^

Udi Bible

Udi Scripture translation

copyright © 2020 Translation Services International Ltd. and Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: (Udi)
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2025-07-09

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 9 Jul 2025

174556f0-71b4-5f1c-b512-2117b07ebbf0

Burqesun

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

Burqesun

Běšin əyit

Bibliin ç̌oya qayk'at'an süft'ə "Burqesune" eysa. Me girk Moiseyen śampi samci girke, insani tarixast'al ən damna girkurxoxun soğone. Bibliin boş me girkəxun oşa eğala bip' girkəl Moiseyene śampe, "Burqesun" girkəl izi boş me qo girkə sagala "Taurat"t'un nex.

İzi s'iyaxunal ak'esa ki, girke boş hər şeyi hetər burqesunaxune exlət taysa: Buxačuğon göyə q'a oç̌ala yaratmişbsunaxun, oç̌ali loxol bitk'iyox, heyvanxo saal amdar yaratmişbsunaxun, İzi yaratmişi samci amdarxoy günax əşp'est'unaxun, metərluğenal Buxačuğon noxsansuz yaratmişi me dünyəne bisun uk'ala cazin eysunaxun.

Adam q'a Yevan günax əşp'est'it'uxun oşa Buxačuğoxun içoğoy arane duğeśi, Buxačuğonal şot'oğo İzi arśest'i t'e gözəl ganuxun, Edenaxun şəp'eśi. Ama Buxačuğon p'urumal amdarxo çark'est'un çureśi şot'oğoynak' Çark'est'al yaq'absunane əyit tadi, me Çark'est'alen bito amdarxoy günaxxo os'k'i taşaley, şot'oğoynak' həmişəluğ yəşəyinş q'azayinşest'aley (3:15).

Düze, oşa amdarxo t'eq'ədərt'un içoğoy əşp'est'ala günaxxoy boş batk'i ki, Buxačuğoy əcuğon biq'i İzi yaratmişi k'ə bunesa bitova əfçibsune çureśi. Ama p'urumal İzi ük'en tene bi... Şot'in Noya q'a Noye külfətə çark'est'i, oşal şot'oğoxun irəziluğe ğaç̌eśi ki, ene sal sa vədə oç̌ali ç̌oyel bakalt'oğo əfçitenebal.

Girke 12-ci bulaxun oşa Avrahamaxun q'a Avrahamaxun törəyinşakitoğoxune exlət taysa. Buxačuğon Avrahama c'ək'p'i şot'o əyite tast'a ki, şot'oxun kala sa azuk' əmələ eğale, "Kənan oç̌al" uk'ala gaal p'ə̌bulla şot'oğoy bakale. Buxačuğon hələ Adama q'a Yeva əyit tadi Çark'est'alal hame Avrahamaxun əmələ hari azuk'i boşt'an c'eğaley.

Girkə dirist' k'alpit'uxun oşa ayanksa ki, Buxačuğon pit'oğoy q'a əyit tadit'oğoy sayco t'ağay-mağay bateneksa. Beşi "bakes tene bakon" nəəl "metər bayiz, metər bakale" upsunen tene, Buxačuğon hetər laxenesa, İzi ǰomoxun hetər c'erenesa hat'etərəl bakale.

Girke boş bakalorox:

1:1-2:25 Buxačuğon dünyənə q'a amdara yaratmişbsun

3:1-24 Adam q'a Yevay günax əşp'est'un

4:1-5:32 Adamaxun burqi Noyal śirik' bakiyorox

6:1-10:32 Buxačuğoy Noya c'ək'psun q'a oç̌ala xenen ç̌axpsun

11:1-9 Vaviloni k'üllə

11:10-32 Şemaxun burqi Avramal śirik' bakiyorox

12:1-35:29 Avraham, İsaak' saal İak'ov

36:1-43 Esavaxun törəyinşakiyorox

37:1-45:28 İosif q'a izi viçimux

46:1-50:26 İak'ovi q'a içuxun törəyinşakit'oğoy Misirə köçp'i taśit'uxun oşa bakiyorox saal İosifi bisun

1

Dünyəni yaranmişaksun

1 Burqesunast'a Buxačuğon süft'ə göyə q'a oç̌alane yaratmişi. * 2 Dünyə ams'inaxunal ams'iney. Oç̌ali ç̌oyel bakala bə̌ğə̌loy xeyurxoy loxolal bayinq'luğaxun q'erəz hik'k'al buteney, saycə Buxačuğoy nəfəse † hari taysay t'e xeyurxoy loxol.

3 Buxačuğon pine: «Barta işiğq'an baki». ‡ İşiğal baneki. 4 Buxačuğon anek'i ki, işiğ şaat' şeye, eçeriyal şot'o bayinq'luğaxun cöyebi. 5 Şot'in işiği s'iya "ğenaxun", bayinq'luği s'iya isə "üşene" laxi. Biyənebaki, oşa saal işiğe biti - mo samci ği.

6 Oşa Buxačuğon pine: «Barta xene qı̌yo alaq'an laśi, me p'ə̌ xeyurxo sunaxun cöybseynak'al içoğoy arane zahmanq'an baki». 7 Haketərəl baneki, Buxačuğon havinaxun bakala sa zahman yaratmişi xeyurxoy qǐt'u me zahmanaxun ala, qǐt'uval oq'ane efi. 8 Buxačuğon me zahmani s'iya "göye" laxi. Biyənebaki, oşa saal işiğe biti - mo p'ə̌mci ği. §

9 Oşa Buxačuğon pine: «Barta göye oq'a bakala xeyurxo sagala gireśeq'an ki, q'ariluğq'an ak'eśi». Haketərəl baneki. 10 Buxačuğon q'ariluği s'iya "oç̌al", gireśi xeyurxoy s'iya isə "dənizxone" laxi. Buxačuğon anek'i ki, mo şaat'e.

11 Oşa Buxačuğon pine: «Barta oç̌ali ç̌oye bitk'iyoxq'an c'eri: iz śil iz loxol bakala oyurxoxun burqi śilurxo iz c'ek'ala meyvin boş bakala hər cür xodurxol śirik'». Haketərəl baneki. 12 Oç̌alen bitk'iyoxe əmələ eçeri: iz śil iz loxol bakala oyurxoxun burqi śilurxo iz c'ek'ala meyvin boş bakala hər cür xodurxol śirik'. Buxačuğonal anek'i ki, mo şaat'e. 13 Biyənebaki, oşa saal işiğe biti - mo xibimci ği.

14 Oşa Buxačuğon pine: «Barta göynul üşe işiğ sakseynak' cöy, ğenaxun işiğ sakseynak' cöy çırağq'an baki, barta şot'oğon useni mi xaşurxo q'a gam xaşurxo, ğimxoy boxoybaksuna q'a gödəybaksuna, useni burqsuna q'a çarksunaq'at'un ak'est'i. 15 Barta şorox göynul bok'ala çirağ baki oç̌ali ç̌oyel işiğq'at'un saki». Haketərəl baneki. 16 Buxačuğon p'ə̌ dənə kala çirağe yaratmişi. Kalat'in ğenaxun c'eri kalaluğbaley, samal mis'ik't'in isə üşe. Şot'in hamal muč'uliğone yaratmişi. 17 Oşa Buxačuğon şot'oğo göynul t'ak'epi ki, oç̌ali ç̌oyel işiğq'at'un saki. 18 Şot'oğonal burt'unqi hərt'in içeynak' laxeśi vədine c'eri şünə ğenaxun, bayinq'luğa işiğaxun cöybsa. Buxačuğonal anek'i ki, mo şaat'e. 19 Biyənebaki, oşa saal işiğe biti - mo bip'imci ği.

20 Oşa Buxačuğon pine: «Barta xeyurxo hari iz boş elmux bakala cürbəcür heyvanxon buybakeq'an, barta oç̌ali ç̌oyelxun ala, göynul q'uşurxoq'an purpi». 21 Buxačuğonal kakala çəliyox q'a xene boş ǰalk'ala hər cür heyvanxone yaratmişi, göynul purpes bakala hər cür q'uşurxoval yaratmişebi. Buxačuğon anek'i ki, mo şaat'e. 22 Oşa şot'oğo xeyir-bərəkət tadi pine: «Avuzbakanan, gelebaki dənizi xeyurxo buybanan, barta q'uşurxoval gelebakeq'an». 23 Biyənebaki, oşa saal işiğe biti - mo qomci ği.

24 Oşa Buxačuğon pine: «Barta oç̌ali ç̌oyel hər cür heyvanq'an baki: beliğoxun q'a eğelxoxun burqi xoreğala heyvanxoxun q'a çöle bakala hər cür ə̌qnə heyvanxol śirik'». Haketərəl baneki. 25 Buxačuğon hər cür ə̌qnə heyvan, beliyox q'a eğelxo saal oç̌ali ç̌oyel xoreğala cürbəcür heyvanxone yaratmişi. Buxačuğonal anek'i ki, mo şaat'e.

26 Oşa Buxačuğon pine: «Yallarik' saal yax oşq'ardala amdar yaratmişen. Barta şot'in dənizi boş bakala çəliğoy, göynul purk'ala q'uşurxoy, oç̌ali ç̌oyel tarak'ala q'a xoreğala bito heyvanxoy saal oç̌ali iziyal loxol kalaluğq'anbi». * 27 Metərluğen, Buxačuğon amdare yaratmişi, şot'o İçu oşq'are yaratmişi. Buxačuğon ham çuux, ham işq'are yaratmişi. †

28 Buxačuğon şot'oğo xeyir-bərəkət tadi pine: «Avuzbakanan, gelebaki oç̌ali ç̌oya buybanan. Dənizi boş bakala çəliğoy, göynul purk'ala q'uşurxoy, oç̌ali ç̌oyel tarak'ala q'a xoreğala bito heyvanxoy q'a oç̌ali iziyal loxol kalaluğbanan». ‡ 29 Oşa Buxačuğon pine: «Mone, oç̌ali ç̌oyel iz śil iz loxol bakala bito oyurxoxun q'a śilurxo iz c'ek'ala meyvin boş bakala bito xodurxoxun çuki ukalnan və̌n. 30 İz boş nəfəs taśi eğala heyvanxoy bitot'in isə, göynul purk'ala q'uşurxon, oç̌ali ç̌oyel tarak'ala q'a xoreğala k'ə heyvan bunesa bitot'in, göyün oyaxun ukale». Haketərəl baneki. 31 Buxačuğonal anek'i ki, İz yaratmişi hər şey gele şaat'e. Biyənebaki, oşa saal işiğe biti - mo ǔqǔmci ği.

2

1 Hametər, Buxačuğon göyə q'a göynul bakalt'oğo, oç̌ala q'a oç̌ali ç̌oyel bakalt'oğo bitova yaratmişi çarek'i. 2 Buxačuğon me ǔq ğinast'a İz biq'ala əşurxo bitova çark'i vǔğǔmci ğine isə İçu əşlə tene duği. * 3 Buxačuğon vǔğǔmci ğina xeyir-bərəkət tadi şot'o t'iyə̌mi ğimxoxun üst'üne laxi, şot'o görə ki, t'e ği İzi me yaratmişbsuni əşurxo çark'i dincəyinşakala ğine baki. †

4 Q'ončux Buxačuğon göyə q'a oç̌ala yaratmişbsun metəre bakey.

Adam q'a Yeva Eden uk'ala ganu

Q'ončux Buxačuğon göyə q'a oç̌ala yaratmişat'an 5 oç̌ali ç̌oyel nə sa dənə xod uk'ala şey tene buy, nəəl sa dənə göyün o, şot'o görə ki, Q'ončux Buxačuğon oç̌ali loxol hələ ağala tene śipey. Oç̌ala bəcərişes bakala amdaral tene yaratmişey hələ. 6 Saycə oq'axun c'eğala xene lafst'ay oç̌ala.

7 Q'ončux Buxačuğonal eçeri k'ulaxun amdare ‡ düzbi. Şot'ay bǒxmǒğoxun fupi İzi elmux tadala nəfəsəne bapi şot'ay boş, amdaral diriləyinşebaki. §

8 Oşa Q'ončux Buxačuğon běğc'eğala tərəf bakala Edena sa gane lasaki, eçeriyal İzi yaratmişi amdara t'iya arśevek'i. 9 Q'ončux Buxačuğon t'etəre bi ki, t'e ganu cürbəcür xodure c'eri: ham içoğoy loxol běğat'an ük' qayeğala, hamal içoğoy c'ek'ala meyvoğo çuki ukes bakala. Gane bı̌yex isə yəşəyinş tadala xode buy saal şaat'-pis k'ə baksuna avabakest'ala xod. *

10 Me Eden uk'ala ganuxun oqe taysay, me oç̌ala xe duğsun c'ovaki taśiyal bip' galane cöybaksay. 11 Me cöybaki tağala oqe sunt'ay s'i Pişone, manu ki, dirist' Xavila bölginəxune c'ovaki taysa. Miya hələ q'ızılal baneksa, 12 içal şaat' q'ızıle miyanin q'ızıl. Me bölginə xodurxoxun c'eğala şaat' adeğala mətəl baneksa, oniks uk'ala toyexlu ǰěyal. 13 P'ə̌mci oqe s'i Gixone. Şo K'uş bölginəxune c'ovaki taysa. 14 Xibimci oq T'igre, şo Aşşur uk'ala şəhəri běğc'eğala tərəfəxune c'ovaki taysa. Bip'imciyo isə Yevfrat uk'ala oqe.

15 Q'ončux Buxačuğon amdara me Eden ganu arśeveki ki, şot'o əşp'i běğeq'an. 16 Q'ončux Buxačuğon amdara metəre tapşurbi: «Ganu bakala bito xodurxoy meyvinəxun çuki ukes bankon, 17 saycə şaat'a q'a pisa avabakest'ala xodin meyvinəxun başq'a. T'e xodin meyvinəxun çuki uksunen bisun eçale». †

18 Oşa Q'ončux Buxačuğon metəre pi: «Amdari savsa baksun şaat' tene, barta şot'aynak' içuxun biq'ala soğo yaratmişaz, iz kula alabeq'an». 19 Q'ončux Buxačuğonal eçeri oç̌ali k'ulaxun bito ə̌qnə heyvanxo q'a göynul purk'ala q'uşurxone yaratmişi. Oşa şot'oğo amdari t'ǒğǒle eçeri ki, běyn şot'oğo hetər s'iya tast'a, amdarenal şot'oğo hetər s'i tanedisa, şorox hat'etərəl k'aleśi. 20 Hametər, amdaren k'ojin heyvanxoy, göynul purk'ala q'uşurxoy saal ə̌qnə heyvanxoy bitot'u s'ine tadi, ama me heyvanxoy boşt'an içuxun biq'ala, iz kula alabes bakala köməyçi tene bə̌ğə̌yeśi.

21 T'e vədə Q'ončux Buxačuğon t'etəre bi ki, amdara bə̌ğə̌loy nep'ene taşeri, nep'ax vədineyal şot'ay t'ok'mašin sunt'u c'evk'i iz ganu yeq'en but'ek'i. 22 Q'ončux Buxačuğon me t'ok'mašinaxun çuux düzbi şot'o amdari t'ǒğǒle eçeri. 23 Amdarenal pine:

«İsə pes bazkon ki,

İz ǔq'en bez ǔq'enaxun,

İz yeq' bez yeq'axun bakalt'u bə̌ğə̌zbi.

Barta ko çuuxq'an k'aleśi,

Şot'o görə ki, işq'araxune haq'eśe». ‡

24 Mot'o görəne oşa işq'ar iz bava-nanaxun cöybaki iz çuğo ğaç̌eśi, p'ǒğǒ sa bədən baki. §

25 Adamal, * iz t'ǒğǒl bakala çuuxal çuplaxt'un taraney, ama içoğost'a ot' buteney.

3

Adami q'a Yevay günax əşp'est'un

1 Q'ončux Buxačuğon yaratmişi bito heyvanxoxun ən bic'o dizik'ey. * Dizik'en çuğo pine: «Düze ki, Buxačuğon və̌x ganu bakala xodurxoxun çuki ma ukanan pene?» 2 Çuğon qaybaki dizik'ə metəre pi: «Təə, yan bito xodurxoxun çuki ukes bayankon, 3 saycə gane bı̌yex bakala xodin meyvinəne piyo ki, ma ukanan. Pene sal ef kula boxodi şot'o galmadanan, tene biyalnan». 4 T'e vədə dizik'en çuğo metəre pi: «Hik'k'alal biyalatenan! 5 Buxačuğon avane ki, t'e xodin meyvoğoxun ukala ğine efi pulmux qayeğale, şaat'a q'a pisa q'amişakiyal İçullarik' bakalnan».

6 Çuğon běneği ki, xodin meyvoox şaat' ukalane, içoğoy loxol běğat'anal amdari ük'e taysa, hələ sa amdara gele q'amişakalal bes baneksa. Metər fikirbiyal, t'e xodin meyvoğoxun soğo çuki kəye, oşa iz işq'aral soğo tanedi, şot'inal kəye. † 7 Hat'e saad p'rannat'ayal pulmux qayeśi içoğoy memaçağ nu q'amişakala şeyurxot'un q'amişaksa burqi. Bět'unği memaçağ çuplaxt'un tarape, eçeriyal incilnə xazalxo suna ğaç̌p'i içoğoy běšt'an but't'unki.

Əşp'est'i günaxi caza

8 Biyəsç̌oye sərin sa muşene duğsa burqi, şot'oğonal Q'ončux Buxačuğoy ganu tarapsuni səsət'un ibaki. Adam q'a iz çuux t'it'eri xodurxoy bač'ane c'ap't'unbaki. 9 Q'ončux Buxačuğon Adama k'alpi pine: «Mayanu?» 10 Adamenal qaybaki metəre pi: «Ganu Vi eysuni səse laft'i bez ǔmǔğo, zuval çuplağzu pi q'ı̌bi c'ap'ezbaki miya». 11 Buxačuğon pine: «Va şine pi ki, çuplağnu? Bezi va uksuna q'adağanbi xodin meyvinəxunen kəyo?» 12 Adamenal qaybaki "Vi za tadi me çuğone za t'e meyvinəxun çuki tadi, zuval kəyiz" pine. 13 T'e vədə Q'ončux Buxačuğon çuğo pine: «Het'u görən metər əş biq'i hun?» Çuğonal qaybaki "dizik'ene za yaq'nuxun c'evk'i, zuval kəyiz" pine.‡ 14 Q'ončux Buxačuğonal dizik'ə pine: «Q'arğişi q'ončux bakalnu hun vi biq'i me əşlə görə, bito k'ojin q'a ə̌qnə heyvanxoy boş ən piyexun bitiyo bakalnu! Tapani loxol xoreśi vi ömüri axıral śirik' k'ul ukalnu hun. 15 Zu va q'a çuğo düşmən booz sunaxun, vaxun bakiyorox q'a çuğoxun bakiyoroxal düşmən bakalt'un. Şot'ay əylen vi bula duǧi č'ak'k'ale, hunal şot'o dabanexun duğalnu». §

16 Çuğo isə Buxačuğon metəre pi: «Əzyət zapest'oz va hun bı̌hi tarak'at'an, q'ač' zapsun əyel eçalnu hun. İşq'araxun ğaç̌ bakalnu, şot'inal vi loxol kalaluğbale». 17 Oşa Buxačuğon Adamane İzi əyitə pi: «Çuğoy əyitə běği Bezi va q'adağanbi xodaxunen çuki kəyi hun! İsə mone, vi biq'i me əşlə görə oç̌alal q'arğişi q'ončuxe baksa! İsə me oç̌alen tadala bara ukes bakseynak' üşe-ğena əşp'alnu hun vi ömüri axıral śirik'. 18 Śaś q'a il c'eğale oç̌ali ç̌oyel, saycə vi bit'i ganuxun exp'i ukala bakalnu hun. 19 Ap' śipi vi sa loq'ma šuma ukalnu hun, axırdal k'ule oq'a tağalnu, mayin haq'eśenusa t'iya. Şot'o görə ki, k'ulaxunen haq'eśe hun, k'ula gərbakiyal tağalnu». *

20 Adamen iz çuğoy s'iya Yevane † laxi, şot'o görə ki, süft'ə əyel eçeriyo şone baki, metərluğenal oç̌ali ç̌oyel yəşəyinşala amdarxoy bitot'ay nanane hesabbaksa. 21 Q'ončux Buxačuğon Adameynak' q'a iz çuğoynak' t'olaxun paltar düzbi şot'oğo lapesedi.

22 Oşa Q'ončux Buxačuğon pine: «Mone, amdaren şaat'a q'a pisa q'amişaki Beşi cörginəne baśi. Ama iz kula boxodi yəşəyinş tadala xodin meyvinəxun nu ukalane kot'in, həmişəluğ nu yəşəyinşalane». ‡ 23 Q'ončux Buxačuğonal amdara Eden ganuxun şəp'eśi ki, barta isə taśi iç haq'eśi t'e k'ule loxol əşp'i şot'o becərişeq'an. 24 Amdara şəp'eśit'uxun oşa Buxačuğon t'e Eden uk'ala gane běğc'eğalaç tərəf angelxo q'a bok'osp'i s'ik'ala q'ılınce laxi ki, yəşəyinş tadala xod bakala ganu q'orişat'un.

4

K'ayin q'a Avel

1 Adamen iz çuux Yevaxun ı̌šaluğebi, Yeval bǐhi baki sa ğare eçeri. Yevan me əylin s'iya K'ayin laxi pine: «Mone, əyel eçeri sa amdar běšez baki zu, Buxačuğone bi mot'o». * 2 K'ayinaxun oşa Yevan şot'aynak' sa viçiyal eneçeri, iz s'iyal Avele laxi. Avel eğel běğale baki, K'ayinen isə oç̌ali loxole əşpsay.

3 Sa heq'ədər vədə hari c'ovaneki, K'ayinenal Q'ončuğoynak' izi becərişi oç̌alen tadi baraxun paye eçeri. 4 Avelen isə iz sürünə bakala heyvanxoy süft'in baloğoxun, şot'oğoxun c'eri c'əyinəx ganxone pay eçeri. Şot'ay biq'i me əş Q'ončuğoy ük'el basek'i, Q'ončuğonal Aveli eçeri me paya q'abulebi. † 5 K'ayini eçeri paya isə Q'ončuğon tene q'abulbi, K'ayinenal əcuğon biq'i iz k'odoğo śinepi. 6 Q'ončuğon K'ayina pine: «Vi əcuğon het'u görəne biq'e? Het'aynak'en vi k'odoğo śipe hun? 7 Əgər haq' galan vi k'odoğo śipesa, vi ç̌oya tez axšumdon ki Zu? Ama metər bi vi boş ǰalenst'asa, vi ük'e xal baft'ene upsune. Günaxen va iz kiyel bast'une çuresa, ama hun şot'oxun zorba bakalanu ki, va ı̌ša bites nu bakane».

8 Sa ğiyal K'ayinen iz viçi Avela "eki çöle tağen" pi haq'i çölene taśi. T'iya p'ap'iyal Aveli loxol taśi şot'o besebi. ‡ 9 T'e vədə Q'ončuğon K'ayinaxun xavare haq'i: «Vi viçi Avel maya?» Şot'inal qaybaki "k'əz ava, viçey q'aroola zap'k'alzu zu?" pine. 10 Q'ončuğon pine: «K'ən bi hun? Vi viçey p'iyan śipi, isəəl t'e p'iyen muz qaypi Zane k'ale, "bezi həyifə haq'a" nexe. § 11 Mone, q'arğişi q'ončuxen baki hun, vi kiin śipi viçey p'iya q'uc'p'i oç̌alenal va irapedi. 12 Meyin oşa hun oç̌ala becərişalbayin şot'in va hik'k'al tene tadal. Vi k'ojaxun-mesaxun bakalnu hun, ömüri axıral śirik' dədərgün bakalnu».

13 K'ayinen Q'ončuğo pine: «Me caza bezi zapes bakalt'uxun bı̌hine baki. 14 Za həysə şəp'ensa me oç̌alaxun, zuval Vi piin běšt'an aç̌oz, bezi k'ojaxun-mesaxun baki dədərgün bakoz. Ama memiin c'eysun q'a za şinesa biq'i bespsun sa bakale». 15 Q'ončuğon isə qaybaki metəre pi: «Ketər tene, va besp'alt'uxun Bez əcuğo vǔğ q'at haq'oz!» Metər piyal Q'ončuğon K'ayini loxol nišane laxi ki, şot'ay loxol kul alabi iz elmoğo haq'al maq'an baki. 16 Metərluğen, K'ayin Q'ončuğoy piin běšt'an aneç̌i, Eden ganuxun běğc'eğalaç taśiyal Nod * uk'ala ganune yəşəyinşbsa burqi.

K'ayinaxun bakiyorox

17 K'ayinen iz çuğoxun ı̌šaluğebi, çuuxal bǐhi baki Xanok'ane eçeri. T'e vədə K'ayinen sa şəhəre biq'say, eçeriyal me şəhəri s'iya iz ğare s'iyaxune laxi, yəni Xanok'. 18 Xanok'axun İrade baki. İradaxun Mehuyael uk'ala ğare baki. Mehuyaelaxun Met'uşaele baki. Met'uşaelaxunal izi ğar Lemek'e baki.

19 Lemek'en p'ə̌ çuuxe haq'i: sunt'ay s'i Ada, t'e sunt'ay s'i Śillaney. 20 Adan ğare eçeri, iz s'i Yaval. Eğel q'a beli běği iz sürüğoynak' şaat' otarişala ga bə̌ğə̌bit'uxun oşa iz çadıral hat'e gala laxi yəşəyinşalo süft'ə hame Yavale baki. 21 Yavali sa viçiyal buney, iz s'i Yuval. Me Yuval isə ən süft'ə arfa q'a t'üt't'əy farpiyone bake. 22 Lemek'i Śillaxun baki ğare s'i isə T'uval-K'ayiney. Şo dəmir t'ap'k'aley. Dəmirə q'a tunca xebit'uxun oşa şot'oğo t'api hər cür ət't'əc düzbiyo süft'ə hame T'uval-K'ayine bake. Şot'ay sa xunçiyal buney, iz s'i Naama.

23 Sa ği Lemek'en iz çupuxxo k'alpi pine:

«Ay Ada q'a Śilla, ǔmǔxlaxanan!

Ay Lemek'i çupuxxo, ibakanan k'əz nex!

Bez loxol kul alabsun çureğalt'ay elmoğoz haq'on zu,

Za duğsun çureğala cəyilə besezbon!

24 K'ayina görə vǔğ q'at əcuğ haq'eğalesa,

Lemek'a görə yetmiş vǔğ q'at haq'eğale».

Şet' q'a Enoş

25 Adamen p'urum iz çuğoxun ı̌šaluğebi, iz çuux Yevanal sa ğar eçeri iz s'iya Şet'e † laxi. Şot'in metəre pi: «K'ayinen besp'i Aveli gala Buxačuğon za me ğarane pay tadi». 26 Şet'e izi ğar bakat'an isə şot'ay s'iya Enoşe laxi. Amdarxon Q'ončuğoy s'iya duği afırıpsunal hame vədəmoğone burqeśi.

5

Adamaxun bakiyorox

(1 Hadis. 1:1-4)

1 Moval Adamaxun bakit'oğoy siyəyi.

Buxačuğon amdara yaratmişat'an şot'o İçu oşq'are yaratmişi. 2 Buxačuğon ham işq'ar, ham çuuxe yaratmişi, şot'oğo xeyir-bərəkət tadi içoğoy s'iya yaratmişi ğinaxun "amdare" laxi. *

3 Adami sabaç̌ otuz yəş bakat'an şot'ay sa ğare baki. Me ğar içu sa ěša p'ə̌ ganu cöybi k'inək' oşq'arey. Adamen şot'ay s'iya Şet'e laxi. 4 Şet' bakit'uxun oşa Adam hələ sa muğbaç̌ usenal yəşəyinşebi, şot'ay q'erəzəl ğarmux, xuyərmuxe baki. 5 Adam biyat'an izi düz vuybaç̌ otuz yəşe buy.

6 Şet'e sabaç̌ qo yəş bakat'an iz ğar Enoşe baki. 7 Enoş bakit'uxun oşa Şet' hələ sa muğbaç̌ vǔğ usenal yəşəyinşebi, şot'ay q'erəzəl ğarmux, xuyərmuxe baki. 8 Şet' biyat'an izi düz vuybaç̌ p'as's'e yəşe buy.

9 Enoşi doxsan yəş bakat'an iz ğar Kenane baki. 10 Kenan bakit'uxun oşa Enoş hələ sa muğbaç̌ qos's'e usenal yəşəyinşebi, şot'ay q'erəzəl ğarmux, xuyərmuxe baki. 11 Enoş biyat'an izi düz vuybaç̌ qo yəşe buy.

12 Kenani yetmiş yəş bakat'an iz ğar Mahalalele baki. 13 Mahalalel bakit'uxun oşa Kenan hələ sa muğbaç̌ q'ırx usenal yəşəyinşebi, şot'ay q'erəzəl ğarmux, xuyərmuxe baki. 14 Kenan biyat'an izi düz vuybaç̌ vis' yəşe buy.

15 Mahalaleli altmış qo yəş bakat'an iz ğar Yerede baki. 16 Yered bakit'uxun oşa Mahalalel hələ sa muğbaç̌ otuz usenal yəşəyinşebi, şot'ay q'erəzəl ğarmux, xuyərmuxe baki. 17 Mahalalel biyat'an izi düz muğbaç̌ doxsan qo yəşe buy.

18 Yeredi sabaç̌ altmış p'ə̌ yəş bakat'an iz ğar Xanok'e baki. 19 Xanok' bakit'uxun oşa Yered hələ sa muğbaç̌ usenal yəşəyinşebi, şot'ay q'erəzəl ğarmux, xuyərmuxe baki. 20 Yered biyat'an izi düz vuybaç̌ altmış p'ə̌ yəşe buy.

21 Xanok'i altmış qo yəş bakat'an iz ğar Met'uşelaxe baki. 22 Met'uşelax bakit'uxun oşa Xanok' hələ sa xibbaç̌ usenal yəşəyinşebi. Şo Buxačuğo çalxi Şot'in içu pi k'inək' yəşəyinşalt'oğoxuney. Xanok'i q'erəzəl ğarmux, xuyərmuxe baki. 23 Xanok' xibbaç̌ altmış qo usen yəşəyinşebi. 24 Xanok' Buxačuğoy s'iya duği Şot'in içu pi k'inək' yəşəyinşalt'oğoxuney, sa ğiyal şo hat'etər aneç̌i, şot'aynak' ki, Buxačuğon şot'o me dünyənexun bisuni k'ə baksuna avabakinut ext'i İz t'ǒğǒle taşeri. †

25 Met'uşelaxi sabaç̌ səksən vǔğ yəş bakat'an iz ğar Lemek'e baki. 26 Lemek' bakit'uxun oşa Met'uşelax hələ sa vǔğbaç̌ səksən p'ə̌ usenal yəşəyinşebi, şot'ay q'erəzəl ğarmux q'a xuyərmuxe baki. 27 Met'uşelax biyat'an izi düz vuybaç̌ altmış vuy yəşe buy.

28 Lemek'i sabaç̌ səksən p'ə̌ yəş bakat'an şot'ay sa ğare baki. 29 Lemek'en ğare s'iya Noy ‡ laxi pine: «Me ğaren yax ük' tadale, Q'ončuğon İz q'arğişp'i me oç̌ali loxol əzyət zapi ap' śipsuni əvəzə tadale». § 30 Noy bakit'uxun oşa Lemek' hələ sa qobaç̌ doxsan qo usenal yəşəyinşebi, şot'ay q'erəzəl ğarmux, xuyərmuxe baki. 31 Lemek' biyat'an izi düz vǔğbaç̌ yetmiş vǔğ yəşe buy.

32 Noye qobaç̌ yəş bakat'an şot'ay me ğarmuxe baki: Şem, Xam saal Yafet'.

6

Buxačuğoy İz yaratmişit'oğo əfçibsun çuresun

1 Oç̌ali ç̌oyel amdarxo taysun avuzebaksay. Şot'oğoy xuyərmuxe baksay, 2 alaxunbitit'oğonal ak'at'an ki, me xuyərmux gele gözəle, burt'unqi hərt'in iz çureğalt'u c'ək'p'i şot'oğo içoğoynak' çuux bsa. 3 T'e vədə Q'ončuğon pine: «Bezi amdarxoy boş bapi şot'oğo yəşəyinşest'ala nəfəs həmişəluğ tene, əfçibaki tağala bədənəxun q'erəz hik'k'al tet'un korox. Şot'o görəl sabaç̌ q'a usen vaxt'ez tast'a kot'oğo».

4 T'e döörəst'ə, lap oşal, oç̌ali ç̌oyel kakala, burux k'inək' amdarxone buy. Morox amdarxoy xuyərmoğoy alaxunbitit'oğoxun baki əyluxey. Şorox gele zorbat'uniy, içoğoy s'iyal dünyəne hələ hazar usenxoxun oşal t'ap'esay.

5 Q'ončuğon běneği ki, oç̌ali ç̌oyel bakala amdarxo düz yaq'axun c'eri t'etərt'un bake ki, içoğoy vǔğ fikir suna pisluğbsune. 6 Oç̌ali ç̌oyel amdar yaratmişi arśevksuni axıra metər ak'iyal gele pise baki, mot'o görə İz ük' q'ač'p'i 7 pine: «Bez me oç̌ali ç̌oyel yaratmişi arśevk'i amdarxo əfçiboz Zu! Şot'oğoxun barabar oç̌alin ç̌oyel tarak'ala q'a xoreğala k'ə heyvan, göynul purk'ala k'ə q'uş bunesa şot'oğoval əfçiboz, şot'o görə ki, pěšmanebi Za Bezi yaratmişit'oǧon».

8 Ama oç̌ali ç̌oyel Q'ončuğoy piyes şaat' ak'eğala tək sa amdare buy, şoval Noyey. *

Buxačuğon Noya gəmi düzbest'un

9 Moval Noye bel hariyorox:

Həysə exlət tağala me döörəst'ə oç̌ali ç̌oyel bakala amdarxoy boş düzgün, noxsansuz bakalo tək hame Noyey, şo Buxačuğo çalxi Şot'in içu pi k'inək' yəşəyinşalt'oğoxuney. † 10 Noye xib ğare buy: Şem, Xam saal Yafet'.

11 Buxačuğoy piyexune biti oç̌al, irit'epi Şot'in amdarxoy biq'ala pis əşurxo ak'i. 12 Buxačuğon běneği amdarxo t'emane düz yaq'axun c'eri pisluği bač'anexun taysa ki, dünyənə murdarluğen haq'ene tanesa.

13 T'e vədə Buxačuğon Noya pine: «Oç̌ali ç̌oyel bakala amdarxoy bitot'u tumexun əfçiboz Zu, şot'o görə ki, içoğoy biq'ala pis əşurxon buye me oç̌al. Şot'oğoxun sagala me oç̌ali ç̌oyel k'ə bunesa bitova əfçiboz. 14 Hun isə vaynak' xe nu tərbala daxt'ak'axun but' sa gəmi düzba, iz boş otağxoval bakeq'an. Gəminə bonaxunal, ç̌oyexunal q'ir duğa. 15 Şot'o metər düzba: izi boxoyluğ xibbaç̌ ə̌m, ‡ gengluğ əlli ə̌m, alloyluğal otuz ə̌mq'an baki. 16 Gəminə alaxun t'etər but'k'a ki, hərrəmine sa ə̌m ga işiğ bist'eynak' qayq'an mandi, börinexun ç̌omoval laxa. Gəmin boşt'an xib q'atq'an baki: oq'in, bı̌ğin saal alin.

17 Mone, Zu t'etər booz ki, oç̌ala xenen ç̌axk'ale, me dünyəne iz boş nəfəs taśi eğala k'ə bunesa k'as'eğale. Oç̌ali ç̌oyel bakalorox bito əfçibaki tağale. 18 Ama vaxun sa irəziluğez ğaç̌esa Zu, vi ğarmoğo, vi ğarmoğoy çupuxxo q'a vi çuğoval ext'i me vi düzbi gəminə bağalnu hun. 19 İnsanaxun q'erəz iz boş elmux bakala k'ə bunesa şot'oğoxunal hərt'uxun sa çüt, yəni sa ərkəy, sa dişi vaxun ext'alnu. Ext'alnu ki, şoroxal vaxun sagala dirist' mandeq'at'un. 20 Oç̌ali ç̌oyel tarak'ala q'a xoreğala k'ə heyvan, göynul purk'ala k'ə q'uş bunesa, şot'oğoxun hərt'uxun sa çüt ext'i bağalnu ki, şoroxal maq'at'un p'uri. 21 Və̌ynak' ukun, şot'oğoynak'al gelecə yem ext'a, t'etər ba ki, ukunaxun q'idluğ nu zapk'anan».

22 Noyenal bitova Buxačuğon içu pi k'inək' bine. §

7

Oç̌ala xenen ç̌axpsun

1 Q'ončuğon Noya pine: «Vi külfətəl ext'i gəminə baki; oç̌ali ç̌oyel bakala amdarxoy boş saycə hunen Bez piyes düzgün ak'eśi. 2 Gəminə bağat'an Bezi və̌x uksuna icaza tadi, halal hesabbakala heyvanxoxunal hərt'uxun vǔğ çüt, yəni sa ərkəy, sa dişi, vaxun ext'a. Bezi və̌x uksuna icaza nu tadi, haram hesabbakala heyvanxoxun isə hərt'uxun sa çüt ext'a. 3 Q'uşurxoxunal hərt'uxun vǔğ çüt, yəni sa šumak' q'a sa dadal, ext'a. Barta kot'oğoy śil maq'an əfçibaki. 4 Zu t'etər booz ki, vǔğ ğinaxun oşa q'ırx ği-q'ırx üşe ağala eğale, oç̌ali ç̌oyel Bezi yaratmişi k'ə bunesa əfçibakale». 5 Noyenal bitova Buxačuğon içu pi k'inək' bine.

6 Oç̌ala xenen ç̌axk'at'an Noye ǔqbaç̌ yəşe buy. 7 Xenen içoğo maq'an taşeri pi, şot'in iz çuğo, ğarmoğo saal ğarmoğoy çupuxxoval ext'i izi düzbi gəminəne baśi. * 8-9 Buxačuğon içu tapşurbi k'inək', şot'in gəminə bağat'an halal q'a haram heyvanxoxun, göynul purk'ala q'uşurxoxun, oç̌ali loxol xoreğala heyvanxoxunal bitot'uxun çüt-çüt exedi, hərt'uxun sa ərkəy, sa dişi.

10 Vǔğ ğinaxun oşa oç̌ala xenen ç̌axpsane burqi. 11 Noye ǔqbaç̌ yəş baki t'e useni p'ə̌mci xaşe vǔğes's'emci ğine oç̌ali oq'a bakala xeyure posp'i c'eri, göyurxoy q'a oç̌ali ǰomone ə̌meśi, 12 oç̌ali loxolal q'ırx ği-q'ırx üşe biq'i lağala ağalane hari.

13 Oç̌ala xenen ç̌axp'i t'e ğinene Noyen iz çuğo, izi ğar Şema, Xama, Yafet'a saal xib bina ext'i gəminə laśi. 14 Gəminə lağat'an şot'in içuxun sagala oç̌ali loxol tarak'ala q'a xoreğala heyvanxoy bito cürəxun saal göynul purpes bakala q'a purpes nu bakala q'uşurxoxunal bitot'uxun exedi. 15-16 Noyen Buxačuğon içu tapşurbi k'inək' oç̌ali ç̌oye iz boş nəfəs taśi eğala k'ə bunesa bitot'uxun çüt-çüte ext'i - sa ərkəy, sa dişi. Şorox gəminə bat'unśi, Buxačuğonal gəmin ç̌omo şot'oğoy bač'anexun but'ek'i.

17 Oç̌ala düz q'ırx ği xenene ç̌axp'i. Oç̌ali ç̌oyel xe gelebaksunen gəmi ěqesane burqi, 18 hariyal t'emane baki ki, gəmi lap alloy ěqeśi xene ç̌oyel manedi. 19 Hari buybaki xene kiyexun oç̌ali ç̌oyel bakala buruxmuğoy bul tene ak'esay. 20 Xene oq'ane mandey şorox bito, ən alloy buruxmoğoxun hələ sa q'os's'e ə̌mal alloye ěqeśey xe. 21 Oç̌ali ç̌oyel iz boş elmux bakala k'ə bunesa - q'uşurxo, k'ojin q'a ə̌qnə heyvanxo, xoreğala heyvanxo saal amdarxoy bito k'as'eśi. 22 İz boş nəfəs taśi eğala k'ə bunesa, oç̌ali loxol bakalt'oğoy bito k'as'eśi baredi. 23 K'ə bunesa bito - amdarxo, oç̌ali loxol tarak'ala q'a xoreğala heyvanxo, q'uşurxo! Nə sa dənə amdar, nəəl sa dənə heyvan tene mandi. Saycə Noy q'a şot'oxun sagala gəminə baśiyoroxe dirist' mandi. 24 Düz sabaç̌ əlli ğiyal oç̌ali loxol bakala xe tene zap'eśi.

8

Xene zap'esun q'a Noye gəminəxun c'eysun

1 Ama Buxačuğon Noya q'a Noyaxun sagala gəminə bakala bito t'e k'ojin q'a ə̌qnə heyvanxo İzi eyexe badi. T'e vədə Buxačuğon oç̌ali loxol muşe yaq'abi, xeyal bureqi zap'esa. 2 Oç̌ali q'a göyurxoy ǰomone but'eśi, ağalal bot'ebaki. 3 Xe oç̌ali ç̌oyexun zap'esane burqi. Xenen ç̌axpsuni düz sabaç̌ əllimci ğiney, xe malbaksane burqi me ği. 4 Vǔğǔmci xaşe vǔğes's'emci ğineyal gəmi hari Ararat buruğoy bel t'ə̌q'eśi çurepi. 5 Vis'imci xaşal śirik' xe mal-mal zap'eśi, vis'imci xaşe samci ğineyal buruxmoğoy bulurxone ak'esa burqi.

6 Q'ırx ği c'ovakit'uxun oşa Noyen gəmin boş düzbi aynina qaypi 7 sa ğə̌ynəne tərbi. Ğə̌ynəl purpi, ama p'urum qaybaki enesay, şot'o görə ki, xe oç̌ali ç̌oyexun tam tene zap'eśey. 8 Oşa Noyen xe oç̌ali ç̌oyexun tam zap'eśi-nu zap'esuna avabakseynak' sa göyərçine tərbi. 9 Ama göyərçin purpit'uxun oşa içeynak' arśala ga nu bə̌ğə̌bi qaybaki hare, şot'o görə ki, oç̌al hələl xene boşey. Noyenal iz kula boxodi göyərçinə iz kiyele arśest'i, şot'o p'urum gəminəne ext'i. 10 Vǔğ ğinaxun oşa Noyen saal göyərçinə tərebi. 11 Göyərçin biyəsç̌oyene qaybaki, iz dündük'i boşal təzə sa zeytuni xazale buy! Metər Noyen q'amişebaki ki, xe oç̌ali ç̌oyexun zap'eśene. 12 Vǔğ ği yaq'běğit'uxun oşa Noyen saal göyərçinə tərebi, me dəfə göyərçin sal qaytenebaki.

13 Noye ǔqbaç̌ sa yəş tamambaki useni samci xaşe samci ğinast'a oç̌ali ç̌oye bakala xe zap'eśi. Noyen gəmin loxolxun qayepi, iz bula c'evk'iyal běneği ki, oq'a xe tene mande. 14 P'ə̌mci xaşe saq'ovǔğǔmci ğine isə oç̌al dirist' q'arinebaki.

15 T'e vədə Buxačuğon Noya pine: 16 «Vi çuğo, vi ğarmoğo q'a ğarmoğoy çupuxxoval ext'a gəminəxun c'eki. 17 Vaxun gəminə ext'i heyvanxoval bitova c'evk'a: oç̌ali ç̌oyel tarak'ala q'a xoreğala heyvanxo, q'uşurxo. Barta şorox avuzbakeq'at'un, barta gelebaki oç̌ali ç̌oya buybeq'at'un». 18 Noyenal iz çuğo, iz ğarmoğo, iz ğarmoğoy çupuxxoval ext'i gəminəxun c'ere. 19 İz bač'anexun gəminə bakala heyvanxoval bito soğo-soğo c'ert'un: iz boş elmux bakala k'ə heyvan bunesa bito, oç̌ali loxol tarak'ala q'a xoreğala heyvanxoxun burqi q'uşurxol śirik'.

Buxačuğoy Noyaxun irəziluğ ğaç̌esun

20 Oşa Noyen sa q'urban eçala gane düzbi, halal hesabbakala heyvanxoxun q'a q'uşurxoxun bitot'uxun šampiyal Q'ončuğoynak' bok'ospsuni q'urbane eçeri. 21 Bok'ala yeq'e aden ala laśi Q'ončuğo irəzinebi, Şot'inal İz ük'e boş metəre pi: «Ene sal sa vədə oç̌alen amdarxoy biq'ala əşurxo görə q'arğiş tene ukal. Düze, amdaren iz pula qaypsun q'a pis yaq'en taysun sane baksa, ama ene sal sa vədə mot'o görə iz boş elmux bakalt'oğo tez əfçibal Zu.

22 Heq'ədər ki, me oç̌al iz galane,

Bist'un q'a expsunal bakale,

Gamluğ q'a çaxluğal.

Yəy çark'i ı̌ǰenal bağale,

Üşe q'a ğenaxunal iz gala bakale».

9

1 Buxačuğon Noya metər pi xeyir-bərəkəte tadi: «Avuzbakanan, gelebaki oç̌ali ç̌oya buybanan. * 2 Oç̌ali loxol tarak'ala q'a xoreğala k'ə heyvan, göynul purk'ala q'uşurxo q'a dənizi boş bakala k'ə çəli bunesa, bitot'ay loxol və̌n kalaluğbalnan. Zap'eğalt'un şorox bito və̌xun, pula haq'alnan və̌n şot'oğoy. 3 Bito heyvanxoxun ukes banankon, zu və̌x oç̌ali ç̌oyel c'eğalt'oğoxun uksuna icaza tadi k'inək', isəəl me heyvanxoy yeq'axunez uksuna icaza tast'a. 4 Ama p'i iz boşt'an nu bari yeq' umakanan, şot'o görə ki, p'i yəşəyinş upsune. † 5 Ef p'iya śik'alt'oğoxunal həyifə haq'oz Zu, t'iyə̌mit'ay elmoğo haq'suni cazina zapest'oz, çuresa mo amdarq'an baki, çuresa heyvan.

6 İçu oşq'are yaratmişe Buxačuğon amdara, şot'o görəl amdar besp'i şot'ay p'iya śik'alt'ay elmoğoval t'esunt'in p'i śipi haq'ale. ‡ 7 Avuzbakanan, gelebaki oç̌ali ç̌oya buybanan, bartanan ef say gelebakeq'an». §

8 Oşa Buxačuğon Noya q'a iz ğarmoğo metəre pi: 9 «Mone, və̌xun q'a və̌xun bakit'oğoxun sa irəziluğez ğaç̌esa Zu. 10 Və̌xun sagala gəminəxun c'eri k'ə heyvan bunesa, şot'oğoxunal ğaç̌ezsa me irəziluğa: oç̌ali ç̌oyel tarak'ala q'a xoreğala k'ə heyvan, göynul purk'ala k'ə q'uş bunesa bitot'uxun. 11 Və̌x əyitez tast'a ki, ene sal sa vədə oç̌ala xenen tene ç̌axk'al, oç̌ali ç̌oyel bakalt'oğo xenen tumexun əfçibsun tene bakal ene». 12 Buxačuğon pine: «Bezi həysə və̌x q'a iz boş elmux bakalt'oğoy bitot'u həmişəluğ tadi me əyiti loxol çurpsuna isə efi piin ak'alnan və̌n: 13 Mone, göynul asoyxoy loxol Bezi murdufaz suruk'psa Zu, şot'in ak'est'ale Bezi və̌x tadi əyiti loxol çurpsuna. 14 Hər dəfə Zu göynul asoyxo girbi eçat'an, me murduf c'eğale, 15 Zuval Bezi eyex badoz və̌xun q'a iz boş elmux bakalt'oğoy bitot'uxun ğaç̌eśi irəziluğa. Ene sal sa vədə xenen oç̌ala ç̌axp'i iz loxol bakalt'oğoy bitot'u əfçitenebal. 16 Me murdufa mot'aynak'ez laxsa: şot'o ak'i oç̌ali ç̌oyel izi boş elmux bakalt'oğoy bitot'uxun ğaç̌eśi me həmişəluğ irəziluğa nu eyexun c'evkseynak'». 17 Buxačuğon Noya p'urum pine: «Göynul c'eğala me murduf bakale Bezi iz boş elmux bakalt'oğoy bitot'u tadi əyiti loxol çurpsuna ak'est'alo».

