ 'klan ꞊de 'mʋ nu. 4 ‑A kuo ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ye ꞊wlʋ, 'ke bɔ nue, ‑tɩ ꞊nʋ, ‑a tɔɔ la 'a mʋ, a 'mʋ 'o 'cipi, a 'mui nu.

5 ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ bɔ ‑hɛ 'a mʋ 'mʋ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa a 'mʋnʋɛlɛ 'mʋ klɛ bii, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, kɔ, ‑tɛ a 'blee 'o kwa, 'ke ba 'kɩɛ 'blee 'o kwa, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋʋ la 'a nunue nu.

Ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke nahuon bɔ nu ‑kʋan

6 'Dɩayuo ‑a, ‑a nye 'a mʋ 'nɩ ‑hʋa, 'ke 'le ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'dʋ 'kwli 'mʋ, ba hren ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ ‑wɔn lɛ, ‑ʋ hlɛkɛ. Ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ 'nɩ ꞊tuu ꞊le dɛ ꞊nʋ 'o, ‑a tɔɔ 'a mʋ. 7 'A nɩ ‑gbɛ, a yie nɩ, ‑tɛ a kɔ ba nu 'le ‑a nɩ ꞊pɩ a 'lelɛ‑hɩhɩa. ‑Tɛ ‑a di la 'le 'a mʋ ‑wɔn, ‑a 'nɩ nu ꞊le la hlɛkɛŋmli lɛ. 8 ‑A 'nɩ di ꞊le la 'a nɩ didi‑tɔplɩ ‑gbʋgbɛ. Kɛɛ, 'tɔ 'mʋ kɔ ‑nyrɛ 'mʋ, ‑aa la 'ye ꞊sʋɛ, ꞊aa la ‑kʋan nu, ‑a nɩ ‑gbɛ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ ‑a dɩɔnʋ ye ‑wɔn. ‑A 'nɩ ‑hʋa ꞊le la ba kɔ lɛkiklelɛ ‑a nɩ ‑tɩ. 9 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'hru pɛ la 'o gbo, 'ke ‑ba ‑hʋa la 'a mʋ dididɛ, kɛɛ, dɛ'ɛ nɩ, ‑aa la 'a mʋ ye tɔɔ, nɛ‑ nue, ꞊aa la ‑kʋan nu. 10 ‑Tɛ ‑a nɩ la 'le 'a mʋ ‑wɔn, kɛ ‑aa la po: «Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'nɩnɩ ‑hʋa bɔ nu ‑kʋan, ɔ 'de ye blɛ bɔ di dɛ.»

11 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑a 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuin ‑ye nɩ 'o, 'ʋʋ hlɛkɛŋmli lɛ nu. Ʋ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bʋ nu ‑kʋan, kɛɛ, 'waa ‑kʋan, nɔ‑ mɔ bʋ bi 'le 'waa 'bienʋ a ‑tɩ 'mʋ lɛ. 12 Nahuindʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ ‑aa 'le ‑wɔn 'prɛɛ. ‑A nyu 'nɩ le, 'ke 'le ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'dʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, bʋ nu 'waa ‑kʋan ‑tɛɛ, ‑ɛ die nu, 'waa ‑gbɛ, ʋ 'mʋ 'waa dɩɔnʋ ye ‑wɔn.

13 'Dɩayuo ‑a, a ‑mɛ ‑ye, 'a nɩ 'klɩ nɩ ‑wɛ 'le 'le, 'ke ba nu ꞊hapʋdɛ. 14 ‑Tado, ɛ di kɔ nahuon, ‑tɩ ‑gbo, ‑aa 'a mʋ ‑wɔn 'crɩɩ, ‑ɔ 'nɩnɩ di 'o ꞊tuu. 'Bɩa 'bɛ nɩ lɛ 'mʋ, ba 'nɔɔ 'yie ke gbo, kɔ, ɔ kɔ 'a mʋ 'hɛɛn, a nɩ bibi 'le 'yi 'mʋ lɛ, ‑ɛ die nu, ‑tʋɩ 'muo nu. 15 Kɛɛ ‑ye a nɩ 'yo 'le, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye 'a nɩ yraanyɔ, kɛɛ, ba ‑gbɔɔ ‑tɛɛ, ‑ɛ nue, ɔ mɔ 'a nɩ 'dɩayuu 'nɩ.

'Lelɛ'bɔɔwintɛ

16 ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a ‑gbɛ, ‑ɔɔ ꞊ke nahuin kegbowɛɛnlɛ ‑nyi, bɔ ‑nyi 'a mʋ kegbowɛɛnlɛ 'ɛ nɩ ti, 'ke 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de a ‑ta 'mʋ. Nɔ‑ ‑bɔ nɩ 'o a 'bii ‑wɔn.

17 Kɛ mɔ 'crɩɩnɩɛ a ꞊tɩɔ ‑gbo ke, 'mɔ Pɔlʋ a ‑gbɛɛ nɩ, ‑ɔɔ mɔ 'crɩɩ. 'N ꞊gba 'a mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ. Kɛ'ɛ nɩ, 'nɩɩ 'na 'dʋ a 'crɩɩlɛ nu, 'ke 'le 'na 'crɩɩnɩɛi 'bii 'kwli 'mʋ. 'Na 'crɩɩdabʋɩ, nɩ‑ die 'a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'mɔ Pɔlʋʋ nɩ, ‑ɔ 'crɩɩ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo.

18 ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ bɔ nu a 'bii ꞊hapʋdɛ 'mʋ.

1 TIMOTE

1

2

3

4

5

6

YE‑HƐCRƖƖNƖƐ,

Pɔlʋ gba la

TIMOTE

ye

1

1 'Mɔ Pɔlʋʋ nɩ, ‑ɔɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ. 'Mɔ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑wɔnnaanyɔ'ɔ nɩ, ‑ɛ nue, ‑a nɩ Waanyɔ Nyɩsʋa kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, nʋ‑ le 'mʋ. ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ di dɛ ꞊nʋ nu, ‑aa ‑pre. 2 Timote o, ‑mɔɔ nɩ, 'nɩɩ ‑wɔn 'crɩɩ. 'Mɔ kɔ 'mʋ Nyɩsʋa naa 'le, 'plɩɩ ꞊nɩ kuo kɛ ‑Yusu ꞊wlʋ ye. Nɛ‑ nue, ꞊nɩ 'ya 'na 'yu 'mʋ. ‑A nɩ Bu Nyɩsʋa kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, bʋ nu ‑mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, bʋ yrii ‑na wɔlɩ, kɔ, bʋ ‑nyi ‑wɛ ‑mʋ kegbowɛɛnlɛ.

Ba ‑gbɛɛ 'a nɩ dɩɔnʋ, 'ke 'o hɩtɔɔlɛ a ‑ta 'mʋ

3 ‑Ye 'klɛɛ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'nɩɩ o Masedʋanɩblʋgba 'mʋ mu, 'n le o ‑mʋ nɩ, ‑bo nɩ o 'le Efɛsɩdɩɔ 'mʋ gbo. ‑Tɩɩ ‑do a ‑gbɛ, 'n ꞊tu o ‑mʋ ye, nɩ‑ 'n 'kɩɛ ꞊tue: ‑bo nɩ 'le Efɛsɩ 'mʋ gbo, ‑ɛ nue, 'ke 'le Efɛsɩ 'mʋ, 'ke nahuin ‑ye nɩ 'le, ‑tɩ ꞊nʋ, 'n 'de ꞊nʋ tɔɔ, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑ta 'mʋ, nɩ‑ ʋʋ nahuin tɔɔ. Le ꞊nʋ, bʋ 'kee 'a nunue. 4 Le ‑wɛ ꞊nʋ, bʋ 'kee hɩdatɩgbɩ a yrɛ‑mʋmalɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑tɩ ke, kɔ, bʋ 'kee ‑wɛ gblɛ a pupue, 'ke 'o ‑a nɩ bunʋ a ꞊hrɩn a ꞊hrɩn a ‑ta 'mʋ. ‑Tɔplɩdʋ a ‑gbɛ, ɩ nye 'nɩ nu, nahuin 'ʋʋ gblɛ ‑pɛtu po, kɛɛ, ɩ 'nɩ ‑hɛ ꞊le nahuin 'mʋ, 'ke bʋ wɛɛn dɛ ꞊nʋ ke, Nyɩsʋaa ‑hʋa, ‑ɛ nye nu, 'ʋ nyo ꞊wlʋ ye kuo, Nyɩsʋa 'ɔ nyu waa. 5 Dɛ ‑mɔ dɛ gblaka, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑tɩ a tɔɔlɛ 'kwli 'mʋ, nɛ‑ mɔ ‑Yusu a nahuin bʋ kɔ 'mʋnʋɛlɛ. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'a ꞊wlʋ 'bʋ 'sii 'o ye, 'a ꞊wlʋ 'bʋ 'nɩnɩ yɛɛ ꞊nɔ ‑tɩ, 'bɔ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye ‑tɛɛ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ di kɔ 'mʋnʋɛlɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ ꞊tu. 6 Kɛɛ, 'ke 'le Efɛsɩ 'mʋ, ɛ kɔ tɔɔnyʋ ‑ye, 'ʋ hie 'o ꞊hapʋtɔɔlɛ gbo, 'ʋʋ gblɛ po, ‑ɛ 'nɩnɩ da dɛ ꞊de. 7 Ʋʋ ‑hʋa bʋ 'ya Nyɩsʋa a teteitɔɔnyʋ gblakɩ 'mʋ, kɛɛ, 'ke 'le ‑tɛɛkɔ 'kwli 'mʋ, ‑tɩ ꞊nʋ, ʋʋ tɔɔ, ʋ 'di yi, kɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, 'waa ‑gbɛ, ʋ pue ‑tɛɛ, ‑ɩ kɔ ke ʋʋ 'o 'prɛɛ 'dɔ, ʋ 'nɩ yrii ꞊le 'mʋ lɛ.

8 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a tetei mɔ ꞊hapʋdɛɛ nɩ, 'bɩa ‑tɩ ‑gbo, ɩɩ ꞊tu, ꞊baa lɛ 'a nahuin a tɔɔlɛ nu. 9 ‑Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'de tetei a ‑gbɛ nu, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋʋ 'a kewɛɛnlɛ nu, kɛɛ, ɔ nui nɩ, 'ke 'o dɛ'kukununyʋ ‑wɔn. Dɛ'kukununyʋ a ‑gbɛ, ʋ 'nɩ ꞊tuu ꞊le 'o Nyɩsʋa kɔ 'a tetei 'hɛɛn, kɔ, 'ʋ 'de ‑wɛ 'o 'waa 'bienʋ ‑tʋnahuin a 'o꞊tuulɛ kɔ, 'waa ꞊wlɩ 'ɩ yraa Nyɩsʋa a ‑tɩ, 'ʋʋ nahuin 'la, mɔ ꞊betɩ bɛ 'ya 'waa bu kɔ 'waa 'dii 'hɛɛn 'mʋ, 10 'ʋʋ 'lalu nu, kɔ 'ɛ nɩ 'kubapudɛ ꞊de 'hɛɛn, nyɩbɛpʋ 'ʋʋ 'waa 'bie nyɩbɛpʋ nyrʋ 'mʋ nuu, 'ʋʋ ‑tʋnahuin a 'yɔ 'yri, 'ʋ nyu ꞊go 'mʋ nuu, 'ʋʋ hɩ lɛ 'du, kɔ, 'bʋ ꞊tu ‑tɩ, ʋ 'nɩ nui ꞊le. Nahuindʋ a ‑gbɛ, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ʋʋ nu, ɩ kɔ ꞊hapʋtɔɔlɛ 'hɛɛn, ɩ 'de pɛ. 11 ꞊Hapʋtɔɔlɛ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie, nɛ‑ nye ‑a mʋ tɔɔ. ꞊Hapʋtitie a ‑gbɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ le 'mʋ, 'ke ꞊bo pue nahuin. ꞊Hapʋtitie a ‑gbɛ, ɛɛ ‑a mʋ tɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔɔ ‑a mʋ plɔ a bleelɛ ‑nyi.

Pɔlʋʋ ‑Yusu ‑nyi 'wio, ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, ɔ nuo 'mʋ a ‑tɩ

12 'Nɩɩ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nyi 'wio, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ. Nɔ‑ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'ke ꞊bo nu ‑kʋan ‑gbo, ɔ ‑nyi 'mʋ. 'N nyo ‑nyi 'wio, ‑tɛ ɔ nu, 'ɔ ‑ha 'le 'mʋ du 'mʋ, 'ke ꞊bo 'ya 'a ‑kʋannunyɔ 'mʋ, 13 'mɔ ‑gbo, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑ɔɔ la 'a 'dʋ 'yi lɛ nyre, ‑ɔ nyo la ꞊sʋɛ ꞊tue, ɔ kɔ 'a nahuin 'hɛɛn, ‑ɔ nyo la tanɩ ꞊tu. Kɛɛ, Nyɩsʋa 'ye 'na wɔlɩ, ‑ɛ nue, 'n 'de la ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye kuo, kɔ, dɛ ꞊nʋ, 'nɩɩ la nu, 'n 'die la yi. 14 ‑Ye ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ, ɔ nu 'mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ 'dɔ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ. Ɔ nue nɩ, 'nɩ kuo ꞊wlʋ ye, kɔ, 'nɩ kɔ 'a 'mʋnʋɛlɛ.

15 Ɛ kɔ wintɛ ‑ye, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ a wintɛ. Nahuin 'bii blɛ ye bʋ kue ꞊wlʋ ye. Wintɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ ‑gbo: ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɔ di 'le ꞊le, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ dɛ'kukununyʋ waa. 'Na ‑gbɛ ‑gbo, 'mɔ mɔ la dɛ'kukununyʋ a nyɩgblaka. 16 Dɛ 'kuku, 'nɩɩ la nu a ‑tɩ, nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ 'ye 'na wɔlɩ, 'ɔ nue, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ɔ 'la ꞊wlʋ 'dɔ, 'ke 'o 'na ‑ta 'mʋ, ꞊betɩ 'na dɛ 'kuku, 'nɩɩ la nu, bɛ ‑huo. Kɛ'ɛ nɩ, ɔ nu, 'ɔ titie nahuin ye, ‑ɛ mɔ, ꞊betɩ nahuon a nunuŋmli 'kukui bɩ ‑huo, ‑Yusu 'Klɩsʋ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'ke 'o nahuon a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'ɛ nɩ nahuon, ɔ 'muo ꞊wlʋ ye kuo, Nyɩsʋa, ɔ 'mʋ nahuon a ‑gbɛ 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 17 Nyɩsʋa bɔ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ kɔ 'o꞊tuulɛ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo. Nɔ‑ mɔ 'klɔhiebodɩɔ. Ɔ 'nɩ 'kʋ ꞊le gbe. Nahuon ꞊de 'nɩ 'yo ꞊le. Ɔ ‑do, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa. Kɛ ɛ nɩ 'mʋ.

18 'Na 'yu Timote, tiilɛ ‑gbo, 'nɩɩ ‑mʋ tii, 'a ‑tɩ nɩ ‑hri 'le ‑mʋ ‑wɔn: ꞊Tu 'o 'klɩ, 'yilɛnɔ‑kʋan ꞊nʋ, ‑nɩɩ nu, ‑bo nuo ‑tɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'sɔyuotayuu nu, 'ɔɔ tʋ ‑wɔn. Bɩ bi 'le ‑mʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑gbɛɛ nɩ, ‑ɔ ‑nyi ‑mʋ 'yilɛnɔ‑kʋan a ‑gbɛ. Nɔ‑ nɩɩ o 'le 'a winwlɔn‑hɛnyʋ wlɔn, 'ʋ ꞊tui o. 19 'Cipi 'o ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ. Po ‑na ꞊wlʋ a win nʋa ye gbo, ꞊nɩ ꞊han ‑tɔplɩ ꞊nʋ nu, ‑ɩ kɔ ke ‑na ꞊wlʋ, ʋʋ 'o ‑mʋ 'nyrɛ ꞊hɛɛn. Ɛ kɔ nahuin ‑ye, ꞊betɩ 'waa ꞊wlʋ bʋʋ ꞊nʋ 'nyrɛ ꞊hɛn, ʋ 'nɩ pu ꞊le nʋa ye gbo. Nɛ‑ nue, 'ʋ sɩa, 'ke 'o ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑ta 'mʋ. 20 'Ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, 'ke Himene kɔ Alɛsadrɩ 'hɛɛn, ʋ nɩ 'le. Nɛ‑ nue, 'nɩ pu 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka Satan kwa, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ꞊sʋɛ 'ye, ʋ 'mue yi, ‑ɛ mɔ, nyɔ 'nɩ ꞊tu ꞊le Nyɩsʋa ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ.

2

‑Tɛ ‑a kɔ ‑ba nu ‑tɔplɩ a nunue, 'ke 'le 'cʋɛ 'kwli 'mʋ

1 Ye‑hɛdɛ, 'nɩɩ 'a mʋ ‑hʋa, 'a mʋ ‑Yusu a nahuin ba nu, nɛ‑ mɔ ba da Nyɩsʋa, 'ke 'o nahuin 'bii a ‑ta 'mʋ, ba pu 'le Nyɩsʋa kwa 'mʋ, ba ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, 'waa ‑tɩ. 2 Ba da Nyɩsʋa, 'ke 'o 'kɩɩnpʋ kɔ bodɩɔpʋ kɔ 'blʋgba a ye'mʋnaanyʋ 'bii a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ, ɛ kɔ kegbowɛɛnlɛ 'hɛɛn, kɛ nɔ 'klɔ ke. ‑Ba ꞊tuu 'o Nyɩsʋa 'o, kɔ, ‑a nɩ nunuklɔ bɔ 'sii 'o ye. 3 Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ nɔ 'yi lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Nɔ‑ waa ‑a mʋ, 4 kɔ, 'ɔ nye ‑wɛ ‑hʋa, 'ke bɔ waa nahuin 'bii, kɔ, bʋ yi ‑tɩ a ‑tɛɛ. 5 Nyɩsʋa 'ya ‑do. 'Ke ɔ nɩ 'le 'pɩa ‑ye ke, ‑tʋnahuin 'ʋ nɩ nɔ 'pɩa ‑ye ke. Nahuoon ‑do, nɔ‑ nɩ 'o Nyɩsʋa kɔ ‑tʋnahuin 'hɛɛn a ‑gbahlɔn. Nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɔ ‑hɛ ‑tʋnahuon. 6 Ɔ di 'le ꞊le, 'ɔ ‑ha 'a dɩɔnʋ, 'ɔ 'kʋ, 'ke 'o nahuin 'bii a ‑ta 'mʋ, ɔ 'mu ꞊gbla, 'ke 'le 'waa dɛ 'kuku wlɔn, ɔ 'mu 'a nahuin 'mʋ nuu. Kɛ'ɛ nɩ, ‑Yusu nue nahuin 'a tɔɔlɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋaa ‑hʋa bɔ waa nahuin 'bii. Ti ꞊nʋ, Nyɩsʋa wa la 'dʋ, 'kee nɩ, ‑Yusu tɔɔ nahuin dɛ a ‑gbɛ. 7 Nɛ‑ kɔ ‑tɩ ‑Yusu 'ɔ nuu 'mʋ 'a lɛleenyɔ 'mʋ, kɔ 'a ‑wɔnnaanyɔ 'hɛɛn, ‑ɛ die nu, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Juukʋɛ, 'mu Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie tɔɔ, ʋ 'mʋ ‑Yusu ꞊wlʋ ye kuo, kɔ, ʋ 'mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ yi. ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, ɩ 'de hɩ.

8 'A ‑tɩ 'klɛɛ, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, nyɩbɛpʋ bʋ da Nyɩsʋa, 'ke 'o 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de. 'Bʋ nyo da, 'waa ꞊wlɩ bɩ 'sii 'o ye, yrʋ kɔ gblɛ 'hɛɛn nɩ nɩ 'le 'le 'waa ꞊wlɩ ke.

9 Nyrʋgbapʋ ‑mɛ ‑ye, 'waa 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ, ʋʋ 'hʋɩn 'mʋ lɛ pue, bɩ kɔ 'o, ʋ nɩ 'yaa 'le 'le 'waa dɩɔnʋ. 'Waa 'yilɛnɩnɔ, ʋ blɛ ye bʋ ꞊mɔ lɛ, ɛ 'de bʋ hra 'li, ‑ɩɩ nahuin 'mʋ gblɛ 'ta, kɔ, bʋ ꞊tu 'le 'bɔ nʋɩ 'mʋ lɛ, bʋ po ꞊gbɛi dabʋ 'mʋ lɛ, kɔ, bʋ po 'cɩɩn.i dɔ lɛ, kɔ, bʋ po ‑wɛ ‑tɔplɩ ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ lɛ, ‑ɩɩ ꞊die po 'dɔ. 10 ‑Tɛ 'waa 'yilɛnɩnɔ kɔ bɛ nɩ 'mʋ, nɛ‑ ‑gbo: 'Waa nunuklɔ bɔ 'sii 'o ye. 'Bʋʋ lɛ naalɛ nu, ‑ye nahuin, ʋ nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, nyrʋgbapʋ a ‑gbɛ, ʋ nʋɛ Nyɩsʋa 'mʋ nɩ, 'ʋ nyo 'o ꞊tuu. 11 Nyrʋgbapʋ 'bʋʋ Nyɩsʋa a tɔɔwin 'wɔn, ʋ blɛ ye bʋ po 'o nʋa gbo, bʋ ꞊tuu 'o 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ. 12 'Nɩ ‑hʋɛ ꞊le, 'ke nyrʋgba bɔ tɔɔ nyɩbɛyu Nyɩsʋa a ‑tɩ, kɔ, 'nɩ ‑hʋɛ ꞊le ‑wɛ, 'ke nyrʋgba bɔ kɔɔ nyɩbɛyu win ke, kɛɛ, bɔ po 'o nʋa gbo, 13 ‑ɛ nue, Adamʋ, nɔ‑ Nyɩsʋa nu ‑tɩtɛ, 'plɩɩ 'ɔ nu 'a nyrʋgba, ‑ɔ mɔ Ɛfʋ. 14 'Ya 'o lele 'lu, Satan, ‑ɔ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka, ɛ 'de Adamʋ, ɔ 'dio mɛ lɛ ‑ha, 'ke bɔ kaa ꞊nɔ, kɛɛ, nyrʋgba, nɔ‑ ‑hɩɔ mɛ lɛ, 'ɔ kaa ꞊nɔ, 'plɩɩ nyrʋgba a ‑gbɛ, 'ɔ 'wla Nyɩsʋa a tete. 15 Kɛɛ, ꞊betɩ bɛ nɩ lɛ 'mʋ, nyrʋgbapʋ di kɔ 'yuo꞊pli, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'mu waa, 'bɩa 'bʋ 'cipi 'o 'a ꞊wlʋ a yekuolɛ, kɔ, 'bʋ nʋɛ nahuin 'mʋ, kɔ, 'waa nunuklɔ 'bɔ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, kɔ, 'bʋ 'nɩnɩ 'yaa 'le 'waa dɩɔnʋ.

3

'Cʋɛ a 'yie꞊tunyʋ

1 Wintɛ ‑gbo, ‑ɛ mɔ ‑tɛɛ a wintɛ, ɛ nɛ‑ ‑gbo: Nahuon 'bɔɔ ‑hʋa bɔ 'ya 'cʋɛ a 'yie꞊tunyɔ 'mʋ, dɛ ɔɔ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ɛ mɔ 'yilɛnɔdɛ'ɛ nɩ. 2 'Cʋɛ a 'yie꞊tunyɔ, 'a nunuklɔ blɛ ye bɔ nɔ 'yi lɛ, ‑ɛ die nu, nahuon ꞊de 'nɩ ꞊hion ‑tɩ yɛɛ, kɔ, ɔ blɛ ye bɔ 'ya nyrɔɔ ‑do a tɔ*, ɔ kɔ bɔ yi 'a dɩɔnʋ a naalɛ, ɔ kɔ bɔ ‑hie 'lu lɛ ‑tɛɛ, 'a nunuŋmli bɩ 'sii 'o ye, ɔ kɔ bɔ kikle 'dagbɩ ꞊nʋ lɛ ‑tɛɛ, ‑ʋʋ 'le 'a kayu gbo pa, kɔ, ɔ kɔ bɔ yi Nyɩsʋa a ‑tɩ a tɔɔlɛ ‑tɛɛ, 3 ɔ 'de ye blɛ bɔ ‑hie 'a dɩɔnʋ nɔ wlɔn, ɔ 'de ye blɛ bɔ nɩ yrʋ ye, kɛɛ, ɔ kɔ bɔ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, kɔ, ɔ blɛ ye bɔ ꞊mʋɛ lɛ, 'ke nahuin 'bii bʋ kɔ kegbowɛɛnlɛ, ɔ 'de ye blɛ bɔ nʋɛ 'wliyɛ 'mʋ 'dɔ, 4 ɔ blɛ ye bɔ yi 'a kayu a naalɛ ‑tɛɛ, bɔ nue, 'a 'yuo꞊pli bʋ kɔ 'o 'a 'o꞊tuulɛ ‑tɛɛ, 5 ‑ɛ nue, nahuon 'bɔ 'de 'a ‑gbɛ a kayu a naalɛ yi, ‑ye ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ naa Nyɩsʋa a 'cʋɛ.

6 'Bɩa 'baa 'o 'cʋɛ a 'yie꞊tunyɔ gbo ꞊tu, ɔ nɩ 'ya 'le nahuon ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ ‑hɛ lɛ kɛ ‑Yusu a nahuon. 'Bɩa 'bɔ 'ya nahuon ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ ‑hɛ lɛ kɛ ‑Yusu a nahuon, ‑ye ɔ di 'le 'a dɩɔnʋ 'nɩ 'yaa. 'Bɔ nue, ‑ye Nyɩsʋa a ‑bati dio 'nɩ klɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɩ nu, 'ɩ klɩ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka. 7 Nahuon ‑gbo, ‑ɔ di 'cʋɛ a 'yie꞊tunyɔ 'mʋ 'ya, ɛ nye 'nɩ ‑hʋa, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Yusu a nahuin, bʋ kɔ 'o 'a 'o꞊tuulɛ. Nɛ‑ 'de ꞊nɛ, ɔ di pɩ 'waa 'yie, 'plɩɩ ʋ 'muo ‑tɩ yɛɛ, ‑ye 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka ‑wɛ 'le ꞊le bɔ kɔ ye, ɔ 'nɩ ꞊han ‑kʋan nu ‑tɛɛ.

'Cʋɛ a 'mʋ‑hɛnyʋ

8 'Cʋɛ a 'mʋ‑hɛnyʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ kɔ bʋ bi gblo ye. Ʋ 'de ye blɛ bʋ naa 'lii 'hɔn. Ʋ nɩ 'na 'le nɔ 'dɔ. Ʋ nɩ nʋɛ 'le 'wliyɛ 'mʋ 'dɔ. 9 'Waa nunuklɔ bɔ 'sii 'o ye, ‑ɛ die nu, 'waa ꞊wlɩ 'nɩ ꞊hiun 'nyrɛ ꞊hɛn. 'Plɩɩ wintɛ ‑gbo, Nyɩsʋa tɔɔ ꞊nʋ, bʋ 'ble kwa ‑tɛɛ. 10 'Plɩɩ a 'mʋ 'o 'cʋɛ a 'mʋ‑hɛnyʋ gbo mu ꞊tu, ye‑hɛdɛ, a kɔ ba nu, nɛ‑ mɔ, ba ꞊tʋ 'yri. 'Ba 'ye, ‑ɛ mɔ, 'waa nunuklɔ 'sii 'o ye, ‑ye ba ꞊tu 'o gbo.

11 'Waa nyrʋ ‑mɛ ‑ye, 'waa nunuklɔ bɔ 'sii ‑wɛ 'o ye. Ɛ 'de ye blɛ 'waa pupowin bɩ nyre 'yi lɛ. Ʋ blɛ ye bʋ bi gblo ye. Ʋ blɛ ye bʋ 'ya nyrʋgbapʋ ꞊nʋ 'mʋ, nahuin ‑wɛ 'le bʋ kuo ꞊wlʋ ye.

12 'Cʋɛ a 'mʋ‑hɛnyʋ, 'a nahuon, ɔ blɛ ye bɔ 'ya nyrɔɔ ‑do a tɔ†. Ɔ blɛ ye bʋ yi 'a kayu a naalɛ ‑tɛɛ. 13 'Cʋɛ a 'mʋ‑hɛnyʋ 'bʋʋ ‑kʋan nu ‑tɛɛ, ‑ye nahuin diu 'o 'nɩ ꞊tuu. 'Bʋʋ ‑Yusu a ‑tɩ ꞊tu, ʋ 'deɛ bʋ pɩ nahuon ꞊de a hʋannʋ, ‑ɛ nue, ʋ kuo ‑Yusu ye ꞊wlʋ ‑tɛɛ.

Dɛ gblaka ꞊nʋ, ‑ɛ ‑hli nahuin 'yi ke, 'plɩɩ Nyɩsʋa tɔɔ ‑a mʋ

14 Timote, 'nɩɩ ‑mʋ ‑wɔn 'nɩ 'crɩɩ, kɛɛ, 'na ꞊wlʋ nye wɛn 'nɩ ‑hʋa, 'ke ꞊bo di wɛn 'le ‑mʋ ‑wɔn. 15 'Na 'ledidie 'bɛɛ gbo ‑wlɛn, 'crɩɩnɩɛ ‑gbo, ɛ nɛ‑ die ‑mʋ tɔɔ, ‑tɛ Nyɩsʋa a ꞊tugba a nahuin kɔ bʋ nu 'waa dɩɔnʋ a naalɛ. ꞊Tugba a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ 'cʋɛ. 'Klɔhienyɩsʋa a 'cʋɛɛ nɩ. 'Cʋɛ, nɛ‑ 'ble Nyɩsʋa a tɔɔwin kwa, ‑ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'katui nu, 'ɩ 'ble 'ka‑gbɔ. 16 ‑Tɩ a ‑tɛɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hli o nahuin ke 'yi, Nyɩsʋa 'ɔ tʋɛ ‑a mʋ. Ɛ nye ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑tɛ ‑a kɔ ‑ba nu Nyɩsʋa a 'hru a nɩna. ‑Tɩ a ‑tɛɛ a ‑gbɛ, ɛ mɔ dɛ gblakaa nɩ, ‑ɛ mɔ:

‑Yusu 'Klɩsʋ, ɔ ‑hɛ ‑tʋnahuon,

'ɔ di nɔ 'klɔ ke,

kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu tʋɛ nahuin nɩ,

‑ɛ mɔ, ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ.

‑Tɛ ɔ nɩ 'mʋ, kɛ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ nu 'a 'yiye,

nahuin 'ʋ ꞊tu 'a ‑tɩ,

'ke 'le dakʋ 'bii ‑hɛyri,

dakʋ a ‑gbɛ a nahuin a gblegblei 'ʋ kuo ꞊wlʋ ye,

Nyɩsʋa 'ɔ gbɔ 'le yakɔ 'mʋ,

'ɔ ‑nyi ꞊nɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ.

4

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ hɩtɔɔlɛ tɔɔ

1 Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ʋ nyi 'nɩ ꞊tu, 'lelɛ'bɔɔti 'yri, 'plɩɩ ‑Yusu 'mʋ 'le di, ɛ di kɔ nahuin, ‑ʋ 'nɩnɩ dio 'klɛɛ lele ꞊wlʋ ye kuo, ʋ 'mʋ nahuin ꞊nʋ nʋa ye gbo po, ‑ʋ mɔ hɩwinwlɔn‑hɛnyʋ, 'plɩɩ, hɩwinwlɔn‑hɛnyʋ a ‑gbɛ, 'kuo ‑hʋɩn a tɔɔlɛ, nɛ‑ ʋʋ ‑wɔn kʋɛ. 2 Hɩwinwlɔn‑hɛnyʋ a ‑gbɛ, ʋʋ naa 'lii 'hɔn, 'ʋʋ hɩ lɛ 'du. 'Waa ꞊wlɩ 'nɩ ꞊hɛn ꞊le ꞊nʋ 'nyrɛ, 'bʋʋ hɩ a ‑gbɛ 'du. 3 Nahuindʋ a ‑gbɛ, ʋ nɔ 'nɩ, nyɩbɛpʋ kɔ nyrʋ 'hɛɛn, ʋ nɩ kʋkɔ 'le. 'Ya 'o lele 'lu, ʋ nɔ 'nɩ, ɛ kɔ didi‑tɔplɩ ‑ye, nahuin nɩ di 'le. Kɛɛ ‑ye Nyɩsʋa nu didi‑tɔplɩ a ‑gbɛ nɩ, ‑ɛ die nu, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, 'bɔ yi ‑tɩ a ‑tɛɛ, ‑ye bɔ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, didi‑tɔplɩ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ, ɔ 'mui di. 4 'Ɛ nɩ dɛ, Nyɩsʋa nu, ɛ nu ‑tɛɛ. ‑A 'de ye blɛ ‑ba yraa 'a dɛ ‑ye, 'bɩa ꞊baa Nyɩsʋa 'wio ‑nyi, 'ke 'o 'a ‑nyinyi‑tɔplɩ a ‑ta 'mʋ. 5 Dididɛ, ‑aa di, ɛ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ nyi 'nɩ ꞊tu, kɔ, ‑ɛ nue, ‑a nyo 'nɩ da, 'bɩa ꞊baa dɛ di, 'ke bɔ nu ‑a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ.

‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɛɛ a ‑kʋannunyɔ

6 ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ꞊tu, 'bɩa ꞊nɩ nyi ‑Yusu a nahuin tɔɔ, ‑ye ‑mɔ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɛɛ a ‑kʋannunyɔ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, Nyɩsʋa a wintɛ, ‑n kue ye ꞊wlʋ, 'plɩɩ ‑tɛ ɛɛ po, kɛ'ɛ nɩ, ‑nɩɩ naalɛ nu. ‑Ye Nyɩsʋa a ꞊hapʋtɔɔlɛ, nɛ‑ ‑nɩɩ ‑wɔn kʋɛ. 7 Kɛɛ, 'datɩgbɩ, ‑ɩ 'nɩnɩ da dɛ ꞊de, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'nɩnɩ ‑hʋa, ꞊nɩ pui 'le nʋa ye gbo. ꞊Mʋɛ lɛ 'ɛ nɩ ti, ‑tɛ Nyɩsʋaa 'a ‑hʋhʋa nu, kɛ'ɛ nɩ, ‑bo nu naalɛ. 8 Nahuon 'bɔ 'cipi 'o cigbɛi a lɛ'gbʋgba, ‑ɛ die nu, 'a 'hʋɩn 'mʋ ‑tɛɛ nu, ɛ mɔ 'mʋ‑hɛɛlɛ gbi'i nɩ. Kɛɛ, ‑tɛ Nyɩsʋaa 'a ‑hʋhʋa nu, 'bɔɔ lɛ naalɛ nu, dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ 'mʋ‑hɛɛlɛ gblaka, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo, ‑a nɩ nɔ ke, kɔ 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɔ di 'le di. 9 ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. Nahuin 'bii blɛ ye bʋ 'bli kwa. 10 ‑A kuo 'Klɔhienyɩsʋa ye ꞊wlʋ. Nɛ‑ nue, ꞊aa 'o 'klɩ ꞊tu, ꞊aa ꞊sʋɛ 'ye, ꞊aa 'a ‑kʋan nu. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ nahuin 'bii waa, kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, nʋ‑ ɔɔ waa.

11 ‑Tɩ 'bii ‑gbo, 'nɩɩ ꞊tu, 'nɩɩ ke ‑tɛɛ, ‑bo tʋɩ nahuin ‑tɛɛ, ʋ 'mui yi. 12 ꞊Nɩ wɛɛn 'le ke, nahuon ꞊de nɩ ꞊tɩɔ 'le 'le ‑mʋ, ‑tɛ ‑n 'ya gblotayu 'mʋ a ‑tɩ. Kɛɛ, ‑na nunuŋmli bɩ tʋɛ ‑Yusu a nahuin, ‑tɛ 'waa nunuŋmli kɔ bɩ nɩ 'mʋ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑na pupowin nɩ 'mʋ, ‑tɛ ‑na 'yrinaabʋɩ nɩ 'mʋ, ‑tɛ ‑na nahuin a 'mʋnʋɛlɛ nɩ 'mʋ, ‑tɛ ‑na Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ nɩ 'mʋ, ‑tɛ ‑na ꞊wlʋ a 'oye'siilɛ nɩ 'mʋ, ɩ 'bii a ‑gbɛ, bɩ tʋɛ ‑Yusu a nahuin, ‑tɛ 'waa 'klɔ kɔ bɔ nɩ 'mʋ. 13 'Plɩɩ 'mʋ 'le ‑mʋ ‑wɔn di, 'cipi 'o Nyɩsʋa a wintɛ a ‑hihre, 'ke 'o nahuin ye. Yrie ꞊nʋ 'mʋ lɛ, kɔ, tʋɛ ꞊nʋ. 14 Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ 'klɩ Nyɩsʋa ‑nyi la ‑mʋ, 'ke ‑bo nu, dɛ a ‑gbɛ, ꞊nɩ nue 'le ‑sɔgbɔlʋ klɛ. 'Klɩ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa ‑nyi la ‑mʋ nɩ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'cʋɛ a winwlɔn‑hɛnyʋ ꞊tui la, kɔ, 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ʋ po la ‑mʋ dabʋɩ 'lu gbo. 15 'Klɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi la ‑mʋ, nui ‑kʋan 'yri ‑tɛɛ, ‑ɛ die nu, nahuin 'bii, ʋ 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑na ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛɛ klɛ 'nɩ bii ‑tɛɛ. 16 ‑Na ‑gbɛ, ꞊tu ‑na 'yrinaabʋɩ 'yie, kɔ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑nɩɩ nahuin tɔɔ, ꞊tui ‑wɛ 'yie. 'Cipi 'o 'a nunue. ꞊Nɩɩ lɛ 'a nunue nu, ‑ye Nyɩsʋa di ‑mʋ 'nɩ waa, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑wɛ ‑mʋ nʋa ye gbo po.

5

1 Nahuin ‑gbo, ‑ʋ mɔ kukunyʋ, 'bɩa ꞊nɩ nyu ꞊tɔ 'mʋ po, ꞊nɩ ꞊hɩʋn 'le 'nyrɛ, kɛɛ, 'prʋʋ 'le ‑wɔn, 'ke 'le 'waa 'o꞊tuulɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑na bunʋ ye. Gblotayuo ‑mɛ ‑ye, 'prʋʋ 'le ‑wɔn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑na 'dɩayuo nyɩbɛpʋ ye. 2 Nyrʋ kukui ‑mɛ ‑ye, 'prʋʋ 'le ‑wɔn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑na 'diinʋ ye. Nyrɔkʋɛi ‑mɛ ‑ye, 'prʋʋ 'le ‑wɔn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑na 'dɩayuo nyrʋyuo ye. ‑Na 'lu a lɛ‑hielɛ, 'ke 'o 'waa ‑ta 'mʋ, bɛ 'sii 'o ye.

‑Tɛ ‑Yusu a nahuin di nu, ʋ 'mʋ kotianyrʋ 'mʋ ‑hɛ

3 Nyrʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mʋ kotianyrʋ, 'bʋ 'de 'mʋ‑hɛnyɔ ꞊de kɔ, ‑n kɔ ‑bo ꞊tuu 'o, 'plɩɩ ‑bo kɔ 'le 'waa dɛ ‑wɔn. 4 Kɛɛ, 'bɩa 'a nahuon 'bɔ kɔ 'yuo꞊pli, ‑hee' 'a 'yuo꞊pli, 'bʋ kɔ 'yuo, tʋɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, nʋ‑ blɛ ye ‑bʋ kikle 'waa 'dii lɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'waa 'dii a ‑gbɛ kɔ 'waa bu 'hɛɛn, ʋʋ la nu, 'ʋ nyu la lɛ kikle. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ Nyɩsʋa a plɔ blee. 5 Kotianyrɔ ꞊nʋ, ‑ɔ 'de 'mʋ‑hɛnyɔ kɔ, Nyɩsʋaa ‑do, nɔ‑ ɔ kuo ꞊wlʋ ye, 'ɔ nyo da, 'tɔ 'mʋ kɔ ‑nyrɛ 'mʋ, 'ke bɔ ‑hɩɔ 'mʋ. 6 Kɛɛ, kotianyrɔ ꞊nʋ, ‑ɔ nʋɛ 'klɔ ‑gbo ke a ‑tɔplɩ 'bii 'mʋ, ꞊hapʋkɔ, 'ɔɔ ‑hʋnhlʋn po, kɛɛ, ɛ 'we ꞊nɔ ye, ɔ 'kʋ nɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 7 ‑Tɩ 'bii ‑gbo, 'n ꞊tu, tʋɩ nahuin, ‑ɛ die nu, ʋ 'mui nu, nahuon ꞊de 'nɩ ꞊han 'hru 'ye, 'ke bɔ yɛɛ ꞊nʋ ‑tɩ. 8 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'nɩnɩ ‑hɛ 'a 'dʋkʋɛ 'mʋ, sɛyɩ‑sɛyɩ 'a kayugbokʋɛ, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, ɔ 'kee ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ nɩ. 'A nunuklɔ nyre lɛ 'yi, 'ɔ ‑hi 'o nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'de ‑Yusu yi a 'klɔ 'mʋ.

‑Kʋan ꞊nʋ, kotianyrʋ di nu

9 Kotianyrɔ, 'plɩɩ a 'mʋ 'a 'dʋ 'crɩɩ, 'ke bɔ nu Nyɩsʋa a ‑kʋan, kɔ, 'ke 'cʋɛ a nahuin 'muo lɛ kikle, kotianyrɔ a ‑gbɛ, ɔ blɛ ye bɔ ‑hi 'yrɩ a ‑wlɩɩ ta 'lu 'mʋ, 'plɩɩ ɔ blɛ ye bɔ 'ya la nyɩbɛyuu ‑do a nyrɔ 'mʋ. 10 Ɛ blɛ ‑wɛ ye, nahuin bʋ ꞊tu 'a ꞊hapʋ‑tɩ, 'ke 'o 'a nunuklɔ a ‑ta 'mʋ. Ɔ blɛ ye bɔ naa la 'a 'yuo꞊pli ‑tɛɛ, bɔ 'ble la 'dagbɩ kwa ‑tɛɛ. ‑Yusu a nahuin, ‑ʋʋ la 'le ꞊nɔ ‑wɔn pa, ɔ blɛ ye bɔ 'blu la kwa ‑tɛɛ, bɔ ‑hɛ la ꞊sʋɛnyʋ 'mʋ, bɔ 'cipi la 'o ꞊hapʋdɛ a nunue. 'A nunuklɔ 'bɔ nɩ la lɛ 'mʋ, ‑ye ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ‑bo 'crɩɩ 'a 'dʋ, 'cʋɛ 'muo lɛ kikle.

11 Kɛɛ, kotianyrʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'kɩɛ 'yɛɛ nyrɔkʋɛi 'mʋ, ꞊nɩ 'crɩɩ 'le 'waa 'dʋɩ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑kʋan ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑tɩ ʋ le o ‑Yusu 'Klɩsʋ, ʋ plɛ, ʋ di o nu, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri tɔkɔtʋ diu nu, ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ di ꞊nʋ ‑wɔn 'nɩ ‑hri, ‑ye ʋ di kɔ tɔ. 12 'Bʋʋ lɛ 'a nunue nu, ‑ye Nyɩsʋa a ‑bati diu 'nɩ klɩ, ‑ɛ nue, dɛ, ʋ po o 'le, 'ke 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ ye, ʋ 'die nu. 13 'Ya 'o lele 'lu, kotianyrʋ a ‑gbɛ, 'cʋɛ a nahuin 'bʋ nyu lɛ kikle, ‑ye ʋ ‑hɛ hlɛkɛnyʋ, 'ʋʋ kayuo a ‑dodo gblɛ naa. Ɛ 'de ɛ ‑do a ‑gbɛ, ʋ 'nɩ nue ꞊le, kɛɛ, ʋʋ lɛ po wun 'dɔ, 'waa mɛ 'nɩ pɩ ꞊le ‑tɩ lɛ. ‑Tɩ, ʋ 'de ye blɛ bʋ ꞊tu, nɩ‑ ʋʋ ꞊tu. 14 Nɛ‑ nue, 'nɩ nye ‑hʋa, kotianyrʋ a ‑gbɛ, ‑ʋ 'de lɛ 'mʋɛɛ, bʋ kɔ tɔnʋ yrayrɩ, ʋ 'mʋ 'yuo꞊pli kɔ, kɔ, ʋ 'mʋ 'waa kayuo naa ‑tɛɛ, ‑ɛ die nu, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑a mʋ ‑Yusu a nahuin 'mʋ nʋɛ, ʋ 'nɩ ꞊han 'hru 'ye, 'ke bʋ yɛɛ ‑a mʋ ‑tɩ. 15 'N nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ nue, 'dai kotianyrʋ, ‑ʋ 'de wɛn 'yrɩdʋ a ‑gbɛ ke a yɛɛ, ʋ hie 'o Nyɩsʋa a 'hru gbo, 'ʋʋ Satan ‑wɔn kʋɛ, ‑ɔ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka.

16 Kotianyrɔ 'bɔ nɩ 'o, 'ke 'le 'a 'dʋkʋɛ ‑hɛyri, 'bɛ kɔ nyrʋgba ꞊de, ‑ɔ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, nɔ‑ blɛ ye ‑bɔ kiklo lɛ. Ɛ 'de ye blɛ, 'cʋɛ a nahuin bʋ kikle kotianyrʋ a ‑gbɛ lɛ, ‑ɛ die nu, kotianyrʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de 'mʋ‑hɛnyɔ ꞊de kɔ, 'cʋɛ a nahuin 'mu lɛ kikle.

'Cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ

17 'Cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, 'bʋʋ 'cʋɛ naa ‑tɛɛ, ‑ye 'cʋɛ a nahuin blɛ ye bʋ ‑hɩʋ 'mʋ, kɔ, bʋ ꞊tuu 'o. Bʋ ꞊tuu 'o nahuin ꞊nʋ ‑tɛɛ, ‑ʋʋ 'o 'klɩ ꞊tu, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ. 18 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, kɛ Nyɩsʋa a wintɛɛ po: «Bri ‑gbo, ‑ɛɛ ꞊gbla hʋhʋɔ, a 'de ye blɛ ba mʋɛ wien lɛ, ‑ɛ die nu, ɛ 'mʋ dɛ di.» Kɛ ɛɛ lele po: «Nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ ‑kʋan nu, ɛ blɛ ye bɔ kɔ 'pɛɛlɛ.»

19 'Cʋɛ a ye'mʋnaanyɔ, nahuon ꞊de 'bɔ nyo ‑tɩ yɛɛ, ꞊nɩ puo 'le nʋa ye gbo, kɛɛ, 'bʋ ‑wɛ 'le 'hɔn kɔ ta, 'bʋ nyo ‑tɩ yɛɛ, ‑ye ‑bo pu nʋa ye gbo. 20 'Cʋɛ a ye'mʋnaanyɔ 'bɔ nu 'yilɛnyredɛ, ꞊hɩɔn 'nyrɛ, 'ke 'o nahuin 'bii ye, ‑ɛ die nu, nahuin ‑ye, ʋ 'mʋ hʋannʋ pɩ, 'ke bʋ nu ‑wɛ 'yilɛnyredɛ.

21 'Nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, kɔ 'ke 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ ye, kɔ 'ke 'o Nyɩsʋa a lɛleenyʋ 'hɛɛn ye, ɔ ‑ha 'le du 'mʋ, ‑tɩ 'bii ‑gbo, 'nɩɩ ꞊tu, ꞊tui 'o. ꞊Nɩ 'jra 'le nahuin 'yi 'mʋ lɛ, po ‑tɛɛ a ‑bati, ꞊betɩ nahuon ꞊nʋ, ʋ yɛɛ ‑tɩ, bɔ 'ya ‑na nɩnatumu 'mʋ. 22 'Plɩɩ ꞊mʋ 'o nahuon gbo mu ꞊tu, 'ke bɔ nu 'cʋɛ a ‑kʋandɛ, ꞊tʋɔ 'yri ‑tɛɛ. ꞊Nɩ nu 'le dɛ ꞊de, ‑ɛ die nu, nahuin 'nɩ ꞊han lɛ po, nahuon 'bɔɔ dɛ 'kuku nu, ꞊nɩ puo ꞊le mɛ lɛ. ‑Na ‑gbɛ, ‑na 'yrinaabʋɩ bɩ 'sii 'o ye.

23 ‑Na 'kwli ꞊nʋ, ‑ɛ 'cipi 'o kɩkla a ‑tɩ, ꞊nɩ 'na 'le 'klɛɛ lele 'niee ‑do, kɛɛ, 'na ‑wiin a dɛ.

24 Ɛ kɔ nahuin ‑ye, 'waa dɛ 'kuku, ʋʋ nu, ɛ 'de ‑hli. Nahuin 'bii, ʋ nye 'nɩ 'ye, 'plɩɩ Nyɩsʋa a ‑batipo‑nyrɔwɔ 'mʋ 'o nyre. Ɛ kɔ ‑wɛ nahuin ‑ye, ‑nyrɔwɔ ‑kɔ 'mʋ Nyɩsʋa di 'o ‑bati 'o poo, 'ke 'waa dɛ 'kuku di 'o pepe' 'mʋ bi. 25 Ɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ nɩ, 'ke 'o ꞊hapʋ‑tɔplɩ ꞊nʋ, nahuiin nu a ‑ta 'mʋ. 'A dɛ ‑ye, nahuin nye 'nɩ 'ye. Kɛɛ, 'a dɛ ‑ye, nahuin 'nɩ 'ye ꞊le. Kɛɛ, ꞊betɩ bɛ ‑hli, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, mu 'le ye 'mʋ, ɛ di 'mʋ bi pepe'.

6

‑Kʋannunyʋ ‑gbo, ‑ʋ wɛɛn ‑Yusu a ‑tɩ ke, ʋ blɛ ye bʋ ꞊tuu 'o 'waa nyɩgblakɩ

1 'Ke 'le ‑Yusu a nahuin ‑hɛyri, nahuin 'bii, ‑ʋ mɔ ‑kʋannunyʋ, ʋ blɛ ye bʋ ꞊tuu 'o 'waa nyɩgblakɩ, ‑ɛ die nu, nahuin 'nɩ ꞊han Nyɩsʋa a 'dʋ 'yi lɛ nyre, kɔ, ʋ 'nɩ ꞊han ‑tɩ ‑hʋɩn lɛ ꞊tu, 'ke 'o Nyɩsʋa a tɔɔwin ke. 2 Nyɩgblakɩ a ‑gbɛ, 'bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, 'waa ‑kʋannunyʋ 'de ye blɛ bʋ 'kee 'waa 'o꞊tuulɛ, ‑ɛ nue, ʋ mɔ 'dɩayuoo nɩ. Kɛɛ, dɛ ʋ kɔ bʋ nu, nɛ‑ mɔ bʋ ꞊tu 'waa ‑kʋan ꞊nʋ, ʋʋ nu 'yie, ‑ɛ nue, 'bʋʋ lɛ 'a nunue nu, ‑ye ʋʋ 'waa nyɩgblakɩ a ‑gbɛ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ, ‑ʋ mɔ ‑wɛ ‑Yusu a nahuin, 'plɩɩ, ʋ nʋɛ 'mʋ.

Ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, 'ke 'o hɩtɔɔnyʋ ‑wɔn, ‑ʋ nʋɛ 'wliyɛ 'mʋ 'dɔ

‑Tɔplɩ ‑gbo, 'n 'prɛɛ ke, tʋɩ nahuin, kɔ, pu ꞊tɔ 'mʋ, ʋ 'mui nu. 3 Nahuon ꞊de, 'bɔɔ tɔɔwin ‑ye tɔɔ, 'na ‑gbɛ, 'n 'de tɔɔ, kɔ, 'bɔ 'nɩnɩ 'ble ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊hapʋwin kwa, kɔ, 'bɔ 'nɩnɩ wɛɛn ‑wɛ ‑tɩ ‑gbo ke, ‑aa tɔɔ, ‑tɛ nahuon di naalɛ nu, 'ke 'o Nyɩsʋa ye a ‑ta 'mʋ, 4 ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'yaa 'le 'a dɩɔnʋ nɩ. Ɔ 'de dɛ ꞊de yi. Dɛɛ ‑do, ɔɔ lɛ ꞊mɔ, nɛ‑ mɔ bɔ po gblɛ, kɔ, bɔ po ꞊yʋɛi, 'ke 'o winbʋɩ a ‑ta 'mʋ. ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ nye 'nɩ nu, nahuin, ‑ʋ nyu nʋa ye gbo po, 'ʋ kɔ ca, 'ʋʋ ꞊yʋɛi po, 'ʋʋ tanɩ ꞊tutu, 'ʋʋ ‑tɔplɩ ‑hʋɩn 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, 'ke 'o 'waa 'bienʋ ‑wɔn, 5 'ʋ kla gblɛpo‑tɩ, ‑ɛ nue, 'waa 'lu a lɛ‑hielɛ nyre lɛ 'yi, 'plɩɩ ʋ 'de 'klɛɛ lele ‑tɩ a ‑tɛɛ yi. Ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ nɔ 'nɩ, 'bʋʋ Nyɩsʋadɛ nu, ʋ di 'le ꞊nɔ 'kwli 'mʋ 'yee 'wliyɛ 'dɔ, ʋ 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ.

6 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nahuon 'bɔ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, ‑ye ɔ kɔ plɔ a bleelɛ, 'bɩa 'bɔ 'nɩnɩ po lɛ, dɛ ‑gbo, ɔ kɔ, ɛ 'de ‑huo. 7 ‑Tɛ ʋʋ la ‑a mʋ kɔ, ‑a 'de la 'le dɛ ꞊de ya. ꞊Ba 'kʋ ‑wɛ, ‑a 'deɛ ‑ba gba dɛ ꞊de. 8 'A ‑tɩ, ꞊ba kɔ dididɛ, kɔ, ꞊ba kɔ ‑wɛ 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ, ‑a 'nɩ po 'le lɛ, dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'de ‑huo. 9 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑hʋa ‑bʋ kɔ dɛ, dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ kɔ 'mʋ Satan, ‑ɔ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka, ɔɔ 'le naa, 'ɔ nyu 'mʋ lɛ ꞊tɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ tutuu dɛhʋɛ a kikle nu, 'ʋ kɔ 'lu a lɛ‑hielɛ ‑hʋan, 'ʋʋ bʋba‑tɔplɩ nu, 'waa 'klɔ 'bii 'ɔ nyre 'yi lɛ, 'ʋʋ Nyɩsʋa ‑wɔn hren 'bii. 10 Nahuon bɔ nʋɛ 'wliyɛ 'mʋ 'dɔ, nɛ‑ɛ 'le 'yilɛnyre‑tɔplɩ a gblegblei ya. Nahuin ‑ye nɩ 'o, 'wliyɛ a 'mʋnʋɛlɛ a ‑tɩ, 'ʋ 'kee kɛ ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ, 'waa ꞊wlɩ 'ɩ 'yii 'o, 'ke 'o 'kla‑wliye'yɩya ‑wɔn.

'Lelɛ'bɔɔwintɛ

11 Timote, ‑mɛ ‑ye o, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa a nahuoon nɩ. Hren 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ ‑wɔn. ꞊Mʋɛ lɛ, 'ke ‑na 'yrinaabʋɩ bɩ 'sii 'o ye. Nʋɛ Nyɩsʋa 'mʋ, 'cipi 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊wlʋ a yekuolɛ ‑tɛɛ. Nʋɛ ‑na 'bienʋ ‑tʋnahuin 'mʋ. Kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, kɔ ‑na ꞊wlʋ bʋ 'yɔpɔ. 12 ‑Tɛ cigbɛilɛ'gbanyɔɔ nu, 'ɔ 'nɩnɩ sɩa, 'ke 'o cigbɛi a 'gbʋgba a ‑ta 'mʋ, kɛ'ɛ nɩ, ‑bo nu, ꞊nɩ sɩa 'le, 'ke 'o ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑ta 'mʋ. 'Ble 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ kwa, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa ‑ha 'le ‑mʋ 'mʋ du, 'ke bɔ ‑nyi ‑mʋ 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ. 'Yilɛnɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑n kuo ꞊wlʋ ye, nɩ‑ kɔ ‑tɩ ‑n ꞊tu la, 'ke 'o nahuin 'plɔplɔ ye. 13 'Nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑ɔ nye nu, 'plɩɩ ‑tɔplɩ 'bii 'ɩ nɩ 'klɔ, kɔ 'ke 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ ye, ‑ɔ ꞊tu la ꞊hapʋ‑tɩ, 'ke 'o ‑gʋlʋnʋma Pʋsɩ Pilatɩ ye, 14 ‑tɩ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ le ‑mʋ, ‑bo nu, ꞊tui 'o, ‑bo nui 'bii, nahuon ꞊de 'nɩ ꞊han ‑mʋ ‑tɩ yɛɛ, ɛ 'mue gba ‑gbagba, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'le di. 15 Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ wa ti ꞊nʋ 'dʋ, ‑Yusu di 'le ya. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ 'Klɩkenɩnyɩsʋa. Ɔ ‑do, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa. Nɔ‑ɔ nahuin plɔ a bleelɛ ‑nyi. Nɔ‑ mɔ 'kɩɩnpʋ a 'Kɩɩn, kɔ bodɩɔpʋ a Bodɩɔ. Nɔ‑ mɔ kʋkɔnyʋ a Kʋkɔnyɔ. 16 Ɔ ‑do, nɔ‑ 'nɩnɩ 'kʋ. 'A gbonɩɩlɛ, nɛ‑ mɔ ‑nyrɛ. ‑Tɛgbi a ‑gbɛ, nahuon ꞊de 'de 'le ‑wɛ bɔ 'mʋɛɛ 'o ye. Nahuon ꞊de 'dio ‑hlɩn a 'yee. Nahuon ꞊de 'de ‑wɛ 'le 'a 'yiye ‑wɛ. Nahuin bʋ 'bʋaa 'a ‑tɩ 'yi. Nɔ‑ ‑bɔ kɔɔ nahuin win ke, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo. Kɛ'ɛ nɩ, bɛ nɩ 'mʋ.

17 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ kʋkɔ‑tɔplɩ ‑huo, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke, le ꞊nʋ, ʋ nɩ 'yaa 'le 'le 'waa dɩɔnʋ, kɔ, ʋ nɩ kuo 'le 'waa kʋkɔ‑tɔplɩ a ‑gbɛ ꞊wlʋ ye, ‑ɛ nue, ɩ ‑wɛ 'le bɩ ‑wɛ gbo nɩ 'tata a ti 'yri. Kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ bʋ kuo ꞊wlʋ ye. Nɔ‑ɔ ‑a mʋ ‑tɔplɩ 'plɔplɔ 'yi ꞊hlɔn lɛ nu, ‑ɛ die nu, ɩ 'mʋ ‑a nɩ plɔ blee. 18 Le ꞊nʋ, bʋ nu ꞊hapʋdɛ. 'Waa ꞊hapʋ‑tɩ, ʋ di lɛ nu, nɩ‑ ‑bɩ ‑huo. 'Waa dabʋɩ bɩ 'huhue, 'ke bʋ ‑nyi nahuin dɛ, kɔ, bʋ nɔ 'mlɔ. 19 'Bʋʋ lɛ 'a nunue nu, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, ʋʋ gbo ꞊tu ꞊hapʋ‑tɔplɩ, ‑ɩ 'nɩnɩ di gbo ‑wɛ, kɔ, ‑ɩ di ꞊nʋ waa, 'ke 'le ye 'mʋ. Nɛ‑ die nu, ʋ 'mʋ ꞊hapʋ'klɔ kwa 'ble.

20 Timote o, dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑mʋ, ꞊tue 'yie ‑tɛɛ. Nahuin 'bʋʋ toto po, ‑ɔ 'nɩnɩ da dɛ ꞊de, ꞊nɩ po 'le 'le ‑na wuntɔ, kɔ, ꞊nɩ bi 'le 'le 'waa tɔɔlɛ ꞊nʋ ‑hɛyri, ʋʋ ꞊hapʋ꞊tɔ daa. Kɛɛ, ɛ 'de ꞊hapʋ꞊tɔ. Ɛ mɔ hɩ. 21 'N nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ nue, 'dai nahuin, ‑ʋʋ totodʋ a ‑gbɛ po, ʋ 'kee ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ nɩ.

Kɛ 'n pue mɔ gbo. Nyɩsʋa bɔ nɩ 'o 'a mʋ ‑wɔn.

* 3:2 3.2 ‑hee': ɔ 'de ye blɛ bɔ nu ‑wlawli

† 3:12 3.12 ‑hee': ɔ 'de ye blɛ bɔ nu ‑wlawli

2 TIMOTE

1

2

3

4

'CRƖƖNƖƐ A 'HƆN A NƐNƐ,

Pɔlʋ gba la

TIMOTE

ye

1

1 'Mɔ Pɔlʋʋ nɩ, ‑ɔɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ. Nyɩsʋa, nɔ‑ nuu 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑wɔnnaanyɔ 'mʋ, 'ɔ le 'mʋ, 'ke ꞊bo ꞊tu 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ a ‑tɩ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la nahuin ꞊nʋ ‑nyi, ‑ʋ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn ‑mʋɛ. 2 ‑Mɔ Timote, ‑ɔ mɔ 'na 'mʋnʋɛyu, ‑mɔ 'nɩɩ ‑wɔn 'crɩɩ. ‑A nɩ Bu Nyɩsʋa, kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, bʋ nu ‑mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, bʋ 'ye ‑na wɔlɩ, kɔ, bʋ ‑nyi ‑mʋ kegbowɛɛnlɛ.

Pɔlʋ, ɔɔ Nyɩsʋa ‑nyi 'wio, 'ke 'o Timote a ‑ta 'mʋ

3 'Tɔ 'mʋ kɔ ‑nyrɛ 'mʋ, 'bɩa 'nɩɩ Nyɩsʋa da, 'n nyo ‑nyi 'wio, 'ke 'o ‑na ‑ta 'mʋ. Ɔ ‑do, nɔ‑ kɔ ‑kʋan 'nɩɩ nu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'na bunʋ, ʋʋ la 'a ‑kʋan a nunue nu. 'N yie nɩ, ‑tɛ 'nɩɩ 'a ‑kʋan a nunue nu, ɛ 'sii 'o ye. 4 ‑Tɛ 'nɩɩ la 'le ‑mʋ gbo hie, ꞊hien ꞊nʋ, ‑nɩɩ la we, 'a ‑tɩ, ɩɩ 'le 'mʋ lɛ bi 'kwli. 'N nye 'nɩ ‑hʋa 'dɔ, ꞊bo 'ye wɛn lele ‑mʋ, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'manʋ nu. 5 'Nɩɩ Nyɩsʋa ‑nyi 'wio, 'ke 'o ‑na ‑ta 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑tɛ ‑n nu ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊wlʋ a yekuolɛ ‑tɛɛ, ɩ 'nɩ ‑hri ꞊le 'mʋ ‑wɔn. ‑Na 'dii gblaka Loisɩ, nɔ‑ mɔ ye‑hɛnahuon, ‑ɔ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, 'plɩɩ ‑na ‑gbɛ a 'dii Enisɩ 'ɔ kuo ‑wɛ ꞊wlʋ ye. 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑na ‑gbɛ, ‑n kuo ‑wɛ ye ꞊wlʋ.

Pɔlʋ, ɔɔ Timote ‑nyi 'klɩ

6 'A ‑tɩ, 'nɩɩ lele ‑mʋ 'nɩ le, 'klɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑mʋ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'n po la ‑mʋ dabʋɩ 'lu gbo, ꞊nɩ nui 'le ‑sɔgbɔlʋ klɛ. Kɛɛ, wɛɛn ke, bɩ nu ‑kʋan, 'ke 'le ‑na ꞊wlʋ ke. 7 ꞊Nɩ pɩ 'le hʋannʋ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑Hihiu ꞊nʋ, ɔ ‑nyi ‑a mʋ, ʋ 'nɩ nue ꞊le, ‑a 'nɩ pɩ ꞊le hʋannʋ. Kɛɛ, ‑Hihiu a ‑gbɛ, ʋʋ ‑a mʋ ‑nyi 'klɩ, 'ke ‑ba nu Nyɩsʋa a ‑kʋan, kɔ, ‑ba nʋɛ nahuin 'mʋ, kɔ, ‑ba kɔɔ ‑a dɩɔnʋ win ke.

8 'A ‑tɩ o, ꞊nɩ pɩ 'le ‑tʋɩ, 'ke ‑bo ꞊tu ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ a ‑tɩ nahuin ye. Kɔ, ꞊nɩ pɩ 'le ‑wɛ ‑tʋɩ 'na ‑tɩ, ꞊betɩ ꞊bo nɩ nɔ ꞊jɩ 'mʋ. Kɛɛ, ‑na ‑gbɛ, wɛɛn ‑wɛ ke, 'ke ‑bo 'ye ꞊sʋɛ, ‑Yusu a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ a ‑tɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'nɩɩ nu, 'nɩɩ ꞊sʋɛ 'ye. Kɛ'ɛ nɩ, ‑bo nu, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli 'mʋ. 9 Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ waa ‑a mʋ, 'ɔ da ‑a mʋ, 'ke ‑ba 'ya 'a nahuin 'mʋ. Ɛ 'de ‑ba nu ꞊hapʋ‑tɔplɩ a ‑tɩ, ɔ 'de ‑a mʋ waa, kɛɛ, ɔ waa ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ nue, ɔ ‑yrɩ nɩ, 'ke bɔ nu ‑a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔ 'de la 'klɔ a nue, 'kee nɩ, ɔ ‑yrɩ la, 'ke bɔ nu la ‑a mʋ ꞊hapʋdɛ a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke 'o dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ di la nu a ‑ta 'mʋ. 10 Kɛɛ, ti ‑gbo 'yri, ꞊hapʋdɛ a ‑gbɛ, ɛ bi 'mʋ pepe', ‑tɛ ‑a nɩ Waanyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ di nɔ ‑tʋtʋ ke. ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ ‑wɔ 'kʋkʋɛ a 'klɩ gbo, 'ɔ tʋɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, 'bɩa ꞊ba 'ble 'a ꞊hapʋtitie kwa, ‑ye ɔ di ‑a mʋ ‑nyi 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le.

11 'Mɛ ‑ye, Nyɩsʋa nuu 'mʋ 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑wɔnnaanyɔ, ‑ɛ die nu, 'mʋ nahuin ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ pue, kɔ, 'mue ‑wɛ ꞊nʋ tɔɔ. 12 Nɛ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ ꞊sʋɛ 'ye, kɛ nɔ ꞊jɩ 'mʋ. Kɛɛ, 'nɩ pɩ ꞊le 'a ‑tʋɩ, ‑ɛ nue, 'n yi ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ, 'nɩ kuo ꞊wlʋ ye, 'nɩ yie ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ɔ kɔ 'klɩ, ꞊hapʋtitie ‑gbo, ɔ plɛ ꞊bo pue nahuin, 'ke bɔ ꞊tue 'yie, ɛ 'mue gba ‑gbagba, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ, ɔ 'mʋ 'o nyre, ‑ɔ kɔ 'mʋ ɔ di 'le lele di. 13 ꞊Hapʋtitiee ‑do ꞊nʋ, ‑n 'wɔɔn 'o 'mʋ wien, nɛ‑ ‑bo pue nahuin ‑ye, ꞊nɩ 'cɩcɩ 'le 'a dɛ ꞊de. ꞊Nɩ nye po, ‑ye ‑bo kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, kɔ, ‑bo nʋɛ nahuin 'mʋ, 'ke 'le 'klɩ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋʋ ‑mʋ ‑nyi. 14 ꞊Hapʋtitie ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑mʋ, ꞊tue 'yie, nahuon ꞊de nɩ 'cɩcɩɛ 'le. 'Ble ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ kwa ‑tɛɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ‑ʋ nɩ 'o ‑a mʋ ke 'mʋ a 'klɩ 'kwli 'mʋ.

Pɔlʋ, ɔɔ ‑wɔn lɛ na 'a dɩɔnʋ a ‑tɩ

15 ‑N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Asiblʋgba 'mʋ, ʋ hie 'o 'mʋ gbo. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ Fisɛlɩ kɔ Hɛmʋsɛnɩ 'hɛɛn, 'ke ʋ nɩ 'le nahuin a ‑gbɛ ‑gbahlɔn. 16 Kɛɛ, Onesifɔlɩ ‑mɛ ‑ye, ɛ kɔ ti, 'ɔɔ 'mʋ 'klɩ ‑nyi. Ɔ 'nɩ pɩ ꞊le ‑tʋɩ, ‑tɛ 'n nɩ nɔ ꞊jɩ 'mʋ a ‑tɩ. ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ bɔ nuo ꞊hapʋdɛ 'mʋ, ɔ kɔ 'a kayugbokʋɛ 'hɛɛn. 17 ‑Tɛ ɔ di o nɔ Rɔmʋdɩɔ 'mʋ, ‑tɛgbi 'n nɩ 'o, nɛ‑ ɔ ꞊mɔ lɛ ‑mɔmɔ, 'ɔ yɛ 'mʋ ke. 18 ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ bɔ nuo ꞊hapʋdɛ 'mʋ, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ ɔ di 'le lele di. ‑Tɛ ‑na ‑gbɛ, ‑n nu 'a yiyie, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'n nɩ la 'le Efɛsɩdɩɔ 'mʋ, ɔ ‑hɛ la 'mʋ 'mʋ nɩ 'dɔ.

2

‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ bɩ bi 'le ‑mʋ 'kwli 'mʋ

1 'Na 'yu o, ‑mɛ ‑ye, ‑hʋɛn 'o ‑wɔn 'mʋ, 'ke ‑Yusu 'Klɩsʋ bɔ ‑nyi ‑mʋ 'klɩ, 'ke ‑bo kuo ꞊wlʋ ye ‑tɛɛ. 2 Ti ‑hi la a ti 'yri, 'mɔ tɔɔ la ‑mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ. Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑gbɛ, 'nɩɩ la ꞊tu, 'ke 'o nahuin 'plɔplɔ ye, tʋɩ ‑wɛ nahuin ‑ye ꞊nʋ, ‑n ‑wɛ 'le ‑bo kuo ꞊wlʋ ye, ‑ɛ die nu, 'waa ‑gbɛ, ʋ 'mʋ 'klɩ kɔ, 'ke bʋ tʋɩ lele nahuin ‑ye.

3 'Bɩa ꞊nɩ kɔ ‑bo 'ye ꞊sʋɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ, kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ꞊hapʋ'sɔyuotayu, ɔɔ nu, 'ɔɔ ꞊sʋɛ 'ye, 'ke 'le ꞊wlʋ a 'lɩla 'kwli 'mʋ. 4 'Bɩa 'sɔyuotayu 'bɔɔ tʋ ke mu, 'bɔ nye 'klɛɛ ‑hʋa bɔ blee 'a nyɩgblaka a plɔ, ‑ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de 'sɔyuo, ɔ 'nɩ bi ꞊le 'le 'waa ‑tɩ ‑hɛyri. Kɛ'ɛ nɩ, bɛ nɩ ‑wɛ 'mʋ, 'ke 'o ‑mʋ wɔn. 5 ꞊Bo pue lele cigbɛilɛ'gbanyɔ a dɛ ye. 'Bɩa cigbɛilɛ'gbanyɔ 'bɔɔ cigbɛi 'gba, 'bɔ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o cigbɛi a tetei 'o, ʋ 'deɛ bʋ puo ‑ti. 6 ꞊Bo pue lele 'dɩdɔnyɔ a dɛ ye. 'Bɩa 'dɩdɔnyɔ 'bɔɔ 'o 'klɩ ꞊tu, 'bɔɔ ‑ci a ‑kʋan nu, ‑ye nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ blɛ ye ‑bɔ di ‑ci a ‑gbɛ a ye‑hɛ‑tɔplɩ. 7 ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ‑mʋ ye ꞊tu, nɩɩ ꞊wlɩ klɛ, ‑ɛ nue, ꞊nɩ nyi ꞊wlɩ klɛ naa, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ di ‑mʋ ‑nyi 'klɩ, ꞊mʋ ‑tɩ 'bii a ‑gbɛ 'mʋ lɛ yrii.

8 ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɔ mɔ la bodɩɔ Dafidɩ a 'yuo a 'Yu, 'a ‑tɩ bɩ bi 'le ‑mʋ 'kwli 'mʋ. ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ 'kʋ nɩ, Nyɩsʋa 'ɔ ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ. Nɛ‑ mɔ ꞊hapʋtitie ꞊nʋ, 'nɩɩ nahuin pue. 9 ꞊Hapʋtitie a ‑gbɛ a ‑tɩ, 'nɩɩ ꞊sʋɛ 'ye, 'ʋ po ‑wɛ 'mʋ ꞊jɩ 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ dɛ'klannunyɔ ye. Kɛɛ, Nyɩsʋa a wintɛ, ʋ 'die 'le ‑wɛ bʋ pue ꞊jɩ 'mʋ, ‑ɛ nue, ɛɛ gbo 'nɩ 'sɛɛ. 10 'A ‑tɩ, 'n wɛɛn ke, 'ke ꞊bo 'ye ꞊sʋɛ, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, Nyɩsʋa ‑ha 'le du 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'waa ‑gbɛ, ʋ 'mʋ 'hru ꞊nʋ 'ye, ‑ʋ kɔ wlɔn ‑Yusu di 'o naa, ɔ 'mu waa, kɔ, ʋ 'mʋ 'le 'a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ pa, ‑ɔ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ. 11 Ɛ kɔ wintɛ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ a wintɛ. Wintɛ a ‑gbɛ, ɛ nɛ‑ ‑gbo:

«'Bɩa ꞊ba hie 'o ‑a nɩ 'klɔ 'ka gbo, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye,

‑tɛ ‑a kɔ ‑Yusu 'hɛɛn, ‑ba 'nɩnɩ 'kʋ wɛn,

‑ye ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a di ‑wɛ 'hrɩ 'klɔ.

12 'Bɩa ꞊ba wɛɛn ke, 'ke ‑ba 'ye ꞊sʋɛ,

‑tɛ ‑a 'ya ‑Yusu a nahuin 'mʋ a ‑tɩ,

‑ye ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a mʋ di nahuin win ke kɔɔ.

Kɛɛ, 'bɩa ꞊ba nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ‑a 'dio yi,

‑ye ɔ di ‑wɛ 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ɔ 'de ‑a mʋ yi.

13 Kɛɛ, 'bɩa ꞊ba 'de ꞊wlʋyekuonyʋ,

ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ mɔ ꞊wlʋyekuonyɔ'ɔ nɩ,

‑ɛ nue, ‑tɩ ꞊nʋ, ɔɔ ꞊tu,

ɛ 'die 'le ‑wɛ, 'ke bɔ 'di nu.»

꞊Tu 'o 'klɩ, ‑bo nu Nyɩsʋa a ‑kʋan ‑tɛɛ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ‑mʋ baa

14 ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ‑mʋ ye ꞊tu, pui 'le ꞊ʋ ‑ye 'kwli 'mʋ lɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mui 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie. Tiu, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'dʋ 'kwli 'mʋ, 'ke ʋ nɩ po 'le ꞊yʋɛ, 'ke 'o winbʋɩ, ‑ɩ 'nɩnɩ da dɛ ꞊de a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ nue, ꞊yʋɛi a ‑gbɛ, ɩ 'nɩ ‑hɛ ꞊le nahuon ꞊de 'mʋ, kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nyi nʋa ye gbo po, ɩɩ 'waa ꞊wlɩ lɛ nyre 'yi. 15 ‑Mɛ ‑ye, ꞊tu 'o 'klɩ, ‑bo nu Nyɩsʋa a ‑kʋan ‑tɛɛ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ‑mʋ baa. 'Bɩa ꞊nɩ 'ya Nyɩsʋa a ꞊hapʋ‑kʋannunyɔ 'mʋ, ‑ye ‑tʋɩ 'deɛ bɩ nu ‑mʋ, 'ke 'o ꞊nɔ ye. 'Bɩa ꞊nɩɩ Nyɩsʋa a ꞊hapʋwin nahuin tɔɔ, ‑ye bɩ 'sii 'o ye, bɩ kɔ 'mʋlɛyriilɛ. 16 Ɛ kɔ nahuin, 'ʋʋ gblɛ po, ‑ɛ 'nɩnɩ da dɛ ꞊de, 'plɩɩ ‑ɛ 'nɩnɩ blee Nyɩsʋa a plɔ. ‑Mɛ ‑ye, ꞊nɩ pu 'le 'le wuntɔ ‑hɛyri, ‑ɛ nue, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ gblɛ a ‑gbɛ po, ʋʋ Nyɩsʋa a 'hru wlɔn ‑ha bʋ gbɛgbɛ. 17 ‑Tɩ ꞊nʋ, ʋʋ tɔɔ, ɩɩ 'nɩ wlo, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ꞊jio, ɔɔ nu, 'ɔɔ wlo, 'ke 'o nahuon 'hʋɩn 'mʋ. Nahuindʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ dɛ a ‑gbɛ nu, 'ke Himene kɔ Filɛtɩ 'hɛɛn, ʋ nɩ 'le ꞊nʋ ‑gbahlɔn. 18 Ʋ 'nɩ tɔɔ ꞊le 'klɛɛ lele Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'ʋʋ hɩ 'du, ʋ nɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'kʋ, Nyɩsʋa ‑hɩʋ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri nɩ ‑dodo, 'ɔ ‑hɩʋ 'klɔ. Nɛ‑ nue, nahuin ‑ye 'ʋ hie 'o Nyɩsʋa a 'hru gbo.

19 Kɛɛ, ‑tɛɛ a Nyɩsʋa a win, ɩ 'nɩ 'cɩcɩ ꞊le, ɛ 'we ꞊nɔ 'hɩɔ 'pa ye, ‑ɔ kuu 'le gbo ‑tɛɛ. 'Ke 'o 'hɩɔ 'pa a ‑gbɛ ke, 'ke ʋ 'crɩɩ 'o: «Kʋkɔnyɔ, ɔ yi 'a nahuin nɩ,» 'ʋ 'crɩɩ ‑wɛ 'o: «'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ plɛ, ɔ mɔ Kʋkɔnyɔ a nahuoon nɩ, ɔ kɔ bɔ hie 'o dɛ 'klan a nunue gbo.»

20 'Bɩa ꞊nɩ mu 'le dɛkɔnyɔ a kayu gbo, ‑n di 'le 'yee 'pɔhlɩ a gblegblei. ꞊Ɩ ‑ye nɩ 'o, 'ʋ nui ‑gʋlʋ 'mʋ, ꞊ɩ ‑ye nɩ 'o, 'ʋ nui ti 'mʋ, ꞊ɩ ‑ye nɩ 'o, 'ʋ nui bʋɛ 'mʋ. 'A dɛ ꞊nʋ, ‑ɩ mɔ ‑gʋlʋpɔhlɩ ꞊nʋ, ꞊hapʋnahuin 'bʋ di 'le, 'plɩɩ 'ʋ nyi 'hrɔɔ, ꞊ɩ ‑ye ꞊nʋ, 'ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, 'ʋ nyi ‑kʋan 'yri nuu. 21 ‑A nɩ ‑gbɛ, kɛ ‑a nɩ dɛ nɩ ‑wɛ 'mʋ. 'Bɩa nahuon 'bɔ hie 'o ‑tɔplɩ 'klɩn 'bii ꞊nʋ gbo, ‑ɩ kɔ ‑tɩ 'n ꞊tu wɛn, Nyɩsʋa dio ‑nyi ‑kʋan, ‑ɔ nɩ 'dɔ. Ɔ di ye 'we ‑gʋlʋpɔhlɩ ‑nɩ wɛn. 'A kʋkɔnyɔ dio ke po 'pɩa, 'ke 'o 'a ‑gbɛ ‑wɔn, ‑ɛ nue, ɔɔ 'a kʋkɔnyɔ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ, kɔ, 'ɔ ‑wɛ ‑wɔn, 'ke bɔ nu 'ɛ nɩ ꞊hapʋ‑kʋan.

22 'A ‑tɩ, 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, gblotayuo ‑ye, ʋʋ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ʋʋ nu, ꞊nɩ nui 'le. 'Gba ‑tɔplɩdʋ a ‑gbɛ ye 'mʋ ci lɛ. ꞊Mʋɛ lɛ 'ɛ nɩ ti, 'ke ‑na nunuklɔ bɔ 'sii 'o ye. Kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye ‑tɛɛ. Nʋɛ nahuin 'mʋ. ꞊Mʋɛ lɛ, 'ke nahuin ‑gbo, ‑ʋ kɔ ꞊wlʋ 'sii 'o ye, kɔ, ‑ʋʋ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ da, ʋ kɔ ‑mʋ 'hɛɛn, ba kɔ kegbowɛɛnlɛ. 23 'Bɩa nahuin 'bʋʋ gblɛ po, 'ke 'o ‑tɔplɩ ꞊nʋ ke, ‑ɩ 'nɩnɩ da dɛ ꞊de, 'plɩɩ, ‑ɩ 'nɩnɩ ‑hɛ nahuin 'mʋ, ꞊nɩ po 'le 'le ‑na wuntɔ, ‑ɛ nue, ‑n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɔplɩdʋ a ‑gbɛ, ɩɩ gblɛ po ꞊yʋɛ. 24 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ a ‑kʋan nu, ɔ 'de ye blɛ bɔ po ꞊yʋɛ. Kɛɛ, ɔ kɔ bɔ nu nahuin 'bii ꞊hapʋdɛ 'mʋ. Ɔ kɔ bɔ tɔɔ nahuin 'bii Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑tɛɛ. Ɔ kɔ bɔ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla. 25 'Bɩa nahuin 'bʋ nyo ye ‑wɔn, ɔ kɔ bɔ tʋʋ, 'ke 'le ꞊wlʋ 'yɔpɔ 'kwli 'mʋ. ‑Tado Nyɩsʋa di ꞊nʋ ‑nyi 'klɩ, 'ke bʋ hie 'o dɛ 'kuku a nunue gbo, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ yi. 26 ‑Tado ʋ di wɛn 'le Satan kwa 'mʋ 'nɩ ‑hɔn, ‑ɔ klu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ tutu ye, ‑ʋ klɩ dɛhʋɛ, ‑ɛ die nu, dɛ ꞊nʋ, Satan a ‑gbɛ, ɔɔ ‑hʋa, ʋ 'mue nu.

3

'Lelɛ'bɔɔti 'yri, 'plɩɩ 'klɔ 'mʋ 'o mu ‑hɔn, nahuin di 'ye ꞊sʋɛ a gblegblei

1 ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ‑mʋ ye mu ꞊tu, yrii 'mʋ lɛ ‑tɛɛ: 'Klɔ ‑gbo a 'lelɛ'bɔɔti 'yri, 'plɩɩ 'klɔ 'mʋ 'o mu ‑hɔn, nahuin di 'ye ꞊sʋɛ a gblegblei. 2 Ti a ‑gbɛ 'yri, nahuin, 'waa dɩɔnʋʋ ‑do a dɛ ʋ di 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie. Ʋ di 'mʋ nʋɛ 'wliyɛ 'dɔ, ʋ 'mʋ 'waa dɩɔnʋ a ‑pli po, kɔ, ʋ 'mʋ ‑wɛ 'le 'waa dɩɔnʋ 'yaa, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa tanɩ ꞊tu, ʋ 'mʋ 'waa 'diinʋ kɔ 'waa bunʋ 'hɛɛn a ‑tɩ lɛ ‑haa, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nyu 'mʋ ‑hɛ, ʋ 'deɛ bʋ ‑nyu 'wio, kɔ, ʋ 'deɛ bʋ ꞊tuu 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de, 3 ʋ 'deɛ bʋ nʋɛ 'waa ‑gbɛ a 'dʋkʋɛ 'mʋ, ʋ 'deɛ bʋ kɔ nahuin a wɔlɩ, ʋ 'mʋ nahuin hɩ klɛ po, ʋ 'deɛ bʋ yi 'waa dɩɔnʋ a naalɛ, dɛɛ ‑do, ʋ di nu, nɛ‑ mɔ bʋ ꞊tue nahuin ꞊sʋɛ, ʋ 'deɛ bʋ nʋɛ ꞊hapʋdɛ ꞊de 'mʋ, 4 ʋ 'mʋ nahuin kaa, ʋ 'mʋ yrʋ 'mʋ lɛ bi 'tata, ʋ 'mʋ 'le 'waa dɩɔnʋ 'yaa 'dɔ, dɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ 'waa plɔ blee, nɛ‑ ʋ di 'mʋ nʋɛ, kɛɛ, ʋ 'deɛ bʋ nʋɛ Nyɩsʋa 'mʋ. 5 Nahuindʋ a ‑gbɛ, ʋ di ye 'we Nyɩsʋa a nahuin, kɛɛ, ʋ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bʋ yi Nyɩsʋa a 'klɩ ꞊nʋ, ‑ɩ nye nu, 'plɩɩ ‑tʋnahuon a 'yrinaabʋɩ 'ɩɩ 'o ye 'sii. Hren nahuindʋ a ‑gbɛ ‑wɔn lɛ.

6 'Waa dɛ ‑ye, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ʋ di yrɛ pa nahuin, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, ʋ 'mʋ nyrʋgbapʋ ꞊nʋ kaa, ‑ʋ 'de 'lu a lɛ‑hielɛ kɔ, ‑ɛ die nu, nyrʋ a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ 'waa pupowin ke wɛɛn. Nyrʋ a ‑gbɛ, ʋʋ nu dɛ 'kuku 'dɔ, 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'bii, 'waa ꞊wlɩ ‑hʋa, nɩ‑ ʋʋ nu. 7 Ʋʋ nahuin 'bii ye gbo po nʋa, kɛɛ, ʋ 'nɩ yrii ꞊le ‑tɩ a ‑tɛɛ 'mʋ lɛ. 8 Nahuindʋ a ‑gbɛ, ‑ʋʋ nahuin yrɛ pa, ʋʋ Nyɩsʋa a ꞊hapʋwin ye 'nɩ ‑wɔn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, Moise a ti 'yri la, ‑tɛ Sanɛsɩ kɔ Sabrɛsɩ 'hɛɛn, ʋʋ la nu, 'ʋʋ la Moise a ‑gbɛ ye ‑wɔn. 'Waa 'lu a lɛ‑hielɛ nyre lɛ 'yi. Ʋ 'de ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye kuo. 9 Kɛɛ, ʋ 'deɛ bʋ mu ye 'mʋ, ‑ɛ nue, nahuin 'plɔplɔ, ʋ di 'mʋ lɛ 'nɩ yrii, ‑ɛ mɔ, 'waa 'lu a lɛ‑hielɛ nyre lɛ 'yi ‑tɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ nahuin, ʋ nu la, 'ʋ yrie la 'mʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, Sanɛsɩ kɔ Sabrɛsɩ 'hɛɛn ‑nɩ wɛn, 'waa 'lu a lɛ‑hielɛ nyre la lɛ 'yi ‑tɛɛ.

Pɔlʋ, ɔɔ Timote 'nɩ le, ‑ɛ mɔ, ɔ nɩ sɩa 'le

10 ‑Mɛ ‑ye, dɛ 'nɩɩ tɔɔ, ‑n yie nɩ, 'plɩɩ, ꞊nɩ yie, ‑tɛ 'na 'yrinaabʋɩ nɩ 'mʋ, ꞊nɩ yi ‑wɛ dɛ ꞊nʋ, 'nɩɩ ‑hʋa ꞊bo nu, 'ke 'le 'na 'klɔ 'kwli 'mʋ, kɔ, ‑tɛ 'n nu Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ, ꞊nɩ yie ‑wɛ, ‑tɛ 'nɩɩ ꞊wlʋ a 'lɩla nu, kɔ, ‑tɛ 'n nu nahuin a 'mʋnʋɛlɛ, kɔ, ‑tɛ 'nɩɩ nu, 'nɩnɩ sɩa. 11 ‑N yie nɩ, ‑tɛ nahuin nu la 'na ti 'yaklɩ a yegbʋgba, kɔ, ‑tɛ 'n nu la ꞊sʋɛ a 'yiye, 'ke 'le 'dɩɛ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɛ mɔ Atiɔsɩ, kɔ Yikɔnɩ, kɔ Lisɩtrɩ 'hɛɛn. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ʋ gba 'mʋ yrɛ ti 'yaklɩ 'dɔ, kɛɛ, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ nue 'mʋ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ, ɔ ꞊gbla 'mʋ nɩ. 12 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑hʋa ‑bʋ na Nyɩsʋa a 'hru, ‑ɛ nue, ʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a nahuiin nɩ, ʋ di 'ye ꞊sʋɛ, 'ke 'le nahuin kwa 'mʋ. 13 Kɛɛ, 'crɛnyʋ kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'waa 'bienʋ kaa, ʋ ‑mɛ ‑ye, 'waa nunuklɔ, 'a 'yilɛnyinyre di klɛ 'nɩ bii, 'plɩɩ, ʋ di kaa nahuin, nahuin 'mu ‑wɛ kaa.

14 ‑Mɛ ‑ye, ‑tɔplɩ ‑gbo, ‑n 'nyɩ, kɔ, ‑n wɛɛn ke, 'ke 'le ‑na ꞊wlʋ 'bii ke, 'nɩɩ 'o ye gbo, ti a pɛpɛ, ‑ɛ nue, ‑n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, nahuin ‑gbo, ‑ʋ tɔɔ ‑mʋ, ʋ tɔɔ ‑mʋ nɩ ‑tɛɛ, 15 'plɩɩ ꞊nɩ yi ‑wɛ Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ, kʋɛ la 'le ‑na 'yu‑nyrɛ 'yie 'mʋ gbo. 'Crɩɩnɩɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ ‑mʋ ꞊tɔ ‑nyi, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, 'ke ‑bo kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'mʋ ‑mʋ waa. 16 ‑Tɩ 'bii ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nʋ‑ nue, nahuin 'ʋ 'crɩɩ. Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ a ‑gbɛ, ɛɛ ‑a mʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ, 'ke ‑ba yrii dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ‑hʋa ‑ba nu, nɛ‑ɛ ‑a mʋ 'mʋ ‑hɛ, 'ke ‑ba yrii dɛ 'kuku ꞊nʋ, ‑a nu, nɛ‑ɛ 'o ‑a mʋ ꞊hapʋ'hru wlɔn po, nɛ‑ɛ nye ‑wɛ ‑a mʋ tɔɔ, ‑tɛ ‑a di nu, 'plɩɩ ‑a nɩ 'yrinaabʋɩ 'mʋ 'o ye 'sii. 17 Kɛ Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ʋ nu 'a nunue, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa a nahuon, ɔ 'mʋ 'o ye ꞊cɛɛ. Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nɔ 'klɩ 'bii ꞊nʋ nɩ, ɔɔ ‑hʋa, 'ke ɔ 'mʋ 'ɛ nɩ ꞊hapʋdɛ nu.

4

Po ‑Yusu a ꞊hapʋtitie 'ɛ nɩ ti

1 ‑Nyrɔwɔ di 'o 'nɩ nyre, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ 'le lele di, ɔ 'mʋ nahuin 'bii win ke kɔɔ, kɔ, ɔ 'mʋ 'kʋkʋnyʋ kɔ 'klɔnɩnyʋ 'hɛɛn ‑bati lɛ poo. Nɛ‑ nue, 'nɩɩ ‑mʋ lɛ 'batɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, kɔ 'ke 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ ye, 2 pue nahuin ‑Yusu a ꞊hapʋtitie. 'Nɩɩ ke, ꞊betɩ nahuin bʋʋ 'a 'wʋnwɔn ‑hʋa, mɔ ꞊betɩ bʋ 'nɩnɩ ‑hʋa 'a 'wʋnwɔn. 'Bɩa nahuin 'bʋʋ dɛ 'kuku nu, lu, bʋ hie 'o dɛ 'kuku a ‑gbɛ gbo, ‑nyi ꞊nʋ 'klɩ, 'ke bʋ nu ꞊hapʋdɛ. Tɔɔ ꞊nʋ, 'ke 'le ꞊wlʋ a 'lɩla 'kwli 'mʋ. 3 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɛ di kɔ ti, ɩ 'mʋ 'o nyre, ‑ɩ kɔ 'yri nahuin 'nɩnɩ di nahuin ꞊nʋ nʋa ye gbo po, ‑ʋʋ ꞊nʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ tɔɔ. Kɛɛ, ʋ die 'nɩ ‑hʋa, 'ke bʋ nu 'yilɛnyre‑tɔplɩ. Nɛ‑ die nu, ʋ 'mʋ hɩtɔɔnyʋ 'plɔplɔ lɛ 'kukue, ‑ʋ di ‑tɩ ꞊nʋ ꞊tu, ‑ɩ di 'waa plɔ blee. 4 Ʋ 'deɛ bʋ po 'klɛɛ lele ‑tɩ a ‑tɛɛ nʋa ye gbo, hɩtɔɔlɛɛ ‑do, nɛ‑ ʋ di nʋa ye gbo po. 5 Kɛɛ, ‑mɛ ‑ye, 'cipi 'o ‑n dɩɔnʋ a win a kekɔɔlɛ, 'ye ꞊sʋɛ, pue nahuin ‑Yusu a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ. ‑Kʋan ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑mʋ, gbɔ 'lu ‑wɔn, ꞊muo 'lu ‑yra.

6 'Mɛ ‑ye le, ti nyre 'o ꞊o, 'n ‑wɛ lɛ kɛ 'kʋkʋɛ. 'N 'we ꞊nɔ ‑cɔhlʋn ye, ʋ di Nyɩsʋa pie. 7 'Ke 'le 'na ꞊wlʋ 'bii ke, 'n nu ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋan, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ꞊gbaponyɔ ye. ‑Kʋan ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi 'mʋ ꞊bo nu, 'n ‑yrɔ 'lu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ cigbɛilɛ'gbanyɔ ye, ‑ɔ ‑yra 'a cigbɛi a 'gbʋgba 'lu. ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, ‑a kuo ꞊wlʋ ye, 'n ꞊tui 'o ꞊o ‑tɛɛ. 8 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑wɔ 'na ꞊hapʋdɛ gblaka ‑wɔn, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, ‑ɛ nue, ɔ 'sii 'o 'mʋ ye, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye. ꞊Hapʋdɛ gblaka a ‑gbɛ, ɛ 'we ꞊nɔ ‑gʋlʋklaʋn ꞊nʋ ye, ʋʋ cigbɛilɛ'gbanyɔ ꞊nʋ ‑nyi, ‑ɔ ‑ha 'o 'a 'bienʋ. ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ, ‑ɔɔ ‑tɛɛ a ‑bati po, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ ɔ di nahuin ‑bati lɛ poo, 'ke ɔ di 'o 'mʋ ꞊hapʋdɛ a ‑gbɛ ‑nyii. Ɛ 'de 'n ‑do, ɔ 'deɛ bɔ ‑nye 'mʋ. Kɛɛ, ɔ die ‑wɛ nahuin 'bii ꞊nʋ 'nɩ ‑nyi, ‑ʋ nʋɔ 'mʋ, 'plɩɩ ‑ʋ nyo ‑pre.

