^

Tausug

Tausug: Kitab Injil (The New Testament) New Testament

copyright © 1998, 2018 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: (Tausug)
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2025-07-09

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 9 Jul 2025

b67de408-6583-5c24-a713-3add7b39f840

MATIYU

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

MATIYU

MATIYU

Pahāti

In nagsulat sin būk ini hi Matiyu, hambuuk sin hangpuꞌ-tagduwa tau pinīꞌ hi Īsa magad kaniya magguru ha supaya sila mahinang tau kawakilan niya magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pa manga tau. Ha tagnaꞌ in hinang hi Matiyu mangangawaꞌ sukay pa parinta, sagawaꞌ pagtawag hi Īsa kaniya binīn niya in hinang niya sartaꞌ miyagad na kan Īsa nagguru (Kitaa ha būk Matiyu 9:9-13, iban Lukas 5:26, 27).

In Baytaꞌ Marayaw siyulat hi Matiyu mamaytaꞌ pasal sin hi Īsa amuna in kiyajanjiꞌ sin Tuhan manglappas ha manga mānusiyaꞌ, iban amu in dumihil kamakbulan ha manga janjiꞌ sin Tuhan ha manga tau sin masa nakauna yadtu. In Baytaꞌ Marayaw kiyamaksud hipasampay bukun sadja pa manga Yahudi, amu in manga tau hangka bangsa hi Īsa, sagawaꞌ sampay pa mānusiyaꞌ katān.

1

Pasal sin Pangkat Hi Īsa Almasi

(Lk. 3:23-38)

1 Manjari, amu ini in usulan sin pangkat hi Īsa Almasi, hambuuk panubuꞌ hi Daud, amu in hambuuk panubuꞌ hi Ibrahim.

2-6 Biyaꞌ ha ini in pangkat hi Īsa Almasi tagnaan dayn kan Ibrahim sampay naabut mawn kan Sultan Daud.

Hi Ibrahim, in anak niya hi Isahak;

in hi Isahak, in anak niya hi Yaꞌkub;

in hi Yaꞌkub, in anak niya hi Yudah iban sin manga taymanghud niya.

Sakali in anak sin Yudah hi Piris kay Sira (in inaꞌ nila hi Tamar).

In hi Piris, in anak niya hi Hisdun;

in hi Hisdun, in anak niya hi Aram;

in hi Aram, in anak niya hi Amminadab;

in hi Amminadab, in anak niya hi Nassun;

in hi Nassun, in anak niya hi Salmun;

in hi Salmun, in anak niya hi Buwas (in inaꞌ hi Buwas hi Rahab);

in hi Buwas, in anak niya hi Ubid (in inaꞌ hi Ubid hi Rut);

in hi Ubid, in anak niya hi Jissi;

in hi Jissi, in anak niya hi Sultan Daud.

7-11 Na, biyaꞌ ha ini isab in usulan sin pangkat hi Īsa tagnaan dayn kan Sultan Daud sampay pa waktu narā in manga tau Israil pa hulaꞌ Babilun ha bukun nila kabayaan.

In hi Daud, in anak niya hi Sulayman (in inaꞌ hi Sulayman amuna in bakas asawa hi Uriyas);

in hi Sulayman, in anak niya hi Rubuwam;

in hi Rubuwam, in anak niya hi Abiyas;

in hi Abiyas, in anak niya hi Asa;

in hi Asa, in anak niya hi Jusapat;

in hi Jusapat, in anak niya hi Jihuram;

in hi Jihuram, in anak niya hi Usiyas;

in hi Usiyas, in anak niya hi Jutam;

in hi Jutam, in anak niya hi Ahas;

in hi Ahas, in anak niya hi Hijikiyas;

in hi Hijikiyas, in anak niya hi Manassi;

in hi Manassi, in anak niya hi Amun;

in hi Amun, in anak niya hi Jusiyas;

in hi Jusiyas, in anak niya hi Jihuyakin iban sin manga taymanghud niya.

12-16 Hāti dayn na waktu narā in manga tau Israil pa hulaꞌ Babilun sampay pa waktu piyagꞌanak hi Īsa, biyaꞌ ha ini isab in usulan sin pangkat niya.

In hi Jihuyakin, in anak niya hi Salati;

in hi Salati, in anak niya hi Sirubbabil;

in hi Sirubbabil, in anak niya hi Abiyud;

in hi Abiyud, in anak niya hi Iliyakim;

in hi Iliyakim, in anak niya hi Asur;

in hi Asur, in anak niya hi Saduk;

in hi Saduk, in anak niya hi Akim;

in hi Akim, in anak niya hi Iliud;

in hi Iliud, in anak niya hi Iliyasar;

in hi Iliyasar, in anak niya hi Mattan;

in hi Mattan, in anak niya hi Yaꞌkub;

in hi Yaꞌkub, in anak niya hi Yusup. Hi Yusup amuna in nakaasawa kan Mariyam inaꞌ hi Īsa, amu in pagꞌiyanun Almasi.*

17 Na, manjari awn hangpuꞌ tagꞌupat pangkat in nanubuꞌ tagnaan dayn kan Ibrahim sampay naabut mawn kan Daud. Hāti tagnaan dayn kan Daud sampay pa waktu narā in manga tau Israil pa hulaꞌ Babilun awn isab hangpuꞌ tagꞌupat pangkat in nanubuꞌ. Hāti awn isab hangpuꞌ tagꞌupat pangkat in nanubuꞌ dayn ha waktu narā in manga tau Israil pa hulaꞌ Babilun sampay naabut piyagꞌanak in Almasi.

In Pagꞌanak kan Īsa Almasi

(Lk. 2:1-7)

18 Biyaꞌ ha ini in kahālan sin pagꞌanak kan Īsa Almasi. In hi Mariyam, inaꞌ niya, saꞌbu nagtutunang iban hi Yusup, sagawaꞌ ha walaꞌ pa sila nakapagtiyaun kiyananaman niya sin burus siya dayn ha kusug sin kudarat sin Rū sin Tuhan. 19 In hi Yusup ini hambuuk tau miyamagad sadja ha daakan sin Tuhan. Pagga niya kiyaingatan sin burus hi Mariyam napikil niya baybarun na in pagtunang nila†, sagawaꞌ diꞌ niya hibukag in sabab sin pagbaybad nila, ha supaya diꞌ sumipug hi Mariyam. 20 Sakali ha saꞌbu hi Yusup namimikil sin pasal ini, nakalipat siya sartaꞌ nanagainup siya. Ha lawm tagainup niya nagpanyataꞌ mawn kaniya in hambuuk malāikat naraak sin Tuhan. Namung in malāikat, amu agi, “Yusup, hambuuk panubuꞌ hi Daud, ayaw kaw mahanggaw umasawa kan Mariyam. Karnaꞌ in siya yan naburus dayn ha kusug sin kudarat sin Rū sin Tuhan. 21 Umanak siya hambuuk bataꞌ-bataꞌ usug iban ngānan mu in bataꞌ-bataꞌ yan hi Īsa, sabab siya na yan in manglappas ha tau niya dayn ha manga dusa nila.” (Amu yadtu in pamung kaniya sin malāikat.)

22 Na, nabunnal in kiyabaytaꞌ sin Tuhan amu in kiyasulat nakauna hi Nabi Isayas ha lawm Kitab, amu agi, 23 “Ha susūngun awn hambuuk budjang magburus iban magꞌanak siya hambuuk bataꞌ-bataꞌ usug. In bataꞌ-bataꞌ usug ini amuna in pagtawagun Immanwil.” (In hāti sin Immanwil, “Yari in Tuhan limamud kātuꞌniyu.”)

24 Na, pagbatiꞌ hi Yusup iyagad niya in baytaꞌ sin malāikat kaniya. Tiyaunan niya na hi Mariyam. 25 Sumagawaꞌ walaꞌ siya naghulid kay Mariyam ha salugay walaꞌ pa siya nagꞌanak. Pagꞌanak hi Mariyam, ngiyānan hi Yusup in bataꞌ-bataꞌ usug hi Īsa.

2

In Pagtibaw sin Manga Tau dayn ha Subangan

1 Manjari in hi Īsa piyagꞌanak duun ha kawman sin Baytlaham, ha hulaꞌ Yahudiya, ha waktu sin pagsultan hi Sultan Hirud. Bukun mawgay awn dimatung manga tau dayn ha subangan mawn pa Awrusalam (Baytal Makdis). In manga tau ini ilmuan, amu in nangangadjiꞌ pasal sin manga bituun ha langit. 2 Pagdatung nila pa Awrusalam (Baytal Makdis), magtūy sila nangasubu, laung nila, “Ha unu in sultan sin manga bangsa Yahudi amu in baꞌgu piyagꞌanak? Kītaꞌ namuꞌ gimuwaꞌ dayn ha subangan in bituun amu in tandaꞌ sin piyagꞌanak na siya. Hangkan miyari kami mamudji kaniya.”

3 Pagdungug hi Sultan Hirud sin pasal ini miyugaꞌ tuud siya sambil da isab sin katān tau ha Awrusalam (Baytal Makdis). 4 Piyatawag hi Sultan Hirud in katān manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga guru saraꞌ agama. Pagꞌubus ampa niya sila iyasubu, laung niya, “Ha unu hipagꞌanak in Almasi?”

5 In sambung nila, “Didtu ha Baytlaham, ha hulaꞌ Yahudiya, karnaꞌ in yan kiyabaytaꞌ hi Nabi (Mikas) ha lawm Kitab, amu agi,

6 ‘Kamu manga tau ha kawman Baytlaham ha hulaꞌ Yahudiya,

minsan in kawman niyu asibiꞌ, in kamu, tau mataas,

sabab awn gumuwaꞌ dayn kaniyu hambuuk nakuraꞌ

amu in magꞌiipat ha manga tau ku, amu in bangsa Israil biyaꞌ sapantun tau magꞌiipat bili-bili.’ ”

(Amu yan in kiyasulat sin nabi ha lawm Kitab.)

7 Pagdungug hi Hirud sin bihādtu, magtūy niya piyakawaꞌ in manga bisita dayn ha subangan dāhun niya magbichara ha wayruun makaingat tau dugaing. Pagdatung nila mawn, iyasubu sila hi Hirud bang kaꞌnu nila tuud tagnaꞌ kītaꞌ in bituun. Sakali kiyabaytaan mayan siya sin manga bisita, 8 piyakadtu niya sila pa Baytlaham iban laung niya kanila, “Kadtu kamu iban lawaga niyu marayaw in bataꞌ-bataꞌ. Iban bang niyu siya kabaakan na, balik kamu magtūy, baytai niyu aku bat isab aku makakadtu mamudji kaniya.”

9-10 Pagꞌubus sin sultan nagbichara, miyanaw na in manga tau dayn ha subangan. Ha saꞌbu pa sila miyamanaw, kītaꞌ nila isab nagbalik in bituun amu in bakas kītaꞌ nila didtu ha hulaꞌ nila ha subangan. Pagkitaꞌ nila, landuꞌ tuud sila kiyūgan. Miyanaw in bituun ha unahan nila ampa himundung ha lugal kiyabubutangan sin bataꞌ-bataꞌ. 11 Simūd sila pa lawm bāy. Pagsūd nila, kītaꞌ nila in bataꞌ-bataꞌ iban sin inaꞌ niya hi Mariyam. Simujud sila ampa nila piyudji in bataꞌ-bataꞌ. Iyukab nila na in manga darāhan nila iban piyanghulmat nila na mawn pa bataꞌ-bataꞌ in bulawan, kamanyan, iban ubat mahalgaꞌ pagtawagun “mira”. 12 Na, ha sūng nila muwiꞌ pa hulaꞌ nila, limabay sila dayn ha dugaing dān sabab asal sila biyandaan sin Tuhan ha lawm tagainup nila, diꞌ sila pabalikun madtu kan Hirud.

In Pagpaguy pa Misir

13 Pagꞌīg nila, awn hambuuk malāikat diyaak sin Tuhan nagpakitaꞌ mawn kan Yusup ha lawm tagainup niya. Namung in malāikat kaniya, amu agi, “Bangun kaw ampa mu dāha in bataꞌ-bataꞌ iban sin inaꞌ niya maguy pa hulaꞌ Misir, iban ayaw kamu mīg dayn didtu ha salugay diꞌ ta kamu baytaan paīgun. Karnaꞌ in bataꞌ-bataꞌ yan hipalawag hi Hirud hipapatay.”

14 Magtūy hi Yusup nagbangun. Sin dūm da yadtu diyā niya magtūy in bataꞌ-bataꞌ iban sin inaꞌ pa hulaꞌ Misir. 15 Duun na sila himulaꞌ ha Misir sampay miyatay hi Hirud. Na, dayn duun nabunnal in baytaꞌ sin Tuhan kiyabaytaꞌ hi Nabi (Husiyas), amu agi, “Piyauwiꞌ ku in Anak ku dayn ha hulaꞌ Misir.”

In Pagpatay ha manga Kabataan

16 Manjari ha waktu buhiꞌ pa hi Sultan Hirud, pagꞌingat niya sin iyakkalan siya sin manga tau ilmuan nanibaw dayn ha subangan, diyugalan tuud siya. Magtūy siya nagdaak hipapatay in katān bataꞌ-bataꞌ usug ha kawman Baytlaham sampay pa manga dugaing kawman ha pangdaig niya, dayn ha umul duwa tahun sampay pa manga baꞌgu piyagꞌanak sabab giyantaꞌ niya na dayn ha pagbaytaꞌ sin manga tau dayn ha subangan, bang kaꞌnu nila tagnaꞌ kītaꞌ in bituun.

17 Na, nabunnal tuud in bakas bichara hi Nabi Irmiyas, laung niya,

18 “Karungugan in tingug ha dāira Rama,

tingug sin pagtangis iban pagsilawak.

Duun in manga panubuꞌ hi Rakiya nagmamatay ha manga anak nila.

Diꞌ sila mabayaꞌ ūūhun

sabab miyatay in manga anak nila.”

In Pagꞌuwiꞌ Magbalik hinda Yusup dayn ha Misir

19 Manjari miyatay mayan hi Hirud, nagpakitaꞌ na isab nagbalik in malāikat diyaak sin Tuhan mawn kan Yusup ha lawm tagainup, duun ha hulaꞌ Misir. 20 Amu agi sin malāikat, “Bangun kaw ampa mu dāha in bataꞌ-bataꞌ iban inaꞌ niya magbalik pa hulaꞌ Israil, sabab in manga tau amu in mabayaꞌ mamatay ha bataꞌ-bataꞌ miyatay na.” (Na, amu yadtu in pamung sin malāikat kan Yusup.) 21 Pagbangun hi Yusup, magtūy niya diyā in bataꞌ-bataꞌ iban sin inaꞌ nagbalik pa hulaꞌ Israil.

22 Sagawaꞌ, pagdungug hi Yusup sin hi Arkilas in nakagantiꞌ nagsultan ha amaꞌ niya hi Hirud ha hulaꞌ Yahudiya, miyugaꞌ hi Yusup magbalik madtu. Hangkan himarap sila madtu pa hulaꞌ Jalil, karnaꞌ biyaꞌ da isab ha yan in baytaꞌ kaniya ha lawm tagainup niya. 23 Pagdatung nila pa hulaꞌ Jalil, duun sila himulaꞌ ha kawman Nasarit. Na, nabunnal tuud isab in baytaꞌ sin manga kanabihan pasal hi Īsa Almasi, laung nila, “In siya tawagun hambuuk tau Nasarit.”

3

In Pagnasīhat hi Yahiya, amu in Mangliliguꞌ

(Mk. 1:1-8; Lk. 3:1-18; Yh. 1:19-28)

1 Manjari ha waktu yadtu hi Yahiya amu in Mangliliguꞌ miyawn nagnasīhat pa hulaꞌ Yahudiya, duun ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan. 2 Laung niya ha manga tau, “Pagtawbati niyu na in manga dusa niyu sabab masuuk na dumatung mari in pamarinta sin Tuhan.” 3 Bang paamuhun, hi Yahiya ini amuna in tau piyagꞌiyan hi Nabi Isayas, laung niya,

“Awn hambuuk tau ha lawm hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan. Manawag-tawag siya ha manga tau, amu agi niya,

‘Parayawa niyu iban pabuntula niyu in dān sabab masuuk na lumabay in Panghuꞌ.’ ”*

4 In tamungun hi Yahiya ini hīnang dayn ha bulbul untaꞌ iban nagsasabitan siya pais sapiꞌ, iban in pagkaunun niya hambuuk ginis sin ampan dulu iban gulaꞌ pussukan. 5 Na, miyawn in manga tau dayn ha Awrusalam (Baytal Makdis) iban dayn ha katilingkal sin hulaꞌ Yahudiya iban na dayn ha katān hulaꞌ ha katilibut sin Subaꞌ Jurdan dimungug kan Yahiya. 6 Miyawn sila kaniya nagsabunnal sin manga dusa nila, iban nagpaliguꞌ na sila kan Yahiya duun ha Subaꞌ Jurdan.

7 Sagawaꞌ pagkitaꞌ hi Yahiya mataud manga tau agad ha parhimpunan sin Parisi iban agad ha parhimpunan sin Sadduki in miyawn kaniya nagpaliguꞌ, laung niya kanila, “In kamu yan panipu! Magpabawꞌ-bawꞌ sadja kamu mabuntul, sagawaꞌ bingkuk in lawm atay niyu. Na, in pangannal niyu makapuas kamu dayn ha murkaꞌ sin Tuhan amu in masuuk na dumatung bang kamu magpaliguꞌ? 8 Bang kamu diꞌ tuud mabayaꞌ pagmurkaan sin Tuhan pakitaan niyu dayn ha kawl-piil niyu marayaw sin piyagtawbatan niyu na tuud in manga dusa niyu. 9 Ayaw kamu magpikil sin diꞌ kamu kugdanan sin murkaꞌ sin Tuhan sawkat kamu panubuꞌ hi Ibrahim sabab baytaan ta kamu, minsan in manga batu ini mapapanjari sin Tuhan tau, hinangun panubuꞌ hi Ibrahim higantiꞌ kaniyu. 10 In kamu yan biyaꞌ sapantun kahuy masuuk na pilaun sin kapa, tibtibun dayn ha gamut niya. Na sasukuꞌ sin kahuy amu in diꞌ magbunga marayaw tantu pilaun da ampa hilaruk pa lawm kāyu.

11 “In aku ini mangliguꞌ kaniyu sin tubig ha supaya awn tandaꞌ sin piyagtawbatan niyu na in manga dusa niyu. Sagawaꞌ awn hambuuk sumunud kākuꞌ dumatung mari labi mataas dayn kākuꞌ. Diꞌ aku minsan tūpun dumā sin tawmpaꞌ niya. Siya yan in magpatulun sin Rū sin Tuhan pa kaibanan tau amu in biyaꞌ sapantun hipangliguꞌ kanila, iban siya da isab in magparatung murkaꞌ pa kaibanan. 12 Biyaꞌ siya sin hambuuk tau magtahap iban maghawan sin pāy bakas piyaggiikan niya. Pagꞌubus ampa niya hitawꞌ in unud ha pagtatawꞌan niya. Hāti in apa iban sin manga kaput, hilaruk pa lawm kāyu diꞌ magkapūng kasaumulan.”†

In Pagliguꞌ hi Yahiya kan Īsa

(Mk. 1:9-11; Lk. 3:21-22)

13 Manjari ha waktu yadtu nākawn hi Īsa pa Subaꞌ Jurdan dayn ha hulaꞌ Jalil. Miyawn siya nagpaliguꞌ kan Yahiya. 14 Sagawaꞌ diꞌ mabayaꞌ hi Yahiya mangliguꞌ kaniya. Laung hi Yahiya “Tuwan, maytaꞌ ikaw pa in mari kākuꞌ magpaliguꞌ? Gām mayan subay aku in liguun mu.”

15 Sagawaꞌ in sambung hi Īsa kaniya, “Kadtui na. Ligua na aku bihaun. Matūp da kaw mangliguꞌ kākuꞌ ha supaya maagad katān in kabayaan sin Tuhan.” Na, timaayun na hi Yahiya. Līguꞌ na hi Yahiya hi Īsa.

16 Naubus mayan siya līguꞌ, minīg na siya dayn ha tubig. Pagꞌīg niya, magtūy naukab in lawang langit. Kītaꞌ niya in Rū sin Tuhan nagpasalupa assang nanaug dayn ha langit ampa timapuꞌ mawn kaniya. 17 Pagꞌubus awn nagsuwara dayn ha langit, amu agi, “Amuna ini in Anak ku kalasahan ku. Siya in makasulut tuud kākuꞌ.”

4

Siyasat hi Īsa Kaagi sin Iblis, amu in Saytan Puntukan

(Mk. 1:12-13; Lk. 4:1-13)

1 Manjari diyā timukad hi Īsa sin Rū sin Tuhan madtu pa hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan. Hangkan siya diyā madtu, ha supaya siya sasatun sin Iblis.* 2 Ha lawm sin kaꞌpatan adlaw iban kaꞌpatan dūm wayruun hangsulag kakaun in nakaun niya. Na, pagꞌubus yadtu hiyapdiꞌ na siya. 3 Sakali kiyawn na tuud siya sin Mananasat yaun, amu agi kaniya, “Bang kaw bunnal amuna in Anak Tuhan†, daaka in manga batu ini mahinang kakaun.”

4 Sagawaꞌ in sambung hi Īsa, “Kiyasulat ha lawm Kitab in Parman sin Tuhan, amu agi, ‘In mānusiyaꞌ diꞌ mabuhiꞌ sin kakaun sadja, sagawaꞌ in makabuhiꞌ tuud kanila amuna in katān Parman sin Tuhan.’ ”

5 Pagꞌubus yadtu diyā hi Īsa sin Iblis madtu pa Awrusalam (Baytal Makdis) amu in pagtawagun Dāira Suchi, piyasakat pa puntuk sin Bāy sin Tuhan.‡ 6 Na, laung sin Iblis kan Īsa, “Bang kaw bunnal amuna in Anak Tuhan, tugpaꞌ kaw dayn ha taas ini pa babaꞌ, sabab kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

‘Daakun sin Tuhan in manga malāikat niya magjaga kaymu.

Tayakun nila kaw

ha supaya in siki mu diꞌ kumugdan pa manga batu.’ ”

7 Laung hi Īsa kaniya, “Sagawaꞌ kiyasulat da isab ha lawm Kitab, amu agi, ‘Subay niyu diꞌ dustaun in Tuhan, amu in Panghuꞌ niyu.’ ”

8 Pagꞌubus yadtu diyā na isab sin Iblis hi Īsa madtu pa puntuk būd ampa piyakitaꞌ kaniya in katān kahulaꞌ-hulaan ha lawm dunya, amu in hipuꞌ sin katān daya iban kawasa. 9 Laung sin Iblis kan Īsa, “In katān yan hirihil ku kaymu bang kaw sumujud sumumba kākuꞌ.”

10 Laung hi Īsa kaniya, “Īg kaw dayn dī, Saytan Puntukan! Kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, ‘Subay hambuuk-buuk Tuhan, Panghuꞌ niyu in sumbahun iban pagtagꞌīpunan niyu.’ ”

11 Pagꞌubus yadtu minīg na in Iblis, amu in Saytan Puntukan. Pagꞌīg niya, miyawn na in manga malāikat timabang kan Īsa.

Timagnaꞌ na hi Īsa Nagnasīhat ha Hulaꞌ Jalil

(Mk. 1:14-15; Lk. 4:14-15)

12 Manjari diyungug mayan hi Īsa sin najīl hi Yahiya amu in mangliliguꞌ, miyadtu siya pa hulaꞌ Jalil. 13 Walaꞌ na siya himulaꞌ duun ha Nasarit, sagawaꞌ miyadtu siya himulaꞌ pa Kapirnaum, hambuuk kawman ha higad Dagat Jalil ha hulaꞌ Sibulun iban hulaꞌ Naptali. 14 Na, dayn duun nabunnal in kiyabichara hi Nabi Isayas, laung niya,

15 “In hulaꞌ Sibulun iban hulaꞌ Naptali,

amu in dapit pa dagat ha hansipak sin Subaꞌ Jurdan,

amu in pagtawagun da isab Jalil, amu in paghulaan sin bangsa ginisan!

16 In manga tau ha manga hulaꞌ yan bakas sila biyaꞌ hantang ha lawm katigidluman,

saꞌ makakitaꞌ na sila kasawahan amu in landuꞌ masilak.

Bakas sila awam, biyaꞌ sapantun ha lawm katigidluman iban mabugaꞌ sila mapatay,

saꞌ bihaun awn na kasawahan sin pamikil nila.”

17 Dayn ha waktu yadtu timagnaꞌ na nagnasīhat hi Īsa. Laung niya ha manga tau, “Pagtawbati niyu na in manga dusa niyu, sabab masuuk na dumatung mari in pamarinta sin Tuhan.”

Pinīꞌ hi Īsa in Upat Magꞌiistaꞌ Magad Kaniya

(Mk. 1:16-20; Lk. 5:1-11)

18 Manjari, ha saꞌbu niya miyamanaw ha higad sin dagat pagngānan Dagat Jalil, kītaꞌ niya in duwa magtaymanghud magꞌiistaꞌ, hi Simun amu in pagngānan da isab Pitrus, iban sin taymanghud niya hi Andariyas. Duun in duwa magtaymanghud nanglalaya istaꞌ ha dagat. 19 Laung hi Īsa kanila, “Manga bagay, agad kamu mari kākuꞌ. In piyaghulas-sangsaan niyu bihaun, magꞌistaꞌ, saꞌ hinduan ta kamu bang biyaꞌdiin maghulas-sangsaꞌ dumā ha mānusiyaꞌ pagkahi niyu magad kākuꞌ.” 20 Na, saruun-duun biyutawanan nila in laya nila ampa sila miyagad kan Īsa.

21 Limanjal na sila sin panaw nila. Sakali kītaꞌ hi Īsa in duwa magtaymanghud hi Yaꞌkub kay Yahiya, manga anak hi Sibidi. Yaun sila iban sin amaꞌ nila hi Sibidi ha taas kumpit asibiꞌ nagdarayaw sin laya nila. Tiyawag sila hi Īsa. 22 Saruun-duun binīn nila in amaꞌ nila iban sin kumpit asibiꞌ, ampa sila miyagad kan Īsa.

Magnasīhat iban Magpauliꞌ hi Īsa ha manga Nasasakit

(Lk. 6:17-19)

23 Na, liyatag hi Īsa piyanaw in katilibut sin hulaꞌ Jalil. Nanghinduꞌ siya ha manga tau ha manga lawm langgal. Nagnasīhat siya sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan iban napauliꞌ niya in indaginis lamma iban sakit sin manga tau. 24 Na, magtūy natanyag in hinang niya pa katān hulaꞌ ha katilingkal Siriya. Hangkan diyā na mawn kaniya in manga tau imuukuy sin indaginis sakit, siyusūd saytan, biyababuy-babuy iban nagpapatay in baran. In manga tau kiyugdan sin manga sakit ini napauliꞌ hi Īsa katān. 25 Pakain-pakain siya manaw, mataud tuud tau in miyamagad imuurul kaniya, manga tau dayn ha hulaꞌ Jalil, dayn ha hulaꞌ pagtawagun Hangpuꞌ Dāira, dayn ha Awrusalam (Baytal Makdis), dayn ha Yahudiya iban dayn ha hulaꞌ ha hansipak sin Subaꞌ Jurdan.

5

In Karayawan sin Manga Tau Agad ha Tuhan

(Lk. 6:20-23)

1 Manjari pagkitaꞌ hi Īsa mataud tau in imuurul kaniya, timukad siya pa taas būd-būd ampa siya limingkud. Paglingkud niya, nagtipun ha katilibut niya in manga mulid niya. 2 Na, timagnaꞌ na siya nagnasīhat, laung niya,

3 “Hisiyu-siyu in magkahagad, sin kagunahan niya tuud in tabang sin Tuhan, dakulaꞌ in karayawan niya,

sabab ha lawm siya sin pamarinta sin Tuhan!

4 Hisiyu-siyu in magkasusahan sabab sin manga kangīan ha lawm dunya, dakulaꞌ in karayawan niya,

sabab tantu tabangun tuud siya sin Tuhan!

5 Hisiyu-siyu in mababaꞌ in pangatayan niya, dakulaꞌ in karayawan niya,

sabab mataymaꞌ niya in kiyajanjiꞌ kaniya sin Tuhan.

6 Hisiyu-siyu in mabayaꞌ tuud umādil in atay niya, dakulaꞌ in karayawan niya,

sabab dūlan siya sin Tuhan. Umādil siya.

7 Hisiyu-siyu in maluuy ha pagkahi niya, dakulaꞌ in karayawan niya,

sabab kaluuyan da isab siya sin Tuhan!

8 Hisiyu-siyu in mabuntul in itikad niya pa Tuhan, dakulaꞌ in karayawan niya,

sabab makapagkitaꞌ siya iban Tuhan ha susūngun!

9 Hisiyu-siyu in makapasulut ha pagkahi niya, dakulaꞌ in karayawan niya,

sabab simupu siya ha Tuhan, amu in magpasulut ha manga mānusiyaꞌ.

10 Hisiyu-siyu in nabibinsanaꞌ pasal sin pagꞌagad niya sin kabayaan sin Tuhan, dakulaꞌ in karayawan niya,

sabab in siya ha lawm pamarinta sin Tuhan!

11 “In kamu isab, bang kamu guraꞌ-guraun iban binasahun iban hinangan kamu bichara sin katān ginisan puting sin manga tau sabab miyamagad kamu kākuꞌ, dakulaꞌ in karayawan niyu. 12 Pagkūg-kuyag tuud kamu, sabab awn tungbas dakulaꞌ tiyatagama kaniyu didtu ha surgaꞌ. Biyaꞌ da isab ha yan in manga kanabihan sin nakauna yadtu, piyagbinasa sin manga tau pagkahi nila.”

Diyalil Asin iban Ilaw in manga Agad kan Īsa

(Mk. 9:50; Lk. 14:34-35)

13 Iban laung pa isab hi Īsa, “In manga kamu agad kākuꞌ biyaꞌ kamu sapantun asin amu in makaparayaw sin kahālan sin katān. Karnaꞌ in asin amu in makaparayaw sin kakaun. Sagawaꞌ in asin bang maīg na in kaasin niya way na dapat paasinun magbalik. Wayruun na yan kapūsan niya. Hangkan hibugit na yan pa dān, paggiikan na sin manga tau.

14 “Iban biyaꞌ da isab kamu sin sapantun ilaw dumihil kasawahan ha katilingkal dunya. Na, in ilaw diꞌ hikatapuk. Biyaꞌ da yan sapantun sin dāira nakabutang ha taas būd-būd, amu in tantu kakitaan sadja sin manga tau katān. 15 Wayruun tau magsūꞌ sin ilaw niya, pagꞌubus ampa niya sauban sin pastan. Gām mayan hibutang niya ha taas sin pagbubutangan ilaw ha supaya makarihil sawa pa tau katān ha lawm bāy. 16 Damikkiyan, biyaꞌ da isab ha yan in hantang niyu. Subay kamu dumihil kasawahan pa manga mānusiyaꞌ. Hāti niya pakitaan niyu pa manga tau in manga hinang niyu marayaw, ha supaya nila sanglitun in Amaꞌ niyu ha surgaꞌ, amu in Tuhan.

In Panghinduꞌ pasal sin Saraꞌ Agama

17 “Ayaw kamu magpikil sin in maksud ku miyari umīg sin saraꞌ agama piyanaug dayn kan Musa iban sin hinduꞌ sin manga kanabihan. Walaꞌ aku miyari umīg ha yan, sagawaꞌ miyari aku dumihil kasabunnalan sin manga hinduꞌ yan. 18 Ini in tumtuma niyu! In saraꞌ agama diꞌ tuud manjari pahil-pahilun. Ha salugay masi pa in langit iban dunya iban walaꞌ pa naawn in katān kiyabaytaꞌ ha lawm saraꞌ agama, na wayruun minsan hambuuk batang sulat atawa baris sin manga saraꞌ agama in maīg. 19 Hangkan hisiyu-siyu in lumanggal sin saraꞌ agama minsan saraꞌ amu in biyaꞌ way tantu, iban manghinduꞌ ha kaibanan lumanggal da isab sin saraꞌ, na siya in mababaꞌ tuud ha lawm pamarinta sin Tuhan. Sagawaꞌ hisiyu-siyu in magkahagad sin saraꞌ agama iban manghinduꞌ ha kaibanan kumahagad sin saraꞌ, awn kalagguan niya ha lawm pamarinta sin Tuhan. 20 Baytaan ta kamu, bang in pagtaat niyu pa Tuhan diꞌ da lumabi dayn ha pagtaat sin manga guru sin saraꞌ agama iban sin manga Parisi, na, wayruun palsukuan niyu ha lawm pamarintahan sin Tuhan.

In Hinduꞌ pasal sin Pagdugal

21 “Bakas niyu na piyagkarungugan in hinduꞌ ha manga tau sin timpu nakauna, amu agi, ‘Ayaw kamu mamunuꞌ ha pagkahi niyu. Hisiyu-siyu in mamunuꞌ ha pagkahi niya, in siya yan hukumun.’ 22 Sagawaꞌ bihaun ini in hibaytaꞌ ku kaniyu! Hisiyu-siyu in marugal ha pagkahi niya, na, kabutangan siya hukuman. Damikkiyan, hisiyu-siyu in imiyan ‘Asmak’ ha pagkahi niya marā siya pa saraꞌ dakulaꞌ paghuhukuman. Iban hisiyu-siyu in imiyan ha pagkahi niya, ‘Babbal kaw. Wayruun tuud kapūsan mu,’ in siya yan masiksaꞌ ha narkaꞌ. 23 Na, bang ha saꞌbu sūng niyu umungsud sin pagkulbanan niyu pa Tuhan, ampa sumaīgpat pa atay niyu in dusa niyu ha pagkahi niyu, 24 bīnan in pagkulbanan niyu pa Tuhan duun ha lugal sin pagkukulbanan, ampa kamu kadtu dumā magdayaw ha pagkahi niyu. Subay na kamu makapagdayaw na, ampa kamu magbalik umungsud sin pagkulbanan niyu pa Tuhan.

25 “Bang kamu tuntutan iban dāhun maghukum sin hambuuk tau, dāha niyu siya magtūy magsulut bābā diꞌ pa marā pa paghuhukuman in parakalaꞌ niyu. Sabab bang kamu marā na pa paghukuman ampa kamu kamattanan sin dusa niyu, butangan na kamu hukuman sin manghuhukum ampa kamu hitukbal pa pulis. Pagꞌubus ampa kamu hiluun sin pulis pa jīl. 26 Na, ingat kamu, duun kamu tumuddas ha salugay diꞌ niyu kabayaran in kasāan narusa niyu.

In Hinduꞌ pasal sin Pagjina

27 “Piyagkarungugan niyu da isab in hinduꞌ ini, amu agi, ‘Ayaw kamu magjina.’ 28 Sagawaꞌ bihaun ini in hibaytaꞌ ku kaniyu: hisiyu-siyu in umatud ha hambuuk babai ampa pagnapsuhan niya in babai yan, nagjina na siya iban sin babai yan ha lawm atay niya. 29 Hangkan bang sawpama in mata niyu makarā kaniyu magdusa, na, amu in pagbahasahun marayaw pa lugitun niyu in mata niyu ampa niyu bugitan. Labi pa marayaw maīg in hansipak mata niyu, dayn sin pa lawm narkaꞌ in uwian sin ginhawa-baran niyu. 30 Damikkiyan, bang sawpama in hansipak lima niyu amu in makarā kaniyu magdusa, na, amu in pagbahasahun marayaw pa yan uturun niyu ampa niyu bugitan. Labi pa marayaw mapukul in hansipak lima niyu, dayn sin makapalawm narkaꞌ in ginhawa-baran niyu.

In Hinduꞌ pasal sin Pagbugit sin Magtiyaun

(Mat. 19:9; Mk. 10:11-12; Lk. 16:18)

31 “Awn pa isab hinduꞌ kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, ‘Hisiyu-siyu in mamugit ha asawa niya subay siya magparā sulat pasa bat kaingatan sin nagbugit na sila.’ 32 Sagawaꞌ bihaun ini in hibaytaꞌ ku kaniyu! Bang awn hambuuk tau mamugit ha asawa niya, ha wayruun nagꞌusug-usug in asawa niya, in tau yan magdusa ha asawa niya. Sabab bang in asawa niya magbana dugaing, na nakalanggal in babai yan sin saraꞌ magjina. Damikkiyan in usug amu in umasawa kaniya, nakalanggal da isab sin saraꞌ magjina.

In Hinduꞌ pasal sin Pagsapa

33 “Piyagkarungugan niyu da isab in bakas kiyahinduꞌ ha manga kamaasan natuꞌ amu agi, ‘Ayaw niyu balubaha in janjiꞌ niyu, gām mayan hinanga niyu in janjiꞌ bakas siyapahan niyu pa Tuhan!’ 34 Sagawaꞌ bihaun ini in hibaytaꞌ ku kaniyu! Bang kamu jumanjiꞌ, ayaw kamu sumapa. Ayaw kamu sumapa sumabbut sin surgaꞌ sabab amu yan in hulaan sin Tuhan. 35 Atawa ayaw na kamu sumabbut sin dunya sabab amu yan in kiyabubutangan sin siki niya. Atawa ayaw na kamu sumabbut sin hulaꞌ Awrusalam (Baytal Makdis) sabab amu yan in dāira sin Sultan Makawasa. 36 Iban ayaw kamu sumapa sumabbut sin ū niyu sabab Tuhan in nagpapanjari sin ū niyu. Siya da in makapagbayaꞌ magpapinda sin buhuk niyu dayn ha itum pa putiꞌ. 37 Bang kamu makaiyan na ‘Huun’ atawa ‘Diꞌ’, ayaw niyu na sugpati dugaing sabab unu-unu in bichara hikasugpat niyu, in yan guwaꞌ na dayn ha Saytan, amu in puunan sin katān kangīan.

In Hinduꞌ pasal sin Pagpamaus

(Lk. 6:29-30)

38 “Damikkiyan, piyagkarungugan niyu da isab in hinduꞌ ini, amu agi, ‘Bang awn tau mamuta sin mata sin pagkahi niya, subay da isab butahun in mata niya. Bang awn tau manigpuꞌ sin ipun sin pagkahi niya subay da isab tigpuun in ipun niya.’ 39 Sagawaꞌ bihaun ini in hibaytaꞌ ku kaniyu! Ayaw niyu bawsa in tau nakarusa kaniyu. Gām mayan bang awn tau sumampak sin hansipak bayhuꞌ niyu, pasampakan niyu pa isab kaniya in hansipak bayhuꞌ niyu. 40 Iban bang awn tau manuntut kaniyu ha supaya niya makawaꞌ in badjuꞌ niyu, ayaw na kamu sumulang. Gām mayan sampay juba niyu dihilan na madtu kaniya. 41 Bang awn sundalu dumaak kaniyu dumā sin darāhan niya harap pa lugal awn hangka-batu in layuꞌ niya, ayaw kamu magsumlut. Gām mayan dāha niyu duwa batu in layuꞌ. 42 Bang awn tau mangayuꞌ kaniyu unu-unu na, dihili niyu siya. Iban bang awn tau mamūs unu-unu niyu, būsi niyu siya.

In Hinduꞌ pasal sin Pagkasi-lasa ha Manga Banta

(Lk. 6:27-28, 32-36)

43 “Piyagkarungugan niyu da isab in hinduꞌ, amu agi, ‘Kalasahi in bagay niyu, karugali in banta niyu.’ 44 Sagawaꞌ bihaun ini in hibaytaꞌ ku kaniyu! Kalasahi in manga banta niyu iban pangayui niyu duwaa marayaw pa Tuhan in manga tau dimirihil kabinsanaan kaniyu, 45 ha supaya kamu mahinang biyaꞌ sin Tuhan, Amaꞌ niyu ha surgaꞌ, sabab tumabang siya ha tau katān. Karnaꞌ in tau katān dihilan sin Tuhan sawa dayn ha suga, sibuꞌ da tau mangīꞌ iban marayaw, iban dihilan niya da isab ulan in tau katān, sibuꞌ da tau mabuntul iban tau maghihinang sin mangīꞌ.

46 “Na, bang in kalasahan niyu amu sadja in manga tau malasa kaniyu, awn ka tungbas niyu marayaw dayn ha Tuhan? Tantu way. Karnaꞌ minsan in tau magkakawaꞌ sukay pa parinta, amu in laung niyu pangungugut, malasa da ha manga tau malasa kanila! 47 Iban bang amu sadja isab manga bagay niyu in asipun niyu marayaw, na, wayruun da karayawan mahinang niyu, sabab minsan in manga tau amu in nagtutuhan dugaing dayn ha Tuhan tuud, magꞌasip da marayaw ha manga bagay nila! 48 In kamu yan subay tubus in kawl-piil niyu tudju pa pagkahi niyu biyaꞌ da isab sin Tuhan, Amaꞌ niyu ha surgaꞌ, tubus ha unu-unu katān.

6

Panghinduꞌ pasal Pagsarakka

1 “Tantuha niyu tuud in ini. Bang kamu magꞌammal ibārat, ibut-ibut ayaw niyu hinanga ha harapan sin mayran madjīlis ha supaya kakitaan sin manga tau, sabab bang bihādtu in hinang niyu, wayruun da tungbas makawaꞌ niyu dayn ha Amaꞌ niyu ha surgaꞌ.

2 “Hangkan sa bang awn hirihil niyu unu-unu na ha tau miskin, subay kamu diꞌ magpakitaꞌ-kitaꞌ ha manga tau, biyaꞌ sin manga tau magpabawꞌ-bawꞌ sadja. In sila yan, bang awn hirihil nila ha manga miskin subay hadja didtu ha manga kalanggalan, iban ha manga karān-dānan bat kakitaan sin tau mataud, ha supaya sila mabantug. Baytaan ta kamu, bang in sila yan bantugun sin manga tau, na, amu da yan in tungbas kanila, kabantugan dayn ha manga tau. 3 Sagawaꞌ bang kamu tumabang ha manga miskin, ayaw niyu paingatan ha hisiyu-siyu tau minsan ha bagay niyu tuud. 4 Na, in hāti niya subay niyu diꞌ hipagbukag ha manga tau in pagtabang niyu. Ampa kamu tungbasan sin Tuhan, Amaꞌ niyu, amu in makaingat sin hinang niyu, amu in hinang walaꞌ niyu piyaingat ha hisiyu-siyu tau.

Paghinduꞌ pasal Pagpangayuꞌ Duwaa pa Tuhan

(Lk. 11:2-4)

5 “Bang kamu mangarap pa Tuhan, ayaw kamu sumingud ha tau amu magpabawꞌ-bawꞌ sadja nagtaat pa Tuhan, sagawaꞌ diꞌ magkugdan in kawl-piil nila iban sin lawm atay nila. Mabayaꞌ sadja sila tumindug mangarap pa Tuhan duun ha manga langgal iban ha manga suliꞌpang sin manga dān supaya sila kakitaan sin manga tau. Matantu ku kaniyu bang sila yan sanglitun sin manga tau, amu da yan in tungbas nila. Wayruun na tungbas dugaing taymaun nila. 6 Sagawaꞌ kuꞌnu-kuꞌnu kamu mangayuꞌ duwaa pa Tuhan kadtu kamu pa lawm bilik, tambula niyu in lawang, ampa kamu pangarap pa Tuhan, Amaꞌ niyu, amu in diꞌ pagkakitaan. Unu-unu in hinang niyu amu in diꞌ kakitaan sin mānusiyaꞌ, kakitaan da sin Amaꞌ niyu. Na, tungbasan niya tuud kamu.

7 “Bang kamu mangayuꞌ duwaa pa Tuhan, ayaw kamu magpataud sin manga bichara wayruun da maana niya, biyaꞌ sin hinang sin manga tau amu in nagtutuhan sin dugaing dayn ha Tuhan tuud. Sawkat mahabaꞌ in pagpangayuꞌ nila duwaa, pangannal nila dungugun sila sin Tuhan. 8 Ayaw niyu tuud singuri in hinang nila, sabab kiyaingatan na sin Tuhan, Amaꞌ niyu, in kagunahan niyu, minsan ha way pa kamu nakapangayuꞌ kaniya. 9 Na, bang kamu mangarap pa Tuhan subay biyaꞌ ha ini in hibichara niyu:

‘Ū Amaꞌ namuꞌ ha surgaꞌ,

bang mayan lagguun sin mānusiyaꞌ in ngān mu mahasuchi.

10 Bang mayan ikaw na in mamarinta ha mānusiyaꞌ katān.

Bang mayan maagad dī ha dunya in kabayaan mu,

biyaꞌ sin ha surgaꞌ, asal maagad in kabayaan mu.

11 Dihilan kāmuꞌ adlaw ini in kakaun kagunahan namuꞌ.

12 Ampuna in manga dusa namuꞌ

biyaꞌ sin pagmaap namuꞌ ha manga tau nakarusa kāmuꞌ.

13 Palayua kami dayn ha kasigpitan makapilad sin īman namuꞌ

iban tampani kami dayn ha Saytan, amu in puunan sin katān kangīan.’

(Na, biyaꞌ ha yan in suntuan sin pagpangayuꞌ niyu duwaa pa Tuhan.)

14 “Na, pasal da isab sin pagmaap, bang niyu maapun in tau nakarusa kaniyu, na ampunun da kamu isab sin Tuhan, Amaꞌ niyu ha surgaꞌ. 15 Sagawaꞌ bang niyu diꞌ maapun in tau nakarusa kaniyu, tantu diꞌ da isab ampunun sin Amaꞌ niyu in manga dusa niyu.

Paghinduꞌ pasal Pagpuasa

16 “Iban bang kamu magpuasa, ayaw kamu magpadagbus, biyaꞌ nasususa kamu, biyaꞌ sin hinang sin manga tau magpabawꞌ-bawꞌ sadja. Bang sila magpuasa, diꞌ sila mamaꞌmus iban diꞌ sila magsudlay, ha supaya kaingatan sin tau sin nagpupuasa sila. Matantu ku kaniyu bang sila yan bantugun sin tau, amu da yan in tungbas nila. Wayruun na tungbas kanila marayaw ha adlaw susūngun. 17 Sagawaꞌ in kamu, bang kamu magpuasa pamaꞌmus kamu iban sudlaya in buhuk niyu, 18 supaya kamu diꞌ kakilāhan sin manga kaibanan sin nagpupuasa kamu. Amura in Tuhan, Amaꞌ niyu, amu in diꞌ pagkakitaan in makaingat sin hinang niyu. Unu-unu in hinang niyu amu in diꞌ kakitaan sin tau, kīkitaꞌ da sin Amaꞌ niyu. Na, tungbasan niya tuud kamu.

Pasal Altaꞌ ha Surgaꞌ

(Lk. 12:33-34)

19 “Ayaw kamu magtawꞌ pangaltaꞌ dī ha dunya, sabab kutkutun da sin kuuk, mahansul da sin gahaꞌ, takawun da sin sugarul. 20 Gām pa kamu maghinang sin marayaw, ha supaya awn altaꞌ niyu ha surgaꞌ, sabab bang ha surgaꞌ in altaꞌ niyu, diꞌ makutkut sin kuuk, diꞌ mahansul sin gahaꞌ, iban diꞌ matakaw. 21 Karnaꞌ haunu-haunu in kiyabutangan sin pangaltaꞌ niyu, duun da isab in bimbang sin atay niyu.

In Makarihil Kasawahan ha Ginhawa-baran

(Lk. 11:34-36)

22 “In manga mata niyu amuna in biyaꞌ sapantun ilaw sin ginhawa-baran niyu. Bang in mata niyu marayaw, na awn kasawahan sin ginhawa-baran niyu. 23 Sagawaꞌ bang in mata niyu bukun marayaw, na ha lawm katigidluman in ginhawa-baran niyu. Bang in ilaw ha ginhawa-baran niyu way sawa, makaluuy kamu. Katigidluman dakulaꞌ sa yan!*

Tuhan iban Altaꞌ

(Lk. 16:13)

24 “Wayruun tau in makapagtagꞌīpun ha duwa nakuraꞌ, sabab bang duwa in nakuraꞌ sin tau, tantu kalasahan niya in hangka-tau, hāti karugalan niya in hambuuk. In hambuuk yan kahagarun niya tuud, sagawaꞌ in hambuuk, diꞌ niya asipun. Na biyaꞌ da isab hādtu, bang altaꞌ in malabi tuud ha lawm atay niyu, na diꞌ niyu maagad in kabayaan sin Tuhan hipahinang kaniyu.

Pasal sin Pagsusa

(Lk. 12:22-31)

25 “Hangkan ini in hinduꞌ ku kaniyu! Ayaw kamu magsusa ha pasal sin kabuhianan niyu, bang unu in kaunun iban inumun niyu, atawa magsusa sin pagtamung niyu. Karnaꞌ bukun ka mahalgaꞌ in kabuhiꞌ ta dayn sin kakaun? Atawa bukun ka mahalgaꞌ in anggawtaꞌ-baran ta dayn sin tamungun? 26 Kitaa niyu ba in manga manuk-manuk naglulupad. Diꞌ sila magtanum iban diꞌ magꞌani, iban diꞌ magtawꞌ sin manga naani ha pagtatawꞌan nila. Malayngkan piyakakaun da isab sila sin Tuhan, Amaꞌ niyu ha surgaꞌ. Na, bukun ka labi kamu māyuꞌ mahalgaꞌ dayn sin manga manuk-manuk? 27 Maytaꞌ, humabaꞌ ka in umul niyu bang kamu magsusa?

28 “Damikkiyan da isab maytaꞌ kamu magsusa sin pasal pagtamung niyu? Kitaa niyu ba in kasumping-sumpingan yan amu in timubuꞌ isa-isa nila. Diꞌ sila maghinang, iban diꞌ sila maghablun sin tamungun nila. 29 Sagawaꞌ baytaan ta kamu, minsan in pakayan hi Sultan Sulayman, amu in bantug tuud dayahan, diꞌ da makaatu sin lingkat sin manga kasumpingan yan. 30 Tuhan da in magpatamung ha manga kaparangan amu in buhiꞌ adlaw ini, sagawaꞌ kunsum-kuꞌnisa mapatay da hirungul pa kāyu. Bang piyatatamung sin Tuhan in manga kaparangan biyaꞌ ha yan, na amu pa isab in kamu in diꞌ niya patamungun? Bukun pakarayaw mahugut in pangandul niyu pa Tuhan!

31 “Hangkan sa ayaw kamu masusa bang dayn diin in pagkaun niyu atawa dayn diin in pagꞌinum niyu, iban pagtamung niyu. 32 Sabab mabiyaꞌ kamu sin manga tau amu in nagtutuhan sin dugaing dayn ha Tuhan tuud, amu in magsusa sadja sin manga kabuhianan nila. Unu-unu in kagunahan niyu katān, kiyaiingatan da sin Tuhan, Amaꞌ niyu, ha surgaꞌ. 33 Gām mayan subay sadja Tuhan in papagbayaun niyu ha lawm atay niyu, iban subay niyu agarun in manga daakan niya, ampa niya hirihil kaniyu in unu-unu kagunahan niyu katān. 34 Hangkan sa ayaw kamu masusa sin pasal sin susūngun. Sabab bang kamu magsusa pasal sin susūngun tumaud sadja in kasusahan niyu. In kasusahan niyu ha bihaun ayaw niyu na bangkati sin kasusahan niyu ha susūngun.

7

Pasal Pagpangliling ha Tau Dugaing

(Lk. 6:37-38, 41-42)

1 “Ayaw kamu mangliling pa mangīꞌ sin hinang sin tau dugaing supaya isab kamu diꞌ lilingun sin Tuhan butangan hukuman. 2 Sabab bang kamu mangliling pa mangīꞌ ha pagkahi niyu, na lilingun da isab kamu sin Tuhan butangan hukuman. Iban in kaagi niyu mangliling ha pagkahi niyu biyaꞌ da isab sin kaagi sin Tuhan mangliling kaniyu. 3 Līliling niyu sadja pa mangīꞌ in kasāan sin pagkahi niyu. Maingat niyu lilingun in kasāan nila minsan sibiꞌ-sibiꞌ da, sagawaꞌ diꞌ niyu kaingatan lilingun in kasāan niyu minsan da biyaꞌ lagguꞌ unu. Amu in pagꞌiyanun kakitaan niyu in puling sibiꞌ-sibiꞌ ha lawm mata sin pagkahi niyu, sagawaꞌ diꞌ niyu kakitaan in puling malagguꞌ ha lawm mata niyu. 4 Diꞌ kamu yan manjari. Mabayaꞌ kamu magꞌīg sin puling ha mata sin pagkahi niyu, sin awn puling biyaꞌ lagguꞌ hāg ha lawm mata niyu. 5 In kamu yan lansuk ha guwaꞌ, bingit ha lawm. Magpabawꞌ-bawꞌ sadja kamu marayaw. Īgi niyu na muna in puling biyaꞌ lagguꞌ hāg dayn ha lawm mata niyu, ampa kamu makakitaꞌ marayaw umīg sin puling sin pagkahi niyu.”

Pasal sin Tau diꞌ Magkahagad sin Baytaꞌ dayn ha Tuhan

6 Laung isab hi Īsa, “Ayaw kamu magdihil sin unu-unu suchi ha manga iruꞌ, magbīng da sila mangutkut kaniyu. Ayaw niyu tiluan in mussaꞌ niyu pa manga babuy sabab giikan nila sadja iban pagtasak-tasakun.*

Pasal Pagpangayuꞌ Tabang pa Tuhan

(Lk. 11:9-13)

7 “Bang kamu mangarap pa Tuhan, pangayuꞌ-ngayuꞌ kamu, tantu dihilan kamu. Paglawag kamu, tantu makabaak kamu. Pagkuꞌkuꞌ kamu ha lawang, tantu ukaban kamu. 8 Hisiyu-siyu in mangayuꞌ pa Tuhan tantu karihilan sadja, iban hisiyu-siyu in maglawag, tantu makabaak sadja sin piyaglawag niya. Iban hisiyu-siyu isab in kumuꞌkuꞌ ha lawang, tantu kaukaban sadja siya. 9 In kamu manga tagaanak, bang in anak niyu mangayuꞌ kakaun dihilan niyu ka siya batu? 10 Atawa dihilan niyu ka in anak niyu hās bang in piyangayuꞌ niya istaꞌ? 11 Na, minsan biyaꞌ diin in ngīꞌ niyu, maingat da isab kamu mangdihil sin unu-unu hikarayaw ha manga anak niyu. Na, amu pa ka isab in Tuhan, Amaꞌ niyu ha surgaꞌ, in diꞌ maingat dumihil sin unu-unu marayaw kaniyu bang kamu mangayuꞌ da kaniya?

12 “Unu-unu in kabayaan niyu hinangun sin pagkahi niyu kaniyu, amuna yan in subay niyu hinangun isab kanila. Amuna yan in hāti sin saraꞌ piyanaug dayn kan Musa iban sin panghinduꞌ sin manga nabi.

In Lawang Makiput

(Lk. 13:24)

13 “Labay kamu ha lawang makiput, karnaꞌ in pagsusūran pa narkaꞌ maluag iban in dān harap madtu landuꞌ maluhay labayan. Mataud in tau nagpapanaw ha labayan yan. 14 Sagawaꞌ in pagsusūran harap pa surgaꞌ makiput, iban in dān labayan harap madtu landuꞌ mahunit. Tiyuꞌ-tiyuꞌ da in tau makabatuk madtu.

Pasal Pagkilā sin manga Manghihinduꞌ

(Lk. 6:43-44)

15 “Kamayaꞌ kamu dayn ha manga tau amu in magpabawꞌ-bawꞌ guru sin agama. Laung nila in hinduꞌ nila dayn ha Tuhan iban miyamagad tuud sila sin daakan sin Tuhan. Sagawaꞌ in bunnal niya in hinduꞌ nila yan makamula ha manga tau. In sila yan panipu! 16 Dayn ha manga hinang nila, kaingatan niyu sin in sila bukun bunnal guru sin agama. Saliꞌ sila yan sin manga kahuy amu in kakilāhan dayn ha manga bunga nila. In sagbut tunukan diꞌ mamunga anggul. Damikkiyan da isab in kahuy tunukan diꞌ mamunga sin bungang-kahuy tina. 17 In kahuy marayaw, tantu in bunga niya marayaw da isab. In kahuy mangīꞌ, tantu mangīꞌ da isab in bunga niya. 18 In kahuy masambu diꞌ magbunga mangīꞌ, iban in kahuy lanus diꞌ magbunga marayaw. 19 Na sasukuꞌ sin kahuy amu in diꞌ magbunga marayaw, tantu pilaun ampa hilaruk pa lawm kāyu. 20 Hangkan laung ku kaniyu, duun niyu kakilāhan in manga guru bukun bunnal dayn ha manga hinang nila.

In Manga Tau Diꞌ Kakilāhan hi Īsa

(Lk. 13:25-27)

21 “Bukun katān tau amu in sumabbut kākuꞌ ‘Ū, Panghuꞌ’ in makatabuk sin karayawan dayn ha pamarinta sin Tuhan. Amu sadja in tau himihinang tuud sin daakan sin Tuhan, Amaꞌ ku, ha surgaꞌ in makatabuk sin karayawan yan. 22 Bang dumatung na in adlaw paghukum ha manga mānusiyaꞌ mataud na tau in imiyan biyaꞌ ha ini. Laung nila kākuꞌ, ‘Ū Panghuꞌ, dayn ha kawasa sin ngān mu napasaplag namuꞌ in baytaꞌ kasabunnalan dayn ha Tuhan. Dayn ha kawasa sin ngān mu napaguwaꞌ namuꞌ in manga saytan dayn ha baran sin manga tau, iban dayn da isab ha kawasa sin ngān mu mataud nahinang namuꞌ makainu-inu!’ 23 Sakali in sambung ku kanila biyaꞌ ha ini, ‘Diꞌ ta kamu kakilāhan. Īg kamu dayn dī, manga tau mangīꞌ tuud kamu yan!’

In Duwa Tau Maghinang Bāy

(Lk. 6:47-49)

24 “Na, sasukuꞌ sin tau nakarungug sin manga hinduꞌ ku ini ampa nila kahagarun, biyaꞌ sila sapantun sin tau tagaakkal amu in naghinang bāy. Nagpatindug siya sin bāy niya ha lupaꞌ matugas iban tiyambakan sin batu in manga hāg niya. 25 Na, bang kugdanan in bāy niya sin ulan matigdaꞌ, iban sin dunuk dayn ha manga subaꞌ iban sin hunus, diꞌ malubu in bāy niya sabab mahugut in kiyabutangan niya.

26 “Sagawaꞌ hisiyu-siyu in tau nakarungug sin manga hinduꞌ ku ini ampa diꞌ magkahagad, biyaꞌ sila sapantun tau dupang naghinang sin bāy niya nagꞌusuk ha lupaꞌ mahabluꞌ. 27 Bang kugdanan sin ulan matigdaꞌ, sin dunuk dayn ha subaꞌ iban sin hangin makusug, na in bāy niya malubu, way tuud tabangan.”

In Kawasa hi Īsa

28 Pagꞌubus hi Īsa namichara pasal sin unu-unu katān ini, sangat nainu-inu in manga tau nagtitipun sin kaagi niya nagnasīhat, 29 sabab in pagnasīhat niya taga kawasa tuud dayn ha Tuhan. Bukun siya biyaꞌ sin manga guru sin saraꞌ agama.

8

Pauliun hi Īsa in Sakit sin Tau Īipul

(Mk. 1:40-45; Lk. 5:12-16)

1 Manjari limūd na hi Īsa dayn ha taas būd-būd. Paglūd niya, mataud tuud tau imuurul kaniya. 2 Manjari awn hambuuk tau īipul in miyawn kan Īsa ampa simujud ha alupan niya, amu agi, “Tuwan, mapauliꞌ mu aku bang mu kabayaan kaulian aku.”

3 Na biyutang hi Īsa in lima niya pa tau īipul sartaꞌ imiyan siya, laung niya, “Kabayaan ku kaulian na in sakit mu. Lumanuꞌ na in pais mu!” Na, saruun-duun naīg in ipul niya iban limanuꞌ na in pais niya. 4 Sakali biyandaan siya hi Īsa, laung niya “Ibut-ibut kaymu, ayaw kaw magbaytaꞌ minsan kansiyu pasal sin pagpauliꞌ ku kaymu, sagawaꞌ kadtu kaw magtūy pa imam ampa mu palilingan in baran mu kaniya. Pagꞌubus, ampa kaw kadtu ungsud sin pagkulbanan amu in daakan hi Musa, ha supaya awn tandaꞌ kakitaan sin manga tau katān sin kiyaulian na kaw.”

Pauliun hi Īsa in Daraakun sin Kapitan Sundalu

(Lk. 7:1-10)

5 Manjari pagdatung hi Īsa pa dāira Kapirnaum, awn hambuuk kapitan tau Rūm in miyāk mawn kaniya, ampa nagmuhut-muhut nangayuꞌ tabang kaniya. 6 Laung sin kapitan, “Tuwan, in daraakun ku nasasakit ha bāy, diꞌ makahibal iban kiyasasakitan tuud.”

7 Laung hi Īsa, “Madtu aku magpauliꞌ sin sakit niya.”

8 “Ayaw na kaw madtu, Tuwan,” in sambung sin kapitan kaniya. “Diꞌ aku tūpun magpakadtu kaymu pa taas sin bāy ku sabab labi in kawasa mu dayn kākuꞌ! Malayngkan minsan kaw umiyan sadja dayn dī, tantu kaulian na in daraakun ku didtu ha bāy. 9 Kaingatan ku maagad in uldin mu, sabab in aku ini hambuuk da isab tau ha babaan sin kawasa sin manga nakuraꞌ ku, iban awn da isab manga sundalu ha babaan ku. Bang laung ku ha sundalu ku, ‘Kadtu kaw’, madtu siya. Bang laung ku ha hangka-tau, ‘Kari kaw’, mari siya. Bang laung ku ha īpun ku, ‘Hinanga ini’, na magtūy niya hinangun.”

10 Na, nainu-inu tuud hi Īsa pagdungug niya. Laung niya ha manga tau mataud imuurul kaniya, “Baytaan ta kamu tuud, way aku nakalanggal hambuuk tau bangsa natuꞌ Israil amu in biyaꞌ ha yan in kusug sin parachaya iban pangandul. 11 Matantu ku kaniyu bang tumindug na tuud in pamarinta sin Tuhan mataud tau ginis-ginisan bangsa dayn ha manga hulaꞌ ha subangan iban sadlupan in makapagsāw kaynda Ibrahim, Isahak, iban hi Yaꞌkub sin pagjamu ha lawm pamarintahan sin Tuhan. 12 Sumagawaꞌ mataud tau bangsa Israil in diꞌ makatabuk sin karayawan sin pamarinta sin Tuhan amu in bakas kiyasukuꞌ kanila. Hilaruk na sila pa lawm narkaꞌ jahannam. Duun sila magtangis iban sumandal sin kasiksaan makalap.” 13 Sakali laung hi Īsa ha kapitan “Uwiꞌ na kaw madtu. Dayn ha sabab sin parachaya iban pangandul mu, hikarihil na kaymu in piyangayuꞌ mu.”

Sartaꞌ in daraakun sin kapitan didtu ha bāy kiyaulian na saruun-duun.

Pauliun hi Īsa in Sakit sin Tau Mataud

(Mk. 1:29-34; Lk. 4:38-41)

14 Sakali limanjal na hinda Īsa mawn pa bāy hi Pitrus. Na, pagsūd nila pa bāy, kītaꞌ hi Īsa in ugangan babai hi Pitrus nagkukulang hīhinglaw. 15 Kiyaputan hi Īsa in lima sin babai, sartaꞌ magtūy kiyaulian in hinglaw sin ugangan hi Pitrus. Na, nagbangun na siya ampa nagbutang pagkaun kan Īsa.

16 Pagsadlup sin suga, mataud tau in diyā madtu kan Īsa. Sasukuꞌ sin tau siyusūd saytan, piyaguwaꞌ hi Īsa katān in manga saytan dayn ha lawm baran nila sin hambuuk lapal sadja, iban sasukuꞌ sin nasasakit kiyaulian niya. 17 Hīnang niya in katān ini ampa mabunnal in kiyabaytaꞌ hi Nabi Isayas ha lawm Kitab, amu agi,

“Siya in nakapauliꞌ sin sakit natuꞌ,

iban nakapalayuꞌ sin manga sakit dayn kātuꞌ.”

In Manga Tau Apit Magad kan Īsa

(Lk. 9:57-62)

18 Manjari pagkitaꞌ hi Īsa sin mataud tau ha katilibut niya, diyaak niya in manga mulid niya, magsakap supaya sila makauntas pa hansipak hunasan. 19 Sakali awn hambuuk guru saraꞌ agama miyawn kan Īsa. Laung niya “Tuwan, magad aku kaymu minsan kaw pakain.”

20 In sambung hi Īsa kaniya “In manga iruꞌ talun awn lugal pagꞌuwian nila iban in kamanuk-manukan awn pugad paghali-halihan nila, sumagawaꞌ in aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, wayruun tantu lugal pagtūgan iban paghali-halihan ku.”

21 Awn isab hambuuk mulid hi Īsa namung kaniya, amu agi, “Tuwan, pauwia naa aku magbalik pa bāy. Bang ku hikakubul naa in amaꞌ ku ampa aku mari magbalik magad kaymu.”

22 Sagawaꞌ laung hi Īsa kaniya, “Agad na kaw kākuꞌ bihaun iban ayaw na kaw mabimbang sin pasal yan, sabab in manga tau patay in pagtaat nila pa Tuhan, amu in matūp magkubul ha manga patay.”

Palinawun hi Īsa in Dagat

(Mk. 4:35-41; Lk. 8:22-25)

23 Sakali simakat na hi Īsa pa taas kumpit asibiꞌ, ampa miyagad in manga mulid niya. Imuntas na sila sin dagat. 24 Bukun malugay magtūy himuyup in hangin makusug, agun-agun na sila malunud, saꞌbu hi Īsa natutūg. 25 Sakali kiyadtu sin manga mulid niya hi Īsa, ampa biyatiꞌ. Laung nila, “Tuwan, panabang na kaw. Magmula na kitaniyu!”

26 Na, laung hi Īsa kanila, “Maytaꞌ kamu miyugaꞌ tuud? Kulang pakarayaw in pangandul niyu.” Sakali nagbangun na siya ampa niya diyaak in hangin iban alun pahundungun. Na, saruun-duun magtūy liminaw tuud in hulaꞌ.

27 Magtūy in manga mulid niya kiyublaan. Agi nila, “Ay kaw naa, hisiyu bahaꞌ tuud in tau ini? Minsan in hangin iban alun magkahagad kaniya!”

Paguwaun hi Īsa in manga Saytan dayn ha Baran sin Duwa Tau

(Mk. 5:1-20; Lk. 8:26-39)

28 Pagꞌubus yadtu dimungguꞌ na sila pa hansipak sin hunasan ha hulaꞌ sakup sin Gadara. Manjari awn duwangka-tau siyusūd saytan duun. Naghulaꞌ sila ha lawm kakubulan. Landuꞌ sila makabugaꞌ-bugaꞌ hangkan wayruun maglabay dayn ha dān masuuk pa kanila. Sakali gimuwaꞌ in duwangka-tau ini miyāk kan Īsa. 29 Saruun-duun magtūy sila nagsilawak, amu agi “Unu in kabayaan mu kāmuꞌ, ikaw amu in Anak Tuhan? Miyari ka kaw supaya kami binsanaun sin bukun pa waktu?”

30 Manjari ini awn manga babuy mataud nagbabaan didtu nagkakaun malayuꞌ-layuꞌ mawn kanila. 31 Sakali nangayuꞌ junjung in manga saytan kan Īsa, laung nila “Anduꞌ kailu, bang mu kami paguwaun, pakadtua kami pa lawm baran sin manga babuy yaun.”

32 “Kadtu na kamu,” laung hi Īsa. Sakali magtūy na gimuwaꞌ in manga saytan dayn ha baran sin duwangka-tau limīn madtu pa manga baanan babuy, ampa na in baanan sin babuy limungtud dimagan dayn ha pangpang pa babaꞌ. Nakatūy sila pa lawm dagat, iban naubus tuud sila naluꞌmus.

33 Manjari in manga tau nagꞌiipat sin manga babuy magtūy dimagan madtu pa dāira, nanuysuy ha manga tau sin katān kiyakitaan nila, iban sin pasal sin nahinang hi Īsa ha duwangka-tau siyusūd sin saytan. 34 Hangkan mataud tau dayn ha dāira in miyadtu miyāk kan Īsa, ampa sila nangayuꞌ junjung kan Īsa, bang mayan siya mīg na dayn ha hulaꞌ nila.

9

Pauliun hi Īsa in Tau Nagpapatay in Baran

(Mk. 2:1-12; Lk. 5:17-26)

1 Simakat na hi Īsa pa taas kumpit asibiꞌ, ampa na sila imuntas pa hansipak hunasan harap madtu nagbing pa luggiyaꞌ dāira niya. 2 Didtu mān sila, awn diyā mawn kan Īsa hambuuk tau nasasakit, nagpapatay in baran niya, kimukulang na sadja ha kulangan niya. Na, pagkitaꞌ hi Īsa sin makusug in pangandul sin manga tau nagdarā ha nāsakit, laung hi Īsa ha tau nagpapatay in baran, “Ayaw kaw mabugaꞌ, Utuꞌ! Iyampun na in manga dusa mu.”

3 Manjari ini awn manga guru saraꞌ agama duun. In manga guru ini kaibanan naghunaꞌ-hunaꞌ, amu agi, “Uy, in tau ini namung pangkal pa Tuhan!”

4 Kiyaingatan hi Īsa bang unu in pīpikil nila. Laung hi Īsa, “Maytaꞌ mangīꞌ in ha lawm pikilan niyu? 5 Ha pikil niyu, unu in maluhay hipamung ha tau, bang aku umiyan, ‘Iyampun na in manga dusa mu.’ Atawa umiyan ha tau nasasakit, ‘Bangun kaw ampa kaw panaw?’ 6 Na, dihilan ta kamu tandaꞌ sin in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ awn kapatutan ku umampun sin dusa sin manga mānusiyaꞌ.” Sakali laung hi Īsa ha tau amu in nagpapatay in baran, “Utuꞌ, bangun kaw mumusa in kulangan mu ampa kaw uwiꞌ na!”

7 Sakali nagbangun na in tau yadtu, ampa siya miyanaw na minuwiꞌ. 8 Na, miyugaꞌ in manga tau nakakitaꞌ. Piyudji nila in Tuhan sin kawasa dīhil niya pa mānusiyaꞌ maghinang sin biyaꞌ ha ini.

Paagarun hi Īsa Kaniya hi Matiyu

(Mk. 2:13-17; Lk. 5:27-32)

9 Sakali minīg na hi Īsa dayn didtu. Ha saꞌbu sila miyamanaw, kītaꞌ hi Īsa in hambuuk mangangawaꞌ sukay pa parinta, naglilingkud ha pustu pagkakawaan sukay. In ngān niya hi Matiyu. Laung hi Īsa kaniya, “Kari kaw agad kākuꞌ magguru.”

Na, magtūy timindug hi Matiyu ampa miyagad kan Īsa.

10 Ha saꞌbu hi Īsa iban sin manga mulid niya nagkakaun ha bāy hinda Matiyu mataud mangangawaꞌ sukay pa parinta iban manga kaibanan tau baldusa in miyawn limamud kanda Īsa simāw nagkaun hangka-lamisahan. 11 Sakali kītaꞌ sin manga tau parhimpunan Parisi sin miyawn in manga tau ini simāw nagkaun. Na, nangasubu in manga tau Parisi ha manga mulid hi Īsa, laung nila “Maytaꞌ magsāw magkaun in guru niyu iban sin manga mangangawaꞌ sukay pa parinta iban sin manga tau baldusa?”

12 Diyungug hi Īsa in pangasubu nila. Na, diyalil niya kaagi in sambung niya kanila, laung niya, “In manga tau way sakit diꞌ magkagunahan mangungubat, amu da in magkagunahan mangungubat in manga tau nasasakit. 13 Kadtu kamu, hātiha niyu bang unu in maana sin kiyasulat ha Kitab, amu agi ‘Bukun mahalgaꞌ kākuꞌ in manga hayup hiungsud niyu pagkulbanan. Sagawaꞌ in kabayaan ku tuud, bayngꞌulungun kamu ha pagkahi niyu.’ ” Laung isab hi Īsa, “In maksud ku miyari pa dunya, bukun paagarun kākuꞌ in manga tau, amu in imiyan, in sila mabuntul, saꞌ miyari aku supaya magad kākuꞌ in manga tau baldusa (amu in biyaꞌ sapantun tau taga sakit).”

In Pangasubu pasal Pagpuasa

(Mk. 2:18-22; Lk. 5:33-39)

14 Manjari awn manga mulid hi Yahiya amu in mangliliguꞌ in miyawn kan Īsa nangasubu. Laung nila, “Tuwan, in kami ini iban sin manga tau Parisi mawmu magpuasa, sagawaꞌ in manga mulid mu diꞌ tuud magpuasa. Maytaꞌ bahaꞌ?”

15 Diyalil kaagi hi Īsa in sambung niya kanila, laung niya, “Masusa ka in manga luruk ha pagtiyaunan bang in pangantin usug masi yaun pa duun kanila? Tantu diꞌ! Sagawaꞌ dumatung da in waktu in pangantin usug kawaun na dayn kanila. Na, bang dumatung na in waktu yan in sila magpuasa na.”

16 Pagꞌubus nagdalil hi Īsa pasal sin panghinduꞌ nakauna iban sin panghinduꞌ niya. Laung niya, “Wayruun tau in magtupak sin pīs-pīs baꞌgu pa tamungun daan, sabab in pīs-pīs baꞌgu hipanupak kumungkung da, na gām mayan lumagguꞌ in gisiꞌ ha tamungun. 17 Iban wayruun tau lumuun sin tubig anggul (biyaꞌ tubaꞌ), amu in masi pa nagbubukal, pa luluunan pais hayup, amu in daan iban matugas na, sabab bang biyaꞌ hādtu in kaagi, na in luluunan pais hayup, amu in daan iban matugas na, tantu mabustak. Na, maasag na in tubig anggul iban magkangīꞌ na in luluunan pais hayup. Saꞌ in tubig anggul amu in baꞌgu subay hiluun ha luluunan pais hayup baꞌgu. Na, diꞌ maluppas in tubig anggul iban sin luluunan niya.”

Mabuhiꞌ in Bataꞌ Babai Patay iban Kaulian in Babai Tagasakit

(Mk. 5:21-43; Lk. 8:40-56)

18 Ha saꞌbu hi Īsa nagbibichara, awn hambuuk nakuraꞌ sin langgal in miyawn kaniya ampa simujud ha alupan niya. Laung niya kan Īsa, “Tuwan, in anak ku babai hayn-duun sadja miyatay, saꞌ bang kaw magad kākuꞌ ampa mu siya kaputan, tantu mabuhiꞌ siya magbalik.”

19 Magtūy na hi Īsa timindug ampa miyagad iban sin manga mulid niya ha tau nakuraꞌ sin langgal.

20 Sakali awn imuurul kan Īsa hambuuk babai nasasakit giyuguwaan duguꞌ, hangpuꞌ tagduwa tahun na in lugay niya. Simuuk siya pa taykud hi Īsa, ampa niya iyabut in duhul sin juba niya, sarang sadja dimaggut in lima niya. 21 Laung niya ha lawm atay niya, “Bang ku sadja kakamputan in juba niya, tantu kaulian aku.”

22 Kiyasayuhan hi Īsa sartaꞌ himundung siya, ampa siya himarap pa ulihan. Sakali kītaꞌ niya in babai. Laung niya kaniya, “Indaꞌ, ayaw kaw mabugaꞌ! In kusug sin parachaya iban pangandul mu amu in nakauliꞌ kaymu.” Na, ha waktu da yadtu magtūy kiyaulian in babai.

23 Sakali limanjal na hi Īsa pa bāy sin tau nakuraꞌ sin langgal. Pagsūd niya pa bāy kītaꞌ niya in manga magmumulsiku bang awn kamatayan iban sin manga tau nahihiluhalaꞌ. 24 Laung hi Īsa, “Guwaꞌ kamu katān! Walaꞌ miyatay in bataꞌ ini, saꞌ natūg sadja!” Sakali piyagkatawahan hi Īsa sin manga tau. 25 Pagꞌubus, napaguwaꞌ mayan in manga tau dayn ha lawm bāy, miyadtu na hi Īsa pa lawm bilik sin bataꞌ ampa niya kiyamputan in lima sin bataꞌ. Sakali nagbangun na in bataꞌ babai. 26 Magtūy simaplag in suysuy pasal sin nahinang hi Īsa pa katilingkal sin paghulaꞌ.

Pauliun hi Īsa in Mata sin Duwa Tau Buta

27 Sakali gimuwaꞌ na hi Īsa dayn ha bāy sin tau nakuraꞌ sin langgal ampa siya miyanaw. Ha saꞌbu niya miyamanaw, awn duwa tau buta imuurul ha ulihan niya. Nagꞌuulang sila karuwa, amu agi, “Anduꞌ, hambuuk panubuꞌ hi Daud, kaulungi kami.”

28 Sampay hi Īsa nakasūd na pa lawm bāy masi imuurul in duwa tau buta. Sakali iyasubu sila hi Īsa, laung niya, “Na, magkahagad tuud kamu sin kaulian ta kamu?”

“Huun, Tuwan,” in sambung sin duwa buta.

29 Sakali, kiyaputan na hi Īsa in mata nila karuwa, ubus laung niya kanila, “Na, dayn ha sabab sin parachaya iban pangandul niyu, maawn in piyangayuꞌ niyu.” 30 Na, saruun-duun da nagbalik in pangitaꞌ nila. Nagꞌibut-ibut tuud hi Īsa kanila, laung niya, “Ayaw kamu magsuysuy minsan kansiyu pasal ini!”

31 Sagawaꞌ pagꞌīg nila, nanuysuy da sila pa manga tau ha katilingkal sin paghulaꞌ yadtu pasal sin nahinang hi Īsa kanila.

Pauliun hi Īsa in Tau Umaw

32 Ha sasang sūng na gumuwaꞌ in duwangka-tau yadtu dayn didtu, awn na isab hambuuk tau diyā mawn kan Īsa. In tau ini naumaw pasal siyusūd siya saytan. 33 Sagawaꞌ pagpaguwaꞌ hi Īsa sin saytan dayn ha baran niya magtūy da isab in tau yadtu nakabichara. Nahaylan in katān tau nakakitaꞌ, laung nila pakaniya-pakaniya “Dayn sin tagnaꞌ walaꞌ kitaniyu nakakitaꞌ sin biyaꞌ ha ini dī ha hulaꞌ sin bangsa natuꞌ Israil.”

34 Sagawaꞌ laung sin manga tau Parisi, “Nakuraꞌ sin manga Saytan sayan in nagdihil kaniya barakat pagpaguwaꞌ sin manga saytan.”

Maulung hi Īsa ha Manga Tau

35 Manjari nalatag hi Īsa in katān dāira iban manga kawman ha paghulaꞌ yadtu. Nanghinduꞌ siya ha manga langgal iban nagnasīhat siya sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan. Lāgiꞌ piyauliꞌ niya in manga tau amu in nasasakit sin indaginis lamma iban sakit. 36 Pagkitaꞌ hi Īsa sin baanan tau, landuꞌ tuud siya limuuy kanila sabab ha lawm kasusahan sila iban wayruun makatabang kanila. Biyaꞌ sila sapantun manga bili-bili wayruun magꞌiipat kanila. 37 Sakali laung hi Īsa pa manga mulid niya, “In manga tau (mabayaꞌ na magad ha hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw) biyaꞌ sila sapantun manga bunga sin tiyanum, amu in tūp na tuud pusuun, sagawaꞌ hangkatiyuꞌ da in magpupusuꞌ. 38 Hangkan pangayuꞌ-ngayuꞌ kamu duwaa pa tagdapu sin uma, bang mayan siya magdaak mari manga tau tumabang magpusuꞌ sin manga bunga sin tiyanum.”

10

In Hangpuꞌ Tagduwa Mulid hi Īsa

(Mk. 3:13-19; Lk. 6:12-16)

1 Na, pagꞌubus yadtu tiyawag hi Īsa in hangpuꞌ tagduwa mulid niya mawn kaniya ampa niya dīhilan katān sin kapatutan magpaguwaꞌ saytan dayn ha baran sin tau iban manguliꞌ sin sakit ginisan na. 2 Na, amuna ini in ngān sin hangpuꞌ tagduwangka-tau kiyawakilan hi Īsa: ha unahan hi Simun amu in pagngānan isab hi Pitrus, iban sin taymanghud niya hi Andariyas, ampa hi Yaꞌkub iban sin taymanghud niya hi Yahiya, amu in anak hi Sibidi. 3 Sumunuꞌ hi Pilip iban hi Bartulumi, ampa hi Tumas iban hi Matiyu, amu in mangangawaꞌ sukay pa parinta, ampa isab hi Yaꞌkub amu in anak hi Alpa. Sumunuꞌ hi Tadiyus, 4 ampa hi Simun amu in bantug simulang ha parinta Rūm. In hinapusan hi Judas, tau dayn ha Kiriyud, amu in manipu kan Īsa.

In Maksud sin Hangpuꞌ Tagduwa Mulid

(Mk. 6:7-13; Lk. 9:1-6)

5 In hangpuꞌ tagduwangka-tau ini diyaak hi Īsa manaw. Ha way pa sila miyanaw biyandaan sila hi Īsa, laung niya “Ayaw kamu madtu pa hulaꞌ sin manga tau bukun bangsa Yahudi atawa pa manga dāira sin manga tau Samariya. 6 Sagawaꞌ kadtu kamu pa manga tau bangsa Israil, amu in biyaꞌ bili-bili nalalawaꞌ dayn ha magꞌiipat kanila. 7 Kadtu kamu magnasīhat sin in pamarinta sin Tuhan masuuk na dumatung mari! 8 Paulia niyu in manga nasasakit. Buhia niyu magbalik in manga tau patay. Paulia niyu in manga tau īipul, iban paguwaa niyu in manga saytan dayn ha baran sin manga tau. Timaymaꞌ kamu dayn kākuꞌ sin manga hinang yan ha wayruun bayad. Na, pangdihil kamu ha wayruun da isab bayad. 9 Ayaw kamu magdā bulawan atawa pilak ha lawm bulsa niyu. Minsan pisita ayaw kamu magdā. 10 Ayaw kamu isab dumā pagluluunan sin kapanyapan niyu atawa tamungun dugaing dayn sin ha baran niyu, atawa tawmpaꞌ iban tungkud, sabab in maghihinang tūp balanjaan sin manga tau piyaghulas-sangsaan niya.

11 “Bang kamu dumatung pa hambuuk dāira atawa hambuuk kawman, paglawag kamu tau amu in mabayaꞌ gabanan niyu, hāti duun kamu humantiꞌ kanila ha salugay niyu duun ha hulaꞌ yan. 12 Bang kamu sumūd pa lawm bāy sin tau pamung kamu, laung niyu, ‘Bang mayan kamu ha lawm kasannyangan sadja.’ 13 Manjari bang kamu taymaun sin tau ha lawm bāy yan, na datungan sila sin kasannyangan amu in piyagꞌiyan niyu. Sagawaꞌ bang sila diꞌ tumaymaꞌ kaniyu, bawia niyu in kasannyangan yan dayn kanila. 14 Na bang awn manga tau ha bāy iban dāira amu in diꞌ tumaymaꞌ kaniyu atawa diꞌ dumungug sin panghinduꞌ niyu, īg kamu dayn ha lugal yan. Paspasi niyu in bagunbun dayn ha siki niyu (ha supaya mapakitaꞌ niyu in tandaꞌ sin diꞌ sila tūpun parulihun niyu). 15 Baytaan ta kamu, bang ha adlaw paghukum na, mabuggat in hukuman hibutang sin Tuhan pa manga tau ha kawman yan. Labi pa in buggat niya dayn sin hukuman hibutang pa manga tau ha dāira Sudum iban dāira Gumura,” (amu in manga tau bakas tanyag in kangīan nila).

Awn Kabinsanaan ha Susūngun

(Mk. 13:9-13; Lk. 21:12-17)

16 “Dungug kamu,” laung hi Īsa. “Yari kamu sūng daakun ku pa manga tau. Biyaꞌ kamu sapantun bili-bili pakadtuun pa lawm baanan iruꞌ talun amu in mangangaun kanila. Hangkan subay kamu taga akkal tuud iban subay mabuntul tuud in lawm atay niyu. 17 Jaga kamu, sabab ha waktu susūngun awn manga tau sumaggaw kaniyu ampa kamu hiungsud pa lawm lima sin manga manghuhukum, iban lubakan kamu sin manga tau duun ha lawm manga langgal. 18 Marā da isab kamu pa alupan sin manga gubnul iban manga sultan supaya hukumun sabab in kamu agad kākuꞌ. Na, bang kamu marā na madtu, makabaytaꞌ na kamu kanila iban pa manga tau kaibanan, amu in bukun bangsa Yahudi, pasal sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan. 19 Bang kamu hisampay na pa paghuhukuman ayaw kamu masusa bang unu in hibichara niyu atawa bang biyaꞌ diin in kaagi niyu mamichara. 20 Sabab in lapal hibichara niyu bukun dayn ha lawm pamikil niyu, saꞌ dayn ha Rū sin Tuhan, Amaꞌ niyu, amu in mamichara sin manga kabtangan gumuwaꞌ dayn ha simud niyu.

21 “Ha waktu susūngun maggaus na in magtalianak. Hitukbal sin tau in taymanghud niya hipapatay, iban hitukbal da isab sin amaꞌ in anak niya hipabunuꞌ iban umatu na in anak ha maas nila iban hipapatay nila in maas nila. 22 Na, kamu isab manga mulid ku, karugalan kamu sin tau katān sabab in kamu agad kākuꞌ. Sagawaꞌ hisiyu-siyu in sumandal sin manga kasigpitan iban kabinsanaan yan sampay pa kahinapusan, tantu malappas da siya. 23 Bang kamu binasahun nila ha hambuuk dāira, paguy kamu pa dugaing dāira. Baytaan ta kamu, ha diꞌ niyu pa malatag katān nasīhatan in manga dāira ha hulaꞌ natuꞌ ini Israil, in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ, magbalik na mari pa dunya.

24 “Wayruun anak mulid in mataas dayn ha guru niya. Damikkiyan da isab wayruun tindug in makawasa dayn ha nakuraꞌ niya. 25 Hangkan subay magsukul in mulid makasibuꞌ ha guru niya, iban subay magsukul in tindug mabiyaꞌ sin nakuraꞌ niya. Na, bang in aku amu in nakuraꞌ sin manga tindug ku tiyawag nila nakuraꞌ sin saytan, na lubaꞌ pa in kamu manga tindug ku in diꞌ tawagun nila sin manga ngān mangīꞌ!

Hisiyu in Subay Kabugaan

(Lk. 12:2-7)

26 “Hangkan sa ayaw kamu mabugaꞌ ha manga tau. Karnaꞌ unu-unu in tiyatapuk tantu gumuwaꞌ da. Unu-unu isab in līlibun tantu kaingatan da. 27 Unu-unu in hibaytaꞌ ku kaniyu ha katigidluman subay niyu hibaytaꞌ magbalik ha kasawahan, iban unu-unu in kiyahagas-hagas kaniyu, subay niyu hipamahalayak pa katān mānusiyaꞌ. 28 Ayaw kamu mabugaꞌ ha manga makapatay sin baran niyu saꞌ diꞌ makapatay sin nyawa niyu, sagawaꞌ subay Tuhan in kabugaan niyu, sabab siya in makasiksaꞌ sin baran iban nyawa niyu ha lawm narkaꞌ. 29 Pikila niyu ba in manga manuk-manuk asibiꞌ yan, biyaꞌ wayruun tuud halgaꞌ nila. Mabī ta duwa, hambuuk sīn. Malayngkan, wayruun da isab minsan hambuuk manuk-manuk in mahulug pa lupaꞌ bang bukun kabayaan sin Tuhan, Amaꞌ niyu. 30 Na, damikkiyan in kamu minsan in taud sin buhuk ha ū niyu naiitung katān sin Tuhan. 31 Hangkan sa, ayaw kamu mabugaꞌ, sabab labi kamu māyuꞌ mahalgaꞌ dayn ha manga manuk-manuk minsan pila in taud nila.

Pasal Pagꞌagad iban Pagmahukaw kan Īsa

(Lk. 12:8-9)

32 “Hisiyu-siyu in magsabunnal ha katauran tau sin agad siya kākuꞌ, magsabunnal da isab aku ha alupan sin Tuhan, Amaꞌ ku ha surgaꞌ, sin in siya agad kākuꞌ. 33 Sagawaꞌ hisiyu-siyu in mamaylu ha katauran tau, sin bukun siya agad kākuꞌ, mamaylu da isab aku ha alupan sin Tuhan, Amaꞌ ku ha surgaꞌ, sin bukun siya agad kākuꞌ.

Bukun Kasannyangan saꞌ Kalingugan

(Lk. 12:51-53; 14:26-27)

34 “Ayaw kamu magpikil sin in pagkari ku pa dunya nakarā kasannyangan, sabab aku in nakalingug ha manga mānusiyaꞌ. Aku in mahinang puun-sabab sin pagsaggaꞌ iban pagbunuꞌ sin manga tau. 35 Dayn ha pasal ku in magtalianak magsaggaꞌ-siyaggai. In anak usug sumaggaꞌ ha amaꞌ niya iban in anak babai sumaggaꞌ ha inaꞌ niya. Dayn ha pasal ku in ugangan babai, sumaggaꞌ ha ugangan niya isab babai. 36 In mahinang umbul hambuuk banta sin tau amuna in manga lahasiyaꞌ niya.

37 “Hisiyu-siyu in malasa ha amaꞌ niya atawa ha inaꞌ niya labi dayn sin lasa niya kākuꞌ, na diꞌ siya tūpun magad kākuꞌ. Damikkiyan hisiyu-siyu in malasa ha anak niya usug atawa babai, labi dayn sin lasa niya kākuꞌ, na diꞌ siya tūpun magad kākuꞌ. 38 Iban hisiyu-siyu in mabayaꞌ magad kākuꞌ subay siya mangaku sin katān haggut-pasuꞌ minsan siya mapatay ha pasal ku. Bang bukun da, na diꞌ siya tūpun magad kākuꞌ. 39 Hisiyu-siyu in maūg ha kabuhiꞌ niya amu in magpikil sadja sin kabayaan niya, tantu mapatay da siya. Saꞌ hisiyu-siyu in diꞌ maūg ha kabuhiꞌ niya minsan siya mapatay ha pasal ku, tantu makabaak siya kabuhiꞌ salama-lama.

Pasal Tungbas

(Mk. 9:41)

40 “Hisiyu-siyu in tumaymaꞌ kaniyu, tiyaymaꞌ nila da isab aku, iban hisiyu-siyu in tumaymaꞌ kākuꞌ, tiyaymaꞌ nila da isab in nagpakari kākuꞌ pa dunya. 41 Bang awn tau kiyawakilan sin Tuhan magnasīhat mawn pa manga tau, hisiyu-siyu in tumaymaꞌ kaniya sabab-karnaꞌ kiyawakilan siya sin Tuhan, makasāw sila sin tungbas hirihil pa tau yan amu in kiyawakilan sin Tuhan. Damikkiyan da isab bang awn tau mabuntul makakawn pa manga tau, hisiyu-siyu in tumaymaꞌ kaniya sabab tau mabuntul siya, awn isab bahagiꞌ niya sin tungbas sin tau mabuntul yan. 42 Baytaan ta kamu, minsan dakuman tubig hagpay in hipanghulmat niyu ha hambuuk tau agad kākuꞌ, tantu tungbasan da kamu. Minsan tau way guna niya, apabila siya agad kākuꞌ, in tau manghulmat kaniya tantu tungbasan da siya pa marayaw.”

11

Hi Īsa iban hi Yahiya amu in Mangliliguꞌ

(Lk. 7:18-35)

1 Pagꞌubus hi Īsa nagdaak ha hangpuꞌ tagduwa mulid niya, minīg na siya dayn didtu. Miyanaw siya dayn ha hambuuk kawman pa hambuuk kawman ha paghulaꞌ yadtu nanghinduꞌ iban nagnasīhat.

2 Na, saꞌbu ha lawm kalabusu hi Yahiya amu in Mangliliguꞌ, kiyarungugan niya bang unu in hinang sin Almasi. Sakali diyaak niya in manga mulid niya kaibanan madtu kan Īsa mangasubu. 3 Nākawn mayan sila kan Īsa, laung nila, “Tuwan, baytai kami kunuꞌ. Ikaw na ka in piyagꞌiyan hi Yahiya amu in dumatung mari atawa awn pa huwat-huwatun namuꞌ dumatung dugaing dayn kaymu?”

4 In sambung hi Īsa kanila, laung niya, “Balik na kamu iban baytai niyu hi Yahiya sin manga kīkitaꞌ iban diyurungug niyu! 5 In tau bakas buta, makakitaꞌ na; in bakas pingkaꞌ, makapanaw na mabuntul; in manga tau bakas īipul, malanuꞌ na in baran nila; in bakas bisu, makarungug na; sampay tau miyatay, nabuhiꞌ na nagbalik; iban piyagnanasīhat na in Baytaꞌ Marayaw ha manga miskin. 6 Na, hisiyu-siyu in diꞌ maghawal-hawal mangandul kākuꞌ, makūg-makuyag tuud siya.”

7 Ha sasang sin manga mulid hi Yahiya sūng na muwiꞌ, namichara na hi Īsa pa manga tau mataud natitipun sin pasal hi Yahiya. Laung niya, “Ha waktu miyadtu kamu kimitaꞌ kan Yahiya didtu ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan, unu in hiyuwat-huwat niyu kakitaan didtu? Hambuuk tau ka siya amu in magpinda-pinda in pikilan biyaꞌ sin dahun parang marā sin hangin madtu mari? Tantu bukun. 8 Unu bahaꞌ in piyagkitaꞌ niyu madtu? Hambuuk tau ka amu in nagtatamung sin mahargaꞌ? Tantu bukun. In tau nagtatamung biyaꞌ ha yan naghuhulaꞌ ha lawm astanaꞌ. 9 Baytai niyu aku tuud, unu in kiyadtu niyu kītaꞌ? Hambuuk nabi? Bunnal hambuuk siya nabi, sagawaꞌ in kiyakitaan niyu mataas māyuꞌ dayn ha manga kaibanan nabi. 10 Sabab hi Yahiya in piyagꞌiyan sin Kitab, amu agi sin Tuhan,

‘Pakadtuun ku in kiyawakilan ku muna dayn kaymu

ha supaya maparayaw niya in dān labayan mu.’ ”

11 Laung hi Īsa ha manga tau, “Baytaan ta kamu tuud. Wayruun pa mānusiyaꞌ dayn sin tagnaꞌ kaawn sin mānusiyaꞌ in labi mataas dayn kan Yahiya amu in Mangliliguꞌ. Sagawaꞌ in tau katān ha lawm pamarintahan sin Tuhan sampay pa manga tau amu in bukun mataas in hinang, mataas sila dayn kan Yahiya. 12 Dayn ha waktu timagnaꞌ hi Yahiya nagnasīhat sampay pa adlaw ini, mataud tau in simulay nagtuyuꞌ-tuyuꞌ umingat pasal sin pamarinta sin Tuhan. 13 Sampay pa waktu gimuwaꞌ hi Yahiya, in katān nabi iban sin saraꞌ piyanaug dayn kan Musa namaytaꞌ pasal sin pamarinta sin Tuhan. 14 Nagbaytaꞌ isab in hambuuk nabi sin dumatung hi Ilyas pa dunya. Na, bang kamu mabayaꞌ magkahagad sin baytaꞌ sin manga nabi, hi Yahiya ini amuna hi Ilyas piyagꞌiyan sin manga nabi. 15 Na, sasukuꞌ sin kamu nakarungug, dunguga niyu tuud in biyaytaꞌ ku yan kaniyu.”

16 Laung hi Īsa, “Unu in hikapagsawpama ku pasal sin addat sin manga tau ha masa ini? Na, biyaꞌ sila manga bataꞌ-bataꞌ naglilingkud ha halaman tabuꞌ. In hangka-tumpuk bataꞌ-bataꞌ gumasud pa dugaing ha hansipak, laung nila, 17 ‘Magpangalay-pangalay kitaniyu.’ Na in sambung sin kaibanan bataꞌ-bataꞌ, laung nila, ‘Diꞌ kami mabayaꞌ.’ Sakali laung sin ha hansipak, ‘Magluguꞌ-luguꞌ kitaniyu makaulung-ulung.’ Na, in sambung isab sin kaibanan, laung nila, ‘Diꞌ kami mabayaꞌ.’ Biyaꞌ da isab ha yan in manga tau masa ini. (Wayruun unu-unu makasulut kanila.) 18 In hi Yahiya mahumu diꞌ magkaun, magpuasa sadja siya, iban diꞌ siya magꞌiinum sin unu-unu makahilu. Sakali laung sin manga tau, ‘Siyusūd siya sin saytan.’ 19 Ampa in aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, magkaun iban magꞌinum. Sakali laung sin manga tau, ‘Kitaa niyu ba in tau yan. Dahal tuud iban magꞌiinum. Magbagay iban sin tau mangangawaꞌ sukay pa parinta iban sin manga baldusa kaibanan!’ Sagawaꞌ” laung hi Īsa, “diꞌ da maunu minsan niyu diꞌ kabayaan in hinang namuꞌ kay Yahiha karnaꞌ in kasabunnalan sin ingat dayn ha Tuhan kakitaan da ha manga hinang amu in biyaꞌ bunga niya.”*

Pasal Manga Tau Walaꞌ Nagpinda sin Atay Nila

(Lk. 10:13-15)

20 Manjari piyagꞌamahan hi Īsa in manga tau naghuhulaꞌ ha manga kawman amu in kiyapakitaan niya sin manga muꞌjijat nahinang niya, sabab walaꞌ sila nagtawbat sin manga dusa nila. 21 Laung hi Īsa kanila, “Anduꞌ, in kamu yan manga tau Kurasin iban sin tau Bitsayda. Diꞌ hikasipat in kasusahan niyu ha susūngun! Sabab maytaꞌ? Mataud muꞌjijat bakas piyakitaꞌ kaniyu, sagawaꞌ walaꞌ niyu da iyasip. Malayngkan bang in manga muꞌjijat yan napakitaꞌ muna ha manga tau ha dāira Tirus iban ha dāira Sidun, tantu magtūy sila magsulug badjuꞌ karut, iban magbutang abu pa ū nila, tandaꞌ sin pagtawbatan nila na in dusa nila! 22 Baytaan ta kamu, bang ha adlaw paghukum na ha manga mānusiyaꞌ, mabuggat in hukuman hibutang sin Tuhan kaniyu. Labi pa in buggat niya dayn sin hukuman hibutang pa manga tau Tirus iban manga tau Sidun. 23 Na, in kamu isab manga tau Kapirnaum, nagbantug-bantug kamu sin makasampay kamu pa surgaꞌ. Sagawaꞌ narkaꞌ in sampayan niyu. Bang in manga muꞌjijat amu in piyakitaꞌ duun kaniyu kiyapakitaꞌ nakauna ha manga tau ha dāira Sudum, tantu sampay bihaun masi namān duun in dāira Sudum! 24 Na, baytaan ta kamu, bang ha adlaw paghukum na ha manga mānusiyaꞌ, mabuggat pa in hukuman hibutang sin Tuhan kaniyu dayn sin hukuman hibutang niya ha manga tau Sudum,” (amu in manga tau bakas tanyag in kangīan nila).

Pasal Pagdihil Kasannyangan sin Lawm Atay

(Lk. 10:21-22)

25 Pagꞌubus piyagꞌamahan hi Īsa in manga tau yadtu, nangarap siya pa Tuhan. Laung niya, “Ū Amaꞌ ku, ikaw da in makapagbayaꞌ sin unu-unu katān ha langit iban dunya! Magsukul tuud aku kaymu, sabab in piyaglimbung mu dayn ha tau taga ingat sampay taga pangadjiꞌ, amuna in piyahāti mu ha manga tau awam. 26 Na, in yan mattan tuud, Amaꞌ ku, sabab biyaꞌ ha yan in kabayaan mu maawn.”

27 Pagꞌubus ampa namichara hi Īsa pa manga tau, laung niya, “Kiyarihil na kākuꞌ sin Amaꞌ ku in unu-unu katān. Wayruun makaingat tuud kākuꞌ luwal da in Amaꞌ ku. Damikkiyan da isab wayruun makaingat tuud ha Amaꞌ ku luwal da aku, amu in Anak niya, iban sin manga tau amu in miyaksud ku paingatun.

28 “Kari kamu sasukuꞌ sin kamu amu in kiyabubuggatan maghinang sin hinang daakan sin agama iban kiyasisigpitan sin kasusahan, ampa ku dihilan kasannyangan in lawm atay niyu. 29 Pagguru kamu kākuꞌ iban kahagara niyu in panghinduꞌ ku, sabab marayaw aku iban mababaꞌ in pangatayan ku. Dayn duun kamu makabaak kasannyangan. 30 Sabab in panghinduꞌ ku kaniyu maluhay agarun. In daakan ku amu in hipatanggung ku kaniyu, magaan da.”

12

Pasal sin Adlaw Paghali-hali iban Pagpudji pa Tuhan

(Mk. 2:23-28; Lk. 6:1-5)

1 Manjari pagꞌubus yadtu, saꞌbu adlaw Sabtuꞌ, amu in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan sin manga Yahudi, in hi Īsa iban sin manga mulid niya limabay dayn ha lawm uma. Sakali nangutul bunga sin tiyanum (biyaꞌ lupa pāy), in manga mulid niya, ampa nila kiyaun sabab hiyapdiꞌ na sila. 2 Pagkitaꞌ sin manga Yahudi pagtawagun Parisi sin hinang nila, laung nila kan Īsa, “Uy, langgal saraꞌ sin agama in hīnang sin manga mulid mu sabab adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan adlaw ini!”

3 Laung hi Īsa kanila, “Maytaꞌ, walaꞌ niyu ka nabacha ha lawm Kitab in hīnang hi Daud iban sin manga tau niya ha waktu hiyapdiꞌ sila? 4 Simūd sila pa lawm Bāy sin Tuhan ampa sila kimaun sin kakaun bakas iyungsud pa Tuhan. In hīnang nila langgal saraꞌ sin agama, sabab amura manga imam in makajari kumaun sin kakaun bakas iyungsud pa Tuhan. 5 Iban walaꞌ niyu ka nabacha ha lawm Kitab Tawrat sin in manga imam maghinang da ha lawm sin Bāy sin Tuhan sakahabaꞌ adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan, minsan da langgal saraꞌ in maghinang ha adlaw yan? Sagawaꞌ walaꞌ sila nakarusa.

6 “Na, ini in hibaytaꞌ ku kaniyu. Awn dī bihaun kaniyu in labi in kawasa dayn ha saraꞌ agama. 7 Awn Parman sin Tuhan kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, ‘Bukun mahalgaꞌ kākuꞌ in manga hayup hiungsud niyu pagkulbanan, sagawaꞌ in kabayaan ku tuud, bayngꞌulungun kamu ha pagkahi niyu.’ Na, bang niyu kiyahātihan tuud in maana sin himumūngan yan” laung hi Īsa, “walaꞌ niyu na biyutangan hukuman in tau amu in bunnal walaꞌ nakarusa. 8 (In manga mulid ku walaꞌ nakarusa sabab) in Anak Mānusiyaꞌ amu in makapagbayaꞌ umiyan bang unu in mapatut hinangun ha adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan.”

Pasal sin Tau Nakukumay in Lima

(Mk. 3:1-6; Lk. 6:6-11)

9 Manjari limanjal na hi Īsa sin panaw niya. Miyadtu siya simūd pa lawm langgal. 10 Duun ha lawm langgal awn hambuuk tau nakukumay in lima niya. Iban awn da isab duun manga tau amu in mabayaꞌ manglawag dusa kan Īsa ha supaya nila siya katuntutan. Laung nila, “Makajari ka ha saraꞌ sin agama natuꞌ magpauliꞌ ha nasasakit ha adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan atawa diꞌ?”

11 In sambung hi Īsa, laung niya, “Bang sawpama awn hambuuk bili-bili niyu ampa mahulug pa lawm lungag ha waktu adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan diꞌ niyu ka kawaun dayn ha lawm lungag in bili-bili? 12 In tau labi mahargaꞌ dayn sin bili-bili! Hangkan wayruun ngīꞌ niya ha lawm saraꞌ agama bang kamu huminang sin marayaw ha pagkahi niyu ha adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan.” 13 Sakali namung hi Īsa ha tau nakukumay in lima niya, laung niya, “Hunata in buktun mu.”

Na, hiyunat na sin tau pikuk in buktun niya. Saruun-duun miyuntul nagbalik in buktun niya biyaꞌ da isab sin hansipak buktun niya. 14 Na, gimuwaꞌ dayn ha lawm langgal in manga Parisi ampa sila nagꞌisun bang biyaꞌ diin in kapatay nila kan Īsa.

Hi Īsa in Napīꞌ Daraakun sin Tuhan

15 Sakali nakarungug mayan hi Īsa sin isun sin manga Parisi, minīg siya dayn ha lugal yaun. Pagꞌīg niya, mataud tau in miyurul kaniya. Napauliꞌ niya in katān nasasakit, 16 sagawaꞌ ībut-ibutan niya tuud in manga tau napauliꞌ niya diꞌ pasuysuyun sin pasal niya pa manga tau (ha supaya siya diꞌ mabantug pa manga tau). 17 Na in manga hīnang niya yan nakarihil kamakbulan sin Parman sin Tuhan kiyasulat hi Nabi Isayas ha lawm Kitab, amu agi,

18 “Yari in daraakun napīꞌ ku,

siya in kalasahan ku iban makasulut tuud siya sin atay ku.

Paruunun ku kaniya in Rū ku,

bat niya mapamahalayak in pasal sin kabuntulan sin hukuman ku ha mānusiyaꞌ katān.

19 Sumagawaꞌ diꞌ siya dumā maglugat atawa mamahit bang siya mamichara ha manga tau

iban diꞌ siya magbichara matanug ha manga karān-dānan.

20 Mahanunut siya ha manga tau mahukaꞌ in pangandul nila pa Tuhan,

iban tiyatabang niya in hisiyu-siyu mangandul kaniya.

Iban diꞌ tuud siya dumuhung sampay diꞌ niya mapatanyag tuud in kasabunnalan

iban mapapanaw in kabuntulan sin hukuman sin Tuhan.

21 Siya da in hiyuhuwat-huwat kapangandulan sin mānusiyaꞌ katān.”

In pasal hi Īsa iban hi Bilsibul

(Mk. 3:20-30; Lk. 11:14-23)

22 Manjari pagꞌubus yadtu awn hambuuk tau siyusūd saytan diyā mawn kan Īsa. In tau ini nabuta iban naumaw sabab siyusūd siya saytan. Sagawaꞌ napaguwaꞌ hi Īsa in saytan dayn ha lawm baran sin tau ini, hangkan makakitaꞌ iban makabichara na siya. 23 Na, nahaylan tuud in manga tau nangingitaꞌ-ngitaꞌ duun. Laung nila, “Siya na bahaꞌ ini in Almasi, hambuuk panubuꞌ hi Daud?”

24 Pagdungug sin manga Parisi sin bichara sin manga tau, simambung sila, laung nila, “Mapaguwaꞌ niya in manga saytan dayn ha manga tau siyusūd saytan sabab dihilan siya barakat hi Bilsibul, amu in Nakuraꞌ sin manga Saytan, huminang sin biyaꞌ ha yan.”

25 Sagawaꞌ kiyaingatan hi Īsa bang unu in ha lawm pamikil nila, hangkan, piyamungan niya sila, laung niya, “Bang in manga tau ha hambuuk hulaꞌ nababahagiꞌ, nagdurugaing-dugaing agaran iban magbunuꞌ-biyunui, na, in hulaꞌ yan diꞌ lumugay magkangīꞌ da. Damikkiyan bang in manga tau hangka-kawman atawa maglahasiyaꞌ magsaggaꞌ-siyaggai, na diꞌ lumugay kumangīꞌ da sila. 26 Na, hangkan bang sawpama bat dayn ha Saytan Puntukan in barakat ku magpaguwaꞌ ha manga saytan, na hāti niya magkuntara in Saytan Puntukan iban sin manga tindug niya lāgiꞌ diꞌ lumugay kumangīꞌ na sila! 27 Na, in agi niyu hi Bilsibul in nagdihil kākuꞌ barakat magpaguwaꞌ sin manga saytan. Na, bang bunnal in agi niyu yan, na hisiyu bahaꞌ isab in nagdihil barakat ha manga tindug niyu magpaguwaꞌ saytan? In manga tindug niyu amuna in mamaytaꞌ sin kasāan sin pamikil niyu! 28 Tantu in barakat ku magpaguwaꞌ saytan bukun dayn ha Saytan Puntukan, sabab in yan nahinang ku dayn ha kusug sin Rū sin Tuhan. Na, amu yan in tandaꞌ magpakitaꞌ kaniyu sin in pamarinta sin Tuhan yari na dī bihaun kaniyu.”

29 (Diyalil hi Īsa in Saytan Puntukan pa hambuuk tau makusug.) Laung niya, “Wayruun tau makasūd manglangpas pa lawm bāy sin hambuuk tau makusug bang siya diꞌ kahukutan naa muna. Na, bang siya kahukutan na, makawaꞌ na in unu-unu katān ha lawm bāy niya.

30 “Hisiyu-siyu in bukun agad kākuꞌ, in siya yan kimukuntara kākuꞌ, iban hisiyu-siyu in diꞌ tumabang kākuꞌ magtipun magpatibuuk ha manga tau, bat sila masukuꞌ sin Tuhan, biyaꞌ niya da piyulak-palik in manga tau. 31 Hangkan, baytaan ta kamu, in katān dusa iban pamung mangīꞌ pa Tuhan sin manga tau, ampunun da sin Tuhan, sagawaꞌ hisiyu-siyu in mamung sin mangīꞌ ha Rū sin Tuhan, diꞌ siya ampunun sin Tuhan. 32 Lāgiꞌ, hisiyu-siyu in mamung mangīꞌ kākuꞌ, amu in Anak Mānusiyaꞌ, ampunun da siya sin Tuhan. Sagawaꞌ hisiyu-siyu in mamung sin mangīꞌ ha Rū sin Tuhan, diꞌ siya maampun kasaumulan.

In Kahuy iban sin Bunga niya

(Lk. 6:43-45)

33 “Biyaꞌ sawpama sin hambuuk kahuy, bang in kahuy yan marayaw, tantu in bunga niya marayaw da isab. Damikkiyan, bang in kahuy bukun marayaw, in bunga niya bukun da isab marayaw. Karnaꞌ kaingatan taniyu dayn ha bunga niya bang in kahuy yan marayaw atawa bukun. 34 In kamu yan panipu tuud! Asal wayruun sa yan marayaw hikabichara niyu sabab asal mangīꞌ in lawm pamikil niyu. Karnaꞌ unu-unu in ha lawm pamikil sin tau amura isab in hikabichara niya. 35 Sabab in tau marayaw, in hinang iban bichara niya marayaw da isab, sabab marayaw in ha lawm pamikil niya. Sagawaꞌ in tau mangīꞌ, in hinang iban bichara niya mangīꞌ da isab, sabab mangīꞌ in ha lawm pamikil niya.

36 “Na, ini in hibaytaꞌ ku kaniyu. Bang dumatung na in adlaw paghukum ha manga mānusiyaꞌ, in tau katān subay mamaytaꞌ pasal sin manga katān bichara wayruun kapūsan bakas kiyapamung nila. 37 Sabab in hukuman hibutang sin Tuhan kanila kawaun dayn ha manga bichara kiyapamung nila, ampunun na ka sila atawa siksaun.”

In manga Parisi iban Guru sin Saraꞌ Agama Mabayaꞌ Kumitaꞌ Tandaꞌ sin Kawasa sin Almasi

(Mk. 8:11-12; Lk. 11:29-32)

38 Pagꞌubus namung in manga guru sin saraꞌ agama iban sin manga Parisi, laung nila, “Tuwan, mabayaꞌ kami kumitaꞌ hambuuk muꞌjijat dayn kaymu amu in tandaꞌ sin barakat mu.”

39 Sagawaꞌ in sambung hi Īsa, laung niya, “In manga tau sin masa bihaun ini landuꞌ tuud mangīꞌ iban miyutas na dayn ha Tuhan! Mabayaꞌ kamu kumitaꞌ muꞌjijat tandaꞌ sin barakat ku, sagawaꞌ diꞌ ta kamu pakitaun unu-unu muꞌjijat, luwal da amu in muꞌjijat biyaꞌ sin barakat kimugdan kan Nabi Yunus sin masa nakauna yadtu. 40 Karnaꞌ in hi Yunus natūn sin istaꞌ dakulaꞌ, iban tūy dūm, tūy adlaw siya ha lawm tiyan sin istaꞌ dakulaꞌ. Damikkiyan, in Anak Mānusiyaꞌ, ha susūngun ha lawm tūy dūm-adlaw duun siya ha lawm kubul. 41 Na, bang dumatung na in adlaw paghukum sin Tuhan ha manga mānusiyaꞌ katān, in manga tau dayn ha hulaꞌ Niniba manaksil da kaniyu. Sabab in sila, pagdungug nila sin nasīhat hi Yunus, magtūy sila nagkahagad iban nagtawbat sin manga dusa nila. Na, baytaan ta kamu, awn dī bihaun in labi pa mataas dayn kan Yunus! 42 Iban duun da isab ha adlaw paghukum ha manga mānusiyaꞌ, in hambuuk pangiyan dayn ha hulaꞌ Siba manaksil da isab kaniyu. Sabab in siya minsan malayuꞌ in hulaꞌ niya miyadtu siya dimungug sin manga hinduꞌ marayaw hi Sultan Sulayman. Na, baytaan ta kamu, awn dī bihaun in labi pa marayaw manghinduꞌ dayn kan Sulayman!

Pasal sin Pagbalik sin Manga Saytan pa Lawm Baran sin Tau

(Lk. 11:24-26)

43 “Na, bang in saytan makaguwaꞌ na dayn ha lawm baran sin tau, manglunsulan na yan ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan, lumawag lugal paghali-halihan niya, saꞌ diꞌ siya makabāk lugal. 44 Na, mamung na in saytan pa baran niya, laung niya, ‘Magbalik na aku pa lawm baran sin tau bakas kiyabutangan ku.’ Pagsūd niya magbalik, kītaꞌ niya wayruun dugaing nakasubli kaniya ha lawm baran sin tau, lāgiꞌ malanuꞌ iban mahawan in lawm niya. 45 Na, gumuwaꞌ siya magbalik, ampa siya dumangin pitu saytan labi pa mangīꞌ dayn kaniya, ubus ampa sila sumūd pa lawm baran sin tau. Na, bang sila makasūd na katān, in kahālan sin tau yan magduruhun in ngīꞌ dayn sin nakauna hambuuk da in saytan ha lawm baran niya. Na, biyaꞌ da isab ha yan in kumugdan ha manga tau mangīꞌ ha masa bihaun ini.”

In Inaꞌ iban Manga Taymanghud hi Īsa

(Mk. 3:31-35; Lk. 8:19-21)

46 Ha saꞌbu hi Īsa nanghihinduꞌ ha manga tau nākawn in inaꞌ niya iban manga taymanghud niya usug. Duun sila timindug ha guwaꞌ ampa sila nagparā lapal sin mabayaꞌ sila dumā magbichara kan Īsa. 47 Na, awn hambuuk tau namaytaꞌ kan Īsa, laung niya, “Tuwan, in inaꞌ mu iban manga taymanghud mu yaun nagtitindug ha guwaꞌ. Mabayaꞌ sila dumā magbichara kaymu.”

48 Simambung hi Īsa, laung niya, “Bukun sadja sila in manga taymanghud iban inaꞌ ku.” 49 Sartaꞌ timudluꞌ siya pa manga mulid niya ampa siya namung laung niya, “Minsan in sila ini manga taymanghud iban inaꞌ ku da. 50 Sabab hisiyu-siyu in magkahagad huminang sin kabayaan sin Tuhan, Amaꞌ ku ha surgaꞌ, in siya yan taymanghud ku usug-babai iban inaꞌ ku.”

13

Dalilan Pasal sin Magtatanum

(Mk. 4:1-9; Lk. 8:4-8)

1 Sin adlaw da yadtu nanaug hi Īsa dayn ha bāy yadtu, ampa siya miyadtu pa higad dagat. Duun siya limingkud nagnasīhat ha manga tau. 2 Mataud tuud tau in miyawn nagtipun dumungug sin nasīhat niya. Hangkan simakat siya pa taas kumpit asibiꞌ ampa siya limingkud nagnasīhat. Ampa in manga tau duun ha higad daplakan dimurungug kaniya. 3 Na, mataud in niyasīhat niya ha manga tau iban diyalil niya kaagi in pagnasīhat niya.

Laung niya, “Awn yaun hambuuk tau miyadtu nagtanum binhiꞌ pa uma niya. 4 In kaagi niya nagtanum, siyabud niya in manga binhiꞌ. In kaibanan binhiꞌ nahulug pa labayan. Na pagkawn sin manga manuk-manuk nakaun in manga binhiꞌ. 5 In kaibanan binhiꞌ nahulug pa lupaꞌ mabatu iban hangkatiyuꞌ da in lupaꞌ niya. Na, hangkarayꞌ da timubuꞌ in manga binhiꞌ sabab mababaw da in lupaꞌ niya. 6 Sumagawaꞌ kiyapasuan mayan suga nangluyluy in tiyanum sabab bukun malawm in gamut niya. 7 In kaibanan binhiꞌ nahulug pa lupaꞌ tiyutubuan sin manga kasagbutan matunuk. Pagtubuꞌ sin manga binhiꞌ, tiyaꞌlung sin manga sagbut matunuk. 8 Na, in kaibanan binhiꞌ nahulug pa lupaꞌ marayaw. Hangkan jimatu in tubuꞌ nila iban nagbunga marayaw. In bunga sin kaibanan landuꞌ tuud mataud, in kaibanan mataud, ampa in kaibanan sarang-sarang in taud sin bunga niya.”

9 Na, mahuli dayn duun, laung hi Īsa, “In sasukuꞌ sin kamu nakarungug, dunguga niyu tuud in biyaytaꞌ ku yan kaniyu.”

Maytaꞌ Dalilun hi Īsa in Pagnasīhat Niya

(Mk. 4:10-12; Lk. 8:9-10)

10 Sakali miyawn kan Īsa in manga mulid niya ampa nangasubu kaniya. Laung nila, “Maytaꞌ ha sakabaꞌ kaw magnasīhat dalilun mu pa manga isturi malawm in maana niya?”

11 Simambung hi Īsa, laung niya, “In kamu yan kiyarihilan na ingat iban panghāti pasal sin kahālan sin pamarinta sin Tuhan, amu in bakas līlibun dayn ha pikilan sin mānusiyaꞌ! Sagawaꞌ in manga tau yan walaꞌ kiyarihilan sin ingat iban panghāti pasal yan. 12 Karnaꞌ hisiyu-siyu in magparachaya tuud ha hinduꞌ diyungug nila, na sūngan sin Tuhan in panghāti nila, iban maglabi-labihan in hirihil kanila. Sagawaꞌ hisiyu-siyu in wayruun parachaya nila, minsan in maniyuꞌ-tiyuꞌ ingat iban panghāti nila kawaan da dayn kanila. 13 Hangkan ku dalilun in pagnasīhat ku pa manga isturi malawm in maana niya sabab sin manga tau amu in way bayaꞌ nila magad sin hinduꞌ ku. Hangkan amu in pagꞌiyanun minsan sila imaatud diꞌ nila kakitaan iban minsan sila dimurungug diꞌ nila kahātihan. 14 Na, nabunnal tuud in kiyabaytaꞌ hi Nabi Isayas ha lawm Kitab, amu agi,

‘In manga tau ini dimurungug, sagawaꞌ wayruun bayaꞌ nila humāti,

imaatud sila, sagawaꞌ diꞌ nila kitaun tuud marayaw.

15 Dayn ha sabab matugas in atay nila,

hiyuhulat nila in taynga nila,

iban pīpirung nila in mata nila.

Sabab bang bukun biyaꞌ ha yan in hinang nila,

tantu makakitaꞌ in mata nila, makarungug in taynga nila,

makahāti in pamikil nila

iban magbalik in atay nila kākuꞌ,’ laung sin Tuhan, ‘ampa ku ampunun in manga dusa nila.’ ”

16 Na, laung hi Īsa ha manga mulid niya, “In manga kamu yan masukud tuud, sabab in manga kakitaan iban karungugan niyu kahātihan niyu! 17 Na, baytaan ta kamu, mataud manga nabi iban manga tau sukuꞌ sin Tuhan sin masa nakauna yadtu in mabayaꞌ tuud kumitaꞌ sin manga kīkitaꞌ niyu bihaun, sagawaꞌ walaꞌ nila kītaꞌ. Iban mabayaꞌ tuud sila dumungug sin manga diyurungug niyu bihaun, sagawaꞌ walaꞌ nila diyungug.”

Magpahāti hi Īsa sin Maana sin Dalilan pasal sin tau Nagtanum

(Mk. 4:13-20; Lk. 8:11-15)

18 “Na, dungug kamu tuud ampa niyu kahātihan in maana sin dalilan pasal sin tau nagtanum. 19 In manga tau nakarungug sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan, sagawaꞌ diꞌ nila kahātihan, amuna in biyaꞌ sapantun sin manga binhiꞌ iban sin dān labayan kiyahulugan nila. Na, pagkawn sin Saytan, amu in puunan sin katān kangīan, maagaw dayn ha lawm atay nila in hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw. 20 In manga binhiꞌ iban sin lupaꞌ mabatu kiyahulugan nila amuna in biyaꞌ sapantun sin manga tau timaymaꞌ iban pagkūg-kuyag pagdungug nila na mayan sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan. 21 Sagawaꞌ diꞌ maggamut in hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw ha lawm atay nila, iban hangkarayꞌ da in tatasan nila. Hangkan bang sila datungan na kasusahan atawa kabinsanaan, sabab sin pagtaymaꞌ sin hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw, magtūy nila butawanan na in pangandul nila ha Tuhan. 22 In manga binhiꞌ iban sin lupaꞌ kiyahulugan nila, amu in tiyutubuan sin sagbut matunuk, amuna in biyaꞌ sapantun sin manga tau nakarungug sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan, sagawaꞌ masi sila magsusa sin manga palihālan dī ha dunya iban malabi ha atay nila in manga altaꞌ. Hangkan maluppas sadja in karayawan makapabuntul sin kawl-piil nila amu in makawaꞌ nila dayn ha hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw. In sila yan biyaꞌ da sapantun tiyanum diꞌ magbunga. 23 Ampa in manga binhiꞌ iban sin lupaꞌ marayaw kiyahulugan nila amuna in biyaꞌ sapantun sin manga tau nakarungug sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan iban kiyahātihan nila sabab nagkahagad sila sin hinduꞌ. Hangkan sumūng in dayaw sin kawl-piil nila. In kaibanan landuꞌ tuud dumayaw, in kaibanan isab dumayaw tuud, ampa in kaibanan sarang-sarang in dayaw nila.”

In Dalilan Pasal sin Sagbut

24 Manjari nagnasīhat na isab hi Īsa kanila, diyalil niya kaagi. Laung niya, “In hantang sin pamarinta sin Tuhan hikadalil ta pa kahālan sin pagtanum iban pagꞌani sin tiyanum. Biyaꞌ ha ini in hantang niya. Awn hambuuk tau nagtanum binhiꞌ marayaw ha uma niya. 25 Sakali, hambuuk dūm ha saꞌbu natutūg na in tau katān, miyawn in banta sin tau yaun pa uma ampa niya tiyanuman sagbut ha daig piyagtanuman sin binhiꞌ, ubus ampa siya minīg. 26 Na, timubuꞌ mayan in binhiꞌ sartaꞌ timagnaꞌ na namunga, timubuꞌ da isab in manga sagbut.

27 “Na, namaytaꞌ in hambuuk daraakun mawn pa tagdapu sin uma. Laung niya, ‘Tuwan, in binhiꞌ tiyanum ha uma mu marayaw. Sagawaꞌ maytaꞌ bahaꞌ awn timutubuꞌ sagbut duun ha yaun?’

28 “Simambung in tagdapu sin uma, laung niya, ‘Kahinangan sa yan sin banta ku.’

“Laung sin manga daraakun niya, ‘Mabayaꞌ kaw, Tuwan, larutun namuꞌ in manga sagbut?’

29 “Simambung in tagdapu, laung niya, ‘Ayaw, sabab bang kamu maglarut sin manga sagbut gana-gana maagad niyu malarut in manga batangan sin tiyanum ku. 30 Pasāri niyu na magdungan magtubuꞌ in tiyanum ku iban sin sagbut sampay dumatung in waktu sin pagꞌani. Na, bang maabut na in pagꞌani, baytaan ku dakuman in manga magꞌaani hipalarut muna in manga sagbut, baggutun ampa sunugun. Pagꞌubus ampa nila anihun in manga bunga sin tiyanum ku iban hitawꞌ pa lawm sin buriga ku.’ ”

In Dalilan Pasal sin Bigi Sibiꞌ-sibiꞌ Tuud

(Mk. 4:30-32; Lk. 13:18-19)

31 Na, pagꞌubus yadtu diyalil na isab hi Īsa in pamarinta sin Tuhan pa hambuuk bigi sibiꞌ-sibiꞌ tuud. Laung niya, “In hantang sin pamarinta sin Tuhan hikadalil ta pa kahālan sin pagtubuꞌ iban pagsambu sin hambuuk bigi sibiꞌ-sibiꞌ tuud tiyanum sin tau ha lupaꞌ niya. 32 In bigi ini landuꞌ tuud asibiꞌ, sagawaꞌ bang tumubuꞌ, lumagguꞌ tuud yan dayn ha katān jambangan. Mahinang yan hambuuk kahuy dakulaꞌ, pagtapuan yan sin manga manuk-manuk iban pagpugaran nila in manga sanga niya.”

In Dalilan Pasal sin Pasulig

(Lk. 13:20-21)

33 Pagꞌubus yadtu diyalil na isab hi Īsa in pamarinta sin Tuhan pa pasulig. Laung niya, “In pagsaplag sin pamarinta sin Tuhan hikadalil ta ha pasulig, amu in hilamud sin babai pa tūngka-tupung tirigu, ampa muskag in addun.”

Dalil Kaagi in Pagnasīhat hi Īsa

(Mk. 4:33-34)

34 Dalilun hi Īsa in pagnasīhat niya ha manga tau mataud. Diꞌ siya magnasīhat kanila unu-unu bang bukun dalil kaagi. 35 Na, dayn duun nabunnal tuud in Parman sin Tuhan kiyasulat sin hambuuk nabi ha lawm Kitab, amu agi,

“Dalilun ku bang aku magbichara kanila.

Baytaan ku sila pasal sin manga unu-unu, amu in līlibun dayn sin tagnaꞌ kapapanjari sin dunya.”

Magpahāti hi Īsa sin Dalilan Pasal sin Sagbut

36 Pagꞌubus hi Īsa nagnasīhat ha manga tau mataud, minīg na siya ampa siya simūd pa lawm bāy. Miyurul in manga mulid niya kaniya ampa siya iyasubu, laung nila, “Tuwan, baytai kami bang unu in hātihan sin dalilan pasal sin sagbut.”

37 Simambung hi Īsa, laung niya, “In Anak Mānusiyaꞌ, amuna in diyalil tau nagtanum sin binhiꞌ marayaw. 38 In uma amuna in lawm dunya ini. Hāti in binhiꞌ marayaw amuna in manga tau agad ha pamarinta sin Tuhan. Ampa in manga sagbut amuna in manga tau agad ha Saytan, amu in puunan sin katān kangīan. 39 Ampa in banta sin tau amu in nagtanum sin sagbut, amuna in Iblis. In waktu sin pagꞌani, amuna in waktu kahinapusan sin masa ha dunya. In manga tau magꞌaani amuna in manga malāikat.

40 “Na, in manga tau agad ha Iblis, in sila yan mabiyaꞌ da isab sin manga sagbut. Tipunun sila ampa daꞌpugan sin kāyu bang maabut na in waktu kahinapusan sin masa ha dunya. 41 In Anak Mānusiyaꞌ, bang dumatung na in waktu kahinapusan sin masa ha dunya, daakun niya na in manga malāikat mawn pa pagparintahan sin Tuhan kumawaꞌ ha manga tau amu in nakarā ha manga pagkahi nila mānusiyaꞌ huminang sin manga makarusa iban na sin katān tau amu in naghihinang mangīꞌ. 42 Hipatipun niya sila katān ampa niya sila hipalaruk pa lawm narkaꞌ jahannam. Duun sila magtangis iban sumandal sin kasiksaan makalap. 43 Sagawaꞌ in manga tau sukuꞌ sin Tuhan magsahaya sila biyaꞌ sin siꞌnag sin suga didtu ha lawm pagparintahan sin Tuhan. Na, sasukuꞌ sin kamu nakarungug, dunguga niyu tuud in biyaytaꞌ ku yan kaniyu!”

In Dalilan Pasal sin Altaꞌ Tiyatapuk

44 (Pagꞌubus nagbichara na isab hi Īsa hambuuk dalil pasal sin altaꞌ tiyatapuk. Laung niya,) “In hantang sin pamarinta sin Tuhan biyaꞌ sapantun sin kahālan sin hambuuk tau makabāk altaꞌ liyulubung ha lawm lupaꞌ. Kumuyag tuud siya iban hilubung niya magbalik in altaꞌ, ampa siya muwiꞌ magdagang sin katān unu-unu niya. Pagꞌubus ampa siya magbalik mamī sin lupaꞌ piyaglubungan niya sin altaꞌ kiyabaakan niya.

In Dalilan Pasal sin Mussaꞌ

45 “Damikkiyan, in hantang sin pamarinta sin Tuhan, biyaꞌ da isab yan sapantun sin kahālan sin hambuuk tau naglalawag mamī sin mussaꞌ marayaw. 46 Bang siya makabāk na sin mussaꞌ marayaw tuud magtūy niya hipagdagang in unu-unu niya katān, ampa niya bīhun in mussaꞌ.

In Dalilan Pasal sin Laya

47 “Damikkiyan, in hantang sin pamarinta sin Tuhan hikadalil ta pa kahālan sin paglaya istaꞌ. Hilaruk sin manga magꞌiistaꞌ in laya pa lawm dagat, ampa makakawaꞌ sin ginisan istaꞌ. 48 Bang mahipuꞌ na in laya sin istaꞌ utungun na sin manga magꞌiistaꞌ ampa dāhun pa higad daplakan. Didtu mayan ha higad daplakan pīun nila na in manga istaꞌ. In istaꞌ marayaw hibutang nila pa lawm ambung ampa in manga istaꞌ mangīꞌ hibugit nila. 49 Na, biyaꞌ tuud ha yan in kumugdan ha manga tau bang maabut na in kahinapusan sin masa ha dunya, numaug na in manga malāikat magtipun sin manga mānusiyaꞌ katān. Pagꞌubus, ampa nila kandihun in manga tau mangīꞌ dayn ha manga tau marayaw. 50 In manga tau mangīꞌ hilaruk nila pa lawm narkaꞌ jahannam. Duun sila magtangis iban sumandal sin kasiksaan makalap.”

In Hinduꞌ Kasabunnalan sin Aturan Nakauna iban sin Baꞌgu

51 Na, iyasubu hi Īsa in manga mulid niya, laung niya, “Kahātihan niyu na ka in katān kiyabichara ku yan kaniyu?”

“Huun Tuwan,” in sambag sin manga mulid niya.

52 Na, simambung hi Īsa, laung niya, “Na, pagga niyu yan kiyahātihan na, hisiyu-siyu in guru sin saraꞌ agama amu in agad na ha pamarinta sin Tuhan, in siya yan mabiyaꞌ sapantun hambuuk tau taga bāy hipuꞌ sin ginis-ginisan mahalgaꞌ manga kapanyapan daan iban baꞌgu.”*

Diꞌ Magkahagad kan Īsa in Manga Tau Nasarit

(Mk. 6:1-6; Lk. 4:16-30)

53 Manjari naubus mayan in pagnasīhat hi Īsa labay dayn ha bichara dalil, minuwiꞌ na siya. 54 Nagbalik siya madtu pa kawman luggiyaꞌ hulaan niya, ampa siya nagnasīhat ha manga kalanggalan didtu. Nahaylan in manga tau nakarungug sin pagnasīhat niya. Laung nila, “Hawnu bahaꞌ nakawaꞌ sin tau yan in manga ingat niya iban sin barakat niya huminang sin manga muꞌjijat yan? 55 Bukun ka siya in anak sin hambuuk karpintiru? Iban bukun ka in inaꞌ niya hi Mariyam, iban in manga taymanghud niya hinda Yaꞌkub, Yusup, Simun iban hi Jahud? 56 Bukun ka in manga taymanghud niya babai yari hangka-kawman taniyu? Hāin niya bahaꞌ nakawaꞌ in manga katān ingat niya yan?” 57 Na, siyulak siya sin manga tau Nasarit.

Sakali laung hi Īsa kanila, “In hambuuk nabi liyalagguꞌ hawnu-hawnu hulaꞌ. Sagawaꞌ ha luggiyaꞌ hulaꞌ niya diꞌ siya lagguun iban in manga lahasiyaꞌ iban manga tau hangka-kawman niya diꞌ manglagguꞌ kaniya.” 58 Hangkan bukun mataud in muꞌjijat hīnang hi Īsa duun ha luggiyaꞌ hulaꞌ niya sabab diꞌ magkahagad in manga tau duun kaniya.

14

In Kamatay hi Yahiya, Mangliliguꞌ

(Mk. 6:14-29; Lk. 9:7-9)

1 Ha waktu yadtu hi Hirud amu in namamarinta ha hulaꞌ Jalil, nakarungug sin kabantugan pasal sin manga hinang hi Īsa. 2 Laung niya ha manga wajil niya, “In tau yan amuna tuud hi Yahiya Mangliliguꞌ amu in nabuhiꞌ nagbalik. Hangkan na in tau yan taga barakat huminang sin manga muꞌjijat.”

3-4 Hangkan hi Hirud nakapamung biyaꞌ ha yan sabab biyaꞌ ha ini in isturi maytaꞌ niya piyapatay hi Yahiya Mangliliguꞌ.

In hi Hirud nagbabayaꞌ iban sin ipag niya hi Hirudiya, asawa sin taymanghud niya hi Pilip. Sakali daran siya biyabaytaan hi Yahiya, amu agi, “Bukun mapatut asawahun mu in ipag mu.” Na, diyugalan hi Hirud. Hangkan, piyasaggaw niya ampa niya piyahukutan hi Yahiya, ubus ampa niya piyajīl. 5 Na, dayn ha pasal yan, mabayaꞌ niya tuud hipapatay hi Yahiya, sagawaꞌ mabugaꞌ siya ha manga Yahudi, sabab in hi Yahiya ini ītung hambuuk nabi sin manga Yahudi.

6 Manjari hambuuk adlaw naglami-lami, nagpajamu hi Hirud hipagsaꞌbu sin adlaw kapagꞌanak kaniya. Na, nagbayla in anak budjang hi Hirudiya piyanghulmat kan Hirud. Kiyasulutan tuud hi Hirud sin pagbayla niya. 7 Hangkan jiyanjian niya in anak budjang hi Hirudiya, laung niya, “Yari in tau katān saksiꞌ sin hirihil ku kaymu in unu-unu pangayuun mu kākuꞌ.”

8 Na, in budjang asal biyaytaan sin inaꞌ niya, hipapangayuꞌ kan Hirud papunggulan in ū hi Yahiya Mangliliguꞌ. Laung sin budjang kan Hirud, “Dihilan bihaun kākuꞌ in ū hi Yahiya Mangliliguꞌ. Pabutangan ha talam.”

9 Nasusa in sultan pagdungug niya sin piyangayuꞌ sin budjang. Sagawaꞌ pagga siya nakajanjiꞌ ha budjang ha alupan sin manga tau luruk, magtūy siya nagꞌuldin hipaparihil in piyangayuꞌ sin budjang. 10 Hangkan piyapunggulan niya in ū hi Yahiya didtu ha lawm jīl. 11 Pagꞌubus, ampa biyutang in ū hi Yahiya ha talam ampa dīhil pa budjang. Ubus ampa diyā sin budjang madtu pa inaꞌ niya. 12 Sakali miyawn in manga mulid hi Yahiya kimawaꞌ sin bangkay niya ampa nila kiyubul. Pagꞌubus ampa sila miyadtu namaytaꞌ kan Īsa.

Pakaunun hi Īsa in Lima Ngaibu Tau

(Mk. 6:30-44; Lk. 9:10-17; Yh. 6:1-14)

13 Na, nakarungug mayan hi Īsa sin pasal yan, minīg siya dayn ha hulaꞌ yaun. Simakat siya pa kumpit asibiꞌ ampa siya miyadtu isa-isa niya pa hulaꞌ wayruun tau naghuhulaꞌ. Kiyaingatan mayan sin manga tau bang piyakain siya, imurul in manga tau kaniya, nagpanaw sadja. 14 Pagnaug hi Īsa dayn ha kumpit asibiꞌ, kītaꞌ niya in manga tau mataud. Limuuy tuud siya ha manga tau iban piyauliꞌ niya in manga taga sakit.

15 Pagga sūng na marūm, miyawn in manga mulid hi Īsa kaniya. Laung nila, “Tuwan, masuuk na marūm in hulaꞌ, ampa in hulaꞌ ini wayruun tau naghuhulaꞌ dī. Marayaw pa pakadtuun mu in manga tau ini pa manga lūngan masuuk mamī sin kakaun nila.”

16 In sambag hi Īsa, laung niya, “Minsan sila diꞌ na mīg dayn dī. Kamu na in dumihil kakaun kanila.”

17 Laung sin manga mulid niya, “In kakaun natuꞌ ini amura lima tinapay iban duwa istaꞌ.”

18 Laung hi Īsa kanila, “Dāha niyu mari kākuꞌ in tinapay iban istaꞌ.” 19 Pagꞌubus ampa piyalingkud hi Īsa in manga tau ha kabaylihan. Pagꞌubus ampa niya kiyawaꞌ in limang sulag tinapay iban sin duwa istaꞌ, sartaꞌ himangad na siya pa taas langit ampa siya nagsarang-sukul pa Tuhan. Pagꞌubus ampa niya piyagꞌutud-utud in limang sulag tinapay iban duwa istaꞌ ampa niya diyuhal pa manga mulid niya piyarihil pa manga tau. 20 Na, nakakaun in tau katān iban kiyansuban sila. Pagꞌubus sin tau katān nagkaun tīpun sin manga mulid hi Īsa in manga nakapin kakaun. Nakahipuꞌ sila hangpuꞌ tagduwa ambung. 21 In taud sin tau kimaun awn manga lima ngaibu, diꞌ na magꞌitung sin manga kababaihan iban sin manga kabataan.

Manaw hi Īsa ha Babaw sin Dagat

(Mk. 6:45-52; Yh. 6:15-21)

22 Manjari piyasakat hi Īsa in manga mulid niya pa taas kumpit asibiꞌ, paunahun na dayn kaniya madtu pa hansipak higad sin dagat. Dimuun naa siya nagpauwiꞌ ha manga tau. 23 Napauwiꞌ niya mayan in manga tau, miyadtu siya pa taas būd-būd nangarap pa Tuhan. Narūm mayan, duun na hi Īsa isa-isa niya. 24 Ampa in manga mulid niya, nakaabut mayan sila pa giꞌtung lawd, kiyugdan na tuud sila alun, sabab simangsang sila sin hangin. 25 Na, subu-subu pa tuud, ha ūt sin lisag tū iban lisag unum, miyanaw hi Īsa ha babaw dagat harap madtu pa manga mulid niya. 26 Pagkitaꞌ sin manga mulid niya miyamanaw siya ha babaw sin dagat, landuꞌ tuud sila miyugaꞌ. Sabab in pangannal nila lutaw in kītaꞌ nila. Nakasilawak sila sin bugaꞌ nila, laung nila, “Lutaw na sa yan!”

27 Sagawaꞌ magtūy namung hi Īsa kanila, laung niya, “Pataptapa niyu in atay niyu. Aku sa ini, hangkan ayaw kamu mabugaꞌ.”

28 Sakali namung hi Pitrus, laung niya, “Panghuꞌ, bang bunnal tuud ikaw yan, papanawa aku ha babaw sin dagat harap mawn kaymu.”

29 “Kari na kaw!” laung hi Īsa kaniya. Na nimaug na hi Pitrus dayn ha kumpit asibiꞌ, ampa siya miyanaw ha babaw dagat tudju madtu kan Īsa. 30 Sagawaꞌ kītaꞌ niya mayan in alun dakulaꞌ miyugaꞌ siya. Na, magtūy siya liyuddang. Imulak siya magtūy, laung niya, “Panghuꞌ, tabanga aku!”

31 Magtūy siya iyabut hi Īsa iyutung ampa namung hi Īsa, laung niya, “Kulang tuud in pangandul mu! Maytaꞌ nagduwa-ruwa in pikilan mu?”

32 Pagꞌubus simakat na sila karuwa pa taas kumpit asibiꞌ, sartaꞌ himundung na in hangin. 33 Pagsakat nila, in manga mulid ha taas kumpit asibiꞌ simujud na katān kan Īsa. Laung nila, “Tantu na tuud sin in ikaw na in Anak Tuhan!”

Pauliun hi Īsa in Manga Nasasakit ha Ginnisarit

(Mk. 6:53-56)

34 Manjari limanjal na sila pa hansipak sin dagat. Duun sila dimungguꞌ ha kawman sin Ginnisarit. 35 Pagnaug nila dayn ha taas kumpit asibiꞌ, kiyakilāhan sin manga tau ha kawman yaun hi Īsa. Hangkan magtūy nila kiyawaꞌ in manga tau katān nasasakit ha katilibut sin kawman yaun, ampa diyā mawn kan Īsa. 36 Jiyunjung kaniya sin manga tau nagdarā sin manga nasasakit bang mayan pakaputun niya in manga nasasakit minsan dakuman duhul sin juba niya. Na, in katān nakakaput sin juba niya, kiyaulian.

15

In Manga Hinduꞌ sin Kamaasan

(Mk. 7:1-13)

1 Manjari miyawn kan Īsa in manga Parisi iban sin manga guru sin saraꞌ agama dayn ha Awrusalam (Baytal Makdis). Iyasubu nila hi Īsa, laung nila, 2 “Maytaꞌ in manga mulid mu diꞌ magkahagad sin manga biatan sin kamaasan natuꞌ? Kumaun sila minsan sila walaꞌ nakapagsuchi sin manga lima nila!”

3 In sambag hi Īsa, laung niya, “Na, maytaꞌ isab in kamu? Atas niyu liyanggal in daakan sin Tuhan bang mayan niyu maagad in manga biatan sin manga kamaasan niyu amu in piyanghinduꞌ niyu! 4 Karnaꞌ nagparman in Tuhan, amu agi, ‘Pagꞌaddati niyu in inaꞌ-amaꞌ niyu,’ iban, ‘Hisiyu-siyu in manuknaꞌ ha amaꞌ atawa inaꞌ niya subay siya patayun.’ 5 Sagawaꞌ dugaing in hinduꞌ niyu ha manga tau. Laung niyu, bang in hambuuk tau awn hipanabang niya ha maas niya, sagawaꞌ imiyan siya in tabang niya yan kiyaungsud niya pa Tuhan, 6 na, makajari na minsan niya diꞌ na tabangun in maas niya. Na, in hīnduꞌ niyu yan ha manga tau, karnaꞌ sin pagbawgbug niyu sin hinduꞌ biatan sin kamaasan niyu, amuna in nakapalayuꞌ ha manga tau dayn ha Parman sin Tuhan. 7 In kamu yan nagpabawꞌ-bawꞌ sadja miyamagad sin daakan sin Tuhan. Kiyugdan tuud kamu sin kiyabaytaꞌ hi Isayas ha lawm Kitab, amu agi sin Tuhan,

8 ‘Liyalagguꞌ aku sin manga tau sin lapal-kabtangan nila,

sagawaꞌ malayuꞌ aku dayn ha atay nila.

9 Wayruun da pūs nila magpudji kākuꞌ sabab hibaytaꞌ nila sin in hīnduꞌ nila daakan dayn kākuꞌ,

sagawaꞌ in kasabunnalan niya hinang-hinang nila sadja in hinduꞌ yan.’ ”

In Manga Makasammal ha tau

(Mk. 7:14-23)

10 Pagꞌubus yadtu tiyawag hi Īsa in manga tau mataud pakawnun kaniya, ampa siya namichara, laung niya, “Dungug kamu iban hātiha niyu in hibichara ku ini kaniyu. 11 In unu-unu makaun, makasūd pa lawm simud sin hambuuk tau, in yan diꞌ makasammal kaniya. Sagawaꞌ amu in makasammal kaniya in unu-unu mangīꞌ gumuwaꞌ dayn ha lawm simud niya.”

12 Sakali miyawn in manga mulid niya kaniya ampa namung, laung nila, “Tuwan, in manga Parisi kimangīꞌ in atay sin pamung mu.”

13 Na, diyalil kaagi hi Īsa in sambung niya kanila, laung niya, “In unu-unu namān pananum amu in bukun tiyanum sin Amaꞌ ku ha surgaꞌ, hipalarut da ha susūngun. 14 Ayaw kamu magsusa pasal nila. In sila yan manga nakuraꞌ sin saraꞌ agama, sagawaꞌ manga nakuraꞌ amu in diꞌ makaingat sin tudjuhan nila. Biyaꞌ sila manga buta. Ampa bang in hambuuk tau buta amu in mangambit ha buta da isab biyaꞌ kaniya, na karuwa sila in mahulug pa lubang.”

15 Namichara hi Pitrus, laung niya, “Tuwan, pahātiha kunuꞌ kami sin maana sin bichara diyalil mu yadtu.”

16 Laung hi Īsa, “Bat biyaꞌ da kamu hāti yan sin manga kaibanan masi pa wayruun panghāti. 17 Maytaꞌ, diꞌ mu ka kaingatan sin bang in kakaun matūn na sin tau sumampay na yan pa tiyan niya, pagꞌubus gumuwaꞌ da dayn ha baran niya. 18 Sagawaꞌ in manga unu-unu mangīꞌ ha lawm atay iban pikilan sin tau amu in gumuwaꞌ dayn ha simud niya, amu in makasammal kaniya, 19 karnaꞌ in manga pikilan mangīꞌ amu in guwaꞌ dayn ha lawm atay niya, biyaꞌ na sin mamunuꞌ, magjina, maghinang sin manga unu-unu kalumuan, manakaw, mamuting iban magbichara mangīꞌ pasal sin pagkahi niya ha wayruun kasabunnalan niya, 20 amu yan in makasammal, mahinang dusa sin tau. Sagawaꞌ diꞌ kamu masammal bang kamu kumaun ha diꞌ magsuchi sin lima niyu biyaꞌ sin agi nila subay niyu hinangun.”

In Pangandul sin Hambuuk Babai kan Īsa

(Mk. 7:24-30)

21 Pagꞌubus yadtu miyadtu hi Īsa pa lugal amu in masuuk pa dāira Tirus iban Sidun. 22 Sakali awn hambuuk babai dayn ha hulaꞌ Kanan naghuhulaꞌ duun in miyawn kaniya. Laung sin babai ini kan Īsa, “Ū Tuwan, hambuuk panubuꞌ hi Nabi Daud, kaluuyi aku. In anak ku babai siyusūd saytan, iban malasahi tuud siya.”

23 Sagawaꞌ walaꞌ simambung hi Īsa. Simuuk mawn kaniya in manga mulid niya sartaꞌ nangayuꞌ, laung nila, “Tuwan, paīga in babai yan sabab imuurul sadja kātuꞌ iban mahibuk tuud siya.”

24 Simambung hi Īsa, laung niya, “In aku ini naraak tumabang ha manga tau bangsa Israil, amu in biyaꞌ sapantun bili-bili nalalawaꞌ dayn ha magꞌiipat kanila.”

25 Pagdungug sin babai sin pamung hi Īsa, magtūy siya simujud pa alupan niya. Laung niya, “Tuwan, tabanga tuud aku!”

26 Sakali diyalil kaagi hi Īsa in sambung niya, laung niya, “Bukun patut in kakaun sin manga bataꞌ-bataꞌ hipakaun ha manga iruꞌ ipatan.”

27 “Bunnal in bichara mu yan, Tuwan,” in sambung sin babai, “sagawaꞌ minsan in manga iruꞌ ipatan, kumaun da sin manga kakaun mahulug dayn ha lamisahan sin tagꞌipatan kanila.”

28 Simambung hi Īsa, laung niya, “Uy, Indaꞌ, makusug tuud in pangandul mu! In piyangayuꞌ mu hikarūl kaymu.” Na, ha waktu da yadtu magtūy kiyaulian in anak sin babai yadtu.

Mataud Tau Nasasakit in Mapauliꞌ hi Īsa

29 Pagꞌubus yadtu minīg na hi Īsa dayn ha lugal yaun. Miyanaw siya limabay dayn ha higad sin Dagat Jalil, ampa siya timukad pa taas būd-būd. Duun siya limingkud. 30 Sakali mataud tau in miyawn kaniya nagdarā sin manga nasasakit biyaꞌ na sin manga pingkaꞌ, sin manga buta, sin manga pingkul, sin manga umaw iban na sin manga kaibanan kiyukugdan sin ginisan sakit. Biyutang nila sadja in manga tau nasasakit ini pa daig sin siki hi Īsa. Na, napauliꞌ sila hi Īsa katān. 31 Sangat tuud nainu-inu in manga tau pagkitaꞌ nila sin in umaw makabichara na, in pingkul uliꞌ na, in pingkaꞌ makapanaw na, iban in buta makakitaꞌ na. Na, piyudji nila in Tuhan sin bangsa Israil.

Pakaunun hi Īsa in Upat Ngaibu Tau

(Mk. 8:1-10)

32 Sakali tiyawag hi Īsa in manga mulid niya ampa siya namung, laung niya, “Maluuy aku ha manga tau ini sabab awn na tūy adlaw sila ini miyamagad kākuꞌ, ampa bihaun wayruun na makaun nila. Diꞌ aku mabayaꞌ magpauwiꞌ kanila bang ku sila diꞌ mapakaun naa, sabab gana-gana punungun sila ha panawan nila.”

33 Iyasubu siya sin manga mulid niya, laung nila, “Hawnu kitaniyu kumawaꞌ kakaun makainihan hipakaun ha manga tau mataud ini sin wayruun tau naghuhulaꞌ ha hulaꞌ ini?”

34 Laung hi Īsa, “Pila in taud sin tinapay diyarā niyu yan?”

Simambung in manga mulid niya, laung nila, “Awn pitung sulag tinapay iban hangkatiyuꞌ istaꞌ sibiꞌ-sibiꞌ.”

35 Na, īyan hi Īsa in manga tau mataud papalingkurun ha lupaꞌ. 36 Pagꞌubus ampa niya kiyawaꞌ in pitung sulag tinapay iban sin istaꞌ, ampa siya nagsarang-sukul pa Tuhan. Ubus ampa niya piyagꞌutud-utud ampa diyuhal pa manga mulid niya hiparihil pa manga tau. Na, dīhilan na kakaun sin manga mulid niya in manga tau. 37 Na, nakakaun in tau katān iban kiyansuban sila. Pagꞌubus sin manga tau nagkaun, tīpun sin manga mulid hi Īsa in manga kakaun nakapin. Nakahipuꞌ sila pitu ambung. 38 In taud sin tau piyakaun awn upat ngaibu, diꞌ na magꞌitung sin manga kababaihan iban sin manga kabataan.

39 Pagꞌubus, ampa piyauwiꞌ hi Īsa in manga tau. Hāti ampa isab siya iban sin manga mulid niya simakat pa taas kumpit asibiꞌ. Miyadtu sila pa hulaꞌ Magadan.

16

In manga Parisi iban Sadduki Mabayaꞌ Kumitaꞌ Tandaꞌ sin Barakat hi Īsa

(Mk. 8:11-13; Lk. 12:54-56)

1 Manjari awn manga Parisi iban Sadduki miyawn kan Īsa. Mabayaꞌ nila sulayan in barakat hi Īsa, hangkan nangayuꞌ sila kumitaꞌ dayn kaniya hambuuk muꞌjijat bat awn tandaꞌ kakitaan nila sin bunnal tuud naraak siya sin Tuhan.

2 Sagawaꞌ in sambung hi Īsa kanila, laung niya, “Bang sumadlup na in suga imiyan kamu, laung niyu, ‘Kinsum marayaw in hulaꞌ sabab mapula in higad langit.’ 3 Iban subu-subu pa sin mahinaat imiyan kamu, laung niyu, ‘Umulan adlaw ini sabab mapula in higad langit iban maandum.’ Maingat niyu pamandugahan in ngīꞌ dayaw sin hulaꞌ dayn ha lupa sin langit kakitaan niyu, sumagawaꞌ diꞌ niyu kaingatan pamandugahan in maana sin manga tandaꞌ kītaꞌ niyu ha masa bihaun ini. 4 In manga tau sin masa bihaun ini mangīꞌ tuud iban miyutas na dayn ha Tuhan. Mabayaꞌ kamu kumitaꞌ muꞌjijat tandaꞌ sin barakat ku, sagawaꞌ diꞌ ta kamu pakitaun muꞌjijat, luwal da in muꞌjijat biyaꞌ sin barakat kimugdan kan Yunus sin masa nakauna yadtu.”

Pagꞌubus yadtu ampa minīg hi Īsa.

In Hinduꞌ sin Manga Parisi iban Sadduki

(Mk. 8:14-21)

5 Pagdatung sin manga mulid hi Īsa pa hansipak sin dagat, ampa nila kiyatumtuman sin kiyalupahan nila walaꞌ nakarā kakaun. 6 Laung hi Īsa kanila, “Kamayaꞌ-mayaꞌ da kamu, iban halliꞌ kamu dayn ha pasulig sin manga Parisi iban Sadduki.”

7 Na, nagꞌinu-inu nagbichara in manga mulid niya bang maytaꞌ siya namung biyaꞌ hādtu. Laung nila, “Marayꞌ hangkan siya namung biyaꞌ hādtu sabab walaꞌ kitaniyu nagdā tinapay kakaun taniyu.”

8 Na, kiyaingatan hi Īsa bang unu in piyagginggungan nila. Hangkan laung niya kanila, “Maytaꞌ kamu magginggung pasal sin wayruun kakaun? Kulang tuud in pangandul niyu ini! 9 Maytaꞌ, masi namān kamu diꞌ makaingat? Diꞌ niyu ka katumtuman in waktu piyagbahagiꞌ-bahagiꞌ ku in lima tinapay piyakaun ha lima ngaibu tau? Iban tumtuma niyu, pila ambung pa in nakapin hipuꞌ sin kakaun, pagꞌubus sin manga tau kimaun? 10 Iban katumtuman niyu da ka isab in pitung sulag tinapay piyakaun ku ha upat ngaibu tau? Hāti pagꞌubus nila kimaun, awn pa pila ambung nakapin hipuꞌ sin kakaun. 11 Sagawaꞌ maytaꞌ pagꞌiyan ku kaniyu, pahalliun ta kamu dayn ha pasulig sin tinapay sin manga Parisi iban Sadduki, in pangannal niyu pasal kakaun in piyagbichara ku. Maytaꞌ, diꞌ niyu na mayan kahātihan sin bukun kakaun in piyagbichara ku?”

12 Sakali kiyahātihan na sin manga mulid niya in maana sin bichara niya. Pahalliun sila hi Īsa bukun dayn ha pasulig sin tinapay, sagawaꞌ dayn ha manga hinduꞌ sin manga Parisi iban Sadduki.

Magsabunnal hi Pitrus Pasal hi Īsa

(Mk. 8:27-30; Lk. 9:18-21)

13 Pagꞌubus miyadtu hi Īsa iban sin manga mulid niya pa kawman masuuk pa hulaꞌ Sisariya Pilipi. Duun mayan sila iyasubu hi Īsa in manga mulid niya, laung niya, “Bang ha bichara sin manga tau, hisiyu kunuꞌ in Anak Mānusiyaꞌ?”

14 Na, laung sin manga mulid niya, “Laung sin kaibanan tau in Anak Mānusiyaꞌ amuna hi Yahiya Mangliliguꞌ. Laung isab sin kaibanan hi Ilyas atawa hi Irmiyas atawa hambuuk nabi sin masa nakauna yadtu amu in nabuhiꞌ nagbalik.”

15 Na, laung hi Īsa kanila, “Na, bang kamu, hisiyu aku?”

16 Simambung hi Pitrus, laung niya, “Ikaw in Almasi, amu in Anak Tuhan amu in Tuhan buhiꞌ kasaumulan.”

17 “Dakulaꞌ in karayawan mu, Simun, anak hi Yahiya,” laung hi Īsa, “sabab in kasabunnalan kiyapamung mu bukun mu nakawaꞌ dayn ha mānusiyaꞌ, sagawaꞌ dīhil kaymu sin Amaꞌ ku ha surgaꞌ. 18 Na, ini in hibaytaꞌ ku kaymu. In ikaw yan ngānan ku na Pitrus (sabab in maana sin ngān yan batu) iban dayn ha biyaꞌ sin kusug sin pangandul iban parachaya mu kākuꞌ, patindugun ku biyaꞌ bāy in manga tau agad kākuꞌ. Biyaꞌ sila yan sin sapantun bāy landuꞌ mahugut in papagan niya sabab minsan in Saytan, amu in puunan sin katān kangīan, wayruun da kusug manglubu kanila. 19 Ikaw in hinangun ku kaput kunsiꞌ umukab sin sūran pa lawm pagparintahan sin Tuhan. Unu-unu in hilāng mu dī ha dunya, hirūl kaymu sin Tuhan, iban unu-unu in hitugut mu dī ha dunya, hirūl da isab kaymu sin Tuhan.”

20 Pagꞌubus ampa ībut-ibutan hi Īsa in manga mulid niya sin diꞌ tuud pabaytaun minsan hisiyu sin in siya amuna in Almasi.*

Mamichara hi Īsa pasal sin Kabinsanaan iban Kamatay niya

(Mk. 8:31–9:1; Lk. 9:22-27)

21 Manjari timagnaꞌ na hi Īsa nagpahāti ha manga mulid niya pasal sin manga kumugdan kaniya ha susūngun. Laung niya, “Subay aku madtu pa dāira Awrusalam (Baytal Makdis) iban duun aku numanam kabinsanaan dakulaꞌ ha lawm lima sin manga tau nagtatau-maas ha hulaꞌ, sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga guru sin saraꞌ agama. Hipapatay nila aku, sagawaꞌ ha hikatū sin adlaw dayn ha kamatay kākuꞌ mabuhiꞌ da aku magbalik.”

22 Sakali diyā hi Pitrus hi Īsa limawak hangkatiyuꞌ dayn ha kaibanan ampa niya siyamlang in bichara hi Īsa. Laung niya, “Ayaw kaw magbichara biyaꞌ ha yan, Panghuꞌ. Sipais piyakalayuꞌ sin Tuhan! Tantu in manga biyaꞌ ha yan diꞌ kumugdan kaymu.”

23 Na, timaykud hi Īsa dayn kan Pitrus ampa siya namung, laung niya, “Īg kaw dayn kākuꞌ, Saytan Puntukan. Ikaw yan in sumasat sin hinang ku. Sabab in ha lawm sin pikilan mu yan pamikil sin mānusiyaꞌ bukun pamikil dayn ha Tuhan.”

24 Pagꞌubus ampa siya namung ha manga mulid niya, laung niya, “Bang awn tau mabayaꞌ magad kākuꞌ subay agarun niya in kabayaan ku, bukun in kabayaan niya. Subay siya mangaku sin katān haggut-pasuꞌ minsan siya mapatay ha pasal ku, ampa siya tūpun magad kākuꞌ.

25 “Karnaꞌ hisiyu-siyu in maūg sin kabuhiꞌ niya iban magpikil sadja sin kabayaan niya, tantu mapatay da siya. Sagawaꞌ hisiyu-siyu in diꞌ maūg ha kabuhiꞌ niya minsan siya mapatay ha pasal ku, tantu makabaak siya kabuhiꞌ salama-lama. 26 Sabab unu in kapūsan sin hambuuk tau magparūl sadja sin katān kanapsuhan niya dī ha dunya bang ha adlaw mahuli masiksaꞌ da in nyawa niya ha lawm narkaꞌ? Wayruun unu-unu dī ha dunya in hikalukat sin hambuuk tau sin nyawa niya dayn ha lawm kasiksaan. 27 Karnaꞌ ha susūngun in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ, magbalik da mari pa dunya iban sin manga malāikat ku tumungbas ha manga mānusiyaꞌ sin tungud sin manga nahinang nila dī ha dunya. Iban in sahaya iban kalagguan ku biyaꞌ da sin sahaya iban kalagguan sin Tuhan, Amaꞌ ku. 28 Na, ini in mattan hibaytaꞌ ku kaniyu. Awn kaibanan dī kaniyu in masi pa buhiꞌ sampay maabut in waktu kamasahan nila in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ, dihilan kawasa mamarinta ha manga tau.”

17

Mapinda in Lupa hi Īsa

(Mk. 9:2-13; Lk. 9:28-36)

1 Manjari nakalabay mayan unum adlaw dayn ha adlaw yadtu diyā hi Īsa timukad hi Pitrus iban sin duwa magtaymanghud, hi Yaꞌkub kay Yahiya, madtu pa būd mataas. Sila-sila da in miyadtu. 2 Didtu mayan sila ha taas būd, pagkitaꞌ nila magtūy napinda in lupa hi Īsa. In bayhuꞌ niya similak biyaꞌ sin mata suga, iban makasilaw in putiꞌ sin tamungun niya. 3 Pagꞌubus, kītaꞌ sin tū mulid ini in duwa nabi (amu in malugay na nanaykud dayn ha dunya) hi Musa kay Ilyas nagbibichara iban hi Īsa. 4 Na, magtūy namung hi Pitrus kan Īsa, laung niya, “Panghuꞌ, marayaw tuud isab sin yari kami dī! Bang kaw mabayaꞌ hinangan ta kamu tū panggung paghantian niyu. In hambuuk kaymu, hambuuk kan Musa, iban in hambuuk kan Ilyas.”

5 Ha saꞌbu hi Pitrus namimichara kan Īsa magtūy sila kiyalambungan sin gabun masawa tuud sartaꞌ awn na suwara diyungug nila dayn ha lawm gabun. Amu agi sin suwara, “Amu na ini in Anak ku kalasahan ku. Siya in makasulut tuud kākuꞌ. Dungug kamu sin hinduꞌ niya.”

6 Pagdungug sin manga mulid sin suwara, landuꞌ tuud sila miyugaꞌ. Magtūy sila simujud pa lupaꞌ. 7 Sakali miyawn hi Īsa pa manga mulid niya ampa niya sila kiyaputan. Laung niya, “Tindug kamu, ayaw kamu mabugaꞌ.” 8 Pagtunga nila wayruun tau dugaing kītaꞌ nila luwal da hi Īsa.

9 Na, paglūd nila dayn ha taas būd, ībut-ibutan hi Īsa in manga mulid niya, laung niya, “Ayaw kamu magbaytaꞌ minsan hisiyu pasal sin kītaꞌ niyu didtu ha taas būd. Subay na aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ mabuhiꞌ magbalik dayn ha kamatay ampa kamu makabaytaꞌ.”

10 Sakali iyasubu hi Īsa sin manga mulid niya, laung nila, “Tuwan, maytaꞌ in baytaꞌ sin manga guru sin saraꞌ agama lumahil naa muna mari hi Ilyas ampa in Almasi”?

11 Simambag hi Īsa, laung niya, “Bunnal, muna lumahil mari hi Ilyas magsaddiya sin unu-unu katān. 12 Sagawaꞌ ini in hibaytaꞌ ku kaniyu. In hi Ilyas bakas na limahil mari, sagawaꞌ walaꞌ siya kīla sin manga mānusiyaꞌ. Gām mayan hīnang sin manga tau in unu-unu kabayaan nila hinangun kaniya. Damikkiyan, in aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ numanam da isab kabinsanaan ha lawm lima sin manga tau.”

13 Sakali iyampa kiyahātihan sin manga mulid niya sin in tau piyagbichara niya amuna hi Yahiya Mangliliguꞌ.

Mapauliꞌ hi Īsa in Bataꞌ Usug Siyusūd sin Saytan

(Mk. 9:14-29; Lk. 9:37-43a)

14 Pagbalik hinda Īsa mawn pa manga tau mataud, awn hambuuk tau miyawn limuhud pa alupan niya. 15 Laung niya kan Īsa, “Panghuꞌ, kaulungi in anak ku usug! Pagbabuy-babuyun siya bang siya sūrun na saytan. Binsanaꞌ tuud siya bang siya sūrun na saytan sabab masuhul magpakahantak siya pa kāyu atawa magkahulug siya pa tubig. 16 Diyā ku siya pa manga mulid mu, sagawaꞌ diꞌ nila siya mapauliꞌ.”

17 Simambung hi Īsa, laung niya, “In manga tau sin masa ini wayruun tuud pangandul pa Tuhan iban bingkuk tuud in pamikil! Maunu pa in lugay ku dī kaniyu ampa niyu kahātihan in kusug sin kawasa sin Tuhan? Maunu pa in lugay sandalan ku ampa kamu magparachaya? Dāha mari in bataꞌ kākuꞌ!” 18 Narā mayan in bataꞌ mawn kaniya, magtūy na iyuldinan hi Īsa in saytan paguwaun dayn ha lawm baran sin bataꞌ! Na, saruun-duun gimuwaꞌ in saytan dayn ha lawm baran sin bataꞌ sartaꞌ kiyaulian na in bataꞌ.

19 Sakali iyasubu sin manga mulid niya hi Īsa, ha wayruun tau dugaing nakarungug. Laung nila, “Tuwan, maytaꞌ kami diꞌ makapaguwaꞌ sin saytan dayn ha lawm baran sin bataꞌ?”

20 “Sabab kulang pa tuud in pangandul niyu pa Tuhan,” in sambag hi Īsa kanila. “Ini in tumtuma niyu! Bang in pangandul niyu pa Tuhan mabiyaꞌ sadja sin lagguꞌ sin bigi sibiꞌ-sibiꞌ, mahinang niyu in unu-unu katān mahunit tuud hinangun. Amu in pagꞌiyanun minsan in būd mīg dayn ha biyutangan niya bang niyu uldinan paīgun.” 21 Laung pa isab hi Īsa, “Sagawaꞌ in saytan biyaꞌ ha yan diꞌ niyu mapaīg dayn ha lawm baran sin tau bang kamu diꞌ mangayuꞌ duwaa pa Tuhan iban magpuasa naa muna.”

Mamichara hi Īsa Magbalik Pasal sin Kamatay Niya

(Mk. 9:30-32; Lk. 9:43-45)

22 Sakali nakapagtipun mayan in katān mulid hi Īsa duun ha hulaꞌ Jalil, namichara hi Īsa kanila, laung niya, “In aku amu in Anak Mānusiyaꞌ masuuk na hiungsud pa lawm lima sin manga tau. 23 Hipapatay nila aku sagawaꞌ pagꞌabut hikatū sin adlaw dayn ha kamatay kākuꞌ mabuhiꞌ aku magbalik.”

Na, nasusa tuud in manga mulid niya.

Pasal sin Pagbayad Sukay pa Bāy sin Tuhan

24 Pagdatung hi Īsa iban sin manga mulid niya pa Kapirnaum, nangasubu kan Pitrus in manga tau magkakawaꞌ sukay ha Bāy sin Tuhan, laung nila, “Magbayad ka sukay pa Bāy sin Tuhan in guru mu?”

25 “Huun,” in sambag hi Pitrus.

Pagsūd hi Pitrus pa bāy, magtūy hi Īsa namung kaniya, laung niya, “Simun, bang ha pikil mu hisiyu bahaꞌ in kawaan sukay sin sultan namamarinta ha hulaꞌ, in manga anak-kampung niya atawa in manga tau dugaing?”

26 “In manga tau dugaing,” in sambung hi Pitrus.

“Na, bang biyaꞌ ha yan,” in sambung hi Īsa, “in hāti niya bukun wajib ha manga anak-kampung in magbayad sukay. 27 Sagawaꞌ diꞌ kita mabayaꞌ kumangīꞌ in atay sin manga tau yan. Hangkan kadtu kaw pamingit pa dagat yaun. Hillaa magtūy bang awn na istaꞌ tuminduk sin bingit mu. Pagkawaꞌ mu sin istaꞌ ukaba in simud. Makabāk kaw sīn ha lawm simud sin istaꞌ sarang hipamayad ta sukay pa Bāy sin Tuhan. Pagꞌubus kadtu kaw pa Bāy sin Tuhan ampa mu bayari in sukay ta duwa.”

18

Hisiyu in Mataas Tuud ha Lawm Pamarinta sin Tuhan

(Mk. 9:33-37; Lk. 9:46-48)

1 Na, nagsartaꞌ isab miyawn in manga mulid hi Īsa nangasubu kaniya, laung nila, “Tuwan, hisiyu in itungun mataas tuud ha lawm pamarintahan sin Tuhan?”

2 Sakali tiyawag hi Īsa in hambuuk bataꞌ-bataꞌ, ampa niya piyatindug ha alupan sin manga mulid niya. 3 Ampa siya namung, laung niya, “Na, ini in mattan hibaytaꞌ ku kaniyu. Bang in pamikil niyu diꞌ da mapinda mabiyaꞌ sin pamikil sin bataꞌ-bataꞌ ini (amu in diꞌ magpikil magpataas sin baran niya), na tantu diꞌ tuud kamu makaagad ha lawm pamarintahan sin Tuhan. 4 Sabab amu in itungun mataas ha lawm pamarintahan sin Tuhan in tau mababaꞌ in atay biyaꞌ sin bataꞌ ini. 5 Na, hisiyu-siyu in magparuli tuud ha hambuuk bataꞌ-bataꞌ biyaꞌ sin bataꞌ ini, sabab-karnaꞌ agad in tau yaun kākuꞌ, na, biyaꞌ da tuud isab baran ku in piyaruli niya.

Pasal sin Makarā Magdusa ha Tau

(Mk. 9:42-48; Lk. 17:1-2)

6 “Sagawaꞌ hisiyu-siyu in makarā magdusa ha manga tau nangangandul kākuꞌ, amu in piyagꞌiyan ku biyaꞌ sapantun bataꞌ-bataꞌ, na marayaw pa in tau yan malumus ha giꞌtung tawid iban sin gilingan batu dakulaꞌ hiyuhukut ha liug niya bat siya diꞌ makahinang sin biyaꞌ ha yan. 7 Anduꞌ, makaluuy tuud in manga mānusiyaꞌ sabab awn manga sasat amu in makarā kanila magdusa. Na, asal in manga sasat biyaꞌ ha yan diꞌ katangkisan sin manga mānusiyaꞌ, sagawaꞌ labi awla tuud anduꞌ kailu in tau amu in makarā ha kaibanan niya magdusa (sabab siksaun siya sin Tuhan)!

8 “Na, bang sawpama in siki atawa lima niyu amu in makarā kaniyu magdusa, na, amu in pagbahasahun marayaw pa uturan niyu in siki atawa lima niyu. Labi pa marayaw mapukul in siki atawa lima niyu, bang mayan kamu makasūd pa surgaꞌ dayn sin jukup in siki-lima niyu, saꞌ in uwian niyu pa lawm narkaꞌ jahannam amu in nalalaga kasaumulan. 9 Damikkiyan, bang sawpama in mata niyu amu in makarā kaniyu magdusa, na, amu in pagbahasahun marayaw pa lugitun niyu in mata niyu, ampa niyu bugitan. Labi pa marayaw maīg in hansipak mata niyu, bang mayan kamu makasūd pa surgaꞌ, dayn sin jukup in duwa mata niyu saꞌ pa lawm narkaꞌ nalalaga in uwian niyu.

Dalilan pasal sin Bili-bili Nalawaꞌ

(Lk. 15:3-7)

10 “Na, kamayaꞌ-mayaꞌ kamu. Ayaw niyu babaꞌ-babaa in manga tau agad kākuꞌ amu in mababaꞌ in atay. Sabab baytaan ta kamu, in sila yan piyaparuli tuud sin manga malāikat ha surgaꞌ. Piyapangayuan sila tabang pa Tuhan sin manga malāikat yadtu didtu ha haddarat sin Tuhan, Amaꞌ ku. 11 Karnaꞌ in aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ limahil mari pa dunya lumappas ha manga tau nalawaꞌ dayn ha dān tudju pa Tuhan.

12 “Biyaꞌ diin in pikil niyu?” laung hi Īsa ha manga dimurungug kaniya. “Bang sawpama awn hambuuk tau nagꞌiipat hanggatus bili-bili ampa malawaꞌ in hambuuk, unu in hinangun niya? Bukun ka hibīn niya in kasiyaman tagsiyam bili-bili duun ha kaparangan ampa niya lawagun in hambuuk bili-bili nalawaꞌ? 13 Na, bang niya kabaakan na in hambuuk bili-bili nalawaꞌ, kūgan tuud siya minsan da awn pa kasiyaman tagsiyam bili-bili niya amu in way simihaꞌ dayn ha baanan. 14 Na, biyaꞌ da isab ha yan in Tuhan, Amaꞌ niyu, ha surgaꞌ. Diꞌ siya mabayaꞌ sin awn tau sukuꞌ niya in malawaꞌ dayn ha lawm ukuman niya, minsan da in tau yan biyaꞌ lupa way hargaꞌ niya.

Bang in Pagkahi mu Makarusa Kaymu

15 “Na, bang awn pagkahi mu makarusa kaymu, kadtua siya baytai pasal sin narusa niya kaymu, sagawaꞌ subay duwa-ruwa niyu sadja in magbichara pasal yan. Bang niya akuhun in dusa niya iban mabayaꞌ siya magdayaw iban ikaw, na napatibuuk mu nagbalik in pagbagay iban paghangka-atay sin kamu hangka-agaran. 16 Sumagawaꞌ bang niya diꞌ akuhun in dusa niya iban diꞌ siya mabayaꞌ magdayaw iban ikaw, na, kawaꞌ kaw hambuuk atawa duwa tau sumaksiꞌ sin bichara mu kaniya, ha supaya maagad mu in Parman sin Tuhan ha lawm Kitab, amu agi, ‘In unu-unu dusa hibutang ha hambuuk tau, diꞌ masabunnal bang wayruun duwa tū tau sumaksiꞌ sin kasabunnalan niya.’ 17 Sagawaꞌ bang siya diꞌ pa dumungug sin hinduꞌ sin tau dugaing diyā mu, na, baytaan na in parakalaꞌ niyu pa katān pagkahi niyu agad ha Almasi. Na, bang siya diꞌ na mayan dumungug sin hinduꞌ sin manga katān pagkahi niyu, na, niyatun niyu in siya bukun na lamud ha paghambuuk niyu. Niyatun niyu na siya biyaꞌ sin tau nagtutuhan dugaing dayn sin Tuhan tuud atawa biyaꞌ sin tau magkakawaꞌ sukay pa parinta (amu in pangugut).

18 “Na, hangkan ini in hibaytaꞌ ku kaniyu. Unu-unu in hilāng niyu dī ha dunya, hirūl kaniyu sin Tuhan, iban unu-unu in hitugut niyu dī ha dunya, hirūl da isab kaniyu sin Tuhan.

19 “Lāgiꞌ, ini pa isab in hibaytaꞌ ku kaniyu. Bang awn duwa tau duun kaniyu maghangka-pikilan mangayuꞌ pa Tuhan sin unu-unu na, hirihil yan kanila sin Amaꞌ ku ha surgaꞌ. 20 Karnaꞌ bang awn duwa tū tau magtipun mangayuꞌ duwaa pa Tuhan sabab sin parachaya iban pangandul nila kākuꞌ, in aku yaun da isab miyamagad kanila.”

Dalilan Pasal sin Daraakun Diꞌ Magmaap ha Pagkahi Niya

21 Pagꞌubus miyawn hi Pitrus nangasubu kan Īsa, laung niya, “Panghuꞌ, makapila ku maapun in pagkahi ku bang makarusa kākuꞌ? Makapitu bahaꞌ?”

22 “Bukun makapitu,” in sambag hi Īsa, “sagawaꞌ subay makakapituan lipatun magpitu.*

23 “Karnaꞌ in hantang sin pamarinta sin Tuhan hikadalil ta pa kahālan sin pagpasukut sin sultan sin manga utang kaniya sin manga daraakun niya. 24 Na, timagnaꞌ mayan in pagpasukut niya, awn hambuuk daraakun narā mawn kaniya. In daraakun ini nakautang salaksaꞌ pilak kaniya. 25 Na, kulang in sīn hipamayad sin daraakun ini kaniya. Hangkan nagꞌuldin siya hipaparagang in daraakun ini sampay sin manga unu-unu niya katān iban na sin manga anak-asawa niya, ha supaya kabayaran in utang kaniya. 26 Sagawaꞌ simujud duun ha alupan niya in daraakun ini sartaꞌ jimunjung kaniya, amu agi, ‘Ū Ampun, patangguha naa aku. Tantu bayaran ku tuud in katān nautang ku kaymu.’ 27 Limuuy in sultan ha daraakun ini. Na, hangkan miyaap na siya sin sultan iban walaꞌ na siya piyabayad sin utang niya.

28 “Na, pagguwaꞌ sin daraakun ini piyagbāk niya in hambuuk daraakun biyaꞌ kaniya. In daraakun ini nakautang hangkatiyuꞌ da kaniya. Na, magtūy niya giyanggut in daraakun ini, sūng niya pikulun. Laung niya, ‘Bayari na in nautang mu kākuꞌ.’

29 “Limuhud na jimunjung kaniya in daraakun ini nakautang kaniya sartaꞌ namung na, laung niya, ‘Anduꞌ, maluuy na kaw kākuꞌ. Patangguha naa aku. Bayaran ta da kaw sin utang ku kaymu!’

30 “Sagawaꞌ diꞌ siya katangguhan iban wayruun luuy niya ha pagkahi niya daraakun. Gām mayan piyarasuk niya pa lawm jīl iban diꞌ papaguwaun sampay diꞌ makabayad sin utang kaniya. 31 Pagkitaꞌ sin kaibanan daraakun sin sultan sin hīnang niya ha nakautang kaniya, iyastulan tuud sila. Hangkan miyadtu sila namaytaꞌ pasal sin katān kītaꞌ nila pa sultan.

32 “Na, piyakawaꞌ sin sultan in daraakun yadtu. Pagdatung mawn sin daraakun, laung sin sultan kaniya, ‘In ikaw ini jahulakaꞌ tuud. Wayruun ulung mu ha pagkahi mu. In ikaw mataud in utang mu kākuꞌ, sagawaꞌ walaꞌ ta na kaw piyabayad sabab nagpaulung-ulung kaw tuud kākuꞌ. 33 Na, hangkan subay kaw isab maluuy ha pagkahi mu biyaꞌ sin luuy ku kaymu!’ 34 Na, diyugalan tuud in sultan kaniya. Hangkan, piyarasuk iban piyabinasa niya in daraakun ini ha lawm jīl ha salugay diꞌ makabayad sin katān utang niya.”

35 Mahuli dayn duun, namung hi Īsa, laung niya, “Na, in Amaꞌ ku ha surgaꞌ biyaꞌ da isab ha sultan yan in kaagi niya magdā kaniyu. Bang niyu diꞌ maapun in pagkahi niyu, damikkiyan, in kamu diꞌ niya da isab ampunun. Iban subay guwaꞌ tuud dayn ha lawm atay niyu in pagmaap niyu ha pagkahi niyu.”

19

Manghinduꞌ hi Īsa Pasal sin Pagbugit

(Mk. 10:1-12)

1 Pagꞌubus hi Īsa nanghinduꞌ, minīg na siya dayn ha hulaꞌ Jalil ampa siya miyadtu pa hulaꞌ Yahudiya, ha hansipak sin Subaꞌ Jurdan. 2 Mataud tau in imurul kaniya iban mataud tau nasasakit in napauliꞌ niya.

3 Sakali awn manga Parisi miyawn kaniya nangasubu pasal sin saraꞌ sin agama ha supaya nila masaggaw hi Īsa ha bichara. Laung nila kan Īsa, “Bang ha saraꞌ sin agama natuꞌ, makajari ka mamugit in tau ha asawa niya minsan unu-unu na in palsababan hikabaytaꞌ niya?”

4 In sambung hi Īsa kanila, “Maytaꞌ, walaꞌ niyu ka nabacha in kiyasulat ha lawm Kitab, sin ha tagnaan piyapanjari sin Tuhan in mānusiyaꞌ usug iban babai. 5 Iban in agi sin Tuhan ‘Hangkan dayn ha sabab yan mutas in usug dayn ha inaꞌ-amaꞌ niya, ampa siya humambuuk ha asawa niya ampa sila duwa matibuuk na.’ 6 Hangkan bukun na duwa in baran nila sagawaꞌ mahambuuk na in ginhawa-baran nila. Na, hangkan diꞌ makajari magbutas in manga tau piyapaghambuuk sin Tuhan.”

7 Sakali iyasubu sin manga Parisi hi Īsa, “Na, maytaꞌ ha hinduꞌ hi Musa makajari hibugit sin usug in asawa niya bang awn da sulat pasa?”

8 In sambung hi Īsa, laung niya, “Na, in sabab hangkan tiyugutan hi Musa in usug mamugit ha asawa niya, sabab matugas in ū sin manga kamaasan niyu biyaꞌ da isab sin tugas sin ū niyu. Sagawaꞌ bukun biyaꞌ ha yan in kabayaan sin Tuhan ha tagnaꞌ niya nagpapanjari sin usug iban babai. 9 Ini in hibaytaꞌ ku kaniyu. Hisiyu-siyu in usug mamugit ha asawa niya ha bukun sabab nagꞌusug-usug in asawa niya, ampa siya magꞌasawa dugaing, na in usug yan makalanggal sin saraꞌ magjina.”

10 Laung sin manga mulid hi Īsa kaniya, “Bang biyaꞌ da ha yan in kahālan sin magtiyaun marayaw pa diꞌ na magꞌasawa.”

11 Simambung hi Īsa, laung niya, “Na, in pasal yan bukun tau katān in makatangkaꞌ sin bayaꞌ nila magꞌasawa, luwal da in manga tau amu in inīgan sin Tuhan in bayaꞌ nila ha hāl yan. 12 Karnaꞌ mataud palsababan maytaꞌ in tau diꞌ magꞌasawa. In kaibanan pasal awn sallaꞌ nila kariasali, in kaibanan, amu in manga usug īpun, kiyabili sin tagꞌīpun kanila. Ampa in kaibanan way bayaꞌ nila magꞌasawa, pasal malabi ha atay nila in hinang magpamahalayak sin hinduꞌ iban daakan sin pamarinta sin Tuhan. Na, hisiyu-siyu in mabayaꞌ mamawgbug sin hinduꞌ ku yan, na, kadtui niyu.”

Hi Īsa iban sin Manga Bataꞌ-bataꞌ

(Mk. 10:13-16; Lk. 18:15-17)

13 Na, awn manga tau nagdā sin manga bataꞌ-bataꞌ nila mawn kan Īsa, ha supaya hikabutang niya in lima niya pa babaw sin ū sin manga bataꞌ-bataꞌ, ampa niya kapangayuan duwaa pa Tuhan. Na, piyagꞌamahan sin manga mulid hi Īsa in manga tau ini. 14 Sagawaꞌ laung hi Īsa kanila, “Pakaria niyu kākuꞌ in manga bataꞌ-bataꞌ yan iban ayaw niyu sila lāngi, sabab in manga tau amu in mangandul ha Tuhan biyaꞌ sin pangandul sin manga bataꞌ-bataꞌ yan (ha inaꞌ-amaꞌ nila), na amu in makaagad sin pamarinta sin Tuhan.”

15 Pagꞌubus, ampa biyantang hi Īsa in lima niya pa manga bataꞌ-bataꞌ piyangayuan anugharaꞌ dayn ha Tuhan. Pagꞌubus ampa siya minīg.

Pasal sin Tau Dayahan

(Mk. 10:17-31; Lk. 18:18-30)

16 Manjari awn hambuuk tau miyawn kan Īsa nangasubu, laung niya, “Tuwan Guru, unu in hinang marayaw tuud subay ku hinangun ha supaya aku karihilan sin kabuhiꞌ salama-lama?”

17 “Maytaꞌ kaw nangasubu kākuꞌ bang unu tuud in marayaw,” in sambung hi Īsa. “Hambuuk-buuk da in puunan sin unu-unu katān marayaw. Bang kaw mabayaꞌ karihilan sin kabuhiꞌ salama-lama agara in katān daakan sin Tuhan.”

18 “Unu in daakan subay agarun ku?” in pangasubu sin tau yaun kan Īsa.

In sambung hi Īsa, laung niya, “Amu in manga daakan, ayaw kaw mamunuꞌ, ayaw kaw magjina, ayaw kaw manakaw, ayaw kaw magsaksiꞌ sin puting, 19 pagꞌaddati in inaꞌ-amaꞌ mu, kalasahi in manga tau pagkahi mu biyaꞌ sin lasa mu ha baran mu.”

20 “Iyaagad ku in katān daakan yan,” in sambung sin tau yaun. “Unu pa bahaꞌ in subay hinangun ku?”

21 Laung hi Īsa kaniya, “Bang kaw mabayaꞌ sin matubus tuud in dayaw mu, kadtu kaw dagangan in katān altaꞌ mu ampa mu pagdihilan pa manga miskin in bīhan, ha supaya awn altaꞌ mu didtu ha surgaꞌ. Pagꞌubus, ampa kaw kari agad kākuꞌ.”

22 Pagdungug sin tau yaun sin bichara hi Īsa simusa tuud siya sabab in siya landuꞌ tuud altaan. Na, saꞌ siya minīg.

23 Sakali namung hi Īsa pa manga mulid niya, laung niya, “Bunnal bunnal da tuud in tau dayahan kahunitan magad ha pamarinta sin Tuhan. 24 Na, ini in hibaytaꞌ ku kaniyu. Amu in pagꞌiyanun kaluhayan pa in untaꞌ lumabay dayn ha buliꞌ jawm dayn sin tau dayahan magad ha pamarinta sin Tuhan.”

25 Nainu-inu tuud in manga mulid niya pagdungug nila sin bichara niya. Laung nila, “Na, bang bihādtu, in hāti niya, wayruun tau malappas.”

26 Iyatud hi Īsa in manga mulid niya ampa siya simambung laung niya, “Asal bang ha pikilan sin mānusiyaꞌ, in biyaꞌ ha yan diꞌ tuud marapat mahinang, sagawaꞌ wayruun mahunit ha Tuhan. In unu-unu katān marapat niya mahinang.”

27 Sakali namung hi Pitrus, laung niya, “Na, biyaꞌ diin in kami ini? Tiyaykuran namuꞌ na in unu-unu katān ampa kami miyagad kaymu. Unu bahaꞌ in hitungbas kāmuꞌ?”

28 Laung hi Īsa kanila, “Baytaan ta kamu sin tuman. Bang dumatung na in waktu mabaꞌgu na in unu-unu katān kahālan ha lawm dunya, iban in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ lumingkud ha lawm kasawahan magbayaꞌ ha mānusiyaꞌ katān iyampa in manga kamu hangpuꞌ tagduwa mulid ku dihilan ku kalagguan. Kamu in manga wakil ku dihilan ku kawasa magbayaꞌ ha hangpuꞌ tagduwa pihak sin bangsa Israil. 29 Lāgiꞌ hisiyu-siyu in atas mamīn sin pamāy-bāy niya, atawa sin manga taymanghud niya usug-babai, atawa sin inaꞌ-amaꞌ niya, atawa sin manga anak niya, atawa sin manga lupaꞌ niya sabab-karnaꞌ sin pagꞌagad niya kākuꞌ, na lipat manglipat in hitungbas kaniya sin Tuhan iban karihilan siya kabuhiꞌ salama-lama. 30 Malayngkan in manga tau amu in ha unahan bihaun, ha adlaw mahuli sila in ha ulihan, ampa in manga tau amu in ha ulihan bihaun, ha adlaw mahuli sila in ha unahan.”

20

Dalil Pasal sin Maghihinang ha Kabbun Anggul

1 “Karnaꞌ in hantang sin pamarinta sin Tuhan hikadalil ta pa kahālan sin pagdā sin hambuuk tau ha manga tau maghihinang kaniya. Biyaꞌ ha ini in hantang niya. Hambuuk adlaw in tau tagdapu sin kabbun miyanaw subu-subu pa nanglawag tau maghinang ha kabbun niya. 2 Na, nakapagsulut mayan siya iban sin manga maghihinang, sin gadjihan niya sila biyaꞌ sin pagkabiyaksahan hipaggadji kanila ha lawm hangka-adlaw, piyakadtu niya na sila piyapaghinang pa kabbun niya.

3 “Pagꞌubus, pagꞌabut lisag siyam miyadtu siya pa tabuꞌ. Sakali nākitaꞌ siya manga tau didtu ha tabuꞌ nagtitindug wayruun hīhinang. 4 Laung niya ha manga tau ini, ‘Kadtu kamu isab paghinang pa kabbun ku. Gadjihan ta kamu ha gantaꞌ tūp higadji kaniyu.’ 5 Na, miyadtu na in manga tau naghinang pa kabbun.

“Sakali pagꞌabut ugtu suga nanglawag na isab siya tau maghinang ha kabbun niya. Biyaꞌ da isab hādtu in hīnang niya pagꞌabut lisag tū sin mahapun. 6 Pagga masuuk na lisag lima sin mahapun, nagbalik siya pa tabuꞌ. Awn kītaꞌ niya manga tau nagtitindug wayruun hīhinang. Laung niya ha manga tau ini, ‘Maytaꞌ kamu yan magtindug sadja duun ha yan tingpus hangka-adlaw wayruun hīhinang niyu?’

7 “ ‘Sabab wayruun tau kimawaꞌ kāmuꞌ maghinang,’ in sambag sin manga tau kaniya.

“ ‘Na, marayaw na, kadtu kamu pa kabbun ku maghinang,’ laung niya ha manga tau.

8 “Manjari narūm mayan biyaytaan sin tagdapu kabbun in kapatas, laung niya, ‘Tawaga naa in manga tau maghihinang ampa mu gadjihi. Gadjihi naa muna in manga tau kiyawaꞌ ku naghinang ha ulihan, ubus ampa in manga kiyawaꞌ ku nakauna.’

9 “Na, in manga tau amu in timagnaꞌ naghinang lisag lima sin mahapun giyadjihan sila tungud sin hinang hangka-adlaw. 10 Na, in pangannal sin manga tau amu in nakawaꞌ muna naghinang in gadji nila mataas, pasal sila in nakauna naghinang. Sagawaꞌ pagtabuk nila sin gadji nila, sibuꞌ da iban sin manga tau ha ulihan naghinang. 11 Tiyabuk nila in gadji nila, ampa nila piyagdubduban in tau nagkawaꞌ kanila naghinang. 12 Laung nila, ‘In manga tau kiyawaꞌ mu naghinang ha ulihan hangka-jām da naghinang, sagawaꞌ in kami tingpus hangka-adlaw naghinang ha pasuan suga. Sagawaꞌ sibuꞌ da in gadji namuꞌ iban sila!’

13 “Laung sin tagdapu sin kabbun ha hangka-tau, laung niya, ‘Kitaa ba bagay, walaꞌ ta sa kamu iyakkalan. Piyagsulutan natuꞌ sin gadjihan ta kamu tungud sin hinang hangka-adlaw. 14 Na, kawaa niyu in gadji niyu, ampa kamu uwiꞌ na. Kabayaan ku piyagsibuꞌ in gadji niyu iban sin manga tau kiyawaꞌ ku naghinang ha ulihan. 15 Maytaꞌ, asubuhun ta kamu, wayruun ka kapatut ku magbayaꞌ sin pilak ku? Atawa nangabughuꞌ kamu pasal piyagmarayaw ku ha tau in pilak ku?’ ”

16 Na, mahuli dayn duun, laung hi Īsa, “Hangkan hisiyu-siyu in ha ulihan, ha adlaw mahuli amu in makapaunahan, ampa in ha unahan, ha adlaw mahuli amu in makapaulihan.”*

Hikatū Pagbichara hi Īsa Pasal sin Kamatay Niya

(Mk. 10:32-34; Lk. 18:31-34)

17 Manjari sūng mayan hinda Īsa tumukad pa Awrusalam (Baytal Makdis), diyā hi Īsa in manga hangpuꞌ tagduwa mulid niya kimandī dayn ha manga kaibanan tau, ampa niya sila biyaytaan. 18 Laung niya, “Kitaa niyu ba, in kitaniyu ini tudju madtu pa Awrusalam (Baytal Makdis). Didtu aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, hiungsud pa lawm lima sin manga nakuraꞌ kaimaman iban guru sin saraꞌ agama. Laung nila subay kamatay in hukuman hibutang kākuꞌ. 19 Pagꞌubus ampa nila aku hiungsud pa lawm lima sin manga tau bukun Yahudi amu in namamarinta sin hulaꞌ. Na, paglikiꞌ-likian aku sin manga tau yan iban lapdusan nila aku sin lulubak. Pagꞌubus ampa nila aku hilansang pa usuk pagpatayan tau. Sumagawaꞌ, pagꞌabut hikatū sin adlaw dayn ha kamatay kākuꞌ, mabuhiꞌ da aku magbalik.”

In Piyangayuꞌ sin Asawa hi Sibidi

(Mk. 10:35-45)

20 Na, sakali in asawa hi Sibidi miyawn iban sin duwa anak niya simujud pa alupan hi Īsa sabab awn pangayuun niya kan Īsa.

21 “Unu in pangayuun mu?” laung hi Īsa kaniya.

Simambung siya, laung niya, “Bang dumatung na in waktu, ikaw na in lumingkud mamarinta ha manga mānusiyaꞌ, dihili kalagguan in duwa anak ku ini. Janjii aku sin palingkurun mu sila ha dapit pa tuu iban lawa mu.”

22 “Diꞌ mu kaingatan tuud bang unu in piyangayuꞌ mu yan,” in sambag hi Īsa. “Ha pikil niyu, makasandal kamu minum sin luun sin sawan amu in subay inumun ku?”† laung hi Īsa kanila.

“Huun, makasandal kami,” in sambag nila.

23 “Na, tantu minum kamu sin luun sin sawan amu in inumun ku,” laung hi Īsa kanila, “sagawaꞌ wayruun kapatut ku magpīꞌ bang hisiyu in lumingkud ha dapit pa tuu iban lawa ku, sabab in manga yan tiyatagama sin Tuhan, Amaꞌ ku amu in magbayaꞌ dumihil ha manga kiyasukuan niya.”

24 Pagdungug sin kaibanan hangpuꞌ mulid hi Īsa sin piyangayuꞌ sin asawa hi Sibidi, diyugalan sila ha duwa magtaymanghud. 25 Na hangkan tiyawag sila katān hi Īsa pakawnun kaniya, ampa siya namung, laung niya, “Kaingatan niyu in addat sin manga tau bangsa dugaing namamarinta dī ha dunya matagi sila magkawasa ha manga tau iban in manga tau mataas in kawasa amuna magbayaꞌ-bayaꞌ sin hinangun nila ha manga tau. 26 Sagawaꞌ in kamu dugaing in hinang niyu dayn kanila. Bang awn dayn kaniyu in mabayaꞌ tumaas, na subay siya maghulas-sangsaꞌ ha kaibanan niya. 27 Iban bang awn dī kaniyu in mabayaꞌ tumaas tuud dayn ha katān, na subay siya magtagꞌīpun ha manga pagkahi niya. 28 Karnaꞌ minsan in aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, miyari pa dunya bukun ha supaya paghulas-sangsaan sin manga mānusiyaꞌ, sagawaꞌ aku in naghulas-sangsaꞌ kanila. Miyari aku lumillaꞌ sin duguꞌ-nyawa ku amu in hipanglukat ha manga tau mataud dayn ha manga dusa nila.”

Mapauliꞌ hi Īsa in Duwa Tau Buta

(Mk. 10:46-52; Lk. 18:35-43)

29 Ha sasang hi Īsa iban sin manga mulid niya miyamanaw muwiꞌ na dayn ha dāira Ariha, awn tau mataud in imurul kanila. 30 Sakali awn duwa tau buta naglilingkud ha higad dān. Pagdungug nila sin hi Īsa limabay, magtūy sila timawag matanug, laung nila, “Anduꞌ, hambuuk panubuꞌ hi Daud, kaulungi kami.”

31 Pagdungug kanila sin manga tau mataud, piyagꞌamahan sila iban īyan sila diꞌ papaghibukun. Sagawaꞌ gām mayan, piyatanug nila tuud in pagsuwara nila. Laung nila, “Ū, Tuwan, hambuuk panubuꞌ hi Daud, kaulungi kami!”

32 Sakali himundung hi Īsa ampa niya tiyawag in duwa tau buta. Laung hi Īsa kanila, “Unu in kabayaan niyu hitabang ku kaniyu?”

33 “Tuwan,” laung sin duwa buta, “kabayaan namuꞌ makakitaꞌ kami magbalik.”

34 Limuuy hi Īsa kanila. Na, iyulinan niya in mata sin duwa tau buta. Na, saruun-duun nakakitaꞌ na sila, ubus ampa sila miyagad kan Īsa.

21

In Paglagguꞌ kan Īsa Pagdatung Niya pa Awrusalam (Baytal Makdis)

(Mk. 11:1-11; Lk. 19:28-40; Yh. 12:12-19)

1 Manjari masuuk mayan hinda Īsa pa Awrusalam (Baytal Makdis), kītaꞌ nila na in lūngan Bitpaji ha Būd Jaytun. Na, diyaak hi Īsa in duwa mulid niya paunahun dayn kanila. 2 Laung niya kanila, “Kadtu kamu pa lūngan amu in sūngun niyu yaun. Pagdatung niyu na mayan madtu, magtūy kamu makabāk hambuuk kuraꞌ hiyuhukutan iban anak niya mabataꞌ pa, amu in walaꞌ pa kiyapanguraan. Hubari niyu ampa niyu dāha mari kākuꞌ. 3 Bang awn tau mangasubu kaniyu, baytai niyu, ‘Kagunahan sila sin Panghuꞌ.’ Na, magtūy niya sa yan hiparā kaniyu.”

4 Na, in ini naawn sabab kiyapamung iban kiyasulat ha lawm Kitab sin hambuuk nabi sin timpu nakauna in Parman sin Tuhan, amu agi,

5 “Baytai in manga tau ha Awrusalam (Baytal Makdis),

‘Kitaa niyu ba! Bihaun yan na tudju mawn kaniyu in makapagbayaꞌ kaniyu.

In siya yan mababaꞌ in atay. Manguraꞌ siya ha kuraꞌ,

amu in anak kuraꞌ walaꞌ pa kiyapanguraan.’ ”

6 Na, miyadtu na in duwa mulid niya. Iyagad nila in daakan kanila hi Īsa. 7 Pagbalik sin duwa mulid, nagdarā na sila sin kuraꞌ iban anak kuraꞌ. Liyampikan nila sin juba nila in taykud sin kuraꞌ iban sin anak kuraꞌ, ubus ampa nanguraꞌ hi Īsa. 8 Sakali nanguraꞌ mayan hi Īsa, hīklad sin manga tau mataud in juba nila ha dān labayan hi Īsa. Ampa in kaibanan tau nanuꞌtuꞌ manga sanga dahunan, ampa nila kiyanat ha dān labayan hi Īsa. (Hīnang nila yan bat nila mapakitaꞌ in panglagguꞌ nila kan Īsa.) 9 In manga tau mataud miyamanaw ha unahan iban ha ulihan hi Īsa nagꞌulang. Laung nila,

“Pudjihun natuꞌ in hambuuk panubuꞌ hi Daud.

Bang mayan siya barakatan amu in kiyawakilan sin Tuhan!

Pudjihun natuꞌ in Tuhan didtu ha surgaꞌ amu in mataas dayn ha katān!”

10 Na, pagdatung hi Īsa pa Awrusalam (Baytal Makdis) nahiluhalaꞌ in tau katān ha lawm dāira. “Hisiyu bahaꞌ in tau yan,” laung sin manga tau.

11 Laung sin manga tau miyamagad kan Īsa, “Siya na ini in hi Īsa, nabi dayn ha Nasarit ha hulaꞌ Jalil.”

Sumūd hi Īsa pa Bāy sin Tuhan

(Mk. 11:15-19; Lk. 19:45-48; Yh. 2:13-22)

12 Sakali simūd hi Īsa pa lawm halaman sin Bāy sin Tuhan, ampa niya diyūy pa guwaꞌ in manga mamī-mī iban magdaragang duun. Biyalintuwad niya in manga lamisahan sin manga tau magsasambiꞌ sīn sin sīn dayn ha dugaing hulaꞌ iban sin lingkuran sin manga tau magdaragang assang. 13 Sartaꞌ piyamungan niya in manga tau, laung niya, “Kiyasulat ha lawm Kitab in Parman sin Tuhan, amu agi, ‘In bāy ku, subay ngānan bāy pagtataatan!’ Sagawaꞌ,” laung hi Īsa, “hīnang niyu yan lugal pagꞌaanyayahan sin sīn sin manga tau!”

14 Sakali, duun pa hi Īsa masi ha lawm halaman sin Bāy sin Tuhan, awn manga buta iban pingkaꞌ in miyawn kaniya. Napauliꞌ sila hi Īsa. 15 Na, diyugalan kan Īsa in manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga guru sin saraꞌ agama pagkitaꞌ nila sin manga hīnang niya makainu-inu. Sartaꞌ yaun nagꞌuulang in manga kabataan ha halaman sin Bāy sin Tuhan, laung nila, “Pudjihun natuꞌ in hambuuk panubuꞌ hi Daud!”

16 Manjari, laung nila kan Īsa, “Diyungug mu da ka in bichara sin manga bataꞌ-bataꞌ yaun?”

“Huun, diyungug ku,” laung hi Īsa. “Maytaꞌ, walaꞌ niyu ka nabacha in kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, ‘Minsan in manga kabataan sampay pa sibiꞌ-sibiꞌ hīhinduan mamudji ha Tuhan.’ ”

17 Pagꞌubus minīg na hi Īsa, ampa siya miyadtu pa kawman sin Bitani. Didtu siya himantiꞌ hangka-dūm.

Suknaan hi Īsa in Kahuy Tina

(Mk. 11:12-14, 20-24)

18 Na, pagbulat mahinaat, ha sūng na hi Īsa magbalik pa Awrusalam (Baytal Makdis), nakananam siya hapdiꞌ. 19 Sakali nākitaꞌ siya kahuy tina ha higad sin dān. Kiyadtu niya sagawaꞌ pagkitaꞌ niya wayruun bunga, luwal da manga dahun. Na, laung hi Īsa ha kahuy tina, “Tagnaan dayn ha adlaw ini, diꞌ na tuud kaw magbunga magbalik!” Na, magtūy nangluyluy in kahuy tina yaun.*

20 Pagkitaꞌ sin manga mulid niya, nainu-inu tuud sila. Laung nila, “Ay kaw naa, maytaꞌ bahaꞌ nanglanus magtūy in kahuy tina ini?”

21 “Na, baytaan ta kamu sin mattan,” laung hi Īsa, “bang kamu magparachaya tuud ha way paghawal-hawal sin lawm atay niyu, mahinang niyu da isab in biyaꞌ sin nahinang ku ha kahuy tina yan. Iban labi pa dayn duun in mahinang niyu. Sabab amu in pagꞌiyanun minsan in būd ini bang niyu iyanun, ‘Īg kaw dayn ha biyutangan mu, ampa kaw laksu pa lawm dagat’, na tantu maagad in kabayaan niyu. 22 Bang kamu mangarap pa Tuhan iban magparachaya kamu, in unu-unu katān pangayuun niyu pa Tuhan hikarihil sadja kaniyu.”

Asubuhun sin Manga Nakuraꞌ hi Īsa Pasal sin Kawasa niya

(Mk. 11:27-33; Lk. 20:1-8)

23 Manjari nagbalik hi Īsa pa lawm halaman sin Bāy sin Tuhan. Ha saꞌbu niya duun nanghihinduꞌ kiyawn siya iyasubu sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ. Laung nila kan Īsa, “Unu taꞌ in kawasa mu maghinang sin manga nahinang mu yan dī ha Bāy sin Tuhan ini? Hisiyu in nagdihil kaymu sin kawasa maghinang sin manga hīnang mu yan?”

24 In sambung kanila hi Īsa, “Awn hambuuk isab hipangasubu ku kaniyu. Bang niyu masambag in pangasubu ku, na baytaan ta isab kamu bang dayn ha unu ku nakawaꞌ in kawasa ku maghinang sin manga hinang ku yan. 25 Na, asubuhun ta kamu. Dayn hāin nakawaꞌ hi Yahiya in kawasa niya mangliguꞌ ha manga tau, dayn ha Tuhan atawa dayn ha mānusiyaꞌ?”

Na, nagꞌisun-isun na sila bang unu in hisambung nila. Laung nila, “Na, unu na in hisambung natuꞌ kaniya? Bang kitaniyu imiyan in kawasa hi Yahiya dayn ha Tuhan, na iyanun niya kitaniyu, laung niya, ‘Na, maytaꞌ kamu walaꞌ nagparachaya kan Yahiya?’ 26 Sagawaꞌ bang kitaniyu isab imiyan dayn ha mānusiyaꞌ in kawasa niya, na piligru kitaniyu. Gana-gana maghiluhalaꞌ in manga tau, sabab magkahagad tuud in manga tau katān sin hambuuk nabi hi Yahiya.” 27 Na, in sambung nila kan Īsa, laung nila, “Inday, diꞌ namuꞌ kaingatan bang dayn diin niya nakawaꞌ in kawasa niya.”

Na, laung hi Īsa kanila, “Na, bang biyaꞌ hādtu, diꞌ ta da kamu isab baytaan bang dayn hāin ku nakawaꞌ in kawasa ku huminang sin manga hinang ku yan.”

Dalilan Pasal sin Duwa Anak Usug

28 Na, masi hi Īsa nanghihinduꞌ, laung niya, “Pikila niyu in maana sin hambuuk dalil ini. Awn yaun hambuuk tau taga anak duwa usug. Miyadtu siya pa anak niya magulang ampa niya biyaytaan, laung niya, ‘Utuꞌ, kadtu kaw paghinang adlaw ini pa kabbun anggul.’

29 “ ‘Diꞌ aku mabayaꞌ madtu!’, in sambag sin anak niya. Sagawaꞌ pagꞌubus napinda da in pikilan sin anak niya, miyadtu da siya naghinang pa kabbun anggul.

30 “Sakali miyadtu isab siya pa anak niya manghud ampa niya biyaytaan da isab sin biyaꞌ hādtu. ‘Huun, Amaꞌ,’ laung sin anak niya manghud. Sagawaꞌ walaꞌ da siya naghinang madtu pa kabbun anggul.

31 “Na, bang kamu hisiyu ha duwa in nagkahagad sin kabayaan sin amaꞌ nila?”

“In anak magulang,” in sambag nila.

“Na, ini in hibaytaꞌ ku kaniyu,” laung hi Īsa kanila. “In manga tau baldusa biyaꞌ na sin magkakawaꞌ sukay pa parinta iban sin manga babai mangīꞌ, makauna pa dayn kaniyu makatabuk sin karayawan dayn ha pamarinta sin Tuhan. 32 Karnaꞌ walaꞌ kamu nagparachaya kan Yahiya amu in Mangliliguꞌ, amu in miyari namaytaꞌ kaniyu sin dān mabuntul tudju pa Tuhan. Sagawaꞌ in manga tau magkakawaꞌ sukay pa parinta iban sin manga babai mangīꞌ, nagparachaya kaniya. Sagawaꞌ in kamu, minsan niyu kītaꞌ na in biyaꞌ ha yan, walaꞌ da napinda in pamikil niyu. Walaꞌ da kamu nagparachaya kaniya.

Dalilan Pasal sin manga Tau Maghihinang ha Kabbun Anggul

(Mk. 12:1-12; Lk. 20:9-19)

33 “Dungug kamu, awn pa isab hambuuk dalil ini,” laung hi Īsa. “Awn yaun hambuuk tau nagtanum anggul ha kabbun niya. Iyād niya in katilibut sin kabbun niya ampa siya naglungag dakulaꞌ, hīnang lugal pagpupugaan sin manga bunga anggul. Iban naghinang siya bāy-bāy mataas in hāg niya amu in pamantawan sin magꞌiipat sin kabbun niya. Pagꞌubus ampa niya piyatungguan in kabbun anggul niya ha manga magtutungguꞌ kabbun, ampa siya timulak pa hulaꞌ dugaing. 34 Sakali naabut mayan in musim pagpusuꞌ sin manga anggul, diyaak na sin tagkabbun in manga daraakun niya madtu pa manga nagtungguꞌ sin kabbun niya kumawaꞌ sin manga bunga anggul bahagiꞌ niya.

35 “Pagkadtu sin manga daraakun niya, siyaggaw sila sin manga tungguꞌ kabbun, ubus ampa bīnasa. In kaibanan piyatay nila iban in kaibanan biyatu nila. 36 Sagawaꞌ minsan biyaꞌ hādtu, in tagkabbun nagpakadtu na isab nagbalik ha manga daraakun niya pa manga tungguꞌ sin kabbun niya. Mataud in daraakun piyakadtu niya dayn sin nakauna. Na, pagkadtu sin manga daraakun biyaꞌ da hādtu in hīnang kanila sin manga tungguꞌ sin kabbun. 37 Na, ha kahinapusan, diyaak na sin tagkabbun in anak niya madtu pa manga tungguꞌ sin kabbun niya. Laung niya ha lawm atay niya, ‘Tantu pagꞌaddatan nila in anak ku!’

38 “Sumagawaꞌ pagkitaꞌ sin manga tungguꞌ sin kabbun ha anak niya, magtūy sila nagꞌisun. Laung nila, ‘Yan na in anak sin tagkabbun, amu in kiyapusakaan sin kabbun ini. Kari kamu, patayun natuꞌ siya bat natuꞌ makawaꞌ in kabbun pusakaꞌ kaniya!’ 39 Na, siyaggaw nila in anak sin tagkabbun. Piyaguwaꞌ nila dayn ha lawm kabbun anggul ampa nila piyatay.

40 “Na, ha pikil niyu bang makauwiꞌ na mawn in tagkabbun, unuhun niya in manga tungguꞌ sin kabbun niya?” laung hi Īsa.

41 “Na, tantu patayun niya in manga tau mangīꞌ tungguꞌ sin kabbun anggul niya,” in sambag sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ, “ampa niya patungguan in kabbun niya ha manga tau dugaing tungguꞌ amu in dumihil kaniya sin bahagiꞌ niya bang maabut na in musim sin pagpusuꞌ sin anggul.”

42 Laung hi Īsa kanila, “Walaꞌ niyu ka nabacha in kiyasulat ha Kitab? In agi sin Kitab,

‘In batu biyugit sin manga maghihinang bāy (sabab in pangannal nila way guna),

amura tuud isab in batu nanjari piyagpapagun sin bāy.

Hīnang yan sin Tuhan

iban makahaylan tuud kātuꞌniyu.’

43 “Hangkan ini in hibaytaꞌ ku kaniyu,” laung hi Īsa. “Īgan na dayn kaniyu in manga karayawan dayn ha pamarinta sin Tuhan ampa hirihil pa bangsa dugaing amu in magkahagad sin daakan sin Tuhan. 44 In hāti sin batu amu in piyagpapagun sin bāy, amuna in Almasi. Na, bang sawpama awn tau makaligad pa batu ini, magkapusat-pusat in baran niya, iban bang awn tau kahulugan sin batu ini, magkatumu-tumu in baran niya mahinang bagunbun.”

45 Pagdungug sin manga nakuraꞌ sin kaimaman iban sin manga Parisi sin manga piyagdalil hi Īsa, magtūy nila kiyahātihan sin sila in piyarungugan hi Īsa. 46 Na, hangkan mabayaꞌ nila saggawun hi Īsa, sagawaꞌ mabugaꞌ sila ha manga tau mataud, amu in nagkahagad sin in hi Īsa hambuuk nabi.

22

Dalilan Pasal sin Paghinang Pagtiyaun

(Lk. 14:15-24)

1 Manjari nanghinduꞌ na isab hi Īsa ha manga tau pasal sin pamarinta sin Tuhan. In panghinduꞌ niya diyalil niya kaagi pa hambuuk isturi. 2 Laung niya, “In hantang sin pamarinta sin Tuhan hikadalil ha hambuuk sultan nagsaddiya sin pagtiyaun sin anak niya usug. 3 Diyaak niya in manga īpun niya kumawaꞌ ha manga luruk pakawnun na pa pagtiyaunan sin anak niya. Sagawaꞌ diꞌ mabayaꞌ in manga tau amu in piyakawaꞌ mangluruk mawn pa pagjamuhan.

4 “Na, hangkan diyaak niya na isab magbalik in manga kaibanan īpun niya kumawaꞌ ha manga luruk pakawnun pa pagjamuhan. Laung niya ha manga īpun niya, ‘Baytai niyu in manga luruk sin saddiya na in paghinang sin pagtiyaun. Nasumbayꞌ na in manga sapiꞌ mandangan iban sin manga anak sapiꞌ mahambug. Saddiya na in katān. Pakaria niyu na sila pa pagjamuhan.’

5 “Sagawaꞌ in manga luruk walaꞌ nagꞌasip. Amu in piyaruli nila in pagꞌusaha nila. In hambuuk miyadtu naghinang pa uma, in hambuuk miyadtu pa tinda niya. 6 Ampa in kaibanan, siyaggaw nila in manga īpun sin sultan, piyagbinasa iban piyagpatay nila. 7 Na, pagꞌingat sin sultan sin hīnang sin manga tau ha manga īpun niya, diyugalan tuud siya. Magtūy niya diyaak piyabunuꞌ ha manga sundalu in manga tau namatay ha manga īpun niya, iban piyapasunug niya in dāira nila.

8 “Pagꞌubus yadtu piyatawag niya in manga īpun niya ampa biyaytaan, laung niya, ‘Sakap na in paghinang sin pagtiyaun, sagawaꞌ diꞌ na tūpun lumuruk in manga piyakawaꞌ ku, sabab siyulak nila in pagpakawaꞌ ku kanila mangluruk. 9 Na, bihaun kadtu kamu pa manga dān paglalabayan sin manga tau mataud, ampa niyu kawaa mangluruk mari pa pagjamuhan in katān tau kakitaan niyu.’ 10 Na, miyadtu na in manga īpun pa karān-dānan. Kiyawaꞌ nila na in tau katān kītaꞌ nila mangluruk pa pagtiyaunan sibuꞌ da tau mangīꞌ iban marayaw. Na, manjari nahipuꞌ na sin tau in bāy pagtiyaunan.

11 “Sakali, pagsūd sin sultan sumagina ha manga luruk, awn kītaꞌ niya hambuuk tau nagbabadjuꞌ sin bukun hipagpabadjuꞌ ha manga luruk sin tau nagkawaꞌ kanila. 12 Laung sin sultan ha tau yaun, ‘Utuꞌ, biyaꞌ diin in kasūd mu mari sin in badjuꞌ mu yan bukun badjuꞌ hipangluruk pa pagtiyaunan?’ Sagawaꞌ walaꞌ simambung in tau yaun.

13 “Na, laung sin sultan ha manga īpun, ‘Hukuti niyu in siki-lima sin tau yan, ampa niyu larukan pa guwaꞌ, madtu pa lawm katigidluman. Duun siya magtangis iban sumandal sin kasiksaan makalap.’ ”

14 Na, mahuli dayn duun, laung hi Īsa, “Hangkan biyaꞌ ha yan sabab mataud in tau nataabbit paagarun ha pamarinta sin Tuhan, sagawaꞌ hangkatiyuꞌ da in napīꞌ amu in magad tuud.”

Pangasubu Pasal sin Pagkawaꞌ Sukay pa Parinta

(Mk. 12:13-17; Lk. 20:20-26)

15 Na, manjari minīg in manga Parisi, ampa sila nagꞌisun bang biyaꞌ diin in kalusut nila kan Īsa ha bichara. 16 Sakali diyaak nila in kaibanan mulid nila iban sin manga kaibanan tau agad kan Hirud nangasubu madtu kan Īsa. Laung sin manga tau ini kan Īsa, “Tuwan, kaingatan namuꞌ in ikaw mabuntul iban kasabunnalan sadja in bichara mu. Nanghihinduꞌ kaw pasal sin manga addat iban kawl-piil amu in kabayaan sin Tuhan pakayun sin manga mānusiyaꞌ! Diꞌ kaw masusa minsan unu in pikilan sin manga tau pasal sin bichara mu sabab diꞌ kaw magpīꞌ tau minsan unu in kawasa niya. 17 Na, sambungi kunuꞌ kami, Tuwan, sin pangasubu namuꞌ ini. Langgal saraꞌ ka sin saraꞌ agama bang kitaniyu magbayad sayrulla pa Sultan sin hulaꞌ Rūm amu in namamarinta kātuꞌniyu, atawa bukun?”

18 Na, asal kiyaingatan hi Īsa sin mangīꞌ in papanaw sin akkal nila. Na, hangkan in sambung hi Īsa, laung niya, “In kamu yan magpabawꞌ-bawꞌ sadja mangasubu! Maytaꞌ niyu aku sulayan saggawun ha bichara? 19 Pakitaan niyu mari kākuꞌ in pilak hipamayad sayrulla pa parinta.”

Na, diyuhal nila kan Īsa in pilak. 20 Pagꞌubus, iyasubu sila hi Īsa, laung niya, “Kansiyu in pattaꞌ iban ngān ha pilak ini?”

21 Laung nila, “Ha sultan sin hulaꞌ Rūm.”

Laung hi Īsa kanila, “Na, pagga biyaꞌ ha yan, unu in sukuꞌ sin Sultan sin hulaꞌ Rūm subay hiungsud kaniya. Damikkiyan, unu in sukuꞌ sin Tuhan subay hiungsud pa Tuhan.”

22 Pagdungug nila sin sambung hi Īsa, landuꞌ tuud sila nainu-inu. Pagꞌubus ampa sila minīg na.

In Pangasubu Pasal sin Patay Mabuhiꞌ Magbalik

(Mk. 12:18-27; Lk. 20:27-40)

23 Na, ha adlaw da isab yadtu, awn manga Yahudi pagngānan Sadduki in miyawn kan Īsa. In manga tau ini imiyan sin in manga patay diꞌ na mabuhiꞌ magbalik ha adlaw mahuli. 24 Nangasubu sila kan Īsa, laung nila, “Tuwan Guru, hi Musa nanghinduꞌ sin bang in hambuuk usug mapatay ampa wayruun anak niya ha asawa niya, subay asawahun sin taymanghud niya in balu niya, ha supaya awn tubuꞌ amu in dumā sin ngān sin miyatay. 25 Na, bakas awn pitu magtaymanghud usug naghuhulaꞌ dī. Manjari in magulang amu in taga asawa miyatay ampa wayruun anak niya iban sin asawa niya. Na, manjari iyasawa sin taymanghud niya, amu in sumunuꞌ kaniya in balu. 26 Sagawaꞌ miyatay da isab in taymanghud niya wayruun tubuꞌ ha balu. Hangkan iyasawa na isab sin taymanghud sumunuꞌ in balu, sagawaꞌ miyatay da isab siya iban wayruun da nakabāk tubuꞌ. In hawpuꞌ niya, in babai naasawa sin pitu magtaymanghud, sagawaꞌ miyatay sila katān, wayruun da nakabāk tubuꞌ. 27 Ha ulihan miyatay da isab in babai. 28 Na, bang dumatung na in waktu mabuhiꞌ na magbalik in manga patay, hisiyu ha pitu magtaymanghud in tagꞌasawa ha babai yadtu? Karnaꞌ bakas siya naasawa sin katān pitu magtaymanghud.”

29 In sambung kanila hi Īsa, laung niya, “Saꞌ tuud in pikilan niyu yan, sabab diꞌ niyu kaingatan in ha lawm Kitab, iban diꞌ niyu da isab kaingatan in kusug sin kawasa sin Tuhan. 30 Karnaꞌ bang mabuhiꞌ na magbalik in manga patay, in sila mabiyaꞌ na sin manga malāikat ha surgaꞌ. Iban in usug iban babai diꞌ na magtiyaun. 31 Na, ha pasal isab sin manga patay mabuhiꞌ magbalik, maytaꞌ, walaꞌ niyu ka nabacha ha lawm Kitab in Parman sin Tuhan, amu agi, 32 ‘Aku in Tuhan hinda Ibrahim, iban aku in Tuhan hi Isahak, iban aku da isab in Tuhan hi Yaꞌkub’?” Laung hi Īsa, “In Tuhan, amu in piyagtutuhanan sin manga buhiꞌ bukun sin manga patay.”*

33 Na, pagdungug sin katauran tau, nainu-inu tuud sila sin hinduꞌ hi Īsa.

In Umbulsatu Daakan sin Tuhan

(Mk. 12:28-34; Lk. 10:25-28)

34 Sakali, pagdungug sin manga Parisi sin natahamul in manga Sadduki sin pamung hi Īsa, na miyawn sila nagtipun kan Īsa. 35 Awn hambuuk dayn kanila in mabayaꞌ sumulay lumusut kan Īsa ha bichara. In tau ini guru sin saraꞌ agama. 36 Iyasubu niya hi Īsa, laung niya, “Tuwan Guru, unu in umbulsatu daakan sin saraꞌ agama?”

37 In sambung hi Īsa, laung niya, “Wajib puspusun niyu in lasa niyu ha Tuhan, Panghuꞌ niyu, labi dayn ha unu-unu katān ha lawm atay niyu, ha kabuhiꞌ niyu iban ha lawm pikilan niyu. 38 Amu yan in umbulsatu mahargaꞌ dayn ha katān daakan. 39 In daakan hikaruwa ini biyaꞌ da isab ha yan in hargaꞌ niya. Amu agi, ‘Subay niyu kalasahan in pagkahi niyu mānusiyaꞌ, biyaꞌ sin lasa niyu ha baran niyu.’ 40 Dayn ha duwa daakan ini, gimuwaꞌ in katān manga saraꞌ daakan piyanaug sin Tuhan dayn kan Musa iban sin manga hinduꞌ sin manga kanabihan.”

In Almasi amuna in Tuhan, Panghuꞌ hi Daud

(Mk. 12:35-37; Lk. 20:41-44)

41 Na, nakapagtipun mayan in manga Parisi, napikil hi Īsa mangasubu kanila, laung niya, 42 “Unu in pikilan niyu pasal sin Almasi? Hisiyu in tagtubuꞌ kaniya?”

“Hambuuk panubuꞌ siya hi Daud,” in sambung nila.

43 “Nakaamu in sambung niyu, sagawaꞌ maytaꞌ ha waktu hiyūp hi Daud sin Rū sin Tuhan, tiyawag niya Panghuꞌ in Almasi? Karnaꞌ nakapamung siya, amu agi,

44 ‘Namung in Tuhan ha Panghuꞌ ku, amu agi,

“Lingkud kaw dī ha dapit pa tuu ku,

sampay ku mapabutang

ha babaan mu in katān simusulang kaymu.” ’ ”

45 Na, laung hi Īsa, “In pagtāg hi Daud ha Almasi, Panghuꞌ. Na, maytaꞌ siya tiyawag Panghuꞌ bang siya hambuuk sadja panubuꞌ hi Daud?”

46 Na, walaꞌ nakapamung in manga tau kan Īsa minsan hangka-kabtang. Tagnaan dayn ha adlaw yadtu wayruun na timawakkal mangasubu kan Īsa.

23

Subay diꞌ Singuran in Hinang sin Manga Parisi iban Manga Guru sin Saraꞌ Agama

(Mk. 12:38-39; Lk. 11:43-46; 20:45-46)

1 Manjari namichara hi Īsa ha manga tau mataud iban ha manga mulid niya. 2 Laung hi Īsa, “In manga guru sin saraꞌ agama iban sin manga Parisi awn kapatut nila manghinduꞌ sin manga saraꞌ sin Tuhan piyanaug dayn kan Musa. 3 Hangkan subay niyu kahagarun in katān hinduꞌ nila. Sagawaꞌ ayaw niyu singuri in manga hinang nila, sabab walaꞌ nila iyaagad in hīhinduꞌ nila ha manga tau. 4 Hinduan nila in manga tau hipaagad in manga daakan mahunit hinangun, malayngkan, in sila walaꞌ miyamagad sin daakan yan.

5 “In katān hinang nila yan hipagpakitaꞌ sadja ha manga tau. Kitaa niyu ba in lagguꞌ sin luluunan sin manga piyagsulatan sin manga ayat dayn ha Kitab, biyubutang nila ha manga tuktuk iban buktun nila, iban atura niyu ba in habaꞌ sin jambu sin manga juba nila. 6 Bang sila lumuruk pa pagjamuhan lumingkud sila ha lilingkuran tiyatawꞌ ha manga tau balkanan iban bang sila ha langgal lumingkud sila ha unahan amu in paglilingkuran tiyatawꞌ ha manga tau mataas. 7 Mabayaꞌ tuud sila bang sila lagguun sin manga tau ha mayran, iban mabayaꞌ tuud sila gulalun ‘Tuwan Guru’.

8 “Sagawaꞌ in kamu subay kamu diꞌ magpagulal ‘Tuwan Guru’ sabab in katān mānusiyaꞌ saliꞌ da sin magtawtaymanghud katān iban hambuuk-buuk da in Guru niyu tuud. 9 Iban subay wayruun tau gulalun niyu Amaꞌ, sabab hambuuk-buuk da Tuhan ha surgaꞌ in Amaꞌ niyu. 10 Iban diꞌ kamu makajari gulalun Panghuꞌ sabab hambuuk-buuk da Almasi in Panghuꞌ. 11 Hisiyu-siyu in mataas tuud dayn ha manga pagkahi niya, na subay siya magtagꞌīpun kanila. 12 Hisiyu-siyu in magpataas sin baran niya, hidusdus da pa babaꞌ. Hāti hisiyu-siyu in magpababaꞌ sin baran niya, angkatun da siya pa taas.”

Sallaun hi Īsa in Hinang sin Manga Parisi iban sin Manga Guru sin Saraꞌ Agama

(Mk. 12:40; Lk. 11:39-42, 44, 52; 20:47)

13 Pagꞌubus laung hi Īsa, “Makaluuy tuud in manga kamu guru sin saraꞌ agama iban manga Parisi! In kamu magpabawꞌ-bawꞌ sadja miyamagad sin kabayaan sin Tuhan, sagawaꞌ in bunnal niya, kamu yan in timambul sin dān labayan sin manga tau pa lawm pamarintahan sin Tuhan, sabab in kamu baran niyu diꞌ mabayaꞌ magad ha pamarinta sin Tuhan. Na, hangkan diꞌ niyu tugutan magad ha pamarinta sin Tuhan in manga tau amu in mabayaꞌ magad!

14 “Makaluuy tuud in manga kamu guru sin saraꞌ agama iban manga Parisi! Magpabawꞌ-bawꞌ sadja kamu miyamagad sin daakan sin Tuhan. Anyayahun niyu in manga bāy sin manga balu babai, ubus ampa kamu magpahabaꞌ sin pagpangarap niyu pa Tuhan, hipagpakitaꞌ-kitaꞌ ha manga tau, ha supaya in manga tau magpikil sin in kamu tau marayaw. Na, dayn ha sabab yan, murkaꞌ dakulaꞌ in dumatung kaniyu.

15 “Makaluuy tuud in manga kamu guru sin saraꞌ agama iban manga Parisi. Magpabawꞌ-bawꞌ sadja kamu miyamagad ha daakan sin Tuhan. Landuꞌ tuud in tuyuꞌ niyu magpasaplag sin hinduꞌ niyu pa manga tau sabab umuntas kamu kalawd-lawran iban madtu kamu pa kahulaꞌ-hulaan ha supaya mapaagad niyu ha hinduꞌ niyu minsan dakuman hambuuk tau. Na, bang niyu siya mapaagad na sin hinduꞌ niyu, in siya yan lumabi pa in kangīan dayn kaniyu iban masukuꞌ na siya sin narkaꞌ biyaꞌ kaniyu!

16 “Makaluuy tuud kamu. Biyaꞌ kamu yan sapantun buta imambit ha pagkahi niyu buta. Biyaꞌ ha ini in hinduꞌ niyu ha manga tau, laung niyu, ‘Bang in hambuuk tau sumapa ampa niya hinangun saksiꞌ in Bāy sin Tuhan, wayruun da ngīꞌ niya minsan niya diꞌ agarun in siyapahan niya. Sagawaꞌ bang siya sumapa ampa hinangun niya saksiꞌ in manga kapanyapan bulawan ha lawm sin Bāy sin Tuhan, na subay niya tuud agarun in siyapahan niya.’ 17 Dupang tuud kamu iban sāꞌ tuud in pikilan niyu. Maytaꞌ, hawnu in mahargaꞌ in bulawan atawa in Bāy sin Tuhan? Tantu mahargaꞌ in Bāy sin Tuhan dayn sin kapanyapan bulawan ha lawm niya. In Bāy sin Tuhan suchi, hangkan in unu-unu katān ha lawm niya, suchi da isab. 18 Lāgiꞌ, nanghinduꞌ pa isab kamu, laung niyu, ‘Bang awn hambuuk tau sumapa ampa hinangun niya saksiꞌ in lugal pagkukulbanan, wayruun ngīꞌ niya minsan niya diꞌ agarun in siyapahan niya. Sagawaꞌ bang siya sumapa ampa niya hinangun saksiꞌ in manga unu-unu biyubutang ha lugal pagkukulbanan, subay niya agarun in siyapahan niya.’ 19 Nasāꞌ tuud in pikilan niyu yan! Maytaꞌ, hawnu in mahargaꞌ in lugal pagkukulbanan atawa in manga iyungsud pagkulbanan? In lugal pagkukulbanan suchi, hangkan in unu-unu katān hikabutang mawn suchi da isab. 20 Na, hangkan bang in tau sumapa ampa niya hinangun saksiꞌ in lugal pagkukulbanan, na, malapay na sampay in katān biyubutang duun amu in iyungsud pagkulbanan. 21 Na, bang isab in tau sumapa, ampa niya hinangun saksiꞌ in Bāy sin Tuhan, na malapay da isab in Tuhan, sabab in Bāy yan, Bāy niya. 22 Na, bang isab in tau sumapa ampa surgaꞌ in hinangun niya saksiꞌ, na malapay da isab in Tuhan iban sin kiyabubutangan niya.

23 “Makaluuy tuud in kamu manga guru sin saraꞌ agama iban sin manga Parisi! In kamu yan magpabawꞌ-bawꞌ sadja miyamagad ha daakan sin Tuhan! Hiungsud niyu jakat in hangka-bahagiꞌ sin hangpuꞌka-bahagiꞌ sin manga dahun-dahun hipagpahamut sin kakaun iban hipagpangubat, biyaꞌ na sin dahun-dahun pagngānan minta, dil, iban kummin. Sagawaꞌ walaꞌ niyu biyawgbugan in manga daakan sin Tuhan amu in mahargaꞌ tuud, biyaꞌ na sin manga daakan subay mabuntul in hukuman niyu, subay kamu maluuy ha pagkahi niyu iban subay kamu kapangandulan. Na, in manga ini subay niyu tuud bawgbugan, lāgiꞌ subay niyu da isab diꞌ lupahun in manga kaibanan daakan sin saraꞌ agama. 24 Biyaꞌ kamu yan sin manga tau buta amu in umambit ha pagkahi niyu buta! In hinang niyu yan biyaꞌ kamu nagsaan sin tubig inumun niyu bat maīg in latik-latik ha tubig, sagawaꞌ biyaꞌ lagguꞌ untaꞌ in natūn niyu pagꞌinum niyu sin tubig!*

25 “Makaluuy tuud in kamu manga guru sin saraꞌ agama iban manga Parisi! Magpabawꞌ-bawꞌ sadja kamu miyamagad ha daakan sin Tuhan. Tuyuan niyu suchihun in anggawtaꞌ-baran iban kapanyapan niyu, sagawaꞌ in lawm atay niyu bukun suchi sabab hipuꞌ sin hawa-napsu mangīꞌ iban bayaꞌ mangulliꞌ ha manga tau. 26 Sāꞌ tuud in pikilan sin manga kamu Parisi! Lanui niyu naa muna in lawm atay niyu ha supaya muntul in kawl-piil niyu!

27 “Makaluuy tuud in kamu manga guru sin saraꞌ agama iban manga Parisi! Magpabawꞌ-bawꞌ sadja kamu miyamagad ha daakan sin Tuhan. In kamu yan biyaꞌ sapantun kubul pīpinta putiꞌ in guwaꞌ niya iban malingkat aturun, sagawaꞌ in lawm niya hipuꞌ sin bukug sin tau patay iban sin manga patay nahahaluꞌ na. 28 Na, biyaꞌ ha yan in hantang niyu. Bang aturun sin manga tau, in kamu marayaw, sagawaꞌ in lawm atay niyu bingkuk sabab magpabawꞌ-bawꞌ sadja kamu iban mangīꞌ tuud in manga hinang niyu.

Hibaytaꞌ hi Īsa in Kasiksaan Dumatung ha Manga Parisi iban Manga Guru sin Saraꞌ Agama

(Lk. 11:47-51)

29 “Makaluuy tuud in kamu manga guru sin saraꞌ agama iban manga Parisi. Magpabawꞌ-bawꞌ sadja kamu miyamagad ha daakan sin Tuhan. Piyalingkat niyu tuud in paghinang sin manga tampat sin manga kanabihan iban iyari-arihan niyu in kubul sin manga tau mabuntul. 30 Iban namung kamu, laung niyu, ‘Bang sadja kami natau na ha masa sin manga kaapuꞌ-apuan namuꞌ, diꞌ namuꞌ tuud hinangun in biyaꞌ sin nahinang nila. Diꞌ namuꞌ patayun in manga kanabihan.’ 31 Na, pagga biyaꞌ hādtu in pamung niyu,” laung hi Īsa, “in hāti niya nagsabunnal kamu sin in kamu panubuꞌ sin manga tau amu in namunuꞌ ha manga kanabihan. (Na, supu da sa kamu yan kanila.) 32 Na, kadtui niyu na, talusa niyu in hinang bakas tiyagnaan sin kaapuꞌ-apuan niyu.

33 “In kamu yan landuꞌ tuud panipu! Na, in pangannal niyu makapuas kamu dayn ha hukuman hihulug pa lawm narkaꞌ? Tantu diꞌ! 34 Na, hangkan ini in hibaytaꞌ ku kaniyu. Ha supaya niyu matalus in bakas hīnang sin manga kaapuꞌ-apuan niyu, pakariun ku kaniyu in manga kanabihan, manga tau malawm in ingat pasal Tuhan iban manga tau manghihinduꞌ sin Parman sin Tuhan. Na, in sila ini patayun niyu, in kaibanan hilansang niyu pa usuk, in kaibanan lapdusan niyu ha lawm langgal iban in kaibanan apasun niyu binasahun minsan sila maguy na pakain-pakain. 35 Na, dayn ha sabab yan, in kamu kugdanan sin murkaꞌ sin Tuhan sabab sin pagpamunuꞌ ha manga tau katān way dusa, tagnaan dayn ha kabunuꞌ kan Hābil amu in anak hi Apuꞌ Adam sampay pa kabunuꞌ kan Jakariyas, anak hi Baraki, amu in biyunuꞌ sin kaapuꞌ-apuan niyu ha ūt sin Bilik Suchi iban sin lugal pagbutangan sin pagkulbanan. 36 Na, ini in mattan hibaytaꞌ ku kaniyu. In manga tau sin masa ini amu in kugdanan sin murkaꞌ sin Tuhan pasal sin pagpamunuꞌ ha manga tau yadtu!”

Malasa hi Īsa ha Manga Tau Awrusalam (Baytal Makdis)

(Lk. 13:34-35)

37 Nasusa tuud hi Īsa pasal sin manga tau ha Awrusalam (Baytal Makdis). Laung niya, “Anduꞌ kailu in kamu manga tau Awrusalam (Baytal Makdis). Masi-masi in pagpamunuꞌ niyu ha manga kanabihan iban pagpamatu niyu ha manga tau daraakun sin Tuhan magpasampay sin Parman niya mawn kaniyu! Nakapila ku na piyakitaꞌ kaniyu in bayaꞌ ku magꞌayad kaniyu. Amu in pagꞌiyanun biyaꞌ aku sapantun hambuuk inaꞌ manuk magtipun sin manga anak niya ha sawm pikpik niya bat sila diꞌ magmula. Sagawaꞌ diꞌ kamu mabayaꞌ ayaran ku. 38 Na, ingat kamu, bihaun pasāran na sin Tuhan in hulaꞌ niyu. 39 Sabab baytaan ta kamu, in aku bukun na malugay diꞌ niyu na kakitaan, lāgiꞌ diꞌ aku magbalik mari sampay diꞌ maabut in waktu in kamu makaiyan na, laung niyu, ‘Pudjihun natuꞌ in kiyawakilan sin Tuhan.’ ”

24

Mamichara hi Īsa Pasal sin Paglubu sin Bāy sin Tuhan

(Mk. 13:1-2; Lk. 21:5-6)

1 Manjari gimuwaꞌ na hi Īsa dayn ha Bāy sin Tuhan iban ha sūng niya na mīg dayn duun, miyawn in manga mulid niya kaniya namichara pasal sin dayaw kahinang sin Bāy sin Tuhan.

2 Simambung hi Īsa, laung niya, “Huun, atura niyu tuud yan marayaw sabab baytaan ta kamu ha susūngun in Bāy sin Tuhan yan magkalubu-lubu da, iban wayruun tuud makapin batu nagbabangkat-bangkat, sagawaꞌ mapantay yan maligad katān.”

Pasal sin Manga Kasigpitan iban Kabinsanaan ha Waktu Susūngun

(Mk. 13:3-13; Lk. 21:7-19)

3 Pagꞌubus ampa miyadtu hi Īsa pa Būd Jaytun. Duun mayan ha Būd Jaytun, ha saꞌbu niya naglilingkud miyawn in manga mulid niya nangasubu kaniya ha wayruun tau dugaing makarungug kanila. Laung nila, “Tuwan, baytai kunuꞌ kami bang kuꞌnu maawn in biyaytaꞌ mu kāmuꞌ kāina pasal sin paglubu sin Bāy sin Tuhan iban bang unu in tandaꞌ gumuwaꞌ amu in magpakitaꞌ sin masuuk na in pagbalik mu mari pa dunya iban sin kahinapusan sin masa dī ha dunya.”

4 Simambung hi Īsa, laung niya, “Halliꞌ kamu bat supaya wayruun tau makaakkal kaniyu. 5 Sabab ha susūngun mataud tau in mari mag-ngān sin ngān ku mangakkal kaniyu. In pakaniya-pakaniya kanila umiyan siya na in Almasi, hangkan mataud tau in kaakkalan nila. 6 Karungugan niyu in pagbunuꞌ iban manga habal sin pagbunuꞌ ha hulaꞌ dugaing, sagawaꞌ ayaw kamu mabugaꞌ. Sabab in manga yan asal subay maawn, sagawaꞌ bukun pa yan in waktu kahinapusan sin masa dī ha dunya. 7 In manga kabangsa-bangsahan magbunuꞌ-biyunui iban magkuntara in manga parinta sin kahulaꞌ-hulaan. Maawn in gutum iban linug ha manga kahulaꞌ-hulaan. 8 Na, in manga yan panagnaan sadja sin manga kasigpitan iban kabinsanaan nanamun sin manga mānusiyaꞌ. Biyaꞌ yan sapantun sin sakit tagnaꞌ kananaman sin babai bang siya sūng na magꞌanak.

9 “Ha waktu susūngun in kamu yan saggawun ampa hiungsud pa lawm lima sin manga tau taga kawasa bat kamu mabinsanaꞌ iban mapatay. Karugalan na kamu sin tau katān sabab in kamu agad kākuꞌ. 10 Na, bang dumatung na in waktu yan, mataud manga tau agad kākuꞌ in mamutawan na sin īman nila. Magtipu-tīpuhi na sila pakaniya-pakaniya iban marugal na sila ha pagkahi nila. 11 Mataud tau in magpabawꞌ-bawꞌ nabi sila, daak sin Tuhan, iban mataud tau in kaakkalan nila. 12 Na, dayn ha sabab kumaruk na tuud in kangīan ha lawm dunya, in kamatauran sin manga tau maīg na in kasi-lasa ha pagkahi nila. 13 Sagawaꞌ hisiyu-siyu in sumandal sin katān kasigpitan iban kabinsanaan yan sampay pa kahinapusan, tantu malappas da siya. 14 Iban in Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan hipamahalayak pa katilingkal dunya ha supaya kaingatan sin mānusiyaꞌ katān in kasabunnalan. Na, pagꞌubus yan amuna in kahinapusan sin masa dī ha dunya.

In Kabinsanaan Sangat Makalap

(Mk. 13:14-23; Lk. 21:20-24)

15 “Na, ha susūngun kakitaan niyu da in satruꞌ sin Tuhan duun makabutang ha lugal suchi sukuꞌ sin Tuhan. In pasal ini kiyasulat hi Nabi Daniyal ha lawm Kitab. (Pahāti ha manga magbabacha: hātiha niyu in maana niya yan!) 16 Na, bang niyu ini kakitaan na, in manga tau ha hulaꞌ Yahudiya subay maguy na pa kabūran. 17 Hāti hisiyu-siyu in tau kasaꞌbuhan duun ha guwaꞌ bāy niya, subay siya magꞌūs-ꞌūs na maguy. Subay siya diꞌ na sumūd pa lawm bāy kumawaꞌ sin manga kalangkapan niya. 18 Iban hisiyu-siyu in tau kasaꞌbuhan duun ha uma niya subay siya magꞌūs-ꞌūs na maguy. Subay siya diꞌ na magbalik kumawaꞌ sin juba niya pa lugal piyagbutangan niya. 19 Na, landuꞌ tuud makaluuy in manga babai burus iban sin manga babai taga anak sibiꞌ-sibiꞌ bang dumatung na in kabinsanaan yan! 20 Hangkan, pangayuꞌ-ngayua niyu duwaa pa Tuhan bang mayan ha waktu sin pagpaguy niyu diꞌ kumugdan ha waktu mangīꞌ in hulaꞌ iban adlaw paghahali-hali iban pagpudji pa Tuhan. 21 Karnaꞌ in manga kabinsanaan ha waktu yan sangat tuud makalap dayn ha katān kabinsanaan bakas kiyalabayan sin manga mānusiyaꞌ, dayn ha tagnaꞌ kapapanjari sin dunya sampay pa waktu bihaun ini. Iban wayruun na kabinsanaan makasibuꞌ ha yan. 22 Na, bang lumugay in kabinsanaan yan, in mānusiyaꞌ katān mapatay. Sagawaꞌ dayn ha sabab sin luuy sin Tuhan ha manga tau napīꞌ niya sukuꞌ, in kabinsanaan dumatung yan diꞌ niya palugayun.

23 “Na, bang dumatung na in kabinsanaan yan, ampa awn tau umiyan kaniyu, laung niya, ‘Huy, kitaa niyu ba, yari na in Almasi.’ Atawa imiyan ‘Yadtu siya didtu!’ Ayaw kamu magkahagad sin bichara niya. 24 Karnaꞌ ha waktu yan awn manga tau gumuwaꞌ amu in umiyan pakaniya-pakaniya sin siya na in Almasi iban in kaibanan umiyan sin in sila manga nabi daak sin Tuhan. Huminang sila sin manga muꞌjijat iban sin manga hinang makainu-inu ha supaya bang awn dapat minsan in manga tau napīꞌ sin Tuhan sukuꞌ niya marā sin lidjal. 25 Na, dunguga niyu tuud in bichara ku yan. In manga yan asal ku na biyabaytaꞌ kaniyu ha diꞌ pa yan dumatung mari kaniyu.

26 “Na, hangkan bang awn tau umiyan kaniyu, laung niya, ‘Kitaa niyu ba, yadtu didtu in Almasi ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan.’ Na, ayaw kamu magkahagad kaniya, iban ayaw kamu madtu. Atawa bang awn umiyan, laung niya, ‘Kitaa niyu ba, yadtu in Almasi timatapuk didtu.’ Na, ayaw kamu magkahagad. 27 Karnaꞌ in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ, bang aku magbalik na mari pa dunya magtaghaꞌ sadja biyaꞌ sin biskay sin kilat magsiꞌnag ha langit dayn ha subangan pa sadlupan.

28 “Karnaꞌ biyaꞌ na sin agi sin hambuuk masaalla, hawnu-hawnu lugal awn tau patay nahahaluꞌ, pagtipunan yan mawn sin manga billiꞌ.”

In Pagbalik sin Almasi pa Dunya

(Mk. 13:24-27; Lk. 21:25-28)

29 “Na, pagꞌubus na mayan sin waktu maubus na in kabinsanaan yan,” laung hi Īsa,

“magtūy na manigidlum in suga,

diꞌ na sumawa in bulan

iban mahulug na in manga bituun dayn ha langit

iban majugjug na in unu-unu katān ha taas langit.

30 “Pagꞌubus yadtu awn na gumuwaꞌ tandaꞌ ha taas langit mamaytaꞌ sin pagbalik ku pa dunya. Na, magkarukkaan tuud in manga mānusiyaꞌ pagkitaꞌ nila kākuꞌ, amu in Anak Mānusiyaꞌ, numaug magbalik mari pa dunya miyamagad ha kagabunan. Kakitaan nila na in kusug sin kawasa ku iban sin sahaya iban kalagguan ku. 31 Pagꞌubus yadtu huyupun na in sangkakala, ampa ku na daakun in manga malāikat pa upat pidju sin ālam kumawaꞌ ha manga tau napīꞌ ku sukuꞌ ha katilibut sin dunya.”

In Pamandugahan sin Pagbalik sin Almasi

(Mk. 13:28-31; Lk. 21:29-33)

32 “Subay niyu pandugahan marayaw in kahuy tina. Bang niyu kakitaan in kahuy tina magꞌugbus iban magdahun na, kaingatan niyu na sin masuuk na in panuga. 33 Damikkiyan, bang niyu kakitaan na in manga katān biyaytaꞌ ku kaniyu, kaingatan niyu na sin masuuk na in pagbalik ku mari pa dunya, hangkarayꞌ dakuman. 34 Na, ini in tum-tuma niyu. In manga kiyabaytaꞌ ku yan, tantu dumatung mari kaniyu ha diꞌ pa maubus malanyap in bangsa sin manga tau ha masa ini. 35 Sabab ha susūngun in langit iban dunya ini malanyap da, sagawaꞌ in katān kiyapamung ku diꞌ tuud maluppas salama-lama (sabab in yan tantu tuud mabunnal).”

Wayruun Makaingat sin Waktu Pagbalik sin Almasi

(Mk. 13:32-37; Lk. 17:26-30, 34-36)

36 “Malayngkan,” laung hi Īsa, “wayruun minsan hambuuk in makaingat sin adlaw iban waktu sin pagbalik ku mari pa dunya. Minsan in manga malāikat ha surgaꞌ iban sin aku baran ku amu in Anak Mānusiyaꞌ diꞌ da makaingat. Hambuuk-buuk da Tuhan, Amaꞌ ku, in makaingat sin pasal yan. 37 Bang aku magbalik na mari pa dunya in kahālan sin manga mānusiyaꞌ biyaꞌ da tuud sin kahālan sin manga tau ha waktu sin masa hi Nū. 38 Ha waktu sin masa yadtu ha walaꞌ pa nagꞌumbak tawpan, amu in dunuk dakulaꞌ, in piyaparuli sin manga tau in pagkaun, pagꞌinum iban sin pagtiyaun sin manga usug iban babai. Biyaꞌ ha yan in hīnang sin manga tau sampay pa adlaw simakat na hinda Nū pa taas sin bahitraꞌ. 39 Walaꞌ nila tuud kiyaingatan in pasal sin kamulahan dumatung kanila sampay dimatung in umbak tawpan. Na, naluꞌmus sila katāntan. Na, biyaꞌ da isab ha yan in kahālan sin manga mānusiyaꞌ bang aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, magbalik na mari pa dunya. 40 Na, ha waktu sin pagbalik ku, bang awn duwa tau naghihinang ha uma, in hangka-tau dāhun na sin manga malāikat, ampa in hangka-tau makabīn. 41 Bang awn duwa babai naggigiling gandum, in hangka-tau dāhun na sin manga malāikat, ampa in hangka-tau makabīn.

42 “Na, hangkan jaga tuud kamu. Sabab diꞌ niyu kaingatan in waktu bang kuꞌnu adlaw aku, amu in Panghuꞌ niyu, magbalik mari. 43 Na, ingat kamu. Bang kaingatan sin tau tagdapu bāy bang kuꞌnu waktu sumūd in sugarul pa lawm bāy niya, na magjaga tuud siya iban diꞌ niya pasāran masūd in bāy niya. 44 Damikkiyan, subay isab biyaꞌ ha yan in kaagi niyu magjaga sin pagbalik ku, sabab in aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, magbalik mari pa dunya ha waktu diꞌ niyu mapikil magbalik aku.”

Dalilan pasal sin Daraakun Kapangandulan

(Lk. 12:41-48)

45 Sakali diyalil na isab hi Īsa in hantang sin pagbalik niya mari pa dunya. Laung niya, “Hisiyu-siyu in daraakun kapangandulan iban taga akkal amuna in pīun sin nakuraꞌ niya magparuli sin lawm pamāy-bāy niya. Siya in magparuli magdihil sin kakaun sin manga kaibanan daraakun ha sakabaꞌ waktu sin pagkaun. 46 Na, bang in daraakun ini datungan sin nakuraꞌ niya, naghihinang siya sin hinang kiyapangandul kaniya, na kumuyag tuud siya! 47 Na, baytaan ta kamu, tantu tuud in daraakun ini amu in pangandulan sin katān altaꞌ sin nakuraꞌ niya. 48 Sagawaꞌ, bang sawpama bukun marayaw in daraakun ini, laung niya ha lawm atay niya, ‘A, malugay pa magbalik in nakuraꞌ ku!’ 49 Na, binasahun niya in manga pagkahi niya daraakun. Hāti in siya maglami-lami magkaun iban magꞌinum iban sin manga tau maghihilu. 50 Sakali in nakuraꞌ sin daraakun ini nagtaghaꞌ na sadja nagbalik ha waktu walaꞌ niya naniyat sin dumatung in nakuraꞌ niya, sabab diꞌ niya kaingatan bang kuꞌnu in balik sin nakuraꞌ niya. 51 Na, tantu tadtarun siya sin nakuraꞌ niya iban magsibuꞌ na in uwian niya iban sin manga tau amu in magpabawꞌ-bawꞌ sadja himihinang sin daakan kanila. Makapanarkaꞌ na siya iban duun siya magtangis iban sumandal sin kasiksaan makalap.”

25

Dalilan Pasal sin Hangpuꞌ Budjang

1 Manjari diyalil na isab hi Īsa in hantang sin pamarinta sin Tuhan. Laung niya, “Bang dumatung na in waktu sin pagbalik ku in hantang sin pamarinta sin Tuhan, biyaꞌ sapantun sin kahālan kumugdan ha hangpuꞌ budjang amu in nagdarā lampu-lampu pakaniya-pakaniya madtu mamāk ha pangantin usug. 2 In lima budjang, dupang, ampa in kaibanan lima, taga akkal. 3 Sabab in manga budjang dupang nagdā sadja sin lampu nila, sagawaꞌ walaꞌ sila dimā dugaing lana hipaghipuꞌ bang maubus na in lana sin lampu nila. 4 Sagawaꞌ in lima taga akkal, dimā sila lana dugaing dayn sin luun sin lampu nila. 5 Na, ampa in pangantin usug biyāk nila, natarasaw in datung. Hangkan ha salugay nila nagtatagad, kiyaruꞌ sila sartaꞌ nakatūg na sila.

6 “Sakali naabut mayan tungaꞌ dūm awn na imulak, amu agi, ‘Yan na in pangantin usug! Kari na kamu bāk.’

7 “Na, nakabatiꞌ na in hangpuꞌ budjang sartaꞌ diyayaw nila na in laga sin manga lampu nila. 8 Na, in manga lampu sin lima budjang dupang kiyaubusan na lana. Laung nila ha lima budjang taga akkal, ‘Dihili niyu ba kami lana sabab mapūng na in manga lampu-lampu namuꞌ ini.’

9 “ ‘Diꞌ kamu karihilan namuꞌ,’ laung sin manga budjang taga akkal, ‘sabab diꞌ makainihan in lana ha kātuꞌniyu katān. Kadtu na kamu pamī pa tinda.’

10 “Na, miyadtu na pa tinda in manga budjang dupang namī lana. Na, ha saꞌbu nila walaꞌ duun dimatung na in pangantin usug. In lima budjang taga akkal amu in duun namāk ha pangantin usug, nakaagad ha pangantin usug pa bāy pagtiyaunan, sartaꞌ, pagꞌubus nila na mayan simūd tiyambul na in lawang sin bāy.

11 “Bukun malugay dimatung in lima budjang dupang. Nagtawag na sila, laung nila, ‘Ū Tuwan, ukabi ba kami.’

12 “Sagawaꞌ, in sambung sin pangantin usug, laung niya, ‘Tantu diꞌ ta kamu ukaban sabab diꞌ ta kamu kaingatan!’ ”

13 Mahuli dayn duun, laung hi Īsa, “Na, hangkan jaga kamu tuud, sabab diꞌ niyu kaingatan in adlaw iban waktu sin pagbalik ku.”

Dalilan Pasal sin Tū Tindug

(Lk. 19:11-27)

14 “Karnaꞌ,” laung hi Īsa, “in hantang sin pagbalik ku mari biyaꞌ yan sapantun sin kahālan sin hambuuk tau nagsakap tumulak. Sūng mayan siya tumulak, piyakawaꞌ niya in manga tindug niya, ampa niya piyamīn kanila in manga altaꞌ niya. 15 In taud sin pilak piyamīn niya dayn hambuuk pa hambuuk piyapagtungud niya iban sin ingat-kapandayan nila magꞌusaha. In hambuuk tindug binīnan niya lima ngaibu pilak, in hangka-tau binīnan niya duwa ngaibu pilak, ampa in hambuuk binīnan niya hangibu pilak. Pagꞌubus, ampa siya timulak. 16 Na, in tindug amu in kiyabīnan lima ngaibu pilak, magtūy niya piyagꞌusaha in pilak binīn kaniya iban nakauntung siya isab lima ngaibu pilak. 17 Damikkiyan, in tindug kiyabīnan duwa ngaibu pilak, magtūy da isab piyagꞌusaha niya in pilak binīn kaniya iban nakauntung isab siya duwa ngaibu pilak. 18 Sagawaꞌ in tindug amu in kiyabīnan hangibu pilak, kimaliꞌ siya lupaꞌ ampa niya liyubung in pilak sin nakuraꞌ niya.

19 “Limugay mayan dimatung na in nakuraꞌ nila. Piyatawag na sila sin nakuraꞌ nila sartaꞌ iyasubu na pakaniya-pakaniya bang iyunu nila in pilak binīn niya kanila. 20 Na, in tindug amu in kiyabīnan lima ngaibu pilak miyawn na imungsud sin pilak iban sin lima ngaibu pilak nauntung niya. Laung niya ha nakuraꞌ niya, ‘Tuwan, yari na in lima ngaibu pilak bakas mu binīn kākuꞌ, sartaꞌ yari pa isab awn dugaing lima ngaibu pilak untung sin sīn mu piyagꞌusaha ku.’

21 “Simambung in nakuraꞌ niya, laung niya, ‘Marayaw tuud in nahinang mu. Ikaw na yan in tindug taga kapūsan iban kapangandulan. Kapangandulan kaw magparuli sin altaꞌ sibiꞌ-sibiꞌ, hangkan hipangandul ku kaymu in altaꞌ ku labi dakulaꞌ dayn duun. Kari kaw bat kaw kumuyag biyaꞌ kākuꞌ.’ 22 Pagꞌubus, simunud na isab miyawn in tindug amu in bakas binīnan duwa ngaibu pilak. Laung niya ha nakuraꞌ niya, ‘Tuwan, yari na in duwa ngaibu pilak bakas mu binīn kākuꞌ, sartaꞌ yari pa isab awn dugaing duwa ngaibu pilak untung sin sīn mu piyagꞌusaha ku.’

23 “Simambung in nakuraꞌ niya, laung niya, ‘Marayaw tuud in nahinang mu. Ikaw na yan in tindug taga kapūsan iban kapangandulan! Kapangandulan kaw magparuli sin altaꞌ sibiꞌ-sibiꞌ, hangkan hipangandul ku kaymu in altaꞌ ku labi dakulaꞌ dayn duun. Kari kaw bat kaw kumuyag biyaꞌ kākuꞌ.’

24 “Pagꞌubus miyawn na isab in tindug amu in bakas binīnan hangibu pilak. Laung niya, ‘Tuwan kaingatan ku in ikaw yan diꞌ maluuy ha pagkahi mu sabab anyayahun mu sadja sila. Magdayaw parasahan sadja kaw sin unu-unu walaꞌ mu piyaghulas-sangsaan. Amu in pagꞌiyanun magꞌani kaw sin bukun mu tiyanum. 25 Na, in aku mabugaꞌ kaymu, hangkan kiyalian ku in pilak mu ampa ku liyubung ha lawm lupaꞌ. Yari na in pilak bakas binīn mu kākuꞌ.’

26 “Simambag in nakuraꞌ niya, laung niya, ‘Ikaw na yan in tindug way kapūsan iban lisuan! Bukun ka biyaꞌ na sin agi mu, in aku magdayaw parasahan sadja sin unu-unu walaꞌ ku piyaghulas-sangsaan, iban in aku magꞌani sadja sin bukun ku tiyanum? 27 Na, pagga mu yan kiyaiingatan, maytaꞌ mu walaꞌ biyutang ha bangku in pilak piyangandul ku kaymu, ha supaya pagbalik ku mari makawaꞌ ku magbalik in pilak ku iban sin anak niya?’

28 “Pagꞌubus yadtu ampa namung in nakuraꞌ ha manga kaibanan tindug niya, laung niya, ‘Kawaa niyu in pilak yan dayn kaniya ampa niyu dihilan madtu pa hangka-tau amu in taga hangpuꞌ ngaibu pilak. 29 Karnaꞌ hisiyu-siyu in matuyuꞌ magpasūng sin altaꞌ kiyarihil kaniya dugangan pa iban maglabi-labihan pa in hirihil kaniya, sagawaꞌ hisiyu-siyu in way tuyuꞌ, minsan in maniyuꞌ-tiyuꞌ altaꞌ niya kawaun da dayn kaniya. 30 Na, in tindug amu in way kapūsan yan larukan niyu madtu pa lawm katigidluman. Didtu siya magtangis iban sumandal sin kasiksaan makalap.’ ”

Pasal sin Adlaw Paghukum ha Manga Mānusiyaꞌ

31 Pagꞌubus yadtu namung hi Īsa, laung niya, “Bang aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, magbalik na mari pa dunya kakitaan niyu na in kalagguan ku. Magbalik aku mari iban sin katān malāikat, lāgiꞌ aku na in magsultan iban manghukum ha manga mānusiyaꞌ katān. 32 Na, in mānusiyaꞌ katān mawn na magtipun kākuꞌ. Bahagiun ku sila magduwa ampa ku pīun in manga sukuꞌ ku biyaꞌ kaagi sin magꞌiipat bili-bili magpīꞌ sin manga bili-bili dayn ha manga kambing. 33 In manga tau mabuntul hibutang ku ha dapit pa tuu ku, ampa in manga tau mangīꞌ hibutang ku ha dapit pa lawa.

34 “Pagꞌubus ampa aku, amu in magbabayaꞌ, mamung ha manga tau ha dapit pa tuu ku, laung ku, ‘Kari kamu manga tau sukuꞌ ku. Awn karayawan niyu dayn ha Tuhan, Amaꞌ ku! Kari kamu tumaymaꞌ sin manga karayawan ha lawm pamarintahan sin Tuhan, amu in pusakaꞌ asal tiyatagama kaniyu dayn ha tagnaꞌ kapaawn sin dunya. 35 (Amu yan in tungbas kaniyu.) Sabab ha waktu hiyapdiꞌ aku dīhilan niyu aku pagkaun iban ha waktu iyuhaw aku dīhilan niyu aku inumun. Ha waktu nākawn aku pa kawman niyu iyupiksaꞌ niyu aku ha lawm bāy niyu. 36 Ha waktu kulang in tamungun ku dīhilan niyu aku tamungun. Ha waktu nāsakit aku, īpat niyu aku. Ha waktu ha lawm jīl aku, bīsita niyu aku.’

37 “Sakali in manga tau mabuntul ha dapit pa tuu ku mangasubu, laung nila, ‘Panghuꞌ, kaꞌnu namuꞌ kaw kītaꞌ hiyapdiꞌ iban iyuhaw, hāti dīhilan namuꞌ kaw kakaun iban inumun? 38 Kaꞌnu namuꞌ kaw kītaꞌ miyari pa kawman namuꞌ, hāti iyupiksaꞌ namuꞌ kaw ha bāy namuꞌ? Atawa kulang in tamungun mu, hāti dīhilan namuꞌ kaw tamungun? 39 Atawa kaꞌnu kaw kītaꞌ namuꞌ nāsakit atawa najīl, hāti bīsita namuꞌ kaw?’

40 “Sambagun sila sin magbabayaꞌ, amu in aku, laung ku, ‘Ini in mattan hibaytaꞌ ku kaniyu. Ha unu-unu waktu nahinang niyu in manga nasabbut ku yan ha manga tau agad kākuꞌ minsan wayruun gaus nila, na biyaꞌ da tuud baran ku in tiyabang niyu!’

41 “Pagꞌubus ampa na isab aku mamung ha manga tau dapit pa lawa ku. Laung ku kanila, ‘Īg kamu dayn dī sabab in kamu yan piyagmurkaan sin Tuhan! Kadtu kamu pa narkaꞌ amu in hulaan asal tiyatagama ha Iblis iban sin manga tindug niya. 42 (Amu yan in tungbas tūp kaniyu.) Sabab ha waktu hiyapdiꞌ aku, walaꞌ niyu aku dīhilan pagkaun iban ha waktu iyuhaw aku walaꞌ niyu aku dīhilan inumun. 43 Ha waktu miyawn aku pa kawman niyu, walaꞌ niyu aku iyupiksaꞌ ha bāy niyu. Ha waktu kulang in tamungun ku, walaꞌ niyu aku dīhilan tamungun. Ha waktu najijīl iban nāsakit aku, walaꞌ niyu aku īpat.’

44 “Na, sumambag sila kākuꞌ, laung nila, ‘Panghuꞌ, kaꞌnu namuꞌ bahaꞌ kaw kītaꞌ hiyapdiꞌ, atawa iyuhaw, atawa miyawn pa kawman namuꞌ, atawa kulang in tamungun mu atawa nāsakit kaw atawa najīl kaw ha walaꞌ namuꞌ kaw tiyabang?’

45 “Na, sambagun ku sila, laung ku, ‘Ini in mattan hibaytaꞌ ku kaniyu. Ha kuꞌnu-kuꞌnu waktu walaꞌ niyu tiyabang in manga tau agad kākuꞌ, minsan wayruun gaus nila, biyaꞌ da tuud baran ku in walaꞌ niyu tiyabang.’

46 “Na, in manga tau yan pakadtuun pa lawm narkaꞌ iban duun sila siksaun salama-lama. Ampa in manga tau mabuntul hikadtu pa lawm surgaꞌ iban dihilan kabuhiꞌ salama-lama.”

26

In Pagꞌisun sin Pagsaggaw kan Īsa

(Mk. 14:1-2; Lk. 22:1-2; Yh. 11:45-53)

1 Manjari naubus mayan hi Īsa nanghinduꞌ sin katān palihālan yadtu, namung siya ha manga mulid niya, laung niya, 2 “Biyaꞌ na sin kiyaiingatan niyu, duwa adlaw dakuman in Haylaya sin Paglappas dayn ha Kamatay.* Na, ha waktu yan in aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, saggawun na, ampa hitukbal pa lawm lima sin manga tau taga kawasa bat hikalansang pa usuk.”

3 Na, ha saꞌbu hi Īsa namimichara ha manga mulid niya, in manga nakuraꞌ sin kaimaman iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ nagtipun, sartaꞌ nagꞌisun duun ha bāy dakulaꞌ hi Kayapas, amu in Imam Dakulaꞌ. 4 Nagꞌisun sila sin subay tapuk kaagi in pagsaggaw kan Īsa iban subay siya patayun. 5 Laung nila, “Subay natuꞌ siya diꞌ saggawun ha saꞌbu sin paghaylaya sabab gana-gana maghiluhalaꞌ in manga tau.”

In Pagbusug Lana Mahamut ha Ū hi Īsa

(Mk. 14:3-9; Yh. 12:1-8)

6 Sakali in hi Īsa duun ha kawman Bitani, ha bāy hi Simun, amu in tau bakas īipul. 7 Ha saꞌbu niya nagkakaun duun ha bāy hi Simun, awn miyawn hambuuk babai nagdarā kibut-kibut habaꞌ liug pagtawagun alabistrus hipuꞌ sin lana mahamut mahargaꞌ. Biyusug sin babai in lana mahamut pa ū hi Īsa.

8 Pagkitaꞌ sin manga mulid hi Īsa, diyugalan sila ha babai. Laung nila, “Maytaꞌ mu iyusibaan in lana mahamut? 9 Bang in lana mahamut yan kiyapagdagang, mataud sīn in bīhan niya, amu in sīn hikasarakka ha manga miskin!”

10 Kiyaiingatan hi Īsa bang unu in ha lawm pikilan nila. Laung niya, “Ayaw niyu pasusaha in atay sin babai ini, karnaꞌ in nahinang niya kākuꞌ marayaw tuud. 11 In manga tau miskin matabang niyu sadja ha kuꞌnu-kuꞌnu waktu sabab yari sila dī kaniyu, sagawaꞌ in aku ini diꞌ lumugay taptap dī kaniyu. 12 Hangkan aku biyuꞌsugan lana mahamut sin babai ini ha supaya ha pagkubul kākuꞌ asal na saddiya in anggawtaꞌ-baran ku. 13 Na, ini in mattan hibaytaꞌ ku kaniyu. Hawnu-hawnu na mayan dī ha katilibut sin dunya, hipamahalayak in Baytaꞌ Marayaw, hikasuysuy in nahinang kākuꞌ sin babai ini gantiꞌ panumtuman kaniya.”

Tipuhun hi Judas hi Īsa

(Mk. 14:10-11; Lk. 22:3-6)

14 Manjari awn hambuuk ha hangpuꞌ tagduwa mulid hi Īsa, amu in pagngānan Judas tau dayn ha Kiriyud, miyadtu pa manga nakuraꞌ kaimaman. 15 Laung niya ha manga nakuraꞌ kaimaman, “Pila in hirihil niyu kākuꞌ bang ku hitukbal pa lawm lima niyu hi Īsa?” Na, dīhilan nila siya katluan pilak batu. 16 Pagꞌubus tagnaan dayn ha waktu yadtu simipi na marayaw hi Judas bang biyaꞌ diin in katipu niya kan Īsa.

Magsāw hi Īsa Magkaun iban sin Manga Mulid niya ha Pagjamuhan

(Mk. 14:12-21; Lk. 22:7-23; Yh. 13:21-30)

17 Manjari ha adlaw panagnaan sin pakaradjaan pagkaun sin tinapay way pasulig niya, miyawn kan Īsa in manga mulid niya nangasubu, laung nila “Tuwan, hariin mu kabayaan sakapun namuꞌ in pagjamuhan taniyu?”

18 In sambag hi Īsa, laung niya, “Kadtu kamu pa dāira, ampa niyu baytai in hambuuk tau hipaglanggal niyu didtu. Biyaꞌ ha ini in hibaytaꞌ niyu kaniya, ‘Nagbaytaꞌ in Tuwan Guru mabayaꞌ siya magjamu hipagsaꞌbu sin Haylaya Paglappas Dayn ha Kamatay iban sin manga mulid niya duun ha bāy mu, sabab bukun na malugay manaykud na siya dayn ha dunya ini.’ ”

19 Na, miyadtu na in manga mulid hi Īsa sartaꞌ iyagad nila in baytaꞌ hi Īsa. Siyaddiya nila na in pagjamuhan nila.

20 Na, naabut mayan magrib limingkud na hi Īsa nagjamu iban sin hangpuꞌ tagduwa mulid niya. 21 Ha saꞌbu nila nagjajamu, namung hi Īsa, laung niya, “Ini in mattan hibaytaꞌ ku kaniyu. Awn hambuuk dī kaniyu in manipu kākuꞌ.”

22 Na, nasusa tuud in manga mulid niya sartaꞌ nangasubu na pakaniya-pakaniya, laung nila, “Uy, tantu Panghuꞌ, bukun aku in piyagꞌiyan mu?”

23 In sambag hi Īsa, laung niya, “In tau manipu kākuꞌ amu in simasāw kākuꞌ timublak sin tinapay niya pa lāy pagbabahug-bahugan. 24 In aku amu in Anak Mānusiyaꞌ manaykud na dayn ha dunya biyaꞌ na sin asal kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab! Sagawaꞌ murkaꞌ dakulaꞌ in kumugdan ha tau manipu kākuꞌ! Marayaw pa sa walaꞌ na siya piyagꞌanak!”

25 Sakali, nangasubu hi Judas, amu in manipu kan Īsa, laung niya “Uy, Tuwan, aku ka in piyagꞌiyan mu?”

Laung hi Īsa kaniya, “Na, kiyapamung mu na.”

In Pagkaun iban Pagꞌinum amu in Panumtuman kan Īsa

(Mk. 14:22-26; Lk. 22:14-20; 1 Kur. 11:23-25)

26 Ha saꞌbu nila nagkakaun, kimawaꞌ hi Īsa tinapay ampa siya nagsarang-sukul pa Tuhan. Pagꞌubus ampa niya sīpak in tinapay diyuhal pa manga mulid niya. Laung niya ha manga mulid niya, “Kawaa niyu ini ampa niyu kauna iban niyat sin amu yan in ginhawa-baran ku.”

27 Pagꞌubus ampa kiyawaꞌ hi Īsa in hambuuk sawan, ampa siya nagsarang-sukul pa Tuhan. Pagꞌubus ampa niya diyuhal in sawan pa manga mulid niya. Laung niya, “In kamu katān, inuma niyu ini. 28 Niyata niyu sin amu yan in duguꞌ ku, amu in dumihil kamakbulan ha janjiꞌ baꞌgu sin Tuhan ha manga tau sukuꞌ niya. Maasag in duguꞌ ku ha supaya mataud tau in maampun dayn ha manga dusa nila. 29 Na, ini in mattan hibaytaꞌ ku kaniyu. Diꞌ na aku minum magbalik sin tubig anggul ini ha salugay diꞌ dumatung in waktu magmakbul na in maksud sin pamarinta sin Amaꞌ ku. Lāgiꞌ mabaꞌgu na in unu-unu katān. Tantu ha waktu yan humambuuk aku kaniyu magꞌinum magbīng biyaꞌ ha ini.”

30 Pagꞌubus ampa sila nagkalang sin kalangan pamudji pa Tuhan ubus ampa sila miyadtu pa Būd Jaytun.

Asal Hibaytaꞌ hi Īsa sin Mamaylu hi Pitrus sin in Siya Bukun Agad kan Īsa

(Mk. 14:27-31; Lk. 22:31-34; Yh. 13:36-38)

31 Na, ha sūng nila pa Būd Jaytun, namung hi Īsa ha manga mulid niya, laung niya, “Dūm ini in kamu katān maguy, iban mutas na kamu dayn kākuꞌ sabab asal kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

‘Hirūl sin Tuhan mapatay in magꞌiipat ha manga bili-bili

iban mapulak-palik in manga bili-bili niya.’

32 Sagawaꞌ,” laung hi Īsa, “mabuhiꞌ mayan aku magbalik dayn ha kamatay, madtu aku muna dayn kaniyu pa hulaꞌ Jalil. Magbāk kitaniyu didtu.”

33 Sakali namung hi Pitrus kan Īsa, laung niya, “Tuwan, tantu tuud diꞌ aku mutas dayn kaymu, minsan in sila katān mutas dayn kaymu!”

34 Laung hi Īsa kan Pitrus, “Indani in bichara ku ini. Ha dūm ini ha diꞌ pa maabut tumugauk in manuk usug sin subu-subu, makatū kaw umiyan, laung mu diꞌ mu aku kaingatan.”

35 Simambag hi Pitrus, laung niya, “Tuwan, tantu diꞌ aku umiyan sin diꞌ ta kaw kaingatan minsan pa aku mapatay umunung kaymu.”

Na, biyaꞌ da isab hādtu in pamung sin katān mulid niya.

Mangarap pa Tuhan hi Īsa duun ha Gitsimani

(Mk. 14:32-42; Lk. 22:39-46)

36 Manjari limanjal hi Īsa iban sin manga mulid niya madtu pa hambuuk lugal pagtawagun Gitsimani. Duun mayan sila, namung hi Īsa ha manga mulid niya, laung niya, “Lingkud na kamu dī. Madtu pa aku didtu mangarap pa Tuhan.” 37 Piyaagad niya kaniya hi Pitrus iban sin duwa anak hi Sibidi. Nagdukka iban nasusa in lawm atay hi Īsa. 38 Laung niya ha tūngka-tau, “Landuꞌ tuud in dukka sin lawm atay ku, agun-agun na hikamatay ku. Tagad na kamu dī iban agad kamu kākuꞌ magjaga.”

39 Na, limayuꞌ-layuꞌ hi Īsa dayn ha manga mulid, ampa siya simujud pa lupaꞌ sartaꞌ nangarap na siya pa Tuhan. Nangayuꞌ siya duwaa, laung niya, “Ū Amaꞌ ku, bang makajari kaymu, ayaw mu na aku palabaya sin kabinsanaan ini. Sagawaꞌ bukun kabayaan ku in maagad, saꞌ amu in kabayaan mu.”

40 Pagꞌubus ampa siya nagbalik pa tū mulid niya. Pagkitaꞌ niya natutūg in mulid niya. Laung niya kan Pitrus, “Ay kaw naa, diꞌ ka kamu makatatas magad magjaga kākuꞌ minsan dakuman hangka-jām? 41 Pagjaga kamu iban pangayuꞌ kamu duwaa bat kamu diꞌ marā sin sasat makapilad sin īman niyu. Bunnal na sa ha lawm pikilan iban atay niyu mabayaꞌ tuud kamu magad sin daakan ku, sagawaꞌ in anggawtaꞌ-baran niyu maluhay marā sin sasat.”

42 Pagꞌubus, limayuꞌ-layuꞌ na isab siya nagbalik dayn ha tūngka-tau ampa siya nangarap pa Tuhan. Laung niya, “Ū Amaꞌ ku, bang subay da tuud aku lumabay sin kabinsanaan ini, na maagad in kabayaan mu.” 43 Pagbalik niya, kītaꞌ niya natutūg in tūngka-tau, sabab diꞌ sila makasandal sin karuꞌ nila.

44 Pagꞌubus, limayuꞌ-layuꞌ na isab hi Īsa dayn kanila ampa na isab siya nangarap pa Tuhan nagbalik. Biyalikan niya na isab in manga lapal-kabtangan niya.

45 Ubus yadtu ampa siya nagbalik madtu pa manga mulid niya. Laung niya kanila, “Bat natutūg pa kamu yan hāti iban naghahali-hali. Taynghug kamu! Miyabut na in waktu! Bihaun in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ, hiungsud na pa lawm lima sin manga tau baldusa. 46 Bangun na kamu bat kitaniyu mākadtu na. Kitaa niyu ba, yan na in tau manipu kākuꞌ!”

In Pagsaggaw kan Īsa

(Mk. 14:43-50; Lk. 22:47-53; Yh. 18:3-12)

47 Ha saꞌbu pa nagbibichara hi Īsa, dimatung na mawn hi Judas, amu in hambuuk dayn ha hangpuꞌ tagduwa mulid hi Īsa. Mataud in tau miyamagad kaniya nagdarā manga pakukus iban kakakal. In manga tau ini diyaak sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ. 48 Na, asal biyaytaan hi Judas in manga tau, laung niya, “In tau siyumun ku amuna in tau saggawun niyu!”

49 Pagdatung hi Judas magtūy siya timūy madtu kan Īsa. Laung niya, “Assalamu alaykum, Tuwan.” Ubus ampa niya sīyum hi Īsa. (Karnaꞌ biyaꞌ ha yan in addat sin manga Yahudi bang sila magbāk magpagkahi.)

50 Simambag hi Īsa, laung niya, “Na, bagay, hinanga na magtūy in gawi mu miyari.”

Sakali siyuuk na sin manga tau hi Īsa siyaggaw ampa giyapus. 51 Na, magtūy liyarut sin hambuuk mulid hi Īsa in pakukus niya, ampa liyagut in hambuuk daraakun sin Imam Dakulaꞌ. Nautud in hansipak taynga sin tau liyagut niya.

52 Pagkitaꞌ hi Īsa, laung niya ha mulid niya, “Butangan in pakukus mu magbalik pa taguban niya. Sabab hisiyu-siyu in mangatu iban pakukus mapatay da isab kaagi sin pakukus. 53 Walaꞌ mu ka kiyaingatan sin makapangayuꞌ aku tabang ha Tuhan, Amaꞌ ku, lāgiꞌ saruun-duun parāhan niya aku ibuhan malāikat tumabang kākuꞌ? 54 Sagawaꞌ bang ku yan hinangun, biyaꞌ diin in kamakbul sin baytaꞌ ha lawm Kitab sin subay biyaꞌ ha ini in kumugdan kākuꞌ?”

55 Pagꞌubus namung hi Īsa pa manga tau mataud, laung niya, “Maytaꞌ, mundu ka aku ini, subay niyu saggawun iban sin pakukus iban kakakal niyu? Adlaw-adlaw duun aku naglilingkud nagnanasīhat ha halaman sin Bāy sin Tuhan, sagawaꞌ maytaꞌ niyu aku walaꞌ siyaggaw didtu? 56 Sagawaꞌ in katān ini naawn ha supaya mabunnal in kiyasulat sin manga nabi ha lawm Kitab.”

Pagꞌubus miyutas na dayn kan Īsa in katān mulid niya, iban miyaguy na sila.

Umalup na hi Īsa ha manga Manghuhukum

(Mk. 14:53-65; Lk. 22:54-55, 63-71; Yh. 18:13-14, 19-24)

57 Manjari, in hi Īsa diyā na sin manga tau nakasaggaw kaniya madtu pa bāy hi Kayapas, amu in Imam Dakulaꞌ. Duun natitipun in manga guru sin saraꞌ agama iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ. 58 Sakali in hi Pitrus miyumurul kan Īsa dayn ha kalayuan sampay nakaabut pa halaman bāy sin Imam Dakulaꞌ. Simūd siya pa lawm halaman ampa siya limingkud limamugay ha manga jaga bat niya kaingatan bang unu in kumugdan kan Īsa.

59 In manga nakuraꞌ kaimaman iban sin katān nakuraꞌ Yahudi manghuhukum, nanglawag tuud sin makasaksiꞌ sin puting pasalan hi Īsa, ha supaya awn puun-sabab in hi Īsa kabutangan sin hukuman subay patayun. 60 Sagawaꞌ minsan da mataud na in simaksiꞌ sin puting, wayruun da dusa kabaakan nila amu in patut pamutangan kan Īsa hukuman subay patayun. Sakali awn na tuud duwa tau timindug miyadtu pa unahan sartaꞌ namung, laung nila, 61 “In tau yan bakas namuꞌ diyungug imiyan sin malubu niya in Bāy sin Tuhan, ubus ampa siya kunuꞌ magpatindug dugaing ha lawm tūy adlaw.”

62 Pagdungug sin Imam Dakulaꞌ, timindug siya sartaꞌ namung kan Īsa, laung niya, “Na, unu in hikasambung mu ha manga saksiꞌ ini pasal sin baytaꞌ nila sin narusa mu?” 63 Walaꞌ nagkaybaꞌ hi Īsa. Namichara na isab nagbalik in Imam Dakulaꞌ kaniya, amu agi, “Na, bihaun sapa kaw iban Tuhan in saksiꞌ mu, amu in Tuhan asal buhiꞌ, sin in ikaw amuna in Almasi, amu in Anak Tuhan.”

64 Simambag hi Īsa, laung niya, “Na, kiyapamung mu na. Sagawaꞌ ini in mattan hibaytaꞌ ku kaniyu katān. Bukun na malugay in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ limingkud na ha dapit pa tuu sin Tuhan Mahatinggi, iban ha pagbalik ku mari ha susūngun kakitaan niyu aku miyamagad ha lawm gabun!”

65 Pagdungug sin Imam Dakulaꞌ sin bichara hi Īsa, magtūy niya gīsiꞌ in juba niya (sabab diyugalan tuud siya). Ampa siya namung, laung niya, “In bichara niya yan pangkal pa Tuhan. Na, maytaꞌ pa kitaniyu maglawag manga saksiꞌ? Diyungug niyu na in bichara niya pangkal! 66 Na, ha pikil niyu unu in hukuman hibutang natuꞌ kaniya?”

Simambag in manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga nakuraꞌ manghuhukum, laung nila, “In tūp kaniya, subay siya patayun.”

67 Pagꞌubus liyuraan sin manga tau hi Īsa ha bayhuꞌ ampa nila siyuntuk. Hāti in kaibanan tiyabunan nila in mata hi Īsa ampa nila biyaga. 68 Pagꞌubus ampa sila namung, laung nila, “Na, bang ikaw in Almasi, baytai kunuꞌ kami bang hisiyu in namaga kaymu!”

Mamaylu hi Pitrus sin in Siya Agad kan Īsa

(Mk. 14:66-72; Lk. 22:56-62; Yh. 18:15-18, 25-27)

69 Sakali ha saꞌbu hi Pitrus duun naglilingkud ha halaman sin bāy, nakakawn na tuud in hambuuk daraakun babai sin Imam Dakulaꞌ. Laung niya kan Pitrus, “In ikaw yan agad da isab kan Īsa, amu in tau dayn ha hulaꞌ Jalil.”

70 Sagawaꞌ namaylu tuud hi Pitrus ha alupan sin tau katān. Laung niya, “Diꞌ ku kaingatan bang unu in bībichara niyu yan.” 71 Ubus ampa siya gimuwaꞌ miyadtu pa labayan sin lawang sin halaman bāy. Sakali awn na isab hambuuk daraakun babai nākitaꞌ kaniya. Laung sin babai ini ha manga tau duun ha halaman, “In tau yan agad kan Īsa amu in dayn ha Nasarit.”

72 Namaylu na isab nagbalik hi Pitrus, laung niya, “Utukan pa aku bang ku kaingatan in tau piyagꞌiyan niyu yan.”

73 Na, bukun mawgay in manga tau nagtitindug duun ha halaman miyawn kan Pitrus. Laung nila, “Mattan tuud in ikaw yan agad kanila, sabab dayn ha dāhan sin pagbichara mu diꞌ kaw makapaylu sin in ikaw tau dayn ha hulaꞌ Jalil.”

74 Sakali nagsuknaꞌ-suknaꞌ tuud hi Pitrus sin baran niya iban simapa siya, laung niya, “Bang mayan aku pagmurkaan sin Tuhan bang puting in baytaꞌ ku yan kaniyu! Diꞌ ku tuud kaingatan in tau piyagꞌiyan niyu yan.”

Na, magtūy na timagauk in manuk usug. 75 Pagdungug hi Pitrus ampa niya kiyatumtuman in baytaꞌ hi Īsa kaniya. Amu agi hi Īsa, “Ha diꞌ pa tumagauk in manuk usug, makatū kaw imiyan sin in aku diꞌ mu kaingatan.” Na, kiyatumtuman niya mayan in agi hi Īsa, gimuwaꞌ na siya dayn ha halaman sin bāy dakulaꞌ ampa siya nagtangis tuud.

27

Dāhun madtu kan Pilatu hi Īsa

(Mk. 15:1; Lk. 23:1-2; Yh. 18:28-32)

1 Manjari pagbulat mahinaat nagꞌisun na in manga katān nakuraꞌ sin kaimaman iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ, bang biyaꞌ diin in pagpatay kan Īsa. 2 Na, kiyadinahan nila hi Īsa, ampa nila diyā madtu tiyukbal pa lawm lima hi Pilatu, amu in gubnul sin parinta sin hulaꞌ Rūm.

In Kamatay hi Judas

(Kiy. 1:18-19)

3 Na, pagꞌingat mayan hi Judas, amu in nanipu kan Īsa sin in hukuman biyutang kan Īsa subay patayun, nagsusun tuud siya sin nahinang niya. Iyuliꞌ niya na in katluan pilak batu pa manga nakuraꞌ sin kaimaman iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ. 4 Laung niya, “Nagdusa aku sabab tīpu ku in tau way dusa ha supaya siya mapatay!”

“Na, in yan way na lamud namuꞌ. Bayaꞌ-bayaꞌ mu na,” in sambag sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ.

5 Sakali liyaruk hi Judas in manga pilak batu pa lawm sin Bāy sin Tuhan, ubus ampa siya minīg, miyadtu naggantung sin baran niya.

6 Piyūt sin manga nakuraꞌ kaimaman in sīn, ampa sila namung, laung nila, “In sīn ini langgal saraꞌ sin agama bang hilamud ha sīn sin Bāy sin Tuhan, sabab bakas ini piyanangdan hipagpatay ha tau.” 7 Pagꞌubus piyagꞌisunan nila na bang unuhun in sīn. Na, in kiyapagꞌisunan nila, in sīn piyamī nila lupaꞌ sin tau maghihinang anglit lupaꞌ. In lupaꞌ ini hīnang pangubulan sin manga patay dayn ha dugaing hulaꞌ. 8 Hangkan na in lupaꞌ yan sampay pa bihaun in pagtawag Lupaꞌ Binī sin Duguꞌ.

9 Na, dayn duun nabunnal in bakas kiyabaytaꞌ hi Nabi Irmiyas ha lawm Kitab, amu agi, “Kiyawaꞌ nila in katluan pilak batu, amu in hargaꞌ kiyapagꞌisunan sin manga tau Israil hipanangdan ha pagpatay kaniya. 10 Pagꞌubus ampa nila piyamī in sīn lupaꞌ sin tau maghihinang anglit lupaꞌ. In ini daakan kākuꞌ sin Tuhan.”

Sumariyahun hi Īsa Kaagi hi Pilatu

(Mk. 15:2-5; Lk. 23:3-5; Yh. 18:33-38)

11 Sakali narā mayan hi Īsa mawn kan Gubnul Pilatu, duun na siya nagtitindug siyumariya sin gubnul. Laung sin gubnul kaniya, “Ikaw na ka in sultan sin manga Yahudi?”

“Na, biyaꞌ na sin kiyapamung mu,” in sambag hi Īsa.

12 Sagawaꞌ siyumariya mayan siya sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ, walaꞌ tuud siya simambung minsan hangka-kabtang sin manga tuntut kaniya.

13 Na, laung hi Pilatu kaniya, “Walaꞌ mu ka kiyarungugan in katān tuntut nila kaymu?”

14 Sagawaꞌ walaꞌ tuud hi Īsa simambung minsan hangka-kabtang. Hangkan landuꞌ tuud nainu-inu in gubnul.

Kamatay in Hukuman Biyutang kan Īsa

(Mk. 15:6-15; Lk. 23:13-25; Yh. 18:39–19:16)

15 Na, tahun-tahun biyaꞌ na sin pagkabiyaksahan sin gubnul ha sakabaꞌ waktu sin Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay, paguwaun niya in hambuuk pilisu amu in kabayaan sin manga Yahudi paguwaun. 16 Ha waktu yadtu awn hambuuk pilisu landuꞌ bantug. In ngān niya hi Barabbas. 17 Sakali natipun mayan in manga tau mataud, iyasubu sila hi Pilatu, laung niya, “Hisiyu ha duwa pilisu in kabayaan niyu paguwaun ku? Hi Barabbas atawa hi Īsa amu in pagngānan Almasi?” 18 Hangkan hi Pilatu nangasubu sabab asal kiyaiingatan niya sin in manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ maabughuꞌ kan Īsa, hangkan tiyukbal nila hi Īsa pa lawm lima niya.

19 Ha saꞌbu hi Pilatu limilingkud ha bilik paghuhukuman, nagparā lapal mawn kaniya in asawa niya, amu agi, “Ayaw kaw lumamud sin pagpatay ha tau yan, sabab wayruun tuud dusa sin tau yan. Karnaꞌ kābii mangīꞌ tuud in parasahan ku sin tagainup ku pasal niya.”

20 Na, bīcharahan sin manga nakuraꞌ sin kaimaman iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ in manga tau hipapangayuꞌ kan Pilatu paguwaun hi Barabbas, hāti in hi Īsa hipapatay.

21 Sakali iyasubu na sin gubnul in manga tau, laung niya, “Hisiyu ha duwa ini in kabayaan niyu paguwaun ku?”

“Hi Barabbas,” in sambung sin manga tau.

22 “Na, unu in hinangun ku kan Īsa amu in pagngānan Almasi?” laung hi Pilatu ha manga tau.

“Palansangan siya pa usuk,” in sambag sin manga tau.

23 Laung hi Pilatu kanila, “Maytaꞌ? Unu in dusa nahinang niya?”

Sagawaꞌ walaꞌ siyambag sin manga tau in pangasubu niya. Gām mayan nagꞌulak na makusug in manga tau. Laung nila, “Palansangan na siya pa usuk.”

24 Pagga ha kītaꞌ hi Pilatu diꞌ niya da malāng in kabayaan sin manga tau sabab maawn na sadja in hiluhalaꞌ, kimawaꞌ siya tubig ampa niya hiyugasan in lima niya ha alupan sin manga tau mataud (tandaꞌ sin wayruun lamud niya sin pagpatay kan Īsa.) Ubus ampa siya namung, laung niya, “Mamuas aku sin pagpatay ha tau ini! Kamu in mangaku sin dusa sin pagpatay kaniya!”

25 Simambag in manga tau, laung nila, “Akuhun namuꞌ iban sin manga kaawꞌanakan namuꞌ in dusa sin pagpatay kaniya!”

26 Pagꞌubus piyaguwaꞌ na hi Pilatu hi Barabbas dayn ha lawm jīl. Hāti ampa niya piyalubakan hi Īsa, ubus ampa niya tiyukbal pa manga sundalu hipapalansang pa usuk pagpatayan kaniya.

Paglangugan sin Manga Sundalu hi Īsa

(Mk. 15:16-20; Yh. 19:2-3)

27 Pagꞌubus diyā na hi Īsa sin manga sundalu hi Pilatu madtu pa bāy dakulaꞌ sin gubnul. Duun mayan siya piyaglibutan na siya sin katān sundalu hangka-panji. 28 Inīgan nila in badjuꞌ hi Īsa, ampa nila siya siyulugan sin siub badjuꞌ taluk biyaꞌ lupa sin siub badjuꞌ sin sultan. 29 Ubus ampa nila liyubid in manga sanga kahuy matunuk hīnang biyaꞌ kuruna, ampa nila siyangun pa ū hi Īsa. Pagꞌubus ampa nila piyakamputan kan Īsa in kahuy-kahuy ha tuu niya. Ubus, ampa nila piyagꞌudjuꞌ-udjuꞌ hi Īsa. Limuhud sila ha alupan niya sartaꞌ imiyan, laung nila, “Mabuhay in Sultan sin manga Yahudi.” 30 Ubus yadtu ampa nila liyuraan hi Īsa. Kiyawaꞌ nila in kahuy-kahuy dayn ha lima niya, ampa nila piyanglubak pa ū niya. 31 Pagꞌubus nila piyaglangugan hi Īsa, inīgan nila na in siub badjuꞌ taluk ampa nila siyulugan hi Īsa nagbalik sin badjuꞌ niya. Ubus ampa nila diyā hi Īsa pa lugal paglansangan kaniya pa usuk.

In Paglansang kan Īsa pa Usuk

(Mk. 15:21-32; Lk. 23:26-43; Yh. 19:17-27)

32 Manjari ha sūng nila na gumuwaꞌ dayn ha lawang sin dāira, piyagbāk nila in hambuuk tau pagngānan Simun, tau dayn ha dāira Kirini. Liyugus nila in tau ini dumā sin usuk paglansangan kan Īsa. 33 Sakali nakaabut na sila mawn pa lugal pagtawagun Gulguta (in maana niya kulakub ū). 34 Duun mayan sila, dīhilan nila hi Īsa sin tubig anggul (biyaꞌ tubaꞌ), liyalamuran sin ubat mapait. Sagawaꞌ pagkinam niya diꞌ siya mabayaꞌ minum.

35 Pagꞌubus hiyubuꞌ nila na in tamungun hi Īsa ampa nila siya liyansang pa usuk. Kiyalansang mayan siya pa usuk piyagbahagian sin manga sundalu in tamungun hi Īsa. Piyagkuut-kuutan nila bang unu in masukuꞌ sin pakaniya-pakaniya. 36 Pagꞌubus ampa sila limingkud duun nagjaga kan Īsa. 37 Duun ha usuk ha tungud babaw ū hi Īsa biyutang nila in pahāti ini, amu agi, “Amu na ini hi Īsa, in Sultan sin manga Yahudi.” Amu yan in tuntut kaniya. 38 Iban ha adlaw da isab yadtu awn duwa mundu liyansang pa usuk diyungan kan Īsa. In hambuuk iyusuk ha dapit pa tuu hi Īsa, ampa in hambuuk ha dapit pa lawa.

39 Na, in manga tau maglalabay, pagkitaꞌ nila kan Īsa magꞌilung-ilung sadja sin ū nila nangudjuꞌ-ngudjuꞌ kan Īsa. 40 Laung nila, “In baytaꞌ mu malubu mu in Bāy sin Tuhan ubus mapatindug mu magbalik ha lawm tū adlaw. Na, tabanga na in baran mu! Bang kaw bunnal amu in Anak Tuhan, naug na kaw dayn ha taas sin usuk yan!”

41 Damikkiyan, piyaglagiꞌ-lagiꞌ da isab siya sin manga nakuraꞌ kaimaman, sin manga guru sin saraꞌ agama iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ. 42 Laung nila, “Natabang niya in tau dugaing dayn ha kamulahan, sagawaꞌ in baran niya diꞌ niya matabang! Bukun ka siya in Sultan sin bangsa Israil? Bang siya makaīg dayn ha usuk yaun bihaun, ampa kami magparachaya kaniya! 43 Nangandul tuud siya ha Tuhan iban in baytaꞌ niya, siya na in Anak Tuhan. Na, kitaun ta kunuꞌ bihaun bang siya tabangun sin Tuhan.”

44 Lāgiꞌ, minsan in duwa mundu amu in diyūngan kan Īsa liyansang da isab pa usuk, nanglagiꞌ-lagiꞌ da kaniya.

In Kamatay hi Īsa

(Mk. 15:33-41; Lk. 23:44-49; Yh. 19:28-30)

45 Manjari pagꞌabut ugtu suga nanigidlum na in katilibut sin hulaꞌ sampay naabut lisag tū sin mahapun. 46 Na, pagꞌabut mayan manga lisag tū sin mahapun nagsuwara hi Īsa matanug, “Iluy, iluy, lama sabaktani.” In hāti niya, “Ya Tuhan ku, maytaꞌ mu aku piyasāran?”

47 Na, pagdungug sin manga kaibanan tau nagtitindug duun, nasāꞌ in pangdungug nila. Laung nila, “Tiyawag niya hi Ilyas!”

48 Sakali magtūy awn hambuuk tau dimagan madtu kimawaꞌ luppus, ampa niya hiyaꞌgum pa tubig anggul (biyaꞌ tubaꞌ). Pagꞌubus ampa niya biyutang in luppus ha duhul sin kahuy-kahuy ampa niya diyuhal piyasupsup kan Īsa.

49 Sagawaꞌ imiyan in kaibanan, laung nila, “Tagad na kaw, kitaun taniyu bang siya tabangan hi Ilyas.”

50 Sakali nagsuwara matanug nagbalik hi Īsa. Pagꞌubus miyugtuꞌ na in napas niya.

51 Na, pagbugtuꞌ na mayan sin napas niya, magtūy isab nagisiꞌ nagduwa dayn ha taas pa duhul in kurtina marakmul didtu ha lawm Bāy sin Tuhan. Sartaꞌ naglinug na iban nasipak in manga batu dakulaꞌ. 52 Naukab in manga kubul iban nabuhiꞌ nagbalik in manga patay amu in nagkahagad ha daakan sin Tuhan. 53 Gimuwaꞌ sila dayn ha lawm kubul, iban nabuhiꞌ mayan nagbalik hi Īsa, miyadtu sila pa dāira Awrusalam (Baytal Makdis). Mataud tau in nakakitaꞌ duun kanila.

54 Na, miyugaꞌ tuud in kapitan iban sin manga sundalu amu in nagjajaga duun kan Īsa, pagnanam nila sin linug iban pagkitaꞌ nila sin katān naawn. Laung nila, “Tantu tuud siya na ini in Anak Tuhan!”

55 Lāgiꞌ mataud da isab duun manga babai in nagkikitaꞌ dayn ha kalayuan. In manga babai ini amuna in bakas miyagad kan Īsa dayn ha hulaꞌ Jalil timabang kaniya. 56 Miyamagad ha manga kababaihan ini hinda Mariyam amu in babai dayn ha dāira Magdala iban hi Mariyam amu in inaꞌ hi Yaꞌkub kay Yusup iban sin asawa hi Sibidi.

In Pagkubul kan Īsa

(Mk. 15:42-47; Lk. 23:50-56; Yh. 19:38-42)

57 Manjari himapun mayan tuud, awn hambuuk tau dayahan dayn ha kawman Arimati in nākawn. In ngān niya hi Yusup iban in siya ini agad da isab kan Īsa. 58 Miyadtu siya kan Pilatu nangayuꞌ sin bangkay hi Īsa. Na, diyūl hi Pilatu in piyangayuꞌ niya, hangkan nagꞌuldin hi Pilatu hipaparihil na in bangkay hi Īsa kan Yusup. 59 Na, kiyawaꞌ na hi Yusup in bangkay, ampa niya siyaput sin kuku putiꞌ baꞌgu. 60 Pagꞌubus ampa niya biyutang in bangkay ha kubul baꞌgu piyahinang, amu in batu dakulaꞌ liyungagan hīnang biyaꞌ lupa sungab batu. In kubul ini tiyatagama hi Yusup ha baran niya. Kiyasūd niya mayan in bangkay pa lawm, giyulung niya in batu dakulaꞌ piyagtambul sin sūran pa lawm kubul. Pagꞌubus ampa siya minīg. 61 In hi Mariyam amu in babai dayn ha dāira Magdala iban sin isay niya hi Mariyam duun naglilingkud, imaalup sin kubul.

Butangan Jaga in Kubul hi Īsa

62 Manjari pagꞌadlaw hambuuk, adlaw Sabtuꞌ, in manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga Parisi miyadtu dimā nagkitaꞌ kan Pilatu. 63 Laung nila kan Pilatu, “Tuwan, kiyatumtuman namuꞌ ha waktu buhiꞌ pa in putingan yadtu, namung siya laung niya, bang siya matay, pagꞌabut tū adlaw mabuhiꞌ siya magbalik. 64 Hangkan, Tuwan, subay mu pajagahan in kubul niya sampay mapuas in tū adlaw, ha supaya diꞌ matakaw sin manga mulid niya in bangkay niya. Bang nila matakaw in bangkay, baytaan nila sin puting in manga tau sin in nakuraꞌ nila nabuhiꞌ nagbalik. Na, in puting nila yan labi pa in ngīꞌ sin kasūngan dayn sin puting niya (sin in siya amuna in Almasi).”

65 “Na, kawaꞌ kamu sundalu ampa niyu pajagahi tuud marayaw in kubul niya,” in sambag hi Pilatu kanila.

66 Na, miyadtu na sila pa kubul ampa nila biyutangan pangindanan in lawang kubul, (ha supaya kaingatan nila bang in lawang kubul bakas naukab). Ubus ampa nila piyajagahan in kubul ha manga sundalu.

28

Mabuhiꞌ Magbalik hi Īsa

(Mk. 16:1-10; Lk. 24:1-12; Yh. 20:1-10)

1 Manjari napuas mayan in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan sin manga Yahudi, amu in adlaw Sabtuꞌ, iban naabut na subu-subu sin adlaw Ahad, in hi Mariyam, amu in babai dayn ha dāira Magdala, iban sin isay niya isab hi Mariyam, miyadtu kimitaꞌ sin kubul hi Īsa.

2 Na, magtūy naglinug makusug sabab awn hambuuk malāikat naraak sin Tuhan nimaug dayn ha surgaꞌ. Giyulung niya inīgan in batu tambul sin sūran pa lawm kubul ampa niya līngkuran. 3 In lupa sin malāikat ini, magsiꞌnag biyaꞌ sin kilat iban in tamungun niya landuꞌ tuud maputiꞌ. 4 Na, pagkitaꞌ sin manga jaga namidpid tuud sila sin bugaꞌ iban nalawaꞌ sila ha sayu.

5 Namung in malāikat ha manga babai, laung niya, “Ayaw kamu mabugaꞌ. Kaingatan ku miyari kamu naglawag kan Īsa, amu in bakas liyansang pa usuk. 6 Way na siya dī ha lawm kubul sabab nabuhiꞌ na siya nagbalik biyaꞌ sin asal kiyabaytaꞌ niya. Kari kamu, kitaa niyu in lugal bakas kiyabutangan kaniya. 7 Na, bihaun kadtu kamu samut, baytai niyu in manga mulid niya sin nabuhiꞌ na siya nagbalik iban muna na siya dayn kanila madtu pa hulaꞌ Jalil. Kakitaan nila siya didtu. Tumtuma niyu in baytaꞌ ku kaniyu.”

8 Na, nagꞌūs-ꞌūs na in manga babai minīg dayn ha kubul. Miyumugaꞌ sila sagawaꞌ hipuꞌ da isab sin kakuyagan in lawm atay nila. Dimagan na sila madtu namaytaꞌ ha manga mulid hi Īsa.

9 Sakali ini magtūy sila piyagbāk hi Īsa. Laung hi Īsa kanila, “Na, kamu na sa yan!” Simuuk sila mawn kan Īsa ampa sila simujud duun ha tungud siki niya. 10 “Ayaw kamu mabugaꞌ,” laung hi Īsa kanila. “Kadtu kamu, baytai niyu in manga mulid ku subay sila madtu pa hulaꞌ Jalil. Didtu nila aku kakitaan.”

In Baytaꞌ sin Manga Jaga

11 Na, ha saꞌbu sin manga babai harap madtu pa manga mulid hi Īsa, in manga kaibanan sundalu jaga sin kubul miyadtu pa dāira namaytaꞌ ha manga nakuraꞌ sin kaimaman sin katān kītaꞌ nila naawn. 12 Na, nagtipun na in manga nakuraꞌ sin kaimaman iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ, ampa sila nagꞌisun. Ubus nila nagꞌisun ampa nila dīhilan sīn mataud in manga sundalu bakas nagjaga sin kubul. 13 Laung nila ha manga sundalu, “Suysuyi niyu in manga tau sin in bangkay hi Īsa tiyakaw sin manga mulid niya sin tungaꞌ dūm ha saꞌbu niyu natutūg. 14 Bang in suysuy yan makaabut pa gubnul ayaw kamu masusa. Kami na in maingat mamichara kaniya bat kamu diꞌ kapagꞌamahan.”

15 Na, kiyawaꞌ na sin manga sundalu in sīn iban iyagad nila in baytaꞌ kanila. Na, sampay pa waktu bihaun amu yan in suysuy kiyahagad sin manga Yahudi.

Magpakitaꞌ hi Īsa ha Manga Mulid Niya

(Mk. 16:14-18; Lk. 24:36-49; Yh. 20:19-23; Kiy. 1:6-8)

16 Na, in hangpuꞌ tagꞌisa mulid hi Īsa timukad na madtu pa taas būd-būd sin hulaꞌ Jalil sabab piyabaytaan sila hi Īsa pakadtuun. 17 Pagkitaꞌ nila duun kan Īsa magtūy sila simujud nanglagguꞌ kaniya, sagawaꞌ in kaibanan hawal-hawal bang hi Īsa da tuud in kītaꞌ nila yaun. 18 Simuuk hi Īsa kanila ampa namung, laung niya, “Kiyatukbal na pa lawm lima ku in katāntan kawasa dī ha dunya iban ha surgaꞌ. 19 Hangkan kadtu kamu, baytai niyu in mānusiyaꞌ katān sin pasal ku, ha supaya isab sila magad kākuꞌ. Ligua niyu sila amu in tandaꞌ magpakitaꞌ sin in sila agad na tuud ha Amaꞌ Tuhan, kākuꞌ amu in Anak Tuhan iban ha Rū sin Tuhan. 20 Iban hindui niyu in manga tau kumahagad sin katān daakan ku kaniyu. Na, ini in tumtuma niyu. Aku in taptap iban niyu, mananabang kaniyu, hawnu-hawnu iban kuꞌnu-kuꞌnu waktu sampay pa kahinapusan sin masa sin dunya.”

* 1:12-16 1:12-16 In hāti sin Almasi, amu in hambuuk-buuk kiyajanjiꞌ sin Tuhan manglappas ha manga tau iban magbayaꞌ ha unu-unu katān.

† 1:19 1:19 Ha addat sin manga Yahudi hambuuk da in saraꞌ magtunang iban sin saraꞌ magtiyaun. Minsan in manga tau nagtutunang sadja, way pa sila nagtiyaun, niyatun sila sin tau, bana iban asawa.

* 3:3 3:3 Hāti niya subay pabuntulun na sin manga tau in kawl-piil nila iban palanuun nila na in lawm atay nila, sabab masuuk na dumatung in Panghuꞌ.

† 3:12 3:12 Hāti niya kandihun niya in manga tau sukuꞌ niya iban bukun. In manga tau kaibanan, lappasun niya, in kaibanan, siksaun niya.

* 4:1 4:1 Mataud in ngān sin Nakuraꞌ sin Saytan. In hambuuk, Kuntara atawa Bantaꞌ sin Tuhan. In hambuuk da isab Saytan Mangangakkal. In hambuuk, Iblis, iban in hambuuk da isab Mananasat.

† 4:3 4:3 In gulal ini asal gulal hi Īsa ha waktu way pa siya limahil mari pa dunya.

‡ 4:5 4:5 In Bāy sin Tuhan ha Awrusalam (Baytal Makdis) amuna in hambuuk-buuk Bāy dakulaꞌ tuud, way limingkat, pagtataatan iban pagkukulbanan pa Tuhan sin manga Yahudi. Tahun-tahun magtukad in manga tau Yahudi mawn dumā sin hayup hipagkulban pa Tuhan.

* 6:23 6:23 Hāti niya bang mabuntul in lawm atay sin tau pa Tuhan masilang niya in hinang mabuntul iban bukun.

* 7:6 7:6 In hāti niya ayaw kamu magpasampay sin baytaꞌ kasabunnalan dayn ha Tuhan pa manga tau amu in diꞌ da magkahagad iban mangudjuꞌ-ngudjuꞌ sadja. In kasūngan niya mulahun nila kamu.