Noye ğarmux

18 Noye gəminəxun c'eri ğarmux moroxey: Şem, Xam saal Yafet'. Kənan hame Xame ğarey. 19 Həysə oç̌ali ç̌oyel bakala azuk'xoyal bito me xibaraxun, Noye me xib ğaraxune əmələ hare.

20 Noyen oç̌ale becərişbsa burqi, eçeriyal t'ulluğe lasaki. 21 Sa ği Noyen fi ǔği finağoye baki, şo iz çadıri boş çuplağ bask'eney. 22 Xamen, Kənan şot'ay ğarey, iz bava çuplağ ak'i c'eri mot'o iz p'ə̌ viçəl pine. 23 Şemen q'a Yafet'en isə içoğoy ə̌mnəbel sa paltar lap't'i, şot'o bač'anexun alabi p'ə̌ belxun biq'it'uxun oşa qoş-qoş çadıra baśi içoğoy bavay çuplağ bədənə but't'unki. Bavay əyibə maq'at'un ak'i pi içoğoy ç̌oya t'e soğo tərəft'un taradey şot'oğon.

24 Noyen iz finağoyluğ c'ovaki muğurbakit'uxun oşa iz mis'ik' ğaren biq'i əşlə avabaki 25 pine: «Mone, q'arğişi q'ončuxe baki Kənan! İz viçimoğoy k'ulurxoynak'al k'ul bakale şo!»

26 Oşa metərəl pine: «Alxışq'an baki Şeme Buxačux bakala Q'ončuğo! Barta Kənan Şeme k'ulq'an baki! 27 Barta Buxačuğon Yafet'i oç̌alxo gelebeq'an, barta Yafet'i çadırxoval Şeme çadırxoy t'ǒğǒlq'an laxeśi! Kənaneynak' isə iz viçimoğoy k'ul baksune śameśi».

Noye bisun

28 Oç̌ala xenen ç̌axp'it'uxun oşa Noy hələ sa xibbaç̌ əlli usenal yəşəyinşebi, 29 biyat'anal izi düz vuybaç̌ əlli yəşe buy.

10

Noyaxun əmələ hariyorox

(1 Hadis. 1:5-23)

1 Moval Noye ğarmoğoxun, Şem, Xam saal Yafet'axun bakit'ǧoy siyəyi. Oç̌ala xenen ç̌axp'it'uxun oşa şot'oğoy ğarmuxe bakey.

2 Yafet'i ğarmux: Gomer, Magog, Maday, Yavan, T'uval, Meşek' saal T'iras.

3 Gomeri ğarmux: Aşk'enaz, Rifat' saal T'ogarma.

4 Yavani ğarmux: Elişa, Tarşiş, K'it't'im saal Dodanim. 5 Yavani ğarmoğoxun bakit'oğon dənizi börine bakala oç̌alxot'un məsk'ən sakey.

Metərluğen, Yafet'axun əmələ hari azuk'xo moroxey, hər azuk'iyal iz oç̌al, iz muze buy. Azuk' isə şi nəsiləxune əmələ haresa t'e amdari s'iyene taysay.

6 Xame ğarmux: K'uş, Misrayim, P'ut' saal Kənan.

7 K'uşe ğarmux: Seva, Xavila, Savt'a, Raama saal Savt'ek'a. Raamay ğarmux: Şeva q'a Dedan.

8 İz śi Nemrud, içust'a nu ak'eśi sa zor bakala saamci amdaral hame K'uşaxun baki azuk'axuney. 9 Q'ončuğon şot'o t'etər sa başarağe tadey ki, şot'ollarik' ǒxə̌lbal tene buy. Şot'o görəne amdarxon hələl "şaat' ǒxə̌lbal" uk'at'an "Nemrud k'inək' ǒxə̌lbal" nex. 10 Şot'ay padçağluğa süft'ə Şinar ölkinə bakala me şəhərmuxe buy: Vavilon, Erek', Ak'k'ad saal K'alne. 11 Ama oşa Aşşur ölkinə köçp'i me şəhərmoğone biq'i: Nineva, Rixovot'-İr saal K'elax. 12 Şot'in Ninevin q'a K'elaxi arane Resen şəhərəl lasaneki. K'elax kala şəhərey.

13 Misrayimaxun əmələ hari azuk'xo: ludluyox, anamluyox, lehabluyox, naft'uhluyox, 14 p'at'rusluyox, k'aft'orluyox saal oşa içoğoxun filist'luyox əmələ hari k'asluhluyox.

15 Kənanaxun iz süft'in ğar Sidon, oşa Xet', 16 saal me azuk'xone baki: yevusluyox, emorluyox, girk'asluyox, 17 xivluyox, argluyox, sinluyox, 18 ervadluyox, semarluyox saal xamat'luyox. Kənanaxun əmələ hari azuk'xo taysun śaresat'un burqi, 19 içoğoy oç̌alxoval Sidonaxun burqi taśi Gerara bakala Gazal śirik' p'anep'i. Sodom, Homorra, Adma q'a Sevoyimay tərəf bakala oç̌alxo isə Leşal śirik' tanesay.

20 Metərluğen, Xamaxun əmələ hari azuk'xo moroxey, hər azuk'iyal iz oç̌al, iz muze buy. Azuk' isə şi nəsiləxune əmələ haresa t'e amdari s'iyene taysay.

21 Yafet'i kala viçi Şemeyal əyluxe baki. Everaxun baki everluyox uk'ala azuk'al hame Şemaxun əmələ hariyoroxe. 22 Şeme ğarmux: Elam, Aşşur, Arp'ak'şad, Lud saal Aram.

23 Arami ğarmux: Us, Xul, Geter saal Maş.

24 Arp'ak'şadaxun Şelaxe baki, Şelaxaxun isə Evere baki.

25 Everi izi p'ə̌ ğare baki: sunt'ay s'i P'elegey, * şot'o görə ki, şot'ay döörəst'ə amdarxon içoğoy arane oç̌ala dirist' cöy-cöyt'unbi, t'e sunt'ay s'iyal Yok't'an.

26 Yok't'anaxun Almodad, Şelef, Xasarmavet', Yerah, 27 Gadoram, Uzal, Dik'la, 28 Oval, Avimael, Şeva, 29 Ofir, Xavila saal Yovave baki. Morox bito Yok't'anaxun bakiyoroxey, 30 içoğoxun əmələ hari azuk'xoy oç̌alxoval Meşadaxun burqi běğc'eğalaç bakala Sefar uk'ala burux ganxol śirik' tanesay.

31 Metərluğen, Şemaxun əmələ hari azuk'xo moroxey, hər azuk'iyal iz oç̌al, iz muze buy. Azuk' isə şi nəsiləxune əmələ haresa t'e amdari s'iyene taysay.

32 Moval Noye ğarmoğoxun bakiyorox q'a şot'oğoy nəsiləxun əmələ hari azuk'xo. Xenen ç̌axp'it'uxun oşa oç̌ali ç̌oyel bakala azuk'xoy bito mot'oğoxune əmələ hare.

11

Vaviloni k'üllə

1 T'e döörəst'ə dünyəne bakala amdarxoy bitot'in sa muzine əyitey, bitot'inal suna q'amişebaksay. 2 Şorox gelebaksunen běğc'eğalaç taśi Şinar oç̌ala p'at'unp'i, hariyal sa qavun ga bə̌ğə̌bi miya məsk'ənt'un saki. 3 Sa ğiyal metərt'un pi: «Ekinan nešum k'ulen kərpiç düzbi şot'o yönbəri bok'osp'en». Haketərəl bit'un: şot'oğon ǰěne gala kərpiç, oč'in galal q'irt'un əşp'est'a burqi. 4 Oşa metərt'un pi: «Ekinan sa şəhər lasaki iz bı̌yex t'etər sa k'üllə biq'en ki, iz bul taśi göynulq'an p'ap'i. Metər bayan beşi s'i t'ap'eğale, me dünyəne śaralğayan aç̌i teyan batk'al».

5 Q'ončuğonal amdarxon biq'ala şəhərə q'a me alloy k'üllinə běğseynak' oq'a śiri 6 pine: «Morox bito amdarxoy sa azuk' k'inək' baki sa muzin əyitpsunaxune. Həysə metərt'un bsasa, oşa k'ə balt'un? Běšinə̌mə haq'es tene bakal mot'oğoy! 7 Nexzu śiğen mot'oğoy sunaxun əyitk'ala muza cöyben, barta suna maq'at'un q'amişaki».

8 Metərluğen, Q'ončuğon t'etəre bi ki, şorox cöybaki dünyəni bip' t'ǒǒx śart'unśi, t'e şəhərəl hat'etər qǔnqǔl manedi. 9 T'e gane s'iyal mot'o görət'un Vavilon * laxey, Q'ončuğon miya amdarxoy muza gərgürbi dünyənen sa śarpsuna görə.

Şemaxun burqi Avramal śirik' bakiyorox

(1 Hadis. 1:24-27)

10 Moval Şemaxun bakit'oğoy siyəyi:

Oç̌ala xenen ç̌axp'it'uxun p'ə̌ usen oşa, Şeme düz sabaç̌ yəş bakat'an iz ğar Arp'ak'şade baki. 11 Arp'ak'şad bakit'uxun oşa Şem hələ sa qobaç̌ usenal yəşəyinşebi, şot'ay q'erəzəl ğarmux, xuyərmuxe baki.

12 Arp'ak'şadi otuz qo yəş bakat'an iz ğar Şelaxe baki. 13 Şelax bakit'uxun oşa Arp'ak'şad hələ sa bip'baç̌ xib usenal yəşəyinşebi, şot'ay q'erəzəl ğarmux, xuyərmuxe baki.

14 Şelaxi otuz yəş bakat'an iz ğar Evere baki. 15 Ever bakit'uxun oşa Şelax hələ sa bip'baç̌ xib usenal yəşəyinşebi, şot'ay q'erəzəl ğarmux, xuyərmuxe baki.

16 Everi otuz bip' yəş bakat'an iz ğar P'elege baki. 17 P'eleg bakit'uxun oşa Ever hələ sa bip'baç̌ otuz usenal yəşəyinşebi, şot'ay q'erəzəl ğarmux, xuyərmuxe baki.

18 P'elegi otuz yəş bakat'an iz ğar Reune baki. 19 Reu bakit'uxun oşa P'eleg hələ sa p'ə̌baç̌ vuy usenal yəşəyinşebi, şot'ay q'erəzəl ğarmux, xuyərmuxe baki.

20 Reuni otuz p'ə̌ yəş bakat'an iz ğar Seruk'e baki. 21 Seruk' bakit'uxun oşa Reu hələ sa p'ə̌baç̌ vǔğ usenal yəşəyinşebi, şot'ay q'erəzəl ğarmux, xuyərmuxe baki.

22 Seruk'i otuz yəş bakat'an iz ğar Naxore baki. 23 Naxor bakit'uxun oşa Seruk' hələ sa p'ə̌baç̌ usenal yəşəyinşebi, şot'ay q'erəzəl ğarmux, xuyərmuxe baki.

24 Naxori saq'ovuy yəş bakat'an iz ğar T'eraxe baki. 25 T'erax bakit'uxun oşa Naxor hələ sa sabaç̌ vuyes's'e usenal yəşəyinşebi, şot'ay q'erəzəl ğarmux, xuyərmuxe baki.

26 T'eraxi yetmiş yəş bakit'uxun oşa şot'ay me ğarmuxe baki: Avram, Naxor saal Xaran.

T'erax q'a T'eraxaxun bakiyorox

27 Moval T'eraxi ğarmux: Avram, Naxor saal Xaran. Xarani Lut' uk'ala ğare buy. 28 Xaran iç isə hələ iz bava dirist' bakat'an izi nanaxun baki şəhəre, yəni xaldeyluğoy Ur şəhəre p'ure. 29 Avram q'a Naxor lašk'oyt'unbaki. Avrami çuğoy s'i Saray, Naxori çuğoy s'i isə Milk'aney. Milk'a Xarani xuyərey, Xarani q'erəz sa xuyərəl buney, iz s'i İsk'a. 30 Sarayi əyel tene baksay, şo ərəmik'ey.

31 T'eraxen iz ğar Avrama q'a iz bin Saraya saal Xaranaxun baki ğar Lut'a, yəni izi nəvə, ext'i içoğoy bakala xaldeyluğoy Ur şəhərexun c'ere. Şo Kənan oç̌alane taysun çuresay, ama hari Xarrana p'ap'i miyane məsk'ən saki.

32 T'erax düz p'ə̌baç̌ qo usen yəşəyinşi, hame Xarranal p'ure.

12

Buxačuğoy Avrama c'ək'psun

1 Q'ončuğon Avrama pine: «Vi bakala ganu, vi q'oomxo, vi k'oja-mesa efa hayza Bezi va ak'est'ala oç̌ala taki. * 2 Zu t'etər booz ki, vaxun kala sa azuk' törəyinşakale, vi s'iya alabi va t'etər sa xeyir-bərəkət tadoz ki, xeyir-bərəkətin k'ə baksuna vast'a ak'alt'un. 3 Va xeyir-bərəkət tadalt'uxun Zuval Bezi xeyir-bərəkətə tez kambal, va q'arğişbalt'u isə Zuval q'arğişi q'ončux booz. Oç̌ali ç̌oyel bakala azuk'xoy bitot'in xeyir-bərəkətə vaxun haq'ale». †

4 Avramenal Q'ončuğon içu pi k'inək' bi t'et'iin c'ere, Lut'al içuxuney. Şorox Xarranaxun c'eğat'an Avrami yetmiş qo yəşe buy. 5 Avramen iz çuux Saraya, iz viçey ğar Lut'a, izi nökərxo q'a Xarrana əşp'i girbi k'ə bunesa bitova ext'i Kənan oç̌ala yaq'ane baft'i. Şorox Kənan oç̌ala p'ap'it'uxun oşa 6 Şekema ı̌ša More uk'ala mə̌xnə xodal śirik' taśi çurt'unpi, t'e vədə t'iya kənanluyoxe yəşəyinşbsay. 7 Q'ončuğon miya Avrama ak'eśi pine: «Mone, vaxun törəyinşakalt'oğo tadoz me oç̌ala!» Avramenal içuxun əyitp'i Q'ončuğoynak' t'iya sa q'urban eçala gane düzbi. ‡

8 Oşa Avram Bet'el şəhəri běğc'eğalaç tərəf bakala buruxmoğone laśi, izi çadırxoval t'iyane laxi çurk'ala baki. Avrami çurpi me gane běğbatk'alaç tərəf Bet'el şəhərey, běğc'eğalaç tərəf isə Ay. Avramen miyal Q'ončuğoynak' q'urban eçala ga düzbi Şot'o bule k'os'p'i.

9 Oşa Avram yaq'a baft'i p'urum güneyaç, Negev ams'i oç̌al bakala tərəfe taśi.

Avramen Saraya iz xunçi pi çalxest'un

10 Samal oşa Avrami hari me oç̌ala busaluğe burqeśi. Amdarxon içoğoy ukala šuma tet'un bə̌ğə̌bsay, Avramal hayzeri Misirəne tağala baki. 11 Hari Misirə p'ap'ala vədine Avramen iz çuux Saraya pine: «Zu avazu ki, hun gözəlnu. 12 Misirluğon va ak'i avabakat'an ki, hun bezi çuuxnu, za besp'i va efalt'un. 13 Barta va bezi xunçiq'at'un avabaki, t'e vədə va görə zaal tet'un galdal, hər şeyal şaat' bakale».§

14 Avram hari Misirə p'anep'i, misirluğonal bět'unği ki, Saray gele gözəle. 15 Faraoni saraya bakalt'oğonal Sarayi gözəlluğa fikirt'un tadi, taśiyal şot'o faraoni t'ǒğǒl t'ema tərift'unbi ki, Saraya haq'i hart'un faraoni t'ǒğǒl. 16 Saray faraoni t'ǒğǒl baksuna görə Avrami əşural şaat'e taysay, şot'ay hər sa şey buney: eğelxo, beliyox, ərkəy q'a dişi elemxo, buşurxo, çuux nökərxo q'a işq'ar nökərxo.

17 Ama Q'ončuğoy biin extenedi faraonen Avrami çuğo ext'i içeynak' çuux bsuna, şot'o görəl t'etəre bi ki, faraoni q'a iz saraya bakalt'oğoy bel bəlooxe hari. 18 T'e vədə faraonen Avrama iz t'ǒğǒl eçest'i pine: «Mo hetər əşen biq'e hun? Sarayi vi çuux baksuna het'u görən c'ap'pe zaxun? 19 Het'u görən şot'o vi xunçi k'inək' çalxest'e? Zuval hələ şot'o zaynak' çuux pi hazq'e! Ext'a vi çuğoval aç̌a bez piyexun!» 20 Faraonen iz amdarxo tapşurebi, şot'oğonal Avrama q'a Saraya taşeri içoğoy oç̌alaxun c'evk'amin c'ovakest'undi. Şorox Misirəxun c'eğat'an içoğoy k'ə buneysa bitova ext'it'un c'eri.

13

Lut'e Avramaxun cöybaksun

1 Metərluğen, Avramen iz çuğo q'a izi q'azayinşi girbi k'ə bunesa bitova ext'i Misirəxun c'ere. İzi viçey ğar Lut'al içuxuney, şorox qaybaki Negev ams'i oç̌alat'un taśi. 2 Avram Misirəxun gele varlune c'eri, şot'ay sürüğo bakala heyvanxoy sayal geleney, q'ızıl-gümüşəl. 3 Negev ams'i oç̌ala p'ap'it'uxun oşa Avram Bet'el şəhərəçe taśi, eçeriyal iz çadıra Bet'el q'a Ay şəhəri arane laxi, izi t'e vaxt' çurpi gala çurepi. 4 Avramen miya t'e vaxt' Q'ončuğoynak' q'urban eçala gaal düzbeney. İsə p'urum miya çurpi Q'ončuğo bule k'os'p'i.

5 Avramaxun sagala Misirəxun c'eri Lut'eyal, ham izi sürüğo bakala heyvanxoy say geleney, ham iz külfət kalaney. 6 Şot'oğon ene içoğoy çadırxo suna ı̌ša laxesal tet'un baksay, şot'o görə ki, t'e vədə nə içoğoy heyvanxo otarişala ga tene p'oyesay, nə içoğoy külfəti ǰomo girbes bakala ukun. 7 Avrami q'a Lut'e heyvanxo běğala çobanxoval ene sunaxun yaq'ax tet'un taysay. T'e döörəst'ə me oç̌alxo hələ kənanluyox q'a p'erizluyoxal yəşəyinşt'unbsay.

8 T'e vədə Avramen Lut'a pine: «Eki t'etər ben ki, nə beşi, nə beşi çobanxoy arane exlət maq'an baki, şot'o görə ki, yan q'oomyan. 9 Běğa heq'ədər oç̌ale bu, eki cöybaken hər soğo içeynak'q'an baki. Zaynak' fərg tene bu. Hun tərs tərəf tağayin, zu yön tərəf tağoz, hun yön tağayin, zu tərs».

10 Lut'enal běneği ki, İordan oqe t'ǒğen bakala oç̌alxo taśi Śoara p'ap'amin şaat' xe laft'ala oç̌alxone, lap Buxačuğon Edena lasaki ganu q'a Misirə bakala oç̌alxone oşq'arst'a. Me exlət baki vədine Q'ončuğon hələ Sodoma q'a Homorra śarpiteney. 11 Metərluğen, Lut'en İordan oqe t'ǒğə c'ək'p'i běğc'eğalaçe tağala baki. Hametər şorox cöyt'unbaki: 12 Avram Kənan oç̌ala manedi, Lut'en isə İordan oqe t'ǒğen tağala oç̌alxo c'ək'p'i, iz çadırxoval taşeri Sodom şəhərə ı̌ša lanexi. 13 Sodom şəhəri amdarxo isə Q'ončuğo nu çalxala sa amdarxot'uniy, şorox günaxi boş batk'et'uniy tat'unsay.

14 Lut' cöybaki taśit'uxun oşa Q'ončuğon Avrama pine: «Sa fırıpa vi çurpi ganu běğa mayal śirik'e taysa! 15 Vi həysə ak'ala me oç̌ala dirist' va tadoz, vaxun törəyinşakit'oğoy bakale şo həmişəluğ. * 16 Oç̌ali ç̌oyel bakala q'ume hama booz Zu vaxun törəyinşaki nəsili saya. T'e q'uma nu bǒq'ə̌lpi çark'est'es bakala k'inək', şot'oğoval bǒq'ə̌lpi çark'est'es tene bakal. 17 İsə taki Zu va tadala me oç̌ala belxun ošel tarapa!»

18 Memiinal c'erit'uxun oşa Avram Xevronaçe taśi, taşeriyal izi çadırxo Mamreni mə̌xluğ uk'ala ganu ı̌ša laxi çurepi. Şot'in miya Q'ončuğoynak' q'urban eçala gaal düzebi.

14

Avrami Lut'a çark'est'un

1 Şinari padçağ Amrafel bakat'an, Ellasari padçağ Aryok', Elami padçağ K'edorlaomer, Goyimi padçağ isə T'idal bakat'an 2 davane burqeśi. Şorox hayzeri Sodomi padçağ Berayi, Homorray padçağ Birşayi, Admay padçağ Şinavi, Śevoyimi padçağ Şemeveri q'a Belay, yəni Śoari padçaği loxol davinat'un taśi. 3 Me padçağxonal içoğoy loxol davinen eğalt'oğoy běš çurpes bakseynak' içoğoy q'oşunxo gərbi Siddim uk'ala dərəne çurt'unpi. Mo həysə Elaxoy dəniz bakala gane.

4 P'as's'e useney ki, K'edorlaomeren şot'oğo iz kiyel badi efeney, ama xibes's'emci usenast'a ěqt'unśi. 5 Mot'oxun sa usen oşa isə K'edorlaomeren q'a me əşləst'a iz tərəf bakala padçağxon c'eri rafaluğoxun Aşt'erot'-K'arnayima uk'ala gala, zuzluğoxun Hama uk'ala gala, emluğoxun K'iryat'ayima, 6 xorluğoxun isə ams'i oç̌ali ošel bakala El-P'arana tağala yaq'e loxol, Seir uk'ala burux ganxo davabi şot'oğo tat'unşeri. 7 Oşa t'et'iin qaybaki En-Mişp'at'aç, yəni Qadeşaçt'un taśi. Taśiyal amalegluğoy q'a Xaseson-T'amara yəşəyinşala emorluğoy oç̌alxo davabi dirist' ext'undi.

8 Metərluğen, Sodomi padçağen, Homorray padçağen, Admay padçağen, Śevoyimi padçağen saal Belay, yəni Śoari padçağen, Siddim uk'ala dərəne içoğoy q'oşunxo girbi c'ert'un ki, davabalt'un. 9 İçoğoy loxol eğalorox isə Elami padçağ K'edorlaomer, Goyimi padçağ T'idal, Şinari padçağ Amrafel saal Ellasari padçağ Aryok'ey. Bip' padçaği q'oşunen qo padçaği q'oşunaxun davabaley. 10 Me Siddim uk'ala dərəne isə oç̌ali oq'axun q'ire c'eysay, t'iya bakala kururxoval bito me q'iren buyey. Sodomi q'a Homorray padçaği əsk'ərxonal davina taşevk'i t'ist'a burqat'an gelo me kururxo baft'i p'urt'un. Dirist' mandiyorox isə c'eri buruxmoğot'un t'it'eri. 11 Davina taşeri t'e bip' padçağenal Sodom q'a Homorra şəhəre k'ə bunesa bitova fǔq'p'i tat'unşeri, içoğoy ambarxo bakala ukunal śirik'. 12 Sodoma bakala Avrami viçey ğar Lut'al fǔq't'unpi, tağat'anal şot'o içoğoy běš badi haq'i tat'unśi.

13 T'etəre baki ki, şot'oğoy kiyexun t'it'eri içu çark'est'es baki sa amdare buy, şot'in hari mot'o əbraniğoxun bakala Avrama p'ap'esebi. Avram Mamreni mə̌xluğ uk'ala ganu ı̌šane baksay, Eşk'ol q'a Aneral hame Mamreni nəsiləxunt'uniy. Mot'oğon içoğoy arane irəziluğt'un ğaç̌eśey ki, çətinluğa baft'at'an suna köməybalt'un. 14 Avramen iz viçey ğar düşməni kiyel baksuna ibakat'an, içoğoy pula qaypi ğinaxun iz šuma kəyi kalabaki ğarmoğoxun xibbaç̌ muğes's'e tanluğ sa dəst'əne girbi. Şo Lut'a biq'i taşerit'oğoy bač'anexun baft'i, düz Dan şəhərəl śirik' taneśi. 15 T'iya p'ap'it'uxun oşa üşe iz amdarxo dəst'oğo cöybi iz viçey ğara biq'i taşerit'oğoy běšt'an bot'esedi. Şorox Avrami girbi eçeri dəst'in běš çurpes nu baki c'eri t'it'alat'un baki, Avramenal şot'oğo düz Damask'i q'uzey tərəf bakala Xovinal śirik' şəp'eśi. 16 Avramen şot'oğoy kiyelxun içoğoy fǔq'p'i taşerit'oğo bitova exedi. Lut'a, Lut'e çupuxxo q'a nökərxoval çark'esedi, Lut'axun fǔq'p'it'oğoval bitova qaydi exedi.

Melk'isedek'i Avrama xeyir-bərəkət tast'un

17 Avram K'edorlaomera q'a şot'ay tərəf bakalt'oğo şəp'eśi qaybakat'an iz běš Şaveni dərə uk'ala gala Sodomi padçağe c'eri. Me dərəni s'iya "Padçaği dərəl" next'uniy.

18 Salemi padçağ bakala Melk'isedek'al iz kiyel šum q'a fi ext'i c'ereney. Me Melk'isedek' Ala Arśi Buxačuğo q'ulluğbala sa běyinšey, 19 şot'in Avrama me əyitmoğo pi xeyir-bərəkəte tadi: «Ala Arśi Buxačuğon, göyə q'a oç̌ala Yaratmişit'in Avrama xeyir-bərəkətq'an tadi! 20 Düşmənxo vi kiyel tadi Ala Arśi Buxačuğo alxışq'an baki».

Avramenal düşməni kiyexun ext'it'oğoy vis' payaxun sunt'u Melk'isedek'ane tadi. *

21 Sodomi padçağen isə Avrama metəre pi: «Za tək bezi amdarxo qayda tada, mandi bito viq'an baki». 22 Ama Avramen Sodomi padçağa qaybaki metəre pi: «Ala Arśi Buxačuğoy běšez nex, göyə q'a oç̌ala yaratmişi Q'ončuğoy s'iyaz duği elase ki, 23 zast'a vi sa çöpəl tez efal. Za vi hik'k'al lazım tene, oşa umapa ki, "zuz Avrama běš badi". 24 Bezi amdarxon kəyit'oğo c'erit'uxun oşa zaxun sagala davabi Aneri, Eşk'oli saal Mamreni paya tada, q'erəz hik'k'al çurtezsa».

15

Buxačuğoy Avramaxun irəziluğ ğaç̌esun

1 Sa heq'ədər vədə oşa Q'ončuğon Avrama ak'eśi pine: «Avram, q'ı̌maba! Va Zuz q'orişbsa, vi Bezi əyiten taysuni əvəzəl q'at-q'at haq'alnu». 2 Ama Avramen qaybaki metəre pi: «Ay bezi Buxačux bakala Q'ončux, bezi əyel nu bakit'uxun oşa, Vi za tadalt'oğoy məənə hik'ə? Zu p'uri taśit'uxun oşa hər şey damask'lu Eliyezera manst'eynak'?» 3 Oşa Avramen saal pine: «Za sa zürgət ten tadi, isə mone, bezi k'oya bakala nökərə mandale bezi hər şey!» 4 Q'ončuğoy Avrama pi əyit isə mone baki: «Şot'o təə, vaxun bakit'u mandale vi hər şey».

5 Oşa Q'ončuğon şot'o qavuna c'evk'i pine: «Göynul běğa, vi zənden, t'iya bakala muč'uliğo bǒq'ə̌lpi çark'est'es bankon? Tenbakon. Haketərəl vaxun bakit'oğo bǒq'ə̌lpi çark'est'ala tene bakal». * 6 Avram Q'ončuğo věnebaki, me věluğa görəl şo Q'ončuğoy piyes düzgüne ak'eśi. †

7 Oşa Buxačuğon saal Avramaxun əyitp'i pine: «Zu va xaldeyluğoy Ur şəhərexun c'evk'i miya eçeri Q'ončuxzu, eçerezu ki, me oç̌alxo həmişəluğ va tadoz». 8 Avramen xavare haq'i: «Ay bez Buxačux bakala Q'ončux, hetər avabakoz p'oy zu me oç̌alxoy ene bez baksuna?» 9 Q'ončuğonal pine: «Barta Zu Bez tadi əyiti loxol çurpsuna ak'est'az. Hayza həysə xib useni sa dənə ocas, sa dənə keçi, sa dənə eğel saal sa dənə giyər q'a təzə p'ap'i göyərçin eça». 10 Avramen içu pi k'inək' bi mot'oğo bitova eçeri šamepi, oşa heyvanxo bı̌yexun qı̌bi qı̌t'u sa tərəf, qı̌t'uval t'e soğo tərəf çüt-çüt bi lanexi, ama q'uşurxo qı̌tenebi, şot'oğo dirist'e laxi. ‡ 11 Murdarbaki heyvan ukala q'uşurxo hari yeq'e loxol arst'unt'un çuresay, ama Avramen şot'oğo şəp'esay.

12 Hari běğ batk'ala vədine Avrama bə̌ğə̌loy sa nep'ene ç̌axp'i, şo nep'e boşal gip, zülmət sa bayinq'unane baft'i. 13 T'e vədə Q'ončuğon Avrama pine: «İbaka, k'əz nex: vaxun törəyinşaki nəsil bip'baç̌ usen q'ərib sa gala yəşəyinşale, t'iya bakalt'oğonal şot'oğo k'ul k'inək' əşp'est'i koruğ zapest'alt'un. § 14 Ama Zu t'e ölkin amdarxoy cazina tadoz, vaxun törəyinşaki nəsiləl t'e ganuxun içoğoy kul buy c'eğalt'un. * 15 Hun isə pis əş ten ak'al, vi pula q'ic'p'i t'e dünyəne tağat'anal vaynak' śameśi ömürə yəşəyinşi lap q'ojabaki bakalnu. 16 Vaxun bakiyorox me oç̌ala qaybakseynak' isə bip' nəsile badalbaki buq'on, şot'o görə ki, miya bakala emorluğoy əşp'est'ala günaxxo hələ ǰomol śirik' tene buybake, şot'oğoy cazina zapest'ala ği hari tene p'ap'e».

17 Běğ batk'i tam bayinq'bakit'uxun oşa Avramen qı̌bi heyvanxoy bı̌yexun hari k'üünəxbakala buxari q'a bok'ala sa yalove c'ovaki. 18 Hametər Q'ončuğon Avramaxun İzi irəziluğ ğaç̌esuna ak'est'i pine: «Mone, Misirə bakala oqnuxun burqi kala Yevfrat oqnul śirik' bakala me oç̌alxo bitova vaxun bakit'oğoz tast'a. 19 K'ayinluğoy, genizluğoy, gadmonluğoy, 20 xet'luğoy, p'erizluğoy, rafaluğoy, 21 emorluğoy, kənanluğoy, girgaşluğoy q'a yevusluğoy yəşəyinşala me oç̌al vaxun törəyinşakit'oğo mandale». †

16

Acari Avramaxun bı̌hi baki İsmaila eşt'un

1 Sarayen Avrameynak' əyel eçes bateneksay. Şot'ay misirlu sa çuux-nökəre buy, iz s'i Acar. 2 Sarayen Avrama metəre pi: «İsə ki Q'ončuğon za əyel tene tast'a, ext'a bezi me çuux-nökərəxun baka. Bərkə kot'in q'a bakayin zaynak' sa ğar eneçeri». Avramen Sarayi əyitə běneği, 3 Sarayenal izi çuux-nökərə, misirlu Acara ext'i izi işq'ara çuux pi tanedi. Avrami Kənan oç̌ala eysun isə vis' useney. 4 Avram Acaraxun baneki, Acaral əyeləne mandi. Acaren iz bı̌hi baksuna avabakala k'inək' içu kalane taşt'a burqi. 5 T'e vədə Sarayen Avrama pine: «Hunnu kot'o bez bel laçuvk'iyo! Ext'i bez kiin kot'o vaynak' çuuxez bi, isəəl bı̌hi baki zaynak' yağine bake. Barta isə Q'ončuğonq'an pi şine beşi boşt'an düz nex». 6 Avramen qaybaki metəre pi: «Vi nökəre hunen ava, hetər çurensa hat'etərəl ba». Hat'e ğinaxun Sarayen bureqi iz nökərə pul tadi işiğ nu tast'a, axırdal t'etəre baki ki, Acaren iz bula haq'i t'it'alane baki.

7 Ams'i oç̌ala, Şur şəhəre tağala yaq'e loxol sa orayine buy, Acar hari miya p'ap'ala vədine Q'ončuğon İz angela şot'ay běš c'evk'i İz muzin 8 pesedi: «Ay Sarayi nökər Acar, sa upa běyn, metər mayinen eysa, maç̌un taysa?» Acarenal qaybaki "şineynak' ki nökərluğezbsa, şot'oxunez bez bula haq'i t'ist'a - Sarayaxun" pine. 9 T'e vədə Q'ončuğon angela İz muzin saal pesedi: «Qaybaka taki, vi bulal k'os'p'a vi nökərluğa ba». 10 Oşa metəre pi: «Vaxun kala sa nəsil törəyinşakale, şot'oğoy saya t'eq'ədər booz ki, bǒq'ə̌lpi çark'est'ala tene bakal şot'oğo». 11 Q'ončuğon saal angeli muzin əyitp'i pine: «Avazu ki, bı̌hinu. Vi sa ğar bakale, iz s'iya İsmail * laxa, şot'o görə ki, Buxačuğon vi t'ar ğine va inebaki. 12 Vi me ğaren şuk'k'ala bač'an tene k'os'p'al, izi kalo iç bakale həmişə. Nə iç şuk'k'alaxun tene p'aq'al, nəəl içuxun tet'un yaq'ax tağal. Şot'ay ara izi viçimoğoxunal şaat' tene bakal».

13 Acaren "mone, za Ak'alt'u zuval azk'i" pi, içuxun əyitk'ala Q'ončuğoy s'iya "Za ak'ala Buxačuxe" laxi. 14 Kot'o görət'un həysəəl Qadeşi q'a Beredi arane bakala t'e orayini s'iya Beer-Laxay-Roi † nex.

15 Hametər, Acaren Avrameynak' sa ğare eçeri, Avramenal t'e ğare s'iya İsmaile laxi. 16 Acaren İsmaila eçat'an Avrami səksən ǔq yəşe buy.

17

Sünnətbaksun - Buxačuğoxun ğaç̌eśi irəziluğa əməlbsun upsune

1 Avrami doxsan vuy yəş bakat'an Q'ončuğon şot'o ak'eśi pine: «Bitova Başarbala Buxačux Zuzu! Bez laxi yaq'en taki, günaxal va ı̌ša bist'a ma barta. 2 Zu isə vaxun sa irəziluğ ğaç̌eğoz, vaxunal bǒq'ə̌lpi çark'est'es nu bakala sa nəsil törəyinşakale».

3 Mot'o ibaki Avramen Buxačuğoy běš çökt'i iz bul oç̌ala laft'amin k'os'ebaki, Buxačuğon isə saal əyitpsa burqi pine: 4 «Mone, vaxun sa irəziluğ ğaç̌eśi va əyitez tast'a ki, vaxun azuk'xo törəyinşakale. 5 Vi s'iyal ene Avram təə, Avraham * bakale, şot'o görə ki, vaxun törəyinşaki t'e azuk'xoy bitot'ay bava hun bakalnu. † 6 Vaxun törəyinşakalt'oğo t'eq'ədər booz ki, azuk'xo əmələ eğale vaxun, padçağxo c'eğale vaxun baki nəsiləxun! 7 Me irəziluğa vaxun q'a vaxun bakit'oğoxunez ğaç̌esa, viyal, vaxun törəyinşakit'oğoyal Buxačux baksuna həmişəluğ əyitez tast'a. 8 Həysə vi q'ərib k'inək' çurpi me Kənan oç̌ala ext'i həmişəluğ va q'a vaxun törəyinşakalt'oğo tadoz Zu. Şot'oğo mandale me oç̌al, Zuval içoğoy Buxačux bakoz!» ‡

9 Oşa Buxačuğon Avrahama pine: «Ama hun q'a vaxun törəyinşakalt'oğonal, nəsilxoval hari badalbakayin Bezi və̌xun ğaç̌eśi irəziluğa əməl balanan. 10 Efi me ğaç̌eśi irəziluğa əməlbsuna ak'est'eynak' isə efi boş k'ə işq'ar q'a ğar əyel bunesa, sünnətbakalane. § 11 Sünnətbaksunen ak'est'alnan Bezi q'a efi arane ğaç̌eśi irəziluğa əməlbsuna. 12 Ef boş k'ə ğar əyel bunesa, nanaxun bakit'ay muğumci ğine sünnətbakalane: çuresa iz pula ef k'oya qaypi əyelq'an baki, çuresa tənginen haq'eśi nökəri əyel. Barta mo həysəəl, oşa eğala nəsilxoynak'al həmişə metərq'an baki. 13 İz pula ef k'oya qaypi ğar əyelal sünnətbakalane, oşa tənginen haq'i eçeriyoval. Efi bədəni loxol bakala t'e yeq'a bot'i bost'unen ak'est'ale Bezi və̌xun həmişəluğ sa irəziluğ ğaç̌esuna. 14 Ef boş nu sünnətbakiyo, yəni iz bədəni loxol bakala t'e yeq' nu bot'eśiyo nu bakalane. Metərt'ay tura bot'anan azuk'axun, şot'o görə ki, Zaxun ğaç̌eśi irəziluğa nu əməlbalone şo».

15 Oşa Buxačuğon Avrahama metəre pi: «Vi çuğoval ene Saray pi ma k'alpa, ğeyin ğinaxun şot'ay s'i Sarane * baki. 16 Bezi xeyir-bərəkətə tadi vaynak' sa ğar eçest'oz Zu şot'o. Şot'o t'etər sa xeyir-bərəkət tadoz ki, millətxo törəyinşakale şot'oxun, azuk'xoynak' padçağxo əmələ eğale».

17 Avrahamen p'urum Buxačuğoy běš çökt'i iz bul oç̌ala laft'amin k'os'ebaki, iz boş isə axšumpi "maya ak'eśe ki, sabaç̌ yəşt'ə amdaraxun əyel bakane? Doxsan yəşt'ə Saran eçale meyin oşa əyel?" pine. 18 Metər fikirbiyal Buxačuğo pine: «İsmaili elmux dirist', şot'ay Vi piyes şaat' ak'esun za bəse!» 19 Ama Buxačuğon qaybaki metəre pi: «Bezi va pi k'inək' bakale, ğara vi çuux Saran vaynak' eçale, hunal t'e ğare s'iya İsaak' † laxalnu. Şot'oxun q'a şot'oxun törəyinşakalt'oğoxunez ğaç̌esa Zu me həmişəluğ irəziluğa. 20 Ama vi İsmaili barada pit'oğoval izbaki Zu, Bezi xeyir-bərəkətə kamtezbal Zu şot'oxun. Şot'o t'ema əyel tadoz ki, şot'oğoxun törəyinşakalt'oğo bǒq'ə̌lpi çark'est'es tene bakal. P'as's'e dənə kalaluğbal c'eğale şot'ay nəsiləxun, kala sa azuk'i bava bakale şo. 21 Bezi uk'ala irəziluğa isə vi ğar İsaak'axun ğaç̌eğoz, eğala usen me vədine Saran vaynak' eçala ğaraxun». 22 Metər piyal Buxačux Avrahami t'ǒğǒlxun ə̌xilebaki.

23 Avrahamenal bitova Buxačuğon içu pi k'inək' bine. Şot'in hat'e ği iz k'oya k'ə işq'ar q'a ğar əyel bunesa bitova sünnətebi, içuxun q'a iz ğar İsmailaxun burqi, iz k'oya nanaxun baki nökərxoxun q'a oşa tənginen haq'i nökərxol śirik' şu bunesa bitova. 24 Avrahami sünnətbakat'an doxsan vuy, 25 izi ğar İsmaili isə xibes's'e yəşe buy. 26 Şorox p'ǒğə̌l hat'e sa ğinet'un sünnətbaki, 27 Avrahami k'ojin nökərxoxun baki ğar əylux q'a oşa tənginen haq'eśiyorox hat'e ğinet'un sünnətbakey.

18

Hari q'onağxon Avrahama izi ğar baksuni barada saturběš avabakest'un

1 Berezərey, Avrahamenal eğarixey pi iz çadıra bağala gane běš, Mamreni mə̌xluğ uk'ala ganu ı̌ša arśeney. Hamiya Q'ončuxe şot'o ak'eśi, 2 Avrahamenal běneği ki, samal běš xib tan çurpene. Hayzeri şot'oğoy běše taśi, oç̌ala p'ap'amin k'os'p'akiyal 3 pine: «Bez ağa, əgər mot'o zaynak' gele ten aksasa, me k'ule t'ǒğǒlxun hat'etər c'ovaki tamaki. 4 Bartanan və̌ynak' xeq'at'un eçeri, və̌nal ef turmoğo os'k'i, arśi samal me xodin tume mandak'luğnan haq'on. 5 Zuval t'emaçağ və̌ynak' šumez həzirbest'on. İsə ki me k'ule k'ojin t'ǒğǒlxunnan c'ovaksa, ef ük'e sa loq'ma duğanan, oşa hayzeri p'urum yaq'a bafnandon». Amdarxonal qaybaki "lap şaat', barta vi uk'aloq'an baki" pit'un.

6 Me əyitə ibakala k'inək' Avrahamen çadıra taśi Sara pine: «Usum baka, ən şaat' xarinaxun xib usk'un ext'a boq'oy šarpi šum bada». 7 Oşa kap heyvanxo efala galane taśi, t'iyal izi moziğoy ən şaat't'u c'ək'p'i nökərə tapşurebi ki, şot'o šampi xorayq'an həzirbi. 8 Hametər, Avrahamen eçeri q'onağxoy běš muč'anaq'i ç̌o, şor saal həzirbi yeq'a lanexi, içal şot'oğon ukamin xodin tume çurepi.

9 Oşa q'onağxon Avrahamaxun xavart'un haq'i: «Vi çuux Sara maya?» Avrahamenal qaybaki "miya, çadırane" pine. 10 Q'onağxoy sunt'in pine: «Eğala usen hame vədine zu p'urum vi t'ǒğǒl eğoz, t'e vədə vi çuux Saray sa ğar bakale». * Saran isə şot'oğoy bač'ane, çadıra bağala gane běš çurpi ǔmǔxelaxsay. 11 Avraham q'a Sara ene q'ojabaket'uniy, Sara paltar aksunaxunal bot'bakeney. 12 Şot'o görəl me əyitə ibakat'an Saray axšumen biq'i iz boş metəre fikirbi: "Bezi popal mas'ibakene, mot'oğon miya işq'araxun bask'i əyel eşt'unaxunt'un əyite! İşq'ariyal sa tur gərəmzoğone". 13 T'e vədə Q'ončuğon Avrahama pine: «Het'u görə Saran axšumpi "zane mandiyo meyin oşa əyel eşt'un" nex? 14 Q'ončuğoy kiyexun nu ayeğala şey tene bu! Eğala usen Bezi pi vədine eğoz, Saray q'ujelal sa ğar əyel bakale». 15 Metər uk'at'an, Saran q'ı̌yexun əfçiduği "zu tez axšumpe" pine. Şot'in isə qaybaki "təə, axšumpenu" pine.

Avrahami Buxačuğo Sodom şəhərə nu śarpseynak' xoyinšpsun

16 Hametər, q'onağxo hayzeri p'urum yaq'at'un baft'i, Avrahamal c'ere ki, taşeri şot'oğo c'ovakest'ale. Şorox Sodom şəhərəçt'un taysay,

17 Q'ončuğonal q'onaǧi muzin əyitp'i pine: «Bezi ük'e biq'est'it'oğo het'u görə Avrahamaxun c'ap'baz? 18 Kala, zorba sa millət törəyinşakale şot'oxun, Bez tadala xeyir-bərəkətin k'ə baksuna şot'ost'a ak'alt'un oç̌ali ç̌oyel bakala azuk'xoy bitot'in. 19 Bezi c'ək'p'i içu əyit tadiyone şo, şot'in ak'est'ale Bezi laxi yaq'en taysuni, düzgün baki günaxaxun ə̌xil çurpsuni k'ə baksuna. Mot'o izi əyloğo q'a şot'oğoxun oşa eğala nəsilxoval avabakest'ale, şot'oğonal Bezi əyit tadit'oğoy hari bex c'eysuna içoğoy piin ak'alt'un».

20 Oşa Q'ončuğon saal pine: «Sodoma q'a Homorrina bakalt'oğoy biq'ala əşur hari bez ǔmǔğo p'anep'i, günaxi boş batk'et'un tat'unsa şorox. 21 Kot'aynak'ez śire, şot'oğoy kiyexun əzyət zap'k'alt'oğon Za k'alpi xoyinšp'at'an pit'oğoy düz baki nu baksuna avabakseynak'. Bez piinez aksun çureśi».

22 Q'onağxoy p'ǒğǒ fırıpi tat'unśi Sodomaç, Q'ončux isə hələ Avrahami t'ǒğǒley. 23 Avrahamenal Şot'o ı̌šalayinşaki pine: «İsə düzgünt'oğoval günaxkərxoxun sagala əfçibalnu? 24 Uk'en şəhəre əlli tan düzgün amdare bu. İsə eçeri t'iya bakala pist'oğo görə dirist' şəhərə əfçibalnu? P'oy me əlli tan? Yəni Vi ük' tene bok'al şot'oğoynak'? 25 Zu větez, Vi biq'ala əş tene mo! Düzgünt'oğo nu düzgünt'oğoxun sa bitenq'on Hun, şot'oğo suna gərbi əfçitenbon! Hun metər əş biyaltenq'on, mot'o sal věyaltez. Dirist' dünyəni əşlən běğsa Hun, maya ak'eśe Vi düzgün q'ərar nu tast'un?» 26 Q'ončuğon qaybaki metəre pi: «Sodoma əlli düzgün amdar bə̌ğə̌bayiz, şəhərə tez galdal, barta şot'oğoy belq'at'un fırıpi».

27 Avrahamen saal pine: «Şuzu ki zu? P'uri oç̌ali oq'a tağala, t'iyal k'ula gərbaki əfçibakala sa amdarzu, q'erəz hik'k'al! Za tene mandiyo Va əyit uk'ala, ama p'urumal uk'oz: 28 əlli tan tene baki, q'ırx qo tane baki, t'e vədə k'ə balnu? Qo tan kame pi dirist' şəhərə əfçibalnu?» Q'ončuğonal qaybaki "t'iya q'ırx qo tan düzgün amdar bə̌ğə̌yeğayin, t'e şəhərə galtezdal" pine.

29 Avrahamen saal pine: «Q'ırx qo tan tene, q'ırx tane bə̌ğə̌yeśi, t'e vədə?» Q'ončuğonal qaybaki "q'ırx tana görəl tez galdal" pine.

30 Avrahamen saal pine: «Q'ončuğoy əcuğon maq'an biq'i, ama p'urumal uk'ala bakoz: p'oy otuz tan bakayin hetər bakale?» Q'ončuğonal qaybaki "otuz tanal bə̌ğə̌yeğayin tez galdal" pine.

31 Avrahamen saal pine: «İsə ki ketəre, ük'bi saal xavar haq'oz: q'a tan bə̌ğə̌yeğayin hetər balnu?» Q'ončuğonal qaybaki "q'a tan bə̌ğə̌yeśeq'an, t'e şəhərə Bez kula tez duğal" pine.

32 Avrahamen saal pine: «Vi əcuğon maq'an biq'i, ay Q'ončux, ama bez ç̌oya boç̌ubi axırınci kərəməl xavar haq'oz: uk'en vis' tane bə̌ğə̌yeśi, t'e vədə k'ə balnu?» Q'ončuğonal qaybaki "lap vis'c'ə tanal bə̌ğə̌yeğayin, zu t'e şəhərə tez galdal" pine.