Pɔlʋ, ɔ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke Timote bɔ di 'le ꞊nɔ ‑wɔn

9 ꞊Tu 'o 'klɩ, ꞊mʋ nɔ 'mʋ ‑wɔn di 'tata a ti 'yri, 10 ‑ɛ nue, Demasɩ, ɔ hie 'o 'mʋ gbo. Ɔ nʋɛ 'mʋ 'klɔ ‑gbo a ‑tɔplɩ 'dɔ, 'ɔ mu 'le Tesalonikɩdɩɔ 'mʋ. Klɛsasɩ ‑mɛ ‑ye, 'ke ɔ mu 'le Galatɩblʋgba 'mʋ, kɔ, Titɩ 'ɔ mu 'le Damatiblʋgba 'mʋ. 11 Lukuu ‑do, nɔ‑ nɩ mɔ 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ. 'Bɩa ꞊nɩɩ 'le di, ‑ye ‑n kɔ Makɩ 'hɛɛn ba di 'le, ‑ɛ nue, ɔ ‑wɛ 'le bɔ ‑hɛ 'mʋ 'mʋ nɩ, 'ke 'o ‑kʋan a ‑ta 'mʋ. 12 Tisikɩ ‑mɛ ‑ye, 'ke 'n loo 'le Efɛsɩdɩɔ 'mʋ. 13 'Bɩa ꞊nɩɩ 'le di, 'ke ‑bo naa 'le Trʋasɩdɩɔ 'mʋ, 'ke 'le nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ mɔ Kalʋpusɩ, ꞊mʋ 'mʋ 'na cɛkɔlɔ ꞊nʋ ye ya, 'n hie 'le gbo. Ya ‑wɛ 'le 'crɩɩnɩɛi ꞊nʋ, sɛyɩ‑sɛyɩ 'a dɛ ꞊nʋ, ʋ nuu dahʋakʋɛ 'mʋ.

14 ‑Tɔplɩblanyɔ, ‑ɔ mɔ Alɛsadrɩ, ɔ nu 'mʋ 'mʋ 'crɛ 'dɔ. Dɛ ꞊nʋ, ɔ nu 'mʋ 'mʋ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ, nɔ‑ dio 'pɛɛ. 15 ‑Na ‑gbɛ, ꞊tu ‑n dɩɔnʋ 'yie, ɔ 'nɩ ꞊han ‑wɛ ‑mʋ 'crɛ 'mʋ nu, ‑ɛ nue, ɔ 'de ‑a nɩ tɔɔwin 'mʋ nʋɛ.

16 Ye‑hɛ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ 'mʋ, ʋ gba 'le 'mʋ ‑batipoolɛ 'mʋ, ‑tɛ 'n nye klɛ ‑hɩhɩa, ‑ɛ mɔ, 'n 'de dɛ 'klan ꞊de nu, nahuon ꞊de 'de 'le di, 'na 'mʋ‑hɛ‑tɩ. Ʋ 'bii, ʋ hie 'o 'mʋ gbo. Dɛ ꞊nʋ, ʋ nu 'mʋ 'mʋ, Nyɩsʋa bɔ ‑hri 'a ‑tɩ ‑wɔn. 17 Kɛɛ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ, nɔ‑ 'de 'o 'mʋ gbo hie. Nɔ‑ ‑nyi 'mʋ 'klɩ, 'nɩ ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑tɛɛ, dakʋ a nahuin a gblegblei 'ʋ 'wɩn. Kʋkɔnyɔ a 'klɩ, nɩ‑ nue ‑wɛ, ‑bati 'ɩ 'de 'mʋ klɩ, 'nɩ ꞊ta kɔkɔ' kwa. 18 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ di 'mʋ 'nɩ ꞊gbla, 'ke 'o 'ɛ nɩ 'yilɛnyredɛ ꞊de ‑wɔn, kɔ, ɔ 'mʋ 'mʋ 'yie ꞊tu, 'mʋ 'le yakɔ 'mʋ mu, ‑tɛgbi ɔ kɔɔ 'o nahuin win ke. Ba nɩ ‑ba bɔɔ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo. Kɛ'ɛ nɩ, bɛ nɩ 'mʋ.

Wlɔnlɛ꞊gbʋgba

19 'N ꞊gba Prisilɩ kɔ Akilasɩ 'hɛɛn wlɔn lɛ ‑tɛɛ, kɔ, 'nɩ ꞊gba ‑wɛ Onesifɔlɩ wlɔn lɛ ‑tɛɛ, ɔ kɔ 'a kayugbokʋɛ 'hɛɛn. 20 Elasɩtɩ, 'ke ɔ hie 'le Kolɛtɩdɩɔ 'mʋ. Trofimʋ ‑mɛ ‑ye, 'a 'hʋɩn a hinhren a ‑tɩ, 'ke 'n hio 'le Milɛtɩdɩɔ 'mʋ gbo. 21 ꞊Tu 'o 'klɩ, ‑bo di 'le, 'plɩɩ cɛ a ti 'mʋ 'o nyre.

Ebulusɩ, kɔ Pudasɩ, kɔ Linusɩ, kɔ nyrʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Klodia, kɔ Nyɩsʋa a nahuin 'bii ‑ye 'hɛɛn, ‑ʋ nɩ nɔ, ʋ ꞊gba ‑mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ.

22 ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ bɔ 'nɩ 'o ‑mʋ ‑wɔn, kɔ, bɔ nu a 'bii ꞊hapʋdɛ 'mʋ.

TITƖ

1

2

3

'Crɩɩnɩɛ ꞊nʋ, Pɔlʋ gba la

TITƖ

ye

1

1 'Mɔ Pɔlʋʋ nɩ, ‑ɔɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ, 'mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ, kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑wɔnnaanyɔ. Nyɩsʋa, nɔ‑ le 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'mʋ nahuin ꞊nʋ 'mʋ ‑hɛ, ɔ ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke bʋ kuo ꞊wlʋ ye, kɔ, 'ke bʋ yi ‑tɛɛ a tɔɔwin 'bii ꞊nʋ, ‑ɩɩ ‑a mʋ nunuklɔ ꞊nʋ tɔɔ, ‑ɔɔ Nyɩsʋa a plɔ blee. 2 Kɛ 'nɩɩ 'a nunue nu, ‑ɛ die nu, nahuin 'mue yi ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ nɩ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa 'de la 'klɔ a nue, 'ke ɔ pue la 'le, 'ke bɔ ‑nyi la nahuin 'klɔdʋ a ‑gbɛ. 'Plɩɩ gbegbe, Nyɩsʋa 'nɩ 'du ꞊le hɩ. 3 Ti ꞊nʋ, ɔ po la 'le, ‑tɛ ɩ nyre 'o, 'ke ɔ naa 'le 'a win ꞊nʋ 'mʋ, nahuin, ʋʋ tɔɔ, 'ɔ tɔɔ ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ɔ le 'mʋ, ꞊bo ꞊tu. Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔɔ ‑a mʋ waa, nɔ‑ le 'mʋ, ꞊bo mu ‑tɩ a ‑gbɛ nahuin ‑ye ye ꞊tu.

4 Titɩ o, ‑mɔ 'nɩɩ ‑wɔn 'crɩɩ. ‑N 'we ꞊nɔ 'na kʋkɔyu ye, ‑ɛ nue, ‑Yusu 'Klɩsʋʋ ‑do, nɔ‑ ‑a kuo ꞊wlʋ ye. ‑A nɩ Bu Nyɩsʋa, ɔ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑ɔ waa ‑a mʋ, bʋ nu ‑mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, kɔ, bʋ ‑nyi ‑mʋ kegbowɛɛnlɛ.

‑Tɛ 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ a nunuklɔ, ɔ kɔ bɔ nɩ 'mʋ

5 'Ke 'n hie 'le ‑mʋ Klɛtɩblʋgba 'mʋ gbo, ‑ɛ die nu, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ 'de wɛn a ‑hlɛntiee, ꞊mui ‑hlɛntie. 'N nye ‑wɛ 'nɩ ‑hʋa, 'ke ‑bo na 'dɩɛ 'bii klɛ, ‑ɛ nɩ 'le Klɛtɩblʋgba 'mʋ, ‑ɛ die nu, ꞊mʋ 'o nahuin gblɛ ꞊tu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'n nu o 'a ꞊tutue, ʋ 'mʋ 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ 'mʋ 'ya.

6 Nahuon ‑gbo, ‑ɔ di 'cʋɛ a ye'mʋnaanyɔ 'mʋ 'ya, ɔ blɛ ye bɛ 'ya ꞊hapʋnahuon 'mʋ. Ɔ blɛ ye bɔ 'ya nyrɔɔ ‑do a tɔ.* 'A 'yuo꞊pli kɔ bʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, kɔ, 'waa nunuklɔ kɔ bɔ 'sii 'o ye, ‑ɛ die nu, nahuin 'bii 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, ʋ 'nɩ nu ꞊le 'yilɛnyreklɔ, kɔ, ʋ kɔ 'o nahuin a 'o꞊tuulɛ. 7 'Cʋɛ a 'yie꞊tunyɔ, ɔ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔɔ nɩ. Nɛ‑ nue, 'yilɛnyredɛ ꞊de 'de kɔ bɛ nɩ 'le 'a nunuklɔ ‑hɛyri. Ɔ 'de ye blɛ bɔ 'yaa 'le 'a dɩɔnʋ. Ɔ 'de ye blɛ bɔ bi yrʋ 'mʋ lɛ 'ɛ nɩ ti. Ɔ 'de ye blɛ bɔ ‑hie 'a dɩɔnʋ nɔ wlɔn. Ɔ 'de ‑wɛ ye blɛ bɔ kɔ 'kla. Ɔ 'de ‑wɛ ye blɛ bɔ nʋɛ 'wliyɛ 'mʋ 'dɔ. 8 Kɛɛ, dɛ ɔ kɔ bɔ nu, nɛ‑ mɔ: nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'le ꞊nɔ ‑wɔn pa, ɔ kɔ bɔ kuklu lɛ ‑tɛɛ. Ɔ kɔ bɔ nʋɛ ꞊hapʋdɛ a nunue 'mʋ. Ɔ kɔ bɔ ‑hie 'lu lɛ ‑tɛɛ. Bɔ 'sii 'o ye, bɔ 'ya ‑tɛɛ a Nyɩsʋa a nahuon 'mʋ, bɔ yi 'a dɩɔnʋ a naalɛ. 9 ‑Tɛɛ a Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ, ‑aa nahuin tɔɔ, nɛ‑ kɔ ‑bɛ nɩ 'le 'a ꞊wlʋ ke ti a pɛpɛ. ‑Ye ɔ kɔ 'hru, 'ke bɔ nu wintɛ a ‑gbɛ, bɔ ‑nyi ꞊ʋ ‑ye 'klɩ, kɔ, ɔ 'mue ‑wɛ nahuin 'bii tɔɔ, 'ke nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ wintɛ a ‑gbɛ ye ‑wɔn, ‑ɛ mɔ, ʋʋ 'nɩ ka.

10 Kɛ'ɛ nɩ, ‑bo nu 'o 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ a gblɛ꞊tutue, ‑ɛ nue, nahuin 'plɔplɔ, ʋ 'de Nyɩsʋa a wintɛ a 'o꞊tuulɛ kɔ, 'plɩɩ 'waa ꞊tutu‑tɩ, ɩ 'nɩ da ꞊le dɛ ꞊de, kɔ, 'ʋʋ ‑wɛ nahuin kaa. Sɛyɩ‑sɛyɩ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ nu, 'waa 'plɔplɔ, nʋ‑ mɔ ‑Juukʋɛ, ‑ʋ ‑hɛ ‑Yusu a nahuin, 'plɩɩ ‑ʋ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a nahuin 'bii, ʋ kɔ bʋ ꞊tuu 'o ‑Juukʋɛ a tetei 'o. 11 'Cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ʋ kɔ bʋ le ꞊nʋ, 'ke bʋ 'kee ‑tɔplɩdʋ a ‑gbɛ a tɔɔlɛ, ‑ɛ nue, ʋ nue nɩ, kayuo ‑ye gbo, nahuin 'bii 'ʋ ‑ha ꞊hapʋ'hru bʋ wlɔn. ‑Tɔplɩdʋ, ʋʋ nahuin a ‑gbɛ tɔɔ, ʋ 'de ye blɛ bʋ tʋɩ ꞊nʋ. Kɛɛ, ʋ nye 'nɩ nu, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'wli 'ye. 12 'Ke 'le Klɛtɩkʋɛ a ‑gbɛ ‑hɛyri, nahuon ꞊de nɩ la 'le, 'ɔ mɔ la 'waa winwlɔn‑hɛnyɔ ‑ye. Nɔ‑ nyi la ꞊tu, ‑ɛ mɔ: «Klɛtɩkʋɛ mɔ hɩnyʋ'ʋ nɩ, ʋ 'we ꞊nɔ ‑balʋdɛhʋɛi ye, kɔ, ʋ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bʋ nu ‑kʋan. Dididɛɛ ‑do a ‑tɩ, nɩ‑ ʋʋ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie.» 13 Winwlɔn‑hɛnyɔ a ‑gbɛ, ɔ ꞊tu la ‑tɩ a ‑tɛɛ. Nɛ‑ nue, ꞊nɩ nyu 'le ‑wɔn 'prɛɛ, ‑ye ‑bo klʋ 'yi 'mʋ, ‑ɛ die nu, dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ, ʋ 'mue ꞊wlʋ ye kuo. 14 Le ꞊nʋ, 'ke ʋ nɩ kʋɛ 'le 'klɛɛ lele ‑Juukʋɛ a hɩdatɩgbɩ ‑wɔn, ‑ɩ 'nɩnɩ da dɛ ꞊de, kɔ, ʋ nɩ kʋɛ 'le 'klɛɛ lele nahuin ꞊nʋ a tetei ‑wɔn, ‑ʋ 'nɩnɩ ‑hʋa ‑tɩ a ‑tɛɛ.

15 Nahuon a ꞊wlʋ 'bʋ 'sii 'o ye, ‑ye ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ɔɔ nu, ɩ 'sii ‑wɛ 'o ye. Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ꞊wlʋ 'de 'o ye 'sii, 'plɩɩ ‑ʋ 'de Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo, ʋ ‑mɛ ‑ye, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ʋʋ nu, ɩ nyre lɛ 'yi. 'Ɛ nɩ ti, 'yilɛnyre‑tɔplɩ, nɩ‑ ʋʋ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie. Mɔ ꞊betɩ bʋʋ 'yilɛnyre‑tɔplɩ nu, ‑tʋɩ 'nɩ nu ꞊le. 16 Ʋ nyi 'nɩ ꞊tu ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ʋ yi Nyɩsʋa nɩ, kɛɛ, 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋʋ nu, ɩ nye nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'dio yi. Ʋ 'nɩ ꞊tuu ꞊le 'o Nyɩsʋa 'o. Dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa yraa, nɛ‑ ʋʋ nu. Ʋ 'de 'klɩ kɔ, 'ke bʋ nu ꞊hapʋdɛ.

2

Tɔɔ nahuin ‑tɛɛ a Nyɩsʋa a wintɛ

1 ‑Mɛ ‑ye, tɔɔ nahuin ‑tɩ a ‑tɛɛ, ‑ɩ kʋɛ 'le Nyɩsʋa ‑wɔn gbo. 2 Le kukunyʋ, ʋ nɩ ‑hie 'le 'waa dɩɔnʋ nɔ wlɔn. Bʋ nu ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ 'sii 'o ye, ‑ɛ die nu, nahuin 'mu 'o ꞊tuu. Bʋ ‑hie 'lu lɛ ‑tɛɛ, ʋ 'mʋ 'waa dɩɔnʋ a naalɛ yi. Bʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye. Bʋ nʋɛ nahuin 'mʋ, 'ke 'le 'waa ꞊wlɩ 'bii ke. Bʋ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'ke 'le ꞊sʋɛ a 'yiye 'kwli 'mʋ.

3 Nyrʋkukui ‑mɛ ‑ye, le ‑wɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, 'waa 'yrinaabʋɩ, ɩ kɔ bɩ blee Nyɩsʋa a plɔ. Ʋ 'de ye blɛ bʋ nyre nahuin a 'dʋɩ 'yi lɛ. Ʋ 'de ye blɛ bʋ ‑hie 'waa dɩɔnʋ nɔ wlɔn. Ʋ kɔ bʋ po ꞊hapʋ꞊tɔ, 4 ‑ɛ die nu, ʋ 'mue 'yuo nyrʋyuo tɔɔ, 'ke bʋ nʋɛ 'waa tɔnʋ 'mʋ, kɔ 'waa 'yuo 'hɛɛn, 5 kɔ, bʋ ‑hie 'lu lɛ ‑tɛɛ, ʋ 'mʋ 'waa dɩɔnʋ a naalɛ yi, kɔ, 'waa 'yrinaabʋɩ 'mʋ 'o ye 'sii. Bʋ kɔ 'le 'waa kayu a ‑kʋan a dɛ ‑wɔn ‑tɛɛ. Bʋ nu 'yilɛnɔ‑tɔplɩ. Bʋ ꞊tuu 'o 'waa tɔnʋ 'o. 'Bʋʋ lɛ nu, ‑ye nahuin 'deɛ bʋ ꞊tu ‑tɩ ‑hʋɩn, 'ke 'o Nyɩsʋa a wintɛ ke.

6 Gblotayuo ‑mɛ ‑ye, le ‑wɛ ꞊nʋ, 'ke bʋ ‑hie 'lu lɛ ‑tɛɛ, ʋ 'mʋ 'waa dɩɔnʋ a naalɛ yi. 7 ‑Na ‑gbɛ, 'nɩɩ ‑wɛ ‑mʋ 'nɩ le, 'yilɛnɔ‑tɔplɩɩ ‑do, nɩ‑ ‑bo nu, ‑ɛ die nu, ‑n 'bie gblotayuo, ‑tɛ 'waa 'yrinaabʋɩ, ɩ kɔ bɩ nɩ 'mʋ, ʋ 'mue yi. 'Bɩa ꞊nɩ nyu tɔɔ, nue, bʋ yie, ‑ɛ mɔ, ‑n nʋɛ ‑tɩ a ‑tɛɛ 'mʋ nɩ. Tɔɔ ‑tɛɛ, ‑ɛ die nu, nahuin 'mʋ 'o ‑mʋ 'o ꞊tuu. 8 Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ nɔ 'yi lɛ, nahuon ꞊de 'de 'le ‑wɛ bɔ crɛkɛ, nɛ‑ ‑bo tɔɔ, ‑ɛ die nu, ‑tʋɩ 'mʋ ‑na yraanyʋ nu, 'bɩa 'bʋ 'nɩnɩ 'ye ‑tɩ 'klɩn ꞊de bʋ ꞊tu, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn.

9 ‑Kʋannunyʋ ‑mɛ ‑ye, le ‑wɛ ꞊nʋ, bʋ ꞊tuu 'o 'waa nyɩgblakɩ 'o 'ɛ nɩ ti. Bʋ nu dɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ 'waa nyɩgblakɩ a ‑gbɛ a plɔ blee. Ʋ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ʋ nɩ 'cɛti 'le, 10 kɔ, ʋ nɩ 'yri 'le 'waa ‑tɔplɩ. Kɛɛ, bʋ nu ꞊hapʋ‑kʋan, ‑ɛ die nu, 'waa nyɩgblakɩ 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, ʋ mɔ ꞊hapʋnahuiin nɩ. 'Bɩa 'bʋʋ lɛ nu, ‑ye Nyɩsʋa, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ Waanyɔ, 'a wintɛ ꞊nʋ, ‑aa tɔɔ, nahuin die 'o 'nɩ ꞊tuu.

Nyɩsʋa bɔ nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ, nɛ‑ɛ ‑a mʋ 'klɩ ‑nyi, 'plɩɩ ‑a nɩ nunuklɔ 'ɔɔ 'o ye 'sii

11 ‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ꞊tu, Nyɩsʋa a nahuin kɔ bʋ nui, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa tʋɛ nahuin 'bii nɩ, ‑ɛ mɔ, ɔ nyu 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mu waa. 12 ‑Tɛ Nyɩsʋa nu lɛ 'a nunue, 'a ‑tɩ, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a kɔ ‑ba hie 'o ‑a nɩ nunuklɔ ꞊nʋ gbo, ‑ɔ 'nɩnɩ blee 'a plɔ, kɔ, ‑a 'de kɔ ‑ba nʋɛ 'klɔ a 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'mʋ, ‑ɩɩ ‑a mʋ 'tʋ 'mʋ lɛ pue. Kɛɛ, ti 'bii ‑gbo, ‑aa nɔ 'klɔ ke ‑hi, ‑a kɔ ‑ba ‑hie 'lu lɛ ‑tɛɛ, kɔ, ‑a kɔ ‑ba nu dɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ Nyɩsʋa a plɔ blee. 13 Kɛ'ɛ nɩ, ‑ba nu, ‑ba ‑pre ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'mʋ ‑a nɩ Waanyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɔ di 'le lele di, 'ke 'le 'a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'kwli 'mʋ. Nɔ‑ mɔ ‑a nɩ Nyɩsʋa. 14 Nɔ‑ ‑ha 'a dɩɔnʋ, 'ɔ 'kʋ, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ‑a mʋ ꞊gbla, 'ke 'le ‑a nɩ dɛ 'kuku wlɔn, kɔ, ɔ 'mue nu, ‑a 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o ꞊nɔ ye. Kɛ'ɛ nɩ, ɔ nu, ꞊a ‑hɛ 'a nahuin, ꞊a nʋɛ 'mʋ, 'ke ‑ba nu ꞊hapʋdɛ 'ɛ nɩ ti.

15 ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑bo tɔɔ nahuin, ‑nyu 'klɩ, kɔ, ‑gbɛɛ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ 'wɔn ‑tɩ. 'Klɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ‑mʋ, nɩ‑ kɔ 'kwli 'mʋ ‑bo 'prɛɛ 'le. ꞊Nɩ ‑hʋɛn 'le ‑wɔn 'mʋ, nahuin nɩ yraa 'le ‑tɩ ꞊nʋ, ‑nɩɩ ꞊tu.

3

‑Tɛ Nyɩsʋa a nahuin a nunuklɔ, ɔ kɔ bɔ nɩ 'mʋ

1 Le Nyɩsʋa a nahuin, ‑ɛ mɔ, ʋ kɔ bʋ ꞊tuu 'o 'blʋgba a ye'mʋnaanyʋ 'bii 'o. Bʋ nu dɛ ꞊nʋ, 'blʋgba a ye'mʋnaanyʋ a ‑gbɛ, ʋʋ ꞊tu. Bʋ nʋɛ 'mʋ 'ɛ nɩ ti, bʋ nu ꞊hapʋdɛ. 2 Le ꞊nʋ, ʋ nɩ ꞊tu 'le nahuin ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ, kɔ, ʋ nɩ po 'le ꞊yʋɛ. Kɛɛ, 'waa ꞊wlɩ bɩ nɔ 'yi lɛ, bʋ ꞊tuu 'o nahuin 'bii 'o.

3 Kɛ'ɛ nɩ, ‑bo nu 'waa leelɛ, ‑ɛ nue, ‑a nɩ ‑gbɛ, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑a 'de la 'lu a lɛ‑hielɛ kɔ. ‑A 'nɩ ꞊tuu ꞊le la 'o nahuin. ‑A 'waan la ꞊hapʋ'hru nɩ. 'Yilɛnyre‑tɔplɩ a gblegblei, nɩ‑ ‑aa la nu. Ɩ ‑do a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑aa la 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ꞊aa la ca ꞊tu. Nahuin yraa la ‑a mʋ nɩ, ‑a nɩ ‑gbɛ, ꞊a yrʋʋ la ‑wɛ. 4 ꞊Hapʋkɔ, ꞊aa la lɛ nu, kɛɛ, Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ Waanyɔ, ɔ tʋɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, ɔɔ nahuin 'bii 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ, kɔ, ɔ nʋʋ 'mʋ nɩ 'dɔ. 5 Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɔ waa ‑a mʋ nɩ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ. Ɛ 'de ‑baa ꞊hapʋ‑tɔplɩ nu a ‑tɩ, ɔ 'de ‑a mʋ waa. Kɛɛ, ɔ waa ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ nue, ɔ 'ye ‑a nɩ wɔlɩ. Dɛ 'kuku ꞊nʋ, ‑ɛ nɩ la 'o ‑a mʋ 'lu, ɔ ‑hɩɛ 'o ꞊o. Ɔ nue nɩ, 'ke 'le 'a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ kʋɛwɩɩ 'hɔn nu, kɔ, ‑a 'mʋ 'klɔ yrayrʋ kɔ. 6 Nyɩsʋa nue nɩ, 'a ‑Hihiu 'ʋ kɔɔ ‑a mʋ win ke 'bii, dɛ ꞊nʋ, ‑a nɩ Waanyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu a ‑tɩ. 7 Kɛ'ɛ nɩ, ɔ nu 'a nunue, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ kɔ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, ‑ɔ kɔ ‑tɩ ‑a yi, ɔ di ‑a mʋ ‑nyi, ꞊a nyo ‑pre. Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ nue, ɔ nu ‑a mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, kɔ, 'ɔ 'sii 'o ‑a mʋ ye, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye.

8 ‑Tɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 'N nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ‑bo 'nɩɩ ke, ‑ɛ die nu, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, ʋ 'mʋ 'o 'cipi, ʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ nu. Wintɛ ‑gbo, ‑aa tɔɔ, nɛ‑ nɔ 'yi lɛ, 'ɛɛ nahuin 'mʋ ‑hɛ. 9 Gblɛ ꞊nʋ, ‑ɛ 'nɩnɩ da dɛ ꞊de, ꞊nɩ po 'le 'le ‑na wuntɔ. 'Bɩa nahuin 'bʋʋ gblɛ po, 'ke 'o ‑a nɩ bunʋ a ꞊hrɩn a ꞊hrɩn a dɛ ke, ꞊nɩ po 'le 'le wuntɔ. Ʋ kɔ ‑mʋ 'hɛɛn, a nɩ po 'le ꞊yʋɛ. Kɔ, a nɩ po 'le gblɛ, 'ke 'o Moise a tetei ke. ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ 'nɩ da ꞊le dɛ ꞊de, kɔ, ɩ 'nɩ ‑hɛ ꞊le nahuin 'mʋ. 10 Nahuon 'bɔɔ ‑Yusu a nahuin yrɛ ‑gbʋgba, ye‑hɛdɛ, tio. 'Bɔ 'kɩɛ gbɛɛ 'lu ‑wɔn, tio lele. 'Bɔ 'kɩɛ 'dee wɛn ‑mʋ nʋa ye gbo a pue, ‑ye ‑bo hron ‑wɔn. 11 'Be ‑n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, nahuindʋ a ‑gbɛ, ‑ʋʋ lɛ nu, ʋ 'waan ꞊hapʋ'hru nɩ. Ʋ mɔ dɛ'kukununyʋ'ʋ nɩ. 'Waa dɛ 'kuku a ‑gbɛ, ʋʋ nu, ɛ nye nahuin 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'ke ʋ nɩ 'le kɩka ‑hɛyri.

'Lelɛ'bɔɔwintɛ

12 'N di le nahuon, 'ke 'le ‑mʋ ‑wɔn. 'Bɛ 'de Atimasɩ, ‑ye Tisikɩɩ nɩ. 'Bɔ di 'le, ‑ye ‑bo ꞊tu 'o 'klɩ, ‑bo mu 'le Nikopolidɩɔ 'mʋ, ꞊mʋ 'le 'mʋ gbo yɛ, ‑ɛ nue, 'n pue 'le ꞊le, cɛ a ti 'yri, 'ke 'n di 'le gbo mu nɩ. 13 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ Sɩnasɩ, ‑ɔ yi tetei, ɔ kɔ Apɔlɔsɩ 'hɛɛn, 'bʋʋ 'le 'a mʋ ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn, ‑hɩʋ 'mʋ, 'ke 'o 'dagba a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'waa ‑tɔplɩ 'mʋ ꞊cɛ. 14 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑a mʋ ye, bʋ 'nyɩ ‑wɛ ‑tɛ ʋ di nu, ʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ nu 'ɛ nɩ ti, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ nahuin ꞊nʋ 'mʋ ‑hɛ, ‑ʋʋ ꞊sʋɛ 'ye. 'Bɩa 'bʋʋ lɛ nu, ‑ye 'waa nunuklɔ 'deɛ bɔ 'ya ‑gbʋgbɛ 'mʋ.

15 Nahuin 'bii, ‑ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑ʋ nɩ nɔ, ʋ ꞊gba ‑mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ. ‑A ꞊gba ‑wɛ Nyɩsʋa a nahuin 'bii wlɔn lɛ, ‑ʋ nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ. Nyɩsʋa bɔ nu a 'bii ꞊hapʋdɛ 'mʋ.

* 1:6 1.6 ‑hee': Ɔ 'de ye blɛ bɔ nu ‑wlawli.

FILEMƆ

'Crɩɩnɩɛ ꞊nʋ, Pɔlʋ gba la

FILEMƆ

ye

1

1 'Mɔ Pɔlʋʋ nɩ, ‑ɔ nɩ nɔ ꞊jɩ 'mʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ, 'mɔɔ nɩ, ‑ɔɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ, 'n kɔ ‑a nɩ 'dɩayu Timote 'hɛɛn. ‑Mɔ Filemɔ, ‑ɔ mɔ 'na nɩnatumu, kɔ, ‑ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn ‑ʋʋ ‑kʋaan ‑do nu, ‑mɔɔ nɩ, ‑ɔ kɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo. 2 ‑A ꞊gba ‑a nɩ ‑dɩayu nyrɔyu Apia wlɔn lɛ ‑tɛɛ, ɔ kɔ ‑a nɩ ‑dɩayu nyɩbɛyu Asipʋ 'hɛɛn, ‑ɔ mɔ ‑wɛ ‑Yusu a 'sɔyuotayu, ‑tɛ ‑a nɩ 'mʋ. ‑A ꞊gba ‑wɛ 'cʋɛ a nahuin wlɔn lɛ ‑tɛɛ, ‑ʋʋ lɛ 'kukue, 'ke 'le ‑na kayu gbo. 3 ‑A nɩ Bu Nyɩsʋa, ɔ kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, bʋ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, kɔ, bʋ ‑nye 'a mʋ kegbowɛɛnlɛ.

4 'Ɛ nɩ ti, 'bɩa 'nɩɩ Nyɩsʋa da, 'ke 'o ‑na ‑ta 'mʋ, ‑ye 'n nyo ‑nyi 'wio, 5 ‑ɛ nue, 'n nyi 'nɩ 'wɔn, ‑ɛ mɔ, ‑n nʋɛ ‑n 'bienʋ ‑Yusu a nahuin 'bii 'mʋ nɩ, kɔ, ꞊nɩ kuo Kʋkɔnyɔ ‑Yusu ꞊wlʋ ye. 6 'Nɩɩ da Nyɩsʋa, ɔ 'mue nu, nahuin, ‑ʋ kuo ‑wɛ ‑Yusu ꞊wlʋ ye, ʋ kɔ ‑mʋ 'hɛɛn, 'a nɩ ‑mʋmʋɛ, ɛ 'mʋ klɛ bii, kɔ, ꞊mʋ ꞊hapʋ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ yi, ‑a ‑wɛ 'le ‑ba nu, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ 'yi 'bʋaa. 7 'Na ‑dɩayu, ‑tɛ ‑nɩɩ nu, ꞊nɩ nʋɛ ‑n 'bienʋ ‑Yusu a nahuin 'mʋ, ꞊nɩ nyu 'klɩ ‑nyi, ɛ nue 'mʋ 'manʋ 'dɔ, kɔ, 'ɛ ‑nyi ‑wɛ 'mʋ 'klɩ.

Pɔlʋ, ɔɔ Filemɔ lɛ 'nɩ 'batɩ, 'ke 'o Onesimʋ a ‑ta 'mʋ

8 ‑Tɛ ‑n nʋɛ ‑n 'bienʋ ‑Yusu a nahuin 'mʋ, 'nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, ‑tɩ ‑gbo, 'n di ꞊tu, nui. ‑Tɛ 'n 'ya ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑wɔnnaanyɔ 'mʋ, 'n kɔ 'klɩ, ꞊bo le ‑mʋ, 'ke ‑bo nu ꞊hapʋdɛ. 9 Kɛɛ, ɛ 'de 'le 'tudʋ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'nɩ nu ꞊le lɛ 'pʋprɛ. 'N 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ꞊bo 'batɩ ‑mʋ lɛ, ‑ɛ nue, ‑n kɔ nahuin a 'mʋnʋɛlɛ. 'Mɔ kukunyɔ Pɔlʋʋ nɩ, ‑ɔɔ 'prɛ. Kɛ 'n nɩ nɔ ꞊jɩ 'mʋ, ‑tɛ 'n kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye a ‑tɩ. 10 ‑Ye 'klɛɛ, 'nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, 'ke 'o Onesimʋ a ‑ta 'mʋ, ‑ɔ mɔ ‑na ꞊ge, 'plɩɩ ‑ɔ 'gba la ci lɛ. ‑Tɛ 'n 'yo la, 'mɔ ꞊tu ꞊nɔ ‑Yusu a ‑tɩ ye, kɛ nɔ ꞊jɩ 'mʋ, 'ɔ kuo ‑Yusu a ‑gbɛ ꞊wlʋ ye. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ɔ ‑hɛ 'klɛɛ 'na 'yu. 11 Ti ‑hi la a ti 'yri, Onesimʋ, ‑ɔ kɔ 'dʋ ꞊hɛn 'nyrɛ 'mʋ‑hɛnyɔ, ɔ 'nɩ ‑hɛ ꞊le la ‑mʋ 'mʋ, kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ɔɔ ‑a mʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ 'dɔ, ‑n kɔ 'mʋ 'hɛɛn.

12 'N nyo 'klɛɛ ‑mʋ ye 'nɩ ya. Ɔ ‑hɛ 'na ꞊wlʋ a 'yu. 13 Ti 'bii ‑gbo, 'nɩɩ nɔ ꞊jɩ 'mʋ ‑hi, 'n nye wɛn 'nɩ ‑hʋa, 'ke bɔ nɩ wɛn mɔ 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ke 'o ‑na ‑ta 'mʋ, ɔ 'mʋ wɛn 'mʋ 'mʋ ‑hɛ. 14 Kɛɛ, 'nɩ ‑hʋa ꞊le dɛ ꞊nʋ, ‑n 'de ke wɛɛn, ꞊bo nɩ 'o ‑mʋ ke 'mʋ, ‑bo nue. Kɛɛ, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, 'bɩa ꞊nɩɩ 'mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, bɛ ‑hɔn 'le ‑na ‑gbɛ a ꞊wlʋ ke 'mʋ.

15 ‑Tado Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔ nue, 'plɩɩ Onesimʋ 'ɔ hren ‑mʋ ‑wɔn, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ‑wɔn ꞊hɩan, a 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ nɩnɩ ti a pɛpɛ. 16 Ɔ 'de 'klɛɛ lele ꞊gee ‑do, ɔ ‑hɛ 'klɛɛ ‑a nɩ ‑dɩayu. 'N nʋɔ 'mʋ nɩ ‑tɛɛ. 'N pue ‑tɛɛ, ‑n dio ‑wɛ 'mʋ 'nɩ nʋɛ, ɛ 'mʋ 'o ‑tɛ ɔ nɩ la 'le ‑mʋ ‑wɔn 'mʋ ‑hi, ‑ɛ nue, 'pɩa ‑ye ke, ‑na ꞊ge'e nɩ, 'pɩa ‑ye ke, ‑tɛ ɔ kuo ‑wɛ ‑Yusu ꞊wlʋ ye, ɔ ‑hɛ 'klɛɛ ‑na ‑dɩayu.

17 ‑Tɛ ‑n 'ya 'na ‑dɩayu kɔ 'na nɩnatumu 'hɛɛn 'mʋ, 'blo kwa ‑tɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑n di wɛn 'na kwa'buble nu, 'bɩa 'nɩ di wɛn 'le ‑mʋ ‑wɔn. 18 'Bɔ nyre ‑na dɛ ꞊de 'yi lɛ, kɔ, ‑na gba 'bɔ nɩ 'le ꞊nɔ ‑wɔn, le 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'muo 'pɛɛ. 19 'Mɔ Pɔlʋ a ‑gbɛɛ nɩ, ‑ɔɔ winbʋɩ ‑gbo 'crɩɩ, ‑ɛ mɔ: 'Bɔ kɔ bɔ 'pɛɛ ‑mʋ dɛ ꞊de, 'mɔ die 'pɛɛ. Kɛɛ, ɩ nɩ ‑hri 'le ‑mʋ ‑wɔn, ‑n 'ble kwa 'na gba, ‑ɛ nue, 'mɔɔ nɩ, ‑ɔ ꞊tu ‑mʋ ‑Yusu a ‑tɩ ye, Nyɩsʋa 'ɔ ‑nyi ‑mʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 20 'Na ‑dɩayu o, 'nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, ‑tɛ ‑a kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ, ꞊hapʋdɛ ‑gbo, 'nɩɩ ‑mʋ ‑hʋa, nue 'mʋ 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ.

21 'Nɩɩ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ, ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'n kuo ‑mʋ ye ꞊wlʋ, ‑ɛ mɔ, dɛ 'nɩɩ ‑mʋ ‑hʋa, ‑n die 'nɩ nu. 'N pue ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, dɛ ꞊nʋ, ‑n di nu, ɛ di 'o dɛ ꞊nʋ, 'nɩɩ ‑hʋa 'mʋ 'nɩ ‑hi.

22 'Ya 'o lele 'lu, ‑wɔ ‑gblo ‑wɔn, 'ke 'o 'na ‑ta 'mʋ, ‑ɛ nue, 'n pue ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di 'a nɩ 'batɩwin 'nɩ 'wɔn, ɔ 'mue nu, ʋ 'mʋ 'mʋ gbo tɛ, 'mʋ 'le 'a mʋ ‑wɔn di.

Wlɔnlɛ꞊gbʋgba

23 Epafrasɩ, ‑ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn ‑nɩ ꞊jɩ 'mʋ, ‑tɛ ɔ 'ya ‑Yusu a nahuon 'mʋ, ɔ ꞊gba ‑mʋ wlɔn lɛ. 24 Makɩ, kɔ Alitakɩ, kɔ Demasɩ, kɔ Luku 'hɛɛn, ‑ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn ‑kʋan nu, ʋ ꞊gba ‑wɛ ‑mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ.

25 ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ bɔ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ.

HEBREKƲƐ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

'Crɩɩnɩɛ ꞊nʋ, ʋ gba la

HEBREKƲƐ

ye

1

‑Yusu nɩ 'o Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ye 'lu

1 Ti ‑hi la a ti 'yri, 'ke Nyɩsʋaa la 'le 'a winwlɔn‑hɛnyʋ 'mʋ naa, 'ɔɔ la 'le ‑a nɩ bunʋ ‑wɔn 'prɛɛ 'ɛ nɩ ti, kɔ 'ke 'le ‑tɔplɩ a gblegblei 'kwli 'mʋ. 2 Kɛ'ɛ nɩ, Nyɩsʋaa la nu, 'ɔ nyu la 'le ‑wɔn 'prɛɛ, 'ɛ yɛ ti ‑gbo ke, ‑ɩ mɔ 'klɔ ‑gbo a 'lelɛ'bɔɔti. Kɛɛ, ti ‑gbo 'yri, 'ke Nyɩsʋa naa 'le 'a 'Yu ‑Yusu 'mʋ, 'ɔ 'prɛɛ 'le ‑a mʋ ‑wɔn. Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋaa la 'klɔ nu, 'ke ɔ naa 'le 'a 'Yu a ‑gbɛ 'mʋ, 'ɔ nu 'klɔ ‑gbo. Nɔ‑ɔ nɩ, Nyɩsʋa ‑ha 'le du 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de win ke kɔɔ. 3 Nɔ‑ kɔ 'mʋ ‑aa 'le Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'yee. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa nɩ 'mʋ, kɛ'ɛ nɩ, ɔ nɩ ‑wɛ 'mʋ. 'A wlɔn a win nɩ ke 'klɩ. Nɩ‑ kɔ 'mʋ ɔɔ 'le naa, 'ɔɔ 'klɔ 'bii ‑gbo kwa 'ble. Nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ 'kʋ, 'ke 'o ‑tʋnahuin a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mu ꞊gbla, 'ke 'o 'waa dɛ 'kuku ‑wɔn, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'hru kɔ, 'ke bʋ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. ‑Tɛ ɔ nu dɛ a ‑gbɛ, ‑ye 'ke ɔ mu 'le yakɔ 'mʋ, 'ɔ nɩ 'o 'Klɩkenɩnyɩsʋa a diidɛpɩa ke gbo, ‑ɔ nɩ 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'lu ye, ‑ɛ die nu, ɔ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ 'klɔ 'bii win ke kɔɔ.

‑Yusu nɩ 'o Nyɩsʋa a lɛleenyʋ ye 'lu

4 Nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ nue, 'a 'Yu a ‑gbɛ 'ɔ nɩ 'o 'a lɛleenyʋ 'lu ye, 'ɔ dɔɔ 'a 'Yu, 'ɔ ꞊tue ꞊nɔ 'dʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'bʋa, 'plɩɩ ‑ʋ nɩ 'o 'a lɛleenyʋ a 'dʋɩ 'lu ye. 5 Kɛ Nyɩsʋaa la 'a 'Yu ye po, ɔ nɔ:

«‑Mɔ mɔ 'na 'Yu.

Kɛkɛ ‑gbo, 'n ‑hɛ kɛ ‑na Bu.»

Nɩ‑ ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa 'di ‑hlɩn 'a lɛleenyɔ ꞊de ye a ꞊tue. Kɛ Nyɩsʋaa la ‑wɛ po, 'ke 'o ‑Yusu a ‑ta 'mʋ, ɔ nɔ:

«'N di 'mʋ 'ya 'a Bu,

ɔ 'mʋ ‑wɛ 'na 'Yu 'mʋ 'ya.»

‑Tɩ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa 'di ‑hlɩn a ꞊tue, 'ke 'o 'a lɛleenyɔ ꞊de a ‑ta 'mʋ. 6 Ɛ kɔ ‑tɩ ‑ye, Nyɩsʋa 'ɔ ꞊tui, 'ke 'o 'a 'Yu a ‑gbɛ ke, ‑ɔ nɩ 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'lu ye. 'Plɩɩ Nyɩsʋa 'muo nɔ ‑tʋtʋ ke mu lee, ɔ nɔ:

«'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ 'na lɛleenyʋ,

ba blɔ kwlɩ ye gbo, a 'muo baa.»

7 'Ke 'o 'a lɛleenyʋ ‑mɛ ‑ye ke, ‑tɩ ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ɩ nɩ‑ ‑gbo:

«Nyɩsʋa nuu 'a lɛleenyʋ 'mʋ 'a ‑kʋannunyʋ.

Ʋ 'we ꞊nɔ pepe ye, kɔ, 'ʋ 'we ꞊nɔ nahru ye.»

8 Kɛɛ, ‑tɩ ‑gbo, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'o 'a 'Yu ‑mɛ ‑ye ke, ɩ nɩ‑ ‑gbo:

«Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

‑Mɔ ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa, ‑mɔ di 'klɔ 'bii win ke kɔɔ,

‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo.

‑Tɛ ‑n di 'klɔ a win a kekɔɔlɛ nu,

ɛ di 'o ye 'nɩ 'sii.

9 Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ 'sii 'o ye, nɛ‑ ‑n nʋɛ 'mʋ,

꞊nɩ yraa dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ 'de 'o ye 'sii.

Nɛ‑ nue, ‑na Bu Nyɩsʋa 'ɔ ‑ha 'le ‑mʋ du 'mʋ,

'ɔ ‑nyi ‑mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ,

'ɛ ‑hi 'o ‑n 'bienʋ 'mʋ,

kɔ, 'ɔ nue, 'manʋ 'ʋ 'yii 'le ‑na ꞊wlʋ ke.»

10 ‑Tɩ ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ lele, 'ke 'o 'a 'Yu a ‑gbɛ ke, ɩ nɩ‑ ‑gbo:

«Kʋkɔnyɔ o, ti ‑hi la ti 'yri,

‑tɛ 'klɔ ‑gbo a ‑tɔplɩ 'bii,

ɩ 'mʋ la ‑wlu mu ꞊tue,

‑na dabʋlu, nʋ‑ nu ‑tʋtʋ kɔ yakɔ.

11 ‑Tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑n nu, ɩ di ‑gbo 'nɩ ‑wɛ.

Kɛɛ, ‑mɛ ‑ye, ‑n 'kɩɛ die 'klɔ nɩ.

‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ di ‑hɛ 'kɩ,

‑ɛ 'we ꞊nɔ 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ ye.

12 ‑Tɛ ʋʋ 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ 'kɩ a 'pʋpla nu,

kɛ'ɛ nɩ, ‑n di ‑tɔplɩ a ‑gbɛ a 'pʋpla nu.

‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ di lɛ nyre 'yi,

‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩɩ nu,

'ɩɩ 'yi lɛ nyre.

Kɛɛ, ‑mɛ ‑ye, ‑n 'kɩɛ die 'klɔ nɩ.

꞊Nɩ 'cɩcɩ ꞊le gbe.

‑Na 'klɔ 'deɛ bɔ kɔ 'lu‑yrɛɛlɛ.»

Nɩ‑ mɔ ‑tɩ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'o ‑Yusu ke. 13 Kɛ Nyɩsʋaa lele 'a 'Yu ye po, ɔ nɔ:

«Nɩ mɔ 'na diidɛpɩa ke gbo,

‑ɛ die nu, ‑n kɔ 'mʋ 'hɛɛn,

‑a 'mʋ nahuin win ke kɔɔ,

ɛ 'mue gba ‑gbagba,

'mue nu, ꞊mʋ ‑na yraanyʋ bʋɩ 'lu gblɛ ꞊tu,

‑ɛ 'we ꞊nɔ bʋɩkegbo꞊tudɛ ye.»

‑Tɩ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa nyi ye ꞊tu 'a 'Yu. Ɛ 'de 'a lɛleenyɔ ꞊de kɔ, ‑bɔ ꞊tui ye.

14 Nahuin tio‑ mɔ 'klɛɛ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ 'le? Ʋ mɔ 'kuodʋ ‑yee nɩ, ‑ɔɔ Nyɩsʋa a ‑kʋan nu, Nyɩsʋa 'ɔ nyo lɛ lee, 'ke bɔ ‑hɛ nahuin ꞊nʋ 'mʋ, Nyɩsʋa di waa.

2

‑Tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tu ‑a mʋ ye, 'ke 'o ‑a nɩ waalɛ a ‑ta 'mʋ, ‑a 'nɩ nui 'le ‑sɔgbɔlʋ klɛ

1 ‑Tɛ Nyɩsʋa nu, 'ɔ naa 'le 'a 'Yu 'mʋ, 'ɔ 'prɛɛ 'le ‑a mʋ ‑wɔn, ‑a kɔ ‑ba ꞊tu 'o lele 'klɩ, ‑ba po 'a wintɛ nʋa ye gbo ‑tɛɛ, ‑ɛ die nu, ‑a 'nɩ ꞊han ꞊hapʋ'hru bʋ wlɔn ‑ha. 2 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a lɛleenyʋ di ꞊tu wɔn, ɩ mɔ ‑tɩ gblakɩɩ nɩ. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑tɩ a ‑gbɛ nʋa ye gbo po, kɔ, ‑ʋ 'di 'o ꞊tuu, Nyɩsʋa ꞊tue ꞊nʋ ꞊sʋɛ ꞊nʋ, ‑ɛ blɛ ꞊nʋ ye. 3 Kɛɛ, ‑a ‑mɛ ‑ye, ‑a 'wɔn Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊nʋ nɩ, ‑ɩ nyi ꞊tu, ‑tɛ Nyɩsʋaa ‑a nɩ waalɛ nu. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ɩ ‑hi 'o ‑tɩ ꞊nʋ 'mʋ nɩ, 'a lɛleenyʋ ꞊tu nahuin ye. 'A ‑tɩ, 'bɩa ꞊baa Nyɩsʋa a ‑tɩ ‑sɔgbɔlʋ klɛ nu, ‑ye ꞊sʋɛ ꞊nʋ, ‑ɛ blɛ ‑a mʋ ye, nɛ‑ ɔ di ‑wɛ ‑a mʋ ꞊tue. ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ ye‑hɛnahuon, ‑ɔ tɔɔ ‑a mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑gbɛ, ‑ɩ nyi ꞊tu, ‑tɛ Nyɩsʋaa ‑a nɩ waalɛ nu, 'plɩɩ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'wɩn, 'ʋ le ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, 4 Nyɩsʋa a ‑gbɛ, 'ɔ tʋɛ ‑wɛ nahuin, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. ‑Tɛ ɔ nu 'a nunue, ɛ nɛ‑ ‑gbo: 'Ke ɔ naa 'le 'ŋmilɛka‑tɔplɩ a gblegblei 'kwli 'mʋ, 'ɔ tʋɛ nahuin, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 'Ya 'o lele 'lu, 'ke ɔ naa 'le 'a ‑Hihiu 'mʋ, 'ɔ ‑nyi nahuin 'klɩ a gblegblei, 'ke bʋ nu 'a ‑kʋan, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔɔ 'a ‑hʋhʋa nu.

‑Yusu tɔɔ ‑a mʋ 'hru, ‑a di na, 'plɩɩ ‑a 'mʋ 'le 'a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ pa

5 'Klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋa di nu, nɔ‑ kɔ ‑tɩ ‑aa ꞊tu. Nyɩsʋa 'de 'o 'a lɛleenyʋ gblɛ ꞊tu, 'ke bʋ kɔɔ 'klɔ a ‑gbɛ win ke. Kɛɛ, ‑Yusu ꞊nʋ, ‑ɔ ‑hɛ ‑tʋnahuon, nɔ‑ ɔ ꞊tu 'o gbo. 6 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ʋ 'crɩɛ la nɩ, ‑ɛ mɔ:

«Nyɩsʋa o, nyɔ‑ mɔ ‑tʋnahuon,

'plɩɩ ꞊nɩɩ 'a ‑tɩ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie 'le?

‑Tʋnahuon 'de dɛ ꞊de.

'A ‑tɩ, ɩ saka ‑a mʋ nɩ, 'ke ‑bo dio 'mʋ ‑hɛ.

7 ‑N nue nɩ, ‑tʋnahuon 'ɔ nɩ 'le ‑na lɛleenyʋ bʋ gbo,

'plɩɩ ꞊nɩ ‑nyo ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ,

‑ɛ 'we ꞊nɔ bodɩɔ ye,

8 ꞊nɩ nue, ‑tɔplɩ 'bii 'ɩ nɩ 'le ꞊nɔ bʋhʋɔ gbo.»

‑Tɩ a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ nɩ, 'ke 'o ‑Yusu a ‑ta 'mʋ. ‑Tɛ ʋ 'crɩɛ, ‑ɛ mɔ: «'Ke ‑tɔplɩ 'bii nɩ 'le ꞊nɔ bʋhʋɔ gbo,» ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ 'de dɛ ꞊de kɔ, bɔ 'de win ke kɔɔ. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ‑a 'die a 'yee ‑tɛɛ, ‑tɛ ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ nu ‑tɔplɩ 'bii a win a kekɔɔlɛ. 9 Kɛɛ, ‑a nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nue la nɩ, ‑Yusu 'ɔ nɩ la 'le Nyɩsʋa a lɛleenyʋ bʋ gbo, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'ɔ ‑nyo ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, 'ke 'le 'a dɩɔnʋ 'hʋɩn 'mʋ. Nyɩsʋa bɔ yrii ‑a nɩ wɔlɩ, kɔ, ɔ 'mʋ ‑a mʋ waa a ‑tɩ, 'ɔ nue, ‑Yusu 'ɔ di nɔ ‑tʋtʋ ke, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ꞊sʋɛ 'ye, ɔ 'mʋ 'kʋ, 'ke 'o nahuin 'bii a ‑ta 'mʋ. ‑Tɛ ɔ 'ye ꞊sʋɛ a ‑gbɛ, 'plɩɩ ɔ 'kʋ, nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ ‑nyo ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ.

10 Nyɩsʋa, nɔ‑ nu 'klɔ ‑gbo a ‑tɔplɩ 'bii. Ɔ nui nɩ, 'ke 'o 'a ‑gbɛ a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ a ‑ta 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'ɔ nye ‑hʋa, 'ke bɔ waa nahuin 'plɔplɔ, ʋ 'mʋ 'a 'yuo꞊pli ‑hɛ, ʋ 'mʋ 'le 'a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑hɛyri pa. 'Ke ɔ naa 'le ‑Yusu a ꞊sʋɛ a 'yiye kɔ 'a 'kʋkʋɛ 'hɛɛn 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, ‑Yusu 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke bɔ paa 'le 'a nahuin Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'kwli 'mʋ. 11 ‑Yusu a ‑gbɛ, ‑ɔ nye nu, nahuin 'ʋʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ɔ kɔ nahuin 'bii ꞊nʋ, ɔɔ 'o ye 'sii, ʋ kɔ Buu ‑do. Nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa. Nɛ‑ nue, ‑Yusu 'ɔ 'nɩnɩ pɩ ‑tʋɩ, 'ke bɔ dʋʋ 'a ‑dɩayuo. 12 'A ‑gbɛ, kɛ ɔɔ Nyɩsʋa ye po, ɔ nɔ:

«Nyɩsʋa o, 'n ‑hʋa ꞊bo ꞊tu ‑na ‑tɩ,

'ke 'o 'na 'dɩayuo ye.

'N di ‑mʋ 'nɩ baa, 'ke 'le ‑na nahuin ‑hɛyri.»

13 Kɛ ɔɔ lele po, ɔ nɔ:

«Nyɩsʋa, nɔ‑ 'n kuo ꞊wlʋ ye 'ɛ nɩ ti.»

Kɛ ɔɔ lele po, ɔ nɔ:

«'Mɔ nɩ gbo, 'n kɔ nahuin ꞊nʋ 'hɛɛn,

Nyɩsʋa ‑nyi 'mʋ.»

14 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ‑tɩ ɔɔ ꞊tu, nʋ‑ mɔ ‑tʋnahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ‑gbo ke. Nɛ‑ nue, ‑Yusu a ‑gbɛ, 'ɔ ‑hɛ ‑tʋnahuon, 'ɔ 'kʋ, kɔ, 'ɔ naa 'le 'a 'kʋkʋɛ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'ɔ ‑wɔ Satan a 'klɩ gbo, ‑ɛ nue, Satan, nɔ‑ nye nu, nahuin 'ʋʋ lɛ 'kʋkʋ. 15 ‑Tɛ ꞊goo nu, 'ɔɔ 'waa 'masɛ a hʋannʋ pɩ, kɛ nahuiin nu, 'ʋʋ 'kʋkʋɛ a hʋannʋ pɩ, ti 'bii ꞊nʋ, ʋʋ nɔ 'klɔ ke ‑hi. Kɛɛ, ‑Yusu 'kʋ nɩ, 'ke 'o 'waa ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mu ꞊gbla, 'ke 'o hʋannʋ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ. 16 Nyɩsʋa a win, ɩ nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ɛ 'de Nyɩsʋa a lɛleenyʋ, ɔ 'diu di waa, kɛɛ, ɔ di 'le ꞊le, 'ke bɔ waa ‑tʋnahuin, ‑ʋ nɩ nɔ ‑tʋtʋ ke, ‑ʋ mɔ Abrahamʋ a 'yuo a 'yuo. 17 'A ‑tɩ, ɛ nɔɔ la 'o lɛ, 'ke ‑Yusu a ‑gbɛ, bɔ ‑hɛ ‑tʋnahuon, ɔ 'mʋ ‑a mɔ ‑gbo, ‑ʋ mɔ 'a 'dɩayuo ye 'we, 'ke 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de ‑wɔn. Ɔ yrii ‑tʋnahuin a wɔlɩ, 'ɔ ‑hɛ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka, ɔ 'mʋ 'o Nyɩsʋa kɔ ‑tʋnahuin 'hɛɛn a ‑gbahlɔn nɩ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'mʋ 'a nahuin a dɛ 'kuku 'wʋwla, ʋ kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn, ʋ 'mʋ ‑mʋɛ. 18 ‑Tɛ ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ nɩ la nɔ ‑tʋtʋ ke, ɔɔ la 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ, 'ʋ nyo la 'mʋ lɛ ꞊tɔ. 'A ‑tɩ, ‑a ‑mɛ ‑ye, 'bɩa 'bʋʋ ‑a mʋ 'mʋ lɛ ꞊tɔ, ‑ye ‑Yusu kɔ 'klɩ, 'ke bɔ dii ‑a mʋ ke.

3

‑Yusu nɩ 'o ‑a nɩ bu gblaka Moise ye 'lu

1 'Na 'dɩayuo ‑a, Nyɩsʋa ‑ha ‑wɛ 'le 'a mʋ 'mʋ du, 'ke ba 'ya 'a dakʋ 'mʋ, a 'mʋ 'le 'a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ pa. ‑A mʋ ‑gbo, ‑ʋ mɔ 'a nahuin, dɛ ‑gbo, ‑a kuo ꞊wlʋ ye, kɔ, ‑aa nahuin ‑wɔn yrɛ na, nɛ‑ ‑gbo: ‑Yusu, nɔ‑ Nyɩsʋa lee nɔ ‑a mʋ ‑wɔn, 'ɔ ‑hɛ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka, 'ɔ nɩ 'o Nyɩsʋa kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn a ‑gbahlɔn, 'ɔ nue, ‑a kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn, ꞊a ‑mʋɛ. 'A ‑tɩ, ‑Yusu a ‑tɩ, nɩ‑ ‑ba ‑hie 'lu ‑wɔn lɛ 'ɛ nɩ ti. 2 ‑Kʋan ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nɔ, ɔ nyo la ꞊tu 'yie ‑tɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Moisee la nu, 'ɔɔ la ‑kʋan ꞊nʋ 'yie ꞊tu ‑tɛɛ, Nyɩsʋa ‑nyi la ꞊nɔ. ‑Kʋan a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ bɔ naa Nyɩsʋa a kayu. 3 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ po kayu, nɔ‑ ʋʋ baa, 'ɛ ‑hi 'o kayu a ‑gbɛ 'mʋ. 'Ke 'le ‑Yusu kɔ Moise 'hɛɛn ‑gbahlɔn, dɛɛ ‑do, nɛ‑ɛ nɩ. 'Ke Moise nɩ 'le kayugbokʋɛ ‑hɛyri, ‑Yusu ‑mɛ ‑ye, 'ɔ mɔ kayuponyɔ. Nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a dakʋ a Kʋkɔnyɔ. 'A ‑tɩ, ‑Yusu nɩ 'o Moise ye 'lu. ‑Yusu a ‑gbɛ, nɔ‑ ‑a blɛ ye ‑ba baa, 'ɛ ‑hi 'o Moise 'mʋ. 4 Nyɩsʋa a dakʋ, 'n nyu ye poo kayu a dɛ: ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ɛ nɩ kayu kɔ kʋkɔnyɔ. Kɛɛ ‑ye Nyɩsʋa, ‑ɔ nu 'klɔ ‑gbo a ‑tɔplɩ 'bii, nɔ‑ mɔ ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ a Kʋkɔnyɔ. 5 Moise a ‑gbɛ, Nyɩsʋa a ‑kʋaan ‑doo, nɔ‑ ɔɔ la nu, 'ɔɔ la Nyɩsʋa a kayu 'yie ꞊tu ‑tɛɛ. 'A ‑kʋan, nɔ‑ mɔ bɔ le la nahuin ‑tɔplɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa di la nu, 'ke 'le ye 'mʋ. 6 Kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'de Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔɔ ‑do, kɛɛ, ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ, 'ɔɔ 'a Bu Nyɩsʋa a kayu 'yie ꞊tu ‑tɛɛ. Nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a dakʋ 'bii a Kʋkɔnyɔ. ‑A mʋ ‑gbo, ‑a mʋ mɔ Nyɩsʋa a dakʋ, ꞊a mɔ ‑wɛ 'a kayugbokʋɛ, 'bɩa ꞊ba 'kɩɛ kuo ꞊wlʋ ye, ɛ kɔ, ꞊ba yie, ꞊ba nye ‑pre, 'ke 'le 'manʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di ‑a mʋ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ gblaka.

Nyɩsʋa di 'a dakʋ ‑nyi ‑wleelɛ

7 Nɛ‑ nue, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ʋʋ la lɛ po:

«Kɛkɛ ‑gbo, 'bɩa 'baa kɛ Nyɩsʋa a wintɛ 'wɔn,

8 ba 'ble kwa.

'A nɩ ꞊wlɩ nɩ 'gboklo 'le 'mʋ,

‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'a nɩ bunʋʋ la nu,

'waa ꞊wlɩ 'ɩ 'gboklo la 'mʋ.

Ti a ‑gbɛ 'yri, 'ke ʋ nɩ la 'le 'blʋgba ꞊nʋ 'mʋ,

‑tɛ nahuin 'de la 'le 'ti,

'ʋʋ la Nyɩsʋa ye ‑wɔn,

'ʋ 'cipi la 'o dɛ 'kuku a nunue,

‑ɛ die nu, ʋ 'mue 'ye,

'bɩa Nyɩsʋa 'bɔ diu yrʋ lɛ poo.»

9 Kɛ Nyɩsʋaa la po, ɔ nɔ:

«꞊Hapʋ‑tɔplɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ o nu,

'ke 'le 'yrɩ a ‑wlɩɩ 'hɔn 'kwli 'mʋ,

꞊hapʋkɔ, 'ʋ 'yi,

kɛɛ, kɛ ɛ nɩ 'mʋ, 'ʋ 'cipi 'o dɛ 'kuku a nunue.

10 Nɛ‑ nue, 'nɩɩ nahuin a ‑gbɛ yrʋ lɛ poo,

'nɩ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, 'waa ꞊wlɩ nyre lɛ 'yi.

Dɛ ꞊nʋ, 'nɩɩ ꞊nʋ ‑hʋa, ʋ 'nɩ yrie ꞊le 'mʋ lɛ.

11 'A ‑tɩ, 'ke 'le 'na yrʋ a pupue 'kwli 'mʋ,

'n 'sʋɛ ke,

‑ɛ mɔ, nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'deɛ bʋ pa 'le 'blʋgba ꞊nʋ 'mʋ,

'n di 'na nahuin ‑nyi,

‑tɛ ꞊hapʋ‑wleelɛ nɩ 'le.»

12 'Na 'dɩayuo ‑a, ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon ꞊de nɩ nɩ 'le 'le, ‑ɔ kɔ ꞊wlʋ ‑hʋan, ‑ɔ 'de Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo, ‑ɛ nue, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'de 'klɛɛ lele Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɔ hie 'o 'Klɔhienyɩsʋa gbo. 13 Dɛ a kɔ ba nu, nɛ‑ mɔ, ba ‑nyinyi 'klɩ 'ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, ‑ɛ die nu, Satan 'nɩ ꞊han 'a mʋ kaa, a 'nɩ ꞊han dɛ 'kuku nu, kɔ, 'a nɩ ꞊wlɩ 'nɩ ꞊han 'mʋ 'gboklo. Kɛ'ɛ nɩ, a di 'klɩ a ‑nyinyilɛ nu, ‑ɛ nue, kɛkɛ ‑gbo, Nyɩsʋaa ‑hʋa bɔ 'prɛɛ kɛ 'le lele ‑a mʋ ‑wɔn. 14 'Bɩa ꞊ba 'kɩɛ kue ‑tɔplɩ ꞊nʋ ꞊wlʋ ye, ‑a kuo la ꞊wlʋ ye, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑a 'ble la ‑Yusu a ‑tɩ kwa, ꞊ba 'de sɩa, ꞊ba ‑yrɩ 'lu, ‑ye 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑a mʋ mɔ ‑Yusu a nahuiin nɩ. 15 Ʋ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«Kɛkɛ ‑gbo, 'bɩa 'baa kɛ Nyɩsʋa a wintɛ 'wɔn,

ba 'ble kwa.

'A nɩ ꞊wlɩ nɩ 'gboklo 'le 'mʋ,

‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'a nɩ bunʋʋ la nu,

'waa ꞊wlɩ 'ɩ 'gboklo la 'mʋ,

'ʋʋ la Nyɩsʋa ye ‑wɔn.»

16 A yie nɩ ‑tɛɛ, nahuin tio‑, ‑ʋ 'wɔn Nyɩsʋa a win, 'plɩɩ ‑ʋ nyo la ye ‑wɔn. Nʋ‑ mɔ nahuin 'bii ꞊nʋ, Moisee la naa, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋʋ la 'le Esipʋblʋgba 'mʋ ‑hɔn. 17 A yie ‑wɛ nɩ, nahuin tio‑ Nyɩsʋa poo la yrʋ lɛ, 'ke 'le 'yrɩ a ‑wlɩɩ 'hɔn 'kwli 'mʋ. Nʋ‑ mɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ la dɛ 'kuku nu. Nɛ‑ nue, 'ʋ 'kʋkʋ la lɛ, 'ke 'le 'blʋgba ꞊nʋ 'mʋ, ‑tɛ nahuin ꞊de 'de la 'le 'ti. 18 A yie ‑wɛ nɩ ‑tɛɛ, nahuin tio‑ kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa 'sʋɛ la ke, ‑ɛ mɔ, gbegbe, ʋ 'deɛ bʋ pa 'le 'blʋgba ꞊nʋ 'mʋ, ɔ di la 'a nahuin ‑nyi, ‑tɛ ꞊hapʋ‑wleelɛ nɩ 'le, nʋ‑ mʋ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuo la 'o. 19 'A ‑tɩ o, 'na 'dɩayuo ‑a, ‑a nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑a nɩ bunʋ 'de la Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo, 'ʋ 'dio 'o ꞊tuu. Nɛ‑ nue, 'ʋ 'die la 'le ‑wɛ bʋ pa la 'le 'blʋgba ꞊nʋ 'mʋ, Nyɩsʋa ‑nyi la 'a nahuin, ‑tɛ ꞊hapʋ‑wleelɛ nɩ 'le.

4

1 Ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa pue la 'le ꞊le, 'ke 'o 'a nahuin ‑wɔn, ‑ɛ mɔ, ɔ diu la ‑nyi 'hru, 'ke bʋ pa 'le 'a gbonɩɩlɛ ꞊nʋ 'mʋ, ‑tɛ ꞊hapʋ‑wleelɛ nɩ 'le. 'Lepoodɛ a ‑gbɛ, ɛ 'kɩɛ kʋɛ 'klɩ, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn. 'A ‑tɩ, ‑ba ꞊tu ‑a dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ die nu, kɛ nɔ ‑a mʋ ‑hɛyri, nahuon ꞊de 'nɩ ꞊han gbo hie, 'ke bɔ pa 'le ‑wleelɛ a ‑gbɛ 'mʋ. 2 ‑Tɛ ‑a nɩ bunʋ nu la ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ a 'wʋnwɔn, kɛ'ɛ nɩ, ‑a nɩ ‑gbɛ, ‑a nu ‑wɛ 'a 'wʋnwɔn. Kɛɛ, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ, ɛ 'diu 'mʋ ‑hɛ, 'ke bʋ pa 'le Nyɩsʋa a ‑wleelɛ 'mʋ, ‑ɛ nue, ‑tɛ ʋ 'wɛn, ʋ 'die ꞊wlʋ ye kuo, 'ʋ 'de 'o Nyɩsʋa 'o ꞊tuu. 3 ‑A mʋ ‑gbo, ‑ʋ kuo ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ ꞊wlʋ ye, ‑a mʋʋ nɩ, ‑ʋ di 'le ‑wleelɛ a ‑gbɛ 'mʋ pa. ‑A nɩ bunʋ ‑mɛ ‑ye, ‑ʋ 'de titie a ‑gbɛ ꞊wlʋ ye kuo, kɛ Nyɩsʋaa po, 'ke 'o 'waa ‑ta 'mʋ, ɔ nɔ:

«'Ke 'le 'na yrʋ a pupue 'kwli 'mʋ,

'n 'sʋɛ ke,

‑ɛ mɔ, nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'deɛ bʋ pa 'le 'blʋgba ꞊nʋ 'mʋ,

'n di 'na nahuin ‑nyi,

‑tɛ ꞊hapʋ‑wleelɛ nɩ 'le.»

Dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'die 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ mɔ, ‑wleelɛ 'de 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ nɩ, ‑ɛ nue, ‑tɛ Nyɩsʋa nu la 'klɔ, 'ke 'le ‑nyrɔwɩɩ ‑huonnɔ 'kwli 'mʋ, 'kee nɩ, ɔ ‑wɔ la 'a ‑kʋan ‑wɔn, 'ɔ ‑wle la. 4 'Ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ a ꞊tɩɔ ‑ye 'kwli 'mʋ, ʋ ꞊tu ‑tɩ, 'ke 'o ‑nyrɔwɔ a 'nɩpata a nɔnɔ a ‑ta 'mʋ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ la, nɩ‑ ‑gbo: «Nyɩsʋa ‑wɔ la 'a ‑kʋan 'bii ‑wɔn, 'ke 'le ‑nyrɔwɩɩ ‑huonnɔ 'kwli 'mʋ, ‑nyrɔwɔ a 'nɩpata a nɔnɔ 'mʋ, 'ɔ ‑wle la.» ('A ‑tɩ ‑wleelɛ nɩ 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ.) 5 Kɛɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ a ꞊tɩɔ ‑ye 'kwli 'mʋ, ʋ 'crɩɛ lele nɩ, ‑ɛ mɔ: «Nyɩsʋa nɔ 'nɩ: Gbegbe, ʋ 'deɛ bʋ pa 'le 'na ‑wleelɛ ꞊nʋ 'mʋ.» 6 Ye‑hɛnahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'wɔn la Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ, ʋ 'de la 'le Nyɩsʋa a ‑wleelɛ a ‑gbɛ 'mʋ pa, ‑ɛ nue, ʋ 'de la ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ ꞊wlʋ ye kuo, 'ʋ 'de la 'o Nyɩsʋa 'o ꞊tuu. 'A ‑tɩ, ‑a nye 'nɩ 'ye ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo, ʋ 'de la 'le pa, nahuin ‑ye, nʋ‑ʋ nɩ, ‑ʋ di 'le pa. 7-8 ‑A nɩ bunʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de la Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo, ʋ 'kʋkʋ lɛ, 'ke 'le 'blʋgba ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ kɔ 'mʋ nahuin ꞊de 'de la 'le 'ti. ‑Ye Nyɩsʋa a nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Sosue, nɔ‑ɔ la Nyɩsʋa a dakʋ naa, 'ɔ gbʋ 'le Kanaablʋgba ꞊nʋ 'mʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ꞊nʋ ‑nyi. Kɛɛ, Sosue a ‑gbɛ, ɔ 'diu la ꞊hapʋ‑wleelɛ ‑nyi, 'ke 'le Kanaablʋgba a ‑gbɛ 'mʋ. 'N nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ nue, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ ʋ nyre la 'le 'blʋgba a ‑gbɛ 'mʋ, ɛ gba 'yrɩ 'plɔplɔ, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'ɔ naa 'le 'a ‑kʋannunyɔ Dafidɩ 'mʋ, 'ɔɔ 'a dakʋ le, ɔ nɔ:

«Kɛkɛ ‑gbo, 'bɩa 'baa kɛ Nyɩsʋa a wintɛ 'wɔn,

ba 'ble kwa.

'A nɩ ꞊wlɩ nɩ 'gboklo 'le 'mʋ.»

‑Tɛ Nyɩsʋa nu la lɛ 'pʋprɛ, ‑ye ɛ ꞊hɛn la 'nyrɛ, ti a ‑gbɛ 'yri, 'a dakʋ 'de la ꞊hapʋ‑wleelɛ a 'yee, 'ke 'le Kanaablʋgba 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'ɔ 'kɩɛ ‑nyuu la 'hru, 'ke bʋ 'wɔn 'a wintɛ, ‑ɛ die nu, 'bʋ 'kɩɛ kuo ꞊wlʋ ye, ʋ 'mʋ ꞊hapʋ‑wleelɛ 'ye. 9 Nɛ‑ nue, 'nɩ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ ‑gbo, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a dakʋ, ‑a di 'le ꞊hapʋ‑wleelɛ a ‑gbɛ 'mʋ 'nɩ pa, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋa nu, 'ɔ ‑wle la, ‑nyrɔwɔ a 'nɩpata a nɔnɔ 'mʋ. 10 Nahuon ‑gbo, ‑ɔɔ 'le 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ pa, ‑tɛ Nyɩsʋaa 'o 'a nahuin ‑wleelɛ ‑nyi, nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'nɩ nu ꞊le 'klɛɛ lele ‑kʋandɛ ꞊de. 'A ‑kʋan ‑yrɛ 'lu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋa nu, 'ɔ ‑yra la 'a ‑kʋan 'lu, 'ɔ ‑wle la. 11 Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, ‑ba ꞊tu 'o 'klɩ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ 'le ‑wleelɛ a ‑gbɛ 'mʋ pa. ‑Ba ꞊tue 'yie, ‑ɛ die nu, 'ke 'le ‑a mʋ ‑hɛyri, nahuon ꞊de 'nɩ ꞊han Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ ‑haa, ɔ 'nɩ ꞊han gbo hie, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑a nɩ bunʋ ye, ‑ʋʋ la Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ ‑haa.

12 'A ‑tɩ, ‑ba 'ble Nyɩsʋa a wintɛ kwa ‑tɛɛ. Nyɩsʋa a wintɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ nahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. Nɩ‑ kɔ 'kwli 'mʋ Nyɩsʋaa 'le naa, 'ɔɔ ‑kʋan nu. Nyɩsʋa a wintɛ a ‑gbɛ, ɛ 'we ꞊nɔ ‑hɔtɩplie ꞊nʋ ye. Kɛɛ, Nyɩsʋa a wintɛ nɩ ke 'klɩ, 'ɛ ‑hi 'o 'pliedʋ a ‑gbɛ 'mʋ, 'ɛɛ 'le ‑tʋnahuon a 'hʋɩn 'kwli 'mʋ pa, 'ɛɛ 'a ꞊wlʋ lɛ 'tʋ. Ɛ 'we ꞊nɔ 'plie ye, ‑ɛɛ 'klɩ yrɛ 'bɛ, 'ke 'o ‑tɛgbi ꞊nʋ, ɩ tʋtʋʋ 'o yrɛ, 'ɛɛ mu ‑mumu, 'ɛɛ 'kla ꞊nʋ a ꞊hanmri ke yɛ. ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, ‑tʋnahuoon ꞊wlʋ klɛ naa, ɔɔ ‑hʋa bɔ nu, nɩ‑ Nyɩsʋa a wintɛ a ‑gbɛ, ɛɛ pepe' 'mʋ po. 13 Ɛ 'de dɛ ꞊de kɔ, ‑bɛ ‑hli Nyɩsʋa 'yi ke. Nyɩsʋa a nunu‑tɔplɩ 'bii, 'ke ɩ nɩ 'o ꞊nɔ 'yi ꞊hlɔn. ‑Tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑a nu, ‑a di klɛ 'nɩ ‑hɩhɩa, 'ke 'o ꞊nɔ ye.

‑Yusu, nɔ‑ mɔ ‑a nɩ ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka

14 ‑A kɔ ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka. 'Ke ɔ nɩ 'o ‑tʋnahuin kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn a ‑gbahlɔn. Nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu ‑Yusu, ‑ɔ mu 'le yakɔ 'mʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ. 'A ‑tɩ, nɔ‑ ‑ba 'kɩɛ kue ꞊wlʋ ye, kɔ, ‑ba 'kɩɛ ꞊tue 'a ‑tɩ nahuin 'bii ye. 15 ‑A nɩ ‑cɔhlʋnpinyɔ a ‑gbɛ, ɔ yrii ‑a nɩ 'kla‑wliye'yɩya 'bii 'mʋ lɛ, 'ɔ yie ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ ‑tʋnahuin, ɛ kɔ ti, 'mʋlɛ꞊tɔdɛ 'bɛ yɛ ‑a mʋ, ꞊a 'de 'klɩ kɔ, 'ke ‑ba ‑wɔn 'mʋlɛ꞊tɔdɛ a ‑gbɛ ye, kɔ, 'ɔ kɔ ‑a nɩ wɔlɩ, ‑ɛ nue, 'a ‑gbɛ, ‑tɛ ɔ nɩ la nɔ ‑tʋtʋ ke, 'mʋlɛ꞊tɔ‑tɔplɩ a gblegblei, nɩ‑ yɛ ꞊nɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑a mʋ ye. Kɛɛ, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'de dɛ 'kuku nu. 16 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a ‑tɩ, Nyɩsʋa 'ɔ kɔ ‑a nɩ wɔlɩ. 'A ‑tɩ, ‑a 'nɩ pɩ 'le hʋannʋ, ‑ba 'yɩya 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ke 'le 'a ꞊wlʋ a yekuolɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ‑a nɩ wɔlɩ 'ye, ɔ 'mʋ ‑a nɩ dɛ 'kuku 'wʋwla, kɔ, ɔ 'mʋ ‑a mʋ 'mʋ ‑hɛ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'kla‑wliye'yɩya di 'o ‑a mʋ yɛɛ.

5

1 'Ɛ nɩ ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka, kɛ nɔ ‑a mʋ ‑Juukʋɛ ‑hɛyri, 'ke ʋ nyo 'le ‑tʋnahuin ‑hɛyri ‑ha, 'ʋ nyo 'o gbo ꞊tu, ‑ɛ die nu, ‑cɔhlʋnpinyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'prɛɛ, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ, kɔ, ɔ 'mʋ Nyɩsʋa ‑cɔhlʋn pie, 'ke 'o dɛ 'kuku, nahuin nu a ‑ta 'mʋ. 2 ‑Cɔhlʋnpinyɔ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɔ 'ya ‑tʋnahuon 'mʋ, ɛ kɔ ti, 'mʋlɛ꞊tɔdɛ 'bɛ yɛ ꞊nɔ, 'ɔ 'de 'klɩ kɔ, 'ke bɔ 'de dɛ 'kuku nu. Nɛ‑ nue, nahuin 'bʋ 'de ꞊hapʋ'hru yi, kɔ, 'bʋʋ dɛ 'kuku nu, ‑cɔhlʋnpinyɔ a ‑gbɛ, 'ɔ ‑wɛ 'le bɔ yrii nahuin a ‑gbɛ a 'kla‑wliye'yɩya 'mʋ lɛ nɩ, kɔ, bɔ yrii 'waa wɔlɩ nɩ. 3 Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, ɛ 'de nahuiin ‑do a dɛ 'kuku a ‑tɩ, ɔ 'nɩ pi ꞊le ‑cɔhlʋn. Kɛɛ, 'a ‑gbɛ a dɛ 'kuku a ‑tɩ, ɔ kɔ bɔ pi ‑wɛ ‑cɔhlʋn.

4 Nahuon 'bɔ 'ya ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka 'mʋ, ‑ye ɔ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ. Nahuon ꞊de 'de ‑hlɩn 'a dɩɔnʋ ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka 'mʋ a nue. Kɛɛ, ɛ blɛ ye, 'ke Nyɩsʋa a ‑gbɛ bɔ da nahuon, 'ke bɔ ‑hɛ ‑cɔhlʋnpinyɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ nu la, 'ɔ da la Ayrɔ, Ayrɔ 'ɔ ‑hɛ la ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka. 5 Dɛɛ ‑do, nɛ‑ɛ nɩ, 'ke 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑wɔn. Ɔ 'de la 'a dɩɔnʋ ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka 'mʋ nuu. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ ‑nyo ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, 'ɔ dɔ, kɛ ɔɔ ꞊nɔ ye po, ɔ nɔ:

«‑Mɔ mɔ 'na 'Yuu nɩ.

Kɛkɛ ‑gbo, 'n ‑hɛ kɛ ‑na Bu.»

6 'Ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ a ꞊tɩɔ ‑ye 'kwli 'mʋ, ʋ 'crɛɛ ‑wɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, kɛ Nyɩsʋaa po:

«‑N di 'ya ‑cɔhlʋnpinyɔ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo,

‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuon ‑gbo ye,

‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Mɛkisɩdɛkɩ.»

7 ‑Tɛ ‑Yusu nɩ la nɔ 'klɔ ke, ɔ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔ 'klɩ, 'ke bɔ ꞊gblɔ, 'ke 'o 'kʋkʋɛ ‑wɔn. 'Plɩɩ ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ la mu 'kʋ, ɔ da la Nyɩsʋa ‑dada, 'ɔ ‑tʋa la wuwe gbo, kɔ, 'ɔɔ la 'le win 'yaa, ‑ɛ nue, ɔɔ ‑hʋa bɔ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa, ɔ 'mue ke wɛɛn, 'ke bɔ 'kʋ, Nyɩsʋa 'ɔ wɛɛn 'a 'batɩwin ke. Nɛ‑ nue, ‑tɛ ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ 'kʋ, Nyɩsʋa 'ɔ ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ, ‑ɛ nue, ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ nyo la 'o 'nɩ ꞊tuu. 8 ꞊Betɩ ‑Yusu bɔ 'ya Nyɩsʋa a 'Yu 'mʋ, ɔ kɔ bɔ 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ Nyɩsʋa a 'o꞊tuulɛ 'nyɩ. 9 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa ‑yra 'a ‑kʋan 'lu, 'ke 'le ‑Yusu 'mʋ, ‑ye ‑Yusu a ‑gbɛ, ɔ ‑hɛ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ nahuin 'bii ꞊nʋ waa, ‑ʋ nyo 'o ꞊tuu, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ kɔ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, 10 Nyɩsʋa 'ɔ nue, ‑Yusu 'ɔ ‑hɛ ‑wɛ ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuon ‑gbo ye, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Mɛkisɩdɛkɩ.

Ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ die nu, a 'nɩ ꞊han 'o Nyɩsʋa a 'hru gbo hie

11 ‑A kɔ ‑tɔplɩ 'plɔplɔ, 'ke ‑ba ꞊tu 'a mʋ ye, 'ke 'o nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Mɛkisɩdɛkɩ a ‑ta 'mʋ. Kɛɛ, ɛ kla wlɔn, 'ke ‑ba yrii 'a mʋ 'mʋ lɛ, ‑ɛ nue, a 'nɩ yrii ꞊le ‑tɩ 'mʋ lɛ 'tata. 12 ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, a blɛ ye, 'a nɩ ‑gbɛ, ba 'ya wɛn tɔɔnyʋ 'mʋ, ‑ɛ nue, si la, a ‑tʋa la 'le 'nyɩnyɩɛ gbo, kɛɛ, a 'di wɛn 'mʋ lɛ a yrie ‑tɛɛ. Ɛ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke nahuin ‑ye bʋ di 'le 'a mʋ ‑wɔn, ye‑hɛ‑tɔplɩ ꞊nʋ, a 'nyɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa a wintɛ a ‑ta 'mʋ, ʋ 'mui lele 'a mʋ tɔɔ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, a 'de wɛn 'le dididɛ ꞊nʋ, kukunyʋʋ di a didie 'le a ‑wɛɛ. A 'kɩɛ 'yɛɛ 'yuo꞊pli 'mʋ, ‑ʋ 'kɩɛ 'nyɛɛ. 13 'Yupluu ‑do, nɔ‑ 'kɩɛ 'nyɛɛ, nɔ‑ 'de wɛn kukunyɔ a 'pʋprɛwin 'mʋ lɛ a yrie. 14 Kɛɛ, 'bɩa nahuon 'bɔ ‑hɛ kukunyɔ, nɔ‑ blɛ kukunyɔ a didi‑tɔplɩ ye. Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ ‑wɛ 'mʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa a wintɛ ‑wɔn. Nahuon ‑gbo, ‑ɔ ku 'le Nyɩsʋa a wintɛ 'nyɩ 'mʋ, 'plɩɩ ‑ɔ yi ꞊hapʋdɛ kɔ dɛ 'klan a 'yi'mʋlɛ‑hɩhɩalɛ, nahuondʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ ‑wɛ 'le ‑bɔ yrii Nyɩsʋa a wintɛ 'bii 'mʋ lɛ, nɔ‑ ʋ blɛ ye bʋ ‑nye Nyɩsʋa a wintɛ a ‑gbɛ.

6

1 'A ‑tɩ, ‑a 'nɩ 'we 'le 'yuo꞊pli ye, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, kɛɛ, ‑ba mu ye 'mʋ, ‑ba 'nyɩ Nyɩsʋa a wintɛ ꞊nʋ, ‑ɛ blɛ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ kuu 'le Nyɩsʋa a wintɛ 'nyɩ 'mʋ. ‑Tɛ ‑a ꞊tu la ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ ‑wlu, ye‑hɛ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑a 'nyɩ la, ‑a kɔ ‑ba ‑hi lɛ, ‑ba 'nyɩ ‑tɔplɩ gblakɩ ‑ye, 'ke 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑ta 'mʋ. Ye‑hɛ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ‑ɩ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ ꞊tu, nɩ‑ mɔ: Nahuin kɔ bʋ hie 'o dɛ 'kuku a nunue gbo, ‑ɛɛ 'le 'kʋkʋɛ ya, kɔ, ʋ kɔ bʋ ‑nyi 'waa ꞊wlɩ 'bii Nyɩsʋa. 2 'Ke 'le ye‑hɛ‑tɔplɩ a ‑gbɛ ‑hɛyri, ɛ kɔ dɛ ‑ye, 'ʋ nye tɔɔ, 'ke 'o 'nie a 'lupupue a ‑ta 'mʋ, kɔ nahuin a dabʋɩ a 'lugbopupue, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'dʋ 'kwli 'mʋ, kɔ, ‑tɛ Nyɩsʋa di nu, ɔ 'mʋ 'le nahuin 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri ‑ha, ɔ 'mu 'klɔ ‑ha, kɔ, ‑tɛ ɔ di 'waa ‑bati a lɛpupue nu, 'lelɛ'bɔɔti 'yri. 3 ‑A kɔ ‑ba ‑hi ‑tɔplɩ a ‑gbɛ lɛ, ‑ba mu ye 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'a mʋ ‑tɔplɩ yrayrɩ tɔɔ. Kɛ'ɛ nɩ, ‑ba nu 'a nunue, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'klɩ 'kwli 'mʋ.

4 'Bɩa ꞊baa lele ye‑hɛ‑tɔplɩ tɔɔ, ɛ 'die 'le ‑wɛ bɛ ‑hɛ nahuin 'mʋ, ‑ɛ nue, 'bɩa nahuon 'bɔ ‑nyi 'a dɩɔnʋ Nyɩsʋa, 'plɩɩ 'bɔ plee 'le Nyɩsʋa ke, ‑ye ɛ 'die 'le ‑wɛ, 'ke bʋ ‑hɩɔ 'mʋ, bɔ ‑nyi lele 'a dɩɔnʋ Nyɩsʋa. Nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'ye Nyɩsʋa a ‑nyrɛ nɩ, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'ɔ nu ꞊nɔ ꞊hapʋdɛ 'mʋ 'dɔ, 'ɔ ‑nyi ‑wɛ ꞊nɔ 'a ‑Hihiu. 5 Nahuon a ‑gbɛ, ɔ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a wintɛ, ɛ mɔ ꞊hapʋwiin nɩ, Nyɩsʋa 'ɔ ‑nyi ꞊nɔ 'a 'klɩ a kenɩnɩɛ ꞊nʋ, ‑ɛ ‑hɔn 'le 'a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ di 'le di. 6 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kuo ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ ꞊wlʋ ye, 'plɩɩ 'bɔ plee 'le Nyɩsʋa ke, ‑ye ɛ 'die 'le ‑wɛ, 'ke bʋ ‑hɩɔ 'mʋ, bɔ ‑nyi lele 'a dɩɔnʋ Nyɩsʋa, ‑ɛ nue, 'bɔ plee 'le Nyɩsʋa ke, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ bɔ 'nɩnɩ kɔɔ wɛn 'o lele Nyɩsʋa a 'Yu tu 'yie 'mʋ, bɔ 'nɩnɩ ꞊tuo wɛn tanɩ, 'ke 'o nahuin 'bii ye.

7 ꞊Bo pue ‑ci a dɛ ye. 'Bɩa 'nu 'bʋʋ di, 'dɩdɔ‑tɔplɩ 'bɩ ꞊ga, 'bɩ tʋ, 'ke 'le ‑ci 'kwli 'mʋ, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa po ‑ci a ‑gbɛ ‑wɔn wa. 8 Kɛɛ, 'bɩa ‑ci a ‑gbɛ, 'bɛ ꞊gaa 'witi, 'bɛ nyre 'a 'dɩdɔ‑tɔplɩ 'yi lɛ, ‑ye ‑ci a ‑gbɛ, ɛ 'de ‑kʋan kɔ. ‑Ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa ‑wɛ lɛ kɛ 'a 'jrɔ a ‑wɔnpupue. ‑Ye ‑ci a ‑gbɛ, ɛ di 'nɩ 'yrɔ. 'A ‑tɩ, ‑ba 'we ꞊nɔ ꞊hapʋ‑ci ꞊nʋ ye.

9 'Na 'dɩayuo ‑a, ꞊hapʋkɔ, ꞊aa lɛ 'pʋprɛ nu, kɛɛ, ‑a yie nɩ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, a ‑mɛ ‑ye, ꞊hapʋ'hru, nʋ‑ aa na, kɔ, dɛ, ‑ɛ di 'le ꞊nɔ 'kwli 'mʋ ‑hɔn, nɛ‑ mɔ, Nyɩsʋa di 'a mʋ 'nɩ waa. 10 ‑Kʋan ꞊nʋ, a nu, 'a ‑hɛ 'a nɩ 'bienʋ ‑Yusu a nahuin 'mʋ, 'a ‑tɩ 'deɛ bɩ ‑hri Nyɩsʋa ‑wɔn. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, a ‑hɛ 'a nɩ 'bienʋ ‑Yusu a nahuin 'mʋ nɩ, kɔ, 'a 'kɩɛ ‑hɩʋ 'mʋ. Nɛ‑ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, a nʋɛ Nyɩsʋa 'mʋ nɩ. Gbegbe, ɔ 'deɛ bɔ ‑hri ꞊hapʋdɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ ‑wɔn, ‑ɛ nue, ɔ 'sii 'o ye. 11 ‑A nye 'nɩ ‑hʋa, ‑tɛ a 'blee 'o kwa, 'ke ba 'kɩɛ 'blee 'o kwa, ɛ 'mue gba ‑gbagba, 'lelɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ, ɔ 'mʋ 'o nyre. A nɩ sɩa 'le, ‑ɛ die nu, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, a kuo ꞊wlʋ ye, kɔ, aa ‑pre, a 'mui kɔ. 12 'A nɩ 'klɩ nɩ ‑wɛ 'le 'le, kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, kɔ, ‑ʋ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, ba ‑ha 'le 'waa ꞊pɩ lɛ. Nahuindʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ Nyɩsʋa di dɛ ꞊nʋ ‑nyi, ɔ pue 'le ꞊nʋ.

Dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa pue la 'le Abrahamʋ, ɔ nue la nɩ

13 A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa po la 'le Abrahamʋ dɛ. ‑Tɛ ɔ pue la 'le, ‑ye ɔ 'sʋɛ la nɩ, ‑ɛ mɔ, ɔ di la dɛ a ‑gbɛ 'nɩ nu. Nahuon ꞊de 'de 'o Nyɩsʋa 'mʋ ‑hi, Nyɩsʋa bɔ di 'sʋʋ. 'A ‑tɩ, 'a ‑gbɛ a 'dʋ 'kwli 'mʋʋ nɩ, ɔ 'sʋʋ 'le. 14 ‑Tɛ ɔɔ la 'sʋʋ, kɛ ɔɔ la Abrahamʋ ye po, ɔ nɔ: «'N 'sʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n di ‑mʋ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ. 'N die 'nɩ nu, ‑na 'yuo a 'yuo, ʋ 'mʋ wlo.» 15 ‑Tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa la Abrahamʋ ye ꞊tu, ɔ kui la ye ꞊wlʋ ‑tɛɛ, 'ɔ nyi la ‑pre, 'ke 'le ꞊wlʋ a 'lɩla 'kwli 'mʋ. Ɛ nue, 'ɔ 'ye ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa pue la 'le ꞊nɔ.

16 Nahuin 'bʋʋ 'sʋʋ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ nɩʋ 'o 'lu ye, nɔ‑ kɔ 'dʋ 'kwli 'mʋ, ʋʋ 'le 'sʋʋ. 'Sʋʋlɛdʋ a ‑gbɛ, nɛ‑ nye nu, 'ɛ nɩ ‑tɩ 'ɩɩ 'le ‑wɛ. 17 Nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ 'sʋɛ. Ɔ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke nahuin ꞊nʋ, ɔ pue 'le dɛ, bʋ yrie 'mʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, dɛ ꞊nʋ, ɔ pue 'le ꞊nʋ, ɔ 'deɛ bɔ 'cɩcɩɛ. Nɛ‑ nue, 'ɔ pue 'le ꞊nʋ, 'plɩɩ 'ɔ 'sʋɛ la. 18 'A ‑tɩ, ‑tɔplɩɩ 'hɔn a ‑gbɛ, ‑ɩ mɔ 'lepoodɛ, kɔ 'sʋʋlɛ 'hɛɛn, ɔ 'deɛ bɔ pui 'le hɩ 'kwli 'mʋ. 'A ‑tɩ, ‑a mʋ ‑gbo, ‑ʋ 'ye ‑hliilɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ, ‑tɔplɩɩ 'hɔn a ‑gbɛ, nɩ‑ɩ ‑a mʋ 'klɩ ‑nyi, 'ke dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa pue 'le ‑a mʋ, ‑a nye ‑pre, 'ke 'le ꞊wlʋ a yekuolɛ 'kwli 'mʋ. 19 Dɛ ꞊nʋ, ‑aa ‑pre, nɛ‑ 'ble ‑a mʋ kwa, nɛ‑ nye nu, ‑a nɩ ꞊wlʋ 'ʋ ku gbo, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'mɩɩ a duu nu, 'bʋ pu 'nie 'mʋ, 'ʋʋ 'mɩɩ kwa 'ble. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ nye nu, danʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a gbonɩɩlɛ ꞊nʋ ‑hli, 'ke 'le 'a 'kagblaka gbo, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, 'ʋ ꞊ga wlɔn, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn, ꞊aa 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ pa, ‑tɛ Nyɩsʋa nɩ 'o. 20 ‑Yusu, nɔ‑ 'nyɛ 'hru, 'ɔ pa 'le ‑tɩtɛ, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ, ‑ɛ nue, nɔ‑ ‑hɛ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Mɛkisɩdɛkɩ.