* 11:19 11:19 In hāti sin bichara hi Īsa in guwaan sin hinang niya kay Yahiya amuna in tandaꞌ sin in ingat nila dayn ha Tuhan.

* 13:52 13:52 Hāti niya bang in mulid hi Īsa bunnal makahāti sin katān dalilan niya, mahinang sila guru maingat na huminduꞌ sin aturan nakauna iban baꞌgu.

* 16:20 16:20 Masi in manga tau diꞌ pa tuud makahāti sin pasal sin Almasi. Bang ha pangannal nila in Almasi amuna in tumabang kanila umatu ha bangsa Rūm.

* 18:22 18:22 Hāti niya subay way hād niya. Karnaꞌ ha sakabaꞌ magdusa in pagkahi mu ampa siya mangayuꞌ kamaapan kaymu subay mu siya maapun.

* 20:16 20:16 Hāti niya sibuꞌ da in dayaw sin manga tungbas hirihil ha katān agad ha pamarinta sin Tuhan, sibuꞌ da in nakauna iban sin nakahuli miyagad.

† 20:22 20:22 Hāti niya makasandal ka kamu sin kabinsanaan amu in subay labayan ku?

* 21:19 21:19 In hāti sin kahuy tina bang ha bahasa Tagalog, amu na in kahuy igira, bang ha bahasa Anggalis amu na in “fig tree”.

* 22:32 22:32 In hāti niya minsan hinda Ibrahim, Isahak, iban Yaꞌkub malugay na miyatay, buhiꞌ sila didtu ha surgaꞌ.

* 23:24 23:24 Hāti niya magtūyuꞌ tuud kamu huminang sin manga daakan sin agama amu in bukun da tuud mahargaꞌ, sagawaꞌ in daakan amu in labi mahargaꞌ amu in diꞌ niyu hinangun.

* 26:2 26:2 In panagnaan bulan sin tahun sin tau Israil, amuna in bulan Abib, sabab ha bulan Abib liyappas sin Tuhan in manga kaapuꞌ-apuan nila amu in nabanyagaꞌ ha hulaꞌ Misir. Iban hangkan in kaapuꞌ-apuan nila liyappas, walaꞌ piyatay, sabab siyumbayꞌ nila in anak bili-bili ampa nila piyahid in duguꞌ niya pa higad lawang sin bāy nila agad ha daakan sin Tuhan kanila.

MARKUS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

MARKUS

MARKUS

Pahāti

In nagsulat sin būk ini, hi Yahiya, amu in diyanglayan Markus, amu in pangtungud hi Barnabas (Kitaa ha būk Kulussa 4:10). In inaꞌ niya hi Mariyam amu in tagdapu sin bāy pagmitingan sin manga Almasihin. (Kitaa ha būk Kiyawakilan 12:12) Damikkiyan hi Yahiya Markus in piyaagad hi Paul kay Barnabas magtabang kanila ha tulak nila nakauna magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pa manga tau. (Kitaa ha būk Kiyawakilan 13:2-5) Lāgiꞌ in hi Markus hambuuk tau kalasahan tuud hi Pitrus sabab nagguru siya kan Pitrus iban timabang kaniya. (Kitaa ha būk 1 Pitrus 5:13)

In Baytaꞌ Marayaw siyulat hi Markus mamaytaꞌ pasal sin manga hinang hi Īsa, amu in tandaꞌ sin kawasa hi Īsa. In kawasa niya kakitaan dayn ha manga hinduꞌ niya, dayn ha barakat niya magpaguwaꞌ saytan dayn ha lawm baran sin tau, iban dayn ha pagꞌampun niya sin dusa sin manga tau. Iban kakitaan da isab dayn ha manga muꞌjijat nahinang niya.

1

Magpahāti hi Yahiya amu in Mangliliguꞌ sin Pagdatung hi Īsa

(Mat. 3:1-12; Lk. 3:1-18; Yh. 1:19-28)

1 Ini in panagnaan sin Baytaꞌ Marayaw pasal hi Īsa Almasi, amu in Anak Tuhan.* 2 Asal kiyasulat hi Nabi Isayas ha lawm Kitab in Parman sin Tuhan (pasal sin paglahil sin Almasi pa dunya, amu agi sin Tuhan ha Almasi).†

“Paunahun ku lumahil dayn kaymu, in hambuuk daraakun ku.

Sakapun niya in dān labayan mu.

3 Siya in manawag-tawag duun ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan.

Amu agi niya, ‘Masuuk na dumatung in Panghuꞌ. Sakapa niyu in dān labayan niya.

Pabuntula niyu in dān panawan niya.’ ”‡

4 Manjari timagnaꞌ na hi Yahiya nagpamahalayak pasal sin Almasi ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan. Līguꞌ niya in manga tau amu in nagtawbat na sin manga dusa nila. Laung niya ha manga tau, “Pagtawbati niyu na in manga dusa niyu ampa kamu pagpaliguꞌ, tandaꞌ sin tiyaykuran niyu in dusa niyu iban iyampun na kamu sin Tuhan.” 5 Na, in manga tau mataud dayn ha katilingkal Yahudiya iban dayn ha dāira Awrusalam (Baytal Makdis) miyawn dimungug kan Yahiya. Nagsabunnal na sila sin manga dusa nila iban līguꞌ na sila hi Yahiya duun ha Subaꞌ Jurdan.

6 Na, in tamungun hi Yahiya hīnang dayn ha bulbul untaꞌ iban in sabitan niya pais sapiꞌ. In pagkaunun niya hambuuk ginis sin ampan iban gulaꞌ pussukan. 7 Nagpamahalayak siya ha manga tau, laung niya, “In tau ha ulihan ku amu in magdaratung mari kaniyu, labi tuud mataas in kawasa dayn kākuꞌ. Hangkan diꞌ aku minsan tūpun umanduk humubad sin hukut sin tawmpaꞌ niya sabab labi in kalagguan niya dayn kākuꞌ. 8 In aku tubig in kaniyu, sagawaꞌ in siya patulunan niya kamu sin Rū sin Tuhan, amu in pangliguꞌan niya kaniyu.”

In Pagliguꞌ kan Īsa iban Pagsasat kaniya sin Saytan Puntukan

(Mat. 3:13–4:11; Lk. 3:21-22; 4:1-13)

9 Sakali pagꞌubus yadtu miyawn hi Īsa kan Yahiya dayn ha Nasarit, hambuuk dāira ha hulaꞌ Jalil, ampa siya līguꞌ hi Yahiya duun ha Subaꞌ Jurdan. 10 Na, pagꞌīg niya na mayan dayn ha tubig magtūy niya kītaꞌ naukab in lawang langit iban nimaug in Rū sin Tuhan mawn kaniya nagpasalupa assang. Ubus ampa siya hiyūp sin Rū sin Tuhan. 11 Sartaꞌ awn na suwara dayn ha langit, amu agi, “Ikaw in Anak ku kalasahan. Kiyasulutan tuud aku kaymu.”

12 Sakali magtūy hi Īsa piyakadtu sin Rū sin Tuhan pa hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan. 13 Duun siya kaꞌpatan adlaw siyasat sin Saytan Puntukan§, (saꞌ way siya narā sin sasat). Awn da isab manga sattuwa talun duun, sagawaꞌ miyawn in manga malāikat timabang kaniya.

Upat Magꞌiistaꞌ in Muna Pīun hi Īsa Mulid Niya

(Mat. 4:12-22; Lk. 4:14-15; 5:1-11)

14 Na, pagꞌubus najīl mayan hi Yahiya, miyadtu na hi Īsa pa hulaꞌ Jalil nagpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw naug dayn ha Tuhan. 15 Laung hi Īsa, “Naabut na in waktu giyantaꞌ sin Tuhan, amu in waktu dumatung na mari in pamarinta niya. Pagtawbati niyu na in manga dusa niyu iban pagparachaya kamu ha Baytaꞌ Marayaw!”

16 Manjari, ha saꞌbu hi Īsa miyamanaw ha higad sin dagat pagngānan Dagat Jalil, kītaꞌ niya nanglalaya in duwa magꞌiistaꞌ, hi Simun iban sin taymanghud niya hi Andariyas. 17 Laung hi Īsa kanila, “Kari kamu agad kākuꞌ! Bihaun in hinang niyu magꞌiistaꞌ, sagawaꞌ hinduan ta kamu bang biyaꞌ diin maghulas-sangsaꞌ dumā ha manga mānusiyaꞌ pagkahi niyu magad kākuꞌ.” 18 Na, saruun-duun biyutawanan nila in laya nila, ampa sila miyagad kan Īsa.

19 Sakali nakalayuꞌ-layuꞌ mayan in panaw nila, kītaꞌ niya isab in duwa magtaymanghud, hi Yaꞌkub kay Yahiya manga anak hi Sibidi. Duun sila ha taas sin kumpit asibiꞌ nagdarayaw sin laya nila. 20 Pagkitaꞌ hi Īsa kanila, magtūy niya sila tiyawag paagarun kaniya. Na, binīn nila in amaꞌ nila duun ha kumpit asibiꞌ iban sin manga tau giyagadjihan ampa sila miyagad kan Īsa.

In Tau Siyusūd Saytan

(Lk. 4:31-37)

21 Miyadtu hinda Īsa pa dāira Kapirnaum, iban pagꞌabut adlaw Sabtuꞌ, amu in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan sin manga bangsa Yahudi, miyadtu hi Īsa pa langgal ampa nagnasīhat. 22 Manjari, nainu-inu tuud in manga tau ha langgal sin pagnasīhat niya sabab in pagnasīhat niya magbiddaꞌ tuud iban pagnasīhat sin manga guru sin saraꞌ agama. Karnaꞌ in pagnasīhat niya taga kawasa tuud dayn ha Tuhan.

23 Sakali magtūy awn dimatung hambuuk tau mawn pa langgal siyusūd saytan. Imulak in tau ini, laung niya, 24 “Unu in kabayaan mu kāmuꞌ, Īsa, tau Nasarit? Miyari ka kaw dumihil kamulahan kāmuꞌ? Kaingatan ta kaw. Ikaw in hambuuk-buuk suchi naraak sin Tuhan.”

25 Sagawaꞌ piyagꞌamahan hi Īsa in saytan. Laung niya, “Hipus kaw ampa kaw guwaꞌ dayn ha lawm baran sin tau yan.”

26 Na, piyapagpaspad sin saytan in tau iban piyapagsilawak makusug. Pagꞌubus ampa gimuwaꞌ in saytan dayn ha lawm baran sin tau. 27 Nahaylan tuud in tau katān nakakitaꞌ. Nagꞌasubu-iyasubuhi na sila, laung nila, “Unu taꞌ ini? Hinduꞌ baꞌgu bahaꞌ ini? In tau ini tagakawasa magbayaꞌ ha manga saytan iban magkahagad in manga saytan kaniya.”

28 Na, saruun-duun natanyag in kabantugan hi Īsa pa katān hulaꞌ ha katilibut sin hulaꞌ Jalil.

Mataud Tau in Mapauliꞌ hi Īsa

(Mat. 8:14-17; Lk. 4:38-41)

29 Pagꞌubus yadtu gimuwaꞌ na hinda Īsa dayn ha langgal ampa sila timūy madtu pa bāy hi Simun kay Andariyas. Miyagad kanila hi Yaꞌkub kay Yahiya. 30 Manjari, in ugangan babai hi Simun nagkukulang hīhinglaw. Pagdatung na mayan hi Īsa magtūy nila siya biyaytaan sin pasal sin babai hīhinglaw. 31 Na, miyadtu hi Īsa pa babai. Kiyaputan niya in lima ampa niya biyangun, sartaꞌ naīg na in hinglaw sin babai. Pagꞌīg sin hinglaw niya, nagbangun na siya nagbutang kakaun kanila.

32 Na simadlup mayan in suga, lāgiꞌ naabut na magrib, miyawn na in manga tau kan Īsa nagdarā sin manga tau katān nasasakit iban sin manga siyusūd saytan. 33 In manga tau katān dayn ha dāira Kapirnaum duun nagtipun ha alupan sin bāy kiyabutangan hi Īsa. 34 Na, mataud tau nasasakit sin ginisan sakit in napauliꞌ hi Īsa. Iban napaguwaꞌ niya isab in manga saytan dayn ha baran sin manga tau siyusūd saytan. Sagawaꞌ walaꞌ niya diyūlan in manga saytan mamichara unu-unu na, sabab kiyaingatan sin manga saytan bang hisiyu hi Īsa.

Magnasīhat hi Īsa ha Jalil

(Lk. 4:42-44)

35 Pagꞌadlaw hambuuk, subu-subu pa tuud, nagbangun na hi Īsa ampa siya gimuwaꞌ dayn ha bāy. Miyadtu siya pa lugal way bahittuk ha guwaꞌ sin dāira. Didtu siya nangarap pa Tuhan isa-isa niya. 36 Sakali liyawag siya hinda Simun. 37 Kiyabaakan nila mayan siya, laung nila, “In manga tau katān naglawag kaymu.”

38 Sagawaꞌ in sambung hi Īsa, “Subay kitaniyu madtu pa kaibanan kawman ha supaya isab aku makapagnasīhat didtu, karnaꞌ amu yan in maksud ku miyari pa dunya.”

39 Na, miyadtu na hi Īsa nagnasīhat ha kalanggalan ha katilibut sin hulaꞌ Jalil. Napaguwaꞌ niya da isab in manga saytan dayn ha manga tau siyusūd saytan.

Mapauliꞌ hi Īsa in Tau Īipul

(Mat. 8:1-4; Lk. 5:12-16)

40 Manjari awn tau īipul miyawn kan Īsa limuhud ha alupan niya iban nangayuꞌ tabang kaniya. Laung niya kan Īsa, “Mapauliꞌ mu aku bang mu kabayaan kaulian aku.”

41 Na imulung tuud hi Īsa kaniya. Biyutang hi Īsa in lima niya pa tau īipul, ampa siya imiyan, laung niya, “Kabayaan ku kaulian na in sakit mu. Lumanuꞌ na in pais mu!” 42 Na, saruun-duun naīg in ipul niya iban limanuꞌ na in pais niya. 43-44 Sakali biyandaan siya hi Īsa, laung niya, “Ibut-ibut kaymu, ayaw kaw magbaytaꞌ minsan kansiyu pasal sin pagpauliꞌ ku kaymu. Sagawaꞌ kadtu kaw magtūy pa imam, ampa mu palilingan in baran mu kaniya. Pagꞌubus, ampa kaw kadtu ungsud sin pagkulbanan, amu in daakan hi Musa, ha supaya awn tandaꞌ kakitaan sin manga tau katān sin kiyaulian na kaw.” Pagꞌubus, piyakadtu na hi Īsa in tau.

45 Sagawaꞌ pagꞌīg sin tau bakas īipul, miyadtu siya nanuysuy pawyu-pawyu sin pasalan sin pagpauliꞌ kaniya, iban mataud tuud in suysuy niya pasal hi Īsa. Hangkan kiyahunitan hi Īsa sumūd pa manga lugal mataud tau. Saꞌ siya miyadtu pa manga hulaꞌ wayruun tau naghuhulaꞌ, sagawaꞌ miyadtu da kaniya in manga tau dayn ha kahulaꞌ-hulaan.

2

Mapauliꞌ hi Īsa in Tau Nagpapatay in Baran

(Mat. 9:1-8; Lk. 5:17-26)

1 Manjari, pilay adlaw mayan limabay, nagbalik hi Īsa pa Kapirnaum. Pagbalik niya, nabukag na ha manga tau sin nakauwiꞌ na siya pa bāy. 2 Na, mataud tuud tau in nagtipun mawn pa bāy kiyaruunan niya. Nahipuꞌ tuud sin tau in bāy, sampay in lawang diꞌ kasūran. Duun hi Īsa nagnanasīhat kanila sin Parman sin Tuhan. 3 Sakali awn upat tau miyawn nagdarā sin tau nagpapatay in baran. 4 Pagga sila diꞌ makasūd pa lawm bāy, makasuuk madtu kan Īsa, sabab sin taud sin tau, inīgan nila in atup sin bāy amu in ha tungud hi Īsa. Pagꞌubus yadtu ampa nila tiyuntun pa lawm bāy in tau nasasakit nagbubutang ha kulangan niya. 5 Na, pagkitaꞌ hi Īsa sin makusug in pangandul sin manga tau ini namung hi Īsa ha tau nagpapatay in baran, laung niya, “Utuꞌ, iyampun na in manga dusa mu.”

6-7 Sakali, awn duun naglilingkud manga guru sin saraꞌ agama Yahudi. Naghunaꞌ-hunaꞌ na sila bang maytaꞌ hi Īsa namung bihādtu. Laung nila ha lawm atay nila, “Maytaꞌ in tau ini tawakkal mamung pangkal pa Tuhan? Hambuuk-buuk da Tuhan in makaampun sin dusa sin mānusiyaꞌ.”

8 Na, magtūy kiyatalusan hi Īsa bang unu in piyaghunaꞌ-hunaꞌ nila. Hangkan laung niya kanila, “Maytaꞌ kamu maghunaꞌ-hunaꞌ sin biyaꞌ ha yan? 9 Na, ha pikil niyu unu in maluhay hipamung ha tau ini bang aku umiyan, ‘Iyampun na in manga dusa mu!’ Atawa umiyan ha tau nasasakit, ‘Bangun kaw, mumusa in kulangan mu, ampa kaw panaw?’ 10 Na, dihilan ta kamu tandaꞌ sin in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ awn kapatutan ku umampun sin dusa sin manga mānusiyaꞌ!” Sakali laung hi Īsa ha tau nagpapatay in baran, 11 “Utuꞌ, bangun na kaw, mumusa in kulangan mu, ampa kaw uwiꞌ na!”

12 Na, nagbangun na in tau yadtu. Miyumus niya in kulangan niya ampa siya miyanaw minuwiꞌ ha kīkitaꞌ sin tau katān. Nahaylan tuud in manga tau katān iban piyudji nila in Tuhan. “Uy,” laung nila, “dayn tagnaꞌ walaꞌ kitaniyu nakakitaꞌ sin biyaꞌ ha yan!”

Magad kan Īsa hi Libi (Matiyu)

(Mat. 9:9-13; Lk. 5:27-32)

13 Manjari, nagbalik hi Īsa madtu pa higad sin Dagat Jalil. Sakali nagtipun mawn kaniya in tau katān. Na, nagnasīhat na isab hi Īsa. 14 Sakali ha saꞌbu niya nagpapanaw, kītaꞌ niya in mangangawaꞌ sukay pa parinta duun naglilingkud ha pustu pagkakawaan sukay. In ngān sin tau ini hi Libi*, anak hi Alpa. Laung hi Īsa kaniya, “Kari kaw agad kākuꞌ magguru.” Na, magtūy timindug hi Libi, ampa miyagad kan Īsa.

15 Manjari, ha saꞌbu hi Īsa duun nagkakaun ha bāy hi Libi, mataud in mangangawaꞌ sukay pa parinta, iban manga baldusa kaibanan in miyawn limamud simāw nagkaun kan Īsa iban sin manga mulid niya, sabab mataud sila in miyagad kaniya. 16 Na, awn manga guru sin saraꞌ agama, amu in agad ha parhimpunan Parisi, in nākitaꞌ kan Īsa naglalamud nagkaun iban sin manga baldusa iban sin manga mangangawaꞌ sukay pa parinta. Na, iyasubu nila in manga mulid hi Īsa, laung nila, “Maytaꞌ in nakuraꞌ niyu yan magsāw magkaun iban sin manga mangangawaꞌ sukay pa parinta iban sin manga tau baldusa?”

17 Pagdungug hi Īsa sin bichara nila, simambung siya. Diyalil niya kaagi in sambung niya, laung niya, “In manga tau way sakit diꞌ magkagunahan mangungubat, amu da in magkagunahan mangungubat in manga tau nasasakit. In maksud ku miyari pa dunya, bukun paagarun kākuꞌ in manga tau, amu in imiyan, in sila mabuntul, saꞌ miyari aku supaya magad kākuꞌ in manga tau baldusa (amu in biyaꞌ sapantun tau taga sakit).”

In Hinduꞌ hi Īsa Pasal Pagpuasa

(Mat. 9:14-17; Lk. 5:33-39)

18 Manjari, awn hambuuk waktu in manga mulid hi Yahiya amu in Mangliliguꞌ iban sin manga Parisi nagpuasa. Sakali awn manga tau miyawn nangasubu kan Īsa, laung nila, “Maytaꞌ in manga mulid hi Yahiya amu in Mangliliguꞌ iban sin manga mulid sin manga Parisi magpuasa, sagawaꞌ in manga mulid mu diꞌ magpuasa?”

19 Diyalil kaagi hi Īsa in sambung niya kanila, laung niya, “Maytaꞌ, magpuasa ka in manga luruk ha pagtiyaunan salugay yaun pa duun kanila in pangantin usug? Tantu diꞌ! Ha salugay sin pangantin usug duun kanila, diꞌ sila magpuasa. 20 Sagawaꞌ dumatung da in waktu in pangantin usug kawaun na dayn kanila. Na, bang dumatung na in waktu yan in sila magpuasa na.”

In Manga Bichara Dalil hi Īsa Pasal sin Hinduꞌ Nakauna iban sin Hinduꞌ Baꞌgu

21 (Pagꞌubus nagdalil hi Īsa pasal sin panghinduꞌ nakauna iban sin panghinduꞌ niya.) Laung niya, “Wayruun tau in magtupak sin pīs-pīs baꞌgu pa tamungun daan, sabab bang biyaꞌ hādtu in pagtupak niya, pagkungkung sin pīs-pīs baꞌgu, magisiꞌ da dayn ha tamungun iban lumagguꞌ pa in gisiꞌ niya. 22 Damikkiyan, wayruun tau in lumuun sin tubig anggul (biyaꞌ tubaꞌ) amu in masi pa nagbubukal pa luluunan pais hayup amu in daan iban matugas na, sabab bang biyaꞌ hādtu in hinangun niya, in luluunan pais hayup amu in matugas na, tantu mabustak. Na, kawgun sadja in tubig anggul iban sin luluunan pais hayup. Saꞌ in tubig anggul amu in baꞌgu subay hiluun ha luluunan pais hayup baꞌgu.”

Pasal sin Adlaw Paghali-hali iban Pagpudji pa Tuhan

(Mat. 12:1-8; Lk. 6:1-5)

23 Manjari, hambuuk adlaw, adlaw Sabtuꞌ, amu in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan sin manga Yahudi, limabay hi Īsa iban sin manga mulid niya dayn ha lawm uma. Sakali nangutul bunga sin tiyanum (biyaꞌ lupa pāy) in manga mulid niya. 24 Na, laung sin manga Parisi kan Īsa, “Uy, langgal saraꞌ sin agama in hīnang sin manga mulid mu sabab adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan adlaw ini!”

25 Na, laung hi Īsa kanila, “Maytaꞌ, walaꞌ niyu ka nabacha ha lawm Kitab in hīnang hi Daud ha waktu in siya iban sin manga iban niya way na kakaun nila iban hiyapdiꞌ na tuud sila? 26 Simūd hi Daud pa lawm Bāy sin Tuhan, ampa siya kimaun sin kakaun bakas iyungsud pa Tuhan. Dihilan niya isab in manga iban niya. Sin masa yadtu hi Abiyatar in imam dakulaꞌ ha Bāy sin Tuhan. In hīnang nila langgal saraꞌ sin agama, sabab amura manga imam in makajari kumaun sin kakaun bakas iyungsud pa Tuhan. Sagawaꞌ minsan bihādtu in hīnang hi Daud, walaꞌ da siya nagdusa.”

27 Mahuli dayn duun, laung hi Īsa, “Piyaawn in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan ha hikarayaw sin mānusiyaꞌ, saꞌ in mānusiyaꞌ piyapanjari bukun ha supaya kabuꞌgatan sin pagꞌagad sin manga palihālan pasal sin adlaw paghali-hali pa Tuhan. 28 Na, in amu in Anak Mānusiyaꞌ amu in makapagbayaꞌ umiyan bang unu in mapatut hinangun ha adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan.”

3

In Tau Nakukumay in Lima

(Mat. 12:9-14; Lk. 6:6-11)

1 Na, naabut na isab hambuuk waktu in hi Īsa simūd pa lawm langgal. Sakali awn hambuuk tau duun nakukumay in lima niya. 2 Yaun da isab in manga kaibanan tau marugal kan Īsa. Mabayaꞌ nila lawagan hi Īsa dusa ha supaya nila siya katuntutan. Hangkan, jiyagahan nila tuud marayaw hi Īsa bat nila kakitaan bang pauliun hi Īsa in tau nakukumay in lima minsan adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan. 3 Na, laung hi Īsa ha tau nakukumay in lima, “Kari kaw mari pa unahan.” 4 Pagꞌubus ampa niya iyasubu in manga tau, laung niya, “Bang ha aturan sin saraꞌ agama natuꞌ unu in patut natuꞌ hinangun ha adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan? Huminang sin marayaw atawa makamula? Tumabang sin kabuhiꞌ sin tau atawa mamatay?”

Na, walaꞌ tuud simambung minsan hangka-kabtang in manga tau. 5 Iyatud hi Īsa in manga tau iban diyugalan siya kanila, sagawaꞌ nasusa da isab in lawm atay niya pasal nila sabab matugas in ū nila iban saꞌ in pamikil nila. Pagꞌubus, laung hi Īsa ha tau nakukumay in lima, “Hunata in lima mu.” Na hiyunat na sin tau in lima niya. Na, saruun-duun dimayaw nagbalik in lima niya. 6 Na, gimuwaꞌ in manga Parisi dayn ha lawm langgal, ampa sila magtūy nagꞌisun iban sin manga tindug hi Sultan Hirud bang biyaꞌ diin in hikapatay nila kan Īsa.

Mataud Tau in Murul kan Īsa

7 Sakali minīg na hi Īsa iban sin manga mulid niya, ampa sila miyadtu pa Dagat Jalil. Mataud tuud tau in imurul kan Īsa. In manga tau ini dayn ha Jalil, Yahudiya, 8 Awrusalam (Baytal Makdis), Idumiya, dayn ha hulaꞌ ha dapit pa subangan sin Subaꞌ Jurdan, iban dayn ha manga dāira sin Tirus iban Sidun. In manga tau mataud ini miyawn kan Īsa sabab kiyasuysuyan sila pasal sin nahinang hi Īsa. 9 Landuꞌ tuud mataud in manga tau. Hangkan nagpasakap hi Īsa kumpit ha manga mulid niya ha supaya siya diꞌ karaꞌganan sin manga tau. 10 Mataud tau nasasakit in napauliꞌ niya, hangkan in katān tagasakit nagtuyuꞌ tuud similut bat makakaput kaniya. 11 Na, bang siya kakitaan sin manga tau siyusūd saytan, magtūy magpatiligad sila ha alupan niya ampa similawak, laung nila, “Ikaw in Anak Tuhan!”

12 Sagawaꞌ ībut-ibutan tuud hi Īsa in manga saytan diꞌ papagbaytaun bang hisiyu siya.

Hangpuꞌ Tagduwa Mulid in Pīun hi Īsa Wakil Niya

(Mat. 10:1-4; Lk. 6:12-16)

13 Na, pagꞌubus yadtu timukad hi Īsa pa taas būd-būd ampa niya tiyawag in manga tau amu in kabayaan niya paagarun kaniya. Miyawn in manga tau kaniya. 14 Pagꞌubus ampa niya pinīꞌ in hangpuꞌ tagduwa tau hīnang manga wakil niya. Laung niya kanila, “Kamu in napīꞌ ku tutug magad kākuꞌ. Kamu da isab in daakun ku magnasīhat sin Baytaꞌ Marayaw dayn ha Tuhan, 15 iban dihilan ta kamu kawasa magpaguwaꞌ sin saytan dayn ha manga tau siyusūd saytan.”

16 In manga hangpuꞌ tagduwa mulid napīꞌ niya, amuna hinda Simun (ngiyānan siya hi Īsa, Pitrus), 17 hi Yaꞌkub iban sin taymanghud niya hi Yahiya, amu in manga anak hi Sibidi. (Ngiyānan sila hi Īsa, Buwanirgis, in hāti niya makusug biyaꞌ dawgdug), 18 hi Andariyas, hi Pilip, hi Bartulumi, hi Matiyu, hi Tumas, hi Yaꞌkub, amu in anak hi Alpa, hi Tadiyus, hi Simun, amu in bantug simulang ha pamarinta sin hulaꞌ Rūm, 19 iban hi Judas tau dayn ha Kiriyud amu in manipu kan Īsa.

Hi Īsa iban hi Bilsibul

(Mat. 12:22-32; Lk. 11:14-23; 12:10)

20 Pagꞌubus minuwiꞌ na hi Īsa iban sin manga mulid niya pa hulaan nila. Sakali nagtipun na isab mawn kan Īsa in manga tau mataud. Diꞌ na siya makaluhaya minsan kumaun iban sin manga mulid niya. 21 Na, pagdungug sin manga mawmaas iban taymanghud hi Īsa sin kahālan niya, miyadtu sila kumawaꞌ kaniya, sabab laung sin manga tau in hi Īsa narupang na.

22 Lāgiꞌ, awn isab manga guru sin saraꞌ agama, in nakalūd mawn dayn ha Awrusalam (Baytal Makdis). Laung nila, “Siyusūd hi Īsa sin Nakuraꞌ sin manga Saytan amu in pagngānan Bilsibul. Nakuraꞌ sin manga Saytan in nagdihil kaniya barakat magpaguwaꞌ sin manga saytan dayn ha manga tau siyusūd saytan.”

23 Na, hangkan tiyawag hi Īsa in manga tau piyakawn kaniya ampa niya diyalil in bichara niya, laung niya, “Unu in karnaꞌ sin Saytan Puntukan magpaguwaꞌ sin manga tindug niya dayn ha manga tau siyusūd saytan? Bang bihādtu biyaꞌ da baran niya in piyaguwaꞌ niya. 24 Biyaꞌ da isab hantang sin hambuuk hulaꞌ. Bang in manga tau ha hambuuk hulaꞌ nababahagiꞌ, nagdurugaing-dugaing agaran iban magbunuꞌ-biyunui, na in hulaꞌ yan diꞌ lumugay kumangīꞌ da. 25 Damikkiyan bang in maglahasiyaꞌ magsaggaꞌ-siyaggai, diꞌ lumugay kumangīꞌ da sila. 26 Na, hangkan bang sawpama in Saytan Puntukan magkuntara iban sin manga tindug niya, in kusug sin kawasa niya diꞌ tumatas. Kumangīꞌ siya iban duun na in katubtuban niya.”

27 Diyalil hi Īsa in Saytan Puntukan pa hambuuk tau makusug. Laung niya, “Way tau makasūd manglangpas pa lawm bāy sin hambuuk tau makusug bang siya diꞌ kahukutan naa muna.

28 “Ini in bunnal hibaytaꞌ ku kaniyu. In katān dusa iban pamung mangīꞌ pa Tuhan sin manga tau, ampunun da sin Tuhan. 29 Sagawaꞌ hisiyu-siyu in mamung mangīꞌ ha Rū sin Tuhan, diꞌ siya ampunun sin Tuhan sabab in dusa yan tanggungun niya sampay kasaumulan.” 30 (Hangkan namung hi Īsa sin biyaꞌ ha yan sabab awn manga kaibanan tau namung sin siyusūd saytan hi Īsa).

In Inaꞌ iban Manga Taymanghud hi Īsa

(Mat. 12:46-50; Lk. 8:19-21)

31 Sakali nākawn na in inaꞌ hi Īsa iban sin manga taymanghud niya usug. Duun sila timindug ha guwaꞌ sin bāy ampa sila nagparā lapal sin mabayaꞌ sila dumā magkitaꞌ kan Īsa. 32 Na, mataud tuud tau in naglilingkud duun ha katilibut hi Īsa. Laung nila kan Īsa, “Tuwan, in inaꞌ mu iban manga taymanghud mu yaun ha guwaꞌ, naglawag kaymu.”

33 In sambung hi Īsa, “Bukun sadja sila yan in manga taymanghud iban inaꞌ ku!” 34 Imatud siya pa manga tau naglilingkud ha katilibut niya ampa siya namung, laung niya, “Minsan in sila ini manga taymanghud iban inaꞌ ku da. 35 Sabab hisiyu-siyu in magkahagad huminang sin kabayaan sin Tuhan in siya yan taymanghud ku usug-babai iban inaꞌ ku.”

4

Isturi Dalil Pasal sin Tau Nagtanum

(Mat. 13:1-9; Lk. 8:4-8)

1 Manjari, nagnasīhat na isab nagbalik hi Īsa didtu ha higad Dagat Jalil. Landuꞌ tuud mataud tau in miyawn nagtipun dumungug sin nasīhat niya. Hangkan simakat siya pa taas kumpit asibiꞌ, ampa siya limingkud nagnasīhat. Duun in kumpit asibiꞌ piyaantung masuuk pa hunasan ampa in manga tau duun timitindug ha higad daplakan dimurungug kaniya.

2 Na, mataud in niyasīhat niya. In pagnasīhat niya, laung niya, 3 “Dungug kamu! Awn yaun hambuuk tau nagtanum binhiꞌ ha uma niya. 4 In kaagi niya nagtanum, siyabud niya in manga binhiꞌ. In kaibanan binhiꞌ nahulug pa labayan. Na, pagkawn sin manga manuk-manuk nakaun in manga binhiꞌ. 5 In kaibanan binhiꞌ nahulug pa lupaꞌ mabatu iban hangkatiyuꞌ da in lupaꞌ niya. Na hangkarayꞌ da timubuꞌ in manga binhiꞌ sabab mababaw da in lupaꞌ niya. 6 Sakali kiyapasuan mayan sin suga, nangluyluy in tiyanum sabab bukun malawm in gamut niya. 7 In kaibanan binhiꞌ nahulug pa lupaꞌ tiyutubuan sin manga kasagbutan matunuk. Pagtubuꞌ sin manga binhiꞌ tiyaꞌlung sin manga sagbut matunuk, hangkan walaꞌ na namunga. 8 Ampa in kaibanan binhiꞌ nahulug pa lupaꞌ marayaw. Hangkan jimatu in tubuꞌ nila iban nagbunga marayaw. In bunga sin kaibanan sarang-sarang in taud, in kaibanan mataud, ampa in kaibanan landuꞌ tuud mataud.”

9 Mahuli dayn duun, laung hi Īsa, “Na, sasukuꞌ sin kamu nakarungug, dunguga niyu tuud in biyaytaꞌ ku yan kaniyu!”

Maytaꞌ Dalil Kaagi in Pagnasīhat hi Īsa

(Mat. 13:10-17; Lk. 8:9, 10)

10 Pagꞌubus yadtu, nakaīg mayan in manga tau mataud, miyawn kaniya in hangpuꞌ tagduwa mulid niya iban sin kaibanan tau nakarungug sin nasīhat niya. Nangasubu sila bang unu in hāti sin isturi diyalil niya. 11 Laung hi Īsa. “In kamu yan kiyarihilan na ingat iban panghāti pasal sin kahālan sin pamarinta sin Tuhan amu in bakas līlibun dayn ha pikilan sin mānusiyaꞌ. Sagawaꞌ in kaibanan tau dugaing sila dayn kaniyu. In katān hinasīhat ku kanila dalilun ku kaagi pa manga isturi malawm in maana niya. 12 Hangkan biyaꞌ ha yan in pagnasīhat ku sabab biyaꞌ na sin kiyasulat ha lawm Kitab, nagparman in Tuhan, amu agi,

‘Minsan sila imaatud diꞌ sila makakitaꞌ,

minsan sila dimurungug diꞌ sila makahāti,

sabab bang sila makahāti pindahun nila na in atay nila pa Tuhan ampa maampun in manga dusa nila.’ ”

Magpahāti hi Īsa sin Maana sin Isturi Dalil Pasal sin Tau Nagtanum

(Mat. 13:18-23; Lk. 8:11-15)

13 Pagꞌubus laung hi Īsa kanila, “Maytaꞌ, walaꞌ niyu pa kiyahātihan in maana sin dalilan pasal sin tau nagtanum? Tantu bang niyu yan diꞌ kahātihan, na diꞌ niyu da isab kahātihan in kaibanan hinasīhat ku amu in dalilun ka kaagi.

14 “Ha isturi diyalil ku, in tau nagtanum amuna in biyaꞌ sapantun tau magpamahalayak sin Parman sin Tuhan. 15 In tau kaibanan nakarungug sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan amuna in biyaꞌ sapantun sin manga binhiꞌ iban sin dān labayan kiyahulugan nila. Pagdungug nila na mayan sin Baytaꞌ Marayaw, magtūy mawn in Saytan Puntukan umagaw dayn kanila sin hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw. 16 Na, in kaibanan tau nakarungug sin Baytaꞌ Marayaw amuna in biyaꞌ sapantun sin manga binhiꞌ iban sin lupaꞌ mabatu kiyahulugan nila. Pagdungug nila na mayan sin Baytaꞌ Marayaw magtūy nila tiyaymaꞌ iban pagkūg-kuyag nila. 17 Sagawaꞌ diꞌ maggamut in hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw ha lawm atay nila, iban hangkarayꞌ da in tatasan nila. Hangkan bang sila datungan na kasusahan atawa kabinsanaan sabab sin pagtaymaꞌ nila sin hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw, na magtūy nila butawanan in pangandul nila ha Tuhan. 18 Ampa in kaibanan tau nakarungug sin Baytaꞌ Marayaw amuna in biyaꞌ sapantun sin manga binhiꞌ iban sin lupaꞌ kiyahulugan nila amu in tiyutubuan sin manga sagbut matunuk. Diyungug nila in hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw, 19 sagawaꞌ masi sila magsusa sin manga palihālan dī ha dunya. Malabi ha atay nila in manga altaꞌ iban masi sila manapsu ha unu-unu katān. Na, hangkan maluppas sadja in karayawan makapabuntul sin kawl-piil nila, amu in makawaꞌ nila dayn ha hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw. In sila yan biyaꞌ da sapantun tiyanum diꞌ magbunga. 20 Sagawaꞌ in tau kaibanan nakarungug sin hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw amuna in biyaꞌ sapantun sin manga binhiꞌ iban sin lupaꞌ marayaw kiyahulugan nila. Diyungug nila in hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw iban tiyaymaꞌ nila. Hangkan sumūng in dayaw sin kawl-piil nila. In kaibanan sarang-sarang in dayaw, in kaibanan isab dumayaw tuud ampa in kaibanan landuꞌ tuud dumayaw.”

Dalilan pasal sin Palitaan

(Lk. 8:16-18)

21 Pagꞌubus, nangasubu hi Īsa, laung niya, “Maytaꞌ, awn ka magdā palitaan pa lawm bilik ubus ampa niya lukuban sin pastan atawa hibutang niya pa sawm kantil? Bukun ka subay niya hibutang in palitaan pa taas sin pagbubutangan palitaan? 22 Karnaꞌ unu-unu in tiyatapuk tantu gumuwaꞌ da iban unu-unu in līlibun tantu kaingatan da. 23 Na, sasukuꞌ sin kamu nakarungug, dunguga niyu tuud marayaw in biyaytaꞌ ku yan kaniyu!”

24 Laung pa isab hi Īsa, “Pahūpa niyu tuud marayaw pa lawm pamikil niyu in manga diyungug niyu yan. Sabab bang kamu matuyuꞌ tuud dumungug sin hinduꞌ, na sumūng in panghāti iban ingat niyu. 25 Karnaꞌ hisiyu-siyu in dumungug tuud marayaw sūngan sin Tuhan in panghāti niya, sagawaꞌ hisiyu-siyu in diꞌ dumungug marayaw minsan in maniyuꞌ-tiyuꞌ kahātihan niya, maīg da dayn kaniya.”

Dalilan Pasal sin Pagtubuꞌ sin Binhiꞌ

26 Na laung hi Īsa, “In hantang sin pamarinta sin Tuhan biyaꞌ sapantun sin kahālan sin hambuuk tau nagtanum manga binhiꞌ ha uma niya. 27 Pagꞌubus niya nagtanum, pasāran niya na in manga binhiꞌ tumubuꞌ isa-isa niya. Himinang na siya sin manga hinang dugaing. Magsusūng in adlaw, in manga binhiꞌ tiyanum niya tumubuꞌ iban sumulig isa-isa nila. Diꞌ niya kaingatan bang biyaꞌ diin in pagtubuꞌ iban pagsulig sin manga binhiꞌ. 28 Pasal dayn ha lupaꞌ tumubuꞌ in manga binhiꞌ. Magjawm naa tagnaꞌ, ampa magburus, ubus ampa magbunga. 29 Na, bang hinug na in manga bunga, mawn na magꞌani in nagtanum sabab naabut na in musim sin pagꞌani.”

Dalilan pasal sin Bigi Sibiꞌ-sibiꞌ Tuud

(Mat. 13:31-32, 34; Lk. 13:18-19)

30 Laung pa isab hi Īsa, “Unu in hikasaliꞌ natuꞌ ha pamarinta sin Tuhan? Unu in hikadalil natuꞌ bat natuꞌ mapapata in kahantang sin pamarinta sin Tuhan? 31 In pamarinta sin Tuhan hikadalil taniyu pa hambuuk bigi sibiꞌ-sibiꞌ ini hikatanum, 32 Na diꞌ lumugay tumubuꞌ iban lumagguꞌ tuud yan dayn ha katān jambangan. Dakulaꞌ in manga sanga niya amu in katapuan iban kapagpugaran sin manga manuk-manuk.”

33 Na, mataud ginisan dalilan biyaꞌ ha yan in kiyaisturi hi Īsa bang siya nagnasīhat ha manga tau sin hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan. Dalilun niya kaagi in pagnasīhat niya ha gantaꞌ kahātihan sin manga tau. 34 Diꞌ siya magnasīhat ha manga tau bang bukun dalil kaagi. Sagawaꞌ bang siya dakuman iban sin manga hangpuꞌ tagduwa mulid niya in duun, pahātihun niya sila sin maana sin katān isturi diyalil niya.

Kapagꞌagihan hi Īsa in Hangin iban Alun

(Mat. 8:23-27; Lk. 8:22-25)

35 Sakali himapun-hapun mayan sin adlaw da yadtu, laung niya ha manga mulid niya, “Sūng kitaniyu umuntas pa hansipak hunasan.” 36 Na, minīg na sila dayn ha manga tau mataud. Simakat na in manga mulid hi Īsa pa kumpit asibiꞌ, lāgiꞌ in hi Īsa asal duun na naglilingkud. Na, diyā nila na siya timulak. Awn da isab kaibanan kumpit asibiꞌ dimungan timulak kanila. 37 Pagꞌuntas nila, bukun malugay himuyup in hangin makusug iban nagꞌalun na. Nagsimpuwak in alun pa lawm kumpit nila iban agun-agun na mahipuꞌ sin tubig in kumpit. 38 In hi Īsa didtu ha buliꞌ sin kumpit natutūg iban sin pagꞌūan niya. Biyatiꞌ siya sin manga mulid niya, laung nila, “Tuwan, diꞌ ka kaw magparuli minsan kitaniyu maabut na mapatay?”

39 Na, nagbangun hi Īsa ampa niya diyaak piyahundung in hangin. Laung niya, “Hundung kaw!” iban laung niya ha alun, “Linaw kaw!” Na saruun-duun himundung in hangin iban liminaw tuud in dagat. 40 Laung hi Īsa kanila, “Maytaꞌ kamu miyugaꞌ tuud? Maytaꞌ, masi pa wayruun pangandul niyu pa Tuhan?”

41 Na, nahaylan tuud in manga mulid hi Īsa. Laung nila pakaniya-pakaniya, “Hisiyu bahaꞌ tuud in tau ini? Minsan in hangin iban alun magkahagad kaniya!”

5

Pauliun hi Īsa in Tau Siyusūd Saytan

(Mat. 8:28-34; Lk. 8:26-39)

1 Sakali dimatung na hi Īsa iban sin manga mulid niya pa hansipak sin Dagat Jalil, mawn pa hulaꞌ Girasa. 2 Pagnaug na mayan hi Īsa dayn ha kumpit, biyāk siya sin hambuuk tau guwaꞌ dayn ha lawm kakubulan. In tau ini siyusūd saytan 3 iban naghuhulaꞌ siya ha kakubulan. Diꞌ na tuud siya kahukutan minsan pa basiꞌ in hipanghukut kaniya. 4 Nakamataud na bilangguan sin manga tau in siki-lima niya, sagawaꞌ magkabugtuꞌ-bugtuꞌ niya da in bilangguꞌ iban pagbaliꞌ-baliun niya in manga ikang-ikang. Wayruun tau makagapus kaniya sabab landuꞌ tuud in kusug niya. 5 Magsāsab siya magsilawak dūm-adlaw ha kakubulan iban ha manga būd-būd, iban panggisun niya sin manga batu in baran niya.

6 Pagkitaꞌ sin tau ini kan Īsa dayn ha kalayuan, dimagan siya madtu kan Īsa ampa siya simujud ha alupan niya.

7-8 Laung hi Īsa kaniya, “Guwaꞌ kaw dayn ha lawm baran sin tau ini, saytan!”

Magtūy similawak in tau siyusūd saytan, laung niya, “Unu in kabayaan mu kākuꞌ, Īsa, amu in Anak Tuhan Mahatinggi? Pangayuun ku junjung kaymu, ayaw mu aku binsanaa.”

9 Na, iyasubu siya hi Īsa, “Hisiyu in ngān mu?”

In sambung niya, “In ngān ku hi Ibuhan sabab mataud tuud kami ini!” 10 Na, piyangayuꞌ niya tuud jiyunjung kan Īsa bang mayan diꞌ sila paīgun dayn ha hulaꞌ yaun.

11 Manjari ini awn manga babuy mataud nagbabaan didtu ha pigiꞌ būd nagkakaun. 12 Na, nangayuꞌ junjung kan Īsa in manga saytan, laung nila “Pakadtua kami pa manga babuy yaun. Pasūra kami pa lawm baran nila.” 13 Na, diyūlan sila hi Īsa. Gimuwaꞌ na in manga saytan dayn ha baran sin tau ampa sila limīn pa manga babuy. Na, magtūy in manga babuy nagbaan-baan limungtud dimagan dayn ha pangpang pa babaꞌ. Nakatūy sila pa lawm dagat iban naluꞌmus sila katān, awn manga kulang labi duwa ngaibu.

14 Manjari, in manga tau nagꞌiipat sin manga babuy magtūy dimagan madtu pa dāira iban pa kagimbahan nanuysuy ha manga tau pasal sin kītaꞌ nila. Na, miyadtu in manga tau nyimataꞌ sin suysuy diyungug nila. 15 Pagdatung nila mawn kan Īsa, kītaꞌ nila in tau amu in bakas siyusūd sin saytan hangka-panji duun naglilingkud iban pagtamung marayaw. Kiyaulian iban ha lawm sayu na siya. Na, miyugaꞌ in tau katān. 16 Na, in manga tau amu in duun nakakitaꞌ nanuysuy na ha manga tau sin nahinang hi Īsa ha tau siyusūd sin manga saytan iban pasal sin manga babuy. 17 Na, pagꞌingat sin manga tau sin biyaꞌ hādtu, piyangayuꞌ nila kan Īsa sin subay siya mīg dayn ha hulaꞌ nila.

18 Sakali sūng mayan hi Īsa sumakat pa kumpit asibiꞌ, nangayuꞌ junjung kan Īsa in tau bakas siyusūd sin manga saytan, laung niya, “Tuwan, paagara aku kaymu.”

19 Sagawaꞌ diꞌ siya paagarun hi Īsa. Gām mayan laung hi Īsa kaniya, “Uwiꞌ na kaw madtu pa manga lahasiyaꞌ mu iban baytai sila pasal sin nahinang sin Panghuꞌ kaymu iban sin luuy niya kaymu.”

20 Na, minīg na in tau yaun, ampa niya liyatag siyuysuyan in manga tau ha hulaꞌ pagngānan Hangpuꞌ Lungsud sin nahinang hi Īsa kaniya. Na, nahaylan in tau katān nakarungug sin suysuy niya.

Mabuhiꞌ in Bataꞌ Babai Patay iban Kaulian in Babai Tagasakit

(Mat. 9:18-26; Lk. 8:40-56)

21 Manjari, imuntas na isab nagbalik hinda Īsa pa hansipak sin Dagat Jalil. Pagdatung nila, mataud tau in miyawn nagtipun ha katilibut hi Īsa. 22 Ha saꞌbu niya duun, nākawn hi Jayrus, hambuuk nakuraꞌ sin langgal sin manga Yahudi. Pagkitaꞌ niya kan Īsa, magtūy siya simujud pa tungud siki hi Īsa. 23 Pagꞌubus, ampa siya nangayuꞌ junjung kan Īsa, laung niya, “Tuwan, in anak ku babai dāga-rāga nagdarā na napas. Anduꞌ, kari kaw agad kākuꞌ pa bāy ampa mu siya kumpiti bat siya dumayaw iban mabuhiꞌ.”

24 Na, miyagad na hi Īsa kaniya. Mataud tuud tau in miyamagad kan Īsa iban naggigipit siya iban sin manga tau ha katilibut niya.

25 Sakali awn dimungan kanila hambuuk babai nasasakit pagguwaan duguꞌ, hangpuꞌ tagduwa tahun na in lugay niya. 26 Mataud na mangungubat in nakaubat kaniya iban naubus na in pilak niya piyagpaubat, sagawaꞌ walaꞌ da siya imuliꞌ. Gām mayan magsusūng in sakit niya. 27 Sakali nakarungug siya manga suysuy pasal hi Īsa. Hangkan, limamugay siya ha manga tau mataud imurul kan Īsa ampa siya simuuk pa taykud hi Īsa. 28 Laung niya ha lawm atay niya, “Bang ku sadja kakamputan in juba niya, kaulian na in sakit ku.”

29 Nakasuuk mayan siya kan Īsa, kiyamputan niya na in juba hi Īsa. Na, saruun-duun himundung in pagguwaꞌ sin duguꞌ niya iban kiyananaman niya na sin kiyaulian na siya dayn ha sakit niya. 30 Na, magtūy isab kiyaingatan hi Īsa sin awn kiyaulian dayn ha kusug sin barakat niya magpauliꞌ ha tagasakit. Hangkan, himundung siya ampa himarap pa ulihan. Laung niya, “Hisiyu in kimaput sin juba ku?”

31 Laung sin manga mulid niya, “Inday Tuwan. Kītaꞌ mu na in taud sin tau yan naggigipit iban ikaw, biyaꞌ diin in kaingat namuꞌ bang hisiyu in kimaput sin juba mu?”

32 Sagawaꞌ nanghinghing hi Īsa bat niya kaingatan bang hisiyu in kimaput sin juba niya. 33 Na, in babai namidpid sin bugaꞌ sabab kiyaingatan niya na in kimugdan kaniya. Hangkan, miyadtu siya simujud pa tungud siki hi Īsa ampa siya namaytaꞌ sin kasabunnalan tuud. 34 Laung hi Īsa kaniya, “Indaꞌ, in kusug sin parachaya iban pangandul mu amu in nakauliꞌ kaymu. Pataptapa na in lawm atay mu. In sakit mu uliꞌ na tuud.”

35 Ha saꞌbu hi Īsa namimichara ha babai yaun, awn nākawn manga tau dayn ha bāy hi Jayrus, amu in nakuraꞌ sin langgal. Laung nila kan Jayrus, “In anak mu miyatay na. Ayaw mu na paluuga madtu in Tuwan Guru.”

36 Sagawaꞌ walaꞌ hi Īsa nagꞌasip sin bichara nila. Gām mayan laung niya kan Jayrus, “Ayaw kaw masusa. Pagparachaya sadja kaw.” 37 Na, walaꞌ na piyaagad hi Īsa in manga tau kanila, luwal da hinda Pitrus iban sin duwa magtaymanghud hi Yaꞌkub kay Yahiya. 38 Pagdatung nila pa bāy hi Jayrus, kītaꞌ hi Īsa sin nahiluhalaꞌ in manga tau iban diyungug niya na in pagtangis iban pagmatay sin manga tau. 39 Simūd siya pa lawm bāy ampa siya namichara, laung niya, “Maytaꞌ kamu nahiluhalaꞌ iban nagtangis? In bataꞌ walaꞌ miyatay, sagawaꞌ natūg sadja siya.” 40 Na, piyagkatawahan siya sin manga tau, sabab sin bichara niya. Sakali piyaguwaꞌ niya in manga tau. Ubus ampa niya diyā in inaꞌ amaꞌ sin bataꞌ iban sin tū mulid niya pa lawm bilik kiyabubutangan sin bataꞌ babai. 41 Pagꞌubus, ampa niya kiyamputan in lima sin bataꞌ iban namung siya ha bahasa nila, laung niya, “Talita kumi.” In hāti niya, “Indaꞌ, bangun na kaw!”

42 Na, magtūy nagbangun in bataꞌ babai iban miyanaw na ha lawm bāy. (In umul sin bataꞌ babai hangpuꞌ tagduwa tahun.) Na, nahaylan tuud in manga nakakitaꞌ ha ini. 43 Sagawaꞌ ībut-ibutan tuud sila hi Īsa diꞌ pabaytaan minsan kansiyu pasal sin nahinang niya ha bataꞌ babai. Iban biyaytaan niya sila paparihilan kakaun in bataꞌ.

6

Siyulak sin Manga Tau Nasarit hi Īsa

(Mat. 13:53-58; Lk. 4:16-30)

1 Pagꞌubus yadtu minīg na hi Īsa dayn ha hulaꞌ yaun, ampa siya nagbalik madtu pa kawman luggiyaꞌ hulaan niya. Miyagad isab in manga mulid niya kaniya. 2 Sakali, pagꞌabut adlaw Sabtuꞌ, amu in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan, timagnaꞌ na hi Īsa nagnasīhat didtu ha langgal. Mataud tau duun in nahaylan pagdungug nila sin pagnasīhat niya. Laung sin pakaniya-pakaniya, “Hawnu niya bahaꞌ nakawaꞌ in katān ingat niya yan? Unu bahaꞌ in barakat niya yan? Iban biyaꞌ diin in kahinang niya sin manga muꞌjijat yan? 3 Bukun ka in siya hambuuk karpintiru, amu in anak hi Mariyam iban taymanghud hinda Yaꞌkub, Yusup, Jahud iban Simun? Bukun ka in manga taymanghud niya babai yari hangka-lūngan taniyu?” Na, siyulak siya sin manga tau Nasarit.

4 Laung hi Īsa kanila, “In hambuuk nabi liyalagguꞌ hawnu-hawnu hulaꞌ! Sagawaꞌ ha luggiyaꞌ hulaꞌ niya diꞌ siya lagguun iban in manga lahasiyaꞌ iban sin manga tau hangka-kawman niya diꞌ manglagguꞌ kaniya.”

5 Na, wayruun unu-unu muꞌjijat in nahinang hi Īsa duun ha Nasarit, luwal da napauliꞌ niya in manga tau tagasakit kiyaputan niya, sagawaꞌ hangkatiyuꞌ da. 6 Landuꞌ tuud nainu-inu hi Īsa bang maytaꞌ wayruun pangandul kaniya sin manga tau duun.

Daakun na hi Īsa Magnasīhat in Hangpuꞌ Tagduwa Mulid Niya

(Mat. 10:5-15; Lk. 9:1-6)

Pagꞌubus yadtu miyadtu na hi Īsa pa kakawm-kawman nagnasīhat ha manga tau. 7 Sakali tiyawag niya in hangpuꞌ tagduwa mulid niya, ampa niya piyapanaw duwa-ruwa papagnasīhatun pa kahulaꞌ-hulaan. Dīhilan niya sila kawasa makapagꞌagi ha manga saytan. 8 Iban biyaytaan niya sila, laung niya, “Ha panaw niyu ini ayaw kamu magdā unu-unu luwal da manga tungkud niyu. Ayaw kamu magdā kakaun, pagluluunan sin kapanyapan niyu, iban sīn ha lawm sabitan niyu. 9 Makajari kamu magtawmpaꞌ sagawaꞌ ayaw kamu magdā badjuꞌ dugaing dayn sin ha baran niyu.” 10 Iban laung pa isab hi Īsa kanila, “Hawnu-hawnu na mān bāy kakadtuan niyu, bang marayaw in pagꞌasip kaniyu, duun na kamu hantiꞌ ha salugay niyu duun ha hulaꞌ yan. 11 Na, bang kamu mākawn pa hulaꞌ sin manga tau amu in diꞌ magꞌasip kaniyu atawa diꞌ dumungug kaniyu, īg kamu dayn duun. Iban pagꞌīg niyu paspasi niyu in bagunbun dayn ha siki niyu (ha supaya mapakitaꞌ niyu in tandaꞌ sin diꞌ sila tūpun parulihun niyu).”

12 Na, miyanaw na in manga mulid niya, ampa nagnasīhat ha manga tau sin subay sila magtawbat na sin manga dusa nila. 13 Mataud manga saytan in napaguwaꞌ nila dayn ha baran sin manga tau siyusūd saytan iban mataud tau nasasakit in siyapuhan nila sin lana amu in kiyaulian nila.

Punggulan ū hi Yahiya Mangliliguꞌ

(Mat. 14:1-12; Lk. 9:7-9)

14 Manjari kiyarungugan hi Sultan Hirud in katān nahinang hi Īsa sabab simaplag na in suysuy pasal sin kabantugan niya. In manga kaibanan tau nagtukud-tukud na bang hisiyu hi Īsa. Laung sin kaibanan tau, “Nabuhiꞌ na nagbalik hi Yahiya Mangliliguꞌ. Hangkan sa in tau yan tagabarakat huminang sin manga muꞌjijat yan.”

15 Sagawaꞌ laung isab sin kaibanan, “Hi Ilyas in tau yan amu in nabi sin timpu nakauna.” Laung isab sin kaibanan, “Hambuuk nabi in tau yan, biyaꞌ sin manga nabi sin masa nakauna.”

16 Pagdungug hi Hirud sin manga suysuy, laung niya, “Hi Yahiya Mangliliguꞌ in tau yan. Bakas ku piyapunggulan in ū niya, sagawaꞌ nabuhiꞌ siya nagbalik.” 17 Karnaꞌ biyaꞌ ha ini in isturi pasal sin pagpatay kan Yahiya. Iyasawa hi Hirud hi Hirudiya, amu in asawa sin taymanghud niya hi Pilip. Liyāngan siya hi Yahiya sin pagꞌasawa niya kan Hirudiya, hangkan piyasaggaw niya hi Yahiya, piyahukutan ampa piyajīl. 18 Karnaꞌ daran in pagbaytaꞌ hi Yahiya kan Hirud, laung niya, “Bukun mapatut asawahun mu in asawa sin taymanghud mu, hi Pilip.”

19 Hangkan, dimugal hi Hirudiya kan Yahiya iban mabayaꞌ niya hipapatay hi Yahiya, sagawaꞌ diꞌ niya mahinang sabab diꞌ mabayaꞌ hi Hirud hipapatay hi Yahiya. 20 Karnaꞌ malagguꞌ in pagꞌaddat hi Hirud kan Yahiya pasal kiyaingatan niya sin in hi Yahiya tau marayaw iban suchi. Hangkan iyayaran niya hi Yahiya dayn ha kamulahan. Mabayaꞌ siya magdungug sin manga bichara hi Yahiya, sagawaꞌ sumigpit tuud in pamikil niya bang niya karungugan na.

21 Sakali naawn in waktu marayaw makapamaws hi Hirudiya kan Yahiya. Karnaꞌ dimatung mayan in adlaw bakas kapagꞌanak kan Hirud, nagpajamu siya ha manga katān wajil niya, ha manga nakuraꞌ sin manga sundalu iban ha manga tau barkanan ha Jalil. 22 Sakali in anak hi Hirudiya budjang miyawn nagbayla pa pagjamuhan. Kiyasulutan tuud hi Hirud iban sin manga luruk sin pagbayla niya. Hangkan laung sin sultan ha budjang, “Sukat kaw sin unu-unu kabayaan mu, hirihil ku kaymu.” 23 Lāgiꞌ, simapa tuud siya ha budjang, laung niya, “Tantu hirihil ku tuud kaymu minsan unu in pangayuun mu, minsan in hangtungaꞌ sin altaꞌ ku.”

24 Na, miyadtu in budjang nangasubu ha inaꞌ niya kan Hirudiya laung niya, “Unu in pangayuun ku ha sultan?”

In sambung sin inaꞌ niya, “Pangayua in ū hi Yahiya Mangliliguꞌ.”

25 Na, nagꞌūs-ꞌūs nagbalik in budjang madtu pa sultan ampa siya nangayuꞌ, laung niya, “In kabayaan ku hirihil mu kākuꞌ bihaun in ū hi Yahiya Mangliliguꞌ. Pabutangan ha talam!”

26 Pagdungug sin sultan, nasusa tuud siya. Sagawaꞌ pagga siya nakajanjiꞌ ha budjang ha alupan sin manga tau luruk, na diꞌ niya na mabawiꞌ in kiyabichara niya kaniya. 27 Hangkan, magtūy in sultan nagdaak ha hambuuk sundalu jaga hipaparā mawn kaniya in ū hi Yahiya. Na, miyadtu na pa jīl in sundalu jaga ampa piyunggulan in ū hi Yahiya. 28 Pagꞌubus ampa niya biyutang in ū ha talam ampa diyā madtu pa budjang. Diyā isab sin budjang in ū madtu pa inaꞌ niya. 29 Na, diyungug mayan sin manga mulid hi Yahiya in pasal ini, miyadtu sila kimawaꞌ sin bangkay hi Yahiya ampa nila kiyubul. Na, amu yan in suysuy pasal sin kamatay hi Yahiya Mangliliguꞌ.

Pakaunun hi Īsa in Lima Ngaibu Tau

(Mat. 14:13-21; Lk. 9:10-17; Yh. 6:1-14)

30 Manjari, nakauwiꞌ na in manga mulid kiyawakilan hi Īsa dayn ha pagnasīhatan nila. Miyawn sila nagtipun kan Īsa ampa sila namaytaꞌ sin katān nahinang iban kiyahinduꞌ nila ha manga tau. 31 Na, landuꞌ tuud mataud tau in magkadtu-kari kimitaꞌ kan Īsa, hangkan diꞌ minsan makaluhaya kumaun hi Īsa iban sin manga mulid niya. Na, hangkan laung hi Īsa ha manga mulid niya, “Sūng kitaniyu pa lugal wayruun makasasaw kātuꞌniyu bat kamu makapaghali-hali.” 32 Na, miyadtu na sila nagkumpit harap pa hulaꞌ wayruun tau naghuhulaꞌ.

33 Sagawaꞌ mataud tau in nakakitaꞌ sin pagtulak nila iban magtūy sila kiyakilāhan sin manga tau. Na, in manga tau dayn ha kadāirahan katān imūsꞌ-ūs imurul nagpanaw sadja madtu pa hulaꞌ kadtuun hinda Īsa. Na, dimatung sila madtu muna dayn kan Īsa iban sin manga mulid niya. 34 Pagnaug hi Īsa dayn ha kumpit asibiꞌ, kītaꞌ niya in manga tau mataud. Limuuy tuud siya pagkitaꞌ niya ha manga tau sabab biyaꞌ sila sapantun manga bili-bili wayruun magꞌiipat kanila. Na, nagnasīhat na hi Īsa kanila iban mataud in niyasīhat niya. 35 Pagga sin himapun na tuud, miyawn na in manga mulid niya kaniya, laung nila, “Tuwan, masuuk na marūm in hulaꞌ ampa in hulaꞌ ini wayruun tau naghuhulaꞌ dī. 36 Marayaw pa pakadtuun mu in manga tau ini pa manga lūngan iban pa manga bāy sin manga magꞌuuma amu in masuuk mari bat sila makapamī sin kakaun nila.”

37 Sagawaꞌ in sambung hi Īsa, laung niya, “Kamu na in dumihil kakaun kanila.”

Laung nila, “Uy, na biyaꞌ diin yan? Ha banus sin tau yan subay hargaꞌ walu bulan gadji in hipamī sin kakaun hipakaun kanila.”

38 Na, laung hi Īsa kanila, “Pila in taud sin tinapay diyarā niyu? Kitaa niyu madtu.”

Na, pagkitaꞌ nila, laung nila, “Awn lima tinapay iban duwa istaꞌ.”

39 Pagꞌubus biyaytaan hi Īsa in manga mulid niya papalingkurun in manga tau katān, papagtumpuk-tumpukun ha kabaylihan. 40 Hangkan limingkud na in manga tau, nagtumpuk-tumpuk hanggatus-hanggatus iban kayꞌman-kayꞌman. 41 Na, kiyawaꞌ na hi Īsa in lima tinapay iban sin duwa istaꞌ, ampa siya himangad pa taas langit nagsarang-sukul pa Tuhan. Pagꞌubus, ampa niya piyagꞌutud-utud in manga tinapay, diyuhal pa manga mulid niya ampa piyarihil pa manga tau. Piyagbahagiꞌ-bahagiꞌ niya da isab in duwa istaꞌ ha manga tau katān. 42 Na, nakakaun in tau katān iban kiyansuban sila. 43 Pagꞌubus sin manga tau nagkaun, tīpun sin manga mulid hi Īsa in nakapin kakaun iban istaꞌ. Nakahipuꞌ sila hangpuꞌ tagduwa ambung. 44 Na, in taud sin tau kimaun, in manga usug sadja, awn lima ngaibu.

Manaw hi Īsa ha Babaw Dagat

(Mat. 14:22-33; Yh. 6:15-21)

45 Pagꞌubus yadtu magtūy piyasakat hi Īsa in manga mulid niya pa taas kumpit asibiꞌ, paunahun dayn kaniya madtu pa Bitsayda, ha hansipak sin dagat. Dimuun naa siya nagpauwiꞌ ha manga tau mataud. 46 Napauwiꞌ niya mayan in manga tau, miyadtu hi Īsa pa taas būd-būd nangarap pa Tuhan. 47 Narūm mayan nakaabut na in manga mulid hi Īsa pa giꞌtungan sin dagat. Ampa in hi Īsa duun isa-isa niya ha ginlupaan. 48 Sakali kītaꞌ hi Īsa kiyahunitan nagdayung in manga mulid niya sabab simasangsang sila sin hangin. Na, subu-subu pa tuud ha ūt sin lisag tū iban lisag unum, miyanaw hi Īsa ha babaw dagat harap madtu pa manga mulid niya. Ambayaꞌ niya sila labayan, 49 sagawaꞌ kītaꞌ siya sin manga mulid niya nagpapanaw ha babaw dagat. Na, similawak sin bugaꞌ in manga mulid niya sabab in pangannal nila lutaw in kītaꞌ nila. 50 Similawak tuud sila katān pagkitaꞌ nila kaniya sabab landuꞌ tuud sila miyugaꞌ.

Sagawaꞌ magtūy hi Īsa namung kanila, laung niya, “Pataptapa niyu in atay niyu. Aku sa ini, hangkan ayaw kamu mabugaꞌ.” 51 Pagꞌubus simakat siya pa kumpit sartaꞌ himundung na in hangin. Nahaylan tuud in manga mulid niya kaniya. 52 Karnaꞌ diꞌ nila pa kaingatan bang hisiyu tuud hi Īsa minsan nila bakas na kītaꞌ bang biyaꞌ diin in pagpakaun hi Īsa ha manga tau. Diꞌ maabut sin pikilan nila in kītaꞌ nila.

Pauliun hi Īsa in Manga Tagasakit ha Ginnisarit

(Mat. 14:34-36)

53 Manjari limanjal na sila pa hansipak sin dagat. Duun sila dimungguꞌ ha kawman sin Ginnisarit. 54 Pagnaug nila dayn ha kumpit, magtūy kiyakilāhan sin manga tau hi Īsa. 55 Hangkan in manga tau katān dayn ha pangdaig sin hulaꞌ yaun nagꞌūs-ūs miyawn kan Īsa nagdarā sin manga nasasakit amu in nagkukulang ha kulangan nila. Dāhun nila in manga nasasakit madtu kan Īsa minsan hawnu-hawnu hi Īsa. 56 Iban pakain-pakain na mayan hi Īsa madtu, pa kawman atawa pa manga dāira atawa pa kagimbahan, dāhun sin manga tau in manga nasasakit madtu pa tabuꞌ ampa nila junjungan kan Īsa bang mayan pakaputun niya in manga nasasakit minsan dakuman duhul sin juba niya. Na, in katān tau nakakaput sin juba niya kiyaulian.

7

Unu in Marayaw Bawgbugan, Biatan sin tau atawa Daakan sin Tuhan?

(Mat. 15:1-9)

1 Manjari, in manga Parisi iban manga guru sin saraꞌ agama amu in nakalūd dayn ha dāira Awrusalam (Baytal Makdis) miyawn nagtipun kan Īsa. 2 Sakali, kītaꞌ nila in kaibanan manga mulid hi Īsa nagkakaun, ampa walaꞌ nakapanghugas tuud marayaw sin manga lima nila biyaꞌ kaagi sin addat sin manga Yahudi magsuchi sin lima nila bang sila kumaun.

3 Karnaꞌ in addat sin manga katān Yahudi labi awla na in manga Parisi diꞌ sila kumaun bang nila diꞌ masuchi naa muna in manga lima nila. Iyaagad nila tuud marayaw in manga biatan sin kamaasan nila. 4 Iban diꞌ sila kumaun sin unu-unu dayn ha tabuꞌ bang diꞌ kahugasan naa muna biyaꞌ sin kaagi nila maghugas. Iban iyaagad nila tuud marayaw in manga katān hinduꞌ daakan sin kamaasan nila biyaꞌ na sin kaagi sin paghugas marayaw sin manga sawan, siliꞌ, iban sin manga paglulutuan tumbaga.

5 Hangkan, pagkitaꞌ sin manga Parisi iban sin manga guru sin saraꞌ agama ha manga mulid hi Īsa nagkakaun ha walaꞌ makapagsuchi sin manga lima nila, iyasubu nila hi Īsa, laung nila, “Maytaꞌ in manga mulid mu diꞌ magkahagad sin manga biatan sin manga kamaasan natuꞌ? Magkaun sadja sila minsan walaꞌ nakapanghugas tuud marayaw sin manga lima nila.”

6 In sambung hi Īsa kanila, “In kamu yan magpabawꞌ-bawꞌ sadja miyamagad ha daakan sin Tuhan! Sagawaꞌ in ha lawm atay niyu diꞌ magkugdan iban sin manga bichara niyu. Kiyugdan tuud kamu sin kiyabaytaꞌ hi Isayas ha lawm Kitab, amu agi sin Tuhan,

‘Liyalagguꞌ aku sin manga tau sin lapal-kabtangan nila,

sagawaꞌ malayuꞌ aku dayn ha lawm atay nila.

7 Way da pūs nila magpudji kākuꞌ

sabab hibaytaꞌ nila sin in hinduꞌ nila daakan dayn kākuꞌ,

sagawaꞌ in kasabunnalan niya hinang-hinang nila sadja in hinduꞌ yan.’ ”

8 “Na, biyaꞌ ha yan tuud in kamu,” laung hi Īsa. “Walaꞌ niyu na iyagad in daakan sin Tuhan, sagawaꞌ amu in kiyahagad niyu in manga daakan sin pagkahi niyu mānusiyaꞌ.”

9 Laung pa isab hi Īsa, “Mapanday tuud kamu huminang sin dān hikasulak niyu in daakan sin Tuhan ha supaya niyu kabawgbugan in manga hinduꞌ biatan sin kamaasan niyu. 10 Karnaꞌ,” laung hi Īsa, “Nagparman in Tuhan, piyanaug niya dayn kan Musa, amu agi, ‘Pagꞌaddati niyu in inaꞌ amaꞌ niyu,’ iban, ‘Hisiyu-siyu in manuknaꞌ ha amaꞌ atawa inaꞌ niya subay patayun.’ 11 Sagawaꞌ dugaing in hīnduꞌ niyu ha manga tau. Laung niyu, bang in hambuuk tau awn hipanabang niya ha maas niya, sagawaꞌ imiyan siya sin in tabang niya kanila hiungsud niya na kulban, (hāti niya kiyaungsud na pa Tuhan), 12 na in yan makajari, minsan siya diꞌ na tumabang ha inaꞌ-amaꞌ niya. 13 Na, in hinduꞌ biatan sin kamaasan niyu biyaꞌ ha yan amu in hīnduꞌ niyu isab ha manga tau,” laung hi Īsa, “amuna in nakapalayuꞌ ha manga tau dayn ha Parman sin Tuhan. Lāgiꞌ, bukun sadja yan in nahinang niyu. Mataud pa dugaing nahinang niyu amu in nakalanggal ha daakan sin Tuhan.”

In Manga Mahinang Dusa sin Tau

(Mat. 15:10-20)

14 Pagꞌubus tiyawag nagbalik hi Īsa in tau mataud mawn kaniya ampa siya namung kanila, laung niya, “In kamu katān, dungug kamu sin hinduꞌ ku iban hātiha niyu tuud. 15 In unu-unu kakaun makasūd pa lawm baran sin tau diꞌ makasammal kaniya, sagawaꞌ in manga unu-unu mangīꞌ guwaꞌ dayn ha lawm simud sin tau amu in makasammal kaniya. 16 Na, sasukuꞌ sin kamu nakarungug, dunguga niyu tuud in biyaytaꞌ ku yan kaniyu!”

17 Na, pagꞌīg hi Īsa dayn ha manga tau mataud miyadtu siya pa hambuuk bāy. Duun mayan siya ha lawm bāy, iyasubu siya sin manga mulid niya pasal sin hinduꞌ diyalil niya. 18 Laung hi Īsa kanila, “Bat biyaꞌ da isab kamu sin kaibanan tau masi pa wayruun panghāti. Maytaꞌ, diꞌ niyu kaingatan sin in unu-unu kakaun makasūd pa lawm baran sin tau diꞌ yan makasammal kaniya. 19 Sabab in kakaun yan diꞌ sumūd pa lawm atay niya sagawaꞌ pa lawm tiyan niya, iban pagꞌubus gumuwaꞌ da yan dayn ha lawm baran niya.” (Dayn ha bichara hi Īsa yan, piyahāti niya sin in katān kakaun halal iban wayruun kakaun in haram.)

20 Iban laung pa isab hi Īsa, “In unu-unu mangīꞌ gumuwaꞌ dayn ha lawm atay sin tau amu in makasammal kaniya mahinang niya dusa. 21 Karnaꞌ dayn ha lawm atay sin tau gumuwaꞌ in manga unu-unu mangīꞌ amu in makarā kaniya huminang maasihat, manakaw, mamunuꞌ, 22 magjina, magnapsu sin unu-unu sin kaibanan, maghinang sin unu-unu katān mangīꞌ, mangakkal ha pagkahi, magbais, mangabughuꞌ, manglimut, magtaas atay iban magkarupangan. 23 In manga katān hinang mangīꞌ yan guwaꞌ dayn ha lawm pikilan sin tau iban amu yan in makasammal, mahinang niya dusa.”

In Pangandul sin Hambuuk Babai kan Īsa

(Mat. 15:21-28)

24 Pagꞌubus minīg na hi Īsa, ampa siya limanjal dayn didtu pa hulaꞌ ha tungud sin dāira Tirus. Miyadtu siya pa hambuuk bāy iban in kabayaan niya wayruun makaingat sin yaun siya duun. Sagawaꞌ diꞌ da siya makatapuk dayn ha manga tau. 25 Awn hambuuk babai amu in tagaanak babai siyusūd saytan in nakarungug pasal hi Īsa. Na, magtūy siya simujud pa alupan hi Īsa. 26 In babai ini bangsa Piniki dayn ha hulaꞌ Siriya iban bukun siya Yahudi. Piyangayuꞌ niya junjung kan Īsa papaguwaun in saytan dayn ha lawm baran sin anak niya babai. 27 Sagawaꞌ diyalil hi Īsa in sambung niya laung niya, “Subay pakaunun naa muna in manga bataꞌ-bataꞌ. Bukun patut in kakaun sin manga bataꞌ-bataꞌ hipakaun pa manga iruꞌ ipatan.”

28 “Bunnal in bichara mu yan, Tuwan,” laung sin babai, “sagawaꞌ minsan in manga iruꞌ ipatan ha sawm lamisahan kumaun da sin manga kakaun matanak dayn ha kakaun sin manga bataꞌ-bataꞌ.”

29 Na laung hi Īsa kaniya, “Dayn ha sabab sin pamung mu yan, kiyaulian na in anak mu. Uwiꞌ na kaw. Naīg na in saytan dayn ha lawm baran sin anak mu!”

30 Na, minuwiꞌ na in babai. Pagꞌuwiꞌ niya, kītaꞌ niya in anak niya nagkukulang ha kulangan iban kiyaulian na. Naīg na in saytan dayn ha lawm baran niya.

Pauliun hi Īsa in Tau Bisu iban Umaw

31 Manjari, dayn ha dāira Tirus nagbalik na hi Īsa pa Dagat Jalil. Limabay siya dayn ha Sidun iban dayn ha hulaꞌ pagngānan Hangpuꞌ Dāira. 32 Dimatung mayan siya madtu, awn manga tau miyawn kaniya nagdarā hambuuk tau bisu iban umaw. Nangayuꞌ sila junjung kan Īsa bang mayan kaputan niya in tau ini. 33 Na, diyā hi Īsa limawak in tau bisu iban umaw dayn ha manga tau mataud ampa niya kiyamputan in lungag taynga sin tau iban piyahiran niya sin luraꞌ niya in dilaꞌ sin tau ini. 34 Pagꞌubus ampa hi Īsa himangad pa langit, ampa siya nimapas dakulaꞌ. Laung niya ha tau umaw-bisu, “Ippata,” in hāti niya “Maukab na.”

35 Na, saruun-duun nakarungug na in tau bisu iban gimaan na in dilaꞌ niya sartaꞌ mahantap na siya magbichara. 36 Pagꞌubus ampa ībut-ibutan hi Īsa in manga tau, diꞌ pabaytaun minsan kansiyu pasal sin nahinang niya. Sagawaꞌ iyampa na sila liyāng, iyampa na sila nagsuysuy pasal sin nahinang niya. 37 Na, in tau katān nakarungug sin suysuy ini nahaylan tuud. Laung nila, “Uy, landuꞌ tuud marayaw in katān nahinang niya. Minsan in bisu maparungug niya iban umaw mapabichara niya.”

8

Pakaunun hi Īsa in Upat Ngaibu Tau

(Mat. 15:32-39)

1 Pagꞌubus, bukun malugay hambuuk adlaw nagtipun nagbalik mawn kan Īsa in manga tau mataud. Sakali pagga wayruun na kakaun sin manga tau, tiyawag hi Īsa in manga mulid niya iban laung niya kanila, 2 “Maluuy aku ha manga tau ini sabab awn na tūy adlaw sila ini miyamagad kākuꞌ, ampa bihaun wayruun makaun nila. 3 Bang ku sila pauwiun hiyahapdiꞌ, na punungun sila ha dān, sabab in kaibanan kanila malayuꞌ in uwian.”

4 Laung sin manga mulid niya, “Ay kaw naa, Tuwan, hariin kitaniyu kumawaꞌ kakaun makainihan hipakaun ha manga tau mataud ini sin wayruun tau naghuhulaꞌ ha hulaꞌ ini?”

5 “Pila in taud sin tinapay diyarā niyu?” laung hi Īsa.

“Pitu,” in sambung sin manga mulid niya.

6 Na, īyan hi Īsa in manga tau mataud papalingkurun ha lupaꞌ. Pagꞌubus ampa niya kiyawaꞌ in pitu tinapay ampa siya nagsarang-sukul pa Tuhan. Ubus niya piyagꞌutud-utud in tinapay, diyuhal niya pa manga mulid niya ampa piyarihil pa manga tau. Na, dīhil na sin manga mulid niya in tinapay pa manga tau. 7 Awn da isab hangkatiyuꞌ istaꞌ asibiꞌ diyarā sin manga mulid hi Īsa. Pagꞌubus hi Īsa nagsarang-sukul pa Tuhan, diyuhal niya isab in istaꞌ pa manga mulid niya hipaparihil ha manga tau. 8 Na, nakakaun in tau katān iban kiyansuban sila. Awn manga upat ngaibu tau in nakakaun. 9 Pagꞌubus sin manga tau nagkaun, tīpun sin manga mulid hi Īsa in manga kakaun nakapin. Nakahipuꞌ sila pitu ambung. Sakali piyauwiꞌ na hi Īsa in manga tau, 10 ubus ampa siya magtūy simakat pa kumpit asibiꞌ iban sin manga mulid niya. Timulak sila madtu pa hulaꞌ Dalmanuta.

Mabayaꞌ Kumitaꞌ Tandaꞌ sin Barakat hi Īsa in Manga Parisi

(Mat. 16:1-4)

11 Pagdatung hinda Īsa pa Dalmanuta, miyawn in manga Parisi kan Īsa dimā kaniya magsual. Mabayaꞌ nila sulayan in barakat hi Īsa. Hangkan, nangayuꞌ sila kumitaꞌ hambuuk muꞌjijat dayn kan Īsa bat awn tandaꞌ kakitaan nila sin bunnal tuud naraak siya sin Tuhan. 12 Na, nimapas hi Īsa dakulaꞌ sabab masimbul in lawm atay niya ampa siya namung ha manga Parisi, laung niya, “Maytaꞌ in manga tau sin masa ini mabayaꞌ kumitaꞌ muꞌjijat? Sāꞌ tuud in pikilan sin manga tau ini. Na, baytaan ta kamu sin mattan. Diꞌ ku pakitaun muꞌjijat in manga tau sin masa ini.”

13 Na, minīg na hi Īsa dayn kanila, ampa siya nagbalik pa kumpit iban sin manga mulid niya. Imuntas sila pa hansipak sin dagat.

Pahalliun hi Īsa in Manga Mulid niya dayn ha Hinduꞌ sin manga Parisi iban hi Hirud

(Mat. 16:5-12)

14 Manjari, kiyalupahan sin manga mulid hi Īsa magdā kakaun. Amura in diyarā nila in hambuuk tinapay duun ha kumpit. 15 Sakali laung hi Īsa kanila, “Kamayaꞌ-mayaꞌ da kamu iban halliꞌ kamu dayn ha pasulig sin tinapay sin manga Parisi iban hi Hirud.”

16 Na, nagꞌinu-inu nagbichara pakaniya-pakaniya in manga mulid niya bang maytaꞌ siya namung biyaꞌ hādtu. Laung nila “Marayꞌ hangkan siya namung biyaꞌ hādtu sabab walaꞌ kitaniyu nagdā tinapay kakaun taniyu.”

17 Na, kiyaingatan hi Īsa bang unu in piyagginggungan nila. Hangkan laung niya kanila, “Maytaꞌ kamu magsusa pasal sin wayruun kakaun? Maytaꞌ masi namān kamu diꞌ makaingat atawa diꞌ makahāti? Maytaꞌ pupud na in pikilan niyu? 18 Taga mata sa kamu, na maytaꞌ kamu diꞌ makakitaꞌ? Taga taynga sa kamu, na maytaꞌ kamu diꞌ makarungug? Diꞌ niyu ka katumtuman 19 in waktu piyagbahagiꞌ-bahagiꞌ ku in lima tinapay piyakaun ku ha lima ngaibu tau? Pila in natipun niyu ambung hipuꞌ sin kakaun kapin pagꞌubus sin manga tau nagkaun?”

“Hangpuꞌ tagduwa,” in sambung sin manga mulid niya.

20 “Iban ha waktu piyagꞌutud-utud ku in pitu tinapay piyakaun ha upat ngaibu tau,” laung hi Īsa, “pila in natipun niyu ambung hipuꞌ sin kakaun kapin?”

“Pitu,” in sambung sin manga mulid niya.

21 “Na, diꞌ pa ka kamu makahāti sin bukun pasal kakaun in piyagbichara ku?” laung hi Īsa ha manga mulid niya.

Mapakitaꞌ hi Īsa in Tau Buta

22 Sakali dimatung mayan hinda Īsa pa Bitsayda, awn hambuuk tau buta diyā mawn kaniya sin manga tau. Piyangayuꞌ nila junjung kan Īsa pakumpitan kaniya in tau buta. 23 Na, kiyumpitan hi Īsa in tau buta ampa niya iyambit diyā gimuwaꞌ dayn ha kawman yaun. Pagꞌubus ampa niya liyuraan in mata sin tau buta. Biyutang niya in lima niya pa mata sin buta ubus ampa niya iyasubu, laung niya, “Awn na kakitaan mu?”

24 Sakali biyantang sin tau buta in pangatud niya pa unahan. Laung niya, “Huun, kakitaan ku in manga tau nagpapanaw, saꞌ biyaꞌ sila lupa manga kahuy.”

25 Na, biyutang hi Īsa nagbalik in lima niya pa mata sin tau buta. Imatud in tau buta sartaꞌ nagbalik na in pangitaꞌ niya iban kakitaan niya na marayaw in unu-unu katān. 26 Na, piyauwiꞌ na hi Īsa in tau buta saꞌ īyan niya, laung niya, “Ayaw na kaw humapit dayn ha kawman yan mamaytaꞌ ha manga tau sin makakitaꞌ na kaw.”

In Pamung hi Pitrus Pasal hi Īsa

(Mat. 16:13-20; Lk. 9:18-21)

27 Manjari, limanjal na hi Īsa iban sin manga mulid niya pa manga kawman masuuk pa hulaꞌ Sisariya Pilipi. Ha saꞌbu nila miyamanaw, iyasubu hi Īsa in manga mulid niya, laung niya, “Bang ha bichara sin manga tau, hisiyu kunuꞌ aku?”

28 Na, laung sin manga mulid niya kaniya, “Laung sin kaibanan tau ikaw kunuꞌ hi Yahiya Mangliliguꞌ. Laung isab sin kaibanan ikaw kunuꞌ hi Ilyas, ampa isab in kaibanan laung nila hambuuk kaw kunuꞌ nabi sin masa nakauna yadtu amu in nabuhiꞌ nagbalik.”

29 Na, iyasubu sila hi Īsa, laung niya, “Na, bang kamu, hisiyu aku?”

In sambung hi Pitrus, “Ikaw in Almasi.”*

30 Na ībut-ibutan sila hi Īsa, laung niya, “Ayaw kamu magbaytaꞌ minsan hisiyu sin pasal ku.”

Mamaytaꞌ hi Īsa Pasal sin Kabinsanaan iban Kamatay Niya

(Mat. 16:21-28; Lk. 9:22-27)

31 Pagꞌubus yadtu timagnaꞌ na hi Īsa nanghinduꞌ ha manga mulid niya pasal sin baran niya. “In aku,” laung hi Īsa, “amu in Anak Mānusiyaꞌ subay tuud makalabay kabinsanaan dakulaꞌ, iban kahukawan tuud aku sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ, sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga guru sin saraꞌ agama. Hipapatay nila aku sagawaꞌ ha hikatū sin adlaw dayn ha kamatay kākuꞌ, mabuhiꞌ da aku magbalik.”

32 Na, piyahāti tuud hi Īsa in pasal yan ha manga mulid niya. Sakali, diyā hi Pitrus hi Īsa limawak hangkatiyuꞌ dayn ha kaibanan ampa niya siyamlang in bichara hi Īsa. 33 Sagawaꞌ timaykud hi Īsa dayn kan Pitrus ampa siya imatud ha manga mulid niya, ubus ampa niya piyagꞌamahan hi Pitrus. Laung niya, “Īg kaw dayn kākuꞌ, Saytan Puntukan! Sabab in ha lawm sin pikilan mu yan pamikil sin mānusiyaꞌ, bukun pamikil dayn ha Tuhan.”

34 Pagꞌubus tiyawag hi Īsa in manga tau mataud iban sin manga mulid niya, pakawnun kaniya. Laung niya kanila, “Bang awn tau mabayaꞌ magad kākuꞌ, subay agarun niya in kabayaan ku bukun in kabayaan niya. Subay siya mangaku sin katān haggut-pasuꞌ minsan siya mapatay ha pasal ku, ampa siya tūpun magad kākuꞌ! 35 Karnaꞌ hisiyu-siyu in maūg ha kabuhiꞌ niya iban magpikil sadja sin kabayaan niya tantu mapatay da siya. Sagawaꞌ hisiyu-siyu in diꞌ maūg ha kabuhiꞌ niya minsan siya mapatay ha pasal ku iban pagbawgbug sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan, tantu makabaak siya kabuhiꞌ salama-lama. 36 Sabab unu in kapūsan sin hambuuk tau magparūl sadja sin katān kanapsuhan niya dī ha dunya bang ha adlaw mahuli masiksaꞌ da in nyawa ha lawm narkaꞌ? 37 Sabab wayruun unu-unu ha lawm dunya ini in hikalukat sin hambuuk tau sin nyawa niya dayn ha lawm kasiksaan. 38 Ha masa ini in manga mānusiyaꞌ baldusa iban miyutas na dayn ha Tuhan. Na, hisiyu-siyu in tau ha masa ini in masipug imiyan sin agad siya kākuꞌ iban masipug magad sin manga hinduꞌ ku, na in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ, masipug da isab imiyan sin in siya agad kākuꞌ bang aku magbalik na mari pa dunya. Bang aku magbalik na mari, magꞌagad aku iban sin manga malāikat iban in sahaya iban kalagguan ku biyaꞌ sin sahaya iban kalagguan sin Tuhan, Amaꞌ ku.”

9

1 Na, laung pa isab hi Īsa ha manga tau iban manga mulid niya, “Na, ini in mattan hibaytaꞌ ku kaniyu! Awn kaibanan dī kaniyu in masi pa buhiꞌ sampay maabut in waktu kamasahan nila dumatung in pamarinta sin Tuhan iban sin kawasa niya sangat makusug.”

Mapinda in Lupa hi Īsa

(Mat. 17:1-13; Lk. 9:28-36)

2 Manjari, nakalabay mayan unum adlaw dayn ha adlaw yadtu, diyā hi Īsa timukad hinda Pitrus, Yaꞌkub iban hi Yahiya madtu pa būd mataas. Sila-sila da in miyadtu. Didtu mayan sila ha taas būd, magtūy napinda in lupa hi Īsa. 3 Nagsinglab in tamungun niya iban landuꞌ tuud maputiꞌ. Karnaꞌ wayruun tamungun in makaatu sin kaputiꞌ niya minsan da makapila dakdakan. 4 Pagꞌubus, kītaꞌ sin tū mulid ini in duwa nabi, (amu in malugay na nanaykud dayn ha dunya), hi Ilyas kay Musa, nagbibichara iban hi Īsa. 5 Na, magtūy namung hi Pitrus kan Īsa, laung niya, “Tuwan, marayaw tuud isab sin yari kami dī! Hinangan namuꞌ kamu tū panggung, hambuuk kaymu, hambuuk kan Musa iban hambuuk kan Ilyas.” 6 Hangkan nakapamung hi Pitrus sin biyaꞌ ha yan sabab diꞌ na siya maingat bang unu na in hibichara niya karnaꞌ landuꞌ tuud siya miyugaꞌ iban sin manga iban niya.

7 Na, sartaꞌ awn gimuwaꞌ gabun iban kiyalambungan sila. Pagꞌubus, awn na suwara diyungug nila dayn ha gabun, amu agi sin suwara, “Amu na ini in Anak ku kalasahan. Dungug kamu sin hinduꞌ niya!” 8 Na, magtūy nanglingiꞌ-lingiꞌ in tūngka-tau sin katilibut nila, sagawaꞌ way na tau dugaing duun kītaꞌ nila, luwal da hi Īsa.

9 Na, paglūd nila dayn ha taas būd, ībut-ibutan hi Īsa in tū mulid niya, laung niya, “Ayaw kamu magbaytaꞌ minsan hisiyu sin manga kītaꞌ niyu didtu ha taas būd. Subay na aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, mapatay iban mabuhiꞌ magbalik dayn ha kamatay.”

10 Na, nagkahagad sila sin baytaꞌ hi Īsa, sagawaꞌ nagꞌasubu-iyasubuhi na sila. Laung nila, “Unu bahaꞌ in hātihan sin bichara niya mabuhiꞌ siya magbalik dayn ha kamatay?” 11 Na, laung nila kan Īsa, “Tuwan, maytaꞌ in baytaꞌ sin manga guru sin saraꞌ agama lumahil naa muna hi Ilyas (ampa in Almasi)?”

12 Na, laung hi Īsa kanila, “Bunnal, muna lumahil mari hi Ilyas magsaddiya sin unu-unu katān. Sagawaꞌ kiyasulat da isab ha lawm Kitab sin in aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, lumabay tuud kabinsanaan iban itungun aku hambuuk tau wayruun guna kaagi sin manga tau. 13 Na,” laung hi Īsa, “ini in hibaytaꞌ ku kaniyu. In hi Ilyas bakas na limahil mari, iban hīnang kaniya sin manga tau in unu-unu kabayaan nila, biyaꞌ da sin kiyasulat ha lawm Kitab pasal niya.”*

Mapauliꞌ hi Īsa in Bataꞌ Siyusūd Saytan

(Mat. 17:14-21; Lk. 9:37-43a)

14 Manjari, nakabalik mayan sila mawn pa manga kaibanan mulid niya, kītaꞌ nila mataud tau nagtitipun duun, iban awn manga guru sin saraꞌ agama in dimarā naglugat ha manga mulid niya. 15 Sakali pagkitaꞌ sin manga tau kan Īsa, nainu-inu tuud sila. Dimagan sila madtu kaniya simagina. 16 Na, iyasubu hi Īsa in manga mulid niya, laung niya, “Unu in piyaglugatan niyu iban sila?”

17 Na, awn hambuuk tau simambung, laung niya, “Tuwan, diyā ku in anak ku usug mari kaymu sabab siyusūd siya sin saytan umaw hangkan diꞌ siya makabichara. 18 Bang siya sūrun na sin saytan, dumakdak siya pa lupaꞌ. Magbukal-bukal in simud niya, magkansing in ipun niya iban manugas in baran niya. Piyangayuꞌ ku ha manga mulid mu papaguwaun in saytan dayn ha lawm baran sin anak ku, sagawaꞌ diꞌ nila mahinang.”

19 Laung hi Īsa kanila, “In manga tau sin masa ini wayruun tuud pangandul pa Tuhan. Maunu pa in lugay ku dī kaniyu, (ampa niyu kahātihan in kusug sin kawasa sin Tuhan)? Maunu pa in lugay sandalan ku (ampa kamu magparachaya)? Dāha mari in bataꞌ kākuꞌ.” 20 Na, diyā na in bataꞌ madtu kan Īsa.

Pagkitaꞌ na mayan sin saytan kan Īsa, magtūy niya piyapagpaspad in bataꞌ diyakdak pa lupaꞌ. Nagpaspad iban nagbukal-bukal in simud sin bataꞌ. 21 Na, iyasubu hi Īsa in amaꞌ, laung niya, “Maunu na in lugay sin bataꞌ yan nabiyaꞌ ha yan?”

“Dayn sin kabataꞌ-bataꞌ niya pa,” in sambung sin amaꞌ. 22 “Mawmu siya pagdāhun sin saytan pa lawm kāyu iban pa lawm tubig ha supaya siya matay. Anduꞌ, Tuwan, kaluuyi kami iban tabanga kami bang awn da dapat mu,” laung sin amaꞌ sin bataꞌ.

23 “Maytaꞌ kaw imiyan bang aku makarapat? Tantu, hisiyu-siyu in magparachaya iban mangandul ha Tuhan, makarapat huminang sin unu-unu katān,” laung hi Īsa.

24 Na, magtūy namichara matanug in amaꞌ sin bataꞌ, laung niya, “Magparachaya iban mangandul aku. Tabanga aku bat sumūng pa in pagparachaya iban pangandul ku.”

25 Na, pagkitaꞌ hi Īsa sin magtataud in tau harap mawn kanila, magtūy niya iyuldinan in saytan, laung niya, “In ikaw saytan umaw iban bisu, guwaꞌ kaw dayn ha lawm baran sin bataꞌ ini iban ayaw na kaw tuud sumūd magbalik kaniya.”

26 Na, similawak in saytan sartaꞌ nagpaspad in bataꞌ sabab sin saytan ha lawm baran niya. Pagꞌubus ampa gimuwaꞌ in saytan. Nabiyaꞌ lupa mayat in bataꞌ, hangkan in pangannal sin katauran tau miyatay in bataꞌ. 27 Sagawaꞌ kiyaputan hi Īsa in lima sin bataꞌ ampa niya piyatindug. Na, timindug in bataꞌ.

28 Pagꞌubus yadtu, nakasūd mayan hi Īsa pa lawm bāy, iyasubu siya sin manga mulid niya, ha wayruun tau dugaing nagdurungug. Laung nila, “Tuwan, maytaꞌ kami diꞌ makapaguwaꞌ sin saytan dayn ha lawm baran sin bataꞌ?”

29 In sambung hi Īsa, “In saytan biyaꞌ hādtu diꞌ mapaguwaꞌ bang kitaniyu diꞌ mangayuꞌ naa muna tabang dayn ha Tuhan.”

Mamichara hi Īsa Magbalik Pasal sin Kamatay Niya

(Mat. 17:22-23; Lk. 9:43-45)

30 Manjari minīg na hinda Īsa dayn ha hulaꞌ yaun iban limabay sila dayn ha hulaꞌ Jalil. In kabayaan hi Īsa wayruun tau makaingat bang hawnu siya, 31 sabab naghihinduꞌ siya, ha manga mulid niya, laung niya, “In aku amu in Anak Mānusiyaꞌ hiungsud na pa lawm lima sin manga tau. Hipapatay nila aku, sagawaꞌ maabut hikatū sin adlaw dayn ha kamatay kākuꞌ mabuhiꞌ aku magbalik.”

32 Na, walaꞌ nakahāti in manga mulid niya bang unu in hātihan sin bichara niya, sagawaꞌ mabugaꞌ sila mangasubu kaniya.

Hisiyu in Itungun Mataas Tuud ha Lawm Pamarinta sin Tuhan?

(Mat. 18:1-5; Lk. 9:46-48)

33 Sakali, dimatung na hinda Īsa pa Kapirnaum iban nakasūd mayan sila pa lawm bāy, iyasubu hi Īsa in manga mulid niya. Laung niya, “Unu in piyaglugatan niyu didtu ha dān?”

34 Na, diꞌ na sila makasambung kan Īsa, sabab in piyaglugatan nila ha dān pasal bang hisiyu in mataas tuud ha sila manga mulid niya. 35 Na, limingkud hi Īsa ampa niya tiyawag in hangpuꞌ tagduwa mulid niya. Laung niya kanila, “Hisiyu-siyu in mabayaꞌ tumaas tuud subay siya magpababaꞌ sin baran niya iban subay siya magtagꞌīpun ha katān.” 36 Sakali, kiyawaꞌ hi Īsa in hambuuk bataꞌ-bataꞌ, ampa niya piyatindug ha alupan sin manga mulid niya. Kiyamputan niya in bataꞌ, pīpi niya, ampa siya namichara kanila, 37 laung niya, “Hisiyu-siyu in magparuli tuud ha hambuuk bataꞌ-bataꞌ biyaꞌ sin bataꞌ ini, sabab-karnaꞌ in tau yaun agad kākuꞌ, na biyaꞌ da tuud isab baran ku in piyaruli niya, iban hisiyu-siyu in magparuli kākuꞌ, na piyaruli niya da isab in nagdaak kākuꞌ mari.”

Hisiyu in Bukun Kimukuntara kan Īsa Agad Kaniya

(Lk. 9:49-50)

38 Na, laung hi Yahiya, “Tuwan, awn kītaꞌ namuꞌ hambuuk tau simabbut sin ngān mu nagpaguwaꞌ manga saytan dayn ha lawm baran sin tau. Liyāng namuꞌ siya sabab bukun siya agad kātuꞌniyu.”

39 “Ayaw niyu siya lāngi,” laung hi Īsa kanila, “sabab hisiyu-siyu in sumabbut sin ngān ku huminang muꞌjijat, in siya yan diꞌ makapamung sin mangīꞌ pasal ku. 40 Karnaꞌ hisiyu-siyu in bukun kimukuntara kātuꞌniyu, na agad kātuꞌniyu. 41 Na, baytaan ta kamu sin tuman, hisiyu-siyu in dumihil kaniyu tubig inumun sabab in kamu agad kākuꞌ, sukuꞌ sin Almasi, na tantu tuud tungbasan da siya sin Tuhan pa marayaw.”

In Manga Makarā ha Tau Magdusa

(Mat. 18:6-9; Lk. 17:1-2)

42 Laung pa isab hi Īsa, “Na, hisiyu-siyu in makarā magdusa ha manga tau nangangandul kākuꞌ, amu in piyagꞌiyan ku biyaꞌ sapantun bataꞌ-bataꞌ, na marayaw pa in tau yan hilaruk pa giꞌtung tawid iban sin gilingan batu dakulaꞌ hiyuhukut ha liug niya bat siya diꞌ makahinang sin biyaꞌ ha yan. 43 Na, bang sawpama in lima niyu amu in makarā kaniyu magdusa, na, amu in pagbahasahun marayaw pa uturan niyu in lima niyu. Labi pa marayaw pukul in lima niyu bang mayan kamu makasūd surgaꞌ, dayn sin jukup in lima niyu, sagawaꞌ in uwian niyu pa narkaꞌ jahannam, amu in diꞌ tuud magkapūng in kāyu niya.

44 ‘Sangat tuud makalap in kasiksaan didtu,

amu in pagꞌiyanun minsan in manga ūd mīmikit ha manga sīsiksaꞌ diꞌ magkamatay

iban in kāyu didtu diꞌ tuud magkapūng.’

45 Na, bang sawpama in siki niyu amu in makarā kaniyu magdusa, na amu in pagbahasahun marayaw pa uturan niyu in siki niyu. Labi pa marayaw pukul in siki niyu bang mayan kamu makasūd surgaꞌ, dayn sin jukup in siki niyu, sagawaꞌ harap pa narkaꞌ jahannam in uwian niyu.

46 ‘Sangat tuud makalap in kasiksaan didtu,

amu pagꞌiyanun minsan in manga ūd mīmikit ha manga sīsiksaꞌ diꞌ magkamatay

iban in kāyu didtu diꞌ tuud magkapūng.’

47 Na, bang sawpama in mata niyu amu in makarā kaniyu magdusa, na amu in pagbahasahun marayaw pa lugitun niyu in mata niyu. Labi pa marayaw hansipak da in mata niyu bang mayan kamu makasūd surgaꞌ, dayn sin jukup in mata niyu, sagawaꞌ harap pa lawm narkaꞌ jahannam in uwian niyu.

48 ‘Sangat tuud makalap in kasiksaan didtu,

amu in pagꞌiyanun minsan in ūd mimikit ha manga sīsiksaꞌ diꞌ magkamatay

iban in kāyu didtu diꞌ tuud magkapūng.’

49 “Asal,” laung hi Īsa, “in tau katān lumabay kāyu, hāti niya lumabay kabinsanaan biyaꞌ sapantun sin hayup amu in pagkulbanan asinan ampa hilabay ha kāyu. 50 Asal da isab,” laung hi Īsa, “in asin marayaw, (amu in tandaꞌ sin paglillaꞌ sin tau pa Tuhan), sagawaꞌ bang sawpama in asin maīg na in kaasin niya, na, way na dapat paasinun magbalik. Hangkan baytaan ta kamu, patantuha niyu in paglillaꞌ niyu pa Tuhan iban pagsulut-siyuluti kamu.”

10

Manghinduꞌ hi Īsa Pasal sin Pagbugit sin Duwa Magtiyaun

(Mat. 19:1-12; Lk. 16:18)

1 Manjari minīg na hinda Īsa dayn ha hulaꞌ yaun, ampa sila miyadtu pa hulaꞌ Yahudiya. Dayn didtu isab imuntas sila sin Subaꞌ Jurdan. Na, mataud tuud tau in miyawn nagtipun kan Īsa. Niyasīhatan niya sila biyaꞌ sin asal kabiyaksahan niya paghinangun.

2 Sakali awn manga Parisi miyawn nangasubu pasal sin saraꞌ agama ha supaya nila masaggaw hi Īsa ha bichara. Laung nila kan Īsa, “Bang ha saraꞌ sin agama natuꞌ, makajari ka in usug mamugit ha asawa niya?”

3 In sambung kanila hi Īsa, iyasubu sila. Laung niya, “Unu in daakan hi Musa kaniyu sin pasal yan?”

4 In sambung nila, “Tiyugutan hi Musa in usug magpahinang sulat pasa ampa niya hikabugit in asawa niya.”

5 Laung hi Īsa kanila, “In yan bunnal. Sagawaꞌ hangkan kiyasulat hi Musa in daakan yan sabab diꞌ kahinduan in manga kamaasan niyu, biyaꞌ da isab sin tugas sin ū niyu. 6 Sagawaꞌ ha tagnaan sin pagpanjari sin Tuhan ha mānusiyaꞌ, in sila piyapanjari usug iban babai. 7 Hangkan dayn ha sabab yan, mutas in usug dayn ha inaꞌ-amaꞌ niya, ampa siya humambuuk ha asawa niya, 8 ampa in sila duwa matibuuk na. Hangkan bukun na duwa in baran nila sagawaꞌ mahambuuk na in ginhawa-baran nila. 9 Na, hangkan, diꞌ makajari magbutas in manga tau piyapaghambuuk sin Tuhan.”

10 Manjari, nakabalik mayan sila pa bāy iyasubu hi Īsa sin manga mulid niya sin parkalaꞌ pasal sin pagbugit. 11 Laung niya kanila, “Hisiyu-siyu in usug mamugit ha asawa niya, ampa siya magꞌasawa dugaing, na in siya yan makalanggal sin saraꞌ magjina iban magdusa siya ha asawa niya puun. 12 Damikkiyan, in babai mamugit ha bana niya ampa siya magbana dugaing, na in hinang niya isab yan nakalanggal na sin saraꞌ magjina.”

Anugharaan hi Īsa in manga Bataꞌ-bataꞌ

(Mat. 19:13-15; Lk. 18:15-17)

13 Manjari, awn manga tau miyawn nagdā manga bataꞌ-bataꞌ kan Īsa bat niya kakaputan kapangayuan anugharaꞌ dayn ha Tuhan. Sagawaꞌ piyagꞌamahan sin manga mulid hi Īsa in manga tau ini. 14 Na, pagkitaꞌ hi Īsa sin hīnang sin manga mulid niya, diyugalan siya. Laung niya, “Pakaria niyu in manga bataꞌ-bataꞌ yan kākuꞌ, iban ayaw niyu sila lānga, sabab in manga tau, amu in mangandul ha Tuhan biyaꞌ sin pangandul sin manga bataꞌ-bataꞌ yan (ha inaꞌ-amaꞌ nila), amu in makaagad sin pamarinta sin Tuhan. 15 Na, ini in mattan hibaytaꞌ ku kaniyu. Hisiyu-siyu in diꞌ magkahagad sin daakan sin pamarinta sin Tuhan biyaꞌ sin pagkahagad sin bataꞌ-bataꞌ (sin daakan sin maas niya), na diꞌ siya makaagad ha lawm pamarintahan sin Tuhan.” 16 Pagꞌubus iyagbay hi Īsa in manga bataꞌ-bataꞌ ampa niya biyantang in lima niya piyangayuan anugharaꞌ in manga bataꞌ-bataꞌ dayn ha Tuhan.

Pasal sin Tau Dayahan

(Mat. 19:16-30; Lk. 18:18-30)

17 Manjari, sūng mayan hinda Īsa manaw, awn tau dimagan mawn dimukuꞌ pa alupan hi Īsa. Laung niya, “Tuwan Guru, in ikaw tau marayaw. Unu in subay hinangun ku bat aku kasukuan sin kabuhiꞌ salama-lama?”

18 “Maytaꞌ kaw imiyan marayaw aku?” laung hi Īsa. “Wayruun tau marayaw, amura in Tuhan. 19 Kahagara in manga saraꞌ agama naug dayn kan Musa, amu in asal mu na kaingatan biyaꞌ sin, ‘Ayaw kaw mamunuꞌ, ayaw kaw magjina, ayaw kaw manakaw, ayaw kaw magsaksiꞌ sin puting, ayaw kaw mangulliꞌ sin altaꞌ sin tau, pagꞌaddati in inaꞌ-amaꞌ mu.’ ”

20 “Tuwan Guru,” laung sin tau, “iyaagad ku in katān daakan yan dayn sin kabataꞌ-bataꞌ ku pa.”

21 Na, iyatud hi Īsa in tau ini iban limasa siya kaniya. Laung hi Īsa, “Na, awn pa hambuuk kulang sin hinang mu. Kadtu kaw dagangan in katān unu-unu mu ampa pagdihilan in bīhan ha manga miskin ha supaya awn altaꞌ mu didtu ha surgaꞌ. Pagꞌubus, ampa kaw kari agad kākuꞌ.” 22 Pagdungug sin tau ini sin agi hi Īsa, magtūy napinda in aymuka niya sartaꞌ minīg na siya, susa in lawm atay niya, sabab in siya landuꞌ tuud altaan.

23 Na, limingiꞌ hi Īsa pa manga mulid niya ampa siya namung, laung niya, “Kahunitan tuud in manga tau dayahan magad ha pamarinta sin Tuhan!”

24 Na, nainu-inu tuud in manga mulid hi Īsa sin bichara niya. Sagawaꞌ laung pa isab hi Īsa, “Na, manga kaanakan, mahunit tuud in magad ha pamarinta sin Tuhan! 25 Amu in pagꞌiyanun, kaluhayan pa in untaꞌ lumabay dayn ha buliꞌ jawm dayn sin tau dayahan magad ha pamarinta sin Tuhan.”

26 Na, nainu-inu tuud in manga mulid hi Īsa. Laung sin pakaniya-pakaniya, “Na, bang biyaꞌ hādtu in hāti niya wayruun tau malappas.”

27 Iyatud sila hi Īsa ampa siya simambung, laung niya, “Asal bang ha pikilan sin mānusiyaꞌ in biyaꞌ ha yan diꞌ tuud marapat mahinang, sagawaꞌ wayruun mahunit ha Tuhan, sabab marapat sin Tuhan hinangun in unu-unu katān.”

28 Na, namung hi Pitrus, laung niya, “Na, biyaꞌ diin in kami ini? Tiyaykuran namuꞌ na in unu-unu katān ampa kami miyagad kaymu.”

29 In sambung hi Īsa, laung niya, “Baytaan ta kamu sin tuman. Hisiyu-siyu in atas mamīn sin pamāy-bāy niya atawa sin manga taymanghud niya usug-babai, atawa sin inaꞌ-amaꞌ niya, atawa sin manga anak niya atawa sin manga lupaꞌ niya sabab-karnaꞌ sin lasa niya kākuꞌ iban pasal sin pagpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw, 30 na lipat-manglipat in hitungbas kaniya sin Tuhan ha masa bihaun. Tumaud in hulaan niya, in manga taymanghud niya usug-babai, in inaꞌ niya, in manga anak niya iban manga lupaꞌ niya, iban lumabay da isab siya manga kabinsanaan sabab sin pagꞌagad niya kākuꞌ, iban ha masa susūngun awn kabuhiꞌ niya salama-lama. 31 Malayngkan mataud in tau amu in ha unahan bihaun, ha adlaw mahuli sila in ha ulihan, ampa mataud in tau amu in ha ulihan bihaun, ha adlaw mahuli sila in ha unahan.”

Mamichara hi Īsa Magbalik Pasal sin Kamatay Niya

(Mat. 20:17-19; Lk. 18:31-34)

32 Manjari nakaabut na sila pa dān tumukad pa Awrusalam (Baytal Makdis). In hi Īsa miyumuna dayn ha manga mulid niya. In manga mulid niya hiyanggaw iban in manga tau miyamagad ha ulihan nila miyumugaꞌ da isab. Na, tīpun na isab nagbalik hi Īsa in manga hangpuꞌ tagduwa mulid niya mawn pa daig niya, ampa niya biyaytaan sin manga kahālan kumugdan kaniya. 33 “Kitaa niyu ba,” laung hi Īsa kanila, “in kitaniyu ini tudju madtu pa Awrusalam (Baytal Makdis). Didtu aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, hiungsud pa lawm lima sin manga nakuraꞌ kaimaman iban manga guru sin saraꞌ agama. Laung nila subay kamatay in hukuman hibutang kākuꞌ. Hiungsud nila aku pa lawm lima sin manga tau bukun bangsa Yahudi amu in namamarinta sin hulaꞌ. 34 Na, paglikiꞌ-likian aku sin manga tau ini iban luraan nila aku, lapdusan sin lulubak, pagꞌubus ampa nila aku patayun. Sagawaꞌ pagꞌabut hikatū sin adlaw dayn ha kamatay kākuꞌ mabuhiꞌ aku magbalik.”

In Pangayuun hi Yaꞌkub kay Yahiya

(Mat. 20:20-28)

35 Sakali miyawn kan Īsa hi Yaꞌkub kay Yahiya, amu in manga anak hi Sibidi. Laung nila, “Tuwan, awn kabayaan namuꞌ pangayuun kaymu.”

36 “Unu in kabayaan niyu pangayuun kākuꞌ?” laung hi Īsa.

37 In sambung nila, “Bang dumatung na in waktu ikaw na in limingkud mamarinta ha manga mānusiyaꞌ, in kabayaan namuꞌ palingkurun mu kami ha daig mu, in hambuuk ha dapit pa tuu mu, hāti in hambuuk dapit pa lawa mu.”

38 Laung hi Īsa kanila, “Diꞌ niyu kaingatan bang unu in piyapangayuꞌ niyu yan. Ha pikil niyu, makasandal kamu minum sin luun sin sawan, amu in subay inumun ku?* Iban mangaku ka kamu mapatay biyaꞌ sin pagpatay kākuꞌ?”

39 “Huun, makasandal kami,” in sambung nila.

Laung hi Īsa kanila, “Na, tantu, minum kamu sin luun sin sawan inumun ku, iban mangaku kamu mapatay biyaꞌ sin pagpatay kākuꞌ, 40 sumagawaꞌ wayruun kapatut ku magpīꞌ bang hisiyu in lumingkud ha dapit pa tuu iban pa lawa ku, sabab in manga yan tiyatagama sin Tuhan, amu in magbayaꞌ dumihil ha manga kiyasukuan niya.”

41 Na, pagdungug sin kaibanan hangpuꞌ mulid hi Īsa sin piyangayuꞌ hi Yaꞌkub kay Yahiya, diyugalan sila. 42 Hangkan tiyawag sila katān hi Īsa pakawnun kaniya, ampa siya namung kanila, laung niya, “Kaingatan niyu in addat sin manga tau amu in tiyaymaꞌ sin manga tau bukun bangsa Yahudi mamarinta kanila dī ha dunya, matagi sila magkawasa ha manga tau iban in manga tau mataas in kawasa amuna in magbayaꞌ-bayaꞌ sin hinangun nila ha manga tau. 43 Sagawaꞌ in kamu dugaing in hinang niyu dayn kanila. Bang awn dayn kaniyu in mabayaꞌ tumaas, subay siya maghulas-sangsaꞌ ha kaibanan niya. 44 Iban bang awn kaniyu in mabayaꞌ tumaas tuud dayn ha katān, na subay siya magtagꞌīpun ha katān. 45 Karnaꞌ, minsan in aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, miyari pa dunya bukun ha supaya paghulas-sangsaan sin manga tau, sagawaꞌ aku in naghulas-sangsaꞌ kanila. Miyari aku lumillaꞌ sin duguꞌ-nyawa ku, amu in hipanglukat ha manga tau mataud dayn ha manga dusa nila.”

Pauliun hi Īsa in Tau Buta Pagngānan Bartimiyus

(Mat. 20:29-34; Lk. 18:35-43)

46 Manjari, nākawn hinda Īsa iban sin manga mulid niya pa dāira Ariha. Ha sūng na hi Īsa gumuwaꞌ dayn ha dāira iban sin manga mulid niya iban sin manga tau mataud, awn duun hambuuk tau buta naglilingkud ha higad dān nanglilimus. In ngān niya hi Bartimiyus amu in anak hi Timiyus. 47 Pagdungug niya sin yaun hi Īsa, amu in tau Nasarit, magtūy siya magsuwara matanug, laung niya, “Anduꞌ Īsa, hambuuk panubuꞌ hi Daud, kaulungi aku!”

48 Sakali piyagꞌamahan siya sin manga tau mataud iban īyan siya diꞌ papaghibukun. Sagawaꞌ gām mayan piyatanug niya tuud in pagsuwara niya. Laung niya, “Anduꞌ, hambuuk panubuꞌ hi Daud, kaulungi aku!”

49 Sakali himundung hi Īsa, laung niya, “Tawaga niyu pakaria.”

Na, tiyawag nila na in tau buta. Laung sin tau nagtawag, “Ayaw na kaw masusa. Tindug na kaw, yari kaw piyatawag hi Īsa.”

50 Na, magtūy niya kiyatiluꞌ in siub niya ampa siya limungkahad miyadtu kan Īsa.

51 “Unu in kabayaan mu hitabang ku kaymu?” laung hi Īsa kaniya.

“Tuwan Guru,” laung sin tau buta, “in kabayaan ku makakitaꞌ aku magbalik.”

52 “Na, makajari na kaw muwiꞌ,” laung hi Īsa. “Dayn ha sabab sin parachaya iban pangandul mu in ikaw kiyaulian na.”

Saruun-duun magtūy nakakitaꞌ in tau buta iban miyagad na siya imurul kanda Īsa.

11

Lagguun sin Manga Tau Hi Īsa Pagdatung Niya pa Awrusalam (Baytal Makdis)

(Mat. 21:1-11; Lk. 19:28-40; Yh. 12:12-19)

1 Manjari, masuuk mayan hinda Īsa pa Awrusalam (Baytal Makdis) kītaꞌ nila na in lūngan Bitpaji iban Bitani duun ha Būd Jaytun. Na, diyaak hi Īsa in duwa mulid niya paunahun dayn kanila. 2 Laung niya ha duwa mulid niya, “Kadtu kamu pa lūngan amu in sūngun niyu yaun. Pagdatung niyu na mayan madtu magtūy kamu makabāk hambuuk kuraꞌ hiyuhukutan, mabataꞌ pa, amu in walaꞌ pa tuud kiyapanguraan. Hubari niyu ampa niyu dāha mari. 3 Bang awn mangasubu kaniyu bang maytaꞌ niyu kiyawaꞌ in kuraꞌ, baytai niyu kagunahan sin Panghuꞌ iban baytai niyu sin hiuliꞌ da magtūy.”

4 Na, miyadtu na in duwa mulid niya. Pagdatung nila, kītaꞌ nila na in kuraꞌ hiyuhukut ha lawang bāy ha dān paglalabayan. Na, magtūy nila kiyadtu hiyubaran. 5 Ha saꞌbu nila naghuhubad, iyasubu sila sin manga kaibanan tau nagtitindug duun, laung nila, “Maytaꞌ niyu hiyubaran in kuraꞌ yan?”

6 Siyambungan nila biyaꞌ sin agi hi Īsa kanila. Hangkan piyasāran na sila sin manga tau. 7 Na diyā nila na madtu kan Īsa in kuraꞌ. Liyampikan nila in kuraꞌ sin juba nila ampa simakat nanguraꞌ hi Īsa. 8 Hīklad isab sin manga tau mataud in manga juba nila ha dān. Hāti in kaibanan tau nanuꞌtuꞌ manga sanga dahunan dayn ha kabbun, ampa nila kiyanat ha dān labayan hi Īsa.* 9 Na, in manga tau nagpapanaw ha unahan iban ha ulihan hi Īsa nagꞌulang nagsama-sama. Laung nila,

“Pudjihun natuꞌ siya!

Bang mayan barakatan in siya, amu in kiyawakilan sin Tuhan!

10 Bang mayan barakatan sin Tuhan in pamarinta sūng niya patindugun amu in biyaꞌ pamarinta sin nanubuꞌ kātuꞌniyu, hi Sultan Daud!

Pudjihun natuꞌ in Tuhan didtu ha surgaꞌ, amu in mataas dayn ha katān!”

11 Na, pagdatung hi Īsa pa Awrusalam (Baytal Makdis), miyadtu siya pa lawm Bāy sin Tuhan ampa niya līling in unu-unu katān ha lawm. Na, pagga sin himapun na tuud, miyadtu na siya pa Bitani iban sin hangpuꞌ tagduwa mulid niya.

Suknaan hi Īsa in Kahuy Tina

(Mat. 21:18-19)

12 Pagꞌadlaw hambuuk, ha saꞌbu nila miyamanaw harap pa Awrusalam (Baytal Makdis), dayn ha Bitani, nakananam hapdiꞌ hi Īsa. 13 Sakali awn kītaꞌ niya dayn ha kalayuan kahuy tina hipuꞌ sin dahun. Na, kiyadtu niya kītaꞌ bang awn bunga. Sagawaꞌ pagkadtu wayruun bunga kiyabaakan niya luwal da manga dahun, sabab bukun pa musim hipagbubunga sin kahuy tina. 14 Laung hi Īsa ha kahuy tina, “Tagnaan dayn ha adlaw ini diꞌ na tuud kaw magbunga magbalik.”

Na, diyungug sin manga mulid hi Īsa in bichara niya.

Madtu hi Īsa pa Bāy sin Tuhan

(Mat. 21:12-17; Lk. 19:45-48; Yh. 2:13-22)

15 Manjari dimatung mayan sila pa Awrusalam (Baytal Makdis), miyadtu hi Īsa simūd pa halaman Bāy sin Tuhan, ampa niya diyūy pa guwaꞌ in manga tau katān mamī-mī iban magdaragang ha lawm sin Bāy sin Tuhan. Biyalintuwad niya in manga lamisahan sin manga tau magsasambiꞌ sīn sin sīn dayn ha dugaing hulaꞌ, iban sin lingkuran sin manga tau magdaragang assang. 16 Walaꞌ niya isab diyūlan minsan hisiyu in magdā sin kapanyapan nila lumabay dayn ha lawm Bāy sin Tuhan. Liyāngan niya katān. 17 Pagꞌubus ampa niya niyasīhatan in manga tau. Laung niya, “Kiyasulat ha lawm Kitab sin nagparman in Tuhan, amu agi,

‘In bāy ku subay ngānan bāy pagtataatan sin katān kabangsahan!’

Sagawaꞌ,” laung hi Īsa, “hīnang niyu in Bāy sin Tuhan lugal pagꞌaanyayahan sin sīn sin manga tau!”

18 Na, sakali diyungug sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga guru sin saraꞌ agama in bichara hi Īsa. Miyugaꞌ sila sabab in manga tau mataud nahaylan katān iban kiyaamuhan sin nasīhat hi Īsa. Hangkan limawag sila sin dān hikapatay nila kan Īsa.

19 Sakali naabut mayan magalib minīg na hi Īsa iban sin manga mulid niya dayn ha dāira Awrusalam (Baytal Makdis).

In Makawaꞌ Pamintangan dayn ha Kahuy Tina

(Mat. 21:20-22)

20 Na, pagꞌadlaw hambuuk, subu-subu pa, ha saꞌbu hinda Īsa miyamanaw ha dān, kītaꞌ nila in kahuy tina nanglanus na sampay pa gamut niya. 21 Sakali kiyatumtuman hi Pitrus in pasal sin kahuy tina. Hangkan, laung niya kan Īsa, “Uy, Tuwan, kitaa ba in kahuy tina bakas mu siyuknaan, nanglanus na!”

22 In sambung hi Īsa, “Pagparachaya kamu iban pangandul kamu ha Tuhan, 23 sabab ini in mattan hibaytaꞌ ku kaniyu. Bang awn tau hisiyu-siyu na, imiyan ha būd ini, ‘Īg kaw dayn ha biyutangan mu, ampa kaw laksu pa lawm dagat,’ na bang diꞌ magduwa-ruwa in lawm atay niya iban magparachaya tuud siya sin maagad in bichara niya, na tantu maagad in kabayaan niya. 24 Hangkan, baytaan ta kamu, bang kamu mangarap pa Tuhan ampa awn pangayuun niyu unu-unu na, pagparachaya kamu sin makawaꞌ niyu in piyangayuꞌ niyu, ampa kamu karihilan sin unu-unu na piyangayuꞌ niyu. 25 Na, bang kamu mangarap pa Tuhan ampa sumaīgpat pa atay niyu in narusa kaniyu sin pagkahi niyu, maapa niyu siya minsan unu in dusa niya bat isab ampunun in manga dusa niyu sin Tuhan, amu in Amaꞌ natuꞌ ha surgaꞌ. 26 Bang niyu diꞌ maapun in tau nakarusa kaniyu, diꞌ isab ampunun in manga dusa niyu sin Tuhan, amu in Amaꞌ natuꞌ ha surgaꞌ.”

In Pangasubu Pasal sin Kawasa hi Īsa

(Mat. 21:23-27; Lk. 20:1-8)

27 Manjari, dimatung na sila nagbalik pa Awrusalam (Baytal Makdis). Ha saꞌbu hi Īsa nagpapanaw ha lawm sin Bāy sin Tuhan, miyawn kan Īsa nangasubu in manga nakuraꞌ kaimaman, in manga guru sin saraꞌ agama iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ. 28 Laung nila kan Īsa, “Unu taꞌ in kawasa mu maghinang sin manga hinang mu yan dī ha lawm Bāy Pagtataatan ini? Hisiyu in nagdihil kaymu sin kawasa maghinang sin manga hīnang mu yan?”

29 In sambung hi Īsa kanila, “Awn ini hambuuk hipangasubu ku kaniyu. Bang niyu aku kasambungan sin tuman, na, baytaan ta kamu isab bang dayn ha unu ku nakawaꞌ in kawasa ku maghinang sin manga hinang ku yan. 30 Baytai niyu aku, dayn hāin nakawaꞌ hi Yahiya in kawasa niya mangliguꞌ ha manga tau, dayn ha Tuhan atawa dayn ha mānusiyaꞌ?”

31 Na, nagꞌisun-isun na sila bang unu in hisambung nila. Laung nila, “Na, unu in hisambung natuꞌ kaniya? Bang kitaniyu imiyan in kawasa hi Yahiya dayn ha Tuhan, na iyanun niya kitaniyu, laung niya, ‘Na, maytaꞌ kamu walaꞌ nagparachaya kan Yahiya?’ 32 Sagawaꞌ bang isab kitaniyu imiyan dayn ha mānusiyaꞌ in kawasa niya, na piligru kitaniyu.” (Mabugaꞌ sila maghiluhalaꞌ in manga tau sabab in manga tau katān nagkahagad tuud sin in hi Yahiya hambuuk tuud nabi.) 33 Hangkan, in sambung nila kan Īsa, “Inday, diꞌ namuꞌ kaingatan bang dayn diin niya nakawaꞌ in kawasa niya.”

Na, laung isab hi Īsa kanila, “Na, bang biyaꞌ hādtu, diꞌ ta da isab kamu baytaan bang dayn hāin ku nakawaꞌ in kawasa ku huminang sin manga hīnang ku yan.”

12

Dalilan Pasal sin Manga Nagꞌipat sin Kabbun Anggul

(Mat. 21:33-46; Lk. 20:9-19)

1 Manjari, nagnasīhat hi Īsa kanila. Diyalil niya kaagi in pagnasīhat niya. Laung hi Īsa, “Awn hambuuk tau nagtanum anggul ha kabbun niya. Iyād niya in katilibut sin kabbun niya, ampa siya naglungag dakulaꞌ, hīnang lugal pagpupugaan sin manga bunga anggul. Iban naghinang isab siya bāy-bāy mataas in hāg niya, amu in pamantawan sin magꞌiipat sin kabbun niya. Pagꞌubus yadtu ampa niya piyatungguan in kabbun anggul niya ha manga magtutungguꞌ kabbun ampa siya timulak pa hulaꞌ dugaing. 2 Manjari, naabut mayan in musim sin pagpusuꞌ sin manga anggul, diyaak sin tagdapu kabbun in hambuuk daraakun niya madtu pa manga nagtungguꞌ sin kabbun niya, kumawaꞌ sin manga bunga anggul bahagiꞌ niya. 3 Sagawaꞌ siyaggaw ampa bīnasa sin manga tungguꞌ in daraakun niya ubus ampa piyauwiꞌ ha wayruun unu-unu narā niya. 4 Sakali piyakadtu nagbalik sin tagkabbun in hambuuk na isab daraakun niya pa manga tungguꞌ sin kabbun. Sagawaꞌ kiyakal ha ū sin manga tungguꞌ in daraakun niya ampa sīpug-sipug. 5 Na, piyakadtu na isab nagbalik sin tagkabbun in dugaing daraakun niya, saꞌ walaꞌ da nagkahagad in manga tungguꞌ. Gām mayan piyatay nila in daraakun niya. Biyaꞌ ha yan da isab in hīnang nila ha manga kaibanan daraakun piyakadtu kanila sin tagkabbun. In kaibanan bīnasa nila, in kaibanan piyatay nila.

6 “Na, awn pa isab hambuuk nakapin maraak sin tagkabbun, amu in hambuuk-buuk anak niya usug kalasahan. Siya in kahinapusan piyakadtu sin tagkabbun pa manga tungguꞌ sin kabbun. Laung niya ha lawm atay niya, ‘Tantu pagꞌaddatan nila in anak ku.’ 7 Pagkitaꞌ sin manga tungguꞌ ha anak sin tagkabbun, magtūy sila nagꞌisun. Laung nila, ‘Yan na in anak sin tagkabbun, amu in kiyapusakaan sin kabbun ini. Kari kamu, patayun natuꞌ siya bat natuꞌ makawaꞌ in kabbun pusakaꞌ kaniya!’ 8 Na, siyaggaw nila in anak sin tagdapu ampa nila piyatay. Pagꞌubus ampa nila liyaruk in bangkay pa guwaꞌ ād sin kabbun anggul.

9 “Na,” laung hi Īsa, “pikil niyu, unu in hinangun sin tagkabbun ha manga tungguꞌ sin kabbun? Na, kadtuun niya in manga tungguꞌ ampa niya patayun. Pagꞌubus ampa niya patungguan in kabbun anggul niya ha manga dugaing tungguꞌ. 10 Na, tantu,” laung hi Īsa, “nabacha niyu in ayat ini ha lawm Kitab, amu agi,

‘In batu biyugit sin manga maghihinang bāy, (sabab in pangannal nila way guna)

amura tuud isab in batu nanjari piyagpapagun sin bāy.

11 Hīnang yan sin Tuhan,

iban makahaylan tuud kātuꞌniyu.’ ”

12 Na, ambayaꞌ saggawun sin manga nakuraꞌ Yahudi hi Īsa, sabab kiyahātihan nila sin sila in kiyugdan sin isturi diyalil hi Īsa. Sagawaꞌ walaꞌ nila nahinang, sabab mabugaꞌ sila maghiluhalaꞌ in manga tau mataud. Hangkan, minīg na sadja sila.

Pasal sin Pagbayad Sukay pa Parinta

(Mat. 22:15-22; Lk. 20:20-26)

13 Sakali awn manga Parisi iban manga tau agad ha palti hi Hirud in naraak nila madtu kan Īsa lumawag singgit bat nila masaggaw hi Īsa ha bichara. 14 Nākawn mayan sila kan Īsa, laung nila, “Tuwan, kaingatan namuꞌ in ikaw mabuntul iban kasabunnalan sadja in bichara mu. Diꞌ kaw masusa minsan unu in pikilan sin manga tau pasal sin bichara mu sabab diꞌ kaw magpīꞌ tau minsan unu in kawasa niya. Nanghihinduꞌ kaw sin manga addat iban kawl-piil amu in kabayaan sin Tuhan pakayun sin manga mānusiyaꞌ. Na, awn hambuuk hipangasubu namuꞌ kaymu. Langgal saraꞌ ka sin saraꞌ agama in magbayad sayrulla pa Sultan sin hulaꞌ Rūm, amu in namamarinta kātuꞌniyu, atawa bukun. Subay ka kitaniyu magbayad atawa diꞌ?”

15 Sagawaꞌ kaingatan hi Īsa in katitipuhan sin lawm atay nila. Na, laung niya kanila, “Maytaꞌ niyu aku sulayan saggawun ha bichara? Karii niyu aku hambuuk pisita, ampa ku lilingun.”

16 Na, pagdā nila sin pisita mawn kan Īsa, iyasubu sila hi Īsa, laung niya, “Kansiyu in pattaꞌ iban ngān ha pisita ini?”

“Ha Sultan sin hulaꞌ Rūm,” in sambung nila.

17 “Na,” laung hi Īsa, “pagga biyaꞌ ha yan, unu in sukuꞌ sin Sultan sin hulaꞌ Rūm, subay hiungsud kaniya. Damikkiyan, unu in sukuꞌ sin Tuhan subay hiungsud pa Tuhan.”

Na, nainu-inu tuud sila sin sambung hi Īsa kanila.

Pasal sin Patay Mabuhiꞌ Magbalik

(Mat. 22:23-33; Lk. 20:27-40)

18 Sakali awn manga Yahudi pagngānan Sadduki in miyawn kan Īsa. In manga tau ini imiyan sin in manga patay diꞌ na mabuhiꞌ magbalik ha adlaw mahuli. 19 Nangasubu sila kan Īsa, laung nila, “Tuwan Guru, kiyasulat hi Musa ha lawm saraꞌ agama natuꞌ, amu agi, ‘Bang awn usug matay ampa wayruun anak niya ha asawa niya, na subay asawahun sin taymanghud niya in balu, bat supaya awn tubuꞌ amu in dumā sin ngān sin miyatay.’

20 “Na, bakas awn pitu magtaymanghud usug. Manjari nagꞌasawa in kamagulangan. Sakali miyatay sadja siya walaꞌ nakabāk anak ha asawa niya. 21 Na, iyasawa sin taymanghud niya, amu in sumunuꞌ kaniya in balu. Sagawaꞌ miyatay sadja in taymanghud niya walaꞌ da isab nakabāk anak ha balu niya. Damikkiyan, in sumunud kaniya nabiyaꞌ hādtu da isab. 22 Na, in hawpuꞌ niya, in babai yadtu naasawa sin pitu magtaymanghud iban miyatay sadja sila katān walaꞌ nakabāk anak. Na, ha katapusan miyatay da isab in babai. 23 Na, bang dumatung na in waktu mabuhiꞌ na magbalik in manga patay, hisiyu in tagꞌasawa ha babai yadtu? Karnaꞌ naasawa siya sin kapitu magtaymanghud?”

24 Laung hi Īsa kanila, “Nasāꞌ tuud kamu! Kaingatan niyu bang maytaꞌ kamu nasāꞌ? Sabab diꞌ niyu kaingatan bang unu in kiyasulat ha lawm Kitab iban diꞌ niyu kaingatan in kusug sin kawasa sin Tuhan. 25 Karnaꞌ bang in manga patay mabuhiꞌ na magbalik, in sila mabiyaꞌ na sin manga malāikat ha surgaꞌ. Iban in usug iban babai diꞌ na magtiyaun.

In Dayaw Kahālan Hinda Ibrahim ha Ahirat amu in Tandaꞌ sin Mabuhiꞌ Magbalik in Manga Patay

26 “Na, ha pasal isab sin manga patay mabuhiꞌ magbalik ha adlaw mahuli. Maytaꞌ, walaꞌ niyu ka nabacha ha lawm Kitab Tawrat in pasal hi Musa iban sin puun kahuy nalalaga? Tantu nabacha niyu na! Didtu hādtu diyungug hi Musa in suwara sin Tuhan mawn kaniya, amu agi, ‘Aku in Tuhan hi Ibrahim, iban aku in Tuhan hi Isahak iban aku da isab in Tuhan hi Yaꞌkub.’ 27 Na,” laung hi Īsa, “In Tuhan amu in piyagtutuhanan sin manga buhiꞌ bukun sin manga patay.* Hangkan, nasāꞌ tuud in pikilan iban panghinduꞌ niyu sin manga patay diꞌ na mabuhiꞌ magbalik!”

In Umbulsatu Tuud Daakan sin Tuhan

(Mat. 22:34-40; Lk. 10:25-28)

28 Sakali awn hambuuk guru sin saraꞌ agama in duun nakarungug sin piyaglugatan nila. Napikil niya marayaw in kiyasambung hi Īsa ha manga Sadduki. Hangkan, miyawn siya nangasubu kan Īsa. Laung niya, “Tuwan, unu in umbulsatu tuud daakan sin Tuhan?”

29 Laung hi Īsa, “In umbulsatu tuud daakan sin Tuhan, amu ini, ‘In kamu manga tau Israil, dungug kamu! In Tuhan natuꞌ, amura in hambuuk-buuk Tuhan. 30 Wajib puspusun niyu in lasa niyu ha Tuhan, Panghuꞌ niyu, labi dayn ha unu-unu katān ha lawm atay niyu ha kabuhiꞌ niyu, iban ha lawm pikilan niyu. Subay in lasa niyu kaniya labi ha atay iban pikilan niyu, iban diꞌ niyu hipagꞌūg kaniya in hulas-sangsaꞌ niyu.’ 31 In hikaruwa umbulsatu daakan amu ini: ‘Subay in lasa niyu ha pagkahi niyu mānusiyaꞌ biyaꞌ sin lasa niyu ha baran niyu.’ Wayruun na dugaing daakan sin Tuhan in lumabi pa dayn ha duwa yan.”

32 Na, laung sin guru sin saraꞌ agama kan Īsa, “Marayaw iban bunnal tuud in bichara mu yan, Tuwan! Biyaꞌ na sin agi mu, hambuuk-buuk da in Tuhan, in Panghuꞌ taniyu iban wayruun na dugaing dayn kaniya. 33 Iban subay puspusun sin tau in lasa niya ha Tuhan. Subay in lasa niya ha Tuhan labi ha atay iban pikilan niya iban diꞌ niya hipagꞌūg in hulas-sangsaꞌ niya ha Tuhan. Iban subay kalasahan sin tau in pagkahi niya mānusiyaꞌ biyaꞌ sin lasa niya ha baran niya. Tantu māyuꞌ marayaw in magkahagad huminang sin duwa daakan yan, dayn sin dumihil hayup sunugun pagkulbanan atawa unu-unu na pa Tuhan.”

34 Na, ha kītaꞌ hi Īsa malawm in panaliꞌ sin guru sin saraꞌ agama sabab marayaw tuud in sambung niya. Hangkan, laung niya kaniya, “Hangkatiyuꞌ dakuman makaagad na kaw ha pamarinta sin Tuhan.”

Na, pagpuas dayn duun, way na tau in timawakkal mangasubu kan Īsa.

In Almasi amuna in Tuhan, Panghuꞌ hi Daud

(Mat. 22:41-46; Lk. 20:41-44)

35 Na, ha saꞌbu hi Īsa nagnanasīhat duun ha Bāy sin Tuhan nangasubu siya, laung niya, “Biyaꞌ diin kaagi in bichara sin manga guru sin saraꞌ agama sin in Almasi hambuuk panubuꞌ sadja hi Daud? 36 Karnaꞌ ha waktu hiyūp hi Daud sin Rū sin Tuhan nakapamung siya laung niya,

‘Namung in Tuhan ha Panghuꞌ ku, amu agi,

“Lingkud kaw dī ha dapit pa tuu ku,

sampay ku mapabutang ha babaan mu in katān simusulang kaymu.” ’ ”

37 “Na,” laung hi Īsa, “in pagtāg hi Daud ha Almasi, ‘Panghuꞌ’. Na, maytaꞌ siya tiyawag, ‘Panghuꞌ’, bang siya hambuuk sadja panubuꞌ hi Daud?”

Na, kiyūgan tuud in manga tau mataud yaun nakarungug sin nasīhat hi Īsa.

Sahawihun hi Īsa in Pagpabawꞌbawꞌ sin Manga Guru sin Saraꞌ Agama

(Mat. 23:1-36; Lk. 20:45-47)

38 Na, ha saꞌbu hi Īsa nagnanasīhat, imiyan siya, laung niya, “Halliꞌ kamu dayn ha manga guru sin saraꞌ agama, amu in matagi maglunsul pawyu-pawyu iban sin pagjuba nila mahabaꞌ, iban amu in mabayaꞌ tuud salamun sin manga tau ha mayran bat mapakitaꞌ in pagꞌaddat kanila. 39 Iban bang sila pa langgal lumingkud sila ha lingkuran amu in manga lilingkuran ha unahan tiyatawꞌ ha manga tau mataas. Damikkiyan da ha pagjamuhan lumingkud sila ha lilingkuran tiyatawꞌ ha tau balkanan. 40 Anyayahun nila in manga bāy sin manga balu babai, ubus ampa sila magpahabaꞌ sin pagpangarap nila pa Tuhan, hipagpakitaꞌ-kitaꞌ ha manga tau, ha supaya in manga tau magpikil sin in sila tau marayaw. Na, tantu murkaꞌ dakulaꞌ in dumatung kanila yan.”

Pasal sin Pagdihil Sīn sin Balu Miskin pa Bāy sin Tuhan

(Lk. 21:1-4)

41 Sakali ha saꞌbu hi Īsa duun naglilingkud ha Bāy sin Tuhan masuuk pa lugal paghuhulugan sin sīn hirihil sin tau, kīkitaꞌ niya in manga tau naghuhulug sin sīn. Mataud sīn in hiyulug sin manga tau dayahan iban mataud tau dayahan in naghulug sīn. 42 Sakali awn kītaꞌ hi Īsa hambuuk babai balu miskin in miyawn naghulug sīn. In hiyulug niya duwa pisita tumbaga hargaꞌ hambuuk sīn. 43 Na, magtūy tiyawag hi Īsa in manga mulid niya. Laung niya kanila, “Na, baytaan ta kamu, in balu miskin yaun mataud pa in sīn hiyulug niya dayn sin kiyahulug sin manga tau katān yaun. 44 Sabab in manga kaibanan tau, in sīn hiyulug nila diꞌ nila na kagunahan tuud. Sagawaꞌ in babai balu yan minsan siya miskin tuud, hiyulug niya in sīn niya katān minsan amu dakuman in hipamī niya kakaun.”

13

Mamichara hi Īsa Pasal sin Paglubu sin Bāy sin Tuhan ha Awrusalam (Baytal Makdis)

(Mat. 24:1-2; Lk. 21:5-6)

1 Manjari, pagguwaꞌ hinda Īsa dayn ha Bāy sin Tuhan, laung sin hambuuk mulid niya, “Kitaa ba, Tuwan, in manga batu ini hīnang bāy, way lumagguꞌ! Iban in katān kaginisan sin manga bāy ini, way dumayaw in kahinang!”

2 In sambung hi Īsa, “Bihaun, kakitaan niyu in dayaw kahinang sin Bāy sin Tuhan yan, sagawaꞌ dumatung da in waktu in Bāy yan magkalubu-lubu iban wayruun tuud makapin batu nagbabangkat-bangkat, sagawaꞌ mapantay yan maligad katān.”

Manga Kasigpitan iban Kabinsanaan

(Mat. 24:3-14; Lk. 21:7-19)

3 Manjari, ha saꞌbu hi Īsa duun naglilingkud ha Būd Jaytun ha tampal pa Bāy sin Tuhan, miyawn kaniya hi Pitrus, hi Yaꞌkub, hi Yahiya iban hi Andariyas nangasubu ha wayruun tau dugaing nakarungug kanila. 4 Laung nila, “Tuwan, baytai kami bang kuꞌnu maawn in biyaytaꞌ mu kāmuꞌ kāina pasal sin Bāy sin Tuhan iban baytai kami bang unu in manga tandaꞌ gumuwaꞌ amu in magpakitaꞌ sin dumatung na in waktu maawn in manga katān parakalaꞌ piyagbaytaꞌ mu kāmuꞌ”.

5 Laung hi Īsa kanila, “Halliꞌ kamu bat supaya wayruun tau makaakkal kaniyu. 6 Sabab ha susūngun mataud tau in mari mag-ngān sin ngān ku mangakkal kaniyu. In pakaniya-pakaniya kanila umiyan siya na in Almasi, hangkan mataud tau in kaakkalan nila. 7 Iban bang niyu karungugan in pagbunuꞌ atawa manga habal sin pagbunuꞌ ha dugaing hulaꞌ, ayaw kamu mabugaꞌ. In manga yan asal subay maawn, sagawaꞌ bukun pa yan in waktu kahinapusan sin masa dī ha dunya. 8 In manga kabangsa-bangsahan magbunuꞌ-biyunui iban magkuntara in manga parinta sin kahulaꞌ-hulaan. Maawn in linug iban gutum ha manga kahulaꞌ-hulaan. In manga yan panagnaan sadja sin kasigpitan iban kabinsanaan nanamun sin manga mānusiyaꞌ. Biyaꞌ yan sapantun sin sakit tagnaꞌ kananaman sin hambuuk babai sūng na magꞌanak.

9 “In kamu yan subay majaga, sabab ha waktu susūngun awn manga tau sumaggaw kaniyu ampa kamu hiungsud pa lawm lima sin manga manghuhukum. Pagꞌubus, lubakan kamu ha lawm manga langgal. Tumindug kamu isab mamayhuꞌ ha manga gubnul iban ha manga sultan ha supaya hukumun sabab in kamu agad kākuꞌ. Na bang kamu marā na madtu, kabaytaan niyu na sila sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan. 10 In Baytaꞌ Marayaw subay hipamahalayak naa muna pa mānusiyaꞌ katān ampa dumatung in kahinapusan sin masa dī ha dunya.

11 “Na,” laung hi Īsa, “Ha kuꞌnu-kuꞌnu waktu masaggaw iban marā kamu pa paghukuman, ayaw na kamu magsusa bang unu in hibichara niyu kanila. Unu-unu na in makapasimud niyu manga lapal-kabtangan hirihil sin Tuhan kaniyu, amuna in hibichara niyu, sabab in bichara yan bukun dayn kaniyu, sagawaꞌ dayn ha Rū sin Tuhan. 12 Ha waktu susūngun maggaus na in magtalianak. Hitukbal sin tau in taymanghud niya hipapatay iban hitukbal da isab sin amaꞌ in anak niya hipapatay, iban umatu na in anak ha maas nila iban hipapatay nila in maas nila. 13 Na, in kamu karugalan na sin tau katān sabab in kamu agad kākuꞌ. Sagawaꞌ hisiyu-siyu in sumandal sin manga kasigpitan iban kabinsanaan yan sampay pa kahinapusan, tantu malappas da siya.”

In Kabinsanaan Sangat Makalap

(Mat. 24:15-28; Lk. 21:20-24)

14 “Na, ha susūngun kakitaan niyu da in satruꞌ sin Tuhan duun makabutang ha lugal bukun mapatut pagbutangan.” (Pahāti ha manga magbabacha: hātiha niyu in maana niya yan!) “Na, bang niyu yan kakitaan na, in manga tau ha hulaꞌ Yahudiya subay maguy na pa kabūran. 15 Hāti hisiyu-siyu in tau kasaꞌbuhan duun ha guwaꞌ bāy niya, subay siya diꞌ na sumūd pa lawm bāy kumawaꞌ sin unu-unu marā niya. 16 Iban hisiyu-siyu in tau kasaꞌbuhan duun ha uma, subay siya magꞌūs-ꞌūs na maguy. Subay siya diꞌ na magbalik kumawaꞌ sin juba niya pa lugal piyagbutangan niya. 17 Na landuꞌ tuud makaluuy in manga burus iban sin manga babai taga anak sibiꞌ-sibiꞌ amu in nagdururuꞌ pa bang dumatung na in kabinsanaan yan! 18 Pangayuꞌ kamu duwaa pa Tuhan, bang mayan in kabinsanaan dumatung yan diꞌ kumugdan ha waktu mangīꞌ in hulaꞌ. 19 Karnaꞌ in kabinsanaan dumatung yan sangat tuud makalap dayn ha katān kabinsanaan bakas kiyalabayan sin manga mānusiyaꞌ, dayn ha tagnaꞌ kapapanjari sin Tuhan sin dunya sampay pa waktu bihaun ini. Iban wayruun na kabinsanaan makasibuꞌ ha yan. 20 Na, bang lumugay in kabinsanaan yan, in mānusiyaꞌ katān mapatay. Sagawaꞌ dayn ha sabab sin luuy sin Tuhan ha manga tau napīꞌ niya sukuꞌ, in kabinsanaan dumatung yan diꞌ niya palugayun.

21 “Lāgiꞌ, ha waktu da isab yan,” laung hi Īsa, “bang awn imiyan kaniyu, ‘Huy! kitaa niyu ba, yari na in Almasi,’ atawa, ‘Huy! kitaa niyu ba, yadtu siya didtu!’, ayaw kamu magkahagad. 22 Karnaꞌ ha waktu yan awn manga tau gumuwaꞌ amu in umiyan pakaniya-pakaniya sin siya na in Almasi iban in kaibanan umiyan sin in sila manga nabi daak sin Tuhan. Huminang sila sin manga muꞌjijat iban sin manga hinang makainu-inu ha supaya bang awn dapat minsan in manga tau napīꞌ sin Tuhan sukuꞌ niya marā sin lidjal. 23 Hangkan halliꞌ kamu! Biyaytaan ta na kamu asal sin manga pasal yan ha walaꞌ pa dimatung.

In Pagbalik sin Almasi pa Dunya

(Mat. 24:29-31; Lk. 21:25-28)

24 “Lāgiꞌ ha waktu susūngun da isab yan,” laung hi Īsa, “pagpuas sin manga kabinsanaan dumatung,

‘manigidlum na in suga iban diꞌ na sumawa in bulan.

25 In manga bituun mahulug na dayn ha langit

iban majugjug na in unu-unu katān ha taas langit.’

26 “Pagpuas yan, in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ, magbalik na mari pa dunya miyamagad ha kagabunan. Kakitaan sin manga tau in kusug sin kawasa ku iban sin sahaya iban kalagguan ku. 27 Pagꞌubus daakun ku in manga malāikat pa upat pidju sin ālam, kumawaꞌ sin manga tau napīꞌ ku sukuꞌ ha katilibut sin dunya.”

In Pamandugahan sin Pagbalik sin Almasi

(Mat. 24:32-35; Lk. 21:29-33)

28 “Manjari,” laung hi Īsa, “In pagbalik ku mari pa dunya kapamandugahan sin manga mānusiyaꞌ. Sabab in pagbalik ku mari biyaꞌ yan sin hantang sin hambuuk kahuy. Bang niyu kakitaan in kahuy tina magꞌugbus iban magdahun na, kaingatan niyu na sin masuuk na in panuga. 29 Damikkiyan, bang niyu kakitaan na maawn in manga katān biyaytaꞌ ku kaniyu, kaingatan niyu na sin masuuk na in pagbalik ku mari pa dunya, hangkarayꞌ dakuman. 30 Na, ini in tumtuma niyu. In katān biyaytaꞌ ku yan kaniyu maawn ha diꞌ pa maubus malanyap in bangsa sin manga tau ha masa ini. 31 Ha susūngun in langit iban dunya malanyap da, sagawaꞌ in katān kiyapamung ku diꞌ tuud maluppas salama-lama (sabab in yan tantu tuud bunnal).”

Wayruun Makaingat sin Waktu sin Pagbalik sin Almasi

(Mat. 24:36-44)

32 “Malayngkan,” laung hi Īsa, “wayruun minsan hambuuk in makaingat sin adlaw atawa waktu sin pagbalik ku mari pa dunya. Minsan in manga malāikat ha surgaꞌ iban sin aku baran ku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, diꞌ da makaingat. Hambuuk-buuk da Tuhan, Amaꞌ ku, in makaingat sin pasal yan. 33 Hangkan, halliꞌ kamu iban jaga kamu, sabab diꞌ niyu kaingatan bang kuꞌnu in waktu yan dumatung. 34 In pagbalik ku mari biyaꞌ yan sapantun sin hambuuk tau tumulak pa dugaing hulaꞌ. Ha diꞌ pa siya tumulak hipangandul niya in bāy niya ha manga daraakun niya. Dihilan niya kaniya-kaniya hinang iban baytaan niya in tungguꞌ lawang sin bāy niya papajagahun tuud. 35 Hangkan subay kamu majaga sabab diꞌ niyu kaingatan bang kuꞌnu in balik ku mari amu in diyalil ha tagdapu sin bāy, magalib ka atawa tungaꞌ dūm atawa lapit adlaw atawa subu-subu ka. 36 Karnaꞌ bang mataghaꞌ in pagbalik ku mari, na, subay kamu diꞌ ku abutan natutūg. 37 Na, hangkan jaga tuud kamu sin pagbalik ku! Amu yan in pahāti ku kaniyu iban pa tau katān.”

14

In Pagꞌisun sin Pagsaggaw kan Īsa

(Mat. 26:1-5; Lk. 22:1-2; Yh. 11:45-53)

1 Manjari, pagga pagkukuꞌnisahun dakuman in Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay iban sin pakaradjaan pagtawagun, Pagkaun sin Tinapay Way Pasulig, nagꞌisun in manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga guru sin saraꞌ agama, bang biyaꞌ diin in kasaggaw nila kan Īsa ha diꞌ kaingatan sin manga tau. In kabayaan nila hipapatay hi Īsa. 2 Laung nila, “Subay natuꞌ siya diꞌ saggawun ha saꞌbu sin paghaylaya sabab gana-gana maghiluhalaꞌ in manga tau.”

In Pagbusug Lana Mahamut ha Ū hi Īsa

(Mat. 26:6-13; Yh. 12:1-8)

3 Sakali in hi Īsa didtu ha kawman Bitani, ha bāy hi Simun amu in tau bakas īipul. Ha saꞌbu niya nagkakaun, awn miyawn hambuuk babai nagdarā kibut-kibut habaꞌ liug pagtawagun alabistrus, hipuꞌ sin lana mahamut pagtawagun narda. In lana mahamut ini mahargaꞌ tuud, bukun paltik iban wayruun lamud niya dugaing. Biyagbag sin babai in liug sin kibut-kibut ampa niya biyusug in lana mahamut pa ū hi Īsa. 4 Na, diyugalan in manga kaibanan tau nakakitaꞌ iban laung sin pakaniya-pakaniya, “Maytaꞌ niya iyusibaan in lana mahamut? 5 Bang yan piyagdagang magbīhan timbang gadji sin hambuuk tau ha lawm hangka-tahun, iban labi pa, iban in bīhan hikapagsarakka ha miskin.” Na, iyastulan tuud sila ha babai. Siyahawi nila siya pa mangīꞌ.

6 Sagawaꞌ laung hi Īsa kanila, “Pasāri niyu na siya! Ayaw niyu pasusaha in atay niya. Marayaw tuud in nahinang niya kākuꞌ. 7 In manga miskin matabang niyu sadja ha kuꞌnu-kuꞌnu waktu kabayaan niyu, sabab hawnu-hawnu kamu yan da isab in manga miskin. Sagawaꞌ in aku ini diꞌ lumugay dī kaniyu. 8 Hīnang sin babai ini in mahinang niya kākuꞌ. Biyusugan niya aku lana mahamut bat supaya saddiya na in anggawtaꞌ-baran ku ha adlaw pagkubul kākuꞌ. 9 Na, ini in mattan hibaytaꞌ ku kaniyu! Hawnu-hawnu na mayan dī ha katilibut dunya hipamahalayak in Baytaꞌ Marayaw, hikasuysuy in nahinang kākuꞌ sin babai ini gantiꞌ panumtuman kaniya.”

Tipuhun hi Judas hi Īsa

(Mat. 26:14-16; Lk. 22:3-6)

10 Manjari, awn hambuuk dayn ha hangpuꞌ tagduwa mulid hi Īsa, amu in pagngānan Judas, tau dayn ha Kiriyud, in miyadtu pa manga nakuraꞌ kaimaman ha supaya niya hikaungsud hi Īsa pa lawm lima nila. 11 Na, kiyūgan tuud in manga nakuraꞌ kaimaman pagdungug nila sin baytaꞌ hi Judas iban jimanjiꞌ sila dihilan nila hi Judas sīn. Hangkan, simipi na hi Judas bang biyaꞌ diin in katipu niya kan Īsa.

In Pagsaddiya sin Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay

(Mat. 26:17-25; Lk. 22:7-14, 21-23; Yh. 13:21-30)

12 Manjari, ha adlaw panagnaan sin pakaradjaan pagtawagun Pagkaun sin Tinapay Way Pasulig, amu in adlaw pagsumbayꞌ sin manga anak bili-bili pagjamuhan ha Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay, iyasubu hi Īsa sin manga mulid niya, laung nila, “Tuwan, hariin mu kabayaan sakapun namuꞌ in pagjamuhan taniyu?”

13 Na, diyaak hi Īsa in duwa mulid niya, laung niya kanila, “Kadtu kamu pa dāira. Pagdatung niyu madtu, hipagbāk niyu in tau nagdarā kibut tagaluun tubig. Urula niyu siya 14 iban sūd kamu pa bāy sūran niya. Pagꞌubus ampa niyu baytai in tagdapu bāy, laung niyu, ‘Nagpaasubu in Tuwan Guru bang hawnu in bilik pagjamuhan niya iban sin manga mulid niya hipagsaꞌbu sin Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay!’ 15 Na, hipakitaꞌ niya kaniyu in bilik dakulaꞌ ha taas sin bāy niya, amu in asal panyap sin katān kagunahan natuꞌ. Duun niyu saddiyaha in pagjamuhan natuꞌ.”

16 Na, miyadtu na pa dāira in duwa mulid hi Īsa. Pagdatung nila pa dāira, in katān biyaytaꞌ hi Īsa naagad. Na, siyaddiya nila na in pagjamuhan nila.

17 Na, naabut mayan magrib, dimatung na hi Īsa iban sin hangpuꞌ tagduwa mulid pa pagjamuhan. 18 Ha saꞌbu nila nagjajamu duun ha lamisahan, namung hi Īsa, laung niya, “Ini in mattan hibaytaꞌ ku kaniyu. Awn hambuuk dī kaniyu in manipu kākuꞌ, amu in simasāw kākuꞌ nagkaun.”

19 Na, nasusa in manga mulid hi Īsa iban nangasubu na in pakaniya-pakaniya, amu agi, “Uy, tantu, Tuwan, bukun aku in piyagꞌiyan mu?”

20 In sambung hi Īsa, “Hambuuk dayn ha hangpuꞌ tagduwa mulid ku in manipu kākuꞌ, amu in simasāw kākuꞌ timublak sin tinapay niya pa lāy pagbabahug-bahugan. 21 In aku amu in Anak Mānusiyaꞌ manaykud na dayn ha dunya biyaꞌ na sin asal kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab. Sagawaꞌ murkaꞌ dakulaꞌ in kumugdan ha tau manipu kākuꞌ. Marayaw pa sa walaꞌ na siya piyagꞌanak.”

In Pagkaun iban Pagꞌinum amu in Panumtuman kan Īsa

(Mat. 26:26-30; Lk. 22:14-20; 1 Kur. 11:23-25)

22 Ha saꞌbu nila nagkakaun, kimawaꞌ hi Īsa tinapay ampa siya nagsarang-sukul pa Tuhan. Ubus ampa niya sīpak in tinapay ampa diyuhal pa manga mulid niya. Laung niya, “Kawaa ampa niyu kauna in tinapay ini iban niyat sin amu yan in ginhawa-baran ku.”

23 Pagꞌubus ampa kiyawaꞌ hi Īsa in hambuuk sawan, ampa siya nagsarang-sukul pa Tuhan. Pagꞌubus ampa niya diyuhal in sawan pa manga mulid niya. Na, mīnum in manga mulid niya katān. 24 Laung hi Īsa kanila, “Niyata niyu sin amu yan in duguꞌ ku, amu in dumihil kamakbulan ha janjiꞌ baꞌgu sin Tuhan ha manga tau sukuꞌ niya. Maasag in duguꞌ ku sabab-karnaꞌ sin manga tau mataud. 25 Na, ini in mattan hibaytaꞌ ku kaniyu. Diꞌ aku minum magbalik sin tubig anggul ini ha salugay diꞌ dumatung in waktu magmakbul na in maksud sin pamarinta sin Tuhan, lāgiꞌ mabaꞌgu na in unu-unu katān.”

26 Pagꞌubus ampa sila nagkalang sin kalangan pamudji pa Tuhan, ubus ampa sila miyadtu pa Būd Jaytun.

Asal Hibaytaꞌ hi Īsa sin Umiyan hi Pitrus sin Bukun Siya Agad kan Īsa

(Mat. 26:31-35; Lk. 22:31-34; Yh. 13:36-38)

27 Sakali ha sūng nila pa Būd Jaytun, namung hi Īsa, laung niya, “In kamu yan katān maguy iban mutas kamu dayn kākuꞌ, sabab asal kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

‘Hirūl sin Tuhan mapatay in magꞌiipat ha manga bili-bili,

iban mapulak-palik in manga bili-bili niya.’

28 Sagawaꞌ mabuhiꞌ mayan aku magbalik, madtu aku muna dayn kaniyu pa hulaꞌ Jalil. Magbāk kitaniyu didtu.”

29 Simambung hi Pitrus, laung niya, “Tuwan, tantu diꞌ tuud aku mutas dayn kaymu, minsan in sila katān mutas dayn kaymu!”

30 In sambung hi Īsa kan Pitrus, “Indani in bichara ku ini. Ha dūm ini ha diꞌ pa maabut tumagauk in manuk usug makaruwa sin subu-subu, makatū kaw umiyan, laung mu diꞌ mu aku kaingatan.”

31 Sagawaꞌ limugat tuud hi Pitrus, laung niya, “Tantu diꞌ tuud aku imiyan sin diꞌ ta kaw kaingatan, minsan pa aku mapatay umunung kaymu!”

Na, biyaꞌ da isab hādtu in pamung sin katān mulid niya.

Mangarap pa Tuhan hi Īsa duun ha Gitsimani

(Mat. 26:36-46; Lk. 22:39-46)

32 Sakali miyadtu hinda Īsa pa lugal pagtawagun Gitsimani. Nakaratung mayan sila, laung niya ha manga mulid niya, “Lingkud naa kamu dī. Madtu pa aku mangarap pa Tuhan.”

33 Piyaagad niya hi Pitrus iban hi Yaꞌkub kay Yahiya. Sakali landuꞌ tuud nagdukka iban simusa hi Īsa. 34 Laung niya kanila, “Landuꞌ tuud in dukka sin lawm atay ku. Agun-agun na hikamatay ku. Tagad naa kamu dī iban pagjaga kamu.”

35 Ubus, limayuꞌ-layuꞌ hi Īsa dayn ha manga mulid niya ampa siya simujud pa lupaꞌ sartaꞌ nangarap na siya pa Tuhan. Nangayuꞌ siya duwaa pa Tuhan bang awn dapat diꞌ na siya palabayun sin kabinsanaan masuuk na dumatung kaniya. 36 Laung hi Īsa, “Ya Tuhan, Amaꞌ ku! Kaingatan ku in unu-unu katān marapat mu hinangun. Bang makajari kaymu ayaw mu na aku palabaya sin kabinsanaan ini. Malayngkan, bukun kabayaan ku in maagad, sagawaꞌ in kabayaan mu in maagad.”

37 Pagꞌubus nagbalik siya madtu pa manga mulid niya. Sakali in kiyaratungan niya natutūg in tū mulid niya. Laung hi Īsa kan Pitrus, “Uy! Simun, natutūg kaw? Diꞌ ka kaw makajaga minsan hangka-jām? 38 Pagjaga kamu,” laung hi Īsa kanila, “iban pangayuꞌ kamu duwaa ha supaya kamu diꞌ marā sin sasat makapilad sin īman niyu. Sabab bunnal na sa ha lawm pikilan iban atay niyu mabayaꞌ tuud kamu magad sin kabayaan sin Tuhan, sagawaꞌ in anggawtaꞌ-baran niyu maluhay marā sin sasat.”

39 Pagꞌubus miyadtu na isab hi Īsa nagbalik nangarap pa Tuhan iban biyalikan niya in lapal-kabtangan sin duwaa piyangayuꞌ niya pa Tuhan. 40 Pagbing niya mawn pa manga mulid niya, kiyaratungan niya natutūg sila sabab miyuꞌgat na in mata nila sin karuꞌ. Iban diꞌ nila kaingatan bang unu in hisambung nila kan Īsa.

41 Sakali, hikatū mayan sin balik hi Īsa mawn kanila, laung hi Īsa kanila, “Bat natutūg iban naghahali-hali pa hāti kamu yan? Sarang na sa yan. Naabut na in waktu! Taynghug kamu. Bihaun, in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ hiungsud na pa lawm lima sin manga tau baldusa. 42 Bangun na kamu bat kitaniyu mākadtu na. Kitaa niyu ba, yan na in tau manipu kākuꞌ!”

In Pagsaggaw kan Īsa

(Mat. 26:47-56; Lk. 22:47-53; Yh. 18:3-12)

43 Na, ha saꞌbu pa nagbibichara hi Īsa, dimatung na mawn hi Judas, amu in hambuuk dayn ha hangpuꞌ tagduwa mulid hi Īsa. Mataud tau in miyamagad kaniya nagdarā pakukus iban kakakal. In manga tau ini naraak sin manga nakuraꞌ kaimaman, sin manga guru sin saraꞌ agama iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ. 44 Na, asal biyaytaan hi Judas in manga tau, laung niya, “In tau siyumun ku amuna in tau saggawun niyu. Dāha niyu siya iban jagahi niyu marayaw.”

45 Sakali pagdatung na mayan hi Judas, magtūy siya timūy madtu kan Īsa, laung niya, “Tuwan Guru,” ubus ampa niya sīyum hi Īsa. 46 Na, siyaggaw na sin manga tau hi Īsa ampa giyapus. 47 Na, magtūy liyarut sin hambuuk mulid hi Īsa in pakukus niya ampa niya liyagut in hambuuk īpun sin Imam Dakulaꞌ. Nautud in hansipak taynga sin tau liyagut niya. 48 Sakali namung hi Īsa ha manga tau simaggaw kaniya, laung niya, “Maytaꞌ, mundu ka aku ini, subay niyu saggawun iban sin pakukus iban kakakal niyu? 49 Adlaw-adlaw duun aku nagnanasīhat ha Bāy sin Tuhan. Na, didtu da isab kamu, sagawaꞌ maytaꞌ niyu aku walaꞌ siyaggaw didtu? Na, hangkan biyaꞌ ha yan, sabab subay maagad in manga kiyasulat ha lawm Kitab.”

50 Na, pagꞌubus miyutas na dayn kan Īsa in katān mulid niya iban miyaguy na sila.

51 Sakali awn hambuuk subul duun nagsisiub-siub sadja in imuurul kan Īsa. Sakali awn gimanggut kaniya ambayaꞌ siya isab saggawun. 52 Saꞌ niya biyutānan in siub niya, ampa siya dimagan naghuhubuꞌ.

Umalup na hi Īsa ha Manga Nagkakaput sin Saraꞌ Agama

(Mat. 26:57-68; Lk. 22:54-55, 63-71; Yh. 18:13-14, 19-24)

53 Manjari, diyā sin manga tau hi Īsa madtu pa bāy sin Imam Dakulaꞌ, iban nagtipun na mawn katān in manga nakuraꞌ kaimaman, in manga nagtatau-maas ha hulaꞌ iban sin manga guru sin saraꞌ agama. 54 Na, in hi Pitrus imuurul kan Īsa dayn ha kalayuan sampay nakaabut siya madtu pa halaman bāy sin Imam Dakulaꞌ. Pagsūd niya pa halaman sin bāy, duun siya limingkud ha daig sin kāyu nagpaanag, limamugay ha manga jaga, amu in manga daraakun sin Imam Dakulaꞌ. 55 Na, in hi Īsa liyawagan tuud dusa sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin katān nakuraꞌ Yahudi manghuhukum bat hi Īsa kabutangan sin hukuman subay patayun. Sagawaꞌ wayruun dusa kabaakan nila hikatuntut kan Īsa. 56 Mataud in tau simaksiꞌ sin puting bat supaya katuntutan hi Īsa, sagawaꞌ diꞌ magtaayun in bichara sin manga saksiꞌ.

57 Sakali awn kaibanan tau timindug ampa simaksiꞌ sin puting. 58 Laung nila, “In tau yan diyungug namuꞌ imiyan sin malubu niya in Bāy sin Tuhan, amu in bakas hīnang sin manga tau, ubus ampa siya kunuꞌ magpatindug dugaing ha lawm tūy adlaw, amu in bukun hinangan mānusiyaꞌ.” 59 Sagawaꞌ minsan in manga tau simaksiꞌ ini, walaꞌ da isab nagtaayun in manga bichara nila.

60 Na, timindug in Imam Dakulaꞌ ampa miyadtu pa giꞌtungan sin katān tau duun. Iyasubu niya hi Īsa, laung niya, “Na, unu in hikasambung mu ha manga saksiꞌ ini pasal sin baytaꞌ nila sin narusa mu?”

61 Na, walaꞌ nagkaybaꞌ hi Īsa. Walaꞌ siya simambung minsan hangka-kabtang. Na, iyasubu na isab siya nagbalik sin Imam Dakulaꞌ, amu agi, “Ikaw ka in Almasi, amu in Anak sin hambuuk-buuk Tuhan piyupudji?”

62 In sambung hi Īsa, “Huun, aku na. Iban kakitaan niyu da in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ lumingkud ha dapit pa tuu sin Tuhan Mahatinggi, iban ha pagbalik ku mari ha susūngun kakitaan niyu aku miyamagad ha lawm gabun.”

63 Na, magtūy gīrit sin Imam Dakulaꞌ in juba niya (sabab diyugalan tuud siya) ampa siya namung, laung niya, “Maytaꞌ pa kitaniyu maglawag manga saksiꞌ? 64 Diyungug niyu na hayn-duun in bichara niya pangkal pa Tuhan. Na, ha pikil niyu unu in hukuman hibutang natuꞌ kaniya?”

Nagtaayun sila katān sin mattan in dusa hi Īsa iban subay siya patayun.

65 Na, pagꞌubus magtūy piyagluraan sin kaibanan tau hi Īsa. Tiyabunan nila in mata niya ubus ampa nila siya piyagsuntuk. “Na,” laung nila kan Īsa, “tukura bang hisiyu in simuntuk kaymu!” Ubus diyā na siya sin manga jaga amu in naminasa da isab kaniya.

Umiyan hi Pitrus sin in Siya Bukun Agad kan Īsa

(Mat. 26:69-75; Lk. 22:56-62; Yh. 18:15-18, 25-27)

66 Manjari, ha saꞌbu hi Pitrus duun ha halaman bāy sin Imam Dakulaꞌ, nākawn in hambuuk babai daraakun sin Imam Dakulaꞌ. 67 Pagkitaꞌ niya kan Pitrus duun nagpaanag ha daig sin kāyu, magtūy niya iyatud hi Pitrus ampa siya imiyan, laung niya, “In ikaw yan agad da isab kan Īsa amu in tau Nasarit.”

68 Namaylu hi Pitrus, laung niya, “Inday kaymu. Diꞌ ku kahātihan bang unu in piyagbichara mu yan.” Ubus ampa siya minīg, miyadtu pa labayan sin lawang sin halaman bāy. Na, saruun-duun, timagauk na in manuk.

69 Sakali kītaꞌ na isab siya nagbalik sin babai daraakun. Laung sin babai ha manga tau nagtitindug duun, “In tau yan agad da isab kanila!” 70 Na, namaylu na isab hi Pitrus.

Bukun mawgay īyan hi Pitrus sin manga tau nagtitindug duun, laung nila, “Mattan tuud in ikaw yan agad kanila, sabab in ikaw yan tau Jalil da isab.”

71 Sagawaꞌ nagsuknaꞌ-suknaꞌ tuud hi Pitrus sin baran niya iban simapa siya, laung niya, “Bang mān aku pagmulkaan sin Tuhan bang puting in baytaꞌ ku yan kaniyu. Diꞌ ku tuud kaingatan in tau piyagꞌiyan niyu yan!”

72 Na, magtūy na isab timagauk in manuk usug. Hikaruwa na sin manuk timagauk. Na, pagdungug hi Pitrus, kiyatumtuman niya in bichara hi Īsa, amu agi, “Ha diꞌ pa tumagauk in manuk usug makaruwa, makatū kaw umiyan sin in aku diꞌ mu kaingatan.” Na, nagtangis tuud siya, pagtumtum niya sin bichara hi Īsa.

15

Mamayhuꞌ hi Īsa kan Pilatu

(Mat. 27:1-2, 11-14; Lk. 23:1-5; Yh. 18:28-38)

1 Manjari, pagbulat mahinaat, in manga nakuraꞌ kaimaman nagꞌūs-ꞌūs nagtipun iban sin manga nagtatau-maas sin hulaꞌ iban sin manga guru sin saraꞌ agama iban na sin katān nakuraꞌ Yahudi manghuhukum, ampa sila nagꞌisun sin hinangun nila. Kiyadinahan nila hi Īsa ampa nila diyā madtu tiyukbal pa lawm lima hi Pilatu. 2 Na, iyasubu hi Īsa kaagi hi Pilatu, laung niya, “Ikaw na ka in sultan sin manga Yahudi?”

“Na, biyaꞌ na sin kiyapamung mu,” in sambung hi Īsa.

3 Na, mataud in tiyuntut sin manga nakuraꞌ kaimaman kan Īsa. 4 Hangkan, iyasubu na isab nagbalik hi Īsa kaagi hi Pilatu, laung niya, “Way ka hikaraawa mu ha manga bichara nila yan? Diyungug mu na in taud sin tiyuntut nila kaymu!”

5 Sagawaꞌ walaꞌ isab simambung hi Īsa minsan hangka-kabtang. Na, landuꞌ tuud nainu-inu hi Pilatu.

Kamatay in Hukuman Hirihil kan Īsa

(Mat. 27:15-26; Lk. 23:13-25; Yh. 18:39–19:16)

6 Na, sakahabaꞌ waktu sin Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay, biyaꞌ sin pagkabiyaksahan hi Gubnul Pilatu, magpaguwaꞌ siya hambuuk pilisu amu in kabayaan sin manga tau paguwaun. 7 Na, ha waktu yadtu awn hambuuk tau pagngānan hi Barabbas in najijīl. In tau ini agad ha manga tau namunuꞌ ha waktu sin pagpangatu nila ha parinta. 8 Manjari, nakapagtipun mayan in manga tau, nangayuꞌ na sila kan Pilatu paguwaun in hambuuk pilisu biyaꞌ sin addat niya tahun-tahun. 9 Na, iyasubu hi Pilatu in manga tau, laung niya, “Na, unu in kabayaan niyu? Puasun ku kaniyu in sultan sin manga Yahudi?” 10 Na, kiyaingatan hi Pilatu sin in manga nakuraꞌ kaimaman maabughuꞌ kan Īsa, hangkan tiyukbal nila hi Īsa mawn kaniya.

11 Na, bīcharahan sin manga nakuraꞌ kaimaman in manga tau mataud hipapangayuꞌ paguwaun hi Barabbas, bukun hi Īsa. 12 Nangasubu nagbalik hi Pilatu in manga tau, laung niya, “Na, unu in kabayaan niyu hinangun ku ha tau amu in giyulal niyu sultan sin manga Yahudi?”

13 Imulak in manga tau, laung nila, “Palansangan siya pa usuk!”

14 “Maytaꞌ, unu in dusa nahinang niya?” laung hi Pilatu ha manga tau.

Sagawaꞌ walaꞌ siyambag sin manga tau in pangasubu niya. Gām mayan nagꞌulak makusug in manga tau, laung nila, “Palansangan siya pa usuk!”

15 Na, hi Barabbas in piyaguwaꞌ hi Pilatu sabab kabayaan niya sulutun in kabayaan sin manga tau. Ubus piyalubakan niya na hi Īsa ampa niya tiyukbal pa manga sundalu hipapalansang pa usuk pagpatayan kaniya.

Paglangugan hi Īsa Kaagi sin Manga Sundalu

(Mat. 27:27-31; Yh. 19:2-3)

16 Sakali diyā na sin manga sundalu hi Īsa madtu pa lawm halaman bāy dakulaꞌ piyaghuhulaan sin gubnul. Pagꞌubus, tīpun nila mawn in katān sundalu hangka-panji ampa piyaglangugan sin manga sundalu hi Īsa. 17 Inīgan nila in badjuꞌ hi Īsa ampa nila siya siyulugan sin siub badjuꞌ taluk biyaꞌ lupa sin siub sin badjuꞌ sin sultan. Ubus ampa nila liyubid in sanga sin kahuy matunuk hīnang biyaꞌ kuruna ampa nila siyangun pa ū hi Īsa. 18 Ubus, ampa bahasa liyagguꞌ nila hi Īsa, laung nila, “Mabuhay, in Sultan sin manga Yahudi!” 19 Liyubak nila hi Īsa sin kahuy-kahuy ha ū iban piyagluraan nila siya. Pagꞌubus, ampa sila simujud ha alupan hi Īsa, bahasa nagpakitaꞌ sin pagꞌaddat nila kaniya. 20 Na, naubus nila mayan piyaglangugan hi Īsa, inīgan nila na in siub badjuꞌ taluk dayn kan Īsa, ampa nila siya siyulugan nagbalik sin badjuꞌ niya. Ubus diyā nila na siya pa guwaꞌ, madtu pa lugal paglansangan kaniya pa usuk.

In Paglansang kan Īsa pa Usuk

(Mat. 27:32-44; Lk. 23:26-43; Yh. 19:17-27)

21 Manjari ha tudju nila madtu pa lugal pagpatayan, piyagbāk nila in hambuuk tau pagngānan hi Simun, lūd dayn ha gimba mawn pa dāira. Sakali liyugus sin manga sundalu hi Simun piyapagdā sin usuk paglansangan kan Īsa. (In hi Simun ini tau dayn ha hulaꞌ Kirini. Siya in amaꞌ hi Iskandal kay Rupus.) 22 Diyā nila hi Īsa madtu pa lugal pagtawagun Gulguta, (in maana niya kulakub ū). 23 Pagꞌabut nila madtu, dīhilan nila hi Īsa sin tubig anggul (biyaꞌ tubaꞌ) liyalamuran sin ubat pagtawagun mira. Sagawaꞌ diꞌ minum hi Īsa. 24 Na, hiyubuan nila in tamungun hi Īsa, ubus ampa nila siya liyansang pa usuk. Ubus ampa nila piyagbahagian in tamungun hi Īsa. Piyagkuut-kuutan nila bang unu in masukuꞌ sin hambuuk pa hambuuk. 25 Lisag siyam sin mahinaat in kalansang kan Īsa pa usuk. 26 Awn manga kabtangan siyulat amu agi, “In Sultan sin manga Yahudi.” Amu yan in tuntut kaniya. 27 Na, awn da isab duwa mundu liyansang pa usuk diyungan kan Īsa. In hambuuk liyansang ha usuk ha dapit pa tuu hi Īsa, hāti in hangka-tau ha dapit pa lawa. 28 Na, naagad tuud in kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

“Ītung siya agad ha manga tau mangīꞌ.”

29 Na, in manga tau maglalabay, pagkitaꞌ nila kan Īsa, magꞌilung-ilung sadja sin ū nila (tandaꞌ sin pangudjuꞌ-ngudjuꞌ nila kaniya) iban liyagiꞌ-lagiꞌ nila hi Īsa. Laung nila, “Aha, na, in baytaꞌ mu malubu mu in Bāy sin Tuhan ubus mapatindug mu magbalik ha lawm tūy adlaw. 30 Na, tabanga na in baran mu, naug na kaw dayn ha taas sin usuk yan!”

31 Damikkiyan, piyaglagiꞌ-lagiꞌ da isab hi Īsa kaagi sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga guru sin saraꞌ agama. Laung sin pakaniya-pakaniya, “Natabang niya in tau dugaing dayn ha kamulahan, sagawaꞌ in baran niya diꞌ niya matabang. 32 Na, in Almasi amu in sultan sin bangsa Israil, subay makanaug dayn ha usuk yan bihaun ampa kami magparachaya kaniya!”

Damikkiyan, in duwa mundu amu in liyansang da isab pa usuk duun ha daig hi Īsa, nanglagiꞌ-lagiꞌ da isab kaniya.

In Kamatay hi Īsa

(Mat. 27:45-56; Lk. 23:44-49; Yh. 19:28-30)

33 Manjari, naabut mayan ugtu suga nanigidlum na in katilibut sin hulaꞌ sampay naabut lisag tū sin mahapun. 34 Na, pagꞌabut mayan manga lisag tū sin mahapun nagsuwara matanug hi Īsa, laung niya, “Iluy iluy, lama sabaktani?” In hāti niya, “Ya Tuhan ku, maytaꞌ mu aku piyasāran?”

35 Na, pagdungug sin manga kaibanan tau nagtitindug duun nasāꞌ in pangdungug nila. Laung nila, “Na, taynghug kamu! Tiyawag niya hi Ilyas!” 36 Sakali dimagan in hambuuk tau kimawaꞌ luppus ampa niya hiyaꞌgum pa tubig anggul (biyaꞌ tubaꞌ). Pagꞌubus, ampa niya biyutang in luppus pa duhul sin kahuy-kahuy ampa niya diyuhal piyasupsup kan Īsa iban laung niya, “Tagad kamu! Kitaun natuꞌ bang siya tabangun hi Ilyas panaugun dayn ha taas usuk yan!”

37 Na, nagsuwara matanug hi Īsa, ubus ampa miyugtuꞌ in napas niya.

38 Pagbugtuꞌ na mayan sin napas niya, magtūy nagisiꞌ nagduwa dayn ha taas pa duhul in kurtina marakmul didtu ha lawm Bāy sin Tuhan. 39 Na, awn hambuuk kapitan in nagtitindug duun ha alupan sin usuk piyaglansangan kan Īsa, in nakakitaꞌ sin katān naawn ha pagbugtuꞌ sin napas hi Īsa. Laung niya, “Tantu na tuud sin in tau ini amuna in Anak Tuhan!”

40 Na, awn isab manga babai duun nagkikitaꞌ dayn ha kalayuan. Miyamagad ha manga kababaihan ini hinda Mariyam amu in babai dayn ha dāira Magdala, hi Salumi iban hi Mariyam, amu in inaꞌ hi Jusis kay Yaꞌkub amu in kabungsuhan. 41 In manga babai ini miyagad iban nagpalihalaꞌ kan Īsa sin duun pa siya ha Jalil. Mataud da isab kaibanan babai duun in miyagad kan Īsa mawn pa Awrusalam (Baytal Makdis).

In Pagkubul kan Īsa

(Mat. 27:57-61; Lk. 23:50-56; Yh. 19:38-42)

42-43 Manjari, himapun mayan tuud dimatung na hi Yusup amu in tau dayn ha dāira Arimati. In siya ini hambuuk kunsiyal sin agama Yahudi piyagꞌaaddatan, amu in timatagad da isab sin waktu tumindug in pamarinta sin Tuhan. Pagga pagkikinsumun na in adlaw Sabtuꞌ, amu in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan, hāti niya waktu na sin pagsaddiya, timawakkal hi Yusup miyadtu kan Pilatu nangayuꞌ sin bangkay hi Īsa. 44 Na, nainu-inu hi Pilatu pagdungug niya sin miyatay na hi Īsa. Tiyawag niya in hambuuk kapitan ampa niya iyasubu bang malugay na miyatay hi Īsa. 45 Na, pagdungug niya dayn ha kapitan, sin patay na hi Īsa, tiyugutan niya na hi Yusup kumawaꞌ sin bangkay hi Īsa. 46 Na, miyadtu na hi Yusup namī kuku putiꞌ marayaw, ubus ampa siya miyadtu kimawaꞌ sin bangkay hi Īsa. Siyaput niya in bangkay, ampa niya biyutang pa lawm kubul amu in batu dakulaꞌ liyungagan hīnang biyaꞌ lupa sungab batu. Pagꞌubus ampa niya giyulung in hambuuk batu piyagtambul sin sūran pa lawm kubul. 47 Hi Mariyam amu in babai dayn ha Magdala iban hi Mariyam amu in inaꞌ hi Jusis duun nagkikitaꞌ sin pagkubul kan Īsa. Kītaꞌ nila in pagbutang kan Īsa pa lawm kubul.

16

Mabuhiꞌ Magbalik hi Īsa

(Mat. 28:1-8; Lk. 24:1-12; Yh. 20:1-10)

1 Manjari, pagga sin limabay na in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan, hi Mariyam, amu in babai dayn ha Magdala, hi Salumi, iban hi Mariyam, amu in inaꞌ hi Yaꞌkub, namī panyap mahamut hipagbutang ha patay bat nila kabutangan in bangkay hi Īsa. 2 Na, pagbulat mahinaat sin adlaw Ahad, subu-subu pa tuud miyadtu na sila pa kubul. 3-4 Ha saꞌbu nila ha dān, piyagbicharahan nila bang hisiyu in makagulung kanila sin batu tambul sin sūran pa lawm kubul sabab in batu dakulaꞌ tuud. Sagawaꞌ pagdatung nila madtu, kītaꞌ nila naīg na in batu, nagulung na naīg dayn ha sūran pa lawm kubul. 5 Na, simūd sila pa lawm kubul. Pagsūd nila, kītaꞌ nila in hambuuk usug bataꞌ baꞌgu nagjujuba putiꞌ, duun naglilingkud ha dapit pa tuu. Na, nahaylan tuud sila.

6 “Ayaw kamu mahaylan,” laung sin tau kanila. “Kaingatan ku naglawag kamu kan Īsa, tau dayn ha Nasarit, amu in liyansang pa usuk. Wayruun na siya dī. Nabuhiꞌ na siya nagbalik! Kitaa niyu in lugal bakas piyagbutangan kaniya. 7 Na, kadtu na kamu, baytai niyu in manga mulid niya, awla-awla na hi Pitrus, sin muna na hi Īsa dayn kanila madtu pa Jalil. Didtu nila siya kakitaan biyaꞌ sin kiyabaytaꞌ niya kanila.”

8 Na, gimuwaꞌ na sila dayn ha lawm kubul ampa sila dimagan, sabab namidpid tuud sila sin bugaꞌ. Walaꞌ sila nagbichara unu-unu minsan ha hisiyu tau sabab miyugaꞌ sila.

Magpanyataꞌ hi Īsa kan Mariyam

(Mat. 28:9-10; Yh. 20:11-18)

9 Manjari, nabuhiꞌ mayan hi Īsa nagbalik dayn ha kamatay, subu-subu pa tuud sin adlaw Ahad, nagpanyataꞌ siya muna mawn kan Mariyam, amu in babai dayn ha Magdala. In hi Mariyam ini bakas kiyapaguwaan hi Īsa pitu saytan dayn ha lawm baran niya. 10 Na, miyadtu siya namaytaꞌ ha manga panāiban hi Īsa. Didtu sila nagdurukka iban nagtatangis. 11 Pagdungug nila sin bichara niya sin in hi Īsa buhiꞌ iban kītaꞌ niya tuud sin duwa mata niya, walaꞌ sila nagkahagad kaniya.

Magpanyataꞌ hi Īsa ha Duwa Mulid Niya

(Lk. 24:13-35)

12 Pagꞌubus yadtu nagpanyataꞌ isab hi Īsa ha duwa mulid niya ha saꞌbu sin duwangka-tau harap pa gimba. Dugaing isab in hantang sin pagpanyataꞌ niya. 13 Na, nagbalik in duwangka-tau namaytaꞌ ha manga panāiban nila, sagawaꞌ walaꞌ sila nagkahagad.

Magpanyataꞌ hi Īsa ha Hangpuꞌ Tagꞌisa Mulid Niya

(Mat. 28:16-20; Lk. 24:36-49; Yh. 20:19-23; Kiy. 1:6-8)

14 Na, mahuli dayn duun nagpanyataꞌ da isab hi Īsa ha hangpuꞌ tagꞌisa mulid niya ha saꞌbu nila nagkakaun. Piyagꞌamahan hi Īsa in manga mulid niya sabab diꞌ sila magparachaya iban diꞌ tuud sila magkahagad ha baytaꞌ sin manga tau nakakitaꞌ sin in siya buhiꞌ. 15 Laung niya kanila, “Kadtu kamu pa kahulaꞌ-hulaan ha katilingkal sin dunya magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pa mānusiyaꞌ katān. 16 Hisiyu-siyu in magparachaya iban magpaliguꞌ tandaꞌ sin pagparachaya niya kākuꞌ, malappas siya. Saꞌ hisiyu-siyu in diꞌ magparachaya kugdanan siya sin hukuman sin Tuhan. 17 Iban awn tandaꞌ kakitaan ha manga tau magparachaya kākuꞌ, karnaꞌ in sila yan dayn ha kusug sin ngān ku, makapaguwaꞌ sila manga saytan dayn ha lawm baran sin tau iban makabichara sila sin manga bahasa diꞌ nila kaingatan. 18 Bang sila makakamput manga hās atawa makainum sila lassun, diꞌ sila maunu. Hibutang nila in lima nila ha nasasakit, na kaulian in nasasakit.”

Maangkat pa Taas Langit hi Īsa

(Lk. 24:50-53; Kiy. 1:9-11)

19 Pagꞌubus hi Panghuꞌ Īsa nagbichara kanila, naangkat na siya pa taas langit pa lawm surgaꞌ ampa siya limingkud ha dapit pa tuu sin Tuhan, amu in tungud tiyatawꞌ ha makawasa. 20 Na, miyadtu na pa kahulaꞌ-hulaan in manga mulid hi Īsa nagpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan. Tiyabangan sila sin Panghuꞌ sin hinang nila iban tiyabangan niya sila nagpakitaꞌ sin manga tandaꞌ sin in piyagpamahalayak nila bunnal tuud.

* 1:1 1:1 In gulal ini asal gulal hi Īsa ha waktu way pa siya nagbaran mānusiyaꞌ, way pa limahil mari pa dunya. (Kitaa ha būk Yahiya 17:5)

† 1:2 1:2 In hāti sin Almasi amu in hambuuk-buuk kiyajanjiꞌ sin Tuhan manglappas ha manga tau iban magbayaꞌ ha unu-unu katān.

‡ 1:3 1:3 Hāti niya subay pabuntulun na sin manga tau in kawl-piil nila karnaꞌ magdaratung na in Panghuꞌ.

§ 1:13 1:13 Saytan Puntukan, hambuuk ngān sin Nakuraꞌ sin Saytan, sagawaꞌ mataud da isab in ngān niya dugaing. In hambuuk Kuntara atawa Bantaꞌ sin Tuhan. In hambuuk da isab Iblis atawa Saytan Mangangakkal.

* 2:14 2:14 In hambuuk ngān niya hi Matiyu

* 8:29 8:29 In hāti sin Almasi amu in hambuuk-buuk kiyajanjiꞌ sin Tuhan manglappas ha manga tau iban magbayaꞌ ha unu-unu katān.

* 9:13 9:13 In Ilyas piyagꞌiyan hi Īsa amuna hi Yahiya Mangliliguꞌ.

* 10:38 10:38 Hāti niya, “Makasandal ka kamu sin kabinsanaan amu in subay labayan ku?”

* 11:8 11:8 Hīnang nila yan bat nila mapakitaꞌ in panglagguꞌ nila kan Īsa.

* 12:27 12:27 In hāti niya minsan hinda Ibrahim, Isahak iban Yaꞌkub malugay na miyatay, buhiꞌ sila didtu ha surgaꞌ.

LUKAS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

LUKAS

LUKAS

Pahāti

In nagsulat sin būk ini iban sin būk pagngānan Kiyawakilan amuna hi Lukas. In siya duktul, malawm in ingat niya magꞌubat. Kalasahan siya tuud hi Paul iban sin manga kaibanan tau kiyawakilan hi Īsa. (Kitaa ha būk Kulussa 4:14) Mawmu siya miyamagad kan Paul ha manga tulak niya nagpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw. Tau kapangandulan tuud siya. Minsan ha waktu najijīl hi Paul nagꞌiban siya kan Paul. Diꞌ siya mīg dayn kaniya. (Kitaa ha būk 2 Timuti 4:11) Awn manga kiyabaytaꞌ dī ha būk ini, amu in walaꞌ kiyabaytaꞌ ha kaibanan būk biyaꞌ na pasal sin kalangan sin manga malāikat, iban sin pagtibaw sin manga magꞌiipat bili-bili ha kapagꞌanak kan Īsa. Hibaytaꞌ da isab in pagkadtu hi Īsa pa Bāy sin Tuhan sin bataꞌ-bataꞌ pa siya, iban sin manga isturi dalil pasal sin tau marayaw dayn ha hulaꞌ Samariya iban pasal sin anak bulaug nalawaꞌ dayn ha amaꞌ niya.

1

Panagnaan sin Sulat

1 Alamat ini sulat naug dayn kan Lukas mawn kan Tiyupilas.* Kaingatan mu mataud tau in bakas nagsulat sin manga pakaradjaan pasal sin Almasi amu in naawn ha masa natuꞌ.† 2 Siyulat nila in manga pakaradjaan biyaytaꞌ kātuꞌniyu sin manga tau nakakitaꞌ sin manga pakaradjaan ini dayn ha panagnaan, amu in manga tau nagpamahalayak sin baytaꞌ dayn ha Tuhan. 3 Na, hangkan, Tuwan, pagga napariksaꞌ ku tuud marayaw in katān pakaradjaan ini dayn ha panagnaan, napikil ku marayaw hisulat ku, tagidꞌirun kaymu in manga pakaradjaan ini, 4 ha supaya mu kaingatan sin tantu tuud in kasabunnalan sin manga katān kiyahinduꞌ kaymu.

Hibaytaꞌ in Paglahil hi Yahiya Mangliliguꞌ

5 Manjari ha waktu hi Hirud in nagsusultan ha hulaꞌ Yahudiya, awn hambuuk imam pagngānan Jakariyas. In siya ini agad ha tumpuk sin manga imam agad kan Imam Abiyas. In ngān sin asawa niya hi Hashiba, hambuuk da isab panubuꞌ hi Imam Harun. 6 Kiyasulutan tuud in Tuhan ha duwa magtiyaun ini. Iyaagad nila tuud in katān saraꞌ iban daakan sin Tuhan. 7 Sagawaꞌ wayruun anak nila sabab in hi Hashiba diꞌ makaanak, ampa in siya iban hi Jakariyas maas na tuud.

8 Sakali hambuuk adlaw duun hi Jakariyas ha Bāy sin Tuhan naghihinang, karnaꞌ naabut na in waktu sumubli siya sin hinang duun. 9 Biyaꞌ sin pagkabiyaksahan sin manga kaimaman pagkuut-kuutan nila bang hisiyu in magtugtug kamanyan ha lawm Bāy sin Tuhan.‡ Na, hi Jakariyas in napīꞌ, hangkan siya in simūd pa lawm sin bilik suchi. 10 Ha waktu sin pagpaasu kamanyan, in manga tau mataud duun ha guwaꞌ nangangarap pa Tuhan.

11 Sakali awn hambuuk malāikat naraak sin Tuhan nagpanyataꞌ mawn kan Jakariyas. Duun timitindug in malāikat ha dapit pa tuu sin pagtutugtugan kamanyan. 12 Pagkitaꞌ hi Jakariyas ha malāikat kiyublaan iban miyugaꞌ siya. 13 Sagawaꞌ laung sin malāikat kaniya, “Ayaw kaw mabugaꞌ, Jakariyas! Karnaꞌ in aku ini miyari mamaytaꞌ kaymu sin hirihil na sin Tuhan kaymu in piyangayuꞌ mu kaniya. In asawa mu hi Hashiba makaanak na. Magꞌanak siya usug iban subay mu ngānan Yahiya in anak mu. 14 Magkūg-kuyag tuud kamu iban mataud tau in kumuyag bang siya hipagꞌanak na! 15 Mahinang siya hambuuk tau dakulaꞌ tuud in kalagguan pa Tuhan. Subay siya diꞌ minum sin unu-unu na makahilu. Pagbugsak namān kaniya pa sikān magtūy siya hūpun sin Rū sin Tuhan. 16 Mataud tau bangsa Israil in marā niya magpabuntul sin atay nila tudju pa Tuhan, Panghuꞌ nila. 17 Hiyuhūp siya sin Rū sin Tuhan iban mabarakat siya biyaꞌ kan Nabi Ilyas. Muna siya dayn ha Panghuꞌ bat niya mapasakap in manga tau sin pagdatung sin Panghuꞌ. Papagsulutun niya magbalik in manga magtalianak amu in nagkakaniya-kaniya. Pabuntulun niya in pikilan sin manga tau, amu in diꞌ magkahagad sin daakan, paagarun ha pikilan sin tau mabuntul.”

18 Laung hi Jakariyas ha malāikat, “Biyaꞌ diin in kaingat ku bang bunnal in baytaꞌ mu yan? In aku ini maas na iban in asawa ku maas na da isab.”

19 In sambung sin malāikat, “In aku ini hi Jibril. Aku in timitindug ha haddarat sin Tuhan, amu in nagdaak kākuꞌ magbichara kaymu iban mamaytaꞌ kaymu sin baytaꞌ marayaw yan. 20 Sagawaꞌ in ikaw yan walaꞌ nagkahagad sin amānat piyasampay ku kaymu amu in kakitaan mu da in kasabunnalan bang maabut na in waktu kiyagantaꞌ. Hangkan diꞌ kaw makabichara sampay maabut in waktu magmakbul na in manga kiyabaytaꞌ ku yan kaymu.”

21 Manjari in manga tau nagtatagad duun kan Jakariyas nainu-inu bang maytaꞌ siya liyugayan ha lawm sin Bāy sin Tuhan. 22 Sakali pagguwaꞌ niya diꞌ na siya makabichara ha manga tau. Hangkan kiyapasihatan nila na sin awn mahal-mahal kiyakitaan hi Jakariyas ha lawm sin Bāy sin Tuhan. Pagga siya diꞌ na makabichara, nagsinyal na sadja siya kanila.

23 Pagga naubus na in hinang niya ha Bāy sin Tuhan, minuwiꞌ na hi Jakariyas pa bāy niya. 24 Bukun malugay in asawa niya hi Hashiba nagburus na, iban ha lawm lima bulan walaꞌ siya nagꞌīg dayn ha lawm bāy. 25 Laung niya, “Na tiyabang da tuud isab aku sin Tuhan. Piyapasan niya na in kasipugan ku!”

Hibaytaꞌ na in Paglahil hi Īsa

26 Sakali naabut mayan unum bulan in pagburus hi Hashiba, diyaak na isab sin Tuhan in malāikat Jibril madtu pa kawman Nasarit ha hulaꞌ Jalil. 27 Piyakadtu siya magsampay sin amānat pa hambuuk budjang amu in nagtutunang iban sin hambuuk usug pagngānan hi Yusup. Hi Yusup ini hambuuk panubuꞌ hi Sultan Daud, (amu in bakas sultan sin manga tau Israil.) In ngān sin budjang ini hi Mariyam. 28 Na, miyawn na in malāikat kaniya ampa namichara, laung niya, “Pagkūg-kuyag kaw, Indaꞌ! In ikaw yan napīꞌ sin Tuhan iban malagguꞌ tuud in karayawan dīhil niya kaymu!”

29 Na, pagdungug hi Mariyam sin lapal-kabtangan sin malāikat, nasusa tuud siya iban nainu-inu siya bang unu in hāti sin lapal-kabtangan niya. 30 Laung sin malāikat kaniya, “Ayaw kaw mabugaꞌ, Mariyam. In Tuhan kiyasulutan kaymu. 31 In ikaw yan maburus iban magꞌanak kaw bataꞌ-bataꞌ usug. Subay mu siya ngānan hi Īsa. 32 Dakulaꞌ in kalagguan iban kawasa niya iban siya in gulalun Anak sin Tuhan Mahatinggi. Dihilan siya sin Tuhan PANGHUꞌ kawasa magbayaꞌ ha manga tau, biyaꞌ kan Daud, amu in nanubuꞌ ha kamaasan niya iban nagsultan ha bangsa Israil. 33 Siya in magbayaꞌ kasaumulan ha manga panubuꞌ hi Yaꞌkub, iban wayruun kahinapusan sin kawasa niya!”

34 Simambung hi Mariyam ha malāikat, laung niya, “Biyaꞌ diin in kaburus kākuꞌ sin masi pa aku budjang?”

35 In sambung sin malāikat, “Hūpun kaw sin Rū sin Tuhan, iban tulunan kaw sin kudarat sin Tuhan Mahatinggi. Hangkan dayn ha sabab ini in bataꞌ hipagꞌanak mu mahasuchi iban siya in gulalun Anak sin Tuhan. 36 Ingat kaw, in kampung mu hi Hashiba, amu in piyagꞌiyan diꞌ makaanak, burus na unum bulan bihaun, minsan siya maas na. 37 Karnaꞌ wayruun mahunit ha Tuhan.”

38 Laung hi Mariyam, “In aku ini īpun sin Tuhan iban taymaun ku in unu-unu kiyahandak kākuꞌ sin Tuhan. Bang mayan isab maagad in kiyabaytaꞌ mu kākuꞌ.” Na, pagꞌubus minīg na in malāikat.

Mamisita hi Mariyam kan Hashiba

39 Na, bukun malugay nagsakap hi Mariyam ampa siya nagꞌūs-ꞌūs miyadtu pa gimba pa hambuuk kawman ha hulaꞌ mabūd ha Yahudiya. 40 Miyadtu siya pa bāy hi Jakariyas. Pagdatung niya, sīyum niya hi Hashiba. 41 Sakali, pagdungug hi Hashiba sin kabtangan hi Mariyam, himibal in bataꞌ-bataꞌ ha lawm tiyan hi Hashiba. In hi Hashiba hiyuhūp sin Rū sin Tuhan. 42 Namichara matanug hi Hashiba, laung niya, “Ikaw tuud in kiyaanugharaan dayn ha katān babai iban iyanugharaan da isab in bataꞌ-bataꞌ hipagꞌanak mu! 43 Maytaꞌ bahaꞌ aku dīhilan sin kalagguan ini, bisitahun sin inaꞌ sin Panghuꞌ ku? 44 Amu sadja pikila, pagdungug ku na mayan sin manga kabtangan mu kākuꞌ, nagtūy himibal in bataꞌ-bataꞌ ha lawm tiyan ku sabab sin kakuyagan niya. 45 Landuꞌ in kakuyagan mu sabab nagkahagad kaw sin mabunnal iban maagad da in janjiꞌ kaymu sin Tuhan.”

Kalangan hi Mariyam Pamudji pa Tuhan

46 Manjari nagbichara hi Mariyam laung niya,

“Piyupudji ku tuud in Tuhan ha lawm atay ku,

47 Makuyag in ginhawa-baran ku pasal sin Tuhan, Manglalappas kākuꞌ,

48 karnaꞌ tiyumtum niya aku

amu in hambuuk īpun niya mababaꞌ atay!

Na, dayn ha bihaun in aku tawagun na sin manga tau katān babai kiyasukuan karayawan,

49 sabab sin pakaradjaan makainu-inu kimugdan kākuꞌ amu in piyaawn sin Tuhan Mahatinggi.

In siya mahasuchi.

50 Bayngꞌulungun siya ha katān nagmamabugaꞌ kaniya dayn ha awal jaman sampay pa huling bataꞌ.

51 Piyakitaꞌ niya in kusug sin kawasa niya dayn ha manga hinang niya.

Piyulak-palik niya in manga tau abbuhan amu in nagpipikil sin mataas sila.

52 Inīgan niya kawasa in manga sultan,

iban piyataas niya in manga tau mababaꞌ amu in way kawasa.

53 Diyūlan niya in manga hikarayaw sin manga tau mabayaꞌ tuud magad sin kabayaan niya,

sagawaꞌ walaꞌ niya diyūlan in kabayaan sin manga dayahan.

54 Iyagad niya in janjiꞌ niya ha manga kamaasan natuꞌ.

Tiyabang niya in manga īpun niya amu in panubuꞌ hi Israil.

55 Tiyumtum niya in janjiꞌ niya kan Ibrahim,

iban sin katān panubuꞌ niya sin kaulungan niya sila kasaumulan.”

56 Na, dimuun hi Mariyam kan Hashiba awn manga tū bulan ampa siya minuwiꞌ.

In Pagꞌanak kan Yahiya Mangliliguꞌ

57 Manjari, naabut na in waktu pagꞌanak hi Hashiba. Nagꞌanak siya bataꞌ-bataꞌ usug. 58 Nagkūg-kuyag tuud katān in manga pangdaig bāy iban kampung hi Hashiba, pagdungug nila sin karayawan dīhil sin Tuhan kaniya.

59 Na, pagga naabut na walu adlaw dayn ha kapagꞌanak ha bataꞌ-bataꞌ, miyawn na sila himadil sin pagꞌislam ha bataꞌ-bataꞌ. Ambayaꞌ nila ngānan Jakariyas in bataꞌ-bataꞌ, hisangay ha ngān sin amaꞌ. 60 Sagawaꞌ laung sin inaꞌ, “Ayaw! Subay Yahiya in hingān kaniya.”

61 Laung nila kaniya, “Sagawaꞌ wayruun kampung mu in taga ngān biyaꞌ ha yan!” 62 Sakali nagsinyal na sila ha amaꞌ, iyasubu bang unu in kabayaan niya hingān ha bataꞌ-bataꞌ.

63 Siminyal hi Jakariyas nangayuꞌ pagsulatan, ampa niya siyulat, “In ngān niya, hi Yahiya.” Na, kiyublaan tuud sila katān! 64 Sakali saruun-duun nakabichara na nagbalik hi Jakariyas iban nagkabtangan na siya sin pamudji pa Tuhan. 65 Na, miyugaꞌ tuud in manga tau pangdaig bāy nila, iban simaplag na in suysuy pa katān kagimbahan mabūd sin hulaꞌ Yahudiya. 66 In katān tau nakarungug sin suysuy nangannal-ngannal na. Laung nila, “Unu bahaꞌ in kasūngan sin bataꞌ-bataꞌ yan?” Karnaꞌ mattan na tuud sin yan in kawasa sin Tuhan ha bataꞌ-bataꞌ yan.

Hibaytaꞌ hi Jakariyas in Pakaradjaan Pasal sin Susūngun

67 Sakali hi Jakariyas, amaꞌ hi Yahiya, hiyūp sin Rū sin Tuhan, ampa siya nagbichara pamudji pa Tuhan iban sin pakaradjaan maawn ha susūngun pasal hi Yahiya. Laung niya,

68 “Pudjihun natuꞌ in Panghuꞌ, Tuhan sin bangsa Israil,

sabab pagkitaꞌ niya sin kahālan sin manga tau sukuꞌ niya,

tiyabang niya sila bat sila mapuas dayn ha manga dusa nila.

69 Parāhan niya kitaniyu hambuuk Manglalappas makawasa.

Hambuuk siya panubuꞌ hi Daud, īpun sin Tuhan.

70 Piyasampay sin manga kanabihan suchi sin jaman nakauna in janjiꞌ niya kātuꞌniyu,

71 sin lappasun niya kitaniyu dayn ha manga banta taniyu,

iban dayn ha kawasa sin manga katān marugal kātuꞌniyu.

72 Biyaꞌ na sin kiyajanjiꞌ niya hipakitaꞌ niya in ulung niya ha manga kamaasan natuꞌ

iban tumtumun niya in paljanjian diꞌ magbaluba,

amu in kiyajanjiꞌ niya kanila.

73-74 Siyapahan niya in janjiꞌ niya kan Ibrahim amu in nanubuꞌ ha kamaasan taniyu, sin lappasun niya kitaniyu dayn ha manga banta taniyu,

ampa kitaniyu makahinang sin daakan sin Tuhan ha wayruun bugaꞌ taniyu,

75 ha supaya ha salugay taniyu buhiꞌ, suchi in lawm atay taniyu iban mabuntul in kawl-piil taniyu huminang sin daakan sin Tuhan.

76 In ikaw, Utuꞌ, gulalun hambuuk nabi sin Tuhan Mahatinggi.

Muna kaw dayn ha Panghuꞌ magsakap sin labayan niya.

77 Ikaw in mamaytaꞌ ha manga tau sukuꞌ niya sin malappas sila,

bang sila mangayuꞌ kaampunan sin manga dusa nila.

78 In Tuhan natuꞌ bayngꞌulungun iban makasi-malasa.

Pakariun niya mari kātuꞌniyu in kasawahan dayn ha surgaꞌ amu in makarihil kalappasan kātuꞌniyu,

79 iban sumilak in kasawahan yan pa katān ha lawm katigidluman,

amu in manga tau mabugaꞌ mapatay,

iban manghinduꞌ kātuꞌniyu sin dān pa kasannyangan.”

80 Na, simulig na in bataꞌ-bataꞌ iban simūng na in pamikil niya. Duun siya naghulaꞌ ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan sampay naabut na in waktu gimuwaꞌ na siya pa mayran magnasīhat ha manga tau Israil.

2

In Pagꞌanak kan Īsa

(Mat. 1:18-25)

1 Manjari ha masa yadtu hi Agustus, amu in Sultan sin hulaꞌ Rūm, nagꞌuldin sin subay in tau katān ha kahulaꞌ-hulaan, amu in ha babaan sin pamarinta sin hulaꞌ Rūm, magpalista sin ngān nila. 2 Na, amu ini in tagnaan sin pagpalista sin manga ngān ha waktu hi Kirini in gubnul ha hulaꞌ Siriya. 3 Na, in tau katān pakaniya-pakaniya miyadtu na pa hulaꞌ amu in luggiyaꞌ hulaan sin tau nanubuꞌ kanila, nagpasulat sin ngān nila.

4 Na, in hi Yusup timukad dayn ha kawman Nasarit, ha hulaꞌ Jalil. Miyadtu siya pa kawman Baytlaham, ha Yahudiya, amu in hulaꞌ kiyapagꞌanakan kan Sultan Daud. Miyadtu hi Yusup sabab in siya hambuuk panubuꞌ hi Daud. 5 Miyadtu siya nagꞌagad iban sin tunang niya hi Mariyam nagpasulat sin ngān nila. Na, in hi Mariyam burus na, 6 iban ha saꞌbu nila duun ha Baytlaham miyabut na in waktu sin pagꞌanak niya. 7 Nagꞌanak siya hambuuk bataꞌ-bataꞌ usug, amu in panganay niya. Sīuban niya in bataꞌ-bataꞌ ampa niya piyakulang ha lawm tuung pagbubutangan kakaun sin manga hayup, sabab wayruun na lugal kabutangan nila ha manga bāy paghahantian didtu.

In Manga Magꞌiipat Bili-bili iban sin Manga Malāikat

8 Na, sin dūm yadtu awn manga magꞌiipat bili-bili duun ha lugal pagꞌiipatan hayup sin Baytlaham, in nagjajaga sin buyanan bili-bili nila. 9 Sakali awn hambuuk malāikat diyaak sin Tuhan nagpanyataꞌ mawn kanila. Kiyasawahan sila sin sahaya sin Tuhan. Landuꞌ tuud sila miyugaꞌ, 10 sagawaꞌ laung sin malāikat kanila, “Ayaw kamu mabugaꞌ! Miyari aku nagdā sin baytaꞌ marayaw kaniyu, amu in makarihil kakuyagan dakulaꞌ ha tau katān. 11 Ha adlaw ini duun ha luggiyaꞌ kawman hi Daud, piyagꞌanak in Manglalappas kaniyu. Siya in Almasi amu in Panghuꞌ! 12 Na, ini in tandaꞌ sin kasabunnalan sin baytaꞌ yan, kabaakan niyu in bataꞌ-bataꞌ piyuputus sin lampin duun nagkukulang ha lawm tuung pagkakaunan sin manga hayup.”

13 Sakali nagtaghaꞌ awn salaksaꞌ malāikat dayn ha surgaꞌ in nagpanyataꞌ mawn miyagad ha malāikat yaun nagpudji pa Tuhan. Amu agi nila,

14 “Pudjihun natuꞌ in Tuhan ha surgaꞌ

iban awn na kasannyangan sin manga tau ha dunya, amu in sasukuꞌ sin makasulut kaniya!”

15 Na, nagbalik mayan in manga malāikat pa surgaꞌ, laung sin manga magꞌiipat bili-bili pakaniya-pakaniya, “Sūng kitaniyu pa Baytlaham nyumataꞌ sin pakaradjaan naawn amu in biyaytaꞌ kātuꞌniyu sin Panghuꞌ natuꞌ.”

16 Na, miyadtu na sila nagꞌūs-ꞌūs. Kiyabaakan nila hi Mariyam kay Yusup iban kītaꞌ nila in bataꞌ-bataꞌ nagkukulang duun ha lawm tuung pagkakaunan sin manga hayup. 17 Pagkitaꞌ nila mayan ha bataꞌ-bataꞌ, biyaytaꞌ nila na in baytaꞌ sin malāikat pasal sin bataꞌ-bataꞌ. 18 Na, nahaylan tuud in katān nakarungug sin baytaꞌ sin manga magꞌiipat bili-bili. 19 Tiyutumtum hi Mariyam in katān kītaꞌ iban diyungug niya pasal sin anak niya, iban kiyakannal-kannal niya ha lawm atay niya. 20 Na, nagbalik na in manga magꞌiipat bili-bili pa lugal nila ampa nila liyagguꞌ iban piyudji in Tuhan, sabab sin katān diyungug iban kītaꞌ nila. Nagkugdan tuud in kiyabaytaꞌ kanila sin malāikat iban sin kītaꞌ nila.

In Pagꞌislam kan Īsa

21 Manjari, naabut mayan walu adlaw ha guwaꞌ in bataꞌ-bataꞌ, piyaislam na iban ngiyānan nila na siya hi Īsa, sabab amu yan in ngān hipangān kaniya sin malāikat ha walaꞌ pa siya piyagburus.

Dāhun pa Bāy sin Tuhan hi Īsa

22 Sakali naabut na in adlaw natapus na hi Mariyam dayn ha pagꞌanakan, miyadtu siya kay Yusup pa Bāy sin Tuhan ha Awrusalam (Baytal Makdis) naghinang sin pakaradjaan pagsuchi sin babai natapus na dayn ha pagꞌanakan, sabab amu yan in saraꞌ daakan sin Tuhan piyanaug dayn kan Musa. Diyā nila da isab in bataꞌ-bataꞌ ha supaya hikaungsud pa Tuhan, 23 sabab kiyasulat in saraꞌ daakan sin Tuhan, amu agi, “In katān anak usug panganay subay hiungsud pa Tuhan.” 24 Dimihil da isab sila piyagkulbanan biyaꞌ sin kiyabaytaꞌ sin saraꞌ daakan sin Tuhan sin subay magꞌungsud pagkukulbanan duwa māpati atawa duwa assang asibiꞌ pa.

25 Na, ha waktu yadtu awn hambuuk tau pagngānan hi Simiyun duun naghuhulaꞌ ha Awrusalam (Baytal Makdis). In siya ini hambuuk tau mabuntul iban nagtataat tuud pa Tuhan. Nagtatagad siya sin waktu dumatung in Manglalappas ha manga tau Israil. Hiyuhūp siya sin Rū sin Tuhan, 26 amu in dimihil kaniya katantuhan sin diꞌ siya mapatay ha salugay diꞌ niya kakitaan in Almasi, amu in kiyajanjiꞌ palahilun sin Tuhan. 27 Sakali sin adlaw yadtu piyakadtu sin Rū sin Tuhan hi Simiyun pa Bāy sin Tuhan. Na, diyā mayan sin manga maas niya hi Īsa pa bāy supaya sila makahinang sin kiyawajib kanila sin saraꞌ agama pasal sin bataꞌ-bataꞌ, 28 kītaꞌ sila hi Simiyun. Kiyawaꞌ hi Simiyun in bataꞌ-bataꞌ iyampupu, ampa siya nagsarang-sukul pa Tuhan, laung niya,

29 “Ya Tuhan, Panghuꞌ, in aku īpun mu.

Bihaun minsan mu aku salayun na iban sin nyawa ku lillaꞌ na aku,

sabab naagad na in janjiꞌ mu kākuꞌ.

30 Karnaꞌ kītaꞌ ku na iban sin duwa mata ku in piyarā mu mari

amu in manglalappas ha manga mānusiyaꞌ sin dusa nila.

31 Piyakari mu siya bat supaya siya kakitaan sin mānusiyaꞌ katān.

32 Siya in biyaꞌ sapantun ilaw dumihil kasawahan ha manga tau bukun bangsa Yahudi,

iban siya in dumihil kalagguan ha manga tau sukuꞌ mu, tau Israil.”

33 Nainu-inu tuud in inaꞌ-amaꞌ hi Īsa pagdungug nila sin manga lapal-kabtangan hi Simiyun pasal sin bataꞌ-bataꞌ. 34 Piyangayuan sila hi Simiyun duwaa pa Tuhan iban laung niya kan Mariyam, “In bataꞌ-bataꞌ ini amu in asal giyantaꞌ sin Tuhan mahinang puun-sabab sin kalappasan iban kamulahan sin manga kamatauran tau Israil. Siya in hambuuk tandaꞌ dayn ha Tuhan amu in hisulak sin kamatauran sin mānusiyaꞌ, 35 sabab siya in makapatampal sin manga pikilan ha lawm atay nila. Ampa in ikaw lumanduꞌ tuud in kasusahan mu pasal niya. Mahansul tuud in atay mu. In nanam mu biyaꞌ kaw sin kiyugdan sin sulab pakukus mahait.”

36-37 Manjari awn isab hambuuk nabi maas babai balu in duun ha Bāy sin Tuhan. In ngān niya hi Anna. Anak siya hi Panuwil dayn ha hambuuk pihak Israil amu in pagngānan Asir. Pitu tahun in lugay niya nagtiyaun iban sin bana niya ampa siya nabalu. Na, bihaun awn na kawaluan tagꞌupat tahun in umul niya. Diꞌ siya magꞌīg dayn ha Bāy sin Tuhan. Dūm-adlaw duun siya magtaat pa Tuhan. Daran siya mangarap pa Tuhan iban nagpupuasa. 38 Na, nākawn isab siya ha saꞌbu hi Simiyun nagbichara kay Mariyam iban hi Yusup. Nagsarang-sukul da isab siya pa Tuhan iban biyaytaan niya isab in katān tau sin pasal sin bataꞌ-bataꞌ. In manga tau ini nagtatagad sin waktu lappasun sin Tuhan in manga tau Awrusalam (Baytal Makdis).

In Pagbalik pa Nasarit

39 Na, pagga naubus na hīnang hi Yusup kay Mariyam in kiyawajib kanila sin saraꞌ daakan sin Tuhan, minuwiꞌ na sila pa luggiyaꞌ hulaan nila ha kawman Nasarit duun ha Jalil. 40 Simulig na in bataꞌ-bataꞌ iban kimusug siya. Halul-akkal tuud siya iban dīhilan siya barakat sin Tuhan.

Magpabīn hi Īsa ha Awrusalam (Baytal Makdis)

41 Na, sakabaꞌ tahun in maas hi Īsa magkawn pa Awrusalam (Baytal Makdis) sumaꞌbu sin Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay. 42 Sakali pagga miyabut na hi Īsa hangpuꞌ tagduwa tahun miyagad siya ha maas niya madtu pa Awrusalam (Baytal Makdis) sumaꞌbu sin Paghaylaya biyaꞌ sin pagkabiyaksahan nila. 43 Na, naubus mayan in paghaylaya, minuwiꞌ na sila, sagawaꞌ nagpabīn hi Īsa ha Awrusalam (Baytal Makdis) ha walaꞌ kiyaingatan sin maas niya. 44 In pangannal nila miyamagad hi Īsa ha manga kamatauran sin tau. Na, nakapanaw na sila hangka-adlaw timpus ampa sila naglawag kan Īsa pa manga kakampungan iban kabagayan nila. 45 Walaꞌ mayan nila siya kiyabaakan, nagbalik sila madtu pa Awrusalam (Baytal Makdis) naglawag kaniya. 46 Ha hikatū sin adlaw kiyabaakan nila siya duun ha lawm Bāy sin Tuhan naglilingkud iban sin manga guru sin saraꞌ agama. Dimurungug siya iban nangangasubu siya. 47 In katān nakarungug kaniya nainu-inu tuud sin ingat niya sumambung. 48 Kiyublaan in manga maas niya pagkitaꞌ nila kaniya, iban laung sin inaꞌ niya, “Utuꞌ, maytaꞌ mu kami hīnang biyaꞌ ha ini? Nagsusa tuud kami kay amaꞌ mu naglawag kaymu.”

49 In sambung niya kanila, “Maytaꞌ kamu subay maglawag kākuꞌ? Walaꞌ niyu kiyaingatan sin subay aku dī ha bāy sin Amaꞌ ku?” 50 Sagawaꞌ walaꞌ nila kiyahātihan in maana sin sambung niya.

51 Pagꞌubus miyagad na hi Īsa kanila minuwiꞌ pa Nasarit iban nagkahagad siya sin agihan sin maas niya. In katān naawn yan biyaꞌ sapantun altaꞌ tiyatawꞌ sin inaꞌ niya ha lawm pamikil niya.

52 Na, simulig na in baran hi Īsa iban simūng in lawm sin ingat niya. Simūng da isab in lasa sin manga tau kaniya labi awla na in Tuhan.

3

In Pagnasīhat hi Yahiya Mangliliguꞌ

(Mat. 3:1-12; Mk. 1:1-8; Yh. 1:19-28)

1 Manjari, ha hikahangpuꞌ taglima tahun sin pagsultan hi Tibirus, amu in sultan sin bangsa Rūm, hi Puntus Pilatu in naggubnul ha Yahudiya. In hi Hirud kiyarihilan kawasa namarinta ha Jalil, hāti in taymanghud niya hi Pilip in namarinta ha hulaꞌ Ituriya iban Tarakunit, iban hi Lisani in namarinta ha Abilin. 2 Hāti hi Annas kay Kayapas in manga imam dakulaꞌ. Na, ha waktu yadtu amu in kanaug sin Parman sin Tuhan mawn kan Yahiya, anak hi Jakariyas. Didtu siya naghulaꞌ ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan. 3 Na, hangkan, miyanaw hi Yahiya naglatag sin kahulaꞌ-hulaan ha katilibut sin Subaꞌ Jurdan nagpamahalayak sin daakan sin Tuhan ha manga tau, laung niya, “Pagtawbati niyu na in manga dusa niyu iban pagpaliguꞌ kamu, amu in tandaꞌ sin pagtawbat niyu, ampa ampunun sin Tuhan in manga dusa niyu.” 4 In pasal hi Yahiya ini asal kiyasulat hi Nabi Isayas ha lawm Kitab, amu agi,

“Awn manawag-tawag ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan, amu agi,

‘Masuuk na dumatung in Panghuꞌ. Sakapa niyu in dān labayan niya.

Pabuntula niyu in dān panawan niya!

5 In katān lubbak subay patagun.

In manga būd-būd iban kabūd-būran subay pantayun.

In manga dān bingkuk subay pabuntulun,

iban in manga dān naglulubbak subay bunbunan.*

6 Na, kakitaan sin mānusiyaꞌ katān bang biyaꞌ diin in paglappas sin Tuhan kanila!’ ”

7 Na, mataud tuud tau in miyawn nagpaliguꞌ kan Yahiya, sagawaꞌ piyagꞌamahan niya sila, laung niya, “In kamu yan panipu! Magpabawꞌ-bawꞌ sadja kamu mabuntul, sagawaꞌ bingkuk in lawm atay niyu. Na, in pangannal niyu makapuas kamu dayn ha murkaꞌ sin Tuhan, amu in masuuk na dumatung, bang kamu magpaliguꞌ? 8 Bang kamu diꞌ tuud mabayaꞌ pagmurkaan sin Tuhan pakitaan niyu dayn ha kawl-piil niyu marayaw sin piyagtawbatan niyu na tuud in manga dusa niyu. Iban ayaw kamu magpikil sin diꞌ kamu kugdanan sin murkaꞌ sin Tuhan sawkat na kamu panubuꞌ hi Ibrahim. Sabab baytaan ta kamu minsan in manga batu ini mapapanjari sin Tuhan tau hinangun panubuꞌ hi Ibrahim higantiꞌ kaniyu! 9 In kamu yan biyaꞌ sapantun kahuy masuuk na pilaun sin kapa, tibtibun dayn ha gamut niya. Na, sasukuꞌ sin kahuy amu in diꞌ magbunga marayaw tantu pilaun da, ampa hilaruk pa lawm kāyu.”

10 Na, iyasubu siya sin manga tau, laung nila, “Bang bihādtu, unu in subay hinangun namuꞌ?”

11 In sambung niya, “Hisiyu-siyu kamu in awn duwa badjuꞌ niya subay hipagdihil in hambuuk pa tau way kaniya, iban bang awn kakaun niyu subay kamu mamahagiꞌ ha kaibanan.”

12 In kaibanan magkakawaꞌ sukay pa parinta miyawn nagpaliguꞌ iban nangasubu kan Yahiya, laung nila, “Tuwan, unu in subay hinangun namuꞌ?”

13 In sambung niya, “Subay kamu diꞌ mangijib. Ayaw kamu mangawaꞌ sukay labi dayn sin ha lawm saraꞌ.”

14 Awn isab manga kaibanan sundalu nangasubu kaniya, laung nila, “Na, biyaꞌ diin in kami ini? Unu in subay hinangun namuꞌ?”

In sambung niya, “Ayaw kamu manglugus atawa manglawag dusa ha manga tau bat niyu makawaꞌ in altaꞌ nila. Subay kamu mamarahi na sin gadji niyu.”

15 Na, timagnaꞌ na nabuhiꞌ in huwat-huwat sin manga tau pasal sin manglalappas kanila. Nagꞌinu-inu na sila pasal hi Yahiya. In pangannal nila marayꞌ hi Yahiya na in Almasi, amu in tiyatagaran sin bangsa Israil manglalappas kanila. 16 Hangkan laung hi Yahiya kanila katān, “In aku in hipangliguꞌ ku kaniyu tubig, sagawaꞌ awn dugaing dumatung mari sumunud kākuꞌ amu in labi mataas in kawasa dayn kākuꞌ. Diꞌ aku minsan tūpun humubad sin hukut tawmpaꞌ niya. Patulunan niya in kaibanan tau sin Rū sin Tuhan, iban siya da isab in magparatung murkaꞌ pa kaibanan. 17 Biyaꞌ siya sin hambuuk tau magtahap iban maghawan sin pāy bakas piyaggiikan niya. Pagꞌubus ampa niya hitawꞌ in unud ha pagtatawꞌan niya. Hāti in apa iban sin manga kaput, hilaruk pa lawm kāyu diꞌ magkapūng kasaumulan.”†

18 Mataud in ginisan bīchara hi Yahiya ha pagnasīhat niya sin Baytaꞌ Marayaw pa manga tau iban ha paghinduꞌ niya kanila magpinda sin kawl-piil nila. 19 Sagawaꞌ in hi Gubnul Hirud piyagꞌamahan hi Yahiya sabab iyasawa hi Hirud hi Hirudiya, amu in asawa sin taymanghud niya. Iban mataud pa isab manga kangīan dugaing nahinang niya. 20 Na, gām mayan siyūngan hi Hirud in ngīꞌ sin hinang niya. Piyajīl niya hi Yahiya.

In Pagliguꞌ kan Īsa

(Mat. 3:13-17; Mk. 1:9-11)

21 Manjari, ha walaꞌ pa najīl hi Yahiya, mataud tau in naliguꞌ niya. Līguꞌ niya da isab hi Īsa. Sakali pagꞌubus hi Īsa līguꞌ, ha saꞌbu niya nangangayuꞌ duwaa, naukab in lawang langit, 22 iban in Rū sin Tuhan, nimaug mawn kaniya nagpasalupa assang. Sartaꞌ awn na diyungug nila suwara dayn ha langit, amu agi, “Ikaw in Anak ku kalasahan. Kiyasulutan tuud aku kaymu.”

In Manga Kaapuꞌ-apuan hi Īsa dayn ha Liyuuran sin Inaꞌ niya

(Mat. 1:1-17)

23 Manjari in hi Īsa timagnaꞌ na nagnasīhat naabut mayan manga katluan tahun na in umul niya. In pangannal sin manga tau in hi Īsa anak tuud hi Yusup, amu in ugangan hi Hili (amaꞌ hi Mariyam).

24 In hi Hili anak hi Mattat.

In hi Mattat anak hi Libi.

In hi Libi anak hi Malki.

In hi Malki anak hi Janni.

In hi Janni anak hi Yusup.

25 In hi Yusup anak hi Mattati.

In hi Mattati anak hi Amus.

In hi Amus anak hi Nahum.

In hi Nahum anak hi Isli.

In hi Isli anak hi Naggay.

26 In hi Naggay anak hi Maat.

In hi Maat anak hi Mattati.

In hi Mattati anak hi Simain.

In hi Simain anak hi Yusik.

In hi Yusik anak hi Juda.

27 In hi Juda anak hi Juwannan.

In hi Juwannan anak hi Risa.

In hi Risa anak hi Sirubbabil.

In hi Sirubbabil anak hi Salati.

In hi Salati anak hi Niri.

28 In hi Niri anak hi Malki.

In hi Malki anak hi Addi.

In hi Addi anak hi Kusam.

In hi Kusam anak hi Ilmadam.

In hi Ilmadam anak hi Ir.

29 In hi Ir anak hi Yussaꞌ.

In hi Yussaꞌ anak hi Ilisir.

In hi Ilisir anak hi Jurim.

In hi Jurim anak hi Mattat.

In hi Mattat anak hi Libi.

30 In hi Libi anak hi Simiyun.

In hi Simiyun anak hi Yudah.

In hi Yudah anak hi Yusup.

In hi Yusup anak hi Junam.

In hi Junam anak hi Iliyakim.

31 In hi Iliyakim anak hi Miliya.

In hi Miliya anak hi Minna.

In hi Minna anak hi Mattata.

In hi Mattata anak hi Natan.

In hi Natan anak hi Daud.

32 In hi Daud anak hi Jissi.

In hi Jissi anak hi Ubid.

In hi Ubid anak hi Buwas.

In hi Buwas anak hi Salmun.

In hi Salmun anak hi Nassun.

33 In hi Nassun anak hi Amminadab.

In hi Amminadab anak hi Admin.

In hi Admin anak hi Arni.

In hi Arni anak hi Hisdun.

In hi Hisdun anak hi Piris.

In hi Piris anak hi Yudah.

34 In hi Yudah anak hi Yaꞌkub.

In hi Yaꞌkub anak hi Isahak.

In hi Isahak anak hi Ibrahim.

In hi Ibrahim anak hi Tira.

In hi Tira anak hi Nahur.

35 In hi Nahur anak hi Sirug.

In hi Sirug anak hi Raga.

In hi Raga anak hi Pilig.

In hi Pilig anak hi Ibir.

In hi Ibir anak hi Sala.

36 In hi Sala anak hi Kaynan.

In hi Kaynan anak hi Arpaksad.

In hi Arpaksad anak hi Sim.

In hi Sim anak hi Nū.

In hi Nū anak hi Lamik.

37 In hi Lamik anak hi Mitusala.

In hi Mitusala anak hi Idris.

In hi Idris anak hi Jarid.

In hi Jarid anak hi Mahalalil.

In hi Mahalalil anak hi Kinan.

38 In hi Kinan anak hi Inus.

In hi Inus anak hi Sit.

In hi Sit anak hi Adam.

In hi Adam anak sin Tuhan.

4

In Pagsasat sin Iblis kan Īsa

(Mat. 4:11; Mk. 1:12-13)

1 Manjari in hi Īsa hiyūp sin Rū sin Tuhan. Pagbalik niya dayn ha Subaꞌ Jurdan diyā siya sin Rū sin Tuhan madtu pa hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan. 2 Duun siya siyasat sin Iblis ha lawm kaꞌpatan adlaw.* Ha salugay niya didtu wayruun unu-unu nakaun niya. Hangkan pagꞌubus sin kaꞌpatan adlaw hiyapdiꞌ na hi Īsa.

3 Laung sin Iblis kaniya, “Bang kaw bunnal amuna in Anak Tuhan†, daaka in manga batu ini mahinang kakaun.”

4 Na, in sambung kaniya hi Īsa, “Kiyasulat ha lawm Kitab in Parman sin Tuhan, amu agi, ‘In mānusiyaꞌ diꞌ mabuhiꞌ sin kakaun sadja.’ ”

5 Sakali diyā siya sin Iblis pa lugal mataas, ampa piyakitaꞌ kaniya hangka-kullap mata da in katān kahulaꞌ-hulaan ha lawm dunya. 6 Laung sin Iblis kan Īsa, “Hirihil ku kaymu in katān kawasa iban sin katān daya ha kahulaꞌ-hulaan yan. Karnaꞌ in manga yan kiyaungsud pa lawm lima ku iban hikarihil ku ha hisiyu-siyu kabayaan ku dihilan. 7 In katān yan hirihil ku kaymu bang kaw sumujud sumumba kākuꞌ.”

8 In sambung hi Īsa kaniya, “Kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, ‘Subay hambuuk-buuk Tuhan, Panghuꞌ niyu in sumbahun iban pagtagꞌīpunan niyu!’ ”

9 Pagꞌubus diyā siya sin Iblis pa Awrusalam (Baytal Makdis), ampa siya piyasakat pa puntuk sin Bāy sin Tuhan. Laung sin Iblis kaniya, “Bang kaw bunnal amu na in Anak Tuhan, tugpaꞌ kaw dayn ha taas sin puntuk ini pa babaꞌ. 10 Karnaꞌ kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

‘Daakun sin Tuhan in manga malāikat magparuli iban magjaga kaymu.’

11 Iban kiyabaytaꞌ pa isab, amu agi, ‘Tayakun nila kaw

ha supaya in siki mu diꞌ kumugdan pa manga batu.’ ”

12 Sagawaꞌ in sambung hi Īsa, “Kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab, amu agi, ‘Subay niyu diꞌ dustaun in Tuhan, amu in Panghuꞌ niyu.’ ”

13 Sakali naubus mayan siyasat sin Iblis hi Īsa sin ginis-ginisan, minīg na siya. Tagaran niya ha waktu dugaing.

Tumagnaꞌ Magnasīhat hi Īsa ha Jalil

(Mat. 4:12-17; Mk. 1:14-15)

14 Na, nagbalik na hi Īsa pa Jalil. Hiyuhūp siya sin Rū sin Tuhan amu in dimirihil kaniya kusug. In suysuy pasal niya nalatag ha katilingkal sin hulaꞌ. 15 Naghinduꞌ siya ha manga langgal iban liyagguꞌ siya sin katān.

Dugalan in manga Tau Nasarit kan Īsa

(Mat. 13:53-58; Mk. 6:1-6)

16 Sakali miyadtu hi Īsa pa Nasarit amu in kawman siyuligan niya. Pagꞌabut adlaw Sabtuꞌ, amu in adlaw paghahali-hali iban pagpudji pa Tuhan, miyadtu hi Īsa pa langgal biyaꞌ sin kiyabiyaksahan niya. Timindug siya nagbacha sin Kitab. 17 Diyuhal mawn kaniya in sulat liyulūn siyulat hi Nabi Isayas. Na, pagbuklad niya sin sulat liyulūn kiyabaakan niya in manga bichara kiyasulat, amu agi,

18 “Hiyuhūp aku sin Rū sin Tuhan

sabab aku in napīꞌ niya

magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pa manga miskin.

Aku in naraak dumā sin kamahardikaan ha manga tau napipilisu

iban dumihil pangitaꞌ ha manga buta.

Aku in dumihil kalimāyahan ha manga napipissukuꞌ.

19 Aku in magpahāti sin dimatung na in waktu lappasun na sin Tuhan in manga tau sukuꞌ niya.”

20 Na, pagꞌubus liyūn hi Īsa in sulat ampa niya diyuhal nagbalik pa hambuuk daraakun ha langgal ampa siya limingkud. Na, in tau katān ha lawm langgal nahambuuk in pangatud mawn kaniya. 21 Namung mayan siya, laung niya, “Na, in kiyasulat ha lawm Kitab amu in diyungug niyu biyacha ku hayn-duun, nabunnal ha adlaw ini ha saꞌbu kamu dimurungug.”

22 Na, kiyaamuhan tuud in katān kaniya, sagawaꞌ nainu-inu tuud sila sin dayaw sin manga lapal-kabtangan niya. Laung nila, “Bukun ka in siya yan anak hi Yusup?”

23 Laung niya kanila, “Natatantu ku sin pamungan niyu aku sin bichara dalil akkal. Laung niyu, ‘Bang kaw mangungubat, ubati naa muna in baran mu. Hinanga in manga hinang makainu-inu dī ha luggiyaꞌ hulaan mu amu in diyungug namuꞌ nahinang mu ha Kapirnaum.’

24 “Na, baytaan ta kamu,” laung hi Īsa, “wayruun nabi in lagguun ha luggiyaꞌ hulaan niya. 25 Dungug kamu kākuꞌ. Ha waktu nakauna yadtu, ha timpu hi Ilyas, wayruun ulan ha lawm tū tahun iban tungaꞌ iban simaplag pa kahulaꞌ-hulaan katān in gutum dakulaꞌ. Na, bunnal mataud balu bangsa Israil in ha lawm kasigpitan sin timpu yadtu. 26 Sagawaꞌ walaꞌ hi Ilyas diyaak sin Tuhan madtu tumabang minsan ha hambuuk kanila. Amura in kiyadtu hi Ilyas tiyabang in hambuuk balu bangsa dugaing naghuhulaꞌ ha Saripta duun ha hulaꞌ Sidun. 27 Iban ha timpu isab hi Nabi Ilis mataud tau naghuhulaꞌ ha Israil in īipul. Sagawaꞌ minsan hambuuk kanila wayruun kiyaulian, sagawaꞌ amura hi Naaman, tau bangsa Siriya.”

28 Na, napuspus tuud in dugal kaniya sin manga tau ha langgal pagdungug nila sin bichara niya. 29 Nagtūy sila timindug ampa nila giyuyud hi Īsa pa guwaꞌ sin kawman ampa nila diyā madtu pa taas sin būd-būd amu kiyatitindugan sin manga kabāyan nila. In gantaꞌ nila hihulug nila siya ha pangpang. 30 Sagawaꞌ miyanaw siya limabay dayn ha giꞌtungan sin tau mataud ampa siya miyanaw minīg dayn kanila.

In Tau Siyusūd Saytan

(Mk. 1:21-28)

31 Sakali miyadtu hi Īsa pa Kapirnaum, hambuuk kawman ha Jalil. Duun siya nagnasīhat ha langgal pagꞌabut adlaw Sabtuꞌ, adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan. 32 Nainu-inu tuud in manga tau sin pagnasīhat niya, sabab in pagnasīhat niya taga kawasa tuud.

33 Sakali awn hambuuk tau duun ha langgal in siyusūd sin saytan in similawak tuud makusug. 34 Laung niya, “Uy! Unu in kabayaan mu kāmuꞌ, Īsa tau Nasarit? Mulahun mu ka kami, hangkan kaw miyari? Kaingatan ku bang hisiyu kaw. Ikaw in hambuuk-buuk suchi naraak sin Tuhan!”

35 Na, piyagꞌamahan hi Īsa in saytan, laung niya, “Hipus kaw iban guwaꞌ kaw dayn ha lawm baran sin tau yan!” Na, hiyantak sin saytan in tau, ubus ampa siya gimuwaꞌ, saꞌ walaꞌ niya da isab iyunu in tau. Duun in manga tau nagkikitaꞌ.

36 Na, nainu-inu tuud in manga tau katān iban laung sin pakaniya-pakaniya, “Ay kaw, unu bahaꞌ in manga kabtangan niya yan? In tau ini taga kawasa iban kusug magbayaꞌ ha manga saytan magpaguwaꞌ dayn ha baran sin tau, iban magkahagad in manga saytan kaniya!” 37 Na, in suysuy pasal hi Īsa simaplag pa katilibut sin hulaꞌ yan.

Mataud Tau in Pauliun hi Īsa

(Mat. 8:14-17; Mk. 1:29-34)

38 Pagꞌubus gimuwaꞌ na hi Īsa dayn ha langgal ampa siya timūy madtu pa bāy hi Simun (Pitrus). Sakali in ugangan hi Simun babai kiyakansangan tuud sin hinglaw. Na, biyaytaan nila hi Īsa pasal niya. 39 Na, miyadtu hi Īsa timindug ha daig sin kulangan niya ampa siya nagkabtangan. Na, saruun-duun naīg in hinglaw niya sartaꞌ magtūy siya timindug ampa niya sila biyutangan kakaun.

40 Sakali simadlup mayan in suga miyawn in manga tau kan Īsa nagdā sin manga bagay nila nasasakit sin sakit ginis-ginisan. Na, kiyamputan hi Īsa in manga tau katān nasasakit sartaꞌ kiyaulian niya sila katān. 41 Napaguwaꞌ niya da isab in manga saytan dayn ha lawm baran sin manga tau. Nagsilawak in manga saytan, laung nila, “Ikaw in Anak Tuhan!”

Sagawaꞌ piyagꞌamahan hi Īsa in manga saytan iban walaꞌ niya sila piyapagbichara sabab kiyaiingatan nila sin hi Īsa amuna in Almasi.

Magnasīhat hi Īsa ha Manga Langgal ha Hulaꞌ Yahudiya

(Mk. 1:35-39)

42 Manjari, pagꞌadlaw hambuuk, lapit adlaw pa minīg na hi Īsa dayn ha kawman yaun, ampa siya miyadtu pa lugal way bahittuk. Sakali liyawag siya sin manga tau. Kiyabaakan nila mayan siya, hiyawiran nila siya diꞌ papaīgun. 43 Sagawaꞌ laung niya kanila, “Subay aku madtu pa manga dugaing kawman magnasīhat isab sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan, sabab amu yan in maksud sin Tuhan nagpakari kākuꞌ.”

44 Na, nagnasīhat siya ha manga langgal ha katilingkal sin hulaꞌ Yahudiya.

5

In Manga Mulid Pīun Muna hi Īsa

(Mat. 4:18-22; Mk. 1:16-20)

1 Manjari hambuuk adlaw duun hi Īsa nagtitindug ha higad sin Dagat Ginnisarit* nagnasīhat ha manga tau. Similut iban nagdigpit in manga tau. In kabayaan nila sumuuk kan Īsa bat sila makarungug sin Parman sin Tuhan. 2 Sakali kītaꞌ hi Īsa in duwa kumpit asibiꞌ diyahik pa higad buhangin sin manga magꞌiistaꞌ. In duwa kumpit yan binīn nila sabab miyadtu sila naghugas sin manga laya nila. 3 Na, simakat hi Īsa pa hambuuk kumpit asibiꞌ, ampa niya diyaak hi Simun, amu in tagdapu sin kumpit asibiꞌ, hipapatulak in kumpit hangkatiyuꞌ dayn ha higad buhangin. Pagꞌubus ampa hi Īsa limingkud ha taas kumpit asibiꞌ nagnasīhat ha manga tau.

4 Pagꞌubus niya mayan nagnasīhat, laung niya kan Simun, “Bugsayi pa lawd in kumpit ampa kaw paglaya iban sin manga iban mu.”

5 In sambung hi Simun, “Aruy, Tuwan, in pagtuyuꞌ namuꞌ naglaya tingpus hangka-dūm, sagawaꞌ wayruun da nakawaꞌ namuꞌ. Sagawaꞌ pagga isab amu in agihan mu, na maglaya kami magbalik.”

6 Na, hiyulug nila pa dagat in manga laya nila. Pagꞌutung nila, agun-agun na magirit in manga laya nila sin taud sin istaꞌ nakawaꞌ nila. 7 Hangkan sīnyalan nila in manga panāiban nila ha hambuuk kumpit pakawnun tumabang kanila. Na, miyawn sila timabang. Nahipuꞌ tuud sin istaꞌ in karuwa kumpit nila, hangkan agun-agun na malunud in kumpit nila.

8 Pagkitaꞌ hi Simun Pitrus sin nahinang hi Īsa, limuhud siya ha alupan hi Īsa ampa siya namung, laung niya, “Lawak kaw dayn kākuꞌ, Panghuꞌ, sabab in aku ini baldusa!” 9 Karnaꞌ in siya iban sin katān iban niya landuꞌ tuud nainu-inu sin taud sin istaꞌ nakawaꞌ nila. 10 Damikkiyan, nainu-inu da isab in manga panāiban hi Simun, hi Yaꞌkub kay Yahiya, manga anak hi Sibidi.

Laung hi Īsa kan Simun, “Ayaw kamu mabugaꞌ. Tagnaan bihaun bukun na kamu mangingistaꞌ, sagawaꞌ magdā-rā ha manga tau paagarun kākuꞌ.”

11 Pagꞌubus diyahik nila na in manga kumpit asibiꞌ pa higad buhangin. Binīn nila na in katān duun ampa sila miyagad kan Īsa.

Pauliun hi Īsa in Tau Īipul

(Mat. 8:1-4; Mk. 1:40-45)

12 Manjari hambuuk waktu duun hi Īsa ha lawm sin hambuuk kawman. Sakali awn duun hambuuk tau malugay na īipul. Nalatag in baran niya sin ipul. Pagkitaꞌ niya kan Īsa magtūy siya simujud, ampa siya jimunjung nangayuꞌ kan Īsa, laung niya, “Tuwan, mapauliꞌ mu aku bang mu kabayaan kaulian aku!”

13 Na, biyutang hi Īsa in lima niya pa tau īipul sartaꞌ imiyan siya, laung niya, “Kabayaan ku kaulian na in sakit mu. Lumanuꞌ na in pais mu!” Na, saruun-duun naīg in ipul niya.

14 Sakali biyandaan siya hi Īsa, amu agi kaniya, “Ibut-ibut kaymu, ayaw kaw tuud magbaytaꞌ minsan kansiyu pasal sin pagpauliꞌ ku kaymu. Sagawaꞌ kadtu kaw magtūy pa imam, ampa mu palilingan in baran mu kaniya. Pagꞌubus ampa kaw kadtu ungsud sin pagkulbanan amu in daakan hi Musa, ha supaya awn tandaꞌ kakitaan sin manga tau katān sin kiyaulian na kaw.”

15 Sagawaꞌ gām mayan na simaplag in suysuy pasal hi Īsa, iban mataud tuud tau in miyawn dumungug sin nasīhat niya iban magpauliꞌ sin sakit nila. 16 Sagawaꞌ kamawmuhan mīg hi Īsa dayn ha manga tau ampa siya madtu mangarap pa Tuhan ha lugal way tau naghuhulaꞌ.

Pauliun hi Īsa in Tau Nagpapatay in Baran

(Mat. 9:1-8; Mk. 2:1-12)

17 Manjari hambuuk adlaw ha saꞌbu hi Īsa nanghihinduꞌ, awn manga Parisi iban guru sin saraꞌ agama luruk dayn ha manga kakawm-kawman sin Jalil, Yahudiya, iban dayn ha dāira Awrusalam (Baytal Makdis) in duun limilingkud. Yaun kan Īsa in kusug sin kawasa sin Tuhan magpauliꞌ ha manga nasasakit. 18 Sakali awn manga tau miyawn nagdarā sin tau nagpapatay in baran niya. Siyulayan nila simūd pa lawm bāy bat nila hikabutang in nasasakit ha alupan hi Īsa. 19 Sagawaꞌ wayruun tuud dapat nila sumūd sabab nadagsuk sin tau in lawm bāy. Hangkan simakat sila pa taas atup sin bāy ampa nila inīgan in kaibanan atup. Ubus ampa nila tiyuntun in nasasakit iban sin kulangan niya pa lawm bāy, pa giꞌtungan sin manga tau ha alupan hi Īsa.

20 Pagkitaꞌ mayan hi Īsa sin makusug in pangandul nila, laung niya ha nasasakit, “Bagay ku, iyampun na in manga dusa mu.”

21 Pagdungug sin manga guru sin saraꞌ agama iban sin manga Parisi sin bichara hi Īsa, naghunaꞌ-hunaꞌ na sila, laung nila, “Hisiyu taꞌ in tau ini magbichara sin pangkal pa Tuhan? Hambuuk-buuk da Tuhan in makaampun sin manga dusa sin mānusiyaꞌ!”

22 Na, kiyatalusan hi Īsa bang unu in piyaghunaꞌ-hunaꞌ nila. Hangkan laung niya kanila, “Maytaꞌ kamu maghunaꞌ-hunaꞌ sin biyaꞌ ha yan? 23 Na, ha pikil niyu unu in maluhay hipamung ha tau, bang aku umiyan, ‘Iyampun na in manga dusa mu,’ atawa umiyan ha tau nasasakit, ‘Bangun kaw ampa kaw panaw’? 24 Na, dihilan ta kamu tandaꞌ sin in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ awn kapatutan ku umampun sin dusa sin manga mānusiyaꞌ.” Hangkan laung niya ha tau nagpapatay in baran, “Utuꞌ, bangun na kaw, mumusa in kulangan mu ampa kaw uwiꞌ na!”

25 Na, saruun-duun nagbangun in tau yadtu ha kīkitaꞌ sin tau katān. Miyumus niya in kulangan niya ampa siya miyanaw minuwiꞌ iban pagpudji niya pa Tuhan. 26 Landuꞌ tuud nainu-inu in tau katān. Piyudji nila in Tuhan iban landuꞌ tuud sila nahaylan, laung nila, “Landuꞌ tuud mahal-mahal in manga kītaꞌ natuꞌ adlaw ini!”

Magad kan Īsa hi Libi (Matiyu)

(Mat. 9:9-13; Mk. 2:13-17)

27 Na, pagꞌubus yadtu miyanaw hi Īsa. Sakali kītaꞌ niya in mangangawaꞌ sukay pa parinta pagngānan hi Libi†, duun naglilingkud ha pustu pagkakawaan sukay. Laung hi Īsa kaniya, “Kari kaw agad kākuꞌ.” 28 Na, magtūy timindug hi Libi binīn in hinang niya ampa siya miyagad kan Īsa.

29 Pagꞌubus yadtu, nagpajamu dakulaꞌ hi Libi duun ha bāy niya karnaꞌ sin panglagguꞌ niya kan Īsa. Manjari mataud in manga tau mangangawaꞌ sukay pa parinta iban sin manga tau kaibanan luruk pa pagjamuhan in simāw nagkaun kanila. 30 Sakali piyagꞌamahan sin manga Parisi iban sin manga guru sin saraꞌ agama amu in agad ha manga Parisi in manga mulid hi Īsa. Laung nila, “Maytaꞌ kamu magsāw magkaun iban sin manga mangangawaꞌ sukay pa parinta iban sin manga tau baldusa?”

31 Na, diyalil kaagi hi Īsa in sambung niya kanila, laung niya, “In manga tau way sakit diꞌ magkagunahan mangungubat, amu da in magkagunahan mangungubat in manga tau nasasakit. 32 In maksud ku miyari pa dunya, bukun paagarun kākuꞌ in manga tau, amu in imiyan, in sila mabuntul, saꞌ miyari aku supaya magad kākuꞌ in manga tau baldusa (amu in biyaꞌ sapantun tau taga sakit) magtawbat sin dusa nila.”

In Manga Bichara Dalil hi Īsa Pasal sin Hinduꞌ Baꞌgu Piyagnasīhat Niya

(Mat. 9:1-17; Mk. 2:18-22)

33 Laung sin tau kaibanan kan Īsa, “In manga mulid hi Yahiya mawmu magpuasa iban magpangayuꞌ duwaa. Damikkiyan da isab in manga mulid sin manga Parisi, sagawaꞌ in manga mulid mu magkaun sadja iban magꞌinum.”

34 Diyalil kaagi hi Īsa in sambung niya kanila, laung niya, “Maytaꞌ, maraak mu ka magpuasa in manga luruk ha pagtiyaunan ha salugay yaun pa duun kanila in pangantin usug? Tantu diꞌ! 35 Sagawaꞌ dumatung da in waktu in pangantin usug kawaun na dayn kanila. Na, bang dumatung na in waktu yan in sila magpuasa na.”

36 Pagꞌubus nagdalil hi Īsa (pasal sin panghinduꞌ nakauna iban sin panghinduꞌ niya) laung niya, “Wayruun tau in gumisiꞌ sin tamungun baꞌgu, kumawaꞌ hipanupak ha tamungun daan. Sabab bang niya yan hinangun, in badjuꞌ baꞌgu taga girit na, ampa in pīs-pīs dayn ha badjuꞌ baꞌgu diꞌ tūpun hitupak pa tamungun daan. 37 Damikkiyan, wayruun tau in lumuun sin tubig anggul (biyaꞌ tubaꞌ) amu in masi pa nagbubukal pa luluunan pais hayup amu in daan iban matugas na. Sabab bang biyaꞌ hādtu in hinangun niya, in luluunan pais hayup amu in matugas na, tantu mabustak. Na kawgun sadja maasag in tubig anggul iban magkangīꞌ na in luluunan pais hayup. 38 Saꞌ in tubig anggul amu in baꞌgu subay hiluun pa luluunan pais hayup baꞌgu! 39 Iban wayruun tau in mabayaꞌ minum sin tubig anggul baꞌgu bang siya biyaksa na magꞌinum sin daan, karnaꞌ laung niya, ‘Marayaw in daan.’ ”

6

Pasal sin Adlaw Paghali-hali iban Pagpudji pa Tuhan

(Mat. 12:1-8; Mk. 2:23-28)

1 Manjari, hambuuk adlaw, adlaw Sabtuꞌ amu in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan sin manga Yahudi, limabay hi Īsa iban sin manga mulid niya dayn ha lawm uma. Sakali, kiyutul sin manga mulid niya in bunga sin tiyanum (biyaꞌ lupa pāy), ampa nila pīlu ha lima nila. Pagꞌubus ampa nila kiyaun. 2 Laung sin kaibanan Parisi, “Maytaꞌ kamu maghinang sin tiyaꞌgahan sin saraꞌ agama ha adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan?”

3 In sambung hi Īsa kanila, “Maytaꞌ, walaꞌ niyu nabacha ha lawm Kitab in hīnang hi Daud ha waktu hiyapdiꞌ siya iban sin manga tindug niya? 4 Simūd siya pa lawm Bāy sin Tuhan ampa niya kiyawaꞌ in tinapay suchi bakas iyungsud pa Tuhan. Na, kiyaun niya iban dīhilan niya da isab in manga tindug niya. Na, in hinang nila langgal saraꞌ sin agama natuꞌ sabab amura manga imam in makajari kumaun sin kakaun bakas iyungsud pa Tuhan.”

5 Mahuli dayn duun, laung hi Īsa, “In aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, amu in makapagbayaꞌ umiyan bang unu in mapatut hinangun ha adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan.”

Pauliun hi Īsa in Tau Nakukumay in Lima

(Mat. 12:9-14; Mk. 3:1-6)

6 Manjari paghambuuk adlaw na isab, adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan, miyadtu hi Īsa nagnasīhat pa langgal. Sakali awn duun hambuuk tau nakukumay in lima amu in pa tuu niya. 7 Na, in manga kaibanan guru sin saraꞌ agama iban sin manga kaibanan Parisi mabayaꞌ nila lawagan dusa hi Īsa ha supaya nila siya katuntutan. Hangkan jiyagahan nila tuud hi Īsa bat nila kakitaan bang awn pauliun niya tau ha adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan. 8 Sagawaꞌ asal kiyaingatan hi Īsa in lawm pikilan nila. Hangkan laung niya ha tau nakukumay in lima, “Tindug kaw ampa kaw kari pa unahan.” Na, timindug in tau ampa miyadtu timindug pa unahan.

9 Ubus laung hi Īsa kanila, “Awn hiasubu ku kaniyu. Bang ha aturan sin saraꞌ agama natuꞌ, unu in mapatut natuꞌ hinangun ha adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan? Huminang sin marayaw atawa sin makamula? Tumabang sin kabuhiꞌ sin tau atawa mamatay?”

10 Iyatud sila katān hi Īsa ubus laung niya ha tau nakukumay in lima, “Hunata in lima mu.” Na, hiyunat na sin tau in lima niya. Na, saruun-duun dimayaw nagbalik in lima niya. 11 Na, diyugalan tuud sila kan Īsa iban magtūy sila nagꞌisun bang unu in hinangun nila kan Īsa.

Hangpuꞌ Tagduwa Mulid in Pīun hi Īsa Wakil Niya

(Mat. 10:1-4; Mk. 3:13-19)

12 Hambuuk waktu sin manga adlaw da isab yadtu, timukad hi Īsa pa taas būd-būd mangarap pa Tuhan. Duun siya tingpus hangka-dūm nangayuꞌ duwaa pa Tuhan. 13 Na, naadlaw mayan, tiyawag hi Īsa mawn kaniya in manga mulid niya, ampa niya pinīꞌ in hangpuꞌ tagduwa hīnang manga wakil niya. 14 In manga hangpuꞌ tagduwa mulid napīꞌ niya amuna hinda Simun (ngiyānan siya hi Īsa, Pitrus) iban sin taymanghud niya hi Andariyas, hi Yaꞌkub kay Yahiya, hi Pilip iban hi Bartulumi, 15 hi Matiyu iban hi Tumas, hi Yaꞌkub amu in anak hi Alpa, iban hi Simun (amu in bantug simulang ha pamarinta sin hulaꞌ Rūm), 16 hi Judas amu in anak hi Yaꞌkub iban hi Judas tau dayn ha Kiriyud amu in manipu kan Īsa.

Magnasīhat iban Magpauliꞌ hi Īsa ha Manga Nasasakit

(Mat. 4:23-25)

17 Paglūd hi Īsa iban sin manga wakil niya dayn ha taas būd-būd, timindug siya duun ha lugal mapatag iban sin manga mulid niya mataud. Mataud tuud tau in nagtipun mawn dayn ha katilibut sin hulaꞌ Yahudiya, dayn ha dāira Awrusalam (Baytal Makdis) iban dayn ha susulan sin dāira Tirus iban Sidun. 18 Miyawn sila dumungug sin nasīhat hi Īsa iban magpauliꞌ sin manga sakit nila. Damikkiyan, in manga tau siyusūd sin saytan miyawn da isab iban kiyaulian sila. 19 In tau katān mabayaꞌ tuud kumaput kaniya sabab sin barakat niya magpauliꞌ ha manga nasasakit iban kiyaulian niya sila katān.

Pasal Kakuyagan iban Kasusahan

(Mat. 5:1-12)

20 Sakali iyatud hi Īsa in manga mulid niya ampa siya namichara, laung niya,

“Hisiyu-siyu kamu in magkahagad sin kagunahan niyu tuud in tabang sin Tuhan,

dakulaꞌ in karayawan niyu, sabab ha lawm kamu sin pamarintahan sin Tuhan!

21 Hisiyu-siyu kamu ha bihaun in matuyuꞌ huminang sin kabayaan sin Tuhan,

dakulaꞌ in karayawan niyu, sabab dūlan kamu sin Tuhan huminang sin hinang niyu marayaw.

Hisiyu-siyu kamu in magsusa ha bihaun (sabab sin manga kangīan ha lawm dunya),

dakulaꞌ in karayawan niyu, sabab tantu awn da kakuyagan niyu ha susūngun!

22 Hisiyu-siyu kamu in karugalan sin manga tau

diꞌ taymaun iban guraꞌ-guraun

iban pamungan sin unu-unu mangīꞌ,

sabab-karnaꞌ agad kamu ha amu in Anak Mānusiyaꞌ,

na, dakulaꞌ in karayawan niyu!

23 “Bang yan kumugdan na kaniyu pagkūg-kuyag kamu iban paglami-lami kamu, sabab awn tungbas dakulaꞌ tiyatagama kaniyu didtu ha surgaꞌ. Karnaꞌ in manga kanabihan sin timpu nakauna yadtu hīnang da isab biyaꞌ ha yan sin manga kaapuꞌ-apuan sin manga tau yan.

24 Sagawaꞌ hisiyu-siyu kamu marayaw in parasahan ha bihaun,

dakulaꞌ in kasusahan niyu ha susūngun,

sabab amura dayaw parasahan ha dunya in kananaman niyu!

25 Hisiyu-siyu kamu magdūl sadja sin kabayaan niyu bihaun,

landuꞌ in kasusahan niyu ha susūngun,

sabab diꞌ niyu makawaꞌ in kabayaan niyu!

Hisiyu-siyu kamu naglalami-lami ha bihaun

dakulaꞌ in kasusahan niyu ha susūngun,

sabab magdukka iban magtangis da kamu!

26 Hisiyu-siyu kamu biyabantug sin tau katān,

dakulaꞌ in kasusahan niyu, sabab in manga nabi bukun bunnal, biyaꞌ da isab kaniyu biyantug sin manga kaapuꞌ-apuan nila.”

Pasal sin Paglasa ha Banta

(Mat. 5:38-48; 7:12a)

27 “Sagawaꞌ ini in baytaꞌ ku kaniyu amu in sasukuꞌ sin dumungug kākuꞌ. Kalasahi niyu in banta niyu iban tabanga niyu in manga tau marugal kaniyu. 28 Pangayui niyu duwaa pa marayaw in manga tau amu in manuknaꞌ kaniyu pa mangīꞌ. Iban pangayui niyu duwaa pa marayaw in manga tau namiminsanaꞌ kaniyu. 29 Bang awn sumampak sin hansipak bayhuꞌ niyu pasampakan niyu pa isab kaniya in hansipak. Iban bang awn tau kumawaꞌ sin badjuꞌ niyu, pakawaan niyu na kaniya sampay in gamis niyu. 30 Dihili niyu in hisiyu-siyu mangayuꞌ kaniyu, iban bang awn kumawaꞌ sin unu-unu niyu, ayaw niyu na sukata magbalik. 31 Unu-unu in kabayaan niyu hinangun sin pagkahi niyu kaniyu, amuna yan in subay niyu hinangun isab kanila.

32 “Bang in kalasahan niyu amu sadja isab in manga tau malasa kaniyu, na unu in karayawan makawaꞌ niyu? Karnaꞌ minsan in manga tau mangīꞌ maingat da malasa ha manga tau malasa kanila! 33 Iban bang in tabangun niyu amu sadja in manga tau manabang kaniyu, na, unu in karayawan makawaꞌ niyu? Karnaꞌ minsan in manga tau mangīꞌ biyaꞌ da ha yan in hinang nila. 34 Iban bang amu sadja in pabūsan niyu in tau makatungbas kaniyu, na unu in karayawan makawaꞌ niyu? Karnaꞌ minsan in manga tau mangīꞌ magbūs-biyūsi da ha wayruun kalugian nila! 35 Sagawaꞌ in manga kamu, subay kamu malasa ha manga banta niyu iban tabanga niyu sila. Pabūsi niyu sila sin kagunahan nila iban ayaw kamu maghulat-hulat sin tungbasan nila kamu. Bang niyu yan hinangun, na, makabāk kamu karayawan dakulaꞌ iban mahinang kamu anak sin Tuhan Mahatinggi, sabab in Tuhan marayaw minsan ha manga tau mangīꞌ amu in diꞌ manumtum sin tabang niya kanila. 36 Kaulungi niyu in pagkahi niyu biyaꞌ sin ulung sin Tuhan, Amaꞌ niyu, ha manga tau.

Pasal sin Pagliling ha Pagkahi

(Mat. 7:1-5)

37 “Ayaw kamu mangliling pa mangīꞌ sin hinang sin tau dugaing ha supaya isab kamu diꞌ lilingun sin Tuhan. Ayaw kamu magꞌūs-ꞌūs mangdihil hukuman sin hinang sin pagkahi niyu bat kamu isab diꞌ butangan sin Tuhan hukuman. Maapa niyu in pagkahi niyu bat kamu isab ampunun sin Tuhan. 38 Bang ibārat magdihil, bang mataud in hirihil niyu ha pagkahi niyu, mataud da isab in hirihil sin Tuhan kaniyu. Dakulaꞌ in tungbas niya kaniyu. Bang biyaꞌ sapantun magtupung lasay-manglasay in hirihil niya kaniyu. In kaagi niyu magtupung sin hirihil niyu, amura isab in kaagi sin Tuhan magtupung sin hirihil niya kaniyu.”

39 Na, diyalil hi Īsa in bichara niya, laung niya, “In hambuuk tau buta diꞌ makaambit ha tau buta da isab, sabab bang niya yan hinangun, mahulug sila karuwa pa lubang. 40 Wayruun anak mulid in mataas dayn ha guru nila. Sagawaꞌ bang tumammat na in manga mulid sin pangadjiꞌ nila, na mabiyaꞌ na sila katān sin guru nila.”

41 Laung pa isab hi Īsa, “Līliling niyu sadja pa mangīꞌ in kasāan sin pagkahi niyu. Maingat niyu lilingun in kasāan nila minsan sibiꞌ-sibiꞌ da, sagawaꞌ diꞌ niyu kaingatan lilingun in kasāan niyu minsan da biyaꞌ lagguꞌ unu. Amu in pagꞌiyanun, kakitaan niyu in puling sibiꞌ-sibiꞌ ha lawm mata sin pagkahi niyu, sagawaꞌ diꞌ niyu kakitaan in puling malagguꞌ ha lawm mata niyu. 42 Diꞌ kamu yan manjari! Mabayaꞌ kamu magꞌīg sin puling ha mata sin pagkahi niyu, saꞌ diꞌ niyu kakitaan sin awn puling biyaꞌ lagguꞌ hāg ha lawm mata niyu. In kamu yan lansuk ha guwaꞌ, bingit ha lawm. Magpabawꞌ-bawꞌ sadja kamu marayaw. Īgi niyu naa muna in puling biyaꞌ lagguꞌ hāg dayn ha lawm mata niyu, ampa kamu makakitaꞌ marayaw umīg sin puling sin pagkahi niyu.”

In Kahuy iban sin Bunga niya

(Mat. 7:16-20; 12:33-35)

43 “In kahuy marayaw diꞌ magbunga mangīꞌ. Damikkiyan, in kahuy mangīꞌ diꞌ magbunga marayaw. 44 Asal in kahuy kaingatan dayn ha bunga niya. Biyaꞌ na sin bungang-kahuy tina bukun dayn ha kahuy tunukan makawaꞌ. Damikkiyan in bunga anggul bukun dayn ha sagbut tunukan makawaꞌ. 45 Na, biyaꞌ da isab ha yan in hantang sin mānusiyaꞌ. In tau marayaw in hinang iban bichara niya marayaw da isab, sabab marayaw in ha lawm pamikil niya, sagawaꞌ in tau mangīꞌ, in hinang iban bichara niya mangīꞌ da isab, sabab mangīꞌ in ha lawm pamikil niya. Unu-unu in ha lawm sin pamikil sin tau amura isab in gumuwaꞌ dayn ha simud niya.

Dalilan Pasal sin Duwa Tau Maghinang Bāy

(Mat. 7:24-27)

46 “Maytaꞌ niyu aku tawagun Panghuꞌ, malayngkan diꞌ niyu hinangun in daakan ku kaniyu? 47 Baytaan ta kamu bang biyaꞌ diin in hantang sin tau amu in mari dumungug sin hinduꞌ ku iban kahagarun niya. 48 Biyaꞌ siya yan sin hambuuk tau naghinang sin bāy niya ha lupaꞌ matugas. Kalian niya malawm ampa niya tambakan mahugut in manga hāg niya. Na, minsan kugdanan dunuk dayn ha subaꞌ in bāy niya diꞌ da majugjug sabab mahugut in kahinang niya. 49 Sagawaꞌ in tau nakarungug kākuꞌ ampa diꞌ siya magkahagad sin diyungug niya, na, biyaꞌ siya sin tau naghinang sin bāy niya ha lupaꞌ malunuk. Diꞌ niya kalian malawm iban diꞌ niya tambakan in manga hāg. Na, kugdanan mayan sin dunuk in bāy, saruun-duun malubu iban way tuud tabangan!”

7

Pauliun hi Īsa in Daraakun sin Kapitan Bangsa Rūm

(Mat. 8:5-13)

1 Na, naubus mayan hi Īsa nagnasīhat sin katān yan pa manga tau, miyadtu siya pa dāira Kapirnaum. 2 Sakali awn duun hambuuk kapitan, tau dayn ha hulaꞌ Rūm. In hambuuk īpun niya amu in kalasahan niya tuud nasasakit iban nagdarā na napas. 3 Pagdungug sin kapitan sin pasal sin nahinang hi Īsa, magtūy niya piyakadtu in kaibanan Yahudi amu in nagtatau-maas ha hulaꞌ mangayuꞌ tabang kan Īsa, pakawnun magpauliꞌ ha īpun niya. 4 Na, pagkadtu nila kan Īsa, nangayuꞌ tuud sila junjung, laung nila, “Anduꞌ Tuwan, in tau nagdaak kāmuꞌ tūpun tuud tabangun mu, 5 sabab malasa tuud siya ha bangsa natuꞌ iban piyahinangan niya kitaniyu langgal.”

6 Na, miyagad na hi Īsa kanila. Masuuk mayan sila pa bāy, miyawn nagbāk kanila in manga bagay sin kapitan amu in diyaak niya magpasampay sin lapal-kabtangan niya kan Īsa. Tiyukbal nila kan Īsa in kabtangan sin kapitan, amu agi, “Tuwan, ayaw na kaw magpahapus sin baran mu lumaus mari pa bāy ku. Diꞌ aku tūpun magpakari kaymu pa taas sin bāy ku sabab labi in kawasa mu dayn kākuꞌ. 7 Iban diꞌ da isab aku tūpun dumā magkitaꞌ kaymu. Malayngkan minsan kaw umiyan sadja dayn duun, tantu kaulian na in daraakun ku dī ha bāy. 8 Kaingatan ku maagad in uldin mu, sabab in aku ini hambuuk da isab tau ha babaan sin kawasa sin manga nakuraꞌ ku, iban awn da isab manga sundalu ha babaan ku. Bang laung ku ha sundalu ku, ‘Kadtu kaw’, madtu siya. Bang laung ku ha hangka-tau, ‘Kari kaw’, mari siya. Bang laung ku ha īpun ku, ‘Hinanga ini’, na magtūy niya hinangun.”

9 Na, nainu-inu tuud hi Īsa, pagdungug niya. Himarap siya pa ulihan ampa siya namung ha manga tau mataud imuurul kaniya, laung niya, “Na, baytaan ta kamu, walaꞌ aku nakalanggal minsan hambuuk tau bangsa natuꞌ Israil amu in biyaꞌ ha yan in kusug sin parachaya iban pangandul.”

10 Na, nagbalik na in manga tau naraak pa bāy sin kapitan. Pagbalik nila, kiyaulian na in īpun sin kapitan.

Buhiun hi Īsa Magbalik in Anak sin Balu

11 Pagꞌubus yadtu, bukun malugay, miyadtu hi Īsa pa dāira pagngānan Nain iban sin manga mulid niya iban mataud da isab tau in miyagad kanila. 12 Na, masuuk mayan sila pa lawang amu in guwaan iban sūran pa lawm sin dāira, nagsartaꞌ isab awn manga tau sūng gumuwaꞌ dayn ha lawm dāira magkubul. In mayat tiyatanggung nila, tunggal anak usug sin hambuuk babai balu. Mataud tau dayn ha dāira in miyagad kaniya nagkubul. 13 Na, pagkitaꞌ hi Panghuꞌ Īsa ha babai balu, landuꞌ tuud siya limuuy kaniya, sartaꞌ laung niya kaniya, “Ayaw kaw magtangis.”

14 Pagꞌubus ampa niya kiyadtu iyulinan in lalungan. Na, himundung in manga tau nagdarā sin lalungan. Laung hi Īsa, “Utuꞌ, bangun kaw.” 15 Na, nagbangun na in mayat ampa nagbichara sabab nabuhiꞌ na siya nagbalik. Ubus, piyakadtu na siya hi Īsa nagbalik pa inaꞌ niya.

16 Na, miyugaꞌ tuud in tau katān duun. Piyudji nila in Tuhan, laung nila, “Awn na hambuuk nabi dakulaꞌ in yari dī kātuꞌniyu.” Iban laung nila pa isab, “Piyakitaꞌ na sin Tuhan in pagparuli niya kātuꞌ, manga tau sukuꞌ niya.”

17 Na, magtūy simaplag in suysuy pasal sin nahinang hi Īsa ha katilingkal sin hulaꞌ Yahudiya iban pa manga dugaing hulaꞌ ha katilibut niya.

Madtu kan Īsa in Manga Mulid hi Yahiya Mangliliguꞌ

(Mat. 11:2-19)

18 Manjari, diyungug sin manga mulid hi Yahiya in pasal sin manga nahinang hi Īsa. Na, biyaytaan nila isab hi Yahiya. Na, tiyawag hi Yahiya in duwa mulid niya 19 ampa niya diyaak piyakadtu, mangasubu kan Panghuꞌ Īsa. Laung niya, “Biyaꞌ ha ini in pangasubu niyu kaniya, ‘Ikaw na ka in piyagꞌiyan hi Yahiya amu in dumatung mari atawa awn pa huwat-huwatun namuꞌ dumatung mari dugaing dayn kaymu?’ ”

20 Na, pagdatung nila mawn kan Īsa, laung nila, “In kami ini naraak mari kaymu hi Yahiya amu in mangliliguꞌ mangasubu bang ikaw na in piyagꞌiyan niya amu in magdaratung mari atawa awn pa ka huwat-huwatun namuꞌ dumatung mari dugaing dayn kaymu?”

21 Na, ha waktu yadtu sin duun pa in duwa tau, mataud na tau in napauliꞌ hi Īsa dayn ha manga sakit nila malawm iban bukun. Napaguwaꞌ niya na in manga saytan dayn ha lawm baran sin manga tau iban kiyarihilan niya na nagbalik pangitaꞌ in manga tau buta. 22 In sambung niya kanila, laung niya, “Balik na kamu madtu iban baytai niyu hi Yahiya sin manga piyagkakitaan iban piyagkarungugan niyu. In tau bakas buta makakitaꞌ na, in bakas pingkaꞌ makapanaw na mabuntul, in manga tau bakas īipul malanuꞌ na in baran nila, in bakas bisu makarungug na, sampay tau miyatay nabuhiꞌ na magbalik, iban piyagnasīhat na in Baytaꞌ Marayaw ha manga miskin. 23 Na, hisiyu-siyu in diꞌ maghawal-hawal mangandul kākuꞌ, makūg-kuyag tuud siya!”

24 Pagꞌubus, nakaīg mayan in manga mulid hi Yahiya, namichara na hi Īsa ha manga tau mataud natitipun sin pasal hi Yahiya. Laung niya, “Ha waktu miyadtu kamu kimitaꞌ kan Yahiya didtu ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan, unu in hiyuwat-huwat niyu kakitaan didtu? Hambuuk tau ka siya amu in magpinda-pinda in pikilan biyaꞌ sin dahun parang marā sin hangin madtu mari? Tantu bukun. 25 Unu bahaꞌ in kiyadtu niyu kītaꞌ? Hambuuk tau bahaꞌ amu in nagtatamung sin mahargaꞌ? Tantu bukun. Sabab in tau nagtatamung biyaꞌ ha yan iban marayaw tuud in parasahan, naghuhulaꞌ ha lawm astanaꞌ! 26 Baytai niyu aku tuud. Unu in kiyadtu niyu kītaꞌ? Hambuuk nabi? Bunnal hambuuk siya nabi, sagawaꞌ in kiyakitaan niyu mataas māyuꞌ dayn ha manga kaibanan nabi. 27 Sabab in hi Yahiya in piyagꞌiyan sin Kitab, amu agi sin Tuhan,

‘Pakadtuun ku in kiyawakilan ku muna dayn kaymu

ha supaya maparayaw niya in dān labayan mu!’

28 Baytaan ta kamu,” laung hi Īsa, “wayruun pa mānusiyaꞌ dayn sin tagnaꞌ kapanjari ha mānusiyaꞌ in labi mataas dayn kan Yahiya. Sagawaꞌ in tau katān ha lawm pamarintahan sin Tuhan, sampay pa manga tau amu in bukun mataas in hinang, mataas sila dayn kan Yahiya.”

29 Na, diyungug sin manga tau katān duun in bichara niya. In manga tau ini, labi awla na in manga tau mangangawaꞌ sukay pa parinta amuna in timaayun sin mabuntul in manga kiyawajib kanila sin Tuhan. Sila in nagpaliguꞌ kan Yahiya. 30 Sagawaꞌ in manga Parisi iban sin manga guru sin saraꞌ agama siyulak nila in kabayaan sin Tuhan kanila. Diꞌ sila mabayaꞌ magpaliguꞌ kan Yahiya.

31 Laung pa isab hi Īsa, “Na, unu in hikapagsawpama ku sin addat sin manga tau ha masa ini? Biyaꞌ diin in hantang nila? 32 Na, biyaꞌ sila manga bataꞌ-bataꞌ naglilingkud ha halaman tabuꞌ. In hangka-tumpuk sin manga bataꞌ-bataꞌ gumasud pa dugaing ha hansipak, laung nila,

‘Nagtabungguꞌ kami, saꞌ diꞌ kamu mabayaꞌ mangalay!

Nagluguꞌ-luguꞌ kami sin luguꞌ patay, saꞌ walaꞌ da kamu nagtangis!’

(Biyaꞌ da isab ha yan in manga tau sin masa ini. Wayruun unu-unu makasulut kanila.) 33 Na,” laung hi Īsa, “in hi Yahiya Mangliliguꞌ, mahumu diꞌ magkaun, magpuasa sadja siya, iban diꞌ siya magꞌinum sin tubig anggul (biyaꞌ tubaꞌ). Sakali laung niyu, ‘Siyusūd siya saytan.’ 34 Ampa, in aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, magkaun iban magꞌinum. Sakali laung niyu, ‘Kitaa niyu ba in tau yan, dahal tuud iban magꞌiinum. Magbagay iban sin manga tau mangangawaꞌ sukay pa parinta iban sin manga kaibanan baldusa!’ 35 Sagawaꞌ,” laung hi Īsa, “in kami kay Yahiya naraak sin Tuhan. Kahātihan da sin tau amu in taga ingat dayn ha Tuhan.”

Hi Īsa Duun ha Bāy hi Simun, amu in Parisi

36 Manjari, hambuuk adlaw piyakawaꞌ sin hambuuk tau Parisi hi Īsa piyakaun ha bāy niya. Na, miyadtu hi Īsa pa bāy niya ampa siya simaꞌday kimaun. 37 Sakali awn hambuuk babai mangīꞌ in naghuhulaꞌ duun ha kawman yaun. Pagdungug niya sin yaun hi Īsa nagkakaun ha bāy sin hambuuk Parisi, miyadtu siya iban pagdā niya hambuuk kibut-kibut habaꞌ liug, pagtawagun alabistrus. In kibut-kibut ini hipuꞌ sin lana mahamut. 38 Pagkawn niya, duun siya timindug ha taykuran, ha tungud sin siki hi Īsa ampa siya nagtangis. Nabasaꞌ mān in siki hi Īsa sin luhaꞌ niya piyahiran niya in siki hi Īsa iban sin buhuk niya ampa niya sīyum. Pagꞌubus ampa niya biyutangan lana mahamut. 39 Pagkitaꞌ sin tau Parisi sin hīnang sin babai, laung niya ha lawm atay niya, “Bang in tau ini bunnal tuud nabi, tantu kaingatan niya bang hisiyu in babai imuulin sin siki niya. Tantu kaingatan niya sin in babai yaun naghihinang mangīꞌ!”

40 Sakali namichara hi Īsa, laung niya, “Simun, awn hibaytaꞌ ku kaymu.”

“Na, baytai aku, Tuwan Guru, bang unu.”

41 Laung hi Īsa, “Awn yaun duwa tau nakautang sīn ha tau magpabubūs sīn. In hambuuk nakautang limanggatus pilak tibuuk, hāti in hangka-tau nakautang kayꞌman. 42 Pagga diꞌ na sila makabayad sin utang nila, na walaꞌ na sila piyabayad sin kiyautangan nila. Na, ha pikil mu, hisiyu ha duwangka-tau ini in malabi in lasa ha tau nagpautang kanila?”

43 “Na, ha pikil ku,” laung hi Simun, “amu in tau nakautang mataud.”

“Nakaamu in sambung mu,” laung hi Īsa.

44 Limingiꞌ hi Īsa pa babai ampa niya īyan hi Simun, laung niya, “Kītaꞌ mu in hīnang sin babai ini? Piyakawaꞌ mu aku mari pa bāy mu, sagawaꞌ pagdatung ku mari, walaꞌ mu aku dīhilan tubig hipanghugas sin siki ku. Walaꞌ mu iyagad in addat. Sagawaꞌ in babai ini hiyugasan niya in siki ku sin luhaꞌ niya, iban piyahiran niya sin buhuk niya. 45 In ikaw walaꞌ mu aku sīyum pagdatung ku mari, sagawaꞌ in babai ini way paghundung in pagsiyum niya sin siki ku dayn sin tagnaꞌ karatung ku mari. 46 Walaꞌ mu minsan liyanahan in ū ku, sagawaꞌ in babai ini biyutangan niya liyatag in siki ku sin lana mahamut mahargaꞌ. 47 Na, baytaan ta kaw, in manga dusa mataud sin babai yan naampun na, karnaꞌ piyakitaꞌ niya in lagguꞌ sin lasa niya. Sagawaꞌ in tau naampun amu in hangkatiyuꞌ da in dusa niya, na hangkatiyuꞌ da isab in lasa hipakitaꞌ niya.”

48 Pagꞌubus laung hi Īsa ha babai, “Naampun na in manga dusa mu.”

49 Na, in manga kaibanan tau duun nagkakaun ha lamisahan nagbichara na ha lawm atay nila, laung nila, “Ay kaw naa, hisiyu bahaꞌ in tau ini makaampun sin manga dusa sin tau?”

50 Na, laung hi Īsa ha babai, “In parachaya iban pangandul mu amu in nakalappas kaymu. Uwiꞌ na kaw iban pasannyanga na in lawm atay mu.”

8

In Manga Babai Miyagad kan Īsa

1 Manjari, pagꞌubus yadtu, miyanaw hi Īsa himapit pa manga kadāirahan iban manga kakawman nagnasīhat sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan. Miyamagad kaniya in hangpuꞌ tagduwa mulid niya, 2 iban sin kaibanan manga babai isab amu in kiyaulian niya dayn ha manga sakit nila iban napaguwaꞌ niya in manga saytan dayn ha lawm baran nila. In manga babai ini amuna hinda Mariyam (amu in pagtawagun babai dayn ha Magdala). Siya ini in bakas kiyapaguwaan hi Īsa pitu saytan dayn ha lawm baran niya. 3 In hambuuk isab hi Juwanna, asawa hi Kusi, amu in tau piyangandulan hi Hirud magmandul sin manga hinang ha lawm bāy niya. In hambuuk isab hi Susana, iban mataud pa isab dugaing babai in miyagad amu in nangatas sin kaibanan balanjaꞌ hi Īsa iban sin manga mulid niya.

Dalilan Pasal sin Tau Nagtanum

(Mat. 13:1-9; Mk. 4:1-9)

4 Na, in manga tau dayn ha manga kadāirahan miyawn nagtipun mawn kan Īsa. Natipun mayan in manga tau diꞌ maambat, nagnasīhat na hi Īsa. Diyalil niya kaagi in pagnasīhat niya.

5 Laung niya, “Awn yaun hambuuk tau miyadtu nagtanum binhiꞌ pa uma niya. In kaagi niya nagtanum, siyabud niya in manga binhiꞌ. In kaibanan binhiꞌ nahulug pa labayan, iban kiyagiikan sin manga tau. Na, pagkawn sin manga manuk-manuk nakaun in manga binhiꞌ. 6 In kaibanan binhiꞌ nahulug pa lupaꞌ mabatu. Sakali pagtubuꞌ sin manga binhiꞌ walaꞌ limugay nangluyluy in tiyanum sabab matahay tuud in lupaꞌ niya. Way tubig niya. 7 In kaibanan isab manga binhiꞌ nahulug pa lupaꞌ tiyutubuan sin manga kasagbutan matunuk. Na, pagtubuꞌ sin manga binhiꞌ tiyaꞌlung sin manga sagbut matunuk. 8 Ampa in kaibanan binhiꞌ nahulug pa lupaꞌ marayaw. Na, hangkan nagtubuꞌ marayaw iban nagbunga, lāgiꞌ namunga landuꞌ tuud mataud.”

Na, mahuli dayn duun, laung hi Īsa, “Na, sasukuꞌ sin kamu nakarungug, dunguga niyu tuud in biyaytaꞌ ku yan kaniyu!”

Maytaꞌ Dalil Kaagi in Pagnasīhat hi Īsa

(Mat. 13:10-17; Mk. 4:10-12)

9 Sakali nangasubu in manga mulid hi Īsa kaniya bang unu in hāti sin isturi diyalil niya. 10 Laung hi Īsa kanila, “In kamu yan kiyarihilan na ingat panghāti sin kahālan sin pamarinta sin Tuhan amu in bakas līlibun dayn ha pikilan sin manga mānusiyaꞌ. Sagawaꞌ pa manga kaibanan tau amu in way bayaꞌ magad sin hinduꞌ ku, in pagnasīhat kanila subay dalilun pa manga isturi malawm in maana niya.

In sila minsan imaatud diꞌ nila kakitaan

iban minsan sila dimurungug diꞌ nila kahātihan.

Magpahāti hi Īsa sin Dalilan Pasal sin Tau Nagtanum

(Mat. 13:18-23; Mk. 4:13-20)

11 “Biyaꞌ ha ini in maana sin dalilan pasal sin tau nagtanum. In binhiꞌ amuna in Parman sin Tuhan. 12 In manga binhiꞌ iban sin dān labayan kiyahulugan nila amuna in biyaꞌ sapantun sin manga tau nakarungug sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan, sagawaꞌ pagkawn sin Iblis maagaw dayn ha lawm atay nila in hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw ha supaya sila diꞌ magparachaya iban ha supaya sila diꞌ malappas. 13 In manga binhiꞌ iban sin lupaꞌ mabatu kiyahulugan nila amuna in biyaꞌ sapantun manga tau nakarungug sin Baytaꞌ Marayaw iban tiyaymaꞌ nila iban pagkūg-kuyag, sagawaꞌ diꞌ maggamut in hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw ha lawm atay nila. Hangkarayꞌ da in pagkahagad nila sin hinduꞌ, hangkan bang sila datungan na kasigpitan, butawanan nila na in pangandul nila ha Tuhan. 14 In manga binhiꞌ iban sin lupaꞌ kiyahulugan nila amu in tiyutubuan sin manga sagbut matunuk amuna in biyaꞌ sapantun sin manga tau nakarungug sin Baytaꞌ Marayaw, sagawaꞌ masi sila magsusa, magnapsu ha altaꞌ iban magdūl sin unu-unu kanapsuhan nila. Hangkan maluppas sadja in karayawan makapabuntul sin kawl-piil nila amu in makawaꞌ nila dayn ha hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw. In sila biyaꞌ da sapantun tiyanum diꞌ magbunga. 15 In manga binhiꞌ iban sin lupaꞌ marayaw kiyahulugan nila amuna in biyaꞌ sapantun sin manga tau marayaw nakarungug sin Baytaꞌ Marayaw, amu in magpahūp sin hinduꞌ pa lawm atay nila iban kahagarun nila tuud. Hangkan tumatas sila malugay sampay maabut dumayaw na tuud in dayaw sin kawl-piil nila biyaꞌ sin tiyanum mataud bunga niya.”

Dalilan Pasal sin Palitaan

(Mk. 4:21-25)

16 Laung pa isab hi Īsa, “Wayruun tau magsūꞌ sin palitaan ubus ampa niya lukuban sin pastan atawa hibutang ha sawm sin kantil. Subay niya hibutang ha pagbubutangan palitaan ha supaya pagsūd sin manga tau kakitaan nila in ilaw.

17 “Karnaꞌ unu-unu in tiyatapuk, tantu gumuwaꞌ da, iban unu-unu in līlibun tantu kaingatan da iban gumuwaꞌ da pa kasawahan.

18 “Na, dunguga niyu tuud yan marayaw sabab hisiyu-siyu in dumungug tuud marayaw sūngan sin Tuhan in panghāti niya, sagawaꞌ hisiyu-siyu in diꞌ dumungug marayaw minsan in maniyuꞌ-tiyuꞌ panghāti, amu in pangannal niya kahātihan niya, maīg da dayn kaniya.”

In Inaꞌ iban Manga Taymanghud hi Īsa

(Mat. 12:46-50; Mk. 3:31-35)

19 Sakali nākawn in inaꞌ iban manga taymanghud usug hi Īsa, sagawaꞌ diꞌ sila makasuuk madtu kan Īsa, sabab landuꞌ tuud in taud sin tau. 20 Na, awn hambuuk tau namaytaꞌ kan Īsa, laung niya, “In inaꞌ mu iban manga taymanghud mu yaun nagtitindug ha guwaꞌ, mabayaꞌ dumā magkitaꞌ kaymu.”

21 Laung hi Īsa kanila katān, “In hisiyu-siyu tau dumungug iban magkahagad sin Parman sin Tuhan, in siya yan taymanghud ku usug-babai iban inaꞌ ku da isab.”

Pahundungun hi Īsa in Hunus

(Mat. 8:23-27; Mk. 4:35-41)

22 Manjari, hambuuk adlaw simakat hi Īsa iban sin manga mulid niya pa hambuuk kumpit asibiꞌ. Laung niya ha manga mulid niya, “Sūng kitaniyu umuntas pa hansipak hunasan.” Na, imuntas na sila. 23 Ha saꞌbu nila ha dān pa, nakatūg hi Īsa. Sakali magtūy himuyup in hangin makusug sartaꞌ nagsimpuwak na in alun pa lawm kumpit nila, hangkan ha lawm kapiligruhan tuud sila.

24 Na, kiyadtu sin manga mulid niya hi Īsa ampa biyatiꞌ. Laung nila, “Tuwan! Tuwan! Magmula na kitaniyu!”

Na, nagbangun hi Īsa ampa niya diyaak in hangin iban sin alun pahundungun bat makusug tuud in alun. Na, saruun-duun liminaw in hulaꞌ. 25 Laung niya kanila, “Nakapakain na in pangandul niyu?”

Sagawaꞌ kiyublaan iban miyugaꞌ sila. Laung nila pakaniya-pakaniya, “Hisiyu bahaꞌ tuud in tau ini? Minsan in hangin iban alun daakun niya iban magkahagad da kaniya!”

Pauliun hi Īsa in Tau Siyusūd sin Saytan Mataud

(Mat. 8:28-34; Mk. 5:1-20)

26 Pagꞌubus, limanjal na timulak hi Īsa iban sin manga mulid niya pa hulaꞌ Girasa, amu in hulaꞌ ha hansipak sin dagat dayn ha Jalil. 27 Sakali pagnaug na mayan hi Īsa pa ginlupaan, biyāk siya sin hambuuk tau dayn ha dāira, amu in siyusūd sin manga saytan. In tau ini malugay na naghuhubuꞌ iban diꞌ maghulaꞌ ha bāy, sagawaꞌ didtu siya naghulaꞌ ha lawm sungab batu pangungubulan sin tau. 28 Pagkitaꞌ niya kan Īsa, similawak siya makusug ampa siya simujud pa tungud siki hi Īsa. Laung niya, “Unu in kabayaan mu kākuꞌ, Īsa, amu in Anak Tuhan Mahatinggi? Anduꞌ pangayuun ku kaymu, ayaw mu aku binsanaa!” 29 Nakapamung siya biyaꞌ ha yan sabab iyuldinan hi Īsa in manga saytan papaguwaun dayn ha lawm baran niya. Nakamataud na in tau ini siyūd saytan iban minsan siya kiyalabusu kadinahan in siki lima niya makapaguy da siya. Pagbugtuꞌ-bugtuun niya in manga bilangguꞌ, ubus ampa siya dāhun sin saytan pa hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan.

30 Laung hi Īsa kaniya, “Hisiyu in ngān mu?”

“In ngān ku hi Ibuhan,” in sambung niya sabab mataud saytan in nakasūd pa lawm baran niya. 31 Na, piyangayuꞌ junjung sin manga saytan kan Īsa bang mayan sila diꞌ pakadtuun pa hulaꞌ tigub-tiguban pagbibinasahan kanila.

32 Manjari ini awn manga babuy mataud nagbabaan didtu ha pigiꞌ būd nagkakaun. Na, nangayuꞌ junjung in manga saytan kan Īsa bang mayan sila pasūrun pa lawm baran sin manga babuy. Na, diyūlan sila hi Īsa. 33 Na, gimuwaꞌ na in manga saytan dayn ha baran sin tau ampa sila limīn madtu pa manga babuy. Na, magtūy in manga babuy nagbaan-baan limungtud dimagan dayn ha pangpang pa babaꞌ. Nakatūy sila pa lawm dagat iban naluꞌmus sila katān.

34 Na, pagkitaꞌ sin manga tau nagꞌiipat ha manga babuy sin biyaꞌ hādtu, magtūy sila dimagan madtu pa dāira iban pa kagimbahan nanuysuy ha manga tau pasal sin kītaꞌ nila. 35 Na, miyadtu na in manga tau nyimataꞌ sin suysuy diyungug nila. Pagdatung nila mawn kan Īsa, kītaꞌ nila in tau amu in bakas siyusūd sin saytan mataud, duun naglilingkud ha daig siki hi Īsa. Nagtatamung na siya iban ha lawm sayu na siya. Na, miyugaꞌ in tau katān.

36 Na, in manga tau amu in duun nakakitaꞌ, nanuysuy ha manga tau bang biyaꞌ diin in kauliꞌ ha tau siyusūd saytan. 37 Na, piyangayuꞌ sin tau katān ha hulaꞌ Girasa kan Īsa papaīgun siya sabab landuꞌ tuud sila miyugaꞌ. Hangkan nagbalik na hinda Īsa pa kumpit nila ampa sila minīg.

38 In tau bakas siyusūd saytan nangayuꞌ junjung kan Īsa, laung niya. “Tuwan, paagara aku kaymu.”

Sagawaꞌ walaꞌ siya piyaagad hi Īsa. 39 Laung hi Īsa kaniya, “Uwiꞌ na kaw pa hulaꞌ mu ampa kaw panuysuy sin nahinang sin Tuhan kaymu.”

Na, kiyadtu liyatag sin tau ini in lawm dāira siyuysuyan in manga tau sin nahinang kaniya hi Īsa.

Mabuhiꞌ in Bataꞌ Babai Patay iban Kaulian in Babai Tagasakit

(Mat. 9:18-26; Mk. 5:21-43)

40 Na, nakabalik mayan hinda Īsa pa hansipak sin dagat hiyulmat siya sin manga tau sabab asal sila katān nagtatagad kaniya. 41 Sakali awn hambuuk tau pagngānan hi Jayrus in nākawn. Hambuuk siya nakuraꞌ sin langgal didtu. Pagkawn niya, simujud siya pa tungud siki hi Īsa, ampa niya jiyunjung paagarun hi Īsa pa bāy niya, 42 sabab in hambuuk-buuk anak niya babai, umul hangpuꞌ tagduwa, nagdarā na napas.

Na, miyagad na hi Īsa. Naririgpit siya sin manga tau mataud miyamagad kaniya dayn ha kīd pa kīd niya. 43 Sakali awn isab duun hambuuk babai nasasakit pagguwaan duguꞌ, hangpuꞌ tagduwa tahun na in lugay niya. Naubus na in katān unu-unu niya piyagbayad ha manga mangungubat sagawaꞌ wayruun makauliꞌ sin sakit niya. 44 Na miyadtu siya simuuk pa taykud hi Īsa, ampa niya kiyaputan in duhul juba hi Īsa. Na, saruun-duun himundung in pagguwaꞌ sin duguꞌ niya. 45 Sakali laung hi Īsa, “Hisiyu in kimaput kākuꞌ?”

Na, namaylu in tau katān. Laung hi Pitrus, “Tuwan, kītaꞌ mu na in banus sin tau yan ha katilibut mu iban naririgpit na kaw sin manga tau.”

46 Sagawaꞌ laung hi Īsa, “Awn tuud tau kimaput kākuꞌ sabab kaingatan ku bang awn kaulian dayn ha barakat ku.”

47 Na, pagkitaꞌ sin babai sin kiyaingatan na in nahinang niya, namidpid siya, sartaꞌ miyawn siya simujud pa tungud siki hi Īsa. Duun ha alupan sin tau katān, biyaytaan niya hi Īsa bang maytaꞌ niya siya kiyaputan iban pasal sin saruun-duun pagꞌuli sin sakit niya. 48 Laung hi Īsa kaniya, “Indaꞌ, in kusug sin parachaya iban pangandul mu, amu in nakauliꞌ kaymu. Uwiꞌ na kaw iban pasannyanga na in lawm atay mu.”

49 Ha saꞌbu hi Īsa nagbibichara ha babai yaun, awn nākawn hambuuk tau dayn ha bāy hi Jayrus. Laung niya kan Jayrus, “In anak mu miyatay na. Ayaw mu na paluuga madtu in Tuwan Guru.”

50 Sagawaꞌ diyungug hi Īsa in baytaꞌ sin tau yaun. Hangkan, laung niya kan Jayrus, “Ayaw kaw masusa. Pagparachaya sadja kaw, ampa siya kaulian.”

51 Pagdatung hinda Īsa pa bāy, walaꞌ siya nagpaagad tau simūd pa lawm bāy. Amura in piyaagad niya hinda Pitrus, Yahiya, Yaꞌkub iban sin inaꞌ-amaꞌ sin bataꞌ. 52 In tau katān ha lawm bāy nagtatangis iban nagmamatay. Laung hi Īsa kanila, “Ayaw kamu magtangis. In bataꞌ walaꞌ miyatay, sagawaꞌ natūg sadja siya!”

53 Na, piyagkatawahan siya sin manga tau, sabab kiyaingatan nila sin tantu tuud patay na in bataꞌ. 54 Sagawaꞌ kiyaputan hi Īsa in lima sin bataꞌ ampa siya namung, laung niya, “Bangun kaw, Indaꞌ!” 55 Na, nabuhiꞌ nagbalik in bataꞌ iban nagbangun saruun-duun. Pagꞌubus ampa hi Īsa nagꞌiyan paparihilan kakaun in bataꞌ. 56 Na, nahaylan in inaꞌ-amaꞌ sin bataꞌ, sagawaꞌ ībut-ibutan tuud sila hi Īsa diꞌ pabaytaun minsan hisiyu sin pasal nahinang niya.

9

Daakun na hi Īsa Magnasīhat in Hangpuꞌ Tagduwa Mulid Niya

(Mat. 10:5-15; Mk. 6:7-13)

1 Manjari tiyawag hi Īsa mawn kaniya in hangpuꞌ tagduwa mulid niya ampa niya sila dīhilan kusug iban kawasa magpaguwaꞌ sin katān saytan dayn ha lawm baran sin manga tau iban magpauliꞌ sin manga sakit sin manga tau. 2 Na, pagꞌubus diyaak niya in manga mulid niya magnasīhat pa kahulaꞌ-hulaan pasal sin pamarinta sin Tuhan iban magpauliꞌ ha manga nasasakit. 3 Pagꞌubus niya namichara ha ini, laung niya. “Ayaw kamu magdā unu-unu ha panaw niyu. Ayaw kamu magdā tungkud, pagluluunan sin kapanyapan niyu, kakaun, sīn, iban ayaw kamu magdā badjuꞌ dugaing dayn sin ha baran niyu. 4 Hawnu-hawnu bāy kakadtuan niyu, bang marayaw in pagꞌasip kaniyu, duun na kamu hantiꞌ ha bāy yan, ha salugay niyu duun ha kawman yan. 5 Na, bang kamu mākawn pa kawman sin manga tau amu in diꞌ magꞌasip kaniyu, īg kamu dayn ha kawman yan ampa niyu paspasi in bagunbun dayn ha siki niyu (ha supaya mapakitaꞌ niyu in tandaꞌ sin in kamu puas na dayn kanila).”

6 Na, miyanaw na in manga mulid hi Īsa pa manga katān lūngan nagnasīhat sin Baytaꞌ Marayaw iban nagpauliꞌ ha manga tau nasasakit haunu-haunu in kahapitan nila.

Mahilu in Pamikil hi Hirud

(Mat. 14:1-12; Mk. 6:14-29)

7 Manjari kiyarungugan mayan hi Hirud, amu in namamarinta ha Jalil, in manga katān nahinang hi Īsa nahilu tuud in pamikil niya sabab laung sin kaibanan in hi Īsa amuna hi Yahiya Mangliliguꞌ nabuhiꞌ nagbalik. 8 Laung isab sin kaibanan in hi Īsa amuna hi Nabi Ilyas nagbalik pa dunya iban laung isab sin kaibanan hambuuk siya nabi sin masa nakauna nabuhiꞌ nagbalik. 9 Laung hi Hirud, “In hi Yahiya piyapunggulan ku liug, sagawaꞌ hisiyu bahaꞌ in tau ini diyungug ku nakahinang sin manga muꞌjijat ini?” Hangkan mabayaꞌ tuud siya dumā magkitaꞌ kan Īsa.

Pakaunun hi Īsa in Lima Ngaibu Tau

(Mat. 14:13-21; Mk. 6:30-44; Yh. 6:1-14)

10 Sakali nakabalik na in manga kiyawakilan hi Īsa, iban biyaytaan nila hi Īsa sin katān nahinang nila. Piyaagad niya kaniya in manga kiyawakilan niya ampa sila miyadtu pa hambuuk dāira pagngānan Bitsayda. Sila-sila sadja in miyadtu. 11 Sakali imurul kaniya in manga tau mataud nakaingat mayan bang piyakain siya. Iyasip niya marayaw in manga tau iban niyasīhatan niya sila pasal sin pamarinta sin Tuhan. Iban napauliꞌ niya isab in manga tau taga sakit hisiyu-siyu sila magkagunahan sin tabang niya.

12 Na, pagga sin magsasadlup na in suga miyawn na kan Īsa in hangpuꞌ tagduwa mulid niya, laung nila, “Tuwan, marayaw pa pakadtuun mu in manga tau pa manga lūngan iban pa manga bāy sin manga magꞌuuma amu in masuuk mari bat sila makabāk kakaun iban lugal pagtūgan nila sabab wayruun tau naghuhulaꞌ ha hulaꞌ ini.”

13 Sagawaꞌ laung hi Īsa kanila, “Kamu na in dumihil kakaun kanila.”

In sambung nila, “Na, amura lima tinapay iban duwa istaꞌ in kakaun natuꞌ ini. Unu in kabayaan mu hinangun namuꞌ? Madtu ka kami mamī kakaun hipakaun ha manga tau mataud ini?” 14 (Awn manga lima ngaibu in taud sin manga tau, amu in usug sadja.)

Laung hi Īsa ha manga mulid niya, “Papalingkura niyu in manga tau kayꞌman-kayꞌman hangka-tumpuk.”

15 Na, iyagad sin manga mulid niya in baytaꞌ niya. 16 Nakalingkud mayan in manga tau, kiyawaꞌ hi Īsa in lima tinapay iban duwa istaꞌ. Himangad siya pa taas langit ampa siya nagsarang-sukul pa Tuhan. Pagꞌubus niya piyagꞌutud-utud in manga tinapay, diyuhal niya pa manga mulid niya ampa piyarihil pa manga tau. 17 Na, nakakaun in tau katān iban kiyansuban sila. Pagꞌubus sin manga tau nagkaun, tīpun sin manga mulid hi Īsa in nakapin kakaun. Nakahipuꞌ sila hangpuꞌ tagduwa ambung.

In Pamung hi Pitrus Pasal hi Īsa

(Mat. 16:13-19; Mk. 8:27-29)

18 Manjari hambuuk adlaw duun hi Īsa isa-isa niya nangangarap pa Tuhan. Sakali miyawn kaniya in manga mulid niya.

Laung hi Īsa kanila, “Bang ha bichara sin manga tau, hisiyu kunuꞌ aku?”

19 In sambung nila, “Laung sin kaibanan tau ikaw kunuꞌ hi Yahiya Mangliliguꞌ. Na, in kaibanan isab laung nila, ikaw kunuꞌ hi Ilyas. Ampa isab in kaibanan laung nila, hambuuk kaw kunuꞌ nabi sin masa nakauna yadtu amu in nabuhiꞌ nagbalik.”

20 Na, laung hi Īsa kanila, “Na, bang kamu, hisiyu aku?”

In sambung hi Pitrus, “Ikaw in Almasi (amu kiyawakilan sin Tuhan magbayaꞌ ha unu-unu katān).”

Mamichara hi Īsa Pasal sin Kabinsanaan iban Kamatay Niya

(Mat. 16:20-28; Mk. 8:30–9:1)

21 Na, ībut-ibutan tuud sila hi Īsa diꞌ pabaytaun minsan hisiyu sin pasal ini. 22 Laung niya pa isab kanila. “In aku amu in Anak Mānusiyaꞌ subay tuud makalabay kabinsanaan dakulaꞌ iban kahukawan tuud aku sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ, sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga guru sin saraꞌ agama. Hipapatay nila aku, sagawaꞌ ha hikatū sin adlaw dayn ha kamatay kākuꞌ mabuhiꞌ da aku magbalik.”

23 Iban laung niya kanila katān, “Bang awn tau mabayaꞌ magad kākuꞌ, subay agarun niya in kabayaan ku bukun in kabayaan niya. Subay siya mangaku sin katān haggut-pasuꞌ ha kuꞌnu-kuꞌnu waktu minsan siya mapatay ha pasal ku ampa siya tūpun magad kākuꞌ. 24 Karnaꞌ hisiyu-siyu in maūg ha kabuhiꞌ niya iban magpikil sadja sin kabayaan niya, tantu mapatay da siya. Sagawaꞌ hisiyu-siyu in diꞌ maūg ha kabuhiꞌ niya minsan siya mapatay ha pasal ku, tantu makabaak siya kabuhiꞌ salama-lama. 25 Sabab unu in kapūsan sin hambuuk tau magparūl sadja sin katān kanapsuhan niya dī ha dunya bang ha adlaw mahuli masiksaꞌ da in nyawa niya ha lawm narkaꞌ? 26 Na, hisiyu-siyu in masipug imiyan sin agad siya kākuꞌ iban masipug magad sin manga hinduꞌ ku, na in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ masipug da isab imiyan sin in siya agad kākuꞌ bang aku magbalik na mari pa dunya iban sin manga malāikat. Pagbalik ku mari nalilibut aku sin sahaya ku iban sin sahaya sin Amaꞌ Tuhan, iban sin manga malāikat. 27 Ini in mattan hibaytaꞌ ku kaniyu. Awn kaibanan dī kaniyu in masi pa buhiꞌ sampay maabut in waktu kamasahan nila dumatung in pamarinta sin Tuhan.”

Mapinda in Lupa hi Īsa

(Mat. 17:1-8; Mk. 9:2-8)

28 Manjari, manga hangka-pitu na in nakalabay pagꞌubus niya namung sin manga pasal yan, diyā hi Īsa timukad hi Pitrus, hi Yahiya iban hi Yaꞌkub madtu pa taas būd nangarap pa Tuhan. 29 Ha saꞌbu niya nangangarap pa Tuhan, magtūy napinda in lupa sin pamayhuan niya iban nagsahaya tuud sin kaputiꞌ sin tamungun niya. 30 Sakali magtūy awn duwa tau duun iban hi Īsa nagbichara. In duwangka-tau ini hi Musa kay Ilyas, manga nabi amu in malugay na nanaykud dayn ha dunya. 31 Nagsasahaya sila nagpanyataꞌ mawn kan Īsa. Nagbichara sila iban hi Īsa pasal sin kamatay hi Īsa ha Awrusalam (Baytal Makdis) amu in masuuk na dumatung ha susūngun iban amu in dumihil kamakbulan ha maksud sin Tuhan. 32 Na, in hi Pitrus iban sin duwa iban niya nahahaluk natūg, sagawaꞌ nakabatiꞌ sila iban kītaꞌ nila nagsahaya hi Īsa iban sin duwa tau nagtitindug duun. 33 Sūng mayan mīg in duwa tau ini, laung hi Pitrus kan Īsa, “Tuwan, marayaw tuud isab sin yari kami dī! Hinangan namuꞌ kamu tū panggung, hambuuk kaymu, hambuuk kan Musa iban hambuuk kan Ilyas.” (Biyaꞌ hantang bukun ha lawm sayu hi Pitrus namung sin biyaꞌ ha yan.)