33 Me exlətəxun oşa Q'ončuğon Avrahama efi taneśi, Avrahamal qaybaki iz mandala galane taśi.

19

Buxačuğoy Sodoma q'a Homorra əfçibsun saal Lut'a çark'est'un

1 Avrahamen q'onağbi t'e p'ə̌ angel hari Sodoma p'ap'at'an ene biyənebaksay. Şəhəre bağala darvazin tume arśi Lut'en şot'oğo ak'i, hayzeri běše c'eri, oç̌ala p'ap'amin k'os'p'akiyal pine: 2 «Bezi ağoox, ekinan və̌x q'onağbaz. Me nökəri k'oya baśi efi turmoğo os'k'aynan, bask'i mandak'luğ haq'aynan gele mǔqezbakon. Oşa savaxt'an hayzeri p'urum yaq'a bafnandon». Şot'oğon isə qaybaki "əzyət ma zapanan, yan hamiya sa ga bə̌ğə̌bi bask'alyan" pit'un. 3 Ama Lut'en şot'oğo t'emane xurixuribi ki, axırda izi əyitə bask'i tat'unśi içuxun. Lut'enal eçeri təzə baldamac badest'i şot'oğoynak' šume laxi, şot'oğonal arśi kəyt'un.

4 Ama bask'ala vədine Sodoma cəyil-q'oja, k'ə işq'ar bunesa, hari Lut'e k'ojin hərrəminə biq'est'i çurt'unpi. 5 Burt'unqi Lut'a k'alpi metər upsa: «Mayat'un şorox? Me üşe vi k'oya mandala amdarxoy qoşt'anyan hare, eça şot'oğo miya beş əşlə biq'en». 6 Lut'en c'eri, iz bač'anexun ç̌omoval but'k'it'uxun oşa 7 pine: «Ay bez viçimux, metər əş ma biq'anan! * 8 Běğanan k'əz nex, bezi k'oya işq'ara nu taśi p'ə̌ xuyərzax bu. Şot'oğo eçaz, k'ə çurnansa banan, ama ef běš biyaz, bez k'oya hari q'onağa ma galdanan». 9 Gireśi işq'arxon isə qaybaki "aç̌a memiin! Beş oç̌alxo hari arśene, miya yax haq'ıle tast'a!" pit'un. Şot'oğon Lut'a "t'etər ma ba ki, va kot'oğoxun betər ben" pi burt'unqi şot'o lik'st'a ki, ç̌omo xoxp'i k'oya bağalt'un. 10 T'e vədə k'oya bakala q'onağxon ç̌omo qaypi Lut'a zapi bat'undi bona, ç̌omoval kiritt'unbi. 11 Ç̌omoy tume gireśit'oğo isə t'etərt'un bi ki, cəyil-q'oja, t'iya şu bunesa bitot'ay pulmux k'ač'ine baki. Amdarxon sal k'oya bağala ç̌omo bə̌ğə̌bes tet'un baksay.

12 Q'onağxon Lut'a pit'un: «Şuvax bu ene me şəhəre? Yeznoox, ğarmux, xuyərmux, vi külfətəxun şu buvaxsa ext'a c'eki memiin, 13 şot'o görə ki, male mande me şəhəreynak', tumexun əfçibalyan me ganu! Hari p'anep'i Q'ončuğoy ǔmǔğo miya bakalt'oğon amdarxo zapest'alorox, isəəl mone, yax yaq'abene ki, oç̌alen sa ben me şəhərə». 14 Lut'enal iz xuyərmoğo besi yeznoğoy t'ǒğǒl taśi pine: «Usumbakanan, c'ekinan me şəhərexun, Q'ončuğon əfçibale həysə me ganu». Ama şot'oğon t'etərt'un fikirbi ki, Lut'en zarafat'ebsa.

15 Kəybakat'an k'oya q'onağ hari angelxon Lut'a kapt'i pit'un: «Usumbaka! Vi çuğo q'a p'ə̌ xuyərəl ext'a c'eki me şəhərexun, tene miyaneynak' həzirbaki aruğoy boş hunal bok'alnu». 16 Ama Lut' hələl lənge galey. T'e vədə angelxon Lut'eyal, Lut'e çuğoy q'a iz xuyərmoğoyal kiyexun biq'i, taşeri şəhərexun c'eğamin c'ovakest'undi, şot'o görə ki, Q'ončuğoy şot'oğoynak' ük'e boksay. 17 Şəhərexun c'erit'uxun oşa angelxoy sunt'in pine: «T'it'anan ef elmoğo çark'est'anan! Qoş ma běğanan! Me qavun galal çurpsun maq'an baki, t'it'anan buruğo c'ap'bakanan, tene biyalnan!» 18 Lut'en isə qaybaki metəre pi: «Vi běš biyaz, za gorox eki, bezi Ağa! 19 Vi ük'e bok'i zaynak', Vi piyes şaat'ez ak'eśi pi çark'esendi Hun me k'ule elmoğo. Ama ə̌xile Vi həysə uk'ala buruxxo, zu t'iya p'ap'amin arux hari barale bez bel, əfçibaki tağoz zuval. 20 Samal běš mis'ik' sa şəhəre bu, t'iya t'it'eri p'ap'es bazkon. Axıri t'e ga t'ema kalal tene, barta za t'iya p'ap'esp'i bezi elmoğo çark'est'az!» 21 Angelen pine: «Barta vi uk'ala k'inək'q'an baki, tez əfçibal t'e şəhərə. 22 Ama t'it'a va usum t'iya p'ap'esp'a, şot'o görə ki, hun vi ganu bamin Zu hik'k'al bes tez bakon». T'e şəhəri s'i isə Śoaral † manedi.

23 Běğ ene ěqeśeney. Lut' hari Śoara p'anep'i, 24 Q'ončuğonal t'etəre bi ki, Sodomi q'a Homorray loxol göynuxun bok'ala kükürde bari. 25 Şəhərmux q'a şəhəre bakaloroxal, dirist' t'e q'avunluğal, oç̌alaxun t'ı̌q'p'i c'eğala k'ə bunesa şoroxal - bito bok'i baredi. ‡ 26 Lut'e çuğon isə fırıpi qoşe běği pi, izi bədənen elen ǰě biq'ala k'inək' ǰě biq'i, hat'e izi çurpi galal manedi. §

27 Əyc'indəri kəybakala k'inək' Avraham hayzeri Q'ončuğon içuxun sa ği běš əyitp'i galane hari. 28 Hariyal běneği ki, Sodom q'a Homorra bakala ganuxun, dirist' t'e qavunluğaxun t'etər sa k'üüne c'eysa ki, unk'on tarine boksa.

29 Buxačuğon t'e qavun ganu bakala şəhərmoğo əfçibat'an Avraham İzi eyexey, şot'o görəne Lut'a t'et'iin c'evk'i çark'est'i, şot'ay t'e śareśi barala şəhəri oq'a mandi bisuna tene çureśi.

Lut'e xuyərmoğon əşp'est'i günax

30 Lut'en izi p'ə̌ xuyərəl ext'i Śoaraxun c'ere, şot'o görə ki, t'iya manst'una q'ı̌nebsay. Şorox taśi buruğo sa mağarinat'un manst'a burqi.

31 Sa ği Lut'e kala xuyəren iz mis'ik' xunça metəre pi: «Mone, beşi baval ene q'ojanebaksa, miya q'erəz işq'aral tene bu ki, hayzeri camaati xuyərmoğollarik' işq'ara tağayan. 32 Eki beşi bava ǔğest'i içuxun bask'en, bərkə beşiyal sa əyel baneki, metərluğen beşi tumal tene əfçibakon».

33 Şot'oğon hat'e üşe içoğoy bava fi tadi ǔğest'undi, kala xuyərəl baśi iz bavaxun basek'i. Lut'en isə t'ema ǔğeney ki, nə xuyəri hari izi t'ǒğǒl basksunane avabaki, nəəl şot'ay hayzeri taysuna. 34 Əyc'indəri kala xuyəren mis'ik't'u pine: «C'ovaki şü zuz bask'i bavaxun, eki me üşeyal bava ǔğest'en hun bask'a içuxun. Sa əyel eçayan beşi tumal tene əfçibakon». 35 Haketərəl bit'un, eçeri bava p'urum fi tadi ǔğest'undi, mis'ik' xuyərəl hari iz bavaxun basek'i. Lut'en isə t'ema ǔğeney ki, nə xuyəri hari izi t'ǒğǒl basksunane avabaki, nəəl şot'ay hayzeri taysuna.

36 Hametər, Lut'e p'ə̌ xuyərəl içoğoy bavaxun əylət'un mandi. 37 Kala xuyəren sa ğar eçeri iz s'iya Moave * laxi. Moavluyox uk'ala azuk'al hame Moavaxun əmələ hariyoroxe. 38 Mis'ik' xuyərenal sa ğar eçeri iz s'iya Ben-Ammine † laxi. Şot'oxunal həysət'in "ammonluyox" uk'ala azuk'e törəyinşaki.

20

Avrahamen p'urum Sara iz xunçi pi çalxest'un

1 Avraham iz bakala ganuxun c'eri Negev oç̌alaçe taśi. Şot'in izi amdarxo q'a sürüğoval ext'i, eçeri izi çadırxo Qadeş şəhəri q'a Şur ams'i oç̌ali aranene laxi çurpi. Şo samal vədə Gerar şəhəreyal baneki, 2 miyal q'əribey pi izi çuux Sara amdarxo "xunçi" pine çalxest'i. T'e vədə Gerari padçağ Avimelek'en izi amdarxo yaq'abi Sara izi t'ǒğǒle eçest'i. *

3 Ama Buxačuğon Avimelek'a nep'en metəre pi: «Ke çuğo vi t'ǒğǒl eçest'una görə biyalnu hun, şot'o görə ki, işq'arane ko». 4 Avimelek'en isə hələ iz kula tene duğey çuğo, qaybakiyal pine: «Ay Q'ončux, yəni taxsırsuz sa azuk'a əfçibalnu? 5 Amdaren içine za pi ki, "mo bezi xunçine". Oşa çuğoxunal cöy xavarez haq'i, şot'inal pine "mo bezi viçine". Me əşləst'a taxsır tezax bu, şuk'k'ali běšal ç̌omə̌yin tezu». 6 T'e vədə nep'en Buxačuğon saal pine: «Düzen nex, vi me əşləst'a taxsırsuz baksuna avazu. Kot'o görəl ke çuğoxun ı̌šaluğbi Bez běš günax əşp'est'unaxun ezfi va. 7 İsə qayda yaq'aba ke çuğo izi işq'ari t'ǒğǒl. Kot'ay işq'ar xavareçale, vi əşp'est'i günaxa bağışlayinşbseynak' şot'in Za afırıpi xoyinšp'ayin ten biyal. Ama nu qaydayvax, nə hun, nə vaxun sa k'ojin oq'a bakalt'oğoy sayco dirist' tenan mandal».

8 Avimelek'enal savaxt'an kəybakala k'inək' izi sarayi amdarxo girbi Buxačuğon içu pit'oğo bitova şot'oğo exlətebi. Amdarxo q'ı̌yene haq'i.

9 Oşa Avimelek'en Avrahama izi t'ǒğǒl eçest'i pine: «Mo hetər əşe hun beş bel ençeri? Va k'əz be ki, hun zaal, bezi padçağluğal metər sa günaxan badi? Şuk'k'alen me əşlə tene biq'oy!» 10 Avimelek'en Avrahamaxun saal xavare haq'i: «Me əşlə biq'at'an k'ə fikirbin biq'i?» 11 Avrahamenal qaybaki metəre coğab tadi: «Fikirezbi ki, miyanin amdarxon Buxačuğoxun tet'un q'ı̌bsa, bezi çuğo içoğoy kiyel bast'una görə za best'unbon. 12 Metər ext'at'an əfçiyal tene, bezi çuux həgigiyal bezi xunçine baksa, yan bava sa, nana cöy xunçi-viçiyan. 13 Buxačuğonal za k'alpi "vi bakala ganu barta, hayza q'erəz gala taki" uk'at'an kot'o pizu ki, "bezi şaat'a çurensasa, meyin oşa q'ərib gala baft'ayan, upa ki, zu vi viçizu"».

14 T'e vədə Avimelek'en eğelxo, beliğo, çuux q'a işq'ar nökərxo eçest'i Avrahama paye tadi. Oşa Saral qaydi içu tadi 15 pine: «Mone, bezi oç̌alxoy bito vaynak' qaye, vi ük'en maya çuresa vi çadırxo laxi çurpes bankon». 16 Sara isə metəre pi: «Mone, vi viçə sa hazar gümüşi təngəz tast'a, barta me təngə vi günaxsuz gala s'i c'eysuna os'k'i taşt'eynak'q'an baki, t'e vədə vaxun sa k'ojin oq'a bakalt'oğoy běš vi bul k'os' tene bakon».

17 Avrahamen Buxačuğo afırıpi xoyinšebi, Buxačuğonal Avimelek'a içu, Avimelek'i çuğo q'a şot'ay saraya bakala bito çuux-nökərxo q'olayebi. İsə şorox p'urum əylə mandest'un baksay, 18 axıri Avrahami çuux Sara görə Q'ončuğon t'etəre bey ki, Avimelek'i k'oya bakala çupuxxoy sayco əylə mantenest'ay.

21

İsaak'i nanaxun baksun

1 Q'ončuğon isə İzi tadi əyiti loxol çurpi Sara eyexun tene c'evk'i, 2 Saral bı̌hi baki, düz Buxačuğon içu pi vədine ene q'ojabaki Avrahameynak' sa ğare eçeri. * 3 Avrahamen Saraxun baki ğare s'iya İsaak'e laxi, † 4 eçeriyal Buxačuğon içu əmirbi k'inək' əyel nanaxun bakit'ay muğumci ğine şot'o sünnətebi. ‡ 5 İsaak' nanaxun bakat'an Avrahami sabaç̌ yəşe buy.

6 Saran isə metəre pi: «Bezi ç̌oyane axšumdi Buxačuğon, şiin ibakayin mǔqexun axšumek'on». 7 Oşa saal pine: «Şi beynene p'aq'i Avrahama uk'oy ki, p'oy Saranal əyel eçeri şot'o döş ukest'ale? Ama mone, şot'aynak' izi q'ojabaki vədine ğarez eçeri zu!»

8 Əyel kalanebaki, şot'ay muč'anaq'axun bot'bakala ğineyal Avrahamen kala sa q'onaxluğe tadi.

Avrahamen Acara q'a iz ğar İsmaila k'oyaxun c'evksun

9 Sa ği Saran běneği ki, Acaren Avrahameynak' eçeri ğaren İsaak'i loxol axšumene. 10 T'e vədə şot'in Avrahama metəre pi: «Me nökərə q'a izi eçeri ğaral şəp'ey c'eri taśeq'at'un, yan nu bakit'uxun oşa kot'oxun beşi var-dövlətə cöybseynak' tez eçere zu bez ğara!» § 11 Ama şot'oğo k'oyaxun şəp'esuna Avrahami ük'en tene bsay, şot'o görəl Saray me əyitmux içu gelene laft'i, axıri İsmailal izi ğarey. 12 Buxačuğon isə Avrahama metəre pi: «Nə əylə görə, nə əylin nana görə narahat ma baka. Hun Saray əyitə běğa, şot'o görə ki, İsaak'axun törəyinşakale va əyit tadeśi t'e nəsil. * 13 Ama Zu vi nökərəxun baki ğaral eyexun tez c'evk'al, şot'oxunal kala sa millət törəyinşakale, şot'o görə ki, şoval vaxune bake».

14 Əyc'indəri savaxt'an Avrahamen yaq'eynak' šum laxi, sa tuluği † boş xeyal bapi biq'esedi Acari kiyel. Oşa əyləl içu gərbi c'evek'i k'oyaxun. Acaren içinal tene avay maya taysay, hariyal Beer-Şeva uk'ala ams'i oç̌ala p'ap'i bureqi miya ams'i-ams'i fırıpsa. 15 Hari izi kiyel bakala xe çark'at'an Acaren əylə sa topin tume efi, 16 içal samal běš, xişt'ik' bosayin taśi p'ap'ala hama taśi, arśi bureqi ǒnepsa. Şot'in tene çuresay əylin bisuna izi piin ak'ane.

17 Ama Buxačuğon əylin ǒnepsuna inebaki, Buxačuğoy angelenal göynuxun Acara k'alpi pine: «Het'u görən vi piin neğa s'ine, Acar? Q'ı̌maba, Buxačuğon inebaki vi topin tume efi taśi əylin ǒnena. 18 İsə taki alabi şip'ba vi ǧara. Kot'oxun kala sa millət əmələ eçoz Zu!» 19 Oşa Buxačuğon t'etəre bi ki, Acari pulmux qayeśi t'iya bakala xene kərizə anek'i, taśiyal iz kiyel bakala tuluğa xenen buybi əylə ǔğesedi.

20 Hametər, Buxačuğoy sa kul əylin loxoley. Əyel kalabaki şaat' sa ǒxə̌lbale baki, hariyal çölene mandala baki. 21 Şo Paran uk'ala çölene baksay, iz nananal şot'aynak' Misirəxun xuyəre eçeri.

Avrahami q'a Avimelek'i irəziluğ ğaç̌esun

22 Hame vədəmoğo padçağ Avimelek'en iz q'oşuni kalo bakala P'ik'olal ext'i Avrahami t'ǒğǒle hari. Şot'in Avrahama pine: «Hun vi kula mani əşlə boxodayin, Buxačux vaxune. 23 İsə Buxačuğo elasp'i za əyit tada ki, hun nə zaxun, nə bez əyloğoxun, nəəl oşa şot'oğoxun əmələ eğalt'oğoxun düşmən ten bakal. Za əyit tada ki, bezi vaynak' bi şaat'luğa eyexun ten c'evk'al, eçeri va arśest'i me oç̌ali šuma ten ç̌axç̌uxk'al». 24 Avrahamenal qaybaki "əyitez tast'a" pine.

25 Oşa Avrahamen Avimelek'eynak' şot'ay amdarxon iz kiyexun kərizə exst'unane exlətp'i. 26 Ama Avimelek'en metəre pi: «Ke əşlə şine biq'e tez ava. Hun za hik'k'al piyaltenuy, zuval həysəz ibaksa me exlətə».

27 Hametər, Avrahamen taśi izi sürüğoy boşt'an eğelxo q'a beliyoxe eçeri, şot'oğo Avimelek'a tadiyal şot'oxun irəziluğe ğaç̌eśi. 28 Avrahamen izi eçeri heyvanxoy boşt'an vǔğ dənə dişi q'uzina cöybi t'ǒǒx efeney, 29 Avimelek'enal mot'o ak'i xavare haq'i: «Me vi cöybi vǔğ q'uzi het'aynak'e?» 30 Avrahamen pine: «Ke vǔğ q'uzina va cöyez tast'a, barta korox me kərizi bezi baksuna ç̌oyel c'evksuni s'iyenq'an baki». 31 Mot'oxun oşa t'e gane s'iya Beer-Şevat'un ‡ laxi, şot'o görə ki, miya p'rannat'inal elasp'i suna əyitt'un tadey.

32 Metərluğen, Beer-Şevina irəziluğ ğaç̌eśit'uxun oşa Avimelek' q'a izi q'oşuni kalo bakala P'ik'ol qaybaki filist'luğoy oç̌alat'un taśi. 33 Avrahamenal eçeri Beer-Şevina sa t'amarisk' uk'ala xod bit'i, miya Q'ončuğoy, yəni Həmişə Bakala Buxačuğoy s'iya duği Şot'o bule k'os'p'i. 34 Avraham filist'luğoy oç̌ala hələ boxoye çurk'ala baki.

22

Buxačuğon Avrahama sinəyinşbsun

1 Sa heq'ədər vədə hari c'ovakit'uxun oşa Buxačuğon Avrahama sinəyinşi şot'ay İzi əyitəxun c'eri-nu c'eysuna yoxlayinşbsune çureśi. Buxačuğon Avrahama k'alpi pine: «Ay Avraham!» Avrahamenal qaybaki "izbaksa!" pine. 2 Buxačuğon pine: «Vi ğar İsaak'a, vi piin işiğ bakala t'e sa ğara ext'a Moria oç̌ala taki. Şot'o t'et'iya Zu va ak'est'ala buruğoy bel šampi Zaynak' bok'ospsuni q'urban eça».

3 Avrahamenal savaxt'an üşenen hayzeri həzirləyinşaksane burqi. Şot'in lazımbakalt'oğo girbi elemi bač'ane lanexi, taśi q'urbana bok'ospseynak' ušal qı̌bit'uxun oşa, İsaak'a q'a p'ə̌ nökərəl ext'i Buxačuğon içu pi gala yaq'ane baft'i. 4 Xib ği yaq' taśit'uxun oşa Avrahamen běneği ki, t'e ga ə̌xiləxun ak'esa. 5 Şot'in iz nökərxo pine: «Və̌n miya çurpanan, elemal ef t'ǒğǒlq'an. Yan isə əyləxun taśi Buxačuğoynak' q'urban šampi eğalyan».

6 Avrahamen q'urbana bok'ospseynak' girbi uša ext'i İsaak'i bač'anene laxi, içinal aruxpseynak' bakala ǒliğo saal menane ext'i. Hametər burt'unqi p'ə̌ tan taysa. 7 Şorox tağala gala İsaak'en fırıpi iz bava Avrahama pine: «Ay bava!» Avrahamenal qaybaki "izbaksa, bez ğar" pine. İsaak'en xavare haq'i: «Ušal ext'eyan, aruxpseynak' ǒliyal buyax, p'oy bok'ospseynak' bakala q'urbanluğ q'uzi maya?» 8 Avrahamen metəre coğab tadi: «Bez ğar, bok'ospseynak' bakala q'urbanluğ q'uzina Buxačuğon İçin yax p'ap'esp'ale». Hame exləte baki, oşa ene şip'c'ə içoğoy bula suruk'p'i tat'unśi.

9 Hari Buxačuğon içu pi gala p'ap'at'an Avrahamen q'urban eçala ga düzbi ušurxoval iz loxol girebi. Oşa iz ğar İsaak'al ğaç̌p'i t'e ušurxoy loxol lanexi ki, şot'o Buxačuğoynak' q'urban eçale. * 10 Ama mena ext'i iz ğara šamk'ale uk'at'an 11 Q'ončuğoy angelen göynuxun Avrahama k'alpi pine: «Avraham! Avraham!» Şot'inal "izbaksa" pine. 12 Angelen pine: «Zapa vi kula, əylə ma laft'a! İsə avazbaki ki, vaynak' Buxačuğoxun běš hik'k'al butene, şot'o görə ki, vi piin işiğ bakala tək sa ğaral hun Zaynak' gele ten ak'i!»

13 Avrahamenal iz bula alabat'an běneği ki, samal běš iz mǔq'ǒǒx śaśa lamandi sa ərkəy eğele bu. Taśiyal t'e eğela ext'i iz ğare gala şot'one bok'ospsuni q'urban eçeri. † 14 Avrahamen t'e gane s'iya Yahve-İrene ‡ laxi, şot'o görə həysəəl k'ənesa bakat'an next'un "Q'ončuğon İçin İz buruğoxun p'ap'esp'ale".

15 Oşa Q'ončuğoy angelen p'urum göynuxun Avrahama k'alpi pine: 16 «Q'ončuğon metəre nex: "İsə ki hun vi piin işiğ bakala, vi t'e tək sa ğara Zaynak' gele ten ak'i, Zuval Bez s'iyen elasp'i əyitez tast'a ki, vi biq'i me əşlə görə 17 Bezi xeyir-bərəkətə vaxun kamtezbal Zu! Vaxun əmələ eğala nəsili saya göynul bakala muč'uliğoy q'a dənizi börine bakala q'ume hama booz Zu. Düşmənxo saki içoğoy şəhərmoğo kiyel badalt'un şot'oğon, § 18 vi Bezi əyitəxun nu c'eysuna görə oç̌ali ç̌oyel bakala azuk'xoy bitot'in xeyir-bərəkətə vaxun törəyinşakit'oğoxun haq'ale"». *

19 Hametər, Avrahamen hari iz nökərxoval ext'i qaybaki iz mandala gala, yəni Beer-Şevinane taśi. Şot'in miyane iz çadırxo laxi çurpey.

Avrahami viçi Naxoraxun bakiyorox

20 Sa heq'ədər vədə c'ovakit'uxun oşa Avrahami ǔmǔğo hari p'anep'i ki, iz viçi Naxori çuux Milk'ayal ğarmuxe bake: 21 kalat'ay s'i Usey, p'ə̌mcit'ay s'i Buz, xibimciyo Gemuel (şo Arami bavane baksa), 22 oşa K'esed, Xazo, P'ildaş, İdlaf saal Bet'uel. 23 Bet'uelaxun Rebek'a uk'ala xuyəre baki. Avrahami viçi Naxoreynak' izi çuux Milk'an eçeri ğarmux me muğoney. 24 Naxori Reuma uk'ala p'ə̌mci çuğoxun baki ğarmoğoy s'i isə metərey: T'ebah, Gaham, T'axaş saal Maak'a.

23

Saray bisun q'a Avrahami şot'o oç̌alaxpseynak' k'ul haq'sun

1 Saray sabaç̌ saq'o vǔğ usen ömüre baki. 2 Şo Kənan oç̌ali Giryat'-Arbina, həysə beşi Xevron uk'ala şəhəre p'ure, Avrahamenal hari Saray loxol muzin ǒnepi neğe śipi. 3 Oşa meyidi t'ǒǒxun hayzeri taśi xet'luğo metəre pi:

4 «Düze, efi k'ulnuz yəşəyinşbsa, ama avanan ki, zu miyalu tezu. Za tənginen sa ga tadanan, taşeri bezi p'urina oç̌alaxp'az». 5 Xet'luğonal Avrahama pit'un: 6 «Ko mani exləte, ağa, hun mis'ik' amdar tenu ki! Beşi gərəmzəluğxo ən şaat' ga manunesa, taşa vi çuğo t'iya oç̌alaxp'a. Şuk'k'alen va tene uk'on ki, vi p'urineynak' miya ga tene bu». 7 T'e oç̌ala yəşəyinşala xet'luğon metər uk'at'an Avrahamen hayzeri izi şot'oğoxun heq'ədər irəzi baksuna ak'est'i bule k'os'p'i. 8 Oşa pine: «İsə ki bezi p'urina efi k'ulnu oç̌alaxpsuna hik'k'al tenan nex, və̌x sa əyitəl uk'az: Śoxari ğar Efrona upanan 9 izi q'oruği t'e bel bakala Maxp'ela mağarina zaq'an toydi. İzi toy k'ənesa peq'an, şot'o ef piin běš təngə tadi haq'oz ki, beziyal efi k'ulnu p'uriğo oç̌alaxpseynak' gaq'an baki».

10 Xet'lu Efron iz amdarxoy boş arśeney. Şot'in şəhəre bağala darvazin běš gireśi camaati t'ǒğǒl Avrahama qay pine: 11 «Hun pinu zu izbaki, bez ağa, isə ǔmǔxlaxa zu k'əz nex! Barta mot'o miya gireśi bezi azuk'enal ibakeq'an, zu t'e oç̌alal, t'e oç̌ali boş bakala mağarinal va payez tast'a. T'e ga ene p'ə̌bulla vine baki, taşa vi p'urina t'iya oç̌alaxp'a». 12 Avrahamen xet'luğoxun heq'ədər irəzi baksuna ak'est'i p'urumal bule k'os'p'i. 13 Oşa t'iya gireśit'oğoy běš Efrona qaybaki metəre pi: «Eki bezi əyitə oq'a ma saka, oç̌ali toy k'ənesa upa, zuval bez tənginə tadi haq'az vaxun bezi p'urina oç̌alaxp'ala t'e ganu». 14 T'e vədə Efronen Avrahama metəre pi: 15 «K'əz nex ki? Barta vi uk'aloq'an baki! Me oç̌alen bip'baç̌ gümüşi təngəne bsa, mo t'etər sa təngə tene ki, mot'o görə vi q'a bezi arane exlət bakane. İsə taşa oç̌alaxp'a vi p'urina!» 16 Avrahamenal Efronen gireśit'oğoy piin běš pi toya irəzibaki, c'evk'i bip'baç̌ gümüşi tənginə içoğoy haq'i toydalxon ayzap'k'ala ǰěnen ayzapi tanedi.

17 Hametər, Mamrena ı̌ša, Maxp'ela bakala Efroni oç̌al, iz boş bakala mağarinaxun q'a xodurxoxun sagala, baneki 18 Avrahami. Şəhəre bağala darvazin běš gireśi xet'luğonal bitot'in mot'o içoğoy piin at'unk'i.

19 Mot'oxun oşa Avrahamen taşeri iz çuux Sara Maxp'ela uk'ala ganu bakala mağarina oç̌alaxebi. Me Maxp'ela Kənan oç̌ala, Xevroni Mamre uk'ala mə̌xluğa ı̌šaney. 20 Xet'luğoy k'ulnu bakala t'e gaal, t'e ganu bakala mağaral baneki p'ə̌bulla Avrahami. Avrahamen şot'o iz p'uriğo oç̌alaxpseynak' təngə tadi haneq'ey.

24

Avrahamen nökərə yaq'abi iz ğar İsaak'eynak' xuyər eçest'un

1 Avraham lap q'ojabakeney, iziyal hər şey buney, şot'o görə ki, Q'ončuğon şot'oxun İz xeyir-bərəkətə kamtenebsay.

2 Sa ği Avrahamen izi bito əşurxo taşala nökərə iz t'ǒğǒl k'alpi pine: «Vi tadala əyiti loxol çurpsuna ak'est'eynak' vi kula bez c'ile loxol laxi 3 göye q'a oç̌ali Buxačux bakala Q'ončuğo elasp'a ki, bezi ğareynak' beşi həysə bakala ganuxun xuyər ten haq'al, şot'aynak' me kənanluğoy xuyərmoğoxun eşt'un tez çuresa. 4 Bezi c'eri ganu, bezi q'oomxoy t'ǒğǒl taśi t'et'iin xuyər bə̌ğə̌bi eçalnu bezi İsaak'eynak'». 5 Nökəren Avrahama pine: «P'oy xuyər miya eysun nu çureğayin hetər bakale? Yaq'abaz vi ğaral taśi t'iya, vi c'eri ganuq'an baki?» 6 Avrahamen qaybaki metəre pi: «Sal sa vədə! 7 Za bezi bavay k'oyaxun, bezi nanaxun baki oç̌alaxun c'evk'i göye Buxačux bakala Q'ončuğon İçin vi yaq'a qayk'ale. "Vaxun bakit'oğo mandale me oç̌al" pi za əyit tadiyone Şo, vaxun běš İzi angela yaq'abi vi əşlə suuk'bale Şot'in, hunal bezi ğareynak' xuyər bə̌ğə̌bi eçalnu. 8 Əşe, xuyər iç va gərbaki miya eysun nu çureğayin, mo vi taxsır tene, zaxun "vi tadi əyiti loxol ten çurpi" əyit ten ibakal. Ama k'ə bakale bakeq'an, bezi ğara t'e oç̌ala taysa ma barta!» 9 Nökərenal iz kula Avrahami c'ile loxol laxi elasepi ki, bitova şot'ay pi k'inək' bale.

10 Hametər, nökəren iz ağaxun vis' buş ext'i k'ə şaat' payur bunesa şot'oğoy loxol laxi yükləyinşit'uxun oşa Aram-Naharayima yaq'anebaft'i. Avrahami viçi Naxori yəşəyinşala şəhər t'et'iyaney.

11 Şo hari şəhəre bağala gala p'ap'at'an biyəsç̌oney. Běneği xuyərmoğon hari xe taşala vədəne, bureqi izi buşurxo efi miya bakala kərizəxun xe ǔğest'a. 12 Şot'in afırıpsa burqi pine: «Ay Q'ončux, ay bezi ağa Avrahami Buxačux, ğe bezi əşurxo Hun yönə bada, bezi ağa Avrahamaxun Vi xeyirxaxluğa kammaba. 13 Mone, çurpezu həysə me kərizi bel, me şəhəri xuyərmoğonal hari memiin xet'un taşt'a. 14 T'etər ba ki, zu xuyərmoğoy mat'u "eça vi gamataxun xe ǔğə̌z" pit'uxun oşa za qaybaki "ko mani əyite, həysə vi buşurxoval ǔğest'oz" uk'ayin, haşoval Vi k'ul İsaak'eynak' c'ək'p'iyoq'an baki. Barta mo zaynak' sa nišanq'an baki, t'e vədə zuval avabakoz ki, Vi sa kul bezi ağay loxole».

15 Şot'in hələ afırıpi tene çark'ey, sa xuyər izi ə̌mnəbel gamat xeneynak'e hari. Mo Avrahami viçi Naxori q'a izi çuux Milk'ay nəvə Rebek'aney, şot'oğoy Bet'uel uk'ala ğare xuyər. 16 Xuyər gele gözəl xuyərey, hələ işq'aral tene taśey. Şot'in kərizəxun xena buybi qaybaki tağat'an 17 Avrahami nökəren şot'ay běšt'an bot'est'i pine: «Za vi gamataxun samal xe tades bankon, ǔğə̌z?» 18 Xuyərenal qaybaki "ko mani əyite, bez ağa, ext'a ǔğə̌" pi iz gamata nökərə tanedi ki, ǔğeq'an. 19 Nökəren ǔği çark'it'uxun oşa xuyəren pine: «Barta vi buşurxoynak'al xe eçaz boşşamin ǔğeq'at'un». 20 Metər piyal gamati boş mandi xena nə̌ve boş ams'ibi t'inet'eri ki, kərizəxun saal xe eçeri bak'ale. Hametər, xuyəren xe zapi buşurxo bitova ǔğesedi. 21 Nökəren isə izi ǰomoxun əyit tene c'evksay, izi t'evərcə afırıpi çureśit'oğo bala me xuyəri loxol t'ǒǒxun běği, şot'o həgigiyal Buxačuğon iz běš c'evk'i nu c'evksuna q'amişaksune çuresay.

22 Buşurxon ǔği boşit'uxun oşa Avrahami nökəren c'evk'i xuyərə bǒxmǒğo lavk'ala toyexlu sa q'ızıli halq'a saal p'ə̌ dənə q'oxlang tadi 23 pine: «İsə upa běyn, hun şi xuyərnu? Vi bavay k'oya mandala ga bune, yax me üşe q'onağbes banankon?» 24 Xuyərenal qaybaki "Milk'ay q'a Naxori ğar Bet'ueli xuyərzu" pine. 25 Oşa saal pine: «Yast'a heyvanxo tadala kološ q'a yemal gelene, k'oya və̌ynak' mandala gaal bune».

26 Me əyitmoğo ibakat'an Avrahami nökəren çökt'i Q'ončuğo şükürebi. 27 Şot'in pine: «Bezi ağa Avrahami Buxačux bakala Q'ončuğo alxışq'anbaki, İzi nu badalbakala çuresuna ak'est'i qı̌ yaq'a tene efi Şot'in bezi ağa! Mone, Q'ončuğon za düz bezi ağay q'oomxoy k'oyane eçeri!»

28 Xuyəren isə t'it'eri me bakit'oğo bitova izi nana q'a k'oya bakala çupuxxo exlətebi. 29 Rebek'ay sa viçiyal buney, iz s'i Lavan. Şo c'eri t'ist'un kərizi bel çurpi me amdari t'ǒğǒle taśi. 30 Şot'in Rebek'ay bǒxmǒğo lavk'i halq'ina q'a ə̌mel lavk'i q'oxlangxo ak'i Rebek'axun bakit'oğo bitova avabakat'an taśi t'e amdara aksune çureśi. Taśiyal běneği ki, amdar Rebek'an pi gala, kərizi bel iz buşurxoy t'ǒğǒl çurpene. 31 Lavanen ı̌šalayinşaki pine: «Ay Q'ončuğonxeyir-bərəkət tadi amdar, miya het'u görən çurpe? Eki q'onağbaz va, vi mandala ganuval həzirbez, vi heyvanxo efala ganuval». 32 Hametər, Lavanen amdara haq'i hare k'oya. Eçeri buşurxoy loxol bakala yükə ams'ibi içoğoy běš kološ q'a yeme śipi, oşa q'onağxoynak' xeyal eneçeri ki, içoğoy turmoğoq'at'un os'k'i.

33 Eçeri šum laxala vədine Avrahami nökəren pine: «Bezi miya eysuni s'iya nu uk'ayiz, šum tez bot'al». Lavanenal qaybaki "upa" pine. 34 Nökəren exlətpsa burqi pine: «Za Avrahamene yaq'abe, şot'ay nökərzu. 35 Bezi ağay hər şey but'ux, Q'ončuğon şot'oxun İzi xeyir-bərəkətə kamtenebi. Eğelxo, beliyox, q'ızıl-gümüş, çuux nökərxo q'a işq'ar nökərxo, buşurxo q'a elemxo - mot'oğo bitova iz belxun oq'a baramine tadi Q'ončuğon bez ağa. 36 İz çuux Saran izi q'ojabaki vədine bezi ağaynak' sa ğaral eneçeri, ağanal pine ki, bezi k'ə bunesa bito me ğareq'an baki. 37 İsəəl mone, bezi ağan za elasp'est'i əyite tadest'i ki, izi ğareynak' içoğoy bakala ganuxun, yəni kənanluğoxun xuyər tez haq'al. 38 Za tapşurebi ki, hari memiin, izi q'oomxo bakala ganuxun izi ğareynak' xuyər eçaz. 39 Bezi ağaxun xavarez haq'i ki, p'oy xuyər zaxun eysun nu çureğayin k'ə baz. 40 Za qaybaki pine: "Bezi çalxala, bezi həmişə İzi laxi yaq'en tağala Q'ončuğon İçin vi yaq'a qayk'ale, vaxun běš İzi angela yaq'abi vi əşlə suuk'bale, hunal bezi q'oomxoy, bezi p'iyaxun bakalt'oğoy boşt'an xuyər bə̌ğə̌bi eçalnu bez ğareynak'. 41 Ama əşe, xuyərə va nu tadayt'un, c'eki eki. Avabakoz ki, hun vi tadi əyiti loxol çurpi bezi q'oomxoy ç̌omol śirik' taśenu, ene t'et'iin tağayal vi taxsır tene".

42 Zuval ğe hari efi kərizi t'ǒğǒl p'ap'at'an afırıpi metərez pi: "Ay bezi ağa Avrahami Buxačux bakala Q'ončux, bezi əşlə Hun yönə bada! 43 Mone, çurpezu həysə me kərizi bel. T'etər ba ki, həysə hari memiin xe taşala xuyərmoğoy mat'u &lt;eça vi gamataxun xe ǔğə̌z&gt; 44 pit'uxun oşa za qaybaki &lt;ko mani əyite, həysə vi buşurxoval ǔğest'oz&gt; uk'ayin, haşoval Vi bezi ağay ğareynak' c'ək'p'iyoq'an baki".

45 Hələ hametər fikirbala gala, bězği Rebek'a iz ə̌mnəbel gamat enesa. Şot'in śiri kərizəxun xena buybi qaybakat'an pizu: "Banekon vi gamataxun xe ǔğə̌z?" 46 Za hat'e dəyğa gamata boxodi, qaybakiyal metəre pi: "Ko mani əyite, barta vi buşurxoynak'al xe eçaz ǔğeq'at'un". Hametər, zuval ǔzği, oşa eçeri bezi buşurxoval ǔğesedi. 47 Oşa içuxun xavarez haq'i ki, hun şi xuyərnu, qaybakiyal pine: "Naxori q'a Milk'ay ğar Bet'ueli xuyər". Zuval eçeri izi bǒxmǒğo halq'ina, izi kiyel q'oxlangxo lavk'it'uxun oşa 48 ç̌ooq'a biti bezi ağa Avrahami Buxačux bakala Q'ončuğo alxışezbi. Bezi yaq'a qaypi za düz bezi ağay viçey ç̌omo eçeriyone Şo, eçerene ki, ağay viçey nəvə izi ğareynak' haq'az.

49 İsə və̌n upanan, bezi ağay niyətə izi boş nu efi me xeyir əşlin bul biq'suna ə̌m zap'nanne təə? Efi axırınci əyitə upanan ki, zuval bezi əşlə avabakaz».

50 Lavanen q'a Bet'uelen metərt'un coğab tadi: «Q'ončuğon İçin me əşlə ə̌m zapenesa, yax əyit tene kofst'a! 51 Mo Rebek'a, mo hun - ext'a taki! Barta Q'ončuğoy çureğaloq'an baki, taşa vi ağay ğareynak' çuuxq'an baki».

52 Şot'oğon metər uk'at'an Avrahami nökəren oç̌ala p'ap'amin k'os'p'aki Q'ončuğo şükürebi. 53 Oşa izi eçeri payurxo c'evk'i Rebek'a q'ızıl-gümüş q'a cürbəcür paltarxone tadi. Şot'in Rebek'ay viçeynak' q'a nanaynak'al toyexlu payurxone eçerey. 54 Hametər, Avrahami nökəren izi eysuni s'iya pi Lavani q'a Bet'ueli fikirəl avabakit'uxun oşa arśi içinal, içuxun hari amdarxonal kəyi-ǔt'unği, üşeyal hamiya mant'undi.

Əyc'indəri savaxt'an nökəren pine: «İsə icaza tadaynan qaybaki bezi ağay t'ǒğǒlez tağon». 55 Metər ukat'an Rebek'ay viçen q'a nanan xuyərə tərbsun nu çureśi pit'un: «Barta beş xuyər sa vis' ğiyal beşi t'ǒğǒl bakeq'an, oşa tananğon». 56 Ama Avrahami nökəren qaybaki metəre pi: «İsə ki Q'ončuğon İçin me əşlə yönə badene, boxoypsuni məənə tene bu. Za yaq'abadanan tağaz bezi ağay t'ǒğǒl». 57 T'e vədə pit'un: «Ekinan Rebek'axun içuxun xavar haq'en, şot'in k'ə uk'ayin şoq'an baki». 58 Rebek'a k'alt'unpi, şot'inal içuxun "me amdaraxun tansa?" pi xavar haq'at'an qaybaki pine: «Hoo, tazsa».

59 Hametər, Rebek'a Avrahami nökərə q'a şot'oxun hari amdarxo gərbi yaq'abadalat'un baki. Rebek'ay t'ǒğǒl içu muč'anaq' tadi kalabi nökərəl buney. 60 Rebek'a me əyitmoğon xeyir-bərəkət tadit'un yaq'abadi: «Ay xunçi, barta vaxun bakit'oğoy say hazarxon, vis' hazarxonq'an baki! Barta vi əyloğon düşmənxoy şəhərmoğo bağala darvazoğo ç̌axç̌uxp'iq'at'un c'ovaki!»

61 Rebek'a q'a izi çuux-nökərxoval buşurxoy loxol arśi Avrahami nökəri bač'anexun tat'unśi. Hametər, nökəren Rebek'a ext'i yaq'anebaft'i.

İsaak'en Rebek'a haq'sun

62 İsaak' isə sa heq'ədər vədəney ki, Beer-Laxay-Roina navadaney. Avrahami nökər q'a Rebek'a hari p'ap'ala vədine, şo Negev ams'i oç̌ala təzəne qaybakey, 63 biyəsç̌oyeyal çöle c'eri "samal tarak'az" uk'at'an, běneği mone, ə̌xiləxun buşurxone eysa! 64 Rebek'an içinal İsaak'a anek'i, şo buşe loxolxun śiri 65 nökərəxun xavare haq'i: «Me beşi běš eğalo şuva?» Nökərenal qaybaki "bezi ağane" pine. Mot'o ibakala k'inək' Rebek'an çalmina ext'i izi ç̌oya but'ek'i.

66 Oşa nökəren bakit'oğo bitova İsaak'a exlətebi, 67 İsaak'enal Rebek'a ext'i iz nana Saray çadırane taşeri. Rebek'a şot'ay çuuxe baki, şo İsaak'i ük'e gelene bask'i. Metərluğen, izi nana p'urit'uxun oşa İsaak'i ç̌oyen axšumpsane burqi.

25

Avrahami bisun

(1 Hadis. 1:32-33)

1 Avrahamen q'erəz sa çuuxe haq'i, iz s'i Get'ura. 2 Get'uranal Avrahameynak' me ğarmoğone eçeri: Zimran, Yok'şan, Medan, Midyan, İşbag saal Şuah. 3 Yok'şanaxun Şeva q'a Dedane baki. Dedanaxun aşşurluyox, let'uşluyox saal leumluyox uk'ala azuk'xone əmələ hari. 4 Midyanaxun Efa, Efer, Xanok', Avida saal Eldaahe baki. Morox bito Avrahami Get'uraxun baki ğarmoğoxun əmələ hariyoroxey.

5 Avrahamen izi var-dövlətə bitova İsaak'eynak'e efi. 6 İzi t'iyə̌mi çupuxxoxun baki ğarmoğo isə, hələ iç dirist' hamaq'un, içoğoy paya tadi běğc'eğalaçe yaq'abi ki, izi İsaak'axun ə̌xilq'at'un baki.

7 Avraham düz sabaç̌ yetmiş qo usene yəşəyinşi. 8 P'uri izi bavoğoy t'ǒğǒl, elmux tadi t'e dünyəne tağat'anal izi yəşə c'ovak'est'i, iz pul boşe taśi. 9 İzi ğarmoğon, İsaak'en q'a İsmailen, şot'o taşeri Mamreni mə̌xluğa ı̌ša, Maxp'ela uk'ala mağarina oç̌alaxt'unbi. Me mağara bakala q'oruğ süft'ə xet'lu Śoxari ğar Efroniney, 10 Avrahamen şot'o xet'luğoxun təngə tadi haneq'ey. Şot'o eçeri miya izi çuux Saray t'ǒğǒlt'un oç̌alaxp'i. *

11 Avraham p'urit'uxun oşa Buxačuğon şot'ay ğar İsaak'a xeyir-bərəkəte tadi. İsaak' isə Beer-Laxay-Roinane baksay.

İsmailaxun bakiyorox

(1 Hadis. 1:28-31)

12 Moval İsmailaxun, Avrahameynak' Saray misirlu çuux-nökər Acaren eçeri ğaraxun bakit'oǧoy siyəyi.

13 Kalat'uxun burqi mis'ik't'ul śirik' İsmaili ğarmux metəre taysay: İsmaili süft'in ğar Nevayot, oşa K'edar, Adbeel, Mivsam, 14 Mişma, Duma, Massa, 15 Xadad, Tema, Yetur, Nafiş saal K'edma. 16 Mo İsmailaxun baki ğarmoğoy q'a oşal içoğoxun əmələ hari tayfoǧoy s'iyurxoney. Me p'as's'e ğaraxun törəyinşakit'oğoy mandala ayizmux q'a içoğoy çadırxo laxi çurk'ala ganxoval içoğoy bavoğoy s'iyene taysay.

17 İsmailen iz pula q'ic'p'i t'e dünyəne, izi bavoğoy t'ǒğǒl tağat'an düz sabaç̌ otuz vǔğ yəşt'əney.

18 Şot'oxun törəyinşakit'oğoy bakala ganxoval Xavilaxun burqi Misiri oç̌alxo burqeğala ganu ı̌ša, Aşşura tağala yaq'e loxol bakala Şural śirik' tanesay. Morox bito izi p'as's'e ğaraxun əmələ hariyoroxey, bitoval suna ı̌šane baksay. Ama p'urumal, sa ğaraxun baki tayfa t'e soğo ğaraxun baki tayfinaxun yaq'ax tene taysay.

İak'ov q'a Esav

19 İsəəl Avrahami ğar İsaak'axun bakit'oğoxun exlətp'en.

Avrahamaxun izi ğar İsaak'e baki. 20 İsaak'i q'ırx yəş bakat'an şot'in Rebek'ane haq'i. Rebek'a P'addan-Aramaxuney, izi bava aramlu Bet'uel, izi viçiyal aramlu Lavaney.