7

Mɛkisɩdɛkɩ a ‑tɩ, ɩ hren 'mʋ gbo

1 Mɛkisɩdɛkɩ a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ la 'dɩɔ ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Salɛmʋ a bodɩɔ, 'ɔ mɔ la ‑wɛ Yrayrɩnyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ. Ɛ kɔ la ti ꞊de, Abrahamʋ 'ɔ mu la tʋ ke, 'ɔ 'la la bodɩɔpʋ ‑huohui. ‑Tɛ ɔɔ la 'le di, ‑ye Mɛkisɩdɛkɩ a ‑gbɛ, nɔ‑ muo la ye 'mʋ 'bɛ wɔn, 'ɔ da Nyɩsʋa, 'ke bɔ nu Abrahamʋ a ‑gbɛ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, 2 ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, Abrahamʋ ‑ha tʋ ke, 'ɔ ‑nyi la Mɛkisɩdɛkɩ 'a gblei a ‑pu a nɛnɛ. Mɛkisɩdɛkɩ a ‑gbɛ, 'a 'dʋ, ye‑hɛdɛ, ʋ ꞊hɛn 'nyrɛ, nɛ‑ mɔ 'Oye'siibodɩɔ, 'ɔ mɔ ‑wɛ bodɩɔ ꞊nʋ, ‑ɔ nʋɛ kegbowɛɛnlɛ 'mʋ, ‑ɛ nue, ɔ mɔ la Salɛmʋdɩɔ a bodɩɔɔ nɩ. Salɛmʋdʋ a ‑gbɛ, ʋ ꞊hɛn 'nyrɛ kegbowɛɛnlɛ. 3 Nyɩsʋa a wintɛ, ‑ɛɛ Mɛkisɩdɛkɩ a ‑tɩ ꞊tu, ɛ 'nɩ le ꞊le ‑a mʋ, nyɔ‑ mɔ 'a 'dii kɔ 'a bu 'hɛɛn. Mɔ, ꞊ɔ ꞊de 'de ‑wɛ 'a bunʋ yi. Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ kʋɔ 'o, Nyɩsʋa a wintɛ 'nɩ le ꞊le ‑a mʋ. Mɔ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔ 'kʋʋ 'o, Nyɩsʋa a win 'nɩ ꞊tui ꞊le ‑wɛ. Mɛkisɩdɛkɩ a ‑gbɛ, ɔ 'we ꞊nɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ye, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, ‑ɛ nue, 'a ‑cɔhlʋnpi‑kʋan, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nɔ, ɔ 'de 'lu‑yrɛɛlɛ kɔ.

4 Ba 'ye kɛ, ‑tɛ Mɛkisɩdɛkɩ a 'dʋ nu 'bʋbʋa, kɔ, ba 'ye ‑wɛ Abrahamʋ, ‑ɔ mɔ ‑a mʋ Yisraɛkʋɛ a bu. ‑Tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ɔ ‑ha tʋ ke, ɔ ‑nyi 'a gblei a ‑pu a nɛnɛ Mɛkisɩdɛkɩ. 5 ‑Ye 'klɛɛ, tetei ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi la Moise, ɩ nɔ 'nɩ, 'ke 'le Yisraɛkʋɛ a ꞊tugbɩɩ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ ‑hɛyri, Lefipʋ a ꞊tugba, ‑ʋ mɔ 'klɛɛ Lefi a 'yuo a 'yuo, nʋ‑ blɛ ye ‑bʋ nu ‑cɔhlʋnpi‑kʋan, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. ‑Tɛ ʋʋ ‑cɔhlʋnpi‑kʋan a ‑gbɛ nu, 'a ‑tɩ, Yisraɛkʋɛ 'bii, ʋ blɛ ye, ti a pɛpɛ bʋ ‑ha 'le 'waa kʋkɔ‑tɔplɩ a gblei a ‑pu a nɛnɛ, bʋ ‑nye ‑cɔhlʋnpinyʋ a ‑gbɛ, 'ke 'o 'waa 'mʋ‑hɛɛlɛ a ‑ta 'mʋ. Kɛ teteii 'a ꞊tutue nu. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, Lefipʋ a ‑dɩayuo ꞊nʋ, ꞊betɩ 'waa ‑gbɛ, bʋ 'ya ‑wɛ Abrahamʋ a 'yuo 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ Lefipʋ ye, ʋ blɛ ye bʋ ‑nyi Lefipʋ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ. 6 Mɛkisɩdɛkɩ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'de Lefi a 'yu. Mɔ ꞊betɩ bɛ nɩ lɛ 'mʋ, Abrahamʋ ‑mɛ ‑ye, ɔ ‑ha 'le 'a ‑tɔplɩ a gblei a ‑pu a nɛnɛ, 'ɔ ‑nye ꞊nɔ, 'plɩɩ Mɛkisɩdɛkɩ a ‑gbɛ, 'ɔ puo la wa ‑wɔn. Abrahamʋ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa po la 'le dɛ, 'ke 'o ꞊nɔ ‑wɔn. Nɛ‑ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ɔ mɔ nahuon gblakaa nɩ, 'plɩɩ ‑ye Abrahamʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ Mɛkisɩdɛkɩ po la wa ‑wɔn. Ɛ 'de Abrahamʋ, ɔ 'de la Mɛkisɩdɛkɩ wa ‑wɔn po. 7 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ nahuon ‑ye wa ‑wɔn po, nɔ‑ nɩ 'o nahuon a ‑gbɛ 'lu ye. 'A ‑tɩ, Mɛkisɩdɛkɩ nɩ 'o Abrahamʋ ye 'lu. 8 Lefipʋ a ꞊tugba a ‑cɔhlʋnpinyʋ, nahuiin 'waa ‑tɔplɩ a gblei a ‑pu a nɛnɛ ‑nyi, 'a nahuon ‑ye a ‑kʋan 'bɔ nyra gbo, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'bɔ 'kʋ, ‑ye 'a 'be ‑ye, nɔ‑ bi 'o 'a ‑ta 'mʋ. Kɛɛ, Mɛkisɩdɛkɩ ‑mɛ ‑ye, Abrahamʋ ‑nyi 'a ‑tɔplɩ a gblei a ‑pu a nɛnɛ, Nyɩsʋa a wintɛ nyi 'nɩ ꞊tu, 'ke 'o 'a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ mɔ, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ hie 'klɔ, 'a ‑kʋan 'nɩ ‑wɛ ꞊le 'le. 9-10 Kɛ 'nɩɩ po: Moise a tetei nɔ 'nɩ, Yisraɛkʋɛ blɛ ye, ti a pɛpɛ bʋ ‑ha 'le 'waa ‑tɔplɩ a gblei a ‑pu a nɛnɛ, bʋ ‑nye Lefipʋ a ꞊tugba. Kɛ'ɛ nɩ, teteii 'a ꞊tutue nu. Kɛɛ, Lefi a ‑gbɛ, ɔ ‑ha 'le 'a ‑tɔplɩ a gblei a ‑pu a nɛnɛ, 'ɔ ‑nye Mɛkisɩdɛkɩ, ‑ɔ 'de Lefipʋyu. 'N nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ nue, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ 'de la Lefi a ‑gbɛ a kʋɛ, 'kee nɩ, Mɛkisɩdɛkɩ, ɔ mu la Abrahamʋ ye 'mʋ 'bɛ wɔn, Abrahamʋ 'ɔ ‑nyi ꞊nɔ 'a ‑tɔplɩ a gblei a ‑pu a nɛnɛ. Dɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɛ hren 'mʋ gbo. Ɛ nɛ‑ mɔ: Lefi a ‑gbɛ, nɔ‑ ‑ha ‑wɛ 'le 'a ‑tɔplɩ a gblei a ‑pu a nɛnɛ, 'ɔ ‑nye Mɛkisɩdɛkɩ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Lefi a ‑gbɛ a bu gblaka Abrahamʋ, ɔ ‑ha la 'le 'a ‑tɔplɩ a gblei a ‑pu a nɛnɛ, 'ɔ ‑nye la Mɛkisɩdɛkɩ. Dɛ a ‑gbɛ, ɛ nye ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Mɛkisɩdɛkɩ, ɔ nɩ 'o Lefi ye 'lu, ‑ɔ mɔ ‑cɔhlʋnpinyʋ 'bii a bu.

Nyɩsʋa ꞊tu 'o gbo ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka ‑ye, ‑ɔ 'we ꞊nɔ Mɛkisɩdɛkɩ ye

11 Tetei ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi la Moise, nɩ‑ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, Lefi a 'yuo a 'yuo, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Ayrɔ a ꞊tugba, nʋ‑ blɛ ye ‑bʋ nu Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpi‑kʋan, 'waa ‑kʋan a ‑gbɛ, ɔ 'mue nu, Nyɩsʋa 'mʋ nahuin a dɛ 'kuku 'wʋwla, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, 'waa ‑cɔhlʋnpi‑kʋan a ‑gbɛ, ɔ 'de 'klɩ kɔ, 'ke bɔ ꞊cɛɛ 'o dɛ a ‑gbɛ ye. Nɛ‑ nue, ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka ‑ye, 'ɔ di 'le. ‑Cɔhlʋnpinyɔ gblaka a ‑gbɛ, ‑ɔ di 'le, ɔ 'de 'le Ayrɔ a ‑gbɛ a ꞊tugba 'mʋ kɔɔ, kɛɛ, ɔ 'we ꞊nɔ Mɛkisɩdɛkɩ ye. 12-14 ‑Cɔhlʋnpinyɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a ‑gbɛ, ‑ɔ ‑hɛ ‑tʋnahuon, ɔɔ po Juda a ꞊tugba. (Ɔ 'nɩ po ꞊le Lefipʋ a ꞊tugba.) Moise a tetei, ɩ 'nɩ ꞊tui ꞊le, ‑ɛ mɔ, Juda a ꞊tugba a nahuon, nɔ‑ blɛ ye ‑bɔ nu ‑cɔhlʋnpi‑kʋan, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑gbɛɛ nɩ, ‑ɔ ‑hʋɛ, 'ke ‑Yusu bɔ bi 'o Lefipʋ a ‑cɔhlʋnpinyʋ a ‑ta 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'ɔ ‑nyi ‑a mʋ tetei yrayrɩ, 'ɩɩ ‑Yusu a ‑tɩ ꞊tu. Tetei a ‑gbɛ, ɩ nɩ 'o Moise a tetei ye 'lu.

15 Kɛ 'nɩɩ po: Lefipʋ a ꞊tugba a ‑cɔhlʋnpi‑kʋan 'de la 'klɩ kɔ, 'ke bɔ nue, nahuin bʋ 'mʋɛɛ Nyɩsʋa ye. 'N nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ nue, ‑Yusu, nɔ‑ Nyɩsʋa nuu ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka 'mʋ, 'ɔ 'we ꞊nɔ Mɛkisɩdɛkɩ ye, Nyɩsʋa 'ɔ ꞊tuo 'o Lefipʋ a ‑cɔhlʋnpinyʋ a ‑ta 'mʋ gbo. 16 Lefipʋ, ʋ kɔ la ‑cɔhlʋnpi‑kʋan, 'ke 'le tetei a 'klɩ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ nue, ʋ mɔ la Lefi a 'yuo a 'yuoo nɩ. ‑Yusu ‑mɛ ‑ye, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ nuo ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka 'mʋ, ‑ɛ nue, 'ke 'le 'a 'klɩ a kenɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ɔ ‑nyi ꞊nɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 17 Kɛ'ɛ nɩ, ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «‑N di 'ya ‑cɔhlʋnpinyɔ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuon ‑gbo ye, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Mɛkisɩdɛkɩ.» 18 'A ‑tɩ, ye‑hɛtetei ꞊nʋ, ‑ɩɩ ‑cɔhlʋnpinyʋ a ‑tɩ ꞊tu, Nyɩsʋa 'wʋwlɩ nɩ, ‑ɛ nue, ɩ 'de la 'klɩ kɔ, 'ke bɩ nue, nahuin bʋ 'mʋɛɛ Nyɩsʋa ye. 19 Moise a tetei a ‑gbɛ, ɩ 'de la 'klɩ kɔ, 'ke bɩ 'sii 'o nahuin ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ ya ‑a mʋ ‑Yusu ye. Nɔ‑ ‑aa ‑pre, 'ke 'le ꞊wlʋ a yekuolɛ 'kwli 'mʋ, ꞊a yie, ‑ɛ mɔ, nɔ‑ kɔ ‑cɔhlʋnpi‑kʋan nye nu, ꞊aa Nyɩsʋa ye 'mʋɛɛ.

20-21 ‑Tɩ a ‑gbɛ, ‑a blɛ ye ‑ba kui ꞊wlʋ ye, ‑ɛ nue, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋaa 'o ‑Yusu gbo mu ꞊tuu, 'ke bɔ nu 'a ‑cɔhlʋnpi‑kʋan, ɔ 'sʋɛ nɩ, 'plɩɩ 'ɔ ꞊tuo 'o gbo. Kɛ ɔɔ po:

«'Mɔ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa,

'n 'deɛ ꞊bo 'cɩcɩ dɛ ꞊nʋ, 'n 'sʋʋ.

'N 'sʋɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑n di 'ya ‑cɔhlʋnpinyɔ,

‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo.»

Kɛɛ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Lefipʋ a ꞊tugba, ʋʋ la ‑cɔhlʋnpinyʋ ‑hɛ, Nyɩsʋa 'die la 'sʋʋ. 22 Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, ‑a yrii lɛ ti, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a ‑tɩ, 'yrɩ yrayrɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tue, ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ɩ nɩ ke 'klɩ, 'ɩ ‑hie 'o ye‑hɛyrɩ ꞊nʋ 'mʋ.

23 Dɛ ‑ye nɩ 'o. Nɛ‑ mɔ: Lefipʋ a ꞊tugba a ‑cɔhlʋnpinyʋ ‑huo la nɩ, ‑ɛ nue, ʋʋ la lɛ 'nɩ 'kʋkʋ. ꞊Ɔ ‑ye 'bɔ 'kʋ, ‑ye ꞊ɔ ‑ye bi 'o 'a ‑ta 'mʋ. 24 Kɛɛ, ‑Yusu ‑mɛ ‑ye, 'a nɛnɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. Ɔ hie 'klɔ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo. Ɔ 'deɛ bɔ 'kʋ gbe. 'A ‑kʋan 'deɛ bɔ kɔ 'lu‑yrɛɛlɛ. 25 Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, ɔ kɔ 'klɩ 'ɛ nɩ ti, 'ke bɔ waa nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa da, 'ke 'le ‑Yusu a 'dʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ nue, ɔ hie 'klɔ, 'ɔɔ Nyɩsʋa da, 'ke 'o nahuin a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ.

26 ‑Yusu, nɔ‑ mɔ ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka ꞊nʋ, ‑aa ‑hʋa, ‑ɛ nue, ɔ ꞊cɛɛ 'o ye. Kɩkadɛ ꞊de 'de 'le ꞊nɔ 'mʋ nɩ. Ɔ 'de ‑hlɩn dɛ 'kuku a nue. Ɔ 'de dɛ'kukununyʋ ye 'we. Ɔ nɩ 'dɔ. 'Ke Nyɩsʋa ꞊tuo 'o 'a dɩɔnʋ 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ke 'le yakɔ 'mʋ. 27 ‑Juukʋɛ a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ ‑ye ꞊nʋ, ʋ ‑mɛ ‑ye, 'ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, ʋ kɔ bʋ pi ‑cɔhlʋn, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 'Bʋ 'mʋ ‑cɔhlʋn mu pi, ye‑hɛdɛ, ʋʋ nu, nɛ‑ mɔ bʋ pi ‑cɔhlʋn, 'ke 'o 'waa ‑gbɛ a dɛ 'kuku a ‑ta 'mʋ. 'Bɛ ‑hi, 'plɩɩ ʋ 'mʋ ‑cɔhlʋn pi, 'ke 'o nahuin ‑ye a dɛ 'kuku a ‑ta 'mʋ. Kɛɛ, ‑Yusu ‑mɛ ‑ye, ɔ 'de la lɛ 'a nunue nu. Ɔ ‑mɛ ‑ye, ‑tɛ ɔ 'mʋ la mu 'kʋ, 'ke 'o tu 'yie 'mʋ, ɔ ‑ha la 'a dɩɔnʋ, 'ɔ ‑hɛ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn, ‑a nɩ dɛ 'kuku a ‑tɩ. Ɔ nu la ‑cɔhlʋn‑hɛɛwɔɔ ‑do, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo. Kʋɛ la 'le ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'yie 'mʋ gbo, ‑cɔhlɩn ꞊de 'de 'klɛɛ lele ‑kʋan kɔ. 28 ‑Cɔhlʋnpinyʋ ꞊nʋ, ʋʋ 'o gblɛ ꞊tu, 'ke 'le Moise a tetei a 'klɩ 'kwli 'mʋ, ʋ mɔ nahuiin nɩ, ‑ʋʋ dɛ 'kuku nu. Kɛɛ, tetei a ‑gbɛ, ɩ 'de 'klɛɛ lele 'klɩ kɔ, ‑ɛ nue, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa po la lɛ: «'N 'sʋɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑n di 'ya ‑cɔhlʋnpinyɔ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo,» ti a ‑gbɛ 'yri Nyɩsʋa a wintɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ bi 'o Moise a tetei a ‑ta 'mʋ, Nyɩsʋa 'ɔ ꞊tu 'o 'a 'Yu ‑Yusu gbo, 'ke bɔ 'ya ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka 'mʋ. 'A 'Yu ‑mɛ ‑ye, ɔ ꞊cɛɛ 'o ye. Kɛ'ɛ nɩ, ɔ di 'mʋ nɩ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo.

8

‑Yusu, nɔ‑ mɔ ‑a nɩ ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka, nɔ‑ nue, ‑a kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn, ꞊a ‑mʋɛ

1 Dɛ gblaka ꞊nʋ, 'nɩɩ ‑hʋa ꞊bo le 'a mʋ, nɛ‑ ‑gbo: ‑Tɩ ‑gbo, 'n ꞊tu wɛn, ɩ nye ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑tɛ ‑a nɩ ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka ‑Yusu nɩ 'mʋ. Nɔ‑ɔ ‑a mʋ 'mʋ ‑hɛ. Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ kɔɔ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de win ke, nɔ‑ kɔ diidɛpɩa ke ‑Yusu nɩ 'o gbo, 'ke 'le yakɔ 'mʋ.

2-3 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑cɔhlʋnpinyʋ 'bii, ‑ʋ nɩ nɔ ‑tʋtʋ ke, 'waa ‑kʋan, nɔ‑ mɔ, bʋ nu 'wlugba‑tɔplɩ, bʋ pi Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn, kɔ ‑nyinyi‑tɔplɩ ‑ye, ʋʋ Nyɩsʋa ‑nyi. 'Bɩa 'bʋʋ ‑cɔhlɩn a ‑gbɛ mu pi, 'ke ʋʋ 'le Nyɩsʋa a kayu ꞊nʋ gbo pa, ‑tʋnahuin po. ‑Yusu ‑mɛ ‑ye, 'a ‑kʋan, ɔ 'nɩ nuo ꞊le 'le Nyɩsʋa a kayu ꞊nʋ gbo, ‑tʋnahuin po. Kɛɛ, 'ke ɔ nyo 'le Nyɩsʋa a ꞊hapʋkayu ꞊nʋ gbo nuu, ‑ʋ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ‑ʋ mɔ kayu ꞊nʋ, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ po. ‑Ye 'klɛɛ, ‑tɛ ‑Yusu 'ya ‑a nɩ ‑cɔhlʋnpinyɔ 'mʋ, ɔɔ nu Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpi‑kʋan. 4 Kɛɛ, ɔ 'nɩ nu ꞊le ‑kʋan a ‑gbɛ, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke, ‑ɛ nue, ɛ kɔ ‑cɔhlʋnpinyʋ, 'ʋ nɩ nɔ 'klɔ ‑gbo ke, 'ʋʋ ‑cɔhlʋnpi‑kʋan nu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Moise a teteii 'a ꞊tutue nu.

5 Nyɩsʋa a kayu ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ gbo ʋʋ 'le ‑kʋan nuu, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Moise nyu la 'o mu poo, kɛ Nyɩsʋa puo la ye, ɔ nɔ: «꞊Tue 'yie ‑tɛɛ, ‑ɛ die nu, ‑tɛ 'n nu ‑mʋ 'a tɔɔlɛ, kɛ nɔ dʋgba ‑gbo 'lu, ꞊mʋ lɛ 'a pupue nu.» Dɛ a ‑gbɛ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa a kayu ꞊nʋ, Moise po la, ʋ kɔ ‑cɔhlʋnpi‑kʋan 'hɛɛn, ‑ɔ kɔ ‑tɩ Moise a teteii ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ 'le yakɔ 'mʋ a ye'wedɛ'ɛ nɩ. Kɛɛ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, nɩ‑ mɔ ꞊hapʋ‑tɔplɩ.

6 'A ‑tɩ, ‑a nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a ‑cɔhlʋnpi‑kʋan, ɔɔ nu, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, ɔ ‑hi 'o ‑Juukʋɛ a ‑cɔhlʋnpinyʋ a ‑kʋan 'mʋ nɩ. 'Ke ‑Yusu nɩ 'o Nyɩsʋa kɔ ‑tʋnahuin 'hɛɛn a ‑gbahlɔn, Nyɩsʋa 'ɔ ꞊tue 'yrɩ yrayrɩ, ɔ kɔ ‑tʋnahuin 'hɛɛn. 'Yrɩ yrayrɩ a ‑gbɛ, ɩ ‑hi 'o ye‑hɛyrɩ ꞊nʋ 'mʋ nɩ, ‑ɛ nue, 'ke 'le 'yrɩ yrayrɩ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la nu, ɩ nɔ lɛ 'yi, 'ɩ ‑hi 'o ‑tɔplɩ ꞊nʋ 'mʋ, ɔ nu la ti ‑hi la a ti 'yri. 7 'Bɩa ye‑hɛyrɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tue la, ɔ kɔ ‑tʋnahuin 'hɛɛn, 'bɩ ꞊cɛɛ la 'o ye, ‑ye ɔ 'deɛ bɔ ꞊tue wɛn 'o lele 'yrɩ yrayrɩ ‑ye, ɔ kɔ ‑tʋnahuin 'hɛɛn. 8 Kɛɛ, ‑a nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ye‑hɛyrɩ a ‑gbɛ, ɩ 'de la 'o ye ꞊cɛɛ. Nɛ‑ nue, Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa 'ɔɔ la 'a nahuin ‑tɩ yɛɛ, 'ke 'o 'waa dɛ 'kuku a ‑ta 'mʋ. Kɛ ɔɔ la ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ:

«Ɛ di kɔ ti, ‑ɩ kɔ 'yri 'n di 'o 'yrɩ yrayrɩ ꞊tue,

'n kɔ Judakʋɛ a ꞊tugba kɔ Yisraɛkʋɛ a ꞊tugbɩ 'bii 'hɛɛn.

9 Ti ‑hi la a ti 'yri,

‑tɛ 'n klɩ la 'waa bunʋ dabʋ ye,

'n ‑hɩʋ la 'le ꞊godɛ ‑gbahlɔn,

'ke 'le Esipʋblʋgba 'mʋ,

ti a ‑gbɛ 'yri, 'n ꞊tue la 'yrɩ, 'n kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn.

Kɛɛ, 'yrɩ yrayrɩ ‑gbo, 'n di ꞊tue, 'n kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn,

ɩ di nɩ 'dɔ.

'Yrɩ ꞊nʋ, 'n ꞊tue la, 'n kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn,

ʋ 'di 'o ꞊tuu. Nɛ‑ nue, 'nɩ hiu 'o gbo.

'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ 'waa Kʋkɔnyɔ,

'mɔɔ nɩ, ‑ɔɔ lɛ 'pʋprɛ nu.

10 'Yrɩ yrayrɩ ꞊nʋ, 'n di ꞊tue,

'n kɔ Yisraɛkʋɛ 'hɛɛn,

‑tɛ ɩ di 'mʋ nɩ, nɛ‑ ‑gbo:

'N die 'nɩ nu, ʋ 'mʋ 'na tetei yi,

'mui ‑wɛ 'crɩɩ, 'ke 'le 'waa ꞊wlɩ ke.

'N di 'ya 'waa Nyɩsʋa, ʋ 'mʋ 'na nahuin 'mʋ 'ya.

11 Ɛ 'deɛ bɛ kɔ 'klɛɛ lele nahuon,

‑ɔ di 'a 'be kɔ 'a 'dɩayu tɔɔ,

‑ɛ mɔ, bʋ yi Nyɩsʋa,

‑ɛ nue, kʋɛ 'o 'yu ke gbo, ‑bo yɛ kukunyɔ,

ʋ 'bii a ‑gbɛ, ʋ di 'mʋ 'nɩ yi.

12 'N di 'waa dɛ 'kuku 'nɩ 'wʋwla,

kɔ, 'mʋ ‑wɛ 'waa dɛ 'kuku a ‑gbɛ a ‑tɩ ‑wɔn ‑hri.»

13 Kɛ Nyɩsʋa nu la 'yrɩ yrayrɩ a ‑tɩ a ꞊tutue. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ye‑hɛyrɩ ꞊nʋ, ɩ 'de 'klɛɛ lele 'klɩ kɔ. ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ 'de 'klɛɛ lele ‑kʋan kɔ, kɔ, ‑ɛ 'nɩnɩ ‑hɛ nahuon 'mʋ, ɛ ‑wɛ lɛ kɛ gbo‑wʋwɛ.

9

‑Tɛ ‑Juukʋɛɛ la Nyɩsʋa a dɩda nu

1 'Ke 'le ye‑hɛyrɩ 'kwli 'mʋ, ‑tʋnahuin, nʋ‑ ꞊tutu ‑tɔplɩ ye gblɛ, 'ke 'o ‑tuo ꞊nʋ ke, ʋʋ 'o Nyɩsʋa daa. Tetei ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi la Moise, nɩ‑ nyu le, ‑tɛ ʋ di ‑tɔplɩ a ‑gbɛ a yegblɛ꞊tutulɛ nu, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, kɔ, ‑tɛ ʋ di ‑cɔhlɩn a pipie nu, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 2 ‑Tɛ ʋ nu ‑tɔplɩ a ‑gbɛ a yegblɛ꞊tutulɛ, ɛ nɛ‑ ‑gbo: Ʋ po 'taapɔkayu. Kayu a ‑gbɛ, ʋ kɔ ‑gblii 'hɔn. 'A ye‑hɛ‑gblo, ʋ nyo daa Nyɩsʋa a ‑ŋmayenɩ‑gblo. 'Ke 'le ‑gblo a ‑gbɛ 'mʋ, 'napɩtu nɩ 'le, ‑ʋ kɔ 'canɩyɔɔ 'nɩpata, 'ɛ kɔ ‑wɛ 'teble, ‑ɛ kɔ ke ʋʋ 'o 'flɔɔdʋ ꞊nʋ gblɛ po, ʋʋ ‑ha, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑ta 'mʋ. 3 'Ke 'le ye‑hɛ‑gblo ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, 'ke ‑gblo a 'hɔn a nɔnɔ ꞊nʋ a paalɛ nɩ 'le. 'Ke 'o 'a paalɛ ꞊nʋ ye, 'ke ʋ 'baa 'o dagblaka ꞊nʋ gbo. ‑Gblo a 'hɔn a nɔnɔ, ʋ nyo daa Nyɩsʋa a ‑ŋmayenɩ‑gblo gblaka. 4 'Ke 'le ‑gblo a 'hɔn a nɔnɔ ye 'mʋ, 'ke 'teble nɩ 'o, ʋ nuu ‑gʋlʋ 'mʋ. Nɛ‑ kɔ ke ʋʋ 'o hʋnhrʋnpo‑tɔplɩ 'tɔ lɛ po, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn a ‑ta 'mʋ. 'Ke 'le ‑gblo a 'hɔn a nɔnɔ 'kwli 'mʋ, dokwliye, nɛ‑ nɩ ‑wɛ 'le, ʋ 'wlaa ‑gʋlʋ 'lu lɛ 'bii, 'ʋ nye 'yrɩdokwliye daa. Dokwliye a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ nahuin 'yrɩ ꞊nʋ tɔɔ, Nyɩsʋa ꞊tue la, ɔ kɔ 'a dakʋ 'hɛɛn. 'Ke 'le dokwliye a ‑gbɛ wlɔn, ya nɩ 'le, ʋ nuu ‑gʋlʋ 'mʋ. Nɔ‑ kɔ 'kwli 'mʋ dididɛ nɩ 'le, 'ʋ nye manɩ daa. 'Ke 'le dokwliyee ‑do a ‑gbɛ wlɔn, 'ke nahuon ‑gbo, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Ayrɔ a kotu ꞊nʋ, ‑ʋ ꞊gaa la hai, nʋ‑ nɩ ‑wɛ 'le, ʋ kɔ 'hɛpɩɩ 'hɔn ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ɩ kɔ ke Nyɩsʋa a tetei 'crɛɛ la 'o. 5 'Ke 'o dokwliye a ‑gbɛ ke, 'ke ʋ ꞊tu 'o tuyuoo 'hɔn gbo. Tuyuoo 'hɔn a ‑gbɛ, ɔ 'we ꞊nɔ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ ye, 'ɔ nye nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nɩ ke ‑tuo, 'waa wanwɛn 'ɛ ꞊jri dokwliye a ‑gbɛ 'lu gbo. 'Ke 'le 'waa wanwɛn a ‑gbɛ gbo, 'ke ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka, ɔɔ ‑cɔhlʋn a dablo lɛ ‑gbla, 'ke 'le dokwliye a ‑gbɛ ke, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'mʋ nahuin a dɛ 'kuku 'wʋwla. Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ. Kɛɛ, ‑tɔplɩ 'bii, 'n 'deɛ ꞊bo yrii mɔ 'a mʋ 'mʋ lɛ ‑tɛɛ.

6 Kɛ'ɛ nɩ, ʋ nu ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ a yegblɛ꞊tutulɛ. 'Ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, 'ke ‑cɔhlʋnpinyʋʋ 'le ye‑hɛ‑gblo ꞊nʋ 'mʋ pa, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'le 'waa ‑cɔhlʋnpi‑kʋan nuu. 7 Kɛɛ, ‑gblo a 'hɔn a nɔnɔ 'kwli 'mʋ, ‑cɔhlʋnpinyɔ gblakaa ‑do, nɔ‑ɔ 'le paawɔɔ ‑do nu, 'ke 'le 'yrʋ 'kwli 'mʋ. 'Bɩa 'bɔɔ 'le pa, ‑ye ɔɔ 'le gba 'wlugba‑tɔplɩ a dablo, ɔ ‑ha, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'mʋ 'a dɛ kuku, kɔ nahuin a dɛ 'kuku 'wʋwla.

8 ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ Nyɩsʋa a ‑Hihiuu 'le 'kwli 'mʋ naa, 'ʋ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ti 'bii ꞊nʋ, ye‑hɛ‑gblo ꞊nʋ, ɔ di 'o ‑hi, 'hru 'de wɛn 'o gbo a pɛɛ, 'ke nahuin bʋ pa 'le ‑gblo a 'hɔn a nɔnɔ 'mʋ, ‑ɔ mɔ ‑ŋmayenɩ‑gblo gblaka. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'hru 'de wɛn 'o gbo a pɛɛ, 'ke nahuin bʋ 'mʋɛɛ Nyɩsʋa ye ‑tɛɛ. 9 ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ ‑hɛ ‑tɛɛ a ‑cɔhlʋn, ‑a yi kɛ. ‑Tɔplɩ 'kɩ a ‑gbɛ, ‑ɩ mɔ 'wlugba‑tɔplɩ kɔ ‑tɔplɩ ‑ye 'hɛɛn, ʋʋ la ‑ha, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn a ‑ta 'mʋ, ɩ 'de ꞊nɩ, ɩ 'die 'le ‑wɛ bɩ nue, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑cɔhlɩn a ‑gbɛ ‑ha, bɩ 'sii 'o 'waa ꞊wlɩ ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 10 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑cɔhlʋn pi, ʋ kɔ bʋ ꞊tuu 'o ꞊ŋanɩ ꞊nʋ 'o, ‑ɩ mɔ didi‑tɔplɩ, kɔ 'nɩnadɛ 'hɛɛn, kɔ, ‑tɛ ʋ di ‑cɔhlʋn a ‑tɔplɩ a lɛyɩyra nu, ‑ɛ die nu, ɩ 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. ꞊Ŋanɩi a ‑gbɛ, ɩ 'die 'le ‑wɛ bɩ 'cɩcɩ ‑tʋnahuin a ꞊wlɩ. Nyɩsʋa, nɔ‑ ꞊tui 'o gblɛ, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ, 'ɛ gbɛ ‑gbagba, ti 'ɩ nyre 'o, ‑ɩ kɔ 'yri Nyɩsʋa ya 'le ‑Yusu, 'ɔ 'cɩcɩ ‑tɔplɩ 'bii.

‑Yusu ‑ha 'a dɩɔnʋ nɩ, 'ke 'o ‑cɔhlʋn ‑wɔn

11 ‑Tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'klɛɛ 'le, nɔ‑ mɔ 'klɛɛ Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka. Nɔ‑ nye nu, ‑a kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn, ꞊a kɔ kegbowɛɛnlɛ. Nyɩsʋa a kayudʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ gbo ɔɔ 'le ‑kʋan nuu, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, ʋ 'bʋa nɩ, 'ʋ ꞊cɛɛ 'o ye, 'ɛ ‑hi 'o Nyɩsʋa a kayu ꞊nʋ 'mʋ, Moise po la. Ɛ 'de nahuin, ʋ 'de kayudʋ a ‑gbɛ po. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ pu, 'plɩɩ, ʋ 'de nɔ 'klɔ ‑gbo ke nɩ. 12 Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋnpinyʋ gblakɩ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ nɔ ‑a mʋ ‑Juukʋɛ ‑hɛyri, ‑tɛ ʋʋ nu, 'ʋʋ 'wlugba‑tɔplɩ, ‑ɩ mɔ wlobɩ kɔ brobɩ a dablo gba, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayu a ‑gblo a 'hɔn a nɔnɔ 'mʋ, ‑ɔ mɔ ‑ŋmayenɩ‑gblo gblaka, 'ɛ nɩ 'yrʋ, kɛ'ɛ nɩ, ‑Yusu 'Klɩsʋ nu, 'ɔ mu 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ Nyɩsʋa lɛ 'batɩ, Nyɩsʋa 'mʋ ‑tʋnahuin a dɛ 'kuku 'wʋwla. Kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mɛ ‑ye, ‑tɛ ɔɔ 'le Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ mu mu, ɔ 'de 'wlugba‑tɔplɩ a dablo gba, kɛɛ, 'a ‑gbɛ, ɔ ‑hɛ ‑cɔhlʋn, 'ɔ gba 'a dɩɔnʋ a dablo, 'ɔ nu paawɔɔ ‑do, 'ɔ mu 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ. 'A dablo a ‑gbɛ, nɔ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ 'wʋwla ‑a nɩ dɛ 'kuku, 'ɔ waa ‑a mʋ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo. 13 Ye‑hɛyrɩ a tetei nɔ 'nɩ, bʋ nu wlobɩ kɔ brobɩ a dablo, kɔ bri'gba, ʋ hien a 'pupu, bʋ ‑gblʋ nahuin ꞊nʋ lɛ, ‑ʋ 'wla ‑tɩ, ‑ʋ 'de 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑ɛ die nu, nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ 'o ye 'sii. 14 'Ɛ ‑mɔ ‑tɛɛ, 'wlugba‑tɔplɩ a dablo kɔ la 'klɩ, kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a dablo nɩ ke 'klɩ, 'ɔ ‑hi 'o 'wlugba‑tɔplɩ a dablo ꞊nʋ 'mʋ. ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, ɔ 'de dɛ 'kuku nu, 'ɔ ‑ha 'a dɩɔnʋ, 'ɔ ‑nyi 'a dɩɔnʋ Nyɩsʋa, 'ke 'le Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ‑ʋ hie 'klɔ a 'klɩ 'kwli 'mʋ. 'A dablo, nɔ‑ nye nu, ‑a nɩ ꞊wlɩ 'mʋ 'o ye 'sii, ‑a 'nɩ ꞊han 'klɛɛ lele 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ nu, ‑ɩɩ 'le 'kʋkʋɛ ya, kɛɛ, ‑a 'mʋ 'Klɔhienyɩsʋa a ‑kʋan nu.

Dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ nu a ‑tɩ, Nyɩsʋa 'ɔ ꞊tue 'yrɩ yrayrɩ, ɔ kɔ ‑tʋnahuin 'hɛɛn

15 ‑Tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu lɛ 'a nunue, nɔ‑ mɔ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'o Nyɩsʋa kɔ ‑tʋnahuin 'hɛɛn a ‑gbahlɔn, Nyɩsʋa 'ɔ ꞊tue 'yrɩ yrayrɩ, ɔ kɔ ‑tʋnahuin 'hɛɛn. Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, nahuin ꞊nʋ, Nyɩsʋaa da, 'ke bʋ 'ya 'a nahuin 'mʋ, ɔ diu ‑nyi 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. Ʋ di 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ 'nɩ kɔ, ‑ɛ nue, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, ɔ 'kʋ nɩ. 'Ke ɔ naa 'le 'a 'kʋkʋɛ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'ɔ ꞊gbla nahuin, 'ke 'o 'waa dɛ 'kuku, ʋʋ la nu ‑wɔn, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ 'kɩɛ nɩɛ la 'le ye‑hɛyrɩ a 'klɩ gbo.

16 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'bɩa nahuon 'bɔ 'crɩɩ 'crɩɩnɩɛ, ‑ɛ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ: «'Bɩa 'nɩ 'kʋ, kɛ ba nu 'na kʋkɔ‑tɔplɩ a wuwe,» ‑ye ɔ kɔ bɔ 'kʋ, 'plɩɩ ʋ 'mʋ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ wo. 17 'Bɩa 'bɔ 'kɩɛ nɩɛ 'klɔ, ‑ye 'crɩɩnɩɛ ꞊nʋ, ɔ 'crɩɩ, ɛ 'de 'klɩ kɔ. Kɛɛ, 'bɩa 'bɔ 'kʋ, 'plɩɩ 'crɩɩnɩɛ a ‑gbɛ, 'ɛ kɔ 'klɩ. 18 Kɛ 'yrɩ a gblegblei ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tue, ɔ kɔ 'a dakʋ 'hɛɛn, ɩ nɩ ‑wɛ 'mʋ. ‑Tɛ Nyɩsʋaa la ye‑hɛyrɩ mu ꞊tue, ɔ nɔ 'nɩ, bʋ 'la 'wlugbadɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'a dablo gbo 'wla, ɔ 'mʋ 'yrɩ a ‑gbɛ ꞊tue, ɔ kɔ 'a dakʋ 'hɛɛn, 'yrɩ a ‑gbɛ, ɩ 'mʋ 'klɩ kɔ. 19 Ti ‑hi la a ti 'yri, tetei 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi la 'a nahuin, Moise ‑hɩhɩ la ꞊nʋ klɛ, 'plɩɩ 'ɔ 'la broyuo [kɔ wlobɩ 'hɛɛn], 'ɔ 'ba 'a dablo kɔ 'nie 'hɛɛn 'mʋ, 'ɔ pupui 'yi 'mʋ lɛ, 'ɔ nu ‑wɛ 'kwla‑hugba, 'ɔ mʋɔ 'kɔtrʋ ‑jɔhʋn lɛ, 'ɔ 'nyrʋ 'le dablo a ‑gbɛ ‑wɔn, 'ɔ ‑gbla dablo a ‑gbɛ teteicrɩɩnɩɛ lɛ, kɔ, nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o, 'ɔ ‑gblʋ ‑wɛ dablo lɛ. 20 ‑Tɛ ɔɔ ꞊nʋ dablo a ‑gbɛ lɛ ‑gbla, ‑ye kɛ ɔɔ po, ɔ nɔ: «Dɛ ‑gbo, nɛ‑ mɔ dablo ꞊nʋ, Nyɩsʋaa nu, 'ɔ ꞊tue 'yrɩ, ɔ kɔ 'a mʋ 'hɛɛn, 'ɔ le 'a mʋ, ba ꞊tu 'yrɩ a ‑gbɛ 'yie.» 21 ‑Tɛ ɔ ‑wɔ nahuin dablo a lɛ‑gbʋgbla ‑wɔn, ‑ye ɔ ‑gblɔ ‑wɛ lɛ Nyɩsʋa a 'taapɔkayu ꞊nʋ, kɔ ‑kʋannuu‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ɩ nɩ 'le kayu a ‑gbɛ gbo, ʋʋ 'mʋ 'ba, 'ʋʋ Nyɩsʋa da. 22 Ye‑hɛyrɩ a tetei nɔ 'nɩ, bʋ nu dablo, ʋ 'muo Nyɩsʋa a 'taapɔkayu lɛ ‑gbla, ʋ kɔ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ 'le kayu a ‑gbɛ gbo, ‑ɛ die nu, ɩ 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, ʋ 'de dablo lɛ ‑gbla, ɩ 'de ‑huo. 'Hru ꞊de 'de 'o gbo pɛ, 'ke Nyɩsʋa bɔ 'wʋwla ‑tʋnahuin a dɛ 'kuku, 'bɩa 'bʋ 'de ‑cɔhlʋndablo gbo 'wla.

‑Yusu 'Klɩsʋ a dablo, nɔ‑ɔ nahuin a dɛ 'kuku 'wʋwla

23 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a 'taapɔkayu ꞊nʋ, Moise po la, ʋ mɔ la Nyɩsʋa a ꞊hapʋkayu ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le yakɔ 'mʋ a ye'wedɛ'ɛ nɩ. Nyɩsʋa a 'taapɔkayu a ‑gbɛ, kɔ 'a gbo a ‑tɔplɩ 'hɛɛn, ʋ kɔ bʋ ‑gblɩ 'wlugba‑tɔplɩ a dablo lɛ, ‑ɛ die nu, ɩ 'mʋ 'o ye 'sii, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Moise a tetei, ɩɩ 'a ꞊tutue nu. Kɛɛ, 'bɛ 'ya Nyɩsʋa a ꞊hapʋkayu ꞊nʋ 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ɛɛ ‑hʋa ꞊hapʋ‑cɔhlʋn, ‑ʋ ‑hi 'o 'wlugba‑tɔplɩ a ‑cɔhlʋn 'mʋ. ꞊Hapʋ‑cɔhlʋn a ‑gbɛ, nʋ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 24 ‑A nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'de 'le Nyɩsʋa a kayu ꞊nʋ gbo pa, ‑tʋnahuin po. Kayu a ‑gbɛ, ʋ mɔ Nyɩsʋa a ꞊hapʋkayu a ye'wedɛ'ɛ nɩ. Kɛɛ, ɔ ‑mɛ ‑ye, 'ke ɔ mu 'le yakɔ 'mʋ, ‑tɛ Nyɩsʋa nɩ 'le. ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'ke ɔ nyra 'o Nyɩsʋa ye gbo, 'ɔ nyo da, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ.

25 ‑Juukʋɛ a ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka ‑mɛ ‑ye, 'ɛ nɩ 'yrʋ, ɔ kɔ bɔ pa 'le Nyɩsʋa a kayu a ‑gblo a 'hɔn a nɔnɔ 'mʋ, ‑ɔ mɔ ‑ŋmayenɩ‑gblo gblaka. 'Bɩa 'bɔɔ 'le pa, ‑ye ɔɔ gba 'wlugba‑tɔplɩ a dablo. Ɛ 'de 'a ‑gbɛ a dablo, ɔ 'nɩ gbɔ ꞊le 'le. ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mɛ ‑ye, ɔ ‑ha 'a dɩɔnʋ nɩ, 'ɔ ‑nyi 'a dɩɔnʋ Nyɩsʋa, 'ke 'o ‑cɔhlʋn ‑wɔn. Ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ nu 'a dɩɔnʋ a ‑haawɔɔ ‑do, ɛ 'de 'wɩ 'plɔplɔ. 26 'Bɩa 'bɔ nu la 'a dɩɔnʋ a ‑haawɩ 'plɔplɔ, 'ke 'o ‑cɔhlʋn ‑wɔn, ‑ye kʋɛ la 'le gbo, ‑tɛ Nyɩsʋa nu la 'klɔ, ɔ di la nu ꞊sʋɛ'yeewɩ 'plɔplɔ. Kɛɛ, ɔ 'de ꞊sʋɛ'yeewɩ 'plɔplɔ nu. Ɔ nu 'lediiwɔɔ ‑do, 'lelɛ'bɔɔti ‑gbo, ‑a nɩ 'yri, 'ɔ ‑nyi 'a dɩɔnʋ Nyɩsʋa, 'ke 'o ‑cɔhlʋn ‑wɔn, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ nahuin a dɛ 'kuku 'wʋwla, ɔ 'mu waa, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo.

27 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ɔɔ nu 'kʋʋwɔɔ ‑do. 'Bɔ 'kʋ, ‑ye 'ke ɔ mu 'o Nyɩsʋa ye, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ 'muo ‑bati lɛ poo. 28 Kɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a dɛ nɩ ‑wɛ 'mʋ. Ɔ nu la 'kʋʋwɔɔ ‑do. ‑Tɛ ɔ 'mʋ la 'kʋ, ‑ye ɔ ‑nyi 'a dɩɔnʋ Nyɩsʋa, 'ke 'o ‑cɔhlʋn ‑wɔn, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ nahuin a dɛ 'kuku 'wʋwla. Ɔ di 'le lele 'nɩ di. 'Bɩa 'bɔ di 'le, ɛ 'de ɔ 'mʋ nahuin a dɛ 'kuku 'wʋwla a ‑tɩ. Kɛɛ, ɔ di 'le 'nɩ di, ‑ɛ die nu, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nyo ‑pre, ɔ 'mu waa.

10

‑Yusu nu ‑cɔhlʋn‑hɛɛwɔɔ ‑do, nɛ‑ nue, 'hru 'ʋ pɛ 'o gbo, 'ke ‑ba 'sii 'o ye 'bii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye

1 Ɛ nɩ la ke 'mʋ, Moise a tetei 'ɩɩ la nahuin ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ tɔɔ, Nyɩsʋa di la ꞊nʋ 'mʋ nu. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'ke Nyɩsʋa naa 'le ‑Yusu 'mʋ, 'ɔ nu ꞊nʋ ꞊hapʋdɛ a ‑gbɛ 'mʋ. Kɛɛ, ɔ 'de la 'le Moise a tetei a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ naa, ɔ 'de la ꞊nʋ ꞊hapʋdɛ a ‑gbɛ 'mʋ nu. Tetei a ‑gbɛ, ɩ nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, 'ɛ nɩ 'yrʋ, nahuin kɔ bʋ nɩna ‑cɔhlʋn a pipie klɛ, 'waa dɛ 'kuku a ‑tɩ, ‑ɛ die nu, ʋ kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn, ʋ 'mʋ ‑mʋɛ. Kɛ tetei a ‑gbɛɛ 'a ꞊tutue nu. Kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ ‑cɔhlʋndʋ a ‑gbɛ, ʋ 'de 'klɩ kɔ, 'ke bʋ 'sii 'o nahuin ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 2 'Bɩa ‑cɔhlʋndʋ a ‑gbɛ 'bʋ kɔ wɛn 'klɩ, 'ke bʋ 'sii wɛn 'o nahuin ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'ke 'le piiwɔɔ ‑do 'kwli 'mʋ, nahuin die wɛn 'nɩ yrii, ‑ɛ mɔ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa 'wʋwla 'waa dɛ 'kuku nɩ, kɔ, ʋ 'deɛ bʋ pi wɛn 'klɛɛ lele ‑cɔhlʋn ꞊de gbe. 3 Kɛɛ, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. ‑Cɔhlʋndʋ a ‑gbɛ, ʋ nye 'nɩ nu, 'ɛ nɩ 'yrʋ, 'waa dɛ 'kuku 'ɛɛ 'le ꞊nʋ 'kwli 'mʋ lɛ bi. Kɛɛ, ɩ 'nɩ nue ꞊le, ʋ 'nɩ 'sii ꞊le 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 4 ‑ɛ nue, 'wlugba‑tɔplɩ, brobɩ kɔ wlobɩ 'hɛɛn, 'a dablo 'die 'le ‑wɛ bɔ 'wʋwla nahuin a dɛ 'kuku.

5 Nɛ‑ nue, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ nɔ 'klɔ ke di, 'ɔ le Nyɩsʋa, ‑ɛ mɔ:

«꞊Nɩ ‑hʋa ꞊le, 'ke bʋ pie ‑mʋ 'wlugba‑tɔplɩ a ‑cɔhlɩn,

kɔ, ‑cɔhlɩn ‑ye 'hɛɛn.

Kɛɛ, ‑mɔ lee nɔ 'mʋ,

‑ɛ die nu, 'mʋ 'n dɩɔnʋ ‑ha,

'mʋ ‑mʋ 'n dɩɔnʋ ‑nyi.

6 'Wlugba‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋʋ hien 'bii, ʋʋ ‑mʋ pie,

ɩ 'nɩ klɩɩ ꞊le ‑mʋ ke.

Kɔ, ‑cɔhlɩn ꞊nʋ, ʋʋ ‑mʋ pie,

'ke 'o ‑tʋnahuin a dɛ 'kuku a ‑ta 'mʋ,

ɩ 'nɩ klɩɩ ꞊le ‑wɛ ‑mʋ ke gbe.

Dɛ ‑nɩɩ ‑hʋa, nɛ‑ mɔ nahuon bɔ ꞊tuu 'o ‑mʋ.

7 ‑Ye kɛ 'nɩɩ lele po:

Nyɩsʋa o, 'mɔ nɩ gbo, 'n di nɔ 'klɔ ke nɩ,

'mʋ dɛ ꞊nʋ nu, ‑nɩɩ ‑hʋa,

‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ,

'ke 'o 'na ‑ta 'mʋ,

'ke 'le ‑na teteicrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ.»

Kɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ po. 8 Ye‑hɛ‑tɩ ꞊nʋ, ɔ ꞊tu, nɩ‑ mɔ: Nyɩsʋa 'dio le, 'ke bɔ pie ꞊nɔ 'wlugba‑tɔplɩ a ‑cɔhlɩn kɔ, ‑cɔhlɩn ‑ye 'hɛɛn. 'Wlugba‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋʋ hien 'bii, ʋʋ ꞊nɔ pie, ɩ 'nɩ klɩɩ ꞊le ꞊nɔ ke. Kɔ, ‑cɔhlɩn ꞊nʋ, ʋʋ ꞊nɔ pie, 'ke 'o dɛ 'kuku a ‑ta 'mʋ, ɩ 'nɩ klɩɩ ꞊le ‑wɛ ꞊nɔ ke gbe. ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, tetei ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi la Moise, ɩ nyi 'nɩ ꞊tu, 'ke bʋ ‑ha ‑cɔhlʋndʋ a ‑gbɛ. Mɔ ꞊betɩ bɛ nɩ lɛ 'mʋ, kɛ ‑Yusu nu la 'a ꞊tutue. 9 'Ya 'o lele 'lu, kɛ ɔɔ lele po, ɔ nɔ: «Nyɩsʋa o, 'mɔ nɩ gbo, 'n di nɔ 'klɔ ke nɩ, 'mʋ dɛ ꞊nʋ nu, ‑nɩɩ ‑hʋa.» Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'nɩ ‑hʋa ꞊le 'klɛɛ lele ‑cɔhlɩn 'kɩ ꞊nʋ. Nɛ‑ nue, 'ɔ ya 'le ‑cɔhlʋn yrayrʋ, 'ke 'o ‑cɔhlɩn 'kɩ a ‑ta 'mʋ. ‑Cɔhlʋn yrayrʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 10 ‑Tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu, 'ɔ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa 'bii, 'ɔ ‑ha 'a dɩɔnʋ, 'ɔ nu ‑cɔhlʋn‑hɛɛwɔɔ ‑do, nɛ‑ nue, ꞊a 'sii 'o ye 'bii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 'Bɛ ‑Yusu a ‑cɔhlʋn ꞊nʋ ke, ‑cɔhlʋn ꞊de 'de 'klɛɛ lele 'klɩ kɔ, 'ke bʋ ‑hɛ ‑a mʋ ‑tʋnahuin 'mʋ.

11 ‑Juukʋɛ a ‑cɔhlʋnpinyʋ, 'ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, 'ke ʋʋ 'le Nyɩsʋa a kayu gbo pa, 'ʋʋ gblɛ nyra, 'ʋʋ 'waa ‑cɔhlʋnpi‑kʋan nu, 'ʋʋ ‑cɔhlʋn a pipie klɛ nɩna. Kɛɛ, ‑cɔhlɩn a ‑gbɛ, ɩ 'de 'klɩ kɔ, 'ke bɩ 'wʋwla nahuin a dɛ 'kuku. 12 Kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑mɛ ‑ye, ɔ ‑ha 'a dɩɔnʋ nɩ, 'ɔ nu ‑cɔhlʋn‑hɛɛwɔɔ ‑do. ‑Cɔhlʋn a ‑gbɛ, nʋ‑ kɔ 'klɩ, 'ke bʋ 'wʋwla nahuin a dɛ 'kuku, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo. ‑Cɔhlɩn ꞊de 'nɩ ‑hɛ ꞊le 'klɛɛ lele nahuin ꞊de 'mʋ. ‑Tɛ ɔ ‑yra 'a ‑kʋan a ‑gbɛ 'lu, ‑ye ɔ mu nɩ, 'ɔ nɩ 'o Nyɩsʋa a diidɛpɩa ke gbo. 13 'Ke ɔ nɩ 'klɛɛ 'o gbo, 'ɔɔ ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑pre, ‑ɔ kɔ 'mʋ Nyɩsʋa die nu, ‑Yusu 'mʋ 'a yraanyʋ bʋɩ 'lu gblɛ ꞊tu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ bʋɩkegbo꞊tudɛ ye. 14 ‑Tɛ ɔ nu ‑cɔhlʋn‑hɛɛwɔɔ ‑do, nɛ‑ nue, 'ɔ 'sii 'o 'a nahuin ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'ɔ pu 'pɩa ke, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑ta 'mʋ. Ɔ 'siu 'o ye, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo.

15 Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ʋ nye ‑wɛ ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'a ‑cɔhlʋʋn ‑do ꞊nʋ, ʋ nu ‑tɛɛ. ‑Tɩ ꞊nʋ, ʋ ꞊tu, nɩ‑ ‑gbo:

16 «Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

'Yrɩ yrayrɩ ꞊nʋ, 'n di ꞊tue,

'n kɔ Yisraɛkʋɛ 'hɛɛn,

‑tɛ ɩ di 'mʋ nɩ, nɛ‑ ‑gbo:

'N die 'nɩ nu, ʋ 'mʋ 'na tetei yi,

'mui ‑wɛ 'crɩɩ, 'ke 'le 'waa ꞊wlɩ ke.»

17 'Plɩɩ, kɛ ʋʋ lele po, ʋ nɔ: «'Waa dɛ 'kuku ꞊nʋ, ʋ nu, 'n di 'a ‑tɩ ‑wɔn 'nɩ ‑hri 'bii.» 18 'A ‑tɩ, ‑tɛ Nyɩsʋa 'wʋwla 'klɛɛ 'a nahuin a dɛ 'kuku, ‑cɔhlɩn ꞊de 'de 'klɛɛ lele ‑kʋan kɔ, 'ke bʋ pii Nyɩsʋa.

Ba di 'le, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ gbo 'yɩya

19 'Na ‑dɩayuo ‑a, ‑tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'kʋkʋɛ kɔ 'a dablo ꞊nʋ, ɔ 'wla gbo a ‑tɩ, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'hru ꞊ga wlɔn, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, ‑a 'nɩ ꞊han hʋannʋ pɩ, 'ke ‑ba 'yɩya 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ke 'le 'a ‑ŋmayenɩ‑gblo gblaka 'mʋ. 20 ‑Yusu 'Klɩsʋ cra danʋ ꞊nʋ nɩ, ʋ 'ba la gbo, 'ke 'le Nyɩsʋa a kayu gbo, ‑ʋʋ la Nyɩsʋa a gbonɩɩlɛ ꞊nʋ ‑hli, 'ɔ kla 'hru ꞊nʋ ye, ‑a di na, ‑a 'mʋ 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ gbo 'yɩya. Ʋ mɔ 'hru yrayrʋ'ʋ nɩ. ꞊Ba nyu na, ‑ye ‑a kɔ 'klɔ yrayrʋ. Danʋ ꞊nʋ, ‑Yusu cra, nʋ‑ mɔ ‑Yusu a ‑gbɛ, ʋ kɔɔ 'o tu 'yie 'mʋ. 21 ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ mɔ ‑a nɩ ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka. Nɔ‑ɔ ‑a mʋ 'yie ꞊tu, ‑a mʋ ‑gbo, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a kayugbokʋɛ. 22 ‑Yusu 'Klɩsʋ a dablo 'sii 'o ‑a nɩ ꞊wlɩ ye, kɔ, 'nie a 'lupupue 'ɛ 'wʋwla ‑a nɩ dɛ 'kuku. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋʋ nu, 'ʋʋ ‑Juukʋɛ a ‑cɔhlʋnpinyʋ dablo lɛ ‑gbla, ‑cɔhlʋnpinyʋ a ‑gbɛ 'ʋʋ 'nie ‑plo, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'le 'wʋ, kɔ, ʋ 'mʋ 'o ye 'sii, 'plɩɩ ʋ 'mʋ 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ gbo 'yɩya, kɛ'ɛ nɩ, ‑Yusu a dablo nu, 'ɔ 'sii 'o ‑a mʋ ye, 'ʋ po ‑a mʋ 'nie 'lu. Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, ‑ba kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye 'bii, kɔ, ‑ba 'yɩya 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ke 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke. 23 Dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la nu, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ, ɔ die 'nɩ nu. Ɔ 'nɩ 'du ꞊le hɩ lɛ gbegbe. 'A ‑tɩ, ‑ba 'kɩɛ lee nahuin, ‑ɛ mɔ, dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la 'le, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn, ‑a kue ye ꞊wlʋ, ꞊a nye ‑pre. ‑A nɩ 'klɩ nɩ ‑wɛ 'le 'le, 'ke ‑ba kue ꞊wlʋ ye, ‑ɛ mɔ, ɔ die 'nɩ nu.

24 ‑Ba kɩkla ‑tɩ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ 'klɩ ‑nyinyi, 'ke ‑ba nʋnʋɛ 'mʋ, 'mʋnʋnʋɛlɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ klɛ bii, kɔ, ‑a 'mʋ ꞊hapʋdɛ nu 'ɛ nɩ ti. 25 'Bɩa ꞊baa lɛ 'kukue, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑ta 'mʋ, ɛ kɔ nahuin ‑ye, 'ʋ 'kee nɔdidie. ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a 'nɩ nu 'le lɛ 'a nunue, kɛɛ, ‑ba ‑nyinyi 'klɩ, ‑ɛ nue, a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑Yusu di 'le lele di, ɩ 'mʋɛɛ yrɛ.

26 ‑A yi Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 'A ‑tɩ, 'bɩa ꞊ba 'kɩɛ gbɛɛ dɛ 'kuku a nunue 'lu ‑wɔn, 'plɩɩ ꞊ba yie, ‑ɛ mɔ, ɛ 'de ꞊hapʋdɛ, ‑ye ‑cɔhlʋn ꞊de 'de 'klɛɛ 'o lele nɩ, ‑bʋ 'wʋwla ‑a nɩ dɛ 'kuku. 27 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ lɛ dɛ 'kuku a nunue nu, ‑ye bɔ pɩ hʋannʋ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑bati dio 'nɩ klɩ. ‑Bati a ‑gbɛ, ɩ di ye 'we nahru gblaka, ‑ʋ di nahuin ꞊nʋ hien, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa. 28 A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'wla Moise a tete, nahuiin 'hɔn, ta 'bʋ 'yo, 'bʋ yɔɔ ‑tɩ, 'ke 'le ‑batipoolɛ 'mʋ, ‑ye ‑tɩ'wlanyɔ a ‑gbɛ, ʋ 'nɩ 'ye ꞊le 'a wɔlɩ, 'ʋ nyo 'la. 29 Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ la 'mʋ, 'ke 'o nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ 'wla la Moise a tete. 'A ‑tɩ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'de Nyɩsʋa a 'Yu a ‑tɩ ke wɛɛn, ‑ye ɔ blɛ ye, Nyɩsʋa bɔ ꞊tue ꞊nɔ ꞊sʋɛ, 'ɛ ‑hi 'o nahuon ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'wla Moise a tete. 'Bɩa 'bɔ 'de Nyɩsʋa a 'Yu a ‑tɩ ke wɛɛn, kɔ, 'bɔ 'de 'a dablo ꞊nʋ a ‑tɩ ke wɛɛn, Nyɩsʋa nu, 'ɔ ꞊tue 'yrɩ, ɔ kɔ 'a nahuin 'hɛɛn, ‑ɔ mɔ dablo ꞊nʋ, ‑ɔ nue, nahuon a ‑gbɛ, 'ɔ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, kɔ, 'bɔɔ ‑wɛ Nyɩsʋa a ‑Hihiu ꞊nʋ tanɩ ꞊tu, ‑ʋʋ ‑a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, Nyɩsʋa dio ꞊tue ꞊sʋɛ 'dɔ, ɛ 'mʋ 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ ‑hi. 30 ‑Tɩ ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, nɩ‑ ‑gbo: «Nyɩsʋa nɔ 'nɩ: Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de 'na ‑tɩ ke wɛɛn, 'na ‑gbɛ, 'mɔ di 'n dɩɔnʋ a 'lu 'mʋ a yrʋ po. 'Yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋʋ nu, 'n diu 'nɩ 'pɛɛ.» ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ ꞊nʋ, ɔ plɛ, ɔ di nu, ɔ die 'nɩ nu. Ʋ 'crɩɩ ‑wɛ ‑tɩ ‑ye. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo: «Nyɩsʋa nɔ 'nɩ: 'Mɔ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, 'n di 'na dakʋ lɛ poo ‑bati.» 31 'Klɔhienyɩsʋa a ‑bati, 'bɩ klɩ nahuon, ‑ye 'jrɔ 'ke 'o nahuon a ‑gbɛ ‑wɔn, ‑ɛ nue, ꞊sʋɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa di nahuon a ‑gbɛ ꞊tue, ɛ di 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ 'nɩ ‑hi.

32 Bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ a 'ble la Nyɩsʋa a ‑tɩ kwa, ti a ‑gbɛ 'yri, aa la 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ, 'ke 'le nahuin ꞊nʋ kwa 'mʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi. Kɛɛ, a kɔ la ꞊wlʋ a 'lɩla, 'a kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye. 33 Ɛ kɔ la ti ‑ye, 'ʋʋ la 'a mʋ tanɩ ꞊tu, 'ke 'o nahuin 'bii ye, 'ʋʋ la 'a mʋ ‑tɔplɩ ‑hʋɩn 'mʋ nu, 'ɛ kɔ la ti ‑ye, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ 'ye la ꞊sʋɛ, 'aa la nahuin ꞊nʋ ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo ꞊tu, ‑ʋʋ la ꞊sʋɛ 'ye. 34 Nahuin ꞊nʋ, ʋ po la ꞊jɩ 'mʋ, ‑tɛ ʋ 'ya Nyɩsʋa a nahuin 'mʋ a ‑tɩ, 'waa wɔlɩ‑ɩ la 'a mʋ nu. ‑Tɛ nahuin ‑ha la 'a mʋ 'a nɩ kʋkɔ‑tɔplɩ kwa lɛ, aa la nu 'manʋ, ‑ɛ nue, a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'a mʋ ‑pre, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, ɔ nɔ lɛ 'yi, 'ɔ ‑hi 'o 'klɔ ‑gbo ke a ‑tɔplɩ 'bii 'mʋ, 'plɩɩ 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ, ɔ 'nɩ nyre ꞊le 'yi lɛ nɩ gbe. 35 Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, ba 'cipi 'o Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ. 'Bɩa 'baa lɛ 'a 'lu a ‑wɔngbʋgba nu, ‑ye Nyɩsʋa di 'a mʋ ‑nye 'wio gblaka. 36 Nɛ‑ nue, 'nɩɩ lɛ po, ‑tɛ a 'blee 'o kwa, 'ke ba 'blee 'o kwa, ‑ɛ die nu, dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ‑hʋa, a 'mue nu, a 'mʋ 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ pa. 37 Nɛ‑ nue, 'ʋ 'crɩɛ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«Nyɩsʋa nɔ 'nɩ:

Ti ‑ɩ hie 'le, ɩ 'de ‑huo,

Waanyɔ ꞊nʋ, ‑ɔ di 'le di,

ɔ 'mʋ 'le di.

Ɔ 'deɛ bɔ ‑wlɛn gbo.

38 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye,

nɔ‑ 'n 'sii 'o ye, 'ke 'o 'mʋ ye,

nɔ‑ di 'klɔ yrayrʋ kɔ.

Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'kee 'na ꞊wlʋ a yekuolɛ,

‑ye 'n 'deɛ ꞊bo kɔ plɔ a bleelɛ,

'ke 'o ꞊nɔ ‑wɔn.»

39 ‑A ‑mɛ ‑ye, 'n 'die ‑tɛɛ pue, ‑ba di 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri nɩ, ‑ʋ 'kee Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ, 'plɩɩ ‑ʋʋ 'wan. Kɛɛ, ‑a mʋ mɔ nahuiin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye. 'A ‑tɩ, ɔ di ‑a mʋ ‑nyi 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le.

11

Nahuon 'bɔ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, dɛ tio‑ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ

1 'Bɩa ꞊ba plɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a kuo Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑a kue ye ꞊wlʋ, ‑ɛ mɔ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la nu, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɔ di 'nɩ nu, ꞊a nyi ‑pre. ‑A kue ‑wɛ ye ꞊wlʋ, ‑ɛ mɔ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑a nɩ 'yie 'nɩnɩ 'ye, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ. 2 Ti ‑hi la a ti 'yri, kɛ'ɛ nɩ, Nyɩsʋa a nahuin nu la 'a ꞊wlʋ a yekuolɛ. Nɛ‑ nue, 'ʋʋ la Nyɩsʋa ke klɩɩ.

3 ‑Tɛ ‑a kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, nɛ‑ nue, ꞊a yrie, ‑ɛ mɔ, 'ke Nyɩsʋa naa 'le 'a win 'kwli 'mʋ, 'ɔ nu 'klɔ ‑gbo. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑tɔplɩ 'bii ‑gbo, ‑aa 'ye, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke, Nyɩsʋa nue nɩ, 'ɩ ‑hɔn 'le dɛ ꞊nʋ 'mʋ, ‑tʋnahuon a 'yie 'nɩnɩ 'ye.

4 Abɛlɩ, ‑ɔ mɔ la Adamʋ a 'yu, ‑tɛ ɔ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, nɛ‑ nue, 'ɔ pi la Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a ‑cɔhlʋn, 'ʋ nɔ 'yi lɛ, 'ʋ ‑hi 'o 'a 'dɩayu Kaɛn a ‑cɔhlʋn 'mʋ. ‑Tɛ ɔ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ lo, ‑ɛ mɔ, ɔ 'sii 'o ye, 'ke 'o ꞊nɔ ye. Abɛlɩ yi dɛ a ‑gbɛ nɩ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa wɛɛn la 'a ‑cɔhlʋn ke. ꞊Hapʋkɔ, Abɛlɩ 'ɔ 'kʋ la, kɛɛ, ‑tɛ ɔ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, nɛ‑ nue, 'ɔ 'kɩɛ tʋɛ ‑a mʋ 'hru ꞊nʋ, ‑a di na, 'plɩɩ ‑a 'mʋ Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo ‑tɛɛ.

5 Kɛ'ɛ nɩ, Henɔkɩ nu la, 'ɔ kuo la ‑wɛ Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye. Nɛ‑ nue, 'ɔ 'de 'kʋ, Nyɩsʋa 'ɔ gbɔ 'le yakɔ 'mʋ, ꞊ɔ ꞊de 'ɔ 'dio la 'klɛɛ lele 'ye. Ʋ 'crɩɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, ɔɔ la nu Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a dɛ. Nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ gbɔ 'le yakɔ 'mʋ. 6 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nahuon 'bɔ 'de Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo, ɔ 'deɛ bɔ klɩɩ Nyɩsʋa ke. 'Bɩa nahuon 'bɔɔ ‑hʋa bɔ 'yɩya 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ gbo, ‑ye ɔ blɛ ye bɔ kue ꞊wlʋ ye, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nɩ 'klɔ, kɔ, ɔ blɛ ye bɔ kue ‑wɛ ꞊wlʋ ye, ‑ɛ mɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑hʋa ‑bʋ yio, ɔ nyu 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ.

7 Kɛ'ɛ nɩ, Noe nu la, 'ɔ kuo la ‑wɛ Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, 'ɔ nyo la 'o ꞊tuu, Nyɩsʋa 'ɔ le ꞊nɔ ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ di la 'o nyre. Noe a ‑gbɛ, ɔ 'de wɛn ‑tɔplɩ a ‑gbɛ a 'yee, kɛɛ, ɔ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa, 'ɔ nu 'mɩɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋa nu la 'a ꞊tutue, 'ɔ pʋɛ 'le wlɔn, ɔ kɔ 'a kayugbokʋɛ 'hɛɛn, 'plɩɩ Nyɩsʋa 'ɔ waa ꞊nʋ, 'ʋ 'de 'nie 'mʋ 'kʋʋ. Dɛ ꞊nʋ, ɔ nu, nɛ‑ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, nahuin ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ la 'klɔ Noe a ti 'yri, 'waa 'yrinaabʋɩ nyre la lɛ 'yi, Nyɩsʋa a ‑bati 'ɩ klu, ‑ɛ nue, ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ 'de Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo. ‑Tɛ Noe a ‑gbɛ, ɔ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ 'sio 'o ye, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye.

8 Kɛ'ɛ nɩ, Abrahamʋ nu la, 'ɔ kuo la ‑wɛ Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, 'ɔ nyo la 'o ꞊tuu. Nyɩsʋa lo la nɩ, 'ke bɔ mu 'le 'blʋgba ꞊de 'mʋ, ɔ di la ꞊nɔ ‑nyi. ꞊Hapʋkɔ, 'ɔ 'de la 'blʋgba a ‑gbɛ yi, kɛɛ, ɔ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa a wintɛ, 'ɔ mu. 9 ‑Tɛ ɔ nyre 'klɛɛ 'le 'blʋgba a ‑gbɛ 'mʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ꞊nɔ ‑nyi, ɔ 'dio la ꞊nɔ a ‑nyie. 'A ‑tɩ, Abrahamʋ 'ye la nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'de la ꞊nɔ, ɔ 'de wɛn 'blʋgba ꞊nʋ a kʋɛ, kɛɛ, 'a 'yuo a 'yuo, nʋ‑ dio kɔ. Kɛɛ, ‑tɛ ɔ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, nɛ‑ nue, 'ɔ wɛɛn ke, 'ke bɔ 'ya 'dagbatayu 'mʋ, 'ke 'le 'blʋgba a ‑gbɛ 'mʋ. Ɔ 'de la gbonɩɩlɛ kɔ. Nɛ‑ nue, 'ɔɔ la lɛ ‑hihie, 'ɔ nɩ la 'le 'taapɔkayu gbo. 'A 'yu Yisakɩ, kɔ Yisakɩ a 'yu Sakɔbʋ 'hɛɛn, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la ‑wɛ 'blʋgba a ‑gbɛ ‑nyi, ʋ mɔ la ‑wɛ 'dagbɩ'ɩ nɩ, 'ke 'le 'blʋgba a ‑gbɛ 'mʋ, 'ʋ nɩ la ‑wɛ 'le 'taapʋɛkayuo gbo, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'waa bu Abrahamʋ ye. 10 Kɛ'ɛ nɩ, Abrahamʋʋ la 'a nunue nu, ‑ɛ nue, ɔ nye la 'nɩ ‑pre, 'ke bɔ 'ti 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ po, 'ke 'le yakɔ 'mʋ. 'Dɩɔ a ‑gbɛ, ɔ kuku 'mʋ lɛ, 'klɔ ‑wɔn, ɔ 'nɩ 'wlɛ ꞊le nɩ.

11 Abrahamʋ a nyrɔ Sara, ‑tɛ ɔ kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, nɛ‑ nue, 'ɔ kɔ la 'yu. ꞊Betɩ bɔ ‑hi la 'yukɔti lɛ, Nyɩsʋa nue la nɩ, 'ɔ kɔ la 'yu. Ɔ yie la nɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la 'le, 'ke 'o ꞊nɔ ‑wɔn, ɔ die la 'nɩ nu. 12 Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, Abrahamʋ, ‑ɔ ‑wɛ la 'yi 'dɔ, ‑ɔ ‑hi la ‑wɛ 'yukɔti lɛ, ɔ ‑do a ‑gbɛ, Nyɩsʋa nue nɩ, 'ɔ wlo. Nyɩsʋa, nɔ‑ lo la, ‑ɛ mɔ, 'a 'yuo a 'yuo di 'nɩ wlo, ‑ɛ 'we ꞊nɔ yahroyɔ ye, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, kɔ 'pʋhʋɔn ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'le 'yru nʋa 'mʋ, nahuon ꞊de 'de 'le ‑hihre ‑wɛ.

13 Abrahamʋ kɔ 'a 'yuo 'hɛɛn, ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye ‑kuokuo, 'kʋkʋɛ 'ɛ yʋ ke. Ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ 'de ‑tɔplɩ ꞊nʋ 'ye, Nyɩsʋa pue la 'le ꞊nʋ. Kɛɛ, ʋ kue ye ꞊wlʋ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tu la, ɔ di la 'nɩ nu ‑nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, 'ʋʋ 'manʋ nu. Kɛ ʋʋ po, ʋ 'de nɔ 'klɔ ‑gbo ke kɔ, ʋ mɔ 'dagbɩ'ɩ nɩ. 14 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ lɛ 'pʋprɛ nu, ʋ nye ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ʋʋ lɛ ꞊mɔ gbonɩɩlɛ yrayrʋ, 'ke 'le yakɔ 'mʋ. 15 Ʋ 'nɩ ‑hie ꞊le 'klɛɛ lele 'waa 'bri ꞊nʋ, ʋ hie 'o gbo a ‑tɩ 'lu ‑wɔn lɛ. 'Bɩa 'bʋ nye la 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ʋ di la 'hru ꞊nʋ 'nɩ 'ye, ʋ di la na, ʋ 'mʋ la de ‑mɛ. 16 Kɛɛ, ɛ 'de la lɛ 'mʋ nɩ. Ʋʋ la lɛ ꞊mɔ gbonɩɩlɛ yrayrʋ, ‑ɛ nɔ 'yi lɛ, 'ɛ ‑hi 'o 'bri 'ka ꞊nʋ 'mʋ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ʋʋ lɛ ꞊mɔ gbonɩɩlɛ ꞊nʋ, ‑ɛ nɩ 'le yakɔ 'mʋ. Dɛ a ‑gbɛ, ɛ klɩɩ Nyɩsʋa ke 'dɔ, Nyɩsʋa 'ɔ ꞊tui, ‑ɛ mɔ, nɔ‑ mɔ 'waa Kʋkɔnyɔ. Nɔ‑ di la ꞊nʋ ꞊hapʋgbonɩɩlɛ ‑nyi, 'ke 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo.

17-18 Nyɩsʋa po la 'le Abrahamʋ dɛ ꞊de, 'ɔ lo la, ɔ nɔ: «'Ke 'le ‑na 'yu Yisakɩ 'mʋ, 'ke ‑na 'yuo a 'yuo di 'le 'mʋ ‑hɔn.» ‑Tɛ ɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ɔɔ ‑hʋa bɔ ꞊tɔ Abrahamʋ 'mʋ lɛ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mue 'ye, 'bɩa 'bɔ 'kɩɛ kuo ꞊wlʋ ye, 'ɔ lo, ɔ nɔ: «‑Na 'yuu ‑do ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Yisakɩ, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ‑bo pii 'mʋ 'a ‑cɔhlʋn lɛ.» ‑Tɛ Abrahamʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, nɛ‑ nue, 'ɔ ꞊tuo 'o, 'ɔ 'ba 'a 'yu Yisakɩ a ‑gbɛ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'muo ‑cɔhlʋn 'mʋ nuu. 19 Kɛ'ɛ nɩ, ɔ nu, ‑ɛ nue, ɔ kuo Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ, ‑ɛ mɔ, ɔ kɔ 'klɩ, 'ke bɔ ‑ha 'le Yisakɩ a ‑gbɛ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, bɔ ‑hɩɔ 'klɔ. Nɛ‑ nue, ‑tɛ Abrahamʋ ‑ha Yisakɩ, Nyɩsʋa 'ɔ ‑nyo ꞊nɔ. ‑Tɛ ɔ ‑nyo ꞊nɔ, ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Yisakɩ bɔ 'nɩnɩ 'kʋ wɛn, 'plɩɩ, bɔ 'nɩnɩ 'hrɩ wɛn 'klɔ.

20 Yisakɩ ‑mɛ ‑ye, kɛ'ɛ nɩ, ɔ nu la, 'ɔ kuo la ‑wɛ Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye. Nɛ‑ nue, 'ɔ le la 'a 'yuo Sakɔbʋ kɔ Esau 'hɛɛn, ɔ nɔ: «Nyɩsʋa bɔ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ.» ‑Tɛ ɔ nyu la le, ‑ye ɔ kue la ye ꞊wlʋ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, ɔ ꞊tu, ‑nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, ɩ di la ‑wɔn mue 'lu.

21 Sakɔbʋ ‑mɛ ‑ye, kɛ'ɛ nɩ, ɔ nu la, 'ɔ kuo la ‑wɛ Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye. Nɛ‑ nue, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔɔ la mu 'kʋ, 'ɔ da la Nyɩsʋa, 'ke 'o 'a 'yu Sosɛfʋ a 'yuoo 'hɔn ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'mu ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, 'ɔ klɩ 'a kotu 'lu gbo, 'ɔ 'ba ye 'mʋ, 'ɔ baa Nyɩsʋa.

22 Sosɛfʋ ‑mɛ ‑ye, kɛ'ɛ nɩ, ɔ nu la, 'ɔ kuo la ‑wɛ Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye. Nɛ‑ nue, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔɔ la mu 'kʋ, 'ke 'le Esipʋblʋgba 'mʋ, 'ɔ le 'a 'yuo, ‑ɛ mɔ, ɛ di kɔ ti, Nyɩsʋa 'mʋ 'a dakʋ Yisraɛkʋɛ Esipʋblʋgba 'kwli 'mʋ 'hrɔɔ, ɔ 'mu 'le 'blʋgba ꞊nʋ 'mʋ gba, ɔ di la ꞊nʋ ‑nyi, Sosɛfʋ 'ɔ lu ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, 'bʋʋ 'le Esipʋblʋgba 'mʋ ‑hɔn, ʋ kɔ bʋ gba 'a ‑plahʋɩn, ʋ 'muo 'o ‑ha, 'ke 'le 'blʋgba yrayrʋ a ‑gbɛ 'mʋ.

23 Moise a bu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn, ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ kuo la ‑wɛ Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ. Nɛ‑ nue, ‑tɛ ʋ kɔ Moise, ʋ 'ye, ‑ɛ mɔ, 'yu a ‑gbɛ, ɔ nɔ lɛ 'yi 'dɔ, 'ʋ ‑hlo, 'ke 'le yakʋɛɛ ta 'kwli 'mʋ. ꞊Hapʋkɔ, Esipʋblʋgba a bodɩɔ 'ɔ le 'a 'sɔyuo, 'ke bʋ 'la Yisraɛkʋɛ a 'yu nyɩbɛpʋ 'bii, ʋ kɔ lɛ kɛ, kɛɛ, Moise a bu kɔ 'a 'dii 'hɛɛn, ʋ 'de hʋannʋ pɩ, 'ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, 'ke bɔ di 'waa 'yu waa. Nɛ‑ nue, 'ʋ ‑hlo.

24 Kɛ'ɛ nɩ, Moise a ‑gbɛ, ɔ nu la, 'ɔ kuo la ‑wɛ Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye. Nɛ‑ nue, ‑tɛ ɔ ku la, 'a ꞊wlʋ 'ʋ yrɛɛ la, 'ke bʋ dɔɔ la Esipʋkʋɛ a bodɩɔ a 'yu nyrɔyu a 'yu, ‑ɔ mɔ 'yu nyrɔyu ꞊nʋ, ‑ɔ nɔɔ. 25 Ɔ nɔ 'nɩ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke bɔ 'ye ꞊sʋɛ, ɔ kɔ Nyɩsʋa a dakʋ, ‑ʋ mɔ Yisraɛkʋɛ 'hɛɛn. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ ‑hi 'o bɔ nu 'manʋ, 'ke 'le dɛ 'kuku a nuulɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ nue, 'manʋdʋ a ‑gbɛ, ʋ mɔ ‑hihidɛ'ɛ nɩ. 26 'Ke 'le ꞊nɔ 'yi 'mʋ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke nahuin bʋ yraa ꞊nɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ Waanyɔ ꞊nʋ ye, Nyɩsʋa di la 'a dakʋ ye ya. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ ‑hi 'o, 'ke bɔ kɔ Esipʋblʋgba a kʋkɔ‑tɔplɩ 'bii. Kɛ 'a 'lu a lɛ‑hielɛ nɩ la 'mʋ, ‑ɛ nue, 'a ꞊wlʋʋ la ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ 'nɩ ‑pre, Nyɩsʋa dio la 'mʋ nu, 'ke 'le ye 'mʋ.

27 ‑Tɛ Moise a ‑gbɛ, ɔ kɔ Yisraɛkʋɛ 'hɛɛn, ʋʋ la 'le Esipʋblʋgba 'mʋ mu ‑hɔn, ‑ye Esipʋkʋɛ a bodɩɔ bi la 'mʋ yrʋ 'dɔ. Kɛɛ, ‑tɛ Moise kuo la Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, nɛ‑ nue, 'ɔ 'de bodɩɔ a ‑gbɛ a hʋannʋ pɩ. ‑Tɛgbi ɔ 'blee la 'o kwa, 'ke ɔ 'blee la 'o kwa. Nahuon ꞊de 'de ‑hlɩn Nyɩsʋa a 'yee. Kɛɛ, Moise ‑mɛ ‑ye, ɔ 'we ꞊nɔ ‑tɛ bɔ 'nɩnɩ 'ye wɛn Nyɩsʋa, 'ʋ ‑hɔn 'le Esipʋblʋgba 'mʋ, 'ʋ mu. 28 'Plɩɩ ʋ 'mʋ la 'le Esipʋblʋgba 'mʋ mu ‑hɔn, Nyɩsʋa le Moise, 'ke Yisraɛkʋɛ bʋ nu 'blabɩ a dablo, ʋ 'muo 'o 'waa kayuo a 'maji a wɔlɩ' lɛ hrii, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊nʋ, ‑ɔ di la 'le di, ‑ɔ di la Esipʋkʋɛ a ye‑hɛyuo, ‑ʋ mɔ nyɩbɛpʋ 'la, ɔ 'nɩ ꞊han ‑wɛ 'waa ye‑hɛyuo, ‑ʋ mɔ nyɩbɛpʋ 'la. Dɛ a ‑gbɛ, ʋ nu, ɛ ‑hɛ kɛ Yisraɛkʋɛ a lɛ'mimre, ʋʋ Pakɩ daa. ‑Tɛ Moise a ‑gbɛ, ɔ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, 'ɔ ꞊tuo 'o, 'ɔ ꞊tu 'o Pakɩ a lɛ'mimre a ‑gbɛ gbo.

29 Moise kɔ Yisraɛkʋɛ 'hɛɛn, ‑tɛ ʋ ‑hɔn la 'le Esipʋblʋgba 'mʋ, 'ʋ kuo la lele Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye. Nɛ‑ nue, 'yru꞊tɩɔ ꞊nʋ, ʋʋ 'Yru ‑Jɔhʋn daa, 'ʋ 'bɛ la ꞊tɩɔ, 'ʋ ꞊ta la, 'nie 'diu la cɔtɔ. ‑Tɛ ʋ ꞊ta 'klɛɛ, ‑ye Esipʋkʋɛ ‑mɛ ‑ye, ʋ nyu la ‑wɔn 'nɩ kʋɛ, 'ʋ ‑hʋa bʋ ꞊ta ‑wɛ. Kɛɛ, ‑tɛ ʋʋ 'klɛɛ ꞊ta, ʋ 'bii, 'nie ꞊mɩʋ la nɩ, 'ɛ 'lʋ.

30 ‑Nyrɔwɔ ‑ye 'mʋ, Nyɩsʋa 'ɔ le la Yisraɛkʋɛ, bʋ na, bʋ ꞊glaa 'le Selikodɩɔ 'le lɛ, 'ke 'le ‑nyrɔwɩɩ 'nɩpata 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, ‑mli ꞊nʋ, ‑ɩ ꞊glaa 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ, ɩ 'mʋ 'wlɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'dɩɔ 'mʋ pa, ʋ 'mʋ 'a nahuin 'la. ‑Tɛ Nyɩsʋa le ꞊nʋ dɛ a ‑gbɛ, ‑ye ʋ kuo ye ꞊wlʋ, 'ʋ ꞊glaa 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'le lɛ, 'a ‑mli 'ɩ 'wlɛ.

31 'Ke 'le Selikodɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, 'plɩɩ Yisraɛkʋɛ 'mʋ la 'le mu nyre, ‑ye 'lalunyrɔ ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Rahabʋ, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ kuo la ‑wɛ Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ. Nɛ‑ nue, Yisraɛkʋɛ a leenyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ di la 'a 'blʋgba 'mʋ lɛ na wɔn, 'ɔ pʋʋ kayu gbo, ʋ 'nɩ ꞊hiun 'la. Nɛ‑ nue, ti ꞊nʋ ‑kɔ yri Yisraɛkʋɛ 'bii ꞊nʋ, ʋ pa 'le 'dɩɔ 'mʋ, 'ʋ 'la nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa a 'o꞊tuulɛ kɔ, 'ʋ 'de la Rahabʋ a ‑gbɛ 'la.

32 Nahuin ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ la Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ, ʋ ‑huo nɩ 'dɔ: Gedeon, Bayrakɩ, Samʋsɔ, Jefete, Dafidɩ, Samuɛlɩ, kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ‑ye 'hɛɛn. 'Bɩa 'nɩ kɔ ꞊bo na wɛn 'waa ‑tɩ ‑wɔn lɛ, ‑ye ɛ di wɛn 'mʋ wlɔn 'nɩ ‑hi. 33 Ʋ 'bii a ‑gbɛ, ʋ kuo Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ. Nɛ‑ nue, ʋ kɔ 'blʋgbɩ ‑ye 'hɛɛn, 'ʋ ‑wɔn, 'ʋ ‑hɩʋ 'o 'hru wlɔn, kɔ, 'ʋ naa nahuin ‑tɛɛ, 'ke 'le 'oye'siilɛ 'kwli 'mʋ, 'ʋ 'ye dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la 'le, 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn, 'ʋ gba ꞊ʋ ‑ye, 'ʋ pu 'le kɔkʋɛ' ‑hɛyri, kɛɛ, ɛ 'diu dɛ ꞊de 'mʋ nu, 34 'ʋ pu 'le nahru gblaka 'mʋ, kɛɛ, na a ‑gbɛ, ɔ 'diu hien. ‑Tɛ nahuiin ‑hʋa bʋ nu ‑hɔtɩplie, bʋ 'lʋ, ‑ye Nyɩsʋa, nɔ‑ nue, 'ʋ ꞊tɛ 'le wlɔn. Ʋ 'de la 'klɩ kɔ, kɛɛ, Nyɩsʋa nue nɩ, 'ʋ kɔ 'klɩ, 'ʋ ‑hɛ ta'bɩʋpʋ gblakɩ, 'ʋ bla ta'bɩʋpʋ ‑ye ꞊nʋ lɛ. 35 Nyrʋgbapʋ ‑ye, ʋ kuo la ‑wɛ Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ. Nɛ‑ nue, 'waa 'dʋkʋɛ ꞊nʋ, ‑ʋ 'kʋkʋ la lɛ, Nyɩsʋa 'ɔ ‑hɩʋ lele 'klɔ, 'ɔ ‑nyu nyrʋgbapʋ a ‑gbɛ.

Kɛɛ, 'ke 'le 'pɩa ‑ye ke, nahuin ‑ye, ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ ꞊tue ꞊nʋ ꞊sʋɛ 'dɔ. 'Bɩa 'bʋ po la lɛ, ʋ 'de Nyɩsʋa a nahuin, ʋ diu la mɛ lɛ 'nɩ ‑ha. Kɛɛ, ʋ 'die ke wɛɛn, 'ke bʋ ꞊tui, ‑ɛ mɔ, ʋ 'de Nyɩsʋa a nahuin. Kɛɛ, ꞊betɩ bʋ di 'kʋ, ʋ kuo Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ, ‑ɛ mɔ, ɔ diu 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'nɩ ‑ha, ɔ 'mu 'klɔ ‑ha, 'waa 'klɔ yrayrʋ 'mʋ ꞊hapʋ'klɔ 'mʋ 'ya, ɛ 'mʋ 'o 'a 'ka ꞊nʋ 'mʋ ‑hi. 36 Nahuin ‑ye, ʋ nyu 'nɩ 'caa, 'ʋ nyu lɔkʋɛ bii, 'ʋ nyu mʋa, 'plɩɩ 'ʋ nyu ꞊jɩ 'mʋ lɛ po, kɛɛ, ʋ 'de Nyɩsʋa a 'hru bʋ wlɔn ‑ha. 37 ꞊Ʋ ‑ye, ʋ nyu ‑wɔn lɛ poo 'hɛ, 'ʋ nyu lɛ 'lɩla, ꞊ʋ ‑ye 'ʋ nyu ꞊tɩɔ lɛ 'bɛ, ꞊ʋ ‑ye 'ʋʋ ‑hɔtɩplie nu, 'ʋ nyu lɛ 'lɩla, ꞊ʋ ‑ye 'ʋ 'de gbonɩɩlɛ kɔ, 'klɔ ‑gbo, nɔ‑ ʋʋ ke na, ꞊sʋɛ 'ɛ nyu nu, 'ʋʋ 'blakʋɛ kɔ wlokʋɛ 'hʋɩn 'mʋ lɛ pue, nahuin 'ʋ nyu ꞊sʋɛ ꞊tue, 'ʋ nyu 'crɛ 'mʋ nu, 38 ꞊ʋ ‑ye, 'ʋ nyu lɛ bla, 'ʋʋ 'kwla gbo na, kɔ, 'ʋʋ dʋgbɩ 'lu lɛ na. 'Ke ʋʋ 'le dʋgbɩ a 'hʋɛ wlɔn lɛ pɛɛ. Kɛ 'nɩɩ po, 'klɔ ‑gbo a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a nahuin lɛ bla, ʋ 'de ye blɛ, 'ke Nyɩsʋa a nahuin a ‑gbɛ bʋ nɩ 'le ꞊nʋ ‑hɛyri.

39 Nyɩsʋa a nahuin 'bii a ‑gbɛ, ‑tɛ ʋ nu, 'ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, ɛɛ Nyɩsʋa ke 'nɩ klɩɩ. ꞊Betɩ bɛ nɩ la lɛ 'mʋ, dɛ gblaka ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la nahuin ‑nyi, 'waa 'yie 'die 'ye, 'ʋ 'kʋ, 40 ‑ɛ nue, Nyɩsʋa pue la 'le ꞊le, 'ke bɔ nu la ꞊nʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, ‑ɛ ‑hi 'o 'a ye‑hɛdɛ 'mʋ. Ɔ nɔ 'nɩ, ꞊hapʋdɛ a ‑gbɛ, ʋ bi 'le ye, ‑a bi 'le ye, 'ke 'o ‑tɛgbii ‑do, 'kee 'nɩ, ɔ die la 'o ‑a mʋ ‑nyii, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑a di 'le 'a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ pa.

12

‑A nɩ Bu Nyɩsʋa, 'a 'yuo a 'mʋnʋɛ‑tɩ, 'ɔ nyu 'le lɛ ‑ha

1 Nahuin 'bii a ‑gbɛ, ʋ kuo la Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ, 'ɛ gbɛ ‑gbagba, 'ʋ 'kʋkʋ la lɛ. Nʋ‑ ꞊glaa 'klɛɛ 'le ‑a mʋ, 'ʋʋ ‑a mʋ 'hru tɔɔ, ‑tɛ ‑a nɩ ‑gbɛ, ‑a di nu, ‑a 'mʋ 'le 'waa ꞊pɩ lɛ ‑ha. 'A ‑tɩ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke ‑ba hie 'o ‑tɔplɩ 'bii ‑gbo gbo, ‑ɩ nye nu, 'ke ‑a 'nɩnɩ mu ye 'mʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. Kɔ, ‑ba hie ‑wɛ 'o dɛ 'kuku ꞊nʋ gbo, ‑ɛɛ ‑a mʋ ye ka, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ ye 'mʋ mu, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. ‑Tɛ ‑a 'blee 'o kwa, 'ke ‑ba 'blee 'o kwa. 2 'Bɩa ꞊baa ye 'mʋ mu, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, 'ke ‑ba ta 'le ‑Yusu ‑wɔn lɛ, ‑ɛ nue, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ nue, ꞊a kuo ꞊wlʋ ye, nɔ‑ die ‑wɛ nu, ‑a nɩ ꞊wlʋ a yekuolɛ 'mʋ 'o ye ꞊cɛɛ. Ɔ wɛɛn ke, 'ke bʋ 'lɔ, 'ke 'o tu 'yie 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑balʋnyɔ ye. 'Kʋkʋɛdʋ a ‑gbɛ, ɛ nɩ ‑tʋɩ, kɛɛ, ɔ 'de ‑tʋɩ pɩ, 'ke bɔ 'kʋ 'kʋkʋɛdʋ a ‑gbɛ, ‑ɛ nue, ɔ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa die 'nɩ nu, ɔ 'mʋ 'manʋ nu. ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'ke ɔ nɩ 'o Nyɩsʋa, ‑ɔ kɔɔ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de win ke a diidɛpɩa ke gbo.