34 Ha saꞌbu niya pa nagbibichara, awn gabun gimuwaꞌ sartaꞌ kiyalambungan sila. Na, miyugaꞌ tuud in manga mulid hi Īsa kiyalambungan mayan sila sin gabun. 35 Sakali awn na kiyarungugan nila suwara dayn ha gabun. Amu agi sin suwara, “Amu na ini in Anak ku, amu in asal kiyasukuan ku huminang sin maksud ku. Dungug kamu sin hinduꞌ niya!”

36 Himundung mayan in suwara, amu dakuman hi Īsa in kītaꞌ nila duun. Na, walaꞌ tuud nagkaybaꞌ in manga mulid hi Īsa sin manga pasal ini. Iban ha waktu yadtu walaꞌ tuud sila namaytaꞌ minsan hisiyu pasal sin manga kītaꞌ nila.

Pauliun hi Īsa in Bataꞌ Siyusūd Saytan

(Mat. 17:14-18; Mk. 9:14-27)

37 Na, pagꞌadlaw hambuuk limūd na hi Īsa iban sin tū mulid niya dayn ha taas būd. Biyāk hi Īsa sin manga tau mataud. 38 Sakali awn duun hambuuk tau in imulak, laung niya, “Tuwan Guru, pangayuun ku junjung kaymu. Kaluuyi in anak ku usug. Tunggal siya anak ku. 39 Magtaghaꞌ sadja siya magsilawak iban dumakdak magpaspad bang siya sūrun na saytan. Magbukal-bukal in simud niya iban agun siya diꞌ paghundungan binasahun sampay wayruun na makapin kusug niya. 40 Jiyunjung ku ha manga mulid mu papaguwaun in saytan dayn ha lawm baran sin anak ku, sagawaꞌ diꞌ nila mahinang.”

41 In sambung hi Īsa, “Anduꞌ, in manga tau sin masa ini wayruun tuud pangandul pa Tuhan iban bingkuk tuud in pamikil. Maunu pa in lugay ku dimī kaniyu ampa niyu kahātihan in kusug sin kawasa sin Tuhan? Maunu pa in lugay sandalan ku ampa kamu magparachaya?” Pagꞌubus laung niya ha tau, “Dāha mari kākuꞌ in anak mu.”

42 Nakasuuk mayan mawn in bataꞌ, dimakdak siya pa lupaꞌ sartaꞌ nagpaspad na siya sabab sin saytan ha lawm baran niya. Sagawaꞌ iyuldinan hi Īsa in saytan paguwaun sartaꞌ kiyaulian na in bataꞌ. Na, piyakadtu niya na in bataꞌ pa amaꞌ niya. 43 Na, nahaylan tuud in tau katān pagkitaꞌ nila sin kusug sin kawasa sin Tuhan.

Mamichara hi Īsa Magbalik Pasal sin Kamatay Niya

(Mat. 17:22-23; Mk. 9:30-32)

Na, ha saꞌbu sin manga tau katān masi namān nagꞌiinu-inu pasal sin manga katān nahinang hi Īsa, namung hi Īsa ha manga mulid niya, laung niya, 44 “Ayaw niyu kalupahi in hibaytaꞌ ku bihaun kaniyu! In aku amu in Anak Mānusiyaꞌ masuuk na hiungsud pa lawm lima sin manga tau.” 45 Sagawaꞌ walaꞌ kiyahātihan sin manga mulid niya in maana sin bichara niya, sabab in yan līlibun dayn kanila bat nila diꞌ kaingatan. Iban mabugaꞌ isab sila mangasubu kan Īsa sin pasal yan.

Hisiyu in Itungun Mataas Tuud ha Lawm Pamarinta sin Tuhan

(Mat. 18:1-5; Mk. 9:33-37)

46 Sakali naglugat in manga mulid hi Īsa pasal bang hisiyu in mataas tuud dayn kanila. 47 Kiyaiingatan hi Īsa bang unu in pīpikil nila. Hangkan kimawaꞌ siya hambuuk bataꞌ-bataꞌ ampa niya piyatindug ha daig niya. 48 Ubus ampa siya namung, laung niya, “Hisiyu-siyu in magparuli tuud ha bataꞌ-bataꞌ biyaꞌ ha ini, sabab-karnaꞌ agad siya kākuꞌ, na biyaꞌ da tuud isab baran ku in piyaruli niya, iban hisiyu-siyu in magparuli kākuꞌ, na piyaruli niya da isab in nagdaak mari kākuꞌ. Sabab hisiyu-siyu dayn kaniyu in magpatibabaꞌ amu in itungun sin Tuhan labi mataas dayn ha katān.”

Hisiyu in Bukun Kimukuntara kan Īsa Agad Kaniya

(Mk. 9:38-40)

49 Namung hi Yahiya, laung niya, “Tuwan, awn kītaꞌ namuꞌ hambuuk tau simabbut sin ngān mu nagpaguwaꞌ manga saytan dayn ha lawm baran sin tau. Liyāng namuꞌ siya sabab bukun siya agad kātuꞌniyu.”

50 “Ayaw niyu siya lāngi,” laung hi Īsa kan Yahiya iban sin manga kaibanan mulid niya, “sabab hisiyu-siyu in bukun kimukuntara kaniyu na amuna in agad kaniyu.”

Diꞌ Parulihun sin Manga Tau Samariya hi Īsa

51 Manjari pagga magsusuuk na in waktu sin pagbalik hi Īsa pa surgaꞌ, hiyambuuk niya na in pikilan niya sin madtu siya pa Awrusalam (Baytal Makdis). Na miyanaw na siya. 52 Nagdaak siya manga tau miyuna dayn kaniya madtu pa hambuuk kawman ha hulaꞌ Samariya ha supaya makapagsakap in manga tau datungan niya. 53 Sagawaꞌ in manga tau didtu ha kawman yadtu diꞌ mabayaꞌ magparuli kan Īsa sabab matampal kanila sin harap pa Awrusalam (Baytal Makdis) in gawi hi Īsa. 54 Na, pagꞌingat sin duwa mulid niya, hi Yaꞌkub kay Yahiya, sin diꞌ magparuli kan Īsa in manga tau, diyugalan sila. Laung nila kan Īsa, “Panghuꞌ, mabayaꞌ kaw mangayuꞌ kami duwaa bang mayan sila panaugan kāyu dayn ha langit bat sila maubus mapatay?”

55 Iyatud sila hi Īsa ampa piyagꞌamahan. 56 Pagꞌubus ampa hi Īsa iban sin manga mulid niya limanjal pa dugaing kawman.

In Manga Tau Apit Magad kan Īsa

(Mat. 8:19-22)

57 Sakali ha saꞌbu nila miyamanaw, awn hambuuk tau imiyan kan Īsa, laung niya, “Tuwan, magad aku kaymu minsan kaw pakain.”

58 In sambung hi Īsa kaniya, “In manga iruꞌ talun awn lugal pagꞌuwian nila iban in kamanuk-manukan awn pugad paghali-halihan nila, sagawaꞌ in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ wayruun tantu lugal pagtūgan iban paghali-halihan ku.”

59 Laung hi Īsa ha hambuuk tau, “Agad na kaw kākuꞌ.”

Sagawaꞌ laung sin tau, “Huun, Tuwan, saꞌ pauwia naa aku magbalik pa bāy. Bang ku hikakubul na in amaꞌ ku, ampa aku mari magbalik magad kaymu.”

60 Sagawaꞌ laung hi Īsa kaniya, “Ayaw na kaw mabimbang sin pasal yan, sabab in manga tau patay (in pagtaat nila pa Tuhan), amu in matūp magkubul ha manga patay. Kadtu na kaw pagpamahalayak pasal sin pamarinta sin Tuhan.”

61 Laung sin hambuuk tau, “Tuwan, magad aku kaymu, sagawaꞌ pakadtua naa aku muna pa bāy mamaid ha manga anak-asawa ku.”

62 Laung hi Īsa kaniya, “Hisiyu-siyu in magꞌararu ampa siya daran naglilingiꞌ pa ulihan, hāti niya, wayruun ha lawm pikilan niya in pagꞌararu niya. Mataud dugaing in pīpikil niya. Damikkiyan, in tau mabayaꞌ magad kākuꞌ, ampa awn pa dugaing kabimbangan niya, na hāti niya diꞌ siya tūpun lumamud ha lawm pamarinta sin Tuhan.”

10

Daakun hi Īsa Magnasīhat in Kapituwan-tagduwa Tau

1 Pagꞌubus yadtu awn isab kapituwan-tagduwa tau in pinīꞌ sin Panghuꞌ papagnasīhatun pa manga kawman iban kahulaꞌ-hulaan amu in sūng niya da isab kadtuun baran niya. Piyapagbunyug niya duwa-ruwangka-tau in manga diyaak niya piyauna dayn kaniya. 2 Laung niya kanila, “In manga tau (mabayaꞌ na magad ha hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw) biyaꞌ sapantun manga bunga sin tiyanum amu in tūp na tuud pusuun, sagawaꞌ hangkatiyuꞌ da in magpupusuꞌ. Hangkan pangayuꞌ-ngayuꞌ kamu duwaa ha tagdapu sin tiyanum bang mayan siya magdaak mari manga tau tumabang magpusuꞌ sin manga bunga sin tiyanum. 3 Kadtu na kamu. In kamu yan biyaꞌ sapantun manga anak bili-bili pakadtuun pa lawm baanan iruꞌ talun amu in mangangaun kanila. 4 Ayaw na kamu magsusa magdā pitakaꞌ, atawa pagluluunan sin kapanyapan niyu atawa tawmpaꞌ. Ayaw na kamu humundung sumagina ha manga tau hipaglanggal niyu ha dān.

5 “Bang kamu sumūd pa lawm bāy sin tau haunu-haunu, magtūy niyu pangayui duwaa pa marayaw. Laung niyu, ‘Bang mayan awn kasannyangan sin lawm bāy ini.’ 6 Na, bang in manga tau ha lawm bāy yan tūpun dihilan kasannyangan, na maawn in kasannyangan piyangayuꞌ niyu duwaa kanila. Sagawaꞌ bang sila diꞌ tūpun dihilan kasannyangan, na diꞌ maawn in kasannyangan piyangayuꞌ niyu duwaa kanila. 7 Tutug kamu ha hambuuk bāy. Kauna iban inuma niyu in unu-unu hilabut nila kaniyu, sabab amu yan in balanjaꞌ niyu. Karnaꞌ in manga maghihinang tūp gadjihan sin manga tau piyaghulas-sangsaan nila. Ayaw na kamu maglayn dayn ha hambuuk bāy pa hambuuk bāy.

8 “Kuꞌnu-kuꞌnu kamu makakawn pa hambuuk kawman, ampa kamu hulmatun sin manga tau, kauna in unu-unu hilabut kaniyu. 9 Paulia niyu in manga nasasakit ha kawman yan iban baytai niyu in manga tau duun, laung niyu, ‘In pamarinta sin Tuhan yari na dimatung kaniyu.’ 10 Sagawaꞌ kuꞌnu-kuꞌnu kamu makakawn pa hambuuk kawman, ampa kamu diꞌ asipun sin manga tau, kadtu kamu pa manga karān-dānan ampa niyu iyana in manga tau, laung niyu, 11 ‘Minsan in bagunbun dayn ha hulaꞌ ini amu in mikit ha siki namuꞌ pakpakun namuꞌ da, (amu in tandaꞌ sin diꞌ na kamu parulihun namuꞌ). Sagawaꞌ ini in tumtuma niyu. In pamarinta sin Tuhan bakas na dī kaniyu.’ ” 12 Na, laung hi Īsa, “Baytaan ta kamu, bang ha adlaw paghukum na ha manga mānusiyaꞌ, mabuggat pa in hukuman hibutang sin Tuhan ha manga tau ha kawman yan dayn sin hukuman hibutang niya ha manga tau sin hulaꞌ Sudum, (amu in hulaꞌ bakas tanyag in kangīan niya).”

In Manga Kawman Diꞌ Magparachaya ha Almasi

(Mat. 11:20-24)

13 “Anduꞌ, in kamu yan manga tau Kurasin iban manga tau Bitsayda diꞌ hikasipat in kasusahan niyu ha susūngun! Sabab maytaꞌ? Mataud muꞌjijat bakas piyakitaꞌ kaniyu, sagawaꞌ walaꞌ niyu da iyasip. Malayngkan bang in manga muꞌjijat yan napakitaꞌ muna ha manga tau ha dāira Tirus iban ha dāira Sidun, tantu magtūy sila magsulug badjuꞌ karut iban magbutang abu pa ū nila, tandaꞌ sin piyagtawbatan nila na in dusa nila. 14 Na bang ha adlaw paghukum na ha manga mānusiyaꞌ, mabuggat in hukuman hibutang sin Tuhan kaniyu. Labi pa in buggat niya dayn sin hukuman hibutang pa manga tau Tirus iban manga tau Sidun. 15 Na, in manga kamu isab manga tau Kapirnaum, nagbantug-bantug kamu sin makasampay kamu pa surgaꞌ. Sagawaꞌ narkaꞌ in sampayan niyu!”

16 Na, laung hi Īsa ha manga mulid niya, “Hisiyu-siyu in dumungug kaniyu, saliꞌ da aku in diyungug niya. Damikkiyan, hisiyu-siyu in sumulak kaniyu, saliꞌ da aku in siyulak niya, iban hisiyu-siyu in sumulak kākuꞌ biyaꞌ niya da isab siyulak in nagdaak kākuꞌ.”

In Pagꞌuwiꞌ sin Manga Kapituwan-tagduwa Tau Naraak Nagnasīhat

17 Manjari nakabalik na in manga kapituwan-tagduwa tau naraak niya nagnasīhat. Landuꞌ tuud sila kiyūgan. Laung nila kan Īsa, “Panghuꞌ, minsan in manga saytan ha lawm baran sin manga tau nagkahagad da sin uldin namuꞌ, pagsabbut namuꞌ sin ngān mu!”

18 In sambung hi Īsa kanila, “Mattan tuud yan, sabab kītaꞌ ku in Saytan Puntukan nahulug biyaꞌ sin kasay sin kilat magsiꞌnag ha langit. Diyaug in kusug niya. 19 Kitaa niyu ba, dihilan ta kamu barakat ha supaya minsan kamu makagiik hās atawa tangangngang diꞌ kamu maunu. Iban ha supaya kamu isab diꞌ daugun sin katān kusug sin Saytan Puntukan, amu in kuntara taniyu. Way tuud makamula kaniyu minsan unu. 20 Malayngkan, subay kamu makuyag bukun pasal kapagꞌagihan niyu in manga saytan, sagawaꞌ pasal sin kiyasulat na in manga ngān niyu ha surgaꞌ.”

Magkūg-kuyag hi Īsa

(Mat. 11:25-27; 13:16-17)

21 Na sartaꞌ ha waktu da isab yan, in hi Īsa nahipuꞌ sin kakuyagan dīhil kaniya sin Rū sin Tuhan. Laung niya, “Ya Amaꞌ ku, ikaw da in makapagbayaꞌ sin unu-unu katān ha langit iban dunya! Magsukul tuud aku kaymu, sabab in piyaglimbung mu dayn ha tau taga ingat sampay taga pangadjiꞌ, amuna in piyahāti mu ha manga tau awam. Na, in yan mattan tuud, Amaꞌ ku, sabab biyaꞌ ha yan in kabayaan mu maawn.”

22 Laung pa isab hi Īsa, “Kiyarihil na kākuꞌ sin Tuhan, Amaꞌ ku in unu-unu katān. Wayruun makaingat tuud kākuꞌ amu in Anak Tuhan luwal da in Amaꞌ Tuhan. Damikkiyan da isab wayruun na makaingat tuud ha Amaꞌ Tuhan luwal da aku, amu in Anak niya, iban sin manga tau amu in miyaksud ku paingatun.”

23 Pagꞌubus, ampa hi Īsa himarap pa manga mulid niya ampa siya namung kanila ha wayruun tau dugaing makarungug kanila. Laung niya, “Awn da karayawan niyu sabab nakakitaꞌ na kamu sin manga piyakitaꞌ sin Tuhan kaniyu! 24 Baytaan ta kamu, mataud in manga nabi iban manga sultan ha masa nakauna yadtu in mabayaꞌ tuud kumitaꞌ sin manga kīkitaꞌ niyu bihaun, sagawaꞌ walaꞌ nila kītaꞌ. Iban mabayaꞌ tuud sila dumungug sin manga diyurungug niyu bihaun, sagawaꞌ walaꞌ nila diyungug.”

Isturi Dalil Pasal sin Tau Marayaw dayn ha Samariya, amu in Bangsa Kaastulan sin Manga Yahudi

25 Sakali awn hambuuk guru, amu in mapanday tuud pasal sin saraꞌ agama in miyawn sumulay lumusut kan Īsa ha bichara. Laung niya, “Tuwan, unu in hinangun ku ha supaya aku kasukuan sin kabuhiꞌ salama-lama?”

26 In sambung hi Īsa kaniya, “Unu in baytaꞌ ha lawm Kitab sin saraꞌ daakan naug dayn kan Musa? Biyaꞌ diin in panghāti mu?”

27 In sambung sin guru, “In baytaꞌ sin Kitab, ‘Wajib puspusun niyu in lasa niyu ha Tuhan, Panghuꞌ niyu, labi dayn ha unu-unu katān ha lawm atay niyu, ha kabuhiꞌ niyu iban ha lawm pikilan niyu, iban diꞌ niyu hipagꞌūg kaniya in hulas-sangsaꞌ niyu. Iban subay in lasa niyu ha pagkahi niyu mānusiyaꞌ, biyaꞌ sin lasa niyu ha baran niyu.’ ”

28 “Nakaamu tuud in sambung mu,” laung hi Īsa. “Kahagara in manga daakan yan bat awn kabuhiꞌ mu salama-lama.”

29 Sagawaꞌ in kabayaan sin guru sin saraꞌ agama wayruun sawayun kaniya hi Īsa. Hangkan iyasubu niya hi Īsa, laung niya, “Hisiyu bahaꞌ in pagkahi ku subay kalasahan ku?”

30 In sambung hi Īsa, “Awn yaun hambuuk tau Yahudi limūd dayn ha Awrusalam (Baytal Makdis) madtu pa Ariha. Sakali ha saꞌbu niya ha dān pa, liyangpasan siya sin manga tau mangīꞌ. Hiyubuan siya ampa bīnasa tuud. Walaꞌ siya hiyundungan bīnasa sampay agun-agun na siya matay ampa minīg in manga manglalangpas. 31 Sakali nagtaghaꞌ isab awn hambuuk imam Yahudi in limabay dayn ha dān yaun. Sagawaꞌ pagkitaꞌ niya ha tau bakas liyangpasan, simikuꞌ siya pa hansipak sin dān limabay dayn ha kalayuan. 32 Damikkiyan, awn da isab hambuuk bilal Yahudi in nakalabay. Sagawaꞌ iyatud niya sadja in tau bakas liyangpasan, ubus ampa siya simikuꞌ limabay ha hansipak sin dān. 33 Manjari awn hambuuk tau Samariya in nakalabay isab dayn ha dān yaun. Piyaglanggal niya in tau kiyalangpasan. Pagkitaꞌ niya ha tau, limuuy tuud siya. 34 Kiyadtu niya in tau iyubatan in paliꞌ sin lana iban alak ampa niya piyutus. Pagꞌubus ampa niya piyasakat in tau pa hayup piyanguraan niya. Diyā niya in tau pa hambuuk bāy paghahantian ampa niya iyupiksaꞌ marayaw. 35 Pagꞌadlaw hambuuk, giyuwaꞌ niya in duwa pilak batu ampa niya dīhil pa tau tagdapu sin bāy paghahantian. Laung niya ha tagdapu, ‘Ipata siya marayaw. Pila-pila na in hikabalanjaꞌ mu labi dayn sin sīn ini bayaran ku kaymu paghapit ku ha uwiꞌ ku.’ ”

36 Na, mahuli dayn duun, laung hi Īsa. “Na, ha pikil mu hisiyu ha tūngka-tau in nagpakitaꞌ sin lasa niya ha pagkahi niya liyangpasan sin manga tau mangīꞌ?”

37 In sambung sin guru sin saraꞌ agama, “Amu in tau limuuy iban nagꞌupiksaꞌ kaniya.”

Laung hi Īsa, “Na kadtu na kaw ampa mu hinanga in biyaꞌ sin nahinang niya.”

Mamisita hi Īsa kan Marta iban Mariyam

38 Manjari limanjal na miyanaw hi Īsa iban sin manga mulid niya. Nākawn sila pa kawman piyaghuhulaan sin hambuuk babai pagngānan hi Marta. Siyawmbibi niya hinda Īsa ha lawm bāy niya. 39 Awn hambuuk taymanghud niya babai pagngānan hi Mariyam. In siya ini limingkud ha tungud siki sin Panghuꞌ Īsa dimungug sin pagnasīhat niya. 40 Na, nahilu in ū hi Marta sin taud sin hinangun niya. Hangkan miyawn siya kan Īsa, laung niya, “Anduꞌ Tuwan, diꞌ mu ka maparuli in kahālan ku ini? Piyasāran aku sin taymanghud ku maghinang sin katān hinang. Bang mu bahaꞌ siya iyanun patabangun kākuꞌ?”

41 In sambung sin Panghuꞌ Īsa kaniya, “Marta, maytaꞌ kaw magsusa iban magpahilu sin pikilan mu pasal sin manga unu-unu katān, 42 malayngkan, hambuuk da in kagunahan niyu tuud, amu in napīꞌ hi Mariyam. In hinang niya nakaamu iban subay yan diꞌ īgan dayn kaniya.”

11

Manghinduꞌ hi Īsa pasal sin Pagpangarap pa Tuhan

(Mat. 6:9-13; 7:7-11)

1 Manjari awn hambuuk adlaw duun hi Īsa nangangarap pa Tuhan ha hambuuk lugal. Sakali pagꞌubus niya nangarap pa Tuhan, namung in hambuuk mulid niya kaniya. Laung niya, “Panghuꞌ, hindui kami mangarap pa Tuhan, biyaꞌ kan Yahiya, hīnduan niya in manga mulid niya.”

2 Laung hi Īsa kanila, “Bang kamu mangarap pa Tuhan subay biyaꞌ ha ini in hibichara niyu:

‘Ya Amaꞌ namuꞌ, bang mayan lagguun sin mānusiyaꞌ in ngān mu mahasuchi.

Bang mayan ikaw na in mamarinta ha mānusiyaꞌ katān.

3 Dihili kami adlaw ini sin kakaun kagunahan namuꞌ.

4 Ampuna in manga dusa namuꞌ,

karnaꞌ maapun namuꞌ da isab in katān hisiyu-siyu nakarusa kāmuꞌ.

Palayua kami dayn ha kasigpitan makapilad sin īman namuꞌ.’ ”

5 Na, laung hi Īsa ha manga mulid niya, “Bang sawpama awn hambuuk dī kaniyu in madtu pa bāy sin bagay niya sin tungaꞌ dūm ampa imiyan, laung niya, ‘Bagay, pasambia ba aku tū tinapay. 6 Awn hambuuk bagay ku in iyampa nakaratung pa bāy ku dayn ha panawan, sagawaꞌ wayruun kakaun hikalabut ku kaniya!’ 7 Na, bang sawpama isab,” laung hi Īsa, “in sambung sin bagay niya dayn ha lawm bāy, amu agi, ‘Ayaw na kaw manghiluhalaꞌ kākuꞌ! In lawang sin bāy ku mahugut na in katambul iban yari na kami nagkukulang iban sin manga anak ku. Malisuꞌ na aku magbangun dumuhal matun kaymu sin piyangayuꞌ mu.’ 8 Na, unu na in kasūngan? Baytaan ta kamu, minsan in tau yan malisuꞌ magbangun dumihil sin tinapay piyangayuꞌ mu ha tungud sin pagbagay niyu, bang kaw matugul iban diꞌ masipug mangayuꞌ kaniya, diꞌ lumugay malugus da siya dumihil sin unu-unu na kagunahan mu.

9 “Hangkan ini in hibaytaꞌ ku kaniyu. Ayaw kamu masumu mangayuꞌ sabab tantu karihilan da kamu. Ayaw kamu masumu lumawag sabab tantu makabāk da kamu. Ayaw kamu masumu kumuꞌkuꞌ sin lawang sabab tantu kaukaban da kamu. 10 Karnaꞌ hisiyu-siyu in mangayuꞌ, karihilan siya. In hisiyu-siyu lumawag makabāk siya iban in hisiyu-siyu kumuꞌkuꞌ sin lawang kaukaban siya, minsan hisiyu.

11 “Na, asubuhun ta kamu manga kaamaan. Dihilan niyu ka hās in anak niyu bang mangayuꞌ istaꞌ kaniyu? 12 Atawa dihilan niyu ka siya tangangngang bang mangayuꞌ iklug kaniyu? 13 Na, minsan biyaꞌ diin in ngīꞌ niyu, maingat da isab kamu mangdihil sin unu-unu hikarayaw ha manga anak niyu. Na, amu pa ka isab in Tuhan, Amaꞌ niyu ha surgaꞌ in diꞌ maingat dumihil sin hikarayaw kaniyu? Patulunan niya sin Rū sin Tuhan in hisiyu-siyu mangayuꞌ kaniya.”

Hi Īsa iban hi Bilsibul

(Mat. 12:22-30; Mk. 3:20-27)

14 Sakali awn hambuuk waktu, piyaguwaꞌ hi Īsa in saytan umaw dayn ha lawm baran sin tau. Naumaw in tau sabab sin saytan ha lawm baran niya. Pagguwaꞌ sin saytan nakabichara na in tau. Na, nahaylan tuud in manga tau mataud. 15 Sagawaꞌ laung sin kaibanan tau, “In nagdihil kaniya yan barakat magpaguwaꞌ saytan, hi Bilsibul amu in Nakuraꞌ sin Manga Saytan.”

16 In kaibanan tau mabayaꞌ sumulay sin barakat hi Īsa. Hangkan nangayuꞌ sila kumitaꞌ hambuuk muꞌjijat dayn kan Īsa bat awn tandaꞌ kakitaan nila sin bunnal tuud naraak siya sin Tuhan. 17 Sagawaꞌ kiyaiingatan hi Īsa bang unu in ha lawm pikilan nila. Hangkan, laung niya kanila, “Bang in manga tau ha hambuuk hulaꞌ nababahagiꞌ, nagdurugaing-dugaing agaran iban nagbunuꞌ-biyunui, na in hulaꞌ yan diꞌ lumugay magkangīꞌ da. Damikkiyan, bang in maglahasiyaꞌ magsaggaꞌ-siyaggai, na diꞌ lumugay kumangīꞌ da sila. 18 Na, hangkan bang sawpama in Saytan Puntukan magkuntara iban sin manga tindug niya, in kusug sin kawasa niya diꞌ tumatas iban diꞌ lumugay kumangīꞌ na sila. Na, in agi niyu hi Bilsibul in nagdihil kākuꞌ barakat magpaguwaꞌ sin manga saytan. 19 Na, bang bunnal in agi niyu yan, na hisiyu bahaꞌ isab in nagdihil barakat ha manga tindug niyu magpaguwaꞌ saytan? In manga tindug niyu, amuna in mamaytaꞌ sin kasāan sin pamikil niyu! 20 Tantu in barakat ku magpaguwaꞌ saytan bukun dayn ha Saytan Puntukan, sabab in yan nahinang ku dayn ha kusug sin kawasa sin Tuhan. Na, amu yan in tandaꞌ magpakitaꞌ kaniyu sin in pamarinta sin Tuhan yari na dī bihaun kaniyu.”

21 (Diyalil hi Īsa in Saytan Puntukan pa hambuuk tau makusug.) Laung niya, “Bang in tau makusug magjaga sin bāy niya panyap iban sin katān pakukus niya, na way kapiligruhan sin katān altaꞌ niya. 22 Sumagawaꞌ bang siya gubatun sin hambuuk tau labi makusug dayn kaniya tantu daugun siya. Makawaꞌ in katān pakukus amu in piyanghalapan niya, iban sin manga altaꞌ niya ampa pagbahagiꞌ-bahagiun sin tau nanglangpas kaniya.

23 “Na, hisiyu-siyu in bukun agad kākuꞌ in siya yan kimukuntara kākuꞌ, iban hisiyu-siyu in diꞌ tumabang kākuꞌ magtipun magpatibuuk ha manga tau, bat sila masukuꞌ sin Tuhan, biyaꞌ niya da piyulak-palik in manga tau.”

In Pagbalik sin Saytan pa Lawm Baran sin Tau

(Mat. 12:43-45)

24 Laung pa isab hi Īsa, “Bang in saytan makaguwaꞌ na dayn ha lawm baran sin tau, maglunsulan na yan ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan lumawag lugal paghali-halihan niya, sagawaꞌ diꞌ mayan siya makabāk lugal, laung niya ha baran niya, ‘Magbalik na aku pa lawm baran sin tau bakas kiyabutangan ku.’ 25 Na, pagsūd niya magbalik, kītaꞌ niya wayruun dugaing nakasubli kaniya ha lawm baran sin tau, lāgiꞌ malanuꞌ iban mahawan in lawm niya. 26 Na, gumuwaꞌ siya magbalik ampa siya dumangin pitu saytan labi pa in ngīꞌ dayn kaniya, ubus ampa sila sumūd pa lawm baran sin tau. Na, bang sila makasūd na katān, in kahālan sin tau yan magduruhun in ngīꞌ dayn sin nakauna hambuuk da in saytan ha lawm baran niya.”

Pasal Kakuyagan

27 Saꞌbu hi Īsa nagbibichara, awn hambuuk babai dayn ha manga tau mataud in namung kan Īsa, laung niya, “Landuꞌ in kakuyagan sin babai imanak iban nagpaduruꞌ kaymu!”

28 Sagawaꞌ laung hi Īsa, “Labi pa in kakuyagan sin tau dumungug iban magkahagad sin Parman sin Tuhan.”

In manga Parisi Mabayaꞌ Kumitaꞌ Tandaꞌ sin Kawasa sin Almasi

(Mat. 12:38-42)

29 Piyagtipunan mayan hi Īsa sin manga tau diꞌ maambat, īyan niya sila, laung niya, “Diꞌ hikasipat in ngīꞌ sin manga tau ha masa ini! Mabayaꞌ sila kumitaꞌ muꞌjijat tandaꞌ sin barakat ku, sagawaꞌ diꞌ sila pakitaun muꞌjijat luwal da in muꞌjijat biyaꞌ sin barakat kimugdan kan Yunus sin masa nakauna yadtu. 30 In muꞌjijat kimugdan kan Nabi Yunus amu in tandaꞌ nagpakitaꞌ ha manga tau Niniba sin in siya bunnal naraak sin Tuhan. Damikkiyan, in muꞌjijat kumugdan ha amu in Anak Mānusiyaꞌ amu in tandaꞌ magpakitaꞌ ha manga tau sin masa ini, sin bunnal tuud naraak siya sin Tuhan. 31 Na, bang dumatung na in adlaw paghukum sin Tuhan ha manga mānusiyaꞌ katān, taksilun sin hambuuk Pangiyan dayn ha hulaꞌ Siba in manga tau sin masa ini. Sabab in siya minsan malayuꞌ in hulaꞌ niya miyadtu siya dimungug sin manga himumūngan hi Sultan Sulayman amu in tau malawm tuud in ingat niya. Na, baytaan ta kamu, awn dī bihaun in labi pa dayn kan Sulayman. 32 Damikkiyan, in manga tau dayn ha hulaꞌ Niniba, bang maabut in adlaw paghukum ha manga mānusiyaꞌ, manaksil da isab kaniyu. Sabab in sila, pagdungug nila sin nasīhat hi Yunus, magtūy sila nagkahagad iban nagtawbat sin manga dusa nila. Na, baytaan ta kamu, awn dī bihaun kaniyu in labi pa dayn kan Yunus.”

In Atay Subay Mabuntul

(Mat. 5:15; 6:22-23)

33 Laung pa isab hi Īsa, “Wayruun tau magsūꞌ sin palitaan ubus ampa niya hitapuk atawa lukuban sin pastan. Gām mayan hibutang niya ha pagbubutangan palitaan ha supaya pagsūd sin manga tau kakitaan nila in ilaw. 34 In manga mata niyu amuna in biyaꞌ sapantun ilaw sin ginhawa-baran niyu. Bang in mata niyu marayaw, (hāti niya bang mabuntul in lawm atay niyu pa Tuhan) na awn kasawahan sin pikilan niyu. Masilang niyu in hinang mabuntul iban bukun. Sagawaꞌ bang in mata niyu bukun marayaw, (hāti niya bang bingkuk in lawm atay niyu) na biyaꞌ sin ha lawm katigidluman in pikilan niyu. Diꞌ niyu masilang in hinang mabuntul iban bukun. 35 Hangkan tantuha niyu tuud in baran niyu sin marayaw in pikilan niyu tudju pa Tuhan, bukun ha lawm katigidluman. 36 Bang mabuntul in lawm atay niyu, ha wayruun tuud bingkuk-bingkuk niya, na in katān ha lawm pikilan niyu marayaw tuud. Ha lawm kasawahan kamu biyaꞌ kamu sapantun kiyugdan sin sawa sin palitaan.”

Pasalan sin Manga Parisi iban Guru sin Saraꞌ Agama

(Mat. 23:1-36; Mk. 12:38-40)

37 Sakali naubus mayan nagbichara hi Īsa, tiyaabbit siya sin hambuuk Parisi pasāwhun magkaun kaniya. Na, miyagad na hi Īsa simūd pa lawm bāy niya ampa siya limingkud kimaun. 38 Na, nainu-inu in tau Parisi bang maytaꞌ hi Īsa kimaun minsan walaꞌ nakapanghugas tuud marayaw sin lima niya biyaꞌ sin kaagi sin manga Yahudi magsuchi sin lima nila bang sila kumaun.

39 Hangkan laung sin Panghuꞌ Īsa kanila, “In kamu manga Parisi, tuyuan niyu suchihun in anggawtaꞌ-baran iban kapanyapan niyu, sagawaꞌ in lawm atay niyu bukun suchi sabab hipuꞌ sin kangīan iban bayaꞌ mangulliꞌ ha manga tau. 40 Dupang tuud kamu! Walaꞌ niyu ka kiyaingatan sin in nagpapanjari sin anggawtaꞌ-baran niyu amura isab in nagpapanjari sin lawm atay niyu? 41 Bang kamu mabayaꞌ masuchi tuud ha unu-unu katān, na panabangan niyu ha manga miskin in manga altaꞌ kiyakaputan niyu.

42 “Makaluuy tuud in kamu manga Parisi! Bunnal na sa matuyuꞌ tuud kamu magdihil jakat pa Tuhan. Hiungsud niyu jakat in hambuuk sin hangpuꞌka-bahagiꞌ sin manga dahun-dahun hipagpahamut sin kakaun biyaꞌ na sin dahun-dahun pagngānan minta iban ru. Jakatan niyu isab in kaibanan tiyanum katān biyaꞌ da ha yan. Sagawaꞌ liyupa niyu in kabuntulan iban sin lasa niyu ha Tuhan. Na amuna yan in subay niyu bawgbugan, lāgiꞌ subay niyu da isab diꞌ lupahun in manga kaibanan daakan sin saraꞌ agama.

43 “Makaluuy tuud in kamu manga Parisi! Mabayaꞌ tuud kamu lumingkud ha manga lilingkuran tiyatagama ha manga balkanan duun ha langgal. Iban mabayaꞌ tuud kamu salamun iban lagguun sin manga tau duun ha manga tabuꞌ.

44 “Makaluuy tuud kamu! Biyaꞌ kamu sin manga kubul wayruun sunduk amu in makasammal ha manga tau bang nila kagiikan.”

45 Sakali awn hambuuk guru sin saraꞌ agama in imiyan kan Īsa, laung niya, “Tuwan, bang kaw magbichara sin biyaꞌ ha yan, biyaꞌ da isab kami in jiyūk mu!”

46 In sambung hi Īsa, “Makaluuy tuud isab in kamu manga guru sin saraꞌ agama! Pabuꞌgatan niyu in manga tau sin manga daakan sin saraꞌ agama, amu in diꞌ nila marā. Malayngkan, diꞌ kamu magpikil tumabang kanila mamawgbug sin daakan sin saraꞌ.

47 “Makaluuy tuud kamu! Piyalingkat niyu in paghinang sin manga tampat sin manga kanabihan bakas biyunuꞌ sin manga kaapuꞌ-apuan niyu. 48 Na, in hinang niyu yan amu in nagpakitaꞌ sin kiyaamuhan kamu sin hīnang sin manga kaapuꞌ-apuan niyu. Biyunuꞌ nila in manga nabi, hāti kamu in nagparayaw sin tampat sin manga nabi gantiꞌ panumtuman kanila. 49 Dayn ha sabab yan, nagparman in Tuhan, amu in makaingat sin unu-unu katān. Amu agi niya, ‘Pakawnun ku kanila in manga nabi iban sin manga kiyawakilan ku. Saꞌ in kaibanan patayun nila, ampa in kaibanan binsanaun nila.’ 50 Na, hangkan in manga tau sin masa bihaun kugdanan sin murkaꞌ sin Tuhan, sabab sin manga nabi biyunuꞌ sin manga kaapuꞌ-apuan nila dayn ha tagnaꞌ pa sin kapanjari sin dunya. 51 Dayn ha kabunuꞌ kan Hābil (amu in anak hi Apuꞌ Adam) sampay pa kabunuꞌ kan Jakariyas, amu in biyunuꞌ duun ha ūt sin lugal pagkukulbanan iban sin Bilik Suchi. Na, baytaan ta kamu sin mattan. In manga tau sin masa ini amu in kugdanan sin murkaꞌ sin Tuhan sabab sin manga katān nabunuꞌ sin kaapuꞌ-apuan nila!

52 “Makaluuy tuud in kamu manga guru sin saraꞌ agama! Bang ibārat nagsūd pa lawm bāy, giyunggungan niyu in kunsiꞌ sin lawang bat supaya in manga tau diꞌ makasūd. Hāti niya kamu in timampan sin panghāti sin manga tau pasal sin hinduꞌ bunnal. Diꞌ pa sarang kaniyu siyulak niyu in baytaꞌ kasabunnalan, sagawaꞌ hawiran niyu in kaibanan mabayaꞌ umingat sin kasabunnalan!”

53 Manjari nakaīg mayan hi Īsa dayn ha lugal yaun, mangīꞌ tuud in sawayan sin manga Parisi iban guru sin saraꞌ agama kaniya. Mataud ginisan in piyangasubu nila kan Īsa, 54 ha supaya nila masaggaw hi Īsa ha bichara, bang masāꞌ in kasambung niya. Hāti katuntutan nila hi Īsa.

12

Pasal sin Pagbawꞌbawꞌ sin Manga Parisi

(Mat. 10:26-27)

1 Sakali ha saꞌbu hi Īsa duun nagsasambung-laung iban sin manga Parisi, miyawn in manga tau diꞌ maambat in taud. Nagdigpit tuud in manga tau ibuhan, amu in pagꞌiyanun agun diꞌ kahulugan jawm. Sakali bīcharahan muna hi Īsa in manga mulid niya, laung niya, “Halliꞌ kamu dayn ha pasulig sin manga Parisi, hāti niya amu in addat nila magpabawꞌ-bawꞌ sadja. 2 Kaingatan niyu, unu-unu in tiyatapuk tantu gumuwaꞌ da iban unu-unu in līlibun tantu kaingatan da. 3 Hangkan, unu-unu in kiyabaytaꞌ niyu ha katigidluman gumuwaꞌ da pa kasawahan iban unu-unu in kiyahagas-hagas niyu ha sipuk-sipuk hipamahalayak da pa mānusiyaꞌ katān.

Hisiyu in Subay Kabugaan

(Mat. 10:28-31)

4 “Na, baytaan ta kamu manga bagay ku, ayaw kamu mabugaꞌ ha manga makapatay sin baran niyu, sagawaꞌ wayruun na dugaing kamulahan mahinang nila pagpuas yadtu. 5 Baytaan ta kamu bang hisiyu in subay kabugaan niyu. Tuhan in subay kabugaan niyu, amu in tagakawasa lumaruk kaniyu pa narkaꞌ pagꞌubus niya kamu bugtuan napas. Pagkahagad kamu kākuꞌ sin subay Tuhan tuud in awla kabugaan niyu!

6 “Pikila niyu ba in manga manuk-manuk. Bukun ka in lima manuk-manuk asibiꞌ duwa unud sīn da hipagdagang? Biyaꞌ wayruun halgaꞌ nila. Sagawaꞌ minsan in hambuuk manuk-manuk mahalgaꞌ da ha Tuhan. 7 Na damikkiyan in kamu, minsan in taud sin buhuk ha ū niyu naiitung katān sin Tuhan. Hangkan, ayaw kamu mabugaꞌ sabab labi pa kamu māyuꞌ mahalgaꞌ kaniya dayn ha manga manuk-manuk minsan pila in taud nila!”

Pasal sin Pagꞌagad iban Pagsulak kan Īsa

(Mat. 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

8 “Iban ini in hibaytaꞌ ku kaniyu. Hisiyu-siyu in magsabunnal ha katauran tau sin agad siya kākuꞌ, amu in Anak Mānusiyaꞌ, magsabunnal da isab aku ha alupan sin manga malāikat sin Tuhan sin in siya agad kākuꞌ. 9 Sagawaꞌ hisiyu-siyu in imiyan ha katauran tau sin in siya bukun agad kākuꞌ, amu in Anak Mānusiyaꞌ, na umiyan da isab aku ha alupan sin manga malāikat sin Tuhan, sin in siya bukun agad kākuꞌ.

10 “Hisiyu-siyu in mamung mangīꞌ kākuꞌ, amu in Anak Mānusiyaꞌ, maampun da siya, sagawaꞌ hisiyu-siyu in mamung mangīꞌ ha Rū sin Tuhan, diꞌ siya ampunun sin Tuhan.

11 “Na, ha waktu susūngun bang kamu saggawun hukumun ha lawm manga langgal atawa ha alupan sin manga gubnul iban manga sultan, ayaw kamu magsusa bang biyaꞌ diin in kaagi niyu dumaawa atawa bang unu in hibichara niyu. 12 Sabab bang dumatung in waktu yan hinduan da kamu sin Rū sin Tuhan, bang unu in hibichara niyu.”

Dalilan Pasal sin Dayahan Dupang

13 Sakali awn hambuuk tau dayn ha manga kamatauran in namung kan Īsa, laung niya, “Tuwan, iyana in taymanghud ku pabahagii aku sin altaꞌ kiyabīn sin amaꞌ namuꞌ.”

14 In sambung hi Īsa kaniya, “Utuꞌ, wayruun kapatutan ku sumaraꞌ atawa magbahagiꞌ sin altaꞌ niyu.” 15 Sakali īyan hi Īsa in manga tau katān duun, laung niya, “Kamayaꞌ-mayaꞌ da kamu iban halliꞌ kamu dayn ha manga unu-unu napsu mangīꞌ sabab in tantu kasannyangan iban kakuyagan diꞌ mabī sin manga altaꞌ niyu, minsan da biyaꞌ diin in daya niyu.”

16 Pagꞌubus niyasīhatan hi Īsa in manga tau. Diyalil niya kaagi in pagnasīhat niya. Laung niya, “Awn bakas hambuuk tau dayahan taga lupaꞌ iban mabunga tuud in katān tiyanum ha lupaꞌ niya. 17 Sakali namikil-mikil in tau ini. Laung niya ha baran niya, ‘Wayruun na lugal kapagtawꞌan ku sin manga bunga sin tiyanum ku. Unu na bahaꞌ in hinangun ku?

18 “ ‘Ah, biyaꞌ ha ini in hinangun ku,’ laung niya ha baran niya, ‘hipalubu ku in manga buriga ku ampa aku magpahinang dakulaꞌ. Duun ku hitawꞌ in manga bunga sin tiyanum iban sin manga altaꞌ ku kaibanan. 19 Ubus ampa ku iyanun in baran ku, laung ku, “Ikaw na ini in tau, hipuꞌ sin altaꞌ ginisan hikapagguna minsan pila tahun. Na, ayaw kaw magsusa. Gām mayan pagpakansub kaw kumaun iban minum iban paglami-lami kaw!” ’ ”

20 “ ‘Sagawaꞌ’ laung sin Tuhan kaniya, ‘Dupang kaw tuud! Sabab ha dūm da ini masalay na kaw iban sin nyawa mu. Mabutas na kaw iban sin altaꞌ mu iban tau dugaing na in magꞌaltaꞌ sin altaꞌ hitawꞌ mu.’ ”

21 Mahuli dayn duun, laung hi Īsa, “Na, biyaꞌ ha yan in kumugdan ha manga tau amu in magpabūd iban magtawꞌ sadja sin manga altaꞌ pa baran nila. Sagawaꞌ miskin sila ha pangatud sin Tuhan” (sabab wayruun tagaran nila unu-unu ha surgaꞌ.)

Pasal sin Pagpangandul pa Tuhan

(Mat. 6:25-34)

22 Pagꞌubus laung hi Īsa ha manga mulid niya, “Na, hangkan ini in hinduꞌ ku kaniyu. Ayaw kamu magsusa pasal sin kabuhianan niyu, bang unu in kaunun niyu, atawa magsusa sin pagtamung niyu. 23 Karnaꞌ in kabuhiꞌ ta labi mahalgaꞌ dayn sin manga kakaun, iban in anggawtaꞌ-baran ta labi mahalgaꞌ dayn sin manga tamungun. 24 Kitaa niyu ba in manga manuk-manuk. Diꞌ sila magtanum iban diꞌ sila magꞌani. Wayruun bilik atawa buriga pagtawꞌan nila sin manga kakaun nila. Malayngkan piyakakaun sila sin Tuhan! Na, ayaw pa isab kamu in diꞌ buhiun sin Tuhan? Labi kamu māyuꞌ mahalgaꞌ kaniya dayn sin manga manuk-manuk! 25 Maytaꞌ, humabaꞌ ka in umul niyu bang kamu magsusa? Minsan hangka jām, diꞌ! 26 Na, bang in manga parakalaꞌ sibiꞌ-sibiꞌ biyaꞌ ha yan diꞌ da matabang sin pagsusa niyu, na maytaꞌ pa kamu magsusa sin manga kaibanan?

27 “Kitaa niyu ba in manga kasumping-sumpingan yan amu in timubuꞌ isa-isa nila. Diꞌ sila maghinang iban diꞌ sila maghablun sin tamungun nila. Sagawaꞌ baytaan ta kamu, minsan in pakayan hi Sultan Sulayman, amu in bantug tuud dayahan diꞌ da makaatu sin dayaw sin pakayan sin manga kasumpingan yan. 28 Tuhan da in magpatamung ha manga kaparangan, amu in buhiꞌ adlaw ini, sagawaꞌ kunsum-kuꞌnisa mapatay da hirungul pa kāyu. Na, bang piyatatamung sin Tuhan in manga kaparangan biyaꞌ ha yan, na amu pa isab kamu in diꞌ patamungun sin Tuhan? Bukun pakarayaw mahugut in pangandul niyu pa Tuhan!

29 “Na, hangkan ayaw niyu tuud pahalgaa ha lawm atay niyu in manga kakaun iban inumun kabuhianan niyu. Ayaw kamu magsusa sin pasal yan. 30 Sabab mabiyaꞌ kamu sin manga tau bukun bangsa Yahudi, amu in magsusa sadja sin manga kabuhianan nila. Unu-unu in kagunahan niyu, kiyaingatan da sin Tuhan, Amaꞌ niyu. 31 Gām mayan subay Tuhan in papagbayaun niyu ha lawm atay niyu ampa niya hirihil kaniyu in manga kagunahan niyu yan.”

In Daya ha Surgaꞌ

(Mat. 6:19-21)

32 “In kamu manga mulid ku, ayaw kamu mabugaꞌ minsan kamu hangkatiyuꞌ da, karnaꞌ in Tuhan, Amaꞌ niyu, makuyag mangandul kaniyu sin pamarinta niya. 33 Dagangan niyu in manga altaꞌ niyu ampa niyu pagsarakkahan ha manga miskin in bīhan niya. Pagpitakaꞌ kamu sin diꞌ magkangīꞌ. In hāti niya pagmarayawan niyu in altaꞌ niyu bat awn daya niyu didtu ha surgaꞌ, amu in daya diꞌ tuud malawaꞌ iban karagdagan sabab wayruun sugarul makatakaw iban wayruun manga kuuk makamula sin manga altaꞌ niyu duun. 34 Karnaꞌ hawnu-hawnu in kiyabutangan sin pangaltaꞌ niyu duun da isab in bimbang sin atay niyu.

Pajagahun hi Īsa in Manga Mulid Niya

35-36 “Pagsakap kamu asal biyaꞌ sapantun sin manga daraakun nagtatagad sin pagꞌuwiꞌ sin nakuraꞌ nila dayn ha pagtiyaunan. Pahugutun nila asal in panamung nila iban sūan nila asal in palitaan nila. Hāti bang siya dumatung iban magkuꞌkuꞌ na sin lawang magtūy nila siya kaukaban. 37 Landuꞌ tuud in kakuyagan sin manga daraakun bang sila karatungan sin nakuraꞌ nila batiꞌ iban sakap! Na, baytaan ta kamu, in nakuraꞌ magtūy magpahugut sin kambut sin badjuꞌ niya bat siya makatanam manglabut ha manga daraakun niya. Palingkurun niya in manga daraakun niya ampa niya sila labutun. 38 Landuꞌ in kakuyagan nila bang sila karatungan sin nakuraꞌ nila sakap ha unu-unu na waktu, tungaꞌ dūm ka atawa subu-subu. 39 Na, ingat kamu. Bang kaingatan sin tau tagdapu bāy bang kuꞌnu waktu sumūd in sugarul pa lawm bāy niya, na diꞌ niya pasāran masūd in bāy niya. 40 Na, hangkan in kamu subay isab majaga, sabab in aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, magbalik mari pa dunya ha waktu diꞌ niyu mapikil magbalik aku.”

41 Laung hi Pitrus, “Panghuꞌ, kami sadja ka in kiyatakdilan sin bichara mu yan atawa agad in tau katān?”

42 In sambung hi Panghuꞌ Īsa, “Hisiyu-siyu in daraakun kapangandulan iban taga akkal, siya in pīun sin nakuraꞌ niya magparuli sin lawm pamāy-bāy niya. Siya in magparuli magdihil sin kakaun sin manga kaibanan daraakun ha sakabaꞌ waktu sin pagkaun. 43 Na, bang in daraakun ini datungan sin nakuraꞌ niya naghihinang siya sin hinang kiyapangandul kaniya, na kumuyag tuud siya! 44 Na, baytaan ta kamu, tantu tuud in daraakun ini amuna in pangandulan sin katān altaꞌ sin nakuraꞌ niya. 45 Sagawaꞌ bang in daraakun ini sawpama bukun marayaw, laung niya ha lawm atay ‘Ā, malugay pa magbalik in nakuraꞌ ku!’ Na, binasahun niya in manga kaibanan daraakun usug-babai iban magparūl sadja siya sin baran niya magkaun iban maghilu. 46 Sakali in nakuraꞌ sin daraakun ini nagtaghaꞌ na sadja nagbalik ha waktu walaꞌ niya naniyat sin dumatung in nakuraꞌ niya, sabab diꞌ niya kaingatan bang kuꞌnu in balik sin nakuraꞌ niya. Na, tantu lagutun siya tuud sin nakuraꞌ niya iban magsibuꞌ na in uwian niya iban sin manga tau diꞌ magparachaya ha Tuhan.

47 “Bang kiyaiingatan sin hambuuk daraakun in kabayaan sin nakuraꞌ hipahinang kaniya, ampa diꞌ siya magsakap maghinang, na tantu masakit tuud in paglubak kaniya. 48 Sagawaꞌ bang in hambuuk daraakun diꞌ makaingat bang unu in kabayaan sin nakuraꞌ hipahinang kaniya, ampa siya makarusa, na binsanaun da isab siya, sagawaꞌ bukun biyaꞌ diin in paglubak kaniya. Karnaꞌ in tau kiyarihilan mataud, na mataud da isab in huwat-huwatun tagaran dayn kaniya. Damikkiyan, in tau kiyarihilan landuꞌ mataud, na landuꞌ mataud da isab in huwat-huwatun tagaran dayn kaniya.

Mabahagiꞌ in Manga Tau Pasal hi Īsa

(Mat. 10:34-36)

49 “In maksud sin pagkari ku pa dunya dumā sin biyaꞌ sapantun kāyu. Na, in kabayaan ku dumukut na in kāyu. 50 Awn kabinsanaan dakulaꞌ dumatung kākuꞌ iban landuꞌ tuud isab masigpit in pikilan ku ha salugay diꞌ mapuas in kabinsanaan yan! 51 Na in pangannal niyu in pagkari ku pa dunya nakarā kasannyangan ha manga mānusiyaꞌ? Na, walaꞌ. In pagkari ku nakarihil palsaggaan. 52 Sabab tagnaan dayn ha bihaun in manga tau magsaggaꞌ-siyaggai na pasal ku. Bang awn limangka-tau magtalianak, in tūngka-tau sumaggaꞌ ha duwangka-tau, hāti in duwangka-tau sumaggaꞌ ha tūngka-tau. 53 In manga amaꞌ iban sin manga anak nila usug magsaggaꞌ-siyaggai. In manga inaꞌ magsaggaꞌ-siyaggai iban sin manga anak nila babai. In manga magtali-ugangan babai magsaggaꞌ-siyaggai.”

Pasal Pagpamanduga sin Waktu

(Mat. 16:2-3)

54 Laung pa isab hi Īsa ha manga tau mataud, “Bang niyu kakitaan in andum guwaꞌ dayn ha sadlupan, laung niyu, umulan. Na, naagad in bichara niyu. 55 Iban bang niyu kananaman in hangin dayn ha sātan, laung niyu masuꞌ na isab in hulaꞌ. Na, naagad in bichara niyu. 56 In manga kamu yan magpabawꞌ-bawꞌ sadja! Maingat niyu pamandugahan in ngīꞌ-dayaw sin hulaꞌ dayn ha manga lupa sin kakitaan niyu ha lupaꞌ iban ha langit. Sagawaꞌ maytaꞌ niyu diꞌ kaingatan pamandugahan in manga pakaradjaan kīkitaꞌ niyu ha masa bihaun?

Pasal Pagsulut sin Magkuntara

(Mat. 5:25-26)

57 “Na, silanga niyu in mangīꞌ dayn ha marayaw bat supaya kamu makahinang sin mabuntul. 58 Bang sawpama awn tau manuntut kaniyu amu in dumā kaniyu maghukum pasal sin utang niyu, hinanga niyu tuud in mahinang niyu bat kamu makapagsulut ha diꞌ pa kamu makaabut pa paghukuman. Sabab bang kamu diꞌ makapagsulut, na marā na kamu pa manghuhukum. Ubus ampa kamu hitukbal pa pulis. Pagꞌubus ampa kamu hiluun sin pulis pa jīl. 59 Na, ingat kamu, duun kamu tumuddas ha salugay diꞌ niyu kabayaran in katān utang iban sin murta kaniyu. Minsan hambuuk unud sīn, diꞌ dagdagan.”

13

Pasal sin Pagtawbat sin Dusa

1 Na, ha waktu da isab yadtu awn manga tau duun in namaytaꞌ kan Īsa pasal sin manga tau Jalil piyapatay hi Pilatu ha saꞌbu nila nagsusumbayꞌ sin manga hayup pagkulbanan pa Tuhan. 2 In sambung hi Īsa kanila, “Na, pagga biyaꞌ hādtu in kamatay ha manga tau Jalil yadtu, ha pikil niyu bahaꞌ amu yadtu in tandaꞌ sin in sila landuꞌ tuud baldusa dayn ha kaibanan tau Jalil? 3 Tantu bukun! Na, ingat kamu bang kamu diꞌ magtawbat sin manga dusa niyu in kamu yan magmula da isab biyaꞌ kanila. 4 Na, biyaꞌ na isab pasal sin hangpuꞌ tagwalu tau miyatay kiyaraꞌganan sin bāy mataas pagjajagahan, nalubu didtu ha Siluwam. Bang kamu, in kamatay nila yadtu tandaꞌ sin baldusa tuud sila dayn ha kaibanan tau naghuhulaꞌ ha Awrusalam (Baytal Makdis)? 5 Tantu, bukun! Na, ingat kamu, bang niyu diꞌ pagtawbatan in manga dusa niyu, na magmula da isab kamu biyaꞌ kanila.”

Dalilan Pasal sin Kahuy tina Diꞌ Magbunga

6 Manjari niyasīhatan hi Īsa in manga tau. Diyalil niya kaagi in pagnasīhat niya. Laung niya, “Bakas awn hambuuk tau taga lupaꞌ tiyatanuman anggul. Sakali awn hambuuk kahuy tina timutubuꞌ duun ha lupaꞌ niya. Na miyadtu siya kimitaꞌ bang awn na bunga sin kahuy tina, sagawaꞌ wayruun kiyabaakan niya. 7 Hangkan laung niya ha nagtutungguꞌ sin tiyanum niya, ‘Kitaa ba, awn na tū tahun aku magkari maglāg bunga sin kahuy tina yan, sagawaꞌ sampay bihaun wayruun bunga kabaakan ku. Pilaa na in kahuy yan! Makakangīꞌ sadja yan sin lupaꞌ.’

8 “Sagawaꞌ in sambung sin nagtutungguꞌ sin tiyanum niya, ‘Tuwan, ayaw naa kaw magꞌūs-ꞌūs. Pasāri naa duun ha lawm hangka-tahun. Sungkalun ku naa in bulian niya ampa ku butangan tayꞌ sapiꞌ. 9 Na, bang magbunga in kahuy tina yan ha tahun balik, labi marayaw, sagawaꞌ bang diꞌ, na ampa mu hipapilaꞌ kākuꞌ.’ ”

Pauliun hi Īsa in Hambuuk Babai Buggul ha Adlaw Paghali-hali pa Tuhan

10 Manjari hambuuk adlaw Sabtuꞌ, adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan sin manga Yahudi, nagnasīhat hi Īsa duun ha langgal. 11 Sakali awn duun ha langgal hambuuk babai nasasakit, kiyalabhaan sin saytan. Awn na hangpuꞌ tagwalu tahun in lugay niya nasasakit. Nabuggul na in taykud niya iban diꞌ na tuud mapabuntul. 12 Pagkitaꞌ kaniya hi Īsa, tiyawag siya ampa īyan, amu agi, “Indaꞌ, kaulian na in sakit mu. Puas na kaw.” 13 Kiyaputan niya sin lima niya in babai. Na, saruun-duun miyuntul in baran sin babai sartaꞌ piyudji niya in Tuhan.

14 Na, diyugalan kan Īsa in tau nagkakaput sin langgal sabab nagpauliꞌ siya ha tau nasasakit ha saꞌbu adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan. Hangkan nagkabtangan siya ha manga tau, laung niya, “Unum adlaw in kiyasukuꞌ kātuꞌniyu maghinang. Hangkan bang kamu mabayaꞌ magpauliꞌ sin sakit niyu, kari kamu ha lawm sin unum adlaw yan, sagawaꞌ bukun ha adlaw Sabtuꞌ, amu in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan!”

15 In sambung hi Panghuꞌ Īsa kaniya, “In kamu yan magpabawꞌ-bawꞌ sadja! Sabab wayruun sa yan minsan hambuuk dayn kaniyu in diꞌ humubad sin sapiꞌ niya atawa kuraꞌ niya dayn ha kural ampa niya dāhun gumuwaꞌ painumun tubig minsan da adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan. 16 Na, bihaun yari awn hambuuk panubuꞌ hi Ibrahim amu in giyugunggungan sin Saytan Puntukan ha lawm likusan niya awn na hangpuꞌ tagwalu tahun. Na, bukun ka patut puasan siya dayn ha yan ha adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan?” 17 Na, pagbichara hi Īsa biyaꞌ hādtu, simipug tuud in manga tau simasaggaꞌ kaniya. Sagawaꞌ in kamatauran sin manga tau nagkūg-kuyag pasal sin katān muꞌjijat nahinang hi Īsa.

Dalilan Pasal sin Bigi Sibiꞌ-sibiꞌ Tuud

(Mat. 13:31-32; Mk. 4:30-32)

18 Na, tiyuy hi Īsa in pagnasīhat niya, laung niya, “Biyaꞌ diin in hantang sin pamarinta sin Tuhan? Biyaꞌ diin bahaꞌ in kapapata ku kaniyu? 19 Na, in pamarinta sin Tuhan biyaꞌ hantang sin kahālan sin pagtanum sin hambuuk tau sin bigi sibiꞌ-sibiꞌ tuud ha lupaꞌ niya. Na, timubuꞌ in bigi iban nanjari kahuy dakulaꞌ iban duun ha manga sanga niya naghinang pugad in manga manuk-manuk.”

Dalilan Pasal sin Pasulig

(Mat. 13:33)

20 Laung pa isab hi Īsa, “Biyaꞌ diin bahaꞌ in kapapata ku kaniyu sin pamarinta sin Tuhan? 21 Na, biyaꞌ ha ini in hantang niya. Biyaꞌ yan sapantun sin pasulig amu in hilamud sin babai pa tūngka-kāgaꞌ tirigu, ampa muskag in addun.”

Pasal sin Lawang Makiput

(Mat. 7:13-14, 21-23)

22 Na, liyanjal na hi Īsa in panaw niya tudju pa Awrusalam (Baytal Makdis). Ha sakabaꞌ awn manga dāira iban kawman kalabayan humapit siya magnasīhat ha manga tau. 23 Sakali awn hambuuk tau nangasubu kan Īsa, laung niya, “Tuwan, hangkatiyuꞌ da ka in tau malappas, amu in makapasurgaꞌ?”

24 In sambung hi Īsa kanila, “Bang kamu mabayaꞌ sumūd pa lawman sin Tuhan, pagtuyuꞌ tuud kamu lumabay dayn ha lawang makiput, sabab tantu mataud tau in sumulay sumūd, sagawaꞌ diꞌ sila makarapat sumūd. 25 Karnaꞌ bang in tagdapu sin bāy tumindug na tumambul sin lawang sin bāy, in kamu duun na tumindug ha guwaꞌ kumuꞌkuꞌ sin lawang. Laung niyu, ‘Tuwan, ukabi kami lawang!’

“In sambung niya kaniyu, ‘Diꞌ ta kamu kaingatan bang tau dayn diin kamu!’

26 “Na, sumambung kamu, laung niyu, ‘Bakas kami nagsāw nagkaun iban ikaw iban nagnasīhat kaw didtu ha kawman namuꞌ!’

27 “Sagawaꞌ in sambung niya kaniyu, ‘Diꞌ ku kaingatan bang tau dayn diin kamu. Īg kamu katān dayn kākuꞌ. In manga kamu yan naghihinang sin manga hinang mangīꞌ tuud!’

28 “Na, magtangis tuud kamu iban manatat in takuꞌ niyu pagkitaꞌ niyu kanda Ibrahim, Isahak, Yaꞌkub iban sin manga katān kanabihan ha lawm pamarintahan sin Tuhan, sagawaꞌ in kamu minsan mabayaꞌ sumūd hilaruk da pa guwaꞌ. 29 Malayngkan magtipun in manga tau dayn ha katilingkal dunya, dayn ha subangan, sadlupan, iban uttaraꞌ, sātan, mawn na sumāw sin pagjamu ha lawm pamarintahan sin Tuhan. 30 Na, in manga tau amu in ha ulihan bihaun, in kaibanan dayn kanila ha adlaw mahuli amu in makapaunahan, ampa in manga tau ha unahan bihaun, awn dayn kanila ha adlaw mahuli amu in makapaulihan.”

In Lasa hi Īsa ha Manga Tau Awrusalam (Baytal Makdis)

(Mat. 23:37-39)

31 Manjari ha saꞌbu hi Īsa duun nagnanasīhat miyawn in manga Parisi kan Īsa namaytaꞌ, laung nila, “Subay kaw mīg dayn dī, pakain-pakain na kaw, sabab kabayaan kaw hipabunuꞌ hi Hirud.”

32 In sambung hi Īsa kanila, “Kadtu kamu baytai niyu in tau panipu yan sin hilanjal ku in hinang ku magpaguwaꞌ ha manga saytan dayn ha lawm baran sin manga tau iban magpauliꞌ sin sakit sin manga tau ha adlaw ini sampay pa kinsum. Subay ha hikatū sin adlaw ampa maubus in hinang ku. 33 Kaingatan ku diꞌ aku maunu dī ha ini sabab in kamatauran sin manga nabi piyatay sin manga tau didtu ha Awrusalam (Baytal Makdis), hangkan subay ku hilanjal in panaw ku ini pa Awrusalam (Baytal Makdis) adlaw ini iban sampay pa kuꞌnisa.”

34 [Na, nasusa hi Īsa pasal sin hinang sin manga tau Awrusalam (Baytal Makdis).] Laung niya, “Anduꞌ kailu in kamu manga tau Awrusalam (Baytal Makdis). Masi-masi in pagpamunuꞌ niyu ha manga kanabihan iban pagpamatu niyu ha manga tau daraakun sin Tuhan magpasampay sin Parman niya mawn kaniyu! Nakapila ku na piyakitaꞌ kaniyu in bayaꞌ ku magꞌayad kaniyu. Amu in pagꞌiyanun biyaꞌ aku sapantun hambuuk inaꞌ manuk magtipun sin manga anak niya ha sawm pikpik niya bat sila diꞌ magmula. Sagawaꞌ diꞌ kamu mabayaꞌ ayaran ku! 35 Na, ingat kamu, bihaun pasāran na sin Tuhan in Bāy niyu dakulaꞌ pagtataatan. Iban in aku bukun na malugay diꞌ niyu na kakitaan, lāgiꞌ diꞌ aku magbalik sampay diꞌ maabut in waktu in kamu makaiyan na, laung niyu, ‘Saginahun natuꞌ in kiyawakilan sin Tuhan.’ ”

14

Pauliun hi Īsa in Tau Nasasakit

1 Manjari hambuuk waktu, adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan, miyagad hi Īsa madtu kimaun pa bāy sin hambuuk tau dakulaꞌ, nakuraꞌ sin manga Parisi. Jiyagahan tuud sin manga tau duun in kignut-kuhibal hi Īsa. 2 Sakali awn hambuuk tau namumuntuꞌ in manga biꞌtis iban buktun niya in diyā mawn kan Īsa. 3 Na, iyasubu hi Īsa in manga guru sin saraꞌ agama iban sin manga Parisi, laung niya, “Makajari ka ha saraꞌ sin agama natuꞌ magpauliꞌ ha nasasakit ha adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan atawa diꞌ?”

4 Na, walaꞌ tuud sila nakapamung minsan hangka-kabtang. Na, kiyawaꞌ hi Īsa in tau nasasakit ampa niya piyauliꞌ, ubus ampa piyauwiꞌ.

5 Pagꞌubus ampa hi Īsa namung kanila, laung niya, “Bang sawpama awn dī kaniyu in taga anak atawa sapiꞌ in nahulug pa lawm tubig kuppung dakulaꞌ ha saꞌbu adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan, diꞌ niyu ka magtūy utungun saruun-duun dayn ha lawm kuppung, minsan da adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan?”

6 Na, walaꞌ tuud sila nakasambung sin pasal yan.

Pasal sin Pagpababaꞌ Atay iban Pagmarayaw ha tau

7 Sakali kītaꞌ hi Īsa sin in manga kaibanan luruk nagpīꞌ sin lingkuran marayaw. Hangkan nagnasīhat hi Īsa diyalil niya kaagi. Laung hi Īsa kanila katān, 8 “Bang kaw kawaun mangluruk pa pagtiyaunan, ayaw kaw lumingkud ha manga lingkuran marayaw. Sabab adakalaꞌ tiyatawꞌ in lingkuran ha tau naimbayt balkanan dayn kaymu. 9 Na, pagdatung sin tau balkanan, kawnun kaw sin tau nagꞌimbayt kaniyu ampa kaw iyanun, laung niya, ‘Siya in palingkura ha lingkuran yan.’ Na, mabias na kaw. Saꞌ na kaw lumingkud ha lingkuran bukun marayaw. 10 Hangkan bang kaw kawaun mangluruk, pagdatung mu madtu lingkud kaw ha lingkuran bukun marayaw, ha supaya pagkitaꞌ sin tau nagꞌimbayt kaymu, kawnun kaw iyanun, amu agi, ‘Kari kaw bagay lumingkud pa lingkuran marayaw.’ Na, in yan hambuuk kalagguan kaymu ha pangitaꞌ sin manga katān luruk. 11 Karnaꞌ hisiyu-siyu in tau magpataas sin baran niya hidusdus pa babaꞌ iban hisiyu-siyu in magpababaꞌ sin baran niya angkatun da siya pa taas.”

12 Pagꞌubus ampa isab īyan hi Īsa in tau nagpajamu, laung niya, “Bang kaw magpajamu, ayaw kaw magpaluruk ha manga bagay mu atawa taymanghud mu, atawa kampung mu atawa manga pangdaig bāy mu dayahan. Sabab in manga tau yan sumubli da isab kumawaꞌ mangluruk kaymu. Na, in hāti niya makabalik da kaymu in kiyapagdihil mu. 13 Sagawaꞌ bang kaw magpajamu, kawaa mangluruk in manga miskin, in manga tau taga garnaꞌ in baran iban manga pingkaꞌ iban sin manga buta. 14 Sabab makabaak kaw karayawan bang amu in manga tau yan in kawaun mu mangluruk, sabab in manga tau yan diꞌ makatungbas kaymu. Tuhan in tumungbas kaymu ha adlaw mahuli bang maabut na in waktu mabuhiꞌ na magbalik in manga tau ādil.”

Dalilan Pasal sin Pagjamu Dakulaꞌ

(Mat. 22:1-10)

15 Pagdungug sin hambuuk luruk sin bichara hi Īsa, imiyan siya kan Īsa, laung niya, “Diꞌ hikasipat in kakuyagan sin manga tau luruk ha pagjamuhan sin Tuhan didtu ha pagparintahan sin Tuhan!”

16 In sambung hi Īsa kaniya, “Bakas awn tau nagsaddiya sin pagpajamu dakulaꞌ iban mataud tau in piyakawaꞌ niya mangluruk. 17 Sakali naabut mayan in waktu sin pagpajamu, diyaak niya in daraakun niya madtu pa manga luruk mamaytaꞌ kanila, amu agi, ‘Pakadtuun na kamu, saddiya na in pagjamu.’

18 “Sagawaꞌ nagdaawa pakaniya-pakaniya in manga tau katān amu in piyakawaꞌ mangluruk. Laung sin hambuuk tau ha daraakun, ‘Awn lupaꞌ baꞌgu ku binī. Subay ku kadtuun lilingun. Anduꞌ maapa mayan aku.’

19 “Laung isab sin hangka-tau, ‘Awn hangpuꞌ sapiꞌ baꞌgu binī ku hipaglagi ku bang magꞌararu. Sūng ku sa ini madtu kumitaꞌ bang biyaꞌ diin in kusug sin manga sapiꞌ. Anduꞌ, maapa dakuman aku.’

20 “Laung isab sin hambuuk, ‘Baꞌgu da aku tīyaun, hangkan diꞌ aku makaluruk madtu.’

21 “Na, minuwiꞌ na in daraakun ampa namaytaꞌ ha nakuraꞌ niya. Na, diyugalan tuud in nakuraꞌ. Laung niya ha daraakun, ‘Kadtu kaw magꞌūs-ꞌūs pa dāira ampa lataga in katān karān-dānan iban labayan. Paluruka mari in manga miskin, in manga tau taga garnaꞌ in baran, in manga buta iban sin manga pingkaꞌ.’

22 “Dayꞌ-dayꞌ pakarayaw, nakabalik na in daraakun, laung niya, ‘Tuwan, nahinang ku na in diyaakan mu kākuꞌ, sagawaꞌ kulang pa in manga tau luruk. Awn pa katuputan.’

23 “Hangkan, laung sin nakuraꞌ ha daraakun niya, ‘Kadtu kaw pa kagimbahan. Lataga in katān karān-dānan iban labayan ampa mu paluruka mari in manga tau bat mahipuꞌ in bāy ku. 24 Na, ingat kamu, in manga tau katān amu in piyakawaꞌ ku nakauna mangluruk, diꞌ tuud makahampit sin pagjamu ku ini!’ ”

Pasal sin Pagꞌagad kan Īsa

(Mat. 10:37-38)

25 Manjari hambuuk waktu nagpapanaw hi Īsa, mabanus tau in miyamagad kaniya. Sakali himarap siya ha manga tau ampa siya namung, laung niya, 26 “Hisiyu-siyu in mabayaꞌ magad kākuꞌ, subay in lasa niya kākuꞌ malabi dayn sin lasa niya ha inaꞌ-amaꞌ niya, ha anak-asawa niya, ha manga taymanghud niya usug-babai iban ha baran niya sabab bang bukun, diꞌ siya mahinang mulid ku. 27 Hisiyu-siyu in diꞌ mangaku sin katān haggut-pasuꞌ, minsan siya mapatay ha pasal ku iban diꞌ magad mari kākuꞌ, na diꞌ siya mahinang mulid ku.

28 “Bang awn hambuuk kaniyu in magpikil magpahinang bāy dakulaꞌ hinangun pamamantawan, in siya yan tantu lumingkud naa muna magbista bang pila in hikagastu niya, ha supaya niya kaingatan bang makagastuhan in sīn niya hipagpahinang sin bāy. 29 Sabab bang niya diꞌ bistahun naa muna, na gana-gana ubus niya magpatindug sin manga hāg sin bāy, kakulangan siya sīn, na diꞌ matalus in bāy niya. Na, pagkatawahan siya sin manga tau katān makakitaꞌ. 30 Laung sin manga tau, ‘In tau ini nagpatindug bāy, sagawaꞌ diꞌ niya matalus.’

31 “Damikkiyan, bang in hambuuk sultan taga tindug hangpuꞌ ngaibu sūng magbunuꞌ iban sin sultan taga tindug kawhaan ngaibu, tantu lumingkud naa siya muna mamikilan bang siya makaatu atawa diꞌ. 32 Bang ha pikilan niya diꞌ siya makaatu, na, magtūy niya pakadtuun in manga tindug niya pa sultan kuntara niya mamaytaꞌ sin mabayaꞌ siya dumā magsulut, bābā malawak pa in hambuuk sultan.” 33 Na, mahuli dayn duun, laung hi Īsa, “Damikkiyan, in kamu, diꞌ kamu makaagad magguru kākuꞌ, mahinang manga mulid ku, bang niyu diꞌ taykuran in manga unu-unu niyu katān.”

Diyalil Asin in Manga Tau Agad kan Īsa

(Mat. 5:13; Mk. 9:50)

34 Laung pa isab hi Īsa, “In asin marayaw, sagawaꞌ bang maīg na in kaasin niya, na way na dapat paasinun magbalik. 35 Wayruun na yan kapūsan niya. Diꞌ yan minsan hikapagguna hipagparayaw sin lupaꞌ bat humambug in manga tiyanum. Hibugit yan sin manga tau. Na, sasukuꞌ sin kamu nakarungug, dunguga iban tumtuma niyu tuud in biyaytaꞌ ku yan kaniyu!”

15

Dalilan Pasal sin Bili-bili Nalawaꞌ

(Mat. 18:12-14)

1 Manjari hambuuk adlaw, mataud mayan manga mangangawaꞌ sukay pa parinta iban manga tau amu in walaꞌ miyamagad sin daakan sin saraꞌ agama in miyawn dimungug sin nasīhat hi Īsa. 2 Iyamahan in manga Parisi iban sin manga guru sin saraꞌ agama. Laung nila, “Diꞌ manjari in tau ini. Parulihun niya minsan in manga tau, amu in walaꞌ miyamagad sin daakan sin saraꞌ agama, iban dāhun niya magsāw magkaun!” 3 Na, hangkan diyalil kaagi hi Īsa in bichara niya pasal sin bili-bili nalawaꞌ.

4 Laung hi Īsa, “Bang sawpama awn hambuuk dī kaniyu in taga hanggatus bili-bili. Sakali nalawaꞌ in hambuuk, unu bahaꞌ in hinangun niya? Tantu hibīn niya in kasiyaman-tagsiyam bili-bili niya duun ha lupu, ampa siya madtu maglawag sin bili-bili nalawaꞌ sampay niya kabaakan. 5 Bang niya kabaakan na, kūgan tuud siya. Paꞌsanun niya in bili-bili, 6 ampa dāhun muwiꞌ. Pagdatung niya pa bāy tawagun niya in manga bagay niya iban sin manga pangdaig bāy niya, laung niya, ‘Kari kamu katān. Makuyag tuud aku sabab kiyabaakan ku na in bili-bili ku bakas nalawaꞌ. Hangkan maglami-lami kitaniyu!’ 7 Damikkiyan, in hambuuk baldusa biyaꞌ da isab hantang sin bili-bili nalawaꞌ. Bang in hambuuk baldusa magtawbat na sin dusa niya, magkūg-kuyag tuud in katān ha lawm surgaꞌ. In kakuyagan nila pasal sin tau yan, malabi tuud dayn sin kakuyagan pasal sin kasiyaman-tagsiyam tau mabuntul kunuꞌ, amu in way kunuꞌ pagtawbatan nila.”

Dalilan Pasal sin Pilak Tibuuk Nalawaꞌ

8 Laung pa isab hi Īsa, “Atawa sawpama awn hambuuk babai taga dublun hangpuꞌ in taud niya. Sakali nalawaꞌ in hambuuk. Na, unu bahaꞌ in hinangun niya? Tantu sūan niya in palitaan ampa niya sapuhan in lawm bāy. Lawagun niya tuud marayaw sampay niya kabaakan. 9 Na, bang niya kabaakan na, tawagun niya in manga bagay niya iban manga pangdaig bāy niya, laung niya kanila, ‘Kari kamu katān. Makuyag tuud aku sabab kiyabaakan ku na in dublun ku bakas nalawaꞌ. Hangkan maglami-lami kitaniyu!’ 10 Na, damikkiyan, in hambuuk baldusa biyaꞌ da isab hantang sin dublun nalawaꞌ. In manga malāikat sin Tuhan magkūg-kuyag tuud pasal sin hambuuk baldusa nagtawbat sin manga dusa niya.”

Dalilan Pasal sin Anak Usug Nalawaꞌ

11 Laung pa isab hi Īsa, “Awn bakas hambuuk tau taga anak duwa usug. 12 Laung sin anak manghud ha amaꞌ niya, ‘Amaꞌ dihilan na kākuꞌ in sukuꞌ ku sin altaꞌ hipusakaꞌ mu kāmuꞌ.’ Na, biyahagiꞌ na sin tau ini in altaꞌ pusakaꞌ niya ha duwa anak niya usug.

13 “Liyabayan pilay adlaw piyagdagang sin anak manghud in altaꞌ pusakaꞌ kaniya. Ampa siya minīg dayn ha bāy nila iban sin pilak bīhan sin altaꞌ niya, miyadtu siya pa hulaꞌ malayuꞌ nagbulaug iban nagꞌusibaꞌ sin sīn niya. 14 Naubus in katān sīn niya. Sakali naggutum ha katilibut sin hulaꞌ yaun. Nakalanduꞌ in paggutum. Kiyasigpitan tuud siya sabab naubus na in unu-unu niya katān. 15 Na, hangkan miyadtu siya naghinang ha hambuuk tau amu in luggiyaꞌ naghuhulaꞌ ha hulaꞌ yaun. Dīhilan siya hinang magꞌipat sin manga babuy didtu ha uma. 16 Na, hiyapdiꞌ na tuud siya, hangkan minsan in manga kakaun sin babuy mabayaꞌ niya na kaunun. Sagawaꞌ wayruun tuud minsan hangka-tau in nakarihil kaniya kakaun.

17 “Mahuli dayn duun napikil niya in kasāan nahinang niya. Laung niya ha lawm atay niya, ‘In manga katān giyagadjihan hi amaꞌ labi-labihan in pagkaun nila, hāti in aku ini, marayꞌ na mautas sin hapdiꞌ! 18 Marayaw pa aku magbalik na madtu pa amaꞌ ku, ampa ku siya iyanun, laung ku, “Amaꞌ”, nakarusa aku pa Tuhan iban kaymu. 19 Diꞌ na aku tūpun tawagun anak mu. Niyata na sadja aku hambuuk tau giyagadjihan mu.’ ” 20 Pagꞌubus niya namikil, magtūy siya timindug ampa siya minuwiꞌ na nagbalik pa amaꞌ niya.

“Sakali malayuꞌ pa siya dayn ha bāy nila, kītaꞌ na siya sin amaꞌ niya. Limuuy tuud in amaꞌ niya kaniya. Na, magtūy dimagan in amaꞌ niya madtu kaniya, ampa siya giyulgul sīyum.

21 “Laung niya ha amaꞌ niya, ‘Amaꞌ, nakarusa aku pa Tuhan iban kaymu. Diꞌ na aku tūpun tawagun anak mu.’

22 “Sagawaꞌ tiyawag sin amaꞌ in manga daraakun niya. Laung niya kanila, ‘Samut kamu! Dāha niyu mari in badjuꞌ marayaw tuud, ampa niyu suꞌlugan kaniya. Suꞌlugi niyu singsing in lima niya iban suꞌlugi niyu tawmpaꞌ in siki niya. 23 Pagꞌubus kawaa niyu madtu in anak sapiꞌ piyahahambug natuꞌ ampa niyu sumbayꞌa. Maglami-lami kitaniyu iban magpajamu! 24 Karnaꞌ in anak ku amu in nīyat ku patay na, yari bihaun buhiꞌ. Bakas siya nalawaꞌ dayn kākuꞌ, sagawaꞌ bihaun nagbalik na siya minuwiꞌ mari kākuꞌ.’ Na, naglami-lami na sila iban nagpajamu.

25 “Manjari in anak magulang saꞌbu didtu ha uma. Pagꞌuwiꞌ niya dayn ha uma, masuuk mayan siya pa bāy, diyungug niya in pagkalang iban pagbayla. 26 Hangkan tiyawag niya in hambuuk daraakun ampa niya iyasubu. Laung niya, ‘Unu taꞌ in piyaglami-lamihan ha bāy yaun?’ 27 Laung sin daraakun, ‘In taymanghud mu nakabalik na mari. Hangkan nagpasumbayꞌ sapiꞌ piyahahambug natuꞌ in amaꞌ mu sabab nakabalik in taymanghud mu ha wayruun unu-unu mangīꞌ kimugdan kaniya.’

28 “Na, diyugalan tuud in anak magulang, iban diꞌ siya mabayaꞌ gumaban pa taas bāy. Hangkan kiyadtu siya iyūū sin amaꞌ niya pasakatun pa bāy. 29 Sagawaꞌ laung niya ha amaꞌ niya, ‘Kitaa ba, bukun na pila tahun aku naghinang kaymu biyaꞌ hambuuk īpun iban way minsan hambuuk daakan mu in walaꞌ ku naagad. Na, unu in tungbas kiyarihil mu kākuꞌ? Minsan hambuuk kambing walaꞌ mu aku kiyarihilan pagjamuhan ku iban sin manga bagay ku! 30 Sagawaꞌ in anak mu yan, amu in nangusibaꞌ sin katān altaꞌ mu, piyagdihil ha manga babai mangīꞌ, yan mu piyasumbayꞌan sapiꞌ piyahahambug natuꞌ pagbalik niya mari!’

31 “In sambung sin amaꞌ, ‘Utuꞌ, in ikaw tutug dī kākuꞌ iban in katān altaꞌ ku kaymu. 32 Sagawaꞌ diꞌ manjari bang diꞌ maglami-lami iban magpajamu sabab in taymanghud mu amu in bakas ku nīyat patay na, yari bihaun nagbalik kātuꞌ. Bakas siya nalawaꞌ, sagawaꞌ bihaun yari na nakauwiꞌ nagbalik.’ ”

16

Dalilan Pasal sin Tau Kapangandulan Magkaput sin Altaꞌ

1 Manjari laung hi Īsa ha manga mulid niya, “Bakas awn hambuuk tau dayahan taga daraakun amu in piyangandulan niya magparuli sin manga altaꞌ niya. Sakali kiyasumbungan in tau dayahan ini sin in altaꞌ iyusibaan sin daraakun piyangandulan niya. 2 Hangkan piyatawag niya in daraakun niya ini. Laung niya ha daraakun niya, ‘Bunnal ka in manga sumbung diyungug ku pasal mu? Listahan in katān altaꞌ ku kiyaputan mu iban baytai aku bang biyaꞌ diin in pagkaput mu, sabab diꞌ ta na kaw pangandulan sin altaꞌ ku.’

3 “Na, namikil-mikil in daraakun ini. Laung niya ha lawm atay niya, ‘Paīgun na aku sin nakuraꞌ ku dayn ha hinang ku. Magꞌunu na bahaꞌ aku ini? Diꞌ aku makapaghinang magkaliꞌ lupaꞌ sabab bukun makusug in baran ku iban masipug aku manglimus ha manga tau. 4 A, kaingatan ku na bang unu in hinangun ku, ha supaya aku bagayun sin manga tau pahulaun ha bāy nila, bang way na hinang ku.’

5 “Hangkan piyatawag niya in manga tau katān nakautang ha nakuraꞌ niya. Iyasubu niya in hangka-tau laung niya, ‘Pila in utang mu ha nakuraꞌ ku?’

6 “ ‘Hanggatus mital lana jaytun,’ in agi sin tau nakautang.

“ ‘Yari in listahan sin utang mu,’ laung sin daraakun sin tau dayahan. ‘Lingkud kaw ampa mu pindahi pa kayꞌman mital sadja in utang mu.’

7 “Pagꞌubus iyasubu niya na isab in hambuuk. ‘Na, in ikaw pila isab in utang mu ha nakuraꞌ ku?’

“ ‘Hangibu karut pāy,’ in sambung kaniya. ‘Yari in listahan sin utang mu,’ laung sin daraakun sin tau dayahan. ‘Pindahi pa walunggatus sadja in nautang mu.’

8 “Na, nainu-inu tuud in nakuraꞌ sin kapandayan sin daraakun niya nangakkal kaniya. Mattan tuud in manga tau miyamagad ha ligut sin dunya mapanday tuud mamikil sin hikarayaw pa baran nila. Mapanday dayn ha manga tau sukuꞌ sin Tuhan miyamagad sin daakan niya.

9 “Hangkan baytaan ta kamu. Kadtui niya na! Pangakkal na kamu ha supaya kamu makabāk bagay! Ha pikil niyu, bang kamu kasigpitan na, awn kawasa nila magpasūd kaniyu pa lawm surgaꞌ amu in paghulaan kasaumulan? Tantu way tuud.

10 “Karnaꞌ hisiyu-siyu in kapangandulan sin parakalaꞌ sibiꞌ-sibiꞌ, na kapangandulan da isab sin parakalaꞌ dakulaꞌ. Damikkiyan, hisiyu-siyu in diꞌ kapangandulan sin parakalaꞌ sibiꞌ-sibiꞌ, diꞌ da isab kapangandulan sin parakalaꞌ dakulaꞌ. 11 Na, bang kamu diꞌ kapangandulan magkaput sin manga altaꞌ dunya, na, amu pa ka isab kamu kapangandulan bang altaꞌ kakkal na, amu in mahargaꞌ ha Tuhan? 12 Iban bang kamu diꞌ kapangandulan sin altaꞌ sin tau dugaing, tantu diꞌ hikarihil kaniyu in altaꞌ kiyasukuꞌ kaniyu.

13 “Wayruun tau in makapagtagꞌīpun ha duwa nakuraꞌ, sabab bang duwa in nakuraꞌ sin tau, tantu kalasahan niya in hangka-tau, hāti karugalan niya in hambuuk. In hambuuk nakuraꞌ yan kahagarun niya tuud, sagawaꞌ in hambuuk diꞌ niya asipun. Na, biyaꞌ da isab hādtu, bang altaꞌ in malabi tuud ha lawm atay niyu, na diꞌ niyu maagad in kabayaan sin Tuhan hipahinang kaniyu.”

Hinduꞌ Pasal sin Napsu Magꞌaltaꞌ iban Pagbugit sin Magtiyaun

(Mat. 11:12-13; 5:31-32; Mk. 10:11-12)

14 Na, pagdungug sin manga Parisi sin bichara hi Īsa, iyudjuꞌ-udjuꞌ nila piyagkatawahan hi Īsa, sabab in sila landuꞌ in hawa-napsu nila magꞌaltaꞌ. 15 Laung hi Īsa kanila, “In kamu yan magpakitaꞌ-kitaꞌ sadja ha manga tau sin mabuntul kamu, sagawaꞌ ha pangitaꞌ sin Tuhan bingkuk in lawm atay niyu. Karnaꞌ in manga unu-unu hiyahargaan tuud sin tau way hargaꞌ ha pangatud sin Tuhan.

16 “In tagnaꞌ ha walaꞌ pa nakapagnasīhat hi Yahiya Mangliliguꞌ, in wajib taniyu agarun, amu in saraꞌ agama naug dayn kan Musa iban sin manga hinduꞌ sin manga kanabihan ha lawm Kitab. Sagawaꞌ piyamahalayak mayan hi Yahiya in Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan, in kamatauran sin manga tau nagtuyuꞌ tuud umingat pasal yan ha supaya awn sukuꞌ nila ha lawm pamarinta sin Tuhan. 17 Sagawaꞌ minsan biyaꞌ ha yan bukun in hāti niya bat wayruun na kusug sin saraꞌ agama naug dayn kan Musa. Sabab in yan diꞌ tuud mapinda. Maluhay pa malanyap in langit iban dunya dayn sin maīg in hambuuk baris sin batang sulat ha lawm Kitab.

18 “Hisiyu-siyu in tau mamugit ha asawa niya ampa siya magꞌasawa dugaing babai, in hāti niya nakalanggal siya sin saraꞌ magjina iban hisiyu-siyu in tau magꞌasawa sin babai nagbugit iban bana niya, in hāti niya nakalanggal siya sin saraꞌ magjina.”

In Tau Dayahan iban hi Lasarus

19 Laung pa isab hi Īsa, “Bakas awn hambuuk tau dayahan. In pamakay niya katān mahargaꞌ sadja iban masarap sadja in pagkaun niya adlaw-adlaw. Masannyang iban marayaw in parasahan niya. 20 Sakali awn isab hambuuk tau miskin pagngānan hi Lasarus. Nahihipuꞌ sin dugsul in baran niya. Daran siya pagdāhun pa lawang bāy sin tau dayahan, 21 ha supaya siya makakaun bang awn mahulug kapin dayn ha lamisahan sin tau dayahan. Makaluuy tuud in parasahan sin tau miskin ini karnaꞌ minsan in manga iruꞌ mawn na dumilat sin manga dugsul niya.

22 “Na, sakali miyatay mayan siya kiyawaꞌ siya sin manga malāikat ampa siya diyā madtu pa kiyabutangan hi Ibrahim didtu ha surgaꞌ. Manjari miyatay da isab in tau dayahan iban kiyubul na siya. 23 Na, didtu mayan siya ha kiyabubutangan sin manga patay nimanam tuud siya kabinsanaan. Paghangad niya kītaꞌ niya hi Ibrahim didtu ha kalayuan nagdaraig iban hi Lasarus. 24 Na, gimasud siya, laung niya, ‘Uhaꞌ, Apuꞌ Tuwan Ibrahim, kaluuyi aku. Daaka hi Lasarus patublakan in gulamay lima niya pa lawm tubig, ampa papatūan pa lawm simud ku, sabab in aku ini landuꞌ tuud nabibinsanaꞌ dī ha lawm kāyu ini!’

25 “Sagawaꞌ in sambung hi Ibrahim, ‘Utuꞌ, tumtuma sin ha waktu buhiꞌ pa kaw didtu ha dunya marayaw sadja in kiyasukuꞌ kaymu, ampa in hi Lasarus mangīꞌ tuud in kiyasukuꞌ kaniya. Sagawaꞌ bihaun siya in marayaw parasahan, ampa in ikaw ha lawm kabinsanaan. 26 Iban bukun sadja isab pasal yan. Awn lungag tigub-tiguban ha ūt sin kiyabutangan mu iban sin kiyabutangan namuꞌ. Hangkan minsan hisiyu in dayn dī mabayaꞌ umuntas matun diꞌ makarapat. Damikkiyan, wayruun isab dayn duun in makauntas mari.’

27 “Na, laung sin tau dayahan, ‘Na, pagga biyaꞌ hādtu pangayuun ku junjung kaymu, Apuꞌ Tuwan Ibrahim, pakadtua hi Lasarus pa bāy sin amaꞌ ku, 28 amu in kiyabubutangan sin lima usug taymanghud ku. Pakadtua siya magbāndaꞌ kanila ha supaya sila diꞌ makakari numanam kabinsanaan bang sila mapatay.’

29 “In sambung hi Ibrahim, ‘Utuꞌ, yan kanila in manga saraꞌ agama naug dayn kan Musa iban sin manga Kitab kiyasulat sin manga kanabihan amu in makabandaꞌ ha manga taymanghud mu. Subay in manga yan kahagarun sin manga taymanghud mu.’

30 “In sambung sin tau dayahan, ‘Apuꞌ Tuwan Ibrahim, subay labi pa dayn duun in pagbandaꞌ kanila. Bang awn sadja hambuuk tau miyatay in mabuhiꞌ magbalik in madtu mamaytaꞌ kanila tantu pagtawbatan nila na in manga dusa nila!’

31 “ ‘Sagawaꞌ,’ laung hi Ibrahim, ‘Bang sila diꞌ magkahagad sin saraꞌ agama naug dayn kan Musa iban sin manga baytaꞌ ha lawm Kitab kiyasulat sin manga kanabihan, tantu diꞌ da sila magkahagad minsan awn tau patay mabuhiꞌ magbalik mamaytaꞌ kanila.’ ”

17

Pasal sin Manga Dusa

(Mat. 18:6-7, 21-22; Mk. 9:42)

1 Laung hi Īsa ha manga mulid niya, “Asal in tau dī ha dunya makalabay sadja sasat amu in makarā kanila magdusa, sagawaꞌ anduꞌ kailu tuud in tau amu in makarā ha kaibanan niya magdusa, (sabab siksaun siya sin Tuhan)! 2 Marayaw pa siya hihulug pa giꞌtung tawid iban sin gilingan batu dakulaꞌ hiyuhukut ha liug niya bat niya diꞌ marā magdusa in manga tau mababaꞌ in atay amu in biyaꞌ sapantun bataꞌ-bataꞌ. 3 Hangkan kamayaꞌ kamu sin hinang niyu!

“Bang sawpama in pagkahi mu makarusa kaymu, hindui siya. Na, bang siya magsusun na sin narusa niya, maapa na siya. 4 Bang in pagkahi mu makarusa kaymu makapitu ha lawm hangka-adlaw, ampa ha sakabaꞌ niya makarusa mawn siya kaymu magpamaap, na subay mu siya maapun.”

Pasal sin Pagpangandul pa Tuhan

5 Laung sin manga kiyawakilan kan Panghuꞌ Īsa, “Pakusuga in pangandul namuꞌ ha Tuhan.”

6 In sambung sin Panghuꞌ, “Bang in pangandul niyu mabiyaꞌ sadja lagguꞌ sin bigi sibiꞌ-sibiꞌ, maiyan niyu in kahuy yaun, laung niyu, ‘Bang mayan kaw malarut dayn ha kiyabutangan mu ampa kaw tindug duun ha giꞌtung tawid!’ Na tantu maagad in kabayaan niyu.”

Pasal sin Manga Hinang Kiyawajib ha Manga Daraakun

7 “Bang sawpama awn daraakun niyu uwiꞌ dayn ha pagꞌararuhan atawa dayn ha pagꞌipatan manga bili-bili dayn ha gimba, iyanun niyu ka in daraakun niyu, ‘Ūs-ꞌūs na kaw ampa kaw kari kumaun’? 8 Tantu diꞌ. Gām mayan laung niyu kaniya, ‘Adjala na in pagkaun ku. Pagꞌubus ampa pahuguta in panamung mu ampa mu aku butangi pagkaun. Subay na aku maubus kumaun ampa kaw isab kumaun.’ 9 Na, in daraakun yan minsan siya diꞌ na pagsukulan sin nakuraꞌ niya sabab asal amuna yan in hinang kiyatakdil kaniya. 10 Na, damikkiyan in kamu, bang niyu maubus na hinangun in manga katān diyaakan kaniyu, subay laung niyu ha lawm atay niyu, ‘In kami ini daraakun sadja (sin Tuhan). Subay kami diꞌ lagguun sabab hīnang namuꞌ sadja in kiyawajib hinangun namuꞌ.’ ”

Pauliun hi Īsa in Hangpuꞌ Tau Īipul

11 Limanjal na hinda Īsa sin panaw nila pa Awrusalam (Baytal Makdis). Limabay sila dayn ha hulaꞌ daplinan amu in imuūt sin hulaꞌ Samariya iban Jalil. 12 Ha sūng nila madtu pa hambuuk kawman piyagbaak sila sin hangpuꞌ tau īipul. Timitindug sila ha kalayuan 13 sartaꞌ timawag sila, laung nila, “Uwaꞌ, Panghuꞌ Īsa, kaluuyi kami!”

14 Na, kītaꞌ sila hi Īsa. Sakali laung niya, “Kadtu na kamu pa manga kaimaman ampa niyu pakitaan in baran niyu sin kiyaulian na kamu.” Na, miyadtu na sila. Ha dān pa sila kiyaulian na sila.

15 Pagkitaꞌ sin hangka-tau sin kiyaulian na siya, nagbalik siya madtu kan Īsa iban nagkabtangan siya matanug sin pamudji niya pa Tuhan. 16 Pagdatung niya, magtūy siya simujud ha alupan hi Īsa ampa siya nagsarang-sukul. In tau ini dayn ha hulaꞌ Samariya.

17 Laung hi Īsa, “Bukun ka hangpuꞌka-tau in kiyaulian? Hawnu na bahaꞌ in siyamka-tau? 18 Maytaꞌ bahaꞌ amura in tau bangsa dugaing ini in nagbalik mari nagsarang-sukul ha Tuhan?” 19 Na, laung hi Īsa ha tau ini, “Tindug kaw, ampa kaw kadtu na. Kiyaulian kaw sabab sin pangandul mu ha Tuhan.”

Pasal sin Pamarinta sin Tuhan

(Mat. 24:23-28, 37-41)

20 Sakali awn kaibanan manga Parisi in nangasubu kan Īsa bang kuꞌnu dumatung in pamarinta sin Tuhan ha dunya. In sambung hi Īsa kanila, “Diꞌ niyu kakitaan in pagdatung sin pamarinta sin Tuhan. 21 Iban wayruun umiyan amu agi, ‘Huy, kitaꞌ kamu, yari na in pamarinta sin Tuhan!’ atawa, ‘Yadtu didtu in pamarinta sin Tuhan!’ sabab in pamarinta sin Tuhan yan ha lawm atay sin tau.”

22 Pagꞌubus laung niya ha manga mulid niya, “Awn da waktu dumatung ha susūngun, mabayaꞌ tuud kamu kumitaꞌ kākuꞌ, amu in Anak Mānusiyaꞌ, minsan dakuman hangka-adlaw, sagawaꞌ diꞌ niyu aku kakitaan. 23 Awn manga kaibanan tau umiyan kaniyu, laung nila, ‘Huy, kitaꞌ kamu, yadtu siya didtu!’ atawa, ‘Huy, kitaꞌ kamu, yari siya dī!’ Sagawaꞌ ayaw kamu madtu kumitaꞌ. 24 Sabab in aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, in kaagi sin pagbalik ku mari pa dunya biyaꞌ sin kilat sumiꞌnag ha taas langit. Diꞌ katapukan. 25 Sagawaꞌ subay aku lumabay naa muna kabinsanaan dakulaꞌ iban hisulak aku sin manga tau sin masa ini.

26 “Bang aku amu in Anak Mānusiyaꞌ magbalik na mari pa dunya, in kahālan sin manga tau, biyaꞌ da tuud sin kahālan sin manga tau ha masa hi Nū. 27 In piyaruli nila in pagkaun iban pagꞌinum iban sin pagtiyaun sin manga usug iban babai. Biyaꞌ ha yan in hinang nila sampay naabut in waktu simakat na hinda Nū pa taas sin bahitraꞌ. Na, pagdatung sin umbak tawpan naubus miyatay in tau katān.

28 “In kahālan sin manga tau ha waktu aku magbalik mari biyaꞌ da tuud isab sin kahālan sin manga tau sin masa hi Lūt. In piyaparuli sin tau katān in pagkaun, pagꞌinum, pamī-mī iban pagdagang, pagtanum iban paghinang bāy. 29 Na, ha adlaw pagꞌīg hinda Lūt dayn ha hulaꞌ Sudum, nagꞌulan kāyu iban maylang dayn ha taas langit, amu in nakamatay ha tau katān.

30 “Na, biyaꞌ da isab ha yan in kahālan iban kumugdan ha manga tau bang aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, magpanyataꞌ ha manga tau.

31 “Na, bang dumatung na in waktu yan, hisiyu-siyu in tau kasaꞌbuhan ha guwaꞌ sin bāy niya, subay siya diꞌ na magbīng pa lawm bāy kumawaꞌ sin unu-unu kalangkapan niya. Subay siya maguy na magtūy. Damikkiyan, in tau kasaꞌbuhan ha uma subay siya maguy na magtūy. Subay siya diꞌ na magbalik pa bāy niya. 32 Pamintang kamu sin kimugdan ha asawa hi Lūt! 33 Hisiyu-siyu in maūg sin kabuhiꞌ niya, amu in magpikil sadja sin kabayaan niya, tantu mapatay da siya. Sagawaꞌ hisiyu-siyu in diꞌ maūg sin kabuhiꞌ niya minsan siya mapatay, tantu makabaak siya kabuhiꞌ salama-lama. 34 Na, ingat kamu, ha waktu sin pagbalik ku mari, in manga tau mabahagiꞌ na. Bang sawpama sin dūm awn duwa tau natutūg hangka-kulangan, in hambuuk dāhun na, ampa in hangka-tau makabīn. 35 Damikkiyan, bang sawpama awn duwa babai naggigiling gandum, in hambuuk dāhun na, ampa in hangka-tau makabīn. 36 Iban bang sawpama awn duwa usug naghihinang ha uma, in hambuuk dāhun na, ampa in hangka-tau makabīn.”

37 Nangasubu in manga mulid niya, laung nila, “Dāhun sila pakain?”

Siyambungan sila sin hambuuk masaalla, laung niya, “Hawnu-hawnu lugal awn patay nahahaluꞌ pagtipunan yan mawn sin manga billiꞌ.”

18

Dalilan Pasal sin Balu iban Huwis

1 Pagꞌubus nagnasīhat na isab hi Īsa ha manga mulid niya sin subay sila taptap iban diꞌ sumuhun mangarap pa Tuhan. Diyalil niya kaagi in pagnasīhat niya. 2 Laung hi Īsa, “Awn yaun hambuuk huwis ha hambuuk dāira in diꞌ mabugaꞌ ha Tuhan iban wayruun tau pagꞌaddatan niya. 3 Sakali awn isab hambuuk balu duun ha dāira yaun in daran magkawn pa huwis magmuhut-muhut mangayuꞌ tabang bat niya makawaꞌ in kapatutan niya. Laung niya, ‘Tabanga aku sin parakalaꞌ ku iban sin kuntara ku!’

4 “Na, in tagnaꞌ diꞌ tuud mabayaꞌ tumabang in huwis, sagawaꞌ maglulugay, namikil-mikil siya, laung niya ha lawm atay niya, ‘Minsan aku diꞌ mabugaꞌ ha Tuhan iban wayruun tau pagꞌaddatan ku, 5 pagga in balu ini daran manghilu mari kākuꞌ pasal sin parakalaꞌ niya, marayaw ku pa siya tabangun sin kapatutan niya. Sabab bang ku siya diꞌ tabangun, diꞌ siya humundung magkari kākuꞌ. Na, diꞌ lumugay aku in matay sin hapus!’ ”

6 Na, laung pa isab hi Īsa, “Na, pikila niyu in bichara sin huwis mangīꞌ yadtu. 7 Bang in huwis mangīꞌ maingat tumabang ha tau diꞌ niya pagꞌaddatan, na amu pa ka isab in Tuhan in diꞌ dumihil sin kapatutan sin manga tau sukuꞌ niya amu in mangayuꞌ tabang kaniya dūm-adlaw? Tantu, diꞌ niya palugayun in pagtabang niya. 8 Na, ingat kamu, saruun-duun tabangun sin Tuhan in manga tau sukuꞌ niya sin kapatutan nila. Sagawaꞌ in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ, bang magbalik na mari pa dunya hangkatiyuꞌ da in tau karatungan ku amu in diꞌ mapinda in kusug sin pangandul pa Tuhan.”

Dalilan Pasal sin Parisi iban sin Mangangawaꞌ Sukay pa Parinta

9 Nagnasīhat da isab hi Īsa ha manga tau, amu in magbantug sadja sin kabuntulan nila iban mamabaꞌ-mabaꞌ sadja ha kaibanan nila. Diyalil niya kaagi in pagnasīhat niya. 10 Laung hi Īsa kanila, “Bakas awn duwa tau timukad pa Bāy sin Tuhan nangarap pa Tuhan. In hambuuk tau Parisi, ampa in hangka-tau mangangawaꞌ sukay pa parinta. 11 Pagsūd nila pa lawm Bāy sin Tuhan, timindug nagpakandi isa-isa niya in tau Parisi ampa nangarap pa Tuhan nagbantug sin baran niya, laung niya, ‘Ya Tuhan, magsarang-sukul tuud aku sin bukun aku manapsu, pangakkal iban maghinang sin diꞌ mapatut ha babai bukun asawa ku. Bukun aku biyaꞌ sin manga tau katān. Magsarang-sukul tuud aku sin bukun aku biyaꞌ sin tau mangangawaꞌ sukay pa parinta yaun. 12 Magpuasa aku duwa adlaw ha lawm sin hangka-pitu iban pagjakatan ku katān in altaꞌ ku.’

13 “Sumagawaꞌ in tau mangangawaꞌ sukay pa parinta duun timitindug ha kalayuan iban diꞌ niya minsan hikahangad pa taas in bayhuꞌ niya. Nagdukduk siya sin daghal niya sabab landuꞌ tuud in kasusahan niya. Laung niya, ‘Ya Tuhan, kaluuyi aku hambuuk baldusa!’

14 “Na, ingat kamu,” laung hi Īsa, “in tau mangangawaꞌ sukay muwiꞌ iban kaampunan dayn ha Tuhan. Itungun biyaꞌ sin tau walaꞌ nakarusa. Sagawaꞌ walaꞌ in Tuhan kiyaamuhan ha tau Parisi. Sabab hisiyu-siyu in tau magpataas sin baran niya hidusdus da siya pa babaꞌ, hāti hisiyu-siyu in magpababaꞌ sin baran niya angkatun da siya pa taas.”

Pangayuan hi Īsa Barakat in Manga Bataꞌ-bataꞌ

(Mat. 19:13-15; Mk. 10:13-16)

15 Sakali in manga kaibanan tau nagdā mawn kan Īsa sin manga anak nila sibiꞌ-sibiꞌ ha supaya niya kakaputan kapangayuan anugharaꞌ dayn ha Tuhan. Pagkitaꞌ sin manga mulid hi Īsa kanila piyagꞌamahan nila in manga tau. 16 Sagawaꞌ tiyawag hi Īsa in manga bataꞌ-bataꞌ, laung niya ha manga mulid niya, “Pakaria niyu kākuꞌ in manga bataꞌ-bataꞌ, iban ayaw niyu sila lānga, sabab in manga tau amu in mangandul ha Tuhan biyaꞌ sin pangandul sin manga bataꞌ-bataꞌ yan (ha inaꞌ-amaꞌ nila), amu in makaagad sin pamarinta sin Tuhan. 17 Ini in mattan hibaytaꞌ ku kaniyu. Hisiyu-siyu in diꞌ magkahagad sin daakan sin pamarinta sin Tuhan biyaꞌ sin pagkahagad sin bataꞌ-bataꞌ (sin daakan sin maas niya), na diꞌ siya makaagad ha lawm pamarintahan sin Tuhan.”

In Tau Dayahan

(Mat. 19:16-30; Mk. 10:17-31)

18 Sakali awn hambuuk nakuraꞌ sin manga Yahudi in nangasubu kan Īsa, laung niya, “Tuwan, in ikaw yan tau marayaw. Unu in subay hinangun ku ha supaya aku kasukuan sin kabuhiꞌ salama-lama?”

19 “Unu in sabab hangkan mu aku īyan tau marayaw?” laung hi Īsa kaniya. “Wayruun tau marayaw amura in Tuhan. 20 Kahagara in manga daakan sin Tuhan, amu in asal mu na kaingatan biyaꞌ na sin: ‘Ayaw kaw magjina, ayaw kaw mamunuꞌ, ayaw kaw manakaw, ayaw sumaksiꞌ sin bukun bunnal, pagꞌaddati in inaꞌ-amaꞌ mu.’ ”

21 Simambung in nakuraꞌ sin manga Yahudi, laung niya, “Iyaagad ku in katān daakan yan dayn sin kabataꞌ-bataꞌ ku pa.”

22 Pagdungug hi Īsa sin sambung niya, laung hi Īsa kaniya, “Awn pa hambuuk kulang sin hinang mu. Dagangan in unu-unu mu katān ampa mu pagdihilan in bīhan ha manga miskin ha supaya awn altaꞌ mu didtu ha surgaꞌ. Pagꞌubus ampa kaw kari agad kākuꞌ.”

23 Sagawaꞌ pagdungug niya sin bichara hi Īsa, landuꞌ tuud siya nasusa sabab in siya dayahan tuud.

24 Na, kītaꞌ hi Īsa sin nasusa siya. Hangkan laung hi Īsa, “Kahunitan tuud in manga tau dayahan magad ha pamarinta sin Tuhan! 25 Sabab amu in pagꞌiyanun, kaluhayan pa in untaꞌ lumabay dayn ha buliꞌ jawm dayn sin tau dayahan magad ha pamarinta sin Tuhan.”

26 Na, in manga tau nakarungug sin pamung niya imiyan, laung nila, “Bang biyaꞌ hādtu in hāti niya wayruun tau malappas.”

27 Sagawaꞌ in sambung hi Īsa, “In unu-unu diꞌ marapat hinangun sin mānusiyaꞌ, marapat sadja sin Tuhan hinangun.”

28 Sakali namung hi Pitrus, laung niya, “Na, biyaꞌ diin in kami ini? Tiyaykuran namuꞌ na in pamāy-bāy namuꞌ ampa kami miyagad kaymu.”

29 In sambung hi Īsa kanila, “Baytaan ta kamu sin tuman. Hisiyu-siyu in atas mamīn sin pamāy-bāy niya, atawa sin asawa niya, atawa sin manga taymanghud niya, atawa sin maas niya, atawa sin manga anak niya sabab-karnaꞌ sin pagꞌagad niya sin pamarinta sin Tuhan, 30 na, lipat-manglipat in hitungbas kaniya sin Tuhan ha waktu bihaun iban ha masa susūngun, awn kabuhiꞌ niya salama-lama.”

Hikatū Pagbichara hi Īsa Pasal sin Kamatay niya

(Mat. 20:17-19; Mk. 10:32-34)

31 Sakali diyā hi Īsa kimandi in hangpuꞌ tagduwa mulid niya dayn ha kaibanan tau, ampa niya sila biyaytaan, laung niya, “Kitaa niyu ba, in kitaniyu ini tudju madtu pa Awrusalam (Baytal Makdis). Na, duun mabunnal in katān kiyasulat sin manga kanabihan pasal ku, amu in Anak Mānusiyaꞌ. 32 Pagdatung natuꞌ madtu, hiungsud aku pa lawm lima sin manga tau bukun bangsa Yahudi, (amu in namamarinta sin hulaꞌ). Paglikiꞌ-likian nila aku, sipug-sipugun iban luraan nila aku. 33 Pagꞌubus lapdusan nila aku sin lulubak, ubus ampa nila aku patayun. Sagawaꞌ ha hikatū sin adlaw dayn ha kamatay kākuꞌ, mabuhiꞌ aku magbalik.”

34 Sagawaꞌ walaꞌ kiyahātihan sin manga mulid niya in manga bichara niya minsan hangkatiyuꞌ. In maana sin manga lapal-kabtangan hi Īsa līlibun dayn kanila. Hangkan diꞌ nila kaingatan bang unu in piyagbibichara hi Īsa.

Pauliun hi Īsa in Buta Manglilimus

(Mat. 20:29-34; Mk. 10:46-52)

35 Sakali masuuk mayan hinda Īsa pa dāira Ariha, awn duun hambuuk tau buta naglilingkud ha higad dān nanglilimus ha manga tau. 36 Pagdungug niya sin hibuk sin manga tau maglalabay, nangasubu siya bang unu in pakaradjaan.

37 Laung sin manga tau kaniya, “Maglalabay hi Īsa amu in tau dayn ha Nasarit.”

38 Nagsuwara siya matanug, laung niya, “Anduꞌ, Īsa, hambuuk panubuꞌ hi Daud, kaulungi aku!”

39 Sakali piyagꞌamahan siya sin manga tau ha unahan iban īyan siya diꞌ papaghibukun. Sagawaꞌ gām mayan piyatanug niya na tuud in pagsuwara niya, laung niya, “Anduꞌ, hambuuk panubuꞌ hi Daud, kaulungi aku!”

40 Na, himundung hi Īsa ampa siya nagdaak hiparā mawn kaniya in tau buta. Narā mayan mawn in tau buta, iyasubu siya hi Īsa, laung niya, 41 “Unu in kabayaan mu hitabang ku kaymu?”

“Tuwan,” in sambung niya, “in kabayaan ku makakitaꞌ aku magbalik.”

42 Laung hi Īsa kaniya, “Na, makakitaꞌ na kaw! Dayn ha sabab sin parachaya iban pangandul mu in ikaw kiyaulian na.”

43 Na, saruun-duun nakakitaꞌ na in tau buta. Imurul na siya kan Īsa iban pagsarang-sukul niya pa Tuhan. Pagkitaꞌ sin manga tau sin biyaꞌ hādtu, namudji sila katān pa Tuhan.

19

Hi Īsa iban hi Sakkiyas

1 Pagꞌubus limanjal na hinda Īsa limabay dayn ha dāira Ariha. 2 Na, awn duun ha dāira yaun hambuuk nakuraꞌ sin manga mangangawaꞌ sukay pa parinta pagngānan hi Sakkiyas, hambuuk tau dayahan. 3 Mabayaꞌ tuud siya kimitaꞌ bang biyaꞌ diin in lupa hi Īsa. Sagawaꞌ diꞌ siya makakitaꞌ kan Īsa sabab mataud tuud in tau ha unahan niya ampa in siya pandak. 4 Hangkan dimagan siya miyuna dayn ha manga tau mataud ampa siya dimāg pa taas kahuy pagngānan kahuy sikamul bat niya kakitaan hi Īsa, sabab dayn didtu hi Īsa lumabay ha tungud sin kahuy yaun. 5 Nakaabut mayan hi Īsa pa tungud sin kahuy, himangad siya ampa niya īyan hi Sakkiyas, laung niya, “Ūs-ꞌūs kaw naug Sakkiyas sabab duun aku subay humantiꞌ ha bāy mu adlaw ini.”

6 Na, nagꞌūs-ꞌūs na nanaug hi Sakkiyas ampa niya diyā hi Īsa piyakaun ha bāy niya. Landuꞌ tuud kiyūgan hi Sakkiyas. 7 In tau katān nakakitaꞌ walaꞌ kiyaamuhan. Laung nila, “Ay kaw naa, in tau yan humantiꞌ ha bāy sin hambuuk tau baldusa!”

8 Sakali timindug hi Sakkiyas ampa siya imiyan kan Panghuꞌ Īsa, laung niya, “Kitaa ba Tuwan, hirihil ku bihaun in hangtungaꞌ sin altaꞌ ku ha manga miskin, iban bang awn tau kiyakullian ku, hiuliꞌ ku kaniya in altaꞌ niya iban lipatun ku pa magꞌupat in taud niya.”

9 Laung hi Īsa kaniya, “Ha adlaw ini dimatung na in kalappasan pa manga tau ha bāy ini, karnaꞌ in tau ini hambuuk da isab panubuꞌ hi Nabi Ibrahim simupu ha addat niya. 10 Iban hangkan bihādtu sabab in aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ limahil mari pa dunya lumawag iban lumappas ha manga tau nalawaꞌ dayn ha dān tudju pa Tuhan.”

Dalilan Pasal sin Manga Dublun

(Mat. 25:14-30)

11 Sakali pagga sila masuuk na tuud pa Awrusalam (Baytal Makdis) in pangannal sin manga tau masuuk na maawn in pamarinta sin Tuhan.* Hangkan, ha saꞌbu sin manga tau nagdurungug kaniya, liyanjal hi Īsa in pagbichara niya. Diyalil niya kaagi in pagbaytaꞌ niya kanila pasal sin pamarinta sin Tuhan. 12 Laung hi Īsa kanila, “Bakas awn hambuuk tau balbangsa, in timulak pa hambuuk hulaꞌ malayuꞌ bat niya makawaꞌ in kapatutan niya magsultan. Ampa in gantaꞌ niya magbalik da siya. 13 Ha sūng niya mayan tumulak, piyatawag niya in hangpuꞌ daraakun niya ampa niya dīhilan pakaniya-pakaniya hambuuk dublun (hargaꞌ tūy bulan gadji sin tau). Ubus ampa niya sila īyan, laung niya, ‘Pagpuunan niyu magꞌusaha in sīn yan ha salugay ku walaꞌ dī.’

14 “Sagawaꞌ in tau ini karugalan sin manga tau pagkahi niya hangka-hulaꞌ. Hangkan nagdaak sila manga tau imurul kaniya pa hulaꞌ kadtuun niya mamaytaꞌ sin diꞌ sila mabayaꞌ pagsultanan sin tau yaun.

15 “Sagawaꞌ nahinang da sultan in tau yaun iban nagbalik siya pa hulaꞌ niya. Pagdatung niya na mayan, magtūy niya piyatawag in manga daraakun kiyarihilan niya sīn ha supaya niya mapariksaꞌ bang pila na in nausaha nila.

16 “Na, pagkawn sin hambuuk daraakun, amu agi kaniya, ‘Tuwan, in dublun dīhil mu kākuꞌ piyagꞌusaha ku nalipat nakahangpuꞌ in taud niya.’

17 “Laung niya ha daraakun niya, ‘Marayaw in nahinang mu. Hambuuk kaw daraakun marayaw. Pagga kaw kapangandulan sin altaꞌ sibiꞌ-sibiꞌ, bihaun ikaw in pangandulan ku magkaput sin hangpuꞌ dāira.’

18 “Na, nākawn na isab in hikaruwa daraakun niya, amu agi kaniya, ‘Tuwan, in dublun dīhil mu kākuꞌ piyagꞌusaha ku nalipat nakalima in taud niya.’

19 “Laung niya ha daraakun niya ini, ‘Ikaw in pangandulan ku magkaput sin lima dāira.’

20 “Pagꞌubus nākawn na isab in hambuuk daraakun niya, amu agi kaniya, ‘Tuwan, yari in dublun bakas mu dīhil kākuꞌ. Tiyawꞌ ku piyutus sin panyuꞌ. 21 Mabugaꞌ aku kaymu sabab kaingatan ku in ikaw mabungis. Magdayaw parasahan sadja kaw sin unu-unu walaꞌ mu piyaghulas-sangsaan. Magꞌani kaw sin bukun mu tiyanum!’

22 “Laung niya ha daraakun niya, ‘Hambuuk kaw daraakun way kapūsan! In hukuman hirihil ku kaymu kawaun dayn ha kiyabichara mu yan pasal ku. Kiyaingatan mu asal, laung mu, in aku mabungis iban magdayaw parasahan sadja sin bukun ku piyaghulas-sangsaan iban magpangꞌani sin bukun ku tiyanum. 23 Na, pagga mu kiyaingatan in biyaꞌ ha yan, maytaꞌ mu walaꞌ biyutang ha bangku in sīn ku, ha supaya pagbalik ku makawaꞌ ku magbalik in sīn ku iban sin anak niya?’

24 “Pagꞌubus ampa niya īyan in manga kaibanan daraakun nagtitindug duun, laung niya, ‘Kawaa niyu in dublun dayn kaniya ampa niyu dihilan pa daraakun amu in nalipat nakahangpuꞌ in taud sin sīn nausaha niya.’

25 “Sagawaꞌ in sambung nila kaniya, ‘Tuwan, in siya nalipat na nakahangpuꞌ in taud sin dublun niya!’

26 “Na, in sambung niya, ‘Na, ingat kamu, asal biyaꞌ na ha yan. Karnaꞌ hisiyu-siyu in matuyuꞌ magpasūng sin altaꞌ kiyarihil kaniya, dugangan pa in hirihil kaniya, sagawaꞌ in way tuyuꞌ magpasūng sin altaꞌ kiyarihil kaniya, na, minsan in maniyuꞌ-tiyuꞌ altaꞌ niya, kawaan da dayn kaniya. 27 Na, bihaun, in manga tau marugal kākuꞌ amu in diꞌ mabayaꞌ magsultan kākuꞌ, dāha niyu mari ampa niyu pataya dī ha alupan ku!’ ”

Lagguun sin Manga Tau hi Īsa Pagdatung Niya pa Awrusalam (Baytal Makdis)

(Mat. 21:1-11; Mk. 11:1-11; Yh. 12:12-19)

28 Pagꞌubus hi Īsa nagbichara limanjal na sila timukad pa Awrusalam (Baytal Makdis). Ha unahan siya sin manga iban niya. 29 Masuuk mayan sila pa duwa kawman pagngānan Bitpaji iban Bitani duun ha Būd Jaytun, piyauna niya madtu in duwa mulid niya. 30 Laung niya ha duwa mulid niya, “Kadtu kamu pa kawman sūngun niyu yaun. Pagdatung niyu madtu, makabāk kamu hambuuk kuraꞌ hiyuhukutan, mabataꞌ pa, iban walaꞌ pa kiyapanguraan. Hubari niyu ampa niyu dāha mari. 31 Bang awn mangasubu kaniyu bang maytaꞌ niyu hiyubaran, baytai niyu kagunahan sin Panghuꞌ.”

32 Na, miyanaw na in duwangka-tau naraak hi Īsa. Piyaglanggal nila katān in biyaytaꞌ kanila hi Īsa. 33 Ha saꞌbu nila naghuhubad sin kuraꞌ, laung sin manga tagdapu kanila, “Maytaꞌ niyu yan hiyubaran?”

34 In sambung nila, “Kagunahan sin Panghuꞌ.”

35 Na, diyā nila na in kuraꞌ madtu kan Īsa. Pagdatung nila madtu, liyampikan nila in kuraꞌ sin juba nila ampa nila piyasakat hi Īsa. 36 Piyapanaw niya mayan in kuraꞌ, hīklad sin manga tau in juba nila mawn pa dān (tandaꞌ sin panglagguꞌ nila kan Īsa).

37 Nakasuuk mayan siya pa Awrusalam (Baytal Makdis), duun ha tungud sin dān ludlurun ha Būd Jaytun, in manga mulid niya landuꞌ mataud nagsuwara matanug sin pagsarang-sukul iban pamudji nila pa Tuhan pasal sin manga katān makahaylan kītaꞌ nila. 38 Laung nila,

“Bang mayan barakatan sin Tuhan in kiyawakilan niya magbayaꞌ ha unu-unu katān!

Kasannyangan ha lawm surgaꞌ iban kalagguan pa Tuhan!”

39 Sakali awn kaibanan manga Parisi duun miyamagad ha manga tau mataud in imiyan kan Īsa, laung nila, “Tuwan, lāngi in manga mulid mu, ayaw mu papaghibuka!”

40 In sambung hi Īsa, “Ingat kamu. Bang ku sila lāngun diꞌ papaghibukun, in manga kabatuhan in sumubli maghibuk.”

Magtangis hi Īsa Pasal sin Manga Tau Awrusalam (Baytal Makdis)

41 Sakali nakasuuk mayan sila pa Awrusalam (Baytal Makdis) sartaꞌ kītaꞌ na hi Īsa in dāira, nagtangis siya sabab sin luuy niya ha manga tau Awrusalam (Baytal Makdis). 42 Laung niya, “Bang niyu sadja kaingatan ha bihaun bang unu in makarihil kaniyu kasannyangan! Sagawaꞌ diꞌ niyu kaingatan! 43 Dumatung da in waktu matikup kamu sin manga kuntara niyu iban būran nila sin lupaꞌ iban batu in katilibut sin dāira niyu ha supaya wayruun guwaan niyu. Hapaan kamu iban jagahan kamu dayn ha kīd pa kīd. 44 Maubus kamu mapatay katān iban magkalubu-lubu tuud in lawm paghulaꞌ niyu. Wayruun minsan hambuuk batu in makapin ha kiyabutangan niya. Biyaꞌ ha yan in kumugdan kaniyu sabab walaꞌ niyu piyaruli in waktu piyakitaꞌ sin Tuhan in luuy niya kaniyu!”

Madtu pa Bāy sin Tuhan hi Īsa

(Mat. 21:12-17; Mk. 11:15-19; Yh. 2:13-22)

45 Pagꞌubus miyadtu hi Īsa pa halaman sin Bāy sin Tuhan ampa niya diyūy pa guwaꞌ in manga magdaragang. 46 Laung niya kanila, “Kiyasulat ha Kitab in Parman sin Tuhan amu agi, ‘In Bāy ku Bāy Pagtataatan.’ Sagawaꞌ,” laung hi Īsa, “hīnang niyu in Bāy sin Tuhan lugal pagꞌaanyayahan sin sīn sin manga tau!”

47 Nagnasīhat hi Īsa adlaw-adlaw ha lawm Bāy sin Tuhan. In kabayaan sin manga nakuraꞌ kaimaman, sin manga guru sin saraꞌ agama iban sin manga nakuraꞌ sin manga tau patayun hi Īsa. 48 Sagawaꞌ wayruun dān kabaakan nila hikabunuꞌ kan Īsa, sabab in tau katān duun masi-masi dimurungug kan Īsa iban in kabayaan nila wayruun minsan hambuuk kabtangan hi Īsa in malipas dayn ha pagdungug nila.

20

Pangasubu Pasal sin Kawasa hi Īsa

(Mat. 21:23-27; Mk. 11:27-33)

1 Manjari hambuuk adlaw duun hi Īsa ha Bāy sin Tuhan nagnasīhat ha manga tau iban nagpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw. Sakali nākawn in manga nakuraꞌ kaimaman, iban manga guru sin saraꞌ agama nagꞌaagad iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ. 2 Laung nila kan Īsa, “Baytai kami bang unu in kawasa mu maghinang sin manga hinang mu yan dī ha lawm Bāy ini, amu in Bāy sin Tuhan? Hisiyu in nagdihil kaymu sin kawasa maghinang sin manga hinang mu yan?”

3 In sambung hi Īsa kanila, “Na, awn isab hipangasubu ku muna kaniyu. Baytai niyu aku 4 bang dayn hāin nakawaꞌ hi Yahiya in kawasa niya mangliguꞌ ha manga tau, dayn ha Tuhan atawa dayn ha mānusiyaꞌ?”

5 Na, nagꞌisun-isun na sila bang unu in hisambung nila. Laung nila, “Na, unu in hisambung natuꞌ kaniya? Bang kitaniyu imiyan in kawasa hi Yahiya dayn ha Tuhan, na, iyanun niya kitaniyu, ‘Na, maytaꞌ kamu walaꞌ nagparachaya kan Yahiya?’ 6 Sagawaꞌ bang isab kitaniyu imiyan dayn ha mānusiyaꞌ in kawasa niya, na, batuhun kitaniyu sin manga tau mataud ini sabab magkahagad tuud in manga tau sin hi Yahiya hambuuk nabi.”

7 Hangkan in sambung nila kan Īsa, “Inday, diꞌ namuꞌ kaingatan bang dayn diin niya nakawaꞌ in kawasa niya.”

8 Na, laung hi Īsa kanila, “Na, bang biyaꞌ hādtu, diꞌ da isab kamu baytaan bang dayn hāin ku nakawaꞌ in kawasa ku huminang sin manga hinang ku yan.”

Dalilan Pasal sin Manga Tau Piyangandulan Nagtungguꞌ sin Kabbun Anggul

(Mat. 21:33-46; Mk. 12:1-12)

9 Sakali biyaytaan hi Īsa in manga tau (pasal sin manga tau simasaggaꞌ kaniya). Diyalil niya kaagi in pagbaytaꞌ niya. Laung niya, “Bakas awn hambuuk tau nagtanum anggul ha kabbun niya. Pagꞌubus ampa niya piyatungguan in kabbun anggul niya ha manga magtutungguꞌ kabbun, ampa siya timulak pa dugaing hulaꞌ. Malugay siya didtu. 10 Manjari naabut mayan in musim sin pagpusuꞌ sin manga anggul, diyaak sin tagdapu kabbun in hambuuk daraakun niya madtu kumawaꞌ sin manga bunga anggul bahagiꞌ niya. Sagawaꞌ bīnasa sin manga tungguꞌ kabbun in daraakun niya, ampa piyauwiꞌ ha way kaunu-unu. 11 Sakali piyakadtu na isab sin tagkabbun in hambuuk daraakun niya, sagawaꞌ bīnasa da isab sin manga tungguꞌ kabbun iban sīpug-sipug nila, ampa piyauwiꞌ ha wayruun unu-unu narā niya. 12 Sakali piyakadtu na isab sin tagkabbun in hikatū daraakun niya, sagawaꞌ miyula siya sin manga tungguꞌ kabbun. Piyalian in daraakun. Ubus ampa siya liyaruk pa guwaꞌ sin kabbun.

13 “Na, namikil-mikil na in tagkabbun. Laung niya ha lawm atay niya, ‘Unu na bahaꞌ in hinangun ku? Na, marayaw pa pakadtuun ku in anak ku kalasahan. Marayꞌ, pagꞌaddatan nila siya!’

14 “Sagawaꞌ pagkitaꞌ sin manga tungguꞌ kabbun ha anak niya, magtūy sila nagꞌisun. Laung nila, ‘Yan na in anak sin tagkabbun amu in kiyapusakaan sin kabbun ini. Patayun natuꞌ siya ha supaya natuꞌ makawaꞌ in kabbun pusakaꞌ kaniya!’ 15 Hangkan giyuyud nila in anak sin tagkabbun pa guwaꞌ sin kabbun ampa nila piyatay.

“Na, ha pikil niyu, unu in hinangun sin tagkabbun ha manga tungguꞌ sin kabbun niya?” laung hi Īsa. 16 “Kadtuun niya in manga tungguꞌ kabbun ampa niya sila patayun. Pagꞌubus ampa niya patungguan ha manga dugaing tungguꞌ in kabbun niya.”

Pagdungug nila sin bichara hi Īsa, laung nila, “Sipais piyakalayuꞌ sin Tuhan!”

17 Iyatud sila hi Īsa ampa niya sila iyasubu, laung niya, “Bang yan bukun bunnal, unu in hātihan sin kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab, amu agi,

‘In batu biyugit sin manga maghihinang bāy (sabab in pangannal nila wayruun guna)

amura tuud isab in batu nanjari piyagpapagun sin bāy.’

18 Na, ingat kamu,” laung hi Īsa, “hisiyu-siyu in makaligad pa batu yan magkapusat-pusat in baran niya iban hisiyu-siyu in kahulugan sin batu yan magkatumu-tumu siya mahinang bagunbun.”

Pangasubu Pasal sin Pagbayad Sayrulla pa Parinta

(Mat. 22:15-22; Mk. 12:13-17)

19 Na, landuꞌ tuud in bayaꞌ sin manga guru sin saraꞌ agama iban sin manga nakuraꞌ kaimaman sumaggaw kan Īsa saruun-duun, sabab kiyahātihan nila sin sila in kiyugdan sin isturi diyalil hi Īsa. Sagawaꞌ diꞌ nila mahinang sabab mabugaꞌ sila ha manga tau.

20 Hangkan limawag sila saat marayaw. Nanangdan sila manga tau, piyakadtu kan Īsa magpabawꞌ-bawꞌ mangasubu kaniya, bahasa tau marayaw sila agad ha saraꞌ, sagawaꞌ in bunnal niya hipalusut nila hi Īsa ha bichara ha supaya nila siya hikaungsud pa lawm kiyumkuman iban kawasa sin gubnul. 21 Na, nangasubu na kan Īsa in manga tau kiyatangdanan ini, laung nila, “Tuwan, kiyaiingatan namuꞌ sin in katān bichara iban hinduꞌ mu mabuntul. In hihinduꞌ mu sadja in kasabunnalan pasal sin manga addat iban kawl-piil amu in kabayaan sin Tuhan pakayun sin mānusiyaꞌ karnaꞌ diꞌ kaw magpīꞌ tau minsan hisiyu. 22 Na, baytai kami, langgal saraꞌ ka sin saraꞌ agama bang kitaniyu manga Yahudi, amu in ha babaan sin pamarinta sin hulaꞌ Rūm, magbayad sayrulla pa Sultan sin hulaꞌ Rūm atawa bukun?”

23 Sagawaꞌ kiyatalusan hi Īsa in katitipuhan sin akkal nila. Hangkan laung niya kanila, 24 “Pakitaan niyu mari kākuꞌ in hambuuk pisita.” Piyakitaꞌ mayan mawn kaniya in pisita, iyasubu niya sila, laung niya, “Kansiyu in pattaꞌ iban ngān ha pisita ini?”

“Ha Sultan sin hulaꞌ Rūm,” in sambung nila.

25 Hangkan laung hi Īsa kanila, “Na, pagga biyaꞌ ha yan, unu in sukuꞌ sin Sultan sin hulaꞌ Rūm subay hiungsud kaniya. Damikkiyan, unu in sukuꞌ sin Tuhan subay hiungsud pa Tuhan.”

26 Na, walaꞌ nila nasaggaw ha bichara hi Īsa ha alupan sin mayran madjilis. Hangkan walaꞌ na sila nagkaybaꞌ iban nainu-inu sila sin sambung hi Īsa.

In Pangasubu Pasal sin Patay Mabuhiꞌ Magbalik

(Mat. 22:23-33; Mk. 12:18-27)

27 Pagꞌubus yadtu awn manga kaibanan Yahudi pagngānan Sadduki in miyawn kan Īsa. In sila ini imiyan sin in manga patay diꞌ na mabuhiꞌ magbalik ha adlaw mahuli. Nangasubu sila kan Īsa, laung nila, 28 “Tuwan, kiyasulat hi Musa ha lawm saraꞌ agama natuꞌ, amu agi, ‘Bang awn usug mapatay ampa wayruun anak niya ha asawa niya, na subay asawahun sin taymanghud niya in balu, ha supaya awn tubuꞌ dumā sin ngān sin miyatay! 29 Na, bakas awn pitu magtaymanghud usug. Manjari nagꞌasawa in kamagulangan, sagawaꞌ miyatay sadja siya walaꞌ nakabaak anak. 30 Na, in balu iyasawa sin sumunud ha kamagulangan. Sagawaꞌ miyatay sadja isab siya walaꞌ da nakabaak anak. 31 Damikkiyan, biyaꞌ da isab hādtu in kimugdan ha hikatū. Na, in hawpuꞌ niya in babai yadtu naasawa sin kapitu-pitu magtaymanghud, sagawaꞌ miyatay sadja sila walaꞌ nakabaak anak ha babai yadtu. 32 Ha kahinapusan miyatay da isab in babai. 33 Na, bang dumatung na in waktu mabuhiꞌ na magbalik in manga patay, hisiyu in tagꞌasawa ha babai yadtu? Karnaꞌ naasawa siya sin kapitu magtaymanghud.’ ”

34 In sambung hi Īsa kanila, “Asal in manga usug iban manga babai bihaun dī ha lawm dunya magꞌasawa iban magbana. 35 Sagawaꞌ in manga usug iban manga babai amu in matūp mabuhiꞌ dayn ha kamatay iban kaawnan sin kabuhiꞌ salama-lama ha adlaw mahuli didtu ha surgaꞌ diꞌ na magꞌasawa atawa magbana. 36 Mabiyaꞌ na sila sin manga malāikat iban diꞌ na sila magkamatay. Mahinang na sila anak sin Tuhan sabab nabuhiꞌ na sila nagbalik dayn ha kamatay. 37 Na, ha pasal sin manga patay mabuhiꞌ magbalik, in kasabunnalan niya yan napakitaꞌ hi Musa. Karnaꞌ kiyasulat niya in pasal sin bichara sin Tuhan kaniya amu in suwara guwaꞌ dayn ha lawm kahuy nalalaga. Kiyasulat ha lawm Kitab sin namung hi Musa sin in Tuhan amuna in Tuhan hi Ibrahim, Tuhan hi Isahak iban Tuhan hi Yaꞌkub. 38 In Tuhan amu in piyagtutuhanan sin manga buhiꞌ, bukun sin manga patay. (In hāti niya minsan hinda Ibrahim, Isahak iban Yaꞌkub malugay na miyatay, buhiꞌ sila didtu ha surgaꞌ.) Karnaꞌ bang ha Tuhan in mānusiyaꞌ katān buhiꞌ, wayruun patay.”

39 Sakali imiyan in kaibanan guru sin saraꞌ agama, laung nila, “Tuwan, marayaw in sambung mu!” 40 Iban hangkan sila imiyan biyaꞌ ha yan sabab diꞌ na sila makatawakkal umasubu kan Īsa sin unu-unu na.

In Almasi amuna in Tuhan, Panghuꞌ hi Daud

(Mat. 22:41-46; Mk. 12:35-37)

41 Sakali nagꞌasubu hi Īsa kanila, laung niya, “Biyaꞌ diin kaagi in bichara sin tau sin in Almasi hambuuk panubuꞌ sadja hi Daud? 42 Karnaꞌ, ha lawm Kitab Jabur kiyasulat in pamung hi Daud, amu agi,

‘Namung in Tuhan ha Panghuꞌ ku:

“Lingkud kaw dī ha dapit pa tuu ku

43 sampay ku mapabutang ha babaan mu in katān simusulang kaymu,

mahinang biyaꞌ sapantun pagbubutangan sin siki mu.” ’ ”

44 “Na,” laung hi Īsa, “In pagtāg hi Daud ha Almasi, ‘Panghuꞌ.’ Na, maytaꞌ siya tiyawag, ‘Panghuꞌ,’ bang siya hambuuk sadja panubuꞌ hi Daud?”

Sahawihun hi Īsa in Pagpabawꞌbawꞌ sin Manga Guru sin Saraꞌ Agama

(Mat. 23:1-36; Mk. 12:38-40)

45 Ha saꞌbu sin manga tau katān dimurungug, laung hi Īsa ha manga mulid niya, 46 “Halliꞌ kamu supaya kamu diꞌ kalaminan sin ngīꞌ sin manga guru sin saraꞌ agama. In sila yan matagi maglunsul pawyu-pawyu iban sin pagjuba nila mahabaꞌ lāgiꞌ mabayaꞌ tuud sila salamun sin manga tau ha tabuꞌ. Bang sila ha lawm langgal lumingkud sila ha unahan ha paglilingkuran tiyatawꞌ ha manga tau mataas, iban bang sila ha pagjamuhan lumingkud sila ha manga lilingkuran tiyatawꞌ ha manga tau balkanan. 47 Anyayahun nila in manga bāy sin manga balu babai. Ubus ampa sila magpakitaꞌ-kitaꞌ ha manga tau sin habaꞌ sin pagpangarap nila pa Tuhan, ha supaya in manga tau magpikil sin in sila tau marayaw. Murkaꞌ dakulaꞌ in dumatung kanila yan!”

21

Pasal sin Pagdihil Sīn sin Balu Babai pa Bāy sin Tuhan

(Mk. 12:41-44)

1 Sakali nangatud-ngatud hi Īsa ha manga tau. Kītaꞌ niya in manga tau dayahan naghulug sīn pa paghuhulugan sin sīn hirihil pa Bāy sin Tuhan. 2 Kītaꞌ niya da isab in hambuuk balu babai miskin tuud himulug duwa pisita tumbaga. 3 Laung hi Īsa, “Baytaan ta kamu, in balu miskin yaun mataud pa in sīn hiyulug niya dayn sin kiyahulug sin manga tau katān yaun. 4 Sabab in manga kaibanan tau, in sīn hiyulug nila, diꞌ nila na kagunahan tuud. Sagawaꞌ in balu yan, minsan siya miskin tuud, hiyulug niya in sīn niya katān minsan amu-amurakuman in hipamī niya sin kakaun niya.”

Mamichara hi Īsa Pasal sin Paglubu sin Bāy sin Tuhan

(Mat. 24:1-2; Mk. 13:1-2)

5 Na, in manga kaibanan mulid hi Īsa nagbibichara pasal sin lingkat sin Bāy sin Tuhan iban sin manga batu niya mahargaꞌ, iban sin manga unu-unu ginisan ha Bāy sin Tuhan dīhil sin manga tau pa Tuhan. Laung hi Īsa, 6 “In katān yan kakitaan niyu bihaun. Sagawaꞌ awn da waktu dumatung ha susūngun in katān yan magkalubu-lubu tuud iban wayruun tuud makapin batu nagbabangkat-bangkat, sagawaꞌ mapantay yan maligad katān.”

Manga Kasigpitan iban Kabinsanaan

(Mat. 24:3-14; Mk. 13:3-13)

7 “Tuwan,” laung nila kan Īsa, “kuꞌnu yan maawn? Iban unu in tandaꞌ gumuwaꞌ amu in magpakitaꞌ sin dumatung na in waktu maawn in manga biyaytaꞌ mu kāmuꞌ?”

8 Laung hi Īsa, “Halliꞌ kamu bat kamu diꞌ kaakkalan. Sabab ha susūngun mataud tau in mari magꞌusal sin ngān ku mangakkal kaniyu. In pakaniya-pakaniya kanila umiyan siya na in Almasi iban laung nila, ‘Dimatung na in waktu!’ Sagawaꞌ ayaw kamu magkahagad kanila. 9 Iban bang niyu karungugan in pagbunuꞌ iban manga hiluhalaꞌ dakulaꞌ ha lawm hulaꞌ ayaw kamu mabugaꞌ. Karnaꞌ in manga yan asal subay maawn muna, sagawaꞌ bukun pa yan in waktu kahinapusan sin masa dī ha dunya.”

10 Laung pa isab hi Īsa, “In manga kabangsa-bangsahan magbunuꞌ-biyunui iban magkuntara in manga parinta sin kahulaꞌ-hulaan. 11 Maawn in linug makusug, in gutum iban manga sakit mangīꞌ ha kahulaꞌ-hulaan. Iban awn gumuwaꞌ manga kagalib-galiban ha langit amu in makabugaꞌ.

12 “Sumagawaꞌ ha diꞌ pa maawn in manga ini katān, in kamu masaggaw iban mabinsanaꞌ tuud. Hiungsud kamu pa lawm lima sin manga manghuhukum ampa kamu hukumun ha manga langgal ubus ampa kamu hipajīl. Marā kamu pa alupan sin manga sultan iban manga gubnul sabab in kamu agad kākuꞌ! 13 Na, amu yan in waktu niyu mamaytaꞌ kanila sin Baytaꞌ Marayaw pasal ku. 14 Sagawaꞌ asal tantuha in baran niyu sin diꞌ kamu magsusa bang unu in hiraawa niyu ha walaꞌ pa miyabut in waktu. 15 Sabab dihilan ta kamu ingat iban manga lapal-kabtangan hibichara niyu, amu in diꞌ kaatuhan iban kasaggaan sin manga kuntara niyu. 16 Tipuhun kamu sin maas niyu, sin manga taymanghud, sin manga lahasiyaꞌ iban sin manga bagay niyu. Iban in kamu kaibanan hipapatay da. 17 Karugalan kamu sin tau katān sabab in kamu agad kākuꞌ. 18 Sagawaꞌ ayaw kamu masusa. Amu in pagꞌiyanun minsan hambuuk sulag buhuk wayruun malarut dayn ha ū niyu. 19 Na, sandali niyu in manga kabinsanaan yan ampa kamu malappas.

Mamichara hi Īsa Pasal sin Paglubu sin Awrusalam (Baytal Makdis)

(Mat. 24:15-21; Mk. 13:14-19)

20 “Bang niyu kakitaan in Awrusalam (Baytal Makdis) matikup na sin manga sundalu, na matantu niyu na sin masuuk na in dāira yan magmula. 21 Na, ha waktu yan, in manga tau ha Yahudiya subay maguy na pa kabūran. Hāti in manga tau ha lawm sin dāira subay sila mīg na, iban in manga ha gimba subay diꞌ na sumūd pa lawm dāira. 22 Sabab amuna yan in waktu paratungun sin Tuhan in murkaꞌ niya. In katān kiyasulat ha manga Kitab ha pasal yan maagad na ha waktu yan. 23 Landuꞌ tuud makaluuy in manga burus iban sin manga taga anak sibiꞌ-sibiꞌ bang dumatung na in kabinsanaan yan! Landuꞌ tuud in kabinsanaan kumugdan ha hulaꞌ ini, iban murkaꞌ dakulaꞌ in kumugdan ha manga tau sin hulaꞌ ini. 24 In kaibanan tau patayun lagutun sin pakukus. Hāti in kaibanan masaggaw mahinang banyagaꞌ sin manga bangsa dugaing dāhun pa manga ginisan hulaꞌ nila katān. In Awrusalam (Baytal Makdis) makapalawm lima na sin manga tau bangsa dugaing. Iban diꞌ sila hundungan binsanaun sin manga tau bangsa dugaing sampay diꞌ mapuas in waktu nila.

In Pagbalik sin Almasi pa Dunya

(Mat. 24:29-35; Mk. 13:24-31)

25 “Awn mahal-mahal kumugdan ha suga, ha bulan iban ha manga bituun. Dakulaꞌ in kasusahan dumatung pa kahulaꞌ-hulaan ha lawm dunya, iban landuꞌ in bugaꞌ sin manga tau bang sila makarungug sin lagublub sin alun iban bang nila kakitaan in lagguꞌ sin alun. 26 In manga tau mapunung sin bugaꞌ pagpikil nila sin manga katān kabinsanaan dumatung pa dunya, karnaꞌ majugjug na in unu-unu katān ha taas langit. 27 Pagꞌubus in aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, kakitaan na sin manga mānusiyaꞌ numaug magbalik mari pa dunya miyamagad ha gabun. Kakitaan nila in kusug sin kawasa ku iban sin sahaya iban kalagguan ku. 28 Na, bang tumagnaꞌ na maawn in manga biyaytaꞌ ku yan, paisuga niyu in lawm atay niyu. Tindug kamu hangad pa taas sabab masuuk na dumatung in kalappasan niyu.”

29 Pagꞌubus nagbichara hi Īsa dalil. Laung niya, “Kitaa niyu ba in kahuy tina iban sin manga kahuy kaibanan. 30 Bang niyu kakitaan tumagnaꞌ na magdahun in manga kahuy yan, kaingatan niyu masuuk na tuud in panuga. 31 Damikkiyan, bang niyu kakitaan maawn na in manga piyagbaytaꞌ ku yan, kaingatan niyu na sin masuuk na dumatung in pamarinta sin Tuhan.

32 “Na, ini in tumtuma niyu. In katān biyaytaꞌ ku yan kaniyu, maawn ha diꞌ pa maubus malanyap in bangsa sin manga tau ha masa ini. 33 Ha susūngun in langit iban dunya ini malanyap da, sagawaꞌ in manga katān kiyapamung ku, diꞌ tuud maluppas salama-lama.” (sabab in yan tantu tuud mabunnal)

Wajib Subay Maghalliꞌ

34-35 “Halliꞌ kamu ha supaya kamu diꞌ ku abutan biyaꞌ hantang maliꞌtag, naghihinang sin manga bukun marayaw biyaꞌ sin paglami-lami makalanduꞌ, magꞌinum maghilu, iban magsusa sin manga ginis-ginisan dī ha lawm dunya. Karnaꞌ ha pagbalik ku mari magminsan aku dumatung pa katān mānusiyaꞌ ha lawm dunya. 36 Halliꞌ tuud kamu iban taptap kamu pangayuꞌ duwaa bang mayan awn kusug niyu tumatas sin manga kabinsanaan dumatung iban bang mayan wayruun hikasipug niyu bang kamu tumindug na ha alupan ku, amu in Anak Mānusiyaꞌ.”

37 Manjari adlaw-adlaw duun hi Īsa nagnasīhat ha Bāy sin Tuhan, sagawaꞌ pagdūm madtu siya pa Būd Jaytun. Didtu siya humantiꞌ dūm-dūm. 38 Na, mahinaat-mahinaat subu-subu pa madtu in tau katān pa Bāy sin Tuhan dumungug sin pagnasīhat niya.

22

In Pagꞌisun sin Pagsaggaw kan Īsa

(Mat. 26:1-5; Mk. 14:1-2; Yh. 11:45-53)

1 Manjari masuuk na in waktu sin Haylaya Paglappas Dayn ha Kamatay amu in waktu magkaun in bangsa Yahudi sin tinapay way pasulig. 2 In manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga guru sin saraꞌ agama nagꞌisun bang biyaꞌ diin in kapatay nila kan Īsa ha diꞌ kaingatan sin manga tau, sabab mabugaꞌ sila maghiluhalaꞌ in manga tau.

Tipuhun hi Judas hi Īsa

(Mat. 26:14-16; Mk. 14:10-11)

3 Sakali siyasat sin Saytan Puntukan hi Judas tau dayn ha Kiriyud amu in hambuuk sin manga hangpuꞌ tagduwa mulid hi Īsa. 4 Hangkan miyadtu siya dimā nagꞌisun ha manga nakuraꞌ kaimaman iban manga nakuraꞌ sin manga nagjajaga ha Bāy sin Tuhan bang biyaꞌ diin in katipu niya kan Īsa ha supaya niya siya hikaungsud pa lawm lima nila. 5 Na, kiyaamuhan tuud sila iban atasan nila tangdanan hi Judas. 6 Timaayun hi Judas sin kabayaan nila. Hangkan simipi na siya bang biyaꞌ diin in katipu niya kan Īsa, bat niya hikaungsud pa lawm lima sin manga tau mabayaꞌ sumaggaw kaniya. Limawag siya waktu makulang in manga tau (ha supaya wayruun hiluhalaꞌ).

Hipasaddiya hi Īsa in Pagjamu Paglappas dayn ha Kamatay

(Mat. 26:17-25; Mk. 14:12-21; Yh. 13:21-30)

7 Manjari naabut na in adlaw sin pakaradjaan pagkaun sin tinapay way pasulig niya amu in waktu sin pagsumbayꞌ sin anak bili-bili amu in panumtuman sin bangsa Yahudi sin waktu piyuas sin Tuhan dayn ha kasigpitan in kamaasan nila. 8 Sakali diyaak hi Īsa hi Pitrus kay Yahiya. Laung niya, “Kadtu kamu pagsaddiya sin kakaun hipagsaꞌbu taniyu sin Pagjamu Paglappas dayn ha Kamatay.”

9 Laung nila, “Hariin mu kabayaan sakapun namuꞌ in pagjamuhan taniyu?”

10 In sambung niya, “Pagdatung niyu pa lawm sin dāira, bākun kamu sin hambuuk usug nagdarā kibut tagaluun tubig. Urul kamu kaniya pa bāy sūran niya. 11 Ubus ampa niyu iyana in tagdapu sin bāy, laung niyu, ‘Nagpaasubu in Tuwan Guru bang hawnu in bilik pagjamuhan niya iban sin manga mulid niya hipagsaꞌbu sin Pagjamu Paglappas dayn ha Kamatay.’ 12 Na, hipakitaꞌ niya kaniyu in bilik dakulaꞌ ha taas sin bāy niya amu in asal panyap sin katān kagunahan natuꞌ. Duun niyu saddiyaha in pagjamuhan natuꞌ.”

13 Na, miyadtu na sila. Pagdatung nila pa dāira, in katān biyaytaꞌ hi Īsa naagad. Na, siyaddiya nila na in kakaun pagjamuhan nila.

In Pagkaun iban Pagꞌinum amu in Panumtuman kan Īsa

(Mat. 26:26-30; Mk. 14:22-26; 1 Kur. 11:23-25)

14 Na, naabut mayan in waktu sin pagjamu, limingkud na hi Īsa nagjamu iban sin manga kiyawakilan niya. 15 Laung niya ha manga kiyawakilan niya, “Asal mabayaꞌ tuud aku magsāw magkaun iban kamu sin Pagjamu Paglappas dayn ha Kamatay ha diꞌ pa aku numanam kabinsanaan! 16 Sabab baytaan ta kamu amuna ini in kahinapusan sin pagsāw ku magkaun sin pagjamu ini iban kamu. Subay na maabut in waktu magmakbul na in hātihan sin pagjamu ini didtu ha pagparintahan sin Tuhan ampa kitaniyu makapagsāw magbalik magkaun sin pagjamu ini.”

17 Pagꞌubus ampa kiyawaꞌ hi Īsa in hambuuk sawan, ampa siya nagsarang-sukul pa Tuhan. Laung niya ha manga kiyawakilan niya, “Kawaa niyu in sawan ini ampa niyu inuma in luun niya. 18 Sabab, baytaan ta kamu, pagpuas dayn ha waktu ini diꞌ na aku minum magbalik sin tubig anggul ini ha salugay diꞌ dumatung in waktu, tumindug na tuud in pamarinta sin Tuhan.”

19 Pagꞌubus kimawaꞌ na isab siya tinapay ampa siya nagsarang-sukul pa Tuhan. Ubus ampa niya sīpak in tinapay diyuhal pa manga kiyawakilan niya. Laung niya kanila, “Niyata niyu sin amu yan in ginhawa-baran ku amu in hilillaꞌ ku mapatay sabab-karnaꞌ niyu. Kaun kamu sin tinapay yan amu in gantiꞌ panumtuman niyu kākuꞌ.”

20 Damikkiyan, diyuhal niya da isab pa manga kiyawakilan niya in sawan pagꞌubus nila nagkaun. Laung niya, “In luun sin sawan ini tandaꞌ sin paljanjian baꞌgu sin Tuhan kaniyu. In duguꞌ ku maasag sabab-karnaꞌ niyu amu in dumihil katantuhan sin janjiꞌ ini.

21 “Sagawaꞌ ingat kamu! In tau tumipu kākuꞌ yari bihaun miyamagad limilingkud kātuꞌniyu ha lamisahan! 22 Asal giyantaꞌ sin Tuhan in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ manaykud da dayn ha dunya, sagawaꞌ murkaꞌ dakulaꞌ in kumugdan ha tau manipu kākuꞌ!”

23 Na, nagꞌasubu-iyasubuhi na in manga mulid niya bang hisiyu kanila in manipu kan Īsa.

In Paglugat Pasalan sin Hisiyu in Subay Mataas in Kawasa

24 Sakali naawn in paglugat sin manga mulid hi Īsa pasalan sin hisiyu dayn kanila in subay karihilan sin kawasa mataas. 25 Laung hi Īsa kanila, “In manga sultan sin bangsa dugaing dī ha dunya amu in magkawasa ha manga tau ha babaan nila iban in manga tau mataas in kawasa mabayaꞌ tuud mabantug sin sila in magdirihil sin kagunahan sin manga tau. 26 Sagawaꞌ in kamu subay bukun biyaꞌ kanila. Karnaꞌ in mataas dayn kaniyu subay magpatibabaꞌ sin baran niya biyaꞌ sin kamanghuran magpababaꞌ dayn ha kamagulangan. Iban in nakuraꞌ subay maghulas-sangsaꞌ biyaꞌ sin daraakun. 27 Bang ha bistahan sin manga tau in nakuraꞌ subay amu in lumingkud kumaun ha lamisahan, hāti in daraakun niya amu in magbutang kaniya sin kakaun niya. Sagawaꞌ bukun aku biyaꞌ ha yan. Yari aku maghulas-sangsaꞌ kaniyu biyaꞌ sin daraakun.

28 “Na, pagga kamu imuunung kākuꞌ ha unu-unu kasigpitan ku, 29 na, dihilan ta kamu sin kawasa magbayaꞌ ha lawm pamarintahan ku biyaꞌ sin kawasa kiyarihil kākuꞌ sin Tuhan, Amaꞌ ku. 30 Magsāw kitaniyu magkaun bang tumindug na in pamarinta ku. Iban hinangun ta kamu manga wakil ku, dihilan kalagguan iban kawasa magbayaꞌ ha hangpuꞌ tagduwa pihak sin bangsa Israil.”

Asal Hibaytaꞌ hi Īsa sin Umiyan hi Pitrus sin Bukun Siya Agad kan Īsa

(Mat. 26:31-35; Mk. 14:27-31; Yh. 13:36-38)

31 Manjari nagbichara hi Īsa kan Simun Pitrus, laung niya, “Simun, dunguga in bichara ku! In Saytan Puntukan tiyugutan sin Tuhan sumulay sumasat kaniyu katān. Biyaꞌ yan sapantun magtahap pāy bat maīg in manga apa niya. 32 In ikaw mutas dayn kākuꞌ, sagawaꞌ piyangayuan ta kaw duwaa pa Tuhan bang mayan diꞌ malawaꞌ in pangandul mu kākuꞌ. Na, bang magbalik na in pangandul mu kākuꞌ, subay mu tabangan in manga katawtaymanghuran mu magpahugut sin pangandul nila kākuꞌ.”

33 In sambung hi Pitrus, “Panghuꞌ, lillaꞌ aku umunung kaymu majīl iban mapatay.”

34 Laung hi Īsa kaniya, “Ingat kaw, Pitrus, ha dūm ini ha diꞌ pa maabut tumagauk in manuk usug sin subu-subu, makatū kaw umiyan, laung mu diꞌ mu aku kaingatan.”

Papagtagamahun hi Īsa in Manga Mulid Niya sin Manga Kagunahan Nila

35 Pagꞌubus iyasubu hi Īsa in manga mulid niya, “Ha waktu diyaak ta kamu magnasīhat madtu pa manga kadāirahan ha walaꞌ ta kamu piyapagdā sin manga pitakaꞌ, luluunan sin kapanyapan niyu, iban manga tawmpaꞌ niyu, awn ka nagkabus kaniyu?”

“Walaꞌ kami nagkabus unu-unu,” in sambung nila.

36 “Sagawaꞌ bihaun,” laung hi Īsa kanila, “hisiyu-siyu in taga pitakaꞌ atawa luluunan sin kapanyapan niyu subay niya dāhun na, iban hisiyu-siyu in way pakukus subay niya hipagdagang in badjuꞌ niya bat siya makabī hambuuk pakukus.* 37 Sabab ingat kamu, in kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab pasal ku maagad na bihaun. Amu agi sin ha lawm Kitab, ‘Itungun siya biyaꞌ sin manga tau nagdusa nakalanggal sin saraꞌ.’ Na, in yan tantu mabunnal.”

38 Laung sin manga mulid niya, “Kitaa ba, Panghuꞌ, yari awn duwa pakukus!”

“Ayaw na! Sarang na yan,” in sambung hi Īsa.

Mangayuꞌ Duwaa hi Īsa Duun ha Būd Jaytun

(Mat. 26:36-46; Mk. 14:32-42)

39 Na, pagꞌubus hi Īsa nagbichara gimuwaꞌ na siya dayn ha lawm sin dāira, ampa siya miyadtu pa Būd Jaytun biyaꞌ sin kabiyaksahan niya paghinangun. Miyagad in manga mulid niya kaniya. 40 Pagdatung nila madtu, laung hi Īsa ha manga mulid niya, “Pangayuꞌ kamu duwaa bang mayan kamu diꞌ marā sin sasat sin saytan.”

41 Pagꞌubus limawak-lawak hi Īsa dayn ha manga mulid niya ampa siya limuhud nangayuꞌ duwaa pa Tuhan. 42 Laung niya, “Ya Tuhan, Amaꞌ ku, bang makajari kaymu, ayaw mu na aku palabaya sin kabinsanaan masuuk na dumatung kākuꞌ! Sagawaꞌ in kabayaan mu, amu in subay maagad, bukun in kabayaan ku.” 43 Sakali awn malāikat dayn ha surgaꞌ nagpanyataꞌ mawn kaniya dimihil kaniya kusug. 44 Sabab sin landuꞌ tuud in kasusahan niya piyakusug tuud hi Īsa in pagpangayuꞌ niya duwaa. Hangkan diyunuk tuud siya sin hulas nabiyaꞌ duguꞌ nagtūꞌ pa lupaꞌ.

45 Pagꞌubus niya nangayuꞌ duwaa timindug siya ampa siya nagbalik madtu pa manga mulid niya. Pagkawn niya, in manga mulid niya nakatūg na sabab sin kasusahan nila. 46 Laung niya kanila, “Maytaꞌ kamu natutūg? Bangun kamu ampa kamu pangayuꞌ duwaa bat kamu diꞌ marā sin sasat sin saytan.”

In pagsaggaw kan Īsa

(Mat. 26:47-56; Mk. 14:43-50; Yh. 18:3-11)

47 Ha saꞌbu nagbibichara pa hi Īsa, dimatung na mawn in manga tau mataud. Hi Judas, amu in hambuuk dayn ha hangpuꞌ tagduwa mulid hi Īsa, in nagdā ha manga tau mawn. Simuuk siya madtu kan Īsa sūng niya siyumun. 48 Sagawaꞌ laung hi Īsa kaniya, “Judas, biyaꞌ ka ha yan in kaagi mu manipu ha Anak Mānusiyaꞌ? Siyumun mu aku bat mu aku hikaungsud pa lawm lima sin manga tau managgaw kākuꞌ?”

49 Pagkitaꞌ sin manga mulid hi Īsa sin bukun na marayaw in kasūngan, laung nila kan Īsa, “Na, Panghuꞌ, hipanglagut namuꞌ na in pakukus namuꞌ ini?” 50 Na, magtūy liyagut sin hambuuk mulid niya in hambuuk daraakun sin Imam Dakulaꞌ. Nautud in taynga dapit pa tuu sin tau liyagut niya.

51 Sagawaꞌ liyāng hi Īsa in mulid niya, laung niya, “Sarang na yan.” Saltaꞌ kiyumpitan hi Īsa in taynga nautud ampa niya piyauliꞌ.

52 Pagꞌubus ampa hi Īsa namung ha manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga nakuraꞌ sin manga jaga ha Bāy sin Tuhan iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ, amu in miyawn nanaggaw kaniya, laung niya, “Maytaꞌ kamu subay magdā manga pakukus iban kakakal? Maytaꞌ, mundu ka aku ini? 53 Duun sa aku ha Bāy sin Tuhan adlaw-adlaw iban duun da isab kamu, sagawaꞌ maytaꞌ niyu aku walaꞌ siyaggaw? Na, tantu amu ini in waktu kiyagantaꞌ in aku masaggaw niyu, amu in waktu makusug in kawasa sin Saytan Puntukan.”

Umiyan hi Pitrus sin in Siya Bukun Agad kan Īsa

(Mat. 26:57-58, 69-75; Mk. 14:53-54, 66-72; Yh. 18:12-18, 25-27)

54 Na, siyaggaw nila na hi Īsa ampa nila diyā madtu pa bāy sin Imam Dakulaꞌ. Sakali in hi Pitrus imuurul dayn ha kalayuan. 55 Pagdatung niya pa halaman bāy sin Imam Dakulaꞌ, limamugay siya ha manga tau naglilingkud nagpaanag ha kāyu duun ha gitungan sin halaman bāy sabab awn kāyu duun biyuhiꞌ sin manga tau. 56 Sakali ha saꞌbu niya naglilingkud duun kītaꞌ siya sin hambuuk daraakun babai. Imatud tuud kaniya in babai ampa imiyan, laung niya, “In tau ini panaiban da isab hi Īsa!”

57 Sagawaꞌ imiyan hi Pitrus, laung niya, “Indaꞌ, diꞌ ku kaingatan in tau piyagꞌiyan mu yan!”

58 Na, bukun mawgay awn na isab hambuuk tau nākitaꞌ kan Pitrus. Amu agi kaniya, “In ikaw yan agad da isab kanila!”

Sagawaꞌ in sambung hi Pitrus, “Bagay, bukun aku agad kanila!”

59 Sakali nakalabay mayan manga hangka-jām, awn na isab hambuuk tau in limugus imiyan kan Pitrus. Laung niya, “Tantu tuud in tau ini agad kan Īsa, sabab tau Jalil da isab siya!”

60 Sagawaꞌ in sambung hi Pitrus, “Bagay, diꞌ ku kaingatan bang unu in piyagbibichara mu yan!”

Na, saruun-duun ha saꞌbu niya pa nagbibichara, timagauk na in manuk usug. 61 Sakali limingiꞌ hi Panghuꞌ Īsa ampa niya iyatud hi Pitrus. Na, iyampa kiyatumtuman hi Pitrus in baytaꞌ kaniya hi Panghuꞌ Īsa amu agi, “Ha diꞌ pa tumagauk in manuk usug dūm ini, makatū kaw umiyan, sin in aku diꞌ mu kaingatan.” 62 Na, gimuwaꞌ na hi Pitrus dayn ha halaman sin bāy ampa siya nagtangis tuud.

In Pagbinasa kan Īsa

(Mat. 26:67-68; Mk. 14:65)

63 Na, piyaglikiꞌ-likian iban piyagbinasa hi Īsa kaagi sin manga tau nagjajaga kaniya. 64 Tiyabunan nila in mata hi Īsa ampa nila siyuntuk. Pagꞌubus ampa nila iyasubu hi Īsa, laung nila, “Tukura bang hisiyu in simuntuk kaymu!” 65 Iban mataud pa manga bichara mangīꞌ iban makasipug in piyamung nila kan Īsa.

Umalup na hi Īsa ha Manga Kunsiyal Yahudi

(Mat. 26:59-66; Mk. 14:55-64; Yh. 18:19-24)

66 Sakali naadlaw mayan nagtipun na in manga nagtatau-maas ha hulaꞌ iban sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga guru sin saraꞌ agama. In sila ini manga kunsiyal manghuhukum. Na, narā na hi Īsa mawn imalup kanila. 67 Laung nila kan Īsa, “Baytai kami, bang ikaw na in Almasi.”

In sambung hi Īsa, “Bang ta kamu baytaan, diꞌ da kamu magkahagad kākuꞌ 68 iban bang awn asubuhun ku kaniyu diꞌ da kamu makasambung. 69 Sagawaꞌ tagnaan dayn ha bihaun in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ lumingkud na dapit pa tuu sin Tuhan Mahatinggi dihilan kawasa magbayaꞌ ha unu-unu katān.”

70 Laung sin manga kunsiyal Yahudi, “Bang biyaꞌ hādtu ikaw in Anak Tuhan?”

In sambung niya kanila, “Na, biyaꞌ na sin agi niyu, aku na.”

71 Na, laung nila, “Na, magꞌunu pa kitaniyu magkāꞌ saksiꞌ sin diyungug na sin kitaniyu katān in bichara niya!”

23

Mamayhuꞌ hi Īsa kan Pilatu

(Mat. 27:1-2, 11-14; Mk. 15:1-5; Yh. 18:28-38)

1 Na, timindug in tau katān ha paghuhukuman, ampa nila diyā hi Īsa madtu kan Gubnul Pilatu. 2 Duun nila biyaytaꞌ in manga tuntut nila kan Īsa. Laung nila, “Siya ini in tau nasaggaw namuꞌ mangdā pa kalawngan ha manga tau pagkahi namuꞌ Yahudi. Biyaytaan niya in manga tau diꞌ papagbayarun sukay pa parinta sin Sultan sin hulaꞌ Rūm. Iban laung niya ha manga tau siya na in Almasi amu in naraak sin Tuhan magsultan kāmuꞌ.”

3 Laung hi Pilatu kan Īsa, “Ikaw na ka in sultan sin manga Yahudi?”

“Na, biyaꞌ na sin kiyapamung mu,” in sambung hi Īsa.

4 Na, laung hi Pilatu ha manga nakuraꞌ kaimaman iban ha manga tau mataud, “Wayruun dusa kiyabaakan ku ha tau ini, amu in mapatut ku butangan hukuman.”

5 Sagawaꞌ limugus tuud sila sin awn narusa hi Īsa. Laung nila, “In pagnasīhat niya amu in nakarihil hiluhalaꞌ ha tau katān ha katilibut sin Yahudiya. Tiyagnaan niya nagnasīhat didtu ha Jalil. Na, bihaun yan na siya nakaabut pa Awrusalam (Baytal Makdis).”

Mamayhuꞌ hi Īsa kan Hirud

6 Pagdungug hi Pilatu sin bichara nila, nangasubu siya, laung niya, “Tau Jalil ka in tau ini?” 7 Na, pagꞌingat hi Pilatu sin in hi Īsa tau dayn ha hulaꞌ piyagparintahan hi Hirud, piyarā niya hi Īsa madtu kan Hirud. Karnaꞌ ha waktu yaun kiyasaꞌbuhan duun hi Hirud ha Awrusalam (Baytal Makdis).

8 Na, kiyūgan hi Hirud pagkitaꞌ niya kan Īsa, sabab malugay na in bayaꞌ niya kumitaꞌ kan Īsa. Mataud in diyungug niya pasal hi Īsa iban hiyuhunaꞌ-hunaꞌ niya makakitaꞌ siya kan Īsa huminang muꞌjijat. 9 Hangkan mataud in iyasubu hi Hirud kan Īsa, sagawaꞌ walaꞌ tuud simambung hi Īsa. 10 Na, miyawn pa unahan in manga nakuraꞌ kaimaman iban manga guru sin saraꞌ agama ampa sila namahit namaytaꞌ sin manga nahinang hi Īsa, amu in tuntut nila kaniya. 11 Hāti piyaglami-lamihan hi Hirud iban sin manga sundalu niya hi Īsa iban piyagꞌudjuꞌ-udjuꞌ nila siya. Jiyubahan nila hi Īsa sin juba malingkat ampa nila piyabalik madtu kan Pilatu. 12 Na, tagnaan dayn ha adlaw yadtu nakapagbagay na hi Hirud kay Pilatu. In tagnaꞌ magkuntara tuud sila.

Kamatay in hukuman hirihil kan Īsa

(Mat. 27:15-26; Mk. 15:6-15; Yh. 18:39–19:16)

13 Sakali piyakawaꞌ hi Pilatu in manga nakuraꞌ kaimaman, in manga nakuraꞌ iban sin manga tau. 14 Laung niya kanila, “Diyā niyu mari kākuꞌ in tau ini sabab laung niyu mangdā siya ha manga tau sumaggaꞌ ha parinta. Na, siyumariya ku na siya ha alupan niyu sagawaꞌ wayruun dusa niya unu-unu kiyabaakan ku. Walaꞌ siya kiyamattanan sin manga tuntut niyu kaniya. 15 Damikkiyan, in hi Hirud, wayruun da isab kiyabaakan niya dusa sin tau ini. Hangkan piyarā niya nagbalik mari kāmuꞌ. Bukun tuud patut patayun in tau ini sabab wayruun tuud unu-unu mangīꞌ nahinang niya. 16 Hangkan palapdusan ku sadja siya ampa ku siya puasun.”

17 Ha sakabaꞌ waktu sin Pagjamu Paglappas dayn ha Kamatay, biyaꞌ sin pagkabiyaksahan paghinangun sin gubnul, subay siya magpaguwaꞌ hambuuk pilisu.

18 Sakali imulang in manga tau mataud, laung nila, “Papatayan hi Īsa! Papaguwaa kāmuꞌ hi Barabbas!”

19 (In hi Barabbas najīl sabab lamud siya ha manga tau ha lawm dāira Awrusalam (Baytal Makdis) nangatu ha parinta iban nakabunuꞌ siya.)

20 In kabayaan hi Pilatu puasun niya hi Īsa, hangkan bīcharahan niya nagbalik in manga tau. 21 Sagawaꞌ imulang nagbalik in manga tau, laung nila, “Palansangan siya pa usuk! Palansangan siya pa usuk!”

22 Sakali imiyan na isab nagbalik hi Pilatu kanila, laung niya, “Maytaꞌ, unu in dusa nahinang niya? Wayruun dusa niya kiyabaakan ku, hangkan bukun siya patut patayun. Palapdusan ku sadja siya ampa ku siya puasun.” Amu yan in hikatū niya piyamung ha manga tau.

23 Sagawaꞌ masi-masi in pagꞌulang matanug sin manga tau sin in hi Īsa subay hipalansang pa usuk. Na, mahuli dayn duun naagad da in kabayaan sin manga tau. 24 Hangkan biyutangan na hi Pilatu hukuman hi Īsa, amu in hukuman kabayaan sin manga tau hibutang kaniya. 25 Piyaguwaꞌ niya in tau, amu in najīl pasal lamud siya ha manga tau nanghiluhalaꞌ ha parinta iban nakabunuꞌ siya, sabab siya in kabayaan sin manga tau paguwaun. Ampa in hi Īsa tiyukbal niya na pa lawm lima sin manga tau bat nila mahinang in kabayaan nila.

In Paglansang kan Īsa pa Usuk

(Mat. 27:32-44; Mk. 15:21-32; Yh. 19:17-27)

26 Na, diyā hi Īsa sin manga sundalu tudju pa lugal pagpatayan kaniya. Ha saꞌbu nila miyamanaw piyagbāk nila in hambuuk tau dayn ha hulaꞌ Kirini pagngānan Simun. In tau ini lūd dayn ha gimba harap mawn pa dāira. Na, liyugus sin manga sundalu in tau ini umurul kan Īsa magdā sin usuk paglansangan kan Īsa.

27 Mataud tau in imurul ha ulihan hi Īsa. In kaibanan kanila manga babai amu in nagtatangis iban nagdurukka kan Īsa. 28 Sakali himarap hi Īsa kanila ampa imiyan, laung niya, “Kamu manga babai dayn ha Awrusalam (Baytal Makdis), ayaw niyu aku pagtangisi! Sagawaꞌ in pagtangisi niyu in baran niyu iban sin manga anak niyu. 29 Karnaꞌ awn da waktu dumatung ha susūngun kugdanan kasigpitan dakulaꞌ in lawm dunya ini iban makaiyan in manga tau, laung nila, ‘Marayaw sukud sin manga babai diꞌ makaanak, iban sin manga babai way anak iban manga babai walaꞌ nakapaduruꞌ bataꞌ-bataꞌ!’ 30 Amu yan in waktu magsuknaꞌ in manga tau sin baran nila. Laung nila ha manga būd, ‘Bang mayan kamu malubu harap mari kāmuꞌ!’ Hāti laung nila ha manga būd-būd, ‘Bang mayan kami tabunan niyu!’ 31 Karnaꞌ bang nila mahinang in manga kabinsanaan ini ha tau amu in walaꞌ nakarusa, na amu pa ka isab in manga nakarusa in diꞌ nila binsanaun?”

32 Sakali awn isab duwa tau nakarusa bakas nakalanggal saraꞌ in diyā nila patayun hidungan kan Īsa. 33 Nakaabut mayan sila pa tungud sin lugal pagngānan Kulakub Ū, duun nila liyansang pa usuk hi Īsa ampa nila piyatindug in usuk. Damikkiyan, liyansang nila da isab pa usuk in duwa tau nakalanggal saraꞌ ampa piyatindug in hambuuk usuk ha dapit pa tuu hi Īsa ampa in hambuuk ha dapit pa lawa niya. 34 Na, piyangayuan hi Īsa kaampunan pa Tuhan in manga tau nanglaug kaniya. Laung niya, “Ya Amaꞌ, Tuhan, ampuna sila, sabab diꞌ nila kaingatan bang unu in hīhinang nila.”

Na, piyagbahagian nila in tamungun hi Īsa. Piyagkuut-kuutan nila bang unu in masukuꞌ sin pakaniya-pakaniya. 35 Duun in manga tau nangingitaꞌ-ngitaꞌ ha saꞌbu piyaglami-lamihan iyuudjuꞌ-udjuꞌ hi Īsa sin manga nakuraꞌ sin manga Yahudi. Laung nila, “Natabang niya in tau dugaing dayn ha kamulahan. Na, kitaun ta kunuꞌ bang niya matabang in baran niya bang siya bunnal amu na in Almasi amu in pinīꞌ sin Tuhan mamarinta!”

36 Damikkiyan in manga sundalu, iyudjuꞌ-udjuꞌ nila da isab. Simuuk sila madtu kan Īsa ampa nila diyuhalan hi Īsa sin tubig anggul (biyaꞌ tubaꞌ). In hinang nila yan hambuuk pamabaꞌ-mabaꞌ nila kan Īsa. 37 Ampa nila īyan hi Īsa, laung nila, “Bang kaw bunnal sultan sin manga Yahudi, lappasa na in baran mu!”

38 Awn sulat biyutang duun ha babaw sin ū hi Īsa, amu agi, “Amu na ini in Sultan sin manga Yahudi.”

39 Damikkiyan in hambuuk tau nakalanggal saraꞌ amu in liyalansang da isab ha usuk, nangjūk kan Īsa, laung niya, “Bukun ka ikaw in Almasi? Na, lappasa na in baran mu iban kami!”

40 Sakali piyagꞌamahan siya sin iban niya, amu agi, “Diꞌ ka kaw mabugaꞌ ha Tuhan? In hukuman biyutang kaniya sibuꞌ da iban sin hukuman biyutang kaymu. 41 Sagawaꞌ in kita patut butangan sin hukuman sabab sin dusa nahinang ta. Sagawaꞌ in siya walaꞌ nakarusa.”

42 Ubus ampa siya imiyan kan Īsa, laung niya, “Īsa, tumtuma mayan aku bang kaw mamarinta na!”

43 In sambung hi Īsa kaniya, “Ini in janjiꞌ ku kaymu. Ha adlaw da ini, didtu kaw magꞌagad iban aku ha uwian sin manga tau marayaw.”

In Kamatay hi Īsa

(Mat. 27:45-56; Mk. 15:33-41; Yh. 19:28-30)

44 Manjari naabut mayan ugtu suga nanigidlum na in katilibut sin hulaꞌ sampay naabut lisag tū sabab nalawaꞌ in sawa sin suga. 45 Na, in kurtina marakmul didtu ha lawm Bāy sin Tuhan nagisiꞌ nagduwa. 46 Sakali nagsuwara matanug hi Īsa, laung niya, “Ya Amaꞌ Tuhan, hiungsud ku pa lawm lima mu in nyawa ku!” Pagꞌubus niya na mayan nagbichara miyugtuꞌ na in napas niya.

47 In katān naawn yan kītaꞌ sin hambuuk kapitan sin manga sundalu. Nahaylan siya sin manga kītaꞌ niya sartaꞌ piyudji niya in Tuhan, laung niya, “Mattan na tuud sin in tau ini wayruun tuud dusa niya!”

48 Damikkiyan in manga tau nagtipun nangitaꞌ-ngitaꞌ duun kan Īsa, nākitaꞌ da isab sin manga katān naawn. Minuwiꞌ sila katān iban pagdukduk sin daghal nila tandaꞌ sin pagkarukkahan nila. 49 Na, in sasukuꞌ sin katān bagay hi Īsa agad na in manga babai amu in imurul kaniya dayn ha Jalil, duun timitindug nagjajaga dayn ha kalayuan.

In Pagkubul kan Īsa

(Mat. 27:57-61; Mk. 15:42-47; Yh. 19:38-42)

50-51 Sakali awn hambuuk tau pagngānan hi Yusup dayn ha Arimati, amu in hambuuk kawman ha Yahudiya. Tau marayaw siya iban mabuntul. In siya ini timatagad sin waktu tumindug in pamarinta sin Tuhan. Minsan siya hambuuk da isab kunsiyal, walaꞌ siya timaayun sin kiyapagꞌisunan iban sin hinang sin manga kunsiyal.

52 Miyadtu siya dimā nagkitaꞌ kan Pilatu ampa niya piyangayuꞌ in bangkay hi Īsa. 53 Pagꞌubus ampa niya kiyawaꞌ in bangkay dayn ha usuk. Siyaput niya in bangkay sin kuku putiꞌ marayaw, ampa niya diyā madtu biyutang pa lawm kubul amu in batu dakulaꞌ liyungagan hīnang biyaꞌ lupa sungab batu. In kubul ini walaꞌ pa kiyapangubulan. 54 Na, in adlaw yadtu adlaw Jumaat. Simadlup mayan in suga, na, timagnaꞌ na in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan.

55 Na, in manga babai amu in bakas imurul kan Īsa dayn ha Jalil miyagad kan Yusup madtu pa pagkubulan. Kītaꞌ nila in pagbutang sin bangkay hi Īsa pa lawm kubul. 56 Pagꞌubus ampa sila minuwiꞌ nagꞌadjal sin manga laksiꞌ iban hipagpahamut ha mayat.

Pagꞌabut adlaw Sabtuꞌ himali sila dayn ha hinang nila, sabab amu yan in daakan sin saraꞌ agama.

24

Mabuhiꞌ Magbalik hi Īsa

(Mat. 28:1-10; Mk. 16:1-8; Yh. 20:1-10)

1 Manjari pagbulat mahinaat sin adlaw Ahad, subu-subu pa miyadtu na in manga babai pa kubul nagdā sin manga laksiꞌ iyadjal nila. 2 Pagdatung nila, kītaꞌ nila naīg na in batu tambul sin sūran pa lawm kubul. Nagulung na naīg dayn ha sūran pa lawm kubul. 3 Na, simūd sila pa lawm kubul, sagawaꞌ walaꞌ na duun in bangkay hi Panghuꞌ Īsa. 4 Duun na sila timindug kiyublaan tuud. Sakali magtūy awn nagpanyataꞌ mawn kanila duwa usug timindug ha alupan nila. Masilak tuud in tamungun sin duwa tau ini. 5 Miyugaꞌ tuud in manga babai, hangkan simujud sila pa lupaꞌ. Sagawaꞌ laung sin duwa tau kanila, “Maytaꞌ kamu maglāg ha tau buhiꞌ dī ha lawm paliyangan? 6 Walaꞌ siya dī sabab nabuhiꞌ na siya nagbalik. Tumtuma niyu in agi niya kaniyu sin didtu pa siya ha Jalil. 7 Amu agi niya kaniyu, ‘In aku amu in Anak Mānusiyaꞌ subay hiungsud pa lawm lima sin manga tau baldusa iban patayun nila hilansang pa usuk. Sagawaꞌ mabuhiꞌ aku magbalik ha hikatū sin adlaw.’ ”

8 Na, kiyatumtuman na sin manga babai in bakas bichara hi Īsa kanila. 9 Minuwiꞌ na sila dayn ha kubul ampa sila miyadtu namaytaꞌ sin manga pasal ini pa hangpuꞌ tagꞌisa mulid hi Īsa iban pa manga tau katān kaibanan. 10 In manga babai ini amuna hinda Mariyam dayn ha hulaꞌ Magdala, hi Juwanna, iban hi Mariyam amu in inaꞌ hi Yaꞌkub. Sila ini iban sin manga kaibanan babai in namaytaꞌ sin manga pasal yan ha manga kiyawakilan hi Īsa. 11 Sagawaꞌ in pangannal sin manga kiyawakilan, nagbichara sadja way biddaꞌ in manga babai. Hangkan walaꞌ sila nagkahagad. 12 Sagawaꞌ dimagan hi Pitrus madtu pa kubul kimitaꞌ. Pagdatung niya, dimumul siya pa lawm kubul, sagawaꞌ wayruun dugaing kītaꞌ niya luwal da in saput. Na, minuwiꞌ na siya ha lawm inu-inu bang maytaꞌ nabiyaꞌ hādtu.

In Pagpanaw pa Immaws

(Mk. 16:12-13)

13 Sakali ha adlaw yadtu da isab awn duwa usug agad kan Īsa in miyamanaw harap pa lūngan Immaws, manga hangpuꞌ tagꞌisa batu in layuꞌ dayn ha Awrusalam (Baytal Makdis). 14 Nagbibichara sila pasal sin manga katān naawn kan Īsa. 15 Ha saꞌbu nila nagbibichara, magtūy hi Īsa miyawn miyunyug kanila. 16 Kītaꞌ nila siya, sagawaꞌ walaꞌ nila siya kiyakilāhan.

17 Laung hi Īsa kanila, “Unu in piyagbibicharahan niyu ha saꞌbu niyu nagpapanaw?”

Himundung sila sartaꞌ nasusa in dagbus nila. 18 Sakali simambung in hangka-tau pagngānan Kilupas. Laung niya, “Uy, marayꞌ ikaw da yan in tau himantiꞌ ha Awrusalam (Baytal Makdis) in walaꞌ nakaingat sin pasal sin manga pakaradjaan naawn duun ha Awrusalam (Baytal Makdis) ha pila adlaw limabay yan.”

19 “Manga pakaradjaan pasal unu?” laung hi Īsa.

“Manga pakaradjaan naawn kan Īsa, amu in tau dayn ha Nasarit,” in sambung nila. “In tau yadtu hambuuk nabi. Ītung siya sin Tuhan iban sin tau katān sin makawasa siya ha katān bīchara iban hīnang niya. 20 Sagawaꞌ iyungsud siya sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga nakuraꞌ natuꞌ pa lawm lima sin parinta sin hulaꞌ Rūm, ha supaya siya kabutangan sin hukuman patayun. Pagꞌubus ampa nila siya piyalansang pa usuk. 21 Siya in bakas hiyuhuwat-huwat namuꞌ makapuas makarihil kalappasan ha bangsa Israil. Iban bukun sadja yan. Adlaw ini amuna in hikatū sin adlaw dayn ha kamatay kaniya. 22 Iban awn suysuy kāmuꞌ sin manga kaibanan babai panāiban namuꞌ amu in nakainu-inu kāmuꞌ. Miyadtu sila pa kubul hi Īsa sin subu-subu pa, 23 sagawaꞌ laung nila walaꞌ na didtu in bangkay hi Īsa. Minuwiꞌ sila ampa nanuysuy sin awn manga malāikat nagpanyataꞌ kanila, iban namaytaꞌ kanila sin buhiꞌ hi Īsa. 24 In kaibanan manga panāiban namuꞌ miyadtu pa kubul nyimataꞌ. Na, pagkitaꞌ nila bunnal tuud in suysuy sin manga babai, sagawaꞌ walaꞌ nila da isab kītaꞌ hi Īsa.”

25 Sakali laung hi Īsa kanila, “Dupang tuud kamu ini! Kahunitan tuud kamu magparachaya sin manga katān kiyabaytaꞌ sin manga kanabihan! 26 Bukun ka kiyabaytaꞌ sin manga kanabihan sin subay lumabay in Almasi sin katān kabinsanaan yan ampa makapalawm lima niya in salagguꞌ-lagguꞌ kawasa magbayaꞌ ha unu-unu katān?” 27 Pagꞌubus ampa piyapagsunud-sunud iban piyahāti hi Īsa kanila in kiyasulat ha manga lawm Kitab pasal niya. Tiyagnaan niya dayn ha manga Kitab kiyasulat hi Musa iban sin manga kiyasulat sin manga katān kanabihan.

28 Pagga sin masuuk na sila pa lūngan kadtuun sin duwangka-tau, in hi Īsa biyaꞌ lupa lumanjal harap pa dugaing. 29 Sagawaꞌ hiyawiran siya sin duwangka-tau, laung nila, “Dī na kaw kāmuꞌ sabab masuuk na marūm.” Hangkan miyagad na siya ha duwangka-tau.

30 Manjari limingkud na siya simāw nagkaun kanila. Kimawaꞌ siya tinapay ampa siya nangayuꞌ duwaa. Pagꞌubus ampa niya sīpak in tinapay diyuhal pa duwangka-tau. 31 Na, saruun-duun biyaꞌ sin sapantun iyampa nabulat in mata nila kiyakilāhan nila na hi Īsa. Sagawaꞌ magtūy nalawaꞌ hi Īsa. 32 Sakali laung sin hangka-tau pa hangka-tau, “Hangkan da kimusug in kuba-kuba sin atay ta sin saꞌbu ta nagbibichara iban siya ha dān, iban sin piyahāti niya kita sin kiyasulat ha manga lawm Kitab pasal niya.”

33 Na, magtūy sila timindug ampa sila nagbalik pa Awrusalam (Baytal Makdis). Duun nila kiyabaakan in hangpuꞌ tagꞌisa mulid hi Īsa nagtitipun nagbichara iban sin manga kaibanan. 34 Laung nila, “Mattan tuud sin nabuhiꞌ nagbalik in Panghuꞌ! Nagpanyataꞌ siya kan Simun!”

35 Na, nanuysuy na in duwangka-tau kanila pasal sin naawn ha dān ha saꞌbu nila nagpapanaw iban sin kiyakilāhan nila in Panghuꞌ nagsipak mayan siya sin tinapay.

Magpanyataꞌ hi Īsa pa Manga Mulid niya

(Mat. 28:16-20; Mk. 16:14-18; Yh. 20:19-23; Kiy. 1:6-8)

36 Sakali ha saꞌbu nanunuysuy in duwangka-tau kanila, saruun-duun yaun na timitindug ha daig nila in Panghuꞌ iban amu agi kanila, “Bang mayan awn kasannyangan sin lawm atay niyu.”

37 Na, miyugaꞌ tuud sila sabab in pangannal nila aluwa in kītaꞌ nila. 38 Sagawaꞌ laung niya kanila, “Maytaꞌ kamu miyugaꞌ? Maytaꞌ na mayan maghawal-hawal in lawm pikilan niyu? 39 Kitaa niyu in paliꞌ ha lima iban siki ku, ampa niyu kaingatan sin baran ku tuud in kīkitaꞌ niyu. Sānawa niyu in baran ku bat niyu matantu sin bukun aluwa in kīkitaꞌ niyu, sabab in aluwa wayruun unud iban bukug, ampa in aku ini kīkitaꞌ niyu awn unud iban bukug.”

40 Amu yan in piyamung niya sartaꞌ piyakitaꞌ niya kanila in paliꞌ ha lima iban siki niya. 41 Sagawaꞌ in manga mulid niya agun diꞌ pa makaparachaya. Landuꞌ tuud sila kiyūgan iban ha lawm inu-inu. Hangkan iyasubu sila hi Īsa, laung niya, “Awn ka makaun dī kaniyu?” 42 Na, dīhilan nila siya hangsulag istaꞌ diyangdang. 43 Na, kiyawaꞌ hi Īsa in istaꞌ ampa niya kiyaun duun ha alupan nila.

44 Pagꞌubus laung niya kanila, “Amu na ini in manga pakaradjaan biyaytaꞌ ku kaniyu sin dī pa aku nagꞌaagad iban kamu. In katān kiyabaytaꞌ pasal ku ha lawm Kitab Tawrat, amu in kiyasulat hi Musa, iban sin manga kiyasulat sin manga kanabihan iban sin ha Kitab Jabur, subay maagad katān.”

45 Pagꞌubus ampa niya dīhilan kasawahan in pikilan sin manga mulid niya ha supaya nila kahātihan marayaw in baytaꞌ ha lawm manga Kitab. 46 Laung niya kanila, “Amu ini in kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab: in Almasi subay lumabay kabinsanaan iban mapatay, sagawaꞌ ha hikatū sin adlaw dayn ha kamatay kaniya, mabuhiꞌ siya magbalik. 47 Iban subay hipamahalayak pa mānusiyaꞌ katān in pasal sin pagtawbat sin manga dusa, karnaꞌ naawn na in kaampunan dayn ha sabab sin nahinang sin Almasi. Iban in pagpamahalayak ini subay tagnaan dayn ha Awrusalam (Baytal Makdis). 48 Kamu yan in nakakitaꞌ iban nakasaksiꞌ sin katān pakaradjaan naawn pasal ku. 49 Na, pakariun ku kaniyu in Rū sin Tuhan, amu in kiyajanjiꞌ sin Tuhan Amaꞌ ku. Sagawaꞌ subay kamu tumagad dī ha dāira Awrusalam (Baytal Makdis) sampay maabut in waktu hūpun na kamu sin barakat dayn ha Tuhan.”

Maangkat pa Taas Langit hi Īsa

(Mk. 16:19-20; Kiy. 1:9-11)

50 Pagꞌubus ampa niya sila diyā miyanaw pa guwaꞌ sin dāira sampay sila nakaabut pa Bitani. Duun mayan sila, sīntak hi Īsa in lima niya, ampa niya sila piyangayuan barakat. 51 Ha saꞌbu sila piyapangayuan niya barakat, miyutas na siya dayn kanila. Naangkat na siya pa taas langit. 52 Na, simujud na sila simumba kan Īsa ampa sila minuwiꞌ pa Awrusalam (Baytal Makdis) iban sin atay nila hipuꞌ sin kakuyagan. 53 Lāgiꞌ, taptap na sila duun ha Bāy sin Tuhan magpudji ha Tuhan.

* 1:1 1:1 Ha pikilan sin tau kaibanan in sabab hangkan in ngān hi Tiyupilas siyabbut ha būk ini iban ha būk Hinang sin Manga Kiyawakilan, sabab siya in bagay hi Lukas nagbalanjaꞌ kan Lukas supaya lumatag pa kahulaan in Baytaꞌ Marayaw siyulat hi Lukas.

† 1:1 1:1 In Almasi amu in hambuuk-buuk kiyajanjiꞌ sin Tuhan manglappas ha manga tau iban magbayaꞌ ha unu-unu katān.

‡ 1:9 1:9 In Bāy sin Tuhan ha Awrusalam (Baytal Makdis) amuna in hambuuk-buuk bāy dakulaꞌ tuud, way limingkat, pagtataatan iban pagkukulbanan pa Tuhan sin manga Yahudi. Tahun-tahun magkadtu sila pa Awrusalam (Baytal Makdis) dumā sin hayup hipagkulban pa Tuhan.

* 3:5 3:5 Hāti niya subay pabuntulun na sin manga tau in kawl-piil nila karnaꞌ magdaratung na in Panghuꞌ.

† 3:17 3:17 In hāti niya, kandihun niya in manga tau sukuꞌ niya iban bukun. In manga tau kaibanan lappasun niya, in kaibanan, siksaun niya.

* 4:2 4:2 In Iblis hambuuk ngān sin Nakuraꞌ sin Manga Saytan. Hambuuk da siya, sagawaꞌ ginisan in ngān niya. In hambuuk Kuntara atawa Banta sin Tuhan. In hambuuk da isab, Saytan Mangangakkal.

† 4:3 4:3 In gulal ini asal gulal hi Īsa ha waktu way pa siya limahil mari pa dunya way pa nagbaran mānusiyaꞌ. (Kitaa ha būk Yahiya 17:5)

* 5:1 5:1 In dagat ini mataud in ngān niya: Jalil, Tibiri, Kinnirit iban Ginnisarit.

† 5:27 5:27 In hambuuk ngān niya hi Matiyu. Siya in nagsulat sin Būk pagngānan Matiyu.

* 19:11 19:11 In kabayaan sin manga tau magpatabang kan Īsa umatu ha parinta Rūm, sabab ha pangannal nila hi Īsa amuna in Almasi diyaak sin Tuhan mamarinta ha bangsa nila.

* 22:36 22:36 In bichara ini bichara maghulug maana. In hāti niya subay tanam asal in lawm atay sin manga mulid niya sumandal sin kabinsanaan amu in marayꞌ na kumugdan kanila pasal sin pagꞌagad nila kaniya.

YAHIYA

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

YAHIYA

YAHIYA

Pahāti

In nagsulat sin būk ini iban sin manga sulat 1, 2, 3 Yahiya iban būk pagngānan Pagpanyataꞌ, amuna hi Yahiya, amu in mulid kalasahan hi Īsa. (Kitaa ha bāb 21, ayat 20, 24) Ha tagnaꞌ in siya mangangawaꞌ istaꞌ sagawaꞌ pagꞌtawag hi Īsa kaniya, binīn niya in hinang niya sartaꞌ miyagad na siya kan Īsa. In hi Yahiya, anak hi Sibidi, iban taymanghud hi Yaꞌkub, amu in piyatay hi Sultan Hirud Antipas (Kitaa ha būk Kiyawakilan 12:12)

In Baytaꞌ Marayaw siyulat hi Yahiya mamaytaꞌ sin hi Īsa amuna in piyagbahasa Parman sin Tuhan, karnaꞌ in manga himumūngan iban hinduꞌ hi Īsa amu in magpanyataꞌ ha manga mānusiyaꞌ sin in Tuhan duun kakitaan kan Īsa. In maksud sin būk ini mamaytaꞌ sin kasabunnalan ha supaya in manga tau amu in makabacha ha ini, magparachaya sin hi Īsa amuna in kiyajanjiꞌ sin Tuhan manglappas ha manga mānusiyaꞌ. Lāgiꞌ hisiyu-siyu in magparachaya iban mangandul kaniya awn tantu kabuhiꞌ nila.

1

Hi Īsa Almasi in Piyagbahasa Parman Iban Ilaw

1 Asal ha tagnaan, yaun na in Parman, iban in Parman asal naghahambuuk iban Tuhan, karnaꞌ in Parman amu na in Tuhan. 2 Iban asal dayn ha panagnaan pa, naghahambuuk na in Parman iban Tuhan.

3 In unu-unu katān naawn, piyaawn sin Parman dayn ha kabayaan sin Tuhan. Wayruun hangsulag unu-unu in naawn bang bukun guwaꞌ dayn ha Parman. 4 Damikkiyan in Parman amuna in puunan sin kabuhiꞌ sabunnal, iban in puunan sin kabuhiꞌ sabunnal amuna in ilaw dumihil sawa pa pikilan sin mānusiyaꞌ. 5 In ilaw ini sumiꞌnag na ha lawm sin katigidluman ha lawm dunya, iban in katigidluman diꞌ makapūng sin ilaw ini.

6 Manjari awn hambuuk tau kiyawakilan sin Tuhan. In ngān niya hi Yahiya. 7 Diyaak siya sin Tuhan mamaytaꞌ pa manga tau pasal sin ilaw ini, ha supaya in mānusiyaꞌ katān makarungug iban magparachaya sin baytaꞌ pasal sin ilaw. 8 Bukun hi Yahiya in piyagbahasa ilaw. Karnaꞌ in siya naraak sadja mamaytaꞌ pasal sin ilaw. 9 Na, in Parman amuna tuud in bunnal ilaw, amu in limahil mari pa dunya dumihil kasawahan pa pikilan sin mānusiyaꞌ katān.

10 Sagawaꞌ sin dī siya ha dunya walaꞌ siya kīla sin manga mānusiyaꞌ, minsan da siya in nagpapanjari sin unu-unu katān dayn ha kabayaan sin Tuhan. 11 Miyari siya pa hulaꞌ napīꞌ niya hulaan, sagawaꞌ minsan in manga pagkahi niya hangka-bangsa, walaꞌ da timaymaꞌ kaniya. 12 Sagawaꞌ hisiyu-siyu in timaymaꞌ ha amu in piyagbahasa Parman iban nagparachaya isab kaniya, dīhilan niya sila kapatutan mahinang manga anak sin Tuhan. 13 Ampa in kahinang kanila anak sin Tuhan bukun biyaꞌ kaagi sin pagꞌanak sin tau dī ha dunya, amu in guwaꞌ dayn ha kabayaan atawa gantaꞌ sin mānusiyaꞌ. Sagawaꞌ mahinang sila manga anak sin Tuhan dayn ha kabayaan sin Tuhan.

14 Manjari in piyagbahasa Parman nagbaran mānusiyaꞌ, limahil mari pa dunya iban himangka-hulaꞌ kātuꞌniyu. Jukup in kasi-lasa niya iban siya in magpakitaꞌ sin katān kasabunnalan. Kītaꞌ namuꞌ in sahaya iban kawasa niya amu in sahaya iban kawasa matūp tuud ha hambuuk-buuk Anak Tuhan.*

15 Hi Yahiya in namaytaꞌ pasal sin amu in piyagbahasa Parman. Namichara siya matanug, laung niya, “Siya na ini in bakas piyagꞌiyan ku kaniyu. Laung ku, ‘Siya in sumunud kākuꞌ, sagawaꞌ labi in kawasa niya dayn kākuꞌ, sabab in siya asal awn na ha walaꞌ pa aku natau.’ ” (Amu yan in baytaꞌ hi Yahiya.)

16 Pagga jukup in kasi-lasa niya, in kitaniyu katān awn kahampitan. Magdurugang in tulung-tabang niya kātuꞌniyu amu in iꞌhilas tuud sin atay niya. 17 Hi Musa in nagpasampay pa manga mānusiyaꞌ sin saraꞌ piyanaug sin Tuhan, sagawaꞌ hi Īsa Almasi†, amu in piyagbahasa Parman in nagpasampay pa manga mānusiyaꞌ sin kasi-lasa iban sin kasabunnalan sin Tuhan. 18 Wayruun mānusiyaꞌ in nakakitaꞌ ha Tuhan, luwal da amu in hambuuk-buuk Anak niya, karnaꞌ in siya asal amuna tuud in Tuhan. Siya in nagpaingat ha manga mānusiyaꞌ pasal sin Tuhan Amaꞌ niya, sabab in sila asal hambuuk da.

In Baytaꞌ hi Yahiya Magliliguꞌ

(Mat. 3:1-12; Mk. 1:1-8; Lk. 3:1-18)

19 Manjari biyaꞌ ha ini in baytaꞌ hi Yahiya pasal sin Almasi. Awn hambuuk waktu diyaak sin manga Yahudi, amu in nagkakaput saraꞌ agama ha Awrusalam (Baytal Makdis), in manga imam iban sin manga tau mananabang ha manga imam, madtu kan Yahiya mangasubu bang hisiyu tuud siya.

20 Walaꞌ naglibun hi Yahiya kanila. Biyaytaan niya sila sin kasabunnalan, laung niya, “Bukun aku in Almasi.”

21 Laung nila, “Bang kaw bukun in Almasi, hisiyu kaw tuud? Ikaw bahaꞌ hi Ilyas?”‡

“Bukun,” in sambung hi Yahiya.

“Ikaw ka in nabi amu in tiyatagaran sin bangsa natuꞌ Israil?”

“Bukun,” in sambung hi Yahiya.

22 Laung sin manga imam, “Na, baytai kami bang hisiyu kaw, sabab subay tuud awn hikabaytaꞌ namuꞌ pa manga tau nagdaak kāmuꞌ miyari. Baytai kami sin pasal mu bang hisiyu kaw tuud.”

23 Siyambungan sila hi Yahiya sin manga lapal-kabtangan amu in sibuꞌ tuud iban sin baytaꞌ kiyasulat hi Nabi Isayas ha lawm Kitab. Laung niya,

“Aku in tau manawag-tawag ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan.

Laung ku ha manga tau, ‘Pabuntula niyu in dān labayan sin Panghuꞌ§!’ ”

24 Na, in manga imam naraak sin manga Parisi, amu in hambuuk tumpuk sin magkakaput sin saraꞌ agama Yahudi, nangasubu na isab kan Yahiya. 25 Laung nila, “Bang kaw bukun in Almasi atawa hi Ilyas atawa in nabi amu in piyagtatagaran sin bangsa natuꞌ Yahudi, maytaꞌ kaw mangliguꞌ ha manga tau?”

26 In sambung hi Yahiya, “In aku miyari nangliguꞌ ha manga tau sin tubig. Sagawaꞌ awn hambuuk tau in labi dayn kākuꞌ. Yan siya limalamugay kaniyu, saꞌ diꞌ niyu siya kaingatan. 27 Miyari siya pa dunya simunud kākuꞌ, sagawaꞌ minsan humubad sin hukut tawmpaꞌ niya, diꞌ aku tūpun sabab landuꞌ tuud mataas in kawasa niya dayn kākuꞌ.”

28 Na, amu na yan in kimugdan kan Yahiya ha waktu siya duun nagliliguꞌ ha manga tau ha hulaꞌ Bitani ha dapit pa subangan sin Subaꞌ Jurdan.

Hi Īsa Almasi in Piyagbahasa Anak Bili-bili Pagkulbanan pa Tuhan

29 Na, pagꞌadlaw hambuuk kītaꞌ hi Yahiya hi Īsa miyamanaw sūng mawn kaniya. Laung hi Yahiya, “Yan na in giyantiꞌ anak bili-bili pagkulbanan pa Tuhan, karnaꞌ siya in piyalahil sin Tuhan mamuas ha manga mānusiyaꞌ dayn ha manga dusa nila! 30 Siya na ini in piyagꞌiyan ku kaniyu. Bakas ta kamu biyaytaan, laung ku, ‘Awn tau sumunud kākuꞌ, sagawaꞌ labi tuud mataas in kawasa niya dayn kākuꞌ, sabab in siya asal naawn ha walaꞌ pa aku natau.’ 31 In bunnal niya, walaꞌ ku kiyaingatan bang hisiyu in tau naraak sin Tuhan sumunud kākuꞌ, sagawaꞌ miyari aku nangliguꞌ ha manga tau iban tubig ha supaya siya mapanyataꞌ pa manga tau bangsa Israil.”

32-33 Manjari nanuysuy na hi Yahiya ha manga mulid niya pasal sin Almasi. Laung niya, “Ha walaꞌ ku pa kiyaingatan bang hisiyu in naraak sin Tuhan sumunud kākuꞌ, awn kiyabaytaꞌ kākuꞌ sin Tuhan, amu in nagdaak kākuꞌ mangliguꞌ ha manga tau sin tubig. Laung niya kākuꞌ, ‘Bang mu kakitaan in Rū sin Tuhan, tumulun magpanyataꞌ mawn pa hambuuk tau iban tumutug duun kaniya, in hāti niya, siya na yan in tau sumangun sin Rū Mahasuchi sin Tuhan pa manga mānusiyaꞌ.’ Na, nabunnal tuud in baytaꞌ sin Tuhan, sabab kītaꞌ ku tuud timulun dayn ha surgaꞌ in Rū sin Tuhan, nagpasalupa biyaꞌ māpati, ampa timapuꞌ mawn kan Īsa.” 34 Na, laung hi Yahiya, “In yan kītaꞌ ku tuud iban bihaun baytaan ta na kamu tuud sin kasabunnalan, sin in hi Īsa amuna tuud in Anak Tuhan.”

In Manga Miyuna Nahinang Mulid hi Īsa

35 Manjari, pagꞌadlaw hambuuk duun na isab hi Yahiya timitindug iban sin duwa mulid niya ha higad sin Subaꞌ Jurdan. 36 Sakali kītaꞌ hi Yahiya hi Īsa limabay sartaꞌ laung niya, “Yan na in giyantiꞌ bili-bili pagkulbanan pa Tuhan!”

37 Pagdungug sin duwa mulid hi Yahiya sin bichara niya, magtūy sila imurul kan Īsa. 38 Sagawaꞌ pagharap hi Īsa pa ulihan, kītaꞌ niya in duwangka-tau miyumurul kaniya, laung niya kanila, “Maytaꞌ kamu imurul kākuꞌ?”

In sambung nila, “Rabbi, hariin in kiyaruunan mu?” (In hāti sin Rabbi, Tuwan Guru).

39 Laung hi Īsa kanila, “Agad kamu mari kākuꞌ bat niyu kakitaan.”

Manjari miyagad na sila iban kītaꞌ nila na in kiyaruunan niya. Iyabutan na sila dūm didtu sabab in kaagad nila kan Īsa awn na kulang-labi lisag upat sin mahapun.

40 In ngān sin hambuuk amu in miyurul miyagad kan Īsa, hi Andariyas, taymanghud hi Simun Pitrus. 41 Manjari magtūy hi Andariyas miyadtu naglawag ha taymanghud niya hi Simun. Kiyabaakan niya mān, laung hi Andariyas, “Kiyabaakan namuꞌ na in Almasi.” 42 Sakali diyā niya madtu hi Simun kan Īsa.

Iyatud siya hi Īsa ampa namung, amu agi, “Ikaw hi Simun, anak hi Yahiya, sagawaꞌ danglayan ta kaw Kipas.” (In ngān Kipas saliꞌ da iban Pitrus. In hāti niya batu.)

Paagarun hi Īsa kaniya hi Pilip kay Natanyal

43 Manjari, pagꞌadlaw hambuuk napikil hi Īsa limanjal pa hulaꞌ Jalil. Sakali nagbaak sila kay Pilip. Laung hi Īsa kaniya. “Kari kaw agad kākuꞌ!”

44 In hi Pilip ini tau Bitsayda, amu in hulaꞌ hi Andariyas kay Pitrus. 45 Na, magtūy hi Pilip naglawag kan Natanyal. Kiyabaakan niya mayan, laung niya kan Natanyal, “Kiyabaakan namuꞌ na in piyagbaytaꞌ hi Musa kiyasulat ha lawm Kitab Tawrat iban sin piyagbaytaꞌ sin manga kanabihan, amu in kiyasulat nila ha manga Kitab. In piyagbaytaꞌ nila amuna hi Īsa, anak hi Yusup dayn ha Nasarit.”

46 Sakali laung hi Natanyal, “Uy! Maytaꞌ, awn tau marayaw dayn ha Nasarit?”

In sambung hi Pilip, “Kari kaw agad bat mu kakitaan.”

47 Manjari, pagkitaꞌ hi Īsa kan Natanyal sūng mawn kaniya, namung hi Īsa, laung niya, “Yari na in tau, amu in tantu tuud bangsa Israil. Bukun siya panipu!”

48 Laung hi Natanyal kaniya, “Biyaꞌ diin in kaingat mu kākuꞌ?”

In sambung hi Īsa, “Sin way pa kaw natawag hi Pilip, kītaꞌ ta kaw simisilung ha sawm kahuy tina.”

49 Magtūy simambung hi Natanyal kan Īsa, laung niya, “Tuwan Guru, ikaw na tuud in Anak Tuhan, iban ikaw in Sultan sin bangsa namuꞌ Israil!”

50 Laung hi Īsa kaniya, “Nagparachaya na kaw magtūy kākuꞌ sawkat ta na kaw biyaytaan sin kītaꞌ ta kaw similung ha sawm kahuy tina? Ingat kaw ha susūngun awn manga hinang ku kakitaan mu labi makainu-inu dayn ha yan!” 51 Iban laung hi Īsa kanila, “Tantu tuud baytaan ta kamu sin tuman, kakitaan niyu maukab in lawang langit iban magnaug-gaban in manga malāikat sin Tuhan mari kākuꞌ, amu in Anak Mānusiyaꞌ.”

2

In Pagtiyaun ha Kana

1 Limabay mayan duway adlaw dayn ha kapagbichara hi Īsa kay Natanyal, awn nagtiyaun ha dāira sin Kana ha hulaꞌ Jalil. Didtu in inaꞌ hi Īsa nangluruk. 2 Nataabbit da isab hinda Īsa iban sin manga mulid niya pa pagtiyaunan. 3 Manjari didtu mayan sila ha pagtiyaunan, in tubig anggul naubus na sin manga luruk. Na, laung sin inaꞌ hi Īsa kaniya, “Kiyaubusan na sila tubig anggul.”

4 Sagawaꞌ in sambung hi Īsa ha inaꞌ niya, laung niya, “Inaꞌ, ayaw na kaw magsusa sin pasal yan. Aku na in makaingat ha yan. Way pa miyabut in waktu sin pagpaguwaꞌ ku sin kusug ku.”

5 Sagawaꞌ minsan biyaꞌ hādtu in sambung hi Īsa, biyaytaan sin inaꞌ niya in manga daraakun ha bāy pagtiyaunan, laung niya, “Hinanga niyu in unu-unu daakan kaniyu hi Īsa.”

6 Manjari awn duun unum puga pagluluunan tubig hipagꞌayl sin manga Yahudi. In luun sin hambuuk puga awn manga kawhaan taglima bingkiꞌ tubig.

7 Sakali laung hi Īsa ha manga daraakun duun, “Hipua niyu sin tubig in unum puga yan.” Saruun-duun liyuunan nila in puga hīpuꞌ tuud.

8 Ubus laung hi Īsa kanila, “Na, sawk na kamu ampa niyu dāha madtu pa tau nagkakaput sin paghinang.”

Pagdā nila madtu, 9 kīnaman na sin tau nagkakaput sin paghinang in tubig amu in nahinang na tubig anggul. Walaꞌ niya kiyaingatan bang dayn hāin kiyawaꞌ in tubig anggul, sagawaꞌ in manga daraakun nagsāwk sin tubig, nakaingat. Hangkan tiyawag sin tau nagkakaput sin paghinang in pangantin usug, 10 laung niya, “In kamatauran ha paghinangan in hipainum nila tagnaꞌ in tubig anggul marayaw tuud. Na, bang mataud na in nainum sin manga luruk, hipainum nila in tubig anggul bukun marayaw tuud. Sagawaꞌ in ikaw dugaing. Sampay pa bihaun masi tubig anggul marayaw tuud in hipagpainum mu, saꞌ labi awla in dayaw sin ini.”

11 Na, duun ha kawman Kana ha Jalil timagnaꞌ hi Īsa nagpaawn muꞌjijat, amu in hinang makainu-inu. Duun niya tagnaꞌ napakitaꞌ in kusug sin kawasa niya, lāgiꞌ nagparachaya tuud kaniya in manga mulid niya.

12 Pagꞌubus yadtu limūd na hi Īsa pa dāira Kapirnaum nagꞌagad iban sin inaꞌ niya, manga taymanghud niya iban sin manga mulid niya. Himantiꞌ sila duun manga pilay adlaw.

Madtu hi Īsa pa Bāy sin Tuhan

(Mat. 21:12-13; Mk. 11:15-17; Lk. 19:45-46)

13 Sakali marayꞌ mayan in paghinang sin manga Yahudi sin Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay, timukad hi Īsa iban sin manga mulid niya madtu pa Awrusalam (Baytal Makdis). 14 Pagdatung nila pa Awrusalam (Baytal Makdis), simūd hi Īsa pa lawm halaman sin Bāy sin Tuhan.* Pagsūd niya, kītaꞌ niya in manga tau nagdaragang sapiꞌ iban manga bili-bili iban manga assang. Kītaꞌ niya da isab in manga tau mananambiꞌ sīn dayn ha bangsa dugaing pa sīn sin bangsa Yahudi, naglilingkud ha manga lamisahan nila. 15 Na, diyugalan hi Īsa pagkitaꞌ niya ha manga yan. Hangkan kimāꞌ siya lubid hīnang lulubak ampa niya diyūy in katān hayup, in manga bili-bili iban manga sapiꞌ pa guwaꞌ sin halaman sin Bāy sin Tuhan. Biyalintuwad niya in lamisahan sin manga tau mananambiꞌ sīn sin sīn dayn ha hulaꞌ dugaing, iban piyulak-palik niya in manga pisita nila. 16 Ubus ampa niya īyan in manga tau magdaragang assang, laung niya, “Dāha niyu pa guwaꞌ in manga dagangan niyu yan. Ayaw niyu hinanga tabuꞌ in bāy ini amu in Bāy sin Tuhan, Amaꞌ ku!”

17 Na, magtūy kiyatumtuman sin manga mulid niya in kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, “Ya Tuhan landuꞌ tuud in tuyuꞌ ku magparuli sin bāy mu minsan amuna in makamula kākuꞌ.”

18 Manjari magtūy miyawn nangasubu kan Īsa in manga nakuraꞌ sin manga Yahudi. Laung nila kan Īsa, “Unu taꞌ in kapatutan mu yan magpaguwaꞌ kanila? Bang bunnal dayn ha Tuhan in kapatutan mu, pakitaa kami hambuuk muꞌjijat, amu in tandaꞌ sin awn kapatutan mu.”

19 In sambung hi Īsa kanila, “Lubuha niyu in Bāy sin Tuhan ini, hāti ha lawm sin tūy adlaw tibuukun ku magbalik patindugun.”

20 Laung sin manga nakuraꞌ Yahudi, “Uy, mapatindug mu magbalik in Bāy sin Tuhan ini ha lawm tūy adlaw? Minsan in lugay naghinang ha yan awn kaꞌpatan tagꞌunum tahun!”

21 Na, walaꞌ nila kiyahātihan in maana sin bichara hi Īsa sabab in Bāy sin Tuhan piyagꞌiyan hi Īsa amuna in anggawtaꞌ-baran niya. 22 Hangkan naabut mayan in waktu nabuhiꞌ nagbalik hi Īsa dayn ha kamatay, kiyatumtuman sin manga mulid niya in bichara hi Īsa pasal sin bāy. Kiyahātihan nila na in maana sin bichara niya. Na, nagparachaya na tuud sila sin manga kiyasulat ha lawm Kitab iban sin manga bichara hi Īsa.

Asal Kaingatan hi Īsa in Pikilan iban Lawm Atay sin Mānusiyaꞌ

23 Manjari sin saꞌbu hi Īsa duun ha Awrusalam (Baytal Makdis) himadil sin Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay, mataud tau in nagparachaya kaniya sabab kītaꞌ nila in manga muꞌjijat nahinang niya. 24 Sagawaꞌ walaꞌ piyangandul hi Īsa in baran niya kanila sabab asal niya kiyaiingatan bang unu in ha pikilan iban lawm atay sin mānusiyaꞌ katān. 25 Minsan siya diꞌ na baytaan sin manga addat-mangaddat sin manga mānusiyaꞌ sabab asal niya kaingatan in ha lawm atay sin manga mānusiyaꞌ.

3

Hi Īsa iban hi Nikudimus

1 Manjari awn hambuuk nakuraꞌ sin manga Yahudi agad ha hambuuk tumpuk sin agama nila, amu in pagtawagun Parisi. In ngān niya hi Nikudimus. 2 Sakali hambuuk dūm miyadtu hi Nikudimus kan Īsa dimā nagbichara. Laung niya, “Tuwan, kaingatan namuꞌ in ikaw hambuuk guru piyakari sin Tuhan himinduꞌ kāmuꞌ, karnaꞌ diꞌ kaw makapaawn sin manga muꞌjijat bang kaw walaꞌ dīhilan barakat sin Tuhan.”

3 Sagawaꞌ in sambung hi Īsa kaniya, amu agi, “Baytaan ta kaw sin kasabunnalan, bang in tau diꞌ hipagꞌanak magbalik, way lamud niya ha pamarinta sin Tuhan.”

4 Laung hi Nikudimus, “Biyaꞌ diin kaagi in tau maas hipagꞌanak magbalik? Tantu diꞌ na siya makasūd magbalik pa lawm tiyan sin inaꞌ niya iban hipagꞌanak magbalik!”

5 In sambung hi Īsa kaniya, laung niya, “Baytaan ta kaw sin kasabunnalan, bang in tau diꞌ hipagꞌanak dayn ha tubig iban da isab dayn ha Rū sin Tuhan, way lamud niya ha pamarinta sin Tuhan. 6 In tau hipagꞌanak sin mānusiyaꞌ, mānusiyaꞌ da isab. Sagawaꞌ bang in tau hipagꞌanak magbalik sin Rū sin Tuhan, in siya nahinang na anak sin Tuhan. 7 Na, ayaw kaw mainu-inu sin bichara ku sin subay kaw hipagꞌanak magbalik. 8 In Rū sin Tuhan biyaꞌ da sapantun sin hangin, makapagbayaꞌ bang pakain in tudjuhan niya. Kananaman ta in hangin sagawaꞌ diꞌ ta kaingatan bang guwaꞌ dayn diin atawa tudju pakain. Na, biyaꞌ da isab ha yan in hantang sin Rū sin Tuhan bang hipagꞌanak magbalik in mānusiyaꞌ dayn ha kusug sin Rū.”

9 Laung hi Nikudimus, “Ay kaw, biyaꞌ diin in kaagi sin biyaꞌ ha yan?”

10 In sambung hi Īsa kaniya, “Maytaꞌ mu diꞌ kahātihan in panghinduꞌ ku ini? Malayngkan, hambuuk kaw guru lalagguun sin bangsa Israil. 11 Baytaan ta kaw sin kasabunnalan. Nagnasīhat kami sin kiyaingatan namuꞌ iban simaksiꞌ kami sin kiyakitaan namuꞌ. Sagawaꞌ diꞌ kamu magparachaya sin baytaꞌ namuꞌ. 12 Bang kamu diꞌ magparachaya sin hinduꞌ ku ha pasal sin kahālan sin dunya, na tantu diꞌ da kamu isab magparachaya kākuꞌ bang ta kamu hinduan sin kahālan sin surgaꞌ. 13 Wayruun mānusiyaꞌ in nakakadtu pa surgaꞌ luwal da in aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ. In aku miyari dayn ha surgaꞌ sabab amu yan in asal hulaan ku.”

14 Laung pa isab hi Īsa, “Sin masa nakauna yadtu, ha waktu hi Musa iban sin manga bangsa Israil didtu ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan, giyantung hi Musa pa usuk in hās hīnang dayn ha tumbaga ha supaya bang aturun sin manga tau bakas nakutkut sin hās, kaulian sila. Na, biyaꞌ da isab ha yan in hantang sin amu in Anak Mānusiyaꞌ. Subay aku hikalansang pa usuk pagpatayan tau ampa patindugun, 15 ha supaya hisiyu-siyu in magparachaya kākuꞌ makabāk kabuhiꞌ salama-lama ha lawm ukum milik sin Tuhan.”

16 Landuꞌ tuud malasa in Tuhan ha manga mānusiyaꞌ, hangkan atas niya piyalahil pa dunya in hambuuk-buuk Anak niya amu in miyatay, ha supaya hisiyu-siyu in magparachaya kaniya diꞌ makapanarkaꞌ ha adlaw mahuli iban makabāk siya kabuhiꞌ salama-lama. 17 In maksud sin Tuhan nagpakari ha Anak niya pa dunya bukun manghukum ha manga mānusiyaꞌ, sagawaꞌ lumappas kanila, bat sila diꞌ kabutangan sin hukuman sin Tuhan.

18 Na, hisiyu-siyu in magparachaya ha Anak Tuhan, diꞌ tuud siya kugdanan sin hukuman sin Tuhan, sagawaꞌ hisiyu-siyu in diꞌ magparachaya kaniya, na in tau yan asal kiyugdan na sin hukuman sabab walaꞌ siya nagparachaya ha hambuuk-buuk Anak Tuhan. 19 In Anak Tuhan, amu in piyagbahasa ilaw, miyari pa lawm dunya dumihil kasawahan ha manga mānusiyaꞌ, sagawaꞌ mabayaꞌ in manga mānusiyaꞌ sin katigidluman dayn sin kasawahan sabab mangīꞌ in manga hinang nila. Na, amu yan in sabab hangkan in mānusiyaꞌ kugdanan sin hukuman. 20 Na, in tau mangīꞌ in hinang niya marugal ha ilaw yan. Diꞌ siya mabayaꞌ humarap pa ilaw yan sabab diꞌ siya mabayaꞌ kakitaan in manga hinang niya mangīꞌ. 21 Sagawaꞌ in tau naghihinang sin marayaw mabayaꞌ humarap pa ilaw, ha supaya tumampal sin in siya naghinang marayaw sabab sin pagkahagad niya ha Tuhan.

Hi Īsa kay Yahiya

22 Pagꞌubus, miyadtu hinda Īsa pa hulaꞌ Yahudiya iban sin manga mulid niya. Dimuun sila manga pilay adlaw iban nagliguꞌ sila ha manga tau. 23-24 Ha waktu yadtu walaꞌ pa najīl hi Yahiya. Didtu isab siya nagliguꞌ ha manga tau ha hulaꞌ Inun, amu in masuuk pa hulaꞌ Salim, sabab mataud tubig didtu. Daran in manga tau madtu kaniya magpaliguꞌ.

25 Manjari, in manga kaibanan mulid hi Yahiya naglugat iban sin hambuuk Yahudi pasal sin addat sin pagliguꞌ ha aturan sin agama. 26 Sakali miyadtu in manga mulid hi Yahiya kaniya, amu agi, “Tuwan Guru, katumtuman mu in hambuuk tau piyagbaytaꞌ mu kāmuꞌ amu in iban mu didtu ha hansipak sin Subaꞌ Jurdan? Na, nagliguꞌ na siya ha manga tau iban mataud tuud tau in sūng madtu kaniya!”

27 In sambung hi Yahiya kanila, “Wayruun tau in tagakawasa bang bukun dayn ha Tuhan. 28 Iban makasaksiꞌ kamu sin bakas piyamung ku sin bukun aku in Almasi, sagawaꞌ naraak aku mari piyauna dayn kaniya magsakap sin dān labayan niya. 29 Bang sawpama awn tau maniyaun, in pangantin usug in tagsukuꞌ ha pangantin babai, bukun in bagay niya. Na, in bagay sin pangantin usug, amu in miyuna dayn kaniya, kumuyag tuud bang niya karungugan na in tingug sin pangantin usug. Na, biyaꞌ da isab ha yan in hantang namuꞌ kay Īsa. Jumukup na in kakuyagan ku 30 bang hi Īsa tumaas na mabantug, hāti in aku mabaꞌ na in kabantugan ku.”

Hi Īsa Almasi Naug Dayn ha Surgaꞌ

31 Na, bang in tau limahil dayn ha surgaꞌ tantu makawasa tuud siya dayn ha katān. Sagawaꞌ bang dayn ha dunya sadja in tau, na, in kaingatan iban hikahinduꞌ niya amuna in kahālan ha lawm dunya. Sagawaꞌ in tau naug dayn ha surgaꞌ makawasa tuud dayn ha katān. 32 Na pagga siya naug dayn ha surgaꞌ, in hinduꞌ niya pasal sin manga kītaꞌ iban diyungug niya ha surgaꞌ, sagawaꞌ hangkatiyuꞌ da tuud in magparachaya ha hinduꞌ niya. 33 Sagawaꞌ hisiyu-siyu in magparachaya tuud ha hinduꞌ niya amuna in dumihil tandaꞌ sin bunnal tuud in Tuhan, 34 sabab in Almasi, amu in piyalahil sin Tuhan pa dunya, mamaytaꞌ pasal sin baytaꞌ sin Tuhan, karnaꞌ in Almasi kapagꞌagihan sin Rū sin Tuhan, amu in piyatutug sin Tuhan duun kaniya. 35 Malasa tuud in Tuhan ha Anak niya, iban dīhil niya in katān kusug iban kawasa kaniya. 36 Hisiyu-siyu in magparachaya ha amu in Anak Tuhan, awn kabuhiꞌ niya salama-lama, sagawaꞌ hisiyu-siyu in diꞌ magparachaya ha Anak Tuhan, diꞌ siya kaawnan sin kabuhiꞌ salama-lama. Gām mayan diꞌ maīg in mulkaꞌ sin Tuhan dayn kaniya.

4

Hi Īsa iban sin Babai Dayn ha Samariya

1 Manjari kiyabaytaan in manga tau Parisi sin mataud tau in miyagad iban nagpaliguꞌ kan Īsa dayn kan Yahiya. 2 In bunnal niya, bukun hi Īsa in nagliguꞌ ha manga tau, saꞌ manga mulid niya in nagliguꞌ. 3 Na, pagꞌingat hi Īsa sin manga suysuy ini, minīg siya iban sin manga mulid niya dayn ha hulaꞌ Yahudiya, ampa sila miyadtu nagbalik pa hulaꞌ Jalil. 4 Sakali in dān tudju pa Jalil subay lumabay dayn ha Samariya.

5 Na, limabay hinda Īsa dayn ha dān yan, sampay naabut nila in hambuuk kawman sin hulaꞌ Samariya pagngānan Sikar. In dāira ini masuuk madtu pa lupaꞌ amu in piyusakaꞌ hi Yaꞌkub ha anak niya hi Yusup sin masa nakauna yadtu. 6 Manjari duun ha lupaꞌ yaun, awn hambuuk kuppung amu in bakas hīnang hi Yaꞌkub. Sakali limingkud hi Īsa duun ha higad sin kuppung sabab liyaul siya, iban ugtu suga na.

7-8 Hāti in manga mulid niya miyadtu pa lawm dāira namī pagkaun. Na, nakalingkud mayan hi Īsa, awn hambuuk babai Samariya in miyawn simawk tubig. Manjari laung hi Īsa ha babai ini, “Indaꞌ, dihili aku tubig inumun.”

9 Laung sin babai kan Īsa, “In kita, bukun hangka-bangsa. In ikaw hambuuk Yahudi, ampa in aku tau Samariya, hāti mangayuꞌ kaw kākuꞌ tubig?” Hangkan in babai imiyan biyaꞌ hādtu, sabab diꞌ magꞌiyasipi in manga Yahudi iban sin manga tau Samariya.

10 In sambung hi Īsa ha babai, laung niya, “Bang mu sadja kaingatan bang unu in hirihil sin Tuhan ha manga mānusiyaꞌ, iban bang mu kaingatan bang hisiyu tuud aku amu in mangayuꞌ tubig bihaun, na mangayuꞌ da kaw isab tubig dayn kākuꞌ. Na, painumun ta kaw sin tubig amu in makabuhiꞌ ha tau.”

11 Laung sin babai kan Īsa, “Tuwan, biyaꞌ diin in kasawk mu sin tubig makabuhiꞌ ha tau sin wayruun hipanawk mu? Ampa in kuppung ini malawm. 12 In naghinang sin kuppung ini hi Yaꞌkub, amu in kaapuꞌ-apuan natuꞌ. Nakainum sila magtawtayꞌanak sin tubig ini sampay pa manga kahayupan nila. Na, pikil mu bahaꞌ, makawasa kaw dayn kan Yaꞌkub?”

13 In sambung hi Īsa, “In katān makainum sin tubig dayn ha kuppung ini, tantu uhawun da magbalik. 14 Sagawaꞌ hisiyu-siyu in makainum sin tubig hirihil ku kaniya, tantu diꞌ siya uhawun magbalik kasaumulan. Karnaꞌ in tubig hirihil ku kaniya mahinang biyaꞌ tuburan sin tubig ha lawm atay niya, amu in dumihil kaniya kabuhiꞌ salama-lama.”

15 Laung sin babai, “Tuwan, painuma aku sin tubig piyagꞌiyan mu yan ha supaya aku diꞌ na uhawun magbalik, iban ha supaya aku diꞌ na mari magbalik sumawk tubig.”

16 Laung hi Īsa kaniya, “Kadtu kaw kawaa in bana mu ampa kamu balik mari.”

17 In sambung sin babai, “Wayruun bana ku bihaun.”

Laung hi Īsa, “Bunnal in agi mu sin wayruun bana mu bihaun, 18 sabab minsan kaw nakalabay na nagbana nakalima, in usug iban mu nagꞌuukum bihaun, bukun kamu halal kawin. Kasabunnalan in biyaytaꞌ mu kākuꞌ.”

19 Laung sin babai kan Īsa, “Tuwan, bat hambuuk nabi kaw hāti yan! 20 In manga kaapuꞌ-apuan namuꞌ yadtu, manga tau Samariya, dī ha būd ini in pagpudjihan nila ha Tuhan. Sagawaꞌ laung sin manga kamu bangsa Yahudi subay ha Awrusalam (Baytal Makdis) in pagpudjihan ha Tuhan.”

21 Laung hi Īsa kaniya, “Indaꞌ, kahagad na kaw sin baytaꞌ ku kaymu. Dumatung da in waktu sin pagpudji natuꞌ ha Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, bukun ha būd ini atawa ha Awrusalam (Baytal Makdis). 22 In kamu manga tau Samariya diꞌ niyu kaingatan bang hisiyu tuud in piyupudji niyu. Sagawaꞌ in manga kami bangsa Yahudi kaingatan namuꞌ in piyupudji namuꞌ sabab in manglalappas ha mānusiyaꞌ guwaꞌ dayn ha bangsa Yahudi. 23 Na, bihaun dimatung na in waktu sin pagpudji sin manga tau dayn ha lawm atay nila tuud iban dayn ha kasabunnalan. Karnaꞌ biyaꞌ ha yan in kabayaan sin Tuhan bang in tau magpudji kaniya.” 24 Iban laung hi Īsa, “Tuhan in puunan sin nyawa, lāgiꞌ in siya nyawa da isab. Bukun siya biyaꞌ sin mānusiyaꞌ tagabaran. Hangkan hisiyu-siyu in mamudji kaniya subay tuud dayn ha lawm atay iban dayn ha kasabunnalan.”

25 Laung sin babai kan Īsa, “Asal kaingatan ku ha waktu susūngun dumatung mari in Almasi. Pagdatung niya mari, hibaytaꞌ niya kātuꞌniyu in unu-unu katān.”

26 In sambung hi Īsa kaniya, laung niya, “In piyagꞌiyan mu yan amuna in diyarā mu nagbichara bihaun.”

27 Ha saꞌbu hi Īsa nagbibichara iban sin babai, dimatung na in manga mulid hi Īsa. Landuꞌ tuud sila nainu-inu pagkitaꞌ nila nagbibichara hi Īsa iban sin babai. Sagawaꞌ wayruun tuud minsan hambuuk kanila in timawakkal mangasubu ha babai bang unu in gawi niya atawa nangasubu kan Īsa bang maytaꞌ niya diyā nagbichara in babai.

28 Na, binīn sin babai in kibut niya, ampa siya nagbalik pa kawman nanuysuy ha manga tau. 29 Laung niya ha manga tau, “Kari kamu agad kākuꞌ kimitaꞌ sin tau amu in namaytaꞌ kākuꞌ sin katān bakas nahinang ku. Bukun bahaꞌ siya na in Almasi?” 30 Na, in manga tau kiyabaytaan duun ha kawman miyadtu na kimitaꞌ kan Īsa.

31 Sin walaꞌ pa dimatung mawn in manga tau, siyagina na hi Īsa sin manga mulid niya pakaunun. Laung nila, “Tuwan Guru, bang kaw isab kimaun na muna!”

32 Sagawaꞌ in sambung hi Īsa kanila, “Awn da kakaun ku amu in diꞌ niyu kaingatan.”

33 Na, nagꞌasubu-iyasubuhi na in manga mulid niya. Laung nila, “Awn bahaꞌ tau dimā mari kaniya kakaun?”

34 “In makarihil kākuꞌ kusug,” laung hi Īsa, “in magad sin daakan sin Tuhan, amu in nagdaak kākuꞌ mari, subay ku ubusun hinangun in katān daakan niya. 35 Na, biyaꞌ na sin agi niyu upat bulan pa in lugay ampa makapagꞌani in tau sin tiyanum niya. Saꞌ baytaan ta kamu, bihaun waktu na sin pagꞌani. Atura niyu ba in manga tau sūng mari. In sila yan biyaꞌ sapantun manga tiyanum amu in matūp na anihun. Bukun na mawgay magparachaya na sila kākuꞌ! 36 Na, hisiyu-siyu in tau makarā ha manga tau magad sin hinduꞌ ku, awn tungbas kaniya marayaw, iban in manga tau mapaagad nila, awn na kabuhiꞌ salama-lama. Na, bang ibārat nagtanum, in tau nagtanum iban sin tau nagꞌaani kūgan sila karuwa bang sila makaani na. Na, biyaꞌ da isab ha yan in hantang sin tau nagpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw iban sin mangangawaꞌ tau magpaagad sin hinduꞌ ku, magkūg-kuyag sila karuwa.” 37 Laung pa isab hi Īsa, “Bunnal tuud in agi sin kamaasan natuꞌ yadtu, amu agi, ‘Dugaing in magtanum, dugaing isab in umaani!’ 38 Na, in kamu yan kiyawakilan ku umani sin bukun niyu tiyanum. Dugaing in nagsangsaꞌ, saꞌ kamu in magkawaꞌ magpajatu sin bunga.”

39 Manjari mataud tau Samariya in nagparachaya kan Īsa, sabab sin bichara sin babai, amu agi, “Biyaytaan aku sin tau sin katān bakas nahinang ku.” 40 Na, hangkan nakakawn mayan in manga tau Samariya kan Īsa, piyangayuꞌ nila kan Īsa pahantiun duun kanila. Na, himantiꞌ hi Īsa duun kanila duway adlaw.

41 Lāgiꞌ dayn ha sabab sin pagnasīhat hi Īsa ha manga tau timaud in nagparachaya kaniya. 42 Iban laung sin manga tau Samariya ha babai, “Bihaun magparachaya na tuud kami kan Īsa bukun sadja ha pasal sin suysuy mu, saꞌ diyungug namuꞌ na tuud in hinduꞌ niya. Iban kaingatan namuꞌ na sin siya na tuud in Manglalappas ha manga mānusiyaꞌ dī ha dunya.”

Pauliun hi Īsa in Anak sin Hambuuk Upisyal

43 Na, pagꞌubus hinda Īsa nakahantiꞌ duun duway adlaw, limanjal na sila pa Jalil. 44 Asal nakapamung hi Īsa, laung niya, “In hambuuk nabi diꞌ siya lagguun ha luggiyaꞌ hulaꞌ niya.” 45 Pagdatung nila pa Jalil siyampang na sila sin manga tau duun, sabab in manga tau ini bakas nakakitaꞌ sin katān nahinang hi Īsa ha adlaw pagjamu ha saꞌbu nila didtu ha Awrusalam (Baytal Makdis) himadil sin Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay.

46 Pagꞌubus yadtu nagbalik na hinda Īsa pa kawman Kana ha Jalil. Duun ha Kana napapanjari hi Īsa tubig anggul in tubig. Sakali awn hambuuk upisyal dayn ha Kapirnaum, amu in kiyarihilan kawasa sin sultan, in nakasaꞌbu isab duun. In anak niya usug tagasakit. 47 Pagꞌingat niya sin yaun hi Īsa ha Jalil bakas dayn ha Yahudiya, miyadtu siya kan Īsa jimunjung paagarun pa Kapirnaum ha supaya kaulian in anak niya nasasakit pangsan.

48 Laung hi Īsa kaniya, “Subay sadja kamu makakitaꞌ manga tandaꞌ iban manga muꞌjijat ampa kamu magparachaya.”

49 In sambung sin upisyal, “Anduꞌ Tuwan, agad na kaw mari kākuꞌ sabab in anak ku ha ūt na sin kamatay iban kabuhiꞌ.”

50 Laung hi Īsa kaniya, “Kadtu na kaw uwiꞌ. Uliꞌ na in anak mu!”

Na, nagkahagad in tau ini sin bichara kaniya hi Īsa iban magtūy na siya minuwiꞌ. 51 Na, ha saꞌbu niya miyanaw tudju pa bāy niya, piyaglanggal siya sin manga daraakun niya. Laung nila kaniya, “In anak mu uliꞌ na!”

52 Sakali iyasubu niya sila, laung niya, “Manga lisag pila imuliꞌ in sakit niya?” Laung nila, “Naīg in hinglaw niya lisag hambuuk sin kahapun mahapun.”

53 Na, kiyatumtuman sin amaꞌ sin bataꞌ-bataꞌ sin amuna isab yadtu in waktu sin pagbichara hi Īsa kaniya, amu agi, “Uliꞌ na in anak mu!” Na, dayn didtu nagparachaya siya kan Īsa iban sin manga tau ha lawman niya.

54 Na, amu yan in hikaruwa muꞌjijat nahinang hi Īsa pagꞌubus niya nagbalik dayn ha Yahudiya pa Jalil.

5

Mapauliꞌ hi Īsa in Tau Nasasakit duun Nagtatagad ha Tubig

1 Manjari manga pilay adlaw mayan nakalabay, timukad hinda Īsa pa Awrusalam (Baytal Makdis) sumaꞌbu sin hambuuk hinang pagjamu sin manga Yahudi. 2 Na, duun ha Awrusalam (Baytal Makdis) awn tubig amu in pagtawagun, bang ha bahasa Yahudi, Bitsatta, masuuk pa hambuuk lawang sin dāira amu in pagngānan Lawang Bili-bili. Iban awn duun lima bāy-bāy pagsisilungan ha daig sin tubig. 3 Na, mataud tuud tau nasasakit in kimukulang duun ha bāy-bāy. In kaibanan buta, iban in kaibanan pingkaꞌ, diꞌ makapanaw, iban in kaibanan nagpapatay in baran. 4 In manga tau nasasakit ini, timatagad duun sin pagbukal sin tubig, sabab awn waktu mawn in malāikat sin Tuhan magpabukal sin tubig. Na hisiyu-siyu in makakadtu muna ha saꞌbu nagbubukal in tubig kaulian in sakit niya, minsan sakit unu. 5 Manjari awn hambuuk tau nasasakit duun. Katluan tagwalu tahun na in lugay niya nāsakit. 6 Pagkitaꞌ hi Īsa, kiyaingatan niya magtūy sin malugay na in sakit niya. Manjari iyasubu siya hi Īsa, amu agi, “Mabayaꞌ kaw kaulian?”

7 Laung sin tau nāsakit kan Īsa, “Huun, Tuwan, sagawaꞌ wayruun makabuhat kākuꞌ mawn pa lawm tubig bang in tubig magbukal na. Iyampa namān aku imilud, awn na magtūy makauna dayn kākuꞌ.”

8 Na, laung hi Īsa kaniya, “Tindug na kaw. Mumusa na in kulangan mu ampa kaw panaw na.” 9 Saruun-duun kiyaulian in tau nāsakit. Miyumus niya na in kulangan niya ampa siya miyanaw.

Na, in adlaw yadtu, adlaw Sabtuꞌ, amu in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan sin manga bangsa Yahudi. 10 Sakali laung sin manga nakuraꞌ sin manga Yahudi ha tau bakas nāsakit, “Uy, adlaw ini, adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan. Langgal saraꞌ natuꞌ in magmumus kaw sin kulangan mu yan.”

11 In sambung sin tau bakas nāsakit, laung niya, “In agi sin tau nagpauliꞌ sin sakit ku, hipamumus na in kulangan ku iban diyaak niya na aku papanawun.”

12 In agi sin manga nakuraꞌ Yahudi, “Hisiyu in tau dimaak kaymu biyaꞌ hādtu?”

13 Sagawaꞌ diꞌ kaingatan sin tau bakas nāsakit bang hisiyu in tau nagpauliꞌ kaniya, sabab mataud tuud tau duun ha daig tubig iban in hi Īsa minīg magtūy.

14 Manjari pagpuas yadtu, kītaꞌ hi Īsa nagbalik in tau amu in bakas nāsakit didtu ha lawm Bāy sin Tuhan. Laung hi Īsa kaniya, “Kitaa ba, kiyaulian na in sakit mu. Hangkan ayaw na kaw maghinang sin manga hinang makarusa ha supaya wayruun mangīꞌ kumugdan kaymu labi pa dayn sin bakas sakit mu.”

15 Na, pagꞌubus, gimuwaꞌ na in tau bakas nāsakit ampa miyadtu namaytaꞌ ha manga nakuraꞌ Yahudi sin hi Īsa in tau nagpauliꞌ sin sakit niya.

16 Hangkan sainagun sin manga nakuraꞌ Yahudi pinjalaun nila hi Īsa, sabab nagpauliꞌ siya sin tau nasasakit ha adlaw hipaghali-hali pa Tuhan.

Sibuꞌ in Kawasa hi Īsa iban Tuhan

17 Sagawaꞌ in sambung hi Īsa kanila, laung niya, “In Tuhan, Amaꞌ ku, diꞌ magbugtuꞌ in paghinang niya. Na, damikkiyan in aku subay ku isab diꞌ bugtuun in paghinang ku.”

18 Pagdungug sin manga nakuraꞌ Yahudi sin bichara hi Īsa diyugalan tuud sila. Kimusug na tuud in bayaꞌ nila mamunuꞌ kan Īsa sabab bukun sadja pasal sin pagpauliꞌ niya ha tau nasasakit ha adlaw hipaghali-hali iban pagpudji pa Tuhan, sagawaꞌ imiyan siya sin Amaꞌ niya in Tuhan, iban piyakitaꞌ niya sin siya sibuꞌ iban Tuhan.

In Kawasa hi Īsa amu in Anak Tuhan

19 Manjari laung hi Īsa ha manga nakuraꞌ Yahudi, “Baytaan ta kamu sin kasabunnalan. Diꞌ ku mahinang in manga nahinang ku yan bang baran-baran ku sadja, sagawaꞌ unu-unu in kītaꞌ ku hīhinang sin Tuhan, Amaꞌ ku, amu isab in agarun ku hinangun. Sibuꞌ tuud in hinang sin Amaꞌ iban sin Anak. 20 Karnaꞌ dayn ha sabab landuꞌ tuud in lasa kākuꞌ sin Tuhan, Amaꞌ ku, piyaiingat niya kākuꞌ in katān hinang niya. Ha susūngun awn pa hipahinang sin Tuhan, Amaꞌ ku, amu in labi pa dayn sin manga nahinang ku hayn-duun iban mainu-inu tuud kamu. 21 In Tuhan, Amaꞌ ku, makarihil kabuhiꞌ ha miyamatay. Na, damikkiyan in aku, Anak niya, makarihil kabuhiꞌ ha hisiyu-siyu tau patay kabayaan ku buhiun. 22 Lāgiꞌ bukun Tuhan, Amaꞌ ku, in manghukum ha manga mānusiyaꞌ, sabab kiyasukuꞌ niya na kākuꞌ in kawasa manghukum ha manga mānusiyaꞌ, 23 ha supaya aku lagguun sin mānusiyaꞌ katān biyaꞌ da isab sin paglagguꞌ nila ha Tuhan. Hisiyu-siyu in diꞌ manglagguꞌ kākuꞌ, hāti niya walaꞌ niya da isab liyagguꞌ in Tuhan amu in nagpakari kākuꞌ.”

24 Laung pa isab hi Īsa kanila, “Baytaan ta kamu sin kasabunnalan. Hisiyu-siyu in dumungug sin bichara ku iban magparachaya ha nagdaak kākuꞌ mari, awn kabuhiꞌ niya salama-lama, iban diꞌ na siya kugdanan sin hukuman pakadtuun pa narkaꞌ. Mapuas na siya dayn ha kasiksaan salama-lama. Gām mayan awn na kabuhiꞌ niya kasaumulan. 25 Baytaan ta kamu sin kasabunnalan,” laung hi Īsa, “bihaun dimatung na in waktu, awn makabuhiꞌ magbalik ha manga patay bang sila dumungug sin suwara ku amu in Anak Tuhan, iban kaawnan na sila sin kabuhiꞌ salama-lama. 26 Karnaꞌ in aku biyaꞌ da tuud isab Tuhan, Amaꞌ ku, amu in puunan sin kabuhiꞌ sabab sin kawasa kiyarihil niya kākuꞌ. 27 Lāgiꞌ asal aku kiyarihilan kawasa sin Tuhan, Amaꞌ ku, manghukum ha manga mānusiyaꞌ sabab aku in Anak Mānusiyaꞌ.

28 “Sagawaꞌ ayaw kamu mainu-inu sin pamung ku ini. Ha susūngun in katān patay makarungug da sin suwara ku, amu in suwara sin Anak Mānusiyaꞌ. 29 Na, pagdungug nila sin suwara ku, magtūy sila mabuhiꞌ magbalik iban gumuwaꞌ na sila dayn ha lawm kubul. Na, in sasukuꞌ sin bakas nakahinang marayaw mabuhiꞌ na magbalik dayn ha kamatay, iban karihilan na kabuhiꞌ salama-lama, sagawaꞌ in sasukuꞌ sin bakas nakahinang mangīꞌ, mabuhiꞌ da isab magbalik ha supaya sila kabutangan hukuman sin narusa nila.”

Manga Paltandaan sin hi Īsa amuna in Almasi

30 Laung pa isab hi Īsa, “Diꞌ aku makahinang unu-unu bang baran-baran ku sadja. Minsan in manghukum bukun hinang sin baran-baran ku, saꞌ in yan daakan sin Tuhan kākuꞌ. Hangkan in panghukum ku mabuntul tuud sabab kabayaan sin Tuhan in iyaagad ku, amu in nagdaak nagpakari kākuꞌ. Bukun kabayaan ku in iyaagad ku.

31 “Lāgiꞌ bang aku sadja in mamaytaꞌ kaniyu pasal sin baran ku diꞌ kamu magkahagad sin bunnal in bichara ku. 32 Sagawaꞌ awn dugaing namaytaꞌ kaniyu pasal ku, ampa kaingatan ku in baytaꞌ niya pasal ku bunnal tuud.

33 “Piyakadtu niyu in manga daraakun niyu nangusihat kan Yahiya. Na biyaytaan niya sila sin kasabunnalan pasal ku. 34 Malayngkan, diꞌ aku magkagunahan tau mamaytaꞌ sin pasal ku, sagawaꞌ siyabbut ku hi Yahiya kaniyu ha supaya kamu malappas. 35 In hi Yahiya biyaꞌ sapantun hambuuk palitaan nalalaga dumihil kasawahan pa manga mānusiyaꞌ. Kiyaamuhan kamu sin hinduꞌ niya, sagawaꞌ hangkarayꞌ da.

36 “Sagawaꞌ awn da mamaytaꞌ pasal ku amu in labi pa dayn sin baytaꞌ hi Yahiya. In hinang ku amuna in mamaytaꞌ kaniyu sin pasal ku. Naraak aku sin Tuhan, Amaꞌ ku, tumalus sin hinang kiyasukuꞌ niya hipahinang kākuꞌ. Na, in yan amuna in tandaꞌ sin in aku kiyawakilan sin Tuhan mari. 37 Lāgiꞌ minsan in Tuhan, Amaꞌ ku, amu in nagdaak mari kākuꞌ, simaksiꞌ da isab sin pasal ku. Sagawaꞌ walaꞌ tuud kamu dimungug sin suwara niya, iban walaꞌ niyu tuud kītaꞌ in jāt niya. 38 Iban walaꞌ himūp pa lawm atay niyu in Parman niya, sabab diꞌ kamu magparachaya ha amu in naraak niya mari. 39 Matuyuꞌ tuud kamu mangadjiꞌ sin luun sin manga Kitab sabab in pangannal niyu bang niyu pangadjiun in luun sin manga Kitab makabaak kamu kabuhiꞌ salama-lama. Na, in manga Kitab piyangadjiꞌ niyu yan namaytaꞌ sin pasal ku! 40 Sagawaꞌ matugas in atay niyu. Masi kamu diꞌ magparachaya kākuꞌ minsan da aku in makarihil kaniyu sin kabuhiꞌ salama-lama.”

41 Laung pa isab hi Īsa, “Bukun kalagguan dayn ha mānusiyaꞌ in kabayaan ku. 42 Sagawaꞌ kaingatan ku bang unu in ha lawm atay niyu. Wayruun lasa niyu ha Tuhan. 43 Miyari aku iban kawasa kiyarihil kākuꞌ sin Tuhan, Amaꞌ ku, sagawaꞌ diꞌ kamu magkahagad kākuꞌ. Sagawaꞌ bang awn tau dugaing magpakitaꞌ kaniyu sin kawasa niya magkahagad kamu kaniya. 44 Asal diꞌ kamu makakahagad kākuꞌ sabab in piyagtutuyuan niyu in kabantugan dayn ha pagkahi niyu mānusiyaꞌ. Wayruun tuyuꞌ niyu sin kabantugan dayn ha hambuuk-buuk Tuhan.

45 “Na, ayaw kamu magpikil sin aku in mamaytaꞌ sin manga dusa niyu pa Tuhan, Amaꞌ ku, bang maabut na in adlaw paghukum. Sabab in hi Musa amu in bakas nagpasampay kaniyu sin saraꞌ iyaagad niyu, amu in mamaytaꞌ sin manga dusa niyu. 46 Malayngkan, bang kamu bunnal tuud nagkahagad kan Musa, subay kamu magkahagad kākuꞌ, sabab kiyasulat niya ha lawm Kitab in pasal ku. 47 Sagawaꞌ pagga kamu diꞌ magkahagad sin pasal kiyasulat hi Musa, na asal diꞌ da kamu magkahagad sin hibaytaꞌ ku kaniyu.”

6

Pakaunun hi Īsa in Lima Ngaibu Tau

(Mat. 14:13-21; Mk. 6:30-44; Lk. 9:10-17)

1-4 Manjari ini, marayꞌ na in haylaya sin bangsa Yahudi, amu in pagtawagun Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay. Sakali imuntas na hinda Īsa pa hansipak sin Dagat Jalil, amu in pagtawagun Dagat Tibiri. Mataud tau in miyurul kanila, sabab kītaꞌ nila in manga muꞌjijat nahinang hi Īsa biyaꞌ na sin pagpauliꞌ sin manga tau nāsakit. Na, pagdatung hinda Īsa, timukad hi Īsa iban sin manga mulid niya pa taas būd-būd, ampa sila limingkud duun.

5 Sakali pagkitaꞌ hi Īsa sin manga tau mataud sūng mawn kanila, namung siya ha hambuuk mulid niya hi Pilip, laung niya, “Hariin kita makabī pagkaun hipakaun ha manga tau ini?” 6 (Hangkan nangasubu biyaꞌ hādtu hi Īsa, sabab siyulayan niya bang awn da pangandul hi Pilip ha kawasa niya. Malayngkan, asal kaingatan na hi Īsa bang unu in hinangun niya.)

7 In sambung hi Pilip, “Tuwan, minsan in gadji sin hinang walu bulan in hipamī tinapay diꞌ da makakaunan ha taud sin manga tau yan, minsan da hangkatiyuꞌ in hirihil kanila, diꞌ da makajarihan.”

8 Sakali simambung in hambuuk mulid hi Īsa hi Andariyas, amu in taymanghud hi Simun Pitrus, laung niya, 9 “Yari awn hambuuk bataꞌ usug nagdarā lima tinapay iban duwa istaꞌ. Sagawaꞌ tantu tuud diꞌ ini makajarihan hipakaun ha manga tau mataud ini.”

10 Laung hi Īsa kanila, “Palingkura niyu in manga tau.” (Na, maluag in bayli duun lingkuran nila.) Na, limingkud na duun in manga tau. In taud sin manga tau minsan in usug sadja awn manga lima ngaibu, dugaing pa in manga babai iban sin manga bataꞌ-bataꞌ. 11 Manjari kiyawaꞌ na hi Īsa in tinapay ampa siya nagsarang-sukul pa Tuhan. Pagꞌubus ampa niya piyagbahagiꞌ-bahagiꞌ in manga tinapay, piyarihil pa manga tau naglilingkud. Damikkiyan, piyagbahagiꞌ-bahagiꞌ niya da isab in istaꞌ iban kiyarihilan in manga tau pila-pila na in taud sin kabayaan nila.

12 Pagga kiyansuban na in manga tau, laung hi Īsa ha manga mulid niya, “Tipuna niyu in manga kakaun nakapin bat diꞌ makawgun.” 13 Na, tīpun na sin manga mulid hi Īsa in manga tinapay nakapin. Ha lawm sin lima tinapay yadtu piyakaun ha manga tau, in nakapin awn pa hangpuꞌ tagduwa ambung.

14 Sakali pagkitaꞌ sin manga tau duun sin muꞌjijat nahinang hi Īsa, laung nila pakaniya-pakaniya, “Tantu amuna sa ini in nabi amu in piyagꞌiyan mari pa dunya!” 15 Na, asal kiyaingatan hi Īsa sin in manga tau sūng na mawn sumaggaw kaniya iban lugusun nila siya mahinang sultan nila. Hangkan timukad siya pa taas būd-būd isa-isa niya.*

Manaw hi Īsa ha Babaw Dagat

(Mat. 14:22-33; Mk. 6:45-52)

16 Sakali naabut mayan magrib, limūd na in manga mulid hi Īsa madtu pa higad dagat, 17 ampa sila simakat pa taas kumpit asibiꞌ. Na, pagga narūm na, walaꞌ pa nakakawn hi Īsa kanila, timulak na sila harap pa Kapirnaum. 18 Sakali kiyugdan sila sin hangin makusug ha dān iban alun dakulaꞌ. 19 Nakarayung mayan sila kulang-labi lima usuk batu, kītaꞌ nila na hi Īsa miyamanaw ha babaw sin dagat sūng mawn pa kumpit nila. Na, miyugaꞌ tuud sila. 20 Sakali laung hi Īsa kanila, “Ayaw kamu mabugaꞌ. Aku sa ini.” 21 Na, piyasakat nila na hi Īsa pa taas kumpit. Nakasakat mayan hi Īsa, saruun-duun dimatung sila pa lugal kadtuun nila.

Lawagun hi Īsa sin Manga Tau

22 Na, naadlaw mayan, in manga tau mataud (bakas piyakaun hi Īsa), masi duun ha hansipak sin Dagat Jalil. Kītaꞌ nila sin hambuuk kumpit asibiꞌ in nakatulak dayn duun. Iban kiyaingatan nila sin hi Īsa walaꞌ nakaagad ha manga mulid niya timulak. 23 Na, awn isab manga kumpit asibiꞌ dayn ha dāira Tibiri in dimungguꞌ mawn pa lugal masuuk pa bakas piyagkaunan sin manga tau mataud pagꞌubus hi Panghuꞌ Īsa nagsarang-sukul pa Tuhan. 24 Manjari pagꞌingat sin manga tau sin walaꞌ na duun hi Īsa iban sin manga mulid niya, simakat na sila pa manga kumpit asibiꞌ harap pa Kapirnaum naglawag kan Īsa.

Hi Īsa in Piyagbahasa Kakaun Makarihil Kabuhiꞌ Salama-lama

25 Pagdatung sin manga tau mawn pa hansipak sin Dagat Jalil, kiyabaakan nila na hi Īsa. Laung nila kaniya, “Tuwan, kaꞌnu kaw dimatung mari?”

26 In sambung hi Īsa kanila, “Baytaan ta kamu sin mattan. Hangkan niyu aku liyawag sabab kiyansuban kamu sin kakaun kahapun, sagawaꞌ walaꞌ nakasūd pa lawm pikilan niyu bang unu in hātihan sin manga muꞌjijat nahinang ku, amu in kītaꞌ niyu. 27 Subay in pagsangsaan niyu bukun sadja amu in kakaun diꞌ da tumatas malugay. Sagawaꞌ subay labi niyu pagsangsaan in kakaun diꞌ magkahagin salama-lama, amu in hikarihil kaniyu sin aku, amu in Anak Mānusiyaꞌ. Aku tuud in makarihil kaniyu sin kakaun yan, sabab aku in kiyawakilan sin Tuhan, Amaꞌ ku, dumihil ha yan.”

28 Na, iyasubu nila hi Īsa, laung nila, “Unu bahaꞌ in subay namuꞌ hinangun bat namuꞌ maagad in kabayaan sin Tuhan?”

29 In sambung hi Īsa kanila, “Biyaꞌ ha ini in kabayaan sin Tuhan hipahinang kaniyu. Subay kamu magparachaya tuud kākuꞌ amu in kiyawakilan sin Tuhan mari.”

30-31 In sambung nila, “Unu in muꞌjijat mapakitaꞌ mu kāmuꞌ, tandaꞌ sin barakat mu ha supaya kami magparachaya kaymu? Ha waktu sin manga kamaasan natuꞌ yadtu didtu ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan, in kiyaun nila, amu in pagtawagun ‘manna’, hūg dayn ha langit. Biyaꞌ na sin kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab, amu agi, ‘Patulunan niya sila kakaun dayn ha surgaꞌ!’ Na, in ikaw unu in mahinang mu?” laung sin manga tau kan Īsa.

32 In sambung hi Īsa kanila, “Baytaan ta kamu sin kasabunnalan. Bukun hi Musa in nagdihil sin kakaun dayn ha surgaꞌ ha manga kamaasan natuꞌ yadtu. In Tuhan, Amaꞌ ku, amu in nagdihil kanila sin kakaun dayn ha surgaꞌ. Siya da isab in dumihil sin kakaun sabunnal. 33 Karnaꞌ in kakaun hirihil sin Tuhan amuna in naraak niya piyanaug dayn ha surgaꞌ mari pa dunya, amu in dumihil ha manga mānusiyaꞌ sin kabuhiꞌ sabunnal.”

34 Na, laung sin manga tau kan Īsa, “Tuwan, taptap kami dihili sin kakaun piyagꞌiyan mu yan.”

35 Laung hi Īsa kanila, “Aku na ini in kakaun amu in makarihil sin kabuhiꞌ. Hisiyu-siyu in mari magad kākuꞌ diꞌ na siya hapdiun kasaumulan, iban hisiyu-siyu in magparachaya kākuꞌ, diꞌ na siya uhawun kasaumulan. 36 Na, bakas ta na kamu biyaytaan sin minsan niyu aku kakitaan na, diꞌ da kamu magparachaya kākuꞌ. 37 Sagawaꞌ in sasukuꞌ sin asal kiyasukuꞌ kākuꞌ sin Tuhan, Amaꞌ ku, magparachaya da iban mari da magad kākuꞌ. Na, taymaun ku tuud in hisiyu-siyu mari magad kākuꞌ. 38 Sabab in maksud ku miyari pa dunya dayn ha surgaꞌ bukun huminang sin kabayaan ku, sagawaꞌ huminang sin kabayaan sin Tuhan amu in nagdaak kākuꞌ. 39 Na, in kabayaan sin Tuhan amu in nagdaak kākuꞌ, subay wayruun malawaꞌ dayn kākuꞌ minsan hambuuk dayn ha manga asal kiyasukuꞌ niya kākuꞌ. Lāgiꞌ subay ku sila buhiun katān magbalik dayn ha kamatay ha adlaw mahuli. 40 Karnaꞌ in kabayaan sin Tuhan, Amaꞌ ku, in sasukuꞌ sin makakitaꞌ kākuꞌ, amu in Anak Tuhan, iban nagparachaya kākuꞌ, subay dihilan kabuhiꞌ salama-lama, iban ha adlaw mahuli buhiun ku sila magbalik dayn ha kamatay.”

41 Na, kimangīꞌ in atay sin manga tau pasal sin pamung hi Īsa sin in siya amuna in kakaun dayn ha surgaꞌ. 42 Hangkan piyagbicharahan nila in pamung hi Īsa, laung nila, “Maytaꞌ in tau ini imiyan dayn ha surgaꞌ siya? Bukun ka in siya hi Īsa, anak hi Yusup? Kaingatan natuꞌ in inaꞌ-amaꞌ niya.”

43 In sambung hi Īsa kanila, “Hundung na kamu magbichara biyaꞌ ha yan. 44 Way tau mari magad kākuꞌ bang siya diꞌ dihilan bayaꞌ sin Tuhan, Amaꞌ ku, amu in nagdaak kākuꞌ mari. Iban buhiun ku siya magbalik dayn ha kamatay ha adlaw mahuli. 45 Kiyasulat sin manga kanabihan ha lawm Kitab, amu agi, ‘In katān mānusiyaꞌ hinduan sin Tuhan.’ Na,” laung hi Īsa, “hisiyu-siyu in makarungug iban magkahagad sin hinduꞌ sin Tuhan, Amaꞌ ku, mari da siya magad kākuꞌ. 46 Malayngkan bukun in hāti niya yan bat awn nakakitaꞌ ha Tuhan, sabab amura aku in nakakitaꞌ ha Tuhan, Amaꞌ ku, karnaꞌ in aku dayn ha Tuhan.” 47 Laung pa isab hi Īsa, “Baytaan ta kamu sin kasabunnalan. Hisiyu-siyu in magparachaya kākuꞌ awn kabuhiꞌ niya salama-lama. 48 Aku na ini in kakaun amu in makarihil sin kabuhiꞌ. 49 In manga kaapuꞌ-apuan niyu yadtu miyatay da didtu ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan, minsan ‘manna’ in kiyaun nila. 50 Sagawaꞌ in kakaun dayn ha surgaꞌ piyagꞌiyan ku kaniyu dugaing tuud. Hisiyu-siyu in makakaun ha yan diꞌ siya mapatay. 51 Aku na ini in kakaun dayn ha surgaꞌ amu in puunan sin katān kabuhiꞌ. Hisiyu-siyu in kumaun sin kakaun ini awn kabuhiꞌ niya salama-lama. In kakaun hipakaun ku kaniya amuna in unud ku. Hilillaꞌ ku in duguꞌ-nyawa ku ha supaya awn kabuhiꞌ sin mānusiyaꞌ katān.”

52 Na, nagpasuꞌ in paglugat sin manga tau pasal sin pamung hi Īsa. Laung nila, “Biyaꞌ diin in kaagi sin tau ini magpakaun kātuꞌ sin unud niya?”

53 Laung hi Īsa kanila, “Baytaan ta kamu sin kasabunnalan. Bang kamu diꞌ kumaun sin unud ku amu in Anak Mānusiyaꞌ, iban diꞌ minum sin duguꞌ ku wayruun kabuhiꞌ niyu. 54 Hisiyu-siyu in kumaun sin unud ku iban minum sin duguꞌ ku awn kabuhiꞌ niya salama-lama, iban buhiun ku siya magbalik dayn ha kamatay ha adlaw mahuli. 55 Sabab in unud ku iban duguꞌ ku amuna in kakaun iban iinumun diꞌ magkahagin sampay kasaumulan. 56 Hisiyu-siyu in kumaun sin unud ku iban minum sin duguꞌ ku, in pikilan iban atay niya himahambuuk kākuꞌ. Damikkiyan, in aku himahambuuk da isab kaniya. 57 In Tuhan, Amaꞌ ku, amu in nagdaak kākuꞌ mari. Asal siya in puunan sin katān kabuhiꞌ. Na, dayn ha sabab niya awn kabuhiꞌ ku. Damikkiyan biyaꞌ da isab ha yan in hisiyu-siyu kumaun kākuꞌ, awn kabuhiꞌ niya dayn ha sabab ku. 58 Na, aku in tantu tuud kakaun dayn ha surgaꞌ. Bukun biyaꞌ sin kakaun kiyaun sin manga kaapuꞌ-apuan niyu yadtu. Sabab minsan sila kimaun hādtu, miyatay da sila. Sagawaꞌ hisiyu-siyu in kumaun sin kakaun tantu tuud dayn ha surgaꞌ, awn kabuhiꞌ niya kasaumulan.”

59 Amu yan in manga hinduꞌ hi Īsa didtu ha lawm sin langgal ha Kapirnaum.

In Hinduꞌ Makarihil Kabuhiꞌ Salama-lama

60 Na, kamatauran sin manga mulid hi Īsa nakarungug sin pagnasīhat niya. Laung nila, “In hinduꞌ niya yan mahunit agarun. Wayruun mabayaꞌ dumungug ha yan!”

61 Sakali asal kiyatalusan hi Īsa in piyagdubduban sin manga tau. Hangkan laung niya kanila, “Marayꞌ kimangīꞌ in atay niyu sin hinduꞌ ku. 62 Na, marayꞌ lubaꞌ pa in ngīꞌ sin atay niyu bang niyu kakitaan in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ, magbalik pa surgaꞌ (amu in asal hulaan ku). 63 In Rū sin Tuhan amuna in makarihil sin kabuhiꞌ sabunnal. Bang baran-baran niyu hadja wayruun kabuhiꞌ sabunnal makawaꞌ niyu. In hinduꞌ ku amu in makarihil kaniyu kabuhiꞌ sabunnal sabab in yan guwaꞌ dayn ha Rū sin Tuhan. 64 Sagawaꞌ,” laung hi Īsa, “in kaibanan kaniyu diꞌ magparachaya.” (Hangkan hi Īsa namung biyaꞌ ha ini sabab asal niya kiyaingatan dayn sin tagnaꞌ bang hisiyu in manga tau diꞌ magparachaya kaniya iban bang hisiyu in tumipu kaniya ha susūngun.) 65 Laung pa isab hi Īsa, “Hangkan asal ta kamu biyaytaan sin way tau mari magad kākuꞌ bang siya bukun dihilan bayaꞌ sin Tuhan, Amaꞌ ku.”

66 Na, dayn ha sabab sin pamung hi Īsa, mataud in manga mulid niya minīg, iban walaꞌ na miyagad kaniya.

67 Hangkan iyasubu hi Īsa in hangpuꞌ tagduwa mulid niya, laung niya, “Na, biyaꞌ diin in kamu yan? Mabayaꞌ isab kamu mīg biyaꞌ kanila?”

68 In sambung hi Simun Pitrus kaniya, “Tuwan, hisiyu pa in kadtuan namuꞌ dugaing dayn kaymu? Amura hinduꞌ mu in makarihil sin kabuhiꞌ salama-lama. 69 Magparachaya na tuud kami kaymu bihaun iban kaingatan namuꞌ na tuud sin ikaw na in hambuuk-buuk mahasuchi naug dayn ha Tuhan.”

70 In sambung hi Īsa, “In kamu hangpuꞌ tagduwa napīꞌ ku magad kākuꞌ. Sagawaꞌ in hambuuk kaniyu saytan.” 71 In piyagꞌiyan hi Īsa hi Judas amu in anak hi Simun tau dayn ha Kiriyud. In hi Judas hambuuk sin manga hangpuꞌ tagduwa mulid hi Īsa, sagawaꞌ siya in timipu kan Īsa.

7

Hi Īsa iban sin Manga Taymanghud Niya

1 Pagꞌubus yadtu miyanaw hi Īsa ha lawm hulaꞌ Jalil. Diꞌ siya mabayaꞌ madtu pa lawm hulaꞌ Yahudiya sabab biyabantuhan siya bunuun sin manga nakuraꞌ Yahudi. 2 Sakali masuuk na in Paghaylaya amu in waktu sin manga Yahudi maghantiꞌ ha manga kūbung-kūbung. 3 Hangkan laung sin manga taymanghud usug hi Īsa kaniya, “Subay kaw diꞌ dimī. Subay kaw madtu pa Yahudiya ha supaya kakitaan sin manga mulid mu in hinang mu. 4 Wayruun tau magtapuk sin hinang niya bang siya mabayaꞌ mabantug. Na, pagga kaw makahinang sin manga muꞌjijat, na kadtu kaw paingata in mānusiyaꞌ katān sin pasal mu!” Na, amu yan in bichara sin manga taymanghud hi Īsa. 5 (Minsan in manga taymanghud tuud hi Īsa diꞌ da magparachaya kaniya.)

6 Laung hi Īsa kanila, “Walaꞌ pa naabut in waktu ku madtu magpakitaꞌ kanila. Bukun aku biyaꞌ kaniyu makakadtu minsan kuꞌnu waktu. 7 Sabab in kamu diꞌ karugalan sin manga tau. Ampa in aku karugalan nila sabab daran ku sila biyabaytaan sin mangīꞌ in hinang nila. 8 Kadtu na kamu pa paghaylayahan. Diꞌ pa aku madtu pa paghaylayahan, sabab walaꞌ pa naabut in waktu ku madtu.” 9 Na, amu yan in pamung hi Īsa ha manga taymanghud niya. Nagpabīn siya na muna ha Jalil.

Madtu hi Īsa pa Paghaylayahan

10 Sakali nakataykud mayan in manga taymanghud niya, miyadtu hi Īsa imurul pa paghaylayahan. Sagawaꞌ tapuk kaagi in pagkadtu niya hangkan walaꞌ nakaingat in manga tau sin yaun siya ha paghaylayahan. 11 Manjari didtu ha paghaylayahan piyaglawag hi Īsa sin manga nakuraꞌ Yahudi. Piyangasubu nila bang hawnu hi Īsa.

12 Mataud tau ha paghaylayahan in naghagas-hagas pasal hi Īsa. Laung sin kaibanan, “In hi Īsa tau marayaw.”

Sagawaꞌ laung isab sin kaibanan, “Bukun siya tau marayaw, sabab mangdupang sadja siya ha manga tau.” 13 Sagawaꞌ wayruun minsan hambuuk tau in timawakkal nagpatampal namichara pasal hi Īsa sabab mabugaꞌ sila ha manga nakuraꞌ Yahudi.

14 Marayꞌ mayan matungaꞌ in paghaylaya, miyadtu hi Īsa pa halaman sin Bāy sin Tuhan nanghinduꞌ ha manga tau. 15 Na, nainu-inu tuud in manga nakuraꞌ Yahudi sin paghinduꞌ hi Īsa. Laung nila, “Dayn diin bahaꞌ nakawaꞌ sin tau ini in ingat niya sin walaꞌ siya minsan nakapangadjiꞌ?”

16 In sambung hi Īsa kanila, “In panghinduꞌ ku ini bukun dayn ha ingat ku, sagawaꞌ dayn ha Tuhan amu in nagdaak kākuꞌ mari. 17 Bang in tau matuyuꞌ tuud magad ha kabayaan sin Tuhan, tantu kaingatan niya bang in panghinduꞌ ku ini dayn ha Tuhan atawa dayn ha baran ku sadja. 18 Sabab, bang in tau manghinduꞌ dayn ha ingat niya sadja, hāti niya in tau yan kumāꞌ sadja kalagguan pa baran niya. Sagawaꞌ bang in tau yan matuyuꞌ manglagguꞌ ha nagdaak kaniya, hāti niya in tau yan mabuntul iban bukun siya pangakkal. 19 Binīn hi Musa kaniyu in saraꞌ daakan sin Tuhan, sagawaꞌ minsan hambuuk kaniyu wayruun da namawgbug sin saraꞌ yan. Na, maytaꞌ aku in kabayaan niyu patayun?”

20 Laung sin manga tau kan Īsa, “Siyasaytan kaw tuud yan! Wayruun sān tau mabayaꞌ mamunuꞌ kaymu.”

21 In sambung hi Īsa kanila, “Hambuuk da muꞌjijat in nahinang ku ha adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan, hāti magtūy na kamu nainu-inu katān. 22 In daakan binīn kaniyu hi Musa, subay niyu islamun in manga anak niyu usug. Sagawaꞌ in saraꞌ yan timagnaꞌ dayn ha manga kaapuꞌ-apuan niyu, amu in nakauna pa dayn kan Musa. Hangkan minsan adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan mangꞌislam da kamu ha anak niyu usug. 23 Na, pagga kamu mangꞌislam ha manga anak niyu minsan adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan ha supaya niyu maagad in saraꞌ daakan hi Musa, na maytaꞌ kamu dugalan kākuꞌ sawkat na aku nagpauliꞌ ha tau nāsakit ha adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan? 24 Ayaw kamu magtūy magpikil sin in aku tau mangīꞌ, sawkat na kamu walaꞌ kiyaamuhan sin hinang ku. Gām mayan pabuntula in pamikil niyu.”

Hi Īsa na Bahaꞌ in Almasi?

25 Na, awn manga kaibanan tau duun dayn ha Awrusalam (Baytal Makdis) in nagbichara pasal hi Īsa. Laung nila, “Bukun ka in tau yan amu in piyaglalawag sin manga nakuraꞌ natuꞌ Yahudi, kabayaan nila patayun? 26 Kitaa niyu ba, yaun siya namimichara ha mayran madjīlis, sagawaꞌ diꞌ siya minsan lāngun sin manga nakuraꞌ. Marayꞌ nakaingat na tuud in manga nakuraꞌ sin hi Īsa amuna in Almasi, amu in kiyawakilan sin Tuhan magbayaꞌ ha bangsa natuꞌ. 27 Sagawaꞌ,” laung sin manga tau, “bang kunuꞌ mari in Almasi wayruun makaingat bang dayn diin siya. Sagawaꞌ in hi Īsa ini kaingatan natuꞌ bang dayn diin siya.”

28 Na, kiyaingatan hi Īsa in piyagbichara nila. Hangkan, piyatanug niya in tingug niya ha saꞌbu niya nanghihinduꞌ ha halaman sin Bāy sin Tuhan. Laung niya, “Bunnal kaingatan niyu aku iban kaingatan niyu bang dayn diin aku, saꞌ walaꞌ aku miyari dayn ha bayaꞌ ku sadja, sagawaꞌ naraak aku mari sin Tuhan amu in diꞌ magputing. Diꞌ niyu kaingatan bang hisiyu tuud siya, 29 sagawaꞌ kaingatan ku siya sabab dayn didtu aku kaniya iban siya in nagdaak kākuꞌ mari.”

30 Manjari apit nila saggawun hi Īsa, sagawaꞌ way minsan hambuuk in nakakaput kaniya sabab walaꞌ pa naabut in waktu sin pagpatay kaniya. 31 Sagawaꞌ mataud in manga tau nagparachaya kan Īsa. Laung nila, “Way na tau dugaing tagaran natuꞌ magbayaꞌ ha bangsa natuꞌ. Hi Īsa na tuud in Almasi sabab way na makaliyu sin taud sin muꞌjijat nahinang hi Īsa.”

Hipasaggaw sin manga Parisi hi Īsa ha manga Pulis Jaga

32 Sakali diyungug sin manga Parisi bang unu in piyaghagas-hagasan sin manga tau pasal hi Īsa. Hangkan in manga Parisi iban sin manga nakuraꞌ kaimaman magtūy nagdaak manga pulis jaga madtu sumaggaw kan Īsa.

33 Na, laung hi Īsa ha manga tau natitipun duun, “In aku diꞌ makalugay dī kaniyu. Masuuk na aku muwiꞌ magbalik pa nagdaak kākuꞌ mari. 34 Lawagun niyu aku, sagawaꞌ diꞌ niyu aku kabaakan, sabab diꞌ kamu makakadtu pa hulaan uwian ku.”

35 Na, nagbichara in manga nakuraꞌ Yahudi pakaniya-pakaniya, “Pakain bahaꞌ in kadtuan sin tau ini ha diꞌ natuꞌ siya kabaakan? Marayꞌ madtu siya pa manga dāira sin bangsa Girik, amu in piyaghuhulaan sin manga pagkahi natuꞌ hangka-bangsa, amu in napulak-palik ha kahulaꞌ-hulaan. Marayꞌ madtu siya manghinduꞌ ha manga bangsa Girik. 36 Laung niya, lawagun natuꞌ siya sagawaꞌ diꞌ natuꞌ siya kabaakan, iban diꞌ kitaniyu makakadtu pa hulaꞌ kadtuan niya. Unu bahaꞌ in hātihan sin bichara niya yan?”

In Tubig amu in Makarihil Kabuhiꞌ

37 Na, naabut mayan in adlaw umbulsatu amu in kahinapusan na sin pagjamu, timindug hi Īsa ampa niya piyatanug in bichara niya, laung niya, “Hisiyu-siyu kamu in mauhaw, kari kamu kākuꞌ, painumun ta kamu. 38 Biyaꞌ na sin kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab, ‘Hisiyu-siyu in magparachaya kākuꞌ, awn biyaꞌ sapantun tubig tumubud way pagbugtuꞌ dayn ha lawm atay niya, amu in makarihil kaniya kabuhiꞌ tantu.’ ” 39 In piyagbichara hi Īsa ini pasal sin Rū sin Tuhan, amu in tumulun pa hisiyu-siyu magparachaya kaniya. Sagawaꞌ ha waktu yadtu in Rū sin Tuhan walaꞌ pa timulun pa mānusiyaꞌ, sabab walaꞌ pa naabut in waktu sin pagpakitaꞌ sin Tuhan sin kalagguan hi Īsa.

Mabahagiꞌ in Pikilan sin manga Tau Pasal hi Īsa

40 Na, pagdungug sin manga tau mataud sin bichara hi Īsa, laung sin kaibanan, “Tantu in tau ini amuna in nabi piyagtatagaran natuꞌ!”

41 Laung isab sin kaibanan, “Siya na yan in Almasi!”

Sagawaꞌ laung isab sin kaibanan, “In Almasi diꞌ gumuwaꞌ dayn ha Jalil! 42 Sabab kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab sin in Almasi hambuuk panubuꞌ hi Sultan Daud iban hipagꞌanak siya ha Baytlaham, amu in kawman hulaan hi Daud.” 43 Na, nabahagiꞌ in pikilan sin manga tau pasal hi Īsa. 44 In kaibanan tau mabayaꞌ sumaggaw kaniya, sagawaꞌ way minsan hambuuk in nakakaput kaniya.

Diꞌ Magparachaya kan Īsa in manga Nakuraꞌ Yahudi

45 Na, sakali nakabalik na in manga pulis jaga. Iyasubu sila sin manga Parisi iban sin manga nakuraꞌ kaimaman, amu agi, “Maytaꞌ niyu siya walaꞌ diyā mari?”

46 In sambung sin manga jaga, “Wayruun pa tau in nakapanghinduꞌ biyaꞌ sin dayaw sin panghinduꞌ niya!”

47 Laung sin manga Parisi ha manga jaga, “Sampay tuwiꞌ kamu narupang niya da! 48 Wayruun minsan hambuuk nakuraꞌ Yahudi atawa Parisi in magparachaya kaniya. 49 Amura sa yan in magparachaya kaniya in manga tau yan amu in awam sin saraꞌ daakan hi Musa. Hangkan sa in sila yan piyagmumurkaan sin Tuhan!”

50 Sakali namichara hi Nikudimus amu in hambuuk Parisi bakas miyadtu kan Īsa. Laung niya, 51 “Bang ha saraꞌ natuꞌ diꞌ manjari in tau butangan hukuman bang siya walaꞌ pa nasumariya iban diꞌ pa kaingatan bang unu in saraꞌ nalanggal niya.”

52 In sambung nila, “Uy! Marayꞌ kaw isab yan tau dayn ha Jalil. Kitaa madtu pa lawm Kitab bat mu kaingatan sin wayruun tuud nabi in guwaꞌ dayn ha Jalil.”

53 Pagꞌubus yadtu, in tau katān nagꞌuwiꞌ na.

8

Pasal sin Babai Iyabutan Nagjina

1 Sagawaꞌ in hi Īsa miyadtu pa Būd Jaytun. 2 Pagmahinaat, subu-subu pa miyadtu siya nagbalik pa halaman sin Bāy sin Tuhan. Na, in manga tau mataud nagtipun na isab katān mawn kaniya. Na limingkud hi Īsa ampa siya nanghinduꞌ na isab ha manga tau. 3 Sakali miyawn in manga guru sin saraꞌ agama iban manga Parisi nagdā sin hambuuk babai bakas iyabutan nagjina iban sin usug bukun halal kawin niya. Piyatindug nila in babai ha alupan sin manga tau. 4 Laung nila kan Īsa, “Tuwan Guru, in babai ini mattan tuud iyabutan nagjina iban sin usug bukun halal kawin niya. 5 Ha lawm saraꞌ daakan hi Musa in babai abutan maghinang biyaꞌ ha yan subay tiluun sin batu patayun. Na, bang ikaw, unu in hukuman hirihil natuꞌ kaniya?” 6 Na, namung sila biyaꞌ ha yan bat nila malusut hi Īsa ha bichara, hāti makabāk sila dān hikatuntut kan Īsa.

Sagawaꞌ imanduk hi Īsa ampa siya nagsulat ha lupaꞌ iban sin tudluꞌ niya. 7 Sagawaꞌ masi namān sila nangangasubu. Na, timunga hi Īsa ampa siya namung. Laung niya, “Hisiyu-siyu kaniyu in wayruun tuud dusa makajari na tumiluꞌ batu ha babai yan.” 8 Pagꞌubus imanduk siya nagbalik ampa siya nagsulat ha lupaꞌ.

9 Pagdungug nila sin pamung hi Īsa, nagꞌinut-inut sila minīg hambuuk-hambuuk. Miyuna in manga tau maas ampa simunud in katān. Na, amura hi Īsa in nakapin duun iban sin babai masi nagtitindug. 10 Timunga hi Īsa ampa siya namung ha babai, laung niya, “Indaꞌ, hawnu na in manga tau? Way na minsan hangka-tau nakapin mutang kaymu hukuman?”

11 In sambung sin babai, “Way na, Tuwan.”

“Na, marayaw na,” laung hi Īsa, “minsan in aku, diꞌ da isab mutang kaymu sin hukuman patayun. Kadtu na kaw uwiꞌ, sagawaꞌ ayaw na kaw maghinang magbalik sin makarusa.”

Hi Īsa in Piyagbahasa Ilaw ha Lawm Dunya

12 Pagꞌubus yadtu namichara na isab hi Īsa nagbalik ha manga tau. Laung niya, “Aku in ilaw amu in makarihil kasawahan ha mānusiyaꞌ. Hisiyu-siyu in magad kākuꞌ, kasaumulan diꞌ na siya manaw ha katigidluman sabab awn na kasawahan niya amu in makarihil kaniya sin kabuhiꞌ tantu.”

13 Laung sin manga Parisi kaniya, “In ikaw yan magsaksiꞌ sin baran mu. Bang in tau magsaksiꞌ sin baran niya wayruun tau magkahagad kaniya.”

14 In sambung hi Īsa kanila, “Minsan aku magsaksiꞌ sin baran ku, bunnal in bichara ku sabab kaingatan ku bang dayn hayn in giyuwaan ku iban kaingatan ku da isab bang harap pakain in kadtuun ku. Sagawaꞌ in kamu diꞌ niyu kaingatan bang dayn diin in giyuwaan ku iban bang harap pakain in kadtuun ku. 15 In kamu in panaraꞌ niyu ha tau labay dayn ha pikilan sadja sin mānusiyaꞌ. Ampa in aku diꞌ aku manaraꞌ ha tau minsan hisiyu. 16 Malayngkan,” laung hi Īsa, “bang aku in manaraꞌ, mabuntul sadja in hukuman ku sabab bukun isa-isa ku in manaraꞌ. Duwa kami iban sin Amaꞌ ku amu in nagdaak kākuꞌ mari. 17 Biyaꞌ na sin kiyabaytaꞌ ha lawm saraꞌ niyu, bang awn duwangka-tau sumaksiꞌ ampa magtaayun in daawa nila, hāti niya bunnal in bichara nila. 18 Na, ha tungud sin kasabunnalan sin bichara ku, awn da isab duwa saksiꞌ, aku baran ku iban sin Amaꞌ ku amu in nagdaak kākuꞌ mari.”

19 Imasubu in manga Parisi kan Īsa, amu agi, “Hariin in amaꞌ mu?”

Sagawaꞌ in sambung hi Īsa, “Bang niyu aku diꞌ kaingatan tantu diꞌ niyu isab kaingatan in Amaꞌ ku, sabab bang niyu kaingatan bang hisiyu aku, tantu kaingatan niyu da isab bang hisiyu in Amaꞌ ku.”

20 Na, in manga yan kiyabichara hi Īsa ha saꞌbu siya nanghihinduꞌ didtu ha halaman sin Bāy sin Tuhan, masuuk ha bilik kiyabutangan sin paghuhulugan sarakka. Wayruun tau makasaggaw kaniya sabab walaꞌ pa naabut in waktu kiyagantaꞌ sin Tuhan pagsaggaw kaniya.

Diꞌ Makaurul in manga Tau pa Kadtuan hi Īsa

21 Manjari biyalikan na isab hi Īsa in bichara niya ha manga tau. Laung niya, “In aku ini sūng na magꞌīg dayn dī. Minsan biyaꞌ diin in paglawag niyu kākuꞌ, diꞌ niyu aku kabaakan. Sampay sadja kamu mapatay diꞌ kamu mapuas dayn ha dusa hangkan diꞌ kamu makaurul pa kadtuan ku.”

22 Na, nagꞌasubu-iyasubuhi na in manga nakuraꞌ Yahudi, laung nila, “Unu bahaꞌ in hātihan sin bichara niya diꞌ kitaniyu makaurul pa kadtuan niya? Marayꞌ siya magpatay sin baran niya!”

23 In sambung hi Īsa kanila, “In manga kamu yan tau dī ha dunya. Ampa in aku ini dayn ha surgaꞌ. In katān pikilan niyu yan pikilan sin tau dunya, sagawaꞌ in aku bukun biyaꞌ sin pikilan niyu. 24 Hangkan biyaytaan ta kamu sin diꞌ kamu mapuas dayn ha dusa niyu sampay sadja kamu mapatay. Bang kamu diꞌ magkahagad sin baytaꞌ ku kaniyu ha pasal sin baran ku, bang hisiyu aku, na biyaꞌ na sin agi ku kaniyu sampay sadja kamu mapatay, diꞌ da mapuas in dusa niyu.”

25 Laung nila kan Īsa, “Maytaꞌ, hisiyu ba kaw tuud yan?”

Laung hi Īsa, “Bakas ta na kamu biyaytaan dayn sin tagnaꞌ bang hisiyu aku. 26 Mataud pa in hibichara ku pasal sin manga hinang iban addat niyu amu in mapatut ku butangan hukuman sabab amuna in kabayaan sin nagdaak kākuꞌ mari. Lāgiꞌ in katān baytaꞌ niya bunnal. Amura in biyaytaꞌ ku ha manga tau dī ha dunya in diyungug ku dayn kaniya.”

27 Na, walaꞌ kiyahātihan sin manga tau in piyagbichara hi Īsa pasal sin Tuhan, Amaꞌ niya. 28 Hangkan laung hi Īsa kanila, “Bang maabut na in waktu in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ, hikalansang niyu na pa usuk pagpatayan ampa in usuk yan patindugun, na duun niyu na kaingatan bang hisiyu aku. Lāgiꞌ kaingatan niyu da isab sin walaꞌ aku nagbayaꞌ-bayaꞌ naghinang unu-unu sin baran-baran ku sadja, sagawaꞌ amura in hinduꞌ ku ha manga tau in daakan kākuꞌ sin Amaꞌ ku. 29 Taptap aku tiyatabang iban biyabawgbugan sin nagdaak kākuꞌ mari pa dunya. Walaꞌ niya aku piyasāran, sabab in hīhinang ku sadja amuna in unu-unu na makasulut kaniya.”

30 Na, mataud in manga tau nakarungug sin pamung hi Īsa nagparachaya na kaniya.

In Manga Tau Banyagaꞌ iban Bukun

31 Manjari namung hi Īsa ha manga Yahudi amu in nagparachaya kaniya, laung niya, “Bang niyu kahagarun tuud in hinduꞌ ku kaniyu, in kamu yan mattan tuud mulid ku. 32 Makaingat na kamu sin kasabunnalan tuud dayn ha Tuhan. In yan amu in makalimaya kaniyu dayn ha namamanyagaꞌ kaniyu.”

33 In sambung sin manga Yahudi, “In kami ini panubuꞌ hi Ibrahim. Walaꞌ kami nabanyagaꞌ dayn sin tagnaꞌ. Maytaꞌ kaw imiyan malimaya kami dayn ha namamanyagaꞌ kāmuꞌ?”

34 In sambung hi Īsa kanila, “Baytaan ta kamu sin kasabunnalan. Hisiyu-siyu in mabayaꞌ sadja huminang sin makarusa, in siya yan mahinang banyagaꞌ sin bayaꞌ niya huminang sin makarusa. 35 Biyaꞌ na sin kiyaingatan niyu, in banyagaꞌ bukun lahasiyaꞌ sin tagbanyagaꞌ kaniya. Hangkan kuꞌnu-kuꞌnu waktu mabutas sila. Sagawaꞌ in anak iban sin amaꞌ diꞌ mabugtuꞌ in pagtalianak nila. 36 Hangkan bang kamu puasun sin amu in Anak Tuhan, na tantu malimaya kamu dayn ha namamanyagaꞌ kaniyu. 37 Kaingatan ku in kamu manga panubuꞌ hi Ibrahim. Sagawaꞌ mabayaꞌ kamu mamunuꞌ kākuꞌ sabab diꞌ niyu mataymaꞌ in kasabunnalan sin hinduꞌ ku. 38 In biyaytaꞌ ku kaniyu amu in manga kītaꞌ ku didtu ha hulaan sin Amaꞌ ku, sagawaꞌ in kamu, in hīhinang niyu in baytaꞌ kaniyu sin amaꞌ niyu.”

39 In sambung nila kan Īsa, “Hi Ibrahim in ītung namuꞌ amaꞌ.”

Sagawaꞌ laung hi Īsa kanila, “Bang kamu bunnal tuud panubuꞌ hi Ibrahim, na subay niyu hinangun in biyaꞌ da isab sin nahinang hi Ibrahim. 40 Sagawaꞌ dugaing siya dayn kaniyu. In kamu kabayaan niyu aku patayun sawkat ta na kamu biyaytaan sin kasabunnalan diyungug ku dayn ha Tuhan. Na, in hi Ibrahim walaꞌ tuud nakahinang sin biyaꞌ ha yan! 41 In hinang niyu yan biyaꞌ da tuud isab sin hinang sin amaꞌ niyu.”

“Uy,” laung nila kan Īsa, “in Tuhan amura in hambuuk-buuk tuud Amaꞌ sin manga kami bangsa Yahudi. Iban in kami mattan tuud manga anak niya.”

42 Laung hi Īsa kanila, “Na, bang bunnal in Tuhan Amaꞌ niyu tuud, na lumasa kamu kākuꞌ, sabab in aku dayn ha Tuhan, hangkan yari aku dī kaniyu bihaun. Bukun aku miyari dayn ha bayaꞌ sadja sin baran ku, sagawaꞌ kiyawakilan aku sin Tuhan mari. 43 Hangkan na kamu diꞌ makahāti sin hinduꞌ ku sabab marugal tuud kamu ha hinduꞌ ku. 44 In Iblis amu in amaꞌ niyu*, hangkan amu in kabayaan niya in iyaagad niyu. In siya yan asal mamumunuꞌ dayn sin tagnaꞌ. Diꞌ siya mabayaꞌ sin kasabunnalan, sabab wayruun unu-unu kasabunnalan guwaꞌ dayn kaniya. In hinang niya magputing sadja, miyamagad na ha addat niya putingan. Asal siya putingan dayn sin tagnaꞌ iban siya na in puunan sin katān puting. 45 Ampa in aku kasabunnalan in katān baytaꞌ ku kaniyu, hangkan diꞌ kamu magkahagad kākuꞌ. 46 Hisiyu dī kaniyu in makaiyan in aku taga dusa? Na pagga kamu diꞌ makaiyan sin in aku taga dusa, na maytaꞌ kamu diꞌ magkahagad sin in baytaꞌ ku kaniyu kasabunnalan? 47 Bang in tau bunnal sukuꞌ sin Tuhan, tantu magkahagad siya sin hinduꞌ dayn ha Tuhan. Sagawaꞌ in kamu bukun sukuꞌ sin Tuhan, hangkan diꞌ kamu magkahagad sin hinduꞌ dayn kaniya.”

Hi Īsa iban hi Ibrahim

48 Laung sin manga nakuraꞌ Yahudi kan Īsa, “Bukun ka bunnal in agi namuꞌ in ikaw tau Samariya bukun tuud Yahudi, iban in ikaw siyasaytan?”

49 In sambung hi Īsa, “Bukun aku siyasaytan, sabab liyalagguꞌ ku in Amaꞌ ku. Sagawaꞌ in kamu biyababaꞌ niyu aku. 50 Walaꞌ aku naglawag kalagguan pa baran ku. Sagawaꞌ awn da manglagguꞌ kākuꞌ. Siya in manghukum ha manga tau. 51 Baytaan ta kamu sin kasabunnalan. Hisiyu-siyu in magkahagad sin hinduꞌ ku, diꞌ tuud siya mapatay kasaumulan.”

52 Na, laung sin manga nakuraꞌ kan Īsa, “Bihaun kaingatan namuꞌ na tuud sin in ikaw siyasaytan! In kaapuꞌ-apuan namuꞌ hi Ibrahim iban sin manga kanabihan yadtu miyatay na. Sagawaꞌ laung mu hisiyu-siyu in magkahagad sin hinduꞌ mu diꞌ mapatay kasaumulan. 53 Maytaꞌ, ha pikil mu labi kaw makawasa dayn ha nanubuꞌ kāmuꞌ hi Ibrahim amu in miyatay na? Iban minsan in manga kanabihan miyatay da isab. Maytaꞌ pangannal mu hisiyu kaw?”

54 In sambung hi Īsa, laung niya, “Bang sawpama in aku maglawag sadja kalagguan pa baran ku, in kalagguan yan way da pūs niya. Sagawaꞌ in manglagguꞌ kākuꞌ, in Amaꞌ ku, amu in piyagꞌiyan niyu Tuhan niyu. 55 Sagawaꞌ diꞌ niyu kaingatan tuud in Tuhan. Ampa in aku kaingatan ku tuud siya. Bang aku sawpama imiyan diꞌ ku kaingatan in Tuhan, na putingan da isab aku biyaꞌ kaniyu. Sagawaꞌ kaingatan ku tuud in Tuhan iban iyaagad ku in katān daakan niya. 56 In hi Ibrahim amu in nanubuꞌ kaniyu kiyūgan tuud pagꞌingat niya sin dumatung da in waktu kakitaan niya aku mari pa dunya. Na, pagkitaꞌ niya sin pagkari ku kiyūgan tuud siya.”

57 Laung nila kan Īsa, “Biyaꞌ diin in kakitaꞌ kaymu hi Ibrahim, sin minsan in umul mu walaꞌ pa miyabut kayꞌman?”

58 “Baytaan ta kamu sin kasabunnalan,” laung hi Īsa, “Ha walaꞌ pa naawn hi Ibrahim, in aku asal awn na.”

59 Pagꞌubus hi Īsa nagbichara, kimawaꞌ batu in manga tau hipaniluꞌ kaniya, sagawaꞌ timapuk hi Īsa. Pagꞌubus ampa siya gimuwaꞌ dayn ha halaman sin Bāy sin Tuhan.

9

Pauliun hi Īsa in Usug Buta Kariasali

1 Manjari ha saꞌbu hi Īsa nagpapanaw, kītaꞌ niya in hambuuk usug buta kariasali. 2 Sakali pagkitaꞌ sin manga mulid hi Īsa ha tau buta, iyasubu nila hi Īsa, laung nila, “Tuwan, unu in sabab hangkan in tau yan piyagꞌanak asal buta? Sabab ka sin dusa niya atawa dusa sin manga maas niya?”

3 In sambung hi Īsa, laung niya, “Nabuta siya bukun pasal sin dusa niya atawa dusa sin maas niya, sagawaꞌ in sabab hangkan in siya yan buta ha supaya mapanyataꞌ duun kaniya in kawasa sin Tuhan (bang siya karihilan na pangitaꞌ). 4 Bābā kitaniyu buhiꞌ pa, subay natuꞌ hinangun in daakan sin Tuhan, amu in nagdaak kākuꞌ mari. Bang maabut na in waktu natuꞌ matay, diꞌ na kitaniyu makahinang. 5 Ha salugay ku dī ha dunya, aku in ilaw amu in dumihil kasawahan pa pikilan sin mānusiyaꞌ katān.”

6 Pagꞌubus hi Īsa namichara, limuraꞌ siya pa lupaꞌ ampa niya liyamugay in luraꞌ iban lupaꞌ hīnang pisak. Pagꞌubus ampa niya piyahid pa mata sin tau buta. 7 Ampa niya īyan in tau buta, laung niya, “Kadtu kaw pamaꞌmus pa tubig Siluwam.” (In hāti sin Siluwam Pagparāhan.) Na, miyadtu na in tau buta namaꞌmus. Pagbalik niya mawn makakitaꞌ na siya.

8 Sakali pagkitaꞌ kaniya sin manga pangdaig bāy niya iban sin manga tau nakakitaꞌ kaniya magpangayuꞌ sarakka, laung nila, “Bukun ka in tau ini amu in naglilingkud magpangayuꞌ sarakka?”

9 Laung sin kaibanan, “Siya na sa yan.” Sagawaꞌ laung isab sin kaibanan, “Bukun sān, saꞌ hangka-dagbus sadja sila.”

Simambung in tau buta, laung niya, “Aku na sa ini in tau bakas buta.”

10 Na, iyasubu siya sin manga tau, laung nila, “Maytaꞌ kaw makakitaꞌ na bihaun?”

11 In sambung niya, laung niya, “In tau amu in pagngānan Īsa in nagpauliꞌ sin mata ku. Hīnang niya pisak in lupaꞌ ampa niya piyahid pa mata ku. Pagꞌubus ampa niya aku piyakadtu mamaꞌmus pa tubig Siluwam. Na, miyadtu na aku namaꞌmus. Na, pagꞌubus ku namaꞌmus makakitaꞌ na aku.”

12 Imasubu in manga tau, laung nila, “Hariin na siya?”

In sambung niya, “Inday, diꞌ ku kaingatan.”

Pariksaun sin manga Parisi in Pagpauliꞌ hi Īsa ha Tau Buta

13 Manjari diyā sin manga tau madtu pa manga Parisi in tau bakas buta. 14 In adlaw hīnang hi Īsa pisak in lupaꞌ kimugdan adlaw Sabtuꞌ, amu in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan. 15 Na, iyasubu na isab sin manga Parisi in tau bakas buta bang maytaꞌ siya makakitaꞌ na. Laung niya kanila, “Biyutangan niya pisak in mata ku. Sakali nakakitaꞌ na aku pagꞌubus ku piyaꞌmusan.”

16 Laung sin kaibanan Parisi, “In tau yan bukun diyaak sin Tuhan, sabab walaꞌ niya iyagad in saraꞌ pasal sin adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan.”

Sagawaꞌ laung isab sin kaibanan, “Bang in tau yan baldusa biyaꞌ diin in kahinang niya sin hinang muꞌjijat biyaꞌ ha yan?” Na, nabahagiꞌ nagduwa in pikilan sin manga tau pasal hi Īsa.

17 Hangkan iyasubu na isab nagbalik sin manga Parisi in tau bakas buta. Laung nila, “In agi mu in tau yadtu amu in nagpauliꞌ kaymu. Na, bang ha pikilan mu hisiyu in tau yadtu?”

“Hambuuk siya nabi,” in sambung sin tau bakas buta.

18 Na, in manga nakuraꞌ Yahudi diꞌ makakahagad sin in tau yaun bakas buta, hāti nakakitaꞌ na. Hangkan piyakawaꞌ nila in inaꞌ-amaꞌ niya ampa nila iyasubu. 19 Laung nila ha inaꞌ-amaꞌ sin tau bakas buta, “Anak niyu ka in tau ini amu in piyagꞌiyan asal buta dayn ha kapagꞌanak kaniya? Na, maytaꞌ siya makakitaꞌ na bihaun?”

20 In sambung sin inaꞌ-amaꞌ niya, “Huun, in siya yan anak namuꞌ. Asal siya buta dayn ha kapagꞌanak kaniya. 21 Sagawaꞌ diꞌ namuꞌ kaingatan bang maytaꞌ siya makakitaꞌ na bihaun iban diꞌ namuꞌ da isab kaingatan bang hisiyu in nakarihil pangitaꞌ kaniya. Asubuha niyu na in baran niya. Maingat na sa siya yan mamaytaꞌ sabab maumul na siya!” 22 Hangkan namung biyaꞌ hādtu in inaꞌ-amaꞌ niya sabab miyugaꞌ sila ha manga nakuraꞌ Yahudi. Miyugaꞌ sila sabab kiyapagꞌisunan sin manga nakuraꞌ sin hisiyu-siyu in imiyan sin hi Īsa amuna in Almasi, na diꞌ na siya palamurun ha lawm langgal nila. 23 Hangkan laung sin inaꞌ-amaꞌ niya ha manga nakuraꞌ, “Asubuha niyu na in baran niya sabab maumul na da siya!”

24 Na, piyatawag nagbalik sin manga nakuraꞌ in tau bakas buta ampa nila īyan, laung nila, “Sapa kaw pa Tuhan sin kasabunnalan in baytaꞌ mu! Kaingatan namuꞌ sin in tau nagpauliꞌ kaymu hambuuk baldusa.”

25 In sambung sin tau bakas buta, “Diꞌ ku kaingatan bang siya baldusa iban bukun. Amura in kaingatan ku bakas aku buta, sagawaꞌ bihaun makakitaꞌ na aku.”

26 Imasubu na isab in manga nakuraꞌ, laung nila, “Unu in hīnang niya kaymu? Iyunu niya in mata mu hangkan kaw makakitaꞌ na bihaun?”

27 “Bakas ta na kamu biyaytaan,” laung sin tau bakas buta, “sagawaꞌ diꞌ niyu da dungugun in bichara ku. Iban maytaꞌ namān kamu mabayaꞌ humāti magbalik? Marayꞌ isab mabayaꞌ kamu magguru kan Īsa.”

28 Sakali piyamūngmūngan siya sin manga nakuraꞌ, amu agi kaniya, “Ikaw sa yan in mulid sin tau yan, ampa in kami ini mulid hi Musa. 29 Kaingatan namuꞌ in Tuhan bakas nagparman kan Musa. Ampa in tau yan diꞌ namuꞌ minsan kaingatan bang dayn diin siya!”

30 Na, laung sin tau bakas buta, “Ay kaw naa, makainu-inu kamu yan! In tau yan amu in nakapauliꞌ sin mata ku, hāti diꞌ niyu kaingatan bang dayn diin siya! 31 Asal natuꞌ kaingatan sin in tau baldusa diꞌ dungugun sin Tuhan in unu-unu pangayuun niya. Ampa in tau nagmamabugaꞌ iban miyamagad sin kabayaan sin Tuhan, dungugun sin Tuhan in unu-unu pangayuun niya. 32 Dayn sin tagnaꞌ kapaawn sin dunya ini, wayruun pa tau in nakarihil pangitaꞌ ha tau buta kariasali. 33 Na, bang in tau yan bukun diyaak sin Tuhan, tantu diꞌ siya makahinang unu-unu biyaꞌ ha yan.”

34 Na, diyugalan in manga nakuraꞌ ha tau bakas buta. Laung nila kaniya, “Maytaꞌ, hisiyu kaw in manghinduꞌ kāmuꞌ biyaꞌ ha yan? In ikaw yan dayn ha kapagꞌanak kaymu asal kaw baldusa na. Hāti manghinduꞌ kaw kāmuꞌ?” Na, saruun-duun diyūy sin manga nakuraꞌ in tau bakas buta pa guwaꞌ sin langgal.

Buta in Mata sin manga Tau Pasal sin Kasabunnalan

35 Sakali pagdungug hi Īsa sin diyūy sin manga nakuraꞌ in tau bakas buta, magtūy niya liyawag in tau bakas buta. Kiyabaakan niya mayan, iyasubu niya, laung niya, “Magparachaya ka kaw ha Anak Mānusiyaꞌ?”

36 In sambung sin tau bakas buta, laung niya, “Tuwan, baytai aku bang hisiyu siya, ha supaya aku makapagparachaya kaniya!”

37 Laung hi Īsa kaniya, “Bakas mu na siya kītaꞌ iban siya na in diyarā mu nagbichara bihaun.”

38 Laung sin tau bakas buta, “Panghuꞌ ku, magparachaya na aku kaymu.” Sartaꞌ simujud na siya ha alupan hi Īsa.

39 Laung hi Īsa, “In pagkari ku pa dunya amu in makapanyataꞌ sin mattan kahālan sin manga mānusiyaꞌ. In manga tau amu in biyaꞌ sapantun buta sabab diꞌ nila kaingatan in kasabunnalan pasal Tuhan, karihilan na pangitaꞌ, sagawaꞌ in manga tau amu in pangannal nila kaingatan nila in kasabunnalan pasal Tuhan, na mabiyaꞌ na sila sapantun buta diꞌ makakitaꞌ.”

40 Sagawaꞌ laung sin kaibanan Parisi amu in duun nakarungug sin bichara niya, “Biyaꞌ kaw nagpaandig sin in kami ini buta. Na, makakitaꞌ sa kami ini.”

41 In sambung hi Īsa kanila, “Bang kamu mattan tuud buta, hāti niya wayruun tuud panghāti niyu sin kasabunnalan, na diꞌ kamu maitung nakarusa. Sagawaꞌ pagga kamu imiyan sin makakitaꞌ kamu, hāti niya kiyaiingatan niyu in kasabunnalan, na in kamu yan tantu nakarusa, sabab diꞌ kamu magkahagad sin kasabunnalan.”

10

Dalilan Pasal sin Magꞌiipat Bili-bili

1 “Bunnal in bichara ku ini kaniyu,” laung hi Īsa, “bang in tau diꞌ sumūd dayn ha lawang pa lawm sin lugal pagbubutangan ha manga bili-bili, sagawaꞌ dumāg siya ha labayan dugaing, na in tau yan sugarul iban manglalangpas. 2 Sagawaꞌ bang in tau sumūd dayn ha lawang, in siya yan amu in magꞌiipat ha manga bili-bili. 3 Ukaban siya sin tau tungguꞌ lawang. Kakilāhan sin manga bili-bili in tingug niya. Tawagun niya in manga bili-bili sukuꞌ niya, ngānan dayn ha hambuuk pa hambuuk ampa niya dāhun gumuwaꞌ in manga bili-bili. 4 Duun mayan ha guwaꞌ in katān bili-bili niya, muna siya dayn kanila, ampa in manga bili-bili murul kaniya, karnaꞌ kakilāhan sin manga bili-bili in tingug niya. 5 Diꞌ in manga bili-bili magad ha tau dugaing. Gām mayan maguy sila bang awn tau dugaing dumā kanila, sabab diꞌ nila kakilāhan in tingug niya.”