21 Rebek'a əylə tene manst'ay, İsaak'enal Q'ončuğo afırıpi xoyinšebsay ki, izi çuğoy əyelq'an baki. Q'ončuğon şot'ay afırığo inebaki, Rebek'al hari əyləne mandi. 22 Rebek'ay tapane bakala əyloğon suna təpiləyinşbsa burqat'an şot'in Q'ončuğoxun "mo k'ə upsune baki" pi xavare haq'i, 23 Q'ončuğonal şot'o metəre pi: «P'ə̌ əyelen tarast'a hun vi boş, p'ə̌ azuk' törəyinşakale vi tapane bakalt'oğoxun. Me dünyəne eğala ğinaxun cöybakalt'un şorox, soğo həmişə t'e sunt'uxun zorba bakale, kaloval mis'ik't'ay əyiten tağala bakale». †

24 Əyel bakala vədə hari p'anep'i, Rebek'anal əkiz ğarmuxe eçeri. 25 Süft'ə baki əylin irəng č'ap'-č'oč'aney, izi bədəni loxolal t'ema pope buy ki, unk'on heyvani balaney. Şot'ay s'iya Esavt'un ‡ laxi. 26 Me əylin bač'anexunal hari p'ə̌mciyone baki, şo bakat'an Esavi dabanaxun biq'ine c'erey, şot'ay s'iyal eçeri İak'ovt'un § laxi. Me əylux nanaxun bakat'an İsaak'i altmış yəşe buy.

27 Əylux hari kalat'unbaki. Esav şaat' ǒxə̌lbale baki, şo k'oya tene bə̌ğə̌yesay, pes banekon dim çölmoğoney. İak'ov isə şip'ey, şo k'ojin əyeley. 28 İsaak'en çölnə heyvani yeq' çureğaley pi Esav iz ük'e gele basksay, Rebek'ay piin işiğ isə İak'ovey.

29 Sa ği İak'oven mərcin xoraye boxsay, hame vədine Esaval çölexun mandak' k'oyane hari. 30 Şot'in İak'ova pine: «Usum baka ke vi boxala č'oč'a xorayaxun bapa tada, busa bisazu!» Mot'o görət'un Esavi s'iya hamal Edom * nexey. 31 İak'oven isə metəre pi: «Upa ki, meyin oşa k'ojin kala ğar baksuni haq'q'a vaz tast'a, zuval tadaz». 32 Esavenal qaybaki "busa bisazu miya, kala ğar baksuni haq'q'e ak'esa həysə bez piyes" pine. 33 T'e vədə İak'oven metəre pi: «Elasp'a, oşa!» Esavenal elasp'i əyite tadi ki, k'ojin kala ğar baksuni haq'q'a İak'ovane tast'a. 34 Esaven metər pit'uxun oşa İak'oven şot'o mərcin xorayaxunal bapi tanedi, šumal. Esaven kəye, ǔneği, izi tapana boşevk'iyal hayzeri taneśi, k'ojin kala ğar baksuni haq'q' isə sal izi eyexal tene baft'i.

26

İsaak'en Rebek'a izi xunçi pi çalxest'un

1 Oşa t'etəre baki ki, Avrahami döörəst'ə baki k'inək', t'e oç̌ala p'urum busaluğe hari, İsaak'al hayzeri Gerara, filist'luğoy padçağ Avimelek'i t'ǒğǒle taśi. 2 Miya harit'uxun oşa Q'ončux İsaak'a ak'eśi pine: «Me oç̌alxoxun c'eri Misirə ma taki, Bezi va uk'ala ölkinə manda. 3 Miya çurpa, Zuval vaxun bakoz, va xeyir-bərəkət tadoz. Vi bava Avrahama tadi əyiti loxol çurk'oz Zu, me oç̌alxoval bito vi bakale, vaxun törəyinşakit'oğo mandale vi həysə çurpi ganxo bito! 4 Vaxun əmələ eğala nəsili saya göynul bakala muč'uliğoy hama gele booz, me oç̌alxoy bitova şot'oğo tadoz. Vaxun bakit'oğoxun haq'ale xeyir-bərəkətə oç̌ali ç̌oyel bakala azuk'xon bitot'in. * 5 Şot'o görə ki, Bezi əyitəxun tene c'eysay Avraham, Bezi içu bürüşalt'oğoy q'a tapşurbalt'oğoy bitova bex p'ap'esepsay, Bezi içu uk'alt'oğoy q'a zombalt'oğoy bitova ǔmǔxelaxsay». 6 İsaak'enal Buxačuğon içu pi k'inək' bi Gerara çurepi.

7 Gerara bakalt'oğon İsaak'i t'ǒğǒl Rebek'a ak'i şot'ay şu baksuna xavar haq'at'an İsaak'en şot'o iz xunçi pine çalxest'i. Şot'in q'ı̌nebsay ki, "bezi çuuxe" uk'ayin, Rebek'a işq'arsuz efseynak' içu besp'at'un, axıri Rebek'a gele gözəley. †

8 Hametər, sa heq'ədər vədə hari c'ovaneki, sa ğiyal filist'luğoy padçağ Avimelek'en ayninaxun běği anek'i ki, mone, İsaak'en Rebek'ane q'uj-q'ujbsa. 9 T'e vədə Avimelek'en İsaak'a iz t'ǒğǒl eçest'i pine: «Zu bezi ak'alt'u azk'i! Şo vi çuux baksunen het'u görən nex ki "bezi xunçine"?» İsaak'enal qaybaki pine: «Q'ı̌zbi ki, bezi çuux baksuna avabakayt'un şo işq'arsuzq'an mandi pi za besp'at'un». 10 Avimelek'en isə pine: «Vi xavar bune sal beş bel k'ə eyese bakoy? P'oy soğo "şot'ay işq'ar tene bu" pi vi çuğoxun bask'iyniy, t'e vədə k'ə balyaniy? Mot'ay hetər sa günax baksuna avanu hun?!»

11 Oşa Avimelek'en camaata əmir tadi pine: «Me amdara q'a izi çuğo əyit uk'al bakayin iz elmoğo haq'anan!»

İsaak'i cöybaki taysun q'a Avimelek'əxun irəziluğ ğaç̌esun

12 Hametər, İsaak' t'e oç̌ala çurpi taxıl bist'ane burqi. Q'ončuğon şot'o xeyir-bərəkəte tadi, şot'inal t'e usen sabaç̌ q'at gele bare ext'i. 13 Şo taysun varlayinşebaksay, hariyal gele varlu, s'ila sa amdare baki.

14 Filist'luğon şot'ay sürüğo bakala eğel-keçiğoy q'a beliğoy saya, şot'ay nökərxoy heq'ədər baksuna ak'at'an içoğoy paxılluğene biq'i. 15 Burt'unqi hələ iz bava Avrahami döörəxun mandi, şot'ay nökərxon kašp'i c'evk'i kərizxo bitova k'ul bapi buypsa. 16 Avimelek'en için isə İsaak'a metəre pi: «Memiin c'eri tağayvax şaat'e bakon, şot'o görə ki, metər sa var-dövləti q'ončuğo beşi t'ǒğǒl efsun, yaxun zorbat'u eçeri beş boş bast'un upsune». 17 İsaak'al t'et'iin c'eri, taşeri izi çadırxo Gerari dərənene laxi çurk'ala baki.

18 Şo miya harit'uxun oşa bureqi izi bava Avrahamen kašp'est'i kərizxo p'urum kašp'i təmizbsa, şot'o görə ki, Avraham p'urit'uxun oşa filist'luğon t'e kərizxo bitova k'ul bapi buybet'uniy. Şot'in me kərizxoy loxol hələ izi bavan kašp'est'at'an laxi s'iyurxone laxsay. 19 Sa ğiyal İsaak'i k'ulurxon içoğoy bakala t'e ganu təzə sa kəriz kašp'i ǔğə̌lə xet'un c'evk'i, 20 ama gerarlu çobanxon "mo beşi xene" pi, burt'unqi İsaak'i çobanxoxun davabsa. İsaak'enal iz loxol dava biti t'e kərizi s'iya "Esek'e" ‡ laxi. 21 Oşa q'erəz sa kərizt'un kašp'i c'evk'i, ama şot'ay loxolal davane biti, İsaak'enal kərizi s'iya "Sit'nane" § laxi. 22 İsaak'en t'et'iin c'eri taśi q'erəz ganune kəriz kašp'i. Me kərizi loxol dava tene biti, İsaak'enal kərizi s'iya "Rexovot'" * laxi pine: «Mone, c'evek'i Q'ončuğon yax irəət ganu, isə avuzbaki tum sakalyan me oç̌ala».

23 Oşa İsaak' t'et'iin c'eri Beer-Şevinane taśi. 24 T'iya p'ap'i şü Q'ončuğon İsaak'a ak'eśi pine: «Zu vi bava Avrahami Buxačuxzu. Q'ı̌maba, Zu vaxunzu, Bezi k'ul Avrahama görə va xeyir-bərəkət tadi vaxun bakit'oğoy saya avuzboz Zu». 25 İsaak'enal t'et'iya q'urban eçala ga düzbi Q'ončuğoy s'iya duği şükürebi. Şot'in eçeri izi çadırxoval miya laxit'uxun oşa k'ulurxon sa kərizal kašp'i c'evt'unk'i.

26 Hame vədine Avimelek'en izi yön kul bakala Axuzzat'a q'a izi q'oşuni kalo bakala P'ik'ola ext'i hayzeri Geraraxun İsaak'i t'ǒğǒle hari. 27 İsaak'en şot'oğo ak'i pine: «K'ə pinan hare bezi t'ǒğǒl? P'oy za ak'ala pul tevə̌x buy, ef eyexun c'erene unk'on za efi t'ǒğǒlxun şəp'esun?» 28 Şot'oğon qaybaki metərt'un pi: «Q'ončuğoy vi bač'ane çurpsun piin běše. Şot'o görəl, eki suna elasp'i əyit taden, barta yan beş arane sa irəziluğ ğaç̌eğen. Elasp'a ki, 29 yax vaxun pisluğ tene laft'al, axıri yanal va pisluğ teyan be. Vaynak' həmişə beşi piin loxol gane bake, cöybaki tağat'anal yaxun pis əyit ten ibake. İsə mone, Q'ončuğoyxeyir-bərəkətə haq'i sa amdarnu hun». 30 Me əyitmoğo ibakat'an İsaak'en eçeri şot'oğo q'onağebi, arśiyal bito sagala kəyi-ǔt'unği. 31 Əyc'indəri savaxt'an isə suna elasp'i əyit tadit'uxun oşa İsaak'en şot'oğo iz xeyir-bərəkətə tadi yaq'anebadi, şoroxal içoğoy ük' arxayin hayzeri tat'unśi.

32 Hat'e ği İsaak'i k'ulurxon hari içu pit'un ki, kərizt'un kašp'i c'evk'e, şot'o pulxaşluğ tadi pit'un: «Xeyan bə̌ğə̌be!» 33 İsaak'enal eçeri t'e kərizi s'iya "Şevane" † laxi, şot'o görə həysəəl t'e kəriz bakala şəhəri s'iya "Beer-Şevat'un" nex. ‡

Esavi xet'luğoxun çuux haq'sun

34 Esavi q'ırx yəş bakat'an şot'in taśi xet'luğoy xuyərmoğoxune içeynak' çuux eçeri: soğo Beeri xuyər Yehudit'aney, t'e soğoval Eloni xuyər Basemat'. 35 Şorox p'ǒğə̌l hari İsaak'eynak' q'a Rebek'aynak' biin q'ač't'un baki.

27

İak'ovi bic'luğ əşp'est'i iz bavaxun xeyir-bərəkət haq'sun

1 İsaak' ene q'ojabakeney, izi pulmoğonal tene aksay. Sa ği şot'in izi kala ǧar Esava izi t'ǒğǒl k'alpi pine: «Bezi ğar». Esavenal qaybaki "izbaksa, bez bava" pine. 2 Oşa İsaak'en əyitpsa burqi pine: «Zu ene q'ojabakezu, ğeyin əyc'inəl avabakala şey tene. 3 Hayza ǒxə̌lbseynak' lazım bakalt'oğo ext'a çöle taki, ğe bez s'iyen ǒxə̌lə c'eğalnu. 4 Ǒxəlbi eçeri heyvana bezi çureğalt'ullarik' həzirba zaynak' eça, zuval hələki bezi elmux bez boşe, t'e t'adlu ukuna kəyi va xeyir-bərəkət tadoz».

5 Me exlətə bitova Rebek'an inebaki. Esaval hayzeri ǒxə̌lbseynak' çöle tağala k'inək' 6 izi ğar İak'ova k'alpi metəre pi: «Vi bavan vi viçə pit'oğoz ibaki, Esava pine ki, 7 taśi içeynak' heyvanq'an ǒxə̌lbi eçeri. Şot'o boxi vi bavaynak' taşale, şot'inal izi çureğala t'e t'adlu ukuna kəyi vi viçə xeyir-bərəkət tadale. Hələki izi elmux izi boşe, Q'ončuğoxun eğala xeyir-bərəkətə tast'une çuresa şot'o. 8 İsə ibaka va k'əz nex, bez ğar. 9 Taki sürünəxun p'ə̌ dənə ən şaat' q'uzi manunesa c'ək'p'a eça miya, şot'oğo vi bavan çureğala k'inək' boxi həzirboz. 10 Taşeri lanxon iz běš, şot'inal hələki izi elmux iz boşe, şot'oğoxun kəyi vane izi xeyir-bərəkətə tadon». 11 İak'oven isə qaybaki izi nana metəre pi: «Bez viçi Esavi bədən dirist' poplane, bez loxol isə pop tene bu. 12 İz kula za duğayin k'əz bon? Bavan avabakayin ki, içu əfçiz duğsa, xeyir-bərəkəti təə, q'arğişi q'ončux bakoz». 13 İz nanan isə şot'o pine: «Vi s'iya duği uk'ala q'arğişxo hari bezi ǒyneq'an bari, bezi ğar! Hun bez uk'alt'u ba: taki bezi pit'oğo eça».

14 Hametər, İak'oven taśi q'uziğo eneçeri, izi nananal şot'oğo bavan çureğalt'ullarik' boxi həzirebi. 15 Oşa Rebek'an taśi k'oyaxun izi kala ğar Esavi ən şaat' paltarxoxun eçeri şot'oğo izi mis'ik' ğar İak'ovane lapest'i. 16 Şot'ay kulmoğo q'a ozana isə q'uzin t'olene bəc'ürpi. 17 Axırda izi həzirbi ukuna q'a šumal İak'ovi kiyel biq'est'i yaq'anebi İsaak'i t'ǒğǒl.

18 İak'oven izi bavay t'ǒğǒl hari "ay bava" pi k'alepi, bavanal qaybaki "miyazu, bezi ğar!" pine. Oşa şot'oxun "hun bezi mani ğaren baki?" pi xavar haq'at'an 19 İak'oven pine: «Vi kala ğarzu - Esav. Vi za pit'oğo bizu, isə hayza arśa me bezi ǒxə̌lbi heyvani yeq'axun uka ki, oşa za xeyir-bərəkət tadavax». 20 İsaak'en izi ğara pine: «He usumen ǒxə̌lbi qaybaki, bez ğar?» İak'ovenal "vi Buxačux bakala Q'ončuğon İçine heyvana bez běš c'evk'i" pine. 21 T'e vədə İsaak'en pine: «Ǐša eki, bez ğar, va bez kula duği avabakoz vi Esav baki nu baksuna». 22 İak'ov izi bava İsaak'a ı̌šalayinşebaki, şot'inal izi kula duği pine: «Me səs İak'ovi səse, ama kulmux Esavi kulmuxe». 23 İsaak'en İak'ova Esavaxun c'ək'p'es tene baksay, axıri mot'ay kulmuxal Esavi kulmoğollarik' poplaney. Şot'o görəl İak'ova xeyir-bərəkət tadi 24 saal xavare haq'i: «Hun həgigiyal bezi ğar Esavnu?» İak'ovenal qaybaki "hoo" pine. 25 T'e vədə İsaak'en pine: «Vi ǒxə̌lbi eçeri yeq'axun bezi běš laxa, bezi ğar. Kəyit'uxun oşa va xeyir-bərəkət tadoz». İak'ovenal izi eçeri ukuna q'a fina bavay běš lanexi, şot'inal kəyi-ǔğit'uxun oşa 26 pine: «İsə ı̌šabaka za muçp'a, bez ğar». 27 İak'ovenal ı̌šalayinşaki şot'o muçk'at'an Esavi paltari ade laft'i izi bavay bǒxmǒğo.

T'e vədə İsaak'en şot'o me əyitmoğon xeyir-bərəkət tadi pine:

«Ox, bezi ğare ade mo!

Q'ončuğoy xeyir-bərəkəten bit'eśi oç̌ali adane tast'a bez ğaren!

28 Barta Buxačuğon göynuxun hari arśala xoya q'a oç̌alen tadala bara vaxun kammaq'anbi,

Barta vi exp'ala arum q'a s'orobala noč' bolq'an baki.

29 Barta millətxonq'an va q'ulluğbi,

Barta tayfoğon hari vi běš bulq'at'un k'os'p'i.

Vi viçimoğoy loxol kalaluğbalnu hun,

Nanaxun sa viçimoğon hari va bač'an k'os'p'alt'un.

Va q'arğişbalo iç q'arğişi q'ončux bakale,

Va xeyir-bərəkət tadalt'in içinal xeyir-bərəkət q'azayinşale». *

İsaak'i Esava xeyir-bərəkət tast'un

30 İak'oven xeyir-bərəkətə haq'i izi bavay t'ǒğǒlxun c'eğala vədine Esave ǒxə̌ləxun qaybaki. 31 Eçeriyal izi həzirbala ukunxoy ən şaat't'u həzirbit'uxun oşa şot'o izi bavaynak' taşeri pine: «Hayza arśa, bez bava, vi ğaren ǒxə̌lbi harene. Mone, vaynak' həzirbi ukunaxun uka za xeyir-bərəkət tada».

32 T'e vədə İsaak'en "hun şunu?" pi xavare haq'i, Esavenal qaybaki "zuzu, vi kala ğar Esavzu" pine. 33 Mot'o ibakat'an İsaak'a t'ut'ultinene haq'i, şot'in pine: «P'oy t'evər hariyo şuvay? Zaynak' izi ǒxə̌lbi heyvani yeq'axun həzirbi ukune eçeri şot'in, zuval t'e ukunaxun kəyi şot'oz tadi bezi xeyir-bərəkətə. Xeyir-bərəkətə şuz tadesa, şot'ayal bakale!» 34 İzi bavay uk'alt'oğo ibakat'an Esaven içu efes nu baki ost'aar harayepi, şot'in ǒnek'a pine: «P'oy zu, ay bava? Zaal tada vi xeyir-bərəkətə, za xeyir-bərəkətsuz ma efa!» 35 İsaak'en isə qaybaki "vi viçen hari vaynak' həzirbaki xeyir-bərəkətə bic'luğ əşp'est'i zaxun haneq'i" pine. 36 T'e vədə Esaven pine: «Şot'ay s'iya İak'ov hat'etər tet'un laxe! † Mot'oxun p'ə̌mci kərəme ki, za feret'est'a: süft'ə k'ojin kala ğar baksuni ext'iyərəne haq'i bezi kiyexun, isəəl zaynak' həzirbaki xeyir-bərəkətə!» Oşa saal əyitpsa burqi pine: «Bakes tene bakon ki, vi zaynak' efi xeyir-bərəkət nu bakane». 37 İsaak'en Esava metəre coğab tadi: «Şot'o vi kaloz laxi zu, beşi nəsiləxun bakalt'oğoval bitot'u şot'ay k'ulez bi. İzi exp'ala arum q'a s'orobala noč'al bol bakale şot'ay. P'oy şot'o metər sa xeyir-bərəkət tadit'uxun oşa isə va k'ə pi xeyir-bərəkət tadaz, bez ğar?» 38 Esaven izi bava pine: «Yəni vi tadala q'erəz sa xeyir-bərəkət tevax bu, bezi bava? Zaxun vi xeyir-bərəkətə kammaba, bava!» Metər piyal hönkür-hönkür ǒnenepi. ‡

39 T'e vədə İsaak'en izi ğara metəre pi:

«Nə oç̌alen tadala bara ak'alnu hun,

Nə alaxun hari arśala xoya.

40 Ə̌me zoren, q'ılınc fə̌ldi vi šuma q'azayinşalnu hun,

Vi viçeyal q'ulluğa çurk'alnu.

Ama vaxt' eğale ěqeğalnu hun şot'ay loxol,

Va efala q'antarğina k'as'p'iyal çark'est'alnu vi elmoğo şot'ay kiin oq'a baksunaxun». §

41 Ama bavan İak'ova tadi xeyir-bərəkətə görə Esaven izi viçə nifrətpsane burqi. Şot'in iz boş metəre nexey: «Male mande, yas efalyan samal oşa bavaynak'. Besp'oz t'e vədə kot'o!»

42 İzi kala ğar Esavi pi me əyitmux hari Rebek'ay ǔmǔğo p'anep'i, şot'inal izi mis'ik' ğar İak'ova izi t'ǒğǒl k'alpest'i pine: «Avanu ki, vi viçen va bespsune çuresa? Vaxun izi əcuğo haq'suni yaq'a mot'ost'ane aksa. 43 İsə ibaka k'əz nex, bez ğar: c'eki taki memiin! Bezi viçi Lavani t'ǒğǒl, Xarrana t'it'a. 44 Vi viçey hirs bask'amin t'iya baka. 45 Hevaxt' izi əcuğ c'ovanekon, vi bit'oğo izi eyexun c'evek'on - va k'alpi eçest'oz. Tene şot'in va besp'ale, oşal izi bula ukale».

46 İsaak'a isə, şot'inal İak'ovi taysuna ə̌m zapeq'an pi Rebek'an metəre pi: «Boşevt'unki za Esaven haq'i me xet'lu xuyərmoğon. İak'ovenal taśi şot'oğoxun xuyər haq'ayin bezi ği mə̌yine».

28

İsaak'en İak'ova Lavani t'ǒğǒl yaq'absun

1 Hametər, İsaak'en İak'ova iz t'ǒğǒl k'alpi şot'ay tağala yaq'a xeyir-bərəkət tadit'uxun oşa, şot'o me əyitmoğo pi tapşurebi: «Kənanluğoxun xuyər ma haq'a. 2 Hayzeri P'addan-Arama, vi nanay bava Bet'ueli k'oyan taysa. T'iya vi nanay viçi Lavani xuyərmoğoxun sunt'u haq'a. 3 Barta Bitova Başarbala Buxačuğon va xeyir-bərəkətq'an tadi, barta vaxun bakala əyloğoy saya t'eq'ədərq'an bi ki, vaxun azuk'xoq'an törəyinşaki. 4 Barta Buxačuğon Avrahama tadi xeyir-bərəkət va q'a vaxun bakit'oğoval c'ovakeq'an, hunal Buxačuğon Avrahama tadi oç̌ali, vi həysə q'ərib k'inək' yəşəyinşala me oç̌ali q'ončux bakavax». * 5 Metər piyal İsaak'en İak'ova yaq'anebadi, İak'oval hayzeri P'addan-Arama, izi nana Rebek'ay c'eri oç̌alane taśi. Rebek'ay bava aramlu Bet'uel q'a izi ğar Lavan t'iyat'un baksay.

Esaven İsmaili xuyərə haq'sun

6 Esaven İak'ovi P'addan-Arama taysunal avanebaki, şot'o xeyir-bərəkət tadi yaq'abadat'an tapşurbit'oğoval. İsaak'en İak'ova "kənanluğoxun xuyər ma haq'a, taki t'et'iin xuyər haq'a" upsun, 7 İak'ovenal izi nana-bavay əyitə běği hayzeri P'addan-Arama taysun - morox bito hari Esava p'anep'i. 8 T'e vədə Esaven q'amişebaki ki, izi taśi kənanlu xuyərmoğoxun çuux haq'i eşt'un izi bava İsaak'i ük'e sa dərde. 9 Hayzeriyal Avrahami ğar İsmaili ç̌omo taśi sa xuyərəl şot'oğoxune haq'i. Mo İsmaili xuyər Maxalat'ey, Nevayoti xunçi. Hametər, Esavi çupuxxoy p'ǒğǒ kənanluğoxun, soğoval İsmaili k'oyaxune baki.

Q'ončuğoy İak'ova Bet'ela ak'eśi şot'o əyit tast'un

10 Metərluğen, İak'ov Beer-Şevinaxun c'eri Xarrana yaq'anebaft'i. 11 Sa heq'ədər yaq' taśit'uxun oşa běğ bureqi batksa, hariyal lap biyəbakat'an İak'oven sa ga bə̌ğə̌bi çurepi ki, miya bask'i kəybale. Sa ǰě ext'i izi biin oq'a laxiyal bask'i nep'axeśi. 12 Şot'in nep'e aksa burqi, běneği ki, sa piləkəne bu, iz bul taśi göynule p'ap'sa, Buxačuğoy angelxoval t'e piləkəni loxolxun laśi śit'unsa. † 13 Q'ončuğon isə me piləkəni lap alin muxe loxol çurpi içu metəre nex: «Zu vi bavoğoy, Avrahami q'a İsaak'i Buxačux bakala Q'ončuxzu, Va q'a vaxun bakit'oğo tadoz Zu vi həysə bul laxi bask'i oç̌ala. ‡ 14 Oç̌ali ç̌oyel bakala q'ume dənoğoy hama gele bakale vaxun törəyinşakit'oğoy say, dünyəni bip' t'ǒğǒlxunal şot'oğoy səs c'eğale. Vaxun q'a vaxun törəyinşaki nəsiləxun haq'alt'un xeyir-bərəkətə oç̌ali ç̌oyel bakala azuk'xoy bitot'in. § 15 Zu dim vaxun bakoz, va Bezi q'ənədi oq'a ext'i q'orişoz. Hun maya tağalnu taki, Bezi sa kul vi loxol bakale, ama va p'urumal qaydi me oç̌ala eçoz. Va əyitez tast'a, me piyorox hari bex p'ap'aminal Bezi əyiti loxol çurk'oz».

16 İak'oven nep'e boşt'an muğurbaki pine: «Mo hetər əşe? Hamiyane Q'ončux, bezi bula laxi bask'i hame gala! Sal bezi xavaral tene buy!» 17 Metər fikirbiyal içu q'ı̌yene haq'i, şot'in pine: «Hat'etər sa ga tene me ga! Buxačuğon İçeynak' k'ojbi, göynuxun hari śiğala gane mo!»

18 Kəykəymoğo isə İak'oven hayzeri izi biin oq'a laxi ǰěna ext'i tikebi ki, Buxačuğon İçeynak' k'ojbi me ga c'ək'eśeq'an. J̌ěne Buxačuğoy s'iyen laxesuna ak'est'eynak'al eçeri şot'ay loxol zeytuni c'əyine śipi. 19 İak'oven t'e gane s'iya Bet'ele * laxi, manu ki, oşa dirist' t'e şəhəri s'iyal hat'etər manedi. Běšaxun isə şəhəri s'i Luzey. 20 Oşa İak'oven elasp'i pine: «Əgər Buxačux zaxun baki bezi tağala me yaq'a za q'orişayin, bezi sa tapan šuma q'a bezi loxol lak'ala paltara p'ap'esp'ayin, 21 zuval bezi elmux bez boş qaybaki bezi c'eri gala eyes bakayiz, bezi bavay k'oya bez bul dinc yəşəyinşes bakayiz, Q'ončux bez Buxačux bakale! 22 Bezi tikp'i laxi me ǰě çurpi ga isə Buxačuğo bul k'os'pala ga bakale! Buxačuğon za tadalt'oğoy vis' payaxun sunt'uval qaydi İçu tadoz!»

29

İak'ovi P'addan-Arama eysun

1 Oşa İak'ov p'urum yaq'anebaft'i, hariyal běğc'eğalaç bakala azuk'xoy oç̌alxo c'ere. 2 Miya p'ap'i běneği ki, q'oruğa sa kərize bu, izi t'ǒğǒlal xib dənə eğeli sürü. Me kərizə eğelxo xe ǔğest'eynak't'un əşp'est'ay, izi ç̌oyelal kala sa ǰěne buy. 3 Sürüyox hari bito gireğat'an eğelběğalxon kərizi ç̌oyel bakala ǰěna tağaybi eğelxo ǔğest'unst'ay, oşa qaydi but't'unksay kərizi ç̌oya.

4 İak'oven eğelběğalxoxun xavare haq'i: «Və̌n mayalunan, ay viçimux?» Şot'oğonal qaybaki "Xarranaxun" pit'un. 5 T'e vədə İak'oven pine: «P'oy Naxori nəvə Lavana çalnanxsa?» Şot'oğonal "hoo, çalyanxsa" pit'un. 6 İak'oven saal xavare haq'i: «Hetəre Lavan? Şaat'e?» Eğelběğalxonal qaybaki "şaat'e, moval izi xuyər Raxilə, eğelxo izi běš badene enesa" pit'un. 7 İak'oven pine: «Biyəbakseynak' hələ gelene bu, heyvanxo badala vədə tene. Bartanan xenaxun ǔğeq'at'un, oşa c'idi taşanan samalal ot't'ayinşeq'at'un». 8 Eğelběğalxon isə metərt'un coğab tadi: «Beşi zor aytenesa, bitot'in içoğoy sürüğo eçeri gireśine buq'on ki, kərizi ç̌oyel bakala ǰěna iz ganuxun galdi beşi eğelxo ǔğest'es bakayan».

9 Hametər exlətp'ala gala Raxiləl izi sürünəxun sagala hari p'anep'i. Şot'in izi bavay eğelxone běğsay. 10 İak'oven izi t'ayi Lavani xuyər Raxilə q'a şot'in c'idi eçeri sürünə ak'ala k'inək' taśi kərizi ç̌oyel bakala ǰěna tağaybi izi t'ayin sürünə ǔğesedi. 11 Oşa taśi Raxilə muçp'i, mǔqexun ǒnek'al 12 izi şu baksunane pi. Raxilən şot'ay izi bavay q'oomxoxun baksuna q'a Rebek'ay ğar baksuna avabakala k'inək' t'it'eri mot'o izi bava pine.

13 Lavanen izi xunçey ğar İak'ovi eysuna ibakala k'inək' hayzeri şot'ay běše c'eri, şot'o q'ujbi-muçp'i izi k'oyane eçeri. İak'oven izi bel harit'oğoval bitova exlətp'it'uxun oşa 14 Lavanen pine: «Bezi p'iyaxune bu vast'a, ı̌ša q'oomyan yan!» Metər piyal İak'ova izi k'oya enefi.

İak'ovi Lea q'a Raxilə haq'sun

Hari sa xaş c'ovakit'uxun oşa 15 Lavanen İak'ova pine: «Düze, yan q'oomyan, ama mo şo upsun tene ki, hun bez loxol nisyə əşp'alanu. Za upa, k'ən çuresa vi bezi loxol əşpsuni gala tadaz?» 16 Lavani isə p'ə̌ xuyəre buy: kalo Leaney, mis'ik'oval Raxilə. 17 Lea amdara ləçəq'tenesay, Raxiləy isə ham ç̌o gözəley, ham bədən. 18 İak'ovenal Raxilə izi ük'e bask'eney pi qaybaki Lavana pine: «Vi mis'ik' xuyər Raxiləz çuresa. Tandon za? Vi ke xuyərə haq'es bakseynak' vi loxol vǔğ usen əşp'oz». 19 Lavanenal "k'əz nex ki, ext'i nu çalxala sa amdara tast'unaxunsa va tadayiz şaat'e bakon, çurpa əşp'a bez t'ǒǧǒl" pine.

20 Hametər, İak'oven Raxilə haq'es bakseynak' vǔğ usen Lavani loxol əşebi. Ama xuyər iz ük'e t'emane bask'ey ki, me vǔğ usen içeynak' sa hema ği k'inək'e hari c'ovaki. 21 Vədə hari p'ap'at'anal İak'oven Lavana pine: «Mone, beşi laxi vaxt' hari c'ovaneki, isə bezi çuğo za tada taşoz».

22 Lavanenal eçeri t'e pervare bakalt'oğo bitova k'alpi kala sa lašk'oye c'ovakest'i. 23 Biyəbakat'an isə İak'ovi t'ǒğǒl Raxilə təə, ext'i Leane yaq'abi. İak'oval şot'oxun basek'i. 24 Leay t'ǒğǒl baki şot'o q'ulluğbseynak' isə izi çuux-nökər Zilp'ane tadi.

25 Hari kəyebaki, İak'ovenal běneği ki, mone, içuxun bask'iyo Raxilə təə, Leane! Şot'in hayzeri Lavani t'ǒğǒl taśi pine: «Mo he əşe bez bel ençeri? Hetəryan əyitp'ey yan? Teyan pi ki, vi loxol vǔğ usen əşp'oz, hunal za mot'ay gala Raxilə tadalnu? P'oy isə het'u görən za feret't'i?» 26 Lavanen qaybaki metəre pi: «Beşi miya kala xuyərəxun běš mis'ik't'u tast'un ədət tene. 27 Yan bito hələ me sa şamat'al lašk'oyi loxol bakalyan, barta me sa şamat' c'ovakeq'an, oşa eki bezi mis'ik' xuyərəl tadoz va. Ama Raxilə haq'suni toya cöy hesabboz, meyin oşa sa vǔğ usenal əşp'in buq'on bez loxol». 28 İak'oval irəzinebaki.

Lašk'oyi vǔğǔmci ği c'ovakit'uxun oşa İak'oven hari Raxiləl taneşeri. 29 Lavanen Raxiləy bač'anexun isə izi Bilha uk'ala çuux-nökərəne tadi. 30 Hametər, İak'oven Raxiləl haq'i içeynak' çuuxe bi, mot'ay galal vǔğ usen Lavani loxol əşebi. Şot'in Raxilə Leaxun gelene çuresay.

İak'ovi Leaxun baki əylux

31 Q'ončuğon ak'at'an ki, Lea İak'ovi ük'e p'ə̌mci galane, şot'o usum əyləne mandest'i, Raxiləy isə əyel tene baksay. 32 Lea bı̌hi baki sa ğare eçeri, iz s'iya Ruven * laxiyal pine: «Q'ončuğon bez dərdə anek'i, isə bez işq'aren za çureğale». 33 Oşa Lea p'urum əyləne mandi, hariyal p'urum ğare baki. Şot'in pine: «Q'ončuğon inebaki bezi işq'aren za nu çuresuna, şot'o görə za sa ğaral tanedi!» Eçeriyal əylin s'iya Simeone † laxi. 34 Samal vədə c'ovakit'uxun oşa Lea saal bı̌hine baki, sa ğar eçeriyal pine: «İsə ene bez işq'ar za ğaç̌eğale, şot'o görə ki, xib ğarez eçeri zu şot'aynak'». Metər piyal əylin s'iya Levine ‡ laxi. 35 Me əyləxun oşa Lea saal bı̌hine baki, hariyal p'urum ğare baki. Şot'in "isə ene Q'ončuğo alxışp'oz" pi əylin s'iya İudane § laxi.

Şo oşa ene əylə tene mandi.

30

İak'ovi izi çupuxxoy nökərxoxun baki əylux q'a İosifi nanaxun baksun

1 Raxilən ak'at'an ki, içuxun əyel tene baksa, bureqi izi xunça paxılluğbi İak'ovi ç̌oya çuksa: «Za əyel tada, tene biyoz!» 2 İak'oviyal me əyiti loxol əcuğon biq'i pine: «Va Buxačuğon əyel nu tadit'uxun oşa, k'ə besez bakon ki zu?» 3 Raxilən pine: «Ext'a, va bezi nökər Bilhaz tast'a. Kot'oxun bask'a, barta vaxun sa əyel eçeri bezi q'ujelq'an tadi. Metərluğen beziyal vaxun sa əyel bakale».

4 Ext'iyal izi nökər Bilha İak'ova çuux pi tanedi, İak'oval baśi şot'oxun basek'i. 5 Bilha bǐhi baki İak'oveynak' sa ğare eçeri. 6 T'e vədə Raxilən pine: «Buxačuğon bezi əşlə běği za haq'lune c'evk'i, bezi afırına ibaki za əyelsuz tene efi». Metər piyal əylin s'iya Dane * laxi. 7 Oşa Raxiləy nökər Bilha saal əylə mandi İak'oveynak' sa ğaral eneçeri. 8 Raxilən pine: «Bez xunçaxunez bul-bula hari zu, ama Buxačuğon za me davinaxun ç̌omas'ine c'evk'i». Metər piyal əylin s'iya Naft'aline † laxi.

9 Lean isə běneği ki, iç ene əylə tene manst'a, ext'i izi nökər Zilp'ane İak'ova çuux pi tadi. 10 Şot'inal İak'oveynak' sa ğare eçeri. 11 T'e vədə Lean "bezi naxışen bineq'i" pi eçeri əylin s'iya Gade ‡ laxi. 12 Oşa Leay nökər Zilp'a p'urum əylə mandi İak'oveynak' sa ğaral eneçeri. 13 T'e vədə Lean pine: «Bəxt'əvərzu zu! "Bəxt'əvəre" pi k'əşinen ak'est'alt'un za çupuxxon!» Metər piyal eçeri əylin s'iya Aşere § laxi.

14 Sa ği, arum exp'ala vədəney, Ruvenen çölexun mandragor * uk'ala meyvinəxun bə̌ğə̌bi izi nana Leaynak'e eçeri. Raxilən mot'o ak'i Lea pine: «Vi ğaren eçeri mandragorxoxun zaal tandon samal?» 15 Lean isə metəre pi: «Bezi işq'ara bezi kiyexun ext'enu, isəəl bezi ğaren eçeri mandragorxoy loxole vi pul?» Raxilənal qaybaki "isə ki ketəren nex, ext'a me üşe işq'ar vaxunq'an bask'i, hunal mot'ay gala za ke mandragorxo tada" pine.

16 Hametər, biyəsin İak'ov çölexun k'oya eğat'an Lean şot'ay běš c'eri pine: «Me üşe zaxun bask'alnu, me haq'q'a bezi ğaren eçeri mandragorxo tadi hazq'e bez xunçaxun». İak'oval baśi t'e üşe Leaxun basek'i. 17 Buxačuğon isə Leay afırığo ibaki şot'o t'e üşe əyləne mandest'i, şoval bı̌hi baki İak'oveynak' qomci kərəm ğare eçeri. 18 T'e vədə Lean pine: «Mone, bez nökərə ext'i işq'ara çuux pi tast'uni əvəzəne tadi za Buxačuğon». Metər piyal eçeri əylin s'iya İssak'are † laxi.

19 Oşa Lea p'urum əylə mandi İak'oveynak' ǔqǔmci ğarane eçeri. 20 T'e vədə Lean pine: «Buxačuğon za tadi paye toy tene bu! İsə ene hörmətbale za bez işq'aren, şot'o görə ki, ǔq ğarez eçeri şot'aynak'». Metər piyal əylin s'iya Zevulune ‡ laxi. 21 Me əyləxun oşa Lean sa xuyərəl eneçeri, şot'ay s'iya Dinane laxi.

22 Ama Buxačuğon Raxiləy loxolal běneği, şot'o əyləne mandest'i, 23 şoval bı̌hi baki sa ğare eçeri. T'e vədə Raxilən pine: «Mone, ç̌omas'inebi za Buxačuğon. 24 Barta Q'ončuğon zaynak' sa ğaral avuzbeq'an». Metər piyal əylin s'iya İosife § laxi.

İak'ovi varlayinşaksun

25 Raxilən İosifa eçerit'uxun oşa İak'oven Lavana pine: «Za tərba bezi c'eri gala, bezi ölkinə qaybakaz. 26 Bezi çupuxxo q'a əyloğoval tada c'eğaz tağaz. Hunal avanu ki, şot'oğo exst'un bezi haq'q'e, vi loxol heq'ədər əşezbe!» 27 Lavanen isə qaybaki metəre pi: «Əgər bezi xətirə çurensasa, çurpa miya, ma taki! Fala běğest'i avabakezu ki, Q'ončuğon va görəne za xeyir-bərəkət tast'a». 28 Oşa metərəl pine: «Mot'o görə heq'ədəren çuresasa upa, tadoz». 29 İak'oven pine: «Ene zu tez nex. Hunal avanu ki, vi loxol əşp'i elmuxez laxe zu, bezi piin işiğ k'inək'ez běğe vi sürüğo. 30 Zu vi t'ǒğǒl eğat'an bakala sürün q'a həysət'in sürün arane bakala fərg piin běše. Bineti bezi tur va, Q'ončuğon va İzi xeyir-bərəkətə tadi avuzebi vi sürüğo bakala heyvanxoy saya. P'oy zu hevaxt' cöy k'oj-mes bakoz?»

31 İak'oven metər uk'at'an Lavanen pine: «Hun saycə upa, zu va k'ə çurensa tadoz». İak'oven qaybaki pine: «Za hik'k'al tene lazım, ama vi sürüğo memaçağ hetər běğezusa meyin oşal bezi běğsuna çurensasa, va sa şey uk'oz, şot'o ba, q'erəz hik'k'al çurtezsa. 32 Eki vi sürüğo dirist' tarak'en, iz boşt'an k'ə çil-çil, śampi nəəl dirist' mə̌yin eğel, q'uzi saal keçi bunesa c'ək'ken beziq'an baki. Meyin oşal sürün boş ketər sa q'uzi nəəl keçin bala nanaxun bakat'an, bezi hesabbakale. 33 Həysə irəziluğa eğayan, gələcəye vi za yoxlayinşbsunal irəət bakale. Hari bezi sürün boş çil-çil, śampi nəəl dirist' mə̌yin nu bakala sa eğel q'a keçi ak'ayvax, avabakalnu ki, mo bezi vaxun başq'i heyvane». 34 Lavanenal qaybaki "lap şaat', barta vi uk'ala k'inək'q'an baki" pine.

35 Haketərəl bit'un, Lavanen hat'e ği izi sürünə tarapi iz boşt'an k'ə çil-çil q'a śampi ərkəy keçi, mə̌yini loxol mas'i ləkələ q'a mas'i zolağla dişi keçi saal dirist' mə̌yin eğel q'a q'uzi bunesa c'ək'ep'i, oşal ext'i izi ğarmoğone tadi ki, běğeq'at'un. 36 Şot'oğonal İak'oveynak' cöybi me heyvanxo ext'i içoğoy bavay sürünəxun xib ğiluğ yaq'e hama ə̌xil taśi t'iyat'un burqi şot'oğo otarişbsa. İak'oven isə izi pi k'inək'əl bi, çurpi Lavana içu mandi sürünəne běği.

37 İak'oven eçeri q'uanğna, badami saal çinari xodurxoy təzə taymoğoxun xoxp'i, bureqi şot'oğoy loxol içoğoy qǒlə c'eq'i mas'i zolağxo düzbsa. 38 Oşa şot'oğo heyvanxon xe ǔğə̌lə nə̌vurxoy boşe laxi ki, keçiğon q'a eğelxon hari xe ǔğə̌t'an me zolağla taymoğoy loxolq'at'un běği. Heyvanxoval gele vədə xe ǔğə̌t'ant'un öörə taysay pi, 39 hər öörə tağat'an me zolağla taymux içoğoy piin běše baksay. Metərluğen, me keçiğoxun q'a eğelxoxun bakala balooxal bito hari śampi, çil-çil nəəl ləkələne baksay.

40 İak'oven me baloğo cöye efsay, Lavani sürünə isə tetəre fırıdi efsay ki, içoğoy ç̌o dim me śampi sürün tərəfq'an baki. Hametər, İak'oven içeynak' běği kalabala śampi baloğoy say taysun gelenebaksay. 41 Xe ǔğsa eğat'an öörə tağala heyvanxoval běneğsay: vərkər heyvanesa, iz düzbi śampi taymoğo lanexsay nə̌ve boş, 42 zəyif heyvanesa, təə. Metərluğen, vərkər heyvanxo içune kofst'ay, zəyiforox isə Lavana.

43 Samal oşa İak'ov baneki varlu sa amdar, şot'ay sürünen heyvanxone buy: eğelxo q'a keçiyox, buşurxo q'a elemxo. Şot'ay çuux q'a işq'ar nökərxoval geleney.

31

İak'ovi Lavana pinut c'eri taysun

1 İak'ovi ǔmǔğo hari p'anep'i ki, Lavani ğarmoğon metərt'un nex: «Həysə İak'ovast'a bakala var-dövlət bito beşi bavay kiyexun haq'iyoroxe! Beşi bavay hünərene varlayinşake ko!» 2 İak'oven içinal hisebsay ki, Lavan içuxun běšin k'inək' tene.

3 T'e vədə Q'ončuğon İak'ova pine: «Vi bavay t'ǒğǒl, vi c'eri gala qaybaka. Q'ı̌maba, Zu dim vaxun bakoz!» 4 İak'ovenal Raxiləynak' q'a Leaynak' xavar yaq'abi şot'oğo çöle, izi sürüğo otarişala gala eçest'i 5 pine: «İbakanan k'əz nex. Axır vədine azaksa ki, efi bavay ara zaxun běšin k'inək' şaat' tene. Ama bezi bavay bul k'os'pala Buxačux dim zaxune. 6 Və̌nal avanan ki, bez elmoğo laxiz əşp'e efi bavay loxol zu. 7 Şot'in isə bezi haq'q' k'əq'an baki pi vis' kərəm fikire badalbi. Ama Buxačux hər dəfə bezi tərəfe baki. 8 Uk'at'an ki, çil-çil baloox vi bakale, heyvanxoy eçala baloox hari bito çil-çile baki. Oşa pine, p'oy təə, śampi baloox vi bakale, t'e vədəl hari bito śampine baki. 9 Hametər, Buxačuğon heyvanxoy sürüğo ef bavay kiyexun ext'i zane tadi.

10 Sa ği, heyvanxoy öörə tağala vədəney, nep'e boş azk'i ki, dişi keçiğoy loxol lağala ərkəy keçiğoy bito çil-çil, śampi saal ləkələne. 11 Buxačuğoy angelen za nep'e boş k'alpi pine: "İak'ov!" Zuval qaybaki "izbaksa" pizu. 12 Şot'in pine: "Běğa, dişi keçiğoy loxol lağala ərkəy keçiğoy bito çil-çil, śampi saal ləkələne, şot'o görə ki, avazu Zu Lavanen vaynak' laxi şərturxo. 13 Bet'ela vi nep'a baśi Buxačuxzu Zu, t'et'iya vi biin oq'a laxi ǰěna ext'i tikenbi hun, iz loxol zeytuni c'əyin lapiyal Za elasp'i əyiten tadi. * İsə hayza c'eki me oç̌alaxun, vi c'eri ganu, vi nanaxun baki oç̌ala qaybaka"».

14 Raxilən q'a Lean qaybaki metərt'un pi: «Meyin oşa yaynak' bavay var-dövlətəxun pay tene bu. 15 Yan həysə şot'aynak' hik'k'al teyan. Yax va tadat'an əyitp'i tənginəl kəye beşi bavan. 16 Şot'o görəl, Buxačuğon beşi bavay kiyexun ext'i va tadiyorox bito beşi q'a beşi əyloğoye hesabbaksa. İsə Buxačuğon va hetər nexe, hat'etərəl ba!»

17 İak'ovenal eçeri izi əyloğo q'a çupuxxo buşurxoy loxol arśevek'i, 18 P'addan-Arama girbi k'ə var-dövlət but'uxsa ext'i, izi sürüğo bakala heyvanxoval bitova iz běš badi Kənana, iz bava İsaak'i t'ǒğǒl yaq'ane baft'i. 19 Lavan eğelxo q'açibsane taśey, Raxilənal baśi iz bavay k'oya bakala binik' buxačuxxo ext'i c'ere.

20 Hametər, İak'oven izi t'ayi bakala me aramlu Lavana izi taysuna nu avabakest'i şot'o əfçiduğine baki. 21 Şot'in izi me usenxost'a girbit'oğo bitova ext'ine t'e oç̌alxoxun c'eri. Hariyal Yevfrat oqa p'ap'i şot'o c'ovakit'uxun oşa Gilead buruxmoğoçe taysa burqi.

Lavani İak'ovi bač'anexun taysun

22 Xib ğinaxun oşa İak'ovi c'eri taysun hari Lavana p'anep'i. 23 Mot'o avabakala k'inək' Lavanen içuxun ı̌ša bakala q'oomxo girbi şot'ay bač'anexune baft'i, vǔğ ği yaq' taśit'uxun oşal hari Gilead buruxmoğo c'ovakat'an şot'o p'anep'i.

24 Ama Buxačuğon hat'e üşe Lavani nep'e boş baśi şot'o pine: «Běğa, va nexzu, İak'ova galtenst'a, vi ǰomo ə̌mbi şot'o əyit ten nexe!»