3 Ba ‑hie ‑Yusu a ‑gbɛ a ‑tɩ 'lu ‑wɔn lɛ, ‑tɛ dɛ'kukununyʋ nu la, 'ʋ yrɔɔ la, kɛɛ, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ kɔ la ꞊wlʋ a 'lɩla, 'ke 'le ꞊sʋɛ a 'yiye ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ʋʋ la ꞊nɔ ꞊tue. Ba ‑ha 'le 'a ꞊pɩ lɛ, ‑ɛ die nu, 'a nɩ ꞊wlɩ 'nɩ ꞊han ꞊hlɔn bi, kɔ, a 'nɩ ꞊han Nyɩsʋa a 'hru bʋ wlɔn ‑ha. 4 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, aa dɛ 'kuku ye 'nɩ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, ɛ 'nɩ ꞊han 'a mʋ win ke kɔɔ. Kɛɛ, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon ꞊de 'die wɛn 'le wlɔn a 'kʋɛ. 'A ‑tɩ, ba 'cipi 'o dɛ 'kuku a ye‑wʋnwɔn. 5 Wintɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa nu, 'ɔ ‑nyi 'a mʋ 'klɩ, bɛ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ. Ɔɔ 'le 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ 'prɛɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ buu nu, 'ɔɔ 'le 'a 'yuo꞊pli ‑wɔn 'prɛɛ. Kɛ ɔɔ po:

«'Na 'yu,

'bɩa Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa 'bɔɔ 'le ‑mʋ lɛ ‑ha,

ɔ 'mʋ ‑mʋ dɛ tɔɔ a ‑tɩ,

‑ye ‑bo puo nʋa ye gbo ‑tɛɛ.

'Bɩa 'bɔ 'kla ‑mʋ 'yi 'mʋ,

‑na ꞊wlʋ nɩ bi 'le ꞊hlɔn.

6 Kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, nahuon ꞊nʋ, ɔ nʋɛ 'mʋ,

nɔ‑ ɔɔ 'le lɛ ‑ha.

Nahuon ꞊nʋ, ɔɔ 'a 'yu daa, nɔ‑ɔ nɩ, ɔɔ bi.»

7 'A ‑tɩ, a kɔ ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'ke 'le ꞊sʋɛ a 'yiye 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'le 'nyɩnyɩdɛ 'nyɩɩ. 'Bɩa Nyɩsʋa 'bɔɔ 'a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, nɛ‑ nye 'a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ɔ nuu 'a mʋ 'mʋ 'a 'yuo. Ɛ 'de 'yu ꞊de kɔ, 'a bu bɔ 'nɩnɩ ‑ha 'le lɛ. 8 Kɛ'ɛ nɩ, Nyɩsʋa, ɔɔ 'a 'yuo 'bii a 'lelɛ‑hɩhɩa nu. 'A ‑tɩ, 'bɩa 'bɔ 'nɩnɩ ‑ha wɛn 'le 'a mʋ lɛ, a 'deɛ ba 'ya wɛn 'a ‑tɛɛ a 'yuo 'mʋ.

9 Bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, ‑a nɩ bunʋ, ‑ʋ nɩ kɛ nɔ 'klɔ ke, ʋʋ 'le ‑a mʋ lɛ 'nɩ ‑ha, ꞊a nyu 'o ꞊tuu. 'A ‑tɩ, ‑tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑a kɔ ‑ba ꞊tuu ‑wɛ 'o ‑a nɩ Bu ꞊nʋ 'o, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, 'ɛ ‑hi 'o ‑a nɩ bunʋ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ke. 'Bɩa ꞊ba nyo 'o ꞊tuu, ɔ di ‑a mʋ ‑nyi 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 10 ‑A nɩ bunʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ke, ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋʋ 'le ‑a mʋ lɛ 'nɩ ‑ha, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋʋ 'a ‑hʋhʋa nu. ‑A nɩ Bu Nyɩsʋa, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔɔ 'le ‑a mʋ lɛ 'nɩ ‑ha, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ‑a mʋ 'mʋ ‑hɛ, ‑a nɩ 'yrinaabʋɩ 'mʋ 'o ye 'sii, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'a 'yrinaabʋɩ ye. 11 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋʋ 'le ‑a mʋ lɛ ‑ha, ‑a ‑mɛ ‑ye, ‑a nɔ 'nɩ, ʋʋ ‑a mʋ 'mʋ nu 'crɛ, ɛ 'nɩ nue ꞊le ‑a mʋ 'manʋ. Kɛɛ, 'bɩa ꞊sʋɛ a 'yiye 'bɛ ‑hi, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nyɩɩ 'le 'nyɩnyɩdɛ, 'waa 'yrinaabʋɩ di 'o ye 'nɩ 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, kɔ, ʋ 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ.

‑Tɛ ‑a kɔ ‑ba nu Nyɩsʋa a ‑kʋan a nunue

12 'Na ‑dɩayuo ‑a, kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ. 'A ‑tɩ, 'a nɩ ꞊wlɩ nɩ bi 'le ꞊hlɔn, kɔ, 'a nɩ 'klɩ nɩ ‑wɛ 'le 'le, ‑ɛ die nu, a 'mʋ ye 'mʋ mu, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. 13 'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ꞊ʋ ‑ye nɩ 'o, 'ʋ 'de 'klɩ kɔ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. 'A ‑tɩ, ba na 'hru ꞊nʋ ‑tɛɛ, ‑ʋ 'sii 'o ye, ‑ɛ die nu, nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'nɩ ꞊han Nyɩsʋa a 'hru bʋ wlɔn ‑ha, kɛɛ, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa ‑wɔn kʋɛ ‑tɛɛ.

14 Ba ꞊tu 'o 'klɩ, ‑ɛ die nu, a kɔ nahuin 'bii 'hɛɛn, a 'mʋ kegbowɛɛnlɛ kɔ. Ba wɛɛn ke, 'ke Nyɩsʋa bɔ kɔɔ 'a mʋ win ke 'bii, 'a nɩ 'yrinaabʋɩ 'mʋ 'o ye 'sii ‑tɛɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑ɛ nue, 'bɩa nɛ‑ ɛ 'de, ‑ye a 'deɛ ba 'ye Nyɩsʋa a ‑gbɛ, 'ke 'le 'a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ. 15 'A ‑tɩ, ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ die nu, nahuon ꞊de 'nɩ ꞊hien ke bla, 'ke Nyɩsʋa bɔ nuo ꞊hapʋdɛ 'mʋ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ. Ba ꞊tu ‑wɛ 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ die nu, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon ꞊de 'nɩ ꞊han dɛ 'klan ꞊de 'hru ‑nyi, ‑ɛ nue, ‑weyɛɛ ‑do, nɛ‑ nye nu, ‑wo 'bii 'ɔɔ pa.* 16 Ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ die nu, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon ꞊de 'nɩ ꞊han 'lalunyɔ 'mʋ 'ya, kɔ, nahuon ꞊de a ꞊wlʋ 'nɩ ꞊han Nyɩsʋa a ‑tɔplɩ yraa, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nyɩbɛyu ‑gbo ye, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Esau. Esau a ‑gbɛ, ɔ mɔ la 'a bu a ye‑hɛyu. ‑Tɛ ɔ 'ya la 'a bu a ye‑hɛyu 'mʋ, nɔ‑ 'a bu blɛ ye bɔ po wa ‑wɔn, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'muo ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, kɔ, ɔ 'mʋ ‑hlɩn kukudɛ nu, 'ke 'o 'a bu a ‑ta 'mʋ. Kɛɛ, ‑nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, Esau a ‑gbɛ, ɔ ‑ha la 'le 'a kukudɛ, 'ɔ ‑nye la 'a 'dɩayu 'cicrɛ, ‑ɛ die nu, 'a 'dɩayu a ‑gbɛ, ɔ 'muo dididɛ ‑nyi, 'plɩɩ 'a 'dɩayu 'cicrɛ a ‑gbɛ, nɔ‑ 'a bu po wa ‑wɔn. 17 A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi la, Esau nye la 'nɩ ‑hʋa 'dɔ, 'ke 'a bu bɔ puo ‑wɛ wa ‑wɔn, ɔ 'mʋ 'a bu a ‑ta 'mʋ bi, ɔ 'mʋ kukudɛ nu. Kɛɛ, 'a bu 'die la ke wɛɛn, Esau a ‑gbɛ 'ɔɔ ‑wɛ we, kɛɛ, ɛ 'de la 'hru kɔ, 'ke dɛ ‑gbo, ɔ nu la, bɔ 'cɩcɩɛ.

Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ

18 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, a 'yɩya 'o Nyɩsʋa 'mʋ gbo 'hʋɩn, kɛɛ, 'a nɩ dɛ 'de Yisraɛkʋɛ a dɛ ye 'we, ‑ʋ nɩ la 'klɔ, ti ‑hi la a ti 'yri. Ʋ ‑mɛ ‑ye, ‑nyrɔwɔ ‑ye 'mʋ, 'ʋ 'yɩya 'o dʋgba ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ gbo, ʋʋ Sinai daa, Nyɩsʋa 'ɔ nyu la 'le ‑wɔn 'prɛɛ. Ʋ ‑wɛ 'le bʋ nu la dabʋ nɩ, bʋ 'tʋ la dʋgba a ‑gbɛ lɛ nɩ, nahru 'yakla 'ʋʋ la 'o dʋgba a ‑gbɛ 'lu wlɩɩn, ‑nyrɛ 'ɛ ꞊ŋmuŋmlo la, ‑hlonpʋ 'ʋʋ la ‑hi 'dɔ, 19 'ʋ 'wɔn ‑ŋamʋ a win, 'ʋ 'wɔn ‑wɛ Nyɩsʋa a wintɛ. ‑Tɛ ʋ 'wɔn wintɛ a ‑gbɛ, ‑ye hʋannʋ biu 'le 'kwli 'mʋ, 'ʋ 'batɩ Nyɩsʋa lɛ, ‑ɛ mɔ, ɔ nɩ 'prʋʋ 'le 'klɛɛ lele ‑wɔn, 20 ‑ɛ nue, ‑tɩ ꞊nʋ, ɔ ꞊tu la ꞊nʋ ye, ɩ ‑hi 'waa 'lu a lɛ‑hielɛ wlɔn. Kɛ ɔɔ ꞊nʋ ye po, ɔ nɔ: «Nahuon 'bɔ 'tʋ dʋgba ꞊nʋ lɛ, mɔ ꞊betɩ bɔ 'ya ‑tʋnahuon, ‑hee' 'wlugbadɛ, ba pu 'hɛ ‑wɔn lɛ, ba 'lʋ.» 21 ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, ʋ 'ye, ɩ pu la 'le 'kwli 'mʋ hʋannʋ 'dɔ. Ɛ nue, Moise a ‑gbɛ, 'ɔ ꞊tui ‑wɛ, ɔ nɔ: «'Na 'hʋɩɩn 'nɩ 'hɩhrɔ, hʋannʋ a ‑tɩ.»

22 A ‑mɛ ‑ye, 'a nɩ dɛ nɩ 'dɔ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'ke a 'yɩya 'o dʋgba ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ gbo, ʋʋ Sion daa. 'Ke 'Klɔhienyɩsʋa a 'dɩɔ nɩ 'o. 'Dɩɔ a ‑gbɛ, ʋ nyo daa Jrusrɛdɩɔ, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ. Nyɩsʋa a lɛleenyʋ 'plɔplɔ, ʋ 'kukue 'le lɛ, 'ʋʋ Nyɩsʋa baa, 'ʋʋ 'manʋ nu. Nahuon ꞊de 'de 'le 'waa ‑hihre ‑wɛ. 23 'Ke a nɩ 'le Nyɩsʋa a 'yuo ‑hɛyri, ‑ʋ 'kukue lɛ, ‑ʋʋ 'manʋ nu. 'A mʋ mɔ 'a 'yuo꞊pli, ‑ʋ kɔ 'ɛ nɩ dɛ, ɔ kɔ, 'plɩɩ, ‑ʋ kɔ 'dʋɩ ɔ 'crɩɩ, 'ke 'le 'a 'crɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, 'ke 'le yakɔ 'mʋ. 'Ke a 'yɩya 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ gbo, ‑ɔ mɔ nahuin 'bii a ‑batiponyɔ. 'Ke a 'yɩya ‑wɛ 'o Nyɩsʋa a nahuin ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ gbo, ‑ʋ nɩ la 'klɔ, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑ʋ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'plɩɩ Nyɩsʋa nu, 'ʋ ꞊cɛɛ 'o ye. 24 'Ke a 'yɩya ‑wɛ 'o ‑Yusu 'hʋɩn 'mʋ gbo, ‑ɔ nɩ 'o Nyɩsʋa kɔ ‑tʋnahuin 'hɛɛn a ‑gbahlɔn. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ kɔ 'nyrɛ, Nyɩsʋa 'ɔ ꞊tu 'yrɩ yrayrɩ, ɔ kɔ ‑tʋnahuin 'hɛɛn. 'Ke a 'yɩya ‑wɛ 'o ‑Yusu a dablo 'hʋɩn 'mʋ gbo, ɔ 'wla gbo, 'ke 'o tu 'yie 'mʋ. 'A dablo a ‑gbɛ, ɔ 'nɩ ꞊mɔ ꞊le 'a 'lu 'mʋ a yrʋponyɔ lɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ Abɛlɩ a dablo ye, kɛɛ, ‑Yusu a dablo a ‑gbɛ, ɔ nue nɩ, ‑a kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn, ꞊a ‑mʋɛ.

25 'A ‑tɩ, ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ die nu, a 'nɩ ꞊han Nyɩsʋa a wintɛ ke 'bɛɛ, 'bɔɔ 'le 'a mʋ ‑wɔn 'prɛɛ. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ tii: Ti ‑hi la a ti 'yri, nahuin blɛ la ke, 'ke bʋ po Moise nʋa ye gbo, ‑ɔɔ la ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ye ꞊tu, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke. Nɛ‑ nue, Nyɩsʋa a ‑bati 'ɩ klu, 'ʋ 'di 'le wlɔn ꞊ta. ‑Tɛ ɛ nɩ la lɛ 'mʋ, ‑ye ‑a mʋ ‑gbo, ‑ʋʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a wintɛ ꞊nʋ 'wɔn, ‑ɛɛ 'le yakɔ 'mʋ ‑hɔn, 'bɩa ꞊ba blɛ ke, 'hru 'de 'o gbo pɛ, 'ke ‑ba ꞊ta 'le Nyɩsʋa a ‑bati wlɔn. 26 Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑tɛ Nyɩsʋaa la wun po, ‑ye ‑tʋtʋʋ la 'nɩ 'hɩhrɔ. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, kɛ ɔɔ ‑a mʋ ye po: «'N die lele 'nɩ nu, ‑tʋtʋ 'mʋ 'hɩhrɔ, kɔ, yakɔ 'mʋ ‑wɛ 'hɩhrɔ.» 27 ‑Tɛ ɔ po la lɛ, ɔ die lele 'nɩ nu, wintɛ a ‑gbɛ, ɛ nye ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑tɔplɩ 'bii ‑gbo, Nyɩsʋa nu, ɩ di 'nɩ 'hɩhrɔ, kɔ, ɩ 'mʋ gbo ‑wɛ. Kɛɛ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ 'die 'le ‑wɛ ‑bɩ 'hɩhrɔ, nɩ‑ di 'o hie.

28 'A ‑tɩ, ‑ba ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, ‑ɛ nue, ɔɔ ‑a mʋ ‑nyi 'dɩɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ 'hɩhrɔ gbe. ‑Ba baa Nyɩsʋa, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔɔ 'a ‑hʋhʋa nu. ‑Ba ‑nyo ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, kɔ, ‑ba ꞊tuo 'o. 29 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑aa da, ɔ 'we ꞊nɔ nahru ye. Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuo 'o, ɔ nyu gbo 'nɩ ‑wɔ.

13

'Yrinaabʋɩ ꞊nʋ, ‑ɩɩ Nyɩsʋa ke klɩɩ

1 'A mʋ ‑Yusu a nahuin, ba 'cipi 'o, ba nʋnʋɛ 'mʋ. 2 'Dagbɩ ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'le 'a mʋ ‑wɔn pa, ba 'blu kwa. ‑Tɩ a ‑gbɛ, ɩ nɩ ‑hri 'le 'a mʋ ‑wɔn. Nɛ‑ nahuin ‑ye nu la, 'ʋ 'ble la Nyɩsʋa a lɛleenyʋ kwa ‑tɛɛ. Kɛɛ, ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ 'di la yi, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a lɛleenyʋ'ʋ nɩ. 3 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le ꞊jɩ 'mʋ, ba po 'waa ‑tɩ ꞊wlʋ ‑wɔn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ a kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ba 'nɩnɩ nɩ wɛn 'le ꞊jɩ 'mʋ. Nahuin ꞊nʋ, ʋʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, ba po ‑wɛ 'waa ‑tɩ ꞊wlʋ ‑wɔn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ a kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn, ba 'nɩnɩ 'ye wɛn ꞊sʋɛ.

4 Nahuin 'bii, bʋ ꞊tuu 'o wintɛ ꞊nʋ 'o, Nyɩsʋa ꞊tu, 'ke 'o 'blɩ a ‑ta 'mʋ. Nyrʋgba, ꞊nɩ hie 'le 'o ‑na tɔ gbo, ꞊nɩ nu 'le ‑wlawli. Tɔ, ꞊nɩ hie 'le ‑wɛ 'o ‑na nyrʋgba gbo, ꞊nɩ nu 'le ‑wɛ ‑wlawli. Ba kɔ 'a yiyie, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ dɛ a ‑gbɛ nu, Nyɩsʋa diu lɛ poo ‑bati, kɔ, ɔ 'mʋ ‑wɛ nahuin ‑ye ꞊nʋ ‑bati lɛ poo, ‑ʋʋ 'lalu nu.

5 'Wliyɛ a 'mʋnʋɛlɛ nɩ kɔɔ 'le 'a mʋ win ke. 'A nɩ ꞊wlɩ nɩ bi 'le ꞊hlɔn, 'ke 'o dɛ ꞊nʋ, a kɔ a ‑ta 'mʋ, ꞊betɩ bɛ 'de ‑huo. Kɛ Nyɩsʋaa po, ɔ nɔ: «'N kɔ ꞊bo kikle ‑mʋ lɛ. 'Klɔ ‑wɔn, 'n 'deɛ ꞊bo hie 'o ‑mʋ gbo.» 6 ‑Tɛ Nyɩsʋa nu lɛ 'a ꞊tutue, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'ɛ nɩ nahuon ‑wɛ 'le bɔ ꞊tui nɩ, 'ke 'le ꞊wlʋ a yekuolɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, nɔ‑ɔ 'mʋ 'mʋ ‑hɛ 'ɛ nɩ ti.

'Nɩ pɩ ꞊le dɛ ꞊de a hʋannʋ,

‑ɛ nue, nahuin ꞊de 'de 'le 'na 'crɛ a 'mʋnunue ‑wɛ.»

7 Ye‑hɛnahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ la 'a mʋ naa, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn, ‑ʋʋ la 'a mʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ye ꞊tu, a nɩ ‑hri 'le 'waa ‑tɩ ‑wɔn. 'Waa 'yrinaabʋɩ, kɔ 'kʋkʋɛdʋ ꞊nʋ, ʋ 'kʋ, 'a ‑tɩ bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ. Ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu la 'a ꞊wlʋ a yekuolɛ. 8 ‑Tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ la 'mʋ, kɛ'ɛ nɩ, ɔ 'kɩɛ nɩɛ kɛ 'mʋ. ‑Tɛ 'klɔ tɛ ye gbo, kɛ'ɛ nɩ, ɔ 'kɩɛ die 'mʋ nɩ. Gbegbe, ɔ 'deɛ bɔ 'cɩcɩ. 9 Ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ nue, ɛ kɔ nahuin ‑ye, 'ʋʋ ‑tɔplɩ yrayrɩ tɔɔ, ‑ɩ nɩnɩ 'dɔdɔ lɛ. ‑Tado, ʋ die 'nɩ nu, a 'mʋ Nyɩsʋa a 'hru bʋ wlɔn ‑ha. Kɛ ʋʋ po: 'Ke 'o didi‑tɔplɩ ke, ba kʋɛ tetei ‑ye ‑wɔn, ‑ɛ die nu, 'a nɩ ꞊wlɩ 'mʋ 'klɩ kɔ. ‑Tɩ ꞊nʋ, ʋʋ ꞊tu, a nɩ pui 'le nʋa ye gbo, ‑ɛ nue, dɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ ‑tʋnahuon a ꞊wlʋ 'klɩ ‑nyi, nɛ‑ mɔ ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa nyo 'mʋ nu, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ. Ɛ 'de dɛ ꞊nʋ, ‑aa di, ‑hee' ‑a 'nɩnɩ di, ɛ 'nɩ ‑nyi ꞊le ‑tʋnahuon a ꞊wlʋ 'klɩ. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'o teteidʋ a ‑gbɛ 'o ꞊tuu, tetei a ‑gbɛ, ɩ 'nɩ ‑hɩʋ ꞊le 'mʋ gbe.

10 ‑A mʋ ‑gbo, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊nʋ ꞊wlʋ ye, ‑ɔ ‑hɛ ‑cɔhlʋn, ‑a nɩ dɛ 'kuku a ‑tɩ, ‑a mʋʋ nɩ, Nyɩsʋa, ɔɔ waa. Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'kɩɛ ꞊tue 'o didi‑tɔplɩ a tetei 'o, 'plɩɩ ‑ʋ 'kɩɛ kʋɛ ‑Juukʋɛ a ‑tɔplɩ ‑wɔn, 'ke 'o ‑cɔhlɩn a pipie a ‑ta 'mʋ, Nyɩsʋa 'nɩ waa ꞊le ꞊nʋ. 11 ‑Nyrɔwɔɔ ‑do, 'ke 'le 'yrʋ 'kwli 'mʋ, ‑Juukʋɛ a ‑cɔhlʋnpinyɔ gblaka, 'ɔɔ 'wlugba‑tɔplɩ 'la, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn a ‑ta 'mʋ, 'ɔɔ 'wlugba‑tɔplɩ a ‑gbɛ a dablo gba, 'ɔɔ 'le Nyɩsʋa a kayu gbo pa, 'ke 'le 'a ‑gblo a 'hɔn a nɔnɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ Nyɩsʋa lɛ 'batɩ, 'ke bɔ 'wʋwla 'a nahuin a dɛ 'kuku. ‑Cɔhlʋn a ‑gbɛ, ʋ nyu 'mʋ ꞊tɩɔ 'dɩɔ, 'ʋ nyu 'tɔ po. 12 Kɛ'ɛ nɩ, ‑Yusu a dɛ nɩ la ‑wɛ 'mʋ. Ɔ wɛɛn ke, 'ke bʋ ꞊tɩɔ 'dɩɔ 'mʋ, bʋ 'lɔɔ 'o tu 'yie 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'a dablo nu, ɔ 'mʋ 'a dakʋ a dɛ 'kuku 'wʋwla. 13 'A ‑tɩ, ‑a 'nɩ kʋɛ 'le 'klɛɛ lele ‑Juukʋɛ a dɛ ‑wɔn. Kɛɛ, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu, 'ɔ wɛɛn ke, 'ke bʋ ‑haa 'a ‑tɩ lɛ, ‑ba wɛɛn ‑wɛ ke, 'ke ‑ba ‑ha 'klɔ ‑gbo a ‑tɔplɩ mɛ lɛ, ‑ba kʋɛ ‑Yusu ‑wɔn, ꞊betɩ bʋ di ‑a nɩ ‑tɩ lɛ ‑haa, 14 ‑ɛ nue, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke, ‑a 'de nɔ ꞊hapʋ'dɩɔ kɔ, ‑ɔ hie 'klɔ. 'Ke ‑a nɩ ꞊hapʋ'dɩɔ nɩ 'le Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ, 'ke 'le ‑a mʋ ye 'mʋ. ꞊Hapʋ'dɩɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ ‑aa lɛ ꞊mɔ.

15 'A ‑tɩ, ‑ba baa Nyɩsʋa, 'ɛ nɩ ti, kɔ, ‑ba ‑nyo 'wio, 'ke 'le ‑Yusu a 'dʋ 'kwli 'mʋ. Baalɛ ꞊nʋ, ‑a nyo baa, ɛ 'we ꞊nɔ ‑cɔhlʋn ye, ‑aa ‑ha, 'ke 'o Nyɩsʋa ‑wɔn, 'ʋ nye nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ mɔ 'a nahuiin nɩ. 16 Ba nu 'a nɩ 'bienʋ ‑tʋnahuin ꞊hapʋdɛ 'mʋ, kɔ, ba ‑hɩhɛ 'mʋ lɛ 'ɛ nɩ ti, ‑ɛ nue, ‑cɔhlʋndʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ʋ Nyɩsʋa ke klɩɩ.

17 Ba ꞊tuu 'o 'a nɩ 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ 'o. Ba po 'waa ꞊tɔwin nʋa ye gbo, ‑ɛ nue, nʋ‑ʋ 'a mʋ 'yie ꞊tu, ‑ɛ die nu, a 'nɩ ꞊han Nyɩsʋa a 'hru bʋ wlɔn ‑ha. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa diu wlɔn 'nɩ ꞊gba, ʋ 'mue klɛ ‑hɩhɩa, ‑tɛ ʋ nu 'waa ‑kʋan a nunue. 'A ‑tɩ, ‑tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ba ꞊tuu 'o, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑kʋan nu, 'ke 'le 'manʋ 'kwli 'mʋ. 'Bɩa 'ba 'nɩnɩ ꞊tuu 'o, ‑ye 'waa ꞊wlɩ di bi ꞊hlɔn. 'Waa ꞊wlɩ 'bɩ bi ꞊hlɔn, ‑ye dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'deɛ bɛ ‑hɛ 'a mʋ 'mʋ.

18 Ba 'cipi 'o, ba da Nyɩsʋa, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ‑a mʋ 'mʋ ‑hɛ. ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a nɩ ꞊wlʋ 'nɩ yɛɛ ꞊le ‑a mʋ ‑tɩ. ‑A nye 'nɩ ‑hʋa 'ɛ nɩ ti, 'ke ‑ba nu ꞊hapʋdɛ. 19 Ba da ‑wɛ Nyɩsʋa, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'mʋ 'hru ‑nyi, 'mʋ 'le 'a mʋ ‑wɔn di 'tata a ti 'yri.

'Lelɛ'bɔɔwintɛ

20 Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔɔ ‑a mʋ kegbowɛɛnlɛ ‑nyi, 'ke 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ ke, nɔ‑ ‑ha 'le ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ, 'ɔ nuo ‑a nɩ 'yie꞊tunyɔ gblaka 'mʋ. ‑Yusu a ‑gbɛ a dablo, nɔ‑ Nyɩsʋa nu, 'ɔ ꞊tue 'yrɩ yrayrɩ, ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn. 'Yrɩ yrayrɩ a ‑gbɛ, ɩ di hie 'klɔ. 21 ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, Nyɩsʋa bɔ ‑nyi 'a mʋ 'klɩ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'a ꞊wlʋ a dɛ nu. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ die nu, a 'mʋ dɛ ꞊nʋ nu, ‑ɛɛ ꞊nɔ ke klɩɩ, ‑ɛ nue, 'ke ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke. 'A ‑tɩ, ‑Yusu 'Klɩsʋ bɔ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo. Kɛ'ɛ nɩ, bɛ nɩ 'mʋ.

Wlɔnlɛ꞊gbʋgba

22 'Na 'dɩayuo ‑a, 'nɩɩ 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ 'crɩɩ, ‑ɛ die nu, 'mʋ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi. 'Crɩɩnɩɛ ‑gbo, ɛ 'de lɛ hren. 'A ‑tɩ, 'nɩɩ 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, ba 'ble 'a wintɛ kwa, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke.

23 ꞊Bo le 'a mʋ: ‑A nɩ 'dɩayu Timote, ɔ 'de 'klɛɛ lele ꞊jɩ 'mʋ nɩ. Ʋ tɩɔ gbo. 'Bɩa 'bɔ nyre nɔ 'mʋ ‑wɔn 'tata a ti 'yri, 'bɩa 'nɩɩ 'a mʋ ye di ‑mrɛ, ‑ye ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a mʋ di 'le di.

24 'N ꞊gba 'a nɩ 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ 'bii wlɔn lɛ, ʋ kɔ Nyɩsʋa a nahuin 'bii 'hɛɛn. Nyɩsʋa a nahuin, ‑ʋ nɩ 'le Yitaliblʋgba 'mʋ, ʋ ꞊gba ‑wɛ 'a mʋ wlɔn lɛ.

25 Nyɩsʋa bɔ nu a 'bii ꞊hapʋdɛ 'mʋ.

* 12:15 12.15 ‑hee': 'flɔɔ a 'yaadɛ 'cicrɛ gbi, nɛ‑ɛ 'flɔɔkuo 'bii 'yaa.

SAKƖ

1

2

3

4

5

SAKƖ

a 'crɩɩnɩɛ, ɔ 'crɩɩ la

1

1 'Mɔ Sakɩɩ nɩ, ‑ɔɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ. 'Mɔ mɔ Nyɩsʋa kɔ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyɔ. 'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a dakʋ, ‑ʋ 'sɛɛ 'klɔ 'bii ‑gbo ke gbo, 'a nɩ 'wio ‑o.

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, nahuin a ‑gbɛ, nʋ‑ ɔɔ ꞊tɔ ‑nyi

2 'Na ‑dɩayuo ‑a, 'bɩa 'baa ꞊sʋɛ a gblegblei 'ye, ‑ye ba nu 'manʋ ‑tɛɛ. 3 Ba kɔ 'a yiyie, 'bɩa 'ba 'cipi 'o ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ, ꞊betɩ baa ꞊sʋɛ 'ye, ɛ die 'nɩ nu, a 'mʋ ꞊wlʋ a 'lɩla kɔ. 4 Ɛ blɛ ye, ꞊wlʋ a 'lɩla bɛ nue, ba ꞊cɛɛ 'o ye 'bii, kɩkadɛ ꞊de nɩ nɩ 'le 'le 'a mʋ 'mʋ.

5 Kɛɛ, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon 'bɔɔ dɛ nu, 'bɔ 'de 'a ꞊tɔ kɔ, ‑ye bɔ ‑hʋa ꞊tɔ a ‑gbɛ Nyɩsʋa, Nyɩsʋa 'muo ꞊nɔ ‑nyi, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa 'nɩ bla ꞊le 'ɛ nɩ nahuon ꞊de ye, ‑ɔ nyo ꞊tɔ ‑hʋa. Kɛɛ, 'ke 'le ꞊wlʋ a 'yilɛnɩnɔ 'kwli 'mʋ, 'ke ɔ nyo 'le ꞊nɔ ‑nyii. Ɔ 'de 'a yrʋ kɔ. 6 'Bɔɔ ꞊tɔ a ‑gbɛ ‑hʋa, bɔ nue, 'ke 'le ꞊wlʋ a yekuolɛ 'kwli 'mʋ. Ɔ nɩ pue 'le gblɛ, ‑ɛ nue, nahuon ꞊nʋ, ‑bɔɔ Nyɩsʋa dɛ ‑hʋa, gblɛɛ 'le ꞊wlʋ ke nɩ, ɔ 'we ꞊nɔ 'yru a 'dʋɩ ye, pepee 'pɩ klɛ po, 'plɩɩ ‑tɛgbi ꞊nʋ, ɛɛ 'le ‑hʋa, 'ɛ nyi 'le gbaa. 7 Nahuondʋ a ‑gbɛ, ɔ nɩ pui 'le ‑tɛɛ, 'ke dɛ ꞊nʋ, ɔɔ ‑hʋa, Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa die ꞊nɔ 'nɩ ‑nyi. 8 Ɔ mɔ nahuoon nɩ, ‑ɔɔ 'lii 'hɔn naa, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn.

꞊Sʋɛnyɔ kɔ dɛkɔnyɔ 'hɛɛn

9 ‑Dɩayu ꞊nʋ, ꞊sʋɛɛ nu, bɔ nu 'manʋ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa, nɔ‑ dio 'le 'yaa. 10 ‑Dɩayu ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ dɛ, bɔ nu ‑wɛ 'manʋ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa, nɔ‑ dio 'le ꞊tɩɔ. Dɛkɔnyɔ a ‑gbɛ, ɔ yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ɔ di 'nɩ 'kʋ, ɔ 'we ꞊nɔ ‑piti a ‑pui ye. 11 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɛ 'yrʋʋ nu, 'ʋʋ 'le 'wʋ, 'ʋʋ hʋan, 'ʋ nye nu, ‑piti 'ɩɩ 'yrɔ, kɔ, 'a ‑pui a 'yilɛnɩnɔ 'ɛɛ 'wan, kɛ dɛkɔnyɔɔ nu, ɔɔ wɛn 'a kʋkɔ‑tɔplɩ ‑kʋan 'yri a nue, 'ɔ nyi gbo hie, 'ɔɔ 'kʋ.

Ba 'cipi 'o Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ, ꞊betɩ baa ꞊sʋɛ 'ye

12 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, ꞊sʋɛ 'bɛ nyo 'mʋ lɛ ꞊tɔ, 'ke bɔ nu dɛ 'kuku, nahuon a ‑gbɛ, 'bɔ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'bɔ 'de sɩa, 'ke 'o Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑ta 'mʋ, ‑ye bɔ kɔ plɔ a bleelɛ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa dio ‑nyi 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 'Klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ 'wio, Nyɩsʋa plɛ, ɔ di nahuin ꞊nʋ ‑nyi, ‑ʋ nʋɔ 'mʋ.

13 Dɛ 'bɛ nɩ 'o, 'bɛɛ ‑mʋ 'mʋ lɛ ꞊tɔ, 'ke ‑bo nu dɛ 'kuku, ꞊nɩ 'ye 'le, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔ nye nu, ‑ɛ nue, ɛ 'de nahuon ꞊de kɔ, ‑bɔ plɛ, ɔ di Nyɩsʋa 'mʋ lɛ 'nɩ ꞊tɔ, 'ke bɔ nu dɛ 'kuku, mɔ, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ 'nɩ ꞊tɔ ꞊le nahuon ꞊de 'mʋ lɛ, 'ke bɔ nu dɛ 'kuku. 14 ‑Tʋnahuon a ‑gbɛ, 'a 'lu a lɛ‑hielɛ 'klan, nɛ‑ nyo 'mʋ lɛ ꞊tɔ, 'ke bɔ nu dɛ 'kuku. 15 Dɛ 'kuku a ‑gbɛ, ɔɔ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, ti gbi 'bɩ ‑hi, ‑ye nɩ‑ ɔɔ nu. 'Bɛɛ klɛ bii, ‑ye ɛɛ 'le ya 'kʋkʋɛ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a ‑wɔnhinhren.

16 'Na 'mʋnʋɛ‑dɩayuo ‑a, a nɩ kaa 'le 'a nɩ dɩɔnʋ! 17 'Ɛ nɩ ‑nyinyidɛ, ‑ɛ nɔ 'yi lɛ, 'plɩɩ ‑ɛ ꞊cɛɛ 'o ye, 'ke ɛɛ 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn, ‑ɔ mɔ 'yrʋ kɔ ‑hɔpɔ kɔ yahroyɔ a nununyɔ. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ 'nɩ 'cɩcɩ ꞊le, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'yrʋʋ nu, 'ʋʋ 'le yakɔ 'mʋ lɛ ‑wɛ, gbɩgbɩyrɩ 'ɩɩ 'o lɛ bi. 18 'Ke ɔ naa 'le 'a wintɛ 'mʋ, ‑ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'ɔ ‑nyi ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ. 'A ‑gbɛ, nɔ‑ ‑hʋɛ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ ye‑hɛnahuin ꞊nʋ 'mʋ 'ya, 'ke 'le ‑tɔplɩ ꞊nʋ ‑hɛyri, ɔ nu.

Nyɩsʋa a wintɛ, aa 'wɔn, ba nui

19 'Na 'mʋnʋɛ‑dɩayuo ‑a, bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, 'ɛ nɩ nahuon, ɔ blɛ ye bɔ po 'a 'be nʋa ye gbo ‑tɛɛ, kɔ, ɔ nɩ 'kɩka 'le 'pʋprɛ‑tɩ, kɔ, ɔ nɩ bi 'le ‑wɛ 'yrʋ 'mʋ 'tata, 20 ‑ɛ nue, nahuon 'bɔ kla 'yrʋ'mʋbi‑tɩ, ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ nu ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 21 'A ‑tɩ, ba hie 'o 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ gbo, ‑ɩ nɩ 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke. A nɩ nu 'le 'klɛɛ lele dɛ 'kuku. Ba ꞊tɩɔ 'le 'a nɩ dɩɔnʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, kɔ, 'a wintɛ, a 'wɔn, ‑ɛ nɩ 'le 'a nɩ ꞊wlʋ ke, ba kue ꞊wlʋ ye ‑tɛɛ. 'A wintɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ ‑wɛ 'le ‑bɛ waa 'a mʋ, a 'nɩ ꞊han Nyɩsʋa ‑wɔn hren.

22 ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a wintɛɛ 'a mʋ tɔɔ, a nɩ pui 'le nʋa ye gboo ‑do, kɛɛ, a blɛ ye ba nui. Nahuon 'bɔɔ Nyɩsʋa a wintɛ nʋa ye gbo poo ‑do, 'bɔ 'nɩnɩ nui, ‑ye ɔɔ 'a dɩɔnʋ 'nɩ kaa. 23 Nahuondʋ a ‑gbɛ, ɔ 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔɔ 'le 'yɩla 'kwli 'mʋ lɛ ta, ‑tɛ 'a yigbakla nɩ 'mʋ, ‑ɔ nyo 'ye. 24 'Bɔ 'yo 'klɛɛ, 'bɔ po 'o ke, ‑ye ‑tɛ 'a yigbakla a ‑gbɛ, ɔ nɩ 'mʋ, ɛ saka ꞊nɔ nɩ. 25 Nahuon 'bɔɔ 'le Nyɩsʋa a tetei 'kwli 'mʋ lɛ ta, ‑tɩ ꞊nʋ, ɩɩ ꞊tu, 'bɔ nyi nu, ‑ye Nyɩsʋa dio 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ. Nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'de ye blɛ bɔ po tetei nʋa ye gboo ‑do, 'plɩɩ bɩ ‑hri ꞊nɔ ‑wɔn, kɛɛ, ɔ blɛ ye bɔ ꞊tui 'o, ‑ɛ nue, tetei a ‑gbɛ, ɩ ꞊cɛ nɩ, 'plɩɩ 'ɩ kɔ 'klɩ, 'ke bɩ ꞊gbla ‑a mʋ, 'ke 'le dɛ 'kuku kwa 'mʋ.

26 Nahuon 'bɔ plɛ, ɔɔ ‑wɔn kʋɛ Nyɩsʋa, 'plɩɩ 'bɔ 'nɩnɩ ꞊tu 'a mɛ 'yie, 'plɩɩ 'bɔ 'kɩɛ pue 'yilɛnyretoto, ‑ye ɔɔ 'a dɩɔnʋ 'nɩ kaa. Ɔ nɔ 'nɩ, ɔɔ nu Nyɩsʋadɛ, kɛɛ, ɔɔ 'le lɛ 'nɩ 'prɛ ‑gbʋgbɛ. 27 ‑Tɛɛ a Nyɩsʋadɛ, ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔɔ ‑hʋa, nɛ‑ mɔ: ‑Ba kɔ 'le 'kuiyeyuo a dɛ ‑wɔn, kɔ, nyrʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ tɔnʋ 'kʋ, 'plɩɩ ‑ʋʋ ꞊sʋɛ 'ye, ‑ba kɔ ‑wɛ 'le 'waa dɛ ‑wɔn. 'Ya 'o lele 'lu, ‑ba ꞊tu ‑a dɩɔnʋ 'yie, 'klɔ ‑gbo a 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'nɩ ꞊han ‑a mʋ win ke kɔɔ.

2

A nɩ 'jra 'le nahuin 'yi 'mʋ lɛ

1 'Na ‑dɩayuo ‑a, ‑tɛ a kuo ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, ‑ɔ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, a nɩ 'jra 'le nahuin 'yi 'mʋ lɛ. 2 ꞊Bo pue nahuiin 'hɔn a dɛ ye: Aa wɛn 'cʋɛ a nue, tii ‑do a ti 'yri, ‑ye nahuiin 'hɔn, nʋ‑ pa 'le 'a mʋ ‑hɛyri. ꞊Ɔ ‑ye nɩ 'o, 'ɔ pue 'yilɛnɔwlawlɩ, kɔ 'yilɛnɔbɔyɔ, ʋ nuu ‑gʋlʋ 'mʋ, nɔ‑ nɩ 'le ꞊nɔ ‑jio 'mʋ lɛ. ꞊Ɔ ‑ye ꞊nʋ, ɔ mɔ ꞊sʋɛnyɔ'ɔ nɩ. 'A 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ cɩcrɛ lɛ. 3 ‑Ye a ‑nyi nahuon ꞊nʋ 'wio, ‑ɔ pue 'yilɛnɔ‑tɔplɩ 'hʋɩn 'mʋ lɛ, ‑ye a nɔ: «'Yilɛnɔgbata, nɔ‑ ‑gbo. Nɔ‑ ‑bo nɩ ke gbo.» ꞊Sʋɛnyɔ ‑mɛ ‑ye, ‑ye kɛ a nyo ye po: «Nyra 'o ‑tɛ ꞊nʋ gbo!» kɔ: «Di 'le, ‑bo waa mɔ 'na bʋɩ ꞊hlɔn gbo!» 4 'Bɩa 'baa lɛ 'a nunue nu, ‑ye aa 'yi 'mʋ lɛ 'jra nahuin, ‑ye 'a nɩ 'lu a lɛ‑hielɛ nyre lɛ 'yi, ‑ɛ nue, nahuiin 'hɔn ꞊nʋ ‑gbahlɔn, a poo ꞊ɔ ‑ye lɛ ‑bati.

5 Ba po 'mʋ nʋa ye gbo, 'na 'mʋnʋɛ‑dɩayuo ‑a! Ba kɔ 'a yiyie, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de dɛ kɔ, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, nʋ‑ Nyɩsʋa ‑ha 'le du 'mʋ, 'ke bʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye. ‑Yusu a ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑gbɛ, ɛ mɔ dɛ gblakaa nɩ, 'ɛ ‑hi 'o dɛ a kʋkɔ 'mʋ. Nahuin a ‑gbɛ, nʋ‑ Nyɩsʋa ‑ha ‑wɛ 'le du 'mʋ, 'ke bʋ pa 'le Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ. 'Klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa nɔ 'nɩ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nʋɔ 'mʋ, nʋ‑ dio 'le 'kwli 'mʋ pa. 6 A ‑mɛ ‑ye, nahuin, ‑ʋ 'de dɛ kɔ, a 'nɩ dʋʋ ꞊le nahuin. Kɛɛ ‑ye 'klɔ ‑gbo a dɛkɔnyʋ, nʋ‑ʋ 'a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, nʋ‑ʋ 'le 'a mʋ ‑batiponyʋ ‑wɔn lɛ gba. 7 Ʋ ‑do a ‑gbɛ lele, nʋ‑ʋ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a 'dʋ 'yi lɛ nyre. 'Dʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ ʋ ‑nyi 'a mʋ, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ ‑Yusu a nahuin.

8 'Bɩa 'baa 'o Nyɩsʋa a tete gblaka ꞊nʋ 'o ꞊tuu, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le 'a 'crɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ye aa nu ꞊hapʋdɛ. Tete a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ: Nʋɛ ‑n 'be ‑tʋnahuon 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑n nu ‑n dɩɔnʋ a 'mʋnʋɛlɛ. 9 Kɛɛ, 'bɩa 'baa ‑tʋnahuin 'yi 'mʋ lɛ 'jra, ‑ye dɛ 'kukuu nɩ, aa nu, ‑ye Nyɩsʋa a tetei di 'a mʋ 'nɩ klɩ, ‑ɛ nue, a 'wla tete ‑ye nɩ. 10 Nahuon 'bɔɔ 'o Nyɩsʋa a tetei 'bii 'o ꞊tuu, kɛɛ, 'bɔ 'wla tetebʋʋ ‑do, ‑ye ɔ 'wla tetei 'bii nɩ. 11 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋaa ‑do ꞊nʋ, ‑ɔ plɛ: ꞊Nɩ nu 'le ‑wlawli, ɔ ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ lele lɛ po: ꞊Nɩ 'la 'le nahuon. 'A ‑tɩ ꞊betɩ ‑bo 'nɩnɩ nu ‑wlawli, kɛɛ, ꞊nɩ 'la nahuon, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑n 'wla Nyɩsʋa a tetei 'bii nɩ, ‑ye 'a ‑bati kɔ bɩ klɩ ‑mʋ.

12 Nɛ‑ nue, 'nɩɩ 'a mʋ le: ‑Tɩ 'bii ‑gbo, aa ꞊tu, kɔ ‑tɔplɩ 'bii ‑gbo, aa nu, ba kɔ 'a yiyie, nɩ‑ kɔ ke Nyɩsʋa di 'o 'a mʋ ‑bati lɛ poo, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ a nu 'o 'a tetei a 'o꞊tuulɛ. Tetei a ‑gbɛ, nɩ‑ɩ ‑a mʋ ꞊gbla, 'ke 'le dɛ 'kuku kwa 'mʋ. 13 Nahuon 'bɔ 'de nahuin a wɔlɩ kɔ, ‑ye ti ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa dio 'o ‑bati lɛ poo, ɔ 'deɛ bɔ kɔ ‑wɛ 'a wɔlɩ. Kɛɛ, nahuon 'bɔ kɔ nahuin a wɔlɩ, ‑ye Nyɩsʋa di ‑wɛ nahuon a ‑gbɛ a wɔlɩ 'nɩ kɔ.

Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, ɔ kɔ bɔ nu ꞊hapʋdɛ

14 'Na ‑dɩayuo ‑a, nahuon 'bɔ plɛ, ɔ kuo Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ, kɛɛ, ꞊hapʋdɛ, Nyɩsʋaa ‑hʋa bɔ nu, 'bɔ 'nɩnɩ nue, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, 'a pupowin, ɩ 'nɩ da ꞊le dɛ ꞊de. 'Bɔɔ lɛ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ nu, ‑ye ɛ 'die 'le ‑wɛ bɛ waa ꞊nɔ, 'ke bɔ ꞊ta 'le Nyɩsʋa a yrʋ wlɔn. 15 ‑Bakla ꞊de, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, ‑Yusu a nahuon ‑ye, nɔ‑ 'de 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ kɔ dididɛ 'hɛɛn kɔ. 16 'Bɩa 'baa ‑dɩayu a ‑gbɛ le, ‑ɛ mɔ: «Nyɩsʋa bɔ nɩ 'o ‑mʋ ‑wɔn! Pue ‑tɔplɩ 'hʋɩn 'mʋ lɛ ‑tɛɛ, ‑bo di dɛ, ꞊mʋ ꞊mra!» Kɛɛ ‑ye ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɔ 'de kɔ, 'ba 'nɩnɩ ‑nyi ꞊nɔ, ‑ye 'a nɩ pupowin, ɩ 'nɩ da ꞊le dɛ ꞊de. 17 Kɛ ɛ ‑ti 'mʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ ‑wɔn. Nahuon ꞊de 'bɔ ꞊tui, ‑ɛ mɔ, ɔ kuo Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ, 'plɩɩ ꞊hapʋdɛ, Nyɩsʋaa ‑hʋa bɔ nu, 'bɔ 'nɩnɩ nue, ‑ye 'a Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ, ɛ mɔ ‑gbʋgbɛɛ nɩ.

18 ‑Tado, kɛ nahuon ‑ye di po: «꞊Ʋ ‑ye kuo Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ, ꞊ʋ ‑ye 'ʋʋ 'yilɛnɔ‑tɔplɩ nu.» ‑Tɩ 'n di ꞊nɔ ye ꞊tu, ɩ nɩ‑ ‑gbo: «Tʋɛ 'mʋ, ‑tɛ ‑n nu Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ a kʋkɔ, 'plɩɩ ꞊nɩnɩ nu 'yilɛnɔ‑tɔplɩ, 'na ‑gbɛ, 'yilɛnɔ‑tɔplɩ, 'nɩɩ nu, 'mui ‑mʋ tɔɔ, ‑ɛ die nu, ꞊mue 'ye, ‑ɛ mɔ, 'n kuo Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ.» 19 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑n pui ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'ya ‑do. 'Nɩɩ ‑mʋ 'nɩ le: Ɛ nu ‑tɛɛ, 'kuo ‑hʋɩn, ɔ pui ‑wɛ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa 'ya ‑do. 'A ‑tɩ, nɛ‑ kɔ 'hɩhrɔlɛ ɔɔ 'hɩhrɔ, hʋannʋ a ‑tɩ. 20 ‑Mɔ ꞊nʋ, ‑ɔ 'de 'lu a lɛ‑hielɛ kɔ, ꞊bo tʋɛ ‑mʋ, ‑ɛ mɔ, 'bɩa ꞊nɩ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, 'plɩɩ ꞊nɩnɩ nu ꞊hapʋdɛ, ‑ye ‑na Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ, ɛ mɔ ‑gbʋgbɛɛ nɩ. 21 ‑A nɩ bu Abrahamʋ a ‑tɩ bɩ bi 'le ‑mʋ 'kwli 'mʋ. Abrahamʋ a ‑gbɛ, ɔ ‑wɛ la ‑wɔn, 'ke bɔ ꞊tuu la 'o Nyɩsʋa, ꞊betɩ bɔ di 'a 'yu Yisakɩ ‑ha, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑cɔhlʋn a ‑ta 'mʋ. 'A nunudɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, Nyɩsʋa 'ɔ 'sio la 'o ye, 'ke 'o ꞊nɔ ye. 22 ‑N nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ mɔ, ɔ kuo la Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ 'dɔ. Nɛ‑ nue, 'ɔ ‑wɛ la ‑wɔn, 'ke bɔ nu la 'ɛ nɩ dɛ, Nyɩsʋaa la ꞊nɔ ‑hʋa. 'A nunu‑tɔplɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ nue, 'a Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ 'ɛ 'sii la 'o ye. 23 ‑Tɩ ꞊nʋ, ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ɩ mue la ‑wɔn 'lu. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo: «Abrahamʋ kuo la Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ. Nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ 'sio la 'o ye, 'ke 'o ꞊nɔ ye,» 'plɩɩ Nyɩsʋa 'ɔ dɔɔ 'a nɩnatumu. 24 'A ‑tɩ, a nye 'nɩ 'ye, Nyɩsʋaa 'o nahuon ye 'nɩ 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye, 'ke 'o nahuon a ‑gbɛ a ꞊hapʋdɛ ɔɔ nu, a ‑ta 'mʋ, ɛ 'de bɔ plɛ, ɔ kuo Nyɩsʋa ye ꞊wlʋʋ ‑do.

25 'Ya 'o lele 'lu, 'lalunyrɔ Rahabʋ a ‑tɩ bɩ bi ‑wɛ 'le ‑mʋ 'kwli 'mʋ. Ti ‑kɔ 'yri Yisraɛkʋɛ a lɛleenyʋ pa la 'waa 'dɩɔ 'mʋ, ɔ ‑hɩʋ la 'mʋ nɩ ‑tɛɛ, 'ɔ tɔɔ la ꞊nʋ ke'bɛɛhru, ‑ɛ die nu, ʋ 'nɩ ꞊hiun la 'la. Dɛ a ‑gbɛ, ɔ nu la, nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ 'sio la 'o ye, 'ke 'o ꞊nɔ ye.

26 ‑Ye 'klɛɛ, ‑tɛ ‑tʋnahuoon nu, ‑hʋnhlʋn 'bʋ 'de 'le ꞊nɔ 'mʋ nɩ, 'ɔɔ 'kʋ, kɛ'ɛ nɩ, ɛ ‑ti 'mʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑ta 'mʋ. Nahuon 'bɔ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ɔ kuo Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ, 'plɩɩ 'bɔ 'nɩnɩ nu ꞊hapʋdɛ, ‑ye 'a ꞊wlʋ a yekuolɛ, ɛ mɔ ‑gbʋgbɛɛ nɩ.

3

Ba ꞊tu 'a nɩ mɛ 'yie

1 'Na ‑dɩayuo ‑a, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuin 'plɔplɔ nɩ 'ya 'le Nyɩsʋa a ‑tɩ a tɔɔnyʋ 'mʋ. Ba kɔ 'a yiyie, ‑a mʋ ‑gbo, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ tɔɔ, 'bɩa ꞊ba nu dɛ 'klan, ‑a nɩ ‑bati, Nyɩsʋa di ‑a mʋ lɛ poo, ɩ di 'nɩ 'yakla, ɩ 'mʋ 'o nahuin ꞊nʋ 'mʋ ‑hi, ‑ʋ 'nɩnɩ tɔɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ. 2 ‑A 'bii, ‑aa lɛ 'nɩ kɩka, 'ke 'o ‑tɔplɩ 'plɔplɔ, ‑aa nu a ‑ta 'mʋ. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'a pupowin 'bɩ nɔ 'yi lɛ 'ɛ nɩ ti, 'bɔ 'nɩnɩ kɩka lɛ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ ꞊cɛɛ 'o ye, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɔ ‑wɛ 'le ꞊le bɔ nue, 'a nunuklɔ 'bii bɔ 'sii 'o ye. 3 ꞊Bo pue ‑so a dɛ ye. 'Plɩɩ ꞊muo 'o ke mu 'ya, ‑n kɔ ‑bo nɔɔ 'le 'plʋdɛ wlɔn, ‑ɛ kɔ 'mʋ 'lili naa 'le. 'Lili a ‑gbɛ, nɩ‑ɩ ‑mʋ 'mʋ ‑hɛ, ꞊nɩ nyo 'o 'hru wlɔn po, ‑tɛgbi ‑nɩɩ 'le ‑hʋa, ɔɔ 'le ‑mʋ gba. 4 ꞊Bo pue lele 'blagbe a dɛ ye, ‑ɛ kɔ danʋ, ʋʋ yrayrɩ po. ꞊Betɩ 'blagbe a ‑gbɛ bɛ 'bʋa, ꞊betɩ pepe gblaka bɛ nye gba, 'blagbenaanyɔ, wɔlʋ 'cicrɛ ɔɔ nu, 'ɔ nye 'o 'hru wlɔn lɛ po. 5 Kɛ'ɛ nɩ, ɛ ‑ti 'mʋ, 'ke 'o ‑a nɩ mɛ ‑wɔn. ꞊Hapʋkɔ, 'ɛ 'cɩmɩ, kɛɛ 'a nunu‑tɔplɩ 'bʋa nɩ.

‑Ba pue lele na'klamɛ a dɛ ye. Ɛ ‑wɛ 'le tii ‑do a ti 'yri bɛ po ‑citʋ꞊gble 'tɔ nɩ. 6 ‑A nɩ mɛ 'we ꞊nɔ nahru ye. Ɛ mɔ 'yilɛnyredɛ'ɛ nɩ, 'ɛ nɩ 'le ‑tʋnahuon wlɔn. 'A nunu‑tɔplɩ, ɩ nye 'nɩ nu, ‑tʋnahuon a 'klɔ 'ɔɔ 'yi lɛ nyre. Mɛdʋ a ‑gbɛ, ɛ 'we ꞊nɔ nahru ye, ‑ʋ 'bɛ, 'ke 'le ‑tʋnahuon 'mʋ. Nahru a ‑gbɛ, ‑tʋnahuon a 'klɔ 'bii, nɔ‑ ʋʋ 'yi lɛ nyre. 'Ke ʋʋ 'le 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka 'mʋ ‑hɔn. 7 ‑Tʋnahuon, ɔ ‑wɛ 'le bɔ naa 'ɛ nɩ dɛ nɩ: 'kwla gbo a dɛhʋɛi, kɔ nʋblɩ, kɔ wlɔwlɔ‑tɔplɩ, kɔ ‑hrin 'hɛɛn. 8 Kɛɛ, nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ kɔɔ 'a dɩɔnʋ a mɛ win ke. 'A mɛ a ‑gbɛ, ɛ mɔ 'yilɛnyredɛ'ɛ nɩ, ɛ 'nɩ ‑wle ꞊le.

'A nunu‑tɔplɩ, ɩ mɔ 'kʋɛi, 'ɩɩ nahuin lɛ 'lɩla. 9 Nɛ‑ ‑aa nu, ꞊aa Nyɩsʋa 'wio ‑nyi, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ Bu, kɔ, ‑ɔ mɔ ‑wɛ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ. Ɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ ‑aa ‑wɛ 'mʋ 'ba, nahuin ꞊nʋ, Nyɩsʋa nuu 'a ye'wenyʋ 'mʋ, ꞊a nyu 'jrɔ ‑wɔn po. 10 Wuntɔɔ ‑do a ‑gbɛ wlɔn, 'ke wiin 'le 'mʋ ‑hɔn, ꞊aa Nyɩsʋa 'wio ‑nyi, ɔ ‑do a ‑gbɛ wlɔn, 'ke wiin ‑wɛ 'le 'mʋ ‑hɔn, ꞊aa nahuin 'jrɔ ‑wɔn po. 'Na ‑dɩayuo ‑a, dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'de 'o lɛ nɔ. 11 Ɛ 'de 'nɩhʋɔ ꞊de kɔ, ‑ɔ kɔ wlɔn, tii ‑do a ti 'yri, ꞊hapʋ'niee 'le 'mʋ ‑hɔn kɔ 'nie ‑hʋan 'hɛɛn. 12 'Na ‑dɩayuo ‑a, ‑a 'die ‑hlɩn a 'yee, bubuotu bʋ di ꞊hʋnmrakui tʋ, kɔ, ‑a 'die ‑hlɩn ‑wɛ a 'yee, ‑gbʋgbɔnʋtu bʋ di bubuokui tʋ, kɔ, ‑a 'die ‑hlɩn ‑wɛ a 'yee, 'nɩhʋɔ, ‑ɔ kɔ wlɔn 'taniee 'le 'mʋ ‑hɔn, tii ‑do a ti 'yri ꞊hapʋ'nie bɛɛ ‑wɛ 'le 'mʋ ‑hɔn.

꞊Tɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa nahuin ‑nyi

13 'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon 'bɔ nɩ 'le, 'bɔ plɛ, ɔ kɔ ꞊tɔ, ‑ye 'a nunuklɔ bɔ 'sii 'o ye, kɔ, bɔ ꞊tɩɔ 'le 'a dɩɔnʋ, ‑ɛ die nu, nahuin 'mue ‑tɛɛ pue, ‑ɛ mɔ, nahuon a ‑gbɛ, ɔ kɔ ꞊tɔ. 14 Kɛɛ, ꞊nɩ kɔ ca 'dɔ, kɔ, ‑na ꞊wlʋ 'bʋ nyre 'yi lɛ, kɔ, ꞊nɩɩ ‑n ‑do a plɔ a bleelɛ lɛ ꞊mɔ, ‑ye ꞊nɩ po 'le ‑n dɩɔnʋ a ‑pli, ‑ɛ mɔ, ‑n kɔ ꞊tɔ. 'Bɩa ꞊nɩɩ lɛ 'pʋprɛ nu, ‑ye hɩ'ɩ nɩ, ‑nɩɩ lɛ 'du. 15 ꞊Tɔdʋ a ‑gbɛ, ‑n plɛ, ‑n kɔ, ɛ 'de Nyɩsʋa, ɔ 'dio ‑mʋ ‑nyi. Kɛɛ, ‑tʋnahuin a ꞊tɔ'ɔ nɩ. ꞊Tɔdʋ a ‑gbɛ, 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka, nɔ‑ nyo nahuin ‑nyi. 16 ‑Tɛ ꞊nʋ, ‑tʋnahuin kɔ 'o ca, kɔ, ‑tɛ ʋʋ 'o 'waa dɩɔnʋ a plɔ a bleelɛɛ ‑do lɛ ꞊mɔɔ, kegbowɛɛnlɛ 'de 'o nɩ, kɛɛ, 'yilɛnyre‑tɔplɩ a gblegblei, nɩ‑ɩ 'o 'lu ‑wɔn mue. 17 Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kɔ ꞊tɔdʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa nahuin ‑nyi, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'sii 'o ye, ‑ye ɔ nye 'nɩ nu, nahuin 'ʋʋ kegbowɛɛnlɛ kɔ, kɔ, ɔ 'nɩ 'yaa ꞊le 'le 'a dɩɔnʋ, kɛɛ ‑ye ɔɔ nahuin ye gbo po nʋa, 'ke 'o 'waa 'o꞊tuulɛ a ‑ta 'mʋ, 'ɔ kɔ nahuin a wɔlɩ, kɔ, 'ɛ nɩ ti, 'ɔɔ ‑tɔplɩ nu, ‑ɩ nɔ 'yi lɛ. 18 Nahuon a ‑gbɛ, ‑ɔ kɔ ꞊wlʋ nɔ 'yi lɛ, 'plɩɩ ‑ɔ nye nu, nahuin 'ʋʋ kegbowɛɛnlɛ kɔ, 'a nunu‑tɔplɩ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, ꞊hapʋdɛ di 'le 'mʋ ‑hɔn. Nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'we ꞊nɔ 'dɩdɔnyɔ ye: 'dɩdɔ‑tɔplɩ, ɔɔ 'dɔ, 'dɩdɔ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ɔ di 'cɛ.

4

Ba yraa 'klɔ ‑gbo a 'yilɛnyre‑tɔplɩ, ba nʋɛ Nyɩsʋa 'mʋ

1 'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'ke ye‑wʋnwɔnlɛ kɔ ꞊yʋɛ 'hɛɛn, ɩ nɩ 'le. ‑Be' ɩ ‑hɔn 'mʋ 'le? 'Ke ɩɩ 'le 'a nɩ 'yilɛnyre꞊wlɩ ke 'mʋ ‑hɔn, ꞊wlɩdʋ ꞊nʋ, ‑ɩɩ 'yilɛnɔ꞊wlɩ ye ‑wɔn. 2 ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, 'a nɩ ꞊wlɩɩ ‑hʋa, a 'di kɔ. Nɛ‑ nue, 'aa nahuin a 'lɩla lɛ ꞊mɔ. ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, 'a nɩ 'bienʋ kɔ, nɩ‑ kɔ ca aa ꞊tu, kɛɛ, a 'nɩ kʋɩ ꞊le. Nɛ‑ nue, 'aa ꞊yʋɛ po, kɔ, 'aa ye ‑wʋnwɔn. ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, aa ‑hʋa, a 'nɩ kʋɩ ꞊le, ‑ɛ nue, a 'nɩ 'batɩ ꞊le Nyɩsʋa lɛ, 'ke bɔ ‑nyi 'a mʋ. 3 ꞊Betɩ ba ‑hʋɩ Nyɩsʋa, ɔ 'nɩ ‑nyi ꞊le 'a mʋ nɩ, ‑ɛ nue, ‑tɛ aa 'a ‑hʋhʋa nu, ɛ 'nɩ blee ꞊le 'a plɔ. ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, a nyi 'nɩ ‑hʋa, ‑ɛ die nu, a ‑do, a 'mʋ plɔ a bleelɛ kɔ.

4 ‑Tɛ ‑wlawlinyrɔɔ nu, 'ɔɔ 'o 'a tɔ gbo hie, 'ɔɔ ‑wlawli nu, kɛ aa nu, 'aa 'o Nyɩsʋa gbo hie, 'a nʋɛ 'klɔ ‑gbo ke a 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'mʋ. Ba kɔ 'a yiyie, nahuon 'bɔ nʋɛ ‑tɔplɩdʋ a ‑gbɛ 'mʋ, ‑ye ɔ yraa Nyɩsʋa nɩ. 'Nɩɩ lele 'a mʋ 'nɩ le, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ nʋɛ 'klɔ ‑gbo a 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'mʋ, nɔ‑ kɔ ꞊wlʋ yraa Nyɩsʋa. 5 A nɩ 'ye 'le, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a 'crɩɩnɩɛɛ ꞊tu, ɩ mɔ ‑gbʋgbɛkɔɔ nɩ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ ‑gbo: «Nyɩsʋa a ‑Hihiu ‑gbo, ɔ ‑nyi ‑a mʋ, ʋʋ ‑hʋa bʋ kɔɔ ‑a mʋ win ke 'bii.» 6 ‑Ye 'klɛɛ, Nyɩsʋa, ɔɔ ‑a mʋ ‑nyi 'klɩ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, 'ke ‑ba ‑wɔn 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le Nyɩsʋa a 'crɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «Nyɩsʋa 'nɩ ‑hʋa ꞊le nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'le 'waa dɩɔnʋ 'yaa, kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'le 'waa dɩɔnʋ ꞊tɩɔ, nʋ‑ ɔɔ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ.»

7 'A ‑tɩ, ba ꞊tɩɔ 'le 'a nɩ dɩɔnʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Ba ‑wɔn 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka ye, ɔ 'mʋ 'a mʋ ‑wɔn hren. 8 Ba 'mʋɛɛ Nyɩsʋa ye, ɔ 'mʋ ‑wɛ 'a mʋ ye 'mʋɛɛ. 'A mʋ dɛ'kukununyʋ, a nɩ nu 'le 'klɛɛ lele dɛ 'kuku. 'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'lii 'hɔn naa, 'a nɩ ꞊wlɩ bɩ 'sii 'o ye. 9 'A nɩ dɛ 'kuku ‑gbo, a nu a ‑tɩ, 'kla bɔ 'ya 'a mʋ ‑wliye. Ba nu wɔlɩ lɛ, kɔ ba we. Ba 'kee 'cɩca, ba we ꞊hien. Ba 'kee 'manʋ a nunue, kɛɛ, 'kla bɔ 'ya 'a mʋ ‑wliye. 10 Ba ꞊tɩɔ 'le 'a nɩ dɩɔnʋ, 'ke 'o Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa ye, ɔ 'mʋ 'le 'a mʋ 'yaa.

A nɩ poo 'le 'a nɩ 'bienʋ ‑bati lɛ

11 'Dɩayuo ‑a, a nɩ ꞊tu 'le 'a nɩ 'bie ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ! Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'a 'be ‑tɩ ‑hʋɩn yrɛ ꞊tu, kɔ, ‑ɔ nyo ‑bati lɛ poo, nahuon a ‑gbɛ, ɔɔ ꞊tu ‑tɩ ‑hʋɩn, 'ke 'o Nyɩsʋa a tetei ‑wɔn, kɔ, Nyɩsʋa a tetei a ‑gbɛ, nɩ‑ ɔɔ ‑bati lɛ poo. 'Bɩa ꞊nɩɩ Nyɩsʋa a tetei ‑bati lɛ poo, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ꞊nɩ ꞊tui ꞊le 'o, kɛɛ, ‑n nyi lɛ poo ‑bati. 12 Nyɩsʋaa ‑do, nɔ‑ɔ nahuin 'a tetei ‑nye, kɔ, ɔ ‑do, nɔ‑ blɛ ye ‑bɔ pui ‑bati lɛ. Ɔ ‑do, nɔ‑ ‑wɛ 'le ‑bɔ waa nahuin, kɔ, ɔ ‑do, nɔ‑ wɛ 'le ‑bɔ nue, bʋ ‑wɛ gbo. ‑Mɔ ꞊nʋ, ‑ɔɔ ‑n 'be ‑tʋnahuon ‑bati lɛ poo, nahuon tio‑ ‑n plɛ ‑n 'ya 'mʋ 'le?

A nɩ 'yaa 'le 'le 'a nɩ dɩɔnʋ

13 Ba po 'o nʋa gbo, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ lɛ po: «Kɛkɛ, ‑ŋaŋa, 'ke ‑a di ‑ŋa 'le 'dɩɔ ‑gbo ‑hee' 'dɩɔ ꞊nʋ 'mʋ mu, ‑a 'mʋ 'le 'yrʋ ‑hi, ‑a 'mʋ 'le kʋɛsɛ hra, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ 'wliyɛ 'ye ‑tɛɛ.» 14 'A mʋ a ‑gbɛ, ‑ʋʋ lɛ 'pʋprɛ nu, ꞊be dɛ, ‑ɛ di ‑ŋa 'lu ‑wɔn mue, a yie nɩ? ‑Hʋnhlʋn ꞊nʋ, aa po, ʋ 'we ꞊nɔ ‑jru ye. 'Bʋ 'hrɩ, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ, tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ʋ ‑gbɛ 'le lɛ. 15 Kɛ a kɔ ba po wɛn: «Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa 'bɔ nye ‑hʋa, ‑ye ‑a di po ‑hʋnhlʋn, kɔ, dɛ ‑gbo ‑hee' dɛ ꞊nʋ, ‑a 'mue nu.» 16 Kɛɛ, nɛ‑ a hie 'o gbo, 'aa 'le 'a nɩ dɩɔnʋ 'yaa, 'aa ‑wɛ 'a nɩ dɩɔnʋ a ‑pli po. 'Baa lɛ 'a nɩ dɩɔnʋ a 'le'yaalɛ nu, ɛ nyre lɛ 'yi. 17 'A ‑tɩ, ba kɔ 'a yiyie, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ yi ꞊hapʋdɛ a nulɛ, 'plɩɩ ‑ɔ 'nɩnɩ nue, nahuon a ‑gbɛ, ɔɔ nu dɛ 'kuku.

5

Dɛkɔnyʋ, ba ꞊tu 'a nɩ nunuklɔ 'yie

1 'A mʋ dɛkɔnyʋ, ba po 'mʋ nʋa ye gbo! Ba we, ꞊sʋɛ a di 'ye a ‑tɩ, 'kla‑wliye'yɩya, ‑ɛ di 'a mʋ yɛ a ‑ta 'mʋ, ba nu wɔlɩ lɛ. 2 'A nɩ kʋkɔ‑tɔplɩ ꞊hɔn nɩ, kɔ, 'hrɔ bɛ 'a nɩ 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ nɩ. 3 ꞊Jawe nyre 'a nɩ 'wliyɛ lɛ 'yi. ꞊Jawe a ‑gbɛ, nɛ‑ die 'a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, a 'de 'a nɩ kʋkɔ‑tɔplɩ ‑kʋan 'yri nuu ‑tɛɛ, kɔ, nɛ‑ di 'a nɩ 'hʋɩn 'yi lɛ nyre, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ na bɔ 'nɩnɩ hien wɛn 'a mʋ. ꞊Hapʋkɔ, ꞊a nɩ 'le 'lelɛ'bɔɔti 'kwli 'mʋ, 'plɩɩ 'klɔ 'mʋ 'o 'mʋ ‑hɔn, kɛɛ, a 'kɩɛ 'kukue kʋkɔ‑tɔplɩ lɛ. 4 'Plɩɩ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nu ‑kʋan, 'ke 'le 'a nɩ ‑cii ke, a 'diu 'pɛɛ. Ba po 'o nʋa gbo, ‑tɛ nahuin a ‑gbɛ, ʋʋ 'le win 'yaa, 'ʋʋ we. 'Waa ꞊hienwewin a ‑gbɛ, ɩ nyre 'le Nyɩsʋa ‑wɔn nɩ, ‑ɔ mɔ 'klɔ 'bii ‑gbo a Kʋkɔnyɔ. 5 Ti 'bii, a ‑hi nɔ 'klɔ ke, 'ɛ nɩ dɛ, aa ‑hʋa, a kʋɛ nɩ, kɔ, 'a nɩ plɔ a bleelɛɛ ‑do, nɛ‑ aa lɛ ꞊mɔ. Aa o di dɛ ‑tɛɛ, 'a 'bʋa, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'wlugba‑tɔplɩ ye, ‑ɩɩ 'bʋa, 'plɩɩ ʋʋ 'la, 'ke 'o 'a didie a ‑ta 'mʋ. 6 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'sii 'o ye, nʋ‑ a poo hɩ‑bati lɛ, 'a 'lɩlʋ lɛ, ‑ɛ nue, ʋ 'deɛ bʋ ‑wɔn 'a mʋ ye.

Ba 'la ꞊wlʋ, ‑Yusu a 'lediti 'mʋɛɛ yrɛ

7 'Na ‑dɩayuo ‑a, ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, ɛ 'mue gba ‑gbagba, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'mʋ 'le di. Ba 'ye kɛ 'dɩdɔnyɔ, ‑tɛ ɔɔ nu, 'ɔɔ ‑tɔplɩ 'dɔ, 'plɩɩ 'ke 'le ꞊wlʋ a 'lɩla 'kwli 'mʋ, 'ɔɔ ye‑hɛnu ‑pre, kɔ, 'lelɛ'bɔɔnu 'hɛɛn, 'ɔ 'ble kwa ‑bleble, 'ɛɛ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ a 'cɩcɛti ke yɛ. 8 'A nɩ ‑gbɛ, ba 'la ‑wɛ ꞊wlʋ. 'A nɩ ꞊wlɩ nɩ bi 'le ꞊hlɔn. ‑A nɩ Kʋkɔnyɔ a 'lediti 'mʋɛɛ ye.

9 A nɩ yɩyɛɛ 'le ‑tɩ, ‑dɩayuo ‑a, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'nɩ ꞊han 'a mʋ ‑bati lɛ poo. Ba kɔ 'a yiyie, ‑batiponyɔ ‑Yusu a 'lediti 'mʋɛɛ yrɛ, 'ke ɔ nɩ 'o 'maju 'yri. 10 'Na ‑dɩayuo ‑a, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ la 'prɛ, 'ke 'le Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a 'dʋ 'kwli 'mʋ, ti ‑hi la a ti 'yri, 'waa ‑tɩ bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ. Ʋ kɔ la ꞊wlʋ a 'lɩla, ꞊betɩ bʋʋ la ꞊sʋɛ 'ye. 'A nɩ ‑gbɛ, kɛ ba nu ‑wɛ ꞊wlʋ a 'lɩla a kʋkɔ. 11 ‑A nɔ 'nɩ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ a ‑gbɛ, ʋ kɔ la plɔ a bleelɛ, ‑ɛ nue, ʋ 'de sɩa, 'ke 'o Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ ‑wɔn. Nyɩsʋa a nahuon, ‑ɔ mɔ Sɔbʋ, ɔ ‑mɛ ‑ye, a 'wɔn 'a ‑tɩ nɩ, ‑tɛ ɔ nu la ꞊wlʋ a 'lɩla a kʋkɔ, 'ke 'le ꞊sʋɛ a 'yiye 'kwli 'mʋ. A 'wɩn ‑wɛ nɩ, ‑tɛ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa nu, 'plɩɩ 'a ꞊sʋɛ a 'yiye a ‑gbɛ, ꞊hapʋdɛ 'ɛ ‑hʋɛn 'le 'kwli 'mʋ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ɔ kɔ ‑tʋnahuin a wɔlɩ, kɔ, 'ɔ nyu ‑wɛ ꞊hapʋdɛ 'yi ꞊hlɔn lɛ nu.

12 'Na ‑dɩayuo ‑a, dɛ gblaka, 'n ‑hʋa ꞊bo le 'a mʋ, ɛ nɛ‑ ‑gbo: A nɩ 'sʋ 'le! A nɩ 'sʋʋ 'le yakɔ, a nɩ 'sʋʋ 'le ‑wɛ ‑tʋtʋ, a nɩ 'sʋʋ 'le ‑wɛ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de. 'Bɛ 'ya iin 'mʋ, kɛ ba po iin, mɔ, 'bɛ 'ya 'ʋʋn 'mʋ, kɛ ba po 'ʋʋn. Kɛ ba nu, Nyɩsʋa 'nɩ ꞊han 'a mʋ ‑bati lɛ poo.

13 'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon 'bɔ nɩ 'le, 'bɔɔ ꞊sʋɛ 'ye, ‑ye bɔ da Nyɩsʋa, Nyɩsʋa ɔ 'muo 'mʋ ‑hɛ. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'manʋ 'bʋ nyo nu, ‑ye bɔ bree Nyɩsʋa ‑wɔn. 14 Nahuon 'bɔ nɩ 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'bɔ kɔ 'hʋɩn a hinhren, ‑ye bɔ da 'cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ, ʋ 'muo 'nyra 'lu po, 'ke 'le Kʋkɔnyɔ a 'dʋ 'kwli 'mʋ, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa da, 'ke Nyɩsʋa bɔ ‑wɔ 'a 'kʋɛ. 15 'Bʋ da Nyɩsʋa, 'bʋ kuo ꞊wlʋ ye, ‑ɛ mɔ, dɛ ꞊nʋ, ʋʋ ‑hʋa, Nyɩsʋa die 'nɩ nu, ‑ye Nyɩsʋa di 'hʋɩnhrennyɔ a ‑gbɛ a 'kʋɛ 'nɩ ‑wɔ, ɔ 'muo ye 'mʋ 'ba. 'Bɔ nu o dɛ 'kuku, Nyɩsʋa di 'a dɛ 'kuku a ‑gbɛ 'nɩ 'wʋwla.

16 'A ‑tɩ, dɛ 'kuku, a nu, ba wɛɛn yrɛ, kɔ, ba da Nyɩsʋa, 'ke 'o 'a nɩ 'bienʋ a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'mʋ 'a nɩ 'kʋɛi ‑wɔ. Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'a Nyɩsʋa a dɩda kɔ 'klɩ, 'ke Nyɩsʋa bɔ nu dɛ ꞊nʋ, nahuon a ‑gbɛ, ɔɔ ‑hʋa. 17 Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔ, ‑ɔ mɔ Eli, 'a ‑tɩ bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ. ‑Tɛ ‑a nɩ 'mʋ, kɛ ɔ nɩ la ‑wɛ 'mʋ. Nɔ‑ da la Nyɩsʋa, 'ke 'le 'a ꞊wlʋ 'bii ke, 'nu 'nɩ ꞊han la di. Kʋɛ 'o ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ 'yie 'mʋ gbo, 'nu 'de di, 'ɛ nu 'yrɩɩ ta kɔ yakʋɛɛ ‑huonnɔ. 18 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ɔ da la lele Nyɩsʋa nɩ, 'ke 'nu 'mʋ la ꞊hlɔn bi. ‑Tɛ ɔ dɔ la 'klɛɛ, ‑ye Nyɩsʋa wɔn la nɩ, 'nu 'ʋ 'tatɩ la lele didie, ‑ye 'dɩdɔ‑tɔplɩ ꞊ga la lele nɩ.

19 'Na ‑dɩayuo ‑a, 'ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, nahuon 'bɔ hie 'o Nyɩsʋa a 'hru gbo, ‑ʋ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ a 'hru, ba ‑hɩɔ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'o Nyɩsʋa a 'hru a ‑gbɛ wlɔn bi. 20 Ba kɔ 'a yiyie, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ ‑hɛ 'a 'be a ‑gbɛ 'mʋ, ɔ waa ꞊nɔ nɩ, 'ke ɔ 'de Nyɩsʋa ‑wɔn hren, ɔ 'nɩ ꞊han 'wan. ꞊Betɩ dɛ 'kuku bɛ ‑huo, Nyɩsʋa die 'nɩ 'wʋwla.

1 PIƐLƖ

1

2

3

4

5

PIƐLƖ A YE‑HƐCRƖƖNƖƐ

ɔ 'crɩɩ la

1

1 'Mɔ Piɛlɩ, ‑ɔ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑wɔnnaanyɔ, 'mɔɔ nɩ, ‑ɔɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ. 'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a nahuin, ‑ʋ 'sɛɛ 'blʋgbɩ ꞊nʋ ke gbo, ‑ɩ mɔ Pɔnblʋgba, Galatɩblʋgba, Kapadɔsɩblʋgba, Asiblʋgba, kɔ Bitiniblʋgba 'hɛɛn, 'a mʋ'ʋ nɩ, 'nɩɩ ‑wɔn 'crɩɩ. 'A mʋ mɔ 'dagbɩ'ɩ nɩ, 'ke 'le 'blʋgbɩ a ‑gbɛ 'mʋ. 2 Si la a ti 'yri, ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa 'ɔ ‑yrɩ la, 'ke bɔ ‑ha 'le 'a mʋ du 'mʋ, 'ke ba 'ya 'a nahuin 'mʋ. 'Ke ɔ naa 'le 'a ‑Hihiu 'mʋ, 'ɔ nue, 'a 'ya 'a nahuin 'mʋ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ 'o ꞊tuu, kɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ a dablo 'mʋ 'a nɩ dɛ 'kuku 'wʋwla, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Nyɩsʋa bɔ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, bɔ ‑nyi ‑wɛ 'a mʋ kegbowɛɛnlɛ, ꞊hapʋdɛ kɔ kegbowɛɛnlɛ a ‑gbɛ 'hɛɛn, ɩ 'mʋ klɛ bii.

‑Ba baa Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ waa ‑a mʋ

3 ‑Ba baa Nyɩsʋa, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a Bu, ‑ɛ nue, ɔ 'ye ‑a nɩ wɔlɩ, 'ɔ ‑nyi ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ. ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑ha 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, ɔ ‑ha 'klɔ, nɔ‑ kɔ 'mʋ Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ naa 'le, 'ɔ ‑nyi ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ, ꞊a yie, ꞊a nye ‑pre, 'ke bɔ ‑ha ‑wɛ 'le ‑a mʋ 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, ɔ 'mʋ ‑wɛ ‑a mʋ 'klɔ ‑ha. 4 ‑A yie ‑wɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa di ‑a mʋ ‑nyi ꞊hapʋdɛ. ꞊Hapʋdɛ a ‑gbɛ, ɛ 'nɩ nyre ꞊le 'yi lɛ, mɔ, ɛ 'nɩ pa ꞊le ‑wɛ ꞊jawe, mɔ, ɛ 'nɩ ꞊hɔn ꞊le ‑wɛ gbe. ꞊Hapʋdɛ a ‑gbɛ, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, 'ke ɔ ꞊tue 'le gbo, 'ke 'o 'a nɩ ‑ta 'mʋ. 5 'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, ɔɔ 'a mʋ ꞊tu 'yie, 'ke 'le 'a 'klɩ a kenɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'klɔ a 'o'mʋ‑hɔnti 'bɩ nyre 'o, nahuin 'bii 'mue 'ye ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ɔ waa 'a mʋ nɩ.

6 ꞊Hapʋdɛ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa nu 'a mʋ 'mʋ a ‑tɩ, 'a kɔ plɔ a bleelɛ, ꞊betɩ ba di kɛ ꞊sʋɛ a gblegblei 'ye, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ. 7 ꞊Sʋɛ a ‑gbɛ, aa 'ye, a nye 'nɩ 'ye, ‑ɛ die nu, nahuin 'mue 'ye, ‑ɛ mɔ, a kuo Nyɩsʋa ye ꞊wlʋ ‑tɛɛ. ꞊Betɩ ‑gʋlʋ ꞊nʋ, ‑ʋ di 'yi lɛ nyre, ʋ nyu 'mʋ 'nɩ 'ba, 'ʋ nyu 'wla, ‑ɛ die nu, ʋ 'mue 'ye, 'bɩa 'bʋ nɔ 'yi lɛ. Kɛ ɛ nɩ 'mʋ, 'ke 'o 'a nɩ ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑ta 'mʋ. 'A nɩ ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑gbɛ, ɛ mɔ dɛ gblakaa nɩ, 'ɛ ‑hi 'o ‑gʋlʋ 'mʋ. Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'le lele di, Nyɩsʋa 'mʋ 'a mʋ baa, kɔ, ɔ 'mʋ ‑wɛ 'a mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑nyi, kɔ, ɔ 'mʋ ‑wɛ 'le 'a nɩ 'dʋ 'yaa, ‑ɛ nue, a 'kɩɛ kuo ꞊wlʋ ye. 8 ‑Yusu a ‑gbɛ, ꞊betɩ ba 'dio wɛn a 'yee, a nʋɔ 'mʋ nɩ. ꞊Betɩ ba 'nɩnɩ 'yo, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, a kuo ye ꞊wlʋ. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ, 'a kɔ plɔ a bleelɛ. ‑Tɛ 'a nɩ plɔ nu lɛ buble, ꞊ɔ ꞊de 'de 'le 'a ꞊tutue ‑wɛ, 9 ‑ɛ nue, Nyɩsʋa, ɔɔ 'a mʋ 'nɩ waa. Waalɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ aa ‑pre.

10 Ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ, ʋ nye la lɛ 'nɩ ꞊mɔ, bʋ yrii la 'mʋ lɛ ‑tɛɛ, ‑tɛ Nyɩsʋa di nahuin a waalɛ nu. Ɛ nɩ la ye 'mʋ, ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'a mʋ 'mʋ nu, 'ʋʋ la nahuin 'a ‑tɩ ye ꞊tu. 11 ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑Hihiu ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ la 'o ꞊nʋ ke 'mʋ, ɛ nɩ la ye 'mʋ, 'ʋ le la ꞊nʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ꞊sʋɛ ꞊nʋ, ɔ di la 'ye a ‑tɩ, 'ʋ le la ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, ꞊sʋɛ a 'yiye a ‑gbɛ, 'bɛ ‑hi, Nyɩsʋa dio ‑nyi ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ. Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ a ‑gbɛ, ʋ ꞊mʋɛ la lɛ, 'ke bʋ yrii dɛ a ‑gbɛ 'mʋ lɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ti ꞊nʋ yi, ‑ɩ kɔ 'yri ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ di 'o 'lu ‑wɔn mue, kɔ, ʋ 'mue yi, ‑tɛ ɩ di 'mʋ nɩ, 12 Nyɩsʋa 'ɔ le ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, ɛ 'de ꞊nʋ, ʋ 'deɛ bʋ 'ye ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, kɛɛ, 'a mʋ'ʋ nɩ, ‑ʋ di 'ye. Ti ‑gbo 'yri, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑Yusu a ꞊hapʋtitie po, ʋ le 'a mʋ ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ nɩ. Nyɩsʋa a ‑Hihiu ꞊nʋ, ɔɔ nahuin ‑nyi, nʋ‑ ꞊tu ꞊nʋ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ wlɔn. ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa a lɛleenyʋ, ʋ nye ‑wɛ 'nɩ ‑hʋa, 'ke bʋ yi wɛn, kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'di ꞊nʋ tɔɔ.

'A nɩ nunuklɔ bɔ 'sii 'o ye

13 ‑Tɛ Nyɩsʋa nu ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, 'a ‑tɩ, ba ‑hi 'lu ‑wɔn lɛ ‑tɛɛ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ ‑wɔn ‑wɛ, 'ke ba nu Nyɩsʋa a ‑kʋan. Ba kɔɔ 'a nɩ dɩɔnʋ win ke! A nɩ ‑hie 'le dɛ ꞊de 'lu ‑wɔn lɛ, 'bɛ 'de ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa di 'a mʋ 'mʋ nu, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'le lele di. 14 'Ɛ nɩ ti, ba ꞊tuu 'o Nyɩsʋa 'o. Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri a 'de la ‑Yusu a ꞊hapʋtitie a yie, aa la ‑wɔn kʋɛ 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, 'a nɩ ꞊wlɩɩ la ‑hʋa. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, a nɩ kʋɛ 'le 'klɛɛ lele 'yilɛnyre‑tɔplɩ a ‑gbɛ ‑wɔn. 15 Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ da 'a mʋ, 'ke ba 'ya 'a dakʋ 'mʋ, ɔ 'sii 'o ye. 'A ‑tɩ, 'a nɩ ‑gbɛ, 'a nɩ 'yrinaabʋɩ bɩ 'sii ‑wɛ 'o ye. 16 Ti ‑hi la a ti 'yri, ʋ 'crɩɛ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «Nyɩsʋa nɔ 'nɩ: Ba 'sii 'o ye, ‑ɛ nue, 'na ‑gbɛ, 'n 'sii 'o ye.» 17 'Bɩa 'baa Nyɩsʋa da, kɛ aa po: «‑A nɩ Bu.» ‑Tɛ a nyo 'klɛɛ Bu daa, ‑ye a kɔ ba ꞊tuo 'o, 'a nɩ 'yrinaabʋɩ, ɩ 'mʋ 'o ye 'sii, ti 'bii ‑gbo, a di nɔ 'klɔ ke ‑hi. Bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, 'ɛ nɩ nahuon, ‑tɛ 'a nunuklɔ nɩ 'mʋ, kɛ'ɛ nɩ, Nyɩsʋa di 'a ‑bati a lɛpupue nu, ‑ɛ nue, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'nɩ 'jra ꞊le nahuin 'yi 'mʋ lɛ. 18 A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ‑ha 'a 'Yu nɩ, 'ɔ ꞊gbla 'a mʋ, 'ke 'o nunu‑tɔplɩ ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, 'a nɩ bunʋʋ la 'a mʋ tɔɔ, ‑ɩ 'nɩnɩ da dɛ ꞊de. Ɛ 'de 'wliyɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ ꞊jawe pa, ɔ 'die nu, ɔ 'de 'a mʋ ꞊gbla, 19 kɛɛ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ a dablo ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'klɩ ke, ‑ɛ ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ, nɔ‑ Nyɩsʋa nu, 'ɔ ꞊gbla 'a mʋ. ‑Yusu 'Klɩsʋ 'we ꞊nɔ blablɛ ye, ʋ ‑ha, 'ke 'o ‑cɔhlʋn ‑wɔn. Ɔ 'sii 'o ye ‑tɛɛ. Dɛ 'klan ꞊de 'de 'le ꞊nɔ 'mʋ nɩ. 20 'Plɩɩ Nyɩsʋa 'mʋ la 'klɔ nu, 'kee nɩ, Nyɩsʋa ‑ha 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ du 'mʋ. Kɛɛ, ti ‑gbo 'yri, ‑ɩ mɔ 'lelɛ'bɔɔti, ɔ titio nahuin 'bii ye, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'a mʋ waa. 21 Nɛ‑ kɔ ‑tɩɩ nɩ, 'a kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye. Nɔ‑ ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, 'ɔ ‑hɩɔ 'klɔ, kɔ, 'ɔ ‑nyo ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ. ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, nɔ‑ nue, 'a kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye, 'a yie ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, ɔ di 'a mʋ 'nɩ waa.

22 A 'sii 'o 'a nɩ dɩɔnʋ ye, ‑ɛ nue, aa 'o Nyɩsʋa a wintɛ 'nɩ ꞊tuu. Nɛ‑ɛ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi, 'ke ba nʋɛ 'a nɩ 'bienʋ 'mʋ, ‑ʋʋ ‑wɛ Nyɩsʋa ‑wɔn kʋɛ. 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ba 'cipi 'o 'mʋnʋnʋɛlɛ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke. 23 Bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, Nyɩsʋa a wintɛ ꞊nʋ, ‑ɩɩ nahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, kɔ, ‑ɩ 'deɛ ‑bɩ ‑wɛ gbo gbe, nɩ‑ kɔ 'mʋ Nyɩsʋa naa 'le, 'ɔ ‑nyi 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ‑ɔ 'nɩnɩ 'kʋ gbe, nɔ‑ kɔ 'yuo꞊pli a ‑hɛ. Ɛ 'de ‑tʋnahuon, ‑ɔɔ 'kʋ a 'yuo꞊pli, a 'diu ‑hɛ. 24 Ʋ 'crɛɛ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«‑Tʋnahuin 'bii,

ʋ 'we ꞊nɔ ‑piti ye, ‑ɩɩ 'kʋ.

'Waa 'yilɛnɩnɔ,

ɛ 'we ꞊nɔ ‑piti a ‑pui ꞊nʋ ye, ‑ɩɩ 'yrɔ.

25 Kɛɛ, Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a wintɛ,

ɛ 'nɩ ‑wɛ ꞊le gbo gbe.»

Nyɩsʋa a wintɛ a ‑gbɛ, ‑ɛ kɔ ‑tɩ ‑aa ꞊tu, nɛ‑ mɔ ꞊hapʋtitie ꞊nʋ, a 'wɔn.

2

Nyɩsʋa ‑ha 'le 'a mʋ 'mʋ du, 'ke ba 'ya 'a nahuin 'mʋ

1 ‑Tɛ Nyɩsʋa ‑nyi 'a mʋ 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ, 'a ‑tɩ, ‑tɔplɩ ‑hʋɩn 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ 'le 'a nɩ ꞊wlʋ ke, ba ‑hɩ 'le, a nɩ 'du 'le 'klɛɛ lele hɩ lɛ, a nɩ naa 'le ‑wɛ 'lii 'hɔn, a nɩ ꞊tu 'le 'klɛɛ lele ca, kɔ, a nɩ crɛkɛ 'le nahuin. 2 Kɛɛ, ba 'we ꞊nɔ 'yuplu ye, ‑ɔɔ 'a 'dii a nɛyɛ ‑hʋa 'ɛ nɩ ti. Kɛ'ɛ nɩ, ba nu Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑hʋhʋa, ‑ɛ die nu, 'a nɩ ꞊wlʋ a yekuolɛ 'mʋ klɛ bii. Nɛ‑ ba nu, ɛ 'mue gba ‑gbagba, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'o 'a mʋ waa 'bii, ɩ 'mʋ 'o nyre. 3 Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ kɔ ‑hʋhʋa a kɔ ba gba 'lu ‑wɔn, ‑ɛ nue, a ꞊tɔ ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ wlɔn, Kʋkɔnyɔ, ɔɔ nahuin ‑nyi, 'a 'ye, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔ wlɔn.

4 Ba 'yɩya 'o Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hʋɩn 'mʋ gbo. Nɔ‑ɔ nahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. Nɔ‑ 'we ꞊nɔ 'hɩɔ ꞊nʋ ye, kayuponyʋ 'de ‑hʋa bʋ nuu ‑kʋan 'yri. Kɛɛ, Nyɩsʋa ‑mɛ ‑ye, nɔ‑ ɔ ‑ha 'le, 'ɔ nuo ‑kʋan 'yri, ‑ɛ nue, ɔ ‑mɛ ‑ye, 'ke 'le ꞊nɔ 'yi 'mʋ, ɔ nɔ lɛ 'yi, 'ɔ ‑hi 'o 'hɛ 'bii 'mʋ. 5 'A nɩ ‑gbɛ, ‑ʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ, ba 'we ꞊nɔ 'hɛ ꞊nʋ ye, ‑ɛ nɩ 'klɔ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'mʋ 'a mʋ 'mʋ 'ba, ɔ 'mʋ kayu ꞊nʋ po, ‑ʋ kɔ gbo 'a ‑Hihiu di 'le nɩ. 'Ke 'le kayu a ‑gbɛ gbo, 'a mʋ di ‑cɔhlʋnpinyʋ 'mʋ 'ya. ‑Cɔhlʋn ꞊nʋ, a di pi, ‑ʋ di 'a plɔ blee, nɛ‑ mɔ ba ‑ha 'le 'a nɩ ꞊wlʋ, ba ‑nyu ꞊nɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ. 6 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ʋ 'crɩɛ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, kɛ Nyɩsʋa po:

«Ba 'ye kɛ, 'n ‑ha 'le ꞊hapʋ'hɩɔ,

'nɩ nyo 'le 'dɩɔ ꞊nʋ, ʋʋ Sion (Jrusrɛ) daa 'mʋ gbo ꞊tu.

Nɔ‑ kɔ ke 'n di 'o 'na kayu poo.

Nɔ‑ 'n ‑ha 'le du 'mʋ, ‑ɛ nue, ɔ nɔ lɛ 'yi.

'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kuo ꞊wlʋ ye,

gbegbe ‑tʋɩ 'deɛ bɩ nu ꞊nɔ.»