6 Amu yan in isturi diyalil hi Īsa, sagawaꞌ walaꞌ kiyahātihan sin manga tau in maana niya.

Hi Īsa in Biyaꞌ Ibārat Magꞌiipat Bili-bili

7 Hangkan namichara na isab nagbalik hi Īsa ha supaya kahātihan sin manga tau in isturi diyalil niya. Laung niya, “Baytaan ta kamu sin kasabunnalan. In aku amuna in biyaꞌ ibārat lawang sūran iban guwaan sin manga bili-bili. 8 Hisiyu-siyu in manga miyuna mari dayn kākuꞌ, in sila yan biyaꞌ ibārat sugarul iban manglalangpas. Sagawaꞌ in manga tau sukuꞌ ku walaꞌ nagꞌasip sin hinduꞌ nila. 9 Aku in biyaꞌ ibārat lawang. Hisiyu-siyu in sumūd labay dayn kākuꞌ malappas siya. Luhaya na siya, lāgiꞌ makabaak na siya sin hikarayaw kaniya. 10 In tau sugarul wayruun dugaing maksud niya dayn sin manakaw, māmunuꞌ iban magpakangīꞌ unu-unu na. Sagawaꞌ in aku, in maksud ku miyari, ha supaya dumihil ha manga mānusiyaꞌ sin kabuhiꞌ tantu, amu in ballabi-labihan in kasannyangan.

11 “Aku in biyaꞌ ibārat magꞌiipat bili-bili. Īipat ku tuud marayaw in manga sukuꞌ ku, amu in biyaꞌ sapantun manga bili-bili. Hilillaꞌ ku in duguꞌ nyawa ku ha pasalan sin manga tau sukuꞌ ku. 12 Sagawaꞌ in tau, amu in giyadjihan sadja magjaga ha manga bili-bili, diꞌ da magparuli tuud ha manga bili-bili, sabab bukun da siya in magꞌiipat iban tagdapu sin manga bili-bili. Bang siya makakitaꞌ iruꞌ talun harap mawn pa manga bili-bili, magtūy siya maguy. Hibīn niya in manga bili-bili. Na, in manga bili-bili sakmitun, iban masilahag na, apasun sin iruꞌ talun. 13 Hangkan maguy in tau giyadjihan sabab in siya giyadjihan sadja magjaga ha manga bili-bili, iban wayruun lasa niya ha manga bili-bili.

14-15 “Aku ini in biyaꞌ ibārat magꞌiipat ha manga bili-bili iban marayaw tuud in pagꞌipat ku kanila. Magꞌīngati tuud kami marayaw iban sin Amaꞌ ku. Damikkiyan, in aku iban sin manga bili-bili ku magꞌīngati tuud isab marayaw. Iban in aku ini lillaꞌ matay pasalan sin manga bili-bili ku. 16 Awn pa isab manga bili-bili ku dugaing. Sukuꞌ ku da isab sila, sagawaꞌ in sila dayn ha baanan dugaing. Subay ku da isab sila dāhun. Kahagarun nila in hinduꞌ ku. Mahambuuk na sila iban sin manga katān sukuꞌ ku iban aku hambuuk-buuk in magꞌipat kanila.

17 “Kalasahan tuud aku sin Amaꞌ ku sabab hilillaꞌ ku in duguꞌ-nyawa ku ha supaya maagad in maksud niya mapatay aku iban mabuhiꞌ aku magbīng. 18 Wayruun tau minsan hisiyu in tagakawasa mamatay kākuꞌ, sabab aku in makapagbayaꞌ bang aku mapatay atawa diꞌ. Dayn ha kabayaan ku hilillaꞌ in duguꞌ-nyawa ku. Awn kawasa ku mugtuꞌ sin napas ku, iban awn da isab kawasa ku mamuhiꞌ magbalik ha baran ku. Amu yan in daakan hipahinang kākuꞌ sin Amaꞌ ku.”

19 Na, pagdungug sin manga nakuraꞌ Yahudi sin pamung hi Īsa, nabahagiꞌ na isab nagbalik in pikilan nila pasal hi Īsa. 20 Laung sin kamatauran kanila, “Siyasaytan in tau yan! Kiyakangug siya! Maytaꞌ kamu dumungug kaniya?”

21 Sagawaꞌ laung isab sin kaibanan, “Bang in tau yan siyasaytan diꞌ makabichara biyaꞌ ha yan, iban in tau siyasaytan diꞌ makapauliꞌ ha tau buta!”

Diꞌ magkahagad in manga nakuraꞌ Yahudi kan Īsa

22 Na, manjari naabut na in waktu pagjamu ha Awrusalam (Baytal Makdis) amu in pagngānan Pagsuchi sin Bāy sin Tuhan. Nakasaꞌbu ha timpu mahaggut. 23 Sakali duun hi Īsa nagpapanaw ha balkun sin Bāy sin Tuhan, amu in pagngānan Balkun hi Sultan Sulayman. 24 Manjari, piyaglibutan hi Īsa sin manga nakuraꞌ Yahudi. Laung nila kan Īsa, “Maunu pa in lugay namuꞌ tumagad ampa mu kami baytaan bang hisiyu kaw tuud? Baytai na kami bihaun sin tuman bang ikaw na tuud in Almasi.”

25 In sambung hi Īsa kanila, “Bakas ta na kamu biyaytaan, saꞌ diꞌ da kamu magkahagad kākuꞌ. Kītaꞌ niyu na sin in manga hinang nahinang ku dayn ha kawasa sin Tuhan. Na, in yan amuna in magpakitaꞌ kaniyu bang hisiyu tuud aku. 26 Sagawaꞌ diꞌ da kamu magkahagad kākuꞌ, sabab in kamu yan bukun sukuꞌ ku. 27 In manga tau sukuꞌ ku, amu in ibārat bili-bili īipat ku, magkahagad sin hinduꞌ ku. Kaingatan ku sila iban magad sila kākuꞌ. 28 Dihilan ku sila kabuhiꞌ salama-lama ha lawm ukum-milik sin Tuhan. Diꞌ sila mabutas dayn ha Tuhan kasaumulan. Wayruun makasakmit kanila dayn ha lawm ukuman ku. 29 Sabab in sila kiyasukuꞌ kākuꞌ sin Tuhan Amaꞌ ku. Ampa in Amaꞌ ku makawasa dayn ha katān. Wayruun makasakmit kanila dayn ha lawm ukuman niya. 30 In aku iban sin Amaꞌ ku nahahambuuk.”

31 Na, pagdungug sin manga nakuraꞌ sin pamung hi Īsa, miyūt na isab sila batu nagbalik hipaniluꞌ kan Īsa. 32 Laung hi Īsa kanila, “Mataud hinang marayaw in kītaꞌ niyu nahinang ku. In manga yan daakan sin Tuhan piyahinang kākuꞌ. Na, unu dayn ha manga nahinang ku yan in kiyarugalan niyu, hangkan niyu aku batuhun?”

33 In sambung nila kan Īsa, “Bukun kami mamatu kaymu sabab sin unu-unu na nahinang mu marayaw, sagawaꞌ hangkan namuꞌ kaw batuhun, sabab namung kaw pangkal pa Tuhan! In ikaw yan mānusiyaꞌ da, hāti imiyan kaw, ikaw in Tuhan!”

34 In sambung hi Īsa kanila, “Kiyasulat ha lawm Kitab niyu in pamung sin Tuhan ha manga mānusiyaꞌ, amu agi, ‘In kamu yan manga tuhan!’ 35 Na, kiyaiingatan natuꞌ sin diꞌ kapindahan kasaumulan in unu-unu kiyasulat ha lawm Kitab. Na, in manga tau yadtu, amu in kiyapanaugan sin Parman, manga tuhan in pagtawag sin Tuhan kanila. 36 Na, in hāti niya minsan in aku, matūp da isab tawagun Anak sin Tuhan, sabab in aku kiyandī iban kiyawakilan sin Tuhan, Amaꞌ ku, mari pa dunya. Na, pagga biyaꞌ ha yan, maytaꞌ kamu imiyan sin in aku namung pangkal pa Tuhan, sawkat na aku imiyan Anak aku sin Tuhan? 37 Bang sawpama in hinang ku ini diꞌ magkugdan iban sin hinang sin Tuhan, Amaꞌ ku, na, ayaw kamu magparachaya kākuꞌ. 38 Sagawaꞌ bang magkugdan in hinang namuꞌ, minsan kamu diꞌ na magparachaya sin bichara ku, bang mayan magparachaya kamu ha manga nahinang ku, ha supaya mattan kaingatan niyu na tuud sin in aku iban sin Tuhan, Amaꞌ ku, nahahambuuk tuud.”

39 Sakali ambayaꞌ nila na isab saggawun hi Īsa pasal sin pamung niya, sagawaꞌ nakapaklus hi Īsa dayn kanila.

40 Manjari, miyadtu hi Īsa nagbalik pa hansipak sin Subaꞌ Jurdan, amu in bakas piyagliguan hi Yahiya ha manga tau. Duun siya himantiꞌ. 41 Mataud tau in miyawn kaniya. Laung sin manga tau, “In hi Yahiya walaꞌ nakahinang sin manga muꞌjijat, sagawaꞌ in katān bichara niya pasal hi Īsa bunnal.” 42 Na, mataud tau duun in nagparachaya kan Īsa.

11

In Kamatay kan Lasarus

1 Manjari awn hambuuk tau nāsakit, in ngān niya hi Lasarus. Duun siya naghuhulaꞌ ha dāira Bitani, amu in piyaghuhulaan da isab sin duwa taymanghud niya babai, hi Mariyam kay Marta. 2 In hi Mariyam ini amuna in babai imasag lana mahamut pa siki hi Panghuꞌ Īsa ampa niya tiyarapuhan sin buhuk niya. Na, pagga nāsakit hi Lasarus, 3 nagparā lapal in duwa magtaymanghud babai madtu kan Īsa, amu agi, “Panghuꞌ, in bagay mu amu in kalasahan mu nāsakit.”

4 Na, pagꞌingat hi Īsa sin paraak kaniya, laung niya, “Bukun nāsakit hi Lasarus ha supaya siya mapatay, sagawaꞌ ha supaya matanyag in kusug sin kawasa sin Tuhan, iban amu isab yan in makarihil kabantugan ha amu in Anak Tuhan.”

5 Malasa hi Īsa ha tū magtaymanghud, hi Marta, hi Mariyam iban hi Lasarus. 6 Sagawaꞌ pagꞌingat niya sin nāsakit hi Lasarus, walaꞌ siya magtūy miyadtu. Timagad pa siya duwa adlaw duun ha kiyaruruunan niya.

7 Sakali nakalabay mayan in duwa adlaw, laung hi Īsa ha manga mulid niya, “Madtu kitaniyu magbalik pa Yahudiya.”

8 Laung sin manga mulid niya kaniya, “Tuwan Guru, sin kaꞌnu-kaꞌnu yaun ambayaꞌ kaw patayun tiluun sin batu kaagi sin manga nakuraꞌ Yahudi. Na, hāti, mabayaꞌ pa kaw magbalik madtu?”

9 In sambung hi Īsa, laung niya, “Ayaw kamu mabugaꞌ. Ha lawm sin hangka-adlaw, hangpuꞌ tagduwa kajām masawa in hulaꞌ. Bang kitaniyu manaw ha waktu masawa pa in hulaꞌ, diꞌ kitaniyu makarugtul pa unu-unu kamulahan, sabab kīkitaꞌ taniyu in panawan taniyu. 10 Sagawaꞌ bang kitaniyu manaw ha waktu tigidlum na in hulaꞌ, makarugtul sadja kitaniyu pa kamulahan, sabab diꞌ taniyu kakitaan in panawan taniyu.”

11 Pagꞌubus hi Īsa namichara biyaꞌ hādtu, giyanapan niya pa in bichara niya, laung niya, “In bagay natuꞌ hi Lasarus nakatūg na, sagawaꞌ madtu aku batiun ku siya.”

12 Laung sin manga mulid niya, “Panghuꞌ, bang siya nakatūg, in hāti niya dumayaw na siya.”

13 In hātihan sin bichara hi Īsa, in hi Lasarus miyatay na, sagawaꞌ in panghāti sin manga mulid niya, in hi Lasarus nakatūg na.

14 Hangkan biyuntulan na sila hi Īsa, laung niya, “In hi Lasarus miyatay na. 15 Sagawaꞌ ha sabab niyu, makuyag aku sin walaꞌ aku didtu ha saꞌbu niya nāsakit. Karnaꞌ dayn ha pasal sin hinangun ku ini, in kamu magparachaya na tuud kākuꞌ. Sūng na, madtu na kitaniyu kan Lasarus.”

16 Sakali namichara hi Tumas, amu in diyanglayan Kambal. Laung niya ha manga pagkahi niya mulid hi Īsa, “Sūng na kitaniyu magad ha Panghuꞌ, ha supaya kitaniyu makaunung matay kaniya!”

Hi Īsa in Makabuhiꞌ ha Tau Patay iban Siya in Puunan sin Kabuhiꞌ

17 Na, pagdatung hinda Īsa pa Bitani, kiyabaytaan siya sin awn na upat adlaw limabay in kapagkubul kan Lasarus. 18 Pagga in Bitani masuuk da pa Awrusalam (Baytal Makdis), awn da manga tū batu in layuꞌ, 19 mataud manga Yahudi in limuruk mawn kan Marta iban hi Mariyam, magparayaw sin atay nila pasal sin kamatay sin taymanghud nila hi Lasarus.

20 Pagdungug hi Marta sin magdaratung na hi Īsa mawn, magtūy siya miyadtu miyāk kan Īsa, sagawaꞌ hi Mariyam walaꞌ minīg dayn ha lawm bāy.

21 Na, nagbāk mān hi Marta kay Īsa, laung hi Marta kan Īsa, “Panghuꞌ, bang kaw bakas dī, in taymanghud natuꞌ diꞌ matay! 22 Sagawaꞌ kaingatan ku minsan bihaun hirūl sin Tuhan kaymu in unu-unu pangayuun mu kaniya.”

23 Laung hi Īsa kaniya, “In taymanghud mu mabuhiꞌ da magbalik.”

24 In sambung hi Marta kan Īsa, “Kaingatan ku sin mabuhiꞌ da siya magbalik ha adlaw mahuli.”

25 Laung hi Īsa kaniya, “Aku in makabuhiꞌ magbalik ha manga patay iban aku in puunan sin kabuhiꞌ. Hisiyu-siyu in magparachaya kākuꞌ mabuhiꞌ siya, minsan siya miyamatay na. 26 Iban hisiyu-siyu in buhiꞌ ampa magparachaya kākuꞌ, diꞌ tuud siya mapatay. Magparachaya ka kaw sin bichara ku yan?”

27 In sambung hi Marta, “Huun, Panghuꞌ, magparachaya tuud aku sin ikaw na in Almasi, amu in Anak Tuhan, iban amu in kiyawakilan sin Tuhan mari pa dunya.”

Tumūꞌ in Luhaꞌ hi Īsa

28 Na, pagꞌubus hi Marta namichara, miyadtu siya nagbalik pa bāy ampa niya hiyagas-hagasan hi Mariyam, laung niya, “Yari na in Tuwan Guru. Nangasubu siya bang hawnu kaw.” 29 Pagdungug hi Mariyam, nagtūy siya nagꞌūs-ꞌūs gimuwaꞌ miyāk madtu kan Īsa. 30 Na, in hi Īsa walaꞌ pa nakasampay mawn pa lawm sin kawman. Masi pa siya didtu ha lugal piyagbākan nila kay Marta. 31 Na, in manga luruk Yahudi duun ha bāy, amu in nagpaparayaw sin atay hi Mariyam. Pagkitaꞌ nila sin timindug hi Mariyam ampa nagꞌūs-ꞌūs gimuwaꞌ dayn ha bāy, imurul sila, sabab in pangannal nila madtu hi Mariyam pa kubul sin taymanghud niya magtangis.

32 Sagawaꞌ harap hi Mariyam madtu kan Īsa. Na, pagkitaꞌ niya na mayan kan Īsa, magtūy siya simujud pa alupan hi Īsa ampa siya namung, laung niya, “Panghuꞌ, bang kaw bakas dī, diꞌ matay in taymanghud natuꞌ.”

33 Na, pagkitaꞌ hi Īsa kan Mariyam nagtatangis iban sin manga tau luruk timatangis da isab, nabagbag in lawm atay niya, iban landuꞌ siya nasusa. 34 Nangasubu hi Īsa, laung niya, “Hariin niyu siya kiyubul?”

Laung nila, “Kari kaw kitaꞌ, Panghuꞌ!”

35 Timūꞌ in luhaꞌ hi Īsa. 36 Na, laung sin manga tau, “Kitaa niyu ba in lasa niya kan Lasarus.”

37 Sagawaꞌ laung isab sin kaibanan, “Bang siya malasa, maytaꞌ niya walaꞌ piyauliꞌ in sakit hi Lasarus supaya siya diꞌ matay? Pagga in tau dugaing minsan tau buta kiyaulian niya.”

Mabuhiꞌ Magbalik hi Lasarus

38 Na, nabagbag nagbalik in lawm atay hi Īsa, sartaꞌ miyadtu na siya pa kubul hi Lasarus. In kubul hi Lasarus, biyaꞌ lupa sungab batu, tiyatambulan sin batu dakulaꞌ. 39 Pagdatung nila pa kubul, laung hi Īsa, “Īgi niyu in batu tambul sin kubul.”

Sagawaꞌ laung hi Marta, amu in taymanghud sin miyatay, “Panghuꞌ, mabahuꞌ na sān, sabab awn na upat adlaw in lugay niya kiyubul.”

40 Laung hi Īsa kaniya, “Bakas ta na kaw biyaytaan, bang kaw magparachaya, kakitaan mu bang biyaꞌ diin in kusug sin kawasa sin Tuhan.”

41 Na, inīgan nila na in batu tambul sin lawang kubul, sartaꞌ himangad hi Īsa ampa siya namichara, laung niya, “Ya Amaꞌ, magsarang-sukul tuud aku kaymu sin diyūl mu kākuꞌ in piyangayuꞌ ku kaymu. 42 Kaingatan ku sin hirūl mu sadja kākuꞌ in unu-unu pangayuun ku kaymu. Sagawaꞌ hiparungug ku ha manga tau ini in bichara ku kaymu ha supaya sila magparachaya sin ikaw tuud in nagdaak kākuꞌ mari.”

43 Pagꞌubus ampa siya timawag matanug kan Lasarus. Laung niya, “Lasarus, kari na kaw guwaꞌ!” 44 Sakali gimuwaꞌ na hi Lasarus dayn ha lawm kubul. In baran niya masi pa napuputus sin saput sampay pa siki-lima iban bayhuꞌ niya.

Laung hi Īsa, “Īgi niyu na in saput niya bat siya makauwiꞌ na.”

In Pagꞌisun sin Pagsaggaw kan Īsa

(Mat. 26:1-5; Mk. 14:1-2; Lk. 22:1-2)

45 Na, dayn didtu mataud Yahudi amu in nangluruk mawn kan Mariyam in nagparachaya kan Īsa, sabab kiyakitaan nila tuud in nahinang hi Īsa. 46 Sagawaꞌ in kaibanan tau miyadtu pa manga Parisi nagsumbung pasal sin nahinang hi Īsa. 47 Na, hangkan magtūy piyapagtipun sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga Parisi in manga kunsiyal sin agama Yahudi, amu in magpapanaw sin saraꞌ sin agama Yahudi.

Napūn mayan sila, laung nila, “Unuhun natuꞌ na in tau yan, sabab mataud na tuud muꞌjijat nahinang niya! 48 Bang natuꞌ siya pasāran maghinang sin hinang niya yan, in tau katān magkahagad na kaniya. Na, dayn ha pasal yan, mulahun sin parinta sin hulaꞌ Rūm in Bāy natuꞌ Mahasuchi sampay pa bangsa natuꞌ!”

49 Sakali namichara in hambuuk duun kanila amu in pagngānan Kayapas. Siya in Imam Dakulaꞌ sin tahun yadtu. Laung niya, “In kamu yan wayruun tuud pikilan! 50 Walaꞌ niyu ka napikil sin sapādpād magmula in bangsa natuꞌ, marayaw pa isab hambuuk sadja tau in mapatay gantiꞌ sin kitaniyu katān.”

51 Na, in pamung hi Kayapas yadtu bukun tuud guwaꞌ dayn ha lawm pikilan niya. Sagawaꞌ pagga siya in Imam Dakulaꞌ sin tahun yadtu, biyaꞌ siya hambuuk mangingitaꞌ, namaytaꞌ sin in hi Īsa matay ha susūngun sabab-karnaꞌ sin bangsa Yahudi. 52 Lāgiꞌ bukun sadja isab ha pasal sin manga bangsa Yahudi, sagawaꞌ ha supaya mahambuuk na hangka-agaran in manga tau amu in nakawkanat ha kahulaꞌ-hulaan, bang sila mahinang na manga sukuꞌ sin Tuhan.

53 Manjari tagnaan dayn sin adlaw yadtu piyagpikilan na sin manga nakuraꞌ Yahudi bang biyaꞌ diin in hikapatay nila kan Īsa.

54 Hangkan in hi Īsa diꞌ na magkawn pa katauran tau ha Yahudiya. Gām mayan miyadtu siya iban sin manga mulid niya pa kawman pagngānan Ipraim masuuk pa hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan. Dimuun siya iban sin manga mulid niya.

55 Manjari masuuk na in pagjamu sin manga Yahudi amu in pagngānan Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay. Na, mataud tau dayn ha kakawm-kawman in timukad madtu pa Awrusalam (Baytal Makdis). Duun mayan sila ha Awrusalam (Baytal Makdis), nagsuchi sila sin baran nila ha supaya sila makalamud maghaylaya. 56 Na, piyaglawag sin manga tau hi Īsa duun ha paghaylayahan. Bang sila matipun na duun ha Bāy sin Tuhan, magꞌasubu-iyasubuhi na sila, laung nila, “Ha pikil niyu, mari bahaꞌ hi Īsa pa paghaylayahan?” 57 Na, nagdihil daakan in manga nakuraꞌ kaimaman iban manga Parisi, sin hisiyu-siyu in makaingat bang haunu hi Īsa subay mamaytaꞌ magtūy kanila, ha supaya nila masaggaw hi Īsa.

12

In Pagbusug Lana Mahamut ha Siki hi Īsa

(Mat. 26:6-13; Mk. 14:3-9)

1 Na, awn pa unum adlaw in lugay ampa dumatung in Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay, miyadtu hi Īsa pa Bitani, hulaꞌ hi Lasarus, amu in tau biyuhiꞌ hi Īsa nagbalik dayn ha kamatay. 2 Na, duun mayan siya ha Bitani, liyabut siya sin manga tau duun. Duun da isab hi Marta timabang namutang sin pagkaun. In hi Lasarus nagsāw nagkaun kay Īsa iban sin kaibanan tau. 3 Sakali kimawaꞌ hi Mariyam lana mahamut pagngānan narda. In lana mahamut ini mahargaꞌ tuud, bukun paltik iban wayruun lamud niya dugaing. Iban in taud niya tungaꞌ kilu. Biyutangan niya lana mahamut in siki hi Īsa ampa niya tiyarapuhan sin buhuk niya. Nagtuꞌnug ha lawm bāy in hamut sin lana mahamut.

4 Sakali namichara in hambuuk mulid hi Īsa, hi Judas tau dayn ha Kiriyud, amu in manipu kan Īsa, laung niya, 5 “Gām pa in lana mahamut yan piyagdagang magbīhan timbang gadji sin hambuuk tau ha lawm hangka-tahun. Hāti in bīhan niya hikapagsarakka ha manga miskin.” 6 Hangkan siya namichara biyaꞌ hādtu, sabab pangungustaw siya, bukun sabab maluuy siya ha manga miskin. Siya in nagdarā sin pagluluunan sīn nila, iban biyaksa siya magpangawaꞌ dayn ha sīn piyangandul kaniya sin manga pagkahi niya mulid hi Īsa.

7 Sagawaꞌ laung hi Īsa kaniya, “Pasāri na siya. In lana mahamut yan tiyatagama niya bat supaya saddiya na in anggawtaꞌ-baran ku bang aku hikubul na ha waktu susūngun. 8 In manga tau miskin matabang niyu ha kuꞌnu-kuꞌnu waktu, sagawaꞌ in aku ini diꞌ lumugay dī kaniyu.”

In Pagꞌisun sin Pagbunuꞌ kan Lasarus

9 Manjari mataud tuud tau nakarungug sin yaun hi Īsa ha Bitani. Hangkan miyadtu sila, bukun sadja isab kumitaꞌ kan Īsa, sagawaꞌ mabayaꞌ da isab sila kumitaꞌ kan Lasarus, amu in biyuhiꞌ hi Īsa nagbalik dayn ha kamatay. 10 Hangkan nagꞌisun in manga nakuraꞌ kaimaman patayun hi Lasarus hiunung kan Īsa. 11 Sabab dayn ha pasal hi Lasarus mataud manga Yahudi in nagparachaya na kan Īsa, iban walaꞌ na miyagad ha manga kaimaman.

Lagguun sin manga Tau hi Īsa Pagdatung niya pa Awrusalam (Baytal Makdis)

(Mat. 21:1-11; Mk. 11:1-11; Lk. 19:28-40)

12 Na, pagꞌadlaw hambuuk in manga tau mataud amu in miyawn pa Awrusalam (Baytal Makdis) himadil sin paghinang sin Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay, nakarungug sin in hi Īsa magkakawn pa Awrusalam (Baytal Makdis). 13 Hangkan kimawaꞌ sila manga sanga dahunan, ampa sila miyadtu miyāk kan Īsa. Naglami-lami sila nagꞌulang, laung nila,

“Pudjihun natuꞌ in Tuhan!

Bang mayan barakatan in siya amu in kiyawakilan sin Tuhan!

Bang mayan barakatan sin Tuhan in magbayaꞌ ha bangsa Israil!”

14 Sakali nakabaak hi Īsa hambuuk kuraꞌ amu in piyanguraan niya. Na, naagad tuud in asal kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

15 “Manga tau ha Awrusalam (Baytal Makdis). Ayaw na kamu mabugaꞌ!

Kitaa niyu ba, yan na tudju mawn kaniyu in makapagbayaꞌ kaniyu.

Manguraꞌ siya ha kuraꞌ, amu in anak kuraꞌ walaꞌ pa kiyapanguraan.”

16 Ha waktu yadtu walaꞌ kiyahātihan sin manga mulid hi Īsa in pasal sin ini katān. Subay na hi Īsa nakabalik pa surgaꞌ iban nagmattan na tuud in kawasa iban kalagguan niya ampa nila kiyatumtuman in kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab pasal hi Īsa iban kiyatumtuman nila da isab in nahinang nila kaniya.

17-18 Hangkan mataud tau in miyāk kan Īsa sabab nakarungug sila sin muꞌjijat nahinang hi Īsa, amu in pagtāg niya kan Lasarus dayn ha lawm kubul iban biyuhiꞌ nagbalik dayn ha kamatay. In nagsuysuy kanila pasal yan, amu in manga tau bakas duun ha kubul nakakitaꞌ ha waktu yadtu sin nahinang hi Īsa. 19 Hangkan, laung sin manga Parisi pa kaibanan Parisi, “Na, kitaa niyu. Napalsu da in palanu natuꞌ. In tau katān magad da kaniya!”

Mabayaꞌ Kumitaꞌ kan Īsa in Manga Tau Bangsa Girik

20 Na, manjari awn isab manga tau bangsa Girik in himadil sin pagpudji ha waktu sin Haylaya ha Awrusalam (Baytal Makdis). 21 Miyadtu sila kan Pilip, hambuuk mulid hi Īsa dayn ha kawman Bitsayda ha hulaꞌ Jalil. Laung nila kan Pilip, “Tuwan, mabayaꞌ kami kumitaꞌ kan Īsa.”

22 Na, miyadtu hi Pilip namaytaꞌ kan Andariyas. Ubus ampa sila karuwa miyadtu namaytaꞌ kan Īsa.

23 Laung hi Īsa kanila, “Na, bihaun masuuk na tuud dumatung in waktu kiyagantaꞌ in aku amu in Anak Mānusiyaꞌ karihilan na sin kalagguan dakulaꞌ. 24 Baytaan ta kamu sin bunnal. In hangsulag binhiꞌ diꞌ tumaud bang diꞌ hitanum pa lupaꞌ biyaꞌ sapantun patay hikubul. Sagawaꞌ bang hikatanum na, tumubuꞌ yan iban tumaud in bunga. 25 Na, damikkiyan biyaꞌ da isab ha yan in tau. Bang in tau maūg sin kabuhiꞌ niya, iban magpikil sadja sin kabayaan niya mapatay da siya. Sagawaꞌ bang in tau diꞌ maūg sin kabuhiꞌ niya dī ha dunya, taga kabuhiꞌ siya salama-lama. 26 Na, hisiyu-siyu in mabayaꞌ mahinang daraakun ku, subay siya magad kākuꞌ lumabay sin unu-unu haggut-pasuꞌ, ha supaya taptap in pagꞌagad namuꞌ. Iban hisiyu-siyu in maghulas-sangsaꞌ kākuꞌ lagguun siya sin Amaꞌ ku.”

Namichara hi Īsa Pasal sin Kamatay Niya

27 Laung pa isab hi Īsa, “Bihaun landuꞌ tuud nasusa in lawm atay ku. Sagawaꞌ minsan biyaꞌ ha yan, diꞌ ku pangayuun ha Amaꞌ ku in puasun niya aku dayn ha kabinsanaan kumugdan kākuꞌ, sabab hangkan na aku miyari ha supaya lumabay sin kabinsanaan ini.” 28 Ubus ampa namichara hi Īsa pa Tuhan, laung niya, “Ya Amaꞌ, dihili kalagguan in ngān mu!”

Sakali magtūy awn suwara dayn ha langit, amu agi sin suwara, “Bakas ku na dīhilan kalagguan iban dihilan ku da kalagguan magbalik.”

29 Manjari in manga tau mataud nagtitindug duun nakarungug sin suwara. Laung sin kaibanan, “Uy, nagdawgdug hayn-duun.” Sagawaꞌ laung isab sin kaibanan, “Malāikat sa yadtu in namichara kan Īsa!”

30 Sagawaꞌ laung hi Īsa kanila, “In suwara yadtu piyarungug, bukun ha hikarayaw ku, sagawaꞌ ha hikarayaw niyu. 31 Bihaun naabut na in waktu hirihil in hukuman bang hisiyu tuud in tagakawasa ha manga mānusiyaꞌ. Bihaun in Saytan Puntukan amu in nagbabayaꞌ ha manga mānusiyaꞌ dī ha dunya, maīg na in kusug sin kawasa niya. 32 Bang aku hikalansang na pa usuk ampa in usuk yan patindugun, na mataud in tau kawaun ku paagarun kākuꞌ dayn ha katilingkal dunya.” 33 Namichara hi Īsa biyaꞌ hādtu hipagpahāti ha manga tau bang biyaꞌ diin in pagpatay kaniya ha susūngun.

34 Laung sin manga tau mataud, “Kaingatan namuꞌ in baytaꞌ ha lawm Kitab sin in Almasi, mabuhiꞌ salama-lama. Sagawaꞌ in agi mu in tau amu in Anak Mānusiyaꞌ, subay hikalansang pa usuk ampa in usuk yan patindugun. Na, hisiyu bahaꞌ in piyagꞌiyan mu yan, Anak Mānusiyaꞌ?”

35 In sambung hi Īsa kanila, “Bihaun yari pa dī kaniyu in ilaw amu in dumihil kasawahan kaniyu, sagawaꞌ bukun na malugay mīg na in ilaw dayn kaniyu. Hangkan pangandul kamu ha ilaw bābā yari pa dī kaniyu in ilaw, ha supaya kamu diꞌ abutan sin tigidlum. Karnaꞌ in tau manaw ha lawm katigidluman diꞌ niya kaingatan in dūngan niya bang harap pakain. 36 Hangkan ha salugay sin ilaw dī kaniyu, pangandul kamu ha ilaw yan, ha supaya kamu mahinang sukuꞌ sin ilaw yan.”

Diꞌ Magparachaya kan Īsa in manga Tau

Pagꞌubus hi Īsa nagbichara, minīg siya dayn kanila ampa siya miyadtu pa diꞌ nila kaingatan. 37 Na, in manga tau masi diꞌ magparachaya kan Īsa minsan da mataud na muꞌjijat in kītaꞌ nila nahinang hi Īsa. 38 Na in yan amu in magpakitaꞌ sin bunnal tuud in bichara hi Nabi Isayas kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

“Ya Tuhan ku, wayruun magparachaya sin baytaꞌ namuꞌ.

In manga tau nakakitaꞌ sin kusug sin kawasa mu, hangkatiyuꞌ da in nakahāti.”

39 Lāgiꞌ kiyabaytaꞌ da isab hi Isayas bang maytaꞌ in manga tau walaꞌ nagparachaya. Amu agi niya,

40 “Diyūlan sin Tuhan maīg dayn ha mata sin manga tau diꞌ magparachaya in ingat sumilang sin unu-unu kakitaan nila,

iban diyūlan sin Tuhan maīg dayn ha pikilan nila in ingat sumilang sin kasabunnalan

ha supaya sila diꞌ makahāti.

Iban diꞌ magbalik in atay nila kākuꞌ,” amu agi sin Tuhan, “bat ku mapuas in manga dusa nila.”

41 In yari kiyasulat hi Isayas sabab kītaꞌ niya in sahaya hi Īsa. Hangkan in piyagꞌiyan niya yan way dugaing bang bukun hi Īsa.

42 Na, minsan biyaꞌ hādtu, mataud manga nakuraꞌ Yahudi in nagkahagad kan Īsa, sagawaꞌ walaꞌ sila nagpatampal sabab in kabugaan nila diꞌ na sila palamurun sin manga Parisi ha lawm langgal nila. 43 Lāgiꞌ labi mahargaꞌ kanila in masulut nila in kabayaan sin pagkahi nila mānusiyaꞌ dayn sin sumulut sin kabayaan sin Tuhan.

In Baytaꞌ hi Īsa Siya in Tumindug Saksiꞌ ha Adlaw Paghukum ha Mānusiyaꞌ

44 Manjari namung matanug hi Īsa, laung niya, “Hisiyu-siyu in magparachaya kākuꞌ bukun sadja isab aku in pagparachayahan niya, sagawaꞌ magparachaya da isab siya ha Tuhan amu in nagdaak kākuꞌ mari. 45 Damikkiyan, hisiyu-siyu in nakakitaꞌ kākuꞌ, saliꞌ niya da tuud kītaꞌ in nagdaak kākuꞌ mari. 46 In aku miyari pa dunya dumihil kasawahan ha manga mānusiyaꞌ, ha supaya hisiyu-siyu in magparachaya kākuꞌ makaguwaꞌ na siya dayn ha lawm katigidluman.

47 “Na, hisiyu-siyu in makarungug sin baytaꞌ ku ampa siya diꞌ magkahagad, diꞌ ku siya butangan hukuman. Karnaꞌ in maksud ku miyari bukun manghukum ha manga mānusiyaꞌ sagawaꞌ mamuas kanila dayn ha manga dusa nila. 48 Sagawaꞌ hisiyu-siyu in diꞌ tumaymaꞌ kākuꞌ iban diꞌ magparachaya sin baytaꞌ ku, ha adlaw mahuli kugdanan siya sin hukuman. Iban hangkan siya kugdanan sin hukuman sabab walaꞌ niya iyagad in baytaꞌ ku. 49 Sabab in baytaꞌ ku yan bukun guwaꞌ dayn kākuꞌ, sagawaꞌ dayn ha Amaꞌ ku. Amura in kiyabichara ku iban kiyahinduꞌ ku kaniyu in daakan kākuꞌ sin Amaꞌ ku amu in nagdaak kākuꞌ mari. 50 Na, kaingatan ku sin in daakan niya makarihil kabuhiꞌ salama-lama. Hangkan unu-unu na in kiyabaytaꞌ ku, in yan amuna in daakan kākuꞌ sin Amaꞌ ku.”

13

Hugasan hi Īsa in Siki sin manga Mulid niya

1 Manjari ha walaꞌ pa timagnaꞌ in Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay, asal na kiyaingatan hi Īsa sin masuuk na in waktu niya mamutawan dayn ha dunya ini iban magbalik na siya madtu pa Amaꞌ niya. Asal dayn sin tagnaꞌ kalasahan tuud hi Īsa in manga tau sukuꞌ niya. Hangkan ha waktu ini piyakitaꞌ niya tuud in kusug sin lasa niya ha manga tau sukuꞌ niya.

2 Sakali narūm mayan in hi Īsa iban sin manga mulid niya nagsāw nagkaun. In hi Judas, anak hi Simun tau dayn ha Kiriyud asal biyutangan na pamikil manipu kan Īsa kaagi sin Iblis. 3 Asal kiyaiingatan hi Īsa sin in katān kawasa sin Tuhan, Amaꞌ niya, kiyarihil na kaniya. Lāgiꞌ kiyaiingatan niya sin in siya guwaꞌ dayn ha Tuhan iban magbalik da siya pa Tuhan. 4 Sakali timindug hi Īsa dayn ha lamisahan piyagkakaunan nila, ampa niya inīg in hanglapis badjuꞌ niya. Ubus ampa siya nanapis sin jimpaw. 5 Pagꞌubus, ampa niya biyutangan tubig in pastan, hiyugasan niya na in siki sin manga mulid niya ampa tiyarapuhan niya sin jimpaw piyananapis niya. 6 Na, pagkawn niya mayan humugas sin siki hi Simun Pitrus, diꞌ mabayaꞌ hi Pitrus. Amu agi niya kan Īsa, “Uy, Panghuꞌ, ikaw in humugas sin siki ku?”

7 In sambung hi Īsa kaniya, “In hinang ku ini bihaun diꞌ mu kahātihan, sagawaꞌ ha susūngun kahātihan mu da.”

8 Sagawaꞌ laung hi Pitrus, “Tantu diꞌ ta kaw tuud papaghugasun sin siki ku!”

In sambung hi Īsa kaniya, “Bang ku diꞌ kahugasan in siki mu, in ikaw diꞌ na maitung mulid ku.”

9 Na, laung hi Simun Pitrus, “Na, pagga biyaꞌ ha yan Panghuꞌ, bukun sadja siki ku in hugasan mu, sagawaꞌ hugasi sampay pa lima iban ū ku!”

10 Laung hi Īsa, “Bang in tau bakas na namayguꞌ, in baran niya malanuꞌ na. Amu dakuman siki niya in subay hugasan magbalik. In kamu katān suchi in pangatayan, sagawaꞌ awn hambuuk kaniyu in bukun.” 11 Asal kiyaiingatan hi Īsa bang hisiyu in manipu kaniya. Hangkan na siya imiyan, laung niya, “In kamu katān suchi in pangatayan, sagawaꞌ awn hambuuk kaniyu in bukun.”

12 Manjari naubus mayan hi Īsa naghugas sin siki sin manga mulid niya, siyulug niya nagbalik in hanglapis badjuꞌ niya ampa siya limingkud nagbalik. Paglingkud niya, iyasubu niya in manga mulid niya, laung niya, “Kiyahātihan niyu da ka in hīnang ku kaniyu hayn-duun? 13 Tuwan iban Panghuꞌ in pagtawag niyu kākuꞌ. Na, nakaamu in pagtawag niyu kākuꞌ, sabab aku in guru iban Panghuꞌ niyu. 14 Na, pagga in aku amu in guru iban Panghuꞌ niyu himugas sin siki niyu, na subay niyu singuran in hinang ku. Subay kamu maghugas-hiyugasi sin siki sin kamu hangka-agaran. 15 In hīnang ku yadtu hambuuk suntuan, piyakitaꞌ ku kaniyu ha supaya niyu kasinguran. 16 Ini in mattan hibaytaꞌ ku kaniyu,” laung hi Īsa. “In tindug bukun makawasa dayn ha nakuraꞌ. Damikkiyan, in daraakun bukun makawasa dayn ha nagdaak kaniya. 17 Pagga niyu kahātihan na in hinduꞌ ku yan, na bang niyu yan agarun hinangun awn karayawan niyu!

18 “Malayngkan,” laung hi Īsa, “in bichara ku yan diꞌ kumugdan ha kaniyu katān, sabab asal ku kaingatan bang hisiyu in pinīꞌ ku magad kākuꞌ. Sagawaꞌ maagad tuud in kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, ‘In tau simāw kākuꞌ nagkaun amu in manipu kākuꞌ!’

19 “Biyaytaan ta kamu bihaun sin pasal yan ha walaꞌ pa miyabut, ha supaya bang yan maabut na, magparachaya na kamu bang hisiyu aku. 20 Na, baytaan ta kamu sin mattan. Hisiyu-siyu in tumaymaꞌ ha tau diyaak ku, saliꞌ da aku in tiyaymaꞌ niya. Damikkiyan, hisiyu-siyu in tumaymaꞌ kākuꞌ, saliꞌ da isab tiyaymaꞌ niya in nagdaak kākuꞌ mari.”

Hibaytaꞌ hi Īsa in Manipu Kaniya

(Mat. 26:20-25; Mk. 14:17-21; Lk. 22:21-23)

21 Pagꞌubus hi Īsa namichara biyaꞌ hādtu, landuꞌ tuud siya nasusa. Laung niya ha manga mulid niya, “Baytaan ta kamu sin mattan. Awn hambuuk dī kaniyu in manipu kākuꞌ.”

22 Na, nagꞌiyaturi in manga mulid niya sartaꞌ nagꞌinu-inu bang hisiyu in piyagꞌiyan hi Īsa. 23 Na, awn hambuuk mulid amu in kalasahan hi Īsa in naglilingkud ha daig niya. 24 In mulid ini sīnyalan hi Simun Pitrus. Laung hi Pitrus, “Asubuha kunuꞌ hi Tuwan bang hisiyu in piyagꞌiyan niya.”

25 Na, simuuk in mulid ini mawn kan Īsa ampa imiyan, amu agi, “Panghuꞌ, hisiyu in tumipu kaymu?”

26 In sambung hi Īsa, “In tau dihilan ku sin tinapay hitublak ku pa lāy pagbabahug-bahugan amuna in tau piyagꞌiyan ku.” Na, kimāꞌ na hi Īsa tinapay ampa tiyublak pa pagbabahug-bahugan. Ubus ampa niya diyuhal kan Judas, anak hi Simun tau dayn ha Kiriyud. 27 Sakali pagtabuk na mayan hi Judas sin tinapay, nagtūy siya siyūd sin Saytan Puntukan.

Laung hi Īsa kaniya, “Ūs-ꞌūs na kaw bat mu mahinang in hinangun mu!” 28 Sagawaꞌ walaꞌ nakahāti in manga mulid sin bichara hi Īsa kan Judas. 29 In pangannal sin kaibanan mulid, pagga hi Judas in nagkakaput sin manga sīn nila, na diyaak siya hi Īsa madtu mamī-mī sin pagjamuhan nila atawa dumihil sarakka ha manga miskin.

30 Pagtabuk na mayan hi Judas sin tinapay, magtūy siya gimuwaꞌ. Na, in waktu sin pagguwaꞌ niya yadtu dūm na tuud.

In Baꞌgu Daakan

31 Na, nakaīg mayan hi Judas, laung hi Īsa ha manga mulid niya, “Na, bihaun hipakitaꞌ na in kalagguan ku, amu in Anak Mānusiyaꞌ, iban kakitaan da isab in kawasa sin Tuhan dayn ha sabab sin hinang ku. 32 Na, bang ku mapakitaꞌ in kawasa sin Tuhan dayn ha hinang ku, na magtūy da isab hipakitaꞌ sin Tuhan in kalagguan ku amu in Anak Mānusiyaꞌ.

33 “Manga anak mulid ku,” laung hi Īsa, “in aku diꞌ na lumugay dī kaniyu. Bihaun baytaan ta na kamu sin biyaꞌ kiyabaytaꞌ ku ha manga nakuraꞌ Yahudi. Lawagun niyu aku sagawaꞌ diꞌ kamu makaurul kākuꞌ pa kadtuan ku.

34 “Na, bihaun yari awn baꞌgu daakan hibīn ku kaniyu. Paglasa-liyasahi kamu biyaꞌ sin lasa ku kaniyu. 35 Bang kamu maglasa-liyasahi na, kaingatan sin manga tau sin in kamu mattan manga mulid ku.”

Asal Hibaytaꞌ hi Īsa sin Umiyan hi Pitrus sin Bukun Siya Agad kan Īsa

(Mat. 26:31-35; Mk. 14:27-31; Lk. 22:31-34)

36 Laung hi Simun Pitrus kaniya, “Maytaꞌ Panghuꞌ, pakain kaw?”

In sambung hi Īsa, “Bihaun diꞌ kaw makaagad pa kadtuan ku, sagawaꞌ ha susūngun makaurul da kaw kākuꞌ.”

37 Laung hi Pitrus, “Panghuꞌ, maytaꞌ aku diꞌ makaagad kaymu? Lillaꞌ aku umunung matay kaymu!”

38 Sagawaꞌ sambung hi Īsa kan Pitrus, “Kabawgbugan mu ka in bichara mu yan sin lillaꞌ kaw umunung matay kākuꞌ? Indani in bichara ku ini. Ha diꞌ pa tumagauk in manuk usug, makatū kaw umiyan, laung mu, diꞌ mu aku kaingatan.”

14

Hi Īsa in Dān pa Tuhan

1 Manjari laung hi Īsa ha manga mulid niya, “Ayaw niyu pasusaha in atay niyu. Pangandul sadja kamu pa Tuhan iban pangandul isab kamu kākuꞌ. 2 Ha ukuman sin Tuhan, Amaꞌ ku, mataud in kabutangan. Diꞌ ta kamu baytaan bang yan bukun bunnal. Hangkan madtu aku magbalik pa hulaan ku ha supaya ta kamu katagamahan sin hulaan niyu. 3 Pagꞌubus bang ku yan matagama na, magbalik aku mari kumāꞌ kaniyu ampa ta kamu paagarun pa hulaan ku ha supaya in hulaan ku amu isab in hulaan niyu. 4 Na, kaingatan niyu da in dān pa hulaꞌ kadtuun ku.”

5 Laung hi Tumas kan Īsa, “Panghuꞌ, diꞌ namuꞌ kaingatan in hulaꞌ kadtuun mu. Hangkan biyaꞌ diin in kaingat namuꞌ sin dān tudju madtu?”

6 In sambung hi Īsa kaniya, “Aku in dān labayan pa Tuhan. Aku in puunan sin kasabunnalan, lāgiꞌ aku da isab in puunan sin kabuhiꞌ. Wayruun makakadtu pa Tuhan, Amaꞌ ku, bang bukun aku in labayan niya. 7 Na, bihaun pagga niyu aku kaingatan na,” laung hi Īsa kanila, “na kaingatan niyu na isab in Amaꞌ ku. Iban tagnaan dayn ha bihaun kaingatan niyu na tuud siya iban kītaꞌ niyu na siya.”

8 Laung hi Pilip kan Īsa, “Panghuꞌ, panyataan kāmuꞌ in Amaꞌ mu ampa kami magkahagad.”

9 In sambung hi Īsa kaniya, “Pilip, malugay na aku dī kaniyu, sagawaꞌ masi namān kaw awam pasal ku. Hisiyu-siyu in nakakitaꞌ kākuꞌ, na biyaꞌ niya da kītaꞌ tuud in Amaꞌ ku. Na, maytaꞌ in kabayaan mu subay pa hipanyataꞌ kaymu in Amaꞌ ku? 10 Maytaꞌ, Pilip, diꞌ kaw magparachaya sin in aku kakkal himahambuuk ha Amaꞌ ku iban in Amaꞌ ku kakkal himahambuuk kākuꞌ? In katān kiyahinduꞌ ku kaniyu,” laung hi Īsa ha manga mulid niya, “bukun naug dayn kākuꞌ sagawaꞌ dayn ha Amaꞌ ku, amu in kakkal himahambuuk kākuꞌ. In katān hinang ku hinang da isab sin Amaꞌ ku, karnaꞌ siya in himinang sin katān yan. 11 Pagparachaya kamu sin baytaꞌ ku sin in aku kakkal himahambuuk ha Amaꞌ ku iban in Amaꞌ ku kakkal himahambuuk kākuꞌ. Bang sawpama diꞌ kamu magparachaya sin baytaꞌ ku yan, na magparachaya kamu ha manga hinang kītaꞌ niyu nahinang ku. 12 Baytaan ta kamu sin kasabunnalan. Hisiyu-siyu in magparachaya kākuꞌ, makahinang siya sin mahinang ku. Lāgiꞌ, lumabi pa in hinang niya, sabab in aku magbalik na madtu pa Amaꞌ ku. 13 Na, unu-unu in pangayuun niyu sabab sin pangandul niyu kākuꞌ, na, hirihil ku kaniyu, ha supaya dayn ha hinang ku mapakitaꞌ in kalagguan sin Tuhan, Amaꞌ ku. 14 Bang kamu mangayuꞌ kākuꞌ unu-unu na ha sabab sin pangandul niyu kākuꞌ, hirihil ku kaniyu in pangayuun niyu.”

Patulunun sin Tuhan in Rū niya

15 Laung pa isab hi Īsa, “Bang kamu malasa kākuꞌ, agarun niyu hadja in katān daakan ku. 16 Pangayuan ta kamu ha Amaꞌ ku hambuuk Mananabang gantiꞌ ku, amu in dumuun kaniyu kasaumulan. 17 In Mananabang ini amuna in Rū sin Tuhan, amu in mamaytaꞌ sin kasabunnalan pasal sin Tuhan. Na, in manga tau bukun agad ha Tuhan diꞌ makataymaꞌ ha Mananabang ini, sabab diꞌ nila siya kahātihan iban diꞌ nila siya kaingatan. Sagawaꞌ in kamu, kaingatan niyu siya sabab yari siya, kiyakahagad niyu siya iban taptap siya ha lawm atay niyu.

18 “Minsan aku mutas dayn kaniyu, diꞌ ta kamu pasāran. Magbalik da aku mari kaniyu. 19 Bukun na malugay diꞌ na aku kakitaan sin manga tau bukun agad ha Tuhan. Sagawaꞌ kakitaan aku magbalik ha susūngun. Na, pagga aku taga kabuhiꞌ salama-lama, na in kamu ha susūngun taga kabuhiꞌ da isab salama-lama. 20 Bang dumatung na in waktu yan, kaingatan niyu na sin in aku iban sin Amaꞌ ku naghahambuuk tuud. Damikkiyan, in aku iban sin kamu naghahambuuk da isab.

21 “Hisiyu-siyu in tumaymaꞌ iban magkahagad sin daakan ku, amuna in tau malasa kākuꞌ lāgiꞌ hisiyu-siyu in malasa kākuꞌ kalasahan da isab sin Amaꞌ ku. Damikkiyan, in aku malasa da isab ha tau yan, iban hipaingat ku kaniya in katān kahālan pasal ku.”

22 Sakali laung hi Judas, bukun hi Judas tau dayn ha Kiriyud, “Panghuꞌ, maytaꞌ kami sadja in paingatun mu sin kahālan mu, hāti in mānusiyaꞌ katān diꞌ mu paingatun?”

23 In sambung hi Īsa kaniya, “Hisiyu-siyu in malasa kākuꞌ magkahagad sin hinduꞌ ku. Kalasahan siya sin Amaꞌ ku, lāgiꞌ in aku iban sin Amaꞌ ku duun taptap kaniya. 24 Sagawaꞌ in tau diꞌ malasa kākuꞌ diꞌ magkahagad sin hinduꞌ ku. Na, in hinduꞌ ku yan diyungug niyu bukun guwaꞌ dayn kākuꞌ, sagawaꞌ dayn ha Amaꞌ ku amu in nagdaak kākuꞌ mari.

25 “Na, in manga yan asal ku na biyaytaꞌ kaniyu ha salugay ku dī pa kaniyu. 26 Sagawaꞌ ha susūngun in Mananabang amu in Rū sin Tuhan patulunun sin Tuhan mawn kaniyu gumantiꞌ kākuꞌ. Hinduan niya kamu sin unu-unu katān, iban siya in magpatumtum kaniyu sin katān kiyahinduꞌ ku kaniyu.

27 “Kasannyangan sin lawm atay iban pikilan in hibīn ku dī kaniyu. In kasannyangan yan guwaꞌ dayn kākuꞌ, iban diꞌ yan magsaliꞌ iban sin kasannyangan hikarihil kaniyu sin pagkahi niyu mānusiyaꞌ. Hangkan ayaw niyu pasusaha in lawm atay niyu. Ayaw kamu mabugaꞌ.

28 “Biyaꞌ na sin agi ku kaniyu, in aku magꞌiīg na dayn kaniyu, sagawaꞌ magbalik da aku mari kaniyu. Na, bang kamu malasa kākuꞌ, subay kamu kūgan sin magbalik na aku madtu pa Amaꞌ ku, karnaꞌ labi siya makawasa dayn kākuꞌ. 29 Biyaytaꞌ ku na yan kaniyu bihaun ha walaꞌ pa naabut, ha supaya bang yan maabut na, na magparachaya na kamu. 30 Na, diꞌ na aku makapahabaꞌ sin bichara ku kaniyu, sabab masuuk na dumatung in Saytan Puntukan, amu in magbayaꞌ dī ha lawm dunya ini. In aku diꞌ niya kapagbayaan. 31 Sagawaꞌ subay kaingatan sin manga mānusiyaꞌ katān sin malasa aku ha Amaꞌ ku, hangkan akuhun ku in katān daakan hipahinang niya kākuꞌ.”

Na, mahuli dayn duun, laung hi Īsa, “Sūng na. Mīg na kitaniyu dayn dī.”

15

Hi Īsa in Piyagbahasa Puunan Batangan sin Tiyanum

1 Manjari nagdalil hi Īsa ha manga mulid niya, laung niya, “Aku in puunan batangan sin tiyanum iban Amaꞌ ku in magparuli sin tiyanum. 2 Bang awn sanga ha batangan sin tiyanum ini in diꞌ magbunga, īgan sin Amaꞌ ku. Sagawaꞌ bang in sanga magbunga, hawanan niya yan, ha supaya tumaud in bunga. 3 Na, in kamu yan limanuꞌ na pasal sin hinduꞌ ku kaniyu. 4 Sagawaꞌ subay kamu tutug humambuuk kākuꞌ, iban in aku tutug humambuuk kaniyu. Karnaꞌ biyaꞌ da sa yan sapantun sin sanga. Bang yan matigpuꞌ dayn ha puunan batangan niya, na, diꞌ yan magbunga. Magbunga sadja yan bang diꞌ matigpuꞌ dayn ha puunan batangan niya. Damikkiyan, in kamu, diꞌ kamu makahinang sin marayaw bang kamu bukun tutug himahambuuk kākuꞌ.

5 “In aku amuna in biyaꞌ sapantun puunan batangan sin tiyanum, hāti in kamu amuna in manga sanga. Hisiyu-siyu in tutug humambuuk kākuꞌ iban tutug da isab aku humambuuk kaniya, na, sumūng in dayaw sin kawl-piil niya biyaꞌ sin sanga mataud bunga niya. Sagawaꞌ bang kamu umukat dayn kākuꞌ, in guwaan sin manga hinang niyu way kapūsan. 6 Hisiyu-siyu in diꞌ tumutug humambuuk kākuꞌ hibugit siya biyaꞌ sapantun sin sanga uturun patahayun. Ubus in katān sanga biyaꞌ ha yan tipunun ampa hilaruk pa kāyu sunugun. 7 Sagawaꞌ bang kamu tutug humambuuk kākuꞌ, iban pahūpun niyu pa lawm pikilan niyu in hinduꞌ ku, na hirihil ku kaniyu in unu-unu pangayuun niyu kākuꞌ. 8 Bang sumūng in dayaw sin kawl-piil niyu, na, in yan amu in magpakitaꞌ sin kalagguan sin Tuhan, iban dayn duun kaingatan na sin in kamu tantu tuud manga mulid ku.

9 “In lasa ku kaniyu biyaꞌ da sin lasa sin Amaꞌ ku kākuꞌ. Hangkan tawꞌan ha lawm atay niyu in lasa ku kaniyu. 10 Bang niyu agarun in daakan ku tumutug in lasa ku kaniyu. Biyaꞌ da isab sin aku iyagad ku in daakan kākuꞌ sin Amaꞌ ku, hangkan tutug in lasa niya kākuꞌ.

11 “Biyaytaan ta kamu ha yan ha supaya taptap kananaman niyu in kakuyagan guwaꞌ dayn kākuꞌ, iban ha supaya jumukup in kakuyagan niyu. 12 Na, bihaun amu tuud ini in daakan ku kaniyu. Paglasa-liyasahi kamu biyaꞌ sin lasa ku kaniyu. 13 Bang awn tau lillaꞌ matay pasal sin lasa niya ha manga bagay niya, na wayruun na makaliyu sin lasa biyaꞌ ha yan. 14 In manga kamu yan, bagay ku na, bang niyu agarun in unu-unu daakan ku kaniyu. 15 Diꞌ ta na kamu itungun manga tindug ku, sabab in tindug diꞌ pagpaingatun sin nakuraꞌ sin unu-unu katān pasal niya. Sagawaꞌ in manga kamu yan itungun ku na manga bagay ku tuud sabab piyaingat ku na kaniyu in katān diyungug ku dayn ha Amaꞌ ku. 16 Bukun kamu in nagpīꞌ kākuꞌ manghinduꞌ kaniyu, sagawaꞌ aku in nagpīꞌ kaniyu hīnang manga wakil ku huminang sin manga marayaw. In karayawan sin hinang niyu yan tumatas kasaumulan. Hangkan hirihil sin Amaꞌ ku kaniyu in unu-unu pangayuun niyu, sabab sin pangandul niyu kākuꞌ. 17 Na, ini in daakan ku kaniyu, paglasa-liyasahi kamu.”

In manga Tau Bukun Agad ha Tuhan Mabunsi ha manga Tau Agad Kan Īsa

18 Laung pa isab hi Īsa, “Na, ayaw kamu mainu-inu, bang kamu kabunsihan sin manga tau bukun agad ha Tuhan. Amu sadja in tumtuma niyu minsan in aku kiyabunsihan nila da. Aku in muna dayn kaniyu kiyabunsihan. 19 Bang sawpama kamu hangka-agaran iban sin manga tau bukun agad ha Tuhan, tantu kalasahan nila kamu. Sagawaꞌ dugaing kamu. Bukun kamu hangka-agaran iban sila sabab pinīꞌ ta kamu piyakandī dayn kanila. Hangkan na sila mabunsi kaniyu. 20 Tumtuma niyu in bakas biyaytaꞌ ku kaniyu sin in tindug bukun makawasa dayn ha nakuraꞌ. Pagga in aku ngīꞌ sin manga tau yan, na damikkiyan in kamu ngīun nila da isab. Pagga nila walaꞌ kiyahagad in hinduꞌ ku, na diꞌ nila da isab kahagarun in hinduꞌ niyu. 21 Sagawaꞌ kabunsihan iban ngīun nila kamu sabab in kamu agad kākuꞌ. Hangkan biyaꞌ ha yan in hinang nila kaniyu, sabab diꞌ nila kaingatan tuud in Tuhan amu in nagdaak kākuꞌ mari. 22 Bang aku walaꞌ miyari pa dunya namaytaꞌ kanila sin kasabunnalan diꞌ tumampal in manga dusa nila. Sagawaꞌ bihaun way na hikadaawa nila sin dusa nila, sabab piyaingat ku na kanila in kasabunnalan. 23 Hisiyu-siyu in mabunsi kākuꞌ, kabunsihan niya da isab in Amaꞌ ku. 24 Diꞌ tumampal in manga dusa nila bang nila walaꞌ kītaꞌ sin duwa mata nila in manga hinang nahinang ku amu in walaꞌ nahinang sin minsan hisiyu tau. Sagawaꞌ minsan yan kītaꞌ nila na, masi sila mabunsi kākuꞌ iban ha Amaꞌ ku. 25 Sagawaꞌ asal subay aku kabunsihan nila ha supaya mabunnal in kiyasulat ha lawm saraꞌ biyabantug nila, amu agi, ‘Kabunsihan nila aku minsan way puun sabab.’

26 “Patulunun ku mari kaniyu in Mananabang. In Mananabang ini, amuna in Rū sin Tuhan, amu in mamaytaꞌ sin kasabunnalan pasal sin Tuhan sabab in siya naug dayn ha Tuhan. Patulunun ku siya mawn kaniyu, mamaytaꞌ kaniyu sin pasal ku. 27 Na, damikkiyan in kamu mamaytaꞌ da isab ha manga tau sin pasal ku sabab dayn sin tagnaꞌ in kamu miyamagad kākuꞌ.”

16

1 Laung pa isab hi Īsa ha manga mulid niya, “Na, in yan asal ku na biyaytaꞌ kaniyu ha supaya diꞌ maīg in īman niyu kākuꞌ. 2 Sabab ha susūngun diꞌ na kamu palamurun sin manga nakuraꞌ sin agama ha lawm sin manga langgal nila. Lāgiꞌ ha susūngun bang awn tau mamatay hisiyu-siyu na kaniyu, in pangannal niya in nahinang niya yadtu kabayaan sin Tuhan. 3 Biyaꞌ ha yan in hinang sin manga tau yan kaniyu, sabab walaꞌ nila tuud kiyaingatan in Amaꞌ ku iban diꞌ nila da isab aku kaingatan. 4 Biyaytaan ta kamu asal sin pasal yan ha supaya bang maabut na in waktu kabunsihan na kamu sin manga tau yan, na katumtuman niyu in biyaytaꞌ ku kaniyu.

In Hinang sin Rū sin Tuhan

“Na in manga yan walaꞌ ku biyaytaꞌ kaniyu sin tagnaꞌ sabab yari pa aku dī kaniyu. 5 Sagawaꞌ bihaun marayꞌ na aku magbalik madtu pa bakas nagdaak kākuꞌ mari pa dunya. Malayngkan, way minsan hambuuk kaniyu in nangasubu bang pakain aku. 6 Na, bihaun landuꞌ nasusa in lawm atay niyu pasal sin biyaytaꞌ ku kaniyu. 7 Sagawaꞌ baytaan ta kamu sin kasabunnalan, hikarayaw kaniyu sin mutas aku dayn kaniyu. Sabab bang aku diꞌ mutas dayn kaniyu, in Mananabang diꞌ makakari kaniyu. Sagawaꞌ bang aku mutas dayn kaniyu, mapakari ku in Mananabang kaniyu. 8 Na, bang dumatung na mari in Mananabang yan, pahātihun niya tuud marayaw in manga tau pasal sin dusa nila, pasal sin kabuntulan iban pasal sin hukuman sin Tuhan. 9 Pahātihun niya in manga tau sin in sila nagdusa pasal walaꞌ sila nagparachaya kākuꞌ. 10 Pahātihun niya in manga tau sin in aku tantu mabuntul tuud sabab in aku magbalik na madtu pa Tuhan, Amaꞌ ku, iban diꞌ niyu na aku kakitaan. 11 Pahātihun niya in manga tau pasal sin hukuman sin Tuhan, karnaꞌ in Saytan Puntukan, amu in magbabayaꞌ ha lawm dunya ini, kiyabutangan na hukuman sin Tuhan.

12 “Mataud pa in hibaytaꞌ ku kaniyu, sagawaꞌ bihaun diꞌ marā sin pikilan niyu bang ku hibaytaꞌ kaniyu. 13 Sagawaꞌ bang dumatung na mari in Rū sin Tuhan, amu in magpaingat kaniyu sin kasabunnalan pasal sin Tuhan, hinduan niya kamu sin katān kasabunnalan. In hinduꞌ niya kaniyu bukun guwaꞌ dayn kaniya, sagawaꞌ in unu-unu karungugan niya dayn ha Tuhan amu in hibaytaꞌ niya kaniyu. Baytaan niya kamu bang unu in maawn ha susūngun. 14 Iban dihilan niya aku kalagguan sabab in katān hihinduꞌ niya kaniyu asal da dayn kākuꞌ. 15 In unu-unu katān sin Amaꞌ ku kākuꞌ da isab, hangkan laung ku kaniyu in unu-unu katān hihinduꞌ kaniyu sin Rū sin Tuhan guwaꞌ dayn kākuꞌ.”

Kasusahan iban Kakuyagan

16 Laung pa isab hi Īsa, “Bukun na malugay diꞌ niyu na aku kakitaan. Sagawaꞌ bukun na isab malugay kakitaan niyu na aku magbalik.”

17 Na, nagꞌasubu-iyasubuhi na in manga mulid niya kaibanan, laung nila, “Unu bahaꞌ in hāti sin bichara niya yadtu, sin bukun na malugay, diꞌ natuꞌ na siya kakitaan, sagawaꞌ bukun da isab malugay, kakitaan natuꞌ da siya magbalik? Iban imiyan pa isab siya, karnaꞌ in siya magkakadtu pa Amaꞌ niya. 18 Unu bahaꞌ in hāti sin bichara niya, bukun na malugay? Diꞌ natuꞌ kahātihan bang unu in piyagbibichara niya!”

19 Na, kiyaiingatan hi Īsa sin mabayaꞌ mangasubu kaniya in manga mulid niya. Hangkan laung niya kanila, “Amu ka in piyagꞌasubu-iyasubuhi niyu in hāti sin bichara ku amu in biyaytaꞌ ku kaniyu, laung ku, ‘Bukun na malugay diꞌ niyu na aku kakitaan, sagawaꞌ bukun da isab malugay, kakitaan niyu da aku magbalik’? 20 Na, in bunnal niya, in kamu yan magtangis iban magdukka, sagawaꞌ makuyag in manga tau bukun agad ha Tuhan. Masusa kamu sagawaꞌ kakuyagan in gantiꞌ sin kasusahan niyu. 21 In kasusahan niyu yan bihaun biyaꞌ da sa yan sapantun sin kasusahan sin hambuuk babai masuuk na magꞌanak. Masusa siya sabab masuuk na dumatung in waktu numanam siya sin masakit. Sagawaꞌ pagꞌubus niya magꞌanak, kalupahan niya na in sakit niyanam niya sabab makuyag na siya sin in anak niya limahil na pa dunya. 22 Na, biyaꞌ da isab ha yan in hantang niyu. Bihaun masusa kamu, sagawaꞌ kakitaan ta kamu magbalik. Lāgiꞌ kūgan tuud kamu iban wayruun makaīg sin kakuyagan niyu yan dayn ha lawm atay niyu.

23 “Na, bang dumatung na in waktu yan, minsan kamu diꞌ na mangasubu kākuꞌ unu-unu. Baytaan ta kamu sin bunnal, unu-unu in pangayuun niyu ha Amaꞌ ku sabab sin pangandul niyu kākuꞌ, hirihil niya kaniyu. 24 Dayn sin tagnaꞌ sampay pa bihaun walaꞌ kamu nakapangayuꞌ unu-unu sabab sin pangandul niyu kākuꞌ. Pangayuꞌ kamu ampa kamu karihilan, ha supaya jumukup in kakuyagan niyu.”

Daugun hi Īsa in manga Tau Bukun Agad ha Tuhan

25 Laung pa isab hi Īsa, “In manga hinduꞌ kiyahinduꞌ ku kaniyu labay dayn ha manga bichara dalil, sumagawaꞌ awn da waktu dumatung ha susūngun diꞌ ku na hilabay dayn ha manga bichara dalil. Pahantapun ku na tuud kaniyu in paghinduꞌ ku ha pasalan sin Amaꞌ ku. 26 Ha waktu susūngun, bang awn pangayuun niyu, baran niyu na in mangayuꞌ ha Amaꞌ ku sabab sin pangandul niyu kākuꞌ. Minsan bukun na aku in mangayuꞌ kaniya para kaniyu, 27 sabab in Amaꞌ ku malasa kaniyu. Hangkan kamu kiyalasahan niya sabab malasa kamu kākuꞌ iban magparachaya kamu sin naug aku dayn ha Tuhan. 28 Mattan tuud in aku miyari pa dunya naug dayn ha Tuhan, Amaꞌ ku. Na, bihaun mīg na aku dayn ha dunya ini, madtu na magbalik pa Amaꞌ ku.”

29 Sakali laung sin manga mulid niya kaniya, “Na, bihaun mahantap na in bichara mu kāmuꞌ sabab walaꞌ na kaw nagbichara dalil. 30 Bihaun natantu namuꞌ na tuud sin kaingatan mu in unu-unu katān, sabab minsan in tau diꞌ pa makapangasubu kaymu, kaingatan mu na asal in hipangasubu niya. Hangkan magparachaya na tuud kami sin in ikaw naug dayn ha Tuhan.”

31 In sambung hi Īsa kanila, “Bunnal ka yan sin magparachaya na tuud kamu kākuꞌ bihaun? 32 Ingat kamu, masuuk na tuud dumatung in waktu in kamu katān makawkanat na. Magꞌuwian na kamu pakaniya-pakaniya pa luggiyaꞌ hulaꞌ niyu. Hibīn niyu na aku isa-isa ku. Sagawaꞌ minsan niyu aku hibīn, awn da iban ku sabab in Amaꞌ ku tutug himahambuuk kākuꞌ.

33 “Na, hangkan ku ini biyaytaꞌ kaniyu ha supaya awn kasannyangan sin lawm atay niyu pasal sin paghambuuk niyu iban aku. Pananamun kamu kabinsanaan sin manga tau bukun agad ha Tuhan, sagawaꞌ ayaw kamu mabugaꞌ, sabab diyaug ku na in manga tau bukun agad ha Tuhan.”

17

Pangayuan hi Īsa Duwaa Pa Tuhan In Manga Mulid Niya

1 Manjari pagꞌubus hi Īsa nagbichara ha manga mulid niya, himangad siya pa langit ampa siya nangarap pa Tuhan, laung niya,

“Ya Amaꞌ ku, naabut na in waktu kiyagantaꞌ. Dihili aku kalagguan, aku amu in Anak mu, ha supaya ku isab mapakitaꞌ in kalagguan mu. 2 Kiyarihilan mu aku kawasa magbayaꞌ-bayaꞌ ha katān mānusiyaꞌ ha supaya ku karihilan kabuhiꞌ salama-lama in sasukuꞌ sin manga tau kiyasukuꞌ mu kākuꞌ. 3 Na, ha supaya in manga mānusiyaꞌ makabaak sin kabuhiꞌ salama-lama, subay nila kaw kaingatan sin ikaw na tuud in hambuuk-buuk Tuhan sabunnal iban subay nila da isab aku kaingatan sin aku amuna in Almasi kiyawakilan mu mari pa dunya. 4 Napakitaꞌ ku na in kalagguan mu dī ha dunya sabab naubus ku na hīnang in katān hinang piyahinang mu kākuꞌ. 5 Ya Amaꞌ, dihili aku kalagguan duun ha haddarat mu biyaꞌ sin kalagguan ku sin waktu duun aku kaymu ha walaꞌ pa naawn in dunya ini.

6 “Piyahāti ku na ha manga mānusiyaꞌ in pasal mu, amu in manga mānusiyaꞌ siyukuꞌ mu kākuꞌ dī ha lawm dunya. In sila asal manga sukuꞌ mu, ampa siyukuꞌ mu isab sila kākuꞌ. Nagkahagad na sila sin Parman mu, 7 iban nakaingat na sila sin in katān dīhil mu kākuꞌ tantu tuud naug dayn kaymu. 8 Sabab napasampay ku na kanila in manga hinduꞌ amu in nakawaꞌ ku dayn kaymu iban tiyaymaꞌ nila na. Lāgiꞌ natantu nila na tuud sin in aku naug dayn kaymu iban magparachaya na sila sin in aku naraak mu.

9 “In pangayuan ku ini duwaa bukun amu in manga mānusiyaꞌ katān, sagawaꞌ amu in manga tau siyukuꞌ mu kākuꞌ karnaꞌ in sila asal manga sukuꞌ mu. 10 In katān sukuꞌ ku, sukuꞌ mu da isab, iban in katān sukuꞌ mu, sukuꞌ ku da isab. Sila ini in magpakitaꞌ sin kalagguan ku. 11 Na, bihaun magꞌuuwiꞌ na aku magbalik mawn kaymu. Magꞌiīg na aku dayn ha dunya ini sagawaꞌ in manga tau sukuꞌ ku yari pa masi ha dunya. Ya Amaꞌ ku Mahasuchi, ayari kaagi sin kusug sin kawasa mu, in manga tau amu in dīhil mu kākuꞌ. Ayari sila ha supaya tutug in paghambuuk nila biyaꞌ sin katutug sin paghambuuk ku iban ikaw. 12 Ha salugay ku nagꞌaagad iban sin manga tau kiyasukuꞌ mu kākuꞌ, iyaayaran ku sila kaagi sin kusug sin kawasa mu. Wayruun minsan hambuuk kanila in nalawaꞌ dayn kākuꞌ luwal da in hambuuk sukuꞌ sin narkaꞌ amu in asal kiyagantaꞌ malawaꞌ dayn kākuꞌ ha supaya maagad in kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab.

13 “Na, bihaun magꞌuuwiꞌ na aku magbalik mawn kaymu. Hangkan ha salugay ku pa dī ha dunya hibaytaꞌ ku in katān ini kanila ha supaya in lawm atay nila mahipuꞌ sin kakuyagan biyaꞌ sin kakuyagan ku. 14 Kiyapasampay ku na in hinduꞌ mu pa manga tau sukuꞌ mu. Sakali kiyarugalan sila sin manga pagkahi nila mānusiyaꞌ sabab in manga tau sukuꞌ mu bukun hangka-pikilan iban sin manga tau bukun agad kaymu. Biyaꞌ da isab sila kākuꞌ, bukun hangka-pikilan iban sin manga tau bukun agad kaymu. 15 Malayngkan, bukun in pangayuun ku kaymu in īgan mu sila dayn ha dunya ini, sagawaꞌ in pangayuun ku kaymu ayaran mu sila bat sila diꞌ kapagbayaan sin Iblis, amu in puunan sin katān kangīan. 16 In manga tau sukuꞌ ku sibuꞌ na tuud iban aku sabab in pikilan nila bukun na biyaꞌ sin pikilan sin manga mānusiyaꞌ dī ha dunya. 17 Bang mayan isab sila pakandihun mu, iban suchihun mu in lawm atay nila. In kasabunnalan sin manga katān kiyabaytaꞌ ha Parman mu amu in makasuchi sin lawm atay nila. 18 Naraak ku na sila mawn pa manga mānusiyaꞌ biyaꞌ da isab sin aku naraak mu mari pa dunya. 19 Iban dayn ha pasal nila hibugsuꞌ ku kaymu in duguꞌ-nyawa ku ha supaya masuchi in lawm atay nila iban tūpun sila mahinang manga sukuꞌ mu.

20 “Bukun sadja isab manga mulid ku in pangayuan ku duwaa,” laung hi Īsa, “sagawaꞌ sampay manga tau amu in ha susūngun magparachaya kākuꞌ sabab sin pagnasīhat sin manga mulid ku. 21 Iban, Ya Amaꞌ, pangayuun ku isab kaymu bang mayan isab in sila katān maghangka-atay iban maghangka-pikilan. Bang mayan sila humambuuk kātuꞌ biyaꞌ sin ikaw tutug himahambuuk kākuꞌ iban in aku tutug himahambuuk kaymu. Bang mayan sila humambuuk kātuꞌ ha supaya in manga mānusiyaꞌ magparachaya sin ikaw in nagpakari kākuꞌ. 22 Damikkiyan, kiyarihil ku na kanila in kalagguan biyaꞌ sin kalagguan kiyarihil mu kākuꞌ, ha supaya sila mahambuuk biyaꞌ sin kita maghahambuuk. 23 Tutug aku humambuuk kanila biyaꞌ sin ikaw tutug himahambuuk kākuꞌ, ha supaya sila maghangka-atay tuud. Na, bang sila maghangka-atay na, na kaingatan na sin manga mānusiyaꞌ sin ikaw in nagdaak kākuꞌ mari, iban kaingatan nila na sin kalasahan mu in manga tau sukuꞌ ku biyaꞌ sin lasa mu kākuꞌ.

24 “Ya Amaꞌ, in kabayaan ku makapaghambuuk aku didtu ha hulaan ku iban sin manga kiyasukuꞌ mu kākuꞌ, ha supaya kakitaan nila in sahaya iban kalagguan ku, amu in kalagguan dīhil mu kākuꞌ pasal asal kaw malasa kākuꞌ ha walaꞌ pa naawn in dunya.

25 “Ya Amaꞌ, ikaw in puunan sin kabuntulan. Diꞌ kaw kaingatan sin manga tau bukun agad kaymu, sagawaꞌ kaingatan ta kaw iban kaingatan da isab sin manga tau agad kākuꞌ sin ikaw in nagpakari kākuꞌ. 26 Piyahāti ku na kanila in pasal mu, iban diꞌ ku bugtuun in pagpahāti kanila ha supaya humūp in lasa mu kanila biyaꞌ sin lasa mu himūp kākuꞌ, iban ha supaya aku diꞌ malawaꞌ dayn ha lawm atay nila.”

18

In Pagsaggaw Kan Īsa

(Mat. 26:47-56; Mk. 14:43-50; Lk. 22:47-53)

1 Manjari pagꞌubus hi Īsa nangayuꞌ duwaa, miyadtu siya iban sin manga mulid niya pa hansipak sin Sapaꞌ Kidrun. Pagdatung nila pa lugal yaun, timūy siya iban sin manga mulid pa lawm kabbun.

2 Na, kiyaingatan hi Judas, amu in panipu, in lugal kiyadtu hinda Īsa sabab asal niya kabiyaksahan sin mawmu hinda Īsa magtipun duun iban sin manga mulid niya. 3 Hangkan hi Judas in nagmalim ha manga sundalu bangsa Rūm iban sin manga pulis jaga sin Bāy sin Tuhan amu in naraak sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga Parisi, madtu pa lawm kabbun. Nagdarā sila manga pakukus, manga tanjuꞌ, iban parul.

4 Sakali asal kiyatalusan hi Īsa in unu-unu katān sūng kumugdan kaniya. Hangkan pagdatung mawn sin manga sundalu iban manga pulis jaga, biyāk niya sila sartaꞌ laung hi Īsa kanila, “Hisiyu in liyawag niyu?”

5 Na, in sambung nila, “Hi Īsa, amu in tau dayn ha Nasarit.”

Laung hi Īsa, “Na, aku na sa ini in tau piyaglawag niyu.”

Na, in hi Judas amu in manipu kan Īsa, yaun miyamagad ha manga sundalu iban manga pulis jaga. 6 Sakali pagꞌiyan hi Īsa sin siya na in tau piyaglawag nila nakasigput sila pa ulihan iban naligad sila pa lupaꞌ.

7 Na, iyasubu sila nagbalik hi Īsa, laung niya, “Hisiyu in liyawag niyu?”

In sambung nila, “Hi Īsa, amu in tau dayn ha Nasarit.”

8 Laung hi Īsa kanila, “Biyaytaan ta na kamu sin aku na in tau piyaglawag niyu. Bang aku tuud in tau piyaglawag niyu, na yari na aku. Sagawaꞌ ayaw niyu lapaya in manga iban ku ini.” 9 Piyamung niya yan ha supaya maagad in bakas kiyapamung niya, amu agi, “Ya Amaꞌ, diꞌ kalawaan minsan hambuuk in manga tau kiyasukuꞌ mu kākuꞌ.”

10 Sakali ini magtūy liyarut hi Simun Pitrus in pakukus tiyatakus niya, ampa niya liyagut in hambuuk īpun sin Imam Dakulaꞌ. Nautud in taynga dapit pa tuu sin tau liyagut niya. In ngān sin īpun yadtu hi Malkus.

11 Laung hi Īsa kan Pitrus, “Butangan magbalik in pakukus mu pa taguban niya! Akuhun ku in katān kabinsanaan ini sabab asal ini in kiyagantaꞌ kākuꞌ sin Amaꞌ ku.”

Dāhun Sin Manga Sundalu Hi Īsa Madtu Kan Annas

12 Na, siyaggaw na hi Īsa sin manga sundalu bangsa Rūm iban sin kapitan nila iban sin manga pulis jaga sin bangsa Yahudi, ampa nila siya hiyukutan. 13 Pagꞌubus ampa nila siya diyā muna madtu kan Annas amu in ugangan usug hi Kayapas. In hi Kayapas amu in Imam Dakulaꞌ sin tahun yadtu. 14 In hi Kayapas ini amu in bakas nanghinduꞌ ha manga nakuraꞌ Yahudi, sin marayaw pa hambuuk sadja tau in mapatay gantiꞌ sin sila katān.

Umiyan Hi Pitrus Sin Bukun Siya Agad Kan Īsa

(Mat. 26:69-70; Mk. 14:66-68; Lk. 22:55-57)

15 Na, miyurul kan Īsa hi Simun Pitrus iban sin hambuuk mulid, amu in magꞌīngati tuud iban sin Imam Dakulaꞌ. Hangkan in mulid ini nakaagad kan Īsa simūd pa lawm halaman sin bāy sin Imam Dakulaꞌ. 16 Na, in hi Pitrus duun nakabīn ha guwaꞌ sin lawang. Hangkan gimuwaꞌ nagbalik in mulid amu in magꞌīngati iban sin Imam Dakulaꞌ, ampa niya biyairan piyasūd hi Pitrus dayn ha babai amu in jaga sin lawang. Na, nakasūd na hi Pitrus.

17 Sakali iyasubu hi Pitrus sin babai nagjajaga ha lawang, amu agi, “Bukun ka in ikaw hambuuk mulid sin tau nasaggaw yaun?”

Namaylu hi Pitrus, laung niya, “Bukun.”

18 Manjari nagpabaga buling in manga daraakun sin Imam Dakulaꞌ iban sin manga jaga sabab mahaggut in hulaꞌ sin dūm yadtu. Ubus ampa sila duun timindug nagpaanag ha katilibut sin baga kāyu. Na, miyawn hi Pitrus limamud kanila nagpaanag.

Sumariyahun Hi Īsa Kaagi Sin Imam Dakulaꞌ

(Mat. 26:59-66; Mk. 14:55-64; Lk. 22:66-71)

19 Manjari siyumariya hi Īsa kaagi hi Annas, amu in bakas Imam Dakulaꞌ, pasal sin manga mulid niya iban sin panghinduꞌ niya ha manga tau.

20 In sambung hi Īsa, “In aku nanghinduꞌ duun sadja ha mayran bat karungugan sin manga tau katān. Nanghinduꞌ aku ha manga kalanggalan iban ha Bāy sin Tuhan, amu in pagtitipunan sin manga Yahudi. Bukun tapuk in pagnasīhat ku ha manga tau. 21 Na, maytaꞌ mu aku sumariyahun pasal sin paghinduꞌ ku? In subay sumariyahun mu in manga tau nakarungug sin hinduꞌ ku. Asubuha sila bang unu in biyaytaꞌ ku kanila. Kaingatan nila bang unu in hīnduꞌ ku kanila.”

22 Pagꞌubus hi Īsa namichara biyaꞌ hādtu nagtūy siya siyampak ha bayhuꞌ sin hambuuk pulis jaga. Amu agi sin jaga kaniya, “Halipulu kaw ini. Ayaw kaw magpamung biyaꞌ ha yan ha Imam Dakulaꞌ.”

23 In sambung hi Īsa, “Bang sawpama awn mangīꞌ kiyapamung ku ha Imam Dakulaꞌ, na baytaan pa tau katān yari ha lawm paghuhukuman ini, sagawaꞌ bang wayruun mangīꞌ kiyapamung ku, na maytaꞌ mu aku siyampak?”

24 Na, pagꞌubus tiyukbal na hi Annas hi Īsa pa lawm lima hi Kayapas, amu in Imam Dakulaꞌ, sagawaꞌ in hi Īsa masi hiyuhukutan.

Umiyan Hi Pitrus Magbalik Sin Bukun Siya Agad Kan Īsa

(Mat. 26:71-75; Mk. 14:69-72; Lk. 22:58-62)

25 Na, in hi Pitrus masi duun nagtitindug ha daig sin kāyu pagpaanagan. Sakali iyasubu siya sin manga kaibanan tau nagtitindug duun, amu agi kaniya, “Bukun ka in ikaw hambuuk mulid sin tau yaun?”

Sagawaꞌ namaylu hi Pitrus, laung niya, “Bukun.”

26 Sakali namung in hambuuk īpun sin Imam Dakulaꞌ, kampung sin tau amu in nalagut in taynga kaagi hi Pitrus. Amu agi kan Pitrus, “Bukun ka kītaꞌ ta kaw didtu ha lawm sin kabbun miyamagad kan Īsa?”

27 Na, namaylu na isab nagbalik hi Pitrus. Sakali saruun-duun timagauk na in manuk usug.

Marā Hi Īsa Madtu Kan Pilatu

(Mat. 27:1, 2, 11-14; Mk. 15:1-5; Lk. 23:1-5)

28 Manjari pagga lapit adlaw na, diyā nila na hi Īsa dayn ha bāy hi Kayapas madtu pa astanaꞌ sin gubnul sin bangsa Rūm. Sagawaꞌ in manga nakuraꞌ Yahudi walaꞌ simūd pa lawm sin astanaꞌ sabab mabaꞌtal sila bang sila sumūd pa bāy sin bukun Yahudi. Ampa bang sila mabaꞌtal diꞌ sila makalamud kumaun sin pagjamu sin Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay. 29 Hangkan gimuwaꞌ hi Gubnul Pilatu, miyawn nangasubu ha manga nakuraꞌ Yahudi. Amu agi hi Gubnul Pilatu kanila, “Unu taꞌ in narusa sin tau ini hangkan niyu siya tiyuntutan?”

30 In sambung nila, “Bang in tau yan walaꞌ nakarusa diꞌ namuꞌ siya dāhun mari kaymu.”

31 Laung hi Pilatu kanila, “Na, pagga biyaꞌ ha yan, dāha niyu na siya ampa niyu butangi hukuman agad ha aturan sin saraꞌ niyu.”

In sambung sin manga nakuraꞌ Yahudi, “Way kawasa namuꞌ dumihil hukuman hipapatay in hisiyu-siyu tau nakarusa.” 32 Na, dayn ha sambung nila yan, naagad in bakas bichara hi Īsa pasalan sin bang biyaꞌ diin kaagi in pagpatay kaniya.

33 Sakali simūd nagbalik hi Pilatu pa lawm sin astanaꞌ ampa niya piyatawag hi Īsa iyasubu. Laung niya kan Īsa, “Ikaw na ka in sultan sin manga Yahudi?”

34 In sambung hi Īsa, “In pangasubu mu yan, guwaꞌ ka dayn ha pikilan mu atawa awn tau dugaing namaytaꞌ kaymu pasal ku?”

35 In sambung hi Pilatu, “Maytaꞌ, in pangannal mu Yahudi aku? Manga pagkahi mu Yahudi iban sin manga nakuraꞌ kaimaman in timukbal kaymu mari kākuꞌ. Unu in narusa mu?”

36 Na, in sambung hi Īsa, “In hulaꞌ piyagsusultanan ku bukun dī ha dunya ini. Sabab bang in hulaꞌ piyagsusultanan ku bat dī ha dunya ini, na umatu in manga tau agad kākuꞌ ha supaya aku diꞌ masaggaw sin manga nakuraꞌ Yahudi. Sagawaꞌ walaꞌ sila imatu sabab bukun dī ha dunya in hulaꞌ piyagsusultanan ku!”

37 Na, laung hi Pilatu, “Na, bang bihādtu, sultan kaw?”

In sambung hi Īsa, “Na, biyaꞌ sin agi mu, in aku sultan. Amu yan in sabab hangkan aku piyagꞌanak iban limahil mari pa dunya ha supaya ku hikabaytaꞌ in kasabunnalan. Na, hisiyu-siyu in agad ha kasabunnalan, magparachaya siya sin baytaꞌ ku.”

38 Laung hi Pilatu, “Unu bahaꞌ in kasabunnalan?”

Kamatay In Hukuman Hirihil Kan Īsa

(Mat. 27:15-31; Mk. 15:6-20; Lk. 23:13-25)

Manjari pagꞌubus hi Pilatu nangasubu kan Īsa, gimuwaꞌ siya nagbalik madtu pa manga Yahudi. Laung niya kanila, “Wayruun dusa niya kiyabaakan ku amu in mapatut ku butangan hukuman. 39 Malayngkan,” laung hi Pilatu, “biyaꞌ na sin pagkabiyaksahan niyu, ha sakabaꞌ waktu sin Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay, awn pagpaguwaun ku hambuuk pilisu. Mabayaꞌ kamu paguwaun ku kaniyu in sultan sin manga Yahudi?”

40 Na, imulang in manga nakuraꞌ Yahudi, amu agi, “Ayaw mu siya paguwaa! Hi Barabbas in kabayaan namuꞌ paguwaun mu!” (In hi Barabbas ini hambuuk mundu.)

19

1 Manjari nagꞌuldin na hi Pilatu palubakan hi Īsa sin lalagut hipanglulubak. 2 Pagꞌubus ampa in manga sundalu kimawaꞌ manga sanga kahuy matunuk, ampa nila liyubid hīnang biyaꞌ kuruna ampa siyangun pa ū hi Īsa. Sartaꞌ siyulugan nila hi Īsa sin siub badjuꞌ taluk biyaꞌ sin siub badjuꞌ sin sultan. 3 Ubus ampa siya iyalup sin manga sundalu iyudjuꞌ-udjuꞌ, laung nila, “Mabuhay in Sultan sin manga Yahudi!” Ubus ampa nila siyampak hi Īsa.

4 Sakali gimuwaꞌ nagbalik hi Pilatu miyadtu pa manga tau mataud natitipun, laung niya ha manga tau, “Kitaa niyu ba, paguwaun ku hi Īsa mari kaniyu ha supaya niyu kaingatan sin wayruun ngīꞌ kiyabaakan ku kaniya amu in mapatut butangan hukuman.” 5 Na, narā na mawn pa guwaꞌ hi Īsa, lāgiꞌ masi siyasangunan in ū niya sin sanga kahuy matunuk, iban nagsusuꞌlug siya sin siub badjuꞌ taluk. Laung hi Pilatu ha manga tau, “Kitaa niyu ba, yari na in tau ini!”

6 Pagkitaꞌ sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga pulis jaga sin Bāy sin Tuhan kan Īsa, magtūy sila nagꞌulang-ulang, laung nila, “Pataya siya! Palansangan siya pa usuk bat siya mapatay na!”

Laung hi Pilatu kanila, “Dāha niyu na siya ampa niyu lansangan pa usuk karnaꞌ wayruun ngīꞌ kiyabaakan ku kaniya amu in mapatut pamatayan ku kaniya.”

7 In sambung sin manga Yahudi, “Bang ha lawm saraꞌ namuꞌ subay siya patayun sabab naggulal siya sin baran niya Anak Tuhan.”

8 Pagdungug hi Pilatu sin bichara nila, gām mayan na siya miyugaꞌ. 9 Simūd siya nagbalik pa lawm astanaꞌ ampa niya iyasubu hi Īsa, laung niya, “Tau dayn diin kaw?”

Sagawaꞌ walaꞌ simambung hi Īsa.

10 Laung hi Pilatu kaniya, “Maytaꞌ kaw diꞌ sumambung kākuꞌ? Walaꞌ mu ka kiyaingatan sin awn kawasa ku magpaguwaꞌ kaymu? Damikkiyan, awn da isab kawasa ku magpalansang kaymu pa usuk bat kaw matay.”

11 In sambung hi Īsa, “Bang kaw walaꞌ dīhilan sin Tuhan kawasa, na way sa yan kapatut mu dumihil hukuman kākuꞌ. Hangkan labi dakulaꞌ in dusa sin tau timukbal kākuꞌ mari kaymu dayn sin dusa mu.”

12 Pagdungug hi Pilatu sin bichara hi Īsa, limāg siya dān sin hikapuas niya kan Īsa. Sagawaꞌ imulang in manga tau mataud, amu in manga Yahudi, laung nila, “Bang mu siya paguwaun kumangīꞌ na in pagbagay mu iban sin sultan sin hulaꞌ Rūm! Karnaꞌ hisiyu-siyu in naggulal sin baran niya sultan, na in siya yan kimuntara ha sultan sin hulaꞌ Rūm!”

13 Na, pagdungug hi Pilatu sin bichara sin manga tau, diyā niya hi Īsa pa guwaꞌ ampa siya limingkud ha lingkuran sin manghuhukum didtu ha lugal pagtawagun Halaman Batu. (Bang ha bahasa Hibrani in ngān sin lugal yadtu Gabbata.) 14 Na, in adlaw yadtu kimugdan ha waktu sin Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay, ha adlaw pagngānan Adlaw Pagsakap.

Pagga mataas na suga, laung hi Pilatu ha manga tau, “Yari na in sultan niyu!”

15 Sagawaꞌ imulang na isab in manga tau, laung nila,

“Papatayan siya! Papatayan siya! Palansangan siya pa usuk!”

Laung hi Pilatu kanila, “Mabayaꞌ kamu hipalansang ku pa usuk in sultan niyu?”

In sambung sin manga nakuraꞌ kaimaman, “Way sultan namuꞌ dugaing dayn sin sultan sin hulaꞌ Rūm!”

16 Na, pagga biyaꞌ hādtu in bichara sin manga tau, na tiyukbal na hi Pilatu kanila hi Īsa, hipapalansang pa usuk bat matay.

Hilansang Pa Usuk Hi Īsa

(Mat. 27:32-44; Mk. 15:21-32; Lk. 23:26-43)

Sakali diyā nila na hi Īsa 17 gimuwaꞌ dayn ha lawm dāira. Hi Īsa in piyapagguyud nila sin usuk pagpatayan kaniya sampay sila nakaabut pa lugal pagngānan kulakub ū. (Bang ha bahasa Hibrani, Gulguta.) 18 Na, pagdatung nila mawn, liyansang na sin manga sundalu hi Īsa pa usuk, ubus ampa nila piyatindug iyusuk pa lupaꞌ. Sakali awn isab duwa tau liyansang pa usuk, ubus ampa iyusuk pa lupaꞌ duun ha kīd pa kīd sin kiyausukan kan Īsa.

19 Manjari awn sulat pahāti biyutang ha usuk piyaglansangan kan Īsa. In pahāti ini siyulat hi Pilatu, amu agi sin pahāti, “Hi Īsa, tau Nasarit, Sultan sin manga Yahudi.” 20 Mataud tau in nakabacha sin pahāti sabab in lugal piyagpatayan kan Īsa bukun malayuꞌ dayn ha dāira. In pahāti yadtu siyulat ha tūngka-ginis bahasa: ha bahasa Hibrani, ha bahasa sin manga tau Rūm, iban ha bahasa Girik. 21 Sakali laung sin manga nakuraꞌ kaimaman kan Pilatu, “In sulat pahāti mu walaꞌ nakaamu sabab biyaꞌ ha ini in siyulat mu, ‘In tau ini amuna in Sultan sin manga Yahudi!’ Subay biyaꞌ ha ini in sulat pahāti mu bat makaamu, laung mu, ‘In tau ini nagꞌiyan sin in siya Sultan sin manga Yahudi!’ ”

22 In sambung hi Pilatu kanila, “In bakas ku na kiyasulat diꞌ na kapindahan.”

23 Na, pagga naubus na kiyalansang sin manga sundalu hi Īsa pa usuk, kiyawaꞌ nila in katān siyusuꞌlug hi Īsa ampa nila piyagbahagian nagꞌupat. In hambuuk pa hambuuk sundalu kimāꞌ hangka-bahagiꞌ. Kiyawaꞌ nila da isab in juba hi Īsa amu in hiyahablun way sugpat niya.

24 Laung sin manga sundalu pakaniya-pakaniya, “Subay natuꞌ diꞌ gisiun in juba ini. Sapādpād gisiun gām natuꞌ na piyagkuut-kuutan, ingatun bang hisiyu in makakawaꞌ.”

Na, in hīnang sin manga sundalu yan nakarihil kasabunnalan sin asal kiyasulat ha lawm Kitab Jabur, amu agi,

“Piyagbahagian nila in siyusuꞌlug ku,

iban piyagkuut-kuutan nila in juba ku.”

Na, naagad tuud in kiyasulat ha lawm Kitab karnaꞌ biyaꞌ da hādtu in hinang sin manga sundalu.

25 Na, in inaꞌ hi Īsa duun nagtitindug masuuk pa usuk piyaglansangan kan Īsa, iban duun isab in taymanghud babai sin inaꞌ niya iban hi Mariyam amu in asawa hi Kurupas iban hi Mariyam amu in dayn ha dāira Magdala. 26 Kītaꞌ hi Īsa nagtitindug duun in inaꞌ niya iban sin mulid kalasahan niya. Hangkan laung hi Īsa ha inaꞌ niya, “Inaꞌ, bihaun in mulid ku yan, anak mu na.”

27 Pagꞌubus laung niya isab ha mulid niya, “Bihaun in inaꞌ ku, inaꞌ mu na.” Na, tagnaan dayn ha waktu yadtu in inaꞌ hi Īsa himulaꞌ na ha lawman sin mulid yan.

In Kamatay Hi Īsa

(Mat. 27:45-56; Mk. 15:33-41; Lk. 23:44-49)

28 Manjari kiyaingatan na hi Īsa sin in katān daakan piyahinang kaniya naubus na nahinang. Na, ha supaya maagad in kiyasulat ha lawm Kitab, mīchara hi Īsa, laung niya, “Iyuhaw aku.”

29 Sakali asal awn duun bingkiꞌ hipuꞌ sin tubig anggul (biyaꞌ tubaꞌ). Na, pagꞌiyan hi Īsa iyuhaw siya, kimāꞌ luppus in hambuuk sundalu ampa niya liyuꞌgum pa tubig anggul (biyaꞌ tubaꞌ). Ubus ampa niya biyutang in luppus pa duhul kahuy ampa niya siyungit pa simud hi Īsa. 30 Na, siyupsup hi Īsa in tubig anggul ampa siya namichara, laung niya, “Naubus na in hinang ku!”

Pagꞌubus tiyukkuꞌ niya in ū niya sartaꞌ miyugtuꞌ na in napas niya.

Budjakun In Kīd Hi Īsa

31 Manjari in adlaw yadtu adlaw Jumaat. Na, miyadtu in manga nakuraꞌ Yahudi kan Pilatu nangayuꞌ sin subay baliun in paa sin manga tau, amu in liyansang pa usuk bat matay magtūy, ha supaya hikaīg magtūy in manga mayat dayn ha usuk. Hangkan nangayuꞌ in manga nakuraꞌ sin bihādtu, sabab diꞌ sila mabayaꞌ sin masi duun in manga mayat ha taas usuk bang maabut na adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan. Karnaꞌ in adlaw yan, adlaw mulliya, amu in liyalagguꞌ tuud sin manga bangsa Yahudi. 32 Na, miyadtu na in manga sundalu ampa nila biyaliꞌ in paa sin hambuuk tau amu in iyagad kan Īsa liyansang pa usuk. Damikkiyan da isab in hambuuk. 33 Sakali pagsuuk nila mawn kan Īsa, kītaꞌ nila miyamatay na. Hangkan walaꞌ nila na biyaliꞌ in paa niya. 34 Sagawaꞌ biyudjak sin hambuuk sundalu in kīd hi Īsa. Na, saruun-duun gimuwaꞌ in duguꞌ iban tubig. 35 In nakakitaꞌ ha manga pakaradjaan kimugdan kan Īsa, amuna in nagsulat ha ini ha supaya kamu isab magparachaya. Kapangandulan in saksiꞌ sin tau nagsulat ha ini iban kaingatan niya in kasabunnalan sin baytaꞌ niya. 36 Na, in hīnang (sin manga sundalu) yan nakarihil kasabunnalan sin asal kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, “Way mabaliꞌ minsan hambuuk bukug niya.” 37 Iban awn pa isab kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, “Aturun nila in tau amu in piyabudjak nila.”

In Pagkubul Kan Īsa

(Mat. 27:57-61; Mk. 15:42-47; Lk. 23:50-56)

38 Manjari awn hambuuk tau dayn ha kawman Arimati, in ngān niya hi Yusup. Miyadtu siya kan Pilatu namaid bang makajari kawaun in bangkay hi Īsa dayn ha usuk. In hi Yusup ini hambuuk da isab agad kan Īsa, sagawaꞌ walaꞌ siya nagpatampal sabab mabugaꞌ siya ha manga nakuraꞌ Yahudi. Na, tiyugutan mān siya hi Pilatu kumāꞌ sin bangkay, miyadtu na hi Yusup kimāꞌ sin bangkay. 39 Miyagad da isab kan Yusup hi Nikudimus, amu in bakas miyadtu kan Īsa sin dūm dimā nagbichara. Nagdarā siya duwangka-ginis ubat mahamut (hipagꞌadjal sin bangkay hi Īsa). In hinang ubat yan burak amu in pagtawagun “mira” piyapaglamud iban sin kahuy alus. In buꞌgat sin ubat mahamut awn manga kayꞌman kilu. 40 Manjari kiyawaꞌ na sin duwangka-tau ini in bangkay hi Īsa ampa nila siyaput sin kuku putiꞌ marayaw biyubutangan nila sin ubat mahamut, karnaꞌ biyaꞌ hādtu in addat sin manga Yahudi bang magkubul sin mayat nila. 41 Na, duun ha lugal masuuk ha piyagpatayan kan Īsa awn hambuuk kabbun. Duun ha kabbun yan awn hambuuk kubul biyaꞌ lupa sungab batu in baꞌgu hīnang amu in walaꞌ pa kiyapangubulan. 42 Na pagga pagkikinsumun na in adlaw Sabtuꞌ iban in kubul yaun masuuk pa lugal piyagpatayan kan Īsa, na duun nila na kiyubul in bangkay hi Īsa.

20

Mabuhiꞌ Magbalik Hi Īsa

(Mat. 28:1-8; Mk. 16:1-8; Lk. 24:1-12)

1 Manjari pagꞌadlaw Ahad subu-subu pa, miyadtu hi Mariyam amu in babai dayn ha Magdala pa kubul hi Īsa. Pagdatung niya pa kubul, kītaꞌ niya naīg na in batu bakas piyagtambul sin sūran pa lawm kubul. 2 Na, dimagan siya madtu namaytaꞌ kan Simun Pitrus iban pa mulid amu in kalasahan hi Īsa. Laung niya kanila, “Kiyawaꞌ nila in Panghuꞌ dayn ha lawm kubul. Diꞌ natuꞌ na ini kaingatan bang haunu nila siya biyutang!”

3 Na, saruun-duun miyadtu hi Pitrus pa kubul hi Īsa iban sin mulid kalasahan hi Īsa. 4 Dimagan sila karuwa madtu pa kubul saꞌ in hi Pitrus kiyabīn ha ulihan sabab mabiskay dumagan in mulid kalasahan hi Īsa. Hangkan siya in nakauna dimatung pa kubul. 5 Pagdatung niya pa kubul, sinīb niya in lawm kubul. Kītaꞌ niya in saput nagbubutang sagawaꞌ walaꞌ siya simūd pa lawm kubul. 6 Sakali pagdatung mawn hi Simun Pitrus, timūy siya simūd pa lawm kubul. Kītaꞌ niya in saput nagbubutang, 7 iban kītaꞌ niya nalulūn na in kakanaꞌ bakas piyagputus sin ū hi Īsa, lāgiꞌ nakakandi na dayn ha saput. 8 Na, in mulid amu in nakaratung muna pa kubul, simūd da isab pa lawm kubul. Pagkitaꞌ niya sin saput, magtūy siya nagparachaya sin in hi Īsa nabuhiꞌ na nagbalik. 9 Asal awn kiyasulat ha lawm Kitab sin mabuhiꞌ hi Īsa magbalik dayn ha kamatay, sagawaꞌ ha waktu yadtu in yan walaꞌ pa kiyahātihan sin manga mulid hi Īsa. 10 Sakali in duwa mulid minuwiꞌ na nagbalik.

Magpanyataꞌ Hi Īsa Kan Mariyam Amu In Babai Dayn Ha Magdala

(Mat. 28:9-10; Mk. 16:9-11)

11 Sakali in hi Mariyam masi duun nagtitindug nagtatangis ha guwaꞌ sin kubul. Ha saꞌbu niya nagtatangis sinīb niya in lawm kubul. 12 Pagsīb niya, kītaꞌ niya in duwa malāikat nagtatamung putiꞌ, limilingkud ha bakas kiyabutangan sin bangkay hi Īsa. In hambuuk ha dapit pa ūhan, ampa in hambuuk ha dapit pa sikān.

13 Laung sin manga malāikat kaniya, “Indaꞌ, unu in piyagtangisan?”

In sambung niya, “Inīgan nila in bangkay sin Panghuꞌ ku dayn dī iban diꞌ ku na kaingatan bang haunu nila biyutang!”

14 Pagꞌubus yadtu himarap hi Mariyam pa ulihan sartaꞌ kītaꞌ niya hi Īsa nagtitindug duun, sagawaꞌ walaꞌ niya kiyakilāhan hi Īsa.

15 Laung hi Īsa kaniya, “Indaꞌ, maytaꞌ kaw nagtangis? Iban hisiyu in liyawag mu?”

Sagawaꞌ in pangannal hi Mariyam tau nagtutungguꞌ sin kabbun pangungubulan in dimā nagbichara kaniya. Hangkan in sambung niya, laung niya, “Tuwan, bang ikaw in kimawaꞌ sin bangkay niya dayn dī, baytai aku bang haunu na, bat kadtuun ku kawaun.”

16 Sakali laung hi Īsa kaniya, “Mariyam.”

Saruun-duun iyatud niya hi Īsa sartaꞌ timulik siya, laung niya ha bahasa Hibrani, “Rabbuni.” (Hāti niya, “Guru,”)

17 “Ayaw mu aku gunggungi,” laung hi Īsa kaniya, “sabab walaꞌ pa aku nakabalik madtu pa Amaꞌ ku. Sagawaꞌ kadtu kaw pa katawtaymanghuran ku ampa mu sila baytai sin magbabalik na aku madtu pa Amaꞌ ku amu in Tuhan ku. Siya da isab in Amaꞌ iban Tuhan niyu.”

18 Na, miyadtu hi Mariyam, amu in babai dayn ha Magdala, namaytaꞌ ha manga mulid hi Īsa sin kītaꞌ niya in Panghuꞌ iban biyaytaan niya sila sin bichara hi Īsa kaniya.

Magpanyataꞌ Hi Īsa Ha Manga Mulid Niya

(Mat. 28:16-20; Mk. 16:14-18; Lk. 24:36-49)

19 Sakali narūm mayan sin adlaw Ahad, nagtipun in manga mulid hi Īsa ha hambuuk bāy saꞌ tiyatambul nila in lawang kiyakandaru sabab mabugaꞌ sila ha manga nakuraꞌ Yahudi. Sakali miyadtu hi Īsa nagpanyataꞌ timindug ha giꞌtungan nila, laung niya kanila. “Bang mayan awn kasannyangan ha lawm atay niyu.” 20 Pagꞌubus hi Īsa nagbichara piyakitaꞌ niya ha manga mulid niya in duwa lima niya iban sin kīd niya, (amu in tandaꞌ nagpakitaꞌ sin siya na tuud hi Īsa). Na landuꞌ tuud in kakuyagan sin manga mulid pagkitaꞌ nila ha Panghuꞌ.

21 Sakali biyalikan hi Īsa in bichara niya kanila, laung niya, “Bang mayan awn kasannyangan ha lawm atay niyu. Bihaun daakun ta kamu biyaꞌ da isab kākuꞌ naraak sin Amaꞌ ku mari.” 22 Pagꞌubus ampa hi Īsa himanggut sin napas niya pa guwaꞌ piyatudju pa manga mulid niya, sartaꞌ laung niya kanila, “Taymaa niyu in Rū sin Tuhan. 23 Bang niyu maapun in manga tau, tantu ampunun da isab sila sin Tuhan, sagawaꞌ bang niyu sila diꞌ maapun, na tantu diꞌ da isab sila ampunun sin Tuhan.”

Hi Īsa Iban Hi Tumas

24 Na, in waktu pagkawn hi Īsa pa manga mulid niya saꞌbu walaꞌ duun hi Tumas, (amu in pagtawagun Kambal.) In hi Tumas ini agad ha hangpuꞌ tagduwa mulid hi Īsa. 25 Hangkan biyaytaan siya sin kaibanan mulid, laung nila kaniya, “Nakapagkitaꞌ kami iban sin Panghuꞌ!”

Laung hi Tumas kanila, “Bang ku diꞌ kakitaan sin duwa mata ku iban kakumpitan in limpaꞌ sin lansang ha duwang sipak lima niya iban masanaw in limpaꞌ sin paliꞌ ha kīd niya, diꞌ aku magparachaya sin baytaꞌ niyu.”

26 Manjari pagga hangka-pitu na nakalabay, nagpūn na isab nagbalik in manga mulid hi Īsa iban nakaagad na hi Tumas kanila. Sakali pagsayu nila, yaun na hi Īsa timitindug ha giꞌtungan nila, malayngkan kiyakandaruhan nila in lawang. Laung hi Īsa kanila, “Bang mayan awn kasannyangan ha lawm atay niyu.” 27 Pagꞌubus laung niya kan Tumas, “Kitaa iban kumpiti in lima ku ha supaya mu kananaman in limpaꞌ sin paliꞌ ku, iban sānawa in kīd ku bat kananaman in limpaꞌ. Ayaw na kaw magduwa-ruwa. Pagparachaya na kaw kākuꞌ!”

28 In sambung hi Tumas kaniya, “Ya Panghuꞌ ku, ikaw in Tuhan ku!”

29 Laung hi Īsa kaniya, “In ikaw nagparachaya kākuꞌ pasal sin kītaꞌ mu aku nagbaran mari. Dakulaꞌ in karayawan sin manga tau magparachaya kākuꞌ minsan nila aku walaꞌ kītaꞌ!”

In Maksud Sin Kitab Ini

30 Na, mataud pa manga muꞌjijat nahinang hi Īsa ha matahan sin manga mulid niya, amu in walaꞌ nakalamud siyulat ha Kitab ini. 31 Sagawaꞌ kiyasulat ha lawm Kitab ini in manga pakaradjaan pasal hi Īsa, ha supaya kamu magparachaya sin in hi Īsa amuna tuud in Almasi, amu in Anak Tuhan, iban ha supaya da isab makabaak kamu kabuhiꞌ salama-lama sabab sin pangandul niyu kaniya.

21

Magpanyataꞌ Hi Īsa Pa Pitu Mulid Niya

1 Manjari manga pilay adlaw na limabay miyadtu na isab hi Īsa nagbalik nagpanyataꞌ ha manga mulid niya didtu ha higad sin Dagat Tibiri. Biyaꞌ ha ini in pagpanyataꞌ hi Īsa ha manga mulid niya. 2 Ha walaꞌ pa nakapagpanyataꞌ hi Īsa mawn pa manga mulid niya, nagpupūn hinda Pitrus, hi Tumas, amu in pagtawagun Kambal, hi Natanyal, amu in dayn ha Kana ha hulaꞌ Jalil, in duwa anak hi Sibidi iban sin duwa pa mulid hi Īsa. 3 Laung hi Simun Pitrus ha manga iban niya, “Madtu pa aku manglaya.”

Laung sin manga iban niya, “Magad kami kaymu.” (Na, diyayungan nila na in kumpit nila asibiꞌ pa lawd.) Sagawaꞌ dayn ha dūm sampay naabut lapit adlaw wayruun istaꞌ nakawaꞌ nila.

4 Baya-baya mān maadlaw na, didtu hi Īsa timitindug ha higad dagat. Sagawaꞌ walaꞌ siya kiyakilāhan sin manga mulid niya.

5 Sakali tiyawag sila hi Īsa, “Uwaꞌ, manga tuwan, awn da ka nakawaꞌ niyu yan?”

Laung nila, “Wayruun.”

6 Laung hi Īsa kanila, “Larukan in laya niyu ha dapit pa tuu sin kumpit niyu bat kamu makakawaꞌ istaꞌ.” Na, liyaruk nila na in laya nila, sakali diꞌ nila na mautung pasal mataud tuud istaꞌ in nakawaꞌ sin laya nila.

7 Manjari mīchara kan Pitrus in mulid kalasahan hi Īsa, laung niya, “Hi Panghuꞌ in tau yaun!” Pagdungug hi Pitrus sin bichara sin mulid yaun, magtūy siya nagꞌūs-ꞌūs nagbadjuꞌ. (Pasal bakas niya inīgan in badjuꞌ niya.) Ubus ampa siya timugpaꞌ pa dagat. 8 Na, in kaibanan mulid nagdayung na pa higad dagat ha saꞌbu nila nagꞌuutung sin laya nila hipuꞌ sin istaꞌ. Bukun sila malayuꞌ dayn ha higad dagat karnaꞌ awn da manga kayꞌman ngarupa in layuꞌ nila. 9 Pagdatung nila pa higad dagat, kītaꞌ nila in baga kāyu piyagdarangdangan sin istaꞌ iban awn da isab manga tinapay.

10 Na, laung hi Īsa kanila, “Dā kamu mari sin manga istaꞌ nakawaꞌ niyu.”

11 Sakali simakat magtūy hi Pitrus pa kumpit nila ampa niya hiyubaran in laya. Ubus ampa niya giyuyud in laya pa higad dagat. In laya nila nahipuꞌ sin manga istaꞌ maaslag sadja. In taud sin manga istaꞌ awn hanggatus tagkayꞌman tagtū katān. Sagawaꞌ minsan bihādtu in taud sin istaꞌ walaꞌ minsan nagisiꞌ in laya nila. 12 Laung hi Īsa kanila, “Kari na kamu kaun.” Na, wayruun tuud minsan hambuuk mulid niya in timawakkal nangasubu kaniya bang hisiyu siya sabab asal kiyaingatan nila sin siya na in Panghuꞌ nila. 13 Sakali kiyawaꞌ na madtu hi Īsa in tinapay ampa niya dīhil mawn pa manga mulid niya. Damikkiyan in istaꞌ.

14 Na, amuna ini in hikatū pagpanyataꞌ hi Īsa mawn pa manga mulid niya dayn ha waktu kabuhiꞌ kaniya magbalik dayn ha kamatay.

Hi Īsa Iban Hi Pitrus

15 Pagꞌubus nila nagkaun, laung hi Īsa kan Pitrus, “Simun, anak hi Yahiya, in lasa mu kākuꞌ lumabi tuud bahaꞌ dayn ha lasa sin manga kaibanan ini kākuꞌ?”

In sambung hi Pitrus, “Huun, Panghuꞌ, kaingatan mu sin malasa aku kaymu.”

Laung hi Īsa kaniya, “Palihalaa in manga tau sukuꞌ ku biyaꞌ sin pagpalihalaꞌ sin magꞌiipat bili-bili ha manga anak bili-bili niya.”

16 Nangasubu na isab nagbing hi Īsa kan Pitrus, “Simun, anak hi Yahiya, malasa ka kaw tuud kākuꞌ?”

In sambung hi Pitrus, “Huun, Panghuꞌ, kaingatan mu sin malasa aku kaymu.”

Laung hi Īsa kaniya, “Palihalaa in manga tau sukuꞌ ku biyaꞌ sin pagpalihalaꞌ sin magꞌiipat bili-bili ha manga bili-bili niya.”

17 Sakali iyasubu na isab nagbalik hi Īsa hi Pitrus, laung niya, “Simun, anak hi Yahiya, malasa ka kaw tuud kākuꞌ?”

Na, nasusa hi Pitrus sabab nakatū na siya iyasubu hi Īsa bang siya malasa tuud kaniya. Na, hangkan laung niya, “Panghuꞌ, kaingatan mu in unu-unu katān. Na, tantu kaingatan mu sin malasa aku kaymu!”

Laung hi Īsa kaniya, “Palihalaa in manga tau sukuꞌ ku biyaꞌ sin pagpalihalaꞌ sin magꞌiipat bili-bili ha manga bili-bili niya. 18 Baytaan ta kaw sin kasabunnalan. Sin bataꞌ pa kaw luhaya kaw magbadjuꞌ iban maglunsul pakain-pakain in kabayaan mu. Sagawaꞌ lumaas mayan kaw, sayangun mu in karuwang sipak buktun mu ampa kaw hukutan sin dugaing tau. Ubus ampa kaw dāhun pa lugal diꞌ mu kabayaan kadtuun.” 19 Hangkan hi Īsa namichara bihādtu sabab hipaingat niya bang biyaꞌ diin in kamatay hi Pitrus. Lāgiꞌ in kamatay niya makarihil da isab kalagguan ha Tuhan.

Na, laung hi Īsa kan Pitrus, “Agad na kaw kākuꞌ!”

Hi Īsa Iban Sin Manga Kaibanan Mulid Niya

20 Manjari pagharap hi Pitrus pa ulihan, kītaꞌ niya in mulid amu in kalasahan hi Īsa. In mulid ini amuna in simuuk tuud kan Īsa ha waktu saꞌbu nila nagjamu ampa nangasubu kan Īsa, laung niya, “Panghuꞌ hisiyu in manipu kaymu?” 21 Pagkitaꞌ hi Pitrus ha mulid ini, iyasubu niya hi Īsa, laung niya, “Panghuꞌ, na biyaꞌ diin in siya yaun?”

22 In sambung hi Īsa kaniya, “Maytaꞌ, unu in kibil mu bang in kabayaan ku buhiꞌ siya sampay aku magbalik mari pa dunya? In pasal ha yan wayruun lamud mu. Agad na kaw kākuꞌ!”

23 Na, dayn didtu naglatag in suysuy pa manga tau agad kan Īsa sin in mulid amu in kalasahan niya diꞌ mapatay. Sagawaꞌ walaꞌ imiyan hi Īsa sin diꞌ matay in mulid yaun. In agi niya biyaꞌ ha ini, laung niya, “Maytaꞌ, unu in kibil mu bang in kabayaan ku buhiꞌ siya sampay aku magbalik mari pa dunya?”

24 In mulid piyagꞌiyan hi Īsa, amuna in namaytaꞌ iban simulat sin katān pakaradjaan ini pasal hi Īsa. Lāgiꞌ kaingatan sin kitaniyu katān sin bunnal in baytaꞌ sin mulid yan.

In Kahinapusan Kabtangan

25 Mataud pa tuud in manga nahinang hi Īsa, sumagawaꞌ bang hisulat in katān nahinang niya ha manga Kitab, na marayꞌ diꞌ maluun dī ha dunya ini in taud sin manga Kitab pasal niya. Wassalam!

* 1:14 1:14 In gulal ini asal gulal hi Īsa ha waktu way pa siya limahil mari pa dunya, way pa nagbaran mānusiyaꞌ. (Kitaa ha būk Yahiya 17:5)

† 1:17 1:17 In hāti sin Almasi amu in hambuuk-buuk kiyajanjiꞌ sin Tuhan manglappas ha manga tau iban magbayaꞌ dī ha dunya.

‡ 1:21 1:21 In hi Ilyas hambuuk nabi sin waktu nakauna yadtu pagꞌaadatan tuud sin manga Yahudi sabab in siya way miyatay. Iyangkat siya sin Tuhan narā pa lawm sulgaꞌ. Iban ha paghinduꞌ sin manga Yahudi in hi Ilyas ini magbalik mari pa dunya mamaytaꞌ ha manga tau pasal sin masuuk na in adlaw mahuli.

§ 1:23 1:23 Hāti niya subay pabuntulun na sin manga tau in kawl-piil nila iban palanuun nila na in lawm atay nila, sabab masuuk na dumatung in Panghuꞌ.

* 2:14 2:14 In Bāy sin Tuhan ha Awrusalam (Baytal Makdis) amuna in hambuuk-buuk Bāy dakulaꞌ tuud way limingkat, pagtataatan iban pagkukulbanan pa Tuhan sin manga Yahudi. Tahun-tahun magtukad in manga tau Yahudi mawn dumā sin hayup hipagkulban pa Tuhan.

* 6:15 6:15 Hangkan hi Īsa lugusun sin manga tau mahinang nakuraꞌ makapagbayaꞌ kanila sabab ha pangannal nila in hi Īsa amuna in Almasi diyaak sin Tuhan mamarinta ha bangsa nila. In kabayaan nila magpatabang kan Īsa umatu ha parinta Rūm amu in kahukawan nila tuud.

* 8:44 8:44 Iblis hambuuk ngān sin Nakuraꞌ sin Manga Saytan. Hambuuk da siya, sagawaꞌ mataud in ngān niya. In hambuuk, Kuntara atawa Banta sin Tuhan. In hambuuk da isab, Saytan Mangangakkal.

KIYAWAKILAN

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

IN HINANG SIN MANGA KIYAWAKILAN

KIYAWAKILAN

Pahāti

In nagsulat sin būk ini iban sin būk pagngānan Lukas amuna hi Lukas. In maksud sin sulat ini mamaytaꞌ pasal sin hinang sin manga tau kiyawakilan hi Īsa magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pa manga tau. Hibaytaꞌ dī ha sulat ini in panagnaan sin pagpatulun sin Almasi sin Rū sin Tuhan, pa manga tau tantu tuud agad kaniya. Sartaꞌ dayn dī na timagnaꞌ in kaawn sin manga tau pagtawagun Almasihin, hāti niya agad ha Almasi. Hiyūp mayan sila sin Rū sin Tuhan, timagnaꞌ na sila nagpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pasal hi Īsa pa manga tau ha Awrusalam (Baytal Makdis), ha Yahudiya, ha Samariya iban pa katān hulaꞌ ha katilingkal dunya. Lāgiꞌ in pagꞌagad ha Almasi walaꞌ timub-tub ha manga Yahudi sadja, sagawaꞌ sampay da isab pa manga kaibanan bangsa ha katilingkal dunya.

1

Sabbutun hi Lukas in Sulat niya Nakauna

1 Alamat ini sulat naug dayn kan Lukas mari kan Tiyupilas.* Kaingatan mu ha tagnaꞌ sulat ku kaymu biyaytaꞌ ku in manga pakaradjaan nahinang hi Īsa iban sin manga hinduꞌ niya dayn ha waktu tiyagnaan niya in hinang niya 2 sampay pa waktu amu in kaangkat kaniya pa taas langit. Ha walaꞌ pa siya naangkat pa taas langit, awn daakan binīn hi Īsa ha manga tau napīꞌ niya wakil niya. In daakan ini naug dayn ha kawasa sin Rū sin Tuhan.

Naangkat hi Īsa pa Taas Langit

3 In hi Īsa nakamataud nagpanyataꞌ ha manga kiyawakilan niya ha supaya sila magparachaya tuud sin in siya buhiꞌ. In lugay sin waktu pagpanyataꞌ niya kanila naabut sampay pa kaꞌpatan adlaw dayn ha kamatay kaniya. Ha manga waktu sin pagpanyataꞌ niya yan, nagbichara hi Īsa iban sin manga kiyawakilan niya pasal sin pamarinta sin Tuhan. 4 Ha hambuuk waktu, ha saꞌbu hi Īsa duun ha manga kiyawakilan niya, biyaytaan niya sin subay sila diꞌ mīg dayn ha Awrusalam (Baytal Makdis), iban laung niya kanila, “Tagari niyu in kiyajanjiꞌ sin Amaꞌ ku kaniyu. 5 In hi Yahiya, tubig in piyangliguꞌ niya ha manga tau, sagawaꞌ bukun na malugay in kamu yan hūpun na sin Rū sin Tuhan.”

6 Manjari awn hambuuk waktu duun hi Īsa nagtitipun iban sin manga mulid niya. Sakali iyasubu siya sin manga mulid niya, laung nila, “Panghuꞌ, hirihil mu na ka bihaun in kawasa ha bangsa ta Israil mamarinta magbīng?”

7 Laung hi Īsa kanila, “Amaꞌ ku in magbayaꞌ maggantaꞌ bang biyaꞌ diin in lugay iban unu in waktu maawn in piyangasubu niyu yan. Bukun wajib hipaingat kaniyu bang kuꞌnu tuud maawn in pasal yan. 8 Sagawaꞌ bang kamu hūpun na sin Rū sin Tuhan, dayn ha tulung-tabang niya, awn na kawasa niyu. Kamu in mamaytaꞌ sin katān kahālan pasal ku pa manga tau ha dāira Awrusalam (Baytal Makdis), ha katilingkal sin hulaꞌ Yahudiya iban Samariya sampay pa upat pidju ālam sin dunya.”

9 Pagꞌubus na mayan hi Īsa namichara, magtūy siya naangkat pa taas langit. Duun in manga kiyawakilan niya nagꞌaatud kaniya sampay siya kiyalibunan na sin gabun.

10 Na, masi sila naghahangad pa taas langit dayn ha waktu kaangkat kan Īsa pa taas langit. Sakali saruun-duun awn duwa tau nagtatamung putiꞌ in timindug ha daig nila. 11 Amu agi kanila, “In kamu manga tau Jalil, maytaꞌ kamu yan timitindug himahangad pa taas langit? In hi Īsa amu in naangkat pa taas langit hayn-duun nabutas dayn kaniyu, ha susūngun magbalik na mari kaniyu. In kaagi sin pagbalik niya mari biyaꞌ da isab sin kaangkat kaniya pa taas langit.”

Hi Mattiyas in Napīꞌ Gumantiꞌ kan Judas

12 Manjari nagbalik na in manga kiyawakilan hi Īsa pa Awrusalam (Baytal Makdis) dayn ha Būd Jaytun. In layuꞌ sin Būd Jaytun pa Awrusalam (Baytal Makdis) awn manga hambuuk batu. 13 Pagdatung nila pa Awrusalam (Baytal Makdis), gimaban sila pa taas bāy, ampa sila simūd pa bilik diridtuan nila. In sila ini amuna hinda Pitrus, hi Yahiya, hi Yaꞌkub, hi Andariyas, hi Pilip iban hi Tumas, hi Bartulumi iban hi Matiyu, hi Yaꞌkub, amu in anak hi Alpa, hi Simun amu in bantug simulang ha pamarinta sin hulaꞌ Rūm, iban hi Judas amu in anak hi Yaꞌkub. 14 In sila ini katān daran nagtitipun mangarap pa Tuhan iban sin manga kababaihan iban da isab hi Mariyam, inaꞌ hi Īsa iban sin manga taymanghud usug hi Īsa.

15 Pagꞌubus yadtu hambuuk adlaw nagpūn in manga tau nagpaparachaya kan Īsa. In taud nila awn manga hanggatus kawhaan. Sakali timindug hi Pitrus namichara. 16 Laung niya, “Manga katawtaymanghuran ku, diꞌ manjari bang diꞌ maagad in kiyasulat ha lawm Kitab pasal sin baytaꞌ sin Rū sin Tuhan pasal hi Judas amu in nagmalim ha manga tau nanaggaw kan Īsa. In baytaꞌ yan gimuwaꞌ dayn ha simud hi Daud. 17 In hi Judas bakas hambuuk iban namuꞌ. Hangka-agaran kami iban siya sabab in siya napīꞌ isab lumamud ha hinang kiyasukuꞌ kāmuꞌ.”

18 (In sīn bakas piyanangdan kan Judas sin hinang niya mangīꞌ, amuna in sīn piyamī lupaꞌ. (Duun ha lupaꞌ yan naggantung hi Judas sin baran niya.) Duun siya nahulug sartaꞌ nabustak in tiyan niya iban gimuwaꞌ in lungun-lungun niya. 19 Na, kiyaingatan sin manga tau katān naghuhulaꞌ ha Awrusalam (Baytal Makdis) in pasal yan. Hangkan ngiyānan nila in lupaꞌ yan, Akildama. In hāti niya bang ha bahasa nila, “Lupaꞌ Binī sin Duguꞌ.”)

20 “Na,” laung hi Pitrus, “biyaꞌ ha ini in kiyasulat ha lawm Kitab Jabur, amu agi,

‘Bang mān magꞌīgan in manga tau dayn ha paghulaꞌ niya iban wayruun na tau maghulaꞌ duun!’

Lāgiꞌ kiyasulat da isab ha lawm Kitab, amu agi,

‘Bang mān awn tau makagantiꞌ sin hinang niya!’

21-22 Na, hangkan dayn ha sabab yan subay awn tau gumantiꞌ kan Judas magad kāmuꞌ mamaytaꞌ pa manga tau pasal sin nabuhiꞌ hi Panghuꞌ Īsa nagbalik dayn ha kamatay. In tau gumantiꞌ ini subay asal miyamagad ha biyaꞌ kāmuꞌ, amu in bakas nagꞌaagad pakain-pakain iban hi Panghuꞌ Īsa tagnaan dayn ha waktu kaliguꞌ hi Yahiya kan Panghuꞌ Īsa sampay pa waktu kaangkat kaniya pa taas langit.”

23 Na, sakali awn duwa tau piyagpīan nila: hi Yusup amu in pagtawagun Barsabbas (iban pagtawagun da isab siya Justus) iban hi Mattiyas.

24 Na, nangayuꞌ duwaa pa Tuhan hinda Pitrus, laung nila, “Ya Panghuꞌ, ikaw da in makaingat sin lawm pikilan sin manga mānusiyaꞌ katān. Hangkan pangayuun namuꞌ kaymu, baytai kami bang hisiyu ha duwa tau ini in pīun namuꞌ 25 mahinang wakil mu gumantiꞌ kan Judas, amu in yadtu na nanaykud pa hulaꞌ kiyasukuꞌ kaniya.” 26 Na, pagꞌubus nila nangayuꞌ duwaa, siyulat nila na in ngān sin duwangka-tau ampa nila piyagkuut-kuutan. Na, in ngān nakuut nila, ngān hi Mattiyas. Hangkan hi Mattiyas in nakaganap ha hangpuꞌ tagꞌisa tau kiyawakilan hi Īsa.

2

Patulunun sin Tuhan in Rū niya

1 Manjari naabut na in pagjamu pagtawagun Kayꞌman*, in manga tau nagpaparachaya kan Īsa nagtipun ha hambuuk lugal. 2 Sakali magtūy awn limagunus dayn ha taas langit saliꞌ hangin makusug. Nalatag sin lagunus in lawm bāy piyagtitipunan nila. 3 Sartaꞌ awn kītaꞌ nila simiꞌnag biyaꞌ kāyu iban biyaꞌ purma dilaꞌ in dagbus niya. Nagkanat in biyaꞌ lupa kāyu ini ampa miyutang pa babaw ū sin tau katān natitipun duun. 4 Na, magtūy na sila hiyūp sin Rū sin Tuhan sartaꞌ timagnaꞌ na sila namichara sin manga bahasa diꞌ nila kaingatan. Nahinang nila in biyaꞌ ha yan dayn ha kusug sin kawasa sin Rū sin Tuhan amu in timatabang kanila.

5 Na, awn manga Yahudi dayn ha manga kahulaꞌ-hulaan in himahantiꞌ duun ha Awrusalam (Baytal Makdis). In sila ini manga tau nagtataat tuud pa Tuhan. 6 Pagdungug sin manga tau ini sin suysuy pasal sin lagunus, nagtūy sila limuruk madtu. Mabanus tau in limuruk madtu. Pagdatung nila madtu, kiyublaan tuud sila, sabab in manga tau amu in hiyūp sin Rū sin Tuhan namichara sin bahasa sin pakaniya-pakaniya sin sila amu in limuruk mawn. 7 Na, landuꞌ tuud sila nainu-inu iban nahaylan sin diyungug nila. Laung nila, “Ay kaw naa, in manga tau nagbibichara ini, manga tau dayn ha Jalil! 8 Na, maytaꞌ kitaniyu pakaniya-pakaniya nakahāti sin bichara nila? 9 In kitaniyu ini katān nakaluruk mari dayn ha dugaing-dugaing hulaꞌ biyaꞌ na sin hulaꞌ Partiya, Midda, Ilam, Misuputami, Yahudiya, Kappaduki, Puntus iban dayn ha Asiya. 10 In kaibanan kātuꞌniyu dayn ha hulaꞌ Piriji, Pampilya, Misir, dayn ha manga dugaing-dugaing lugal ha hulaꞌ Libiya amu in masuuk pa hulaꞌ Kirini. In kaibanan kātuꞌniyu dayn ha dāira Rūm 11 amu in naglalamud in manga Yahudi iban bukun, sagawaꞌ saliꞌ-saliꞌ namamawgbug sin agama Yahudi. Hāti in kaibanan kātuꞌniyu dayn ha hulaꞌ Kiriti iban hulaꞌ Arab. Sagawaꞌ minsan kitaniyu dayn ha dugaing-dugaing hulaꞌ kiyahātihan natuꞌ in bichara nila pasal sin manga hinang landuꞌ makainu-inu nahinang sin Tuhan, sabab nagbichara sila ha manga bahasa sin kitaniyu pakaniya-pakaniya!” 12 Na kiyublaan tuud sila iban nahilu in pikilan sin sila amu in limuruk mawn. Nagꞌasubu-iyasubuhi na sila, laung nila, “Unu bahaꞌ in hāti ha yan?”

13 Sagawaꞌ in kaibanan nangudjuꞌ-ngudjuꞌ ha manga tau nagpaparachaya kan Īsa. Laung nila, “In manga tau yan maghihilu!”

In Bichara hi Pitrus ha Manga Tau

14 Sakali timindug hi Pitrus iban sin manga hangpuꞌ tagꞌisa kiyawakilan hi Īsa. Namichara matanug hi Pitrus pa manga tau mataud, laung niya, “Manga pagkahi ku Yahudi iban sin manga kamu naghuhulaꞌ dī ha Awrusalam (Baytal Makdis), dunguga niyu in bichara ku ini. Pahātihun ta kamu sin pakaradjaan ini. 15 In manga tau ini bukun hilu biyaꞌ sin agi niyu, sabab wayruun tau in maghilu sin iyampa lisag siyam sin mahinaat. 16 In pakaradjaan ini naawn karnaꞌ asal yan kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab kaagi hi Nabi Juwil, amu agi,

17 ‘Biyaꞌ ha ini in Parman sin Tuhan, amu agi,

Ha katapusan sin masa biyaꞌ ha ini in hinangun ku.

Pahūpun ku in Rū ku pa mānusiyaꞌ katān.

Ha susūngun hipamahalayak sin manga kaanakan niyu usug-babai in Parman ku,

hāti in manga usug bataꞌ-baꞌgu makakitaꞌ sin manga unu-unu walaꞌ piyanyataꞌ pa kaibanan mānusiyaꞌ,

iban in manga usug tau maas managainup sin kabayaan ku hipaingat kanila.

18 Na, mattan tuud, in manga īpun ku sibuꞌ da usug-babai patulunan ku sin Rū ku,

hāti in sila isab hipamahalayak nila in Parman ku.

19 Hinangun ku in manga mahal-mahal tandaꞌ sin kasabunnalan iban makainu-inu,

amu in hipanyataꞌ ku ha taas langit iban ha babaw dunya.

Kakitaan niyu in duguꞌ, kāyu, iban asu marakmul.

20 Lāgiꞌ manigidlum na in suga

iban mula na biyaꞌ duguꞌ in bulan.

Na, pagꞌubus yan magbaran na dumatung in Panghuꞌ niyu, iban landuꞌ in kalagguan sin waktu yan, (karnaꞌ amu yan in waktu manghukum na in Tuhan ha mānusiyaꞌ).

21 Na, ha waktu yan hisiyu-siyu in tumawag mangayuꞌ tabang ha Panghuꞌ

malappas siya, diꞌ kabutangan sin hukuman!’

22 “Manga pagkahi ku tau Israil,” laung hi Pitrus, “dunguga niyu in bichara ku pasal hi Īsa, amu in tau dayn ha Nasarit. In siya mattan tuud in kawasa niya dayn ha Tuhan, karnaꞌ in katān muꞌjijat tandaꞌ sin kasabunnalan iban katān hinang makainu-inu nahinang niya. In manga yan piyahinang sin Tuhan kaniya. Na, kaingatan niyu da isab in pasal yan sabab in manga hinang yan kītaꞌ niyu naawn dī kaniyu. 23 Asal kiyaingatan sin Tuhan in hi Īsa hiungsud pa lawm lima niyu, sabab amu yan in asal maksud kiyagantaꞌ niya kan Īsa. Pagꞌubus ampa niyu siya piyapatay piyalansang pa usuk ha manga tau isinarkaꞌ. 24 Sagawaꞌ biyuhiꞌ siya nagbalik sin Tuhan, piyuas dayn ha kabinsanaan sin kamatay. Sabab in hi Īsa asal tantu tuud diꞌ lumugay ha lawm kamatay. 25 Karnaꞌ kiyabaytaꞌ hi Daud ha lawm Kitab Jabur in pamung hi Īsa, amu agi,

‘Kaingatan ku in Panghuꞌ yari masuuk kākuꞌ ha unu-unu waktu;

yari siya ha daig ku,

hangkan diꞌ aku masasat.

26 Na, hangkan landuꞌ tuud makuyag in lawm atay ku, iban lunlun kakuyagan in manga lapal-kabtangan ku.

Lāgiꞌ minsan mapatay in anggawtaꞌ-baran ku, awn da karayawan hiyuhuwat-huwat ku ha susūngun.

27 Sabab kaingatan ku diꞌ mu aku pasāran didtu ha hulaan sin manga patay,

iban diꞌ mu pasāran humaluꞌ ha lawm kubul in aku, amu in daraakun mu suchi.

28 Hīnduan mu na aku sin dān pa kabuhiꞌ,

amu in makarihil kākuꞌ kakuyagan dakulaꞌ bang kita makapagkitaꞌ na.’

29 “Manga taymanghud ku,” laung hi Pitrus, “baytaan ta kamu sin tuman pasal hi Sultan Daud, amu in tau bantug nanubuꞌ kātuꞌniyu. Miyatay siya iban dī siya kiyubul. Sampay pa bihaun yari dī in kubul niya. 30 In siya hambuuk nabi iban kiyaingatan niya in janjiꞌ sin Tuhan kaniya. Jimanjiꞌ in Tuhan mahugut sin awn hambuuk panubuꞌ hi Daud in palingkurun niya magsultan biyaꞌ da isab kan Daud. 31 Asal kiyaingatan hi Daud bang unu in hinangun sin Tuhan ha susūngun. Hangkan nakapamung siya ha pasal sin kabuhiꞌ magbalik sin Almasi, laung niya,

‘Walaꞌ siya piyasāran didtu ha hulaan sin manga patay,

walaꞌ nahaluꞌ in baran niya ha lawm kubul.’

32 Na, in hi Īsa biyuhiꞌ sin Tuhan nagbalik dayn ha kamatay. In yan mattan bunnal tuud sabab kiyasaksian sin kami katān. 33 Iyangkat siya sin Tuhan pa salagguꞌ-lagguꞌ kalagguan iban natabuk niya in kiyajanjiꞌ kaniya sin Tuhan, Amaꞌ niya, amu in Rū sin Tuhan. Hangkan in kītaꞌ niyu iban diyungug niyu hayn-duun amuna in hinang sin Rū sin Tuhan piyatulun mari hi Īsa. 34 Na, ingat kamu, bukun hi Daud in naangkat pa surgaꞌ, sabab nakapamung hi Daud, laung niya:

‘Namung in Tuhan ha Panghuꞌ ku:

“Lingkud kaw dī ha dapit pa tuu ku

35 sampay ku mapabutang ha babaan mu in katān simusulang kaymu

mahinang biyaꞌ sapantun pagtitinggilan sin siki mu.” ’ ”

36 “Na, hangkan,” laung hi Pitrus, “in katān tau Israil subay tuud makahāti marayaw sin in hi Īsa amu in piyapatay niyu piyalansang pa usuk, siya in giyulal sin Tuhan, Panghuꞌ iban Almasi!”†

37 Pagdungug sin manga tau sin bichara hi Pitrus, biyaꞌ sin natagbak in lawm atay nila. Nasusa iban miyugaꞌ sila. Laung nila kan Pitrus iban sin manga kaibanan kiyawakilan hi Īsa, “Na, manga taymanghud, unu in hinangun namuꞌ?”

38 Laung hi Pitrus kanila, “Subay niyu pagtawbatan in manga dusa niyu iban pagpaliguꞌ kamu ha ngān hi Īsa, amu in Almasi, ha supaya maampun in manga dusa niyu iban kapatulunan kamu sin Rū sin Tuhan, amu in hirihil sin Tuhan kaniyu. 39 Sabab in yan asal janjiꞌ sin Tuhan kaniyu iban ha manga kaanakan niyu. Lāgiꞌ in janjiꞌ yan kiyasukuꞌ da isab ha manga tau katān yadtu ha manga hulaꞌ malayuꞌ, amu in kabayaan sin Panghuꞌ Tuhan natuꞌ paagarun kaniya.”

40 Mahabaꞌ in himumūngan hi Pitrus kanila iban nangayuꞌ tuud siya junjung kanila, laung niya, “Ayaw kamu magad ha hinang iban pikilan sin manga tau mangīꞌ bat kamu malappas dayn ha murkaꞌ dumatung ha susūngun pa bangsa mangīꞌ yan!” 41 Na, mataud in nagparachaya sin baytaꞌ hi Pitrus iban nagpaliguꞌ na sila. Ha adlaw yadtu awn manga tū ngaibu tau in nakaganap ha manga tau agad kan Īsa.

42 Na, in manga tau ini, amuna in hiyarap nila piyagtuyuan in umingat sin hinduꞌ sin manga kiyawakilan hi Īsa. Limamud na sila naghangka-atay ha manga tau agad kan Īsa iban nagsāw-sāw na sila nagkaun gantiꞌ panumtuman nila sin kamatay hi Īsa, iban limamud na sila nangarap pa Tuhan.

Naghambuuk Pikilan in Manga Agad kan Īsa

43 Manjari in manga tau katān siyūd bugaꞌ, sabab mataud mahal-mahal tandaꞌ sin kasabunnalan iban makainu-inu in nahinang sin manga kiyawakilan hi Īsa. 44 In manga katān nagpaparachaya kan Īsa masi-masi in pagtipun-tipun nila iban in unu-unu nila katān piyagsasāw-sāwhan nila. 45 Piyagdagang nila in manga altaꞌ iban kaginisan nila. Ubus ampa nila piyagbahagiꞌ-bahagian in sīn bīhan, pila-pila na in tungud kagunahan sin pakaniya-pakaniya. 46 Adlaw-adlaw nagtitipun sila ha Bāy sin Tuhan iban nagsāw-sāw sila nagkaun ha manga kabāyan nila. Makuyag sila iban tulus-ihilas in bayaꞌ nila magsāw-sāw magkaun. 47 Liyalagguꞌ nila in Tuhan iban kiyukūgan sila sin dayaw sin manga tau katān kanila. Adlaw-adlaw ganapan sin Panghuꞌ in taud sin sila agad ha Almasi, amu in nalappas na.

3

Pasal sin Tau Naghihilunu in Siki

1 Manjari hambuuk adlaw hi Pitrus kay Yahiya miyadtu pa Bāy sin Tuhan. Miyadtu sila sin lisag tū sin mahapun amu in waktu pagpangarap pa Tuhan. 2 Sakali duun ha higad lawang amu in pagtawagun, “Lawang Malingkat,” awn tau duun naghihilunu kariasali in siki niya. Adlaw-adlaw dāhun siya sin manga tau mawn pa lawang yaun ha supaya siya makapangayuꞌ sarakka ha manga tau magsusūd pa halaman sin Bāy sin Tuhan. 3 Na, pagkitaꞌ sin tau ini kan Pitrus iban hi Yahiya sūng na sumūd pa lawm Bāy sin Tuhan, nangayuꞌ siya sarakka kanila. 4 Sakali iyatud nila siya, ampa laung hi Pitrus kaniya, “Atud kaw mari kāmuꞌ!” 5 Na, imatud siya kanila. In pangannal niya, dihilan siya sīn.

6 Sagawaꞌ laung hi Pitrus kaniya, “Wayruun tuud sīn ku, saꞌ awn kākuꞌ hirihil ku kaymu. Ha ngān hi Īsa Almasi dayn ha Nasarit, tindug kaw ampa kaw panaw!” 7 Sartaꞌ kiyumpitan siya hi Pitrus ha lima dapit pa tuu, tiyabangan piyatindug. Na, saruun-duun kimusug na in siki iban sin buku-buku siki niya. 8 Limumpat siya ampa timindug, ubus ampa siya miyanaw. Miyagad siya simūd kanda Pitrus pa halaman sin Bāy sin Tuhan. Miyamanaw siya iban naglulumpat sartaꞌ nagbabantug ha Tuhan. 9 Kītaꞌ siya sin manga tau katān nagpapanaw iban nagbabantug ha Tuhan. 10 Sakali kiyakilāhan nila na sin siya na in tau naglilingkud nangangayuꞌ sarakka duun ha lawang pagtawagun Lawang Malingkat. Kiyublaan tuud sila katān iban nainu-inu sila pasalan sin nahinang ha tau yan.

In Himumūngan hi Pitrus pa Manga Tau ha Bāy sin Tuhan

11 Manjari ha saꞌbu siya gimugunggung kan Pitrus iban hi Yahiya duun ha salas pagtawagun “Salas hi Sultan Sulayman,” dimagan mawn kanila in manga tau sabab landuꞌ tuud sila nainu-inu. 12 Pagkitaꞌ hi Pitrus ha manga tau, laung niya kanila, “Manga pagkahi ku tau Israil, maytaꞌ kamu mainu-inu ha ini? Iban maytaꞌ kami piyapandang niyu? Maytaꞌ, in pangannal niyu, dayn ha kusug namuꞌ hangkan nakapanaw in tau ini atawa dayn ha pasal balꞌibārat kami? Tantu bukun! 13 Sabab awn kalagguan dakulaꞌ dīhil sin hambuuk-buuk Tuhan sin manga kamaasan natuꞌ, amu isab in Tuhan hinda Ibrahim, Isahak iban Yaꞌkub pa hambuuk daraakun niya hi Īsa. Na, in hi Īsa ini amuna in iyungsud niyu pa lawm lima sin manga tau nagkakaput saraꞌ, iban siyulak niyu siya ha alupan hi Pilatu, minsan da in kabayaan hi Pilatu puasun niya hi Īsa dayn ha tuntut kaniya. 14 In hi Īsa hambuuk tau suchi iban tau marayaw, sagawaꞌ siyulak niyu siya. Lāgiꞌ minsan siya kabayaan puasun hi Pilatu, gām mayan amu in tau māmunuꞌ in piyangayuꞌ niyu kan Pilatu piyaguwaꞌ dayn ha lawm jīl. 15 Piyatay niyu in puunan sin kabuhiꞌ, sagawaꞌ biyuhiꞌ siya nagbalik sin Tuhan dayn ha kamatay. Ampa in pasal yan kiyasaksian namuꞌ. 16 In kusug sin kawasa sin ngān hi Īsa amu in nakarihil kusug ha tau ini amu in bakas naghihilunu in siki. In hinang kītaꞌ iban kiyasakupan niyu hayn-duun, naawn sabab sin pangandul namuꞌ ha ngān hi Īsa. Dayn ha pasal sin pangandul namuꞌ kan Īsa kiyaulian in tau ini biyaꞌ na sin kiyakitaan sin kamu katān.

17 “Na, bihaun manga taymanghud ku, kaingatan ku in kamu iban sin manga nakuraꞌ niyu awam pasal hi Īsa. Hangkan biyaꞌ hādtu in hīnang niyu kaniya. 18 Na, asal piyamahalayak sin manga katān kanabihan sin timpu nakauna sin subay lumabay kabinsanaan in Almasi. In baytaꞌ yan naug dayn ha Tuhan iban naagad tuud isab in baytaꞌ niya yan. 19 Na, bihaun manga taymanghud ku, pagtawbati niyu na in manga dusa niyu iban harapa niyu na in Tuhan ha supaya niya ampunun in manga dusa niyu. Bang niyu yan hinangun, 20 paratungan kamu sin Tuhan kahayangan iban pakawnun niya kaniyu hi Īsa Almasi, amu in asal giyantaꞌ sin Tuhan magbayaꞌ kaniyu. 21 Sagawaꞌ bihaun subay dimidtu naa hi Īsa Almasi ha surgaꞌ sampay dumatung in waktu baꞌguhun na sin Tuhan in unu-unu katān. In pasal yan asal piyamahalayak ha timpu nakauna pa, kaagi sin manga kanabihan amu in piyanaugan sin Tuhan sin baytaꞌ yan. 22 Karnaꞌ bakas nakapamung hi Musa, laung niya,

“ ‘Palahilun mari kaniyu sin Tuhan, Panghuꞌ niyu, in hambuuk nabi. Palahilun siya mari pa dunya biyaꞌ da isab kākuꞌ. In siya yan pagkahi niyu hangka-bangsa. Subay niyu kahagarun in unu-unu baytaꞌ niya kaniyu. 23 Hisiyu-siyu in diꞌ magkahagad sin daakan sin nabi yan, kandihun siya dayn ha manga tau sukuꞌ sin Tuhan iban tantu magmula tuud siya.’

24 “Na, biyaꞌ da isab ha yan in baytaꞌ sin manga nabi katān, dayn kan Samwil sampay pa manga nabi simunud kaniya. Nagtaayun katān in baytaꞌ nila. Asal nila kiyabaytaꞌ in manga pakaradjaan amu in naawn ha masa ini. 25 Kiyasukuꞌ kaniyu in manga janjiꞌ sin Tuhan piyanaug niya dayn ha manga nabi. Awn sukuꞌ niyu ha paljanjian sin Tuhan iban sin manga kamaasan niyu. Karnaꞌ jimanjiꞌ in Tuhan kan Ibrahim, amu agi, ‘Makabaak karayawan in katān mānusiyaꞌ ha dunya dayn ha sabab sin hambuuk panubuꞌ mu.’ Amu yan in janjiꞌ sin Tuhan kan Ibrahim. 26 Na, hangkan piyakawn sin Tuhan muna kaniyu in daraakun kiyawakilan niya hi Īsa, amu in dumā kaniyu simihaꞌ dayn ha manga hinang niyu mangīꞌ, ha supaya kamu makabaak karayawan.”

4

Sumariyahun sin Manga Nakuraꞌ Yahudi hi Pitrus kay Yahiya

1 Manjari ha saꞌbu nagbibichara pa hi Pitrus kay Yahiya ha manga tau, nākawn in manga kaimaman, in hambuuk kapitan sin manga jaga ha Bāy sin Tuhan iban sin manga tau pagtawagun Sadduki.* 2 Diyugalan sila kan Pitrus iban hi Yahiya sabab in duwa ini namaytaꞌ ha manga tau sin hi Īsa nabuhiꞌ nagbalik dayn ha kamatay, amu in tandaꞌ sin in manga patay tantu tuud mabuhiꞌ magbalik dayn ha kamatay. 3 Na, siyaggaw nila hi Pitrus kay Yahiya ampa nila liyuun pa lawm jīl. Dūm na in karā kanila pa lawm jīl, hangkan duun sila ha jīl sampay naadlaw na. 4 Sagawaꞌ minsan biyaꞌ hādtu, mataud tau amu in nakarungug sin baytaꞌ hinda Pitrus in nagparachaya. Simūng in taud sin manga tau nagparachaya kan Īsa, naabut na manga lima ngaibu kausugan.

5 Sakali naadlaw mayan nagtipun duun ha Awrusalam (Baytal Makdis) in manga nakuraꞌ Yahudi, in manga nagtatau-maas ha hulaꞌ iban sin manga guru sin saraꞌ agama. 6 Nagtipun sila iban hinda Annas amu in Imam Dakulaꞌ, hi Kayapas, hi Yahiya, hi Iskandal iban sin kaibanan lahasiyaꞌ sin Imam Dakulaꞌ. 7 Na, piyakawaꞌ nila hi Pitrus kay Yahiya ampa nila siyumariya. Laung nila, “Dayn diin in kawasa niyu himinang sin hinang niyu yan? Ngāni bang hisiyu in nagdaak kaniyu!”

8 Na, simambung hi Pitrus sartaꞌ hiyūp siya sin Rū sin Tuhan, laung niya, “Manga nakuraꞌ sin agama natuꞌ iban manga nagtatau-maas ha hulaꞌ, 9 bang niyu kami sumariyahun pasal sin hinang marayaw nahinang namuꞌ ha tau bakas naghihilunu in siki niya iban bang biyaꞌ diin in kauliꞌ kaniya, 10 na, subay tuud kaingatan sin kamu katān iban sin katān tau Israil, sin in tau ini, amu in timitindug ha alupan niyu bihaun, kiyaulian tuud in sakit niya dayn ha kusug sin kawasa hi Īsa Almasi, tau Nasarit, amu in piyapatay niyu piyalansang pa usuk iban amu in biyuhiꞌ sin Tuhan nagbalik dayn ha kamatay. 11 In hi Īsa amuna tuud in piyagꞌiyan ha lawm Kitab, amu agi,

‘In batu biyugit sin manga naghihinang bāy amuna in batu nahinang piyagpapagun sin bāy.’

12 Tunggal da hi Īsa in makarihil kalappasan ha manga mānusiyaꞌ, karnaꞌ wayruun dugaing dayn kaniya dī ha lawm dunya in kiyarihilan sin Tuhan kawasa lumappas kātuꞌniyu.”

13 Na, in manga manghuhukum nainu-inu tuud sin katawakkal mamichara hi Pitrus kay Yahiya, iban pagꞌingat nila sin in duwa tau ini wayruun pangadjiꞌ. Na, kiyaingatan nila sin in hi Pitrus kay Yahiya bakas iban hi Īsa. 14 Sagawaꞌ wayruun hikasambung sin manga manghuhukum sabab yaun nila kīkitaꞌ in tau kiyaulian nagtitindug ha daig hi Pitrus kay Yahiya. 15 Na, pagga wayruun hikasambung nila, piyaguwaꞌ nila hi Pitrus kay Yahiya dayn ha paghuhukuman ampa sila nagꞌisun. 16 Laung nila, “Unuhun natuꞌ na in manga tau yan? Kiyaingatan sin manga tau katān ha Awrusalam (Baytal Makdis) in muꞌjijat muskil nahinang nila, hangkan diꞌ kitaniyu makaiyan in yan puting. 17 Sagawaꞌ biyaꞌ ha ini in hinangun natuꞌ, ha supaya in hinduꞌ nila diꞌ mapamahalayak pa tau katān. Bāndaan iban sanggupan natuꞌ sila diꞌ papagbicharahun iban papagsabbutun sin ngān hi Īsa.”

18 Na, hangkan piyatawag nila hi Pitrus kay Yahiya piyasūd nagbing ampa nila siyanggupan diꞌ tuud papaisabun magbalik mamichara atawa magnasīhat pasal hi Īsa. 19 Sagawaꞌ in sambung hi Pitrus kay Yahiya, laung nila, “Bang kamu, ha pangatud sin Tuhan, unu in mapatut hinangun namuꞌ, magkahagad ha daakan niyu atawa magkahagad ha daakan sin Tuhan? 20 Karnaꞌ diꞌ tuud makajari bang namuꞌ bugtuun in panghinduꞌ namuꞌ pasal sin manga kītaꞌ iban diyungug namuꞌ.”

21 Na, siyanggupan tuud sin manga manghuhukum hi Pitrus kay Yahiya. Pagꞌubus ampa nila piyuas piyaguwaꞌ. Napikil nila wayruun mahinang nila puun-sabab hikapaminasa nila kan Pitrus kay Yahiya, sabab in manga tau katān nanglalagguꞌ tuud ha Tuhan pasal sin hinang nakainu-inu nahinang hinda Pitrus. 22 Napauliꞌ nila in sakit kariasali sin tau awn na labi kaꞌpatan tahun in umul.

Mangayuꞌ Tabang ha Tuhan in Manga Tau Agad kan Īsa

23 Manjari napuas mayan hi Pitrus kay Yahiya, magtūy sila miyadtu pa manga tau pagkahi nila agad kan Īsa ampa nila biyaytaan sin agi kanila sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ. 24 Pagdungug nila sin agi hinda Pitrus, magtūy sila nagtaayun nangayuꞌ duwaa pa Tuhan. Amu agi nila, “Ya Tuhan Panghuꞌ namuꞌ, ikaw in makapagbayaꞌ iban nagpapanjari sin langit iban lupaꞌ iban sin dagat iban sin katān luun niya! 25 Sin waktu nakauna yadtu, piyatulunan mu sin Rū mu in daraakun mu hi Daud amu in nanubuꞌ kāmuꞌ, hangkan kiyapamung niya in Parman mu, laung niya,

‘Maytaꞌ in manga bangsa dugaing marugal tuud ha Panghuꞌ;

maytaꞌ in manga tau nagꞌisun sin manga hinang diꞌ kumugdan?

26 In manga kasultanan ha babaw dunya

nagtaayun kumuntara kaniya,

iban in manga nakuraꞌ naghambuuk umatu ha Tuhan iban ha Almasi amu in pinīꞌ niya makapagbayaꞌ ha katān.’

27 “Na, nabunnal tuud in Parman mu, sabab in hi Hirud iban hi Puntus Pilatu nagpūn dī ha dāira iban sin manga tau bukun bangsa Yahudi iban sin manga pagkahi namuꞌ bangsa Israil. Nagpūn sila kimuntara kan Īsa, amu in hambuuk daraakun suchi, lāgiꞌ amu in giyulal mu Almasi. 28 Nagtipun sila huminang sin katān amu in asal mu na giyantaꞌ maawn dayn ha kawasa iban kahandak mu. (Sagawaꞌ walaꞌ nila kiyaingatan sin in yan asal mu giyantaꞌ maawn.) 29 Na, bihaun Ya Tuhan, Panghuꞌ namuꞌ, dunguga na in sanggup nila kāmuꞌ. Hangkan in kami manga daraakun mu mangayuꞌ tuud tabang kaymu, bang mayan dihilan mu kami isug ha supaya kami makatawakkal mamaytaꞌ sin Parman mu pa manga tau. 30 Bang mān isab Ya Tuhan, paguwaun mu in kusug sin kawasa mu magpauliꞌ ha manga tau dayn ha sakit nila, iban bang mayan isab dūlan mu maawn in manga tandaꞌ iban hinang makainu-inu dayn ha kusug sin ngān hi Īsa amu in hambuuk daraakun mu suchi.”

31 Pagꞌubus nila nangayuꞌ duwaa, najugjug in bāy piyagtitipunan nila sartaꞌ hiyūp na sila katān sin Rū sin Tuhan iban timawakkal na sila nagpamahalayak sin Parman sin Tuhan.

Maghangka-atay in Manga Tau Agad kan Īsa

32 In manga tau agad kan Īsa naghambuuk-pikilan iban naghangka-atay. Wayruun minsan hambuuk in imiyan sin siya in tagdapu sin altaꞌ niya. In unu-unu katān piyagsasāw-sāwhan nila. 33 Masi-masi in pagpamahalayak sin manga kiyawakilan hi Īsa sin nabuhiꞌ nagbalik hi Panghuꞌ Īsa karnaꞌ in yan kiyasaksian nila tuud. Makusug in pagpamahalayak nila iban in sila katān biyarakatan tuud sin Tuhan. 34 In sila katān bukun kulang-kabus ha unu-unu kagunahan nila, sabab in sila amu in taga lupaꞌ atawa taga bāy, piyagdagang nila ampa nila diyā iyungsud in bīhan 35 mawn pa manga kiyawakilan hi Īsa. Pagꞌubus in sīn biyahagiꞌ ha manga tau sasukuꞌ sin magkagunahan.

36 Na, awn hambuuk tau piyagꞌanak ha hulaꞌ Kiprus. In tau ini dayn ha pihak Libi, amu in hangka-bangsa sin manga tau Israil. In ngān sin tau ini hi Yusup, saꞌ diyanglayan siya Barnabas sin manga kiyawakilan hi Īsa. (In hāti sin Barnabas, tau mangdayaw atay.) 37 Na, diyagang hi Yusup in hambuuk lupaꞌ niya ampa niya diyā iyungsud in bīhan mawn pa manga kiyawakilan hi Īsa.

5

Magputing hi Ananiyas kay Sappira

1 Manjari awn isab hambuuk tau hi Ananiyas iban sin asawa niya hi Sappira, in nagdagang sin kaibanan lupaꞌ nila, bat mabahagiꞌ in bīhan pa manga tau magkagunahan. 2 Sagawaꞌ walaꞌ iyungsud hi Ananiyas in katān sīn bīhan pa manga kiyawakilan hi Īsa. Tiyawꞌ niya in kaibanan sīn ha ingat-bayaꞌ da isab sin asawa niya.

3 Sakali laung hi Pitrus kaniya, “Ananiyas, maytaꞌ kaw miyagad sin sasat sin Saytan Puntukan kaymu iban piyutingan mu in Rū sin Tuhan. Tiyawꞌ mu in kaibanan sīn bīhan sin lupaꞌ mu. 4 Kitaa ba, sin walaꞌ mu pa kiyadagang in altaꞌ, bukun ka ikaw in tagdapu sin altaꞌ? Na, ubus mu mān diyagang in altaꞌ tantu ikaw in makapagbayaꞌ sin sīn bīhan niya. Na, unu in sabab hangkan kaw naghinang sin biyaꞌ ha yan? Na, ingat kaw, bukun mānusiyaꞌ in piyutingan mu sin hinang mu yan sagawaꞌ Tuhan!”

5 Na, pagdungug na mayan hi Ananiyas sin bichara hi Pitrus, saruun-duun himantak siya pa lupaꞌ sartaꞌ miyugtuꞌ in napas niya. Na, in tau katān nakarungug sin pasal ini landuꞌ tuud miyugaꞌ. 6 Dayꞌ-dayꞌ pakarayaw miyawn in manga bataꞌ baꞌgu nagsaput ha mayat ampa nila kiyubul.

7 Sakali manga kulang-labi tūngka-jām in nakalabay nakakawn hi Sappira. Walaꞌ niya kaingati bang unu in kimugdan ha bana niya. 8 Laung hi Pitrus kaniya, “Baytai aku bang amuna ini in katān bīhan sin altaꞌ niyu iban sin bana mu!”

In sambung hi Sappira, “Huun, amuna yan in katān bīhan.”

9 Na, laung hi Pitrus kaniya, “Maytaꞌ kaw iban sin bana mu nakapikil mangdustaꞌ ha Rū sin Tuhan? Na, in manga tau nagkubul ha bana mu, yan na bihaun ha lawang. Bihaun ikaw isab in dāhun nila hikubul!”

10 Na, saruun-duun himantak hi Sappira ha tungud siki hi Pitrus sartaꞌ miyugtuꞌ in napas niya. Na, pagsūd mawn sin manga bataꞌ baꞌgu, kītaꞌ nila miyamatay na hi Sappira. Hangkan siyaput nila na in mayat ampa nila kiyubul ha daig sin bana niya. 11 Na, landuꞌ tuud miyugaꞌ in tau katān agad ha Almasi iban sin kaibanan tau amu in nakarungug sin pasal ini.

Makainu-inu in Hinang sin Manga Kiyawakilan hi Īsa

12 Manjari ha waktu yadtu mataud in manga hinang mahal-mahal tandaꞌ sin kasabunnalan iban makainu-inu in nahinang sin manga kiyawakilan hi Īsa duun ha manga tau Awrusalam (Baytal Makdis). Na, ha waktu yadtu isab, daran magtipun in manga tau agad kan Īsa duun ha sawrung salas pagtawagun sawrung hi Sultan Sulayman. 13 Liyalagguꞌ sila sin manga tau kamatauran, sagawaꞌ wayruun minsan hambuuk kanila in makatawakkal lumamud ha manga tau agad kan Īsa ha pagtipun-tipun nila ha mayran. 14 Malayngkan minsan bihādtu naggaganap in taud sin manga tau agad kan Īsa. Mataud tuud tau usug-babai in nagparachaya na kan Panghuꞌ Īsa. 15 Na, dayn ha sabab sin manga hinang nakainu-inu nahinang sin manga kiyawakilan hi Īsa, in manga tau nāsakit nagbubutang ha kulangan nila piyagdā sin manga tau mawn pa dān, ha supaya bang lumabay hi Pitrus minsan dakuman lambung niya kalambungan in manga tau nāsakit. 16 Nagtipun mawn in manga tau mataud dayn ha kakawm-kawman ha katilibut sin dāira Awrusalam (Baytal Makdis) nagdarā sin manga tau nāsakit iban sin manga tau siyusūd saytan. Na, kiyaulian sila katān.

Saggawun in Manga Kiyawakilan hi Īsa

17 Sakali in Imam Dakulaꞌ iban sin manga iban niya katān sampay in manga manghuhukum pagtawagun Sadduki landuꞌ tuud nangabughuꞌ ha manga kiyawakilan hi Īsa. Hangkan napikil nila subay tuud awn hinangun nila. 18 Na, piyasaggaw nila in manga kiyawakilan hi Īsa, ampa nila piyajīl. 19 Sagawaꞌ sin dūm yadtu piyanaug sin Tuhan in hambuuk malāikat niya imukab sin lawang jīl. Diyā sin malāikat gimuwaꞌ in manga kiyawakilan hi Īsa, ubus laung niya kanila, 20 “Kadtu kamu pa halaman sin Bāy sin Tuhan ampa kamu tindug didtu mamaytaꞌ ha manga tau pasal sin kabuhiꞌ salama-lama. Pahātihun niyu kanila marayaw.”

21 Na, iyagad sin manga kiyawakilan hi Īsa in agi sin malāikat kanila. Pagꞌabut subu-subu simūd na sila pa lawm halaman sin Bāy sin Tuhan ampa sila nagnasīhat.

Sakali in Imam Dakulaꞌ iban sin manga iban niya nagtipun, lāgiꞌ nagꞌisun iban sin manga katān tau-maas Yahudi amu in manghuhukum. Pagꞌubus ampa sila nagꞌuldin hiparā mawn kanila in manga kiyawakilan hi Īsa yadtu ha lawm jīl. 22 Sagawaꞌ pagdatung sin manga sundalu walaꞌ na duun ha lawm jīl in manga kiyawakilan hi Īsa. Hangkan nagbing sila madtu namaytaꞌ ha manga manghuhukum. 23 Laung nila, “Pagdatung namuꞌ pa jīl, in lawang tiyatambul tuud mahugut, lāgiꞌ in manga jaga yaun nagtutungguꞌ. Sagawaꞌ pagꞌukab namuꞌ sin lawang jīl wayruun minsan hambuuk tau kītaꞌ namuꞌ ha lawm!” 24 Pagdungug sin manga nakuraꞌ kaimaman iban sin nakuraꞌ sin manga jaga ha Bāy sin Tuhan nahilu in pikilan nila. Diꞌ nila kaingatan bang unu in kimugdan ha manga kiyawakilan hi Īsa.

25 Sakali awn hambuuk tau nākawn namaytaꞌ kanila, amu agi, “In manga tau jinīl niyu yadtu ha lawm sin halaman sin Bāy sin Tuhan, nagnanasīhat ha manga tau!” 26 Na, miyadtu in nakuraꞌ sin manga jaga iban sin manga tindug niya kimawaꞌ ha manga kiyawakilan hi Īsa. Sagawaꞌ walaꞌ nila liyugus in manga kiyawakilan hi Īsa, sabab mabugaꞌ sila isab tiluun sin batu kaagi sin manga tau.

27 Diyā nila in manga kiyawakilan hi Īsa, ampa nila piyatindug ha alupan sin manga manghuhukum. Sakali siyumariya na sin Imam Dakulaꞌ in manga kiyawakilan hi Īsa, laung niya, 28 “Biyabandaan namuꞌ kamu diꞌ papagnasīhatun pasal sin tau yadtu, sagawaꞌ walaꞌ da kamu nagkahagad! Nalatag na ha katilingkal Awrusalam (Baytal Makdis) in nasīhat niyu, lāgiꞌ sakainagun niyu kāan niyu kami dusa sin pagpatay kaniya!”

29 Simambung hi Pitrus iban sin kaibanan kiyawakilan hi Īsa, laung nila, “Wajib subay kami magkahagad ha Tuhan bukun ha tau. 30 In hi Īsa piyapatay niyu piyalansang pa usuk, sagawaꞌ biyuhiꞌ siya nagbalik sin Tuhan, amu in piyagtuhanan sin manga kamaasan natuꞌ! 31 Dayn ha kusug sin kawasa sin Tuhan nabuhiꞌ siya nagbalik dīhilan sin salagguꞌ-lagguꞌ kawasa magnakuraꞌ iban manglappas, ha supaya in manga tau Israil makapagtawbat sin manga dusa nila bat sila maampun. 32 Kiyasaksian namuꞌ in manga yan, lāgiꞌ in pagpatulun sin Tuhan sin Rū niya pa manga sasukuꞌ sin magkahagad sin daakan niya, hambuuk tandaꞌ sin bunnal tuud in katān baytaꞌ namuꞌ!”

33 Na, pagdungug sin manga manghuhukum sin sambung nila, diyugalan tuud in manga manghuhukum iban sakainagun nila patayun nila magtūy in manga kiyawakilan hi Īsa. 34 Sagawaꞌ timindug magtūy in hambuuk iban nila manghuhukum. In ngān niya hi Gamaliyal. In siya ini hambuuk guru sin saraꞌ agama iban hambuuk isab siya Parisi, amu in hambuuk tumpuk sin agama Yahudi. Piyagꞌaaddatan tuud siya sin manga tau katān. Pagtindug niya, piyapaguwaꞌ niya in manga kiyawakilan hi Īsa dayꞌ-dayꞌ dakuman, 35 ubus ampa siya namung ha manga pagkahi niya manghuhukum. Laung niya, “Manga pagkahi ku tau Israil, subay kamu maayad sin hinangun niyu ha manga tau yan. 36 Karnaꞌ katumtuman niyu ka hi Tudas, amu in gimuwaꞌ sin waktu limabay yaun, nagbantug sin baran niya tau mataas siya. Na, awn manga upat-ngagatus tau in miyagad kaniya, sagawaꞌ nabunuꞌ mayan siya napulak-palik in manga tindug niya iban amuna yadtu in kiyatubtuban nila. 37 Na, pagꞌubus awn na isab hambuuk tau dayn ha hulaꞌ Jalil pagngānan Judas in gimuwaꞌ nagnakuraꞌ ha manga tau simulang ha parinta ha waktu sin pagpasulat sin parinta sin ngān sin manga tau katān. Mataud tau in miyagad kaniya, sagawaꞌ nabunuꞌ mayan siya, napulak-palik in katān tindug niya. 38 Na, bihaun bāndaan ta kamu ha pasal sin manga tau yan. Subay niyu pasāran sadja sabab bang in maksud iban hinang nila yan bat dayn ha pikilan sadja sin mānusiyaꞌ, na diꞌ da sa yan sumūng in hinang nila iban magmula da sila. 39 Sagawaꞌ bang yan dayn ha Tuhan, na wayruun dapat niyu umatu kanila, sabab na Tuhan in marā niyu magꞌatu!”

40 Na, iyagad sin manga manghuhukum in bichara hi Gamaliyal. Piyatawag nila in manga kiyawakilan hi Īsa, ampa nila piyalubakan. Pagꞌubus ampa nila biyandaan diꞌ paisabun magbalik magbichara pasal hi Īsa. Ubus ampa nila piyauwiꞌ in manga kiyawakilan hi Īsa.

41 Na, nakaguwaꞌ mayan in manga kiyawakilan hi Īsa dayn ha paghuhukuman, nagkūg-kuyag sila, sabab kiyarihilan sila sin kalagguan limabay sin kasipugan sabab-karnaꞌ sin pagbawgbug nila sin daakan hi Īsa. 42 Na, adlaw-adlaw in paghinduꞌ iban pagnasīhat nila sin Baytaꞌ Marayaw pasal hi Īsa Almasi duun ha halaman sin Bāy sin Tuhan iban ha kabāyan sin manga tau.

6

Pitu Tau in Napīꞌ Magtabang Magparuli ha Manga Agad kan Īsa

1 Manjari limugay mayan nagtataud na in manga tau agad kan Īsa. Sakali naawn in pagkalu sin manga Yahudi amu in bahasa Girik in pagbichara nila iban sin manga purul Yahudi. Naawn in pagkalu, sabab laung sin manga Yahudi amu in bahasa Girik in pagbichara nila, in manga kababaihan nila balu, diꞌ pagbahagian sin balanjaꞌ adlaw-adlaw. 2 Na, hangkan tīpun sin hangpuꞌ tagduwa kiyawakilan hi Īsa in manga tau katān agad kan Īsa. Laung nila ha manga tau, “Diꞌ manjari bang namuꞌ pasāran in pagnasīhat sin Parman sin Tuhan ha supaya namuꞌ maharap in pagbahagiꞌ sin manga balanjaꞌ. 3 Hangkan manga taymanghud, pīꞌ kamu pitu tau duun kaniyu amu in kaingatan niyu halul-akkal iban hiyuhūp sin Rū sin Tuhan. Na, in manga tau mapīꞌ niyu amu in papagkaputun namuꞌ sin parakalaꞌ pasal balanjaꞌ. 4 Ampa in kami ini in harapun namuꞌ in pagpangarap pa Tuhan iban pagnasīhat sin Parman sin Tuhan.”

5 Na, kiyaamuhan in manga tau katān sin bichara sin manga kiyawakilan hi Īsa. Hangkan pinīꞌ nila hi Istipan, hambuuk tau balꞌīman iban hiyuhūp sin Rū sin Tuhan. In kaibanan tau isab napīꞌ nila amuna hinda Pilip, Purukurus, Nikanur, Timun, Parminas iban hi Nikulas dayn ha hulaꞌ Antiyuk. In hi Nikulas ini bukun Yahudi saꞌ simūd siya sin agama Yahudi. 6 Na, diyā nila madtu pa manga kiyawakilan hi Īsa in manga napīꞌ nila. Diyupunan in ū ampa piyangayuan duwaa pa Tuhan sin manga kiyawakilan hi Īsa in manga tau napīꞌ nila.

7 Na, hangkan walaꞌ nabugtuꞌ in pagpasaplag sin Parman sin Tuhan. Timaud tuud in manga tau agad kan Īsa duun ha Awrusalam (Baytal Makdis), iban mataud kaimaman in miyagad na magkahagad sin daakan hi Īsa.

In Pagsaggaw kan Istipan

8 Manjari in hi Istipan ini, hambuuk tau tiyatabang tuud sin Tuhan iban mabarakat siya. Mataud in manga hinang makainu-inu iban hinang mahal-mahal tandaꞌ sin kasabunnalan in nahinang niya duun ha manga tau Awrusalam (Baytal Makdis). 9 Sagawaꞌ awn manga tau simaggaꞌ kaniya, jamaa dayn ha hambuuk langgal pagtawagun, Langgal Tau Nalimāya. In sila ini manga Yahudi dayn ha hulaꞌ Kirini iban hulaꞌ Iskandal. Naglamud sila iban sin manga kaibanan Yahudi dayn ha hulaꞌ Silisiya iban hulaꞌ Asiya nanglugat kan Istipan.* 10 Sagawaꞌ diꞌ nila kaatuhan maglugat hi Istipan sabab in hi Istipan dīrihilan sin Rū sin Tuhan ingat iban kapandayan mamichara. 11 Hangkan siyapali nila in manga tau kaibanan papaiyanun sin diyungug nila hi Istipan namung pangkal pa Tuhan iban kan Musa. 12 Na, amu isab yan in suysuy kiyanat sin manga tau siyapali nila. Na, unu pa? Nahiluhalaꞌ na in manga tau sampay in manga nagtatau-maas ha hulaꞌ iban sin manga guru sin saraꞌ agama. Hangkan siyaggaw nila hi Istipan ampa nila diyā madtu pa manga manghuhukum. 13 Pagꞌubus ampa nila isab diyā in manga tau siyapali nila pa paghukuman mamaytaꞌ sin puting. Laung sin manga tau, “In tau ini daran mamung sin mangīꞌ pasal sin Bāy natuꞌ Dakulaꞌ iban sin manga saraꞌ daakan hi Musa. 14 Diyungug namuꞌ siya nagbichara, amu agi, ‘Lubuhun hi Īsa, tau Nasarit, in Bāy sin Tuhan ini iban pindahan niya in manga addat-mangaddat sin agama naug dayn kan Musa!’ ” 15 Na, piyandang sin manga manghuhukum hi Istipan sartaꞌ in pamayhuan hi Istipan dimagbus biyaꞌ sin pamayhuan sin malāikat.

7

Mamichara hi Istipan

1 Sakali laung sin Imam Dakulaꞌ kan Istipan, “Bunnal ka in bichara nila ini pasal mu?”

2 In sambung hi Istipan, “Manga maas taymanghud, dungug kamu kākuꞌ! Ha waktu walaꞌ pa nakapaghulaꞌ didtu ha Haran hi Ibrahim amu in nanubuꞌ kātuꞌniyu, in Tuhan amu in puunan sin sanglit-sahaya nagpanyataꞌ kan Ibrahim duun ha hulaꞌ Misuputami. 3 Amu agi sin Tuhan kaniya, ‘Īg kaw dayn ha manga lahasiyaꞌ iban dayn ha hulaꞌ mu, ampa kaw kadtu pa hulaꞌ dugaing hipakitaꞌ ku kaymu.’

4 “Na, hangkan minīg siya dayn ha luggiyaꞌ hulaꞌ niya, ampa siya miyadtu naghulaꞌ pa Haran. Limugay mayan, miyatay na in amaꞌ hi Ibrahim duun ha hulaꞌ yaun. Miyamatay mayan in amaꞌ niya, piyapaglayn siya sin Tuhan pa hulaꞌ ini amu in piyaghuhulaan niyu bihaun. 5 Malayngkan, minsan biyaꞌ hādtu,” laung hi Istipan, “walaꞌ pa isab hi Ibrahim dīhilan sin Tuhan sukuꞌ ha hulaꞌ ini. Way minsan hangka-tikang in kiyasukuꞌ kaniya, sagawaꞌ jiyanjian siya sin Tuhan sin hirihil da kaniya iban makakaniya da iban sin manga panubuꞌ niya in hulaꞌ piyagꞌiyan sin Tuhan. Na, ha waktu sin kajanjiꞌ sin Tuhan, in hi Ibrahim way pa anak niya. 6 Biyaꞌ ha ini in baytaꞌ sin Tuhan kan Ibrahim, amu agi, ‘In manga panubuꞌ mu maghulaꞌ ha hulaꞌ dugaing. Mabanyagaꞌ iban mabinsanaꞌ sila duun ha hulaꞌ yan ha lawm upat ngagatus tahun in lugay nila maghulaꞌ duun. 7 Sagawaꞌ panaugan ku da kabinsanaan in bangsa namanyagaꞌ kanila. Pagꞌubus makaīg da sila dayn ha hulaꞌ namanyagaꞌ kanila iban mari na sila magtaat kākuꞌ pa hulaꞌ ini.’ 8 Na, pagꞌubus yadtu nagdaak in Tuhan kan Ibrahim sin subay awnun in pagꞌislam ha manga anak-apuꞌ niya, amu in mahinang tandaꞌ sin paljanjian sin Tuhan kan Ibrahim. Hangkan naabut mayan walu adlaw ha guwaꞌ hi Isahak dayn ha kapagꞌanak kaniya, īslam na siya hi Ibrahim. Sakali nakabaak mayan isab hi Isahak anak, hi Yaꞌkub, īslam niya da isab. Damikkiyan, in hi Yaꞌkub, īslam niya da isab in hangpuꞌ tagduwa anak niya usug, amu in manga kamaasan natuꞌ yadtu.

9 “Na, in manga anak hi Yaꞌkub nangabughuꞌ ha taymanghud nila hi Yusup. Hangkan piyagdagang nila hi Yusup. Na, nahinang banyagaꞌ hi Yusup ha Misir, sagawaꞌ walaꞌ siya piyasāran sin Tuhan. 10 Tiyabangan siya piyuas sin Tuhan dayn ha manga kasigpitan kiyalabayan niya. Narā mayan siya pa alupan sin sultan sin Misir, dayn ha tulung-tabang sin Tuhan kiyasulutan in sultan sin addat iban ingat hi Yusup. Hangkan giyulal siya gubnul sin Misir kaagi sin Sultan iban dīhilan siya kawasa nagbayaꞌ ha lawm sin astanaꞌ.

11 “Manjari naawn in gutum ha katilingkal Misir iban ha Kanan. Landuꞌ tuud nabinsanaꞌ in manga tau pasal sin gutum. Na, in manga kamaasan natuꞌ yadtu kiyugdan da isab sin gutum, lāgiꞌ wayruun na kabaakan nila kakaun ha hulaꞌ nila. 12 Sakali pagdungug hi Yaꞌkub sin awn kakaun ha Misir, diyaak niya in manga anak niya, amu in manga kamaasan natuꞌ, madtu pa Misir mamī kakaun. Amu yadtu in tagnaan sin pagkadtu nila pa Misir. 13 Ha waktu hikaruwa sin pagkadtu nila pa Misir, nagpakilā na hi Yusup ha manga taymanghud niya, iban piyahāti na hi Yusup in sultan pasal sin manga lahasiyaꞌ niya. 14 Hangkan tiyugun hi Yusup in amaꞌ niya hi Yaꞌkub iban sin katān lahasiyaꞌ niya pakawnun pa Misir. Awn kapituwan taglima in taud nila katān. 15 Na, limūd na hi Yaꞌkub iban sin manga kaanakan niya madtu pa Misir. Duun hi Yaꞌkub naghulaꞌ iban sin manga anak niya, amu in manga kamaasan natuꞌ sampay sila miyatay. 16 Na, in manga bangkay nila diyā ampa kiyubul nagbalik ha hulaꞌ Sikim (amu in bakas tagnaꞌ hulaan nila, ha waktu minīg na dayn ha Misir in manga kamaasan natuꞌ). Didtu in manga bangkay kiyubul ha lupaꞌ bakas binī hi Ibrahim dayn ha manga anak hi Hamur.

17 “Na, manjari pagga sin masuuk na in waktu hirihil na sin Tuhan in bakas kiyajanjiꞌ niya kan Ibrahim, timaud na tuud in manga bangsa ta ha Misir. 18 Limugay mayan tuud awn na nagsultan ha Misir amu in wayruun pangingat pasal hi Yusup. 19 Mangīꞌ in kasuddahan niya ha manga kamaasan natuꞌ. Iyakkalan niya sila iban liyugus niya sila hipabugit in manga anak nila ha supaya mapatay.

20 “Na, sakali ha waktu yadtu amu isab in kapagꞌanak kan Musa, hambuuk bataꞌ-bataꞌ madurug tuud. Naipat siya sin inaꞌ-amaꞌ niya ha bāy nila ha lawm tū bulan. 21 Pagbugit kaniya, napūt siya sin dayang-dayang amu in anak sin sultan. Īpat siya tuud marayaw sin dayang-dayang iban hīnang siya anak. 22 Paglagguꞌ niya, in katān pangadjiꞌ ha Misir kiyahinduꞌ kaniya. Nahinang siya tau dakulaꞌ, lāgiꞌ panday-pandikal siya ha ingat magbichara iban maghinang.

23 “Manjari naabut mayan kaꞌpatan in umul hi Musa, napikil niya kitaun bang biyaꞌ diin in parasahan sin manga pagkahi niya tau Israil. 24 Sakali kītaꞌ niya in hambuuk tau Israil bīnsanaꞌ sin tau Misir. Na, tiyabangan niya in tau Israil sampay biyunuꞌ niya in tau Misir. 25 Na, in pangannal hi Musa, kahātihan magtūy sin manga pagkahi niya tau Israil sin siya in tau naraak sin Tuhan mamuas kanila dayn ha bangsa namanyagaꞌ kanila. Sagawaꞌ walaꞌ kiyahātihan sin manga pagkahi niya tau Israil. 26 Sakali pagꞌadlaw hambuuk awn kītaꞌ hi Musa duwa tau Israil nagkālu. Na, hiyawiran niya iban kabayaan niya papagdayawun sila. Laung niya ha duwangka-tau, ‘Maytaꞌ kamu magkalu biyaꞌ ha yan sin magpagkahi kamu tau Israil?’

27 “Sagawaꞌ in tau amu in tagdusa, sīgay niya hi Musa ampa niya īyan, laung niya, ‘Hisiyu in nagdihil kaymu kawasa magnakuraꞌ iban manghukum kāmuꞌ? 28 Unu, kabayaan mu aku patayun biyaꞌ sin tau Misir piyatay mu kahapun?’ 29 Pagdungug hi Musa sin bichara sin tau yadtu, miyaguy siya dayn ha Misir, ampa siya miyadtu naghulaꞌ ha hulaꞌ Midiyan. Didtu na siya nakapagꞌasawa iban nakabaak duwa anak usug.

30 “Manjari,” laung hi Istipan, “awn mān kaꞌpatan tahun nakalabay dayn ha kapaguy hi Musa dayn ha Misir, awn hambuuk malāikat nagpanyataꞌ mawn kaniya duun ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan masuuk pa Būd Turusina. Nagpasalupa laga kāyu in malāikat duun ha kakumuhan. 31 Pagkitaꞌ hi Musa nainu-inu tuud siya. Simuuk siya pa kakumuhan bat niya kakitaan marayaw. Sakali diyungug niya in suwara sin Tuhan. 32 Amu agi sin suwara, ‘Aku in Tuhan sin manga kamaasan mu. Aku in Tuhan hi Ibrahim, hi Isahak iban hi Yaꞌkub.’ Na, namidpid hi Musa pagdungug niya sin suwara iban walaꞌ siya timawakkal imatud.

33 “Laung pa isab sin suwara sin Tuhan, ‘Hubua in tawmpaꞌ mu sabab in lupaꞌ titindugan mu yan amu in naugan ku bihaun. 34 Kītaꞌ ku in kabinsanaan sin manga tau ku duun ha Misir iban diyungug ku in pagꞌaluhuy nila dayn ha kabinsanaan niyananam nila. Na, bihaun miyari aku ha supaya sila mapuas dayn ha kabinsanaan nila. Na, kari kaw, daakun ta kaw madtu pa Misir.’

35 “Manjari,” laung hi Istipan, “in hi Musa siyulak sin manga tau Israil. Laung nila kan Musa, ‘Hisiyu in nagdihil kaymu kawasa magnakuraꞌ kāmuꞌ iban manghukum kāmuꞌ?’ Malayngkan in hi Musa amu in naraak sin Tuhan magnakuraꞌ iban mamuas ha manga tau Israil dayn ha kabinsanaan nila, dayn ha tabang sin malāikat, amu in nagpasalupa kāyu duun ha kakumuhan. 36 Sagawaꞌ minsan bihādtu hi Musa in nagnakuraꞌ ha manga tau Israil minīg dayn ha Misir. Mataud in manga hinang mahal-mahal tandaꞌ sin kasabunnalan iban makainu-inu in nahinang niya duun ha Misir, ha Dagat Pula iban duun ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan, amu in kiyabutangan nila ha lawm kaꞌpatan tahun.

37 “Na, nakaiyan hi Musa ha manga tau Israil, laung niya, ‘Awn da waktu ha susūngun palahilun sin Tuhan mari kaniyu in hambuuk nabi hangka-bangsa niyu. Palahilun siya sin Tuhan mari biyaꞌ da isab kākuꞌ.’ 38 Na, in hi Musa amu tuud in nagꞌaagad iban sin manga tau Israil duun natipun ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan. Siya tuud in suluhan sin kamaasan natuꞌ yadtu iban sin malāikat, amu in nagparman kaniya ha Būd Turusina. Siya in kiyatukbalan sin Tuhan magpasampay kātuꞌniyu sin Parman makarihil kabuhiꞌ.

39 “Sagawaꞌ walaꞌ nagkahagad kaniya,” laung hi Istipan, “in manga kamaasan natuꞌ. Siyulak nila hi Musa iban mīmbang in lawm atay nila magbalik pa Misir. 40 Hangkan laung nila kan Harun, ‘Hinangi kami tuhan-tuhan amu in pagꞌagaran namuꞌ sabab diꞌ namuꞌ kaingatan bang naunu na hi Musa amu in nagdā kātuꞌniyu minīg dayn ha Misir.’ 41 Na, amuna yan in waktu naghinang sila hambuuk barhalaꞌ piyasalupa anak sapiꞌ ampa nila siyumba, siyumbayꞌan hayup iban hiyulmat nila. Naglami-lami sila ha alupan sin tuhan-tuhan hīnang sin manga lima nila. 42 Na, hangkan walaꞌ na sila piyaruli sin Tuhan. Piyasāran na sila nagsumba sin manga bituun ha langit. Na, in pasal ini kiyasulat ha lawm Kitab in pamung sin Tuhan, amu agi,

‘Manga tau Israil, in lugay niyu didtu ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan

in manga hayup siyumbayꞌ niyu piyagkulbanan, bukun harap kākuꞌ.

43 Amu in diyarā niyu in bāy sin tuhan-tuhan niyu hi Muluk

iban sin tuhan-tuhan niyu piyasalupa bituun amu in pagngānan Ripan. Amu yan in manga barhalaꞌ hīnang niyu ampa niyu siyumba.

Na, hangkan in kamu hibugit ku pa hulaꞌ ha liyu pa sin Babilun.’ ”

44 “Malayngkan,” laung hi Istipan, “duun ha lawm pagdarāhan sin manga kamaasan natuꞌ yadtu in bāy pagtataatan pa Tuhan, ha salugay nila duun ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan. Ampa in paghinang ha bāy yadtu iyagad tuud in suntuan piyakitaꞌ sin Tuhan kan Musa. 45 Manjari limugay mayan, in bāy yadtu nakapalawm-lima na sin manga kamaasan natuꞌ yadtu. Nakawaꞌ nila dayn ha manga amaꞌ nila. Na, diyarā nila in bāy ha waktu kasūd nila mari pa hulaꞌ ini. Diyūy sin Tuhan in manga tau dayn ha dugaing-dugaing bangsa amu in naghulaꞌ dī tagnaꞌ. Naagaw in hulaꞌ ini sin manga kamaasan natuꞌ hi Yussaꞌ amu in gimantiꞌ kan Musa. Na, sampay naabut in waktu sin pagsultan hi Daud masi in bāy ha lawm lima sin manga kamaasan natuꞌ. 46 Na, kiyaamuhan in Tuhan kan Daud. Piyangayuꞌ hi Daud ha Tuhan bang mayan siya dūlan maghinang sin bāy paghulaan sin Tuhan hi Yaꞌkub amu in nanubuꞌ kātuꞌniyu. 47 Sagawaꞌ hi Sulayman, anak hi Daud in diyūlan sin Tuhan naghinang sin bāy, bukun hi Daud.

48 “Malayngkan,” laung hi Istipan, “in Tuhan Mahatinggi diꞌ maghulaꞌ ha bāy hīnang sin mānusiyaꞌ. Karnaꞌ kiyasulat hi Isayas ha lawm Kitab in pamung sin Tuhan, amu agi,

49 ‘Surgaꞌ in lilingkuran ku,’ laung sin Tuhan,

‘iban dunya in gigiikan ku.

Na, maytaꞌ niyu aku hinangan bāy?

Haunu niyu aku pahulaun?

50 Bukun ka aku in nagpapanjari sin unu-unu katān?’

51 “Na,” laung hi Istipan ha manga manghuhukum, “In manga kamu yan matugas tuud in ū niyu! Minsan kamu nagpaislam tandaꞌ sin magad kamu ha saraꞌ daakan sin Tuhan, malayngkan bingkuk in lawm atay niyu. Diꞌ niyu da dungugun iban agarun in saraꞌ daakan sin Tuhan! Biyaꞌ da tuud isab kamu sin manga kamaasan niyu. Simasaggaꞌ sadja kamu ha Rū sin Tuhan! 52 In manga kanabihan katān nakalabay bīnsanaꞌ sin manga kamaasan niyu. Piyatay nila in manga naraak sin Tuhan magpasampay sin baytaꞌ pasal sin paglahil sin Almasi amu in hambuuk-buuk tau mabuntul tuud. Na, bihaun kamu in nanipu iban namatay kaniya. 53 Bangsa niyu in kiyatukbalan sin saraꞌ daakan sin Tuhan, amu in piyanaug niya dayn ha manga malāikat, sagawaꞌ walaꞌ niyu biyawgbugan in daakan niya!”

Batuhun sin Manga Tau hi Istipan

54 Na, pagdungug sin manga manghuhukum sin bichara hi Istipan simubu tuud in pasuꞌ sin atay nila. Nangagut-ngagut dakuman sila sin dugal. 55 Sagawaꞌ in hi Istipan hiyūp sin Rū sin Tuhan. Himangad siya pa taas langit sartaꞌ kītaꞌ niya in sahaya sin Tuhan iban hi Īsa nagtitindug ha dapit pa tuu sin Tuhan. 56 Laung hi Istipan, “Atura niyu ba! Naukab na in lawang langit iban yaun nagtitindug in Anak Mānusiyaꞌ ha dapit pa tuu sin Tuhan!”

57 Na, magtūy similawak in manga manghuhukum sartaꞌ siyampung nila in manga taynga nila. Pagꞌubus ampa nila magtūy liyungturan hi Istipan. 58 Giyuyud nila hi Istipan pa guwaꞌ sin dāira, ampa nila piyagtiluꞌ sin batu ha supaya mapatay. In manga tau amu in simaksiꞌ sin puting sin tuntut kan Istipan amu in timagnaꞌ naniluꞌ sin batu. Hiyubuꞌ nila in hanglapis badjuꞌ nila ha supaya way makasimbul kanila. Ubus ampa nila piyajagahan ha hambuuk tau pagngānan Saul.

59 Ha saꞌbu nila tītiluꞌ sin batu hi Istipan, timawag hi Istipan ha Panghuꞌ, laung niya, “Ya Īsa Panghuꞌ ku, ukumi na in nyawa ku!” 60 Limuhud siya ampa namichara matanug, laung niya, “Ya Panghuꞌ, ampuna mayan in dusa nila ini!” Pagꞌubus niya na mayan nagbichara miyugtuꞌ na in napas niya.

8

Binsanaun hi Saul in Manga Tau Agad kan Īsa

1-2 Kiyasulutan hi Saul sin pagpatay kan Istipan. Kiyubul sin manga tau amu in nagtataat tuud pa Tuhan in bangkay hi Istipan iban nagdukka tuud sila.

Na, ha adlaw sin kamatay hi Istipan, amu isab in tagnaan sin pagbinsanaꞌ ha manga tau agad kan Īsa duun ha Awrusalam (Baytal Makdis). Hangkan nakawkanat in katān tau agad kan Īsa ha kakawm-kawman sin hulaꞌ Yahudiya iban Samariya. Amura in walaꞌ nagkanat in hangpuꞌ tagduwa tau kiyawakilan hi Īsa.

3 Na, tiyuyuan tuud hi Saul mulahun in manga tau agad ha Almasi. Miyadtu siya pa kabāy-bāyan, ampa niya giyuyud pa guwaꞌ in manga tau agad kan Īsa, sibuꞌ da usug-babai ampa niya liyuun pa lawm jīl.

Namahalayak in Baytaꞌ Marayaw ha Hulaꞌ Samariya

4 Sakali in manga tau agad kan Īsa amu in nakawkanat, piyamahalayak nila in Baytaꞌ Marayaw hawnu-hawnu na in kakadtuan nila. 5 Na, in hi Pilip miyadtu pa hambuuk dāira dakulaꞌ ha Samariya ampa niya piyagnasīhat ha manga tau didtu in pasal sin Almasi. 6 Mataud tau in miyawn nagtipun dimungug kaniya. Tiyaynghugan tuud marayaw sin manga tau in nasīhat niya iban kītaꞌ nila in manga mahal-mahal tandaꞌ sin kasabunnalan nahinang hi Pilip. 7 Napaguwaꞌ niya in manga saytan dayn ha lawm baran sin manga tau. Nagtulik tuud in manga saytan pagguwaꞌ nila. Iban napauliꞌ niya da isab in manga tau nagpapatay in baran iban sin manga pingkaꞌ. 8 Hangkan landuꞌ tuud nagkūg-kuyag in manga tau ha dāira yadtu.

9 Sakali awn hambuuk tau pagngānan Simun in malugay-lugay na naghuhulaꞌ duun ha dāira yan. In hi Simun ini nagbantug sin baran niya tau dakulaꞌ sabab sin ingat-kapandayan niya manghikmat. In manga tau mainu-inu sin hinang niya. 10 In tau katān ha dāira yan, dayn ha tau babaꞌ sampay pa tau balkanan, nagkahagad tuud sin hinang niya. Laung sin manga tau, “In tau ini dīhilan tuud sin Tuhan kusug amu in kusug dakulaꞌ tuud.” 11 Nagkahagad sila kan Simun sabab malugay na sila nainu-inu sin ingat-kapandayan niya manghikmat. 12 Sagawaꞌ nagparachaya mayan sila sin baytaꞌ hi Pilip sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin pamarinta sin Tuhan iban pasal hi Īsa Almasi, nagpaliguꞌ sila usug-babai. 13 Na, sampay hi Simun nagparachaya da isab, lāgiꞌ ubus niya nagpaliguꞌ, tutug na siya miyamagad kan Pilip. Nainu-inu tuud siya sin manga muꞌjijat iban hinang mahal-mahal tandaꞌ sin kasabunnalan nahinang hi Pilip.

14 Na, pagdungug sin manga kiyawakilan hi Īsa duun ha Awrusalam (Baytal Makdis) sin tiyaymaꞌ sin tau Samariya in Parman sin Tuhan, piyakadtu nila hi Pitrus kay Yahiya pa Samariya. 15 Pagdatung nila, nangayuꞌ sila duwaa pa Tuhan bang mayan in manga tau agad kan Īsa ha Samariya tulunan sin Rū sin Tuhan. 16 Sabab in manga tau ini walaꞌ pa kiyatulunan sin Rū sin Tuhan minsan hangka-tau kanila. Nagpaliguꞌ sila tandaꞌ sin sila agad na kan Panghuꞌ Īsa. Amura yan in kiyalabayan nila. 17 Biyutang hi Pitrus kay Yahiya in lima nila pa babaw ū sin manga tau ini sartaꞌ timulun na in Rū sin Tuhan mawn kanila. 18 Na, nakaingat hi Simun sin timulun in Rū sin Tuhan pa manga tau agad kan Īsa ha saꞌbu biyubutang sin manga kiyawakilan hi Īsa in lima nila ha baran sin manga tau. Imibug siya. Hangkan kiyadtu niya hi Pitrus kay Yahiya, ampa niya diyuhalan sīn. 19 Laung hi Simun, “Dihili niyu aku sin kusug niyu yan ha supaya tulunan sin Rū sin Tuhan in hisiyu-siyu tau butangan ku sin lima ku ha baran niya.”

20 Sagawaꞌ in sambung hi Pitrus kaniya, “Bang mān kaw magmula iban sin sīn mu yan. In pangannal mu mabī mu sin sīn in kusug dīhil sin Tuhan! 21 Wayruun sukuꞌ atawa lamud mu ha hinang namuꞌ ini sabab bukun mabuntul in atay mu pa Tuhan. 22 Pagtawbati na in dusa mu yan iban pangayuꞌ-ngayuꞌ kaw pa Tuhan bang mayan ampunun niya in pikilan mu mangīꞌ. 23 Ha kītaꞌ ku in napsu mu yan mulakkab. In ikaw yan kiyahuhukutan sin manga hinang mu mangīꞌ.”

24 Laung hi Simun kan Pitrus iban kan Yahiya, “Pangayui niyu aku duwaa pa Tuhan bang mayan aku diꞌ kugdanan sin manga mangīꞌ piyagꞌiyan niyu yan.”

25 Na, pagꞌubus hi Pitrus kay Yahiya namaytaꞌ ha manga tau sin manga pakaradjaan kiyasaksian nila iban nagnasīhat sin Parman sin Panghuꞌ, minuwiꞌ na sila pa Awrusalam (Baytal Makdis). Himapit sila ha manga kakawm-kawman ha Samariya nagnasīhat sin Baytaꞌ Marayaw naug dayn ha Tuhan.

Magbichara hi Pilip iban sin Tau Itiyupa

26 Sakali awn hambuuk malāikat piyanaug sin Tuhan mawn kan Pilip. Laung sin malāikat, “Pagsakap kaw ampa kaw kadtu harap pa sātan pa dān dayn ha Awrusalam (Baytal Makdis) pa Gasa.” (Tantu in dān ini way na guna bihaun.) 27-28 Manjari awn hambuuk tau dayn ha Itiyupa, daraakun pangandulan hi Pangiyan Kandisa sin pangaltaꞌ niya. In tau ini bakas kiyabili. Bakas siya miyadtu pa Awrusalam (Baytal Makdis) nagtaat pa Tuhan. Na, sūng niya na muwiꞌ ha kalisa niya. Ha saꞌbu nagpapanaw in kalisa niya nagbabacha siya sin Kitab siyulat hi Nabi Isayas. 29 Sakali laung sin Rū sin Tuhan kan Pilip, “Kadtua in kalisa yaun ampa mu abayan.”

30 Na, dimagan hi Pilip madtu pa kalisa. Pagkawn niya, diyungug niya nagbabacha sin Kitab siyulat hi Nabi Isayas in tau ha taas sin kalisa. Iyasubu hi Pilip in tau, laung niya, “Kahātihan mu da ka in biyabacha mu yan?”

31 In sambung sin tau, “Biyaꞌ diin in kahāti ku bang wayruun magpahāti kākuꞌ?” Na, piyasakat niya hi Pilip pa kalisa niya, ampa niya piyalingkud ha daig niya. 32 Na, in siyulat ha lawm Kitab amu in biyabacha niya biyaꞌ ha ini, amu agi,

“In tau ini magmalillaꞌ sadja biyaꞌ sapantun bili-bili bang dāhun sumbayꞌun.

Iban diꞌ siya magkaybaꞌ bang siya pinjalaun

biyaꞌ sin bili-bili diꞌ maghibuk bang uturan bulbul.

33 Kiyarihilan siya kasipugan dakulaꞌ. In hukuman dīhil kaniya bukun mabuntul.

Wayruun tau amu in makabaytaꞌ pasal sin manga tubuꞌ niya.

Karnaꞌ biyugtuꞌ nila in kabuhiꞌ niya dī ha dunya.”

34 Sakali imasubu kan Pilip in tau Itiyupa, laung niya, “Hisiyu in tau piyagꞌiyan sin nabi ha sulat ini? Baran niya atawa tau dugaing?” 35 Na, in sambung hi Pilip, hi Īsa in tau piyagꞌiyan sin nabi sartaꞌ biyaytaan niya na in tau Itiyupa sin Baytaꞌ Marayaw pasal hi Īsa tagnaan dayn ha manga ayat nabacha niya.

36 Na, ha saꞌbu nagpapanaw in kalisa siyasakatan nila, nākawn sila pa lugal taga tubig. Laung sin tau Itiyupa kan Pilip, “Yari awn tubig dī. Makajari bahaꞌ aku liguun mu tandaꞌ sin magparachaya na aku kan Īsa?”

37 In sambung hi Pilip, “Huun, makajari bang iꞌhilas tuud sin atay mu in pagparachaya mu.”

Laung sin tau Itiyupa, “Huun, magparachaya tuud aku sin hi Īsa Almasi amuna in Anak Tuhan.”

38 Na, piyapahundung sin tau Itiyupa in kalisa ampa siya nanaug kay Pilip madtu pa tubig. Pagꞌubus ampa siya līguꞌ hi Pilip. 39 Pagꞌīg nila dayn ha tubig, saruun-duun diyā sin Rū sin Tuhan hi Pilip minīg dayn duun. Walaꞌ na siya kītaꞌ nagbalik sin tau Itiyupa. Minuwiꞌ na in tau Itiyupa pa hulaꞌ niya, lāgiꞌ hipuꞌ sin kakuyagan in lawm atay niya. 40 Sakali in hi Pilip nākadtu pa dāira Asutus. Pagꞌubus dayn duun limanjal siya pa Sisariya iban nagnasīhat siya sin Baytaꞌ Marayaw ha katān kawman kiyalabayan niya.

9

Mapinda in Pikilan hi Saul Pasal hi Īsa Almasi

1 Sakali in hi Saul ini siyanggupan niya patayun in sasukuꞌ agad kan Īsa. Miyadtu siya pa Imam Dakulaꞌ ha Awrusalam (Baytal Makdis) 2 nangayuꞌ sulat dāhun niya madtu pa manga nakuraꞌ kaimaman sin langgal ha Damaskus. In sulat ini amu in magpahāti sin in siya awn kapatutan sumaggaw ha manga tau usug-babai, amu in miyamagad sin hinduꞌ pasal hi Īsa. Saggawun niya ampa niya dāhun magbalik pa Awrusalam (Baytal Makdis) jīlun.

3 Na, miyadtu na hi Saul pa Damaskus. Sakali masuuk mayan siya dumatung, saruun-duun kiyugdan siya sin sahaya makusug simiꞌnag dayn ha langit. 4 Pagsiꞌnag kaniya, naligad siya pa lupaꞌ sartaꞌ awn diyungug niya suwara nagtawag kaniya, amu agi, “Saul maytaꞌ mu aku pinjalaun?”

5 Laung hi Saul, “Hisiyu kaw, Tuwan?”

In sambung sin suwara, “Aku hi Īsa, amu in pīpinjalaꞌ mu. 6 Bangun kaw ampa kaw lanjal madtu pa dāira. Awn duun mamaytaꞌ kaymu sin unu in wajib mu hinangun.”

7 Na, in manga tau miyamagad kan Saul nakahundung iban kiyublaan tuud sila sabab nakarungug sila suwara, sagawaꞌ wayruun tau kītaꞌ nila. 8 Sakali nagbangun na hi Saul dayn ha lupaꞌ. Pagbulat niya sin mata niya, wayruun na unu-unu kakitaan niya. Saꞌ na siya piyagꞌambit sin manga iban niya madtu pa Damaskus. 9 Ha lawm sin tūy adlaw wayruun pangitaꞌ hi Saul iban walaꞌ siya kimaun atawa mīnum minsan unu.

10 Manjari awn hambuuk tau agad kan Īsa duun ha Damaskus. In ngān niya hi Ananiyas. Nagpasandung in Panghuꞌ Īsa mawn kaniya. Laung sin Panghuꞌ kaniya, “Ananiyas!”

In sambung niya, “Yari aku, Panghuꞌ.”

11 Laung sin Panghuꞌ kaniya, “Pagsakap kaw ampa kaw kadtu pa Dān Buntul. Pagdatung mu madtu, lawaga in tau dayn ha Tarsus pagngānan Saul duun ha bāy hi Judas. Yadtu siya nangangarap pa Tuhan, 12 lāgiꞌ simandung kaniya in hambuuk tau, amuna in ikaw, simūd pa lawm bilik ampa siya kiyaputan ha supaya siya makakitaꞌ magbalik.”

13 In sambung hi Ananiyas, “Ya Panghuꞌ, mataud tau in nakasuysuy kākuꞌ pasal sin tau yan iban sin manga katān kabinsanaan hīnang niya ha manga tau agad kaymu duun ha Awrusalam (Baytal Makdis). 14 Na, bihaun yari siya ha Damaskus nagdarā sulat katarrangan dayn ha manga nakuraꞌ kaimaman sumaggaw ha manga tau nagpaparachaya kaymu.”

15 Laung sin Panghuꞌ kaniya, “Kadtu na kaw, sabab hi Saul in napīꞌ ku hambuuk daraakun magtanyag sin ngān ku pa manga tau bukun bangsa Yahudi iban pa manga kasultan-sultanan sampay pa manga bangsa Israil. 16 Iban aku in magpakitaꞌ kaniya sin manga kabinsanaan subay labayan niya sabab-karnaꞌ ku.”

17 Na, miyadtu na hi Ananiyas. Gimaban siya pa bāy kiyabubutangan hi Saul ampa niya kiyaputan hi Saul. Laung niya kan Saul, “Saul in kita magtaymanghud na. Diyaak aku mari kaymu hi Panghuꞌ Īsa amu in nagpasandung kaymu duun ha dān ha harap mu mari pa Damaskus. Piyakari niya aku kaymu ha supaya kaw makakitaꞌ magbalik iban ha supaya kaw katulunan sin Rū sin Tuhan.” 18 Pagkaput niya kan Saul, saruun-duun awn kulapis biyaꞌ sapantun sisik istaꞌ in nauknat dayn ha mata hi Saul sartaꞌ nakakitaꞌ na siya nagbalik. Timindug siya ampa siya nagpaliguꞌ tandaꞌ sin magparachaya na siya kan Īsa. 19 Pagꞌubus niya kimaun, kimusug na nagbalik in baran niya.

Magnasīhat hi Saul ha Damaskus

Himantiꞌ hi Saul manga pilay adlaw duun ha manga tau agad kan Īsa ha Damaskus. 20 Lāgiꞌ timagnaꞌ siya magtūy nagnasīhat ha kalanggal-langgalan sin hi Īsa amuna in Anak Tuhan.

21 Landuꞌ tuud nainu-inu in tau katān nakarungug kaniya. Laung nila, “Ay kaw naa! Bukun ka in tau yan amuna in magpamatay ha manga tau sumabbut sin ngān hi Īsa duun ha Awrusalam (Baytal Makdis)? Iban bukun ka in maksud niya tuud miyari managgaw ha manga tau agad kan Īsa ampa niya dāhun madtu pa manga nakuraꞌ kaimaman?”

22 Manjari simūng in panday iban kusug hi Saul magnasīhat. In manga Yahudi amu in naghulaꞌ ha Damaskus diꞌ na makaatu maglugat kaniya. Nahilu sila sabab piyakitaꞌ hi Saul kanila dayn ha pagnasīhat niya sin in hi Īsa amuna tuud in Almasi. Na, diꞌ nila kapayluhan in baytaꞌ hi Saul.

23 Sakali limugay mayan, nagtipun in manga Yahudi ampa nagꞌisun sin subay bunuun hi Saul. 24 Dūm-adlaw jiyajagahan nila in manga labayan pagguwaan dayn ha lawm sin dāira ha supaya nila siya mabunuꞌ. Sagawaꞌ kiyabaytaan hi Saul pasal sin isun nila. 25 Hangkan paghambuuk dūm kiyāꞌ siya sin manga anak-mulid, ampa siya diyā madtu pa ād batu amu in ād ha katilibut sin dāira Damaskus. Biyutang nila hi Saul pa ambung dakulaꞌ ampa nila tiyuntun dayn ha tandawan piyaliyu sin ād.

Magbalik hi Saul pa Awrusalam (Baytal Makdis)

26 Manjari nagbalik na hi Saul pa Awrusalam (Baytal Makdis). Pagdatung niya, mabayaꞌ siya maglamud iban sin manga tau agad tuud kan Īsa. Sagawaꞌ diꞌ magkahagad in manga tau sin in siya agad na kan Īsa, iban in sila katān mabugaꞌ kaniya. 27 Daypara tiyabang siya hi Barnabas. Diyā siya madtu pa manga kiyawakilan hi Īsa. Pagdatung nila madtu, piyahāti hi Barnabas in manga kiyawakilan sin in hi Panghuꞌ Īsa bakas simandung iban nagsuwara kan Saul duun ha dān ha harap niya pa Damaskus. Biyaytaan niya da isab sila pasal sin isug hi Saul nagnasīhat pasal hi Īsa didtu ha Damaskus. 28 Na, diyungug nila mayan in bichara hi Barnabas, piyalamud nila na hi Saul kanila. Na, nalatag hi Saul in katilingkal Awrusalam (Baytal Makdis) piyagnasīhatan pasal hi Panghuꞌ Īsa lāgiꞌ maisug tuud siya magnasīhat. 29 Sampay in manga Yahudi amu in bahasa nila Girik narā da isab hi Saul nagbichara iban naglugat sin pasalan hi Īsa. Na, ambayaꞌ nila bunuun hi Saul. 30 Na, pagꞌingat sin manga tau agad kan Īsa sin pasal ini, diyā nila hi Saul pa Sisariya, ubus ampa nila piyatulak pa Tarsus.

31 Na, hangkan nakabaak na kasannyangan in manga tau agad ha Almasi ha katilingkal sin Yahudiya, Jalil iban Samariya. Dayn ha tabang sin Rū sin Tuhan himugut na in pangandul nila pa Tuhan iban timaud na in miyagad kanila, karnaꞌ in sila nagmamabugaꞌ pa Tuhan.

Madtu hi Pitrus pa Lidda iban pa Juppa

32 Manjari in hi Pitrus naglatag sin kahulaꞌ-hulaan timibaw ha manga pagkahi niya agad kan Īsa. Sakali hambuuk waktu timibaw siya ha manga tau sukuꞌ sin Tuhan duun naghuhulaꞌ ha Lidda. 33 Pagkawn niya, piyaglanggal niya in hambuuk tau pagngānan Aniyas, amu in tau nagpapatay in baran, iban awn na walu tahun in lugay diꞌ siya makabangun dayn ha kulangan niya. 34 Laung hi Pitrus kaniya, “Aniyas, piyauliꞌ na hi Īsa Almasi in sakit mu. Bangun na kaw ampa mu lūna in kulangan mu.” Na, saruun-duun nakabangun hi Aniyas. 35 Na, kītaꞌ sin tau katān naghuhulaꞌ ha Lidda iban ha Sarun in tau kiyaulian, sartaꞌ nagbalik na in atay nila pa Tuhan.

36 Na, duun ha dāira Juppa awn hambuuk babai agad kan Īsa. In ngān niya hi Tabita. (Bang ha bahasa Girik Durkas. In hāti sin ngān niya usa.) Matuyuꞌ tuud siya maghinang marayaw iban magtabang ha manga tau miskin. 37 Na, ha waktu sin pagkawn hi Pitrus pa Lidda, nāsakit hi Tabita iban miyatay siya sin sakit niya. Līguꞌ na in bangkay niya ampa biyutang ha hambuuk bilik ha taas bāy. 38 Na, in dāira Juppa masuuk da pa Lidda. Pagꞌingat sin manga tau agad kan Īsa ha Juppa sin yaun hi Pitrus ha Lidda, dimaak sila duwangka-tau kimawaꞌ madtu kan Pitrus. Pagdatung nila madtu, laung nila kan Pitrus, “Piyakawaꞌ kaw iban bang awn dapat paagarun kaw kāmuꞌ bihaun.”

39 Na, nagsakap na hi Pitrus ampa miyagad kanila. Pagdatung nila, nagtūy siya diyā pa taas bāy pa bilik amu in kiyabubutangan sin mayat. Piyagtipunan hi Pitrus sin manga kabaluhan babai nagtatangis iban piyakitaꞌ nila siya sin manga ginis-ginisan badjuꞌ hīnang hi Tabita kanila sin buhiꞌ pa siya.

40 Sakali piyaguwaꞌ sila katān hi Pitrus dayn ha lawm bilik, ubus ampa siya limuhud nangayuꞌ duwaa pa Tuhan. Pagꞌubus ampa niya iyatud in mayat sartaꞌ namung siya, laung niya, “Tabita, bangun kaw!” Na, biyulat hi Tabita in mata niya. Nabuhiꞌ siya nagbalik. Pagkitaꞌ niya kan Pitrus, nagbangun siya limingkud. 41 Simuuk hi Pitrus kaniya ampa siya tiyabangan nagbangun. Pagꞌubus ampa tiyawag hi Pitrus in manga tau agad kan Īsa sampay pa manga kabaluhan. Piyakitaꞌ niya kanila sin nabuhiꞌ na nagbalik hi Tabita. 42 Na, manjari in suysuy pasal sin nabuhiꞌ nagbalik hi Tabita nalatag ha katilingkal sin dāira Juppa iban mataud tau in nagparachaya na ha Panghuꞌ Īsa. 43 Malugay himantiꞌ hi Pitrus duun ha Juppa ha bāy hi Simun amu in magꞌaadjal magpatahay sin pais hayup.

10

Hi Pitrus Kay Kurnili

1 Na, awn isab hambuuk tau ha hulaꞌ Sisariya pagngānan Kurnili. Bangsa Rūm siya iban siya in kapitan sin hangka-panji sundalu pagngānan Italiya. 2 Hambuuk siya tau nagtataat tuud pa Tuhan. Siya iban sin anak-asawa niya nagmamabugaꞌ tuud pa Tuhan. Mawmu siya magsarakka ha manga Yahudi miskin iban taptap in pagpangarap niya pa Tuhan. 3 Sakali hambuuk adlaw ha saꞌbu niya nangangarap pa Tuhan sin manga lisag tū sin mahapun, nagpanyataꞌ mawn kaniya in hambuuk malāikat dayn ha Tuhan. Amu agi kaniya, “Kurnili!”

4 Iyatud niya in malāikat sartaꞌ diyatungan siya bugaꞌ. Laung niya, “Unu bahaꞌ in piyagtawagan mu kākuꞌ, tuwan?”

In sambung sin malāikat, “Kiyaamuhan tuud in Tuhan sin pagpangarap iban pagsarakka mu ha manga tau. Na, tungbasan na sin Tuhan in manga hinang mu yan. 5 Bihaun daak kaw ha manga tauhan mu madtu pa Juppa magkawaꞌ kan Simun Pitrus. 6 Yaun siya himahantiꞌ ha bāy sin tau magꞌaadjal magpatahay pais hayup amu in pagngānan Simun. In bāy niya masuuk pa dagat.”

7 Na, pagꞌīg sin malāikat, tiyawag hi Kurnili in duwa daraakun niya ha lawm bāy iban sin hambuuk sundalu niya amu in nagtataat tuud pa Tuhan iban daran nagtatabang kaniya. 8 Na, biyaytaan niya pasal sin baytaꞌ sin malāikat kaniya, ubus ampa niya diyaak madtu pa Juppa.

9 Manjari, pagꞌadlaw hambuuk, sin duun na sila ha dān masuuk na pa Juppa, manga ugtu suga na, in hi Pitrus gimaban pa taas atup pantay sin bāy simintu ampa siya nangarap pa Tuhan. 10 Pagꞌubus niya nangarap pa Tuhan hiyapdiꞌ na siya iban mabayaꞌ na siya kumaun. Sakali ha saꞌbu iyaadjal pa in pagkaun, nalawaꞌ hi Pitrus ha pangindan. 11 Kītaꞌ niya in lawang langit naukab, iban awn biyaꞌ manta dakulaꞌ timuntun pa babaꞌ biyabaggut sin lubid dayn ha dugu pa dugu. 12 Kītaꞌ niya in ha lawm sin manta manga ginis-ginisan sin manga sattuwa magpananap iban diꞌ magpananap iban sin manga kamanuk-manukan. 13 Sakali awn na diyungug niya nagsuwara kaniya, amu agi, “Kadtu kaw Pitrus, sumbayꞌ kaw sin manga sattuwa yaun ampa mu kauna!”

14 Sagawaꞌ laung hi Pitrus, “Aruy, Panghuꞌ, way tuud dapat! Dayn sin tagnaꞌ ku walaꞌ aku nakakaun sin unu-unu haram.”

15 Sakali diyungug niya na isab nagbalik in suwara, amu agi, “Ayaw mu itunga haram in unu-unu biyaytaꞌ sin Tuhan bukun haram.”

16 Na, nakatū mayan piyanyataꞌ kaniya, iyutung na nagbalik in manta pa taas langit.

17 Sakali ha saꞌbu hi Pitrus nangangannal-kannal sin hātihan sin piyanyataꞌ kaniya, in manga tau naraak hi Kurnili nakabatuk na mawn pa bāy kiyabubutangan hi Pitrus. Timindug sila duun ha higad lawang sin bāy. 18 Timawag sila, laung nila, “Yari bahaꞌ dī ha bāy ini himantiꞌ in tau pagngānan Simun Pitrus?”

19 Na, in hi Pitrus masi na mayan namimikil pasal sin kītaꞌ niya yadtu. Sakali laung sin Rū sin Tuhan kaniya, “Yaun awn tūngka-tau naglawag kaymu. 20 Kadtu na kaw naug iban ayaw kaw magꞌāng-ꞌāng magad kanila sabab aku in nagdaak kanila mari kumāꞌ kaymu.”

21 Na, nanaug na hi Pitrus. Laung niya ha manga tau, “Na, aku na sa ini in tau liyawag niyu. Unu bahaꞌ in gawi niyu kākuꞌ?”

22 In sambung nila, “Hi Kapitan Kurnili in nagdaak kāmuꞌ mari. Tau marayaw siya iban nagtataat siya pa Tuhan. Piyagꞌaaddatan tuud siya sin manga tau katān Yahudi. Na, nagpanaug in Tuhan hambuuk malāikat mawn kaniya, namaytaꞌ sin subay niya kaw hipakawaꞌ pakawnun pa bāy niya ha supaya siya makarungug sin hinduꞌ mu.” 23 Na, piyasūd hi Pitrus in manga tau nagkawaꞌ kaniya iban piyatūg niya duun hangka-dūm.

Pagbulat mahinaat, nagsakap na hi Pitrus ampa siya miyagad ha manga tau nagkāꞌ kaniya. Miyagad da isab kanila in manga kaibanan tau agad kan Īsa duun ha Juppa. 24 Na, pagꞌadlaw hambuuk dimatung na sila pa Sisariya. Duun nagtatagad hi Kurnili iban sin manga lahasiyaꞌ niya sampay manga kabagayan niya amu in tiyaabbit niya pakawnun. 25 Sūng mān hi Pitrus gumaban pa taas bāy, miyāk hi Kurnili kaniya ampa simujud pa alupan niya. 26 Sagawaꞌ piyatindug siya hi Pitrus iban laung hi Pitrus kaniya, “Tindug kaw. Ayaw kaw sumujud kākuꞌ sabab in aku ini tau da biyaꞌ kaymu.”

27 Na, timindug na hi Kurnili sartaꞌ nagsuysuy na sila kay Pitrus iban simūd na sila pa lawm bāy. Pagsūd nila, kītaꞌ hi Pitrus mataud tau nagtitipun duun. 28 Laung hi Pitrus kanila, “Kiyaiingatan niyu sin in kami manga Yahudi diꞌ makapamisita atawa makapaglamugay iban sin manga tau bangsa dugaing sabab langgal saraꞌ sin agama namuꞌ. Sagawaꞌ piyaingat kākuꞌ sin Tuhan sin subay ku diꞌ itungun makasammal in manga tau bangsa dugaing sabab wayruun da piyagbiddaan nila iban sin manga Yahudi. 29 Hangkan piyakawaꞌ niyu mayan aku pakariun, walaꞌ aku nagꞌāng-ꞌāng miyagad mari. Na, unu bahaꞌ in piyagpakawaan niyu kākuꞌ?”

30 Laung hi Kurnili, “Awn na tū adlaw limabay manga waktu biyaꞌ hādtu, nangarap aku pa Tuhan ha lawm bāy sin lisag tū sin mahapun. Sakali saruun-duun awn nagpanyataꞌ hambuuk tau mawn pa alupan ku. Nagsasahaya in tamungun niya. 31 Laung niya kākuꞌ, ‘Kurnili! Diyungug sin Tuhan in pagpangayuꞌ mu duwaa iban kītaꞌ sin Tuhan in pagsarakka mu ha manga tau. 32 Hangkan,’ laung niya, ‘daak kaw tau madtu pa Juppa magkawaꞌ ha tau pagngānan Simun Pitrus. Yaun siya himahantiꞌ ha bāy hi Simun amu in tau magꞌaadjal magpatahay pais hayup. Masuuk pa dagat in bāy niya.’ 33 Na, amu yan in sabab hangkan ta kaw magtūy piyakawaꞌ. Marayaw na nakakari kaw. Na, bihaun yari na kami ha kakitaan sin Tuhan nagtatagad kaymu dumungug sin unu-unu na daakan kaymu sin Tuhan hibaytaꞌ kāmuꞌ.”

In Bichara hi Pitrus

34 Sakali laung hi Pitrus, “Na, bihaun kaingatan ku na sin bunnal tuud sibuꞌ in pagdā sin Tuhan ha mānusiyaꞌ katān. Diꞌ siya magpīꞌ tau. 35 Taymaun niya in hisiyu-siyu magmabugaꞌ kaniya iban maghinang sin mabuntul minsan unu in bangsa niya. 36 Tantu kiyarungugan niyu na in Baytaꞌ Marayaw dayn ha Tuhan, amu in piyamahalayak pa manga tau Israil sin in hi Īsa Almasi in makarihil kasannyangan. Siya in Panghuꞌ sin mānusiyaꞌ katān. 37 Tantu diyungug niyu da isab in manga pakaradjaan dakulaꞌ pasal hi Īsa amu in naawn ha katilingkal sin hulaꞌ Yahudiya. Timagnaꞌ yan ha Jalil pagꞌubus hi Yahiya nagnasīhat sin subay in manga tau magpaliguꞌ (tandaꞌ sin pagtawbat nila sin manga dusa nila). 38 Iban kaingatan niyu da isab sin in hi Īsa, tau Nasarit piyatulunan sin Tuhan sin Rū sin Tuhan iban dīhilan barakat. Pakain-pakain in kadtuun niya awn sadja nahinang niya marayaw iban napauliꞌ niya in tau katān piyupuhingaꞌ sin saytan, sabab in Tuhan asal duun kaniya.

39 “Kiyasaksian namuꞌ in katān nahinang niya ha hulaꞌ sin manga Yahudi iban ha Awrusalam (Baytal Makdis). Piyatay siya sin manga tau liyansang pa usuk. 40 Sagawaꞌ paghikatū sin adlaw biyuhiꞌ siya sin Tuhan nagbalik dayn ha kamatay iban piyanyataꞌ tuud sin buhiꞌ siya. 41 Sagawaꞌ walaꞌ siya piyanyataꞌ pa tau katān. Amura kami in piyagpanyataan niya, sabab kami in asal napīꞌ sin Tuhan pagpanyataan. Kami in iban niya nagsāw nagkaun iban nagꞌinum ha waktu nabuhiꞌ siya nagbalik dayn ha kamatay. 42 Diyaak niya kami magpamahalayak pa manga tau iban sumaksiꞌ sin siya in kiyawakilan sin Tuhan dumihil hukuman ha manga buhiꞌ iban ha manga patay. 43 Kiyabaytaꞌ da isab sin manga kanabihan sin hisiyu-siyu in magparachaya kaniya maampun in manga dusa nila dayn ha kusug sin kawasa sin ngān niya.”

Tumulun in Rū sin Tuhan pa Manga Tau Bukun Bangsa Yahudi

44 Na, ha saꞌbu hi Pitrus nagbibichara pa, timulun in Rū sin Tuhan pa manga tau katān duun nagdurungug sin baytaꞌ niya. 45 In manga Yahudi agad kan Īsa, amu in miyagad kan Pitrus mawn dayn ha Juppa, nainu-inu tuud sin piyatulun da isab sin Tuhan in Rū niya pa manga tau bukun bangsa Yahudi. 46 Hangkan nila yan kiyaingatan sabab diyungug nila in manga tau nagbichara ha manga bahasa bukun bahasa nila dayn katagnaꞌ iban piyudji nila in Tuhan.

Sakali laung hi Pitrus, 47 “Na, bihaun in manga tau ini hiyūp na sin Rū sin Tuhan biyaꞌ da isab sin manga kitaniyu Yahudi. Tantu wayruun tau makalāng kanila magpaliguꞌ.” 48 Na, hangkan nagdaak siya hipaliguꞌ in manga tau ha ngān hi Īsa Almasi. Pagꞌubus hiyawiran nila na hi Pitrus pahantiun duun kanila manga pilay adlaw.

11

In Suysuy hi Pitrus ha Manga Tau Agad kan Īsa Duun ha Awrusalam (Baytal Makdis)

1 Manjari nakarungug in manga kiyawakilan hi Īsa iban sin manga kaibanan agad kan Īsa ha katilibut sin hulaꞌ Yahudiya sin in Parman sin Tuhan tiyaymaꞌ da isab sin manga tau bukun bangsa Yahudi. 2 Hangkan pagdatung hi Pitrus mawn pa Awrusalam (Baytal Makdis), magtūy siya siyagda sin manga pagkahi niya Yahudi, amu in namamawgbug tuud pasal sin pagꞌislam. Laung nila, 3 “Himantiꞌ kaw kunuꞌ ha bāy sin manga tau bukun bangsa Yahudi, amu in walaꞌ naislam iban nagsāw kaw nagkaun iban sila!”

4 Na, siyuysuyan sila hi Pitrus sin katān kiyalabayan niya. Piyapagsunud-sunud niya dayn ha tagnaan. 5 Laung hi Pitrus, “Ha saꞌbu ku nangangarap pa Tuhan didtu ha Juppa, nalawaꞌ aku dayn ha indan. Awn kītaꞌ ku biyaꞌ lupa manta dakulaꞌ in timuntun pa daig ku dayn ha taas langit. Biyabaggut sin lubid dayn ha dugu pa dugu. 6 Na, kītaꞌ ku in ha lawm sin manta manga sattuwa ginis-ginisan; manga hayup iban manga sattuwa talun, manga sattuwa magpananap iban manga kamanuk-manukan. 7 Sakali awn diyungug ku suwara, amu agi, ‘Kadtu kaw Pitrus, sumbayꞌ kaw sin manga sattuwa yaun ampa mu kauna!’

8 “Sagawaꞌ laung ku, ‘Aruy, Panghuꞌ, way tuud dapat! Dayn sin tagnaꞌ ku, walaꞌ aku nakakaun sin unu-unu haram.’

9 “Sakali simambung in suwara dayn ha taas langit, ‘Ayaw mu itunga haram in unu-unu biyaytaꞌ sin Tuhan bukun haram.’ 10 Nakatū ku mayan kītaꞌ in biyaꞌ hādtu, iyutung na in biyaꞌ lupa manta nagbalik pa taas langit.

11 “Sakali nagsaꞌbu isab ha waktu yadtu, awn tūngka-tau dimatung dayn ha Sisariya mawn pa bāy kiyaruruunan ku, nagkawaꞌ kākuꞌ. 12 Na, biyaytaan aku sin Rū sin Tuhan diꞌ papagꞌāng-ꞌāngun magad kanila. Na, hangkan miyagad aku kanila pa Sisariya iban sin unum tau agad kan Īsa dayn ha Juppa. Miyadtu kami pa bāy hi Kurnili. 13 Pagdatung namuꞌ madtu, siyuysuyan kami hi Kurnili sin pasal sin hambuuk malāikat nagpanyataꞌ mawn kaniya duun ha bāy niya. Amu agi sin malāikat kaniya, ‘Daak kaw tau madtu pa Juppa magkawaꞌ ha tau pagngānan Simun Pitrus. 14 Siya in magpasampay kaniyu sin baytaꞌ amu in makalappas kaymu iban sin katān ha lawm ukuman mu.’

15 “Na, sakali biyaytaan ku mayan sila sin pasal hi Īsa, timulun in Rū sin Tuhan mawn kanila biyaꞌ da isab sin kimugdan kātuꞌniyu sin tagnaꞌ. 16 Na, ampa ku kiyatumtuman in bakas bichara hi Panghuꞌ Īsa, amu agi, ‘Tubig in piyangliguꞌ hi Yahiya kaniyu, sagawaꞌ in aku Rū sin Tuhan in hipangliguꞌ kaniyu.’ 17 Na, matampal na tuud sin in dīhil sin Tuhan ha manga tau bukun bangsa Yahudi, magsibuꞌ da tuud iban sin dīhil niya kātuꞌniyu ha waktu nagparachaya mayan kitaniyu ha Panghuꞌ Īsa Almasi. Na, hisiyu aku in lumāng ha Tuhan sin kabayaan niya!”

18 Pagdungug nila sin bichara hi Pitrus, himundung na sila iban walaꞌ na sila nagkaybaꞌ. Gām mayan, piyudji nila na in Tuhan, laung nila, “Dīhilan na lugal sin Tuhan in manga tau bukun bangsa Yahudi magtawbat sin manga dusa nila bat sila makaagad ha lawm ukuman sin Tuhan!”

In Manga Tau Agad kan Īsa ha Dāira Antiyuk

19 Manjari, ha waktu kabunuꞌ kan Istipan nakanat in manga tau agad kan Īsa. Naabut nila pa hulaꞌ Piniki, pa pūꞌ Kuprus sampay pa dāira Antiyuk. Biyaytaan nila in manga tau pasal hi Īsa, sagawaꞌ manga Yahudi sadja in biyaytaan nila. 20 Sagawaꞌ in manga kaibanan tau agad kan Īsa dayn ha Kuprus iban ha Kurini, pagkawn nila pa Antiyuk nagtūy nila biyaytaan in manga tau bukun bangsa Yahudi sin Baytaꞌ Marayaw pasal hi Panghuꞌ Īsa. 21 Hiyūp sila sin kusug sin Tuhan iban mataud tau in nagparachaya iban miyagad ha Panghuꞌ Īsa.

22 Na, in suysuy pasal ini naabut pa manga tau agad ha Almasi duun ha Awrusalam (Baytal Makdis). Hangkan piyakadtu nila hi Barnabas pa Antiyuk. 23 Pagdatung niya madtu, kītaꞌ niya in tulung-tabang dīhil sin Tuhan ha manga tau Antiyuk. Na kiyūgan tuud siya. Hangkan hīnduan niya in manga tau katān ha Antiyuk sin subay nila pahugutun in pagparachaya iban pangandul nila kan Panghuꞌ Īsa. 24 In hi Barnabas hambuuk tau marayaw iban hiyuhūp siya sin Rū sin Tuhan. Hangkan mataud tau in napaagad niya ha Panghuꞌ Īsa.

25 Pagꞌubus miyadtu hi Barnabas pa Tarsus naglāg kan Saul. 26 Kiyabaakan niya mayan hi Saul, diyā niya pa Antiyuk. Dimidtu sila hangka-tahun ha manga tau agad ha Almasi ha Antiyuk iban mataud tuud tau in kiyahinduan nila pasal hi Īsa. Didtu ha Antiyuk naawn in ngān Almasihin amu in pagtāg ha manga tau agad kan Īsa.

27 Na, ha waktu hi Barnabas kay Saul duun ha Antiyuk, nākawn dayn ha Awrusalam (Baytal Makdis) in manga tau magpapasampay sin Parman sin Tuhan. 28 Awn hambuuk kanila amu in pagngānan Agabus in timindug namaytaꞌ dayn ha kusug sin Rū sin Tuhan sin awn dumatung gutum pa katān hulaꞌ. (Na, in baytaꞌ niya ini nabunnal ha waktu sin pagsultan hi Kalawdi.) 29 Hangkan, kiyapagꞌisunan sin manga Almasihin ha Antiyuk magparā sin unu-unu na hikatabang nila ha manga pagkahi nila Almasihin ha Yahudiya. Kaniya-kaniya sila magdihil sin unu-unu in marā nila. 30 Hangkan nagparā sila sīn kan Barnabas iban hi Saul madtu pa manga nagtatau-maas ha manga Almasihin ha Awrusalam (Baytal Makdis).

12

In Pagsaggaw kan Pitrus

1 Manjari ha saꞌbu sin waktu yan, amu isab in waktu tiyagnaan hi Sultan Hirud in pagpinjalaꞌ niya ha manga kaibanan tau agad ha Almasi. 2 Piyapunggutan niya in ū hi Yaꞌkub, amu in taymanghud hi Yahiya. 3 Pagꞌingat niya kiyaamuhan in manga Yahudi sin hīnang niya kan Yaꞌkub, na, liyanjal niya in hinang niya. Piyasaggaw niya isab hi Pitrus. (In pagsaggaw ini naawn ha waktu sin pagsaꞌbu sin manga Yahudi amu in pagtawagun Pagkaun sin Tinapay way Pasulig.) 4 Nasaggaw mayan hi Pitrus, liyuun siya pa lawm jīl. Piyajagahan siya ha upatka-tumpuk sundalu. In hangka-tumpuk upat-upat sundalu. In gantaꞌ hi Hirud, pagꞌubus sin Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay, paguwaun niya hi Pitrus ha supaya mahukum ha mayran madjilis.

5 Sagawaꞌ ha salugay hi Pitrus ha lawm jīl kiyusugan tuud sin manga tau agad ha Almasi in pagpangayuꞌ duwaa pa Tuhan ha pasalan hi Pitrus.

Makaguwaꞌ hi Pitrus Dayn ha Lawm Jīl

6 Manjari sin pagkikinsumun na in pagpatay kan Pitrus ha mayran madjilis kaagi hi Hirud, sin dūm yadtu, in hi Pitrus natutūg ha ūt sin duwa jaga, hiyuhukutan sin duwa kadina. Iban awn da isab manga sundalu nagjajaga ha lawang sin jīl. 7 Sakali saruun-duun awn malāikat dayn ha Tuhan in timindug duun ha lawm jīl sartaꞌ simawa in lawm jīl. Piyukaw sin malāikat hi Pitrus, jiyugjug in abaga. Amu agi kan Pitrus, “Bangun kaw biskay!” Na, saruun-duun nagtūy napuas in kadina dayn ha lima hi Pitrus.

8 Laung sin malāikat kaniya, “Pahuguta na in kambut mu iban suꞌluga na in tawmpaꞌ mu.” Na, iyagad hi Pitrus in agi kaniya sin malāikat iban laung pa isab sin malāikat kaniya, “Suꞌluga na in juba mu ampa kaw agad kākuꞌ.” 9 Na, miyagad na hi Pitrus ha malāikat gimuwaꞌ dayn ha lawm jīl. Sagawaꞌ in pangannal hi Pitrus nanagainup siya. Way panghāti niya sin bunnal tuud in pagtabang kaniya sin malāikat. 10 Limabay sila dayn ha hambuuk pustu pagjajagahan iban sin hikaruwa sampay sila nākawn pa lawang basiꞌ amu in lawang harap pa dāira. Pagkawn nila, naukab in lawang basiꞌ isa-isa niya. Na gimuwaꞌ na sila ampa sila miyanaw ha dān. Sakali hambuuk dān sadja in piyanawan nila saruun-duun nalawaꞌ in malāikat.

11 Pagꞌīg sin malāikat, iyampa kiyasayuhan hi Pitrus sin bunnal in hīnang sin malāikat kaniya. Laung niya, “Bat bunnal tuud tuwiꞌ in katān kītaꞌ ku! Diyaak sin Panghuꞌ mari in malāikat mamuas kākuꞌ dayn ha kamulahan hinangun hi Hirud kākuꞌ sabab sin kawasa niya iban dayn ha manga kangīan kabayaan sin manga Yahudi kumugdan kākuꞌ.”

12 Pagga kiyasayuhan niya na in kimugdan kaniya, miyadtu siya pa bāy hi Mariyam, inaꞌ hi Yahiya amu in diyanglayan Markus. Mataud tau nagtitipun duun nangangarap pa Tuhan. 13 Pagdatung hi Pitrus, kimuꞌkuꞌ siya ha lawang amu in ha guwaꞌ sin bāy. Na, miyadtu in hambuuk daraakun babai pagngānan Ruda mangasubu bang hisiyu in nagkuꞌkuꞌ. 14 Na, pagsambag hi Pitrus, kiyakilāhan niya in tingug hi Pitrus. Kiyūgan tuud siya. Dimagan siya madtu pa manga tau ha lawm bāy namaytaꞌ sin yaun hi Pitrus nagtitindug ha guwaꞌ! Sabab sin kūg niya, walaꞌ niya minsan kiyaukaban lawang hi Pitrus.

15 Sagawaꞌ laung sin manga tau ha lawm bāy kaniya, “Ay, dupang kaw ini!” Sagawaꞌ piyagbalik-balikan niya in bichara niya sin bunnal tuud yaun hi Pitrus ha guwaꞌ. Hangkan laung nila kaniya, “Bukun sān baran niya, sagawaꞌ malāikat amu in mamaytaꞌ sin pasal niya.”

16 Na, ha saꞌbu nila nagbibichara, daran in pagkuꞌkuꞌ hi Pitrus ha lawang. Limugay mān iyukab nila na in lawang. Na, pagkitaꞌ nila kan Pitrus, nainu-inu tuud sila. 17 Sīnyalan sila hi Pitrus diꞌ papaghibukun. Pagꞌubus ampa sila siyuysuyan hi Pitrus bang biyaꞌ diin in pagpaguwaꞌ kaniya sin Panghuꞌ dayn ha lawm jīl. Laung niya kanila, “Baytai niyu hi Yaꞌkub iban sin manga katawtaymanghuran natuꞌ sin nakaguwaꞌ na aku.” Pagꞌubus ampa siya minīg miyadtu pa lugal dugaing.

18 Na, pagꞌabut mahinaat, nahiluhalaꞌ na in manga sundalu jaga ha lawm jīl sabab diꞌ nila kaingatan bang nakapakain na hi Pitrus. 19 Pagꞌingat hi Hirud, piyalawag niya hi Pitrus, sagawaꞌ walaꞌ nila kiyabaakan. Hangkan piyasumariya hi Hirud in manga sundalu jaga, ubus ampa niya piyapatay.

Pagꞌubus yadtu, minīg hi Hirud dayn ha Yahudiya. Miyadtu siya himantiꞌ pa Sisariya.

In Kamatay kan Hirud

20 Duun mayan hi Hirud ha Sisariya, naghambuuk pikilan in manga tau dayn ha dāira Tirus iban Sidun mawn dumā magkitaꞌ kan Hirud. Na, asal karugalan hi Hirud in manga tau dayn ha Tirus iban Sidun. Pagdatung sin manga tau mawn pa Sisariya, biyagay nila hi Balastus, amu in tau piyangangandulan hi Hirud sin manga pakaradjaan ha lawm astanaꞌ, ha supaya sila katabangan sin maksud nila. Hangkan sila dumā magkitaꞌ kan Hirud bat dumayaw in atay hi Hirud kanila. Mabayaꞌ tuud sila magsulut iban siya, sabab in kabuhianan ha hulaꞌ nila pagkawaun dayn ha hulaꞌ hi Sultan Hirud. Na, nagtugun na hi Hirud sin adlaw dāhun sila magkitaꞌ.

21 Manjari naabut mayan in adlaw sin tugun hi Hirud, nagtamung siya sin tamungun sultan, ampa siya limingkud ha lilingkuran niya mataas. Pagꞌubus ampa siya namichara ha manga tau. 22 Pagꞌubus niya nagbichara, nagsuwara matanug in manga tau, gantiꞌ panglagguꞌ kan Hirud. Laung nila, “In tau nagbichara yan bukun mānusiyaꞌ, sagawaꞌ Tuhan!” 23 Na, saruun-duun piyaratungan kabinsanaan hi Hirud kaagi sin malāikat dayn ha Tuhan, sabab walaꞌ niya piyagꞌaddatan in Tuhan. Kiyawaꞌ niya in katān kalagguan pa baran niya. Na, kiyaun sin ūd in lawm baran niya ampa siya miyatay.

24 Sartaꞌ magsusūng in pagsaplag sin Parman sin Tuhan, iban timaud in tau nagkahagad ha Parman.

25 Na, naubus mayan in hinang hi Barnabas kay Saul ha Awrusalam (Baytal Makdis) nagbalik na sila pa Antiyuk. Piyaagad nila kanila hi Yahiya amu in diyanglayan Markus.

13

Pīun sin Rū sin Tuhan hi Barnabas kay Saul Magnasīhat

1 Manjari awn manga tau magpapasampay iban manghihinduꞌ sin Parman sin Tuhan pa manga tau agad ha Almasi ha Antiyuk. In sila ini hinda Barnabas, Simiyun, amu in diyanglayan Itum, hi Lukiyus dayn ha Kirini, hi Manain amu in simulig hangka-ukuman iban nahinang biyaꞌ taymanghud hi Gubnul Hirud, iban hi Saul. 2 Sakali ha saꞌbu nila nagpupuasa iban nagtataat pa Tuhan, namichara in Rū sin Tuhan kanila, amu agi, “Kandiha niyu hi Barnabas kay Saul huminang sin daakan kiyamaksud ku hipahinang kanila.”

3 Na, pagꞌubus nila nagpuasa iban nangarap pa Tuhan, diyupunan nila hi Barnabas kay Saul piyangayuan duwaa ampa nila piyatulak.

Pasal sin Tau Kuprus amu in Manghihikmat

4 Na, in duwangka-tau ini amu in naraak sin Rū sin Tuhan, hi Barnabas kay Saul, miyadtu pa dāira Siluki ubus ampa sila timulak pa pūꞌ Kuprus. 5 Pagdatung nila pa dāira Salamis, nagnasīhat sila sin Parman sin Tuhan ha kalanggalan sin manga Yahudi. Piyaagad nila isab hi Yahiya Markus tumabang kanila.

6 Liyatag nila piyanaw in katiluagan sin pūꞌ. Pagꞌabut nila pa dāira Papus piyaglanggal nila in hambuuk tau manghihikmat pagngānan Bar-Īsa. In tau ini nagtanyag sin in siya hambuuk tau magpapasampay sin Parman sin Tuhan. 7 Bagay siya sin gubnul ha Kuprus, hi Sirgus Paulus amu in tau malawm in pikilan niya. Manjari piyakawaꞌ sin gubnul hi Barnabas kay Saul sabab mabayaꞌ siya dumungug sin Parman sin Tuhan. 8 Sagawaꞌ pagkadtu nila, diyā sila naglugat hi Bar-Īsa manghihikmat. (In ngān niya ha bahasa Girik, Ilimas, ha bahasa Hibrani, Bar-Īsa.) Hangkan siya dimā naglugat sabab in kabayaan niya diꞌ in gubnul kumahagad sin hinduꞌ hinda Saul. 9 Manjari hiyūp sin Rū sin Tuhan hi Saul. (In hi Saul ini pagtawagun da isab Paul.) Iyatud niya tuud in manghihikmat ampa niya īyan, 10 laung niya, “Isinarkaꞌ kaw tuud ini! Siyusulang mu in unu-unu katān marayaw. Way hinang mu dugaing dayn sin mamuting iban mangakkal. Lāgiꞌ kabayaan mu bingkukun in hinduꞌ kasabunnalan pasal Tuhan! 11 Na, bihaun paratungan kaw sin Tuhan kabinsanaan. Mabuta kaw iban diꞌ kaw makakitaꞌ kasawahan.”

Na, saruun-duun nanggabun iban nanigidlum na in pangatud hi Ilimas. Simanaw siya tau makaambit kaniya. 12 Pagkitaꞌ sin gubnul sin kimugdan kan Ilimas, nagtūy siya nagparachaya karnaꞌ landuꞌ tuud siya nainu-inu sin hinduꞌ pasal hi Panghuꞌ Īsa.

Dumatung hinda Paul pa Antiyuk ha Hulaꞌ Pisidi

13 Manjari timulak hi Paul iban sin manga iban niya pa Papus mawn pa dāira Pirga ha hulaꞌ Pampilya. Pagdatung nila pa dāira, miyutas na hi Yahiya Markus dayn kanila, ampa nagbalik pa Awrusalam (Baytal Makdis). 14 Dayn ha Pirga limanjal sila pa dāira Antiyuk amu in sakup sin hulaꞌ Pisidi. Pagꞌadlaw Sabtuꞌ, amu in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan sin manga Yahudi miyadtu sila pa langgal, ampa sila limingkud duun. 15 Sakali naubus mayan nabacha in Kitab Tawrat iban sin Kitab sin manga kanabihan, piyabaytaan sin manga nakuraꞌ sin langgal hinda Paul, amu agi, “Manga taymanghud, bang awn isab hibaytaꞌ niyu ha manga tau amu in makapakusug sin īman nila, na kadtui niyu na.”

16 Na, timindug hi Paul ampa siya kimambay gantiꞌ panalam niya ha manga tau. Ubus ampa siya namichara, laung niya,

“Manga pagkahi ku tau Israil iban sin kamu katān bukun bangsa Yahudi amu in nagmamabugaꞌ ha Tuhan, dunguga niyu in bichara ku! 17 In Tuhan sin manga tau Israil, pinīꞌ niya in manga kamaasan natuꞌ hīnang bangsa dakulaꞌ. Timaud in bangsa nila duun ha Misir, amu in hulaꞌ namanyagaꞌ kanila. Na, dayn ha kusug sin Tuhan napuas iban nakaīg sila dayn ha manga namanyagaꞌ kanila ha Misir. 18 Pagꞌīg nila dayn ha Misir, tiyatasan sin Tuhan in addat nila, amu in diꞌ makasulut kaniya duun ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan ha lawm kaꞌpatan tahun. 19 Liyubu sin Tuhan in pitu bangsa ha hulaꞌ Kanan, ubus ampa niya piyusakaꞌ in hulaꞌ yan ha manga tau Israil. 20 In lugay sin manga palihalan ini katān awn manga upat ngagatus tagkayꞌman tahun.

“Pagꞌubus dīhilan niya in manga tau Israil nakuraꞌ manghuhukum kanila sampay naabut pa waktu hi Nabi Samwil. 21 Sakali limugay mayan, nangayuꞌ sila tau magsultan kanila. Na, piyapagsultan sin Tuhan hi Saul, anak hi Kis, panubuꞌ hi Binjamin. Awn kaꞌpatan tahun hi Saul nagsultan kanila. 22 Pagꞌubus yadtu piyaīg siya sin Tuhan dayn ha pagsultanan niya, ampa piyagantiꞌ hi Daud nagsultan kanila. Laung sin Tuhan pasal hi Daud, ‘Kiyaamuhan aku kan Daud, anak hi Jissi sabab in hi Daud ini hambuuk tau hangka-atay iban aku. Unu-unu in kabayaan ku agarun niya sadja!’ ” 23 Na, siyūngan hi Paul in bichara niya ha manga tau, laung niya, “Na, dayn ha panubuꞌ hi Daud piyalahil sin Tuhan in hambuuk Manglalappas ha manga tau bangsa Israil. Iyagad sin Tuhan in janjiꞌ niya kanila. 24 Miyuna limahil hi Yahiya, amu in nagpasakap ha manga tau sin pagdatung hi Īsa. Nagnasīhat siya ha manga tau sin subay sila magtawbat sin manga dusa nila iban magpaliguꞌ. 25 Sakali pagga masuuk na maubus in hinang hi Yahiya ha dunya, namichara siya ha manga tau, laung niya, ‘In pangannal niyu aku na in Manglalappas amu in piyagtatagad-tagaran niyu. Na, nasāꞌ kamu, bukun aku in Manglalappas. Sagawaꞌ magdaratung na siya sumunud kākuꞌ. In aku, minsan humubad sin hukut tawmpaꞌ niya, diꞌ aku tūpun sabab mataas in kawasa niya dayn kākuꞌ.’ ”

26 Na, laung hi Paul, “Manga pagkahi ku tau Israil, panubuꞌ hi Ibrahim iban sin manga tau katān bangsa dugaing nagmamabugaꞌ tuud ha Tuhan, pahātihun ta kamu. Kitaniyu in piyarāhan sin Tuhan sin baytaꞌ pasal sin kalappasan. 27 Sagawaꞌ in manga Yahudi ha Awrusalam (Baytal Makdis) iban sin manga kanakuraan nila walaꞌ sila nagsabunnal sin in hi Īsa amuna in Manglalappas iban walaꞌ nila kiyahātihan in baytaꞌ sin manga kanabihan ha lawm Kitab amu in biyabacha nila sakabaꞌ Sabtuꞌ ha manga langgal nila. Malayngkan, nabunnal in baytaꞌ sin manga nabi pasal sin hīnang sin manga Yahudi kan Īsa. Biyutangan nila hi Īsa sin hukuman subay patayun. 28 Piyangayuꞌ nila tuud kan Pilatu hipapatay hi Īsa, minsan da wayruun dusa kiyabaakan nila mahinang puun-sabab pamatayan kaniya. 29 Na, pagꞌubus mayan naagad nahinang in katān kiyasulat ha lawm Kitab pasal hi Īsa, inīg nila in mayat niya dayn ha usuk pagpatayan ampa nila kiyubul. 30 Sagawaꞌ biyuhiꞌ siya sin Tuhan nagbalik dayn ha kamatay. 31 Nabuhiꞌ mayan siya nagbalik, nakamataud siya nagpanyataꞌ bukun pilay adlaw ha manga tau amu in bakas iban niya dayn ha Jalil pa Awrusalam (Baytal Makdis). Na, bihaun in manga tau ini amuna in nahinang saksiꞌ mamaytaꞌ sin kasabunnalan pasal hi Īsa pa katān tau Israil.

32-33 “Na, bihaun yari kami mamaytaꞌ kaniyu sin Baytaꞌ Marayaw amu in kiyajanjiꞌ sin Tuhan ha manga kamaasan natuꞌ. Iyagad na sin Tuhan bihaun in janjiꞌ niya ha manga kātuꞌniyu panubuꞌ nila, karnaꞌ biyuhiꞌ niya nagbalik hi Īsa dayn ha kamatay. Naagad in bichara sin Tuhan amu in kiyasulat hi Nabi Daud ha hikaruwa tarasul niya ha lawm Kitab Jabur, amu agi,

‘Ikaw in anak ku;

iban dayn ha adlaw ini pahātihun ku sila sin aku in Amaꞌ mu.’

34 Iban amu ini isab in bichara sin Tuhan pasal sin pagbuhiꞌ kan Īsa magbalik dayn ha kamatay iban pasal sin diꞌ humaluꞌ in anggawtaꞌ-baran niya ha lawm kubul. Amu agi,

‘Tantu tuud hirihil ku kaniyu in karayawan kiyajanjiꞌ ku kan Daud.’

35 Lāgiꞌ awn pa isab hambuuk tarasul kiyasulat ha lawm Kitab Jabur, amu agi,

‘Aku in daraakun mu suchi, tantu diꞌ mu pasāran humaluꞌ in baran ku ha paliyangan.’

36 “(Malayngkan minsan hi Daud in nagsulat sin tarasul yan, in yan bukun takdil pa baran niya.) Karnaꞌ nahinang hi Daud in katān daakan kaniya sin Tuhan ha salugay niya ha dunya. Mahuli dayn duun miyatay da siya iban kiyubul siya ha daig sin manga kamaasan niya. Lāgiꞌ nahaluꞌ da in anggawtaꞌ-baran niya ha lawm kubul. 37 Sagawaꞌ in hi Īsa walaꞌ nahaluꞌ in baran niya sabab biyuhiꞌ siya sin Tuhan nagbalik dayn ha kamatay. 38-39 Na, hangkan manga pagkahi ku tau Israil wajib tuud kamu humāti sin dayn ha pasal sin nahinang hi Īsa piyamahalayak na bihaun sin awn na kaampunan sin manga dusa niyu. Lāgiꞌ wajib niyu ingatun sin in pagbawgbug niyu sin saraꞌ daakan hi Musa diꞌ makapuas sin manga dusa niyu, sagawaꞌ hisiyu-siyu in magparachaya kan Īsa mapuas in manga dusa nila. 40 Hangkan kamayaꞌ-mayaꞌ kamu bat kamu diꞌ kugdanan sin kamulahan piyagꞌiyan sin manga kanabihan, amu in kiyabichara sin Tuhan, amu agi,

41 ‘In manga kamu mangguguraꞌ-guraꞌ!

Mahaylan na kamu sin kamulahan kumugdan kaniyu!

Sabab awn hinangun ku ha susūngun, ha masa niyu.

Diꞌ kamu magkahagad ha hinangun ku yan

minsan da awn magpahāti marayaw kaniyu!’ ”

42 Mahuli dayn duun, naubus mayan nagnasīhat hi Paul, gimuwaꞌ na siya dayn ha langgal iban hi Barnabas. Sakali īyan sila sin manga tau pabalikun magnasīhat sin pasal hi Īsa ha Sabtuꞌ balik. 43 Ubus mayan nagꞌuwian in manga tau dayn ha langgal, mataud Yahudi iban manga tau bukun bangsa Yahudi, amu in nagꞌaagama Yahudi, in miyagad kan Paul iban hi Barnabas. Na, īyan sila hi Paul kay Barnabas sin subay nila pahugutun in pangandul nila ha tulung-tabang sin Tuhan.

44 Manjari naabut mayan isab nagbalik in adlaw Sabtuꞌ, in tau katān ha dāira miyadtu pa langgal dimungug sin Parman sin Tuhan. 45 Na, pagkitaꞌ sin manga Yahudi ha manga tau mataud dimurungug kan Paul, nangabughuꞌ tuud sila. Diyā nila tuud naglugat hi Paul iban piyamungan nila sin mangīꞌ.

46 Sagawaꞌ way paglampik bichara, tiyumlangan sila hi Paul kay Barnabas, amu agi, “Wajib tuud subay kamu in paingatun muna pasal sin Parman sin Tuhan karnaꞌ amu yan in giyantaꞌ sin Tuhan sagawaꞌ siyulak niyu. Na, pagga biyaꞌ ha yan, biyaꞌ niyu da piyamung sin diꞌ kamu tūpun dihilan sin kabuhiꞌ salama-lama. Na, hangkan pasāran namuꞌ kamu iban magnasīhat na kami pa manga tau bukun bangsa Yahudi. 47 Karnaꞌ biyaꞌ ha ini in daakan kāmuꞌ sin Tuhan, amu agi,

‘Kamu in hinangun ku biyaꞌ sapantun ilaw dumihil kasawahan pa manga tau bukun bangsa Yahudi, ha supaya mawn in kalappasan sin katān mānusiyaꞌ ha katilingkal dunya!’ ”

48 Na, pagdungug sin manga tau bukun bangsa Yahudi sin bichara ini, kiyūgan tuud sila iban liyagguꞌ nila in Parman sin Tuhan. Na, in sasukuꞌ sin manga napīꞌ sin Tuhan dihilan kabuhiꞌ salama-lama nagparachaya na sin niyasīhat kanila hi Paul.

49 Sartaꞌ in Parman sin Tuhan nalatag na piyagnasīhat ha katilingkal sin hulaꞌ yaun. 50 Sagawaꞌ nakawaꞌ bīcharahan sin manga Yahudi in manga babai bukun Yahudi nagtataat pa Tuhan lāgiꞌ balkanan iban sin manga nagtatau-maas ha lawm dāira Antiyuk, sin subay nila lāngun hi Paul kay Barnabas magnasīhat iban paīgun dayn ha hulaꞌ nila. 51 Na, pagꞌīg hi Paul kay Barnabas dayn ha Antiyuk, piyaspasan nila in bagunbun mīmikit ha siki nila tandaꞌ sin diꞌ tūpun parulihun nila in manga tau simulak sin nasīhat nila. Pagꞌubus ampa sila miyadtu pa dāira Ikuni. 52 Na, in manga tau agad kan Īsa ha Antiyuk kiyūgan tuud iban hiyuhūp sila sin Rū sin Tuhan.

14

Magnasīhat hinda Paul ha Ikuni

1 Manjari pagdatung hi Paul kay Barnabas pa Ikuni, miyadtu sila pa langgal nagnasīhat biyaꞌ da isab sin hīnang nila ha Antiyuk. Na, mataud tuud manga Yahudi iban manga bangsa dugaing in nagparachaya na ha Panghuꞌ Īsa. 2 Sagawaꞌ in manga Yahudi amu in diꞌ magparachaya, bīcharahan nila in manga tau bukun bangsa Yahudi, ha supaya sila dumugal ha manga tau agad kan Īsa. 3 Na, dayn ha sabab yan limugay hi Paul kay Barnabas nagnasīhat duun. Wayruun tuud bugaꞌ nila nagnasīhat sin pasal hi Panghuꞌ Īsa. Dīhilan sila kusug sin Panghuꞌ himinang sin manga hinang mahal-mahal tandaꞌ sin kasabunnalan iban hinang makainu-inu, ha supaya mapakitaꞌ ha manga tau sin bunnal tuud in baytaꞌ pasal sin tulung-tabang sin Panghuꞌ Īsa ha manga tau. 4 Na, nabahagiꞌ in pikilan sin manga tau ha dāira. In kaibanan tau dapit ha manga Yahudi, ampa in kaibanan dapit ha manga kiyawakilan hi Īsa.

5 Sakali awn hambuuk waktu nagꞌisun in manga Yahudi iban sin manga tau bangsa dugaing iban sin manga kanakuraan nila. Kiyapagꞌisunan nila binsanaun hinda Paul ampa tiluun sin batu. 6-7 Daypara nakaingat hinda Paul pasal sin isun nila. Hangkan miyaguy sila pa hulaꞌ Likawna. Didtu mayan sila, nagnasīhat sila sin Baytaꞌ Marayaw pa dāira Listara, pa dāira Dirbi, iban sampay pa katilibut sin duwa dāira yaun.

Kaulian in Tau Diꞌ Makapanaw ha Dāira Listara

8 Na, duun ha Listara awn hambuuk tau diꞌ makapanaw. Asal kariasali nanghihilunu in siki niya. 9 Na, duun siya nagdurungug sin nasīhat hi Paul. Pagkitaꞌ kaniya hi Paul, magtūy kiyabistuhan hi Paul sin nagparachaya na siya ha baytaꞌ pasal hi Panghuꞌ Īsa, iban kiyaingatan hi Paul sin kaulian na in sakit niya. Hangkan iyatud tuud hi Paul in tau ini. 10 Pagꞌubus ampa niya īyan, piyatanug in bichara niya, laung niya, “Tindug kaw!” Na, nagtūy in tau ini limumpat sartaꞌ nakapanaw na.

11 Pagkitaꞌ sin manga tau mataud sin nahinang hi Paul, nagꞌulang-ulang sila ha bahasa nila Likawna. Laung nila, “In manga tuhan-tuhan taniyu nanaug na mari kātuꞌ nagpasalupa tau!” 12 Na, ngiyānan nila hi Barnabas kay Paul sin ngān sin manga tuhan-tuhan nila. In hi Barnabas ngiyānan nila Siyus, hāti in hi Paul ngiyānan nila Hirmis, sabab hi Paul in ūhan magnanasīhat. 13 Na, ha guwaꞌ sin lawang dāira, awn hambuuk bāy pagsusumbahan sin manga tau ha tuhan-tuhan nila hi Siyus. Sakali in imam amu in nagkakaput sin bāy pagsusumbahan, nagdā mawn pa lawang sin dāira manga sapiꞌ mandangan piyangari-ngarihan sin manga sumping. In imam iban sin manga tau mataud sūng sumumbayꞌ sin manga sapiꞌ mandangan hipanghulmat kan Paul iban hi Barnabas.

14 Pagdungug hi Paul kay Barnabas sin hīnang sin manga tau, gīsiꞌ nila in badjuꞌ ha baran nila (sabab way sila kiyaamuhan sin hinang sin manga tau). Dimagan sila pa gitungan sin manga tau mataud nagpupūn ampa sila gimasud, laung nila, 15 “Uy, manga tuwan, maytaꞌ kamu naghinang sin biyaꞌ ha yan? In kami ini tau da biyaꞌ kaniyu. In gawi namuꞌ miyari kaniyu magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw sin subay niyu hundungan na in pagsumba niyu ha manga tuhan-tuhan wayruun kapūsan. In subay sumbahun niyu in hambuuk-buuk Tuhan, amu in tantu tuud buhiꞌ, lāgiꞌ amu in nagpapanjari sin langit iban lupaꞌ iban dagat sampay pa unu-unu katān luun nila. 16 Ha manga waktu limabay,” laung hi Paul, “diyūlan sin Tuhan in tau katān maghinang sin kabayaan nila. 17 Sagawaꞌ minsan biyaꞌ ha yan masi-masi in dayaw sin Tuhan ha mānusiyaꞌ katān. Siya in magdirihil kātuꞌniyu ulan, in magpabunga sin manga tiyanum bang musim nila na, iban magdirihil kātuꞌniyu kakaun, ha supaya mahipuꞌ sin kakuyagan in lawm atay taniyu. Na, in manga yan amu in tandaꞌ sin awn tuud Tuhan.” 18 Sagawaꞌ minsan biyaꞌ hādtu na in pagpahāti hinda Paul, agun da diꞌ malāng in manga tau sin bayaꞌ nila umungsud lalabutan kanda Paul.

19 Manjari bukun malugay awn dimatung mawn pa Listara manga Yahudi dayn ha dāira Antiyuk ha hulaꞌ Pisidi iban dayn ha dāira Ikuni. Bīcharahan nila in manga tau diꞌ pakahagarun kanda Paul. Na, nakawaꞌ nila bīcharahan in manga tau. Hangkan biyatu sin manga tau hi Paul, ampa giyuyud pa guwaꞌ sin dāira sabab in pangannal nila miyatay na hi Paul. 20 Sagawaꞌ piyagtipunan mayan hi Paul sin manga tau agad kan Īsa, nagbangun siya, ampa siya nagbalik pa lawm dāira. Pagꞌubus, pagꞌadlaw hambuuk miyadtu na siya kay Barnabas pa Dirbi.

Magbalik hi Paul kay Barnabas pa Antiyuk ha Hulaꞌ Siriya

21 Pagdatung hi Paul kay Barnabas pa Dirbi nagnasīhat na isab sila sin Baytaꞌ Marayaw pa manga tau. Na, mataud tau duun in miyagad na kan Īsa sabab sin pagnasīhat nila. Na, pagꞌubus ampa sila nagbalik pa Listara, pa Ikuni iban pa Antiyuk ha hulaꞌ Pisidi. 22 Pagdatung nila pa manga dāira yan, piyarayaw nila in atay sin manga tau agad ha Almasi, ha supaya humugut in pangandul iban pagparachaya nila ha Panghuꞌ Īsa. Laung nila ha manga tau, “Subay kitaniyu makalabay sin sasat indalupa-ginis, ampa kitaniyu makaagad ha lawm pamarinta sin Tuhan.” 23 Lāgiꞌ duun ha manga dāira yan, nagpīꞌ sila manga tau hīnang magtau-maas ha manga tau agad ha Almasi haunu-haunu in hulaꞌ pagtipunan nila. Ha waktu sin pagpīꞌ nila ha manga ini, nagpuasa iban nangayuꞌ sila tabang dayn ha Tuhan bang mān in manga tau yan parulihan niya sabab siya in piyangangandulan nila.

24 Pagꞌubus ampa hi Paul kay Barnabas miyadtu pa hulaꞌ Pampilya. Limabay sila dayn ha Pisidi. 25 Pagdatung nila pa Pampilya nagnasīhat sila didtu ha dāira Pirga, ubus ampa sila miyadtu pa dāira Attali. 26 Hāti dayn ha Attali, timulak sila nagbalik pa Antiyuk. In manga tau agad ha Almasi duun ha Antiyuk amu in nangayuꞌ tabang pa Tuhan bang mayan maubus hinda Paul in hinang kiyabugsuꞌ kanila. Na, in hinang yan naubus tuud nahinang hinda Paul.

27 Pagdatung hinda Paul pa Antiyuk tīpun nila in manga tau agad ha Almasi, ampa nila siyuysuyan pasal sin tabang sin Tuhan ha manga hinang nila. Iban nanuysuy na isab sila pasal sin manga tau bukun bangsa Yahudi nakabaak na sin dān tudju pa Tuhan karnaꞌ nagparachaya na sila kan Īsa. 28 Na, dimuun malugay hi Paul kay Barnabas ha manga tau agad ha Almasi ha Antiyuk.

15

Pagꞌisunan sin Manga Almasihin in Pasal Pagꞌislam

1 Manjari awn manga tau dayn ha Yahudiya in dimatung mawn pa Antiyuk nanghinduꞌ ha manga tau agad ha Almasi sin diꞌ sila malappas bang sila diꞌ maislam biyaꞌ sin daakan sin saraꞌ hi Musa. 2 Na, nakapaglugat hi Paul kay Barnabas iban sin manga tau ini pasal walaꞌ nakaamu in panghinduꞌ nila. Pagga wayruun da kasulutan sin paglugat nila, diyaak nila hi Paul kay Barnabas iban sin kaibanan manga tau agad ha Almasi ha Antiyuk madtu pa Awrusalam (Baytal Makdis) mangasubu ha manga kiyawakilan hi Īsa iban ha manga nagtatau-maas ha hulaꞌ sin pasal sin piyaglugatan nila ini.

3 Na, hiyatud na hinda Paul sin manga tau agad ha Almasi pa dān. Pagꞌubus miyanaw na hinda Paul. Paglabay nila dayn ha hulaꞌ Piniki iban Samariya, himapit sila ha manga tau agad ha Almasi duun namaytaꞌ sin awn na manga tau bukun bangsa Yahudi in nagparachaya na ha Panghuꞌ Īsa. Na, landuꞌ tuud kiyūgan in manga katān tau agad ha Almasi. 4 Pagdatung nila pa Awrusalam (Baytal Makdis), iyasip tuud sila marayaw sin manga tau agad ha Almasi, sin manga kiyawakilan hi Īsa iban sin manga nagtatau-maas kanila. Na, siyuysuyan sila hinda Paul sin manga katān nahinang nila dayn ha kabayaan sin Tuhan.

5 Sagawaꞌ awn manga kaibanan tau agad ha Almasi amu in agad ha parhimpunan sin manga Parisi in timindug lāgiꞌ namung, amu agi, “In manga tau bukun bangsa Yahudi subay islamun iban baytaan sin subay sila magkahagad sin saraꞌ daakan hi Musa.”

6 Na, manjari nagmiting nagꞌisun in manga kiyawakilan hi Īsa iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ sin pasal sin parakalaꞌ kiyapaglugatan. 7 Malugay sila nagꞌisun bang biyaꞌ diin in hikataayun sin pikilan nila. Sakali timindug hi Pitrus sartaꞌ namung, laung niya, “Manga maas taymanghud, kaingatan sin kamu katān, sin ha waktu limabay, aku in pinīꞌ sin Tuhan mamaytaꞌ ha manga tau bukun bangsa Yahudi sin Baytaꞌ Marayaw pasal hi Īsa, ha supaya sila makarungug iban magparachaya. 8 Na, in Tuhan amu in makaingat sin unu-unu katān ha lawm atay sin tau, tiyaymaꞌ niya in manga tau bukun bangsa Yahudi, karnaꞌ piyatulunan niya sila sin Rū sin Tuhan biyaꞌ da isab sin kitaniyu. 9 Iban walaꞌ niya piyapagbiddaꞌ in kitaniyu iban sila. Iyampun niya in manga dusa nila sabab nagparachaya sila ha baytaꞌ pasal hi Īsa. 10 Na pagga biyaꞌ ha yan, maytaꞌ niyu dustaun in kabayaan sin Tuhan? Maytaꞌ niyu pabuꞌgatan in manga tau agad ha Almasi huminang sin manga saraꞌ daakan hi Musa sin minsan in kitaniyu iban sin manga kamaasan natuꞌ yadtu diꞌ da makaaku mamawgbug huminang? 11 Na, ingat kamu, in kitaniyu nalappas dayn ha sabab sin kasi-lasa sin Panghuꞌ Īsa kātuꞌniyu. Na, damikkiyan in manga tau bukun Yahudi malappas da isab sabab sin kasi-lasa sin Panghuꞌ kanila.”

12 Na, pagꞌubus hi Pitrus nagbichara, walaꞌ na nagkaybaꞌ in manga tau. Dimungug na sila sin suysuy hi Paul kay Barnabas pasal sin katān hinang mahal-mahal tandaꞌ sin kasabunnalan iban makainu-inu nahinang nila duun ha manga tau bukun bangsa Yahudi dayn ha kusug sin Tuhan. 13 Na, pagꞌubus simubli isab hi Yaꞌkub namichara, laung niya, “Manga maas taymanghud, dungug kamu sin bichara ku! 14 Na, kiyabaytaꞌ na kaniyu hi Simun Pitrus bang biyaꞌ diin in tagnaan sin hinang ini amu in pagpakitaꞌ sin Tuhan sin pagparuli niya ha manga tau bukun bangsa Yahudi, ha supaya sila mahinang sukuꞌ niya. 15 Nagkugdan tuud in bichara hi Simun iban sin kiyasulat sin manga nabi ha lawm Kitab, amu agi sin Panghuꞌ,

16 ‘Pagpuas ini magbalik da aku mawn pa manga panubuꞌ hi Daud.

Pakusugun iban parayawun ku magbalik in kahālan nila

sabab biyaꞌ sila sapantun hambuuk bāy nalubu.

17 Hinangun ku yan

ha supaya in manga tau kaibanan bukun Yahudi

amu in ītung ku da isab manga tau sukuꞌ ku,

lumawag sila sin dān mari kākuꞌ.’

18 Na, amu ini in bichara sin Panghuꞌ, amu in namaytaꞌ sin maksud niya dayn sin awal tagnaꞌ pa!”

19 Na, liyanjal hi Yaꞌkub in bichara niya, laung niya, “Ha pikil ku subay natuꞌ diꞌ hiluhalaun in manga tau bukun bangsa Yahudi, amu in miyagad na sin kabayaan sin Tuhan (pasal sin pagbawgbug sin manga saraꞌ daakan hi Musa). 20 Sagawaꞌ in subay hinangun taniyu parāhan natuꞌ sila sulat baytaan sin subay sila diꞌ kumaun sin kakaun bakas piyanglabut ha manga barhalaꞌ pagtuhanan sin tau, sabab in kakaun yan haram. Lāgiꞌ subay sila diꞌ magjina iban subay sila diꞌ kumaun sin sattuwa bakas pīkul atawa kumaun duguꞌ. 21 Karnaꞌ in saraꞌ daakan hi Musa pagbachahun sakabaꞌ Sabtuꞌ ha manga kalanggalan dayn sin awal masa pa. Lāgiꞌ in hinduꞌ hi Musa piyagnanasīhat ha manga kadāirahan.”

Pasal sin Sulat pa manga Almasihin Bukun Yahudi

22 Na, sakali nagtaayun in pikilan sin manga kiyawakilan hi Īsa iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ iban sin katān tau agad ha Almasi sin subay sila mamīꞌ tau paagarun kan Paul kay Barnabas madtu pa Antiyuk. In napīꞌ nila hi Judas, amu in pagtawagun Barsabbas iban hi Silas. In duwangka-tau ini piyagꞌaaddatan tuud sin manga tau agad ha Almasi. 23 Sila in nagdā sin sulat pa Antiyuk. Amu agi sin sulat,

“Alamat ini sulat naug dayn ha manga kiyawakilan hi Īsa iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ amu in manga kataymanghuran niyu agad kan Īsa ha Awrusalam (Baytal Makdis).

“Yari kami magpasampay sin salam-duwaa namuꞌ kaniyu katān manga taymanghud namuꞌ dugaing bangsa, amu in naghuhulaꞌ ha Antiyuk, Siriya iban Silisiya. 24 Nakarungug kami sin awn manga tau dayn dī kāmuꞌ in miyawn nanghinduꞌ kaniyu, amu in nakahilu sin pamikil niyu. Na, in manga tau yan walaꞌ namuꞌ naraak manghinduꞌ sin biyaꞌ ha yan. 25 (Na, hangkan nagmiting kami nagꞌisun pasal sin parakalaꞌ yan.) Na, kiyapagtaayunan sin kami katān sin subay kami mamīꞌ manga tau, pakawnun kaniyu. Paagarun namuꞌ sila ha bagay natuꞌ kalasahan, hi Barnabas kay Paul, 26 amu in piyagtūk nila in baran nila sabab-karnaꞌ sin ngān sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. 27 Na, pakawnun namuꞌ kaniyu hi Judas kay Silas magbaran mamaytaꞌ kaniyu sin piyagꞌisunan namuꞌ amu in siyulat namuꞌ ini kaniyu. 28 Taayun kami ha kabayaan sin Rū sin Tuhan sin subay kamu diꞌ pabuꞌgatan huminang sin manga daakan luwal da sin manga daakan amu in wajib natuꞌ hinangun. Ini in manga daakan subay niyu kahagarun: 29 subay kamu diꞌ kumaun sin unu-unu kakaun bakas piyanglabut ha manga barhalaꞌ, subay kamu diꞌ kumaun duguꞌ, subay kamu diꞌ kumaun sin manga sattuwa bakas pīkul, iban subay kamu diꞌ magjina. Hikarayaw kaniyu bang niyu agarun in manga liyāngan ini.

“Salam-duwaa kaniyu katān. Wassalam!”

30 Na, pagꞌubus mān kiyahatud pa dān in manga naraak nagdā sin sulat, limanjal na sila pa Antiyuk. Pagdatung nila, piyatipun nila in katān tau agad ha Almasi ampa nila diyuhal in sulat. 31 Pagbacha nila sin sulat, kiyūgan tuud sila sin baytaꞌ nakaparayaw sin atay nila. 32 Na, ha salugay hi Judas kay Silas duun ha Antiyuk, nagnasīhat sadja sila ha manga tau agad ha Almasi duun, sabab in sila magpapasampay da isab sin Parman sin Tuhan. Piyahugut iban piyakusug nila in īman sin manga tau agad ha Almasi. 33 Limugay mān minuwiꞌ na sila nagbalik pa manga tau nagdaak kanila. Hiyatud sila pa dān sin manga tau agad ha Almasi, iban piyangayuan sila duwaa pa marayaw. 34 (Sagawaꞌ in hi Silas nagpabīn duun.)

35 Na, in hi Paul kay Barnabas nagpabīn da isab duun ha Antiyuk. Daran in pagnasīhat iban paghinduꞌ nila sin Parman sin Panghuꞌ. Mataud isab in iban nila nagnasīhat iban nanghinduꞌ duun.

Magbutas hi Paul kay Barnabas

36 Pagga limugay na, laung hi Paul kan Barnabas, “Sūng kita magbalik pa manga kadāira-dāirahan bakas na piyagnasīhatan ta sin Parman sin Tuhan. Kitaun ta bang maunu-unu in manga kataymanghuran ta didtu.” 37 Na, in kabayaan hi Barnabas paagarun nila hi Yahiya Markus. 38 Sagawaꞌ diꞌ mabayaꞌ hi Paul magpaagad, sabab in hi Yahiya Markus miyutas dayn kanila sin waktu duun sila ha Pampilya. Walaꞌ miyagad kanila timalus sin hinang nila. 39 Naglugat tuud sila pasal sin pagpaagad kan Yahiya Markus. Na, in guwaan niya nagbutas sila. Piyaagad hi Barnabas hi Markus kaniya, ampa sila timulak pa Kuprus. 40 Na, in hi Paul piyaagad niya kaniya hi Silas, ampa sila limanjal na sin panaw nila. Nangayuꞌ duwaa in manga tau agad ha Almasi duun bang mayan hinda Paul tabangan sin Panghuꞌ. 41 Limabay hinda Paul ha Siriya iban Silisiya. Tiyabangan nila piyakusug in īman sin manga tau agad ha Almasi.

16

Magad hi Timuti kan Paul iban Silas

1 Pagꞌubus limanjal hinda Paul pa dāira Dirbi iban Listara. Na, manjari nakakawn mayan sila pa Listara, piyaglanggal nila in hambuuk tau agad ha Almasi pagngānan Timuti naghuhulaꞌ duun. In inaꞌ niya hambuuk Yahudi, lāgiꞌ agad da isab kan Īsa. Ampa in amaꞌ niya bangsa Girik. 2 Na, in katān manga tau agad ha Almasi duun ha Listara iban Ikuni, marayaw sadja in bichara nila pasal hi Timuti. 3 Sakali kabayaan hi Paul paagarun hi Timuti kanila. Hangkan piyaislam niya hi Timuti. Hangkan niya piyaislam sabab kiyaingatan sin manga katān Yahudi naghuhulaꞌ duun, sin in amaꞌ hi Timuti, bangsa Girik. (Ampa bukun addat sin manga Girik in magpaislam.) 4 Na, limanjal na hinda Paul sin panaw nila. Himapit sila dayn ha hambuuk dāira pa hambuuk dāira namaytaꞌ ha manga tau agad ha Almasi pasal sin saraꞌ daakan kiyapagtaayunan sin manga kiyawakilan hi Īsa iban sin manga nagtatau-maas ha Awrusalam (Baytal Makdis), lāgiꞌ biyaytaan nila da isab sila sin subay nila kahagarun in manga saraꞌ daakan yan. 5 Hangkan kimusug in īman sin manga tau agad ha Almasi iban magsusūng in adlaw magtataud sila.

Tau Makidun in Pasandungun kan Paul duun ha Turuas

6 Sakali limanjal na hinda Paul pa hulaꞌ Piriji iban hulaꞌ Galatiya, sabab walaꞌ sila diyūlan sin Rū sin Tuhan, magnasīhat sin Parman sin Tuhan duun ha Asiya. 7 Pagꞌabut nila pa daplinan sin hulaꞌ Misiya, sūng sila madtu pa hulaꞌ Bitiniya, sagawaꞌ walaꞌ sila diyūlan sin Rū hi Īsa madtu. 8 Hangkan liyabayan nila in hulaꞌ Misiya, timūy sila madtu pa dāira Turuas. 9 Duun mayan hinda Paul ha Turuas, pagdūm awn simandung ha pangitaꞌ hi Paul. Kītaꞌ niya awn hambuuk tau Makidun nagtitindug nangayuꞌ junjung kaniya, amu agi, “Kari kaw pa hulaꞌ namuꞌ Makidun, ampa mu kami tabangi!” 10 Na, pagꞌubus na mayan kītaꞌ hi Paul in simandung kaniya, magtūy kami miyadtu pa Makidun, sabab napikil namuꞌ na sin Tuhan in nagdaak kāmuꞌ madtu magnasīhat sin Baytaꞌ Marayaw pa manga tau Makidun.*

Magparachaya na kan Īsa hi Lidiya

11 Na, timulak na kami dayn ha Turuas madtu pa Samutirak. Ampa pagꞌadlaw hambuuk limanjal kami pa dāira Niyapulis. 12 Dayn ha Niyapulis, miyanaw kami madtu pa Pilipi amu in dāira dakulaꞌ ha hulaꞌ Makidun iban piyaghuhulaan isab sin manga tau Rūm. Dimuun kami manga pilay adlaw.

13 Sakali pagꞌadlaw Sabtuꞌ, amu in adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan sin manga Yahudi, gimuwaꞌ kami dayn ha dāira ampa kami miyadtu pa sapaꞌ. In pangannal namuꞌ awn lugal pagpangarapan pa Tuhan sin manga Yahudi didtu. Pagdatung namuꞌ madtu, limingkud kami, ampa kami namichara ha manga babai nagtitipun duun. 14 In hambuuk babai nagdurungug duun, hi Lidiya dayn ha hulaꞌ Tatira, amu in maglilitu kakanaꞌ, taluk in walnaꞌ niya. In siya ini hambuuk babai nagtataat pa Tuhan. Pagdungug niya sin bichara hi Paul, nagparachaya na siya ha Panghuꞌ Īsa karnaꞌ biyulat sin Tuhan in atay niya. 15 Sakali nagpaliguꞌ na siya iban sin manga tau ha lawm bāy niya. Pagꞌubus niya nagpaliguꞌ, laung niya kāmuꞌ, “Bang ha pikil niyu bunnal tuud in pagparachaya ku ha Panghuꞌ, na agad kamu mari dumuun ha bāy ku.” Liyugus niya kami dumuun ha bāy niya.

Majīl hinda Paul ha Pilipi

16 Manjari hambuuk adlaw ha harap namuꞌ madtu pa lugal pagpangarapan pa Tuhan, piyaglanggal kami sin hambuuk babai jīnan, lāgiꞌ talus siya. Nakabaak usaha marayaw in manga tagꞌīpun kaniya sabab hikabaytaꞌ niya in maawn ha susūngun. 17 Sakali miyurul siya kāmuꞌ kaynda Paul, sartaꞌ namung siya matanug, laung niya, “In manga tau ini daraakun sin Tuhan Mahatinggi! Magpamahalayak sila kaniyu sin baytaꞌ amu in makarihil kalappasan kaniyu!” 18 Na, bukun pilay adlaw in hinang sin babai yadtu umurul kāmuꞌ kaynda Paul. Limugay iyastulan hi Paul kaniya. Himarap hi Paul pa ulihan, ampa niya īyan in jīn ha lawm baran sin babai, laung niya, “Dayn ha kusug hi Īsa Almasi, guwaꞌ kaw dayn ha baran sin babai yan!” Na, saruun-duun gimuwaꞌ in jīn dayn ha lawm baran sin babai.

19 Na, pagkitaꞌ sin manga tagꞌīpun ha babai sin kiyalawaan na sila usaha, siyaggaw nila hi Paul kay Silas, ampa nila giyuyud madtu pa lugal ha daig tabuꞌ. Diyā nila madtu pa manga nakuraꞌ sin dāira. 20 Pagkadtu nila pa manga nakuraꞌ bangsa Rūm, laung nila, “In manga tau ini Yahudi nanghiluhalaꞌ dī ha dāira taniyu. 21 Nanghinduꞌ sila sin manga addat (sin agama nila) amu in langgal saraꞌ taniyu. In kami ini raayat sin parinta Rūm, hangkan diꞌ kami mabayaꞌ magad sin manga addat piyanghinduꞌ nila.” 22 Na, liyungturan sin manga tau mataud hi Paul kay Silas.

Pagꞌubus ampa piyagirit sin manga nakuraꞌ in tamungun hinda Paul dayn ha baran nila, ampa sila piyalubakan. 23 Nakalanduꞌ tuud in paglubak kanila. Ubus ampa sila liyuun pa lawm jīl iban iyuldinan in jaga ha jīl pahugutun tuud in pagjīl kanda Paul. 24 Pagdungug sin jaga sin uldin kaniya, liyuun niya hinda Paul pa lawm bilik mahugut ampa niya piyasungan in siki.

25 Na, pagꞌabut tungaꞌ dūm in hi Paul kay Silas nangangayuꞌ-ngayuꞌ duwaa iban nagkakalang sin manga kalangan pa Tuhan. Diyurungug sila sin manga kaibanan pilisu ha lawm jīl. 26 Sakali saruun-duun naglinug makusug. Najugjug sampay in kiyabutangan sin jīl iban saruun-duun naukab in kalawang-lawangan iban miyaklus in manga kadina dayn ha siki iban lima sin manga pilisu. 27 Na, pagsayu sin jaga, nauukab na in manga lawang. In pangannal niya nakapaguy in manga pilisu. Hangkan hiyublut niya in pakukus niya, ampa siya ambayaꞌ magpatay sin baran niya. 28 Sagawaꞌ giyasuran siya makusug hi Paul, amu agi kaniya, “Ayaw mu mulaha in baran mu! Yari da kami katān ha lawm jīl!”

29 Na, nagpakawaꞌ ilaw in jaga, ampa siya miyadtu imūsꞌūs kanda Paul. Namidpid siya simujud pa alupan hi Paul kay Silas. 30 Ubus ampa niya diyā hinda Paul pa guwaꞌ. Laung niya, “Manga tuwan, unu in hinangun ku ha supaya aku malappas ampunun sin Tuhan?”

31 In sambung nila, “Pagparachaya kaw ha Panghuꞌ Īsa ampa kaw malappas iban sin manga tau ha lawm ukuman mu.” 32 Na, pagꞌubus ampa siya niyasīhatan hinda Paul pasal sin Parman sin Panghuꞌ sampay da isab pa manga tau ha lawm ukuman niya. 33 Na, sin dūm-dūm da yadtu diyā sin jaga hinda Paul ampa hiyugasan in paliꞌ nila. Pagꞌubus ampa siya nagpaliguꞌ kanda Paul sampay sin katān tau ha lawm ukuman niya. 34 Pagꞌubus ampa niya diyā hi Paul kay Silas pa bāy niya piyakaun. Kimūg tuud in jaga iban sin tau katān ha lawm ukuman niya sabab nagparachaya na sila ha Tuhan.

35 Sakali pagbulat mahinaat diyaak sin manga nakuraꞌ bangsa Rūm in manga pulis madtu pa jīl pabaytaan in jaga sin papaguwaun na hinda Paul.

36 Hangkan laung sin jaga kan Paul, “Nagꞌuldin in manga nakuraꞌ sin paguwaun na kaw kay Silas dayn ha lawm jīl. Makajari na kamu gumuwaꞌ iban bang mān marayaw da in pagpanaw-panaw niyu.”

37 Sagawaꞌ laung hi Paul ha manga pulis, “Uy, maytaꞌ yan biyaꞌ ha yan! Ubus kami liyubakan ha katauran tau iban liyaruk pa lawm jīl minsan kami walaꞌ pa nasumariya, hāti bihaun tapuk kaagi in pagpaguwaꞌ kāmuꞌ dayn ha lawm jīl. Na, diꞌ manjari in biyaꞌ ha yan! Subay magbaran mari in manga nakuraꞌ bangsa Rūm magpaguwaꞌ kāmuꞌ. Karnaꞌ in kami ini raayat da isab sin parinta Rūm.”

38 Na, miyadtu na in manga pulis pa manga nakuraꞌ namaytaꞌ sin agi hi Paul kanila. Na, miyugaꞌ in manga nakuraꞌ pagꞌingat nila sin in hi Paul kay Silas raayat sin parinta Rūm. 39 Na, miyadtu nagbaran in manga nakuraꞌ pa jīl ampa nangayuꞌ kamaapan kanda Paul. Ubus ampa nila hiyatud hinda Paul pa guwaꞌ iban īyan sin marayaw bang sila mīg na dayn ha dāira. 40 Na, pagguwaꞌ hi Paul kay Silas dayn ha lawm jīl, miyadtu sila pa bāy hi Lidiya. Didtu sila nagbaak iban namaytaꞌ ha manga tau agad ha Almasi, sin subay nila pahugutun in pangandul nila ha Panghuꞌ. Pagꞌubus ampa sila limanjal na sin panaw nila.

17

Hi Paul kay Silas ha Dāira Tisalunika

1 Sakali limabay hi Paul kay Silas dayn ha dāira Ampipulis iban Appulun, ampa sila dimatung pa dāira Tisalunika. Na, duun ha Tisalunika awn langgal sin manga Yahudi. 2 Na, simūd hi Paul pa lawm langgal biyaꞌ da isab sin pagkabiyaksahan niya paghinangun. Ha lawm tūngka-Sabtuꞌ nagsambung-laung hi Paul iban sin manga tau duun ha langgal. 3 Simabbut hi Paul manga ayat dayn ha lawm Kitab ampa niya piyahāti ha manga tau sin mattan tuud kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab sin in Almasi lumabay kabinsanaan, lāgiꞌ mapatay siya, sagawaꞌ mabuhiꞌ da siya magbalik dayn ha kamatay. Laung hi Paul, “In hi Īsa ini, amu in piyamahalayak ku kaniyu amuna tuud in Almasi.” 4 Na, nagsabunnal in kaibanan tau sin baytaꞌ hi Paul, lāgiꞌ miyagad na sila sin agi hi Paul kay Silas. Mataud da isab nagkahagad manga babai balkanan iban manga tau Girik amu in nagtataat pa Tuhan.

5 Manjari nangabughuꞌ in manga Yahudi kanda Paul. Tīpun nila in manga bulaug, tau way kapūsan duun ha manga karān-dānan, ampa nila diyaak papaghiluhalaun. Na, nanghiluhalaꞌ na sila ha lawm dāira, iban kiyadtu nila giyubat in bāy hi Jasun sabab in pangannal nila kabaakan nila hi Paul kay Silas duun, ampa nila marā madtu pa manga mahadjanaꞌ. 6 Sagawaꞌ walaꞌ nila kiyabaakan hinda Paul duun. Hangkan giyuyud nila hi Jasun iban sin kaibanan tau agad ha Almasi madtu pa manga nakuraꞌ sin dāira, ampa sila namung matanug, laung nila, “In manga tau magdā-rā kahiluhalaan pakain-pakain sila, yari bihaun ha dāira natuꞌ! 7 Yan sila iyuupiksaꞌ hi Jasun ha bāy niya. Na, in sila yan katān limanggal saraꞌ sin sultan sin bangsa Rūm sabab laung nila awn kunuꞌ sultan dugaing amu in pagngānan Īsa.” 8 Na, pagdungug nila sin bichara yan magtūy nahalubilu in manga tau iban sin manga nakuraꞌ ha dāira. 9 Piyapagbayad piyansa hinda Jasun kaagi sin manga nakuraꞌ ampa sila piyaguwaꞌ.

Hi Paul kay Silas ha Dāira Biriya

10 Manjari narūm mayan, nagtūy piyakadtu sin manga tau agad ha Almasi hi Paul kay Silas pa dāira Biriya. Pagdatung nila madtu, miyadtu sila pa langgal. 11 In manga tau ha Biriya labi marayaw in pikilan dayn ha manga tau Tisalunika sabab landuꞌ tuud in bayaꞌ nila dumungug sin baytaꞌ niyasīhat kanila hinda Paul. Adlaw-adlaw piyapangadjiꞌ nila in Kitab ha supaya nila kaingatan bang bunnal in baytaꞌ hi Paul atawa bukun. 12 In kamatauran kanila nagparachaya ha baytaꞌ hinda Paul. Mataud babai piyagꞌaddatan bangsa Girik in nagparachaya iban mataud da isab manga usug bangsa Girik in miyagad nagparachaya.

13 Sagawaꞌ pagdungug sin manga Yahudi ha Tisalunika sin nagnasīhat hi Paul sin Parman sin Tuhan ha Biriya, miyadtu sila pa Biriya ampa nila piyapaghiluhalaꞌ in manga tau. 14 Na, magtūy piyakadtu hi Paul sin manga katawtaymanghuran agad ha Almasi piyalūd pa higad. Sagawaꞌ in hi Silas kay Timuti nagpabīn duun ha Biriya. 15 In manga tau naghatud kan Paul miyagad kaniya sampay pa dāira Atin. Pagꞌubus ampa sila miyutas dayn kan Paul nagbalik minuwiꞌ pa Biriya. Nagpahanugun hi Paul kanila sin ibut-ibut tuud papaurulun hi Silas kay Timuti kaniya ha masamut.

Magnasīhat hi Paul ha Dāira Atin

16 Ha salugay hi Paul nagtatagad kanda Silas kay Timuti duun ha Atin, simusa tuud in lawm atay niya, sabab kītaꞌ niya mataud tuud manga hīnang barhalaꞌ siyusumba sin manga tau ha dāira. 17 Hangkan diyā niya nagsambung-laung duun ha langgal in manga Yahudi iban sin manga tau bukun bangsa Yahudi amu in nagtataat pa Tuhan. Iban adlaw-adlaw duun ha daig tabuꞌ dāhun niya magsambung-laung in manga tau hisiyu-siyu na in mākawn hipagkugdan niya. 18 Sakali awn manga guru amu in agad ha panghinduꞌ hi Ipikuru iban manga guru pagtawagun Istuik in dimā naglugat kan Paul. Laung sin kaibanan kanila, “Unu taꞌ in bichara sin tau malata way kapūsan ini?”

Laung isab sin kaibanan, “Biyaꞌ siya nagbichara pasal sin tuhan-tuhan dugaing dayn ha guwaꞌ hulaꞌ.” Namung sila biyaꞌ ha yan sabab nagnasīhat hi Paul pasal hi Īsa iban pasal sin kabuhiꞌ magbalik dayn ha kamatay. 19 Na, diyā nila hi Paul madtu pa parhimpunan amu in pagtawagun Ariyupagus. Na, laung sin manga tau kan Paul, “Mabayaꞌ kami umingat dayn kaymu bang unu in hinduꞌ baꞌgu piyagbaytaꞌ mu ha manga tau. 20 Sabab biyaꞌ kiyabaꞌguhan tuud kami sin manga diyungug namuꞌ kaibanan piyagbichara mu. Na, mabayaꞌ kami humāti marayaw pasal sin manga piyagbichara mu yan.” 21 (Karnaꞌ in manga katān raayat sin dāira Atin iban sin manga tau dayn ha dugaing hulaꞌ amu in naghuhulaꞌ duun, way hinang nila dugaing dayn sin magbichara iban dumungug sin unu-unu na pakaradjaan baꞌgu gimuwaꞌ.)

22 Na, sakali timindug hi Paul ha alupan sin manga tau sin parhimpunan Ariyupagus, ampa siya namichara, laung niya, “Na, ha kītaꞌ ku, in manga kamu tau Atin makusug tuud mamawgbug sin manga agama niyu, ginis-ginisan. 23 Karnaꞌ ha pagpanaw-panaw ku ha lawm dāira ini kiyakitaan ku in manga lugal pagsusumbahan niyu. Sakali awn hambuuk lugal paglalabutan in iyuukkilan sin manga kabtangan, amu agi, ‘Harap pa Tuhan amu in diꞌ namuꞌ kaingatan.’ Na, in Tuhan amu in siyumba niyu yan minsan niyu diꞌ kaingatan, amuna in Tuhan piyagbaytaꞌ ku kaniyu.

24 “In Tuhan amu in nagpapanjari sin dunya iban sin katān luun niya, diꞌ maghulaꞌ ha manga bāy pagtataatan hīnang sin mānusiyaꞌ, sabab siya in Panghuꞌ sin katān ha langit iban lupaꞌ. 25 Lāgiꞌ diꞌ siya magkagunahan sin hulas-sangsaꞌ taniyu karnaꞌ diꞌ siya magkagunahan unu-unu sabab siya in magdirihil sin unu-unu katān. Siya in magdirihil kabuhiꞌ iban nyawa ha mānusiyaꞌ katān. 26 Dayn ha hambuuk tau piyapanjari niya in manga mānusiyaꞌ dugaing-dugaing bangsa, ampa niya piyapaghulaꞌ ha katilingkal dunya. Siya in naggantaꞌ sin lugay sin dayaw parasahan iban pagkawasa sin manga bangsa iban siya in nagdihil jangkaan sin hulaꞌ paghulaan nila. 27 Hangkan niya hīnang in biyaꞌ ha yan, ha supaya in manga mānusiyaꞌ magtūyuꞌ tuud lumāg sin dān tudju pa Tuhan, bat nila kaingatan bang hisiyu tuud in Tuhan iban sin unu-unu katān pasal niya. Na, tantu awn sadja dān natuꞌ umingat pasal Tuhan, sabab in siya yari tuud masuuk kātuꞌniyu. 28 Karnaꞌ biyaꞌ na sin agi sin hambuuk tau ha tarasul niya,

‘Siya in nagpapanjari kātuꞌniyu, in magdirihil kusug sin anggawtaꞌ-baran taniyu, iban siya in nagdihil kabuhiꞌ kātuꞌniyu.’

Iban biyaꞌ na isab sin agi sin kaibanan magtatarasul pagkahi niyu hangka-bangsa,

‘In katān mānusiyaꞌ anak sin Tuhan.’

29 “Na, pagga kitaniyu anak sin Tuhan hāti niya in kajarihanan natuꞌ supu kaniya. Hangkan subay kitaniyu diꞌ magpikil sin in kajarihanan sin Tuhan biyaꞌ sin manga hīnang sin manga tau dayn ha bulawan, pilak, atawa batu, atawa dayn ha manga unu-unu na naawn guwaꞌ dayn ha pikilan iban ingat-kapandayan sin mānusiyaꞌ. 30 Malugay na piyasāran sin Tuhan in manga mānusiyaꞌ magsumba sin manga tuhan-tuhan hīnang sin manga tau. Wayruun tuud panghāti nila pasal Tuhan. Sagawaꞌ bihaun nagparman na in Tuhan sin subay in mānusiyaꞌ katān magtawbat iban mamutawan na sin katān hinang nila mangīꞌ. 31 Karnaꞌ awn na kiyagantaꞌ sin Tuhan waktu hipaghukum ha manga mānusiyaꞌ katān. Lāgiꞌ awn na kiyawakilan sin Tuhan manghukum mabuntul ha manga mānusiyaꞌ. Na, piyakitaꞌ sin Tuhan in tandaꞌ sin in kiyawakilan niya amuna in manghukum, sabab biyuhiꞌ niya siya nagbalik dayn ha kamatay!”

32 Na, pagdungug sin manga tau sin bichara hi Paul pasal sin pagbuhiꞌ magbalik dayn ha kamatay, piyagꞌudjuꞌ-udjuꞌ siya sin kaibanan tau. Sagawaꞌ laung isab sin kaibanan tau kan Paul, “Mabayaꞌ kami dumungug magbalik sin pasal yan.” 33 Na, pagꞌubus minīg na hi Paul dayn ha manga tau nagtitipun. 34 Awn isab manga kaibanan tau in miyagad kan Paul iban magkahagad na sin baytaꞌ niya. In ngān sin hambuuk hi Diyunisi agad ha parhimpunan Ariyupagus. Awn isab hambuuk babai pagngānan Damara in miyagad kan Paul iban sin manga kaibanan tau.

18

Magnasīhat hi Paul ha Dāira Kurintu

1 Pagꞌubus minīg na hi Paul dayn ha Atin, ampa siya miyadtu pa dāira Kurintu. 2 Duun niya piyagbaak in hambuuk Yahudi pagngānan Akili amu in piyagꞌanak ha hulaꞌ Puntus. Baꞌgu siya dimatung mawn dayn ha hulaꞌ Italiya iban sin asawa niya hi Pirisila sabab awn uldin dayn kan Sultan Kalawdi hiparūy in katān Yahudi dayn ha hulaꞌ Rūm. Na, miyadtu hi Paul timibaw kanila. 3 Na, pagga sila hangka-kapandayan naghinang bāy mantay-lukuꞌ, na dimidtu kanila hi Paul imiban naghinang. 4 Sakali sakabaꞌ Sabtuꞌ madtu hi Paul pa langgal magsambung-laung iban sin manga Yahudi iban sin manga tau bangsa Girik, ha supaya sila magkahagad sin baytaꞌ niya.

5 Na, dimatung mayan mawn hi Silas kay Timuti dayn ha Makidun, wayruun na hinang hi Paul dugaing dayn sin nagnasīhat iban namaytaꞌ ha manga Yahudi sin kiyasaksian niya sin hi Īsa amuna in Almasi. 6 Sagawaꞌ walaꞌ nagkahagad in manga tau kaniya. Siyulak nila in baytaꞌ hi Paul kanila iban piyamungan nila siya sin mangīꞌ. Na, hangkan jiyabjaban hi Paul in bagunbun dayn ha tamungun niya tandaꞌ sin puas na siya dayn ha pagparuli kanila. Laung hi Paul kanila, “Puas na aku sin pagparuli kaniyu. Bang kamu pagmurkaan sin Tuhan, taksila niyu in baran niyu. Bihaun amuna in parulihun ku in manga tau bukun bangsa Yahudi.”

7 Hangkan minīg hi Paul dayn kanila, ampa siya miyadtu himulaꞌ ha bāy sin hambuuk tau bukun Yahudi amu in nagtataat pa Tuhan. In ngān niya hi Titus Justus. Ha daig sin langgal in bāy niya. 8 Awn isab hambuuk nakuraꞌ sin langgal hi Kirispus in nagparachaya ha Panghuꞌ Īsa iban sin katān tau ha lawm ukuman niya. Mataud da isab in manga tau Kurintu, amu in nakarungug sin baytaꞌ hi Paul, nagparachaya iban nagpaliguꞌ.

9 Sakali hambuuk dūm awn piyanyataꞌ hi Panghuꞌ Īsa kan Paul. Nagparman hi Īsa, amu agi, “Ayaw kaw mabugaꞌ. Gām mayan sūngan in pagnasīhat mu iban ayaw mu hundungi, 10 sabab yari aku timatabang iban jimajaga kaymu. Wayruun tau makamula kaymu sabab mataud tau ha dāira ini in masukuꞌ ku.” 11 Na, hangkan dimidtu hi Paul hangka-tahun iban tungaꞌ nanghinduꞌ ha manga tau sin Parman sin Tuhan.

12 Manjari pagga hi Galliyu na in nahinang gubnul ha hulaꞌ Akaya, nagtaayun in manga Yahudi, ampa nila siyaggaw hi Paul. Pagꞌubus ampa nila diyā pa paghukuman. 13 Tiyuntutan nila hi Paul, laung nila, “In tau ini nanghinduꞌ ha manga tau sin aturan pagtaat pa Tuhan amu in langgal saraꞌ!”

14 Sakali sūng mān hi Paul dumaawa, namichara hi Galliyu ha manga Yahudi, laung niya, “Bang in parakalaꞌ ini pasal dusa dakulaꞌ atawa unu-unu na langgal saraꞌ, na mapatut ku dungugun in tuntut niyu. 15 Sagawaꞌ pagga in parakalaꞌ piyaglugatan niyu yan pasal sin manga kabtangan iban manga ngān iban manga saraꞌ niyu nagsalisi iban sin agi sin tau ini, na malisuꞌ aku lumamud iban manghukum sin parakalaꞌ biyaꞌ ha yan. Kamu na in magsalassay baran niyu!” 16 Pagꞌubus ampa sila piyarūy sin gubnul dayn ha paghuhukuman. 17 Pagdūy kanila, siyaggaw nila hi Sustinis, amu in nakuraꞌ sin langgal, ampa nila bīnasa duun ha alupan sin paghuhukuman. Sagawaꞌ minsan biyaꞌ hādtu in hīnang nila, walaꞌ da sila iyasip hi Galliyu.

Magbalik hi Paul pa Antiyuk

18 Na, in hi Paul dimuun na manga pilay adlaw ha manga tau agad ha Almasi ha Kurintu. Pagꞌubus ampa siya namaid na timulak nagꞌagad iban sin duwa magtiyaun hi Akili kay Pirisila. Ha walaꞌ pa sila nakatulak dayn ha Kinkiriya, nagpabagung hi Paul sin buhuk niya sabab awn kiyanajal niya pa Tuhan. Pagꞌubus ampa sila timulak pa Siriya. 19 Sakali pagdatung nila pa dāira Ipisus, binīn hi Paul hi Akili kay Pirisila duun. Miyadtu siya pa langgal, ampa siya nagsambung-laung iban sin manga Yahudi. 20 Pagdungug sin manga tau kan Paul, mabayaꞌ sila dumuun na hi Paul kanila manga pilay adlaw, sagawaꞌ laung hi Paul wayruun dapat niya dumuun kanila. 21 Malayngkan namaid mayan hi Paul, laung niya kanila, “Mura-murahan bang mayan hirūl da sin Tuhan makabalik da aku mari kaniyu.” Na, timulak na hi Paul dayn ha Ipisus.

22 Pagdatung niya pa Sisariya, timukad siya pa Awrusalam (Baytal Makdis) magꞌaddat ha manga tau agad ha Almasi duun. Pagꞌubus ampa siya limūd pa Antiyuk. 23 Nakalugay-lugay mayan siya duun, miyadtu siya pa manga kahulaꞌ-hulaan ha Galatiya iban Piriji nagpahugut sin īman sin manga tau agad ha Almasi.

Magnasīhat hi Apullus ha Ipisus

24 Sakali ha waktu yadtu awn hambuuk Yahudi in nakakawn pa Ipisus. In tau ini dayn ha dāira Iskandal ha Misir karnaꞌ duun siya piyagꞌanak. In ngān niya hi Apullus. Mapanday siya magbichara iban malawm tuud in panghāti niya pasal sin manga Kitab sin kamaasan. 25 Bakas siya kiyahinduan marayaw sin hinduꞌ pasal hi Panghuꞌ Īsa iban matuyuꞌ tuud siya magpamahalayak iban manghinduꞌ sin kasabunnalan pasal hi Īsa. Mabuntul in panghinduꞌ niya, sagawaꞌ amura in kaingatan niya in pasal pagpangliguꞌ hi Yahiya. 26 Na, timawakkal siya timagnaꞌ nanghinduꞌ ha manga tau duun ha langgal. Pagdungug hi Pirisila kay Akili kaniya, piyaagad nila pa bāy nila ampa diyā magbichara. Diyugangan nila in kaingatan hi Apullus pasal sin hinduꞌ dayn ha Tuhan.

27 Pagꞌubus napikil hi Apullus madtu siya pa Akaya. Na, tiyabang siya sin manga tau agad ha Almasi duun ha Ipisus. Siyulatan nila in manga pagkahi nila agad ha Almasi duun ha Akaya sin hipaasip tuud kanila marayaw hi Apullus. Na, pagdatung hi Apullus pa Akaya, dakulaꞌ tuud in kiyatabang niya ha manga tau amu in miyagad na kan Īsa dayn ha tulung-tabang sin Tuhan. 28 Nakatabang tuud siya sabab bang siya maglugat na ha katauran tau iban sin manga Yahudi amu in diꞌ magkahagad ha Panghuꞌ Īsa, daran niya diyaraug. Karnaꞌ dayn ha manga Kitab sin kamaasan napakitaꞌ niya ha manga tau sin in hi Īsa amuna tuud in Almasi.

19

Magnasīhat hi Paul ha Ipisus

1 Sakali ha saꞌbu hi Apullus duun ha Kurintu, in hi Paul dimatung mawn pa dāira Ipisus. Limabay siya dayn ha manga dān ha gimba. Pagkawn niya pa Ipisus, piyaglanggal niya in manga tau agad kan Īsa. 2 Iyasubu niya sila, laung niya, “Ha waktu nagparachaya na kamu kan Īsa, hiyūp ka kamu sin Rū sin Tuhan?”