25 Lavanen hari İak'ova p'ap'at'an běneği ki, şot'in izi çadırxo buruxmoğo laxi çurpene, şot'o görə ene içinal izi q'oomxoxun sagala içoğoy çadırxo hamiya laxi çurt'unpi. 26 Şot'in İak'ova pine: «K'ən bsa mo hun? Za əfçiduği, bezi xuyərmoğoval t'etəren haq'i taysa ki, unk'on düşməni kiyexun malen t'it'evksa. 27 Za pinut c'eri taysun k'ə upsune? Sal ten nex ki, bərkə me amdarenal və̌x faren, əçinen yaq'a bast'une çuresa, 28 hələ bito t'ǒǒx, izi xuyərmoğo q'a nəvoğo dirist'oğonbi muçpsune çuresa! Sa əyiten haq'ılsuz əşe vi biq'i me əş! 29 Həysə va memiya bezi tərs ç̌oya ak'est'es bazkoy, ama c'ovaki üşe vi bavay bul k'os'pala Buxačuğon za pine ki, İak'ova galmada. 30 Lap uk'en c'eri taysuna avazbaki, vi bavay k'ojeynak' tarıxmişakenu pi tansa. Me bezi binik' buxačuxxo başqsuna k'ə uk'az?» 31 İak'oven Lavana metəre coğab tadi: «Q'ǐzbi ki, vi za tadi xuyərmoğo qaydi bezi kiyexun haq'alnu. 32 Ama binik' buxačuxxoy exlət zaluğ tene. Çurensa miya gireśi q'oomxoy piin běš baki qə̌věki, vi mal bunesa, ext'a viq'an baki. Şinesa kiyel vi buxačuxxo bə̌ğə̌bayvax, avabaka ki, şo dirist' tene mandal!» Binik' buxačuxxo Raxiləy başqsunaxun isə İak'ovi xavar tene buy.

33 Lavanen baśi İak'ovi, Leay saal iz xuyərmoğo tadi p'ə̌ nökəri çadıra běneği, ama hik'k'al tene bə̌ğə̌bi. Oşa Leay çadıraxun c'eri Raxiləy çadırane baśi, 34 Raxilən isə binik' buxačuxxo ext'i buşe yəhəri loxol suruk'p'ala torayi boş laxi, içal laśi iz loxol arśeney. Lavanen çadıri boş maya uk'ayin běneği, ama hik'k'al tene bə̌ğə̌bi. 35 Raxilən iz bava pine: «Vi turel hayzesal tez baksa, bez ağa, ama vi əcuğon maq'an biq'i, çupuxxost'a bakalt'uxunez baksa, şot'o görə tez hayst'a». Lavanenal dirist' çadıra şit'epi, ama p'urumal izi binik' buxačuxxo tene bə̌ğə̌bi.

36 Mot'o ak'i İak'ovi əcuğon t'etəre biq'i ki, bureqi Lavani ç̌oye iz boş bakalt'oğo bitova upsa: «İsə upa běyn bezi taxsır hik'ə? Bezi k'ə günaxzax bu ki, hayzeri vi amdarxoval ext'i baft'enu bezi bač'anexun? 37 P'oy k'ə baki, bə̌ğə̌nbi k'ənesa? Vi nu běği ga tene mandi, isə eça laxa bǐyex zast'a vi sa çöpəl bakayin bə̌ğə̌benusa, barta beşi q'oomxonal ak'eq'at'un şi hetər baksuna. 38 Düz q'a usen vi loxol əşezbe zu! Sal ak'enu vi sürünəxun bakala eğela tamaxp'i bakaz? Eğelxoy q'a keçiğoy bala saksun hik'ə ki, haşoval tene bake bezi běğala sürün boş! 39 Ə̌qnə heyvani ǰomo koft'it'ay xarcal zuz zap'ey ki, ziyan va maq'an laft'i. † İçal vaynak' tafoot tene buy hevədə bake əş: ğenaxunal śarpi bakayin zuz zap'ey ziyana, üşeyal śarpi bakayin. ‡ 40 Ği tez ak'e zu: nə bezi basksunaz avabake, nə bezi hayst'una. Ğenaxun č'oč'a běğe ç̌oye, üşeyal miye boşez bake zu 41 vi t'ǒğǒl baki me q'a usenast'a! Bip'es's'e usen vi p'ə̌ xuyərə haq'suni galaz əşp'e, ǔq usenal zaynak' kalabi sürün gala, hər dəfəl bezi haq'q' k'əq'an baki pi vis' kərəm vi fikirən badalbi hun! 42 Avrahami bul k'os'pala, bezi bava İsaak'i pula haq'ala Buxačux nu bakiyniy, isə hun sa çöpəl ten tadey za. Ama bezi zapi əzyət ams'ina tene taśi, bezi elmoğo laxi əşpsuni əvəzə tanedi za Buxačuğon. C'ovaki şü hunal ank'i ki, Buxačux bez tərəfe».

43 Lavanen qaybaki İak'ova metəre pi: «Me xuyərmuxal, içoğoxun baki əyluxal, vi běš badi haq'i tağala me sürüyəl - vi həysə k'ə bunesa bito bezi va tadine. Vi zənden, zu bezi xuyərmoğoy q'a nəvoğoy pisa çurezğon? 44 İsə eki vaxun sa irəziluğ ğaç̌eğen, barta gələcəye exlət bakayin beşi kiyel subutq'an baki».

45 İak'ovenal me ga c'ək'eśeq'an pi sa ǰě ext'i tik lanexi. 46 Oşa iz q'oomxo pine: «Eçanan ǰě girbanan miya». Şot'oğonal ǰě girbi eçeri xərəyen sunay loxol śit'unpi. Me ganu içoğoy irəziluğ ğaç̌esuna ak'est'eynak' arśi me xərəyen girbi ǰěne t'ǒğǒl šumal bot'unt'i. 47 Lavanen eçeri xərəyen śipi me ǰěne s'iya Yegar-Sahadut'e laxi, İak'oven isə Galed. § 48 Lavanen pine: «Barta me ǰěyurxo ğe vi q'a bezi arane ğaç̌eśi irəziluğa eyex bast'eynak'q'an baki». Şot'o görə t'e gane s'i hat'etərəl manedi - Galed. 49 Ama t'e gane s'iya Misp'al * next'uniy, şot'o görə ki, Lavanen me əyitmoğoval peney: «Barta yan memiin cöybakit'uxun oşa Q'ončuğoy pul beşi loxolq'an baki. 50 Avabaka ki, hevaxt'esa bezi xuyərmoğo pis běğayvax, şot'oğoy loxol q'erəz çuux haq'i eçayvax, mot'o zu nuval ak'ayiz, Buxačuğon aneksa».

51 Oşa Lavanen İak'ova saal pine: «Běğa, mo beşi tikp'i laxi ǰě q'a eçeri xərəyen girbi ǰěyurxo. Barta korox yaynak' 52 beşi ğaç̌eśi irəziluğa eyex bast'eynak' laxeśi sa nišan k'inək'q'an baki. Eki həysə kot'oğoy běš suna əyit taden ki, nə zu va pisluğbseynak' me xərəyi q'a ǰěne t'e soğo tərəf tez c'ovakal, nəəl hun me soğo tərəf c'ovaki za pisluğ ten bal. 53 Barta Avrahami q'a Naxori, barta beşi kalboğoy bavan bul k'os'pala Buxačuğon İçinq'an beşi əşlə běği». İak'ovenal izi bava İsaak'i pula haq'ala Buxačuğo elasp'i əyite tadi.

54 Şot'in eçeri içoğoy çurpi me buruğo q'urbanal šamepi, me hari q'oomxoval bitova k'alepi ki, arśi içuxun sagala šumq'at'un kəyi. Bitot'in kəyi-ǔneği, t'e üşeyal hat'iya mant'undi.

55 Əyc'indəri savaxt'an isə Lavanen hayzeri izi xuyərmoğo q'a nəvoğo muçepi, şot'oğo xeyir-bərəkət tadiyal qaybaki iz k'oyane taśi.

32

İak'ovi izi viçi Esavi běš c'eyseynak' həzirluğ běğsun

1 İak'ov isə hayzeri p'urum yaq'ane baft'i, izi běšal Buxačuğoy angelxone c'eri. 2 İak'oven şot'oğo ak'at'an pine: «Buxačuğoy q'oşunxo hari çurk'ala gane mo». Metər piyal t'e gane s'iya Maxanayime * laxi.

3 Hari Edoma, izi viçi Esav yəşəyinşala oç̌ali t'e Seir uk'ala burux ganxo ı̌šalayinşakat'an İak'oven içuxun běš elçiğo yaq'abi 4 şot'oğo tapşurebi ki, taśi izi viçə me əyitmoğoq'at'un pi: «Takinan bezi kala viçi Esava upanan ki, izi k'ul bakala İak'oven metəre nex: "Zu heq'ədər vədəne ki, q'ərib ölkinə, Lavani t'ǒğǒlez bake. 5 Həysə bezi öküzxoval buzax, elemxoval, eğel-keçiğoy sürüyoxal buzax, çuux q'a işq'ar nökərxoval. İsə mone, bezi ağay turelez hare, əgər izi piyes şaat'ez ak'esasa, barta avabakest'eq'an mot'o bez yaq'abi me elçiğo"».

6 Elçiyox İak'ovi t'ǒğǒl qaybaki pit'un: «Vi viçi Esavi t'ǒğǒlxunyan eysa həysə. Pine vi běš iç c'eğale, izi t'ǒğǒl bip'baç̌ tan amdaral bune».

7 Mot'o ibakat'an İak'ova q'ı̌yene haq'i, isə k'əq'an bi tene avay. Eçeriyal izi amdarxo, buşurxo, eğel-keçiğo - bitova p'ə̌ gala cöyebi ki, 8 Esaven hari içoğo k'as'k'ayin, iz bul sa dəst'inə gərgürbakat'an, t'e soğo dəst'inə bakalt'oğon t'it'eri içoğoy elmoğo çark'est'esq'at'un baki.

9 Şot'in Buxačuğo k'alpi pine: «Ay bezi bavoğoy Buxačux, ay Avrahami q'a İsaak'i Buxačux bakala Q'ončux, Hun za pinu ki, hayza vi c'eri gala, vi bavay t'ǒğǒl taki, Zuval va ěqevk'oz. † 10 Tene lafst'a me vi k'ul Hun izi belxun oq'a śipi t'e nu badalbakala çuresuna q'a xeyirxaxluğa. Zu me oç̌alxoxun c'eri İordan oqe t'e soğo tərəf c'ovakat'an bezi sa çombağaxun q'erəz hik'k'al butezaxiy. İsə mone, p'ə̌ dəst'inenez qaybaksa zu me oç̌alxo. 11 Va xoyinšezbsa, za bezi viçi Esavi kiyexun çark'est'a! Q'ı̌zbsa hari zaal besp'ane, əyloğo q'a çupuxxoval bitova k'as'kane. 12 Axıri za "ma q'ı̌ba, tez kambal vaxun Bezi xeyir-bərəkətə, vaxun əmələ eğala nəsili saya dənizi börine bakala q'ume hama booz" pi əyiten tadey Hun». ‡

13 Hametər, İak'oven t'e üşe t'iya kəyebi, savaxt'anal hayzeri bureqi izi heyvanxoxun c'ək'p'i Esaveynak' pay həzirbsa: 14 p'ə̌baç̌ dənə dişi keçi q'a q'a dənə ərkəy keçi, p'ə̌baç̌ dənə dişi eğel q'a q'a dənə ərkəy eğel, 15 otuz dənə çaxeğala buş izi baloğoxun sagala, q'ırx dənə çur, vis' dənə arak' saal q'a dənə dişi elem q'a vis' dənə ərkəy elem. 16 Oşa me heyvanxo hametər izi c'ək'p'i k'inək'əl cöy-cöy k'ulurxo tapşurbi pine: «Hərt'in içu tapşurbaki sürünə ext'i zaxun běš taśeq'an, ama sunaxun samal ə̌xil takinan ki, efi sürüğo bakala heyvanxo suna gərbakimaq'at'un». 17 Bitot'uxun běš tağalt'u isə metəre pi tapşurbi: «Bezi viçi Esav vi běš c'eri vaxun xavar haq'ayin ki, şi nökərnu, mayan taysa, me vi c'idala sürü şiya, 18 upa vi k'ul İak'ovi sürüne, bezi ağa Esaveynak' paye yaq'absa. Oşa upa "mone, həysə içal bezi bač'anexun enesa"». 19 İak'oven hame əyitmoğo şot'ay bač'anexun tağala k'ulal pine, oşin tağalt'uval. Hametər, Esaveynak' c'ək'p'i heyvanxo c'idi taşala k'ulurxo bitova hame sa əyitəne pi. Şot'oğo metəre tapşurbi: «Esava ak'at'an bezi və̌x pi k'inək' upanan, 20 "həysə içal beşi bač'anexun enesa" əyitə upsunal eyexun ma c'evk'anan». Şot'in fikirebsay ki, barta süft'ə pay yaq'abaz Esav cügübakeq'an, oşa iz piyes ak'eğaz, bərkə t'e vədə bezi loxol şaat'e běği. 21 K'ulurxon Esavi payurxo ext'i tat'unśi, İak'ov isə hələ sa üşeyal izi çadırxo laxi çurpi gala manedi.

Buxačuğon İak'ovi s'iya İsrail laxsun

22 Şot'in üşe hayzeri izi p'ə̌ çuğo, içeynak' əylux eçeri p'ə̌ nökərə saal izi sas's'e ğara ext'i Yabbok' uk'ala oqe ç̌oğoloy ganuxun baśi turin şot'ay t'e soğo tərəfe c'ovaki. 23 İak'oven çupuxxo q'a əyloğo, izi k'ə bunesa bitova t'e soğo tərəf c'ovakest'it'uxun oşa 24 tək içe mandi. Hame vədine Sunt'in hari bureqi şot'oxun düz kəybakamin buşurupsa. 25 Běneği İak'ova İzi zor tene ayesa, şot'ay bude loxol t'etəre duği ki, ǔq'en iz ganuxune c'eft'i. 26 Şot'in pine: «Tərba Za, ene kəyebaksa». İak'ovenal qaybaki "za xeyir-bərəkət nu tadayvax tez tərbal Va" pine. 27 Me bürdən peydax baki İak'ovaxun Buşuruk'alt'in xavare haq'i: «Vi s'i hik'ə?» Şot'inal pine: «İak'ov». 28 T'e vədə İak'ovaxun Buşuruk'alt'in qaybaki içu metəre pi: «Vi s'i ene İak'ov § təə, İsrail * bakale, şot'o görə ki, hun Buxačuğoxun q'a amdarxoxun buşurupi tanşeri». † 29 İak'oven pine: «Hunal upa Vi s'iya za, xoyinšezbsa!» İçuxun Buşuruk'alt'inal qaybaki "Bezi s'iya nuval avabakayvax banekon" pine. Metər piyal İak'ova xeyir-bərəkəte tadi. 30 İak'oven t'e gane s'iya P'eniele ‡ laxi, şot'o görə ki, metəre pi: «Buxačuğo İçuval azk'i, ama bezi elmux hələ bez boşe».

31 Hari kəyebaki, İak'ovenal axsağlayinşbsun me P'eniel uk'ala ganuxun c'eri p'urum yaq'ane baft'i. Üşe bakit'oğoxun oşa şot'ay bud hələ q'ač'eney. 32 İsrailluğon həysəəl bude yeq'e loxol bakala t'amarla ganxo utet'unksa, axıri İak'ovaxun Buşuruk'alt'in şot'ay me t'amarxoy loxole duğey.

33

İak'ovi q'a Esavi barişaksun

1 Samal taśit'uxun oşa İak'oven běneği ki, mone, Esav, izi t'ǒğǒlal bip'baç̌ tan amdar enesa. Şot'in əyloğo Leay, Raxiləy saal şot'oğoy bač'anexun hari p'ə̌ çuux-nökəri arane cöyebi: 2 běš nökərxo q'a şot'oğon eçeri əyloğo, oşa Lea q'a Lean eçeri əyloğo, şot'oğoy bač'aneyal Raxilə q'a İosifane çurdest'i. 3 İç isə běš c'eri, hələ iz viçi ǐšalayinşakamin biti şot'ay běš vǔğ kərəm bule k'os'p'i. 4 Ama Esav İak'ovi t'ǒğǒl t'it'eri şot'o ost'aar q'ujbi muçepi, şot'oğon p'rannat'inal ǒnepsat'un burqi.

5 Esaven çupuxxo q'a əyloğo ak'i pine: «P'oy me vaxun hariyorox şuva?» İak'ovenal qaybaki "mo Buxačuğon vi k'ula pay tadi əyluxe" pine. 6 Metər uk'at'an běš çurpi çuux nökərxon q'a içoğoy eçeri əyloğon Esavi t'ǒğǒl hari şot'o bult'un k'os'p'i, 7 oşa Lean q'a Lean eçeri əyloğont'un hari bul k'os'p'i, axırdal Raxilən q'a İosifene ı̌šalayinşaki bul k'os'p'i.

8 Oşa Esaven xavare haq'i: «Zu miya eğat'an bez běš c'eri sürüyox hik'əy p'oy?» İak'ovenal qaybaki "vi piyes şaat' ak'eseynak' payez yaq'abey vaynak' şot'oğo, bezi ağa" pine. 9 Esaven pine: «Bezi hər şey buzax, bez viçi, vi mala vast'a efa». 10 Ama İak'oven qaybaki metəre pi: «Bezi xətirə çurensasa, ext'a zu va tadala me paya. Zaynak' həysə va aksun Buxačuğo aksun k'inək'e baki, hələ vi zaynak' bi şaat'luğa tez nex! 11 Şot'o görəl, ma saka bezi əyitə oq'a, ext'a bezi vaynak' yaq'abi payurxo. Buxačuğon kamtenebi zaxun İzi xeyir-bərəkətə, bezi belxun oq'a baramine tadi za hər şeyaxun». Hametər, İak'oven t'ema xoyinšebi ki, axırda Esav irəzinebaki içeynak' yaq'abi payurxo exst'una.

12 Oşa Esaven pine: «İsə həzirləyinşaka c'eğen, meyin t'ağay zaxun tağalnu». 13 Ama İak'oven qaybaki metəre pi: «Hunal avanu ki, bezi ağa, əyloğoxun yaq' c'eysun heq'ədər çətine. Hələ sa çaxeğala çurur q'a eğelxoval buzax, şot'oğo sa ğiyal bakayin kapst'un c'idayiz k'as'eğalt'un yaq'a. 14 Şot'o görəl, şaat'o şone, hun běš taki, zu isə əyloğoy q'a sürüğoy eyes bakala k'inək', yavaş-yavaş vi bač'anexun eğaz. Ene Seira ayank'on suna p'urum, bezi ağa». 15 Esaven pine: «T'e vədə, barta bezi amdarxoxun sa hemara efaz, va köməybeq'at'un». Ama İak'ov p'urum irəzitenebaki, "əzyət ma zapa, bez ağa, vi zaynak' biyorox bəse" pine. 16 Ene běneği İak'ov irəzitenebaksa, Esav hat'e ği hayzeri izi k'oya, Seirane yaq'a baft'i, 17 İak'ov isə Suk'k'ot'aç taśi t'iyane izi çadırxo laxi çurpi. Şot'in miya izi heyvanxo efala ganxoval düzebi, şot'o görə gane s'iyal haketər manedi - Suk'k'ot'. *

18 Hametər, İak'ov Lavanaxun cöybaki, yəni P'addan-Aramaxun c'eri, iz bel əş harinut'al hari Kənan oç̌ala p'anep'i. Şo miya Şekem şəhərə ǐša iz çadırxo laxi çurepi. 19 Şot'in iz çadırxo laxi me oç̌ala Xamori ğarmoğoxun baç̌ dənə gümüşi təngə tadi haneq'ey. Me Xamor Şekem şəhəri binorina laxiyoney. † 20 İak'oven miya sa q'urban eçala gaal düzebi, iz s'iyal El Elohe İsraile ‡ laxi.

34

Dina biyaburbsuna görə izi viçimoğoy şexemluğoxun həyif haq'sun

1 Sa ği, İak'ovi Leaxun baki xuyər Dina hayzeri içoğoy arśi me oç̌ali xuyərmoğo aksane taśi. 2 Şot'o miya me oç̌alxoy kalo bakala xivlu Xamori ğar Şekemen anek'i, biq'iyal xuyərəxun zorbaluğen baneki. 3 Ama xuyər Şekemi ük'e t'etəre bask'i ki, şot'o çuresa, şot'oxun muč'a əyitpsane burqi, 4 izi bava Xamoral pine ki, Dina içeynak' çuuxq'an haq'i.

5 Şekemen Dinay bel eçeri əş hari İak'ova p'anep'i. Ama mot'o ibaki vədine izi ğarmux çöle navadat'uniy pi şorox eğamin izi səsə tene c'evk'i ki, barta şoroxal hareq'at'un běyn oşa me əşlə k'ə best'un baksa.

6 Şekemi bava Xamor isə hayzeri İak'ovi t'ǒğǒle hari ki, şot'ay xuyərə izi ğareynak' çureğale. 7 Hame vədine İak'ovi ğarmuxal me exlətxo ibaki çölexun hart'un, şot'oğoy belxun k'üüne c'eysay. Axıri hetəre bakes bakon ki, İsrailaxun törəyinşakit'oğoy bel metər əş eğane, me biyaburçiluğ beyne p'aq'est'ala şey teney. Şinesa ğar zorbaluğen içoğoy xunçaxune bask'e mani exləte? 8 Xamoren İak'ova q'a izi ğarmoğo metəre pi: «Efi xuyər bezi ğar Şekemi ük'e gelene bask'e, izi piin şot'oxun q'erəz şuk'k'ala tene aksa. Zuval həysə efi xuyərə bezi ğareynak' çuresaz hare, və̌nal irəzibakaynan gele mǔqezbakon. 9 Ekinan meyin oşa suna xuyər tadi haq'en, q'uda baki q'oomluğben. 10 Mone, mo beşi oç̌al, mo və̌n: maya çurnansa efi çadırxo laxi çurpes banankon. Əşp'anan, q'azayinşanan, haq'i-toydanan, meyin oşa yan hetər, və̌nal haketər, bartanan beşi arane vi-bezi exlət maq'an baki». 11 Şekemen için isə metəre pi Dinay bava q'a viçimoğo: «Saycə efi xuyərə za tast'una irəzibakanan, və̌x k'ə çureğaynan tadoz. 12 Upanan xilə k'əq'an baki, zuval və̌x tadaz, eçaz ən toyexlu payurxo ef belxun oq'a śik'az. Saycə ke xuyərə za tadanan!»

13 Ama İak'ovi ğarmoğoy Şekemi biq'i əşlə q'uc'k'ala fikir tene buy, şot'o görəl bic'luğ əşp'est'i Şekema q'a izi bava Xamora 14 metərt'un pi: «Bul biq'ala əş tene mo, sünnətnubaki sa amdara işq'ara tades teyan bakon yan beşi xunça! Ene upanan beşi bula alabi amdarxoy ç̌oyel ma běğen yan! 15 Və̌nal yallarik' sünnətbakaynan, ef boş bakala mandi işq'arxoval bito sünnətbakayt'un - t'e vədə hoo. 16 T'e vədə və̌x xuyərəl tayandon, və̌xun xuyərəl hayanq'on, sunaxunal muč'a, sa azuk' k'inək' yəşəyinşyanbon me oç̌ala. 17 Ama uk'aynan ki, p'oy təə, teyan sünnətbaksa, t'e vədə ef eyexun c'evk'anan yaxun xuyər haq'suna, beşi xunçal ext'i tayansa yan».

18 Xamoren q'a iz ğar Şekemen me əşlə pis tet'un běği. 19 Şekemen sal yaq' tene běği, eçeri sünnətebaki, t'emane çuresay İak'ovi xuyərə. Şo mis'ik' amdaral teney, me oç̌ali kalo bakala Xamoraxun törəyinşakit'oğoy boş ən hörmətlu amdarey. 20 Hametər bava-ğar hayzeri şəhəre bağala darvazin běš taśi t'iya gireśi işq'arxo metərt'un pi: 21 «Və̌nal ananksa ki, me beşi oç̌alxo hari arśi amdarxoxun yax sa pisluğ tene lafst'a, şot'o görəl nexyan ki, barta hamiya arśeq'at'un. Meq'ədər oç̌alyax bu, şuk'k'ali ga t'ar tene bakal. Barta yaxun barabar me oç̌ali loxol əşp'i q'azayinşeq'at'un, haq'i-toydeq'at'un, yan hetər, şoroxal hat'etər. Şot'oğoxun xuyərəl haq'alyan, xuyərəl tadalyan. 22 Şot'oğoy yaxun çureğalo isə sa şeye: beşi işq'arxoval bito içoğollarik' sünnətbakine buq'on. Sünnətbakayan irəzit'un yaxun muč'a baki, sa azuk' k'inək' me oç̌ala arst'una, tene - təə. 23 Metər ext'at'an mo hik'ə ki?! Şot'oğoy sürüğo bakala eğelxo, beliğo, içoğoy k'ə bunesa bitova beşi kiyel bades baksuni t'ǒğǒl mo hik'k'al tene! Ekinan sünnətbaken, hari beşi boş arśi yəşəyinşeq'at'un». 24 Hametər, şəhəre bağala darvazin běš gireśi işq'arxoy bito Xamori q'a Şekemi pit'oğoxun irəzit'unbaki, bitoval sünnətt'unbaki.

25 Xib ği oşa isə, Xamori şəhəre bakala işq'arxoy hələ turel nu baki sa vədine, Dinaxun nana sa bakala viçimoğon, İak'ovi Simeon q'a Levi uk'ala ğarmoğon içoğoy q'ılıncxo ext'i bat'unśi şəhəri elmoğo. Şot'oğon şəhəre bakala işq'arxoy bitova k'as'p'i śit'unpi, şuk'k'alenal içoğoy běšinə̌mə̌ haq'es tene baki. 26 Xamori q'a Şekemi bulal bot'unt'i, Şekemi k'oyaxun içoğoy xunçal ext'i c'ert'un. 27 Oşa İak'ovi ğarmoğon işq'arxoy tumexun əfçibaki me şəhəre qaybaki burt'unqi k'ə bune fǔq'p'i taşt'a. İçoğoy xunçey namus ç̌axç̌uxeśi me şəhəre 28 k'ə eğel-keçi, beli, elem bunesa bitova ext'i tat'unşeri, şəhəri boş q'a q'oruğxo sa dənə heyvan tet'un efi. 29 İçoğoy kiyel koft'alt'u ext'unst'ay, baśi k'ojurxoval fǔq'p'it'uxun oşa şot'oğoy əyloğo q'a çupuxxoval bitova içoğoy běš badi haq'i tat'unśi.

30 T'e vədə İak'oven Simeona q'a Levina pine: «Bezi bula bəlinənan badi və̌n, me oç̌ala yəşəyinşala kənanluğoy q'a p'erizluğoy piyexunnan saki za! İsə gireśi beşi loxol eğayt'un hetər bakale? Sal beş boş t'ema işq'aral tene bu ki, şot'oğoy běš çurpes bakayan. Hari zaal besp'alt'un, və̌xal bitova k'as'k'alt'un, beşi tuma əfçibalt'un şot'oğon!» 31 Ama şot'oğon qaybaki içoğoy bava metərt'un pi: «Haq'q'yan be! Beşi xunçey loxol yaq'nuxun c'eri xuyəri loxol běğala piin běğalt'un, yanal mot'o q'uc'k'alyan?!»

35

İak'ovi Bet'ela qaybaksun

1 Me bakit'oğoxun oşa Buxačuğon İak'ova pine: «Hayza Bet'ela taki, vi çadırxo t'iya laxi çurpa. Vi viçi Esavi kiyexun t'it'at'an vi nep'a baśi Buxačuğoynak' q'urban eçala gaal düzba t'iya». * 2 İak'ovenal izi külfəti boş bakalt'oğo q'a izi nökərxoy bitova girbi pine: «Efi kiyel binik' buxačuxxo mandenesa bitova bosanan. Murdarluğaxun təmizbakseynak' efi loxol xe lapi paltaral badalbanan - 3 Bet'elayan taysa. Bezi t'arnu p'ap'it'aynak', maya tağayiz İzi kula bezi loxolxun nu zapi Buxačuğoynak' q'urban eçala ga düzboz t'iya». 4 Şot'oğonal İak'ovi əyitə běği içoğoy kiyel bakala binik' buxačuxxo q'a içoğoy ǔmǔğo lavk'i sırığanxo bitova c'evk'i tat'undi, İak'ovenal me buxačuxxo q'a şot'oğo bul k'os'psuna ak'est'ala me sırığanxo bitova taşeri Şekemi mə̌xluğ uk'ala ganu xodin tume oç̌alaxebi. 5 Mot'oxun oşa yaq'at'un baft'i, içoğoy yaq'e loxol bakala şəhərmoğoxunal şuk'k'alen c'eri İak'ovi ğarmoğoy běšt'an bot'estenedi, şot'o görə ki, Buxačuğon t'e oç̌ali amdarxoy bitot'ay pula haq'eney.

6 Hametər, İak'ov q'a içuxun bakalorox bito hari Kənan oç̌ala bakala Luz, yəni Bet'el şəhəre p'at'unp'i, 7 İak'ovenal eçeri miya sa q'urban eçala gane düzbi. Şot'in me gane s'iya El Bet'ele † laxi, şot'o görə ki, izi viçey kiyexun t'it'at'an Buxačux me ganune iz nep'a baśey.

8 T'e aramoğo Rebek'ay nökər, şot'o döş tadi kalabi Devorane p'uri, taşeriyal şot'o Bet'ele t'ǒğǒl bakala mə̌xnə xodin oq'a oç̌alaxt'unbi. Oşa t'e gane s'i hat'etərəl manedi - Allon-Baxut'. ‡

9 İak'ov P'addan-Aramaxun c'eri Bet'ela qaybakit'uxun oşa Buxačux p'urum şot'o ak'eśi, xeyir-bərəkət tadiyal 10 pine: «Vi s'i İak'ove, § ama meyin t'ağay va İsrail * pi k'alk'alt'un, şot'o görə ki, vi s'iya İsrailez laxsa!» Hametər, İak'ovi s'i baneki İsrail. 11 Buxačuğon İak'ova me əyitmoğoval pine: «Bitova Başarbala Buxačuxzu Zu! Avuzbakalnu hun, vaxun törəyinşakit'oğoy say t'eq'ədər bakale ki, azuk'xo əmələ eğale vi nəsiləxun. İçal sa azuk' təə, k'əşinen bǒq'ə̌lpi çark'est'es nu bakala hama! Padçağxo c'eğale vi nəsiləxun! 12 Avrahama q'a İsaak'a əyit tadi me oç̌ala va tadoz, vaxun törəyinşakit'oğo mandale me oç̌al». † 13 Metər piyal hat'iya İak'ovi piyexun aneç̌i.

14 İak'oven eçeri Buxačuğon içuxun əyitp'i me ganu sa ǰěne tikp'i laxi. Şot'ay loxol fi q'a zeytuni c'əyin lapiyal ǰěne Buxačuğoy s'iyen laxesunane ak'est'i. 15 İak'oven me gane s'iya Bet'ele ‡ laxi, şot'o görə ki, Buxačuğon miya içuxun əyitepey.

Raxiləy q'a İsaak'i bisun

16 Oşa şorox Bet'elaxunal c'ert'un. Yaq'a baft'i hari Efrat'a p'ap'ala vədine Raxiləy q'ač'en bineq'i. Ama me dəfə əylə bakest'un tene bakest'unst'ay, 17 mamaçinenal běneği Raxilən gelene əzyət aksa, əyel hari bakit'uxun oşa şot'o ük' tadi pine: «İsə vi ük'ə buz k'inək' efa, ene p'ə̌ ğarvax bu». 18 Raxilən hat'iya əylin s'iya Ben-Oni § laxi elmuxe tadi, ama bavan əylin s'iya badalbi Binyamine * bi.

19 Hametər, Raxilə əylin loxol p'ure, taşeriyal şot'o hat'iya, Efrat'a tağala yaq'e börine oç̌alaxt'unbi. Me Efrat' şəhəri s'i həysə Bet'lexeme taysa. 20 İak'oven Raxiləy best'a sa ǰěyal tikp'i lanexi, manu ki, həysəəl hat'iya çurpene, bitot'inal avane me gane Raxiləy oç̌alaxeśi ga baksuna.

21 İsrail p'urum yaq'ane baft'i, taşeriyal izi çadırxo Migdal-Ederi t'e soğo tərəf laxi çurepi. 22 Şo me oç̌alxo çurpi vədine Ruven izi bavaynak' əylux eçeri çuux-nökər Bilhaxune bask'i, moval İsraili ǔmǔğo hari p'anep'i.

İak'ovi p'as's'e ğare buy.

23 Leay eçeri ğarmux: İak'ovi süft'in ğar Ruven, Simeon, Levi, İuda, İssak'ar saal Zevulun.

24 Raxiləy eçeri ğarmux: İosif q'a Binyamin.

25 Raxiləy bač'anexun hari nökər Bilhaxun baki ğarmux: Dan q'a Naft'ali.

26 Leay bač'anexun hari nökər Zilp'axun baki ğarmux: Gad q'a Aşer.

İak'ovi P'addan-Arama baki ğarmux moroxe.

27 Hametər, İak'ov hari Mamrena, izi bava bakala gala c'ere. Giryat'-Arbada, yəni Xevrona ǐša bakala me oç̌alxo Avrahami, oşal İsaak'i q'ərib k'inək' yəşəyinşi ganey. † 28 İsaak' düz sabaç̌ səksən usen yəşəyinşebi. 29 P'uri izi bavoğoy t'ǒğǒl, izi pula q'ic'p'i t'e dünyəne tağat'anal izi yəşə c'ovak'est'i, iz pul boşe taśi. Şot'o taşeri oç̌alaxp'iyoval izi ğarmuxe baki - Esav q'a İak'ov.

36

Esavaxun törəyinşakiyorox

(1 Hadis. 1:34-37)

1 Moval Esavaxun bakiyorox. Me Esavi s'iya Edomal next'uniy.

2 Esavi çupuxxoxun p'ǒğǒ Kənan oç̌ala bakala azuk'xoxunt'uniy: soğo xet'lu Eloni xuyər Ada, t'e soğoval xivlu Śiveoni nəvə, Anani xuyər Oholivama. 3 Esaven mot'oğoy loxol sa çuuxal haq'eney, moval İsmaili xuyər Basemat'ey, Nevayoti xunçi. *

4 Esavi Adaxun baki ğare s'i Elifaz, Basemat'axun baki ğare s'i isə Reueley. 5 Oholivamaxun baki ğarmoğoy s'i Yeuş, Yalam saal Goraxey. Esavi Kənan oç̌ala baki ğarmux moroxey.

6 İak'ov qaybakit'uxun oşa Esaven izi çupuxxo, əyloğo, nökərxo, eğel-keçiğo q'a izi sürüğo bakala heyvanxoy bitova, Kənan oç̌ala əşp'i girbi k'ə but'uxsa ext'i samal t'ağay, q'erəz oç̌alane taśi yəşəyinşbsa burqi. Şo izi viçi İak'ovaxun samal ə̌xile baksun çuresay, 7 şot'o görə ki, içoğoy hari q'ərib k'inək' arśi me oç̌ala ene sagala p'atet'unq'say, p'rannat'ayal heyvanxo geleney. 8 Hametər, Esaven, manu ki, izi s'iya Edomal next'uniy, taśi Seir buruxmoğoy döşene məsk'ən saki.

9 Moval Seir buruxmoğoy döşel məsk'ən saki Esavaxun törəyinşakiyorox. Edomluyox uk'ala azuk'al hame Esavaxune əmələ hare.

10 Esavaxun baki ğarmoğoy s'iyur: Adaxun baki ğare s'i Elifaz, Basemat'axun baki ğare s'i Reuel.

11 Elifazaxun baki ğarmux: T'eman, Omar, Śefo, Gat'am saal K'enaz. 12 Esavi ğar Elifazi izi çuux-nökər T'imnaxunal sa ğare buy, izi s'i Amaleg. Morox bito Esavi Adaxun baki ğare əyluxey.

13 Reuelaxun baki ğarmux: Naxat', Zerah, Şamma saal Miśa. Morox bito Esavi Basemat'axun baki ğare əyluxey.

14 Esavi xivlu Śiveoni nəvə, Anani xuyər Oholivamaxun baki ğarmoğoy s'iyur: Yeuş, Yalam saal Gorax.

15 Moval Esavaxun törəyinşakit'oğoxun əmələ hari tayfoox.

Esavi kala ğar Elifazi nəsiləxun c'eri tayfoox: T'emani tayfa, Omari tayfa, Śefoni tayfa, K'enazi tayfa, 16 Goraxi tayfa, Gat'ami tayfa saal Amalegi tayfa. Morox bito Elifazi ğarmoğoxun, Esavi q'a Aday nəvoğoxun əmələ hari tayfooxey, tayfa mani ğaraxun əmələ hareneysa hat'e ğare s'iyenal tanesay. Me tayfoğoy bito Edom oç̌alane yəşəyinşbsay.

17 Esavi ğar Reueli nəsiləxun c'eri tayfoox: Naxat'i tayfa, Zerahi tayfa, Şammay tayfa saal Miśay tayfa. Morox bito Reueli ğarmoğoxun, Esavi q'a Basemat'i nəvoğoxun əmələ hari tayfooxey, tayfa mani ğaraxun əmələ hareneysa hat'e ğare s'iyenal tanesay. Me tayfoğoy bito Edom oç̌alane yəşəyinşbsay.

18 Esavi çuux Oholivaman eçeri ğarmoğoxun əmələ hari tayfoğoy s'i isə metərey: Yeuşi tayfa, Yalami tayfa saal Goraxi tayfa. Morox bito Esaveynak' Anay xuyər Oholivaman eçeri ğarmoğoxun əmələ hari tayfooxey, tayfa mani ğaraxun əmələ hareneysa hat'e ğare s'iyenal tanesay.

19 Moval Esavi, yəni Edomi ğarmux q'a şot'oğoxun əmələ hari tayfoox.

Seiraxun bakiyorox

(1 Hadis. 1:38-41)

20 Me oç̌ala süft'ə hari tum sakiyo isə xorlu Seire bake. Me Seiraxun baki ğarmux moroxey: Lot'an, Şoval, Śiveon, Ana, 21 Dişon, Eśer saal Dişan. Şot'oğoxun əmələ hari xorluyox uk'ala azuk'i boş bakala tayfooxal içoğoy s'iyene taysay, bitoval hame Edom oç̌alat'un yəşəyinşbsay.

22 Lot'anaxun baki ğarmux: Xori q'a Hemam. Lot'ani sa xunçiyal buney, izi s'i T'imna.

23 Şovalaxun baki ğarmux: Alvan, Manaxat, Eval, Şefo saal Onam.

24 Śiveonaxun baki ğarmux: Aya q'a Ana. Hame Ananey çöle izi bava Śiveoni elemxo otarişat'an ǰalpi c'eğala orayinxo bə̌ğə̌biyo.

25 Seiri ğar Anay p'ə̌ əyele buy: sa ğar, sa xuyər. Ğare s'i Dişoney, xuyəri s'i isə Oholivama.

26 Seiri ğar Dişonaxun baki ğarmux: Xemdan, Eşban, İtran saal K'eran.

27 Eśeraxun baki ğarmux: Bilhan, Śaavan saal Ak'an.

28 Dişanaxun baki ğarmux: Us saal Aran.

29 Moval xorluyox uk'ala azuk'i boş bakala tayfoox: Lot'ani tayfa, Şovali tayfa, Śiveoni tayfa, Anay tayfa, 30 Dişoni tayfa, Eśeri tayfa saal Dişani tayfa. Edom oç̌ali Seir bölginə yəşəyinşala me tayfoox şuxun əmələ hareneysa hat'e amdari s'iyene taysay.

Edomi padçağxo q'a miya yəşəyinşala tayfoğoy kalorox

(1 Hadis. 1:43-54)

31 İsrailluğoxun padçağ c'eğamin Edom oç̌ala kalaluğbi padçağxo moroxey.

32 Edomi samci padçağ Beori ğar Belane bake. Şo Dinhava şəhərene arst'ay. 33 Bela p'urit'uxun oşa şot'ay gala Bośra şəhərexun bakala Zerahi ğar Yovave hari. 34 Yovav p'urit'uxun oşa şot'ay gala t'emanluğoy oç̌alaxun bakala Xuşame hari. 35 Xuşam p'urit'uxun oşa şot'ay gala Bedadi ğar Hadade hari. Midyanluğoy loxol taśi şot'oğo Moava k'as'p'i śipiyo hame Hadadey. Şot'in Avit' şəhərene arśi padçağluğbsay. 36 Hadad p'urit'uxun oşa şot'ay gala Masrek'axun bakala Samlane hari. 37 Samla p'urit'uxun oşa şot'ay gala Şaule hari. Me Şaul oqe börine bakala Rexovot' şəhərexuney. 38 Şaul p'urit'uxun oşa şot'ay gala Ak'bori ğar Baal-Xanane hari. 39 Ak'bori ğar Baal-Xanan p'urit'uxun oşa isə şot'ay gala Hadade hari, şot'ay arśi padçağluğbala şəhəri s'iyal P'auney. Me Hadadi çuğoy s'i Mehet'aveley, me Mehet'aveli nana isə Mezahavi xuyər Mat'redey.

40 Moval Esavaxun törəyinşakit'oğoxun əmələ hari tayfoox q'a şot'oğoy mandala ganxoy s'iyurxo. Tayfa şuxun əmələ harenesa t'e amdari s'iyene taysay, tayfin məsk'ən saki gane s'iyal içoğoy cınse boş bakala t'e kalat'ay s'iyene taysay: T'imnay tayfa, Alvay tayfa, Yetet'i tayfa, 41 Oholivamay tayfa, Elay tayfa, P'inoni tayfa, 42 K'enazi tayfa, T'emani tayfa, Mivśari tayfa, 43 Magdieli tayfa saal İrami tayfa. Esavaxun törəyinşaki, oşal edomluyox uk'ala azuk'i boş bakala tayfoğoy q'a içoğoy mandala ganxoy s'iyur metəre taysay - tayfin əmələ eysuna bulbi t'e amdari s'iyen.

37

İosifi nep'urxo

1 İak'ov hari Kənan oç̌ala, izi bava İsaak'iyal q'ərib k'inək' yəşəyinşi me ölkinəne çurk'ala baki. 2 İsə ekinan İak'ovaxun bakit'oğoy bel harit'oğoxun exlətp'en.

İosif ene vǔğes's'e yəşt'ə sa ğarey. Şot'in İak'ovi Bilhaxun q'a Zilp'axun baki ğarmoğo, izi bavaxun sa viçimoğo köməybi şot'oğoxun sagala çöle eğelxone otarişbsay. Şot'oğon pis sa əş biq'at'anal eçeri mot'o izi bava p'ap'esepsay. 3 İosif İsraili piin işiğey, izi q'ojabaki vədinene bakey pi ğarmoğoy boş bitot'uxun gele şot'one çuresay. Eçeri şot'aynak' toyexlu, śampi sa paltaral ěbest'eney. 4 Viçimoğon hist'unbsay bavay içoğo c'ək'psuna, şot'o görəl İosifa ak'ala pul tet'ux buy, şot'oxun muč'a əyitp'esal tet'un baksay.

5 Sa ği isə İosifen nep'e ak'i. Hayzeriyal izi ak'i me nep'a viçimoğo exlətp'it'uxun oşa lap şot'oğoy piyexun bineti. 6 İosifen metəre exlətp'i izi ak'i nep'a: «Sa běğanan nep'e boş k'əz ak'e! 7 Azk'i ki, q'oruğa yoqyan ğaç̌e: bezi ğaç̌p'i yoq tik çurpene, efi ğaç̌p'it'oğonal bezi yoqe běš biti şot'o bult'un k'os'psa». 8 İosifi viçimoğon qaybaki içu metərt'un pi: «İsə k'ə upsunen çuresa ki? Padçağ baki beşi loxol kalaluğbala fikirvax bu?!» İosifen me nep'a exlətp'it'uxun oşa viçimoğon şot'o lap gelet'un nifrətbsa burqi.

9 Oşa İosifen sa nep'al anek'i. Hayzeri şot'oval izi viçimoğoynak' exlətpsa burqi pine: «Sa nep'al azk'i zu: bězği ki, göynul bakala běğ q'a xaşe, izi t'ǒğǒlal sas's'e dənə muč'uli - bitet'un za bult'un k'os'psa!» 10 İosifi ak'i me nep'a bavan ibakat'an isə şot'o töymətbi metəre pi: «Mo hetər nep'uren aksa hun?! K'ə upsune mo? Yəni zuval, vi nananal, vi viçimoğonal hari vi běš biti bul k'os'pala bakalyan va?» 11 İosifi ak'ala me nep'urxo görə izi viçimoğoy içu ak'ala pul tet'ux buy, bavay isə eyexun tene c'eysay İosifi piyorox.

Viçimoğoy İosifa toyst'un

12 Sa ği, İosifi viçimoğon heyvanxo taşeri Şekemi hərrəmine bakala oç̌alxo otarişala vədine, 13 İsrailen İosifa k'alpi pine: «Vi viçimoğon heyvanxo taşeri Şekema otarişbsuna avanu. Va şot'oğoy t'ǒğǒlez yaq'absun çuresa». İosifenal qaybaki "lap şaat', hetər nexnu baz" pine. 14 T'e vədə İsrailen İosifa tapşurbi pine: «Taki běğa běyn, vi viçimux t'iya hetərt'un, k'ət'un bsa. Běyn heyvanxo salamate, k'ə bu, k'ə tene bu - bitova avabaka, eki zaynak' sa xavar eça». Hametər, İosif içoğoy çurpi Xevroni dərənexun c'eri Şekemaç yaq'ane baft'i.

Hariyal Şekema p'ap'i 15 çöle izi viçimoğo qə̌věğala gala içu sa amdare irəst'hari. T'e amdaren içuxun "k'ən qə̌věsa miya" pi xavare haq'i, 16 İosifenal qaybaki "bezi viçimoğo, ten ava şot'oğon mayat'un heyvanxo otarişbsa?" pine. 17 T'e amdaren metəre pi: «C'ert'un şorox memiin, unk'on Dot'anat'un taśi, ketər sa əyit lafedi bezi ǔmǔğo». Mot'o ibaki İosifal taneśi Dot'ana, taśiyal izi viçimoğo t'iya bə̌ğə̌nebi.

18 Viçimoğon İosifa hələ ə̌xiləxun ak'i çalt'unxi, hari içoğo p'ap'aminal əyitə sat'unbi ki, şot'o besp'alt'un. 19 Şot'oğon içoğoy arane metərt'un pi: «Mone, enesa beşi nep' ak'ala ğar! 20 Ekinan kot'o besp'en, oşal sa kure boş bosen taśeq'an! K'oyal uyank'on ki, ə̌qnə heyvanxone śarpe. T'e vədə běyanğon běyn k'ə bese baksa izi ak'i nep'urxon!» 21 Ama Ruvenen şot'oğoy me exlətxo ibaki, İosifa çark'est'une çureśi. Şot'in pine: «Besmabanan! 22 P'i śipi günax əşp'est'un lazım bateneksa. Şot'o ef kiin ma besp'anan, me xam ganu bakala kururxoxun sunt'ay boş bosaynan, bəse». Ruveni fikir isə şoney ki, oşa hari İosifa kure boşt'an c'evk'i qaydi bavay t'ǒğǒl taşale.

23 Hametər, İosif hari viçimoğoy t'ǒğǒl p'ap'ala k'inək' lavabaki şot'ay loxolxun t'e toyexlu paltara zapi c'evt'unk'i, 24 oşal biq'i bot'unseri kure boş. Kur isə ams'iney, iz boş xe tene buy.

25 Oşa arśi šum ukala gala bět'unği Gileadi tərəfəxun sa kərvane eysa. Mo ismailluğoy kərvaney, buşurxoy loxol şaat' adeğala oyurxo, c'əyin saal mət lapi taşeri Misirə toyt'unst'ay. 26 T'e vədə İudan izi viçimoğo pine: «İsə uk'en p'ure beşi viçi, mot'oxun k'ə q'azayinşi bakalyan? Lap mot'o bitot'uxun c'ap'albayan, beşi ozanene me günax! 27 Şaat'o şone besmaben kot'o, toyden taśeq'an me ismailluğo. Heq'ədər uk'ayan, p'urumal beşi viçine, sa p'ine taysa beşi bitot'ay boş». Viçimux İuday əyitə bast'unki, 28 hariyal kərvan içoğoy t'ǒğǒlxun c'ovakat'an İosifa kure boşt'an c'evk'i ismailluğo q'a dənə gümüşi tənginəl toyt'undi. Hametər, Midyan oç̌alaxun mal taşeri toydalxon İosifa içoğoxun haq'i tat'unśi Misirə.