7 ꞊Hapʋ'hɩɔ a ‑gbɛ, ɔ mɔ ꞊hapʋdɛɛ nɩ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ‑ʋ kuo ꞊wlʋ ye. Kɛɛ, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ 'dio ꞊wlʋ ye kuo. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ʋ 'crɩɛ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«'Hɩɔ ꞊nʋ, kayuponyʋ 'de ‑hʋa bʋ nuu ‑kʋan 'yri,

nɔ‑ ꞊ʋ ‑ye 'du 'mʋ, 'ɔ ‑hɛ 'hɩɔ gblaka,

'ʋ nuo ‑kʋan 'yri, 'ʋ po kayu.»

8 Ɛ 'crɛɛ ‑wɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«'Hɩɔ a ‑gbɛ, ɔ nye 'nɩ nu,

nahuin a bʋɩyɔ 'ɔ nyo yrɛ bi,

'ʋʋ ꞊hlɔn lɛ bibi.»

'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'waa bʋɩyɔ nyo yrɛ 'nɩ bi, 'ʋʋ ꞊hlɔn lɛ bibi, bʋ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa a win. Kʋɛ la 'le gbo, Nyɩsʋa ‑yrɩ nɩ, 'ke bʋ bi ꞊hlɔn lɛ, 'bʋ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o 'a win.

9 A ‑mɛ ‑ye, 'a mʋ mɔ dakʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑ha 'le du 'mʋ. 'A mʋ mɔ bodɩɔpʋʋ nɩ, ‑ʋ 'we ꞊nɔ ‑cɔhlʋnpinyʋ ye, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a ‑kʋan nu. 'A mʋ mɔ Nyɩsʋa a dakʋʋ nɩ, ɔ po 'pɩa ke, 'ke 'o ꞊nɔ ‑wɔn. Ɔ ꞊gbla 'a mʋ nɩ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ nahuin le, 'ke 'o ‑tɔplɩ gblakɩ ꞊nʋ, ɔ nu a ‑ta 'mʋ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɔ da 'a mʋ nɩ, 'ɔ ‑ha 'le 'a mʋ gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri, 'ɔ gba 'le 'a mʋ 'a ‑nyrɛ 'mʋ, ‑ɛɛ wlɩn, ‑ɛ ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ. 10 Ti ‑hi la a ti 'yri, a 'de la Nyɩsʋa a dakʋ, kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, a ‑hɛ 'klɛɛ 'a dakʋ. Ti ‑hi la a ti 'yri, a 'die la yi, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa kɔ la 'a nɩ wɔlɩ, kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ 'mʋ ‑gbo, a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɔ kɔ 'a nɩ wɔlɩ.

Ba 'ya Nyɩsʋa a ꞊go 'mʋ

11 'Na nɩnatumupʋ ‑a, bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ mɔ 'dagbɩ'ɩ nɩ, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ‑wɔn. 'Klɔ ‑gbo, ɔ 'de 'a nɩ gbonɩɩlɛ, yakɔ, nɔ‑ mɔ 'a nɩ gbonɩɩlɛ. Nɛ‑ nue, 'nɩɩ 'a mʋ lɛ 'batɩ, a nɩ nu 'le 'klɛɛ lele 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, 'a nɩ ꞊wlɩɩ ‑hʋa ba nu. ‑Tɔplɩdʋ a ‑gbɛ, ɩɩ ‑hʋa bɩ nyre 'a nɩ ꞊wlɩ 'yi lɛ. 12 'Ke 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, 'a nɩ 'yrinaabʋɩ bɩ 'sii 'o ye, mɔ ꞊betɩ bʋ plɛ, aa nu 'yilɛnyre‑tɔplɩ, ꞊hapʋ‑tɔplɩ ꞊nʋ, aa nu 'ɛ nɩ ti, ʋ 'mui 'ye, ɛ 'mue nu, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa baa, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ ɔ di 'le di.

13 ‑Tɛ aa ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑wɔn kʋɛ, 'a ‑tɩ, ba ꞊tuu 'o 'klɔ ke a nahuin 'bii, ‑ʋʋ 'blʋgba naa. Ba ꞊tuu 'o Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka ꞊nʋ, ‑ɔ kɔɔ nahuin 'bii win ke. 14 Ba ꞊tuu ‑wɛ 'o ‑gʋlʋnʋmapʋ ꞊nʋ, 'kɩɩn gblaka ꞊tu 'o gblɛ. Ɔ ꞊tu 'o gblɛ, ‑ɛ die nu, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ dɛ 'klan nu, ʋ 'mu 'le lɛ ‑ha, kɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ꞊hapʋdɛ nu, ʋ 'mu baa. 15 Nyɩsʋa nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke ba nu ꞊hapʋdɛ, ‑ɛ die nu, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ ‑hʋa ‑bʋ yrii Nyɩsʋa, 'plɩɩ, ‑ʋʋ 'a mʋ crɛkɛ, ʋ 'mʋ ‑tɩ a ‑gbɛ a ꞊tutue 'kee. 16 'A nɩ nunuklɔ bɔ tʋɛ nahuin, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu nue nɩ, 'a 'de 'klɛɛ lele dɛ 'kuku a ꞊go. A nɩ po 'le lɛ, ‑tɛ a 'de lele ꞊go a ‑tɩ, a ‑wɛ 'le ba nu dɛ 'klan nɩ ‑gbʋgbɛ. Kɛɛ, ba 'ya Nyɩsʋa a ꞊go 'mʋ. 17 Ba ꞊tuu 'o nahuin 'bii 'o, ba nʋɛ 'a nɩ 'bienʋ ‑Yusu a nahuin 'mʋ, ba ꞊tuu 'o Nyɩsʋa 'o, kɔ, ba ꞊tuu ‑wɛ 'o Romakʋɛ a 'kɩɩn gblaka 'o.

'A nɩ 'yrinaabʋɩ bɩ 'we ꞊nɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'yrinaabʋɩ ye

18 'A mʋ ‑kʋannunyʋ ꞊nʋ, 'a mʋ 'nɩɩ 'klɛɛ 'le ‑wɔn mu 'prɛɛ. Ba ꞊tuu 'o 'a nɩ nyɩgblakɩ 'o ‑tɛɛ. Ba kɔ ‑wɛ 'waa ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑tɛɛ. ꞊Betɩ 'waa ꞊wlɩ bɩ nɔ 'yi lɛ, ꞊betɩ 'waa ꞊wlɩ bɩ nyre ‑wɛ 'yi lɛ, kɛ'ɛ nɩ, ba nu. 19 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bʋ nyo ꞊sʋɛ ꞊tue, ꞊betɩ bɔ 'de dɛ 'klan ꞊de nu, ‑bɛ blɛ ꞊sʋɛ a ꞊tuelɛ ye, 'bɔ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'ke 'le ꞊sʋɛ a 'yiye a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ nue, ɔ kɔ Nyɩsʋa a 'o꞊tuulɛ, ‑ye dɛ a ‑gbɛ, ɛ di Nyɩsʋa a plɔ 'nɩ blee. 20 'Bɩa 'baa dɛ 'klan nu, dɛ 'klan a ‑gbɛ a ‑tɩ 'bʋʋ 'a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, 'ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'ke 'le ꞊sʋɛ a 'yiye a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, ‑ye nahuon ꞊de 'deɛ bɔ baa 'a mʋ. Kɛɛ, 'bɩa 'baa ꞊hapʋdɛ nu, 'plɩɩ ꞊hapʋdɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ 'bʋʋ 'a mʋ ꞊sʋɛ ꞊tue, 'baa ꞊wlʋ a 'lɩla kɔ, ‑ye dɛ a ‑gbɛ, ɛ di Nyɩsʋa a plɔ 'nɩ blee. 21 Nyɩsʋa da 'a mʋ nɩ, 'ke ba 'ye ꞊sʋɛ, ꞊betɩ baa ꞊hapʋdɛ nu, ‑ɛ nue, ‑Yusu 'Klɩsʋ, 'a ‑gbɛ, ɔ 'ye ‑wɛ ꞊sʋɛ, ɔ 'mʋ 'a mʋ waa a ‑tɩ. Ɔ tɔɔ 'a mʋ 'hru nɩ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'le 'a ꞊pɩ lɛ ‑ha. 22 Ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'de dɛ 'klan ꞊de nu gbe. Ɔ 'de nahuon ꞊de kaa. 23 ‑Tɛ ʋ puo tanɩ lɛ, ɔ 'de ‑wɔn ꞊hɩan, ɔ 'de 'a nɩnɩ po. ‑Tɛ ʋ nyo ꞊sʋɛ ꞊tue, ɔ 'di ꞊tu, 'ke bɔ nu nahuin a ‑gbɛ dɛ 'klan 'mʋ. Kɛɛ, dɛ ɔ nu, nɛ‑ mɔ bɔ po 'le 'a dɩɔnʋ Nyɩsʋa kwa 'mʋ, ‑ɔɔ ‑tɛɛ a ‑bati po. 24 ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, ɔ 'ble ‑a nɩ dɛ 'kuku, 'ɔ 'ye ꞊sʋɛ ‑a nɩ dɛ 'kuku a ‑gbɛ a ‑tɩ, 'ʋ kʋɔ 'o tu 'yie 'mʋ, 'ɔ 'kʋ. ‑Tɛ ɔ nu dɛ a ‑gbɛ, ɔ ꞊gbla ‑a mʋ nɩ, 'ke 'o dɛ 'kuku a ‑gbɛ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ 'klɩ kɔ, 'ke ‑ba nu ꞊hapʋdɛ. Bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, ‑tɛ ɔ nu lɛ ꞊sʋɛ a 'yiye, 'a nɩ 'kʋɛi 'ɩ ‑wɛ. 25 Ti ‑hi la a ti 'yri, a 'we la ꞊nɔ blablɔ ꞊nʋ ye, ‑ɔ 'wan. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, a ꞊hɩan ‑wɔn, 'aa blablɔkɔnyɔ ‑wɔn kʋɛ, ‑ɔɔ 'a mʋ 'yie ꞊tu, dɛ 'klan ꞊de 'nɩ ꞊han 'a mʋ lɛ 'tʋ.

3

Nyrʋ kɔ 'waa tɔnʋ 'hɛɛn

1 'A mʋ nyrʋ, ba kɔ 'o 'a nɩ tɔnʋ a 'o꞊tuulɛ, ‑ɛ die nu, 'ke 'le 'a nɩ tɔnʋ ‑gbahlɔn, nahuin 'bʋ nɩ 'le, 'bʋ 'de 'o Nyɩsʋa a wintɛ a 'o꞊tuulɛ kɔ, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye kuo, 'a nɩ 'yrinaabʋɩ a ‑tɩ. Mɔ ꞊betɩ ba 'nɩnɩ ꞊tu ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ye, 2 ʋ die 'nɩ 'ye, ‑tɛ 'a nɩ 'yrinaabʋɩ nu 'oye'siilɛ, kɔ ‑tɛ aa nu, 'a nyu 'o ꞊tuu. 3 A nɩ ‑hie 'le 'lu ‑wɔn lɛ 'ɛ nɩ ti, ‑tɛ 'a nɩ wlawlɩ a 'yilɛnɩnɔ di 'mʋ nɩ, ‑tɛ a di 'lu a hɩhra nu, ‑ɛ di nahuin 'mʋ gblɛ 'ta, kɔ, ‑tɛ a di ‑gʋlʋ‑tɔplɩ a 'hʋɩn'mʋlɛpupue nu, kɔ, ‑tɛ a di ‑wɛ 'yilɛnɔdanɩ a ‑wɔnpupue nu. 4 Kɛɛ, dɛ ba ‑hie 'lu ‑wɔn lɛ 'ɛ nɩ ti, nɛ‑ mɔ 'a nɩ ꞊wlɩ bɩ nɔ 'yi lɛ, ‑ɛ mɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, kɔ ꞊wlʋ 'yɔpɔ. Nɛ‑ mɔ 'yilɛnɩnɔ, ‑ɛ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le gbe. Nɛ‑ mɔ dɛ gblaka, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 5 Ye‑hɛ‑nyrɛ 'mʋ a nyrʋ, ‑ʋʋ la Nyɩsʋa ‑wɔn kʋɛ, kɛ'ɛ nɩ, ʋ nu la 'yilɛnɩnɔ. Ʋʋ la 'o 'waa tɔnʋ 'nɩ ꞊tuu. 6 Nyrʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Sara, 'a ‑tɩ bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ. Ɔɔ la 'o 'a tɔ Abrahamʋ 'nɩ ꞊tuu, 'ɔ nyo la 'a kʋkɔnyɔ daa. 'Bɩa 'baa ꞊hapʋdɛ nu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ Sara ye, a ‑hɛ 'a 'yuo nyrʋyuo. Ɛ 'de ye blɛ dɛ ꞊de bɛ ka 'a mʋ ye, 'ke ba nu ꞊hapʋdɛ a ‑gbɛ.

7 'A mʋ tɔnʋ ‑mɛ ‑ye, ba nu 'a nɩ nyrʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ. Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ‑tɛ a nu 'klɩ a kenɩnɩɛ, ʋ 'de lɛ 'mʋ nɩ. Ba ꞊tuu 'o, ‑ɛ nue, 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa 'a mʋ ‑nyi, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, a 'hɔn ‑wɛ a ‑gbɛ, 'a mʋ ɔ nyo ‑nyi. Ba ꞊tuu 'o, ‑ɛ die nu, 'baa Nyɩsʋa da, ɔ 'mʋ 'a mʋ nʋa ye gbo po.

‑Yusu a nahuin, ʋ di 'ye ꞊sʋɛ, ꞊betɩ bʋʋ ꞊hapʋdɛ nu

8 Dɛ ‑kɔ ke 'nɩɩ 'o ‑yrɛ, nɛ‑ ‑gbo: A 'bii, ba kɔ 'lu a lɛ‑hielɛgbloo ‑do. Ba yiyrii wɔlɩ, ba nʋnʋɛ 'mʋ, ‑ɛ nue, 'a mʋ mɔ 'dɩayuoo nɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn. Ba nunu ꞊hapʋdɛ 'mʋ, kɔ, ba ꞊tɩɔ ‑wɛ 'le 'a nɩ dɩɔnʋ. 9 'Bɩa nahuon 'bɔ nu 'a mʋ dɛ 'klan 'mʋ, a nɩ nuo 'le ‑wɛ dɛ 'klan 'mʋ. 'Bɩa nahuon 'bɔ poo 'a mʋ tanɩ lɛ, a nɩ puo 'le ‑wɛ tanɩ lɛ. Kɛɛ, dɛ ba nu, nɛ‑ mɔ ba da Nyɩsʋa, 'ke bɔ nuo ꞊hapʋdɛ 'mʋ, ‑ɛ nue, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa da la 'a mʋ, 'ke ba 'ya 'a nahuin 'mʋ, ɔ pue la 'le ꞊le, 'ke bɔ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ. 10 Ʋ 'crɛɛ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ ‑hʋa bɔ nɩ ꞊hapʋ'klɔ,

kɔ, 'bɔɔ ‑hʋa bɔ kɔ plɔ a bleelɛ,

ɔ 'de ye blɛ, 'ke bɔ ꞊tu 'klɛɛ lele ‑tɩ ‑hʋɩn ꞊de,

kɔ, ɔ 'de ‑wɛ ye blɛ bɔ 'du hɩ lɛ.

'Bɔɔ lɛ nu, ‑ye ɔ nɩ ꞊hapʋ'klɔ.

11 Ɔ 'de ye blɛ, 'ke bɔ nu 'klɛɛ lele ‑tɔplɩ ‑hʋɩn ꞊de lɛ,

kɛɛ, ꞊hapʋdɛ, nɛ‑ ɔ kɔ bɔ nu, bɔ ꞊mʋɛ lɛ,

'ke 'le 'a ꞊wlʋ 'bii ke,

ɔ kɔ 'a 'bie 'hɛɛn, bʋ wɛɛn ke gbo.

12 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ꞊hapʋdɛ nu,

Nyɩsʋa nyu ꞊tu 'yie.

'Bɩa 'bʋ nyo dɛ ‑hʋa, ‑ye ɔ nyu ye gbo po nʋa.

Kɛɛ, dɛ'klannunyʋ ‑mɛ ‑ye, ɔ nyu ye 'nɩ ‑wɔn.»

13 'Bɩa 'ba nye lɛ ꞊mɔ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke, 'ke ba nu ꞊hapʋdɛ, ꞊ɔ ꞊de 'deɛ bɔ nu 'a mʋ 'crɛ 'mʋ. 14 Mɔ ꞊betɩ baa ꞊sʋɛ 'ye, 'ke 'o ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, aa nu a ‑ta 'mʋ, Nyɩsʋa di 'a mʋ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ. 'A ‑tɩ, a nɩ pɩ 'le nahuin ꞊nʋ a hʋannʋ, ‑ʋʋ ‑hʋa ‑bʋ nu 'a mʋ 'crɛ 'mʋ. 'A nɩ ꞊wlɩ nɩ 'wʋ 'le 'ku 'mʋ. 15 Kɛɛ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, ba ꞊tuu 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ. Bɔ 'ya 'a nɩ Kʋkɔnyɔ 'mʋ. Ti a pɛpɛ, ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ nahuin 'bii ꞊nʋ klɛ ‑hɩhɩa, ‑ʋʋ 'a mʋ wlɔn lɛ ꞊gba, dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye. 16 'Bɩa 'ba nye ꞊nʋ klɛ ‑hɩhɩa, ‑ye ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, kɔ, ba kɔ ‑wɛ 'waa 'o꞊tuulɛ. A nɩ nu 'le ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ ‑tɩ 'a nɩ ꞊wlɩ 'ɩɩ 'a mʋ 'nyrɛ ꞊hɛn, ‑ɛ die nu, nahuin 'bʋʋ ‑hʋa bʋ crɛkɛ 'a mʋ, ‑tʋɩ 'mu nu, ‑ɛ nue, ʋʋ ꞊tu ‑tɩ ‑hʋɩn, 'ke 'o 'a nɩ 'yrinaabʋɩ a ‑ta 'mʋ, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o ‑Yusu a 'hru wlɔn. 17 Ɛ nu ‑tɛɛ, ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, aa nu a ‑tɩ, ba 'ye ꞊sʋɛ, Nyɩsʋa 'bɔ nye ‑hʋa, 'ɛ ‑hi 'o ba 'ye ꞊sʋɛ, 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, aa nu a ‑tɩ. 18 ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, ɔ 'kʋ nɩ, ‑a nɩ dɛ 'kuku a ‑tɩ. 'A 'kʋkʋɛ mɔ 'kʋʋwɔɔ ‑do. Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'sii 'o ye, nɔ‑ 'kʋ, 'ke bɔ waa ‑a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'de 'o ye 'sii, ‑ɛ die nu, ɔ 'mue nu, ‑a 'mʋ Nyɩsʋa ye 'mʋɛɛ. Nahuin, nʋ‑ 'lɔ, kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nʋ‑ ‑hɩɔ 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, 'ʋ ‑hɩɔ 'klɔ. 19 'Ke 'le Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli 'mʋ, 'ke ɔ mu 'le 'kuo ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ nɩ 'le ꞊jɩ 'mʋ, 'ɔ ꞊tu ꞊nʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ye. 20 'Kuo a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ nahuin ꞊nʋ, ti ‑hi la a ti 'yri, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuu la 'o Nyɩsʋa. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa kɔ la ꞊wlʋ a 'lɩla, 'ɔ nyu ‑pre, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Noe, ɔɔ la 'o 'mɩɩ ꞊nʋ nuu, kɛɛ, nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'kɩɛ ‑hɛɛ la Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ pa la 'le 'mɩɩ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, ʋ 'de la ‑huo. Ʋ mɔ la nahuiin ‑yehɛn‑yehɛɛn nɩ, Nyɩsʋa waa, 'ke 'o 'yiyinie ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ. 21 'Nie a ‑gbɛ, ‑ɛ kɔ 'kwli 'mʋ ʋ naa 'le, ɛ mɔ 'nie ‑gbo, ʋʋ kɛ 'a mʋ 'lu lɛ po, ‑ɛɛ 'a mʋ waa a yriilɛ'ɛ nɩ. 'Nie a 'lupupue a ‑gbɛ, ɛ 'de ʋ 'mʋ 'a nɩ 'hʋɩn ‑plo a ‑tɩ. Kɛɛ, nɛ‑ mɔ dɛ, ‑aa Nyɩsʋa ‑hʋa, bɔ nue, ‑a nɩ ꞊wlɩ 'mʋ 'o ye 'sii. 'Nie a 'lupupue, ɛɛ 'a mʋ 'nɩ waa, ‑ɛ nue, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ nɩ, 'ɔ 'hrɩ 'klɔ. 22 ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɔ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɔ mu 'le yakɔ 'mʋ, 'ɔ nɩ 'o Nyɩsʋa a diidɛpɩa ke gbo, 'ɔ kɔɔ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ win ke, kɔ 'kuo 'bii, kɔ 'ɛ nɩ 'klɩkenɩdɛ ꞊de 'hɛɛn.

4

Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑bɔ kɔɔ 'a mʋ win ke

1 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ye ꞊sʋɛ, 'ke 'le 'a ‑plahʋɩn 'kwli 'mʋ. 'A ‑tɩ, 'a nɩ ‑gbɛ, ba kɔ 'lu a lɛ‑hielɛdʋ a ‑gbɛ, ‑ɛ mɔ: Ba ‑wɛ ‑wɔn, 'ke ba 'ye ꞊sʋɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔ nu ꞊sʋɛ a 'yiye, ‑ɛ nue, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'ye ꞊sʋɛ, 'ke 'le 'a ‑plahʋɩn 'kwli 'mʋ, ɔ 'nɩ nu ꞊le 'klɛɛ lele dɛ 'kuku. 2 Kʋɛ 'klɛɛ mɔ gbo, ti 'bii ‑gbo, a di nɔ 'klɔ ‑gbo ke ‑hi, a kɔ ba nu dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ‑hʋa ba nu. A nɩ nu 'le 'yilɛnyreklɔ ꞊nʋ, 'a nɩ ꞊wlɩɩ ‑hʋa. 3 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋ nʋɛ 'mʋ bʋ nu, 'a nɩ ‑gbɛ, nɩ‑ aa la nu, 'ke 'le ti 'plɔplɔ 'kwli 'mʋ. 'Ke bɩ pue 'klɛɛ 'o gbo. Ti ‑hi la a ti 'yri, aa la 'a nɩ dɩɔnʋ 'ɛ nɩ dɛ wlɔn 'nɩ ‑hie, ‑tɔplɩ ‑hʋɩn, 'a nɩ ꞊wlɩɩ ‑hʋa, nɩ‑ aa la nu, 'aa la 'yi 'mʋ lɛ bibi, 'aa la 'a nɩ dɩɔnʋ didi‑tɔplɩ kɔ nɔ 'hɛɛn wlɔn ‑hie, kɔ, 'a klɩ la ꞊wɛhɩi, ‑ɩɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ lɛ ‑haa. 4 Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'bɩa nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, 'bʋʋ 'waa dɩɔnʋ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de wlɔn ‑hie, a 'nɩ kʋ ꞊le 'klɛɛ lele ‑wɔn lɛ. ‑Tɛ a 'nɩnɩ kʋ 'klɛɛ lele ‑wɔn lɛ, ‑ye ɛ saka ꞊nʋ nɩ, 'ʋʋ 'a mʋ tanɩ ꞊tu. 5 Kɛɛ, ‑nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, 'ke ʋ di ‑hlɩn 'o Nyɩsʋa ye mu, ɔ 'mu ‑bati lɛ poo. Ti 'de 'klɛɛ lele ‑wɔn hren, ‑ɩ kɔ 'yri ɔ di 'o 'klɔnɩnyʋ kɔ 'kʋkʋnyʋ 'hɛɛn ‑bati lɛ poo. 6 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'kʋ, ‑tɛ ʋ 'kɩɛ nɩɛ la nɔ 'klɔ ke, Nyɩsʋa puu lɛ ‑bati, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔɔ nahuin 'bii a ‑bati a lɛpupue nu. ‑Tɛ ʋ 'kʋ, ‑ye ‑Yusu 'Klɩsʋ pue ꞊nʋ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ nɩ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'klɔ nɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ Nyɩsʋa ye.

'Klɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi 'a mʋ, nɩ‑ ba nu, ba ‑hɛ 'a nɩ 'bienʋ 'mʋ

7 Ti, ‑ɩ hie 'le, 'klɔ 'mʋ 'o 'mʋ ‑hɔn, ɩ 'de ‑huo. 'A ‑tɩ, ba kɔɔ 'a nɩ dɩɔnʋ win ke, kɔ, ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ Nyɩsʋa da. 8 Dɛ gblaka ꞊nʋ, ‑ɛ ‑hi 'o ‑tɔplɩ 'bii 'mʋ, nɛ‑ mɔ ba 'cipi 'o, ba nʋnʋɛ 'mʋ, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ 'bii ke, ‑ɛ nue, 'bɩa 'ba nʋɛ nahuin 'mʋ, aa 'waa dɛ 'kuku a ‑tɩ ‑wɔn 'nɩ ‑hri. 9 Ba 'ble nahuin ꞊nʋ kwa ‑tɛɛ, ‑ʋʋ 'le 'a mʋ ‑wɔn di. A nɩ 'pʋprɛ 'le wlɔn lɛ. 10 Nyɩsʋa nu 'a mʋ 'mʋ ꞊hapʋdɛ a gblegblei, 'ɔ ‑nyi 'ɛ nɩ nahuon 'klɩ, 'ke bɔ nu ‑tɔplɩ a gblegblei. 'Klɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi 'ɛ nɩ nahuon, ɔ nɩ hihri 'le lɛ. Nɩ‑ bɔ nu, bɔ ‑hɛ 'a 'bienʋ 'mʋ. 11 'Bɩa Nyɩsʋa 'bɔ ‑nyi nahuon 'klɩ, 'ke bɔ 'prɛ, nahuon a ‑gbɛ, bɔ ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ. 'Bɩa Nyɩsʋa 'bɔ ‑nyi nahuon 'klɩ, 'ke bɔ ‑hɛ 'a 'bienʋ 'mʋ, ‑ye 'klɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nɔ, nɩ‑ bɔ nu, bɔ ‑hɩʋ 'mʋ. ‑Tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, aa nu, bɩ nue, Nyɩsʋa 'mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ kɔ, 'ke 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑ta 'mʋ. ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, nɔ‑ kɔ 'klɩ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo. Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ.

Plɔ a bleelɛ 'ke 'o ‑Yusu a nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔɔ ꞊sʋɛ 'ye, ‑tɛ ɔ 'ya ‑Yusu a nahuon 'mʋ a ‑tɩ

12 'Na ꞊wlʋ a nɩnatumupʋ ‑a, 'bɩa Nyɩsʋa 'bɔɔ 'le ꞊sʋɛ a 'yiye gblaka 'kwli 'mʋ naa, 'bɔɔ 'a mʋ 'mʋ lɛ ꞊tɔ, ɩ nɩ saka 'le 'a mʋ. ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩɩ 'a mʋ 'nɩ nue, ‑ɛ die nu, ɔ 'mue 'ye, 'bɩa 'ba kuo ꞊wlʋ ye ‑tɛɛ. A nɩ 'ye 'le, ‑ɛ mɔ, ɛ 'de 'o lɛ nɔɔ. 13 ꞊Sʋɛdʋ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ye, a nye ‑wɛ 'nɩ 'ye. 'A ‑tɩ o, ba nu 'manʋ, ‑ɛ die nu, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ nahuin di 'o 'a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'yee, a 'mʋ 'manʋ nu 'dɔ, ɛ 'mʋ 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ ‑hi. 14 'Bɩa 'bʋʋ 'a mʋ tanɩ ꞊tu, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ, ‑ye Nyɩsʋa di 'a mʋ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ‑ʋ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, ‑ɛ ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ, nʋ‑ di 'o 'a mʋ ‑wɔn nɩ.

15 'Ke 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'bɩa nahuon 'bɔɔ ꞊sʋɛ 'ye, ‑tɛ ɔ nu dɛ 'klan a ‑tɩ, ‑hee' ɔ 'la nahuon, ‑hee' ɔ mɔ 'yrinyɔ, ‑hee' ɔɔ 'le 'a 'bienʋ a ‑tɩ lɛ bi ‑hɛyri, ‑ye ꞊ɔ ꞊de 'nɩ bɔɔ ꞊le, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ a ‑tɩ. ‑Tɔplɩdʋ a ‑gbɛ, ɩ nɩ nɩ 'le 'le 'a mʋ ‑hɛyri. 16 Kɛɛ, nahuon ꞊de 'bɔ nɩ 'o, 'bʋ nyo ꞊sʋɛ ꞊tue, ‑ɛ nue, ɔ mɔ ‑Yusu a nahuoon nɩ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ‑tʋɩ nɩ nuo 'le. Kɛɛ, bɔ ‑nyi Nyɩsʋa 'wio, ‑tɛ ʋʋ nu, 'ʋ nyo ‑Yusu 'Klɩsʋ a nahuon daa.

17 Ti ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'o nahuin ‑bati lɛ poo, ɩ nyre 'o ꞊o. 'A nahuin ꞊nʋ, nʋ‑ ɔ di ‑bati lɛ poo ‑tɩtɛ. 'Bɩa 'bɔ poo ‑a mʋ ‑bati lɛ ‑tɩtɛ, ‑be' ɛ di 'mʋ ‑ti, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ 'de 'a ꞊hapʋtitie ꞊wlʋ ye kuo 'le? 18 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ʋ 'crɛɛ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ:

«Ɛ kla wlɔn, 'ke Nyɩsʋa bɔ waa nahuin ꞊nʋ,

‑ʋ 'sii 'o ye.

'Bɩa 'bɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑be' ɛ di 'mʋ ‑ti,

'ke 'o dɛ'klannunyʋ ꞊nʋ ‑wɔn,

‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi 'le?»

19 'A ‑tɩ o, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ꞊sʋɛ 'ye, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa nye 'nɩ ‑hʋa, nahuin a ‑gbɛ bʋ 'cipi 'o ꞊hapʋdɛ a nunue, 'plɩɩ Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ nununyɔ, kɔ, ‑ɔ kɔ 'le ‑a nɩ dɛ ‑wɔn, nɔ‑ bʋ po 'le 'waa dɩɔnʋ kwa 'mʋ.

5

Ba ꞊tɩɔ 'le 'a nɩ dɩɔnʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye

1 'Cʋɛ a ye'mʋnaanyʋ 'nɩɩ 'klɛɛ 'le ‑wɔn mu 'prɛɛ. 'Na ‑gbɛ, 'mɔ mɔ ‑wɛ 'cʋɛ a ye'mʋnaanyɔ'ɔ nɩ. Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ‑Yusu 'Klɩsʋʋ la ꞊sʋɛ 'ye, 'n 'yo la nɩ. Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa di 'o ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ nahuin tɔɔ, a bi 'le ye, 'n bi 'le ye, ‑a di 'le kɔ 'pɩa. 'A ‑tɩ, 'nɩɩ 'a mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, 2 ba ꞊tu Nyɩsʋa a nahuin ꞊nʋ 'yie, ɔ po 'le 'a mʋ kwa 'mʋ gbo. Ba nue, ‑ɛ 'we ꞊nɔ blablɔkɔnyɔ ye, ‑ɔɔ 'a blablɔ 'yie ꞊tu. Ba ꞊tu 'yie, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlʋ 'bii ke, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋaa 'a ‑hʋhʋa nu. A nɩ nue 'le, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ nahuon 'nɩnɩ nɩ wɛn 'o 'a mʋ ke 'mʋ. Ba 'wlaa 'o ꞊wlʋ gbo, ba nu ‑kʋan a ‑gbɛ. A nɩ nuo 'le, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ aa 'wliyɛ 'ye a ‑tɩ. 3 Nahuin ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi 'a mʋ, 'ke ba ꞊tu 'yie, a nɩ nɩʋ 'le 'lu gbo. Kɛɛ, 'a nɩ 'yrinaabʋɩ bɩ tʋɛ ꞊nʋ, ‑tɛ ʋ di 'waa dɩɔnʋ a naalɛ nu. 4 'Bɩa 'baa lɛ nu, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɔ mɔ blablɔkɔnyʋ a Nyɩgblaka, ɔ di 'le di, ɔ di 'a mʋ ‑nyi 'wio gblaka, ‑ɔ mɔ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le gbe.

5 'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ gbloyuo, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ba ꞊tuu 'o 'a nɩ ye'mʋnaanyʋ. A 'bii, kɛ 'nɩɩ 'a mʋ ye po, ba ꞊tɩɔ 'le 'a nɩ dɩɔnʋ, a 'mʋ 'mʋ lɛ ‑hɩhɩɛ, ‑ɛ nue, ʋ 'crɛɛ nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'le 'waa dɩɔnʋ 'yaa, Nyɩsʋa diu 'le 'nɩ ꞊tɩɔ. Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'le 'waa dɩɔnʋ ꞊tɩɔ, ɔ diu 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ.» 6 'A ‑tɩ o, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ba ꞊tɩɔ 'le 'a nɩ dɩɔnʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa ꞊nʋ ye, ‑ɔ nɩ 'klɩ ke, ‑ɛ die nu, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔ nye 'o ‑hʋa, ɔ 'mʋ 'le 'a mʋ 'yaa. 7 ‑Tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩɩ 'a mʋ 'kla ‑wliye 'yaa, ba pui 'le ꞊nɔ kwa 'mʋ, ‑ɛ nue, 'a nɩ ‑tɩ 'nɩ ‑hri ꞊le ꞊nɔ ‑wɔn.

8 Ba kɔɔ 'a nɩ dɩɔnʋ win ke, ba nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ! 'A nɩ yraanyɔ, ‑ɔ mɔ Satan, ɔɔ lɛ 'nɩ ‑hihie, 'ɔɔ nahuon lɛ ꞊mɔ, ɔ di klɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑ji ye, ‑ɛɛ klu, ‑ɛɛ dididɛ lɛ ꞊mɔ. 9 Ba nyrɔ ye gbo, ba 'cipi 'o Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ. 'Be a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a nɩ 'bienʋ ‑Yusu a nahuin, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ke, ʋʋ 'ye ꞊sʋɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ aa nu, 'aa ꞊sʋɛ 'ye. 10 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, aa 'ye ꞊sʋɛ. Kɛɛ, ti gbi 'bɩ ‑hi, Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑wɔn ꞊hapʋ‑tɔplɩ 'bii 'le 'mʋ ‑hɔn, 'a ‑gbɛ, ɔ die 'nɩ nu, a 'mʋ 'o ye ꞊cɛɛ, 'plɩɩ ɔ 'mʋ 'a mʋ 'klɩ ‑nyi, kɔ, ɔ 'mue nu, a 'mʋ gbo ku, 'ke 'le 'ɛ nɩ 'hru ꞊de wlɔn. Ɔ da 'a mʋ nɩ, ‑ɛ die nu, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, a 'mʋ 'le 'a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ꞊nʋ ‑hɛyri pa, ‑ɛ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 11 Nɔ‑ kɔɔ 'klɔ 'bii win ke, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo. Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ.

Wlɔnlɛ꞊gbʋgba

12 Nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Silasɩ, nɔ‑ ‑hɛ 'mʋ 'mʋ, 'nɩ 'crɩɩ 'a mʋ 'crɩɩnɩɛ gbi ‑gbo ‑wɔn. Ɔ mɔ ‑a nɩ ‑dɩayuu nɩ, ‑ɔɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑wɔn naa ‑tɛɛ. 'Nɩɩ 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ 'crɩɩ, 'mʋ 'le 'a mʋ ꞊wlʋ 'kwli 'mʋ gbo ꞊tu. 'Ya 'o lele 'lu, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa, ɔɔ ‑a mʋ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ, ‑tɛ 'n nu 'a 'crɩɩlɛ. ꞊Hapʋdɛ a ‑gbɛ, ba 'ble kwa ‑tɛɛ.

13 ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ nɔ Babilɔnɩdɩɔ 'mʋ, Nyɩsʋa ‑ha 'le du 'mʋ, ‑tɛ ɔ nu, 'ɔ ‑ha 'le 'a mʋ du 'mʋ, ʋ ꞊gba 'a mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ. Makɩ, 'n nʋɛ 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'na 'yu ye, ɔ ꞊gba ‑wɛ 'a mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ. 14 Ba ‑nyinyi 'wio ‑tɛɛ, ɛ 'mue nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, a nʋnʋɛ 'mʋ nɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑dɩayuo ye.

A 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ kwa 'mʋ, Nyɩsʋa bɔ ‑nyi 'a mʋ kegbowɛɛnlɛ.

2 PIƐLƖ

1

2

3

PIƐLƖ A 'CRƖƖNƖƐ A 'HƆN A NƐNƐ

ɔ 'crɩɩ la

1

1 'Mɔ Simɔ Piɛlɩɩ nɩ, ‑ɔɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ. 'Mɔ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyɔɔ nɩ, 'nɩ mɔ ‑wɛ 'a ‑wɔnnaanyɔ. 'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑a nu 'a ꞊wlʋ a yekuolɛ, 'a mʋ 'nɩɩ ‑wɔn 'crɩɩ. ꞊Wlʋ a yekuolɛ a ‑gbɛ, a bi 'le ye, ‑a bi 'le ye, ɛɛ ‑a mʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ 'dɔ. ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ nue, ‑a 'bii, ꞊a kuo ꞊wlʋ ye, ‑ɛ nue, ɔ 'sii 'o ye, ɔ 'nɩ 'jra ꞊le nahuin 'yi 'mʋ lɛ. Nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa, 'ɔ mɔ ‑wɛ ‑a nɩ Waanyɔ. 2 Nyɩsʋa bɔ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, kɔ, bɔ ‑nyi ‑wɛ 'a mʋ kegbowɛɛnlɛ. 'Bɩa 'a yiyie kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu a yiyie 'hɛɛn, 'bɩɩ klɛ bii, ‑ye 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɔ di ‑tɔplɩ a ‑gbɛ 'nɩ nu.

Ba ꞊tu 'o 'klɩ, 'a nɩ 'yrinaabʋɩ 'mʋ 'o ye 'sii

3 ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ nue, ꞊a yi Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ da ‑a mʋ, 'ke ‑a kɔ ‑Yusu 'hɛɛn, ‑ba pa 'le 'a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'kwli 'mʋ, kɔ, ‑a nɩ 'yrinaabʋɩ 'mʋ ‑Yusu a 'yrinaabʋɩ ꞊nʋ ye 'we, ‑ɩ 'sii 'o ye ‑tɛɛ. ‑Tɛ ‑a yi 'klɛɛ Nyɩsʋa, ‑ye ‑Yusu a ‑gbɛ, 'ke 'le 'a 'klɩkenɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ɔ ‑nyi ‑a mʋ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ nɩ, ‑a 'de kɔ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ kɔ, kɔ, ‑a nɩ 'yrinaabʋɩ 'mʋ Nyɩsʋa a plɔ blee. 4 'Ke ɔ naa 'le ‑tɔplɩ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'ɔ ‑nyi ‑a mʋ ‑tɔplɩ gblakɩ ꞊nʋ, ɔ plɛ, ti ‑hi la a ti 'yri, ɔ di la ‑a mʋ ‑nyi. ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ mɔ 'yilɛnɔ‑tɔplɩɩ nɩ, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn. Kɛ ɔ nu 'a nunue, ‑ɛ die nu, 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ nɔ 'klɔ ke, nahuin a ꞊wlɩɩ ‑hʋa, ɩ 'nɩ ꞊han 'a mʋ 'tʋ 'mʋ lɛ pue, kɔ, a 'mʋ Nyɩsʋa a ꞊wlʋ kɔ. 5 Nɛ‑ nue, 'nɩɩ 'a mʋ le, ba ꞊tu 'o 'klɩ, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, 'a nɩ 'yrinaabʋɩ 'mʋ 'o ye 'sii. 'Bɩa 'a nɩ 'yrinaabʋɩ 'bɩ 'sii 'o ye, ‑ye ba ꞊mʋɛ lɛ, 'ke a 'mʋ ꞊tɔ kɔ. 6 'Bɩa 'ba kɔ ꞊tɔ, ba yi ‑wɛ 'a nɩ dɩɔnʋ a naalɛ. 'Bɩa 'ba yi 'a nɩ dɩɔnʋ a naalɛ, ‑ye ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla. 'Ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, ‑ye ba ꞊tuu 'o Nyɩsʋa 'o. 7 'Bɩa 'baa 'o Nyɩsʋa 'o ꞊tuu, ‑ye ba nʋnʋɛ 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑dɩayuo ye. 'Bɩa 'ba nʋnʋɛ 'mʋ, ‑ye ba nʋɛ ‑wɛ nahuin 'bii 'mʋ. 8 'Bɩa 'ba 'cipi 'o ‑tɔplɩ a ‑gbɛ a nunue, ‑ye 'a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a yiyie, ɛ 'deɛ bɛ 'ya ‑gbʋgbɛ 'mʋ, 'plɩɩ ɛ 'mue nu, 'a nɩ ꞊hapʋ‑tɔplɩ ꞊nʋ, a di nu, ɩ 'mʋ klɛ bii. 9 Kɛɛ, nahuin 'bʋ nɩ 'o, 'bʋ 'nɩnɩ nu ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ‑ye ʋ 'we ꞊nɔ 'yiisuanyʋ ye, ‑ʋ 'nɩnɩ yrii lɛ. Nahuin a ‑gbɛ, ɩ ‑hri ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɛ mɔ, 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋʋ la nu, Nyɩsʋa 'wʋwlɩ nɩ.

10 'Na ‑dɩayuo ‑a, ‑tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ba ꞊tu 'o 'klɩ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa da 'a mʋ nɩ, kɔ, 'ɔ ‑ha 'le 'a mʋ du 'mʋ, 'ke a 'mʋ ꞊hapʋ‑tɔplɩ a ‑gbɛ nu. 'Bɩa 'baa lɛ naalɛ nu, gbegbe, a 'deɛ ba ‑hɔn 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn 'mʋ. 11 'Baa lɛ nu, ‑ye Nyɩsʋa di 'a mʋ ‑nyi 'hru, 'ke ba pa ‑tado 'le ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ kɔ ‑a nɩ Waanyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le gbe.

12 Nɛ‑ nue, 'nɩ 'kɩɛ die 'le 'a mʋ ‑tɩ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ lɛ po, ꞊betɩ ba yi ‑dodo, kɔ ꞊betɩ ‑tɩ ꞊nʋ, ʋʋ la 'a mʋ tɔɔ, ba 'kɩɛ 'blii kwa. 13 'Nɩ 'kɩɛ nɩɛ 'klɔ, 'n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke ꞊bo po 'le 'a mʋ ‑tɩ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ lɛ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'o ‑preelɛ 'mʋ nɩ. 14 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'n ‑wɛ lɛ kɛ 'kʋkʋɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu o 'mʋ 'a tɔɔlɛ. 15 'A ‑tɩ, 'n di 'o ꞊tu 'klɩ, 'mʋ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ, ‑ɛ die nu, ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ 'mʋ 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ lɛ bi 'ɛ nɩ ti, ꞊betɩ ꞊bo 'kʋ ‑tado.

Nyɩsʋa tʋɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ mɔ 'a 'Yuu nɩ

16 Ti ‑hi la a ti 'yri, ‑a ꞊tui 'a mʋ ye, ‑tɛ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ di la 'ledidie nu, 'ke 'le 'a 'klɩ a kenɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. ‑Tɩ a ‑gbɛ, 'n ꞊tu la 'a mʋ ye, ɩ 'de la hɩdatɩ ꞊nʋ, ‑tʋnahuiin 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, 'ke 'le 'waa ‑gbɛ a ꞊tɔ 'kwli 'mʋ. Kɛɛ, ‑a nɩ ‑gbɛ, ‑a nɩ 'yii 'ye la 'a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ꞊nʋ nɩ. 17 Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'a Bu Nyɩsʋa ‑nyi la ꞊nɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, ‑a nɩ la ke ‑tuo, ꞊a 'wɩn la, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, 'ɛ ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ, ɔ po la wun, ɔ nɔ: «Nahuon ‑gbo, nɔ‑ mɔ 'na 'Mʋnʋɛyu. Ɔɔ 'mʋ ‑nyi plɔ a bleelɛ.» 18 ‑A nɩ ‑gbɛ, ‑a nɩ la ke ‑tuo, ‑a kɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'hɛɛn, 'ke 'le dʋgba ꞊nʋ 'lu, ‑ɔ kɔ 'lu Nyɩsʋa ꞊tuu la 'le ‑tɩ ꞊nʋ, ‑a nɩ nʋɩ 'ɩɩ la 'a win 'wɔn, ‑ɩɩ la 'le yakɔ 'mʋ ‑hɔn.

19 ‑Tɛ ‑a 'ye la dɛ a ‑gbɛ, ɛ nue, ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ꞊tu la, ꞊a kui ꞊wlʋ ye ‑tɛɛ, ‑a nɩ ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑gbɛ 'ɛ bii klɛ. 'A ‑tɩ, 'waa ‑tɩ a ‑gbɛ, ba pui nʋa ye gbo ‑tɛɛ, ‑ɛ nue, ɩ 'we ꞊nɔ 'napɩ ye, ‑ɛɛ wlɩn, 'ke 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri. Ba pui nʋa ye gbo ‑popo, ‑nyrɛ bɛ cɛ lɛ. ‑Nyrɛ a ‑gbɛ 'bɛ cɛ lɛ, ‑ye ‑nyrɛgblɩyahroyɛ ꞊nʋ, nahuin nye 'nɩ 'ye, 'ɛɛ wlɩn. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑nyrɛ di 'nɩ wlɩn, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke.

20 Dɛ gblaka, 'nɩɩ 'a mʋ ye ꞊tu, nɛ‑ mɔ: ‑Tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ ꞊tu la, ti ‑hi la a ti 'yri, 'plɩɩ ʋ 'crɩɩ la, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ, bɔ ‑hɩhɩ klɛ, 'ke 'le 'a ‑gbɛ a 'klɩ 'kwli 'mʋ, 'bɛ 'de Nyɩsʋa a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli 'mʋ. 21 ‑Tɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ, ʋʋ la 'prɛ, ɛ 'de la 'waa ‑gbɛ a 'klɩ, kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, nʋ‑ nyu la 'klɩ ‑nyi, 'ʋʋ la ‑tɩ ꞊nʋ ꞊tu, ‑ɩɩ 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn.

2

Ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, 'ke 'o hɩtɔɔnyʋ a ‑ta 'mʋ

(Judɩ 4-13)

1 Ti ‑hi la a ti 'yri, hɩwinwlɔn‑hɛnyʋ, nʋ‑ nɩ la 'le Nyɩsʋa a dakʋ ‑hɛyri. Kɛ'ɛ nɩ, ɛ di 'mʋ ‑ti, ti ‑gbo 'yri, hɩtɔɔnyʋ 'mʋ ‑wɛ 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn 'hrɩɩ, ʋ 'mʋ hɩtɔɔlɛ tɔɔ, ‑ɛ di nahuin a 'klɔ 'yi lɛ nyre. Hɩtɔɔnyʋ a ‑gbɛ, ʋ 'dɩɛ bʋ wɛɛn Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ ke, ‑ɔ waa o ꞊nʋ, 'ke 'o 'waa dɛ 'kuku a ‑ta 'mʋ. Nɛ‑ nue, 'ɛ 'de 'le 'dai ti hie, Nyɩsʋa a ‑bati 'mu yɛ, ʋ 'mʋ gbo ‑wɛ. 2 'Waa nunu‑tɔplɩ ‑hʋɩn, nɩ‑ nahuin 'plɔplɔ di ‑wɔn kʋɛ. 'Waa ‑tɩ, nahuin, ʋ di Nyɩsʋa a ꞊hapʋ'hru ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ lɛ ꞊tu ‑tɩ 'klɩn. 3 Hɩtɔɔnyʋ a ‑gbɛ, ʋʋ ꞊tu ca 'dɔ, 'ke 'o 'waa 'bienʋ a kʋkɔ‑tɔplɩ a ‑ta 'mʋ. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ, 'ʋʋ hɩ lɛ 'du, 'ʋʋ 'a mʋ kaa, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'a nɩ ‑tɔplɩ gba. Kɛɛ, kʋɛ la 'le gbo, Nyɩsʋa ‑yrɩ la nɩ, 'ke bɔ puu ‑bati lɛ, ɔ 'mu gbo ‑wɔ.

4 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa a lɛleenyʋ ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋ nu la dɛ 'kuku, Nyɩsʋa 'de la ‑wɛ 'waa wɔlɩ yrii, 'ɔ pu 'le na 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe. 'Ke ʋ nɩ 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri, 'ʋ nyu 'yie ꞊tu, ɛ 'mue gba ‑gbagba, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ Nyɩsʋa di 'o nahuin ‑bati lɛ poo, ɔ 'mʋ 'o nyre. 5 'Ya 'o lele 'lu, ti ‑hi la a ti 'yri a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuu la 'o Nyɩsʋa, ɔ 'de la ‑wɛ 'waa wɔlɩ yrii, 'ɔ nue, 'nie 'ɛ 'yi la, 'ɛ ‑wɔ la nahuin a ‑gbɛ gbo. Ɔ 'de la 'waa nahuon ꞊de waa. Nahuoon ‑do ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Noe, nɔ‑ ɔ waa, ɔ kɔ nahuiin 'nɩpata ‑ye 'hɛɛn, ‑ɛ nue, Noe a ‑gbɛ, ɔɔ la le nahuin, 'ke 'waa 'yrinaabʋɩ bɩ 'sii 'o ye. 6 'Ya 'o lele 'lu, 'dɩɛ ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ, Sodɔmʋ kɔ Gomɔlɩ, ‑tɛ 'a nahuiin la 'yilɛnyre‑tɔplɩ nu, Nyɩsʋa klu la nɩ, 'ɔ nu la na, 'ɔ pu la 'tɔ 'bii. 'Ke ɔ naa 'o, 'ɔ tʋɛ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuo 'o, ‑ɛ mɔ, kɛ 'waa nɛnɛ di ‑tado 'mʋ ‑ti. 7 Tii ‑do ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔɔ la 'o 'dɩɛ a ‑gbɛ 'tɔ mu po, ɔ 'hrɔɔ la nahuon ꞊nʋ nɩ, ‑ɔ mɔ Lɔtɩ, ‑ɛ nue, 'a 'klɔ 'sii la 'o ye. 'Yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, 'dɩɛ ꞊nʋ a nahuiin la nu, nɩ‑ po la 'a ꞊wlʋ ꞊hlɔn. 8 Lɔtɩ a ‑gbɛ, ‑ɔ kɔ 'klɔ 'sii la 'o ye, 'ke ɔ 'ti la 'le nahuin ꞊nʋ ‑gbahlɔn, ‑ʋ kɔ 'klɔ nyre 'yi lɛ, 'ɛ nɩ ‑nyrɔwɔ, 'ɔɔ la 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ 'ye, ʋʋ la nu, 'ɔɔ la ‑wɛ 'waa pupowin ‑hʋɩn ꞊nʋ 'wɔn. Dɛ a ‑gbɛ, ɛɛ la 'a ꞊wlʋ 'nɩ di 'dɔ, ‑ɛ nue, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'sii la 'o ye.

9 Ti ‑hi la a ‑tɔplɩ nye ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa yi 'hru nɩ, ɔ di na, ɔ 'mʋ 'a nahuin waa, 'ke 'o 'mʋlɛ꞊tɩtɔ a ‑ta 'mʋ. ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ nye ‑wɛ ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ɔ yi 'hru ꞊nʋ nɩ, ɔ di na, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'klɔ nyre 'yi lɛ, ɔ 'mu 'pɩa ke po, ‑ɛ die nu, ‑batipo‑nyrɔwɔ 'bɔ nyre 'o, ɔ 'mu ꞊sʋɛ ꞊tue. 10 Sɛyɩ‑sɛyɩ, nahuin ꞊nʋ, Nyɩsʋa di ꞊sʋɛ ꞊tue 'dɔ, ɛ 'mʋ 'o nahuin ‑ye 'mʋ ‑hi, nʋ‑ mɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'cipi 'o 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ a nunue, 'waa ꞊wlɩɩ ‑hʋa, kɔ, ‑ʋ 'nɩnɩ ‑hʋa ‑bʋ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa 'o.

Hɩtɔɔnyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ‑tɩ 'n ꞊tu 'a mʋ ye, ʋ 'de dɛ ꞊de a hʋannʋ kɔ. Ʋ 'nɩ po ꞊le nahuon ꞊de nʋa ye gbo, mɔ, ʋ 'nɩ pɩ ꞊le ‑wɛ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ, ‑ʋ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, 'ʋ nyu tanɩ ꞊tu. 11 Mɔ, Nyɩsʋa a lɛleenyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'klɩ ke, 'ɛ ‑hi 'o hɩtɔɔnyʋ a ‑gbɛ 'mʋ, ʋ 'nɩ yɛɛ ꞊le ‑wɛ hɩtɔɔnyʋ a ‑gbɛ ‑tɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 12 Nahuindʋ a ‑gbɛ, ʋ 'de 'lu a lɛ‑hielɛ kɔ. 'Waa nunuklɔ, ɔ 'we ꞊nɔ dɛhʋɛi a nunuklɔ ye. Dɛhʋɛi a ‑gbɛ, ɩ nɩ 'o ꞊o, 'ke nahuin 'mui 'la. ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, ʋ 'nɩnɩ yrii 'mʋ lɛ, nɩ‑ ʋʋ 'caa. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa diu gbo 'nɩ ‑wɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ dɛhʋɛi ye. 13 Nyɩsʋa diu ‑wɛ ꞊tue ꞊sʋɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋʋ nu, 'ʋʋ nahuin ꞊sʋɛ ꞊tue. 'Waa plɔ a bleelɛɛ ‑do, nɛ‑ mɔ bʋ nu 'ɛ nɩ 'yilɛnyredɛ, 'waa ꞊wlɩɩ ‑hʋa. Mɔ, ꞊betɩ ‑nyrɛ 'mʋ, ʋ nye 'nɩ nu. 'Bɩa 'ba 'kukue lɛ, 'ba nɩ 'o dɛdiilɛ 'mʋ, 'bʋ nɩ 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn, ‑ye 'waa nunuklɔ, ɔɔ 'a mʋ nue ‑tʋɩ, ‑ɛ nue, ʋʋ tɔɔ hɩ‑tɔplɩ, 'ʋʋ 'a mʋ kaa. Kɛɛ ‑ye dɛ a ‑gbɛ, ɛɛ ꞊nʋ nue 'manʋ. 14 'Waa 'lu a lɛ‑hielɛɛ ‑do, nɛ‑ mɔ bʋ ꞊mɔ 'lalunyrʋ lɛ. 'Waa 'klɩ 'nɩ ‑wɛ ꞊le 'le, 'ke bʋ nu 'yilɛnyre‑tɔplɩ. 'Bɩa 'bʋ 'ye nahuin, ‑ʋ kɔ ꞊wlʋ a yekuolɛ 'de gbo ku, ‑ye ʋ nyu 'nɩ kaa, ‑ɛ die nu, 'waa ‑gbɛ, ʋ 'mʋ ‑wɛ dɛ 'kuku nu. 'Ɛ nɩ ti, nahuin a ‑tɔplɩ, nɩ‑ kɔ ca ʋʋ ꞊tu. Kɛɛ, Nyɩsʋa a ‑bati diu 'nɩ klɩ. 15 Ʋ hie 'o Nyɩsʋa a 'hru gbo, 'ʋʋ 'wan. Winwlɔn‑hɛnyɔ ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ la Balamʋ, ‑ɔ mɔ la Bɔsɔ a 'yu, 'yilɛnyreklɔɔ ‑do ꞊nʋ, ɔɔ la nu, nɔ‑ nahuin a ‑gbɛ, ʋʋ ‑wɛ nu. 'Ke ɔɔ la 'le dɛ 'klan ‑gbahlɔn naa, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'wliyɛ 'ye. 16 Bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, ‑nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, Balamʋ a ‑gbɛ, ‑ɔ nu la dɛ 'kuku, ɔ nɩ la 'hru wlɔn, Nyɩsʋa 'ɔ naa 'le 'kasra ꞊de 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ 'prɛ lɛ, 'kasra a ‑gbɛ 'ɔ 'prɛɛ 'le Balamʋ a ‑gbɛ ‑wɔn, 'ɔ nyo 'nyrɛ ꞊hɛn, 'ɔ ka 'a 'hru ye, ‑ɛ die nu, ɔ 'nɩ ꞊han 'klɛɛ lele 'yilɛnyredɛ mu nu.

17 Hɩwinwlɔn‑hɛnyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ‑tɩ 'n ꞊tu 'a mʋ ye, ‑ʋʋ nahuin kaa, ʋ 'we ꞊nɔ 'nɩhʋɛ ye, ‑ɛ ma 'le wlɔn lɛ. Ʋ 'we ‑wɛ ꞊nɔ 'nugbɩ ye, pepee ‑hie, ‑ɛ nye nu, 'nu ꞊nʋ, nahuiin ‑pre, 'ʋ 'nɩnɩ di di. 'Waa gbonɩɩlɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑wɔ ‑wɔn, 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn, nɛ‑ mɔ 'le gbɩgbɩyrɩ kla ‑hɛyri. 18 Ʋ nʋɛ 'mʋ bʋ 'wɔɔn 'le gbo, bʋ po 'waa dɩɔnʋ a ‑pli, 'ʋʋ wintɛ ꞊nʋ po, ‑ɛ 'nɩnɩ da dɛ ꞊de, 'ʋ nye lɛ ꞊mɔ, 'ke bʋ kaa nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ ‑hɔn lɛ kɛ 'le nahuin ꞊nʋ ‑hɛyri 'mʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa a 'hru yi, 'ʋ nye ‑hʋa, 'ke nahuin a ‑gbɛ, bʋ nu ‑wɛ ‑tʋɩ‑tɔplɩɩ ‑do ꞊nʋ, 'waa ꞊wlɩɩ ‑hʋa, 19 'ʋʋ nahuin a ‑gbɛ le, ‑ɛ mɔ, nahuon ꞊de 'diu win ke kɔɔ, 'a ‑tɩ, 'ɛ nɩ dɛ ꞊de, 'waa ꞊wlɩɩ ‑hʋa, ʋ ‑wɛ 'le bʋ nue nɩ. Sʋbalɩ, hɩtɔɔnyʋ a ‑gbɛ, ‑ʋʋ lɛ 'pʋprɛ nu, dɛ 'kuku, nɛ‑ kʋʋ win ke. 'Be a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔɔ ‑tʋnahuon win ke, nɛ‑ kɔ ꞊ge ‑tʋnahuon 'ya 'mʋ. 20 'Bɩa nahuin 'bʋ yrii ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɔɔ nahuin waa, kɔ, 'bʋ hie 'o 'klɔ ‑gbo a 'yilɛnyre‑tɔplɩ gbo, ‑ɩɩ nahuin 'yi lɛ nyre, kɛɛ, 'bɩa 'bɛ gba ti gbi, 'plɩɩ 'bʋ ꞊tu lele 'yilɛnyre‑tɔplɩ a nunue ‑wlu, 'plɩɩ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ 'bɩ kɔɔ ꞊nʋ win ke, ‑ye 'a dɛ yrayrʋ ‑gbo, ʋʋ nu, ɛ di lɛ nyre 'yi 'dɔ, ɛ 'mʋ 'o 'a ye‑hɛdɛ 'mʋ ‑hi. 21 ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ɛ di wɛn nu ‑tɛɛ, 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn, 'ke ʋ nɩ yi 'le wɛn 'hru ꞊nʋ, ‑ʋ 'sii 'o ye, 'ɛ ‑hi 'o bʋ yi 'hru a ‑gbɛ ‑tɛɛ, 'plɩɩ bʋ hiu 'o gbo, bʋ 'nɩnɩ ꞊tuu 'klɛɛ 'o lele ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ꞊nʋ ye ꞊tu. 22 Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ 'o nahuin a ‑gbɛ ‑wɔn nyre, ɛ kɔ ‑talʋdʋ. ‑Talʋdʋ a ‑gbɛ, ʋ nʋ‑ ‑gbo: «Dɛ ꞊nʋ, ‑gbii ‑wla, nɛ‑ ɛɛ lele di,» 'plɩɩ: «Bʋcʋ ‑gbo, ʋ ‑plo lɛ kɛ, nʋ‑ʋ 'le lele 'bru ‑hɛyri gbo mu pɛ.»

3

‑Yusu 'Klɩsʋ, ɔ di 'le lele 'nɩ di

1 'Na nɩnatumupʋ ‑a, 'crɩɩnɩɛ ‑gbo, 'nɩɩ 'a mʋ ‑wɔn 'crɩɩ, nɛ‑ mɔ 'crɩɩnɩɛ a 'hɔn a nɛnɛ. 'Ke 'le 'crɩɩnɩɛii 'hɔn a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, a yi ‑dodo, nɩ‑ 'nɩɩ 'a mʋ ‑wɔn 'crɩɩ, 'nɩ nyi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ lɛ po, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'o ‑preelɛ 'mʋ nɩ, a 'mʋ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie ‑tɛɛ. 2 ‑Tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋʋ la ꞊tu, ti ‑hi la a ti 'yri, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ lɛ. ‑Tɩ ꞊nʋ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ Waanyɔ, ɔ le 'a mʋ ba nu, bɩ bi ‑wɛ 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ lɛ. 'Ke ɔ naa 'le 'a ‑kʋannunyʋ ꞊nʋ 'mʋ, ɔ ya 'a mʋ ye, 'ʋ tɔɔ 'a mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ. 3 Dɛ gblaka ꞊nʋ, 'n ‑hʋa ba yi, nɛ‑ mɔ: Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'klɔ di 'o 'lu ‑yrɛɛ, nahuin di 'le 'nɩ di, 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, 'waa ꞊wlɩɩ ‑hʋa, ʋ 'mui nu. Nahuin a ‑gbɛ, ʋ di 'a mʋ 'nɩ 'caa. 4 Kɛ ʋ di po: «‑Be' ‑Yusu 'Klɩsʋ nɩ 'klɛɛ ye 'le? ꞊Be ɔ 'de la lɛ po, ‑ɛ mɔ, ɔ di la 'le lele 'nɩ di? ‑A nɩ bunʋ 'kʋkʋ lɛ, 'ɔ 'de ‑hlɩn 'le a die. Kʋɛ la 'le ti ꞊nʋ 'yie 'mʋ gbo, ‑ɩ kɔ 'yri Nyɩsʋa nu la 'klɔ, ‑tɛ ‑tɔplɩ nɩ la 'mʋ, kɛ ɩ 'kɩɛ nɩɛ 'mʋ. Dɛ ꞊de 'de 'cɩcɩ.»

5 Nahuindʋ a ‑gbɛ, ‑ʋʋ lɛ 'pʋprɛ nu, ʋ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bʋ yrii 'mʋ lɛ, ‑ɛ mɔ, si la, Nyɩsʋa 'ɔ po la wun, 'ɔ nu yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hɛɛn. 'Ke ɔ naa 'le 'nie 'mʋ, 'ɔ nu ‑tʋtʋ, 'ɔ ‑hɩhɩa ‑tʋtʋ kɔ 'nie 'hɛɛn 'yi 'mʋ lɛ. 6 'Niee ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ ɔ nu la, ti ‑hi la ti 'yri a 'klɔ, 'ɔ ‑hɩɔ la 'o, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'yiyinie gblaka, ɛ 'yi la, 'ɛ ka la 'klɔ 'bii ke. 7 Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ po lele wun, ‑ɛ mɔ, yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hɛɛn, aa kɛ 'ye, 'ke ɩ di 'o nɩ, ɛ 'mʋ ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ke yɛ, ɔ di na nu, ɔ 'mʋ ‑tʋtʋ kɔ yakɔ 'hɛɛn hien 'bii. Yakɔ kɔ ‑tʋtʋ 'hɛɛn, ɩ nɩ 'o ‑nɩnɩ, ‑batipo‑nyrɔwɔ 'mʋ 'o nyre, ‑ɔ kɔ 'mʋ Nyɩsʋa di 'o nahuin ꞊nʋ gbo ‑wɔɔ, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuo 'o.

8 'Na nɩnatumupʋ ‑a, ɛ kɔ dɛ gblaka, ‑ɛ kɔ ‑tɩ a 'nɩnɩ di ‑wɔn ‑hri. Nɛ‑ mɔ: 'Ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑nyrɔwɔɔ ‑do, ɔ mɔ 'yrɩ a 'milowɔ, kɔ, 'yrɩ a 'milowɔ, ɔ mɔ ‑wɛ ‑nyrɔwɔɔ ‑do. 9 Nahuin ‑ye a 'lu a lɛ‑hielɛ, nɛ‑ mɔ: Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ɔɔ gbo 'nɩ ‑wlɛn, kɔ, dɛ ‑gbo, ɔ plɛ, ɔ di la nu, ɔ 'nɩ nue ꞊le. Kɛɛ, ɛ 'de lɛ 'mʋ nɩ. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ɔ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn. Ɔɔ 'a mʋ ‑nyi 'hru, 'ke ba hie 'o dɛ 'kuku a nunue gbo, ‑ɛ nue, ɔ 'nɩ ‑hʋa ꞊le ꞊ɔ ꞊de bɔ 'wan. Kɛɛ, dɛ ‑gbo, ɔɔ ‑hʋa, nɛ‑ mɔ nahuin 'bii bʋ hie 'o dɛ 'kuku a nunue gbo.

10 ‑Ye 'klɛɛ, ti 'bɩ nyre 'o, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'le lele 'nɩ di. ‑Nyrɔwɔ ꞊nʋ, ɔ di 'le ya, ꞊ɔ ꞊de 'dio yi. 'A 'ledidie, ɛ di ye 'we 'yrinyɔ a 'ledidie, ‑ɔɔ 'le di, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ 'nɩnɩ ‑proo 'o. ‑Nyrɔwɔ a ‑gbɛ, Kʋkɔnyɔ ‑Yusu di 'le ya, nahuin di 'wɔn ‑cici gblakɩ, kɔ, yakɔ 'mʋ 'wan, ‑tɔplɩ 'bii, ‑ɩ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ɩ 'mʋ hin 'bii, ‑tʋtʋ kɔ ‑tɔplɩ 'bii, ‑ɩ nɩ nɔ ‑tʋtʋ ke, ɩ 'mʋ ‑wɛ 'wan.

11 ‑Tɛ ‑tɔplɩ 'bii, ɩ kɔ bɩ nu lɛ gbo‑wʋwɛ, 'a ‑tɩ, 'a nɩ 'yrinaabʋɩ kɔ bɩ 'sii 'o ye. 'Ke a kɔ ba nɩ 'le Nyɩsʋa kwa 'mʋ 'bii, kɔ, a 'muo 'o ꞊tuu, 'ke 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de a ‑ta 'mʋ. 12 Ba ‑pre ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa di 'le ya, a 'mʋ ‑wɛ 'o 'klɩ ꞊tu, ‑ɛ die nu, ‑nyrɔwɔ a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'le di 'tata. ‑Nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'mʋ, yakɔ di 'nɩ hin, kɔ, ɔ 'mʋ 'wan, kɔ, ‑tɔplɩ 'bii, ‑ɩ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ɩ 'mʋ hin 'bii. 13 Kɛɛ, Nyɩsʋa pue 'le ꞊le, ‑ɛ mɔ, ɔ di nu yakɔ yrayrʋ kɔ ‑tʋtʋ yrayrʋ 'hɛɛn. ‑Tɛgbi a ‑gbɛ, ꞊hapʋdɛɛ ‑do, nɛ‑ nahuin di nu. Nɛ‑ mɔ dɛ ‑aa ‑pre.

14 Nɛ‑ kɔ ‑tɩ, 'nɩɩ 'a mʋ le, 'na nɩnatumupʋ ‑a, ‑tɛ aa ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑pre, Kʋkɔnyɔ di 'le ya, ‑ye ba ꞊tu 'o 'klɩ, 'a nɩ 'yrinaabʋɩ 'mʋ 'o ye 'sii, ‑ɛ die nu, Kʋkɔnyɔ 'bɔ di 'le lele, 'bɔ yɛ 'o 'a mʋ gbo, a 'nɩ ꞊han 'le dɛ 'kuku ‑hɛyri nɩ, kɔ, kegbowɛɛnlɛ 'mʋ 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke nɩ. 15 Bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, dɛ ‑nye nu, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, 'a 'ledidie 'ɛ 'kɩɛ ‑wlɛɛn gbo, nɛ‑ mɔ, ɔ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'ɔ nye ‑hʋa, 'ke nahuin bʋ kɔ 'hru, bʋ hie 'o 'waa dɛ 'kuku gbo, ‑ɛ die nu, ɔ 'mu waa. Pɔlʋ, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ 'mʋnʋɛ‑dɩayu, 'ke 'le 'a 'crɩɩnɩɛi 'kwli 'mʋ, ‑tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ꞊tu, ɔ tʋɩ ‑wɛ 'a mʋ nɩ. ꞊Tɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nɔ, nɔ‑ ɔ nu, 'ɔ 'crɩɩ 'crɩɩnɩɛi a ‑gbɛ. 16 'Ke 'le 'a 'crɩɩnɩɛi a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'bɔɔ ‑tɩdʋ a ‑gbɛ 'crɩɩ, ‑tɩɩ ‑do a ‑gbɛ, 'nɩɩ ꞊tu, nɩ‑ ɔɔ ‑wɛ ꞊tu. Kɛɛ, ‑tɔplɩ ‑ye, ɔɔ 'crɩɩ, 'ke 'le 'a 'crɩɩnɩɛi 'kwli 'mʋ, ɩ kla wlɔn. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ꞊tɔ kɔ, kɔ, ‑ʋ 'de ‑wɛ ꞊wlʋ kɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, ɔɔ ꞊tu, ʋ nyi 'nɩ 'cɩcɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋʋ nu, 'ʋʋ ‑wɛ Nyɩsʋa a wintɛ a ꞊tɩɛ ‑ye 'cɩcɩ. Dɛ ꞊nʋ, ʋʋ nu, Nyɩsʋa a ‑bati ʋʋ 'waa dɩɔnʋ 'lu lɛ daa.

17 'Na nɩnatumupʋ ‑a, a ‑mɛ ‑ye, a yi ‑tɔplɩ a ‑gbɛ nɩ ‑dodo. 'A ‑tɩ, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ die nu, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa 'o, ʋ 'nɩ ꞊han 'a mʋ kaa, a 'nɩ ꞊hiun ‑wɔn kʋɛ, kɔ, ‑tɛgbi ꞊nʋ, a 'blee 'o kwa, a 'nɩ ꞊han 'o 'mʋ ‑hɔn. 18 Kɛɛ, ba 'cipi 'o, ba kʋɛ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑wɔn, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ Waanyɔ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu, ꞊hapʋdɛ a ‑gbɛ ɛ 'mʋ klɛ bii, kɔ, 'a yiyie, ɛ 'mʋ ‑wɛ klɛ bii. Nahuin 'bii bʋ ‑nyi ꞊nɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, kɔ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo. Kɛ'ɛ nɩ, bɛ nɩ 'mʋ.

1 SAAN

1

2

3

4

5

SAAN A YE‑HƐCRƖƖNƖƐ

ɔ 'crɩɩ la

1

‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a Wintɛ, ‑ɛɛ ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑nyi

1 Nahuon ‑gbo, ‑ɔ kɔ ‑tɩ ‑aa 'a mʋ ‑wɔn 'crɩɩ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa 'de la 'klɔ a nue, ɔ nɩ la 'klɔ. ‑A nɩ ‑gbɛ, ‑a 'wɔn 'a win nɩ, ‑a nɩ 'yii 'ɩ 'yo, kɔ, ‑a nɩ dabʋɩ 'ɩ 'tʋɔ lɛ. Nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a Wintɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ nahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. 2 Nyɩsʋa, nɔ‑ titie ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ ye, ꞊a 'ye 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ, ꞊aa 'a mʋ 'a ‑tɩ ye ꞊tu, ‑ɛ mɔ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. Kʋɛ la 'le gbo, 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ 'ɔ nɩ 'o ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, Nyɩsʋa 'ɔ titio ‑a mʋ ye. 3 Dɛ ‑gbo, ‑a nɩ 'yii 'ye, kɔ ‑a nɩ nʋɩ 'wɔn, nɛ‑ kɔ ‑tɩ ‑aa 'a mʋ ye ꞊tu, ‑ɛ die nu, a 'mʋ ‑a mʋ ke bi, a kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ 'le 'pɩa kɔ, kɔ, ‑a 'mʋ ‑mʋɛ. ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑mʋmʋɛ a ‑gbɛ, ‑a ‑mʋɛ, ‑a kɔ ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa 'hɛɛn, ‑a mʋ ‑mʋɛ, ɛ kɔ 'a 'Yu ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn. 4 ‑Tɩ a ‑gbɛ, ‑a nyi 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ 'crɩɩ, ‑ɛ die nu, ‑a nɩ 'manʋ 'mʋ 'o ye ꞊cɛɛ.

Ba na ‑nyrɛ 'mʋ

5 Nyɩsʋa mɔ ‑nyrɛɛ nɩ. 'Ke 'le ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, gbɩgbɩyrɩ 'de 'le nɩ. Titie ꞊nʋ, ‑a 'wɔɔn 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ wlɔn, kɔ, ‑aa 'a mʋ pue, ɛ nɛ‑ ‑gbo: 6 'Bɩa ꞊baa lɛ po, ‑a kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ, 'plɩɩ ꞊baa 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri na, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑a mʋ mɔ hɩnyʋ'ʋ nɩ, 'plɩɩ ‑a 'nɩ na ꞊le 'hru ꞊nʋ, ‑ʋ 'sii 'o ye. 7 Kɛɛ, 'bɩa ꞊baa 'le ‑nyrɛ 'mʋ na, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋa nu, 'ɔ nɩ 'le ‑nyrɛ 'mʋ, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑a kɔ ‑a nɩ 'bienʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ, kɔ, Nyɩsʋa a 'Yu ‑Yusu, 'a dablo, 'ɔɔ ‑a nɩ dɛ 'kuku 'wʋwla, ‑ɛ die nu, ‑a 'mʋ 'o ye 'sii.

8 'Ya 'o lele 'lu, 'bɩa ꞊baa lɛ po, ‑a 'nɩ nu ꞊le dɛ 'kuku gbe, ‑ye ‑aa ‑a dɩɔnʋ 'nɩ kaa, 'plɩɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑tɛɛ 'de 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ ke nɩ. 9 Kɛɛ, 'bɩa ꞊ba nye yrii, kɔ, ꞊ba nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ‑a nu dɛ 'kuku, ‑ye ‑a ‑wɛ 'le ‑ba kuo Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ꞊nʋ, ɔ ꞊tu, ɔ nyi 'nɩ nu. ‑Tɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ mɔ, ɔ di ‑a nɩ dɛ 'kuku a ‑gbɛ 'nɩ 'wʋwla, ɔ 'mʋ 'o ‑a mʋ ye 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye, dɛ 'klan ꞊de 'nɩ ꞊han 'le ‑a mʋ 'mʋ nɩ. 10 Kɛɛ, 'bɩa ꞊ba plɛ, ‑a 'de dɛ 'kuku nu, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, kɛ ‑aa po, Nyɩsʋa mɔ hɩnyɔ'ɔ nɩ, ‑ye 'a wintɛ 'de 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ ke nɩ.

2

1 'Na 'yuo꞊pli ‑a, 'nɩɩ ‑tɩ ‑gbo 'nɩ 'crɩɩ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, a 'nɩ ꞊han dɛ 'kuku nu. Kɛɛ, 'bɩa nahuon 'bɔ nu dɛ 'kuku, ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, ‑a kɔ nahuon, ‑ɔ kɔ 'mʋ dɛ 'kuku 'de 'le nɩ. Nɔ‑ nyra 'o ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa ye gbo, 'ɔ nyo da, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ. Nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ. 2 Nɔ‑ ‑hɛ ‑cɔhlʋn, 'ɔ 'kʋ, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ. 'Ke Nyɩsʋaa 'le ꞊nɔ 'mʋ naa, 'ɔɔ ‑a nɩ dɛ 'kuku 'wʋwla. Ɛ 'de ‑a ‑do a dɛ 'kuku, ɔ 'nɩ 'wʋwlɛ ꞊le. Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ke, nʋ‑ kɔ dɛ 'kuku ɔɔ ‑wɛ 'wʋwla.

Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ yi Nyɩsʋa, ɔ nyo 'o 'nɩ ꞊tuu

3 'Bɩa ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa ‑a mʋ ye ꞊tu, ꞊ba nyi nu, nɛ‑ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑a yio nɩ. 4 'Bɩa nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ plɛ, ɔ yio nɩ, 'plɩɩ 'bɔ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o 'a win, ‑ye ɔ mɔ hɩnyɔ'ɔ nɩ, ‑tɩ a ‑tɛɛ 'de 'le 'a ꞊wlʋ ke nɩ. 5 Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ 'o Nyɩsʋa a win 'o ꞊tuu, ‑ye nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ nʋɛ Nyɩsʋa 'mʋ 'bii. 'Bɩa ꞊baa 'o Nyɩsʋa 'o ꞊tuu, nɛ‑ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑a kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ. 6 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ plɛ, ɔ kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn, ʋ ‑mʋɛ nɩ, ‑ye ɛ blɛ ye, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋʋ la naalɛ nu, kɛ'ɛ nɩ, bɔ nu ‑wɛ naalɛ.

7 'Na nɩnatumupʋ ‑a, tetebʋ ‑gbo, 'nɩɩ 'crɩɩ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ɛ 'de tetebʋ yrayrʋ, a 'de ‑hlɩn a 'wɛɛn. Kɛɛ, ‑tɩɩ ‑do ꞊nʋ, ʋ ꞊tu la 'a mʋ ye, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ ꞊tu la ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ a ꞊tutue ‑wlu, ɩ ‑do a ‑gbɛ, nɩ‑ɩ nɩ. 8 Kɛɛ, 'ke 'le 'pɩa ‑ye ke, ‑tɩ ‑gbo, 'nɩɩ 'crɩɩ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, ɩ 'we ꞊nɔ tetebʋ yrayrʋ ye. ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'yrinaabʋɩ tʋɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, tetebʋ a ‑gbɛ, ʋ mɔ ‑tɛɛ a tetebʋ'ʋ nɩ. 'A nɩ 'yrinaabʋɩ, ɩ nye ‑wɛ ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ. ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ mɔ dɛ yrayrʋ'ʋ nɩ, ‑ɛ nue, gbɩgbɩyrɩɩ 'le 'nɩ ‑wɛ, ‑tɛɛ a ‑nyrɛ ‑nyɛ nɩ ‑dodo.

9 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ plɛ, 'ke ɔ nɩ 'le ‑nyrɛ 'mʋ, 'plɩɩ 'bɔ yraa 'a 'bienʋ ‑Yusu a nahuin, ‑ye ba kɔ 'a yiyie, 'ke ɔ 'kɩɛ nɩɛ 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri. 10 Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ nʋɛ 'a 'bienʋ 'mʋ, 'ke ɔ nɩ 'le ‑nyrɛ 'mʋ. Dɛ ꞊de 'de 'le 'a ꞊wlʋ ke nɩ, ‑ɛ ‑wɛ 'le ‑bɛ nue, bɔ nu dɛ 'kuku. 11 Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ yraa 'a 'bienʋ, ‑ye 'ke ɔ 'kɩɛ nɩɛ 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri. Gbɩgbɩyrɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ kɔ ‑hɛyri ɔɔ 'le na. Ɔ 'nɩ 'ye ꞊le dɛ ꞊de, gbɩgbɩyrɩ a ‑tɩ.

A nɩ nʋɛ 'le 'klɔ ‑gbo a ‑tɔplɩ 'mʋ

12 'A mʋ 'yuo꞊pli, 'nɩɩ ‑tɩ ‑gbo 'nɩ 'crɩɩ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn, 'ke 'o dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ nu a ‑ta 'mʋ, Nyɩsʋa 'wʋwla 'a nɩ dɛ 'kuku nɩ. 13 'A mʋ bunʋ ‑mɛ ‑ye, 'nɩɩ 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ 'crɩɩ, ‑ɛ nue, a yi nahuon ꞊nʋ nɩ, ‑ɔ nɩ la 'o, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa 'de la 'klɔ a nue. 'A mʋ gblotayuo ‑mɛ ‑ye, 'nɩɩ ‑wɛ 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ 'crɩɩ, ‑ɛ nue, a ‑ha 'o 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka Satan wlɔn 'hru, ‑ɔ kɔ 'klɔ a 'yilɛnyinyre ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ.

14 'A mʋ 'yuo꞊pli ‑mɛ ‑ye, 'nɩɩ 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ 'crɩɩ, ‑ɛ nue, a yi Nyɩsʋa nɩ, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ Bu. 'A mʋ bunʋ ‑mɛ ‑ye, 'nɩɩ 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ 'crɩɩ, ‑ɛ nue, a yi nahuon ꞊nʋ nɩ, ‑ɔ nɩ la 'o, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Nyɩsʋa 'de la 'klɔ a nue. 'A mʋ gblotayuo ‑mɛ ‑ye, 'nɩɩ 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ 'crɩɩ, ‑ɛ nue, a nɩ ke 'klɩ, kɔ, 'a ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ gbo, 'ke 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, 'a ‑ha ‑wɛ 'o Satan 'hru wlɔn, ‑ɔ kɔ 'klɔ a 'yilɛnyinyre ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ.

15 A nɩ kʋɛ 'le 'klɔ ‑gbo a ‑tɔplɩ ‑wɔn, kɔ, a nɩ nʋɛ 'le ‑wɛ 'klɔ ‑gbo a ‑tɔplɩ 'mʋ. 'Bɩa nahuon 'bɔ nʋɛ 'klɔ ‑gbo a ‑tɔplɩ 'mʋ, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɔ 'de ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa 'mʋ nʋɛ. 16 ‑Tɛ 'klɔ ‑gbo a ‑tɔplɩ, ɩ nɩ 'mʋ, ɛ nɛ‑ ‑gbo: 'Yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, nahuiin ‑hʋa bʋ nu, kɔ ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ ca nahuin kɔ, kɔ ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ ‑tɩ nahuin, ʋʋ 'le 'waa dɩɔnʋ 'yaa, ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, kɛ ɩɩ nɔ 'klɔ ‑gbo ke 'mʋ ‑hɔn. Ɩ 'nɩ ‑hɔn ꞊le 'le ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ. 17 Ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, 'klɔ ‑gbo, ɔ di 'le 'nɩ ‑wɛ, kɔ, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ ca nahuin kɔ, ɩ di ‑wɛ 'le 'nɩ ‑wɛ. Kɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ Nyɩsʋa a kewɛɛnlɛ nu, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ di nɩ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le.

Ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ yraa ‑Yusu 'Klɩsʋ

18 'Na 'yuo꞊pli ‑a, ti ꞊nʋ, ‑ɩ hie 'le, 'klɔ ‑gbo, ɔ 'mʋ 'le ‑wɛ, ɩ 'de ‑huo. A 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, 'lelɛ'bɔɔti 'yri, ‑Yusu 'Klɩsʋ a yraanyɔ di 'le 'nɩ di. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ti ‑gbo, ‑a nɩ ke, ‑Yusu 'Klɩsʋ a yraanyʋ 'plɔplɔ di 'le. 'Waa 'ledidie nye ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, 'lelɛ'bɔɔti'i nɩ, ‑a nɩ ke. 19 Yraanyʋ a ‑gbɛ, kɛ ʋ nɩ la nɔ ‑a mʋ ‑hɛyri, kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, ʋ 'de ‑hlɩn ‑a nɩ nahuin 'mʋ a 'yɛɛ. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ, 'ʋ ‑hɔn nɔ ‑a mʋ ‑hɛyri 'mʋ. 'Bɩa 'bʋ 'ya wɛn ‑a nɩ nahuin 'mʋ, kɛ ʋ 'kɩɛ die wɛn nɔ ‑a mʋ ‑gbahlɔn nɩ. Dɛ a ‑gbɛ, ɛ nyre 'o ꞊o, ‑ɛ die nu, ‑a 'mue 'mʋ lɛ yrii, ‑ɛ mɔ, ʋ 'de la ‑a nɩ nahuin.

20 A ‑mɛ ‑ye, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nyi 'a mʋ 'a ‑Hihiu nɩ. Nɛ‑ nue, a 'bii 'a yi ‑tɩ a ‑tɛɛ. 21 'Bɩa 'nɩɩ 'a mʋ ‑wɔn 'crɩɩ, 'nɩ po ꞊le lɛ, ‑ɛ mɔ, a 'de wɛn ‑tɩ a ‑tɛɛ a yie. 'Nɩɩ 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ 'crɩɩ, 'mui ꞊tu, ‑ɛ mɔ, a yi ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, kɔ, 'a yie ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, 'ke 'le ‑tɩ a ‑tɛɛ ‑hɛyri, hɩ 'de 'le nɩ. 22 Nyɔ‑ mɔ 'klɛɛ hɩnyɔ 'le? Nɔ‑ mɔ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔɔ lɛ po, ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɔ 'de Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya. Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'de ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa kɔ 'a 'Yu 'hɛɛn a ‑tɩ ke wɛɛn, nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a yraanyɔ. 23 'Bɩa nahuon 'bɔ 'de Nyɩsʋa a 'Yu a ‑tɩ ke wɛɛn, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɔ 'de ‑wɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ a Bu Nyɩsʋa yi. Kɛɛ, 'bɩa nahuon 'bɔ nyi ꞊tu, 'ke 'o nahuin ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ mɔ Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ, nahuon a ‑gbɛ, ɔ yi ‑Yusu 'Klɩsʋ a Bu Nyɩsʋa nɩ.

24 A ‑mɛ ‑ye, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, a 'wɔn, kʋɛ la 'le ti ꞊nʋ 'yie 'mʋ gbo, ‑ɩ kɔ 'yri ʋ ꞊tu la ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ a ꞊tutue ‑wlu, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ bɩ 'kɩɛ nɩɛ 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke. 'Bɩa 'bɩ 'kɩɛ nɩɛ 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke, ‑ye 'a nɩ ‑gbɛ, a kɔ Nyɩsʋa a 'Yu, kɔ 'a Bu Nyɩsʋa 'hɛɛn, a 'kɩɛ die ‑mʋɛ. 25 Nyɩsʋa a 'Yu pue 'le ꞊le, ‑ɛ mɔ, ɔ di ‑a mʋ ‑nyi 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le.

26 Nahuin ‑gbo, ‑ʋʋ ‑hʋa ‑bʋ kaa 'a mʋ, nʋ‑ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ 'a mʋ ‑wɔn 'crɩɩ. 27 A ‑mɛ ‑ye, Nyɩsʋa a ‑Hihiu ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nyi 'a mʋ, nʋ‑ 'kɩɛ nɩɛ 'o 'a mʋ ke 'mʋ. ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, a 'nɩ ‑hʋɛ ꞊le 'klɛɛ lele, 'ke tɔɔnyɔ ‑ye bɔ tɔɔ 'a mʋ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ʋʋ 'a mʋ 'nɩ tɔɔ, 'ke 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de ke, 'plɩɩ, ʋʋ tɔɔ 'a mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ, ʋ 'nɩ kaa ꞊le 'a mʋ. 'A ‑tɩ o, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ba 'cipi 'o ‑mʋmʋɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔ nu 'a nɩ tɔɔlɛ.

28 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'na 'yuo꞊pli ‑a, a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ba 'cipi 'o ‑mʋmʋɛ, ‑ɛ die nu, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'mʋ ɔ di 'le di, hʋannʋ 'nɩ ꞊han ‑a mʋ nu, 'plɩɩ ‑tʋɩ 'nɩ ꞊han ‑wɛ ‑a mʋ nu, 'ke 'o ꞊nɔ ye. 29 A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'sii 'o ye ‑tɛɛ. 'A ‑tɩ, ba kɔ ‑wɛ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ ‑tɔplɩ ꞊nʋ nu, ‑ɩ 'sii 'o ye, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a 'yu.

3

‑A mʋ mɔ Nyɩsʋa a 'yuo꞊pli'i nɩ

1 Ba 'ye 'mʋnʋɛlɛ gblaka ꞊nʋ, ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa kɔ, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn. Ɔɔ ‑wɛ ‑a mʋ daa 'a 'yuo꞊pli. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑a mʋ mɔ 'a 'yuo꞊pli'i nɩ. ‑Tɩ ‑kɔ ‑tɩ 'klɔ ke a nahuin, 'ʋ 'nɩnɩ yrie, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ mɔ Nyɩsʋa a 'yuo꞊pli'i nɩ, nɛ‑ mɔ, ʋ 'de ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa yi. 2 'Na nɩnatumupʋ ‑a, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ‑a mʋ mɔ Nyɩsʋa a 'yuo꞊pli'i nɩ. Kɛɛ, dɛ ‑a di ‑hlɩn ‑hɛ, ‑a 'die wɛn a yie ‑tɛɛ. Kɛɛ, dɛ ‑a yi, nɛ‑ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'bɔ di ‑hlɩn 'le lele, ‑ye ‑tɛ ɔ nɩ 'mʋ, kɛ ‑a di ‑wɛ 'mʋ nɩ, ‑ɛ nue, ‑a dio lɛ 'nɩ yrii ‑tɛɛ. 3 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ yi dɛ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ di nu, kɔ, 'bɔ nye ‑pre, ‑ye ɔ 'deɛ bɔ nu dɛ 'kuku, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑Yusuu nu, 'ɔ 'nɩnɩ nu dɛ 'kuku.

4 'Bɩa nahuon 'bɔ 'cipi 'o dɛ 'kuku a nunue, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɔ 'nɩ ꞊tuu ꞊le 'o Nyɩsʋa a tetei 'o, ‑ɛ nue, dɛ 'kuku a nunue, nɛ‑ mɔ nahuon bɔ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa a tetei. 5 A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ di nɔ 'klɔ ke nɩ, ‑ɛ die nu, dɛ 'kuku ꞊nʋ, ‑aa nu, ɔ 'mue 'wʋwla. Ɔ ‑mɛ ‑ye, dɛ 'kuku 'dio 'le 'mʋ nɩ. 6 'A ‑tɩ, 'bɩa nahuon kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, 'bʋ 'cipi 'o ‑mʋmʋɛ, ‑ye ɔ 'nɩ 'cipi ꞊le 'o dɛ 'kuku a nunue. Kɛɛ, 'bɩa nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'cipi 'o dɛ 'kuku a nunue, ‑ye ɛ nye ‑a mʋ 'nɩ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ɔ 'de wɛn ‑Yusu 'Klɩsʋ a 'yee, kɔ, ɔ 'dio ‑wɛ yi.

7 'Na 'yuo꞊pli ‑a, nahuon ꞊de nɩ kaa 'le 'a mʋ. 'Bɩa nahuon 'bɔɔ dɛ ꞊nʋ nu, ‑ɛ 'sii 'o ye, ‑ye ɔ 'sii 'o ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ nu, 'ɔ 'sii 'o ye. 8 Kɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'cipi 'o dɛ 'kuku a nunue, ɔ ‑mɛ ‑ye, 'ke ɔ ‑hɔn 'le Satan ‑wɔn 'mʋ, ‑ɛ nue, kʋɛ la 'le 'klɔ a ‑wlu꞊tutue 'yie 'mʋ gbo, Satan a ‑gbɛ, ɔ 'kɩɛ nue ‑hlɩn dɛ 'kuku. ‑Tɩ ‑kɔ ‑tɩ Nyɩsʋa a 'Yu 'ɔ di nɔ ‑tʋtʋ ke, nɛ‑ mɔ bɔ ‑wɔ Satan a ‑gbɛ a nunu‑tɔplɩ 'bii gbo.

9 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'ya Nyɩsʋa a 'yu 'mʋ, ɔ 'nɩ 'cipi ꞊le 'o dɛ 'kuku a nunue, ‑ɛ nue, 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nɔ, nɔ‑ɔ ‑kʋan nu, 'ke 'le 'a ꞊wlʋ ke. 'Hru 'de 'klɛɛ 'o lele nɩ, 'ke bɔ 'cipi 'o dɛ 'kuku a nunue, ‑ɛ nue, ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'yuu nɩ. 10 Dɛ ‑gbo, ‑ɛɛ Nyɩsʋa a 'yuo꞊pli kɔ Satan a 'yuo꞊pli 'hɛɛn 'yi 'mʋ lɛ ‑hɩhɩa, nɛ‑ mɔ: Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'nɩnɩ nu ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ 'sii 'o ye, kɔ, 'bɔ 'de 'a 'bienʋ 'mʋ nʋɛ, dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'de Nyɩsʋa a 'yu.

Nyɩsʋa nɔ 'nɩ, ‑ba nʋnʋɛ 'mʋ

11 Tɔɔwin ꞊nʋ, a 'wɔn la ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ ꞊tu la ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ a ꞊tutue ‑wlu, nɩ‑ mɔ: ‑A kɔ ‑ba nʋnʋɛ 'mʋ. 12 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Kaɛn, ‑tɛ ɔ nɩ la 'mʋ, ‑a 'de ye blɛ ‑ba nɩ ‑wɛ lɛ 'mʋ. Ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ mɔ la Satan, ‑ɔ kɔ 'klɔ a 'yilɛnyinyre ‑hi ‑o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ a 'yuu nɩ, 'plɩɩ 'ɔ 'la la ‑wɛ 'a ‑gbɛ a ‑dɩayu. Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'ɔ 'lɔ la 'le? Ɔ 'lɔ la nɩ, ‑ɛ nue, 'ɔ ‑mɔ Kaɛn, 'a nunu‑tɔplɩ 'bii, ɔɔ la nu, ɩ nyre la lɛ 'yi. Kɛɛ, 'a ‑dɩayu a nɩnɩ ‑mɛ ‑ye, ɩ 'sii la 'o ye.