In sambung nila, “Way. Walaꞌ kami nakaingat sin awn Rū sin Tuhan?”

3 Na, laung hi Paul, “Unu in hinduꞌ kiyahagad niyu ha waktu nagpaliguꞌ kamu?”

In sambung nila, “In kiyahagad namuꞌ in hinduꞌ hi Yahiya, hangkan nagpaliguꞌ kami kaniya.”

4 In sambung hi Paul, “In hi Yahiya nangliguꞌ ha manga tau amu in nagtawbat na sin manga dusa nila iban biyaytaan niya in manga tau Israil sin subay sila magparachaya ha tau sumunud kaniya, amuna in hi Īsa.”

5 Na, pagdungug nila sin bichara hi Paul, nagpaliguꞌ sila nagbalik tandaꞌ sin agad na sila kan Panghuꞌ Īsa. 6 Sakali pagbutang hi Paul sin lima niya pa babaw ū nila, magtūy sila hiyūp na sin Rū sin Tuhan. Namichara na sila sin manga bukun bahasa nila iban piyamahalayak nila na in Parman sin Tuhan. 7 Awn sila manga hangpuꞌ tagduwangka-tau.

8 Manjari miyadtu hi Paul pa langgal nagnasīhat. Tiyawakkalan niya ha lawm tūy bulan nagnasīhat ha manga tau ha sakabaꞌ Sabtuꞌ. Naglugat siya iban sin manga tau iban tiyuyuan niya pakahagarun in manga tau sin baytaꞌ pasal sin pamarinta sin Tuhan. 9 Sagawaꞌ in manga tau kaibanan diꞌ magkahagad. Matugas in ū nila. Gām mayan namung sila sin mangīꞌ pasal sin hinduꞌ sin Tuhan ha katauran tau. Hangkan minīg hi Paul dayn kanila, ampa niya piyaagad kaniya in manga tau agad ha Almasi. Na, adlaw-adlaw madtu siya pa iskul hi Tirannus, amu in pagtitipunan sin manga tau, ampa siya magsambung-laung iban sin manga tau pasal sin Parman sin Tuhan. 10 Na, biyaꞌ ha yan in hīnang hi Paul ha lawm duwa tahun. Hangkan in tau katān naghuhulaꞌ ha Asiya sibuꞌ da Yahudi iban bukun bangsa Yahudi nakarungug sin Parman sin Panghuꞌ.

In Manga Anak hi Iskib

11 Mataud muꞌjijat mahal-mahal tuud in nahinang hi Paul dayn ha kusug sin Tuhan. 12 Minsan in panyuꞌ atawa jimpaw ha baran hi Paul bang hikadtu pa manga tau nasasakit, kaulian sila, iban gumuwaꞌ in saytan dayn ha baran nila.

13 Manjari awn manga Yahudi magtatawal in naglunsul ha kahulaꞌ-hulaan magpaguwaꞌ saytan dayn ha baran sin manga tau. Sakali simulay sila simabbut sin ngān hi Īsa bang sila magpaguwaꞌ saytan dayn ha baran sin tau, laung nila, “Ha ngān hi Īsa, amu in piyagnasīhat hi Paul, īg kaw dayn ha baran sin tau yan.”

14 Manjari awn pitu tau magtaymanghud manga anak sin Imam Dakulaꞌ pagngānan Iskib in nagbichara biyaꞌ ha yan.

15 Sagawaꞌ laung sin saytan kanila, “Kaingatan ku hi Īsa iban kaingatan ku da isab in pasal hi Paul, sagawaꞌ in kamu diꞌ ku kaingatan. Hisiyu kamu?” 16 Sartaꞌ liyungturan na sila sin tau siyusūd saytan. Diꞌ sila makaatu kaniya. Miyaguy sila dayn ha bāy niya, nagkagirit-girit in tamungun nila nahubuꞌ dayn ha baran nila iban kiyapalian pa sila.

17 Na, in tau katān ha Ipisus, Yahudi iban bukun bangsa Yahudi nakarungug sin pasal ini. Hangkan miyugaꞌ tuud sila iban liyagguꞌ na sin manga tau in ngān hi Panghuꞌ Īsa. 18 Na, mataud manga tau amu in nagparachaya na kan Īsa in namayhuꞌ ha katauran tau namaytaꞌ sin manga mangīꞌ hīhinang nila. 19 In manga tau bakas manghihinang-hinang giyuwaꞌ nila na in manga sulat-sulat ilmuꞌ nila, ampa nila siyunug ha katauran tau. Bīsta nila in halgaꞌ sin manga sulat-sulat ilmuꞌ nila awn kayꞌman ngaibu pilak. 20 Na, hangkan nabukag pa kalayuan in Parman sin Tuhan iban simūng in kawasa niya hangkan mataud in nagkahagad.

Maghiluhalaꞌ in Manga Tau Ipisus

21 Na, mahuli dayn duun napikil hi Paul madtu pa Awrusalam (Baytal Makdis) iban humapit siya ha Makidun iban Akaya ha sūng niya madtu. Iban laung hi Paul, “Pagꞌubus ku dayn ha Awrusalam (Baytal Makdis), subay aku isab madtu pa Rūm.” 22 Sakali piyakadtu niya muna pa Makidun in duwa iban niya hi Timuti kay Irastus. In siya dimuun na ha hulaꞌ Asiya.

23 Na, ha waktu yadtu awn parakalaꞌ dakulaꞌ in kimugdan ha manga tau Ipisus sabab sin hinduꞌ pasal hi Panghuꞌ Īsa. 24 Awn hambuuk tau mananasal pilak, pagngānan Dimitiri. In usaha niya maghihinang bāy-bāy pilak padagbusun biyaꞌ sin pagsusumbahan sin manga tau ha tuhan-tuhan nila babai pagngānan Dayana (Artimis). Dakulaꞌ tuud in usaha niya maghinang ha ini iban sin manga tindug niya. 25 Hangkan tīpun niya in manga tindug niya iban sin manga kaibanan mananasal. Laung niya kanila, “Manga taymanghud ku, kaingatan niyu nakabaak kitaniyu altaꞌ dayn ha usaha ini. 26 Na, bihaun kītaꞌ niyu na iban diyungug niyu in hinang sin hambuuk tau amu in hi Paul ini. Biyaytaan niya in manga tau sin bukun bunnal Tuhan in manga tuhan-tuhan sabab hīnang sadja sila sin manga tau. Na, mataud tau in napakahagad niya sin baytaꞌ niya, dayn dī ha Ipisus sampay agun pa katān hulaꞌ ha Asiya. 27 Na, in hinang niya yan makapiligru kātuꞌniyu sabab kumangīꞌ in ngān sin usaha taniyu. Iban bukun sadja isab yan, sagawaꞌ piligru da isab malawaꞌ na in kalagihan sin pagsusumbahan ha tuhan-tuhan babai hi Dayana. Malawaꞌ na in kalagguan sin tuhan-tuhan babai siyusumba sin tau katān ha Asiya iban ha katilingkal dunya!”

28 Na, pagdungug sin manga tau sin bichara ini, miyasuꞌ tuud in atay nila sartaꞌ imulang sila, laung nila, “Landuꞌ makawasa hi Dayana, Tuhan sin tau Ipisus!” 29 Na, manjari naghiluhalaꞌ na in ha lawm dāira. Siyaggaw sin manga tau naghiluhalaꞌ in hi Gayus kay Aristarkus amu in duwangka-tau iban hi Paul dayn ha Makidun, ampa nila giyuyud pa lugal pagtitipunan sin manga tau. 30 Mabayaꞌ hi Paul madtu dumā magbichara ha manga tau, sagawaꞌ hiyawiran siya sin manga tau agad ha Almasi. 31 Iban awn da isab manga bagay hi Paul, amu in tagakawasa ha hulaꞌ in nagpabaytaꞌ mawn kaniya sin diꞌ siya pakawnun pa plasa piyagtitipunan sin manga tau naghihiluhalaꞌ.

32 Na, masi-masi in paghiluhalaꞌ iban pagtulik sin manga tau iban diꞌ magkugdan in bichara sin pakaniya-pakaniya. Lāgiꞌ in kamatauran kanila way panghāti bang maytaꞌ sila nagtipun naghiluhalaꞌ. 33 Sakali piyasūng sin manga Yahudi in hambuuk tau pagngānan Iskandal pa unahan bat siya makapamichara pa manga tau. Pagkawn niya pa unahan, siyayang niya in lima niya ha supaya maghipus in manga tau ampa siya makabichara sin daawa niya sin bukun manga Yahudi in nagpaawn sin hiluhalaꞌ. 34 Sagawaꞌ kiyakilāhan mayan sin manga tau sin hambuuk siya Yahudi, nagꞌulak tuud sila makusug nagsama-sama, amu agi nila katān, “Landuꞌ makawasa hi Dayana, Tuhan sin kami tau Ipisus!” Awn duwangka-jām in lugay nila nagꞌulak.

35 Limugay mayan napahundung in pagꞌulak sin manga tau kaagi sin hambuuk kunsiyal magsusulat sin manga parakalaꞌ sin manga tau ha dāira. Laung niya ha manga tau, “Manga pagkahi ku tau Ipisus, way tau in diꞌ makaingat sin in dāira taniyu ini Ipisus, amu in nagkakaput sin pagsusumbahan ha tuhan-tuhan babai makawasa, hi Dayana, iban sin lupa niya iyukkil ha batu naug dayn ha langit. 36 Wayruun tau in makapaylu sin manga yan. Hangkan paghipus na kamu, iban ayaw kamu magtūy magꞌūs-ꞌūs maghiluhalaꞌ. 37 In manga tau ini diyā niyu mari, walaꞌ nakahinang usibaan ha manga pagsusumbahan natuꞌ, atawa nakapamung sin manga mangīꞌ pasal sin tuhan-tuhan natuꞌ babai. 38 Bang mabayaꞌ hinda Dimitiri iban sin manga iban niya magtuntut, na subay nila dāhun madtu pa manga manghuhukum ha waktu ukab in paghuhukuman. Subay sila didtu magtuntut. 39 Malayngkan, bang awn pa dugaing parakalaꞌ niyu dayn ha yan, na subay salassayun dayn ha dān marayaw iban ha lawm saraꞌ. 40 Karnaꞌ dayn ha sabab sin nahinang niyu yan, piligru tunaun kitaniyu nanghiluhalaꞌ umatu ha parinta Rūm, ampa wayruun marayaw hikadaawa taniyu bang maytaꞌ naawn in paghiluhalaꞌ ini karnaꞌ wayruun puun-sabab.” 41 Na, pagꞌubus niya nagbichara, piyauwiꞌ niya na in manga tau.

20

Madtu hi Paul pa Makidun iban Hulaꞌ Girik

1 Na, nahipus mayan in paghiluhalaꞌ, piyakawaꞌ na hi Paul piyatipun in manga Almasihin. Pagꞌubus niya namichara sin manga kabtangan hikarayaw atay sin manga tau, namaid na siya kanila, ampa siya timulak pa Makidun. 2 Himapit siya ha manga kahulaꞌ-hulaan ha Makidun dimihil manga lapal-kabtangan hikahugut sin īman sin manga tau duun agad kan Īsa. Pagꞌubus ampa siya miyadtu pa hulaꞌ Girik. 3 Dimidtu siya tū bulan. Sakali sin sūng niya na tumulak pa Siriya nakaingat siya sin biyabantuhan siya bunuun sin manga Yahudi. Hangkan limabay siya nagbalik dayn ha Makidun. 4 In ngān sin manga tau miyagad kaniya, hi Supatir anak hi Pirus dayn ha Biriya, hi Aristarkus kay Sikundus dayn ha Tisalunika, hi Gayus dayn ha Dirbi, hi Tikikus kay Turupimus dayn ha Asiya iban hi Timuti. 5 Miyuna sila ampa kami tiyagaran nila didtu ha Turuas. 6 Na, in kami timulak dayn ha Pilipi pagpuas sin pagsaꞌbu sin pakaradjaan pagngānan Tinapay way Pasulig. Nakalabay mayan lima adlaw nakapagꞌabut na kami iban sila duun ha Turuas. Hangka-pitu in lugay namuꞌ duun.

In Kahinapusan Pamisita hi Paul pa Turuas

7 Manjari naabut mayan dūm Ahad, nagtipun kami iban sin manga tau agad ha Almasi ha Turuas, ampa kami nagsāw nagkaun tinapay gantiꞌ panumtuman kan Panghuꞌ Īsa. Sakali nagnasīhat hi Paul ha manga tau sampay naabut tungaꞌ dūm sabab pagkikinsumun na in tulak niya. 8 Mataud ilaw siyusūan didtu ha bilik piyagtipunan namuꞌ ha taas. 9 Manjari awn hambuuk subul pagngānan Utikus in naglilingkud ha tandawan. Na, pagga mahabaꞌ in pagnasīhat hi Paul, kiyaruꞌ hi Utikus sampay nakahaluk in tūg niya. Nakahaluk mayan siya, nahulug siya dayn ha taas bāy, ampa tūngka-pangkat in taas sin kiyahulugan niya. Pagpūt kaniya sin manga tau miyamatay na siya. 10 Sagawaꞌ pagnaug mawn hi Paul iyulinan niya in subul ampa niya giyulgul. Laung niya ha manga tau, “Ayaw kamu masusa, buhiꞌ da siya!” 11 Pagꞌubus ampa hi Paul nagbalik pa taas bāy, ampa siya kimaun sin tinapay. Na, naabut sampay kiyamahinaatan in pagbichara hi Paul iban sin manga tau. Pagꞌubus ampa siya namaid kanila. 12 In subul bakas nahulug buhiꞌ da. Diyā nila na minuwiꞌ iban makūg tuud in lawm atay nila.

13 Sakali timulak na kami ha taas adjung madtu pa Assus miyuna dayn kan Paul, sabab in tugun hi Paul patagarun kami ha Assus karnaꞌ in siya mawn pa Assus labay dayn ha ginlupaan. 14 Sakali nagbaak mān kami duun ha Assus, simakat na siya pa taas adjung, ampa kami limanjal na madtu pa Mitilin. 15 Sakali timulak na kami dayn ha Mitilin. Pagꞌadlaw hambuuk nakalabay kami dayn ha pūꞌ Kiyus. Pagꞌadlaw hambuuk na isab imuntas na kami dayn ha pūꞌ Samus. Na, hikatū sin adlaw, dimatung na kami pa Militus. 16 Manjari in gantaꞌ hi Paul diꞌ na humapit ha Ipisus bat siya diꞌ makalugay ha hulaꞌ Asiya. Maūs siya madtu pa Awrusalam (Baytal Makdis) sabab mabayaꞌ siya sumaut sin pagjamu pagngānan Kayꞌman bang awn dapat.

In Bāndaꞌ hi Paul ha Manga Nagtatau-maas Almasihin ha Ipisus

17 Hangkan duun mayan siya ha Militus nagparā siya lapal madtu pa manga nagtatau-maas ha manga tau agad ha Almasi ha Ipisus pakawnun kaniya. 18 Na, pagdatung nila mawn, laung hi Paul kanila, “Manga maas taymanghud, asal kaingatan niyu da in addat-tabīat ku dayn sin tagnaꞌ karatung ku mari pa Asiya. 19 Walaꞌ aku nagtaas atay himinang sin kiyawakil kākuꞌ hi Panghuꞌ Īsa. Gām mayan in hinang yan iyaagaran sin luhaꞌ ku magkapakpak. Kaingatan niyu da isab sin mataud sasat kimugdan kākuꞌ sabab sin manga isun sin manga Yahudi mulahun aku. 20 Lāgiꞌ dayn ha manga pagnasīhat iban paghinduꞌ ku kaniyu ha manga bāy niyu sampay ha manga katauran tau, kaingatan niyu da isab sin walaꞌ ku piyagꞌūg kaniyu in unu-unu hikarayaw kaniyu. 21 Kiyabaytaan ta na kamu sin kasabunnalan iban jiyunjung ku ha mānusiyaꞌ katān sibuꞌ da Yahudi iban bukun, sin subay magtawbat na sila sin manga dusa nila. Subay nila harapun na in Tuhan iban magparachaya na sila ha Panghuꞌ natuꞌ Īsa.

22 “Na, manjari bihaun madtu na aku pa Awrusalam (Baytal Makdis), sabab pakadtuun aku sin Rū sin Tuhan. Na, diꞌ ku kaingatan bang unu in kumugdan kākuꞌ didtu. 23 Amura in kaingatan ku hawnu-hawnu dāira in kakadtuan ku, paingatun aku sin Rū sin Tuhan sin kabinsanaan sadja iban jīl in datungan ku. 24 Sagawaꞌ diꞌ aku magparuli ha yan sabab timbang da way halgaꞌ kākuꞌ in kabuhiꞌ ku. Amu na mahalgaꞌ kākuꞌ in magtalus sin hinang kiyawakil kākuꞌ hi Panghuꞌ Īsa, amu in magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin kasi-lasa sin Tuhan ha manga mānusiyaꞌ.

25 “Na, bihaun kaingatan ku sin ini na in kahinapusan sin pagkitaꞌ ku iban sin manga kamu katān, amu in kiyapagnasīhatan ku pasal sin pamarinta sin Tuhan. 26 Hangkan bihaun yari kamu tumindug saksiꞌ ku, sin bang awn dī kaniyu in diꞌ mapuas dayn ha kamulahan ha adlaw mahuli, na in yan bukun na dusa ku. 27 Sabab walaꞌ ku tuud piyagꞌūg biyaytaꞌ kaniyu in katān maksud sin Tuhan. 28 Na, hangkan jaga kamu sin baran niyu iban jagahi niyu da isab in manga katān agad ha Almasi, amu in kiyabugsuꞌ kaniyu sin Rū sin Tuhan. Upiksaa niyu tuud marayaw biyaꞌ sapantun tau magꞌiipat manga bili-bili. Sabab nahinang sila manga tau sukuꞌ sin Tuhan dayu ha sabab-karnaꞌ sin duguꞌ-nyawa sin Anak niya. 29 Kaingatan ku pagꞌīg ku dayn dī kaniyu awn manga guru mari kaniyu manghinduꞌ sin manga puting iban mangakkal kaniyu. Biyaꞌ sila sapantun iruꞌ talun mangjilakaꞌ kaniyu. Lāgiꞌ tantu tuud kangīun nila in manga tau agad ha Almasi. 30 Iban ha susūngun minsan in manga kaibanan pagkahi niyu agad ha Almasi, bingkukun nila in hinduꞌ kasabunnalan, ha supaya sila mahinang pagꞌaagaran sin manga tau agad ha Almasi. 31 Hangkan subay kamu tuud majaga. Tumtuma niyu in hulas-sangsaꞌ ku iban sin luhaꞌ ku magkapakpak ha waktu sin paghinduꞌ ku kaniyu dūm-adlaw ha lawm tū tahun.

32 “Na, bihaun hibugsuꞌ ta na kamu pa Tuhan iban sin Parman niya pasal sin kasi-lasa niya ha manga mānusiyaꞌ, amu in makapahugut sin īman niyu iban makarihil kaniyu sin karayawan kiyasukuꞌ ha manga tau sukuꞌ sin Tuhan. 33 Walaꞌ ku piyagnapsuhan in manga pilak atawa bulawan atawa manga tamungun niyu. 34 Kiyaiingatan niyu sin nagbuluk-binasa aku nagꞌusaha, ha supaya awn kabuhianan ku iban sin manga iban ku. 35 Hangkan aku nagtuyuꞌ nagꞌusaha biyaꞌ ha yan, ha supaya kamu karihilan pamintangan. Subay kamu magꞌusaha bat awn hikatabang niyu ha manga miskin. Tumtuma niyu in bichara hi Panghuꞌ Īsa, amu agi, ‘Labi in kakuyagan sin tau mangdihil dayn sin tau amu in dihilan.’ ”

36 Na, pagꞌubus hi Paul nagbichara, limuhud hi Paul iban sila, ampa sila nangayuꞌ duwaa pa Tuhan. 37 Pagꞌubus nila nangayuꞌ duwaa, giyulgul nila sīyum hi Paul iban pagtangis nila. 38 Nasusa tuud sila sabab in agi hi Paul diꞌ na sila makapagkitaꞌ magbalik. Manjari hiyatud nila hi Paul pa adjung.

21

Madtu pa Awrusalam (Baytal Makdis) hi Paul

1 Na, pagꞌubus namuꞌ namaid kanila, timulak na kami. Miyuntul in tulak namuꞌ pa pūꞌ-pūꞌ Kus. Pagꞌadlaw hambuuk nakaabut kami mawn pa pūꞌ Rudus. Na, dayn duun timūy kami madtu pa dāira Patara. 2 Pagdatung namuꞌ mawn pa Patara, awn kiyabaakan namuꞌ adjung harap pa hulaꞌ Piniki. Simakat kami, ampa kami miyagad timulak. 3 Kītaꞌ namuꞌ in pūꞌ Kuprus iban nakalabay kami ha dapit pa sātan, buntul namuꞌ pa hulaꞌ Siriya. Sakali dimungguꞌ kami ha Tirus, sabab hiyawas in luwan sin adjung. 4 Liyawag namuꞌ in manga tau agad ha Almasi duun. Kiyabaakan namuꞌ mān sila, himantiꞌ kami duun kanila hangka-pitu. Dayn ha kusug sin Rū sin Tuhan himuhūp kanila, liyāng nila hi Paul diꞌ palanjalun pa Awrusalam (Baytal Makdis). 5 Sakali naabut mān hangka-pitu, namaid na kami dayn kanila, ampa kami limanjal na. Hiyatud kami sin sila katān iban sin manga anak-asawa nila pa guwaꞌ sin dāira. Didtu mayan ha higad daplakan, limuhud kami nangayuꞌ duwaa pa Tuhan. 6 Pagꞌubus namaid na kami dayn kanila katān, ampa kami simakat na pa adjung. In sila isab minuwiꞌ na.

7 Na, timulak kami dayn ha Tirus harap pa Tulimas. Pagdungguꞌ duun nagsalam-siyalami kami iban sin manga katawtaymanghuran agad kan Īsa duun. Himantiꞌ kami kanila hangka-dūm. 8 Pagꞌadlaw hambuuk timulak na kami pa Sisariya. Pagdatung namuꞌ madtu, miyadtu kami himantiꞌ ha bāy hi Pilip. In hi Pilip ini hambuuk tau nagpapamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw iban agad siya ha manga pitu tau, amu in napīꞌ sin manga tau agad kan Īsa ha Awrusalam (Baytal Makdis) (dīhilan kapatutan mamahagiꞌ sin manga sarakka). 9 Upat in anak niya budjang, amu in makabaytaꞌ sin manga pakaradjaan dayn ha Tuhan ha susūngun.

10 Naabut mayan manga pilay adlaw na kami duun, awn hambuuk tau magpapasampay sin Parman sin Tuhan in dimatung mawn dayn ha Yahudiya. 11 Miyawn siya kāmuꞌ, ampa niya kiyawaꞌ in kambut hi Paul hiyukut pa siki iban lima niya, ampa laung niya, “Biyaꞌ ha ini in bichara sin Rū sin Tuhan, amu agi, ‘Biyaꞌ ha ini in paghukut ha tau tagkambut ha ini. Hukutan siya sin manga Yahudi ha Awrusalam (Baytal Makdis) ampa siya hiungsud pa lawm lima sin manga tau bukun bangsa Yahudi.’ ”

12 Pagdungug namuꞌ sin bichara niya, nagsama-sama kami katān iban sin manga tau didtu nangayuꞌ tuud kan Paul diꞌ siya palausun pa Awrusalam (Baytal Makdis). 13 Sagawaꞌ in sambung hi Paul, “Maytaꞌ kamu magtangis biyaꞌ ha yan makahansul sin lawm atay ku? Asal aku sakap bukun sadja majīl ha Awrusalam (Baytal Makdis), sagawaꞌ sampay mapatay ha sabab-karnaꞌ hi Panghuꞌ Īsa.”

14 Na, pagga hi Paul diꞌ da kahawiran, na walaꞌ na kami nagkaybaꞌ. Laung namuꞌ kaniya, “Hisangdul namuꞌ na kaw pa kabayaan sin Panghuꞌ.”

15 Pagꞌubus nakalugay mayan kami duun ha Sisariya, nagsakap na kami, ampa kami limanjal na pa Awrusalam (Baytal Makdis). 16 Miyagad da isab kāmuꞌ in manga kaibanan tau agad kan Īsa dayn ha Sisariya. Diyā nila kami pa bāy hi Manasun, tau Kuprus, hambuuk tau asal agad kan Īsa dayn katagnaꞌ.

Timibaw hi Paul kan Yaꞌkub

17 Pagdatung namuꞌ pa Awrusalam (Baytal Makdis), biyāk kami sin manga katawtaymanghuran agad ha Almasi. Kiyūgan tuud sila sin pagdatung namuꞌ. 18 Pagꞌadlaw hambuuk miyagad hi Paul kāmuꞌ miyadtu timibaw kan Yaꞌkub. Duun da isab nakasaꞌbu in katān nagtatau-maas ha manga tau agad ha Almasi. 19 Na, pagꞌubus mayan hi Paul simalam kanila katān piyapagsunud-sunud na hi Paul biyaytaꞌ kanila in katān nahinang niya dayn ha kabayaan sin Tuhan ha manga tau bukun Yahudi.

20 Pagꞌubus nila dimungug sin suysuy niya, piyudji nila in Tuhan. Laung nila kan Paul, “Na, taymanghud, kītaꞌ mu na pilang ngaibu Yahudi in nagkahagad na kan Īsa dī ha Awrusalam (Baytal Makdis) iban in sila katān matuyuꞌ tuud mamawgbug sin saraꞌ daakan hi Musa. 21 Na, awn suysuy nakaabut kanila pasal sin panghinduꞌ mu. Nanghinduꞌ kaw kunuꞌ ha manga katān Yahudi naghuhulaꞌ ha kahulaꞌ-hulaan sin manga bangsa dugaing sin bukun na wajib bawgbugan in saraꞌ daakan hi Musa. Lāgiꞌ biyaytaan mu kunuꞌ in manga tau diꞌ na papagꞌislamun sin manga anak nila iban diꞌ na paagarun sin manga hinang addat sin agama Yahudi. 22 Tantu nakarungug na sila sin dimatung na kaw mari pa Awrusalam (Baytal Makdis). Na, unu in hinangun taniyu? 23 Na, biyaꞌ ha ini in kabayaan namuꞌ hinangun mu. Yari awn upat katau dī kāmuꞌ nakanajal huminang sin hinang pagsuchi sin anggawtaꞌ-baran. 24 Agad kaw kanila huminang sin hinang pagsuchi sin anggawtaꞌ-baran iban atasi in manga gastu nila sin paghinang yan. Pagꞌubus yan makapagbagung na sila (tandaꞌ sin naubus nila na nahinang in najal nila). Na, bang mu yan mahinang mapakitaꞌ ta ha manga tau sin bukun bunnal in manga sumbung iban suysuy sin manga tau pasal sin hinduꞌ mu, sabab minsan in ikaw baran mu namamawgbug da sin saraꞌ daakan hi Musa. 25 Sagawaꞌ ha pasal sin manga tau agad ha Almasi amu in bukun Yahudi, bakas namuꞌ sila piyarāhan sulat biyaytaan sin subay sila diꞌ kumaun sin unu-unu na kakaun bakas piyanglabut ha manga barhalaꞌ. Subay sila diꞌ kumaun duguꞌ atawa unu-unu na sattuwa bakas pīkul, iban subay sila diꞌ maghinang sin unu-unu kalumuan.”

26 Na, miyagad na hi Paul ha manga tau bakas nakanajal iban pagꞌadlaw hambuuk naghinang na sila iban hi Paul sin hinang pagsuchi sin anggawtaꞌ-baran. Pagꞌubus ampa sila miyadtu pa Bāy sin Tuhan nagpahāti bang kuꞌnu maabut in adlaw kahinapusan sin hinang pagsuchi sin anggawtaꞌ-baran iban sin pagꞌungsud sin sattuwa pagkulbanan sin pakaniya-pakaniya kanila nakanajal.

Masaggaw hi Paul ha Bāy sin Tuhan

27 Manjari sūng mān maabut in kahinapusan sin pitu adlaw sin hinang pagsuchi sin anggawtaꞌ-baran, awn nākawn manga Yahudi dayn ha Asiya. Pagkitaꞌ nila kan Paul didtu ha Bāy sin Tuhan, piyapasuꞌ nila in atay sin manga tau ha supaya maawn in hiluhalaꞌ. Naghiluhalaꞌ mayan in manga tau, siyaggaw nila na hi Paul. 28 Namichara sila matanug, laung nila, “Ū, manga tau Israil, panabang kamu kāmuꞌ! In tau ini maglatag sin kahulaꞌ-hulaan manghinduꞌ sin manga unu-unu langgal saraꞌ sin manga tau Israil, sin saraꞌ daakan hi Musa iban sin Bāy sin Tuhan. Na, bihaun yari niya diyā pa halaman sin Bāy sin Tuhan in manga tau bukun Yahudi, amu in makarihil lummiꞌ ha Bāy sin Tuhan sabab kapil in manga tau yan!” 29 (Imiyan sila biyaꞌ ha yan sabab bakas nila kītaꞌ hi Turupimus, tau Ipisus, nagꞌaagad kay Paul duun ha lawm dāira. Na, in pangannal nila diyā siya hi Paul mawn pa lawm Bāy sin Tuhan.)

30 Na, nahiluhalaꞌ na in tau katān ha lawm dāira. Miyadtu in manga tau nagsasama-sama limungtud kan Paul. Siyaggaw nila, ampa nila giyuyud pa guwaꞌ sin Bāy sin Tuhan. Na saruun-duun natambul in lawang sin Bāy sin Tuhan. 31 Sūng mān bunuun sin manga tau hi Paul, awn nakabaytaꞌ pa kumandil sin manga sundalu Rūm sin naghiluhalaꞌ in manga tau katān ha Awrusalam (Baytal Makdis). 32 Na, magtūy diyā nagꞌūs-ꞌūs sin kumandil in manga kapitan ha babaan niya iban sin manga sundalu madtu pa manga tau naghiluhalaꞌ. Na, pagkitaꞌ sin manga tau kaniya nagꞌaagad iban sin manga sundalu himundung na sila naminasa kan Paul.

33 Sakali miyawn in kumandil simaggaw kan Paul, ampa niya piyakadinahan. Pagꞌubus ampa niya iyasubu in manga tau, laung niya, “Hisiyu in tau ini? Unu in dusa nahinang niya?” 34 Na, ginis-ginisan na in baytaꞌ sin manga tau. Landuꞌ tuud nahiyul in manga tau, hangkan walaꞌ tuud kiyahātihan sin kumandil bang maytaꞌ naawn in hiluhalaꞌ. Hangkan iyuldinan niya in manga sundalu hiparā hi Paul pa lawm kutaꞌ. 35 Pagꞌabut nila mān pa hagdan, saꞌ nila na biyuhat hi Paul sabab nabiyaꞌ iruꞌ kāngug in manga tau naghiluhalaꞌ. 36 Iyuurul hi Paul sin tau katān iban pagꞌulang nila, laung nila, “Pataya siya!”

37 Sūng mān hi Paul dāhun sin manga sundalu pa lawm kutaꞌ, namung siya ha kumandil, laung niya, “Makajari bahaꞌ aku mamichara kaymu?”

In sambung sin kumandil, “Ay, bat maingat kaw tuwiꞌ magbichara bahasa Girik. 38 Bang bihādtu bukun ikaw in tau Misir amu in simaggaꞌ ha parinta sin baꞌgu yaun dumā magbunuꞌ? Piyaagad niya kaniya in upat ngaibu tau magbubunuꞌ madtu pa hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan.”

39 In sambung hi Paul, “Bukun! In aku ini hambuuk Yahudi, piyagꞌanak ha dāira Tarsus ha hulaꞌ Silisiya. Hambuuk aku raayat sin dāira bantug. Makajari bahaꞌ kaymu bang aku dumā magbichara ha manga tau?”

40 Na, diyūlan siya sin kumandil namichara ha manga tau. Hangkan timindug hi Paul ha hagdan, ampa niya sīnyalan in manga tau papaghipusun. Naghipus mayan in manga tau, namichara na hi Paul kanila ha bahasa Hibrani.

22

Mamichara hi Paul ha Manga Tau

1 Na, laung hi Paul ha manga tau, “Manga maas taymanghud, dunguga niyu in daawa ku!” 2 Pagdungug sin manga tau sin bichara niya ha bahasa Hibrani, na naghipus tuud in manga tau. Na, liyanjal na hi Paul in bichara niya.

3 Laung niya, “In aku ini hambuuk Yahudi piyagꞌanak ha dāira Tarsus ha hulaꞌ Silisiya. Sagawaꞌ simulig aku dī ha Awrusalam (Baytal Makdis) iban hambuuk aku mulid hi Gamaliyal. Dayn kaniya napangadjiꞌ ku tuud katān in manga saraꞌ daakan sin manga kamaasan natuꞌ iban in kusug ku mamawgbug sin daakan sin Tuhan biyaꞌ da isab sin kamu katān ha waktu bihaun ini. 4 Sin tagnaꞌ, aku in naminasa ha manga tau agad ha aturan ini sampay piyapatay ku sila. Siyaggaw ku sila usug-babai ampa ku liyuun pa lawm jīl. 5 In Imam Dakulaꞌ iban sin katān manghuhukum makasaksiꞌ sin bunnal in bichara ku yan sabab sila yan in nagsulat nagpahāti pa manga pagkahi natuꞌ Yahudi ha Damaskus (sin awn katarrangan ku sumaggaw ha manga tau agad kan Īsa). Hangkan miyadtu aku pa Damaskus sumaggaw ha manga tau agad kan Īsa, ampa sila hukutan dāhun pa Awrusalam (Baytal Makdis) binsanaun.

Mamaytaꞌ hi Paul Pasal sin Suwara hi Panghuꞌ Īsa Kaniya

(Kiy. 9:1-19; 26:12-18)

6 “Sakali sin duun mān aku ha dān masuuk na pa Damaskus, sin ugtu suga, magtūy in katilibut ku kiyugdan sin sahaya masiꞌnag dayn ha taas langit. 7 Na, himantak aku pa lupaꞌ sartaꞌ nakarungug aku suwara, amu agi, ‘Saul, maytaꞌ mu aku pinjalaun?’

8 “In sambung ku, ‘Hisiyu kaw, tuwan?’

“In agi sin suwara, ‘Aku hi Īsa, tau dayn ha Nasarit amu in pīpinjalaꞌ mu.’ 9 Kītaꞌ da isab sin manga iban ku in sahaya, sagawaꞌ walaꞌ nila kiyahātihan in suwara sin nagbichara kākuꞌ.

10 “In sambung ku, ‘Panghuꞌ unu in hinangun ku?’

“In sambung sin Panghuꞌ, ‘Bangun kaw, ampa kaw lanjal na pa Damaskus. Didtu kaw baytaan bang unu in kiyamaksud sin Tuhan hipahinang kaymu.’ 11 Na, pagga aku diꞌ na makakitaꞌ sabab sin siꞌnag sin sahaya kimugdan kākuꞌ, saꞌ na aku piyagꞌambit sin manga iban ku sampay kami dimatung pa Damaskus.

12 “Sakali awn hambuuk tau duun ha Damaskus pagngānan Ananiyas. Hambuuk siya tau nagtataat tuud pa Tuhan iban biyabawgbugan niya tuud in manga saraꞌ daakan hi Musa. Piyagꞌaaddatan tuud siya sin manga katān Yahudi naghuhulaꞌ duun ha dāira. 13 Nākawn siya kākuꞌ iban timindug siya ha daig ku. Laung niya kākuꞌ, ‘Na, Saul, hambuuk taymanghud ku, makakitaꞌ na kaw magbalik!’ Na, saruun-duun nakakitaꞌ na aku nagbalik sartaꞌ kītaꞌ ku na siya. 14 Laung hi Ananiyas kākuꞌ, ‘Ikaw in napīꞌ sin hambuuk-buuk Tuhan sin kamaasan natuꞌ paingatun sin maksud niya iban pakitaun ha Almasi, amu in daraakun niya mabuntul tuud iban makarungug sin suwara sin Almasi magbichara. 15 Karnaꞌ ikaw yan in mahinang saksiꞌ mamaytaꞌ sin pasal niya pa mānusiyaꞌ katān, sin manga kītaꞌ iban diyungug mu dayn kaniya. 16 Na, hangkan ayaw na kaw tumagad duun. Bangun na kaw ampa kaw pagpaliguꞌ na. Pangayuꞌ kaw duwaa iban sabbuta in ngān hi Panghuꞌ Īsa bat mapapas in manga dusa mu.’

17 “Sakali pagꞌuwiꞌ ku pa Awrusalam (Baytal Makdis), ha saꞌbu ku nangangarap pa Tuhan duun ha Bāy sin Tuhan, nalawaꞌ aku ha indan. 18 Ha lawm sin indan ku, kītaꞌ ku hi Panghuꞌ Īsa iban laung niya kākuꞌ, ‘Ūs-ꞌūs kaw īg dayn ha Awrusalam (Baytal Makdis), sabab diꞌ magkahagad in manga tau dī sin manga baytaꞌ mu pasal ku.’

19 “In sambung ku, ‘Panghuꞌ ku, asal kiyaiingatan tuud sin manga tau sin bakas ku liyatag in manga langgal nanaggaw iban naminasa ha manga tau nagpaparachaya kaymu. 20 Minsan ha waktu sin pagpatay kan Istipan amu in namaytaꞌ simaksiꞌ sin pasal mu, duun aku nagkikitaꞌ iban kiyasulutan aku sin hīnang sin manga tau kaniya. Aku pa in nagjaga sin manga tamungun sin manga tau namatay kaniya.’

21 “Laung sin Panghuꞌ kākuꞌ, ‘Kadtu na kaw, sabab in ikaw yan pakadtuun ku pa hulaꞌ malayuꞌ, hulaꞌ sin manga tau bukun bangsa Yahudi.’ ”

22 Na, in manga Yahudi dimurungug duun, piyasāran nila na hi Paul piyapagbichara. Sagawaꞌ pagdungug nila mān sin bichara niya (pasal sin pakadtuun siya hi Īsa pa manga tau bukun Yahudi), similawak makusug in manga tau, laung nila, “Subay patayun in tau yan. In tūp kaniya diꞌ kapinan napas!”

23 Ha saꞌbu nila nagtutulik, piyaglabad-labad nila pa taas in manga tamungun nila, iban nagsabulak sila manga bagunbun. 24 Na, nagꞌuldin na in kumandil hiparā na hi Paul pa lawm kutaꞌ ampa palubakan, ha supaya hi Paul malugus mamaytaꞌ bang unu in narusa niya hangkan in manga Yahudi nagsilawak hipapatay siya. 25 Sagawaꞌ kiyahukutan mān hi Paul iban sūng na siya lubakan, laung niya ha kapitan, “Bukun ka langgal saraꞌ in manglubak ha hisiyu-siyu raayat sin parinta Rūm ha walaꞌ pa nahukum?”

26 Pagdungug sin kapitan sin bichara niya, miyadtu siya magtūy pa kumandil. Laung niya, “Kaingatan mu da ka bang unu in kasūngan sin hinang mu ha tau yaun? In siya hambuuk raayat sin parinta Rūm!”

27 Na, miyadtu in kumandil kan Paul ampa niya iyasubu, laung niya, “Baytai aku bang kaw raayat sin parinta Rūm?”

In sambung hi Paul, “Huun.”

28 Laung sin kumandil, “Mataud in sīn naīg dayn kākuꞌ ampa aku nahinang raayat sin parinta Rūm.”

Simambung magtūy hi Paul, laung niya, “Sagawaꞌ in aku, dayn ha kapagꞌanak kākuꞌ asal na aku raayat sin parinta Rūm.”

29 Na, hangkan saruun-duun minīg in manga tau sūng manglubak kan Paul bat mapariksaꞌ in kasabunnalan. Na, miyugaꞌ in kumandil pagꞌingat niya sin hi Paul hambuuk raayat sin parinta Rūm ampa piyakadinahan niya.

30 Sagawaꞌ mabayaꞌ tuud umingat in kumandil bang maytaꞌ hi Paul kabayaan hipapatay sin manga Yahudi. Hangkan pagꞌadlaw hambuuk piyaīgan niya in kadina hi Paul. Pagꞌubus piyapagtipun niya in manga kaimaman iban sin manga katān manghuhukum iban nagpapanaw saraꞌ agama sin bangsa Israil, ampa niya diyā hi Paul madtu kanila.

23

Mamayhuꞌ hi Paul ha Manga Manghuhukum

1 Na, pagkawn hi Paul, piyatung niya tuud in manga manghuhukum iban nagpapanaw saraꞌ, ampa siya namung, laung niya, “Manga maas taymanghud ku, dayn sin katagnaꞌ sampay pa waktu ini natatantu ku tuud ha baran ku sin mabuntul in kawl-piil iban iꞌtikad ku pa Tuhan.” 2 Sakali magtūy piyasampak in simud hi Paul kaagi sin Imam Dakulaꞌ pagngānan Ananiyas ha manga tau ha daig hi Paul. 3 Laung hi Paul kaniya, “In ikaw yan kugdanan da sin baws sin Tuhan! Karnaꞌ in ikaw yan lansuk ha guwaꞌ, bingit ha lawm. Lumingkud kaw duun manghukum iban magpabawꞌ-bawꞌ sin iyaagad mu tuud in kabuntulan ha lawm saraꞌ, sagawaꞌ in kasabunnalan niya liyanggal mu in saraꞌ, karnaꞌ piyasampak mu aku sawkat na aku dimaawa!”

4 Laung sin manga tau ha daig hi Paul, “Ay kaw, matawakkal kaw mangjūk ha tau giyulal sin Tuhan Imam Dakulaꞌ!”

5 In sambung hi Paul, “A, na manga maas taymanghud, walaꞌ ku isab kaingati sin Imam Dakulaꞌ siya. Sabab bang isab kiyaingatan ku na diꞌ aku makapamung sin bihādtu kaniya, karnaꞌ kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, ‘Ayaw kamu mamung mangīꞌ ha manga nakuraꞌ niyu.’ ”

6 Sakali pagkitaꞌ mān hi Paul sin in manga tau nagtipun manghukum kaniya naglalamud in manga Parisi iban manga Sadduki amu in nababahagiꞌ in pagꞌagad nila sin agama nila, magtūy hi Paul namichara matanug, laung niya, “Manga taymanghud ku, in aku ini hambuuk Parisi, lāgiꞌ anak da isab sin hambuuk Parisi. Yari aku hiyukum bihaun sabab sin huwat-huwat ku sin mabuhiꞌ magbalik in manga patay!”

7 Pagbichara niya na mayan sin bihādtu, magtūy naghiluhalaꞌ naglugat in manga Parisi iban Sadduki. Nabahagiꞌ sila sabab diꞌ magtaayun in pikilan nila. 8 (Laung sin manga Sadduki in manga patay diꞌ mabuhiꞌ magbalik, iban wayruun manga malāikat, iban in nyawa magad da mapatay ha anggawtaꞌ-baran sin tau. Sagawaꞌ magkahagad in manga Parisi ha tū parakalaꞌ yan.) 9 Hangkan sa naglingug tuud sila. Sakali awn kaibanan manga guru sin saraꞌ agama agad ha parhimpunan sin manga Parisi in timindug nangjawab tuud. Laung nila, “Way kabaakan namuꞌ dusa ha tau ini! Marayꞌ awn jīn atawa malāikat in namichara kaniya!”

10 Sakali nagpasuꞌ na tuud in paglugat sin manga Parisi iban Sadduki. Na, miyugaꞌ in kumandil. In kabugaan niya masagsag in baran hi Paul. Hangkan iyuldinan niya in manga sundalu hipakawaꞌ hi Paul dayn ha manga tau naglingug, ampa hiparā pa lawm kutaꞌ.

11 Manjari narūm mayan, nagpanyataꞌ hi Panghuꞌ Īsa mawn kan Paul. Laung niya kan Paul, “Pahuguta in īman mu! Simaksiꞌ na kaw namaytaꞌ ha manga tau dī ha Awrusalam (Baytal Makdis) sin pasal ku. Na, subay da kaw isab madtu pa Rūm sumaksiꞌ mamaytaꞌ sin pasal ku.”

Biyantuhan hi Paul sin manga Yahudi Patayun

12 Na, pagbulat mahinaat nagtipun in manga kaibanan Yahudi nagꞌisun. Simapa sila sin diꞌ sila kumaun atawa minum unu-unu na sampay nila diꞌ mabunuꞌ hi Paul. 13 Awn labi kaꞌpatan tau in taud sin nagꞌisun. 14 Pagꞌubus nila nagꞌisun miyadtu sila pa manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ. Laung nila, “In kami ini nakasapa sin diꞌ kami kumaun unu-unu na, sampay namuꞌ diꞌ mabunuꞌ hi Paul. 15 Na, in kabayaan namuꞌ in kamu iban sin manga manghuhukum magpabaytaꞌ madtu pa kumandil sin hiparā mari kaniyu hi Paul bat bahasa masumariya niyu tuud siya marayaw. Sagawaꞌ ha diꞌ pa siya makaabut mari kaniyu patayun namuꞌ na siya. Asal kami sakap na mamunuꞌ kaniya.”

16 Sagawaꞌ diyungug sin anakun hi Paul subul, amu in anak sin langgung niya babai, in isun sin manga tau manghapaꞌ kan Paul. Hangkan miyadtu siya pa lawm kutaꞌ namaytaꞌ kan Paul.

17 Na, tiyawag hi Paul in hambuuk kapitan ampa niya īyan, laung niya, “Dāha in subul ini madtu pa kumandil, sabab awn hibaytaꞌ niya kaniya.” 18 Na, diyā na sin kapitan in subul madtu pa kumandil.

Laung sin kapitan ha kumandil, “Tiyawag aku hi Paul, amu in pilisu, iban nangayuꞌ siya kākuꞌ hiparā in subul ini mari kaymu sabab awn kunuꞌ hibaytaꞌ kaymu.”

19 Na, iyambit sin kumandil in subul, ampa diyā nagbichara ha way makarungug kanila. Laung niya, “Unu in hibaytaꞌ mu kākuꞌ?”

20 Laung sin subul, “Kiyapagꞌisunan sin manga nakuraꞌ Yahudi sin kinsum pangayuun nila mari kaymu hipaparā hi Bapaꞌ Paul kanila madtu pa manga manghuhukum ha supaya bahasa masumariya tuud marayaw. 21 Sagawaꞌ ayaw mu sila dūli, sabab awn labi kaꞌpatan tau in timatagad humapaꞌ kaniya. In manga tau yan nakasapa sin diꞌ sila kumaun atawa minum sampay nila diꞌ mabunuꞌ hi Bapaꞌ Paul. Sakap na sila bihaun iban tiyatagaran nila dakuman bang mu hirūl in pangayuun nila.”

22 Laung sin kumandil, “Ibut-ibut kaymu, ayaw kaw mamaytaꞌ minsan hisiyu pasal sin sumbung biyaytaꞌ mu kākuꞌ.” Ubus piyauwiꞌ niya na in subul.

Marā hi Paul Madtu kan Gubnul Pilik

23 Sakali piyatawag sin kumandil in duwa kapitan niya. Laung niya kanila, “Pagsakap kamu duwanggatus sundalu iban kapituwan kuraꞌ panyap na iban tau niya iban duwanggatus tau magbubudjak, ampa kamu kadtu pa Sisariya pagꞌabut lisag siyam sin dūm ini. 24 Kawai niyu hi Paul sin manga panguraan niya. Haturan niyu siya madtu kan Gubnul Pilik. Jagahi niyu tuud hi Paul marayaw ha dān ha supaya way kamulahan kumugdan kaniya.” 25 Pagꞌubus ampa in kumandil nagsulat, amu agi,

26 Alamat ini sulat naug dayn kan Kalawdi Lisiyas dumatung mari kan Tuwan Gubnul Pilik.

27 In tau ini siyaggaw sin manga Yahudi iban sūng nila bunuun. Pagꞌingat ku sin raayat siya sin parinta Rūm, miyadtu aku iban sin manga sundalu ku timabang kaniya, kiyawaꞌ dayn ha manga Yahudi. 28 Diyā ku siya madtu pa manga manghuhukum iban nagkakaput saraꞌ sin manga Yahudi, sabab mabayaꞌ ku ingatun bang unu in dusa nahinang niya. 29 Narā ku mayan siya pa paghukuman, ampa ku kiyahātihan sin amura in narusa niya in pagsual nila pasal sin manga saraꞌ daakan sin agama nila. Sagawaꞌ wayruun dusa nahinang niya amu in mapatut pamatayan atawa pangjīlan kaniya.

30 Na, awn nakabaytaꞌ kākuꞌ sin biyantuhan nila siya bunuun. Hangkan magtūy ku siya piyarā mawn kaymu iban piyabaytaan ku in tau nagtuntut kaniya pakawnun kaymu mamaytaꞌ sin tuntut nila kaniya.

Wassalam.

31 Na, iyaagad sin manga sundalu in daakan sin kumandil kanila. Kiyawaꞌ nila hi Paul ampa nila diyā sin dūm yadtu, sampay sila nakaabut pa dāira Antipatir. 32 Sakali naadlaw mayan nagbalik na pa kutaꞌ in manga sundalu. Amura in limanjal naghatud kan Paul in manga tau tagakuraꞌ. 33 Diyā nila hi Paul pa Sisariya. Pagdatung nila, tiyukbal nila in sulat pa gubnul iban iyungsud nila na hi Paul kaniya.

34 Na, biyacha na sin gubnul in sulat, ubus ampa niya iyasubu hi Paul bang unu in ngān sin hulaꞌ niya. Na, pagbaytaꞌ hi Paul sin dayn ha Silisiya siya, 35 laung sin gubnul kan Paul, “Dungugun ku in daawa mu bang dumatung na mari in manga tau manuntut kaymu.” Pagꞌubus ampa niya hi Paul piyarā madtu pa astanaꞌ hi Hirud piyajagahan.

24

Tuntutan sin manga Yahudi hi Paul

1 Manjari nakalabay mayan limay adlaw, in Imam Dakulaꞌ hi Ananiyas limūd pa Sisariya. Miyagad kaniya in manga kaibanan nagtatau-maas ha hulaꞌ iban sin abugaw pagngānan Tirtullus. Miyawn sila namayhuꞌ kan Gubnul Pilik ampa nila tiyuntutan hi Paul. 2 Sakali piyakawaꞌ na sin gubnul hi Paul. Pagdatung mawn hi Paul, timagnaꞌ na nagbichara hi Tirtullus, amu agi niya,

“Tuwan Gubnul, in dayaw sin pamarinta mu nakarihil kasannyangan kāmuꞌ iban nakaparayaw, lāgiꞌ nakapabuntul sin manga kahālan iban sin kalingugan ha hulaꞌ namuꞌ. 3 In kami katān ha katiluagan sin hulaꞌ Yahudiya taptap magsarang-sukul tuud kaymu iban malagguꞌ tuud in panumtuman namuꞌ kaymu. 4 Mahuli dayn duun diꞌ na aku magpahabaꞌ sin lapal-kabtangan ku kaymu, malayngkan pangayuun ku junjung kaymu, bang mān dungugun mu in bichara namuꞌ minsan dakuman hangkarayꞌ!

5 “In hi Paul ini hambuuk tau ū balaꞌ! Siya in timagnaꞌ nangdā lingug ha manga Yahudi ha katilingkal sin dunya iban siya in nakuraꞌ sin manga tau pagngānan agad ha tau Nasarit, amu in simihaꞌ dayn ha agama namuꞌ. 6 Siyulayan niya da isab nagdā sin haram dumihil lummiꞌ pa Bāy sin Tuhan. Na, hangkan siyaggaw namuꞌ siya. In gantaꞌ namuꞌ hukumun siya ha aturan sin saraꞌ namuꞌ, 7 sagawaꞌ nakakawn hi Kumandil Lisiyas, ampa niya kiyawaꞌ hi Paul dayn kāmuꞌ. Na, wayruun nahinang namuꞌ. 8 Na, pagꞌubus nagparaak hi Lisiyas sin in manga tau nanuntut kan Paul subay mari mamayhuꞌ kaymu. Na, bang mu sumariyahun hi Paul ini, na kaingatan mu da dayn kaniya in katān puun-sabab bang maytaꞌ namuꞌ siya tiyuntutan.”

9 Pagꞌubus hi Tirtullus nagbichara, limamud isab in kaibanan Yahudi nanuntut. Laung nila bunnal in katān bichara hi Tirtullus pasal hi Paul.

Dumaawa hi Paul ha Alupan hi Pilik

10 Sakali sīnyalan sin gubnul hi Paul pabicharahun. Na, laung hi Paul, “Tuwan gubnul, kaingatan ku sin nagtahunan in pagparinta mu ha bangsa namuꞌ, hangkan makūg aku dumaawa sin tuntut nila kākuꞌ ha alupan mu. 11 In kakawn ku pa Awrusalam (Baytal Makdis) magtaat pa Tuhan iyampa hangpuꞌ tagduwa adlaw pa bihaun. Makajari kaw mamariksaꞌ ha manga tau bang puting in bichara ku yan. 12 Walaꞌ nila aku kītaꞌ naglugat iban manga tau duun ha Bāy sin Tuhan, atawa nagpapasuꞌ ha manga tau duun ha manga kalanggalan atawa hawnu-hawnu na lugal ha dāira. 13 Wayruun sa yan tandaꞌ hikapakitaꞌ nila sin bunnal in tuntut nila kākuꞌ. 14 Amuna in diꞌ ku payluhan in pagꞌagad ku ha aturan sin pagtaat pa Tuhan sin manga kamaasan namuꞌ amu in īyan nila simihaꞌ dayn ha agama Yahudi. Sagawaꞌ magparachaya da isab aku ha katān saraꞌ daakan hi Musa kiyasulat ha manga Kitab iban sin manga Kitab kiyasulat sin manga kanabihan. 15 In huwat-huwat ku dayn ha Tuhan ha adlaw mahuli in mānusiyaꞌ katān sibuꞌ da mangīꞌ marayaw, mabuhiꞌ magbalik dayn ha kamatay. Na, minsan isab in sila yan magkahagad da ha yan. 16 Hangkan sa magtūyuꞌ tuud aku magꞌatay putiꞌ ha Tuhan iban ha manga mānusiyaꞌ.

17 “Na, pagga pila tahun na aku bukun didtu ha Awrusalam (Baytal Makdis), miyadtu aku timukad dimā sin sarakka pa manga pagkahi ku hangka-bangsa, iban imungsud sin sattuwa pagkulbanan. 18 Na, ha saꞌbu ku naghihinang ha yan didtu ha Bāy sin Tuhan, piyaglanggal aku sin manga tau yan amu in nanuntut kākuꞌ, pagꞌubus ku na mayan naghinang sin pagsuchi sin anggawtaꞌ-baran. Makulang in manga tau duun ha Bāy sin Tuhan iban wayruun lingug. 19 Sagawaꞌ duun da isab in manga kaibanan Yahudi dayn ha Asiya. Na, bang bunnal in tuntut nila kākuꞌ, subay sila mari mamayhuꞌ mamaytaꞌ kaymu sin narusa ku. 20 Atawa pabaytaa in manga tau ini yari dī bihaun bang awn dusa ku kiyamattanan nila ha waktu siyumariya aku didtu ha alupan sin manga manghuhukum iban sin nagpapanaw saraꞌ. 21 Way dusa nahinang ku dugaing luwal da nakapamung aku ha alupan nila, laung ku, ‘In aku ini hiyukum niyu bihaun sabab sin pagparachaya ku sin in manga patay mabuhiꞌ magbalik ha adlaw mahuli.’ ”

22 Na, in hi Pilik asal nakaingat tuud pasal sin panghinduꞌ hi Īsa. Sakali tiyangguhan niya in manga tau, laung niya, “Subay na dumatung mari hi Kumandil Lisiyas ampa ta kamu baytaan sin hukuman ku.” 23 Pagꞌubus ampa niya iyuldinan in kapitan pajagahan tuud marayaw hi Paul, sagawaꞌ parihilan da isab kaluhayan, iban diꞌ hipalāng bang awn manga bagay niya magdā mawn sin manga unu-unu na kagunahan hi Paul.

Mamichara hi Paul kan Pilik iban hi Durusilla

24 Na, limabay mayan manga pilay adlaw nākawn hi Pilik iban sin asawa niya hi Durusilla, hambuuk Yahudi. Manjari piyakawaꞌ niya hi Paul. Pagkawn hi Paul, dimungug siya sin bichara hi Paul pasal sin pagparachaya kan Īsa Almasi. 25 Sagawaꞌ limugay mayan namichara na hi Paul pasal sin manga hinang mabuntul, pasal sin pagtagga sin napsu mangīꞌ iban pasal sin paghukum ha manga mānusiyaꞌ katān ha adlaw mahuli. Na, hiyanggaw hi Pilik pagdungug niya sin manga bichara hi Paul. Laung niya kan Paul, “Makajari na kaw gumuwaꞌ. Hipatawag ta mān kaw bang awn waktu ku dumungug kaymu magbalik.” 26 Na, nakamataud hi Paul piyakawaꞌ hi Pilik diyā nagbichara sabab in huwat-huwat niya tangdanan siya sīn hi Paul ha supaya mapuas in parakalaꞌ niya.

27 Sakali pagpuas duwa tahun hi Purkiyus Pistus na in gimantiꞌ naggubnul kan Pilik. Pagꞌīg hi Pilik dayn ha paggubnulan, walaꞌ niya piyaguwaꞌ hi Paul dayn ha lawm jīl sabab kabayaan niya kaamuhan in manga Yahudi kaniya.

25

Dumaawa hi Paul ha Alupan hi Gubnul Pistus

1 Na, paglabay tū adlaw dayn ha pagdatung hi Pistus mawn pa hulaꞌ pamarintahan niya, miyadtu siya pa Awrusalam (Baytal Makdis) dayn ha Sisariya. 2 Pagdatung niya, miyawn in manga nakuraꞌ kaimaman iban sin manga nakuraꞌ Yahudi nagdā sin tuntut nila kan Paul. 3 Nangayuꞌ sila tulung kaniya bang mān pakawnun niya hi Paul pa Awrusalam (Baytal Makdis), sabab kiyapagꞌisunan nila hi Paul hapaan ha dān ampa bunuun. 4 In sambung hi Pistus kanila, “In hi Paul yadtu najijīl ha Sisariya, lāgiꞌ in aku magbabalik da madtu ha masamut. 5 Bang kamu mabayaꞌ, paagara niyu kākuꞌ pa Sisariya in manga nakuraꞌ niyu, ampa nila tuntutan didtu bang awn narusa sin tau yan.”

6 Na, dimuun pa hi Pistus ha Awrusalam (Baytal Makdis) manga walu atawa hangpuꞌ adlaw, ampa siya limūd pa Sisariya. Didtu mayan siya, pagꞌadlaw hambuuk miyadtu siya pa bilik niya paghuhukuman ampa niya piyakawaꞌ hi Paul. 7 Pagdatung hi Paul, piyaglibutan siya sin manga Yahudi, amu in nakalūd dayn ha Awrusalam (Baytal Makdis). Mataud dusa dakulaꞌ in tiyuntut nila kan Paul, sagawaꞌ wayruun tandaꞌ mapakitaꞌ nila sin bunnal in tuntut nila.

8 Sakali dimaawa hi Paul, laung niya, “Walaꞌ aku nakalanggal sin saraꞌ agama sin manga Yahudi atawa sin Bāy sin Tuhan awla na ha Sultan sin bangsa Rūm.”

9 Sakali in hi Pistus mabayaꞌ kumawaꞌ buddi ha manga Yahudi, hangkan laung niya kan Paul, “Mabayaꞌ kaw dāhun pa Awrusalam (Baytal Makdis) hukumun didtu ha alupan ku?”

10 In sambung hi Paul, “Yari aku bihaun timitindug ha paghuhukuman sin Sultan sin bangsa Rūm amu in mapatut humukum kākuꞌ. Biyaꞌ na sin kiyaiingatan mu wayruun dusa nahinang ku ha manga Yahudi. 11 Bang awn saraꞌ nalanggal ku atawa awn narusa ku amu in mapatut pamatayan kākuꞌ, na lillaꞌ aku butangan hukuman. Sagawaꞌ bang wayruun kasabunnalan sin manga tuntut nila yan kākuꞌ, na wayruun tau in taga kapatutan umungsud kākuꞌ pa lawm lima nila yan. Mabayaꞌ aku mamayhuꞌ pa Sultan sin bangsa Rūm, amu in manghukum sin parakalaꞌ ini.”

12 Na, pagga biyaꞌ hādtu in sambung hi Paul, nagꞌisun hi Pistus iban sin manga tindug niya manghuhukum. Pagꞌubus laung niya kan Paul, “Na, pagga Sultan ha Rūm in diyaut mu, na pakadtuun na kaw kaniya.”

Marā hi Paul Mamayhuꞌ Mawn kan Sultan Agarippi

13 Manjari nakalugay-lugay mayan, nākawn pa Sisariya hi Sultan Agarippi kay Birnika timibaw kan Pistus magꞌaddat kaniya. 14 Duun mayan sila manga pilay adlaw biyaytaan na hi Pistus in Sultan sin pasal hi Paul. Laung niya, “Awn hambuuk pilisu piyabīn hi Pilik ha lawm jīl. 15 Sakali pagkadtu ku pa Awrusalam (Baytal Makdis), in pilisu ini tiyuntutan sin manga nakuraꞌ kaimaman Yahudi iban sin manga nagtatau-maas ha hulaꞌ nila. Piyangayuꞌ nila kākuꞌ pabutangan siya hukuman patayun.

16 “Sagawaꞌ biyaytaan ku sila sin in kitaniyu manga bangsa Rūm, diꞌ makajari mamutang hukuman bang in tau tiyuntutan walaꞌ pa nakapagꞌalup iban sin nanuntut kaniya. Subay tugutan dumaawa naa in tau tiyuntutan. 17 Hangkan pagkari pa Sisariya sin manga tau nanuntut, way na aku nagpalugay. Pagꞌadlaw hambuuk nagtūy aku miyadtu limingkud pa bilik paghuhukuman, ampa ku piyakawaꞌ in tau tiyuntutan nila. 18 Na, timindug na in manga nanuntut namaytaꞌ bang unu in tuntut nila. Na, in pangannal ku dusa dakulaꞌ in tuntut nila kaniya, sagawaꞌ bukun. 19 Amura in tiyuntut nila kaniya in pasal sin paglugat-liyugati nila pasal sin agama nila iban pasal sin hambuuk tau pagngānan Īsa. In hi Īsa ini miyatay na, sagawaꞌ bang ha agi hi Paul in hi Īsa asal buhiꞌ. 20 Na, biyaꞌ diꞌ aku maingat magsumariya kaniya. Hangkan iyasubu ku hi Paul bang siya mabayaꞌ magpahukum didtu ha Awrusalam (Baytal Makdis). 21 Sagawaꞌ nangayuꞌ hi Paul magpajaga tuud siya iban mabayaꞌ siya marā in parakalaꞌ niya pa Sultan sin hulaꞌ Rūm. Na, hangkan piyajagahan ku tuud siya marayaw sampay ku siya mapakadtu pa Sultan ha Rūm.”

22 Laung hi Agarippi kan Pistus, “Mabayaꞌ aku dumungug ha tau yan.”

In sambung hi Pistus, “Kunsum karungugan mu siya.”

23 Pagꞌadlaw hambuuk nakakawn na hi Agarippi iban hi Birnika. Nagtatamung sila sin tamungun mahalgaꞌ iban mabangsa iban liyagguꞌ tuud sila sin manga tau piyaglami-lamihan. Simūd sila pa paghuhukuman iban sin manga kapitan iban sin manga tau lalagguun ha lawm hulaꞌ. Sakali piyakawaꞌ na hi Pistus hi Paul. 24 Pagdā mawn kan Paul, laung hi Pistus kan Sultan Agarippi, “Ampun, iban sin kamu katān nakahādil dī bihaun, in tau ini tiyuntutan sin manga katān Yahudi dī ha Sisariya iban ha Awrusalam (Baytal Makdis), iban imulak tuud sila sin subay patayun in tau ini. 25 Sagawaꞌ wayruun dusa kiyabaakan ku kaniya amu in mapatut pamatayan kaniya. Na, pagga siya nangayuꞌ hiparā in parakalaꞌ niya pa Sultan sin hulaꞌ Rūm, na pakadtuun ku siya. 26 Sagawaꞌ wayruun hikasulat ku pa Sultan ha Rūm pasal sin tau ini. Hangkan yari ku siya diyā mari kaniyu awla na kaymu, Ampun, ha supaya pagꞌubus mu magsumariya kaniya, makaingat na aku bang unu in hisulat ku. 27 Karnaꞌ bang aku, diꞌ isab kumugdan magparā pilisu pa Sultan bang wayruun hikabaytaꞌ bang unu in manga narusa niya.”

26

Dumaawa hi Paul ha Alupan hi Sultan Agarippi

1 Pagꞌubus hi Pistus nagbichara, laung hi Agarippi kan Paul, “Makajari na kaw mamung sin daawa mu.” Na, siyayang hi Paul in lima niya, ampa siya namaytaꞌ sin daawa niya.

2 Laung niya, “Ampun, kiyūgan aku sin makabaytaꞌ aku sin daawa ku ha alupan mu adlaw ini ha pasal sin manga tiyuntut kākuꞌ sin manga Yahudi, 3 sabab kaingatan mu tuud mayaraw in manga addat iban manga pasualan sin manga Yahudi. Hangkan pangayuun ku junjung kaymu bang mayan isab diꞌ kaw sumuhun dumungug sin daawa ku.”

4 “Kaingatan da sin manga pagkahi ku Yahudi in addat-tabīat ku dayn sin kabataꞌ-bataꞌ ku didtu ha hulaꞌ ku sampay aku nakakadtu pa Awrusalam (Baytal Makdis). 5 Bang sila mabayaꞌ sumaksiꞌ, asal nila kaingatan sin ha tagnaꞌ in aku miyamagad tuud namamawgbug sin hinduꞌ sin hangka-tumpuk sin manga tau pagtawagun Parisi, amu in hangka-bahagiꞌ sin agama Yahudi. 6 Na, bihaun yari aku hukumun nila sawkat na aku magkahagad ha janjiꞌ sin Tuhan ha manga kamaasan natuꞌ. 7 Na, in janjiꞌ yan amuna tuud in tiyatagaran sin bangsa natuꞌ katān. Ha salugay in manga Yahudi nagtataat pa Tuhan dūm-adlaw, amu yan in tiyagaran sin hangpuꞌ tagduwangka-bahagiꞌ sin bangsa natuꞌ Yahudi. Na, Ampun, in aku tiyuntutan nila pasal sin pagkahagad ku sin janjiꞌ yan! 8 Maytaꞌ in manga kamu yan yari dī bihaun kahunitan tuud magkahagad sin buhiun sin Tuhan in manga patay?

9 “In bunnal niya minsan in aku, in pikilan ku ha tagnaꞌ, hinangun ku in unu-unu katān mahinang ku bang mayan masaggaꞌ ku in manga tau agad kan Īsa, amu in tau dayn ha Nasarit. 10 Na, biyaꞌ ha yan in hīnang ku ha Awrusalam (Baytal Makdis). Mataud tau agad kan Īsa in napajīl ku, sabab dīhilan aku kapatutan sin manga nakuraꞌ kaimaman sumaggaw kanila. Lāgiꞌ taayun tuud aku bang sila butangan na sin hukuman patayun. 11 Nakamataud ku sila piyabinasa ha manga kalanggalan iban siyulayan ku sila liyugus pabaytaun ha diꞌ na sila magparachaya kan Īsa. Napuspus tuud in dugal ku kanila. Hangkan piyanaw ku sila iyurul sampay pa manga hulaꞌ dugaing.

Mamaytaꞌ hi Paul Bang Maytaꞌ Siya Magparachaya na kan Īsa

12 “Manjari hambuuk waktu kiyadtu ku sila madtu pa Damaskus. Hangkan ku sila kiyadtu sabab kiyarihilan aku kapatutan sin manga nakuraꞌ kaimaman sumaggaw kanila. 13 Sakali, Ampun, pagꞌabut ugtu suga sin saꞌbu namuꞌ duun ha dān, awn kītaꞌ ku sahaya dayn ha langit masiꞌnag dayn sin suga. Kiyugdan sin sahaya in katilibut ku iban sin manga tau miyamagad kākuꞌ. 14 Na, himantak kami katān pa lupaꞌ sartaꞌ nakarungug aku suwara ha bahasa Hibrani, amu agi, ‘Saul, maytaꞌ mu aku pinjalaun? In hīhinang mu yan ikaw da in kasakitan. Biyaꞌ kaw yan sapantun sin sapiꞌ hipagꞌaararu, amu in kasakitan bang tumakdug pa ulihan sabab kugdanan siya sin tutusuk sin nagꞌiipat kaniya.’

15 “Sakali simambung aku, laung ku, ‘Hisiyu kaw tuwan?’

“Na, in sambung niya kākuꞌ, amu agi, ‘Aku hi Īsa amu in pīpinjalaꞌ mu.’ 16 Iban laung niya kākuꞌ, ‘Bangun na kaw, karnaꞌ in aku nagpanyataꞌ kaymu bihaun sabab ikaw in napīꞌ ku daraakun kiyawakilan ku namaytaꞌ ha manga tau pasal sin piyakitaꞌ ku kaymu bihaun iban sin manga hipakitaꞌ ku kaymu ha susūngun. 17 Ayaran ta kaw dayn ha kamulahan hinangun kaymu sin manga tau Israil iban sin manga tau bukun bangsa Yahudi, amu in manga tau hipakadtu ku kaymu. 18 Pakadtuun ta kaw kanila ha supaya mabulat in atay nila iban bat supaya nila kaingatan in kasabunnalan iban maīg sila dayn ha kalawngan. Iban bat sila magad na sin kabayaan sin Tuhan iban maīg na sila dayn ha likusan sin pagꞌagi kanila sin Saytan Puntukan. Lāgiꞌ, bat supaya maampun na in manga dusa nila iban kabahagian na sila sin sukuꞌ sin manga tau sukuꞌ sin Tuhan bang sila magparachaya iban mangandul na kākuꞌ.’

Mamaytaꞌ hi Paul Pasal sin Hinang Niya

19 “Na, Ampun,” laung hi Paul, “nagkahagad aku sin kītaꞌ iban diyungug ku amu in piyanyataꞌ kākuꞌ hi Īsa dayn ha surgaꞌ. Iyagad ku in daakan niya kākuꞌ. 20 Hangkan nagnasīhat aku sin subay in manga tau magtawbat na sin manga dusa nila. Subay nila harapun na in Tuhan iban subay nila hipakitaꞌ dayn ha manga hinang nila sin piyagtawbatan nila na tuud in manga dusa nila. Timagnaꞌ aku nagnasīhat ha Damaskus. Pagꞌubus ampa aku miyadtu pa Awrusalam (Baytal Makdis) iban liyatag ku piyagnasīhatan in katilingkal hulaꞌ sin bangsa Israil sampay naabut ku in hulaꞌ sin manga tau bukun bangsa Yahudi. 21 Na, dayn ha sabab yan siyaggaw aku sin manga Yahudi ha saꞌbu ku duun ha Bāy sin Tuhan, iban ambayaꞌ nila aku patayun. 22 Daypara diꞌ magbugtuꞌ in tabang sin Tuhan kākuꞌ sampay pa bihaun. Hangkan yari aku timitindug dī bihaun mamaytaꞌ sin kiyasaksian ku pa kaniyu katān sibuꞌ da tau babaꞌ iban tau balkanan. In baytaꞌ ku ini kaniyu sibuꞌ da tuud iban sin biyaytaꞌ sin manga kanabihan iban hi Musa sin pasal maawn ha susūngun. 23 Laung nila, in Almasi subay lumabay kabinsanaan iban mapatay. Malayngkan, siya in muna mabuhiꞌ magbalik dayn ha kamatay ha supaya mapamahalayak pa manga Yahudi iban manga tau bukun bangsa Yahudi in kasabunnalan sin siya in manglalappas ha manga mānusiyaꞌ dayn ha manga karusahan nila.”

24 Na, ha saꞌbu hi Paul dimaraawa bihān, mīchara hi Pistus matanug, laung niya, “Kiyakangug kaw yan, Paul! Nakalanduꞌ in pangadjiꞌ mu hangkan kaw yan narupang!”

25 In sambung hi Paul, “Tuwan Gubnul, bukun aku kiyakangug. In bichara ku yan kasabunnalan. 26 Kahātihan sin Tuwan Sultan Agarippi bang unu in bichara ku ini. Hangkan makatawakkal aku mamichara kaniya sabab natatantu ku sin kiyaiingatan niya in manga katān piyagbichara ku yan sabab in manga yan bukun naawn ha sipuk-sipuk. 27 Magkahagad ka kaw, Ampun, ha baytaꞌ sin manga kanabihan? Tantu, kaingatan ku, magkahagad kaw!”

28 Laung hi Agarippi kan Paul, “In pangannal mu maūs-ꞌūs mu aku paagarun hinangun Almasihin?”

29 In sambung hi Paul, “Sibuꞌ da ha masamut iban ha kalugayan, in piyapangayuꞌ ku suhud pa Tuhan bang mān in ikaw iban sin katān nakarungug sin bichara ku adlaw ini mabiyaꞌ da isab kākuꞌ magad na magparachaya kan Īsa, sagawaꞌ bukun isab mapilisu biyaꞌ kākuꞌ bībilangguan!”

30 Sakali timindug na in sultan, in gubnul, hi Birnika iban sin katān duun ha paghuhukuman. 31 Pagguwaꞌ nila, nagbichara sila, laung nila, “Wayruun narusa sin tau yaun amu in mapatut pamatayan atawa pangjīlan kaniya.”

32 Laung hi Sultan Agarippi kan Pistus, “Bang in tau yan walaꞌ nangayuꞌ dumā sin parakalaꞌ niya pa Sultan ha Rūm, makajari na siya puasun.”

27

Marā na hi Paul pa Rūm

1 Manjari pagga natantu na sin manga makapagbayaꞌ sin subay na kami patulakun pa Italiya amu in hulaꞌ sin bangsa Rūm, magtūy nila na tiyukbal hi Paul iban sin kaibanan pilisu pa hambuuk kapitan pagngānan Juliyus. Siya in kapitan sin hangka-tumpuk sin manga sundalu amu in pagngānan Sundalu sin Sultan ha Rūm. 2 Na, dayn ha Aramittu simakat na kami pa hambuuk adjung amu in sūng na tumulak pa manga dāira ha higad sin hulaꞌ Asiya. Miyagad kāmuꞌ hi Aristarkus, tau Makidun dayn ha Tisalunika. Na, timulak na kami.

3 Pagꞌadlaw hambuuk dimungguꞌ na kami pa Sidun. Marayaw in kasuddahan hi Juliyus kan Paul. Diyūlan niya hi Paul timibaw pa manga bagay niya ha supaya siya karihilan sin manga kagunahan niya. 4 Pagꞌubus limanjal na kami sin tulak namuꞌ. Simusul kami ha higad sin pūꞌ Kuprus sabab diꞌ makasangsang in adjung ha kusug sin hangin. 5 Nakalabay kami dayn ha āngan sin hulaꞌ Silisiya iban Pampilya. Pagꞌubus ampa kami dimatung pa dāira Mayra ha hulaꞌ Silisiya. 6 Pagdatung namuꞌ mawn nakabāk in kapitan hambuuk adjung dayn ha dāira Iskandal amu in tumulak pa Italiya. Na, piyasakat niya na kami pa taas adjung.

7 Bukun kami pilay adlaw ha taas adjung sabab malallay in dāgan sin adjung. Landuꞌ tuud kami kiyahunitan. Sakali simampay da kami isab pa dāira Kinidus. Na, pagga kami diꞌ makasangsang sin hangin, simusul na kami ha higad sin pūꞌ Kiriti. Limabay kami dayn ha lawd ha tungud sin tanduꞌ Salmuni. 8 Walaꞌ kami limawak dayn ha higad daplakan. Landuꞌ tuud kami kiyahunitan. Sakali dimatung na kami mawn pa hambuuk paglalawigan amu in pagtawagun Marayaw Paglawigan, amu in masuuk pa dāira Lasiya.

9 Na, liyugayan na ha dān in tulak namuꞌ iban piligru na bang kami lumanjal sabab waktu mahangin na. Limabay na in pagpuasa.* Hangkan biyaytaan sila hi Paul, 10 laung niya, “Manga tuwan, ha kītaꞌ ku in tulak natuꞌ ini mapiligru. Bukun sadja manga luwan iban adjung ini in magmula sagawaꞌ sampay baran taniyu.” 11 Sagawaꞌ walaꞌ nagkahagad kan Paul in kapitan. Amu in kiyahagad niya in agi sin nakuraꞌ iban sin tagdapu sin adjung. 12 Na, pagga in kiyarungguan namuꞌ bukun marayaw paglawigan ha waktu hangin makusug, na in kamatauran mabayaꞌ lumanjal sin tulak sampay sila nakaabut pa Pinika. Duun sila lumawig magpalabay sin hangin makusug. In Pinika ini hambuuk paglalawigan ha pūꞌ Kiriti dapit pa barat-daya iban hilagaꞌ.

Abutan Hinda Paul sin Hunus ha Lawd

13 Sakali kimūꞌ in kusug sin hangin dayn ha sātan. Na, in pangannal sin manga tau hikalanjal nila na in napikil nila hinangun. Hangkan iyutung nila na in bahudjiꞌ ampa kami limayag simusul ha higad sin pūꞌ Kiriti. 14 Sakali bukun malugay kiyugdan kami sin hangin makusug dayn ha pūꞌ, amu in pagtawagun hangin timul. 15 Na, kiyugdan sin hangin makusug in adjung. Na, pagga diꞌ makasangsang sin hangin in dūngan sin adjung, saꞌ na kami nagpaagad ha hangin. 16 Sakali nakatapuk kami dayn ha hangin paglabay namuꞌ dayn ha sātan sin pūꞌ-pūꞌ Kauda. Pagꞌabut namuꞌ mawn, hiyukutan namuꞌ in sasakatan tiyutundan sin adjung, ampa iyutung pa taas sin adjung. Landuꞌ kami kiyahunitan nagꞌutung. 17 Naubus mān nautung in sasakatan, giyampung nila in adjung sin lubid dakulaꞌ iban piyababaꞌ nila in layag dakulaꞌ ampa sila nagpaagad ha hangin, sabab mabugaꞌ sila marā pa kūd ha tampal pa āngan sin Libiya. 18 Na, pagga magsusūng in kusug sin hunus, pagꞌadlaw hambuuk tiyagnaan nila piyaglaruk pa dagat in manga kaibanan luwan sin adjung. 19 Pagꞌadlaw hambuuk na isab piyaglaruk nila pa dagat in manga kapanyapan sin adjung. 20 Manjari nanigidlum in paghulaꞌ. Bukun pilay adlaw in suga iban manga bituun walaꞌ namuꞌ kiyakitaan, lāgiꞌ in hunus magsusūng in kusug. Na, nalawaꞌ na in huwat-huwat namuꞌ sin makapuas kami dayn ha kamulahan.

21 Na, pagga malugay na sila walaꞌ nakakaun, timindug na hi Paul mawn pa giꞌtungan nila ampa namichara. Laung niya, “Manga tuwan, bang kamu dimungug sin bichara ku kaniyu sin subay kitaniyu diꞌ tumulak dayn ha Kiriti, diꞌ kitaniyu mabinsanaꞌ iban malugiꞌ biyaꞌ ha ini. 22 Na, bihaun pangayuun ku junjung kaniyu, pahuguta niyu in lawm atay niyu, karnaꞌ wayruun magmula minsan hambuuk dayn kaniyu. Amura adjung in magkangīꞌ. 23 Sabab, kābii piyakari kākuꞌ sin Tuhan, amu in piyupudji ku iban tagsukuꞌ kākuꞌ, in hambuuk malāikat niya. 24 Laung sin malāikat kākuꞌ, ‘Paul, ayaw kaw mabugaꞌ! Diꞌ da kaw maunu sabab giyantaꞌ sin Tuhan kaymu in ikaw hukumun sin Sultan ha Rūm. Lāgiꞌ dayn ha sabab sin dayaw sin Tuhan kaymu in katān tau iban mu ha taas sin adjung diꞌ maunu.’ 25 Na, hangkan manga tuwan, pahuguta niyu in lawm atay niyu. Karnaꞌ mangandul aku pa Tuhan sin maagad tuud in kiyabaytaꞌ kākuꞌ sin malāikat. 26 Malayngkan, in adjung natuꞌ ini hisanglad pa hambuuk pūꞌ.”

27 Sakali naabut mān in hangpuꞌ tagꞌupat ay-rūm, narā na kami sin hangin makusug ha giꞌtungan sin Lawd Adriya. Pagꞌabut tungaꞌ dūm in pangannal sin manga nagpaparagan sin adjung magsusuuk na kami pa higad ginlupaan. 28 Sakali tiyungkad nila in lawm sin dagat. Pagtungkad nila, awn kawhaan ngarupa in lawm sin dagat. Pagdagan sin adjung hangkarayꞌ, tiyungkad nila na isab nagbalik. Na, awn dakuman hangpuꞌ taglima ngarupa in lawm sin dagat. 29 Na, miyugaꞌ sila sin hisanglad in adjung pa kabatuhan. Hangkan hiyulug nila in upat sāw dayn ha bulian ampa sila nangayuꞌ duwaa bang mān maadlaw na. 30 Sakali nakapikil maguy in manga nagpaparagan sin adjung. Na, tiyuntun nila in sasakatan tundan sin adjung pa dagat. Bahasa maghulug sila sāw ha dūngan. 31 Sakali laung hi Paul ha kapitan iban ha manga sundalu, “Bang in manga tau nagpaparagan sin adjung yan diꞌ dimī, na wayruun huwat-huwatun niyu kabuhiꞌ.” 32 Na, tiyastas sin manga sundalu in lubid sin tundanan ampa nila piyaanud.

33 Pagga masuuk na lapit adlaw, liyugus sila katān hi Paul pakaunun. Laung hi Paul kanila, “Awn na hangpuꞌ tagꞌupat adlaw in lugay bukun tantu in pagkaun niyu, sabab hiyahanggaw kamu sin magmula kitaniyu. 34 Na, bihaun pangayuun ku kaniyu subay kamu kumaun ha supaya kumusug in baran niyu iban makatatas kamu. Ayaw kamu mahanggaw sabab diꞌ da kamu maunu. Minsan hangka-sulag buhuk niyu diꞌ da malawaꞌ.” 35 Pagꞌubus hi Paul nagbichara, kimawaꞌ siya tinapay ampa siya nagsarang-sukul pa Tuhan. Ubus ampa niya sīpak in tinapay kiyaun. 36 Na, pagkitaꞌ nila kan Paul, gimamgam in kasusahan nila. Nagkaun na sila katān. 37 In taud namuꞌ ha taas adjung awn duwanggatus kapituwan tagꞌunum tau. 38 Na, pagꞌubus nila mān nagkaun, biyugit nila na in manga luwan kaibanan, amu in manga karut liyuluunan sin tirigu ha supaya gumaan in adjung.

Hisanglad in Adjung

39 Manjari naabut mayan mahinaat, nākitaꞌ na sila pūꞌ, sagawaꞌ diꞌ kaingatan sin manga nagpaparagan sin adjung bang pūꞌ unu. Pagkitaꞌ nila sin higad buhangin, napikil nila pakadtuun in adjung paragsaun. 40 Na, biyugtuꞌ nila na in manga sāw piyaluꞌdang pa dagat iban hiyubad nila in lubid ha bansan piyahaluy. Pagꞌubus ampa nila sīntak in layag ha supaya in adjung marā sin hangin harap pa higad buhangin. 41 Sagawaꞌ nakarusmug in adjung pa kūd. Na, siyanglad na duun in adjung. In dūngan sin adjung diꞌ na makahibal, ampa in bulian nasipak kaagi sin alun makusug.

42 Sakali napikil sin manga sundalu patayun in manga pilisu ha supaya sila diꞌ makapaguy lumanguy pa higad buhangin. 43 Sagawaꞌ liyāng sila sin kapitan, sabab diꞌ siya mabayaꞌ magmula hi Paul. Gām mayan iyuldinan sin kapitan in tau katān, hisiyu-siyu in makalanguy, patugpaun na palanguyun pa higad buhangin. 44 Ampa in kaibanan piyakawaꞌ na digpiꞌ atawa unu-unu na kapanyapan dayn ha adjung in kapaglanguyan nila pa higad. Na, nakaabut kami katān pa higad iban way naunu.

28

Sumampay Sila pa Pūꞌ Malta

1 Manjari nakasampay mayan kami pa higad buhangin, ampa namuꞌ kiyaingatan in ngān sin pūꞌ yaun Malta. 2 Iyasip tuud kami marayaw sin manga tau purul duun. Nagbuhiꞌ sila magtūy kāyu sabab sin haggut iban timagnaꞌ na timūꞌ in ulan. Ubus ampa kami tiyawag piyakawn. 3 Sakali in hi Paul duun nagdurungul sin manga kahuy napūt niya. Ha saꞌbu niya nagdurungul, awn hās taga lassun in gimuwaꞌ sabab sin pasuꞌ sin kāyu. Limibud in hās ha lima hi Paul. 4 Kītaꞌ sin manga tau pūꞌ in hās timutuntun ha lima hi Paul. Laung nila pakaniya-pakaniya, “Tantu in tau yan māmunuꞌ. Minsan siya walaꞌ nagmula ha dagat, bihaun maabut na in kadal niya mapatay.” 5 Sagawaꞌ pīgsik hi Paul in hās pa kāyu iban walaꞌ siya naunu. 6 Na, in pangannal sin manga tau humubag atawa mapatay hi Paul saruun-duun. Hangkan duun sila timagad kimitaꞌ. Pagga sila malugay na nagtagad duun iban wayruun da unu-unu mangīꞌ kimugdan kan Paul, napinda in pikilan nila pasal hi Paul. Laung nila, “In tau ini hambuuk tuhan-tuhan!”

7 Manjari masuuk pa lugal kiyasanglaran kāmuꞌ awn lupaꞌ hi Publiyus, amu in nakuraꞌ ha pūꞌ. Kiyawaꞌ niya kami iyayuput marayaw ha lawm sin tū adlaw. 8 Sakali in amaꞌ hi Publiyus nāsakit, hīhinglaw iban nagꞌiintawꞌ-intawꞌ. Na, miyawn hi Paul pa bilik niya, ampa niya kiyaputan in nāsakit piyangayuan duwaa. Na, kiyaulian in nāsakit. 9 Na, pagga napauliꞌ hi Paul in amaꞌ hi Publiyus, in tau katān nāsakit ha Pūꞌ Malta miyawn kan Paul. Na, kiyaulian sila katān. 10 Na, mataud ginisan dīhil piyanghulmat kāmuꞌ sin manga tau pūꞌ. Iban naabut mayan in waktu sin tulak namuꞌ, piyalutuan nila kami sin manga kagunahan namuꞌ.

In Pagtulak pa Rūm

11 Manjari pagpuas sin tū bulan lugay namuꞌ duun ha Pūꞌ Malta, timulak na kami simakat ha hambuuk adjung dayn ha dāira Iskandal, amu in timatagad duun ha pūꞌ nagpalabay sin hangin dakulaꞌ. In gandawari sin adjung siyakatan namuꞌ iyuukkil sin lupa sin tuhan-tuhan nila kambal pagngānan Kastul iban Pulluk. 12 Sakali dimungguꞌ kami ha Sirakus iban dimuun kami tū adlaw. 13 Na, dayn duun limanjal kami sin tulak namuꞌ sampay kami dimatung pa dāira Rigiyum. Pagꞌadlaw hambuuk himuyup na in hangin dayn ha sātan. Hikaruwa mayan sin adlaw, dimatung na kami pa dāira Putuliꞌ. 14 Na, duun piyaglanggal namuꞌ in manga kataymanghuran namuꞌ agad kan Īsa. Hiyawiran nila kami dumuun kanila hangka-pitu. Na, pagꞌubus ampa kami limanjal na pa Rūm. 15 Pagdungug sin manga taymanghud namuꞌ agad kan Īsa ha Rūm sin dimatung na kami, miyāk sila mawn kāmuꞌ pa Tabuꞌ Appiyus iban ha Tū Kadday. Pagkitaꞌ hi Paul kanila, magsarang-sukul siya pa Tuhan iban simannyang tuud in lawm atay niya.

Dumatung na Hinda Paul pa Rūm

16 Pagdatung namuꞌ pa Rūm, diyūlan hi Paul naghulaꞌ isa-isa niya ha bāy didtu ha guwaꞌ sin jīl, sagawaꞌ awn hambuuk sundalu nagjajaga kaniya.

17 Pagꞌubus tū adlaw piyapagpūn hi Paul in manga nakuraꞌ Yahudi naghuhulaꞌ ha Rūm. Nakapagtipun mayan sila, laung hi Paul kanila, “Manga taymanghud, in aku ini siyaggaw sin manga pagkahi natuꞌ Yahudi didtu ha Awrusalam (Baytal Makdis) ampa iyungsud pa lawm lima sin manga bangsa Rūm minsan da wayruun dusa ku kanila atawa nakalanggal sin saraꞌ sin manga addat-mangaddat sin manga kamaasan natuꞌ. 18 Pagꞌubus nagsumariya kākuꞌ, in kabayaan sin manga tau Rūm puasun aku sabab wayruun dusa kiyabaakan nila kākuꞌ amu in mapatut pamatayan kākuꞌ. 19 Sagawaꞌ pagga simaggaꞌ in manga Yahudi sin kabayaan sin manga Rūm hipapuas aku, na nalugus aku nangayuꞌ magpahukum mari pa Sultan sin bangsa Rūm. Malayngkan, bukun aku naghinang biyaꞌ ha yan bat awn hituntut ku ha manga pagkahi ku Yahudi. 20 Na, hangkan dayn ha sabab yan piyakawaꞌ ta kamu bat kitaniyu makapagbichara. Karnaꞌ in kasabunnalan niya, hangkan aku najīl kiyadinahan biyaꞌ ha ini sabab sin janjiꞌ amu in hiyuhuwat-huwat iban tiyatagaran sin bangsa taniyu Israil.”

21 Laung nila kan Paul, “Walaꞌ kami nakatabuk sulat dayn ha hulaꞌ Yahudiya sin pasal mu. Lāgiꞌ wayruun da isab tau pagkahi natuꞌ Yahudi dayn didtu in miyari nagdā habal pasal mu atawa namaytaꞌ sin unu-unu mangīꞌ pasal mu. 22 Malayngkan, mabayaꞌ kami dumungug sin pikilan mu, sabab kiyaingatan namuꞌ sin hawnu-hawnu na mayan hulaꞌ, mangīꞌ in bichara sin manga tau pasal sin hinduꞌ amu in iyaagaran mu yan.”

23 Na, nagtugun sila adlaw magkitaꞌ magbalik iban hi Paul. Pagꞌabut sin adlaw tugun nila, nākawn na in manga tau mataud pa bāy diyuruunan hi Paul. Na, dayn ha mahinaat sampay kiyarūman, in hi Paul magpahāti kanila sin baytaꞌ pasal sin pamarinta sin Tuhan. Iban tiyuyuan niya pakahagarun in manga tau pasal hi Īsa. Siyabbut niya in manga baytaꞌ kiyasulat hi Musa ha Kitab Tawrat iban ha Kitab sin manga kanabihan sin pasalan hi Īsa. 24 Na, in kaibanan tau nagkahagad sin baytaꞌ niya, sagawaꞌ in kaibanan diꞌ magkahagad. 25 Na, naglugat-liyugati na in manga tau. Sūng mān muwiꞌ in manga tau, laung hi Paul kanila, “Bunnal tuud in baytaꞌ sin Rū sin Tuhan amu in piyanaug niya mawn pa manga kamaasan niyu dayn kan Nabi Isayas! 26 Amu agi,

‘Kadtu kaw mamaytaꞌ ha manga tau ini, laung mu,

“Dimurungug kamu, sagawaꞌ diꞌ kamu makahāti.

Imaatud kamu, sagawaꞌ diꞌ kamu makakitaꞌ.

27 Hangkan sila biyaꞌ ha yan, sabab biyaꞌ sin giyagabunan in pikilan nila,

iban hiyuhulat nila in taynga nila

iban pīpirung nila in mata nila.

Karnaꞌ bang bukun sila biyaꞌ ha yan,

tantu makakitaꞌ in mata nila,

makarungug in taynga nila,

makahāti in pamikil nila,

iban harapun nila na aku,” laung sin Tuhan,

“ampa ku sila ampunun na.” ’ ”

28 Na, mahuli dayn duun, laung hi Paul, “Na, pahātihun ta kamu sin in baytaꞌ sin Tuhan pasal kalappasan hipasampay na pa manga tau bukun bangsa Yahudi. Dungugun nila in baytaꞌ yan!”

29 Pagꞌubus hi Paul nagbichara ha ini nagꞌuwiꞌ na in manga tau iban naglugat-liyugati tuud sila.

30 Na, awn duwa tahun hi Paul dimuun ha bāy siyukayan niya. Iyasip niya in tau katān magkawn kaniya. 31 Nagnasīhat siya pasal sin pamarinta sin Tuhan iban nanghinduꞌ siya pasal sin Panghuꞌ Īsa Almasi. Luhaya siya magbichara iban wayruun limāng kaniya.

* 1:1 1:1 Ha pikilan sin tau kaibanan in sabab hangkan in ngān hi Tiyupilas siyabbut dī ha būk ini iban ha būk Lukas, sabab siya in nagbalandjaꞌ kan Lukas supaya lumatag pa kahulaan in Baytaꞌ Marayaw siyulat hi Lukas.

* 2:1 2:1 Maawn in haylaya ini pagpuas kaꞌpatan tag-siyam adlaw dayn ha Haylaya Paglappas Dayn ha Kamatay.

† 2:36 2:36 In hāti sin Almasi amu in hambuuk-buuk kiyajanjiꞌ sin Tuhan manglappas ha manga tau iban magbayaꞌ dī ha dunya.

* 4:1 4:1 In manga Sadduki ini hambuuk tumpuk sin manga tau agad ha agama Yahudi, amu in diꞌ magkahagad sin mabuhiꞌ magbalik in manga patay.

* 6:9 6:9 In manga tau ini bakas banyagaꞌ, sagawaꞌ nalimāya na sila.

* 16:10 16:10 In nagsulat sin būk ini, hi Lukas hambuuk Duktul bangsa Girik amu in masuhul miyagad kan Paul ha manga panaw niya. (Kitaa ha 16:10-17; 20:5–21:18; 27:1–28:16)

* 27:9 27:9 Tahun-tahun in pagpuasa ini kumugdan ha hikahangpuꞌ kasubangan sin bulan hikapitu amu in pagtawagun nila Tisri (Sept.–Oct.). Ampa in bulan Tisri ini amuna in tagnaan sin waktu mahangin.

RŪM

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

SULAT PA MANGA TAU RŪM

RŪM

Pahāti

In nagsulat sin sulat ini hi Paul, hambuuk kiyawakilan hi Īsa. Duwa in ngān niya. In hambuuk ngān niya, hi Saul. In hambuuk da isab hi Paul. In siya hambuuk tau Yahudi mataas in pangadjiꞌ niya ha agama sin manga pagkahi niya. Ha tagnaꞌ in siya kuntara ha manga Almasihin. Pīnjalaꞌ niya sila. Sagawaꞌ pagpanyataꞌ hi Īsa kaniya, saruun-duun napinda tuud in lawm atay niya. Nahinang siya hambuuk sin manga kiyawakilan hi Īsa. Lāgiꞌ siya in piyakadtu hi Īsa pa manga tau bukun bangsa Yahudi magpamahalayak kanila sin Baytaꞌ Marayaw. (Kitaa ha būk Kiyawakilan 9:15)

Nagsulat hi Paul pa manga Almasihin ha hulaꞌ Rūm ha supaya masaddiya in pagdatung niya mamisita kanila. In maksud hi Paul madtu tumabang sin manga hinang sin manga Almasihin didtu. Lāgiꞌ dayn ha tabang sin manga Almasihin didtu ha hulaꞌ Rūm, nagpikil hi Paul lumanjal madtu pa hulaꞌ Kastilaꞌ.

Ha sulat ini hibaytaꞌ hi Paul sin in manga mānusiyaꞌ ampunun sin Tuhan iban itungun biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa bang sila magparachaya iban mangandul kan Īsa Almasi.

1

In Salam-duwaa hi Paul

1 Sulat ini naug dayn kākuꞌ, hi Paul, hipasampay mawn kaniyu ha hulaꞌ Rūm. In aku ini hambuuk īpun hi Īsa Almasi iban napīꞌ hambuuk kiyawakilan sin Tuhan magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw, naug dayn kaniya. 2 In Baytaꞌ Marayaw ini, amuna in malugay na kiyajanjiꞌ sin Tuhan ha manga mānusiyaꞌ. Piyanaug niya in janjiꞌ ini pa manga nabi ampa nila siyulat biyutang ha lawm Kitab. 3 In Baytaꞌ Marayaw ini pasal sin Anak Tuhan, hi Īsa Almasi, amu in Panghuꞌ natuꞌ. Kaingatan ta in siya bunnal nagbaran mānusiyaꞌ sabab piyagꞌanak siya hambuuk panubuꞌ hi Daud. 4 Lāgiꞌ in siya mahasuchi sabab in siya Anak Tuhan. Dayn ha kusug sin kudarat sin Tuhan, in siya nabuhiꞌ nagbalik dayn ha kamatay, amuna in nagpakitaꞌ sin in siya bunnal tuud Anak Tuhan. 5 Manjari bihaun, sabab sin lasa sin Tuhan, iban daakan niya kākuꞌ naug dayn kan Īsa, nahinang aku hambuuk wakil sin Tuhan. Diyaak niya aku magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw ha supaya marā in manga tau katān ginisan bangsa, magparachaya iban magkahagad ha Panghuꞌ Īsa Almasi, iban ha supaya in ngān hi Īsa karihilan kalagguan. 6 Iban in kamu isab duun ha hulaꞌ Rūm, awn da lamud niyu, sabab napīꞌ kamu sin Tuhan mahinang sukuꞌ hi Īsa Almasi.

7 Na, hangkan yan aku nagsulat pa kaniyu katān duun ha hulaꞌ Rūm. In kamu yan kalasahan sin Tuhan iban napīꞌ niya kamu mahinang tau sukuꞌ niya.

Mura-murahan bang mayan kamu dihilan tulung-tabang iban kasannyangan kaagi sin Amaꞌ natuꞌ Tuhan iban sin Panghuꞌ Īsa Almasi.

Magsarang-sukul hi Paul pa Tuhan Pasal sin Manga Tau Rūm

8 Muna-muna mabayaꞌ ku hipaingat kaniyu sin magsarang-sukul tuud aku pa Tuhan pasal niyu. Sabab natanyag ha katilingkal dunya in pangandul niyu kan Īsa Almasi. In pagsarang-sukul ku pa Tuhan tiyaymaꞌ niya pasal hi Īsa Almasi. 9 In Tuhan amu in piyagtagꞌīpunan ku, ihilas sin atay kaagi sin pagpamahalayak ku sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin Anak niya, amuna siya in saksiꞌ sin in manga bichara ku bunnal. Kiyaiingatan sin Tuhan sin sakahabaꞌ aku mangayuꞌ duwaa, piyapangayuan ta sadja kamu duwaa pa marayaw. 10 Iban piyapangayuꞌ ku pa Tuhan bang mayan dayn ha kūg-bayaꞌ niya dūlan niya na aku mamisita mawn kaniyu, amu in malugay ku na kabayaan hinangun.

11 Mabayaꞌ tuud aku dumā magkitaꞌ kaniyu, sabab mabayaꞌ ku hihinduꞌ kaniyu in tulung-tabang sin Rū sin Tuhan, amu in makatabang magpahugut sin īman niyu ha Tuhan. 12 In hātihan niya hangkan aku mabayaꞌ mawn kaniyu, ha supaya kitaniyu makapagtabang-tiyabangi. Lumasig in atay niyu bang niyu kakitaan in hugut sin īman ku. Damikkiyan, lumasig da isab in atay ku bang ku kakitaan in hugut sin īman niyu.

13 Manga taymanghud ku agad kan Īsa, mabayaꞌ ku tuud hipaingat kaniyu sin nakamataud na aku nagbanu-banu mamisita mawn kaniyu, sumagawaꞌ awn nakaalal sin panaw ku. Mabayaꞌ tuud aku mawn kaniyu magnasīhat, ha supaya awn duun kaniyu marā ku magparachaya kan Īsa Almasi biyaꞌ da isab sin manga kaibanan tau bukun bangsa Yahudi, amu in narā ku nagparachaya ha Almasi. 14 Karnaꞌ awn hinang kiyawajib kākuꞌ magnasīhat pa tau katān minsan unu in bangsa, sibuꞌ da tagapangadjiꞌ iban way. 15 Na, hangkan landuꞌ tuud isab in bayaꞌ ku magnasīhat sin Baytaꞌ Marayaw pa kaniyu duun naghuhulaꞌ ha Rūm.

16 Manjari, diꞌ ku hikasipug in Baytaꞌ Marayaw, sabab dayn ha kusug sin kudarat sin Tuhan hisiyu-siyu in magparachaya ha Baytaꞌ Marayaw malappas dayn ha dusa iban dayn ha kasiksaan tungbas niya. In Baytaꞌ Marayaw ini piyamahalayak muna pa manga Yahudi, sumagawaꞌ bihaun piyamahalayak na pa manga tau katān. 17 In Baytaꞌ Marayaw, amu in magpahāti bang biyaꞌ diin sin Tuhan itungun way dusa in mānusiyaꞌ. Subay in manga mānusiyaꞌ mangandul ha Tuhan. Wayruun dān dugaing pa kabuntulan ha pangitaꞌ sin Tuhan dayn ha tagnaꞌ sampay pa kahinapusan. Biyaꞌ na sin Parman kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, “In tau itungun sin Tuhan tau mabuntul, iban amu in makabāk kabuhiꞌ salama-lama, amuna in tau mahugut in pangandul nila pa Tuhan.”

In Dusa sin Manga Mānusiyaꞌ

18 In Tuhan piyakitaꞌ niya na sin in siya marugal pasal sin katān dusa nahinang sin manga tau iban pasal way bugaꞌ nila kaniya. Hangkan piyanaugan sila murkaꞌ dayn ha surgaꞌ, sabab dayn ha pasal sin hinang nila mangīꞌ, siyulak nila iban tiyabunan nila in hinduꞌ kasabunnalan pasal Tuhan. 19 Siksaun sila sin Tuhan sabab minsan matampal na tuud kanila in kasabunnalan pasal sin Tuhan, amu in maabut sin pikilan sin tau, masi-masi da sila diꞌ magkahagad, malayngkan Tuhan in nagbutang pangingat pa lawm pamikil iban atay sin manga mānusiyaꞌ sin pasal niya. 20 Bunnal sa yan, diꞌ ta kakitaan in manga sipat sin Tuhan bang biyaꞌ diin. Diꞌ ta kakitaan in kudarat niya amu in way katapusan, iban diꞌ ta kakitaan in jāt niya. Sumagawaꞌ in manga yan matampal tuud dayn ha tagnaꞌ pa sin waktu kapapanjari sin Tuhan sin dunya, sabab in manga sipat sin Tuhan kakitaan sin manga mānusiyaꞌ dayn ha unu-unu katān piyapanjari niya. Hangkan, wayruun hikadaawa nila sin diꞌ nila kaingatan in Tuhan.

21 Marayaw in pangingat nila ha pasal sin Tuhan. Kaingatan nila sin subay nila siya lagguun sabab Tuhan siya. Sumagawaꞌ walaꞌ nila liyagguꞌ in Tuhan. Diꞌ sila minsan magsukul kaniya. Gām mayan in pamikil nila nahipuꞌ sin unu-unu katān karupangan. Biyaꞌ sin hantang ha lawm katigidluman in pamikil nila, hangkan diꞌ nila kahātihan in kasabunnalan pasal sin Tuhan. 22 Laung nila in sila halul-akkal, sagawaꞌ in kasabunnalan niya in sila dupang. 23 Sabab in pagsumbahun nila, bukun amu in asal Tuhan diꞌ magkamatay saumul. Sagawaꞌ in piyagsumba nila yan amuna in manga barhalaꞌ hīnang piyasalupa biyaꞌ tau, amu in tau piyasalupahan nila ha barhalaꞌ magkamatay da. Iban piyagsumba nila da isab in manga biyaꞌ dagbus manuk-manuk, iban hayup, upat in siki, iban manga sattuwa magpananap ha lupaꞌ.

24 Na, pagga in manga mānusiyaꞌ dupang, piyasāran sila sin Tuhan maghinang sin unu-unu kalumuan kabayaan nila. Maghinang sila sin makasipug, sin diꞌ mapatut iban sin pagkahi nila. 25 Diꞌ sila magkahagad sin kasabunnalan pasal sin Tuhan, sagawaꞌ amu in kahagarun nila in bukun bunnal. In Tuhan, amuna in nagpapanjari sin unu-unu katān, sagawaꞌ bukun siya in siyumba nila. Gām mayan in siyumba iban piyagtagꞌīpunan nila, in manga piyapanjari sin Tuhan. In Tuhan subay amu in pudjihun nila kasaumulan. Amin.*

26 Na, pagga biyaꞌ ha yan in hinang sin manga mānusiyaꞌ, piyasāran na sila sin Tuhan magdūl sin unu-unu hawa-napsu nila mangīꞌ, amu in makasipug tuud. Minsan in manga babai limanggal na sin atulan asal kiyamaksud sin pagkababai nila. Naghinang sila sin diꞌ mapatut iban sin pagkahi nila babai. 27 Damikkiyan da in manga usug, wayruun napsu nila ha manga babai, sagawaꞌ nagtubud in napsu nila ha manga pagkahi nila usug. Naghinang sila sin makasipug iban sin pagkahi nila usug. Na, in tungbas niya piyagkananaman nila ha baran nila in hukuman biyutang kanila sin Tuhan, amu in timūp tuud ha dusa nila yan.

28 Na, pagga walaꞌ hiyaatay sin manga tau in Tuhan, piyasāran na sila sin Tuhan magpikil sin unu-unu mangīꞌ. Hangkan makahinang na sila sin manga kangīan, amu in bukun mapatut hinangun nila. 29 In pamikil iban atay nila hipuꞌ sin ginisan kangīan. In pīpikil nila sadja amu in maghinang mangīꞌ iban maghawa-napsu. Mabunsi sadja sila iban nangangabughuꞌ sadja sila ha pagkahi nila. Mabayaꞌ sadja sila magkālu iban mamunuꞌ. Mangakkal sadja sila ha pagkahi nila iban mangīꞌ sadja in pikilan nila tudju pa pagkahi nila. Magdā-rā sadja sila bichara dayn ha hambuuk pa hambuuk. 30 In sila manglilimut ha pagkahi nila. Marugal sila ha Tuhan. Biyababaꞌ nila in pagkahi nila. Mataas in pagdā nila sin baran nila iban maabbu sila. Landuꞌ sila tuud mapanday magpikil himinang sin kangīan. Diꞌ sila magkahagad ha manga maas nila. 31 In sila manga tau dupang. Diꞌ nila kahātihan in kasabunnalan pasal sin Tuhan. Diꞌ nila pagꞌagarun in manga janjiꞌ nila, iban diꞌ sila malasa iban maluuy ha pagkahi nila. 32 Asal mahantap in panghāti nila sin saraꞌ sin Tuhan, amu in laung na, hisiyu-siyu in tau huminang sin manga dusa nasabbut yan, tūpun sila siksaun ha lawm sin narkaꞌ. Sagawaꞌ masi-masi da sila himihinang sin biyaꞌ ha yan, iban kūgan isab sila bang in kaibanan maghinang sin biyaꞌ ha yan.

2

In Hukuman sin Tuhan

1 In kamu manga kabagayan ku, amu imiyan sin mangīꞌ in dusa sin manga tau, wayruun hikaraawa niyu. Diꞌ kamu makaiyan sin walaꞌ kamu nagdusa. Karnaꞌ bang kamu imiyan nagdusa in kaibanan tau iban subay sila binsanaun, na, biyaꞌ da sin baran niyu in bichara niyu, sabab in kamu baran niyu himihinang da isab sin manga kangīan yan. 2 Kaingatan natuꞌ sin mapatut in Tuhan maniksaꞌ ha manga tau naghihinang sin manga kangīan biyaꞌ ha yan. 3 In kamu yan manga kabagayan ku, in bībichara niyu kangīan sin tau dugaing, amura isab in hīhinang niyu. Na, ha pikil niyu makapuas bahaꞌ kamu dayn ha kasiksaan hitungbas sin Tuhan ha manga dusa niyu? 4 Atawa sawkat na nakalanduꞌ in ulung kaniyu sin Tuhan iban biyaꞌ siya diꞌ magparuli sin manga dusa niyu, iban walaꞌ niya kamu magtūy sīksaꞌ, in pangannal niyu, wayruun da pūs niyu magꞌasip kaniya. Maytaꞌ, walaꞌ niyu ka kiyahātihan sin hangkan nakalanduꞌ in ulung sin Tuhan kaniyu, ha supaya mapapinda niya in lawm atay niyu magtawbat sin manga dusa nahinang niyu?

5 Sumagawaꞌ matugas in manga pangatayan niyu. Diꞌ kamu magtawbat sin dusa niyu. Na, hangkan kamu na in dumihil kasiksaan ha baran niyu. Karnaꞌ, pasal sin tugas sin ū niyu, kumalap na in kasiksaan niyu bang dumatung na in waktu panaugun sin Tuhan in murkaꞌ niya ha manga tau baldusa iban sin paghukum niya mabuntul ha manga mānusiyaꞌ. 6 Karnaꞌ tungbasan sin Tuhan in tau katān pakaniya-pakaniya sin unu in matūp ha nahinang niya. 7 Awn manga tau kaibanan taptap sila naghihinang marayaw sabab in iyaangut nila karihilan sila sin Tuhan sin salagguꞌ-lagguꞌ karayawan, iban lagguun sila sin Tuhan ha adlaw mahuli. Iban iyaangut nila da isab in karihilan sila sin kabuhiꞌ wayruun kahinapusan niya. In sila ini dihilan sin Tuhan sin kabuhiꞌ salama-lama didtu ha surgaꞌ. 8 Ampa in kaibanan tau, in pīpikil nila sadja amu in baran nila. Siyulak nila in hinduꞌ kasabunnalan pasal sin Tuhan, sagawaꞌ in iyaagad nila in unu-unu katān kangīan. Na, in sila ini tantu pagmurkaan sin Tuhan. 9 Awn kasiksaan iban kabinsanaan sin tau katān amu in naghihinang sin mangīꞌ, bukun sadja manga tau bukun Yahudi, sumagawaꞌ labi awla in manga Yahudi. 10 Sagawaꞌ in manga tau katān naghihinang marayaw, dihilan sila sin Tuhan karayawan, lagguun sila iban pasannyangun in lawm atay nila. Bukun sadja manga tau dugaing in dihilan karayawan, sumagawaꞌ labi awla in manga Yahudi. 11 Karnaꞌ in Tuhan diꞌ magpīꞌ tau.

12 In manga tau bukun bangsa Yahudi, diꞌ nila kaingatan in saraꞌ sin Tuhan siyulat hi Musa. Bang sila makarusa, siksaun da isab sila sin Tuhan ha narkaꞌ. Siksaun sila bukun pasal walaꞌ sila nagkahagad sin saraꞌ sin Tuhan, (sagawaꞌ pasal asal nila na kaingatan ha lawm atay nila in hinang mangīꞌ iban marayaw). Ampa in manga bangsa Yahudi kiyaiingatan nila in saraꞌ sin Tuhan. Na, hangkan bang sila diꞌ magkahagad ha Tuhan siksaun niya sila biyaꞌ sin kiyabaytaꞌ ha lawm saraꞌ niya. 13 Karnaꞌ in tau ampunun sin Tuhan iban itungun niya mabuntul biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa, bukun amu in tau dumungug sadja sin saraꞌ niya, sagawaꞌ amu in magkahagad sin katān daakan sin saraꞌ niya. 14 In manga tau bukun bangsa Yahudi, walaꞌ nakaingat sin saraꞌ sin Tuhan piyanaug dayn kan Musa. Sagawaꞌ masuhul magkaagad nila in daakan sin saraꞌ, sabab asal nila kaingatan ha lawm atay nila bang unu in manga hinang marayaw. Hangkan maiyan ta sin awn saraꞌ duun kanila, minsan sila walaꞌ kiyapanaugan sin saraꞌ sin Tuhan. 15 Na, dayn ha hinang nila kakitaan taniyu sin iyukkil sin Tuhan ha lawm atay nila in saraꞌ niya, amu in bakas piyanaug niya dayn kan Musa. Bunnal tuud ini sabab kiyaiingatan nila ha lawm pamikil nila bang marayaw in hinang nila atawa mangīꞌ. Bang mangīꞌ in hinang nila, sumigpit in pikilan nila. Bang isab marayaw in hinang nila sumannyang in pikilan nila. 16 Na, diꞌ yan kalupahan sin Tuhan ha adlaw mahuli, karnaꞌ in Baytaꞌ Marayaw piyamamahalayak ku, namaytaꞌ sin ha adlaw mahuli, daakun na sin Tuhan hi Īsa Almasi humukum ha manga mānusiyaꞌ katān. Hukumun niya in unu-unu tiyatapuk sin manga tau ha lawm atay nila.

Pasal sin Manga Yahudi iban Saraꞌ sin Tuhan

17 Na, in manga kamu isab hisiyu-siyu kamu nagbantug sin Yahudi kamu, in pangannal niyu kiyasulutan na in Tuhan kaniyu sabab kamu na in kiyapanaugan niya sin saraꞌ niya. Nagꞌabbu na kamu sin kamu da tuud in makaingat pasal sin Tuhan. 18 Kaingatan niyu bang unu in kabayaan sin Tuhan hipahinang kaniyu, iban kaingatan niyu hinangun bang unu in mabuntul, sabab kiyahinduꞌ yan kaniyu sin saraꞌ sin Tuhan. 19 In pangannal niyu, in kamu yan amuna in makarā pa karayawan ha manga tau ha lawm kaawaman, amu in biyaꞌ sapantun buta diꞌ makakitaꞌ sin kasabunnalan. Iban in pangannal niyu, kamu na in biyaꞌ sapantun ilaw dumihil kasawahan sin dān tudju pa Tuhan ha manga tau ha lawm katigidluman. 20 Iban in pangannal niyu, kamu na in manghinduꞌ ha manga tau awam pasal sin kahālan tudju pa Tuhan, iban kamu in manghinduꞌ ha manga tau amu in biyaꞌ sapantun bataꞌ-bataꞌ kulang pa tuud in panghāti. Iban hangkan bihādtu in pangannal niyu, sabab kamu in kiyapanaugan sin saraꞌ amu in saraꞌ magpahāti sin katān ingat kasabunnalan. 21 Maingat kamu manghinduꞌ ha kaibanan niyu, sagawaꞌ diꞌ kamu maingat manghinduꞌ ha baran niyu. Hinduan niyu sila diꞌ papatakawun, sagawaꞌ in manga kamu yan panakaw. 22 Hinduan niyu sila sin subay diꞌ magjina, sagawaꞌ in kamu yan nagjina da isab. Lāgiꞌ satruꞌ niyu tuud in manga barhalaꞌ siyusumba sin manga tau, sagawaꞌ matawakkal kamu sumūd manakaw pa lawm bāy pagsusumbahan sin manga barhalaꞌ. 23 Magꞌabbu kamu sin in kamu kiyapanaugan saraꞌ sin Tuhan, sagawaꞌ liyalanggal niyu da in saraꞌ niya. In hinang niyu yan biyaꞌ niyu da piyasipug in Tuhan. 24 Karnaꞌ in pasal ini kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, “Dayn ha pasal sin manga kasāan nahinang sin manga kamu Yahudi, in manga tau bukun Yahudi, nakapamung na mangīꞌ pasal sin Tuhan.”

25 Na, kiyawajiban kātuꞌniyu manga Yahudi magpaislam, amu in tandaꞌ sin in kitaniyu napīꞌ sukuꞌ sin Tuhan. Bang kitaniyu magkahagad sin saraꞌ sin Tuhan, na, awn hargaꞌ sin pagpaislam natuꞌ. Sagawaꞌ bang kitaniyu diꞌ da magkahagad sin saraꞌ niya, marayaw pa kitaniyu walaꞌ na nagpaislam. 26 Na, bang in tau bukun Yahudi, amu in walaꞌ naislam, magkahagad sin saraꞌ sin Tuhan, in siya yan itungun sin Tuhan biyaꞌ da sin naislam. 27 In kamu manga Yahudi, minsan kamu naislam iban kiyapanaugan sin saraꞌ sin Tuhan, amu in kiyasulat ha lawm Kitab niya, liyanggal niyu da in saraꞌ. Sagawaꞌ in manga tau bukun Yahudi, minsan sila walaꞌ naislam, iyaagad nila in saraꞌ. Na, amuna yan in sabab hangkan timampal in dusa sin kamu manga Yahudi.

28 Bukun in hāti niya sawkat na in hambuuk tau Yahudi iban naislam, in siya bunnal na sukuꞌ sin Tuhan, sabab in limpaꞌ sin pagꞌislam amuna in tandaꞌ pangilāhan ha manga Yahudi. Sagawaꞌ bukun biyaꞌ ha yan in pangilāhan sin Tuhan ha manga tau sukuꞌ niya. Bang ha pangatud sin Tuhan diꞌ niya itungun in hambuuk tau Yahudi iban sukuꞌ niya sawkat na in tau yan naislam. 29 Sagawaꞌ in tau bunnal tuud sukuꞌ sin Tuhan, amu in tau napinda in lawm atay niya kaagi sin Rū sin Tuhan, bukun kaagi sin saraꞌ piyanaug dayn kan Musa. In tau yan minsan diꞌ lagguun sin pagkahi niya, lagguun siya sin Tuhan.

3

1 Na, pagga biyaꞌ ha yan in kahālan niya, marayꞌ makaiyan kamu wayruun da hargaꞌ sin pagka-Yahudi sin hambuuk tau iban sin pagpaislam niya. 2 Sagawaꞌ in bunnal niya, awn tuud yan hargaꞌ niya. Sabab muna-muna tuud, kiyabugsuꞌ sin Tuhan in Parman niya pa manga Yahudi.

3 Na, marayꞌ makaiyan isab kamu sin in manga kaibanan Yahudi diꞌ magkahagad sin Parman sin Tuhan, malayngkan bukun in hāti niya bat diꞌ na agarun sin Tuhan in kiyajanjiꞌ niya kanila. Sabab in Tuhan diꞌ magpamaluba sin janjiꞌ niya. 4 Tantu diꞌ tuud maghinang in Tuhan sin biyaꞌ ha yan. Karnaꞌ minsan in mānusiyaꞌ katān magputing, in Tuhan tantu diꞌ magputing. Sabab biyaꞌ na sin kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

“Ya Tuhan ku, in katān kiyabaytaꞌ mu bunnal. Hangkan kaingatan in ikaw tantu mabuntul.

Bang awn manglāg dusa kaymu, dumaug sadja kaw maghukum, sabab wayruun dusa nahinang mu.”

5 Na, marayꞌ awn tau makaiyan, laung nila, bang sila huminang sin mangīꞌ awn karayawan nila, sabab dayn ha hinang nila mangīꞌ, kakitaan sin manga tau in karayawan sin Tuhan. Pagga laung nila, dayn ha hinang nila mangīꞌ, tumampal in kabuntulan sin Tuhan, na bukun patut, laung nila, siksaun sila sin Tuhan pasal sin mangīꞌ nahinang nila. Na, in bichara biyaꞌ ha yan, bichara sin tau kaibanan, bukun bichara ku. 6 Sabab tantu diꞌ tuud huminang in Tuhan sin biyaꞌ ha yan. Karnaꞌ bang kitaniyu magdusa ampa kitaniyu diꞌ siksaun sin Tuhan, in hāti niya bukun in Tuhan mabuntul. Na, bang siya bukun mabuntul, diꞌ siya makajari manghukum ha manga mānusiyaꞌ katān.

7 Marayꞌ awn tau makaiyan, laung nila, minsan sila magputing, dayn ha sabab sin pagputing nila tumampal in kabuntulan sin Tuhan, ampa siya pudjihun sin tau mataud. Hangkan, laung nila, diꞌ makajari bang sila butangan sin Tuhan hukuman dusa. 8 Na, bang biyaꞌ ha yan in daawa nila, in hāti niya subay kitaniyu maghinang sin mangīꞌ ha supaya in Tuhan mapudji. Laung sin kaibanan tau nanglimut kākuꞌ, amu agi, amu kunuꞌ yan in hīnduꞌ ku ha manga tau. Sagawaꞌ bukun tuud yan bunnal. In manga nagbichara biyaꞌ ha yan, patut tuud siksaun sin Tuhan.

In Mānusiyaꞌ katān Baldusa

9 Na, pagga in bichara yan bukun bunnal, ha pikil niyu ha pangatud sin Tuhan, in manga kitaniyu Yahudi marayaw dayn ha manga tau bukun bangsa Yahudi? Tantu bukun. Sabab bakas ku na kiyabaytaꞌ kaniyu in katān mānusiyaꞌ, sibuꞌ da Yahudi iban bukun, asal magdusa sadja. 10 Biyaꞌ na sin kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

“Wayruun minsan hambuuk tau in mabuntul tuud ha pangatud sin Tuhan,

11 iban wayruun tau in makahāti sin pasal niya.

Wayruun tau in magtūyuꞌ tuud umingat sin kabayaan sin Tuhan.

12 In katān tau nanaykud dayn ha Tuhan,

iban diꞌ na sila hikapagguna sin Tuhan ha maksud niya.

Wayruun na minsan hambuuk in himinang sin marayaw.”

13 “In manga bichara nila mangakkal iban makamula.

Biyaꞌ yan sapantun sin bahuꞌ sin kubul wayruun tabun niya, mangīꞌ hamutun.

Akkalan nila sadja in pagkahi nila.

In manga bichara nila tipu mabisa-bisa dakuman biyaꞌ sin bisa sin hās mangutkut.”

14 “Sabab sin sakit atay nila, suknaan nila sadja in pagkahi nila.”

15 “Diꞌ sila katiyuꞌ-tiyuan, magtūy sila mamunuꞌ.

16 Pakain-pakain sila nagdarā sadja sila kahinaan iban kabinsanaan.

17 Diꞌ sila maingat sin dān hikapagsulut nila iban sin kaibanan.”

18 “Diꞌ sila maingat magmabugaꞌ pa Tuhan.”

19 Na, in manga katān kabtangan nasabbut ku yan kiyasulat ha lawm Kitab saraꞌ sin Tuhan. Kiyaiingatan natuꞌ sin in saraꞌ sin Tuhan kiyasukuꞌ ha manga Yahudi, amu in subay magad sin saraꞌ. Na, hangkan kaingatan natuꞌ da isab sin wayruun na tau makadaawa sin walaꞌ siya nagdusa pa Tuhan, iban in katān mānusiyaꞌ magkahagad na sin patut sila siksaun sin Tuhan. 20 Karnaꞌ ha pangatud sin Tuhan wayruun tau in maitung tau mabuntul kaagi sin pagꞌagad niya sin saraꞌ, sabab in kasabunnalan niya, dayn ha saraꞌ sin Tuhan kaingatan natuꞌ sin in kitaniyu katān mānusiyaꞌ, baldusa.

Biyaꞌ diin Kaagi in Kabuntul sin Mānusiyaꞌ ha Pangatud sin Tuhan

21 Sagawaꞌ bihaun piyaingat na sin Tuhan bang biyaꞌ diin in tau muntul ha pangatud niya. In yan bukun kaagi sin pagꞌagad sin saraꞌ niya. In hāl ini kiyabutang ha lawm Kitab Parman sin Tuhan, siyulat sin manga kanabihan sin masa nakauna yadtu. 22 Bihaun ampunun iban itungun na sin Tuhan tau mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa, in hisiyu-siyu magparachaya iban mangandul kan Īsa Almasi. Hinangun ini sin Tuhan ha tau katān sasukuꞌ sin magparachaya ha Almasi, minsan unu in bangsa. Diꞌ in Tuhan magpīꞌ. 23 Karnaꞌ in mānusiyaꞌ katān nagdusa iban malawak dayn ha Tuhan pasal in manga hinang nila walaꞌ nakasulut sin kabayaan sin Tuhan. 24 Sagawaꞌ dayn ha sabab sin kasi-lasa sin Tuhan kātuꞌniyu, amu in kasi-lasa wayruun tungud niya, ampunun iban itungun kitaniyu sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa, dayn ha sabab sin pangandul natuꞌ kan Īsa Almasi, amu in namuas kātuꞌniyu dayn ha manga dusa natuꞌ. 25 Piyalahil sin Tuhan hi Īsa Almasi mari pa dunya, ha supaya niya hikalillaꞌ in duguꞌ-nyawa niya ha sabab-karnaꞌ sin mānusiyaꞌ. Dayn ha sabab sin duguꞌ niya naasag, in sasukuꞌ sin mānusiyaꞌ magparachaya kaniya, ampunun sin Tuhan dayn ha dusa nila. Hīnang ini sin Tuhan ha supaya niya mapakitaꞌ sin in siya mabuntul. In tagnaꞌ biyaꞌ hantang diꞌ magparuli in Tuhan sin manga dusa sin mānusiyaꞌ sabab sin ulung niya kanila. 26 Sumagawaꞌ bihaun ha waktu ini, piyakitaꞌ na sin Tuhan sin subay butangan kasiksaan in hisiyu-siyu tau magdusa. Hangkan biyutangan niya kasiksaan hi Īsa Almasi, amu in nangaku sin dusa sin mānusiyaꞌ katān. Dayn ha sabab yan napakitaꞌ sin Tuhan sin in siya mabuntul iban ampunun iban itungun niya mabuntul biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa in hisiyu-siyu tau magparachaya ha Almasi.

27 Na, pagga biyaꞌ ha yan in kahālan niya unu pa in hikapagꞌabbu taniyu? Tantu wayruun. Na maytaꞌ bahaꞌ kitaniyu diꞌ makapagꞌabbu sin hinang ta marayaw? Sabab iyampun iban ītung kitaniyu sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa, bukun pasal iyagad natuꞌ in manga hinang marayaw kiyabutang ha lawm saraꞌ sin Tuhan, sagawaꞌ pasal sin pagparachaya natuꞌ kan Īsa Almasi. 28 Dayn ha sabab yan magkahagad na tuud kami sin in tau ampunun iban itungun sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa, bukun dayn ha sabab iyagad niya in saraꞌ sin Tuhan, sagawaꞌ pasal sin pangandul niya ha Almasi. Wayruun sabab dugaing. 29 Atawa ha pangannal niyu isab in Tuhan, Tuhan sadja sin manga bangsa Yahudi? Na, bukun yan bunnal, sabab in Tuhan natuꞌ, Tuhan da isab sin manga tau bukun bangsa Yahudi. 30 Pagga hambuuk da in Tuhan sin mānusiyaꞌ katān, in tau sibuꞌ da Yahudi iban bukun, ampunun iban itungun sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa, bang siya magparachaya iban mangandul ha Almasi. 31 Malayngkan, bukun in hātihan niya yan, sawkat na kitaniyu magparachaya iban mangandul ha Almasi, wayruun na pūs sin saraꞌ sin Tuhan kātuꞌniyu. Bukun tuud biyaꞌ ha yan. Gām mayan kabawgbugan natuꞌ na tuud in saraꞌ sin Tuhan.

4

Hambuuk Suntuan in Kusug sin Parachaya hi Nabi Ibrahim ha Tuhan

1 Na, bihaun sabbutun ku isab kaniyu in pasal sin pagpangandul ha Tuhan hi Ibrahim, amu in nanubuꞌ kātuꞌniyu manga Yahudi. 2 Bang sawpama hi Ibrahim iyampun iban ītung sin Tuhan tau mabuntul biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa pasal sin manga hinang niya marayaw, na, awn hikapagꞌabbu niya. Sumagawaꞌ wayruun hikapagꞌabbu niya ha pangitaꞌ sin Tuhan, sabab walaꞌ siya iyampun sin Tuhan pasal sin manga hinang niya marayaw. 3 Karnaꞌ kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, “In hi Ibrahim nagparachaya ha janjiꞌ kaniya sin Tuhan, iban dayn ha sabab sin pagparachaya niya, iyampun iban ītung siya sin Tuhan tau mabuntul biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa.”

4 Na, hidalil natuꞌ isab ini pa hambuuk tau naghihinang. In gadji amu in hirihil ha tau naghihinang, diꞌ maiyan dīhil sasalamatan kaniya, ha way tungud, sabab in yan piyaghulas-sangsaan niya. 5 Na biyaꞌ da isab hādtu bang ha Tuhan, sabab in tau itungun sin Tuhan mabuntul biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa, amu in biyaꞌ sapantun dihilan sasalamatan, amuna in tau mangandul kaniya. Iban hangkan bihādtu bukun pasal sin hinang niya marayaw amu in biyaꞌ sapantun hulas-sangsaꞌ niya, sumagawaꞌ pasal sin pangandul niya ha Tuhan, amu in Tuhan maingat magꞌampun ha manga baldusa. 6 Amu yan in maana sin bichara hi Daud ha kabichara niya pasal sin kakuyagan sin tau iyampun sin Tuhan iban ītung tau mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa, bukun pasal sin hinang niya marayaw, sagawaꞌ pasal sin pangandul niya ha Tuhan. 7 Laung niya,

“Landuꞌ makuyag in tau

bang siya ampunun sin Tuhan dayn ha manga hinang niya langgal saraꞌ,

iban bang in katān hinang niya mangīꞌ lupahun na sin Tuhan.

8 Landuꞌ tuud makuyag in tau

bang diꞌ na bistahun sin Tuhan in manga dusa niya.”

9 Na, in kakuyagan piyagbichara hi Daud kiyatungud sadja bahaꞌ ha manga bangsa Yahudi amu in naislam? Tantu bukun. In kakuyagan yan kiyatungud da isab ha manga bangsa walaꞌ naislam. Karnaꞌ biyaꞌ na sin kiyasulat ha lawm Kitab, amu in nasabbut ku hayn-duun, amu agi, “In hi Ibrahim nagparachaya ha janjiꞌ kaniya sin Tuhan, iban dayn ha sabab sin pagparachaya niya, iyampun iban ītung siya sin Tuhan tau mabuntul biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa.” 10 Na kaꞌnu bahaꞌ hi Ibrahim iyampun iban ītung sin Tuhan tau mabuntul biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa? In yan naawn ha walaꞌ pa naislam hi Ibrahim. 11 Subay na pagꞌubus sin pagparachaya hi Ibrahim ha janjiꞌ sin Tuhan kaniya, ampa siya naislam. Karnaꞌ in pagꞌislam, amuna in tandaꞌ sin tantu na tuud iyampun iban ītung na sin Tuhan tau mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa, hi Ibrahim pasal sin pangandul niya ha Tuhan ha walaꞌ pa siya naislam. Hangkan, hi Ibrahim amuna in nahinang amaꞌ sin sasukuꞌ sin manga tau magparachaya ha Tuhan, iban amu in iyampun iban ītung sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa, minsan sila walaꞌ naislam. 12 Damikkiyan, siya da isab in amaꞌ sin sasukuꞌ sin manga tau bakas na naislam, bukun sadja isab pasal naislam sila, sagawaꞌ pasal nangandul tuud sila ha Tuhan biyaꞌ sin pagpangandul ha Tuhan hi Ibrahim ha waktu walaꞌ pa siya naislam.

In Janjiꞌ sin Tuhan Matabuk Dayn ha Pagparachaya Kaniya

13 Sin masa nakauna yadtu jimanjiꞌ in Tuhan kan Ibrahim sin hipusakaꞌ niya in liyukupan dunya kaniya sampay na pa katān panubuꞌ niya. Jimanjiꞌ in Tuhan kan Ibrahim, bukun sabab iyagad hi Ibrahim in saraꞌ niya, sagawaꞌ pasal nagparachaya siya ha Tuhan, iban pasal iyampun iban ītung siya sin Tuhan tau mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa. 14 Karnaꞌ bang sawpama in janjiꞌ sin Tuhan kiyatungud sadja ha manga miyamagad sin saraꞌ sin Tuhan, na, in hāti niya wayruun da pūs sin pangandul natuꞌ ha Tuhan iban wayruun da isab pūs sin janjiꞌ sin Tuhan. 15 In saraꞌ amuna in makarihil palsababan pagmurkaan sin Tuhan in manga mānusiyaꞌ, sabab diꞌ maagad sin tau in saraꞌ. Sagawaꞌ wayruun tau makalanggal sin saraꞌ bang wayruun saraꞌ langgalun.

16 Jiyanjian sin Tuhan hi Ibrahim sabab sin pangandul niya kaniya. Hangkan hīnang sin Tuhan in biyaꞌ ha yan dayn ha sabab sin kasi-lasa niya, ha supaya niya mapakitaꞌ in kabuntulan sin janjiꞌ niya ha manga panubuꞌ hi Ibrahim katān. In janjiꞌ niya kiyatungud, bukun sadja ha manga tau ha lawm sin likusan sin saraꞌ, sagawaꞌ kiyatungud da isab ha manga sasukuꞌ sin magparachaya biyaꞌ kan Ibrahim. Karnaꞌ hi Ibrahim amuna in biyaꞌ amaꞌ sin kitaniyu katān nangangandul ha Tuhan, sibuꞌ da bangsa Yahudi iban bukun. 17 Biyaꞌ na sin kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, “In ikaw napīꞌ ku mahinang amaꞌ sin manga kabangsa-bangsahan.” Amu yan in Parman sin Tuhan kan Ibrahim. Tantu tuud magmakbul in janjiꞌ ini sabab Tuhan in jimanjiꞌ kan Ibrahim. Iban nagparachaya hi Ibrahim ha janjiꞌ niya, sabab siya in Tuhan amu in makapabuhiꞌ magbalik ha patay, iban in unu-unu katān kiyaparman niya minsan walaꞌ pa naawn biyaꞌ da yan sin naawn na, sabab tantu magmakbul sadja in katān kiyaparman niya.

18 Nagparachaya hi Ibrahim ha janjiꞌ sin Tuhan kaniya, iban minsan biyaꞌ hantang wayruun na mahuwat niya, giyuguun niya sin magmakbul da in janjiꞌ sin Tuhan kaniya. Hangkan ha kahinapusan nagmakbul da in janjiꞌ kaniya sin Tuhan, iban “nahinang da siya amaꞌ sin kabangsa-bangsahan.” Naagad in kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, “In taud sin panubuꞌ mu biyaꞌ sin taud sin manga bituun ha langit.” 19 Hi Ibrahim masuuk na hanggatus tahun in umul niya ha waktu kiyajanjiꞌ yan kaniya sin Tuhan. Kiyaiingatan niya in siya maas na iban mahunit na siya makabāk pa anak. Iban in asawa niya isab hi Sahara diꞌ makaanak. Sagawaꞌ minsan bihādtu walaꞌ tuud kimūꞌ in pangandul niya ha Tuhan. 20 Walaꞌ tuud nalawaꞌ in pangandul niya ha Tuhan. Iban walaꞌ siya naghawal-hawal sin janjiꞌ sin Tuhan kaniya, sagawaꞌ gām mayan kimusug in pangandul niya iban piyudji niya in Tuhan. 21 Natatantu niya tuud sin makbulun da sin Tuhan kaagi sin kusug niya in janjiꞌ niya kaniya. 22 Hangkan na, dayn ha sabab sin pangandul hi Ibrahim ha Tuhan, “iyampun iban ītung siya sin Tuhan tau mabuntul biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa.” 23 In lapal kabtangan kiyasulat ha lawm Kitab amu agi, “iyampun iban ītung siya sin Tuhan tau mabuntul biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa,” bukun sadja isab kiyatungud kan Ibrahim. 24 Sagawaꞌ kiyatungud da isab kātuꞌniyu. Sabab in kitaniyu katān hisiyu-siyu in magparachaya ha Tuhan ampunun iban itungun sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ walaꞌ nakarusa. Siya in Tuhan nagbuhiꞌ nagbalik dayn ha kamatay ha Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. 25 In hi Īsa iyungsud sin Tuhan pa kamatay sabab-karnaꞌ sin dusa natuꞌ, iban biyuhiꞌ siya nagbalik sin Tuhan, ha supaya kitaniyu ampunun iban itungun sin Tuhan mabuntul biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa.

5

Iyampun iban Ītung Kitaniyu sin Tuhan Mabuntul sabab sin Pagparachaya Natuꞌ ha Almasi

1 Manjari bihaun, pagga kitaniyu mangandul na ha Almasi, iyampun iban ītung na kitaniyu sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa. Iban dayn ha sabab sin nahinang sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi, naawn na in pagsulut taniyu iban sin Tuhan. 2 Iban dayn ha sabab sin pangandul natuꞌ kan Panghuꞌ Īsa, diyā niya kitaniyu simuuk pa Tuhan, amu in kahālan natuꞌ sampay bihaun, ha supaya natuꞌ kananaman in kasi-lasa iban tulung-tabang sin Tuhan kātuꞌniyu. Iban makūg-kuyag na kitaniyu sabab awn na huwat natuꞌ pahampitun kitaniyu sin Tuhan sin kasawahan niya. 3 Lāgiꞌ makuyag da isab kitaniyu minsan kitaniyu datungan sin manga kabinsanaan, sabab kiyaiingatan natuꞌ dayn ha manga kabinsanaan yan umingat kitaniyu sumandal iban dumā sin unu-unu kabinsanaan dumatung kātuꞌniyu. 4 Na, dayn ha sabab maingat kitaniyu sumandal iban dumā sin kabinsanaan natuꞌ, in Tuhan kaamuhan kātuꞌniyu. Iban dayn ha sabab kaamuhan in Tuhan kātuꞌniyu mahuwat natuꞌ na tuud sin awn tagaran natuꞌ (kabuhiꞌ salama-lama) dayn ha Tuhan. 5 Natatantu natuꞌ tuud sin awn tagaran sin huwat-huwat natuꞌ, sabab kiyaiingatan taniyu ha lawm atay natuꞌ sin malasa tuud in Tuhan kātuꞌniyu. Iban kananaman natuꞌ tuud in lasa niya kātuꞌniyu dayn ha Rū sin Tuhan piyatulun niya kātuꞌniyu.

6 Karnaꞌ ha saꞌbu wayruun pa kusug natuꞌ huminang sin kabayaan sin Tuhan, amu tuud isab in waktu napīꞌ sin Tuhan, limillaꞌ in Almasi sin duguꞌ-nyawa niya sabab-karnaꞌ natuꞌ manga baldusa, amu in nagmuparik kaniya. 7 Mahunit ha hambuuk tau in lumillaꞌ sin duguꞌ-nyawa niya ha pasal sin pagkahi niya minsan da in pagkahi niya yan tau mabuntul. Inday ku na sa, marayꞌ awn da isab tau maisug mapatay ha pasalan sin hambuuk tau marayaw. 8 Sumagawaꞌ piyakitaꞌ sin Tuhan kātuꞌniyu bang biyaꞌ diin in lagguꞌ sin lasa niya kātuꞌniyu. Amu na ini in tandaꞌ niya, limillaꞌ hi Īsa Almasi sin duguꞌ-nyawa niya, ha saꞌbu kitaniyu naghihinang pa sin manga makarusa.

9 Pagga dayn ha pasal sin kamatay niya, iyampun iban ītung na kitaniyu sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa, na, matantu natuꞌ na tuud sin dayn ha pasal niya, in kitaniyu diꞌ kugdanan sin murkaꞌ sin Tuhan. 10 Bakas kitaniyu satruꞌ sin Tuhan, sagawaꞌ dayn ha sabab sin kamatay sin Almasi, amu in Anak niya, diyayaw niya na kitaniyu. Hangkan kiyasulutan na in Tuhan kātuꞌniyu. Na, pagga kitaniyu diyayaw na sin Tuhan dayn ha pasal sin kamatay sin Almasi, na, matantu natuꞌ na tuud sin makabaak kitaniyu kalappasan, sabab in Almasi nabuhiꞌ nagbalik (tumabang kātuꞌniyu). 11 Iban bukun sadja isab yan. Sagawaꞌ magkūg-kuyag isab kitaniyu pasal sin Tuhan. Iban hangkan bihādtu sabab sin nahinang sin Panghuꞌ natuꞌ, Īsa Almasi. Karnaꞌ siya in nakaīg sin amu in nakahinang kātuꞌniyu satruꞌ sin Tuhan. Hangkan kiyasulutan na in Tuhan kātuꞌniyu.

In Piyagbiddaan sin Nahinang hi Apuꞌ Adam iban hi Panghuꞌ Īsa Almasi

12 Manjari, ha panagnaan in hambuuk tau nagdusa pa Tuhan, amu hi Apuꞌ Adam. Na, dayn didtu timagnaꞌ in pagdusa sin manga mānusiyaꞌ. Sabab naawn na pagdusa sin mānusiyaꞌ, na naawn isab in kamatay nila. Na hangkan in mānusiyaꞌ katān magkamatay pasal in sila katān asal magdusa sadja. 13 Manjari ha walaꞌ pa napanaug sin Tuhan in saraꞌ niya dayn kan Musa, asal na in manga mānusiyaꞌ nagdusa. Sumaggawaꞌ, in hinang mangīꞌ sin manga tau diꞌ itungun dusa sabab wayruun saraꞌ nalanggal nila. 14 Sumagawaꞌ minsan bihādtu, asal amuna in kadal sin mānusiyaꞌ mapatay, dayn ha masa hi Apuꞌ Adam sampay pa masa hi Musa, minsan in dusa nila bukun biyaꞌ sin dusa hi Apuꞌ Adam, amu in limanggal sin liyāngan sin Tuhan.

In hi Apuꞌ Adam iban sin Almasi, amu in diyaak mari pa dunya nakahuli dayn kan Adam, biyaꞌ hantang awn piyagsibuan nila, (sabab kimugdan pa mānusiyaꞌ katān in baynat sin hinang nila).

15 Sumagawaꞌ bukun sibuꞌ tuud in baynat sin nahinang nila, sabab in baynat sin dusa nahinang hi Apuꞌ Adam bukun sibuꞌ iban sin baynat sin amu in dīhil sin Tuhan ihilas niya ha manga mānusiyaꞌ. Bunnal na sa dayn ha sabab sin dusa nahinang sin hambuuk tau, in katān mānusiyaꞌ magkamatay, lāgiꞌ paratungan kasiksaan ha adlaw mahuli. Sumagawaꞌ salagguꞌ-lagguꞌ sin dusa nahinang niya, labi malagguꞌ in tulung-tabang sin Tuhan ha manga mānusiyaꞌ. Damikkiyan labi malagguꞌ in dīhil niya ihilas niya ha katān mānusiyaꞌ, kaagi sin tulung-tabang sin hambuuk tau hi Īsa Almasi. 16 Awn piyagbiddaan sin baynat sin dīhil sin Tuhan kātuꞌ iban sin dusa nahinang sin hambuuk tau, hi Apuꞌ Adam. Dayn ha sabab sin hambuuk dusa nahinang hi Apuꞌ Adam, in mānusiyaꞌ katān butangan na hukuman sin Tuhan. Sagawaꞌ dayn ha sabab sin kaampunan dīhil sin Tuhan ha mānusiyaꞌ ihilas niya, minsan mataud na in langgal saraꞌ nahinang sin tau, piyamahalayak na sin in sila way na dusa nila. 17 Bunnal na sa, dayn ha sabab sin dusa nahinang sin hambuuk tau, hi Apuꞌ Adam, in mānusiyaꞌ katān kiyakadalan mapatay. Sumagawaꞌ salagguꞌ-lagguꞌ sin dusa nahinang niya, labi malagguꞌ in baynat sin karayawan nahinang sin hambuuk tau, hi Īsa Almasi. Karnaꞌ dayn ha sabab niya in katān tau, hisiyu-siyu in tumaymaꞌ sin tulung-tabang sin Tuhan kanila, amu in tulung-tabang diꞌ magbugtuꞌ, hāti niya, hisiyu-siyu in tumaymaꞌ sin kaādilan hirihil sin Tuhan ihilas niya, na in manga tau yan makapaghambuuk sila iban sin Almasi didtu ha surgaꞌ salama-lama. Lāgiꞌ, dihilan sila sin karayawan dayn ha pamarinta niya.

18 Manjari, dayn ha sabab sin hambuuk langgal saraꞌ sadja nahinang sin tau, hi Apuꞌ Adam, in mānusiyaꞌ katān butangan na hukuman sin Tuhan. Damikkiyan, dayn ha hambuuk karayawan nahinang sin tau, hi Īsa Almasi, in katān mānusiyaꞌ (hisiyu-siyu in mangandul kaniya), itungun na sin Tuhan tau mabuntul iban dihilan kabuhiꞌ salama-lama didtu ha surgaꞌ. 19 Dayn ha sabab liyanggal sin hambuuk mānusiyaꞌ in liyāngan sin Tuhan, in mānusiyaꞌ katān nahinang baldusa. Damikkiyan, dayn ha sabab in hambuuk mānusiyaꞌ nagkahagad ha Tuhan, in manga mānusiyaꞌ way manus, ampunun iban itungun sin Tuhan mabuntul biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa.

20 In Tuhan nagpanaug sin saraꞌ niya dayn kan Musa, ha supaya niya mapakitaꞌ ha manga mānusiyaꞌ sin liyalanggal nila in manga liyāngan niya. Karnaꞌ ampa nila na kaingatan in saraꞌ, ampa na timaud in langgal saraꞌ nahinang nila. Daypara salagguꞌ-lagguꞌ sin dusa sin manga mānusiyaꞌ, labi malagguꞌ in lasa iban ulung sin Tuhan ha manga mānusiyaꞌ. 21 Na, hangkan pagga in mānusiyaꞌ katān nagdusa, in kamatay amuna in uwian nila katān. Sagawaꞌ dayn ha sabab sin lasa iban ulung sin Tuhan (ha sasukuꞌ sin magparachaya ha Almasi), in sila katān ampunun iban itungun sin Tuhan mabuntul biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa iban dihilan kabuhiꞌ kakkal sabab sin nahinang sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi.

6

In Paghambuuk iban sin Almasi amu in Makaīg sin Bayaꞌ Maghinang sin Mangīꞌ

1 Na, pagga landuꞌ in lasa sin Tuhan kātuꞌniyu, na, marayꞌ makaiyan kamu, marayaw pa kitaniyu diꞌ humundung maghinang sin mangīꞌ, ha supaya mapakitaꞌ sin Tuhan sin magsusūng in lasa iban ulung niya kātuꞌniyu. 2 Tantu nasāꞌ tuud in pikilan bihān. Sabab in kitaniyu ini biyaꞌ na sapantun tau patay diꞌ na magdusa. Hangkan, maytaꞌ namān kitaniyu huminang sin mangīꞌ? 3 Karnaꞌ kiyaiingatan niyu sin in pagpaliguꞌ taniyu, amuna in tandaꞌ sin in kitaniyu naghambuuk na iban hi Īsa Almasi. Iban amu yan in magpakitaꞌ sin in kitaniyu biyaꞌ sin imunung miyatay kaniya. 4 In pagpaliguꞌ natuꞌ, amuna in magpakitaꞌ sin in kitaniyu biyaꞌ sin imunung ha Almasi miyatay iban miyagad kaniya nagpakubul. Na, hangkan, nabuhiꞌ mayan isab siya nagbalik dayn ha sabab sin kusug sin kawasa sin Amaꞌ Tuhan, biyaꞌ da isab kitaniyu sin nabuhiꞌ nagbalik, pasal napinda na in addat-palangay natuꞌ, bukun na biyaꞌ sin tagnaꞌ.

5 Na, pagga (dayn ha pagpaliguꞌ natuꞌ) himambuuk na kitaniyu imunung ha Almasi miyatay, na, hangkan nabuhiꞌ mayan siya nagbalik, biyaꞌ da isab kitaniyu sin miyagad kaniya nabuhiꞌ nagbalik nagsāw sin kabuhiꞌ kakkal iban siya. 6 Lāgiꞌ, kiyaiingatan natuꞌ, pagga kitaniyu agad na ha Almasi, in bayaꞌ natuꞌ huminang sin unu-unu mangīꞌ miyagad na miyatay ha Almasi ha kalansang kaniya pa usuk. Hangkan, nalawaꞌ na in bayaꞌ natuꞌ maghinang sin mangīꞌ. Iban napuas na kitaniyu dayn ha bayaꞌ natuꞌ huminang sin mangīꞌ, amu in biyaꞌ hantang nakaīpun kātuꞌniyu. 7 Sabab bang in tau patay na, diꞌ na siya makarusa. (Damikkiyan in kitaniyu, diꞌ na magdusa sabab dayn ha paghambuuk natuꞌ iban hi Īsa Almasi.)

8 Iban pagga kitaniyu biyaꞌ hantang imunung miyatay ha Almasi, na, kaingatan natuꞌ tuud isab biyaꞌ da kitaniyu miyagad ha Almasi nabuhiꞌ nagbalik pasal napinda na kitaniyu iban nabiyaꞌ na kaniya. 9 Karnaꞌ kiyaiingatan natuꞌ sin pagga in Almasi nabuhiꞌ na nagbalik dayn ha kamatay, diꞌ na tuud siya mapatay magbalik, sabab bang ibārat tau, in kamatay wayruun na kusug umatu kaniya. 10 Līllaꞌ niya in duguꞌ-nyawa niya nagminsan da, sabab-karnaꞌ sin dusa sin mānusiyaꞌ. Na bihaun nabuhiꞌ na siya nagbalik, iban in katān hinang niya makarihil kasanglitan pa Tuhan.

11 Hangkan subay niyu da isab bistahun in baran niyu biyaꞌ hantang hambuuk tau patay, amu in diꞌ na masasat magdusa. Lāgiꞌ, subay niyu pikilun in kamu yan, biyaꞌ sin hambuuk tau patay, nabuhiꞌ nagbalik sabab sin paghambuuk niyu iban hi Īsa Almasi, iban in katān hinang niyu subay makarihil kasanglitan pa Tuhan, dayn ha pasal sin Almasi.

12 Hangkan ayaw niyu dūli sadja in baran niyu magdusa, iban ayaw niyu agara in hawa-napsu niyu. 13 Ayaw niyu dūli in unu-unu na bahagiꞌ sin baran niyu huminang sin makarusa atawa sin unu-unu mangīꞌ. Sagawaꞌ ungsuran niyu in baran niyu pa Tuhan, sabab pagga kamu agad na ha Almasi in kamu yan biyaꞌ na sin sapantun tau patay nabuhiꞌ nagbalik. Iban subay Tuhan in papagbayaun niyu sin katān bahagiꞌ sin ginhawa-baran niyu ha supaya kamu makahinang sin unu-unu maksud niya mabuntul. 14 Sin nakauna, ha waktu ha lawm pa kamu sin likusan sin saraꞌ, diꞌ kamu magpakaīg dayn ha dusa, sabab diꞌ niyu da maagad in daakan sin saraꞌ. Sagawaꞌ bihaun dugaing na in kahālan niyu. Ha lawm na kamu sin likusan sin lasa iban ulung sin Tuhan, hangkan in dusa, bang ibārat tau, diꞌ na makapagbayaꞌ kaniyu.

Malawaꞌ na in Bayaꞌ Taniyu Maghinang sin Makarusa

15 Na, marayꞌ makaiyan kamu, pagga kitaniyu bukun na ha lawm likusan sin saraꞌ, sumagawaꞌ ha lawm likusan sin lasa iban ulung sin Tuhan, na marayaw pa isab diꞌ natuꞌ bugtuun in manga hinang natuꞌ mangīꞌ. Na, nasāꞌ tuud in pikilan bihān. 16 Tantu kiyaiingatan niyu, bang niyu agarun in katān daakan sin tau, in hāti niya, magpabanyagaꞌ kamu ha tau yan. In tau yan amuna in tagbanyagaꞌ kaniyu iban kamu na in banyagaꞌ niya. Na, biyaꞌ da isab ha yan in hantang sin hinang mangīꞌ. Bang kamu tagihan na maghinang sin unu-unu mangīꞌ, mabiyaꞌ na kamu banyagaꞌ sin bayaꞌ niyu huminang mangīꞌ. Ampa in tungbas sin hinang mangīꞌ hukuman kamatay. Sagawaꞌ bang Tuhan in kahagarun niyu iban siya in tagbanyagaꞌ kaniyu, na ampunun iban itungun niya kamu mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa. 17 In tagnaꞌ biyaꞌ kamu hantang banyagaꞌ sin bayaꞌ niyu huminang mangīꞌ, sagawaꞌ bihaun bukun na. Hangkan magsarang-sukul tuud aku pa Tuhan sin mattan tuud dayn ha lawm atay in pagkahagad niyu sin hinduꞌ bunnal bakas kiyahinduꞌ kaniyu. 18 Piyuas na kamu sin Tuhan dayn ha bayaꞌ niyu huminang sin mangīꞌ, hangkan bihaun in biyaꞌ hantang makabanyagaꞌ kaniyu subay amuna in kabayaan niyu maghinang sin unu-unu mabuntul.

19 (Nagbichara aku kaniyu dalil pasal sin banyagaꞌ iban tagbanyagaꞌ, ha supaya niyu maluhay kahātihan in bībichara ku.) In tagnaꞌ diyūlan niyu sadja in manga bahagiꞌ sin baran niyu maghinang sin manga ginisan kalumuan iban kangīan. Hangkan, biyaꞌ kamu hantang īpun sin bayaꞌ niyu huminang sin mangīꞌ. Na, bihaun subay niyu hiungsud na in baran niyu pa Tuhan, magad huminang sin kabayaan niya, ha supaya kamu makahinang sin unu-unu mabuntul iban masuchi.

20 Ha waktu diyurūlan niyu pa in baran niyu maghinang sin mangīꞌ, wayruun bayaꞌ niyu huminang sin mabuntul. 21 Na, unu in nakawaꞌ niyu dayn ha hinang niyu tagnaꞌ, amu in hikasipug niyu na ha bihaun? Tantu wayruun. Sabab in tungbas sin manga hinang biyaꞌ hādtu amuna in hukuman kamatay. 22 Sagawaꞌ bihaun napuas na kamu dayn ha bayaꞌ niyu huminang sin mangīꞌ, iban mabayaꞌ na kamu pagbayaan sin Tuhan. Hangkan, in tungbas sin Tuhan hirihil niya kaniyu, dāhun kamu pa kasuchihan, ampa in guwaan niya, karihilan kamu kabuhiꞌ salama-lama didtu ha surgaꞌ. 23 Karnaꞌ hukuman kamatay in bayad sin hinang mangīꞌ. Sagawaꞌ dayn ha lasa iban ulung kātuꞌniyu sin Tuhan, dihilan niya kitaniyu kabuhiꞌ salama-lama didtu ha surgaꞌ, sabab sin paghambuuk natuꞌ iban sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi.

7

In Saraꞌ sin Tuhan Biyaꞌ Sapantun sin Hāl sin Magtiyaun

1 Manga taymanghud ku Almasihin, tantu kahātihan niyu in hibichara ku ini, sabab in kamu katān nakaingat pasal sin saraꞌ. Biyaꞌ na sin kiyaingatan niyu, salugay sin hambuuk tau buhiꞌ, masi siya ha lawm likusan sin saraꞌ. 2 Biyaꞌ na sawpama sin hambuuk babai tagabana, bang ha lawm sin saraꞌ, diꞌ siya makabana dugaing ha salugay sin bana niya buhiꞌ pa. Sagawaꞌ bang in bana niya patay na, makajari na siya magbana dugaing. Wayruun na kapatut sin saraꞌ lumāng kaniya. 3 Malayngkan, bang siya humambuuk ha dugaing usug ha buhiꞌ pa in bana niya, na in siya yan nagjina. Sagawaꞌ bang in bana niya patay na, way na kapatut sin saraꞌ lumāng kaniya magbana. Hangkan minsan siya magbana na magbalik, diꞌ na siya maiyan nagjina pasal patay na in bana niya.

4 Na, manga taymanghud ku Almasihin, biyaꞌ da isab ha yan in kahālan niyu. Pagga kamu biyaꞌ hantang imunung ha Almasi miyatay, na in kamu napuas na dayn ha likusan sin saraꞌ piyanaug dayn kan Musa. Sakali bihaun, nakaīg mayan kamu dayn ha likusan sin saraꞌ, nahinang na kamu sukuꞌ sin Almasi, amu in nabuhiꞌ nagbalik dayn ha kamatay, ha supaya kamu makahinang na sin mabuntul amu in hikasanglit pa Tuhan. 5 Karnaꞌ ha waktu tagnaꞌ bukun pa kitaniyu Almasihin, hīhinang natuꞌ sadja in unu-unu hawa-napsu sin baran natuꞌ. Minsan taniyu kiyaingatan awn manga hinang natuꞌ liyāngan sin saraꞌ, masi natuꞌ da hīhinang, iban gām mayan nagduruhun in bayaꞌ natuꞌ huminang sin liyāngan. Na, nagduruhun in taud sin hinang natuꞌ mangīꞌ, hangkan in tungbas kātuꞌniyu mabutas kitaniyu dayn ha Tuhan. 6 Sumagawaꞌ bihaun, pagga kitaniyu biyaꞌ hantang miyatay, na, napuas na kitaniyu dayn ha likusan sin saraꞌ. Hangkan bihaun, in pagtaat natuꞌ pa Tuhan, bukun na biyaꞌ sin nakauna, amu in subay natuꞌ agarun tuud in unu-unu katān ha lawm saraꞌ kiyasulat. Sagawaꞌ, bihaun in aturan sin pagtaat natuꞌ pa Tuhan, guwaꞌ na tuud dayn ha lawm atay taniyu, amu in hiyuhūp sin Rū sin Tuhan.

In Maksud sin Saraꞌ sin Tuhan

7 Na, marayꞌ makaiyan kamu, pagga biyaꞌ da ha yan in hāl niya, na, mangīꞌ in saraꞌ sin Tuhan. Na, bukun tuud. Sabab bang bukun dayn ha saraꞌ, diꞌ ku kaingatan in aku nakarusa. Bang walaꞌ kiyabaytaꞌ ha lawm saraꞌ sin subay diꞌ magnapsu sin altaꞌ sin pagkahi ta, diꞌ ku kaingatan sin dusa in maghawa-napsu. 8 Bang ibārat tau, in hinang mangīꞌ, nakabaak lawang hikaruhun sin hawa-napsu ku ginis-ginisan kaagi sin saraꞌ sin Tuhan. Asal bang wayruun saraꞌ, diꞌ tumampal in dusa ta. 9 Ha waktu walaꞌ ku pa tuud kiyahātihan in saraꞌ, in pangannal ku marayaw aku iban wayruun dusa ku. Sagawaꞌ kiyahātihan ku mayan in saraꞌ, ampa ku kiyaingatan sin nakarusa aku, 10 iban tūp aku paratungan sin Tuhan kasiksaan. In maksud sin Tuhan nagpanaug sin saraꞌ ha supaya in manga mānusiyaꞌ makabaak kabuhiꞌ salama-lama ha sulgaꞌ, sagawaꞌ tungud dī ha baran ku, amuna yan in sabab hangkan aku tūp butangan sin hukuman subay siksaun ha lawm narkaꞌ. 11 Bang ibārat tau, in hinang mangīꞌ nakabaak lawang hikapangakkal kākuꞌ. Hīnang in saraꞌ sin Tuhan biyaꞌ sapantun dān hipangakkal niya kākuꞌ. Iban hinang mangīꞌ in nakarā kākuꞌ pa kasiksaan, sabab nalanggal ku in manga liyāngan sin saraꞌ.

12 In saraꞌ piyanaug sin Tuhan marayaw tuud, wayruun ngīꞌ niya. In katān daakan sin saraꞌ marayaw, mabuntul iban wayruun sāꞌ niya.

13 Na, kalu bahaꞌ mapikil niyu in saraꞌ marayaw sin Tuhan amu in makabutas kātuꞌniyu dayn ha Tuhan. Tantu bukun tuud. Sagawaꞌ amu in manga hinang natuꞌ mangīꞌ, in makabutas kātuꞌniyu dayn ha Tuhan. Piyakitaꞌ kātuꞌniyu sin Tuhan dayn ha saraꞌ niya marayaw piyanaug niya, sin in kitaniyu nagdusa pasal sin hinang natuꞌ mangīꞌ, iban dayn ha sabab sin dusa natuꞌ nabutas kitaniyu dayn ha Tuhan. Hīnang sin Tuhan in biyaꞌ ha yan ha supaya dayn ha saraꞌ marayaw yan tumampal na tuud kātuꞌniyu sin in hinang mangīꞌ dusa tuud dakulaꞌ.

In Pamikil sin Mānusiyaꞌ Nagduruwa-ruwa

14 Kaingatan taniyu in saraꞌ naug dayn ha Rū sin Tuhan. Sagawaꞌ in aku ini hambuuk sadja mānusiyaꞌ, amu in biyaꞌ hantang banyagaꞌ sin bayaꞌ ku huminang sin mangīꞌ. 15 Diꞌ ku kahātihan in baran ku ini. Karnaꞌ in marayaw, amu in kabayaan ku hinangun, amu in diꞌ ku mahinang. Sagawaꞌ in mangīꞌ, amu in diꞌ ku kabayaan hinangun, amu in mahinang ku. 16 Na, bang aku marugal sin manga hinang ku mangīꞌ, in hāti niya magkahagad aku sin marayaw in saraꞌ sin Tuhan. 17 Hangkan, bang aku maghinang mangīꞌ, bukun yan guwaꞌ dayn ha lawm pamikil ku, sabab marugal aku sin hinang mangīꞌ. Sagawaꞌ guwaꞌ yan dayn ha asal bayaꞌ huminang mangīꞌ ha lawm sin atay ku. 18 Sabab kaingatan ku, pagga aku hambuuk sadja mānusiyaꞌ, asal wayruun marayaw timutubuꞌ ha lawm atay ku. Karnaꞌ, minsan aku mabayaꞌ huminang sin marayaw, diꞌ ku da mahinang. 19 Diꞌ ku mahinang in marayaw, amu in kabayaan ku hinangun. Sagawaꞌ amu in mahinang ku, in mangīꞌ, amu in diꞌ ku kabayaan hinangun. 20 Na, bang in mangīꞌ amu in diꞌ ku kabayaan, amuna in mahinang ku, in hāti niya, in yan bukun tuud guwaꞌ dayn ha lawm pamikil ku. Sagawaꞌ dayn ha asal bayaꞌ huminang sin mangīꞌ ha lawm atay ku.

21 Hangkan nasūd na sin pamikil ku, sin biyaꞌ hantang awn nanunugsug kākuꞌ huminang sin mangīꞌ. Sabab minsan biyaꞌ diin in bayaꞌ ku huminang sin marayaw, makahinang da aku sin mangīꞌ. 22 Ha lawm sin pamikil ku, mabayaꞌ tuud aku magad sin saraꞌ sin Tuhan. 23 Sagawaꞌ awn isab ha lawm sin atay ku amu in biyaꞌ hantang nanunugsug kākuꞌ diꞌ pakahagarun ha saraꞌ sin Tuhan, amu in kabayaan agarun sin lawm pamikil ku. Hangkan, biyaꞌ aku sin hantang nababanyagaꞌ sin bayaꞌ ku huminang sin mangīꞌ, amu in asal kariasali ha lawm atay ku. 24 Na, landuꞌ tuud makaluuy in kahālan ku ini. Hisiyu bahaꞌ in makatabang kākuꞌ umīg sin bayaꞌ ku huminang sin mangīꞌ, amu in makarā kākuꞌ pa kasiksaan ha narkaꞌ? 25 Daypara magsarang-sukul tuud aku pa Tuhan sin tiyabang niya aku. Karnaꞌ dayn ha pasal sin nahinang sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi, napuas aku dayn ha kasigpitan sin kahālan ku.

Bang aku walaꞌ natabang sin Tuhan, biyaꞌ ha ini in kahālan. In pamikil ku mabayaꞌ tuud magad sin saraꞌ sin Tuhan, sagawaꞌ, in asal bayaꞌ huminang sin mangīꞌ ha lawm atay ku, amuna in nanunugsug kākuꞌ huminang sin mangīꞌ.

8

In Kahālan sin Manga Tau Hiyuhūp sin Rū sin Tuhan

1 Hangkan bihaun, dayn ha sabab sin nahinang hi Īsa Almasi, in sasukuꞌ sin humambuuk kaniya diꞌ na kabutangan hukuman ha adlaw mahuli. 2 Sabab, piyuas na kitaniyu sin Rū sin Tuhan, amu in makapagꞌagi kātuꞌniyu bihaun. Pīnda niya na pa marayaw in kahālan natuꞌ bihaun iban dihilan na kitaniyu kabuhiꞌ tantu, sabab sin paghambuuk natuꞌ iban hi Īsa Almasi. Hangkan, nalawaꞌ na in bayaꞌ natuꞌ huminang sin mangīꞌ, iban diꞌ na kitaniyu paratungan kasiksaan ha adlaw mahuli. 3 Na, pagga in kitaniyu mānusiyaꞌ, amu in asal diꞌ makaagad sin saraꞌ sin Tuhan, na, diꞌ kitaniyu tabangan sin saraꞌ. Sagawaꞌ tiyabang kitaniyu sin Tuhan. Karnaꞌ piyaawn na sin Tuhan in dān sin hikaīg sin dusa sin mānusiyaꞌ. Piyalahil niya mari pa dunya in Anak niya labay piyagꞌanak sin mānusiyaꞌ, iban in kajarihanan niya mānusiyaꞌ da tuud isab biyaꞌ kātuꞌniyu, (amu sadja bukun siya baldusa). Līllaꞌ niya in duguꞌ-nyawa niya ha supaya mapatay na in bayaꞌ sin mānusiyaꞌ maghinang sin makarusa. 4 Hīnang sin Tuhan in biyaꞌ ha yan, ha supaya masampurnaꞌ na tuud dī kātuꞌ in kabuntulan diyaakan sin saraꞌ ha mānusiyaꞌ. Karnaꞌ bang kitaniyu agad na ha Almasi bukun na hawa-napsu sin baran natuꞌ in iyaagad taniyu. Sagawaꞌ amuna in iyaagad natuꞌ in kabayaan sin Rū sin Tuhan, Rū Mahasuchi. Hangkan masampurnaꞌ dī kātuꞌ in kabuntulan sin saraꞌ.

5 Sabab in manga tau miyamagad sin hawa-napsu sin baran nila, wayruun na dugaing pīpikil nila bang bukun in maghinang sin manga kanapsuhan nila. Sagawaꞌ in manga tau miyamagad sin pagꞌagi sin Rū sin Tuhan, in pīpikil nila hinangun, amu sadja in kabayaan sin Rū sin Tuhan. 6 Bang in hambuuk tau mabayaꞌ sadja magdūl-bayaꞌ sin hawa-napsu niya, in katubtuban sin hinang niya yan, paratungan siya kasiksaan ha adlaw mahuli. Sagawaꞌ in hambuuk tau miyamagad sin pagꞌagi sin Rū sin Tuhan, Rū Mahasuchi, in siya yan, masannyang in ha lawm atay niya. Lāgiꞌ dihilan siya sin Tuhan kabuhiꞌ salama-lama. 7 Sabab in hisiyu-siyu tau amu in mabayaꞌ sadja magdūl-bayaꞌ sin hawa-napsu sin baran niya, satruꞌ siya sin Tuhan, pasal diꞌ niya agarun in saraꞌ sin Tuhan. Lāgiꞌ in bunnal niya, diꞌ niya da isab maagad in saraꞌ sin Tuhan. 8 Hangkan hisiyu-siyu in mabayaꞌ magdūl-bayaꞌ sadja sin hawa-napsu sin baran niya, diꞌ tuud siya makasulut ha Tuhan.

9 Sumagawaꞌ in kamu bihaun, in agarun niyu, bukun na amu in bayaꞌ niyu magdūl-bayaꞌ sin hawa-napsu niyu. In kamu miyamagad na sin pagꞌagi sin Rū sin Tuhan bang bunnal isab hiyuhūp na kamu sin Rū sin Tuhan. Hisiyu-siyu in walaꞌ duun kaniya in Rū sin Tuhan amu in piyatulun sin Almasi, in siya yan, bukun sukuꞌ sin Almasi. 10 Sagawaꞌ bang in Almasi yan ha lawm atay niyu, minsan mapatay in jasad niyu pasal sin manga dusa niyu, in nyawa niyu diꞌ masiksaꞌ. Surgaꞌ in butangan sin nyawa niyu, sabab in kamu iyampun iban ītung na sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa. 11 Bang bunnal tuud hiyuhūp kamu sin Rū sin Tuhan, tantu bang kamu mapatay, buhiun da kamu magbalik sin Tuhan, biyaꞌ da isab ha Almasi amu in biyuhiꞌ niya nagbalik dayn ha kamatay. Iban hangkan kamu isab buhiun sin Tuhan magbalik, sabab dayn ha kusug sin Rū sin Tuhan amu in yan ha lawm sin atay niyu.

12 Hangkan manga taymanghud ku, nawajib tuud kātuꞌniyu in diꞌ na mayan magdūl-bayaꞌ sin hawa-napsu sin baran natuꞌ. 13 Sabab bang in tau magad na mayan magdūl-bayaꞌ sin hawa-napsu sin baran niya, in katubtuban sin hinang niya yan kamatay iban kasiksaan ha narkaꞌ. Sagawaꞌ bang sin tau butawanan na in bayaꞌ niya huminang sin mangīꞌ, dayn ha tabang sin Rū sin Tuhan, na, in siya mabuhiꞌ salama-lama didtu ha surgaꞌ. 14 Sabab hisiyu-siyu in miyamagad sin pagꞌagi sin Rū sin Tuhan, in siya yan tantu nahinang na anak sin Tuhan. 15 Karnaꞌ walaꞌ kitaniyu piyatulunan sin Tuhan sin Rū niya, ha supaya kitaniyu mugaꞌ magbalik, biyaꞌ sin bugaꞌ sin banyagaꞌ ha tagbanyagaꞌ kaniya. Sagawaꞌ piyatulunan niya kitaniyu sin Rū sin Tuhan ha supaya kitaniyu mahinang manga anak niya. Hangkan bang kitaniyu mangayuꞌ na duwaa pa Tuhan makatawag kitaniyu kaniya, “Amaꞌ, ū Amaꞌ.” 16 In Rū sin Tuhan himuhūp ha lawm atay taniyu, amuna in dumihil pikilan kātuꞌniyu sin in kitaniyu mattan tuud hīnang na sin Tuhan manga anak niya. 17 Na, pagga kitaniyu hīnang na sin Tuhan manga anak niya, ha adlaw mahuli makawaꞌ natuꞌ in tiyatagama sin Tuhan hipusakaꞌ ha manga tau sukuꞌ niya. Iban awn da isab bahagiꞌ natuꞌ ha unu-unu katān tiyagama sin Tuhan ha Almasi. Karnaꞌ bang kitaniyu nakalabay kabinsanaan, sabab-karnaꞌ sin pagꞌagad natuꞌ ha Almasi, na biyaꞌ da isab kitaniyu imunung kaniya nimanam sin manga kabinsanaan kiyalabayan niya. Hangkan ha adlaw mahuli kabahagian da isab kitaniyu sin kalagguan niya.

In Karayawan Matabuk sin Manga Tau Sukuꞌ sin Tuhan ha Adlaw Mahuli

18 Natatantu ku tuud sin in kabinsanaan kananaman natuꞌ ha bihaun ini, saliꞌ da wayruun, bang papagsibuun iban sin kalagguan hirihil sin Tuhan kātuꞌ ha adlaw mahuli. 19 Piyagtatagad-tagaran tuud sin katān piyapanjari sin Tuhan in adlaw pagpanyataꞌ sin Tuhan sin manga tau nahinang anak niya iban sin kalagguan hirihil niya kanila. 20 Bukun pasal sin ngīꞌ sin ālam piyapanjari niya, sumagawaꞌ pasal sin kahandak sin Tuhan, way da naagad in bakas asal kiyamaksud sin Tuhan ha manga piyapanjari niya. Gām mayan piyagmurkaan sila sabab sin dusa hi Apuꞌ Adam. Malayngkan amu ini in huwat-huwat sin manga mānusiyaꞌ. 21 Awn da hambuuk adlaw ha susūngun dumayaw da in kahālan sin katān unu-unu piyapanjari sin Tuhan. Bunnal ha bihaun, in manga piyapanjari niya magkamatay da iban magkangīꞌ. Sagawaꞌ dumatung da in waktu ha susūngun in katān piyapanjari sin Tuhan lumamud ha manga anak sin Tuhan, dihilan luhaya dayn ha kasigpitan kamatay.

22 Kiyaiingatan natuꞌ sin in katān piyapanjari sin Tuhan piyaratungan sin ginisan kasusahan iban kabinsanaan sampay pa bihaun. Bang ibārat tau, in ālam piyapanjari sin Tuhan biyaꞌ sin sapantun babai sūng magꞌanak, nagꞌaluhuy sin sakit. 23 Iban bukun sadja isab in kaibanan piyapanjari sin Tuhan numanam kasigpitan. Sagawaꞌ minsan in kitaniyu manga mānusiyaꞌ, amu in piyatulunan sin Tuhan sin Rū niya, amu in muna-muna tuud karayawan dīhil niya kātuꞌniyu, lumabay da isab kitaniyu kasigpitan ha salugay natuꞌ nagtatagad pa sin waktu karihilan na kitaniyu sin jasad baꞌgu, amu in diꞌ magkasakit iban diꞌ magkamatay. Na, bang dumatung na in waktu yan, magmattan na tuud in kitaniyu nahinang na sin Tuhan anak niya. 24 Karnaꞌ minsan awn na pasihat natuꞌ sin kalappasan taniyu, masi in huwat-huwat natuꞌ pasal walaꞌ pa nagmakbul tuud in kalappasan natuꞌ, sabab diꞌ na kitaniyu maghuwat-huwat na mayan bang kīkitaꞌ taniyu in kamakbulan sin hiyuhuwat-huwat natuꞌ. 25 Sagawaꞌ pagga walaꞌ pa nagmakbul in hiyuhuwat-huwat natuꞌ, subay kitaniyu magtūyuꞌ tuud tumagad sabab kaingatan natuꞌ magmakbul da in hiyuhuwat-huwat taniyu.

26 Damikkiyan, tumabang da isab in Rū sin Tuhan dumihil kātuꞌniyu kusug dumā sin kasigpitan natuꞌ. Karnaꞌ bang kitaniyu mangayuꞌ duwaa pa Tuhan, ampa diꞌ natuꞌ kaingatan bang unu atawa biyaꞌ diin in pagpangayuꞌ natuꞌ duwaa, tabangan kitaniyu sin Rū sin Tuhan. Minsan natuꞌ diꞌ hikasuwara in kabayaan natuꞌ, in Rū sin Tuhan ha lawm atay taniyu, amu in mangayuꞌ pa Tuhan, sagawaꞌ diꞌ natuꞌ kaingatan bang biyaꞌ diin. 27 Ampa in Tuhan amu in makaingat sin katān ha lawm atay taniyu, makaingat da isab bang unu in maana sin pamung sin Rū sin Tuhan. Sabab in katān pangayuun sin Rū sin Tuhan ha pasalan taniyu, manga tau sukuꞌ sin Tuhan, magtaayun tuud isab iban sin kabayaan sin Tuhan.

28 Kaingatan natuꞌ, bang kitaniyu malasa ha Tuhan, iban napīꞌ niya huminang sin maksud niya, unu-unu na in kahālan kumugdan kātuꞌniyu, mangīꞌ, marayaw na, tabangan kitaniyu sin Tuhan, ha supaya in guwaan niya hikarayaw taniyu. 29 Sabab asal dayn ha tagnaan, kaingatan na sin Tuhan bang hisiyu in manga sukuꞌ niya. Asal giyagantaꞌ niya in sila mabiyaꞌ sin Anak niya hi Īsa, iban in Anak niya hi Īsa mahinang biyaꞌ sapantun kamagulangan sin katān mahinang anak sin Tuhan. 30 Manjari, in manga katān giyagantaꞌ mahinang anak niya, amuna in napīꞌ paagarun kaniya. Lāgiꞌ in katān napīꞌ niya, amuna in ampunun iban itungun niya mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa. Iban in sila kaawnan sin kasannyangan iban kalagguan ha surgaꞌ.

Piyakitaꞌ hi Īsa Almasi in Lagguꞌ sin Lasa sin Tuhan Kātuꞌ

31 Na, unu bahaꞌ in hikapamung natuꞌ ha pasal sin manga nasabbut ku yan? Tantu bang Tuhan in gapiꞌ taniyu wayruun unu-unu makaraug kātuꞌniyu. 32 Tantu hirihil sin Tuhan kātuꞌniyu in unu-unu katān ha way tungud niya, sabab minsan in hambuuk-buuk Anak niya walaꞌ niya da piyagꞌūg kātuꞌniyu. Atas niya da piyalabay kamatay sabab-karnaꞌ taniyu. 33 Na, in manga kitaniyu napīꞌ sukuꞌ sin Tuhan, hisiyu in makaiyan in kitaniyu baldusa? Tantu wayruun makaiyan sin biyaꞌ ha yan, sabab iyampun iban ītung na kitaniyu sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa. 34 Hangkan, wayruun tuud makaiyan sin subay in kitaniyu ha susūngun butangan sin hukuman sabab sin manga dusa natuꞌ. Sabab in hi Īsa Almasi amuna in limillaꞌ sin duguꞌ-nyawa niya sabab-karnaꞌ taniyu. Iban bukun sadja bihādtu. Nabuhiꞌ isab siya nagbalik dayn ha kamatay iban yadtu siya liyalagguꞌ, biyutang sin Tuhan ha dapit pa tuu niya. Siya in biyaꞌ sapantun abugaw natuꞌ mangayuꞌ pa Tuhan tabang ha pasal natuꞌ. 35 Hangkan natatantu natuꞌ tuud sin minsan unu-unu in kumugdan kātuꞌniyu, diꞌ mabugtuꞌ in lasa sin Almasi kātuꞌniyu. Bang kitaniyu ha lawm kasusahan, kasigpitan iban kabinsanaan, bukun in hāti niya bat wayruun na lasa sin Almasi kātuꞌniyu. Iban minsan kitaniyu magsandal hapdiꞌ, kulang in tamungun, ha lawm kapiligruhan iban minsan kitaniyu patayun sin tau, in lasa sin Almasi kātuꞌniyu diꞌ magkaīg. 36 Awn kiyasulat ha lawm Kitab (ha pasalan sin kabinsanaan kalabayan sin manga tau sukuꞌ sin Tuhan). Amu agi sin lawm Kitab,

“Dayn ha sabab sin pagparachaya namuꞌ kaymu Tuhan, diꞌ na kami magkaīg dayn ha lawm kapiligruhan, sabab sin manga tau amu in mabayaꞌ mamatay kāmuꞌ.

Ītung kami biyaꞌ bili-bili sumbayꞌun kaagi sin manga tau marugal kāmuꞌ.”

37 Malayngkan, minsan biyaꞌ ha yan in kabinsanaan kalabayan natuꞌ, bang ibārat magbunuꞌ, kitaniyu da in dumaug, sabab dayn ha kusug sin kawasa sin Almasi, amu in malasa kātuꞌniyu. 38 Karnaꞌ natatantu ku sin wayruun makabugtuꞌ sin lasa niya kātuꞌniyu. Minsan kitaniyu buhiꞌ atawa patay na, masi da in lasa niya kātuꞌniyu. Lāgiꞌ, minsan in manga malāikat atawa in manga saytan, diꞌ da makaīg sin lasa niya kātuꞌniyu. Wayruun taga kawasa, unu-unu na, in makaīg sin lasa niya kātuꞌniyu. Wayruun unu-unu dī ha lawm dunya bihaun atawa ha susūngun in makabugtuꞌ sin lasa niya kātuꞌniyu. 39 Minsan in unu-unu ha taas langit atawa ha babaꞌ niya, diꞌ da makaīg sin lasa niya kātuꞌniyu. Damikkiyan, minsan in unu-unu katān piyapanjari ha katilingkal ālam, diꞌ da makaīg sin lasa sin Tuhan kātuꞌniyu. Iban hangkan siya malasa kātuꞌniyu, sabab-karnaꞌ sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi.

9

In Karayawan Dīhil sin Tuhan ha Bangsa Israil

1 Na, awn kabayaan ku hibaytaꞌ kaniyu iban in hibaytaꞌ ku ini tantu bunnal tuud. Diꞌ aku magputing kaniyu sabab in aku ini sukuꞌ sin Almasi. Lāgiꞌ, kiyaiingatan ku ha lawm pamikil ku sin bunnal tuud in hibichara ku, sabab in Rū sin Tuhan, amu in nagbabayaꞌ sin lawm pamikil ku. 2 Ini in kabayaan ku hibaytaꞌ kaniyu. Landuꞌ tuud aku nasusa iban diꞌ maīg dayn kākuꞌ in karukkaan sin lawm atay ku 3 pasal sin manga taymanghud ku Yahudi, amu in manga pagkahi ku hangka-bangsa, sabab diꞌ sila magkahagad ha Almasi. Bang sadja isab makajari hikapagsaliyu ku in kahālan ku iban sin kahālan nila, minsan aku mabutas na dayn ha Almasi iban kugdanan na sin murkaꞌ sin Tuhan, bang mayan isab sila, diꞌ da makapanarkaꞌ. 4 In sila panubuꞌ sin bangsa Israil, amu in napīꞌ sin Tuhan sukuꞌ niya. Ītung sila sin Tuhan manga anak niya. Iban pagpakitaun sila sin Tuhan sin sahaya niya. Piyanaugan sila sin Tuhan sin manga janjiꞌ niya, sin saraꞌ niya, iban mataud in kiyajanjiꞌ sin Tuhan kanila amu in natabuk nila. Lāgiꞌ hīnduan sila sin bang biyaꞌ diin tuud in kaagi nila magtaat kaniya. 5 In sila panubuꞌ sin manga kamaasan natuꞌ, hinda Ibrahim, Isahak, iban Yaꞌkub. In Almasi hambuuk panubuꞌ nila da isab sabab ha kalahil niya mari pa dunya in siya piyagꞌanak sin hambuuk tubuꞌ sin bangsa Yahudi. Iban in Almasi amuna in Tuhan makapagbayaꞌ ha unu-unu katān. Mura-murahan bang mayan siya mapudji kasaumulan. Amin.

6 Malayngkan, bukun in hātihan sin bichara ku yan, bat biyaluba na sin Tuhan in janjiꞌ niya ha manga bangsa Yahudi (pasal diꞌ sila magparachaya ha Almasi). Sagawaꞌ, in hātihan niya, bukun katān sin manga Yahudi in kiyasukuan sin janjiꞌ sin Tuhan, sabab bukun katān sin bangsa Yahudi sukuꞌ sin Tuhan. 7 Biyaꞌ kan Ibrahim, amu in nanubuꞌ ha manga Yahudi. Bukun katān sin panubuꞌ niya in naitung manga anak sin Tuhan. Bunnal yan, sabab nagparman in Tuhan kan Ibrahim, amu agi, “Daypara ha manga anak mu, amura in panubuꞌ hi Isahak in itungun ku panubuꞌ mu bunnal tuud.” 8 In hāti niya in panubuꞌ hi Ibrahim amu in walaꞌ kiyajanjiꞌ sin Tuhan kaniya, walaꞌ ītung sin Tuhan manga anak niya. Sagawaꞌ in manga panubuꞌ hi Ibrahim, amu in jiyanjiꞌ sin Tuhan kan Ibrahim, amuna in ītung sin Tuhan panubuꞌ tuud hi Ibrahim. 9 Karnaꞌ biyaꞌ ha ini in janjiꞌ sin Tuhan kan Ibrahim, amu agi, “Ha waktu sin tugun ku, magbalik da aku hipakitaꞌ kaymu in kusug sin kawasa ku, sabab in asawa mu hi Sahara umanak usug.”

10 Iban bukun sadja isab yan in magpakitaꞌ bang biyaꞌ diin in pagpīꞌ sin Tuhan ha manga tau. Sabab in hi Ribika, amu in asawa sin kaapuan natuꞌ hi Isahak, nagꞌanak usug kambal, hi Yaꞌkub iban hi Isaw.

11-12 Na, ha waktu masuuk na umanak hi Ribika nagparman in Tuhan kaniya, amu agi, “In anak mu manghud amu in makapagꞌagi ha magulang.” Nagparman in Tuhan sin biyaꞌ ha yan ha walaꞌ pa nakahinang sin mangīꞌ marayaw in manga kambal, sabab walaꞌ pa sila piyagꞌanak. Sagawaꞌ asal na pinīꞌ sin Tuhan tumaas in manghud dayn ha magulang ha supaya mapakitaꞌ niya ha manga mānusiyaꞌ sin in pagpīꞌ niya ha manga tau bukun pasal sin manga karayawan nahinang nila sagawaꞌ dayn ha kabayaan niya. 13 In Parman sin Tuhan (pasal sin manga kambal ini) kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, “Kalasahan ku hi Yaꞌkub, kabunsihan ku hi Isaw.”

14 Na, pagga biyaꞌ ha yan, marayꞌ makaiyan kamu bukun mabuntul in Tuhan, sabab bukun sibuꞌ in pagdā niya ha tau. Na, nasāꞌ kamu. Sabab in Tuhan mabuntul. 15 Karnaꞌ kiyasulat ha lawm Kitab in Parman sin Tuhan kan Musa, amu agi,

“Aku in makapagbayaꞌ bang hisiyu in kaulungan ku.

Aku in makapagbayaꞌ bang hisiyu in kaluuyan ku.”

16 Hangkan kaingatan natuꞌ sin unu-unu in hirihil sin Tuhan kātuꞌniyu bukun dayn ha pasal kabayaan natuꞌ atawa tungbas sin hinang natuꞌ marayaw, sagawaꞌ dayn ha luuy sin Tuhan kātuꞌniyu. 17 (Biyaꞌ na sin Pirꞌawn sin hulaꞌ Misir sin timpu nakauna yadtu.) Kiyasulat ha lawm Kitab, nagparman in Tuhan ha Pirꞌawn, amu agi,

“Hīnang ta kaw sultan ha supaya mapakitaꞌ ku in kusug sin kawasa ku bang ta kaw paratungan kabinsanaan, iban ha supaya isab hitanyag in ngān ku pa manga mānusiyaꞌ ha katilingkal sin dunya.”

18 Na, dayn ha manga nasabbut ku yan, kakitaan natuꞌ sin in Tuhan maluuy ha manga tau kabayaan niya kaluuyan. Iban mapatugas niya in pagꞌatay sin manga tau amu in kabayaan niya patugasun.

Pasal sin Murkaꞌ iban Ulung sin Tuhan ha Mānusiyaꞌ

19 Na, pagga biyaꞌ ha yan in kahālan niya, marayꞌ awn duun kaniyu umiyan kākuꞌ, “(Bang Tuhan in magbayaꞌ sin katān hinangun natuꞌ,) maytaꞌ pa kitaniyu taksilun niya sin manga dusa nahinang natuꞌ? Tantu wayruun dapat natuꞌ diꞌ kumahagad sin kabayaan niya hipahinang kātuꞌniyu.” 20 Sagawaꞌ ini in hikasambung ku kaniya. Maytaꞌ, hisiyu kaw in mamung sin biyaꞌ ha yan ha Tuhan? In ikaw hambuuk sadja piyapanjari niya. Maytaꞌ, in anglit lupaꞌ makaiyan ha naghinang kaniya, “Maytaꞌ biyaꞌ ha ini in paghinang mu kākuꞌ?” 21 Asal natuꞌ kaingatan sin in tau maghihinang sin anglit lupaꞌ, makapagbayaꞌ bang unu in dagbus sin anglit hinangun niya. Dayn ha hambuuk addunan huminang siya duwa anglit lupaꞌ, in hambuuk palingkatun niya tuud, ampa in hambuuk diꞌ niya palingkatun.

22 Na, damikkiyan in Tuhan makapagbayaꞌ siya bang unu in hinangun niya ha manga mānusiyaꞌ. Minsan biyaꞌ diin in dugal iban bayaꞌ niya magpakitaꞌ sin kawasa niya ha manga baldusa, satruꞌ niya, tahanan niya na sadja, minsan in sila yan matūp niya tuud siksaun. 23 Hangkan tahanan sin Tuhan in dugal niya kanila, ha supaya kaingatan sin mānusiyaꞌ katān in dayaw sin Tuhan diꞌ hikatugilaꞌ, ha manga tau kaluuyan niya, amu in napīꞌ niya dihilan kasannyangan iban kalagguan ha adlaw mahuli didtu ha surgaꞌ. 24 Na, kitaniyu in manga tau napīꞌ niya paagarun kaniya, bukun sadja isab manga tau dayn ha bangsa Yahudi, sagawaꞌ sampay pa manga tau dayn ha manga bangsa bukun Yahudi. 25 Karnaꞌ kiyasulat ha lawm Kitab in Parman sin Tuhan kan Nabi Husiyas, amu agi,

“In manga tau amu in bukun sukuꞌ ku ha tagnaan, bihaun ītung ku na sila manga sukuꞌ ku.

In manga bangsa, amu in diꞌ ku kalasahan tagnaꞌ, bihaun kalasahan ku na sila.”

26 Iban nagparman pa isab in Tuhan, amu agi,

“In manga tau duun ha hulaꞌ, amu in bakas ītung ku bukun sukuꞌ ku,

duun tuud isab ha hulaꞌ yan, pagtawagun sila anak sin Tuhan,

amu in Tuhan wayruun kamatay niya buhiꞌ siya salama-lama.”

27 Iban awn da isab kiyasulat hi Nabi Isayas ha pasal sin manga Yahudi amu in bangsa Israil, amu agi,

“Minsan in manga tau bangsa Israil mataud biyaꞌ sin taud sin buhangin ha higad daplakan,

hangkatiyuꞌ da dayn kanila in makapuas dayn ha kasiksaan hiparatung sin Tuhan kanila,

28 sabab tantu tuud siksaun sin Tuhan in manga mānusiyaꞌ ha dunya biyaꞌ sin asal kiyamaksud niya.

Diꞌ niya na palugayun in pagparatung kasiksaan kanila.”

29 Kiyabaytaꞌ da isab hi Nabi Isayas sin masa nakauna yadtu in pasalan sin pakaradjaan ini, laung niya,

“Bang kitaniyu manga bangsa Yahudi

walaꞌ kiyapinan tubuꞌ sin Tuhan Mahatinggi,

mabiyaꞌ kitaniyu sin manga tau ha dāira Sudum iban Gumura,

(amu in naubus miyatay katān).”

Almasi in Biyaꞌ Sapantun Batu Kiyabungkuan sin Manga Yahudi

30 Na, dayn ha manga nasabbut ku yan, unu bahaꞌ in hikapamung taniyu? Na, in hikapamung taniyu, in manga tau bukun bangsa Yahudi, amu in walaꞌ nagtuyuꞌ huminang sin hikaampun iban hikaitung kanila sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa, amu in naampun iban naitung sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa, pasal sin parachaya iban pangandul nila ha Almasi. 31 Ampa in manga bangsa Israil, amu in napīꞌ sin Tuhan sukuꞌ niya, nagtuyuꞌ tuud himinang sin daakan sin saraꞌ sin Tuhan ha supaya sila maampun iban maitung sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa. Sagawaꞌ minsan biyaꞌ diin in tuyuꞌ nila, walaꞌ da sila naampun iban naitung sin Tuhan mabuntul. 32 Na, maytaꞌ bahaꞌ biyaꞌ ha yan? Sabab in manga Yahudi nangandul sadja ha hinang nila marayaw. Walaꞌ sila nagparachaya iban nangandul ha Almasi. Karnaꞌ in Almasi, amuna in biyaꞌ sapantun batu kabungkuan sin manga Yahudi, sabab diꞌ sila magparachaya iban mangandul kaniya. 33 In Parman sin Tuhan pasal ini kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

“Duun ha dāira Siyun hibutang ku in hambuuk tau,

amu in biyaꞌ sapantun batu kabungkuan sin manga tau.

Sagawaꞌ hisiyu-siyu in magparachaya kaniya,

diꞌ tuud magsusun sin nangandul sila kaniya.”

10

1 Manga taymanghud ku Almasihin, in kabayaan ku tuud amu in manga pagkahi ku Yahudi mapuas dayn ha manga dusa nila iban makapasurgaꞌ sila. Amu tuud yan in piyapangayuꞌ ku duwaa pa Tuhan. 2 Kiyaiingatan ku sin matuyuꞌ sila magad sin kabayaan sin Tuhan, sagawaꞌ walaꞌ nagkugdan in aturan sin pagꞌagad nila. 3 Way panghāti nila pasal sin aturan hipaagad kanila sin Tuhan ha supaya sila maampun iban maitung sin Tuhan mabuntul. Gām mayan in piyagtuyuan nila iyagad in aturan amu in ha pikil nila makapuas sin dusa nila. Walaꞌ sila nagkahagad sin aturan amu in kiyamaksud hipaagad sin Tuhan ha manga tau, ha supaya sila maitung sin Tuhan mabuntul. 4 In pagkari sin Almasi pa dunya, amuna in kahinapusan sin pagꞌagad sin tau ha saraꞌ. Bihaun hisiyu-siyu in magparachaya iban mangandul ha Almasi amuna in ampunun iban itungun sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa.

Ampunun sin Almasi in Katān Mangayuꞌ Kaampunan Kaniya

5 Kiyasulat hi Musa in pasalan sin tau magad ha saraꞌ sin Tuhan ha supaya maitung sin Tuhan mabuntul, amu agi, “Hisiyu-siyu in makaagad tuud sin katān daakan sin saraꞌ sin Tuhan (ha wayruun sāꞌ niya), awn kabuhiꞌ niya kakkal.” 6 Sagawaꞌ amuna ini in baytaꞌ ha lawm Kitab ha pasal sin tau itungun sin Tuhan mabuntul karnaꞌ sin pagparachaya iban pangandul nila kan Īsa, amu agi, “Ayaw na kamu magpikil sin subay awn madtu pa surgaꞌ,” hāti niya, kumawaꞌ ha Almasi pakariun pa dunya. 7 “Ayaw kamu isab magpikil sin subay awn madtu pa hulaꞌ sin manga patay,” hāti niya kumawaꞌ ha Almasi madtu pa ahirat. 8 Sabab, biyaꞌ sin baytaꞌ ha lawm Kitab, amu agi, “In Parman sin Tuhan maluhay niyu tuud kahātihan, sabab in yan daran ha lawm simud niyu iban ha lawm pikilan niyu.” Na, in Parman yan, amuna in piyagnasīhat namuꞌ kaniyu pasal sin pagparachaya iban pagpangandul ha Almasi. 9 Bang kamu magsabunnal sin in hi Īsa amuna in Panghuꞌ iban bang kamu magkahagad tuud sin in siya biyuhiꞌ sin Tuhan nagbalik dayn ha kamatay, in kamu mapuas dayn ha manga dusa niyu iban makapasurgaꞌ kamu. 10 Karnaꞌ bang magkahagad in lawm atay niyu kan Īsa, ampunun iban itungun kamu sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa. Bang kamu magpamahalayak ha manga tau sin simud niyu sin hi Īsa in Panghuꞌ niyu, in kamu yan mapuas na dayn ha manga dusa iban makapasurgaꞌ kamu. 11 Sabab kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, “Hisiyu-siyu in magparachaya ha Almasi, diꞌ tuud siya magsusun.” 12 In bichara yan kiyatakdil ha mānusiyaꞌ katān, sibuꞌ da Yahudi iban bukun, sabab hambuuk da in Tuhan, Panghuꞌ nila, amu in magdirihil tulung-tabang ha manga tau, hisiyu-siyu in mangayuꞌ-ngayuꞌ kaniya. 13 Biyaꞌ na sin kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab, amu agi, “Hisiyu-siyu in mangayuꞌ tabang ha Panghuꞌ, tantu lappasun da siya.”

14 Sumagawaꞌ biyaꞌ diin in kapangayuꞌ nila tabang ha Panghuꞌ, bang sila diꞌ magparachaya kaniya? Iban biyaꞌ diin in kaparachaya nila kaniya, bang nila walaꞌ diyungug in Baytaꞌ Marayaw pasal niya? Iban biyaꞌ diin in karungug nila pasal niya, bang diꞌ hipamahalayak kanila in Baytaꞌ Marayaw? 15 Iban biyaꞌ diin in kapamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw bang wayruun tau daakun madtu magpamahalayak kanila? Sagawaꞌ awn manga tau naraak sin Tuhan. Biyaꞌ na sin kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, “Makakuyag tuud in pagdatung sin manga magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw.”

16 Sumagawaꞌ hangkatiyuꞌ da in timaymaꞌ sin Baytaꞌ Marayaw. Karnaꞌ nakapamung hi Nabi Isayas sin timpu nakauna yadtu, laung niya, “Ya Tuhan ku, hangkatiyuꞌ da in magkahagad sin baytaꞌ piyamahalayak namuꞌ ha manga tau.” 17 Manjari, magparachaya in manga tau ha Almasi bang nila karungugan in Baytaꞌ Marayaw pasal niya. Iban karungugan nila in Baytaꞌ Marayaw bang hipamahalayak na kanila.

18 Sagawaꞌ awn ini pangasubu ku kaniyu. Maytaꞌ in manga Yahudi diꞌ magparachaya ha Almasi? Maytaꞌ, walaꞌ sila nakarungug sin pasal niya? Tantu diyungug nila. Sabab kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

“Piyamahalayak pa tau katān sin manga naraak sin Tuhan in baytaꞌ pasalan sin Almasi.

Nasaplag in baytaꞌ yan ha katilingkal dunya.”

19 Iban asubuhun ku pa isab kamu. Maytaꞌ, walaꞌ ka kiyahātihan sin manga Yahudi, (sin in manga bangsa dugaing dayn kanila dihilan da isab kalappasan sin Tuhan)? Tantu, kiyahātihan nila da. Hi Musa in muna-muna imiyan sin in manga Yahudi nakahāti sin pasal yan. Sabab piyasulat sin Tuhan kaniya in pamung ini, amu agi,

“Parulihun ku in bangsa bakas bukun ku sukuꞌ, amu in biyababaꞌ iban īyan sin manga bangsa Yahudi way kapūsan, way panghāti pasal Tuhan,

ha supaya mangabughuꞌ iban dugalan in manga tau bakas napīꞌ ku sukuꞌ ku.”

20 Lāgiꞌ, minsan isab in hi Nabi Isayas maisug da namung, laung niya,

“Nagparman in Tuhan, amu agi, ‘In kasabunnalan pasal ku simūd pa lawm pamikil sin manga tau walaꞌ nagtuyuꞌ umingat pasal ku.

Timampal in pasalan ku pa manga tau amu in walaꞌ nagꞌusihat sin pasal ku.’ ”

21 Sagawaꞌ ha pasal sin manga tau bangsa Israil, yari in kiyapamung hi Nabi Isayas, laung niya,

“Nagparman in Tuhan, amu agi, ‘Masi na mayan aku timatagad sin pagparachaya kākuꞌ sin manga tau bakas napīꞌ ku sukuꞌ.

Taymaun ku sila iban pagkūg-kuyag, sumagawaꞌ in sila simusulang iban diꞌ magkahagad kākuꞌ.’ ”

11

Maulung in Tuhan ha Bangsa Israil

1 Na, bihaun asubuhun ta kamu. Ha pikil niyu bahaꞌ, siyulak na sin Tuhan in manga tau bakas napīꞌ niya sukuꞌ? Tantu walaꞌ niya siyulak. Sabab minsan in aku ini hambuuk bangsa Israil, hambuuk panubuꞌ hi Ibrahim iban guwaꞌ dayn ha pihak sin Binjamin, (malayngkan walaꞌ da aku siyulak sin Tuhan). 2 Walaꞌ siyulak sin Tuhan in manga tau bakas niya napīꞌ sukuꞌ niya dayn ha awal tagnaꞌ. Kaingatan niyu da isab hātiku in manga ayat kiyasulat ha lawm Kitab pasal hi Nabi Ilyas. Nagsuwara siya pa Tuhan pasal sin hinang mangīꞌ sin manga tau Israil amu in sukkal tuud ha lawm atay niya. 3 Laung niya,

“Ya Panghuꞌ ku, piyatay nila in manga nabi naraak mu iban liyubu nila in manga lugal pagkukulbanan. Lāgiꞌ patayun nila aku. Tantu aku dakuman in nakapin simumba kaymu.”

4 Na, unu in sambag kaniya sin Tuhan? Biyaꞌ ha ini in sambag sin Tuhan kaniya,

“Awn pa nakapin pitu ngaibu tau sukuꞌ ku, amu in walaꞌ ku piyasāran simumba ha tuhan-tuhan pagngānan Baal.”

5 Damikkiyan, biyaꞌ da isab ha yan in kahālan sin manga tau Israil bihaun. Bukun katān tau Israil in nanaykud dayn ha Tuhan. Awn da isab tiyuꞌ-tiyuꞌ nakapin, amu in miyamagad tuud ha Tuhan. In sila ini napīꞌ sin Tuhan sukuꞌ niya, pasal sin lasa iban luuy niya kanila. 6 In pagpīꞌ sin Tuhan sin manga sukuꞌ niya bukun dayn ha pasal sin manga hinang nila marayaw, sagawaꞌ dayn ha pasal sin lasa iban ulung sin Tuhan kanila. Sabab bang in pagpīꞌ sin Tuhan sin manga sukuꞌ niya dayn ha pasal sin manga hinang nila marayaw, na in hāti niya, in pagpīꞌ sin Tuhan, itungun na tungbas bukun ulung.

7 Na, unu bahaꞌ in hikapamung taniyu ha pasal ini? Walaꞌ kiyabaakan sin kamatauran sin manga tau bangsa Israil in piyaglawag nila, (amu in dān bang biyaꞌ diin in kaitung kanila sin Tuhan tau mabuntul). Sagawaꞌ amura in nakabāk sin dān, in pilang sulag tau Israil napīꞌ sukuꞌ sin Tuhan. Ampa in kaibanan timugas in atay nila tudju pa Tuhan. 8 Biyaꞌ na sin kiyasulat ha lawm Kitab pasalan sin tau ini matugas in pagꞌatay tudju pa Tuhan, amu agi,

“Piyasāran na sin Tuhan napundul in pikilan nila. (Hangkan diꞌ nila masilang in naug dayn ha Tuhan iban bukun.)

Sampay pa bihaun biyaꞌ sila sin diꞌ makakitaꞌ minsan awn mata nila,

iban biyaꞌ sila bisu minsan awn taynga nila.”

9 Iban kiyasulat ha lawm Kitab in pamung hi Daud pasal sin manga Yahudi, laung niya,

“Bang mayan in manga pakaradjaan kakuyagan nila hinangun in makaparatung kanila kasiksaan.

Bang mayan sila mabiyaꞌ sin sapantun nakasūd pa lawm liꞌtag wayruun paguyan nila, iban mabiyaꞌ sin nahulug pa lawm lungag malawm wayruun guwaan nila.

10 Bang mayan sila mabiyaꞌ buta diꞌ makakitaꞌ.

Iban bang mayan sila diꞌ maīg dayn ha lawm kabinsanaan sakahabaꞌ waktu.”

11 In hinang sin manga Yahudi, bang ibārat tau, nakabungkuꞌ sila nakaligad, pagga sila walaꞌ nagparachaya ha Almasi. Na, pagga biyaꞌ ha yan in kahālan nila ha pikil niyu diꞌ na ka sila makabangun magbalik saumul tahun? Tantu, makabangun sila magbalik. Magbalik sila pa Tuhan. Manjari bihaun, karnaꞌ dayn ha sabab sin dusa nila tudju pa Tuhan, in manga tau bukun bangsa Yahudi napuas na dayn ha dusa nila iban makapasurgaꞌ sila. Naawn in biyaꞌ ha ini ha supaya mangabughuꞌ in manga Yahudi iban magkahagad na sila huminang sin kabayaan sin Tuhan. 12 Bang dayn ha sabab sin dusa sin manga bangsa Yahudi iban sin pagtaykud nila dayn ha Tuhan, naawn in karayawan sin manga tau bukun bangsa Yahudi, lubaꞌ pa tuud in karayawan dumatung pa manga tau katān ha dunya bang jumukup na in taud sin manga Yahudi magad ha kabayaan sin Tuhan.

In Kalappasan sin Manga Tau Bukun Bangsa Yahudi

13 Yari awn hipamung ku pa manga kamu bukun bangsa Yahudi. In aku ini kiyawakilan sin Almasi magpamahalayak sin pasal niya pa manga tau bukun bangsa Yahudi. In hinang ini hiyahargaan ku tuud. 14 Kalu-kalu mangabughuꞌ in manga pagkahi ku Yahudi sin kaagi ku magpamahalayak kaniyu. Na, dayn ha pasal sin pangabughuꞌ nila, in kaibanan kanila magparachaya na ha Almasi biyaꞌ sin pagparachaya niyu, sartaꞌ mapuas na sila dayn ha manga dusa nila. 15 Karnaꞌ tiyaykuran mayan sin Tuhan in manga bangsa Yahudi, in manga tau bukun bangsa Yahudi diyayaw na sin Tuhan nahinang manga sukuꞌ niya. Na, lubaꞌ pa tuud in karayawan matabuk sin manga tau katān, bang taymaun na sin Tuhan magbalik in manga bangsa Yahudi. Sabab ha waktu dumatung yan in manga tau amu in bakas miyatay mabuhiꞌ na magbalik!

16 Bang in manga kamaasan sin manga Yahudi, hinda Ibrahim, nahinang sukuꞌ sin Tuhan, na, diꞌ manjari bang in manga panubuꞌ nila diꞌ mahinang isab sukuꞌ sin Tuhan. Biyaꞌ sapantun kahuy, bang in gamut niya sukuꞌ sin Tuhan, damikkiyan da in manga sanga niya.

17 Sagawaꞌ tiyuꞌtuꞌ sin Tuhan in kaibanan sanga sin kahuy jaytun hiyahargaan niya tiyanum niya. Pagꞌubus ampa niya siyugpat biyaggut pa kahuy yan in manga sanga sin hambuuk kahuy jaytun dayn ha lawm kātian amu in timubuꞌ isa-isa niya. Na, mabuhiꞌ in manga sanga ini sabab marayaw in gamut sin kahuy yan. Na, in manga bangsa Yahudi amuna in diyalil sanga tiyuꞌtuꞌ sin Tuhan. Ampa in manga kamu, tau bukun bangsa Yahudi, amuna in diyalil sanga siyugpat biyaggut pa kahuy tiyanum sin Tuhan. Awn na bahagiꞌ niyu ha manga karayawan sukuꞌ sin manga Yahudi. 18 Hangkan, ayaw niyu babaꞌ-babaa in manga bangsa Yahudi, amu in diyalil sanga tiyuꞌtuꞌ sin Tuhan dayn ha kahuy tiyanum niya. Diꞌ kamu tūpun magꞌabbu, sabab in kamu yan, amu in diyalil manga sanga, diꞌ mabuhiꞌ bang bukun dayn ha manga Yahudi amu in diyalil gamut sin kahuy.

19 Sagawaꞌ marayꞌ makaiyan kamu, laung niyu, “Bunnal in bichara mu yan, sagawaꞌ bukun ka in manga Yahudi biyaꞌ sin sapantun sanga tiyuꞌtuꞌ sin Tuhan dayn ha kahuy hiyahargaan niya, ampa in manga sanga, amu in kami bukun bangsa Yahudi, giyantiꞌ kanila?” 20 Bunnal yan. In manga Yahudi biyaꞌ sin sapantun manga sanga tiyuꞌtuꞌ sin Tuhan dayn ha kahuy hiyahargaan niya sabab walaꞌ sila nagparachaya ha Almasi. Hāti in manga kamu, amu in biyaꞌ sapantun manga sanga siyugpat biyaggut pa kahuy yan, in giyantiꞌ kanila, sabab sin pagparachaya niyu ha Almasi. Sagawaꞌ ayaw kamu magꞌabbu. Gām mayan subay kamu magmabugaꞌ pa Tuhan. 21 Karnaꞌ tumtuma niyu, minsan in manga Yahudi, amu in biyaꞌ sapantun manga sanga tuud sin kahuy tiyanum sin Tuhan, malayngkan, tiyuꞌtuꞌ da sila sin Tuhan. Na, ha pikil niyu, kamu pa isab in diꞌ tuꞌtuun sin Tuhan, bang kamu diꞌ magad sin kabayaan niya?

22 Na, dayn ha ini, kakitaan natuꞌ bang biyaꞌ diin in dayaw iban bungis sin Tuhan ha manga mānusiyaꞌ. Landuꞌ niya pahunitan in manga tau tumaykud dayn kaniya, sagawaꞌ maluuy siya kaniyu, bang niyu diꞌ butawanan in pangandul niyu ha tulung-tabang niya kaniyu. Sagawaꞌ bang niyu butawanan in pangandul niyu, na, mabiyaꞌ da isab kamu yan sapantun sin manga sanga tuꞌtuun niya. 23 Malayngkan, in manga Yahudi amu in siyulak sin Tuhan, bang sila magparachaya na ha Almasi, taymaun na sila magbalik sin Tuhan. Biyaꞌ sila yan sin manga sanga hisugpat magbalik sin Tuhan pa kahuy asal bakas kiyabutangan nila. In yan tantu tuud mahinang sin Tuhan. 24 Biyaꞌ sin piyamung ku in kamu bukun bangsa Yahudi ibārat kamu sanga kiyawaꞌ dayn ha kahuy jaytun ha lawm kātian, amu in timubuꞌ isa-isa niya, ampa kiyasugpat pa kahuy jaytun piyaparuli marayaw, minsan amu in māhang hinangun. Na, amu pa ka isab in diꞌ hikasugpat magbalik sin Tuhan in asal manga sanga sin kahuy yan? In hāti niya, amu pa ka isab in diꞌ taymaun magbalik sin Tuhan in manga Yahudi, amu in asal napīꞌ niya sukuꞌ dayn sin awal tagnaꞌ, minsan isab in manga kamu bukun bangsa Yahudi hīnang niya da sukuꞌ?

Ha Susūngun Magparachaya da ha Almasi in Manga Yahudi

25 Manga taymanghud ku bukun Yahudi, mabayaꞌ ku hipahāti kaniyu in maksud sin Tuhan, amu in walaꞌ kiyahātihan sin manga tau nakauna. Hibaytaꞌ ku ini kaniyu ha supaya kamu diꞌ magpikil sin mataas kamu dayn ha manga Yahudi. Ini in kabayaan ku hipahāti kaniyu. In tugas sin ū sin manga bangsa Yahudi bukun sampay pa kasaumulan. Bang jumukup na in taud sin manga tau bukun bangsa Yahudi, amu in magkahagad na ha Tuhan, na, in manga bangsa Yahudi magkahagad iban magbalik na pa Tuhan. 26 Hangkan tantu tuud in bangsa Israil katān mapuas da dayn ha dusa iban lappasun da sila. Kiyasulat sin manga kanabihan ha lawm Kitab in Parman sin Tuhan, amu agi,

“In Manglalappas dumatung dayn ha hulaꞌ Siyun.

Papasan niya in katān kangīan sin manga Yahudi, panubuꞌ hi Yaꞌkub.

27 Bang dumatung na in waktu, papasan ku in katān dusa nila

biyaꞌ sin asal kiyajanjiꞌ ku kanila nakauna.”

28 In manga Yahudi nahinang satruꞌ sin Tuhan, sabab walaꞌ sila nagparachaya ha Baytaꞌ Marayaw niyanasīhat namuꞌ kanila. Sagawaꞌ in hinang nila yan nakarihil karayawan kaniyu manga bangsa dugaing. Sabab diꞌ mayan sila magparachaya, miyawn kami nagnasīhat kaniyu sin Baytaꞌ Marayaw. Malayngkan, minsan biyaꞌ ha yan, masi da malasa in Tuhan kanila, sabab asal sila in napīꞌ sin Tuhan sukuꞌ niya dayn sin awal tagnaꞌ, iban pasal sin janjiꞌ niya ha manga kaapuꞌ-apuan nila yadtu. 29 Sabab in Tuhan diꞌ magpinda in pikilan niya pasal sin manga tau napīꞌ niya sukuꞌ iban sin anugharaan niya. 30 Na, in manga kamu bukun bangsa Yahudi, ha tagnaꞌ diꞌ kamu magkahagad ha Tuhan. Sagawaꞌ bihaun kiyaluuyan na kamu sin Tuhan sabab nagkahagad kamu sin Baytaꞌ Marayaw. Iban hangkan kamu nakarungug sin Baytaꞌ Marayaw sabab in yan siyulak sin manga Yahudi. 31 Manjari, biyaꞌ da isab ha yan in manga Yahudi, sabab minsan sila diꞌ magkahagad ha Tuhan bihaun, ha susūngun lumuuy da in Tuhan kanila biyaꞌ da isab sin luuy niya kaniyu. 32 Hangkan piyakitaꞌ sin Tuhan sin in mānusiyaꞌ katān, sibuꞌ da Yahudi iban bukun, diꞌ magkahagad kaniya, ha supaya mapakitaꞌ niya isab in luuy niya ha manga mānusiyaꞌ katān.

Subay Pudjihun in Tuhan

33 Diꞌ hikatugilaꞌ in luuy sin Tuhan kātuꞌniyu. Sangat malawm in ingat niya, diꞌ maabut sin pamikil taniyu iban kaingatan niya in unu-unu katān.

Diꞌ natuꞌ kahātihan in pamikil niya, iban diꞌ natuꞌ kahātihan in manga hinang niya.

34 Karnaꞌ biyaꞌ na sin kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

“Wayruun tau in makaingat sin pamikil sin Tuhan.

Wayruun tau in makahinduꞌ kaniya.”

35 “Wayruun tau kiyautangan niya buddi, sabab diꞌ siya magkagunahan unu-unu dayn ha mānusiyaꞌ.”

36 Sabab in unu-unu katān piyapanjari niya,

iban siya in tagdapu makapagbayaꞌ ha unu-unu katān piyapanjari niya.

Lāgiꞌ in kiyamaksud ha katān piyapapanjari niya amu in magpakitaꞌ sin kalagguan niya.

Pudjihun natuꞌ in Tuhan kasaumulan. Amin!

12

In Manga Addat Subay Agarun sin Manga Almasihin

1 Na, manga taymanghud ku Almasihin, dayn ha sabab sin lagguꞌ sin ulung sin Tuhan kātuꞌniyu, junjungun ku kaniyu, bugsuan niyu na in baran niyu pa Tuhan. Siya na in papagbayaa niyu sin ginhawa-baran niyu. Suchiha niyu in baran niyu dayn ha unu-unu mangīꞌ ha salugay niyu buhiꞌ bat kasulutan in Tuhan kaniyu. Sabab amu yan in pagtaat nakaamu. 2 Ayaw kamu magad sin ligut sin dunya ini, sagawaꞌ papindahan niyu ha Tuhan in ha lawm atay niyu ha supaya maīg in unu-unu mangīꞌ ha lawm pikilan niyu. Bang niyu mahinang in biyaꞌ ha yan, tantu kaingatan niyu bang unu in kabayaan sin Tuhan. In kabayaan sin Tuhan in unu-unu marayaw, iban amu in makasulut kaniya, iban amu in wayruun unu-unu ngīꞌ niya.

3 Bilang hambuuk tau kiyawakilan sin Tuhan magnasīhat kaniyu, ini in hikahinduꞌ ku pa kaniyu katān. Ayaw da kamu magpataas sin atay niyu. Bang kamu magpikil magꞌabbu sin pasal baran niyu, sarang diꞌ lumiyu dayn ha unu-unu amu in gantaꞌ hikatūp kaniyu. Gām mayan pagpababaꞌ kamu sin atay niyu. Sabab in katān ingat-kapandayan niyu yan dīhil kaniyu sin Tuhan, pasal sin pangandul niyu kaniya. 4 In anggawtaꞌ-baran natuꞌ mataud ginisan panyap niya biyaꞌ na sin siki, lima, mata, taynga iban sin kaibanan, sagawaꞌ diꞌ magsibuꞌ-sibuꞌ in hinang nila. 5 Damikkiyan, biyaꞌ da isab ha yan in hantang sin kitaniyu manga Almasihin. In kitaniyu manga Almasihin, minsan kitaniyu mataud natitibuuk kitaniyu, sabab in kitaniyu manga sukuꞌ sin Almasi, amuna in biyaꞌ hantang panyap sin anggawtaꞌ-baran niya, nagsusugpat-siyugpati. 6 Sabab sin lasa sin Tuhan kātuꞌniyu dihilan niya kitaniyu pakaniya-pakaniya ingat-kapandayan. Unu-unu na in ingat-kapandayan dīhil kātuꞌniyu, subay yan hipaglagi natuꞌ ha karayawan. Bang sawpama kiyarihilan kitaniyu sin ingat-kapandayan magpasampay sin Parman sin Tuhan, subay amu tuud in hipasampay natuꞌ, in unu-unu piyanyataꞌ sin Tuhan kātuꞌ, amu in biyunnal taniyu naug dayn kaniya. 7 Bang isab sawpama in sukuꞌ kiyarihil kātuꞌniyu tumabang ha pagkahi taniyu, na subay tuud kitaniyu tumabang. Bang isab magnasīhat, na, subay kitaniyu magnasīhat tuud. 8 Bang isab kitaniyu kiyarihilan sin ingat-kapandayan magpahugut sin īman sin pagkahi taniyu, na subay natuꞌ yan hinangun tuud. Na, bang isab in sukuꞌ natuꞌ tumabang dumihil sin kulang kabus sin pagkahi natuꞌ, na subay natuꞌ yan hinangun tuud tulus-ihilas sin atay natuꞌ. Bang isab kitaniyu kiyarihilan sin ingat-kapandayan magnakuraꞌ, na subay natuꞌ tuud hinangun iban tuyuan. Na, bang isab in sukuꞌ taniyu tumabang ha manga kiyasisigpitan, na subay natuꞌ tuud hinangun dayn ha kūg-bayaꞌ taniyu.

9 In lasa natuꞌ ha pagkahi taniyu subay dā tuud dayn ha lawm atay. Butawani niyu na in unu-unu mangīꞌ, iban pasūra niyu pa lawm atay niyu in unu-unu marayaw. 10 In manga kamu agad kan Īsa, subay maglasa-liyasahi biyaꞌ sin magtaymanghud, iban subay awnun tuud in pagꞌaddat-iyaddati pakaniya-pakaniya. 11 Ayaw kamu maglisuꞌ-lisuꞌ, sagawaꞌ pagtuyuꞌ tuud kamu maghulas-sangsaꞌ ha Panghuꞌ tulus-ihilas sin atay niyu. 12 Pagkūg-kuyag kamu sabab sin huwat-huwat niyu ha janjiꞌ sin Tuhan kaniyu. Subay kamu masabal bang kamu ha lawm kabinsanaan. Iban ayaw niyu pagbugtua in pagpangarap niyu pa Tuhan. 13 Ayaw niyu pagꞌikutan in unu-unu niyu ha manga pagkahi niyu Almasihin. Asipa niyu tuud marayaw in hisiyu-siyu humantiꞌ mawn pa bāy niyu, dayn ha dugaing hulaꞌ.

14 Pangayui niyu duwaa pa marayaw in hisiyu-siyu na tau nangjahulakaꞌ kaniyu. Ayaw niyu sila pagsuknai pa mangīꞌ. 15 Agad kamu pagkūg-kuyag ha pagkahi niyu, amu in awn piyagkūg-kuyagan niya, iban agad isab kamu magdukka ha pagkahi niyu, amu in awn piyagdukkahan niya. 16 Paghangka-atay kamu pakaniya-pakaniya. Ayaw kamu magpataas sin atay niyu. Gām mayan ayaw kamu masipug magꞌagad iban sin manga tau babaꞌ. Iban ayaw kamu magpikil sin kamu na tuud in maingat dayn ha katān.

17 Bang awn tau huminang mangīꞌ kaniyu, ayaw niyu isab siya bawsa sin hinang mangīꞌ. Amu in tuyuan niyu hinangun amu in unu-unu mabuntul ha mata sin tau. 18 Bang awn dapat ayaw tuud kamu magkālu iban sin tau minsan hisiyu. Gām mayan pagsulut-siyuluti kamu. 19 Manga bagay kalasahan ku, ayaw kamu mamaws ha hisiyu-siyu na tau nakahinang mangīꞌ kaniyu, sagawaꞌ Tuhan na in papamawsa niyu. Karnaꞌ kiyasulat ha lawm Kitab in Parman sin Tuhan amu agi,

“ ‘Aku in mamaws.

Aku in tumungbas ha manga tau himinang mangīꞌ kaniyu,’

laung sin Panghuꞌ.”

20 Lāgiꞌ agara niyu isab in kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

“Bang mu kakitaan hiyahapdiꞌ in banta mu, pakauna siya.

Bang siya iyuhaw, painuma siya.

Karnaꞌ bang mu yan mahinang kaniya, sumipug tuud siya kaymu.”

21 Bang awn huminang mangīꞌ kaniyu, ayaw niyu isab siya bawsa sin hinang mangīꞌ, ha supaya kamu diꞌ kalaminan sin hinang niya mangīꞌ. Sagawaꞌ bawsa niyu siya sin hinang marayaw, ha supaya in siya kalaminan sin hinang niyu marayaw, iban diꞌ na sumūng in hinang mangīꞌ.

13

Subay Magkahagad Ha Manga Tau Namamarinta ha Hulaꞌ Taniyu

1 In tau katān subay magkahagad ha manga tau namamarinta ha hulaꞌ nila, sabab wayruun tau kiyarihilan kawasa mamarinta bang bukun dayn ha kabayaan sin Tuhan. Tuhan in nagpalingkud kanila mamarinta minsan hariin hulaꞌ. 2 Hisiyu-siyu in sumulang ha tau namamarinta ha hulaꞌ, biyaꞌ niya da isab siyulang in kabayaan sin Tuhan, sabab Tuhan in nagkabayaan nagpalingkud kanila mamarinta. Lāgiꞌ hisiyu-siyu in huminang sin biyaꞌ ha yan paratungan siya kabinsanaan baws sin dusa niya sumulang ha parinta. 3 In manga tau himihinang marayaw, wayruun kabugaan nila ha manga tau namamarinta. Amura in manga himihinang sin mangīꞌ in mabugaꞌ kanila. Bang kamu mabayaꞌ sin wayruun kabugaan niyu ha manga namamarinta ha hulaꞌ, subay marayaw in hinang niyu. Na, lagguun nila kamu. 4 Sabab in sila ini piyapamarinta sin Tuhan bat mahinang in maksud niya, amu in hikarayaw sin kahālan niyu. Sumagawaꞌ bang kamu huminang sin mangīꞌ, na tūp kamu mugaꞌ, sabab in sila yan awn kapatut dayn ha Tuhan dumihil kabinsanaan ha hisiyu-siyu tau nakahinang mangīꞌ. 5 Na, hangkan pagkahagad tuud kamu ha daakan sin manga tau namamarinta ha hulaꞌ, bukun sadja isab pasal mabugaꞌ kamu sin kabinsanaan dumatung kaniyu, sagawaꞌ pasal kiyaingatan niyu tuud sin amu yan in mapatut hinangun niyu.

6 Na, dayn ha manga palsababan yan, hangkan isab kitaniyu magbayad sukay pa parinta, sabab in manga tau namamarinta bang sila maghinang sin kiyawajib kanila, na, in kasabunnalan niya, Tuhan in piyaghulas-sangsaan nila. 7 Hangkan bayari niyu in unu-unu, amu in subay bayaran ha parinta. Pagꞌaddati niyu iban laggua niyu in manga katān namamarinta.

Subay Maglasa-liyasahi in Manga Tau

8 Bang awn utang niyu magtūy niyu bayari, bang maabut na in waktu sin pagbayad niyu. Ayaw niyu palugaya in pagbayad niyu. Amura in subay niyu palugayun in pagkasi-lasa niyu ha pagkahi niyu. Bang kamu maglasa-liyasahi pakaniya-pakaniya, na maagad niyu tuud in saraꞌ sin Tuhan. 9 In manga saraꞌ sin Tuhan kiyapanaug dayn kan Musa biyaꞌ na sin, “Ayaw kamu magjina, ayaw kamu mamunuꞌ, ayaw kamu manakaw, ayaw kamu maghawa-napsu,” in manga yan iban kaibanan pa saraꞌ, biyaꞌ niyu da sin naagad katān, bang niyu agarun in hambuuk saraꞌ sin Tuhan, amu agi, “Kalasahi niyu in pagkahi niyu biyaꞌ sin lasa niyu ha baran niyu.” 10 Sabab bang kitaniyu malasa tuud ha pagkahi natuꞌ, diꞌ kitaniyu makapikil huminang sin mangīꞌ kanila. Hangkan bang kitaniyu malasa ha pagkahi taniyu, biyaꞌ natuꞌ da naagad in katān saraꞌ sin Tuhan.

11 Hangkan hinanga niyu tuud in biyaꞌ ha yan, sabab bang ibārat natutūg, naabut na in waktu sin pagbatiꞌ niyu. Kaingatan niyu da. Iban hangkan kamu subay magbatiꞌ huminang sin kabayaan sin Tuhan, sabab ha tagnaꞌ natuꞌ nagparachaya ha Almasi biyaꞌ hantang malugay pa in waktu sin pagbalik niya mari pa dunya lumappas kātuꞌ, sagawaꞌ bihaun biyaꞌ hantang nagsusuuk na. 12 (In lawm dunya ini biyaꞌ hantang dūm sadja naninigidlum, sabab sin manga dusa sin manga mānusiyaꞌ.) Sagawaꞌ bihaun marayꞌ na lumabay in dūm, diꞌ lumugay maadlaw na. Hangkan, subay natuꞌ na butawanan in unu-unu katān hinang mangīꞌ, amu in sukuꞌ sin katigidluman, iban pakayun natuꞌ na in addat-tabīat matūp hinangun sin tau ha lawm kasawahan, amu in biyaꞌ hantang pakukus hipangatu natuꞌ ha manga unu-unu mangīꞌ. 13 Subay natuꞌ parayawun na tuud in addat-tabīat natuꞌ biyaꞌ sin manga tau amu in dihilan na sin Tuhan kasawahan in pamikil nila. Hangkan hundungi niyu na in pagbunyi-bunyi malingug iban magꞌinum landuꞌ sin manga makahilu. Ayaw na mayan kamu magjina, maghinang maasihat, magkālu iban magꞌakig pakaniya-pakaniya. 14 Sagawaꞌ amuna in pakaya niyu in addat-tabīat sin Panghuꞌ natuꞌ, Īsa Almasi. Ayaw niyu na mayan dūli in hawa-napsu sin ginhawa-baran niyu amu in manga napsu niyu mangīꞌ.

14

Pasalan sin Manga Mahukaꞌ iban Mahugut in Īman

1 Asipa niyu marayaw iban paagara maglamud iban kamu in manga pagkahi niyu Almasihin, amu in mahukaꞌ pa in īman ha Almasi. Sagawaꞌ in pasal sin manga pamikil nila amu in ha pikil niyu walaꞌ nakaamu, ayaw niyu sila dāha maglugat. 2 Karnaꞌ bang sawpama awn hambuuk tau mahukaꞌ pa in īman niya ha Almasi, in pangannal niya in unu-unu hayup sumbayꞌun, haram iban diꞌ makaun. Hangkan sayul sadja in hipaglamay niya. Sagawaꞌ in tau mahugut in īman niya ha Almasi, ha pikil niya, in unu-unu kakaun makaun niya. 3 Sagawaꞌ in manga tau amu in magkaun sin manga unu-unu kakaun, subay nila diꞌ babaꞌ-babaun in manga tau diꞌ magkaun sin manga susumbayꞌun. Damikkiyan in manga tau diꞌ magkaun sin susumbayꞌun, subay nila isab diꞌ sallaun in manga tau amu in magkaun sin unu-unu na kakaun, sabab in sila yan tiyaymaꞌ na sin Tuhan sukuꞌ niya. 4 Karnaꞌ wayruun kapatut niyu sumallaꞌ sin hinang sin hambuuk daraakun sin dugaing tau, sabab bukun kamu in piyaghinangan niya. Hangkan amura in piyaghinangan niya in tagakapatut sumagda sin hinang niya bang kimugdan atawa walaꞌ. Tantu kumugdan in hinang niya, sabab tabangan siya sin Panghuꞌ natuꞌ ha supaya kumugdan in hinang niya.

5 Awn isab yan manga tau bang ha pikilan nila awn manga adlaw amu in labi tuud marayaw dayn ha kaibanan adlaw. Sagawaꞌ ha pikilan sin kaibanan tau, sibuꞌ-sibuꞌ da in adlaw katān. Na, in pakaniya-pakaniya kaniyu subay niyu tuud tantuhun in pamikil niyu ha pasal ini. 6 Karnaꞌ in tau amu in nagpikil labi mahargaꞌ in hambuuk adlaw dayn ha kaibanan adlaw, in yan hīnang niya hipanglagguꞌ niya ha Panghuꞌ. Damikkiyan, in tau amu in magkaun sin unu-unu na kakaun, in yan hipanglagguꞌ niya da isab pa Panghuꞌ, sabab nagsarang-sukul siya pa Tuhan pasal sin manga kakaun yan. Iban hisiyu-siyu isab in diꞌ kumaun sin manga susumbayꞌun, in sabab hangkan siya diꞌ magkaun pasal lagguun niya in Panghuꞌ, iban magsarang-sukul da isab siya pa Tuhan. 7 Karnaꞌ in kitaniyu manga Almasihin buhiꞌ na ka atawa patay, subay in hinangun natuꞌ in makasulut ha Panghuꞌ bukun pa baran natuꞌ. 8 Ha salugay natuꞌ buhiꞌ, subay kitaniyu huminang sin unu-unu kabayaan sin Panghuꞌ. Iban minsan kitaniyu mapatay, siya da isab in agaran natuꞌ. Hangkan in kitaniyu, buhiꞌ na ka atawa patay, asal sukuꞌ na sin Panghuꞌ.

9 Sabab, hangkan na in Almasi miyatay iban nabuhiꞌ nagbalik, ha supaya siya na in mahinang Panghuꞌ sin katān sukuꞌ niya, sibuꞌ da buhiꞌ atawa patay. 10 Na, pagga biyaꞌ ha yan in hāl niya, asubuhun ta kamu. Maytaꞌ, in kamu amu in diꞌ magkaun sin susumbayꞌun, sallaun niyu in manga taymanghud niyu Almasihin amu in magkaun sin susumbayꞌun? Hāti isab in kamu manga magkaun sin susumbayꞌun, maytaꞌ niyu babaꞌ-babaun in taymanghud niyu diꞌ magkaun sin susumbayꞌun? Maytaꞌ, walaꞌ niyu ka kiyaingatan sin in kitaniyu katān ha adlaw mahuli mangarap da pa Tuhan, amu in dumihil hukuman sin katān bakas nahinang natuꞌ? 11 Karnaꞌ kiyasulat ha lawm Kitab in Parman sin Tuhan, amu agi,

“ ‘Tartantu tuud,’ laung sin Panghuꞌ, ‘in katān mānusiyaꞌ sumujud kākuꞌ.

In katān mānusiyaꞌ magsabunnal sin aku tuud in Tuhan.’ ”

12 Hangkan in kitaniyu katān ha adlaw mahuli mamaytaꞌ da pa Tuhan sin katān nahinang natuꞌ ha salugay natuꞌ dī ha dunya.

Ayaw Huminang sin Unu-unu Makapahukaꞌ sin Īman sin Pagkahi Niyu

13 Hangkan ayaw na mayan kamu sumallaꞌ sin hinang sin manga pagkahi niyu Almasihin. Sagawaꞌ in subay niyu hitawꞌ pa lawm pikilan niyu, amu in diꞌ hinangun in unu-unu amu in mahinang puun-sabab magdusa in pagkahi niyu. 14 Karnaꞌ in aku ini bilang hambuuk sukuꞌ sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa, kaingatan ku sin tantu tuud wayruun kakaun haram. Sagawaꞌ bang ha pikilan sin hambuuk tau awn kaibanan manga kakaun haram, na in kakaun yan haram kaniya. 15 Bang in hambuuk taymanghud niyu Almasihin sumusa in atay niya pasal sin pagkaun niyu sin kakaun amu in haram bang ha pikilan niya, na in hāti niya in kamu yan wayruun lasa ha taymanghud niyu. Bang in pagkaun niyu sin kakaun yan amuna in mahinang puun-sabab kumangīꞌ in pagꞌagad sin taymanghud niyu ha Almasi, na marayaw pa diꞌ na kamu kumaun sin kakaun yan. Karnaꞌ in Almasi miyatay sabab-karnaꞌ nila. 16 Hangkan minsan ha pikil niyu marayaw in hinang niyu, bang ha pikil sin pagkahi niyu bukun marayaw, na ayaw niyu na hinanga sabab makabichara na sadja sila pa mangīꞌ pasal sin hinang niyu. 17 In kitaniyu ini ha lawm pamarinta sin Tuhan. Na, bang kitaniyu magkahagad da tuud kaniya, bukun mahargaꞌ kaniya bang unu in kaunun atawa inumun natuꞌ. In labi mahargaꞌ kaniya bang mabuntul in manga hinang niyu, magsulut-siyuluti kamu magkahi iban magkūg-kuyag, amu in kakuyagan dīhil kātuꞌniyu sin Rū sin Tuhan. 18 Na, bang biyaꞌ ha yan in pagꞌagad natuꞌ ha Almasi, in Tuhan kasulutan kātuꞌniyu, iban pagꞌaddatan kitaniyu sin pagkahi natuꞌ mānusiyaꞌ.

19 Hangkan subay in pagmuhut-muhutan natuꞌ hinangun, amu in makarayaw sin pangatayan sin pagkahi natuꞌ, iban subay kitaniyu magtabang-tiyabangi magpahugut sin pangandul natuꞌ pakaniya-pakaniya ha Tuhan. 20 Ayaw niyu kangīa in hinang sin Tuhan ha tau sakawkat kamu mabayaꞌ kumaun sin susumbayꞌun. Bunnal in katān kakaun makaun da sin tau, sagawaꞌ makabāk dusa in tau kumaun sin kakaun amu in mahinang puun-sabab magdusa in pagkahi niya. 21 Biyaꞌ ha ini in marayaw hinangun niyu. Marayaw pa kamu diꞌ kumaun sin manga susumbayꞌun atawa minum sin manga makahilu atawa huminang sin manga unu-unu na, amu in mahinang puun-sabab magdusa in taymanghud niyu Almasihin.

22 Minsan ha pamikil niyu wayruun ngīꞌ sin manga hinang niyu magkaun minsan unu-unu na, ayaw na sadja kamu magkaybaꞌ. Tawꞌan niyu na sadja ha lawm atay niyu. Asal da kaingatan da sin Tuhan in ha lawm atay niyu. In tau diꞌ maghawal-hawal sabab kaingatan niya nakaamu in hinang niya, tantu masannyang in lawm atay niya. 23 Sagawaꞌ bang siya kumaun ampa hawal-hawal siya bang haram ka atawa bukun in kiyakaun niya, na magdusa siya pa Tuhan. Sabab kimaun siya sin kakaun diꞌ kaihilasan sin atay niya. Iban unu-unu na mayan in hinangun natuꞌ, apabila bukun guwaꞌ dayn ha pangandul ta pa Tuhan, hāti hawal-hawal kitaniyu sin hinang taniyu bang kimugdan atawa walaꞌ, ampa hisūng natuꞌ da in hinang yan, na tantu magdusa kitaniyu, sabab in hinang yan bukun guwaꞌ dayn ha pangandul taniyu pa Tuhan.

15

Subay ta Sulutan in Kabayaan sin Pagkahi ta Bukun in Kabayaan ta

1 In sasukuꞌ sin kitaniyu mahugut na in pangandul pa Tuhan amu in diꞌ maghawal-hawal pasal sin hinang taniyu bang kimugdan atawa walaꞌ, na in kitaniyu subay tumabang ha manga taymanghud natuꞌ mahukaꞌ pa in īman, amu in maghawal-hawal in pikilan nila. Subay natuꞌ sila pikilun. Subay bukun sadja baran taniyu in pikilun natuꞌ. 2 Gām mayan subay natuꞌ sulutun in kabayaan sin taymanghud natuꞌ iban subay natuꞌ hinangun in hikarayaw kanila, ha supaya humugut in īman nila. 3 Karnaꞌ minsan in Almasi walaꞌ da nagpikil sin hikarayaw pa baran niya. Biyaꞌ na sin kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi sin Almasi. “Ya Tuhan ku, aku in kiyugdan kiyasakitan sin bichara mangīꞌ sin manga tau marugal kaymu.” 4 In katān piyasulat sin Tuhan ha lawm Kitab sin timpu nakauna manga pamintangan hipanghinduꞌ kātuꞌniyu, ha supaya kitaniyu maingat sumandal iban sumabal bang awn kasigpitan dumatung kātuꞌniyu, iban ha supaya da isab humugut in lawm atay taniyu, iban diꞌ mabugtuꞌ in huwat-huwat natuꞌ ha Tuhan.

5 Na, mura-murahan bang mayan kamu tabangan sin Tuhan, amu in puunan sin kasabal iban hugut atay. Tabangan niya kamu makasingud sin addat-tabīat sin Almasi, ha supaya kamu makapagsulut-siyuluti iban sin manga pagkahi niyu ha unu-unu na palihālan, 6 ha supaya isab in kamu katān makapaghambuuk atay mamudji ha Tuhan, Amaꞌ sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi.

Sumampay in Baytaꞌ Marayaw pa Manga Tau Bukun Yahudi

7 Parayawa niyu in pagdā niyu ha pagkahi niyu biyaꞌ sin dayaw sin pagdā sin Almasi kaniyu, ha supaya mapudji in Tuhan. 8 Karnaꞌ baytaan ta kamu, hangkan in Almasi miyari tumabang kātuꞌniyu manga Yahudi, ha supaya hikapakitaꞌ niya kātuꞌniyu sin in Tuhan kapangandulan iban ha supaya magmakbul in janjiꞌ sin Tuhan ha manga kaapuꞌ-apuan natuꞌ. 9 Iban ha supaya isab pudjihun sin manga tau bukun Yahudi in Tuhan, pasal sin luuy niya kanila. In pasal ini kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

“Hangkan ha salugay ku duun ha manga tau bukun bangsa Yahudi pudjihun ta kaw,

iban magkalang aku sin pamudji kaymu.”

10 Iban kiyabaytaꞌ da isab, amu agi,

“In manga kamu bukun bangsa Yahudi pagkūg-kuyag kamu iban sin manga tau napīꞌ sukuꞌ sin Tuhan.”

11 Iban kiyabaytaꞌ pa isab, amu agi,

“Pudjiha niyu in Panghuꞌ, in kamu katān manga bukun bangsa Yahudi.

Pudjiha niyu siya, in kamu katān kabangsa-bangsahan.”

12 Iban kiyasulat da isab hi Nabi Isayas in pasal ini, amu agi,

“Awn hipagꞌanak hambuuk panubuꞌ hi Jissi,

amu in karihilan kawasa makapagbayaꞌ-bayaꞌ ha manga tau bukun bangsa Yahudi.

Siya na ini in kapanghuwat-huwatan nila.”

13 Mura-murahan bang mayan dayn ha pasal sin īman niyu ha Tuhan, amu in puunan sin huwat-huwat natuꞌ, hipuun niya sin kakuyagan iban kasannyangan in lawm atay niyu, ha supaya sumūng tuud in huwat-huwat niyu pa Tuhan dayn ha tabang sin Rū sin Tuhan.

Maytaꞌ hi Paul Imisug Simulat sin Sulat Ini

14 Manga taymanghud ku Almasihin, natatantu ku tuud sin in manga kamu tau marayaw tuud iban kaingatan niyu na tuud in manga hinduꞌ pasal sin Tuhan. Makapanghinduꞌ isab kamu ha kaibanan niyu. 15 Sagawaꞌ ha sulat ini tiyawakkalan ku biyaytaꞌ kaniyu in manga hinduꞌ, amu in mabayaꞌ ku hipatumtum kaniyu. Hangkan ku tiyawakkalan sabab dayn ha lasa sin Tuhan kākuꞌ naraak niya aku 16 maghulas-sangsaꞌ ha Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. In hinang kiyasukuꞌ kākuꞌ magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pa manga tau bukun bangsa Yahudi. Biyaꞌ aku sin hambuuk pakil amu in umungsud ha manga tau bukun bangsa Yahudi biyaꞌ hantang lalabutan pa Tuhan. Iban taymaun sila sin Tuhan sabab liyanuan na sin Rū sin Tuhan in lawm atay nila, hangkan agad na tuud sila ha Tuhan.

17 Dayn ha sabab sin tabang sin Panghuꞌ Īsa Almasi kākuꞌ, diꞌ aku masipug magpaingat pasal sin paghulas-sangsaꞌ ku tudju pa Tuhan. 18 Amura in katawakkalan ku bicharahun in pasal sin tabang kākuꞌ sin Almasi dimā ha manga tau bukun bangsa Yahudi magkahagad ha Tuhan. Nagparachaya sila ha Panghuꞌ Īsa Almasi pagdungug nila sin manga lapal-kabtangan ku iban pagkitaꞌ nila sin manga nahinang ku. 19 Dayn ha kusug sin Rū sin Tuhan, amu in piyatulun kākuꞌ sin Tuhan, nakahinang aku manga paltandaan iban sin manga hinang makahaylan. Hangkan dayn ha Awrusalam (Baytal Makdis) sampay pa Illiriku liyatag ku in manga hulaꞌ katān piyamahalayak tuud in Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi. 20 Asal dayn sin angay tagnaꞌ, in kabayaan ku magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw bukun pa manga tau bakas na nakarungug sin pasal sin Almasi, sabab diꞌ aku mabayaꞌ kumawaꞌ sin karayawan sin hinang tiyagnaan sin kaibanan. Saꞌ amu tuud in piyagmuhut-muhutan ku in magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pa manga tau walaꞌ pa nakarungug, 21 ha supaya mabunnal in kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

“In manga tau walaꞌ kiyabaytaan pasal niya, tantu makaingat na pasal niya.

In manga walaꞌ nakarungug pasal niya, tantu makahāti na sin pasal niya.”

In Pikilan hi Paul Mamisita ha Manga Tau Rūm

22 Na, hangkan dayn ha sabab sin hinang ku ini, amu in magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw, diꞌ sadja magpakatūy in pagpamisita ku mawn kaniyu.

23 Sagawaꞌ bihaun pagga naubus na in hinang ku dī ha manga hulaꞌ ini, mura-murahan bang mayan aku makapamisita na mawn kaniyu, karnaꞌ malugay na in bayaꞌ ku kimitaꞌ kaniyu, pila tahun na. 24 In kabayaan ku, ha tulak ku tudju pa hulaꞌ Kastilaꞌ humapit aku mamisita mawn kaniyu. Na, pagꞌubus taniyu makapagsawmbibi, minsan bukun malugay tuud, ampa ku hilaus in tulak ku. Kalu-kalu isab katabangan niyu aku sin pagtulak ku. 25 Sagawaꞌ bihaun madtu pa aku pa Awrusalam (Baytal Makdis), dumā sin tutulungan hirihil ha manga Almasihin didtu sukuꞌ sin Tuhan. 26 Karnaꞌ in manga Almasihin ha hulaꞌ Makidun iban Akaya mabayaꞌ tuud dumihil sin tutulungan nila ha manga Almasihin kiyasisigpitan didtu ha Awrusalam (Baytal Makdis). 27 Tulus-ihilas tuud in pagtabang nila iban patut da isab sila tumabang, sabab dakulaꞌ in panumtuman nila ha manga Yahudi didtu, karnaꞌ dayn ha pasal sin manga Yahudi ha Awrusalam (Baytal Makdis) simampay in Parman sin Tuhan pa manga tau bukun bangsa Yahudi. Na, hangkan subay isab pahampitun nila in manga Yahudi sin manga altaꞌ nila. 28 Na, bang ku maubus na in hinang ini, hāti niya hikatukbal ku na kanila in tutulungan katān piyarā kanila, tumulak na aku pa hulaꞌ Kastilaꞌ sartaꞌ humapit aku duun kaniyu ha sūng ku madtu. 29 Bang aku dumatung na mawn kaniyu kaingatan ku hipasampay ku kaniyu in katān karayawan naug dayn ha Almasi.

30 Na, manga taymanghud ku Almasihin, pagga kitaniyu malasa ha Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi iban maglasa-liyasahi kitaniyu sin lasa amu in tiyumbuk sin Rū sin Tuhan pa lawm atay taniyu, pangayuun ku tuud kaniyu, tabangi niyu aku. Pangayui niyu aku duwaa pa Tuhan bang mayan aku salamat da. 31 Pangayua niyu pa Tuhan bang mayan aku lappasan da dayn ha manga tau (mabayaꞌ mamuhingaꞌ kākuꞌ) ha hulaꞌ Yahudiya, amu in diꞌ magparachaya ha Almasi. Iban pangayua niyu da isab pa Tuhan bang mayan taymaun da sin manga Almasihin sukuꞌ sin Tuhan ha Awrusalam (Baytal Makdis) in tutulungan diyarā ku. 32 Na, pagpuas dayn ha yan bang dayn ha kabayaan da isab sin Tuhan, mawn aku kaniyu iban pagkūg-kuyag dakulaꞌ. Kumuyag tuud aku sabab mapasannyang niyu in lawm atay ku. 33 Mura-murahan bang mayan sin Tuhan, amu in magdihil kātuꞌniyu kasannyangan, diꞌ bugtuun in tulung-tabang niya kaniyu. Amin.

16

In Salam-duwaa hi Paul pa Manga Tau Kakilāhan Niya

1 Mabayaꞌ ku hipakīla kaniyu in hambuuk taymanghud natuꞌ babai hi Pibi, amu in naghuhulas-sangsaꞌ ha manga jamaa Almasihin duun ha kawman Kinkiriya. 2 Bang siya mākawn kaniyu, asipa niyu tuud siya marayaw bilang hambuuk agad ha Panghuꞌ biyaꞌ kaniyu. Karnaꞌ amu yan in matūp hinangun sin manga tau sukuꞌ sin Tuhan ha pagkahi nila. Bang siya magkagunahan unu-unu na tabang dayn kaniyu, tabanga niyu tuud siya, sabab in siya yan mataud tau in natabang niya. Iban minsan in aku bakas niya da isab natabang.

3 Salam-duwaa kan Pirisila iban sin bana niya hi Akili. In sila yan naghuhulas-sangsaꞌ da isab biyaꞌ kākuꞌ ha Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. 4 Tiyabang nila tuud aku. Karnaꞌ atas nila tiyūk in umul nila bang mayan aku diꞌ magmula. Magsarang-sukul tuud aku kanila. Iban bukun sadja isab aku, sagawaꞌ sampay in manga jamaa Almasihin katān bukun bangsa Yahudi, magsarang-sukul da isab kanila.

5 Salam-duwaa da isab pa manga jamaa Almasihin amu in magtipun mawn pa bāy nila mangarap pa Tuhan.

Salam-duwaa da isab pa bagay ku kalasahan hi Ipinitu. Siya in muna-muna nagparachaya ha Almasi didtu ha hulaꞌ Asiya.

6 Salam-duwaa da isab kan Mariyam, amu in matuyuꞌ tuud maghinang tumabang kaniyu.

7 Salam-duwaa da isab kan Andarunik iban Juniyas. In sila yan manga lahasiyaꞌ ku, amu in bakas nakaagad kākuꞌ najīl. Marayaw da isab in sabbut-sabbutan kanila sin manga kiyawakilan iban nakauna sila dayn kākuꞌ nakaagad kan Īsa.

8 Salam-duwaa da isab kan Ampiliyat, hambuuk agad ha Panghuꞌ iban bagay ku kalasahan.

9 Salam-duwaa da isab kan Urbanu, amu in biyaꞌ da isab kātuꞌniyu naghuhulas-sangsaꞌ ha Almasi, iban pa bagay ku kalasahan hi Istakis.

10 Salam-duwaa da isab kan Apillis. In siya yan napakitaꞌ niya dayn ha manga hinang niya sin in siya Almasihin tuud.

Salam-duwaa da isab pa manga tau ha lawm ukuman hi Aristubu.

11 Salam-duwaa da isab kan Hirudiyu, hambuuk Yahudi biyaꞌ kākuꞌ.

Salam-duwaa da isab pa manga taymanghud natuꞌ Almasihin duun ha lawm ukuman hi Narkissu.

12 Salam-duwaa da isab kan Tiripina iban Tiripusa, amu in naghuhulas-sangsaꞌ da isab ha Panghuꞌ natuꞌ.

Salam-duwaa da isab pa bagay ku kalasahan hi Pirsiya, amu in nagtutuyuꞌ tuud maghulas-sangsaꞌ ha Panghuꞌ natuꞌ.

13 Salam-duwaa kan Rupus, amu in hambuuk tau nagtatagꞌīpun tuud ha Panghuꞌ, iban da isab pa inaꞌ niya amu in marayaw tuud kākuꞌ iban biyaꞌ anak in pagdā niya kākuꞌ.

14 Salam-duwaa da isab kan Asinkiri, Piligun, Hirmis, Patrubas, Hirmas iban na pa katān Almasihin taymanghud natuꞌ duun kanila.

15 Salam-duwaa da isab kan Pilulugu kay Juliya, iban da isab kan Niriyu iban sin taymanghud niya babai iban hi Ulimpas, iban na pa katān Almasihin sukuꞌ sin Tuhan duun kanila.

16 Pagsalam-siyalami kamu bang kamu magbāk iban sin pagkahi niyu Almasihin.

In katān jamaa Almasihin kiyakadtuan ku mabayaꞌ isab magpasampay sin salam-duwaa nila kaniyu.

Humalliꞌ dayn ha Manga Tau Manglulubu sin Īman sin Tau Kaibanan

17 Manga taymanghud ku, pangayuun ku kaniyu, halliꞌ kamu dayn ha manga tau, amu in maingat magpakangīꞌ sin paghambuuk iban pagsulut-siyuluti sin manga kamu Almasihin. Kangīun nila in paghambuuk niyu ha supaya maīg in pangandul niyu ha Almasi, sabab in sila yan simusulang sin hinduꞌ pasal sin Almasi amu in tiyaymaꞌ niyu. Hangkan lawak kamu dayn kanila. 18 Karnaꞌ in manga tau naghihinang sin biyaꞌ ha yan bukun naghuhulas-sangsaꞌ ha Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi, sagawaꞌ in paghulas-sangsaꞌ nila harap sadja pa baran nila. Narupang nila in manga Almasihin kulang pa in panghāti kaagi sin manga lapal-kabtangan nila mapaham iban manga himumūngan marayaw amu in magpalagguꞌ taynga sin tau. 19 Ampa in kamu yan, mataud in nakaingat sin mahugut in pagꞌagad niyu ha Almasi. Hangkan makuyag tuud aku sabab niyu. In kabayaan ku malawm in ingat niyu bang ha pasal sin magꞌingat sin hinduꞌ pa marayaw, sagawaꞌ ayaw niyu dunguga bang hinduꞌ tudju pa kangīan.

20 In Tuhan amu in magdirihil kātuꞌniyu kasannyangan, diꞌ magpasād kātuꞌniyu. Bukun na mawgay īgan niya na in kusug sin Saytan Puntukan sumasat kaniyu.

Mura-murahan bang mayan diꞌ mabugtuꞌ in tabang kaniyu sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi.

21 Hi Timuti, amu in tabang ku ha hinang ku, magpasampay da isab kaniyu sin salam-duwaa niya. Damikkiyan, hinda Lukiyus, Jasun, iban Susipatir, manga pagkahi ku Yahudi, magpasampay da isab sin salam-duwaa nila kaniyu.

22 In aku ini hi Tirtiyu, amu in naraak hi Paul magsulat sin manga himumūngan niya ha sulat ini, yari da isab magpasampay sin salam-duwaa ku kaniyu.

23 Magpasampay da isab sin salam-duwaa niya kaniyu hi Gayus, amu in tagdapu sin bāy piyaghulaan ku iban in bāy niya pagtitipunan da isab sin manga jamaa Almasihin.

Magpasampay da isab sin salam-duwaa nila kaniyu hinda Irastus, amu in magkakaput sin pilak sin parinta ha dāira Kurintu, iban sin taymanghud taniyu hi Kuwaltu.

24 Mura-murahan bang mayan diꞌ mabugtuꞌ in tulung-tabang sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi kaniyu. Amin.

Manga Lapal-kabtangan Pamudji pa Tuhan

25 Na, bihaun, subay natuꞌ pudjihun in Tuhan karnaꞌ mapahugut niya in īman niyu kaagi sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi, amu in hīnduꞌ ku kaniyu. Sin timpu nakauna in Baytaꞌ Marayaw ini walaꞌ kiyaingatan sin manga tau, sabab tiyatapuk dayn kanila dayn ha awal jaman pa. Malugay tuud. 26 Sagawaꞌ bihaun tanyag na ha tau katān in kasabunnalan pasal sin hinduꞌ ini, sabab siyulat sin manga kanabihan in unu-unu katān pasal niya. Iban nagdaak in Tuhan, amu in asal Tuhan diꞌ magkamatay saumul, hipamahalayak in pasal niya pa mānusiyaꞌ katān, ha supaya sila magparachaya iban magkahagad.

27 In Tuhan hambuuk-buuk da iban siya da in makaingat sin unu-unu katān. Subay natuꞌ siya pudjihun kasaumulan sabab sin nahinang kātuꞌniyu sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. Amin.

Wassalam.

* 1:25 1:25 In hāti sin Amin, “Amu yan in kasabunnalan niya,” atawa “Bang mān mura-murahan…”

1 KURINTU

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

SULAT NAKAUNA PA MANGA TAU KURINTU

1 KURINTU

Pahāti

Ini in sulat piyarā hi Paul pa manga Almasihin ha dāira Kurintu sambag sin sulat nila kaniya. In Kurintu ini hambuuk dāira dakulaꞌ, amu in tanyag pasal sin manga hinang kalumuan sin manga tau niya iban mataud ginisan agama in iyaagaran sin manga tau niya.

Na, in manga Almasihin ha Kurintu nagkakaniya-kaniya in pamikil nila. Wayruun kahatulan sin pagtipun-tipun nila iban mataud kahiluhan sin pamikil nila biyaꞌ na sin palihālan pasal sin pagtiyaun, sin manga ingat-kapandayan kiyarihil kanila sin Rū sin Tuhan, iban pasal sin pagbuhiꞌ magbalik dayn ha kamatay.

Ha sulat ini hīnduan hi Paul in manga Almasihin ha pasal sin manga kasusahan nila iban siyaway niya sila sabab sin manga hinang nila mangīꞌ.

1

In Salam-duwaa hi Paul

1 In sulat ini naug dayn kākuꞌ hi Paul, hambuuk tau napīꞌ sin Tuhan, nahinang hambuuk kiyawakilan sin Panghuꞌ Īsa Almasi. Iban naug da isab dayn ha taymanghud natuꞌ Almasihin, hi Sustinis.

2 Hipasampay ku in sulat ini mawn kaniyu manga jamaa Almasihin, sukuꞌ sin Tuhan duun ha dāira Kurintu. In kamu yan katān napīꞌ sin Tuhan ha supaya kamu mahinang tau suchi, tau sukuꞌ niya tuud, sabab-karnaꞌ dayn ha paghambuuk niyu iban hi Īsa Almasi. Iban in kamu yan hangka-agaran iban sin manga tau katān ha sabarang hulaꞌ, amu in sasukuꞌ sin sumabbut sin ngān sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi, amu in nakuraꞌ iyaagaran nila iban iyaagaran taniyu.

3 Mura-murahan bang mayan kamu dihilan da tulung-tabang iban kasannyangan kaagi sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, iban sin Panghuꞌ Īsa Almasi.

Manga Karayawan dayn ha Almasi

4 Diꞌ magbugtuꞌ sakahabaꞌ waktu in pagsarang-sukul ku pa Tuhan, sabab sin lagguꞌ sin tulung-tabang kiyarihil niya kaniyu, dayn ha pasal sin paghambuuk niyu iban hi Īsa Almasi. 5 Karnaꞌ dayn ha paghambuuk niyu iban sin Almasi, simūng in karayawan niyu ha unu-unu katān. Simūng na in panday niyu magnasīhat pasal hi Īsa, iban simūng in ingat niyu pasal sin kasabunnalan. 6 Naggamut na ha lawm atay niyu in hinduꞌ pasal sin Almasi. 7 Hangkan, yan na kaniyu katān in indaginis karayawan ha salugay niyu nagtatagad sin waktu hipanyataꞌ sin Tuhan in Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. 8 Pahugutun sin Tuhan in īman niyu sampay pa kahinapusan, ha supaya wayruun dusa makawaꞌ kaniyu bang maabut na in Adlaw Paghukum sin Panghuꞌ natuꞌ hi Īsa Almasi ha manga mānusiyaꞌ katān. 9 In Tuhan kapangandulan. Siya in nagpīꞌ kaniyu humambuuk ha Anak niya hi Īsa Almasi, amu in Panghuꞌ natuꞌ.

In Pagkawkalu sin Manga Almasihin ha Kurintu

10 Na, manga taymanghud ku, pagga sibuꞌ-sibuꞌ da kitaniyu gimugunggung ha ngān sin Panghuꞌ natuꞌ, Īsa Almasi, junjungun ku kaniyu pagsulut-siyuluti kamu katān ha supaya diꞌ mabahagiꞌ in manga jamaa Almasihin. Paghambuuk kamu tuud. Papagtaayuna niyu in manga pikilan iban isun niyu ha supaya kamu matibuuk tuud. 11 Hangkan aku manga taymanghud nakapamung biyaꞌ ha ini kaniyu, pasal awn manga tau dayn ha bāy hi Kaluya in nakasuysuy kākuꞌ pasalan niyu sin awn manga saggaꞌ iban pagkawkalu niyu. 12 Na, amu in pagꞌiyanun ku saggaꞌ, amuna in bichara niyu pagtaas-tiyaasi pakaniya-pakaniya. Laung sin hambuuk duun kaniyu, “In aku ini agad kan Paul.” Laung isab sin hangka-tau, “In aku kan Apullus.” Laung sin hangka-tau, “In aku kan Pitrus,” iban laung pa isab sin hangka-tau, “In aku ha Almasi.”

13 Na, bang bihān in hinang niyu, biyaꞌ niyu da piyagsalik-salik in Almasi! Maytaꞌ, pangannal niyu, aku hi Paul, in miyatay liyansang pa usuk sabab-karnaꞌ niyu? Maytaꞌ, nagpaliguꞌ ka kamu ha supaya awn tandaꞌ sin in kamu sukuꞌ ku? 14 Magsarang-sukul tuud aku pa Tuhan sin wayruun dayn kaniyu in naliguꞌ ku luwal da hi Kirispus kay Gayus. 15 Hangkan wayruun tau makapamung sin in kamu naliguꞌ ku ha supaya kamu mahinang manga sukuꞌ ku. 16 Ah, na, bunnal isab naliguꞌ ku hi Istipanus iban sin manga katān ha lawm ukuman niya. Sagawaꞌ liyu dayn kanila wayruun na dugaing katumtuman ku naliguꞌ ku. 17 In daakan kākuꞌ sin Almasi bukun mangliguꞌ ha manga tau. Diyaak niya aku magnasīhat sin Baytaꞌ Marayaw ha pasal sin kamatay niya. Iban subay in pagnasīhat ku bukun biyaꞌ sin ingat-kapandayan sin manga mānusiyaꞌ maghimumūngan. Sabab bang ku hinangun in bihān, bukun in nasīhat pasal sin maksud sin kamatay sin Almasi in dungugun sin manga tau, sagawaꞌ in ingat-kapandayan ku maghimumūngan. Malayngkan in subay wajib nila dungugun in pasal sin kamatay hi Īsa, sabab amuna yan in makapuas ha manga tau dayn ha hukuman sin Tuhan.

In Kawasa iban Pikilan sin Tuhan duun Kakitaan ha Almasi

18 Na, in nasīhat pasal sin kamatay sin Almasi, hambuuk karupangan bang dungugun sin manga tau, amu in masukuꞌ sin narkaꞌ ha susūngun. Sumagawaꞌ, ha kitaniyu amu in masukuꞌ sin surgaꞌ ha susūngun, kaingatan natuꞌ sin in nasīhat ini amuna in magpakitaꞌ sin kawasa sin Tuhan lumappas ha manga mānusiyaꞌ. 19 Sabab kiyasulat ha lawm Kitab in Parman sin Tuhan, amu agi,

“Kangīun ku,” laung sin Tuhan, “in talian sin manga mānusiyaꞌ minsan da biyaꞌ diin in kalawm sin panaliꞌ nila,

iban diꞌ ku da gunahun minsan in umbulsatu panghāti sin manga tau taga pangadjiꞌ.”

20 Na, pagga bihān in baytaꞌ sin Kitab, biyaꞌ diin na in kasūngan sin manga tau malawm in ingat? Biyaꞌ diin na in manga tau malawm in pangadjiꞌ? Atawa in manga tau mapanday magsual bang ha pikilan sin mānusiyaꞌ? Diꞌ na sila manjari sabab piyakitaꞌ na sin Tuhan sin in ingat-kapandayan ha lawm dunya ini hambuuk karupangan sadja ha pangatud niya. 21 Karnaꞌ in Tuhan sangat malawm in pikilan niya, hangkan diꞌ siya maabut sin manga mānusiyaꞌ bang dayn ha pikil-akkal nila sadja. Sagawaꞌ napikil sin Tuhan, lappasun in sasukuꞌ sin manga magparachaya sin nasīhat namuꞌ, amu in ītung hambuuk karupangan sin manga tau kaibanan. 22 In manga tau bangsa Yahudi diꞌ magparachaya bang sila diꞌ makakitaꞌ muꞌjijat, amu in tandaꞌ sin kusug sin Tuhan. Ampa in manga tau bangsa Girik magparachaya sadja ha nasīhat, amu in magkugdan iban sin manga pikilan nila malawm. 23 Sumagawaꞌ in kami piyagnasīhat namuꞌ in kamatay sin Almasi ha kalansang kaniya pa usuk. In nasīhat ini karugalan tuud sin manga tau Yahudi iban hambuuk karupangan bang dungugun sin manga tau kaibanan. 24 Sagawaꞌ in sasukuꞌ sin bakas napīꞌ sin Tuhan, sibuꞌ da manga Yahudi iban bukun, magparachaya sin baytaꞌ pasal sin Almasi, sin duun kaniya piyakitaꞌ sin Tuhan in kawasa iban pikil-akkal niya. 25 In nasīhat pasal sin kamatay sin Almasi bang ha bistahan sin manga tau kaibanan hambuuk karupangan. Sagawaꞌ amuna yan in nagpakitaꞌ sin pikil-akkal sin Tuhan, amu in pikil-akkal sangat maladju dayn sin pikil-akkal sin manga mānusiyaꞌ. Iban amuna yan in nagpakitaꞌ sin kawasa sin Tuhan, amu in kawasa sangat tuud makusug dayn ha kawasa sin mānusiyaꞌ.

26 Tumtuma niyu manga taymanghud ku in kahālan niyu tagnaꞌ ha waktu napīꞌ kamu sin Tuhan magad kaniya. Hangkatiyuꞌ da dayn kaniyu in mataas in pangadjiꞌ. Hangkatiyuꞌ in taga kawasa iban hangkatiyuꞌ da in mataas in bangsa bang ha aturan sin mānusiyaꞌ. 27 Buwat malayngkan, tiyuud sin Tuhan kamu in pinīꞌ niya. Tiyuud niya pinīꞌ in bīsta karupangan iban way kusug kaagi sin manga mānusiyaꞌ ha supaya sumipug in manga tau malawm in pangadjiꞌ iban taga kawasa. 28 Pinīꞌ sin Tuhan in manga biyababaꞌ-babaꞌ iban iyuudjuꞌ-udjuꞌ iban amu in manga way kapūsan ha pangatud sin manga tau, ha supaya hikapakitaꞌ sin Tuhan sin way tuud kapūsan sin unu-unu, amu in malagguꞌ ha atay sin tau dunya. 29 Hīnang sin Tuhan in biyaꞌ ha yan, ha supaya wayruun mānusiyaꞌ makapagꞌabbu duun ha haddarat niya. 30 Sagawaꞌ in kamu yan piyapaghambuuk sin Tuhan iban hi Īsa Almasi. Hīnang niya in Almasi amu in pangawaan natuꞌ ingat pasal pa Tuhan. Iban dayn ha sabab sin Almasi, in kitaniyu naitung na sin Tuhan tau mabuntul, lāgiꞌ nahinang na kitaniyu sukuꞌ sin Tuhan, puas na dayn ha hukuman sin Tuhan. 31 Hangkan, biyaꞌ na sin kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab, amu agi, “Hisiyu-siyu in mabayaꞌ magbantug subay hinang sin Tuhan in bantugun niya.”

2

In Baytaꞌ Pasal sin Kamatay sin Almasi

1 Manga taymanghud ku, ha tagnaꞌ ku kakawn kaniyu nagnasīhat sin baytaꞌ dayn ha Tuhan, walaꞌ aku nagbichara sin manga lapal-kabtangan amu in mahunit kahātihan, iban walaꞌ aku naglāgi sin pangadjiꞌ mataas, sabab diꞌ aku magpahunit sin maana sin bichara ku. 2 Karnaꞌ ha salugay ku duun kaniyu amu in tiyuyuan ku hibichara, amu sadja in pasal hi Īsa Almasi, labi awla pasal sin kamatay niya ha usuk. Tiyuud ku liyupa in katān dugaing dayn ha yan. 3 Pagdatung ku mawn kaniyu nalawaꞌ in kusug ku. Hiyanggaw aku sabab mabugaꞌ aku sin diꞌ aku makahinang sin daakan sin Tuhan kākuꞌ. 4 In manga lapal-kabtangan ku iban nasīhat ku kaniyu walaꞌ ku liyabay dayn ha bichara mapanday biyaꞌ sin ingat-kapandayan sin mānusiyaꞌ maghimumūngan. Sumagawaꞌ in sabab hangkan kamu kiyabunnalan sin bichara ku, sabab in lapal-kabtangan ku tiyatapilan sin Rū sin Tuhan. Dīrihilan niya in lapal-kabtangan ku kusug, hangkan kamu nagparachaya. 5 Iban hangkan bihādtu ha supaya in pangandulan niyu, amuna in Tuhan iban kawasa niya, bukun amu pikilan sin manga tau halul-akkal.

Pasal sin Pikilan dayn ha Tuhan

6 Malayngkan, bang in manga dimurungug kākuꞌ mahugut na in īman nila pa Tuhan, nasīhatan ku sila sin manga hinduꞌ malawm, saꞌ bukun ingat nakawaꞌ dayn ha manga tau masa bihaun, atawa nakawaꞌ dayn ha manga makawasa amu in makapagꞌagi dī ha dunya. In sila yan malawaꞌ da in kawasa nila. 7 In piyagnasīhat ku pasal sin pakaradjaan miyaksud sin Tuhan, amu in walaꞌ kiyaingatan sin mānusiyaꞌ ha masa nakauna karnaꞌ līlibun dayn kanila. In pakaradjaan ini asal na biyaktul sin Tuhan ha walaꞌ pa naawn in dunya, ha supaya kitaniyu karihilan sin manga karayawan sukuꞌ sin manga tau sukuꞌ sin Tuhan. 8 Sumagawaꞌ walaꞌ kiyahātihan sin manga makapagꞌagi dī ha dunya in pakaradjaan ini, pasal bang nila kiyahātihan, diꞌ nila hipalansang pa usuk in Panghuꞌ, amu in puunan sin sanglit-sahaya. 9 Daypara, biyaꞌ sin kiyasulat ha lawm sin Kitab, amu agi,

“In unu-unu walaꞌ kītaꞌ, diyungug atawa napikil sin mānusiyaꞌ maawn,

amuna in karayawan tiyatagama sin Tuhan ha manga mānusiyaꞌ malasa kaniya.”

10 Sumagawaꞌ in manga palihālan ini, amuna in piyaingat sin Tuhan kātuꞌniyu dayn ha Rū niya.

Asal kaingatan sin Rū sin Tuhan in unu-unu katān sampay pa manga kamaksuran tiyatawꞌ sin Tuhan ha lawm sin pikilan niya. 11 Wayruun tau makaingat sin pamikil sin hambuuk mānusiyaꞌ, dugaing dayn ha baran niya. Damikkiyan, wayruun makaingat sin pamikil sin Tuhan, dugaing dayn ha Rū niya. 12 In pikilan tiyaymaꞌ taniyu dayn ha Tuhan bukun biyaꞌ sin pikilan sin mānusiyaꞌ dī ha dunya, sumagawaꞌ in piyatulun mari kātuꞌ amu in Rū niya. Iban hangkan piyatulun kātuꞌniyu supaya kitaniyu makaingat sin manga karayawan, amu in dīhil sin Tuhan kātuꞌ ha way tungud.

13 Manjari, in manga lapal-kabtangan amu in piyagpahāti namuꞌ sin amānat ini, amuna in dīhil kāmuꞌ sin Rū sin Tuhan, bukun kiyawaꞌ dayn ha pikil-akkal sin mānusiyaꞌ. Hāti in hinduꞌ bunnal naug dayn ha Rū sin Tuhan, amu in hinasīhat namuꞌ ha manga tau sasukuꞌ sin tiyulunan sin Rū sin Tuhan. 14 Sumagawaꞌ in tau, amu in walaꞌ duun kaniya in Rū sin Tuhan, diꞌ tumaymaꞌ sin manga hinduꞌ amu in guwaꞌ dayn ha Rū sin Tuhan. Diꞌ siya makahāti. Bang ha pikilan sin tau yan, in hinduꞌ ini hambuuk karupangan, iban hangkan bihādtu sabab amu da in makahāti sin maana niya in manga mānusiyaꞌ dihilan panghāti sin Rū sin Tuhan. 15 Sumagawaꞌ in tau, amu in hiyuhūp sin Rū sin Tuhan, taga panghāti sin ngīꞌ-dayaw sin unu-unu katāntan. Sumagawaꞌ in siya, diꞌ kahātihan sin manga tau, amu in walaꞌ hiyūp sin Rū sin Tuhan.

16 Na, in sabab hangkan siya diꞌ kahātihan sin manga tau, sabab biyaꞌ da sin kiyasulat ha lawm sin Kitab, amu agi,

“Wayruun makaingat bang unu in ha lawm sin pikilan sin Tuhan.

Wayruun makahinduꞌ kaniya.”

(Na, amuna yan in kiyasulat ha lawm sin Kitab.) Sumagawaꞌ in kitaniyu manga Almasihin kiyaawnan sin pamikil iban akkal sin Almasi.

3

In Manga Daraakun sin Tuhan

1 Sagawaꞌ sin duun pa aku kaniyu manga taymanghud ku, diꞌ aku makapamichara kaniyu biyaꞌ sin kaagi ku mamichara ha manga tau, amu in masi kapagꞌagihan sin Rū sin Tuhan. Iban hangkan bihādtu sabab in kamu biyaꞌ hantang bataꞌ-bataꞌ sibiꞌ-sibiꞌ pa tuud. In niyasīhat ku kaniyu, amu sadja in matūp hinasīhat ha manga tau masi pa nagdurūl sin napsu nila, amu in walaꞌ pa kimusug in īman ha Almasi. 2 Karnaꞌ bang hidalil ha magkaun, in kamu yan biyaꞌ hantang sin bataꞌ-bataꞌ baꞌgu piyagꞌanak, amu in diꞌ pa makakaun sin unu-unu matugas liyu dayn ha gatas. Iban sampay pa bihaun subay masi pa kamu painumun gatas. Bukun pa kamu sakap humāti sin panghinduꞌ malawm, 3 sabab in manga pamikil iban palangay niyu masi pa miyamagad ha addat sin tau miyamagad ha ligut sin dunya. Masi na mayan awn pagꞌabughuꞌ iban pagkalu niyu iban sin manga pagkahi niyu. Na, in palangay bihayan hambuuk tandaꞌ sin nagumun in pikilan niyu sin addat dunya. Masi pa kamu miyamagad sin pamikil iban palangay sin manga tau amu in bukun agad ha Tuhan. 4 Iban in manga pagsaggaꞌ niyu pasalan bang hisiyu in mataas kaniyu amu ka in agad kākuꞌ atawa kan Apullus, in pagsaggaꞌ yan hambuuk pa isab tandaꞌ sin in kamu masi miyamagad sin palangay sin manga tau amu in bukun agad ha Almasi.

5 In diꞌ niyu sadja pikilun in hi Apullus iban aku, amu in puun-sabab sin pagkalu niyu, tau da kami daraakun sin Tuhan saliꞌ-saliꞌ, amu in naraak sin Tuhan manghinduꞌ kaniyu, supaya kamu magparachaya. In kami ini karuwa, himinang sadja sin diyaakan sin Tuhan kāmuꞌ pakaniya-pakaniya. 6 Karnaꞌ bang hidalil ha magtanum, in hinang ku nagtanum sadja sin binhiꞌ. Ampa in hi Apullus amu in nagbubu sadja sin tiyanum. Sagawaꞌ in Tuhan amu in nagpatubuꞌ sin tiyanum. 7 Hangkan bang paamuhun, in tau matūp dihilan sin kalagguan bukun amu in nagtanum sin binhiꞌ, atawa in nagbubu sin tiyanum, sagawaꞌ in Tuhan, sabab siya in nagpatubuꞌ sin tiyanum. 8 Wayruun da piyagbiddaan sin tau nagtanum sin binhiꞌ iban sin tau nagbubu sin tiyanum. Karuwa sila, tungbasan da sin Tuhan in tungud sin nahinang nila. 9 Sabab in kami kay Apullus nagtatabang-tiyabangi sin hinang diyaakan kāmuꞌ sin Tuhan. Ampa in kamu yan amura in biyaꞌ sapantun uma sin Tuhan amu in piyaghulas-sangsaan namuꞌ.

Lāgiꞌ in katān kamu yan agad kan Īsa diyalil da isab biyaꞌ sin sapantun bāy piyahinang sin Tuhan, amu in masi niya pa piyahihinang.

10 Dayn ha hinang diyaakan kākuꞌ sin Tuhan, in aku biyaꞌ sapantun hambuuk maghihinang bāy, amu in timagnaꞌ nagpatindug sin papagan sin bāy. (Hāti niya aku in timagnaꞌ nagnasīhat kaniyu pasal sin Almasi.) Pagꞌubus, tau dugaing na in timalus himinang sin bāy. (Hāti niya tau dugaing na in nagpahāti kaniyu marayaw sin bakas niyasīhat ku kaniyu.) Sagawaꞌ biyaꞌ da sapantun sin maghinang bāy, in pakaniya-pakaniya sin maghihinang subay maayad ha supaya wayruun saꞌ sin paghinang sin bāy. 11 Sabab in hi Īsa Almasi, amuna in biyaꞌ sapantun papagan sin bāy. Siya in hambuuk-buuk piyalahil sin Tuhan kapangamdusan sin manga tau sukuꞌ niya, iban wayruun na kapangamdusan nila dugaing dayn kaniya. 12 Na, biyaꞌ da isab sin maghinang bāy ha taas sin papagan yan, in pagdayaw hipaglagi sin manga tau bukun saliꞌ-saliꞌ. Awn yan pagdayaw makamdus iban mahargaꞌ biyaꞌ sin hargaꞌ sin bulawan, pilak, atawa manga palmata. Awn isab pagdayaw dugaing in hargaꞌ biyaꞌ sin kahuy, sani, atawa sayrap. In diyalil yan amu in panghinduꞌ sin manga magnanasīhat, diꞌ magsaliꞌ-saliꞌ in dayaw niya. 13 Na, ha susūngun, ha waktu pagtawagun, Adlaw sin Almasi, duun na hipanyataꞌ in kahinangan sin tau katān. Duun na kaingatan bang biyaꞌ diin tuud in dayaw sin hinang natuꞌ magnasīhat sabab hukumun tuud biyaꞌ hantang sulayan ha lawm sin kāyu. 14 Na, bang in piyagbahasa pagdayaw bāy piyaglagi sin hambuuk tau bat diꞌ maangpud sin kāyu, hāti niya wayruun saꞌ iban ngīꞌ niya, in tau yan awn tungbas marayaw hirihil kaniya sabab sin nasīhat niya marayaw ha manga pagkahi niya. 15 Sagawaꞌ bang in hīnang sin hambuuk tau maangpud sin kāyu, in tau yan malagguꞌ in kaluppasan niya. Bunnal malappas da siya, sumagawaꞌ in siya biyaꞌ sin hantang tau ambayaꞌ nasunug ha lawm sin kāyu nasusuliyab.

16 Kalu-kalu kiyalupahan niyu na iban walaꞌ niyu napikil sin in katān kamu yan manga agad kan Īsa, amuna in biyaꞌ hantang bāy piyaghuhulaan sin Tuhan, iban sin Rū niya yan himuhulaꞌ kaniyu. 17 Na, pagga in kamu yan amuna in biyaꞌ hantang bāy piyaghuhulaan sin Tuhan, in hisiyu-siyu tau, amu in magpakangīꞌ kaniyu, hāti niya mamutas kaniyu, siksaun da isab siya sin Tuhan, sabab in bāy sin Tuhan suchi, sabab yan duun in Tuhan. Ampa in kamu yan, amuna in pagbahasahun biyaꞌ sapantun bāy hiyuhulaan sin Tuhan.

18 Ayaw niyu namān dupanga in baran niyu ha pasalan sin pangingat niyu. Bang ha kumpasan niyu yadtu, in kamu halul-akkal ha bistahan sin mānusiyaꞌ, marayaw pa butawanan niyu na in ingat-kapandayan niyu yan, lāgiꞌ marayaw pa sa in matawag kamu dupang dayn sin mauway dayn kaniyu in pikilan malawm dayn ha Tuhan. 19 Sabab in pikilan marayaw ha bistahan sin manga tau dunya, ītung sin Tuhan hambuuk sadja karupangan. Wayruun halgaꞌ niya. Lāgiꞌ kiyasulat ha lawm Kitab amu agi, “Nasaggaw sin Tuhan in mānusiyaꞌ dayn ha kapandayan sin pikilan nila. Naliꞌtag sila sin akkal nila.” 20 Iban kiyabaytaꞌ da isab ha lawm sin Kitab sin kiyaiingatan tuud marayaw sin Panghuꞌ in pikilan sin manga tau halul-akkal, amu in wayruun kapūsan. 21 Hangkan dayn ha sabab yan subay niyu diꞌ hipagꞌabbu in ingat-kapandayan sin tau minsan hisiyu in manghinduꞌ kaniyu. Karnaꞌ kiyasukuan na kamu sin Tuhan sin katān unu-unu na marayaw. 22 In kami, hi Apullus, hi Pitrus, iban aku sibuꞌ da diyaak mawn sin Tuhan tumabang kaniyu. Iban minsan in dunya ini, in kabuhiꞌ iban kamatay kiyarihil da isab sukuꞌ kaniyu sin Tuhan. Damikkiyan, in unu-unu katān naawn ha waktu bihaun iban sin katān ha susūngun kiyasukuꞌ da isab kaniyu hikarayaw kaniyu. In katān yan kiyasukuꞌ kaniyu. 23 Sagawaꞌ tumtuma niyu, in kamu yan sukuꞌ sin Almasi, ampa in Almasi, sukuꞌ sin Tuhan.

4

In Manga Kiyawakilan sin Almasi

1 In kami ini magnanasīhat, subay niyatun niyu manga daraakun sin Almasi, manga tau kiyapangandulan sin Tuhan magpasaplag sin hinduꞌ niya, amu in way niya piyaingat ha manga tau nakauna yadtu. 2 Na, in kiyawajib ha hambuuk daraakun sin nakuraꞌ niya, subay in daraakun kapangandulan ha unu-unu hipahinang kaniya. 3 Sagawaꞌ diꞌ aku masusa sin unu-unu na hibichara niyu atawa bichara sin manga tau pasal sin hinang ku tudju pa Tuhan. Minsan aku baran ku, diꞌ da aku makaiyan sin marayaw atawa mangīꞌ in pagdā ku sin hinang ku. 4 Karnaꞌ bang ku pikil-pikilun wayruun saꞌ katumtuman ku, amu in dumihil kākuꞌ kasusahan ha hāl ini. Sagawaꞌ minsan bihān diꞌ ku matantu bang ha pangatud sin Tuhan in aku kapangandulan atawa diꞌ. Panghuꞌ da in maingat dumihil hukuman ha hinang ku. 5 Hangkan ayaw kamu magꞌūs-ꞌūs dumihil kasāan ha manga tau ha walaꞌ pa naabut in waktu kiyagantaꞌ. Sabab diꞌ dumatung in adlaw paghukum bang in Panghuꞌ Īsa diꞌ magbalik muna mari pa dunya. Pagbalik sin Panghuꞌ hipanyataꞌ niya in katān hinang tiyatapuk sin mānusiyaꞌ iban sin katān maksud nila, amu in diꞌ pa kaingatan ha bihaun. Na, pagꞌubus yadtu, in mānusiyaꞌ katān pakaniya-pakaniya makataymaꞌ na dayn ha Tuhan sin kasanglitan, amu in tungud sin hinang nila.

6 Na, manga taymanghud ku, hangkan ku siyabbut in ngān namuꞌ kay Apullus ha supaya niyu kapamintangan in maana sin kiyasulat amu agi, “Agara niyu tuud in kabuntulan sin saraꞌ sin Tuhan.” Na subay niyu diꞌ bantugun in hambuuk daraakun sin Tuhan hāti in kaibanan babaꞌ-babaun niyu. 7 Maytaꞌ? Unu taꞌ in piyagꞌabbu niyu sin wayruun da piyagbiddaan niyu iban sin tau kaibanan? Sibuꞌ-sibuꞌ da kamu. Unu in awn kaniyu in walaꞌ kiyarihil kaniyu sin Tuhan? Na, bang in katān unu-unu niyu naug da dayn ha Tuhan maytaꞌ kamu magbantug, biyaꞌ na manga awn nahinang niyu sin baran-baran niyu?

8 Ā na, in pangannal niyu, in kamu jukup na ha katān ilmuꞌ tudju pa Tuhan, iban dayahan na kamu ha pangatud sin Tuhan. In palangay niyu biyaꞌ da sin nahinang na kamu sin Tuhan manga magkakaput saraꞌ, sagawaꞌ in kami kiyawakilan sin Almasi, wayruun kawasa biyaꞌ ha yan. Na, sainagun ku limilingkud na tuud kamu mamarinta, ha supaya makapaghambuuk na kitaniyu, lāgiꞌ magkakaput saraꞌ na kitaniyu katān sama-sama. 9 Hangkan aku nakapamung bihān, sabab bang ku bista-bistahun, in manga kami kiyawakilan sin Tuhan hīnang niya biyaꞌ manga tau ha ulihan tuud, ha babaan sin tau katān. Biyaꞌ kami sin manga pilisu kiyabutangan hukuman patayun ha mayran, pangitaꞌ-ngitaan sin katān manga malāikat iban mānusiyaꞌ. 10 Iban in kami amu in kiyawakilan sin Tuhan pagꞌiyanun kami tau dupang, sabab sin pagꞌagad namuꞌ ha Almasi, sagawaꞌ in kamu kunuꞌ amu in manga mulid namuꞌ pagꞌiyanun kamu manga tau halul-akkal pasal sin pagꞌagad niyu ha Almasi. Na, in kami ini way gaus, ampa in kamu yan makagaus. Iban in kami liyalagiꞌ-lagiꞌ sin manga tau, ampa in kamu liyalagguꞌ. 11 Kitaa niyu ba in kami ini, sampay pa bihaun simasandal sin uhaw-hapdiꞌ. Minsan in manga tamungun namuꞌ manga dagmay sadja. Lāgiꞌ mawmu kami paglaugan binsanaun sin manga tau. Wayruun bāy tutug kiyabutangan namuꞌ sabab pawyu-pawyu hulaꞌ in kadtuun namuꞌ. 12 Maghulas-sangsaꞌ tuud kami magꞌusaha bat awn kabuhianan namuꞌ. Bang kami suknaan sin manga tau, in baws namuꞌ pangayuan namuꞌ sila duwaa pa marayaw. Bang kami binsanaun, diꞌ kami mamaws sagawaꞌ īmanan namuꞌ na sadja. 13 Bang kami bicharahun pa mangīꞌ bawsun namuꞌ sin manga lapal-kabtangan marayaw. Sagawaꞌ, sampay pa bihaun, in pagdā kāmuꞌ sin manga tau, biyaꞌ kami manga kaput malummiꞌ. In pangatud kāmuꞌ sin manga tau biyaꞌ kami hambuuk lummiꞌ, manga tau wayruun kapūs-pūsan.

14 Manga kalasahan ku, walaꞌ ku siyulat in manga biyaꞌ ha ini ha supaya kamu sumipug, sagawaꞌ in ini hinduꞌ ku kaniyu pa karayawan, sabab in kamu yan biyaꞌ na manga luggiyaꞌ anak ku kalasahan. 15 Sabab minsan magꞌibuhan na in manghinduꞌ kaniyu pasal sin Almasi, sagawaꞌ hambuuk da in tuwan guru niyu, amu in biyaꞌ na amaꞌ niyu. Karnaꞌ nahinang mayan kamu Almasihin, in aku isab nahinang na biyaꞌ amaꞌ niyu, sabab aku in nagpasampay kaniyu sin Baytaꞌ Marayaw. 16 Na, pagga aku biyaꞌ na amaꞌ niyu, junjungun ku kaniyu, urula niyu in limpaꞌ siki ku. 17 Na, hangkan ku yan diyaak mawn kaniyu hi Timuti, ha supaya kamu sumupu sin kawl-piil ku. In siya biyaꞌ da isab sin anak ku. Karnaꞌ in siya hambuuk tau narā ku timaymaꞌ ha Almasi, hambuuk kakasihan ku, kapangandulan sin Panghuꞌ. Diyaak ku siya mawn kaniyu magpatumtum kaniyu sin kawl-piil iban addat-tabīat, amu in iyaagad ku pasal sin pagꞌagad ku ha Almasi. In kawl-piil iban addat-tabīat yan amu in piyanghihinduꞌ ku ha katān jamaa Almasihin ha katān hulaꞌ.

18 Kaingatan ku in kaibanan duun kaniyu imabbu pasal in pangannal nila diꞌ aku mamisita mawn kaniyu. 19 Sagawaꞌ bang dumūl da in Tuhan mamisita da aku mawn kaniyu ha masamut ini, bat ku manyataꞌ sin baran ku in manga tau abbuhan ini, bang bunnal tuud in gaus nila atawa gaus ha simud sadja. 20 Sabab bang kitaniyu bunnal miyamagad sin pamarinta sin Tuhan, in tandaꞌ niya kakitaan bukun ha manga bichara natuꞌ sadja, sagawaꞌ dayn ha manga hinang natuꞌ, amu in maawn dayn ha kusug-kawasa sin Tuhan. 21 Na, kamu sadja in magpīꞌ bang unu in kabayaan niyu, pagꞌamahan ta kamu atawa diꞌ. Sabab bang aku mākawn kaniyu, ampa masi da mangīꞌ in hinang niyu, tantu pagꞌamahan ta kamu. Sagawaꞌ, bang kamu napinda na, pahūpun ku in lasa ku kaniyu iban mahanunut in himumūngan ku kaniyu.

5

Manga Hinang Kalumuan sin Manga Almasihin ha Kurintu

1 Kiyasakupan na sin tau katān sin nakalanduꞌ na tuud in kalumuan sin kaibanan duun kaniyu. Karnaꞌ minsan in manga tau, amu in diꞌ magparachaya ha Tuhan, diꞌ da makahinang sin biyaꞌ nahinang nila yan. Awn nakabaytaꞌ kākuꞌ sin awn hambuuk tau duun kaniyu, amu in naghahambuuk iban sin asawa sin amaꞌ niya! 2 Na, maytaꞌ kamu makatawakkal magꞌabbu sin in kamu marayaw, (malayngkan awn sumbang duun kaniyu). In dayaw niya subay kamu masusa tuud. Iban in tau nakahinang biyaꞌ ha yan, subay niyu diꞌ palamurun kaniyu, amu in manga tau agad kan Īsa. 3 Karnaꞌ minsan aku malawak dayn kaniyu, ha pikilan ku saliꞌ da aku duun kaniyu, sabab diꞌ kamu magkalawaꞌ dayn ha lawm pangannal ku. Iban biyaꞌ da tuud hantang in baran ku yan duun kaniyu, sabab dayn ha kapatutan dīhil kākuꞌ sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa, biyutangan ku na hukuman in tau, amu in nakahinang sin sa ngīꞌ-ngīꞌ kalumuan. 4 Na, biyaꞌ ha ini in subay hinangun niyu. Bang kamu magtipun-tipun magbīng, pikilun niyu in aku yan da limalamud duun kaniyu. Iban pikila niyu in kawasa hi Īsa duun isab kaniyu. 5 Na dayn ha kawasa hi Īsa Almasi duun kaniyu, subay niyu hiungsud in tau yan pa lawm ukuman sin Saytan Puntukan. Bang in baran niya numanam kabinsanaan, kalu-kalu siya magsusun sin dusa niya, lāgiꞌ bang maabut na in Adlaw Paghukum sin Panghuꞌ Īsa ha manga mānusiyaꞌ katān, in nyawa sin tau yan malappas dayn ha kasiksaan salama-lama.

6 Na, in kamu yan diꞌ mapatut magbantug sin baran niyu sin kamu manga tau mabuntul. Diꞌ niyu ka kaingatan in masaalla ini, amu agi, “In hangka-pudjut pasulig lumatag da magpabuskag sin addun.” (Hāti niya minsan hambuuk sadja in magdusa kaniyu in ngīꞌ nahinang niya lumamin da pa kaniyu katān.) 7 Hangkan, subay niyu paīgun dayn kaniyu in tau yan naghinang sin mangīꞌ, ha supaya kamu diꞌ malamin sin kangīan, amu in makarihil kaniyu tamak-tawktuk. Karnaꞌ bang maīg na dayn kaniyu in naghinang sin mangīꞌ, maīg na isab in tamak duun kaniyu, iban mabiyaꞌ na isab kamu sin addun way kiyalamuran pasulig. Asal kiyaiingatan ku da isab in kamu yan suchi pasal sin pangandul niyu ha Panghuꞌ Īsa Almasi. Karnaꞌ in siya bakas na piyatay gantiꞌ kātuꞌniyu biyaꞌ sapantun anak bili-bili, hīnang kulban ha Haylaya Paglappas dayn ha Kamatay, hipanglappas kātuꞌniyu dayn ha manga dusa natuꞌ. 8 Na, pagga in Almasi miyatay karnaꞌ natuꞌ, subay taniyu hitawꞌ marayaw pa lawm atay natuꞌ in hinang niya. Subay natuꞌ na hiīg dayn ha baran natuꞌ in katān pagꞌiggil iban sin unu-unu hinang mangīꞌ, amu in piyagbahasa pasulig. Amu na in tuyuan natuꞌ dayn ha atay putiꞌ in hinang mabuntul iban marayaw amu in piyagbahasa addun way kiyalamuran pasulig.

9 Na, ha sulat ku, amu in piyarā ku mawn kaniyu nakauna, biyandaan ta na kamu diꞌ papagpanunun iban sin manga tau naghihinang sin manga kalumuan. 10 Malayngkan, bukun in hātihan sin bichara ku yan bat diꞌ ta na kamu pasuukun ha manga tau, amu in diꞌ magad ha Tuhan. Sabab luwal bang kamu bukun na ha dunya ini, ampa kamu diꞌ magbāk iban sin manga tau naghihinang sin manga kalumuan, sin manga tau manapsu ha altaꞌ, sin manga tau mananakaw, atawa manga tau amu in magsumba sin manga unu-unu na dugaing dayn ha Tuhan. 11 Sagawaꞌ in hātihan sin bichara ku yan, diꞌ ta kamu papagpanunun iban sin tau amu in imiyan in siya hambuuk Almasihin biyaꞌ kaniyu, sagawaꞌ in siya naghihinang sin kalumuan, atawa manapsu ha altaꞌ, atawa magsusumba ha manga barhalaꞌ, atawa maghihinang bichara puting, amu in hikakangīꞌ sin ngān sin kaibanan niya, atawa maghihilu atawa magtatakaw. Minsan magkaun ayaw kamu sumāw ha tau biyaꞌ ha yan, amu in imiyan in siya pagkahi niyu Almasihin.

12-13 Asal da bukun na kiyawajib kākuꞌ in sumaraꞌ sin hinang sin manga tau, amu in diꞌ mangandul kan Īsa Almasi. Tuhan in dumihil hukuman kanila. Sagawaꞌ, kiyawajib kaniyu sumaraꞌ sin unu-unu hinang sin manga pagkahi niyu Almasihin. Sabab, biyaꞌ na sin kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, “Paīga dayn kaniyu in tau mangīꞌ. Ayaw niyu palamura kaniyu.”

6

Pasal sin Pagsalassay sin Pagsaggaꞌ sin manga Almasihin

1 Na, ha pasal sin manga parakalaꞌ niyu, bang awn pagsaggaꞌ sin hambuuk kaniyu iban sin pagkahi niya agad kan Īsa, subay in tūp niya, in parakalaꞌ yan hipasalassay ha manga tau pagkahi niya da isab sukuꞌ sin Tuhan. Sagawaꞌ, maytaꞌ kamu matawakkal dumā sin manga parakalaꞌ niyu pa saraꞌ sin manga tau ha guwaꞌ, amu in diꞌ magparachaya pa Tuhan? 2 Biyaꞌ hantang kiyalupahan niyu na sin in kitaniyu sukuꞌ sin Tuhan, ha susūngun, amu in manghukum ha manga mānusiyaꞌ. Na, pagga awn kapatutan niyu manghukum ha manga mānusiyaꞌ ha susūngun, amu in parakalaꞌ dakulaꞌ, na, amu pa ka isab in diꞌ niyu masalassay in manga parakalaꞌ sibiꞌ-sibiꞌ? 3 Iban walaꞌ niyu ka kiyaingatan minsan in manga malāikat, kamu da in manghukum kanila ha susūngun? Na, pagga biyaꞌ ha yan, amu pa ka in diꞌ niyu masalassay in manga parakalaꞌ hipagbāk niyu dī ha lawm dunya ini dayn ha waktu pa waktu? 4 Na, maytaꞌ bang awn na parakalaꞌ niyu hipasalassay niyu ha manga tau way lamud kaniyu, sabab bukun sila manga tau agad ha Almasi. 5 Makasipug yan kaniyu. Minsan biyaꞌ diin, awn da mayan tau duun kaniyu halul-akkal, amu in maingat sumalassay sin parsaggaan sin kamu magpagkahi Almasihin. Tantu awn sadja. 6 Sagawaꞌ in hinang niyu, hiratung niyu in manga parakalaꞌ niyu pa manga tau bukun agad ha Almasi, amu in daakun niyu sumalassay sin parakalaꞌ niyu.

7 Na, in pagparatung niyu sin manga parakalaꞌ niyu pa saraꞌ, hambuuk kasāan dakulaꞌ nahinang niyu. Sapādpād niyu hiratung pa saraꞌ, marayaw pa īmanan niyu na sadja bang awn huminang mangīꞌ atawa mangulliꞌ kaniyu pagkahi niyu Almasihin. 8 Sagawaꞌ unu in hinang niyu? Gām mayan huminang kamu mangīꞌ ha manga pagkahi niyu Almasihin sampay kullian niyu sila.

9 Tantu tuud in manga tau kimaruk in ngīꞌ, wayruun palsukuan nila bang mamarinta na in Tuhan. Na, pikila niyu tuud ini marayaw ha supaya diꞌ masāꞌ in pikilan niyu. Karnaꞌ in manga tau maghihinang maasihat, atawa magsusumba barhalaꞌ, atawa manga tau magjina, atawa manga tau maghinang kalumuan iban sin pagkahi nila usug atawa babai, wayruun karayawan sukuꞌ nila ha pagparintahan sin Tuhan. 10 Damikkiyan in manga tau mananakaw, atawa manga tau manapsu ha altaꞌ sin kaibanan, atawa manga tau maghihilu, atawa manga tau magbibichara sin puting ha supaya kumangīꞌ in ngān sin kaibanan atawa manga manglalangpas, in sila yan katān, wayruun karayawan sukuꞌ nila ha pagparintahan sin Tuhan. 11 Na, biyaꞌ ha yan in bakas hīnang sin kaibanan kaniyu tagnaꞌ. Sagawaꞌ siyuchi na kamu sin Tuhan dayn ha manga dusa nahinang niyu iban in kamu sukuꞌ niya na. Iban ītung na kamu sin Tuhan tau mabuntul, sabab sin kawasa sin ngān sin Panghuꞌ Īsa Almasi iban sin kawasa sin Rū sin Tuhan, Tuhan taniyu.

Pasal sin Pagꞌayad sin Ginhawa-baran

12 Na, ha pasal sin manga hinang kanapsuhan sin baran niyu, kalu-kalu awn hambuuk tau duun kaniyu mamung, amu agi, “Makajari aku huminang sin unu-unu kabayaan ku bang bukun da langgal saraꞌ.” Na, bunnal in bichara niya yan, sagawaꞌ ini in hikabaytaꞌ ku kaniyu. Bukun in katān hinang makarayaw kaniyu, minsan da bukun langgal saraꞌ. In aku, makajari aku magdul-bayaꞌ huminang sin kabayaan ku, malayngkan, diꞌ aku mabayaꞌ maīpun kaagi sin manga kanapsuhan sin baran ku. 13 Kalu-kalu awn isab hambuuk kaniyu umiyan, amu agi, “In kakaun sukuꞌ sin tiyan, iban in tiyan sukuꞌ sin kakaun.” Na, bunnal in bichara niya yan, sagawaꞌ ini in hikabaytaꞌ ku kaniyu, dumatung da in waktu ha susūngun in tiyan iban sin kakaun īgan da sin Tuhan, sabab wayruun na kalagihan nila. Subay taniyu diꞌ dūlan in napsu sin baran taniyu, sabab in ginhawa-baran natuꞌ piyapanjari sin Tuhan bukun ha supaya kitaniyu makapagdulbayaꞌ huminang sin unu-unu kalumuan kabayaan natuꞌ. Sagawaꞌ in ginhawa-baran natuꞌ piyapanjari sin Tuhan, ha supaya natuꞌ mahinang in daakan sin Panghuꞌ Īsa. Iban ayaran isab sin Panghuꞌ Īsa in ginhawa-baran natuꞌ dayn ha unu-unu kangīan. 14 Biyuhiꞌ nagbalik sin Tuhan hi Panghuꞌ Īsa dayn ha kamatay. Damikkiyan, bang kitaniyu mapatay na, dayn ha kusug sin kawasa niya, buhiun niya da isab kitaniyu magbalik.

15 Kaingatan niyu in kitaniyu ini manga sukuꞌ sin Panghuꞌ Īsa Almasi, bang hidalil pa hambuuk anggawtaꞌ-baran sin tau, in kitaniyu ini biyaꞌ sapantun sin ginisan bahagiꞌ sin pamaranan sin Almasi. Na, pagga kitaniyu amu in biyaꞌ sapantun manga bahagiꞌ sin pamaranan niya, na, diꞌ tuud makajari bang kitaniyu humambuuk ha manga babai mangīꞌ. 16 Atawa marayꞌ diꞌ niyu kaingatan sin in usug humambuuk ha babai mangīꞌ makapagtibuuk na in manga baran nila. Sabab kiyasulat ha lawm Kitab pasal sin usug iban babai amu agi, “In duwa maghulid matibuuk na in manga baran nila.” 17 Sagawaꞌ hisiyu-siyu in humambuuk ha Panghuꞌ Īsa in sila yan maghangka-atay na iban hi Īsa.

18 Na, ibut-ibut, lawak tuud kamu dayn ha unu-unu hinang kalumuan. Bunnal in kaibanan dusa mangīꞌ, sagawaꞌ diꞌ makakangīꞌ sin ginhawa-baran. Ampa in dusa, amu in magjina, landuꞌ tuud mangīꞌ, sabab magdusa siya pa ginhawa-baran niya. 19 Marayꞌ kiyalupahan niyu na sin in ginhawa-baran natuꞌ, amuna tuud in hiyuhulaan sin Rū sin Tuhan, amu in piyatulun kātuꞌniyu sin Tuhan. Karnaꞌ in Tuhan amu in tagdapu sin ginhawa-baran natuꞌ bukun kitaniyu. 20 Sabab mahargaꞌ in kiyalukat sin Tuhan kātuꞌniyu dayn ha manga dusa taniyu. Hangkan unu-unu na in hinangun sin ginhawa-baran natuꞌ subay makarihil kalagguan pa Tuhan.

7

Pasal sin Pagꞌasawa iban Pagbana

1 Na, ha pasal sin piyangasubu niyu ha lawm sin sulat niyu mari kākuꞌ, ini in hikabaytaꞌ ku kaniyu. Bunnal na sa, biyaꞌ na sin agi niyu, subay in usug diꞌ makakamput ha babai. 2 Sagawaꞌ, pagga mataud in magjina, na, ha pikil ku marayaw pa in manga usug magꞌasawa iban in manga babai magbana. 3 Lāgiꞌ, in kamu manga usug tagaasawa, subay niyu hinangun in kiyawajib ha hambuuk usug tagaasawa. Damikkiyan, in babai tagabana subay niya hinangun in kiyawajib ha hambuuk babai tagabana. Iban subay usug babai diꞌ maghukaw sin kabayaan sin tāiban niya. 4 Sabab, in babai tagabana diꞌ na makapagbayaꞌ sin ginhawa-baran niya. In bana niya, tagakapatut na magbayaꞌ sin ginhawa-baran sin asawa niya. Damikkiyan, in usug tagaasawa diꞌ na makapagbayaꞌ sin ginhawa-baran niya. In asawa niya tagakapatut na magbayaꞌ sin ginhawa-baran sin bana niya. 5 Ayaw niyu tangkai in napsu sin bana atawa asawa niyu, luwal bang labay dayn ha pagsulut-sulutan niyu, diꞌ naa magsuuk ha lawm pilay adlaw, ha supaya awn waktu niyu mangarap pa Tuhan. Sagawaꞌ, pagꞌubus niyu mangarap pa Tuhan, subay kamu magsuuk magbalik bat kamu diꞌ marā sin sasat sin Saytan Puntukan, bang in napsu sin baran niyu biyaꞌ gantaꞌ diꞌ kasandalan.

6 Na, ha pasal sin bichara ku ini, diꞌ ta kamu lugusun magꞌasawa atawa magbana. Kamu in magbayaꞌ sin baran niyu. 7 In bunnal niya in kabayaan ku, in kamu katān sumingud kākuꞌ, amu in way asawa. Sagawaꞌ, magkaniya-kaniya in gantaan dīhil sin Tuhan ha manga tau, bukun magsaliꞌ-saliꞌ katān.

8 Na, pa manga kamu wayruun paghulaꞌ iban manga balu, ini in hinduꞌ ku kaniyu. Marayaw pa kamu diꞌ na magbana atawa magꞌasawa biyaꞌ kākuꞌ. 9 Sumagawaꞌ, bang niyu diꞌ katangkaan in napsu niyu, na kadtui niyu na, pagꞌasawa na kamu, pagbana na kamu. Sapādpād isab magtubud in napsu niyu, marayaw pa kamu maghulaꞌ-hulaꞌ na.

10 Na, ha tungud isab sin manga kamu taga paghulaꞌ, na yari in daakan amu in nawajib agarun niyu. In daakan ini bukun dayn kākuꞌ, sagawaꞌ dayn ha Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. In manga babai tagabana nawajib kanila in diꞌ mutas dayn ha bana nila. 11 Bang siya mutas dayn ha bana niya, subay siya diꞌ magbana dugaing usug. Sumagawaꞌ bang siya mabayaꞌ magbana subay siya magbalik pa bana niya tagnaꞌ magdayaw iban siya. Ampa in manga usug tagaasawa nawajib kanila diꞌ mamugit ha asawa nila.

12 Na, ini isab in hinduꞌ ku pa manga tagapaghulaꞌ. In hinduꞌ ini dayn kākuꞌ, bukun dayn ha Panghuꞌ Īsa. Ini in hinduꞌ ku kaniyu. In hambuuk taymanghud ta Almasihin, amu in tagaasawa bukun agad kan Īsa, subay niya diꞌ hibugit in asawa niya ha salugay in asawa niya mabayaꞌ pa humambuuk kaniya. 13 Damikkiyan da isab in babai Almasihin, amu in tagabana bukun agad kan Īsa, ampa in bana niya masi da mabayaꞌ humambuuk kaniya, subay niya diꞌ hibugit in bana niya. 14 Sabab in bana bukun agad kan Īsa awn na karayawan niya ha pangatud sin Tuhan dayn ha pasal sin paghambuuk niya iban sin asawa niya Almasihin. Damikkiyan, in asawa bukun agad kan Īsa, awn da isab karayawan niya pasal sin paghambuuk niya iban sin bana niya Almasihin. Tantu bunnal in bichara ku ini, pasal bang bukun, na, in manga anak niyu yan biyaꞌ da sin anak sin manga tau, amu in nagtutuhan dugaing dayn ha Tuhan tuud. Saꞌ in kasabunnalan niya in manga anak niyu yan awn da isab karayawan nila ha pangatud sin Tuhan.

15 Malayngkan, bang in asawa atawa bana, amu in bukun agad kan Īsa mabayaꞌ na mutas dayn ha bana atawa asawa niya Almasihin, subay niya siya dūlan. In bana atawa asawa Almasihin limāya huminang sin kabayaan niya, sabab in kabayaan sin Tuhan kaniya kasulutan bukun magkālu. 16 Diꞌ da matantu sin asawa bang in bana niya marā niya mapaagad tumaymaꞌ ha Almasi supaya siya malappas. Damikkiyan diꞌ da matantu sin bana bang in asawa niya marā niya mapaagad tumaymaꞌ ha Almasi. Hangkan tuguti niyu na bang mabayaꞌ na mutas dayn kaniyu.

Pasal sin Pagpamarahi sin Unu-unu na Kahālan Kiyagantaꞌ sin Tuhan.

17 Na, in pakaniya-pakaniya kaniyu subay mamarahi sin kahālan kiyagantaꞌ kaniyu sin Tuhan amu in kahālan niyu sin tagnaꞌ kamu tiyaabbit magad kaniya. Amu yan in daakan ku pa katān jamaa agad ha Panghuꞌ Īsa ha katān hulaꞌ. 18 Bang sawpama awn hambuuk Yahudi, amu in nagpaislam ha supaya awn tandaꞌ sin in siya hambuuk Yahudi, sakali magad na kan Īsa, subay niya diꞌ paīgan in limpaꞌ sin pagꞌislam kaniya. Damikkiyan, in hambuuk tau amu in walaꞌ naislam sakali magad na kan Īsa, subay siya diꞌ na magpaislam. 19 Sabab bukun mahargaꞌ ha Tuhan bang kamu naislam atawa walaꞌ. In mahargaꞌ ha atay niya bang kamu magkahagad huminang sin manga daakan niya. 20 Iban subay kamu diꞌ na magtūyuꞌ minda dayn ha kahālan kiyabubutangan niyu ha waktu miyagad na kamu ha Panghuꞌ Īsa. 21 Bang kamu sawpama hambuuk īpun ha waktu napīꞌ kamu magad ha Panghuꞌ Īsa, ayaw na kamu masusa pasal sin kahālan niyu, sagawaꞌ bang isab awn sukud niyu malimaya kamu, na marayaw da isab. 22 Sabab bang awn hambuuk īpun amu in agad na ha Panghuꞌ Īsa, in kasabunnalan niya, luhaya siya ha pangatud sin Panghuꞌ minsan diꞌ maīg in pagꞌīpun niya ha tau. Na, ampa isab in tau limāya, bang magad na ha Panghuꞌ Īsa, in kasabunnalan niya, in siya īpun na sin Panghuꞌ. 23 Iban mahargaꞌ in kiyalukat sin Tuhan kaniyu dayn ha karusahan niyu. Hangkan, ayaw kamu magpaīpun ha manga tau sadja biyaꞌ kaniyu, sumagawaꞌ magpaīpun kamu ha Tuhan. 24 Na, hangkan manga taymanghud ku, in pakaniya-pakaniya kaniyu subay diꞌ na minda dayn ha kahālan niyu dayn ha waktu napīꞌ kamu magad ha Panghuꞌ Īsa. Subay niyu diꞌ hiīg in Tuhan dayn ha lawm atay niyu.