29 Me bakit'oğoxun izi xavar nu bakala Ruvenen isə hayzeri taneśi ki, İosifa kurnuxun c'evk'i çark'est'ale. Hariyal ak'at'an ki, İosif kure boş butene, bureqi izi loxol bakala paltara zığ-zığbi ǒnepsa, t'emane şot'aynak' izi ük' bok'i. 30 Şo izi viçimoğoy t'ǒğǒl hari pine: «Butene bezi mis'ik' viçi! İsə bezi bula haq'i maya tağaz zu?!»

31 T'e vədə viçimoğon sa keçi šampi, oşal İosifi loxolxun zapi c'evk'i paltara dirist' p'iyalt'unbi. 32 Şot'oğon t'e toyexlu, śampi paltara bavaynak' eçeri pit'un: «Sa miya běğa k'əyan bə̌ğə̌be! Beşi zənden mo vi ğare paltare, tene ki?» 33 İak'oven paltara ak'ala k'inək' çalxi harayepi: «Bezi ğare paltare mo, bezi İosifi paltare! Taneśi bezi ğar, ə̌qnə heyvanxoynak' yeme baki!» 34 Metər piyal bureqi izi loxol bakala paltara zığ-zığbi ǒnepsa. İzi loxol çul lavk'i * hema ği yase efi İak'oven, şuk'k'alenal şot'o şip'bes tene baksay. 35 İzi ğarmoğon q'a xuyərmoğon gireśi içu ük' tast'un çureğat'an isə qaybaki metəre nexey: «Ma galdanan za, bartanan ǒnek'az bezi ğareynak'! Bisunez çuresa zu, t'e dünyəne, bezi ğare t'ǒğǒl taysunez çuresa!» Hametər, İosifi bisunen İak'ova gelene bok'osp'i.

36 Şo izi ğare loxol ǒnepsaxey, midyanluğon isə İosifa Misirə taşeri şot'o faraoni q'aroolçiğoy kalo bakala P'ot'ifara toyt'undi.

38

İuda q'a Tamar

1 Me arane isə İuda izi viçimoğoxun cöybaki adullamlu Xira uk'ala sa amdari t'ǒğǒle köçp'i taśi. 2 Miya Şua uk'ala sa kənanlun xuyərə ak'iyal, şot'o haq'i içeynak' çuuxe bi. 3 Şot'in bǐhi baki sa ğare eçeri, İudanal me ğare s'iya Ere laxi. 4 Oşa şo saal əyləne mandi, hari p'ə̌mci ğar bakat'anal İudan əylin s'iya Onane laxi. 5 İuday çuğon sa ğaral eneçeri, ğare s'iyal eçeri Şelat'un laxi. Me xibimci ğar bakat'an şorox K'ezivat'un baksay.

6 Əylux hari kalat'unbaki, İudanal izi kala ğareynak' Tamar uk'ala sa xuyəre haq'i. 7 Ama İuday kala ğar Er izi biq'i pis əşurxo görə Q'ončuğoy piyes şaat' tene ak'esay pi Q'ončuğon şot'ay elmoğo haneq'i.

8 T'e vədə İudan izi p'ə̌mci ğar Onana pine: «İsə vi p'uri viçey çuğo hun haq'alanu, barta vaxun əylux eçereq'an ki, vi viçey s'i maq'an batk'i». * 9 Onanen avaney ki, içuxun bakala əyloğoy loxol izi təə, izi viçey s'i bakale, şot'o görəl hər Tamaraxun bakat'an izi śilə oq'ane śiney ki, şo əylə maq'an mandi. 10 Q'ončuğoy piyesal şot'ay biq'ala me əş gele pise ak'eśi, şot'o görəl Q'ončuğon Onani elmoğo haneq'i.

11 T'e vədə İudan izi mis'ik' ğar Şelal k'ənesa banekon pi q'ǐnebi, şot'o görəl izi bin Tamara metəre pi: «Va bezi ğar Şelaynak' haq'alazu, ama şo hələ mis'ik'e. Taki Şela kalabakamin vi bavay k'oya manda, vi yasa t'iya efa. Bezi ğar kalabakat'an isə va şot'aynak' eçoz». Tamaral taśi izi bavay k'oyane manst'a burqi.

12 Sa heq'ədər vədə hari c'ovakit'uxun oşa, İuday çuux Şuay xuyərəl p'ure. İuda yasaxun c'ere, hayzeriyal izi dost' bakala adullamlu Xiraxun sagala T'imninane taśi, t'iya izi eğelxone buy q'açibala. 13 Tamara isə mo hari p'anep'i. Şot'in izi q'ayinbay T'imnina eğelxo q'açibsa taysuna ibakat'an 14 izi loxol bakala yase paltara c'evk'i q'erəz paltare lapi. İzi ç̌oya butk'iyal taśi T'imnina tağala yaq'e loxol bakala Enayim şəhəre bağala darvazin tume areśi. Tamar izi q'ayinbaxun əcuxluney: Şela ene kala işq'arey, ama hələl hari içu tatet'unşt'ay.

15 Tamari ç̌o but'ey pi İudan şot'o ak'at'an çaltenexi, yaq'nuxun c'eri sa çuuxe zəndbi. 16 Fırıpi şot'ay t'ǒğǒl taśiyal pine: «Eki zaxun, vaxun bask'oz». İudan yaq'e t'ǒğǒl arśi me çuğoy izi bin baksuna tene avay, şot'o görəne metər pi. Tamaren isə qaybaki "bezi haq'q' k'ə bakale p'oy?" pine. 17 İudan pine: «Vaynak' bezi sürünəxun sa q'uzi yaq'aboz». Ama Tamaren p'urumal irəzi nu baki pine: «Hat'etər upsunen tene baksa. T'e q'uzi hari za p'ap'amin zast'a k'ənesa efalanu, zuval avabakaz ki, vi əyiti loxol çurk'alnu». 18 T'e vədə İudan xavare haq'i: «K'ə efaz ki?» Tamarenal qaybaki "vi s'i izi loxol bakala peçat'a, şot'o vi ozanexun suruk'p'ala bağa saal vi kiyel bakala çombağa" pine. İuda irəzinebaki, Tamaren pit'oğo tadiyal taśi şot'oxun basek'i. Tamar me basksunen əyləne mandi. 19 Mot'oxun oşa Tamar izi bavay k'oya qaybaki, izi paltara badalbiyal p'urum izi yasa efsane burqi.

20 İudan isə izi adullamlu dost' Xira sa q'uzi tadi yaq'anebi ki, taśi t'e tarak'ala çuğo bə̌ğə̌bi şot'ay kiyexun izi efit'oğo ext'eq'an. Ama t'e amdaren maya uk'ayin qə̌věśi, p'urumal çuğo tene bə̌ğə̌bi. 21 T'e vədə t'iya bakala amdarxoxun xavare haq'i: «Me Enayim şəhəre bağala darvazin tume arśala çuğo tenan ava maya? Miya arśi içu tənginen işq'arxo toydalt'oğoxuney». Amdarxonal qaybaki "tene bake miya ketər çuux" pit'un. 22 Xiran İuday t'ǒğǒl qaybaki pine: «Tez bə̌ğə̌bi vi uk'ala çuğo. Lap amdarxoxunal xavarez haq'i, bitot'inal pine ki, miya ketər sa çuux tene bake». 23 İudan pine: «Ene lazım tene baksa, barta mandeq'an bezi tadiyorox izi kiyel, tene axšumi ga bakalyan. Zu bezi əyiti loxol çurpi q'uzina yaq'abez, içu bə̌ğə̌bes teyan baksasa, ko beşi taxsır tene».

24 Me exləti loxolxun xib xaşe c'ovaki bakoy, İuday ǔmǔğo hari p'anep'i ki, p'oy izi bin tarapene, isəəl bı̌hine. İudanal mot'o ibakala k'inək' pine: «Taşanan kot'o dirist'-dirist' bok'osp'anan!» 25 Ama Tamara ext'i bok'ospsa taşat'an şot'in izi q'ayinbaynak' xavar yaq'abi pine: «Takinan bezi q'ayinba upanan ki, bezi kiyel bakalorox şinesa, şot'oxunzu bı̌hi». Metər piyal izi kiyel bakala peçata, bağa saal çombağane ak'est'i. 26 İudan mot'oğo ak'ala k'inək' çalexi, pěšmanbakiyal pine: «Ç̌omə̌yinzu zu me xuyəri běš! Düze nex, şot'o bezi ğar Şela çuux pi tadiyzuy, metərəl tene bakoy!» İudan şot'o ene sal sa vədə izi kula tene duği.

27 Hametər, Tamari əyel bakala vədə hari p'anep'i, əylə bakest'at'anal bět'unği ki, əkize. 28 Əyloğoy sunt'ay kul c'ere, mamaçinenal "mo süft'ə bakiyone" pi ext'i əylin kiyel č'oč'a t'urine ğaç̌p'i. 29 Ama oşa běneği me əylen izi kula qaydi badene, izi gala t'iyə̌minone c'eysa. T'e vədə məət't'əl mandi pine: «Mo hun hetəren zığbi c'eri?» Əylin s'iya haketərəl lat'unxi - P'ereś. † 30 Oşa ene izi kiyel č'oč'a t'uri bakaloval c'ere, me əylin s'iyal eçeri Śeraxt'un ‡ laxi.

39

İosif q'a P'ot'ifari çuux

1 Hametər, ismailluğon İosifa et'unçeri Misirə, misirlu P'ot'ifarenal miya şot'o ismailluğoxun təngə tadi haneq'i. Me P'ot'ifar isə mis'ik' amdar teney, faraoni q'aroolçiğoy kaloney.

2 İosif şot'ay k'oyane manst'a burqi, Q'ončuxal dim izi tərəfe baksay pi İosifen izi kula mani əşlə boxodayin buye c'eysay. * 3 P'ot'ifaren içinal aneksay Q'onç̌ugoy şot'oxun baksuna, İosifi əşurxoy şaat' taysunast'a Q'ončuğoy kul baksuna avaney. 4 Şo izi ük'e t'etəre bask'i ki, eçeri şot'o izi nökərxoy loxol kalone laxi, isə ene saycə içune q'ulluğbsay. İosif P'ot'ifari yön kule baki: misirlun k'ə bunesa bito iz kiyexune c'ovaksay, şot'ay k'ojin əşurxoval içine taşt'ay. 5 Q'ončuğonal P'ot'ifaraxun İzi xeyir-bərəkətə kamtenebsay, şot'ay əşurxo İosifene taşt'ay pi mot'ay əvəzə bol-bole tast'ay. Q'ončuğoyxeyir-bərəkəte buy P'ot'ifari k'ojin loxolal, qavuna k'ə but'uxsa şot'oğoy loxolal, 6 şot'o görəl izi k'ə bunesa bitova İosifane tapşurbi faraoni q'aroolçiğoy kalat'in. İçin isə kəyi-ǔği taranney, k'ojin əşurxo iz ozane exst'unen şot'ay əşləne suuk'p'ey İosifen.

İosif isə q'əşəng ğarey, içust'a boy-buxunal buney. 7 P'ot'ifari çuğoy pul şot'ay loxoley. Sa ğiyal şot'o izi t'ǒğǒl k'alpi pine: «Eki zaxun bask'a». 8 Ama İosifen qaybaki çuğo metəre pi: «Me k'oya hər şeya zane tapşurbe bezi ağan, zaxun arxayine pi izi kula sa əşlə tene duğsa. 9 Za me k'ojin kalone laxe, bezi əyite c'ovaksa miya izi əyit c'ovak'ala k'inək'. İsə hetərez şot'ay çuğoy loxol q'erəz piin běğon zu, şot'ay šuma ç̌axç̌uxp'i Buxačuğo bǐhi tağala me əşlə hetərez biq'on?» 10 Çuğon isə me exlətəxun oşal kul tene haq'say, İosifa hər ği izi t'ǒğǒl k'alpi şot'o belxun c'evksune çuresay, ama İosifen nə şot'oxun basksun, nə izi t'ǒğǒl çurpsun çurtenesay.

11 Sa ği İosif hari k'oya baneśi ki, izi əşurxo bale. K'oyal q'erəz şuk'k'al tene buy pi 12 P'ot'ifari çuğon İosifa ak'ala k'inək' şot'ay paltaraxun biq'i ləçəq'eśi ki, eki zaxun bask'a. Ama İosif şot'ay kiyexun c'eft'i t'etəre t'it'eri ki, izi ç̌oyexun lak'ala paltar çuğoy kiyel manedi. 13 Çuğon İosifi paltara efi c'eri t'ist'una ak'at'an 14 nökərxo k'alpi bureqi izi səsə ext'i haraypsa: «Və̌n sa me əbraninast'a bakala ç̌oya běğanan! Bezi işq'aren içu eçeri k'oyane bade, mot'in za əyite bost'a! Harene ki, eki zaxun bask'a, şoval běneği ki, harayezne, 15 bezi harayaxun q'ǐbi c'eri t'inet'eri. Mone, izi ç̌oyexun lak'ala paltaral bezi kiyel manedi».

16 Çuğon İosifi paltara izi işq'ar k'oya eğamin oq'a tene laxi, 17 işq'ar hari k'oya bağala k'inək'əl bureqi nökərxo pit'oğo mot'oval upsa: «Vi eçeri k'oya badi əbraninen avanu k'ə be? Harene za nexe ki, eki zaxun bask'a! 18 Şoval běneği ki, bezi səsə ext'ez harayezne, c'eri t'inet'eri. Mone, izi paltaral bezi kiyel manedi».

19 Çuğon "vi eçeri k'oya badi nökəren za metər əyite pe" uk'at'an P'ot'ifari belxun küüne c'eri, 20 şot'in əmirebi ki, İosifa biq'i zindanaq'at'un badi. Hametər, İosifa biq'i bat'undi padçaği əmiren biq'eśit'oğoy arśala zindana.

21 Ama Q'ončuğon miyal İosifi loxolxun İzi kula tene zapi, şot'o İzi nu badalbakala çuresuna ak'est'i t'etəre bi ki, zindani kalat'ay ük'ene bask'i İosif. † 22 Şot'inal eçeri İosifa zindana arśit'oğoy loxol kalaluğbsunane tapşurbi. Zindana bakala əşurxoy bitova İosifene taşt'ay pi 23 zindani kalat'in pes banekon əş tene əşpsay: tapşurbeney bitova İosifa, içal arxayin taranney. İosifi əşurxo şaat'e taysay, şot'o görə ki, Q'ončux izi tərəfey.

40

İosifen zindana arśit'oğoy nep'urxon k'ə upsunane nex

1 Sa heq'ədər vədə hari c'ovaneki, sa ğiyal t'etəre baki ki, saraya əşp'ala fibak'alen q'a šumbadalen içoğoy ağay, Misiri padçağ bakala faraoni əcuğo biq'est'undi. 2 Faraonenal izi əcuğon biq'i əmirebi ki, izi saraya bakala fibak'alxoy kalat'u q'a šumbadalxoy kalat'u 3 biq'i badeq'at'un zindana. Zindan isə padçaği əmiren biq'eśit'oğoy arśala zindaney, q'aroolçiğoy kalo bakala P'ot'ifari k'ojal ləçəq'ey. İosifal me zindanane arst'ay. 4 Zindani kalat'in eçeri şot'oğoval İosifane tapşurbi, İosifenal mandit'oğo běğalt'ullarik' bureqi mot'oğoval běğsa.

Şot'oğon sa heq'ədər vədə zindana arśit'uxun oşa 5 sa üşe nep't'un ak'i. Padçaği fibak'alenal, šumbadalenal hat'e sa üşet'un ak'i içoğoy nep'a, hərsunt'ay nep'al cöy-cöyey. 6 İosif savaxt'an şot'oğoy t'ǒğǒl eğat'an běneği ki, k'ənesa içoğoy p'i mə̌yine. 7 T'e vədə İosifen faraoni saraya əşp'it'oğoxun, içuxun sagala izi ağay k'oja ləçəq' me zindana arśit'oğoxun xavare haq'i: «K'ə bake? Het'u görənan efi k'odoğo śipi arśe?» 8 Şot'oğonal qaybaki "nep'yan ak'e, ama me nep'e k'ə upsuna avabakal tene bu" pit'un. İosifen şot'oğo metəre pi: «Buxačuğon İçin avabakest'ale efi ak'i nep'urxoy k'ə upsuna. İsə exlətp'anan běyn k'ənan ak'e».

9 Padçaği saraya bito fibak'alxoy kalo əşp'it'in izi ak'i nep'a exlətpsa burqi pine: «Nep'en azk'i ki, c'ap'e bu, 10 izi loxolal xib dənə tay. Taymoğon bureqi s'is'ik' qaypsa, oşal hat'e saad ğuma biq'i t'ule c'epi. 11 Faraoni fi ǔğə̌lə əyaq' isə bezi kiyeley: ext'i burezqi me t'ulurxo əyaq'i boş q'ač'p'i faraona tast'a ki, ǔğěq'an».

12 İosifen şot'o pine: «Həysə uk'oz va k'ə upsune ke nep'. Xib dənə tay - mo xib ği upsune. 13 Xib ğinaxun oşa faraonen va memiin c'evk'est'i taşeri p'urum izi fibak'alxoy kalo laxale. Hunal běšin k'inək' vi padçağa fi bapi tadalnu. 14 Ama t'etər ba ki, zaal eyexun ma c'evk'a, bezi pi t'e şaat' ğimxo eğat'an zaynak' ǰomo ə̌mba faraoni t'ǒğǒl, c'evk'est'a za me zindanaxun. 15 Axıri əbraniğoy oç̌alaxunal bezi çuresunen tez c'ere zu, hari miyal hik'k'ali loxolez zindana arśe».

16 Saraya padçağeynak' šum badit'in ak'at'an ki, fibak'ali nep' şaat'e c'eri, içinal izi nep'a İosifa exlətpsa burqi pine: «Zuval sa nep' azk'i. Nep'en azk'i ki, bezi bel xib dənə k'ans'arane bu sunay loxol, 17 ç̌oyel bakalt'ay boşal faraoneynak' badeśi šumen q'a muč'a şeymoğon buye. Ama q'uşurxon hari bezi bel bakala k'ans'arin boşt'an t'uk't'i ut'unksay faraoni s'iyen badeśi t'e šumurxo».

18 İosifen şot'o pine: «Həysə uk'oz va k'ə upsune ke nep'. Xib dənə k'ans'ara - mo xib ği upsune. 19 Xib ğinaxun oşa faraonen vaal memiin c'evk'ale. Taşeriyal vi bula bot'i, bədənə isə maq'e loxol lavk'ale, q'uşurxonal şot'o hari t'uk't'i ukalt'un».

20 Me exləti loxolxun hari xib ğine c'ovaki, faraonenal izi nanaxun baki ğiney pi eçeri izi sarayi amdarxo kəyi-ǔğsune tadi. Şot'in hat'e ği izi fibak'ala q'a šumbadalal zindanaxun c'evk'esedi, 21 eçeriyal sunt'u p'urum içu fi bapi tadale bi, 22 t'e sunt'ayal bula bot'est'i maq'e loxol lavk'esedi. Hametər, İosifen piyorox bito hari düze c'eri.

23 Ama fina bapi padçaği kiyel tadalt'in izi ǰomo ə̌mbi əyit tene pi İosifi barada, izi eyexun c'evek'i şot'in İosifen içu pit'oğo.

41

Faraoni nep'urxo

1 Me exləti loxolxun p'ə̌ usene c'ovaki, sa ğiyal faraonen sa nep'e ak'i. Běneği ki, Nil oqe börine çurpene, 2 xene boşt'anal vǔğ dənə buy, vərkər çure c'eysa. C'eriyal taśi burt'unqi xene t'ǒğǒl bakala gěšluğa ot't'ayinşbsa. 3 Oşa xene boşt'an vǔğ dənə goğan, halnuxun biti çure c'eri. C'eriyal taśi me buy, vərkər çururxoy t'ǒğǒl çurt'unpi. 4 Bürdən me goğan, halnuxun biti çururxon biq'i buy, vərkər çururxo kəyt'un. Nep'e me gala faraon muğurebaki.

5 Oşa p'urum nep'axeśi sa nep'al anek'i. Běneği sa arume c'ere, izi loxolal vǔğ dənə buy, şaat' sümbüle bu. 6 Bač'anexun sa arumal c'ere, mot'ay loxol isə vǔğ dənə puça, bok'i sümbüle bu. 7 Bürdən me puça, bok'i sümbülxon biq'i buy, şaat' sümbülxo q'uc't'unpi. Hame gala faraon muğurebaki, ma upa moval nep'ey.

8 Hari kəyebaki, faraonen isə içeynak' ga tene bə̌ğə̌bsay, izi ak'i me nep'urxoy k'ə upsunane avabaksun çuresay. Şot'in Misirə bakala bito sehirbazxo q'a me əşlə k'alpi müdrik amdarxo izi t'ǒğǒle eçest'i, şot'oğoynak' izi ak'i nep'urxo exlətebi, ama saycət'in me nep'urxoy k'ə upsuna pes tene baki.

9 T'e vədə faraoni fina bapi izi kiyel tadalt'in içu pine: «Həysəne bezi eyex bafst'a ki, hetər əşez biq'e zu! 10 Sa kərəm bezi ağa faraoni izi k'ulurxoy - bezi q'a šumbadali loxol əcuğon biq'i yax q'aroolçiğoy kalat'ay k'oja ləçəq' bakala zindanane badest'i. 11 T'iya sa üşe nep'yan ak'i - zuval, šumbadalenal hat'e sa üşeyan ak'i beşi nep'a, hərt'ay nep'al cöy-cöyey. 12 Yaxun sagala sa əbrani ğare arst'ay, q'aroolçiğoy kalat'ay nökəre əşp'ey. Şot'oyan exlətp'i beşi nep'a, şot'inal beşi hərt'ay nep'a cöy-cöy pine k'ə upsune. 13 Şot'in yax hetər pine, hat'etərəl c'ere: za eçeri p'urum vaynak' fibak'alen bi, šumbadala isə maq'e loxolen lavk'est'i».

14 Faraonen me exlətə ibakala k'inək' əmirebi ki, taśi İosifa izi t'ǒğǒlq'at'un eçeri. İosifa zindanaxun c'evk'i, izi paltara badalbest'i, izi ç̌oya, bula xampest'iyal eçeri faraoni běš çurdest'undi. 15 Faraonen İosifa pine: «Sa nep'ez ak'e zu, şuk'k'alenal za şot'ay k'ə upsuna pes tene baksa. İsə izbaksa ki, şiin vi t'ǒğǒl izi nep'a exlətp'ayin, hun hat'e saad şot'ay k'ə upsuna nexnu». 16 İosifen qaybaki faraona metəre pi: «Zu təə, Buxačuğon İçin avabakest'ale faraoni ak'i nep'e k'ə upsuna, şoval şaat' c'eğale».

17 Faraonenal izi ak'i nep'a exlətpsa burqi pine: «Azk'i ki, Nil oqe börine çurpezu, 18 xene boşt'anal vǔğ dənə buy, vərkər çure c'eysa. C'eriyal taśi burt'unqi xene t'ǒğǒl bakala gěšluğa ot't'ayinşbsa. 19 Oşa xene boşt'an vǔğ dənə goğan, halnuxun biti çure c'eri. T'etər goğant'uniy ki, zu hələ ketər goğan çur tez ak'e Misirə - sa t'oley, sa ǔq'en. 20 Bürdən me goğan, halnuxun biti çururxon biq'i buy, vərkər çururxo kəyt'un. 21 T'e boyda çururxo kəyt'un, ama hələl içoğoy tapan içoğo ləçəq'ey! Hame gala muğurezbaki.

22 Oşa p'urum nep'axezśi, hat'iya sa nep'al azk'i. Bězği ki, sa arume c'ere, izi loxolal vǔğ dənə buy, q'əşəng ap'i sümbüle bu. 23 Bač'anexun sa arumal c'ere, mot'ay loxol isə vǔğ dənə puça, bok'i, öləzi sümbüle bu. 24 Bürdən me puça sümbülxon biq'i vǔğ dənə buy sümbülə dirist' q'uc't'unpi. Bezi me nep'urxo nu exlətp'i sehirbaz tez barti zu, ama şuk'k'alen za mot'oğoy k'ə upsuna pes tene baki».

25 İosifen faraona pine: «Faraoni ak'i nep'urxoy p'rannat'ayal upsun çureğalo sane. Buxačuğon İzi bsun çureğalt'oğone avabakest'a va. 26 Vǔğ dənə buy çural, vǔğ dənə buy sümbüləl - morox p'ǒğə̌l sa şeye - vǔğ usen upsune. 27 Buy çururxoy bač'anexun c'eri vǔğ dənə goğan, turexun bitala çur q'a buy sümbülxoy bač'anexun c'eri vǔğ dənə puça, bok'i sümbüləl - sa şeye: vǔğ usen zap'k'ala busaluğ upsune. 28 Bezi pi k'inək'e: Buxačuğon faraona İzi bsun çureğalt'oğone avabakest'e. 29 Eğala usenaxun burqi düz vǔğ usen Misirə t'etər sa bolluğ bakale ki, oç̌alen tadala bara girbi p'ap'esp'es tene bakal. 30 Oşin eğala vǔğ usen isə nu ak'eśi sa busaluğ bakale. Me busaluğen Misirə t'e ğina badale ki, běšin usenxo girbit'oğoxun həş tene mandal, çökt'ale ölkinen. 31 Běšaxun bitot'ay k'oya buy bakala šume k'ə baksun eyexun c'eğale amdarxoy, t'etər pis sa busaluğ bakale me ölkinə. 32 Faraonen hat'e sa nep'a p'ə̌ cür aksun isə şo upsune ki, male mande, Buxačuğon me əşlə hetər laxenesa, hat'etərəl bakale, hik'k'al badaltenebakal.

33 İsə barta faraonen ə̌xilak'al, müdrik sa amdar bə̌ğə̌bi şot'o me ölkin əşurxo yaq'axtaşt'unaq'an tapşurbi. 34 Barta hər bölgin loxolal sa kalo laxeq'an ki, şot'in me bolluğ bakala vǔğ usenast'a amdarxoxun içoğoy oç̌alxon tadala bare qo payaxun sunt'u girbeq'an. 35 Barta t'e aruma ext'i, taşeri şəhərmoğo bakala padçaği ambarxo girbi efeq'at'un. 36 Me t'ǒǒx laxi arum busaluğast'a əşeğale, Misiri oç̌alen bar nu tadala t'e vǔğ usenast'al amdarxo k'as'teneğal».

Faraonen İosifa izi ölkin loxol kalo laxsun

37 İosifi piyorox faraoni q'a izi amdarxoy ük'e basek'i. 38 Faraonenal şot'oğo metəre pi: «Metər sa amdar ene mayin bə̌ğə̌balyan? Buxačuğoy Urufe bu kot'ost'a!» 39 Oşa İosifi loxole běği əyitpsa burqi: «İsə ki, Buxačuğon İçin va bitot'uxun müdrik, ə̌xilak'al ak'i mot'oğo bitova avabakest'enesa, yan het'u görə taśi q'erəz amdar qə̌věğen? 40 Mone, va bezi ölkin loxol kaloz laxsa, vi əyiten tağale bezi azuk'. Misiri padçağ s'iyaxun q'erəz vi zaxun kam ga tene bakal». *

41 Oşa faraonen saal əyitpsa burqi İosifa pine: «Bezi əyiti loxol çurezne zu, hesabba Misiri kalonu hun ene!» 42 Metər piyal, izi kiyelxun peçat iz loxol bakala boğoç̌ala c'evk'i İosifi k'əşinene lavk'i. Şot'o eçeri ən toyexlu parçinen ěbeśi paltare lapest'i, izi q'oq'e q'ızıli śepe suruk'p'i. 43 Oşa əmirebi ki, İosifeynak' izi laśi tarak'ala arabinaxunq'at'un eçeri, faraonen İosifa ěkurxon c'idi taşala t'e arabina arśevk'i taradesedi, amdarxonal şo hari içoğoy běšt'an c'ovakat'an "çökt'anan!" pi harayt'unney. Hametər, faraonen İosifa izi ölkin loxol kalone laxi. 44 Faraonen İosifa pine: «Zu faraonzu, bezi əyitəl mone: meyin oşa vi xavarsuz sa lə̌ngal lə̌ngbal tene bakal Misirə». 45 Şot'in eçeri İosifi s'iya badalbi Śafnat'-P'aneahe laxi, On şəhəri běyinš bakala P'ot'iferani xuyər Asenat'al şot'o çuux pi tanedi. Hametər, İosifen taśi bureqi Misiri loxol kalaluğbsa.

46 Otuz yəşe buy İosifi Misiri padçağ bakala faraonen şot'o me əşlə tapşurbat'an. Faraonaxun əmirə haq'i taśi bureqi İosifen dirist' Misirə tarapi hər şeye loxol kalaluğbsa. 47 Düz vǔğ usen t'etər sa bolluğe baki ki, oç̌alen tadala bara girbi p'ap'esp'es tene baksay. 48 Me usenxost'a Misiri oç̌alen tadala aruma bitova taşeri ambarxone girbest'ay İosifen, aruma mani şəhəri hərrəmine bakala oç̌alxoxunt'un exst'aysa, hat'e şəhəre bakala ambarxoval taşeri girt'unbsay. 49 İosifen girbi efi arumi bul-oš tene buy, t'ema geleney ki, axır vədine ene içinal tene avay heq'ədəre, dənizi börine bakala q'ume heq'ədər baksuna nu avabakala k'inək'.

50 Hələ busaluğ eğamin İosifi Asenat'axun p'ə̌ ğare baki. Me Asenat' On şəhəri běyinš bakala P'ot'iferani xuyərey. 51 İosifen "Buxačuğon eyexun c'evk'esedi za bezi ak'i koruğxo q'a bavay k'oja" pi izi kala ğare s'iya Menaşşene † laxi. 52 P'ə̌mci ğar bakat'an isə İosifen "bezi koruğ zapi me oç̌ala Buxačuğon za avuzebi" pi əylin s'iya Efraime ‡ laxi.

53 Misirə bolluğ bakala t'e vǔğ usen hari c'ovaneki, 54 bač'anexunal busaluğe hari. İosifen pi k'inək' düz vǔğ usen zap'k'ala me busaluğen mandi oç̌alxoval bineq'i, ama Misirə bakala ambarxo arumen buyey. 55 Busaluğ hari Misirə p'ap'at'an, amdarxon içoğoy ukala šuma nu bə̌ğə̌bi faraoni kiyel běğat'an Misiri padçağen metəre pi: «İosifi t'ǒğǒl takinan, şot'in avane k'ə bsune lazım». 56 Dirist' ölkinəne haq'layinşi busaluğen, t'e vədə İosifen ambarxo qaypi bureqi aruma amdarxo toyst'a. Busaluğen isə taysun gelene haq'layinşbsay. 57 Dünyəni t'e belxunal amdarxo hayzeri Misirə, İosifi t'ǒğǒlt'un eysay ki, şot'oxun arum haq'i taşalt'un, t'etər sa busaluğene ç̌axp'ey hər ganu.

42

İosifi viçimoğoy samci kərəm Misirə eysun

1 İak'oven avabakat'an ki, amdarxon aruma Misirəxunt'un eşt'a, izi ğarmoğo pine: «K'ənan arśe sunay loxol běğsun?» 2 Oşa metəre pi: «İbakezu ki, bitot'in taśi Misirəxune arum haq'i eşt'a. Takinan və̌nal t'et'iin haq'i eçanan ki, beşiyal ukala šumq'an baki, tene busa biyalyan». *

3 Me exlətəxun oşa İosifi vis' viçiyal hayzeri Misirə arum haq'sat'un taśi. 4 Ama İosifaxun nana sa bakala viçə, Binyamina İak'oven tene tərbi, enefi izi t'ǒğǒl, şot'ay belal əşe eğon pi q'ı̌nebsay. 5 Hametər, dünyəni bip' t'ǒǒxun gireśi Misirə arum haq'sa eğalt'oğoy boş İsraili ğarmuxal baneki. Busaluğ hari Kənan oç̌alal p'ap'eney.

6 Camaati arum haq'seynak' eğala me ölkin kalo isə İosifey. Arum toyst'uni əşləl şot'ine běğsay pi viçimux şot'ay t'ǒğǒlt'un hari, hariyal şot'ay běš ç̌ooq'a biti bult'un k'os'p'i. 7 İosifen viçimoğo ak'ala k'inək' çalexi, ama içu nu çalxsuna laxi izi k'odoğo śipiyal pine: «Mayinnan və̌n?» Viçimoğonal "Kənan oç̌alaxun, arum haq'seynak'yan hare" pit'un. 8 İosifen için viçimoğo çalxiyal bakayin, viçimoğon içu tet'un çalxi. 9 T'e vədə eyexe baft'i İosifi izi şot'oğoxun ak'i nep'ur, † qaybakiyal izi viçimoğo metəre pi: «Xavar girbsanan hari bakon beşi oç̌alxo! Yəgin harenan běyn maya k'ə bu, běyn beşi zəyif ganxo bə̌ğə̌bi yax sakes bananksa!» 10 Ama viçimoğon içoğoy döşə t'apsa burqi pit'un: «Buxačuğon maq'an bi, beşi ağa! Arumeynak'e hare me vi k'ulurxo, q'erəz hik'k'al. 11 Yast'a c'ap' əş buteyax, mone, qay nexyan: viçimuxyan baksa yan, bito sa bavaxun baki əyluxyan. Ke vi uk'ala əşləxun ə̌xile me vi k'ulurxo!» 12 Ama İosifen p'urumal cügünubaki pine: «Větezu, beşi ölkin zəyif ganxo bə̌ğə̌bi yax sakseynak'nan hare və̌n!» 13 T'e vədə viçimoğon pit'un: «P'as's'e viçiyan yan, Kənan oç̌alaxun bakala sa amdari ğarmuxe me vi k'ulurxo bito. Beşi sa mis'ik' viçiyal buyax, şo tene hari yaxun, bavay t'ǒğǒle çurpi. Sa viçiyal p'urene». 14 Mot'o ibakat'an İosifen saal pine: «Mone, bezi uk'alo hari c'ere, nexzu axıri və̌n miya xavar girbsanan hare! 15 Ama faraoni elmoğoz elase ki, efi şu baksuna nu avabakayiz, və̌x memiin tərtezbal! Hevaxt' efi mis'ik' viçiyal eneğon, t'e vədə c'eri tananğon. 16 Barta efi boşt'an sunt'in taśi şot'o haq'i hareq'an, mandiyorox isə şorox eğamin zindana arśalt'un. İsə běğalyan efi uk'alt'oğoy düz baki nu baksuna! Əfçinan nexesa, faraoni elmoğoz elase ki, bezi uk'alone, miya xavar girbsanan hare!» 17 Metər piyal xib ği şot'oğo zindana enefi.

18 Xib ğinaxun oşa İosifen viçimoğo izi t'ǒğǒl eçest'i pine: «Efi elmoğo çark'est'un çurnansasa bezi uk'alt'u banan, şot'o görə ki, zuval və̌x memiya hat'etər gala efsun çurtezsa, Buxačuğoxun q'ı̌bala amdarzu zu. 19 Efi uk'alorox bito düzesa, barta efi boşt'an soğo çurpeq'an miya, mandit'oğon isə aruma ext'i taśeq'at'un k'oya. Ham efi busa külfəteynak' šum taşeri bakalt'un, 20 hamal qaybakat'an efi mis'ik' viçə bezi t'ǒğǒl eçalt'un. Ama miya nu qaybakaynan, efi pit'oğoy düz baksuna ak'est'i efi viçə bezi t'ǒğǒl nu eçaynan, bito biyalnan». Viçimuxal irəzit'unbaki.

21 Oşa içoğoy arane əyitpsa burqi pit'un: «Mone, beşi viçey bel eçeriyoroxe, hari c'enesa beşi běš! Heq'ədəre yax xoyinšp'i izi t'e çarasuz mandi ğine, ama saycət'in şot'o kul teyan boxodi. İsə mone, zap'yanne t'e ğine cazina!» 22 Ruvenen isə pine: «Zu və̌x hat'e ğiyal pizu ki, ma galdanan əylə, efi ozane mandale ke günax! Ama ǔmǔxtenanlaxi, isə zapanan efi śipi p'iye cazina!» ‡

23 Viçimoğoy xavar buteney ki, İosifen şot'oğoy uk'alt'oğo bitova q'amişe, axıri memaçağ İosifen eçest'i amdarene şot'oğoy uk'alt'oğo misirluğoy muza taradi nexey. 24 Şot'oğoy me əyitmoğo ibakat'an İosifen içu efes tene baki, c'eri taśi t'ǒǒx ǒnenepi. Oşa qaybaki hari p'urum bureqi şot'oğoxun əyitpsa, içoğoy boşt'an Simeona c'ək'p'iyal viçimoğoy piin běš şot'ay kul-tura ğaç̌p'est'i taşeri banedi zindana.

25 İosifen əmirebi ki, isə taşeri şot'oğoy xaralxo arumen buybi, içoğoy yaq'e šumal laxi yaq'abadeq'at'un. Hamal tapşurebi ki, şot'oğoxun təngə maq'at'un ext'i, hərt'ay eçeri gümüşi tənginə qaydi izi xarali boş laxeq'at'un. İosifen əmirbi k'inək'əl bit'un.

İosifi viçimoğoy qaybaki Kənan oç̌ala taysun

26 Hametər, viçimoğon aruma elemxoy loxol lapi yaq'at'un baft'i. 27 Biyəbakat'anal sa ga bə̌ğə̌bi çurt'unpi ki, miya kəybalt'un. Viçimoğoy sunt'in taśi izi xarali boşt'an samal mu ext'i elema tast'un çureğat'an běneği ki, mone, ç̌oyel izi gümüşi təngoox! 28 Şot'in iz viçimoğo k'alpi bureqi haraypsa: «Zaxun təngə ext'itet'un! Ekinan běğanan, bezi təngoox hamiya xarali boşe!» Me əyitə ibakat'an viçimoğo q'ı̌yene haq'i, içoğoy t'ut'ultina efes tet'un baksay. Burt'unqi sunay loxol běği upsa: «Buxačuğoy əşe mo! K'ə upsune çuresa yax?»

29 Viçimux hari Kənan oç̌ala, içoğoy bava İak'ovi t'ǒğǒl p'ap'it'uxun oşa içoğoy bel hari əşurxo bitova exlətpsa burqi pit'un: 30 «T'e ölkin loxol kalaluğbalt'in yaxun sal muč'a muzin tene əyitp'i, fikirebi ki, izi ölkinə xavar girbseynak'yan hare. 31 Yanal qaybaki içu piyan ki, ketər əşurxoxun ə̌xilyan, beşi k'ə bunesa ç̌oyene. 32 Oşa beşi p'as's'e viçi baksunal piyan. Piyan ki, yan bito sa bavaxun baki əyluxyan, həysə beşi mis'ik' viçi bavay t'ǒğǒl, Kənan oç̌alane, soğoval p'urene. 33 Ama t'e ölkin kalat'in yax p'urumal větenebaki, beşi uk'alt'oğoy düz baksuna avabakseynak' qaybaki pine ki, p'oy və̌xun sunt'u efoz miya, mandit'oğon isə aruma ext'i taśeq'at'un içoğoy busa külfəti t'ǒğǒl. 34 Ama sa şərten, beşi mis'ik' viçəl ext'i qaybakalayan izi t'ǒğǒl. Mot'oxun oşa yax věbakale, beşi viçə tərbi, yaxal bark'ale izi ölkinə tarapi beşi ük'en çureğalt'oğo haq'i-toyst'a».

35 Viçimoğon eçeri içoğoy xaralxo ams'ibat'an bět'unği ki, içoğoy təngooxal t'iyane. Hərt'in izi xarali boş bakala tənginə ak'at'an, şot'oğo q'ı̌yene haq'i. İak'oven içinal q'ı̌nebi, 36 şot'in pine: «Bezi əyloğonan haq'i və̌n bezi kiyexun! İosif butene, Simeona efi harenan, isəəl nexnan ki, Binyaminal tada taşalyan! Mo he əşe enesa bezi bel!» 37 T'e vədə Ruvenen metəre pi izi bava: «Bezi p'ə̌ ğaral va q'urbane, Binyamina qaydi vi t'ǒğǒl nu eçayiz, haq'a şot'oğoy elmoğo! Arxayin baka, şot'o qaydi eşt'un bezi ozane!» 38 Ama İak'oven p'urumal yaq'alnuhari pine: «Tez yaq'absa bezi ğara və̌xun! İosif p'urene, Raxiləxun baki ğarmoğoxun sa dənə Binyamine mande. Kot'oval k'ənesa bakayin, k'əz bon zu? Ene sa kərəmluğ upanan ki, taşeri oç̌alaxyanpsa va! Me yəşt'ə ke dərdə portp'ala ük' tezax bu bezi!»

43

İosifi viçimoğoy p'ə̌mci kərəm Misirə eysun

1 Busaluğen isə taysun gelene haq'layinşbsay Kənan oç̌ala. 2 Viçimoğon Misirəxun eçeri arumal çarek'i, t'e vədə İak'oven izi ğarmoğo pine: «Takinan samalal arum haq'i eçanan Misirəxun».

3 Ama İudan qaybaki izi bava metəre pi: «T'e amdaren yax qay pine ki, efi mis'ik' viçə nu eçaynan, bezi piyes ma ak'eynan. 4 Beşi viçə yaxun yaq'anbsasa, yanal tağen vi uk'alt'u bi arum haq'en eğen. 5 Ama təə, "tez yaq'absa" nexnusa, t'e vədə beşi əş tene bu t'iya. Amdaren yax qay pine ki, efi viçə nu eçaynan bezi piyes ak'mayekinan». 6 T'e vədə İsrailen pine: «Mani haq'ılennan taśi t'e amdara nex ki, k'oya sa viçiyal buyax? Bezi bula bəlinənan badi çurpi gala!» 7 Ama ğarmoğon qaybaki içoğoy bava metərt'un pi: «T'e amdaren içine burqi yaxun bitova xavar haq'i avabaksa: şuyax bu, hema əyelyan, běyn beşi bava dirist'e, p'urene... İçin xavare haq'say, yanal coğabyan tast'ay, k'əyan avay ki, mot'in "efi viçəl miya eçanan" uk'ale?!»

8 Oşa İudan saal əyitpsa burqi izi bava İsraila pine: «Əylə zaxun tərba, c'eğen tağen. Tene hunal, yanal, beşi əyluxal - bito busa k'as'eğalyan. 9 Şot'o qaydi vi t'ǒğǒl eşt'un zaluğe - Binyamini mux tene k'oribakal, va əyitez tast'a. Şot'o k'ənesa bakayin hari za unk'on me əyitmoğo, ç̌omə̌yinq'uzbaki zu bezi ömüri axıral śirik' əgər va tadi əyiti loxol nu çurk'ayiz. 10 Nu boxoybiynuy, isə p'ə̌ kərəm taśi hareyaniy!»

11 T'e vədə İsrailen izi ğarmoğo pine: «Əş ki me galane, barta efi uk'aloq'an baki. T'e vədə ekinan metər ben, me oç̌alen tadala baraxun girbanan bapanan efi xaralxoy boş, ən şaat'orox manunesa şot'oğoxun: şaat' adeğala c'əyin, uč', adeğala oyur q'a mət, ereq' q'a badam. Mot'oğo bitova t'e amdareynak' pay taşanan. 12 Gümüşəxun isə p'ə̌ q'at ext'anan, şot'o görə ki, t'e dönə laxi tənginə taşeri q'ayst'une lazım, banekon sərf bakit'un laxiyo. 13 İsə hayzanan Binyaminal ext'anan takinan t'e amdari t'ǒğǒl. 14 Barta Bitova Başarbala Buxačuğon və̌xun İzi şaat'luğa kammaq'anbi, t'e amdarenal cügübaki Simeona q'a Binyamina tərbeq'an ki, və̌nal efi viçimoğo ext'i qaybaki bito sagala bezi t'ǒğǒl eyes bakanan. Şuk'k'alen izi q'ısmat'axun avuzin ukes batenekon, bezi k'odoğo əylux aç̌espsun śameśenesa, mot'o badalbsun beşi kiyel tene. Ene k'ə bakalesa bakale».

15 Hametər, viçimoğon içoğoy həzirbi paya q'a lazımbakalt'uxun p'ə̌q'at gele tənginəl ext'i Misirə yaq'at'un baft'i. Binyaminal içoğoxuney. Şorox hari Misirə p'ap'ala k'inək' İosifi t'ǒğǒlt'un taśi. 16 İosifen Binyamina şot'oğoy t'ǒğǒl ak'at'an izi k'ojin əşurxo taşala nökərə pine: «Me amdarxo bezi k'oya taşa. Sa heyvan šampa ukunal həzirba, berezəre q'onağboz kot'oğo».

17 Nökəren içu pi k'inək'əl bine, şot'oğo haq'i taneśi İosifi k'oya. 18 Ama viçimoğo q'ı̌yene haq'i içoğo ext'i İosifi k'oya taşt'una avabakat'an, burt'unqi içoğoy arane metər upsa: «Mo t'e təngin exləte, miya süft'ə eğat'an beşi xaralxoy boş laxi gümüşə görət'un taşt'a yax me amdari k'oya! Yax oğriluği loxol taxsırkər c'evk'i t'ap'k'alt'un, oşal ext'i yax k'ul k'inək' izi loxol əşp'est'ale, beşi elemxoval bakale izi!» 19 Hari ç̌omoy tume p'ap'ala vədine viçimoğon İosifi k'ojin əşurxo taşala nökərə ı̌šalayinşaki pit'un: 20 «Bark'aynan və̌x sa əyityan upsun çuresa, beşi ağa. Yan efi ölkinə sa kərəm arumeynak' hareyan. 21 Qaybakat'anal, üşe mandak'luğ haq'seynak' çurpi gala, beşi xaralxoy ç̌oya qaypi běyanği ki, yaxun təngə ext'itet'un, beşi eçeri gümüşi təngoox hetər eçereyan hat'etər çurpene, hərsunt'ayo izi xarali boş. Ama həysə eçereyan t'e tənginə yaxun, 22 me dəfin arumi tənginəl cöyyan eçere. T'e gümüşi təngoğo xaralxoy boş şine qaydi laxe beşi xavar buteyax». 23 Ama İosifi k'ojin əşurxo taşala nökəren qaybaki metəre pi: «Narahat ma bakanan, hik'k'al tene bakon. Efi Buxačuğoy əşe ko, efi bavan bul k'os'pala Buxačuğone qaydi laxi bakon t'e təngoğo xaralxoy boş, şot'o görə ki, zu bezi ext'alt'u ext'ez». Metər piyal taśi Simeona haq'i hare. 24 Oşa şot'oğo k'oya badi içoğoy turmoğo os'kseynak' xeyal eneçeri, taşeri elemxo yemal tanedi. 25 Viçimoğon isə, avabakat'an ki, İosifen berezəre k'oya hari içoğoxun sagala šum ukale, şo eğamin içoğoy eçeri payurxo c'evk'i həzirt'unbi.

26 İosif hare, viçimoğonal içoğoy eçeri payurxo tadi şot'ay běš biti bult'un k'os'p'i. 27 İosifen isə şot'oğo "usumnan hare" pi, bureqi içoğo xavar haq'sa: «Efi bava hetəre, pinan k'oya q'oja bavavə̌x bu? Hik'k'al tene bake, izi elmux izi boşe?» 28 Şot'oğonal qaybaki "vi k'ul bakala beşi bava xavar haq'suna görə dirist'baka, şaat'e, izi elmuxal izi boşe" pi p'urum İosifi běš bult'un k'os'p'i. 29 İosifen izi běš çurpi viçimoğo piyexun c'ovakest'at'an běneği ki, izi mis'ik' viçi, içuxun nana sa bakala Binyaminal içoğoy t'ǒğǒle. Şot'in xavare haq'i: «Efi uk'ala mis'ik' viçi mone?» Oşa Binyamini loxol běği "barta Buxačuğon vaxun İzi ük' bok'ospsuna kammaq'anbi, bez ğar" pine. 30 Metər piyal içu efes tene baki, c'eri t'iyə̌mi otağa taśi bureqi ǒnepsa. T'emane izi ük' bok'i Binyamina ak'i.