13 'Na 'dɩayuo ‑a, ɛ nɩ saka 'le 'a mʋ, 'bɩa 'klɔ ke a nahuin 'bʋ yraa 'a mʋ. 14 ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a ‑hɔn 'le 'kʋkʋɛ wlɔn 'mʋ nɩ, ꞊a pa 'le 'klɔ yrayrʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. ‑Be' ‑a nu 'a yiyie 'le? ‑A yie nɩ, ‑ɛ nue, ‑a nʋɛ ‑a nɩ ‑dɩayuo 'mʋ nɩ. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'de 'a ‑dɩayuo 'mʋ nʋɛ, ‑ye 'ke ɔ 'kɩɛ nɩɛ 'le 'kʋkʋɛ wlɔn. 15 Nahuon 'bɔ yraa 'a ‑dɩayu, ‑ye ɔ 'we ꞊nɔ nahuon ꞊nʋ ye, ‑ɔɔ nahuin ‑gbetie 'mʋ lɛ 'laa. A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ nahuin ‑gbetie 'mʋ lɛ 'laa, ‑ye ɔ 'de wɛn Nyɩsʋa a 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ a kʋɛ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 16 ‑Yusu 'Klɩsʋ nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ nɩ. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ 'ɔ di 'le, 'ɔ 'kʋ, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ 'hru ꞊nʋ, ‑ʋ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑tɛ ‑a di ‑a nɩ 'bienʋ a 'mʋnʋɛlɛ nu. ‑A kɔ ‑ba ‑wɛ ‑wɛ ‑wɔn, 'ke ‑ba 'kʋ, 'ke 'o ‑a nɩ ‑dɩayuo a ‑ta 'mʋ. 17 'Bɩa nahuon 'bɔ kɔ dɛ, 'plɩɩ 'bɔɔ 'a 'dɩayu 'ye, ‑ɔ 'de dɛ ꞊de kɔ, 'plɩɩ 'bɔ 'de 'a 'dɩayu a ‑gbɛ a wɔlɩ kɔ, 'ke bɔ ‑hɩɔ 'mʋ, ‑ye ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ ꞊tui, ‑ɛ mɔ, ɔ nʋɛ Nyɩsʋa 'mʋ nɩ. 18 'Na 'yuo꞊pli ‑a, ‑tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, ‑a 'de ye blɛ ‑ba nʋɛ ‑a nɩ ‑dɩayuo 'mʋ, 'ke 'o wuntɔɔ ‑do 'yri, kɛɛ, ‑a blɛ ye ‑ba nʋʋ 'mʋ, 'ke 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ ke, kɔ, 'ke 'le ‑a nɩ nunu‑tɔplɩ 'kwli 'mʋ.

Nyɩsʋa a 'yuo꞊pli, ʋ 'deɛ bʋ pɩ 'a hʋannʋ

19 'Bɩa ꞊ba nʋnʋɛ 'mʋ, ‑ye ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ mɔ Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa a 'yuo꞊pli'i nɩ. 'Bɩa ꞊ba nʋnʋɛ 'mʋ, ‑ye ‑a nɩ ꞊wlɩ 'nɩ yɛɛ ꞊le ‑a mʋ ‑tɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 20 Mɔ ꞊betɩ ‑a nɩ ꞊wlɩ bɩɩ ‑a mʋ ‑tɩ yɛɛ, ‑a ‑wɛ 'le ‑ba yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa yi ‑tɔplɩ 'bii nɩ, 'ɛ ‑hi 'o ‑a nɩ ꞊wlɩ 'mʋ. Ɔ yi 'ɛ nɩ dɛ nɩ. 21 'Na nɩnatumupʋ ‑a, 'bɩa 'bɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑a nɩ ꞊wlɩ 'deɛ bɩ yɛɛ 'klɛɛ lele ‑a mʋ ‑tɩ, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑a 'deɛ ‑ba pɩ Nyɩsʋa a hʋannʋ, 'bɩa ꞊ba nyo da.

22 ‑Tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑aa ‑wɛ ꞊nɔ ‑hʋa, ɔ nyi ‑a mʋ 'nɩ ‑nyi, ‑ɛ nue, ‑aa 'o 'a tetei 'nɩ ꞊tuu, ꞊aa dɛ ‑gbo nu, ‑ɛɛ 'a plɔ blee. 23 Tete ‑gbo, ‑ɛ kɔ ‑tɩ ɔɔ ‑a mʋ ye ꞊tu, nɛ‑ mɔ: ‑A kɔ ‑ba kuo 'a 'Yu ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊wlʋ ye, kɔ, ‑a kɔ ‑ba nʋnʋɛ 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔ nu ‑a mʋ 'a ye꞊tutue. 24 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ 'o Nyɩsʋa a tetei 'o ꞊tuu, ‑ye ɔ kɔ Nyɩsʋa a ‑gbɛ 'hɛɛn, ʋ ‑mʋɛ nɩ, ʋ 'we ꞊nɔ nahuoon ‑do ye. Nyɩsʋa a ‑Hihiu ꞊nʋ, ɔ ‑nyi ‑a mʋ, nʋ‑ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ.

4

Nyɩsʋa a ‑Hihiu, kɔ 'a yraanyɔ a ‑hihiu 'hɛɛn, ‑tɛ ‑a di 'a 'yi'mʋlɛ‑hɩhɩalɛ nu

1 'Na nɩnatumupʋ ‑a, a nɩ kuo 'le nahuin 'bii ꞊nʋ ꞊wlʋ ye, tii ‑do a ti 'yri, ‑ʋʋ lɛ po, 'ke Nyɩsʋa a ‑Hihiu nɩ 'o ꞊nʋ ke 'mʋ. Kɛɛ, ba ꞊tʋ 'yri, ‑ɛ die nu, a 'mue yi, 'bɩa 'bɛ mɔ ‑tɛɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'bʋ nɩ 'o ꞊nʋ ke 'mʋ. 'Nɩɩ lɛ 'pʋprɛ nu, ɛ 'we ꞊nɔ ye, hɩwinwlɔn‑hɛnyʋ 'plɔplɔ, nʋ‑ 'hrɩɩ nɔ 'klɔ ‑gbo ke, 'ʋʋ lɛ po, ʋʋ ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ. 2 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'bʋ nɩ 'o ꞊nɔ ke 'mʋ, ‑tɛ a di 'a yriilɛ nu, ɛ nɛ‑ ‑gbo: Nahuon 'bɔ nyi ꞊tu, 'ke 'o nahuin 'bii ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yu, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɔ ‑hɛ ‑tʋnahuon, ‑ye ba kɔ 'a yiyie, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu nɩ, ‑ʋ nɩ 'o nahuon a ‑gbɛ ke 'mʋ. 3 Kɛɛ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ plɛ: ‑Yusu 'de ‑tʋnahuon ‑hɛ, ‑ye ba yrii ti lɛ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'de 'o nahuon a ‑gbɛ ke 'mʋ nɩ. Kɛɛ ‑ye ‑Yusu 'Klɩsʋ a yraanyɔ, nɔ‑ kɔ ‑hihiu nɩ 'o ꞊nɔ ke 'mʋ. A 'wɩn o nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu a yraanyɔ a ‑hihiu a ‑gbɛ, ʋ kɔ bʋ di 'le. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ʋ di 'le ꞊le. Kɛ ʋ nɩ nɔ 'klɔ ke.

4 'Na 'yuo꞊pli ‑a, a ‑mɛ ‑ye, 'a mʋ mɔ Nyɩsʋa a 'yuo꞊pli'i nɩ, 'a ‑ha 'o nahuin ꞊nʋ 'hru wlɔn, ‑ʋ mɔ hɩwinwlɔn‑hɛnyʋ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ‑ʋ nɩ 'o 'a mʋ ke 'mʋ, ʋ nɩ ke 'klɩ, 'ʋ ‑hi 'o ‑hihiu ꞊nʋ 'mʋ, ‑ʋ nɩ 'o nahuin ꞊nʋ ke 'mʋ, ‑ʋ 'de ‑Yusu yi. 5 Hɩwinwlɔn‑hɛnyʋ a ‑gbɛ, ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ mɔ 'klɔ ke a nahuiin nɩ. Nɛ‑ nue, 'ʋʋ 'klɔ ke a ‑tɔplɩ a ‑tɩ ꞊tu, 'plɩɩ 'klɔ ke a nahuin 'ʋ nyu nʋa ye gbo po. 6 ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a mʋ mɔ Nyɩsʋa a 'yuo꞊pli'i nɩ. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ yi Nyɩsʋa, ‑ye ɔɔ ‑a mʋ ye gbo po nʋa. Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'de Nyɩsʋa a 'yu, ‑ye ɔ 'nɩ po ꞊le ‑a mʋ nʋa ye gbo. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ nye ‑a mʋ tɔɔ, 'bɩa nahuon 'bɔ kɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ tɔɔ, ‑hoo' 'bɔ kɔ ‑hihiu ꞊nʋ, ‑ʋʋ nahuin kaa.

‑Tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋaa nu, 'ke 'le 'mʋnʋɛlɛ 'kwli 'mʋʋ nɩ, ɔ nyi 'le nuu

7 'Na nɩnatumupʋ ‑a, ‑ba nʋnʋɛ 'mʋ, ‑ɛ nue, 'ke 'mʋnʋnʋɛlɛɛ 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn. 'Bɩa nahuon 'bɔ nʋɛ Nyɩsʋa kɔ nahuin 'hɛɛn 'mʋ, ‑ye dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'yuu nɩ, kɔ, 'ɔ yi ‑wɛ Nyɩsʋa. 8 Nahuon 'bɔ 'de Nyɩsʋa kɔ nahuin 'hɛɛn 'mʋ nʋɛ, ‑ye nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'de Nyɩsʋa yi. ‑A yi dɛ a ‑gbɛ nɩ, ‑ɛ nue, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋaa nu, 'ke 'le 'mʋnʋɛlɛ 'kwli 'mʋʋ nɩ, ɔ nyi 'le nuu. 9 ‑Tɛ Nyɩsʋa nu ‑a mʋ 'a 'mʋnʋɛlɛ a tɔɔlɛ ‑tɛɛ, ɛ nɛ‑ ‑gbo: Ɔ ya ‑a mʋ ye 'a 'Yuu ‑do, kɛ nɔ 'klɔ ke, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 10 ‑Tɛ 'mʋnʋɛlɛ a ‑gbɛ, ɛ nɩ 'mʋ, nɛ‑ ‑gbo: Ɛ 'de ‑ba 'ya ye‑hɛnahuin 'mʋ, ‑ʋ nʋɛ Nyɩsʋa 'mʋ, kɛɛ, Nyɩsʋa, nɔ‑ mɔ ye‑hɛnahuon, ‑ɔ nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ, 'ɔ ya ‑a mʋ 'a 'Yu ye, ‑ɛ die nu, 'a 'Yu a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'kʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑cɔhlʋn ye, ʋʋ pi, 'ke 'o Nyɩsʋa ‑wɔn, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ ‑a nɩ dɛ 'kuku 'wʋwla.

11 'Na nɩnatumupʋ ‑a, ‑tɛ Nyɩsʋa nu lɛ ‑a nɩ 'mʋnʋɛlɛ, 'a ‑tɩ, ‑a nɩ ‑gbɛ, ‑a kɔ ‑ba nʋnʋɛ 'mʋ. 12 ꞊Ɔ ꞊de 'de ‑hlɩn Nyɩsʋa a 'yee, kɛɛ, 'bɩa ꞊ba nʋnʋɛ 'mʋ, ‑ye Nyɩsʋa kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ, 'plɩɩ 'mʋnʋɛlɛ ꞊nʋ, ‑ɛ ‑hɔn 'le ꞊nɔ 'mʋ, ɛɛ nu ‑kʋan, 'ke 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ ke.

13 Ɔ ‑nyi ‑a mʋ 'a ‑Hihiu nɩ. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ, ‑a 'we ꞊nɔ nahuoon ‑do ye. 14 ‑A nɩ ‑gbɛ, ‑a nɩ 'yii 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa ya ‑a mʋ ye 'a 'Yu, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'klɔ ‑gbo a nahuin waa. ‑A nyi nahuin ye 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 15 'Bɩa nahuon 'bɔ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu mɔ Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ, ‑ye ɔ kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn, ʋ ‑mʋɛ nɩ, ʋ 'we ꞊nɔ nahuoon ‑do ye. 16 ‑A ‑mɛ ‑ye, ‑a yie nɩ, ꞊a kue ꞊wlʋ ye, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ nɩ. ‑Tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋaa nu, 'ke 'le 'mʋnʋɛlɛ 'kwli 'mʋʋ nɩ, ɔ nyi 'le nuu. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ nʋɛ Nyɩsʋa kɔ nahuin 'hɛɛn 'mʋ, ‑ye ɔ kɔ Nyɩsʋa 'hɛɛn, ʋ ‑mʋɛ nɩ, ʋ 'we ꞊nɔ nahuoon ‑do ye.

17 Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑a nʋɛ Nyɩsʋa 'mʋ nɩ 'bii, nɛ‑ mɔ: ‑Nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ Nyɩsʋa di 'o nahuin ‑bati lɛ poo, ‑a 'deɛ ‑ba pɩ hʋannʋ, ‑ɛ nue, ‑tɛ ‑Yusu nɩ 'mʋ, kɛ ‑a nɩ ‑wɛ 'mʋ, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke. 18 Nyɩsʋa bɔ nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ 'bii, nɛ‑ɛ 'le ‑a mʋ hʋannʋ 'kwli 'mʋ ‑ha. 'Bɩa nahuon 'bɔɔ hʋannʋ pɩ, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, ɔ pui ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, ‑bati klo nɩ ‑dodo. 'Bɩa nahuon 'bɔɔ hʋannʋ pɩ, ‑ye 'mʋnʋɛlɛ ꞊nʋ, ‑ɛ ‑hɔn 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ, ɛ 'nɩ nu ꞊le ‑kʋan, 'ke 'le nahuon a ‑gbɛ a ꞊wlʋ ke.

19 Nyɩsʋa, nɔ‑ mɔ ye‑hɛnahuon, ‑ɔ nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ. Nɛ‑ kɔ ‑tɩ, ꞊a nʋɛ Nyɩsʋa kɔ nahuin 'hɛɛn 'mʋ. 20 'Bɩa nahuon 'bɔ plɛ, ɔ nʋɛ Nyɩsʋa 'mʋ nɩ, 'plɩɩ 'bɔ yraa 'a 'bienʋ, ‑ye ɔ mɔ hɩnyɔ'ɔ nɩ, ɔ 'de Nyɩsʋa 'mʋ nʋɛ. 'Bɩa nahuon 'bɔ 'de nahuin ꞊nʋ 'mʋ nʋɛ, ɔɔ 'ye, ‑ye ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ ꞊tui, ‑ɛ mɔ, ɔ nʋɛ Nyɩsʋa 'mʋ nɩ, ɔ 'nɩnɩ 'ye. 21 Tetebʋ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑nyi ‑a mʋ, nʋ‑ ‑gbo: 'Bɩa nahuon 'bɔ nʋɛ Nyɩsʋa 'mʋ, ‑ye ɔ kɔ bɔ nʋɛ ‑wɛ 'a 'bienʋ 'mʋ.

5

'Klɔ ‑gbo a 'klɩkenɩ‑tɔplɩ, ‑a ‑hɩ 'o wlɔn 'hru

1 'Ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ kue ꞊wlʋ ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ mɔ Waanyɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po la lɛ, ɔ di la 'le ya, nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a 'yu. 'Bɩa nahuon 'bɔ nʋɛ bu 'mʋ ‑tɛɛ, ‑ye ɔ kɔ bɔ nʋɛ ‑wɛ bu a ‑gbɛ a 'yuo꞊pli 'mʋ. 2 'Bɩa ꞊ba nʋɛ Nyɩsʋa 'mʋ, kɔ, ꞊baa 'o 'a tetei 'o ꞊tuu, ‑ye ‑a yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a nʋɛ Nyɩsʋa a 'yuo꞊pli 'mʋ nɩ. 3 'Bɩa ꞊ba nʋɛ Nyɩsʋa 'mʋ ‑tɛɛ, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, dɛ ꞊nʋ, ɔ plɛ ‑ba nu, ‑a die 'nɩ nu, 'plɩɩ dɛ ꞊nʋ, ɔ plɛ ‑ba nu, ɛ 'de 'mʋ kla, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn, 4 ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a 'yuo꞊pli 'bii, ʋ nɩ ke 'klɩ, 'ʋ ‑hi 'o 'klɔ ‑gbo a 'klɩkenɩ‑tɔplɩ 'bii 'mʋ. ‑Be' ‑a di 'klɛɛ 'o 'klɔ ‑gbo a 'klɩkenɩ‑tɔplɩ a 'hru a wlɔn‑hɩhɩa nu 'le? ‑A di 'o wlɔn ‑ha 'hru, ‑ɛ nue, ‑a kuo ‑Yusu 'Klɩsʋ ye ꞊wlʋ. 5 Nahuon ꞊de 'de 'le 'klɔ ‑gbo a 'klɩkenɩ‑tɔplɩ a 'hru a 'owlɔn‑hɩhɩa ‑wɛ, 'bɛ 'de nahuiin ‑do ꞊nʋ, ‑ʋ kue ꞊wlʋ ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ.

‑Tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ

6 ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑gbɛ, ɔ di nɔ 'klɔ ‑gbo ke nɩ, 'ɔ bi 'le 'nie ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɛ mɔ 'lupuenie, 'ɔ 'wla ‑wɛ 'a dablo gbo, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ɔɔ la 'kʋ. Ɛ 'de bɔ bi 'le 'nie ‑wɔɔn ‑do, kɛɛ, ɔ 'wla ‑wɛ 'a dablo gbo. Nyɩsʋa a ‑Hihiu a ‑gbɛ, nʋ‑ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a ‑gbɛ, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, ‑ɛ nue, 'ɛ nɩ ti, ‑tɩ a ‑tɛɛ, nɩ‑ ʋʋ nahuin tɔɔ. 7 Ɛ kɔ yriilɛii ta. Nɩ‑ nye ‑a mʋ tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'Yuu nɩ. 8 Yriilɛii ta a ‑gbɛ, nɩ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihiu, kɔ 'nie, kɔ dablo. ‑Tɔplɩɩ ta a ‑gbɛ, dɛɛ ‑do, nɛ‑ ɩɩ ‑a mʋ tɔɔ. 9 'Bɩa nahuin 'bʋ 'ye dɛ, 'bʋʋ 'a ‑tɩ ꞊tu, ‑ye ‑a nyi pue ‑tɛɛ. 'A ‑tɩ o, ba kɔ 'a yiyie, Nyɩsʋa ‑mɛ ‑ye, ‑tɩ ɔɔ ꞊tu, ɩ 'bʋa nɩ, 'ɩ ‑hi 'o ‑tʋnahuin a ꞊tutu‑tɩ 'mʋ. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ ꞊tu ‑tɔplɩɩ ta a ‑gbɛ a ‑tɩ, 'ke 'o 'a 'Yu a ‑ta 'mʋ. 10 Nahuon 'bɔ kuo Nyɩsʋa a 'Yu ꞊wlʋ ye, ɔ yie nɩ, 'ke 'le 'a ꞊wlʋ ke, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ a ‑gbɛ, Nyɩsʋa ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. ‑Tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tu, nahuon 'bɔ 'di ‑tɛɛ pue, ‑ye ɛ 'we ꞊nɔ ye, ɔ nɔ 'nɩ, Nyɩsʋa mɔ hɩnyɔ'ɔ nɩ, ‑ɛ nue, kɛ ɔ po, ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tu, 'ke 'o 'a 'Yu a ‑ta 'mʋ, ɩ mɔ hɩ'ɩ nɩ. 11 ‑Tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tu ‑a mʋ ye, ɩ nɩ‑ ‑gbo: Ɔ ‑nyi ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 'Ke ɔ naa 'le 'a 'Yu 'mʋ, 'ɔ ‑nyi ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ. 12 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ yi Nyɩsʋa a 'Yu, nɔ‑ kɔ 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ. Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'de Nyɩsʋa a 'Yu yi, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'de 'klɔ yrayrʋ a ‑gbɛ kɔ.

‑A kɔ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le

13 ‑Tɔplɩ 'bii ‑gbo, 'n 'crɩɩ 'a mʋ ‑wɔn nɩ, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kuo Nyɩsʋa a 'Yu ꞊wlʋ ye, ‑ɛ die nu, a 'mue yi ‑tɛɛ, ‑ɛ mɔ, a kɔ 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ nɩ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le.

14 'Bɩa ꞊ba 'mʋɛɛ Nyɩsʋa ye, ‑a 'nɩ pɩ ꞊le hʋannʋ, ‑ɛ nue, ‑a yie nɩ, ꞊ba nyo dɛ ‑hʋa, ‑ye ɔ die ‑a mʋ 'nɩ ‑nyi, sɛyɩ‑sɛyɩ ꞊ba nyo dɛ ꞊nʋ ‑hʋa, 'a ꞊wlʋʋ ‑hʋa. 15 ‑Tɛ ‑a yie, ‑ɛ mɔ, 'ɛ nɩ dɛ ꞊de, ‑aa ꞊nɔ ‑hʋa, ɔ die ‑a mʋ 'nɩ ‑nyi, ‑ye ‑a yie ‑wɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ɔ ‑nyi ‑a mʋ dɛ ꞊nʋ nɩ ‑dodo, ‑aa ꞊nɔ ‑hʋa.

16 'Bɩa nahuon 'bɔ nye 'ye, ‑ɛ mɔ, 'a ‑dɩayu ‑ye, ɔɔ nu dɛ 'kuku, dɛ 'kuku a ‑gbɛ, 'bɛ 'de 'kʋkʋɛ ye blɛ, ‑ye ɛ nu ‑tɛɛ, 'ke bɔ da Nyɩsʋa, 'ke 'o 'a ‑dɩayu a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ die nu, Nyɩsʋa 'mue nu, ‑dɩayu a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'klɔ nɩ. Nahuin, 'n ꞊hɛn 'nyrɛ, nʋ‑ mɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nu dɛ 'kuku ꞊nʋ, ‑ɛ 'de 'kʋkʋɛ ye blɛ. Dɛ 'kuku nɩ 'o, 'ɛ blɛ 'kʋkʋɛ ye. 'N 'de lɛ po, ba da Nyɩsʋa, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ a ‑ta 'mʋ, ‑ʋ nu dɛ 'kukudʋ a ‑gbɛ. 17 'Yilɛnyre‑tɔplɩ 'bii, nahuin, ʋʋ nu, ɩ mɔ dɛ 'kukuu nɩ, kɛɛ, ɛ kɔ ‑tɔplɩ ‑ye, 'ɩ nyre 'yi lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'ɩ 'de 'kʋkʋɛ ye blɛ.

18 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a 'yuo꞊pli, ʋ 'nɩ 'cipi ꞊le 'o dɛ 'kuku a nunue, kɛɛ, Nyɩsʋa a 'Yu, nɔ‑ nyu 'yie ꞊tu. 'A ‑tɩ, Satan, ɔ 'die 'le ‑wɛ bɔ nu ꞊nʋ dɛ 'klan 'mʋ. 19 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑a mʋ mɔ Nyɩsʋa a 'yuo꞊pli'i nɩ. Kɛɛ, 'klɔ ke a nahuin 'bii ‑ye ꞊nʋ, Satan, nɔ‑ kʋʋ win ke.

20 ‑A yie nɩ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a 'Yu, ɔ di nɔ ‑tʋtʋ ke nɩ, 'ɔ ‑nyi ‑a mʋ ꞊tɔ, 'ke ‑ba yi Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa. ‑Tɛɛ a Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ. 'Ke ɔ naa 'le 'a 'Yu ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ, 'ɔ nu dɛ a ‑gbɛ. Nɔ‑ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa. Nɔ‑ɔ nahuin 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le.

21 'Na 'yuo꞊pli ‑a, ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, 'ke 'o 'kuo a dɩda a ‑ta 'mʋ, kɔ, 'ke 'o ꞊wɛhɩi a kikle a ‑ta 'mʋ.

2 SAAN

SAAN A 'CRƖƖNƖƐ A 'HƆN A NƐNƐ

ɔ 'crɩɩ la

1

1 'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ 'cʋɛ a ye'mʋnaanyɔ, 'mɔɔ nɩ, ‑ɔɔ 'a nɩ 'cʋɛ ‑wɔn 'crɩɩ, ɛ kɔ 'a nahuin 'bii. 'N nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ ‑tɛɛ. Ɛ 'de 'n ‑do, 'n 'de 'a mʋ 'mʋ nʋɛ. Nahuin 'bii ‑gbo, ‑ʋ yi Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑tɛɛ, ʋ nʋɛ ‑wɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ. 2 'N nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ, ‑ɛ nue, a kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a yi Nyɩsʋa a ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, 'ke 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ ke, kɔ, ɩ 'mʋ 'le ‑a nɩ ꞊wlɩ ke 'cipi 'ɛ nɩ ti.

3 ‑A nɩ Bu Nyɩsʋa kɔ 'a 'Yu ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ʋ di ‑a mʋ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ, kɔ, ʋ 'mʋ ‑a nɩ wɔlɩ yrii, kɔ, ʋ 'mʋ ‑a mʋ kegbowɛɛnlɛ ‑nyi. Kɛ'ɛ nɩ, ɛ di 'mʋ ‑ti, 'ke 'o ‑a mʋ ‑wɔn, ‑ʋʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ ‑wɔn kʋɛ, kɔ ‑ʋ nʋnʋɛ 'mʋ.

‑Ba nʋnʋɛ 'mʋ

4 'Nɩɩ o nu 'manʋ 'dɔ, ‑ɛ nue, 'n 'wɩn nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a nɩ 'cʋɛ a nahuin ‑ye, ʋʋ na ‑tɛɛ a 'hru. ‑Tɛ ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa plɛ, ‑ba nu ‑tɔplɩ a nunue, kɛ'ɛ nɩ, ʋʋ 'a nunue nu. 5 'A ‑tɩ 'klɛɛ o, 'a mʋ 'cʋɛ a nahuin ꞊nʋ, dɛ 'nɩɩ ‑hʋa ꞊bo le 'a mʋ, nɛ‑ mɔ ‑ba nʋnʋɛ 'mʋ. Dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'de tetebʋ yrayrʋ, a 'de ‑hlɩn a 'wɛɛn. Ʋ mɔ tetebʋ'ʋ nɩ, ‑ʋ kɔ ‑tɩ ‑a 'wɔn la ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ ꞊tu la ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ a ꞊tutue ‑wlu. 6 'Bɩa ꞊ba nʋɛ Nyɩsʋa kɔ nahuin 'hɛɛn 'mʋ, ‑ye ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑aa 'o Nyɩsʋa a tetei 'nɩ ꞊tuu. ‑Tɩ ꞊nʋ, a 'wɔn la ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ ꞊tu la ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑tɩ a ꞊tutue ‑wlu, nɩ‑ mɔ, ba nʋnʋɛ 'mʋ.

‑Yusu 'Klɩsʋ a yraanyɔ

7 'N nyi 'a mʋ ye 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ nue, hɩnyʋ 'plɔplɔ, nʋ‑ 'hrɩ nɔ 'klɔ ‑gbo ke. Ʋ 'die ke wɛɛn, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ‑hɛ ‑tʋnahuon, 'ɔ di nɔ 'klɔ ke. Nahuon 'bɔɔ lɛ 'pʋprɛ nu, nɔ‑ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a yraanyɔ ꞊nʋ, ‑ɔɔ nahuin kaa. 8 'A ‑tɩ, ba ꞊tu 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ die nu, ‑kʋan 'bii ‑gbo, a nu, ɔ 'nɩ ꞊han ‑gbʋgbɛ 'mʋ 'ya, kɛɛ, a 'mʋ ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ 'ye, Nyɩsʋa plɛ, ɔ di 'a mʋ 'mʋ nu.

9 Ba kɔ 'a yiyie, 'bɩa nahuon 'bɔ 'nɩnɩ na 'hru ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ tɔɔ ‑a mʋ, 'bɔɔ ye bii, 'bɔɔ ‑tɔplɩ ‑ye nu, nahuondʋ a ‑gbɛ, ɔ 'de Nyɩsʋa yi. Kɛɛ, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'hru ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ tɔɔ ‑a mʋ, 'bɔ nyu na 'ɛ nɩ ti, nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ yi ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa, ɔ kɔ 'a 'Yu 'hɛɛn. 10 'A ‑tɩ, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, 'bɩa nahuon 'bɔ di 'le 'a mʋ ‑wɔn, ‑tɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɔɔ la tɔɔlɛ nu, 'bɩa 'bɔ 'nɩnɩ nu lɛ tɔɔlɛ, ‑ye a nɩ 'blo 'le kwa, 'ke 'le 'a nɩ kayuo gbo, kɔ, ba hron ‑wɔn. 11 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ dio ‑wɔn hren, ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'yilɛnyredɛ ꞊nʋ, nahuondʋ a ‑gbɛ, ɔɔ nu, ʋ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn pɛ.

'Lelɛ'bɔɔwin

12 'N kɔ ‑tɔplɩ 'plɔplɔ ꞊bo ꞊tu 'a mʋ ye, kɛɛ, 'nɩ ‑hʋa ꞊le ꞊bo ꞊tui nɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'kwli 'mʋ, ‑ɛ nue, 'n nye 'nɩ ‑hʋa, ꞊bo di 'le 'a mʋ ‑wɔn, ‑a 'mʋ ye gbo nɩnɩ, ‑a 'mui ꞊tu, ‑a nɩ 'manʋ 'mʋ 'o ye ꞊cɛɛ.

13 'A nɩ 'bienʋ 'cʋɛ a nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ nɔ, ʋ ꞊gba 'a mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ.

3 SAAN

SAAN A 'CRƖƖNƖƐ A TA A NƐNƐ

ɔ 'crɩɩ la

1

1 'Mɔ ‑gbo, ‑ɔ mɔ 'cʋɛ a ye'mʋnaanyɔ, 'mɔɔ nɩ, ‑ɔɔ ‑mʋ ‑wɔn 'crɩɩ, ‑mɔ Gayusɩ, ‑ɔ mɔ 'na ꞊wlʋ a nɩnatumu, 'n nʋɛ 'mʋ ‑tɛɛ.

2 'Na nɩnatumu, 'nɩɩ da Nyɩsʋa, ‑ɛ die nu, ‑tɔplɩ 'bii, ɩ 'mʋ ‑mʋ wɛɛn, kɔ, ‑na 'hʋɩn 'mʋ ‑wɛ ‑tɛɛ nu. 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑na ꞊wlʋ nu ‑tɛɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa a 'hru wlɔn.

Ʋʋ Gayusɩ 'nɩ baa

3 ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'le ‑mʋ ‑wɔn lɛ 'mʋ ‑hɔn, ‑ʋʋ 'le lɛ di, ʋ nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ‑n 'cipi 'o ‑tɛɛ a 'hru a nɩna. Dɛ a ‑gbɛ, ɛɛ 'mʋ nue 'manʋ 'dɔ. 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, kɛ'ɛ nɩ, ‑n nye lɛ nu. 4 'Bɩa 'nɩ nyi 'wɔn, ‑ɛ mɔ, 'na 'yuo꞊pli, ʋʋ na ‑tɛɛ a 'hru, dɛ a ‑gbɛ, ɛɛ 'mʋ nue 'manʋ 'dɔ, 'ɛ ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ.

5 'Na nɩnatumu, ‑mɔ mɔ nahuoon nɩ, ‑ɔɔ Nyɩsʋa a ‑kʋan nu ‑tɛɛ, ‑ɛ nue, ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'le 'waa 'blʋgbɩ klɛ 'mʋ ‑hɔn, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ mu ꞊tu, ‑n nyu 'mʋ 'nɩ ‑hɛ 'dɔ. 6 Nahuin a ‑gbɛ, ‑nɩɩ 'mʋ ‑hɛ, 'bʋ di 'le, ‑ye ʋʋ ‑Yusu a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ nɔ 'nɩ le, ‑ɛ mɔ, ‑n nʋʋ 'mʋ nɩ 'dɔ. 'Nɩɩ ‑mʋ lɛ 'nɩ 'batɩ, 'cipi 'o 'waa 'mʋ‑hɩhɩɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'waa 'dagbɩ 'lu ‑wɔn gba. ‑Hɩʋ 'mʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋaa 'a ‑hʋhʋa nu. 7 'Dagbɩ ꞊nʋ, ʋʋ 'mʋ lɛ mu, ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋaan nɩ, ʋʋ mu nu. Ʋ 'die ke wɛɛn, 'ke nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑Yusu yi, bʋ ‑hɩʋ 'mʋ. 8 'A ‑tɩ, ‑a mʋ ‑gbo, ‑ʋ mɔ ‑Yusu a nahuin, ‑a kɔ ‑ba ‑hɛ nahuindʋ a ‑gbɛ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ‑a 'mu ke bi, Nyɩsʋa a ‑kʋan ꞊nʋ, ʋʋ nu, ʋ kɔ ‑a mʋ 'hɛɛn, ‑a 'muo nu, ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊nʋ, ‑ɩ ‑hɔn 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ, ɩ 'mʋ gbo 'sɛɛ.

Diotrɛfʋ kɔ Demetriusɩ 'hɛɛn a ‑tɩ

9 'N 'crɩɩ 'cʋɛ ‑wɔn, kɛɛ, nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Diotrɛfʋ, ‑tɩ 'nɩɩ ꞊tu, ɔ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bɔ pui nʋa ye gbo, ‑ɛ nue, ɔ nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke bɔ 'ya nyɩgblaka 'mʋ, 'ke 'le 'cʋɛ gbo. 10 'Bɩa 'nɩ di 'le, 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, ɔɔ nu, 'n di 'a ‑tɩ 'nɩ ꞊tu, 'ke 'o nahuin 'bii ye. Ɔɔ 'na 'dʋ lɛ nyre 'yi. Ɛ 'de dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, ɔ 'nɩ nue ꞊le. 'Bɩa ‑Yusu a nahuin ‑ye, ‑ʋ mɔ 'dagbɩ, 'bʋ mu 'le ꞊nɔ ‑wɔn, ‑ye ɔ 'nɩ 'blu ꞊le kwa, 'plɩɩ nahuin ‑ye 'bʋ ‑hʋa bʋ 'blu kwa, ‑ye ɔ 'nɩ ‑hɩʋ ꞊le mɛ lɛ, 'ke bʋ nue, 'ɔɔ nahuin a ‑gbɛ lɛ bla, 'ke 'le 'cʋɛ gbo.

11 'Na nɩnatumu, ꞊nɩ kʋɛ 'le nahuin a nunuklɔ ‑hʋan ‑wɔn, kɛɛ, ꞊hapʋnahuin a nunuklɔ, nɔ‑ ‑bo kʋɛ ‑wɔn. Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'cipi 'o ꞊hapʋdɛ a nunue, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa a 'yu. Kɛɛ, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'cipi 'o 'yilɛnyredɛ a nunue, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'de wɛn Nyɩsʋa a yie.

12 Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Demetriusɩ, ɔ ‑mɛ ‑ye, nahuin 'bii, ʋʋ ꞊tu 'a ꞊hapʋ‑tɩ. 'A 'yrinaabʋɩ, ɩ 'sii 'o ye ‑tɛɛ, 'ɩɩ nahuin ‑tɩ a ‑tɛɛ tɔɔ, ‑ɩ ‑hɔn 'le Nyɩsʋa ‑wɔn 'mʋ. ‑A nɩ ‑gbɛ, ‑a wɛɛn ke, ‑ɛ mɔ, ɔ mɔ ꞊hapʋnahuoon nɩ. 'Be ‑n yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑gbo, ‑aa ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ.

'Lelɛ'bɔɔwin

13 'N kɔ ‑tɔplɩ 'plɔplɔ ꞊bo ꞊tu ‑mʋ ye, kɛɛ, 'nɩ ‑hʋa ꞊le ꞊bo ꞊tui nɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'kwli 'mʋ. 14 'N nye 'nɩ ‑hʋa, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ, ꞊bo di wɛn 'le ‑mʋ ‑wɔn, ‑a 'mʋ ye gbo nɩnɩ, ‑a 'mui wɛn ꞊tu.

15 Kegbowɛɛnlɛ 'ke 'o ‑mʋ ‑wɔn. ‑Na nɩnatumupʋ 'bii ‑gbo, ‑ʋ nɩ nɔ, ʋ ꞊gba ‑mʋ wlɔn lɛ ‑tɛɛ. ‑A nɩ nɩnatumupʋ 'bii ꞊nʋ, 'ɛ nɩ nahuon 'bɔ nɩ 'o, ‑a ꞊gbɔ wlɔn lɛ ‑tɛɛ.

JUDƖ

JUDƖ A 'CRƖƖNƖƐ

ɔ 'crɩɩ la

1

1 'Mɔ Judɩɩ nɩ, ‑ɔ mɔ Sakɩ a ‑dɩayu, 'mɔɔ nɩ, ‑ɔɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ. 'Mɔ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑kʋannunyɔɔ nɩ. 'A mʋ nahuin ꞊nʋ, ‑a nɩ Bu Nyɩsʋa nʋɛ 'mʋ, 'a mʋ'ʋ nɩ, 'nɩɩ ‑wɔn 'crɩɩ, 'a mʋ ꞊nʋ, ɔ da ‑wɛ, 'ke ba 'ya 'a nahuin 'mʋ. 'Ke ɔɔ 'le ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ naa, 'ɔɔ 'a mʋ 'yie ꞊tu.

2 Nyɩsʋa bɔ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, bɔ ‑nyi 'a mʋ kegbowɛɛnlɛ, kɔ, bɔ nue, 'a 'mʋnʋɛlɛ 'mʋ 'le 'a nɩ ꞊wlɩ ke nɩ. ꞊Hapʋ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, bɩ bii klɛ, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn.

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ hɩtɔɔlɛ tɔɔ

(2 Piɛlɩ 2.1-17)

3 'Na nɩnatumupʋ ‑a, 'n nye o 'nɩ ‑hʋa 'dɔ, 'ke ꞊bo 'crɩɩ o 'a mʋ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, ‑tɛ Nyɩsʋa nu ‑a 'bii a waalɛ, 'mue o 'a mʋ klɛ ‑hɩhɩa. Kɛɛ, 'n 'ye 'klɛɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, ɛ nɔɔ 'o lɛ, 'ke ꞊bo 'crɩɩ 'a mʋ ‑wɔn, 'mʋ 'a mʋ le, 'ke ba ꞊tu 'o 'klɩ, ba 'kɩɛ 'blee Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ kwa, a kuo ꞊wlʋ ye. Bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔ ‑nyi 'a ꞊hapʋtitie a ‑gbɛ 'a nahuin. ꞊Hapʋtitie a ‑gbɛ, ɛ 'nɩ 'cɩcɩ ꞊le gbe. 4 'N nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ nue, hɩtɔɔnyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa 'o, nʋ‑ pa 'le 'a mʋ ‑hɛyri, 'ke 'le ‑huhlikɔ 'kwli 'mʋ, 'ʋ nye lɛ ꞊mɔ, 'ke bʋ 'cɩcɩ ‑tɩ ꞊nʋ, ‑ɩ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa, ɔɔ ‑a mʋ 'mʋ nu ꞊hapʋdɛ, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ, 'ɔɔ ‑a nɩ dɛ 'kuku 'wʋwla. Ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ nɔ 'nɩ, Nyɩsʋa, ɔɔ ‑a mʋ ‑nyi 'hru, 'ke ‑ba nu 'ɛ nɩ dɛ 'klan ꞊de, ‑aa ‑hʋa. Ʋ 'nɩ ‑hʋa ꞊le ‑wɛ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ Tɔɔnyɔɔ ‑do, kɔ, ‑ɔ mɔ ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ. Ti ‑hi la a ti 'yri, ɛ 'crɛɛ la nɩ, 'ke 'le Nyɩsʋacrɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa a ‑bati di nahuindʋ a ‑gbɛ 'nɩ klɩ.

5 ꞊Hapʋkɔ, 'a yi ‑tɔplɩ ‑gbo, ‑ɩ kɔ ‑tɩ 'nɩɩ 'a mʋ ye mu ꞊tu, kɛɛ, 'n ‑hʋa ꞊bo pui 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ lɛ. Ti ‑hi la a ti 'yri, Nyɩsʋa waa la 'a dakʋ Yisraɛkʋɛ, 'ɔ ‑hɩʋ 'le Esipʋblʋgba 'mʋ. ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ɔ 'la nahuin ꞊nʋ nɩ, 'ke 'le ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ 'dio ꞊wlʋ ye kuo. 6 'Ya 'o lele 'lu, Nyɩsʋa a lɛleenyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuu la 'o Nyɩsʋa, 'waa ‑tɩ bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ. Ʋ 'de ‑hʋa bʋ nuu 'klɩ ꞊nʋ ‑kʋan 'yri, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nʋ, 'ʋ 'du 'klɩ ‑ye 'mʋ, 'ʋ hie 'o gbonɩɩlɛ ꞊nʋ gbo, ‑tɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tu 'o gbo. Dɛ a ‑gbɛ a ‑tɩ, Nyɩsʋa 'ɔ klu, 'ɔ pu 'cɩɩn, 'ɔ gbʋ 'le gbɩgbɩyrɩ ꞊nʋ 'mʋ. 'Ke ɔ nyu 'le 'yie ꞊tu. 'Ke ʋ di 'le gbo nɩ, ɛ 'mue gba ‑gbagba, ‑nyrɔwɔ gblaka ꞊nʋ, ɔ 'mʋ 'o nyre, ‑ɔ kɔ 'mʋ ɔ di 'o nahuin 'bii ‑bati lɛ poo. 7 'Ya 'o lele 'lu, 'dɩɛ ‑gbo, ‑ɛ mɔ Sodɔmʋ kɔ Gomɔlɩ, 'a ‑tɩ bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, kɔ 'dɩɛ ‑ye ꞊nʋ, ‑ɛ 'mʋɛɛ la ꞊nʋ yrɛ. 'Dɩɛ a ‑gbɛ a nahuin, ʋʋ la nu 'lalu, 'ʋʋ la 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ nu, ‑tʋnahuon 'de ye blɛ bɔ nu wɛn. 'Ke Nyɩsʋa pu 'le na ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ɛ nahuin dɛ ꞊nʋ tɔɔ, ‑ɛ di 'o nyre, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋʋ ‑tɔplɩdʋ a ‑gbɛ nu.

8 Hɩtɔɔnyʋ ‑nɩ wɛn, ‑ʋ pa 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn, 'yilɛnyre‑tɔplɩɩ ‑do a ‑gbɛ, nɩ‑ ʋʋ ‑wɛ nu. Yain ꞊nʋ, ʋʋ po, ɩ nue, 'ʋʋ 'lalu nu. Ʋ 'nɩ ‑hʋɛ ꞊le, 'ke Nyɩsʋa bɔ kʋʋ win ke, 'plɩɩ 'ʋʋ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ tanɩ ꞊tu. 9 Nyɩsʋa a lɛleenyʋ 'bii a nyɩgblaka ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Misɛlɩ, 'a ‑gbɛ, ɔ 'de la Satan tanɩ lɛ poo. Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri Misɛlɩ a ‑gbɛ, ɔ kɔ Satan 'hɛɛn, ʋʋ la nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Moise a 'hʋɩn ke ‑wɔn, ɔ 'de la Satan tanɩ lɛ poo gbe. Kɛɛ, kɛ ɔ po ꞊nɔ ye: «Kʋkɔnyɔ a yrʋ bʋ yɛ ‑mʋ.» 10 Hɩtɔɔnyʋ ‑nɩ wɛn, ʋ ‑mɛ ‑ye, ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋ 'nɩnɩ yrii 'mʋ lɛ, nɩ‑ ʋʋ tanɩ ꞊tu. Ʋ 'we ꞊nɔ 'kwla gbo a dɛhʋɛi ye, 'ʋ 'de ‑tɛɛ a 'lu a lɛ‑hielɛ kɔ. ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩɩ 'waa plɔ blee, nɩ‑ ʋ yi nulɛ. ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, ʋʋ nu, ɩɩ 'waa 'klɔ lɛ nyre 'yi. 11 'Jrɔ 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɛ nue, ʋʋ ‑wɔn kʋɛ nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Adamʋ a 'yu Kaɛn, ‑ɔ yraa la 'a ‑dɩayu, 'plɩɩ ‑ɔ 'lɔ la; kɔ, 'ʋʋ ‑wɛ nahuon ‑gbo, ‑ɔ mɔ Balamʋ ‑wɔn kʋɛ, 'ʋʋ ‑wɛ 'crɛ nu, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'wliyɛ 'ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Balamʋ a ‑gbɛ, ɔɔ la nu, 'ʋʋ ‑wɛ Nyɩsʋa ye gbo nyra, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahuon ‑gbo ye, ‑ɔ mɔ Kole. Nɛ‑ nue, 'ʋʋ lɛ 'kʋkʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Kole a ‑gbɛ, ɔ nu la 'kʋkʋɛ. 12 Hɩtɔɔnyʋ a ‑gbɛ, ʋ kɔ 'a mʋ 'hɛɛn, 'bɩa 'baa 'o ‑tɛgbii ‑do dɛ dii, ‑ye ʋʋ 'a mʋ nue ‑tʋɩ, 'ʋʋ 'yi 'mʋ lɛ bibi, 'ʋʋ nɔ 'na. 'Waa dɩɔnʋʋ ‑do a dɛ ʋʋ 'lu ‑wɔn lɛ ‑hie, mɔ, ‑tʋɩ 'nɩ nu ꞊le gbe. Ʋ 'we ꞊nɔ 'nugbɩ ye, pepee 'le lɛ ‑gba, 'nu 'ʋ 'nɩnɩ di. Ʋ 'we ‑wɛ ꞊nɔ ti ꞊nʋ ye, ‑ɩ 'nɩnɩ tʋ 'kui, mɔ ꞊betɩ 'waa tʋtʋti bɩ nyre 'o, 'ʋ 'we ꞊nɔ ti ꞊nʋ ye, ‑ɩ kɔ ‑wlubʋɩ ʋ ‑ha ‑wlu lɛ, 'plɩɩ ‑ɩ 'kʋ 'bii. 13 Ʋ 'we ꞊nɔ 'yru a 'dʋɩ gblakɩ ꞊nʋ ye, pepee lɛ ꞊gbuo. 'Waa dɛ 'kuku 'we ꞊nɔ kʋɛtɩ ye, 'yiyinie hie gbo. Ʋ 'we ꞊nɔ yahroyɔ ye, ‑ɔ 'nɩnɩ 'hrɩɩ 'o ‑tɛgbii ‑do. Nyɩsʋa ‑wɔ ‑wɔn ‑tuo, 'ke 'o ꞊nʋ ‑wɔn, 'ke 'le gbɩgbɩyrɩ ‑hɛyri. 'Kee nɩ, ʋ di 'le gbo nɩ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo.

14 Ti ‑hi la a ti 'yri, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Henɔkɩ, ‑ɔ mɔ Adamʋ a 'yuo a ꞊hrɩn a 'nɩpata a nɔnɔ, kɛ'ɛ nɩ, ɔ po la, 'ke 'o nahuindʋ a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ, ‑ɛ mɔ: «Ba 'ye kɛ, Kʋkɔnyɔ 'bɔɔ 'le di, ɔ di 'le ya 'a lɛleenyʋ 'plɔplɔ, 15 nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ke, ɔ 'mu ‑bati lɛ poo, 'plɩɩ nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ 'de Nyɩsʋa yi, 'a ‑bati 'mu klɩ, 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ʋ nu Nyɩsʋa 'mʋ, kɔ 'yilɛnyrewintɛ, ʋ po ꞊nɔ yrɛ a ‑tɩ.» 16 Ʋ nʋ‑ kɔ ‑tɩ Henɔkɩ a ‑gbɛ, ɔ nu lɛ ꞊tutue. Nahuindʋ a ‑gbɛ, ʋʋ 'mʋ lɛ 'pʋprɛ wlɔn 'ɛ nɩ ti. Gbegbe, ʋ 'de ‑hlɩn plɔ a bleelɛ a kʋɛ. 'Yilɛnyre‑tɔplɩ 'bii, 'waa ꞊wlɩɩ ‑hʋa, nɩ‑ ʋʋ nu, 'ʋʋ 'waa dɩɔnʋ a ‑pli po, kɔ, 'ʋʋ 'le nahuin lɛ 'tuo, 'ʋ nyu kaa, ‑ɛ die nu, dɛ ꞊nʋ, 'waa ꞊wlɩɩ ‑hʋa, nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'mue nu.

‑Tɛ ‑Yusu a nahuin a 'yrinaabʋɩ kɔ bɩ nɩ 'mʋ

17 'Na nɩnatumupʋ ‑a, a ‑mɛ ‑ye, ‑tɩ ꞊nʋ, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ a ‑wɔnnaanyʋ ꞊tu la 'a mʋ ye, ‑ɩ di 'lu ‑wɔn mue, bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ. 18 Kɛ ʋʋ la po, 'lelɛ'bɔɔti 'yri, 'plɩɩ 'klɔ 'mʋ 'o 'mʋ mu ‑hɔn, ɛ di kɔ nahuin, 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ ‑Yusu a nahuin, ʋ 'mʋ 'a mʋ 'caa. Ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ 'de Nyɩsʋa yi. 'Yilɛnyre‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, 'waa ꞊wlɩɩ ‑hʋa, nɩ‑ ʋʋ nu. 19 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, nʋ‑ʋ nɩ, ‑ʋʋ nahuin wo. 'Klɔ ‑gbo ke a ‑tɔplɩ, nɩ‑ kʋʋ win ke. Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'de 'o ꞊nʋ ke 'mʋ nɩ.

20 'Na nɩnatumupʋ ‑a, a ‑mɛ ‑ye, ba ꞊tu 'o 'klɩ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ 'mʋ lɛ ‑hɩhɛ, kɔ, a 'mʋ 'a nɩ dɩɔnʋ ‑ha 'bii, a 'mʋ Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ ꞊wlʋ ye kuo, ‑ɛ ‑hɔn 'le 'a ‑gbɛ ‑wɔn 'mʋ, 'a nɩ ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ klɛ bii. Ba da Nyɩsʋa, 'ke 'le 'a ‑Hihiu a 'klɩ 'kwli 'mʋ. 21 'A nɩ 'yrinaabʋɩ bɩ 'sii 'o ye, ‑ɛ die nu, a 'mue yi 'ɛ nɩ ti, ‑ɛ mɔ, Nyɩsʋa nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ. Ba ‑pre ti ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ 'yri ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ di 'o ‑a mʋ 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, ‑ɛ nue, ɔ kɔ ‑a nɩ wɔlɩ.

22 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ꞊wlʋ a yekuolɛ 'de gbo ku ‑tɛɛ, ba yrii 'waa wɔlɩ. 23 Nahuin ‑ye, 'waa nunuklɔ die 'nɩ nu, Nyɩsʋa a ‑bati 'mu klɩ. A kɔ ba waa ꞊nʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'nɩ ꞊han 'le na ꞊nʋ 'mʋ bi, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe. ꞊Ʋ ‑ye nɩ 'o, ‑ʋ kɔ wɔlɩ a kɔ ba 'ye, kɛɛ, ba ꞊tu ‑wɛ 'a nɩ dɩɔnʋ 'yie, ‑ɛ die nu, a 'nɩ ꞊han 'le 'waa dɛ 'kuku ‑hɛyri bi. A nɩ 'tʋ 'le ‑wɛ 'waa dɛ ꞊de lɛ, mɔ ꞊betɩ 'waa 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ.

Nyɩsʋa, nɔ‑ nɩ 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'lu ye

24 Ba nɩ ‑ba baa Nyɩsʋa. Nɔ‑ kɔ 'klɩ, 'ke bɔ ꞊tu 'a mʋ 'yie, ‑ɛ die nu, a 'nɩ ꞊han 'o 'a 'hru bʋ wlɔn ‑ha. Nɔ‑ di 'a mʋ ye 'sii, 'ke 'o 'a dɩɔnʋ ye, ɔ 'mʋ 'a mʋ gba, a 'mʋ 'le 'a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'kwli 'mʋ nɩ, a 'mʋ 'manʋ nu. 25 Ba nɩ ‑ba baa Nyɩsʋa. Ɔ ‑do, nɔ‑ mɔ Nyɩsʋa. Nɔ‑ naa 'le ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'mʋ, 'ɔ waa ‑a mʋ. Nahuin 'bii bʋ ‑nyi ꞊nɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, kɔ, bʋ bɔɔ. Nɔ‑ ‑bɔ kɔɔ ‑a mʋ win ke. 'A 'klɩ 'nɩ ‑wɛ ꞊le 'le gbe. Kɛ'ɛ nɩ, ɛ ‑ti 'mʋ, kʋɛ la 'le gbo, ‑bo di 'le ‑didi, ‑bo yɛ ‑nyrɔwɔ ‑gbo ke. Kɔ, kɛ'ɛ nɩ, ɛ di 'mʋ ‑ti, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo. Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ.

'KWLA'MƲ'YEECRƖƖNƖƐ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Saan a

'KWLA'MƲ'YEECRƖƖNƖƐ

1

Saan, ɔ nyi klɛ 'nɩ ‑hɩhɩa, ‑tɛ ɔ nu ‑tɔplɩ ꞊nʋ a 'kwla a 'mʋ'yeelɛ

1 'Crɩɩnɩɛ ‑gbo, 'kwla'mʋ'yee‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɔ tɔɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyʋ, nɩ‑ kɔ ‑tɩ ɛɛ ꞊tu. Nyɩsʋa le ‑Yusu a ‑gbɛ nɩ, 'ke bɔ tʋɩ ꞊nʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑tɔplɩ ꞊nʋ yi, ‑ɩ ‑wɛ lɛ kɛ 'onyinyre. Nɛ‑ nue, ‑Yusu 'Klɩsʋ 'ɔ lee 'a lɛleenyɔ, 'ke 'le 'mɔ Saan, ‑ɔ mɔ 'a ‑kʋannunyɔ ‑wɔn, 'ɔ tɔɔ 'mʋ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, 2 'plɩɩ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ tɔɔ 'mʋ, kɔ, 'n 'ye, 'nɩ nyi nahuin ye ꞊tu. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, 'n nyi 'nɩ ꞊tu, ‑ɛ mɔ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ mɔ Nyɩsʋa a wintɛɛ nɩ, kɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ, nɔ‑ nye nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ. 3 Plɔ a bleelɛ 'ke 'o nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo ‑hre, 'ke 'o nahuin ye. 'Crɩɩnɩɛ ‑gbo a wintɛ, 'ke ɛɛ 'le Nyɩsʋa wlɔn 'mʋ ‑hɔn. Plɔ a bleelɛ ‑wɛ, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋʋ wintɛ a ‑gbɛ nʋa ye gbo po, 'plɩɩ ‑ʋ nye 'o ꞊tuu. Ba kɔ 'a yiyie, ti ꞊nʋ, ɩ 'de ‑wɔn hren, ‑ɩ kɔ 'yri ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, ɩ di 'o 'lu ‑wɔn mue.

Saan, ɔɔ 'cʋɛii 'nɩpata a nahuin ꞊nʋ wlɔn lɛ 'nɩ ꞊gba

4 'Mɔ Saan nɩ, ‑ɔɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ. 'Cʋɛii 'nɩpata ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ 'le Asiblʋgba 'mʋ, nɩ‑ kɔ nahuin 'nɩɩ ‑wɔn 'crɩɩ. Nyɩsʋa bɔ nu 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, kɔ, bɔ ‑nyi 'a mʋ kegbowɛɛnlɛ. 'Plɩɩ 'klɔ 'mʋ ‑wlu mu ꞊tue, ɔ nɩ la 'klɔ, kɔ, ɔ ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ 'kɩɛ nɩɛ 'klɔ, kɔ, nɔ‑ di 'le di. Nyɩsʋa a ‑Hihii 'nɩpataf1 ꞊nʋ, bɩ nu ‑wɛ 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, kɔ bɩ ‑nyi 'a mʋ kegbowɛɛnlɛ. Nɩ‑ nɩ 'o Nyɩsʋa a bodɩɔgbata ꞊nʋ ye 'mʋ. 5 Kɔ, ‑Yusu 'Klɩsʋ ꞊nʋ, ‑ɔɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊tu, kɔ, nahuin ‑wɛ 'le ‑bʋ kuo ꞊wlʋ ye, bɔ nu ‑wɛ 'a mʋ ꞊hapʋdɛ 'mʋ, kɔ, bɔ ‑nyi 'a mʋ kegbowɛɛnlɛ. Nɔ‑ mɔ ye‑hɛnahuon, Nyɩsʋa ‑ha 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri, ɔ ‑ha 'klɔ. Nɔ‑ nɩ 'o 'klɔ ‑gbo a 'blʋgbɩnaanyʋ 'bii 'lu ye.

Ɔ nʋɛ ‑a mʋ 'mʋ nɩ, 'ɔ 'kʋ, 'ke 'o ‑a nɩ ‑ta 'mʋ. 'A dabloo nɩ, ɔ nu, 'ɔ ꞊gbla ‑a mʋ, 'ke 'o dɛ 'kuku ‑wɔn. 6 Nɔ‑ nuu ‑a mʋ 'a dakʋ 'mʋ. Nɔ‑ mɔ dakʋ a ‑gbɛ a naanyɔ, 'ɔ nue ‑wɛ, ꞊a 'ya ‑cɔhlʋnpinyʋ 'mʋ, 'ke 'o 'a Bu Nyɩsʋa ye. Nɔ‑ blɛ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ye, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo, kɔ 'klɩ a kenɩnɩɛ. Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ.

7 Ba ta 'o lɛ, nɔ‑ di 'le di, 'ke 'le 'nugbɩ ‑hɛyri. 'Ɛ nɩ nahuon ꞊de dio 'nɩ 'ye, kɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nu 'di, ‑ʋ waa 'a ꞊mʋɛi ke, ʋ dio ‑wɛ 'nɩ 'ye. Dakʋ 'bii, ‑ʋ nɩ nɔ ‑tʋtʋ ke, ʋ di lɛ nu wɔlɩ 'a ‑tɩ. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ. 8 Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ‑ɔ nɩ 'klɩ ke, kɛ ɔɔ po: «'Mɔ ꞊tu 'ɛ nɩ dɛ ꞊de ‑wlu. 'N ‑do a ‑gbɛ, 'mɔɔ nɩ, ‑ɔ di ‑wɛ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'lu ‑yra.» Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ nɩ 'klɩ ke, 'ɔ ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ. 'Plɩɩ 'klɔ 'mʋ ‑wlu mu ꞊tue, ɔ nɩ la 'klɔ, kɔ, ɔ ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ 'kɩɛ nɩɛ 'klɔ, kɔ, nɔ‑ di 'le di.

‑Tɛ Saan 'yee ‑Yusu 'kwla 'mʋ

9 'Mɔ mɔ 'a nɩ ‑dɩayu Saan nɩ, ‑ɔɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'crɩɩ. 'N bi 'le ye, a bi 'le ye, ‑a kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ‑a ‑mʋɛ nɩ. Nɛ‑ nue, a kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ꞊aa ꞊sʋɛgbloo ‑do 'ye, ‑a 'bii, ꞊a kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, kɔ, ‑a 'bii, ‑Yusu a ‑gbɛ, nɔ‑ kɔɔ ‑a mʋ win ke. ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, nahuin ꞊de, nʋ‑ klɩ 'mʋ, 'ʋ gba 'le 'mʋ 'nɩdugbo ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Patɩmɔsɩ. Ʋ nɔ 'nɩ, dɛ ꞊nʋ, 'n nu, ɛ nyre lɛ 'yi, ‑tɛ 'nɩɩ nu, 'nɩɩ Nyɩsʋa a ‑tɩ nahuin ye ꞊tu, 'nɩ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu, nɔ‑ɔ ‑a mʋ ‑tɩ a ‑tɛɛ tɔɔ. 10 ‑Nyrɔwɔ ꞊de 'mʋ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ʋ kɔɔ 'mʋ win ke 'bii. ‑Nyrɔwɔ a ‑gbɛ, ɔ mɔ o ‑wuwle‑nyrɔwɔ'ɔ nɩ; 'plɩɩ 'nɩ 'wɔn wintɛ, 'ɛɛ 'le 'mʋ ke 'mʋ ‑hɔn. Wintɛ a ‑gbɛ, ɛɛ 'nɩ 'wlu, ‑nɔ ‑ŋamʋ a win. 11 Kɛ ɛɛ po: «Dɛ ꞊nʋ, ‑nɩɩ 'ye, 'ba 'crɩɩnɩɛ 'mʋ, ‑bo 'crɩɛ, ‑bo gbɛ 'cʋɛii 'nɩpata a nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ nɩ 'le Efɛsɩdɩɔ 'mʋ, kɔ Siminɩdɩɔ, kɔ Pɛgamʋdɩɔ, kɔ Tiatilɩdɩɔ, kɔ Sadɛsɩdɩɔ, kɔ Filadɛfidɩɔ, kɔ Laodisedɩɔ 'hɛɛn 'mʋ.»

12 ‑Tɛ 'n 'wɩn, ‑ye 'n ꞊hɩan ‑wɔn, 'mʋ nahuon ꞊nʋ 'ye, ‑ɔɔ 'le 'mʋ ‑wɔn 'prɛɛ. 'Plɩɩ 'mʋ ‑wɔn mu ꞊hɩan, ‑ye 'n 'ye 'napɩtioo 'nɩpata, ʋ nuu ‑gʋlʋ 'mʋ. 13 'Ke 'le 'napɩtio a ‑gbɛ ‑gbahlɔn, 'n 'ye dɛ ꞊de, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑tʋnahuon ye, 'ɔ pue ‑hlokoto, ‑gʋlʋbɛtɩyɛ, nɛ‑ ɔ klɩɩ ‑bubui ke, 14 'a 'lu 'ʋ 'plɛ ‑pʋɛpʋɛ, 'a 'yii 'ɩ 'we ꞊nɔ nahru ye, 15 'a bʋɩ 'ɩ 'we ꞊nɔ 'plʋdɛ ye, ʋ po 'le 'tɔ, ‑ɛ ꞊hlu ‑gbɔgbɔ; 'a wintɛ ‑mɛ ‑ye, 'ɛɛ 'wlu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'nie gblaka a ‑glɩ, ‑ɩɩ 'plu, 16 'ɔ 'ble yahroyɔɔ 'nɩpata kwa, 'ke 'le 'a diidɛdabʋ 'mʋ, ‑hɔtɩplie 'ɛɛ 'le ꞊nɔ wlɔn 'mʋ ‑hɔn, 'a yigbakla 'ɔɔ wlɩn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'yrʋ ꞊nʋ ye, ‑ʋʋ hʋan, 'mahɩn 'mʋ.

17 ‑Tɛ 'n 'yo, ‑ye 'n bi ꞊hlɔn, 'ke 'o ꞊nɔ ye, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'nɩnɩ 'kʋ wɛn, 'ɔ po 'mʋ 'a diidɛdabʋ ke gbo, ɔ nɔ: «꞊Nɩ pɩ 'le hʋannʋ. 'Mɔɔ nɩ, ‑ɔ ꞊tu 'ɛ nɩ dɛ ꞊de ‑wlu, 'n ‑do a ‑gbɛ, 'mɔɔ nɩ, ‑ɔ di ‑wɛ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'lu ‑yra. 18 'Mɔ mɔ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'kɩɛ die 'klɔ nɩ. 'N 'kʋ la nɩ, kɛɛ, 'n ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ nɩ, 'nɩ 'hrɩ 'klɔ. 'N 'kɩɛ die 'klɔ nɩ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo. 'N kɔɔ 'kʋkʋɛ ke win, kɔ 'kuopʋ a 'bri 'hɛɛn. 19 'A ‑tɩ, dɛ ‑nɩɩ 'ye, 'crɛɛ. 'Crɩɩ ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩɩ 'klɛɛ 'lu ‑wɔn mue, kɔ ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ di 'lu ‑wɔn mue. 20 Yahroyɔɔ 'nɩpata kɔ ‑gʋlʋnapɩtioo 'nɩpata ‑gbo 'hɛɛn, ‑nɩɩ 'ye, 'ke 'le 'na diidɛdabʋ 'mʋ, ꞊bo le ‑mʋ, dɛ ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ. Yahroyɔɔ 'nɩpata ‑gbo, ɔ ꞊hɛn 'nyrɛ Nyɩsʋa a lɛleenyʋʋ 'nɩpata ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'cʋɛii 'nɩpata a ‑gbɛ 'yie ꞊tu. 'Napɩtioo 'nɩpata ‑gbo, ɔ ꞊hɛn 'nyrɛ 'cʋɛii 'nɩpata a ‑gbɛ.»

2

‑Yusu po titie, 'ke 'o Efɛsɩdɩɔ a 'cʋɛnyʋ ‑wɔn

1 (Nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ lele 'mʋ le, ɔ nɔ:) «'Crɩɩ lɛleenyɔ ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔɔ Efɛsɩdɩɔ a 'cʋɛnyʋ 'yie ꞊tu, ‑ɛ mɔ: Titie ‑gbo, 'ke ɛɛ 'le nahuon ꞊nʋ wlɔn 'mʋ ‑hɔn, ‑ɔ 'ble yahroyɔɔ 'nɩpata kwa, 'ke 'le 'a diidɛdabʋ 'mʋ, kɔ, ‑ɔɔ 'le ‑gʋlʋnapɩtioo 'nɩpata ꞊nʋ ‑gbahlɔn naa. 2 'N yi ‑tɔplɩ 'bii, aa nu nɩ, 'nɩ yie ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, a ꞊tu 'o 'klɩ 'dɔ, 'ke 'o Nyɩsʋa a ‑kʋan a ‑ta 'mʋ, 'a 'de sɩa. 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, a 'nɩ ‑hʋa ꞊le 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn 'crɛnyʋ. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ plɛ, ‑ʋ mɔ 'na ‑wɔnnaanyʋ, kɛɛ, ‑ʋ 'de 'na ‑wɔnnaanyʋ, a ꞊tʋ 'yri, 'a yrie, ‑ɛ mɔ, ʋ mɔ hɩnyʋ'ʋ nɩ. 3 'Na ‑tɩ, aa 'ye ꞊sʋɛ, 'ke 'le ꞊wlʋ a 'lɩla 'kwli 'mʋ, kɔ, 'a nɩ ꞊wlɩ 'ɩ 'de ꞊hlɔn bi. 4 Kɛɛ, 'ke 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn, 'yilɛnyredɛ nɩ 'le. Nɛ‑ kɔ 'nyrɛ 'nɩɩ 'a mʋ ꞊hɛn. Ɛ nɛ‑ mɔ: ‑tɛ a nu la 'na 'mʋnʋɛlɛ, ti ‑kɔ 'yri a ꞊tu la 'na ꞊wlʋ a yekuolɛ ‑wlu, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, a 'de 'klɛɛ lele lɛ 'na 'mʋnʋɛlɛ nu. 5 ‑Tɛ 'a nɩ 'yrinaabʋɩ nɩ la 'mʋ, bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ, 'plɩɩ ba ꞊mʋɛ lɛ, dɛ ‑kɔ ke a 'wlaa 'o ‑tɩ. Ba hie 'o dɛ 'kuku a nunue gbo, ba ꞊hɩan ‑wɔn. ꞊Hapʋ‑tɔplɩ ꞊nʋ, aa la nu, nɩ‑ ba nu lele. 'Bɩa 'bɛ 'de ꞊nɛ, 'n di 'le 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ di, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ, 'a nɩ 'napɩ ꞊nʋ, ‑tuo ‑kɔ ke ɛ nɩ 'o, 'mue 'o ‑ha. 6 Kɛɛ ‑ye dɛ nɩ 'o, aa nu, ‑ɛ nɔ 'yi lɛ, nɛ‑ mɔ: 'yilɛnyre‑tɔplɩ ꞊nʋ, Nikola a ꞊tumu a nahuin, ʋʋ nu, 'a nɩ ꞊wlɩ yrɩɩ nɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'na ꞊wlʋ nu ‑wɛ 'a yraalɛ.

7 Nyɔ 'bɔ kɔ ‑tɩ'wɔnnʋa, bɔ 'wɔn ‑tɩ ‑gbo, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu 'cʋɛ a nahuin ye ꞊tu. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ di sɩa, 'ke 'o 'na ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑ta 'mʋ, 'n di ꞊nʋ ‑nyi 'hru, 'ke bʋ di tugbɛ ꞊nʋ a 'kui, ‑ɩɩ nahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɛ mɔ tugbɛ ꞊nʋ, ‑ɛ nɩ 'le Nyɩsʋa a 'dɩdɔti a ‑ci ke.»

‑Yusu po titie, 'ke 'o Siminɩdɩɔ a 'cʋɛnyʋ ‑wɔn

8 (Nahuoon ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ lele 'mʋ le, ɔ nɔ:) «'Crɩɩ lɛleenyɔ ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔɔ Siminɩdɩɔ a 'cʋɛnyʋ 'yie ꞊tu: Titie ‑gbo, 'ke ɛɛ 'le nahuon ꞊nʋ wlɔn 'mʋ ‑hɔn, ‑ɔ ꞊tu 'ɛ nɩ dɛ ꞊de ‑wlu, kɔ, ‑ɔ di 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'lu ‑yra. Nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'kʋ la nɩ, 'plɩɩ 'ɔ ‑hɔn la 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, 'ɔ 'hrɩ la 'klɔ. 9 'N yi 'a nɩ 'kla‑wliye'yɩya nɩ, kɔ, 'nɩ yi ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ mɔ ꞊sʋɛnyʋ'ʋ nɩ. Kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ, 'a mʋ mɔ dɛkɔnyʋ'ʋ nɩ, ‑ɛ nue, dɛ ꞊nʋ, a kɔ, nɛ‑ mɔ ꞊hapʋdɛ, Nyɩsʋa ‑nyi 'a mʋ, ꞊betɩ bɛ 'de 'yiyedɛ; 'nɩ yi ‑wɛ win ‑hʋɩn 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ ke nahuin ꞊nʋ, ʋʋ 'o 'a mʋ ‑tɩ yɛɛ. Nahuin a ‑gbɛ, ʋ nɔ 'nɩ, ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ʋ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa a nahuin. Kɛɛ, ɛ 'de ꞊nɛ, ʋ 'de Nyɩsʋa a nahuin. Ʋ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka Satan a ‑gboligbo a nahuiin nɩ. 10 'Nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le, a di 'ye ꞊sʋɛ, kɛɛ, a nɩ pɩ 'le hʋannʋ. Ba po 'o nʋa gbo: Satan die 'nɩ nu, nahuin ‑ye, ‑ʋ nɩ 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn, ʋ 'mu ꞊jɩ 'mʋ lɛ pupo, ‑ɛ die nu, Satan a ‑gbɛ, ɔ 'mʋ 'a mʋ 'mʋ lɛ ꞊tɔ. A di 'ye ‑nyrɔwɩɩ ‑pu a ꞊sʋɛ. Kɛɛ, ba 'cipi 'o 'na ꞊wlʋ a yekuolɛ, ꞊betɩ bʋ di 'a mʋ 'la. 'Bɩa 'baa lɛ 'a nunue nu, ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, 'n di 'a mʋ ‑nyi, nɛ‑ mɔ 'klɔ yrayrʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le.

11 Nyɔ 'bɔ kɔ ‑tɩ'wɔnnʋa, bɔ 'wɔn ‑tɩ ‑gbo, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu 'cʋɛi a nahuin ye ꞊tu. Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ di sɩa, 'ke 'o Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑ta 'mʋ, ɔ 'deɛ bɔ 'kʋ ‑do 'hɔn a kɔ, ‑ɛ mɔ Nyɩsʋa a ‑wɔnhinhren.»

‑Yusu po titie, 'ke 'o Pɛgamʋdɩɔ a 'cʋɛnyʋ ‑wɔn

12 (Nahuoon ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ lele 'mʋ le, ɔ nɔ:) «'Crɩɩ lɛleenyɔ ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔɔ Pɛgamʋdɩɔ a 'cʋɛnyʋ 'yie ꞊tu: Titie ‑gbo, 'ke ɛɛ 'le nahuon ꞊nʋ wlɔn 'mʋ ‑hɔn, ‑ɔ 'ble ‑hɔtɩplie kwa. 13 'Dɩɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ a nɩ 'le, 'n yio nɩ. 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka Satan, nɔ‑ kɔɔ 'dɩɔ a ‑gbɛ a nahuin win ke. Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Antipa, ɔ 'nɩ pɩ ꞊le o hʋannʋ, 'ɔ nyi o ꞊tu, 'ke 'o nahuin 'bii ye, ‑ɛ mɔ, ɔ mɔ 'na ‑naagbopʋyuu nɩ. Ti ‑kɔ 'yri ʋ 'la o Antipa a ‑gbɛ, a 'de sɩa, 'ke ba kuo 'mʋ ꞊wlʋ ye. 'Ke ʋ 'lɔɔ 'le 'a nɩ 'dɩɔ 'mʋ, ‑ɔ kɔ 'mʋ Satan 'ti 'le. Kɛɛ, aa nahuin 'nɩ le, ‑ɛ mɔ, 'mɔ aa ‑wɔn kʋɛ. 14 Kɛɛ 'klɛɛ, 'ke 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn, 'yilɛnyre‑tɔplɩ nɩ 'le, ‑ɩ kɔ 'nyrɛ 'nɩɩ 'a mʋ ꞊hɛn. Ɩ nɩ‑ mɔ: nahuin nɩ 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn, 'ʋʋ tɔɔwin ꞊nʋ ‑wɔn kʋɛ, Balamʋ, ɔɔ la Balakɩ tɔɔ, ‑a nɩ bunʋ a ti 'yri. Ɔ nyo la 'nɩ tɔɔ, ‑tɛ ɔ di la nu, 'plɩɩ Yisraɛkʋɛ 'mʋ la ‑tɩ 'wla, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Ɔ le la ꞊nʋ nɩ, 'ke bʋ di la 'wlugba‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋ pie 'kuo, kɔ, 'ke bʋ nu la ‑wɛ 'lalu. 15 ꞊Ʋ ‑ye nɩ 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn, dɛɛ ‑do a ‑gbɛ, nɛ‑ ʋʋ nu, 'ʋʋ Nikola a ꞊tumu a nahuin a tɔɔwin ‑wɔn kʋɛ. 16 'A ‑tɩ, ba hie 'o dɛ 'kuku a nunue gbo, ba ꞊hɩan ‑wɔn. Nɛ‑ 'de ꞊nɛ, 'n di 'le 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ di, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ, 'mʋ nahuin a ‑gbɛ ‑wɔn ‑wɔn. ‑Hɔtɩplie ꞊nʋ, ‑ɛɛ 'le 'mʋ wlɔn 'mʋ ‑hɔn, nɛ‑ 'n di nu, 'mʋ nahuin a ‑gbɛ ‑wɔn ‑wɔn.

17 Nyɔ 'bɔ kɔ ‑tɩ'wɔnnʋa, ‑ye bɔ 'wɔn ‑tɩ ‑gbo, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu 'cʋɛi a nahuin ye ꞊tu. Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ di sɩa, 'ke 'o Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑ta 'mʋ, 'n dio ‑nyi dididɛdʋ ꞊nʋ, ʋʋ manɩ daa, ‑ɛ ‑hli, 'ke 'le yakɔ 'mʋ. 'N di ‑wɛ ꞊nɔ ‑nyi 'hɩɔ pʋɔpʋ, ‑ɔ kɔ ke ʋ 'crɩɩ 'o 'dʋ yrayrʋ. 'Dʋ yrayrʋ a ‑gbɛ, nahuon ꞊de 'diu yi, 'bɛ 'de nahuon ꞊nʋ, ʋ di 'dʋ a ‑gbɛ ꞊tue.»

‑Yusu po titie, 'ke 'o Tiatilɩdɩɔ a 'cʋɛnyʋ ‑wɔn

18 (Nahuoon ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ lele 'mʋ le, ɔ nɔ:) «'Crɩɩ lɛleenyɔ ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔɔ Tiatilɩdɩɔ a 'cʋɛnyʋ 'yie ꞊tu: titie ‑gbo, 'ke ɛɛ 'le Nyɩsʋa a 'Yu wlɔn 'mʋ ‑hɔn. Nyɩsʋa a 'Yu a ‑gbɛ, 'a 'yii 'we ꞊nɔ nahru ye, 'a bʋɩ 'ɩ 'we ꞊nɔ 'plʋdɛ ye, ʋ po 'le 'tɔ, ‑ɛ ꞊hlu ‑gbɔgbɔ. 19 'N yi ‑tɔplɩ 'bii, aa nu nɩ. 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, a nʋɛ 'a nɩ 'bienʋ ‑tʋnahuin 'mʋ nɩ, kɔ, 'a 'kɩɛ kue 'mʋ ꞊wlʋ ye, kɔ, 'a kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla; 'nɩ yie ‑wɛ, ‑ɛ mɔ, aa 'a nɩ 'bienʋ 'mʋ 'nɩ ‑hɛ. ‑Kʋan ‑gbo, aa 'klɛɛ nu, ɔ ‑hi 'o ‑kʋan ꞊nʋ 'mʋ nɩ, aa o nu. 20 Kɛɛ, 'ke 'le 'a mʋ ‑gbahlɔn, 'yilɛnyre‑tɔplɩ nɩ 'le, ‑ɩ kɔ 'nyrɛ 'nɩɩ 'a mʋ ꞊hɛn. Ɩ nɩ‑ mɔ: nyrʋgba ꞊nʋ, ʋʋ Sesabɛ daa, a nyo lɛ ‑ha mɛ, 'ke bɔ nɩ 'le 'a mʋ ‑hɛyri. Ɔ nɔ 'nɩ, ɔ mɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyɔɔ nɩ. Kɛɛ, ɔɔ 'na ‑kʋannunyʋ 'nɩ kaa, 'ɔ nyu tɔɔ, 'ke bʋ nu 'lalu, kɔ, bʋ di 'wlugba‑tɔplɩ ꞊nʋ, ʋ pie 'kuo. 21 'N ‑nyi ꞊nɔ ti, 'ke bɔ hie 'o dɛ 'kuku a nunue gbo, bɔ ꞊hɩan ‑wɔn. Kɛɛ, ɔ 'nɩ ‑hʋa ꞊le bɔ hie 'o 'a 'laludɛ gbo. 22 Nɛ‑ die nu, 'mue nu, 'hʋɩn a hinhren gblaka 'muo yɛ, ɔ 'mʋ ‑wɛ ꞊sʋɛ 'ye. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn‑ o 'lalu nu, 'waa ‑gbɛ, 'bʋ 'de 'o dɛ 'kuku ꞊nʋ a nunue gbo hie, kɔ nyrʋgba a ‑gbɛ a nunuŋmli 'klɩn 'hɛɛn, 'n diu ‑wɛ ꞊tue ꞊sʋɛ gblaka. 23 'Ya 'o lele 'lu, nyrʋgba a ‑gbɛ, 'n di 'a 'yuo 'bii 'nɩ 'la, ‑ɛ die nu, 'cʋɛi a nahuin 'bii, ʋ 'mue yrii, ‑ɛ mɔ, 'mɔ mɔ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ yi nahuin a 'lu a lɛ‑hielɛ, kɔ 'waa ‑hʋhʋa‑tɔplɩ. A 'bii, nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'ɛ nɩ ‑kʋandɛ, ɔ nu, nɔ‑ kɔ 'pɛɛlɛ 'n di ꞊nɔ ‑nyi. 24 A ‑mɛ ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le Tiatilɩdɩɔ a 'cʋɛ gbo, a 'de nyrʋgba a ‑gbɛ a tɔɔwin ‑hʋɩn a ‑gbɛ nʋa ye gbo po, 'plɩɩ dɛ ꞊nʋ, ʋʋ Satan a ‑huhli‑tɔplɩ daa, a 'di 'nyɩ. Nɛ‑ nue, 'nɩ 'de dɛ ꞊de kɔ, 'ke ꞊bo le 'a mʋ ba nu, 25 'bɛ 'de ‑tɛgbi ꞊nʋ, a 'blee 'o kwa, 'ke ba 'blee 'o kwa, ɛ 'mue gba ‑gbagba, ɛ 'mʋ 'na 'ledi‑nyrɔwɔ ke yɛ. 26 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ di sɩa, 'ke 'o Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑ta 'mʋ, kɔ, dɛ ꞊nʋ, 'nɩɩ ‑hʋa, ‑ʋ die nu, 'lelɛ'bɔɔ‑nyrɔwɔ 'mʋ 'o nyre, nʋ‑ 'n di 'klɩ ‑nyi, 'ke bʋ kɔɔ dakʋ 'bii win ke, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ke. 27 'Klɩ ꞊nʋ, 'na Bu ‑nyi 'mʋ, nɩ‑ 'n di ꞊nʋ ‑nyi. Ʋ di nahuin ke kɔɔ win, 'ke 'le 'klɩ a kenɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ʋ 'mʋ ꞊wlʋ'yilɛnyrenahuin gbo ‑wɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋʋ nu, 'ʋʋ yɩ 'kɩ lɛ wʋwa. 28 'N di ‑wɛ ꞊nʋ ‑nyi ‑nyrɛgblɩyahroyɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ wlɩn ‑tɛɛ.

29 Nyɔ 'bɔ kɔ ‑tɩ'wɔnnʋa, ‑ye bɔ 'wɔn ‑tɩ ‑gbo, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu 'cʋɛi a nahuin ye ꞊tu.»

3

‑Yusu po titie, 'ke 'o Sadɛsɩdɩɔ a 'cʋɛnyʋ ‑wɔn

1 (Nahuoon ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ lele 'mʋ le, ɔ nɔ:) «'Crɩɩ lɛleenyɔ ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔɔ Sadɛsɩdɩɔ a 'cʋɛnyʋ 'yie ꞊tu: Titie ‑gbo, 'ke ɛɛ 'le nahuon ꞊nʋ wlɔn 'mʋ ‑hɔn, ‑ɔ kɔ Nyɩsʋa a ‑Hihii 'nɩpata, kɔ, ‑ɔ kɔ ‑wɛ yahroyɔɔ 'nɩpata. 'N yi ‑tɔplɩ 'bii, aa nu nɩ. 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ nɔ 'nɩ, a kɔ 'klɔ yrayrʋ. Kɛɛ, sɛyɩ‑sɛyɩ 'klɔ 'kaa ‑do ꞊nʋ, nɔ‑ a 'kɩɛ nue. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, a 'kʋ nɩ. 2 Ba 'ba ye 'mʋ, ba ꞊tu 'o 'klɩ, ‑ɛ die nu, dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ 'kɩɛ nɩɛ 'klɔ, 'ke 'le 'a mʋ 'mʋ, ɛ 'nɩ ꞊han ‑wɛ 'kʋ. Nɛ‑ 'de ꞊nɛ, a di 'nɩ 'kʋ 'bii, ‑ɛ nue, 'n 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, 'a nɩ nunu‑tɔplɩ 'de 'o ye 'sii, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. 3 Nyɩsʋa a win ꞊nʋ, a 'wɔn la, ti ‑hi la a ti 'yri, bɩ bi 'le 'a mʋ 'kwli 'mʋ lɛ, kɔ, ‑tɛ a nu la ‑wɛ 'a kwa'buble. Ba ꞊tuu 'o win a ‑gbɛ 'o, kɔ, ba hie 'o dɛ 'kuku a nunue gbo, ba ꞊hɩan ‑wɔn. 'Bɩa 'ba 'de ye 'mʋ 'ba, 'n di 'le 'a mʋ ‑wɔn 'nɩ di, 'mʋ 'a mʋ ‑bati lɛ poo. Kɛɛ, ti ꞊nʋ, 'n di 'le ya, a 'di yi. 'Na 'ledidie a ‑gbɛ, ɛ di ye 'we 'yrinyɔ a 'ledidie, ‑ɔɔ 'le di, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ 'nɩnɩ ‑proo 'o.

4 Kɛɛ, 'ke 'le 'a mʋ Sadɛsɩdɩɔ a 'cʋɛnyʋ ‑hɛyri, ꞊ʋ ‑ye nɩ 'o, 'ʋ 'kɩɛ 'sie 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye. Ʋ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋ 'de 'waa wlawlɩ sru pue. Ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ blɛ ye bʋ pue wlawlɩ pʋɔpʋɩ, ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ nɩnaa. 5 Kɛ ɛ di 'mʋ ‑ti, 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ 'nɩnɩ di sɩa, 'ke 'o Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑ta 'mʋ. 'N diu pue wlawlɩ pʋɔpʋɩ, kɔ, gbe, 'n 'deɛ ꞊bo 'wʋwla 'waa 'dʋɩ, ‑ɩ 'crɩɛ, 'ke 'le 'crɩɩnɩɛ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ a 'crɩɩnɩɛ. Ti ‑kɔ 'yri 'n di 'o 'n Bu Nyɩsʋa ye nɩ, ɔ kɔ 'a lɛleenyʋ 'hɛɛn, 'n di 'nɩ ꞊tu, 'ke 'o ʋ 'bii ye, ‑ɛ mɔ, nahuin a ‑gbɛ, ʋ mɔ 'na nahuiin nɩ.

6 Nyɔ 'bɔ kɔ ‑tɩ'wɔnnʋa, bɔ 'wɔn ‑tɩ ‑gbo, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu 'cʋɛi a nahuin ye ꞊tu.»

‑Yusu po titie, 'ke 'o Filadɛfidɩɔ a 'cʋɛnyʋ ‑wɔn

7 (Nahuoon ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ lele 'mʋ le, ɔ nɔ:) «'Crɩɩ lɛleenyɔ ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔɔ Filadɛfidɩɔ a 'cʋɛnyʋ 'yie ꞊tu: titie ‑gbo, 'ke ɛɛ 'le nahuon ꞊nʋ wlɔn 'mʋ ‑hɔn, ‑ɔ ꞊cɛɛ 'o ye, kɔ, ‑ɔɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ ꞊tu. Nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ 'ble bodɩɔ Dafidɩ a 'maju a 'yɛɛ ꞊nʋ kwa, ‑ɛɛ 'o 'maju 'o ‑ha, 'plɩɩ nahuiin 'le Nyɩsʋa a gbonɩɩlɛ 'mʋ pa. 'Bɩa 'bɔ ‑ha 'o 'maju a ‑gbɛ, nahuon ꞊de 'de 'klɩ kɔ, 'ke ‑bɔ pu 'o. 'Bɩa 'bɔ po 'o 'maju a ‑gbɛ, nahuon ꞊de 'de lele 'klɩ kɔ, 'ke ‑bɔ ‑hɩʋ 'o. 8 'N yi ‑tɔplɩ 'bii, aa nu nɩ. 'N yie nɩ, ‑ɛ mɔ, a 'de 'klɩ ꞊de ke nɩ. Kɛɛ, a ꞊tuu 'o 'na win nɩ, 'a nyi ꞊tu, 'ke 'o nahuin 'bii ye, ‑ɛ mɔ, 'a mʋ mɔ 'na nahuiin nɩ. Ba ta 'o lɛ, 'n ꞊ga 'maju wlɔn, 'ke 'o 'a mʋ ‑wɔn. Nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ pu 'o. 9 Ba 'ye kɛ dɛ, 'n di nu, nɛ‑ ‑gbo: Nahuin nɩ 'o, 'ʋʋ lɛ po, ʋ mɔ ‑Juukʋɛ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ʋ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa a nahuin. Kɛɛ, ɛ 'de ꞊nɛ. Ʋ mɔ Satan a ‑gboligbo a nahuiin nɩ. 'N die 'nɩ nu, nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ 'le di, 'ke 'o 'a mʋ ye, ʋ 'mʋ kwlɩ gblɛ bla, 'ke 'o 'a nɩ 'o꞊tuulɛ a ‑ta 'mʋ. 'N die 'nɩ nu, ʋ 'mue yrii, ‑ɛ mɔ, 'n nʋɛ 'a mʋ 'mʋ nɩ. 10 A ‑mɛ ‑ye, ‑tɛ 'n le la 'a mʋ, ‑ɛ mɔ, ba kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'ke 'le 'na ꞊wlʋ a yekuolɛ 'kwli 'mʋ, ‑ye a ꞊tuu 'o 'mʋ nɩ. 'A ‑tɩ o, 'n kɔ ꞊bo kɔ 'le 'a nɩ dɛ ‑wɔn, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ꞊sʋɛ a 'yiye di 'le di, 'ke 'o 'ɛ nɩ nahuon ‑wɔn. ꞊Sʋɛ a 'yiye a ‑gbɛ, ɛ kɔ bɛ ꞊tɔ ‑tʋtʋ ke a nahuin 'bii 'mʋ lɛ. 11 'N ‑wɛ lɛ kɛ 'ledidie. ‑Tɛgbi, a 'blee 'o kwa, 'ke ba 'blee 'o kwa, ‑ɛ die nu, ꞊hapʋdɛ ꞊nʋ, 'n di 'a mʋ ‑nyi, nahuon ꞊de 'nɩ ꞊hien 'a mʋ kwa ‑ha. 12 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ di sɩa, 'ke 'o Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑ta 'mʋ, 'n die 'nɩ nu, ʋ 'mʋ 'na Nyɩsʋa a 'kagblaka a 'kati ye 'we. Dɛ ꞊de 'dɩɛ bɛ pu 'le ‑patʋ 'mʋ. 'Ke 'o 'waa yigbaklɩ ye, 'n di 'o 'crɩɩ 'na Nyɩsʋa a 'dʋ, kɔ 'na Nyɩsʋa a 'dɩɔ a 'dʋ. Nahuin a ‑gbɛ, 'ke ʋ di 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ 'ti. 'Dɩɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ Jrusrɛ yrayrʋ. 'Ke ɔ di 'le yakɔ 'mʋ ‑hɔn, 'ke 'le Nyɩsʋa ‑wɔn, ɔ 'mʋ nɔ ‑tʋtʋ ke ꞊tɩɩ. 'Ke 'o ꞊nʋ ke, 'n di ‑wɛ 'o 'crɩɩ 'na 'dʋ yrayrʋ.

13 Nyɔ 'bɔ kɔ ‑tɩ'wɔnnʋa, bɔ 'wɔn ‑tɩ ‑gbo, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu 'cʋɛi a nahuin ye ꞊tu.»

‑Yusu po titie, 'ke 'o Laodisedɩɔ a 'cʋɛnyʋ ‑wɔn

14 (Nahuoon ‑do a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ lele 'mʋ le, ɔ nɔ:) «'Crɩɩ lɛleenyɔ ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔɔ Laodisedɩɔ a 'cʋɛnyʋ 'yie ꞊tu: Titie ‑gbo, 'ke ɛɛ 'le nahuon ꞊nʋ wlɔn 'mʋ ‑hɔn, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ: kɛ bɛ nɩ 'mʋ. Dɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋaa nu, nahuon a ‑gbɛ, nɔ‑ nyi ꞊tu. Ɔ mɔ ꞊hapʋnahuoon nɩ, ‑ɔɔ ꞊hapʋdɛ nu. 'Ke Nyɩsʋa naa 'le ꞊nɔ 'mʋ, 'ɔ nu ‑tɔplɩ 'bii. 15 'N yi ‑tɔplɩ 'bii, aa nu nɩ. Mɔ, a 'de cɛ nɩ, mɔ, a 'de ‑wɛ hren. 'N nye wɛn 'nɩ ‑hʋa, 'ke ba nɩ wɛn cɛ, mɔ, 'ke ba hren wɛn. 16 Kɛɛ, ‑tɛ a nɩ 'o ‑hɛyri 'mʋ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, mɔ, a 'de cɛ nɩ, mɔ, a 'de ‑wɛ hren, 'n di 'a mʋ wlɔn 'nɩ ‑wla. 17 A nɔ 'nɩ, 'a mʋ mɔ dɛkɔnyʋ'ʋ nɩ, a kɔ 'ɛ nɩ dɛ nɩ. 'A ‑tɩ, a 'nɩ ‑hʋa ꞊le 'klɛɛ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de. Kɛɛ ‑ye a 'di yi, ‑ɛ mɔ, sɛyɩ‑sɛyɩ a 'de plɔ a bleelɛ kɔ, 'a nɩ wɔlɩ lɛ. 'A mʋ mɔ ꞊sʋɛnyʋ'ʋ nɩ, 'a 'de 'hʋɩn'mʋlɛpue‑tɔplɩ kɔ, 'a ꞊ga 'hʋɩn wlɔn, 'plɩɩ 'a nɩ 'yii 'ɩ sua. 18 Nɛ‑ nue, 'nɩɩ 'a mʋ ꞊tɔ 'mʋ po, ba ‑tɔɔ nɔ 'mʋ ‑gʋlʋ ꞊nʋ ‑wɔn, ʋ po 'le 'tɔ, ʋ 'mʋ 'le ‑wɔn lɛ 'hrɛn a ‑tɩ, ‑ɛ die nu, a 'mʋ ‑tɛɛ a dɛkɔnyʋ ‑hɛ. 'Bɩa 'ba nue, ‑ye 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'a mʋ mɔ dɛkɔnyʋ'ʋ nɩ. 'Nɩɩ lele 'a mʋ 'nɩ le, ba ‑tɔɔ nɔ 'mʋ wlawlɩ pʋɔpʋɩ ‑wɔn, a 'mui 'hʋɩn 'mʋ lɛ pue, ‑tʋɩ 'nɩ ꞊han 'a mʋ nu, ‑tɛ a ꞊ga 'hʋɩn wlɔn a ‑tɩ, kɔ, ba ‑tɔɔ ‑wɛ nɔ 'mʋ 'yii a ꞊wɛhɩ ‑wɔn, ‑ɛ die nu, a 'mʋ lɛ yrii. 19 'Mɛ ‑ye, 'bɩa 'nɩ nʋɛ nahuon 'mʋ, nahuon a ‑gbɛ, 'n nyo 'le lɛ 'nɩ ‑ha, 'nɩ nyo ꞊sʋɛ ꞊tue. 'A ‑tɩ, ba ꞊tu 'o 'klɩ, ba hie 'o dɛ 'kuku gbo, ba naa 'mʋ ‑wɔn, a nɩ nɩ 'le lele cɛ. 20 Ba po 'o nʋa gbo, 'ke 'n nɩ 'o 'a nɩ ꞊gbuhan.ye, 'nɩɩ gbɔgbɔ po. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'wɔn 'na win, 'bɔ plɛ ꞊bo pa, ‑ye 'n dio 'le ‑wɔn 'nɩ pa, ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn ‑a 'mʋ dɛ di. 21 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ di sɩa, 'ke 'o Nyɩsʋa a ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑ta 'mʋ, 'n diu ‑nyi 'hru, ʋ 'mʋ mɔ 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ di, ‑ɛ die nu, ʋ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑a 'mʋ mɔ 'na gbata ke gbo nɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'n nu, 'nɩ 'de sɩa, 'na Bu Nyɩsʋa 'ɔ ‑nyi 'mʋ 'hru, 'ke ɔ kɔ 'mʋ 'hɛɛn, ‑ba nɩ 'o 'a gbata ke gbo.