Pasal sin Manga Tau Way Paghulaꞌ iban sin Manga Balu

25 Na, ha pasal isab sin manga kamu amu in wayruun pa paghulaꞌ, wayruun daakan ku kaniyu amu in naug dayn ha Panghuꞌ. Sagawaꞌ, bilang hambuuk daraakun kiyaulungan sin Panghuꞌ Īsa, in aku nahinang hambuuk tau kapangandulan. Hangkan yari in hinduꞌ ku kaniyu. 26 Bukun in hāti sin himumūngan ku yan bat daakun ta kamu diꞌ magꞌasawa atawa diꞌ magbana, sagawaꞌ pagga kitaniyu ha lawm kasigpitan bihaun, marayaw pa kamu diꞌ na magꞌasawa atawa diꞌ magbana. 27 Malayngkan, sasukuꞌ sin kamu manga tagaasawa, ayaw niyu bugitan in tāiban niyu. Sagawaꞌ bang wayruun pa paghulaꞌ niyu, ayaw na kamu magniyat magꞌasawa. 28 Sagawaꞌ bang kamu isab mabayaꞌ magꞌasawa in yan bukun dusa. Damikkiyan, in manga budjang bang sila magbana na, in yan bukun da isab dusa. Hangkan, aku nakahinduꞌ kaniyu sin marayaw pa bang kamu diꞌ magꞌasawa atawa magbana, pasal in kabayaan ku diꞌ kamu makalabay sin manga kasigpitan sin manga tau tagapaghulaꞌ.

29 Na, in hātihan sin bichara ku yan manga taymanghud ku biyaꞌ ha ini. In waktu natuꞌ dī ha dunya ini hangkarayꞌ dakuman. Hangkan tagnaan dayn ha bihaun subay paunahun sin manga usug tagapaghulaꞌ in pagsangsaꞌ nila ha Tuhan. Subay in kaagi nila magsangsaꞌ biyaꞌ hantang sin hambuuk usug wayruun asawa, amu in makasasat sin hinang niya. 30 Iban in manga tau nasususa, subay diꞌ magparuli sin manga kasusahan nila. Damikkiyan, in manga tau nagkukūg-kuyag, subay diꞌ magpikil sadja sin pagkūg-kuyag nila. Iban da isab in manga tau mamimī, subay bukun dakulaꞌ ha atay nila in binī nila. Subay nila niyatun in binī nila biyaꞌ hantang bukun kanila. 31 Iban subay diꞌ bistahun mahargaꞌ tuud in unu-unu katān hinang dī ha dunya sabab in dunya ini ha susūngun malanyap da.

32 In kabayaan ku wayruun makasasat sin pagsangsaꞌ niyu ha Panghuꞌ Īsa. In tau wayruun paghulaꞌ, luhaya maghinang pa Panghuꞌ. Sabab wayruun pikilun niya dugaing dayn sin hinang amu in makasulut ha Panghuꞌ. 33 Sagawaꞌ in tau tagapaghulaꞌ mabimbang sin ginis-ginisan dī ha lawm dunya, sabab kabayaan niya kaamuhan in asawa niya ha hinang niya. 34 Na, dayn ha sabab yan maruwa in pikilan niya, bukun tunggal in pikilan niya pa Tuhan. Damikkiyan, in babai wayruun bana atawa budjang, wayruun pīpikil niya dugaing dayn sin hinang diyaakan kaniya sin Panghuꞌ Īsa, sabab in kabayaan niya tunggal in Tuhan ha lawm pamikil niya iban pagsangsaan sin ginhawa-baran niya. Sumagawaꞌ, in babai tagabana pīpikil niya in indalupa-ginis, amu in subay niya hinangun, sabab kabayaan niya kaamuhan in bana niya sin hinang niya. 35 Hīnduan ta kamu sin biyaꞌ ha ini bukun bat pahunitan ta kamu, sagawaꞌ mabayaꞌ aku tumabang kaniyu. Kabayaan ku hinangun niyu in unu-unu mapatut iban marayaw. In kabayaan ku isab tunggal ha lawm pamikil iban atay niyu in pagsangsaꞌ niyu ha Panghuꞌ Īsa.

36 Na, in ini pasal sin manga budjang masuuk na launan. Bang mapikil sin tagꞌanak bat bukun mapatut papaglaunun niya in anak niya budjang amu in taga napsu magbana, na subay niya tugutan magbana. Sabab diꞌ da siya magdusa minsan niya pabanahun in anak niya. 37 Sagawaꞌ, bang napikil sin tagꞌanak ha bukun siya lugusun, diꞌ niya na pabanahun in anak niya, sabab wayruun da isab napsu sin anak niya magbana, na marayaw pa diꞌ niya pabanahun in anak niya. 38 In hāti niya, marayaw in hinang sin tau bang niya in anak niya pabanahun, sagawaꞌ, labi marayaw bang niya diꞌ pabanahun in anak niya.

39 Na, ha pasal isab sin manga babai amu in tagapaghulaꞌ. In babai minsan siya nagbugit na iban sin bana niya, diꞌ siya makajari magbana dugaing, ha salugay sin bana niya buhiꞌ pa. Sagawaꞌ bang in bana niya miyatay na, luhaya na siya magbana dugaing, sagawaꞌ in banahun niya subay da isab pagkahi niya agad kan Īsa. 40 Sagawaꞌ bang ha pikilan ku, labi pa in kakuyagan niya bang siya diꞌ na magbana magbalik. Iban in hinduꞌ ku ini bukun dayn ha baran ku sadja, sagawaꞌ guwaꞌ dayn ha Rū sin Tuhan, bang aku isab walaꞌ nasāꞌ.

8

Pasal sin Manga Kakaun Bakas Piyanglabut ha Manga Barhalaꞌ

1 Na, bihaun bicharahun ku in pangasubu niyu pasal sin manga kakaun siyumbayꞌ hipaglabut ha manga barhalaꞌ, amu in pagsumbahun sin tau kaibanan. Bunnal na sa, biyaꞌ na sin agi niyu, kiyaiingatan taniyu sin in manga barhalaꞌ wayruun da kawasa nila. Sagawaꞌ dayn ha sabab sin ingat niyu yan, umabbu na kamu. Ampa in makatabang magpahugut sin īman sin pagkahi natuꞌ, bukun abbu natuꞌ pasal sin ingat taniyu, sumagawaꞌ amu in pagkasi-lasa natuꞌ kanila. 2 Bang in hambuuk tau magpikil sin mataud tuud in kaingatan niya, na, in kasabunnalan niya walaꞌ pa jimukup in ingat niya. 3 Sagawaꞌ in tau malasa ha Tuhan, in siya itungun da isab sin Tuhan sukuꞌ niya.

4 Na, hangkan ha pasal sin pagkaun sin manga kakaun siyumbayꞌ hipaglabut ha manga barhalaꞌ, ini in hikabaytaꞌ ku kaniyu. Kiyaiingatan taniyu sin in manga barhalaꞌ tuhan-tuhan nila ini, amu in pagsumbahun nila, bukun bunnal Tuhan, sabab kiyaiingatan natuꞌ sin hambuuk-buuk da tuud in Tuhan. 5 Karnaꞌ minsan awn manga ginisan pagtawagun tuhan-tuhan duun ha langit iban dī ha dunya, iban minsan mataud in hīnang sin tau patuhanan nila, 6 in kitaniyu manga Almasihin, hambuuk-buuk da in Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, amu in Tuhan nagpapanjari sin unu-unu katān, iban amu in Tuhan harapun taniyu ha salugay taniyu buhiꞌ. Iban minsan mataud in ginisan sin pagtaat agaran sin manga tau, in kitaniyu Almasihin tunggal da in Panghuꞌ Īsa Almasi in agaran natuꞌ. Iban piyapanjari sin Almasi in unu-unu katān labay dayn ha Tuhan, iban naug dayn kaniya isab in kabuhiꞌ taniyu.

7 Sagawaꞌ in kaibanan Almasihin walaꞌ pa tuud nakaingat sin in manga barhalaꞌ pagsumbahun bukun bunnal. Masi namān sampay pa bihaun mīmikit ha pikilan sin manga tau ini, in addat nila tagnaꞌ, amu in magsumba pa sila ha manga barhalaꞌ. Hangkan bang sila makakaun sin bakas piyanglabut ha manga barhalaꞌ masusa in lawm pamikil nila, sabab pangannal nila nagdusa sila pa Tuhan. 8 Sagawaꞌ in sabab hangkan kitaniyu makasuuk pa Tuhan, bukun dayn ha pasal sin kakaun kaunun natuꞌ atawa diꞌ natuꞌ kaunun. Minsan kitaniyu diꞌ kumaun sin manga kakaun bakas piyanglabut ha manga barhalaꞌ diꞌ da kakulangan in karayawan natuꞌ ha pangatud sin Tuhan. Damikkiyan bang kita kumaun sin kakaun yan, diꞌ da isab kaganapan in karayawan natuꞌ.

9 Sagawaꞌ, minsan kamu dūlan sin Tuhan kumaun sin unu-unu na, subay kamu mahalliꞌ diꞌ magdūl sin napsu niyu kumaun sin manga kakaun yan, bang biyaꞌ gantaꞌ amu in makarā magdusa ha pagkahi niyu Almasihin, amu in maguyaꞌ pa in īman pa Tuhan. 10 Na, bang sawpama in kamu, amu in nakaingat sin bukun dusa in kumaun sin kakaun bakas piyanglabut ha manga barhalaꞌ, ampa kamu kakitaan sin pagkahi niyu Almasihin duun ha lugal pagsusumbahan ha manga barhalaꞌ nagkakaun sin kakaun bakas piyaglabutan, diꞌ ka siya umibug kumaun sin kakaun yan, minsan da ha pikilan niya magdusa siya bang niya kaunun? Karnaꞌ way pangingat niya sin bukun dusa in kumaun sin kakaun bakas piyaglabutan. Tantu simingud siya. 11 Na, dayn ha sabab sin ingat niyu ha pasal yan, in pagkahi niyu Almasihin, amu in kiyaasagan sin duguꞌ-nyawa sin Almasi ha supaya mapuas dayn ha manga dusa niya, maghawal-hawal na in pamikil niya pasal sin kalappasan niya, iban maawn na in kamulahan niya. 12 Na, in kamu yan magdusa ha Almasi. Damikkiyan makarusa da isab kamu pa taymanghud niyu Almasihin, amu in maguyaꞌ pa in īman pa Tuhan, sabab kamu in nakarā-rā kaniya huminang sin hinang, amu in nakasusa sin lawm pamikil niya, sabab pangannal niya nagdusa siya pa Tuhan. 13 Hangkan, bang in pagkaun ku sin manga siyumbayꞌ bakas piyaglabutan ha manga barhalaꞌ, amu in makarā ha taymanghud ku magdusa pa Tuhan, na, diꞌ na aku kumaun sin manga siyumbayꞌ ha salugay ku buhiꞌ, ha supaya in taymanghud ku Almasihin diꞌ kumangīꞌ in pagꞌagad niya ha Almasi.

9

In Manga Kapatutan sin Hambuuk Kiyawakilan sin Almasi

1 In aku ini hambuuk tau luhaya magbayaꞌ-bayaꞌ huminang sin kabayaan ku. Kiyawakilan aku sin Panghuꞌ natuꞌ hi Īsa magpamahalayak sin Parman niya. Bakas ku na siya kītaꞌ sin duwa mata ku. Lāgiꞌ kamu na yan in bunga sin paghulas-sangsaꞌ ku ha Panghuꞌ Īsa. 2 Minsan in kaibanan tau diꞌ magkahagad sin aku hambuuk kiyawakilan sin Panghuꞌ, in kamu duun ha hulaꞌ Kurintu tantu magkahagad da. Sabab dayn ha pasal sin hinang ku, in kamu nahinang na sukuꞌ sin Panghuꞌ Īsa. Na, amuna yan in tandaꞌ sin in aku bunnal tuud hambuuk tau kiyawakilan sin Panghuꞌ Īsa.

3 Na, yari in manga sambung ku pa manga tau amu in mangungusihat bang bunnal tuud in aku kiyawakilan sin Panghuꞌ Īsa atawa bukun. 4 Maytaꞌ, wayruun ka kapatutan ku dihilan balanjaꞌ sin manga tau nasīhatan ku? 5 Iban maytaꞌ, wayruun ka kapatutan ku magꞌasawa hambuuk babai Almasihin, dāhun ku pakain-pakain hulaꞌ aku magnasīhat, biyaꞌ sin manga kaibanan kiyawakilan iban sin manga taymanghud hi Panghuꞌ Īsa sampay na hi Pitrus? 6 Atawa ha pangannal niyu, aku sadja kay Barnabas in subay magꞌusaha sin kabuhianan namuꞌ?

7 Maytaꞌ, asubuhun ta kamu, awn ka sundalu in diꞌ dihilan gastu sin parinta? Awn ka tau nagtanum in diꞌ makahampit sin bunga sin tiyanum niya? Awn ka tau nagꞌiipat manga sapiꞌ atawa kambing in diꞌ makahampit sin gatas makawaꞌ niya dayn ha manga hayup īipat niya? Tantu, makahampit sadja. 8 Na, in palihālan sin manga kapatutan sin manga tau tumabuk sin tungud sin hulas-sangsaꞌ nila, bukun sadja isab yan hambuuk aturan hīnang sin mānusiyaꞌ, sagawaꞌ minsan ha lawm Kitab kiyasulat da isab in palihālan yan. 9 Nabacha natuꞌ ha lawm Kitab Tawrat in hambuuk saraꞌ hi Nabi Musa, amu agi, “Ayaw niyu sampungi in simud sin sapiꞌ ha saꞌbu piyapaggigindas niya sin pāy.” Na, in saraꞌ yan tiyakdil sin Tuhan bukun sadja ha manga sapiꞌ. 10 In saraꞌ yan tiyakdil sin Tuhan labi awla tuud pa kātuꞌniyu manga mānusiyaꞌ piyaruli niya. Tantu in saraꞌ ini siyulat pa kātuꞌniyu. Na, in kami ini biyaꞌ hantang magꞌuuma. Maghulas-sangsaꞌ in tau magꞌaararu iban sin tau magꞌaani sabab awn hiyuhuwat-huwat nila mahampit sin pagꞌani. 11 Damikkiyan, in kami isab manga kiyawakilan sin Panghuꞌ Īsa, amuna in nagtanum sin Parman sin Tuhan pa lawm pikilan niyu. Hangkan, bukun ka patut manghuwat-huwat kami kaniyu sin kabuhianan namuꞌ? 12 Bang in guru niyu kaibanan tagakapatutan manghuwat-huwat kaniyu sin kabuhianan nila, na lubaꞌ pa isab in kami, amu in labi awla subay manghulat-hulat kaniyu.

Sagawaꞌ, in kami walaꞌ nangayuꞌ unu-unu balanjaꞌ dayn kaniyu, minsan kiyaiingatan namuꞌ awn kapatutan namuꞌ. Gām mayan siyandalan namuꞌ in unu-unu haggut-pasuꞌ ha supaya wayruun makarihil buꞌgat sin pagpasaplag sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi. 13 Tantu kiyaiingatan niyu minsan in manga tau naghihinang ha Bāy sin Tuhan, makahampit da sin manga kakaun duun. Iban da isab in manga imam amu in magsusumbayꞌ sin hayup pagkulbanan, makahampit da sin siyumbayꞌ nila. 14 Damikkiyan, nagdaak in Panghuꞌ sin in kami manga magnanasīhat sin Baytaꞌ Marayaw subay balanjaan sin manga sasukuꞌ sin miyamagad iban nagkahagad sin Baytaꞌ piyagnasīhat namuꞌ.

15 Sagawaꞌ, minsan awn kapatutan ku mangayuꞌ balanjaꞌ dayn ha manga tau hīnduan ku, walaꞌ tuud aku nakapangayuꞌ unu-unu dayn kan siyu-siyu na. Iban ayaw kamu magpikil sin hangkan aku nagsulat biyaꞌ ha ini bat mangayuꞌ aku balanjaꞌ dayn kaniyu. Mabayaꞌ pa aku matay dayn sin maīg dayn kākuꞌ in kabantugan magnasīhat ha way tungud. 16 Malayngkan bukun aku nagnasīhat sin Baytaꞌ Marayaw ha supaya mabantug in baran ku, sabab in pagnasīhat ku ini hambuuk daakan wajib hinangun ku. Karnaꞌ bang aku diꞌ magnasīhat sin Baytaꞌ Marayaw tantu makaluuy aku. 17 Bang in pagnasīhat ku ini bat bayaꞌ sadja sin baran ku, na manjari aku manghuwat-huwat gadji dayn kaniyu tungud sin pagnasīhat ku kaniyu. Sagawaꞌ, pagga in hinang ini kiyapangandul kākuꞌ sin Tuhan, na wajib ku hinangun minsan wayruun gadji ku. 18 Na, unu bahaꞌ in tungbas kākuꞌ sin hinang ku ini? In kakuyagan sin lawm atay ku magnasīhat sin Baytaꞌ Marayaw pa manga tau ha wayruun tungud niya, amuna in biyaꞌ hantang gadji ku. Hangkan, walaꞌ aku nangayuꞌ balanjaꞌ dayn kaniyu, minsan awn kapatut ku.

19 In aku ini tau luhaya makapagbayaꞌ-bayaꞌ sin baran ku. Bukun aku īpun sin tau hisiyu-siyu. Sagawaꞌ atas ku nagpaīpun ha manga tau katān ha supaya mataud in tau marā ku magad ha Almasi. 20 Hangkan, bang aku duun ha manga Yahudi magnasīhat kanila, magad aku sin addat-palangay sin manga Yahudi, ha supaya sila dumungug sin nasīhat ku iban marā ku sila magad ha Almasi. Iban minsan aku puas na dayn ha saraꞌ agama, amu in piyanaug hi Musa pa manga bangsa Yahudi, bang aku duun magnasīhat ha manga tau, amu in miyamagad sin saraꞌ ini, diꞌ tuud aku lumanggal sin saraꞌ nila, ha supaya ku sila marā magparachaya ha Panghuꞌ Īsa. 21 Damikkiyan, bang aku duun magnasīhat ha manga tau bukun bangsa Yahudi, iban amu in walaꞌ miyamagad sin saraꞌ agama sin manga Yahudi, in addat-palangay ku paagarun ku da isab biyaꞌ sin addat-palangay nila, ha supaya ku sila marā magparachaya ha Panghuꞌ Īsa. Sagawaꞌ, minsan aku walaꞌ miyamagad sin saraꞌ agama sin manga Yahudi, way ku isab tiyaykuran in saraꞌ sin Tuhan, sabab in aku ini ha babaan sin saraꞌ sin Almasi. 22 Bang isab aku magnasīhat ha manga tau, amu in bukun pa mahugut in īman ha Panghuꞌ Īsa, hipakitaꞌ ku isab sin piyagꞌaaddatan ku in manga saraꞌ nila, ha supaya katabangan ku sila magpakusug sin īman nila. Hangkan atas ku hinangun in unu-unu katān ha manga tau ha katān hulaꞌ, bang mayan awn dayn kanila minsan dakuman hangkatiyuꞌ marā ku magad kan Īsa supaya sila malappas dayn ha dusa. 23 Na, in katān yan hīnang ku ha supaya matanyag in Baytaꞌ Marayaw pa tau katān, iban bat isab awn palsukuan ku sin karayawan niya.

24 Biyaꞌ na sin kiyaiingatan niyu bang awn panayam-nayam maglumbaꞌ mataud in magad maglumbaꞌ magdāgan, sagawaꞌ hambuuk da in dumaug, amu in makakawaꞌ sin sasalamatan. Hangkan, in kamu yan, biyaꞌ sin ibārat maglumbaꞌ magdāgan, subay niyu puspusun in tuyuꞌ sin pagꞌagad niyu ha Tuhan, biyaꞌ da sin tuyuꞌ sin tau maglumbaꞌ, ha supaya kamu karihilan sin Tuhan tungbas marayaw. 25 Iban in katān amu in magad maglumbaꞌ magdāgan, hallian nila in unu-unu katān amu in makakangīꞌ sin dayaw sin pamaranan nila, ha supaya sila dumaug iban kasangunan in ū nila sin kuruna amu in sasalamatan. In kuruna ini, amu in piyagtuyuan nila makawaꞌ, diꞌ da tumatas malugay sumagawaꞌ in pahalaꞌ amu in piyagmuhut-muhut makawaꞌ sin kitaniyu agad kan Īsa, tumatas sampay pa kasaumulan, hangkan hallian natuꞌ isab in baran taniyu dayn ha unu-unu mangīꞌ. 26 Hangkan na in aku, ha supaya ku makawaꞌ in piyagmumuhut-muhut ku, singuran ku isab in kaagi dumagan sin tau miyamagad maglumbaꞌ, amu in manulin-tulin in dāgan way paglingiꞌ-lingiꞌ sampay maabut in jangkaan sin paglumbaan. Iban singuran ku da isab in kaagi sin magbabaksing manuntuk ha atu niya, amu in tumudju sadja pa atu in suntuk niya, ha supaya niya makawaꞌ in daugan. 27 Singuran ku in addat sin manga magad ha pagpanayam-nayam amu binsanaun nila in pamaranan nila supaya tumugas iban kumusug. Diꞌ ku tuud dūlan in hawa-napsu sin baran ku, amu in makaraug kākuꞌ bang ku diꞌ kapaꞌgangan, sabab diꞌ aku mabayaꞌ bang aku, amu in nagnasīhat pa kaibanan tau, hisulak sin Tuhan, diꞌ dihilan sasalamatan.

10

Pasal Paghalliꞌ dayn ha Manga Barhalaꞌ

1 Na, manga taymanghud ku mabayaꞌ ku hipatumtum kaniyu in kiyalabayan sin manga kamawmaasan natuꞌ bangsa Yahudi, amu in miyagad kan Musa gimuwaꞌ dayn ha hulaꞌ Misir sin timpu nakauna yadtu. Pagguwaꞌ nila dayn ha hulaꞌ Misir, in sila katān miyamagad sin panawan sin gabun ha unahan nila amu in tandaꞌ yaun in Tuhan himihinduꞌ sin labayan nila. Imuntas sila katān miyanaw dayn ha Dagat Pula ha wayruun nagmula kanila. 2 Na, in pagꞌuntas nila sin Dagat Pula iban sin pagꞌagad nila ha gabun biyaꞌ sapantun sin in sila katān nagpaliguꞌ, amu in tandaꞌ sin in sila agad kan Musa. 3 In sila katān kimaun sin kakaun amu in naug dayn ha Tuhan. 4 Iban mīnum sila sin tubig amu in dīhil sin Tuhan kanila sabab in sila katān mīnum sin tubig, amu in gimuwaꞌ dayn ha batu. Na, in batu amuna in tandaꞌ sin in Almasi yaun miyamagad kanila pakain-pakain sila. 5 Sagawaꞌ, minsan bihādtu, in Tuhan walaꞌ kiyasulutan sin hinang sin kamatauran kanila. Hangkan, mataud in miyatay kanila didtu ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan, amu in liyabayan nila.

6 Na, in manga kimugdan ha manga kamaasan natuꞌ yadtu hambuuk pamintangan taniyu sin subay kitaniyu diꞌ sumingud magnapsu sin unu-unu mangīꞌ biyaꞌ kanila. 7 Damikkiyan subay kitaniyu diꞌ sumumba ha manga barhalaꞌ biyaꞌ sin hinang sin kaibanan kanila ha waktu yadtu. In kahinangan nila ini kiyasulat ha lawm Kitab. Amu agi sin ha lawm Kitab, “Pagꞌubus sin manga tau nagkaun-kaun nanglagguꞌ ha barhalaꞌ siyusumba nila, nagbawbaylahan sila iban naghinang sin mangīꞌ.” 8 Subay in kitaniyu usug-babai diꞌ magjina, biyaꞌ na sin hinang sin manga kaibanan kamaasan natuꞌ. Na, sasukuꞌ sin sila naghinang sin biyaꞌ ha yan magtūy sila miyatay. Ha lawm hangka-adlaw awn kawhaan tagtū ngaibu tau in miyatay kanila. 9 Subay natuꞌ diꞌ tukasun in kusug sin kawasa sin Tuhan biyaꞌ sin hinang sin kaibanan kanila. Na, sasukuꞌ sin naghinang sin biyaꞌ ha yan magtūy sila miyatay piyagkutkut sin manga hās. 10 Subay kamu diꞌ magsumlut pasal sin kiyagantaꞌ sin Tuhan kaniyu biyaꞌ sin hinang sin kaibanan kanila. Hangkan in sasukuꞌ sin sila naghinang sin biyaꞌ ha yan piyatay sila sin Malāikat Magkakawaꞌ sin Nyawa.

11 Na, in manga unu-unu katān kimugdan ha manga kamawmaasan natuꞌ yadtu piyaratung kanila sin Tuhan ha supaya awn kapamintangan natuꞌ. Iban in manga kiyalabayan nila katān siyulat ha lawm Kitab ha supaya kitaniyu maingat humalliꞌ, diꞌ huminang biyaꞌ sin bakas nahinang nila, sabab miyabut na kitaniyu sin masa masuuk na makiyamat in dunya. 12 Hangkan hisiyu-siyu tau in magpikil sin mahugut na in īman niya, diꞌ niya butawanan, na subay siya mahalliꞌ sabab diꞌ kaingatan kinsum kuꞌnisa masasat siya huminang sin mangīꞌ. 13 In unu-unu sasat dumatung kaniyu biyaꞌ da isab sin manga sasat magdatung pa manga mānusiyaꞌ katān. Sagawaꞌ in Tuhan kapangandulan, hangkan in kamu yan diꞌ niya pasāran dumā sin manga sasat amu in gantaꞌ diꞌ niyu kaīmanan. Pasal bang awn na dumatung sasat mawn kaniyu pakusugun sin Tuhan in īman niyu sumulak sin sasat yan ha supaya kamu diꞌ marā.

14 Na, hangkan manga taymanghud ku kalasahan, ayaw tuud kamu magad magsumba ha manga barhalaꞌ. 15 In manga kamu yan halul-akkal. Hangkan, pikila niyu marayaw bang in bichara ku yan nakaamu atawa walaꞌ. 16 Bang kitaniyu magtipun-tipun na, amu in hambuuk panumtuman sin kamatay sin Panghuꞌ Īsa, ampa kitaniyu magsāw magꞌinum dayn ha sawan amu in pagsarang-sukulan pa Tuhan, na, biyaꞌ ha ini in hāti niya. Bang kita minum sin luun sin sawan iban kumaun sin tinapay, amuna in tandaꞌ sin in kitaniyu katān himambuuk na kan Īsa, kaagi sin duguꞌ iban baran hi Īsa. 17 Pagga hambuuk da in tinapay pagsāw-sāwhan sin kitaniyu katān, na, minsan kitaniyu mataud biyaꞌ da hambuuk in ginhawa-baran natuꞌ katān.

18 Kitaa niyu ba in addat sin bangsa Israil. Hisiyu-siyu in makakaun sin pagkaun bakas piyaglabut ha Tuhan, itungun na siya agad ha manga tau nagtataat pa Tuhan. (Na, damikkiyan, hisiyu-siyu in kumaun sin manga bakas piyaglabut ha manga barhalaꞌ, itungun da isab siya agad ha manga tau nagsusumba ha manga barhalaꞌ.) 19 Na, bukun in hātihan sin bichara ku yan bat awn hargaꞌ sin manga barhalaꞌ atawa sin manga kakaun hipaglabut kanila. 20 Sagawaꞌ pahātihun ta kamu tuud marayaw sin in manga kakaun hipaglabut ha manga barhalaꞌ tudju pa manga saytan bukun harap pa Tuhan. Iban diꞌ aku mabayaꞌ makapaglamud kamu iban sin manga saytan. 21 Hangkan diꞌ makajari in manga kamu amu in miyamagad sin pagꞌinum iban pagkaun sin tinapay duun ha pagtipun-tipun sin manga Almasihin, lumamud isab minum iban kumaun sin manga unu-unu kakaun bakas piyaglabut ha manga saytan. 22 Luwal dakuman bang niyu sunggurun in kabayaan sin Tuhan. Na, maytaꞌ, ha pikil niyu makusug in kawasa niyu dayn ha Tuhan?

23 Na, awn kaibanan tau namung, amu agi, “Makajari kitaniyu huminang sin unu-unu kabayaan natuꞌ.” Bunnal in bichara yan, sagawaꞌ bukun in unu-unu katān hinang niyu makarayaw kaniyu. Iban bukun in katān hinang niyu makatabang magpahugut sin īman sin pagkahi niyu. 24 Bukun marayaw bang in pikilun natuꞌ sadja in hikarayaw pa baran natuꞌ. Sagawaꞌ, subay pikilun natuꞌ in hikarayaw sin pagkahi natuꞌ.

25 Na, makajari kamu kumaun sin manga siyumbayꞌ diyaragang ha tabuꞌ, minsan diꞌ niyu na asubuhun bang yan bakas piyaglabut ha manga barhalaꞌ atawa walaꞌ. 26 Karnaꞌ kiyasulat ha lawm Kitab amu agi, “In dunya iban sin katān luun niya piyapanjari sin Tuhan.”

27 Na, bang sawpama kamu dāhun magkaun-kaun sin hambuuk tau bukun agad kan Īsa biyaꞌ kaniyu, ampa mabayaꞌ da isab kamu magad, ini in hikabaytaꞌ ku kaniyu. Makakaun kamu sin unu-unu na kakaun hilabut kaniyu. Ayaw na kamu mangasubu bang in manga kakaun yan bakas piyaglabut ha manga barhalaꞌ. 28 Sumagawaꞌ, bang awn tau imiyan kaniyu sin in kakaun yan bakas piyaglabut ha manga barhalaꞌ, na, ayaw na kamu kumaun sin kakaun yan, ha supaya diꞌ kumangīꞌ in parasahan sin tau namaytaꞌ kaniyu.

29 Minsan in ha pikil niyu wayruun ngīꞌ niya, bang kamu kumaun sin kakaun yan, subay niyu pikilun in parasahan sin tau namaytaꞌ kaniyu.

Na, marayꞌ awn duun kaniyu magsual sin biyaꞌ ha ini. “Maytaꞌ aku taggahan sin tau kumaun sin kakaun, amu in ha pikil ku wayruun ngīꞌ niya, sawkat na ha pikil niya mangīꞌ kumaun sin kakaun yan? 30 Tantu, bang aku magsarang-sukul pa Tuhan ha pasal sin kakaun, subay wayruun tau sumaway kākuꞌ, karnaꞌ kiyaun ku iban pagsarang-sukul pa Tuhan.”

31 Na, yari in hikasambag ku sin bichara yan. Unu-unu na in hinangun niyu magꞌinum na ka atawa magkaun, subay in hinang yan makarihil kalagguan pa Tuhan. 32 Subay in unu-unu katān hinang niyu, diꞌ makarihil kaniyu sallaꞌ ha pangatud sin kaibanan niyu, Yahudi na ka, atawa bukun, atawa ha manga pagkahi niyu agad ha Almasi, amu in manga tau sukuꞌ sin Tuhan. 33 Singud kamu biyaꞌ kākuꞌ. Unu-unu in hinangun ku, in tuyuan ku amu in makasulut ha katān. Diꞌ aku magpikil sin hikarayaw pa baran ku, sagawaꞌ amu in hikarayaw sin katān, bang mān sila makapuas dayn ha murkaꞌ sin Tuhan.

11

Pasal sin Pagtabun sin ū ha lawm Bāy Pagtataatan

1 Hangkan singuri niyu tuud aku biyaꞌ da isab sin pagsingud ku ha Panghuꞌ Īsa Almasi.

2 Na, sanglitun ta isab kamu pasal tiyutumtum niyu sadja aku, iban iyaagad niyu tuud in manga hinduꞌ amu in piyasampay ku kaniyu.

3 Malayngkan, awn pa isab amu in kabayaan ku kahātihan niyu. In ini pasal sin pagnakuraꞌ. In Almasi, amu in makapagꞌagi ha katān kausugan. Hāti, in katān kausugan tagapaghulaꞌ, amu in makapagꞌagi ha manga asawa nila. Ampa in Tuhan, amu in makapagꞌagi ha Almasi. 4 Hangkan bang awn usug mangarap pa Tuhan duun ha bāy pagtataatan niyu atawa magpasampay sin Parman sin Tuhan, ampa biyubutangan niya tabun in ū niya, biyaꞌ niya da walaꞌ piyagꞌaddatan in Almasi, amu in makapagꞌagi kaniya. 5 Sagawaꞌ bang awn babai mangarap pa Tuhan atawa magpasampay sin Parman sin Tuhan ha bāy pagtataatan, ampa wayruun turung sin ū niya, biyaꞌ niya da walaꞌ piyagꞌaddatan in bana niya amu in makapagꞌagi kaniya. Lāgiꞌ, in kasipugan sin babai yan biyaꞌ da sin kasipugan sin hambuuk babai biyabagungan in ū niya. 6 Bang in babai yan diꞌ magturung ha lawm bāy pagtataatan, marayaw pa uturan niya in buhuk niya. Sagawaꞌ, pagga makasipug ha babai in magbagung atawa magꞌutud sin buhuk niya, magpahawpuꞌ tuud, na, subay niya tuud turungan in ū niya. Marayaw yan dayn sin bagungan niya in ū niya. 7 Na, in manga kausugan, bukun nawajib kanila in magtabun sin ū nila ha lawm bāy pagtataatan, sabab in sila piyapanjari sin Tuhan awn sibuan iban sin kajarihanan niya, iban sila in magpakitaꞌ sin kapatutan sin Tuhan. Sagawaꞌ in babai, amu in magpakitaꞌ sin kapatutan sin bana nila. 8 Sabab in usug, ha waktu tagnaꞌ piyapanjari sin Tuhan in mānusiyaꞌ, bukun kiyawaꞌ piyaawn dayn ha baran sin babai, sumagawaꞌ in babai, amu in kiyawaꞌ piyaawn dayn ha baran sin usug. 9 Iban bukun piyapanjari sin Tuhan in usug ha supaya awn limbang sin babai, sagawaꞌ in babai piyapanjari sin Tuhan ha supaya awn limbang sin usug. 10 Hangkan subay in manga babai magturung ha supaya awn tandaꞌ kakitaan sin manga malāikat sin in manga babai ha babaan tuud sin manga bana nila.

11 Malayngkan, in kitaniyu ha lawm ukuman sin Panghuꞌ Īsa Almasi subay magtabang-tiyabangi. In babai subay tumabang ha usug, hāti in usug subay tumabang ha babai. In hāti niya, wayruun hambuuk tau in makatindug sin isa-isa niya. 12 Karnaꞌ minsan in babai piyapanjari sin Tuhan tagnaꞌ kiyawaꞌ piyaawn dayn ha baran sin usug, pagꞌubus dayn didtu, in kausugan katān lumahil pa dunya hipagꞌanak sin babai. Sagawaꞌ in unu-unu katān guwaꞌ dayn ha Tuhan (sabab siya in nagpapanjari sin unu-unu katān ha liyukupan sin ālam).

13 Na, bang kamu, ha pikil niyu nakaamu bahaꞌ in hinang sin manga babai ha pagtipun-tipun niyu, bang sila mangarap pa Tuhan sin wayruun tabun sin ū nila? 14 Asal niyu na kiyaiingatan sin makasipug ha usug in magpahabaꞌ sin buhuk niya. 15 Sagawaꞌ ha babai, malingkat aturun bang mahabaꞌ in buhuk niya. Dihilan siya sin Tuhan mahabaꞌ buhuk bat awn tabun sin ū niya. 16 Malayngkan, bang awn duun kaniyu amu in mabayaꞌ pa jumawab, na, amu ini in hikabaytaꞌ ku kaniya. In addat yan amuna in iyaagad namuꞌ iban sin katān jamaa Almasihin, amu in manga tau sukuꞌ sin Tuhan, ha unu-unu lugal. Wayruun addat dugaing agarun namuꞌ.

In Pagkaun iban Pagꞌinum amu in Panumtuman kan Īsa

17 Na, dugaing dayn sin yan, awn pa isab mabayaꞌ ku hihinduꞌ kaniyu. In ini pasal sin pagtipun-tipun niyu ha bāy pagtataatan niyu. Diꞌ ta kamu sanglitun pasal sin pagtipun-tipun niyu, sabab in yan walaꞌ nakarā kaniyu pa karayawan, gām mayan pa kangīan. 18 Muna-muna, mabayaꞌ ku hipaingat kaniyu sin nakarungug aku suysuy sin bang kamu magtipun-tipun na, diꞌ kamu magsulut-siyuluti, nagkakandi-kandi kamu. Na, ha pikil ku awn kasabunnalan sin suysuy ini. 19 Kalu-kalu ha pikil niyu amu yan in subay niyu hinangun ha supaya kaingatan sin tau bang hisiyu tuud in makasulut ha atay sin Tuhan. 20 Iban da isab bang kamu magtipun-tipun na magkaun sin panumtuman sin kamatay sin Panghuꞌ Īsa biyaꞌ da isab bukun Panghuꞌ in tumtumun niyu. Na bang biyaꞌ ha yan in hinang niyu, in pagkaun niyu yan bukun hambuuk panumtuman sin kamatay sin Panghuꞌ. 21 Sabab in hinang niyu, muna-muna kamu kumaun sin kakaun diyarā niyu pa pagtitipunan. Diꞌ niyu kapinan in kaibanan niyu. Hangkan, in kaibanan niyu mahapdiꞌ, ampa in kamu kaibanan isab nahilu sin taud sin īnum niyu. 22 Maytaꞌ, wayruun ka bāy niyu pagkaunan iban pagꞌinuman niyu? Atawa hangkan kamu maghinang biyaꞌ ha yan pasal mabayaꞌ niyu dihilan kasipugan in manga jamaa Almasihin amu in manga tau sukuꞌ sin Tuhan iban sin manga taymanghud niyu miskin? Na, ha pikil niyu unu in hipamung ku sin hinang niyu yan? Sanglitun ta kamu? Tantu diꞌ ta kamu sanglitun!

23 Bakas ku na kiyahinduꞌ kaniyu in kiyahinduꞌ kākuꞌ sin Panghuꞌ Īsa. Biyaꞌ ha ini in hinduꞌ. Ha dūm katipu kan Īsa, duun siya nagkakaun iban sin manga tindug niya. Sakali kimawaꞌ siya tinapay. 24 Ampa siya nagsarang-sukul pa Tuhan. Pagꞌubus niya nagsarang-sukul, sīpak niya in tinapay, ampa niya diyuhal pa manga kiyawakilan niya, ampa siya namung, laung niya, “Niyata niyu sin amu yan in ginhawa-baran ku, amu in hilillaꞌ ku mapatay sabab-karnaꞌ niyu. Kaun kamu sin tinapay yan amu in gantiꞌ panumtuman niyu kākuꞌ.” 25 Damikkiyan, pagꞌubus nila nagkaun, kiyawaꞌ niya in sawan, ampa siya namung. Laung niya, “In luun sin sawan ini tandaꞌ sin janjiꞌ baꞌgu sin Tuhan kaniyu. In duguꞌ ku maasag amu in dumihil katantuhan sin janjiꞌ ini. Inuma niyu yan iban amu yan in gantiꞌ panumtuman niyu kākuꞌ ha sakabaꞌ niyu minum.” 26 Sabab ha sakahabaꞌ niyu magtipun-tipun biyaꞌ da ha ini magdungan kumaun sin tinapay iban minum sin luun sin sawan, biyaꞌ niyu da tiyanyag in kamatay sin Panghuꞌ Īsa. Na, subay natuꞌ diꞌ bugtuun in hinang ini sampay dumatung in waktu sin pagbalik mari pa dunya hi Panghuꞌ Īsa.

27 Hangkan, hisiyu-siyu in magad sin pagkaun sin tinapay iban sin pagꞌinum sin luun sin sawan bilang panumtuman ha Panghuꞌ Īsa, ampa bukun matūp in palangay iban pikilan niya, na magdusa siya, sabab biyaꞌ niya da walaꞌ hiyalgaan in ginhawa-baran iban duguꞌ sin Panghuꞌ Īsa. 28 Na, dayn ha sabab ini, in hisiyu-siyu magad sin pagkaun iban pagꞌinum ini, ha diꞌ pa siya kumaun sin tinapay iban minum sin luun sin sawan, subay niya lilingun in atay niya kitaun bang awn ngīꞌ niya. 29 Sabab apabila siya kumaun sin tinapay iban minum sin luun sin sawan ha diꞌ niya mapikil marayaw in hargaꞌ sin ginhawa-baran sin Panghuꞌ Īsa, na, biyaꞌ niya da piyaratungan hukuman dayn ha Tuhan in baran niya. 30 Na, hangkan dayn ha sabab sin dusa nahinang niyu yan, mataud kaniyu in nasasakit iban malamma in baran. Iban mataud da isab in miyatay. 31 Sagawaꞌ bang ta lilingun na muna in atay taniyu bang wayruun dusa, na, diꞌ kitaniyu kabutangan sin hukuman sin Tuhan. 32 Paratungan kitaniyu bihaun sin Tuhan kasiksaan tungud sin dusa nahinang natuꞌ, ha supaya ha adlaw mahuli diꞌ kitaniyu malapay sin hukuman hibutang niya pa manga tau diꞌ magparachaya kaniya.

33 Hangkan, manga taymanghud ku, bang kamu magtipun-tipun kumaun bilang panumtuman sin kamatay hi Panghuꞌ Īsa, tagari niyu in kaibanan niyu. 34 Na, bang sawpama awn hiyahapdiꞌ duun kaniyu, subay siya kumaun naa pa bāy niya, ha supaya bang kamu magtipun-tipun na, diꞌ kamu makabāk dusa pa Tuhan.

Na, ha pasal sin kaibanan parakalaꞌ niyu, subay na aku mākawn kaniyu ampa ku salassayun.

12

In Ingat-kapandayan iban Barakat Hirihil sin Rū sin Tuhan

1 Na, bihaun bicharahun ku in pasal sin manga ingat-kapandayan iban barakat hirihil sin Rū sin Tuhan kātuꞌniyu, sabab kabayaan ku, manga taymanghud ku, kahātihan niyu in kasabunnalan pasal sin manga ini. 2 Katumtuman niyu sin bukun pa kamu agad ha Almasi, masi da kamu narā sin saytan sumumba ha manga barhalaꞌ, amu in way tuud nyawa. 3 Sumagawaꞌ bihaun, pagga kamu agad na ha Almasi, subay niyu kaingatan na sin wayruun tau, amu in hiyuhūp sin Rū sin Tuhan in makapamung pangkal ha Panghuꞌ Īsa. Damikkiyan, wayruun tau makapamung in hi Īsa, Panghuꞌ niya, bang siya walaꞌ hiyuhūp sin Rū sin Tuhan.

4 Mataud in ginisan sin manga ingat-kapandayan iban barakat hirihil sin Tuhan, sagawaꞌ hambuuk-buuk da in Rū sin Tuhan in tuburan sin katān yan. 5 Ginis-ginisan in hinang natuꞌ pakaniya-pakaniya tumabang ha manga pagkahi Almasihin, sagawaꞌ hambuuk-buuk da Panghuꞌ Īsa in paghulas-sangsaan natuꞌ katān. 6 Mataud da isab in ginisan sin ingat-kapandayan dīhil kātuꞌ supaya kitaniyu tumabang ha manga pagkahi natuꞌ, sagawaꞌ hambuuk-buuk da isab Tuhan in tumabang kātuꞌniyu huminang sin hinang diyaakan niya.

7 In kitaniyu katān pakaniya-pakaniya, dīrihilan sin Tuhan ingat-kapandayan iban barakat ha supaya kitaniyu makatabang ha katān pagkahi natuꞌ Almasihin. Na, dayn didtu kaingatan sin kaibanan in kitaniyu tiyulunan sin Rū sin Tuhan. 8 In hambuuk tau dihilan sin Rū sin Tuhan ingat-kapandayan magnasīhat sin hinduꞌ naug dayn ha Tuhan. Ampa in hangka-tau dīhilan isab sin Rū sin Tuhan kapandayan magpahāti ha manga tau sin ingat nila pasal sin Parman sin Tuhan. 9 Tunggal da Rū sin Tuhan in dimihil sin manga pakaradjaan yan. In hangka-tau dihilan sin Rū sin Tuhan pangandul mahugut pa Tuhan, ampa in hangka-tau dihilan isab barakat magpauliꞌ ha manga nasasakit. 10 In hangka-tau isab dihilan barakat huminang sin manga muꞌjijat iban in hangka-tau dihilan barakat magpasampay sin Parman sin Tuhan. Hāti, in hangka-tau dihilan isab sin ingat-kapandayan sumilang sin barakat dayn ha Rū sin Tuhan iban sin bukun. In hangka-tau isab dihilan sin barakat makapamichara sin ginisan bahasa diꞌ kahātihan sin manga tau. Ampa in hangka-tau dihilan sin ingat-kapandayan magpahāti sin maana sin ginisan bahasa piyamung yan. 11 Sagawaꞌ hambuuk da tuud Rū sin Tuhan, in dumihil sin katān ingat-kapandayan iban barakat yan. Makapagbayaꞌ siya bang unu in ingat-kapandayan iban barakat hirihil niya pa manga tau pakaniya-pakaniya iban bang hisiyu in dihilan niya.

In Ginisan Bahagiꞌ sin Ginhawa-baran sin Almasi

12 Na, (minsan magdugaing-dugaing in ingat-kapandayan iban barakat dīhil kātuꞌniyu) masi da isab kitaniyu katān nahahambuuk. Sabab in kitaniyu manga agad ha Almasi bang hidalil pa hambuuk ginhawa-baran sin tau, in kitaniyu ini, amuna in ginisan bahagiꞌ sin ginhawa-baran sin Almasi. Minsan mataud in ginisan sin bahagiꞌ niya masi da hambuuk in ginhawa-baran niya. 13 Damikkiyan, in manga kitaniyu Almasihin mataud in ginisan natuꞌ. Awn Yahudi, awn bukun, iban awn banyagaꞌ, awn bukun. Sagawaꞌ hiyambuuk kitaniyu katān sin Rū sin Tuhan. Tunggal da siya in nagliguꞌ kātuꞌ supaya kitaniyu mahinang hambuuk bahagiꞌ sin ginhawa-baran sin Almasi, lāgiꞌ in katān hiyuhūp sin hambuuk-buuk da Rū sin Tuhan.

14 Na, in ginhawa-baran sin tau mataud in ginisan sin bahagiꞌ niya, bukun sadja hambuuk. 15 Sabab, minsan sawpama imiyan in siki, laung niya, “In aku ini bukun hambuuk bahagiꞌ sin ginhawa-baran sabab in aku siki sadja, bukun lima.” Na, minsan biyaꞌ ha yan in pamung sin siki, masi da siya agad ha bahagiꞌ sin ginhawa-baran. 16 Iban bang sawpama isab imiyan in taynga, laung niya, “In aku ini bukun agad sin bahagiꞌ sin ginhawa-baran sabab in aku taynga sadja, bukun mata.” Na, minsan biyaꞌ ha yan in pamung sin taynga, masi da siya agad sin bahagiꞌ sin ginhawa-baran. 17 Na, bang sawpama in ginhawa-baran lullun na mata, biyaꞌ diin in karungug niya? Iban bang isab lullun na taynga, biyaꞌ diin in kahamut niya? 18 Sagawaꞌ in ginhawa-baran sin tau piyapanjari sin Tuhan jukup iban sin ginisan bahagiꞌ niya biyaꞌ sin asal kiyagantaꞌ niya. 19 Diꞌ yan mahinang ginhawa-baran bang yan lullun na sadja mata atawa taynga. Subay da jukup in ginisan sin bahagiꞌ. 20 Biyaꞌ na sin asal kiyagantaꞌ, in hambuuk ginhawa-baran, mataud ginisan in bahagiꞌ.

21 Na, hangkan diꞌ makajari in mata imiyan ha lima, “Diꞌ aku magkalagihan kaymu!” Damikkiyan, diꞌ da isab makajari imiyan in ū ha siki, “Diꞌ aku magkalagihan kaymu!” 22 Sabab in kasabunnalan niya, minsan in hambuuk bahagiꞌ sin ginhawa-baran biyaꞌ lupa wayruun da tuud guna niya, malayngkan, kagunahan da isab sin ginhawa-baran. 23 In manga bahagiꞌ amu in ha bistahan natuꞌ wayruun da tuud guna nila, amuna in iyaayaran natuꞌ tuud. Ampa in manga bahagiꞌ amu in tamparasa, subay tamungan natuꞌ marayaw ha supaya diꞌ kakitaan. 24 Hāti in manga bahagiꞌ amu in marayaw aturun, minsan diꞌ natuꞌ na tuud ayaran. Hangkan biyaꞌ ha ini in kaagi sin Tuhan nagpaamu nagbutang sin ginisan bahagiꞌ ha supaya in manga bahagiꞌ amu in tamparasa kaayaran natuꞌ tuud. 25 Na, hangkan in ginisan bahagiꞌ sin ginhawa-baran, subay diꞌ magsaggaꞌ-siyaggai. Gām mayan subay magtabang-tiyabangi. 26 Bang sawpama in hambuuk bahagiꞌ sin ginhawa-baran numanam masakit, in kaibanan bahagiꞌ magad da isab kaniya numanam sin masakit. Damikkiyan, bang sawpama isab in hambuuk bahagiꞌ karihilan kalagguan in katibuukan sin ginhawa-baran kumuyag da isab.

27 Na, in kamu yan katān Almasihin, amuna in biyaꞌ sapantun ginhawa-baran sin Almasi, iban pakaniya-pakaniya kaniyu, amuna in biyaꞌ sapantun bahagiꞌ sin ginhawa-baran niya. 28 In kitaniyu katān amu in diyalil ginisan bahagiꞌ sin ginhawa-baran sin Almasi, dihilan hinang ha pagtipun-tipun sin manga Almasihin. Sagawaꞌ bukun sibuꞌ in hinang natuꞌ katān, sabab Tuhan in nagpaamu nagdihil sin hinang. Muna-muna tuud pinīꞌ niya in manga tau kiyawakilan niya. In hikaruwa manga magpapasampay sin parman niya pa manga tau. Hikatū, manga tau magnanasīhat sin Parman. Pagꞌubus sunuan sin manga tau maghihinang sin manga muꞌjijat. Sunuan isab sin kaibanan, amu in kiyarihilan barakat magpauliꞌ ha manga nasasakit, iban in kaibanan mananabang ha pagkahi nila, iban in kaibanan amu in maingat magnakuraꞌ magdā sin hinang. In kaibanan isab dihilan barakat makabichara sin ginisan bahasa hīnduꞌ kanila sin Rū sin Tuhan, amu in diꞌ kaingatan sin manga tau. 29 Bukun sila lunlun tau kiyawakilan sin Almasi, atawa manga magpapasampay sin Parman, atawa magnanasīhat sin Parman sin Tuhan. Bukun katān dihilan barakat makahinang sin manga muꞌjijat, 30 atawa makapauliꞌ sin manga nasasakit, atawa makabichara sin manga bahasa hīnduꞌ sin Rū sin Tuhan amu in diꞌ kaingatan sin tau, atawa magpahāti sin maana sin bahasa yan. 31 Na, dayn ha katān ingat-kapandayan iban barakat yan, subay in pagmuhut-muhutan niyu makawaꞌ amuna in makatabang tuud ha pagkahi niyu Almasihin.

Sumagawaꞌ in hikabaytaꞌ ku kaniyu bihaun pasal sin kasi-lasa, amu in labi tuud marayaw dayn ha katān ingat-kapandayan iban barakat.

13

In Addat sin Tau Makasi-Malasa ha Pagkahi Niya

1 Bang aku sawpama piyatulunan barakat makabichara sin ginisan bahasa dī ha lawm dunya sampay sin bahasa sin manga malāikat ha surgaꞌ, sagawaꞌ diꞌ aku makasi-malasa ha pagkahi ku, na, wayruun da guna sin barakat yan. In bichara ku yan biyaꞌ da sin hibuk sin agung atawa bagting bang lisagun way biddaꞌ. Wayruun kapūsan sin bichara yan. 2 Atawa minsan awn barakat ku magpasampay pa manga tau sin Parman sin Tuhan, atawa jukup aku sin unu-unu katān ingat, iban kahātihan ku in unu-unu katān miyaksud sin Tuhan, amu in diꞌ kahātihan sin manga tau, atawa minsan biyaꞌ diin in hugut sin pangandul ku pa Tuhan bat aku makapaīg sin būd dayn ha kiyabutangan niya, sagawaꞌ bang wayruun da kasi-lasa ku ha pagkahi ku, in katān barakat yan wayruun da kapūsan niya. 3 Iban minsan sawpama in katān altaꞌ ku hipagmura ku ha manga miskin iban hipaglillaꞌ ku in baran ku sunugun sin kāyu sabab sin Almasi, sagawaꞌ bang wayruun kasi-lasa ku ha pagkahi ku, wayruun da makawaꞌ ku karayawan dayn ha manga hinang ku yan.

4 Na, biyaꞌ ha ini in addat sin tau makasi-malasa ha pagkahi niya. Bukun siya maluhay dugalan ha pagkahi niya, sagawaꞌ bayngꞌulungun siya. Bukun siya maiggil atawa maabughuꞌ. Bukun mataas in dāhan niya. Bukun siya maabbu. 5 Bukun mangīꞌ in addat niya, iban diꞌ siya magpikil sin unu-unu hikarayaw sadja pa baran niya. Bukun siya hangkarayꞌ pagꞌastulan. Diꞌ siya magtawꞌ ha lawm atay niya sin unu-unu mangīꞌ nahinang kaniya sin kaibanan. 6 In tau awn kasi-lasa niya bukun makuyag bang in kaibanan niya maghinang sin mangīꞌ, sagawaꞌ makuyag siya bang sila huminang sin mabuntul. 7 Iban in tau awn kasi-lasa niya, diꞌ sumuhun ha pagkahi niya. Diꞌ magkalawaꞌ in pangandul niya ha manga tau. Giyuguun niya ha susūngun dumayaw da sila. Masi-masi in kasi-lasa niya minsan unu in haggut-pasuꞌ hibutang kaniya sin pagkahi niya.

8 In kasi-lasa diꞌ magkabugtuꞌ sampay pa kasaumulan, sagawaꞌ in barakat dīhil kātuꞌniyu sin Tuhan magpasampay sin Parman niya awn sadja kahinapusan. In barakat dīhil kātuꞌ supaya kitaniyu makabichara sin manga bahasa piyatulun kātuꞌ sin Rū sin Tuhan, awn da waktu diꞌ na kalagihan. Iban minsan in manga ingat malawm piyatulun kātuꞌ sin Tuhan, lumabay da. 9 Sabab, bihaun, minsan biyaꞌ diin in ingat natuꞌ, iban minsan biyaꞌ diin in pagpasampay natuꞌ sin Parman sin Tuhan awn sadja kulang niya. Bukun pa jukup. 10 Malayngkan, bang dumatung na in waktu magmakbul na in unu-unu katān giyantaꞌ sin Tuhan amu in way tuud sallaꞌ, na, maglabay na in manga ingat-kapandayan bukun jukup.

11 Na, biyaꞌ ha ini in palangay ku sin bataꞌ-bataꞌ pa aku. In pamichara, pamikil iban akkal ku biyaꞌ da isab sin hambuuk bataꞌ-bataꞌ. Sumagawaꞌ, limagguꞌ mayan aku, biyutawanan ku in manga palangay bataꞌ-bataꞌ. 12 Damikkiyan, bihaun, ha salugay natuꞌ dī pa ha dunya bukun pa jukup in panghāti natuꞌ pasal Tuhan. In pangitaꞌ natuꞌ kaniya biyaꞌ sin hantang hambuuk tau tumanding ha samin magabul, bukun marayaw in pangatud niya. Sumagawaꞌ dumatung da in adlaw makapagbalharap da kitaniyu iban siya. Ha bihaun, landuꞌ tuud kulang in panghāti ku sin pakaradjaan tudju pa Tuhan, sagawaꞌ dumatung da in waktu kahātihan ku da tuud marayaw in katān pakaradjaan ini, biyaꞌ sin dayaw sin panghāti sin Tuhan pasal ku.

13 Manjari, in tū parakalaꞌ amu in īman, huwat-huwat, iban kasi-lasa wayruun kahinapusan nila sampay pa salama-lama. Lāgiꞌ in labi awla tuud marayaw dayn ha katān amuna in kasi-lasa.

14

In Aturan sin Pagdā sin Manga Ingat-Kapandayan iban Barakat

1 Na, in pagkasi-lasa ha pagkahi subay amuna tuud in labi awla pagmuhut-muhutan niyu hibutang pa lawm atay niyu. Sagawaꞌ marayaw da isab bang niyu pagmuhut-muhutan in ingat-kapandayan iban barakat dayn ha Rū sin Tuhan, labi awla in barakat magpasampay sin Parman sin Tuhan pa manga mānusiyaꞌ. 2 In tau piyatulunan barakat sin Rū sin Tuhan makapamichara dugaing amu in diꞌ niya kaingatan asal, in bichara niya tudju sadja pa Tuhan bukun pa mānusiyaꞌ, sabab wayruun mānusiyaꞌ makahāti sin bichara niya. In manga pakaradjaan hibichara niya naug dayn ha Rū sin Tuhan, saꞌ biyaꞌ hantang tiyatapuk da, sabab diꞌ kahātihan sin tau in bichara niya. 3 Sumagawaꞌ in tau kiyarihilan barakat magpasampay sin Parman sin Tuhan pa manga mānusiyaꞌ, makatabang siya ha pagkahi niya magpahugut sin īman nila iban maparayaw niya in atay sin manga nasususa. 4 In tau makabichara sin bahasa piyatulun kaniya sin Rū sin Tuhan makabāk sadja karayawan tudju pa baran niya, sagawaꞌ in tau magpasampay sin Parman sin Tuhan makapahugut sin īman sin katān agad ha Almasi. 5 In kabayaan ku in kamu katān makabichara sin bahasa piyatulun sin Rū sin Tuhan, sagawaꞌ labi kabayaan ku patulunan kamu sin barakat magpasampay sin Parman sin Tuhan. Sabab labi tuud kagunahan in tau magpasampay sin Parman dayn sin tau makabichara sin bahasa piyatulun sin Rū sin Tuhan. Awn da isab guna sin bahasa piyatulun sin Rū sin Tuhan bang awn tau duun ha pagtipun-tipun niyu makapahāti sin maana niya ha supaya makapahugut sin īman sin katān agad ha Almasi duun.

6 Na, manga taymanghud ku, minsan sawpama aku mawn kaniyu mamichara sin bahasa piyatulun kākuꞌ sin Rū sin Tuhan, wayruun da karayawan hikarihil ku kaniyu. Sumagawaꞌ bang ku hibaytaꞌ kaniyu in piyanyataꞌ kākuꞌ sin Tuhan, atawa baytaan ta kamu sin manga pakaradjaan kaingatan ku pasal Tuhan, atawa magpasampay aku kaniyu sin Parman sin Tuhan, atawa magnasīhat aku kaniyu, in manga yan makatabang tuud kaniyu.

7 Dalila niyu na sadja in manga magkatingug way nyawa biyaꞌ na sin suling atawa biyula. Bang in magsuling atawa magbiyula diꞌ maingat, diꞌ da kahantapan in tunis niya. 8 Atawa minsan in huyup-huyup hipagtawag ha manga sundalu magsakap harap pa pagbunuan, bang bukun da mahantap in tunis sin paghuyup, diꞌ da in manga sundalu magsakap. 9 Damikkiyan, in himumūngan niyu diꞌ kahātihan sin manga tau apabila kamu magbichara sin bahasa piyatulun sin Rū sin Tuhan. Biyaꞌ da kamu sin nagbichara sadja pa hangin. 10 Mataud tuud ginisan bahasa dī ha liyukupan dunya, iban in katān bahasa awn hātihan niya pakaniya-pakaniya. 11 Sumagawaꞌ, bang in hambuuk tau mamichara kākuꞌ sin bahasa diꞌ ku kahātihan biyaꞌ da kami sin magdugaing hulaꞌ, diꞌ magsabut bahasa. 12 Pagga kamu matuyuꞌ tuud kaawnan sin manga ingat-kapandayan iban barakat dayn ha Rū sin Tuhan, na pangayua niyu tuud isab kaawnan kamu sin ingat-kapandayan iban barakat amu in makatabang magpahugut sin īman sin pagkahi niyu Almasihin.

13 Hangkan, in tau makapamichara sin bahasa piyatulun kaniya amu in diꞌ kahātihan sin manga tau, subay siya isab mangayuꞌ duwaa bang mān siya karihilan ingat magpahāti sin maana sin himumūngan niya. 14 Sabab bang sawpama aku mangayuꞌ duwaa ha bahasa piyatulun kākuꞌ sin Rū sin Tuhan, bunnal agad in lawm atay ku mangayuꞌ duwaa, sagawaꞌ bukun in lawm pikilan ku. 15 Na, pagga bihayan da in hāl niya, biyaꞌ ha ini in hinangun ku. Awn da waktu mangayuꞌ aku duwaa atawa kumalang aku ha bahasa piyatulun kākuꞌ sin Rū sin Tuhan, amu in diꞌ kahātihan sin tau. Awn da isab waktu mangayuꞌ aku duwaa atawa kumalang aku ha bahasa kahātihan sin manga tau, amu in naug da isab dayn ha pikilan ku. 16 Bang sawpama kamu magduwaa pagsarang-sukul pa Tuhan ha bahasa piyatulun kaniyu sin Rū sin Tuhan, biyaꞌ diin in kasambag “Amin” sin manga tau ha pagtipunan niyu, amu in diꞌ makahāti sin bichara niyu? Wayruun dapat nila humāti bang unu in bichara niyu. 17 Minsan na sawpama marayaw tuud in duwaa pagsarang-sukul niyu pa Tuhan, bang diꞌ da kahātihan sin manga tau, na diꞌ da yan makapahugut sin īman nila.

18 Magsarang-sukul aku pa Tuhan sin labi tuud dayn kaniyu katān in barakat ku makapamichara sin bahasa piyatulun kākuꞌ sin Rū sin Tuhan. 19 Malayngkan bang aku mamichara na manghinduꞌ ha pagtipun-tipun sin manga Almasihin, mabayaꞌ da aku mamung lima kabtangan ha kahātihan sin manga tau dayn sin mamichara aku salaksaꞌ kabtangan ha bahasa piyatulun kākuꞌ amu in diꞌ nila kahātihan.

20 Na, manga taymanghud ku subay kamu diꞌ magpikilan biyaꞌ bataꞌ-bataꞌ bang tungud sin ingat-kapandayan iban barakat piyatulun kaniyu sin Tuhan. Subay kamu magpikilan na tau maas. Malayngkan, bang tungud ha manga hinang mangīꞌ, subay kamu magꞌakkal biyaꞌ sin bataꞌ-bataꞌ asibiꞌ tuud, amu in wayruun unu-unu mangīꞌ ha lawm pikilan niya. 21 Awn kiyasulat Parman sin Tuhan ha lawm Kitab sin manga kamaasan. Nagparman in Tuhan, amu agi,

“Pasampayun ku in Parman ku pa manga bangsa Israil,

labay dayn ha simud sin manga tau dayn ha dugaing bangsa, amu in dugaing in bahasa nila.

Sumagawaꞌ minsan bihādtu in kaagi ku magpasampay sin Parman, diꞌ nila da asipun.”

22 Hāti niya, in barakat makapamichara sin ginisan bahasa piyatulun sin Rū sin Tuhan hambuuk paltandaan magpakitaꞌ sin kawasa sin Tuhan ha manga tau diꞌ magparachaya ha Almasi, bukun ha manga tau asal na nagpaparachaya. Sagawaꞌ in barakat magpasampay sin Parman hambuuk paltandaan magpakitaꞌ sin kawasa sin Tuhan ha manga tau asal na nagpaparachaya ha Almasi, bukun ha manga walaꞌ nagpaparachaya. 23 Na, bang sawpama in manga kamu Almasihin magtipun-tipun, ampa awn makahādil sin pagtipun-tipun niyu, tau dayn ha guwaꞌ atawa tau walaꞌ pa nagparachaya ha Almasi, hāti karungugan nila in kamu pakaniya-pakaniya magbichara sin bahasa piyatulun kaniyu, diꞌ nila kahātihan, tantu makaiyan sila, in kamu yan manga dupang. 24 Malayngkan, bang in kamu katān magpasampay sin Parman piyatulun kaniyu sin Tuhan, in tau nakahādil yan amu in manga tau dayn ha guwaꞌ ka atawa amu in walaꞌ pa nagparachaya ha Almasi magsiddik na sin in sila baldusa pagdungug nila sin himumūngan niyu. Kasayuhan nila na in manga dusa nahinang nila pasal sin manga himumūngan karungugan nila. 25 In unu-unu pikilan tiyatapuk nila ha lawm atay nila gumuwaꞌ na. Iban sumujud na sila mangarap pa Tuhan umiyan sin lapal, “Magsabunnal na tuud aku sin yan in Tuhan himahambuuk duun kaniyu.”

26 Na, manga taymanghud ku in kabayaan ku bang kamu magtipun mangarap pa Tuhan, subay biyaꞌ ha ini in aturan sin pagdā sin manga ingat-kapandayan iban barakat nataymaꞌ niyu dayn ha Tuhan. In kaibanan kaniyu kumalang sin kalangan pamudji pa Tuhan, iban in kaibanan magnasīhat sin Parman sin Tuhan, iban in kaibanan magpasampay sin piyanyataꞌ kanila sin Tuhan. Hāti in kaibanan isab maghimumūngan sin bahasa piyatulun sin Rū sin Tuhan, iban in kaibanan isab magpahāti sin maana sin himumūngan yan. In katān hinangun niyu subay makatabang magpahugut sin īman sin pagkahi niyu Almasihin. 27 Bang awn mamichara sin bahasa piyatulun sin Rū sin Tuhan, subay duwa tū sadja in mamichara magsubli-subli. Hāti, subay awn magpahāti sin maana sin himumūngan nila. 28 Na, bang sawpama wayruun makapahāti sin maana, in tau taga barakat mamichara sin bahasa piyatulun sin Rū sin Tuhan, subay siya diꞌ na magkaybaꞌ. Makajari siya mamichara ha lawm atay niya sin bahasa yan tudju pa Tuhan.

29 Damikkiyan, bang awn magpasampay sin Parman piyatulun kanila sin Tuhan, subay duwa tū sadja in mamichara. Hāti in kaibanan dumungdung sin bichara nila bang bunnal da dayn ha Rū sin Tuhan atawa bukun. 30 Na, bang sawpama ha saꞌbu sin hambuuk namimichara, in hangka-tau nagtaghaꞌ datungan Parman dayn ha Tuhan, subay in nagbibichara humundung, pasublihun mamichara in diyatungan Parman. 31 Makajari kamu katān magpasampay sin Parman bang kamu patulunan sin Tuhan saꞌ subay kamu magsubli-subli, ha supaya in manga tau katān dimurungug kaniyu makahāti marayaw ha wayruun sasat, iban humugut in pangatayan. 32 In tau taga barakat magpasampay sin Parman piyatulun kaniya sin Tuhan, subay makagaga sin bayaꞌ niya mamichara pasal sin Parman sin Tuhan. 33-34 Sabab in kabayaan sin Tuhan maawn in kahatulan bukun kalingugan.

Na, ha pasal isab sin manga kababaihan subay sila diꞌ magkaybaꞌ bang sila duun ha pagtipun-tipunan sin manga Almasihin, manga tau sukuꞌ sin Tuhan. Subay sila diꞌ lumamud magsambung-laung ha manga kausugan, sabab amuna yan in aturan iyaagad sin manga kababaihan ha katān pagtitipunan sin manga Almasihin. Karnaꞌ kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab sin manga kamaasan in babai diꞌ makajari magꞌūhan ha manga kausugan. 35 Bang sila mabayaꞌ makaingat pasal sin unu-unu na, subay na sila makauwiꞌ pa bāy ampa sila mangasubu ha manga bana nila. Sabab makarihil kasipugan ha manga babai in lumamud magsambung-laung ha manga kausugan ha pagtipun-tipunan sin manga Almasihin. 36 Atawa isab hangkan kamu diꞌ magkahagad sin hinduꞌ ku pasal ha pangannal niyu dayn kaniyu timagnaꞌ gimuwaꞌ in Parman sin Tuhan. Atawa ha pangannal niyu kamu sadja isab in kiyanaugan sin Parman sin Tuhan. Na, nasāꞌ tuud kamu.

37 Hisiyu-siyu in nagꞌitung sin baran niya hambuuk magpapasampay sin Parman piyatulun kaniya sin Tuhan atawa taga barakat unu-unu na dayn ha Rū sin Tuhan, subay niya kaingatan sin in katān pamung ku kaniyu ha sulat ini daakan sin Tuhan. 38 Sagawaꞌ bang siya diꞌ dumungug sin hinduꞌ ku, ayaw isab kamu dumungug kaniya.

39 Na, mahuli dayn duun manga taymanghud ku, in awla tuud subay pagtuyuan niyu, in barakat magpasampay sin Parman piyatulun kaniyu sin Tuhan, sagawaꞌ bang isab awn mabayaꞌ mamichara sin bahasa piyatulun sin Rū sin Tuhan, ayaw niyu lānga. 40 Bang kamu magtipun-tipun mangarap pa Tuhan, subay in unu-unu katān hinangun niyu, maamu iban mahatul.

15

In hi Īsa Nabuhiꞌ Nagbalik dayn ha Kamatay

1 Na, bihaun manga taymanghud ku, hipatumtum ku kaniyu in Baytaꞌ Marayaw, amu in bakas piyagnasīhat ku kaniyu. In nasīhat ku yan bakas niyu na kiyahagad iban amuna yan in piyangamdusan sin īman niyu. 2 In Baytaꞌ Marayaw amuna in makalappas kaniyu dayn ha murkaꞌ, bang niyu pahūpun da pa lawm atay niyu. Sagawaꞌ bang niyu isab diꞌ dungugun in nasīhat ku, hāti niya wayruun da kapūsan sin pagparachaya niyu.

3 Sabab kiyapasampay ku na kaniyu in hinduꞌ nakawaꞌ ku dayn ha Almasi, amu in hinduꞌ labi awla tuud kagunahan niyu. In kiyahinduꞌ ku kaniyu biyaꞌ da isab sin kiyasulat ha lawm Kitab, sin in Almasi miyatay ha supaya kitaniyu mapuas dayn ha dusa. 4 In siya bakas na kiyubul, sagawaꞌ pagꞌabut tūy adlaw, nabuhiꞌ siya nagbalik biyaꞌ da sin kiyasulat ha lawm Kitab. 5 Nagbangun mān siya dayn ha lawm paliyangan niya nagpanyataꞌ siya mawn kan Pitrus. Pagꞌubus, nagpanyataꞌ na isab siya pa manga hangpuꞌ tagduwa kiyawakilan niya. 6 Pagpuas yadtu, nagpanyataꞌ na isab siya pa manga tau agad kaniya duun nagtitipun, awn labi limang gatus in taud nila. In kamatauran sin manga tau ini masi pa buhiꞌ sampay pa bihaun, sagawaꞌ in kaibanan miyatay na. 7 Pagꞌubus yadtu, nagpanyataꞌ na isab siya kan Yaꞌkub, ampa pa manga katān kiyawakilan niya. 8 Mahuli tuud dayn ha katān, nagpanyataꞌ da isab siya kākuꞌ, minsan in pagꞌagad ku kaniya nagtaghaꞌ sadja, biyaꞌ sin sapantun bataꞌ-bataꞌ piyagꞌanak bukun ha bulan niya. Diꞌ aku tūpun pagpanyataan niya.

9 Karnaꞌ ha katān kiyawakilan sin Almasi aku in mababaꞌ tuud. Diꞌ aku minsan tūpun tawagun hambuuk kiyawakilan niya, sabab sin katān kangīan nahinang ku ha manga Almasihin. 10 Daypara dakulaꞌ in tulung-tabang kākuꞌ sin Tuhan, hangkan aku nahinang kiyawakilan sin Almasi, iban nagbunga tuud isab in tulung-tabang niya kākuꞌ. Karnaꞌ, labi tuud in tuyuꞌ ku maghulas-sangsaꞌ ha Almasi dayn ha katān manga kiyawakilan. Sagawaꞌ in kasabunnalan niya, walaꞌ ku yan nahinang sin baran-baran ku, saꞌ dayn ha tulung-tabang sin Tuhan kākuꞌ. 11 Malayngkan, way āg, minsan hisiyu in nagpatanyag sin Parman kaniyu, aku ka atawa sila, sabab sibuꞌ da tuud in piyagnasīhat namuꞌ kaniyu, amu in kiyahagad niyu.

In Almasihin Katān Buhiun da Magbalik sin Tuhan

12 Na, pagga in piyagnasīhat namuꞌ kaniyu pasal sin Almasi nabuhiꞌ siya nagbalik dayn ha kamatay, na, maytaꞌ in kaibanan kaniyu namung sin in manga patay diꞌ na mabuhiꞌ magbalik? 13 Bang sawpama bunnal in bichara nila yan, in hāti niya, walaꞌ nabuhiꞌ nagbalik in Almasi, masi siya ha lawm kubul. 14 Iban bang sawpama in Almasi walaꞌ nabuhiꞌ nagbalik dayn ha kamatay, in hāti niya, wayruun da kapūsan sin pagnasīhat namuꞌ, iban wayruun tagaran tungbas sin īman niyu. 15 Lāgiꞌ biyaꞌ nila da kami īyan nagputing kami pasal sin Tuhan, sabab namaytaꞌ kami kaniyu sin nabuhiꞌ nagbalik in Almasi. Sagawaꞌ bang bunnal in baytaꞌ nila, bat diꞌ na mabuhiꞌ magbalik in manga patay, na in hāti niya, walaꞌ biyuhiꞌ nagbalik sin Tuhan in Almasi dayn ha kamatay. 16 Sabab bang sawpama diꞌ na mabuhiꞌ magbalik in manga patay, biyaꞌ da kamu imiyan, in Almasi walaꞌ nabuhiꞌ nagbalik dayn ha kamatay. 17 Iban bang sawpama in Almasi walaꞌ nabuhiꞌ nagbalik, in hāti niya, in pagꞌīman niyu wayruun da kapūsan niya iban masi pa kamu ha lawm karusahan, walaꞌ naampun sin Tuhan. 18 Iban in hāti niya da isab, in manga Almasihin miyatay, amu in nangandul ha Almasi, yadtu na ha lawm narkaꞌ, (sabab wayruun nakapuas kanila dayn ha karusahan nila bang bunnal in Almasi yadtu masi ha lawm kubul niya, walaꞌ nabuhiꞌ nagbalik). 19 Bang in huwat-huwat natuꞌ ha Almasi bat dī sadja ha dunya, iban wayruun tagaran taniyu ha adlaw mahuli, na kitaniyu na ini in manga tau makaluuy-luuy tuud ha lawm dunya.

20 Sumagawaꞌ in kasabunnalan niya, in Almasi biyuhiꞌ nagbalik sin Tuhan, amu in paltandaan sin in katān Almasihin patay, buhiun da magbalik sin Tuhan ha adlaw mahuli. 21 In kamatay naawn, sabab sin dusa nahinang sin hambuuk tau, hi Apuꞌ Adam. Damikkiyan, naawn in kabuhiꞌ magbalik dayn ha kamatay sabab sin nahinang sin hambuuk tau, hi Īsa Almasi. 22 Asal in katān mānusiyaꞌ mapatay, pasal in kitaniyu katān panubuꞌ hi Apuꞌ Adam. Damikkiyan, in kitaniyu katān buhiun da magbalik sin Tuhan bang kitaniyu sukuꞌ sin Almasi nakapaghambuuk iban siya. 23 In Almasi, amuna in miyuna nabuhiꞌ nagbalik dayn ha katān. Ampa in sumunuꞌ, amuna in katān sukuꞌ niya. Mabuhiꞌ sila magbalik ha waktu pagbalik niya mari pa dunya. 24 Na, pagꞌubus yadtu, dumatung na in kahinapusan sin unu-unu katān kahālan ha lawm dunya. Hāti, daugun na sin Almasi in katān taga kusug iban kawasa, amu in simusulang ha Tuhan. Pagꞌubus, hiungsud na sin Almasi pa Tuhan, Amaꞌ niya, in katān unu-unu ha babaan sin kawasa niya. 25 Sagawaꞌ ha diꞌ pa dumatung in waktu yan, asal kiyagantaꞌ sin Tuhan in Almasi amu in makapagbayaꞌ ha unu-unu katān, sakainu diꞌ mapataalluk sin Tuhan in manga simusulang ha Almasi. 26 Na, bang niya maubus na daugun in katān, mauway na in kamatay dayn ha mānusiyaꞌ. (Hāti niya, diꞌ na magkamatay in mānusiyaꞌ.) 27 Karnaꞌ kiyasulat in Parman sin Tuhan ha lawm Kitab ha pasal sin kawasa sin Almasi, amu agi, “In unu-unu katān kiyabutang sin Tuhan ha lawm pagbayaan sin Almasi.” Sagawaꞌ kiyaiingatan natuꞌ isab, minsan in unu-unu katān ha lawm pagbayaan sin Almasi, in Tuhan bukun lamud, sabab siya in dimihil kawasa ha Almasi makapagbayaꞌ-bayaꞌ ha unu-unu katān. 28 Malayngkan, bang maabut na in waktu tumaalluk na ha Almasi in katān simusulang kaniya, in siya baran niya, amu in Anak Tuhan, magpabutang isab ha babaan sin Tuhan, amu in nagbutang sin unu-unu katān ha lawm sin pagbayaan sin Almasi. Hāti, in unu-unu katān tumaalluk na pa Tuhan.

29 (Na, bicharahun ku isab magbalik kaniyu in pasal sin pagpabuhiꞌ magbalik ha manga patay.) Biyaꞌ na sin addat sin kaibanan tau, magpaliguꞌ sila gantiꞌ sin manga patay. Na, bang sawpama in manga patay diꞌ na mabuhiꞌ magbalik ha adlaw mahuli, unu in pūs sin hinang nila yan? Tantu wayruun kapūsan niya. Wayruun huwat-huwatun nila. 30 Iban in manga kami isab, maytaꞌ namuꞌ hipagtūk in baran namuꞌ lumanggal sin unu-unu kapiligruhan dayn ha waktu pa waktu, bang wayruun huwat-huwat namuꞌ sin mabuhiꞌ da kami magbalik dayn ha kamatay ha adlaw mahuli? 31 Manga taymanghud ku, makuyag tuud aku sin in kitaniyu hangka-agaran ha lawman hi Īsa Almasi, amu in Panghuꞌ natuꞌ. Hangkan, baytaan ta kamu tuud sin kasabunnalan, sin in aku ini dayn ha waktu pa waktu ha lawm sadja kapiligruhan, agun-agun na matay. 32 Biyaꞌ na sin kiyalabayan ku ha dāira Ipisus, nimanam aku kabinsanaan ha lawm lima sin manga tau jahulakaꞌ, amu in biyaꞌ sapantun manga sattuwa talun. Na, magꞌunu aku sumandal sin manga kabinsanaan biyaꞌ ha yan, bang hāt karayawan dī ha dunya in puhungun ku? Bang sawpama bunnal in manga patay diꞌ na mabuhiꞌ magbalik, marayaw pa puspusun natuꞌ na in paglami-lami natuꞌ dī ha dunya. Sambatan sin magpamung,

“Magpakansub kitaniyu kumaun iban minum. Asal da kinsum-kuꞌnisa mapatay da kitaniyu.”

33 Ayaw kamu magkahagad ha hinduꞌ yan mangīꞌ, sabab “In tau magꞌagad iban sin tau mangīꞌ, kalaminan sin addat mangīꞌ.” 34 Pabuntula niyu na in pamikil niyu, iban hundung na kamu maghinang sin kangīan, Sabab baytaan ta kamu, awn pa kaibanan duun kaniyu in bukun agad ha Tuhan. Subay kamu masipug ha pasal yan!

In Ginhawa-Baran amu in Matūp Humulaꞌ Didtu ha Surgaꞌ

35 Sagawaꞌ marayꞌ awn duun mangasubu kaniyu bang biyaꞌ diin in kabuhiꞌ magbalik sin patay, iban bang biyaꞌ diin in lupa sin ginhawa-baran nila. 36 Karupangan in pangasubu biyaꞌ ha yan. Pikila niyu ba in binhiꞌ. Bang niyu hitanum pa lupaꞌ diꞌ sa yan tumubuꞌ bang diꞌ mahansul muna. 37 Iban bang magtanum bukun sa amu in asal na timutubuꞌ in hitanum, sagawaꞌ amu in binhiꞌ pa, binhiꞌ na ka sin pāy atawa unu-unu na binhiꞌ. 38 Asal giyagantaꞌ sin Tuhan dayn ha kahandak niya in dagbus sin tiyanum ginis-ginisan, bang biyaꞌ diin in lupa amu in tumubuꞌ dayn ha binhiꞌ pakaniya-pakaniya. 39 Damikkiyan, in manga mānusiyaꞌ iban manga ginisan sattuwa diꞌ magsibuꞌ-sibuꞌ in unud nila. Dugaing in unud sin mānusiyaꞌ, dugaing in unud sin manga sattuwa, dugaing in unud sin manga manuk-manuk, iban dugaing in unud sin manga istaꞌ. 40 Damikkiyan da isab magdugaing in ginhawa-baran sukuꞌ sin surgaꞌ iban sin sukuꞌ sin dunya. Dugaing in lingkat sin ginhawa-baran sukuꞌ sin surgaꞌ, iban sin lingkat sin ginhawa-baran sukuꞌ sin dunya. 41 Minsan isab in suga, bulan iban manga bituun, diꞌ da magsibuꞌ in lingkat sin sahaya nila. Iban minsan in manga bituun, kaniya-kaniya in lingkat sin sahaya nila.

42 Na, biyaꞌ ha yan in hantang sin ginhawa-baran sin manga patay bang mabuhiꞌ na magbalik. Bang in patay hikubul na, in ginhawa-baran niya mahaluꞌ na, sartaꞌ kumangīꞌ na, saꞌ, bang in patay mabuhiꞌ na magbalik, sumangun na siya sin ginhawa-baran amu in diꞌ na magkangīꞌ kasaumulan. 43 Bang in patay hikakubul na, in ginhawa-baran niya kumangīꞌ na in lupa iban wayruun na kusug niya. Sagawaꞌ bang mabuhiꞌ na magbalik, sumangun na siya sin ginhawa-baran malingkat iban makusug tuud. 44 Bang in tau mapatay na, in ginhawa-baran niya sin dī siya ha dunya, amuna in hikubul, sagawaꞌ bang siya mabuhiꞌ na magbalik, sumangun na siya sin ginhawa-baran, amu in matūp humulaꞌ ha surgaꞌ.

Hāti niya dugaing in ginhawa-baran sin tau ha salugay niya dī ha dunya, dugaing isab bang siya didtu na ha surgaꞌ. 45 Karnaꞌ in Parman ha lawm Kitab, amu agi, “In hi Adam hambuuk mānusiyaꞌ, piyapanjari sin Tuhan taga kabuhiꞌ.” Sumagawaꞌ hi Īsa amu in pagtawagun Adam ha ulihan, labi dayn kaniya, sabab siya in makarihil kabuhiꞌ salama-lama didtu ha surgaꞌ. 46 Biyaꞌ da ha ini in kajari niya. In mānusiyaꞌ dīhilan na muna sin Tuhan ginhawa-baran, amu in matūp humulaꞌ dī ha dunya. Pagꞌubus ampa niya dihilan sin ginhawa-baran, amu in matūp humulaꞌ didtu ha surgaꞌ. 47 In Adam nakauna, piyapanjari sin Tuhan dayn ha lupaꞌ kiyumpul. Ampa in Adam ha ulihan, piyalahil sin Tuhan mari pa dunya dayn ha surgaꞌ. 48 In katāntan tau piyagꞌanak dī ha dunya, simupu da ha hambuuk tau yadtu amu in piyapanjari sin Tuhan kiyumpul dayn ha lupaꞌ, sagawaꞌ in kitaniyu sasukuꞌ sin awn kasūngan makapasurgaꞌ, in supuhan taniyu amuna hi Īsa, amu in limahil mari pa dunya dayn ha surgaꞌ. 49 Na, ha salugay natuꞌ dī ha dunya, simasangun kitaniyu sin ginhawa-baran biyaꞌ sin ginhawa-baran sin tau piyapanjari sin Tuhan dayn ha lupaꞌ, sagawaꞌ ha waktu susūngun, sumangun na kitaniyu sin ginhawa-baran biyaꞌ sin ginhawa-baran hi Īsa amu in bakas limahil dayn ha surgaꞌ.

50 Na, manga taymanghud ku, biyaꞌ ha ini in hātihan sin bichara ku yan. In ginhawa-baran natuꞌ ini bihaun, diꞌ makajari humulaꞌ ha surgaꞌ, amu in hulaan sin Tuhan, sabab in ginhawa-baran natuꞌ ini magkamatay iban mahaluꞌ. Diꞌ yan mabuhiꞌ kasaumulan.

51-52 Dunguga niyu in bichara ku ini, amu in palihālan iyampa hipaingat kaniyu sin Tuhan ha bihaun. Hisiyu-siyu kātuꞌniyu agad kan Īsa, in abutan buhiꞌ ha pagbalik mari sin Almasi pa dunya diꞌ makalabay kamatay, sagawaꞌ paghuyup sin sangkakala amu in ha ulihan tuud, saruun-duun hangka-pillaw mata da, magtūy mapinda in ginhawa-baran taniyu katān. Karnaꞌ paghuyup sin sangkakala, in manga patay, mabuhiꞌ na magbalik sartaꞌ sumangun na sin ginhawa-baran, amu in tumatas sampay pa kasaumulan. Mapinda in ginhawa-baran natuꞌ katān. 53 Sabab in ginhawa-baran sukuꞌ sin dunya subay pindahan pa ginhawa-baran sukuꞌ sin surgaꞌ. In ginhawa-baran magkamatay subay pindahan pa ginhawa-baran diꞌ magkamatay. 54 Na, bang in ginhawa-baran sukuꞌ sin dunya, mapinda na pa ginhawa-baran sukuꞌ sin surgaꞌ, iban in ginhawa-baran amu in magkamatay, mapinda na pa ginhawa-baran diꞌ magkamatay, na, mabunnal na in kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

“Wayruun na kamatay dumatung pa mānusiyaꞌ karnaꞌ pauwayun na tuud sin Tuhan.”

55 “Nauway na in bugaꞌ taniyu mapatay.

Nauway na in kabinsanaan kumugdan kātuꞌ pasal sin kamatay.”

56 Na, hangkan mabugaꞌ in mānusiyaꞌ mapatay, sabab kaingatan nila numanam sila kasiksaan tungbas sin manga dusa nahinang nila. Iban in sabab hangkan in tau magdusa dihilan kasiksaan, sabab in dusa, amuna in langgal saraꞌ sin Tuhan. 57 Sumagawaꞌ magsarang-sukul kitaniyu pa Tuhan. Karnaꞌ dayn ha sabab sin nahinang sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi, diꞌ na kitaniyu mabugaꞌ mapatay, sabab piyuas niya na kitaniyu dayn ha manga dusa nahinang natuꞌ.

58 Na, hangkan manga taymanghud ku kalasahan, pakusuga iban pahuguta niyu in pangandul niyu ha Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. Pagtuyuꞌ tuud kamu maghulas-sangsaꞌ kaniya, sabab biyaꞌ na sin kiyaiingatan natuꞌ, in unu-unu hinang natuꞌ sabab-karnaꞌ sin Almasi, awn sadja kapūsan niya.

16

In Pasal sin Pagtawꞌ Sīn Hipanabang ha Manga Almasihin

1 Na, bihaun bicharahun ku in pasal sin pagtawꞌ sīn hipanabang ha manga pagkahi niyu Almasihin sukuꞌ sin Tuhan ha hulaꞌ Yahudiya. Hinanga niyu isab in biyaꞌ sin diyaakan ku ha manga jamaa Almasihin ha hulaꞌ Galatiya. 2 Sakahabaꞌ adlaw Ahad subay niyu kandihun in sīn, amu in gantaꞌ hipanabang niyu pakaniya-pakaniya. In taud sin hipanabang niyu, subay da isab magtungud iban sin taud sin nausaha niyu, (hāti niya bang mataud in nausaha niyu, subay da isab mataud in hirihil niyu, saꞌ bang hangkatiyuꞌ da, na, hangkatiyuꞌ da isab in hirihil niyu). Tawꞌan niyu in sīn yan ha supaya pagdatung ku mawn saddiya na in tutulungan niyu. 3 Bang aku dumatung na mawn kaniyu, daakun ku in manga tau amu in napīꞌ niyu kapangandulan dumā sin tutulungan niyu pa Awrusalam (Baytal Makdis). Dihilan ku sila sulat, amu in magpakila kanila ha manga tau Awrusalam (Baytal Makdis). 4 Bang kagunahan tuud subay aku magbaran humatud sin tutulungan, na, magꞌagad aku iban sin manga tau yan pa Awrusalam (Baytal Makdis).

In Gantaꞌ hi Paul Mawn pa Kurintu

5 In gantaꞌ ku bihaun, mawn kaniyu, sagawaꞌ madtu aku muna pa hulaꞌ Makidun. Bang ku maubus na malatag in manga Almasihin duun ampa aku mawn kaniyu. 6 Kalu-kalu aku makalugay duun kaniyu. Marayꞌ papuasun ku naa in timpu panghangin, ampa ku hilanjal in tulak ku, sukul mapaintul niyu in pagtulak ku pakain-pakain na in kadtuun ku. 7 Diꞌ aku mabayaꞌ tumibaw mawn kaniyu dayꞌ-dayꞌ sadja. In kabayaan ku makalugay-lugay aku duun kaniyu, bang isab dayn ha kabayaan da sin Tuhan. 8 Sagawaꞌ dimī naa aku ha Ipisus sampay mapuas in adlaw sin paghinang pagtawagun Kayꞌman.* 9 Sabab awn tuud lugal ku magnasīhat dī ha ini. Minsan mataud in simusulang kākuꞌ, mataud da isab in mabayaꞌ dumungug sin pagnasīhat ku.

10 Bang hi Timuti dumatung na mawn kaniyu, ayuputa niyu tuud siya marayaw, sabab in siya yan biyaꞌ da isab kākuꞌ naghuhulas-sangsaꞌ pa Tuhan. 11 Hangkan ayaw niyu siya babaꞌ-babaa. Gām mayan paintula niyu tuud siya bat marayaw in pagtulak-tulak niya. Hāti, makabalik siya mari kākuꞌ, sabab tiyatagaran ku in datung niya iban sin manga kaibanan taymanghud natuꞌ.

12 Na, ha pasal isab sin taymanghud natuꞌ hi Apullus. Nakamataud ku na siya liyugus paagarun ha manga taymanghud natuꞌ tumibaw mawn kaniyu, sagawaꞌ wayruun pa tuud bayaꞌ niya magad ha bihaun. Malayngkan, timibaw da siya kunuꞌ kaniyu bang awn na waktu niya.

In Kahinapusan Hilalaungan

13 Jaga kamu. Pahuguta niyu in pangandul niyu kan Īsa Almasi. Ayaw kamu magawa. Iban pakitaan niyu in kusug niyu. 14 Iban unu-unu na in hinangun niyu, pakitaan niyu in kasi-lasa niyu ha pagkahi niyu.

15 Na, manga taymanghud ku, marayꞌ kaingatan niyu da isab in pasal hi Istipanus iban sin manga anak-asawa niya. Sila yan in miyuna nagparachaya ha Panghuꞌ Īsa duun ha hulaꞌ Akaya. Matuyuꞌ tuud sila tumabang ha manga tau sukuꞌ sin Tuhan. Na, junjungun ku kaniyu, manga taymanghud ku, 16 pagkahagad kamu sin hinduꞌ sin manga tau biyaꞌ kanda Istipanus iban sin manga tau timatabang kanila ha hinang nila. 17 Makuyag aku sin dimatung mari hinda Istipanus, Pultunatu, iban hi Akiyus. Minsan kamu diꞌ makakari katān, in pagdatung nila mari biyaꞌ nakaubat sin tumtum ku kaniyu. 18 Sabab piyakuyag nila in atay ku biyaꞌ da isab sin pagpakuyag nila sin atay niyu. In manga tau biyaꞌ kanila subay niyu pagꞌaddatan.

19 Na, magpasampay sin salam-duwaa nila kaniyu in manga jamaa Almasihin ha hulaꞌ Asiya. Damikkiyan, in hi Akili iban sin asawa niya hi Pirisila sampay sin manga tau agad kan Īsa magtitipun mangarap pa Tuhan duun ha bāy nila, magpasampay da isab sin salam-duwaa nila kaniyu, sabab in sila isab pagkahi niyu agad ha Panghuꞌ. 20 Damikkiyan, magpasampay da isab sin salam-duwaa nila kaniyu, in manga taymanghud natuꞌ katān dī. Bang kamu magbāk iban sin manga pagkahi niyu Almasihin, pagsiyum kamu, tandaꞌ sin paglasa-liyasahi niyu.

21 Mahuli dayn duun yari in salam-duwaa ku kaniyu katān, amu siyulat ku tuud sin baran ku. Aku hi Paul. 22 Hisiyu-siyu in diꞌ malasa ha Panghuꞌ Īsa kugdanan siya sin murkaꞌ sin Tuhan. Sumagawaꞌ in hibichara ku kaniyu, “Maranata”, hāti niya, “Ya Panghuꞌ bang mayan kaw magbalik na.” 23 Mura-murahan bang mayan diꞌ mabugtuꞌ in tulung-tabang kaniyu sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. 24 Kalasahan ta kamu katān sabab sukuꞌ kamu hi Īsa Almasi.

Wassalam.

* 16:8 16:8 Maawn in haylaya ini pagpuas kaꞌpatan tag-siyam adlaw dayn ha Haylaya Paglappas Dayn ha Kamatay.

2 KURINTU

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

SULAT HIKARUWA PA MANGA TAU KURINTU

2 KURINTU

Pahāti

Siyulatan hi Paul magbalik in manga Almasihin ha Kurintu sabab awn manga kaibanan Almasihin in dimugal kaniya iban nagbichara mangīꞌ pasal niya. Sagawaꞌ walaꞌ hi Paul nagtawꞌ ha lawm atay niya sin pasal ini. Gām mayan piyakitaꞌ niya kanila sin mabayaꞌ tuud siya magdayaw iban sila. Ha panagnaan sin sulat ini bicharahun hi Paul in pasal niya iban sin manga Almasihin ha Kurintu. Hibaytaꞌ niya bang maytaꞌ matugas in bichara niya ha manga Almasihin, amu in nagbichara mangīꞌ pasal sin hinang niya, lāgiꞌ miyamagad sin hinduꞌ bukun bunnal piyanghinduꞌ sin manga tau, amu in nagpabawꞌ-bawꞌ nanghinduꞌ sin kasabunnalan. Kimuyag da isab hi Paul sin in manga Almasihin dimungug sin bichara niya, sartaꞌ nagsusun sila sin manga kasāan nahinang nila.

1

In Salam-duwaa hi Paul

1 Sulat ini naug dayn kākuꞌ, hi Paul, amu in nahinang hambuuk tau kiyawakilan hi Īsa Almasi dayn ha kahandak sin Tuhan.

In sulat ini hipasampay ku iban sin hambuuk taymanghud natuꞌ, hi Timuti, mari pa manga jamaa Almasihin, sukuꞌ sin Tuhan ha dāira Kurintu, iban pa katān tau sukuꞌ sin Tuhan ha hulaꞌ Akaya.

2 Mura-murahan bang mayan kamu dihilan sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, iban hi Panghuꞌ Īsa Almasi tulung-tabang iban kasannyangan in lawm atay niyu.

Magsarang-sukul hi Paul pa Tuhan, amu in Tumabang sin Unu-unu Kasusahan Natuꞌ

3 Magsarang-sukul kitaniyu pa Tuhan, amu in Amaꞌ hi Īsa Almasi Panghuꞌ taniyu, iban amu in bayngꞌulungun kātuꞌniyu iban tumabang sin unu-unu kasusahan natuꞌ. 4 Tiyabangan kami sin Tuhan pataptapun in atay namuꞌ ha unu-unu kasigpitan kumugdan kāmuꞌ, ha supaya isab makatabang kami magpataptap sin atay sin manga tau kiyukugdan sin indaginis kasigpitan. In tabang namuꞌ kanila biyaꞌ da isab sin tabang sin Tuhan kāmuꞌ. 5 Pagka kami nalapay sin mataud kabinsanaan biyaꞌ sin kiyalabayan sin Almasi, damikkiyan da isab malapay kami sin tabang sin Tuhan amu in tabang niya dakulaꞌ piyanaug kāmuꞌ sin Almasi. 6 In sabab hangkan kami nakalabay kasusahan karnaꞌ-sabab niyu, ha supaya tumaptap in lawm atay niyu iban malappas kamu sin Tuhan. Damikkiyan, nakananam kami tabang sin Tuhan karnaꞌ-sabab niyu, ha supaya kamu malapay sin tabang sin Tuhan. Ha supaya isab pakusugun niya in īman niyu, ha supaya kamu makatatas dumā sin manga kabinsanaan biyaꞌ sin kiyalabayan namuꞌ. 7 Manjari, diꞌ kami magduwa-ruwa pikilan ha pasal niyu sabab kaingatan namuꞌ in kamu yan sumandal da sin kabinsanaan biyaꞌ sin kiyalabayan namuꞌ. Na tantu biyaꞌ da isab kamu kāmuꞌ numanam tabang dayn ha Tuhan magpataptap sin lawm atay niyu.

8 Na, manga taymanghud, mabayaꞌ namuꞌ hipaingat kaniyu in kasigpitan kiyalabayan namuꞌ ha waktu didtu kami ha hulaꞌ Asiya. Sangat makalap in kasigpitan kiyalabayan namuꞌ didtu, hangkan walaꞌ na kami nagniyat sin mabuhiꞌ pa kami. 9 Pangannal namuꞌ miyabut na in gantaan namuꞌ. Sagawaꞌ hangkan kami piyananaman kabinsanaan bihādtu, ha supaya kami mamintang sin subay kami diꞌ mangandul ha baran namuꞌ, sagawaꞌ subay hambuuk-buuk Tuhan in pangandulan namuꞌ, amu in Tuhan makapabuhiꞌ magbalik ha manga patay. 10 Piyuas niya kami dayn ha kapiligruhan, amu in ambayaꞌ na makamatay kāmuꞌ, iban puasun niya da isab kami dayn ha unu-unu kapiligruhan ha susūngun. Siya da in hiyuhuwat-huwat namuꞌ manglappas kāmuꞌ dayn ha waktu pa waktu. 11 In kamu isab makatabang kāmuꞌ kaagi sin pagpangayuꞌ niyu duwaa kāmuꞌ pa Tuhan. Tantu dungugun sin Tuhan in manga pagpangayuꞌ duwaa sin tau mataud duun kaniyu, iban in kami dihilan na sin Tuhan karayawan amu in piyangayuꞌ niyu. Sakali dayn didtu isab mataud da tau in magsarang-sukul pa Tuhan sabab sin tabang sin Tuhan kāmuꞌ.

In Sabab Hangkan hi Paul Walaꞌ Nakakawn pa Kurintu

12 Na, ini in hambuuk hikapagbantug namuꞌ makarihil karayawan kāmuꞌ sabab in addat namuꞌ pa tau katān, labi awla na pa kaniyu, marayaw. Mabuntul in unu-unu kawl-piil iban maksud namuꞌ, sabab iyaagad namuꞌ in dīhil kāmuꞌ sin Tuhan. Bukun ingat-kapandayan sin mānusiyaꞌ in iyaagad namuꞌ, sagawaꞌ in hinang namuꞌ nangandul kami ha tulung-tabang sin Tuhan. 13 Walaꞌ kami nagsulat kaniyu sin unu-unu diꞌ niyu mabacha iban kahātihan. Iban in kabayaan ku kahātihan niyu tuud marayaw in pasal sin hinang namuꞌ, 14 amu in walaꞌ niyu pa tuud kiyahātihan ha bihaun, ha supaya bang maabut na in adlaw sin pagbalik mari hi Panghuꞌ Īsa, makapagbantug kamu pasal namuꞌ, biyaꞌ da isab sin pagbantug namuꞌ ha pasal niyu.

15 Na, pagga wayruun hawal-hawal ku ha pasal sin pagbantug niyu kākuꞌ, napikil ku tagnaꞌ mamisita mawn kaniyu makaruwa, ha supaya madubli in karayawan makawaꞌ niyu. 16 Napikil ku humapit mawn kaniyu ha panaw ku tudju pa Makidun iban humapit magbalik ha sūng ku muwiꞌ, ha supaya mapaintul niyu in pagtulak ku harap pa hulaꞌ Yahudiya. 17 Na, pagga walaꞌ nakalanjal in panaw ku, hātiku in pangannal niyu magpinda-pinda in pikilan ku. Atawa bahaꞌ in pangannal niyu in maksud sin hinang ku magdūl sadja sin kanapsuhan ku. Ubus aku imiyan, “Huun”, ubus aku imiyan, “Diꞌ”.

18 Sagawaꞌ diꞌ aku maghinang sin biyaꞌ ha yan, sabab bang kamu mangandul da ha Tuhan subay isab kamu mangandul sin in bichara ku bunnal. Bang aku makabichara, “Huun”, diꞌ mahinang, “Diꞌ”. 19 Sabab hi Īsa Almasi, in Anak Tuhan, amu in piyagnasīhat kaniyu hinda Silas kay Timuti iban na sin baran ku, bang makaiyan na, “Huun”, diꞌ na mahinang, “Diꞌ”. In hi Īsa amuna in magpakitaꞌ sin kasabunnalan sin bichara sin Tuhan. 20 Sabab siya in dimihil kamakbulan sin katān paljanjian sin Tuhan. Hangkan dayn ha pasal sin nahinang hi Panghuꞌ Īsa Almasi makaiyan kitaniyu, “Amin”, pa Tuhan. Na, dayn ha sabab yan siyanglit natuꞌ in Tuhan. 21 Lāgiꞌ, in Tuhan amu tuud in dimihil kātuꞌniyu hugut atay tumattap ha Almasi. Iban Tuhan tuud in nagpīꞌ kātuꞌniyu mahinang sukuꞌ niya. 22 Dīhilan niya kitaniyu pangindanan sin in kitaniyu sukuꞌ niya, lāgiꞌ piyatulun niya in Rū sin Tuhan pa lawm atay natuꞌ. In Rū sin Tuhan amuna in pagparachayahan natuꞌ sin hirihil da kātuꞌniyu sin Tuhan in katān tiyatagama niya kātuꞌniyu.

23 Tuhan da in makaingat bang unu in ha lawm atay ku, iban siya in saksiꞌ natuꞌ sin hangkan aku walaꞌ nakakawn kaniyu pa Kurintu, sabab diꞌ aku mabayaꞌ dumihil kasusahan kaniyu bang ta kamu kapagꞌamahan. 24 Sagawaꞌ ayaw kamu magpikil sin pagꞌagihan namuꞌ kamu ha tungud sin pagꞌīman niyu bang biyaꞌ diin, sabab kaingatan namuꞌ mahugut na in īman niyu ha Panghuꞌ Īsa. In sabab hangkan kami naghinang timabang kaniyu, ha supaya sumūng in kakuyagan niyu.

2

1 Na, hangkan napikil ku diꞌ na aku magbalik mawn kaniyu dumā sakit atay amu in makasusa kaniyu, 2 sabab bang ku pasusahun in lawm atay niyu, hisiyu pa isab in dumihil kakuyagan kākuꞌ duun? Kamu na yan in dumihil kakuyagan kākuꞌ, sagawaꞌ biyaꞌ diin in kahinang niyu ha yan bang ta kamu dīrihilan kasusahan? 3 Kaingatan ku bang aku makuyag, tantu magad da isab kamu kumuyag katān. Sagawaꞌ bang aku mawn kaniyu dumā sakit atay, tantu masusa kamu. Damikkiyan masusa da isab in atay ku. Dihilan aku kasusahan sin manga tau amu in hiyuhuwat-huwat ku makarihil kākuꞌ kakuyagan. Hangkan sa piyarā ku in sulat nakauna mawn kaniyu. 4 Jagjag in lawm atay ku, sartaꞌ timūꞌ in luhaꞌ ku ha saꞌbu ku nagsusulat sin sulat ku mawn kaniyu. Sabab diꞌ tuud aku mabayaꞌ bang sumusa in lawm atay niyu. Sagawaꞌ in kabayaan ku kaingatan niyu bang biyaꞌ diin in lagguꞌ sin kasi-lasa ku kaniyu katān.

Subay nila na Ampunun in Tau dayn ha Dusa Nahinang Niya

5 In nahinang kangīan sin hambuuk tau duun kaniyu walaꞌ da tuud isab nakasakit sin lawm atay ku, sagawaꞌ in kamu atawa in kaibanan kaniyu, amu tuud in kiyarihilan tamak. Sagawaꞌ diꞌ na aku mamung ha pasal sin tau ini sin makasusa tuud ha atay. 6 Sabab sarang na in hukuman dīhil kaniya sin kamatauran duun kaniyu. 7 Na, bihaun, subay niyu na siya ampunun. Iban parayawa niyu na in atay niya, ha supaya diꞌ na mayan siya magsusa. Sabab bang lumanduꞌ na tuud in susa niya, adakalaꞌ butawanan niya na in īman niya. 8 Hangkan na, pangayuun ku tuud kaniyu pakitaan niyu sin bunnal-bunnal tuud in kasi-lasa niyu kaniya. 9 Na, in hangkan aku nagsulat kaniyu sin nakauna sabab in maksud ku panulay-sulay kaniyu, ha supaya ku kaingatan bang kamu magkahagad da sin katān daakan ku. 10 Na, bang awn tau ampunun niyu dayn ha dusa nahinang niya, ampunun ku da isab, sabab awn da kapatutan ku dayn ha Almasi. Minsan bukun aku in kiyarusahan niya, ampunun ku da, ha supaya dumayaw in kahālan sin manga jamaa ha langgal niyu. 11 Iban ha supaya da isab kitaniyu diꞌ kaakkalan sin Saytan Puntukan, sabab kiyaiingatan natuꞌ in katitipuhan sin maksud niya.

Na, Masusa hi Paul didtu ha Turuas

12 Na, manjari dimatung mayan aku pa dāira Turuas magnasīhat sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi, kītaꞌ ku sin dīhilan tuud aku sin Tuhan lugal duun magnasīhat. 13 Sagawaꞌ minsan bihādtu landuꞌ in kasusahan ku pasal walaꞌ ku kiyabaakan didtu in taymanghud natuꞌ hi Titus. Hangkan namaid na aku dayn ha manga tau didtu, ampa aku limaus na pa hulaꞌ Makidun.

In Tau Magpatanyag sin Pahāti Pasal sin Almasi

14 Sagawaꞌ malagguꞌ in pagsarang-sukul ku pa Tuhan. Sabab in kitaniyu, amu in naghahambuuk iban sin Almasi, tiyutundan kasaumulan sin Tuhan paagarun ha Almasi. Biyaꞌ kitaniyu hantang manga tau nahinang īpun sin Almasi, amu in diyaugan sin Almasi dayn ha pagbunuan, amu in tandaꞌ sin dimaug siya. In kitaniyu ini naraak sin Tuhan magpatanyag sin pahāti pasal sin Almasi pa mānusiyaꞌ katān. In pagpatanyag sin pahāti ini sumaplag pa katān hulaꞌ biyaꞌ sin hamut sin tuꞌnug sin kamanyan. 15 Lāgiꞌ, in kitaniyu biyaꞌ sin sapantun kamanyan amu in piyatuꞌnug sin Almasi. Magtuꞌnug in dayaw hamut tudju pa Tuhan. Iban in pahāti pasal sin Almasi karungugan sin tau katān, sibuꞌ da manga tau amu in tūp malappas dayn ha hukuman sin Tuhan iban sin manga tau amu in tūp siksaun ha lawm narkaꞌ. 16 Ampa in manga tau amu in tūp siksaun ha lawm narkaꞌ in pahāti pasal sin Almasi satruꞌ nila tuud. Diꞌ tuud sila mabayaꞌ dumungug. Sagawaꞌ in manga tau amu in tūp malappas dayn ha hukuman sin Tuhan, mabayaꞌ tuud sila dumungug sin pahāti yan, amu in pahāti makarihil kanila kabuhiꞌ salama-lama. Pagga bihān in guwaan sin tau, agun wayruun makaaku magpatanyag sin pahāti pasal sin Almasi. 17 Ampa in kami ini bukun biyaꞌ sin manga kaibanan amu in magnasīhat sin Parman sin Tuhan ha supaya makakawaꞌ sīn. Hīnang nila biyaꞌ dagangan in Parman sin Tuhan. Sagawaꞌ in kami bunnal-bunnal dayn ha lawm atay namuꞌ tuud in pagnasīhat namuꞌ, bilang daraakun sin Almasi, sabab Tuhan in tagdaakan kāmuꞌ, iban siya in kimikitaꞌ sin hinang namuꞌ.

3

In Sulat Katarrangan Mamaytaꞌ sin Bunnal hi Paul Naraak sin Almasi

1 Na, kalu bahaꞌ ha pikil niyu in kami magbantug na isab sin baran namuꞌ, ha supaya niyu kami taymaun. Saꞌ diꞌ kami maghinang bihān. Bukun kami biyaꞌ sin kaibanan tau. Bang kami mamisita kaniyu, diꞌ kami magkagunahan magdā sin manga sulat katarrangan mamaytaꞌ sin bunnal kami guru. Damikkiyan diꞌ namuꞌ kagunahan in manga sulat dayn kaniyu bang kami mamisita pa manga kawman dugaing. 2 In sulat kagunahan namuꞌ, amu in iyuukkil ha atay namuꞌ, way dugaing dayn sin ginhawa-baran niyu, sabab in pagpinda sin manga kawl-piil niyu pangitaan sin tau katān. Kakitaan nila magtūy in dayaw sin hinang namuꞌ kaniyu. Damikkiyan mahinang kamu pangindanan sin manga tau sin awn kapatutan namuꞌ magnasīhat pasal sin Panghuꞌ. 3 Kakitaan sin manga tau matampal tuud, in manga kamu yan amuna in biyaꞌ hantang sulat dayn ha Almasi, amu in piyapasulat kāmuꞌ. In sulat yan bukun sulat kaagi sin dawat, sumagawaꞌ kaagi sin Rū sin Tuhan, amu in Tuhan kariasali buhiꞌ salama-lama. Damikkiyan in sulat yan bukun iyukkil ha batu biyaꞌ sin piyagsulatan hi Nabi Musa, sagawaꞌ iyukkil niya ha lawm atay sin mānusiyaꞌ.

4 In sabab hangkan kami makatawakkal magbichara biyaꞌ ha yan, sabab sin pangandul namuꞌ pa Tuhan, amu in naug kātuꞌ dayn ha Almasi. 5 Diꞌ kami isab magpabawꞌ-bawꞌ sin in kami ini makagaus maghinang sin hinang namuꞌ ini. Tantu diꞌ mahinang bang dayn ha baran namuꞌ sadja. Sumagawaꞌ Tuhan in nagtabang kāmuꞌ. 6 Siya in nakarihil kāmuꞌ tabang, hangkan kami makagaus makapapanaw sin Paljanjian niya Baꞌgu. Bihaun in hirihil sin Tuhan ha manga mānusiyaꞌ bukun manga saraꞌ niya kiyasulat biyaꞌ sin atulan tagnaꞌ, sumagawaꞌ in hirihil niya amuna in Rū niya. In sabab hangkan in manga mānusiyaꞌ dihilan hukuman sin subay patayun, karnaꞌ pasal sin kiyasulat ha lawm sin atulan nakauna, sumagawaꞌ in sabab hangkan in mānusiyaꞌ makabaak kabuhiꞌ salama-lama karnaꞌ pasal sin Rū sin Tuhan.

Sarayaw-dayaw sin Paljanjian Nakauna, Marayaw pa in Paljanjian Baꞌgu

7 In saraꞌ sin Paljanjian Nakauna, amu in iyukkil sin Tuhan ha batu, tiyaymaꞌ hi Musa ha saꞌbu iyaagaran sin siꞌnag sin sahaya sin Tuhan. Manjari kiyugdan sin sahaya yan in bayhuꞌ hi Musa. Na diꞌ nila mapandang in bayhuꞌ niya, sabab nakalanduꞌ in silaw niya. Sagawaꞌ in sahaya walaꞌ da timatas duun ha bayhuꞌ niya. Na, bang in saraꞌ sin Paljanjian Nakauna, amu in makarihil sin kamatay iyaagaran sin sahaya dayn ha haddarat sin Tuhan tandaꞌ sin kusug sin kawasa niya, 8 labi pa in kusug sin kawasa sin Paljanjian Baꞌgu, amu in naug dayn ha Rū sin Tuhan. 9 Bang in Saraꞌ Awal makawasa minsan amuna in saraꞌ makarihil hukuman pa mānusiyaꞌ sin subay sila hilaruk pa lawm narkaꞌ, labi pa makawasa in Paljanjian Baꞌgu ini, karnaꞌ amuna yan in sabab hangkan kitaniyu itungun sin Tuhan way dusa. 10 In kasabunnalan niya in atulan sin Paljanjian Nakauna yan, minsan makusug in kawasa niya, liyuhan na sin atulan sin Paljanjian Baꞌgu amu labi in kawasa niya. 11 Bang biyaꞌ ha yan in kawasa sin atulan amu in limabay na, biyaꞌ diin bahaꞌ in kawasa sin atulan sin Paljanjian Baꞌgu amu in tumatas kasaumulan?

12 Na, ha antaraꞌ sin natatantu namuꞌ na sin diꞌ magkalawaꞌ in kasanglitan sin Paljanjian Baꞌgu, na way tuud bugaꞌ-bugaꞌ namuꞌ magnasīhat pasal sin Almasi. 13 Wayruun tiyatapuk namuꞌ. Bukun kami biyaꞌ kan Musa. Tiyampanan niya in bayhuꞌ niya ha supaya diꞌ kakitaan sin tau Israil bang kumūꞌ na iban mīg in sahaya dayn ha bayhuꞌ niya. 14 In manga tau Israil ha waktu yadtu, diꞌ sila makahāti. Lāgiꞌ sampay isab pa bihaun bang bachahun na in luun sin lawm Kitab Awal Jaman, biyaꞌ hantang tiyatabunan in pamikil nila. Manjari, in tampan yan diꞌ makawaꞌ dayn kanila. Subay sila magad ha Almasi ampa makawaꞌ supaya sila makahāti. 15 Huun, sampay pa bihaun apabila bachahun na sin bangsa Israil in siyulat ha Saraꞌ hi Musa diꞌ pa sila makahāti. In pamikil iban panghāti nila biyaꞌ sin hantang kiyalilibunan pa. 16 Sumagawaꞌ bang in tau hisiyu-siyu na, magpinda siya, ampa magad na ha Panghuꞌ, na, makahāti na siya, sabab īgan na dayn kaniya in tampan sin pikilan niya. 17 In nasabbut, “Panghuꞌ”, ha bichara yan amuna in Rū sin Tuhan. Na, hisiyu-siyu in karuunan sin Rū sin Tuhan, magtūy na siya makaluhaya magad ha Tuhan. 18 Manjari, in manga kitaniyu Almasihin, wayruun tampan sin bayhuꞌ natuꞌ, lāgiꞌ biyaꞌ kita sapantun samin magpakitaꞌ sin sahaya iban barakat sin Panghuꞌ. Manjari isab magsusūng in sahaya natuꞌ dayn ha tahun pa tahun. Pindahun kitaniyu sin Panghuꞌ supaya kitaniyu mabiyaꞌ na kaniya. In Panghuꞌ, amu in magpinda kātuꞌniyu, amuna in Rū sin Tuhan.

4

Landuꞌ Mahargaꞌ in Magnasīhat Pasal sin Almasi

1 Na, dayn ha sabab sin ulung sin Tuhan kāmuꞌ, in kami ini dīhilan hinang manghinduꞌ sin Paljanjian Baꞌgu. Hangkan, diꞌ magkapinda in tuyuꞌ namuꞌ manghinduꞌ. 2 Iban diꞌ tuud kami magtapuk sin unu-unu hinang namuꞌ. Diꞌ kami maghinang sin manga unu-unu na makasipug. Diꞌ kami mangakkal ha manga tau, iban walaꞌ namuꞌ piyabingkuk in Parman sin Tuhan. Gām mayan piyahantap namuꞌ tuud in pagpatanyag sin kasabunnalan, ha supaya kaamuhan in manga tau katān sin hinang namuꞌ, iban ha supaya isab wayruun sallaun nila sin addat namuꞌ, karnaꞌ Tuhan in limiling sin manga hinang namuꞌ. 3 Bang sawpama in Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi piyagnasīhat namuꞌ diꞌ kahātihan sin tau, na, amura in diꞌ makahāti in manga tau amu in masukuꞌ sin narkaꞌ ha susūngun. 4 In manga tau ini diꞌ magkahagad ha Panghuꞌ Īsa sabab in pikilan nila biyaꞌ sin hantang siyasauban kaagi sin Saytan Puntukan, amu in pagtuhanan sin manga tau dī ha dunya ini. Līlibun sila sin Saytan Puntukan dayn ha kasawahan, amu in Baytaꞌ Marayaw pasal sin kalagguan sin Almasi. Ampa duun ha Almasi piyanyataꞌ sin Tuhan in kajarihanan niya. 5 Karnaꞌ in piyagnasīhat namuꞌ bukun pasal sin baran namuꞌ, sagawaꞌ in piyagnasīhat namuꞌ pasal hi Īsa Almasi. Ha pagnasīhat namuꞌ siya tuud in Panghuꞌ, hāti in kami ini manga daraakun maghulas-sangsaꞌ kaniyu, karnaꞌ sabab sin lasa namuꞌ kaniya. 6 Hambuuk-buuk Tuhan in nagparman ha waktu tagnaꞌ piyapanjari niya in dunya. Laung niya, “Maawn na in kasawahan ha lawm sin katigidluman.” Amura isab in Tuhan dumihil kasawahan pa lawm pikilan natuꞌ, ha supaya natuꞌ kahātihan marayaw in sahaya iban dayaw sin Tuhan amu in duun niya piyanyataꞌ ha bayhuan sin Almasi.

7 Malayngkan, in kami ini bukun mahargaꞌ, sagawaꞌ in hinang piyangandul kāmuꞌ, amu in magnasīhat pasal sin Almasi, landuꞌ tuud mahargaꞌ. In kami ini pagluluunan biyaꞌ sin sapantun bingkiꞌ, amu in bukun mahargaꞌ iban hangkarayꞌ da mabagbag, sagawaꞌ in piyangandul kāmuꞌ mahargaꞌ tuud. Na, dayn didtu kaingatan sin tau katān sin in kami bukun sangat-kawasa, sagawaꞌ hambuuk-buuk da Tuhan.

Landuꞌ Mahunit in Magnasīhat Pasal sin Almasi

8 Minsan kami mawmu pagkugdanan kasusahan walaꞌ tuud kami isab naraug sin kasusahan yan. Iban minsan awn waktu magkalingug in pikilan namuꞌ pasal sin kahālan namuꞌ, walaꞌ da isab nalawaꞌ in huwat-huwat namuꞌ pa Tuhan. 9 Lāgiꞌ, minsan kami pīpinjalaꞌ sin manga tau, walaꞌ tuud isab kami piyasāran sin Tuhan. Iban minsan in pagbinasa kāmuꞌ agun-agun na hikamatay kāmuꞌ, malayngkan, walaꞌ da kami nagmula. 10 In ginhawa-baran namuꞌ ini limalanggal sadja sin bakas kiyalabayan hi Īsa, amu in daran sadja ha lawm kapiligruhan sin kamatay. Sagawaꞌ minsan bihādtu masi da kami buhiꞌ sabab sin tabang niya kāmuꞌ, ampa in baran namuꞌ, amu in magpakitaꞌ pa manga tau sin in siya masi buhiꞌ. 11 Saumul namuꞌ buhiꞌ, diꞌ kami magkaīg dayn ha lawm kapiligruhan sin kamatay sabab-karnaꞌ sin pagꞌagad namuꞌ kan Īsa, ha supaya dī ha anggawtaꞌ-baran namuꞌ ini, baran mānusiyaꞌ da, hikapakitaꞌ sin Tuhan pa manga tau, sin in Panghuꞌ Īsa amu in tuburan sin kabuhiꞌ. 12 Daran kami ha lawm kapiligruhan sin kamatay sabab sin pagnasīhat namuꞌ, saꞌ diꞌ da maunu, bang mayan in uwian niya makabāk kamu kabuhiꞌ salama-lama.

13 In kami ini magparachaya ha Tuhan, hangkan magpatanyag kami sin Baytaꞌ Marayaw. In pagparachaya namuꞌ biyaꞌ da sin pagparachaya sin tau amu in kiyasulat ha Kitab Jabur, amu agi,

“Magparachaya aku ha Tuhan, hangkan aku magpamahalayak sin pasal niya.”

14 Kaingatan namuꞌ sin in Tuhan, amu in nagbuhiꞌ nagbalik ha Panghuꞌ Īsa dayn ha kamatay amura isab in magbuhiꞌ magbalik kātuꞌniyu dayn ha kamatay ha waktu susūngun, sabab in kitaniyu sukuꞌ hi Īsa. Pagꞌubus ampa kami papagdunganun sin Tuhan iban kamu mangarap duun ha haddarat niya. 15 Siyandalan namuꞌ in katān kabinsanaan ini sabab kamu in pīpikil namuꞌ, ha supaya magtataud in tau tumaymaꞌ sin tabang dakulaꞌ dayn ha Tuhan. Na, bang tumaud na in tumaymaꞌ, tumaud da isab in magsarang-sukul pa Tuhan sartaꞌ sumūng na in pagpudji sin tau kaniya.

16 Hangkan diꞌ namuꞌ tuud butawanan in tuyuꞌ namuꞌ ha unu-unu hinang namuꞌ pa Tuhan. Minsan in anggawtaꞌ-baran namuꞌ maglalaas iban maglalamma, malayngkan, in īman namuꞌ pa Tuhan magsusūng dayn ha adlaw pa adlaw. 17 Karnaꞌ in kabinsanaan niyananam namuꞌ ini minsan diꞌ bistahun sabab maglabay da. Sagawaꞌ in tungbas niya amu in karayawan nanamun namuꞌ ha adlaw mahuli, salama-lama iban diꞌ mapulaꞌ-pulaꞌ, labi tuud malagguꞌ dayn sin kabinsanaan niyananam namuꞌ. 18 Sabab bukun malagguꞌ ha atay namuꞌ in manga unu-unu kakitaan natuꞌ dī ha dunya, sagawaꞌ amu in manga pahalaꞌ amu in diꞌ natuꞌ pa kakitaan ha bihaun. Pasal in manga unu-unu amu in kakitaan natuꞌ bihaun diꞌ da tumatas malugay, sagawaꞌ in manga pahalaꞌ, amu in diꞌ natuꞌ pa kakitaan ha bihaun, tumatas kasaumulan.

5

In Anggawtaꞌ-baran amu in Buhiꞌ Kasaumulan

1 Iban hangkan bihādtu, sabab kiyaiingatan namuꞌ sin minsan in anggawtaꞌ-baran namuꞌ ini amu in biyaꞌ sapantun bāy-bāy kūbung-kūbung, malubu da, bang kitaniyu mapatay na, kaingatan ta dihilan da kitaniyu sin Tuhan anggawtaꞌ-baran dugaing, tuurun niya hinangun, amu in hulaan natuꞌ kasaumulan didtu ha surgaꞌ. 2 Na, hangkan bihaun magsusa kitaniyu, karnaꞌ landuꞌ in bayaꞌ ta kasangunan sin anggawtaꞌ-baran dayn ha surgaꞌ. 3 Iban hangkan kita mabayaꞌ sin baran bihādtu, ha supaya bang kita mapatay na, in nyawa natuꞌ bukun na biyaꞌ sapantun hambuuk tau naghuhubuꞌ. 4 Manjari, ha salugay kitaniyu naghahantiꞌ ha manga kūbung-kūbung ini, amu in anggawtaꞌ-baran natuꞌ, magꞌaluhuy kitaniyu, sabab bang ta nanamun biyaꞌ kita kiyagipitan sin langit iban lupaꞌ. Bukun in kabayaan natuꞌ mamutawan dayn ha anggawtaꞌ-baran natuꞌ ini. Sagawaꞌ in kabayaan natuꞌ hisuꞌlug na magtūy in anggawtaꞌ-baran natuꞌ amu in dayn ha surgaꞌ ha supaya in anggawtaꞌ-baran natuꞌ bihaun, amu in sipat kamatay mapinda na magtūy pa anggawtaꞌ-baran amu in buhiꞌ kasaumulan. 5 Tuhan in magkabayaan sin in anggawtaꞌ-baran natuꞌ ini mapinda pa anggawtaꞌ-baran dugaing ha susūngun. Piyatulun niya in Rū niya pa lawm atay natuꞌ amu in pagparachayahan sin hirihil kātuꞌniyu sin Tuhan in katān kiyatagama niya kātuꞌ.

6 Hangkan diꞌ tuud malawaꞌ in īman natuꞌ. Kaingatan natuꞌ sin salugay natuꞌ simasangun pa ha anggawtaꞌ-baran natuꞌ ini bihaun, diꞌ pa kitaniyu makapaghambuuk-hulaan iban sin Panghuꞌ. 7 Manjari, minsan unu-unu in hinang natuꞌ, kahagarun natuꞌ in Panghuꞌ dayn ha adlaw pa adlaw sabab sin kusug sin īman ta kaniya, minsan in siya diꞌ pa kakitaan natuꞌ. 8 Tantu diꞌ tuud malawaꞌ in īman natuꞌ kaniya. Mabayaꞌ na tuud kitaniyu mamutawan dayn ha anggawtaꞌ-baran natuꞌ ini, diꞌ na lumugay dī ha dunya bang mayan kitaniyu makapaghambuuk na hulaan iban sin Panghuꞌ. 9 Sumagawaꞌ minsan kita dī ha dunya atawa didtu na ha surgaꞌ, wayruun dugaing iyaangut natuꞌ bang bukun huminang sin unu-unu makasulut ha atay niya. 10 Sabab in kitaniyu katān mamayhuꞌ da pa Almasi bang maabut na in waktu in kitaniyu hukumun niya. Tungbasan niya kitaniyu pakaniya-pakaniya sin unu-unu na mangīꞌ-marayaw nahinang natuꞌ dī ha dunya.

In Kapagdayaw sin Manga Mānusiyaꞌ iban sin Tuhan Sabab-karnaꞌ sin Almasi

11 Kaingatan namuꞌ sin in paghukum sin Panghuꞌ ha manga mānusiyaꞌ sangat makabugaꞌ. Hangkan magtūyuꞌ tuud kami mamaytaꞌ ha manga tau sin subay sila magparachaya ha Almasi. Kaingatan tuud sin Tuhan in kawl iban piil namuꞌ marayaw, pasal nasusūd niya in lawm atay namuꞌ. Na, in kabayaan ku kaingatan niyu isab ha lawm sin atay niyu bang biyaꞌ diin in palangay ku. 12 Sagawaꞌ ayaw kamu magpikil sin mabayaꞌ na kami isab kumawaꞌ kabantugan pa baran namuꞌ. Bukun tuud. Saꞌ nagbichara kami sin biyaꞌ ha yan ha supaya awn hikapagbantug niyu pasal namuꞌ, iban ha supaya awn hikasambung niyu ha manga tau amu in magbantug sadja sin pasal sin dayaw dagbus sin tau sagawaꞌ bukun sin addat-tabīat sin tau. 13 Awn manga tau magꞌiyan sin in kami ini, bang magbichara, bukun ha lawm sayu. Na, sari na, diꞌ da maunu. Bang mayan minsan kami nabiyaꞌ ha yan karnaꞌ Tuhan in lagguun. Na, laung sin kaibanan isab, ha lawm sayu in pagbichara namuꞌ, na in yan hikarayaw kaniyu. 14 In puun-sabab hangkan kami nagtuyuꞌ tuud biyaꞌ ha ini sabab sin kasi-lasa sin Almasi kāmuꞌ. Magsabunnal na tuud kami sin hambuuk da siya in miyatay gantiꞌ sin manga mānusiyaꞌ katān. Hangkan, in kitaniyu katān mānusiyaꞌ biyaꞌ da isab sin hantang miyatay. 15 Na, pagga in Almasi miyatay sabab-karnaꞌ sin mānusiyaꞌ katān, hangkan in kitaniyu amu in buhiꞌ pa, subay diꞌ magpikil sadja sin hikarayaw pa baran natuꞌ, sagawaꞌ subay in pikilun taniyu huminang sin kabayaan niya, amu in miyatay iban nabuhiꞌ nagbalik ha sabab taniyu.

16 Na, ha bihaun napinda na tuud in pangatud namuꞌ ha manga tau bang biyaꞌ diin in kajarihanan nila. Bukun na biyaꞌ sin tagnaꞌ, bukun na biyaꞌ sin pikilan sin kamatauran tau bihaun. Sabab in tagnaꞌ minsan in Almasi, pangannal namuꞌ wayruun kapūsan niya, sagawaꞌ bihaun napinda na tuud in pikilan namuꞌ pasal niya. 17 Sabab hisiyu-siyu in tau himambuuk na kaniya tantu napinda na tuud siya. Biyaꞌ siya hantang baꞌgu piyagꞌanak. In kajarihanan niya sin tagnaꞌ amu in kajarihanan mangīꞌ mapinda na pa kajarihanan baꞌgu, kajarihanan marayaw. 18 Na, in katān ini hīnang sin Tuhan, dayn ha pasal hi Īsa. In kitaniyu amu in bakas banta sin Tuhan diyayaw niya na, nahinang na bagay niya. Iban in kami kiyawakilan niya magpatanyag sin palihālan bang biyaꞌ diin in kapagdayaw sin manga mānusiyaꞌ iban sin Tuhan. 19 In piyagnasīhat namuꞌ ini pasal sin maksud sin Tuhan dumayaw sin manga mānusiyaꞌ katān dayn ha sabab sin kamatay sin Almasi. Way na tiyumtum sin Tuhan in manga karusahan nahinang kaniya sin manga mānusiyaꞌ hipaghukum kanila. Iban kiyabugsuꞌ kāmuꞌ sin Tuhan in hinang magpahāti sin palihālan bang biyaꞌ diin in kapagdayaw sin manga mānusiyaꞌ iban siya. 20 Na, manjari in kami ini kiyawakilan sin Almasi magnasīhat kaniyu. Hangkan bang kami mamichara kaniyu saliꞌ da tuud yan baran sin Tuhan in nagsuwara kaniyu. Na, pagga in manga kami ini wakil sin Almasi, junjungun namuꞌ kaniyu pababaa in pangatayan niyu, ha supaya kamu dayawun na sin Tuhan. 21 In Almasi wayruun tuud dusa niya, sagawaꞌ dayn ha pasal natuꞌ piyatanggung kaniya sin Tuhan in manga karusahan natuꞌ, ha supaya dayn ha paghambuuk natuꞌ iban sin Almasi itungun kita sin Tuhan tau mabuntul biyaꞌ sin kabuntul sin Tuhan.

6

In Īman sin Tau Bunnal Daraakun sin Tuhan

1 Na, pagga kami nagtaayun na iban sin Tuhan maghinang sin hinang niya, pangayuun namuꞌ kaniyu, ayaw niyu tuud luppasa in tulung-tabang natabuk niyu dayn ha Tuhan. 2 Dunguga niyu in kiyaparman sin Tuhan ha lawm Kitab, amu agi,

“Pagꞌabut sin waktu ku magpakitaꞌ kaniyu sin karayawan, iyasip ta kamu.

Pagꞌabut sin waktu lappasun ta kamu, tiyabang ta kamu.”

Hangkan, laung ku kaniyu, dungug kamu. Amu na ini in adlaw giyantaꞌ sin Tuhan hipakitaꞌ niya in kasi-lasa niya. Amu na ini in adlaw sin kalappasan niyu dayn ha hukuman sin dusa.

3 Diꞌ kami mabayaꞌ sin awn tau makaiyan mangīꞌ in hinang namuꞌ, hangkan tumuyuꞌ kami ha supaya in hinang namuꞌ diꞌ makalubu sin bayaꞌ sin tau magad ha Panghuꞌ. 4 Lāgiꞌ unu-unu in hinangun namuꞌ piyakitaꞌ namuꞌ sin in kami daraakun sin Tuhan, karnaꞌ tiyuyuan namuꞌ īmanan in katān kabinsanaan, kasusahan iban kasigpitan. 5 Bakas kami piyaglubakan, piyajīl iban piyagtabangan bīnasa sin manga tau jahulakaꞌ, sagawaꞌ nagpasād sadja kami. Landuꞌ mataud in hinang namuꞌ, lāgiꞌ awn waktu diꞌ kami magpakatūg iban way pagkaun. 6 Manjari, dayn ha kasuchihan sin pangatayan namuꞌ, dayn ha ingat, pagsabal iban dayaw kasuddahan napakitaꞌ namuꞌ sin in kami daraakun sin Tuhan, damikkiyan napakitaꞌ namuꞌ dayn ha kawasa sin Rū sin Tuhan iban bunnal-bunnal in lasa namuꞌ dayn ha atay putiꞌ. 7 Piyasampay namuꞌ in amānat pasal sin kasabunnalan, lāgiꞌ dihilan kami kawasa sin Tuhan. Na, dayn didtu isab kakilāhan sin tau, in kami bunnal daraakun sin Tuhan. Bang hidalil pa sundalu, in kabuntulan sin kawl-piil namuꞌ, amu in biyaꞌ sapantun panyap namuꞌ, amu in hipangatu namuꞌ ha kuntara iban hipanampan sin baran namuꞌ. 8 In kami ini masuhul karihilan kalagguan, masuhul isab karihilan kaayban, ubus kami bicharahun pa mangīꞌ, ampa na isab kami bantugun. In kami ītung manga putingan, malayngkan kasabunnalan in bībichara namuꞌ. 9 Biyaꞌ kami hantang way kabantugan sin ngān namuꞌ, malayngkan kaingatan kami sin katān. Mahumu kami nakananam sin kamatay, sagawaꞌ biyaꞌ na sin kīkitaꞌ niyu in kami buhiꞌ da. Minsan kami nimanam binsanaꞌ, walaꞌ da kami miyatay. 10 Minsan kami dihilan kasusahan masi-masi da kami makuyag. Miskin tuud kami, sagawaꞌ mataud isab in tau in taga altaꞌ kakkal pasal dayn kāmuꞌ. Biyaꞌ hantang wayruun unu-unu namuꞌ dī ha dunya, malayngkan in unu-unu katān asal sukuꞌ namuꞌ.

In Kabayaan hi Paul Hipakitaꞌ sin Tau Kurintu in Lasa Nila Kaniya

11 Manga kabagayan namuꞌ ha hulaꞌ Kurintu, tiyumanan namuꞌ na kamu minsan niyu ukayun in lawm atay namuꞌ. Malasa tuud kami kaniyu dā dayn ha lawm atay. 12 Way da isab naīg in lasa namuꞌ kaniyu, sagawaꞌ in kamu biyaꞌ way na lasa niyu kāmuꞌ. 13 Bihaun in bichara ku kaniyu, sīngud ta kamu saliꞌ anak ku. Hangkan, laung ku kaniyu, pakitaan niyu in lasa niyu kāmuꞌ, biyaꞌ sin lasa namuꞌ kaniyu.

In Kabayaan hi Paul Lumayuꞌ in Tau Kurintu dayn ha Unu-unu Mangīꞌ

14 Ayaw kamu dumā maghambuuk iban sin manga tau diꞌ magparachaya, karnaꞌ in yan diꞌ makajari. Biyaꞌ da sin marayaw iban mangīꞌ, diꞌ da makapaglamud. Diꞌ makapaghambuuk in masawa iban sin tigidlum. 15 Diꞌ makapagsulut in Almasi iban sin Saytan Puntukan. Hangkan diꞌ makapaghambuuk atay in tau magparachaya kan Īsa iban sin tau diꞌ magparachaya. 16 In Bāy sin Tuhan diꞌ makajari pagsumbahan ha manga barhalaꞌ, amu in pagsumbahun sin manga tau kaibanan. Karnaꞌ in kasabunnalan niya, kitaniyu na sa yan in pagꞌiyanun Bāy sin Tuhan, sabab hiyulaan kitaniyu sin Tuhan, amu in Tuhan buhiꞌ kariasali salama-lama. Biyaꞌ na sin kiyaparman sin Tuhan amu agi,

“Maghulaꞌ aku ha lawm sin manga tau sukuꞌ ku. Maghulaꞌ aku duun kanila. Aku in Tuhan nila, iban sila na in tau ku.”

17 Na, pagga biyaꞌ ha yan in kabayaan sin Tuhan hangkan nagparman pa isab siya, amu agi,

“Subay kamu mīg dayn ha manga tau diꞌ magparachaya.

Butas na kamu dayn kanila.

Ayaw kamu lumamud ha manga hinang unu-unu na makarihil tamak-tawktuk ha atay niyu

bat ta kamu mataymaꞌ.

18 Aku in Amaꞌ niyu iban kamu in manga anak ku usug-babai.” Na, amuna yan in Parman sin Panghuꞌ Tuhan Sangat-kawasa.

7

1 Pagga in katān ini kiyajanjiꞌ sin Tuhan kātuꞌniyu, manga bagay ku kalasahan, hangkan subay natuꞌ suchihun in anggawtaꞌ natuꞌ iban atay natuꞌ dayn ha unu-unu mangīꞌ. Subay palayuun dayn kātuꞌ in katān makarihil kātuꞌ tamak amu in hinang iban pikilan mangīꞌ, iban subay kitaniyu magmabugaꞌ pa Tuhan ha supaya jumukup tuud in kasuchihan sin lawm atay.

In Kakuyagan hi Paul Sabab-karnaꞌ sin Manga Tau Kurintu

2 Pakitaan niyu in lasa niyu kāmuꞌ, karnaꞌ walaꞌ kami nakahinang kasāan ha manga tau duun kaniyu minsan kansiyu. Way tuud tau minsan hambuuk in narā namuꞌ pa kangīan, lāgiꞌ wayruun tau kiyaakkalan namuꞌ supaya makawaꞌ namuꞌ in unu-unu niya. 3 Bukun ini piyamung ku bat pagꞌamahan ta kamu, karnaꞌ biyaꞌ na sin kiyapamung ku nakauna, malasa kami kaniyu, dā dayn ha lawm atay, iban buhiꞌ patay magꞌunung-unung kitaniyu. 4 Dakulaꞌ in pangandul ku kaniyu. Iban dakulaꞌ isab in pagbantug ku ha pasalan niyu. Hangkan minsan mataud in kasigpitan namuꞌ, masi-masi da in hugut sin lawm atay ku. Hipuꞌ aku sin kakuyagan ha pasal niyu.

5 (Talusun ku na in suysuy ku pasal sin tulak namuꞌ dayn ha Turuas.) Minsan kami dimatung na pa hulaꞌ Makidun masi da kami kiyukugdan sin kasusahan. Way paghundung. Diyatungan kami lingug indaginis. Diyā kami sin manga tau naglugat nagkalu. Diyatungan kami kahanggawan. 6 Sumagawaꞌ maingat in Tuhan magpataptap sin atay sin manga tau nasususa, hangkan sa piyakari niya hi Titus mari pa Makidun. Manjari, pagdatung hi Titus kiyūgan tuud in atay namuꞌ. 7 Bukun sadja isab in pagdatung niya in nakapakuyag kāmuꞌ, sumagawaꞌ kimuyag da isab kami sin baytaꞌ niya sin kaagi niyu nagtabang kaniya nagpataptap sin atay niya. Namaytaꞌ siya isab sin bayaꞌ niyu kunuꞌ dumā magkitaꞌ kākuꞌ. Dakulaꞌ kunuꞌ in susun niyu iban matuyuꞌ kamu mamawgbug kākuꞌ. Na, pagdungug ku sin baytaꞌ hi Titus, simūng tuud in kakuyagan sin atay ku.

8 Manjari, minsan in sulat ku yan, nakarihil kasusahan kaniyu, walaꞌ aku nagsusa pasal sin nasulat ku. Bunnal, nasusa isab aku pagꞌingat ku sin in sulat ku nakarihil kaniyu kasusahan. Sagawaꞌ dayꞌ-dayꞌ da in kasusahan niyu. 9 Hangkan bihaun makuyag aku bukun pasal kiyarihilan ta kamu kasusahan ha lawm atay niyu, sumagawaꞌ pasal in kasusahan niyu yan nakapinda sin laku-tabiat niyu. In kasusahan yan, Tuhan in naggantaꞌ ha supaya kamu makabaak karayawan. Hangkan bang niyu pikilun tuud marayaw, in kauwian sin sulat namuꞌ kaniyu bukun kangīan sumagawaꞌ karayawan. 10 Karnaꞌ in kasusahan, amu in piyaratung sin Tuhan pa mānusiyaꞌ ha supaya mapinda in lawm atay nila, amu in makarā kanila pa kalappasan, mapuas dayn ha hukuman sin Tuhan. Na, diꞌ in mānusiyaꞌ magsusun sin pasal yan. Sagawaꞌ in kasusahan amu in piyaratung sin mānusiyaꞌ pa baran nila, amu in makarā kanila pa kasiksaan ha lawm narkaꞌ. 11 Na, pikila niyu ba, dayn ha kasusahan kiyalabayan niyu piyauplut dayn duun sin Tuhan in karayawan. Bihaun napinda na tuud in kajarihanan niyu. Ha tagnaꞌ diꞌ kamu magparuli, sagawaꞌ bihaun piyaruli niyu na. Tiyuyuan niyu tuud piyakitaꞌ sin wayruun sababan kawaan kamu dusa. Diyugalan kamu pasal sin hinang mangīꞌ sin tau yan. Miyugaꞌ kamu pasal sin dusa nahinang niya. Lāgiꞌ mabayaꞌ na kamu magkitaꞌ iban aku. Mabayaꞌ kamu sin kasulutan aku kaniyu. Damikkiyan magtūy kamu nangdihil kasāan ha tau mangīꞌ yan. Tantu piyakitaꞌ niyu na sin puas kamu dayn ha parakalaꞌ yan. Way tuud lamud niyu ha dusa sin tau yan.

12 Na, ha waktu yadtu nagsulat aku kaniyu, in maksud ku bukun sadja pasal sin tau nakarusa atawa amu in tau kiyarusahan. Malayngkan siyulat ku yan, ha supaya kaingatan niyu ha pangitaꞌ sin Tuhan, bang biyaꞌ diin in kahandak niyu nagparuli kāmuꞌ. 13 Hangkan in katān nahinang niyu yan, nakarihil tuud kāmuꞌ kakuyagan.

Sartaꞌ kiyaganapan pa in kakuyagan namuꞌ sabab napasannyang sin kamu katān in lawm atay hi Titus. In hi Titus kiyūgan tuud sabab karnaꞌ niyu. 14 Asal biyantug ta kamu kan Titus ha waktu walaꞌ pa siya nakabisita kaniyu. Na, magsukul aku sin walaꞌ niyu aku piyarapatan. Asal, in bichara ku kaniyu bunnal sadja. Damikkiyan in pagbantug ku kan Titus pasal niyu timandaꞌ da isab in kasabunnalan. 15 Hangkan in lasa niya kaniyu magsusūng, bang niya pagkatumtuman in lunuk sin atay niyu kumahagad sin paghinduꞌ niya. Iyasip niyu marayaw minsan kamu hiyahanggaw. 16 Dakulaꞌ tuud in kakuyagan ku, sabab makapangandul aku kaniyu ha wayruun hawal-hawal ku.

8

In Tau Makidun Nahinang Suntuan Dumihil Tutulungan

1 Na, bihaun manga taymanghud namuꞌ, kabayaan namuꞌ hipaingat kaniyu in guwaan sin tulung-tabang sin Tuhan ha manga jamaa Almasihin didtu ha hulaꞌ Makidun. 2 Sabab minsan sila diyatungan kasigpitan dakulaꞌ panulay-sulay sin īman nila, diꞌ da kaliyuhan in kakuyagan nila, hangkan minsan landuꞌ in kamiskinan nila masi-masi wayruun pagꞌūg nila dumihil tabang ha manga pagkahi nila Almasihin magkagunahan. 3 Aku na tuud ini in saksiꞌ sin tuyuꞌ nila dumihil sin pila-pila na kagausan nila, iban minsan labi pa dayn ha kagausan nila. Iban dayn ha tulus-ihilas sin atay nila. 4 Nangayuꞌ tuud sila kāmuꞌ bang mān sila dihilan palsukuan tumabang ha pagkahi natuꞌ sukuꞌ sin Tuhan didtu ha hulaꞌ Yahudiya. 5 Walaꞌ tuud kami nagniyat sin bihādtu in dayaw sin tabang nila, sabab bukun sadja isab sīn in tabang nila, sagawaꞌ in labi awla na tuud muna-muna biyugsuꞌ nila in baran nila pa Tuhan Panghuꞌ taniyu. Pagꞌubus ampa nila iyaagad tuud in unu-unu kabayaan namuꞌ, sabab amuna in kabayaan sin Tuhan kanila. 6 Marayaw tuud in nahinang sin manga tau yan, hangkan napikil namuꞌ marayaw bang kamu tumalus sin hinang niyu magdihil tutulungan ha manga pagkahi niyu magkagunahan. Manjari, pagga in hi Titus, amu in timagnaꞌ sin hinang niyu yan, diyaak namuꞌ siya palanjalun niya in pagtabang niya kaniyu, ha supaya matalus in pagdihil niyu tutulungan, amu in hinang guwaꞌ dayn ha kasi-lasa. 7 Asal in kamu yan diꞌ kaliyuhan ha manga hinang karayawan katān. Mahugut in īman niyu, mapanday kamu maghimumūngan, jukup in ingat niyu. Matuyuꞌ tuud kamu tumabang ha pagkahi niyu iban landuꞌ tuud in kasi-lasa niyu kāmuꞌ. Na, hangkan in kabayaan namuꞌ diꞌ tuud isab kaliyuhan in dayaw niyu magdihil tutulungan amu in hinang guwaꞌ dayn ha kasi-lasa.

8 Malayngkan, ayaw kamu magpikil sin in bichara ku yan uldin kaniyu. Bukun tuud, sagawaꞌ, suysuyan ta kamu sin tuyuꞌ sin manga tau Makidun magmura ha supaya niyu singuran, ampa dayn didtu mapakitaꞌ niyu isab kāmuꞌ bang bunnal in kasi-lasa niyu ha manga pagkahi niyu. 9 Karnaꞌ kiyaiingatan niyu na bang biyaꞌ diin in dayaw sin tulung-tabang sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. In siya asal jukup ha daya unu-unu katān, sagawaꞌ dayn ha pasal niyu, binīn niya in daya niya ha surgaꞌ, atas niya nimanam sin parasahan sin hambuuk mānusiyaꞌ miskin, ha supaya in kamu dihilan palsukuan sin daya sabunnal naug dayn kaniya, amu in daya tumatas salama-lama.

In Maksud sin Pagpangayuꞌ Tutulungan

10 Na, ini in hikahulug ku pikilan kaniyu. Marayaw tuud hitūy niyu in tiyagnaan niyu hīnang sin tahun limabay yaun. Kamu tuud in nakauna dayn ha katān nagtagnaꞌ dumihil tutulungan ha manga pagkahi niyu ha lawm kasigpitan. Iban kamu in nakatagnaꞌ nagpikil sin pagdihil tutulungan ini. 11 Na, hangkan lanjalan niyu tuud yan sampay niyu matalus in hinang yan. Subay in tuyuꞌ niyu tumalus sin hinang yan, biyaꞌ da isab sin tuyuꞌ niyu tagnaꞌ nagparu ha yan. Iban in pagdihil niyu isab tutulungan, subay ha tungud sin kagausan niyu. 12 Sabab bang niyu tuyuan magdihil dayn ha tulus-ihilas sin atay niyu taymaun sin Tuhan in dīhil niyu bang mān niyu kagausan da. Way kamu isab diyaak magdihil sin wayruun duun kaniyu.

13-14 Iban bukun in maksud sin pagpangayuꞌ tutulungan ini, bat dihilan ta kamu kasigpitan, ha supaya sumannyang in manga kaibanan. Sagawaꞌ, pagga kamu isab labi-labihan ha bihaun, na tūp da isab tumabang kamu ha manga kiyasisigpitan. Sakali in kamu amu in labi-labihan bihaun, bang maabut na in waktu, in kamu kulang-kabus, sumubli sila tumabang kaniyu. Na, dayn ha bihādtu sibuꞌ-sibuꞌ da kamu nagtulung-tiyulungi. 15 Biyaꞌ da isab sin kiyabaytaꞌ ha Kitab Awal Jaman amu agi,

“In tau nakatipun mataud kakaun, wayruun labi makapin kaniya, ampa in tau hangkatiyuꞌ in natipun, wayruun kulang kaniya.”

Tau Kapangandulan in Magdā sin Tutulungan

16 Magsarang-sukul kami pa Tuhan nakarihil siya pikilan kan Titus ha supaya siya matuyuꞌ tumabang kaniyu biyaꞌ da isab sin tuyuꞌ namuꞌ. 17 Landuꞌ tuud in bayaꞌ niya tumabang kaniyu, sabab iyasubu namuꞌ mayan siya bang siya mabayaꞌ mawn kaniyu, magtūy siya timanguꞌ. Iban dayn ha kūg-bayaꞌ niya tuud in pagkawn niya kaniyu. 18 Paagarun namuꞌ da isab kan Titus in hambuuk taymanghud taniyu, amu in piyagꞌaaddatan tuud sin manga jamaa Almasihin ha kahulaan katān, sabab sin pagnasīhat niya sin Baytaꞌ Marayaw. 19 Iban siya da isab in napīꞌ sin manga jamaa Almasihin naraak magꞌiban kāmuꞌ tumulak pakain-pakain magdā sin manga tutulungan pa manga taymanghud kiyasisigpitan ha hulaꞌ Yahudiya. Biyaꞌ ha yan in hinang namuꞌ ha supaya lagguun sin manga tau in Panghuꞌ taniyu iban ha supaya da isab mapakitaꞌ in tuyuꞌ namuꞌ tumabang ha manga tau. 20 Iyaayaran namuꞌ tuud marayaw in sīn tutulungan mataud ini, ha supaya diꞌ kami mabichara pa mangīꞌ sin manga tau ha pasal ini. 21 In maksud namuꞌ ini wayruun dugaing dayn sin huminang sin unu-unu mabuntul, bukun sadja ha pangatud sin Tuhan, sagawaꞌ sampay na ha pangatud sin manga mānusiyaꞌ.

22 Na, hangkan paagarun namuꞌ in hambuuk taymanghud taniyu ini magꞌiban kanda Titus. In siya ini nakamataud namuꞌ na kiyasulayan in tuyuꞌ niya ha katān hinang niya. Lubaꞌ na ha bihaun labi na tuud in tuyuꞌ niya, sabab diꞌ siya magduwa-ruwa pikilan ha pasal niyu. 23 Na, in biyaꞌ pasal hi Titus, in siya yan iban ku, amu in tumabang kākuꞌ maghulas-sangsaꞌ kaniyu. Ampa in manga taymanghud taniyu kaibanan amu in magꞌiban kan Titus, in sila yan manga wakil dayn ha manga jamaa Almasihin. In hinang nila yan dumihil kalagguan ha Almasi. 24 Bang sila dumatung na mawn kaniyu, pakitaan niyu kanila in kasi-lasa niyu kanila, ha supaya matantu sin manga jamaa Almasihin katān in lasa niyu bunnal, iban bunnal da isab in pagbantug namuꞌ pasal niyu.

9

1 Ha pikil ku minsan aku diꞌ na magsulat kaniyu pasal sin tutulungan hipaparā madtu pa manga pagkahi natuꞌ sukuꞌ sin Tuhan ha hulaꞌ Yahudiya. 2 Kiyaiingatan ku sin mabayaꞌ kamu tuud tumabang. Amu na yan in sabab hangkan ta kamu biyantug pa manga tau Makidun laung ku, “In manga taymanghud ta ha hulaꞌ Akaya asal na saddiya tumabang dayn sin tahun pa nakalabay yaun.” Na, pagdungug nila ha pasal sin kūg-bayaꞌ niyu tumabang, miyayaꞌ da isab in kamatauran kanila tumabang. 3 Manjari yaun na bihaun piyakawn ku kaniyu in manga taymanghud natuꞌ hinda Titus tumabang kaniyu magsakap sin tutulungan niyu ha supaya in pagbantug namuꞌ ha pasal niyu diꞌ da mayan karapatan, sumagawaꞌ biyaꞌ na sin kiyapamung ku, asal kamu saddiya. 4 Makasipug tuud bang in manga tau Makidun magad kākuꞌ pa hulaꞌ niyu, sakali bukun pa saddiya in tutulungan niyu, biyaꞌ sin kiyabaytaꞌ ku kanila. Masipug aku, labi awla in kamu sabab nagbantug aku ha pasal niyu. 5 Hangkan piyangayuꞌ ku ha manga taymanghud natuꞌ ini, paunahun ku sila matun kaniyu magsakap sin tutulungan kiyajanjiꞌ niyu, ha supaya bang aku dumatung na mawn kaniyu, sakap na asal in tabang niyu. Lāgiꞌ dayn ha biyaꞌ ha yan mapakitaꞌ niyu sin tulus-ihilas tuud in pagdihil niyu tutulungan, bukun bat nalugus sadja kamu.

In Janjiꞌ sin Tuhan Pasal Pagdihil Tutulungan

6 Tumtuma in bichara dalil ini. In tau magtanum pāy, bang hangkatiyuꞌ da in binhiꞌ tiyanum niya, hangkatiyuꞌ da isab in maani niya, ampa in tau mataud in tiyanum niya binhiꞌ, mataud isab in maani niya. 7 Manjari in kamu katān pakaniya-pakaniya bang magdihil na sin tutulungan subay amu in unu-unu kiyagantaꞌ niyu asal, tulus-ihilas sin atay niyu. Bukun ubus niyu dumihil, magsusun kamu atawa dumihil sadja kamu pasal amu in kiyawajib kaniyu. Karnaꞌ in Tuhan malasa ha tau, amu in dumihil sin tutulungan ha kaihilasan sin lawm atay. 8 In Tuhan makagaus dumihil kaniyu minsan labi pa dayn ha kagunahan niyu, supaya kaawnan sadja kamu sin unu-unu katān kagunahan niyu dayn ha waktu pa waktu. Iban awn pa makapin kaniyu, amu in hipagguna niyu supaya kamu makahinang sin karayawan indaginis ha manga pagkahi niyu. 9 Biyaꞌ na sin kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab (pasal sin tau, amu in magdihil ihilas sin atay), amu agi.

“Dakulaꞌ in pagtabang niya ha tau miskin.

In tatas sin dayaw niya sampay pa kasaumul-umulan.”

10 In Tuhan, amuna in magdirihil binhiꞌ ha supaya maawn in hitanum sin manga magbabakal pāy. Damikkiyan Tuhan in nagpaawn sin bunga ha supaya maawn in pagkaun nila. Manjari, biyaꞌ da isab hādtu, Tuhan in dumihil kaniyu sin unu-unu katān kagunahan niyu hipanabang niyu ha manga tau amu in piyagbahasa binhiꞌ. Siya in dumihil binhiꞌ iban siya in magpatubuꞌ sin binhiꞌ. Manjari, siya isab in tumabang kaniyu supaya mataud tuud in guwaan marayaw sin hinang niyu mabuntul amu in piyagbahasa pagꞌani sin tau. 11 Dihilan sadja kamu sin Tuhan sakahabaꞌ waktu, lāgiꞌ ballabi-labihan in hirihil niya kaniyu ha supaya isab awn hikarihil niyu ha katān waktu. Iban pagdā namuꞌ sin tutulungan niyu pa manga tau mataud magtūy sila magsarang-sukul pa Tuhan karnaꞌ sin tabang niyu.

12 Manjari in hinang niyu ini bukun sadja amu in makatabang sin kagunahan sin manga tau sukuꞌ sin Tuhan, sumagawaꞌ makasūng tuud sin pagsukul nila pa Tuhan. 13 Damikkiyan in hinang niyu marayaw yan mahinang pagparachayahan sin bunnal in pamawgbug niyu sin Baytaꞌ Marayaw, amu in amānat tiyaymaꞌ niyu pasal sin Almasi. Mamudji sila isab pa Tuhan sabab sin pagmura niyu kanila iban na ha tau katān. 14 Lāgiꞌ pangayuan nila kamu duwaa iban sin kasi-lasa nila kaniyu, karnaꞌ sabab sin barakat dīhil kaniyu sin Tuhan amu in makahaylan tuud. 15 Na, wajib kitaniyu magsarang-sukul pa Tuhan pasal sin karayawan dīhil niya amu in mahargaꞌ tuud, way makaliyu.

10

In hi Paul Bunnal Daraakun sin Tuhan

1 In aku ini, hi Paul, awn junjungun ku kaniyu. Nakarungug aku sin awn namung duun kaniyu sin aku maisug sadja magbichara bang ha sulat, sagawaꞌ mabugaꞌ da bang duun na nagꞌaalup iban kamu. Na, in singuran ku amu in Almasi amu in mababaꞌ atay iban maluuy ha tau niya. 2 Hangkan bihaun junjungun ku sadja kaniyu, parayawa in laku-tabiat niyu. Ayaw niyu aku lugusa magpaguwaꞌ sin isug ku, bang aku makakawn na kaniyu. Sabab tantu tuud pagꞌamahan ku in manga tau amu in namung, sin in maksud namuꞌ saliꞌ da iban maksud sin manga tau amu in napsu mānusiyaꞌ in agaran, bukun Tuhan. 3 Na, bunnal na sa, in kami ini mānusiyaꞌ da, sagawaꞌ in kaagi namuꞌ mangatu ha manga simusulang sin kasabunnalan, bukun biyaꞌ kaagi sin manga mānusiyaꞌ mangatu ha manga atu nila. 4 Sabab in hipangatu namuꞌ ha unu-unu amu manglubu sin manga hinduꞌ pasal sin Almasi bukun ingat-kapandayan sin mānusiyaꞌ, sagawaꞌ kusug sin Tuhan. Lāgiꞌ kusug sin Tuhan in hipanglubu namuꞌ sin unu-unu umatu ha hinduꞌ pasal sin Almasi. 5 In hinang namuꞌ, kangīun namuꞌ in daugan sin manga lugat way kasabunnalan sin manga tau, iban sin katān bichara maabbu sin manga tau, amu in bichara nila sumaggaꞌ ha hinduꞌ kasabunnalan pasal sin Tuhan. Iban pindahan namuꞌ in pamikil sin manga tau ini, bat supaya sila magkahagad na sin daakan sin Almasi. 6 Na, bang kamu magkahagad na tuud ha daakan sin Almasi, na, butangan namuꞌ na hukuman in hisiyu-siyu lumanggal sin daakan.

7 In bunnal niya in kamu yan magꞌatud sadja sin dagbus sin tau dayn ha guwaꞌ, bukun in ha lawm atay. Bang awn duun kaniyu makatantu sin baran niya sin in siya daraakun tuud sin Almasi, na subay niya isab pasūrun pa lawm pamikil niya sin kami ini biyaꞌ isab kaniya daraakun sin Almasi. 8 Diꞌ tuud aku masipug minsan makalabi na in pagbantug ku pasal sin kapatutan dīhil kāmuꞌ sin Panghuꞌ, sabab in yan hikahugut sin īman niyu bukun hikakangīꞌ kaniyu. 9 Nakapamung aku sin biyaꞌ ha yan, sabab diꞌ aku mabayaꞌ mapikil niyu sin in manga sulat ku pamugaꞌ ku kaniyu. 10 Sabab awn kunuꞌ kaibanan duun kaniyu namung, amu agi, “In hi Paul yan, makusug sadja mamichara iban maingat magsual bang ha sulat, sagawaꞌ bang yan dī na nagꞌaalup iban kitaniyu mabugaꞌ da, iban diꞌ da maingat mamichara.” 11 In tau namung sin biyaꞌ ha yan pahātihun ku, sin in unu-unu na kiyasulat namuꞌ ha lawm sin sulat namuꞌ, amu da isab in hinangun namuꞌ bang kami makakawn kaniyu.

12 Na, tantu diꞌ tuud kami makatawakkal umiyan sin in kami magsibuꞌ in dayaw namuꞌ iban sin manga tau amu in nagbantug sin in sila marayaw tuud. Sabab in sila yan, hīnang nila suntuan sin karayawan in addat-tabīat nila. Hangkan mangīꞌ marayaw na in mahinang nila, bang kanila, marayaw sadja in hinang nila. Na, bukun ka in biyaꞌ ha yan hinang karupangan? 13 Ampa in kami ini, diꞌ kami magbantug sin manga hinang unu-unu na, amu diꞌ mapatut hipagbantug namuꞌ. Amu da in hipagbantug namuꞌ in manga hinang kiyabugsuꞌ kāmuꞌ sin Tuhan, biyaꞌ na sin manga nahinang namuꞌ duun kaniyu. 14 Na, pagga in kamu kiyalamud sin Tuhan ha hinang amu in piyahinang niya kāmuꞌ, na miyawn kami kaniyu nagnasīhat sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi. Hangkan in pagkawn namuꞌ kaniyu bukun nagpalabi sin hinang kiyabugsuꞌ kāmuꞌ sin Tuhan. 15 Iban diꞌ namuꞌ kawaun pa baran namuꞌ in kabantugan nahinang sin tau kaibanan. Diꞌ kami magbantug pasal sin hinang, amu in way kiyabugsuꞌ kāmuꞌ sin Tuhan. Sagawaꞌ amu in hiyuhuwat-huwat namuꞌ bang mayan sumūng in hugut sin pangandul iban parachaya niyu ha Almasi ha supaya kami makapasūng sin hinang namuꞌ duun kaniyu, amu in hinang diꞌ makaliyu sin jangkaan giyantaꞌ sin Tuhan. 16 Hāti bang mahugut na in īman niyu makalanjal na kami magnasīhat sin Baytaꞌ Marayaw pa manga hansipak hulaꞌ, amu in walaꞌ pa naabut sin pagnasīhat sin Baytaꞌ Marayaw, ha supaya wayruun na isab umiyan sin in kami nangawaꞌ kabantugan pa baran namuꞌ sin hinang bakas nahinang sin kaibanan. 17 Karnaꞌ biyaꞌ na sin kiyasulat ha lawm Kitab amu agi,

“Hisiyu-siyu in mabayaꞌ magbantug, subay pasal hinang sin Tuhan in bantugun niya.”

18 Sabab in tau taymaun sin Tuhan bukun amu in magbantug sin baran niya, sumagawaꞌ amu in makasulut ha atay sin Tuhan.

11

In hi Paul iban sin Manga Tau Walaꞌ Naraak sin Almasi

1 Na, pangayuun ku kaniyu, ayaw kamu masumu dumungug sin manga bichara ku, minsan biyaꞌ hantang wayruun kapūsan niya. Ayaw tuud kamu masumu dumungug. 2 Landuꞌ tuud in kasi-lasa ku kaniyu biyaꞌ da isab sin kasi-lasa sin Tuhan kaniyu. Hangkan, mangabughuꞌ aku bang awn umagaw kaniyu dayn kākuꞌ. Sabab in kamu yan biyaꞌ hantang hambuuk budjang malanuꞌ tuud, amu in kiyajanjiꞌ ku hipaasawa ha hambuuk-buuk usug way na dugaing dayn ha Almasi. 3 Na, in kabugaan ku masasat in pamikil niyu sumihaꞌ dayn ha Almasi iban malawaꞌ dayn kaniyu in lasa niyu ha Almasi amu in bunnal tuud guwaꞌ dayn ha lawm sin atay niyu. In kabugaan ku mabiyaꞌ kamu kan Hawa sin masa nakauna yadtu, amu in iyakkalan kaagi sin hās. Iyakkalan siya sin manga puting sin hās mapanday tuud, ha supaya siya sumihaꞌ dayn ha Tuhan. 4 Hangkan na aku mabugaꞌ sabab in kamu yan kūgan na dumungug bang awn na mawn kaniyu magnasīhat pasal sin Panghuꞌ Īsa, amu in dugaing dayn sin piyagnasīhat namuꞌ kaniyu. Iban magtūy kamu tumaymaꞌ sin baytaꞌ nila bang awn tau magnasīhat pasal sin Rū sin Tuhan iban pasal sin Baytaꞌ Marayaw, amu in dugaing dayn sin piyagnasīhat namuꞌ kaniyu, amu in kiyahagad niyu nakauna. 5 Bang ha pikil ku marayꞌ diꞌ da isab lumiyu in ingat dayn kākuꞌ sin manga guru yan, amu in magbantug sin sila in manga wakil sin Almasi umbulsatu. 6 Marayꞌ bunnal na sa, bukun aku mapanday tuud magbichara, sagawaꞌ tantu tuud jukup in ingat ku pasal sin hinduꞌ kasabunnalan. Iban bukun na kamu awam sabab asal namuꞌ kamu piyahahāti marayaw dayn ha waktu pa waktu sin pasal sin kasabunnalan.

7 In pagnasīhat ku mawn kaniyu sin Baytaꞌ Marayaw naug dayn ha Tuhan, walaꞌ aku nangayuꞌ gadji kaniyu minsan hambuuk sīn. Na, marayꞌ napikil niyu wayruun kapūsan sin hinduꞌ ku sabab wayruun tungud niya. Sagawaꞌ, in bunnal niya, hangkan aku atas nagpababaꞌ sin baran ku ha supaya hikarayaw niyu. Na, ha pikil niyu mangīꞌ bahaꞌ in nahinang ku? 8 Walaꞌ niyu ka kiyaingatan sin ha salugay ku duun nanghinduꞌ kaniyu, in naggastu katān sin unu-unu kagunahan ku, amuna in manga Almasihin dayn ha dugaing hulaꞌ? Bang ta dalilun, in sila biyaꞌ hantang kiyalangpasan ku ha supaya aku makapagnasīhat kaniyu ha way tungud. 9 Iban ha salugay ku duun kaniyu iban kulang-kabus aku, walaꞌ tuud aku nagsusa kaniyu nangayuꞌ tabang. In unu-unu katān kagunahan ku dīhil kākuꞌ sin manga taymanghud ku Almasihin amu in miyadtu dayn ha Makidun. Walaꞌ tuud aku nangayuꞌ tabang kaniyu. Dayn sin tagnaꞌ sampay pa susūngun, diꞌ niyu aku hikasusa. 10 In Almasi amu in saksiꞌ sin bunnal tuud in bichara ku ini. Wayruun tau minsan ha katilingkal sin hulaꞌ Akaya in makaiyan puting in bichara ku bang aku magbantug sin baran ku sin walaꞌ tuud aku nangayuꞌ gadji kaniyu tungud sin pagnasīhat ku duun kaniyu. 11 Malayngkan, ayaw kamu magpikil sin sawkat na aku diꞌ magpangayuꞌ tabang kaniyu bat diꞌ aku malasa kaniyu. Tuhan da in makaingat bang biyaꞌ diin in lasa ku kaniyu. 12 Sagawaꞌ, sūngan ku in hinang ku ini, diꞌ magpangayuꞌ gadji kaniyu, sabab diꞌ aku mabayaꞌ kapamungan sin manga tau abbuhan guru yan, sin in hinang nila saliꞌ da iban sin hinang ku.

13 In manga tau yan bukun bunnal kiyawakilan sin Almasi. In sila yan nagputing iban nagpabawꞌ-bawꞌ sadja, ha supaya sila iyanun manga wakil sin Almasi. Sagawaꞌ in bunnal niya, in sila yan walaꞌ naraak sin Almasi. 14 Na ayaw kamu isab mainu-inu. Sabab minsan in Saytan Puntukan nagpasalupa da hambuuk malāikat masahaya. 15 Na, hangkan subay kitaniyu diꞌ mainu-inu bang in manga tau daraakun sin Saytan Puntukan mapanday tuud magpabawꞌ-bawꞌ sin in sila daraakun sin Tuhan himihinang tuud sin mabuntul. Sagawaꞌ ha kahinapusan hirūl da kanila in tungbas sin hinang nila.

In Kabinsanaan Kimugdan kan Paul

16 Na, kabalikan ku in bichara ku. Ayaw kamu magpikil sin in aku hambuuk tau dupang sawkat na aku nagbantug sin baran ku. Malayngkan, bang ha pikil niyu bat hambuuk karupangan in pagbantug ku sin baran ku, na pangayuun ku kaniyu, dungug na mayan kamu sin pagbantug ku minsan dakuman maniyuꞌ-tiyuꞌ. 17 In bunnal niya in pagbantug ku ini bukun kabayaan sin Panghuꞌ Īsa hipahinang kākuꞌ. Biyaꞌ aku hambuuk dupang timawakkal nagbantug sin baran ku. 18 Sagawaꞌ, pagga isab mataud in magbantug sin baran nila pasal sin manga pakaradjaan dunya, na, in aku ini hāt sumingud sin pagbantug nila. 19 Ampa in kamu yan, na, malawm tuud in pamikil niyu sabab minsan in bichara sin manga dupang, kūgan na kamu dumungug. 20 Magpasād sadja kamu minsan kamu pagbayaꞌ-bayaan nila, atawa kugutun nila, atawa akkalan nila atawa babaꞌ-babaun nila, atawa pagsampak-sampakun nila. 21 Na, ampa in aku ini masipug tuud mamaytaꞌ kaniyu sin bugaan kami pasal diꞌ namuꞌ mahinang kaniyu in manga nahinang nila yan kaniyu.

Malayngkan, bang awn duun kanila hisiyu-siyu na in matawakkal magbantug sin baran niya, na, damikkiyan in aku matawakkal da isab magbantug sin baran ku, minsan biyaꞌ hantang karupangan in hinang biyaꞌ ha ini. 22 Nagbantug in manga tau yan sin in sila bangsa Hibrani, iban panubuꞌ sin Israil iban sin Ibrahim. Na, minsan isab in aku ini bangsa da Hibrani iban panubuꞌ da isab sin Israil iban sin Ibrahim. 23 Kaingatan ku biyaꞌ aku hambuuk tau kāngug magbichara sin biyaꞌ ha ini, sagawaꞌ diꞌ ku kahawiran in simud ku mamung kaniyu sin biyaꞌ ha ini. Karnaꞌ namung kunuꞌ in manga tau yan sin in sila daraakun sin Almasi. Na, bang sila daraakun sin Almasi, na lubaꞌ na in aku daraakun da isab sin Almasi, sabab labi pa dayn kanila in paghulas-sangsaꞌ ku ha Almasi. Nakamataud na aku najīl dayn kanila. Nakamataud aku nalubak sin lalagut kuraꞌ iban nakamataud aku nakalabay kabinsanaan agun-agun na makamatay kākuꞌ, sabab-karnaꞌ sin paghulas-sangsaꞌ ku ha Almasi. 24 Nakalima na aku nalubak sin manga pagkahi ku Yahudi sin lalagut kuraꞌ, ampa nakakatluan tagsiyam in panglubak nila ha makaminsan. 25 Nakatū na aku nalubak sin manga kahuy kaagi sin manga tau dayn ha hulaꞌ Rūm iban nakaminsan piyagtiluꞌ nila aku sin manga batu. Nakatū na aku nalunud ha lawd iban nakaminsan hangka-dūm hangka-adlaw aku himaꞌgum ha lawm dagat. 26 Iban mataud kapiligruhan in kiyalabayan ku ha pagtulak-tulak ku. Nakalabay aku parasahan sin pagkugdanan dunuk iban sin pagkalangpasan. Sīsipihan aku mulahun sin manga pagkahi ku Yahudi iban sin manga tau bukun Yahudi amu in marugal kākuꞌ. Pakain-pakain aku ha dāira na mayan, atawa ha hulaꞌ paslangan, atawa ha lawd, maanib sadja in labayan ku. Kiyalabayan ku in parasahan pagtipuhun sin manga tau, amu in nagpabawꞌ-bawꞌ in sila manga Almasihin da isab biyaꞌ kākuꞌ. 27 Iban nakalabay tuud aku nagbuluk-binasa. Masuhul way na pagtūg ku iban magsandal na aku sin uhaw-hapdiꞌ ku. Kamawmuhan kulang in kakaun ku iban tamungun ku. Kamawmuhan aku paghaggutun. 28 Lāgiꞌ, bukun sadja isab kasigpitan tudju pa anggawtaꞌ-baran in kiyalabayan ku, sabab sampay in lawm pamikil ku, bīnasa da pasal sin manga hal-hiwal sin jamaa Almasihin katān. 29 Bang awn kaingatan ku duun kaniyu bukun makusug in īman niya, masusa tuud in pamikil ku. Iban magdukka tuud aku bang awn duun kaniyu narā naghinang mangīꞌ.

30 Na, diꞌ aku mabayaꞌ magbantug sin baran ku, sagawaꞌ bang aku malugus magbantug sin baran ku, wayruun dugaing hipagbantug ku dayn sin kasigpitan kiyalabayan ku, amu in magpakitaꞌ sin wayruun kusug-kawasa ku bang baran-baran ku sadja. 31 In Tuhan, amu in Amaꞌ sin Panghuꞌ Īsa, iban amu in Tuhan subay sanglitun kasaumulan, siya in nakaingat sin bunnal katān in bichara ku. 32 Ha saꞌbu ku duun ha dāira Damaskus in katān lawang guwaan sin ād batu sin dāira piyajagahan ha sundalu kaagi sin gubnul ha babaan sin pamarinta hi Sultan Aritas ha supaya aku masaggaw. 33 Sagawaꞌ walaꞌ nila da aku nasaggaw sabab biyutang aku sin manga iban ku ha lawm ambung dakulaꞌ, ampa nila aku tiyuntun dayn ha tandawan sin ād batu pa guwaꞌ sin dāira. Na, nakapaguy aku.

12

In Manga Piyanyataꞌ sin Tuhan kan Paul

1 Na, pagga aku nalugus niyu magbantug sin baran ku, na bihaun minsan way pūs, hipagbantug ku kaniyu in pasal sin manga piyanyataꞌ iban ingat piyalahil sin Panghuꞌ Īsa kākuꞌ. 2 Awn hambuuk tau Almasihin kaingatan ku amu in naangkat pa taas surgaꞌ, awn na hangpuꞌ tagꞌupat tahun nakalabay. (Sagawaꞌ diꞌ ku matantu bang anggawtaꞌ-baran niya tuud in naangkat pa surgaꞌ, atawa in manga kītaꞌ niya piyanyataꞌ sadja sin Tuhan kaniya. Amura Tuhan in makaingat ha yan.) 3 Na kabalikan ku in bichara ku. Kaingatan ku sin in tau yan naangkat pa surgaꞌ, (sagawaꞌ biyaꞌ na sin agi ku, diꞌ ku isab matantu tuud kaniyu bang anggawtaꞌ-baran niya tuud in naangkat pa taas surgaꞌ, atawa in manga kītaꞌ niya, piyanyataꞌ sadja sin Tuhan kaniya. Amura Tuhan in makaingat ha yan.) 4 Didtu mayan siya ha surgaꞌ, nakarungug siya manga pakaradjaan, amu in diꞌ masabbut masibahat sin manga mānusiyaꞌ, sabab langgal saraꞌ bang bicharahun. 5 Na, ha pikil ku patut da isab bantugun ku in tau biyaꞌ ha yan, sagawaꞌ diꞌ aku magbantug sin baran ku.* Amura in hipagbantug ku in manga unu-unu amu in magpakitaꞌ kaniyu sin wayruun kusug-kawasa ku bang baran-baran ku sadja. 6 Bukun aku hambuuk tau dupang bang aku mabayaꞌ magbantug sin baran ku, sabab in katān hipagbantug ku bunnal. Sagawaꞌ diꞌ na aku magbantug sin baran ku, sabab diꞌ aku mabayaꞌ makalanduꞌ in sanglit sin manga tau ha pasal ku. In kabayaan ku sanglitun nila aku pasal sin manga hinang ku kītaꞌ nila iban sin manga hinduꞌ diyungug nila dayn kākuꞌ.

7 Na, ha supaya in aku diꞌ kumaruk in taas sin pagꞌatay ku umabbu pasal sin manga unu-unu makahaylan piyanyataꞌ sin Tuhan kākuꞌ didtu ha surgaꞌ, hangkan piyaratungan aku sakit, amu in biyaꞌ hantang daraakun sin Saytan Puntukan magbinasa kākuꞌ ha supaya aku diꞌ umabbu. 8 Nakatū aku nangayuꞌ-ngayuꞌ pa Panghuꞌ bang mayan īgan niya dayn kākuꞌ in sakit ini. 9 Sagawaꞌ amu ini in sambag niya kākuꞌ. Laung niya, “In tabang ku kaymu makajukupan na sin katān kalabayan mu kasigpitan unu-unu na. Sabab duun na kakitaan mu in kusug ku bang wayruun na kaya mu tumabang sin baran mu.” Hangkan makuyag tuud aku magbantug sin in aku wayruun kaya tumabang sin baran ku. Sabab duun ha kalamma ku kananaman ku in kusug sin Almasi. 10 Hangkan, dayn ha sabab-karnaꞌ sin Almasi diꞌ aku magparuli minsan unu in lamma kumugdan pa anggawtaꞌ-baran ku. Diꞌ aku magparuli bang aku sipug-sipugun sin manga tau, sin manga kasigpitan kalabayan ku, sin paminjalaꞌ kākuꞌ sin manga tau iban sin unu-unu kasusahan dumatung kākuꞌ. Sabab bang way na kaya ku tumabang sin baran ku duun ku kananaman in kusug hirihil niya kākuꞌ.

In Pīpikil hi Paul amu in Hikarayaw pa Manga Tau Kurintu

11 Kaingatan ku biyaꞌ aku hambuuk tau dupang magbantug sin baran ku, sagawaꞌ nalugus niyu aku himinang sin biyaꞌ ha yan. In katutūpan niya dapitan niyu aku bang aku bicharahun pa mangīꞌ sin manga sumaggaꞌ kākuꞌ. Tantu, minsan aku isab hambuuk tau wayruun kapūsan, diꞌ sa yan lumabi dayn kākuꞌ in manga tau yan, amu in piyagꞌiyan niyu manga wakil umbulsatu sin Almasi. 12 In duun pa aku kaniyu, kītaꞌ niyu na in katān hinang ku, amu in tandaꞌ sin in aku bunnal tuud wakil sin Almasi. Siyandalan ku in unu-unu katān kasigpitan kimugdan pa baran ku bang mayan mapakitaꞌ ku kaniyu in manga paltandaan makaajayb, manga muꞌjijat iban sin manga hinang amu in magpakitaꞌ sin kusug sin Tuhan. 13 Unu in dusa nahinang ku kaniyu? Kītaꞌ niyu na sin in unu-unu katān nahinang ku ha kaibanan Almasihin, nahinang ku da isab duun kaniyu. Amu sadja in piyagbiddaan niyu, in kamu yan walaꞌ ku siyusa piyangayuan sīn hipagbalanjaꞌ ku. Na, bang biyaꞌ amu yan in nahinang ku kasāan kaniyu, na, pangayuun ku, maapa niyu dakuman aku.

14 Na, bihaun saddiya na isab aku mamisita magbalik mawn kaniyu. Hikatū na mari in pagpamisita ku mawn kaniyu. In maksud ku mawn kaniyu bukun mangayuꞌ tabang. Bukun sīn in piyuhung ku kaniyu sagawaꞌ lasa niyu, sabab in kamu yan biyaꞌ na manga anak ku. Pagga kamu biyaꞌ na manga anak ku, na bukun katutūpan kākuꞌ mangayuꞌ balanjaꞌ dayn kaniyu, sabab biyaꞌ na sin agi sin magpamung, maas in wajib magbuhiꞌ ha anak. 15 Hipagꞌihilas ku tuud hirihil kaniyu in unu-unu awn kākuꞌ iban sampay na sin baran ku bang mayan kamu katabangan ku. Sagawaꞌ maytaꞌ bahaꞌ magkukūꞌ in lasa niyu kākuꞌ? Malayngkan, magsusūng in lasa ku kaniyu.

16 Ha pikil ku diꞌ kamu makapaylu bang aku imiyan walaꞌ ta kamu piyabuꞌgatan nagbalanjaꞌ kākuꞌ sin waktu aku duun kaniyu. Sagawaꞌ awn imiyan duun kaniyu, amu agi, in aku kunuꞌ panipu, iban iyakkalan ta kamu kunuꞌ kaagi sin manga puting ku ha supaya kamu kakullian ku. 17 Biyaꞌ diin bahaꞌ in kakulliꞌ ku kaniyu? Maytaꞌ kiyullian kamu sin manga tau naraak ku mawn kaniyu? 18 In hi Titus iban sin hambuuk taymanghud taniyu Almasihin nagꞌiban kaniya nasabi ku pakawnun mamisita mawn kaniyu. Na, asubuhun ta kamu, kiyawaan ka kamu sīn hi Titus? Tantu diꞌ kamu makaiyan biyaꞌ ha yan, sabab kiyaiingatan niyu sin hi Titus iban aku sibuꞌ da in maksud iban wayruun da piyagbiddaan sin hinang namuꞌ.

19 Marayꞌ napikil niyu na isab hangkan kami nagbichara biyaꞌ ha ini, bat manghuwas-huwas na isab kami sin manga kasāan biyutang niyu kāmuꞌ. Na, nasāꞌ tuud kamu bang biyaꞌ ha yan in pīkil niyu. Sabab unu-unu in bichara namuꞌ kaniyu katān, bilang tau agad ha Almasi ha pangatud sin Tuhan. Wayruun maksud namuꞌ dugaing dayn sin tumabang magpahugut sin īman sin manga kamu bagay namuꞌ kalasahan namuꞌ. 20 Bang ku pikilun na in pagpamisita ku mawn kaniyu hanggawun na aku, sabab in kabugaan ku pagdatung ku mawn kaniyu kakitaan ku in manga addat-tabīat niyu amu in diꞌ makasulut kākuꞌ. Damikkiyan, in kamu isab diꞌ kasulutan kākuꞌ bang ta kamu masagda sin manga addat-tabīat niyu yan. In kabugaan ku awn manga tau duun kaniyu nagkakalu-kalu, atawa awn tau maabughuꞌ ha pagkahi niya, atawa awn tau diꞌ katiyuꞌ-tiyuan dugalan magtūy, atawa awn tau magpikil sadja sin hikarayaw pa baran niya, atawa awn tau magpitna iban manglimut sadja ha pagkahi niya, atawa awn tau magꞌabbu sadja iban dumā maghiluhalaꞌ. 21 Lāgiꞌ, in kabugaan ku pagbalik ku mawn kaniyu iban makapagbalharap kitaniyu, dihilan aku sin Tuhan kasipugan pasal sin hinang niyu mangīꞌ. Magkarukkaan tuud aku sin in manga tau amu in naghihinang mangīꞌ sin nakauna walaꞌ da napinda. Masi-masi da sila naghihinang maasihat iban nagdurūl sin hawa-napsu nila.

13

In Gantaꞌ hi Paul Madtu pa Kurintu

1 Na, hikatū na ini in pagpamisita ku mawn kaniyu, lāgiꞌ biyaꞌ sin kiyaiingatan niyu, bang awn tū atawa duwa tau sumaksiꞌ sin kasabunnalan makajari na butangan hukuman in nakarusa. 2 Bang sayuhun, in kapanaw ku mawn kaniyu amu in hikaruwa pagpamisita ku, asal ku na biyabandaan in sasukuꞌ sin nakarusa tagnaꞌ iban na sin kamu katān. Sagawaꞌ, bihaun ha salugay diꞌ pa aku dumatung mawn kaniyu, balikan ku na isab in pagbandaꞌ ku kaniyu pasal sin manga dusa niyu. Sabab, bang aku makakawn na kaniyu, in sasukuꞌ sin nakarusa tantu butangan ku na hukuman. 3 Na, amu yan in hinangun ku pagga kamu mabayaꞌ kumitaꞌ tandaꞌ dayn kākuꞌ, amu in magpakitaꞌ sin in bichara ku kaniyu, amuna in Parman sin Almasi piyanaug niya dayn kākuꞌ. Ampa in Almasi jukup in kawasa niya sabab in katān piyahinang niya duun kaniyu unu-unu na, makawasa sadja. 4 Bunnal na sa bang aturun sin tau biyaꞌ hantang wayruun gaus sin Almasi, sabab miyatay siya liyansang pa usuk kaagi sin manga tau. Sagawaꞌ minsan bihādtu buhiꞌ da siya bihaun kaagi sin kusug sin kawasa sin Tuhan. Na, damikkiyan in manga kami amu in himambuuk pa Almasi biyaꞌ da isab kaniya, bang aturun biyaꞌ hantang way kawasa. Sagawaꞌ bang kami makakawn na kaniyu, duun niyu na kananaman in kawasa namuꞌ amu in dīhil kāmuꞌ sin Tuhan sabab sin paghambuuk namuꞌ iban sin Almasi.

5 Lilinga iban asubuha niyu in baran niyu bang in īman niyu ha Almasi dā tuud dayn ha lawm atay niyu. Tantu, bang kamu bunnal Almasihin, kaingatan niyu da bang in Almasi yan ha lawm atay niyu. Luwal dakuman bang in īman niyu kaniya bat ha simud sadja. 6 Nahuwat-huwat aku bang niyu kannalun marayaw kaingatan niyu na sin in kami bunnal tuud manga tau sukuꞌ sin Almasi. 7 Pangayuun namuꞌ duwaa pa Tuhan bang mayan kamu diꞌ makahinang kasāan, bukun ha supaya maiyan jimatu in hinang namuꞌ, sagawaꞌ ha supaya muntul na in manga hinang niyu, minsan in kami biyaꞌ hantang walaꞌ nakaamu. 8 Sabab diꞌ kami makahinang sin unu-unu sumaggaꞌ sin kasabunnalan. Gām mayan subay namuꞌ tuud yan bawgbugan. 9 Makuyag kami minsan kami maiyan way kawasa, bang mayan kumusug na in īman niyu ha Almasi. Pangayuꞌ-ngayuun namuꞌ duwaa pa Tuhan bang mayan dumayaw na tuud in kawl-piil niyu. 10 Hangkan na asal ta na kamu parāhan sulat bābā walaꞌ pa aku duun kaniyu, ha supaya kaawalan niyu na parayawun in addat niyu. Hāti pagdatung ku mawn, diꞌ na aku malugus magpaguwaꞌ sin kawasa ku magbungis kaniyu, sabab in kawasa dīhil kākuꞌ sin Panghuꞌ, amu in kawasa magpahugut sin īman niyu bukun magpahukaꞌ.

In Manga Hilalaungan Kahinapusan

11 Na, mahuli dayn duun manga taymanghud ku mamaid na kami kaniyu. Pagtuyuꞌ tuud kamu ha supaya masampurnaꞌ in kawl-piil niyu. Dunguga niyu in manga hinduꞌ ku. Pagsulut-sulut kamu pakaniya-pakaniya bat awn kasannyangan niyu. Na, bang niyu yan mahinang, in Tuhan, amu in puunan sin kasi-lasa iban kasannyangan, dumuun kaniyu.

12 Bang kamu magbāk na iban sin manga pagkahi niyu Almasihin, pagsiyum kamu amu in tandaꞌ sin pagkasi-lasa niyu.

13 Na, in manga pagkahi niyu katān sukuꞌ sin Tuhan dī ha ini, yari isab magpasampay sin salam-duwaa nila kaniyu.

14 Mura-murahan bang mayan diꞌ mabugtuꞌ in tulung-tabang kaniyu sin Panghuꞌ Īsa Almasi, in kasi-lasa kaniyu sin Tuhan iban sin paghambuuk niyu, sabab-karnaꞌ yan in Rū sin Tuhan, ha lawm atay niyu.

Wassalam.

* 12:5 12:5 In tau naangkat pa taas surgaꞌ amu in piyagbichara hi Paul, way na dugaing dayn sin baran niya. cf. 12:7.

GALATIYA

1

2

3

4

5

6

SULAT PA MANGA TAU GALATIYA

GALATIYA

Pahāti

In Galatiya hambuuk hulaꞌ ha babaan sin pamarinta sin hulaꞌ Rūm. Pagga awn na manga tau bukun Yahudi in timaymaꞌ sin hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi, naawn in pangasubu bang wajib ha manga Almasihin in maghinang sin manga daakan sin saraꞌ agama naug dayn kan Nabi Musa. In agi hi Paul bukun yan kiyawajib ha manga Almasihin. Sagawaꞌ awn kaibanan manga Almasihin ha Galatiya in simulang sin agi hi Paul.

Na, dayn ha sabab ini nagsulat hi Paul pa manga Almasihin ha Galatiya ha supaya muntul magbalik in pagꞌagad nila ha Almasi. Pahātihun tuud sila marayaw hi Paul sin in siya bunnal tuud kiyawakilan sin Tuhan manghinduꞌ sin kasabunnalan pasal hi Īsa Almasi. Lāgiꞌ in siya naraak manghinduꞌ pa manga tau bukun bangsa Yahudi. Damikkiyan pahātihun tuud sila marayaw hi Paul sin wayruun dugaing sabab hangkan in tau ampunun sin Tuhan iban itungun biyaꞌ sin way nakarusa dayn sin pagparachaya nila iban pagpangandul nila kan Īsa.

1

In Salam-duwaa hi Paul

1-2 Sulat ini naug dayn kākuꞌ, hi Paul, hipasampay mawn pa manga jamaa Almasihin ha hulaꞌ Galatiya.

In aku ini kiyawakilan magnasīhat, sagawaꞌ bukun mānusiyaꞌ in nagdaak kākuꞌ iban bukun da isab piyanaug dayn ha mānusiyaꞌ in daakan ini. Sagawaꞌ in ini daakan kākuꞌ sin Panghuꞌ natuꞌ, Īsa Almasi, iban sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, amu in nagbuhiꞌ nagbalik ha Almasi dayn ha kamatay.

In manga taymanghud taniyu katān dī ha ini, yari isab magpasampay sin salam-duwaa nila pa manga kamu jamaa Almasihin duun ha Galatiya.

3 Mura-murahan bang mayan kamu sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, iban sin Panghuꞌ natuꞌ, Īsa Almasi, dihilan tulung-tabang iban kasannyangan sin lawm atay niyu. 4 Līllaꞌ sin Almasi in duguꞌ-nyawa niya, ha supaya kitaniyu mapuas dayn ha manga dusa taniyu, iban ha supaya kitaniyu diꞌ makaagad sin manga hinang mangīꞌ sin manga tau dī ha dunya bihaun. Hīnang yan sin Almasi, sabab amu yan in kabayaan sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ. 5 Pudjihun taniyu in Tuhan kasaumulan. Amin.

Hambuuk da in Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi

6 Nainu-inu tuud aku kaniyu bang maytaꞌ kamu magtūy manaykud dayn ha Tuhan amu in nagpīꞌ kaniyu sukuꞌ niya, sabab sin luuy iban lasa sin Almasi kaniyu. Bihaun nagpipikil na kamu magad ha hinduꞌ dugaing, amu in pagꞌiyanun da isab sin manga tau, Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi. 7 In kasabunnalan niya wayruun na dugaing Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi dayn sin kiyapamahalayak ku kaniyu. Sagawaꞌ kiyabichara ku in biyaꞌ ha yan, sabab awn manga tau nanglingug sin pikilan niyu iban mabayaꞌ maminda sin hinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi. 8 Sagawaꞌ bang awn tau atawa minsan kami atawa malāikat dayn ha surgaꞌ in magpamahalayak kaniyu sin Baytaꞌ Marayaw dugaing dayn sin bakas kiyapamahalayak namuꞌ kaniyu, tantu in siya yan makapanarkaꞌ. 9 In ini bakas ku na kiyapamung kaniyu tagnaꞌ, sagawaꞌ hipamung ku kaniyu bihaun magbalik. Hisiyu-siyu in magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw dugaing dayn sin diyungug niyu piyamahalayak namuꞌ kaniyu, tantu in tau yan makapanarkaꞌ.

10 Marayꞌ in pangannal niyu hangkan aku nagbichara biyaꞌ ha yan, bat iyapas ku in sanglitun aku sin manga tau. Bukun tuud. Sabab in iyangut ku in sanglitun aku sin Tuhan. Atawa in pangannal niyu in iyapas ku bat kaamuhan in manga tau kākuꞌ. Bukun tuud. Sabab bang amu yan in iyapas ku sampay pa bihaun, diꞌ na aku magkahagad sin daakan kākuꞌ sin Almasi.

Hīnang sin Almasi hi Paul Hambuuk Wakil niya

11 Manga taymanghud ku, kabayaan ku hipatumtum kaniyu sin in hinduꞌ pasal sin Baytaꞌ Marayaw piyamahalayak ku kaniyu, bukun bunga pikilan sin mānusiyaꞌ. 12 In hinduꞌ yan walaꞌ ku nakawaꞌ dayn ha mānusiyaꞌ, iban walaꞌ yan kiyahinduꞌ kākuꞌ sin mānusiyaꞌ. Sagawaꞌ in hinduꞌ yan piyatulun kākuꞌ hi Īsa Almasi.

13 Tantu bakas niyu na diyungug in manga hinang ku tagnaꞌ ha waktu miyamagad pa aku ha hinduꞌ sin agama sin manga pagkahi ku Yahudi. Diꞌ na hikasipat in pagbinasa ku ha manga jamaa Almasihin sukuꞌ sin Tuhan. Piyuspus ku tuud in pagbinasa ku kanila ha supaya wayruun na makapin Almasihin. 14 Bang ha pagbawgbug da sin agama namuꞌ Yahudi, wayruun pagkahi ku Yahudi, hangka umul-umul ku, in makabiyaꞌ sin pagbawgbug ku. Damikkiyan landuꞌ da isab in pagbawgbug ku sin manga addat-bīatan sin manga kaapuꞌ-apuan namuꞌ. 15 Sagawaꞌ minsan aku biyaꞌ ha yan, dayn ha sabab sin lasa sin Tuhan kākuꞌ, ha waktu walaꞌ pa aku piyagꞌanak, asal niya aku pinīꞌ mahinang hambuuk daraakun niya. 16 Lāgiꞌ, dimatung mayan in waktu giyantaꞌ sin Tuhan hipanyataꞌ niya kākuꞌ in Anak niya, ha supaya ku hikapamahalayak in Baytaꞌ Marayaw pasal niya pa manga tau bukun bangsa Yahudi, walaꞌ aku miyadtu kansiyu-siyu nangaru atawa nagpahinduꞌ sin pasal ini. 17 Damikkiyan, walaꞌ aku miyadtu pa Awrusalam (Baytal Makdis) nangaru atawa nagpahinduꞌ ha manga tau amu in nakauna kiyawakilan sin Almasi dayn kākuꞌ. Gām mayan miyadtu aku magtūy pa hulaꞌ Arab. Pagꞌubus, ampa aku nagbalik pa Damaskus.

18 Subay na awn tū tahun limabay ampa aku miyadtu pa Awrusalam (Baytal Makdis) namisita kan Pitrus iban duwangka-pitu aku himantiꞌ kaniya. 19 Sagawaꞌ walaꞌ ku kītaꞌ in kaibanan manga wakil sin Almasi, luwal da hi Yaꞌkub amu in taymanghud sin Panghuꞌ natuꞌ. 20 In manga kiyabaytaꞌ ku ini kaniyu tantu bunnal tuud. Tuhan in saksiꞌ taniyu sin bukun tuud puting in manga bichara ku yan. 21 Pagꞌubus yadtu ampa aku miyadtu pa manga kahulaꞌ-hulaan ha Siriya iban Silisiya. 22 Ha waktu yadtu diꞌ pa aku kaingatan tuud sin manga jamaa Almasihin ha hulaꞌ Yahudiya. 23 Amura in kaingatan nila pasal ku in suysuy kanila sin manga tau. Laung sin manga tau in aku amuna in tau bakas naminsanaꞌ tuud ha manga Almasihin, ha supaya sila diꞌ na magparachaya iban mangandul ha Almasi. Sagawaꞌ bihaun, laung nila, aku na in nagpamahalayak sin pasal sin Almasi. 24 Na, piyudji nila in Tuhan ha pasal ku.

2

Hi Paul iban sin Kaibanan Kiyawakilan sin Almasi

1 Manjari, pagpuas sin hangpuꞌ tagꞌupat tahun nagbalik aku pa Awrusalam (Baytal Makdis) iban hi Barnabas. Piyaagad ku da isab hi Titus kākuꞌ. 2 Miyadtu aku sabab piyaingat aku sin Tuhan sin subay aku madtu. Pagdatung namuꞌ madtu nagꞌisun kami iban sin manga nakuraꞌ sin manga Almasihin. Kami-kami sadja in nagꞌisun. Piyahāti ku kanila in pasal sin Baytaꞌ Marayaw piyamahalayak ku pa manga tau bukun bangsa Yahudi. Hangkan ku sila piyahāti ha supaya sila diꞌ makaiyan sin wayruun kapūsan sin manga nahinang ku nakauna atawa sin manga hīhinang ku bihaun. 3 Sagawaꞌ kiyasulutan sila sin hinang ku, sabab minsan in iban ku hi Titus, minsan siya hambuuk tau Girik, walaꞌ nila liyugus hipaislam, amu in daakan sin saraꞌ agama piyanaug dayn kan Musa. 4 Malayngkan, awn manga kaibanan tau limamud sin pagmiting namuꞌ, amu in nagpabawꞌ-bawꞌ sin in sila manga taymanghud namuꞌ Almasihin. (In kabayaan nila subay hipaislam hi Titus.) In sila ini nangispay bang in kami masi da miyamagad sin saraꞌ piyanaug kan Musa atawa way na. Sabab in kabayaan nila masi na mayan kami biyaꞌ sin banyagaꞌ miyamagad sin saraꞌ agama, minsan da bukun na kiyawajib kātuꞌniyu in magad sin saraꞌ agama yan, sabab piyuas na kitaniyu hi Īsa Almasi dayn ha yan. 5 Sagawaꞌ walaꞌ namuꞌ tuud iyaagad in kabayaan nila, sabab diꞌ kami mabayaꞌ sin in hinduꞌ namuꞌ bunnal pasal sin Baytaꞌ Marayaw, amu piyamahalayak namuꞌ kaniyu, kalamuran sin hinduꞌ bukun bunnal.

6 In manga tau amu in ītung nakuraꞌ sin manga Almasihin didtu, wayruun siyallaꞌ nila ha hinduꞌ ku, iban wayruun unu-unu kiyadugang nila. Minsan sila ītung tau mataas diꞌ da aku masusa. Asal da ha pangatud sin Tuhan sibuꞌ-sibuꞌ da in tau katān. 7 Put mayan kiyahātihan nila sin in aku kiyatukbalan sin Tuhan sin hinang magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pa manga tau bukun bangsa Yahudi, biyaꞌ da isab kan Pitrus kiyatukbalan sin hinang magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pa manga Yahudi. 8 Sabab dayn ha kahandak sin Tuhan, in aku hīnang niya hambuuk wakil magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pa manga tau bukun bangsa Yahudi, biyaꞌ da isab kan Pitrus hīnang niya wakil magpamahalayak pa manga Yahudi. 9 Na, pagga kiyahātihan na hinda Yaꞌkub, Pitrus, iban Yahiya, amu in manga ītung nakuraꞌ sin manga Almasihin, sin in aku hambuuk da isab kiyawakilan sin Tuhan, siyalam nila aku iban hi Barnabas, amu in tandaꞌ sin in kami magtāiban iban sila, sabab sibuꞌ in hinang kiyasukuꞌ kāmuꞌ sin Tuhan. Piyagsulutan namuꞌ sin kami in magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pa manga tau bukun bangsa Yahudi, hāti in sila amu in magpamahalayak pa manga Yahudi. 10 Amura in piyangayuꞌ nila kāmuꞌ in tumabang kami ha manga Yahudi miskin agad ha Almasi. Na, amura tuud isab yan in tiyutuyuan ku hīhinang.

Pagꞌamahan hi Paul hi Pitrus

11 Manjari, pagpuas yadtu, miyawn hi Pitrus pa dāira Antiyuk. Sakali hambuuk adlaw piyagꞌamahan ku siya ha katauran tau, sabab walaꞌ kimugdan in hinang niya. 12 Hangkan walaꞌ kimugdan in hinang niya, sabab biyaꞌ ha ini in hīnang niya. Ha walaꞌ pa nakakawn pa dāira Antiyuk in manga tau Yahudi naraak hi Yaꞌkub, in hi Pitrus nagsasāw nagkaun iban sin manga taymanghud Almasihin bukun Yahudi. Sagawaꞌ pagdatung sin manga tau Yahudi, magtūy hi Pitrus minīg dayn ha pagkaunan iban walaꞌ na siya simāw nagkaun ha manga tau bukun Yahudi, sabab mabugaꞌ siya sin awn sallaun kaniya sin manga Almasihin Yahudi, amu in namawgbug sin saraꞌ sin pagꞌislam. 13 Minsan in manga kaibanan Yahudi Almasihin miyagad da isab kan Pitrus miyugaꞌ. Lāgiꞌ, sampay in hi Barnabas nalamin sin bugaꞌ nila.

14 Pagga kītaꞌ ku walaꞌ na nagkugdan in hinang nila iban sin kasabunnalan hīnduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi, piyamungan ku hi Pitrus ha alupan nila katān. Laung ku, “In ikaw yan hambuuk tuud Yahudi, sagawaꞌ walaꞌ mu na iyaagad in manga addat taniyu Yahudi. Amu na in iyaagad mu in addat sin manga tau bukun Yahudi. Na, pagga walaꞌ mu na iyaagad in manga addat sin manga Yahudi, maytaꞌ mu lugusun in manga tau bukun bangsa Yahudi magad sin addat sin manga Yahudi?”

15 Bunnal na sa in kitaniyu ini manga Yahudi, sabab in inaꞌ-amaꞌ natuꞌ Yahudi. Dugaing kitaniyu dayn ha manga tau bukun Yahudi, amu in diꞌ magꞌagad sin saraꞌ agama. 16 Malayngkan kiyaiingatan natuꞌ sin in hambuuk tau ampunun iban itungun sin Tuhan mabuntul biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa bang siya mangandul kan Īsa Almasi, bukun pasal iyaagad niya in daakan sin saraꞌ agama. In kitaniyu, minsan Yahudi, magparachaya kan Īsa Almasi, ha supaya kitaniyu ampunun iban itungun sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa, pasal sin pangandul natuꞌ ha Almasi, bukun pasal sin pagꞌagad natuꞌ sin daakan sin saraꞌ agama. Karnaꞌ wayruun tau ampunun iban itungun mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa pasal sin pagꞌagad nila sin saraꞌ agama.

17 Na, bang sawpama dayn ha tuyuꞌ natuꞌ magad ha Almasi, ha supaya kitaniyu ampunun iban itungun sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa, ampa in guwaꞌ niya baldusa da kitaniyu biyaꞌ da sin manga tau bukun Yahudi, na marayꞌ mapikil niyu, kabayaan sin Almasi in magdusa kitaniyu. Na, tantu bukun tuud yan bunnal. 18 Sabab bang ku agarun iban hihinduꞌ magbalik in daakan sin saraꞌ agama bakas ku na biyutawanan, in yan mahinang ku na dusa. 19 Karnaꞌ bihaun dayn ha sabab sin saraꞌ agama, kiyaiingatan ku na sin in aku biyaꞌ sapantun hambuuk mayat diꞌ makasulut ha Tuhan. Hangkan biyutawanan ku na in pagꞌagad ku sin daakan sin saraꞌ agama, ha supaya (bang aku mangandul kan Īsa,) in aku dihilan kabuhiꞌ sabunnal iban kusug huminang sin kabayaan sin Tuhan. 20 In aku biyaꞌ da sin miyagad na miyatay ha Almasi ha kalansang kaniya pa usuk. Biyaꞌ da sin aku in miyatay. Hangkan bihaun bukun na aku in magbayaꞌ ha baran ku, sagawaꞌ Almasi na in magbayaꞌ kākuꞌ, amu in naghuhulaꞌ dī ha lawm sin atay ku. Ha salugay ku buhiꞌ, hambuukun ku na tuud in pangandul ku ha Almasi, Anak Tuhan, amu in malasa kākuꞌ, sabab atas niya līllaꞌ in duguꞌ-nyawa niya sabab-karnaꞌ ku. 21 Tantu diꞌ ku tuud hisulak in tulung-tabang sin Tuhan kātuꞌ mānusiyaꞌ. Sabab bang in hambuuk tau ampunun iban itungun sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa, pasal sin pagꞌagad niya sin daakan sin saraꞌ agama, na in hāti niya wayruun da kapūsan sin kamatay sin Almasi.

3

Unu in Agarun, Saraꞌ Agama atawa in Pagpangandul ha Almasi?

1 In kamu manga tau Galatiya, dupang tuud kamu. Biyaꞌ kamu yan sin kiyahikmatan narā simihaꞌ dayn ha hinduꞌ kasabunnalan. Bukun ka mahantap in hinduꞌ ku kaniyu sin in Almasi miyatay liyansang pa usuk ha supaya kamu mapuas dayn ha manga dusa niyu? 2 Na, hambuuk sadja in hipangasubu ku kaniyu. Piyatulunan ka kamu sin Tuhan sin Rū niya, sabab iyaagad niyu in daakan sin saraꞌ agama, atawa sabab sin pagdungug iban pagparachaya niyu sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi? 3 Maytaꞌ, dupang ka kamu yan tuud? Ha tagnaꞌ niyu miyagad ha Almasi nangandul kamu ha Rū sin Tuhan tumabang kaniyu. Sagawaꞌ bihaun nangandul na kamu ha baran niyu magad sin daakan sin saraꞌ agama piyanaug dayn kan Musa. 4 Maytaꞌ, wayruun ka kiyapūsan sin manga kahālan kiyalabayan niyu sabab sin pangandul niyu ha Almasi? Tantu awn tuud kiyapūsan niya. 5 Iban, maytaꞌ, piyatulunan ka kamu sin Tuhan sin Rū niya, iban piyakitaꞌ kamu sin manga muꞌjijat sabab iyaagad niyu in daakan sin saraꞌ agama, atawa sabab sin diyungug niyu iban nagparachaya kamu ha Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi?

6 Pikila niyu in kimugdan kan Ibrahim sin masa nakauna yadtu. Kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, “Nagparachaya hi Ibrahim ha kiyajanjiꞌ kaniya sin Tuhan, hangkan dayn ha pasal yan iyampun iban ītung siya sin Tuhan mabuntul.” 7 Na, hangkan dayn ha yan kahātihan niyu na sin in manga tau, amu in nagparachaya nangandul ha Tuhan, amuna in itungun tubuꞌ tuud hi Ibrahim. 8 In bakas kiyaparman sin Tuhan kiyasulat ha lawm Kitab, sin in manga tau minsan bukun bangsa Yahudi, ampunun iban itungun niya mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa bang magparachaya mangandul kaniya. Na, in Baytaꞌ Marayaw yan asal piyahāti sin Tuhan kan Ibrahim ha waktu awal jaman pa. In Parman sin Tuhan kaniya, amu agi, “Dayn ha sabab mu dihilan ku karayawan in katān mānusiyaꞌ ha dunya.” 9 Na, in hi Ibrahim nagparachaya ha janjiꞌ sin Tuhan kaniya hangkan dīhilan siya karayawan sin Tuhan. Damikkiyan, hisiyu-siyu in magparachaya mangandul ha Tuhan, dihilan niya da isab karayawan biyaꞌ kan Ibrahim.

10 Sagawaꞌ in manga tau amu in magkahagad sin in sila itungun sin Tuhan mabuntul sabab sin pagꞌagad nila sin daakan sin saraꞌ agama, tantu kugdanan sila sin murkaꞌ sin Tuhan. Sabab awn kiyasulat ha lawm Kitab Tawrat, amu agi, “Hisiyu-siyu in bukun matutug in pagꞌagad niya sin katān daakan sin saraꞌ agama kiyasulat ha lawm Kitab, kugdanan siya sin murkaꞌ sin Tuhan.” 11 (Sagawaꞌ kiyaiingatan natuꞌ sin wayruun tau in makaagad tuud sin katān daakan sin saraꞌ agama.) Hangkan matampal na tuud sin wayruun tau ampunun iban itungun sin Tuhan mabuntul biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa, sabab sin pagꞌagad niya sin daakan sin saraꞌ agama. Sabab kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, “In tau magparachaya mangandul pa Tuhan, amuna in ampunun iban itungun sin Tuhan mabuntul, iban dihilan kabuhiꞌ salama-lama.” 12 Sagawaꞌ ha atulan sin saraꞌ agama in mahalgaꞌ tuud, bukun amu in pagpangandul ha Tuhan, sumagawaꞌ amu in pagkahagad ha saraꞌ agama. Biyaꞌ na sin kiyasulat ha Kitab amu agi, “In tau makahinang tuud sin katān daakan sin saraꞌ agama, amuna in awn kabuhiꞌ niya salama-lama.”

13 Sagawaꞌ piyuas kitaniyu sin Almasi dayn ha murkaꞌ sin Tuhan kātuꞌniyu amu in murkaꞌ dimatung kātuꞌ sabab sin diꞌ natuꞌ mahinang in katān daakan sin saraꞌ agama. Iyaku niya in murkaꞌ sin Tuhan ha manga mānusiyaꞌ, karnaꞌ kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, “Hisiyu-siyu in matay liyansang pa usuk, in siya yan kiyugdan sin murkaꞌ sin Tuhan.” 14 Hīnang sin Almasi in biyaꞌ ha yan ha supaya dayn ha sabab niya, in karayawan kiyajanjiꞌ sin Tuhan kan Ibrahim, hikarihil isab ha manga tau bukun bangsa Yahudi. Iban ha supaya isab dayn ha sabab sin pagparachaya natuꞌ ha Almasi, patulunan kitaniyu sin Tuhan sin Rū niya, amu in bakas kiyajanjiꞌ niya.

In Saraꞌ Agama iban Janjiꞌ sin Tuhan

15 Manga taymanghud ku, in ini hipagsawpama ku kaniyu. Bang sawpama awn duwa tau magjanjiꞌ, lāgiꞌ pagsāynan nila in kiyapagjanjian nila, wayruun na makapinda atawa makadugang unu-unu sin piyagjanjian nila. 16 Na, biyaꞌ da isab ha yan in hantang sin janjiꞌ sin Tuhan kan Ibrahim iban ha hambuuk panubuꞌ niya. Kiyasulat ha lawm Kitab sin in Tuhan jimanjiꞌ kan Ibrahim iban ha hambuuk panubuꞌ niya, amu in lumahil bukun ha waktu sin masa hi Ibrahim. Na, in kiyasulat ha lawm Kitab bukun “manga panubuꞌ”, sagawaꞌ “hambuuk panubuꞌ”, hāti niya hambuuk da. Na, in hambuuk panubuꞌ yan amu na in Almasi. 17 In kabayaan ku hipahāti kaniyu biyaꞌ ha ini. In Tuhan bakas jimanjiꞌ, lāgiꞌ agarun niya tuud in janjiꞌ niya yan. Nakalabay mayan in upat ngagatus tagkatluan tahun dayn ha waktu sin pagjanjiꞌ niya, nagpanaug siya manga saraꞌ agama pa manga bangsa Yahudi dayn kan Nabi Musa. Sagawaꞌ in manga saraꞌ yan diꞌ makalarak atawa makapapas sin bakas janjiꞌ sin Tuhan. 18 Karnaꞌ bang in karayawan kiyajanjiꞌ sin Tuhan makawaꞌ natuꞌ sadja bang taniyu hinangun in katān daakan sin saraꞌ agama, hāti niya wayruun kapūsan sin janjiꞌ sin Tuhan. Sagawaꞌ in karayawan yan dīhil sin Tuhan kan Ibrahim sabab in yan kiyajanjiꞌ niya.

19 Na, bang bihādtu da in kahālan niya, unu bahaꞌ in kapūsan sin saraꞌ agama? Na, biyaꞌ ha ini. Hangkan in Tuhan nagpanaug sin saraꞌ agama pagꞌubus sin janjiꞌ niya, ha supaya kaingatan sin manga mānusiyaꞌ in dusa nila. Iban kabayaan sin Tuhan agarun tuud sin manga tau in manga daakan sin saraꞌ agama ha salugay diꞌ pa lumahil pa dunya in hambuuk panubuꞌ hi Ibrahim, amu in kiyasukuan sin janjiꞌ niya. In saraꞌ agama piyanaug sin malāikat mawn kan Musa amu in suluhan nagpasampay pa manga mānusiyaꞌ. 20 Sagawaꞌ ha waktu jimanjiꞌ in Tuhan kan Ibrahim way siya nagsuluhan. Baran niya tuud in timukbal sin janjiꞌ. (Hangkan labi in karayawan sin janjiꞌ sin Tuhan dayn sin saraꞌ agama piyasampay hi Musa pa manga tau.)

In Maksud sin Saraꞌ Agama

21 Na, marayꞌ mapikil niyu sin in saraꞌ agama iban sin janjiꞌ sin Tuhan kan Ibrahim diꞌ magꞌuyun. Saꞌ, in bunnal niya in duwa yan magꞌuyun. Karnaꞌ bang in saraꞌ agama piyanaug dayn kan Musa makarihil sin kabuhiꞌ salama-lama ha surgaꞌ, na, in hāti niya, in kitaniyu mabuntul na ha pangatud sin Tuhan biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa sabab sin pagꞌagad natuꞌ sin katān daakan sin saraꞌ agama. 22 Sagawaꞌ bukun biyaꞌ ha yan in maksud sin pagpanaug sin saraꞌ agama. Sabab kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab sin in katān mānusiyaꞌ asal magdusa sadja. Na, in hāti niya amura in sabab hangkan kitaniyu karihilan sin karayawan bakas kiyajanjiꞌ sin Tuhan, pasal sin pagparachaya iban pagpangandul natuꞌ ha Almasi. Karihilan in tau katān, amu in sasukuꞌ sin mangandul kan Īsa Almasi.

23 Na, ha waktu walaꞌ pa napanyataꞌ in pasal sin kalappasan dayn ha Almasi, in kitaniyu biyaꞌ sapantun nakakalabusu, nagtutuyuꞌ tuud huminang sin manga daakan sin saraꞌ agama. Lāgiꞌ diꞌ kitaniyu makaīg dayn ha likusan sin saraꞌ agama ha salugay diꞌ pa mapanyataꞌ in kalappasan dayn ha Almasi. 24 In saraꞌ agama biyaꞌ sapantun hambuuk daraakun naraak jumaga kātuꞌniyu ha salugay walaꞌ pa limahil in Almasi, ha supaya paglahil mayan sin Almasi, in sasukuꞌ sin magparachaya iban mangandul kaniya ampunun iban itungun sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa. 25 Na, bihaun pagga limahil na in Almasi iban siya na in pagparachayahan iban pangandulan natuꞌ, na bukun na kitaniyu ha lawm likusan sin saraꞌ agama.

26 In kamu katān bihaun itungun na sin Tuhan manga anak niya sabab mangandul iban himambuuk na kamu kan Īsa Almasi. 27 Na, hangkan nagparachaya mayan kamu ha Almasi, nagpaliguꞌ na kamu, amu in tandaꞌ sin naghambuuk na kamu iban sin Almasi. Hangkan, piyakay niyu na in addat-tabīat niya. 28 Na, hangkan pagga kamu katān himambuuk na ha Almasi, ha pangatud sin Tuhan saliꞌ da kamu. Wayruun na piyagbiddaan sin manga Yahudi iban bukun, sin manga īpun iban bukun, sin manga usug iban babai. 29 Bang kamu sukuꞌ na sin Almasi, in kamu yan itungun na tubuꞌ hi Ibrahim iban karihilan kamu sin karayawan bakas kiyajanjiꞌ sin Tuhan.

4

1 In kabayaan ku hipahāti kaniyu in kahālan ini, makajari da isab hidalil ha tau nagpusakaꞌ altaꞌ ha anak niya. Sawpama awn bataꞌ, anak tunggalan, miyatay in amaꞌ niya. In altaꞌ katān kiyabīn kaniya. Sagawaꞌ minsan in altaꞌ katān kaniya, ha tarkalaꞌ bataꞌ pa siya, diꞌ pa siya makapaglimaya sin baran niya. 2 Ha salugay niya bataꞌ pa, ha babaan pa siya sin manga tau magꞌipat kaniya iban magparuli sin altaꞌ niya sampay maabut niya in umul amu in ha gantaan sin amaꞌ niya matūp na siya kumaput sin altaꞌ niya. 3 Damikkiyan, in kitaniyu ha waktu walaꞌ pa kitaniyu nagparachaya ha Almasi, biyaꞌ da isab kitaniyu manga bataꞌ, amu in diꞌ pa makapaglimaya sin baran natuꞌ, sabab in kitaniyu ha lawm likusan sin saraꞌ agama. 4 Sagawaꞌ naabut mayan in waktu kiyagantaꞌ sin Tuhan, piyalahil niya na mari pa dunya in Anak niya, nanjari hambuuk mānusiyaꞌ piyagꞌanak sin hambuuk babai. Piyagꞌanak siya hambuuk Yahudi iban iyagad niya in daakan sin saraꞌ agama sin manga Yahudi, 5 ha supaya niya mapuas in manga tau amu in biyaꞌ hantang nakalabusu ha lawm likusan sin saraꞌ agama, iban ha supaya isab in manga tau itungun na sin Tuhan manga anak niya. 6 In tandaꞌ sin in kamu ītung na sin Tuhan manga anak niya, piyatulunan niya kitaniyu sin Rū niya amu in yaun ha Anak niya hi Īsa Almasi. Hangkan pagga hiyūp na sin Rū in lawm atay natuꞌ makatawag na kitaniyu Amaꞌ ha Tuhan. 7 Na, hangkan bihaun bukun na kamu biyaꞌ hantang īpun subay magad sin katān daakan sin saraꞌ agama, sagawaꞌ in kamu nahinang na manga anak sin Tuhan. Lāgiꞌ pagga kamu nahinang na anak sin Tuhan hirihil niya kaniyu in unu-unu katān kiyasukuꞌ niya ha manga anak niya.

In Pagparuli hi Paul ha Manga Tau Galatiya

8 Sin nakauna, ha waktu walaꞌ niyu pa kiyaingatan in Tuhan, in kamu nababanyagaꞌ sin manga tuhan-tuhan, amu in naawn sadja dayn ha bunga-pikilan sin tau. 9 Sagawaꞌ bihaun kaingatan niyu mayan in Tuhan atawa bang paamuhun kīla mayan kamu sin Tuhan sukuꞌ niya na, maytaꞌ kamu mabayaꞌ magad magbalik ha manga addat iban panghinduꞌ sin timpu nakauna, sin way da pūs iban diꞌ makatabang kaniyu? Maytaꞌ, mabayaꞌ na isab kamu mahinang magbalik biyaꞌ hantang banyagaꞌ ha lawm likusan sin saraꞌ agama? 10 In tiyutuyuan niyu hinangun, amu in magad sin manga addat pasal sin adlaw mulliya iban sin manga pagjamu hipagsaꞌbu sin manga bulan, sin manga musim iban patahunan, amu in daakan sin saraꞌ agama. 11 Masusa aku kaniyu yan! Marayꞌ hātiku maluppas sadja in paghulas-sangsaꞌ ku nanghinduꞌ kaniyu.

12 Pangayuun ku kaniyu manga taymanghud ku, singuri niyu in hīnang ku. Karnaꞌ in aku ini nagparachaya mayan aku ha Almasi, diꞌ na aku mangandul ha pagꞌagad ku sin manga daakan sin saraꞌ agama Yahudi. Hangkan bihaun biyaꞌ na aku kaniyu, bukun Yahudi. In bichara ku ini bukun pasal sin awn unu-unu mangīꞌ nahinang niyu kākuꞌ. 13 Kiyaiingatan niyu sin hangkan ku napamahalayak tagnaꞌ kaniyu in Baytaꞌ Marayaw pasal naantaraꞌ aku duun kaniyu sabab nāsakit aku. 14 Sagawaꞌ minsan in sakit ku nakarihil kahiluhalaan kaniyu, walaꞌ niyu aku kiyasumu atawa kiyabunsihan. Gām mayan iyupiksaꞌ niyu tuud aku marayaw, biyaꞌ sin hantang pagꞌupiksaꞌ niyu bang sawpama hambuuk malāikat atawa baran hi Īsa Almasi in mākawn kaniyu. 15 Makuyag tuud kamu sin waktu duun aku kaniyu. Amu in pagꞌiyanun bang awn dapat, minsan in mata niyu atas niyu lugitun hirihil kākuꞌ, tandaꞌ sin paglasa niyu kākuꞌ. Sagawaꞌ bihaun maytaꞌ bahaꞌ kamu napinda? 16 Marayꞌ bahaꞌ in kamu yan dimugal na kākuꞌ, sabab sin biyaytaan ta kamu sin hinduꞌ kasabunnalan.

17 In manga tau amu in manghihinduꞌ kaniyu sin bukun kasabunnalan biyaꞌ lupa magmasusa tuud kaniyu, sagawaꞌ in bunnal niya bukun karayawan niyu in pīpikil nila. In kabayaan nila makalawak kamu dayn kākuꞌ ha supaya sila na sadja in dungugun iban agarun niyu. 18 Na, wayruun ngīꞌ sin pagbagay sin tau kātuꞌ bang bukun mangīꞌ in maksud nila. Sagawaꞌ in kabayaan ku diꞌ mapinda in lasa niyu kākuꞌ minsan aku duun atawa walaꞌ duun kaniyu. 19 In kamu yan biyaꞌ na manga anak-apuꞌ kalasahan ku, hangkan in buꞌgat sin kasusahan ku pasal niyu biyaꞌ sapantun sin sakit kananaman sin hambuuk babai bang siya masuuk na umanak. Biyaꞌ ha yan in pananaman ku ha salugay diꞌ pa kamu magmalillaꞌ ha Almasi ha supaya siya na in makapagbayaꞌ-bayaꞌ kaniyu. 20 Sainagun ku mākawn aku kaniyu makapagbalharap, bat supaya kalu-kalu mapinda in pikilan ku ha pasal niyu, sabab diꞌ ku na kaingatan bang unu in hinangun ku kaniyu. Landuꞌ tuud in susa ku pasal niyu.

Diyalil Hinda Sahara kay Hajal ha Aturan Baꞌgu iban Aturan Nakauna

21 Na, in kamu amu in mabayaꞌ magad sin daakan sin saraꞌ agama piyanaug dayn kan Musa, kiyahātihan niyu da ka in baytaꞌ sin saraꞌ agama? 22 Amu agi sin saraꞌ agama, in hi Ibrahim taga anak duwa usug. In hambuuk, anak niya dayn ha babai īpun, ampa in hambuuk, anak niya dayn ha babai bukun īpun amu in asawa niya puun. 23 In anak niya dayn ha babai īpun, piyagꞌanak biyaꞌ da isab sin pagꞌanak ha bataꞌ-bataꞌ katān. Sagawaꞌ in anak niya dayn ha asawa niya puun, amu babai bukun īpun, piyagꞌanak ha supaya maagad in kiyajanjiꞌ sin Tuhan kan Ibrahim.

24 In duwa babai ini hikadalil ha aturan sin paljanjian nakauna iban sin aturan sin paljanjian baꞌgu piyanaug sin Tuhan. Hi Hajal, amu in babai īpun, amuna in biyaꞌ sapantun saraꞌ agama sin paljanjian nakauna piyanaug mawn kan Musa duun ha Būd Turusina. Ampa in manga tau pagꞌiyanun anak hi Hajal, amu in miyamagad sin daakan ini, biyaꞌ sapantun nababanyagaꞌ sin saraꞌ agama ini. 25 In hi Hajal, amu in diyalil saraꞌ agama, piyanaug duun ha Būd Turusina ha hulaꞌ Arab, hikadalil da isab ha manga tau Yahudi bihaun, amu in biyaꞌ sapantun nababanyagaꞌ, sabab in sila miyamagad sin daakan sin saraꞌ agama. 26 Sumagawaꞌ in hi Sahara, in babai bukun īpun iban sin anak niya, amuna in diyalil pa kātuꞌniyu, amu in nangangandul ha Almasi. Sabab in kitaniyu limāya dayn ha lawm likusan sin saraꞌ agama. Iban in kitaniyu raayat na sin Awrusalam (Baytal Makdis) sabunnal amu in ha lawm sulgaꞌ. 27 In pasal sin dalil ini kiyasulat hi Nabi Isayas ha lawm Kitab, amu agi sin Tuhan,

“Pagkūg-kuyag kaw in ikaw babai amu in wayruun anak!

Pagkūg-kuyag kaw iban pagkalang, in ikaw amu in walaꞌ nimanam sin sakit sin magꞌanak.

Karnaꞌ labi mataud in manga anak mu dayn ha manga babai taga-bana!”

28 Na, bihaun manga taymanghud ku, in kamu nahinang na manga anak sin Tuhan, sabab miyakbul niya na in janjiꞌ niya. Biyaꞌ da isab kan Isahak, piyagꞌanak siya hi Sahara sabab miyakbul sin Tuhan in janjiꞌ niya kan Ibrahim. 29 Sin masa nakauna yadtu, in anak hi Ibrahim, amu in piyagꞌanak biyaꞌ da sin pagꞌanak sin bataꞌ-bataꞌ katān, piyahunitan niya in taymanghud niya, amu in piyagꞌanak dayn ha kusug sin kawasa sin Rū sin Tuhan. Damikkiyan in kitaniyu bihaun pahunitan da isab sin manga tau, amu in masi na mayan miyamagad ha saraꞌ agama sin aturan nakauna. 30 Sagawaꞌ kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, “Bugitan in babai īpun iban sin anak niya. Sabab in anak sin babai īpun yan, wayruun bahagiꞌ niya sin altaꞌ sin amaꞌ niya. In katān altaꞌ sukuꞌ sin anak dayn ha babai bukun īpun.” 31 Na, hangkan manga taymanghud ku, in kitaniyu bukun biyaꞌ anak sin babai īpun, sagawaꞌ in kitaniyu biyaꞌ sin anak sin babai bukun īpun.

5

Bukun na Wajib Kātuꞌniyu in Magad sin Saraꞌ Agama Yahudi

1 Manjari, in kitaniyu ini limāya na dayn ha lawm likusan sin saraꞌ agama, sabab piyuas na kitaniyu sin Almasi. Hangkan, ayaw niyu na hinanga magbalik in manga daakan sin saraꞌ agama, amu in biyaꞌ sapantun nakabanyagaꞌ kaniyu.

2 Dunguga niyu in bichara ku ini. Bang kamu magpaislam ha supaya kamu ampunun iban itungun sin Tuhan mabuntul, bang bihādtu wayruun da kapūsan sin pagparachaya iban pagpangandul niyu ha Almasi. 3 Kabalikan ku hibichara kaniyu sin hisiyu-siyu in magpaislam magad sin daakan sin saraꞌ agama, na, subay niya na tuud agarun in katān daakan sin saraꞌ agama. 4 Hisiyu-siyu kaniyu in magtūyuꞌ magad sin daakan sin saraꞌ agama, sabab ha pangannal niyu ampunun iban itungun kamu sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa, na, in hāti niya miyutas na kamu dayn ha Almasi. Lāgiꞌ, siyulak niyu na in ulung sin Tuhan kaniyu. 5 Sagawaꞌ in kitaniyu amu in nangangandul ha Almasi, matantu natuꞌ tuud sin ampunun iban itungun kitaniyu sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa sabab sin pangandul natuꞌ ha Almasi, lāgiꞌ, in Rū sin Tuhan, amu in timatabang magpahugut sin pagpangandul taniyu. 6 Sabab bang kitaniyu humambuuk na kan Īsa Almasi, ha pangatud sin Tuhan wayruun na piyagbiddaan sin manga naislam iban walaꞌ. In labi tuud mahargaꞌ pa Tuhan in pagpangandul natuꞌ ha Almasi. Lāgiꞌ, in pagpangandul natuꞌ mapakitaꞌ natuꞌ dayn ha kasi-lasa taniyu ha pagkahi natuꞌ.

7 In tagnaꞌ marayaw tuud in pagꞌagad niyu sin hinduꞌ kasabunnalan pasal sin Almasi, sagawaꞌ hisiyu bahaꞌ in nakarā kaniyu simihaꞌ dayn ha hinduꞌ kasabunnalan? 8 Tantu bukun Tuhan in dimā kaniyu simihaꞌ dayn ha hinduꞌ kasabunnalan sabab siya in nagpīꞌ kaniyu magad ha Almasi. 9 Ampa in hinduꞌ bukun bunnal bang diꞌ mapahundung, sumaplag. Biyaꞌ da yan sapantun sin hangkatiyuꞌ pasulig amu in sumaplag magpabuskag sin addun katān. 10 Sagawaꞌ, minsan biyaꞌ hādtu, natatantu ku sin diꞌ niyu taykuran in hinduꞌ ku kaniyu. Iban hangkan ku yan natatantu, sabab in kitaniyu biyaꞌ da sin magtaymanghud agad ha Almasi. Lāgiꞌ, hisiyu-siyu na in nanglingug sin pamikil niyu, in siya yan pagmurkaan sin Tuhan. 11 Malayngkan, manga taymanghud ku, awn manga tau imiyan sin masi aku nagnanasīhat sin wajib ha manga tau in magpaislam ha supaya sila taymaun sin Tuhan. Bang sawpama bunnal in bichara yan, diꞌ na aku binsanaun sin manga pagkahi ku Yahudi, iban diꞌ na sila dumugal kākuꞌ minsan aku magnasīhat pasal sin kamatay sin Almasi ha kalansang kaniya pa usuk. 12 Na, in dayaw niya, in manga tau yan, amu in nanglingug sin pamikil niyu, subay bukun sila magpaislam sadja saꞌ magpakapun na sila.

13 Na, ampa in kamu manga taymanghud ku, napīꞌ kamu sin Tuhan magad ha Almasi ha supaya kamu makaīg dayn ha likusan sin saraꞌ agama. Malayngkan, minsan isab biyaꞌ hādtu, ayaw niyu isab dūli in baran niyu maghawa-napsu sin unu-unu mangīꞌ. Sagawaꞌ pagtabang-tiyabangi kamu sabab sin kasi-lasa niyu ha pagkahi niyu. 14 Karnaꞌ in katān daakan sin saraꞌ piyanaug dayn kan Musa maagad katān bang natuꞌ maagad in hambuuk daakan ini, amu agi, “Kalasahi niyu in pagkahi niyu mānusiyaꞌ, biyaꞌ sin lasa niyu ha baran niyu.” 15 Sumagawaꞌ bang kamu magtukub sadja biyaꞌ manga sattuwa talun magkālu pakaniya-pakaniya, na halliꞌ kamu, sabab in kauwian niya kumangīꞌ tuud in paghambuuk sin kamu manga Almasihin.

Diꞌ Magkugdan in Kabayaan sin Rū sin Tuhan iban sin Ginhawa-baran Taniyu

16 Manjari, biyaꞌ ha ini in kabayaan ku hibichara kaniyu. Agara niyu in kabayaan sin Rū sin Tuhan hipahinang kaniyu, sabab bang niyu hinangun, diꞌ niyu isab dūlan in unu-unu hawa-napsu mangīꞌ sin ginhawa-baran niyu. 17 Karnaꞌ in kabayaan sin Rū sin Tuhan hipahinang kātuꞌ, diꞌ magkugdan iban sin kabayaan hinangun sin ginhawa-baran natuꞌ. Damikkiyan in kabayaan sin ginhawa-baran natuꞌ hinangun, diꞌ magkugdan iban sin kabayaan sin Rū sin Tuhan hipahinang kātuꞌ. In duwa ini nagsasaggaꞌ. Hangkan diꞌ natuꞌ mahinang in marayaw, amu in kabayaan natuꞌ hinangun. 18 Sagawaꞌ bang in agarun niyu amu in kabayaan sin Rū sin Tuhan, in kamu luhaya na dayn ha lawm likusan sin saraꞌ agama.

19 Na, bang hawa-napsu sin ginhawa-baran in agarun sin manga tau, magtūy da kaingatan, sabab in hinang nila yan magjina, maghinang maasihat iban diꞌ sila masipug maghinang sin unu-unu na hinang mangīꞌ. 20 Magsumba sila sin manga barhalaꞌ iban hinang-hinangun nila in pagkahi nila. Magsaggaꞌ iban magkālu sila pakaniya-pakaniya. Marugal iban maakig sila ha pagkahi nila, iban amu sadja in pīpikil nila in hikarayaw pa baran nila. Magkaniya-kaniya sila tumpuk. 21 Maakig sila ha pagkahi nila. Magꞌinum sila landuꞌ sin makahilu iban maglami-lami sila maghinang kalumuan. Mataud jinisan in hinang nila biyaꞌ ha yan. Na, asal ta kamu bāndaan. Biyaꞌ na sin kiyapamung ku nakauna, hisiyu-siyu in maghinang sin manga nasabbut ku yan, in sila yan wayruun palsukuan ha lawm pamarinta sin Tuhan.

22 Sumagawaꞌ in manga tau amu in miyamagad ha kabayaan sin Rū sin Tuhan, makasi-malasa sila ha pagkahi nila iban ha Tuhan. Makuyag in lawm atay nila, iban masannyang in lawm pamikil nila. Masabal sila ha pagkahi nila. Marayaw iban mapanabangun sila. Kapangandulan sila sin pagkahi nila. 23 Lāgiꞌ mababaꞌ in pangatayan nila iban maingat sila humawid sin hawa-napsu nila. Tantu wayruun saraꞌ in imiyan mangīꞌ in manga hinang yan. 24 Na, in manga katān sukuꞌ hi Īsa Almasi biyutawanan nila na in manga hawa-napsu nila mangīꞌ, biyaꞌ sin sapantun piyaagad nila na ha kamatay sin Almasi ha kalansang kaniya pa usuk. 25 Na, pagga in kitaniyu nakabāk kabuhiꞌ tantu pasal sin pagꞌagad natuꞌ ha kabayaan sin Rū sin Tuhan, subay natuꞌ tuud bawgbugan in pagꞌagad ha kabayaan niya. 26 Subay kitaniyu bukun maabbu. Subay taniyu diꞌ paastulun in pagkahi taniyu iban subay kitaniyu bukun maakig ha pagkahi taniyu.

6

Magtabang-tiyabangi ha Hikarayaw sin Katān

1 Manga taymanghud ku, bang awn duun kaniyu iyabutan nagdusa, nakahinang sin mangīꞌ, subay siya sagdahun sin kamu amu in miyamagad sin kabayaan sin Rū sin Tuhan, ha supaya marā niyu magbalik huminang sin mabuntul. Sagawaꞌ subay hanunut in kaagi niyu sumagda sin hinang niya. Lāgiꞌ, kamayaꞌ da kamu isab, adakalaꞌ marā kamu isab sin sasat sin saytan. 2 Pagtabang-tiyabangi kamu bang awn kasusahan sin hambuuk pa hambuuk kaniyu, sabab bang niyu yan hinangun, maagad niyu in daakan sin Almasi. 3 Bang awn tau magpikilan, laung niya, tau lalagguun siya, sin bukun bunnal, na, in tau yan nagꞌaanyam-anyam sadja ha lawm pamikil niya sin manga unu-unu way kasabunnalan niya. 4 Subay in hambuuk pa hambuuk kaniyu magliling marayaw sin addat-palangay niyu. Bang ha liling niyu, in hinang niyu marayaw, na, pagkūg-kuyag kamu. Lāgiꞌ in pagkūg-kuyag niyu pasal tuud sin hinang niyu marayaw, bukun ha pasal sin hinang sin tau dugaing. Bukun ha pasal papagsibuun niyu in hinang niyu iban sin tau dugaing. 5 Karnaꞌ in pakaniya-pakaniya kātuꞌniyu, awn sadja kasusahan dumatung kātuꞌ amu in subay natuꞌ tabukun.

6 In kamu yan amu in kiyahinduan sin amānat sin Tuhan, subay niyu isab tabangun in tau nanghinduꞌ kaniyu. Subay niyu siya dihilan bahagiꞌ sin katān unu-unu na marayaw duun kaniyu.

7 Ayaw kamu masāꞌ ha pikilan niyu. In Tuhan diꞌ tuud marupang sin tau minsan hisiyu. Bang ibārat nagtanum, unu in tiyanum sin hambuuk tau, amura isab in maani niya. (Hāti niya unu-unu in hinang niya dī ha dunya, papagtungurun da isab sin Tuhan iban sin hitungbas niya kaniya ha susūngun.) 8 Bang in agarun sin tau yan in magdūl sadja sin hawa-napsu sin baran niya, na in tungbas kaniya kasiksaan salama-lama ha narkaꞌ. Bang isab in agarun niya in kabayaan sin Rū sin Tuhan, hipahinang kaniya, in tungbas hirihil kaniya sin Rū, kabuhiꞌ salama-lama ha surgaꞌ. 9 Hangkan subay kitaniyu diꞌ sumuhun maghinang sin marayaw. Sabab bang natuꞌ diꞌ bugtuun in hinang natuꞌ marayaw, dumatung da in waktu ha susūngun tungbasan kitaniyu sin Tuhan. 10 Na, hangkan sakahabaꞌ awn lugal natuꞌ huminang marayaw ha pagkahi natuꞌ, subay natuꞌ tuud hinangun. Subay tuud kitaniyu huminang marayaw ha katān, labi awla na ha manga taymanghud natuꞌ Almasihin nangangandul ha Almasi.

In Manga Kahinapusan Kabtangan hi Paul

11 In manga kahinapusan kabtangan sin sulat ini, baran ku na tuud in sumulat. Kakitaan niyu in lagguꞌ sin hātan ku.

12 Na, biyaꞌ na sin manga tau, amu in nanghinduꞌ sin subay kamu magpaislam, in sila yan mabayaꞌ sadja kumawaꞌ kabantugan pa baran nila, iban mabugaꞌ sila lumabay kabinsanaan bang sila mamaytaꞌ sin kasabunnalan, sin in kamatay sin Almasi ha kalansang kaniya pa usuk, amu in makalappas ha manga mānusiyaꞌ dayn ha manga dusa nila. 13 In bunnal niya, minsan in sila yan amu in naislam na, diꞌ da makaagad sin katān daakan sin saraꞌ agama piyanaug dayn kan Musa. Kabayaan nila magpaislam kamu ha supaya awn hikapagꞌabbu nila sin in kamu miyagad sin kabayaan nila nagpaislam. 14 Ampa in aku amura in hipagbantug ku in Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi, amu in limillaꞌ sin duguꞌ-nyawa niya sabab-karnaꞌ natuꞌ. Dayn ha sabab sin kamatay niya, ha kalansang kaniya pa usuk, in aku diꞌ na magkarā huminang sin manga mangīꞌ biyaꞌ sin hīhinang sin manga tau dunya. Lāgiꞌ, miyatay na in bayaꞌ ku huminang sin manga unu-unu mangīꞌ dī ha lawm dunya. 15 Karnaꞌ ha pangatud sin Tuhan bukun mahargaꞌ bang kitaniyu naislam atawa walaꞌ. In mahargaꞌ kaniya bang mapinda in addat-palangay natuꞌ pa addat-palangay kabayaan sin Tuhan hipapakay kātuꞌniyu. 16 Na, in katān amu in magad sin bichara ku yan, bang mayan sila kaulungan sin Tuhan iban dihilan kasannyangan in lawm atay nila, sila iban sin katān tau sukuꞌ sin Tuhan, Yahudi ka atawa bukun.

17 Tagnaan bihaun, kabayaan ku wayruun na tau manghilu kākuꞌ mangusihat pasal sin kapatutan ku magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pasal hi Īsa Almasi, sabab in tandaꞌ sin kapatutan ku kakitaan niyu ha manga limpaꞌ sin paliꞌ ha baran ku, karnaꞌ in aku limabay kabinsanaan sabab sin pagbawgbug ku kan Īsa.

18 Mahuli dayn duun manga taymanghud ku, mura-murahan bang mayan diꞌ magbugtuꞌ in tulung-tabang sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi ha kaniyu katān. Amin!

Wassalam.

IPISUS

1

2

3

4

5

6

SULAT PA MANGA TAU IPISUS

IPISUS

Pahāti

Dī ha sulat ini hipahāti hi Paul ha manga Almasihin in maksud sin Tuhan ha unu-unu katān piyapanjari niya. In kabayaan sin Tuhan in katān piyapanjari niya ha taas langit iban ha babaw dunya makapaghambuuk ha pagꞌūhan hi Īsa Almasi. Pangayuun hi Paul ha manga Almasihin sin subay nila bawgbugan in kiyamaksud kanila sin Tuhan ha supaya maawn in paghambuuk sin mānusiyaꞌ katān iban hi Īsa Almasi.

1

In Salam-duwaa hi Paul

1 Sulat ini naug dayn kākuꞌ, hi Paul. In aku ini kiyawakilan hi Īsa Almasi magpasaplag sin Baytaꞌ Marayaw pa manga tau pasal amuna ini in hinang kabayaan sin Tuhan hipahinang kākuꞌ.

Hipasampay ku in sulat ini mawn pa kaniyu manga tau sin Tuhan duun ha dāira Ipisus. In kamu yan naghambuuk iban hi Īsa Almasi, iban mahugut in īman niyu kaniya.

2 Mura-murahan bang mayan kamu dihilan sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, iban sin Panghuꞌ natuꞌ, Īsa Almasi, tulung-tabang iban kasannyangan sin lawm atay niyu.

In Tulung-tabang sin Tuhan ha manga Almasihin

3 Pudjihun natuꞌ in Tuhan, Amaꞌ sin Panghuꞌ natuꞌ, Īsa Almasi. Sabab dayn ha pasal sin paghambuuk natuꞌ iban sin Almasi tiyabang tuud kitaniyu sin Tuhan. Dīhilan niya kitaniyu sin katān karayawan guwaꞌ dayn ha haddarat sin Tuhan, karayawan amu in diꞌ maluppas kasaumulan. 4 Minsan ha walaꞌ pa napapanjari in dunya, asal kitaniyu napīꞌ na sin Tuhan sukuꞌ niya, karnaꞌ sabab sin Almasi iban sin paghambuuk natuꞌ iban sin Almasi. Hangkan kitaniyu pinīꞌ sin Tuhan ha supaya kitaniyu mahinang tau suchi, wayruun unu-unu ngīꞌ ha pangatud niya. Sabab sin lasa niya kātuꞌniyu, 5 asal niya kiyamaksud hinangun kitaniyu manga anak niya dayn ha sabab sin hinang hi Īsa Almasi, sabab amu yan in makasulut sin kabayaan niya. 6 Hangkan pudjihun natuꞌ in Tuhan, sabab sin diꞌ hikasipat in lagguꞌ sin tulung-tabang niya kātuꞌniyu, amu in natabuk natuꞌ sabab sin paghambuuk natuꞌ iban sin Anak niya kalasahan.

7 Karnaꞌ dayn ha sabab līllaꞌ sin Almasi in duguꞌ-nyawa niya, napuas na kitaniyu dayn ha hukuman dusa. Iyampun na sin Tuhan in manga dusa taniyu. Iban hangkan bihādtu pasal landuꞌ tuud in tulung-tabang sin Tuhan kātuꞌniyu. 8 In tulung-tabang niya kātuꞌniyu diꞌ matupung. Dihilan niya kitaniyu katān ingat iban panghāti marayaw, ha supaya natuꞌ kahātihan in maksud niya. 9 Piyaingat niya na kātuꞌniyu in maksud niya, amu in bakas walaꞌ niya piyaingat ha manga tau ha masa nakauna. Iban hangkan piyaingat kātuꞌniyu pasal amuna in makasulut sin kabayaan niya. Asal kiyagantaꞌ niya in Almasi amu in dumihil kamakbulan sin maksud niya. 10 Makbulun sin Tuhan in maksud niya bang dumatung na in waktu kiyagantaꞌ niya. Papaghambuukun niya in katān piyapanjari niya ha surgaꞌ iban ha dunya, iban Almasi in magꞌūhan, magbayaꞌ ha katān.

11 In hinang sin Tuhan unu-unu katān naawn dayn ha maksud iban kabayaan niya. Napīꞌ kami sin Tuhan sukuꞌ niya pasal sin paghambuuk namuꞌ ha Almasi. Amu tuud yan in maksud niya dayn sin awal tagnaꞌ pa, 12 supaya in manga kami, amu in miyuna naghuwat-huwat ha Almasi, mamudji ha Tuhan sabab sin lasa iban dayaw niya ha mānusiyaꞌ.

13 Damikkiyan, biyaꞌ da isab ha yan in kamu. Padungug niyu sin hinduꞌ bunnal, amu in Baytaꞌ Marayaw pasal sin bang biyaꞌ diin kitaniyu mapuas dayn ha dusa, nagparachaya iban nangandul na kamu ha Almasi. Na, hangkan piyatulunan kamu sin Tuhan sin Rū niya, amu in kiyajanjiꞌ niya ha manga tau, sabab amu yan in dumihil tandaꞌ sin in kamu sukuꞌ niya. 14 Na, in pagpahūp sin Tuhan sin Rū niya pa lawm atay taniyu, amuna in tandaꞌ sin tabukun natuꞌ in katān kiyajanjiꞌ sin Tuhan kātuꞌniyu manga sukuꞌ niya. Iban amuna yan in makarihil kātuꞌniyu katantuhan sin pajukupun tuud sin Tuhan in kalimāyahan iban kalappasan natuꞌ. Pudjihun natuꞌ in Tuhan sabab sin lasa iban dayaw niya ha mānusiyaꞌ.

In Pagpangayuꞌ hi Paul Duwaa

15 Na, dayn ha pasal yan, dayn ha waktu karungug ku sin pagparachaya iban pagpangandul niyu ha Panghuꞌ Īsa iban sin kasi-lasa niyu ha manga katān tau sukuꞌ sin Tuhan, 16 walaꞌ na nagbugtuꞌ in pagsarang-sukul ku pa Tuhan pasal niyu. Piyapangayuan ta sadja kamu duwaa pa Tuhan. 17 Iban piyapangayuꞌ ku da isab pa Tuhan, amu in Tuhan sin Panghuꞌ natuꞌ, Īsa Almasi, iban Amaꞌ natuꞌ, amu in matūp pudjihun iban lagguun, bang mayan pahūpun niya tuud kaniyu in Rū niya, ha supaya kahātihan niyu in unu-unu hipaingat niya kaniyu iban dumayaw tuud in ingat niyu pasal pa Tuhan. 18 Piyapangayuꞌ ku da isab bang mayan mabulat na in pamikil niyu bat niyu kahātihan na tuud in baynat marayaw sin hulat-hulat niyu ha Tuhan, amu in sabab hangkan kamu pinīꞌ niya piyaagad kaniya. Bang mayan isab kahātihan niyu na tuud in taud iban dayaw sin manga karayawan ballabi-labihan, amu in kiyajanjiꞌ hirihil sin Tuhan kaniyu manga tau sukuꞌ niya. 19 Iban piyapangayuꞌ ku da isab duwaa bang mayan kahātihan niyu in kusug sin kawasa sin Tuhan amu in way sabanding, tumabang kātuꞌniyu, manga tau nagparachaya iban nangandul kaniya, biyaꞌ da isab sin kusug sin kawasa niya 20 nagbuhiꞌ nagbalik ha Almasi dayn ha kamatay, ampa niya iyangkat pa surgaꞌ piyalingkud ha daig niya ha dapit pa tuu. Dīhilan siya sin Tuhan sin salagguꞌ-lagguꞌ kawasa iban kalagguan. 21 Na, bihaun makawasa in Almasi dayn ha manga katān bangsa malāikat iban sin unu-unu katān taga kawasa. Makawasa dayn ha katān bangsa mananasat iban kanakuraan makapagbayaꞌ-bayaꞌ. Wayruun makaliyu sin ngān iban kalagguan niya, bukun sadja ha masa ta bihaun, sagawaꞌ sampay pa kasaumulan. 22 In unu-unu katān biyutang na sin Tuhan ha babaan sin Almasi iban pagga siya in makapagbayaꞌ ha unu-unu katān, siya na in nahinang Panghuꞌ magꞌūhan ha manga Almasihin. 23 Bang ibārat hambuuk tau, in manga Almasihin amuna in baran sin Almasi. Lāgiꞌ kitaniyu na ini Almasihin in magpakitaꞌ sin kajukupan sin Almasi, sabab in Almasi amuna in magdirihil kajukupan ha unu-unu katān.

2

Puasun sin Tuhan in Dusa Natuꞌ Sabab sin Nahinang sin Almasi

1 Sin tagnaꞌ, in kamu matūp tuud paratungan sin Tuhan kasiksaan sabab sin manga dusa niyu iban liyanggal niyu in daakan niya. 2 Iban ha waktu yadtu in iyaagad niyu in manga addat iban hinang mangīꞌ sin manga tau baldusa ha dunya ini. Iyaagad niyu in daakan sin Saytan Puntukan amu in nakuraꞌ sin mananasat ha taas āyan, iban siya in nagbabayaꞌ ha manga tau bihaun, amu in diꞌ magkahagad ha daakan sin Tuhan. 3 In bunnal niya in kitaniyu katān bakas da isab biyaꞌ ha yan, sabab in hīhinang natuꞌ amu sadja in katān kabayaan natuꞌ hinangun minsan da mangīꞌ. Iban unu-unu in kanapsuhan sin baran natuꞌ iban makasulut ha atay natuꞌ, amu in hīhinang natuꞌ. Hangkan, ha waktu yadtu asal kitaniyu biyaꞌ da isab sin kaibanan baldusa, amu in tūp tuud paratungan sin murkaꞌ sin Tuhan.

4 Sagawaꞌ minsan biyaꞌ hādtu, landuꞌ tuud in luuy sin Tuhan ha manga mānusiyaꞌ iban landuꞌ tuud in lasa niya kātuꞌniyu. 5 Karnaꞌ minsan kitaniyu tūp tuud paratungan niya kasiksaan pasal sin liyanggal natuꞌ in daakan niya, walaꞌ niya da kitaniyu sīksaꞌ. Gām mayan in kitaniyu, amu in biyaꞌ sapantun patay sabab sin manga dusa natuꞌ, biyuhiꞌ niya nagbalik, sabab-karnaꞌ sin Almasi kitaniyu amu in biyuhiꞌ niya nagbalik dayn ha kamatay. Na, in sabab hangkan kamu nalappas dayn ha dusa pasal sin umbul satu dayaw sin Tuhan kaniyu. 6 Lāgiꞌ, dayn ha sabab sin paghambuuk natuꞌ iban hi Īsa Almasi, bang ibārat tau patay, biyuhiꞌ niya kitaniyu nagbalik. In kitaniyu ini biyaꞌ sin miyagad ha Almasi nabuhiꞌ nagbalik. Dīhilan kitaniyu bahagiꞌ sin kalagguan iban kawasa sin Almasi ha surgaꞌ. 7 Hīnang sin Tuhan in biyaꞌ ha yan ha supaya mapakitaꞌ niya sampay pa kasaumulan sin diꞌ matupung iban diꞌ hikasipat in lasa iban ulung niya kātuꞌniyu sabab-karnaꞌ hi Īsa Almasi. 8 Karnaꞌ dayn ha sabab sin lasa sin Tuhan kaniyu liyappas niya kamu dayn ha dusa niyu dayn ha sabab sin pangandul niyu ha Almasi. In yan nakawaꞌ niyu bukun pasal piyaghulas-sangsaan niyu, sagawaꞌ dīhil kaniyu sin Tuhan. 9 Hangkan wayruun hikapagꞌabbu niyu, sabab nalappas kamu dayn ha dusa niyu, bukun dayn ha pasal piyaghulas-sangsaan niyu. 10 Karnaꞌ Tuhan in nagpinda sin addat-palangay taniyu, naghambuuk mayan kitaniyu iban sin Almasi. Pīnda niya in addat-palangay taniyu, ha supaya natuꞌ mahinang in unu-unu katān hinang marayaw amu in asal kiyagantaꞌ hipahinang sin Tuhan kātuꞌniyu.

Maghambuuk in Katān Agad ha Almasi

11 Na, in manga kamu bukun piyagꞌanak bangsa Yahudi, tumtuma niyu in bakas kahālan niyu nakauna. Laung sin manga Yahudi, in kamu bukun agad ha Tuhan sabab walaꞌ kamu nagpaislam biyaꞌ kanila. Na, bunnal isab in bichara nila, sagawaꞌ minsan sila naislam, in ha lawm atay nila walaꞌ da napinda. 12 Na, tumtuma niyu da isab, ha waktu yadtu wayruun pa isab pangingat niyu pasal sin Almasi. Bukun kamu hangka-bangsa iban sin manga Yahudi, amu in manga tau napīꞌ sin Tuhan sukuꞌ niya. Iban wayruun pa isab lamud niyu ha paljanjian, amu in manga janjiꞌ sin Tuhan ha manga tau sukuꞌ niya. Yari kamu ha dunya ini, sagawaꞌ wayruun hiyuhuwat-huwat niyu karayawan iban wayruun pangingat niyu pasal sin Tuhan. 13 Sagawaꞌ bihaun in kamu, amu in bakas malayuꞌ dayn ha Tuhan, nakapaghambuuk mayan kamu iban hi Īsa Almasi, makapangarap na kamu pa Tuhan, sabab in Almasi miyatay iban naasag in duguꞌ niya sabab-karnaꞌ niyu da isab.

14 Siya in nakarihil kātuꞌniyu kasannyangan, sabab piyapagdayaw niya in manga kami Yahudi iban sin manga bukun Yahudi. Atas niya līllaꞌ in ginhawa-baran niya (liyansang pa usuk). Bang biyaꞌ sapantun dingding, atas niya liyarak ha supaya maīg in imuutlang iban nahinang sabab sin pagkuntara sin manga Yahudi iban sin manga bukun Yahudi. 15 Dayn ha sabab sin kamatay hi Īsa, inīgan niya in kawasa sin saraꞌ agama Yahudi iban sin manga daakan ginis-ginisan. Hīnang niya in biyaꞌ ha yan ha supaya makapaghambuuk na in manga kami Yahudi iban sin manga kamu bukun Yahudi, ha supaya in duwa mahinang na hambuuk pasal da isab sin paghambuuk natuꞌ katān iban sin Almasi. Na, bang kitaniyu mahambuuk na magsulut-siyuluti na kitaniyu. 16 Lāgiꞌ dayn ha sabab sin kamatay hi Īsa ha kalansang kaniya pa usuk, in manga kami Yahudi iban sin manga kamu bukun Yahudi nakapagdayaw iban nakapaghambuuk na, bukun na kitaniyu kuntara. Damikkiyan dayn ha sabab sin kamatay niya, diyayaw na kitaniyu sin Tuhan. 17 Lāgiꞌ, hangkan miyari in Almasi pa dunya bat hikapamahalayak pa katān sin dayawun na sin Tuhan in manga mānusiyaꞌ, sibuꞌ da manga Yahudi, amu in masuuk kaniya, iban sin manga bukun Yahudi, amu in malayuꞌ dayn kaniya. 18 Na, bihaun sibuꞌ da Yahudi iban bukun bangsa Yahudi, makapangarap na pa Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, dayn ha tabang sin Rū sin Tuhan sabab sin nahinang sin Almasi kātuꞌniyu.

19 Na, hangkan in manga kamu bukun bangsa Yahudi, bukun na kamu tau guwaꞌ ād. In kamu agad na ha manga tau napīꞌ sin Tuhan sukuꞌ niya iban nahinang na kamu anak niya. 20 In kamu yan isab biyaꞌ sapantun ginisan sin pagdayaw sin hambuuk Bāy sin Tuhan. In manga kiyawakilan iban manga kanabihan amu in nanghinduꞌ kaniyu pasal sin Baytaꞌ Marayaw, amuna in biyaꞌ sapantun pagdayaw tagnaan sin bāy yan. Ampa hi Īsa Almasi amuna in biyaꞌ sapantun batu amu in tindugan sin katān pagdayaw sin bāy. 21 Siya tuud in magpahugut sin katān pagdayaw sin bāy supaya mahinang na hambuuk bāy dakulaꞌ pagtataatan pa Tuhan, bāy suchi paghulaan niya. 22 Na, pagga in kamu manga bukun Yahudi naghambuuk na iban sin Almasi, bang biyaꞌ sapantun naghinang bāy, in kamu iban sin kaibanan agad ha Almasi, amuna in biyaꞌ sapantun ginisan pagdayaw sin bāy. Piyapaghambuuk kamu iban sila, ha supaya kamu mahinang biyaꞌ sapantun hambuuk bāy paghulaan sin Tuhan, sabab-karnaꞌ Rū sin Tuhan in himūp pa lawm atay niyu.

3

Naraak sin Tuhan hi Paul Magnasīhat pa Manga Bukun Yahudi

1 Na, hangkan dayn ha sabab sin karayawan dīhil kaniyu sin Tuhan, piyapangayuan ta kamu duwaa pa Tuhan. Na, bihaun yari aku najijīl, sabab iyagad ku in daakan kākuꞌ hi Īsa Almasi magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pasal niya pa kaniyu manga tau bukun bangsa Yahudi.

2 Kaingatan ku sin diyungug niyu na in pasal sin hinang piyangandul sin Tuhan kākuꞌ. Diyaak niya aku mamaytaꞌ kaniyu pasal sin tulung-tabang niya kaniyu amu in hikarayaw kaniyu. 3 In maksud sin Tuhan amu in bakas walaꞌ niya piyaingat ha manga tau, piyaingat niya na kākuꞌ. (In pasalan sin maksud niya nasabbut ku na ha sulat ku ini kaniyu sumagawaꞌ hangkatiyuꞌ da. 4 Na, bang niyu bachahun, kahātihan niyu na in piyaingat kākuꞌ sin Tuhan pasalan sin Almasi.) 5 Sin waktu nakauna walaꞌ pa piyaingat sin Tuhan in maksud niya ini pa manga mānusiyaꞌ. Sagawaꞌ bihaun piyaingat na sin Rū sin Tuhan in maksud niya. Piyaingat niya ha manga tau kiyawakilan sin Tuhan iban manga tau magdā-rā sin parman niya, manga tau sukuꞌ niya. 6 Biyaꞌ ha ini in maksud sin Tuhan. Dayn ha sabab sin pagparachaya niyu ha Baytaꞌ Marayaw, in manga kamu bukun bangsa Yahudi dihilan da isab sin Tuhan sin katān karayawan dīhil niya ha manga Yahudi. Itungun na kamu agad ha manga sukuꞌ sin Almasi, amu in biyaꞌ sapantun ginhawa-baran niya, iban karihilan na kamu sin manga kiyajanjiꞌ sin Tuhan ha manga tau mangandul ha Almasi. In manga yan hirihil kaniyu sin Tuhan sabab sin paghambuuk niyu iban sin Almasi.

7 Hīnang aku sin Tuhan hambuuk daraakun niya magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi. Lāgiꞌ in sabab hangkan aku dīhilan sin hinang ini pasal sin tulung-tabang niya kātuꞌ iban pasal sin kusug sin kawasa niya. 8 Ha katān tau sukuꞌ sin Tuhan, aku na tuud in diꞌ tūpun dihilan niya karayawan. Sagawaꞌ sabab sin luuy niya, aku in piyangandulan niya magpamahalayak pa manga tau bukun bangsa Yahudi sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin karayawan diꞌ mapulaꞌ-pulaꞌ, amu in naug kātuꞌ dayn ha Almasi. 9 Iban aku da isab in naraak sin Tuhan magpahāti ha mānusiyaꞌ katān bang biyaꞌ diin makbulun sin Tuhan in maksud niya, amu in walaꞌ niya piyaingat ha manga tau sin waktu nakauna. In Tuhan amu in nagpapanjari sin unu-unu katān, tiyatapuk niya in maksud niya dayn ha waktu nakauna, 10 ha supaya dayn ha manga katān agad ha Almasi mapakitaꞌ niya ha manga katān malāikat taga kawasa iban taga kusug, sin in Tuhan sangat tuud barꞌakkal ha unu-unu katān. Wayruun makaliyu sin ladju sin pamikil niya. 11 Hīnang sin Tuhan in biyaꞌ ha yan ha supaya magmakbul in maksud niya, amu in asal gantaꞌ niya hinangun dayn ha waktu awal tagnaꞌ pa. Na, in maksud niya nagmakbul dayn ha sabab sin nahinang sin panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. 12 Hangkan bihaun, pagga kitaniyu naghambuuk na iban sin Almasi iban nangandul na tuud kitaniyu kaniya, makatawakkal na iban wayruun na pagduwa-ruwa natuꞌ mangarap pa Tuhan. 13 Pangayuun ku kaniyu, ayaw niyu tuud bugtua in hugut sin īman niyu minsan aku biyaꞌ ha ini ha lawm kabinsanaan, sabab sin pagnasīhat ku kaniyu. Gām mayan hikapagbantug niyu, sabab kiyarayaw kaniyu.

In Kasi-lasa sin Almasi

14 Na, dayn ha sabab sin manga katān karayawan dīhil kaniyu sin Tuhan, simujud aku nangayuꞌ duwaa pa Tuhan, Amaꞌ natuꞌ. 15 Siya in puunan Amaꞌ sin manga katān bangsa didtu ha surgaꞌ? iban sin manga dī ha lawm dunya, sabab siya in giyuwaan sin sila katān. 16 Simujud aku nangayuꞌ duwaa pa Tuhan, bang mayan dayn ha lagguꞌ sin lasa iban luuy niya kaniyu, amu in way tuud jangkaan, tabangan kamu iban dihilan kamu sin Rū niya kusug magpahugut sin lawm atay niyu. 17 Iban bang mayan humūp in Almasi pa lawm atay niyu dayn ha sabab sin pangandul niyu kaniya. Iban piyangayuꞌ ku da isab duwaa bang mayan in pagkasi-lasa maggamut iban humugut ha lawm atay niyu, 18 ha supaya in kamu iban sin katān sukuꞌ sin Tuhan makahāti sin landuꞌ tuud in kasi-lasa sin Almasi ha mānusiyaꞌ katān. Diꞌ hikasipat iban diꞌ hikatugilaꞌ in lasa niya. 19 Bunnal na sa in kasi-lasa sin Almasi kātuꞌniyu diꞌ tuud kahātihan sin kitaniyu mānusiyaꞌ, sagawaꞌ in kabayaan ku ingatun niyu tuud in kasi-lasa niya ha supaya magmakbul majukup tuud in katān kabayaan sin Tuhan maawn duun kaniyu. Sumupu kamu ha addat sin Tuhan.

20 Na, in Tuhan dayn ha kusug sin kawasa niya, amu in piyahūp niya pa lawm atay taniyu, mahinang niya kātuꞌniyu in unu-unu katān minsan ballabi-labihan pa dayn sin pangayuun atawa mapikil natuꞌ. 21 Mura-murahan bang mayan in Tuhan pudjihun sin manga Almasihin dayn ha hambuuk pangkat pa hambuuk pangkat sampay pa salama-lama, way bugtuan, sabab sin nahinang hi Īsa Almasi. Amin!

4

In Paghambuuk sin Manga Almasihin

1 Na, hangkan mangayuꞌ-ngayuꞌ tuud aku kaniyu, aku amu in yari najijīl sabab-karnaꞌ sin pagbawgbug ku sin daakan kākuꞌ hi Panghuꞌ Īsa, pakaya niyu in addat-palangay iban hinang, amu in matūp ha manga tau napīꞌ sin Tuhan sukuꞌ niya. 2 Subay mababaꞌ in pangatayan niyu, mahanunut in bichara niyu iban subay kamu masabal ha unu-unu katān. Kaniya-kaniya kamu subay mapasinsiya, ha supaya niyu mapakitaꞌ in kasi-lasa niyu ha pagkahi niyu. 3 Pagtuyui niyu tuud ini hinanga ha supaya diꞌ mabugtuꞌ in pagsulut-siyuluti niyu amu in makapahugut sin pagtibuuk sin manga kamu, amu in piyapaghambuuk sin Rū sin Tuhan. 4 In kitaniyu katān agad ha Almasi biyaꞌ sin sapantun hangka ginhawa-baran, iban hambuuk-buuk da isab in Rū sin Tuhan. Damikkiyan, in kitaniyu katān, amu in napīꞌ sin Tuhan magad ha Almasi sibuꞌ in hiyuhuwat-huwat karayawan dayn ha Tuhan. 5 Lāgiꞌ, hambuuk da in iyaagaran natuꞌ Panghuꞌ, hi Īsa Almasi, iban hambuuk-buuk niya da in pagparachayahan natuꞌ katān. Iban in maksud natuꞌ nagpaliguꞌ sibuꞌ da isab. 6 Damikkiyan, hambuuk da in Tuhan, amu in Amaꞌ sin kitaniyu katān. Siya in makapagbayaꞌ-bayaꞌ kātuꞌniyu katān. Siya in nagmamandul sin manga hinang taniyu iban siya in ha lawm atay sin kitaniyu katān.

7 Sagawaꞌ diꞌ magsibuꞌ in dīhil sin Almasi kātuꞌniyu pakaniya-pakaniya. Dīhilan niya kitaniyu pakaniya-pakaniya ingat-kapandayan iban barakat, amu in ha pikil niya matūp kātuꞌniyu. 8 Karnaꞌ awn kiyasulat ha lawm Kitab pasal sin Almasi amu agi,

“Pagbalik niya pa surgaꞌ diyaug niya na in kusug sin manga katān umatu kaniya.

Lāgiꞌ dīhilan niya ginisan karayawan in manga sukuꞌ niya.”

9 Na, pagga siya nagbalik pa surgaꞌ, in hāti niya bakas siya nimaug mari pa dunya, amu in hulaan sin manga mababaꞌ dayn kaniya. 10 Na, in nimaug mari pa dunya, amura isab in nagbalik madtu pa surgaꞌ, pa kataasan tuud sin ginisan lapis langit, ha supaya siya makarihil kajukupan ha unu-unu katān. 11 Siya in nagdihil ha manga tau sukuꞌ niya karayawan. In kaibanan pinīꞌ niya hīnang manga wakil niya magpaingat ha manga tau pasal niya. In kaibanan hīnang niya magpasampay sin Parman sin Tuhan pa manga mānusiyaꞌ. In kaibanan dīhilan niya ingat-kapandayan magpamahalayak sin Baytaꞌ marayaw pasal niya. Hāti in kaibanan dihilan niya ingat-kapandayan magparuli iban manghinduꞌ ha manga jamaa agad kaniya. 12 Na, hangkan niya hīnang in biyaꞌ ha yan, ha supaya in manga kitaniyu katān sukuꞌ sin Tuhan maanad huminang sin manga hinang kiyasukuꞌ kātuꞌniyu sin Tuhan, iban ha supaya in kitaniyu katān, amu in biyaꞌ sapantun anggawtaꞌ-baran sin Almasi, humugut in pangandul natuꞌ kaniya, 13 sampay maabut in waktu maghambuuk na kitaniyu pikilan, sabab sin pagparachaya natuꞌ iban ingat taniyu pasal sin Almasi, Anak Tuhan. Iban sampay maabut in waktu in addat-palangay taniyu way na sawayun, mabiyaꞌ na tuud sin addat-palangay sin Almasi, amu in jukup ha katān.

14 Na, bang humugut na tuud in pagparachaya taniyu, bukun na kitaniyu biyaꞌ sin manga bataꞌ-bataꞌ, amu in magtūy magkahagad sin unu-unu hibaytaꞌ kanila. Bang biyaꞌ sapantun ha dagat, diꞌ na hiraplak madtu mari sin alun. Diꞌ na marā pawyu-pawyu sin hangin. Hāti niya diꞌ na kitaniyu magkahagad sin hinduꞌ sin manga tau mapanday mangdupang, amu in mangdā kātuꞌniyu kumahagad sin manga hinduꞌ pasal pa Tuhan wayruun kasabunnalan niya. 15 Sagawaꞌ kitaniyu diꞌ magputing ha manga tau sin pasal kasabunnalan, karnaꞌ sabab sin kasi-lasa natuꞌ ha pagkahi taniyu mānusiyaꞌ. Na, dayn ha sabab ini dumayaw in pagꞌagad natuꞌ ha Almasi ha unu-unu katān iban in addat-palangay natuꞌ mabiyaꞌ sin addat-palangay sin Almasi, amu in ūhan sin kitaniyu Almasihin. 16 In pagꞌagad natuꞌ ha Almasi bang hidalil pa hambuuk mānusiyaꞌ biyaꞌ hantang sin paghambuuk sin ū iban sin baran niya kaagi sin manga kaugat-ugatan niya. Hi Īsa Almasi in ū, ampa siya in magbayaꞌ ha katān iban siya in nagpatibuuk sin katān Almasihin, amu in biyaꞌ sapantun ginisan bahagiꞌ sin anggawtaꞌ-baran niya. Na, bang kitaniyu pakaniya-pakaniya huminang sin kiyasukuꞌ kātuꞌniyu amu in hikarayaw taniyu katān iban maglasa-liyasahi kitaniyu, na dumayaw na iban humugut na in īman taniyu.

Dumayaw na in Pamikil sin Manga Tau bang Magad na ha Almasi

17 Na, hangkan dayn ha sabab sin kawasa dīhil kākuꞌ sin Almasi, baytaan iban bāndaan ta kamu. Ayaw na kamu magꞌaddat biyaꞌ sin addat sin manga tau diꞌ magparachaya ha Tuhan, sabab in sila yan magpikil sadja sin way kapūsan, 18 sabab wayruun panghāti nila. Ha lawm sila sin kalawngan. Wayruun kabuhiꞌ nila salama-lama dayn ha Tuhan sabab diꞌ nila kaingatan in Tuhan iban diꞌ sila tuud magkahagad sin kabayaan sin Tuhan hipahinang kanila. 19 Diꞌ na sila masipug maghinang sin unu-unu mangīꞌ iban diyurūlan nila in unu-unu hawa-napsu sin ginhawa-baran nila. Lāgiꞌ diꞌ sila mamarahi sin hinang nila mangīꞌ. Hīhinang nila in unu-unu katān kalumuan.

20 Sagawaꞌ bukun biyaꞌ ha yan in hinduꞌ naanad niyu pasal sin Almasi. 21 Tantu tuud kiyahātihan niyu na in hinduꞌ pasalan sin Almasi iban pagga kamu agad kaniya, kiyahinduan na kamu sin kasubunnalan guwaꞌ dayn kaniya. 22 Hangkan bang upamakun tamungun, īgi niyu na dayn ha baran niyu in addat iban hinang niyu tagnaꞌ, amu in pangannal niyu hikarayaw kaniyu, sagawaꞌ nakarā kaniyu pa kangīan. In addat iban hinang niyu tagnaꞌ makakangīꞌ kaniyu, sabab amu yan in makarā kaniyu maghawa-napsu sin unu-unu mangīꞌ. 23 Subay da isab pindahun niyu na tuud pa marayaw in lawm atay iban pamikil niyu. 24 Iban subay niyu pakayun in addat-palangay, amu in asal kiyamaksud sin Tuhan hipapakay kātuꞌniyu biyaꞌ sin addat-palangay niya, bat dumayaw tuud in hinang niyu ha pagkahi niyu iban muntul tuud in hinang niyu tudju pa Tuhan.

25 Hangkan, hundungi niyu na in pagputing niyu. Subay in kitaniyu katān mamaytaꞌ sin kasabunnalan ha pagkahi taniyu, sabab in kitaniyu katān Almasihin natitibuuk, amu in diyalil anggawtaꞌ-baran sin Almasi. 26 Bang awn karugalan niyu, hawiri niyu in dugal niyu, ha supaya kamu diꞌ makahinang sin unu-unu mangīꞌ. Iban minsan hangka adlaw ayaw kamu magtawꞌ malugay sin dugal niyu, 27 ha supaya wayruun lugal sin Saytan Puntukan dumaak kaniyu huminang sin mangīꞌ. 28 Biyaꞌ isab sin manga tau panakaw, subay sila humundung na magtakaw, iban subay sila maghulas-sangsaꞌ na tuud magꞌusaha ha supaya awn hipagbuhiꞌ nila sin baran nila iban awn hipanabang nila ha manga miskin.

29 Ayaw kamu magbichara sin manga mangīꞌ, sagawaꞌ in hibichara niyu in manga marayaw amu in matūp hibichara, ha supaya makatabang magpahugut sin īman sin manga tau makarungug kaniyu. 30 Ayaw niyu hinanga in unu-unu makarihil kasusahan ha Rū sin Tuhan, Rū Mahasuchi. Karnaꞌ in Rū sin Tuhan himuhūp duun kaniyu, amuna in tandaꞌ sin in kamu sukuꞌ na sin Tuhan, iban tandaꞌ da isab sin dumatung da in adlaw pajukupun sin Tuhan in kalappasan niyu. 31 Ayaw na kamu magtawꞌ sin sakit atay niyu. Īgi niyu na in pasuꞌ atay iban dugal niyu. Ayaw na kamu magkālu iban magbichara mangīꞌ ha pagkahi niyu. Hundungi niyu na in pagꞌiggil niyu. 32 Gām mayan parayawa in kasuddahan niyu ha tau pakaniya-pakaniya. Kaluuyi niyu in pagkahi niyu iban pagmaap-miyaapi kamu, biyaꞌ da isab sin pagꞌampun sin Tuhan kaniyu, karnaꞌ-sabab sin nahinang sin Almasi kātuꞌniyu.

5

In Hinang sin Manga Tau amu in ha Lawm Kasawahan in Pamikil Nila

1 Na, hangkan pagga in kamu yan kalasahan sin Tuhan hīnang manga anak niya subay kamu magtūyuꞌ sumingud sin addat-palangay niya. 2 Subay niyu hipakitaꞌ in kasi-lasa niyu ha pagkahi niyu biyaꞌ da isab sin kasi-lasa sin Almasi kātuꞌniyu. Līllaꞌ niya in duguꞌ-nyawa niya sabab-karnaꞌ natuꞌ. Biyaꞌ siya sin sapantun hīnang piyagkulbanan, iban lalabutan mahamut amu in makasulut ha Tuhan.

3 Pagga kamu sukuꞌ na sin Tuhan, bukun patut kaniyu in magjina, maghinang maasihat iban maghawa-napsu sin unu-unu na. Subay tuud wayruun sahawihun kaniyu sin tau ha pasal yan. 4 Ayaw kamu isab magbichara sin manga lumuꞌ-lumuꞌ sin manga karupangan iban sin manga langug mangīꞌ sabab bukun matūp kaniyu. Sagawaꞌ subay in hinangun niyu magsarang-sukul pa Tuhan. 5 Karnaꞌ ini in tantuha niyu: wayruun tau nagjijina atawa naghihinang maasihat in karihilan palsukuan ha lawm pamarinta sin Almasi iban Tuhan. Damikkiyan in tau naghahawa-napsu diꞌ dihilan palsukuan, karnaꞌ in unu-unu katān paghawa-napsuhan niya amuna in patuhanan niya. 6 Ayaw kamu magdungug ha manga tau minsan kansiyu, amu in imiyan bukun mangīꞌ in manga hinang bihān. Ayaw kamu marā sin karupangan nila, sabab in manga hinang mangīꞌ biyaꞌ ha yan, amu in makaparatung murkaꞌ sin Tuhan ha manga tau diꞌ magkahagad sin kabayaan sin Tuhan. 7 Na, hangkan ayaw tuud kamu maglamud iban sin manga tau biyaꞌ ha yan.

8 In tagnaꞌ biyaꞌ kamu sin sapantun ha lawm katigidluman, sabab wayruun pangingat niyu pasal Tuhan. Sagawaꞌ nahinang mayan kamu sukuꞌ sin Almasi, ha lawm kasawahan na kamu. Awn na pangingat niyu pasal Tuhan. Hangkan subay in addat-palangay niyu biyaꞌ sin manga tau ha lawm kasawahan, amu in awn na pangingat sin kasabunnalan pasal Tuhan. 9 Karnaꞌ bang in tau ha lawm kasawahan, in addat niya marayaw sadja. Mabuntul iban kapangandulan in bichara iban hinang niya. 10 Lilinga niyu marayaw iban tuyui in manga addat-palangay, amu in makasulut ha Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. 11 Layuꞌ kamu dayn ha manga hinang way kapūsan sin tau ha lawm katigidluman. Gām mayan pakitaan niyu kanila in dayaw sin hinang sin manga tau ha lawm kasawahan bat nila kakitaan in ngīꞌ sin hinang nila. 12 Makasipug tuud minsan sabbutun in manga hīhinang nila ha sipuk-sipuk. 13 Sagawaꞌ bang dayn ha hinang marayaw mapakitaꞌ niyu kanila sin mangīꞌ in manga hinang nila yan, tantu kakitaan nila da isab sin mangīꞌ in manga hinang nila. 14 Karnaꞌ bang in manga hinang mangīꞌ hikaguwaꞌ iban tumampal na, maukab na in dān pa kasawahan. Hangkan kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

“In kamu manga diꞌ magparuli sin pasal pa Tuhan,

guwaꞌ na kamu dayn ha lawm likusan sin manga hinang mangīꞌ,

ampa mapakitaꞌ sin Almasi in kasabunnalan kaniyu.”

15 Hangkan subay kamu majaga tuud sin addat niyu. Ayaw kamu magsingud sin addat sin manga tau dupang. Sagawaꞌ in singuran niyu in manga tau tagaakkal. 16 Bang awn lugal niyu magpakitaꞌ sin hinang marayaw ha pagkahi niyu mānusiyaꞌ, ayaw niyu tuud palipasa sabab ha waktu bihaun mataud tau in naghihinang mangīꞌ. 17 Hangkan ayaw na mayan kamu magpikil sin karupangan, sagawaꞌ subay niyu tuud tuyuan ingatun in kabayaan sin Panghuꞌ natuꞌ hipahinang kaniyu. 18 Ayaw kamu minum sin iinumun makahilu, sabab in yan makakangīꞌ kaniyu. Sagawaꞌ in hinangun niyu, subay in Rū pahūpun niyu pa lawm atay niyu bat supaya siya makapagbayaꞌ-bayaꞌ kaniyu. 19 Bang kamu magmiting-miting, pagbichara kamu sin manga lapal kabtangan kiyawaꞌ dayn ha lawm Kitab iban manga kabtangan sin manga kalangan pamudji pa Panghuꞌ. Lāgiꞌ pagkalang kamu sin manga kalangan pamudji pa Panghuꞌ iban pagpudji kamu dā dayn ha lawm atay niyu. 20 Pagga kamu agad na ha Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi, taptap kamu pagsarang-sukul pa Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, ha pasal sin unu-unu na in dumatung kaniyu (mangīꞌ na ka atawa marayaw).

Hinduꞌ ha manga Magtiyaun

21 Subay kamu magkahagad sin agihan sin hambuuk pa hambuuk, karnaꞌ sin pagꞌaddat niyu ha Almasi.

22 In kamu manga asawa, subay kamu magkahagad ha manga bana niyu, biyaꞌ da isab sin pagkahagad niyu ha Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. 23 Karnaꞌ in bana awn kapatutan ha asawa niya biyaꞌ da isab sin Almasi awn kapatutan kātuꞌniyu agad kaniya. Siya in manglalappas kātuꞌniyu amu in biyaꞌ sapantun anggawtaꞌ-baran niya. 24 Hangkan in manga kamu asawa, pagkahagad tuud kamu ha manga bana niyu ha unu-unu katān, biyaꞌ da isab sin kitaniyu agad ha Almasi magkahagad tuud kaniya.

25 Na, in kamu isab manga bana kalasahi niyu in manga asawa niyu, biyaꞌ da isab sin paglasa sin Almasi kātuꞌniyu agad kaniya. Atas niya līllaꞌ in duguꞌ-nyawa niya sabab-karnaꞌ natuꞌ. 26 Hīnang niya in biyaꞌ ha yan ha supaya kitaniyu Almasihin mahinang sukuꞌ sin Tuhan. Siyuchi niya kitaniyu, pagga kitaniyu nagkahagad sin lapal-kabtangan niya iban nagpaliguꞌ kitaniyu tandaꞌ sin pagparachaya natuꞌ kaniya. 27 Iban hangkan niya hīnang in biyaꞌ ha yan, ha supaya kitaniyu manga Almasihin matūp humambuuk kaniya, biyaꞌ sapantun sin pangantin babai malingkat, suchi, wayruun sallaꞌ iban tamak-tawktuk minsan unu-unu na. 28 Hangkan in manga kamu kausugan biyaꞌ da hādtu isab, subay niyu kalasahan in manga asawa niyu, biyaꞌ sin paglasa niyu ha baran niyu. In tau malasa ha asawa niya, malasa ha baran niya, (sabab in duwa magtiyaun biyaꞌ da sin nahahambuuk in ginhawa-baran nila). 29 (Karnaꞌ wayruun tau in diꞌ malasa ha baran niya. Hirihil niya in katān kagunahan sin baran niya iban ayaran niya in baran niya. Damikkiyan, in Almasi īipat iban iyaayaran niya kitaniyu agad kaniya. 30 Sabab in kitaniyu biyaꞌ sapantun anggawtaꞌ-baran niya.) 31 Karnaꞌ awn kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, “Bang in usug magꞌasawa na, mutas na siya dayn ha inaꞌ-amaꞌ niya. Maghambuuk na siya iban sin asawa niya, lāgiꞌ matibuuk na in ginhawa-baran nila.” 32 Malawm in maana sin bichara yan kiyasulat ha lawm Kitab. Bang ha panghāti ku in bichara yan kimugdan ha pasalan sin pagtibuuk sin Almasi iban sin manga tau agad kaniya. 33 Sagawaꞌ in yan kimugdan da isab ha manga kamu magtiyaun. Kiyawajib ha bana in lumasa ha asawa niya biyaꞌ da sin paglasa niya ha baran niya. Lāgiꞌ kiyawajib isab ha asawa in magꞌaddat ha bana niya.

6

Hinduꞌ pa Manga Anak iban Manga Inaꞌ-amaꞌ

1 In kamu manga kaanakan kiyawajib kaniyu sin Panghuꞌ magkahagad ha inaꞌ-amaꞌ niyu sabab amu yan in mapatut hinangun. 2 Awn kiyaparman sin Tuhan, amu agi, “Pagꞌaddati niyu in inaꞌ-amaꞌ niyu.” In Parman ini amuna in muna-muna Parman siyugpatan sin Tuhan sin janjiꞌ niya, amu agi, 3 “Bat tumaud in karayawan dumatung kaniyu iban pahabaun ku in umul niyu ha dunya.”

4 Na, in kamu isab manga inaꞌ-amaꞌ, parayawa in pagdā niyu ha manga anak niyu bat sila diꞌ dumugal kaniyu. Sagawaꞌ pantuna iban hindui niyu sila sin manga hinduꞌ dayn ha Almasi.

Hinduꞌ ha Manga Īpun iban ha Manga Tagꞌīpun

5 Na, in kamu manga īpun pagkahagad tuud kamu ha manga tagꞌīpun kaniyu. Pagmabugaꞌ kamu ha tagꞌīpun kaniyu iban pakitaan niyu sin tulus-ihilas tuud in paghulas-sangsaꞌ niyu kanila, biyaꞌ sin hantang in Almasi in piyaghulas-sangsaan niyu. 6 Paghinang tuud kamu marayaw minsan kamu walaꞌ jiyajagahan sin tagꞌīpun kaniyu. Karnaꞌ in paghulas-sangsaꞌ niyu subay bukun sadja ha supaya kasulutan kaniyu in tagꞌīpun kaniyu, sagawaꞌ labi awla na in Tuhan, sabab in kitaniyu manga maghihinang ha Almasi. Hangkan subay tuud tulus-ihilas sin atay taniyu in paghinang natuꞌ sin kabayaan sin Tuhan. 7 Subay tuud dayn ha lawm atay in bayaꞌ niyu maghinang, sabab bukun sadja tau in paghulas-sangsaan niyu, sagawaꞌ biyaꞌ da tuud baran sin Panghuꞌ natuꞌ, Īsa Almasi. 8 Tumtuma niyu sin tungbasan sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa in hinang marayaw sin manga tau īpun na ka atawa bukun, tungbasan katān.

9 Na, in kamu isab manga tagꞌīpun, parayawa niyu da isab in pagdā niyu ha manga īpun niyu iban ayaw niyu sila pagbungisi. Tumtuma niyu sin in kamu sibuꞌ da iban sin manga īpun niyu, sabab hambuuk da in Panghuꞌ iyaagaran niyu, amu in yadtu ha surgaꞌ, iban amu in diꞌ magpīꞌ tau.

Pasal sin Manga Kiyarihil sin Tuhan Hipangatu ha Saytan

10 Manjari ini in kahinapusan hinduꞌ ku kaniyu. Pahuguta niyu tuud in pangandul niyu dayn ha tabang sin paghambuuk niyu iban sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi, iban dayn ha kusug sin kawasa niya. 11 Awn biyaꞌ sapantun panyap sundalu kiyarihil sin Tuhan kātuꞌniyu, amu in hikapangatu natuꞌ ha Saytan Puntukan, amu in mapanday tuud mangakkal. Hangkan sangunan niyu in manga kapanyapan yan katān ha supaya kamu diꞌ daugun, marā sin sasat sin saytan. 12 Karnaꞌ in manga atu natuꞌ magbunuꞌ, bukun mānusiyaꞌ biyaꞌ kātuꞌ, sagawaꞌ Nakuraꞌ sin manga Saytan iban sin manga tindug niya, manga kasaytan-saytanan dayn ha ālam sin manga saytan. In sila awn kawasa nila iban kusug nila. Lāgiꞌ sila in magnakuraꞌ ha manga tau amu in ha lawm katigidluman dī ha lawm sin dunya. 13 Hangkan sangunan niyu na bihaun in manga katān kapanyapan dīhil sin Tuhan kaniyu hipangatu ha manga saytan, ha supaya bang dumatung na in waktu manasat in manga saytan, awn hikapangatu niyu kanila, iban makaatu tuud kamu. Ubusun niyu in katān hipahinang kaniyu sin Tuhan, lāgiꞌ diꞌ kamu mangaku-daug.

14 Hangkan bang upamakun magbunuꞌ, subay kamu sakap sadja mangatu ha manga banta niyu. Pakaya niyu in kasabunnalan, sabab amu yan in biyaꞌ sapantun sabitan tumabang magpahugut sin dayaw sin addat-palangay niyu. Pakaya niyu in kabuntulan, sabab amu yan in biyaꞌ sapantun badjuꞌ mital, amu in tumampan kaniyu dayn ha manga sasat. 15 Iban subay niyu hipamahalayak in Baytaꞌ Marayaw pasal diyayaw na sin Tuhan in manga mānusiyaꞌ sabab sin nahinang sin Almasi. Amu yan in biyaꞌ sapantun tawmpaꞌ makaparayaw sin panaw niyu. 16 Lāgiꞌ, subay taptap mahugut in pangandul niyu ha Almasi, sabab amu yan in biyaꞌ sapantun taming tumampan kaniyu dayn ha manga katān sasat sin Saytan Puntukan, amu in biyaꞌ sapantun panaꞌ nalalaga hipamanaꞌ niya kaniyu. 17 Pangandul kamu tuud ha kalappasan dīhil kaniyu sin Tuhan, sabab amu yan in biyaꞌ sapantun saruk basiꞌ tumampan kaniyu dayn ha manga kangīan, iban taymaa niyu da isab in Parman sin Tuhan amu in biyaꞌ sapantun pakukus dīhil kaniyu sin Rū sin Tuhan. 18 Subay kamu taptap mangarap iban mangayuꞌ duwaa pa Tuhan dayn ha tabang iban hinduꞌ kaniyu sin Rū sin Tuhan minsan kuꞌnu-kuꞌnu waktu. Na, hangkan dayn ha sabab yan, subay kamu majaga dayn ha sasat unu-unu na, iban subay niyu taptap piyapangayuan duwaa in manga pagkahi niyu Almasihin katān.

19 Iban pangayui niyu da isab aku duwaa, bang mayan aku hinduan sin Tuhan sin hibichara ku bang dumatung na in waktu ku mamichara pasal sin Parman sin Tuhan, iban dihilan niya aku isug magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw, amu in walaꞌ kiyaingatan sin manga tau sin masa nakauna. 20 In aku amu in yari bihaun ha lawm jīl, amuna in kiyawakilan sin Almasi magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pasal niya. Hangkan pangayui niyu tuud aku duwaa, bang mayan aku umisug magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw, sabab amu yan in hinang kiyasukuꞌ kākuꞌ sin Tuhan.

Kahinapusan sin Sulat hi Paul

21 In taymanghud taniyu kalasahan hi Tikikus, amu in hambuuk da isab daraakun sin panghuꞌ natuꞌ kapangandulan, amuna in mamaytaꞌ kaniyu sin pasalan ku, ha supaya niyu kaingatan bang maunu-unu na in kahālan ku. 22 Pakawnun ku siya mamaytaꞌ kaniyu sin kahālan sin kami katān dī ha ini ha supaya isab humugut in lawm atay niyu.

23 Mura-murahan bang mayan kamu katān dihilan sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, iban sin Panghuꞌ natuꞌ, Īsa Almasi, kasannyangan, iban tabangan kamu lumasa ha katān taymanghud niyu Almasihin sabab sin pagpangandul niyu ha Almasi. 24 Iban mura-murahan bang mayan sin Tuhan dihilan tulung-tabang in kamu katān, amu in diꞌ magkabugtuꞌ in lasa ha Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi.

Wassalam.

PILIPI

1

2

3

4

SULAT PA MANGA TAU PILIPI

PILIPI

Pahāti

Hi Paul in timagnaꞌ nagpaawn sin pagtipun-tipun sin manga Almasihin ha hulaꞌ Pilipi. Saꞌbu hi Paul ha lawm jīl ha waktu kapagsulat niya sin sulat ini. Lāgiꞌ ha lawm susa siya sabab awn manga kaibanan Almasihin in kimuntara kaniya, iban nasusa da isab siya pasal sin awn manga nanghinduꞌ sin hinduꞌ bukun kasabunnalan ha manga Almasihin ha Pilipi. Sagawaꞌ minsan biyaꞌ hādtu masi in kakuyagan hi Paul pasal sin hugut sin pangandul niya kan Isa Almasi. Pasampayan sila hi Paul sin manga hilalaungan makaparayaw sin atay nila minsan sila ha lawm susa. Pangayuun da isab hi Paul ha manga Almasihin sin subay sila magpababaꞌ sin atay nila biyaꞌ kan Isa. Hipatumtum kanila hi Paul sin in sila manga Almasihin ha Pilipi nakapaghambuuk iban hi Isa Almasi bukun pasal sin pagꞌagad nila sin manga saraꞌ daakan sin agama Yahudi, sagawaꞌ dayn ha sabab sin parachaya iban pangandul nila ha Almasi. Lāgiꞌ laung hi Paul in manga tau naghahambuuk iban sin Almasi dihilan sin Tuhan kakuyagan iban kasannyangan sin lawm atay. Hipaingat hi Paul ha manga Almasihin ha Pilipi in kasi-lasa niya kanila.

1

1 In sulat ini naug dayn kākuꞌ, hi Paul, iban sin iban ku hi Timuti. In kami ini karuwa īpun hi Isa Almasi. Hipasampay namuꞌ in sulat ini mawn kaniyu katān, manga sukuꞌ sin Tuhan nagparachaya kan Isa Almasi, duun ha hulaꞌ Pilipi, sampay da isab pa manga nakuraꞌ niyu iban sin manga kaibanan Almasihin timatabang sin manga hinang duun ha lawman niyu manga jamāa Almasihin.

2 Muramurahan bang mayan kamu dihilan sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, iban Panghuꞌ natuꞌ Isa Almasi, tulung-tabang iban kasannyangan sin lawm atay niyu.

In Pagpangayuꞌ Duwaa Hi Paul

3 Magsarang-sukul aku pa Tuhan, amu in paghulas-sangsaan ku, ha pasal niyu sakahabaꞌ waktu katumtuman ta kamu. 4 Iban makuyag in atay ku ha sakahabaꞌ waktu masabbut ta kamu bang aku mangarap pa Tuhan ha pasal niyu. 5 Iban hangkan aku makuyag, pasal katumtuman ku in kaagi niyu nagtabang kākuꞌ nagpasaplag sin Baytaꞌ Marayaw ha pasal hi Isa Almasi. Lāgiꞌ in pagtabang niyu kākuꞌ dayn ha waktu pa sin tagnaꞌ niyu nagparachaya kan Isa sampay pa bihaun. 6 Iban natatantu ku tuud sin in hinang marayaw, amu in iyukkil sin Tuhan duun ha pamikil niyu, diꞌ niya tuud bugtuun sampay pa adlaw pagbalik hi Isa Almasi mari pa dunya. Gam mayan talusun niya ha waktu sin pagbalik hi Isa. 7 In kamu tattap ha lawm atay ku, hangkan patut da tuud kamu tumtumun ku, pasal in kamu yan miyagad kākuꞌ ha katān hinang kiyatukbal kākuꞌ sin Tuhan. Timabang tuud kamu kākuꞌ minsan aku yari najijīl, iban sin ha waktu ku namawgbug sin kasabunnalan, amu in kapagsambung-laung ku iban sin manga tau simulang sin Baytaꞌ Marayaw pasal hi Isa, iban da isab ha waktu ku nagpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw. 8 Tuhan da in makaingat sin bunnal tuud in landuꞌ sin tumtum ku kaniyu katān. Karnaꞌ in lasa ku kaniyu biyaꞌ da sin lasa hi Isa Almasi kaniyu.

9 Pangayuun ku duwaa pa Tuhan bang mayan sumūng in kasi-lasa niyu ha pagkahi niyu. Damikkiyan bang mayan isab sumūng da in ingat niyu pasal pa Tuhan iban sin pagsilang niyu sin mangīꞌ iban marayaw, 10 ha supaya niyu kaingatan iban mahinang bang unu tuud in marayaw. Na, amuna yan in makatabang kaniyu, ha supaya ha adlaw pagbalik sin Almasi mari pa dunya, malanuꞌ in atay niyu. Wayruun tamak-tawktuk kabākan niya duun kaniyu. 11 Lāgiꞌ tattap da kamu huminang sin unuunu marayaw iban mabuntul kaagi sin tabang hi Isa Almasi kaniyu, ha supaya pudjihun sin tau iban sanglitun sin tau in Tuhan.

Simaplag in Baytaꞌ Marayaw dayn Ha Hinang Hi Paul

12 Manga taymanghud ku, mabayaꞌ ku hipaingat kaniyu sin marayaw sadja in guwaan sin unuunu katān pakaradjaan kimugdan kākuꞌ, sabab nakatabang kākuꞌ nagpasaplag sin Baytaꞌ Marayaw. 13 Minsan in manga sundalu amu in nagjajaga sin astanaꞌ sin sultan, in sila katān iban na sin kaibanan tau dī, kaingatan nila sin in aku najīl pasal sin pagbawgbug ku ha Almasi. 14 Iban kiyarayaw da isab in pagjīl kākuꞌ pasal nakarihil kusug ha pangandul sin kamatauran sin manga taymanghud natuꞌ ha Panghuꞌ, hangkan simūng na in tawakkal nila iban nalawaꞌ in bugaꞌ nila magnasīhat sin Parman sin Tuhan.

15 Bunnal awn kaibanan manga Almasihin, mangīꞌ in maksud nila sin pagpasaplag sin panghinduꞌ sin Almasi, pasal in sila ini maakig kākuꞌ iban mabayaꞌ sila tumaas dayn kākuꞌ. Sumagawaꞌ in kaibanan, bang sila magpasaplag sin panghinduꞌ sin Almasi, marayaw in maksud sin atay nila. 16 Iban in hikaruwa niya hangkan sila naghinang bihān, pasal sin malasa sila kākuꞌ. Kiyaiingatan nila sin in aku napīꞌ sin Tuhan mamawgbug sin Baytaꞌ Marayaw. 17 Sumagawaꞌ in kaibanan tau, amu in nasabbut ku nakauna, bukun marayaw in maksud nila nagpasampay sin panghinduꞌ sin Almasi. Mabayaꞌ sila dumayaw iban tumaas in hinang nila dayn kākuꞌ pasal in pangannal nila in hinang nila makarihil iban makaruhun sin kasusahan ku dī ha lawm jīl.

18 Malayngkan minsan biyaꞌ ha yan in hinang nila, diꞌ da aku maghaatay. Gam mayan makuyag aku sin hīhinang nila, minsan da mangīꞌ, atawa marayaw in maksud nila, minsan biyaꞌ diin, bang mayan in hipagnasīhat nila wayruun da dugaing dayn kan Isa Almasi. Lāgiꞌ magsusūng in kakuyagan ku 19 pasal kiyaiingatan ku sin in aku malappas da pasal sin pagpangayuꞌ niyu kākuꞌ duwaa pa Tuhan iban dayn ha tulung-tabang kākuꞌ sin Rū sin Tuhan, amu in piyatulun kaniyu pasal hi Isa Almasi. 20 Iban in kabayaan ku tuud iban piyapangayuꞌ suhud pa Tuhan bang mayan aku diꞌ masipug ha pangitaꞌ sin Tuhan. Iban bang mayan diꞌ mabugtuꞌ in tawakkal ku magnasīhat ha unuunu waktu, awla na ha waktu bihaun. Iban diꞌ aku maghaatay minsan aku mabuhiꞌ atawa mapatay bang mayan karihilan ku kalagguan in Almasi, pasal asal ku siya liyalagguꞌ dayn sin tagnaꞌ. 21 Karnaꞌ bang dīhun kākuꞌ, marayaw da isab in buhiꞌ aku, pasal mahinang ku in unuunu katān, amu in makarihil kalagguan ha Almasi. Sumagawaꞌ labi pa isab marayaw bang aku mapatay. 22 Malayngkan, bang mataud in mahinang ku marayaw kan Isa ha salugay ku buhiꞌ, na, diꞌ ku na kaingatan bang unu tuud in marayaw pīun ku, kabuhiꞌ ka atawa kamatay. 23 Na, nagꞌuutung-bisud in pikilan ku ini. Mabayaꞌ na tuud aku mamutawan dayn ha dunya ini pasal amuna tuud ini in labi marayaw, karnaꞌ magtuy na aku kaukuman sin Almasi. 24 Sumagawaꞌ dayn ha pasal niyu, marayaw pa isab hātiku in dimī na muna aku ha dunya, ha supaya aku makatabang kaniyu. 25 Na, sabab sin kagunahan niyu aku, hangkan bihaun tantu na tuud in pikilan ku sin dimī na muna aku kaniyu, ha supaya aku makatabang kaniyu magpasūng sin pagparachaya niyu, iban makatabang dumugang sin kakuyagan niyu, amu in bunga sin pagparachaya niyu. 26 Hangkan bang aku makabalik na mawn kaniyu, sumūng in pagsanglit niyu kan Isa Almasi, sabab dayn ha pasalan sin manga nahinang niya kākuꞌ.

27 Sumagawaꞌ in labi awla marayaw hinangun niyu bihaun, subay kamu sumangun sin palangay iban addat-tabīat, amu in matūp ha manga tau amu in agad ha Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi, ha supaya makakawn na ka aku magbalik kaniyu atawa diꞌ, karungugan ku da mayan sin masi niyu giyugunggungan in Īman niyu. Sartaꞌ karungugan ku da isab in kamu hangka atay iban hangka pikilan ha maksud niyu mamawgbug sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi. 28 Ayaw kamu mabugaꞌ ha manga tau simusulang kaniyu. Pataptapa niyu in atay niyu, pasal bang niyu mahinang in biyaꞌ ha ini, na amuna yan in magpakitaꞌ ha manga tau simusulang kaniyu sin masiksaꞌ sila ha waktu susūngun. Ampa in kamu malappas dayn ha kasiksaan, pasal Tuhan in lumappas kaniyu. 29 Karnaꞌ in kamu yan dihilan sin Tuhan kalagguan maghulas-sangsaꞌ ha Almasi. Hangkan in pagꞌagad niyu ha Almasi bukun sadja ha magparachaya kaniya, sagawaꞌ magad isab kamu numanam kabinsanaan dayn ha pasal niya. 30 Lāgiꞌ, in kamu iban aku sama-sibuꞌ limabay kabinsanaan pasal sin pagbawgbug natuꞌ ha Almasi. Iban biyaꞌ na sin kiyarungugan niyu in kabinsanaan kimugdan kākuꞌ sin nakalabay amu in kītaꞌ niyu, amura isab in kabinsanaan niyananam ku bihaun.

2

Mababaꞌ In Atay Sin Almasi

1 Na, kiyaiingatan ku in kamu yan mahugut in Īman niyu, sabab sin paghambuuk niyu ha Almasi, iban way na kasusahan sin atay niyu sabab sin lasa niya kaniyu. Damikkiyan in kamu katān hiyuhūp sin hambuukbuuk Rū sin Tuhan. Lāgiꞌ maulung iban makasi kamu ha pagkahi niyu. 2 Na, pagga kamu biyaꞌ da ha yan, na junjungun ku kaniyu sin papagꞌuyunun niyu in manga pamikil niyu iban paglasa-liyasahi tuud kamu. Karnaꞌ bang niyu mahinang in biyaꞌ ha yan maghangka-atay iban maghangka-maksud, jumukup tuud in kakuyagan sin atay ku. 3 Ayaw tuud kamu huminang sin unuunu amu in maksud niya magpataas sin baran niyu dayn ha manga pagkahi niyu iban amu in makarihil kabantugan pa baran niyu sadja. Gam mayan subay mababaꞌ in pagdā niyu sin baran niyu iban subay niyu pikilun in kaibanan tau labi marayaw dayn kaniyu. 4 Subay niyu parulihun in kabayaan iban karayawan sin kaibanan niyu, bukun sadja amu in pikilun niyu in tungud pa baran niyu. 5 In pangatayan niyu subay biyaꞌ da sin pangatayan hi Isa Almasi.

6 In siya asal sibuꞌ in hāl sin kaawnan niya iban Tuhan dayn ha tagnaꞌ. Sumagawaꞌ minsan siya bunnal Tuhan, walaꞌ siya nagpikil gunggungan niya in kapatutan niya magsibuꞌ iban Tuhan. 7 Gam mayan biyutawanan niya in katān kalagguan niya ihilas sin atay niya. Ubus ampa siya nagpalahil mari pa dunya bilang hambuuk daraakun sin manga pagkahi niya mānusiyaꞌ. Nanjari siya tau sīmangun baran mānusiyaꞌ. 8 Iban nahinang mayan siya mānusiyaꞌ, nagpatibabaꞌ tuud siya sin pagdā sin baran niya sartaꞌ kiyahagad niya tuud in unuunu katān daakan kaniya sin Tuhan sampay tiyaymaꞌ niya tuud in kamatay, amu in kasipugan kiyabutang kaniya ha kalansang kaniya pa usuk. 9 Hangkan dayn ha pasal ini, iyangkat siya sin Tuhan pa salagguꞌ-lagguꞌ kalagguan iban dihilan siya sin salagguꞌ-lagguꞌ ngān. 10 Na, dayn ha pasal sin kalagguan sin ngān hi Isa, in katān naghuhulaꞌ ha lawm sin surgaꞌ iban dunya sampay pa manga tau amu in miyatay na, lumuhud mamudji kaniya. 11 Iban in sila katān magsabunnal na ha karungugan sin katān sin in hi Isa Almasi amuna in Panghuꞌ sin unuunu katān. Na, dayn ha hinang nila yan karihilan in Tuhan kalagguan.

Manga Almasihin In Dumihil Kasawahan ha Mānusiyaꞌ Katān

12 Na, manga bagay ku kalasahan, in kamu kiyahagad niyu tuud in katān hinduꞌ ku kaniyu ha saꞌbu ku duun pa kaniyu, sagawaꞌ labi pa tuud isab marayaw bang niyu kahagarun in hinduꞌ ku bihaun, minsan aku walaꞌ duun kaniyu. Ayaw niyu bugtua in pagꞌagad niyu sin manga daakan sin Almasi, iban pagmabugaꞌ tuud kamu pa Tuhan, sampay maabut in waktu matalus na in hinang sin paglappas kaniyu. 13 Karnaꞌ Tuhan in nagtatabang kaniyu ha supaya kamu bayaan tuud huminang iban magkahagad sin maksud niya hipahinang kaniyu.

14 Iban ha katān hinang niyu subay kamu diꞌ magsumlut iban diꞌ sumaggaꞌ sin unuunu na kiyahandak kaniyu, 15 ha supaya in kamu amu in tau naitung na manga anak sin Tuhan, amu in way tamak-tawktuk niyu, diꞌ huminang sin unuunu mangīꞌ ha supaya wayruun ngīꞌ kabaakan duun kaniyu. Minsan kamu dī ha lawm dunya naglalamugay iban sin manga tau mangīꞌ iban bingkuk in pikilan, biyaꞌ sapantun kamu sin manga bituun amu in dumihil kasawahan pa lawm dunya. 16 Karnaꞌ kamu in magpamahalayak kanila sin Parman sin Tuhan, amu in makarihil kanila sin kabuhiꞌ salamalama. Na, bang niyu mahinang in biyaꞌ ha yan makuyag tuud aku, pasal pagbalik sin Almasi mari, makapagbansag na aku ha pasal niyu sin in hulas-sangsaꞌ ku nagnasīhat kaniyu walaꞌ da isab naluppas.

17 Na, in īman niyu ha Almasi amuna in nahinang biyaꞌ sapantun kulban hiungsud niyu pa Tuhan. Na, bang kagunahan in duguꞌ-nyawa ku hipagpajukup sin pagkulbanan niyu, diꞌ tuud aku magꞌāngꞌāng mamutawan sin kabuhiꞌ ku. Gam mayan makuyag tuud aku. Damikkiyan makuyag da isab aku pasal sin īman niyu, biyaꞌ da isab sin kakuyagan niyu. 18 Hangkan bang aku sawpama maabut na dī, ayaw kamu magsusa. Gam mayan subay kamu magad magkūg-kuyag kākuꞌ.

Pasal Hi Timuti Kay Ipaprudi

19 Na, muramurahan bang dumūl da in Panghuꞌ Isa, daakun ku mawn kaniyu hi Timuti ha masamut ini, ha supaya ha pagbalik niya kaingatan ku in kahālan niyu, amu in makapasannyang sin pamikil ku. 20 Wayruun dugaing tau dayn kan Timuti amu in biyaꞌ kākuꞌ in pagparuli sin kahālan niyu. 21 Pasal in kaibanan tau in piyaparuli nila sadja, amu in manga hinang kabayaan sin baran nila hinangun, bukun amu in hinang diyaakan kanila hi Isa Almasi. 22 Lāgiꞌ in hi Timuti kiyaiingatan niyu na sin in siya kapangandulan. Tiyabangan niya aku nagpasaplag sin Baytaꞌ Marayaw, biyaꞌ kaagi sin hambuuk anak magtabang ha amaꞌ niya. 23 Giyuguun ku bang mayan mapakawn ku kaniyu hi Timuti, bang ku kaingatan na in hukuman hibutang kākuꞌ. 24 Iban bang isab dumūl da in Tuhan, mawn da aku kaniyu ha masamut.