31 Oşa izi ç̌oya os'k'i p'urum hare q'onağxoy t'ǒğǒl, içu kiyel haq'iyal "isə ekinan šum uken" pine. 32 Nökərxon šuma eçeri bitot'aynak' cöy-cöyt'un laxsay: İosifeynak' cöy, q'onağxoynak' cöy, t'iya bakala misirluğoynak'al cöy. Axıri misirluğon əbraniğoxun sagala arśi šum utet'unksa, şot'oğoxun sa sulfin bel arst'un içoğoy kul murdar sa şeya lafst'un k'inək'e hesabbaksa. 33 Viçimoğo İosifi běš içoğoy yəşə görə t'etərt'un arśest'ey ki, hər soğo izi galaney - kalat'uxun burqi mis'ik't'ul śirik'. Viçimux me əşlə məət't'əl mandi sunay loxolt'un běğsa burqi, 34 ama p'urumal mǔqt'uniy arśi İosifaxun sagala vaxt' c'ovakest'una. İosifen izi běš eğala ukunxoxun şot'oğoynak'al yaq'anebsay, ama Binyamini paya qo q'at gelene bsay.

44

İosifi aç̌i cam viçimoğoy kiyel biq'esun

1 İosifen izi k'ojin əşurxo taşala nökərə pine: «Me amdarxoy xaralxo içoğoy taşes bakala hama arumen buyba, ç̌oyexunal içoğoy eçeri gümüşi təngoğo qayda laxa. 2 Mis'ik' viçey xarali boş isə izi eçeri gümüşi təngoğoxun cöy bezi gümüşi camal laxa». Nökərenal İosifen pi k'inək' bine.

3 Savaxt'an işiğ bitala k'inək' viçimoğo içoğoy elemxoval tadi tərt'unbi ki, taśeq'at'un. 4 Ama şorox hələ təzə şəhərexunt'un c'erey, İosifen izi əşurxo taşala nökərə metər pi yaq'anebi: «Hayza usum baft'a şot'oğoy bač'anexun, p'ap'ala k'inək'əl upa ki, het'u görənan və̌ynak' bi şaat'luğa ç̌axç̌uxp'i? 5 Bezi ağay cama het'u görənan başq'i taşt'a? İzi ǔğə̌lə camey ko, hamal fale běğsay kot'ay boş! Sal şaat' əş tenan biq'i və̌n!»

6 İosifi nökərenal taśi şot'oğo p'ap'i izi ağay tapşurbit'oğo uk'at'an 7 viçimoğon qaybaki içu metərt'un pi: «Ko hetər əyite nexnu, beşi ağa?! Sal ketər əş bit'unq'on me vi k'ulurxon? 8 Yan beşi xaralxoy boş bə̌ğə̌bi gümüşi təngoğo exst'una yax p'aq'est'es teyan bake, şot'oğo qaydi Kənan oç̌alaxun eyançere vaynak'! İsə het'u görəq'an beşi pul vi ağay q'ızıli q'a gümüşi loxol baki? 9 Beşi boşt'an sunt'ay kiyel vi uk'ala t'e cama bə̌ğə̌bayvax, sal mandimaq'an şo! Əfçiyan nexesa, barta yanal beşi ağaynak' k'ul baken!» 10 Nökəren pine: «Baneki, barta efi uk'ala k'inək'q'an baki. Ama cama şi kiyel bə̌ğə̌bayiz, şot'o zaynak' k'ul booz, mandit'oğoxun bezi əş butene».

11 Viçimoğon eçeri kap içoğoy xaralxo śivk'i şot'oğoy ǰomo qayt'unpi, 12 İosifi nökərenal bureqi bitot'ay xaralxo soğo-soğo běğsa. Şot'in kalat'uxun burqi mis'ik't'ul śirik' bitot'ay xaralxo běneği, camal hari Binyamini xarali boşt'ane c'eri. 13 Viçimoğoy bel ǰěne biti mot'o ak'at'an, içoğoy loxol bakala paltarat'un zığzığbi şot'oğon dərde kiyexun, xaralxo elemxoy loxol lapiyal şəhəret'un qaybakala baki.

14 İosif hələ k'oyaney İudan izi viçimoğoval ext'i şot'ay t'ǒğǒl eğat'an. Viçimux baśi şot'ay turin oq'a bit'unti, 15 İosifen isə metəre pi: «Və̌n əşlə biq'at'an fikirnanbsa sal k'əyan bsa mo, şi camayan başq'sa? Fala běği hər şeya avabakala amdarzu zu, mo c'ap' mandaley zaxun?!» 16 İudan pine: «K'ə uk'az, bezi ağa, əyitəl tez bə̌ğə̌bsa. K'ə pi yax təmizə c'evk'az? Anek'i Buxačuğon beşi biq'i əşurxo, isəəl hari c'enesa beşi běš. Vi k'ulyan yan meyin t'ağay - yanal, vi cam şi kiyel bə̌ğə̌yeśene şoval». 17 İudan metər uk'at'an İosifen pine: «Lazım tene baksa! Və̌x bitova miya efala fikir tezax bu! Bezi cam şi kiyel bə̌ğə̌yeśenesa, şot'o bezi k'ul booz, mandit'oğo isə tərezbsa, c'ekinan arxayin takinan efi bavay t'ǒğǒl».

18 T'e vədə İudan İosifa ı̌šalayinşaki pine: «Vi əcuğon nu biq'ayin me vi k'ulen sa əyite uk'on, bezi ağa, axıri faraoni běš çurpi k'inək'zu həysə zu. 19 Vi eyexe bakon, bezi ağa, yaxun xavaren haq'i ki, efi bava nəəl q'erəzəl sa viçi buvə̌x?! 20 Yanal piyan, q'oja sa bavayax bu saal sa mis'ik' viçi. Piyan beşi bava q'ojabakit'uxun oşa baki əyele şo, bavanal izi piin işiğ k'inək'e běğsa şot'o. Me əyel beşi p'uri viçey nanan eçeri əyel baksunal piyan, me p'ə̌ ğaraxun q'erəz əyel tene bakey şot'ay. 21 Hunal yax qaybaki pinu ki, efi t'e viçə bezi t'ǒğǒl eçanan şot'o bezi piin ak'az. 22 Yanal va piyan ki, beşi ağa, bavaxun cöybes bateyankon beşi t'e viçə, biyone şo izi mis'ik' ğara izi t'ǒğǒlxun tərbayin. 23 Ama hun ten cügübaki, me vi k'ulurxo pinu ki, efi viçə nu eçaynan ma ak'eynan bezi piyes. 24 Yanal, bezi ağa, k'oya taśit'uxun oşa vi pit'oğoy bitova p'ap'esyanbi vi k'ul bakala beşi bava. 25 Oşa sa ği, beşi bavan ukat'an ki, takinan p'urum arum haq'i eçanan, 26 piyan mis'ik' viçə yaxun nu taşayan, t'iya beş əş tene bu. Yax t'e amdaren pene ki, efi viçə nu eçaynan, bezi piyes ma ak'eynan. 27 T'e vədə vi k'ul bakala beşi bavan metəre pi: "Bakalo p'ə̌ ğarzax bu bezi Raxiləxun, 28 şot'ayal soğo p'urene. Ə̌qnə heyvanxoynak' yeme baki pi, şot'oxun oşa bezi ğare ç̌oya tez ak'i zu. 29 İsəəl nexnan, mot'oval tada taşalyan. Bezi me ğaral k'ənesa bakayin k'əz bon zu? Ene upanan taşeri oç̌alaxyanpsa va, me yəşt'ə ke dərdə portp'ala ük' tezax bu bezi!"

30 İsə hun upa, zu me əyitmoğoxun oşa hetərez běğon bezi bavay ç̌oyel Binyamina miya efi tağayiz? Vi k'ul bakala beşi bavay piin işiğe izi mis'ik' ğar, 31 ak'ayin ki, şot'o efiyan hare - biyale. Nexnu taşen beşi kiin laxen şot'o k'ule oq'a? Q'ojabakene vi k'ul bakala beşi bava, tene portp'al şo ke dərdə. 32 Zuz ext'ey bezi mis'ik' viçə qaydi bavay t'ǒğǒl eşt'una bezi ozane. Me vi k'ulen əyite tade izi bava, pezu vi ğare mux k'oribakayin ç̌omə̌yinq'uzbaki zu vi běš bezi ömüri axıral śirik'. 33 Həysə şot'o görəz vi t'ǒğǒl ǰomo ə̌mbsa, bezi ağa! Va xoyinšezbsa, barta bezi mis'ik' viçey gala zu çurk'az memiya, tərba şot'o taśeq'an izi viçimoğoxun k'oya. 34 Axıri mani ç̌oyenez qaybakon zu bavay t'ǒğǒl bezi mis'ik' viçə miya efi?! Buxačuğon maq'an ak'est'i za bezi bavay pis ğina!»

45

İosifen izi şu baksuna viçimoğo upsun

1 İosifen běneği ki, ene içu efes tene baksa, haraypi bito nökərxo c'evek'i otağaxun. Şot'in izi şu baksuna viçimoğo uk'at'an şot'oğoy t'ǒğǒl içoğoxun q'erəz şuk'k'al tene buy. 2 Ama İosifen t'etəre hönkür-hönkür ǒnepi ki, bitot'in inebaki şot'ay ǒneni səsə, lap faraoni sarayal şot'ay ǒnenaxunt'un əyitey.

3 İosifen izi viçimoğo "zu İosifzu! Hetəre bezi bava həysə?" uk'at'an şorox haq'eśi mant'undi, içoğoy ǰomo ə̌mbi əyit pes tet'un baksay. 4 T'e vədə İosifen saal əyitpsa burqi pine: «Sa bezi t'ǒğǒl ǐša ekinan». Viçimuxal şot'o ı̌šalayinşakat'an İosifen pine: «Mone, efi viçi İosifzu zu, efi tənginen toydi Misirə yaq'abi İosif! 5 Ama pis ma bakanan za toyst'una görə, mot'o və̌ynak' dərd ma banan. Buxačuğoy əşey mo, Şot'ine za və̌xun běš miya yaq'abi ki, amdarxo busaluğaxun çark'est'az. 6 P'ə̌ usene ki, busaluğen haq'layinşene tanesa bito ganu, hələ qo usenal me oç̌alxo nə ezteneğal, nə exteneğal. 7 Ama Buxačuğon za və̌xun běš yaq'anebi ki, efi tum maq'an əfçibaki me oç̌ali ç̌oyexun, za yaq'absunast'ane ak'i Şot'in efi çark'esuna. 8 Efi təə, Buxačuğoy əşe za miya yaq'absun! Şot'ine za eçeri faraoni yön kul bi, me ölkin padçaği k'ojin kaloz baki zu, bezi əyite c'ovaksa me oç̌ala.

9 İsə ibakanan k'əz nex: takinan bezi bava upanan ki, İosifen nexe Buxačuğon za dirist' Misiri kalone be. Upanan içal hayzeri usum bezi t'ǒğǒlq'an hari, 10 miya Goşen uk'ala oç̌ala, za ǐša yəşəyinşale. İçal, izi əyluxal, izi nəvooxal, izi sürünə bakala heyvanxo, izi k'ə bunesa bitova ext'i hareq'an miya. 11 Şot'o t'etər běğoz ki, nə için, nə izi külfəten hik'k'alaxun koruğ tene zap'k'al, izi sürünə bakala heyvanxoy q'a izi t'ǒğǒl bakala amdarxoyal boşşamin ukun bakale. Tene, gele çətinluğ ak'alt'un, şot'o görə ki, me busaluğen hələ qo usenal zap'k'ale.

12 Ananksa za? Anksa za, Binyamin? Zuzu mo, ay viçi, İosife və̌x həysə me əyitmoğo uk'alo! 13 İsə takinan miya ak'it'oğo q'a bakit'oğo bitova bava upanan, barta avabakeq'an Misirə bezi hetər sa s'iye q'ončux baksuna, haq'anan ekinan bezi bava miya».

14 Oşa İosifen izi viçi Binyamina q'ujbi bureqi ǒnepsa, Binyaminenal şot'one q'ujbi ǒneney. 15 İosifen viçimoğoy bitova q'ujbi muçepi, şot'in izi piin neğa efes tene baksay. Viçimoğoyal muze qayeśi, arśi burt'unqi İosifaxun exlətpsa.

Faraonen İak'ova Misirə eçest'un

16 İosifi viçimoğoy eysuni xavar taśi faraoni sarayal p'anep'i, faraonen q'a izi sarayi amdarxonal mot'o pis tet'un běği. 17 Faraonen İosifa pine: «Vi viçimoğo upa ki, heyvanxoval yükləyinşi Kənan oç̌alaq'at'un taśi, 18 barta taśi vi baval, içoğoy külfətəl haq'i hareq'at'un miya. Misirə ən bərəkətlu, heyvanxo otarişbseynak' ən şaat' oç̌alxo manunesa, şot'oğoy bakale, hik'k'alaxunal koruğ tet'un zap'k'al. 19 Şot'oğo upa içoğoxun memiin elemxon c'idi taşala arabooxal taşereq'at'un ki, eğat'an çupuxxo q'a əyloğo eşt'un hasandq'an baki. Əmirba taśi vi bava haq'i hareq'at'un. 20 Eğat'an içoğoy pul qoş maq'an mandi, Misiri oç̌alen tades bakalt'oğoy ən şaat'o manunesa, içoğoy bakale».

21 İsraili ğarmoğonal içoğo pi k'inək' bit'un. İosifen faraoni əyitəxun nu c'eri izi viçimoğo arabooxe tadi, yaq'eynak' šume laxi. 22 Şot'in hərt'u sa q'at paltaral tanedi, Binyamini paya isə avuzbi qo q'ate bi, hələ izi loxolxun xibbaç̌ dənə gümüşi təngəl lanexi. 23 İosifen bavaynak'al payure yaq'abi: vis' dənə ərkəy elemi loxol Misiri oç̌alen tadala ən şaat' neymətxoxune lapi, vis' dənə dişi elemi loxol isə arum, mu saal qaybakat'an yaq'a q'erəz k'ə lazımesa şot'oğo. 24 Oşa viçimoğo "isə takinan, və̌xal yaq'a běğanan" pi yaq'anebadi.

25 Hametər, viçimux Misirəxun c'ert'un, hariyal Kənan oç̌ala, içoğoy bava İak'ovi t'ǒğǒl p'ap'i 26 bitova şot'aynak' exlətt'unbi. Şot'oğon "İosif dirist'e, Misiri kalone bake şo!" uk'at'an İak'ovi male mandi ük' çurk'ane, věbakes tene baksay mot'o. 27 Ama ğarmoğoy ǰomoxun İosifi pit'oğo bitova ibaki, şot'ay içu taşt'eynak' yaq'abi araboğo izi piin ak'at'an İak'ovi ük'e qayeśi. 28 T'e vədə metəre pi İsrailen: «Bəsebaki za bezi ibakiyorox q'a ak'iyorox! Dirist'e bezi ğar, tene p'ure bezi İosif! Ekinan tağen, hələki bezi elmux bezi boşe, taśi ak'oz bezi ğara».

46

İak'ovi Misirə köçp'i taysun

1 İsrailen izi k'ə bunesa bitova girbi yaq'ane baft'i, hariyal Beer-Şevina p'ap'i miya izi bava İsaak'en bul k'os'p'ala Buxačuğoynak' q'urbanxone šampi. 2 Buxačuğon isə üşe şot'ay nep'e boş baśi pine: «İak'ov! İak'ov!» İak'ovenal qaybaki "izbaksa" pine. 3 Oşa Buxačuğon metəre pi: «Zu Buxačuxzu, vi bavayal bul k'os'p'i Buxačux. Q'ǐmaba, arxayin taki Misirə, Zu t'etər booz ki, vaxun kala sa azuk' törəyinşakale t'iya. 4 Zu vaxun bakoz: va t'iya taşoz, oşa Bezi kiinal qaydi c'evk'oz t'et'iin vaxun törəyinşakit'oğo. Vi t'ǒğǒl bakale İosif hun vi pula q'ic'p'i t'e dünyəne tağat'an».

5 Mot'oxun oşa İak'ov arxayin baki p'urum yaq'ane baft'i. İsraili ğarmoğon içoğoy bava saal əyloğo q'a çupuxxo faraonen yaq'abi araboğo arśest'it'un taşt'ay, 6 içan isə heyvanxot'un c'idi taşt'ay. Hametər, İak'oven izi külfətəl, Kənan oç̌ala q'azayinşi girbit'oğoval bitova ext'i Misirəne köçp'i.

İak'ovaxun sagala Misirə hariyorox

7 İak'oven izi ğarmoğo q'a ğar nəvoğo, xuyərmoğo q'a xuyər nəvoğo - izi cınsaxun bakalt'oğoy bitova ext'ine köçp'ey Misirə.

8 Moval İak'ovaxun bakit'oğoy, Misirə köçp'i, oşal israilluyox uk'ala azuk'i əmələ eysuna bulbit'oğoy siyəyi. İak'ov içal me siyəyin boşe.

İak'ovi kala ğar Ruvenaxun burqen. 9 Ruveni ğarmux: Xanok', P'allu, Xeśron saal K'armi.

10 Simeoni ğarmux: Yemuel, Yamin, Oxad, Yak'in, Sohar saal kənanlu çuğoxun baki Şaul.

11 Levin ğarmux: Gerşon, K'ohat' saal Merari.

12 İuday ğarmux: Er, Onan, Şela, P'ereś saal Śerax. Er q'a Onan hələ Kənan oç̌ala bakat'an p'uret'uniy. * P'ereśi isə p'ə̌ ğare buy: Xeśron q'a Xamul.

13 İssak'ari ğarmux: T'ola, P'uva, Yov saal Şimron.

14 Zevuluni ğarmux: Sered, Elon saal Yaxleel.

15 Morox İak'ovi Leaxun baki ğarmoğoxun törəyinşakiyoroxey. Lean me ğarmoğo q'a Dina uk'ala xuyərə P'addan-Arama bakat'ane eçerey. İak'ovi me ğarmoğo q'a içoğoxun törəyinşakit'oğo bitova sagala ext'at'an otuz xib tane bsay.

16 Gade ğarmux: Śifyon, Haggi, Şuni, Eśbon, Eri, Arodi saal Areli.

17 Aşeri ğarmux: İmna, İşva, İşvi, Beria saal içoğoy xunçi Serah. Beriay ğarmux: Xever q'a Malk'iel.

18 Morox İak'ovi Zilp'axun, Lavanen izi xuyər Leay bač'anexun tadi nökərəxun baki ğarmoğoxun törəyinşakiyoroxey. İak'ovi me ğarmoğo q'a içoğoxun törəyinşakit'oğo bitova sagala ext'at'an ǔqěs's'e tane bsay.

19 İak'ovi Raxiləxun baki ğarmoğoy s'i İosif q'a Binyaminey.

20 İosif Misirə bakat'an On şəhəri běyinš P'ot'iferani xuyər Asenat'en şot'aynak' p'ə̌ ğare eçeri: Menaşşe saal Efraim. †

21 Binyamini ğarmux: Bela, Bek'er, Aşbel, Gera, Naaman, Exi, Roş, Mup'p'im, Xup'p'im saal Ard.

22 Morox İak'ovi Raxiləxun baki ğarmoğoxun törəyinşakiyoroxey. İak'ovi me ğarmoğo q'a içoğoxun törəyinşakit'oğo bitova sagala ext'at'an bip'es's'e tane bsay.

23 Dane sa ğare buy, iz s'i Xuşim.

24 Naft'alini ğarmux: Yaxśeel, Guni, Yeśer, Şillem.

25 Morox İak'ovi Bilhaxun, Lavanen izi xuyər Raxiləy bač'anexun tadi nökərəxun baki ğarmoğoxun törəyinşakiyoroxey. İak'ovi me ğarmoğo q'a içoğoxun törəyinşakit'oğo bitova sagala ext'at'an vǔğ tane bsay.

26 Binxoxun cöy, İak'ovaxun sagala Misirə hari ğarmoğoy q'a şot'oğoxun törəyinşakit'oğoy say bito sagala altmış ǔq taney. 27 İosifi Misirə baki p'ə̌ ğaral ext'at'an İak'ovaxun törəyinşakit'oğoy say bito sagala yetmiş tane bsay. Mo İak'ovaxun sagala Misirə köçp'i harit'oğoy sayey. ‡

İak'ovi hari Misirə c'eysun

28 Hametər, İak'oven izi k'ə bunesa girbi Kənan oç̌alaxun c'ere, hariyal Misirə p'ap'ala vədine İuda běš yaq'anebi ki, taśi İosifaxun Goşen uk'ala ganu tağala yaq'a avabakeq'an. Şorox hari Goşena p'at'unp'i, 29 İosifenal mot'o avabakala k'inək' izi arabina ěka ğaç̌p'est'i içal t'iya taneśi ki, izi bavay běš c'eğale. Hariyal izi bava İsraila ak'at'an şot'o boxoy q'ujbi bureqi ǒnepsa. 30 T'e vədə İsrailen metəre pi: «Həysə va dirist' azk'i - mo za bəse, ene za k'ulen exedon».

31 Oşa İosifen izi viçimoğo q'a bavaxun sagala harit'oğo bitova pine: «Həysə faraoni t'ǒğǒl tağoz, taśi şot'o uk'oz ki, bezi bavan izi külfətəl girbi Kənan oç̌alaxun miya, bezi t'ǒğǒle hare. 32 Şot'o efi heyvan běğsuna, efi sürüğo q'a k'ə buvə̌xsa bitova ext'i eysunal uk'oz. 33 Faraonenal və̌x izi t'ǒğǒl k'alpi "efi əşlin s'i hik'ə" pi xavar haq'at'an 34 upanan heyvanyan běğsa. Şot'o metər upanan: "Yan, me vi k'ulurxon, beşi pula qaypeyan ki, heyvanyan běğsa, mo hələ beşi bavoğoy döörəxun metəre bake, həysəəl haketəre". Metər uk'aynan, və̌x hame Goşen oç̌alal arśevk'ale, şot'o görə ki, misirluğoynak' heyvan běğalxo ı̌ša bist'un içoğoy kul murdar sa şeya lafst'un k'inək'e hesabbaksa».

47

Faraonen İosifi q'oomxo Goşen oç̌ala arśevksun

1 Hametər, İosif hayzeri faraoni t'ǒğǒl taśi pine: «Bezi bavan q'a viçimoğon içoğoy sürüğo bakala heyvanxo saal içoğoy k'ə bunesa bitova girbi haret'un miya, həysəəl Goşen oç̌alat'un».

2 Şot'in izi viçimoğoy boşt'an qoarat'u c'ək'p'i şot'oğo faraoni běše c'evk'i. 3 Faraonenal şot'oğoxun "efi əşlin s'i hik'ə" pi xavar haq'at'an viçimoğon pit'un: «Me vi k'ulurxoy əş heyvan běğsune, mo hələ beşi bavoğoy döörəxun metəre bake. 4 Hareyan samal vədə miya bakayan, şot'o görə ki, Kənan oç̌ala busaluğen haq'ene tanesa. Me vi k'ulurxon içoğoy heyvanxo otarişbseynak' gaal tet'un bə̌ğə̌bsa həysə t'iya, oç̌ali ç̌oyel o uk'ala şey tene bu. Həysəəl şot'o görəyan vi t'ǒğǒl hari ǰomo ə̌mbsa, barta me vi k'ulurxo taśi Goşen oç̌ala arśeq'at'un».

5 Faraonen İosifa pine: «İsə ki vi bava q'a viçimux vi t'ǒğǒlt'un köçp'i hare, 6 mo Misiri oç̌al, mo və̌n! Taşa vi q'oomxo içoğoy heyvanxo otarişbseynak' ən şaat' ga manunesa, hat'iya arśest'a. Barta taśi Goşen oç̌ala arśeq'at'un. Saal ibaka k'əz nex: içoğoy boşt'an izi əşlə şaat' avabakalorox manunesa, şot'oğoxun c'ək'p'a, taśi bezi sürüğoval běğeq'at'un».

7 Oşa İosifen izi bavane eçeri faraoni t'ǒğǒl, İak'ovenal faraoni běš bul k'os'p'i "xeyirq'an baki" pine. 8 Faraonen İak'ovaxun xavare haq'i: «Hema yəşvax bu?» 9 İak'ovenal qaybaki metəre pi: «Sabaç̌ otuz yəşzax bu, şot'ay gele payal çətinluğ q'a q'əribluğ zapsunen c'ovakest'una hesabbayin mo hik'k'al tene. Bezi bavoğoy yəşə hari p'ap'itez hələ». 10 Hame exləte baki, İak'oven p'urumal faraoni běš bul k'os'p'i sarayaxun c'ere.

11 İosifen faraonen əmirbi k'inək'əl bine, taşeri izi bava q'a viçimoğo Misiri Ramses uk'ala bölginə ən şaat' ganxo manunesa şot'oğo tadi, hat'iyal arśevek'i. 12 İosifen izi bava, viçimoğo, bavaxun sagala hari şu bunesa, bitot'u ukunal tanedi. Hərt'in izi külfəti boş bakala amdari saya görə ukune haq'i.

İosifi taysun haq'layinşala busaluği běšinə̌mə haq'sun

13 Busaluğen isə taysun gelene haq'layinşbsay, sal sa galal arum tene buy. Misir q'a Kənan oç̌al t'e ğinaxey ki, amdarxon içoğoy ukala šuma tet'un bə̌ğə̌bsay. 14 Ene şuk'k'ali kiyel təngəl tene buy, bitova İosifaxun arum haq'i çark'est'et'uniy. İosifen isə amdarxo arum toydi girbi me təngoğo bitova taşeri faraoni xəzninəne laxsay. 15 Misirə q'a Kənan oç̌ala ene təngə uk'ala şey nu mandat'an misirluyox gireśi İosifi t'ǒğǒl hari pit'un: «Yax arum tada! Atenksa busa k'as'yansa? Ene təngəl teyax bu ki, haq'ayan». 16 T'e vədə İosifen metəre pi: «Təngə çark'iyal bakayin, efi sürüğo heyvan ki bune? Şot'oğo eçanan miya, zuval və̌x izi gala arum tadoz». 17 Amdarxonal burt'unqi içoğoy heyvanxo eçeri izi gala arum exst'a. Ěk, eğel, beli, keçi, elem - k'oya k'ə heyvan bune haq'i et'unsay. Hametər, amdarxon t'e usenal c'ovakest'undi, İosifen şot'oğoy eçala heyvanxoy gala arum tadi şot'oğo busa tene efi.

18 Sa usen hametər c'ovaneki, oşa amdarxo p'urum hayzeri hart'un İosifi t'ǒğǒl. Şot'oğon pit'un: «Vaxun k'ə c'ap'p'en, beşi ağa, hunal avanu ki, nə təngə teyax bu, isə ene heyvanal teyax bu. Beşi bakalt'u va tadi izi gala arumyan haq'e. İsə mone, həysə va arumi gala tades bakala saycə oç̌alxoyax bu saal beşi q'ari elmux. 19 Het'u görə busa k'as'eğen? Het'u görəq'an beşi oç̌alxo əfçibaki taśi? Ext'a beşi oç̌alxo viq'an baki, yanal izi gala vi loxol sa tapan šumal əşp'en. Barta vi yax tadala arumi gala faraoneynak' k'ul baken, beşi oç̌alxoval ene iziq'an baki. Saycə beşi śilluğ aruma kammaba ki, nə yan busa ma manden, nəəl beşi oç̌alxo xam ganu maq'an c'ureśi».

20 İosifen haketərəl bine, Misirə bakala oç̌alxoy bitova haq'i faraoni oç̌ale bi. Busaluğen amdarxo t'e ğinane badey ki, izi oç̌ala İosifa nu toydi amdar tene mandi Misirə. Hametər, oç̌alxoy bito baneki faraoni, 21 ölkinə bakala amdarxoval, me belxun t'e bel şu bune bito, baneki faraoni k'ulurxo. 22 İosifen saycə běyinšxoy oç̌alxo ext'es tene baki, faraonen şot'oğoy paya kamtenebsay pi busa tet'un manst'ay. Faraoni xəzninəxun eğala tənginen yaq'axt'un taysay, şot'o görəl t'et'un toydi içoğoy oç̌alxo İosifa.

23 İosifen amdarxo metəre pi: «Mone, efi oç̌alxo haq'i faraonaz tadi, və̌xal şot'ay k'ulez bi. Sa tapan šumal əşp'alnan və̌n meyin oşa. Ext'anan me śilluğ aruma, taşanan bit'anan. 24 Exp'ala vədine arumi qo paye sunt'u faraona tadalnan, mandiyo isə efi bakale. T'et'iin ham śilluğnan ext'on, hamal efi əyloğoy q'a külfəti ǰomonan girbon». 25 Amdarxonal qaybaki İosifa metərt'un pi: «Beşi piin loxol gavax bu, beşi ağa! Metər bi vi piyes şaat' ak'eğalyansa, yan faraoneynak' k'ul baksuna irəziyan, beşi elmoğon çark'est'i hun!»

26 İosifi laxi me k'anun Misirə həysəəl əşesa: exp'i arumi qo paye sunt'u faraonat'un tast'a. Běyinšxon isə içoğoy oç̌alxo faraona tet'un toydey pi şot'oğoynak' me k'anun butene.

İsraili vəsyə

27 Hametər, İsrailaxun törəyinşakiyorox Misirə, İosifen içoğo arśest'i Goşen uk'ala oç̌alat'un yəşəyinşbsa burqi. Şot'oğon miya tum saki avuzt'unbaki, içoğoy sayal taysun gelenebaksay.

28 İak'oven Misirə vǔğes's'e usene yəşəyinşi, biyat'anal izi sabaç̌ q'ırx vǔğ yəşe buy. 29 Hari lap q'ojabaki vədine şot'in İosifa izi t'ǒğǒl k'alpi pine: «Əgər bezi xətirə çurensasa, vi kula bezi c'ile loxol laxi za əyit tada: elasp'a ki, bezi həysə va uk'alt'oğo balnu. Zaxun vi şaat'luğa kammaba - za me Misiri k'ulnu ma oç̌alaxp'a! 30 Bezi pula q'ic'p'i t'e dünyəne tağat'an za taşa bezi bavoox oç̌alaxeśi gala oç̌alaxp'a, za miya ma efa». İosifenal qaybaki "arxayin baka, vi pi k'inək' booz" pine. * 31 Ama İak'oven saal pine: «Elasp'a!» İosifen elasepi, İak'ovenal hat'e izi bask'i gala tikbaki Buxačuğo bule k'os'p'i.†

48

İak'oven Efraima q'a Menaşşena xeyir-bərəkət tast'un

1 Sa heq'ədər vədə c'ovakit'uxun oşa İosifa hari pit'un ki, vi bava azarine. İosifenal izi p'ə̌ ğara - Menaşşena q'a Efraima ext'i izi bavay t'ǒğǒle taśi. 2 İak'oven ibakat'an ki, izi ğar İosife hare, izi axırınci zora laxi hayzeri gane boş areśi, 3 oşal İosifi loxol běği pine: «Zu hələ Kənan oç̌ala bakat'an Bitova Başarbala Buxačuxe za ak'eśi Luza. * Şot'in za xeyir-bərəkət tadi 4 pine ki, avuzboz va Zu. Pine vaxun əmələ eğalt'oğoy saya t'eq'ədər booz ki, bǒq'ə̌lpi çark'est'es tene bakal şot'oğo, millətxo törəyinşakale vaxun. P'ə̌bulla şot'oğoy bakale pine Kənan oç̌al. †

5 İsə ibaka k'əz nex: vi hələ zu miya eğamin baki ğarmoğo - Efraima q'a Menaşşena ğarluğaz exst'a. Şorox ene bezi ğarmux hesabbakale, Ruven q'a Simeon hetər, şoroxal hat'etər. 6 Vi şot'oğoxun oşa baki ğarmux isə vine, şot'o görə içoğo koft'ala oç̌alal me bezi ğarluğa ext'i viçimoğoy paynuxun bakale. 7 Avanu hun bezi dərdə, p'ure yaq'a bezi Raxilə zu P'addanaxun Kənan oç̌ala qaybakat'an. Hat'iya, Efrat'a tağala yaq'e börinez oç̌alaxp'i zu şot'o». ‡ T'e gane s'iya həysə Bet'lexemt'un nex.

8 İsrailen İosifi t'ǒğǒl ğarmoğo ak'i xavare haq'i: «Morox şuva?» 9 İosifenal qaybaki "bezi ğarmuxe, Buxačuğon za memiya tadi ğarmux" pine. T'e vədə İsrailen metəre pi: «Bezi t'ǒğǒl ǐša eça vi ğarmoğo, xeyir-bərəkət tadoz kot'oğo». 10 İsrail t'ema q'ojabakeney ki, izi pulmoğon pes banekon tene c'ək'ey. İosifen əyloğo ǐšanebi, İsrailenal izi nəvoğo q'ujbi muçepi. 11 Şot'in İosifa pine: «Bezi sal va aksuna umud tezax buy, ama mone, Buxačuğon za vi əyloğo aksunal q'ısmatebi». 12 İosifenal ğarmoğo izi bavay q'ujelxun ext'i oç̌ala p'ap'amin bule k'os'p'i. 13 Oşa İosifen ext'i Efraima izi yön tərəf, Menaşşena isə izi tərs tərəf çurdesedi ki, İak'oven izi kula boxodat'an Efraim izi tərs kiin oq'a, Menaşşe isə izi yön kiin oq'aq'an baki. 14 Ama İsrailen p'urumal izi kulmoğo tərse boxodi, ext'i izi yön kula İosifi mis'ik' ğar Efraimi bel, tərs kula isə kala ğar Menaşşeni bele laxi. 15 Şot'in İosifa me əyitmoğo pi xeyir-bərəkəte tadi: «Bezi bavoğon qə̌veğala Buxačux, Avrahami q'a İsaak'i Buxačux beziyal Buxačuxe! Şo həmişə, ğeyin ğinal śirik' za bəsləyinşi běğiyone, hetər ki sa çobanen izi sürünə bəsləyinşi běğane. 16 İsə barta za bito pisluğxoxun q'orişi me Angelen vi əyloğoval xeyir-bərəkətq'an tadi. Zaxun törəyinşakiyoroxe korox, bezi bavoğoy - Avrahami q'a İsaak'i nəsil pi çalxalt'un kot'oğo. Bǒq'ə̌lpi çark'est'es tene bakal ke əyloğoxun törəyinşakit'oğo, avuzbaki buybalt'un kot'oğon me oç̌ala».

17 İosifen ak'at'an ki, bavan izi yön kula Efraimi bele laxe, pene p'oy şo sərfebake. Kula ext'i Menaşşeni bel laxsun çureśi 18 pine: «Düz ten laxe, bava, bezi kala ğar mone, Menaşşeni bel laxa vi yön kula». 19 Ama bavan qaybaki metəre pi: «Avazu, bezi ğar, avazu. Menaşşenaxunal kala sa millət törəyinşakale, ama izi mis'ik' viçi içuxun üst'ün bakale: Efraimaxun törəyinşaki millətxoy say lap gele bakale».

20 Metər piyal İsrailen t'e ği izi nəvoğo xeyir-bərəkəte tadi: «Xeyir-bərəkətin k'ə baksuna və̌st'a ak'alt'un İsrailaxun törəyinşakit'oğon, sunt'u xeyir-bərəkət tast'un çureğat'an "Efraim q'a Menaşşe k'inək' bakanan" uk'alt'un». Hametər, İsrailen Efraimi s'iya Menaşşenaxun běš duği şot'ay ganu izi kala viçəxun bı̌hine bi. §

21 Oşa İsrailen İosifa pine: «Zaynak' male mande, ama Buxačux dim və̌xun bakale, və̌x qaydi efi bavoğoy oç̌ala taşale. 22 Saal ibaka k'əz nex: vi pay vi viçimoğoy payaxun avuzin bakale - zu emorluğoxun davabi haq'i oç̌ala, Şekem uk'ala ganuval vaz tast'a. Barta t'e oç̌al vi viçimoğoy təə, viq'an baki».

49

İak'oven iz ğarmoğo tadi xeyir-bərəkət

1 İak'oven ğarmoğo izi t'ǒğǒl eçest'i pine: «Ekinan çurpanan miya bezi hərrəmine, həysə exlətp'oz və̌ynak' efi bel k'ə eğalesa bitova. 2 Ekinan gireynan bezi bel, ay İak'ovi ğarmux, efi ǔmǔxxo qaypanan ibakanan efi bava İsrailen k'ə nex:

3 Ruven, kalo hunnu bezi əyloğoy boş,

Bezi hetər sa zore q'ončux baksunan ç̌oyel c'evk'i hun,

Bavaluği t'adaz avabaki zu hun nanaxun bakat'an.

Bǐhine vi ga, şuk'k'alenal va sakes batenekon.

4 Ama efes ten baki hun va, posp'i tağala xena efes nu bakala k'inək',

Vi bavaynak' çuuxluğbalt'uxunen bask'i,

Bezi ganun murdarlayinşi hun.

Şot'o görəl meyin oşa k'ojin kala ğar uk'at'an vi s'i tene t'ap'eğal.

5 Simeon q'a Levi - p'ə̌ viçit'un şorox,

Q'əddarluğbseynak't'un əşp'est'i şot'oğon içoğoy q'ılıncxo.

6 Sa tene bakal bezi əyit şot'oğoxun,

Gərtezbakal zu şot'oğo.

Əcuğon biq'i amdar besp'alorox,

Arak'xoy tura kütp'i, oşal içoğoy biq'i əşlin loxol axšumk'aloroxe şorox.

7 Q'arğişi q'ončuxe bi və̌x efi me əcuğon q'a hirsen,

Śarpi śik'ala əcuğ, duği besp'ala hirse şo!

Aç̌i batk'alnan və̌n İak'ovaxun törəyinşakit'oğoy boş,

İsraili ğarmoğoy t'ǒğǒl arśala bakalnan.

8 İuda, vi s'iya duğalt'un viçimoğon alxışp'at'an,

Ozana c'urumpi bosalnu hun vi düşmənxoy,

Vi bavaxun sa viçimoğonal hari va bač'an k'os'p'alt'un.

9 Ǒxə̌ləxun qaybakala sa cəyil aslan k'inək'nu hun, İuda,

Busq'una çurpi şirəst'a bakala zore bu vast'a,

Şuva ı̌ša bites bakon me aslana? *

10 Padçağluğbale İudaxun bakit'oğon həmişə,

Taxt'e loxol arśi əmirbalt'un şot'oxun törəyinşakit'oğon.

Eğale t'e taxt'e q'ončux,

Hariyal bul k'os'p'alt'un Şot'o oç̌ali ç̌oyel bakala millətxoy bitot'in.

11 C'ap'axun ğaç̌k'ale şot'in izi elema,

Zorapalayinşi taymoğoy ən şaat't'uxun örügbale izi elemi balina.

Finen os'k'ale şot'in izi paltara,

Təzə s'orobi noč'e boş badi c'evk'ale izi loxolxun lak'alt'oğo.

12 İzi t'ulluğen tadala fi t'eq'ədər bakale ki, p'i k'at'k'ale şot'ay ç̌oyexun,

Uluxxo mas'ibakale şot'ay muč'anaq' ǔğsunaxun.

13 Zevulun isə dənizi börine,

Gəmiğoy hari çurk'ala gala yəşəyinşale.

Sidonal śirik' tağale şot'ay oç̌alxo.

14 İssak'ar - izi bač'ane yük xork'ala sa elem k'inək'e şo,

Zorbane, izi kiyelxun nu ayeğala əş tene bu şot'ay.

15 Dincluğe qə̌vesa şot'in,

Bezi əşp'ala oç̌alq'an şaat' baki nexe.

İrəzine şo bač'an k'os'psuna,

Q'ert'ay loxol əşp'i yük xorpsuna.

16 Divanbal bakale Dan izi nəsileynak',

İsrailaxun əmələ hari azuk'xoy cörginə bakale şot'oxun törəyinşakiyorox.

17 Yaq'e boş bask'i dizik',

Cığıren tağat'an běš c'eğala gürzə k'inək' bakale Dan.

Ěke tura duği,

Şot'ay loxol arśit'u bač'ani loxol sakalo bakale.

18 Vi za çark'est'unane bezi umud, ay Q'ončux!†

19 Gade loxol lavabaki şot'o fǔq'psun çureğalt'un,

Ama t'etər bakale ki, içan sunay dabana ç̌axç̌uxpsun t'it'ala bakalt'un.

20 Nu bit'i becərişala şey tene bakal Aşeren izi oç̌alxo,

Padçağxoy běš eçeri laxalt'un şot'in toydala neymətxo.

21 Biq'i efes nu bakala marali gözəlluğe bu Naft'alinast'a,

İzi eçala baloğoy loxole bitot'ay pul. ‡

22 C'epi ğumoğoy kiyexun bask'ala c'ap' k'inək'e İosif,

Orayini t'ǒğǒl bit'eśi şaat' c'ek'ala sa c'ap' k'inək',

İzi taymux barinen tik alane laysa şot'ay.

23 Elmux haq'ala düşmənxone şot'ay loxol hari,

Ən şaat' oxbosalxone içuxun davina c'eri.

24 Ama sakes tet'un baki şot'oğon İosifa,

Şot'o görə ki, Zorba Bakalt'ine şot'o İzi zoraxun tast'ay,

İak'oven bul k'os'p'ala Buxačuğone şot'ay ə̌mə zorba efsay.

Bač'ane baki şot'aynak' İsraileynak' Bač'an bakiyo,

Enefi şot'o çobanen izi sürünə efala k'inək'.

25 Vi bavay bul k'os'p'ala Buxačuxe va kul biq'i Buxačux, Bitova Başarbalone Şo!

Şone göynuxun ağala yaq'abi va xeyir-bərəkət tadalo,

Şone oç̌ali oq'a bakala xeyurxo duği ç̌oyel c'evk'alo.

Vi saya avuzbaloval,

Vi sürünə bakala heyvanxo balalayinşest'aloval Şone,

Şot'oxune eysa xeyir-bərəkət.

26 Vi bavay xeyir-bərəkətə p'ap'ala xeyir-bərəkət butene,

Ən alloy buruxmoğoxun üst'üne şo,

Burqesunast'a laxeśi təpoğon tades bakalorox hik'k'ale şot'ay t'ǒğǒl!

Barta İosifi belq'an bari me xeyir-bərəkət,

Barta izi viçimoğoxun üst'ün bakalt'ay k'odoğoq'an śameśi me bezi piyorox.

27 Busa canavar k'inək'e Binyamin:

Savaxt'an izi kiyexun haq'es ten bakon ǒxə̌lbi eçerit'u,

Biyəsin isə efi taneğon izi běšt'an mandit'oğo».

28 Moval İsrailen içuxun əmələ eğala p'as's'e tayfin barada saturběš piyorox, me əyitmoğo pine xeyir-bərəkət tadey şot'oğo. Hər ğarenal içu görəne izi xeyir-bərəkətə haq'ey.

İak'ovi bisun

29 Oşa İak'oven izi ğarmoğo me əyitmoğo pi vəsyənebi: «Mone, bezi pula q'ic'p'i tazsa zu t'e dünyəne. Za taşeri bezi bavoğoy t'ǒğǒl, xet'lu Efroni q'oruğa bakala mağarinanan oç̌alaxpsa. 30 Kənan oç̌alane t'e mağara: Mamreni mə̌xluğa ı̌ša, Maxp'ela uk'ala q'oruği boş. Avrahamen t'e mağarina q'oruğaxun sagala təngə tadi haneq'ey xet'lu Efronaxun. İzi p'uriğo oç̌alaxpseynak'e haq'ey şot'in t'e mağarina. 31 Avrahama içuval t'iyat'un oç̌alaxp'ey, izi çuux Saral, İsaak'a q'a Rebek'al. Leal t'iyaz oç̌alaxp'e zu. § 32 T'e q'oruğal, izi boş bakala mağarinal Avrahamen xet'luğoxune haq'ey». 33 Hametər, İak'oven izi axırınci əyitə pi izi bula lanexi, izi elmuxal hat'iya c'ere. Şot'in izi pula q'ic'p'i t'e dünyəne, izi bavoğoy t'ǒğǒle taśi. *

50

İak'ova oç̌alaxpsun

1 İosifen k'os'p'aki izi bavay meyidə muçepi, izi loxol bitiyal bureqi ǒnepsa. 2 Oşa hayzeri izi kiin oq'a əşp'ala doxt'urxo əmirebi ki, eçeri izi bavay meyidə misirluğoy ədəten mumiyalayinşeq'at'un. Doxt'urxonal burt'unqi İsraili p'uri bədənə oyurxoxun həzirbaki dərmənxo q'a c'əyin lə̌ə̌mdi şot'o mumiyalayinşpsa. 3 Düz q'ırx ği doxt'urxon meyidi loxol əşt'unbi, şot'o görə ki, tam mumiyalayinşbseynak' meq'ədər vaxt'e taysay. Düz yetmiş ğiyal misirluğon İsraileynak' yast'un efi.

4 Yas efala ğimxo hari c'ovakit'uxun oşa, İosifen faraoni sarayi amdarxo girbi metəre pi: «Bezi xətirə çurnansasa, takinan faraona bezi s'iyen upanan ki, 5 bezi bavan elmoğoy loxol bakat'an za vəsyənebe. "Bezi ga Kənan oç̌ala həzire" pi za elasp'esede ki, şot'o taşeri izi pi ganu k'ula tapşurboz. * Faraona upanan bark'ayin taśi bezi bava oç̌alaxp'i ezğoy». 6 Faraonenal mot'o ibakat'an qaybaki metəre pi: «Barta tadi əyiti loxol çurpi taśi izi bava oç̌alaxp'i hareq'an».

7 İosifal hayzeri izi bava oç̌alaxpseynak' Kənan oç̌ala yaq'ane baft'i, sarayal faraoni t'ǒğǒl çurpi şot'o maslaat tadalorox şu buneysa hari gərt'unbaki şot'o. Faraoni əşurxo taşalt'oğoy q'a Misirə bakala ağsaq'q'alxoy bito İosifi t'ǒğǒley. 8 İosifi izi külfət, izi bavay külfət, viçimux - bito hayzeri tat'unśi, Goşen oç̌ala saycə əylux q'a içoğoy sürüğo bakala heyvanxone mandi. 9 Turin bakalt'oğoxun cöy, ěken tağalo manuvay, arabina arśi tağalo manuvay - yaq'e t'e bul-me bul amdarey.

10 İordan oqa ı̌ša Atad uk'ala gane buy, miya arumt'un eçeri śiney, hari t'iya p'ap'at'an amdarxon İak'ovi loxol hönkür-hönkür ǒnepsat'un burqi. İosifen miya çurpi izi bavaynak' düz vǔğ ği ǒnek'a yase efi. 11 T'iya yəşəyinşala kənanluğonal Atad uk'ala ec'nuxun eğala me ǒnena ibaki pit'un: «Misirluğoy şivane mo, içoğoy p'urin loxolt'un ǒnene şot'oğon!» Oşa t'e gane s'i hat'etərəl manedi - Avel-Miśrayim. †

12 İak'ovi ğarmoğon içoğoy bavan vəsiyəbi k'inək'əl bit'un: 13 taşeri şot'o Kənan oç̌ala, Maxp'ela uk'ala q'oruği boş bakala mağarina oç̌alaxt'unbi. Mamreni mə̌xluğ uk'ala ganu ı̌ša bakala me q'oruğa q'a mağarina Avrahamen xet'lu Efronaxun təngə tadi haneq'ey ki, izi p'uriğo oç̌alaxpseynak' gaq'an baki. ‡ 14 İzi bava oç̌alaxp'it'uxun oşa İosif qaybaki Misirəne hari. Viçimux q'a içuxun taśiyoroxal bito qaybaki hart'un.

İosifen izi viçimoğo arxayinbsun

15 Bava p'urit'uxun oşa viçimoğon fikirt'unbi ki, əgər İosif hələ içoğoy loxol əcuxlunesa, isə c'evk'ale içoğoxun t'e əcuğo. 16 Şot'o görəl İosifeynak' xavar yaq'abi pit'un ki, p'oy bavan biyalt'uxun běš içoğo metəre tapşurbe: 17 "İosifa upanan ki, bavan nexe izi viçimoğo bağışlayinşeq'an, eyexun c'evk'eq'an şot'oğoy içu bi pisluğa q'a əşp'est'i t'e günaxa". İçoğoy s'iyen isə me əyitmoğo pit'un xavar yaq'abi: «İsə mone, va xoyinšyanbsa, bağışlayinşa vi bavay bul k'os'p'ala Buxačuğoy me k'ulurxo!» İosifen me əyitmoğo ibakat'an ǒnenepi.