22 Nyɔ 'bɔ kɔ ‑tɩ'wɔnnʋa, ‑ye bɔ 'wɔn ‑tɩ ‑gbo, Nyɩsʋa a ‑Hihiuu 'cʋɛi a nahuin ye ꞊tu.»

4

‑Tɛ ʋʋ Nyɩsʋa a baalɛ nu, 'ke 'le yakɔ 'mʋ

1 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'n 'ye 'maju, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, 'ʋ ꞊ga wlɔn, 'nɩ 'wɔn lele nahuon ꞊nʋ a win, ‑ɔ 'prɛɛ wɛn 'le 'mʋ ‑wɔn. Ɩ mɔ wintɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ wɛn 'wlu, ‑nɔ ‑ŋamʋ a win. Nahuon a ‑gbɛ, kɛ ɔɔ 'mʋ ye po, ɔ nɔ: «Di nɔ 'mʋ ‑wɔn, kɛ nɔ yrayrɩ, ‑ɛ die nu, 'mʋ ‑mʋ dɛ ꞊nʋ tɔɔ, ‑ɛ di 'lu ‑wɔn mue.» 2 Tii ‑do a ti 'yri, Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ʋ kɔɔ 'mʋ win ke 'bii, 'plɩɩ 'nɩ 'ye bodɩɔgbata, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, nahuon ꞊de 'ɔ nɩɔ ke gbo. 3 Nahuon a ‑gbɛ, 'a yigbakla nɔ lɛ 'yi, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ꞊hapʋ'hɩɛ ye, ‑ɛɛ wlɩn, ʋʋ sasʋpʋ kɔ salɩdʋanɩ daa. ‑Payrʋ ꞊glaa 'le gbata a ‑gbɛ lɛ. ‑Payrʋ a ‑gbɛ, ʋʋ ‑wɛ 'nɩ wlɩn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ꞊hapʋ'hɩɔ ꞊nʋ ye, ʋʋ emelodɩ daa. 4 Gbatɩ a (24) ‑wlʋ ꞊tu 'o ‑hɛn, nɩ‑ ꞊glaa 'le ye‑hɛgbata a ‑gbɛ lɛ. 'Ke 'o gbatɩ a ‑gbɛ ke, nyɩgblakɩ a (24) ‑wlʋ ꞊tu 'o ‑hɛn, nʋ‑ nɩ 'o gblɛ, 'ʋ pue wlawlɩ pʋɔpʋɩ, kɔ, 'ʋ ꞊tu ‑gʋlʋklaʋn.i 'lu lɛ. 5 Gbata ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'o ‑hɛyri 'mʋ, tɩatɩɛi, nɩ‑ɩ 'le ꞊nɔ 'mʋ ‑hɔn, kɔ, ‑tɛ 'ɛɛ 'o lɛ ꞊mʋma. 'Ke 'o gbata a ‑gbɛ ye 'mʋ, 'ke ‑hrɩɩ 'nɩpata nɩ 'o, 'ɩɩ wlɩn. ‑Hrɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihii 'nɩpata ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ 'o Nyɩsʋa ye. 6 Dɛ ꞊de nɩ 'o bodɩɔgbata a ‑gbɛ ye, 'ɛ 'we ꞊nɔ 'nie gblaka ye, 'ɛɛ wlɩn, ‑nɔ 'yɩla.

'Ya 'o lele 'lu, ‑tɔplɩɩ ‑hɛn ꞊de, ‑ɩɩ ‑hʋnhlʋn po, nɩ‑ ꞊glaa 'le bodɩɔgbata a ‑gbɛ lɛ, ‑ɔ nɩ 'o ‑hɛyri 'mʋ. 'A ye 'mʋ, kɔ 'a ke 'mʋ, ɩ mɔ 'yii ‑gbʋgbɛ. 7 'A ye‑hɛdɛ, ɛ 'we ꞊nɔ kɔkɔ' ye, 'a 'hɔn a nɛnɛ 'ɛ 'we ꞊nɔ bribɩʋ ‑tutu ye, 'a ta a nɛnɛ, 'a yigbakla 'ɔ 'we ꞊nɔ ‑tʋnahuon a yigbakla ye, 'a ‑hɛn a nɛnɛ 'ɛ 'we ꞊nɔ ke ꞊nʋ ye, ‑ɛɛ wan. 8 Ɩ ‑hɛn 'bii a ‑gbɛ, 'a dɛ 'bɛ nɩ 'o, ɛ kɔ wanwɛɛn ‑huonnɔ. 'A 'hʋɩn, ɩ mɔ 'yii ‑gbʋgbɛ, 'ke 'le 'kwli 'mʋ, kɔ, 'ke 'o 'a 'hʋɩn ke. Ɩ po 'le 'tɔ kɔ ‑nyrɛ 'hɛɛn, 'ɩɩ ‑wla bre. Ɩ 'nɩ nyra ꞊le ‑wla a ‑gbɛ gbo. Kɛ ɩɩ po:

«Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa o, ‑ɔ nɩ 'klɩ ke,

‑n ꞊cɛɛ 'o ye 'bii.

‑Na 'klɩ nɩ 'o 'ɛ nɩ 'klɩ ꞊de ye 'lu.

'Plɩɩ 'klɔ 'mʋ ‑wlu mu ꞊tue,

‑n nɩ la 'klɔ, ꞊nɩ 'kɩɛ nɩɛ 'klɔ, ꞊nɩ di 'le di.»

9 Kɛ'ɛ nɩ, ‑tɔplɩɩ ‑hɛn a ‑gbɛ, ɩɩ nu, 'ɩɩ bre, 'ɩɩ Nyɩsʋa ꞊nʋ baa, ‑ɔ nɩ 'o bodɩɔgbata a ‑gbɛ ke gbo, 'plɩɩ ‑ɔ nɩ 'klɔ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo, 'ɩ nyo ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ kɔ 'wio ‑nyi. 10 'Ɛ nɩ ti, 'bɩa 'bɩɩ lɛ nu, ‑ye nyɩgblakɩ a ‑wlʋ ꞊tu 'o ‑hɛn ‑nɩ wɛn, ʋʋ gbo bla kwlɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑ɔ nɩ 'o gbata ꞊nʋ ke gbo, kɔ, ‑ɔ hie 'klɔ, 'ʋ nyo baa, 'ʋʋ 'waa 'klaʋn.i ꞊nʋ 'lu lɛ ‑hɛ, 'ʋ nyi 'o ꞊nɔ ye gbo ꞊tu, ‑ye ʋ nɔ:

11 «‑A nɩ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa,

‑mɔɔ nɩ, ‑ɔ nu ‑tɔplɩ 'bii.

Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑n ‑hʋɛ nɩ,

nɛ‑ nue, ꞊nɩ nu ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ,

'plɩɩ 'ɩ nɩ 'o.

Nɛ‑ nue, 'ɛ blɛ ye nahuin 'bii bʋ ‑nyi ‑mʋ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ,

kɔ, bʋ ꞊tuu 'o ‑mʋ,

kɔ, bʋ yrie, ‑ɛ mɔ, 'ke 'klɩ 'bii 'le ‑mʋ ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn.»

5

Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'we ꞊nɔ 'blayu ye, ʋ nuu ‑cɔhlʋn 'mʋ

1 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye 'n 'ye 'crɩɩnɩɛ, 'ke 'le nahuon ꞊nʋ kwa 'mʋ, ‑ɔ nɩ 'le bodɩɔgbata a ‑gbɛ ke gbo, 'ɔ 'ble 'crɩɩnɩɛ a ‑gbɛ kwa, 'ke 'le 'a diidɛdabʋ 'mʋ. 'Crɩɩnɩɛ a ‑gbɛ, 'a 'pɩɩ 'hɔn, nɩ‑ ʋ 'crɩɩ 'o ke, 'ʋ 'plɛ, 'ʋ nu ꞊gbaa‑tɔplɩɩ 'nɩpata, 'ʋ ꞊gba 'crɩɩnɩɛ a ‑gbɛ, ‑ɛ die nu, ꞊ɔ ꞊de 'nɩ ꞊hien ye kla. 2 'Plɩɩ 'nɩ 'ye ‑wɛ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ gblaka, 'ɔɔ 'le win 'yaa, 'ɔɔ wlɔn ꞊gba, ɔ nɔ: «Nahuon tio‑ blɛ ye ‑bɔ ꞊gbla ꞊gbaa‑tɔplɩ ꞊nʋ, ɔ 'mʋ 'crɩɩnɩɛ ꞊nʋ ꞊wlɛɛ 'le?» 3 Kɛɛ, ɛ 'de nahuon ꞊de kɔ, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, kɔ 'ke 'le ‑tʋtʋ gbo, ‑ɔ ‑wɛ 'le ‑bɔ ꞊wlɛɛ 'crɩɩnɩɛ a ‑gbɛ, 'plɩɩ ‑bɔ tɛ 'le 'kwli 'mʋ lɛ. 4 Dɛ a ‑gbɛ, ɛ nue, 'nɩ we 'dɔ, ‑ɛ nue, ɛ 'de nahuon ꞊de kɔ, ‑bɔ blɛ ye ‑bɔ ꞊wlɛɛ 'crɩɩnɩɛ a ‑gbɛ, ‑bɔ ‑tɛ 'le 'kwli 'mʋ lɛ. 5 ‑Ye nahuoon ‑do, 'ke 'le nyɩgblakɩ a ‑gbɛ ‑hɛyri, kɛ ɔɔ 'mʋ ye po, ɔ nɔ: «꞊Nɩ we 'le. 'Ye kɛ kɔkɔ' ꞊nʋ. Nɔ‑ mɔ Juda a ꞊tugba a nahuon. Ɔ mɔ ‑wɛ bodɩɔ Dafidɩ a 'yuo a 'yuu nɩ. Nɔ‑ ‑ha 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'hru wlɔn. Nɔ‑ blɛ ye ‑bɔ ꞊gbla 'crɩɩnɩɛ a ꞊gbaa‑tɔplɩɩ 'nɩpata ꞊nʋ, ‑bɔ ꞊wlɛɛ 'crɩɩnɩɛ ꞊nʋ.»

6 'Plɩɩ 'nɩ 'ye nahuon ꞊de. Nɔ‑ nyra 'o ‑hɛyri 'mʋ gbo, 'ke 'o bodɩɔgbata a ‑gbɛ ye. Nyɩgblakɩ kɔ ‑tɔplɩɩ ‑hɛn ꞊nʋ, ‑ɩɩ ‑hʋnhlʋn po, nʋ‑ ꞊glaa 'le ꞊nɔ. Nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'we ꞊nɔ 'blayu ye. ꞊Nɩ nyo 'ye, ‑nɔ 'nɩ, ʋ 'lɔ o nɩ, 'Blayu a ‑gbɛ 'ʋ ꞊gaa ꞊mʋɩɩ 'nɩpata kɔ 'yii 'nɩpata. 'A 'yii a ‑gbɛ, nɩ‑ mɔ Nyɩsʋa a ‑Hihii 'nɩpata ꞊nʋ, Nyɩsʋa, ɔɔ lɛ le, kɛ nɔ 'klɔ 'bii ‑gbo ke; 7 'Blayu a ‑gbɛ 'ʋ mu 'o nahuon ꞊nʋ ye 'mʋ, ‑ɔ nɩ 'o gbata a ‑gbɛ ke gbo, 'ʋ ‑ha 'le ꞊nɔ 'crɩɩnɩɛ ꞊nʋ kwa 'mʋ, ‑ɛ nɩ 'le 'a diidɛdabʋ 'mʋ. 8 ‑Tɛ ʋ ‑hɩɛ 'klɛɛ 'le ꞊nɔ kwa 'mʋ, ‑ye ‑tɔplɩɩ ‑hɛn ꞊nʋ, ‑ɩɩ ‑hʋnhlʋn po, kɔ nyɩgblakɩ a ‑wlʋ ꞊tu 'o ‑hɛn ꞊nʋ, ʋ bla gbo kwlɩ, 'ke 'o 'Blayu a ‑gbɛ ye. Ʋ 'bii a ‑gbɛ, ʋ 'ble kwa dʋkʋɩ', 'ʋ 'ble ‑wɛ ‑gʋlʋ‑gaʋwɩ kwa lɛ, hʋnhrʋnpo‑tɔplɩ 'yii 'le wlɔn lɛ. Hʋnhrʋnpo‑tɔplɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ mɔ Nyɩsʋa a nahuin a 'batɩwin; 9 'ʋʋ ‑wladʋ yrayrʋ bre. Nʋ‑ mɔ:

«‑Mɔ blɛ ye ‑bo 'ba 'crɩɩnɩɛ ꞊nʋ 'mʋ,

‑bo ꞊gbla ꞊gbaa‑tɔplɩ ꞊nʋ,

‑ɛ nue, ʋ 'la o ‑mʋ nɩ,

꞊nɩ nu ‑na dablo, ꞊nɩ ꞊gbla nahuin,

'plɩɩ ꞊nɩ gbʋ 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ.

Nahuin a ‑gbɛ, ʋ mɔ 'klɔ ‑gbo a dakʋ 'bii a nahuin,

'ʋʋ 'briwiin a gblegblei po,

'ʋ ‑hɔn 'le 'ɛ nɩ 'blʋgba ꞊de 'mʋ,

꞊nɩ gbʋ 'o Nyɩsʋa 'hʋɩn 'mʋ,

10 ꞊nɩ nuu ꞊nʋ ‑na dakʋ 'mʋ,

꞊nɩ 'ya 'waa bodɩɔ 'mʋ,

kɔ, ꞊nɩ nue ‑wɛ, 'ʋ 'ya ‑cɔhlʋnpinyʋ 'mʋ,

'ke 'o Nyɩsʋa ye.

Nʋ‑ di nahuin win ke kɔɔ, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke.»

11 'Plɩɩ 'nɩ 'ye ‑wɛ Nyɩsʋa a lɛleenyʋ 'plɔplɔ, 'ʋ mɔ lɛleenyʋ a 'milowɩ a 'milowɩ, nahuon ꞊de 'de 'le 'waa ‑hihre ‑wɛ; 'ʋ ꞊glaa 'le bodɩɔgbata a ‑gbɛ, kɔ ‑tɔplɩɩ ‑hɛn ꞊nʋ, ‑ɩɩ ‑hʋnhlʋn po, kɔ nyɩgblakɩ ꞊nʋ 'hɛɛn, 'nɩ 'wɔn ‑wɛ 'waa ‑wla a win, 12 'ʋʋ 'le win 'yaa, 'ʋʋ bre, ʋ nɔ:

«'Blayu ꞊nʋ, ʋ 'la o, ‑ʋ ‑hɛ ‑cɔhlʋn,

'ke 'o nahuin a ‑ta 'mʋ,

'ke 'klɩ 'bii nɩ 'le ꞊nɔ kwa 'mʋ,

'ɔ kɔ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de,

'ɔ kɔ ꞊tɔ, 'ɔ ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ,

'ɔ nɩ 'klɩ ke.

Nɔ‑ blɛ ye, 'ke nahuin bʋ ꞊tuu 'o,

bʋ ‑nyi ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, bʋ baa.»

13 'Plɩɩ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, Nyɩsʋa nu, ‑ɩɩ ‑hʋnhlʋn po, 'nɩ 'wɔn ‑wɛ 'a win, ‑ɩ mɔ ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, kɔ ‑tʋtʋ ke, kɔ ‑tʋtʋ gbo 'hɛɛn, kɔ 'a dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ nɩ 'le 'nie ‑wɔn. Ɩ 'bii a ‑gbɛ, ɩɩ ble ‑wladʋ, ɩ nɔ:

«‑Ba baa nahuon ꞊nʋ,

‑ɔ nɩ 'o bodɩɔgbata ꞊nʋ ke gbo,

kɔ 'Blayu 'hɛɛn. ‑Ba ꞊tuu 'o.

Nʋ‑ kɔ 'mʋ 'klɩ 'bii 'le 'mʋ ‑hɔn.

‑Tɛ 'klɔ tɛ ye gbo, nʋ‑ mɔ nyɩgblakɩ.»

14 ‑Ye ‑tɔplɩɩ ‑hɛn ꞊nʋ, ‑ɩɩ ‑hʋnhlʋn po, ɩ nɔ: «Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ,» nyɩgblakɩ a ‑gbɛ 'ʋ blʋ kwlɩ ye gbo, 'ke 'o 'waa 'o꞊tuulɛ a ‑ta 'mʋ.

6

'Blayu, nʋ‑ʋ 'crɩɩnɩɛ a ꞊gbaa‑tɔplɩ ꞊gbla

1 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'n 'ye 'Blayu ꞊nʋ nɩ, ‑ʋ 'ble 'crɩɩnɩɛ ‑nɩ wɛn kwa, 'ʋ ꞊gbla 'crɩɩnɩɛ a ‑gbɛ a ye‑hɛ꞊gbaadɛ. ‑Tɛ ʋ ꞊gblɛ 'klɛɛ, ‑ye ‑tɔplɩɩ ‑hɛn ꞊nʋ, ‑ɩɩ ‑hʋnhlʋn po, 'n 'wɔn ɛ ‑do ‑ye a wintɛ, 'ɛɛ lɛ po: «Di 'le!» 'A win 'we ꞊nɔ ‑tɛ a win ye. 2 ‑Tɛ 'n ta 'le lɛ, ‑ye 'n 'ye ‑so pʋɔpʋ, nahuon ꞊de 'ɔ nyo naa, 'ɔ 'ble prʋ kwa, 'ʋ ‑nyi nahuon a ‑gbɛ 'klaʋn. Nɔ‑ mu tʋ ke, ‑ɔ 'we ꞊nɔ ta'bɩʋ ye, 'ɔ bi 'klɔ 'bii ‑gbo ke, 'ɔ ‑ha 'o 'ɛ nɩ nahuon ꞊de 'hru wlɔn, ‑ɔ nyo ‑wɔn ‑wɔn.

3 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye 'Blayu ꞊gbla ꞊gbaadɛ a 'hɔn a nɛnɛ nɩ, 'nɩ 'wɔn ‑tɔplɩɩ ‑hɛn ꞊nʋ, ‑ɩɩ ‑hʋnhlʋn po, 'a 'hɔn a nɛnɛ a wintɛ, 'ɛɛ lɛ po: «Di 'le!» 4 ‑Ye ‑so ‑ye 'hrɩ nɩ. ‑So a ‑gbɛ, ɔ ꞊hlu nɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahru ye, nahuon 'ɔ nyo naa, 'ʋ ‑nyi nahuon a ‑gbɛ 'klɩ, 'ke bɔ po tʋ gbo, kɛ nɔ 'klɔ ke, ‑ɛ die nu, nahuin 'mʋ 'lɩla, 'ʋ ‑nyi ‑wɛ ꞊nɔ ‑hɔtɩplie gblaka.

5 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'Blayu ꞊gbla ꞊gbaadɛ a ta a nɛnɛ nɩ, 'nɩ 'wɔn ‑tɔplɩɩ ‑hɛn ꞊nʋ, ‑ɩɩ ‑hʋnhlʋn po, 'a ta a nɛnɛ a wintɛ, 'ɛɛ lɛ po: «Di 'le!» ‑Tɛ 'n ta 'le lɛ, ‑ye 'n 'ye ‑so ‑yrʋwɔ, nahuon ꞊de 'ɔ nyo naa, 'ɔ 'ble 'wɛɛdɛ kwa. 6 ‑Ye 'n 'wɔn wintɛ, 'ke 'le ‑tɔplɩɩ ‑hɛn ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ɩɩ ‑hʋnhlʋn po. Win a ‑gbɛ, ɩ 'we ꞊nɔ ‑tʋnahuon a win ye, 'ɩɩ lɛ po: «꞊Gbla kɔ ‑gbolu 'hɛɛn, ɩ kla lɛ, 'ɩɩ ꞊die po. ‑Nyrɔwɔɔ ‑do a ‑kʋan a 'wliyɛ, ɛɛ ‑tɔ ꞊gbla a ‑kilowɔɔ ‑do. 'Bɛ 'ya ‑gbolu 'mʋ, ‑ye ɛ mɔ ‑kilowɩɩ ta.» Kɛ win a ‑gbɛ, ɩɩ lele nahuon ꞊nʋ ye po, ‑ɔ nɩ 'o ‑so a ‑gbɛ ke: «'Nyra kɔ nɔ 'hɛɛn, dɛkɔnyʋʋ ‑tɔ, nɔ‑ 'nɩnɩ po ꞊die.»

7 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye 'Blayu ꞊gbla ꞊gbaadɛ a ‑hɛn a nɛnɛ nɩ, 'nɩ 'wɔn ‑tɔplɩɩ ‑hɛn ꞊nʋ, ‑ɩɩ ‑hʋnhlʋn po, 'a ‑hɛn a nɛnɛ a wintɛ, 'ɛɛ lɛ po: «Di 'le!» 8 ‑Tɛ 'n ta 'le lɛ, ‑ye 'n 'ye ‑so ‑ye. 'A 'hʋɩn 'puhuo nɩ, nahuon ꞊de 'ɔ nyo naa. Nahuon a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ 'kʋkʋɛ, 'ɔɔ nahuin lɛ 'lɩla, 'plɩɩ ‑tɛgbi ꞊nʋ, ʋʋ 'kuopʋ a 'bri daa, nɛ‑ɛ ‑ta 'mʋ ‑hɔn, 'ɛ nyo ‑wɔn kʋɛ. 'Ke ɩ di 'le tʋ 'kwli 'mʋ naa, kɔ kanʋ, kɔ ꞊tɩtakʋɛi, kɔ 'kwla gbo a dɛhʋɛi 'hɛɛn, ʋ 'mʋ nahuin lɛ 'lɩla, 'ke 'le 'klɔ a ꞊gɛii ‑hɛn a 'pɩa ‑ye ke.

9 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'Blayu ꞊gbla ꞊gbaadɛ a ꞊hun a nɛnɛ nɩ, 'plɩɩ 'nɩ 'ye 'kʋkʋnyʋ a ‑hikʋɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa‑cɔhlʋnpiilɛ ꞊nʋ ꞊hlɔn. Nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'lʋlʋ o lɛ, ‑ɛ nue, ʋ 'ble o Nyɩsʋa a wintɛ kwa, 'ʋʋ o Nyɩsʋa a ‑tɩ nahuin ye ꞊tu; 10 'plɩɩ 'ʋʋ 'le wintɛ 'yaa, ʋ nɔ: «‑A nɩ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ‑tɩ a ‑tɛɛ, 'ke ɩɩ 'le ‑mʋ ‑wɔn 'mʋ ‑hɔn. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le 'klɔ ke, ‑ʋ 'lɩla ‑a mʋ lɛ, ti tio‑ kɔ 'yri ‑n diu ‑bati lɛ poo 'le, kɔ, ti tio‑ kɔ 'yri ‑na yrʋ diu yɛ 'le?» 11 Bʋ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye ʋ pue nahuin 'bii a ‑gbɛ wlawlɩ pʋɔpʋɩ, (‑ɩ nye nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'sii 'o ye,) 'plɩɩ 'ʋ lu, ʋ nɔ: «Ba ‑pree 'o ti 'mʋ lɛ dɛ gbi, ‑ɛ nue, ɛ blɛ ye, 'ke bʋ 'lɩla 'a nɩ 'bienʋ ‑ye ꞊nʋ lɛ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a ‑kʋan nu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu 'a nɩ lɛ'lɩlalɛ. ‑Tɛ Nyɩsʋa nu la 'a 'lepoolɛ, 'bʋ nu lɛ 'a nunue, ‑ye nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'lɩla 'a mʋ lɛ, Nyɩsʋa diu lɛ poo ‑bati.»

12 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye 'Blayu ꞊gbla ꞊gbaadɛ a ‑huonnɔ a nɛnɛ nɩ, 'plɩɩ, ‑tʋtʋ 'ʋ 'hɩhrɔ 'dɔ, 'yrʋ 'ʋ jre, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'kui꞊cidanʋ ye, ‑hɔpɔ 'bii 'ɔ ꞊hlu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ dablo ye, 13 yahroyɔ 'ɔ ble 'le yakɔ 'mʋ lɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ tikui ye, ‑ɩ 'de wɛn a ꞊hlee, pepee blee, 14 yakɔ 'ɔ 'pʋplɛ, 'ɔ 'wan, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'craka ye, ʋ 'pla, 'plɩɩ, ʋ ‑ha 'o; dʋgbɩ kɔ 'nɩdugbe 'bii 'ɩ ‑hɔn ‑ta 'mʋ lɛ; 15 nahuin 'bii, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ke, 'ʋ 'gba ci lɛ, bodɩɔpʋ, 'blʋgbɩnaanyʋ, 'sɔyuo a nyɩgblakɩ, dɛkɔnyʋ, 'klɩkenɩnyʋ, kɔ nahuin 'bii, ꞊go, kɔ nahuin, ‑ʋ 'de ꞊go, ʋ 'bii a ‑gbɛ, ʋ 'gba lɛ ci, 'ke 'le dʋgbɩ 'lu, 'ʋ ‑huhli lɛ, 'ke 'le 'hʋɛ wlɔn, kɔ 'ke 'le 'hɛ ‑gbahlɔn, 16 'ʋ le dʋgbɩ kɔ 'hɛ 'hɛɛn, 'ke bɩ bi ꞊nʋ 'lu, bɩ ꞊jri ꞊nʋ 'lu gbo, bɩ ‑hli ꞊nʋ, ‑ɛ die nu, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'le bodɩɔgbata ꞊nʋ ke gbo, ɔ 'nɩ ꞊hiun 'ye, kɔ, 'Blayu a yrʋ 'nɩ ꞊hiun yɛ, 17 ‑ɛ nue, ti nyre 'o ꞊o, 'ke 'waa yrʋ bʋ yɛ nahuin. ‑Nyrɔwɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ɛ 'de nahuon ꞊de kɔ, ‑bɔ di wa.

7

Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊tue Nyɩsʋa a nahuin yriilɛ

1 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'n 'ye Nyɩsʋa a lɛleenyʋʋ ‑hɛn, 'ʋ nɩ 'le 'klɔ a ꞊gɛii ‑hɛn 'yri, 'ʋ ka pepeii ‑hɛn ꞊nʋ ye, ‑ɛ die nu, ɩ 'nɩ ꞊han nɔ 'klɔ ke ‑hi, kɔ, ɩ 'nɩ ꞊han ‑tʋtʋ lɛ 'tʋ, kɔ, ɩ 'nɩ ꞊han ‑wɛ 'nie lɛ 'tʋ, ɛ kɔ ti ꞊nʋ 'hɛɛn; 2 'nɩ 'ye ‑wɛ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ‑ye, 'ɔ ‑hɔn 'le 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ 'mʋ, 'ɔ 'ble dɛ ꞊de kwa, ɔɔ nu, 'ɔɔ 'Klɔhienyɩsʋa a nahuin yriilɛ ꞊tue; 'ɔ da ‑wɛ Nyɩsʋa a lɛleenyʋʋ ‑hɛn ‑nɩ wɛn, Nyɩsʋa ‑nyi 'klɩ, 'ke bʋ nyre ‑tʋtʋ kɔ 'nie 'hɛɛn 'yi lɛ, 'ɔɔ 'le win 'yaa, 3 ɔ nɔ: «Ti 'de 'o a nyree, 'ke ba nyre ‑tʋtʋ, kɔ 'nie, kɔ ti 'hɛɛn 'yi lɛ. Ba ‑pre, 'ke ‑ba ꞊tue Nyɩsʋa a ‑kʋannunyʋ yriilɛ, 'ke 'o 'waa yigbaklɩ ye.» 4 ‑Tɛ ɛ ‑hi, 'plɩɩ 'ʋ le 'mʋ, nahuiin ‑tie ꞊nʋ, ʋ ꞊tue yriilɛ a ‑gbɛ: ʋ mɔ nahuin a (144'000) 'milowɩ a gblei a ‑wlɩɩ 'nɩpata ꞊tu 'o ‑hɛn. Nahuin a ‑gbɛ, 'ke ʋ ‑hɔn 'le Yisraɛkʋɛ a ꞊tugbɩɩ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ ‑hɛyri 'mʋ. 5-8 'Ɛ nɩ ꞊tugba 'bɔ nɩ 'o, 'a nahuin a (12'000) 'milowɩɩ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn, nʋ‑ ʋ ꞊tue yriilɛ a ‑gbɛ. ꞊Tugbɩ a 'dʋɩ, nɩ‑ ‑gbo: Juda꞊tugba, Rubɛ꞊tugba, Gadɩ꞊tugba, Asɛ꞊tugba, Nɛfʋtali꞊tugba, Manase꞊tugba, Simeɔ꞊tugba, Lefi꞊tugba, Yisaka꞊tugba, Sabulo꞊tugba, Sosɛfʋ꞊tugba, kɔ Bɛsamɛ꞊tugba 'hɛɛn. Nahuin 'bii a ‑gbɛ, nʋ‑ ʋ ꞊tue Nyɩsʋa a yriilɛdʋ a ‑gbɛ.

‑Tʋnahuin ‑huohui

9 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye 'n 'ye ‑tʋnahuin 'plɔplɔ. Gbegbe, ꞊ɔ ꞊de 'de 'le 'waa ‑hihre ‑wɛ. Nahuin a ‑gbɛ, 'ke ʋ ‑hɔn 'le 'klɔ ‑gbo a 'blʋgbɩ 'bii 'mʋ, 'ʋ mɔ ‑wɛ dakʋ 'bii a nahuin, 'ʋ ‑hɔn 'le 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de 'mʋ, 'ʋʋ 'briwiin a gblegblei po. 'Ke ʋ nɩ 'o Nyɩsʋa a bodɩɔgbata ꞊nʋ ye, kɔ 'ke 'o 'Blayu ye. Ʋ 'bii, ʋ pue wlawlɩ pʋɔpʋɩ, (‑ɩ nye nahuin tɔɔ, ‑ɛ mɔ, ʋ 'sii 'o ye,) 'ʋ 'ble yuohran kwa lɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa a baalɛ a ‑ta 'mʋ, 10 'ʋʋ 'le win 'yaa, ʋ nɔ: «Nyɩsʋa, ‑ɔ nɩ 'o bodɩɔgbata ꞊nʋ ke, ɔ kɔ 'Blayu ꞊nʋ 'hɛɛn, nʋ‑ waa ‑a mʋ.»

11 Nyɩsʋa a lɛleenyʋ 'bii, ʋ ꞊glaa 'le 'a bodɩɔgbata ꞊nʋ nɩ, kɔ, 'ʋ ꞊glaa ‑wɛ 'le nyɩgblakɩ kɔ ‑tɔplɩɩ ‑hɛn ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ɩɩ ‑hʋnhlʋn po, 'ʋ kɔ 'li gblɛ, 'ke 'o bodɩɔgbata a ‑gbɛ ye, 'ʋʋ Nyɩsʋa baa, 12 ʋ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ‑a nɩ Nyɩsʋa, nɔ‑ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa. 'Ke 'klɩ 'bii nɩ 'le ꞊nɔ 'mʋ, 'plɩɩ 'ɔ kɔ ꞊tɔ. Ba nɩ ‑ba ‑nyo 'wio, ‑ba ꞊tuo 'o, kɔ ‑ba bɔɔ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo. Kɛ'ɛ nɩ, bɛ nɩ 'mʋ.»

13 Nyɩgblakɩ a (24) ‑wlʋ ꞊tu 'o ‑hɛn ‑nɩ wɛn, kɛ 'a nahuon ‑ye po 'mʋ ye, ɔ nɔ: «꞊Be ‑n yi nahuin ꞊nʋ nɩ, ‑ʋ pue wlawlɩ pʋɔpʋɩ? ‑Be' ʋ ‑hɔn 'mʋ 'le?» 14 ‑Ye 'n nɔ: «Nyɩbɛyu o, ‑mɔɔ nɩ, ‑ɔ yie. 'Mɔ ‑gbo, 'n 'de 'a dɛ ꞊de yi.» ‑Ye ɔ nɔ: «Nahuin ‑gbo, nʋ‑ mɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ, 'lelɛ'bɔɔti 'yri, 'ʋ 'de 'o Nyɩsʋa a 'hru gbo hie, 'ʋ yra 'waa wlawlɩ, 'ke 'le 'Blayu a dablo ‑hɛyri, ‑ɛ die nu, ɩ 'mʋ 'le 'wʋ. 15 Nɛ‑ kɔ ‑tɩ 'ʋ 'cipi 'o Nyɩsʋa a bodɩɔgbata ꞊nʋ ye, 'ʋ nyo baa, 'ke 'le 'a kayu gbo, 'tɔ 'mʋ kɔ ‑nyrɛ 'mʋ 'hɛɛn. Bodɩɔ ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'o gbata ꞊nʋ ke gbo, nɔ‑ diu 'yie ꞊tu. 16 Kanʋ 'deɛ bʋ nu 'klɛɛ lele ꞊nʋ, kɔ 'nie'natʋ 'hɛɛn. 'Yrʋ 'deɛ bʋ hiun 'klɛɛ lele lɛ. Ɛ 'de dɛ ꞊de kɔ, ‑bɛ diu 'klɛɛ lele lɛ hien, kɔ, ‑bɛ nu ꞊nʋ dɛ 'klan 'mʋ, 17 ‑ɛ nue, 'Blayu ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o bodɩɔgbata ꞊nʋ ye 'mʋ, nʋ‑ diu 'yie ꞊tu. Nʋ‑ diu 'le 'nie ꞊nʋ nʋa 'mʋ gba, ‑ɛɛ nahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ diu 'yi ꞊hlɔn lɛ 'hran.»

8

'Blayu ꞊gbla 'lelɛ'bɔɔ꞊gbaadɛ nɩ

1 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'Blayu ꞊nʋ, ‑ʋ 'ble 'crɩɩnɩɛ ‑nɩ wɛn kwa, ʋ ꞊gbla ꞊gbaadɛ a 'nɩpata a nɛnɛ nɩ. ‑Tɛ ʋ ꞊gblɛ 'klɛɛ, ‑ye ‑tɔplɩ 'bii, ‑ɩ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ɩ nu ‑brii. Ɩ nue ‑nunu, 'ɛ gba ‑haawɔ a ꞊tɩɔ. 2 'Plɩɩ 'nɩ 'ye Nyɩsʋa a lɛleenyʋʋ 'nɩpata ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o ꞊nɔ ye 'mʋ, 'ʋ ‑nyi ꞊nʋ ‑ŋamʋɩɩ 'nɩpata.

3 Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ‑ye nɩ 'o, 'ɔ 'ble ‑gʋlʋya kwa, ‑ɔ kɔ wlɔn ʋʋ 'le hʋnhrʋnpo‑tɔplɩ 'tɔ lɛ po, 'ɔ di 'o ‑cɔhlʋnpiilɛ 'mʋ, ʋ nuu ‑gʋlʋ 'mʋ, 'ʋ ‑nyi ꞊nɔ hʋnhrʋnpo‑tɔplɩ 'plɔplɔ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mui 'tɔ lɛ po, 'a 'nyanyʋ, kɔ Nyɩsʋa a nahuin 'bii a 'batɩwin, ɩ 'mʋ 'le Nyɩsʋa ‑wɔn mu. 'Ke 'le ‑cɔhlʋnpiilɛ 'mʋ, 'ke ɔ nyi 'le 'tɔ lɛ poo, 'ke 'o Nyɩsʋa a bodɩɔgbata ye, 4 hʋnhrʋnpo‑tɔplɩ a 'nyanyʋ 'ʋ 'hrɩɩ 'le Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊nʋ kwa 'mʋ, ‑ɔ nɩ 'o Nyɩsʋa ye 'mʋ, 'ʋ mu 'le yakɔ 'mʋ, ɛ kɔ Nyɩsʋa a nahuin a 'batɩwin 'hɛɛn. 5 'Plɩɩ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊nʋ, 'ɔ 'ba ‑gʋlʋya ‑nɩ wɛn 'mʋ, 'ɔ 'yie 'le ‑gʋlʋya a ‑gbɛ, 'ke 'o na'klɩyɔ ‑wɔn, ‑ɔ nɩ 'le ‑cɔhlʋnpiilɛ 'mʋ. ‑Tɛ ɔ ‑wɛ ‑wɔn, ‑ye 'ke ɔ ꞊hunhuon nɔ 'klɔ ke. ‑Tɛ ɔ ꞊hunhuon 'klɛɛ nɔ 'klɔ ke, ‑ye ‑tɛ ‑tʋa lɛ꞊mʋmalɛ gbo, tɩatɩɛi 'ɩɩ wlɩn, ‑tʋtʋ 'ʋʋ 'hɩhrɔ.

‑Ŋamʋɩɩ 'nɩpata

6 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye Nyɩsʋa a lɛleenyʋʋ 'nɩpata ꞊nʋ, ‑ʋ 'ble ‑ŋamʋɩɩ 'nɩpata kwa, ʋ ‑wɛ ‑wɔn, 'ke bʋ bi.

7 ‑Ye ye‑hɛlɛleenyɔ bi 'a ‑ŋamʋ nɩ. ‑Tɛ ɔ biu 'klɛɛ, ‑ye cɛkui, kɔ na, kɔ dablo, nɩ‑ bibi 'yi 'mʋ lɛ, 'ɩ ble 'le yakɔ 'mʋ, 'ɩ bi nɔ ‑tʋtʋ ke, ‑tʋtʋ 'ʋ nu ꞊tɩɔlɛ'bɛɛwɩɩ ta, 'a ꞊tɩɔɔ ‑do, 'ɔ hin, ɔ kɔ ti ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ɩ nɩɔ 'o ke, ‑piti yrayrɩ 'bii 'ɩ hin ‑wɛ.

8 'Plɩɩ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a 'hɔn a nɔnɔ 'ɔ bi 'a nɩ ‑ŋamʋ. ‑Tɛ ɔ biu 'klɛɛ, ‑ye ʋ 'ba 'mʋ dɛ ꞊de, ‑ɛ 'bʋa, ‑ɛ 'we ꞊nɔ dʋgba gblaka ye, na 'ɔ nyo 'o 'lu wlɩɩn, 'ʋ puo 'le 'yru ‑wɔn, 'yru 'ʋ nu ꞊tɩɔlɛ'bɛɛwɩɩ ta, 'a ꞊tɩɔɔ ‑do 'ɔ ‑hɛ dablo, 9 ‑tɔplɩ 'bii, ‑ɩ nɩ 'le 'yru꞊tɩɔ a ‑gbɛ ‑wɔn, 'ɩ 'kʋkʋ lɛ, 'yru꞊tɩɔ a ‑gbɛ a 'mɩɩi 'bii, 'ɩ nyre ‑wɛ 'yi lɛ.

10 'Plɩɩ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ta a nɔnɔ 'ɔ bi 'a nɩ ‑ŋamʋ, yahroyɛ gblaka 'ɛ ble 'le yakɔ 'mʋ, 'ɛɛ wlɩn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑hrʋ ye, 'ɛ bi 'le 'niei ‑wɔn, kɔ 'nɩhʋɛ 'hɛɛn wlɔn lɛ, 'ɛ nyri 'yi lɛ. 11 Yahroyɛ a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ Dɛ Klakla; 'niei 'ɩ nu ꞊tɩɔlɛ'bɛɛwɩɩ ta, 'a ꞊tɩɔɔ ‑do ‑ye, 'ɔ ‑hɛ 'nie klakla, nahuin 'plɔplɔ, ‑ʋ 'na 'nie a ‑gbɛ, 'ʋ 'kʋkʋ lɛ, ‑ɛ nue, ɛ kla nɩ 'dɔ.

12 'Plɩɩ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑hɛn a nɔnɔ 'ɔ bi 'a nɩ ‑ŋamʋ. ‑Tɛ ɔ biu 'klɛɛ, ‑ye 'yrʋ kɔ ‑hɔpɔ 'hɛɛn, ɛ 'we ꞊nɔ ye, bɩ 'nɩnɩ nu wɛn ꞊tɩɔlɛ'bɛɛwɩɩ ta, 'yrʋ a 'pɩa ‑ye 'ɔ jre, kɔ, ‑hɔpɔ a 'pɩa ‑ye 'ɔ jre ‑wɛ. Yahroyɔ ‑mɛ ‑ye, 'a 'yɔɔ ta 'bɔ nɩ 'o, 'a ta a nɛnɛ 'ɛ jre ‑wɛ. Ɔ 'nɩ wlɩn ꞊le 'klɛɛ lele ‑tɛɛ. 'Tɔyrʋwɔ kɔ ‑nyrɔwɔ nu ꞊tɩɔlɛ'bɛɛwɩɩ ta. 'Yrʋ 'kee hʋnhʋan nɩ, ‑nyrɔwɔ a ꞊tɩɔ ‑ye 'kwli 'mʋ, ‑hɔpɔ 'ɔ 'kee ‑wɛ hʋnhʋan, 'tɔyrʋwɔ a ꞊tɩɔ ‑ye 'kwli 'mʋ.

13 'Plɩɩ 'mʋ 'le lele lɛ mu ta, ‑ye 'n 'ye ke, 'ke 'le yrayrɩ, 'ɛɛ wan, 'ɛ 'wɔɔn 'le gbo, ɛ nɔ: «'Kla‑wliye'yɩya ‑o, 'kla‑wliye'yɩya ‑o. Nahuin di 'ye ꞊sʋɛ ‑o, kɛ nɔ 'klɔ ke ‑o. Ɛ kɔ Nyɩsʋa a lɛleenyʋʋ ta, 'ʋ 'de wɛn 'waa ‑ŋamʋɩ a bie. 'Bɩa 'bʋ bi, ꞊sʋɛ a 'yiye di ke 'nɩ bii 'dɔ.»

9

1 'Plɩɩ, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ꞊hun a nɔnɔ 'ɔ bi 'a nɩ ‑ŋamʋ, 'nɩ 'ye yahroyɛ, 'ɛ ble 'le yakɔ 'mʋ, 'ɛ bi 'o ‑tʋtʋ ke, 'ʋ ‑nyi yahroyɛ a ‑gbɛ 'maju a 'yɛɛ, ‑ɛ die nu, ɛ 'mʋ 'hʋɔ gblaka ꞊nʋ ye kla, ‑ɔ hren 'mʋ gbo, 2 yahroyɛ 'ɛ kla 'hʋɔ a ‑gbɛ ye. ‑Tɛ ɛ klɔ ye, ‑ye 'nyanyʋ ‑hɔn 'le 'mʋ, 'ʋʋ 'ya, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nahru gblaka a 'nyanyʋ ye. 'Nyanyʋ a ‑gbɛ, ʋ ka 'yrʋ ke, gbɩgbɩyrɩ 'ɩ ꞊tɩ, 'ɩ nɩ ‑jojo, 3 'plɩɩ 'kolio 'ɔ ‑hɔn 'le 'nyanyʋ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'ɔ 'sɛɛ ‑tʋtʋ 'bii ke gbo, 'ʋ ‑nyi 'kolio a ‑gbɛ 'klɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑gaya a 'klɩ ye, 4 'ʋ lo: «A nɩ nyre 'le ‑piti kɔ ti 'hɛɛn 'yi lɛ, kɔ 'ɛ nɩ 'dɩdɔdɛ ꞊de 'hɛɛn. Kɛɛ, nahuin 'bʋ nɩ 'o, Nyɩsʋa a yriilɛ 'bɛ 'de 'o 'waa yigbaklɩ ye nɩ, ‑ye nʋ‑ ba ne lɛ.» 5 Ʋ 'de 'kolio a ‑gbɛ 'klɩ ‑nyi, 'ke bʋ 'la nahuin. Kɛɛ, ʋ ‑nyo 'klɩ, 'ke bɔ nue, nahuin bʋ 'ye ꞊sʋɛ, 'ke 'le yakʋɛɛ ꞊hun 'kwli 'mʋ. 'Kolio a ‑gbɛ, 'bɔ ne nahuon, ꞊sʋɛ, ɔɔ 'ye, ɛ 'we ꞊nɔ ‑tɛ ‑gaya bɔ 'nɩnɩ ne wɛn nahuon a ꞊sʋɛ. 6 'Ke 'le yakʋɛɛ ꞊hun a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, nahuin di lɛ ꞊mɔ 'kʋkʋɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'nɩ ꞊han 'klɛɛ lele ꞊sʋɛ 'ye, kɛɛ, ʋ 'deɛ bʋ 'kʋ. Ʋ di 'kʋkʋɛ 'nɩ ‑hʋa 'dɔ, kɛɛ, 'kʋkʋɛ a ‑gbɛ, ɛ di ꞊nʋ ‑wɔn 'nɩ hren.

7 'Kolio a ‑gbɛ, ɔ 'we ꞊nɔ ‑se ye, ʋ ‑wɔ ‑wɔn, 'ke ‑bɔ mu tʋ ke. 'Ke 'o ꞊nʋ 'lu, dɛ nɩ 'o, 'ɛ 'we ꞊nɔ ‑gʋlʋklaʋn ye. 'Waa yigbaklɩ 'we ꞊nɔ ‑tʋnahuin a yigbaklɩ ye. 8 'Waa 'lu‑pupui hren lɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nyrʋ a nɩnɩ ye, kɔ, 'waa 'nyɩ 'ɩ 'we ꞊nɔ kɔkɔ' a 'nyɩ ye. 9 Dɛ ꞊de nɩ 'o ꞊nʋ ‑wliye, 'ɛ 'we ꞊nɔ tawlawlʋ ye, ʋ nuu 'plʋdɛ 'mʋ. 'Waa wanwɛn, ɛɛ 'nɩ 'wlu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑gbɛ ꞊nʋ ye, ‑see ‑jri, 'sɔyuo nɩ 'o ke, 'ʋʋ tʋ ke mu. 10 'Waa ‑bʋɩ 'we ꞊nɔ ‑gayɩ a ‑bʋɩ ye, 'ɩɩ ‑wɛ nahuin lɛ ne, ‑nɔ ‑gayɩ. 'Waa ‑bʋɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ nyo 'klɩ ‑nyi, 'ke bɔ ꞊tue nahuin ꞊sʋɛ, 'ke 'le yakʋɛɛ ꞊hun 'kwli 'mʋ. 11 'Kolio a ‑gbɛ a nyɩgblaka, nɔ‑ mɔ 'ku ‑hʋan ꞊nʋ, ‑ʋ kɔɔ 'hʋɔ ꞊nʋ, ‑ɔ hren 'mʋ gbo win ke. 'A 'dʋ mɔ Abadɔ, 'ke 'le ‑Juukʋɛwin 'kwli 'mʋ. Glɛkɩkʋɛ ‑mɛ ‑ye, ʋ nyu daa Aponio. 'Dʋɩɩ 'hɔn a ‑gbɛ, ɩ ꞊hɛn 'nyrɛ ‑Tɔplɩgbo‑wɔnyɔ.

12 ‑Ye 'klɛɛ, ye‑hɛ꞊sʋɛ a 'yiye ‑hi nɩ. Ɛ hie 'le 'a gbleii 'hɔn ‑ye.

13 'Plɩɩ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑huonnɔ a nɔnɔ 'ɔ bi 'a nɩ ‑ŋamʋ, 'nɩ 'wɔn wintɛ, 'ɛ ‑hɔn 'le ‑cɔhlʋnpiilɛ ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɛ kɔ ꞊gɛii ‑hɛn. Ɛ mɔ ‑cɔhlʋnpiilɛ ꞊nʋ, ʋ nuu ‑gʋlʋ 'mʋ, ‑ɛ nɩ 'o Nyɩsʋa ye. 14 Wintɛ a ‑gbɛ, kɛ ɛɛ Nyɩsʋa a ‑gbɛ ye po, ɛ nɔ: «꞊Wlɛɛ 'kuoo ‑hɛn ꞊nʋ gbo, ʋ mʋa o gbo, 'ke 'o 'nie ꞊nʋ, ʋʋ Efratɩ daa nʋa 'mʋ!» 15 'Kuoo ‑hɛn ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑tɩ ɔ ꞊tu, Nyɩsʋa ‑wɔ ‑wɔn, 'ke bɔ nu ‑kʋan, 'ke 'le 'yrʋʋ ‑do a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, kɔ, 'ke 'le yakɔɔ ‑do a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, kɔ, 'ke 'le ‑nyrɔwɔɔ ‑do a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, kɔ, 'ke 'le ‑haawɔɔ ‑do a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ. Ɔ ‑wɔ ‑wɔn, 'ke bɔ mu nahuin 'la, nahuiin ta 'bʋ nɩ 'o, ʋ 'mʋ 'a nahuoon ‑do 'la. ‑Tɛ wintɛ ‑nɩ wɛn, ɛ po lɛ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ye: «꞊Wlɛɛ 'kuo ꞊nʋ gbo!» ‑ye ɔ mu nɩ, 'ɔ ꞊wlɔɔ gbo. 16 'Plɩɩ 'nɩ 'ye 'sɔyuo 'plɔplɔ, 'ʋ nɩ 'o ‑se ke gblɛ, nahuiin ‑tie ʋ 'ya 'mʋ, 'ʋ le 'mʋ. Ʋ mɔ (200'000'000) 'milowɩ a ‑hɔtrʋwɩɩ 'hɔn a 'milowɔ.

17 ‑Tɛ 'n nu 'kwla'mʋ'yeelɛ ‑gbo, 'n 'ye ‑se, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩɛ ke gblɛ, 'ʋ pue tawlawlɩ 'hʋɩn 'mʋ lɛ. Wlawlɩ a ‑gbɛ, ɩ kɔ gblegblei. 'A dɛ ‑ye 'ya ‑jɔhʋn, 'a dɛ ‑ye 'ɛ 'ya ‑yrʋwɔ 'mʋ, 'a dɛ ‑ye 'ɛ 'ya ‑gbapʋ 'mʋ. ‑Se a ‑gbɛ a 'li, ɩ 'we ꞊nɔ kɔkʋɛ' a 'li ye, 'plɩɩ nahru, kɔ 'nyanyʋ, kɔ 'nʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ nahuin lɛ 'lɩla, 'ɩɩ 'le ꞊nʋ wlɔn 'mʋ ‑hɔn. 18 ꞊Sʋɛdʋ a gbleii ta ꞊nʋ, ‑ɩ mɔ nahru, kɔ 'nyanyʋ, kɔ 'nʋ a ‑gbɛ 'hɛɛn, 'ke 'le nahuiin ta ‑hɛyri, ɩ 'la nahuoon ‑do. 19 Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑se a wlɛn, nɛ‑ɛ ‑se a ‑gbɛ 'klɩ ‑nyi, 'ke bɛ ꞊tue nahuin ꞊sʋɛ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ lɛ 'kʋkʋ, 'waa ‑bʋɩ 'ɩɩ ‑wɛ nahuin ꞊sʋɛ ꞊tue, 'Waa ‑bʋɩ a ‑gbɛ, ɩ 'we ꞊nɔ hrei ye, hrei a 'li 'ɩ nɩ 'o ‑bʋɩ a ‑gbɛ ke. Nɩ‑ ‑se a ‑gbɛɛ nu, 'ɛɛ nahuin lɛ nine.

20 Nahuin ꞊nʋ, ꞊sʋɛ a 'yiye a gbleii ta ꞊nʋ, ɩ 'de 'la, ʋ 'de 'o 'waa dɛ 'kuku a nunue ꞊nʋ gbo hie, 'ʋ 'cipi 'o 'kuo ‑hʋɩn a dɩda, kɔ ꞊wɛhɩi a kikle. ꞊Wɛhɩi a ‑gbɛ, ɩ mɔ tuyuo ꞊nʋ, 'waa ‑gbɛ, ʋʋ nu. Ʋʋ 'mʋ 'ba ‑gʋlʋ, 'ʋʋ tuyuo a ‑gbɛ nu, 'ʋʋ ‑wɛ 'plʋdɛ 'mʋ 'ba, kɔ 'hɛ, kɔ ti 'hɛɛn, 'ʋʋ tuyuo nu. Tuyuo a ‑gbɛ, ɔ 'nɩ 'ye ꞊le dɛ ꞊de, kɔ, ɔ 'nɩ 'wɔn ꞊le ‑tɩ, kɔ, ɔ 'nɩ na ꞊le ‑wɛ. Kɛɛ, nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'nɩ 'kee ꞊le ꞊wɛhɩi a ‑gbɛ a kikle, 21 'ʋ 'kɩɛ gbɛɛ 'waa 'bienʋ ‑tʋnahuin a 'lɩla 'lu ‑wɔn, 'ʋ 'kɩɛ nue ‑wɩdɛ, 'ʋʋ ‑wlawli nu, kɔ 'lalu 'hɛɛn, 'ʋʋ 'yri. Dɛ 'kuku a ‑gbɛ a nunue, ʋ 'nɩ hie ꞊le 'o gbo.

10

Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊nʋ, ‑ɔ 'ble 'crɩɩnɩɛ gbi kwa

1 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi lele, ‑ye 'n 'ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ gblaka ‑ye, 'ɔɔ 'le yakɔ 'mʋ ‑hɔn, 'ɔɔ 'le di, 'nugba 'ɔ ꞊glaa 'le ꞊nɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ wlawlʋ ye. ‑Payrʋ ꞊glaa 'le 'a 'lu lɛ, 'a yigbakla 'ɔɔ wlɩn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'yrʋ ye, 'a bʋɩ 'ɩ 'we ꞊nɔ nahru ye, 2 'ɔ 'ble 'crɩɩnɩɛ gbi kwa, ‑ɛ klɛ ye, 'ɔ ꞊tu 'o 'a diidɛbʋ 'yru ke gbo, kɔ, 'ɔ ꞊tu 'o 'a kamrabʋ ‑tʋtʋ ke gbo, 3 'ɔ 'yaa 'le win, 'ɔ po wun, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑tɛ kɔkɔ' bɔ 'nɩnɩ klu wɛn. ‑Tɛ ɔ nu lɛ wunpupue, ‑ye 'n 'wɔn ‑tɛ a win, 'ɛ nu wunpowiin 'nɩpata, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑tɛ nahuon bɔ 'nɩnɩ ꞊tuo wɛn ‑wɔn. 4 ‑Tɛ 'n 'wɔn ‑tɛ a win a ‑gbɛ, ‑ye ‑tɩ ꞊nʋ, ɛ ꞊tu, 'n dʋa 'a 'crɩɩlɛ. Kɛɛ ‑ye 'n 'wɔn wintɛ, 'ɛ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, 'ɛ le 'mʋ: «꞊Nɩ 'crɩɩ 'le ‑tɩ ꞊nʋ, ‑tɛ a win ꞊tu, nahuon ꞊de 'nɩ ꞊hin yi.»

5 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ bʋ ‑ye nɩ 'o 'yru ke, ꞊ʋ ‑ye 'ʋ nɩ 'o ‑tʋtʋ ke, nɔ‑ srʋʋ 'a diidɛdabʋ, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, 6 'ɔ 'sʋʋ Nyɩsʋa, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa hie 'klɔ. Nɔ‑ nu yakɔ kɔ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ nɩɔ 'le 'kwli 'mʋ, 'ɔ nu ‑tʋtʋ kɔ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ nɩʋ nɔ ke, 'ɔ nu 'yru kɔ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ nɩʋ 'le ‑wɔn, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑gbɛ, 'ɔ 'sʋɛ ke, ɔ nɔ: «Ti ꞊de 'de 'o hie, ‑ɛ nue, 7 'bɩa Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a 'nɩpata a nɔnɔ 'bɔ bi 'a ‑ŋamʋ, ‑huhlidɛ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑hie 'lu ‑wɔn lɛ, ɔ die 'nɩ nu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔ nu la 'a ‑kʋannunyʋ, ‑ʋ mɔ 'a winwlɔn‑hɛnyʋ a lile.»

8 'Plɩɩ win ꞊nʋ, 'n 'wɔɔn 'le yakɔ 'mʋ, kɛ ɩɩ lele 'mʋ ye po, ɩ nɔ: «'Crɩɩnɩɛ gbi ‑nɩ wɛn, ‑ɛ klɛ ye, mu ‑bo ‑hɩɛ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊nʋ kwa, ‑ɔ kɔ bʋ ‑ye nɩ 'o 'yru ke, ꞊ʋ ‑ye 'ʋ nɩ 'o ‑tʋtʋ ke.» 9 ‑Tɛ 'n mu 'o Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑gbɛ 'hʋɩn 'mʋ, 'nɩ lo: «‑Nyi 'mʋ 'crɩɩnɩɛ gbi ꞊nʋ.» ‑Ye ɔ nɔ: «'Bʋɛ 'mʋ, ꞊mue di. Ɛ di 'nɩ 'sɩsrɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ dʋnyra ye, 'ke 'le ‑mʋ wlɔn. Kɛɛ, ꞊nɩ mrɛ, ɛ di 'nɩ kla,» 10 'nɩ ‑ha ꞊nɔ 'crɩɩnɩɛ gbi a ‑gbɛ kwa, 'nɩ die. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɛ 'sɩsrɩ nɩ, 'ke 'le 'mʋ wlɔn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ dʋnyra ye. Kɛɛ, ‑tɛ 'n mrɛ, ‑ye ɛ kla nɩ. 11 'Plɩɩ, 'ʋ le lele 'mʋ, ʋ nɔ: «‑N 'kɩɛ die ‑tɩ ꞊nʋ nahuin ye ꞊tu, Nyɩsʋa ꞊tu ‑mʋ wlɔn, 'ke 'o dakʋ a gblegblei a ‑ta 'mʋ, ‑ʋʋ 'briwiin a gblegblei po, kɔ 'ke 'o 'blʋgbɩ 'plɔplɔ a ‑ta 'mʋ, kɔ 'ke 'o 'waa ye'mʋnaanyʋ a ‑ta 'mʋ.»

11

Nahuiin 'hɔn ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tu

1 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye ʋ ‑nyi 'mʋ 'mɩsɩdɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ kotu ‑pɛtu ye, 'plɩɩ, 'ʋ le 'mʋ, ʋ nɔ: «'Ba ye 'mʋ, ‑bo mu Nyɩsʋa a 'kagblaka 'mɩsɩ, kɔ ‑cɔhlʋnpiilɛ 'hɛɛn, kɔ, ‑bo ‑hre nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa da, 'ke 'le kayu a ‑gbɛ gbo. 2 Kɛɛ, ꞊nɩ 'mɩsɩ 'le 'kagblaka a ‑yaa, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa ‑hɩɔ 'le ꞊le, 'ɔ ‑nyo dakʋ ‑ye a nahuin, ‑ʋ 'dio yi. Nahuin a ‑gbɛ, ʋ di Nyɩsʋa a 'dɩɔ ꞊nʋ 'nɩ 'wla, 'ke 'le yakʋɛ a (42) ‑wlɩɩ 'hɔn ꞊tu 'o 'hɔn 'kwli 'mʋ. 3 'N di 'le lee nahuiin 'hɔn, ‑ʋ di 'na ‑tɩ ꞊tu. Nahuin a ‑gbɛ, ʋ di 'hʋɩn 'mʋ lɛ pue 'kui꞊ci‑tɔplɩ, ʋ 'mʋ 'na ‑tɩ ꞊nʋ nahuin ye ꞊tu, Nyɩsʋa ꞊tu ꞊nʋ wlɔn, 'ke 'le yakʋɛ a ‑wlɩɩ 'hɔn ꞊tu 'o 'hɔn a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, 'ke 'le ‑nyrɔwɩ a (1'260) 'milowɔɔ ‑do nɩ lɛ ‑hɔtrʋwɩɩ 'hɔn ꞊tu 'o ‑wlɩɩ ta 'kwli 'mʋ.»

4 Nyɩsʋa a ‑tɩ꞊tunyʋʋ 'hɔn a ‑gbɛ, 'ke ʋ nɩ 'o Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa ye, ‑ɔ kɔɔ 'klɔ 'bii ‑gbo win ke. Nahuiin 'hɔn a ‑gbɛ, ʋ 'we ꞊nɔ tii 'hɔn ꞊nʋ ye, ʋʋ olifieti daa, 'ʋ 'we ‑wɛ ꞊nɔ 'napɩii 'hɔn ye. 5 'Bɩa 'waa yraanyʋ, 'bʋʋ ‑hʋa bʋ nu ꞊nʋ ‑balʋ 'mʋ, ‑ye nahru diu 'le wlɔn 'mʋ ‑hɔn, ʋ 'mu 'la. Kɛ'ɛ nɩ, 'waa yraanyʋ a ‑gbɛ, ʋ di lɛ'kʋkʋlɛ nu. Gbe, ʋ 'deɛ bʋ ꞊tɛ 'le wlɔn. 6 'Bɩa nahuiin 'hɔn a ‑gbɛ, 'bʋʋ Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tu, Nyɩsʋa ꞊tu ꞊nʋ wlɔn, ʋ di kɔ 'klɩ, 'ke bʋ nue, 'nu bʋ 'de di, ɛ 'mue gba ‑gbagba, ɛ 'mʋ ti ꞊nʋ ke yɛ, ‑ɩ kɔ 'yri ʋ di 'o Nyɩsʋa a ‑tɩ a ꞊tutue ‑wɔn ‑wɔɔ; 'ʋ di ‑wɛ 'klɩ kɔ, 'ke bʋ nue, 'nie bɛ ‑hɛ dablo, kɔ, 'ke bʋ ꞊tue ‑tʋtʋ ke a nahuin ꞊sʋɛ a gblegblei, ‑tɛ ʋ di 'a ‑hʋhʋa nu.

7 'Bɩa 'bʋ ‑wɔ Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊nʋ a ꞊tutue ‑wɔn, ‑ye dɛhʋɛ ꞊nʋ, ‑ɛ di 'le 'hʋɔ wlɔn 'mʋ ‑hɔn, ɛ di nahuiin 'hɔn a ‑gbɛ ‑wɔn 'nɩ ‑wɔn, ɛ 'mu 'o 'hru wlɔn ‑ha, 'plɩɩ ɛ 'mu 'la. 8 'Ke 'waa 'kʋkʋkui di 'o 'dɩɔ gblaka ꞊nʋ a 'hru wlɔn nɩ, ‑tɛgbi ꞊nʋ, ʋ kɔɔ la 'o 'waa Kʋkɔnyɔ ‑Yusu tu 'yie 'mʋ. 'Dɩɔ a ‑gbɛ a ‑huhlidʋ mɔ Sodɔmʋdɩɔ, ‑hee' Esipʋblʋgba. 9 Dakʋ 'bii ꞊nʋ a nahuin, ‑ʋ ‑hɔn 'le 'ɛ nɩ 'blʋgba ꞊de 'mʋ, ‑ʋʋ 'ɛ nɩ 'briwin ꞊de po, ʋ di 'waa 'kʋkʋkui a ‑gbɛ 'nɩ 'ye, 'ke 'le ‑nyrɔwɩɩ ta kɔ ꞊tɩɔ 'kwli 'mʋ, kɔ, ʋ 'deɛ bʋ wɛɛn ke, 'ke bʋ ‑hɩʋ 'o. 10 'Klɔ ‑gbo ke a nahuin, ʋ di nu 'manʋ 'dɔ, ‑ɛ nue, ʋ 'la nahuiin 'hɔn a ‑gbɛ nɩ, ʋ 'mʋ ‑wɛ lɛ 'mre, ʋ 'mʋ 'kue‑tɔplɩ yrɛ gbʋgba. Ʋ di nu 'manʋ 'dɔ, ‑ɛ nue, kɛ ʋ di po: «Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋʋ 'hɔn ꞊nʋ, ‑tɛ ʋʋ o Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tu, ʋ ꞊tue o ‑a mʋ ꞊sʋɛ 'dɔ.»

11 ‑Tɛ ‑nyrɔwɩɩ ta kɔ ꞊tɩɔ a ‑gbɛ, ɩ ‑hi, ‑ye Nyɩsʋa ꞊hloon 'le nahuiin 'hɔn a ‑gbɛ 'mɩa 'mʋ pepe, 'ʋ 'hrɩ lele 'klɔ, 'ʋ 'ba ye 'mʋ. ‑Ye nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ 'yu, hʋannʋ biu 'le 'kwli 'mʋ. 12 'Plɩɩ nahuiin 'hɔn a ‑gbɛ, ʋ 'mʋ ye 'mʋ mu 'ba, ‑ye ʋ 'wɔn wintɛ, 'ɛ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ. Kɛ ɛɛ ꞊nʋ ye po: «Ba di nɔ yrayrɩ!» 'ke 'o 'waa yraanyʋ ye, 'ʋ 'ya 'le yrayrɩ, 'ke 'le 'nugba ‑hɛyri. 13 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ‑tʋtʋʋ 'nɩ 'hɩhrɔ 'dɔ. 'Ke 'le 'dɩɔ ‑nɩ wɛn 'mʋ, kayuu ‑do, 'ke 'le kayuoo ‑pu ‑hɛyri, nʋ‑ nyre 'yi lɛ. ‑Tʋtʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'hɩhrɔ, ʋ 'la nahuin a (7'000) 'milowɩɩ 'nɩpata. ꞊Ʋ ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋ 'de 'kʋ, hʋannʋ nyu nu 'dɔ, 'ʋ baa Nyɩsʋa ꞊nʋ, ‑ɔ kɔɔ yakɔ win ke.

14 Kɛ'ɛ nɩ, ꞊sʋɛ a 'yiye a 'hɔn a nɛnɛ ꞊nʋ, ɛ nu 'lu a ‑wɔnmumue. Kɛɛ, 'a ta a nɛnɛ, ɛ ‑wɛ lɛ kɛ 'ledidie.

Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a 'nɩpata a nɔnɔ, ɔ bi 'a nɩ ‑ŋamʋ nɩ

15 'Plɩɩ, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a 'nɩpata a nɔnɔ, 'ɔ bi 'a nɩ ‑ŋamʋ, 'nɩ 'wɔn win a gblegblei, ‑ɩ nɩ 'klɩ ke, 'ɩ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, ɩ nɔ: «‑A nɩ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, kɔ 'a 'Yu ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɔ ꞊tu 'o gbo, nʋ‑ ‑hɛ 'klɔ ‑gbo a nyɩgblakɩ. Nyɩsʋa, nɔ‑ di 'o gbata ke gbo nɩ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo.»

16 ‑Tɛ win a gblegblei a ‑gbɛ, ɩ nyra gbo, ‑ye nyɩgblakɩ a (24) ‑wlʋ ꞊tu 'o ‑hɛn ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'o bodɩɔgbatɩ ke gblɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ʋ blɔ ye gbo kwlɩ, 'ʋ nyo baa, 17 ʋ nɔ:

«‑A nɩ Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ‑ɔ nɩ 'klɩ ke,

'plɩɩ 'klɔ 'mʋ ‑wlu mu ꞊tue,

‑mɔ nɩ la 'klɔ,

kɔ, ‑mɔ 'kɩɛ nɩɛ 'klɔ,

‑a ‑ha 'le 'wio, ꞊a ‑nyo ‑mʋ,

‑ɛ nue, ‑n nɩ ke 'klɩ,

‑mɔ ꞊tu nahuin a win a kekɔɔlɛ ‑wlu.

18 Dakʋ a gblegblei ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ‑na dakʋ,

ʋʋ ‑mʋ lɛ poo yrʋ 'dɔ.

'A ‑tɩ, ti nyre 'o ꞊o, ‑ɩ kɔ 'yri ‑n diu 'o yrʋ lɛ poo.

Ti nyre ‑wɛ 'o ꞊o, 'ke ‑bo poo 'kʋkʋnyʋ ‑bati lɛ.

Tii ‑do a ‑gbɛ 'yri, 'kee nɩ, ‑n di 'o ‑na ‑kʋannunyʋ 'wio ‑nyii,

‑ʋ mɔ ‑na winwlɔn‑hɛnyʋ,

꞊mʋ ‑wɛ ‑na dakʋ a nahuin 'wio ‑nyi,

‑ʋ mɔ nyɩgblakɩ,

kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de nyɩgblakɩ,

‑ʋ mɔ nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'o ‑mʋ ꞊tuu.

Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑tʋtʋ ‑gbo 'yi lɛ nyre,

ʋ ‑mɛ ‑ye, ‑n diu gbo 'nɩ ‑wɔ 'bii.»

19 'Plɩɩ ʋ 'mʋ 'pʋprɛ ‑wɔn mu ‑wɔ, ‑ye Nyɩsʋa a 'kagblaka ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'le yrayrɩ, ɔ ꞊ga wlɔn. 'Ke 'le 'kagblaka a ‑gbɛ gbo, 'kee nɩ, 'yrɩ꞊tuecrɩɩnɩɛ a dokwliye nɩ 'le, 'ɛ bi pepe' 'mʋ, tɩatɩɛi 'ɩɩ wlɩn, ‑tɛ 'ɛɛ 'o lɛ ꞊mʋma, ‑tʋtʋʋ 'ʋʋ 'hɩhrɔ, cɛkui 'plɔplɔ 'ɩɩ 'le yakɔ 'mʋ lɛ ble.

12

Nyrʋgba kɔ dɔhre 'hɛɛn

1 'Plɩɩ ɛ 'mʋ lele mu ‑hi, ‑ye 'ŋmilɛkadɛ gblaka 'hrɩɩ 'le yakɔ 'mʋ, 'nɩ 'ye nyrʋgba ꞊de. 'Yrʋ, nʋ‑ mɔ 'a wlawlʋ, ‑hɔpɔ, nɔ‑ mɔ 'a bʋɩkegbo꞊tudɛ. Yahroyɔɔ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn, nɔ‑ mɔ 'a 'klaʋn. 2 Nyrʋgba a ‑gbɛ, 'kwli nyo nu. Nɛ‑ nue, 'ɔɔ lɛ 'gbugbo.

3 'Plɩɩ, 'ŋmilɛkadɛ ‑ye, 'ɛ 'hrɩɩ 'le yakɔ 'mʋ, 'nɩ 'ye dɔhre gblaka, 'ɛ ꞊hlu, 'ɛ kɔ 'lii 'nɩpata, 'ɩ ꞊cɛɛ 'klaʋn.ii 'nɩpata, 'ɛ ꞊ga ꞊mʋɩɩ ‑pu; 4 dɔhre a ‑gbɛ 'ɛ nu 'a ‑ba, 'ke 'le yahroyɔɔ ta ‑gbahlɔn, 'ɛɛ 'le 'yɛɛ ‑do 'le ‑ha, 'ɛ nye nɔ ‑tʋtʋ ke po, 'plɩɩ 'ɛ nyra 'klɛɛ 'o nyrʋgba a ‑gbɛ ye gbo, ‑ɔɔ ‑ŋla, ‑ɛ die nu, 'bɔ ‑ŋla, ɛ 'mʋ 'yu ꞊nʋ gba, ɛ 'muo di.

5 Nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ kɔ 'yu nyɩbɛyu. 'Yu nyɩbɛyu a ‑gbɛ, ɔ di 'ya bodɩɔ, ‑ɔ nɩ 'klɩ ke, ɔ 'mʋ 'klɔ ‑gbo a dakʋ 'bii win ke kɔɔ, 'ke 'le 'klɩ a kenɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. ‑Tɛ nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ ‑ŋla, tii ‑do a ti 'yri, 'ʋ 'ba 'yu 'mʋ, 'ʋ gbɔ 'o Nyɩsʋa ye, ‑ɔ nɩ 'o 'a bodɩɔgbata ke gbo, 6 nyrʋgba a ‑gbɛ 'ɔ 'gba ci lɛ, 'ɔ mu 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, 'dʋ bii 'le ye, ‑tɛgbi ꞊nʋ, Nyɩsʋa ‑wɔɔ 'o 'a gbonɩɩlɛ ‑wɔn. 'Ke 'o ‑tɛgbi a ‑gbɛ, 'ke Nyɩsʋa dio 'o dididɛ ‑nyii. 'Ke ɔ di 'le ‑nyrɔwɩ a (1'260) 'milowɔɔ ‑do nɩ lɛ ‑hɔtrʋwɩɩ 'hɔn nɩ lɛ ‑wlɩɩ ta ‑hi.

7 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye tʋ 'bɛ 'le yakɔ 'mʋ nɩ. ‑Ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ gblaka ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Misɛlɩ, ɔ kɔ 'a lɛleenyʋ ‑ye 'hɛɛn, ʋ ‑tʋa dɔhre ꞊nʋ a ‑wɔn‑wʋnwɔn gbo, dɔhre a ‑gbɛ, ɛ kɔ 'a lɛleenyʋ 'hɛɛn, 'ʋʋ ‑wɛ Misɛlɩ kɔ 'a lɛleenyʋ 'hɛɛn ye ‑wɔn. 8 Kɛɛ, Misɛlɩ kɔ 'a lɛleenyʋ 'hɛɛn, ʋ ‑ha 'o dɔhre kɔ 'a lɛleenyʋ 'hɛɛn a ‑gbɛ wlɔn 'hru. Dɔhre kɔ 'a lɛleenyʋ 'hɛɛn, ʋ 'de 'klɛɛ 'hru kɔ, 'ke bʋ nɩ 'le yakɔ 'mʋ gbo, 9 'ʋ po 'le dɔhre a ‑gbɛ ‑patʋ 'mʋ. Dɔhre a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ hre 'ka ꞊nʋ, ‑ɛɛ 'klɔ ‑gbo a nahuin kaa. Ʋ nye ‑wɛ daa 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka. 'A 'dʋ ‑ye mɔ Satan. Nɛ‑ ʋ po 'le ‑tʋtʋ ke, ɛ kɔ 'a lɛleenyʋ 'hɛɛn.

10 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'n 'wɔn lele wintɛ, 'ke 'le yrayrɩ. Kɛ ɛɛ po: «‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, Nyɩsʋa waa ‑a mʋ nɩ 'bii, 'ɔ tʋɛ ‑a mʋ, ‑ɛ mɔ, ɔ nɩ 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de ye 'lu. Nɔ‑ mɔ nyɩgblaka. ‑Tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, 'a 'Yu ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɔ ꞊tu 'o gbo, ɔ tʋɛ ‑wɛ ‑a mʋ nɩ, ‑ɛ mɔ, ɔ nɩ ke 'klɩ, ‑ɛ nue, ʋ ꞊hunhuon nɔ Satan ꞊nʋ ‑tʋtʋ ke nɩ, ‑ɔɔ o ‑a nɩ 'dɩayuo ‑tɩ yɛɛ, 'ɛ nɩ ti, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, 'tɔ 'mʋ kɔ ‑nyrɛ 'mʋ. 11 Kɛɛ, ‑a nɩ 'dɩayuo a ‑gbɛ, ʋ ‑ha ‑wɛ 'o Satan a ‑gbɛ wlɔn 'hru, ‑ɛ nue, 'Blayu ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ, ɔ nu 'a dablo, 'ɔ ꞊gbla ‑a nɩ 'dɩayuo a ‑gbɛ. ‑A nɩ 'dɩayuo a ‑gbɛ, ʋ ‑ha ‑wɛ 'o Satan wlɔn 'hru, ‑ɛ nue, ʋ ꞊tu Nyɩsʋa a ‑tɩ nahuin ye nɩ, ‑ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ. Kɛ'ɛ nɩ, ʋ nu, 'ʋ ‑ha 'waa dɩɔnʋ a ‑hʋnhlʋn, 'ʋ 'kʋ. 12 ‑Tɛ ʋ bla 'klɛɛ Satan lɛ, 'ke 'le yakɔ 'mʋ a ‑tɩ, 'manʋ kɔ bʋ nɩ 'le. 'A nɩ ‑gbɛ, ‑ʋ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ba nu 'manʋ. Kɛɛ, a ‑mɛ ‑ye, ‑ʋ nɩ nɔ ‑tʋtʋ ke, 'a mʋ'ʋ nɩ, ‑ʋ di ꞊sʋɛ 'ye, ‑ɛ nue, kɛ Satan di nɔ 'a mʋ ‑wɔn. Ɔɔ po yrʋ, ‑ɛ nue, ɔ yie nɩ, ti ‑hie 'le ꞊nɔ, ɩ 'de ‑huo.»

13 ‑Tɛ dɔhre a ‑gbɛ, ɛ 'ye, ‑ɛ mɔ, kɛ ʋ pue nɔ ‑tʋtʋ ke, ‑ye ɛ ‑tʋa nyrʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'yu nyɩbɛyu ꞊nʋ a lɛbʋbla gbo. 14 Kɛɛ ‑ye ʋ ‑nyi nyrʋgba ꞊nʋ wanwɛɛn 'hɔn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ke gblaka a wanwɛn ye, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ wan, ɔ 'mʋ 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ mu, 'dʋ bii 'le ye, ‑tɛ Nyɩsʋa dio 'o dididɛ ‑nyii, ɔ 'mʋ 'le 'yrɩɩ ta kɔ 'a ꞊tɩɔ 'hɛɛn ‑hi. Dɔhre 'die 'le ‑wɛ bɛ kloo 'o ‑tɛgbi a ‑gbɛ. 15 'Plɩɩ, dɔhre a ‑gbɛ, 'ɛ nue, 'nie 'plɔplɔ 'ɛ ‑hɔn 'le ꞊nɔ wlɔn 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'nie 'mʋ nyrʋgba a ‑gbɛ ‑wɔn kʋɛ, ɛ 'muo gba. 16 Kɛɛ, ‑tʋtʋ ‑hɛ nyrʋgba a ‑gbɛ 'mʋ nɩ, 'ʋ 'ca wlɔn, 'ʋ mra 'nie 'bii ꞊nʋ, ‑ɛ ‑hɔn 'le dɔhre wlɔn 'mʋ. 17 ‑Tɛ dɔhre 'ye dɛ a ‑gbɛ, ‑ye ɛɛ nyrʋgba a ‑gbɛ lɛ poo yrʋ 'dɔ, 'ɛ ꞊hɩan ‑wɔn, 'ɛ mu nyrʋgba a ‑gbɛ a 'yuo꞊pli ‑ye ꞊nʋ tʋ ‑wɔn ‑wɔn wɔn. 'Yuo꞊pli a ‑gbɛ, nʋ‑ mɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'o Nyɩsʋa 'o ꞊tuu, kɔ, ‑ʋ kuo wintɛ ꞊nʋ ꞊wlʋ ye, ‑Yusu tɔɔ ꞊nʋ; 18 dɔhre a ‑gbɛ 'ɛ mu 'o 'yru nʋa 'mʋ gbo nɩ wɔn.

13

Dɛhʋɛii 'hɔn

1 'Plɩɩ 'nɩ 'ye dɛhʋɛ ꞊de, 'ɛ ‑hɔn 'le 'yru ‑wɔn 'mʋ. Ɛ kɔ 'lii 'nɩpata, kɔ, 'ɛ ꞊gaa ꞊mʋɩɩ ‑pu, 'ɩ ꞊cɛɛ 'klaʋn.i. 'Ke 'o 'ɛ nɩ 'lu ke, ʋ 'crɩɩ 'o 'dʋ, ‑ʋʋ Nyɩsʋa tanɩ lɛ poo. 2 Dɛhʋɛ a ‑gbɛ, ɛ 'we ꞊nɔ ‑ji ye. 'A bʋɩ 'we ꞊nɔ ‑tui a bʋɩ ye. 'A wuntɔ 'we ꞊nɔ kɔkɔ' a wuntɔ ye. Dɔhre ‑nɩ wɛn, nɛ‑ ‑nyi dɛhʋɛ a ‑gbɛ 'a 'klɩ, dɛhʋɛ a ‑gbɛ 'ɛ nɩ 'o dɔhre a ‑gbɛ a gbata ke gbo. 3 ꞊Nɩ 'ye, ‑nɔ 'nɩ, ʋ hra 'a 'lu ‑ye dɛ, ‑ɛ die nu, ɛ 'mʋ 'kʋ, kɛɛ, ꞊jio a ‑gbɛ, ɔ ‑wɛ nɩ. Nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ke, ɩ saka ꞊nʋ nɩ, 'ʋ nye ‑wɔn kʋɛ, 4 ʋ 'bii, 'ʋʋ ‑wɛ dɔhre a ‑gbɛ baa, ‑ɛ nue, ɛ ‑nyi dɛhʋɛ a ‑gbɛ 'a 'klɩ, 'ʋʋ ‑wɛ dɛhʋɛ a ‑gbɛ baa, ʋ nɔ: «Ɛ 'de ye'wedɛ kɔ. Ɛ 'de dɛ ꞊de kɔ, ‑bɛ die 'o 'hru wlɔn ‑ha.»

5 Dɛhʋɛ a ‑gbɛ, ʋ ‑nye 'hru, 'ke bɛ 'yaa 'le 'a dɩɔnʋ, kɔ, bɛ ꞊tu Nyɩsʋa tanɩ. Ʋ ‑nye 'klɩ, 'ke bɛ nue, 'ke 'le yakʋɛ a (42) ‑wlɩɩ 'hɔn ꞊tu 'o 'hɔn 'kwli 'mʋ. 6 ‑Ye ɛ ‑tʋa Nyɩsʋa ‑tɩ ‑hʋɩn a yrɛ꞊tutue gbo, kɔ, 'ɛ nyo tanɩ ꞊tu, ɔ kɔ ‑tuo ꞊nʋ 'hɛɛn, Nyɩsʋa nɩ 'o ke, ɔ kɔ nahuin 'bii ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, 7 'ʋ ‑nye ‑wɛ 'hru, 'ke bɛ ‑wɔn Nyɩsʋa a nahuin ye, ‑ɛ die nu, ɛ 'mu 'o 'hru wlɔn ‑ha, 'ʋ ‑nye ‑wɛ 'klɩ, 'ke bɛ kɔɔ 'klɔ ‑gbo a dakʋ 'bii a nahuin win ke. Nahuin a ‑gbɛ, ʋʋ po 'briwiin a gblegblei, 'ʋ nɩ 'o 'ɛ nɩ 'blʋgbɩ ꞊de ke. 8 'Klɔ ke a nahuin 'bii, ʋ di dɛhʋɛ a ‑gbɛ 'nɩ baa, 'bɛ 'de nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'dʋɩ ʋ 'crɩɩ 'le nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ a 'crɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ. ‑Tɛ Nyɩsʋa 'de la 'klɔ a nue, 'ke ʋ 'crɩɩ la 'dʋɩ a ‑gbɛ. 'Crɩɩnɩɛ a ‑gbɛ, 'Blayu ꞊nʋ, ʋ 'la la, nʋ‑ kʋɛ.

9 Nahuon 'bɔ kɔ ‑tɩ'wɔnnʋa, ‑ye bɔ 'wɔn ‑tɩ ‑gbo ‑dodo, 'nɩɩ mu ꞊tu: 10 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bʋ kɔ bʋ puo ꞊jɩ 'mʋ, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, ʋ dio 'mʋ po ꞊jɩ. 'Bʋ kɔ bʋ nu ‑hɔtɩplie, ʋ 'muo 'la, 'ɛ mɔ ‑tɛɛ, nɛ‑ ʋ di nu, ʋ 'muo 'la. ‑Tɛ ɛ nɩ lɛ 'mʋ, Nyɩsʋa a nahuin, ʋ kɔ bʋ kɔ ꞊wlʋ a 'lɩla, 'plɩɩ bʋ 'kɩɛ kue Nyɩsʋa ꞊wlʋ ye.

11 'Plɩɩ 'nɩ 'ye dɛhʋɛ a 'hɔn a nɛnɛ, 'ɛɛ 'le ‑tʋtʋ 'kwli 'mʋ ‑hɔn. Ɛ kɔ ꞊mʋɩɩ 'hɔn, 'ɩ 'we ꞊nɔ 'blayu a ꞊mʋɩ ye, 'a 'pʋprɛwin 'we ꞊nɔ dɔhre a 'pʋprɛwin ye. 12 Ye‑hɛdɛhʋɛ, nɛ‑ kɔ 'klɩ ɛ 'ba 'mʋ, 'ɛɛ 'ŋmilɛka‑tɔplɩ nu, 'ke 'o ye‑hɛdɛhʋɛ a ‑gbɛ ye, 'ɛ nɩ 'o 'klɔ ke a nahuin 'bii ke 'mʋ, ɛ nɔ: «Ye‑hɛdɛhʋɛ, ‑ɛ kɔ ꞊jio ‑wɛ, nɛ‑ ba baa.» 13 Dɛhʋɛ a 'hɔn a nɛnɛ, ɛ nu ‑wɛ 'ŋmilɛka‑tɔplɩ 'plɔplɔ, 'ɛ nue ‑wɛ, 'ke 'o nahuin 'bii ye, nahru 'ʋ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, 'ʋ di nɔ ‑tʋtʋ ke. 14 ‑Tɛ ʋ ‑nye 'klɩ, 'ke bɛ nu 'ŋmilɛka‑tɔplɩ, 'ke 'o ye‑hɛdɛhʋɛ ye, nɛ‑ nue, 'ɛ kaa 'klɔ ke a nahuin, ɛ nɔ: «Ba nu tuyu, ‑ʋ 'we ꞊nɔ ye‑hɛdɛhʋɛ ꞊nʋ ye, ʋ hra ‑hɔtɩplie, kɛɛ, ‑ɛ 'de 'kʋ. Kɛ ba nu, ‑ɛ die nu, a 'mue ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ ‑nyi,» 15 dɛhʋɛ a 'hɔn a nɛnɛ, ‑ɛɛ lɛ 'pʋprɛ nu, 'ʋ ‑nye 'klɩ, 'ke bɛ ꞊hloon 'le pepe tuyu ꞊nʋ 'mɩa 'mʋ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑hʋnhlʋn po, ʋ 'mʋ 'prɛ, kɔ, ʋ 'mʋ ‑wɛ nahuin 'bii ꞊nʋ 'la, ‑ʋ 'nɩnɩ diu baa, 16 dɛhʋɛ a ‑gbɛ 'ɛ nɩ 'o nahuin ke 'mʋ, nyɩgblakɩ, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de nyɩgblakɩ, dɛkɔnyʋ, kɔ ꞊sʋɛnyʋ, ꞊go, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ꞊go, 'ke bʋ wɛɛn ke, bʋ ꞊tue ꞊nʋ yriilɛ, 'ke 'o 'waa diidɛdabʋ ke, kɔ, 'ke 'o 'waa yigbaklɩ ye. 17 Nahuon ꞊nʋ, ʋ 'nɩnɩ di yriilɛ ꞊tue, ɔ 'deɛ bɔ ‑tɔ dɛ, mɔ, ɔ 'deɛ bɔ plo ‑wɛ dɛ. Yriilɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ dɛhʋɛ ꞊nʋ a 'dʋ. 'A 'dʋ mɔ ‑wɛ 'noba'a nɩ.

18 Nahuin blɛ ye bʋ kɔ ꞊tɔ. Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ꞊tɔ, ɔ die 'nɩ yi, dɛ tio‑ 'noba a ‑gbɛ, ɔ ꞊hɛn 'nyrɛ. ‑Tʋnahuon ɔ ꞊hɛn 'nyrɛ. 'Noba a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ (666) ‑hɔtrʋwɩɩ ‑huonnɔ nɩ lɛ ‑wlɩɩ ta ꞊tu 'o ‑huonnɔ.

14

Nyɩsʋa a nahuin, ʋʋ bre ‑wladʋ yrayrʋ

1 ‑Tɛ 'n ta 'le lele lɛ, ‑ye 'n 'ye lele dɛ ‑ye. Dɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ mɔ 'Blayu ‑nɩ wɛn, 'ʋ nɩ 'o dʋgba ꞊nʋ 'lu, ʋʋ Sion daa. 'Ke 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, 'ke nahuin a (144'000) 'milowɩɩ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn a gbleii ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn nɩ 'o. 'Blayu a ‑gbɛ a 'dʋ kɔ 'a Bu Nyɩsʋa a 'dʋ, 'ke ʋ 'crɩɩ 'o nahuin a ‑gbɛ a yigbaklɩ ye. 2 'Plɩɩ 'nɩ 'wɔn wintɛ, 'ɛɛ 'le yakɔ 'mʋ ‑hɔn, 'ɛɛ 'wlu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'nie gblaka a ‑glɩ ye, ‑ɩɩ 'plu, 'ɛ 'we lele ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑tɛ bɛ 'nɩnɩ ꞊ma wɛn. 'A win a 'yilɛnɩnɔ, ɛ 'we ‑wɛ ꞊nɔ ‑tɛ bʋ 'nɩnɩ bi wɛn dʋkʋ'. 3 Nahuin 'plɔplɔ a ‑gbɛ, nʋ‑ʋ ‑wladʋ a ‑gbɛ bre. 'Ke ʋ nɩ 'o Nyɩsʋa a bodɩɔgbata ꞊nʋ ye gbo, kɔ, 'ke 'o nyɩgblakɩ ꞊nʋ ye, kɔ, 'ke 'o ‑tɔplɩɩ ‑hɛn ꞊nʋ ye, ‑ɩɩ ‑hʋnhlʋn po, 'ʋʋ ‑wladʋ yrayrʋ bre. ‑Wladʋ a ‑gbɛ, nahuon ꞊de 'de 'a brelɛ yi, 'bɛ 'de nahuin a 'milowɩ a 'milowɩ a ‑gbɛ. Nʋ‑ Nyɩsʋa ꞊gbla, kɛ nɔ nahuin ꞊nʋ ‑gbahlɔn, ‑ʋ nɩ nɔ ‑tʋtʋ ke. 4 'Ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de, 'Blayu ꞊nʋ, ʋʋ 'o muu, ʋ 'nɩ 'tɩʋ ꞊le ‑wɔn, 'ʋ nyu ‑wɔn kʋɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nyrʋgba kɔ tɔ 'hɛɛn, ‑ʋ 'nɩnɩ hihie gbo, ‑ɛ die nu, ʋ 'nɩ ꞊han ‑wlawli nu. Nʋ‑ mɔ nahuin ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊gbla, 'ke 'le nahuin ꞊nʋ ‑gbahlɔn, ‑ʋ nɩ nɔ ‑tʋtʋ ke, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa kɔ 'Blayu ꞊nʋ 'hɛɛn a ye‑hɛnahuin 'mʋ 'ya. 5 Ʋ 'de ‑hlɩn hɩ a 'due. Dɛ ꞊de 'de 'o nɩ, ‑ɛ kɔ ke bʋ diu 'o ‑tɩ yɛɛ.

Nyɩsʋa a lɛleenyʋʋ ta

6 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye 'n 'ye lele Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ‑ye, 'ke 'le yrayrɩ, 'ɔɔ wan. 'A ‑kʋan, nɔ‑ mɔ bɔ mu Nyɩsʋa a ꞊hapʋtitie ꞊nʋ po, ‑ɛ 'nɩnɩ ‑wɛ gbo, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke a nahuin ‑wɔn, 'ke 'le 'blʋgbɩ 'bii 'mʋ, kɔ dakʋ 'bii ‑wɔn, ‑ʋ nɩ 'o 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de, ‑ʋʋ 'ɛ nɩ 'briwin po; 7 Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑gbɛ 'ɔɔ 'le win 'yaa, 'ɔɔ 'le ꞊nʋ ‑wɔn 'prɛɛ, ɔ nɔ: «Ba pɩ Nyɩsʋa, kɔ, ba bɔɔ, ‑ɛ nue, ti ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ 'yri ɔ di 'o nahuin ‑bati lɛ poo, ɩ nyre 'o ꞊o. Nɔ‑ ba bla kwlɩ ye gbo, ‑ɛ nue, nɔ‑ nu yakɔ, kɔ ‑tʋtʋ, kɔ 'yru, kɔ 'niei 'hɛɛn.»

8 ‑Tɛ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑gbɛ, ɔ ‑hi, ‑ye 'a 'hɔn a nɔnɔ 'hrɩɩ ye, ɔ nɔ: «'Dɩɔ gblaka ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Babilɔnɩ, ɔ di bi ꞊hlɔn. 'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ɔ bi ꞊hlɔn ‑dodo. 'A nahuin nue nɩ, 'waa 'laludɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ ꞊nʋ ke klɩɩ, 'ɛ 'sɛɛ gbo, 'ke 'le 'ɛ nɩ dakʋ ꞊de ‑hɛyri, nɛ‑ nue, Nyɩsʋa 'ɔ nyu yrʋ lɛ poo.»

9 ‑Tɛ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a 'hɔn a nɔnɔ ‑hi, ‑ye 'a ta a nɔnɔ, nɔ‑ 'hrɩɩ ye, 'ɔɔ 'le win 'yaa, ɔ nɔ: «Nahuin 'bʋ nɩ 'o, 'bʋʋ dɛhʋɛ ꞊nʋ kwlɩ ye gbo bla, 'ke 'o 'a baalɛ a ‑ta 'mʋ, kɔ 'a tuyu ꞊nʋ 'hɛɛn, 'plɩɩ 'bʋ ꞊tue nahuin a ‑gbɛ dɛhʋɛ a ‑gbɛ a yriilɛ, 'ke 'o 'waa yigbaklɩ ye, ‑hee' 'ke 'o 'waa dabʋ ke, 10 nahuin a ‑gbɛ, Nyɩsʋa diu lɛ poo yrʋ, ʋ 'mʋ ꞊sʋɛ 'ye, 'ke 'le na ꞊nʋ 'mʋ, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe, kɔ 'ke 'le 'nʋ ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋʋ nahuin lɛ 'lɩla. ꞊Sʋɛdʋ a ‑gbɛ, ʋ die ‑wɛ 'nɩ 'ye, 'ke 'o Nyɩsʋa a lɛleenyʋ ye, kɔ 'ke 'o 'Blayu 'hɛɛn ye. 11 Na ꞊nʋ, ‑ʋʋ nahuin lɛ hien, 'a 'nyanyʋ, ʋ 'nɩ nyra ꞊le gbo gbe. Nahuin a ‑gbɛ, ʋ bla o gbo kwlɩ, 'ke 'o dɛhʋɛ ꞊nʋ kɔ 'a tuyu 'hɛɛn ye, 'ʋ ꞊tue nahuin a ‑gbɛ dɛhʋɛ ꞊nʋ a yriilɛ. Nɛ‑ nue, gbe, ʋ 'deɛ bʋ 'ye ‑wleelɛ, kɛɛ, ʋ di 'ye ꞊sʋɛ, 'tɔ 'mʋ kɔ ‑nyrɛ 'mʋ.» 12 'A ‑tɩ o, 'a mʋ Nyɩsʋa a nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nyo 'o ꞊tuu, 'plɩɩ ‑ʋ kuo ‑Yusu ꞊wlʋ ye, 'nɩɩ 'a mʋ 'nɩ le: A nɩ sɩa 'le, kɔ, ‑tɛ a 'blee 'o kwa, 'ke ba 'blee 'o kwa.

13 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'n 'wɔn wintɛ, 'ɛ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ. Kɛ ɛɛ 'mʋ ye po: «'Crɩɩ ‑tɩ ꞊nʋ, 'nɩɩ mu ꞊tu: Kʋɛ 'klɛɛ mɔ gbo, nahuin ‑gbo, ‑ʋ kuo Kʋkɔnyɔ ꞊wlʋ ye, 'plɩɩ ‑ʋʋ 'kʋ, nʋ‑ Nyɩsʋa di ꞊hapʋdɛ 'mʋ nu. Bʋ kɔ plɔ a bleelɛ.» ‑Ye kɛ Nyɩsʋa a ‑Hihiuu po, ʋ nɔ: «Kɛ'ɛ nɩ, ɛ nɩ 'mʋ. Nahuin a ‑gbɛ, ʋ ‑yra 'waa ‑kʋan 'lu. 'A ‑tɩ, bʋ nɩ gbo, ʋ 'mʋ ‑wle. 'Waa ꞊hapʋ‑kʋan ꞊nʋ, ʋ nu, ɔ di 'mʋ bi pepe'. Ʋ di kɔ 'a 'wio.»

Dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ di 'lu ‑wɔn mue, 'klɔ a 'le‑wɛti 'yri

14 ‑Tɛ 'n ta 'le lele lɛ, ‑ye 'n 'ye 'nugba pʋɔpʋ, dɛ ꞊de 'ɛ nɩɔ 'o ke, 'ɛ 'we ꞊nɔ ‑tʋnahuon ye, 'ɔ ꞊tu ‑gʋlʋklaʋn 'lu, 'ɔ 'ble ꞊gbla'cɛɛ‑faka kwa. ‑Faka a ‑gbɛ, ɔɔ 'nɩ 'wɔn ‑tɛɛ. 15 'Plɩɩ, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ‑ye, 'ɔ ‑hɔn 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo 'mʋ, 'ɔɔ 'le win 'yaa, 'ɔɔ nahuon ꞊nʋ le, ‑ɔ nɩ 'o 'nugba ke, ɔ nɔ: «'Ba ‑na ‑faka 'mʋ, ‑bo 'cɛ ꞊gbla, ‑ɛ nue, ꞊gbla'cɛti nyre 'o ꞊o. ‑Tʋtʋ ke a ꞊gbla ꞊hlu nɩ.» 16 'Plɩɩ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'o 'nugba ke, 'ɔ 'ba 'a ‑faka 'mʋ, 'ɔ 'cɛ ‑tʋtʋ a ‑tɔplɩ 'bii.

17 'Plɩɩ, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ‑ye, 'ɔ 'hrɩɩ 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, 'ɔ 'ble ‑wɛ ‑faka kwa. ‑Faka a ‑gbɛ, ɔɔ ‑wɛ 'nɩ 'wɔn ‑tɛɛ. 18 'Plɩɩ, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ‑ye, 'ɔ ‑hɔn 'le ‑cɔhlʋnpiilɛ 'mʋ. Nɔ‑ kɔ 'le ‑cɔhlʋnpiilɛ a dɛ ‑wɔn. Nɔ‑ di 'le, 'ɔ da 'a 'be ꞊nʋ, ‑ɔ 'ble ‑faka ꞊nʋ kwa, 'ɔ lo, ɔ nɔ: «'Ye kɛ, 'ke 'le 'klɔ ke, ti 'bii ꞊nʋ, ‑ɩɩ 'yɔ ꞊nʋ tʋ, ʋʋ rɛsɛn daa, 'a 'yɔ ꞊hlu nɩ. 'Ba ‑na ‑faka 'mʋ, ‑bo mu ‑bo ‑hɩɔ.» (Tiyɔdʋ ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ ‑tɩ ɔɔ ꞊tu, nɔ‑ mɔ ‑tʋnahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuu 'o Nyɩsʋa.) 19-20 ‑Ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑gbɛ, ɔ 'ba 'mʋ 'a ‑faka, 'ɔ mu, 'ɔ ‑ha tiyɔ 'bii ꞊nʋ, 'ɔ mu 'o ‑tɛgbi ꞊nʋ, ʋʋ 'o tiyɔ 'mʋ lɛ 'plɔɔ, 'ke 'le 'hʋɔ wlɔn, ‑ɛ die nu, 'a 'nie 'mʋ 'hrɩ, ʋ 'mue nɔ 'mʋ nuu, 'ɔ 'wlɔ 'o gbo. ‑Tɛgbi a ‑gbɛ, ʋʋ 'o tiyɔ ꞊nʋ 'mʋ lɛ 'plɔɔ, 'ke ɛ nɩ 'le 'dɩɔ ꞊hlɔn. ‑Tɛ ʋ nyo 'mʋ 'plɔ, ‑ye dabloo nɩ, ‑ɔ nyo 'le 'kwli 'mʋ ‑hɔn. Dablo a ‑gbɛ, ɔɔ gblɛ 'nɩ ‑hi, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑tɛ 'nie bɛ 'nɩnɩ ‑hi gblɛ, 'ɛ nu ‑kilowɩ a ‑hɔtrʋwɩɩ ta. Dablo a ‑gbɛ, ‑ɔɔ gblɛ ‑hi, bri 'bɛ nyo wɛn 'mʋ na, 'a 'luu ‑do, nʋ‑ di wɛn ye 'hrɩɩ. Kɛ'ɛ nɩ, Nyɩsʋa di nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'nɩnɩ ꞊tuo 'o a yrʋ a lɛpupue nu.

15

Nyɩsʋa a lɛleenyʋ, nʋ‑ʋ 'le ꞊sʋɛ a 'yiye a gbleii 'nɩpata ya

1 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye 'n 'ye lele 'ŋmilɛkadɛ gblaka ‑ye, 'ke 'le yakɔ 'mʋ. Dɛ a ‑gbɛ, ɛ ka 'mʋ lɛ 'ŋmi. 'N 'ye Nyɩsʋa a lɛleenyʋʋ 'nɩpata, 'ɛ nɩ lɛleenyɔ 'bɔ nɩ 'o, 'ɔ 'ble ꞊sʋɛ a 'yiye kwa. Nɩ‑ mɔ 'lelɛ'bɔɔ꞊sʋɛ a 'yiye, Nyɩsʋa di nahuin ꞊tue, ‑ɛ nue, nɩ‑ kɔ ke Nyɩsʋa a yrʋ a pupue di 'le ‑wɛ.

2 'Plɩɩ 'nɩ 'ye dɛ ‑ye, 'ɛ 'we ꞊nɔ 'yru ye, 'ʋʋ wlɩn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'yɩla ye, ‑ɛ nue, nahru nɩʋ 'le 'kwli 'mʋ; 'nɩ 'ye ‑wɛ nahuin ꞊de. Nahuin a ‑gbɛ, nʋ‑ ‑ha 'o dɛhʋɛ ‑nɩ wɛn 'hru wlɔn, 'ʋ 'de 'a tuyu kwlɩ ye gbo bla, 'ʋ blɛ ke, 'ke bʋ 'crɩɩ 'o ꞊nʋ 'noba ꞊nʋ ye, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ dɛhʋɛ a ‑gbɛ a 'dʋ. 'Ke nahuin a ‑gbɛ, ʋ nɩ 'o 'yru nʋa 'mʋ, 'ʋ 'ble dʋkʋɩ' ꞊nʋ kwa, Nyɩsʋa ‑nyi ꞊nʋ, 3 'ʋ bre ‑wladʋ ꞊nʋ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ Moise nu la 'a bubre; ‑wladʋ a ‑gbɛ 'ʋ 'we ‑wɛ 'Blayu a ‑wladʋ ye. ‑Wladʋ a ‑gbɛ, nʋ‑ ‑gbo:

«‑A nɩ Kʋkɔnyɔ, ‑mɔ mɔ 'Klɩkenɩnyɩsʋa.

‑Na nunu‑tɔplɩ, ɩ 'bʋa nɩ,

'ɩ ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ.

‑Mɔ ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ dakʋ a pɛpɛ a Bodɩɔ,

‑na 'lu a lɛ‑hielɛ, ɛ 'sii 'o ye,

'ɛ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ.

4 Kʋkɔnyɔ o, nahuin 'bii, ʋʋ ‑mʋ 'nɩ pɩ,

'ʋʋ ‑mʋ baa.

‑N ‑do, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa.

Dakʋ a pɛpɛ, ʋ di 'le 'nɩ di,

ʋ 'mʋ ‑mʋ kwlɩ ye gbo bla,

‑ɛ nue, ʋ 'bii, ʋ 'ye nɩ,

‑ɛ mɔ, ‑na nunu‑tɔplɩ, ɩ 'sii 'o ye.»

5 ‑Tɛ ‑wladʋ a ‑gbɛ, ʋ ‑hi, ‑ye 'n ta 'le lele lɛ, 'nɩ 'ye Nyɩsʋa a 'kagblaka, ‑ɔ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, 'ɔ ꞊ga wlɔn, 'ke 'le ꞊nɔ 'kwli 'mʋ, 'nɩ 'ye ‑tɛgbi ꞊nʋ, Nyɩsʋaa 'le 'a dɩɔnʋ nahuin ye titiee, 6 'nɩ 'ye ‑wɛ Nyɩsʋa a lɛleenyʋʋ 'nɩpata ꞊nʋ, ‑ʋ 'ble ꞊sʋɛ a 'yiye a gbleii 'nɩpata ꞊nʋ kwa, 'ʋ 'hrɩ 'le 'kagblaka a ‑gbɛ gbo, 'ʋ pue 'yilɛnɔwlawlɩ pʋɔpʋɩ, 'ʋ klii ‑gʋlʋbɛtɩyɛi klɛ. 7 ‑Tɔplɩɩ ‑hɛn ꞊nʋ, ‑ɩɩ ‑hʋnhlʋn po, 'a 'yɛɛ ‑do, nɛ‑ woo Nyɩsʋa a lɛleenyʋʋ 'nɩpata ꞊nʋ ‑gʋlʋ‑gaʋwɩ 'mʋ lɛ. ‑Gaʋwɩ a ‑gbɛ, ɩ 'yii 'le ꞊le, 'ke 'o Nyɩsʋa a yrʋ ‑wɔn. 'Klɔhienyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ nahuin yrʋ lɛ poo. 8 'Plɩɩ 'nyanyʋ 'ʋ 'yii 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo. 'Ke ʋʋ 'le Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ kɔ 'a 'klɩkenɩnɩɛ 'mʋ ‑hɔn. Nahuon ꞊de 'die 'le ‑wɛ bɔ pa 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka a ‑gbɛ gbo, ɛ 'mue gba ‑gbagba, ꞊sʋɛ a ꞊tuelɛ a gbleii 'nɩpata ꞊nʋ, ɛ 'mʋ 'le Nyɩsʋa a lɛleenyʋ ꞊nʋ kwa 'mʋ ‑wɛ.

16

Nyɩsʋa a yrʋ a pupue

1 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'n 'wɔn win, 'ɩ nɩ 'klɩ ke, 'ɩ ‑hɔn 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka gbo 'mʋ. Kɛ ɩɩ Nyɩsʋa a lɛleenyʋʋ 'nɩpata ꞊nʋ ye po, ɩ nɔ: «Nyɩsʋa a yrʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le ‑gaʋwɩɩ 'nɩpata ꞊nʋ wlɔn, ba mu, ba 'wlʋ gblɛ, 'ke 'le ‑tʋtʋ ke,» 2 Nyɩsʋa a lɛleenyʋ a ye‑hɛnahuon, 'ɔ mu, 'ɔ 'wla 'a nʋnʋ gbo, 'ke 'le ‑tʋtʋ ke, nahuin ꞊nʋ, ʋ ꞊tue dɛhʋɛ ꞊nʋ a yriilɛ, 'plɩɩ ‑ʋ bla 'a tuyu ꞊nʋ kwlɩ ye gbo, 'ke 'o 'a baalɛ a ‑ta 'mʋ, nʋ‑ ꞊ji 'bɛ, 'ɩɩ kla 'dɔ.

3 'Plɩɩ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a 'hɔn a nɔnɔ 'ɔ mu, 'ɔ 'wla 'le 'a nɩ ‑gaʋwɔ 'yru ‑wɔn gbo. ‑Ye 'yru꞊tɩɔ a ‑gbɛ, ɔ ‑hɛ dablo, ‑ɔ 'we ꞊nɔ 'kʋkʋku a dablo ye, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ 'le ꞊nɔ ‑wɔn, 'ɩ 'kʋkʋ lɛ.

4 'Plɩɩ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ta a nɔnɔ 'ɔ 'mu, 'ɔ 'wla 'le 'a ‑gaʋwɔ 'niei ‑wɔn gblɛ kɔ 'nɩhʋɛ wlɔn lɛ, ɩ 'bii, 'ɩ ‑hɛ ‑wɛ dablo. 5 ‑Ye 'n 'wɔn Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'le 'niei a dɛ ‑wɔn a wintɛ, 'ɔɔ Nyɩsʋa baa, ɔ nɔ: «‑N ‑do, ‑mɔ mɔ Nyɩsʋa. 'Plɩɩ 'klɔ 'mʋ ‑wlu mu ꞊tue, ‑n ‑do ꞊nʋ, ‑mɔ nɩ la 'klɔ, ‑mɔ 'kɩɛ nɩɛ 'klɔ. ‑Bati ‑gbo, ‑n 'bɛ, ɩ 'sii 'o ye. 6 Nahuin ꞊nʋ, ʋ 'la ‑na winwlɔn‑hɛnyʋ kɔ ‑na nahuin 'hɛɛn, ꞊nɩ nyu dablo ‑nyi, ‑ɛ die nu, ʋ 'muo 'na. Ɛ kɔ 'o ꞊o.» 7 'Plɩɩ 'nɩ 'wɔn wintɛ, 'ɛ ‑hɔn 'le ‑cɔhlʋnpiilɛ 'mʋ, ɛ nɔ: «‑A nɩ Kʋkɔnyɔ o, ‑mɔ mɔ 'Klɩkenɩnyɩsʋa. ‑Mɔ mɔ ‑tɛɛ a Nyɩsʋa. 'Plɩɩ 'ɛ nɩ ti, ‑na ‑bati, ‑nɩɩ po, ɩ 'sii 'o ye.»

8 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑hɛn a nɔnɔ, ɔ 'wla 'le 'a nɩ ‑gaʋwɔ 'yrʋ 'yi 'mʋ, nahru 'ʋ ‑hɔn 'le 'yrʋ 'yi 'mʋ, 'ʋʋ nahuin lɛ hien, 'ʋ ‑ha 'o ꞊nʋ ꞊ji 'hʋɩn 'mʋ lɛ. 9 ꞊Hapʋkɔ, 'ʋ 'ye ꞊sʋɛ, kɛɛ, ʋ 'de 'o 'waa dɛ 'kuku a nunue gbo hie, 'ʋ 'die ke wɛɛn, 'ke bʋ ‑nyi Nyɩsʋa ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ, kɛɛ, ʋ nyo ꞊tu tanɩ, ‑ɛ nue, ʋ nɔ 'nɩ, Nyɩsʋa, nɔ‑ nue, ꞊ji 'ɩ 'hrɩ ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ lɛ.

10 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ꞊hun a nɔnɔ 'ɔ mu, 'ɔ 'wla 'o 'a nɩ ‑gaʋwɔ dɛhʋɛ ꞊nʋ 'lu, ‑ɛ nɩ 'o gbata ke gbo, gbɩgbɩyrɩ 'ɩ bi 'le 'a 'blʋgba 'mʋ, nahuin 'ʋʋ 'waa mɛi di, ꞊sʋɛ a 'yiye a ‑tɩ. 11 Kɛɛ, ʋ 'de 'o 'waa dɛ 'kuku a nunue gbo hie, 'ʋʋ Yrayrɩnyɩsʋa tanɩ ꞊tu, ‑ɛ nue, ʋʋ 'ye ꞊sʋɛ, ꞊ji a ‑tɩ.

12 'Plɩɩ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑huonnɔ a nɔnɔ 'ɔ mu, 'ɔ 'wla 'le 'a nɩ ‑gaʋwɔ 'nie gblaka ꞊nʋ ‑wɔn, ʋʋ Efratɩ daa, 'nie a ‑gbɛ 'ɛ ma, ‑ɛ die nu, 'blʋgbɩ a ye'mʋnaanyʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'le 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ 'mʋ ‑hɔn, ʋ 'mʋ 'hru 'ye, ʋ 'mʋ ꞊ta, ʋ 'mʋ 'le di, ʋ 'mʋ tʋ di ‑wɔn. 13 'Plɩɩ 'nɩ 'ye 'kuo ‑hʋɩɩn ta, 'ɔ 'we ꞊nɔ ‑pɔnɩ ye. ꞊Ʋ ‑ye, 'ke ʋ ‑hɔn 'le dɔhre ꞊nʋ wlɔn 'mʋ, ꞊ʋ ‑ye 'ʋ ‑hɔn 'le dɛhʋɛ ꞊nʋ wlɔn 'mʋ, ꞊ʋ ‑ye 'ʋ ‑hɔn 'le hɩwinwlɔn‑hɛnyɔ ꞊nʋ wlɔn 'mʋ. 14 'Kuo ‑hʋɩn a ‑gbɛ, 'ke ɔ ‑hɔn 'le Satan ‑wɔn 'mʋ. Nɔ‑ɔ ꞊ke 'ŋmilɛka‑tɔplɩ nu, 'ɔɔ 'le 'klɔ ‑gbo a 'blʋgbɩnaanyʋ 'bii ‑wɔn mu, 'ɔ nyu lɛ 'kukue, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'Klɩkenɩnyɩsʋa tʋ ‑wɔn ‑wɔn, ‑nyrɔwɔ ꞊nʋ ‑kɔ 'mʋ Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ di 'o nahuin 'a 'klɩ tɔɔ.

15 Tii ‑do a ti 'yri, ‑ye ‑Yusu po wun, ɔ nɔ: «Ba po 'o nʋa gbo ‑tɛɛ. ‑Nyrɔwɔ ꞊nʋ, 'n di 'le ya, ꞊ɔ ꞊de 'dio yi. 'Na 'ledidie, ɛ di ye 'we 'yrinyɔ a 'ledidie, ‑ɔɔ 'le di, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri ʋ 'nɩnɩ ‑proo 'o. Plɔ a bleelɛ 'ke 'o nahuon ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ɔ nɩ 'o ‑preelɛ 'mʋ, ‑ɔ kɔ wlawlɩ nɩ 'o ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'bɩa 'nɩ di 'le, ɔ 'mui pue, ɔ 'nɩ ꞊han 'hʋɩn wlɔn ꞊ga, 'bɔɔ na, kɔ, ‑tʋɩ 'nɩ ꞊hion nu, 'ke 'o nahuin ye.»

16 'Kuo ‑hʋɩɩn ta ‑nɩ wɛn, ɔ 'kukue 'blʋgbɩ a ye'mʋnaanyʋ lɛ, 'ke 'o ‑tɛgbi ꞊nʋ, ʋʋ Hamagedɔ daa, 'ke 'le ‑Juukʋɛwin 'kwli 'mʋ.

17 'Plɩɩ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a 'nɩpata a nɔnɔ 'ɔ mu, 'ɔ 'wla 'le 'a nɩ ‑gaʋwɔ pepe ‑gbahlɔn gbo, wintɛ ꞊de 'ɛ ‑hɔn 'le Nyɩsʋa a bodɩɔgbata 'mʋ, 'ke 'le 'a 'kagblaka gbo, ɛ nɔ: «Ɛ ‑wɛ 'le ꞊le,» 18 tɩatɩɛi 'ɩɩ 'o wlɩɩn, ‑tɛ 'ɛɛ 'o lɛ ꞊mʋmaa, ‑tʋtʋ 'ʋʋ 'hɩhrɔ. Kʋɛ la 'le gbo, ‑tɛ Nyɩsʋa nu la ‑tʋnahuin, ‑bo yɛ ti ‑gbo ke, ‑tʋtʋ 'de ‑hlɩn lɛ 'hɩhrɔlɛ a nue, 19 ‑tʋtʋ a ‑gbɛ 'ʋ ‑ki wlɔn, 'dɩɔ gblaka ꞊nʋ 'ɔ nu ꞊tɩɔlɛ'bɛɛwɩɩ ta, kɔ, 'klɔ ke a 'dɩɛ 'bii, 'ɛ nyre ‑wɛ 'yi lɛ. 'Dɩɔ gblaka ꞊nʋ, ‑ɔ kɔ 'dʋ mɔ Babilɔnɩ, Nyɩsʋa 'de 'a dɛ 'kuku 'a ‑tɩ ‑wɔn ‑hri, 'ɔ ‑tʋa 'a yrʋ a lɛpupue gbo. Ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ bɔ 'nɩnɩ ‑nyu dɛ 'klan, bʋ 'na, ɔ nɔ: «Ba 'nɛ ‑nana, ba ‑wɛ 'le!» 20 'Plɩɩ, 'blʋgbɩ 'bii, 'nie ꞊glaa 'le, 'ɩɩ ꞊mɩɛ, dʋgbɩ 'bii 'ɩɩ 'wlɛ, 21 cɛkui 'plɔplɔ 'ɩɩ 'le yakɔ 'mʋ ble. 'A 'kuoo ‑do, ɔ ‑wɛ 'le bɔ 'wɛɛ ‑kilowɩɩ a ꞊wlɩɩ 'hɔn nɩ. Nɩ‑ɩ nahuin klɛ bi, nahuin 'ʋʋ Nyɩsʋa tanɩ ꞊tu, ‑ɛ nue, cɛkui ꞊nʋ, ɩɩ ꞊nʋ ꞊tue ꞊sʋɛ 'dɔ. ꞊Sʋɛdʋ a ‑gbɛ, ʋʋ 'ye, ɛ ‑hi 'o ꞊sʋɛi 'bii 'mʋ nɩ.

17

‑Bati gblakɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa di 'lalunyrɔ gblaka ꞊nʋ lɛ poo

1 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye 'ke 'le Nyɩsʋa a lɛleenyʋʋ 'nɩpata ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ 'ble ‑gaʋwɩɩ 'nɩpata ‑nɩ wɛn kwa, 'a nahuoon ‑do di 'le, 'ɔ le 'mʋ, ɔ nɔ: «Di 'le, 'mue ‑mʋ tɔɔ, ‑tɛ Nyɩsʋa di 'lalunyrɔ gblaka ꞊nʋ a yrʋ a lɛpupue nu. 'Lalunyrɔ a ‑gbɛ, ɔ ꞊hɛn 'nyrɛ 'dɩɔ gblaka ꞊nʋ, ʋ po, 'ke 'o 'niei 'plɔplɔ nʋa 'mʋ. 2 'Klɔ ‑gbo a 'blʋgbɩnaanyʋ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, ʋ nu 'lalu, kɔ, 'klɔ ke a nahuin 'ʋ 'na 'a nɔ, 'ʋ ‑hio 'waa dɩɔnʋ wlɔn, 'ʋ nu ‑wɛ 'lalu.»

3 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye Nyɩsʋa a ‑Hihiu kɔɔ 'mʋ ke win 'bii, kɔ, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑gbɛ, 'ɔ gba 'le 'mʋ 'kwla gbo. ‑Tɛ 'n nɩ 'klɛɛ 'le, ‑ye 'n 'ye nyrʋgba ꞊de, 'ɔ nɩ 'o dɛhʋɛ ‑jɔhʋn ꞊de ke gbo. Dɛhʋɛ a ‑gbɛ, ɛ kɔ 'lii 'nɩpata kɔ ꞊mʋɩɩ ‑pu, 'ke 'o ꞊nɔ ke, 'ʋ 'crɩɩ 'o 'yilɛnyredʋɩ, 'ɩ 'wlɛ ꞊nɔ 'hʋɩn 'mʋ gbo, 'ɩɩ Nyɩsʋa tanɩ ꞊tu. 4 Nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ pue 'yilɛnɔwlawlʋ ‑jɔhʋn, kɔ, 'ɔ 'wlɛ ‑gʋlʋ 'hʋɩn 'mʋ gblɛ, kɔ 'yilɛnɔhɛ a gblegblei ꞊nʋ, ‑ɩɩ ꞊die po, 'ɔ 'ble ‑gʋlʋ‑gaʋ kwa. ‑Tɔplɩ ꞊hɔnhɩn, nɩ‑ 'yii 'le ‑gaʋ a ‑gbɛ wlɔn. Dɛ ɩ ꞊hɛn 'nyrɛ, nɛ‑ mɔ 'lalu ꞊nʋ, ɔɔ nu. 5 'Ke 'o nyrʋgba a ‑gbɛ a yigbakla ye, ʋ 'crɩɩ 'o 'dʋ. Dɛ 'dʋ a ‑gbɛ, ʋ ꞊hɛn 'nyrɛ, nahuin 'nɩ yree ꞊le 'mʋ lɛ. Nɛ‑ mɔ: 'dɩɔ gblaka ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Babilɔnɩ, nɔ‑ mɔ 'lalunyrʋ kɔ 'yilɛnyre‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ‑ɩ nɩ nɔ 'klɔ ke a 'dii. 6 'N 'ye ‑wɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ bɛ o Nyɩsʋa a nahuin a dablo, dablo a ‑gbɛ 'ɔ nyo nu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ nɔ bɔ 'nɩnɩ nu wɛn 'klɛɛ nahuon. Nyɩsʋa a nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'lʋ o nɩ, ‑ɛ nue, ʋ nyi o 'nɩ ꞊tu, 'ke 'o nahuin 'bii ye, ‑ɛ mɔ, ‑Yusu mɔ 'waa Kʋkɔnyɔ'ɔ nɩ.

‑Tɛ 'n 'yo, ‑ye ɩ saka 'mʋ nɩ 'dɔ. 7 ‑Ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑gbɛ, ɔ le 'mʋ nɩ, ɔ nɔ: «Dɛ‑ kɔ ‑tɩ 'ɩ saka ‑mʋ 'le?» ‑Ye ɔ nɔ: «Po 'o nʋa gbo, 'mʋ ‑mʋ le, dɛ nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ ꞊hɛn 'nyrɛ, ɔ kɔ dɛhʋɛ ꞊nʋ 'hɛɛn, ɔ nɩ 'o ke, ‑ɛ mɔ dɛhʋɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ 'lii 'nɩpata kɔ ꞊mʋɩɩ ‑pu. 8 Dɛhʋɛ ꞊nʋ, ‑n 'ye, ɛɛ o po ‑hʋnhlʋn. Kɛɛ, ‑tɛ ti nɩ lɛ 'mʋ ‑gbo, ɛ 'nɩ po ꞊le 'klɛɛ lele ‑hʋnhlʋn. Ti, ‑ɩ hie 'le, ɩ 'de ‑huo, ɛ 'mʋ 'le 'hʋɔ ꞊nʋ wlɔn 'mʋ ‑hɔn, ‑ɔ hren 'mʋ gbo. 'Bɛ ‑hɔn 'le 'mʋ, 'ke ɛ di 'le gbo‑wɛɛlɛ 'mʋ mu. Ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'klɔ ꞊tue la 'le ‑wlu, kɔ, ‑tɛ Nyɩsʋa 'crɩɩ la 'o nahuin a 'dʋɩ, 'ke 'le 'crɩɩnɩɛ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ a 'crɩɩnɩɛ, ti a ‑gbɛ 'yri, ɛ kɔ la nahuin ‑ye, ‑ʋ kɔ 'dʋɩ 'de la 'crɛɛ. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'dʋɩ 'de la 'crɛɛ, 'bʋ 'ye dɛhʋɛ a ‑gbɛ, ɩ di ꞊nʋ 'nɩ saka, ‑ɛ nue, dɛhʋɛ a ‑gbɛ, ɛɛ o po ‑hʋnhlʋn, kɛɛ, ‑tɛ ti nɛ 'mʋ ‑gbo, ɛ 'nɩ po ꞊le 'klɛɛ lele ‑hʋnhlʋn, 'plɩɩ, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ, ɛ 'mʋ lele 'klɔ 'hrɩ.»

9 ‑Ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑gbɛ, ɔ le lele 'mʋ nɩ, ɔ nɔ: «Nahuin bʋ kɔ ꞊tɔ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ ‑tɔplɩ ‑gbo a 'mʋlɛyriilɛ kɔ. Dɛhʋɛ a 'lii 'nɩpata a ‑gbɛ, ɩ ꞊hɛn 'nyrɛ dʋgbɩɩ 'nɩpata ꞊nʋ, ‑ɩ kɔ 'lu nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ di 'le nɩ, 'ɩ ꞊hɛn ‑wɛ 'nyrɛ 'blʋgbɩnaanyʋʋ 'nɩpata. 10 'Blʋgbɩnaanyʋ a ‑gbɛ, 'waa gbleii ꞊hun, nʋ‑ 'de 'klɛɛ 'o lele gbata a ‑gbɛ ke nɩ. 'Waa nahuoon ‑do ‑ye, nɔ‑ 'kɩɛ nɩɛ 'o gbata a ‑gbɛ ke. Nahuon a 'nɩpata a nɔnɔ a ti 'de wɛn 'o a nyree. 'A ti 'bɩ nyre 'o, ɔ 'deɛ bɔ ‑wlɛn 'o. 11 Dɛhʋɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ o ‑hʋnhlʋn po, 'plɩɩ ‑ɛ 'nɩnɩ po 'klɛɛ lele ‑hʋnhlʋn, nɛ‑ mɔ 'blʋgbɩnaanyʋ a nahuon a ‑yehɛn‑yehɛn a nɔnɔ. 'Ke ɛ nɩ o 'le 'blʋgbɩnaanyʋʋ 'nɩpata ꞊nʋ ‑hɛyri. 'Bɛ ‑hɔn 'le 'hʋɔ ꞊nʋ wlɔn 'mʋ, 'ke ɛ di 'le gbo‑wɛɛlɛ 'mʋ mu.

12 Dɛhʋɛ a ꞊mʋɩɩ ‑pu ꞊nʋ, ‑n 'ye, ɩ ꞊hɛn 'nyrɛ 'blʋgbɩnaanyʋʋ ‑pu. Nʋ‑ 'de wɛn 'o gbata ke a bie. Kɛɛ, Nyɩsʋa di ꞊nʋ ‑nyi 'klɩ, ‑ɛ die nu, ʋ kɔ dɛhʋɛ a ‑gbɛ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ nahuin win ke kɔɔ, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ. 13 'Blʋgbɩnaanyʋʋ ‑pu a ‑gbɛ, ʋ kɔ 'lu a lɛ‑hielɛɛ ‑do. 'Ke 'le 'waa 'klɩ 'bii 'kwli 'mʋ, ʋ di dɛhʋɛ a ‑gbɛ ‑wɔn nuu ‑kʋan, ‑ɛ die nu, ɛ 'mʋ nahuin win ke kɔɔ, 14 nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'we ꞊nɔ 'Blayu ye, ʋ 'muo ye ‑wɔn. Kɛɛ, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ diu 'o wlɔn ‑ha 'hru, ‑ɛ nue, nɔ‑ mɔ kʋkɔnyʋ a Kʋkɔnyɔ, nɔ‑ mɔ ‑wɛ bodɩɔpʋ a Bodɩɔ, kɔ 'kɩɩnpʋ a 'Kɩɩn. 'A nahuin, ʋ nyo ‑wɔn 'nɩ kʋɛ, 'ke 'le 'waa ꞊wlɩ 'bii ke. Ɔ ‑hɩʋ 'le 'mʋ du, 'ɔ dʋ, 'ke bʋ kʋɛ ꞊nɔ ‑wɔn. 'A ‑tɩ, ʋ kɔ ꞊nɔ 'hɛɛn, nʋ‑ di 'o 'a yraanyʋ a ‑gbɛ 'hru wlɔn ‑ha.»

15 ‑Ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑gbɛ, ɔ le lele 'mʋ nɩ, ɔ nɔ: «'Niei ꞊nʋ, ‑n 'ye, ‑ɩ kɔ nʋa 'mʋ 'lalunyrɔ nɩ 'o, ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ dakʋ 'bii a nahuin, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ‑gbo a 'blʋgbɩ 'bii ke, ‑ʋʋ 'briwiin a gblegblei po. 16 Dɛhʋɛ a ꞊mʋɩɩ ‑pu ‑mɛ ‑ye, ‑n 'ye, ɩ kɔ dɛhʋɛ a ‑gbɛ 'hɛɛn, ɩ di 'lalunyrɔ a ‑gbɛ 'nɩ yraa. Ɩ dio ‑wɔn lɛ ‑ha ‑tɔplɩ 'bii, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ ‑patapata pue, ɩ 'muo klɩ, ɩ 'muo di. 'A dɛ ꞊nʋ, ‑ɛ di 'o hie, ɩ 'mue 'le na 'mʋ po. 17 Nyɩsʋa'a nɩ, ‑ɔ nue, 'blʋgbɩnaanyʋʋ ‑pu a ‑gbɛ, 'ʋʋ win 'mʋ lɛ 'wʋnwɔn, kɔ, 'ʋʋ dɛhʋɛ ꞊nʋ ‑kʋan ‑wɔn nuu, ‑ɛ die nu, dɛhʋɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ nahuin win ke kɔɔ. Nyɩsʋa nue nɩ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ dɛ ꞊nʋ nu, ɔɔ ‑hʋa. Dɛhʋɛ a ‑gbɛ, nɛ‑ di nahuin win ke kɔɔ, ɛ 'mue gba ‑gbagba, ‑tɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa ꞊tu, ɩ 'mʋ nue.

18 Nyrʋgba ꞊nʋ, ‑n 'ye, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ ꞊hɛn 'nyrɛ 'dɩɔ gblaka ꞊nʋ, ‑ɔ kɔɔ 'blʋgbɩnaanyʋ 'bii win ke, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ke.»

18

Nyɩsʋa poo Babilɔnɩdɩɔ a nahuin lɛ yrʋ

1 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye 'n 'ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ‑ye, 'ɔ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ. Ɔ nɩ ke 'klɩ 'dɔ, 'a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'ɛ nue, ‑nyrɛ 'ɛ 'bɛ nɔ 'klɔ 'bii ke, 2 'ɔɔ 'le gbo 'wɔɔn, ɔ nɔ: «'Dɩɔ gblaka ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Babilɔnɩ, ɔ bi ꞊hlɔn. Babilɔnɩ bi ꞊hlɔn 'bii, 'ɔ ‑hɛ 'kuo ‑hʋɩn a gbonɩɩlɛ. 'Kuo ‑hʋɩn a gblegblei, nɔ‑ nɩ 'le ꞊nɔ 'kwli 'mʋ. Nʋblɩ ꞊nʋ, ‑ɩɩ nahuin hʋannʋ nue, kɔ nahuin 'de 'mʋ nʋɛ, nɩ‑ nɩ ‑wɛ ‑tuo ke. 3 Babilɔnɩ bi ꞊hlɔn, ‑ɛ nue, 'a nahuin nue nɩ, 'waa 'laludɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ ꞊nʋ ke klɩɩ, 'ɛ 'sɛɛ gbo, 'ke 'le 'ɛ nɩ dakʋ ꞊de ‑hɛyri, kɔ, 'klɔ 'bii a 'blʋgbɩnaanyʋ, ʋ kɔ ꞊nʋ 'hɛɛn 'ʋ nu ‑wɛ 'lalu, puplonyʋ 'bii, 'ʋ ‑hɛ dɛkɔnyʋ, 'ke 'o ‑tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩɩ nahuin ke klɩɩ a puple a ‑ta 'mʋ.»

4 'Plɩɩ 'nɩ 'wɔn win ‑ye, 'ɩɩ 'le yakɔ 'mʋ ‑hɔn, 'ɩɩ lɛ po: «'Na nahuin, ba ‑hɔn 'le 'dɩɔ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ. Nɛ‑ 'de ꞊nɛ, 'ba biu 'le ‑hɛyri, 'ba nu dɛ 'kuku, ‑ye a di ‑wɛ 'ye ꞊sʋɛ 'dɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋʋ ꞊sʋɛ a 'yiye nu. 5 Ba ‑hɔn 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ nue, 'waa dɛ 'kuku ‑huo nɩ 'dɔ, kɔ, Nyɩsʋa 'de 'waa dɛ 'kuku a ‑gbɛ a ‑tɩ ‑wɔn ‑hri. 6 Bʋ ꞊tue ꞊nʋ ꞊sʋɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu o nahuin a ꞊sʋɛ a ꞊tuelɛ. Dɛ ꞊nʋ, ʋ nu o nahuin 'mʋ, bʋ nu ‑wɛ ꞊nʋ 'a 'wɩɩ 'hɔn 'mʋ. Yrʋ ꞊nʋ, ʋ poo o nahuin lɛ, bʋ nu ‑wɛ ꞊nʋ 'waa lɛpoowɩɩ 'hɔn. 7 Bʋ ꞊tue ꞊nʋ ꞊sʋɛ 'dɔ, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ wɔlɩ lɛ nu, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ʋ nu, 'ʋ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ 'dɔ, 'ʋ kɔ ‑wɛ ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ʋʋ ‑hʋa. Kɛ ʋʋ 'waa dɩɔnʋ ye po, ʋ nɔ 'nɩ, ʋ mɔ nyɩgblakɩɩ nɩ, 'waa 'dɩɔ 'de wɔlɩ lɛ nɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ‑tʋgbanyrʋ ye. 8 ‑Tɛ ʋʋ lɛ 'lu a lɛ‑hielɛ nu a ‑tɩ, tii ‑do a ti 'yri, 'waa ꞊sʋɛ a 'yiye 'mʋ ‑wlu ꞊tue. 'Kʋɛi, kɔ 'kuiye, kɔ kanʋ gblaka, ‑nyrɔwɔɔ ‑do a ‑gbɛ 'mʋ, 'ke ɩ di ‑wɛ 'o ‑wlu ꞊tuu. Na di 'dɩɔ a ‑gbɛ po 'tɔ, ‑ɛ nue, Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, nɔ‑ mɔ 'Klɩkenɩnyɩsʋa, nɔ‑ nyu ‑bati lɛ poo.»

9 'Blʋgbɩnaanyʋ, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ke, ‑ʋ nu o 'lalu, 'ke 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ti ꞊nʋ ‑kɔ 'yri 'dɩɔ a ‑gbɛ, ɔ di 'o hiin, 'bʋ 'ye 'a 'nyanyʋ, ʋ di 'nɩ we, ʋ 'mʋ wɔlɩ lɛ nu, ‑ɛ nue, ti ‑hi o a ti 'yri, ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ʋʋ o ‑hʋa, ʋ kʋɩ o nɩ. 10 ꞊Sʋɛ a 'yiye a ‑tɩ, hʋannʋ diu 'nɩ nu, ʋ 'mʋ ‑wɔn hren, ʋ 'mʋ lɛ po: «Popowli ‑o, popowli ‑o. 'Dɩɔ gblaka ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Babilɔnɩ, ‑ɔ nɩ o 'klɩ ke, ɔ bi ꞊hlɔn, 'ɔ nyre 'yi lɛ 'bii. Ɛ 'de gbo ‑wlɛn, Nyɩsʋa a ‑bati 'ɩ klo.»

11 'Klɔ ‑gbo a puplonyʋ, ʋʋ ‑wɛ 'nɩ we, 'ʋʋ wɔlɩ lɛ nu, 'dɩɔ a ꞊hlɔnbi‑tɩ, ‑ɛ nue, nahuon ꞊de 'de 'klɛɛ lele ‑tɛ nɩ, ‑ɔ di 'waa ‑tɔplɩ ‑tɔ. 12 ‑Tɔplɩ a ‑gbɛ, nɩ‑ mɔ: ‑gʋlʋ‑tɔplɩ a gblegblei, kɔ 'yilɛnɔhɛ 'bii, kɔ 'yilɛnɔdanɩ 'plɔplɔ, kɔ 'yilɛnɔti a gblegblei ꞊nʋ, ‑ɩɩ ꞊die po, kɔ ‑tɔplɩ ‑ye ꞊nʋ, ʋ nuu dɔnyɩ 'mʋ, kɔ ꞊ɩ ‑ye ꞊nʋ, ʋ nuu ti 'mʋ, kɔ ꞊ɩ ‑ye ꞊nʋ, ʋ nuu 'plʋ‑tɔplɩ 'mʋ, kɔ ꞊ɩ ‑ye ꞊nʋ, ʋ nuu ‑wɛ 'hɛ 'mʋ. 13 Puplonyʋ a ‑gbɛ, ʋʋ ‑wɛ plo lɛplʋʋnyra kɔ hai a gblegblei ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ɩɩ hʋnhrʋn po, 'ʋʋ ‑wɛ nɔ plo, kɔ 'nyra, kɔ ꞊gbla, kɔ 'flɔɔpupu, 'ʋʋ ‑wɛ bro plo, kɔ blablɔ, kɔ ‑se, kɔ ‑so‑gbɛ ꞊nʋ, ‑see ‑jri, kɔ ꞊go, kɔ nahuin ‑ye 'hɛɛn. ‑Tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, nahuon ꞊de 'de 'klɛɛ lele 'o nɩ, ‑bɔ ‑tʋɩ 'le ꞊nʋ kwa 'mʋ. 14 ‑Ye puplonyʋ a ‑gbɛ, ʋʋ 'nɩ we, 'ʋʋ 'dɩɔ a nahuin le: «‑Tɔplɩ ꞊nʋ, ‑ɩɩ o 'a mʋ 'tʋ 'mʋ lɛ pue, ɩ hin nɩ. 'A nɩ kʋkɔ‑tɔplɩ 'bii, ɩ ‑wɛ gbo. A 'deɛ ba 'yi 'klɛɛ lele.» 15 Puplonyʋ 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ plo ‑ploplo, ‑ʋ ‑hɛ dɛkɔnyʋ, 'ke 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ꞊sʋɛ a 'yiye a ‑tɩ, hʋannʋ diu 'nɩ nu, ʋ 'mʋ ‑wɔn hren, ʋ 'mʋ we, ʋ 'mʋ wɔlɩ lɛ nu, 16 ʋ 'mʋ lɛ po: «Popowli ‑o, popowli ‑o. 'Dɩɔ gblaka nyre lɛ 'yi. Ɔ 'we ꞊nɔ nyrʋgba ye, ‑ɔɔ 'yilɛnɔdanɩ ‑wɔn pue, ‑ɔɔ 'le ‑gʋlʋ‑tɔplɩ a gblegblei ꞊nʋ 'hʋɩn 'mʋ lɛ pue, ʋ nuu ‑gʋlʋ 'mʋ kɔ 'yilɛnɔhɛ 'hɛɛn. 17 'Plɩɩ, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ, ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, 'ɩ ‑wɛ gbo.»

'Mɩɩnaanyʋ kɔ 'waa nyɩgblakɩ, kɔ puplonyʋ 'bii ꞊nʋ, 'mɩɩii 'le ya, kɔ nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le 'mɩɩi 'kwli 'mʋ, ʋ hren ‑wɔn, 18 'ʋʋ 'le lɛ ta. ‑Tɛ ʋʋ 'klɛɛ 'le lɛ ta, ‑ye ʋ 'ye 'dɩɔ ꞊nʋ, ‑ɔɔ hin a 'nyanyʋ nɩ, 'ʋʋ 'le win 'yaa, ʋ nɔ: «'Dɩɔ ꞊nʋ, ‑ɔɔ hin, 'dɩɔ ꞊de 'de 'bʋa, ɔ 'dio ke yɛ,» 19 'ʋʋ we, 'ʋʋ wɔlɩ lɛ nu, 'ʋʋ 'gbo, ʋ nɔ: «Popowli ‑o, popowli ‑o. 'Dɩɔ gblaka, ɔ nyre lɛ 'yi. Ba 'ye kɛ, 'dɩɔ ‑gbo, ‑ɔ nue, nahuin 'bii, ‑ʋ kɔ 'mɩɩi, 'ʋ ‑hɛ dɛkɔnyʋ, 'dɩɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ nyre 'yi lɛ, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ.»

20 'A mʋ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nɩ 'le yakɔ 'mʋ, ba nu 'manʋ, 'dɩɔ ‑gbo, ‑ɔ nyre 'yi lɛ a ‑tɩ. 'A mʋ Nyɩsʋa a nahuin ꞊nʋ, kɔ 'a mʋ ‑Yusu a ‑wɔnnaanyʋ, kɔ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ, ba nu 'manʋ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a yrʋ klu nɩ, 'ke 'o ‑tɔplɩ 'bii ꞊nʋ, ʋ nu 'a mʋ 'mʋ a ‑ta 'mʋ.

21 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ gblaka ‑ye, ɔ mu nɩ, 'ɔ 'ba 'hɩɔ gblaka 'mʋ, 'ɔ puo 'le 'yru ‑wɔn, ɔ nɔ: «Kɛ'ɛ nɩ, ʋ di nu, ʋ 'mʋ 'klɩ nu, ʋ 'mʋ 'dɩɔ gblaka ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Babilɔnɩ 'kwla 'mʋ po. Ʋ 'deɛ bʋ 'ye 'klɛɛ lele 'dɩɔ a ‑gbɛ. 22 Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑geta bi, 'ke 'le Babilɔnɩdɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ bre, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋʋ papaduei bi, kɔ ‑ŋamʋɩ 'hɛɛn, ʋ 'deɛ bʋ nɩ 'klɛɛ lele ‑tɛ. 'Ke 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ʋ 'deɛ bʋ 'ye 'klɛɛ lele 'srɛnyɔ ꞊de, ʋ 'deɛ bʋ 'wɔn 'klɛɛ lele 'hun a win. 23 'Napɩi 'deɛ bɩ wlɩn 'klɛɛ lele. Ʋ 'deɛ bʋ 'wɔn 'klɛɛ lele 'blɩ'mʋpanyɔ kɔ 'a nyrɔ 'hɛɛn a win. Ti ‑hi la a ti 'yri, 'dɩɔ a ‑gbɛ a puplonyʋ ‑hi la 'o 'klɔ 'bii a puplonyʋ 'mʋ nɩ, kɔ, 'ke 'o 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de, 'a nahuin 'ʋʋ ‑wɩdɛ nu, 'ʋʋ nahuin kaa. Nɛ‑ nue, ʋ 'mʋ gbo ‑wɛ 'bii.»

24 Nyɩsʋa a ‑bati klɩ Babilɔnɩdɩɔ a nahuin nɩ, ‑ɛ nue, ʋ yɛ 'le gbo Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ kɔ Nyɩsʋa a nahuin 'hɛɛn a dablo; kɔ, nahuin 'bii ꞊nʋ, ʋ 'lɩla lɛ, kɛ nɔ ‑tʋtʋ ke, Babilɔnɩdɩɔ a nahuin, nʋ‑ nɩɛ 'le gbo.

19

1 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye 'n 'wɔn nahuin 'plɔplɔ a win, 'ke 'le yakɔ 'mʋ, win a ‑gbɛ 'ɩɩ 'le 'yaa. Kɛ ɩɩ po: «Ba baa Nyɩsʋa. Nɔ‑ɔ ‑a mʋ waa. ‑A nɩ Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ kɔ ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, 'ɔ nɩ 'klɩ ke, 'ɔ ‑hi 'o 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'mʋ. 2 'A pupo‑bati, ɩ 'sii 'o ye, 'ɛ nɩ ti. 'A ‑bati a ‑gbɛ, ɩ klɩ 'lalunyrɔ ‑nɩ wɛn nɩ. 'Lalunyrɔ a ‑gbɛ a nunuŋmli ‑hʋɩn, ɩ nyre nahuin 'bii a 'lu lɛ 'yi, kɛ nɔ 'klɔ ‑gbo ke. Nyɩsʋa ꞊tuo ꞊sʋɛ, ‑ɛ nue, ɔ 'la Nyɩsʋa a ‑kʋannunyʋ.» 3 Kɛ ʋʋ lele po, ʋ nɔ: «Ba baa Nyɩsʋa, ‑ɛ nue, 'dɩɔ ꞊nʋ, ʋ po 'tɔ, 'a 'nyanyʋ ꞊nʋ, aa 'ye, ʋ 'deɛ bʋ nyra gbo gbe.» 4 ‑Tɛ ʋ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye nyɩgblakɩ a (24) ‑wlʋ ꞊tu 'o ‑hɛn ‑nɩ wɛn, ʋ kɔ ‑tɔplɩɩ ‑hɛn ‑nɩ wɛn, ‑ɩɩ ‑hʋnhlʋn po, ʋ bla gbo kwlɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑ɔ nɩ 'o 'a gbata ke gbo. Kɛ ʋʋ po, ʋ nɔ: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, ba baa Nyɩsʋa.»

Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'we ꞊nɔ 'blayu ye, nɔ‑ kɔ 'blɩ'mʋpaalɛ a lɛ'mimre

5 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'nɩɩ 'wɔn win, 'ɩɩ 'le Nyɩsʋa a gbata ke 'mʋ ‑hɔn, 'ɩɩ lɛ po: «A 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyʋ, kɔ 'a mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ nyo 'o ꞊tuu, nyɩgblakɩ, kɔ nahuin, ‑ʋ 'de gbaalɛ kɔ, ba baa ‑a nɩ Nyɩsʋa,» 6 'plɩɩ 'nɩ 'wɔn lele nahuin 'plɔplɔ a win, win a ‑gbɛ 'ɩɩ 'wlu, 'ɩ 'we ꞊nɔ 'nie gblaka a ‑glɩ ye, ‑ɩɩ 'plu, 'ɩ 'we lele ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑tɛ bɛ 'nɩnɩ ꞊ma wɛn. ‑Tɛ 'n po 'o nʋa gbo, kɛ ʋʋ po, ʋ nɔ: «Ba baa Nyɩsʋa, ‑ɛ nue, ‑a nɩ Kʋkɔnyɔ, ‑ɔ mɔ 'Klɩkenɩnyɩsʋa, nɔ‑ kɔɔ nahuin win ke. 7 ‑Ba kɔ plɔ a bleelɛ, ‑ba nu 'manʋ, ‑ba bɔɔ, ‑ɛ nue, ti nyre 'o ꞊o, ‑ɩ kɔ 'yri 'Blayu di 'o 'a nyrʋgba 'blɩ 'mʋ paa ('a nyrʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a dakʋ). 'A nyrʋgba a ‑gbɛ, ɔ ‑wɛ ‑wɔn, 'ɔ nyo ‑pre. 8 Ʋ ‑nyi 'a nyrʋgba a ‑gbɛ 'hru, 'ke bɔ pue 'yilɛnɔwlawlʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ wlɩn, 'plɩɩ ‑ʋ 'de sru nɩ.» 'Yilɛnɔwlawlʋ a ‑gbɛ, dɛ ʋ ꞊hɛn 'nyrɛ, nɛ‑ mɔ 'yilɛnɔ‑tɔplɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa a nahuin, ʋ nu.

9 ‑Ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊de, nɔ‑ le 'mʋ, ɔ nɔ: «'Crɩɛ, 'ke 'le 'crɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ: Plɔ a bleelɛ 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, Nyɩsʋa da, 'ke bʋ di 'le, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'Blayu a ‑gbɛ a 'blɩ'mʋpaalɛ a dididɛ di.» ‑Ye ɔ le lele 'mʋ nɩ, ɔ nɔ: «‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, ‑ɛ nue, 'ke ɩ ‑hɔn 'le Nyɩsʋa wlɔn 'mʋ.»

10 Bɔ po 'klɛɛ lɛ, ‑ye 'n bla ꞊nɔ ye gbo kwlɩ, 'ke 'o 'a baalɛ a ‑ta 'mʋ. Kɛɛ ‑ye ɔ le 'mʋ nɩ, ɔ nɔ: «꞊Nɩ nue 'le, ‑ɛ nue, 'mɔ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔɔ nɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑n nu, ꞊nɩ 'ya Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ 'mʋ, ‑n kɔ ‑na 'bienʋ ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋ kuo wintɛ ꞊nʋ ꞊wlʋ ye, ‑Yusu tɔɔ ꞊nʋ. 'A ‑tɩ, Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑bo baa.»

Wintɛ a ‑gbɛ, ‑Yusu tɔɔ nahuin, nɛ‑ɛ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ 'klɩ ‑nyi.

‑Yusu, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ nɩ 'o ‑so pʋɔpʋ ꞊nʋ ke gbo

11 Dɛ a ‑gbɛ bɛ ‑hi, ‑ye 'n 'ye yakɔ nɩ, 'ɔ 'ca wlɔn, kɔ, 'nɩ 'ye ‑wɛ ‑so pʋɔpʋ, 'ɔ 'hrɩɩ ye, nahuon ꞊de, 'ɔ 'ya 'o ‑so pʋɔpʋ a ‑gbɛ ke. Nahuon a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ ꞊Hapʋnahuon, ‑ɔɔ ꞊hapʋdɛ nu. 'A tʋ a ‑wʋnwɔn ɛ 'sii 'o ye, kɔ, 'a pupo‑bati 'ɩ 'sii ‑wɛ 'o ye. 12 'A 'yii 'we ꞊nɔ nahru ye, 'ɔ ꞊tu 'klaʋn.i a gblegblei 'lu lɛ, 'ʋ 'crɩɩ 'o ꞊nɔ 'dʋ ke. Nahuon ꞊de 'de 'dʋ a ‑gbɛ yi, 'bɛ 'de ɔ ‑do. 13 'A wlawlʋ ꞊nʋ, ɔ pue, ʋ mɔ dablo ‑gbʋgbɛ. Nahuon a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ «Nyɩsʋa a Wintɛ.» 14 Nyɩsʋa a lɛleenyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ 'a 'sɔyuo, nʋ‑ nyo ‑wɔn kʋɛ. 'Ke ʋ nɩ 'o ‑se pʋɔpʋɩ klɛ, 'ʋ pue wlawlɩ pʋɔpʋɩ, ‑ɩ 'de sru nɩ. 15 ‑Hɔtɩplie, nɛ‑ɛ 'le ꞊nɔ wlɔn 'mʋ ‑hɔn. Nɛ‑ ɔ di nu, ɔ 'mʋ 'o 'klɔ ‑gbo a dakʋ 'bii ꞊nʋ 'hru wlɔn ‑ha, ‑ʋ nyo ye ‑wɔn. Ɔ diu ke kɔɔ win, 'ke 'le 'klɩ a kenɩnɩɛ 'kwli 'mʋ, ɔ 'mu klɛ na, ‑ɛ 'we ꞊nɔ tiyɔ ꞊nʋ ye, ʋʋ rɛsɛn daa, ʋʋ ke yii, 'ke 'le 'hʋɔ wlɔn, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'a 'nie ꞊nʋ nɔ 'mʋ nuu. Ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, ‑a nɩ 'Klɩkenɩnyɩsʋaa po yrʋ 'dɔ. 16 Nahuon a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ 'a 'dʋ nɩ, 'ke 'o 'a wlawlʋ ke, kɔ, 'ke 'o 'a 'pɔ ke. 'A 'dʋ a ‑gbɛ, ʋ 'crɩɩ, nʋ‑ mɔ: Bodɩɔpʋ a Bodɩɔ, kɔ kʋkɔnyʋ a Kʋkɔnyɔ.

17 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi lele, 'nɩ 'ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ‑ye, 'ɔ nyra gbo, 'ke 'le 'yrʋ 'yi 'mʋ, 'ɔɔ 'le win 'yaa, 'ɔɔ nʋblɩ 'bii ꞊nʋ da, ‑ɩ 'we ꞊nɔ kei ye. Kɛ ɔ nyi ye po, ɔ nɔ: «Ba 'kukue lɛ, a 'mʋ lɛ'mimre a dididɛ ꞊nʋ di, Nyɩsʋa pie 'a mʋ. 18 Ba di 'le, ba di 'blʋgbɩnaanyʋ ꞊nʋ, ‑ʋ 'kʋ a ‑plahʋɩn. Ba di ‑wɛ 'sɔyuo ꞊nʋ, ‑ʋ 'kʋ, kɔ 'waa nyɩgblakɩ a ‑plahʋɩn. Ba di ‑wɛ ‑se kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nye naa, kɔ nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ 'kʋ a ‑plahʋɩn. Ba di ‑wɛ ꞊go, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de ꞊go, nyɩgblakɩ, kɔ nahuin, ‑ʋ 'de gbaalɛ kɔ a ‑plahʋɩn.»

19 'Plɩɩ 'nɩ 'ye dɛhʋɛ ‑nɩ wɛn, kɔ 'klɔ ‑gbo a 'blʋgbɩnaanyʋ. 'Waa 'sɔyuo 'kukue lɛ, ‑ɛ die nu, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'ya ‑so pʋɔpʋ a ‑gbɛ ke, ʋ 'muo ‑wɔn ‑wɔn, ɔ kɔ 'a 'sɔyuo 'hɛɛn. 20 'Plɩɩ 'ʋ klɩ dɛhʋɛ a ‑gbɛ, ɛ kɔ hɩwinwlɔn‑hɛnyɔ ‑nɩ wɛn 'hɛɛn. Hɩwinwlɔn‑hɛnyɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔɔ o 'ŋmilɛka‑tɔplɩ nu, 'ke 'o dɛhʋɛ a ‑gbɛ ye. Kɛ'ɛ nɩ, ɔ nu, 'ɔ kaa o nahuin, ‑ɛ die nu, ʋ 'mue ke wɛɛn, 'ke bʋ ꞊tue ꞊nʋ dɛhʋɛ a ‑gbɛ a yriilɛ, kɔ, ʋ 'mʋ tuyu ꞊nʋ kwlɩ ye gbo bla. ‑Tɛ ʋ klɩ dɛhʋɛ a ‑gbɛ, ɛ kɔ hɩwinwlɔn‑hɛnyɔ a ‑gbɛ 'hɛɛn, ʋ 'diu 'la, 'ʋ pu 'le 'hʋɔ gblaka ꞊nʋ wlɔn, ‑ɔ kɔ wlɔn na nɩ 'le, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe, ɔ kɔ 'nʋ ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋʋ nahuin lɛ 'lɩla. 21 Dɛhʋɛ a 'sɔyuo a ‑gbɛ, ʋ ‑mɛ ‑ye, nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'o ‑so ke gbo, ɔ nu ‑hɔtɩplie, ‑ɛɛ 'le ꞊nɔ wlɔn 'mʋ ‑hɔn, 'ɔ 'lʋ, nʋblɩ 'bii 'ɩ ‑wɛ ti ke, 'ɩ di 'waa 'kʋkʋkui a ‑gbɛ ‑didi, 'ɩ ꞊mra.

20

'Yrɩ a (1000) 'milowɔ a ‑tɩ

1 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'n 'ye Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ‑ye, 'ɔ ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, 'ɔ di nɔ ‑tʋtʋ ke. Nɔ‑ 'ble 'maju a 'yɛɛ ꞊nʋ kwa, ɔɔ nu, 'ɔɔ 'hʋɔ ꞊nʋ, ‑ɔ hren 'mʋ gbo a 'maju ꞊gba, 'ɔ 'ble ‑wɛ 'cɩɩn gblakɩ kwa; 2 'ɔ mu, 'ɔ klɩ dɔhre ‑nɩ wɛn, ‑ɛ mɔ hre 'ka ꞊nʋ, ‑ɛ mɔ Satan, ‑ɔ mɔ 'kuo ‑hʋɩn a nyɩgblaka; Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑gbɛ 'ɔ mʋɔ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'le 'cɩɩn a ‑gbɛ wlɔn nɩ, 'ke 'le 'yrɩ a (1'000) 'milowɔ 'kwli 'mʋ. 3 ‑Tɛ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ mʋɔ, ‑ye 'ke ɔ puo 'le 'hʋɔ a ‑gbɛ wlɔn, 'ɔ po 'o 'maju 'o, 'plɩɩ 'ɔ nu 'maju a 'yɛɛ, 'ɔ ꞊gbʋ, 'plɩɩ 'ɔ ꞊tu 'o yriilɛ, ‑ɛ die nu, ɔ 'nɩ ꞊han 'hrɩ, ɔ 'nɩ ꞊han 'klɛɛ lele 'klɔ ‑gbo ke a nahuin mu kaa. 'Yrɩ a (1'000) 'milowɔ 'bɔ ‑hi, ‑ye ʋ dio gbo 'nɩ tɛ, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ.

4 Dɛ a ‑gbɛ, ‑tɛ ɛ ‑hi, ‑ye 'n 'ye ‑batipogbatɩ, nahuin 'ʋ nɩ ke gblɛ, Nyɩsʋa 'ɔ ‑nyu 'klɩ, 'ke bʋ poo nahuin ‑bati lɛ. 'Plɩɩ 'nɩ 'ye ‑wɛ Nyɩsʋa a nahuin, ‑ʋ 'kʋ a ‑hihi. Nahuin a ‑gbɛ, ʋ 'bɛ la 'o 'waa 'li lɛ, ‑ɛ nue, ʋ kuo la wintɛ ꞊nʋ ye ꞊wlʋ, ‑Yusu tɔɔ la ꞊nʋ, kɔ, 'ʋʋ la Nyɩsʋa a ‑tɩ ꞊tu. Ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ 'de la dɛhʋɛ a ‑gbɛ kwlɩ ye gbo bla, kɔ, 'ʋ 'die ke wɛɛn, 'ke bʋ ꞊tue ꞊nʋ dɛhʋɛ a ‑gbɛ a yriilɛ, 'ke 'o 'waa yigbaklɩ ye, kɔ 'ke 'o 'waa dabʋɩ ke. ‑Ye 'n 'ye nɩ, ‑ɛ mɔ, ʋ nɩ lele 'klɔ, ʋ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, 'ʋ kɔɔ nahuin win ke, 'ke 'le 'yrɩ a (1'000) 'milowɔ 'kwli 'mʋ. 5 Nahuin a ‑gbɛ, nʋ‑ mɔ ye‑hɛnahuin, ‑ʋ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, ‑ʋ 'hrɩ 'klɔ. Nahuin ‑ye ꞊nʋ, ʋ ‑mɛ ‑ye, ʋ 'de 'klɔ a 'hrɩɛ. 'Yrɩ a (1'000) 'milowɔ ꞊nʋ, nɩ‑ di ‑hi, 'plɩɩ ʋ 'mʋ ‑wɛ 'klɔ 'hrɩ. 6 Plɔ a bleelɛ 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ mɔ ye‑hɛnahuin, ‑ʋ ‑hɔn 'le 'kʋkʋnyʋ ‑hɛyri 'mʋ, ‑ʋ 'hrɩ 'klɔ. Nyɩsʋa pu ke 'pɩa, 'ke 'o 'a ‑gbɛ a ‑ta 'mʋ. Ʋ 'deɛ bʋ 'kʋ ‑do 'hɔn a kɔ. Ʋ di 'ya ‑cɔhlʋnpinyʋ, 'ke 'o Nyɩsʋa kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn ye, ʋ kɔ ‑Yusu 'Klɩsʋ 'hɛɛn, ʋ 'mʋ nahuin win ke kɔɔ, 'ke 'le 'yrɩ a (1'000) 'milowɔ 'kwli 'mʋ.

‑Tɛ Nyɩsʋa di 'o Satan 'hru wlɔn ‑ha

7 'Bɩa Satan, 'bɔ nu 'yrɩ a (1'000) 'milowɔ, 'ke 'le 'cɩɩn a ‑gbɛ wlɔn, ‑ye ʋ tɩɔ gbo, ʋ 'muo 'le 'hʋɔ ꞊nʋ wlɔn ‑ha. 8 Ɔ di 'nɩ 'hrɩ, ɔ 'mʋ mu, ɔ 'mʋ lele 'klɔ ‑gbo a dakʋ 'bii a nahuin kaa. Dakʋ a ‑gbɛ, 'a 'dʋɩ mɔ Gɔgʋ, kɔ Magɔgʋ 'hɛɛn; ɔ 'mu lɛ 'kukue, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ Nyɩsʋa tʋ ‑wɔn mu ‑wɔn. Ʋ di 'nɩ ‑huo, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'yru nʋa 'mʋ a 'pʋhʋɔn ye. 9 ‑Tɛ 'n 'yu, ‑ye ʋ 'sɛɛ 'klɔ 'bii ‑gbo ke gbo, 'ʋ ꞊glaa 'le ‑tɛgbi ꞊nʋ, Nyɩsʋa a nahuin nɩ 'le, kɔ 'dɩɔ ꞊nʋ, Nyɩsʋa nʋɛ 'mʋ. ‑Tɛ ʋ ꞊glʋʋ 'klɛɛ 'le, ‑ye na ‑hɔn 'le yakɔ 'mʋ, 'ɔ ‑wɔ nahuin 'bii a ‑gbɛ gbo, ‑ʋ ꞊glaa 'le Nyɩsʋa a nahuin. 10 Satan ꞊nʋ, ‑ɔ nyu o kaa, ɔ ‑mɛ ‑ye, ʋ klo nɩ, 'ʋ puo 'le 'hʋɔ gblaka ꞊nʋ wlɔn, ‑ɔ kɔ wlɔn na nɩ 'le, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe, ɔ kɔ 'nʋ ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋʋ nahuin lɛ 'lɩla. ‑Tɛgbi ꞊nʋ, ʋ puo 'le, 'kee nɩ, ʋ po ‑wɛ 'le dɛhʋɛ kɔ hɩwinwlɔn‑hɛnyɔ ‑nɩ wɛn 'hɛɛn. 'Kee nɩ, ʋ di 'le ꞊sʋɛ 'yee, 'ɛ nɩ ti, 'tɔ 'mʋ kɔ ‑nyrɛ 'mʋ.

‑Tɛ Nyɩsʋa di nahuin 'bii ‑bati lɛ poo

11 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, ‑ye 'n 'ye ‑batipogbata gblaka pʋɔpʋ, nahuon 'ɔ nɩɔ 'le wlɔn gbo. ‑Tʋtʋ kɔ yakɔ 'hɛɛn, ʋ 'wan nɩ, 'ke 'o ꞊nɔ ye. Nahuon ꞊de 'deɛ bɔ 'yi 'klɛɛ lele. 12 'Plɩɩ 'nɩ 'ye nahuin 'bii ꞊nʋ, ‑ʋ 'kʋ, nyɩgblakɩ, kɔ nahuin, ‑ʋ 'de gbaalɛ kɔ, 'ʋ nɩ 'o gbata a ‑gbɛ ye, 'plɩɩ nahuon ꞊de 'ɔ kla 'crɩɩnɩɛi ꞊de ye, 'ɔ kla ‑wɛ 'crɩɩnɩɛ ‑ye ye, ‑ɛ mɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ a 'crɩɩnɩɛ. ‑Tɛ ʋ kla ye‑hɛcrɩɩnɩɛi ye, ‑ye Nyɩsʋa poo nahuin ꞊nʋ lɛ ‑bati, ‑ʋ 'kʋ. Ɔ puu lɛ ‑tɛɛ a ‑bati, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'waa 'yrinaabʋɩ nɩ la 'mʋ, kɔ, ‑tɛ ʋ nu la 'a 'crɩɩlɛ, 'ke 'le ye‑hɛcrɩɩnɩɛi a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ. 13 Mɔ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'kʋʋ 'nie 'mʋ, 'nie tɩʋ gbo, mɔ, 'kʋkʋɛ, kɔ 'kuopʋ a 'bri, ɩ tɛ ‑wɛ nahuin ꞊nʋ gbo, ‑ʋ nɩ 'le, Nyɩsʋa 'ɔ poo ʋ 'bii ‑bati lɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ 'waa nunu‑tɔplɩ nɩ la 'mʋ. 14 'Plɩɩ 'ʋ po 'le 'kʋkʋɛ kɔ 'kuopʋ a 'bri, 'ke 'le 'hʋɔ gblaka ꞊nʋ wlɔn, ‑ɔ kɔ wlɔn na nɩ 'le, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe. 'Hʋɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ di 'kʋ ‑do 'hɔn a kɔ a gbonɩɩlɛ. 15 'Ɛ nɩ nahuon, ‑ɔ kɔ 'dʋ 'de 'le nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ a 'crɩɩnɩɛ 'kwli 'mʋ nɩ, 'ke ʋ puo ‑wɛ 'le 'hʋɔ gblaka ꞊nʋ wlɔn, ‑ɔ kɔ wlɔn na nɩ 'le, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe.

21

Nyɩsʋa di nu yakɔ yrayrʋ kɔ ‑tʋtʋ yrayrʋ

1 'Plɩɩ dɛ a ‑gbɛ, ɛ 'mʋ mu ‑hi, ‑ye 'n 'ye lele yakɔ yrayrʋ kɔ ‑tʋtʋ yrayrʋ 'hɛɛn. Ye‑hɛyakɔ kɔ ye‑hɛ‑tʋtʋ, ɩ 'wan la nɩ, 'yru 'ʋ 'de 'klɛɛ lele ‑tɛ nɩ. 2 'Plɩɩ 'nɩ 'ye ‑wɛ Nyɩsʋa a 'dɩɔ gblaka. 'Dɩɔ a ‑gbɛ, nɔ‑ mɔ Jrusrɛdɩɔ yrayrʋ, 'ɔ 'hrɩɩ ye. 'Dɩɔ a ‑gbɛ, 'ke ɔɔ 'le yakɔ 'mʋ ‑hɔn, 'ke 'le Nyɩsʋa ‑wɔn, 'ɔɔ nɔ ‑tʋtʋ ke ꞊tɩɩ. Nyɩsʋa nue nɩ, 'dɩɔ a ‑gbɛ 'ɔ nɔ 'yi lɛ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ nyrʋgba ye, ‑ɔ pue 'yilɛnɔ‑tɔplɩ 'hʋɩn 'mʋ lɛ, ‑ɔ ‑wɛ ‑wɔn, 'ke bɔ mu 'a tɔ ye 'mʋ 'bɛ, 'ke 'le 'blɩ'mʋpaalɛ 'mʋ. 3 'Plɩɩ 'nɩ 'wɔn wintɛ, 'ɛɛ 'le gbata a ‑gbɛ ke 'mʋ ‑hɔn, 'ɛɛ 'wlu. Kɛ ɛɛ po: «Ba 'ye kɛ, 'ke Nyɩsʋa 'ti 'le nahuin ꞊nʋ ‑gbahlɔn. Ɔ di 'o ꞊nʋ ‑wɔn 'nɩ nɩ. Ʋ di 'ya 'a dakʋ, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'mʋ 'waa Nyɩsʋa 'mʋ 'ya. 4 Nɔ‑ di ꞊nʋ 'yi ꞊hlɔn lɛ 'hran. Ʋ 'deɛ bʋ 'kʋ 'klɛɛ lele. Ʋ 'deɛ bʋ nɩ 'klɛɛ 'le lele 'kuiye ‑gbahlɔn. Ʋ 'deɛ bʋ we 'klɛɛ lele. 'Waa 'hʋɩn a dɛ ꞊de 'deɛ bɛ kla 'klɛɛ lele. ‑Tɔplɩ 'kɩ di 'nɩ 'wan.»

5 'Plɩɩ nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ nɩ 'o gbata a ‑gbɛ ke, ɔ nɔ: «'Ye kɛ, 'n nye 'nɩ nu, ‑tɔplɩ 'bii, ɩ 'mʋ ‑tɔplɩ yrayrɩ ‑hɛ.» ‑Ye ɔ nɔ: «‑Tɩ ‑gbo, 'n di ꞊tu, 'crɩɩ, ‑ɛ nue, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, hɩ 'di 'le ‑gbahlɔn nɩ.» 6 ‑Ye kɛ ɔɔ lele po, ɔ nɔ: «‑Kʋan ‑wɛ ‑wɔn. 'Mɔ ꞊tu 'ɛ nɩ dɛ ꞊de ‑wlu. 'N nɩ la 'klɔ, 'plɩɩ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'ɛ nue. 'N ‑do a ‑gbɛ, 'mɔɔ nɩ, ‑ɔ di ‑wɛ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'lu ‑yra. ‑Tɔplɩ 'bii, ɩ di gbo 'nɩ ‑wɛ, kɛɛ, 'n 'kɩɛ die 'klɔ nɩ. 'Ɛ nɩ nahuon, 'nie'natʋʋ nu, 'n dio ‑nyi 'nie ‑gbʋgbɛ. 'Niedʋ a ‑gbɛ, 'n di ꞊nɔ ‑nyi, ɛ di ye 'we 'nie ꞊nʋ, ti a pɛpɛ, ‑ɛɛ 'le ‑tʋtʋ gbo 'mʋ ‑hɔn, ‑ɛɛ ‑tʋnahuin 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 7 'Ɛ nɩ nahuon, ‑ɔ 'nɩnɩ di sɩa, 'ke 'o 'na ꞊wlʋ a yekuolɛ a ‑ta 'mʋ, 'n di ꞊nɔ ‑tɔplɩ a ‑gbɛ 'nɩ ‑nyi. 'Mɔ di 'a Nyɩsʋa 'mʋ 'ya, ɔ ‑mɛ ‑ye, ɔ 'mʋ 'na 'yu 'mʋ 'ya. 8 Kɛɛ, nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ mɔ hʋannʋnyʋ, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ 'de 'mʋ ꞊wlʋ ye kuo, kɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ꞊wlɩ nyre 'yi lɛ, kɔ ꞊ʋ ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋʋ nahuin 'la, kɔ ꞊ʋ ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'lalu nu, kɔ ꞊ʋ ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑wɩdɛ nu, kɔ ꞊ʋ ꞊nʋ, ‑ʋʋ ꞊wɛhɩi klɩ, kɔ hɩnyʋ 'bii, ʋ 'bii a ‑gbɛ, 'ke ʋ diu 'le 'hʋɔ gblaka ꞊nʋ wlɔn po, ‑ɔ kɔ wlɔn na nɩ 'le, ‑ɔ 'nɩnɩ jre gbe, ɔ kɔ 'nʋ ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋʋ nahuin lɛ 'lɩla. 'Ke 'le ‑tɛgbi a ‑gbɛ, 'ke nahuiin 'le 'kʋʋ ‑do 'hɔn a kɔ.»

Nyɩsʋa a 'dɩɔ yrayrʋ, ‑ɔ mɔ Jrusrɛ a ‑tɩ

9 'Plɩɩ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊nʋ, 'ɔ di 'o 'mʋ 'hʋɩn 'mʋ. 'Ke ɔ nɩ wɛn 'le Nyɩsʋa a lɛleenyʋʋ 'nɩpata ꞊nʋ ‑hɛyri, ‑ʋ 'ble ‑gaʋwɩɩ 'nɩpata ꞊nʋ kwa, ‑ɩ kɔ 'kwli 'mʋ ꞊sʋɛ a 'yiye a gbleii 'nɩpata ꞊nʋ, ɩ 'yii 'le. ‑Tɛ ɔ di 'le, ‑ye ɔ le 'mʋ nɩ, ɔ nɔ: «Di 'le, 'mʋ ‑mʋ nyrʋgba ꞊nʋ tɔɔ, 'Blayu di kɔ (‑ɔ mɔ nyrʋgba ꞊nʋ, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a nahuin).» 10 'Plɩɩ Nyɩsʋa a ‑Hihiu 'ʋ kɔɔ 'mʋ win ke 'bii, Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑gbɛ 'ɔ gba 'le 'mʋ dʋgba ‑pɛtu ꞊de 'lu, 'ɔ tɔɔ 'mʋ Jrusrɛdɩɔ, ‑ɔ mɔ Nyɩsʋa a 'dɩɔ. 'Dɩɔ a ‑gbɛ, 'ke ɔɔ 'le yakɔ 'mʋ ‑hɔn, 'ke 'le Nyɩsʋa ‑wɔn, 'ɔɔ nɔ ‑tʋtʋ ke ꞊tɩɩ. 11 'Dɩɔ a ‑gbɛ, ɔɔ 'nɩ wlɩn 'dɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'yilɛnɔhɩɔ ꞊nʋ ye, ʋʋ sasʋpʋ daa, 'ɔɔ ‑wɛ wlɩn, ‑nɔ 'yɩla. Nyɩsʋa a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋaa nɩ, ‑ɛɛ lɛ wʋnwlɛn nu. 12 Ʋ nu ‑mli, 'ʋ ‑ha 'dɩɔ a ‑gbɛ ye. ‑Mli a ‑gbɛ, ɩ 'gboklo 'mʋ nɩ, kɔ, 'ɩ hren 'klɔ. 'Majii (12) ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn, nɩ‑ nɩ 'le ‑mli a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ. 'Maji a ‑gbɛ, nɩ‑ kɔ 'yri nahuiin 'o naa, 'ʋʋ 'dɩɔ 'mʋ pa. Nyɩsʋa a lɛleenyʋʋ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn, nʋ‑ʋ 'maji a ‑gbɛ 'yie ꞊tu. 'Ke 'o 'maji a ‑gbɛ 'yri, 'ke ʋ 'crɩɩ 'o Yisraɛkʋɛ a ꞊tugbɩɩ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn ꞊nʋ a 'dʋɩ a ‑dodo. 13 'Dɩɔ a ‑gbɛ a ‑mli a 'pɩaa ‑do ke, 'majii ta nɩ 'o: ta 'ke 'le 'yrʋ a 'hrɩɩlɛ 'mʋ, ta 'ke 'le 'yrʋ a paalɛ 'mʋ, ta 'ke 'le 'lu ye, ta 'ke 'le ꞊hlɔn ye. 14 'Ke 'le ‑mli a ‑gbɛ bʋ gbo, ʋ po 'le 'hɛɛ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn. 'Ke 'o 'hɛ a ‑gbɛ ke, ʋ 'crɩɩ 'o 'Blayu a ‑wɔnnaanyʋ ꞊nʋ a 'dʋɩ a ‑dodo.

15 Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊nʋ, ‑ɔɔ 'le 'mʋ ‑wɔn 'prɛɛ, ɔ 'ble kwa 'mɩsɩdɛ, ʋ nuu ‑gʋlʋ 'mʋ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'dɩɔ 'mɩsɩ, kɔ 'a 'maji, kɔ 'a ‑mli 'hɛɛn. 16 'Dɩɔ a 'pɩɩ ‑hɛn a ‑gbɛ, ɩ wʋnwɛɛn 'mʋ lɛ. Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑gbɛ, ɔ nu 'a 'mɩsɩdɛ, 'ɔ 'mɩsɩ 'dɩɔ ꞊nʋ. 'Dɩɔ a ‑gbɛ a lɛhinhren, ɛ mɔ 'mɛtrɩwɩ a (200) ‑hɔtrʋwɩɩ 'hɔn a gblei a (12'000) 'milowɩɩ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn. 'A lɛhinhren, kɔ 'a klɛ'bʋbʋa, kɔ 'a 'klɔhinhren, ɩ mɔ dɛɛ ‑do. 17 'Plɩɩ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ 'ɔ 'mɩsɩ ‑mli a ‑gbɛ a 'klɔhinhren. 'A 'klɔhinhren a ‑gbɛ, ɛ mɔ ‑hɔn 'o ‑jiomɩ 'yri 'mʋ, ‑bo yɛ ‑ŋlɛ, 'a gblei a (144) ‑wlɩɩ 'nɩpata ꞊tu 'o ‑hɛn. Ɔ 'mɩsɩɛ nɩ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ nahuiin ‑tɔplɩ a 'mɩsɩlɛ nu. 18 'Hɛdʋ ꞊nʋ, ʋ nu, 'ʋ po ‑mli a ‑gbɛ, 'a 'dʋ mɔ sasʋpʋ. 'Dɩɔ ‑mɛ ‑ye, ʋ nu ‑tɛɛ a ‑gʋlʋ, 'ʋ puo, 'ɔɔ wlɩn, ‑ɛ 'we ꞊nɔ 'yɩla ye. 19 ‑Mli a ‑gbɛ a bʋgbo, ʋ nu 'yilɛnɔhɛ a gblegblei, 'ʋ pui.

Ye‑hɛhɩɔ, ʋ nu, 'ʋ ꞊tu 'a pupue ‑wlu, ʋ nyo daa sasʋpʋ,

'hɩɔ a 'hɔn a nɔnɔ, 'ʋ nyo safilɩ daa,

ta a nɔnɔ, 'ʋ nyo kasɩdʋanɩ daa,

‑hɛn a nɔnɔ, 'ʋ nyo emelodɩ daa,

20 ꞊hun a nɔnɔ, 'ʋ nyo sadonisɩ daa,

‑huonnɔ a nɔnɔ, 'ʋ nyo salɩdʋanɩ daa,

'nɩpata a nɔnɔ, 'ʋ nyo klisolitɩ daa,

‑yehɛn‑yehɛn a nɔnɔ, 'ʋ nyo belilɩ daa,

seledo a nɔnɔ, 'ʋ nyo topasɩ daa,

‑pu a nɔnɔ, 'ʋ nyo klisoplasɩ daa,

‑pu ꞊tu 'o ‑do a nɔnɔ, 'ʋ nyo hiasɛtɩ daa,

‑pu ꞊tu 'o 'hɔn a nɔnɔ, 'ʋ nyo ametisɩtɩ daa.

21 'Ɛ nɩ 'maju mɔ 'hɩɔɔ nɩ, ʋʋ 'yilɛnɔhɩɔ daa. 'Dɩɔ a 'hru ‑mɛ ‑ye, ʋ nu ‑tɛɛ a ‑gʋlʋ. Nʋ‑ ʋ po 'o ꞊nɔ wlɔn, 'ʋʋ wlɩn ‑nɔ 'yɩla.

22 'Ke 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ, 'n 'de 'le Nyɩsʋa a 'kagblaka 'ye, ‑ɛ nue, Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ‑ɔ nɩ 'klɩ ke, kɔ Nahuon ꞊nʋ, ‑ɔ 'we ꞊nɔ 'blayu ye, 'waa ‑gbɛ, ʋ nɩ ke ‑tuo. Nʋ‑ mɔ Nyɩsʋa a 'kagblaka. 23 'N 'ye ‑wɛ nɩ, ‑ɛ mɔ, 'yrʋ kɔ ‑hɔpʋ 'hɛɛn, ɩ 'nɩ wlɩɩn ꞊le 'klɛɛ lele 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ. 'Waa wʋnwlɛn 'nɩ ‑hɛ ꞊le nahuin 'mʋ, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑gbɛ a ‑tɩ a 'yi'bʋbʋa, nɛ‑ɛ wlɩn, 'Blayu 'ʋʋ ‑wɛ nahuin ‑nyrɛ ‑nyi, 'ke 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ. 24 ‑Nyrɛɛ ‑do a ‑gbɛ, ɛ die 'nɩ nu, 'klɔ 'bii ‑gbo a dakʋ, ʋ 'mʋ lɛ na, 'ke 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ. 'Blʋgbɩnaanyʋ 'bii ‑gbo, ‑ʋ nɩ nɔ 'klɔ ke, ʋ di 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ 'nɩ pa, ʋ 'mʋ 'waa 'klɩ 'bii Nyɩsʋa ‑nyi. 25 'Dɩɔ a ‑gbɛ a 'maji, ɩ di wlɔn lɛ 'nɩ ꞊ga, ‑nyrɔwɔ a ꞊gble 'kwli 'mʋ. Gbe, ʋ 'nɩ pui ꞊le 'o ꞊o, ‑ɛ nue, 'tɔ 'nɩ ‑wɔn ꞊le 'klɛɛ lele nɩ. 26 Dakʋ a gblegblei, ʋ di 'le 'klɔ ‑gbo a ‑tɩ a 'yi'bʋaalɛ kɔ 'a ꞊hapʋ‑tɔplɩ 'bii 'nɩ ya, ʋ 'mui 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ paa, ʋ 'mui Nyɩsʋa ‑nyi. 27 'Yilɛnyre‑tɔplɩ ‑mɛ ‑ye, ɩ 'deɛ bɩ pa 'le. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ ꞊wlɩ nyre 'yi lɛ, kɔ hɩnyʋ 'hɛɛn, ʋ 'deɛ bʋ pa ‑wɛ 'le. Nahuiin ‑do ꞊nʋ, ‑ʋ di 'le pa, nʋ‑ mɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'dʋɩ ʋ 'crɩɩ 'le 'Blayu a 'crɩɩnɩɛ ꞊nʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ mɔ nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ kɔ 'klɔ yrayrʋ a 'crɩɩnɩɛ.

22

1 ‑Tɛ dɛ a ‑gbɛ, ɛ ‑hi, 'plɩɩ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑gbɛ, 'ɔ tɔɔ 'mʋ 'nie ꞊nʋ, ‑ɛɛ nahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. Ɛɛ 'nɩ wlɩn, ‑nɔ 'yɩla. 'Ke ɛɛ 'le Nyɩsʋa a gbonɩɩlɛ kɔ 'Blayu a gbonɩɩlɛ 'mʋ ‑hɔn, 2 'ɛɛ ‑hi, 'ke 'o 'dɩɔ a ‑gbɛ a 'hru a ‑hɛyri 'mʋ. Tugbɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ 'kuii nahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le, 'ke ɛ ꞊gaa 'o 'nie a ‑gbɛ nʋa 'mʋ. 'Nie a ‑gbɛ a 'pɩɩ 'hɔn ꞊nʋ ke, 'ke ɛ ꞊gaa 'o. Ɛɛ nu 'kuitʋʋwɩɩ ‑pu ꞊tu 'o 'hɔn, 'ke 'le 'yrʋ 'kwli 'mʋ, ‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ tʋʋwɔɔ ‑do, 'ke 'le yakɔ 'kwli 'mʋ. 'A hai mɔ ꞊wɛhɩɩ nɩ, 'ɩ nye nu, dakʋ a nahuin 'bii a 'kʋɛi 'ɩɩ ‑wɛ. 3 ‑Tɔplɩ ꞊nʋ, Nyɩsʋa po 'jrɔ ‑wɔn, ɩ 'deɛ bɩ nɩ 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ.

Nyɩsʋa kɔ 'Blayu 'hɛɛn, 'waa bodɩɔgbata, nɔ‑ di 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'kwli 'mʋ nɩ, kɔ, 'a nahuin ꞊nʋ, ʋ dio 'nɩ baa, 4 ʋ 'mʋ 'a yigbakla 'ye, ʋ 'mʋ 'a 'dʋ 'crɩɩ, 'ke 'o 'a nahuin ꞊nʋ a yigbaklɩ ye. 5 'Tɔ 'deɛ bɔ ‑wɔn 'klɛɛ lele. 'Napɩi kɔ 'yrʋ 'hɛɛn, ɩ 'deɛ bɩ ‑hɛ 'klɛɛ lele nahuin 'mʋ, ‑ɛ nue, Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ di wlɩn, ɔ 'mu ‑nyrɛ ‑nye. Nyɩsʋa kɔ 'a nahuin 'hɛɛn, nʋ‑ di 'o gbata ke gbo nɩ, ‑tɛ 'klɔ tɛ ye gbo.

‑Yusu di 'le lele 'nɩ di

6 ‑Ye kɛ Nyɩsʋa a lɛleenyɔ a ‑gbɛ, ɔɔ 'mʋ ye po, ɔ nɔ: «‑Tɩ ‑gbo, 'nɩɩ ꞊tu, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, hɩ 'di 'le ‑gbahlɔn nɩ. Kʋkɔnyɔ Nyɩsʋa, ɔɔ 'a winwlɔn‑hɛnyʋ 'a ‑Hihiu 'nɩ ‑nye, ‑ɛ die nu, ʋ 'mʋ 'a ‑tɩ ꞊tu. Nɔ‑ɔ nɩ, ‑ɔ le 'a lɛleenyɔ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'a ‑kʋannunyʋ ‑tɔplɩ ꞊nʋ tɔɔ, ‑ɩ ‑wɛ lɛ kɛ nunue.» 7 ‑Ye kɛ ‑Yusuu po, ɔ nɔ: «Ba po 'o nʋa gbo. 'N ‑wɛ lɛ kɛ 'ledidie. Plɔ a bleelɛ 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋʋ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo a wintɛ 'o ꞊tuu, ‑ɛ nue, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, nɔ‑ tʋɛ nahuin.»

8 'Mɔ Saan nɩ, ‑ɔ 'wɔn ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, 'plɩɩ ‑ɔ 'yi. ‑Tɛ 'n 'wɔn ‑tɔplɩ 'bii a ‑gbɛ, kɔ, 'n 'yi, ‑ye 'n bla gbo kwlɩ, 'ke 'o Nyɩsʋa a lɛleenyɔ ꞊nʋ ye, ‑ɔ tʋɩ 'mʋ, ‑ɛ die nu, 'muo baa. 9 Kɛɛ ‑ye ɔ le 'mʋ nɩ, ɔ nɔ: «꞊Nɩ nue 'le, ‑ɛ nue, 'mɔ mɔ Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ‑n nu, ꞊nɩ 'ya Nyɩsʋa a ‑kʋannunyɔ 'mʋ, ‑n kɔ ‑na 'bienʋ Nyɩsʋa a winwlɔn‑hɛnyʋ 'hɛɛn, kɔ nahuin ꞊nʋ 'hɛɛn, ‑ʋʋ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo a wintɛ 'o ꞊tuu. 'A ‑tɩ, ꞊nɩ baa 'le 'mʋ. Nyɩsʋa, nɔ‑ ‑bo baa.»

10 Kɛ ɔɔ lele 'mʋ ye po, ɔ nɔ: «Wintɛ ꞊nʋ, ‑n 'crɩɩ nɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'kwli 'mʋ, Nyɩsʋa, nɔ‑ tʋɛ ‑mʋ. 'A ‑tɩ, ꞊nɩ ‑hli 'le ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, kɛɛ, tʋɩ nahuin, ‑ɛ nue, ‑tɔplɩ a ‑gbɛ, 'ke 'le ti gbi 'kwli 'mʋ, ɩ di ‑wɔn mue 'lu. 11 Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ nʋɛ dɛ 'klan a nunue 'mʋ, ‑ye bɔ 'cipi 'o dɛ 'klan a nunue. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'a 'yrinaabʋɩ 'bɩ 'de 'o ye 'sii, ‑ye bɔ 'cipi 'o ‑tɔplɩ ꞊nʋ a nunue, ‑ɩ 'de 'o ye 'sii. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔɔ dɛ ꞊nʋ nu, Nyɩsʋaa ‑hʋa, ‑ye bɔ 'cipi 'o ꞊hapʋdɛ a ‑gbɛ a nunue. Nahuon 'bɔ nɩ 'o, 'bɔ 'sii 'o ye, 'ke 'o Nyɩsʋa ye, ‑ye bɔ 'cipi 'o ye'siilɛ, 'ke 'o Nyɩsʋa ye.»

12 ‑Ye kɛ ‑Yusuu lele po, ɔ nɔ: «Ba po 'o nʋa gbo, 'n ‑wɛ lɛ kɛ 'ledidie. 'Nɩɩ 'le ya ꞊hapʋ‑tɔplɩ, ‑ɛ die nu, 'ɛ nɩ nahuon, 'bɔ nɩ 'o, 'mui ꞊nɔ ‑nyi, ‑ɛ 'we ꞊nɔ ye, ‑tɛ ɔ nu ‑kʋan a nunue. 13 'Mɔ ꞊tu 'ɛ nɩ dɛ ꞊de ‑wlu. 'N nɩ la 'klɔ, 'plɩɩ 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'ɛ nue. 'N ‑do a ‑gbɛ, 'mɔɔ nɩ, ‑ɔ di 'ɛ nɩ dɛ ꞊de 'lu ‑yra. ‑Tɔplɩ 'bii, ɩ di gbo 'nɩ ‑wɛ, kɛɛ, 'n 'kɩɛ die 'klɔ nɩ.

14 Plɔ a bleelɛ 'ke 'o nahuin ꞊nʋ ‑wɔn, ‑ʋ 'we ꞊nɔ nahuin ꞊nʋ ye, ‑ʋʋ 'waa wlawlɩ yra, 'ɩɩ 'le 'wʋ. Nʋ‑ kɔ 'hru, 'ke ‑bʋ pa 'le Nyɩsʋa a 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ, ʋ 'mʋ tugbɛ a 'kui ꞊nʋ di, ‑ɩɩ ‑tʋnahuin 'klɔ yrayrʋ ꞊nʋ ‑nyi, ‑ɔ 'nɩnɩ ‑wɛ 'le. 15 Ŋmli'yilɛnyrenyʋ, ‑ʋ yraa Nyɩsʋa, kɔ ꞊ʋ ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋʋ ‑wɩdɛ nu, kɔ ꞊ʋ ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'lalu nu, kɔ ꞊ʋ ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋʋ nahuin lɛ 'lɩla, kɔ ꞊ʋ ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋʋ ꞊wɛhɩi klɩ, kɔ ꞊ʋ ‑ye ꞊nʋ, ‑ʋʋ hɩ 'du, 'ke ʋ di 'o ‑patʋ 'mʋ hree. Gbegbe, ʋ 'deɛ bʋ pa 'le 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ.

16 'Mɔ ‑Yusu'u nɩ, ‑ɔ lee nɔ 'na lɛleenyɔ, ‑ɛ die nu, ɔ 'mʋ 'a mʋ ‑tɩ a ‑gbɛ ye ꞊tu, 'ke 'le 'a mʋ Nyɩsʋa a nahuin ‑gbahlɔn. 'Mɔ mɔ nahuon ꞊nʋ, aa ‑pre, ‑ɔ di la 'le bodɩɔ Dafidɩ a ꞊tugba 'mʋ 'hrɩɩ. 'Mɔ mɔ ‑wɛ ‑nyrɛgblɩyahroyɛ ꞊nʋ, ‑ɛɛ wlɩn ‑tɛɛ.»

17 Kɛ Nyɩsʋa a ‑Hihiu, kɔ 'blɩ'mʋpanyrɔ ꞊nʋ, ʋʋ po, ‑ɛ mɔ: «Di 'le!» 'A mʋ ꞊nʋ, ‑ʋ po 'o nʋa gbo, kɛ ba po ‑wɛ: «Di 'le!» 'A mʋ ꞊nʋ, 'nie'natʋʋ nu, ba di 'le, a 'mʋ 'niedʋ ꞊nʋ 'na, ‑ɛɛ nahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi. Nahuin ꞊nʋ, ‑ʋ nye ‑hʋa, ʋ nye ꞊nʋ 'nɩ ‑nyi, 'ke 'le ‑gbʋgbɛkɔ 'kwli 'mʋ.

'Lelɛ'bɔɔwin

18 A 'bii ꞊nʋ, ‑ʋʋ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo a win 'wɔn, Nyɩsʋa a ‑gbɛ, ɔ tɔɔ, 'mɔ Saan nɩ, ‑ɔɔ 'a mʋ ‑gbɛɛ, ‑ɛ mɔ: 'bɩa nahuon 'bɔ po 'o dɛ, 'ke 'o wintɛ a ‑gbɛ ke, Nyɩsʋa dio ꞊tue ꞊sʋɛ a gblegblei ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ ‑tɩ ɔ ꞊tuu nɔ 'crɩɩnɩɛ ‑gbo 'kwli 'mʋ. 19 'Bɩa nahuon 'bɔ ‑ha ‑wɛ 'o dɛ, 'ke 'o wintɛ a ‑gbɛ ke, tugbɛ ꞊nʋ, ‑ɛ kɔ 'kuii nahuin 'klɔ yrayrʋ ‑nyi, 'a 'pɩa ꞊nʋ, ‑ɔ blɛ ꞊nɔ ye, Nyɩsʋa dio ꞊nɔ kwa 'nɩ ‑ha. Nahuon a ‑gbɛ, ɔ 'deɛ bɔ pa 'le Nyɩsʋa a 'dɩɔ a ‑gbɛ 'mʋ. Tugbɛ a 'kui a ‑gbɛ, kɔ 'dɩɔ a ‑gbɛ, 'crɩɩnɩɛ ‑gbo, ɛ ꞊tu 'a ‑tɩ nɩ.

20 Nahuon ‑gbo, ‑ɔ nyi ꞊tu, ‑ɛ mɔ, ‑tɩ ‑gbo, ɩ mɔ ‑tɩ a ‑tɛɛ nɩ, kɛ ɔɔ po: «'Ɛ mɔ ‑tɛɛ, 'n ‑wɛ lɛ kɛ 'ledidie.»

Kɛ'ɛ nɩ, bɛ nɩ 'mʋ! Kʋkɔnyɔ ‑Yusu o, di 'le ‑o!

21 Kʋkɔnyɔ ‑Yusu bɔ nu a 'bii ꞊hapʋdɛ 'mʋ. *

* 22:21 22.21‑ɛ ꞊hɛn 'nyrɛ, Nyɩsʋa a ‑Hihiu, ‑ʋ nɩ 'o 'ɛ nɩ ‑tɛgbi ꞊de