25 Sumagawaꞌ napikil ku sin subay ku pakawnun kaniyu in taymanghud natuꞌ hi Ipaprudi, amu in piyakari niyu nagparuli kākuꞌ. Siya in iban ku amu in timabang kākuꞌ himinang sin manga diyaakan sin Tuhan kākuꞌ, iban timabang kākuꞌ simaggaꞌ sin unuunu mangīꞌ. 26 In hangkan ku siya pabalikun na mawn kaniyu pasal landuꞌ siya timumtum kaniyu katān. Sartaꞌ nasusa siya pasal sin nakarungug kamu suysuy sin nasakit siya. 27 Na, bunnal tuud isab sin nasakit siya iban ambayaꞌ tuud siya narā sin sakit niya. Sumagawaꞌ in Tuhan maluuy kaniya iban maluuy da isab kākuꞌ. Karnaꞌ bang siya miyatay magduruhun tuud in karukkaan ku. 28 Iban hangkan aku mabayaꞌ tuud pauwiun ku na siya mawn kaniyu, ha supaya isab kūgan kamu pagkitaꞌ niyu kaniya magbalik, iban ha supaya isab gumaan in kasusahan ku pasal niyu. 29 In dayaw niya bang siya dumatung na mawn kaniyu, bākun niyu siya iban pagkūg-kuyag bilang hambuuk taymanghud natuꞌ agad ha Panghuꞌ. Asal in katān tau amu in biyaꞌ sin addat niya subay sila lagguun. 30 Pasal ambayaꞌ na siya matay karnaꞌ sabab sin pagsangsaꞌ niya ha Almasi. Iban atas niya piyagtūk in duguꞌ-nyawa niya, ha supaya niya mahinang in diyaakan niyu kaniya mari kākuꞌ, pasal diꞌ kamu makakari baran niyu tumabang kākuꞌ.

3

In pagꞌagad ha Daakan sin Almasi in Makasulut ha Tuhan

1 Mahuli dayn duun manga taymanghud ku, pagkūg-kuyag kamu pasal sin in kamu sukuꞌ sin Panghuꞌ.

Diꞌ tuud aku maghaatay sin luug ku magbalik-balik sin hinduꞌ amu in bakas ku siyulat kaniyu, pasal sin ini hikarayaw kaniyu, supaya kamu makatangkis dayn ha kangīan. 2 Halliꞌ tuud kamu dayn ha manga tau isinarkaꞌ, amu in biyaꞌ manga iruꞌ kāngug, amu in manglingug sin panghinduꞌ sin daakan sin Tuhan. Karnaꞌ laung nila, diꞌ kunuꞌ kamu masukuꞌ sin Tuhan bang kamu diꞌ magpaislam. 3 Sagawaꞌ ini in hikabaytaꞌ ku kaniyu. In kitaniyu Almasihin amuna in bunnal sukuꞌ sin Tuhan, amu in naitung sin Tuhan naislam, bukun sila, pasal in pagtaat taniyu pa Tuhan miyamagad sin agihan sin Rū sin Tuhan. Lāgiꞌ in liyalagguꞌ natuꞌ amu in pasal sin nahinang hi Isa Almasi kātuꞌniyu. Diꞌ kitaniyu mangandul ha manga pakaradjaan, amu in biyaꞌ sin pagꞌislam. 4 Na, tantu makajari da isab aku mangandul ha manga pakaradjaan biyaꞌ ha yan. Bang ha pikil sin hambuuk tau, bat tantu tuud malappas siya bang siya magad sin manga pakaradjaan ini, na labi pa tantu in kalappasan ku dayn kaniya pasal in manga hinang yan, mawgay ku na naagad hīnang. 5 Karnaꞌ in aku ini piyagꞌanak purul tuud Hibrani, panubuꞌ sin pihak sin Binjamin, amu hambuuk anak sin kamaasan taniyu hi Israil. Hangkan pagꞌubus walu adlaw dayn ha kapagꞌanak kākuꞌ magtuy aku īslam. Lāgiꞌ iyagad ku hīnang in katān daakan sin saraꞌ agama sin manga Yahudi pasal in aku bakas hambuuk Parisi, amu in namawgbug tuud sin saraꞌ agama. 6 Iban puspus tuud in pagbawgbug ku sin daakan sin saraꞌ agama iyaagaran ku. Hangkan, minsan in manga tau agad ha Almasi, pīnjalaꞌ ku. Na, bang ha tungud da sin buntul sin iꞌtikad ha paghinang sin manga daakan sin saraꞌ agama, na, hikabaytaꞌ ku wayruun tuud ngīꞌ kabaakan sin tau dī kākuꞌ. 7 Sumagawaꞌ bihaun in katān yan amu in bakas ku ītung palꞌuntungan mahargaꞌ, biyutawanan ku na, karnaꞌ sabab sin Almasi. 8 Napikil ku, wayruun na humalgaꞌ iban dumayaw dayn sin ingat ku pasal hi Isa Almasi, amu in Panghuꞌ ku. Hangkan ha pasal niya biyutawanan ku, bukun sadja in palꞌuntungan ku mahargaꞌ, saꞌ in katān unuunu na. Iban niyat ku na biyaꞌ lummiꞌ, biyugit ha supaya aku masukuꞌ sin Almasi. 9 Iban ha supaya isab aku makapaghambuuk iban siya. In kabayaan ku, karihilan aku sin Tuhan kaādilan, bukun amu in naug dayn ha baran ku pasal sin pagꞌagad ku sin saraꞌ agama, sumagawaꞌ dayn ha pasal sin pagparachaya iban pangandul ku ha Almasi. In kaādilan yan naug dayn ha Tuhan pa manga tau magparachaya ha Almasi. 10 Na, bihaun in kabayaan ku sadja ingatun ku tuud in Almasi. Nanamun ku in kusug sin kawasa sin Tuhan amu in nakabuhiꞌ nagbalik ha Almasi dayn ha kamatay. In kabayaan ku isab kananaman ku iban kasandalan ku in manga kabinsanaan, amu in biyaꞌ sin kiyalabayan sin Almasi. Simingud aku sin nahinang niya, biyaꞌ sin kaagi niya timaymaꞌ sin kamatay. 11 Iban amuna in huwat-huwat ku, buhiun da isab aku sin Tuhan magbalik dayn ha kamatay ha supaya kami makapaghambuuk salamalama.

Tuyui Niyu Abuta in Kiyasukuꞌ Kaniyu sin Almasi

12 Malayngkan bukun aku nagsulat sin biyaꞌ ha ini bat in hāti niya naawn na dī kākuꞌ in katān yan, atawa way na sawayun kākuꞌ. Sumagawaꞌ nagtutuyuꞌ tuud aku ha supaya magmakbul dī kākuꞌ in maksud sin Almasi simukuꞌ kākuꞌ. 13 In bunnal niya manga taymanghud ku walaꞌ tuud isab aku nagpikil sin nakawaꞌ ku na in katān miyāksud sin Almasi kākuꞌ. Sumagawaꞌ in hambuukbuuk napikil ku hinangun, lupahun ku na in manga unuunu katān nahinang ku bakas iban unuunu na kiyalabayan ku. Amu na in tuyuan ku bihaun bang mayan masukuꞌ ku na in unuunu katān amu in miyāksud sin Tuhan kākuꞌ ha susūngun. 14 Na, hangkan diꞌ ku bugtuun in panawan sin maksud ku, ha supaya ku makawaꞌ in tungbas sin Tuhan, amu in piyagmuhut-muhut ku. In tungbas pagꞌiyanun ku ini amu in kabuhiꞌ salamalama ha lawm surgaꞌ. Iban hangkan kitaniyu makataymaꞌ sin tungbas niya yan, sabab karnaꞌ sin pagpangandul natuꞌ kan Isa Almasi.

15 Na, in dayaw niya, in kitaniyu katān sukuꞌ hi Isa, amu in mahugut na in īman, subay biyaꞌ ha yan in pikilun natuꞌ. Sagawaꞌ bang sawpama awn kaibanan tau duun kaniyu, amu in diꞌ umuyun ha pikilan yan, na Tuhan na in dumihil sawa sin pamikil niya ha hal yan. 16 Sumagawaꞌ unu bang unu na, subay natuꞌ tuud masi-masi gunggungan iban agarun in asal kiyahinduꞌ kātuꞌ.

17 Na, manga taymanghud ku paghambuuk kamu iban sin kaibanan Almasihin sumingud sin addat-tabīat ku. Indani niyu da in addat-tabīat sin manga tau, amu in miyamagad sin manga hinduꞌ namuꞌ, ampa niyu singuran isab in addat-tabīat nila. 18 Karnaꞌ mataud in manga tau walaꞌ nila hiyalgaan in kamatay hi Isa ha usuk amu in piyagpatayan kaniya. In addat-tabīat nila mangīꞌ. Saliꞌ tuud iban sin addat-tabīat sin manga tau amu in kimukuntara ha Almasi. Hangkan minsan bakas ku na ini kiyabaytaꞌ kaniyu, hibaytaꞌ ku kaniyu magbalik bihaun pasal landuꞌ aku nasusa sin kahālan sin manga tau yan. 19 In kasūngan sin manga tau ini pa narkaꞌ, pasal amuna in hīnang nila patuhanan nila in unuunu katān katuburan sin hawa-napsu nila. Lāgiꞌ piyagꞌabbu nila pa in manga hinang nila makasipug, iban amu sadja in mahargaꞌ kanila in unuunu katān dī ha dunya. 20 Sumagawaꞌ in kitaniyu dugaing dayn kanila, sabab ha mahuli adlaw in luggiyaꞌ hulaꞌ natuꞌ didtu ha surgaꞌ. Iban piyagtatagad-tagaran natuꞌ tuud in pagbalik dayn ha surgaꞌ sin manglalappas kātuꞌ, amu in Panghuꞌ natuꞌ Isa Almasi. 21 Iban pagdatung sin waktu yan, in manga baran natuꞌ ini, amu in magkasakit iban magkamatay, pindahan niya na pa biyaꞌ sin baran niya, amu in matūp maghulaꞌ ha surgaꞌ. Nahinang niya in biyaꞌ ha ini pasal sin kudarat niya, amu in nakarihil kaniya kawasa magbayaꞌ-bayaꞌ ha unuunu katān.

4

Manga Hinduꞌ Hi Paul

1 Na, hangkan manga taymanghud ku kalasahan, pagga biyaꞌ ha yan in giyuguun natuꞌ makawaꞌ dayn ha Panghuꞌ, na, subay niyu bawgbugan in pagꞌagad niyu kaniya. Landuꞌ tuud aku malasa kaniyu iban timumtum na tuud aku kaniyu. Kamu na yan in makarihil kākuꞌ kakuyagan, iban kamu in biyaꞌ hantang sasalamatan natabuk ku tungbas sin hulas-sangsaꞌ ku.

2 Junjungun ku kaniyu, Uldiya iban hi Sintika, pagsulut-siyuluti kamu biyaꞌ sin magtaymanghud, pasal in kamu yan agad kan Panghuꞌ Isa. 3 Iban in ikaw isab, amu in iban ku kapangandulan nagsangsaꞌ ha Tuhan, pangayuun ku kaymu, tabangi tuud in duwa babai yan, pasal in sila yan nagluug tuud timabang kākuꞌ nagpasaplag sin Baytaꞌ Marayaw. Sila na tuud yan in timabang kākuꞌ iban hi Kilimin iban sin manga panāiban ku kaibanan naghinang, amu in kiyasulat in manga ngān nila ha kitab, amu piyagsusulatan sin Tuhan sin manga ngān sin manga tau amu in makataymaꞌ sin kabuhiꞌ salamalama.

4 Muramurahan bang mayan kamu daran magkūg-kuyag ha pasalan sin in kamu sukuꞌ sin Panghuꞌ. Kabalikan ku in bichara ku, pagkūg-kuyag kamu.

5 Subay kamu mahanunut iban marayaw ha tau katān pasal masuuk na magbalik mari hi Panghuꞌ natuꞌ Isa. 6 Ayaw kamu magsusa ha unuunu na. Sagawaꞌ biyaꞌ ha ini in hinangun niyu. Bang kamu mangarap pa Tuhan, pangayuꞌ kamu kaniya sin unuunu katān kagunahan niyu, iban pagsarang-sukul kamu kaniya ha sakabaꞌ niyu mangayuꞌ. 7 Na, bang niyu mahinang in biyaꞌ ha yan, dihilan kamu sin Tuhan kasannyangan ha lawm atay, amu in kasannyangan landuꞌ marayaw diꞌ maabut sin pikilan sin mānusiyaꞌ. Lāgiꞌ in kasannyangan yan tumabang kaniyu diꞌ magpasūd sin unuunu kasusahan iban mangīꞌ pa atay iban pamikil niyu. Na, hangkan kamu karihilan sin kasannyangan yan pasal in kamu sukuꞌ hi Isa Almasi.

8 Na, mahuli dayn duun manga taymanghud ku, pahūpa niyu pa lawm pamikil niyu in manga unuunu marayaw iban amu in matūp sanglitun, biyaꞌ na sin manga unuunu amu in awn kasabunnalan niya, matūp bantugun iban lagguun, mabuntul, suchi, makarihil kakuyagan, iban makasulut ha manga tau labi awla na pa Tuhan. 9 Hinanga niyu in katān bakas kiyahinduꞌ ku kaniyu, amu in tiyaymaꞌ niyu dayn kākuꞌ. Agara niyu in nasīhat diyungug niyu dayn kākuꞌ iban sin kītaꞌ niyu hīhinang ku. Na, bang niyu ini mahinang, in Tuhan amu in magdirihil sin kasannyangan ha pangatayan iban pamikil taniyu, tattap sadja miyamagad kaniyu.

Magsarang-sukul Hi Paul sin Tabang kaniya sin Manga Tau Pilipi

10 Landuꞌ tuud aku makuyag iban magsarang-sukul pa Panghuꞌ sin minsan malugay na way tabang dayn kaniyu, bihaun tiyatabangan niyu aku magbalik. Bukun aku nagbichara biyaꞌ ha ini bat in hāti niya biyugtuꞌ niyu na in pagtabang niyu kākuꞌ sin waktu nakalabay yaun, sagawaꞌ pasal wayruun pa lugal niyu magpakitaꞌ sin pagparuli niyu kākuꞌ. 11 Iban bukun aku hangkan nagbichara biyaꞌ ha ini bat nagmasusa aku pasal sin kulang-kabus ku, karnaꞌ in aku ini makaingat na sumandal. Mamarahi na aku sin unuunu na in awn kākuꞌ. 12 Kiyaingatan ku na bang biyaꞌ diin in parasahan sin wayruun, iban parasahan sin ballabi-labihan. Kiyananaman ku na tuud, hangkan na minsan aku hawnu-hawnu lugal iban kuꞌnu-kuꞌnu waktu, mamarahi aku bang awn makaun ku atawa way, sabab in yan kiyalabayan ku na. Iban sibuꞌ da ballabi-labihan aku atawa kiyakabusan, diꞌ da isab aku magsusa. 13 Karnaꞌ in aku dihilan kusug sin Almasi sumandal sin unuunu na kumugdan pa baran ku.

14 Sumagawaꞌ minsan bihādtu, marayaw da tuud isab sin nakatabang kamu sin manga kasigpitan ku. 15 Lāgiꞌ in kamu yan ha hulaꞌ Pilipi nakaingat sin ha waktu sin pagꞌīg ku dayn ha hulaꞌ Makidun, amu in waktu tagnaꞌ ku nagnasīhat pasal sin Baytaꞌ Marayaw, wayruun dugaing jamāa Almasihin timabang kākuꞌ bang bukun kamu. Amura kamu in manga iban ku nagtabang-tiyabangi. 16 Iban minsan ha waktu duun pa aku ha dāira sin Tisalunika, bukun sadja nakaminsan piyaparāhan niyu aku tabang. 17 Malayngkan bukun aku nagbichara biyaꞌ ha ini bat amu in piyuhung ku sadja in tabang niyu, sagawaꞌ in kabayaan ku, makabāk kamu palꞌuntungan dakulaꞌ dayn ha Tuhan, tungbas sin hinang niyu. 18 Natabuk ku na in bayad sin buddi ku kaniyu, karnaꞌ yari na natabuk ku in piyarā niyu kan Ipaprudi mari kākuꞌ. In kagunahan ku katān natabuk ku na. Lāgiꞌ ballabi-labihan in balanjaꞌ ku. In tabang niyu ini kākuꞌ biyaꞌ da sin hambuuk lalabutan mahamut tuud, amu in biyaꞌ kulban iyungsud niyu pa Tuhan, amu in makasulut kaniya, hāti niya, taymaun tuud sin Tuhan. 19 Na, in kamu isab dihilan sin Tuhan, amu in paghulas-sangsaan ku, sin unuunu katān kagunahan niyu guwaꞌ dayn ha altaꞌ niya diꞌ kaliyuhan. Iban hangkan bihādtu sabab karnaꞌ dayn ha hinang hi Isa Almasi. 20 Muramurahan bang mayan in Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, pudjihun saumul-umul. Amin.

Kahinapusan Hilalaungan

21 Mahuli dayn duun pasampaya niyu in salam-duwaa ku pa katān tau sin Tuhan, amu in sasukuꞌ sin naghambuuk iban hi Isa Almasi. Damikkiyan in manga taymanghud ku Almasihin ini dī, mabayaꞌ da isab magpasampay sin salam-duwaa nila mawn kaniyu. 22 Iban isab in katān tau sin Tuhan dī ha ini, labi awla na in manga naghihinang ha astanaꞌ sin sultan, mabayaꞌ isab magpasampay salam-duwaa nila mawn kaniyu katān.

23 Muramurahan bang mayan in kamu katān dihilan tulung-tabang sin Panghuꞌ Isa Almasi.

Wassalam.

KULUSSA

1

2

3

4

SULAT PA MANGA TAU KULUSSA

KULUSSA

Pahāti

Hangkan hi Paul nagsulat pa manga Almasihin ha hulaꞌ Kulussa sabab nakaingat siya sin awn manga guru in nanghinduꞌ sin hinduꞌ makarā kanila pa kalawngan. Laung sin manga guru ini awn manga jīn atawa apuꞌ in subay sumbahun sin manga Almasihin ha supaya sila taymaun sin Tuhan agad kaniya iban bat awn kalappasan nila. Lāgiꞌ laung pa isab sin manga guru ini in manga Almasihin subay magad sin manga hinang daakan sin agama Yahudi biyaꞌ na sin pagꞌislam iban pagtaꞌga dayn ha manga kakaun hiyaram sin agama iban dayn ha manga unu-unu na liyāngan sin agama. Dī ha sulat ini hibaytaꞌ hi Paul in kasāan sin hinduꞌ sin manga guru ini. Laung hi Paul amura hi Īsa Almasi in makarihil kalappasan ha manga mānusiyaꞌ. Lāgiꞌ in hinduꞌ iban hinang sin manga guru ini makarā ha manga Almasihin lumawak dayn ha Almasi.

Hi Tikikus in nagdā sin sulat ini pa manga Almasihin ha Kulussa. Ībanan siya hi Unisimus, hambuuk īpun amu in narā hi Paul miyagad ha Almasi.

1

In Salam-duwaa hi Paul

1 In sulat ini naug dayn kākuꞌ, hi Paul, iban sin taymanghud natuꞌ hi Timuti. In aku ini kiyawakilan hi Īsa Almasi magpasaplag sin panghinduꞌ niya pa manga tau, pasal amuna ini in hinang kabayaan sin Tuhan hipahinang kākuꞌ.

2 Hipasampay namuꞌ in sulat ini mawn pa kaniyu manga tau sukuꞌ sin Tuhan duun ha dāira Kulussa, pa kaniyu manga taymanghud, amu mahugut in īman niyu ha Almasi.

Mura-murahan bang mayan kamu dihilan sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, tulung-tabang iban kasannyangan sin lawm atay niyu.

In Pangayuꞌ Duwaa hi Paul

3 Na, ha sakahabaꞌ kamu pangayuan namuꞌ duwaa pa Tuhan, amu in Amaꞌ sin Panghuꞌ natuꞌ, Īsa Almasi, diꞌ namuꞌ tuud kalupahan magsarang-sukul kaniya. 4 Karnaꞌ diyungug namuꞌ in pasal sin kusug sin pangandul niyu kan Īsa Almasi iban sin kasi-lasa niyu ha katān tau sukuꞌ sin Tuhan. 5 Na, in sabab hangkan makusug in pagparachaya niyu kan Īsa iban kasi-lasa niyu ha pagkahi niyu Almasihin, sabab hiyuhuwat-huwat niyu makawaꞌ in tiyatagama kaniyu sin Tuhan didtu ha surgaꞌ ha adlaw mahuli. Na, naawn in huwat-huwat niyu ini, sin tagnaꞌ niyu diyungug sin Baytaꞌ Marayaw, amu in hinduꞌ bunnal. 6 In Baytaꞌ Marayaw ini simasaplag na pa katiluagan sin dunya. Iban in manga tau amu in nagkahagad ha baytaꞌ ini, napinda tuud in palangay nila. Biyaꞌ da isab sin kamu tagnaꞌ, napinda tuud in palangay niyu, pagdungug niyu iban kiyahātihan niyu mayan in kasabunnalan sin lasa iban luuy sin Tuhan ha manga tau. 7 Na, kiyaingatan niyu yan dayn kan Ipapras, hambuuk tau iban namuꞌ kalasahan, amu in nagtatagꞌīpun da isab ha Almasi biyaꞌ kāmuꞌ. Kapangandulan siya magdā sin hinang daakan sin Almasi iban siya in gimantiꞌ kāmuꞌ manghinduꞌ duun kaniyu. 8 Siya da isab in namaytaꞌ kāmuꞌ sin kasi-lasa niyu ha pagkahi niyu Almasihin, amu in kasi-lasa biyutang sin Rū sin Tuhan pa lawm bigi-jantung niyu.

9 Na, hangkan, dayn pa sin tagnaꞌ karungug namuꞌ ha pasal niyu, piyapangayuan namuꞌ kamu duwaa pa Tuhan bang mayan kaingatan niyu tuud in unu-unu katān kabayaan sin Tuhan hipaingat kaniyu iban bang mayan kamu dihilan sin Rū sin Tuhan ingat iban panghāti sumilang sin unu-unu mangīꞌ iban marayaw, 10 ha supaya in palangay niyu magkugdan iban sin kabayaan sin Panghuꞌ iban in hinang niyu makasulut kaniya. Sartaꞌ in unu-unu katān hinangun niyu marayaw sadja, iban maggaganap in ingat niyu pasal pa Tuhan. 11 Iban piyapangayuꞌ namuꞌ da isab pa Tuhan, amu in sangat kawasa, pakusugun niya in kasabal iban īman niyu, ha supaya niyu kasandalan iban diꞌ kamu magsusa sin unu-unu na kasigpitan kumugdan kaniyu. Gām mayan magkūg-kuyag kamu. 12 Iban magsarang-sukul kamu pa Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, pasal hīnang niya kamu matūp bahagian sin manga pahalaꞌ tiyatagama niya ha manga tau sukuꞌ niya, amu in ha lawm na sin kasawahan sin ukum-milik sin Tuhan. 13 Karnaꞌ in kitaniyu piyuas niya dayn ha lawm sin katigidluman dayn ha kusug sin Saytan Puntukan dumā kātuꞌniyu pa kangīan. Ubus, ampa kitaniyu biyutang niya pa lawm ukum-milik sin Anak niya kalasahan, hi Īsa, 14 amu in limillaꞌ sin duguꞌ-nyawa niya ha supaya kitaniyu mapuas iban maampun sin Tuhan dayn ha manga dusa natuꞌ.

Hisiyu in Almasi?

15 Ampa in Almasi amuna tuud in nagpakitaꞌ sin Tuhan, amu in diꞌ taniyu kakitaan. In siya asal awn ha walaꞌ pa napaawn in unu-unu katān, iban siya in tagakapatutan makapagbayaꞌ-bayaꞌ ha unu-unu katān piyapanjari sin Tuhan. 16 Karnaꞌ piyapanjari niya dayn ha kabayaan sin Tuhan in unu-unu katān ha langit iban dī ha dunya, amu in unu-unu katān kakitaan iban sin diꞌ natuꞌ kakitaan, agad na in manga katān unu-unu tagakawasa sampay pa manga malāikat sin Tuhan iban sin manga saytan ginis-ginisan. Siya in nagpapanjari dayn ha kabayaan sin Tuhan sin unu-unu katān ha katilingkal sin ālam, iban hangkan niya piyapanjari ha supaya niya hikapaglagi sin maksud niya. 17 Lāgiꞌ minsan ha walaꞌ pa naawn in unu-unu katān, in Almasi asal awn na. Iban siya in nagpaparuli sin kahatulan sin katān piyaawn niya. 18 Iban in hi Īsa amuna in puntukan nakuraꞌ sin kitaniyu agad kaniya, pasal bang ibārat hambuuk mānusiyaꞌ in hi Īsa ini amuna in ū, ampa in kitaniyu katān agad kaniya amuna in baran niya. Siya in magdirihil kātuꞌniyu sin kabuhiꞌ wayruun kahinapusan niya. Iban hangkan siya biyuhiꞌ nagbing dayn ha kamatay, sabab in kabayaan sin Tuhan in Anak niya amuna in bunnal tuud sangat mataas dayn ha unu-unu katān. 19 Sabab in kabayaan sin Tuhan in Anak niya amuna in magpanyataꞌ sin kariasali niya iban kajarihanan niya pa manga mānusiyaꞌ. 20 In kabayaan da isab sin Tuhan, dayawun niya in manga katān ha lawm sin ālam, dayn ha hinang sin Anak niya. Hangkan in Anak niya limillaꞌ sin duguꞌ-nyawa niya ha usuk pagpatayan kaniya, ha supaya maīg niya in unu-unu katān makahinang kātuꞌniyu satruꞌ sin Tuhan.

21 In kamu yan bakas da isab limayuꞌ dayn ha Tuhan, sabab in Tuhan walaꞌ kiyasulutan kaniyu pasal sin pikilan iban hinang niyu mangīꞌ. 22 Sumagawaꞌ bihaun dayn ha pasal sin nagpapanjari mānusiyaꞌ in Anak niya, limillaꞌ sin duguꞌ-nyawa niya pa kamatay karnaꞌ-sabab niyu, na, hangkan in kamu diyayaw na sin Tuhan. Diyayaw niya na kamu ha supaya in kamu masuchi, way tamak-tawktuk, iban way sawayun bang kamu mangarap na pa Tuhan ha haddarat niya. 23 Malayngkan, subay niyu tuud diꞌ bugtuun in pagparachaya niyu ha Almasi. Gām mayan subay niyu pahugutun in parachaya niyu iban subay diꞌ malawaꞌ in huwat-huwat niyu ha manga katān kiyajanjiꞌ kaniyu sin Tuhan, amu in diyungug niyu ha kapagnasīhat sin Baytaꞌ Marayaw mawn kaniyu. In Baytaꞌ Marayaw ini amuna in simaplag pa tau katān ha kahulaꞌ-hulaan. Ampa in aku ini hi Paul amuna in diyaak magpasaplag sin panghinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw ini.

Hi Paul in Naraak Magparuli ha manga Almasihin

24 Na, bihaun minsan aku nabibinsanaꞌ, na diꞌ da aku maghaatay, sabab amuna in hikarayaw kaniyu. Gām mayan magkūg-kuyag aku, sabab in kabinsanaan kiyalabayan sin baran ku ini ha hāl sin pagparuli ku ha manga tau agad ha Almasi, biyaꞌ da tuud isab sin kabinsanaan kiyalabayan hi Īsa Almasi, lāgiꞌ amuna in makatabang magpajukup sin hinang sin Almasi ha pasalan sin manga tau agad kaniya amu in biyaꞌ sapantun ginhawa-baran niya. 25 Iban in aku ini dīhilan sin Tuhan hinang maghulas-sangsaꞌ tumabang ha manga tau mangandul kan Īsa labi awla na pa kaniyu amu in bukun Yahudi. Kiyawakilan niya aku magpasampay sin amānat niya amu in unu-unu na katān kabayaan niya hipaingat niya kaniyu. 26 Tiyatapuk sin Tuhan in amānat yan sin timpu nakauna yadtu dayn ha katān mānusiyaꞌ, sumagawaꞌ bihaun piyaingat niya pa manga tau sukuꞌ niya. 27 Karnaꞌ asal giyagantaꞌ da sin Tuhan hipaingat ha manga tau sukuꞌ niya in pakaradjaan, amu in walaꞌ kiyaingatan sin manga tau nakauna. Hāti niya, amu in karayawan diꞌ hikasaliꞌ tiyatagama niya ha katān tau sampay pa manga tau bukun Yahudi. Amu na ini in pakaradjaan bakas tiyatapuk. In Almasi humambuuk mawn kaniyu bang kamu magparachaya kaniya. Na, bang kamu makapaghambuuk iban sin Almasi, amuna yan in tandaꞌ sin in kamu makapasurgaꞌ pa hulaan sin Tuhan.

28 Hangkan piyagnasīhat namuꞌ in pasal sin Almasi pa tau katān. Piyahāti namuꞌ sila katān sin pasal sin Almasi iban hīnduan namuꞌ sila pahalliun dayn ha unu-unu na, amu in makarā kanila pa kangīan. Giyuwaꞌ namuꞌ hīnduꞌ in katān ingat namuꞌ pasal sin Almasi. Hīnduꞌ namuꞌ marayaw ha supaya in manga tau katān magparachaya kaniya, damikkiyan ha supaya way kulang sin īman nila bang sila dāhun na pa haddarat sin Tuhan ha waktu susūngun. 29 Na, hangkan dayn ha pasal yan nagbuluk-binasa tuud aku naghinang sin diyaakan kākuꞌ sin Tuhan. Bunnal bang isa-isa ku, diꞌ ku mahinang, sagawaꞌ in sabab hangkan ku nahinang in biyaꞌ ha ini dayn ha kusug dīhil kākuꞌ sin Almasi.

2

Almasi in Makapuas kaniyu dayn ha Manga Saraꞌ-manaraꞌ Hinang sadja sin manga Tau

1 Mabayaꞌ ku hipaingat kaniyu sin nagtutuyuꞌ tuud aku mangayuꞌ duwaa pa Tuhan pasal niyu, iban da isab pasal sin manga tau ha hulaꞌ Laudikiya iban sin kaibanan tau, amu in walaꞌ ku pa piyagbabāk. 2 Iban hangkan ta kamu pangayuan duwaa, sabab kabayaan ku humugut in lawm atay niyu iban sumūng in pagkasi-lasa niyu pakaniya-pakaniya. Lāgiꞌ kabayaan ku bang mayan dumayaw tuud in panghāti niyu, ha supaya kamu mangamdus ha amānat sin Tuhan mawn kaniyu pasal sin Almasi. Bakas in pasal niya tiyatapuk dayn ha manga mānusiyaꞌ, sumagawaꞌ bihaun piyaingat na kātuꞌniyu. 3 Karnaꞌ amuna hi Īsa in hambuuk-buuk makarihil kātuꞌniyu sin sabunnal-bunnal ingat malawm, amu in bakas tiyatapuk, iban panghāti pasal pa Tuhan.

4 Na, hangkan ta na kamu baytaan sin biyaꞌ ha ini, ha supaya kamu diꞌ kaakkalan sin manga tau minsan hisiyu, amu in biyaꞌ hantang maamu tuud in bichara nila, sagawaꞌ in kasabunnalan niya puting in hinduꞌ nila. 5 Karnaꞌ minsan in baran ku malayuꞌ dayn kaniyu, biyaꞌ da kitaniyu sin naghahambuuk, sabab yari kamu taptap ha lawm atay ku. Iban makuyag tuud isab aku sin in kamu naghangka-atay iban naghangka-pikilan nagparachaya ha Almasi. Makusug in īman niyu kaniya.

6 Na, pagga tiyaymaꞌ niyu na hi Īsa Almasi bilang Panghuꞌ niyu, na subay in palangay niyu tumūp ha manga tau naghahambuuk iban siya. 7 Biyaꞌ da sin kahuy, amu in timubuꞌ marayaw sabab malawm in gamut niya, subay in īman niyu ha Almasi gumamut iban tumubuꞌ marayaw ha supaya kumamdus tuud. Subay kamu diꞌ simihaꞌ dayn ha manga kiyahinduꞌ kaniyu tagnaꞌ, lāgiꞌ subay kamu taptap magsarang-sukul pa Tuhan sin dayaw niya kaniyu.

8 Iban halliꞌ kamu tuud supaya kamu diꞌ kaakkalan, diꞌ makawaꞌ sin manga tau amu in dumā kaniyu sumihaꞌ dayn ha hinduꞌ bunnal. In hinduꞌ nila biyaꞌ hantang marayaw, saꞌ way pūs, sabab guwaꞌ sadja dayn ha pikilan sin mānusiyaꞌ, dayn ha manga suysuy sin manga kamaasan, amu in suysuy nila pasal sin manga malāikat iban saytan. In hinduꞌ nila bukun guwaꞌ dayn ha Almasi.

9 Na, hangkan aku nakapamung sin biyaꞌ ha yan pasal in Almasi bakas nagbaran mānusiyaꞌ, iban in unu-unu katān duun ha Tuhan, yaun da isab kaniya. Kakitaan duun kaniya in kaawnan sin Tuhan. 10 Sartaꞌ in kamu yan, amu in himambuuk na ha Almasi, kaawnan isab kamu sin unu-unu na duun kaniya. Siya in tagkawasa ha unu-unu katān. Iban minsan in manga malāikat iban sin manga saytan, in sila katān diꞌ da makaatu ha kawasa niya.

11 Na, hangkan dayn ha pasal sin paghambuuk niyu iban sin Almasi, īslam niya kamu hīnang sukuꞌ sin Tuhan, sagawaꞌ bukun biyaꞌ sin pagkabiyaksahan niyu pagꞌislam sin manga tau. In kaagi niya nangislam kaniyu, kiyawaꞌ niya inīg in unu-unu mangīꞌ dayn ha lawm pamikil iban atay niyu. 12 Karnaꞌ ha waktu sin pagliguꞌ kaniyu, biyaꞌ sapantun kamu imunung ha Almasi kiyubul, iban biyaꞌ da kamu isab miyagad kaniya nabuhiꞌ nagbalik dayn ha kamatay sabab nagparachaya kamu ha kusug sin Tuhan, karnaꞌ biyuhiꞌ niya nagbalik in Almasi dayn ha kamatay.

13 Ampa in kamu yan ha nakauna yadtu, matūp paratungan kasiksaan pasal sin nahinang niyu langgal saraꞌ, damikkiyan ha pasal sin walaꞌ kamu naislam. Sumagawaꞌ bihaun in kamu biyaꞌ sin hantang piyaagad sin Tuhan ha Almasi biyuhiꞌ nagbalik dayn ha kamatay. Sartaꞌ iyampun na kitaniyu sin Tuhan dayn ha manga dusa natuꞌ katān. 14 Bakas in kitaniyu biyutangan hukuman sin subay paratungan kasiksaan pasal sin liyanggal natuꞌ in saraꞌ, sumagawaꞌ biyugtuꞌ na sin Tuhan in pagpapanaw sin saraꞌ. Piyaagad na sin Tuhan miyatay ha Almasi ha kalansang kaniya pa usuk. 15 Iban diyaug na sin Almasi in manga saytan iban sin unu-unu katān tagakawasa ha kalansang kaniya pa usuk. Iban duun ha yan piyakitaꞌ ha mānusiyaꞌ katān sin in sila wayruun kusug umatu ha Almasi.

16 Hangkan ayaw kamu magꞌasip bang awn manga tau mamaytaꞌ kaniyu sin subay niyu diꞌ kaunun atawa inumun in unu-unu na hiyaram sin saraꞌ agama. Damikkiyan ayaw niyu da isab asipa in hinduꞌ nila pasal sin manga haylaya, pasal sin adlaw pagbunyi-bunyi nila sin pagsubang sin bulan atawa pasal sin adlaw mulliya, adlaw paghali-hali iban pagpudji pa Tuhan. 17 Karnaꞌ in katān saraꞌ sin manga Yahudi biyaꞌ da hādtu, amu in mamaytaꞌ sadja kātuꞌ sin pasal sin tagaran natuꞌ dayn ha Tuhan. Sumagawaꞌ bihaun pagga in Almasi amu in tiyagaran sin tau dayn sin angay pa, yari na miyari kātuꞌniyu nagbaran, na in manga saraꞌ ini wayruun na lagi niya. 18 Iban ayaw kamu isab magꞌasip bang awn imiyan kaniyu nasāꞌ in pagtaat niyu pa Tuhan. Ayaw kamu magkahagad bang sila imiyan marayaw sila dayn kaniyu pasal in manga hinduꞌ nila kunuꞌ, guwaꞌ dayn ha manga piyakitaꞌ kanila sin Tuhan. Bang ha agi nila subay in manga tau magpababaꞌ sin atay nila, sabab in mānusiyaꞌ bukun matūp mangayuꞌ unu-unu pa Tuhan. Subay kunuꞌ hilabay dayn ha manga malāikat. Bang ha hinduꞌ nila subay malāikat in pagsumbahun sin tau. Na, in manga tau biyaꞌ ha yan magꞌabbu sadja sin wayruun da tūp hipagꞌabbu nila. In manga hinduꞌ nila yan guwaꞌ dayn ha lawm pamikil nila sadja. 19 Karnaꞌ in manga tau biyaꞌ kanila ini, diꞌ mamawgbug ha Almasi, amu in bunnal puntukan nakuraꞌ natuꞌ. Sabab in pagꞌagad natuꞌ kan Īsa Almasi ini, bang hidalil pa hambuuk mānusiyaꞌ, biyaꞌ hantang sin paghambuuk sin ū iban sin baran niya kaagi sin manga luluatan iban kaugat-ugatan niya. Hi Īsa Almasi in ū iban siya in nagpatibuuk sin katān Almasihin, amu in biyaꞌ sapantun ginisan bahagiꞌ sin ginhawa-baran niya. Siya da isab in mangdirihil tabang pa manga Almasihin ha supaya sumūng in ingat iban īman natuꞌ biyaꞌ sin kabayaan sin Tuhan kātuꞌniyu.

Ayaw Magkahagad sin Manga Saraꞌ-manaraꞌ wayruun Kapūsan

20 Na, pagga kamu biyaꞌ da sin imunung na miyatay ha Almasi, in hāti niya puas na kamu dayn ha manga daakan sin manga saytan dī ha dunya. Sagawaꞌ maytaꞌ na mayan kamu biyaꞌ hantang kiyahuhukutan sin manga daakan sin manga tau, amu in walaꞌ namamawgbug ha Almasi? Maytaꞌ na mayan kamu kumahagad sin manga daakan nila yan? 21 Amu in manga daakan pasal sin manga kakaun, amu in laung nila, subay niyu diꞌ kaunun, iban diꞌ niyu minsan kakinaman atawa kakaputan? 22 Na, ini in hikabaytaꞌ ku kaniyu. In manga daakan biyaꞌ ha yan wayruun kapūsan niya, sabab in yan hinang-hinang sadja sin mānusiyaꞌ. Iban in manga kakaun asal da diꞌ tumatas malugay. Bang hikapaglagi na maway na tuud. 23 Na, bunnal na sa, bang aturun sin tau in manga daakan biyaꞌ na sin pagsumba ha manga malāikat, in pagpababaꞌ sin pangatayan iban dāhan iban sin pagtaꞌga kumaun sin manga kakaun hiyaram nila, biyaꞌ lupa marayaw. Sagawaꞌ in manga daakan iban hinduꞌ nila ini, wayruun da kapūsan, sabab diꞌ da makatabang ha tau tumaꞌga huminang sin manga hawa-napsu mangīꞌ.

3

1 Na, in kamu yan biyaꞌ da sin imunung ha Almasi nabuhiꞌ nagbalik, sabab kiyarihilan kamu sin Tuhan kabuhiꞌ way kahinapusan niya. Hangkan bihaun subay in malagguꞌ tuud ha lawm atay niyu, amu in tuyuan niyu, amuna in surgaꞌ, amu in piyamamarintahan sin Almasi. Karnaꞌ duun in Almasi limilingkud ha dapit pa tuu sin Tuhan, amu in lugal tiyatagama ha makawasa. 2 Hangkan kabalikan ku, subay in pikilun niyu in unu-unu didtu ha surgaꞌ, bukun amu in manga unu-unu dī ha dunya. 3 Karnaꞌ in manga kamu agad ha Almasi, biyaꞌ sapantun hambuuk tau patay, wayruun na napsu niyu sin manga hinang magdunya. Iban in kamu yan awn na katantuhan sin kabuhiꞌ niyu ha adlaw mahuli, amu in kabuhiꞌ tiyatawꞌ kaniyu sin Almasi duun ha surgaꞌ, amu in hulaan sin Tuhan. 4 Na, bang in Almasi, amu in magdirihil kātuꞌniyu sin kabuhiꞌ sabunnal amu in way kahinapusan, magbalik na mari pa dunya, in kitaniyu sukuꞌ niya makaagad iban makasāw na sin kalagguan niya.

In Manga Addat Subay Pakayun Sin Manga Almasihin

5 Na, hangkan na subay niyu tuud tangtangan dayn ha baran niyu in unu-unu na mangīꞌ, amu in kabiyaksahan sin tau paghinangun, biyaꞌ na sin magjina. Īgi niyu dayn ha baran niyu in katān hinang lumuꞌ. Īgi niyu da isab dayn ha lawm pamikil niyu in manga napsu unu-unu na malummiꞌ atawa mangīꞌ. Iban ayaw kamu magnapsu sin unu-unu na mayan kakitaan niyu. Pasal bang awn tau maghawa-napsu, maglulugay, in napsu niya yan mahinang na patuhanan niya. 6 Tantu tuud pagmurkaan sin Tuhan in manga tau diꞌ magkahagad kaniya, amu in masi-masi namān himihinang sin manga biyaꞌ ha yan. 7 Iban in kamu yan bakas da isab nakahinang sin biyaꞌ ha yan, ha waktu walaꞌ pa kamu nagparachaya kan Īsa. Amu na in asal laku-tabiat niyu.

8 Sagawaꞌ bihaun subay bang ibārat tamungun, hubuan niyu na dayn ha baran niyu in manga katān addat niyu mangīꞌ. Ayaw niyu karugali in pagkahi niyu iban subay bukun mapasuꞌ in pangatayan niyu. Ayaw kamu mangjilakaꞌ, manglakaꞌ-lakaꞌ iban mamung sin manga bichara lumuꞌ. 9 Ayaw kamu mamichara sin unu-unu na bukun bunnal ha manga pagkahi niyu, sabab in kamu yan biyaꞌ na sin agi ku bang ibārat tamungun, hiyubuan niyu na dayn ha baran niyu in bakas addat-tabīat niyu mangīꞌ. 10 Manjari, bihaun piyakay niyu in addat-tabīat marayaw, amu in dīhil kaniyu sin Tuhan. Iban hangkan in atay niyu pindahan na sin Tuhan ha supaya sumūng in ingat niyu pasal pa Tuhan, sampay in addat-tabīat niyu mapinda na tuud, mabiyaꞌ na sin addat-tabīat niya. 11 Na, dayn ha pasal ini, wayruun na piyagbiddaan sin manga Yahudi iban sin bukun Yahudi, sin manga naislam iban sin walaꞌ, sin manga tagapangadjiꞌ iban sin wayruun, iban sin manga tau īpun iban sin bukun. Sabab in labi awla mahargaꞌ iban mataas dayn ha katān, amuna in Almasi. Siya in limilimbang duun ha katān agad kaniya.

12 Na, pagga in kamu yan napīꞌ sukuꞌ sin Tuhan iban kiyakasihan niya tuud, na subay isab biyaꞌ ha ini in manga addat pakayun niyu. Subay kamu marayaw iban maluuy ha pagkahi niyu. Subay bukun mataas in dāhan niyu sin baran niyu. Iban subay kamu mahanunut iban masabal. 13 Subay kamu isab diꞌ magtūy dugalan ha pagkahi niyu. Subay kamu magmaap-miyaapi bang awn dayn kaniyu makarusa. In pagmaap niyu, subay biyaꞌ da isab sin pagꞌampun sin Tuhan sin manga dusa niyu. 14 Sagawaꞌ in labi awla tuud pakayun niyu, amuna in kasi-lasa ha pagkahi niyu. Sabab in kasi-lasa amuna in makapatibuuk tuud kaniyu.

15 Lāgiꞌ subay niyu agarun iban hitawꞌ ha lawm atay niyu in kahatulan iban kasulutan dīhil sin Almasi kaniyu, supaya in kamu katān napīꞌ sukuꞌ niya, amu in biyaꞌ sapantun baran niya, makapagtibuuk. Karnaꞌ amuna in maksud sin Tuhan kaniyu, maghangka-atay kamu iban maghangka-pikilan. Iban subay kamu magsarang-sukul sin katān nahinang kaniyu sin Tuhan. 16 Pahūpa pa lawm pamikil iban atay niyu in katān hinduꞌ sin Almasi, amu in way makaliyu in dayaw niya. Pagtabang-tiyabangi kamu magpahāti pasal sin Almasi iban maghinduꞌ pahalliun dayn ha unu-unu makarā pa kangīan. Hihinduꞌ niyu in katān ingat niyu. Pagkalang kamu sin ginisan kalangan pamudji pa Tuhan, biyaꞌ na sin kiyasulat ha lawm sin kitab biyaktul sin manga pagkahi niyu Almasihin, iban sin manga kalangan hinduꞌ kaniyu sin Rū sin Tuhan. Pagkalang kamu iban pagsarang-sukul ha lawm atay niyu. 17 Iban unu-unu na mayan in hinangun iban hipamung niyu, paagara niyu ha kabayaan hi Panghuꞌ Īsa. Lāgiꞌ subay kamu magsarang-sukul pa Tuhan labay da isab dayn kaniya.

Hinduꞌ ha manga Magtiyaun, Manga Inaꞌ-Amaꞌ iban Kaanakan iban Manga Īpun

18 Na, in kamu yan manga babai tagabana, ini isab in hinduꞌ ku kaniyu. Pagkahagad kamu ha manga bana niyu, sabab amu ini in addat marayaw sin manga babai agad ha Panghuꞌ Īsa.

19 Na, in kamu isab manga bana, kalasahi niyu in manga asawa niyu, iban ayaw niyu sila pagbungisi.

20 Ampa in manga kamu kaanakan, subay kamu tuud magkahagad ha manga maas niyu, pasal amuna yan in makasulut ha Tuhan.

21 Na, in kamu isab kainaan iban kaamaan, subay niyu diꞌ pakangīun in atay sin manga anak niyu, sabab lumugay mangdāꞌ-dāꞌ sila.

22 Ampa in kamu manga īpun, pagkahagad kamu iban hinanga niyu in katān daakan sin manga tagꞌīpun kaniyu dī ha dunya minsan kamu walaꞌ jiyajagahan nila. Subay in pikilun niyu maghinang kamu bukun pasal bat dumayaw in ngān niyu ha piyaghinangan niyu, sagawaꞌ tulus-ihilas sin atay niyu, karnaꞌ sin pagmabugaꞌ niyu ha Tuhan. 23 Hangkan na unu-unu na mayan in hinangun niyu, subay tulus-ihilas tuud in pagtuyuꞌ niyu maghinang, sabab in pikilun niyu bukun mānusiyaꞌ in pagsangsaan niyu, sagawaꞌ in Tuhan. 24 Tumtuma niyu, in kamu yan tungbasan da sin Panghuꞌ. Hirihil niya da kaniyu in kiyajanjiꞌ niya ha manga tau sukuꞌ niya. Sabab in Panghuꞌ Īsa Almasi, amuna in tantu tuud pagsangsaan niyu. 25 Sagawaꞌ in manga tau amu in sasukuꞌ sin mangīꞌ in hinang, tungbasan da isab sila sin Tuhan pa mangīꞌ, sabab in Tuhan diꞌ magdapit bang manghukum ha manga īpun niya.

4

Manga Daakan hi Paul

1 Na, damikkiyan in manga kamu taga īpun, subay marayaw iban mabuntul in pagdā niyu ha manga īpun niyu. Sabab amu in tumtuma niyu in kamu yan, awn da isab tagꞌīpun kaniyu didtu ha surgaꞌ.

2 Ayaw niyu bugtua in pagpangarap niyu pa Tuhan, iban ayaw kamu masasat sin unu-unu na, amu in makalubu sin pagpangarap niyu. Sartaꞌ ayaw kamu isab malupa magsarang-sukul pa Tuhan. 3 Iban bang kamu mangarap pa Tuhan, pangayui niyu da isab kami duwaa pa Tuhan, bang mayan dihilan niya kami lugal magpasaplag sin amānat niya, amu in pasalan hi Īsa Almasi, amu in amānat bakas tiyatapuk dayn ha manga mānusiyaꞌ. Karnaꞌ in hinang ku nagpasaplag sin amānat ini, amuna in puun-sabab sin kiyajīlan kākuꞌ bihaun. 4 Pangayui niyu da isab aku duwaa pa Tuhan bang mayan mapahāti ku tuud marayaw pa manga tau in pasal sin Almasi, sabab amuna yan in kabayaan sin Tuhan hinangun ku.

5 Manjari subay kamu maayad sin addat-tabīat niyu pa manga tau amu in bukun agad ha Almasi. Ayaw niyu luppasa in lugal niyu mamaytaꞌ kanila sin pasalan hi Īsa. 6 Bang kamu magnasīhat ha manga tau pasal hi Īsa, subay mahanunut in pagbichara niyu, ha supaya sila bayaan dumungug kaniyu. Iban subay da isab kamu maingat sumambung sin manga pangasubu nila pasal sin niyanasīhat niyu kanila.

Kahinapusan Hilalaungan

7 Na, daakun ku mawn kaniyu in taymanghud natuꞌ hi Tikikus mamaytaꞌ kaniyu sin katān kahālan ku bihaun. In siya ini hambuuk iban ku kapangandulan iban nagtatagꞌīpun da isab ha Panghuꞌ biyaꞌ sin kami. 8 Iban hangkan ku na siya pakawnun kaniyu, ha supaya niyu kaingatan in kahālan namuꞌ dī, iban ha supaya isab kamu diꞌ na magsusa pasal namuꞌ. 9 Iban paagarun ku da isab hi Unisimus kaniya, amu in hambuuk pa isab taymanghud kalasahan iban kapangandulan. In siya ini tau dayn ha hulaꞌ Kulussa biyaꞌ da kaniyu. Sila na in mamaytaꞌ kaniyu sin katān pakaradjaan naawn dī.

10 Ampa in hi Aristarkus yari imuunung kākuꞌ ha lawm jīl. Yari siya magpasampay sin salam-duwaa niya pa kaniyu. Damikkiyan da isab hi Markus, amu in pangtungud hi Barnabas, yari magpasampay sin salam-duwaa niya kaniyu. (Hāti ku natabuk niyu na in pabaytaꞌ ku mawn kaniyu sin in siya magkakatun pa kaniyu, iban sin hipaasip ku tuud siya marayaw kaniyu.) 11 Damikkiyan in hi Yussaꞌ, amu isab in pagtawagun Justus, yari da isab magpasampay sin salam-duwaa niya kaniyu. In tū tau nasabbut ku ini, amuna in manga Yahudi Almasihin nagtuyuꞌ tuud timabang kākuꞌ magpasaplag sin daakan sin Tuhan amu in pasal sin pamarinta sin Tuhan. Malagguꞌ tuud in kiyatabang nila kākuꞌ.

12 Iban in hi Ipapras yari da isab magpasampay sin salam-duwaa niya kaniyu. In siya ini tau da isab dayn ha hulaꞌ niyu iban īpun da isab siya hi Īsa Almasi. Taptap kamu tiyutumtum niya ha sakahabaꞌ siya mangarap pa Tuhan. Piyapangayuan niya kamu duwaa pa Tuhan bang mayan humugut in pamawgbug niyu ha Almasi ha wayruun hawal-hawal niyu, iban bang mayan mahinang niyu tuud in unu-unu kabayaan sin Tuhan hipahinang kaniyu. Masampurnaꞌ in kawl-piil niyu. 13 Kasaksian ku tuud in hi Ipapras, dakulaꞌ in paghulas-sangsaꞌ niya ha pasal niyu, hikarayaw kaniyu. Iban bukun sadja isab kamu in paghulas-sangsaan niya, sagawaꞌ sampay da isab in manga tau ha hulaꞌ Laudikiya iban ha hulaꞌ Hirapulis. 14 In hi Lukas, amu in bagay natuꞌ kalasahan magꞌuubat kātuꞌniyu, iban hi Dimas, yari da isab magpasampay sin salam-duwaa nila mawn kaniyu.

15 Pasampayan niyu in salam-duwaa namuꞌ pa manga taymanghud namuꞌ duun ha dāira Laudikiya, iban da isab pa taymanghud namuꞌ babai, hi Nimpa, iban na sin katān tau agad ha Almasi magtipun mangarap pa Tuhan duun ha bāy niya.

16 Na, pagꞌubus niyu magbacha sin sulat ini, parāhan niyu madtu pa manga Almasihin didtu ha dāira Laudikiya ha supaya nila isab mabacha. Hāti in sulat ku piyarā ku madtu kanila, būsi niyu bat niyu isab mabacha.

17 Iban baytai niyu kākuꞌ hi Arkippus patalusan kaniya in hinang kiyatukbal kaniya sin Panghuꞌ.

18 Mahuli dayn duun, yari in salam-duwaa ku kaniyu katān dayn ha luggiyaꞌ hātan ku, ha supaya niyu kaingatan, aku tuud in nagparā sin sulat ini mawn kaniyu. Ayaw niyu kalupahi sin in aku, yari ha lawm jīl kiyadinahan, iban pangayui niyu aku duwaa pa Tuhan. Mura-murahan bang mayan kamu dihilan tulung-tabang sin Tuhan.

Wassalam.

1 TISALUNIKA

1

2

3

4

5

SULAT NAKAUNA PA MANGA TAU TISALUNIKA

1 TISALUNIKA

Pahāti

In Tisalunika hambuuk dāira ha hulaꞌ Makidun, amu in hulaꞌ ha babaan sin pamarinta sin hulaꞌ Rūm. Hi Paul in timagnaꞌ nagpaawn sin pagtipun-tipun sin manga Almasihin ha Tisalunika. Na, hangkan siyulatan hi Paul in manga Almasihin ha Tisalunika ha supaya kumusug in parachaya iban pangandul nila kan Īsa Almasi. Laung hi Paul magsarang-sukul tuud siya pa Tuhan pasal sin hugut sin parachaya iban pangandul nila ha Almasi iban pasal sin kasi-lasa nila. Lāgiꞌ dī ha sulat ini sambungan niya in manga pangasubu sin manga Almasihin pasalan sin pagbalik sin Almasi mari pa dunya. Laung hi Paul kanila, subay nila diꞌ bugtuun in manga hinang kiyawajib kanila manga Almasihin ha salugay nila nagtatagad sin pagbalik sin Almasi.

1

In Salam-duwaa hi Paul

1 In sulat ini naug dayn kākuꞌ, hi Paul iban dayn ha duwa iban ku hi Silas kay Timuti hipasampay mawn kaniyu manga jamaa Almasihin ha dāira Tisalunika, amu in manga tau sukuꞌ sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, iban sukuꞌ hi Panghuꞌ Īsa Almasi.

Mura-murahan bang mān awn tulung-tabang matabuk niyu iban awn kasannyangan sin atay niyu.

Pasal sin Pangandul sin Manga Tau Tisalunika ha Almasi

2 Diꞌ mabugtuꞌ in pagsarang-sukul namuꞌ pa Tuhan ha pasal niyu katān iban sakahabaꞌ waktu kami mangayuꞌ duwaa pa Tuhan, kiyalalamud sadja kamu. 3 Karnaꞌ bang kami mangarap na pa Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, siyasabbut namuꞌ sadja in manga hinang niyu marayaw, amu in tandaꞌ sin parachaya iban pangandul niyu ha Panghuꞌ Īsa Almasi. Damikkiyan, matuyuꞌ tuud kamu maghinang sin marayaw sabab sin lasa niyu ha Tuhan iban ha manga tau. Iban siyasandalan niyu in unu-unu kasigpitan sabab awn hiyuhulat-hulat niyu ha Panghuꞌ natuꞌ hi Īsa Almasi.

4 Manga katawtaymanghuran namuꞌ duun, kalasahan sin Tuhan, asal namuꞌ kiyaingatan in kamu yan pinīꞌ tuud sin Tuhan, 5 sabab in Baytaꞌ Marayaw pasal hi Īsa Almasi, amu in piyasampay namuꞌ mawn kaniyu, bukun yan bat bichara-bichara sadja, sagawaꞌ in yan taga kusug dayn ha Rū sin Tuhan, amu in nagpaingat kaniyu sin katān kasabunnalan sin baytaꞌ namuꞌ kaniyu. Na, kītaꞌ niyu da isab in addat-tabīat namuꞌ sin waktu namuꞌ duun kaniyu. In katān hinang namuꞌ tudju sadja pa hikarayaw kaniyu. 6 Na, in kamu isab miyagad simingud sin addat-tabīat namuꞌ iban simingud da kamu isab ha Panghuꞌ natuꞌ. Sabab minsan landuꞌ na tuud in paminsanaꞌ sin tau kaniyu, siyandalan niyu da. Tiyaymaꞌ niyu da in panghinduꞌ namuꞌ kaniyu. Tiyaymaꞌ niyu yan iban sin pagkūg-kuyag dīhil kaniyu sin Rū sin Tuhan. 7 Hangkan bihaun kamu na in nahinang suntuan sin katān tau agad kan Īsa ha katiluagan sin hulaꞌ Makidun iban Akaya. 8 Karnaꞌ bukun sadja pasal sin Parman sin Panghuꞌ in simaplag dayn kaniyu pa katilingkal hulaꞌ Makidun iban Akaya, sagawaꞌ simaplag da isab pa kahulaꞌ-hulaan in pasal sin parachaya iban pangandul niyu ha Tuhan. Hangkan minsan kami diꞌ na magbichara ha manga tau sin pasal yan. 9 Sabab kaingatan na yan sin manga tau mataud, sila na in nagsuysuy kāmuꞌ bang biyaꞌ diin in pagꞌasip niyu kāmuꞌ ha waktu namuꞌ nakabisita mawn pa hulaꞌ niyu. Damikkiyan nagsuysuy da isab sila bang biyaꞌ diin in kapinda kaniyu, miyagad na ha Tuhan sabunnal, amu in Tuhan buhiꞌ sin baran-baran niya, ha supaya kamu makapagtagꞌīpun kaniya. Biyugit niyu na in manga barhalaꞌ, amu in manga tuhan-tuhan bakas siyusumba niyu. 10 Damikkiyan, nagsuysuy da isab in manga tau pasal sin hulat-hulat niyu magbalik da hi Īsa pa dunya dayn ha surgaꞌ. In hi Īsa amu in Anak Tuhan, biyuhiꞌ sin Tuhan dayn ha kamatay. Siya in mamuas kātuꞌniyu dayn ha hukuman sin Tuhan amu in dumatung pa manga mānusiyaꞌ.

2

In Hinang hi Paul ha Tisalunika

1 Na bihaun manga kataymanghuran namuꞌ, kaingatan niyu da isab sin walaꞌ naluppas in maksud sin pagtibaw namuꞌ mawn kaniyu. 2 Kiyaingatan niyu da isab in kahālan namuꞌ sin didtu pa kami ha hulaꞌ Pilipi, amu in walaꞌ pa kami nakaabut matun kaniyu pa Tisalunika. Nakalabay kami kabinsanaan iban kiyarihilan kami kahinaan. Sumagawaꞌ piyakusug sin Tuhan in īman namuꞌ, hangkan nakatawakkal kami miyari kaniyu nagpasampay sin Baytaꞌ Marayaw dayn ha Tuhan, minsan da mataud in simasaggaꞌ kāmuꞌ. 3 In hinduꞌ namuꞌ kaniyu bukun sāꞌ iban bukun guwaꞌ dayn ha pikilan malummiꞌ. Damikkiyan, bukun kami manghinduꞌ bat mangdupang kaniyu. 4 Sumagawaꞌ in kami ini mamaytaꞌ kaniyu pasal sin Baytaꞌ Marayaw karnaꞌ in hinang yan kabayaan sin Tuhan iban piyangandul niya kāmuꞌ. In maksud namuꞌ mamaytaꞌ sin baytaꞌ yan bukun ha supaya kasulutan in manga tau kāmuꞌ, sagawaꞌ ha supaya kasulutan in Tuhan sin hinang namuꞌ, sabab siya da in lumiling sin ha lawm atay iban pikilan namuꞌ. 5 Karnaꞌ kiyaiingatan niyu da tuud isab sin bang biyaꞌ diin in kaagi namuꞌ namichara kaniyu pasal sin baytaꞌ yan. Minsan nakaminsan walaꞌ kami nagbichara animu atawa nagbichara sin manga kabtangan malimuꞌ-limuꞌ ha supaya namuꞌ makawaꞌ in kanapsuhan namuꞌ. Tuhan da in saksiꞌ sin kabuntulan sin maksud namuꞌ. 6 Lāgiꞌ bukun in maksud namuꞌ kumawaꞌ kalagguan dayn ha manga mānusiyaꞌ, dayn kaniyu, atawa dayn ha manga tau dugaing.

Minsan da awn kapatutan namuꞌ dihilan niyu sin unu-unu kagunahan namuꞌ, sabab in kami ini manga kiyawakilan sin Almasi, diꞌ kami mangayuꞌ. 7 Sagawaꞌ mahanunut in pagdā namuꞌ kaniyu biyaꞌ sin kahanunut sin hambuuk inaꞌ magꞌipat ha manga anak niya. 8 Hangkan sabab sin makasi malasa tuud kami kaniyu, bukun sadja Baytaꞌ Marayaw dayn ha Tuhan in hirihil namuꞌ kaniyu, sagawaꞌ sampay in duguꞌ-nyawa namuꞌ hirihil namuꞌ da kaniyu. Landuꞌ tuud kamu mahalgaꞌ kāmuꞌ. 9 Karnaꞌ katumtuman niyu da isab manga taymanghud bang biyaꞌ diin in paghulas-sangsaꞌ namuꞌ nagꞌusaha ha waktu namuꞌ nagnasīhat sin Baytaꞌ Marayaw dayn ha Tuhan. Naghulas-sangsaꞌ kami dūm-adlaw ha supaya kamu diꞌ kahunitan magpaawn sin manga kagunahan namuꞌ.

10 Kamu in makasaksiꞌ bang biyaꞌ diin in addat namuꞌ ha kaniyu manga Almasihin. Damikkiyan, makasaksiꞌ da isab in Tuhan sin ādil in addat namuꞌ, amu in makasulut kaniyu. Mabuntul iban way sawayun pa mangīꞌ sin addat namuꞌ. 11 Kiyaingatan niyu da isab sin in pagdā namuꞌ kaniyu katān pakaniya-pakaniya, biyaꞌ sapantun sin pagdā sin hambuuk amaꞌ ha manga anak niya. 12 Tiyutuyuan namuꞌ kamu hinduan marayaw, iban piyahugut namuꞌ in pangandul niyu pa Tuhan. Lāgiꞌ tiyuyuan namuꞌ kamu hinduan magparayaw sin addat niyu, ha supaya mahinang niyu in makasulut ha Tuhan amu in namīꞌ kaniyu, bat kamu kabahagian sin karayawan dayn ha pamarinta niya iban kabahagian sin siꞌnag sahaya iban kalagguan niya.

13 Na, diꞌ isab magbugtuꞌ in pagsarang-sukul namuꞌ pa Tuhan, sabab ha waktu piyasampay namuꞌ mawn kaniyu in Parman sin Tuhan, diyungug niyu iban kiyahagad niyu. Nagkahagad kamu sin in Parman yan naug tuud dayn ha Tuhan, iban bukun hinang-hinang sadja sin tau. Na, tantu tuud in Parman yan dayn ha Tuhan. Karnaꞌ amu yan in nakaparayaw sin addat sin kamu nagparachaya ha baytaꞌ yan. 14 Manga taymanghud ku, saliꞌ da in kimugdan kaniyu iban sin kimugdan ha manga tau agad ha Tuhan duun ha hulaꞌ Yahudiya, amu in manga tau sukuꞌ hi Īsa Almasi. Sabab in kamu jīlakaꞌ sin manga tau pagkahi niyu hangka-bangsa, biyaꞌ da isab kanila, jīlakaꞌ sila sin manga pagkahi nila Yahudi. 15 In manga Yahudi, amuna in bangsa namatay ha Panghuꞌ Īsa iban ha manga nabi sin timpu nakauna. Damikkiyan sila da isab yan in namiminjalaꞌ kāmuꞌ. Walaꞌ tuud kiyasulutan in Tuhan kanila. Biyabanta nila in tau katān. 16 Minsan in pagnasīhat namuꞌ sin baytaꞌ dayn ha Tuhan pa manga tau bukun bangsa Yahudi siyaggaan nila da, sabab in baytaꞌ yan amu in makarihil kalappasan ha manga tau. Na, in hinang nila yan, amu in nakapabūd sin manga dusa tītipun nila. Na, bihaun miyabut na in jangkaan. Hangkan kugdanan na sila yan sin murkaꞌ sin Tuhan, amu in hukuman hirihil kanila.

Mabayaꞌ hi Paul Mamisita Magbalik ha Manga Tau Tisalunika

17 Na, manga katawtaymanghuran namuꞌ, ha waktu nabutas kami dayn kaniyu hangkarayꞌ, landuꞌ tuud kami timumtum kaniyu. Malayngkan, minsan nabutas in baran taniyu, yari kamu taptap ha lawm atay namuꞌ. Landuꞌ tuud in tuyuꞌ namuꞌ matun mamisita kaniyu. 18 In aku baran ku, bukun na hāt nakaminsan naggantaꞌ matun kaniyu, sumagawaꞌ walaꞌ kami nakalanjal, sabab awn sasat kāmuꞌ sin Saytan Puntukan, amu in nakatagga sin panaw namuꞌ. 19 Karnaꞌ in kamu yan, amu tuud in labi awla nakarihil kakuyagan kāmuꞌ. Dayn ha sabab niyu awn na hulat-hulatun namuꞌ tungbas hikapagbansag namuꞌ bang kitaniyu mamayhuꞌ na ha Panghuꞌ natuꞌ Īsa ha waktu sin pagbalik niya mari pa dunya. 20 Tantu tuud kamu in nakarihil kāmuꞌ kakuyagan iban katanyagan.

3

1-2 Manjari pagga diꞌ namuꞌ na kasandalan in tumtum namuꞌ kaniyu, napikil namuꞌ daakun hi Timuti matun kaniyu, ampa in kami kay Silas magpabīn na dī ha hulaꞌ Atin. Hi Timuti in diyaak namuꞌ, sabab in siya hambuuk da isab taymanghud taniyu timatabang kāmuꞌ mamawgbug sin daakan sin Tuhan magpasaplag sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi. Diyaak namuꞌ siya matun kaniyu magpahugut sin atay niyu iban magpahugut sin īman niyu, 3 ha supaya wayruun minsan hambuuk kaniyu in humukaꞌ in īman, sabab sin manga kabinsanaan kimugdan kaniyu. Asal niyu da isab kaingatan sin in manga kabinsanaan biyaꞌ ha yan, amuna in kiyasukuꞌ sin Tuhan kātuꞌ dī ha dunya. 4 Karnaꞌ ha ditun kami kaniyu asal namuꞌ kamu biyabaytaan sin kugdanan kitaniyu kabinsanaan. Na, ha bihaun biyaꞌ na sin kiyaingatan niyu miyabut na kātuꞌniyu in piyagꞌiyan namuꞌ kaniyu. 5 Manjari pagga kiyaingatan namuꞌ mayan sin diyatungan na kamu kabinsanaan, na diꞌ na aku makasandal. Hangkan diyaak ku na hi Timuti matun kaniyu bat ku kaingatan bang biyaꞌ diin in kusug sin īman niyu. In kabugaan ku marā kamu sin sasat sin Saytan Puntukan, amu in Mananasat ha tau. Na, bang bihādtu maluppas sadja in hulas-sangsaꞌ namuꞌ naghinduꞌ kaniyu.

6 Na, bihaun yari na nakauwiꞌ hi Timuti dayn kaniyu iban marayaw in baytaꞌ niya kāmuꞌ pasal niyu. Laung niya masi da kunuꞌ mahugut in īman niyu iban walaꞌ da nahalin in kasi-lasa niyu. Lāgiꞌ masi da kunuꞌ isab kami ha lawm atay niyu, iban sibuꞌ da tuud isab in bayaꞌ niyu iban bayaꞌ namuꞌ makapagkitai kitaniyu.

7 Hangkan, manga taymanghud, minsan kami ha lawm kasigpitan iban kabinsanaan, in lawm atay namuꞌ masannyang, pasal sin baytaꞌ hi Timuti sin masi mahugut in īman niyu. 8 Na, pagga biyaꞌ ha yan, bihaun simannyang na in lawm atay namuꞌ biyaꞌ sin kāina tagnaꞌ, sabab kiyaingatan namuꞌ na sin masi da in hugut sin pagꞌagad niyu ha Panghuꞌ Īsa. 9 Na, bihaun landuꞌ tuud in pagsarang-sukul namuꞌ pa Tuhan pasal niyu. Magsarang-sukul tuud kami sin kakuyagan namuꞌ ha pangitaꞌ sin Tuhan dayn ha sabab-karnaꞌ niyu. 10 Tiyutuyuan namuꞌ dūm adlaw in pagpangayuꞌ duwaa pa Tuhan ha bang mayan kitaniyu makapagkitaꞌ da magbalik ampa namuꞌ kaganapan bang unu in kulang sin hikakusug sin īman niyu.

11 Na, mura-murahan bang mayan sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, iban sin Panghuꞌ natuꞌ, Īsa, patūyun in pamisita namuꞌ magbalik mawn kaniyu. 12 Mura-murahan da isab bang mayan pasūngun sin Panghuꞌ Īsa in paglasa-liyasahi niyu iban bang mayan lasay-manglasay in kasi-lasa niyu ha mānusiyaꞌ katān biyaꞌ sin kasi-lasa namuꞌ kaniyu. 13 Na, bang mabiyaꞌ na ha yan in kasi-lasa niyu, hāti niya, pahugutun na sin Panghuꞌ Īsa in atay niyu. Iban mahinang na kamu tau suchi ha pangitaꞌ sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, bang magbalik na hi Panghuꞌ Īsa mari pa dunya iban sin katān sukuꞌ niya.

4

In Manga Addat iban Hinang Makasulut ha Tuhan

1 Mahuli dayn duun manga taymanghud ku, bakas namuꞌ na kamu kiyahinduan sin manga addat iban hinang amu in makasulut ha Tuhan. Na, in bunnal niya, naagad niyu in katān kiyahinduꞌ namuꞌ kaniyu. Na, bihaun dayn ha kawasa hi Panghuꞌ Īsa pangayuun namuꞌ junjung kaniyu, pagtuyuꞌ tuud kamu magparayaw sin addat iban hinang niyu. 2 Karnaꞌ kaingatan niyu da in manga hīnduꞌ namuꞌ kaniyu amu in dayn ha kawasa dīhil kāmuꞌ hi Panghuꞌ Īsa.

3 In kabayaan sin Tuhan subay suchi in atay niyu, iban subay kamu diꞌ maghinang sin unu-unu na kalumuan. 4 Na, in kamu manga kausugan, subay in pagꞌasawa niyu labay dayn ha maksud marayaw iban pagꞌaddat. 5 Ayaw niyu dūli in napsu niyu magjina, biyaꞌ sin hinang sin manga tau kapir amu in way Tuhan nila. 6 Na, ha pasal sin hāl yan, subay tuud in hambuuk usug diꞌ manglaug ha pagkahi niya. In pasal yan kiyahinduꞌ namuꞌ na kaniyu iban liyāngan namuꞌ tuud kamu huminang sin biyaꞌ ha yan, sabab in manga tau himihinang biyaꞌ ha yan paratungan sin Tuhan kabinsanaan. 7 Karnaꞌ in kitaniyu ini napīꞌ sin Tuhan magad sin manga daakan niya ha supaya masuchi in lawm atay taniyu, bukun ha supaya huminang sin mangīꞌ. 8 Hangkan, hisiyu-siyu in diꞌ magkahagad sin hinduꞌ ini, bukun mānusiyaꞌ in siyulang niya, sumagawaꞌ siyulang niya in Tuhan, amu in dimirihil kaniyu sin Rū sin Tuhan.

9 Na, ha pasal sin pagkasi-lasa ha pagkahi niyu, minsan kamu diꞌ ku na hinduan ha sulat ini pasal yan, sabab asal na kamu kiyahinduan sin Tuhan sin subay kamu maglasa-liyasahi. 10 Kaingatan ku manga taymanghud, malasa kamu ha manga katān pagkahi niyu agad kan Īsa ha hulaꞌ Makidun, sumagawaꞌ minsan bihādtu pangayuun ku kaniyu subay niyu sūngan pa in lasa niyu kanila.

11 Subay in pagtuyuan niyu in mahinang kamu manga tau mahatul manghulaꞌ-hulaꞌ. Ayaw kamu magsinusinu sin hinang sin pagkahi niyu. Pagꞌusaha kamu sin kabuhianan niyu biyaꞌ sin asal bakas daakan ku kaniyu. 12 Na, bang niyu maagad in hinduꞌ yan, tantu pagꞌaddatan kamu sin tau katān sampay pa tau bukun agad ha Almasi, iban diꞌ na kamu manghulat-hulat sin kabuhianan niyu ha hisiyu-siyu tau.

Pasal sin Pagbalik pa Dunya hi Panghuꞌ Īsa

13 Manjari bihaun manga kataymanghuran, in kabayaan namuꞌ subay kamu makahāti ha pasal sin kahālan sin pagkahi natuꞌ agad kan Īsa amu in miyatay na. Subay kamu makahāti ha supaya kamu diꞌ magdukka biyaꞌ sin tau kaibanan, amu in way huwat-huwatun ha Almasi. 14 In kitaniyu magparachaya sin in hi Īsa miyatay, ampa nabuhiꞌ nagbalik. Hangkan magparachaya kitaniyu sin in manga tau miyatay nagparachaya kan Īsa, (buhiun da isab sila magbalik sin Tuhan,) paagarun kan Īsa bang dumatung na in waktu sin pagbalik niya.

15 Karnaꞌ ini in hinduꞌ dayn kan Panghuꞌ Īsa. In kitaniyu agad kaniya hisiyu-siyu na in abutan buhiꞌ ha waktu magbalik siya, bukun kitaniyu in muna dayn ha manga miyatay na, in mamāk kaniya. 16 Karnaꞌ numaug hi Panghuꞌ Īsa, baran niya tuud in mari dayn ha surgaꞌ. Bang karungugan niyu na in pagtawag makusug, iban karungugan na in suwara sin malāikat makawasa, iban tiyupun na in sangkakala sin Tuhan, na amuna yan in pagnaug hi Panghuꞌ Īsa. In manga tau patay, amu in sasukuꞌ sin nagparachaya ha Almasi, amu in makauna mabuhiꞌ magbalik. 17 Manjari in kitaniyu amu in abutan buhiꞌ dī ha lawm dunya, magbunyug na iban sin manga tau biyuhiꞌ dayn ha kamatay. In kitaniyu katān maangkat na sama-sama magad ha gabun mamāk kan Panghuꞌ Īsa ha taas awan. Na, pagꞌubus salama-lama magꞌagad na kitaniyu iban hi Panghuꞌ Īsa. 18 Na, hangkan dayn ha hinduꞌ yan pagtabang-tiyabangi kamu magpasannyang sin pangatayan niyu.

5

Subay Kamu Sakap ha Waktu Pagbalik pa Dunya hi Panghuꞌ Īsa

1 Na, bihaun manga taymanghud, minsan kamu diꞌ ku na baytaan ha sulat ini pasal bang kuꞌnu waktu iban jāman maawn in manga palihālan yan. 2 Karnaꞌ kiyaiingatan niyu da tuud isab sin in pagbalik pa dunya hi Panghuꞌ Īsa, magtaghaꞌ sadja biyaꞌ sapantun sin waktu sin hambuuk sugarul manakaw sin dūm ha waktu diꞌ kaingatan. 3 Bang in manga tau imiyan in sila masannyang iban way kapiligruhan, na diꞌ nila kaalimatahan magtaghaꞌ sadja kugdanan sila sin kamulahan. Diꞌ nila katangkisan iban kapaguyan in kamulahan yan. Biyaꞌ yan sapantun sin babai burus sūng na magꞌanak, amu in magtaghaꞌ sadja sakitan na tiyan.

4 Sumagawaꞌ in kamu manga taymanghud, bukun na awam biyaꞌ sin hantang ha lawm katigidluman bang tungud ha pasal yan. Hangkan subay kamu diꞌ kublaan bang dumatung na in waktu yan biyaꞌ sin kublaꞌ niyu bang kamu masūd sin sugarul. 5 Karnaꞌ in kamu yan katān ha lawm kasawahan. Bukun kitaniyu biyaꞌ sin manga tau amu in ha lawm katigidluman. 6 Na, hangkan ayaw kamu biyaꞌ sin kaibanan tau natutūg sadja. Subay kamu majaga iban ha lawm sayu sadja nagpipikil sin marayaw. 7 In dūm amuna in waktu sin pagtutūg sin manga tau, iban dūm in waktu paghihilu sin manga tau magꞌiinum alak. 8 Sumagawaꞌ in kitaniyu ha lawm kasawahan, subay ha lawm sayu sadja nagpipikil sin marayaw. In kitaniyu ini subay magsangun sin makatampan sin baran taniyu dayn ha kamulahan. Hisangun natuꞌ in īman iban kasi-lasa amu in biyaꞌ sapantun tampan sin daghal natuꞌ, iban in hulat-hulat natuꞌ sin kalappasan taniyu, amuna in biyaꞌ sapantun tampan sin ū taniyu. 9 Sabab bukun in giyantaꞌ kātuꞌniyu sin Tuhan butangan kitaniyu sin hukuman kasiksaan, sagawaꞌ in gantaꞌ niya dihilan kitaniyu kalappasan sabab-karnaꞌ tabang sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. 10 Miyatay siya sabab-karnaꞌ natuꞌ, ha supaya in kitaniyu katān agad kaniya, buhiꞌ na ka atawa patay, makapaghambuuk iban siya bang siya magbalik na. 11 Hangkan pagtabang-tiyabangi kamu magpahugut sin īman sin pakaniya-pakaniya kaniyu biyaꞌ sin hinang niyu bihaun.

Kahinapusan Hilalaungan

12 Na, pangayuun namuꞌ junjung kaniyu manga taymanghud, pagꞌaddati niyu tuud in manga tau naghuhulas-sangsaꞌ kaniyu, amu in naraak sin Panghuꞌ magnakuraꞌ iban manghinduꞌ kaniyu. 13 Subay malabi tuud in pagꞌaddat iban lasa niyu kanila sabab sin paghulas-sangsaꞌ nila kaniyu. Lāgiꞌ pagsulut-siyuluti kamu.

14 Ini in tuyuan namuꞌ tuud hihinduꞌ kaniyu manga taymanghud. Hindui niyu in manga tau lisuan sin subay sila maghinang. Tabangi niyu in manga tau mabugaꞌ magpaisug sin pangatayan nila iban tabangi niyu in manga mahukaꞌ in īman nila. Ayaw kamu masumu tumabang ha tau katān. 15 Kitaꞌ-kitaa niyu da in manga taymanghud natuꞌ duun ha wayruun minsan hambuuk kanila in mamaws bang awn jimilakaꞌ kanila. Sagawaꞌ subay pagtuyuan niyu in huminang sadja sin marayaw ha pagkahi niyu agad kan Īsa iban ha katān mānusiyaꞌ. 16 Subay kamu magkūg-kuyag sadja, 17 iban ayaw niyu bugtua in pagpangayuꞌ niyu duwaa pa Tuhan. 18 Subay kamu magsarang-sukul sadja pa Tuhan unu-unu na in kumugdan kaniyu, sabab amuna yan in kabayaan sin Tuhan hipahinang kaniyu karnaꞌ sukuꞌ kamu hi Īsa Almasi.

19 Ayaw niyu saggai in hinang sin Rū sin Tuhan duun kaniyu. 20 Ayaw niyu babaꞌ-babaa in pagnasīhat sin manga pagkahi niyu naraak sin Tuhan magpasampay kaniyu sin daakan niya. 21 Sagawaꞌ in unu-unu na mayan nasīhat subay niyu lilingun bang marayaw atawa bukun. Bang marayaw, na kahagara niyu. 22 Iban tangkisi niyu tuud in katān mangīꞌ.

23 Mura-murahan bang mayan kamu suchihun tuud sin Tuhan, amu in magdirihil kātuꞌniyu kasannyangan ha lawm atay. Iban bang mayan ha waktu sin pagbalik mari sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi wayruun tuud masaway niya kaniyu ha wayruun tuud sallaꞌ sin nyawa, pikilan, iban ginhawa-baran niyu. 24 Na, suchihun da kamu sin Tuhan, amu in namīꞌ kaniyu magad kaniya, sabab in siya tantu tuud kapangandulan.

25 Manga taymanghud, anduꞌ pangayui niyu kami isab duwaa pa Tuhan. 26 Pasampayan niyu in salam-duwaa namuꞌ ha manga taymanghud natuꞌ katān duun. 27 Lāgiꞌ yari awn daakan ku kaniyu dayn ha kawasa dīhil kākuꞌ sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. Ibut-ibut tuud bachaha niyu in sulat ini pa manga Almasihin katān duun ha hulaꞌ Tisalunika. 28 Mura-murahan bang mayan diꞌ mabugtuꞌ in tulung-tabang kaniyu sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi.

Wassalam.

2 TISALUNIKA

1

2

3

SULAT HIKARUWA PA MANGA TAU TISALUNIKA

2 TISALUNIKA

Pahāti

Hangkan hi Paul nagsulat nagbalik pa manga Almasihin ha Tisalunika sabab in manga Almasihin ha Tisalunika nahilu in pamikil pasal sin pagbalik sin Almasi mari pa dunya. In pangannal nila in Panghuꞌ Īsa bakas na nagbalik mari pa dunya. Na, pahātihun tuud sila marayaw hi Paul sin in Almasi walaꞌ pa nagbalik mari pa dunya. Karnaꞌ, laung niya, ha diꞌ pa magbalik mari pa dunya in Almasi, lumanduꞌ tuud in kalumuan iban kangīan sin manga mānusiyaꞌ ha dunya. Awn gumuwaꞌ hambuuk tau amu in magbayaꞌ ha manga tau dī ha dunya. In tau ini amuna in pagtawagun Tau Lidjal, sabab siya in magꞌūhan mangdā ha manga tau kumuntara ha Almasi.

1

In Salam-duwaa hi Paul

1 In sulat ini damikkiyan naug da isab dayn kākuꞌ, hi Paul iban dayn ha duwa iban ku hi Silas kay Timuti hipasampay mawn kaniyu manga jamaa Almasihin ha dāira Tisalunika amu in sukuꞌ sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, iban Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi.

2 Mura-murahan bang mayan kamu dihilan tulung-tabang iban kasannyangan atay kaagi sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, iban dayn kan Panghuꞌ Īsa Almasi.

Pasal sin Kahinapusan Hukuman sin Tuhan ha manga Mānusiyaꞌ

3 Manga taymanghud, subay diꞌ magbugtuꞌ in pagsarang-sukul namuꞌ pa Tuhan pasal niyu. Iban hangkan yan patut hinangun namuꞌ sabab magsusūng in kusug sin īman niyu, iban landuꞌ tuud magsusūng in paglasa-liyasahi niyu pakaniya-pakaniya. 4 Hangkan biyabantug namuꞌ kamu pa manga jamaa Almasihin sukuꞌ sin Tuhan ha kahulaꞌ-hulaan, sabab masi-masi in kasabal iban pangandul niyu ha Tuhan minsan kamu nimananam kabinsanaan iban kasigpitan.

5 Na, amu yan in hambuuk tandaꞌ sin mabuntul in hukuman sin Tuhan, sabab dayn ha pasal sin kasabal iban hugut sin pangandul niyu pa Tuhan, in kamu naitung na mapatut dihilan sukuꞌ bang mamarinta na in Almasi. Na, amu yan in sabab maytaꞌ niyu siyasandalan in manga kabinsanaan kimugdan kaniyu. 6 Na, tantu tuud mabuntul in hukuman sin Tuhan. Tungbasan niya kabinsanaan in manga tau nangdihil kabinsanaan kaniyu. 7 Ampa in kamu, amu in nakalabay kabinsanaan, dihilan kamu sin Tuhan kasannyangan iban sampay isab in kami.

In ini maawn bang numaug na magbalik pa dunya hi Panghuꞌ Īsa dayn ha surgaꞌ magꞌagad iban sin manga malāikat niya makawasa. 8 In pagnaug niya magsahaya biyaꞌ sin kāyu nalalaga. Butangan sin Almasi hukuman in manga tau diꞌ mabayaꞌ magad ha Tuhan iban sin manga tau diꞌ magkahagad sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin Panghuꞌ taniyu Īsa. 9 Numanam sila kasaumulan sin kasiksaan ha lawm narkaꞌ. Diꞌ sila makalamud ha lawm ukuman sin Panghuꞌ iban diꞌ nila kakitaan in kusug sin kawasa niya, 10 ha adlaw magbalik siya. Ha pagbalik niya mari lagguun siya sin manga tau sukuꞌ niya, iban pudjihun tuud siya sin manga tau katān nangangandul kaniya. In kamu manglagguꞌ da isab kaniya sabab nagparachaya kamu sin baytaꞌ namuꞌ kaniyu pasal hi Īsa.

11 Na, hangkan piyapangayuan namuꞌ sadja kamu duwaa pa Tuhan bang mayan kamu tabangan niya huminang sin unu-unu katān, amu in mapatut hinangun sin manga tau napīꞌ sin Tuhan mahinang sukuꞌ niya. Iban mura-murahan bang mayan isab dayn ha kawasa sin Tuhan makahinang kamu sin unu-unu marayaw kabayaan niyu hinangun, iban bang mayan makbulun sin Tuhan in unu-unu hinangun niyu dayn ha kusug sin pangandul niyu kan Panghuꞌ natuꞌ Īsa. 12 Piyapangayuan kamu isab duwaa pa Tuhan bang mayan karihilan kalagguan in ngān sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa sabab karnaꞌ niyu. Damikkiyan awn da isab kalagguan niyu sabab sukuꞌ niya kamu. In manga yan maawn kaniyu dayn ha tulung-tabang sin Tuhan taniyu iban sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi.

2

Pasal sin Tau Lidjal

1 Na, bihaun manga taymanghud bicharahun ku kaniyu in pasal sin pagbalik mari pa dunya sin Panghuꞌ natuꞌ, Īsa Almasi, iban sin pagtipun natuꞌ magbāk kaniya. Pangayuun ku kaniyu manga taymanghud, 2 ayaw kamu magtūy makublaꞌ atawa mahilu in pikilan niyu bang awn tau talus mamaytaꞌ, atawa tau magnasīhat kaniyu, sin naabut na in waktu pagbalik pa dunya hi Panghuꞌ Īsa. Minsan awn nakabaytaꞌ kaniyu sin nakatabuk sila kunuꞌ sulat dayn kāmuꞌ pasal sin baytaꞌ yan, ayaw niyu hiluha in pikilan niyu. 3 Ayaw kamu magad dupangun sin manga magsuysuy yan, minsan unu in bichara nila. Sabab hi Panghuꞌ Īsa diꞌ pa magbalik mari pa dunya bang diꞌ maabut muna in waktu tumaud na tuud in mānusiyaꞌ sumulang sin kabayaan sin Tuhan, iban gumuwaꞌ na in hambuuk Tau Lidjal, amu in sumulang tuud ha Tuhan. In tau yan, narkaꞌ in uwian niya sabab asal amu yan in kiyadar kaniya. 4 In Tau Lidjal ini kuntarahun niya in unu-unu katān tungud pa Tuhan iban sin unu-unu na mayan pagsumbahun sin manga tau. Magpataas siya sin baran niya dayn ha manga katān piyagtutuhanan sin manga mānusiyaꞌ. Na, minsan bihādtu diꞌ pa siya mamarahi sin hinang niya. Sumūd pa siya limingkud madtu pa Bāy sin Tuhan, ampa siya magbantug magpamahalayak sin in siya amuna in Tuhan.

5 Maytaꞌ, kiyalupahan niyu na ka in bakas kiyabaytaꞌ ku kaniyu? In pasal sin kahālan yan kiyabaytaꞌ ku na kaniyu sin waktu duun aku kaniyu. 6 Malayngkan kiyaingatan niyu da isab bang unu in himahawid ha Tau Lidjal yan hangkan diꞌ pa siya makaguwaꞌ ha bihaun. In siya yan diꞌ pa makaguwaꞌ bang diꞌ pa maabut in waktu asal kiyagantaꞌ kaniya gumuwaꞌ. 7 Minsan ha bihaun timatagnaꞌ na in hinang mangīꞌ sin Tau Lidjal yan, sagawaꞌ bukun pa matampal ha manga tau ha salugay diꞌ pa makaīg in maghahawid. 8 Na, bang makaīg na in maghahawid, gumuwaꞌ na in Tau Lidjal. Manjari ha waktu sin pagbalik mari hi Panghuꞌ Īsa, patayun niya in Tau Lidjal. Napas dayn ha simud hi Panghuꞌ Īsa in makamatay ha Tau Lidjal, iban magmula siya sin siꞌnag sin sahaya hi Panghuꞌ Īsa. 9 Manjari pagkari sin Tau Lidjal yan in katān hinang niya dayn ha kawasa sin Saytan Puntukan. Makahinang siya ginisan muꞌjijat, tandaꞌ iban hinang makainu-inu hipanglidjal ha manga tau. 10 Ginis-ginisan in hipanglidjal niya ha manga tau amu in marā niya masukuꞌ sin narkaꞌ. In manga tau masukuꞌ sin narkaꞌ, sabab wayruun tuud bayaꞌ nila magad sin hinduꞌ kasabunnalan ha supaya sila mapuas dayn ha hukuman sin manga dusa nila. 11 Na, hangkan dayn ha sabab yan dūlan sin Tuhan in kasāan sin pamikil nila. Dūlan sila sin Tuhan kumahagad sin puting sin Tau Lidjal, 12 ha supaya in katān tau, amu in diꞌ magkahagad sin kasabunnalan, iban masūb huminang sin unu-unu mangīꞌ, kabutangan sin hukuman sin Tuhan.

In Pagpangandul ha Baytaꞌ pasal Kasabunnalan

13 Na, subay tuud diꞌ magbugtuꞌ in pagsarang-sukul namuꞌ pa Tuhan pasal niyu, manga taymanghud, amu in kalasahan sin Panghuꞌ natuꞌ, sabab in kamu yan asal napīꞌ sin Tuhan dayn sin awal tagnaꞌ dihilan kalappasan. Nalappas kamu dayn ha sabab sin hinang sin Rū sin Tuhan, amu in nagsuchi kaniyu bat kamu matūp sukuun sin Tuhan, iban dayn ha sabab nagkahagad kamu sin hinduꞌ pasal sin kasabunnalan. 14 Napīꞌ kamu sin Tuhan kumawaꞌ sin kalappasan niyu dayn ha Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi, amu in piyagnasīhat namuꞌ kaniyu. Hangkan kamu napīꞌ ha supaya kamu kabahagian sin kalagguan iban sin siꞌnag sahaya sin Panghuꞌ natuꞌ, Īsa Almasi. 15 Na, hangkan manga taymanghud, pahuguta in pangandul niyu, iban gunggungi niyu tuud mahugut in manga kasabunnalan kiyahinduꞌ namuꞌ kaniyu, dayn ha pagnasīhat iban sin sulat namuꞌ matun kaniyu.

16-17 Na, mura-murahan bang mayan pasannyangun in lawm atay niyu iban dihilan kamu kusug huminang iban mamichara sin unu-unu katān marayaw kaagi sin Panghuꞌ natuꞌ, Īsa Almasi, iban sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, amu in malasa kātuꞌniyu. Lāgiꞌ dihilan niya kitaniyu tabang magpakusug sin īman taniyu kasaumulan iban hulat-hulat marayaw.

3

Pangayui Niyu Kami Duwaa pa Tuhan

1 Na, mahuli dayn duun manga taymanghud pangayui niyu kami duwaa pa Tuhan, bang mayan masamut sumaplag pa kahulaꞌ-hulaan in baytaꞌ dayn ha Tuhan pasal hi Panghuꞌ Īsa. Iban mura-murahan bang mayan in baytaꞌ yan taymaun iban pagꞌaddatan sin manga tau biyaꞌ sin kaagi niyu timaymaꞌ. 2 Damikkiyan pangayui niyu da isab kami duwaa bang mayan kami lappasun sin Tuhan dayn ha kamulahan hīhinang sin manga tau mangīꞌ. Sabab katauran sin manga tau diꞌ magkahagad sin baytaꞌ pasal hi Panghuꞌ Īsa.

3 Sumagawaꞌ in hi Panghuꞌ Īsa kapangandulan iban siya in magpahugut sin īman niyu. Ayaran niya kamu dayn ha manga kamulahan naug dayn ha Saytan Puntukan amu in puunan sin katān kangīan. 4 Na, in kami dihilan hi Panghuꞌ Īsa pangandul pasal niyu. Hangkan natatantu namuꞌ sin hīhinang niyu iban diꞌ niyu bugtuun in pangahagad niyu sin daakan namuꞌ kaniyu.

5 Mura-murahan bang mayan pahūpun hi Panghuꞌ Īsa pa lawm atay niyu in lasa sin Tuhan iban sin kasabal sin Almasi.

Subay in Tau Bukun Malisuꞌ Maghinang

6 Na, manjari, bihaun manga taymanghud, pagka in kami ini kiyawakilan hi Panghuꞌ Īsa, na bāndaan namuꞌ kamu pakandihun dayn ha manga taymanghud natuꞌ amu in lisuan diꞌ maglawag sin kabuhianan nila, iban walaꞌ miyagad sin manga hinduꞌ namuꞌ kaniyu. 7 Na, kaingatan niyu da tuud isab bang biyaꞌ diin in kaagi niyu maghinang. Subay kamu sumingud kāmuꞌ, sabab bukun kami malisuꞌ maglawag sin kabuhianan namuꞌ ha waktu duun kami kaniyu. 8 Walaꞌ kami timaymaꞌ sin unu-unu na balanjaꞌ ha way namuꞌ biyayaran. Gām mayan naghulas-sangsaꞌ kami nagꞌusaha dūm-adlaw, ha supaya kamu diꞌ kahunitan pasal namuꞌ. 9 Na, biyaꞌ ha yan in hīnang namuꞌ, bukun sabab wayruun kapatutan namuꞌ mangayuꞌ tabang sin pagkabuhianan namuꞌ. Awn kapatutan namuꞌ, sagawaꞌ hīnang namuꞌ in biyaꞌ ha yan ha supaya mahinang suntuan agarun niyu. 10 Tumtuma niyu in hinduꞌ namuꞌ kaniyu ha waktu kami duun kaniyu, laung namuꞌ, “Bang in tau diꞌ mabayaꞌ magꞌusaha sin kabuhianan niya subay diꞌ pakaunun.”

11 Hangkan kami nagbichara ha ini sabab awn kunuꞌ duun kaniyu in diꞌ mabayaꞌ maglawag kabuhianan. Malisuꞌ sila maghinang. Amu sadja in hīhinang nila in manglamud-lamud sin hinang sin tau kaibanan. 12 Na, pagka kami kiyawakilan hi Panghuꞌ Īsa Almasi, daakun namuꞌ in manga tau yan iban bāndaan namuꞌ sila, subay sila maghinang sin hinang nila ha diꞌ makalingug ha kaibanan, iban subay sila magꞌusaha na sin kabuhianan nila.

13 Na, ampa in kamu, manga taymanghud, ayaw kamu masumu maghinang sin marayaw.

14 Na, bang awn tau duun kaniyu in diꞌ mabayaꞌ magad sin hinduꞌ ha lawm sulat ini, indani niyu in tau yan. Iban ayaw kamu mabayaꞌ maglamud iban niya haunu-haunu na, ha supaya siya simipug sin hinang niya mangīꞌ. 15 Sagawaꞌ ayaw niyu isab siya dāha magbanta. Gām mayan hindui niyu sin hikarayaw biyaꞌ sin hinduꞌ niyu ha taymanghud niyu.

In Kahinapusan Hilalaungan

16 Mura-murahan bang mayan taptap pasannyangun in lawm atay niyu hi Panghuꞌ Īsa, amu in tuburan sin kasannyangan, minsan unu-unu na in kahālan dumatung kaniyu. Mura-murahan bang mayan taptap in Tuhan duun kaniyu.

17 Na, mahuli dayn duun in kahinapusan lapal kabtangan sin sulat namuꞌ ini, baran ku na tuud in sumulat. Yari ku siyulat in ngān ku hi Paul, supaya niyu kakilāhan sin in sulat ini mattan tuud naug dayn kākuꞌ. Iban amuna yan in addat ku sakahabaꞌ aku magparā sulat.

18 Mura-murahan bang mayan diꞌ mabugtuꞌ in tulung-tabang kaniyu katān sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi.

Wassalam.

1 TIMUTI

1

2

3

4

5

6

SULAT NAKAUNA KAN TIMUTI

1 TIMUTI

Pahāti

Ini in tagnaꞌ sulat hi Paul kan Timuti. Hi Timuti hambuuk Almasihin bataꞌ baꞌgu. In inaꞌ niya bangsa Yahudi, ampa in amaꞌ niya bangsa Girik. Siya in tabang hi Paul nanghinduꞌ sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi pa manga tau. (Kitaa ha Kiyawakilan 16:1-4)

Muna-muna baytaan niya hi Timuti pasal sin manga tau nanghihinduꞌ ha manga Almasihin sin hinduꞌ bukun bunnal. Pagꞌubus, bicharahun hi Paul in pasal sin kawl-piil amu in matūp pakayun sin manga Almasihin ha pagtipun-tipun nila. Lāgiꞌ sabbutun niya da isab in pasal sin manga addat-mangaddat matūp ha manga nakuraꞌ iban ha manga tau magtatabang ha pagtipun-tipun sin manga Almasihin. Ha kahinapusan sin sulat, hinduan niya hi Timuti pasal sin hinang kiyamaksud kaniya sin Almasi, iban pasal sin manga palihālan wajib niya hinangun tudju pa manga Almasihin.

1

In Salam-duwaa hi Paul

1 In sulat ini naug dayn kākuꞌ, hi Paul, hambuuk tau kiyawakilan hi Īsa Almasi. Nahinang aku hambuuk kiyawakilan, sabab in yan daakan dayn ha Tuhan, amu in manglalappas kātuꞌniyu, iban hi Īsa Almasi amu in panghuwat-huwatan natuꞌ.

2 In sulat ini hipasampay ku mawn kaymu, Timuti, karnaꞌ biyaꞌ na kaw anak ku luggiyaꞌ, sabab aku in nakarā kaymu nagparachaya ha Almasi.

Mura-murahan bang mayan kaw dihilan tulung-tabang iban kaulungan, lāgiꞌ dihilan kasannyangan in lawm atay mu kaagi sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, iban sin Panghuꞌ natuꞌ, hi Īsa Almasi.

Pasal sin Paglāng ha Manga Nanghihinduꞌ sin Bukun Kasabunnalan

3 Na, bihaun Timuti, biyaꞌ na sin bakas kiyapamung ku kaymu ha saꞌbu kakadtu ku pa Makidun, ibut-ibutan ta kaw diꞌ paīgun dayn ha dāira Ipisus bat mu malāng in manga tau nanghihinduꞌ sin dān pa kalawngan. 4 Lānga in manga tau yan, papahundunga na sila magparuli sin manga suysuy way kasabunnalan iban magꞌusul way kahinapusan sin manga kapangkat-pangkatan sin manga kamaasan, sabab in manga yan makapaawn sadja paglugatan. Lāgiꞌ diꞌ yan makatabang sin maksud sin Tuhan. Karnaꞌ in ingat pasal sin maksud sin Tuhan naug dayn ha pagparachaya iban pangandul ta ha Tuhan. 5 Na, hangkan ku sila hipalāng kaymu, bat maawn in kasi-lasa, amu in guwaꞌ dayn ha atay putiꞌ, dayn ha pikilan malanuꞌ iban dayn ha parachaya iban pangandul matutuud ha Almasi. 6 Karnaꞌ awn manga tau kaibanan amu in simihaꞌ dayn ha hinduꞌ yan. Dimugaing na sila, sabab amuna in piyaruli nila in manga paglugat pasal sin manga parakalaꞌ way kapūsan. 7 Mabayaꞌ tuud sila mahinang guru sin manga saraꞌ piyanaug sin Tuhan dayn kan Musa, sumagawaꞌ diꞌ nila kahātihan bang unu in piyagbibichara nila. Diꞌ nila minsan kahātihan in manga parakalaꞌ kiyukusugan nila biyaytaꞌ ha manga tau.

8 Na, asal kaingatan natuꞌ in manga saraꞌ piyanaug sin Tuhan, marayaw bang maamu in pagpapanaw biyaꞌ sin kiyamaksud sin Tuhan. 9 Kaingatan natuꞌ da isab sin in manga saraꞌ yan walaꞌ piyaawn ha pasalan sin manga tau marayaw. Sagawaꞌ in piyagpaawnan sin saraꞌ pasal sin manga tau manglalanggal iban diꞌ magkakahagad ha saraꞌ, manga tau wayruun bugaꞌ ha Tuhan iban manga baldusa. Piyaawn da isab in saraꞌ ha manga tau way pagtaat pa Tuhan iban mangguraꞌ-guraꞌ sadja ha agama, ha manga tau māmunuꞌ ha inaꞌ-amaꞌ nila, ha manga tau māmunuꞌ ha pagkahi nila mānusiyaꞌ, 10 ha manga tau naghihinang kalumuan, ha manga tau nagkakajarihanan iban sin pagkahi nila usug atawa iban sin pagkahi nila babai, ha manga tau mangingidnap, ha manga tau putingan iban magsasaksiꞌ sin bukun bunnal, iban ha manga tau amu in himihinang sin unu-unu na, amu in walaꞌ nagꞌamu iban sin hinduꞌ marayaw. 11 In hinduꞌ yan nakawaꞌ dayn ha Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi, amu in piyangandul kākuꞌ sin Tuhan hipamahalayak pa manga mānusiyaꞌ. In Baytaꞌ Marayaw ini naug dayn ha Tuhan sangat in kalagguan niya iban puunan sin katān karayawan.

Pasal sin Pagsarang-sukul hi Paul pa Tuhan

12 Magsukul aku ha Panghuꞌ ta Īsa Almasi, amu in nagdihil kākuꞌ kusug ha supaya ku mahinang in daakan niya kākuꞌ. Magsukul aku sin ītung niya aku hambuuk tau kapangandulan iban kiyawakilan niya magpasampay sin daakan niya. 13 Malayngkan sin nakauna yadtu, mangīꞌ in manga bichara ku pasal hi Īsa. Bīnsanaꞌ iban hīnaꞌ ku in manga tau agad kaniya. Sumagawaꞌ limuuy in Tuhan kākuꞌ, minsan bihādtu in ngīꞌ sin hinang ku. Hangkan siya limuuy kākuꞌ, sabab ha waktu yadtu awam pa aku sin ngīꞌ sin hinang ku, sabab way pa aku nagparachaya kan Īsa. 14 Lāgiꞌ labi-labihan tuud in tulung-tabang dīhil kākuꞌ sin Panghuꞌ natuꞌ, Īsa Almasi. Piyapagparachaya niya aku kaniya iban piyahūp niya in kasi-lasa pa lawm atay ku. In yan asal hikarihil kātuꞌ bang kitaniyu naghahambuuk iban hi Īsa Almasi.

15 Bunnal tuud, iban subay taymaun iban kahagarun sin mānusiyaꞌ katān, sin in hi Īsa Almasi miyari pa dunya manglappas ha manga baldusa. Ampa in aku amuna in tau landuꞌ tuud baldusa dayn ha katān, 16 sumagawaꞌ kiyaluuyan aku sin Tuhan. Hangkan niya aku kiyaluuyan bat supaya mapakitaꞌ hi Īsa Almasi sin landuꞌ tuud siya masabal ha manga tau baldusa tuud biyaꞌ kākuꞌ. Minsan biyaꞌ diin in ngīꞌ, dihilan niya da kaampunan. In aku hīnang niya hambuuk suntuan pamintangan sin manga tau katān, amu in ha susūngun magparachaya kaniya bat karihilan sin kabuhiꞌ salama-lama. 17 Pudjihun natuꞌ in Tuhan amu in makapagbayaꞌ kasaumulan. Diꞌ siya magkamatay iban diꞌ kakitaan sin mānusiyaꞌ. In siya hambuuk-buuk da Tuhan. Pudjihun iban lagguun natuꞌ siya kasaumulan! Amin!

18 Na, in daakan ini hipangandul ku kaymu, Timuti, anak ku, nagtaayun da iban sin bakas kiyabaytaꞌ sin manga tau magpapasampay sin Parman sin Tuhan. Agara in daakan kaymu ha supaya bang upamakun magbunuꞌ, makapamunuꞌ kaw marayaw ha manga kimukuntara sin daakan sin Tuhan. 19 Patutuga in pamawgbug mu ha Almasi iban sin pikilan mu malanuꞌ. Karnaꞌ awn manga tau kaibanan duun ha yan in diꞌ magad ha pikilan malanuꞌ, iban kimangiꞌ na in parachaya nila ha Almasi. 20 In manga tau biyaꞌ na kan Himinus iban hi Iskandal, in sila ini biyutawanan nila na in pagparachaya nila ha Almasi. Hangkan iyungsud ku na sila pa lawm lima sin Saytan Puntukan, ha supaya sila makapamintang diꞌ na magbichara mangīꞌ ha pasal sin Tuhan.

2

Pasal sin Manga Addat Pakayun sin manga Almasihin bang Magtaat pa Tuhan

1 Na, bihaun, yari in hinduꞌ amu in subay agarun niyu. Muna-muna, subay kamu mangarap pa Tuhan iban mangayuꞌ duwaa pa marayaw pasal sin manga mānusiyaꞌ katān. Subay niyu sila pangayuan tabang pa Tuhan. Lāgiꞌ subay kamu magsarang-sukul pa Tuhan sin tabang hirihil niya kanila katān. 2 Damikkiyan pangayui niyu da isab duwaa pa marayaw in manga kasultanan iban sin manga katān kaibanan tagakawasa, ha supaya sumannyang iban humatul in panghulaꞌ-hulaꞌ taniyu. Lāgiꞌ bat supaya umamu in addat-tabīat taniyu iban magmabugaꞌ kitaniyu pa Tuhan. 3 Na, in yan marayaw iban makasulut ha Tuhan, amu in manglalappas kātuꞌniyu. 4 Dungugun sin Tuhan in pagpangayuꞌ natuꞌ duwaa, sabab kabayaan sin Tuhan in mānusiyaꞌ katān malappas dayn ha murkaꞌ, iban makaingat sila sin hinduꞌ kasabunnalan. 5 In Tuhan hambuuk da, iban hambuuk-buuk da isab in nahinang suluhan sin Tuhan iban mānusiyaꞌ, amuna in hi Īsa Almasi pagkahi natuꞌ mānusiyaꞌ. 6 Atas piyaglillaꞌ hi Īsa in duguꞌ-nyawa niya karnaꞌ-sabab sin katān mānusiyaꞌ, ha supaya sila mapuas dayn ha manga dusa nila. In kamatay hi Īsa ha waktu kiyagantaꞌ sin Tuhan, amuna in tandaꞌ sin mattan tuud kabayaan sin Tuhan malappas in mānusiyaꞌ katān. 7 Lāgiꞌ amuna yan in sabab hangkan aku kiyawakilan sin Tuhan magpamahalayak iban magnasīhat ha bangsa bukun Yahudi pasal sin kasabunnalan iban pagparachaya ha Almasi. In bichara ku yan bukun tuud puting, kasabunnalan tuud in biyabaytaꞌ ku kaniyu.

8 Na, in kabayaan ku, haunu-haunu na magtipun in manga agad ha Almasi, in manga katān kausugan amu in miyamagad tuud ha Tuhan, subay sila mangarap pa Tuhan, iban bang sila sumangga na sin lima nila mangayuꞌ duwaa, subay wayruun dugal atawa ngīꞌ ha lawm atay nila.

9 Damikkiyan in kabayaan ku, in manga kababaihan subay magpahumput, iban subay nila sarang-sarangun da isab in pamakay nila. Subay in pakayun nila in manga pamakay matūp ha manga babai marayaw addat. In manga babai nagtataat pa Tuhan diꞌ kakilāhan dayn ha arti sin pagsudlay sin buhuk, atawa sabab sin pamulawan, atawa manga mussaꞌ, atawa manga panamung nila mahargaꞌ, 10 sumagawaꞌ kakilāhan sila dayn ha hinang nila marayaw. Amu na yan in katūpan hinangun sin manga babai, amu in imiyan sin in sila nagtataat tuud pa Tuhan.

11 In manga babai bang nasīhatan, subay sila manaynghug tuud marayaw, iban subay nila kahagarun tuud in hinduꞌ sin manga nagnanasīhat kanila. 12 Diꞌ ku tugutan in manga babai manghinduꞌ ha manga usug atawa magnakuraꞌ kanila. Subay in manga babai diꞌ magkaybaꞌ bang awn miting ha langgal. 13 Hangkan bihādtu sabab hi Apuꞌ Adam in nakauna piyaawn sin Tuhan, ampa simunud hi Apuꞌ Hawa. 14 Lāgiꞌ bukun hi Apuꞌ Adam in kiyaakkalan sin Iblis, sagawaꞌ hi Apuꞌ Hawa. Kiyaakkalan siya iban nakalanggal sin saraꞌ sin Tuhan.

15 (Amu na yan in sabab hangkan in manga babai katān hilabay dayn ha kasigpitan bang sila magꞌanak, pasal narā dayn ha narusa hi Apuꞌ Hawa.) Sumagawaꞌ minsan bihādtu, tabangun da sila sin Tuhan dayn ha kasigpitan nila. Saꞌ subay diꞌ mabugtuꞌ in pangandul nila pa Tuhan iban sin kasi-lasa nila ha katān. Iban subay diꞌ mahagin in kabuntul sin iꞌtikad nila pa Tuhan iban sin kahumput sin addat nila.

3

In Magnakuraꞌ ha Manga Almasihin

1 Bunnal sa in bichara sin magpamung sin marayaw in maksud sin tau, amu in matuyuꞌ tuud mahinang nakuraꞌ sin manga Almasihin. 2 In tau mapatut papagnakuraun ha manga Almasihin, subay amu in tau marayaw, wayruun masaway kaniya. Makajari siya pīun nakuraꞌ, bang hambuuk da in asawa niya, way dugaing. Lāgiꞌ subay siya makatangkaꞌ sin manga napsu, amu in makarā kaniya pa kangīan. Subay mabuntul in pamikil niya, iban subay siya mahatul. Subay siya maasip iban maupiksaꞌ ha hisiyu-siyu tau mākawn pa bāy niya. Subay da isab siya mapanday magnasīhat ha manga tau. 3 Subay siya tau bukun maghihilu iban bukun mamiminasa. Subay siya mahanunut magdā ha manga tau. Subay siya bukun pangangalu iban bukun manapsu ha pilak. 4 Subay siya tau makapintuluꞌ iban makapaintul marayaw ha anak-asawa niya, sampay pa katān ha lawm pamāy-bāy niya. Lāgiꞌ subay niya mapaagad in manga anak niya ha unu-unu daakan niya kanila iban subay sila magꞌaddat tuud kaniya. 5 Karnaꞌ bang in tau mahinang nakuraꞌ diꞌ minsan makapintuluꞌ ha anak-asawa niya, na, biyaꞌ diin in kaparuli niya marayaw ha manga Almasihin, amu in sukuꞌ sin Tuhan? 6 In tau magnakuraꞌ subay bukun amu in baꞌgu sadja miyagad kan Īsa, sabab adakalaꞌ lumagguꞌ in ū niya sin siya in napīꞌ magnakuraꞌ. Na, bang tumaas in atay niya, kabutangan siya sin hukuman biyaꞌ sin hukuman biyutang sin Tuhan ha Iblis pasal sin timaas tuud in atay niya. 7 Lāgiꞌ in tau mapīꞌ nakuraꞌ, subay da isab hambuuk piyagꞌaaddatan sin manga tau bukun Almasihin, ha supaya siya diꞌ karihilan kahinaan, iban diꞌ marā sin sasat sin Iblis huminang sin mangīꞌ.

Pasal sin Manga Tau Magtatabang ha manga Almasihin

8 Damikkiyan da isab, in manga tau pīun magtatabang ha nakuraꞌ sin manga Almasihin, subay da isab marayaw in addat-tabīat nila, iban subay sila bukun duwa dilaꞌ. Subay sila bukun maghihilu atawa manapsu ha pilak. 9 Subay mahugut in pamawgbug nila sin hinduꞌ kasabunnalan, amu in bakas līlibun dayn ha mānusiyaꞌ, sagawaꞌ bihaun in hinduꞌ ini piyaingat na sin Tuhan ha manga mānusiyaꞌ. Lāgiꞌ in pamawgbug nila subay tulid tuud dayn ha lawm atay nila. 10 Ha diꞌ pa sila mahinang magtatabang, subay sulayan naa bang biyaꞌ diin in addat-tabīat nila. Na, bang marayaw, ampa dakuman sila pīun magtatabang.

11 Damikkiyan in manga asawa nila, subay da isab marayaw in addat-tabīat, iban subay diꞌ magpanglimut. Subay da isab sila makatangkaꞌ sin manga napsu makarā pa kangīan, iban subay sila kapangandulan ha unu-unu katān.

12 In tau pīun magtatabang, subay hambuuk da in asawa niya. Subay siya maingat magpintuluꞌ iban magpaintul marayaw ha anak-asawa niya iban sin katān ha lawm bāy niya. 13 In manga tau magtatabang, bang marayaw in hinang nila, karihilan sila kalagguan, iban pagꞌaddatan tuud sila. Iban makatawakkal sila mamichara pasal sin pangandul nila kan Īsa Almasi.

14 Bihaun, ha saꞌbu aku nagsusulat kaymu, hiyuhuwat-huwat ku makapagkitaꞌ da kita ha masamut. 15 Sumagawaꞌ bang sawpama maantalaꞌ in pagkawn ku, na in sulat ku ini, amuna in magpaingat kaniyu bang biyaꞌ diin in addat-tabīat pakayun sin kitaniyu ha lawm sin ukuman sin Tuhan, hāti niya ha lawm katibuukan sin manga tau sukuꞌ sin Tuhan, amu in Tuhan buhiꞌ salama-lama. Na, in kitaniyu sukuꞌ niya, amuna in kusug bawgbug sin hinduꞌ kasabunnalan. 16 Bunnal tuud sin landuꞌ malawm in hinduꞌ sin agama natuꞌ sin kasabunnalan pasal sin Almasi, amu in piyanyataꞌ na sin Tuhan bihaun.

Limahil siya pa dunya nagbaran mānusiyaꞌ.

Rū sin Tuhan in simaksiꞌ sin kasabunnalan sin katān baytaꞌ iban hinang niya.

Nagpanyataꞌ in manga malāikat mawn kaniya timabang kaniya.

Piyamahalayak pa mānusiyaꞌ katān in pasal niya.

Nagparachaya iban nangandul kaniya in manga mānusiyaꞌ ha dunya.

Na, yadtu na siya naangkat pa surgaꞌ.

4

Pasal sin Manga Manghihinduꞌ sin Bukun Kasabunnalan

1 Na, mahantap tuud in baytaꞌ sin Rū sin Tuhan kātuꞌ. Laung niya, butawanan na sin manga kaibanan mānusiyaꞌ ha waktu susūngun in hinduꞌ kasabunnalan, amu in kiyakahagad natuꞌ. In kahagarun nila in manga hinduꞌ bukun bunnal naug dayn ha manga saytan mangangakkal. 2 Biyaꞌ ha yan in piyanghinduꞌ sin manga tau nagpabawꞌ-bawꞌ guru sagawaꞌ in sila putingan iban mangangakkal. In manga tau yan diꞌ magkahilu in pamikil nila sin hinang nila mangīꞌ, karnaꞌ biyaksa na sila sin hinang nila yan. 3 Laung sin hinduꞌ nila, diꞌ kunuꞌ makajari magtiyaun in usug iban babai, sabab in yan mangīꞌ. Iban diꞌ isab kunuꞌ makajari kaunun in manga kakaun kaibanan, sabab haram. Sagawaꞌ in manga hinduꞌ nila yan bukun bunnal, sabab piyaawn da isab sin Tuhan in manga kakaun hiyaram nila. Makajari yan kaunun sin manga tau pagꞌubus nila magsarang-sukul pa Tuhan. In manga tau nakaingat iban nagpaparachaya sin hinduꞌ pasal kasabunnalan luhaya kumaun sin manga kakaun yan. 4 Karnaꞌ in unu-unu katān, piyapanjari sin Tuhan marayaw, iban subay wayruun kakaun in haramun natuꞌ, sagawaꞌ in unu-unu kakaun subay taymaun natuꞌ iban pagsarang-sukul. 5 Sabab in katān kakaun hiyalal sin Parman sin Tuhan iban sin pagpangayuꞌ natuꞌ duwaa pa Tuhan.

In Daraakun Marayaw hi Īsa Almasi

6 Manjari bihaun, Timuti, bang mu hinasīhat in hinduꞌ ini pa manga taymanghud natuꞌ duun ha yan, in hāti niya ikaw in daraakun marayaw hi Īsa Almasi, iban mapakitaꞌ mu sin simusulig in īman mu dayn ha Parman sin Tuhan iban dayn ha hinduꞌ bunnal amu in iyaagad mu. 7 Lawak kaw dayn ha manga suysuy way kasabunnalan sin manga tau way bugaꞌ ha Tuhan, iban karupangan amu in way pūs hibaytaꞌ ha manga tau. Marayaw pa anarun mu tuud in baran mu huminang sin manga makapasūng sin pagtaat mu pa Tuhan. 8 Na, awn da isab hangkatiyuꞌ karayawan niya in maghinang sin manga hikakusug sin anggawtaꞌ-baran. Sagawaꞌ labi tuud dakulaꞌ in karayawan sin hinang magpakusug sin pagtaat pa Tuhan, sabab amu yan makatabang kātuꞌ ha unu-unu katān, bukun sadja ha kabuhiꞌ ta bihaun, sumagawaꞌ sampay pa kabuhiꞌ taniyu ha adlaw Ahirat.

9 In bichara yan bunnal iban subay tuud taymaun iban kahagarun sin katān. 10 Na, hangkan magtūyuꞌ tuud kitaniyu magbuluk-binasa magnasīhat ha manga tau, sabab awn hiyuhulat-hulat taniyu dayn ha Tuhan amu in buhiꞌ salama-lama, iban manglalappas ha katān mānusiyaꞌ, labi awla ha manga tau amu in magparachaya kaniya.

11 Manjari, Timuti, in manga daakan iban hinduꞌ kiyabaytaꞌ ku ha sulat ini, subay mu hipasampay iban hihinduꞌ tuud pa manga panāiban mu duun ha yan. 12 Minsan kaw bataꞌ-baꞌgu parayawa in hinang mu ha supaya kaw diꞌ babaꞌ-babaun sin manga tau. Sagawaꞌ parayawa in addat mu ha supaya kaw mahinang suntuan marayaw sin manga tau nagpaparachaya kan Īsa, iban ha supaya nila singuran in kawl-piil mu, in lasa mu, in pangandul mu pa Tuhan iban sin lanuꞌ sin pamikil mu. 13 Salugay ku diꞌ pa makakawn kaniyu, tuyuꞌ kaw tuud magbacha sin Kitab, parungugan ha manga tau natitipun. Hindui in manga tau iban nasīhati sila sin manga daakan ha lawm Kitab. 14 Pakaya tuud in ingat kapandayan dīhil kaymu sin Tuhan. In ingat kapandayan yan kiyatukbal mawn kaymu, ha saꞌbu sin manga tau amu in magpapasampay sin Parman sin Tuhan nagbibichara sin amānat dayn ha Rū sin Tuhan, iban ha saꞌbu biyubutang sin manga tau-maas Almasihin in manga lima nila mawn kaymu.

15 Kannala iban agara tuud in manga hinang kiyatukbal kaymu, ha supaya kakitaan sin tau katān in siyūngan sin ingat kapandayan kiyarihil kaymu sin Tuhan. 16 Paruliha in baran mu, in addat-tabīat mu iban sin paghinduꞌ mu. Ayaw mu bugtua in pagparuli mu sin manga hinang kiyatukbal kaymu, sabab amu yan in makatabang lumappas kaymu iban ha katān magad sin hinduꞌ mu dayn ha unu-unu kamulahan.

5

In Manga Kiyawajib Hinangun hi Timuti ha Manga Almasihin ha Lawman Niya

1 Ayaw mu pagꞌamahi in manga tau maas dayn kaymu bang awn kasāan mahinang nila, sagawaꞌ subay marayaw in pagbichara mu kanila, biyaꞌ sin kaagi mu magbichara ha amaꞌ mu, bang awn hihinduꞌ mu kanila. In pagdā mu ha manga usug bataꞌ-baꞌgu subay biyaꞌ da sin pagdā mu ha taymanghud mu usug. 2 In pagdā mu ha manga babai tau-maas, subay biyaꞌ da sin pagdā mu ha inaꞌ mu. Iban in pagdā mu ha manga babai bataꞌ-baꞌgu subay biyaꞌ da isab sin pagdā mu ha taymanghud mu babai. Subay malanuꞌ tuud in iꞌtikad mu pa manga kababaihan.

3 Parayawa in pagdā mu ha manga babai balu, amu in wayruun na dugaing tumabang kanila magkabuhianan. 4 Sumagawaꞌ bang in hambuuk balu awn manga anak-apuꞌ niya, na in sila yan subay pahātihun sin kiyawajib sin Tuhan kanila in magparuli ha mawmaas nila, ampa sila makatungbas ha mawmaas nila. Karnaꞌ, in yan amu tuud in makasulut ha Tuhan. 5 Na, bang in hambuuk balu babai isa-isa niya na, wayruun na anak-kampung niya magparuli kaniya, na in siya yan, amuna in pagꞌiyanun balu na tuud. Tuhan na in panghulat-hulatan niya sin unu-unu katān kagunahan niya. Diꞌ magbugtuꞌ in pagpangayuꞌ niya duwaa pa Tuhan, iban dūm-adlaw in pagpangayuꞌ niya tabang. 6 Sagawaꞌ bang in babai balu, dūlan niya sadja in hawa-napsu niya, agarun niya in unu-unu makarihil kaniya dayaw parasahan, na in siya yan, minsan siya buhiꞌ, biyaꞌ na siya hantang patay, sabab wayruun pagtaat niya pa Tuhan. 7 Amu na yan in hinduꞌ tukbalan ha manga Almasihin duun ha yan, ha supaya wayruun kangīan kakitaan kanila sin manga tau. 8 Bang awn tau hisiyu-siyu na, in diꞌ magparuli ha kampung niya, labi awla na ha manga anak-asawa iban mawmaas niya, in tau yan biyutawanan niya na in hinduꞌ bunnal kiyakahagad taniyu. In kangīan sin tau yan, labi pa dayn sin tau way agama.

9 Na, ha pasal sin listahan sin manga balu-babai, amu in tabangun sin manga nagpaparachaya kan Īsa, amu sadja listahan in manga balu nakaabut na kaꞌnuman in umul nila iban kapangandulan sila bilang babai mabaktiꞌ ha bana nila. 10 Lāgiꞌ subay da isab marayaw in sabbut-sabbutan kanila, pasal sin manga bakas nahinang nila marayaw. Subay sila bakas manga babai marayaw magꞌupiksaꞌ sin manga anak nila, marayaw magꞌasip ha manga tau mākawn pa bāy nila, diꞌ masipug maghugas siki sin pagkahi nila Almasihin,* matabangun sila ha manga tau kiyugdan kasusahan, iban amu in piyaparuli nila tuud in maghinang sin unu-unu katān marayaw.

11 Malayngkan in manga balu-babai mabataꞌ pa, subay sila diꞌ hilamud ha listahan, sabab bang sila datungan na sin napsu nila, bayaan na sila magbana, na butawanan nila na in janjiꞌ nila ha Almasi. 12 Na diꞌ nila na agarun in bakas tagnaꞌ kiyajanjiꞌ nila kan Īsa. Hangkan makabāk sila dusa. 13 Iban lumisuꞌ na sila maghinang. Amu na in parulihun nila in maglunsul pa kabāy-bāyan. Lāgiꞌ in ngīꞌ niya, maanad na sila manglimut, iban lumamud ha manga parakalaꞌ sin tau dugaing sin wayruun kalamud nila iban maanad na sila magdā-rā bichara madtu-mari, amu in subay nila diꞌ hinangun. 14 Hangkan ha pikilan ku marayaw pa in manga balu mabataꞌ pa magbana magbalik, lāgiꞌ makabāk anak. Upiksaun nila na in lawm pamāy-bāy nila. Na, bang amu yan in hinangun nila, diꞌ kitaniyu kugdanan pamung mangīꞌ sin manga tau kimukuntara kātuꞌ. 15 Hangkan aku nakapamung bihān, sabab awn kaibanan manga balu babai in simihaꞌ na dayn ha Almasi, miyagad na ha sasat sin Saytan Puntukan.

16 Na, bang sawpama awn tau Almasihin tagakampung manga balu babai, nawajib kaniya in magbuhiꞌ ha manga kampung niya balu. Subay niya diꞌ hiungsud hipabuhiꞌ in manga kampung niya balu pa manga tau nagkakaput sin pakaradjaan sin manga Almasihin, ha supaya amu sadja manga balu, amu in wayruun tuud kampung makabuhiꞌ kanila, in balanjaan sin manga pagkahi Almasihin.

17 Na, ha pasal sin manga nagtatau-maas ha manga Almasihin, bang marayaw in pagnakuraꞌ nila, tūp tuud sila lagguun, iban dublihun in tungbas kanila, labi awla na bang sila nagtutuyuꞌ tuud manghinduꞌ iban magnasīhat sin Parman sin Tuhan. 18 Subay tuud tungbasan in hulas-sangsaꞌ nila, karnaꞌ kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, “Bang in sapiꞌ piyapaghihinang subay diꞌ sampungan in simud niya, bat siya makakaun.” Iban awn pa isab kiyabaytaꞌ, amu agi, “Bang in tau daakun maghinang, wajib subay siya gadjihan.” 19 Bang sawpama awn sumbung pasal sin hambuuk tau-maas nagnanakuraꞌ duun kaniyu, ayaw na kaw magtūy magkahagad sin sumbung. Subay na awn duwa atawa tū tau sumaksiꞌ sin dusa niya. 20 Pagꞌamahi in manga katān nakarusa duun ha alupan sin katān jamaa ha supaya makapamintang iban mugaꞌ in kaibanan.

21 In daakan ku ini kaymu, Tuhan in saksiꞌ, iban hi Īsa Almasi iban sin manga malāikat suchi. Ibut-ibut kaymu, agara tuud in manga daakan ku kaymu. Na, bang kaw magpapanaw sin daakan ku yan, subay kaw diꞌ magpīꞌ tau atawa magdapit kansiyu-siyu.

22 Iban ayaw kaw isab magꞌūs-ꞌūs magpīꞌ tau magnakuraꞌ ha manga Almasihin duun ha yan. Karnaꞌ bang in tau yan tagadusa, na malapay kaw sin dusa niya. Lawak kaw dayn ha manga unu-unu katān makarihil dusa kaymu.

23 Damikkiyan subay bukun sadja tubig in pagꞌinumun mu. Pagꞌinum da kaw minsan dakuman tiyuꞌ-tiyuꞌ bahal sin tubig anggul hipagꞌubat sin lawm tiyan mu, karnaꞌ daran kaw yan nasasakit.

24 Na, tantuha tuud in dayaw addat sin tau pīun mu magnakuraꞌ ha manga Almasihin. Sabab awn manga tau in dusa nila asal matampal minsan diꞌ pa hikasumbung in dusa nahinang nila. Sagawaꞌ in kaibanan tau in dusa nahinang nila diꞌ magtūy tumampal. Subay na magkalugayan ampa kaingatan in dusa nila. 25 Damikkiyan in hinang sin tau marayaw, asal matampal iban diꞌ da hikatapuk, lāgiꞌ minsan isab bukun matampal tuud, diꞌ da hikatapuk malugay.

6

1 In manga īpun Almasihin, subay sila magꞌaddat tuud ha tagꞌīpun kanila, ha supaya wayruun tau makapamung mangīꞌ ha Tuhan taniyu, iban ha supaya wayruun mamabaꞌ-mabaꞌ ha hinduꞌ iyaagad natuꞌ. 2 Na, bang sawpama in manga tagꞌīpun kanila Almasihin da isab, subay nila da isab diꞌ kulangan in pagꞌaddat nila ha tagꞌīpun kanila, sawkat na sila magpagkahi Almasihin, biyaꞌ na sin magtaymanghud. Gām mayan subay nila dugangan in tiꞌbut nila maghinang ha tagꞌīpun kanila karnaꞌ in tiyatabangan nila sin hulas-sangsaꞌ nila manga Almasihin da isab, amu in kalasahan sin manga sila īpun.

Pasal sin Hinduꞌ Way Kasabunnalan iban sin Altaꞌ Sabunnal

In manga palihālan ini subay mu taptap hihinduꞌ iban junjunga tuud hipaagad ha manga tau. 3 Hisiyu-siyu in tau manghinduꞌ sin dugaing, iban diꞌ magad sin hinduꞌ kasabunnalan sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi, iban diꞌ magad sin hinduꞌ amu in naug dayn ha Tuhan, na, 4 in tau yan landuꞌ tuud abbuhan iban way panghāti niya. Biyaꞌ nahinang niya na sakit in tagi niya maglugat iban magkālu pasal sin manga bichara diꞌ magkugdan iban sin hinduꞌ kasabunnalan. In hinang niya yan makapaawn sadja sin pagꞌiggil, pagngīꞌ atay, pagpamūngmūng mangīꞌ, paghukum gaib, 5 iban paglugat way katubtuban niya sin manga tau, amu in kimangīꞌ na in pamikil, iban naīg na dayn kanila in panghāti pasal sin hinduꞌ kasabunnalan. Ha pikilan nila in pagꞌagama mahinang nila usaha, makarihil daya kanila.

6 Na, bunnal isab in pagꞌagama makarihil daya, saꞌ bukun ha altaꞌ. Bang in tau magtaat pa Tuhan iban mamarahi sin unu-unu na in kaniya, na in tau yan dayahan tuud. 7 Karnaꞌ ha waktu limahil kitaniyu mari pa dunya, wayruun unu-unu diyarā natuꞌ. Na, bang kitaniyu manaykud na dayn ha dunya, wayruun da isab marā natuꞌ unu-unu, 8 hangkan subay kitaniyu mamarahi na, bang awn da tuput pagkaun iban pagtamung natuꞌ. 9 Sagawaꞌ in manga tau, amu in mabayaꞌ magkarayahan, maluhay sila marā sin sasat huminang sin mangīꞌ. Mikit na kanila in manga hawa-napsu karupangan iban amu in makarihil kamulahan. Ha kahinapusan amuna yan in makamula iban makarā kanila pa lawm narkaꞌ. 10 Karnaꞌ in hawa-napsu ta ha pilak, amuna in puunan sin katān ginisan kangīan. In kaibanan tau dayn ha sabab sin hawa-napsu nila ha pilak, nalawaꞌ na in pangandul nila ha Almasi, iban kiyugdan na sila sin ginisan kasusahan dakulaꞌ.

Manga Daakan hi Paul kan Timuti

11 Sumagawaꞌ in ikaw, Timuti, pagga in ikaw hambuuk daraakun sin Tuhan, subay kaw lumayuꞌ dayn ha manga napsu mangīꞌ yan. Tuyuꞌ kaw magparayaw sin kawl-piil mu, iban tuyuꞌ kaw magtaat pa Tuhan. Pahuguta in pangandul mu ha Almasi iban pasūnga in kasi-lasa mu ha pagkahi mu. Subay mahanunut in pagdā mu kanila. Lāgiꞌ sandali in unu-unu haggut-pasuꞌ kumugdan kaymu iban subay kaw masabal. 12 Puspusa in tuyuꞌ mu magꞌīman pa Tuhan, ampa kaw karihilan sin Tuhan kabuhiꞌ salama-lama, sabab in pagdihil sin kabuhiꞌ salama-lama, amuna in maksud hangkan kaw napīꞌ sin Tuhan magad kaniya. Na, ha waktu yadtu kiyabaytaꞌ mu in pasal sin īman mu ha Almasi duun ha alupan sin manga katān nakasaksiꞌ sin bichara mu. 13 In daakan ku ini kaymu kasaksian sin Tuhan amu in magdirihil kabuhiꞌ ha unu-unu katān, iban hi Īsa Almasi, amu in walaꞌ miyugaꞌ namichara sin kasabunnalan ha alupan hi Puntus Pilatu. 14 Ini in daakan ku kaymu. Hinanga tuud in katān daakan sin Tuhan kaymu. Pabuntula tuud in pagꞌagad mu sin manga daakan yan, bat wayruun masahawi mangīꞌ kaymu, dayn ha bihaun sampay dumatung in waktu makabalik na pa dunya in Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. 15 Ampa in pagbalik niya yan maawn ha waktu kiyagantaꞌ sin Tuhan Mahamulliya, amu in hambuuk-buuk makapagbayaꞌ ha unu-unu katān. Siya in makapagbayaꞌ ha katān tagakawasa, iban siya in Panghuꞌ sin katān panghuꞌ. 16 Siya da in hambuuk-buuk diꞌ magkamatay. Masiꞌnag masahaya in hulaꞌ niya. Wayruun mānusiyaꞌ makasuuk mawn kimitaꞌ. Wayruun pa nakakitaꞌ kaniya dayn sin tagnaꞌ, iban wayruun da isab makakitaꞌ kaniya kasaumulan. Siya in subay tuud lagguun, iban siya in makawasa kasaumulan! Amin!

17 Hindui in manga tau dayahan, amu in mataud in altaꞌ dī ha dunya bihaun, ayaw papagꞌabbuha. Ayaw sila papangandula ha manga altaꞌ nila, amu in diꞌ da kumakkal duun kanila, sagawaꞌ papasangdulan in huwat-huwat nila pa Tuhan, amu in magdirihil ballabi-labihan kātuꞌniyu sin unu-unu katān hikakuyag sin lawm atay taniyu. 18 Hindui in manga tau dayahan huminang sin marayaw. Baytai sila sin in hinang nila marayaw subay da isab biyaꞌ sin taud sin altaꞌ nila. Subay sila makūg magmura iban mamahagiꞌ ha kaibanan magkalagihan sin tabang nila. 19 Bang nila mahinang in biyaꞌ ha yan, na makatawꞌ sila altaꞌ kakkal didtu ha surgaꞌ, amu in mahinang nila puunan marayaw ha susūngun. Subay nila yan agarun ha supaya sila kaawnan sin karayawan sin kabuhiꞌ sabunnal.

20 Na, Timuti, bawgbugi tuud in manga hinduꞌ kiyapangandul kaymu. Ayaw kaw maglamud sin paglugat amu in diꞌ makapasūng sin ingat pasal sin Tuhan. Ayaw kaw maglamud sin paglugat way kapūsan pasal sin manga hinduꞌ diꞌ magkugdan iban sin hinduꞌ kasabunnalan, amu in pagꞌiyanun nila pangadjiꞌ marayaw. 21 Karnaꞌ awn kaibanan tau duun in nagpasaula-ula imiyan marayaw in pangadjiꞌ nila, sagawaꞌ nagkalugayan mayan biyutawanan nila na in īman nila.

Mura-murahan bang mayan diꞌ magbugtuꞌ in tulung-tabang sin Tuhan kaniyu katān.

Wassalam.

* 5:10 5:10 In asal addat sin manga tau ha masa yadtu maghugas siki sin manga tau hisiyu-siyu na in gumaban mawn pa bāy nila.

2 TIMUTI

1

2

3

4

SULAT HIKARUWA KAN TIMUTI

2 TIMUTI

Pahāti

In sulat ini amuna in hinapusan sin manga sulat hi Paul. Ha waktu siya nagsulat ha ini, kiyakarinahan siya ha lawm jīl sabab sin pagnasīhat niya sin Baytaꞌ Marayaw pa manga mānusiyaꞌ. Nagsusūng na in waktu patayun siya sin tau bangsa Rūm. (Kitaa ha bāb 4, ayat 6)

Hangkan hi Paul nagsulat nagbalik kan Timuti ha supaya diꞌ mabugtuꞌ in paghinduꞌ iban pagnasīhat hi Timuti sin Baytaꞌ Marayaw pasal hi Īsa Almasi. Laung hi Paul kan Timuti, subay niya bawgbugan in hinang kiyabugsuꞌ kaniya minsan da unu in haggut-pasuꞌ kumugdan kaniya.

Bicharahun hi Paul in pasal sin hugut sin parachaya iban pangandul niya ha Almasi, in kasabal niya sumandal sin unu-unu haggut-pasuꞌ kumugdan kaniya iban sin kasi-lasa niya. Amu yan in kabayaan niya pasinguran kan Timuti.

1

In Salam-duwaa hi Paul

1 In sulat ini naug dayn kākuꞌ hi Paul hambuuk tau kiyawakilan hi Īsa Almasi dayn ha kabayaan sin Tuhan. Kiyawakilan aku magpamahalayak pa manga mānusiyaꞌ pasal sin kabuhiꞌ sabunnal, amu in kiyajanjiꞌ sin Tuhan pa tau katān naghahambuuk iban hi Īsa Almasi.

2 In sulat ini hipasampay ku mawn kaymu Timuti, karnaꞌ biyaꞌ na tuud kaw anak ku kalasahan.

Mura-murahan bang mayan kaw dihilan tulung-tabang, iban kaulungan, lāgiꞌ dihilan kasannyangan in lawm atay mu kaagi sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, iban sin Panghuꞌ natuꞌ, hi Īsa Almasi.

Pasal sin Pagsarang-sukul pa Tuhan iban Manga Kabtangan Hipagpakamdus sin Pangatayan

3 Magsarang-sukul aku pa Tuhan, amu in piyagtataatan ku tuud mabuntul biyaꞌ sin pagtaat sin manga kamaasan ku. Ha sakahabaꞌ ku mangarap pa Tuhan dūm-adlaw piyapangayuan ta kaw duwaa pa Tuhan, lāgiꞌ magsarang-sukul aku kaniya sabab karnaꞌ mu. 4 Bang ku katumtuman in pagtangis mu (ha waktu kapagbutas ta), magtūy aku bayaan dumā magkitaꞌ kaymu ha supaya kumuyag in lawm atay ku. 5 Way ku kiyalupahan sin in pangandul mu ha Almasi bunnal tuud biyaꞌ da sin pagpangandul sin apuꞌ mu babai, hi Luyda, iban sin inaꞌ mu hi Yunisa. Lāgiꞌ sampay pa bihaun tantu tuud masi bunnal in pangandul mu kaniya. 6 Hangkan dayn ha sabab yan, hipatumtum ku kaymu sin subay mu pasūngun in ingat kapandayan dīhil kaymu sin Tuhan ha waktu kadupun ku sin lima ku ha ū mu nangayuꞌ duwaa pa Tuhan. 7 Karnaꞌ in Rū sin Tuhan, amu in piyahūp niya kātuꞌ, walaꞌ dimihil kātuꞌ sin pangatayan mabugaꞌ, sagawaꞌ dīhilan kitaniyu sin Rū sin Tuhan sin pangatayan mahugut iban makusug. Lāgiꞌ dīhilan niya kitaniyu sin atay baynglasahun iban dīhilan da isab kusug supaya natuꞌ diꞌ dūlan in hawa-napsu sin baran natuꞌ.

8 Ayaw kaw masipug mamaytaꞌ ha manga tau pasal sin hinduꞌ hi Panghuꞌ Īsa. Damikkiyan ayaw kaw masipug ha pasal ku, minsan aku yari najīl ha pasal sin pagbawgbug ku ha Almasi. Gām mayan agad kaw sandal sin manga kabinsanaan dumatung ha manga tau amu in mamawgbug sin baytaꞌ marayaw pasal sin Almasi. Sandali in manga kabinsanaan dumatung kaymu karnaꞌ dayn ha kusug dīhil sin Tuhan kaymu. 9 Siya in nanglappas kātuꞌ, iban siya in nagpīꞌ kātuꞌ ha supaya mahinang sukuꞌ niya. Walaꞌ kitaniyu pinīꞌ niya sabab sin nahinang natuꞌ marayaw, sagawaꞌ dayn ha sabab sin maksud niya tumabang kātuꞌ manga mānusiyaꞌ. In tabang yan asal niya kiyarihil na kātuꞌniyu dayn ha waktu walaꞌ pa naawn in unu-unu katān, iban asal dayn kan Īsa Almasi matabuk natuꞌ in tabang yan. 10 Na, bihaun in tabang yan napanyataꞌ na kātuꞌniyu, sabab nakakari na pa dunya in manglalappas kātuꞌniyu hi Īsa Almasi. Piyaawn niya na in dān sin hikapuas sin mānusiyaꞌ dayn ha kamatay, amu in kasiksaan salama-lama ha narkaꞌ, iban dayn ha baytaꞌ marayaw pasal sin Almasi piyaingat niya na kātuꞌniyu sin ha adlaw mahuli karihilan kitaniyu sin ginhawa-baran, amu in diꞌ na magkamatay, lāgiꞌ awn na kabuhiꞌ natuꞌ salama-lama.

11 Na, in aku napīꞌ sin Tuhan, iban kiyawakilan hi Īsa Almasi manghinduꞌ iban magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw. 12 Na, dayn ha sabab yan numanam aku sin manga kabinsanaan ini, sagawaꞌ minsan bihādtu, diꞌ ku da hikasipug in hinang daakan kākuꞌ, sabab kaingatan ku da bang hisiyu in piyangangandulan ku sin ginhawa-baran ku. Lāgiꞌ natatantu ku sin jagahan niya dayn ha kamulahan in hinang daakan kiyabugsuꞌ niya kākuꞌ sampay maabut in adlaw pagbalik niya mari.

13 Gunggungi in hinduꞌ kasabunnalan kiyahinduꞌ ku kaymu, amu in suntuan subay agarun mu. Iban pataptapa in īman mu kan Īsa iban kalasahi in pagkahi mu, sabab in ikaw agad kan Īsa Almasi. 14 Lāgiꞌ bawgbugi tuud in manga hinduꞌ kasabunnalan kiyapangandul kaymu sin Tuhan. In Rū sin Tuhan, amu in yari himuhūp ha lawm atay natuꞌ, amu in tumabang kaymu mamawgbug.

15 Na, tantu kiyaingatan mu da isab sin piyasāran aku sin manga Almasihin ha hulaꞌ Asiya, sampay hi Pigilus kay Hirmugin.

16 Samantaraꞌ mura-murahan bang mayan kaulungan sin Tuhan in anak-asawa iban sin katān ha lawm bāy hi Nipurus, sabab nakamataud niya aku bisita, iban nakarihil siya kākuꞌ kakuyagan. Walaꞌ niya aku kiyasipug minsan aku yari najijīl. 17 Gām mayan pagkari niya pa dāira Rūm, magtūy siya naglawag kākuꞌ. Walaꞌ siya himundung naglawag sakaynu niya aku walaꞌ kiyabaakan. 18 Mura-murahan bang mayan siya kaulungan sin Tuhan bang maabut na in adlaw pagbalik mari sin Almasi. Minsan ku diꞌ na hibaytaꞌ kaymu, asal kaingatan mu da in tabang niya kākuꞌ duun ha dāira Ipisus.

2

Pasal sin Pamawgbug ha Hinduꞌ Daakan sin Almasi

1 Bihaun, Utuꞌ, dayn ha tabang hi Īsa Almasi ha manga kātuꞌniyu naghahambuuk iban siya, pahuguta in pamawgbug mu sin hinduꞌ diyaakan kaymu. 2 Kiyarungugan mu da isab in hinduꞌ piyamahalayak ku pa manga tau mataud. Na, hangkan in katān kiyahinduꞌ ku, panghinduan isab ha manga tau kapangandulan mu amu in maingat magpasampay sin hinduꞌ yan pa manga tau kaibanan.

3 Akuha in haggut-pasuꞌ kiyasukuꞌ kaymu, ha supaya kaw mahinang biyaꞌ sapantun sundalu hi Īsa Almasi, masi-masi mamawgbug sin hinang mu minsan kaw ha lawm kabinsanaan. 4 Kitaa ba in sundalu, amu in naghihinang sin daakan kaniya. Way sa yan dugaing maksud niya bang bukun himinang sin daakan makasulut ha atay sin nakuraꞌ niya. Iban pagga siya sundalu, ukatun niya in baran niya dayn ha unu-unu hinang sibilyan, amu in makasasat ha hinang niya. 5 Atawa in hinang mu yan hikasibuꞌ ta isab ha pagkuntis maglumbaꞌ. Bang in hambuuk tau diꞌ magad sin saraꞌ sin pagkuntis, na diꞌ siya dumaug, iban wayruun sasalamatan matabuk niya. 6 Atawa in hinang mu yan hikasibuꞌ da isab ha hinang sin magꞌuuma. In magꞌuuma, amu in matuyuꞌ tuud maghinang, na subay siya in muna-muna humampit sin bunga sin tiyanum niya. 7 Kannala marayaw in manga kiyabichara ku yan kaymu, sabab tantu tabangan kaw tuud sin Tuhan humāti sin katān yan.

8 Tumtuma hi Īsa Almasi, amu in hambuuk panubuꞌ hi Daud, bakas na siya miyatay sumagawaꞌ nabuhiꞌ siya nagbalik. Amu yan in baytaꞌ marayaw piyagnanasīhat ku ha manga tau. 9 Na, in aku nimananam kabinsanaan, sabab sin pagnasīhat ku sin Baytaꞌ Marayaw pa manga mānusiyaꞌ. Lāgiꞌ yari na aku bihaun ha lawm jīl kiyakadinahan biyaꞌ sin tau nakalanggal saraꞌ, sumagawaꞌ in Parman sin Tuhan diꞌ da kalungkupan. 10 Na, hangkan dayn ha sabab yan, atas ku sandalan in katān kabinsanaan sabab-karnaꞌ sin manga tau napīꞌ sin Tuhan sukuꞌ niya, ha supaya sila makatabuk sin kalappasan dayn kan Īsa Almasi, amu in kalappasan makarihil kabuhiꞌ iban sanglit-sahaya salama-lama.

11 Ini in manga bichara amu in tantu tuud bunnal:

Bang ta hilillaꞌ in duguꞌ-nyawa ta sabab-karnaꞌ hi Īsa Almasi,

tantu ha susūngun awn da isab kabuhiꞌ ta maghambuuk iban siya.

12 Bang kita masabal sumandal kabinsanaan sabab-karnaꞌ niya,

na ha waktu susūngun magad kita kaniya mamarinta.

Bang siya hisulak ta,

na ha adlaw mahuli hisulak niya da isab kita.

13 Bang kita diꞌ mangandul kaniya,

in siya kapangandulan ta sabab in siya asal kapangandulan, diꞌ magkapinda.

14 Patumtuman ha manga Almasihin duun in hinduꞌ ku yan. Iban ibut-ibuti tuud sila, ayaw mu sila papagsuala sin manga parakalaꞌ wayruun kapūsan. In manga pasualan biyaꞌ ha yan way da guna, iban makamula sadja sin īman sin manga tau makarungug. Tuhan in hinanga saksiꞌ bang kaw manghinduꞌ ha yan kanila.

15 Pagtuyuꞌ kaw tuud maghinang sin hinang diyaakan kaymu ha supaya kasulutan in Tuhan kaymu. Karnaꞌ bang mu kahātihan marayaw iban hinasīhat marayaw pa manga tau in hinduꞌ kasabunnalan dayn ha Tuhan, kasulutan in Tuhan kaymu, lāgiꞌ diꞌ kaw sumipug bang lilingun sin Tuhan in hinang mu. 16 Ayaw kaw maglamud sin paglugat diꞌ makapasūng sin ingat pasal sin Tuhan, iban sin paglugat way kapūsan, sabab in manga bichara biyaꞌ ha yan, amu in makarā ha manga tau maglalawak dayn ha Tuhan. 17 In kangīan sin hinduꞌ sin manga tau yan biyaꞌ sapantun sakit dugsul maglagguꞌ. Bang yan diꞌ magtūy kaubatan, na lumatag iban makakangīꞌ tuud ha tau. Na, biyaꞌ ha yan tuud in hinduꞌ hi Himinus iban Pilitus. 18 Walaꞌ na sila miyagad sin hinduꞌ kasabunnalan. Laung nila ha manga tau bakas na naawn in pagbuhiꞌ magbalik ha manga patay, hangkan wayruun na huwat-huwatun nila kabuhiꞌ magbalik ha susūngun. Na, dayn ha sabab sin hinduꞌ nila yan, amu in bukun bunnal, in kaibanan tau nalawaꞌ na in pangandul nila ha Almasi. 19 Sumagawaꞌ in manga bunnal tuud Almasihin, amu in napīꞌ sin Tuhan, hīnang biyaꞌ sapantun papagan mahugut sin bāy niya, diꞌ da marā sin panghinduꞌ sin manga tau yan. In papagan yan siyusulatan niya sin manga lapal kabtangan, amu in tandaꞌ sin siya in tagdapu sin bāy. Biyaꞌ ha ini in siyulat: “Asal kaingatan sin Tuhan bang hinda hisiyu tuud in sukuꞌ niya,” iban, “Hisiyu-siyu in imiyan sukuꞌ siya sin Tuhan, subay siya diꞌ huminang sin unu-unu mangīꞌ.”

20 Kaingatan mu, Timuti, in manga bāy sin tau dayahan, bāy dakulaꞌ, panyap sin katān kapanyapan biyaꞌ na sin manga kakaunan iban luluunan ginis-ginisan. In kaibanan kapanyapan hīnang dayn ha bulawan iban pilak. In kaibanan isab hīnang dayn ha kahuy iban lupaꞌ. Na, in kaibanan kapanyapan mahalgaꞌ, hikapaglagi ha manga pakaradjaan dakulaꞌ, ampa in kaibanan maluhay da diꞌ da hikapaglagi ha pakaradjaan dakulaꞌ. 21 Na, biyaꞌ ha yan in hantang sin kitaniyu Almasihin. Hisiyu-siyu in lumawak dayn ha manga kangīan nasabbut ku yan, hikapaglagi siya ha manga pakaradjaan dakulaꞌ, sabab in siya suchi iban hikapaglagi tuud siya sin Panghuꞌ niya, iban sakap sadja siya hipaglagi ha unu-unu hinang marayaw.

22 Lawak kaw dayn ha manga napsu mangīꞌ, amu in mawmu kanapsuhan sin manga bataꞌ-baꞌgu, sagawaꞌ amu in tuyui in unu-unu makarā kaymu pa hinang mabuntul, pa hinang makapahugut sin īman mu, makapakusug sin kasi-lasa mu, iban makarihil kasulutan kaymu iban sin manga pagkahi mu agad ha Almasi Panghuꞌ natuꞌ, amu in manga tau tulid in atay. 23 Ayaw kaw tuud lumamud ha manga pasualan karupangan (sin manga tau way panghāti marayaw sin hinduꞌ kasabunnalan). Asal kaingatan mu da in manga yan mahinang sadja parsababan sin pagkalu. 24 In tau (biyaꞌ kātuꞌ), daraakun sin Tuhan, subay diꞌ magkālu iban sin hisiyu-siyu na. Subay kita marayaw ha tau katān, iban subay kita marayaw iban masabal manghinduꞌ ha manga tau. 25 Bang awn manga tau sumaggaꞌ sin hinduꞌ kasabunnalan, ampa baytaan ta sila sin kasāan nila, subay mahanunut in bichara ta. Sabab kalu-kalu da isab in manga tau yan dihilan sin Tuhan dān magtawbat sin manga kasāan nahinang nila, iban mabulat na in atay nila pasal sin hinduꞌ kasabunnalan. 26 Lāgiꞌ makasayu na sila, iban makapaguy na sila dayn ha kawasa sin Iblis, amu in nakabanyagaꞌ iban nagdaak kanila huminang sin kabayaan niya.

3

In Addat sin Manga Tau ha Waktu Susūngun

1 Ini in tumtuma tuud. Ha waktu masuuk na in kahinapusan sin masa ha dunya, lumanduꞌ na in kasigpitan sin manga tau. 2 In kamatauran sin manga tau, way na dugaing piyaparuli bang bukun baran nila, iban numapsu na tuud sila ha pilak. Umabbu na tuud in manga tau, iban tumaas in atay nila. Masūb sila mamung sin manga hikakangīꞌ atay sin kaibanan nila, iban diꞌ na sila magꞌaddat ha mawmaas nila. Diꞌ sila magsarang-sukul sin dayaw atawa tabang kiyarihil kanila, iban diꞌ na sila magmabugaꞌ ha Tuhan. 3 Wayruun luuy nila ha pagkahi nila, iban diꞌ sila mabayaꞌ magsulut iban sin tau narā nila nagsaggaꞌ. Magbichara sila sin manga puting hikakangīꞌ ha kaibanan nila. Diꞌ sila makahawid sin bayaꞌ iban napsu nila, iban biyaꞌ sila sattuwa talun landuꞌ in ngīꞌ kasuddahan. Marugal sila ha unu-unu marayaw. 4 Panipu sila. Magtūy nila hinangun in unu-unu kabayaan nila ha diꞌ magpikil sin ha ulihan. Makalanduꞌ in taas sin atay nila, iban malabi tuud in bayaꞌ nila maglami-lami sadja dayn sin maghinang sin tudju pa Tuhan. 5 Bunnal isab magꞌagama sila, sagawaꞌ diꞌ nila agarun in daakan sin Tuhan, amu in makapinda sin lawm atay nila. Lawak kaw dayn ha manga tau biyaꞌ ha yan.

6 Karnaꞌ in kaibanan kanila madtu pa kabāyan sin manga tau manghinduꞌ sin hinduꞌ makarā pa kalawngan. Na, marā nila in manga kababaihan bukun tutug in pikilan, amu in miyumugaꞌ pasal sin manga dusa nila iban narā-rā sin hawa-napsu nila ginis-ginisan. 7 In manga babai ini dumungug sadja ha hisiyu-siyu manghinduꞌ kanila, sagawaꞌ diꞌ nila masilang in hinduꞌ kasabunnalan iban bukun. 8 In manga tau ini, amu in nanghinduꞌ sin makarā pa kalawngan biyaꞌ da tuud sin addat hinda Jannis kay Jambis, amu in simulang kan Musa sin timpu nakauna yadtu. In manga tau ini simulang sin hinduꞌ kasabunnalan. Bingkuk iban sāꞌ in pamikil nila, iban bukun bunnal in īman nila. 9 Sumagawaꞌ in manga kahinangan nila yan diꞌ da humabaꞌ, sabab bukun malugay kaingatan da sin tau katān sin in sila dupang. Biyaꞌ da hādtu isab in nanjari kan Jannis iban Jambis.

Manga Kahinapusan Hinduꞌ hi Paul kan Timuti

10 Sagawaꞌ, in ikaw kaingatan mu in hinduꞌ ku, in addat palangay ku iban sin maksud ku. Kaingatan mu da isab sin bang biyaꞌ diin in īman ku, in kasabal iban kasi-lasa ku ha manga tau, iban sin pagsandal ku sin unu-unu katān haggut-pasuꞌ kimugdan kākuꞌ. 11 Iban kiyaingatan mu da in kapinjalaan iban kabinsanaan kiyananaman ku duun ha dāira Antiyuk, iban ha Ikuni, iban duun ha Listara. Tantu, kiyaingatan mu in kapinjalaan, amu in sangat masakit kiyalabayan ku, sumagawaꞌ dayn ha tabang kākuꞌ hi Panghuꞌ Īsa walaꞌ aku nagmula dayn ha katān kabinsanaan yan. 12 Walaꞌ da kaw isab naawam, Utuꞌ, sin in katān tau hisiyu-siyu na in mabayaꞌ magpabuntul sin hinang niya magad tuud ha aturan sin kiyatakdil ha manga tau himahambuuk ha Panghuꞌ Īsa Almasi, asal lumabay sadja kapinjalaan. 13 Malayngkan in manga tau isinarkaꞌ, iban manga tau mangangakkal, kumaruk na in kahinangan nila. Mataud tau in marupang nila karnaꞌ, in sila yan isab narupang (sin Saytan Puntukan). 14 Ampa in ikaw, Timuti, pataptapa in pagparachaya mu ha manga kasabunnalan kiyahinduꞌ kaymu amu in kiyahagad mu tuud, sabab na kaingatan mu da isab bang hisiyu in manga nanghinduꞌ kaymu. 15 Lāgiꞌ dayn ha kabataꞌ-bataꞌ mu asal kaw kiyahinduan na sin katān luun ha lawm Kitab, amu in nakapalawm sin panghāti mu. Na, dayn duun nakabāk kaw kalappasan, sabab sin pangandul mu ha Panghuꞌ Īsa Almasi. 16 In katān luun sin lawm Kitab naug dayn ha Tuhan. Dakulaꞌ tuud in kapunyahan niya yan, sabab amu yan in manghinduꞌ sin kasabunnalan dayn ha Tuhan, iban amu in manglāng iban magpabuntul sin manga kasāan. Lāgiꞌ amu yan in manghinduꞌ sin addat-palangay marayaw iban mabuntul. 17 Na, bang agarun sin manga tau, amu in daraakun sin Tuhan, in manga kiyasulat ha lawm Kitab, na jumukup in ingat kapandayan nila, iban sakap sila huminang sin katān hinang marayaw.

4

1 Na, bihaun yari awn daakan ku kaymu. Ibut-ibut tuud agara in daakan ini, sabab hi Īsa Almasi magbabalik mari pa dunya mamarinta. In daakan ku ini kaymu, Tuhan in saksiꞌ iban hi Īsa Almasi, amu in manghukum ha mānusiyaꞌ katān, buhiꞌ na ka atawa patay ha adlaw mahuli. 2 Ini in daakan ku kaymu. Pamahalayakan in Parman sin Tuhan pa manga tau, iban tuyuꞌ kaw tuud magnasīhat kanila, minsan kuꞌnu-kuꞌnu waktu, mabayaꞌ na ka sila dumungug atawa diꞌ. Dāhun mu sila magkahagad kan Īsa. Bang awn manga tau nakahinang sin bukun mabuntul, baytai iban pagꞌamahi sila sin kasāan nila. Bang awn manga tau mahukaꞌ in pangandul nila pa Tuhan, hindui sila bat kumusug in pangandul sin lawm atay nila. Ayaw tuud lawaa in pasinsiya mu ha salugay mu nanghihinduꞌ ha manga tau. 3 Amu yan in daakan ku kaymu, sabab maabut da in waktu mataud na tau in diꞌ magad sin hinduꞌ kasabunnalan, sagawaꞌ amuna in agarun nila in unu-unu makasulut sin kabayaan nila. Maglibutan na sila manglawag sin manga guru, amu in sasukuꞌ sin manghinduꞌ kanila sin makasulut sin pangdungug nila. 4 Diꞌ sila dumungug sin hinduꞌ kasabunnalan, sumagawaꞌ amu in kahagarun nila in suysuy hinang-hinang. 5 Sumagawaꞌ in ikaw, Timuti, subay mahantap in pamikil mu, minsan unu-unu na in kahālan kimugdan kaymu. Sandali in unu-unu kasigpitan. Patattapa in pikilan mu ha hinang pagpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pasal hi Īsa Almasi. Puspusa tuud in dayaw sin paghinang mu sin unu-unu katān daakan sin Tuhan kaymu.

6 Ampa in aku dimatung na in waktu hitukbal ku na in ginhawa-baran ku pa Tuhan. Masuuk na aku manaykud dayn ha dunya. 7 Bang biyaꞌ sapantun naglumbaꞌ nagdagan, in aku nagtuyuꞌ tuud dimagan. Naragan ku in katihabaan sin paglumbaan sampay ku naabut in jangkaan. Way tuud aku kiyarapatan sin Tuhan ha pasal sin daakan kiyapangandul niya kākuꞌ. 8 Na, bihaun yadtu nagtatagad kākuꞌ in tungbas sin manga hinang ku marayaw, amu in tungbas hirihil kākuꞌ ha adlaw mahuli sin Panghuꞌ Īsa Almasi, amu in manghuhukum mabuntul. Lāgiꞌ bukun sadja isab aku in tungbasan niya marayaw, sagawaꞌ sampay da isab in manga tau katān malasa kaniya amu in nagtatagad sin adlaw pagbalik niya.

Manga Kahinapusan Hilalaungan

9 Mahuli dayn duun, tuyuꞌ kaw, Timuti, mari kākuꞌ ha masamut ini. 10 Karnaꞌ binīn na aku hi Dimas. Yadtu na siya piya dāira Tisalunika, karnaꞌ narā na siya sin ligut sin dunya. Hi Kiriskis yadtu na piya Galatiya. Iban hi Titus yadtu na piya Dalmati. 11 Amura hi Lukas in iban ku dī. Kawaa ampa mu paagara hi Markus bang kaw mari, sabab kagunahan ku siya. Makatabang siya kākuꞌ ha hinang ku. 12 In hi Tikikus, yadtu ku diyaak pa dāira Ipisus. 13 Bang kaw mari dāha in badjuꞌ ku pagsuꞌlugun ku ha waktu mahaggut, amu in binīn ku kan Karpus ditun ha hulaꞌ Turuas. Damikkiyan dāha in manga sulat liyulūn, labi awla na in manga sulat mahargaꞌ kākuꞌ, amu in siyusulat ha pais hayup.*

14 Nakamula tuud kākuꞌ in hinang hi Iskandal, amu in mananasal basiꞌ, sumagawaꞌ Tuhan na in tumungbas ha tau yan, amu tungbas tumūp ha hinang niya. 15 Halliꞌ kaw tuud dayn ha tau yan, sabab in siya yan simusulang tuud sin katān piyanghinduꞌ ta.

16 Ha tagnaꞌ ku narā pa paghukuman, dimaawa sin tuntut kākuꞌ, wayruun minsan hambuuk bagay ku in dimapit kākuꞌ. Piyasāran nila aku. Mura-murahan bang mayan sila ampunun sin Tuhan sin nahinang nila yan! 17 Sagawaꞌ, minsan nila aku piyasāran, hi Panghuꞌ Īsa walaꞌ nagpasād kākuꞌ. Tiyabang niya aku dīhilan kusug, ha supaya ku hikapamahalayak in daakan niya katān pa manga tau bukun Yahudi. Iban piyuas niya aku dayn ha hukuman, amu in dumihil kamatay kākuꞌ. 18 Tantu lappasun da aku sin Panghuꞌ Īsa dayn ha unu-unu katān makarā pa kangīan, ampa niya aku dāhun pa surgaꞌ, amu in hulaꞌ piyagsusultanan niya. Kaniya in katān kalagguan iban kasanglitan kasaumulan. Amin.

Pagpasampay sin Salam-Duwaa

19 Mahuli dayn duun, pasampayan in salam-duwaa ku madtu kan Pirisila iban hi Akili, iban da isab pa manga tau ha lawman hi Unisipurus. 20 Hi Irastus yatun pa nagpabīn ha dāira Kurintu, ampa in hi Turupimus binīn ku ha Militus sabab nāsakit siya. 21 Pagtuyuꞌ kaw tuud mari ha bukun pa waktu mahaggut in hulaꞌ.

Hipapasampay da isab hinda Ubulus, Puddin, Linus iban hi Kalawda in salam-duwaa nila kaymu. Damikkiyan magpasampay da isab sin salam-duwaa nila kaymu in katān taymanghud ta Almasihin dī ha ini.

22 Mura-murahan bang mayan taptap ha lawm atay mu hi Panghuꞌ Īsa. Mura-murahan bang mayan diꞌ magbugtuꞌ in tulung-tabang sin Tuhan kaniyu katān.

Wassalam.

* 4:13 4:13 Dugaing tuud in dagbus iban kahinang sin manga būk iban pagsulatan sin tau ha waktu nakauna. Dugaing dayn ha manga būk iban kātas pagꞌusalun sin tau bihaun.

TITUS

1

2

3

SULAT KAN TITUS

TITUS

Pahāti

Ini in sulat hi Paul kan Titus. In hi Titus hambuuk tau Girik amu in napaagad hi Paul nagparachaya ha Almasi. (Kitaa ha bāb 1, ayat 4) In siya tabang da isab hi Paul ha hinang niya magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi. Siya in kiyabugsuan hi Paul magꞌūhan tumabang ha manga Almasihin ha hulaꞌ Kiriti.

Muna-muna hipatum-tum hi Paul kan Titus in pasal sin manga addat-mangaddat, amu in subay pakayun sin manga tau magnakuraꞌ ha manga Almasihin. Hikaruwa niya hinduan hi Paul hi Titus bang biyaꞌ diin in kaagi niya manghinduꞌ ha manga tau-maas, usug iban babai, ha manga usug bataꞌ-baꞌgu iban ha manga īpun. (In manga babai-maas amu in manghinduꞌ ha manga babai bataꞌ-baꞌgu). Ha hinapusan sin sulat ini hinduan hi Paul hi Titus pasal sin manga addat iban kawl-piil matūp ha manga Almasihin.

1

In Salam-duwaa hi Paul

1 In sulat ini naug dayn kākuꞌ, hi Paul, hambuuk īpun sin Tuhan lāgiꞌ kiyawakilan hi Īsa Almasi. In aku ini napīꞌ kiyawakilan hi Panghuꞌ Īsa Almasi, tumabang magpasūng sin īman sin manga mānusiyaꞌ napīꞌ sin Tuhan sukuꞌ niya, ha supaya nila kaingatan in hinduꞌ kasabunnalan, amu in dumā kanila magad ha kabayaan sin Tuhan. 2 In hinduꞌ kasabunnalan ini, amu in puun sabab hangkan kitaniyu manghuwat-huwat sin kabuhiꞌ salama-lama, amu in kiyajanjiꞌ sin Tuhan kātuꞌniyu ha walaꞌ pa napaawn in dunya ini. Na, in Tuhan diꞌ magputing. 3 Pagꞌabut sin waktu giyagantaꞌ niya, piyanaug niya na in Baytaꞌ Marayaw magpaingat pasal sin janjiꞌ niya ini. Na, manjari aku in kiyapangandulan magpamahalayak sin baytaꞌ ini dayn ha daakan sin Tuhan, amu in manglalappas kātuꞌniyu.

4 Manjari, in sulat ini hipasampay mari kan Titus. In ikaw biyaꞌ na tuud sin anak ku luggiyaꞌ, karnaꞌ aku in nakarā kaymu nagparachaya ha Almasi. Sibuꞌ tuud in piyagparachayahan iban piyangandulan ta.

Mura-murahan bang mayan kaw dihilan tulung-tabang iban kasannyangan sin lawm atay kaagi sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, iban hi Īsa Almasi, amu in manglalappas kātuꞌniyu.

In Hinang hi Titus ha Kiriti

5 Na, in sabab hangkan ta kaw binīn ha pūꞌ Kiriti, ha supaya mu maparayaw in unu-unu na, amu in walaꞌ pa nahinang, iban ha supaya kaw makapagpīꞌ sin manga tau hinangun magtau-maas ha manga tau agad kan Īsa ha manga kakawm-kawman. Tumtuma in hinduꞌ ku kaymu ha pasal sin pagpīꞌ sin manga tau-maas. 6 In tau pīun mu magtau-maas, subay amu in tau wayruun kabaakan ngīꞌ kaniya, iban hambuuk da in asawa niya. In manga anak niya subay nagpaparachaya kan Īsa, iban walaꞌ kiyababaytaꞌ bulaug atawa diꞌ magkahagad ha hinduꞌ. 7 Karnaꞌ pagga in tau mapīꞌ magnakuraꞌ, amuna in papagnakuraun sin Tuhan ha manga tau sukuꞌ sin Almasi, na in tau yan subay wayruun kabaakan ngīꞌ kaniya. Subay siya bukun mataas magdā sin baran niya iban bukun mapasuꞌ in pagꞌatay. Lāgiꞌ subay siya bukun maghihilu, bukun mamiminasa, iban subay siya bukun manapsu ha pilak. 8 Subay siya maasip iban maparuli ha manga tau makakawn pa bāy niya, iban subay siya hambuuk tau, amu in mabayaꞌ sadja huminang sin hikarayaw ha kaibanan niya. Subay mahantap in pamikil niya, iban subay siya mabuntul. Subay siya makasulut ha Tuhan, iban subay siya maingat humawid sin hawa-napsu niya. 9 Subay niya gunggungan in hinduꞌ, amu in kapangandulan in kasabunnalan niya, iban magkugdan iban sin hinduꞌ bakas na kiyahinduꞌ, ha supaya marā niya in manga tau mangandul ha hinduꞌ kasabunnalan, iban kabaytaan niya in kasāan sin manga tau kimukuntara sin hinduꞌ yan.

10 Karnaꞌ mataud tau in diꞌ magkahagad sin hinduꞌ kasabunnalan, labi awla na in manga tau bakas agad ha agama Yahudi, amu in imiyan subay agarun in addat pasal pagꞌislam. Na, in manga sila yan mangdupang sadja, sabab manghinduꞌ sila sin way kapūsan. 11 Na, subay tuud pahundungun in simud sin manga tau magbibichara biyaꞌ ha yan, sabab awn na manga tau narā nila pa kalawngan. Sampay sin manga anak-asawa iban sin lahasiyaꞌ sin manga tau ini nalapay da isab narā pa kalawngan. In sila yan manghinduꞌ sin bukun mapatut hipanghinduꞌ, sabab sīn in piyupuhung nila. 12 Awn hambuuk tau talus hangka-bangsa nila, bangsa Kiriti, in nakabichara ha pasal sin manga pagkahi niya. Laung niya, “In bangsa Kiriti ini amuna in bangsa asal putingan, jīlakaꞌ, dahal, iban lisuan.” 13 Na, in bichara sin tau yan bunnal. Hangkan in manga tau Kiriti yan, subay mu tuud pagꞌamahan, tudluan sin ngīꞌ addat nila, ha supaya dumayaw in pagparachaya nila ha hinduꞌ sabunnal tuud, 14 iban ha supaya sila diꞌ na mayan kumahagad sin manga suysuy bukun bunnal piyanghinduꞌ sin manga Yahudi, iban bat sila diꞌ na magad sin manga daakan naug dayn ha manga tau simulak sin hinduꞌ kasabunnalan. 15 In unu-unu katān dī ha dunya maitung halal sin manga tau suchi in lawm atay nila, sumagawaꞌ in manga tau bukun suchi in lawm atay nila, iban diꞌ magkahagad sin hinduꞌ kasabunnalan, wayruun unu-unu in maitung nila halal, sabab sammal in lawm pamikil nila iban diꞌ nila kaingatan silangun in mangīꞌ dayn ha marayaw. 16 Laung sin manga tau yan, in sila miyamagad tuud ha Tuhan, sagawaꞌ in hinang nila diꞌ magꞌagad iban sin bichara nila yan. Makabunsi tuud in manga hinang nila. Simusulang sadja sila sin hinduꞌ kasabunnalan dayn ha Tuhan, hangkan way dapat nila huminang sin unu-unu marayaw.

2

Manga Hinduꞌ Hikarayaw sin Manga Tau

1 Sumagawaꞌ in ikaw, subay in hipanghinduꞌ mu magꞌagad iban sin hinduꞌ mabuntul, amu in hikarayaw ha manga tau. 2 Hindui in manga maas usug sin subay nila tangkaan in manga napsu makakangīꞌ kanila. Subay in addat nila addat tau maas, amu in maingat pagꞌaddatan sin manga tau, iban subay mahantap in pamikil nila. Subay mahugut tuud in pagparachaya nila ha Almasi, iban subay sila malasa ha pagkahi nila mānusiyaꞌ iban subay sila masabal iban mahugut in īman nila, minsan unu-unu na in kabinsanaan kumugdan kanila.

3 Subay biyaꞌ da isab ha yan in pamanduꞌ mu ha manga maas babai. In addat nila subay matūp ha babai amu in makasulut pa Tuhan. Pandui sila sin subay diꞌ manglimut ha tau. Subay sila bukun magꞌiinum sin makahilu. Subay sila magpiil sin marayaw amu in mahinang suntuan marayaw, 4 ha supaya in manga babai bataꞌ-baꞌgu makasingud kanila bang biyaꞌ diin in pagkasi-lasa ha bana iban manga anak nila. 5 Iban bat sila kahinduan sin subay mahantap in pamikil nila, iban subay wayruun ngīꞌ sin kawl-piil iban pamikil nila. Subay sila maupiksaꞌ tuud sin manga hinang ha lawm bāy, iban subay sila magpatibabaꞌ iban magkahagad ha manga bana nila. Na, bang nila maagad in manga hinduꞌ yan, na wayruun na mabichara pa mangīꞌ sin manga tau pasal sin panghinduꞌ natuꞌ, amu in baytaꞌ naug dayn ha Tuhan.

6 Damikkiyan tuyuꞌ kaw manghinduꞌ ha manga usug bataꞌ-baꞌgu magpahantap sin pamikil nila. 7 Manjari, in ikaw parayawa tuud in addat mu iban sin hinang mu katān, ha supaya kaw mahinang suntuan pa marayaw sin manga panāiban mu. Bang kaw maghinduꞌ subay tuud ihilas sin atay mu, ha way puhungun mu unu-unu, iban subay matuyuꞌ iban matutug in pikilan mu manghinduꞌ. 8 Unu-unu na in hihinduꞌ mu, subay mabuntul ha diꞌ masaway sin tau kaibanan, ha supaya sumipug in manga tau simasaggaꞌ kātuꞌ, sabab way kabaakan nila mangīꞌ hikabichara kātuꞌ.

9 Hindui in manga īpun agad kan Īsa sin subay sila magkahagad tuud ha manga tagꞌīpun kanila, iban huminang sin unu-unu makasulut ha tagꞌīpun kanila. Subay sila diꞌ sumambung sumaggaꞌ sin kabayaan sin tagꞌīpun kanila. 10 Iban subay sila diꞌ manakaw sin unu-unu sin tagꞌīpun kanila, sumagawaꞌ subay nila piyakikitaꞌ sadja dayn ha hinang nila marayaw sin in sila mabuntul iban kapangandulan tuud. Na bang biyaꞌ ha yan in addat sin manga īpun, in unu-unu katān hinang nila makarihil kalagguan ha panghinduꞌ pasal sin Tuhan manglalappas kātuꞌniyu.

11 Na, hangkan aku nanghinduꞌ biyaꞌ ha yan sabab bihaun napanyataꞌ na tuud in kasi-lasa sin Tuhan, ha supaya malappas in mānusiyaꞌ katān dayn ha murkaꞌ sin Tuhan. 12 Sakali in kasi-lasa sin Tuhan, amu in manghinduꞌ kātuꞌniyu mamutawan dayn ha manga hinang mangīꞌ pa Tuhan iban sin hawa-napsu magdunya sadja. Lāgiꞌ hinduan kitaniyu magpahantap sin pamikil taniyu, magpabuntul sin addat-tabīat taniyu, iban manghinduꞌ kātuꞌniyu maghinang sin unu-unu makasulut ha Tuhan, ha salugay taniyu dī ha dunya 13 nagtatagad sin hiyuhulat-hulat natuꞌ, amu in kakuyagan sin waktu pagpanyataꞌ mari kātuꞌniyu sin katān kawasa iban sahaya sin Tuhan sangat kawasa iban manglalappas kātuꞌniyu hi Īsa Almasi. 14 Līllaꞌ hi Īsa Almasi in duguꞌ-nyawa niya sabab-karnaꞌ taniyu, ha supaya kitaniyu makapuas dayn ha manga katān hinang mangīꞌ, iban ha supaya kitaniyu masuchi, matūp mahinang manga tau sukuꞌ niya sadja, iban mahinang manga tau matuyuꞌ tuud huminang sin marayaw.

15 Na subay bihayan in hihinduꞌ mu ha manga tau, Titus. Pakitaan tuud in katān kawasa mu bang kaw manghinduꞌ iban magpabuntul sin manga kasāan nila. Ayaw kaw magpasād babaꞌ-babaun sin hisiyu-siyu na tau.

3

In Manga Addat Subay Pakayun sin manga Almasihin

1 Patumtuman ha manga tau agad kan Īsa duun ha yan sin subay sila magꞌaddat iban magkahagad ha parinta iban ha daakan sin manga tau kaput saraꞌ. Iban subay sila sakap sadja huminang sin unu-unu marayaw. 2 Hindui sila sin subay sila diꞌ magbichara sin unu-unu hikakangīꞌ ha hisiyu-siyu na tau. Gām mayan subay sila mapamagayun iban bukun pangangalu. Lāgiꞌ subay sila mahanunut, diꞌ magbungis ha katān tau.

3 Sabab in kitaniyu Almasihin sukuꞌ sin Almasi, subay mapinda na in addat-palangay taniyu. In tagnaꞌ yadtu, in kitaniyu way pikilan iban diꞌ magkakahagad ha unu-unu saraꞌ iban daakan. In pikilan taniyu harap sadja pa kasāan. Iyaagad iban diyurūlan natuꞌ tuud in katān ginisan hawa-napsu iban kabayaan natuꞌ. Lāgiꞌ dayn katagnaꞌ asal kitaniyu mangīꞌ iban maiggil. Mabunsi kitaniyu ha pagkahi natuꞌ. Damikkiyan in pagkahi taniyu mabunsi da isab kātuꞌniyu. 4 Sumagawaꞌ piyanyataꞌ mayan sin Tuhan manglalappas kātuꞌniyu in kasi-lasa iban dayaw niya ha mānusiyaꞌ, 5 in kitaniyu liyappas niya dayn ha kamulahan. Liyappas niya kitaniyu, bukun sabab awn nahinang natuꞌ marayaw, sagawaꞌ dayn ha pasal sin luuy niya kātuꞌniyu. Hangkan piyatulunan niya kitaniyu sin Rū sin Tuhan, amu in manuchi sin lawm pikilan iban atay taniyu, lāgiꞌ maminda sin asal addat-palangay taniyu. In kitaniyu mabiyaꞌ hantang baꞌgu piyagꞌanak. 6 Dayn ha pasal sin manga nahinang hi Īsa Almasi amu in manglalappas kātuꞌniyu, na labi-manglabi in karayawan makawaꞌ natuꞌ dayn ha Rū sin Tuhan piyatulun sin Tuhan kātuꞌniyu. 7 Hangkan kitaniyu piyatulunan Rū sin Tuhan ha supaya dayn ha sabab sin lasa sin Tuhan, in kitaniyu itungun na sin Tuhan mabuntul, biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa iban kapusakaan na kitaniyu sin kabuhiꞌ salama-lama, amu in asal hiyuhuwat-huwat natuꞌ. 8 Na in katān kiyabichara ku yan, bunnal.

Na, in kabayaan ku tuyuan mu tuud hihinduꞌ in manga parakalaꞌ kiyabichara ku yan, ha supaya in manga tau nagpaparachaya ha Tuhan makapikil sadja magparuli huminang sin unu-unu marayaw. In manga parakalaꞌ yan bukun sadja hāt marayaw, sagawaꞌ hikatabang da isab ha manga tau kaibanan.

9 Sumagawaꞌ ayaw kaw lumamud magjawab pasal sin manga karupangan iban magꞌusul sin manga kangān-ngānan sin manga kamaasan. Ayaw kaw lumamud maglugat iban magkālu pasal sin saraꞌ agama binīn hi Nabi Musa, sabab in manga lugat yan way da kapūsan iban way kapunyahan. 10 Na, in tau amu in makatagnaꞌ sin paglugat iban pagkalu, subay mu lāngun iban hinduan. Bang diꞌ magkahagad lāngi magbalik. Na, bang isaban niya da in hinang niya, na ayaw na kaw magparuli kaniya. 11 Na, kaingatan mu da isab sin in tau biyaꞌ ha yan bingkuk in atay iban pikilan niya. In manga hinang niya mangīꞌ, amuna in magpakitaꞌ sin in siya nagdusa.

Kahinapusan Himumūngan hi Paul

12 Manjari Titus, bang dumatung na mawn hi Altimas atawa hi Tikikus, hisiyu-siyu na in hikaparā ku mawn ha duwangka-tau ini, tuyuꞌ kaw kadtu pa dāira Nikupulis bat kitaniyu magbāk duun, karnaꞌ napikil ku humantiꞌ duun ha salugay timpu mahaggut pa in hulaꞌ. 13 Tabangi tuud hi Apullus iban hi Sinas, amu in abugaw bang sila tumulak na dayn duun kaniyu, iban paruliha tuud in katān kagunahan nila. 14 Hindui in manga panāiban taniyu agad ha Almasi sin subay sila isab magparuli tuud maghinang marayaw iban magꞌusaha, bat supaya awn kabuhianan nila, iban makatabang sin kagunahan sin kaibanan. Na, bang nila yan diꞌ hinangun, na wayruun kapunyahan nila.

15 Na, mahuli dayn duun in manga panāiban ku katān dī nagpasampay sin salam-duwaa nila kaymu. Damikkiyan pasampayan in salam-duwaa namuꞌ pa manga bagay natuꞌ tuud nagpaparachaya ha Almasi.

Mura-murahan bang mayan in kamu katān dihilan tulung-tabang sin Tuhan.

Wassalam.

PILIMUN

SULAT KAN PILIMUN

PILIMUN

Pahāti

Ini in sulat hi Paul kan Pilimun. Hi Pilimun hambuuk Almasihin balkanan ha hulaꞌ Kulussa. Siya in tagꞌīpun kan Unisimus, amu in miyaguy dayn kaniya. Sakali in hi Unisimus nakapagbāk kay Paul ha saꞌbu hi Paul najijīl. Na, napaagad hi Paul hi Unisimus nagparachaya kan Īsa Almasi. Pagga hi Pilimun hambuuk da isab Almasihin, piyangayuꞌ hi Paul kaniya hipamaap hi Unisimus, iban hipataymaꞌ magbalik pa lawm bāy niya, bukun sadja sabab in siya hambuuk īpun hi Pilimun, sagawaꞌ in siya pagkahi niya na Almasihin.

1

In Salam-duwaa hi Paul

1 In sulat ini naug dayn kākuꞌ hi Paul, yari najijīl sabab sin pagbawgbug ku kan Īsa Almasi. Iban naug da isab dayn kan Timuti, hambuuk taymanghud natuꞌ agad ha Almasi.

In sulat ini hipasampay mawn kaymu Pilimun. In ikaw hambuuk bagay namuꞌ kalasahan iban panāiban namuꞌ namamawgbug sin daakan sin Almasi. 2 Damikkiyan in sulat ini, hipasampay da isab mawn pa taymanghud namuꞌ babai Almasihin, hi Apiya iban hi Alkipus, amu in hambuuk panāiban namuꞌ nagbuluk-binasa tuud nagpasaplag sin daakan sin Almasi. Lāgiꞌ in sulat ini, Pilimun, harap da isab mawn pa katān tau agad ha Almasi, amu in magtitipun mangarap pa Tuhan duun ha bāy mu.

3 Mura-murahan bang mayan kamu dihilan tulung-tabang iban kasannyangan atay sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, iban sin Panghuꞌ natuꞌ, Īsa Almasi.

Pasal sin Kasi-lasa hi Pilimun iban Pangandul niya ha Almasi.

4 Pilimun, taymanghud ku, siyasabbut ta sadja kaw ha sakahabaꞌ ku mangarap pa Tuhan, iban magsarang-sukul aku pa Tuhan ha pasal mu, 5 sabab kiyabaytaan aku pasal sin kasi-lasa mu ha katān tau sukuꞌ sin Tuhan, iban sin pangandul mu kan Panghuꞌ Īsa. 6 Piyapangayuꞌ ku duwaa pa Tuhan bang mayan in paghambuuk namuꞌ iban ikaw, karnaꞌ sin pagparachaya natuꞌ ha Almasi, makatabang magpasūng sin panghāti natuꞌ sin katān karayawan dumatung pa kātuꞌniyu ha lawm ukuman sin Almasi. 7 Makuyag tuud aku taymanghud ku, pagꞌingat ku sin kasi-lasa mu ha pagkahi mu Almasihin. Lāgiꞌ dimayaw tuud in parasahan ku pagꞌingat ku sin tiyatabangan mu in manga pagkahi mu Almasihin dayn ha kasigpitan nila.

Hipamaap hi Paul hi Unisimus kan Pilimun

8 Na, hangkan dayn ha sabab yan, matawakkal aku dumaak kaymu huminang sin unu in subay hinangun mu. Lāgiꞌ awn kapatutan ku dayn ha Almasi dumaak kaymu. 9 Sagawaꞌ diꞌ aku umuldin kaymu, sabab malasa aku kaymu. Gām mayan mangayuꞌ aku tabang kaymu. In aku ini maas na. Lāgiꞌ ha bihaun, yari aku najijīl, sabab-karnaꞌ sin pagbawgbug ku ha Almasi. 10 Hangkan mangayuꞌ aku tabang kaymu pasal hi Unisimus, amu in nahinang ku na biyaꞌ anak. Narā ku siya miyagad ha Almasi ha saꞌbu ku ha lawm jīl, hangkan nahinang aku biyaꞌ amaꞌ niya. 11 Ha waktu limabay in hi Unisimus way guna kaymu, sagawaꞌ bihaun magkagunahan na kita kaniya.

12 Na, yari ku na siya piyabalik kaymu. In siya ini amuna in bigi-jantung ku, landuꞌ kalasahan ku. 13 In kabayaan ku tuud, diꞌ na siya makaīg dayn kākuꞌ ha salugay ku dī ha lawm jīl, ha supaya siya in mahinang gantiꞌ mu tumabang dī kākuꞌ. In aku ini najīl, sabab-karnaꞌ sin pagmahalayak ku sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi. 14 Sumagawaꞌ diꞌ aku lumugus kaymu bang mu diꞌ kabayaan. In kabayaan ku tumabang kaw kākuꞌ dayn ha kūg-bayaꞌ mu. Hangkan diꞌ aku huminang sin unu-unu, bang mu diꞌ da kabayaan.

15 Bang aku in tumaliꞌ, awn maksud sin Tuhan hangkan in daraakun mu hi Unisimus biyutas dayn kaymu. Biyutas siya dayꞌ-dayꞌ ha supaya bang siya makabalik na, diꞌ na kamu mabutas kasaumulan. 16 Na, bihaun in siya bukun na sadja hāt īpun mu, sagawaꞌ malabi na siya dayn ha hambuuk īpun, karnaꞌ bihaun in siya nahinang na hambuuk taymanghud kalasahan, sabab sibuꞌ na kitaniyu nangangandul ha Almasi. Landuꞌ tuud siya mahalgaꞌ kākuꞌ. Na, ha pikil ku, labi pa tuud siya mahalgaꞌ kaymu, sabab in siya īpun mu. Lāgiꞌ bihaun, piyapagtaymanghud na kamu sin Tuhan, sabab sibuꞌ na kamu nangangandul ha Panghuꞌ Īsa.

17 Na, hangkan bang aku nīyat mu da hambuuk panāiban mu, asipa tuud hi Unisimus biyaꞌ sin pagꞌasip mu kākuꞌ. 18 Bang awn narusa niya kaymu, atawa awn utang niya kaymu, unu-unu na, atasan ku. Aku in magbayad. 19 Aku hi Paul, baran ku tuud in sumulat ha ini. Magbayad aku kaymu. Saꞌ ha pikil ku, Pilimun, minsan ku diꞌ na hipatumtum kaymu in buddi nahinang ku kaymu, karnaꞌ dayn ha paghinduꞌ ku naawn in kalappasan mu dayn ha Almasi. 20 Na, hangkan, taymanghud ku, mangayuꞌ tuud aku sin tulung kaymu, karnaꞌ sin paghambuuk ta agad ha Panghuꞌ Īsa. Parayawa in lawm atay ku, sabab in kita nahahambuuk sukuꞌ sin Almasi.

21 Na, hiparā ku in sulat ini kaymu, sabab kaingatan ku sin hirūl mu kākuꞌ in piyangayuꞌ ku. Lāgiꞌ kiyaiingatan ku sin labi pa in tabang hirihil mu dayn ha piyangayuꞌ ku.

22 Iban awn pa isab pangayuun ku kaymu. Sakapi aku asal hambuuk bilik duun kaniyu, sabab kalu-kalu hirūl sin Tuhan in piyapangayuꞌ sin kamu katān, in aku makakawn kaniyu.

Kahinapusan Hilalaungan hi Paul

23 Na, mahuli dayn duun in hi Pappras, amu in yari da isab iban ku najijīl sabab-karnaꞌ sin pagbawgbug niya kan Īsa Almasi, magpasampay sin salam-duwaa niya kaymu. 24 Damikkiyan magpasampay da isab sin salam-duwaa nila kaymu hinda Markus, Aristarkus, Dimas iban Lukas. In sila ini manga panāiban ku nagpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi.

25 Mura-murahan bang mayan in kamu katān dihilan tulung-tabang sin Panghuꞌ natuꞌ, Īsa Almasi.

Wassalam.

HIBRANI

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

SULAT PA MANGA HIBRANI

HIBRANI

Pahāti

In sulat ini diꞌ matantu bang hisiyu tuud in nagsulat, sagawaꞌ kaingatan dayn ha luun sin sulat ini, sin hisiyu-siyu na in tagsulatan ha ini. In pasampayan niya manga Yahudi, amu in nimananam kasigpitan iban kabinsanaan pasal sin pagꞌagad nila ha Almasi. Hangkan biyaꞌ agun-agun nila na butawanan in pagꞌagad nila ha Almasi. Na, in maksud sin sulat ini tumabang magpahugut sin parachaya iban pangandul sin manga Almasihin kan Īsa Almasi. In baytaꞌ ha lawm sulat ini magpaingat sin in katān kiyabaytaꞌ pasal hi Īsa Almasi tantu tuud bunnal, lāgiꞌ duun na kaniya tumubtub in unu-unu katān kabayaan sin Tuhan hipaingat ha manga mānusiyaꞌ.

1

In Nagpasampay sin Parman sin Tuhan amuna in Anak Tuhan

1 Manjari, sin masa nakauna yadtu, nakamataud in Tuhan nagparman pa manga kaapuꞌ-apuan natuꞌ naug dayn ha manga nabi, lāgiꞌ mataud in ginisan sin dān pagpasampay sin Parman niya. 2 Sagawaꞌ ha masa bihaun, amu in tagnaan na sin kahinapusan sin masa natuꞌ, in nagpasampay sin Parman sin Tuhan mari kātuꞌniyu, amuna in Anak Tuhan. Siya da isab in nagpapanjari sin katilingkal ālam iban sin katān luun niya dayn ha kabayaan sin Tuhan. Lāgiꞌ in unu-unu katān ha katilingkal ālam asal kiyapusakaꞌ kaniya sin Tuhan. 3 Duun kaniya kakitaan in sahaya iban sipat sin Tuhan, karnaꞌ in siya iban Tuhan magsibuꞌ tuud. Siya da isab in tagkaputan sin katilingkal ālam, iban dayn ha sabab sin kusug sin kawasa sin Parman kapagbayaan niya in unu-unu katān ha katilingkal ālam. Iban pagꞌubus niya mayan hīnang in dān sin hikaampun sin manga dusa sin mānusiyaꞌ, nagbalik na siya pa surgaꞌ, ampa siya limingkud ha dapit pa tuu sin Tuhan amu in sangat-kawasa, karnaꞌ kiyabugsuꞌ na kaniya sin Tuhan in kawasa magbayaꞌ ha unu-unu katān.

Labi tuud Makawasa hi Īsa Almasi dayn ha Manga Malāikat

4 Na, labi tuud makawasa in Anak Tuhan dayn ha manga malāikat, sabab minsan sadja in gulalan kaniya sin Tuhan labi mataas dayn ha gulalan ha manga malāikat. 5 Karnaꞌ walaꞌ in Tuhan nakapagparman pa manga malāikat niya sin biyaꞌ ha ini amu agi,

“In ikaw Anak ku.

Iban bihaun aku na in Amaꞌ mu.”

Damikkiyan walaꞌ da isab in Tuhan nakapagparman sin pasal ini ha tungud sin hisiyu-siyu na malāikat, amu agi,

“In aku Amaꞌ mu,

iban in ikaw Anak ku.”

Sagawaꞌ in Tuhan nagparman ha yan pa amu in Anak niya. 6 Lāgiꞌ marayꞌ mayan palahilun sin Tuhan pa dunya in Anak niya amu in sangat-kawasa, nagparman siya pa manga malāikat, amu agi,

“In kamu katān manga malāikat ku subay sumumba kaniya.”

7 Sagawaꞌ ha pasal sin manga malāikat, biyaꞌ ha ini in Parman sin Tuhan, amu agi,

“In manga malāikat daraakun ku sadja,

miyamagad sadja sin daakan ku biyaꞌ sin hangin iban kāyu.”

8 Samantaraꞌ ha pasal sin amu in Anak niya, ini in kiyaparman sin Tuhan, amu agi,

“In pagsultan mu, ya Tuhan, tumatas kasaumulan.

Mabuntul tuud in pamarinta mu ha manga tau.

9 In kabayaan mu in unu-unu mabuntul, iban marugal kaw ha unu-unu mangīꞌ.

Na, hangkan dīhilan kaw sin Tuhan mu kakuyagan iban kalagguan, amu in labi tuud dayn sin dīhil niya ha manga panāiban mu.”

10 Nagparman pa isab in Tuhan pa amu in Anak niya, amu agi,

“Ikaw, Panghuꞌ, in nagpapanjari sin dunya

iban sin katilingkal ālam dayn ha panagnaan. Ikaw da in naghinang, way dugaing.

11 In dunya iban ālam ha susūngun malanyap da, sagawaꞌ in ikaw diꞌ mapinda kasaumulan.

Biyaꞌ da sila sin tamungun dumaan, diꞌ na kalagihan.

12 Hibugit mu na in manga yan biyaꞌ sapantun tamungun daan,

ampa mu gantian sin baꞌgu.

Sagawaꞌ in ikaw diꞌ magkapinda,

iban wayruun kahinapusan sin kabuhiꞌ mu.”

13 In Tuhan walaꞌ tuud nakapagparman pa hisiyu-siyu na malāikat biyaꞌ sin kiyaparman niya ha amu in Anak niya, amu agi,

“Lingkud kaw dī ha dapit pa tuu ku

sampay ku daugun in katān kimukuntara kaymu.

Mahinang sila biyaꞌ paggigiikan sin siki mu.”

14 Na, pagga biyaꞌ ha yan, unu in manga malāikat? Na, in manga malāikat, daraakun sadja sin Tuhan. Diꞌ sila kakitaan, sagawaꞌ sila in naraak sin Tuhan tumabang ha manga tau katān amu in makataymaꞌ sin kalappasan dayn ha Tuhan.

2

In Kalappasan Dakulaꞌ

1 Na, pagga bihādtu in kusug sin kawasa sin Almasi, na subay taniyu pahugutun tuud in pagkahagad natuꞌ sin baytaꞌ kasabunnalan diyungug natuꞌ pasal sin Almasi ha supaya kitaniyu diꞌ marā simihaꞌ pa dugaing. 2 Karnaꞌ in saraꞌ, amu in baytaꞌ piyasampay sin manga malāikat pa manga kamaasan natuꞌ sin timpu nakauna yadtu, mattan tuud bunnal, sabab hisiyu-siyu in walaꞌ miyagad atawa nagkahagad, piyaratungan sila kasiksaan tūp ha nahinang nila mangīꞌ. 3 Na, hangkan biyaꞌ diin in kapaguy natuꞌ dayn ha kasiksaan bang taniyu pasāran na in kalappasan dakulaꞌ? Baran tuud sin Panghuꞌ Īsa in tagnaꞌ nagpamahalayak sin pasal kalappasan. Pagꞌubus in manga nakarungug kaniya amu isab in nagpaingat iban nagpakitaꞌ kātuꞌniyu sin kasabunnalan sin baytaꞌ niya. 4 Damikkiyan, in Tuhan simaksiꞌ da isab sin bunnal in baytaꞌ yan, sabab in manga tau nagpamahalayak sin baytaꞌ yan, dīhilan niya barakat huminang sin manga hinang makainu-inu iban muꞌjijat ginis-ginisan, amu in tandaꞌ sin kasabunnalan. Iban dayn ha kahandak niya piyatulunan niya sila sin Rū niya, amu in dimihil ingat iban kusug kanila.

Almasi in Dumā kātuꞌ pa Kalappasan

5 Biyaꞌ na sin nasabbut ku kaniyu, bang baꞌguhun na sin Tuhan in dunya ini biyaꞌ sin iyampa piyapanjari, na mānusiyaꞌ in dihilan sin Tuhan kawasa makapagbayaꞌ ha lawm sin dunya yan, bukun manga malāikat. 6 Karnaꞌ kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

“Ya Tuhan, maytaꞌ bahaꞌ piyaparuli mu tuud in mānusiyaꞌ,

iban malabi tuud sila ha lawm atay mu, malayngkan, in sila mānusiyaꞌ sadja?

7 In tagnaꞌ piyapanjari mu in mānusiyaꞌ mababaꞌ dayn ha manga malāikat, sagawaꞌ hangkarayꞌ da.

Ubus ampa mu sila dīhilan kasanglitan iban kalagguan.

8 Lāgiꞌ mānusiyaꞌ in dihilan mu kapatutan magbayaꞌ ha unu-unu katān.”

Na, amu yan in kiyabaytaꞌ ha Kitab sin in mānusiyaꞌ dihilan sin Tuhan kapatutan magbayaꞌ ha unu-unu katān. Wayruun in diꞌ niya kapagbayaan. Sagawaꞌ ha bihaun diꞌ natuꞌ pa kakitaan in mānusiyaꞌ makapagbayaꞌ ha unu-unu katān. 9 Malayngkan, minsan biyaꞌ ha yan, in baytaꞌ yan timagnaꞌ na nagmakbul duun kan Īsa. Karnaꞌ limahil mayan hi Īsa pa dunya miyabaꞌ siya hangkarayꞌ dayn ha manga malāikat, ha supaya dayn ha sabab sin lasa sin Tuhan ha mānusiyaꞌ, in siya subay lumabay kabinsanaan iban mapatay ha pasalan sin mānusiyaꞌ katān. Na, bihaun kaingatan natuꞌ kiyarihilan na siya sin Tuhan kasanglitan iban kalagguan, sabab sin kamatay liyabayan niya.

10 Mapatut tuud in hīnang sin Tuhan, amu in nagpapanjari iban makapagbayaꞌ ha unu-unu katān, sin piyalabay niya kabinsanaan hi Īsa, ha supaya magmakbul na tuud in kiyamaksud sin Tuhan kaniya manglappas ha manga mānusiyaꞌ. Karnaꞌ dayn ha sabab sin hinang hi Īsa, mataud mānusiyaꞌ in mahinang anak sin Tuhan iban makasāw sin kasanglitan iban kalagguan niya, karnaꞌ hi Īsa in dumā kanila pa kalappasan. 11 Lāgiꞌ suchihun hi Īsa in manga mānusiyaꞌ dayn ha manga dusa nila. Na, in manga tau masuchi niya maghangka-Amaꞌ na iban siya. Hangkan diꞌ hi Īsa masipug umiyan sin in sila taymanghud niya. 12 Biyaꞌ na sin agi hi Īsa ha Tuhan ha lawm Kitab, laung niya,

“Baytaan ku in manga taymanghud ku sin pasal nahinang mu,

iban pudjihun ta kaw duun ha pagtipunan nila.”

13 Iban pagga hi Īsa mānusiyaꞌ biyaꞌ kātuꞌniyu, imiyan siya, laung niya,

“In aku mangandul tuud ha Tuhan.”

Iban laung niya pa isab,

“Yari aku iban sin pagkahi ku anak sin Tuhan, amu in piyangandul niya kākuꞌ.”

14 Na, pagga in manga piyagꞌiyan hi Īsa anak sin Tuhan, manga mānusiyaꞌ da, amu in magkamatay, na nagbaran mānusiyaꞌ hi Īsa, ha supaya in kajarihanan niya mabiyaꞌ da tuud sin manga mānusiyaꞌ. Hīnang niya in biyaꞌ ha yan ha supaya siya makalabay kamatay, karnaꞌ dayn ha sabab sin kamatay niya daugun niya in kawasa sin Iblis, amu in nakarā kamatay pa manga mānusiyaꞌ. 15 Na, dayn ha sabab sin nahinang niya yan, natabang niya iban naīg niya in bugaꞌ sin manga tau mapatay. Sabab in kamatay amuna in kiyabubugaan sin manga tau salugay nila buhiꞌ, hangkan biyaꞌ sila sin sapantun kiyahuhukutan sin bugaꞌ nila. 16 Na, matampal tuud isab sin bukun manga malāikat in tiyabang hi Īsa. Sagawaꞌ biyaꞌ na sin kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab, amu agi, “Tabangun niya in manga mānusiyaꞌ, amu in biyaꞌ sin īman hi Ibrahim.” 17 Na, in hāti niya subay hi Īsa mabiyaꞌ tuud sin kajarihanan sin kitaniyu pagkahi niya mānusiyaꞌ bat niya kalabayan in unu-unu katān kabinsanaan labayan sin manga mānusiyaꞌ. Subay yan kalabayan niya ha supaya siya mahinang Imam Dakulaꞌ magsuluhan kātuꞌniyu pa Tuhan ha supaya in dusa sin manga mānusiyaꞌ ampunun sin Tuhan. Kapangandulan siya iban maulung siya ha manga mānusiyaꞌ. 18 Na, bihaun makatabang na siya ha manga tau, amu in nasasasat himinang sin mangīꞌ, sabab in siya baran niya nakalabay na nasasat iban nabinsanaꞌ.

3

Labi Mataas in Kawasa hi Īsa dayn kan Musa

1 Na, hangkan manga taymanghud ku Almasihin, amu in napīꞌ da isab sin Tuhan sukuꞌ niya, kannala niyu tuud in pasal hi Īsa. In siya piyakari kātuꞌniyu sin Tuhan, mahinang Imam Dakulaꞌ sin agama biyabawgbugan taniyu. 2 Iyagad niya tuud hīnang in katān daakan kaniya sin Tuhan, amu in nagdaak kaniya huminang ha yan. Biyaꞌ da isab kan Musa in kataꞌgu niya maghinang sin diyaakan kaniya sin Tuhan magparuli ha manga tau napīꞌ niya sukuꞌ, amu in biyaꞌ sapantun bāy hiyulaan sin Tuhan. 3 Sumagawaꞌ labi mataas in kawasa hi Īsa dayn kan Musa. Bang ta hidalil ha paghinang bāy, labi bantug in naghinang sin bāy dayn sin bāy hīnang niya. Na, damikkiyan hi Īsa labi tuud in kalagguan niya dayn kan Musa. 4 Na, kaingatan taniyu sin in katān bāy awn sadja taghinangan kaniya, sagawaꞌ Tuhan in taghinangan sin unu-unu katān. 5 Na, in hi Musa, hambuuk daraakun mataꞌgu ha hinang diyaakan kaniya sin Tuhan iban biyaytaꞌ niya in manga hibaytaꞌ sin Tuhan ha susūngun. 6 Sagawaꞌ in Almasi bukun sadja daraakun. Siya in tagkaputan sin Bāy sin Tuhan, sabab in siya amuna in Anak Tuhan. Mataꞌgu siya ha hinang diyaakan kaniya sin Tuhan. Na, in kitaniyu agad ha Almasi amuna in biyaꞌ bāy niya bang kitaniyu matawakkal iban maisug mangandul ha manga kiyajanjiꞌ sin Almasi kātuꞌniyu amu in hiyuhuwat-huwat natuꞌ.

In Kamulahan sin Manga Tau diꞌ Magparachaya

7 Hangkan subay kitaniyu mamanduga sin baytaꞌ sin Rū sin Tuhan siyulat ha lawm Kitab, amu agi,

“Bang niyu karungugan ha adlaw ini in suwara sin Tuhan,

8 ayaw kamu sumingud ha manga kaapuꞌ-apuan niyu yadtu, amu in nagmatugas iban simulang sin kabayaan sin Tuhan.

Karnaꞌ ha waktu sila duun ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan piyanulay-sulayan nila in kawasa sin Tuhan.”

9 “Duun nila siyulayan iban diyustaꞌ in kawasa ku,” amu agi sin Tuhan,

“minsan da kītaꞌ nila na in tulung-tabang ku kanila ha lawm kaꞌpatan tahun.

10 Hangkan dimugal tuud aku ha manga tau yadtu

iban nakaparman aku, laung ku, ‘In manga tau ini masi-masi harap pa dugaing in atay nila

iban diꞌ sila makay sin addat-tabīat diyaakan ku kanila.’

11 Diyugalan aku sartaꞌ nakasubali aku, laung ku, ‘Diꞌ na tuud sila makasūd pa lawm hulaꞌ tiyatagama ku kanila, amu in masannyang paghulaan nila!’ ”

12 Na, subay kamu maayad tuud, manga taymanghud ku, ha supaya kamu diꞌ mahinang biyaꞌ sin manga tau sin masa yadtu. Adakalaꞌ awn duun kaniyu mangīꞌ in pikilan iban diꞌ magkahagad sartaꞌ simihaꞌ dayn ha Tuhan, amu in way kahinapusan niya. 13 Na, biyaꞌ ha ini in hinangun niyu ha salugay awn pa waktu niyu dumungug sin suwara sin Tuhan pasal sin kalappasan niyu. Pagtabang-tiyabangi kamu manghinduꞌ pakaniya-pakaniya dayn ha adlaw pa adlaw, ha supaya way minsan hambuuk kaniyu in kaakkalan marā sin sasat huminang sin mangīꞌ, iban magmatugas diꞌ magad ha daakan sin Tuhan. 14 Karnaꞌ in kitaniyu katān amuna in panāiban sin Almasi bang natuꞌ gunggungan iban bawgbugan in pangandul natuꞌ kaniya dayn ha panagnaan sampay pa kahinapusan.

15 Amu ini in kiyabaytaꞌ ha lawm sin Kitab,

“Bang niyu karungugan in suwara sin Tuhan ha adlaw ini,

ayaw kamu sumingud ha manga kaapuꞌ-apuan niyu yadtu,

amu in nagmatugas iban simulang sin kabayaan sin Tuhan.”

16 Hisiyu taꞌ in manga tau nasabbut ini, amu in nakarungug sin suwara sin Tuhan, sagawaꞌ walaꞌ nagkahagad kaniya? Na, sila na yan in manga tau amu in piyagnakuraan hi Musa, diyā minīg dayn ha Misir. 17 Lāgiꞌ hisiyu taꞌ in manga tau piyagmurkaan sin Tuhan ha lawm kaꞌpatan tahun, bang bukun amu in manga tau nagdusa kaniya sartaꞌ miyatay pasal sin dusa nila didtu ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan. 18 Iban hisiyu taꞌ in kiyugdan sin subali sin Tuhan, amu in laung niya, “Diꞌ na tuud sila makasūd pa lawm hulaꞌ tiyatagama ku kanila, amu in masannyang paghulaan nila.”? Tantu in kiyugdan sin subali sin Tuhan amuna in manga tau simulang kaniya. 19 Na, kaingatan natuꞌ in sabab bang maytaꞌ sila walaꞌ nakasūd pa hulaꞌ kiyajanjiꞌ kanila sin Tuhan, sabab walaꞌ sila nagparachaya kaniya.

4

Awn Kasannyangan Kiyajanjiꞌ sin Tuhan ha Manga Tau Sukuꞌ Niya

1 Na, bihaun kitaniyu na isab in tiyukbalan sin Tuhan janjiꞌ niya pasūrun pa lawm kasannyangan amu in piyagꞌiyan niya. Hangkan subay kitaniyu maayad ha supaya wayruun kātuꞌniyu in makabīn diꞌ makaagad sumūd pa lawm kasannyangan kiyajanjiꞌ sin Tuhan. 2 Karnaꞌ in kitaniyu nakarungug da isab sin Baytaꞌ Marayaw amu in bakas diyungug sin manga kaapuꞌ-apuan natuꞌ sin masa nakauna yadtu. Diyungug nila in baytaꞌ dayn ha Tuhan, sagawaꞌ wayruun karayawan nakawaꞌ nila, sabab pagdungug nila ha ini walaꞌ sila nagparachaya iban nagkahagad. 3 Na, in kitaniyu amu in magparachaya makasūd pa kasannyangan kiyajanjiꞌ sin Tuhan. Sumagawaꞌ in manga diꞌ magparachaya, diꞌ makasūd, pasal biyaꞌ na sin kiyabaytaꞌ sin Tuhan, amu agi,

“Diyugalan aku sartaꞌ nakasubali aku, laung ku,

‘Diꞌ na tuud sila makasūd pa hulaꞌ tiyagama ku kanila, amu in masannyang paghulaan nila!’ ”

Namung in Tuhan biyaꞌ ha yan, bukun pasal bat walaꞌ pa naawn in hulaꞌ piyagꞌiyan niya yan. Bukun tuud yan in puun-sabab, pasal in hulaꞌ yan asal naawn dayn ha tagnaꞌ pa kapapanjari sin Tuhan sin dunya. 4 Kiyaiingatan natuꞌ sin asal naawn in hulaꞌ kiyajanjiꞌ sin Tuhan, pasal awn kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi, “Ha hikapitu sin adlaw in Tuhan himundung na dayn ha hinang niya sabab naubus niya na piyapanjari in katān.” 5 Sagawaꞌ minsan bihādtu, in manga tau amu in walaꞌ nagkahagad ha Tuhan, walaꞌ da nakasūd pa hulaꞌ kiyajanjiꞌ kanila sin Tuhan, sabab biyalikan sin Tuhan in kiyapamung niya, amu agi, “Diꞌ tuud sila makasūd pa lawm hulaꞌ tiyatagama ku kanila, amu in masannyang nila paghulaan.”

6 Malayngkan minsan bihādtu, walaꞌ nagbaluba in janjiꞌ sin Tuhan ha manga mānusiyaꞌ. Pagga in manga tau amu in nakarungug muna sin Baytaꞌ Marayaw, walaꞌ nakasūd pa hulaꞌ kiyajanjiꞌ sin Tuhan kanila, sabab walaꞌ sila nagparachaya kaniya, na ha susūngun awn da isab manga tau pasūrun sin Tuhan pa lawm hulaꞌ masannyang paghulaan amu in kiyajanjiꞌ niya. 7 Na, in pasal yan kaingatan natuꞌ sabab in Tuhan dimihil na isab waktu ha manga tau tumaymaꞌ sin janjiꞌ niya, lāgiꞌ in waktu yan amuna in bihaun. Hangkan nakalabay mayan bukun na pila tahun in masa sin manga tau, amu in walaꞌ nagparachaya ha Tuhan, piyapamung sin Tuhan kan Daud in bichara niya, amu in kiyasulat ha lawm Kitab bakas ku na nasabbut kaniyu, amu agi,

“Bang niyu karungugan in suwara sin Tuhan ha adlaw ini,

ayaw kamu magmatugas sadja.”

8 Na, dayn ha ini kaingatan taniyu sin in hulaꞌ piyagdāhan hi Yussaꞌ ha manga tau sin masa yadtu, bukun amu in hulaꞌ kiyajanjiꞌ sin Tuhan kanila, amu in masannyang nila paghulaan. Pasal bang amuna yan in hulaꞌ kiyajanjiꞌ sin Tuhan, na tantu diꞌ niya na sabbutun magbalik in janjiꞌ niya. 9 Na, pagga biyaꞌ ha yan in hāl niya, in hāti niya masi pa awn lugal sin manga tau sukuꞌ sin Tuhan sumūd pa lawm hulaꞌ, amu in masannyang nila paghulaan iban Tuhan, biyaꞌ sin kasannyangan sin Tuhan ha hikapitu sin adlaw pagꞌubus niya nagpapanjari sin unu-unu katān. 10 Karnaꞌ hisiyu-siyu in makasūd pa lawm hulaꞌ masannyang kiyajanjiꞌ sin Tuhan, in siya yan sumannyang na dayn ha unu-unu hinang niya, biyaꞌ da isab sin kasannyangan sin Tuhan naubus niya mayan piyapanjari in unu-unu katān. 11 Hangkan subay kitaniyu tumuyuꞌ tuud magad sin dān sin hikasūd natuꞌ pa lawm hulaꞌ masannyang yan, ha supaya wayruun dayn kātuꞌ minsan hambuuk in mahinang biyaꞌ sin manga tau sin masa yadtu, amu in walaꞌ nakasūd pa hulaꞌ kiyajanjiꞌ sin Tuhan kanila pasal kulang in parachaya iban īman nila kaniya.

12 In Parman sin Tuhan amu in puunan sin kabuhiꞌ salama-lama, landuꞌ makusug humūp pa lawm atay iban nyawa sin tau. Biyaꞌ yan sapantun sin pakukus duwa sulab niya, sagawaꞌ labi pa mahayt dayn ha pakukus. Lumagbas yan dayn ha luluatan sampay pa sumsum sin ginhawa-baran sin mānusiyaꞌ. Hangkan in Parman sin Tuhan, amu in makapaingat iban makapatampal sin unu-unu katān ha lawm pikilan iban atay sin mānusiyaꞌ. 13 Na, lāgiꞌ wayruun unu-unu in hikatapuk dayn ha Tuhan sabab kaingatan niya tuud marayaw in unu-unu na mayan pasal sin manga katān piyapanjari niya. Iban ha susūngun subay in kitaniyu katān mamaytaꞌ kaniya sin katān nahinang iban napikil natuꞌ.

Hi Īsa in Imam Dakulaꞌ Makawasa

14 Pagga in Imam natuꞌ Dakulaꞌ, Imam makawasa, amuna hi Īsa, amu in Anak Tuhan, lāgiꞌ yadtu na siya nagbalik pa haddarat sin Tuhan, hangkan subay natuꞌ pakusugun iban pahugutun in pagparachaya natuꞌ kaniya. 15 Karnaꞌ in hi Īsa, amu in Imam natuꞌ Dakulaꞌ, maulung kātuꞌniyu pasal kiyaiingatan niya in kitaniyu mānusiyaꞌ maguyaꞌ in pamaranan iban pangatayan. Hangkan niya ini kaingatan pasal in siya bakas dī ha dunya nagbaran mānusiyaꞌ, lāgiꞌ kiyalabayan niya in ginisan sasat biyaꞌ sin manga sasat magdatung pa kātuꞌniyu mānusiyaꞌ, sagawaꞌ in siya walaꞌ narā sin sasat sin saytan. 16 Na, hangkan, pagga siya in Imam natuꞌ Dakulaꞌ, subay natuꞌ lawaun in bugaꞌ natuꞌ sumuuk pa haddarat sin Tuhan, amu in puunan sin katān tulung-tabang. Duun taniyu kananaman in ulung niya kātuꞌniyu, lāgiꞌ kabaakan in tulung-tabang niya ha waktu taniyu magkagunahan.

5

1 Na, hisiyu-siyu in tau hinangun Imam Dakulaꞌ sin bangsa Yahudi, pīun siya dayn ha manga tau pagkahi niya. Ampa in tau mahinang Imam Dakulaꞌ amuna in mahinang suluhan sin manga tau pa Tuhan. Siya in huminang sin manga lalabutan iban hayup pagkulbanan sin manga tau pa Tuhan, ha supaya ampunun sin Tuhan in dusa sin manga tau. 2 Na, pagga in Imam Dakulaꞌ mānusiyaꞌ da isab datungan lamma, na maingat siya humanunut ha manga tau wayruun panghāti nila iban amu in simisihaꞌ dayn ha dān tudju pa Tuhan. 3 Iban dayn ha sabab mānusiyaꞌ da isab siya, amu in magpakahinang sadja kasāan, na subay da isab siya tumukbal sin hayup pagkulbanan, bukun sadja ha tungud sin dusa sin manga tau, sagawaꞌ sampay da isab ha tungud sin dusa niya.

4 Wayruun tau in makapagbayaꞌ mahinang siya Imam Dakulaꞌ, karnaꞌ Tuhan in magpīꞌ sin tau dihilan niya sin kalagguan yan iban sin kawasa yan biyaꞌ kan Harun, amu in napīꞌ niya Imam Dakulaꞌ sin timpu nakauna yadtu. 5 Damikkiyan, in hi Īsa walaꞌ dimihil kalagguan pa baran niya mahinang siya Imam Dakulaꞌ. Sagawaꞌ nagparman in Tuhan kaniya, amu agi,

“In ikaw Anak ku.

Iban dayn ha adlaw ini, in aku amuna in Amaꞌ mu.”

6 Iban kiyabaytaꞌ pa isab ha ayat dugaing sin in Tuhan namung sin biyaꞌ ha ini, amu agi,

“Ikaw na in mahinang imam suluhan,

umurul sin limpaꞌ siki hi Malkisadik. Iban kasaumulan kaw magꞌimam suluhan.”

7 Ha waktu dī pa hi Īsa ha dunya, masuhul magtangis tuud siya bang siya mangayuꞌ na duwaa iban junjung pa Tuhan, amu in makalappas kaniya dayn ha kamatay. Diyungug sin Tuhan in pagpangayuꞌ niya duwaa, sabab mababaꞌ in pangatayan niya, lāgiꞌ nagmamabugaꞌ tuud siya pa Tuhan. 8 Malayngkan minsan siya Anak Tuhan, limabay da isab siya kabinsanaan, amu in nakahinduꞌ kaniya bang biyaꞌ diin tuud in pagkahagad ha Tuhan. 9 Na, natikmud niya mayan hīnang in katān daakan kaniya sin Tuhan, siya na in nahinang manglalappas ha tau katān amu in magparachaya kaniya. Iban siya in dumihil kanila kabuhiꞌ salama-lama. 10 Lāgiꞌ siya in hīnang sin Tuhan Imam Dakulaꞌ biyaꞌ sin pagꞌimam hi Malkisadik.

In Īman Subay Gunggungan

11 Iban mataud pa in kabayaan ku hipamung ha pasal sin kahālan ini, sagawaꞌ mahunit ini hibaytaꞌ kaniyu pasal bukun na marayaw in panghāti niyu. 12 Na, in tūp niya, in kamu yan manghinduꞌ na pa kaibanan sin manga kiyaingatan niyu, sabab malugay na kamu miyamagad kan Īsa. Sagawaꞌ in kamu yan masi subay hinduan sin undang-undang pasal sin baytaꞌ dayn ha Tuhan, sabab walaꞌ niyu pa yan kiyahātihan tuud, karnaꞌ in kamu yan biyaꞌ sapantun manga bataꞌ-bataꞌ asibiꞌ, amu in nagdururuꞌ pa, iban diꞌ pa makakaun sin kakaun matugas. (Hāti niya in kamu yan diꞌ pa makahāti sin hinduꞌ malawm.) 13 Na, hisiyu-siyu in biyaꞌ bataꞌ-bataꞌ, amu in diꞌ pa makakaun sin unu-unu matugas dugaing dayn ha gatas, na in hāti niya, in siya yan biyaꞌ da isab hambuuk bataꞌ-bataꞌ, amu in diꞌ pa maingat magpabuntul sin hinang niya, pasal kulang pa in panghāti niya sin mangīꞌ iban marayaw. 14 Hangkan bang ta hidalil ha pagkaun, in kakaun matugas, amu in hinduꞌ malawm, sukuꞌ sadja sin manga tau, amu in makusug in pangandul pa Tuhan, lāgiꞌ maingat iban biyaksa na sumilang sin mangīꞌ iban marayaw.

6

1 Na, hangkan (pagga kitaniyu malugay na Almasihin), subay natuꞌ hisūng in pagpangadjiꞌ natuꞌ pasal sin Almasi. Subay natuꞌ pangadjiun na in manga hinduꞌ malawm, bukun dumuun na sadja kitaniyu ha bakas natuꞌ na napangadjiꞌ, amu in manga undang-undang sin hinduꞌ pasal sin Almasi. Diꞌ natuꞌ na kagunahan pangadjiun magbalik in manga hinduꞌ biyaꞌ na sin paglawak dayn ha manga hinang way kapūsan, amu in diꞌ makarā kātuꞌ pa kalappasan iban pasal sin pagparachaya pa Tuhan. 2 Lāgiꞌ kiyaiingatan natuꞌ na in hinduꞌ pasal sin pagsuchi amu in pagꞌayl iban pagliguꞌ iban pasal sin pagdupun ha ū sin tau pangayuan duwaa pa Tuhan bang mayan hūpun sin Rū sin Tuhan. Damikkiyan kaingatan natuꞌ da isab in hinduꞌ pasal sin pagbuhiꞌ magbalik ha manga patay iban sin hukuman ha adlaw mahuli, amu in diꞌ na mapinda kasaumulan. 3 Hangkan subay natuꞌ hisūng in pagpangadjiꞌ natuꞌ pasal sin Almasi. Na, amu yan in hinangun natuꞌ bang dumūl da in Tuhan.

4 Karnaꞌ in manga tau, amu in namutawan sin īman nila ha Almasi, kahunitan na magtawbat magbalik sin dusa nila. Pasal bakas na kiyarihilan sin Tuhan kasawahan in panghāti nila. Kiyananaman nila na in karayawan kiyarihil kanila sin Tuhan biyaꞌ sin karayawan ha surgaꞌ, iban bakas na sila hiyūp sin Rū sin Tuhan. 5 Iban bakas nila kiyapamintangan in karayawan sin Parman sin Tuhan, iban kītaꞌ nila na in kusug sin kawasa sin Tuhan, amu in magmattan na tuud ha masa susūngun. 6 Malayngkan minsan nila kiyaingatan na in katān yan, biyutawanan nila da in īman nila ha Almasi. Na, in manga tau biyaꞌ ha yan, way na dān nila magtawbat magbalik sin dusa nila, sabab dayn ha pasal sin nahinang nila yan, biyaꞌ nila da liyansang nagbalik pa usuk in amu in Anak Tuhan iban hīnaꞌ ha katauran sin tau.

7 Na, bang ta dalilun in mānusiyaꞌ pa hambuuk lupaꞌ piyagꞌuumahan, biyaꞌ ha ini in hantang niya. Apabila in lupaꞌ sin uma yan mawmu hiyuhūp sin ulan, in pananum ha lupaꞌ yan tumubuꞌ iban magbunga marayaw, amu in hikapagguna iban hikarayaw parasahan sin tagdapu. Damikkiyan, in tau amu in magpahūp sin Parman sin Tuhan pa lawm pamikil iban atay niya, tartantu marayaw sadja in hinang niya iban anugharaan tuud siya sin Tuhan. 8 Sumagawaꞌ bang in lupaꞌ yan tiyutubuan sadja sin manga sagbut iban lukut lappas, na in lupaꞌ yan wayruun guna niya iban matūp daꞌpugan sin kāyu. Damikkiyan in tau amu in diꞌ magparuli iban magkahagad sin daakan sin Almasi, pagmurkaan siya sin Tuhan iban masiksaꞌ siya ha adlaw mahuli.

9 Na, malayngkan, manga bagay ku kakasihan, minsan isab aku nagbichara biyaꞌ ha yan, natatantu ku da isab sin bukun biyaꞌ ha yan in palangay niyu. Kiyaiingatan ku sin mahugut in īman niyu iban marayaw in hinang niyu. Na, in yan amuna in tandaꞌ sin awn na kalappasan niyu. 10 In Tuhan mabuntul tuud. Diꞌ niya kalupahan in manga nahinang niyu marayaw, atawa in lasa niyu kaniya, amu in piyakitaꞌ niyu kaagi sin pagtabang niyu ha manga pagkahi niyu Almasihin sampay pa bihaun. 11 Na, hangkan in kabayaan namuꞌ tuud, diꞌ mabugtuꞌ in tuyuꞌ sin pakaniya-pakaniya kaniyu magad ha hinduꞌ sin Almasi ha salugay niyu buhiꞌ, ha supaya magmakbul in iyaangut niyu dayn ha Tuhan. 12 In kabayaan namuꞌ, diꞌ kamu maglisuꞌ-lisuꞌ, sagawaꞌ in kabayaan namuꞌ mabiyaꞌ kamu sin manga tau amu in makusug in parachaya iban pangandul, lāgiꞌ siyandalan nila in katān haggut-pasuꞌ. Hangkan matabuk nila in kiyajanjiꞌ sin Tuhan kanila.

Tantu Agarun sin Tuhan in Janjiꞌ Niya

13 Na, yari in hambuuk tandaꞌ sin kasabunnalan sin pamung yan. Ha masa nakauna yadtu awn kiyajanjiꞌ sin Tuhan kan Ibrahim. Sartaꞌ simapa siya dayn ha ngān niya tuud, karnaꞌ wayruun na unu-unu masabbut niya mataas pa dayn ha ngān niya, sin makbulun niya tuud in kiyajanjiꞌ niya. 14 Nagparman in Tuhan, amu agi. “Ini in janjiꞌ ku kaymu. Dihilan ta kaw tuud karayawan iban pataurun ku in manga panubuꞌ mu.” 15 Hi Ibrahim walaꞌ siyumu nagtagad sin janjiꞌ sin Tuhan. Hangkan natabuk niya in katān kiyajanjiꞌ sin Tuhan kaniya. 16 In addat sin manga tau bang sila sumapa, sumabbut sila ngān sin Tuhan, amu in mataas dayn ha unu-unu katān. Na, bang ngān sin Tuhan na in masabbut, in unu-unu parakalaꞌ humatul na. 17 Na, mabayaꞌ isab hipahāti tuud marayaw sin Tuhan pa manga tau kiyajanjian niya, sin diꞌ niya tuud pindahan in namaksud niya hinangun. Hangkan siyapahan niya dayn ha ngān niya in janjiꞌ niya. 18 Na, in janjiꞌ iban sapa sin Tuhan tantu tuud diꞌ mapinda sabab in Tuhan diꞌ tuud magputing. Hangkan in kitaniyu amu in simangdul sin baran natuꞌ pa Tuhan, kumusug in huwat-huwat natuꞌ ha janjiꞌ hirihil niya kātuꞌniyu. 19-20 Bang ibārat bahudjiꞌ atawa sāw, in huwat-huwat natuꞌ ha janjiꞌ sin Tuhan awn na siyagnatan niya mahugut. Way kapiligruhan, sabab in siyagnatan sin huwat-huwat natuꞌ amuna in hi Īsa. Lāgiꞌ in siya yadtu na miyuna dayn kātuꞌniyu pa surgaꞌ ha haddarat sin Tuhan, sumapāat kātuꞌniyu dayn ha manga dusa taniyu. In pagkadtu niya pa surgaꞌ pa haddarat sin Tuhan biyaꞌ sapantun sin pagsūd sin imam Yahudi pa lawm bilik landuꞌ tuud suchi amu tiyatamingan sin kurtina marakmul. Na, hi Īsa na in Imam Dakulaꞌ, magsuluhan kātuꞌniyu pa Tuhan biyaꞌ sin bakas hīnang hi Malkisadik sin timpu nakauna yadtu, iban siya na in magꞌimam suluhan kasaumulan.

7

Hi Imam Malkisadik

1 In hi Malkisadik ini amu in sultan sin hulaꞌ Salam sin masa nakauna yadtu iban amu in Imam Dakulaꞌ nagsuluhan ha manga tau pa Tuhan Mahatinggi. Manjari hambuuk waktu diyaug hi Ibrahim nagbunuꞌ in (upat) sultan kuntara niya. Sakali pagꞌuwiꞌ niya dayn ha pagbunuan, biyāk siya hi Malkisadik sartaꞌ piyangayuan siya duwaa pa Tuhan kaagi hi Malkisadik. 2 Na, imungsud siya jakat kan Malkisadik, hargaꞌ hangka-bahagiꞌ sin hangpuꞌka-bahagiꞌ sin katān altaꞌ nakawaꞌ niya dayn ha pagbunuan. (In maana sin ngān hi Malkisadik, “Sultan Maādil”. Iban pagga siya Sultan sin hulaꞌ Salam awn isab dugaing maana sin ngān niya, amu in sultan makarihil kasannyangan ha manga tau.) 3 In hi Malkisadik ini, wayruun kiyabaytaꞌ pasal sin inaꞌ-amaꞌ niya, atawa sin manga kaapuꞌ-apuan niya, iban wayruun kiyabaytaꞌ pasal sin kapagꞌanak atawa kamatay kaniya. Na, amu yan in sabab hangkan in pagꞌimam suluhan niya makajari iyanun wayruun kahinapusan niya biyaꞌ da isab sin pagꞌimam suluhan hi Īsa, amu in Anak Tuhan.

4 Na, kaingatan niyu na in kalagguan hi Malkisadik, karnaꞌ minsan in hi Ibrahim, amu in tau bantug nanubuꞌ kātuꞌniyu imungsud da sin jakat niya kan Malkisadik dayn ha katān altaꞌ nakawaꞌ niya dayn ha pagbunuan. 5 Na, in manga panubuꞌ hi Libi amuna in manga tau nahinang imam suluhan sin manga tau pa Tuhan ha masa nakauna yadtu, iban kiyarihilan sila kapatutan sin saraꞌ agama tumabuk jakat dayn ha pagkahi nila Yahudi, minsan amu in panubuꞌ da isab sin Ibrahim. 6 In hi Malkisadik bukun hambuuk panubuꞌ hi Libi, sagawaꞌ imungsud jakat hi Ibrahim kaniya. Lāgiꞌ piyangayuan niya duwaa pa Tuhan hi Ibrahim, minsan in hi Ibrahim amura in tau kiyajanjian sin Tuhan. 7 Na, dayn ha sabab yan kaingatan taniyu mataas in kawasa hi Malkisadik dayn kan Ibrahim, sabab bang ha addat sin bangsa ta, mataas in kawasa sin tau mangayuꞌ duwaa pa Tuhan dayn sin tau pangayuan niya duwaa. 8 In manga imam suluhan panubuꞌ hi Libi amu in pagꞌuungsuran jakat sin manga tau, mānusiyaꞌ da isab biyaꞌ kātuꞌniyu amu in magkamatay da. Sagawaꞌ in hi Malkisadik amu in iyungsuran hi Ibrahim sin jakat niya, bukun siya biyaꞌ sin manga imam yan, sabab in kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab, in siya masi buhiꞌ. 9 Na, bang sayuhun ha waktu imungsud hi Ibrahim sin jakat niya kan Malkisadik, in hi Libi amu in nanubuꞌ ha manga imam pagꞌuungsuran jakat, biyaꞌ da isab siya nakaungsud jakat kan Malkisadik baran niya, sabab in siya hambuuk panubuꞌ hi Ibrahim. 10 Karnaꞌ minsan walaꞌ pa piyagꞌanak hi Libi sin waktu kapagbāk hi Ibrahim kay Malkisadik, amu in pagꞌiyanun biyaꞌ da sila nakapagbāk kay Malkisadik, pasal in hi Libi biyaꞌ sapantun binhiꞌ ha lawm baran hi Ibrahim ha waktu kapagbāk nila kay Malkisadik, sabab in siya nanubuꞌ dayn kan Ibrahim. (Na, hangkan kaingatan taniyu mataas in kawasa hi Malkisadik dayn ha kawasa hi Libi.)

11 Na, sin masa nakauna yadtu ha waktu piyanaug sin Tuhan in saraꞌ niya pa bangsa natuꞌ, hīnang niya imam suluhan hinda Libi iban sin manga panubuꞌ niya, amu in nagkaput iban nagpapanaw sin saraꞌ niya. Sumagawaꞌ in hinang sin manga panubuꞌ hi Libi, walaꞌ nakarā ha manga tau pa dān mabuntul tudju pa Tuhan. Hangkan magkalagihan palahilun in hambuuk tau magꞌimam suluhan ha manga tau pa Tuhan, amu in biyaꞌ pagꞌimam hi Malkisadik, bukun biyaꞌ kan Harun, amu in hambuuk imam panubuꞌ hi Libi. 12 Na, pagga in pagꞌimam suluhan sin manga panubuꞌ hi Libi giyantian na sin tau dugaing, na in hāti niya pindahan da isab in saraꞌ iyaagad sin bangsa taniyu. 13 Na, in tau piyagbichara ku, (amu in gumantiꞌ ha manga panubuꞌ hi Libi magꞌimam suluhan,) amuna in Panghuꞌ ta Īsa Almasi. In siya ini bukun guwaꞌ dayn ha pihak hi Libi, lāgiꞌ wayruun tau dayn ha pihak niya in kiyarihilan kawasa magꞌimam suluhan. 14 Iban kiyaiingatan sin katān, sin in hi Īsa panubuꞌ dayn ha pihak hi Yudah. Ampa hi Musa walaꞌ nakasabbut sin pihak ini ha waktu namichara siya pasal sin pagꞌimam.

Almasi in Magꞌimam Suluhan Biyaꞌ kan Malkisadik

15 Hangkan matampal na tuud kātuꞌ (sin pindahan na sin Tuhan in saraꞌ niya), sabab awn na piyalahil sin Tuhan tau dugaing magꞌimam suluhan amu in biyaꞌ kan Malkisadik. 16 Na, in Almasi nahinang imam suluhan bukun pasal sin pangkat nanubuꞌ kaniya, sagawaꞌ nahinang siya imam suluhan sabab sin kawasa niya iban sin kabuhiꞌ niya way kahinapusan. 17 Karnaꞌ kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab, amu agi,

“Ikaw na in mahinang imam suluhan

biyaꞌ kan Malkisadik. Iban in pagꞌimam suluhan mu kasaumulan.”

18 Na, hangkan in saraꞌ nakauna pīndahan na sin Tuhan, pasal wayruun da kusug iban walaꞌ nakaamu. 19 Karnaꞌ in saraꞌ sin Tuhan piyanaug dayn kan Musa, walaꞌ da nakarihil kamakbulan ha maksud sin Tuhan ha manga mānusiyaꞌ. Sagawaꞌ bihaun awn na huwat-huwatun natuꞌ labi tuud marayaw dayn sin saraꞌ nakauna, sabab awn na aturan baꞌgu kiyarihil kātuꞌniyu, amu in makarā kātuꞌniyu sumuuk pa Tuhan.

20 Lāgiꞌ in aturan baꞌgu ini labi tuud marayaw, sabab simapa in Tuhan ha waktu kahinang niya kan Īsa imam suluhan. Sagawaꞌ ha waktu kahinang imam suluhan ha manga panubuꞌ hi Libi sin masa nakauna yadtu, in Tuhan walaꞌ simapa. 21 Na, in hi Īsa nahinang imam suluhan sabab dayn ha sapa sin Tuhan. Kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

“In Tuhan simapa

iban tantu diꞌ na mapinda in pamikil niya sin pasal ini, amu agi,

‘Ikaw na in magꞌimam suluhan kasaumulan!’ ”

22 Na, dayn ha sabab simapa in Tuhan kan Īsa sin siya in magꞌimam suluhan kasaumulan, na piyangakuhan hi Īsa in kamakbulan sin paljanjian baꞌgu sin Tuhan pa manga mānusiyaꞌ. Lāgiꞌ in saraꞌ sin paljanjian baꞌgu ini, labi tuud marayaw dayn sin saraꞌ nakauna piyanaug sin Tuhan dayn kan Musa.

23 Awn pa isab dugaing piyagbiddaan sin pagꞌimam hi Īsa iban sin manga panubuꞌ hi Libi. In manga kaimaman panubuꞌ hi Libi mataud, karnaꞌ bang mapatay in hambuuk imam awn dugaing gumantiꞌ. Magkabugtuꞌ sadja in hinang nila. 24 Sumagawaꞌ in pagꞌimam suluhan hi Īsa kasaumulan. Wayruun tau makagantiꞌ kaniya magꞌimam suluhan, pasal in siya buhiꞌ kasaumulan. 25 Na, hangkan dayn ha sabab yan, malappas hi Īsa in manga tau, amu in mangayuꞌ kaampunan ha Tuhan, bang sila mangandul kaniya. Lāgiꞌ in pagpanglappas niya yan, bukun sadja ha bihaun, sagawaꞌ sampay pa kasaumulan, sabab in siya buhiꞌ salama-lama, nangangayuꞌ junjung pa Tuhan ha pasal nila.

26 Na, mattan na tuud sin hi Īsa in Imam Dakulaꞌ kalagihan natuꞌ magsuluhan kātuꞌniyu pa Tuhan, sabab in siya suchi, iban wayruun unu-unu kangīan atawa tamak-tawktuk kabaakan duun kaniya. Lāgiꞌ kiyandī na siya sin Tuhan dayn ha katān mānusiyaꞌ baldusa. Naangkat na siya pa surgaꞌ iban kiyarihilan na sin salagguꞌ-lagguꞌ kawasa iban kalagguan. 27 In hi Īsa bukun biyaꞌ sin manga kaibanan Imam Dakulaꞌ, amu in subay magsumbayꞌ hayup adlaw-adlaw pagkulbanan muna-muna ha tungud sin dusa nila, ubus ampa dusa sin manga tau, ha supaya sila ampunun sin Tuhan. Na, in yan bukun na wajib hinangun hi Īsa, nagminsan niya da iyungsud in duguꞌ-nyawa niya pa Tuhan, giyantiꞌ kulban bat ampunun sin Tuhan in dusa sin manga mānusiyaꞌ. 28 Ha pagpīꞌ sin manga imam suluhan sin masa nakauna yadtu, iyagad nila in saraꞌ amu in piyanaug sin Tuhan dayn kan Musa. Sagawaꞌ in manga tau napīꞌ nagꞌimam suluhan, mānusiyaꞌ da isab, biyaꞌ kātuꞌ amu in asal taga sallaꞌ iban kasāan. Sagawaꞌ dugaing na bihaun pasal jimanjiꞌ in Tuhan sartaꞌ siyapahan niya sin in Anak niya, amuna in magꞌimam suluhan ha manga mānusiyaꞌ pa Tuhan, karnaꞌ in siya tubus ha katān. Lāgiꞌ in pagꞌimam suluhan niya masampurnaꞌ sin Tuhan kasaumulan.

8

Hi Īsa in Imam Natuꞌ Dakulaꞌ

1 In kamaksuran tuud sin piyagbichara ku ini kaniyu, magpahāti kaniyu sin awn na Imam natuꞌ Dakulaꞌ, biyaꞌ sin nasabbut ku kaniyu hayn-duun. In Imam Dakulaꞌ ini amuna in hi Īsa, amu in yadtu bihaun ha surgaꞌ limilingkud ha dapit pa tuu sin Tuhan Mahatinggi. 2 Lāgiꞌ yadtu siya bihaun ha surgaꞌ nagꞌiimam suluhan kātuꞌ pa Tuhan, didtu ha lugal landuꞌ tuud suchi, amu in asal puunan langgal piyaawn sin Tuhan, bukun hīnang sin mānusiyaꞌ.

3 Na, in katān imam dakulaꞌ sin masa nakauna yadtu kiyarihilan sin hinang magpasampay sin manga lalabutan iban sin manga hayup pagkulbanan sin manga tau pa Tuhan. Na, damikkiyan in hi Īsa, amu in Imam natuꞌ Dakulaꞌ, subay da isab awn hikaungsud niya pa Tuhan ha pasalan sin manga tau. 4 Malayngkan, bang hi Īsa dī ha dunya, diꞌ tuud siya mahinang imam suluhan pasal awn na manga imam suluhan dī ha dunya masi miyamagad sin saraꞌ nakauna, amu in saraꞌ sin manga Yahudi ha palihālan sin pagdihil lalabutan pa Tuhan. 5 In hinang sin manga imam suluhan ha lawm langgal dī ha dunya, biyaꞌ yan hantang lambung sadja, sabab in yan singuran dayn ha hinang didtu ha surgaꞌ. Hangkan natuꞌ yan kaingatan, sabab awn kiyasulat ha lawm Kitab pasal sin paghinang hi Musa sin bāy pagtataatan, amu in hīnang dayn ha pais hayup sin masa nakauna yadtu, amu agi sin Tuhan kaniya, “Tantuha tuud sin in langgal hinangun mu makasingud tuud sin papata sin suntuan sin langgal piyakitaꞌ ku kaymu duun ha taas būd.” 6 Sagawaꞌ ha bihaun hi Īsa bilang imam suluhan labi tuud mataas in hinang niya dayn sin hinang sin manga imam miyamagad sin aturan sin paljanjian nakauna. Damikkiyan in paljanjian baꞌgu hīnang sin Tuhan, amu in piyasampay mari kātuꞌniyu hi Īsa, labi marayaw dayn sin paljanjian nakauna, pasal in paljanjian baꞌgu biyaktul dayn ha manga janjiꞌ sin Tuhan labi marayaw.

7 Lāgiꞌ bang in paljanjian nakauna bat wayruun sallaꞌ niya, na diꞌ na yan gantian sin Tuhan sin dugaing. 8 Sagawaꞌ in Tuhan walaꞌ kiyasulutan sin hinang sin manga tau niya (amu in miyagad sin aturan sin paljanjian nakauna). Hangkan biyaꞌ na sin kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab, nagparman in Tuhan amu agi,

“Dungug kamu. Awn da waktu dumatung ha susūngun,

palahilun ku in aturan sin paljanjian baꞌgu

mawn pa manga bangsa Yahudi katān,

amu in naghuhulaꞌ ha Israil iban ha hulaꞌ Yudah.

9 In aturan sin paljanjian baꞌgu ini

bukun biyaꞌ sin aturan piyalahil ku mawn tagnaꞌ pa kaapuꞌ-apuan nila

ha waktu diyā ku sila gimuwaꞌ dayn ha Misir,

amu in walaꞌ nila da naagad hīnang.

Na, hangkan piyasāran ku na sila,” laung sin Panghuꞌ Tuhan.

10 “Na, bihaun biyaꞌ ha ini in aturan sin paljanjian baꞌgu panaugun ku pa manga bangsa Israil.

Pagdatung sin waktu palahilun ku in aturan sin paljanjian baꞌgu ini,” laung sin Tuhan Panghuꞌ,

“papahūpun ku in manga saraꞌ ku pa lawm pamikil nila,

iban hiukkil ku ha lawm bigi jantung nila.

Na, aku na in Tuhan pagtuhanan nila tuud,

iban sila na in manga tau agad tuud kākuꞌ.

11 Na, bang lumahil na in paljanjian baꞌgu yan,

bukun na wajib kanila in mamaytaꞌ ha pagkahi nila atawa panāiban nila sin pasal ku.

Karnaꞌ in sila katān dayn ha tau babaꞌ pa tau mataas, makaingat na kākuꞌ.

12 Lāgiꞌ ampunun ku na in manga dusa nila

iban diꞌ ku na tumtumun in manga nahinang nila kangīan.”

13 Na, pagga nasabbut na sin Tuhan in aturan sin paljanjian baꞌgu, in hāti niya, pīndahan na sin Tuhan in aturan sin paljanjian nakauna, pasal in yan biyaꞌ sapantun pannyagaan amu in pasaw na. Na, tiyap-tiyap sin unu-unu pasaw, in hāti niya diꞌ na hikapaglagi.

9

In Pagtaat Dī ha Dunya iban sin ha Surgaꞌ

1 Na, in aturan sin paljanjian nakauna awn manga saraꞌ niya pasal sin pagtaat pa Tuhan iban awn da isab bāy pagtataatan hīnang sin manga tau pagtaatan nila. 2 Hīnang nila (dayn ha manga pais hayup) in bāy pagtataatan. In bilik panagnaan, amu in dapit pa guwaꞌ, amuna in kiyaruruunan sin palitaan pitu in sanga niya, iban sin lamisahan piyagbubutangan sin tinapay ha babaw niya, amu in tinapay lalabutan sin bangsa Yahudi pa Tuhan. In bilik ini amuna in pagtawagun bilik suchi. 3 Manjari awn isab kurtina imuutlang sin bilik ini iban sin bilik hikaruwa, amu in pagtawagun bilik landuꞌ tuud suchi. 4 Na, duun ha bilik yan, awn lamisahan bulawan, amu in panugtugan kamanyan, iban hambuuk baul pagtawagun “Baul sin Paljanjian” amu in piyuputus sin bulawan pa lawm pa guwaꞌ. In ha lawm sin baul awn hambuuk garul bulawan taga luun kakaun pagtawagun “manna”*.

Iban duun da isab ha lawm baul yan in tungkud hi Harun, amu in tiyubuan manga dahun.†

Iban duun da isab kiyabutang in duwa batu papad, amu in iyuukkilan sin aturan sin paljanjian nakauna, amu in saraꞌ daakan sin Tuhan pa manga mānusiyaꞌ. 5 Ha babaw sin baul bulawan awn duwa tau-tau biyaꞌ dagbus malāikat taga pikpik, amu in tandaꞌ pangilāhan sin yaun duun in haddarat sin Tuhan. Kiyatatabunan sin pikpik nila in saub sin baul, amu in lugal pagꞌaampunan sin Tuhan sin dusa sin tau. Na, sagawaꞌ bihaun bukun pa waktu hipagtaki-taki sin unu-unu katān.

6 Na, bihayan in kaagi sin pagbutang sin manga kapanyapan ha lawm sin bāy pagtataatan. Na, in manga imam adlaw-adlaw sumūd pa bilik ha unahan amu in lugal suchi, maghinang sin kiyawajib kanila. 7 Sagawaꞌ hambuuk da tau in makasūd pa bilik hikaruwa amu in lugal landuꞌ tuud suchi. In tau makasūd ini amura in Imam Dakulaꞌ, lāgiꞌ makaminsan da siya makasūd pa bilik ini ha lawm sin hangka-tahun. Iban diꞌ siya makasūd pa bilik ini bang siya diꞌ magdā sin duguꞌ sin hayup piyagkulbanan.‡

In duguꞌ sin hayup ini tiyukbal pa Tuhan ha supaya ampunun sin Tuhan in dusa sin imam iban sin dusa sin manga tau, amu in nagdusa ha walaꞌ nila kiyaingatan. 8 Na, dayn ha aturan sin pagtaat ini, piyahāti tuud kātuꞌniyu sin Rū sin Tuhan, sin walaꞌ pa naukab ha tau katān in bilik landuꞌ tuud suchi ha sakainu timitindug pa in bilik ha guwaꞌ.§ 9 Na, in ini hambuuk pamintangan taniyu ha masa ini. Karnaꞌ ha paljanjian nakauna, minsan in manga tau dimihil lalabutan iban timukbal hayup pagkulbanan pa Tuhan, in manga ini walaꞌ da nakapasannyang sin lawm pamikil nila pasal walaꞌ da miyuntul in lawm atay iban iꞌtikad nila tudju pa Tuhan. 10 Na, hangkan bihādtu, sabab in saraꞌ daakan iyaagad nila pasal sadja sin manga kakaun iban iinumun, amu in hiyaram sin agama nila, iban pasal sin manga ginisan paghugas-hugas hipagsuchi sin baran nila. In manga saraꞌ daakan yan kalagihan sadja hipagsuchi sin baran sin tau, sagawaꞌ bukun sin lawm atay. Na, in saraꞌ daakan yan, kalagihan sadja ha salugay walaꞌ pa napanaug sin Tuhan in paljanjian baꞌgu.

11 Na, sagawaꞌ limahil mayan mari in Almasi, siya na in nahinang Imam Suluhan Dakulaꞌ magpapanaw sin paljanjian baꞌgu, amu in dimirihil na karayawan kātuꞌniyu bihaun. Lāgiꞌ in lugal piyaghinangan niya bilang hambuuk suluhan, umbulsatu tuud in dayaw. Way sibuꞌ niya, sabab bukun yan hinangan sin mānusiyaꞌ, iban bukun agad dī ha dunya ini in kiyabutangan sin lugal yan. 12 Pagsūd sin Almasi pa lugal yan, amu in biyaꞌ hantang sin bilik landuꞌ tuud suchi hīnang sin manga tau, nagminsan da siya simūd, walaꞌ na kiyabalikan. Lāgiꞌ pagsūd niya, walaꞌ siya nagdā duguꞌ sin manga kambing atawa sapiꞌ hiungsud pagkulbanan biyaꞌ sin hinang sin manga imam dakulaꞌ ha dunya. Sagawaꞌ in iyungsud niya pa Tuhan in duguꞌ-nyawa niya tuud ha kalansang kaniya pa usuk, ha supaya kitaniyu makabāk na sin kalappasan iban kaampunan dayn ha Tuhan amu in tumatas sampay kasaumulan. 13 Na, ha lawm saraꞌ sin paljanjian nakauna, bang in duguꞌ sin kambing atawa sapiꞌ, atawa abu sin anak sapiꞌ siyunug liyalamuran tubig hipangligsik pa baran sin tau nababaꞌtal, na mapuas na in baꞌtal niya sartaꞌ mahalal na in sambahayang niya. 14 Sagawaꞌ labi marayaw iban makusug in mahinang sin duguꞌ sin Almasi dayn ha duguꞌ sin manga hayup, sabab in siya tubus wayruun tuud tamak-tawktuk. Dayn ha tulung-tabang sin Rū sin Tuhan, amu in asal way kahinapusan niya, iyungsud hi Īsa in duguꞌ-nyawa niya pa Tuhan, ha supaya muntul in lawm atay iban iꞌtikad natuꞌ tudju pa Tuhan, lāgiꞌ diꞌ na maghinang sin manga ginis-ginisan amu in wayruun da kapūsan, diꞌ makarā kātuꞌniyu pa Tuhan. Iban ha supaya kitaniyu makahinang na sin kiyamaksud kātuꞌniyu sin Tuhan, amu in buhiꞌ salama-lama.

15 Na, hangkan dayn ha sabab yan biyaktul sin Almasi in paljanjian baꞌgu sin Tuhan pa manga mānusiyaꞌ, ha supaya in manga tau napīꞌ sin Tuhan magad kaniya, makataymaꞌ sin manga karayawan kiyajanjiꞌ sin Tuhan kanila, amu in tumatas sampay salama-lama. In karayawan ini, tantu mataymaꞌ nila, sabab miyatay in Almasi, ha supaya mapuas in manga mānusiyaꞌ dayn ha manga dusa iban hinang nila mangīꞌ, amu in nahinang nila ha salugay nila miyamagad sin saraꞌ sin paljanjian nakauna.

16 Na, bang sawpama awn tau maghinang sulat sin pusakaꞌ niya ha hambuuk tau, minsan niya kiyabutang na ha sulat in pagpusakaꞌ niya bang siya buhiꞌ pa, in pusakaꞌ diꞌ pa makawaꞌ sin tau kiyapusakaan niya. 17 In sulat sin pagpusakaꞌ wayruun pa lagi niya ha salugay buhiꞌ pa in nagpusakaꞌ. Subay na mapatay in nagpusakaꞌ ampa makawaꞌ in pusakaꞌ sin tau kiyapusakaan. 18 Na, damikkiyan biyaꞌ da isab ha yan in hantang sin saraꞌ daakan sin paljanjian nakauna. Diꞌ mapapanaw in maksud sin paljanjian nakauna bang wayruun duguꞌ maasag iyungsud pagkulbanan. 19 Hangkan in hīnang hi Musa muna-muna piyasampay niya in katān daakan sin Tuhan pa manga mānusiyaꞌ, amu in ha lawm sin paljanjian nakauna. Pagꞌubus ampa niya kiyawaꞌ in duguꞌ sin anak sapiꞌ iban kambing liyamugay iban tubig. Na, ampa na isab siya kimawaꞌ batang sin jambangan pagtawagun “hissup”, iban bulbul bili-bili iyaanjibi pula, hīnang pangliligsik duguꞌ, ampa niya liyuꞌgum pa duguꞌ. Pagꞌubus ampa niya pīgsikan duguꞌ in Kitab kiyasusulatan sin daakan sin Tuhan iban sin manga tau katān. 20 Ha saꞌbu niya nagpipigsik sin duguꞌ, laung niya, “In duguꞌ ini amuna in makapahugut sin paljanjian sin Tuhan, amu in kiyabutang ha lawm saraꞌ daakan sin aturan hipapaagad kaniyu sin Tuhan.” 21 Damikkiyan pīgsikan da isab duguꞌ hi Musa in bāy pagtataatan nila iban sin katān kapanyapan hipaglagi nila ha pagtaat nila. 22 In mattan niya ha lawm sin saraꞌ sin paljanjian nakauna, agun in unu-unu katān masuchi sadja bang kapigsikan na sin duguꞌ. Na, damikkiyan in manga dusa sin mānusiyaꞌ, diꞌ maampun bang way duguꞌ maasag.

Līllaꞌ sin Almasi in Duguꞌ-nyawa niya bat Maampun in Dusa sin Mānusiyaꞌ

23 Na, in lugal pagtataatan hīnang sin mānusiyaꞌ iban na sin katān luun niya amu in subay pagsuchihun sin duguꞌ sin hayup, biyaꞌ sapantun sadja pattaꞌ sin amu in asal puunan pagtataatan didtu ha surgaꞌ. Na, ha antaraꞌ in pagtataatan yadtu didtu ha surgaꞌ, na in hipagsuchi ha manga tau ha supaya sila makasūd pa surgaꞌ, subay duguꞌ amu in labi mahargaꞌ dayn ha duguꞌ sin hayup. 24 Karnaꞌ bilang imam suluhan sin manga mānusiyaꞌ pa Tuhan, in Almasi walaꞌ simūd pa lawm lugal suchi hīnang sin mānusiyaꞌ, amu in sīngud ha amu in yadtu didtu ha surgaꞌ. Sagawaꞌ simūd siya tuud pa surgaꞌ, lāgiꞌ yadtu siya didtu bihaun ha haddarat sin Tuhan nangangayuꞌ duwaa ha palihālan sin kitaniyu katān.

25 Lāgiꞌ in siya bukun biyaꞌ sin Imam Dakulaꞌ sin manga Yahudi, amu in tahun-tahun sumūd pa lawm bilik landuꞌ tuud suchi ha bāy pagtataatan nagdarā sin duguꞌ hayup hipanuchi ha manga tau. Sagawaꞌ in Almasi nagminsan niya da līllaꞌ in duguꞌ-nyawa niya pa Tuhan hipanuchi ha manga mānusiyaꞌ dayn ha manga dusa nila. 26 Karnaꞌ bang in kaawnan niya biyaꞌ sin imam suluhan sin manga Yahudi, na subay siya magbalik-balik mapatay iban sumandal kasiksaan dī ha dunya dayn ha tagnaan sin kapapanjari sin mānusiyaꞌ sampay pa bihaun. Sagawaꞌ bukun bihayan in kaawnan niya. Sabab ha masuuk mayan in kahinapusan sin masa, nagminsan da limahil mari pa dunya in Almasi nagbaran mānusiyaꞌ, iban limillaꞌ sin duguꞌ-nyawa niya, ha supaya mapuas in manga mānusiyaꞌ dayn ha manga dusa nila. 27 Asal in gantaan sin katān mānusiyaꞌ mapatay makaminsan iban pagꞌubus nila mapatay, na humarap na sila hukuman sin Tuhan. 28 Damikkiyan in Almasi nakaminsan da isab miyatay, karnaꞌ iyungsud niya in baran niya piyagkulbanan pa Tuhan, ha supaya mapuas in manga mānusiyaꞌ mabanus dayn ha manga dusa nila. Malayngkan magbalik da siya mari pa dunya, bukun na mamuas sin dusa sin mānusiyaꞌ, sagawaꞌ magpajukup sin kamakbulan sin kalappasan dīhil niya ha manga mānusiyaꞌ timatagad kaniya.

10

1 In manga saraꞌ agama iyaagad sin manga Yahudi ha paljanjian nakauna biyaꞌ sadja yan hantang lambung singuran dayn ha pakaradjaan didtu ha surgaꞌ, amu in manga karayawan dumatung ha susūngun. Bukun pa jukup in aturan yan, sabab minsan tahun-tahun in pagꞌungsud sin pagkulbanan pa Tuhan, in manga tau magsambahayang diꞌ da dumayaw iban muntul tuud in iꞌtikad nila pa Tuhan. 2 Iban bang sawpama in pagꞌungsud sin manga tau magtataat pa Tuhan sin pagkulbanan pa Tuhan bat makasuchi tuud kanila dayn ha manga dusa nila, na diꞌ na sila masi na mayan magpikil sin manga dusa nila iban hundungan nila na in hinang pagkulban. 3 Sagawaꞌ masi na mayan sila magꞌungsud tahun-tahun sin pagkulbanan pa Tuhan amu in makapatumtum kanila sin manga dusa nahinang nila. 4 Karnaꞌ in duguꞌ sin sapiꞌ iban kambing, asal tantu diꞌ makasuchi ha manga mānusiyaꞌ dayn ha manga dusa nila.

5 Hangkan dayn ha sabab ini ha sūng mayan lumahil mari pa dunya in Almasi, namung siya pa Tuhan sin biyaꞌ ha ini. Laung niya,

“In ikaw, diꞌ kaw mabayaꞌ sin manga pagkulbanan iban sin manga lalabutan piyanglabut kaymu sin manga mānusiyaꞌ.

Sagawaꞌ yari aku amu in sangunan mu baran mānusiyaꞌ.

6 Lāgiꞌ in paglabut nila kaymu sin hayup siyunug atawa sin kaibanan lalabutan, ha supaya sila masuchi dayn ha dusa nila,

walaꞌ da nakasulut kaymu.

7 Hangkan yari aku, ya Tuhan ku, līllaꞌ huminang sin unu-unu kabayaan mu,

biyaꞌ sin kiyasulat ha lawm Kitab sin pasal ku.”

(Na, amu yan in pamung sin Almasi ha Tuhan.) 8 Muna-muna tuud laung sin Almasi ha Tuhan, “Diꞌ kaw mabayaꞌ iban walaꞌ kaw kiyasulutan sin manga pagkulbanan sin manga hayup siyunug iban sin kaibanan lalabutan piyanglabut kaymu ha supaya masuchi in manga mānusiyaꞌ dayn ha manga dusa nila.” Piyamung sin Almasi in biyaꞌ ha yan minsan in manga pagdihil lalabutan pa Tuhan kiyawajib ha saraꞌ sin paljanjian nakauna. 9 Iban laung pa isab sin Almasi, “Yari aku, ya Tuhan ku, līllaꞌ huminang sin unu-unu kabayaan mu.” Na, hangkan walaꞌ na giyuna sin Tuhan in unu-unu katān lalabutan iban iyungsud pagkulbanan kaniya, karnaꞌ in Almasi amuna in gimantiꞌ ha manga yan. 10 Pasal in Almasi amuna in nakarihil kamakbulan ha kabayaan sin Tuhan, karnaꞌ iyagad tuud hi Īsa Almasi in katān daakan piyahinang kaniya sin Tuhan. Nagminsan niya da līllaꞌ in duguꞌ-nyawa niya ha pasalan natuꞌ mānusiyaꞌ, iban dayn didtu kitaniyu nasuchi dayn ha manga dusa nahinang taniyu.

11 Ha paljanjian nakauna in pagtaat pa Tuhan sin manga imam Yahudi nagsubli sila adlaw-adlaw naghinang sin manga hinang kiyawajib kanila. Lāgiꞌ pagbalik-balikan nila in hinang nila ini. Sagawaꞌ in manga hayup siyumbayꞌ nila piyagkulbanan, walaꞌ da nakapapas tuud sin manga dusa sin mānusiyaꞌ. 12 Malayngkan in Almasi nagminsan niya da līllaꞌ in duguꞌ-nyawa niya, iyungsud biyaꞌ hantang piyagkulbanan, ha supaya mapapas in dusa sin manga mānusiyaꞌ, iban in hinang niya yan diꞌ na kagunahan balikan sabab magkasaumulan in kusug sin nahinang niya yan. Lāgiꞌ bihaun yadtu siya limilingkud ha dapit pa tuu sin Tuhan. 13 Na, bihaun yadtu siya didtu timatagad sin waktu daugun na sin Tuhan in katān simusulang kaniya, iban mahinang sila biyaꞌ sapantun paggigiikan sin siki niya. 14 Na, dayn ha sabab nagminsan niya da līllaꞌ in duguꞌ-nyawa niya, in manga mānusiyaꞌ amu in nasuchi niya dayn ha manga dusa nila, itungun na sin Tuhan mabuntul biyaꞌ sin walaꞌ nakarusa.

15 Iban in himumūngan ini bunnal, karnaꞌ minsan in Rū sin Tuhan, simaksiꞌ sin kasabunnalan niya ini, pasal kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

16 “ ‘Na, biyaꞌ ha ini,’ laung sin Tuhan, ‘in aturan sin paljanjian panaugun ku mawn kanila ha waktu susūngun.

Papahūpun ku in manga saraꞌ ku pa lawm bigi-jantung nila

iban hiukkil ku pa lawm pamikil nila.’ ”

17 Iban kiyabaytaꞌ pa isab, amu agi,

“Diꞌ ku na tumtumun

in manga dusa iban manga hinang mangīꞌ nahinang nila.”

18 Na, ha antaraꞌ iyampun na sin Tuhan in manga dusa natuꞌ, na in hāti niya, diꞌ na kalagihan magꞌasag duguꞌ magbalik hiungsud pa Tuhan ha supaya masuchi in dusa sin manga mānusiyaꞌ.

Sumuuk na Kita pa Tuhan

19 Hangkan bihaun manga taymanghud ku, luhaya na tuud kitaniyu sumuuk pa Tuhan, lāgiꞌ makasūd pa surgaꞌ, amu in hulaan sin Tuhan, karnaꞌ in labayan tudju madtu naukab na, pasal piyaglillaꞌ hi Īsa Almasi in duguꞌ-nyawa niya ha pasalan sin manga mānusiyaꞌ. 20 Pagꞌubus mayan piyaglillaꞌ sin Almasi in duguꞌ-nyawa niya, naukab na in labayan baꞌgu pa Tuhan amu in nakarihil kātuꞌniyu sin kabuhiꞌ sabunnal. Karnaꞌ in ginhawa-baran sin Almasi nasagsag biyaꞌ sapantun sin kurtina amu in nagirit nagduwa.* 21 Na, bihaun, siya na in Imam Dakulaꞌ labi makawasa magsuluhan ha manga mānusiyaꞌ pa Tuhan. Siya in makapagbayaꞌ ha tau katān agad ha Tuhan. 22 Hangkan subay kitaniyu sumuuk na pa Tuhan iban sin atay natuꞌ tulid iban pahugutun natuꞌ na in pangandul natuꞌ kaniya iban subay kitaniyu diꞌ na magduwa-ruwa, sabab in lawm atay iban pamikil taniyu nasuchi na sin duguꞌ sin Almasi, iban bakas na kitaniyu nagpaliguꞌ tandaꞌ sin nasuchi na kitaniyu sin Tuhan. 23 Lāgiꞌ subay kitaniyu manghuwat-huwat tuud sin manga janjiꞌ sin Tuhan kātuꞌniyu, karnaꞌ diꞌ sin Tuhan balubahun in janjiꞌ niya. 24 Subay natuꞌ parulihun in pagkahi natuꞌ. Tabangan natuꞌ sila iban pakitaun natuꞌ lasa, ha supaya isab in sila lumasa ha kaibanan nila iban huminang sin unu-unu in marayaw. 25 Damikkiyan subay natuꞌ diꞌ bugtuun in pagtipun-tipun natuꞌ magtaat pa Tuhan ha supaya kitaniyu diꞌ mahinang biyaꞌ sin kaibanan amu in liyawaan na bayaꞌ magtipun-tipun iban sin manga pagkahi nila Almasihin. In labi marayaw hinangun natuꞌ, subay kitaniyu magtipun magtabang-tiyabangi ha supaya humugut in īman taniyu, karnaꞌ masuuk na in pagbalik sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa mari pa dunya.

26 Na, bang ubus natuꞌ na kiyaingatan in kasabunnalan sin in hi Īsa miyatay ha supaya kitaniyu masuchi dayn ha manga dusa taniyu, ampa tuurun taniyu maghinang na mayan sin makarusa, na wayruun na huwat-huwatun natuꞌ, sabab wayruun na dugaing kulban in taymaun sin Tuhan makapuas sin dusa sin mānusiyaꞌ. 27 Amuna sadja in kasūngan natuꞌ magtagad sin adlaw kiyamat, amu in makabugaꞌ tuud, sabab duun ha adlaw yan hipananam sin Tuhan in murkaꞌ niya ha manga katān simusulang kaniya. Maubus sila kaunun sin kāyu! 28 Ha masa nakauna yadtu hisiyu-siyu in lumanggal sin saraꞌ amu in piyanaug sin Tuhan dayn kan Musa, ampa awn duwa tū tau sumaksiꞌ sin bunnal tuud limanggal siya saraꞌ, na patayun siya. Lāgiꞌ diꞌ pagpakitaun luuy in tau biyaꞌ ha ini.

29 Na, bang in tau biyaꞌ ha yan piyananam da siksaꞌ sin Tuhan, na amu pa ka in diꞌ masiksaꞌ in tau mutas iban sumulak ha Almasi, amu in Anak Tuhan? Labi in siksaꞌ kaniya karnaꞌ walaꞌ niya hiyalgaan in duguꞌ sin Almasi, amu in nakarihil kamakbulan sin paljanjian baꞌgu iban amu in piyanuchi kaniya dayn ha manga dusa niya. Iban dayn ha hinang niya yan, biyaꞌ niya da sīpug in Rū sin Tuhan, amu in makasi-maulung kātuꞌniyu baldusa. Hangkan in tau maghinang biyaꞌ ha yan tantu numanam tuud kasiksaan ha adlaw kiyamat. 30 Karnaꞌ asal natuꞌ kaingatan dayn ha lawm Kitab sin nagparman in Tuhan, amu agi, “Hipananam ku da in baws sin nahinang nila mangīꞌ iban tungbasan ku da.” Iban siyugpatan pa isab sin Tuhan in Parman niya, amu agi, “Butangan ku da hukuman in katān hinang mangīꞌ sin manga tau ku, amu in simulak sin karayawan dīhil ku kanila.” 31 Na, sangat tuud makabugaꞌ in parasahan sin tau, amu in kabutangan hukuman sin Tuhan, karnaꞌ in sumiksaꞌ kaniya bukun sadja bat hambuuk tuhan-tuhan sadja, sagawaꞌ amu in Tuhan buhiꞌ salama-lama!

32 Katumtuman niyu ka in waktu baꞌgu pa kamu nakaingat sin hinduꞌ kasabunnalan amu in kiyahagad niyu? Bukun ka kiyasandalan niyu in unu-unu kasigpitan iban walaꞌ da nahagin in īman iban pangandul niyu? 33 Masi-masi in kusug sin īman niyu minsan awn waktu pagsipugun iban pagbinsanaun kamu ha katauran tau, sabab agad kamu ha Almasi. Iban diyapitan niyu in pagkahi niyu Almasihin amu in paghinangun biyaꞌ ha ini sin manga tau. 34 Iban piyakitaꞌ niyu da isab in luuy niyu ha pagkahi niyu Almasihin amu in najijīl. Iban walaꞌ da isab kamu nasusa minsan kiyawaꞌ in altaꞌ niyu sin manga tau kaibanan. Gām mayan kiyūgan kamu pasal natatantu niyu sin labi pa dayn ha yan in altaꞌ nagtatagad kaniyu ha surgaꞌ, amu in altaꞌ diꞌ malawaꞌ kasaumulan.

35 Hangkan paisuga in lawm atay niyu, ha supaya niyu mataymaꞌ in tungbas marayaw, amu in tungbas dakulaꞌ hirihil sin Tuhan kaniyu. 36 Lāgiꞌ subay kamu masabal ha unu-unu katān, ha supaya kamu makahinang sin kabayaan sin Tuhan, iban ha supaya niyu mataymaꞌ in kiyajanjiꞌ kaniyu sin Tuhan. 37 Karnaꞌ kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab, amu agi,

“Bukun na malugay dumatung na in tau piyagtatagad-tagaran niyu, iban diꞌ tuud matarasaw in pagdatung niya.

38 Iban in manga tau ku amu in mabuntul, awn kabuhiꞌ nila kasaumulan, bang sila mangandul tuud kākuꞌ.

Sagawaꞌ hisiyu-siyu kanila in mutas dayn kākuꞌ,

na tantu diꞌ tuud aku kasulutan ha tau yan.”

39 Sagawaꞌ in kitaniyu manga Almasihin bukun biyaꞌ ha yan. Diꞌ kitaniyu mutas dayn ha Tuhan pasal in yan makarā kātuꞌ pa kamulahan. Gām mayan pahugutun natuꞌ in pangandul taniyu kaniya, karnaꞌ amu yan in makalappas kātuꞌniyu dayn ha kamulahan ha adlaw mahuli.

11

Pasal Pangandul ha Tuhan

1 Na, unu taꞌ in hāti sin pangandul? In hāti sin pangandul ini, natatantu natuꞌ sin maawn ha susūngun in unu-unu hiyuhuwat-huwat natuꞌ. Iban dayn ha pasal sin pagpangandul natuꞌ magsabunnal kitaniyu ha unu-unu na diꞌ natuꞌ kakitaan. 2 In Tuhan kiyasulutan ha manga tau sin masa nakauna yadtu pasal sin pangandul nila kaniya.

3 Iban dayn ha pasal sin pangandul natuꞌ, kaingatan taniyu sin dayn ha Parman sin Tuhan piyapanjari niya in ālam iban na sin katān luun niya. Hangkan in katān kakayaan kakitaan taniyu dī ha dunya, guwaꞌ dayn ha diꞌ natuꞌ kakitaan.

4 Biyaꞌ na sin agi ku, in manga tau sin masa nakauna yadtu nagparachaya ha Tuhan. Biyaꞌ na kan Hābil, dayn ha pasal sin pangandul niya ha Tuhan, nagsumbayꞌ siya hayup pagkulbanan pa Tuhan labi marayaw dayn sin lalabutan dīhil pa Tuhan sin taymanghud niya hi Kābil. Dayn ha pasal sin pangandul hi Hābil, tiyaymaꞌ siya sin Tuhan hambuuk tau mabuntul karnaꞌ tiyaymaꞌ sin Tuhan in lalabutan dīhil niya. Na, minsan hi Hābil mawgay na miyatay, awn kiyabīn niya kātuꞌniyu hambuuk pamintangan pasal sin kusug sin pagparachaya niya pa Tuhan.

5 Damikkiyan in hi Idris isab, dayn ha pasal sin kusug sin pangandul niya ha Tuhan, walaꞌ siya nakalabay kamatay. Iyangkat siya sin Tuhan pa lawm surgaꞌ. Liyawag siya sin manga tau, sagawaꞌ way siya kiyabaakan sabab naangkat na siya madtu pa Tuhan. Lāgiꞌ kiyasulat isab ha Kitab sin ha waktu dī pa hi Idris ha dunya, kiyasulutan in Tuhan kaniya. 6 In Tuhan diꞌ tuud kasulutan ha hisiyu-siyu na tau bang diꞌ mangandul kaniya. Karnaꞌ in tau mangarap pa Tuhan subay tuud siya magparachaya sin awn in Tuhan. Subay siya magparachaya sin tungbasan sin Tuhan pa marayaw in hisiyu-siyu in matuyuꞌ lumawag sin dān tudju mawn kaniya.

7 In hi Nū hambuuk isab tau nangandul ha Tuhan. Dimungug iban nagkahagad siya ha bāndaꞌ kaniya sin Tuhan sin awn dumatung musība pa dunya ha susūngun. Hangkan nagkahagad siya iban naghinang siya sin bahitraꞌ, amu in adjung dakulaꞌ siyakatan niya iban sin anak-asawa niya.* Na, in hi Nū, ītung sin Tuhan hambuuk tau mabuntul pasal sin pagpangandul niya ha Tuhan iban in hinang niya amuna in sabab hangkan in kaibanan tau biyutangan hukuman dusa.

8 Damikkiyan in hi Ibrahim hambuuk da isab tau nangandul ha Tuhan. Pasal sin pangandul niya ha Tuhan, nagkahagad siya diyaak sin Tuhan minīg dayn ha hulaꞌ niya, ampa siya piyakadtu pa hulaꞌ kiyajanjiꞌ sin Tuhan kaniya. Na, miyadtu siya minsan niya diꞌ kaingatan bang haunu tungud in hulaꞌ kadtuun niya. 9 Iban dayn ha pasal sin pangandul niya ha Tuhan, himulaꞌ siya ha hulaꞌ kiyajanjiꞌ kaniya sin Tuhan, saꞌ biyaꞌ siya hantang hambuuk tau dayn ha dugaing hulaꞌ namanaw-panaw sadja. Naglatun-latun siya dayn ha hambuuk lugal pa hambuuk lugal, iban in piyagbāyan niya hīnang dayn ha pais hayup. Lāgiꞌ biyaꞌ da isab kaniya in paghulaꞌ-hulaꞌ sin anak niya hi Isahak iban sin apuꞌ niya hi Yaꞌkub, amu in nakalamud da isab kiyajanjian sin Tuhan sin hulaꞌ ini. 10 Na, siyandalan hi Ibrahim in parasahan sin paghulaꞌ-hulaꞌ niya, sabab hiyuhuwat-huwat niya in hulaꞌ giyagantaꞌ iban piyaawn sin Tuhan didtu ha surgaꞌ, amu in pagꞌiyanun dāira kakkal.

11 Damikkiyan in hi Sahara, amu in asawa hi Ibrahim, nangandul da isab ha Tuhan. Hangkan minsan siya diꞌ makaanak iban malaas na tuud, na nakaanak da siya sabab sin pangandul niya ha janjiꞌ sin Tuhan kaniya. 12 Iban in hi Ibrahim maas na tuud, amu in pagꞌiyanun diꞌ na tūpun makabaak anak. (Sagawaꞌ nakabaak da sila anak kay Sahara.) Lāgiꞌ in panubuꞌ hi Ibrahim timaud na biyaꞌ sin taud sin bituun namulikit ha langit, iban biyaꞌ sin buhangin ha higad daplakan amu in way dapat itungun.

13 In katān tau nasabbut ku yan, walaꞌ tuud nalawaꞌ in pangandul nila ha Tuhan sampay sila miyatay, minsan nila walaꞌ nataymaꞌ in kiyajanjiꞌ kanila sin Tuhan ha saꞌbu nila buhiꞌ pa. Karnaꞌ asal nila natatantu sin dumatung da in adlaw magmakbul da in kiyajanjiꞌ kanila sin Tuhan. Hangkan ha salugay nila buhiꞌ ītung nila in baran nila biyaꞌ namanaw-panaw sadja dī ha dunya. 14 Na, dayn ha pamung sin manga tau yan sin ītung nila in baran nila namanaw-panaw sadja dī ha dunya, na matampal na tuud sin awn hiyuhuwat-huwat nila dugaing hulaꞌ, amu in hulaꞌ luggiyaꞌ hulaan nila kasaumulan. 15 Lāgiꞌ in manga tau ini, walaꞌ na nagpikil pasal sin hulaꞌ tiyaykuran nila. Karnaꞌ bang sila miyayaꞌ nagbalik pa hulaꞌ nila tagnaꞌ makabalik sadja sila. 16 Sagawaꞌ bukun in hulaꞌ yan in kabayaan nila paghulaan. In iyangut nila paghulaan amu in labi tuud marayaw dayn ha hulaꞌ nila, amu in hulaꞌ pagngānan surgaꞌ. Hangkan in Tuhan diꞌ masipug tawagun Tuhan nila pasal kiyasulutan in Tuhan sin kusug sin pangandul nila kaniya. Lāgiꞌ tiyatagamahan sila sin Tuhan hulaꞌ marayaw didtu ha surgaꞌ.

17 Manjari in hi Ibrahim siyulayan sin Tuhan in kusug sin pangandul niya kaniya. Diyaak niya hi Ibrahim hipapatay in anak niya hi Isahak hinangun pagkulbanan. Na, iyagad hi Ibrahim in daakan sin Tuhan kaniya. Sūng na patayun hi Ibrahim in tunggal anak niya dayn kan Sahara hinangun pagkulbanan, minsan da kiyajanjian siya sin Tuhan sin tumaud in panubuꞌ niya dayn ha anak niya ini. 18 Karnaꞌ nakapamung in Tuhan kaniya, amu agi, “Tumaud in panubuꞌ mu dayn ha anak mu hi Isahak. Amu yan in janjiꞌ ku kaymu.” 19 Ha pikilan hi Ibrahim minsan niya patayun hi Isahak pagkulbanan pa Tuhan, kagausan da sin Tuhan buhiun magbalik. Na, amu in pagbahasahun biyaꞌ da itungan nabuhiꞌ nagbalik dayn ha kamatay hi Isahak pasal bang walaꞌ liyāng sin Tuhan hi Ibrahim, in hi Isahak asal tantu mapatay.

20 Damikkiyan dayn ha sabab sin pangandul hi Isahak ha janjiꞌ sin Tuhan, biyaytaan niya in manga anak niya hi Yaꞌkub kay Isaw sin ha susūngun paratungan da sila karayawan sin Tuhan.

21 Iban biyaꞌ da isab ha yan in kusug sin pangandul hi Yaꞌkub ha janjiꞌ sin Tuhan. Karnaꞌ hambuuk adlaw ha waktu sin kalaas niya na tuud, sin masuuk na siya matay, gimunggung siya ha tungkud niya, ampa siya simujud pa Tuhan. Piyangayuan niya duwaa pa Tuhan in duwa apuꞌ niya, anak hi Yusup.

22 Damikkiyan in hi Yusup nangandul ha janjiꞌ sin Tuhan hangkan ha waktu masuuk na siya mapatay namung siya sin in manga tau bangsa Yahudi makaīg da dayn ha hulaꞌ Misir. Lāgiꞌ piyagbīn niya ha manga pagkahi niya bangsa Yahudi hipaparā in bangkay niya bang sila maglayn na dayn ha hulaꞌ Misir.

23 Damikkiyan, ha waktu piyagꞌanak hi Musa, in manga inaꞌ-amaꞌ niya nangandul da isab ha Tuhan.†

Hangkan pagkitaꞌ nila sin mahal-mahal tuud in lingkat niya, tiyapuk nila hi Musa ha lawm tūy bulan dayn ha adlaw sin kapagꞌanak kaniya. Walaꞌ tuud sila miyugaꞌ simulang sin saraꞌ sin Pirꞌawn pasal sin kusug sin pangandul nila ha Tuhan.

24 Damikkiyan in hi Musa, natau-maas mayan siya, piyakitaꞌ niya da isab in kusug sin pangandul niya ha Tuhan. Hangkan atas niya liyupusan in ngān niya bilang anak sin dayang-dayang, anak sin Pirꞌawn, (amu in nakapūt iban nakaipat kaniya sin sibiꞌ-sibiꞌ pa siya). 25 Mabayaꞌ pa siya umunung magsandal sin kabinsanaan ha manga pagkahi niya Yahudi, amu in manga tau sin Tuhan, dayn sin magad siya ha manga hinang mangīꞌ sin tau ha hulaꞌ Misir. Kaingatan niya sin in paglami-lami iban dayaw parasahan hangkarayꞌ da, diꞌ da tumatas malugay. 26 Lāgiꞌ napikil hi Musa sin marayaw pa siya sumandal sin kahinaan unu-unu na ha pasalan sin Almasi, dayn sin magparūl siya sin katān pangaltaꞌ ha hulaꞌ Misir. Karnaꞌ in mahalgaꞌ kaniya in tungbas matabuk niya dayn ha Tuhan.

27 Dayn ha pasal sin kusug sin pangandul hi Musa ha Tuhan minīg siya dayn ha Misir. Walaꞌ tuud siya miyugaꞌ ha Pirꞌawn iban wayruun pagduwa-ruwa niya pasal sin pagꞌīg niya dayn ha Misir. Minsan siya limabay kabinsanaan, walaꞌ tuud siya nagbalik pa Misir sabab biyaꞌ hantang kīkitaꞌ niya in Tuhan miyamagad kaniya. 28 Dayn da isab ha kusug sin pangandul hi Musa ha Tuhan kiyahagad niya in daakan kaniya sin Tuhan. Hangkan (ha way pa sila nakaīg dayn ha hulaꞌ Misir), hīnduan niya in manga pagkahi niya Yahudi hipasumbayꞌ in bili-bili. Ubus ampa niya diyaak papigsikan in manga lawang bāy nila sin duguꞌ sin bili-bili ha supaya diꞌ mapatay in katān anak magulang sin manga Yahudi bang lumabay na in malāikat naraak sin Tuhan kumawaꞌ sin nyawa sin katān anak magulang sin manga tau ha Misir. Amuna ini in tagnaan sin paghinang pagtawagun “Paglappas dayn ha Kamatay.”

29 Damikkiyan dayn ha kusug da isab sin pangandul sin manga tau Israil, nakalabay sila dayn ha giꞌtungan sin Lawd Pula pa hansipak hulaꞌ, sabab tiyahayan in lawd liyabayan nila nabiyaꞌ tuud ginlupaan. Sagawaꞌ miyawn mayan in manga tau Misir imapas kanila, nagtaklup nagbalik in dagat sartaꞌ kiyasauban iban naubus sila naluꞌmus ha lawm dagat.

30 Iban dayn da isab ha kusug sin pangandul sin manga tau Israil ha Tuhan, nalubu in ād batu sin hulaꞌ Ariha, amu in hulaꞌ sin manga banta nila. Karnaꞌ nagkahagad sila ha daakan sin Tuhan kanila hipapalibut kanila adlaw-adlaw ha lawm hangka-pitu in ād batu sin hulaꞌ Ariha. Sakali ha hikapitu sin adlaw nalubu in ād batu biyaꞌ da tuud sin kiyabaytaꞌ sin Tuhan kanila.

31 Sagawaꞌ ha lawm dāira sin Ariha awn hambuuk babai walaꞌ nakaagad miyatay ha manga tau diꞌ magkahagad ha Tuhan. In ngān sin babai ini hi Rahab, hambuuk babai naghihinang mangīꞌ. Malayngkan minsan siya hambuuk babai mangīꞌ awn pangandul niya ha Tuhan. Hangkan tiyabangan niya in duwa ispay tau Israil, amu in naraak muna pa lawm dāira sin Ariha.

32 Liyu dayn duun ha manga tau nasabbut ku yan, mataud pa tau sin masa nakauna yadtu in nangandul tuud ha Tuhan. Diꞌ ku na matagīdꞌīd in manga nahinang hinda Gidiyun, Barak, Samsun, Jipta, Daud, Samwil iban na sin manga kanabihan pasal kulang na in waktu ku. 33 Dayn ha sabab sin kusug sin pangandul sin manga tau sin masa nakauna yadtu, in kaibanan kanila imatu nagbunuꞌ ha manga tau dayn ha hulaꞌ dakulaꞌ iban dimaug sila ha pagbunuan. In kaibanan kanila mabuntul magpapanaw sin saraꞌ ha lawm hulaꞌ nila iban nataymaꞌ nila in unu-unu karayawan kiyajanjiꞌ kanila sin Tuhan. Iban minsan in manga singaꞌ, amu in sattuwa talun, diꞌ da makaukab sin simud nila mangutkut ha manga tau makusug in pangandul ha Tuhan. 34 In kaibanan kanila amu in kiyatiluꞌ pa lawm kāyu, walaꞌ naunu. Iban in kaibanan walaꞌ nabunuꞌ sin banta nila. In kaibanan minsan malamma kimusug in pamaranan nila. Lāgiꞌ in kaibanan landuꞌ maisug ha pagbunuan iban pagdaugun nila sadja magbunuꞌ in manga banta nila dayn ha dugaing hulaꞌ. 35 Iban awn manga babai dayn ha kusug sin pangandul nila ha Tuhan nabuhiꞌ nagbalik dayn ha kamatay in manga kalasahan nila.

In kaibanan ha masa nakauna yadtu, amu in nagkasaggaw iban napinjalaꞌ pasal sin pangandul nila ha Tuhan, atas nila nagpapatay dayn sin bugtuun nila in pagpangandul nila ha Tuhan, pasal giyuguun nila sin labi marayaw in parasahan nila ha adlaw mahuli. 36 In kaibanan tau nagpaparachaya ha Tuhan piyagsipug-sipug iban piyaglubakan sin manga tau diꞌ magkahagad ha Tuhan. In kaibanan isab hiyukutan sin kadina ampa liyuun pa lawm jīl. 37 Na, in kaibanan miyatay piyagtiluꞌ sin batu, in kaibanan piyagkatkat nagduwa, iban in kaibanan piyaglagut sin pakukus. (In kaibanan piyagdūy dayn ha manga kabāyan nila.) Hangkan nagkadtu-mari na sadja sila dayn ha hambuuk lugal pa hambuuk lugal iban pagbadjuꞌ nila pais bili-bili atawa pais kambing. Lāgiꞌ in sila nagkulang-kabus na ha unu-unu katān. Napinjalaꞌ iban nabinsanaꞌ tuud sila. 38 Wayruun na tutug hulaan nila. Biyaꞌ na sila hantang manga tau paguy naglatun-latun dayn ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan, pa kabūran, pa lawm manga sungab batu iban pa manga lungag ha lawm lupaꞌ. In manga tau biyaꞌ ha ini, diꞌ tūpun maghulaꞌ ha dunya maglamugay iban sin manga tau jahulakaꞌ.

39 Landuꞌ tuud in kalagguan nakawaꞌ sin manga tau nasabbut ku yan dayn ha pagpangandul nila ha Tuhan. Malayngkan sampay sadja sila miyatay walaꞌ nila natabuk in kiyajanjiꞌ sin Tuhan kanila, 40 pasal awn maksud sin Tuhan labi marayaw giyagantaꞌ niya kātuꞌniyu.

In maksud sin Tuhan, patagarun in manga tau sin masa nakauna yadtu ha supaya kitaniyu iban sila magsama-sama katān makataymaꞌ sin kiyajanjiꞌ sin Tuhan, amu in janjiꞌ makaīg sin katān sallaꞌ natuꞌ.

12

In Tuhan Amaꞌ natuꞌ

1 Na, bihaun in kitaniyu ini biyaꞌ hantang nalilibut sin manga tau mataud tuud sin masa nakauna yadtu amu in manga saksiꞌ taniyu. (Dayn ha kusug sin parachaya nila, napakitaꞌ nila sin in Tuhan tantu tuud kapangandulan.) Na, hangkan pagga in kitaniyu ini biyaꞌ hantang naglumbaꞌ nagdagan, na subay natuꞌ īgan dayn ha baran natuꞌ in unu-unu makabuꞌgat sin pagdagan natuꞌ iban butawanan natuꞌ na in manga hinang mangīꞌ amu in kabiyaksahan natuꞌ paghinangun. Lāgiꞌ subay natuꞌ tuyuan tuud in piyagbahasa pagdagan ini, amu in daakan sin Tuhan kātuꞌniyu. 2 Iban subay natuꞌ pahambuukun tuud duun kan Īsa in pamikil iban atay taniyu, karnaꞌ siya in tuburan iban magpapahugut sin parachaya natuꞌ dayn ha tagnaan sampay pa kahinapusan. Siyandalan niya tuud in katān kasiksaan ha kalansang kaniya pa usuk, lāgiꞌ walaꞌ siya nagparuli sin kasipugan mapatay siya hilansang pa usuk, pasal natatantu niya in kakuyagan matabuk niya tungbas sin hinang niya. Na, bihaun yadtu siya ha surgaꞌ limilingkud ha dapit pa tuu sin kursi sin Tuhan. 3 Tumtuma iban pahūpa pa lawm pamikil niyu in parachaya hi Īsa ha Tuhan ha saꞌbu niya limalabay kasiksaan ha lawm lima sin manga tau baldusa, amu in simulang kaniya. Na, amu yan in kannala niyu ha supaya isab diꞌ niyu mapikil sin wayruun da kapūsan sin pagparachaya niyu iban bat niyu diꞌ butawanan in pangandul niyu.

4 Na, biyaꞌ na sin kiyaiingatan niyu, wayruun pa isab dayn kaniyu in miyatay pasalan sin tiyaggahan niyu in baran niyu huminang sin unu-unu mangīꞌ. 5 Kiyalupahan niyu na ka in pamung sin Tuhan, amu in makarayaw atay sin kamu amu in nīyat niya manga anak niya, karnaꞌ kiyasulat ha Kitab in pamung niya, amu agi:

“Manga anak ku, pagkahagad kamu bang kamu pantunun ku,

iban ayaw niyu butawani in pangandul niyu kākuꞌ bang ta kamu paratungan kabinsanaan.

6 Karnaꞌ pantunun ku in katān tau kalasahan ku,

iban paratungan ku kabinsanaan in katān tau amu in taymaun ku hinangun anak.”

7 Na, hangkan unu-unu na in kabinsanaan dumatung kaniyu sandali niyu tuud, pasal in kabinsanaan yan amuna in hipamantun sin Tuhan kaniyu, sabab in kamu nīyat niya manga anak niya. Karnaꞌ awn ka anak in diꞌ pagpantunun sin amaꞌ niya? 8 Iban bang kamu diꞌ pagdatungan kabinsanaan biyaꞌ sin katān anak niya, in hāti niya bukun kamu anak niya tuud. 9 Lāgiꞌ minsan isab in amaꞌ taniyu dī ha dunya pagpantunun nila da kitaniyu, sagawaꞌ masi natuꞌ sila piyagꞌaaddatan. Na, amu pa in diꞌ natuꞌ kahagarun in Amaꞌ natuꞌ amu in nagpaawn sin nyawa sin mānusiyaꞌ. Karnaꞌ abila kitaniyu umungsud sin baran taniyu pa Tuhan karihilan niya kitaniyu sin kabuhiꞌ salama-lama. 10 Iban in pagpantun kātuꞌniyu sin manga amaꞌ natuꞌ dī ha dunya bukun da isab malugay. In pagpantun nila agad sadja ha unu-unu napikil nila marayaw. Sagawaꞌ in Tuhan pantunun niya tuud kitaniyu ha supaya kitaniyu mabiyaꞌ sin kaawnan niya, amu in suchi tuud dayn ha unu-unu kangīan. 11 Ha bihaun bang kitaniyu pantunun sin Tuhan, diꞌ kitaniyu kūgan sabab sin sakit sin kabinsanaan kananaman natuꞌ. Sagawaꞌ bang kitaniyu magkahagad iban sumandal sin pagpantun sin Tuhan, na dumayaw in laku-tabiat natuꞌ iban sumannyang in lawm pamikil natuꞌ. Amu yan in tungbas marayaw makawaꞌ natuꞌ.

Manga Hinduꞌ Pasal Paghalliꞌ dayn ha Manga Hinang Makarusa

12 Na, hangkan pahuguta in parachaya niyu iban pakusuga in pangandul niyu pa Tuhan. 13 Lāgiꞌ subay niyu diꞌ bugtuun in panawan niyu dayn ha dān mabuntul ha supaya in manga kaibanan pagkahi niyu, amu in bukun pa mahugut in parachaya nila kan Īsa, katabangan niyu ha diꞌ humukaꞌ in parachaya nila, sagawaꞌ gām mayan dumayaw in pagꞌagad nila ha Almasi.

14 Damikkiyan hallii niyu tuud ha diꞌ kamu makapagkawkālu iban sin manga tau minsan hisiyu, iban tuyuꞌ tuud kamu huminang sin unu-unu marayaw amu in makasuchi kaniyu, karnaꞌ hisiyu-siyu in tau bukun suchi diꞌ makapagkitaꞌ iban Tuhan ha adlaw mahuli. 15 Lāgiꞌ ayad kamu ha supaya wayruun dayn kaniyu in mamutawan iban sumulak sin kasi-lasa iban tulung-tabang sin Tuhan. Halliꞌ da kamu ha supaya wayruun dayn kaniyu in biyaꞌ ha yan, sabab bang awn, na bukun malugay mataud in malamin sin addat niya mangīꞌ. 16 Damikkiyan ayad kamu ha supaya wayruun dayn kaniyu in maghinang sin hinang maasihat, atawa mabiyaꞌ kan Isaw, amu in way bugaꞌ ha Tuhan. Karnaꞌ in hi Isaw, pagga siya in anak magulang, siya in kiyabugsuan sin janjiꞌ sin Tuhan. Sagawaꞌ in kapatutan niya bilang anak magulang, amu makataymaꞌ sin janjiꞌ sin Tuhan, piyagsambiꞌ niya iban sin hangka-pinggan kakaun. 17 Na, sakali kaingatan niyu da isab, pagꞌubus yadtu napikil da hi Isaw sin marayaw bang siya kapangayuan duwaa sin amaꞌ niya ha supaya siya dihilan da isab karayawan sin Tuhan. Sagawaꞌ walaꞌ naagad in kabayaan niya, sabab way na dapat niya maminda sin bakas nahinang niya. Minsan siya nagsusun nagtangis, diꞌ niya na makawaꞌ magbalik in kapatutan niya tumaymaꞌ sin janjiꞌ sin Tuhan.

18 Iban bihaun ha baꞌgu aturan sin pagtaat pa Tuhan wayruun kamu nakananam biyaꞌ sin kiyalabayan sin manga Yahudi sin masa nakauna yadtu. Karnaꞌ ha waktu duun sila ha Būd Turusina, (amu in waktu kapanaug sin Tuhan sin Parman niya mawn kan Musa) landuꞌ tuud miyugaꞌ in manga Yahudi pasal nākitaꞌ sila kāyu nalalaga, iban nanigidlum sartaꞌ naghangin makusug. 19 Iban diyungug nila da isab in katingug makusug tuud biyaꞌ sin katingug sin tambuliꞌ iban tingug sin suwara makabugaꞌ. Pagdungug nila sin suwara yadtu, nangayuꞌ sila suhud pa Tuhan bang mān diꞌ patumlangun sin Tuhan in pagparman niya mawn kanila, sabab landuꞌ tuud sila miyugaꞌ. 20 Hangkan sila landuꞌ tuud miyugaꞌ, pasal biyaꞌ ha ini in Parman sin Tuhan, amu agi, “Ayaw kamu magsuuk mari pa būd ini, karnaꞌ hisiyu-siyu in sumuuk mari minsan da sattuwa subay batuhun bat siya mapatay.” 21 Iban minsan in hi Musa landuꞌ da miyugaꞌ pagkitaꞌ niya sin biyaꞌ hādtu, karnaꞌ nakapamung siya, laung niya, “Namidpid aku yan sin bugaꞌ.”

22 Sagawaꞌ bihaun in pagtaat niyu pa Tuhan bukun biyaꞌ sin manga tau nakauna yadtu. Karnaꞌ ha kataymaꞌ niyu sin paljanjian baꞌgu, in kamu ītung na sin Tuhan matūp humulaꞌ ha Bud Siyun ha surgaꞌ amu in hulaan sin Tuhan diꞌ magkamatay iban sin ibuhan malāikat. 23 Na, bang paamuhun in kamu yan kiyalamud na ha manga pagꞌiyanun anak magulang sin Tuhan amu in ngān nila kiyasulat na didtu ha surgaꞌ. Nakalamud na kamu ha pagtipun-tipun iban pagkūg-kuyag nila. Lāgiꞌ biyaꞌ da kamu yan nakasūd pa haddarat sin Tuhan, amu in manghuhukum ha mānusiyaꞌ katān, iban biyaꞌ da kamu nakapaghambuuk iban sin manga tau mabuntul, amu in miyatay na iban suchi na tuud dayn ha unu-unu katān mangīꞌ. 24 Lāgiꞌ in kamu yan awn na kasugsug kan Īsa, amu in suluhan sin manga nagdusa pa Tuhan. In aturan sin paljanjian baꞌgu naawn sabab naasag in duguꞌ hi Īsa piyanuchi sin lawm atay sin katān tau timaymaꞌ kaniya ha supaya sila maampun sin Tuhan. In duguꞌ hi Īsa naasag labi awla tuud marayaw dayn sin duguꞌ hi Hābil (naasag ha kabunuꞌ kaniya), pasal in duguꞌ hi Īsa naasag ha supaya in tau katān makabaak kaampunan dayn ha Tuhan, sagawaꞌ in duguꞌ hi Hābil naasag nangayuꞌ kapamawlihan.

25 Na, pagga biyaꞌ ha yan in karayawan sin paljanjian baꞌgu dīhil kātuꞌniyu sin Tuhan, subay tuud kitaniyu dumungug sin Parman niya iban diꞌ sumulang kaniya. Karnaꞌ in manga tau sin masa nakauna yadtu, amu in walaꞌ nagkahagad kan Musa amu in nagpahāti sin Parman kanila dī ha dunya, nimanam sila kabinsanaan dayn ha Tuhan. Na, amu pa ka in diꞌ numanam kabinsanaan in kitaniyu, bang taniyu diꞌ dungugun in Tuhan amu in nagparman dayn ha surgaꞌ? 26 Sin masa nakauna yadtu, nagparman mayan in Tuhan, najugjug in dunya kaagi sin suwara niya. Sagawaꞌ bihaun nakajanjiꞌ in Tuhan, amu agi, “Jugjugun ku magbalik bukun sadja in dunya, sagawaꞌ sampay in unu-unu katān ha liyukupan sin ālam.” 27 Na, biyaꞌ ha ini in maana sin bichara yan. In unu-unu katān piyapanjari amu in kumangīꞌ ha waktu sin pagjugjug yan, na malawaꞌ na, ampa in diꞌ kumangīꞌ amuna in makabīn.

28 Hangkan subay kitaniyu magsarang-sukul pa Tuhan pasal pahulaun niya kitaniyu duun ha lawm hulaan niya, amu in hulaan kumakkal saumul-umul diꞌ magkahagin. Subay kitaniyu magtaat kaniya ha aturan makasulut kaniya iban pagsarang-sukul kaniya. Iban subay kitaniyu magꞌaddat iban magmabugaꞌ kaniya, 29 sabab bang magmurkaꞌ in Tuhan taniyu biyaꞌ yan sin kāyu makasunug ha unu-unu katān.

13

In Manga Hinang Makasulut ha Tuhan

1 Na, in kitaniyu magtawtaymanghud Almasihin subay natuꞌ diꞌ bugtuun in paglasa-liyasahi natuꞌ. 2 Tumtuma niyu, subay kamu umasip iban sumawmbibi ha manga tau manghantiꞌ-hantiꞌ mawn pa bāy niyu. Karnaꞌ ha masa nakauna yadtu awn manga tau nakapangasip iban nakasawmbibi ha manga malāikat nagbaran mānusiyaꞌ, sagawaꞌ walaꞌ nila kiyaingatan sin namanaw-panaw mawn pa bāy nila in manga malāikat. 3 Ayaw kamu malupa dumihil tabang ha manga najijīl. Pikila niyu biyaꞌ da kamu sin didtu imuunung kanila. Damikkiyan tabanga niyu da isab in manga tau ha lawm kabinsanaan. Pikila niyu biyaꞌ da kamu imuunung kanila ha lawm kabinsanaan.

4 Damikkiyan, in pagtiyaun sin usug iban babai subay tuud hargaan sin katān, iban subay diꞌ hinangun biyaꞌ hambuuk sadja panayam-nayaman. Lāgiꞌ in manga tau tagapaghulaꞌ na, subay diꞌ magjina. Pasal butangan sin Tuhan hukuman in manga tau naghihinang maasihat iban magjijina.

5 Iban subay da isab kamu diꞌ maghawa-napsu ha pilak. Subay kamu mamarahi sin unu-unu na in awn kaniyu, karnaꞌ tabangun da kamu sin Tuhan. Sabab nakapamung in Tuhan, laung niya,

“Diꞌ ta kamu hibīn

iban diꞌ ta kamu pasāran kasaumulan.”

6 Na, pagga bihādtu in bichara sin Tuhan subay kitaniyu tumawakkal imiyan,

“Tuhan in timatabang kākuꞌ.

Diꞌ aku mabugaꞌ minsan unu in hinangun sin tau kākuꞌ.”

7 Iban tumtuma niyu da isab in manga guru niyu bakas, amu in nanghinduꞌ kaniyu sin Parman sin Tuhan. Tumtuma niyu in dayaw sin addat nila dayn ha salugay nila buhiꞌ sampay sila miyatay, ampa niyu singuri in kusug sin pangandul nila ha Almasi. 8 Asal dayn ha waktu tagnaꞌ sampay pa bihaun in hi Īsa Almasi diꞌ magkapinda. Diꞌ tuud siya magkapinda sampay pa kasaumulan.

9 Ayaw tuud kamu makawaꞌ sasat sin manga panghinduꞌ ginis-ginisan amu in dugaing dayn sin panghinduꞌ sin Almasi, pasal in manga panghinduꞌ yan makarā kaniyu simihaꞌ dayn ha dān mabuntul. In pangandul niyu ha tulung-tabang sin Tuhan amuna in hambuuk-buuk makapakusug sin īman niyu. Hangkan ayaw kamu magkahagad sin manga panghinduꞌ amu in manglāng kaniyu kumaun sin manga kakaun hiyaram sin saraꞌ agama nila. In manga tau miyagad sin manga saraꞌ sin panghinduꞌ yan, walaꞌ da natabang sin manga saraꞌ yan.

10 In manga tau masi miyamagad sin paljanjian nakauna sin agama Yahudi, way kapatutan nila sumāw sin karayawan makawaꞌ natuꞌ dayn ha kamatay sin Almasi amu in nahinang kulban limappas sin manga dusa taniyu. 11 Ha lawm saraꞌ sin paljanjian nakauna, nawajib ha imam dakulaꞌ Yahudi in dumā duguꞌ sin hayup siyumbayꞌ pa lawm bilik pagngānan lugal landuꞌ tuud suchi. Ubus ampa niya hitukbal lalabutan pa Tuhan ha supaya mapapas in dusa sin manga tau. Sumagawaꞌ in bangkay sin hayup didtu nila sunugun ha guwaꞌ sin kampu piyaghuhulaan nila. 12 Damikkiyan in Almasi miyatay da isab ha guwaꞌ sin dāira ha supaya masuchi sin luggiyaꞌ duguꞌ niya in manga tau sukuꞌ niya dayn ha manga dusa nila. 13 Na, hangkan subay kitaniyu gumuwaꞌ dayn ha kampu sin manga Yahudi. (In hāti niya subay kitaniyu diꞌ na magad sin saraꞌ sin agama nila) sagawaꞌ subay Almasi na in agaran taniyu. Lāgiꞌ subay natuꞌ sandalan in unu-unu kahinaan dumatung kātuꞌniyu pasal sin pagꞌagad natuꞌ kaniya. 14 Karnaꞌ in dunya ini panghapit-hapitan natuꞌ sadja. Bukun ini in hulaan natuꞌ kasaumulan. In hiyuhuwat-huwat natuꞌ hulaan amu in hulaꞌ datungan natuꞌ didtu ha surgaꞌ.

15 Na, hangkan dayn ha sabab sin karayawan dīhil kātuꞌniyu sin Almasi subay way pagbugtuꞌ in pagpudji natuꞌ pa Tuhan iban subay natuꞌ hisuwara in pagsarang-sukul natuꞌ kaniya. Lāgiꞌ subay natuꞌ hisuwara in pagsabunnal natuꞌ sin in hi Īsa amuna in Panghuꞌ natuꞌ! Na, in manga lapal-kabtangan niyu yan amuna in biyaꞌ hantang lalabutan niyu pa Tuhan. 16 Lāgiꞌ ayaw tuud kamu malupa huminang sin marayaw iban tumabang ha manga tau kiyasisigpitan pasal in manga hinang biyaꞌ ha yan amuna tuud in biyaꞌ hantang lalabutan makasulut ha Tuhan.

17 Iban subay niyu kahagarun iban hinangun in panghinduꞌ kaniyu sin manga nakuraꞌ niyu. Karnaꞌ sila na yan in diꞌ magbatiꞌ-laul jumaga kaniyu (ha supaya kamu diꞌ sumihaꞌ dayn ha dān tudju pa Tuhan). Iban hangkan bihādtu sabab dumatung da isab in waktu in sila yan mamayhuꞌ pa Tuhan mamaytaꞌ bang biyaꞌ diin in paghinduꞌ nila kaniyu. Na, bang kamu magkahagad sin panghinduꞌ nila, makuyag tuud sila huminang sin hikatabang nila kaniyu. Sagawaꞌ bang kamu diꞌ magkahagad, na masusa sila iban diꞌ sila makahinang sin hikatabang kaniyu.

18 Damikkiyan ayaw niyu bugtua in pagpangayuꞌ niyu duwaa kāmuꞌ pa Tuhan. Karnaꞌ in kami ini wayruun tuud katitipuhan sin lawm pamikil namuꞌ sabab amu sadja in pīpikil namuꞌ in maghinang sin mabuntul. 19 Lāgiꞌ junjungun ku kaniyu bang mayan pangayuun niyu tuud duwaa pa Tuhan sin makabalik aku mawn kaniyu ha masamut ini.

In Kahinapusan Hilalaungan

20-21 Na, manjari in Panghuꞌ natuꞌ Īsa biyuhiꞌ sin Tuhan nagbalik dayn ha kamatay. Ha bihaun biyaꞌ siya sapantun hambuuk magꞌiipat bili-bili, amu in magꞌupiksaꞌ tuud kātuꞌniyu, amu in biyaꞌ sapantun manga bili-bili niya. Karnaꞌ dayn ha sabab sin duguꞌ niya naasag ha kalansang kaniya pa usuk, napaawn in aturan sin paljanjian baꞌgu, amu in diꞌ na mapinda kasaumulan. Mura-murahan bang mayan sin Tuhan, amu in tuburan iban mangdirihil sin kasannyangan iban kasulutan, panyapun kamu sin unu-unu na mayan kalagihan niyu, amu in makatabang kaniyu huminang sin kabayaan iban daakan niya kaniyu. Lāgiꞌ bang mayan dayn ha sabab hi Īsa Almasi amu in nanglappas kātuꞌniyu, tabangan kitaniyu sin Tuhan huminang sin unu-unu katān amu in makasulut kaniya. Mahuli dayn duun, bang mayan in Almasi dihilan kalagguan kasaumulan. Amin.

22 Na, junjungun ku kaniyu manga taymanghud ku, taynghug tuud kamu iban pahūpa niyu pa lawm pamikil niyu in panghinduꞌ ku kaniyu ha lawm sulat ini, karnaꞌ bukun da isab mahabaꞌ in sulat ku ini.

23 Iban yari isab aku magpahāti kaniyu sin pasal sin taymanghud natuꞌ hi Timuti, na, nakaguwaꞌ na dayn ha lawm kalabusu. Na, bang siya makakari da ha masamut, paagarun ku siya mamisita matun kaniyu.

24 Na, mahuli dayn duun mamaid na aku kaniyu sartaꞌ pasampayan niyu in salam-duwaa ku pa manga tau maas duun ha langgal niyu iban na sin katān tau agad ha Tuhan. Iban isab in manga taymanghud niyu dī ha hulaꞌ Italiya, yari isab magpasampay sin salam-duwaa nila mawn kaniyu.

25 Mura-murahan bang mayan in kamu katān dihilan sin Tuhan sin tulung-tabang niya.

Wassalam.

* 9:4 9:4 In “manna” ini amu in dīhil sin Tuhan ha manga Yahudi ha waktu awal jaman ha waktu kiyasigpitan sila ha pagkaun didtu ha hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan.

† 9:4 9:4 In tungkud tiyubuan manga dahun amuna in tandaꞌ kan Harun sin in siya napīꞌ tuud sin Tuhan.

‡ 9:7 9:7 In duguꞌ sin hayup piyagkulbanan amuna yan in hipigsik niya duun ha lugal sin pagꞌampunan dusa.

§ 9:8 9:8 In hāti niya diꞌ pa makasuuk in manga tau pa Tuhan sakainu diꞌ pa kapindahan in saraꞌ sin paljanjian nakauna.

* 10:20 10:20 In kurtina amu in nasabbut dī ha ini amuna in imuutlang ha manga mānusiyaꞌ dayn ha Tuhan duun ha bāy pagtataatan hīnang sin manga tau.

* 11:7 11:7 Hangkan pagdatung sin umbak tawpan, amu in dunuk dakulaꞌ, in sila magtalianak walaꞌ naunu, sagawaꞌ in tau katān, liyu dayn kanila, piyagmurkaan sin Tuhan.

† 11:23 11:23 Ha masa nila yadtu nagpanaug saraꞌ in Pirꞌawn, amu in sultan sin hulaꞌ Misir, hipapatay in katān bataꞌ-bataꞌ usug baꞌgu piyagꞌanak, amu in manga anak sin manga Yahudi.

YAꞌKUB

1

2

3

4

5

SULAT DAYN KAN YAꞌKUB

YAꞌKUB

Pahāti

In nagsulat sin būk ini, hi Yaꞌkub. In siya nagtatau-maas ha manga tau agad kan Īsa ha Awrusalam (Baytal Makdis). Magtaymanghud siya iban hi Jahud, (Kitaa ha būk Matiyu 13:55). In sulatan niya amu in manga tau sukuꞌ sin Tuhan napulak-palik ha kahulaꞌ-hulaan. In maksud hi Yaꞌkub nagsulat mamaytaꞌ sin manga addat-mangaddat iban kawl-piil subay pakayun sin manga Almasihin. Laung hi Yaꞌkub in iman subay agaran sin manga hinang amu in magpakitaꞌ sin bunnal tuud in pagꞌagad ha Almasi.

1

In Salam-duwaa hi Yaꞌkub

1 In sulat ini naug dayn kan Yaꞌkub, hambuuk īpun sin Tuhan iban īpun sin Almasi amu in Panghuꞌ Īsa, dumatung mari kaniyu manga taymanghud ku napulak-palik pa kahulaan. Salam duwaa kaniyu katān manga tau sukuꞌ sin Tuhan.

Pasal Panghāti dayn ha Tuhan iban sin Pagpahugut sin Īman

2 Manga taymanghud ku, kuꞌnu-kuꞌnu kamu datungan sin sasat atawa kasusahan, unu-unu na ginis-ginisan, subay niyu yan itungun hambuuk kakuyagan. 3 Sabab, kaingatan niyu apabila kaīmanan niyu in unu-unu sasat iban kasusahan dumatung mawn kaniyu amu in makalubu sin īman niyu, sumūng in tatas iban kasabal niyu. 4 Subay niyu pataptapun iban puspusun in kasabal niyu, ha supaya matubus in dayaw sin addat-tabīat niyu iban wayruun na sahawihun kaniyu. 5 Sagawaꞌ bang awn tau duun kaniyu, kulang in panghāti niya, subay siya mangayuꞌ panghāti pa Tuhan sabab in Tuhan dumihil sadja, way pagbista unu-unu na, iban diꞌ magꞌikut ha hisiyu-siyu mangayuꞌ kaniya. Dihilan sadja in tau. 6 Saꞌ subay bukun hawal-hawal in pagpangayuꞌ niya. Iban subay siya mangandul tuud pa Tuhan, magparachaya sin hirihil sin Tuhan in piyangayuꞌ niya. In tau hawal-hawal in pagpangayuꞌ niya biyaꞌ siya sin sapantun alun ha dagat hiraplak madtu mari sin hangin. 7 Ayaw tuud in tau bihān magpikil sin awn mataymaꞌ niya dayn ha Panghuꞌ, bat way tagaran niya. 8 Duwa-ruwa in pikilan niya. Diꞌ siya makapabuntul sin dūngan niya.

Pasal sin Manga Miskin iban Dayahan

9 Bang awn sawpama manga taymanghud taniyu magparachaya sagawaꞌ miskin sila, way gaus nila, subay sila magkūg-kuyag sabab dayahan sila ha pangatud sin Tuhan. 10 Damikkiyan in manga taymanghud taniyu dayahan, subay da isab magkūg-kuyag minsan īgan sin Tuhan in altaꞌ dayn kanila. Sabab in manga dayahan biyaꞌ da sin sapantun sumping sin manga sagbut mangluyluy iban mapatay da. 11 Karnaꞌ bang waktu na panuga in sagbut magtūy manglanus. In manga sumping niya mapakpak iban kumangīꞌ na in dagbus niya. Damikkiyan biyaꞌ da isab ha yan in kumugdan ha tau dayahan. Ha saꞌbu niya nagpaparuli sin manga unu-unu nahinang niya, magtūy siya matigpuꞌ dayn ha tangkayan.

Pasal sin Sasat Mangīꞌ Makapilad sin Īman sin Tau

12 Ampa in tau amu in diꞌ mapilad in īman niya sin unu-unu na sasat mangīꞌ dumatung mawn kaniya, awn kakuyagan niya, sabab bang siya diꞌ marā sin sasat mangīꞌ, in siya karihilan sin kabuhiꞌ salama-lama, amu in tungbas kiyajanjiꞌ sin Tuhan pa manga tau malasa kaniya.

13 Na, bang awn tau marā sin sasat maghinang sin mangīꞌ, subay siya diꞌ imiyan Tuhan in simasat kaniya. Sabab in Tuhan diꞌ magkasasat sin unu-unu mangīꞌ iban diꞌ siya magpanasat ha manga tau pa kangīan. 14 Sumagawaꞌ biyaꞌ ha ini in kasabunnalan niya. Napsu sin tau in makarā kanila, in makabingit kanila pa kangīan. 15 Ha tagnaan niya in tau magnapsu sin unu-unu mangīꞌ. Mahuli dayn duun in napsu sin tau magbunga. In bunga niya dusa. Ampa in dusa bang maabut na in waktu, in kauwian niya amuna in kasiksaan ha narkaꞌ.

16 Pikila niyu tuud! Ayaw kamu masāꞌ ha pasal sin hinduꞌ ini, manga taymanghud ku, kalasahan ku. 17 Wayruun mangīꞌ naug dayn ha Tuhan. In unu-unu katān marayaw iban tubus, naug dayn ha surgaꞌ, dayn ha Tuhan amu in nagpapanjari sin kasawahan. Lāgiꞌ diꞌ magkapinda in sawa dayn kaniya. Diꞌ tuud, sabab in siya baran niya diꞌ magkapinda. 18 Dayn ha kabayaan niya, in kitaniyu nahinang manga anak niya. Piyaingat niya kātuꞌniyu in kasabunnalan dayn ha Parman niya ha supaya kitaniyu mahinang sukuꞌ sin Tuhan, amu in palsukuan umbulsatu, labi mataas dayn ha katāntan unu-unu piyapanjari niya.

Subay Dungugun iban Hinangun in Parman sin Tuhan

19 Na, tumtuma niyu ini manga taymanghud ku, kalasahan ku, subay in kitaniyu katān dumungug marayaw iban maayad magbichara iban subay kitaniyu bukun maluhay dugalan, 20 sabab in pagdugal sin tau, diꞌ makarā kaniya huminang sin mabuntul, amu in kabayaan sin Tuhan. 21 Hangkan, hubui niyu in katāntan palangay mangīꞌ, amu in makarihil kalumuan kaniyu, iban hubui niyu in katān addat mangīꞌ. Pagpahambuuk kamu ha kabayaan sin Tuhan. Iban taymaa niyu in Parman niya amu in tiyanum niya ha lawm bigi-jantung niyu, sabab in Parman niya amuna in makarihil kalappasan ha nyawa niyu.

22 Subay niyu tuud agarun hinangun in baytaꞌ sin Parman. Bukun sadja dungugun niyu, pasūrun dayn ha hambuuk taynga paguwaun dayn ha hansipak. Sabab bang bihān in kaagi niyu nagꞌakkal kamu sin baran niyu. 23 Karnaꞌ in tau dumungug sadja sin Parman sagawaꞌ diꞌ niya da agarun hinangun in baytaꞌ sin Parman, biyaꞌ siya sin hambuuk tau nagtanding sin dagbus niya ha samin, saꞌ in pamikil niya yadtu ha dugaing. 24 Hangkan, pagꞌubus niya nagtanding ha samin, magtūy niya da kalupahan in dagbus niya bang biyaꞌ diin. 25 Sagawaꞌ hisiyu-siyu in tau pangadjiun niya tuud in ha lawm sin saraꞌ sin Tuhan, amu saraꞌ way tuud sallaꞌ iban makapuas ha manga tau dayn ha dusa, lāgiꞌ dumungug tuud siya iban diꞌ niya lupahun, saꞌ gām mayan agarun niya hinangun in baytaꞌ sin Parman, in tau yan barakatan sin Tuhan in unu-unu hinang niya.

26 Bang awn tau magpikil sin in siya marayaw in pagdā niya sin agama niya, saꞌ diꞌ niya da kahawiran in dilaꞌ niya mamung sin unu-unu mangīꞌ, in tau yan nagꞌakkal sin baran niya, iban wayruun pūs sin pagdā niya sin agama. 27 Sabab ha pangatud sin Tuhan, Amaꞌ taniyu, in tau nagꞌaagama sin agama buntul iban bunnal tuud subay biyaꞌ ha ini in hinangun niya. Subay siya tumabang ha manga ilu iban ha manga balu, bang sila ha lawm kasigpitan, iban subay siya diꞌ malamin sin addat mangīꞌ dī ha lawm sin dunya.

2

Addat Mangīꞌ in Magpīꞌ Tau

1 Manga taymanghud ku, bang kamu magparachaya da ha Panghuꞌ taniyu Īsa Almasi, amu in puunan sin kalagguan, subay sama-sibuꞌ in pagdā niyu ha manga tau. 2 Na, sawpama awn duwa tau sumūd pa lawm langgal niyu, in hambuuk dayahan nagtatamung mahargaꞌ iban nagsisingsing bulawan, ampa in hangka-tau miskin nagtatamung dagmay. 3 Sakali asipun niyu marayaw in tau nagtatamung mahargaꞌ iban iyanun niyu siya, laung niyu, “Lingkud kaw dī ha lilingkuran marayaw ini,” saꞌ in tau miskin iyanun niyu sadja, “Tindug na kaw duun ha yan atawa lingkud na kaw ha lantay.” 4 Na, pikil niyu bang bihān in hinang niyu, bukun ka papagbiddaun niyu in manga tau? Tantu, piyapagbiddaꞌ niyu in pagdā niyu ha manga tau. Bingkuk in pikilan niyu bang kamu magpīꞌ tau.

5 Dungug kamu manga taymanghud ku kalasahan. In manga tau miskin ha dunya amu in manga napīꞌ sin Tuhan ha supaya sila mahinang tau makusug in pangandul nila kaniya. In pangandul nila pa Tuhan amuna in daya nila. Iban napīꞌ sila ha supaya sila dihilan sukuꞌ ha pamarinta niya amu in kiyajanjiꞌ niya pa manga tau sasukuꞌ sin malasa kaniya. 6 Sumagawaꞌ sīpug niyu in manga miskin. Malayngkan, bukun ka in manga dayahan amu in manglulungkup kaniyu iban mangguguyud kaniyu pa paghukuman? Tantu, sila da. 7 Bukun ka in manga dayahan amu in mangguguraꞌ-guraꞌ sin ngān marayaw sin amu in tagsukuꞌ kaniyu. Tantu, sila da.

8 Tantu tuud marayaw in hinang niyu bang niyu agarun in Parman sin Tuhan, amu in saraꞌ sin pamarinta niya kiyasulat ha lawm Kitab. Biyaꞌ ha ini in Parman sin Tuhan, amu agi, “Kalasahi niyu in pagkahi niyu mānusiyaꞌ biyaꞌ sin lasa niyu ha baran niyu.” 9 Sumagawaꞌ bang magbiddaꞌ in pagdā niyu ha manga tau, na, magdusa kamu. Awn na hukuman hibutang kaniyu sabab nakalanggal na kamu saraꞌ sin Tuhan. 10 Karnaꞌ hisiyu-siyu in lumanggal hambuuk saraꞌ sin Tuhan, saliꞌ niya da nalanggal in manga saraꞌ katān. 11 Sabab in nagparman amu agi, “Ayaw kamu magjina,” amura isab in nagparman, amu agi, “Ayaw kamu mamunuꞌ.” Na, minsan kamu walaꞌ nakapagjina, bang kamu nakapamunuꞌ, nakahinang na kamu langgal saraꞌ sin Tuhan.

12 Wajib subay kamu magparayaw sin kawl-piil niyu biyaꞌ sin tau amu in nagtatagad sin hukuman kaniya sin saraꞌ sin Tuhan, amu in makarihil kamahardikaan ha manga tau. 13 Sabab bang in Tuhan manghukum na ha manga mānusiyaꞌ, diꞌ siya maulung ha hisiyu-siyu tau, amu in way ulung ha pagkahi niya. Sagawaꞌ hisiyu-siyu in bayngꞌulungun ha pagkahi niya, wayruun kabugaan niya sin hukuman hirihil kaniya. Maulung in Tuhan kaniya.

Hinang Marayaw in Bunga sin Pagparachaya ha Tuhan

14 Manga taymanghud ku, bang awn tau imiyan magparachaya siya ha Tuhan, sagawaꞌ diꞌ da agaran sin manga hinang niya, wayruun da pūs sin pagparachaya niya. In pagparachaya bihān diꞌ makalappas kaniya. 15 Na, bang sawpama awn pagkahi natuꞌ agad kan Īsa, hangkatiyuꞌ da in tamungun iban kulang in pagkaun, 16 ampa kamu imiyan sadja kanila, “Mura-murahan bang mayan kamu dihilan lidjikiꞌ sin Tuhan, dugangan in tamungun iban pagkaun niyu,” sagawaꞌ diꞌ da kamu tumabang kanila sin kagunahan nila, na wayruun da pūs sin bichara niyu yadtu. 17 Na, biyaꞌ da ha yan in hantang sin pagparachaya. Bang in pagparachaya niyu pa Tuhan ha simud sadja, diꞌ agaran sin hinang marayaw, na in pagparachaya niyu yan bukun bunnal.

18 Na, bang sawpama awn tau lumugat sin bichara ku yan, imiyan, “Bukun sibuꞌ in tau katān. Awn tau in sukuꞌ niya magparachaya pa Tuhan. In kaibanan maghinang karayawan pa Tuhan.”

Na bang bihān in lugat niya, biyaꞌ da ha ini isab in lugat ku. “Baytai aku bang biyaꞌ diin in pagpakitaꞌ mu sin pagparachaya mu pa Tuhan bang wayruun hinang mu marayaw. Diꞌ tuud makajari. Sumagawaꞌ in aku hipakitaꞌ ku kaymu in pagparachaya ku ha Tuhan kaagi sin manga hinang ku marayaw.” 19 Magparachaya ka kamu sin hambuuk-buuk da in Tuhan? Biyaꞌ ka hān in kusug sin pagparachaya niyu? Na, marayaw sa yan. Minsan isab in manga saytan magparachaya da iban iyaagaran pa bugaꞌ.

20 Anduꞌ, way tuud isab pikilan niyu, kulang in panghāti niyu. Mabayaꞌ ka kamu hipakitaꞌ ku kaniyu sin in pagparachaya diꞌ agaran sin hinang marayaw wayruun kapūsan niya? 21 Minsan in kaapuꞌ-apuan natuꞌ hi Ibrahim, in sabab hangkan in Tuhan kiyasulutan kaniya, bukun ka dayn ha hinang niya marayaw? Tantu dayn ha hinang niya, sabab iyungsud niya in anak niya hi Isahak pa Tuhan duun ha lugal pagkukulbanan. 22 Na, kītaꞌ niyu na? In pagparachaya niya iyaagaran sin hinang niya. Hangkan jimukup in pagparachaya niya pasal sin manga hinang niya. 23 Na, amuna yan in maana sin kiyasulat ha lawm Kitab, ha pasal hi Ibrahim, amu agi, “Nagparachaya hi Ibrahim ha Tuhan. Sakali dayn ha sabab sin pagparachaya niya ha Tuhan, in siya ītung sin Tuhan, tau ādil.” Hangkan in hi Ibrahim pagtawagun Bagay sin Tuhan. 24 Na, kītaꞌ niyu na? In Tuhan kasulutan ha manga tau sabab sin manga hinang nila marayaw, bukun sadja isab pasal sin pagparachaya nila.

25 Damikkiyan, in hi Rahab, amu in hambuuk babai mangīꞌ, kiyasulutan in Tuhan kaniya sabab sin hinang niya marayaw. Ha waktu yadtu piyalihalaꞌ niya in manga sundalu Yahudi amu in naraak manipi, iban piyauwiꞌ niya sila dayn ha dān dugaing ha supaya diꞌ kakitaan sin manga banta nila.

26 Na, hangkan, in pagparachaya ha Tuhan bang diꞌ agaran sin hinang marayaw wayruun pūs niya. Biyaꞌ da yan sapantun sin nyawa, bang masalay na dayn ha anggawtaꞌ-baran, na in anggawtaꞌ-baran mapatay na.

3

Pasal sin Simud

1 Na, manga taymanghud ku, subay bukun in kamu katān umangut mahinang guru sin agama. Sabab in manga kami guru sin agama, ha adlaw mahuli in pagbutang hukuman kāmuꞌ labi mahunit dayn ha manga kaibanan. 2 In kitaniyu katān mawmu magpakahinang kasāan. Amura tau tubus in diꞌ magkasāꞌ in bichara niya iban makagunggung sin simud iban sin katān kignut-kuhibal sin baran niya.

3 Biyaꞌ sapantun sin kuraꞌ bang taniyu kakkangan in simud niya, kapagbayaan natuꞌ patudjuhun pakain-pakain. 4 Atawa biyaꞌ da isab sapantun sin hambuuk kumpit. Minsan malagguꞌ in baran niya iban narā-rā sin hangin makusug, hambuuk bansan sibiꞌ-sibiꞌ in magpatudju sin panawan niya, kapagbayaan sin mamansan bang harap pakain patudjuhun niya. 5 Na, biyaꞌ da isab ha yan in hantang sin simud sin tau. Minsan yan sibiꞌ-sibiꞌ amuna yan in makatagnaꞌ sin manga parakalaꞌ dakulaꞌ. Pikila niyu ba. Minsan in gulangan maluag iban hipuꞌ sin kakahuyan, bang dukutan sin laga-laga sibiꞌ-sibiꞌ, masuliyab da. 6 Na, in simud sin tau biyaꞌ da tuud sapantun kāyu, amu in makakangīꞌ sin unu-unu. In simud hambuuk kapanyapan sin baran ta amu in biyaꞌ sapantun addat-tabīat mangīꞌ dī ha lawm sin dunya. Makarihil lummiꞌ iban makalamin sabab in katān mangīꞌ gumuwaꞌ dayn ha simud natuꞌ magpananap biyaꞌ kāyu sampay malamin in katān katibuukan sin ginhawa-baran natuꞌ sin kangīan. In simud biyaꞌ da yan sapantun sin kāyu naug dayn ha narkaꞌ amu in dumihil kātuꞌniyu kasusahan ha salugay natuꞌ buhiꞌ dī ha dunya.

7 Minsan in manga sattuwa talun iban kamanuk-manukan, in katān ginisan nila, iban sin manga mānanap ha lupaꞌ iban sin manga lumanguy ha dagat, in sila katān mapantun da sin mānusiyaꞌ. Lāgiꞌ kamawmuhan mapantun tuud sila sin mānusiyaꞌ. 8 Sagawaꞌ wayruun pa tau minsan hambuuk in makahawid sin simud niya ha supaya in unu-unu hipamung niya marayaw sadja. Diꞌ kahawiran in simud mamung sin unu-unu mangīꞌ, amu in biyaꞌ sapantun lassun makamula ha tau.

9 Simud in hipagpudji ta pa Tuhan, Amaꞌ natuꞌ. Iban simud ta da isab in hipagsuknaꞌ ha manga tau amu in piyapanjari sin Tuhan, sumupu kaniya. 10 Hāti niya, in pudji iban suknaꞌ mangīꞌ, hambuuk da tuud in guwaan niya, amu in simud taniyu. Diꞌ tuud yan hikarayaw, manga taymanghud ku. 11 Kitaa niyu ba in tubig asin iban tubig taꞌbang. Bukun sa yan guwaꞌ dayn ha hambuuk tuburan. 12 Iban manga taymanghud ku in kahuy tina diꞌ magbunga jaytun. Iban in pananum anggul diꞌ da isab magbunga tina. Damikkiyan, bukun tubig taꞌbang in masawk taniyu dayn ha kuppung tubig asin.

Pasal sin Ingat iban Panghāti dayn ha Tuhan

13 Na, bang awn tau duun kaniyu bunnal barꞌakkal iban malawm in panghāti niya, subay tuud hipakitaꞌ niya dayn ha addat-tabīat iban hinang niya marayaw. Iban subay mababaꞌ in atay niya bat bihān in atay sin tau bunnal taga akkal. 14 Sagawaꞌ bang in lawm atay niyu hipuꞌ sin iggil, dugal, iban in pipikil niyu sadja in baran niyu, na ayaw na kamu magbantug sin barꞌakkal kamu. In kamu yan nagputing sadja. 15 In akkal biyaꞌ hān, bukun tuud naug dayn ha Tuhan, sagawaꞌ naug sadja dayn ha tau, sabab miyamagad sin hinang dunya iban sin manga saytan. 16 Karnaꞌ haunu-haunu awn in pagꞌiggil iban pagpikil sadja sin baran awn sadja yan paghiluhalaꞌ iban paghinang sin manga ginisan mangīꞌ.

17 Sumagawaꞌ in tau amu in taga akkal naug dayn ha Tuhan wayruun pikilan niya sin unu-unu mangīꞌ. Suchi tuud siya. Lāgiꞌ, diꞌ siya magkālu, marayaw in kasuddahan niya iban bukun matugas in ū niya. Bayngꞌulungun siya ha pagkahi niya, iban dayn ha akkal niya, maawn in manga hinang niya marayaw. In tau magad ha akkal dīhil kaniya sin Tuhan diꞌ siya magpīꞌ tau, iban wayruun pagbawꞌbawꞌ sin addat-tabīat niya. 18 Na, in sasukuꞌ sin manga tau bukun pangangalu, amu in mabayaꞌ magparayaw sin manga parakalaꞌ ibārat siya tau magtanum. In tiyanum niya amu in makasannyang ha hulaꞌ, ampa in bunga sin tiyanum amuna in hinang mabuntul.

4

Pasal sin Napsu Magdunya

1 Manjari in pasal sin manga pagbunuꞌ iban pagkalu niyu, unu taꞌ in puun-sabab niya? In bayaꞌ niyu magdūl sin unu-unu kanapsuhan niyu, amuna in makalingug sin lawm pamikil niyu. 2 Bang awn unu-unu kabayaan niyu ampa diꞌ niyu makawaꞌ, na atas niyu mamunuꞌ. Damikkiyan, bang awn unu-unu kanapsuhan niyu, ampa diꞌ niyu makawaꞌ atas niyu mangalu iban mamunuꞌ. Na, hangkan kamu diꞌ kaawnan sin kabayaan niyu, pasal walaꞌ kamu nangayuꞌ ha Tuhan. 3 Iban minsan da kamu isab mangayuꞌ pa Tuhan, diꞌ da yan hirihil sin Tuhan kaniyu sabab bukun marayaw in maksud sin pagpangayuꞌ niyu. Napsu in miyanaw, amu in bayaꞌ niyu magdayaw parasahan.

4 Na, in kamu yan miyutas na dayn ha Tuhan. Biyaꞌ da tuud kamu sin hambuuk babai nagꞌusug-usug, nanipu ha bana niya. Maytaꞌ, walaꞌ niyu ka kiyaingatan sin hisiyu-siyu in tau amu in miyamagad sin unu-unu napsu iban addat-tabīat mangīꞌ ha lawm dunya ini, in siya yan mahinang na satruꞌ sin Tuhan? Iban hisiyu-siyu in tau amu in tuurun niya singuran in addat mangīꞌ sin tau dunya, in siya yan mahinang na banta sin Tuhan. 5 Atawa in pangannal niyu bukun bunnal in kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab sin in kitaniyu mānusiyaꞌ asal maiggil, mabayaꞌ sadja magdūl sin unu-unu kabayaan natuꞌ. 6 Sumagawaꞌ in tabang hirihil sin Tuhan kātuꞌniyu makusug pa malayuꞌ dayn sin manga napsu amu in dumā kātuꞌ. Biyaꞌ na sin kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab, amu agi,

“Satruꞌ sin Tuhan in manga tau abbuhan,

sumagawaꞌ tabangan niya in manga tau mababaꞌ in atay.”

7 Hangkan paglillaꞌ na kamu pa Tuhan pagpababaꞌ kamu sin atay niyu. Saꞌ subay kamu isab diꞌ magad sin sasat sin Iblis, amu in Saytan Puntukan. Bang kamu diꞌ magad sin sasat niya mīg siya dayn kaniyu.

8 Suuk na kamu pa Tuhan bat isab in Tuhan sumuuk kaniyu. Iban in manga kamu baldusa hundungi niyu na in manga hinang niyu mangīꞌ. Iban in manga kamu yan, amu in nagduwa-ruwa pikilan subay hambuuk-buuk Tuhan in ha lawm atay niyu, bat supaya lumanuꞌ iban muntul in lawm atay niyu. 9 Pagkarukkahan kamu iban tangis kamu. Patūa in luhaꞌ niyu sin nahinang niyu mangīꞌ. Hundungi niyu na in paglami-lami iban pagkūg-kuyag niyu. Gām mayan pagtangis iban pagsusa kamu pasal sin manga mangīꞌ nahinang niyu. 10 Iban subay kamu magpababaꞌ sin atay niyu pa Tuhan, ha supaya kamu lagguun niya.

Subay Kita Diꞌ Manglawag Ngīꞌ ha Pagkahi ta

11 Iban manga taymanghud ku, ayaw namān kamu maglimut-limut pakaniya-pakaniya. Sabab hisiyu-siyu in manglimut atawa manglawag ngīꞌ ha pagkahi niya Almasihin biyaꞌ da isab līmut iban liyawagan ngīꞌ in saraꞌ daakan sin Tuhan. Manjari bang kamu manglawag ngīꞌ ha saraꞌ, in hāti niya bukun na kamu in miyamagad ha saraꞌ, sagawaꞌ kamu na in agaran, kamu na in huwis. Na, mangīꞌ sa yan. 12 Hambuuk-buuk da Tuhan in magdirihil sin saraꞌ daakan iban dumihil sin hukuman. Tunggal da siya in makarihil kalappasan iban tunggal da siya isab hambuuk in makarā pa kamulahan. Sagawaꞌ in kamu yan wayruun kapatutan niyu dumihil hukuman ha palangay iban hinang sin pagkahi niyu mānusiyaꞌ.

Mangīꞌ in Magꞌabbu

13 Na, dungug kamu kākuꞌ, amu in manga kamu imiyan sin adlaw ini atawa kinsum tumulak kamu pa hambuuk dāira magꞌusaha duun ha lawm hangka-tahun bat tumaud in sīn niyu. 14 Biyaꞌ diin kaagi, sin diꞌ niyu kaingatan kinsum kuꞌnisa ka, bang unu in kumugdan pa baran niyu. Subay kamu diꞌ umiyan bihān, sabab in umul niyu yan dī ha dunya biyaꞌ da tuud sapantun asu-asu. Kakitaan hangkarayꞌ, pagꞌubus, wayruun na saruun-duun. 15 Hangkan subay biyaꞌ ha ini in hipamung niyu, “Mura-murahan, bang dūlan pa sin Tuhan Panghuꞌ umul, hinangun ta in biyaꞌ ha ini atawa in biyaꞌ ha yadtu.” 16 Sumagawaꞌ in kamu yan bihaun nagtakabbul iban nagꞌabbu. Ampa in manga pagꞌabbu bihān mangīꞌ tuud.

17 Manjari, in tau amu in makaingat sin marayaw subay niya hinangun, bang niya diꞌ agarun, na tantu in siya yan magdusa.

5

Pasal sin Manga Dayahan Ikutan

1 Na, in manga kamu isab dayahan, dungug kamu sin hibichara ku kaniyu. Tangis kamu iban pagmatay kamu pasal sin kabinsanaan dumatung mawn kaniyu. 2 In manga altaꞌ tiyatawꞌ niyu yan wayruun da kapūsan niya sabab in manga yan magkangīꞌ da. Iban in manga tamungun niyu magkangīꞌ da kaagi sin manga kuuk. 3 In manga pamulawan iban pilak niyu giyahaꞌ na ha tawꞌan, sabab way niyu piyanabang ha pagkahi niyu. Na, in gahaꞌ yan amuna in mahinang saksiꞌ sin ikut niyu, iban amuna yan in mahinang biyaꞌ sapantun kāyu kumaun sin unud niyu. Na, pagga altaꞌ in piyabūd niyu tiyawꞌ, na ha adlaw mahuli, bukun altaꞌ in matabuk niyu sagawaꞌ kasiksaan. 4 Taynghug kamu. In sīn amu in walaꞌ niyu piyanggadji ha manga tau amu in diyaak niyu naghinang ha manga uma niyu, amuna yan in mamaytaꞌ pa Tuhan sin ngīꞌ nahinang niyu. Iban in pagtangis sin manga tau diyaak niyu nagꞌani ha uma niyu, amu in walaꞌ niyu giyadjihan, karungugan sin Panghuꞌ natuꞌ amu in Tuhan Mahatinggi. 5 Marayaw tuud in parasahan niyu yan dī ha dunya. Nagdarayaꞌ-dayaꞌ kamu ha pilak iban nagdurul-bayaꞌ kamu sin unu-unu kanapsuhan niyu. Biyaꞌ da tuud kamu yan sin sapantun sapiꞌ nagpatambuk sadja, sagawaꞌ way pangingat sin sumbayꞌun da siya ha susūngun. 6 Biyutangan niyu hukuman in tau mabuntul iban way dusa. Liyaugan niyu piyabunuꞌ minsan walaꞌ imatu kaniyu.

Subay Kamu Masabal iban Taptap Mangayuꞌ Duwaa pa Tuhan

7 Sagawaꞌ in kamu manga taymanghud ku, tatasi niyu in unu-unu haggut-pasuꞌ sampay dumatung in waktu sin pagbalik mari sin Panghuꞌ. Pikila niyu ba in tau magꞌuuma. Tagaran niya in maani niya ha uma niya bat mahalgaꞌ kaniya. Tagaran niya tuud iban diꞌ siya magkaybaꞌ sampay makaratung na in pangulan amu in timpu pangulan ha unahan iban sin timpu pangulan ha ulihan. 8 Damikkiyan, in kamu isab subay matatas tumagad. Pahuguta niyu in īman niyu sabab marayꞌ na in pagkari sin Panghuꞌ. 9 Iban manga taymanghud ku, ayaw namān kamu maglawag dusa iban magliling pakaniya-pakaniya bat kamu diꞌ kabutangan sin Tuhan hukuman, sabab marayꞌ na dumatung mari in Manghuhukum kātuꞌniyu.

10 Manga taymanghud ku, tumtuma niyu in manga kanabihan amu in nagpasampay sin Parman sin Tuhan. In sila yadtu timatas tuud sin unu-unu haggut-pasuꞌ kimugdan kanila. Na, marayaw tuud bang sila singuran niyu. 11 Bang natuꞌ sila magkasabbut, laung natuꞌ, in sila yadtu awn karayawan nila, sabab tiyatasan nila tuud in unu-unu haggut-pasuꞌ kimugdan kanila. Diyungug niyu na asal in pasal hi Ayyub iban sin hugut sin atay niya timanggung sin kabinsanaan dimatung kaniya. Iban diyungug niyu na bang biyaꞌ diin in karayawan dīhil kaniya sin Panghuꞌ ha kahinapusan. Sabab in Panghuꞌ malasa iban bayngꞌulungun ha manga tau.

12 Iban manga taymanghud ku, in lubaꞌ-lubaꞌ na tuud subay niyu diꞌ hinangun amu in magsapa. Bang awn tau janjian niyu, ayaw na kamu sumapa sumabbut sin unu-unu ha surgaꞌ atawa ha dunya atawa unu-unu na. Sarang diꞌ sumapa. Bang kamu imiyan, “Huun,” subay “Huun,” sadja. Bang isab, “Diꞌ,” subay sadja, “Diꞌ”, ha supaya kamu diꞌ kabutangan hukuman sin Tuhan.

13 Na, bang awn duun kaniyu in ha lawm kasusahan subay siya mangayuꞌ duwaa pa Tuhan. Damikkiyan, bang awn duun kaniyu in ha lawm kakuyagan subay siya kumalang pudji pa Tuhan. 14 Na, bang awn isab duun kaniyu nasasakit, subay niya hipakawaꞌ in manga nagtatau-maas ha manga jamaa Almasihin. Pangayuan nila duwaa pa Tuhan in nasasakit iban pahiran nila sin lana in baran niya sartaꞌ sabbutun nila in ngān sin Panghuꞌ. 15 Sakali bang sila magparachaya ha Tuhan, umuliꞌ da in tau nasasakit sabab sin nangayuꞌ sila duwaa. Pauliun siya sin Panghuꞌ iban bang awn manga dusa nahinang niya, ampunun na siya sin Tuhan. 16 Hangkan, manga taymanghud, subay kamu magsabunnal pakaniya-pakaniya sin manga dusa nahinang niyu. Iban subay da isab kamu mangayuꞌ duwaa pa Tuhan pakaniya-pakaniya ha supaya kamu kaulian. In tau buntul, mabarakat tuud in pagpangayuꞌ niya duwaa. Dūlan tuud sin Tuhan.

17 Biyaꞌ kan Ilyas yadtu. In siya tau da biyaꞌ kātuꞌniyu. Malayngkan, nangayuꞌ mayan siya duwaa pa Tuhan dayn ha lawm atay niya, bang mayan diꞌ da mulan, na, ha lawm sin tū tahun iban tungaꞌ way tuud imulan. 18 Pagꞌubus yadtu nangayuꞌ na isab siya duwaa bang mayan mulan da. Na, nahulug na in ulan dayn ha taas sin langit. Matigdaꞌ tuud. Timubuꞌ na isab iban nagbunga in manga tiyanum.

19 Na, manga taymanghud ku, bang sawpama awn duun kaniyu tau simihaꞌ dayn ha hinduꞌ pasal sin kasabunnalan, amu in iyaagad niya, marayaw tuud bang awn tau makarā kaniya magbalik magad pa hinduꞌ pasal sin kasabunnalan. 20 Sabab ini in tumtuma niyu. Hisiyu-siyu in tau makarā ha hambuuk baldusa magbalik pa dān mabuntul, biyaꞌ niya da napuas in manga dusa mataud nahinang sin tau yan iban biyaꞌ niya da napuas dayn ha kasiksaan salama-lama ha adlaw mahuli.

Wassalam.

1 PITRUS

1

2

3

4

5

SULAT NAKAUNA DAYN KAN PITRUS

1 PITRUS

Pahāti

In nagsulat sin sulat ini hi Pitrus amu in taymanghud hi Andariyas. (Kitaa ha Yahiya 1:40, 41) In sila karuwa mangingistaꞌ. Piyaagad sila hi Īsa nagguru kaniya. (Kitaa ha Matiyu 4:18-20) Hi Pitrus in kiyawakilan hi Īsa magpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pa manga tau Yahudi. (Kitaa ha Galatiya 2:9)

Ini in tagnaꞌ sulat hi Pitrus pa manga tau sukuꞌ sin Tuhan napulak-palik ha manga kahulaꞌ-hulaan ha Asiya. Siyulatan sila hi Pitrus sabab ha lawm sila kasigpitan iban kabinsanaan. Hangkan piyasampayan sila hi Pitrus sin manga hilalaungan makapahugut sin iman nila. Hipatum-tum hi Pitrus kanila in pasal sin kamatay hi Īsa iban sin pagbuhiꞌ kaniya magbalik dayn ha kamatay iban sin janjiꞌ niya magbalik mari pa dunya. Laung niya pagga jimanjiꞌ hi Īsa sin magbalik siya mari pa dunya, subay akuhun iban sandalan sin manga Almasihin in unu-unu haggut-pasuꞌ kumugdan kanila, sabab in yan panulay-sulay sadja sin hugut sin iman nila. (Kitaa ha bāb 4, ayat 12)

1

In Salam-duwaa hi Pitrus

1 Sulat ini naug dayn kākuꞌ hi Pitrus, hambuuk tau kiyawakilan hi Īsa Almasi magpamahalayak sin baytaꞌ niya.

In sulat ini hipasampay ku pa manga tau napīꞌ sin Tuhan magad kaniya, amu in way tutug hulaan, napulak-palik ha katiluagan sin hulaꞌ Puntus, Galatiya, Kapaduki, Asiya iban Bitiniya. 2 Na, in kamu yan napīꞌ sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, mahinang sukuꞌ niya sabab in kamu asal niya kiyaiingatan. Napīꞌ kamu sin Tuhan suchihun sin Rū niya in lawm atay niyu, magkahagad na kan Īsa Almasi, iban ha supaya mapapas na in manga dusa niyu kaagi sin duguꞌ sin Almasi.

Mura-murahan bang mayan maglabi-labihan in tulung-tabang iban kasannyangan hirihil kaniyu sin Tuhan.

In Karayawan Makawaꞌ sin Manga Tau Sukuꞌ sin Tuhan

3 Pudjihun natuꞌ in Tuhan, amu in Amaꞌ sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. Karnaꞌ dayn ha sabab sin lagguꞌ sin ulung sin Tuhan kātuꞌniyu pīndahan niya in addat taniyu. Biyaꞌ na kitaniyu sin sapantun piyagꞌanak nagbalik. Na, hangkan nabiyaꞌ hādtu sabab biyuhiꞌ nagbalik sin Tuhan hi Īsa Almasi dayn ha kamatay. Na, hangkan dayn ha sabab yan awn na tuud huwat-huwat natuꞌ sin mabuhiꞌ da isab kitaniyu magbalik dayn ha kamatay. 4 Lāgiꞌ awn na huwat-huwat taniyu makatabuk sin pusakaꞌ landuꞌ tuud marayaw, amu in tiyatawꞌ sin Tuhan ha manga tau sukuꞌ niya. Tiyatawꞌ niya in pusakaꞌ yan didtu ha surgaꞌ, amu in pusakaꞌ diꞌ magkahagin, diꞌ magkangīꞌ iban diꞌ magkaraan. 5 In kamu jiyajagahan tuud sin Tuhan sangat-kawasa sabab sin pangandul niyu kaniya. Jiyajagahan niya kamu bat kamu diꞌ sumihaꞌ dayn kaniya sampay maabut in waktu matabuk niyu in kajukupan sin kalappasan niyu, amu in asal saddiya na hipanyataꞌ ha adlaw mahuli.

6 Na, hangkan subay kamu magkūg-kuyag sin pasal yan. Minsan awn da waktu bihaun nasususa kamu pasal sin ginis-ginisan kasigpitan kiyagantaꞌ kaniyu, pagkūg-kuyag sadja kamu. 7 In manga kasigpitan kalabayan niyu yan panulay-sulay sadja bang biyaꞌ diin in kusug sin īman niyu. Karnaꞌ minsan isab in bulawan, amu in asal diꞌ kumakkal, palabayun da dayn ha kāyu bat mahinang purul bulawan. Na, amu pa ka isab in diꞌ sulayan in īman niyu, amu in labi mahalgaꞌ dayn ha bulawan, ha supaya matantu bang tumatas da tuud? Na, bang in īman niyu tumatas, na tantu in kamu karihilan kapudjihan, kasanglitan iban kalagguan ha adlaw pagbalik hi Īsa Almasi mari pa dunya. 8 In siya kalasahan niyu minsan niyu siya walaꞌ kiyakitaan. Iban nagparachaya kamu kaniya minsan niyu diꞌ pa siya kakitaan ha bihaun. Na, diꞌ hikasipat iban diꞌ hikatugilaꞌ in lagguꞌ sin kakuyagan niyu, 9 sabab dayn ha pasal sin pangandul niyu kaniya awn na kamakbulan sin kalappasan niyu, amu in kabuhiꞌ kumakkal didtu ha surgaꞌ.

10 Na, in pasal sin kalappasan ini kiyakannal iban piyapangadjiꞌ tuud marayaw in maana niya kaagi sin manga kanabihan ha masa nakauna yadtu amu in namaytaꞌ pasal sin karayawan, amu in asal hirihil kaniyu sin Tuhan. 11 Piyatulun sin Almasi in Rū sin Tuhan pa manga kanabihan ini, namaytaꞌ kanila pasal sin kabinsanaan labayan sin Almasi iban sin kalagguan matabuk niya pagꞌubus sin kabinsanaan niya. Na, tiyuyuan tuud īngat sin manga kanabihan bang kuꞌnu maawn, iban bang biyaꞌ diin in kaawn sin manga pakaradjaan yan. 12 Sumagawaꞌ piyaingat kanila sin Tuhan sin in manga pakaradjaan yan diꞌ maawn ha masa nila, sagawaꞌ ha susūngun, ha masa natuꞌ bihaun. Na, in yan nagmakbul na bihaun, karnaꞌ napaingat na kāmuꞌ sin manga tau nagpamahalayak sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi. In manga tau ini nakabaytaꞌ sin manga pakaradjaan ini dayn ha kusug sin Rū sin Tuhan piyatulun kanila dayn ha surgaꞌ. Na, minsan in manga malāikat mabayaꞌ tuud humāti pasal sin manga pakaradjaan ini.

Hinduꞌ Pasal Pagpabuntul sin Atay iban Pamikil

13 Na, hangkan pahambuuka in pamikil niyu huminang sin kabayaan sin Tuhan. Ayad kamu dayn ha manga napsu mangīꞌ, iban pataptapa niyu tuud in pamikil niyu ha karayawan hirihil kaniyu sin Tuhan, ha waktu pagbalik hi Īsa Almasi mari pa dunya. 14 Kahagara niyu in manga daakan sin Tuhan sabab in kamu naitung na anak niya. Ayaw niyu na dūli in manga hawa-napsu niyu biyaꞌ sin nakauna, amu in ha waktu wayruun pa panghāti niyu sin kasabunnalan pasal sin Tuhan. 15 Gām mayan, pagga kamu tiyaabbit na sin Tuhan Mahasuchi magad kaniya, na subay niyu pabuntulun na tuud in hinang niyu katān unu-unu na. 16 Karnaꞌ kiyasulat ha lawm Kitab in Parman sin Tuhan, amu agi, “Wajib subay kamu tau maādil sabab in aku asal mahasuchi.”

17 Bang in Tuhan manghukum ha mānusiyaꞌ diꞌ siya magdapit minsan hisiyu. In hukuman hirihil niya tumūp tuud ha nahinang sin pakaniya-pakaniya. Hangkan, pagga Amaꞌ in pagtawag niyu ha Tuhan bang kamu mangayuꞌ duwaa kaniya, na subay kamu magmabugaꞌ kaniya ha salugay niyu buhiꞌ dī ha dunya. 18 Lāgiꞌ, biyaꞌ na sin kiyaiingatan niyu, in kamu liyukat sin Tuhan dayn ha manga addat-tabīat way kapūsan, amu in diꞌ makarā kaniyu pa karayawan, nakawaꞌ niyu dayn ha manga kamaasan niyu. Iban kiyaiingatan niyu da isab sin in piyanglukat kaniyu bukun sadja hāt bulawan atawa pilak amu in kumangīꞌ da. 19 Sagawaꞌ in piyanglukat niya kātuꞌ duguꞌ-nyawa sin Almasi, amu in wayruun makasibuꞌ. Biyaꞌ siya bili-bili wayruun unu-unu sallaꞌ niya, giyantiꞌ piyagkulbanan pa Tuhan. 20 Ha walaꞌ pa naawn in dunya asal kiyagantaꞌ na sin Tuhan mapatay in Almasi ha supaya malappas niya in manga mānusiyaꞌ dayn ha manga dusa nila. Na, piyanyataꞌ na siya sin Tuhan ha masa bihaun, amu in kahinapusan sin masa, ha supaya kitaniyu matabang niya. 21 Dayn ha sabab sin nahinang sin Almasi kātuꞌniyu, in kamu magparachaya na ha Tuhan, amu in nagbuhiꞌ nagbalik ha Almasi dayn ha kamatay iban nagdihil kaniya kalagguan. Hangkan in parachaya iban hulat-hulat niyu himugut na duun ha Tuhan.

22 Na, bihaun pagga kamu nagkahagad na sin hinduꞌ kasabunnalan hi Īsa Almasi, biyutawanan niyu na in manga hinang mangīꞌ, iban tiyubuan na kamu kasi-lasa ha manga pagkahi niyu Almasihin, amu in kasi-lasa bunnal tuud. Hangkan pahūpa tuud pa lawm atay niyu in pagkasi-lasa niyu pakaniya-pakaniya. 23 Subay kamu maglasa-liyasahi sabab in kamu yan manga anak na sin Tuhan natuꞌ, amu in diꞌ magkamatay. In kamu biyaꞌ hantang sin piyagꞌanak nagbalik dayn ha kusug sin Parman sin Tuhan himūp pa lawm atay niyu. In Parman sin Tuhan makarihil kabuhiꞌ sabunnal iban diꞌ magkapinda kasaumulan. 24 Karnaꞌ kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi,

“In mānusiyaꞌ katān biyaꞌ sapantun parang,

iban in katān kabantugan nila biyaꞌ sapantun sumping.

In parang mangluyluy da iban in sumping mapakpak da.*

25 Sagawaꞌ in Parman sin Tuhan diꞌ mapinda kasaumulan.”

In Parman sin Tuhan amuna in Baytaꞌ Marayaw piyamahalayak mari kaniyu.

2

Almasi in Biyaꞌ Sapantun Batu Magpahugut sin Bāy sin Tuhan

1 Na, hangkan butawani niyu na in manga katān hinang niyu mangīꞌ. Ayaw namān kamu magputing iban magpabawꞌ-bawꞌ sadja marayaw sagawaꞌ mangīꞌ in ha lawm atay niyu. Lawaa niyu na in katān pagꞌiggil iban pagpanglimut ha pagkahi niyu. 2 Subay in kusug sin bayaꞌ niyu umingat sin Parman sin Tuhan biyaꞌ sin kusug sin bayaꞌ sin bataꞌ-bataꞌ asibiꞌ dumuruꞌ gatas, ha supaya sumulig in pangandul niyu ha Tuhan iban kananaman niyu in kalappasan dayn kaniya. 3 Na, tantu in kamu yan nakananam na sin dayaw sin Panghuꞌ kaniyu.

4 Umpigi niyu in Panghuꞌ Īsa Almasi amu in magdirihil sin kabuhiꞌ sabunnal way kahinapusan. Siya in biyaꞌ sapantun hambuuk batu hipaghinang bāy, amu in siyulak sin manga mānusiyaꞌ sabab in pangannal nila wayruun kapūsan niya, sagawaꞌ siya in napīꞌ sin Tuhan iban labi awla mahalgaꞌ kaniya. 5 Na, pagga kamu isab kiyarihilan na kabuhiꞌ sabunnal, ungsuran niyu na pa Tuhan in ginhawa-baran niyu, amu in biyaꞌ sapantun batu hipaghinang sin bāy hulaan sin Tuhan. In hāti sin bāy sin Tuhan, amuna in manga tau agad kaniya kapagꞌagihan sin Rū sin Tuhan. Lāgiꞌ, kamu na yan in biyaꞌ manga imam umungsud sin manga lalabutan pa Tuhan. Malayngkan, in lalabutan niyu pa Tuhan bukun biyaꞌ sin manga imam kaibanan, karnaꞌ in hilabut niyu pa Tuhan amuna in pagsarang-sukul iban pagpudji niyu pa Tuhan. Na, dayn ha pasal sin Almasi, in Tuhan kasulutan tuud sin lalabutan niyu kaniya. 6 Biyaꞌ na sin pamung sin Tuhan ha Kitab kiyasulat, amu agi,

“Awn napīꞌ ku hambuuk batu mahalgaꞌ tuud,

amu in hibutang ku hipagpahugut sin bāy ku ha dāira Siyun.

Hisiyu-siyu in mangandul ha batu yan,

tantu tuud dihilan kalagguan bukun kasipugan.”*

7 Na, in batu ini tantu tuud mahalgaꞌ kaniyu manga tau nagpaparachaya kaniya. Sagawaꞌ in manga tau diꞌ magparachaya kaniya, ha susūngun makaingat da sin bunnal in kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab, amu agi,

“In batu biyugit sin manga maghihinang bāy

amuna in batu nahinang umbulsatu mapagun hipaghinang bāy.”

8 Iban kiyabaytaꞌ pa isab ha lawm Kitab, amu agi,

“In batu ini amuna in pagkabungkuan sin manga tau,

hangkan na sila magkaligad.”

Na, bunnal in pamung sin Tuhan. Sabab in manga tau amu in diꞌ magparachaya ha Parman sin Tuhan, in sila yan amu in pagꞌiyanun biyaꞌ hantang naligad. Na, amu yan in kiyagantaꞌ sin Tuhan kanila.†

9 Sagawaꞌ in kamu bukun biyaꞌ kanila, amu in magparachaya ha Tuhan, karnaꞌ in kamu amuna in pinīꞌ sin Tuhan magad kaniya. Damikkiyan, biyaꞌ da isab kamu manga imam maghulas-sangsaꞌ ha Tuhan, sultan taniyu. Lāgiꞌ in kamu nīyat niya hambuuk bangsa maādil, tau sukuꞌ niya, amu in pinīꞌ niya magpamahalayak pa manga kaibanan mānusiyaꞌ pasal sin karayawan diꞌ mapulaꞌ-pulaꞌ nahinang sin Tuhan. Inīg niya kamu dayn ha katigidluman, diyā pa lawm kasawahan.‡ 10 Sin tagnaꞌ bukun kamu sukuꞌ sin Tuhan, sagawaꞌ bihaun sukuꞌ na kamu sin Tuhan. Iban sin tagnaꞌ wayruun pangingat niyu pasal sin luuy sin Tuhan, sagawaꞌ bihaun kaingatan niyu na, sabab piyakitaꞌ na sin Tuhan in luuy niya kaniyu.

Ayaw Magad sin Addat-tabīat sin Manga Tau Bukun Agad ha Tuhan

11 Na, manga taymanghud ku kalasahan, in kitaniyu ini manghapit-hapit sadja dī ha dunya, sabab in hulaan natuꞌ tuud yadtu didtu ha surgaꞌ. Hangkan junjungun ku kaniyu, ayaw niyu tuud dūli in hawa-napsu niyu mangīꞌ, sabab amu yan in makarā kaniyu magdusa iban makakangīꞌ sin pagꞌagad niyu ha Tuhan. 12 Parayawa niyu in addat-tabīat niyu ha manga tau diꞌ magparachaya kan Īsa Almasi, ha supaya minsan nila kamu iyanun tau mangīꞌ, pagdatung sin waktu magbalik mari in Almasi, na katumtuman nila na in dayaw sin hinang niyu iban pudjihun nila na in Tuhan.

13 Dayn ha sabab-karnaꞌ sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi, pagkahagad kamu ha manga katān tau tagakapatutan ha lawm hulaꞌ. Kahagara niyu in sultan puntukan ha hulaꞌ niyu, 14 sampay pa manga nagkakaput saraꞌ ha babaan niya, amu in naraak niya tumungbas sin manga hinang mangīꞌ sin manga tau limalanggal saraꞌ iban tumungbas sin manga hinang marayaw sin manga tau miyamagad sin saraꞌ. 15 Hangkan ku ini junjungun kaniyu, sabab amu yan in kabayaan sin Tuhan hipahinang kaniyu, ha supaya dayn ha sabab sin manga hinang niyu marayaw, humundung na magbichara sin way kapūsan in manga tau, amu in kulang in panghāti (pasal sin kasabunnalan). 16 Na, pagga kamu puas na dayn ha manga dusa niyu, na in kamu limāya na, sagawaꞌ ayaw kamu magpikil sin makajari na kamu huminang sin unu-unu kabayaan niyu minsan da mangīꞌ sawkat na kamu kiyarihilan na kalimāyahan. Diꞌ niyu yan mahinang daawa. Gām mayan subay niyu hipakitaꞌ dayn ha manga hinang niyu sin in kamu īpun tuud sin Tuhan, amu in magkahagad tuud sin unu-unu katān daakan sin Tuhan. 17 Pagꞌaddati niyu in tau katān, iban kalasahi niyu in pagkahi niyu Almasihin. Pagmabugaꞌ kamu ha Tuhan, iban pagꞌaddati niyu in sultan puntukan sin hulaꞌ niyu.

Hinduꞌ ha Manga Daraakun

18 Na, in kamu manga daraakun, ini in hinduꞌ ku kaniyu. Subay niyu kahagarun tuud in daakan kaniyu sin manga piyaghinangan niyu, iban pagꞌaddati niyu tuud sila bukun sadja pasal marayaw in kasuddahan nila kaniyu, sagawaꞌ minsan isab sila mabungis iban mangīꞌ kasuddahan. 19 Karnaꞌ kasulutan iban tungbasan kamu sin Tuhan pa marayaw, bang niyu sandalan in unu-unu kabinsanaan hibutang kaniyu ha wayruun narusa niyu, sabab taptap pīpikil niyu in daakan sin Tuhan. 20 Malayngkan, bang kamu sumandal kabinsanaan sabab awn kasāan nahinang niyu, na in yan diꞌ tūpun tungbasan pa marayaw. Sagawaꞌ bang kamu sumandal kabinsanaan minsan marayaw in nahinang niyu, na in Tuhan kasulutan kaniyu iban tungbasan niya kamu pa marayaw. 21 Na, in sabab hangkan kamu napīꞌ sin Tuhan sukuꞌ niya ha supaya kamu makasandal kabinsanaan biyaꞌ kan Īsa Almasi. Kasulutan in Tuhan bang kamu sumandal kabinsanaan ha wayruun narusa niyu, sabab in Almasi simandal kabinsanaan bukun pasal awn narusa niya, sagawaꞌ sabab-karnaꞌ niyu. Na, dīhilan niya kamu suntuan marayaw singuran niyu. Hangkan urula niyu in limpaꞌ siki niya.

22 “In siya walaꞌ tuud nakarusa

iban walaꞌ tuud nakapagputing minsan nakaminsan.”

23 Minsan siya piyagsipug-sipug, walaꞌ siya simambung mangīꞌ. Minsan siya bīnsanaꞌ, walaꞌ tuud siya nangantup mamaws. Sagawaꞌ siyangdul niya na sadja in baran niya pa Tuhan, amu in manghukum mabuntul. 24 Iyaku sin Almasi tiyanggung in manga dusa taniyu, hangkan nimanam kabinsanaan in baran niya ha kalansang kaniya pa usuk pagpatayan tau. Hīnang niya yan ha supaya mabugtuꞌ na in manga hinang natuꞌ makarusa, iban ha supaya kitaniyu makahinang na sin unu-unu mabuntul. In kamatay niya amuna in sabab hangkan in kitaniyu puas na dayn ha dusa, diꞌ na siksaun ha adlaw mahuli. 25 In tagnaꞌ biyaꞌ kitaniyu manga bili-bili nalawaꞌ dayn ha nagꞌiipat kātuꞌ, sabab simihaꞌ kitaniyu dayn ha dān tudju pa Tuhan. Sagawaꞌ bihaun nagbalik na kitaniyu miyagad ha Almasi amu in nagjajaga iban nagꞌaayad kātuꞌniyu.

3

Hinduꞌ pa Manga Magtiyaun

1 Na, in kamu isab manga kababaihan tagabana subay kamu magad sin kabayaan sin manga bana niyu, ha supaya bang in bana niyu diꞌ magparachaya ha Parman sin Tuhan, na lumugay dayn ha dayaw sin addat niyu marā niyu in bana niyu magparachaya ha Parman sin Tuhan. Minsan kamu diꞌ na magbichara unu-unu kanila ha hāl sin pagparachaya, 2 sabab pagkitaꞌ nila sin dayaw sin addat niyu iban sin pagmabugaꞌ niyu, na, marā niyu da sila magparachaya. 3 Iban in lingkat niyu subay bukun dayn ha guwaꞌ sadja. Amu sa pagꞌiyanun dayn ha guwaꞌ bang in lingkat niyu kakitaan sadja dayn ha dayaw sin pagꞌari-ꞌari sin buhuk niyu, atawa ha manga pamulawan iban tamungun niyu malingkat. 4 Sagawaꞌ in lingkat niyu subay dayn ha lawm atay, amu in lingkat diꞌ magbaluba, kakitaan dayn ha dayaw sin addat iban babaꞌ sin pangatayan niyu. In lingkat biyaꞌ ha yan amu in labi mahalgaꞌ ha Tuhan. 5 Na, biyaꞌ ha yan in lingkat sin manga kababaihan sukuꞌ sin Tuhan ha timpu nakauna yadtu. Nangandul tuud sila ha Tuhan, iban miyamagad sila sin kabayaan sin bana nila. In lingkat nila piyakitaꞌ nila dayn ha dayaw sin addat nila. 6 Na, biyaꞌ ha yan in lingkat hi Sahara. Iyaagad niya in kabayaan sin bana niya hi Ibrahim, iban nīyat niya nakuraꞌ in bana niya. Na, bang niyu mahinang in marayaw biyaꞌ ha yan iban diꞌ kamu mabugaꞌ (huminang sin unu-unu marayaw), na, naurul niyu in limpaꞌ siki hi Sahara.

7 Na, damikkiyan in kitaniyu manga kausugan tagaasawa, subay marayaw in pagdā natuꞌ ha manga asawa taniyu. Karnaꞌ in sila yan bukun makusug in anggawtaꞌ-baran biyaꞌ kātuꞌniyu. Subay natuꞌ sila pagꞌaddatan sabab in sila yan biyaꞌ da isab kātuꞌniyu makatabuk sin pusakaꞌ sin Tuhan ha susūngun, amu in kabuhiꞌ salama-lama ha surgaꞌ. Na, subay niyu yan hinangun, ha supaya dungugun sin Tuhan in pagpangayuꞌ niyu duwaa kaniya.

Huminang sin Marayaw Minsan Lumabay Kabinsanaan

8 Na, mahuli dayn duun ini in hikahinduꞌ ku kaniyu katān. Subay kamu maghambuuk pikilan iban maghangka-atay. Paglasa-liyasahi kamu biyaꞌ sin magtaymanghud. Subay kamu maluuy ha pagkahi niyu, iban subay mababaꞌ in atay niyu. 9 Bang awn tau huminang sin mangīꞌ kaniyu, ayaw kamu mamaws huminang isab sin mangīꞌ kanila. Ayaw kamu isab mamūng-mūng ha manga tau namūngmūng kaniyu. Gām mayan tungbasi niyu sila pa marayaw. Pangayui niyu sila duwaa marayaw pa Tuhan, bat sila dihilan sin Tuhan karayawan. In kamu napīꞌ sin Tuhan dihilan karayawan, hangkan subay niyu isab mapakitaꞌ in karayawan dayn ha Tuhan. 10 Biyaꞌ na sin kiyasulat ha lawm Kitab, amu agi.

“Hisiyu-siyu in mabayaꞌ magkūg-kuyag dī ha lawm dunya ha salugay niya buhiꞌ

iban mabayaꞌ siya dumayaw in kahālan niya,

subay siya diꞌ magbichara sin mangīꞌ

iban subay siya diꞌ magputing.

11 Subay niya butawanan na in manga hinang niya mangīꞌ, iban huminang na siya sin marayaw.

Subay niya pagtuyuan lawagun in dān hikapagsulut niya iban sin manga pagkahi niya.

12 Karnaꞌ jiyajagahan sin Tuhan in manga tau mabuntul,

iban dungugun niya in pagpangayuꞌ nila duwaa.

Sagawaꞌ marugal siya ha manga tau naghihinang sin mangīꞌ.”

(Na, amu yan in bichara ha lawm Kitab.)

13 Lāgiꞌ hisiyu taꞌ in mangjilakaꞌ kaniyu bang kamu matuyuꞌ tuud huminang sin marayaw? 14 Bat malayngkan, minsan kamu mabinsanaꞌ sabab sin hinang niyu marayaw, pagkūg-kuyag kamu sabab awn karayawan niyu dayn ha Tuhan! Ayaw kamu mabugaꞌ minsan hisiyu in mangjilakaꞌ kaniyu iban ayaw kamu masusa. 15 Sagawaꞌ pagmabugaꞌ tuud kamu ha Almasi dayn ha lawm atay niyu. Subay siya in pagtagꞌīpunan niyu. Iban subay kamu asal sakap sumambung ha hisiyu-siyu na tau mangasubu kaniyu bang maytaꞌ kamu magparachaya ha Almasi iban unu in hiyuhuwat-huwat niyu makawaꞌ dayn kaniya. 16 Sagawaꞌ subay maayuyuꞌ iban maaddat in kaagi niyu sumambung sin pangasubu nila. Tantuha niyu tuud in baran niyu sin wayruun tuud unu-unu mangīꞌ nahinang niyu amu in makasipug kaniyu, ha supaya bang awn manipug-sipug kaniyu pasal sin hinang niyu marayaw bilang agad ha Almasi, na sila in balik-balik sumipug sin manga kiyabichara nila. 17 Karnaꞌ marayaw pa kamu numanam kabinsanaan pasal sin nahinang niyu marayaw, bang dayn ha kahandak sin Tuhan, dayn sin mabinsanaꞌ kamu pasal nakahinang kamu mangīꞌ. 18 Sabab minsan isab in Almasi nimanam da kabinsanaan iban miyatay siya, bukun pasal awn narusa niya, sabab in siya wayruun tuud dusa, sagawaꞌ miyatay siya sabab-karnaꞌ sin kitaniyu katān manga baldusa ha supaya niya kitaniyu marā magbalik pa Tuhan. Miyatay siya magꞌīg sin dusa natuꞌ saꞌ nagminsan da. Diꞌ na tuud siya mapatay magbalik. Bunnal piyatay siya sin tau, sagawaꞌ biyuhiꞌ da siya nagbalik sin Rū sin Tuhan.

19 Lāgiꞌ, dayn ha kusug sin Rū sin Tuhan yaun duun kaniya, miyadtu siya nagpamahalayak sin kamakbulan sin Baytaꞌ Marayaw pa manga nyawa napipilisu ha Ahirat. 20 In manga nyawa napipilisu ini, amuna in nyawa sin manga tau walaꞌ nagkahagad ha daakan sin Tuhan ha timpu buhiꞌ pa hi Nū. Dīhilan sila waktu sin Tuhan magtawbat sin manga dusa nila ha saꞌbu hi Nū naghihinang sin bahitraꞌ. Sagawaꞌ pagdatung sin umbak tawpan, tiyuꞌ-tiyuꞌ da tau, walungka-tau da in miyagad ha bahitraꞌ, amu in nalappas walaꞌ naluꞌmus ha dagat. 21 Na, in kalappasan nila yadtu hambuuk pangitaan natuꞌ bihaun sin in pagliguꞌ amu in makalappas kātuꞌniyu dayn ha kasiksaan. In pagliguꞌ ini bukun pagsuchi sin anggawtaꞌ-baran, sagawaꞌ hambuuk tandaꞌ sin tuꞌlid tuud in pagpangayuꞌ natuꞌ kaampunan dayn ha Tuhan, bat maīg in unu-unu mangīꞌ dayn ha lawm atay natuꞌ. Iban hangkan kitaniyu makabaak kalappasan dayn ha kasiksaan, sabab in Almasi nabuhiꞌ nagbalik dayn ha kamatay. 22 Na, bihaun yadtu na in Almasi ha surgaꞌ limilingkud ha dapit pa tuu sin Tuhan, kiyarihilan sin salagguꞌ-lagguꞌ kawasa. Siya na in makapagbayaꞌ ha manga malāikat iban ha manga unu-unu katān tagakawasa ha surgaꞌ.

4

1 Manjari, pagga natuꞌ kaingatan na sin nabinsanaꞌ in ginhawa-baran sin Almasi dī ha dunya, na subay kamu biyaꞌ kaniya sakap sumandal kabinsanaan. Sabab hisiyu-siyu in sumandal kabinsanaan (sabab-karnaꞌ sin pagꞌagad niya ha Almasi), na maīg na in bayaꞌ niya huminang sin unu-unu makarusa. 2 Na, tagnaan dayn ha bihaun, subay niyu diꞌ na dūlan in manga hawa-napsu niyu mangīꞌ; sagawaꞌ subay in hinangun niyu, in unu-unu kabayaan sin Tuhan ha salugay niyu buhiꞌ. 3 Sarang na sin manga waktu limabay himinang kamu sin manga mangīꞌ biyaꞌ sin manga hinang kasūban tuud sin manga tau way Tuhan nila. Naghinang kamu sin manga unu-unu maasihat iban nagnapsu kamu sin manga unu-unu mangīꞌ. Masūb tuud kamu magꞌinum sin manga makahilu, iban nakalanduꞌ tuud in paglami-lami niyu iyaagaran niyu sin paghilu. Lāgiꞌ nagsumba kamu sin manga barhalaꞌ amu in satruꞌ tuud sin Tuhan. 4 Na, asal nainu-inu in manga tau way Tuhan nila, sabab diꞌ na kamu magad kanila huminang sin manga kangīan nasabbut ku yan. Iban iyudjuꞌ-udjuꞌ nila na kamu. 5 Sagawaꞌ awn da waktu ha susūngun in sila yan mamayhuꞌ da pa Tuhan mamaytaꞌ pasal in katān nahinang nila dī ha dunya. Na, in Tuhan asal sakap dumihil hukuman kuꞌnu-kuꞌnu waktu ha katān mānusiyaꞌ, buhiꞌ iban patay. 6 Hangkan na in Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi piyamahalayak sampay pa manga patay (sin waktu buhiꞌ pa sila), ha supaya minsan miyatay na in anggawtaꞌ-baran nila, karnaꞌ asal amuna yan in gantaan sin mānusiyaꞌ katān, in manga nyawa nila makapaghambuuk iban Tuhan salama-lama didtu ha surgaꞌ.

In Ingat-kapandayan Natuꞌ dayn ha Tuhan Subay Hipanabang ha Manga Pagkahi Natuꞌ

7 Masuuk na makiyamat in dunya hangkan parayawa niyu, in pamikil niyu, iban ayad kamu dayn ha manga napsu mangīꞌ ha supaya wayruun sasat sin pagpangarap niyu pa Tuhan. 8 Lāgiꞌ labi awla na tuud paglasa-liyasahi tuud kamu karnaꞌ dayn ha pasal sin pagkasi-lasa natuꞌ, diꞌ na kitaniyu magparuli sin kangīan iban kasāan nahinang sin kaibanan natuꞌ. 9 Ayaw kamu magsumlut magpakaun iban magpahantiꞌ ha manga pagkahi niyu, bang sila mawn pa bāy niyu. 10 In kitaniyu katān pakaniya-pakaniya dīrihilan sin Tuhan ingat-kapandayan. Ginis-ginisan in ingat-kapandayan dīhil niya kātuꞌniyu. Na, in manga ingat-kapandayan natuꞌ subay hipaglagi natuꞌ ha hikarayaw hipanabang ha manga pagkahi natuꞌ. 11 Na, bang kamu kiyarihilan ingat-kapandayan magnasīhat, na pagnasīhat tuud kamu marayaw biyaꞌ sin tau tūp tuud magpasampay sin Parman sin Tuhan. Bang kamu kiyarihilan sin ingat-kapandayan tumabang ha pagkahi niyu, na panabangan niyu tuud in kusug kiyarihil kaniyu sin Tuhan, ha supaya dayn ha sabab sin unu-unu marayaw nahinang niyu dayn ha tulung-tabang hi Īsa Almasi kaniyu, pudjihun sin manga tau in Tuhan. Siya tuud in tūp lagguun natuꞌ, sabab wayruun kahinapusan sin kusug sin kawasa niya. Amin.

In Kabinsanaan sin Manga Tau Agad ha Almasi

12 Na, manga bagay ku kalasahan, ayaw kamu mainu-inu sin kabinsanaan dakulaꞌ kimugdan kaniyu, sabab in yan panulay-sulay sadja sin Tuhan sin hugut sin īman niyu. Asal in katān Almasihin numanam sadja kabinsanaan. 13 Gām mayan pagkūg-kuyag kamu bang kamu numanam kabinsanaan, sabab biyaꞌ da kamu imunung ha Almasi nimanam sin kabinsanaan liyabayan niya. Na, bang niyu sandalan in kabinsanaan niyu, ha susūngun magkūg-kuyag da isab kamu bang dumatung na in waktu hipanyataꞌ na tuud in kawasa iban kalagguan sin Almasi ha kakitaan sin tau katān. 14 Bang kamu sipug-sipugun sin manga tau pasal sin agad kamu ha Almasi, na amu yan in tandaꞌ sin yan himuhūp kaniyu in Rū sin Tuhan, amu in mangdirihil kalagguan. Hangkan subay kamu magkūg-kuyag. 15 Bat malayngkan tantuha niyu, bang kamu numanam kabinsanaan, in yan subay bukun pasal namunuꞌ kamu atawa nanakaw atawa nakalanggal saraꞌ atawa nanglamud-lamud sin parakalaꞌ sin kaibanan. 16 Sagawaꞌ bang kamu numanam kabinsanaan pasal sin Almasihin kamu, na ayaw kamu masipug. Gām mayan pagsarang-sukul kamu pa Tuhan sin in kamu sukuꞌ sin Almasi.

17 Karnaꞌ timagnaꞌ na bihaun in waktu sin Tuhan dumihil hukuman ha manga mānusiyaꞌ. Lāgiꞌ in kitaniyu sukuꞌ niya, amu in makauna niya butangan hukuman, hangkan na lumabay kitaniyu kabinsanaan bihaun. Na, bang in kitaniyu sukuꞌ niya butangan niya da hukuman, na amu pa ka in diꞌ niya butangan hukuman in manga tau diꞌ magparachaya sin Baytaꞌ Marayaw dayn ha Tuhan? Diꞌ hikatugilaꞌ in kabinsanaan nila yan ha susūngun! 18 Biyaꞌ na sin kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab, amu agi.

“Bang in manga tau mabuntul kahunitan malappas,

tantu diꞌ malappas in manga tau baldusa iban manga tau diꞌ mabugaꞌ ha Tuhan.”

19 Na, hangkan bang kamu numanam kabinsanaan dayn ha kahandak sin Tuhan, ayaw niyu bugtua in hinang niyu marayaw iban pangandulan niyu tuud in baran niyu pa Tuhan, amu in nagpapanjari kaniyu, karnaꞌ diꞌ niya tuud balubahun in janjiꞌ niya kaniyu sin diꞌ niya kamu pasāran.

5

Hinduꞌ ha Manga Nagtatau-maas ha Manga Almasihin

1 Na, yari awn hibichara ku ha manga nagtatau-maas ha manga Almasihin duun. In aku ini hambuuk da isab tau-maas biyaꞌ kaniyu. Kiyasaksian ku tuud sin duwa mata ku in manga kabinsanaan liyabayan sin Almasi. Lāgiꞌ ha susūngun awn lamud ku ha kalagguan dīhil sin Tuhan ha Almasi. Na, pangayuun ku tuud kaniyu, 2 upiksaa niyu tuud marayaw in manga tau agad ha Almasi, amu in biyaꞌ sapantun manga bili-bili piyangandul sin Tuhan hipaipat kaniyu. In kabayaan sin Tuhan tulus-ihilas tuud in pagꞌipat niyu kanila, bukun biyaꞌ kiyalugusan sadja kamu. Hinanga in hinang niyu bukun pasal gadji in iyapas niyu, sagawaꞌ pasal sin mabayaꞌ tuud kamu maghulas-sangsaꞌ kanila. 3 Ayaw niyu pagmandahi in manga tau kiyapangandul kaniyu, sagawaꞌ subay kamu in suntuan marayaw ha supaya sila magad kaniyu. 4 Na, bang magbalik na mari pa dunya hi Īsa Almasi, amu in piyagbahasa umbulsatu magꞌiipat bili-bili, matabuk niyu na in tungbas sin hinang niyu, amu in kalagguan way kahinapusan niya.

5 Damikkiyan, in kamu manga kausugan bataꞌ baꞌgu, subay kamu magkahagad tuud sin hinduꞌ sin manga nagtatau-maas kaniyu. Iban in kamu katān subay mababaꞌ in atay niyu ha supaya kamu makapagtabang-tiyabangi pakaniya-pakaniya, karnaꞌ kiyabaytaꞌ ha lawm Kitab, amu agi,

“Satruꞌ sin Tuhan in manga tau abbuhan,

sagawaꞌ tiyatabang niya in manga tau mababaꞌ in atay.”

6 Hangkan pagpatibabaꞌ kamu ha Tuhan sangat-kawasa, ha supaya niya kamu lagguun bang maabut na in waktu gantaꞌ niya. 7 Sangdulan niyu kaniya in unu-unu katān kasusahan niyu, sabab siya in magparuli kaniyu.

8 Ayad kamu dayn ha manga napsu mangīꞌ, iban jaga kamu dayn ha sasat sin Saytan Puntukan, sabab in siya kuntara natuꞌ naglulunsul pawyu-pawyu biyaꞌ sin sattuwa singaꞌ, nagꞌiigul sadja maglawag sin makaun niya. 9 Pahuguta in pangandul niyu pa Tuhan, iban ayaw tuud kamu magad ha sasat sin Saytan Puntukun, sabab amu in tumtuma niyu bukun sadja kamu in nimananam kabinsanaan. Minsan isab in kaibanan Almasihin pagkahi niyu ha kahulaꞌ-hulaan dī ha lawm dunya nimananam da sin ginis-ginisan kabinsanaan biyaꞌ da isab sin liyabayan niyu.

10 Sagawaꞌ hangkarayꞌ da kamu numanam kabinsanaan. Pagꞌubus yadtu īgan na sin Tuhan in katān sallaꞌ niyu, pahugutun niya na in lawm atay niyu iban sin pangandul niyu kaniya. In Tuhan, amu in puunan sin katān karayawan, bayngꞌulungun tuud. Hangkan pinīꞌ niya kamu palamurun sin kalagguan niya, amu in way kahinapusan, sabab sin paghambuuk niyu iban sin Almasi. 11 Matūp bang in Tuhan lagguun, sabab siya in sangat-kawasa ha unu-unu katān kasaumulan! Amin.

Kahinapusan Hilalaungan

12 Hi Silas in nagtabang kākuꞌ nagsulat sin sulat ku ini hawpuꞌ. In siya hambuuk pagkahi natuꞌ agad ha Almasi, kapangandulan ku tuud. Na, hangkan ta kamu siyulatan ha supaya mapakusug ku in pangatayan niyu iban mapaingat ku kaniyu in kasabunnalan pasal sin lasa iban tulung-tabang sin Tuhan kaniyu katān. Na, gunggungi niyu tuud mahugut in lasa iban tulung-tabang sin Tuhan kaniyu.

13 Na, in manga taymanghud niyu Almasihin dī ha hulaꞌ ini, amu in (biyaꞌ sapantun) hulaꞌ Babilun, yari nagpasampay sin salam-duwaa nila kaniyu. In sila ini napīꞌ da isab sin Tuhan biyaꞌ kaniyu. Damikkiyan, in hi Markus amu in biyaꞌ na anak ku, nagpasampay da isab sin salam-duwaa niya kaniyu. 14 Pakitaan niyu in paglasa-liyasahi niyu pakaniya-pakaniya.

Na, mahuli dayn duun, mura-murahan bang mayan in kamu katān sukuꞌ sin Almasi sumannyang in lawm atay niyu.

Wassalam.

* 1:24 1:24 Hāti niya in mānusiyaꞌ mapatay da, diꞌ mahinang batu.

* 2:6 2:6 In pagꞌiyanun batu ini amuna hi Īsa Almasi.

† 2:8 2:8 In manga tau piyagbichara sin nabi, amuna in simulak kan Īsa sabab-karnaꞌ diꞌ sila magparachaya ha Parman sin Tuhan.

‡ 2:9 2:9 In hāti niya bakas kamu malayuꞌ dayn ha Tuhan pasal sin manga dusa niyu, sagawaꞌ bihaun dayn ha sabab sin nahinang sin Almasi, iyampun na sin Tuhan in manga dusa niyu.

2 PITRUS

1

2

3

SULAT HIKARUWA DAYN KAN PITRUS

2 PITRUS

Pahāti

Ini in sulat hikaruwa hi Pitrus pa manga Almasihin ha kahulaꞌ-hulaan. In maksud sin sulat ini magpatumtum ha manga Almasihin sin Baytaꞌ Marayaw pasal sin Almasi, sabab awn na manga guru in nanghinduꞌ kanila sin puting. Lāgiꞌ dayn ha sabab sin manga hinduꞌ nila ini, naawn na in ginisan hinang kalumuan. Laung hi Pitrus subay nila tuud gunggungan mahugut in hinduꞌ kasabunnalan dayn ha Tuhan amu in piyanghinduꞌ sin manga tau nakakitaꞌ kan Īsa iban nakarungug sin hinduꞌ niya. Awn da isab manga tau in imiyan sin in Almasi diꞌ magbalik mari pa dunya. Sagawaꞌ, laung hi Pitrus, hangkan in Almasi diꞌ pa magbalik magtūy mari pa dunya, sabab dīrihilan niya pa waktu in mānusiyaꞌ katān magtawbat sin manga dusa nila bat sila malappas dayn ha kasiksaan ha mahuli adlaw. (Kitaa ha bāb 3, ayat 9)

1

In Salam-duwaa hi Pitrus

1 Sulat ini naug dayn kākuꞌ hi Simun Pitrus, hambuuk īpun hi Īsa Almasi iban kiyawakilan niya magpamahalayak sin baytaꞌ niya. In sulat ini hipasampay ku mawn pa kaniyu katān, amu in nagpaparachaya kan Īsa Almasi biyaꞌ da isab kāmuꞌ. Siya in Tuhan natuꞌ iban Manglalappas kātuꞌniyu. Mabuntul tuud siya, diꞌ magpīꞌ tau, hangkan in parachaya dīhil niya kaniyu sibuꞌ da tuud isab iban sin parachaya dīhil niya kāmuꞌ, amu in hiyahalgaan natuꞌ tuud.

2 Mura-murahan bang mayan sumūng pa in panghāti iban ingat niyu pasal sin Tuhan iban sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi, ha supaya isab sumūng maglabi-labihan in tulung-tabang iban kasannyangan matabuk niyu dayn ha Tuhan.

Pakaya Niyu in Manga Addat-tabīat Hikatūp ha manga Almasihin

3 Na, in kusug sin kudarat sin Tuhan, amu in timabang dimihil kātuꞌniyu sin katān kagunahan natuꞌ ha hikarayaw sin pagtaat iban addat-tabīat taniyu. Hangkan kitaniyu tiyabang sin Tuhan, sabab in kitaniyu agad na kan Īsa Almasi, amu in nagpīꞌ kātuꞌniyu mahinang sukuꞌ niya, ha supaya kitaniyu makalamud sin kalagguan iban makasingud sin dayaw sin addat niya. 4 Na, dayn ha pasal sin kudarat sin Tuhan iban dayaw niya, jiyanjian niya kitaniyu sin manga janjiꞌ landuꞌ tuud marayaw iban mahalgaꞌ tuud kātuꞌniyu. Hangkan dayn ha sabab sin manga janjiꞌ ini, makabaak kitaniyu kusug lumawak dayn ha hawa-napsu magdunya sadja, amu in makamula kātuꞌniyu; lāgiꞌ dayn ha sabab sin manga janjiꞌ ini, in addat-tabīat taniyu sumupu na ha addat-tabīat sin Tuhan. 5 Na, hangkan dayn ha sabab yan, pagtuyuꞌ tuud kamu magparayaw sin addat-tabīat niyu, sabab in pagparachaya niyu subay iyaagaran sin addat-tabīat marayaw. Iban in addat-tabīat niyu marayaw subay da isab iyaagaran sin ingat iban panghāti marayaw pasal sin Tuhan. 6 Iban subay da isab kamu maingat humawid sin baran niyu dayn ha manga hawa-napsu mangīꞌ. Subay kamu masabal sumandal sin manga sasat iban kabinsanaan kumugdan kaniyu, iban pakusuga niyu in pagtaat niyu pa Tuhan. 7 Lāgiꞌ in pagtaat niyu subay da isab iyaagaran kasi-lasa, bukun sadja pa manga pagkahi niyu Almasihin, sagawaꞌ pa tau katān. 8 Na, amu yan in manga addat-tabīat subay pakayun niyu, iban bang niyu yan mapakay tuud katān, tantu awn kapūsan niyu, hikapaglagi kamu sin Panghuꞌ, iban sumūng tuud in panghāti niyu pasal sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. 9 Sumagawaꞌ hisiyu-siyu in Almasihin diꞌ magpakay sin addat-tabīat biyaꞌ ha yan, na in siya yan kulang in pamikil niya sin pakaradjaan pasal pa Tuhan, iban kiyalupahan niya na sin piyuas siya sin Tuhan dayn ha manga dusa niya.

10 Hangkan, manga taymanghud ku, pagtuyuꞌ tuud kamu huminang sin manga nasabbut ku yan, ha supaya niyu matantu tuud sin in kamu bunnal tuud nataabbit iban napīꞌ kamu sin Tuhan mahinang sukuꞌ niya. Na, bang niyu yan mahinang, diꞌ niyu tuud butawanan in parachaya niyu ha Tuhan. 11 Na, bang niyu mahinang in biyaꞌ ha yan, asal tantu tuud makalamud kamu ha lawm pamarinta sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi, amu in Manglalappas kātuꞌniyu. Iban siya in mamarinta kasaumulan.

12 Na, hangkan dayn ha sabab yan, masi ta namān kamu piyatutumtum sin manga palihālan yan, minsan in manga yan asal niyu kiyaiingatan, iban mahugut na in pagꞌagad niyu sin hinduꞌ kasabunnalan diyungug niyu. 13 Ha pikil ku katutūpan ku da isab magpatumtum kaniyu sin manga palihālan yan ha salugay ku buhiꞌ. 14 Kaingatan ku sin masuuk na masalay in nyawa iban baran ku, sabab in pasal sin kamatay ku asal kiyabaytaꞌ kākuꞌ sin Panghuꞌ Īsa Almasi. 15 Hangkan tuyuan ku tuud pahantapun in paghinduꞌ kaniyu, ha supaya minsan aku manaykud na dayn kaniyu, masi-masi namān katumtuman niyu in manga palihālan ini.

In Manga Nakakitaꞌ sin Kalagguan iban Sanglit-sahaya sin Almasi

16 Na, bukun isturi hinang-hinang sadja in kiyabaytaꞌ namuꞌ kaniyu pasal sin kusug sin kawasa iban sin pagbalik mari pa dunya sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi, sabab kītaꞌ namuꞌ tuud sin duwa mata namuꞌ in sanglit-sahaya niya. 17 Didtu kami ha waktu dīhilan sin Amaꞌ Tuhan kalagguan iban sanglit-sahaya in Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. Nagsuwara mawn kaniya in Tuhan, sangat masahaya, amu agi, “Amu ini in Anak ku kalasahan ku tuud. Kiyasulutan tuud aku kaniya.” 18 Na, diyungug namuꞌ tuud in suwara yan dayn ha taas langit, karnaꞌ duun kami miyamagad kan Īsa ha būd piyagpakitaan sin kalagguan niya.

19 Hangkan simūng himugut in pangandul namuꞌ ha baytaꞌ pasal sin Almasi piyamahalayak sin manga kanabihan sin masa nakauna yadtu. Na, hikarayaw niyu tuud bang niyu kahagarun iban parulihun in baytaꞌ nila pasal sin Almasi, sabab in baytaꞌ nila yan biyaꞌ sapantun ilaw dumihil sawa ha katigidluman sampay pa lapit adlaw, pa waktu gumuwaꞌ in māga, hāti niya hi Īsa Almasi amu in dumihil kakuyagan pa lawm atay niyu. 20 Lāgiꞌ labi awla tuud tumtuma niyu sin wayruun tau makahāti sin baytaꞌ sin manga kanabihan ha lawm Kitab bang wayruun tabang kanila dayn ha Tuhan. 21 Karnaꞌ in baytaꞌ sin manga nabi ha lawm Kitab bukun naug dayn ha pikilan nila sadja, sagawaꞌ hiyūp sila sin Rū sin Tuhan, amu in nagbutang pa pamikil nila sin baytaꞌ naug dayn ha Tuhan.

2

In Manga Manghihinduꞌ sin Bukun Kasabunnalan

1 Na, sin masa nakauna yadtu awn gimuwaꞌ manga nabi bukun bunnal. Damikkiyan, ha masa taniyu bihaun awn da isab gumuwaꞌ dayn ha lawman niyu manga guru, amu in manghinduꞌ sin bukun kasabunnalan. In hinduꞌ nila yan, amu in makalubu sin parachaya niyu ha Almasi. Diꞌ nila kahagarun in manga hinduꞌ bunnal pasal sin Panghuꞌ, amu in miyatay ha supaya sila mapuas dayn ha manga dusa nila. Hangkan magtaghaꞌ sadja sila yan kugdanan sin murkaꞌ sin Tuhan. 2 Minsan biyaꞌ ha yan, mataud in sumingud sin hinang nila maasihat. Magpabawꞌ-bawꞌ sadja sila sin in sila agad ha Almasi, sagawaꞌ dayn ha sabab sin manga hinang nila mangīꞌ, in hinduꞌ kasabunnalan pasal sin Almasi guraꞌ-guraun na sin manga tau. 3 Na, in manga tau amu in bukun guru bunnal, landuꞌ tuud in napsu nila ha pilak. Hangkan manghinduꞌ sila sin manga hinduꞌ hinang-hinang nila sadja, supaya awn sīn makawaꞌ nila dayn kaniyu. Na, asal saddiya na in hukuman hirihil kanila iban tantu tuud pagmulkaan na sila sin Tuhan.

4 Karnaꞌ walaꞌ piyalabay sin Tuhan in dusa sin manga malāikat. Sabab minsan in manga malāikat nakarusa piyalaruk niya da pa narkaꞌ. Yadtu sila nakakalabusu ha lawm katigidluman nagtatagad sin adlaw hirihil in hukuman sin dusa nila. 5 Damikkiyan, walaꞌ piyalabay sin Tuhan in manga dusa sin tau sin awal jaman yadtu, amu in walaꞌ nagkahagad iban walaꞌ nagmabugaꞌ ha Tuhan. Piyaratungan sin Tuhan umbak tawpan in katilingkal dunya. Amura hi Nū iban sin pitungka tau agad kaniya in nalappas. Ha walaꞌ pa dimatung in umbak tawpan, nagnasīhat hi Nū ha manga tau sin subay nila pabuntulun in manga hinang nila, sagawaꞌ walaꞌ nagꞌasip in manga tau. 6-8 In manga tau ha dāira Sudum iban Gumura sin timpu nakauna yadtu piyagmulkaan da isab sin Tuhan. Sagawaꞌ in hi Lūt nalappas dayn ha kamulahan, sabab in siya hambuuk tau mabuntul. Nagsusa tuud siya pasal sin manga hinang maasihat sin manga tau hangka-hulaꞌ niya, amu in limalanggal sin saraꞌ sin Tuhan. Dayn ha adlaw pa adlaw nāsusa sadja siya pasal pagkakitaan iban pagkarungugan niya in hinang mangīꞌ sin manga tau, ampa in siya tau mabuntul. Na, hangkan dayn ha pasal sin manga hinang mangīꞌ sin manga tau, piyaratungan sin Tuhan ulan-kāyu in dāira nila sampay naangpud tuud, ha supaya awn pamintangan sin manga tau bang biyaꞌ diin in kasiksaan hibutang sin Tuhan ha manga tau diꞌ magmabugaꞌ kaniya. 9 Na, dayn ha manga nasabbut ku yan, kakitaan natuꞌ sin maingat in Tuhan tumabang muas dayn ha lawm kasiksaan ha manga tau magmabugaꞌ kaniya. Lāgiꞌ maingat da isab siya sumiksaꞌ ha manga tau mangīꞌ, saꞌ piyatatagad niya sila sin paghukum dakulaꞌ ha adlaw mahuli. 10 Labi awla siksaun tuud sin Tuhan in manga tau, amu in parulihun nila in magbais sadja, iban sin manga tau amu in simusulang sadja ha manga tau dīhilan sin Tuhan kawasa. In manga guru ini, amu in manghinduꞌ sin bukun bunnal, maisug iban abbuhan.

Diꞌ sila magꞌaddat iban mangīꞌ in sabbut-sabbutan nila ha pasal sin manga malāikat kiyarihilan sin Tuhan kalagguan. 11 Malayngkan minsan in manga malāikat, amu in labi in kusug iban kawasa dayn ha manga guru bukun bunnal ini, diꞌ da sila mamung sin manga mangīꞌ bang awn hisumbung nila mawn pa haddarat sin Tuhan. 12 Sagawaꞌ in manga guru putingan ini in palangay nila biyaꞌ sin manga sattuwa talun. In sattuwa talun wayruun akkal, lāgiꞌ in kasūngan nila saggawun ampa patayun. Damikkiyan in guru bukun bunnal wayruun akkal, lāgiꞌ in kasūngan nila makapanarkaꞌ. In manga tau ini unu-unu na in sumūd pa lawm pamikil nila, amuna in hinangun nila, iban guraꞌ-guraun nila in unu-unu na mayan diꞌ nila kahātihan. 13 Na, in kabinsanaan hīnang nila ha kaibanan tungbasan da isab kabinsanaan ha adlaw mahuli. In pagparūl sin manga napsu mangīꞌ sin anggawtaꞌ-baran nila minsan da pulak-pulak adlaw, amu in makarihil kakuyagan kanila. Na, in sila yan makarihil kasipugan iban kahinaan kaniyu, karnaꞌ minsan sila simasāw kaniyu magkaun ha pagtipun-tipun niyu, in sila makuyag huminang sin manga unu-unu mangīꞌ. Mangakkal sila kaniyu. 14 Wayruun babai kakitaan nila in diꞌ nila pagnapsuhan. Diꞌ sila pagsumuhun maghinang sin mangīꞌ. Na, in manga tau mahukaꞌ in pangandul ha Tuhan, hangkarayꞌ nila marā huminang sin manga mangīꞌ. Asal sila biyaksa na maghawa-napsu sin unu-unu kabayaan nila. Na, in sila yan piyagmumurkaan sin Tuhan. 15 Simihaꞌ sila dayn ha hinduꞌ kasabunnalan, hangkan nalawaꞌ sila dayn ha dān tudju pa Tuhan. Iyagad nila in hinang sin anak hi Biyur, hi Balaam, (amu in hambuuk nabi sin waktu nakauna yadtu). In hi Balaam yadtu landuꞌ tuud manapsu ha pilak, hangkan atas niya himinang sin mangīꞌ, bang mān awn sīn makawaꞌ niya. 16 Sagawaꞌ nakahundung hi Balaam dayn ha karupangan hīnang niya, sabab nagbichara in kuraꞌ niya biyaꞌ sin suwara mānusiyaꞌ, nagꞌamā kaniya.

17 In manga guru bukun bunnal ini, wayruun kapūsan nila. Biyaꞌ sila sin sapantun kuppung tiyatahayan iban biyaꞌ sin andum narā-rā sin hangin makusug, diꞌ humulug ulan minsan hangka-tūꞌ. Na, in sila yan tiyatagamahan sin Tuhan hulaꞌ tigidlum tigub-tiguban paghulaan nila. 18 Bang sila magbichara magꞌabbu sadja. Way unud sin bichara nila. Bicharahan nila paagarun ha hinduꞌ nila in manga tau, amu in baꞌgu da kimandi dayn ha manga iban nila naghihinang mangīꞌ. Laung nila ha manga tau, wayruun ngīꞌ niya bang nila dūlan in unu-unu katān hawa-napsu sin baran nila. 19 Jiyanjian nila in manga tau, sin hisiyu-siyu in magad sin hinduꞌ nila, makajari sila huminang sin unu-unu kabayaan nila, sabab wayruun tagꞌīpun kanila. Sagawaꞌ in kasabunnalan niya, awn nangingīpun ha manga guru bukun bunnal yan, sabab hisiyu-siyu in tau diꞌ makatagga sin baran niya dayn ha unu-unu hinang mangīꞌ, amu in makamula kaniya, na in siya yan īpun, piyagꞌaagihan sin bayaꞌ niya huminang mangīꞌ. 20 Na, bang awn manga tau mamutawan na dayn ha manga hinang nila mangīꞌ dī ha dunya, sabab nangandul na sila ha Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi, amu in Manglalappas kātuꞌniyu, ubus ampa sila huminang na isab magbalik sin manga hinang mangīꞌ, in kahālan sin manga tau yan, labi in ngīꞌ dayn sin nakauna ha walaꞌ pa sila nakaingat pasal sin Almasi. 21 Marayaw pa sa walaꞌ nila na kiyaingatan in dān mabuntul tudju pa Tuhan, dayn sin ubus nila mayan kiyaingatan biyutawanan nila da in manga daakan sin Tuhan piyasampay mawn kanila. 22 Na, in manga tau ini kiyugdan sin bichara sin hambuuk masaalla, amu agi, “In iruꞌ kumaun da magbalik sin kakaun bakas niya na siyuka, iban in babuy ubus lanuan, lumublub da magbalik pa pisak.”

3

Jimanjiꞌ in Almasi Magbalik pa Dunya

1 Manga taymanghud ku kalasahan, amuna ini in sulat ku hikaruwa mawn kaniyu. Ha hikaruwa sulat ku ini mawn kaniyu tiyuyuan ku tuud hipatumtum kaniyu in pasal sin hinduꞌ kasabunnalan bakas niyu diyungug ha supaya tumaptap in pamikil niyu marayaw. 2 Mabayaꞌ ku hipatumtum kaniyu in manga lapal-kabtangan kiyapamung sin manga kanabihan sin masa nakauna yadtu, iban sin manga daakan sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi, amu in manglalappas kātuꞌniyu. In katān daakan sin Almasi kiyabaytaꞌ na kaniyu sin manga kiyawakilan niya.

3 Muna-muna subay niyu tuud kahātihan marayaw sin ha susūngun ha kahinapusan sin masa awn manga tau amu in magparūl sadja sin hawa-napsu sin baran nila. Udjuꞌ-udjuun nila kamu pasal sin pagꞌagad niyu ha Almasi. 4 Laung nila kaniyu, “Bukun ka jimanjiꞌ in Almasi sin magbalik siya mari pa dunya? Na, haunu na siya bihaun? In manga kamaasan natuꞌ yadtu amu in nagkahagad pasal sin pagbalik sin Almasi, sampay sadja sila miyatay in unu-unu katān walaꞌ da napinda dayn sin tagnaꞌ kaawn sin dunya!” 5 Sagawaꞌ bukun bunnal in bichara nila yan. Tiyuud liyupa sin manga tau yan, sin ubus mayan limabay pila masa, hiyansul sin Tuhan in dunya, amu in tagnaꞌ piyapanjari niya. Dayn ha Parman sin Tuhan naawn in langit iban lupaꞌ. In lupaꞌ gimuwaꞌ dayn ha tubig, iban in tubig, amu in makarihil kabuhiꞌ ha unu-unu katān piyaawn. 6 Damikkiyan tubig da isab in piyanghansul sin Tuhan ha dunya ha waktu sin pagꞌumbak-tawpan. 7 Lāgiꞌ nagparman da isab in Tuhan sin in langit iban dunya ini bihaun, ha susūngun hansulun niya da sin kāyu. Bang maabut na in waktu paghukum niya ha manga mānusiyaꞌ amu in way bugaꞌ nila ha Tuhan, hansulun niya da in langit iban dunya. Lāgꞌi in tau diꞌ magmabugaꞌ kaniya pagmulkaan ha lawm narkaꞌ.

8 Sagawaꞌ manga taymanghud ku kalasahan, ini in tumtuma niyu tuud. Bang ha Tuhan in lugay sin hangka-adlaw biyaꞌ da sin lugay sin hangibu tahun, iban in lugay sin hangibu tahun biyaꞌ da sin lugay sin hangka-adlaw. Hāti niya bang ha Tuhan sibuꞌ da in lugay sin hangka-adlaw iban sin hangibu tahun. 9 Na, in Tuhan bukun malallay huminang sin unu-unu na kiyajanjiꞌ niya biyaꞌ na sin pikil sin tau kaibanan. Sagawaꞌ in Tuhan mapasinsiya kaniyu, sabab in kabayaan niya wayruun mānusiyaꞌ in magmula ha adlaw mahuli. Hangkan dīrihilan niya pa waktu in mānusiyaꞌ katān magtawbat sin manga dusa nila iban humundung na dayn ha manga hinang nila mangīꞌ.

10 Malayngkan, tantu tuud dumatung in adlaw, amu in pagtawagun Adlaw sin Panghuꞌ. Lāgiꞌ in adlaw yan diꞌ tuud kaalimatahan sin tau sabab in pagbalik niya biyaꞌ yan sapantun sin pagsūd sin sugarul pa lawm bāy. Diꞌ kaingatan sin tau in waktu bang kuꞌnu. Na, bang dumatung na in waktu yan, karungugan na sin manga tau in lagublub makusug sartaꞌ in langit malanyap na iban sin unu-unu katān ha taas langit malanyap na hansulun sin kāyu. Damikkiyan in dunya iban sin katān luun niya, malanyap da isab hansulun sin kāyu.

11 Na, pagga niyu kaingatan na sin in unu-unu katān ha langit iban dunya malanyap da hansulun sin kāyu, na subay niyu pabuntulun in addat-tabīat niyu. Subay suchi in pangatayan niyu iban subay kamu magad sadja ha kabayaan sin Tuhan. 12 Yan in subay hinangun niyu ha salugay niyu nagtatagad sin adlaw pagtawagun Adlaw sin Tuhan. Tuyui niyu tuud hinanga in daakan sin Tuhan kaniyu ha supaya sumamut na in pagdatung sin adlaw niya, sabab ha Adlaw sin Tuhan, amuna isab in adlaw malanyap na mahansul sin kāyu in langit iban sin unu-unu katān ha taas langit. 13 Sagawaꞌ jiyanjian da isab kitaniyu sin Tuhan dihilan langit baꞌgu iban dunya baꞌgu, amu in wayruun na unu-unu mangīꞌ ha lawm niya. Na, amu yan in tiyatagaran natuꞌ.

14 Na, hangkan manga taymanghud ku kalasahan, ha salugay niyu nagtatagad sin waktu yan, pagtuyuꞌ tuud kamu magpabuntul sin addat-tabīat niyu ha supaya pagbalik sin Almasi, suchi in pangatayan niyu iban wayruun unu-unu mangīꞌ kabaakan niya duun kaniyu, iban ha supaya siya kasulutan kaniyu. 15 Na, amu sadja in tumtuma niyu in pasinsiya sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. Hangkan siya diꞌ pa magtūy magbalik mari pa dunya, sabab dīrihilan niya pa waktu in mānusiyaꞌ katān magtawbat sin manga dusa nila, ha supaya sila makabaak kalappasan. Biyaꞌ da isab ha ini in manga palihālan nasabbut ha lawm sulat piyasampay mawn kaniyu hi Paul, hambuuk taymanghud taniyu kalasahan. In pamikil dīhil kaniya sin Tuhan, amuna in siyulat niya piyasampay mawn kaniyu. 16 Na, in manga palihālan nasabbut ku ini kaniyu amuna isab in siyabbut hi Paul ha manga sulat niya. Awn manga palihālan kaibanan nasabbut niya ha sulat, amu in mahunit kahātihan. Hangkan in manga himumūngan niya dihilan dugaing maana sin manga tau, amu in way panghāti pasal sin manga palihālan ini, iban sin manga tau amu in hangkarayꞌ magkahagad sin manga hinduꞌ way kasabunnalan. Biyaꞌ ha yan da isab in hinang nila ha kaibanan sulat ha lawm Kitab. Na, in manga tau yan amuna in dimihil kamulahan pa baran nila.

17 Sagawaꞌ in kamu manga taymanghud ku kalasahan, asal niyu na kaingatan in manga palihālan ini. Hangkan ayad kamu ha supaya kamu diꞌ marā pa kalawngan kaagi sin manga tau limalanggal sin saraꞌ sin Tuhan, iban bat kamu diꞌ makasihaꞌ dayn ha hinduꞌ kasabunnalan. 18 Sagawaꞌ pasūnga niyu in pangandul niyu ha tulung-tabang sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi, iban pasūnga in ingat niyu pasal sin unu-unu katān pasal niya. Siya in Manglalappas kātuꞌ, lāgiꞌ siya in lagguun natuꞌ kasaumulan. Amin.

Wassalam.

1 YAHIYA

1

2

3

4

5

SULAT NAKAUNA DAYN KAN YAHIYA

1 YAHIYA

Pahāti

In nagsulat sin sulat ini amuna hi Yahiya, hambuuk kiyawakilan hi Īsa, iban amu in pagtawagun mulid kalasahan.

In maksud sin sulat ini manghinduꞌ ha manga Almasihin diꞌ pakahagarun sin manga hinduꞌ puting, amu in makakangīꞌ sin pagꞌagad nila ha Almasi. Karnaꞌ awn manga tau nanghinduꞌ sin hi Īsa Almasi bukun mānusiyaꞌ, iban in tau agad kan Īsa bukun kiyawajiban maghinang sin mabuntul iban magkasi-lasa ha pagkahi nila. Sagawaꞌ laung hi Yahiya, puting tuud in hinduꞌ sin manga tau yan, sabab in hi Īsa Almasi mattan tuud mānusiyaꞌ. Karnaꞌ kītaꞌ niya tuud hi Īsa Almasi sin duwa mata niya iban malugay-lugay sila nakapagꞌagad. Lāgiꞌ laung hi Yahiya in katān magparachaya kan Īsa iban malasa ha Tuhan subay sila isab maghinang sin mabuntul iban maglasa-liyasahi.

1

In Parman amuna in Makarihil Kabuhiꞌ

1 Yari aku nagsulat kaniyu ha pasal hi Īsa Almasi, amu in Parman sin Tuhan, amu in magdirihil kabuhiꞌ sabunnal. In siya asal awn na ha walaꞌ pa naawn in dunya. Malayngkan diyungug namuꞌ tuud in manga bichara niya, iban kītaꞌ namuꞌ tuud siya sin duwa mata namuꞌ. Mattan kītaꞌ namuꞌ tuud siya lāgiꞌ kiyaulinan namuꞌ pa siya. 2 In siya, amu in magdirihil kabuhiꞌ salama-lama iban sin Amaꞌ Tuhan asal hambuuk da, sagawaꞌ limahil siya mari pa dunya nagbaran mānusiyaꞌ. Na, kītaꞌ namuꞌ tuud siya, hangkan sumaksiꞌ kami mamaytaꞌ kaniyu sin pasal niya, amu in makarihil kabuhiꞌ salama-lama, sabab piyanyataꞌ siya sin Tuhan kāmuꞌ. 3 Na, hangkan baytaan ta kamu isab sin unu in bakas kītaꞌ iban diyungug namuꞌ, ha supaya kamu makalamud sin paghambuuk namuꞌ iban sin Amaꞌ Tuhan iban sin amu in Anak niya hi Īsa Almasi. 4 Hangkan yari aku nagsulat kaniyu sin pasal yan ha supaya jumukup in kakuyagan natuꞌ katān.

Tuhan in Puunan sin Kasawahan

5 Na, bihaun hibaytaꞌ namuꞌ kaniyu in baytaꞌ diyungug namuꞌ dayn kan Īsa Almasi, amu agi, Tuhan in puunan sin kasawahan iban wayruun tuud unu-unu katigidluman guwaꞌ dayn kaniya. 6 Na, bang kitaniyu sawpama umiyan naghahambuuk kitaniyu iban Tuhan, sagawaꞌ himihinang da kitaniyu sin manga hinang ha katigidluman, hāti niya naghihinang da sin bukun mabuntul, na puting in bichara taniyu sabab walaꞌ natuꞌ da iyaagad in hinduꞌ kasabunnalan. 7 Sagawaꞌ bang kitaniyu miyamanaw ha kasawahan, hāti niya naghihinang sin mabuntul biyaꞌ sin Tuhan, amu in puunan sin kasawahan, na in kitaniyu naghahambuuk tuud, iban puas in katān manga dusa taniyu dayn ha sabab sin duguꞌ naasag ha kamatay hi Īsa, amu in Anak Tuhan.

8 Na, bang kitaniyu umiyan way dusa taniyu, na iyakkalan taniyu in baran natuꞌ iban in kasabunnalan sin Tuhan wayruun ha lawm atay natuꞌ. 9 Sagawaꞌ bang kitaniyu magsabunnal pa Tuhan sin manga dusa nahinang taniyu, na tantu ampunun kitaniyu sin Tuhan iban īgan niya in unu-unu katān mangīꞌ ha lawm atay taniyu, sabab in siya mabuntul iban kapangandulan taniyu sin agarun niya tuud in janjiꞌ niya. 10 Na, bang kitaniyu umiyan sin way kitaniyu nakahinang sin unu-unu makarusa, na piyanghimuting natuꞌ in Tuhan iban in Parman niya walaꞌ himūp pa lawm atay taniyu.

2

Almasi in Magtatabang Kātuꞌniyu

1 Na, in kamu manga anak-apuꞌ ku, hangkan aku nagsulat kaniyu pasal sin manga palihālan nasabbut ku, ha supaya kamu diꞌ makahinang sin manga makarusa. Sagawaꞌ bang sawpama awn hambuuk kātuꞌniyu in magdusa, na, awn hambuuk tau mabuntul tuud in tumabang kātuꞌniyu mangayuꞌ kaampunan pa Amaꞌ Tuhan. In siya ini amuna hi Īsa Almasi. 2 Lāgiꞌ, in duguꞌ-nyawa hi Īsa Almasi amuna in nakapapas sin manga dusa natuꞌ, iban bukun sadja isab manga dusa natuꞌ, sagawaꞌ iyakuhan niya in dusa sin mānusiyaꞌ katān.

3 Na, bang kitaniyu magkahagad huminang sin manga daakan sin Tuhan, na yan amuna in tandaꞌ tuud sin in kitaniyu agad tuud ha Tuhan. 4 Bang awn tau umiyan in siya agad ha Tuhan, sagawaꞌ walaꞌ niya da iyaagad in manga daakan sin Tuhan, na in tau yan putingan iban wayruun kasabunnalan ha lawm atay niya. 5 Sagawaꞌ hisiyu-siyu in magkahagad ha Parman sin Tuhan, na in lasa niya ha Tuhan dayn ha bigi-jantung niya tuud. Na, amu ini in tandaꞌ sin in kitaniyu naghahambuuk tuud iban Tuhan bang kitaniyu magkahagad kaniya. 6 Hisiyu-siyu in umiyan sin in siya naghahambuuk iban Tuhan, subay in kawl-piil niya biyaꞌ sin kawl-piil hi Īsa Almasi.

In Daakan Baꞌgu

7 Manga taymanghud ku kalasahan, in daakan hisulat ku kaniyu bihaun bukun baꞌgu gimuwaꞌ, karnaꞌ in daakan ini pasal sin subay kamu maglasa-liyasahi, bakas niyu na diyungug niyasīhat kaniyu ha waktu tagnaꞌ niyu nagparachaya ha Almasi. 8 Malayngkan minsan isab bakas niyu na diyungug in daakan ini, na maitung da isab ini hambuuk daakan baꞌgu, sabab dayn ha nahinang sin Almasi iyampa natuꞌ kītaꞌ bang biyaꞌ diin tuud in bunnal pagkasi-lasa. Damikkiyan in kamu piyakikitaꞌ niyu da isab in pagkasi-lasa niyu, sabab kiyarihilan na kasawahan in pamikil niyu. Na, masuuk na maīg in katigidluman sabab simiꞌnag na in kasawahan, amu in hinduꞌ bunnal naug dayn ha Tuhan.

9 Na, hisiyu-siyu in umiyan sin in siya ha lawm kasawahan miyamagad sin daakan sin Tuhan, sagawaꞌ marugal siya ha pagkahi niya, na in siya yan masi ha lawm katigidluman, masi walaꞌ miyamagad sin daakan sin Tuhan. 10 Hisiyu-siyu in bunnal malasa ha pagkahi niya, na in siya yan ha lawm kasawahan sin Tuhan, miyamagad sin daakan niya. Hangkan wayruun unu-unu mangīꞌ ha lawm atay niya amu in makarā kaniya huminang sin makarusa. 11 Sagawaꞌ hisiyu-siyu in marugal ha pagkahi niya, in siya yan ha lawm katigidluman. Mangīꞌ in hinang niya. Miyamanaw siya ha lawm katigidluman, iban diꞌ niya kaingatan bang siya harap pakain, sabab wayruun unu-unu kakitaan niya ha lawm katigidluman.

12 Na, sulatan ta kamu manga anak-apuꞌ ku,

sabab in manga dusa niyu iyampun na sin Tuhan sabab sin nahinang sin Almasi.

13 Sulatan ta kamu manga tau-maas,

sabab in kamu agad na kan Īsa Almasi, amu in asal na awn ha walaꞌ pa napaawn in unu-unu katān.

Sulatan ta kamu manga bataꞌ-baꞌgu,

sabab walaꞌ kamu narā sin sasat sin Saytan Puntukan, amu in puunan sin katān kangīan.

Sulatan ta kamu manga anak-apuꞌ ku,

sabab in kamu agad na ha Tuhan Amaꞌ natuꞌ.

14 Sulatan ta kamu manga tau-maas,

sabab in kamu agad na ha Almasi, amu in asal na awn ha walaꞌ pa napaawn in unu-unu katān.

Sulatan ta kamu manga bataꞌ-baꞌgu,

sabab makusug na in parachaya niyu ha Almasi,

lāgiꞌ biyubutang niyu tuud in Parman sin Tuhan ha lawm atay niyu,

iban walaꞌ tuud kamu narā sin sasat sin Saytan, amu in puunan sin katān kangīan.

15 Ayaw niyu pahalgaa ha lawm atay niyu in manga hinang iban addat-tabīat sin manga tau bukun agad ha Tuhan, iban ayaw niyu pahalgaa ha lawm atay niyu in unu-unu amu in sukuꞌ sadja sin dunya. Karnaꞌ bang amu ini in pahalgaun niyu ha lawm atay niyu, na wayruun lasa niyu ha Tuhan, Amaꞌ natuꞌ. 16 Karnaꞌ in unu-unu katān hinang mangīꞌ dī ha dunya biyaꞌ na sin hawa-napsu sin anggawtaꞌ-baran, magnapsu sin unu-unu katān kakitaan iban kabayaan iban sin pagbantug sadja sin altaꞌ, bukun yan guwaꞌ dayn ha Tuhan Amaꞌ natuꞌ, sabab in manga katān hinang mangīꞌ biyaꞌ ha yan guwaꞌ dayn ha pikilan sin tau bukun agad ha Tuhan. 17 In dunya ini iban sin unu-unu katān luun niya, amu in pagnapsuhan sin manga mānusiyaꞌ, in kasūngan niya malanyap da; sagawaꞌ in tau magkahagad huminang sin kabayaan sin Tuhan, awn kabuhiꞌ niya kasaumulan didtu ha surgaꞌ.

In Kuntara sin Almasi

18 Na, manga anak-apuꞌ ku, masuuk na in kahinapusan sin masa taniyu. Bakas na kamu isab kiyabaytaan sin bang masuuk na in kahinapusan sin masa gumuwaꞌ na in Tau Lidjal amu in kumuntara tuud ha Almasi. Na, bihaun timaud na tuud in kimuntara ha Almasi, hangkan kaingatan natuꞌ sin masuuk na in kahinapusan sin masa. 19 Na, in manga kimukuntara ini ha Almasi tagnaꞌ bakas hangka-agaran iban kitaniyu, sagawaꞌ miyutas na sila dayn kātuꞌniyu. In sila yan bukun tuud hangka-atay iban kitaniyu, sabab bang sila yan hangka-atay iban kitaniyu, diꞌ sila mutas dayn kātuꞌ. Sagawaꞌ miyutas sila dayn kātuꞌ, hangkan tumampal na sin in sila mattan tuud bukun hangka-agaran iban kitaniyu.

20 Sagawaꞌ in kamu bukun sibuꞌ iban sila, sabab piyahūp na sin Almasi in Rū sin Tuhan mawn kaniyu. Hangkan in kamu katān makaingat sin hinduꞌ kasabunnalan. 21 Sulatan ta kamu bukun pasal awam kamu sin hinduꞌ kasabunnalan, sagawaꞌ pasal kaingatan niyu in hinduꞌ kasabunnalan, iban kaingatan niyu da isab sin wayruun puting in gumuwaꞌ dayn ha hinduꞌ kasabunnalan.

22 Na, hisiyu bahaꞌ in putingan? Mattan hisiyu-siyu in umiyan sin in hi Īsa bukun Almasi, amu in kiyawakilan sin Tuhan magbayaꞌ ha unu-unu katān, na in tau yan tantu tuud putingan. In tau yan kuntara sin Almasi. Diꞌ siya magkahagad ha Amaꞌ Tuhan iban diꞌ siya magkahagad ha Anak Tuhan. 23 Karnaꞌ hisiyu-siyu in diꞌ magkahagad sin in hi Īsa Almasi amuna in Anak Tuhan, na hāti niya diꞌ da isab siya magkahagad ha Amaꞌ Tuhan. Sagawaꞌ hisiyu-siyu in tumampal magsabunnal sin in hi Īsa amuna in Almasi Anak Tuhan, in siya yan nagkahagad tuud ha Tuhan, Amaꞌ natuꞌ.

24 Na, hangkan pahūpa tuud pa lawm atay niyu in nasīhat bakas niyu diyungug tagnaꞌ. Bang niyu pahūpun pa lawm atay niyu in nasīhat yan, na tumutug in paghambuuk niyu iban sin Almasi amu in Anak Tuhan iban sin Amaꞌ Tuhan, 25 sabab jiyanjian kitaniyu sin Almasi dihilan kabuhiꞌ salama-lama.

26 Sulatan ta kamu ha supaya kamu makahalliꞌ dayn ha manga tau amu in manghinduꞌ kaniyu sin bukun kasabunnalan bat kamu marā pa kalawngan. 27 Sagawaꞌ in kamu, piyahūp na sin Almasi in Rū sin Tuhan, mawn kaniyu, hangkan diꞌ na kamu magkalagihan tau manghinduꞌ kaniyu. Sabab in Rū sin Tuhan amu in manghinduꞌ kaniyu sin unu-unu katān, iban in katān hinduꞌ niya bunnal, bukun puting. Kahagara niyu in hinduꞌ sin Rū sin Tuhan iban patutuga niyu tuud in paghambuuk niyu iban sin Almasi.

28 Na, pagga biyaꞌ ha yan in kahālan, manga anak-apuꞌ ku, patutuga niyu tuud in paghambuuk niyu iban sin Almasi ha supaya kitaniyu diꞌ mugaꞌ iban diꞌ sumipug umalup kaniya bang siya magbalik na mari pa dunya.

29 Na, kaingatan niyu sin mabuntul tuud in Almasi, hangkan kaingatan niyu da isab sin hisiyu-siyu in maghinang sin mabuntul, in siya yan anak sin Tuhan.

3

Manga Anak sin Tuhan

1 Na, dungug kamu! In Amaꞌ Tuhan landuꞌ tuud malasa kātuꞌniyu, hangkan dayn ha sabab landuꞌ tuud in lasa niya kātuꞌniyu, ītung niya kitaniyu manga anak niya. Na, mattan tuud in kitaniyu nahinang na anak niya! Sagawaꞌ diꞌ kitaniyu kahātihan sin manga tau, amu in nagpaparuli sadja sin manga kahālan dī ha dunya, sabab walaꞌ nila da isab kiyahātihan in Tuhan. 2 Manga taymanghud ku kalasahan, bihaun in kitaniyu ini anak na sin Tuhan, sagawaꞌ bukun pa matampal bang unu in kaawnan natuꞌ. Malayngkan, kaingatan natuꞌ bang magbalik na in Almasi mari pa dunya, in kitaniyu mabiyaꞌ na kaniya, sabab kakitaan natuꞌ na bang biyaꞌ diin tuud in dagbus niya. 3 Na, hisiyu-siyu in magkahagad iban nagtatagad tuud sin pagdatung sin waktu ini, tantu pabuntulun niya tuud in atay niya biyaꞌ sin kabuntul sin atay sin Almasi.

4 Hisiyu-siyu in maghinang sin makarusa, lumanggal da isab siya sin saraꞌ sin Tuhan, sabab in maghinang sin makarusa manglanggal saraꞌ sin Tuhan. 5 Na, kaingatan niyu na sin in Almasi limahil mari pa dunya mamuas sin dusa sin manga mānusiyaꞌ, ampa in Almasi wayruun tuud dusa niya. 6 Hangkan hisiyu-siyu in naghahambuuk iban sin Almasi, nalawaꞌ na in bayaꞌ niya maghinang sin manga makarusa. Sagawaꞌ hisiyu-siyu in masi naghihinang sin manga makarusa, in siya yan walaꞌ tuud nakahāti pasal sin Almasi, lāgiꞌ bukun tuud agad kaniya.

7 Na, manga anak-apuꞌ ku, halliꞌ tuud kamu dayn ha manga tau, amu in mangakkal mangdā kaniyu pa kalawngan. Hisiyu-siyu in maghinang sin mabuntul, na in atay niya mabuntul, biyaꞌ sin atay sin Almasi amu in mabuntul tuud. 8 Hisiyu-siyu in masi maghinang sin makarusa, na in siya yan sukuꞌ sin Iblis, sabab in Iblis asal nagdusa dayn ha awwal tagnaꞌ pa. Na, dayn ha pasal ini limahil mari pa dunya in Anak Tuhan, ha supaya malubu in katān hinang mangīꞌ sin Iblis.

9 Hisiyu-siyu in anak na sin Tuhan, na nalawaꞌ na in bayaꞌ niya maghinang sin makarusa, sabab in siya biyaꞌ na sin Tuhan, amu in diꞌ maghinang sin unu-unu mangīꞌ. Lāgiꞌ, way na bayaꞌ niya maghinang sin unu-unu makarusa, sabab in Tuhan amuna in Amaꞌ niya. 10 Na, biyaꞌ ha ini in piyagbiddaan sin manga tau anak sin Tuhan iban sin manga tau anak sin Iblis. Hisiyu-siyu in diꞌ maghinang sin mabuntul iban diꞌ malasa ha pagkahi niya, na in siya yan bukun anak sin Tuhan.

Pasal sin Paglasa-liyasahi sin Manga tau

11 In muna-muna tuud nasīhat diyungug niyu tagnaꞌ, amuna in daakan sin subay kitaniyu maglasa-liyasahi. 12 Ayaw niyu singuri in bakas nahinang hi Kābil amu in agad ha Saytan, amu in puunan sin katān kangīan. Piyatay niya in manghud niya. Na, maytaꞌ niya piyatay in manghud niya? Na, sabab marayaw in manga hinang sin manghud niya, ampa in siya mangīꞌ in manga hinang niya.

13 Na, hangkan manga taymanghud ku, ayaw kamu mainu-inu bang kamu kabunsihan sin manga tau, amu in bukun agad ha Tuhan. 14 Kaingatan natuꞌ in kitaniyu napinda na. In tagnaꞌ biyaꞌ kitaniyu hantang manga patay, hāti niya butas dayn ha Tuhan, sagawaꞌ bihaun bunnal na tuud in kabuhiꞌ natuꞌ, hāti niya naghambuuk na iban Tuhan. Kaingatan natuꞌ ini, sabab malasa na kitaniyu ha pagkahi natuꞌ. Hisiyu-siyu in diꞌ malasa ha pagkahi niya, na masi siya biyaꞌ hantang patay. 15 Hisiyu-siyu in mabunsi ha pagkahi niya, biyaꞌ da siya sin hambuuk māmunuꞌ, iban kaingatan niyu da isab sin in tau māmunuꞌ wayruun kabuhiꞌ niya salama-lama.

16 Na, kaingatan natuꞌ na bang biyaꞌ diin in bunnal pagkasi-lasa, sabab napakitaꞌ na kātuꞌ sin Almasi sin dayn ha sabab sin kasi-lasa niya kātuꞌniyu, līllaꞌ niya in duguꞌ-nyawa niya, ha supaya mapapas in manga dusa taniyu. Na, damikkiyan in kitaniyu, subay lillaꞌ mapatay sabab-karnaꞌ sin pagkahi taniyu! 17 Na, bang sawpama kakitaan sin hambuuk tau taga altaꞌ in pagkahi niya kiyasisigpitan, ampa diꞌ niya tabangun, na in siya yan way lasa niya ha Tuhan. 18 Na, manga anak-apuꞌ ku in pagkasi-lasa natuꞌ subay bukun ha simud sadja, sagawaꞌ subay natuꞌ hipakitaꞌ in bunnal pagkasi-lasa dayn ha tulung-tabang taniyu ha pagkahi natuꞌ.

Way Kabugaan Mangarap pa Tuhan

19 Na, bang bunnal in pagkasi-lasa natuꞌ, na makatantu kitaniyu sin iyaagad natuꞌ tuud in hinduꞌ kasabunnalan. Lāgiꞌ, dayn ha pasal ini wayruun kabugaan natuꞌ mangarap pa Tuhan. 20 Minsan da ha pikilan natuꞌ matūp kitaniyu butangan hukuman sin Tuhan diꞌ kitaniyu mahanggaw, sabab kaingatan natuꞌ sin labi in dayaw sin hukuman sin Tuhan dayn sin hukuman natuꞌ, hukuman mānusiyaꞌ, sabab in unu-unu katān kaingatan sin Tuhan.

21 Na, hangkan manga taymanghud ku kalasahan, bang kitaniyu bukun mahanggaw pasal sin manga dusa taniyu, (sabab iyampun na kitaniyu sin Tuhan,) na diꞌ na kitaniyu mabugaꞌ mangarap pa Tuhan. 22 Dihilan kitaniyu sin Tuhan sin unu-unu na pangayuun taniyu, sabab kiyahagad natuꞌ in manga daakan niya iban hīhinang natuꞌ in unu-unu makasulut kaniya. 23 Ini in daakan sin Tuhan kātuꞌniyu: subay kitaniyu magparachaya kan Īsa Almasi, amu in Anak Tuhan, iban subay kitaniyu maglasa-liyasahi biyaꞌ da isab sin daakan kātuꞌ sin Almasi. 24 Hisiyu-siyu in magkahagad sin manga daakan sin Tuhan, in siya naghahambuuk iban Tuhan, iban taptap duun kaniya in Tuhan. Lāgiꞌ, kaingatan natuꞌ naghahambuuk kitaniyu iban Tuhan ha sabab sin Rū niya piyahūp niya pa lawm atay taniyu.

4

Pasal sin Manga Tau Manghinduꞌ sin Bukun Kasabunnalan

1 Manga taymanghud ku kalasahan, ayaw kamu magkahagad ha hisiyu-siyu sadja tau amu in umiyan hiyuhūp siya sin Rū sin Tuhan. Sagawaꞌ dungdungi niyu na tuud marayaw in hinduꞌ niya, ampa niyu kitaa bang siya hiyuhūp sin Rū sin Tuhan, atawa bukun. Karnaꞌ bihaun mataud na nabi bukun bunnal gimuwaꞌ ha dunya. 2 Na, biyaꞌ ha ini in pangitaan niyu bang in tau bunnal hiyuhūp sin Rū sin Tuhan. Hisiyu-siyu in magsabunnal manghinduꞌ sin in hi Īsa Almasi miyari pa dunya nagbaran mānusiyaꞌ, na in tau yan hiyuhūp sin Rū sin Tuhan. 3 Sagawaꞌ hisiyu-siyu in manghimuting sin hinduꞌ ini pasal hi Īsa, na in tau yan walaꞌ hiyūp sin Rū sin Tuhan sabab in hinduꞌ niya yan guwaꞌ dayn ha pikilan sin kuntara sin Almasi. Na, bakas niyu na diyungug sin magkakari pa dunya in kuntara sin Almasi, manglidjal ha manga mānusiyaꞌ. Na, bihaun timagnaꞌ na in manga tau miyagad ha pikilan sin kuntara sin Almasi.

4 Sagawaꞌ in kamu manga anak-apuꞌ ku, sukuꞌ kamu sin Tuhan. Iban walaꞌ kamu narā miyagad sin hinduꞌ sin manga nabi bukun bunnal, sabab labi makawasa in Rū sin Tuhan, amu in himuhūp duun kaniyu, dayn sin Saytan Puntukan, amu in iyaagaran sin manga tau bukun agad ha Tuhan. 5 In manga nabi bukun bunnal, hangka-agaran iban sin manga tau bukun agad ha Tuhan; hangkan manghinduꞌ sadja sila sin manga palihālan, amu in malabi ha atay sin manga tau bukun agad ha Tuhan. Na, dungugun sila sin manga tau bukun agad ha Tuhan. 6 Sagawaꞌ in kitaniyu sukuꞌ sin Tuhan. Na, hisiyu-siyu in agad tuud ha Tuhan, na dumungug siya sin hinduꞌ natuꞌ, sagawaꞌ hisiyu-siyu in bukun sukuꞌ sin Tuhan, na diꞌ dumungug sin hinduꞌ natuꞌ. Na, biyaꞌ ha yan in pangitaan natuꞌ sin piyagbiddaan sin hinduꞌ kasabunnalan dayn ha Tuhan iban sin hinduꞌ pa kalawngan dayn ha Saytan Puntukan.

Tuhan in Puunan sin Pagkasi-lasa

7 Manga taymanghud ku kalasahan, subay kitaniyu maglasa-liyasahi, sabab Tuhan in puunan sin pagkasi-lasa. Hisiyu-siyu in malasa ha pagkahi niya, in siya anak sin Tuhan iban kaingatan niya tuud in Tuhan. 8 Hisiyu-siyu in diꞌ malasa ha pagkahi niya, na diꞌ niya kaingatan tuud in Tuhan, sabab in Tuhan puunan sin kasi-lasa bunnal. 9 Lāgiꞌ, piyakitaꞌ na sin Tuhan bang biyaꞌ diin in lasa niya kātuꞌniyu. Piyalahil niya mari pa dunya in hambuuk-buuk Anak niya, ha supaya niya kitaniyu karihilan kabuhiꞌ salama-lama dayn ha sabab sin nahinang sin Anak niya. Biyaꞌ ha yan in pagpakitaꞌ sin Tuhan sin lasa niya. 10 Na, in bunnal pagkasi-lasa, amuna in biyaꞌ sin lasa sin Tuhan kātuꞌniyu, bukun lasa taniyu ha Tuhan, karnaꞌ piyalahil niya mari pa dunya in Anak niya limillaꞌ sin duguꞌ-nyawa niya, ha supaya maampun in manga dusa taniyu. Na, in yan hīnang niya pasal sin asal siya malasa kātuꞌniyu. 11 Na, manga taymanghud ku kalasahan, pagga biyaꞌ ha yan in lagguꞌ sin lasa sin Tuhan kātuꞌniyu, na subay kitaniyu maglasa-liyasahi. 12 Bunnal wayruun tau in nakakitaꞌ ha Tuhan, sagawaꞌ bang kitaniyu maglasa-liyasahi, in Tuhan humambuuk kātuꞌniyu iban in lasa taniyu kaniya humūp na tuud pa lawm bigi-jantung taniyu.

13 Matantu natuꞌ sin himahambuuk kitaniyu ha Tuhan iban in siya himahambuuk da isab kātuꞌniyu, sabab sin Rū sin Tuhan piyahūp niya mari kātuꞌniyu. 14 Bakas namuꞌ kītaꞌ tuud sin duwa mata namuꞌ in Anak Tuhan, amu in piyalahil sin Tuhan mari pa dunya lumappas sin dusa sin manga mānusiyaꞌ. Na, biyabaytaan namuꞌ in manga tau sin pasal niya. 15 Hisiyu-siyu in magsabunnal sin in hi Īsa amuna in Anak Tuhan, na in siya naghahambuuk iban Tuhan iban in Tuhan himahambuuk kaniya. 16 Na, kaingatan iban natatantu natuꞌ tuud sin malasa in Tuhan kātuꞌniyu.

In Tuhan amu in puunan sin kasi-lasa bunnal. Na, hisiyu-siyu in malasa ha Tuhan iban ha pagkahi niya, na in siya himahambuuk ha Tuhan iban in Tuhan himahambuuk kaniya. 17 In lasa taniyu pa Tuhan piyahūp niya tuud pa lawm bigi-jantung natuꞌ, ha supaya kitaniyu diꞌ mugaꞌ bang dumatung na in waktu paghukum ha mānusiyaꞌ katān. Na, hangkan kitaniyu diꞌ mugaꞌ, sabab in kahālan natuꞌ dī ha dunya biyaꞌ da isab sin kahālan sin Almasi. 18 Na, wayruun kabugaan ta sin unu-unu na kamulahan dayn ha hisiyu-siyu na malasa tuud kātuꞌniyu. In bunnal tuud pagkasi-lasa makaīg sin unu-unu na kabugaan ta. Hisiyu-siyu in mabugaꞌ, hāti niya, walaꞌ pa tuud himūp pa lawm atay niya in bunnal pagkasi-lasa, karnaꞌ hisiyu-siyu in mabugaꞌ nagpipikil siya sin siksaun siya sin Tuhan.

19 Naawn in pagkasi-lasa taniyu sabab Tuhan in muna limasa kātuꞌniyu. 20 Bang awn tau umiyan malasa siya ha Tuhan, sagawaꞌ mabunsi siya ha pagkahi niya, na in tau yan putingan. Karnaꞌ biyaꞌ diin in kalasa niya ha Tuhan, amu in walaꞌ niya kītaꞌ, bang siya diꞌ malasa ha pagkahi niya, amu in kīkitaꞌ niya? 21 Na, biyaꞌ ha ini in daakan sin Almasi kātuꞌniyu. Hisiyu-siyu in malasa ha Tuhan, subay da isab siya malasa ha pagkahi niya.

5

Biyaꞌ diin in Diꞌ Karā Kātuꞌniyu sin Sasat sin Saytan Dī ha Dunya

1 Hisiyu-siyu in magparachaya sin hi Īsa amuna in Almasi, (amu in kiyawakilan sin Tuhan magbayaꞌ ha unu-unu katān) na in siya yan anak sin Tuhan. Na, biyaꞌ takdil ha kitaniyu mānusiyaꞌ, bang kita malasa ha amaꞌ ta, na awn da isab lasa taniyu ha manga anak niya, manga taymanghud ta. Na, biyaꞌ da isab ha yan in hantang sin lasa taniyu ha Tuhan. 2 Bang kita malasa ha Tuhan iban iyaagad taniyu in manga daakan niya, na amuna in tandaꞌ sin awn lasa taniyu ha manga anak niya, manga pagkahi taniyu. 3 Na, in hāti niya bang kita malasa ha Tuhan subay ta kahagarun in manga daakan niya. Ampa in manga daakan niya bukun mahunit hinangun, 4 sabab in sasukuꞌ anak sin Tuhan diꞌ marā sin sasat dī ha dunya, iban hangkan kitaniyu diꞌ marā sin sasat dī ha dunya, sabab mangandul kitaniyu kan Īsa Almasi. 5 Na, hangkan amura in diꞌ marā sin sasat dī ha dunya, in manga sasukuꞌ sin magparachaya sin hi Īsa amuna in Anak Tuhan.

In Saksiꞌ Kasabunnalan Pasal hi Īsa Almasi

6 Na, biyaꞌ ha ini in tandaꞌ piyakitaꞌ hi Īsa sin siya na tuud in limahil pa dunya (mamuas sin manga dusa sin mānusiyaꞌ). Muna-muna, nagpaliguꞌ siya sin tubig. Hikaruwa, naasag in duguꞌ niya iban miyatay siya ha kalansang kaniya pa usuk. Na, in pagpaliguꞌ iban sin pagꞌasag hi Īsa sin duguꞌ niya, amuna in tandaꞌ sin siya na tuud in Almasi. Lāgiꞌ, in Rū sin Tuhan, amu in diꞌ magpuputing, simaksiꞌ da isab sin kasabunnalan pasal hi Īsa. 7 In tū parakalaꞌ ini, 8 in pagpaliguꞌ, in pagꞌasag sin duguꞌ hi Īsa iban sin baytaꞌ sin Rū sin Tuhan, amuna in tumindug saksiꞌ mamaytaꞌ sin bunnal tuud in hi Īsa amuna in Almasi. Na, magkugdan tuud in baytaꞌ sin tū parakalaꞌ ini. 9 Na, in kitaniyu magkahagad sin kasabunnalan saksian sin tau, na labi awla subay kitaniyu magkahagad sin kasabunnalan siyaksian sin Tuhan, sabab labi marayaw in saksiꞌ niya. Siyaksian sin Tuhan sin in hi Īsa amuna in Anak niya. 10 Na, hisiyu-siyu in magparachaya iban mangandul ha Anak Tuhan, na kaingatan niya ha lawm atay niya sin bunnal tuud in siyaksian sin Tuhan. Sagawaꞌ hisiyu-siyu in diꞌ magparachaya sin kasabunnalan biyaytaꞌ sin Tuhan sin in hi Īsa amuna in Anak niya, na biyaꞌ da siya imiyan in Tuhan putingan, sabab diꞌ siya magkahagad sin kasabunnalan siyaksian sin Tuhan. 11 Na, ini in kasabunnalan kabayaan sin Tuhan hipaingat kātuꞌniyu. Dayn ha pasal sin Anak niya, in kitaniyu dīhilan niya kabuhiꞌ salama-lama. 12 Hangkan hisiyu-siyu in himahambuuk tuud ha Anak Tuhan, na awn kabuhiꞌ niya salama-lama, sagawaꞌ hisiyu-siyu in walaꞌ himahambuuk tuud ha Anak Tuhan, na wayruun kabuhiꞌ niya salama-lama.

Pasalan sin Kabuhiꞌ Salama-lama

13 Na, sulatan ta kamu, sasukuꞌ sin kamu magparachaya ha Anak Tuhan, ha supaya niyu kaingatan sin awn na kabuhiꞌ niyu salama-lama. 14 Wayruun kabugaan taniyu mangarap pa Tuhan, sabab kaingatan taniyu sin dungugun sin Tuhan in unu-unu pangayuun taniyu bang magkugdan iban sin kabayaan niya. 15 Na, pagga natuꞌ kaingatan na sin dungugun kitaniyu sin Tuhan ha sakabaꞌ kitaniyu mangarap kaniya, na kaingatan natuꞌ da isab sin dihilan niya kitaniyu sin unu-unu pangayuun natuꞌ kaniya.

16 Na, bang sawpama awn pagkahi niyu kakitaan niyu naghihinang sin makarusa, amu in dusa diꞌ makarā pa kasiksaan salama-lama, pangayui niyu siya duwaa pa Tuhan, ha supaya siya maampun. Karihilan siya sin Tuhan kabuhiꞌ salama-lama. Biyaꞌ ha yan in hinanga niyu ha manga tau, amu in nakarusa sin dusa, amu in diꞌ makarā pa kasiksaan salama-lama. Tantu awn isab manga dusa amu in makarā pa kasiksaan salama-lama. Na, diꞌ isab aku umiyan sin subay niyu pangayuan duwaa pa Tuhan in manga tau magdusa sin biyaꞌ ha yan, sabab way da pūs. 17 Bunnal in katān hinang mangīꞌ dusa, sagawaꞌ awn dusa amu in diꞌ makarā pa kasiksaan salama-lama.

18 Na, kaingatan natuꞌ sin sasukuꞌ sin naitung na anak sin Tuhan bukun na tattap naghihinang sin makarusa, sabab iyaayaran sila dayn ha manga hinang mangīꞌ kaagi sin Anak Tuhan, ampa sila diꞌ magmula kaagi sin Iblis, amu in puunan sin katān mangīꞌ.

19 Kaingatan natuꞌ sin in kitaniyu sukuꞌ na sin Tuhan, sagawaꞌ in tau katān amu in nagpaparuli sadja sin kahālan sin dunya, in sila yan ha lawm lima sin Saytan Puntukan, amu in puunan sin katān mangīꞌ. 20 Kaingatan natuꞌ sin in Almasi, amu in Anak Tuhan, bakas miyari pa dunya iban dīhilan niya kitaniyu panghāti marayaw, ha supaya natuꞌ kaingatan bang hisiyu tuud in Tuhan bunnal. Naghahambuuk kitaniyu iban Tuhan sabab sin parachaya iban paghambuuk natuꞌ iban hi Īsa Almasi, amu in Anak Tuhan. Na, amuna ini in Tuhan bunnal, amu in magdirihil sin kabuhiꞌ salama-lama.

21 Na, manga anak-apuꞌ ku, halliꞌ tuud kamu bat kamu diꞌ marā sin sasat magtuhan ha unu-unu na dugaing dayn ha amu in bunnal tuud Tuhan!

Wassalam.

2 YAHIYA

SULAT HIKARUWA DAYN KAN YAHIYA

2 YAHIYA

Pahāti

Ini in sulat hikaruwa hi Yahiya pa manga jamaa Almasihin. Pangayuun hi Yahiya ha manga Almasihin sin subay sila maglasa-liyasahi iban subay sila humalliꞌ tuud dayn ha manga tau nanghihinduꞌ sin puting.

1

In Salam-duwaa hi Yahiya

1 Sulat ini naug dayn kākuꞌ, hambuuk nagtatau-maas ha manga tau sukuꞌ sin Tuhan. Hipasampay ku in sulat ini mawn pa hambuuk babai napīꞌ sin Tuhan sukuꞌ niya iban na sin manga anak niya.* Malasa tuud aku kaniyu. Lāgiꞌ bukun sadja isab aku in malasa kaniyu, sagawaꞌ sampay in katān, amu in makaingat sin kasabunnalan pasal sin Tuhan, malasa da isab kaniyu, 2 sabab in kasabunnalan pasal sin Tuhan yari ha lawm atay taniyu iban diꞌ tuud yan maīg dayn kātuꞌ kasaumulan.

3 Mura-murahan bang mayan kitaniyu dihilan tulung-tabang, iban kaulungan, lāgiꞌ dihilan kasannyangan in lawm atay taniyu kaagi sin Tuhan, Amaꞌ taniyu iban hi Īsa Almasi, amu in Anak Tuhan. Mura-murahan bang mayan in manga ini hirihil sin Tuhan kātuꞌniyu amu in nakaingat sin kasabunnalan pasal sin Tuhan iban naglalasa-liyasahi.

Pasal Kasabunnalan iban Pagkasi-lasa

4 Kiyūgan tuud aku pagꞌingat ku sin in kaibanan anak mu miyamagad tuud sin hinduꞌ kasabunnalan biyaꞌ sin daakan kātuꞌniyu sin Tuhan, Amaꞌ taniyu. 5 Na, hangkan yari aku nagsulat kaymu Indaꞌ, huminduꞌ magpatumtum sin daakan sin subay in kitaniyu katān maglasa-liyasahi. In daakan ini bukun iyampa gimuwaꞌ, sabab bakas natuꞌ na yan diyungug sin waktu tagnaꞌ natuꞌ nagparachaya ha Almasi. 6 Karnaꞌ bang kitaniyu maglasa-liyasahi, in hāti niya naagad natuꞌ tuud in manga daakan sin Tuhan. Ampa in daakan niya amuna in bakas diyungug niyu ha waktu tagnaꞌ niyu nagparachaya ha Almasi sin subay in kamu katān tattap maglasa-liyasahi.

7 Agara niyu tuud in daakan ini, sabab bihaun mataud na in manghihinduꞌ sin puting pa kahulaꞌ-hulaan. In manga tau ini diꞌ magkahagad sin hi Īsa Almasi bakas limahil mari pa dunya nagbaran mānusiyaꞌ. Na, in tau amu in manghimuting sin kasabunnalan pasal sin Almasi, in siya yan manglilidjal iban kuntara sin Almasi. 8 Na, hangkan halliꞌ tuud kamu ha supaya diꞌ maluppas in katān bakas piyagluugan taniyu, iban ha supaya matabuk niyu in katān karayawan kiyajanjiꞌ sin Tuhan kaniyu.

9 Hisiyu-siyu in lumiyu ha hinduꞌ sin Almasi, lāgiꞌ mangganap sin hinduꞌ way kasabunnalan, na in tau yan walaꞌ naghahambuuk iban Tuhan. Malayngkan, hisiyu-siyu in matutug in pagꞌagad niya ha hinduꞌ sin Almasi, in siya naghahambuuk iban sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, iban sin Almasi, amu in Anak Tuhan. 10 Na, hangkan hisiyu-siyu in tau mawn manghinduꞌ kaniyu sin hinduꞌ dugaing dayn sin hinduꞌ sin Almasi, ayaw niyu siya palanjala pa bāy niyu, iban ayaw niyu siya saginaha. 11 Karnaꞌ hisiyu-siyu in tau sumagina kaniya, biyaꞌ da in tau yan miyagad kaniya huminang sin manga mangīꞌ.

Manga Kahinapusan Kabtangan

12 Mataud pa in mabayaꞌ ku hibaytaꞌ kaniyu, sagawaꞌ diꞌ ku na hipaagad ha sulat ini. Bang way da baya-baya, makakawn da aku makapagkitaꞌ iban kamu, iban makapagbichara kitaniyu marayaw ha supaya jumukup in kakuyagan taniyu.

13 Na, mahuli dayn duun, in manga anak sin taymanghud mu dī ha ini, amu in napīꞌ da isab sin Tuhan sukuꞌ niya, yari magsampay sin salam-duwaa nila kaniyu.

Wassalam.

* 1:1 1:1 In bichara ini pasal sin “babai napīꞌ sin Tuhan,” bichara dalil. In hāti niyu amuna in manga jamaa Almasihin ha dugaing hulaꞌ. Sila in siyulatan hi Yahiya.

3 YAHIYA

SULAT HIKATŪ DAYN KAN YAHIYA

3 YAHIYA

Pahāti

Ini in sulat hikatū hi Yahiya. In sulat ini hipasampay hi Yahiya kan Gayus, hambuuk nakuraꞌ sin manga Almasihin. Siyulatan hi Yahiya hi Gayus sabab kiyasulutan tuud siya sin kaagi hi Gayus magtabang ha manga pagkahi niya Almasihin. Iban biyaytaan da isab hi Yahiya hi Gayus pahalliun dayn ha tau pagngānan Dituripis.

1

In Salam-duwaa hi Yahiya

1 Sulat ini naug dayn kākuꞌ, hambuuk tau nagtatau-maas ha manga tau sukuꞌ sin Tuhan. Hipasampay ku in sulat ini mawn kaymu, Gayus, hambuuk bagay ku kalasahan ku tuud.

2 Na, taymanghud ku kalasahan, mura-murahan bang mayan isab marayaw da in kasūngan mu ha unu-unu katān, iban bang mayan isab makusug da in pamaranan mu biyaꞌ sin kusug sin parachaya mu ha Almasi. 3 Landuꞌ tuud makūg in atay ku sin awn dumatung mari pagkahi ta Almasihin marayaw sadja in sabbut-sabbutan nila kaymu. Laung nila, mabuntul tuud in pagꞌagad mu sin hinduꞌ kasabunnalan. Na, asal in ikaw miyamagad tuud sin hinduꞌ kasabunnalan. 4 Na, hangkan makuyag tuud aku, sabab amuna tuud in makarihil kākuꞌ kakuyagan bang ku karungugan sin in manga pagkahi ta Almasihin, amu in biyaꞌ na manga anak ku, mabuntul tuud in pagꞌagad nila sin hinduꞌ kasabunnalan.

Pasal sin Dayaw hi Gayus

5 Na, taymanghud ku kalasahan, marayaw tuud in hinang mu, sabab kiyabaytaan aku sin awn manga pagkahi ta Almasihin magnanasīhat makahapit mawn kaniyu, marayaw tuud in pagꞌupiksaꞌ mu kanila minsan da iyampa mu sila piyagbāk. 6 In manga tau ini namaytaꞌ ha manga pagkahi ta Almasihin dī ha waktu sin pagtipun-tipun namuꞌ pasal sin dayaw iban tabang mu kanila. Na, pangayuun ku kaymu, bang sila makahapit magbalik mawn kaymu, tabangi tuud sila bat sila makalanjal sin panaw nila. Na kasulutan in Tuhan bang mu sila tabangun. 7 Karnaꞌ in manga tau ini diꞌ magtabuk unu-unu tulung-tabang dayn ha manga tau bukun Almasihin bang sila magkadtu pa kahulaꞌ-hulaan magpamahalayak sin hinduꞌ hi Īsa Almasi. 8 Na, hangkan subay in kitaniyu Almasihin in tumabang ha manga tau ini, ha supaya awn lamud natuꞌ ha hinang nila magpamahalayak sin hinduꞌ kasabunnalan.

Pasal hi Dituripis iban Dimitiri

9 Bakas aku nagsulat pa manga Almasihin duun kaniyu sin pasal ini, sagawaꞌ hi Dituripis, amu in nagnanakuraꞌ-nakuraꞌ ha manga Almasihin duun, walaꞌ nagꞌasip sin bichara ku ha lawm sulat. 10 Hangkan pagdatung ku mawn kaniyu, higuwaꞌ ku in katān hinang niya mangīꞌ, in manga limut niya, iban sin manga bichara niya puting pasal namuꞌ. Iban bukun sadja isab yan in hinang niya mangīꞌ. Diꞌ niya pagꞌasipun in manga pagkahi natuꞌ Almasihin magnanasīhat bang makakawn kaniyu, iban lāngun niya in hisiyu-siyu umasip kanila. Lāgiꞌ, hisiyu-siyu in umasip magꞌupiksaꞌ ha manga tau ini, diꞌ niya na palamurun ha pagtipun-tipun sin kamu manga Almasihin duun!

11 Na, taymanghud ku kalasahan, ayaw kaw sumingud sin addat mangīꞌ, sagawaꞌ amu in singuri in addat marayaw. Karnaꞌ hisiyu-siyu in maghinang sin marayaw, sukuꞌ siya sin Tuhan, sagawaꞌ hisiyu-siyu in maghinang sin mangīꞌ, na malayuꞌ siya dayn ha Tuhan.

12 Na, in hi Dimitiri ini hambuuk tau marayaw, karnaꞌ marayaw in sabbut-sabbutan kaniya sin manga katān Almasihin. Kakitaan da isab dayn ha addat iban hinang niya sin in siya miyamagad tuud ha hinduꞌ kasabunnalan. Lāgiꞌ kasaksian ku da isab sin in siya hambuuk tau marayaw. Na, kaingatan mu da isab sin diꞌ aku magbichara sin puting.

Kahinapusan Hilalaungan

13 Mataud pa in mabayaꞌ ku hibaytaꞌ kaymu, sagawaꞌ diꞌ ku na hipaagad ha sulat ini. 14 Mura-murahan bang mayan kita makapagkitaꞌ da ha masamut ini iban makapagbichara kita marayaw.

15 Mura-murahan bang mayan isab masannyang da in lawm sin atay mu.

In katān kabagayan ta dī, yari magpasampay isab sin salam-duwaa nila kaymu. Na, pasampayan da isab in salam-duwaa namuꞌ pa katān kabagayan taniyu duun.

Wassalam.

JAHUD

SULAT DAYN KAN JAHUD

JAHUD

Pahāti

In nagsulat sin būk ini, hi Jahud, hambuuk taymanghud hi Yaꞌkub. (Kitaa ha Matiyu 13:55)

In siyulatan hi Jahud amu in manga tau agad kan Īsa. In maksud sin sulat niya mamaytaꞌ ha manga Almasihin pahalliun dayn ha manga hinduꞌ puting sin manga tau amu in magpabawꞌ-bawꞌ Almasihin. Lāgiꞌ piyasampayan niya sila sin manga hilalaungan makapahugut sin pagbawgbug nila sin parachaya iban pangandul nila ha Almasi.

1

In Salam-duwaa hi Jahud

1 In sulat ini naug dayn kākuꞌ, hi Jahud, hambuuk īpun hi Īsa Almasi iban taymanghud hi Yaꞌkub.

Hipasampay ku in sulat ini mawn kaniyu, amu in napīꞌ sin Tuhan sukuꞌ niya, lāgiꞌ kakasihan sin Tuhan, Amaꞌ natuꞌ, iban iyaayaran hi Īsa Almasi.

2 Mura-murahan bang mayan umulung tuud in Tuhan kaniyu iban sumannyang tuud in lawm pamikil niyu, lāgiꞌ kananaman niyu tuud in lasa sin Tuhan kaniyu.

Manga Tau Manghihinduꞌ sin Puting

3 Manga bagay ku kalasahan, mabayaꞌ tuud aku magsulat kaniyu pasal sin kalappasan, amu in kiyasukuꞌ sin Tuhan kātuꞌniyu katān, sagawaꞌ sūng ku mayan magsulat sin pasal ini napinda in pamikil ku. Napikil ku, marayaw pa aku magsulat kaniyu sin manga lapal-kabtangan, amu in makarihil kaniyu tuyuꞌ mamawgbug sin hinduꞌ kasabunnalan piyanaug sin Tuhan pa manga tau sukuꞌ niya. Na, in hinduꞌ ini way kulang niya, lāgiꞌ wayruun sallaꞌ niya. 4 Hangkan aku nakapikil magsulat sin pasal ini, sabab awn na manga tau amu in walaꞌ nagmamabugaꞌ ha Tuhan in nakalamud mawn kaniyu ha way niyu kiyaingatan. In manga tau yan manghinduꞌ sin puting. In hinang nila bingkukun nila in hinduꞌ pasal sin lasa sin Tuhan ha manga mānusiyaꞌ. Iban hangkan nila bingkukun ha supaya awn hikadaawa nila sin manga mangīꞌ hīhinang nila. Lāgiꞌ, in manga tau yan diꞌ magparachaya sin in hi Īsa Almasi amuna in hambuuk-buuk Panghuꞌ agaran natuꞌ. Na, kiyabaytaꞌ ha lawm kitab sin manga kamaasan yadtu sin pagmulkaan sin Tuhan in manga tau maghinang sin biyaꞌ ha yan.

5 Na, minsan niyu kaingatan na in pasal sin manga katān hibichara ku ini, dungug na mayan kamu, sabab mabayaꞌ ku hipatumtum kaniyu in kimugdan ha manga tau, amu in diꞌ magkahagad ha daakan sin Tuhan. Na, biyaꞌ na sin kiyaingatan niyu in kaibanan tau Israil sin timpu nakauna yadtu piyagmulkaan sin Tuhan, sabab pagꞌubus sila inīgan iban iyayaran sin Tuhan dayn ha manga tau Misir, amu in namanyagaꞌ kanila, masi da sila walaꞌ nagparachaya ha Tuhan. 6 Iban kaingatan niyu da isab in kimugdan ha manga malāikat amu in namutawan sin kawasa dīhil kanila sin Tuhan iban minīg sila dayn ha luggiyaꞌ hulaan nila. Yadtu sila nakalabusu ha lugal amu in tigidlum bitu-bituhan. Hiyukutan sila sin kadina iban diꞌ hubaran sampay kasaumulan. Lāgiꞌ, diꞌ sila makaīg dayn duun sampay diꞌ maabut in adlaw paghukum sin Tuhan, amu in adlaw butangan na sila hukuman, amu in adlaw yan tantu makabugaꞌ. 7 Damikkiyan, kaingatan niyu da isab sin piyagmulkaan sin Tuhan in manga tau ha hulaꞌ Sudum iban Gumura iban sin manga kawman ha pangdaig nila, sabab landuꞌ tuud mangīꞌ in hinang nila biyaꞌ da isab sin manga malāikat nasabbut ku. In manga tau yadtu naghinang jina, bukun sadja iban manga babai, sagawaꞌ sampay iban manga pagkahi nila usug. Hangkan naubus sila naangpud sin kāyu diꞌ magkapūng. Na, in yan hambuuk pamintangan sin mānusiyaꞌ katān, sin in manga tau mangīꞌ siksaun sin Tuhan.

8 Na, damikkiyan biyaꞌ da isab ha yan in hinang sin manga tau manghihinduꞌ sin puting amu in yan limalamud kaniyu. Naghihinang sin manga kalumuan makatamak sin anggawtaꞌ-baran nila, sabab iyagad nila in manga tagainup nila. Babaꞌ-babaun nila in kawasa sin Tuhan iban guraꞌ-guraun nila sadja in manga malāikat mataas in kawasa. 9 Malayngkan, minsan in hi Mikail, amu in nakuraꞌ sin manga malāikat, walaꞌ da nakahinang sin biyaꞌ ha yan. Karnaꞌ ha waktu kapaglugat hi Mikail iban sin Iblis ha pasalan bang hisiyu in magmumus sin bangkay hi Musa, walaꞌ tuud timawakkal hi Mikail namung mangīꞌ ha Iblis. Amura in kiyabichara niya, laung niya, “Tuhan na in makaingat kaymu.” 10 Sagawaꞌ in manga tau yan, amu in nanghihinduꞌ sin puting, mangguraꞌ-guraꞌ sadja sin unu-unu na diꞌ nila kahātihan. In palangay nila yan biyaꞌ sattuwa way pikilan, karnaꞌ diyurūlan nila sadja in baran nila maghinang sin unu-unu kanapsuhan nila. Na, in manga hinang nila yan amu in makamula kanila. 11 Na, ha susūngun landuꞌ tuud masangat in kasiksaan dumatung pa manga tau yan. Karnaꞌ in sila yan simingud sin addat mangīꞌ hi Kābil, anak hi Apuꞌ Adam. Iban diyūlan nila in baran nila simingud sin kangīan hi Balaam, amu in dimā ha manga tau simihaꞌ dayn ha dān tudju pa Tuhan pasal sin napsu niya ha pilak. Damikkiyan, in sila yan simusulang da isab sin kabayaan sin Tuhan biyaꞌ kan Kudi, amu in simulang sin kawasa dīhil sin Tuhan kan Musa. Na, in kasiksaan kananaman sin manga tau yan, biyaꞌ da isab in kasiksaan kiyananaman hi Kudi. 12 Lāgiꞌ in manga tau yan, makarihil tamak sin pagtipun-tipun niyu magsāw magkaun iban maghangka-atay, sabab in sila yan limalamud kimaun kaniyu. Iban wayruun sipug nila, sabab amu sadja in piyaparuli nila in baran nila, diꞌ sila makatabang ha pagkahi nila. In sila yan biyaꞌ sin andum narā-rā sin hangin, wayruun ulan mapatūꞌ. Iban biyaꞌ da isab sila yan sin kahuy diꞌ magbunga minsan musim na sin pagbunga niya, lāgiꞌ bukun sadja isab diꞌ magbunga, saꞌ naninīgang, miyamatay na tuud sabab nalarut na sambil gamut niya. 13 Iban in manga tau yan, biyaꞌ da isab sin alun dakulaꞌ ha waktu hunus, sabab in manga kalummian hīhinang nila gumuwaꞌ da biyaꞌ da isab sin alun amu in kakitaan ta in bukal niya bang musaꞌ na pa daplakan. Iban in sila yan biyaꞌ sin sapantun sin manga bituun, amu in diꞌ kapamandugahan, sabab bukun tutug in kiyabutangan nila. Na, in sila yan tiyatagamahan sin Tuhan hulaꞌ tigidlum bitu-bituhan, amu in paghulaan nila kasaumulan.

14 Na, sin masa nakauna yadtu, in hi Idris, amu in hikaunum pangkat nanubuꞌ dayn kan Apuꞌ Adam, nakapamung bang unu in kasūngan sin manga tau biyaꞌ ha yan. Laung niya, “Dunguga niyu in bichara ku. In Panghuꞌ magkakari iban sin ibuhan malāikat niya, 15 manghukum ha mānusiyaꞌ katān. Dihilan niya hukuman in katān tau baldusa, amu in way bugaꞌ ha Tuhan, pasal sin katān hinang mangīꞌ nahinang nila iban sin katān mangīꞌ kiyapamung pa Panghuꞌ sin manga tau way pagꞌaddat pa Tuhan.”

16 Na, in manga tau nasabbut ku ini nagdurubdub sadja sabab diꞌ sila mamarahi sin manga unu-unu kiyarihil kanila sin Tuhan. Masūb sila maglawag dusa ha kaibanan nila. Diyurūlan nila sadja in baran nila huminang sin unu-unu mangīꞌ kanapsuhan nila. Magbantug sadja sila sin baran nila iban pakabagun nila in taynga sin manga tau ha supaya sila karihilan sin unu-unu kabayaan nila.

Hinduꞌ pa Manga Almasihin

17 Sagawaꞌ manga kabagayan ku kalasahan, tumtuma niyu in manga kiyabaytaꞌ kaniyu tagnaꞌ sin manga tau kiyawakilan sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. 18 Biyaꞌ ha ini in baytaꞌ nila kaniyu. Laung nila, “Bang dumatung na in kahinapusan masa sin dunya, gumuwaꞌ na in manga tau amu in mangudjuꞌ-ngudjuꞌ kaniyu. In manga tau ini magdūl sadja sin baran nila huminang sin unu-unu mangīꞌ kanapsuhan nila, amu in liyāngan sin Tuhan.” 19 Iban in manga tau yan, amu in makalarak sin paghambuuk sin manga kamu balꞌīman hangka-atay. In sila yan nagdurūl sadja sin hawa-napsu mangīꞌ sin baran nila, karnaꞌ in sila yan walaꞌ hiyuhūp sin Rū sin Tuhan.

20 Sagawaꞌ in kamu manga kabagayan ku kalasahan, subay kamu magtūyuꞌ tuud magpahugut sin pagkahagad niyu ha hinduꞌ kasabunnalan ha supaya kumusug in pangandul niyu amu in dīhil sin Tuhan kaniyu. Iban bang kamu mangarap atawa mangayuꞌ duwaa pa Tuhan agara niyu in pagꞌagi sin Rū sin Tuhan. 21 Ayaw niyu bugtua in pagkasi-lasa niyu iban Tuhan ha salugay natuꞌ nagtatagad ha Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi dumihil kātuꞌniyu kabuhiꞌ salama-lama sabab sin luuy niya kātuꞌniyu.

22 Kaulungi niyu in manga tau amu in nagduruwa-ruwa in parachaya nila kan Īsa. 23 Damikkiyan, tabanga niyu da isab in manga kaibanan tau amu in nakatudju pa dān bukun mabuntul. Tabanga niyu sila dayn ha kamulahan sūngun nila, biyaꞌ sin kaagi niyu magtabang ha manga tau gumuwaꞌ dayn ha bāy nasusuliyab sin kāyu. Lāgiꞌ in kaibanan tau, amu in naghihinang mangīꞌ, subay niyu da isab kaulungan, sagawaꞌ kamayaꞌ tuud kamu bat kamu diꞌ malamin nila. Kaulungi niyu sila, sagawaꞌ karugali niyu in manga hinang nila mangīꞌ.

Kahinapusan Lapal Kabtangan

24 Mahuli dayn duun magsarang-sukul kitaniyu pa Tuhan natuꞌ, amu in hambuuk-buuk makatampan kātuꞌ dayn ha unu-unu sasat makarā pa hinang mangīꞌ. Siya in hambuuk-buuk makaīg sin unu-unu tamak iban ngīꞌ taniyu ha supaya kitaniyu makapagkitaꞌ iban siya didtu ha haddarat niya ha surgaꞌ, amu in makarihil kātuꞌniyu sin salagguꞌ-lagguꞌ kakuyagan. 25 Iban siya in hambuuk-buuk Tuhan natuꞌ, amu in Manglalappas kātuꞌniyu dayn ha pasal sin nahinang sin Panghuꞌ natuꞌ Īsa Almasi. Pudjihun natuꞌ siya karnaꞌ asal duun kaniya in katān sanglit sahaya, in kalagguan, in kusug iban kawasa magbayaꞌ ha unu-unu katān dayn ha panagnaan, pa bihaun sampay pa kasaumul-umulan. Amin.

Wassalam.

PAGPANYATAꞌ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

IN PAGPANYATAꞌ HI ĪSA KAN YAHIYA

PAGPANYATAꞌ

Pahāti

In nagsulat sin būk ini amuna hi Yahiya hambuuk pilisu nakabutang ha pūꞌ sibiꞌ-sibiꞌ pagngānan Patmus, sabab duun siya piyabugit sin parinta Rūm. Iban hangkan siya piyabugit karnaꞌ diyugalan sila pasal sin pagnasīhat niya sin Parman sin Tuhan iban pagbawgbug niya kan Īsa. (Kitaa ha bāb 1, ayat 9)

In sulat ini mamaytaꞌ pasal sin manga pakaradjaan piyanyataꞌ hi Īsa Almasi kan Yahiya. In manga pakaradjaan ini dumatung pa manga mānusiyaꞌ ha dunya. In katān baytaꞌ ha lawm sulat ini naug dayn ha Tuhan piyasampay hi Īsa Almasi mawn kan Yahiya. Na, siyulat hi Yahiya in baytaꞌ ini ha supaya in manga Almasihin amu in makabacha sin sulat ini, kumusug iban humugut in huwat-huwat iban pangandul nila kan Īsa Almasi, labi awla na ha waktu nimananam sila kasigpitan iban kabinsanaan pasal sin pagꞌagad nila ha Almasi. In manga pakaradjaan piyanyataꞌ sin Almasi kan Yahiya, malawm in maana niya, sagawaꞌ minsan biyaꞌ hādtu, matampal tuud in baytaꞌ sin sulat ini, sin in katān kimukuntara ha Tuhan, labi awla in Nakuraꞌ sin manga Saytan, daugun da kaagi hi Īsa Almasi ha susūngun.

1

Kumuyag in Makabacha sin Sulat ini

1 In sulat ini amuna in mamaytaꞌ pasal sin parakalaꞌ amu in piyanyataꞌ hi Īsa Almasi. In baytaꞌ ini amu in kiyawakil sin Tuhan kaniya, ha supaya siya magpahāti pa manga daraakun sin Tuhan pasal sin manga pakaradjaan, amu in marayꞌ na maawn ha susūngun. Na, piyanaug hi Īsa in hambuuk malāikat magpanyataꞌ sin manga pakaradjaan ini mawn pa hambuuk daraakun niya, hi Yahiya. 2 Yari na kiyasulat ha sulat ini in katān kītaꞌ hi Yahiya, amu in pahāti dayn ha Tuhan iban sin kasabunnalan piyanyataꞌ hi Īsa Almasi. 3 Na, hisiyu-siyu in makabacha sin sulat ini kumūg in atay niya, iban hisiyu-siyu in dumungug sin baytaꞌ ini, iban magkahagad sin katān kiyasulat ha lawm sin sulat ini, kumuyag da isab in atay niya, karnaꞌ masuuk na dumatung in waktu maawn in manga pakaradjaan piyanyataꞌ ini katān.

Salam-duwaa pa Manga Pitu Langgal

4 In sulat ini naug dayn kākuꞌ, hi Yahiya, dumatung mari pa manga jamaa Almasihin sin pitu langgal ha hulaꞌ Asiya.

Piyapangayuꞌ ku duwaa bang mayan kamu karihilan tulung-tabang iban kasannyangan atay dayn ha Tuhan, dayn ha Rū niya, iban dayn kan Īsa Almasi. In hikaisa niya dayn ha Tuhan, amu in diꞌ magkapinda dayn sin tagnaꞌ pa bihaun, sampay pa salama-lama. In hikaruwa niya dayn ha Rū sin Tuhan, amu in duun ha alupan sin kursi sin Tuhan. 5 Iban in hikatū niya dayn kan Īsa Almasi, amu in kapanghalapan natuꞌ sin baytaꞌ niya. Siya in tau nakauna nabuhiꞌ nagbalik dayn ha kamatay, iban siya isab in makapagbayaꞌ ha katān tau nagnanakuraꞌ dī ha dunya.

Malasa siya kātuꞌniyu, iban piyuas niya kitaniyu dayn ha dusa kaagi sin duguꞌ niya naasag ha sabab ta. 6 Hīnang niya kitaniyu manga pakil hangka-agaran magtaat pa Tuhan, Amaꞌ niya, iban amu in pagsultanan sin Tuhan. Na, hangkan subay natuꞌ sanglitun hi Īsa Almasi, sabab kaniya in kalagguan, iban siya in hambuuk-buuk sangat kawasa salama-lama. Amin.

7 Na, dungug kamu. In hi Īsa magkakari miyamagad ha lawm sin manga gabun.

Kakitaan siya sin mānusiyaꞌ katān,

sambil amu in manga tau limansang namatay kaniya.

Iban in manga bangsa katān dī ha lawm dunya lumanduꞌ in susa iban karukkaan nila.

Ampa tantu bunnal tuud ini. Amin.

8 In Panghuꞌ Tuhan Sangat Kawasa, diꞌ magkapinda dayn sin tagnaꞌ pa bihaun, iban sampay pa salama-lama. Na, hangkan nagparman in Tuhan, amu agi, “Aku in biyaꞌ sapantun Alip iban Yaꞌ, amu in panagnaan iban kahinapusan sin unu-unu katān.”

In Pagpanyataꞌ hi Īsa Mawn kan Yahiya

9 In aku ini hi Yahiya, amu isab in hambuuk taymanghud niyu Almasihin. Sakali sabab sin paghambuuk natuꞌ iban hi Īsa, in aku ini biyaꞌ da isab kaniyu simasabal iban simasandal sin unu-unu katān kasigpitan dumatung mari kātuꞌ karnaꞌ sin pagꞌagad natuꞌ ha pamarinta niya. In aku bakas didtu nakabutang ha pūꞌ Patmus, pasal duun aku piyabugit sin parinta, karnaꞌ diyugalan sila pasal sin pagnasīhat ku sin Parman sin Tuhan iban sin kasabunnalan piyanyataꞌ hi Īsa. 10 Manjari, hambuuk waktu, ha adlaw sin Panghuꞌ, hiyūp aku sin Rū sin Tuhan. Iban nakarungug aku suwara makusug biyaꞌ sin huyup sin sangkakala dayn ha ulihan ku. 11 Na, amu agi sin suwara, “Sulatan in katān kakitaan mu. Ubus ampa mu parāhan in kiyasulat mu pa manga jamaa Almasihin sin pitu langgal ha manga pitu dāira ini: Ipisus, Ismirna, Pirgamu, Tatira, Sardis, Piladilpi iban Laudikiya.”

12 Pagdungug ku sin suwara, limingiꞌ aku bat ku kakitaan bang hisiyu in tau nagbibichara kākuꞌ. Paglingiꞌ ku, nākitaꞌ aku pagbubutangan palitaan bulawan, pitu in taud niya. 13 Iban ha giꞌtungan sin manga pagbubutangan palitaan ini, awn timitindug duun biyaꞌ lupa tau. In tau ini nagjujuba, iban awn līlibud kandit bulawan ha daghal niya. 14 In buhuk niya putiꞌ tuud biyaꞌ tawas, iban in mata niya masugit mangatud maūkꞌūk dakuman, biyaꞌ laga kāyu. 15 In siki niya magsinglab biyaꞌ sin tumbaga liyabay ha kāyu iban piyunglasan. Iban in tingug sin suwara niya biyaꞌ sin lagublub sin tubig anud, amu in busay malagguꞌ tuud. 16 In tau ini nagkukumkum pitu bituun ha lawm lima niya dapit pa tuu, iban gimuwaꞌ dayn ha simud niya puddang mahayt duwang sipak in sulab. In bayhuꞌ niya magsiꞌnag biyaꞌ sin silak sin suga ha ugtuhan.

17 Pagkitaꞌ ku kaniya, saruun-duun siyūd aku bugaꞌ. Na, magtūy aku naligad ha alupan niya. Sartaꞌ nabiyaꞌ aku hambuuk tau patay, walaꞌ nakahibal sin bugaꞌ ku. Sakali iyulinan niya aku sin lima niya pa tuu sartaꞌ namung na siya, amu agi, “Ayaw kaw mabugaꞌ. Aku na ini in panagnaan iban kahinapusan sin unu-unu katān. 18 Wayruun tagnaan iban kahinapusan sin kabuhiꞌ ku. Bakas aku miyatay, sagawaꞌ nabuhiꞌ aku nagbalik, iban buhiꞌ na aku kasaumulan. Aku in tagkawasa dumihil atawa diꞌ dumihil sin kamatay. Iban aku da isab in makapagꞌagi bang pakain ku pakadtuun in manga tau miyatay.

19 “Na, sulatan in katān bakas kiyakitaan mu, iban sin kīkitaꞌ mu bihaun, iban sin manga sumunuꞌ hipakitaꞌ ku kaymu. 20 Na, bihaun baytaan ta na kaw sin maana sin pitu bituun kītaꞌ mu kiyukumkum ku ha lima ku pa tuu, iban sin pitu pagbubutangan palitaan bulawan, amu in bakas walaꞌ piyaingat sin Tuhan. Yari in maana niya. In pitu bituun, amuna in pitu nakuraꞌ sin pitu langgal. Ampa in pitu pagbubutangan palitaan, amuna in pitu tumpuk sin manga jamaa Almasihin sin pitu langgal.”

2

In Amānat Pa Tau Ipisus

1 Iban laung niya pa, “Sulatan in amānat ini, ampa mu parāhan pa nakuraꞌ sin manga tau agad ha Almasi ha dāira Ipisus.”

Na, yari in amānat niya. Laung niya,

“In pahāti ini naug dayn kākuꞌ (hi Īsa Almasi), amu in tagkumkuman sin pitu bituun ha lawm tuu ku, iban amu in miyamanaw ha lawm sin pitu pagbubutangan palitaan bulawan, amu in tattap kumitaꞌ kaniyu. 2 Kaingatan ku in hinang niyu. Kiyaamuhan aku sin tuyuꞌ niyu maghinang, iban sin kasabal niyu sumandal sin unu-unu kasigpitan. Iban kiyaamuhan aku isab sin mahukaw kamu ha manga tau naghinang kangīan. Iban mahukaw da isab kamu ha manga tau, amu in naggulal ha baran nila tau kiyawakilan sin Tuhan, pasal napariksaꞌ niyu na in manga tau ini, nagputing sadja. 3 Iban kaingatan ku da isab in kamu yan masabal. Karnaꞌ siyandalan niyu in unu-unu katān kasigpitan, amu in kimugdan kaniyu ha pasal ku, iban walaꞌ niyu tuud biyugtuꞌ in pagꞌīman niyu kākuꞌ.

4 “Sagawaꞌ awn hambuuk siyallaꞌ ku kaniyu. Bihaun in lasa niyu kākuꞌ bukun na makusug biyaꞌ sin nakauna. Kimūꞌ na tuud in lasa niyu. 5 Pikila niyu in pagbiddaan sin lasa niyu tagnaꞌ iban sin bihaun. Pagtawbati niyu na in dusa niyu, iban hinanga niyu na magbalik in bakas hinang niyu marayaw. Pasal bang niyu diꞌ pagtawbatan in manga dusa niyu bihaun, mawn aku kaniyu iban īgan ku in pagbubutangan palitaan niyu, amu in tumpuk sin manga jamaa sin langgal niyu. 6 Malayngkan, awn da isab hinang niyu nakasulut kākuꞌ. Sabab in kamu biyaꞌ da isab kākuꞌ, marugal ha manga hinang mangīꞌ sin manga tau Nikulay.

7 “Na, in kamu taga taynga, taynghug kamu ha bichara ku ini, sabab amuna ini in bichara sin Rū sin Tuhan pa manga jamaa Almasihin sin kalanggalan. Hisiyu-siyu in manga tau, amu in tumatas tumanggung sin unu-unu makalubu sin īman nila, dihilan ku sila kapatutan kumaun sin bunga sin kahuy didtu ha hulaan sin Tuhan, amu in kahuy makarihil kabuhiꞌ salama-lama.”

In Amānat pa Tau Ismirna

8 Iban laung niya pa isab kākuꞌ, “Sulatan in amānat ini, ampa mu parāhan pa nakuraꞌ sin manga tau agad ha Almasi ha dāira Ismirna.”

Na, yari in amānat niya. Laung niya,

“In pahāti ini naug dayn kākuꞌ (hi Īsa Almasi), amu in panagnaan iban kahinapusan sin unu-unu katān. Iban aku na ini in bakas miyatay iban nabuhiꞌ nagbalik dayn ha kamatay. 9 Kaingatan ku in manga kabinsanaan kiyalabayan niyu. Iban kaingatan ku da isab in katān hāl sin kamiskinan niyu, sagawaꞌ yadtu in daya niyu ha surgaꞌ. Kaingatan ku in manga pamung mangīꞌ kaniyu sin manga tau simusulang kaniyu, amu in magbawꞌ-bawꞌ in sila Yahudi tau sin Tuhan, sagawaꞌ bukun bunnal, pasal in sila yan hambuuk tumpuk sin manga tindug sin Saytan Puntukan. 10 Ayaw kamu mabugaꞌ sin manga kabinsanaan, amu in marayꞌ na dumatung mawn kaniyu. Ingat kamu. In kaibanan kaniyu hiluun pa lawm jīl sin manga tau agad ha Iblis, ha supaya kaingatan bang biyaꞌ diin tuud in kusug sin īman niyu kākuꞌ. Numanam kamu kabinsanaan ha lawm hangpuꞌ adlaw. Sagawaꞌ pahuguta niyu sadja in īman niyu kākuꞌ minsan kamatay in sūngun niyu, sabab awn karayawan hirihil ku kaniyu, amu in kabuhiꞌ salama-lama didtu ha surgaꞌ.

11 “Na, in kamu taga taynga, taynghug kamu ha bichara ku ini, sabab amuna ini in bichara sin Rū sin Tuhan pa manga jamaa Almasihin sin kalanggalan. Hisiyu-siyu in manga tau amu in tumatas tumanggung sin unu-unu makalubu sin īman nila, diꞌ sila makalabay kasiksaan salama-lama amu in pagꞌiyanun Kamatay Hikaruwa.”

In Amānat pa Tau Pirgamu

12 Ubus namung na isab siya. Laung niya, “Sulatan in amānat ini, ampa mu parāhan pa nakuraꞌ sin manga tau agad ha Almasi ha dāira Pirgamu.”

Na, yari in amānat. Laung niya,

“In pahāti ini naug dayn kākuꞌ (hi Īsa Almasi), amu in tagkumkuman sin puddang mahayt duwa sulab. 13 Kaingatan ku in kamu yan, naghuhulaꞌ ha hulaꞌ bantug, sabab pagsimbahan sin Saytan Puntukan. Sagawaꞌ minsan bihayan, masi-masi in pagꞌagad niyu kākuꞌ. Iban way niyu biyutawanan in pagꞌīman niyu kākuꞌ, minsan ha waktu biyunuꞌ sin manga tau mangīꞌ hi Antipas. In hi Antipas ini tau kapangandulan ku magbaytaꞌ ha pasal ku, saꞌ biyunuꞌ siya duun ha dāira niyu, amu in piyaghuhulaan sin Saytan Puntukan.

14 “Sumagawaꞌ awn siyallaꞌ ku kaniyu. Pasal in kaibanan kaniyu himihinang sin amu in bakas kiyahinduꞌ hi Balaam kan Balak sin timpu nakauna yadtu. In hi Balaam ini amu in nakahinduꞌ kan Balak bang biyaꞌ diin in kaagi niya magpakangīꞌ ha bangsa Israil, ha supaya sila magdusa ha Tuhan, kumaun sin kakaun haram bakas piyaglabut ha manga barhalaꞌ iban magjina. 15 Damikkiyan biyaꞌ da isab ha yan in hinang sin manga tau Nikulay, amu in sīsinguran sin kaibanan duun kaniyu. 16 Hangkan, pagtawbati niyu na in manga dusa niyu, pasal bang kamu masi-masi maghinang sin mangīꞌ, mawn aku kaniyu ha masamut, ampa ku bunuun in manga tau naghihinang mangīꞌ. In pakukus hipamunuꞌ ku kanila, amuna in puddang mahayt duwa sulab yari magguwaꞌ dayn ha simud ku.

17 “In kamu taga taynga, taynghug kamu ha bichara ku ini, sabab amuna ini in bichara sin Rū sin Tuhan pa manga jamaa Almasihin sin kalanggalan. Hisiyu-siyu in manga tau, amu in matatas tumanggung sin unu-unu makalubu sin īman nila, dihilan ku sila sin kakaun pagtawagun ‘manna’ naug dayn ha surgaꞌ, amu in kakaun diꞌ kakitaan sin manga tau ha bihaun. Iban dihilan ku pa isab sila pakaniya-pakaniya sin batu putiꞌ iyuukkilan ngān baꞌgu, amu in way makaingat liyu dayn sin tau makataymaꞌ ha yan.”

In Amānat pa Tau Tatira

18 Na namung na isab hi Īsa. Laung niya, “Sulatan in amānat ini, ampa mu parāhan pa nakuraꞌ sin manga tau agad ha Almasi ha dāira Tatira.”

Na, yari in amānat niya. Laung niya,

“In pahāti ini naug dayn kākuꞌ (hi Īsa Almasi), amu in Anak Tuhan, amu in taga mata magsiꞌnag biyaꞌ sin laga kāyu iban in siki ku magsinglab biyaꞌ sin tumbaga piyunglasan. 19 Kaingatan ku in hinang niyu. Kaingatan ku in lasa niyu ha Tuhan iban ha pagkahi niyu mānusiyaꞌ. Kaingatan ku in kusug sin pangandul niyu kākuꞌ, iban sin pagtabang niyu ha pagkahi niyu mānusiyaꞌ karnaꞌ sabab ku, iban sin kasabal niyu simandal sin unu-unu kabinsanaan dimatung mawn kaniyu. Kaingatan ku labi marayaw in hinang niyu bihaun dayn sin nakauna.

20 “Sagawaꞌ awn hambuuk siyallaꞌ ku kaniyu. Piyasāran niyu in babai yan, hi Jissibila maghinang mangīꞌ. Bang ha bichara niya, in siya naraak magpasampay sin Parman sin Tuhan. Siyasat niya in manga daraakun ku huminang sin manga hinduꞌ niya tudju pa mangīꞌ, biyaꞌ na sin magjina iban kumaun sin manga kakaun haram bakas piyanglabut ha barhalaꞌ. 21 Kiyarihilan ku na siya waktu magtawbat sin manga dusa niya, sagawaꞌ masi-masi niya da hīhinang in manga hinang kalumuan. 22 Hangkan in babai yan iban sin katān tau miyagad sin manga hinang niya magjina, paratungan ku sin sakit sangat makalap. Hinangun ku yan bihaun bang sila diꞌ magtawbat dayn ha dusa nahinang nila. 23 Iban dihilan ku kamatay in manga tau, amu in agad ha hinduꞌ sin babai yan, ha supaya kaingatan sin manga tau katān agad kākuꞌ ha kalanggal-langgalan sin nasusūd ku katān in ha lawm pamikil sin manga tau, iban sin unu in kabayaan nila hinangun. Tungbasan ta kamu ha tungud sin unu in nahinang niyu.

24 “Sumagawaꞌ in kaibanan kaniyu duun ha Tatira walaꞌ da miyagad sin hinduꞌ mangīꞌ sin babai yan. Iban walaꞌ nagguru sin ilmuꞌ dayn ha Saytan Puntukan, amu in pagtawagun sin kaibanan tau hinduꞌ malawm. Na, ini in hikabaytaꞌ ku kaniyu. Diꞌ aku mabayaꞌ bang kamu kahunitan. Hangkan wayruun daakan ku kaniyu dugaing dayn sin ini. 25 Amu sadja subay niyu gunggungan in hinang niyu marayaw sampay pa waktu makabalik aku mawn kaniyu. 26-27 Ampa hisiyu-siyu in manga tau, amu in matatas tumanggung sin unu-unu makalubu sin īman, iban amu in diꞌ mabugtuꞌ in paghinang sin daakan ku sampay pa adlaw kamatay niya, dihilan ku sila kawasa mamarinta biyaꞌ sin kiyarihil kākuꞌ sin Tuhan, Amaꞌ ku. Dihilan ku sila kawasa mamarinta ha manga kabangsa-bangsahan. In kusug sin pagparinta nila biyaꞌ hantang basiꞌ hipanglubak ha kibut maluhay mabagbag, iban in manga banta nila mabiyaꞌ sila sin puga magkapusat-pusat. 28 Hisiyu-siyu isab in matatas tumanggung sin unu-unu makalubu sin īman nila, awn hambuuk pusakaꞌ hirihil ku kanila biyaꞌ bituun māga in sawa niya.

29 “In kamu taga taynga, taynghug kamu ha bichara ku ini, sabab amuna ini in bichara sin Rū sin Tuhan pa manga jamaa Almasihin sin kalanggalan.”

3

In Amānat pa Tau Sardis

1 Pagꞌubus namung na isab siya nagbalik. Laung niya, “Sulatan in amānat ini ampa mu parāhan pa nakuraꞌ sin manga tau agad ha Almasi ha dāira sin Sardis.”

Na, yari in amānat niya. Laung niya,

“In pahāti ini naug dayn kākuꞌ (hi Īsa Almasi), amu in tagkumkuman sin pitu bituun iban amu in tagkapatutan mangdaak ha Rū sin Tuhan. Amu ini in hibaytaꞌ ku kaniyu, kaingatan ku in hinang niyu. Kaingatan ku ha pangatud sin manga tau miyamagad tuud kamu ha manga daakan ku, sagawaꞌ in kasabunnalan niya wayruun aku ha lawm sin atay niyu. In pagꞌagad niyu kākuꞌ ulaula sadja. Bukun tuud matutuud. 2 Na, hangkan jaga kamu. Pahuguta niyu na in pagparachaya iban pagpangandul niyu kākuꞌ, pasal biyaꞌ agun na malawaꞌ yan dayn kaniyu. Sabab in hinang niyu yan, bang ha liling ku isab, taga sallaꞌ, lāgiꞌ ha pangitaꞌ sin Tuhan ku. 3 Pahūpa niyu pa pamikil niyu in manga hinduꞌ ku, amu in bakas kiyahinduꞌ kaniyu iban diyungug niyu. Kahagara niyu iban pagtawbati niyu na in manga hinang niyu mangīꞌ, pasal bang kamu bukun mahalliꞌ dayn ha hinang mangīꞌ, mawn aku kaniyu ha waktu, amu in diꞌ niyu mapikil mawn aku, biyaꞌ sapantun sin hambuuk sugarul sumūd pa lawm bāy niyu ha diꞌ niyu kaingatan.

4 “Sumagawaꞌ awn da isab kaibanan duun kaniyu ha Sardis, hangkatiyuꞌ da, amu in walaꞌ nalamin sin manga hinang mangīꞌ. In kamu yan biyaꞌ hantang tau hiyallian nila in tamungun ha supaya wayruun tamak niya. Paagarun ta kamu kākuꞌ pasal in kamu yan suchi, amu in matūp magad kākuꞌ manamung putiꞌ. 5 Na, damikkiyan in hisiyu-siyu manga tau, amu in matatas tumanggung sin unu-unu makalubu sin īman, in sila yan matūp da isab manamung putiꞌ. Iban diꞌ ku papasan in ngān nila dayn ha Kitab, amu piyagsusulatan sin manga ngān sin manga tau, amu in dihilan kabuhiꞌ salama-lama. Iban hitanyag ku ha Amaꞌ ku Tuhan, iban ha manga malāikat niya, sin in manga tau yan sukuꞌ ku.

6 “Na, in kamu taga taynga, taynghug kamu ha bichara ku ini, sabab amuna ini in bichara sin Rū sin Tuhan pa manga jamaa Almasihin sin kalanggalan.”

In Amānat pa Tau Piladilpi

7 Pagꞌubus, namichara na isab siya nagbalik. Laung niya, “Sulatan in amānat ini, ampa mu parāhan pa nakuraꞌ sin manga tau agad ha Almasi ha dāira Piladilpi.”

Na, yari in amānat niya. Laung niya,

“In pahāti ini naug dayn kākuꞌ (hi Īsa Almasi), amu in mahasuchi iban amu in puunan sin kasabunnalan. Aku da in tagkaputan sin kunsiꞌ hi Nabi Daud (hāti niya, aku in tagkumkuman sin labayan pa lawm sin pagparintahan sin Tuhan). Bang aku in umukab sin labayan, wayruun makatambul. Bang ku isab tambulun, wayruun da isab makaukab dugaing dayn kākuꞌ. 8 Kaingatan ku in hinang niyu. Kaingatan ku isab in kamu yan diꞌ makagaus tuud. Sagawaꞌ nagkahagad kamu sin manga hinduꞌ ku, iban walaꞌ niyu piyayluhan sin in kamu agad kākuꞌ. Na, hangkan bang upamakun labayan, iyukab ku na kaniyu ha supaya kamu makasūd ha wayruun makatagga kaniyu. Lāgiꞌ in labayan ini wayruun makatambul dugaing dayn kākuꞌ. 9 Na, dungug kamu. In manga tau, amu in nagpabawꞌ-bawꞌ sin in sila manga Yahudi, tau sin Tuhan, nagputing sadja. In bunnal niya, in sila yan manga tindug sin Saytan Puntukan. Dumatung da in adlaw, in sila yan katān pasujurun ku kaniyu, ha supaya nila kaingatan in kamu kalasahan ku. 10 Iban in kamu yan nagtuyuꞌ tuud miyagad sin daakan ku, amu in daakan kaniyu sumabal sin unu-unu dimatung mawn kaniyu karnaꞌ sabab ku. Na, dayn ha sabab yan, in kamu lappasun ku dayn ha manga kasiksaan dumatung ha susūngun pa dunya, amu in hipanulay-sulay sin īman sin manga mānusiyaꞌ katān.

11 “Iban in aku masuuk na magbalik mawn pa dunya. Hangkan ayaw niyu butawani in pagꞌagad niyu kākuꞌ, pasal bang niyu butawanan na, maluppas in tungbas tiyatagama ku kaniyu. Hirihil na pa dugaing. 12 Ampa in manga tau, amu in matatas tumanggung sin unu-unu makalubu sin īman, dihilan ku sila kalagguan. Dihilan ku sila hulaꞌ mahugut paghulaan nila. Humulaꞌ na sila kakkal ha luggiyaꞌ hulaan sin Tuhan ku. Iban hisulat ku isab ha baran nila in ngān sin Tuhan ku iban sin ngān sin hulaꞌ sin Tuhan ku, amu in dāira pagngānan Awrusalam (Baytal Makdis) Baꞌgu, amu in dāira panaugun sin Tuhan dayn ha surgaꞌ. Iban hisulat ku da isab ha baran nila in ngān ku baꞌgu.

13 “Na, in kamu taga taynga, taynghug kamu ha bichara ku ini, sabab amuna ini in bichara sin Rū sin Tuhan pa manga jamaa Almasihin sin kalanggalan.”

In Amānat pa Tau Laudikiya

14 Na, namung na isab hi Īsa, laung niya, “Sulatan in amānat ini, ampa mu parāhan pa nakuraꞌ sin manga tau agad ha Almasi ha dāira Laudikiya.”

Na, yari in amānat niya. Laung niya,

“In pahāti ini naug dayn kākuꞌ (hi Īsa Almasi), amu in pagngānan Amin, amu in tantu kapangandulan iban amu in nanghinduꞌ sin kasabunnalan. Iban aku in tuburan sin unu-unu katān piyapanjari sin Tuhan. 15 Kaingatan ku in hinang niyu. Kaingatan ku in kamu yan biyaꞌ hantang tubig, amu in bukun mapasuꞌ, saꞌ bukun da isab mahagpay. In hāti niya in pagꞌagad niyu kākuꞌ bukun tuud matutuud. Hawal-hawal kamu. Na, in kabayaan ku bang kamu magad kākuꞌ, agad tuud kamu, bang diꞌ, diꞌ na tuud. 16 Na, pagga kamu naghawal-hawal da pasal ku, hisulak ta kamu, biyaꞌ da isab sin tubig ha ūt sin mapasuꞌ iban mahagpay, amu in hiluwaꞌ sin tau dayn ha simud nila pasal diꞌ nila kabayaan. 17 Lāgiꞌ in kamu nagꞌabbu sin dayahan kamu, marayaw sadja in kiyasūngan niyu, iban bukun kamu kulang-kabus ha unu-unu. Sumagawaꞌ diꞌ niyu kaingatan in kahālan niyu tuud. In bunnal niya, in kamu yan makaluuy tuud, way parasahan niyu, sabab kulang-kabus kamu ha īman. Biyaꞌ da kamu sin sapantun naghuhubuꞌ, pasal in kamu kulang kabus ha kalappasan sin Tuhan. Biyaꞌ da isab kamu sin hambuuk tau buta, pasal diꞌ niyu kakitaan bang biyaꞌ diin tuud in kahālan niyu. 18 Na, ini in hikahinduꞌ ku kaniyu. Pamī kamu bulawan purul dayn kākuꞌ, amu in tantu makarihil daya kaniyu. Iban pamī kamu dayn kākuꞌ tamungun putiꞌ, ha supaya kamu diꞌ maghubuꞌ iban masipug. Iban pamī kamu isab dayn kākuꞌ ubat hipagꞌubat sin mata niyu, ha supaya niyu kakitaan marayaw in kasabunnalan sin kahālan niyu.

19 “In manga tau katān kalasahan ku, bībiat ku iban piyapantun ku ha supaya dumayaw in addat-tabīat nila. Na, hangkan tuyui niyu in hinang marayaw iban pagtawbati niyu na tuud in manga hinang niyu mangīꞌ. 20 Na, dungug kamu marayaw. In aku biyaꞌ sapantun hambuuk tau nagtitindug iban nagkukuꞌkuꞌ ha lawang bāy niyu. Manjari bang awn tau hisiyu-siyu na makarungug sin pagtawag ku iban ukaban niya aku lawang, na sumūd aku iban sumāw aku kumaun kaniya. 21 Na, hisiyu-siyu in manga tau, amu in matatas tumanggung sin unu-unu makalubu sin īman nila, dihilan ku sila kalagguan lumingkud ha daig ku ha taas sin kursi ku, iban magad mamarinta kākuꞌ. Biyaꞌ da isab kākuꞌ, diyaug ku in kusug sin Saytan Puntukan, hāti nakalingkud na aku ha daig sin Tuhan, Amaꞌ ku, ha taas sin kursi niya.

22 “Na, in kamu taga taynga, taynghug kamu ha bichara ku ini, sabab amuna ini in bichara sin Rū sin Tuhan pa manga jamaa Almasihin sin kalanggalan.”

4

In Pagtaat ha Surgaꞌ

1 Na, pagꞌubus ini awn na isab dugaing piyakitaꞌ kākuꞌ. Kītaꞌ ku naukab in hambuuk lawang pa lawm surgaꞌ, sartaꞌ diyungug ku na isab nagbalik in suwara, amu in biyaꞌ tingug sin huyup sin sangkakala. Laung niya, “Gaban kaw mari, sabab hipakitaꞌ ku kaymu in manga pakaradjaan maawn ha susūngun.” 2 Sakali, saruun-duun hiyūp aku sin Rū sin Tuhan. Kītaꞌ ku in kursi ha lawm surgaꞌ iban awn naglilingkud duun. 3 Sakali awn magsinglab sahaya dayn ha pamayhuan sin naglilingkud ha kursi. In walnaꞌ sin sahaya magsinglab biyaꞌ sin palmata jaspir iban palmata pula. Iban awn biyaꞌ hantang bāngaw ha katilibut sin kursi. Gaddung in walnaꞌ biyaꞌ sin palmata jamrud. 4 Iban in kursi ini līlibut sin kawhaan tagꞌupat kursi dugaing, amu in piyaglilingkuran sin kawhaan tagꞌupat nagtatau-maas. In manga kawhaan tagꞌupat nagtatau-maas ini, nagtatamung putiꞌ iban nagmamahakuttaꞌ bulawan. 5 Iban dayn ha kursi ini awn gimuwaꞌ manga siꞌnag sin kilat iyaagaran sin anduhud sin dawgdug. Iban awn pitu tanjuꞌ naglalaga duun ha alupan niya. In pitu tanjuꞌ ini amuna in tandaꞌ sin Rū sin Tuhan. 6 Iban kītaꞌ ku in dagbus sin katiluagan ha alupan sin kursi biyaꞌ madtu hantang dagat, amu in malihaw iban masawa tuud biyaꞌ sin samin.

Iban ha upat dugu sin kursi yaun awn upat malāikat nagtitindug mahal-mahal in lupa, amu in nalalapat in baran nila sin manga mata dayn ha taykud pa unahan. 7 In lupa sin hambuuk biyaꞌ lupa singaꞌ, in hikaruwa biyaꞌ lupa anak sapiꞌ, in hikatū biyaꞌ lupa bayhuꞌ tau, iban in hikaupat biyaꞌ lupa sambulaan limulupad. 8 Na, in pakaniya-pakaniya kaupat taga pikpik unum in taud, iban nalalapat sila sin manga mata, dayn ha lawm pa guwaꞌ. Lāgiꞌ wayruun bugtuꞌ sin pagkalang nila dūm-adlaw. Biyaꞌ ha ini in lapal kabtangan sin kalangan nila,

“Suchi, Suchi, Suchi,

in Panghuꞌ Tuhan Sangat Kawasa,

Tuhan diꞌ magkapinda, amu-amura dayn sin nakauna, ha bihaun sampay pa salama-lama.”

9 In manga upat malāikat mahal-mahal in lupa ini, nagkalang sin manga kalangan kapudjihan iban kasanglitan iban pagsarang-sukul pa Tuhan, amu in naglilingkud duun ha kursi amu in buhiꞌ salama-lama. 10 Kimalang mayan sila, in kawhaan tagꞌupat nagtatau-maas simujud na simumba pa Tuhan, amu in naglilingkud ha kursi, amu in buhiꞌ salama-lama. Pagsumba nila, inīg nila in manga mahakuttaꞌ nila biyutang pa alupan sin kursi sin Tuhan. Pagꞌubus ampa sila namung, laung nila.

11 “Ya Tuhan, Panghuꞌ namuꞌ, ikaw in hambuuk-buuk tūpun lagguun iban sanglitun, pasal in ikaw sangat kawasa,

amu in nagpapanjari sin unu-unu katān.

Dayn ha kahandak mu nahinang in kaawnan sin katān,

iban dayn ha kahandak mu in manga piyapanjari mu katān dīhilan kabuhiꞌ.”

5

In Kātas Liyulūn iban sin Anak Bili-bili

1 Pagꞌubus yadtu awn kītaꞌ ku kātas liyulūn iyuulinan sin tuu sin naglilingkud duun ha kursi. In kātas liyulūn ini, siyusulatan dayn ha hansipak pa hansipak, iban pīpikitan sin pitu tumbuk ha supaya diꞌ maukab. 2 Sakali ini, nākitaꞌ aku hambuuk malāikat makawasa, amu in nagsuwara matanug. Amu agi, “Hisiyu in taga kawasa umaknit sin manga pikit iban umukab sin kātas liyulūn ini?” 3 Sumagawaꞌ wayruun minsan hambuuk dayn ha langit, dunya, atawa dayn ha ahirat in taga kawasa umukab iban macha sin unu in kiyasulat ha lawm sin kātas liyulūn. 4 Pagga wayruun tuud makarapat umukab iban macha sin unu in kiyasulat ha lawm sin kātas liyulūn, magtūy aku timangis nagkarukkaan. 5 Sakali namung in hambuuk nagtatau-maas. Laung niya kākuꞌ, “Ayaw kaw magtangis sabab diyaug na kaagi hi Īsa Almasi in kusug sin Saytan Puntukan. In siya hambuuk panubuꞌ dayn ha pihak hi Yudah sangat makusug biyaꞌ sin sattuwa singaꞌ, iban siya da isab in hambuuk panubuꞌ makawasa hi Nabi Daud. Hangkan siya da in hambuuk-buuk makarapat umaknit sin pikit sin pitu tumbuk iban umukab sin kātas liyulūn.”

6 Pagꞌubus awn kītaꞌ ku hambuuk Anak Bili-bili nagtitindug ha alupan sin kursi, piyaglibutan sin upat malāikat mahal-mahal in lupa iban sin kawhaan tagꞌupat nagtatau-maas. Kītaꞌ ku in limpaꞌ sin bakas paliꞌ niya, amu in tandaꞌ sin bakas siya piyatay nakauna. Awn pitu tanduk iban pitu mata niya. In pitu mata niya ini amuna in tandaꞌ sin Rū sin Tuhan, amu in piyakadtu niya pa manga mānusiyaꞌ ha katiluagan sin dunya. 7 Na, sakali in Anak Bili-bili miyanaw na harap pa kursi, ampa niya kiyawaꞌ in kātas liyulūn dayn ha lima, amu in dapit pa tuu sin amu in naglilingkud duun ha kursi. 8 Pagkawaꞌ niya sin kātas liyulūn, in upat malāikat mahal-mahal in lupa iban sin kawhaan tagꞌupat nagtatau-maas, simujud na pa alupan sin Anak Bili-bili, sartaꞌ simumba na kaniya. In manga katān nagtatau-maas nagdarā biyula pakaniya-pakaniya iban panunugtugan bulawan hipuꞌ sin kamanyan. Pasal in hamut sin kamanyan amuna in tandaꞌ sin pagpangayuꞌ duwaa sin manga tau sukuꞌ sin Tuhan. 9 Pagꞌubus ampa na sila nagkalang sin baꞌgu kalangan. Biyaꞌ ha ini in lapal kabtangan sin kalangan nila.

“Ikaw da in makarapat umaknit sin manga pikit

iban umukab sin kātas liyulūn,

sabab in ikaw piyatay sin tau.

Iban in duguꞌ mu naasag, amuna in biyaꞌ sapantun pilak piyanglukat mu ha manga mānusiyaꞌ,

amu in dayn ha dugaing-dugaing pihak, bahasa, hulaꞌ, iban bangsa, dayn ha manga dusa nila, ha supaya sila mahinang sukuꞌ sin Tuhan.

10 Hīnang mu sila manga pakil hangka-agaran magtaat pa Tuhan natuꞌ iban amu in pagsultanan sin Tuhan.

Iban mamarinta da isab sila dī ha dunya ha susūngun.”

11 Pagꞌubus imatud na isab aku nagbalik. Pagꞌatud ku, diyungug ku in suwara sin salaksaꞌ malāikat. Diꞌ maitung in taud. Yaun sila nagtitindug ha katilibut sin manga nagtatau-maas, sin upat malāikat mahal-mahal in lupa iban sin kursi. 12 Ampa sila nagkalangan matanug. Biyaꞌ ha ini in lapal sin kalangan nila,

“Matūp tumaymaꞌ sin pudji in ngiyānan Anak Bili-bili amu in bakas biyunuꞌ sin manga mānusiyaꞌ,

sabab siya na in makapagbayaꞌ-bayaꞌ ha unu-unu katān.

Iban siya in tuburan sin unu-unu na pangaltaꞌ, ilmuꞌ iban kusug.

Na, lagguun, sanglitun iban pudjihun natuꞌ siya.”

13 Pagꞌubus ampa ku diyungug nagkalangan in katān piyapanjari sin Tuhan ha langit, ha dunya, ha ahirat, ha dagat iban na sin katān piyapanjari ha liyukupan sin ālam. Biyaꞌ ha ini in lapal kabtangan sin kalangan nila,

“In naglilingkud duun ha kursi iban sin amu in ngiyānan Anak Bili-bili,

subay natuꞌ pudjihun, lagguun iban sanglitun salama-lama pasal sila tuud in sangat kawasa.”

14 Sakali simambag in upat malāikat mahal-mahal in lupa. Amu agi nila, “Amin.” Pagꞌubus ampa na simujud simumba in manga nagtatau-maas.

6

In Manga Pikit sin Kātas Liyulūn

1 Ha saꞌbu ku nangingitaꞌ-ngitaꞌ duun, kītaꞌ ku iyaknit sin Anak Bili-bili in panagnaan pikit sin kātas liyulūn. Ubus diyungug ku nagsuwara in hambuuk malāikat mahal-mahal in lupa. Biyaꞌ dawgdug in tanug sin suwara niya. Laung niya biyaꞌ ha ini, “Lanjalan na in hinang diyaakan kaymu.” 2 Magtūy, kītaꞌ ku gimuwaꞌ in kuraꞌ putiꞌ. In nangunguraꞌ ha taas niya nagdarā bawgan panaꞌ, sartaꞌ dīhilan na siya kuruna ha ū niya. Pagꞌubus ampa na siya nanguraꞌ harap pa dunya mamunuꞌ iban magpataalluk ha manga tau atu niya.

3 Sakali iyaknit na isab sin Anak Bili-bili in hikaruwa pikit sin kātas liyulūn. Sartaꞌ diyungug ku na isab nagsuwara in hikaruwa malāikat. Amu agi, “Lanjalan na in hinang diyaakan kaymu.” 4 Magtūy kītaꞌ ku gimuwaꞌ in kuraꞌ pula. In nangunguraꞌ ha taas niya dīhilan na puddang mahabaꞌ. In siya ini dīhilan kawasa umīg sin kasannyangan iban kasulutan ha dunya. Sartaꞌ dumā siya sin kalingugan pa mānusiyaꞌ ha supaya in manga tau magbunuꞌ pagkahi.

5 Pagꞌubus naaknit mayan sin Anak Bili-bili in hikatū pikit sin kātas liyulūn, diyungug ku na isab nagsuwara in hikatū malāikat mahal-mahal in lupa. Laung niya biyaꞌ ha ini, “Lanjalan na in hinang diyaakan kaymu.” Magtūy kītaꞌ ku gimuwaꞌ in kuraꞌ itum. Iban in nangunguraꞌ ha taas niya nagdarā timbangan. 6 Sakali awn kiyarungugan ku biyaꞌ suwara guwaꞌ dayn ha giꞌtungan sin manga upat malāikat mahal-mahal in lupa. Amu agi sin suwara, “Subay in gadji sin tau hangka-adlaw tuput sadja hipamī hangka-pansing bugas atawa tūngka-pansing layagan. Sagawaꞌ in kabbun jaytun iban anggul subay diꞌ mulahun.”

7 Pagꞌubus naaknit mayan sin Anak Bili-bili in hikaupat pikit sin kātas liyulūn, diyungug ku na isab nagsuwara in hikaupat malāikat mahal-mahal in lupa. Laung niya biyaꞌ ha ini, “Lanjalan na in hinang diyaakan kaymu.” 8 Na manjari kītaꞌ ku gimuwaꞌ in hambuuk kuraꞌ namimiyaning in pais niya biyaꞌ tau nasasakit. In nangunguraꞌ ha taas niya ngiyānan Kamatay, iban in ngiyānan Kubul amuna in imuurul ha ulihan niya. Kiyarihilan sila kawasa mamatay ha hangka-bahagiꞌ sin upat kabahagiꞌ sin manga tau ha dunya. In kaagi nila magpatay ha manga tau, paratungan nila sila bunuꞌ, gutum, sakit iban manga sattuwa talun.

9 Pagꞌubus naaknit mayan sin Anak Bili-bili in hikalima pikit sin kātas liyulūn, kītaꞌ ku duun ha babaꞌ sin lugal pagkukulbanan hayup, in manga tau amu in nabunuꞌ pasal sin pagnasīhat nila sin Parman sin Tuhan, iban sin pasal mataꞌgu in pagsaksiꞌ nila sin kasabunnalan pasal hi Īsa Almasi. 10 Sakali diyungug ku sila sama-sama nagsuwara matanug. Laung nila biyaꞌ ha ini, “Ya Tuhan, Panghuꞌ namuꞌ, ikaw in hambuuk-buuk sangat-kawasa, suchi iban amu in puunan sin kasabunnalan. Maunu pa in lugay sin pagtagad namuꞌ kaymu mamawli ha manga tau ha dunya amu in namunuꞌ kāmuꞌ? Kuꞌnu mu pa sila butangan hukuman iban paratungan kasiksaan?” 11 Pagꞌubus yadtu kītaꞌ ku dīhilan sila juba putiꞌ pakaniya-pakaniya. Sartaꞌ biyaytaan sila, amu agi, “Tagad iban hali na kamu dayꞌ-dayꞌ. Iyampa aku mamaws bang maabut na in waktu jumukup in taud sin tau, amu in asal kiyagantaꞌ sin Tuhan mabunuꞌ sila, amu in pagkahi niyu daraakun hi Īsa Almasi. Karnaꞌ in sila yan lumabay da isab biyaꞌ sin kamatay liyabayan niyu.”

12 Pagꞌubus yadtu naaknit mayan sin Anak Bili-bili in hikaunum pikit sin kātas liyulūn, naglinug makusug. Sartaꞌ kītaꞌ ku nanigidlum na in suga biyaꞌ sin karut itum, iban in lupa sin bulan namula na biyaꞌ duguꞌ. 13 Iban in manga bituun ha langit nalanas nahulug pa dunya, biyaꞌ sin paghulug sin bungang-kahuy tina amu in bulak pa bang kugdanan sin hangin makusug. 14 Iban in langit naīg biyaꞌ sin kātas lūnun sin tau. Iban in kabūd-būran iban kapūꞌ-pūan naīg dayn ha lugal kiyabutangan asal kanila.

15 Pagꞌubus yadtu nahalubilu na in katān tau ha dunya. Minsan in manga sultan iban sin manga nakuraꞌ sin kahulaꞌ-hulaan ha dunya, in manga puntukan nakuraꞌ sin manga kasundaluhan, in manga tau dayahan iban sin manga tau balkanan, in manga īpun iban sin bukun, sama-sibuꞌ na nagtapukan ha manga sungab batu iban ha sawm sin kabatuhan ha kabūd-būran. 16 Sartaꞌ nangayuꞌ-ngayuꞌ na sila bang mayan sila kahulugan da sin manga būd iban katabunan sin manga batu, ha supaya sila diꞌ kakitaan sin amu in naglilingkud ha kursi, iban ha supaya sila diꞌ kugdanan sin murkaꞌ sin Anak Bili-bili. 17 Sabab dimatung na in waktu hipananam sin Tuhan iban Anak Bili-bili in murkaꞌ nila ha manga mānusiyaꞌ katān. Ampa wayruun minsan hambuuk tau in makasandal ha murkaꞌ yan.

7

In Hanggatus Tagkaꞌpatan Tagꞌupat Ngaibu Tau Israil

1 Pagꞌubus yadtu nākitaꞌ na isab aku upat malāikat nagtitindug duun ha upat pidju sin ālam. Hiyahawiran nila in hangin huyup dayn ha upat pidju sin ālam, ha supaya diꞌ kugdanan sin hangin in ginlupaan iban dagat. Iban ha supaya isab diꞌ kugdanan in manga kakahuyan minsan hambuuk. 2 Iban awn isab kītaꞌ ku hambuuk malāikat guwaꞌ dayn ha subangan nagdarā sin hipagsasāp sin Tuhan, amu in buhiꞌ salama-lama. Giyasuran niya in manga upat malāikat, amu in kiyarihilan sin Tuhan kawasa magpakangīꞌ sin lupaꞌ iban dagat. 3 Laung biyaꞌ ha ini sin malāikat kanila, “Ayaw niyu na mulaha in lupaꞌ iban dagat. Ayaw niyu isab mulaha in manga kakahuy-kahuyan minsan hambuuk ha salugay namuꞌ diꞌ pa kasāpan in manga tuktuk sin manga tau daraakun sin Tuhan.” 4 Pagꞌubus diyungug ku in taud katān sin kiyasāpan. Awn hanggatus kaꞌpatan tagꞌupat ngaibu dayn ha katān pihak panubuꞌ sin bangsa Israil.

5 Dayn ha panubuꞌ hi Yudah awn hangpuꞌ tagduwa ngaibu in kiyasāpan,

dayn ha panubuꞌ hi Raubin hangpuꞌ tagduwa ngaibu,

dayn ha panubuꞌ hi Gad hangpuꞌ tagduwa ngaibu,

6 dayn ha panubuꞌ hi Asir hangpuꞌ tagduwa ngaibu,

dayn ha panubuꞌ hi Naptali hangpuꞌ tagduwa ngaibu,

dayn ha panubuꞌ hi Manassi hangpuꞌ tagduwa ngaibu,

7 dayn ha panubuꞌ hi Simiyun hangpuꞌ tagduwa ngaibu,

dayn ha panubuꞌ hi Libi hangpuꞌ tagduwa ngaibu,

dayn ha panubuꞌ hi Issakal hangpuꞌ tagduwa ngaibu,

8 dayn ha panubuꞌ hi Sibulun hangpuꞌ tagduwa ngaibu,

dayn ha panubuꞌ hi Yusup hangpuꞌ tagduwa ngaibu iban

dayn ha panubuꞌ hi Binjamin hangpuꞌ tagduwa ngaibu.

In Mahadjanaꞌ

9 Pagꞌubus yadtu nākitaꞌ na isab aku tau mabanus tuud nagtitipun. Diꞌ maitung in taud nila. In manga tau ini guwaꞌ dayn ha dugaing-dugaing pihak, hulaꞌ, bangsa, iban dugaing-dugaing in bahasa nila. Duun ku sila kītaꞌ nagtitindug ha alupan sin kursi iban sin amu in Anak Bili-bili. Nagjujuba sila katān putiꞌ iban nagdarā sila lukay pakaniya-pakaniya. 10 Pagꞌubus yadtu diyungug ku sila nagsuwara matanug, nagsama-sama. Laung nila,

“Sanglitun natuꞌ in Tuhan,

amu in limilingkud ha kursi,

iban sin amu in Anak Bili-bili sabab liyappas nila kitaniyu dayn ha manga dusa natuꞌ.”

11 Manjari, kītaꞌ ku in upat malāikat mahal-mahal in lupa, duun nagtitindug ha katilibut sin kursi, siyunuan sin manga nagtatau-maas, ubus ampa sin manga malāikat. Pagꞌubus, ampa in manga malāikat katān simujud simumba ha Tuhan, amu in naglilingkud ha kursi. 12 Laung nila biyaꞌ ha ini,

“Amin.

Pudjihun, sanglitun, lagguun

iban pagsarang-sukulan natuꞌ in Tuhan salama-lama,

amu in hambuuk-buuk makaingat sin unu-unu katān.

Siya in sangat-kawasa iban amu in tuburan sin kusug katān.

Amin.”

13 Sakali, iyasubu aku sin hambuuk nagtatau-maas. Laung niya, “Kaingatan mu ka bang hisiyu in manga tau yan nagjujuba putiꞌ? Iban kaingatan mu ka bang dayn hāin sila yan?”

14 Simambung aku kaniya. Laung ku, “Diꞌ ku sila kaingatan, Tuwan. Baytai kunuꞌ aku bang hisiyu sila sabab ikaw in makaingat.”

Siyambungan niya aku. Laung niya, “In sila yan amuna in manga bakas nakalabay sin kabinsanaan landuꞌ makalap. In manga juba nila maputiꞌ, pasal in duguꞌ sin Anak Bili-bili amuna in biyaꞌ sapantun tubig piyangdakdak nila sin manga yan.* 15 Na, hangkan bihaun,

Yan sila duun nagtitindug ha alupan sin kursi sin Tuhan.

Dūm-adlaw wayruun paghali nila maghinang ha lawman sin Tuhan.

Iban in sila yan iyuukuman sin Tuhan, amu in limilingkud ha kursi.

16 Lāgiꞌ, in sila yan diꞌ na tuud hapdiun atawa uhawun saumul-umul,

iban diꞌ na sila tuud malūs sin suga atawa sin unu-unu na mapasuꞌ.

17 Sabab in amu in ngiyānan Anak Bili-bili, amu in yaun duun ha alupan sin kursi sin Tuhan, amuna in magꞌupiksaꞌ kanila.

Iban siya in magꞌūhan dumā kanila tudju pa tuburan sin tubig kalkawsal, amu in makarihil kanila kabuhiꞌ iban kasannyangan sin pangatayan nila.

Iban pahiran sin Tuhan in katān luhaꞌ nagtūꞌ dayn ha manga mata nila.”

8

In Hikapitu Pikit sin Kātas Liyulūn

1 Manjari iyaknit mayan sin Anak Bili-bili in hikapitu pikit sin kātas liyulūn, magtūy wayruun bahittuk ha lawm surgaꞌ ha lawm sin manga tungaꞌ jām.

2 Pagꞌubus, kītaꞌ ku in pitu malāikat, amu in yaun timitindug ha haddarat sin Tuhan. Tiyutupuran sila sangkakala pakaniya-pakaniya.

3 Sakali awn na isab dugaing malāikat miyawn timindug ha daig sin lugal pagkukulbanan hayup. Nagdarā siya panunugtugan bulawan. Dīhilan siya kamanyan mataud, ha supaya in hamut sin kamanyan magmisraꞌ iban sin pagpangayuꞌ duwaa sin manga tau sukuꞌ sin Tuhan. Pagꞌubus, ampa siya miyadtu nanugtug pa lamisahan pagtutugtugan kamanyan, amu in hīnang dayn ha bulawan, duun ha alupan sin kursi. 4 Pagꞌubus, in asu sin kamanyan amu in siyunug sin malāikat ha haddarat sin Tuhan, nagmisraꞌ na iban sin pagpangayuꞌ duwaa sin manga tau sukuꞌ sin Tuhan, sartaꞌ nagꞌasu na pa taas simampay pa Tuhan. 5 Sakali ini, kiyāꞌ sin malāikat in panugtugan, ampa niya hīpuꞌ sin baga kāyu dayn ha lugal pagtutugtugan kamanyan. Pagꞌubus ampa niya liyaruk pa lawm dunya in baga kāyu. Na, magtūy awn anduhud sin dawgdug iyaagaran sin siꞌnag sin kilat iban awn linug.

In Manga Sangkakala

6 Manjari, nagsakap na in pitu malāikat humuyup sin sangkakala diyarā nila pakaniya-pakaniya.

7 Sakali ini, hiyuyup na sin hambuuk malāikat, amu in ha unahan, in sangkakala diyarā niya. Na, paghuyup niya, magtūy na nahulug pa lawm dunya in ays iban kāyu naglalamud iban duguꞌ. Paghulug pa lawm dunya, nasunug in hangka-bahagiꞌ sin tūngka-bahagiꞌ sin dunya iban sin hangka-bahagiꞌ sin tūngka-bahagiꞌ sin manga kakahuy-kahuyan sampay katān kaparang-parangan ha lawm sin dunya.

8 Pagꞌubus, hiyuyup na isab sin hikaruwa malāikat in sangkakala diyarā niya. Na, paghuyup niya, magtūy awn kītaꞌ ku biyaꞌ dagbus būd malagguꞌ nalalaga in liyaruk pa lawm dagat. Paghulug pa lawm dagat, magtūy in hangka-bahagiꞌ sin tūngka-bahagiꞌ sin dagat nahinang na duguꞌ. 9 Manjari, magtūy miyatay in hangka-bahagiꞌ sin tūngka-bahagiꞌ sin unu-unu na buhiꞌ ha lawm sin dagat, iban nagkangīꞌ in hangka-bahagiꞌ sin tūngka-bahagiꞌ sin manga sasakatan ha dagat.

10 Na, hiyuyup na isab sin hikatū malāikat in sangkakala diyarā niya. Paghuyup niya, magtūy awn kītaꞌ ku hambuuk bituun malagguꞌ nalalaga biyaꞌ tanjuꞌ in nahulug dayn ha taas langit harap madtu pa hangka-bahagiꞌ sin tūngka-bahagiꞌ sin manga sapaꞌ iban tuburan sin tubig. 11 In bituun ini ngiyānan “Mapait” sabab in hangka-bahagiꞌ sin tūngka-bahagiꞌ sin tubig kiyahulugan niya, miyait nahinang na lassun iban mataud in mānusiyaꞌ miyatay pagꞌinum sin tubig yan.

12 Na, hiyuyup na isab sin hikaupat malāikat in sangkakala diyarā niya. Paghuyup niya, magtūy limindum in hangka-bahagiꞌ sin tūngka-bahagiꞌ sin suga, bulan iban manga bituun. Hangkan ha lawm sin upatka-jām sin hangka-adlaw nanglindum sadja in paghulaꞌ. Damikkiyan ha lawm upatka-jām sin hangka-dūm wayruun sawa sin paghulaꞌ dayn ha langit.

13 Pagꞌubus, awn diyungug ku suwara matanug. Himangad aku pa taas. Paghangad ku, kītaꞌ ku in sambulaan naglulupad ha āyan. Namung in sambulaan, laung niya, “Anduꞌ Anduꞌ. Landuꞌ tuud makaluuy in manga mānusiyaꞌ katān ha dunya, sabab landuꞌ tuud makalap in kabinsanaan dumatung kanila bang humuyup na in sangkakala sin manga tū malāikat ha ulihan.”

9

1 Pagꞌubus hiyuyup na isab sin hikalima malāikat in sangkakala diyarā niya. Paghuyup niya, kītaꞌ ku in pagtawagun bituun, amu in bakas nahulug dayn ha langit pa dunya. Dīhilan siya sin kunsiꞌ lawang sin lungag tigub-tiguban. 2 Sakali iyukab na sin ngiyānan bituun in lungag tigub-tiguban. Pagꞌukab niya, magtūy na gimuwaꞌ in asu dayn ha lawm, biyaꞌ sin asu guwaꞌ dayn ha sunug dakulaꞌ. Pagguwaꞌ sin asu, magtūy nanigidlum in suga. Sampay in katilingkal dunya naninigidlum na sin asu yan. 3 Sakali kītaꞌ ku awn gimuwaꞌ manga ampan-dulu dayn ha lawm sin asu timapuꞌ pa lawm dunya. Piyapanjari sin Tuhan in bisa nila magpanugud biyaꞌ sin kalajangking. 4 Sagawaꞌ biyabaytaan sila sin diꞌ hipamula kanila in manga kaparang-parangan, kakahuy-kahuyan atawa sin unu-unu na pananum ha lawm dunya. Amura in hipamula kanila in manga tau, amu in wayruun sāp sin Tuhan ha manga tuktuk nila, amu in pangilāhan ha manga tau sukuꞌ sin Tuhan. 5 Malayngkan, biyabaytaan sila diꞌ hipapatay kanila in manga tau ini, saꞌ papananamun sadja kabinsanaan ha lawm lima bulan. In sakit amu in hipananam nila ha manga tau ini, biyaꞌ sin sakit kananaman sin tau bang masugud sin kalajangking. 6 Na, ha lawm sin lima bulan kabinsanaan ini, in manga tau ini mabayaꞌ na tuud matay. Sagawaꞌ diꞌ sila tugutan minsan iyaangut nila tuud matay.

7 Ampa in dagbus sin manga ampan-dulu ini, biyaꞌ sapantun sin manga kuraꞌ amu in sakap dāhun pa pagbunuan. In manga ū nila, siyasangunan sin biyaꞌ lupa kuruna bulawan, iban in lupa sin manga bayhuꞌ nila, biyaꞌ lupa bayhuꞌ tau. 8 In buhuk nila mahabaꞌ biyaꞌ sin buhuk sin manga babai, iban in manga ipun nila biyaꞌ sin ipun sin singaꞌ. 9 In daghal nila tiyatamingan sin manga sisik biyaꞌ sapantun basiꞌ. Iban in katingug sin manga pikpik nila biyaꞌ sin lagundak sin manga baanan kalisa, amu sasakatan iyuutung sin manga kuraꞌ amu in dāgan harap pa pagbunuan. 10 Iban in manga ikug nila isab magpanugud biyaꞌ sin sugud sin kalajangking. Iban in manga ikug nila, amuna in dumihil kabinsanaan ha manga tau ha lawm sin lima bulan. 11 In sultan sin manga ampan-dulu ini, amu in magnakuraꞌ kanila hambuuk saytan, amu in tagkaputan sin lungag tigub-tiguban. In ngān niya bang ha bahasa Hibrani, Abaddun, bang ha bahasa Girik, Apulyun, hāti niya Manglulubu.

12 Na, duun ha yan tumubtub in kabinsanaan, amu in makauna dumatung pa manga mānusiyaꞌ ha dunya. Sagawaꞌ pagꞌubus yan awn pa duwangka-ginis kabinsanaan dumatung.

13 Pagꞌubus yadtu, hiyuyup na isab sin hikaunum malāikat in sangkakala diyarā niya. Paghuyup niya, awn diyungug ku suwara dayn ha upat dugu sin lugal pagtutugtugan kamanyan, amu in hīnang dayn ha bulawan, duun ha alupan sin kursi sin Tuhan. 14 Namung in suwara pa hikaunum malāikat, amu in nagdarā sin sangkakala. Laung niya, “Hubari na in upat saytan, amu in hiyukutan duun ha daig sin sapaꞌ Alpurati.” 15 Na, hiyubaran na in upat saytan, sabab in sila ini, asal tiyatagama daakun mamatay ha hangka-bahagiꞌ sin tūngka-bahagiꞌ sin katān mānusiyaꞌ ha dunya ha waktu kiyagantaꞌ sin Tuhan, amu in waktu tuud sin adlaw ini, bulan ini, iban sin tahun ini. 16 Sakali, diyungug ku in taud sin kasundaluhan nangunguraꞌ amu in ha babaan sin upat saytan. Awn duwanggatus milyun.

17 Iban ha lawm sin indan ku yaun duun in manga nangunguraꞌ iban sin manga kuraꞌ piyangunguraan nila. In daghal nila tiyatamingan basiꞌ amu in pula biyaꞌ kāyu, bilu malutuꞌ iban biyaning biyaꞌ maylang. In ū sin manga kuraꞌ piyangunguraan nila, biyaꞌ lupa sin ū sin singaꞌ. Iban dayn ha simud sin manga kuraꞌ ini awn magguwaꞌ kāyu, asu, iban maylang nalalaga. 18 Na, hangka-bahagiꞌ sin tūngka-bahagiꞌ sin manga mānusiyaꞌ ha dunya in miyatay kaagi sin kāyu, asu, iban sin maylang nalalaga, amu in magguwaꞌ dayn ha simud sin manga kuraꞌ. 19 Iban bukun sadja isab amu in magguwaꞌ dayn ha simud sin manga kuraꞌ in nakamatay ha manga tau, sumagawaꞌ sampay in ikug nila nakamatay da isab ha manga tau. Sabab in ikug nila biyaꞌ hās taga ū, amu in hipangutkut nila ha manga tau.

20 Sumagawaꞌ minsan biyaꞌ na hādtu in hunit sin kabinsanaan, in manga tau nakapin, amu in walaꞌ miyatay sin balaꞌ ini, walaꞌ nila da biyutawanan in manga tuhan-tuhan hīnang sin lima nila. Masi-masi da sila simusumba ha manga saytan iban ha manga barhalaꞌ hīnang dayn ha bulawan, pilak, tumbaga, batu iban kahuy, amu in diꞌ makakitaꞌ, makarungug iban diꞌ makapanaw. 21 Lāgiꞌ walaꞌ da tuud napinda in kawl-piil nila. Masi-masi da isab in pagpamunuꞌ iban pagpanghinang-hinang mangīꞌ ha manga tau. Masi-masi da isab in paghinang nila maasihat iban pagtakaw.

10

In Malāikat iban sin Kātas Asibiꞌ Liyulūn

1 Sakali ini, nākitaꞌ na isab aku hambuuk malāikat makusug nimaug dayn ha surgaꞌ napuputus sin gabun, iban awn ha taas sin ū niya nagliligung bāngaw. In bayhuꞌ niya magsiꞌnag, biyaꞌ sin suga, iban in biꞌtis niya biyaꞌ sin sapantun hāg nalalaga. 2 Nagdarā siya ha lima niya hambuuk kātas asibiꞌ biyubuklad amu in bakas nalulūn. Gīik niya pa babaw dagat in siki niya dapit pa tuu. Ampa in siki niya dapit pa lawa, gīik niya pa ginlupaan. 3 Pagꞌubus ampa siya nagsuwara matanug biyaꞌ sin igul sin singaꞌ. Pagꞌubus niya nagsuwara, magtūy simambag in anduhud sin dawgdug nakapitu. 4 Pagdawgdug nakapitu, sūng ku na hisulat in baytaꞌ sin dawgdug kākuꞌ, sagawaꞌ magtūy aku nakarungug suwara dayn ha surgaꞌ, amu agi, “Ayaw mu sulatan in suwara diyungug mu dayn ha dawgdug, amu in imanduhud nakapitu, sabab in yan subay diꞌ hipaingat.”

5 Sakali ini, kītaꞌ ku in malāikat, amu in bakas kītaꞌ ku gimiik sin siki niya pa babaw dagat iban ginlupaan. Siyayang niya in tuu niya harap pa langit. 6 Siyayang niya in lima niya pa Tuhan buhiꞌ salama-lama iban amu in nagpapanjari sin langit, sin dunya, sin dagat iban na sin katān luun nila. In pagsayang niya sin lima niya, amuna in tandaꞌ sin in Tuhan amu in saksiꞌ sin sabunnal tuud in hibichara niya. Namung siya, laung niya, “Tantu tuud palausun na sin Tuhan in kiyamaksud niya. Diꞌ na tangguhan pa waktu dugaing. 7 Sabab bang humuyup na in hikapitu malāikat sin sangkakala niya, tantu magmakbul na in maksud sin Tuhan. In maksud niya ini bakas niya na kiyabaytaꞌ ha manga daraakun niya kanabihan sin masa nakauna yadtu, sagawaꞌ walaꞌ niya piyaingat pa manga tau katān.”

8 Sakali diyungug ku na isab nagbalik in suwara dayn ha surgaꞌ. Amu agi sin suwara, “Kadtu kaw kawaa in kātas biyubuklad, amu in bakas nalulūn dayn ha lima sin malāikat, amu in nagtitindug ha babaw dagat iban ha ginlupaan.”

9 Na, miyadtu na aku pa malāikat, ampa ku piyangayuꞌ dayn kaniya in kātas asibiꞌ bakas nalulūn. Namung siya kākuꞌ, laung niya, “Kawaa na ampa mu kauna. Magnanam yan malimuꞌ biyaꞌ gulaꞌ ha lawm simud mu, sagawaꞌ pagtūn mu mangaslum in lawm tiyan mu.”

10 Na, nakawaꞌ ku mayan in kātas asibiꞌ bakas nalulūn dayn ha lima sin malāikat, magtūy ku siyungit pa simud ku. Pagsungit ku, in nanam niya malimuꞌ biyaꞌ gulaꞌ ha lawm simud ku. Sagawaꞌ natūn ku mayan, nangaslum in lawm tiyan ku. 11 Pagꞌubus biyaytaan aku amu agi, “Subay mu hitanyag magbalik in baytaꞌ sin Tuhan pasal sin manga pakaradjaan paratungun niya pa manga tau katān dayn ha dugaing-dugaing hulaꞌ, bangsa, bahasa iban sampay pa manga kasultanan.”

11

In Duwa Saksiꞌ

1 Manjari dīhilan aku hambuuk kahuy-kahuy biyaꞌ tukun hipagsukud, ampa aku biyaytaan, amu agi, “Kadtu kaw ampa mu sukura in Bāy sin Tuhan dakulaꞌ iban sin lugal pagkukulbanan hayup. Iban itunga bang pila in jamaa nangangarap pa Tuhan duun. 2 Sagawaꞌ ayaw mu na lapaya in halaman sin Bāy sin Tuhan. Ayaw mu na pagsukura, sabab in yan kiyarihil na ha manga tau bukun bangsa Yahudi. In sila ini amu in magpataalluk iban mangdihil tamak pa dāira suchi, amu in dāira sukuꞌ sin Tuhan, ha lawm sin kaꞌpatan tagduwa bulan. 3 Iban daakun ku in duwa saksiꞌ ku, amu in magtatamung kakanaꞌ makasap biyaꞌ sin karut. In sila ini, amu in magpamahalayak iban magpasampay sin Parman sin Tuhan pa mānusiyaꞌ ha lawm sin hangibu duwanggatus tagkaꞌnuman adlaw ini.”

4 In duwa saksiꞌ ini amuna in pagꞌiyanun duwa kahuy jaytun iban duwa palitaan, amu in yaun duun ha alupan sin Tuhan, amu in Panghuꞌ sin mānusiyaꞌ katān. 5 Bang awn magmaksud mangjahulakaꞌ kanila, tantu mapatay sadja, pasal in duwa saksiꞌ ini awn kāyu magguwaꞌ dayn ha simud nila, amu in makasunug ha hisiyu-siyu kumuntara kanila. Na, hangkan hisiyu-siyu in sumulay manglaug kanila tantu mapatay sadja. 6 Lāgiꞌ, in sila yan taga kawasa diꞌ magpatūꞌ sin ulan ha salugay nila nagpapamahalayak sin Parman sin Tuhan. Iban minsan in manga tuburan tubig mapapinda nila da pa duguꞌ dayn ha kusug sin barakat nila. Iban awn da isab kawasa nila magparatung sin unu-unu balaꞌ pa lawm dunya ha unu-unu waktu kabayaan nila.

7 Na, bang sila maubus na magpasaplag sin Parman sin Tuhan, dāhun sila magbunuꞌ sin hambuuk sattuwa makabugaꞌ-bugaꞌ, amu in gumuwaꞌ na dayn ha lawm lungag tigub-tiguban. Daugun in duwa saksiꞌ iban mapatay sila kaagi sin sattuwa makabugaꞌ-bugaꞌ ini. 8 Pagꞌubus in bangkay nila pasāran na humantal duun ha dān sin dāira bantug, amu in dāira piyaglansangan pa usuk ha Panghuꞌ nila. In manga ngān sin dāira dakulaꞌ ini Sudum iban Misir. Bukun manga ngān niya tuud saꞌ piyarail. 9 Hāti in manga tau katān dayn ha dugaing-dugaing hulaꞌ, pihak, bahasa, iban bangsa mangatud-ngatud sadja sin bangkay nila. Ha lawm sin tūy adlaw iban tungaꞌ, duun na sadja in bangkay nila naghahantal ha dān. Diꞌ hipakubul sin manga tau in bangkay nila. 10 Na, pagpatay sin duwa nabi ini, in manga tau ha katilingkal dunya magkūg-kuyag tuud, sartaꞌ maglami-lami iban magsarakka pakaniya-pakaniya. Sabab in duwa nabi ini, amuna in nakarā sin kabinsanaan pa manga tau ha dunya.

11 Sumagawaꞌ, paglabay sin tūy adlaw iban tungaꞌ, dīhilan sila napas nagbalik sin Tuhan, iban nagbangun na sila. In tau katān nakakitaꞌ kanila, miyugaꞌ tuud landuꞌ. 12 Pagꞌubus yadtu nakarungug in duwa nabi suwara matanug dayn ha taas langit. Amu agi sin suwara, “Kari kamu pa taas.” Na, saruun-duun narā sila sin gabun pa taas langit pa lawm surgaꞌ. In manga banta nila duun nangitaꞌ-ngitaꞌ kanila.

13 Nagsartaꞌ isab ha kaangkat kanila pa surgaꞌ, magtūy naglinug makusug. Paglinug makusug, nalubu in hangka-bahagiꞌ sin lawm dāira. In siyam kabahagiꞌ way nalubu. Iban awn pitu ngaibu tau in miyatay kaagi sin linug. Ampa in kaibanan nakapin, amu in walaꞌ miyatay, landuꞌ tuud miyugaꞌ. Sabab sin bugaꞌ nila, piyudji nila in Tuhan ha surgaꞌ, amu in tunggal makawasa.

14 Na, in balaꞌ hikaruwa limabay na, sagawaꞌ in hikatū balaꞌ masuuk na dumatung.

In Hikapitu Sangkakala

15 Sakali hiyuyup na sin hikapitu malāikat in sangkakala diyarā niya. Paghuyup sin sangkakala, magtūy aku nakarungug suwara matanug dayn ha surgaꞌ. Amu agi sin suwara,

“Na, bihaun matampal na tuud sin in pamarinta ha lawm dunya, sukuꞌ sin Panghuꞌ ta Tuhan iban sin Almasi niya,

amu in mamarinta sampay pa salama-lama.”

16 Pagꞌubus in manga kawhaan tagꞌupat nagtatau-maas, amu in limilingkud duun ha kursi nila ha alupan sin Tuhan, simujud na simumba pa Tuhan. 17 Iban amu agi nila,

“Ya Panghuꞌ namuꞌ, Tuhan, Tuhan sangat-kawasa,

amu in Tuhan diꞌ magkapinda dayn sin tagnaꞌ sampay pa bihaun.

Magsarang-sukul tuud kami kaymu,

sabab piyakitaꞌ mu na sin in ikaw da hambuuk-buuk in sangat kawasa, iban tiyagnaan mu na in pamarinta mu ha lawm dunya.

18 In manga tau, amu in diꞌ magkahagad kaymu, dimugal tuud kaymu,

sagawaꞌ bihaun amuna in waktu mu magmurkaꞌ isab kanila,

iban manghukum ha manga patay.

Lāgiꞌ amuna isab ini in waktu mu manungbas ha manga daraakun mu,

ha manga kanabihan iban sin tau sukuꞌ mu katāntan,

sibuꞌ da asibiꞌ-dakulaꞌ, amu in nagmamabugaꞌ iban nagꞌaaddat kaymu.

Ini isab in waktu mu kangīun mu in sasukuꞌ sin mangdihil kangīan pa dunya.”

19 Sakali naukab na in Bāy sin Tuhan ha surgaꞌ, iban ha lawm niya kītaꞌ ku in baul kiyabubutangan sin sulat paljanjian sin Tuhan ha manga tau sukuꞌ niya. Pagꞌukab sin Bāy sin Tuhan, magtūy awn kītaꞌ ku manga siꞌnag sin kilat iyaagaran sin anduhud sin dawgdug. Naglinug iban nagꞌulan ays, matigdaꞌ tuud.

12

In Babai iban sin Naga

1 Manjari nākitaꞌ aku hambuuk paltandaan sangat makaajayb gimuwaꞌ duun ha langit. Nākitaꞌ aku hambuuk babai amu in nagtatamung sin biyaꞌ sapantun siꞌnag sin suga. Iban duun siya timitindug ha babaw sin bulan. Iban awn hangpuꞌ tagduwa bituun, amu in biyaꞌ sapantun kuruna, ha taas sin ū niya. 2 In babai ini sūng na umanak, hangkan nakatulik sin sakit.

3 Pagꞌubus, awn na isab hambuuk paltandaan makaajayb in gimuwaꞌ duun ha langit. Nākitaꞌ aku hambuuk naga pula landuꞌ dakulaꞌ, pitu in ū iban hangpuꞌ in tanduk iban awn kuruna sin katān ū niya. 4 Sakali ini, liyampin sin ikug niya in hangka-bahagiꞌ sin tūngka-bahagiꞌ sin bituun ha taas langit ampa na liyaruk pa lawm dunya. Timindug siya duun ha alupan sin babai amu in sūng magꞌanak ha supaya pagguwaꞌ sin bataꞌ-bataꞌ, magtūy niya makaun. 5 Manjari in babai ini imanak na hambuuk bataꞌ-bataꞌ usug, sagawaꞌ walaꞌ da nakaun sin naga. Sabab magtūy in bataꞌ-bataꞌ nabuhat sin Tuhan pa surgaꞌ pa kursi niya. Asal in gantaan sin bataꞌ-bataꞌ ini mamarinta ha katān bangsa ha waktu susūngun. Wayruun makasaggaꞌ kaniya, sabab in pamarinta niya sangat makusug, biyaꞌ hantang basiꞌ diꞌ magkabaliꞌ. 6 Sakali pagꞌubus sin babai nagꞌanak, miyaguy siya pa hulaꞌ wayruun tau naghuhulaꞌ, amu in hulaꞌ tiyatagama sin Tuhan kaniya. Duun siya ipatun ha lawm hangibu duwanggatus tagkaꞌnuman adlaw.

7 Sakali naawn in pagbunuꞌ ha surgaꞌ. Hi Mikail iban sin manga malāikat ha babaan niya, nagbunuꞌ iban sin naga, amu in nangatu iban sin manga tindug niya. 8 Sumagawaꞌ diyaug in naga. Hangkan in siya iban sin manga tindug niya, narūy iban diꞌ na sila manjari humulaꞌ ha lawm surgaꞌ. 9 Na, hangkan in naga landuꞌ dakulaꞌ liyaruk na pa guwaꞌ sin surgaꞌ. In siya ini amuna in Hās Sin Masa Nakauna yadtu, amu in pagngānan Iblis atawa Saytan Puntukan. Siya ini in nangakkal ha manga mānusiyaꞌ katān. Biyugit siya pa lawm dunya iban sin katān tindug niya.

10 Pagꞌubus, nakarungug aku suwara matanug dayn ha surgaꞌ, amu agi,

“Na, bihaun miyabut na in waktu magmakbul in pagpanglappas sin Tuhan ha manga mānusiyaꞌ.

Piyakitaꞌ na bihaun sin Tuhan in kusug sin kawasa niya mamarinta iban sin kapatutan sin Almasi niya.

Sabab in Iblis, amu in dūm-adlaw manglalawag dusa ha manga kataymanghuran natuꞌ,

iban amu in magsusumbung pa Tuhan ha haddarat niya,

kiyalaruk na pa guwaꞌ sin surgaꞌ.

11 Diyaug siya sin manga kataymanghuran natuꞌ

sabab sin duguꞌ sin amu in ngiyānan Anak Bili-bili, amu in naasag ha supaya sila mapuas dayn ha dusa nila.

Damikkiyan, diyaug siya sabab sin kasabunnalan tiyanyag nila,

lāgiꞌ atas nila piyaglillaꞌ in duguꞌ-nyawa nila sampay pa kamatay.

12 Na, hangkan pagkūg-kuyag kamu sasukuꞌ sin yan duun ha lawm surgaꞌ,

amu in kamu katān naghuhulaꞌ duun.

Sagawaꞌ landuꞌ tuud makaluuy kamu manga naghuhulaꞌ ha lawm dunya iban dagat,

sabab yaun na nimaug mawn kaniyu in Iblis.

Landuꞌ tuud siya diyurugalan

pasal kaingatan niya na sin masuuk na tumubtub in waktu kiyagantaꞌ kaniya sin Tuhan.”

13 Sakali, nakasayu mayan in naga sin kiyahulug na siya pa lawm dunya, iyapas niya in babai amu in nagꞌanak bataꞌ-bataꞌ usug. 14 Sagawaꞌ piyatulunan sin Tuhan in babai ini duwa pikpik sin sambulaan dakulaꞌ, ha supaya siya makalupad pa hulaꞌ wayruun tau naghuhulaꞌ, pa hulaꞌ tiyatagama kaniya. In hulaꞌ ini, amuna in pagꞌipatan kaniya ha lawm sin tū tahun iban tungaꞌ ha supaya siya diꞌ magmula kaagi sin naga. 15 Manjari, ini nagpaguwaꞌ tubig mataud tuud in naga dayn ha simud niya, ha supaya hianud in babai. 16 Daypara tiyabang sin gumi in babai ini. Nasipak nagduwa in gumi sartaꞌ naglungag malawm. Na, imanud harap pa lawm lungag in katān tubig gimuwaꞌ dayn ha simud sin naga. 17 Na, diyugalan tuud in naga ha babai ini. Pasal sin dugal niya, diyā niya nagbunuꞌ in katān anak-apuꞌ sin babai ini, amu in sasukuꞌ sin katān nagkakahagad ha daakan sin Tuhan iban namamawgbug sin kasabunnalan kiyahinduꞌ hi Īsa. 18 Sakali duun na timindug in naga ha higad dagat.

13

In Duwa Sattuwa Talun

1 Manjari ini kītaꞌ ku awn gimuwaꞌ hambuuk sattuwa talun dayn ha lawm dagat. In sattuwa ini pitu in ū iban hangpuꞌ in tanduk niya. In manga tanduk niya siyasangunan kuruna, iban in manga ū niya siyusulatan sin ngān pangkal pa Tuhan. 2 In sattuwa talun kītaꞌ ku ini biyaꞌ lupa halimaw, iban in siki niya biyaꞌ siki sin sattuwa baluwang. Ampa in simud niya biyaꞌ sin simud sin singaꞌ. Kiyawakilan siya sin naga dīhilan kusug iban kawasa niya makapagꞌagi ha lawm dunya. 3 In hambuuk ū sin sattuwa talun ini bakas piyalian malawm biyaꞌ lupa diꞌ na kaulian, sagawaꞌ in paliꞌ niya makamula ini kiyaulian da. Hangkan in manga mānusiyaꞌ katān ha dunya nahaylan kaniya iban nagkahagad na kaniya. 4 In tau katān simumba na pa naga, sabab dīhilan niya na kawasa in sattuwa talun yaun. Siyumba nila da isab in sattuwa talun. Laung nila, “Wayruun makaliyu dayn ha sattuwa talun. Wayruun makaatu kaniya.”

5 Sakali diyūlan in sattuwa talun ini magbayaꞌ-bayaꞌ ha dunya ha lawm kaꞌpatan tagduwa bulan. Iban diyūlan siya magꞌabbu, magbichara pangkal pa Tuhan. 6 Hangkan in sattuwa talun ini namung na sadja pangkal pa Tuhan. Siyuknaan niya in ngān sin Tuhan iban hulaan niya, amu in surgaꞌ, iban sin sasukuꞌ sin maghuhulaꞌ ha surgaꞌ. 7 Iban diyūlan da isab siya mamunuꞌ ha manga tau sukuꞌ sin Tuhan, iban daugun niya sila. Kiyarihilan pa isab siya kawasa makapagbayaꞌ-bayaꞌ ha manga tau katān dayn ha dugaing-dugaing pihak, hulaꞌ, bahasa iban bangsa. 8 Na, in manga mānusiyaꞌ katān ha lawm dunya sumumba na ha sattuwa ini, amu in sasukuꞌ sin walaꞌ kiyasulat in ngān nila ha Kitab sin amu in ngiyānan Anak Bili-bili. Dayn ha tagnaꞌ kaawn sin dunya asal siyusulat duun in ngān sin tau, amu in dihilan niya kabuhiꞌ salama-lama. In ngiyānan Anak Bili-bili ini, amuna in bakas biyunuꞌ sin manga tau.

9 Na, dungug kamu, bang kamu taga taynga da.

10 Minsan hisiyu in tau, bang kiyatakdil sin Tuhan mahinang siya banyagaꞌ,

tantu da mahinang siya banyagaꞌ.

Iban bang kiyatakdil sin Tuhan kaniya mapatay kaagi sin puddang,

tantu mapatay da siya kaagi sin puddang.

Hangkan in kamu manga sukuꞌ sin Tuhan, subay kamu magpakusug iban magpahugut sin īman niyu.

11 Manjari ini, awn na isab kītaꞌ ku hambuuk sattuwa talun dugaing gimuwaꞌ dayn ha lawm sin gumi. Awn duwa tanduk niya asibiꞌ biyaꞌ lupa sin tanduk sin Anak Bili-bili, sagawaꞌ in suwara niya biyaꞌ sin suwara sin naga. 12 In sattuwa ini kiyawakilan iban kiyarihilan kawasa kaagi sin sattuwa, amu in gimuwaꞌ nakauna, magpapanaw sin pamarinta niya. Na, liyugus sin sattuwa hikaruwa in katān mānusiyaꞌ ha dunya sumumba ha sattuwa amu in gimuwaꞌ nakauna, iban amu in bakas ambayaꞌ matay pasal sin paliꞌ niya malawm saꞌ kiyaulian. 13 Lāgiꞌ in sattuwa hikaruwa ini nakahinang sin manga makaajayb, biyaꞌ na sin magpanaug kāyu dayn ha langit pa lawm dunya, ha duun piyangingitaꞌ-ngitaan sin manga tau. 14 Na, in manga tau katān ha dunya kiyaakkalan sin sattuwa hikaruwa kaagi sin manga hinang niya makaajayb, amu in nahinang niya ha babaan sin sattuwa amu in nakauna gimuwaꞌ dayn kaniya. Diyaak niya in tau katān ha dunya maghinang sin barhalaꞌ hipaghulmat ha sattuwa nakauna gimuwaꞌ, amu in bakas liyagut sin puddang sagawaꞌ kiyaulian da. 15 Iban kiyarihilan pa isab in sattuwa hikaruwa kawasa dumihil napas ha barhalaꞌ, amu in hangka-dagbus sin sattuwa nakauna gimuwaꞌ. Hangkan in barhalaꞌ ini makabichara iban makapagꞌuldin magpapatay ha sasukuꞌ sin manga tau diꞌ sumumba kaniya. 16 Iban nagdaak siya subay sāpan in tuu iban tuktuk sin tau katān, sibuꞌ da manga tau balkanan iban bukun, miskin iban dayahan, īpun iban bukun. 17 Minsan hisiyu in tau, bang wayruun sāp niya, diꞌ makabī atawa makapagdagang unu-unu na. In sāp ini amuna in ngān sin sattuwa atawa sin umbul amu in hātihan sin ngān niya.

18 In tau malawm in panaliꞌ iban panghāti niya, makataliꞌ siya bang unu in hātihan sin umbul sin sattuwa, pasal ngān sin hambuuk tau in hātihan niya. In umbul ini unum ngagatus kaꞌnuman tagꞌunum.

14

In Anak Bili-bili iban sin Manga Tau Sukuꞌ Niya

1 Pagꞌubus, imatud na isab aku nagbalik. Pagꞌatud ku, kītaꞌ ku in amu in ngiyānan Anak Bili-bili duun nagtitindug ha Būd Siyun. Iban yaun da isab miyamagad kaniya in hanggatus kaꞌpatan tagꞌupat ngaibu tau. In manga tau ini siyusulatan in manga tuktuk nila sin ngān sin Anak Bili-bili iban sin ngān sin Tuhan, Amaꞌ niya. 2 Iban nakarungug aku suwara dayn ha surgaꞌ, biyaꞌ sin lagublub sin tubig anud dayn ha taas, amu in busay dakulaꞌ, iban anduhud sin dawgdug. Iban in suwara sin kalangan diyungug ku, biyaꞌ da isab sin luuy sin tunis dayn ha manga tau magsama-sama magbibiyula. 3 In hanggatus kaꞌpatan tagꞌupat ngaibu yaun nagtitindug ha alupan sin kursi sin Tuhan, sin upat malāikat mahal-mahal in lupa, iban sin manga nagtatau-maas. Iban nagkalang sila sin baꞌgu kalangan, amu in sila da in makaingat, sabab in sila ini amu in napīꞌ dayn ha lawm dunya liyukat dayn ha ukuman sin Saytan Puntukan. 4 Iban in manga tau ini way sammal-sammal nila pa Tuhan. Ibārat sila subul diꞌ maghinang mangīꞌ iban sin manga babai. In kasuchi sin atay nila biyaꞌ sapantun lanuꞌ sin budjang walaꞌ kiyabaꞌtalan. Miyamagad sila pakain-pakain in Anak Bili-bili. Sila ini in manga napīꞌ sin Tuhan dayn ha katān mānusiyaꞌ ha dunya, iban liyukat niya dayn ha ukuman sin Saytan Puntukan. Iban sila in muna nahinang sukuꞌ sin Tuhan iban sin amu in ngiyānan Anak Bili-bili. 5 Wayruun unu-unu puting in makawaꞌ dayn kanila, iban wayruun da isab dusa in kabaakan duun kanila.

In Tū Malāikat

6 Pagꞌubus yadtu, nākitaꞌ na isab aku hambuuk malāikat naglulupad ha taas sin āyan. Nagdarā siya sin Baytaꞌ Marayaw, amu in amānat diꞌ magkapinda kasaumulan. In amānat ini amu in hitanyag niya pa manga mānusiyaꞌ katān ha dunya dayn ha dugaing-dugaing bangsa, pihak, bahasa, iban hulaꞌ. 7 Nagsuwara siya matanug, laung niya, “Pagmabugaꞌ kamu ha Tuhan, iban pudjiha niyu siya, sabab dimatung na in waktu niya manghukum ha manga mānusiyaꞌ katān. Pagtaat kamu pa Tuhan pasal siya in nagpapanjari sin langit, sin dunya, sin dagat, iban na sin manga tuburan sin manga tubig.”

8 Sakali miyurul na isab in hikaruwa malāikat sartaꞌ namung na, amu agi, “Nagkangīꞌ-ngīꞌ na tuud in pagꞌiyanun hulaꞌ Babilun, amu in dāira landuꞌ bantug. Sabab in Babilun ini, amu in biyaꞌ sin sapantun babai mangīꞌ. Narā niya in manga tau katān minum sin alak amu in makahilu tuud, ha supaya sila magad kaniya huminang sin manga kalumuan.”

9 Pagꞌubus, miyurul na isab kanila in hikatū malāikat sartaꞌ nagsuwara siya matanug, amu agi, “Hisiyu-siyu in sumumba ha sattuwa talun amu in kiyaulian in ū niya, atawa sumumba ha dagbus niya amu in iyukkil hīnang barhalaꞌ, iban sin manga amu in tumaymaꞌ sin sāp niya ha tuktuk atawa lima nila, 10 tantu tuud pagmulkaan sila sin Tuhan. Makainum sila sin alak amu in asal na hiyahayn pa sawan amu in pagtawagun, Murkaꞌ sin Tuhan. Ampa in kusug sin murkaꞌ sin Tuhan kanila, biyaꞌ sin sapantun alak way lamud niya, amu in makamula bang inumun. Lāgiꞌ in manga tau ini katān ajab-ajabun tuud kaagi sin kāyu iban sin maylang nasusuliyab. Iban ha saꞌbu nila iyaajab-ajab, duun sila pangitaꞌ-ngitaan sin manga malāikat iban sin Anak Bili-bili. 11 Iban diꞌ maghundung in pagꞌasu sin kāyu hipaniksaꞌ kanila saumul-umul. Dūm adlaw, duun sila ajab-ajabun sin kāyu way paghundung, sasukuꞌ sin simumba ha sattuwa talun iban sin dagbus niya, amu in iyukkil hīnang barhalaꞌ, sasukuꞌ isab sin tau katān piyasāpan nila in manga tuktuk atawa lima nila sin ngān sin sattuwa talun.”

12 Hangkan in kamu sukuꞌ sin Tuhan, amu in nagkakahagad sin daakan niya iban namamawgbug kan Īsa, subay niyu pahugutun in īman niyu.

13 Sakali nakarungug aku suwara dayn ha surgaꞌ, amu agi, “Sulatan ini. Hisiyu-siyu in matay tagnaan dayn ha waktu bihaun ha pasal sin pagbawgbug nila ha Panghuꞌ, kumūg in lawm atay nila.”

Simambag in Rū sin Tuhan amu agi, “Tantu tuud kumuyag sila, pasal makahali-hali na sila dayn ha pagbuluk-binasa nila ha pasal sin Panghuꞌ, sabab in hinang nila marayaw, amuna in makarihil kanila palꞌuntungan bang sila didtu na ha surgaꞌ.”

In Pagꞌani ha Dunya

14 Pagꞌubus, imatud na isab aku nagbalik. Pagꞌatud ku, nākitaꞌ aku gabun putiꞌ iban awn naglilingkud duun biyaꞌ lupa tau. Siyasangunan kuruna bulawan in ū niya, iban nagdarā sasanggut mahayt ha lima niya. 15 Sakali awn hambuuk malāikat gimuwaꞌ dayn ha Bāy sin Tuhan, ampa nagsuwara pa amu in naglilingkud ha gabun. Matanug in suwara niya. Amu agi, “Tagnaꞌ na kaw pagꞌani iban sin sasanggut mu yan, pasal naabut na in musim sin pagꞌani ha dunya.” 16 Magtūy na tuud liyabaran sin amu in naglilingkud ha gabun in dunya kaagi sin sasanggut niya. Na, in katān aanihun ha dunya, natipun niya na.

17 Sakali nākitaꞌ na isab aku hambuuk malāikat dugaing gimuwaꞌ dayn ha Bāy sin Tuhan ha surgaꞌ, nagdarā da isab sasanggut mahayt.

18 Pagꞌubus, awn na isab hambuuk malāikat gimuwaꞌ dayn ha Bāy sin Tuhan ha surgaꞌ dayn ha daig lamisahan pagtutugtugan kamanyan. Siya in nagjajaga sin kāyu duun. Nagsuwara siya matanug pa malāikat, amu in nagdarā sin sasanggut mahayt. Amu agi, “Sangguta na in punguran anggul ha dunya dayn ha batangan niya, sabab in manga anggul hinug na.” 19 Magtūy na liyabaran sin malāikat in dunya kaagi sin sasanggut niya. Na, nautud na in manga bunga anggul dayn ha batangan niya. Pagꞌubus tīpun niya ampa niya liyaruk pa lawm pagpupugaan anggul. (Na, in hāti sin dalil ini, biyaꞌ ha ini in kumugdan ha manga tau pagmulkaan sin Tuhan.) 20 Na, in manga anggul piyugaꞌ ha pagpupugaan didtu ha guwaꞌ sin dāira. Pagpugaꞌ sin anggul, duguꞌ in gimuwaꞌ, iban in layuꞌ sin iyanuran manga tūnggatus usuk batu. Iban in lawm sin duguꞌ tubtub pa manga kakkang sin manga kuraꞌ.

15

In Manga Malāikat amu in Magparatung sin Murkaꞌ

1 Manjari awn na isab kītaꞌ ku hambuuk paltandaan makabugaꞌ ha taas langit iban sangat makahaylan. Awn pitu malāikat amu in nagdarā sin pitu ginis balaꞌ. In pitu balaꞌ ini amuna in kahinapusan sin manga balaꞌ, sabab amura yan in kahinapusan sin murkaꞌ sin Tuhan.

2 Sakali kītaꞌ ku na isab in katiluagan, amu in biyaꞌ sapantun dagat matilag biyaꞌ samin, magsiꞌnag biyaꞌ kāyu. Kītaꞌ ku da isab in manga tau, amu in walaꞌ miyagad sin sasat sin sattuwa talun, iban walaꞌ simumba kaniya iban sin barhalaꞌ dagbus niya. Iban sila in manga walaꞌ nagpasāp ha tuktuk atawa lima nila sin umbul, amu in hātihan sin ngān sin sattuwa talun. Duun sila nagtitindug ha daig sin katiluagan, amu in biyaꞌ sapantun dagat, malinaw iban masawa biyaꞌ samin. Nagdarā sila biyula pakaniya-pakaniya, amu in dīhil kanila sin Tuhan. 3 Nagkalang sila sin kalangan hi Musa, amu in daraakun sin Tuhan, iban kalangan sin Anak Bili-bili. Biyaꞌ ha ini in lapal kabtangan sin kalangan nila,

“Ya Panghuꞌ, ikaw in Tuhan hambuuk-buuk sangat-kawasa.

Makawasa iban makahaylan in manga hinang mu.

Ikaw in Sultan sin manga kabangsa-bangsahan.

In katān maksud mu mabuntul iban maamu.

4 In katān magmabugaꞌ kaymu, Panghuꞌ.

Wayruun in diꞌ sumanglit sin ngān mu.

Ikaw da in hambuuk-buuk Mahasuchi.

In katān kabangsahan magtipun da mawn kaymu

iban sumumba kaymu.

Sabab kīkitaꞌ sin tau katān, in manga hinang mu iban sin kaādilan mu.”

5 Pagꞌubus ini kītaꞌ ku naukab in Bāy sin Tuhan ha surgaꞌ, iban kītaꞌ ku in bilik ha lawm amu in pagtawagun Bilik Mahasuchi, amu in luggiyaꞌ ha Tuhan. 6 Sakali in pitu malāikat, amu in nagdarā sin pitu ginis balaꞌ, gimuwaꞌ na dayn ha lawm Bāy sin Tuhan ha surgaꞌ. In tamungun nila makasilaw na sin putiꞌ. Wayruun tamak atawa lummiꞌ niya. Iban awn kandit bulawan līlibud ha manga daghal nila. 7 Pagguwaꞌ nila, tiyupuran sila gangsaꞌ bulawan pakaniya-pakaniya kaagi sin hambuuk dayn ha upat malāikat mahal-mahal in lupa. In manga pitu gangsaꞌ bulawan ini nahihipuꞌ sin murkaꞌ sin Tuhan, amu in Tuhan buhiꞌ salama-lama. 8 Na, in Bāy sin Tuhan nahipuꞌ na sin asu dayn ha haddarat sin Tuhan, amu in magpakitaꞌ sin sahaya iban kawasa niya. Wayruun makasūd pa lawm ha salugay diꞌ maubus panaugun sin pitu malāikat in pitu ginis balaꞌ.

16

In Pitu Gangsaꞌ Hīpuꞌ sin Murkaꞌ sin Tuhan

1 Manjari awn diyungug ku suwara matanug dayn ha Bāy sin Tuhan pa manga pitu malāikat. Amu agi sin suwara, “Kadtu na kamu, ampa niyu asagan na pa dunya in luun sin pitu gangsaꞌ yan, amu in murkaꞌ sin Tuhan ha dunya.”

2 Na, iyasag na madtu sin malāikat ha unahan in balaꞌ ha lawm sin gangsaꞌ diyarā niya pa ginlupaan. Pagꞌasag sin balaꞌ, saruun-duun giyuwaan panyakit mabahuꞌ iban masakit in manga sasukuꞌ sin taga sāp sin sattuwa ha tuktuk atawa ha lima nila, iban sin manga amu in simumba sin dagbus niya.

3 Pagꞌubus, iyasag na isab sin hikaruwa malāikat in balaꞌ ha lawm sin gangsaꞌ diyarā niya pa lawm dagat. Pagꞌasag sin balaꞌ, saruun-duun in dagat nahinang duguꞌ biyaꞌ duguꞌ sin tau patay. Na, in unu-unu katān buhiꞌ ha lawm sin dagat miyatay.

4 Na, iyasag na isab sin hikatū malāikat in balaꞌ ha lawm sin gangsaꞌ diyarā niya pa manga kasubaan iban tuburan sin manga tubig. Na, saruun-duun nahinang duguꞌ. 5 Sakali diyungug ku nagsuwara in malāikat, amu in tagkaputan sin manga tubig. Amu agi,

“Ya Tuhan Mahasuchi, amu in Tuhan diꞌ magkapinda

dayn sin tagnaꞌ sampay pa salama-lama,

mabuntul tuud in hukuman mu ha manga mānusiyaꞌ ini.

6 Sila na yan in bakas namunuꞌ ha manga tau sukuꞌ sin Tuhan iban ha manga nagdarā sin Parman mu. Sila in nagꞌasag sin duguꞌ nila.

Hangkan bihaun dīhilan mu sila duguꞌ inumun. Na, amu yan in katutūpan hitungbas kanila.”

7 Sakali nakarungug na isab aku suwara dayn ha lugal pagkukulbanan. Amu agi sin suwara:

“Ya Panghuꞌ, Tuhan sangat-kawasa,

tartantu tuud mabuntul iban maamu in hukuman mu ha manga mānusiyaꞌ.”

8 Pagꞌubus yadtu kītaꞌ ku iyasag sin hikaupat malāikat in balaꞌ ha lawm sin gangsaꞌ diyarā niya pa suga. Manjari kimalap tuud in pasuꞌ sin suga nanglūs ha manga tau. 9 Na, nalūs na in manga tau kaagi sin pasuꞌ sin suga makalap. Dayn ha sabab yan namung na sila pangkal pa Tuhan, amu in nagkabayaan nagparatung kanila sin manga balaꞌ. Malayngkan walaꞌ nila da biyutawanan in manga hinang nila mangīꞌ iban walaꞌ nila da liyagguꞌ in Tuhan.

10 Manjari iyasag na sin hikalima malāikat in balaꞌ ha lawm sin gangsaꞌ diyarā niya pa kursi amu in lilingkuran sin sattuwa talun, amu in guwaꞌ dayn ha lawm dagat. Pagꞌasag sin balaꞌ, saruun-duun nanigidlum in katilingkal sin hulaꞌ piyamamarintahan sin sattuwa talun. Nakutkut sin manga tau agad kaniya in manga dilaꞌ nila, sabab sin sakit kiyananaman nila. 11 Iban namung na sila pangkal pa Tuhan, amu in ha surgaꞌ, sabab sin sakit iban sin panyakit dimatung pa baran nila. Sagawaꞌ walaꞌ nila da biyutawanan in manga hinang nila mangīꞌ.

12 Sakali iyasag na sin hikaunum malāikat in balaꞌ ha lawm sin gangsaꞌ diyarā niya pa sapaꞌ dakulaꞌ pagtawagun Alpurati. Pagꞌasag sin balaꞌ, magtūy tiyahayan in sapaꞌ, amu in nahinang labayan tiyagama ha manga sultan dayn ha hulaꞌ dapit pa subangan. 13 Pagꞌubus yadtu nākitaꞌ aku tū saytan, amu in biyaꞌ lupa ambak, gimuwaꞌ dayn ha simud sin naga, dayn ha simud sin sattuwa talun, iban dayn ha simud sin nabi bukun bunnal. 14 In sila ini saytan landuꞌ jīlakaꞌ, makahinang sin manga makaajayb. Iban in sila ini katū, madtu pa manga kahulaꞌ-hulaan magpatibuuk sin manga kanakuraan sin dunya papaggapiun mangatu ha Tuhan ha waktu kiyagantaꞌ niya, amu in pagtawagun Adlaw sin Tuhan, adlaw Makabugaꞌ, (sabab duun ha adlaw yan hipakitaꞌ sin Tuhan Mahatinggi in kusug sin kawasa niya).

15 Sakali nagsuwara hi Īsa, laung niya, “Dungug kamu. In aku ini mari kaniyu ha waktu diꞌ niyu mapikil mawn aku. Sabab in pagdatung ku biyaꞌ sapantun sin pagsūd sin hambuuk sugarul pa lawm bāy niyu. Kūgan tuud in manga tau amu in abutan ku batiꞌ nagtatagad kākuꞌ iban sakap na sampay pa manga tamungun nila, pasal diꞌ sila masipug minsan sila gumuwaꞌ pa katauran sin tau.”

16 Na, natipun na sin tū saytan in manga kanakuraan mawn pa hulaꞌ pagtawagun Armagiddun ha bahasa Hibrani.

17 Manjari, iyasag na sin hikapitu malāikat in balaꞌ ha lawm sin gangsaꞌ diyarā niya pa āyan. Magtūy awn suwara matanug gimuwaꞌ dayn ha kursi ha lawm sin Bāy sin Tuhan. Amu agi, “Na, natangbus na.” 18 Sakali magtūy awn kītaꞌ ku manga siꞌnag sin kilat iyaagaran sin anduhud sin dawgdug, iban naglinug sangat tuud makusug. Wayruun linug limiyu in kusug dayn ha yan dayn sin tagnaꞌ kapaawn ha mānusiyaꞌ. Dayn ha katān linug, amuna yan in mangīꞌ tuud. 19 Na, magtūy nabuak in lupaꞌ sin dāira landuꞌ bantug iban nabahagiꞌ nagtū. Iban nagkangīꞌ da isab in manga dāira ha kahulaꞌ-hulaan. Walaꞌ liyupa sin Tuhan in katān karusahan sin amu in pagꞌiyanun hulaꞌ Babilun amu in landuꞌ bantug. Na, hangkan piyainum sin Tuhan sin alak makusug ha lawm sawan niya. Hāti niya piyananam niya in Babilun sin murkaꞌ niya dakulaꞌ. 20 Lāgiꞌ, in katān kapūꞌ-pūan iban kabūd-būran, naubus nalanyap dayn ha kiyabubutangan nila. 21 Iban iyulanan tubig batu atawa ays in manga mānusiyaꞌ. In buggat sin hambuuk tubig batu manga kayꞌman kilu. Na, dayn ha pasal ini, in manga tau namung na pangkal pa Tuhan, sabab sangat nakalanduꞌ in balaꞌ dimatung kanila.

17

In Bantug Babai Mangīꞌ

1 Manjari, in hambuuk dayn ha manga pitu malāikat, amu in manga nagdarā gangsaꞌ, miyawn kākuꞌ. Laung niya kākuꞌ, “Kari kaw, hipakitaꞌ ku kaymu bang biyaꞌ diin in hukuman iban kasiksaan hiparatung ha amu in pagtawagun bantug babai mangīꞌ. In hāti niya amuna in dāira landuꞌ bantug nagbubutang ha daig sin manga kasubaan. 2 In manga kanakuraan ha dunya miyagad himinang kamaasihatan iban sin bantug babai mangīꞌ ini. Iban in manga tau ha dunya miyagad simingud sin manga hinang niya mangīꞌ. Biyaꞌ sila sin ibārat hambuuk tau nahilu sin alak, amu in way sipug huminang sin unu-unu mangīꞌ.”

3 Sakali hiyūp na isab aku sin Rū sin Tuhan, sartaꞌ diyā aku sin malāikat pa hulaꞌ paslangan mahunit paghulaan sin tau. Duun ku kītaꞌ in hambuuk babai nangunguraꞌ ha taas sin sattuwa talun pula. In sattuwa talun ini pitu in ū niya, iban hangpuꞌ in tanduk niya. Iban in katilibut sin baran niya, siyusulatan sin manga ngān amu in pangkal pa Tuhan. 4 In babai yaun nagbabadjuꞌ taluk iban pula. Iban natutugub siya sin pamulawan, manga palmata mahargaꞌ iban manga mussaꞌ. Nagdarā siya ha lima niya sawan bulawan hipuꞌ sin amu in pagbahasahun manga kaharaman iban kalumuan nahinang niya. 5 Iban in tuktuk niya siyusulatan sin manga kabtangan gulalan kaniya, amu in malawm in maana niya. Ini in gulalan kaniya,

Dāira Babilun Bantug.

Puunan sin Manga Babai Mangīꞌ.

Tuburan sin Kaharaman iban Kalumuan.

6 Iban kītaꞌ ku in babai ini nahihilu, sabab mataud nainum niya duguꞌ sin manga tau sukuꞌ sin Tuhan, amu in manga tau miyatay sabab-karnaꞌ sin pagbawgbug nila kan Īsa.

Pagkitaꞌ ku kaniya nahaylan tuud aku. 7 Na, iyasubu aku sin malāikat. Laung niya, “Maytaꞌ kaw nahaylan? Bihaun, baytaan ta na kaw sin hātihan sin babai kītaꞌ mu iban sin sattuwa talun piyangunguraan niya, amu in taga ū pitu iban hangpuꞌ tanduk. 8 In sattuwa talun kītaꞌ mu, bakas buhiꞌ sagawaꞌ bihaun patay na. Malayngkan, bukun na malugay gumuwaꞌ da siya yan dayn ha lawm sin lungag tigub-tiguban. Sagawaꞌ pagguwaꞌ niya, duun na in katubtuban niya sabab magkangīꞌ na tuud siya. Na, mahaylan in manga tau ha dunya, amu in walaꞌ kiyasulat dayn sin tagnaꞌ kaawn sin dunya in manga ngān nila ha Kitab, amu in piyagsulatan sin ngān sin katān tau amu in dihilan kabuhiꞌ salama-lama. Landuꞌ sila mahaylan bang sila makakitaꞌ sin sattuwa talun, sabab in sattuwa talun ini bakas na miyamatay, sakali nabuhiꞌ na isab nagbalik.

9 “In tau malawm in panaliꞌ iban pangingat niya makahāti sin maana sin bichara ini. In hātihan sin pitu ū sin sattuwa talun, pitu būd, amu in lingkuran sin babai mangīꞌ. Iban awn pa isab hātihan niya dugaing. In pitu ū, hāti niya, pitu sultan. 10 Dayn ha manga pitu sultan ini, in lima, bakas na nakapagsultan. In hambuuk amu in nagsultan bihaun. Ampa in hikapitu, amu in way pa gimuwaꞌ, amuna in magsultan ha susūngun, sagawaꞌ hangkarayꞌ da in pagsultan niya. 11 Iban in sattuwa talun amu in bakas buhiꞌ iban patay na bihaun, amuna in hikawalu sultan. In siya ini bakas hambuuk dayn ha manga pitu sultan, amu in nabuhiꞌ nagbalik. Sagawaꞌ awn katubtuban niya, sabab in siya ini kumangīꞌ da tuud.

12 “Ampa in hangpuꞌ tanduk kītaꞌ mu, in hāti niya hangpuꞌ sultan, amu in walaꞌ pa nakapagsultan. In hangpuꞌ sultan ini iban sin sattuwa talun karihilan kawasa magsultan, sagawaꞌ dayꞌ-dayꞌ da in pagsultan nila. 13 Lāgiꞌ naghambuuk pikilan in hangpuꞌ sultan ini sin hirihil nila in kusug iban kawasa nila ha sattuwa talun. 14 Iban bunuun nila in amu in ngiyānan Anak Bili-bili. Sagawaꞌ daugun sila sin Anak Bili-bili iban sin manga tau napīꞌ sukuꞌ niya amu in tiyawag mawn kaniya, amu in walaꞌ nagbaluba in pagꞌagad kaniya. Iban hangkan daugun, sabab in Anak Bili-bili amuna in Panghuꞌ sin manga katān Panghuꞌ iban Sultan sin katān kasultanan.”

15 Namung pa isab in malāikat kākuꞌ. Laung niya, “In manga kasubaan kītaꞌ mu amu in lugal lilingkuran sin babai mangīꞌ, in hātihan niya, manga tau dayn ha dugaing-dugaing hulaꞌ, bangsa, pihak, iban bahasa. 16 Iban in hangpuꞌ sultan, amu in diyalil hangpuꞌ tanduk kītaꞌ mu, munsi ha babai mangīꞌ. Damikkiyan in sattuwa talun munsi da isab ha babai mangīꞌ. Kawaun nila dayn kaniya in unu-unu katān pangaltaꞌ niya. Tangtangan nila in unu-unu katān ha baran niya. Kaunun nila sampay unud niya iban sunugun nila in unu-unu makapin. 17 Na, hangkan nila mahinang in biyaꞌ ha ini, pasal dīhilan sila sin Tuhan sin pamikil ini, ha supaya maagad in kabayaan niya. Hangkan na magtaayun sila dumihil sin kawasa nila ha sattuwa talun mamarinta sampay maabut in waktu maagad in manga bichara kiyaparman sin Tuhan. 18 In babai kītaꞌ mu, in hātihan niya hambuuk dāira bantug, amu in taga kawasa iban makapagbayaꞌ ha manga katān kasultanan ha dunya.”

18

In Paglubu sin Hulaꞌ Babilun

1 Pagꞌubus ini nākitaꞌ na isab aku hambuuk malāikat naug dayn ha lawm surgaꞌ. Dakulaꞌ in kawasa sin malāikat ini, iban in sahaya niya nakarihil sawa ha katilingkal dunya. 2 Magtūy na tuud siya nagsuwara matanug. Amu agi,

“Nagkangīꞌ-ngīꞌ na tuud in hulaꞌ Babilun, amu in dāira landuꞌ bantug.

Nahinang na hulaan sin manga saytan

iban pagtutungguan sin manga kajīn-jīnan.

Iban nahinang na pugaran sin manga kamanuk-manukan siyasaytan kaastulan tuud sin tau.

3 Sabab in pagꞌiyanun Babilun ini, amu in biyaꞌ sin sapantun babai mangīꞌ, piyaikag niya in manga tau katān

magad huminang sin manga hinang kalumuan hīhinang niya, amu in biyaꞌ sapantun alak makusug makahilu ha manga tau.

In manga kanakuraan namamarinta ha lawm dunya, miyagad kaniya himinang kalumuan,

iban in manga tau magdaragang ha lawm dunya, amu in pamīmīhan niya sin manga unu-unu kanapsuhan niya, nagkarayahan na tuud.”

4 Sakali awn na isab dugaing diyungug ku nagsuwara dayn ha surgaꞌ. Amu agi sin suwara,

“Īg kamu manga tau sukuꞌ ku. Īg kamu dayn ha babai yan.

Ayaw kamu magad kaniya huminang mangīꞌ

bat kamu diꞌ malapay kugdanan sin kasiksaan dumatung kaniya.

5 Karnaꞌ in dusa niya yan pangkat-mamangkat na biyaꞌ taas sin langit.

Ampa walaꞌ liyupa sin Tuhan in manga kangīan nahinang niya.

6 Na, in manga kangīan nahinang niya kaniyu manga tau sukuꞌ sin Tuhan, subay da isab hipananam kaniya.

Subay lipatun makaruwa in kabinsanaan hipamaws sin nahinang niya.

Subay siya dihilan hambuuk sawan hipuꞌ sin murkaꞌ sin Tuhan, lipat makaruwa in kusug niya dayn sin amu in kabinsanaan dīhil niya ha manga tau kaagi sin hinang niya kalumuan.

7 Iban in kabinsanaan iban karukkaan hipananam kaniya,

subay magtūpan tuud iban sin pagꞌabbu niya sin kalagguan iban pagdulbayaꞌ niya sin kanapsuhan niya.

Sabab abbu sadja in ha lawm sin pikilan niya. Laung niya,

‘Aku in pangiyan amu in makapagbayaꞌ-bayaꞌ. Bukun aku hambuuk balu way parasahan.

Diꞌ tuud aku makananam kasusahan.’

8 Na, dayn ha manga sabab ini in siya magtaghaꞌ sadja kugdanan sin manga balaꞌ ginis-ginisan.

Magdungan-dungan dumatung mawn kaniya ha lawm sin hangka-adlaw in sakit, kasusahan iban gutum.

Iban sunugun siya sin kāyu.

Sabab in Panghuꞌ Tuhan, amu in dumihil sin hukuman kaniya, sangat kawasa.”

9 “Manjari magꞌasu mayan in kāyu dayn ha dāira, kitaun na sin manga kanakuraan ha lawm dunya, amu in miyamagad kaniya himinang sin manga kangīan iban kalumuan. Pagkitaꞌ nila sin asu, magkarukkaan iban magtangis tuud sila. 10 Duun sila nagtitindug mangitaꞌ-ngitaꞌ kaniya dayn ha kalayuan, pasal mabugaꞌ sila malapay sin kabinsanaan niya. Iban mamung sila, laung nila,

‘Anduꞌ, diꞌ na manjari! Kawgun tuud in dāira Babilun

amu in dāira bantug iban makusug!

Sabab hangka-sasaat da piyaratungan kasiksaan, amu in hukuman biyutang kaniya.’ ”

11 “In manga magdaragang ha dunya magtangis iban magdukka da isab, pasal wayruun na mamī sin manga dagangan nila. 12 Wayruun na mamī sin manga dagangan nila biyaꞌ na sin manga bulawan, pilak, palmata mahargaꞌ iban manga mussaꞌ, manga kakanaꞌ mahargaꞌ, kakanaꞌ taluk, kakanaꞌ pula, sutlaꞌ iban katān ginisan sin kahuy amu in māhang kabaakan, iban sin manga garing, kahuy mahargaꞌ, tumbaga, basiꞌ iban marbul, amu in hīnang indalupa ginis hipaglagi sin manga tau. 13 Iban wayruun na isab mamī sin manga dagangan nila, biyaꞌ na sin manga pamāpa, laksiꞌ, kamanyan iban manga ginisan lana mahamut, tubig anggul iban lana jaytun, tirigu, manga sapiꞌ iban bili-bili. Way da isab mamī sin manga kuraꞌ iban manga sasakatan iyuutung sin manga kuraꞌ, iban sampay manga tau amu in hinangun manga īpun.

14 “In manga tau magdaragang mamung sila ha babai, hāti niya amu in dāira Babilun. Laung nila, ‘In unu-unu katān kanapsuhan mu naway na dayn kaymu. Iban in katān altaꞌ iban sin unu-unu katān amu in nakarihil kaymu kabantugan, nalawaꞌ na dayn kaymu. Iban in manga katān yan saumul diꞌ mu na makawaꞌ magbalik.’ 15 Iban in manga tau magdaragang ini, amu in nagkarayahan sin pagdagang nila ha dāira yan, nagtitindug mangitaꞌ-ngitaꞌ dayn ha kalayuan pasal mabugaꞌ sila malapay sin kabinsanaan niya. Pagtangisan iban pagdukkahan nila. 16 Iban laung nila,

‘Anduꞌ, diꞌ na manjari! Kawgun tuud! In dāira bantug ini

biyaꞌ da sapantun babai amu in bakas namamakay sin manga tamungun mahargaꞌ, sin manga kakanaꞌ taluk iban kakanaꞌ pula.

Iban natutugub siya sin pamulawan, manga palmata mahargaꞌ iban manga mussaꞌ!

17 Sagawaꞌ hangka-jām da nalawaꞌ in katān pangaltaꞌ yan dayn kaniya!’

“Manjari, in katān nakuraꞌ sin manga kappal iban manga pasahiru, in manga naghihinang ha kappal iban sin manga tau nagꞌuusaha ha lawd, duun sila nagtitindug ha kalayuan. 18 Pagkitaꞌ nila mayan sin asu sin sunug, imulang sila. Laung nila, ‘Wayruun da dugaing dāira lumiyu in kabantugan dayn sin dāira makusug yan.’ 19 Na, magtūy nila na siyabulakan sin bagunbun in manga ū nila.* Nagtangis sila iban nagdukka. Laung nila,

‘Anduꞌ, kawgun tuud in dāira dakulaꞌ yan!

In manga tau magtutulak-tulak magdagang,

nagkarayahan dayn ha pasal sin altaꞌ niya!

Sagawaꞌ hangka-jām da in katān unu-unu naway na dayn kaniya!’

20 “Pagkūg-kuyag kamu duun ha surgaꞌ, sabab naabut na in katubtuban sin dāira makusug! Damikkiyan in manga kamu tau sukuꞌ sin Tuhan, iban sin manga kiyawakilan niya, iban sin manga nabi, amu in magpapasampay sin Parman sin Tuhan, pagkūg-kuyag da isab kamu. Sabab in dāira bantug piyaratungan na sin Tuhan hukuman, amu in tungbas sin nahinang sin manga tau niya kaniyu.”

21 Sakali biyuhat sin hambuuk malāikat makusug in hambuuk batu landuꞌ tuud dakulaꞌ biyaꞌ lagguꞌ batu paggigilingan, ampa niya liyaruk pa lawm dagat. Pagꞌubus, ampa siya namung, laung niya,

“Biyaꞌ da isab ha yan in kumugdan ha dāira Babilun.

Magtaghaꞌ sadja magkalubu-lubu

iban diꞌ na kakitaan magbalik saumul.

22 In ikaw, dāira Babilun, in manga kalangan sin manga mangangalang, sin manga magbibiyula, sin manga magsusuling iban sin manga magtutuyup-tuyup kaymu,

diꞌ na karungugan magbalik.

Damikkiyan wayruun na kakitaan manga tau

maghihinang duun sin unu-unu kapandayan nila,

iban diꞌ na karungugan magbalik

in katingug sin paggigilingan sin manga unu-unu na.

23 Wayruun na minsan palitaan kakitaan

ha dāira mu dumihil sin sawa niya bang dūm na.

In manga paglami-lami sin manga pagtiyaun

diꞌ na karungugan magbalik.

Bunnal, in manga magdaragang duun, sila na in makawasa dayn ha katān magdaragang ha lawm dunya.

Bunnal isab, in manga tau katān ha dunya, kiyaakkalan mu kaagi sin pagpangitaꞌ mu.

24 Sumagawaꞌ piyaratungan kasiksaan in dāira Babilun,

pasal duun nabunuꞌ in manga nabi iban sin manga tau sukuꞌ sin Tuhan,

lāgiꞌ in manga tau katān nabunuꞌ ha lawm dunya,

hangkan sila miyatay sabab biyunuꞌ sin amu in diyalil dāira Babilun.”

19

1 Pagꞌubus ini awn na isab diyungug ku biyaꞌ tingug sin manga mahadjanaꞌ ha surgaꞌ, amu agi,

“Pudjihun taniyu in Tuhan!

Tunggal isa-isa niya in tagsukuꞌ sin kalagguan iban kawasa. Siya da in manglalappas kātuꞌniyu dayn ha manga dusa taniyu.

2 Maamu iban mabuntul in manga hukuman niya.

Biyutangan niya na hukuman in babai mangīꞌ,

amu in landuꞌ bantug nakarā-rā ha manga tau dunya himinang sin manga unu-unu mangīꞌ iban kalumuan.

Iban hangkan siya sīksaꞌ sin Tuhan pasal biyunuꞌ niya in manga daraakun sin Tuhan.”

3 Na, namung na isab sila magbalik. Matanug in suwara. Laung nila,

“Pudjihun natuꞌ in Tuhan!

In pagꞌasu sin sunug ha dāira yan diꞌ magkapūng kasaumulan.”

4 Pagꞌubus yadtu, in kawhaan tagꞌupat nagtatau-maas iban sin upat malāikat mahal-mahal in lupa, simujud sartaꞌ simumba na pa Tuhan, amu in naglilingkud duun ha kursi. Amu agi nila,

“Amin! Pudjihun natuꞌ in Tuhan!”

In Pagtiyaun sin Anak Bili-bili

5 Sakali awn na isab diyungug ku nagsuwara dayn ha lugal sin kursi. Amu agi,

“Pudjiha niyu in Tuhan natuꞌ,

kamu katān manga daraakun niya,

iban na sin katān tau, sibuꞌ da mataas iban bukun,

amu in sasukuꞌ sin nagmamabugaꞌ kaniya.

Pudjiha niyu siya.”

6 Pagꞌubus ampa na isab aku nakarungug suwara biyaꞌ sin tingug sin pagꞌulak sin manga tau mataud, biyaꞌ katingug sin lagublub sin busay malagguꞌ tuud, iban biyaꞌ katingug sin anduhud sin dawgdug amu in matanug tuud. Amu agi sin suwara,

“Pudjihun taniyu in Panghuꞌ!

Sabab in Tuhan natuꞌ sangat kawasa, mamarinta na.

7 Subay tuud kitaniyu magkūg-kuyag.

Pudjihun natuꞌ in Tuhan,

karnaꞌ bihaun dimatung na in waktu sin pagkawin sin amu in ngiyānan Anak Bili-bili iban sin manga tau sukuꞌ niya.

Amu in piyagbahasa pangantin babai asawahun niya, amu in nagsasakap na asal, namamakay sin badjuꞌ pangantin.

8 In piyagbahasa pangantin babai ini, dīhilan na siya badjuꞌ pangantin,

amu in maputiꞌ tuud masiꞌnag iban wayruun tuud lummiꞌ-lummiꞌ niya.”

(In hāti sin badjuꞌ pangantin ini maputiꞌ, amuna in manga hinang mabuntul sin manga tau sukuꞌ sin Tuhan.)

9 Sakali namung in hambuuk malāikat kākuꞌ. Laung niya, “Sulatan in hibichara ku ini. Makuyag in manga napīꞌ humadil sin piyagbahasa pagkawin sin Anak Bili-bili.” Iban siyugpatan niya pa in bichara niya. Laung niya, “In manga lapal kabtangan ini bunnal tuud dayn ha Tuhan.”

10 Na, pagꞌubus, magtūy aku simujud pa alupan niya, sagawaꞌ liyāng niya aku. Laung niya, “Ayaw kaw sumujud kākuꞌ. Subay hambuuk-buuk Tuhan in sumbahun mu. Sabab in aku ini hambuuk da isab daraakun sin Tuhan biyaꞌ kaymu iban sin manga kataymanghuran mu, amu hisiyu-siyu in mamawgbug sin kasabunnalan pasal hi Īsa. In kasabunnalan ini pasal hi Īsa, amu in asal piyalahil sin Tuhan ha manga kanabi-nabihan, amu in nagdarā sin Parman niya.”

In Nangunguraꞌ ha Kuraꞌ Putiꞌ

11 Manjari ini, kītaꞌ ku naukab in surgaꞌ, iban yaun awn kuraꞌ putiꞌ. In amu nangunguraꞌ ha taas niya, amuna in pagngānan Kapangandulan iban Puunan Sin Kasabunnalan. Mabuntul siya manghukum, iban ādil in pagpapanaw niya sin kawasa niya bang siya magꞌatu iban sin manga banta niya. 12 In mata niya masugit mangatud maūkꞌūk dakuman biyaꞌ sin sapantun kāyu nasusuliyab, iban mataud mahakuttaꞌ ha taas sin ū niya. Iban awn ngān siyusulat duun kaniya. Isa-isa niya da in makaingat sin maana niya yan. 13 In juba niya nahihipuꞌ sin duguꞌ. Iban in ngān hipagtawag kaniya, “Parman sin Tuhan.” 14 Nagꞌuurul ha ulihan niya in manga sundalu ha surgaꞌ. In manga sundalu ini nangunguraꞌ ha manga kuraꞌ putiꞌ, iban in juba nila maputiꞌ, iban wayruun tuud lummiꞌ-lummiꞌ niya. 15 Awn puddang mahayt gimuwaꞌ dayn ha simud niya. In ini amuna in hipangatu niya ha manga kabangsa-bangsahan amu in simusulang kaniya. Iban in pamarinta niya sangat makusug, biyaꞌ hantang basiꞌ diꞌ magkabaliꞌ. Lāgiꞌ in hisiyu-siyu umatu kaniya hinangun niya biyaꞌ sin sapantun bungang-kahuy anggul, amu in pugaun sin manga tau hinangun alak. Iban pananamun niya sila sin murkaꞌ sin Tuhan sangat kawasa. 16 In juba niya iban sin paa niya siyusulatan sin gulalan kaniya, amu in,

“Sultan sin Manga Kasultanan,

Panghuꞌ sin Manga Katān Panghuꞌ.”

17 Manjari nākitaꞌ na isab aku hambuuk malāikat duun ha taas langit timitindug ha siꞌnag sin suga. Nagsuwara siya matanug pa manga katān manuk-manuk naglulupad ha awan. Amu agi, “Kari kamu. Pagtipun kamu mari pa pagjamuhan sin Tuhan, pagjamuhan niya dakulaꞌ. 18 Kari kamu kaun sin unud sin manga patay tau, amu in unud sin baran sin manga kasultanan, sin manga jiniral iban sin manga kasundaluhan, iban da isab sin unud sin manga kuraꞌ iban sin amu in nangunguraꞌ ha taas niya. Kaun kamu sin unud sin patay tau indaginis, sibuꞌ da īpun iban bukun, tau mataas iban bukun.”

19 Pagꞌubus, kītaꞌ ku in sattuwa talun iban sin manga kasultanan ha dunya iban sin manga kasundaluhan nila nagtipun naghambuuk mamunuꞌ ha amu in nangunguraꞌ iban sin manga sundalu niya. 20 Manjari ini, nasaggaw in sattuwa talun iban sin nabi bukun bunnal, amu in nakahinang sin hinang makaajayb ha babaan sin sattuwa talun. (Dayn ha sabab sin manga nahinang niya makaajayb, narupang niya in manga tau, amu in siyāpan sin ngān sin sattuwa talun iban amu in simumba sin lupa sin sattuwa, amu in iyukkil hīnang barhalaꞌ.) In sattuwa talun iban sin nabi bukun bunnal, liyaruk sin buhiꞌ pa sila pa lawm kāyu nasusuliyab iban maylang, amu in biyaꞌ dagbus lanaw dakulaꞌ nalalaga. 21 Na, ampa in manga sundalu nila miyatay kaagi sin amu in piyagbahasa puddang gimuwaꞌ dayn ha simud sin amu in nangunguraꞌ. Iban in unud sin baran nila kiyaun sin manga kamanuk-manukan. Kiyansuban tuud in manga manuk-manuk sin kiyaun nila.

20

In Hangibu Tahun

1 Manjari, awn na isab kītaꞌ ku hambuuk malāikat nimaug dayn ha surgaꞌ. In malāikat ini nagdarā sin kunsiꞌ sin lawang sin lungag tigub-tiguban iban kadina dakulaꞌ. 2-3 Sakali siyaggaw niya in naga, amu in Hās Sin Awal Masa amuna in Iblis atawa Saytan Puntukan. Pagꞌubus ampa niya hiyukutan sin kadina. Pagꞌubus yadtu ampa niya liyaruk in Iblis pa lawm sin lungag tigub-tiguban. Ubus ampa niya kiyunsian in lawang iban piyahugut ha supaya wayruun makaukab ha lawm sin hangibu tahun. Kiyalabusu niya in Iblis ha supaya diꞌ namān makapanglidjal ha manga kabangsa-bangsahan, ha salugay diꞌ pa mapuas in hangibu tahun. Bang mapuas na in hangibu tahun, paguwaun siya sagawaꞌ dayꞌ-dayꞌ da.

4 Manjari nākitaꞌ aku manga kursi. In manga limilingkud duun kiyarihilan kapatutan manghukum. Damikkiyan kītaꞌ ku da isab in manga nyawa sin manga amu in nabunuꞌ pasalan sin pagnasīhat nila sin kasabunnalan pasal hi Īsa iban sin Parman sin Tuhan. In sila ini walaꞌ simumba ha sattuwa talun atawa ha dagbus niya, amu in iyukkil hīnang barhalaꞌ. Iban walaꞌ kiyabutangan sin sāp, amu in ngān sin sattuwa talun, in manga tuktuk atawa lima nila. Na, in sila ini mabuhiꞌ magbalik, iban magad sila mamarinta ha Almasi ha lawm sin hangibu tahun. 5 Amuna yan in tagnaan sin pagbuhiꞌ magbalik ha manga patay. (In manga kaibanan patay diꞌ pa sila mabuhiꞌ magbalik ha salugay diꞌ pa mapuas in hangibu tahun.) 6 Iban kumuyag tuud iban masukud in manga amu in makaagad mabuhiꞌ ha tagnaan sin pagbuhiꞌ magbalik ha manga patay. Diꞌ sila makalabay sin kasiksaan salama-lama, amu in piyagbahasa Kamatay Hikaruwa. Iban in sila ini mahinang pakil magtaat pa Tuhan iban pa Almasi. Lāgiꞌ in sila ini makaagad da isab ha Almasi mamarinta ha lawm sin hangibu tahun.

In Karaug ha Saytan Puntukan

7 Pagꞌubus yadtu, pagpuas sin hangibu tahun, in Saytan Puntukan paguwaun na dayn ha lawm kalabusu. 8 Gumuwaꞌ na siya manglidjal pa manga kabangsa-bangsahan ha upat pidju sin ālam, amu in bangsa pagtawagun Gug iban Magug. Tipunun sin Saytan in manga tau katān dayn ha kabangsa-bangsahan ini, dāhun pa pagbunuan. In taud sin tau matipun niya biyaꞌ sapantun sin taud sin buhangin ha higad daplakan. 9 Na, pagpanaw nila, mamutapal sin tau in katiluagan sin hulaꞌ, sartaꞌ tikupun nila in dāira, amu in kalasahan sin Tuhan iban hulaan sin manga tau sukuꞌ niya. Sumagawaꞌ maubus sila kaunun sin kāyu naug dayn ha surgaꞌ. 10 Na, sakali in Iblis, amu in nanglidjal kanila, hilaruk na pa lawm kāyu nasusuliyab iban maylang amu in dagbus niya biyaꞌ sapantun lanaw nalalaga sin kāyu. In sattuwa talun iban sin nabi bukun bunnal bakas na kiyalaruk mari. Duun sila ajab-ajabun sin kāyu dūm-adlaw kasaumul-umulan.

In Adlaw Kahinapusan sin Paghukum

11 Pagꞌubus yadtu, nākitaꞌ na isab aku hambuuk kursi putiꞌ dakulaꞌ iban sin amu in naglilingkud duun. Na, in dunya iban sin langit nalanyap na dayn ha haddarat niya iban diꞌ na kakitaan magbalik. 12 Iban kītaꞌ ku in manga patay, sibuꞌ da mataas iban bukun in bakas pagkatau nila, duun timitindug ha alupan sin kursi. Pagꞌubus, iyukab na in manga Kitab sampay amu in Kitab bakas piyagsulatan sin ngān sin manga tau, amu in karihilan sin kabuhiꞌ salama-lama. Pagꞌubus, hiyukum in manga tau pakaniya-pakaniya. In hukuman kiyarihil kanila katān, agad ha unu-unu in nahinang nila sin buhiꞌ pa sila, amu in kiyasulat duun ha manga Kitab. 13 In manga sasukuꞌ sin miyatay ha lawm dagat iban ha ginlupaan, sampay na in katān tau amu in limabay dayn ha paghahantian sin manga patay, amu in pagtawagun Hīdis, gimuwaꞌ na nangarap pa Tuhan. In pakaniya-pakaniya hiyukum dayn ha ngīꞌ-dayaw sin nahinang nila sin buhiꞌ pa sila. 14-15 Pagꞌubus yadtu, in manga sasukuꞌ sin walaꞌ kiyasulat in manga ngān nila ha Kitab Sin Kabuhiꞌ Salama-lama, liyaruk na pa lawm sin Narkaꞌ Jahannam amu in biyaꞌ dagbus lanaw nalalaga. Amuna yan in piyagꞌiyanun Kamatay Hikaruwa. Manjari, in Hīdis, amu in paghahantian sin nyawa sin manga patay, iyagad da isab liyaruk pa lawm Narkaꞌ Jahannam. Naway na in Hīdis. Damikkiyan in kamatay naway na isab.

21

In Langit Baꞌgu Iban Dunya Baꞌgu

1 Manjari kītaꞌ ku in langit baꞌgu iban sin dunya baꞌgu, sagawaꞌ wayruun na dagat, sabab in langit iban sin dunya nakauna nalanyap na. 2 Iban kītaꞌ ku isab in Dāira Suchi amu in Awrusalam (Baytal Makdis) Baꞌgu, naug dayn ha surgaꞌ dayn ha haddarat sin Tuhan. In lingkat niya biyaꞌ sapantun hambuuk pangantin babai namamakay malingkat, amu in sūng na kawinun iban sin pangantin usug. 3 Pagꞌubus nakarungug aku suwara matanug dayn ha kursi. Amu agi sin suwara, “Na, bihaun maghambuuk na in hulaan sin Tuhan iban sin manga mānusiyaꞌ. Duun siya humulaꞌ kanila, iban sila na in manga tau niya. Magbaran na tuud in Tuhan humambuuk kanila, iban siya na in Tuhan nila. 4 Pahiran niya in manga luhaꞌ katān dayn ha mata nila. Iban wayruun na tau mapatay. Diꞌ na in manga tau magdukka iban magtangis, iban wayruun na sakit nanamun nila, sabab in unu-unu kahālan bakas ha lawm sin dunya nakauna naway na.”

5 Sakali namung in amu in naglilingkud ha kursi. Amu agi, “Na, bihaun baꞌguhun ku na in unu-unu katān.” Iban laung niya kākuꞌ, “Sulatan ini, sabab in manga kabtangan ini bunnal iban kapangandulan.”

6 Iban laung niya, “Natiꞌmus ku na hīnang in katān maksud ku. Aku in Alip iban Yaꞌ, sabab aku in panagnaan iban kahinapusan sin unu-unu katān. Bang awn hisiyu-siyu in iyuhaw, painumun ku siya sin tubig dayn ha tuburan kalkawsal amu in makarihil sin kabuhiꞌ salama-lama. Painumun siya ha way tungud. 7 Iban hisiyu-siyu in matatas tumanggung sin unu-unu na makalubu sin īman nila, amuna in kapusakaan ku sin karayawan ini. In hāti niya, aku na in Tuhan nila, iban in sila mahinang na manga anak ku. 8 Sumagawaꞌ in manga manaykud dayn kākuꞌ pasal sin bugaꞌ nila, iban amu in manga mamutawan na sin pangandul nila kākuꞌ, hilaruk pa lawm kāyu. Damikkiyan in sasukuꞌ sin manga naghinang sin unu-unu makasammal, manga namunuꞌ ha manga tau, sin manga naghinang maasihat, sin manga maghihinang-hinang mangīꞌ, sin manga simumba ha unu-unu na dugaing dayn ha Tuhan, iban sin manga magpuputing, amuna in palsukuan nila yan hilaruk sila katān pa lawm kāyu nasusuliyab iban maylang amu in biyaꞌ sapantun lanaw nalalaga. Amu na yan in pagꞌiyanun Kamatay Hikaruwa.”

In Awrusalam (Baytal Makdis) Baꞌgu

9 Sakali ini, in hambuuk dayn ha manga pitu malāikat, amu in imasag sin pitu balaꞌ pa lawm dunya dayn ha lawm sin gangsaꞌ diyarā nila, simuuk mawn kākuꞌ, ampa imiyan, laung niya, “Kari kaw. Hipakitaꞌ ku kaymu in manga tau, amu in pagꞌiyanun pangantin babai, amu in asawahun sin amu in ngiyānan Anak Bili-bili.” 10 Na, saruun-duun hiyūp aku sin Rū sin Tuhan. Pagꞌubus ampa aku diyā sin malāikat pa puntuk sin būd mataas. Piyakitaꞌ niya kākuꞌ in Awrusalam (Baytal Makdis), amu in Dāira Suchi, amu in piyanaug sin Tuhan dayn ha surgaꞌ. 11 In dāira yaun magsinglab dayn ha sahaya sin Tuhan. Magsinglab in dāira yaun biyaꞌ sin palmata mahalgaꞌ pagtawagun jaspir, amu in masawa tuud iban matilag biyaꞌ sin samin. 12 In ād ha katilibut sin dāira yaun mataas tuud iban makamdus. Hangpuꞌ tagduwa in lawang niya. In pakaniya-pakaniya sin manga lawang ini awn jaga niya malāikat. In manga lawang ini siyusulatan sin ngān sin hangpuꞌ tagduwa pihak sin bangsa Israil. 13 Awn tū lawang pakaniya-pakaniya sin upat kīd sin ād. Tū in tampal pa subangan, tū in pa sātan, tū in pa uttaraꞌ iban tū in pa sadlupan. 14 Iban awn hangpuꞌ tagduwa batu in hīnang papagan sin ād sin dāira yaun. In pakaniya-pakaniya sin batu ini siyusulatan sin ngān sin manga hangpuꞌ tagduwa tau, amu in bakas kiyawakilan sin amu in Anak Bili-bili. 15 Manjari in malāikat amu in bakas namung kākuꞌ, nagdarā susukud bulawan, hipanukud niya sin dāira, sin manga lawang iban sin ād. 16 Iban in dāira yaun sibuꞌ da in habaꞌ sin upat kīd niya. Pagsukud sin malāikat sin dāira, in habaꞌ niya awn duwangaibu upat-ngagatus usuk batu. Biyaꞌ da isab ha yan in sukuran sin taas niya iban sin luag niya. 17 Siyukud da isab sin malāikat in ād sin dāira. In taas niya awn kaꞌpatan ngarupa. In pagsukud niya biyaꞌ sin pagsukud kiyabiyaksahan sin manga tau. 18 In piyaghinang sin ād, palmata pagtawagun jaspir. Iban bulawan in piyaghinang sin dāira yaun, amu in purul tuud bulawan, sagawaꞌ mahal-mahal in lupa sabab masawa iban matilag biyaꞌ sin samin. 19 In manga batu papagan sin ād sin dāira yaun, iyaari-arihan katān sin manga ginisan palmata mahargaꞌ. In palmata sin papagan batu ha unahan jaspir, in hikaruwa palmata bilu, in hikatū palmata kalkidun, in hikaupat palmata gaddung, 20 in hikalima palmata kulit, in hikaunum palmata pula, in hikapitu palmata biyaning, in hikawalu palmata gaddung jaliꞌ-jaliꞌ, in hikasiyam palmata biyaning malutuꞌ, in hikahangpuꞌ palmata biyaning imaagaw gaddung, in hikahangpuꞌ tagꞌisa palmata bilu malutuꞌ, iban in hikahangpuꞌ tagduwa palmata taluk. 21 Iban in piyaghinang sin hangpuꞌ tagduwa lawang manga mussaꞌ. In piyaghinang pakaniya-pakaniya sin lawang, hambuuk mussaꞌ dakulaꞌ tuud. Iban in dān sin dāira ini purul tuud bulawan matilag iban masawa biyaꞌ sin samin.

22 Wayruun langgal kītaꞌ ku ha dāira yaun, sabab yaun na duun in Panghuꞌ Tuhan Sangat Kawasa iban sin amu in ngiyānan Anak Bili-bili. Hangkan in dāira yaun diꞌ na magkagunahan Bāy sin Tuhan. 23 Iban in dāira yaun diꞌ magkagunahan sin sawa sin suga atawa bulan, sabab in sahaya sin Tuhan amuna in dumihil sawa kaniya. Iban in Anak Bili-bili amuna in ilaw niya. 24 In pagpanawan sin tau katān ha dunya karihilan na sawa sin ilaw dayn ha dāira yaun. Iban in manga kasultanan ha lawm dunya dumā na sin manga altaꞌ nila pa dāira yaun. 25 In manga lawang sin dāira yaun diꞌ pagtambulun. Ukab sadja dayn ha adlaw pa adlaw, sabab diꞌ magdūm duun ha dāira yaun. 26 In katān pangaltaꞌ iban kalagguan sin manga katān bangsa, dāhun na mawn pa dāira yaun. 27 Sumagawaꞌ wayruun makasammal in makasūd pa dāira yaun. Damikkiyan in manga maghihinang mangīꞌ iban sin manga magpuputing, diꞌ da isab makasūd pa dāira yaun. Amura in makasūd pa dāira yaun in manga tau, amu in kiyasulat in ngān nila ha Kitab sin Anak Bili-bili. In Kitab yan amu in piyagsusulatan sin manga ngān sin manga tau amu in dihilan niya kabuhiꞌ salama-lama.

22

1 Sakali piyakitaꞌ na isab kākuꞌ sin malāikat in sapaꞌ, amu in sapaꞌ sin tubig kalkawsal, amu in makarihil sin kabuhiꞌ salama-lama. In sapaꞌ yaun, amu in nagꞌaanud dayn ha kursi sin Tuhan iban sin amu in ngiyānan Anak Bili-bili, masawa tuud iban matilag biyaꞌ palmata. 2 In sapaꞌ yaun anud dayn ha giꞌtungan dān sin dāira. Hāti ha duwang sipak higad sin sapaꞌ yaun awn timutubuꞌ kahuy, amu in kahuy makarihil sin kabuhiꞌ. Ha lawm sin hangka-tahun, in kahuy ini makahangpuꞌ tagduwa magbunga. Makaminsan magbunga ha lawm hangka-bulan. Iban in manga dahun sin kahuy ini hīnang ubat, hipagpauliꞌ sin sakit ha kahulaꞌ-hulaan. 3 Iban wayruun tuud kabaakan unu-unu na satruꞌ sin Tuhan duun ha dāira yaun.

In kursi sin Tuhan iban sin amu in ngiyānan Anak Bili-bili yaun na duun ha dāira yaun. Iban yaun duun in manga daraakun niya mamudji kaniya. 4 Kakitaan na sin manga daraakun niya in bayhuꞌ niya, iban in ngān niya siyusulat ha manga tuktuk nila. 5 Iban diꞌ magdūm duun ha dāira yaun. Diꞌ na sila magkagunahan palitaan atawa siꞌnag sin suga, sabab in Panghuꞌ Tuhan amuna in ilaw nila. Lāgiꞌ in sila magsultan na sampay pa kasaumulan.

In Pagkari hi Īsa

6 Sakali namung na isab kākuꞌ in malāikat. Laung niya, “In manga lapal kabtangan ini bunnal iban kapangandulan, sabab in Panghuꞌ Tuhan natuꞌ, amu in bakas nagpatulun sin Rū niya pa manga nabi, diyaak niya in malāikat niya mamaytaꞌ pa manga tau daraakun niya pasal sin manga pakaradjaan amu in marayꞌ na maawn ha susūngun.”

7 Sakali simambung hi Īsa. “Dungug kamu,” laung hi Īsa. “Masuuk na in pagkari ku. Awn kakuyagan sin manga tau amu in magkahagad sin baytaꞌ ha lawm sin sulat ini.”

8 Manjari, in aku ini, hi Yahiya, amu in nakarungug iban nakakitaꞌ sin katān pakaradjaan ini. Naubus ku mayan diyungug iban kītaꞌ in manga katān pakaradjaan ini, simujud na aku pa alupan sin malāikat, sūng na aku sumumba kaniya, amu in nagpanyataꞌ kākuꞌ sin manga pakaradjaan ini. 9 Sagawaꞌ laung sin malāikat kākuꞌ, “Ayaw kaw sumumba kākuꞌ, sabab sibuꞌ da kita daraakun sin Tuhan. Sibuꞌ da aku iban sin manga kataymanghuran mu kanabi-nabihan, iban sin manga sasukuꞌ sin magkahagad sin baytaꞌ ha lawm sulat ini. Subay hambuuk-buuk Tuhan in sumbahun mu.”

10 Iban laung niya pa isab kākuꞌ, “Ayaw mu pagtapukan in manga baytaꞌ, amu in Parman naug dayn ha Tuhan, kiyabutang ha lawm sulat yan, sabab masuuk na dumatung in waktu maawn in manga pakaradjaan yan. 11 Hisiyu-siyu in manga naghihinang mangīꞌ iban sin manga unu-unu na haram, gām mayan dumuhun in kangīan iban kaharaman sin manga hinang nila. Ampa in manga naghihinang sin mabuntul iban sin manga unu-unu na suchi, gām mayan sumūng in kabuntulan iban kasuchihan sin hinang nila.”

12 Sakali simambung na isab hi Īsa. “Dungug kamu” laung hi Īsa. “Masuuk na in pagkari ku manungbas kaniyu katān sin manga unu-unu katān bakas nahinang niyu. 13 Aku in Alip iban Yaꞌ, sabab aku in ha unahan iban ha ulihan. Aku in tagnaan iban kahinapusan sin unu-unu katān.

14 “Awn kakuyagan sin manga amu in naglalanuꞌ sin manga tamungun nila ha supaya wayruun tamak iban lummiꞌ-lummiꞌ niya. Hāti niya suchi na in atay nila. Sabab in sila yan kiyarihilan kapatutan sumūd pa lawm dāira dayn ha manga lawang sin ād, lāgiꞌ kiyarihilan kapatutan kumaun sin bunga sin kahuy, amu in makarihil kabuhiꞌ. 15 Sagawaꞌ ha guwaꞌ sin dāira, yaun duun in manga naghihinang mangīꞌ, in manga manghihinang-hinang, in manga naghihinang maasihat iban mamumunuꞌ, in manga magsusumba sin unu-unu na dugaing dayn ha Tuhan, iban sin manga mangangakkal iban magpuputing.

16 “In aku ini, hi Īsa, amu in nagdaak ha malāikat magpanyataꞌ sin pakaradjaan ini pa manga kamu jamaa Almasihin sin kalanggalan, amu in sukuꞌ sin Tuhan. In aku ini hambuuk panubuꞌ hi Nabi Daud. Aku ini in biyaꞌ sapantun bituun masawa amu in kakitaan bang lapit adlaw.”

17 Sakali simambung in Rū sin Tuhan iban sin manga tau amu in pagꞌiyanun pangantin babai, amu agi, “Kari kaw.”

Damikkiyan hisiyu-siyu in makarungug sin lapal kabtangan ini subay isab imiyan, “Kari kaw.”

Kari kamu, hisiyu-siyu kamu in iyuhaw. Inum kamu mari sin tubig kalkawsal amu in makarihil kabuhiꞌ. Hipagpainum in tubig ini ha wayruun tungud niya ha hisiyu-siyu in mabayaꞌ.

In Kahinapusan Kabtangan

18 In aku ini, hi Yahiya, yari magbāndaꞌ kaniyu, amu in sasukuꞌ sin nakarungug sin baytaꞌ ha lawm sulat ini. Hisiyu-siyu in gumanap sin unu-unu walaꞌ kiyabaytaꞌ ha lawm sin sulat ini, paratungan siya sin Tuhan sin manga balaꞌ amu in kiyabaytaꞌ ha lawm sin sulat ini. 19 Damikkiyan hisiyu-siyu isab in dumagdag sin baytaꞌ ha lawm sulat ini, īgan sin Tuhan in palsukuan niya sumūd pa lawm sin Dāira Suchi, iban diꞌ na siya makakaun sin bunga sin kahuy, amu in makarihil kabuhiꞌ, amu in yari kiyabaytaꞌ ha lawm sulat ini.

20 Biyaꞌ ha ini in bichara sin amu in simaksiꞌ sin kasabunnalan sin katān pakaradjaan, amu in piyalahil ha sulat ini. Amu agi niya, “Tartantu tuud. Masuuk na in pagkari ku.”

Na, mura-murahan bang mayan kaw magbalik na mari, ya Panghuꞌ Īsa.

21 Mura-murahan isab bang mayan kamu katān dihilan tulung-tabang hi Panghuꞌ Īsa.

Wassalam.

* 7:14 7:14 Bang sayuhun siyuchi in atay nila kaagi sin duguꞌ hi Īsa.

* 18:19 18:19 In addat sin manga tau Yahudi bang awn kasusahan nila dakulaꞌ, magsabulak bagunbun pa ū nila, tandaꞌ sin pagkarukkahan nila.