18 Oşa viçimux içant'un hari İosifi t'ǒğǒl, şot'ay turin oq'a bitiyal pit'un: «Vi k'ulurxoyan yan meyin t'ağay!» 19 İosifen isə qaybaki izi viçimoğo metəre pi: «Zaxun q'ı̌mabanan, zu şuzu ki? Buxačuğoxune q'ı̌bsun lazım, q'erəz şuk'k'alaxun. 20 Za pisluğbsuney efi niyət, ama Buxačuğon t'etəre bi ki, efi pisluğbsuni s'iyen bit'oğon xeyire eçeri. Běğanan heq'ədər amdarxoz busaluğaxun çark'est'i zu! 21 Şot'o görəl, efi ük'ə buz k'inək' efanan: heq'ədər ki zu buzu, nə və̌n, nə efi əyloğon hik'k'alaxun koruğ ak'alatenan». İosifi me əyitmoğon q'a oşal arśi içoğoxun muč'a exlətpsunen viçimoğo arxayinebi.

İosifi bisun

22 Hametər, İosifen izi bavay külfətə izi t'ǒğǒlxun tene tərbi, hariyal bito sagala Misirə art'unśi. İosif düz sabaç̌ vis' usen yəşəyinşebi, 23 şot'in izi nəvoğoy əyloğol śirik' ak'i oşane p'uri. Efraimi nəvoğoval, Menaşşeni Maxir uk'ala ğaraxun baki əyloğoval nanaxun bakala k'inək' eçeri İosifi q'ujelt'un tadey.

24 İosif lap q'ojabakeney, sa ği viçimoğo izi t'ǒğǒl k'alpi pine: «Zaynak' male mande, ama avazu ki, Buxačuğon və̌x eyexun tene c'evk'al. Ği eğale Şot'in və̌x me oç̌alaxun c'evk'i taşeri Avrahama, İsaak'a saal İak'ova elasp'i əyit tadi oç̌ala arśevk'ale». 25 Oşa İosifen İsrailaxun törəyinşakit'oğo elasp'esedi ki, iç p'urit'uxun oşa Buxačuğon İzi əyiti loxol çurpi şot'oğo Kənan oç̌ala taşat'an içuval c'evk'i taşereq'at'un. §

26 İosif biyat'an izi sabaç̌ vis' yəşe buy. Şot'o hat'iya, Misirə mumiyalayinşt'unbi, usenxon mandala sanduği boş laxiyal et'unfi.

* 1:1 1:1 İoan. 1:1-3; Əbr. 11:3

† 1:2 1:2 Buxačuğoy nəfəs - miya "nəfəsəl" pes banekon, "urufal", şot'o görə ki, əbrani muzin me əyitmux sane.

‡ 1:3 1:3 2 K'or. 4:6

§ 1:8 1:6-8 2 P'y. 3:5

* 1:26 1:26 1 K'or. 11:7

† 1:27 1:27 Burq. 5:2; Mat'. 19:4-5; Mrk'. 10:6

‡ 1:28 1:27-28 Burq. 5:1-2

* 2:2 2:2 Əbr. 4:4,10

† 2:3 2:2-3 C'eys. 20:11

‡ 2:7 2:7 Əbrani muzin "adam" yəni "amdar" əyit "k'ul" əyitəne oşq'ar. Əbrani muzin k'ula "adamat'un" nex.

§ 2:7 2:7 1 K'or. 15:45

* 2:9 2:9 Burq. 3:22; Qay. əyit 2:7; 22:2,14

† 2:17 2:17 - Miya bakala "bisun" əyit hamal "Buxačuğoxun ə̌xil bist'un" upsune.

‡ 2:23 2:23 Əbrani muzin "işq'ar" saal "çuux" əyitmux suna oşq'are, şot'o görəne metər nex. T'e muzin "iş" işq'ar, "işşa" isə çuux upsune.

§ 2:24 2:24 Mat'. 19:4-5; Mrk'. 10:7-8; 1 K'or. 6:16; Ef. 5:31

* 2:25 2:25 Adam - Miya samci kərəme ki, əbrani muzin "amdar", yəni "adam" əyit, sa s'i k'inək'e əşesa.

* 3:1 3:1 Qay. əyit 12:9; 20:2

† 3:6 3:6 Rim. 5:12

‡ 3:13 3:13 Rim. 7:11; 2 K'or. 11:3; 1 T'im. 2:14

§ 3:15 3:15 Qay. əyit 12:17

* 3:19 3:19 Ǐvel mə̌ğ. 90:3; 103:14

† 3:20 3:20Yeva - əbrani muzin "yeva" əyit "yəşəyinş" upsune.

‡ 3:22 3:22 Burq. 2:9; Qay. əyit 2:7; 22:2,14

* 4:1 4:1 K'ayin - əbrani muzin "k'ayin" əyit "q'azayinşbsun, běš baksun" k'inək'e c'eysa.

† 4:4 4:4 Əbr. 11:4

‡ 4:8 4:8 Mat'. 23:35; Luk'. 11:51; 1 İoan. 3:12

§ 4:10 4:10 Əbr. 12:24

* 4:16 4:16 Nod - əbrani muzin "nod" əyit "dədərgün" upsune.

† 4:25 4:25 Şet' - əbrani muzin "şet'" əyit "paynu koft'iyo" upsune.

* 5:2 5:1-2 Burq. 1:27-28; Mat'. 19:4-5; Mrk'. 10:6

† 5:24 5:21-24 Əbr. 11:5; İud. 14-15

‡ 5:29 5:29 Noy - əbrani muzin "noy" əyit "ük' tast'un" əyitəne oşq'ar

§ 5:29 5:29 Burq. 8:21

* 6:8 6:8 Mat'. 24:37; Luk'. 17:26; 1 P'y. 3:20

† 6:9 6:9 2 P'y. 2:5

‡ 6:15 6:15 ə̌m - sa ə̌m - 45 sant'i.

§ 6:22 6:22 Əbr. 11:7

* 7:7 7:7 Mat'. 24:38-39; Luk'. 17:27

* 9:1 9:1 Burq. 1:28

† 9:4 9:4 Lev. 7:26-27; 17:10-14; 19:26; K'an. 12:16,23-25; 15:23

‡ 9:6 9:6 Burq. 1:26; C'eys. 20:13

§ 9:7 9:7 Burq. 1:28

* 10:25 10:25 P'eleg - əbrani muzin "p'eleg" əyit "cöybsun" upsune.

* 11:9 11:9 Vavilon - əbrani muzin "vavilon", yəni "babel" əyit "gərgürbsun" əyitəne oşq'ar.

* 12:1 12:1 Ap'ost'. 7:2-3; Əbr. 11:8

† 12:3 12:3 Burq. 22:18; 26:4; 28:14; Ap'ost'. 3:25; Gal. 3:8

‡ 12:7 12:7 Ap'ost'. 7:5; Gal. 3:16

§ 12:13 12:13 Burq. 20:2; 26:7

* 13:15 13:15 Ap'ost'. 7:5

* 14:20 14:17-20 Əbr. 7:2

* 15:5 15:5 Rim. 4:18; Əbr. 11:12

† 15:6 15:6 Rim. 4:3,9,22; Gal. 3:6; İak'. 2:23

‡ 15:10 15:10 Mo t'e vaxt'in amdarxoy irəziluğ ğaç̌eğat'an bala sa hərəkətey. Heyvanxo qǐbi, oşal şot'oğoy bǐyexun c'ovaksun şo upsuney ki, me irəziluğ ğaç̌eğalt'oğoy mat'in izi tadi əyiti loxol nu çurk'ayin, şot'ayal axır me heyvanxollarik'q'an baki.

§ 15:13 15:13 C'eys. 1:1-14; Ap'ost'. 7:6

* 15:14 15:14 C'eys. 12:40-41; Ap'ost'. 7:7

† 15:21 15:18-21 Ap'ost'. 7:5

* 16:11 16:11 İsmail - əbrani muzin "ismail" əyit "Buxačuğon inebaksa" upsune.

† 16:14 16:14 Beer-Laxay-Roi - əbrani muzin me əyitmux "za ak'ala Dirist' Bakalt'ay orayin" upsune.

* 17:5 17:5 Əbrani muzin "avram" əyit "kala bava", "avraham" isə "gelet'oğoy bava" upsune.

† 17:5 17:5 Rim. 4:16-17

‡ 17:8 17:8 Ap'ost'. 7:5

§ 17:10 17:10 Ap'ost'. 7:8; Rim. 4:11

* 17:15 17:15 Sara əbrani muzin "sara" əyit "çuux-padçağ" upsune.

† 17:19 17:19 İsaak' əbrani muzin "isaak'" əyit "axšumene" upsune.

* 18:10 18:10 Rim. 9:9

* 19:7 19:7 2 P'y. 2:7

† 19:22 19:22 Śoar - əbrani muzin "Śoar" əyit "mis'ik'" əyitəne oşq'ar.

‡ 19:25 19:24-25 Mat'. 10:15; 11:23-24; Luk'. 10:12; 17:29; 2 P'y. 2:6; İud. 7

§ 19:26 19:26 Luk'. 17:32

* 19:37 19:37 Moav - əbrani muzin "Moav" əyit "bezi bavaxun" k'inək'e c'eysa.

† 19:38 19:38 Ben-Ammi - əbrani muzin "Ben-Ammi" əyit "bez azuk'axun baki ğar" k'inək'e c'eysa.

* 20:2 20:2 Burq. 12:13; 26:7

* 21:2 21:2 Burq. 18:10; Əbr. 11:11

† 21:3 21:3 Burq. 17:19

‡ 21:4 21:4 Burq. 17:12; Ap'ost'. 7:8

§ 21:10 21:9-10 Gal. 4:29-30

* 21:12 21:12 Rim. 9:7; Əbr. 11:18

† 21:14 21:14 tuluğ - T'e vaxt' amdarxo yaq' c'eǧat'an xena q'a fina t'olen ěbeśi torayxoy boş bapit'un içoğoxun exst'ay. Me torayi s'iyat'un "tuluğ" nexey.

‡ 21:31 21:31 Beer-Şeva - əbrani muzin "elas tadeśi kəriz" nəəl "vǔğə̌ray kəriz" upsune.

* 22:9 22:9 İak'. 2:21

† 22:13 22:1-13 Əbr. 11:17-19

‡ 22:14 22:14 Yahve-İre - əbrani muzin me əyit "Q'ončuğon p'ap'esp'ale" upsune.

§ 22:17 22:16-17 Əbr. 11:12

* 22:18 22:18 Ap'ost'. 3:25

* 25:10 25:10 Burq. 23:3-16

† 25:23 25:23 Rim. 9:11-12

‡ 25:25 25:25 Esav - əbrani muzin "esav" əyit "popla" upsune.

§ 25:26 25:26 İak'ov - əbrani muzin "iak'ov" əyit "tur zapsun", yəni "əfçiduğsun, pisluğbsun" əyit k'inək'e c'eysa.

* 25:30 25:30 Edom - əbrani muzin "edom" əyit "č'oč'a" əyitəne oşq'ar.

* 26:4 26:3-4 Burq. 22:16-18; Ap'ost'. 3:25

† 26:7 26:7 Burq. 12:13; 20:2

‡ 26:20 26:20 Esek' - əbrani muzin "esek'" əyit "davabsun" upsune.

§ 26:21 26:21 Sit'na - əbrani muzin "sit'na" əyit "düşmənçiluğ" upsune.

* 26:22 26:22 Rexovot' - əbrani muzin "rexovot'" əyit "irəətluğ" upsune.

† 26:33 26:33 Şeva - əbrani muzin "şeva" əyit "elas" upsune.

‡ 26:33 26:33 Burq. 21:33

* 27:29 27:27-29 Burq. 12:3; Əbr. 11:20;

† 27:36 27:36 Burq. 25:26

‡ 27:38 27:38 Əbr. 12:17

§ 27:40 27:39-40 Burq. 36:8; 2 Padç. 8:20

* 28:4 28:4 Burq. 17:4-8

† 28:12 28:12 İoan. 1:51

‡ 28:13 28:13 Burq. 13:14-15

§ 28:14 28:14 Burq. 12:3; 13:16; 22:18; 26:4

* 28:19 28:19 Bet'el - əbrani muzin "bet'el" əyit "Buxačuğoy k'oj" upsune.

* 29:32 29:32 Ruven - əbrani muzin "ruven" əyit "běğanan, ğare" upsune, hamal "bezi dərdə anek'i" əyitəne oşq'ar.

† 29:33 29:33 Simeon - əbrani muzin "simeon" əyit "ibakalo" əyitəne oşq'ar.

‡ 29:34 29:34 Levi - əbrani muzin "levi" əyit "ğaç̌esun" əyitəne oşq'ar.

§ 29:35 29:35 İuda - əbrani muzin "iuda" əyit "alxış" əyitəne oşq'ar.

* 30:6 30:6 Dan - əbrani muzin "dan" əyit "haq'lune c'evk'i" upsune.

† 30:8 30:8 Naft'ali - əbrani muzin "naft'ali" əyit "bezi dava" upsune.

‡ 30:11 30:11 Gad - əbrani muzin "gad" əyit "naxış" upsune.

§ 30:13 30:13 - əbrani muzin "aşer" əyit "bəxt'əvər" upsune.

* 30:14 30:14 mandragor - t'e vaxt' metər sa fikire buy ki, me "mandragor" uk'ala bitk'in meyvinəxun ukat'an işq'ari q'a çuğoy sunaxun baksunene biq'sa hamal əyləne mandest'a.

† 30:18 30:18 - əbrani muzin "issak'ar" əyit "əvəzə tast'un" əyitəne oşq'ar.

‡ 30:20 30:20 Zevulun - əbrani muzin "zevulun" əyit "hörmət" əyitəne oşq'ar.

§ 30:24 30:24 - əbrani muzin "iosif" əyit "avuzbeq'an" upsune.

* 31:13 31:13 Burq. 28:18-22

† 31:39 31:39 C'eys. 22:13

‡ 31:39 31:39 C'eys. 22:10

§ 31:47 31:47 Yegar-Sahadut', Galed - Me əyitmoğoy soğo arameyi muzin, t'e soğo isə əbrani muzin "beşi irəziluğ ğaç̌esuna subutbala ǰěne xərəy" upsune.

* 31:49 31:49 Misp'a - "misp'a" əyit əbrani muzin "q'aroolçin laśi çurk'ala ga" upsune.

* 32:2 32:2 Maxanayim - əbrani muzin "maxanayim" əyit "q'oşun çurk'ala p'ə̌ ga" upsune.

† 32:9 32:9 Burq. 31:3

‡ 32:12 32:12 Burq. 22:17

§ 32:28 32:28 Burq. 25:26

* 32:28 32:28 - əbrani muzin "israil" əyit "Buxačuğoxun buşuruk'alo" upsune.

† 32:28 32:28 Burq. 35:10; Hos. 12:4

‡ 32:30 32:30 P'eniel - əbrani muzin "p'eniel" əyit "Buxačuğoy ç̌o" upsune.

* 33:17 33:17 Suk'k'ot' - Mo heyvanxo efseynak' xoji gaq'an baki pi, izi loxolxun göyun taymoğon but'eśi tarval k'inək' düzbaki ganxoney. "Suk'k'ot'" əyitəl əbrani muzin "tarval upsune.

† 33:19 33:19 Yeş. 24:32; İoan. 4:5; Ap'ost'. 7:16

‡ 33:20 33:20 El Elohe İsrail - əbrani muzin me əyitmux "Buxačux İsraili Buxačuxe" upsune.

* 35:1 35:1 Burq. 28:11-17

† 35:7 35:7 El Bet'el - əbrani muzin "el bet'el" əyitmux "Bet'eli Buxačux" upsune.

‡ 35:8 35:8 Allon-Baxut' - əbrani muzin "allon-baxut'" əyit "neğ śipest'i mə̌xnə xod" upsune.

§ 35:10 35:10 Burq. 25:26

* 35:10 35:10 Burq. 32:28

† 35:12 35:11-12 Burq. 17:4-8

‡ 35:15 35:15 Burq. 28:18-19

§ 35:18 35:18 Ben-Oni - me s'i "bezi t'ar ğine tadeśi ğar" upsune.

* 35:18 35:18 Binyamin - me s'i "bezi yön kul bakalt'ay ğar" upsune.

† 35:27 35:27 Burq. 13:18

* 36:3 36:3 Burq. 26:34; 28:9

* 37:34 37:34 çul lavk'i - t'e vaxt' israilluğost'a paltara zığ-zığbi oşal loxolxun çul lavk'i tarapsunen amdari yaslu baksunane ak'est'ay.

* 38:8 38:8 T'e vaxt' metər sa ədəte buy ki, işq'ar p'uri çuğoy əyel butenesa, şot'o seviçene haq'say, me seviçəxun baki əyluxal k'anunen p'uri viçeye hesabbaksay.

† 38:29 38:29 P'ereś - əbrani muzin "pereś" əyit "zığbi c'eysun" upsune.

‡ 38:30 38:30 Śerax - əbrani muzin "śerax" əyit "çərtp'i c'eğala běğe ç̌oç̌aluğ" upsune.

* 39:2 39:2 Ap'ost'. 7:9-10

† 39:21 39:21 Ap'ost'. 7:9-10

* 41:40 41:40 Ap'ost'. 7:9-10

† 41:51 41:51 Menaşşe - əbrani muzin "menaşşe" əyit "eyexun c'evk'est'un" upsune.

‡ 41:52 41:52 Efraim - əbrani muzin "efraim" əyit "avuzbaksun, bar tast'un" upsune.

* 42:2 42:2 Ap'ost'. 7:12

† 42:9 42:9 Burq. 37:5-10

‡ 42:22 42:22 Burq. 37:21-22

* 46:12 46:12 Burq. 38:7,10

† 46:20 46:20 Burq. 41:50-52

‡ 46:27 46:27 Ap'ost'. 7:14

* 47:30 47:29-30 Burq. 49:29-32; 50:6

† 47:31 47:31 Əbr. 11:21

* 48:3 48:3 Burq. 35:6

† 48:4 48:3-4 Burq. 17:4-8

‡ 48:7 48:7 Burq. 35:16-19

§ 48:20 48:20 Əbr. 11:21

* 49:9 49:9 Ams'i oç̌. 24:9; Qay. əyit 5:5

† 49:18 49:18 Ǐvel mə̌ğ. 119:166

‡ 49:21 49:21 İzi eçala baloğoy loxole bitot'ay pul nəəl: Şeir k'inək'e şot'ay ǰomoxun c'eğala hər əyit

§ 49:31 49:31 Burq. 25:9-10; 35:29

* 49:33 49:33 Ap'ost'. 7:15

* 50:5 50:5 Burq. 47:29-31

† 50:11 50:11 Avel-Miśraim - əbrani muzin "avel-miśrayim" əyit "misirluğoy yas" upsune.

‡ 50:13 50:13 Burq. 23:19; Ap'ost'. 7:16

§ 50:25 50:25 C'eys. 13:19; Yeş. 24:32; Əbr. 11:22

C'eysun

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

Misirəxun c'eysun

Běšin əyit

«Misirəxun c'eysun»«Burqesun» girke bač'ane. Misirəxun c'eysun girke s'i israilluğoy tarixast'a bakala ən vacib hadisinəxune ğaç̌: Buxačuğoy iz azuk' bakala israilluğo Misirəxun hetər c'evksunaxun. Şot'in İz kalaluğa, İz c'ək'p'i azuk'axun ğaç̌ baksuna, şot'aynak' ük' bok'ospsuna metəre ak'est'i. Me girke boş bip' əsəs mövzüne bu:

1. Moiseyi q'a Q'ončuğoy ara;

2. Moiseyi q'a faraoni ara;

3. Moiseyi q'a azuk'i ara;

4. Azuk'i q'a Q'ončuğoy ara.

Me girk Q'ončuğoy İz azuk'a çark'est'uni saal azuk'en iz ozane ext'i öhtəlik'i baradane. Girke boş əsəs şəxs bakala Moisey İsrailluğo Misirəxun c'evkseynak' kalaluğbale c'ək'eśey. Şot'in azuk'a Č'oč'a dənizəxun c'ovakest'alaney. Č'oč'a dənizəxun c'ovaksun girke dönüş hadisəne. Dənizə c'ovakalt'uxun běš azuk' k'ul k'inək'e yəşəyinşbsay, dənizə c'ovakit'uxun oşa isə azade baki!

Me girken k'ulluğaxun azadbaki gələcəyə umuden běğala Buxačuğoy azuk'i müst'əgil, Buxačuğoy k'anunen yəşəyinşbsunaxune exlətpsa.

Girke boş bakalorox:

P'rolog: İsrailluğoy k'ul baksun (1:1-22)

1. Q'ončuğoy İsrailluğo çark'est'un (2:1-15:21)

A. Q'ončux saal Moisey: Q'ončuğoy Moiseya kalaluğbal k'inək' həzirbsun (2:1-7:7)

B. Moisey saal faraon: Moiseyi iz azuk'a tərbest'eynak' faraonaxun toqq'uşaksun (7:8-15:21)

2. Azuk'i iz ozane ext'i öht'əlik (15:22-39:43)

A. Moisey saal azuk': Sinay buruğo taysun (15:22-18:27)

B. Q'ončux saal İz azuk': İrəziluği ğaç̌esun (19:1-39:43)

Ep'ilog: Q'ončuğoy İz azuk'axun sagala baksun (40:1-38)

Buxačuğoy "Yahveh" s'iye barada

"Yahveh" Bibliina əşeğala Buxačuğoy s'iyurxoxun soğone. «Misirəxun c'eysun» girke 3:15-ci bəndəst'a Buxačuğon İçine me s'iya nexe. Alimxon fikirt'unbsa ki, "Yahveh" s'i əbrani muzin "baksun" əyitəxune ěqesa. "Yahveh" - "Həmişə Bakalone". "Yahveh" s'iyen ak'esest'a ki, Buxačux yaratmişala Buxačuxe.

"Yahveh" Buxačuğoy ən ı̌vel s'ine hesabbaksa, şot'aynak'al Şot'ay azuk'en me s'iya sal içoğoy muzel tet'un eşt'a. Kot'ay gala q'erəz s'iyurxoxun: "Adonai", manu ki "bez q'ončux" upsune, "Ala Arśiyo", "Bitova Bacarbalo" saal q'erəz s'iyurxot'un əşp'est'a.

«Misirəxun c'eysun» girke boş "Adonai" s'iyaxunsa "Yahveh" s'i gelene əşesa. "Yahveh" s'iyen ak'esest'a ki, Şo İz azuk'axun irəziluğ ğaç̌eśi şot'o çark'est'ala hamal İz əyit tadi hər şeya bex p'ap'esp'ala Buxačuxe. Şot'aynak'al, Şot'in Misirə əzyət ak'ala İz azuk'a çark'est'i şot'oğo Kənan oç̌alane eçeri.

Ǐvel Śame boş əbrani muzin maya "Yahveh"ne śameśesa, Udin muza taradat'an şo kala t'arurxon "Q'ončux" k'inək'e śameśe. Əbrani muzin maya "Adonai"ne śameśesa, Udin muza taradat'an şo mis'ik' t'arurxon "Q'ončux" k'inək'e śameśe.

1

İsrailluğoy Misirə bakala vəzyət

1 İak'ovaxun, yəni İsrailaxun sagala içoğoy külfətəl ext'i Misirə hari iz ğarmoğoy s'iyurxo metərey: 2 Ruven, Simeon, Levi, İuda, 3 İssak'ar, Zevulun, Binyamin, 4 Dan, Naft'ali, Gad, Aşer. * 5 İak'ovi külfəti say, Misirə bakala iz ğar İosifi külfətəxun sagala, bütüm yetmiş taney.

6 Vaxt' c'ovaneki, İosif, iz viçimux saal t'e nəsil p'ure. 7 Ama israilluyox gelebaki avuzebaksay, içoğoy sayal avuzebaksay, şorox zorbat'un baksay; t'e ölkə şot'oğoxun buyebaksay. †

8 Oşa t'etər sa vədəne hari ki, Misirə İosifa nu çalxala sa padçağe taxt'a laśi. ‡ 9 Şot'in iz azuk'a pine: «Běğanan, israilluyox içoğoy saya görə yaxun gele hamal zorbat'un. 10 Yan k'ənesa biyan buq'on, tenesa samalal avuzbakalt'un. Sa dava bakayin isə beşi düşmənxo gərbaki beş loxol ěqğalt'un, yax tabi nu bakiyal ölkinəxun c'eğalt'un». §

11 Metərluğen, misirluğon israilluğoy loxol q'əddar nəzərətçiyoxt'un laxi ki, şot'oğo bı̌hi əşlen əzyətq'at'un tadi. İsrailluğonal faraoneynak' P'it'om saal Ramses uk'ala ambarla şəhərmuxt'un biq'i. 12 Ama israilluğo əzyət tast'unen şorox t'e ölkinə samalal gelebaki avuzt'un baksay. Kot'o görəl misirluğon israilluğoxun lap gelet'un zap'esa burqi, 13 şot'oğo lap gele sıxışt'ırişi koruğ tast'at'un burqi. 14 Misirluğon israilluğo bı̌hi əşurxon - oč'i ç̌axç̌uxp'est'i, kərpiç bot'est'i, çöle hər cürə əşurxo zülüm tast'un əşp'est'i şot'oğoy yəşəyinşə ağut'unbsay.

Faraoni mamaçiğo tadi əmir

15 Misiri padçağen sunt'ay s'i Şifra, t'e sunt'ay s'i isə P'ua bakala əbrani mamaçiğo pine: 16 «Běğanan, əbrani çupuxxoy əyel bakat'an əgər əyel ğar bakayin, şot'o besp'anan, xuyərmoğo isə efanan». 17 Ama mamaçiğon Buxačuğo çalxsuna görə Misiri padçağen şot'oğo əmirbi k'inək' tet'unbsay, ğar əyloğo dirist't'un efsay.

18 T'e vədə Misiri padçağen mamaçiğo k'alpest'i şot'oğo pine: «Het'aynak'nan metər bsa? Het'aynak'nan ğar əyloğo dirist' efsa?» 19 Mamaçiğon faraona pit'un: «Şot'aynak' ki, əbraniğoy çupuxxo misirluğoy çupuxxo k'inək' tet'un, şorox gele elmuxlat'un, mamaçiyox eğamin şot'oğoy əyel baneksa». 20 Metərluğen, Buxačuğoy azuk' gelebaki avuzebaksay. Buxačuğon mamaçiğoval İz şaat'luğane ak'est'i. 21 Şot'in İçu çalxsuna görə mamaçiğo ailəne tadi.

22 Faraonen bütüm iz azuk'a əmirbi pine: «Əbraniğoy nanaxun bakala bütüm ğar əyloğo Nil oqe boş bosanan, xuyərmoğo isə efanan». *

2

Moiseyi nanaxun baksun

1 Me vədine Levin tayfinaxun sa işq'aren iz tayfinaxun sa çuuxe haq'i. 2 Şo bı̌hi baki sa ğare eçeri. Əylin heq'ədər muč'a baksuna ak'i şot'o xib xaş c'ap'ebi. * 3 Ama ene c'ap'p'es nu baksuna ak'i sa gěše k'ans'ara ext'i şot'o q'ir q'a k'at'ran lə̌ə̌mdi əylə t'e k'ans'arin boşe laxi. Oşa t'e k'ans'arina ext'i Nil oqe t'ǒǒx bakala gěšluğa lanexi. 4 Əylin xunçen isə samal ə̌xil çurpi tamaşanebsay ki, běyn k'ə baksa.

5 Mone, Faraoni xuyər oqe t'ǒğǒl hari os'k'alpseynak' oqane baśi. Şot'ay çuux nökərxo isə oqe t'ǒǒx tarat'unney. Faraoni xuyəren gěšluği arane k'ans'arina ak'i iz nökərə yaq'anebi ki, şot'o eçereq'an. 6 Şot'in k'ans'arin ç̌oya qaypi sa ğar əyele ak'i. Əyelen ǒnenney. Faraoni xuyəren şot'o gorox hari pine: «Mo əbraniğoy əyele».

7 T'e vədə əylin xunçen ı̌šalayinşaki faraoni xuyərə pine: «Bərkə taśi əbrani çupuxxoxun sunt'u k'alk'az, əylə döş tadi kalabane vaynak'?» 8 Faraoni xuyərenal şot'o pine: «Hoo, taki». Xuyəren taśi əylin nana k'alepi. 9 Faraoni xuyəren şot'o pine: «Me əylə ext'a, döş tadi zaynak' kalaba běğa, va kot'ay haq'q'a tadoz». Çuğonal əylə ext'i döş tadi běneği.

10 Əyel kalanebaki, çuğon şot'o faraoni xuyəri t'ǒğǒle taşeri. Faraoni xuyəren əylə ğarluğane ext'i. Şot'in əylin s'iya Moisey † laxi pine: «Ğara xenaxun c'evksuna görə şot'o me s'iyaz tadi». ‡

Moiseyi misirluna bespsun

11 Gele usenxone c'ovaki, Moisey kalanebaki. Sa kərəm şo iz azuk'i t'ǒğǒl taśi şot'oğoy hetər bı̌hi əş əşbsunane ak'i. Şot'in anek'i ki, sa misirlunen iz azuk'axun bakala əbranina t'ap'ene. § 12 Moiseyen hərrəminə şuk'k'ali nu baksuna ak'i t'e misirluna besebi, izi meyidə isə q'ume boş c'ap'ebi.

13 Əyc'indəri şo saal c'eğat'an anek'i ki, p'ə̌ əbraninen sun-sunaxun davat'unbsa. Moiseyen haq'suz bakalt'u pine: «Vi azuk'axun bakalt'u het'aynak'en t'ap'e?» 14 T'e amdaren pine: «P'oy va şina beşi loxol kalo nəəl divanbal laxe? Bərkə misirluna besp'i k'inək' zaal bespsuni fikirvax bu?» Moiseyen q'ı̌bi iz ük'e boş pine: «Ak'esa ki, me əşlin barada avat'un». * 15 Faraonen me əşlin barada avabakala k'inək' Moiseya besp'est'une çureśi. Ama Moisey faraoni kiyexun t'it'eri Midyan oç̌ala taśi t'et'iyane mandi. †

Moiseyi Midyana yəşəyinşbsun

Sa ği Moisey sa kərizi t'ǒğǒl arśeney. 16 T'et'iya Midyani běyinši vǔğ xuyəre hari. Şot'oğon hari kərizəxun xe c'evk'i içoğoy bavay eğel-keçiğo xe tast'eynak' nə̌vǔrxot'un buybsay. 17 Hame vədine sa hema çobanen hari şot'oğo şəp'eśi. Ama Moiseyen hayzeri xuyərmoğo köməyebi, şot'oğoy eğel-keçiğo xene tadi.

18 Xuyərmux içoğoy bava Reueli t'ǒğǒl qaybakat'an şot'in pine: «Hetəre baki ki, ğe usumnan hari?» 19 Xuyərmoğonal pit'un: «Sa misirlunen yax çobanxoy kiyexun çark'esedi, hələ yaynak' kərizəxun xe c'evk'i eğel-keçiğoval xene tadi». 20 Şot'in xuyərmoğo pine: «P'oy t'e amdar maya? Şot'o het'aynak'nan tərbi? Şot'o k'alpanan, hari šumq'an kəyi».

21 Moisey t'e amdari k'oya manst'una irəzine baki. Şot'inal iz xuyər Sip'p'ora Moiseyane tadi. 22 Sip'p'oran sa ğare eçeri. Moiseyen şot'ay s'iya Gerşome ‡ laxi, şot'aynak' ki, "zu q'erəz sa ölkinə q'əribez baki" nexey.

Buxačuğoy israilluğoy şivana ibaksun

23 Xeyli vaxt'e c'ovaki. Misiri padçağ p'ure. İsrailluğon isə bı̌hi əş əşbsuna görə şivanbi xoyinšt'unbsay. Me şivan Buxačuğo p'anep'i. 24 Buxačuğonal şot'oğoy şivana inebaki; Avrahamaxun, İsaak'axun saal İak'ovaxun ğaç̌eśi irəziluğ Şot'ay eyexey. § 25 Buxačuğon israilluğoy k'ul baksuna anek'i, İz pula şot'oğoxun tene zapi.

3

Q'ončuğoy Moiseya k'alpsun

1 Moiseyen t'e vədə iz q'ayinba, Midyani běyinš bakala Yet'roni * sürünəne otarişbsay. Sa kərəm şot'in sürünə ams'i oç̌ali lap t'e bel taşeri hari Buxačuğoy burux bakala Xorevi † t'ǒğǒle c'eri. 2 Bürdən Q'ončuğoy‡ angel sa ləmbin boş arux k'inək' ak'eśi. Aruğoy boş ləmbin bəc'ük'eśi nu boksuna ak'ala 3 Moiseyen için içeynak' fikirebi: «Sa běğaz běyn, mo hetər bakala şeya! Me ləmbə het'u görə bok'i tene çarksa?» 4 Q'ončuğonMoiseyi běğsa eysuna ak'i ləmbin boşt'an şot'o k'alpi pine: «Moisey, Moisey!» Şot'inal «zu memiyazu» pine. 5 Buxačuğon pine: «Memiya ma ı̌šalayinşaka. Vi turexun torok'ala c'evk'a, şot'aynak' ki, vi çurpi ga ǐvele». §

6 Oşa pine: «Zu vi bavoğoy Buxačuxzu: Avrahami Buxačuxzu, İsaak'i Buxačuxzu saal İak'ovi Buxačuxzu». * Mot'o ibaki Moiseyen iz ç̌oya but'ek'i, şot'aynak' ki, Buxačuğoy loxol běğsuna q'ı̌nebsay.

7 Q'ončuğon pine: «Mone, Zu Misirə bakala Bezi azuk'i əzyətə azk'i, nəzərətbalxoy kiyexun şot'oğoy şivana ibaki içoğoy dərdə avazbaki. 8 Zu şot'o görəz śiri ki, şot'oğo misirluğoy kiyexun çark'est'i me ölkinəxun c'evk'az. Şot'oğo geng, barlu sa oç̌ala, muč'anaq' saal uč' barala oç̌ala - kənanluğoy, xet'luğoy, emorluğoy, p'erizluğoy, xivluğoy saal yevusluğoy oç̌ala taşaz. 9 Həysə isə israilluğoy şivan Za p'anep'i, misirluğon şot'oğo bala zülümə azk'i. 10 Kot'o görəl taki! Va faraoni t'ǒğǒl yaq'azbsa ki, Bezi azuk' bakala israilluğo Misirəxun c'evk'avax!» †

11 Moiseyen isə Buxačuğo pine: «Axıri zu şuzu ki, faraoni t'ǒğǒl taśi israilluğo Misirəxun c'evk'az?» 12 Buxačuğon pine: «Zu vaxunzu. Hun azuk'a Misirəxun c'evk'it'uxun oşa me ganu Za bul k'os'balnan. Moval və̌ynak' nišan bakale ki, va yaq'abiyo Zuzu».

13 Moiseyen Buxačuğo pine: «İsrailluğoy t'ǒğǒl taśi "za ef t'ǒğǒl yaq'abiyo ef bavoğoy Buxačuxe" uk'ayiz, şot'oğonal zaxun xavar haq'es bat'unkon ki, "p'oy Şot'ay s'i hik'ə?" T'e vədə zu k'ə uk'az?» ‡ 14 Buxačuğon Moiseya pine: «Zu Həmişə Bakalozu». Oşa pine: «İsrailluğo upa ki, "Həmişə Bakalo" s'iyen bakalt'ine ef t'ǒğǒl za yaq'abe». §

15 Buxačuğon Moiseya saal pine: «İsrailluğo upa: "Həmişə Bakalt'in, ef bavoğoy Buxačuğon - Avrahami Buxačuğon, İsaak'i Buxačuğon saal İak'ovi Buxačuğone za ef t'ǒğǒl yaq'abe". Mo Bezi həmişəluğ s'ine. Barta Za nəsiləxun nəsilə metərq'at'un çalxi. *

16 Taki, israilluğoy ağsaq'q'alxo girba, şot'oğo metər upa: «Həmişə Bakalt'in, ef bavoğoy Buxačuğon - Avrahami Buxačuğon, İsaak'i Buxačuğon saal İak'ovi Buxačuğon, za ak'eśi mot'oğone pi: "Və̌x saal Misirə ef bel me əşurxo eçalt'oğo bitova azaksa. 17 Əyitez tast'a ki, və̌x Misirə bakala əzyətəxun çark'est'i kənanluğoy, xet'luğoy, emorluğoy, p'erizluğoy, xivluğoy saal yevusluğoy ölkinə - muč'anaq' saal uč' barala oç̌ala taşoz".

18 İsraili ağsaq'q'alxon vi əyitə ǔmǔxlaxalt'un. Hun şot'oğoxun sagala Misiri padçaği t'ǒğǒl taśi uk'alnu: "Yax əbraniğoy Buxačux bakala Həmişə Bakalone ak'eśe. Barta yan ams'i oç̌ala xib ğiluğ yaq' taśi t'et'iya beş Buxačux Həmişə Bakalt'aynak' q'urban eçen". 19 Ama avazu ki, Misiri padçağa Zu Bez zorba kiin nu məcburbayiz, ef taysuna tene bark'al. 20 Şot'o görəl Zu Bezi kula boxodi Misirə Bezi ak'est'ala möcüzoğon duğoz, kot'oxun oşa Misiri padçağen və̌x tərbale. 21 Zu t'etər boz ki, və̌n misirluğoy piyes şaat' ak'eğalnan, şot'oğonal və̌x yaq' c'eğat'an kulams'i tet'un tərbal. 22 Barta hər çuğon iz q'onşinaxun, iz q'onşin k'oya yəşəyinşalt'uxun q'ızıl-gümüş saal paltarq'an çureśi. Və̌nal şot'oğon ef ğarmoğo saal xuyərmoğo bəzəyinşalnan, metərluğen misirluğo fǔq'k'alnan». †

4

Q'ončuğon Moiseya möcüzoox ak'est'uni ext'iyər tast'un

1 Ama Moiseyen metəre coğab tadi: «P'oy şot'oğon za nu věbaki, bezi əyitə nu ǔmǔxlaxi "Q'ončux va ak'eśitene" uk'ayt'un?»

2 T'e vədə Q'ončuğon Moiseya pine: «Vi kiyel bakalo hik'ə?» Şot'in pine: «Çombağ». 3 Q'ončuğon pine: «Şot'o oq'a bosa». Moiseyen şot'o bonesi, çombağ dizik'əne fırıpi. Moisey qoş-qoşe baki. 4 Q'ončuğon isə Moiseya pine: «Vi kula boxodi şot'ay oǰulaxun biq'a». Moiseyenal iz kula boxodi dizik'ə biq'at'an şo p'urum iz kiyel çombağe baki. 5 Oşa Q'ončuğon pine: «Me nišan şot'o görəne ki, israilluğon Q'ončuğoy, içoğoy bavoğoy - Avrahami Buxačux, İsaak'i Buxačux saal İak'ovi Buxačuğoy va ak'esuna věbakat'un».

6 Oşa Q'ončuğon pine: «Vi kula vi q'oltuğe laxa». Moiseyen kula q'oltuğe lanexi, kula q'oltuğexun c'evk'at'an isə iz kul dirist' q'otur baft'iney, şo ı̌ǰ k'inək' mapmas'iney. 7 Oşa Q'ončuğon pine: «İsə kula p'urum vi q'oltuğe laxa». Moiseyen p'urum iz kula q'oltuğene laxi, kula q'oltuğexun c'evk'at'an isə şo iz bədən k'inək' təmizey.

8 Q'ončuğon saal pine: «Əgər va nu věbakayt'un, süft'in möcüzinen içoğo nu vědayin, oşin möcüzinen şot'oğo vědale. 9 Ama əgər me p'rannal nu věbaki vi əyitə nu ǔmǔxlaxayt'un, Nil oqe xenaxun ext'i q'ariluğa śipa. Oqexun ext'i xe q'ariluğa p'iya tarak'ale».

10 Moiseyen Q'ončuğo pine: «Ay bezi Q'ončux, zu nə t'evaxt' yönbəri əyitk'al tez bake, nəəl isə, Hun me Vi k'ulaxun əyitk'ala vədineyal sa yönbəri əyitk'al tezu». 11 Q'ončuğon şot'o pine: «Amdara muz tadiyo şuva? Amdara lal, kar, k'ač'i nəəl iz ak'es baksuna tadiyo şuva? Mot'o balo Zu Q'ončux tezu ki? 12 Həysə isə taki! Zu va köməyboz, vi k'ə upsun lazımesa va zomboz».

13 Moiseyen pine: «Ay bezi Q'ončux, xoyinšezbsa, q'erəz sa amdar yaq'aba». 14 Q'ončuğon Moiseyi loxol əcuğon biq'i pine: «Axıri vi viçi Levit' Aaronal bune. Avazu ki, şot'in şaat' əyitp'es baneksa. Həysə şo vi běše eysa. Va ak'at'anal şo ük'in mǔqbakale. 15 Vi viçəxun exlətp'a, k'ə upsun lazımesa, şot'o upa. Və̌n p'rannanal əyitk'at'an Zu və̌x köməyboz, k'ə bsun lazımesa zomboz. 16 Vi gala camaataxun Aaronen əyitk'ale. Hun şot'o Bez əyitmoğo p'ap'esp'alnu, şot'inal vi muzen camaataxun exlətp'ale. 17 Me çombağal vi kiyel ext'a, şot'ay köməyen möcüzoox ak'est'alnu».

Moiseyi Misirə qaybaksun

18 Moisey iz q'ayinba Yet'roni t'ǒğǒl qaybaki pine: «Barta bezi Misirə bakala q'oomxoy t'ǒğǒl qaybakaz, běğaz běyn şorox dirist't'un». Yet'ronen Moiseya pine: «Taki, vaynak' şaat' yaq'». 19 Moisey Midyan oç̌ala bakat'an Q'ončuğon içu peney: «Misirə qaybaka, vi elmoğo haq'sun çureğalt'oğoy bito ene p'uret'un».

20 Metərluğen, Moiseyen iz çuğo q'a ğarmoğo elema arśevk'i, Buxačuğon içu bürüşi çombağal iz kiyel ext'i Misirəne taśi. 21 Q'ončuğon Moiseya pine: «Běğa, Misirə qaybakat'an Bezi va ak'est'eynak' tadi zoren bito t'e möcüzoğo faraoni běš ak'est'a. Ama Zu şot'o inadkərboz, şot'inal azuk'a tene tərbal. 22 T'e vədə faraona uk'alnu: "Q'ončuğon metəre nex: "İsrailluyox Bezi süft'in ğar k'inək't'un. 23 Va pizu ki, Za bul k'os'bseynak' Bezi ğara tərba! Hun isə şot'o ten çureśi tərbsun. Mot'o görə Zu vi süft'in ğara besp'oz"». *

24 Yaq'a, üşe bask'i vədine Q'ončux ı̌šalayinşaki, şot'o bespsune çureśi.

25 Sip'p'oran isə sa ğayin ǰě ext'i iz ğara sünnətebi, oşa sünnətbi yeq'a şot'ay turmoğo laft'est'i pine: «Hun bezi p'iye q'oomnu». † 26 T'e vədə Q'ončuğon şot'oxun kule haq'i. Sip'p'oran ğara sünnətbsuna görəne «Hun bezi p'iye q'oomnu» pey.

Moiseyi q'a Aaroni israilluğoy ağsaq'q'alxoy t'ǒğǒl taysun

27 Q'ončuğon Aarona pine: «Moiseyi běš c'eyseynak' ams'i oç̌ala taki». Aaronenal taśi Buxačuğoy buruğoy ‡ t'ǒğǒl iz viçə irəst'e hari, şot'o muçepi. 28 Moiseyen Q'ončuğoy içu hetər yaq'absuni, içu mani əyitmoğo upsuni, hetər möcüzoğoy ak'est'uni barada pi əyitmoğo bütümə Aarona exlətebi. 29 Şot'oğon taśi israilluğoy bütüm ağsaq'q'alxo girt'unbi. 30 Aaronen Q'ončuğon Moiseya pi əyitmoğo bitova şot'oğo exlətebi, Moiseyenal azuk'i běš möcüzoğone ak'est'i. 31 Azuk'al mot'oğo věnebaki. Şot'oğon Q'ončuğoy israilluğoy əzyətə ak'i İz kula şot'oğoy loxolxun nu zapsuna ibakat'an, Şot'o bult'un k'os'bi.

5

Moisey q'a Aaron faraoni saraya

1 Oşa Moiseyen q'a Aaronen faraoni t'ǒğǒl taśi pit'un: «Q'ončuğon, israilluğoy Buxačuğon metəre nex: "Bezi azuk'a tərba ki, taśi ams'i oç̌ala Bez s'iyen axsibayq'at'un c'ovakest'i!"» 2 Faraonen pine: «Q'ončux şuva ki, Şot'o ǔmǔxlaxi israilluğo tərbaz? Nə Q'ončuğo çaltezaxsa, nə israilluğo tərbala fikir tezax bu». 3 Şot'oğon pit'un: «Yax əbraniğoy Buxačuxe ak'eśe. Barta yan ams'i oç̌ala xib ğiluğ yaq' taśi, t'iya Q'ončuğoynak', beşi Buxačuğoynak' q'urban eçen ki, yax yaroğon nəəl q'ılıncen maq'an əfçibi». 4 Misiri padçağen isə şot'oğo pine: «Ay Moisey q'a Aaron, het'aynak'nan azuk'a iz əşləxunbsa? Takinan, ef əşlə əşp'anan». 5 Oşa faraonen pine: «Běğanan me ölkinə ef azuk'i say heq'ədəre, və̌n isə şot'oğo əşləxunbsunnan çuresa».

Faraoni israilluğo ak'est'ala q'əddarluğ

6 Hat'e ği faraonen nəzərətçiğo q'a əşləběğalxo əmirbi pine: 7 «Mot'oxun oşa ene me azuk'a kərpiç düzbseynak' neq tamadanan. Bartanan içanq'at'un taśi neq girbi. 8 Ama içoğoy tadala kərpic'i say həmişənin k'inək'q'an baki. Tənbəlluğaxun "tağen beşi Buxačuğo q'urban eçen" pi şivant'unbsa. 9 İçoğoy əşlə samalal gelebanan ki, ams'i exlətxo fikir tast'una içoğoy vaxt' maq'an baki!»

10 Nəzərətçiyox q'a əşləběğalxoval camaati běš c'eri pit'un: «Faraonen metəre nex: "Ene zu və̌x neq tez tadal. 11 Takinan, və̌n mayin çurnansa neqa girbanan. Ef tadala kərpic'i say isə həmişənin k'inək' mandale"».

12 Azuk'al dirist' Misiri oç̌alxo baft'i neqe gala kološ girbsane burqi. 13 Nəzərətçiğonal şot'oğo məcburbi next'uniy: «Və̌x neq tadeğala vədine ğiluğ heq'ədər kərpiç bsananiysa, isəəl hat'eq'ədər banan!» 14 Faraoni nəzərətçiğon israilluğoxun bakala əşləběğalxo isə t'api pit'un: «Het'aynak' ef həmişənin ğiluğ kərpic'i saya tenanbsa?»

15 T'e vədə israilluğoxun bakala əşləběğalxon faraoni t'ǒğǒl taśi şot'o xoyinšbi pit'un: «Yaxun het'aynak'en metər rəft'ərbsa? 16 Vi k'ulurxo neq tet'un tast'a, ama "kərpiç düzbanan" next'un. Mone, vi k'ulurxo t'ap'esa, ama me günax vi azuk'i loxole». 17 Faraonen isə pine: «Tənbəlxonan, tənbəlxo, kot'o görənən "tağen, Q'ončuğo q'urban eçen" nexe. 18 Takinan əşp'anan! Və̌x neq tene tadeğal, ama ğiluğ kərpic'i saya düzbinanbuq'on». 19 İsraillu əşləběğalxon «və̌ynak' laxeśi ğiluğ kərpic'i say tene malbakal» əyitmoğo ibakat'an içoğoy çətin vəzyətə bafst'una q'amişt'unbaki.

20 Şot'oğon faraoni t'ǒǒxun c'eğat'an şot'oğoy yaq'a běğala Moiseya q'a Aarona ak'i 21 pit'un: «Barta Q'ončuğonq'an ef k'ə bsuna ak'i, ef cazina tadi! Və̌n yax faraoni q'a şot'ay sarayi amdarxoy piyes pisnanbi, yax bespseynak' içoğoy kiyel q'ılıncnan tadi».

Moiseyi Q'ončuğoxun umuksuluğbsun

22 Moiseyen Q'ončuğo pine: «Ay bezi Q'ončux, het'aynak'en me azuk'a metər bəlinə badi? Za mot'o görən yaq'abey? 23 Faraoni t'ǒğǒl Vi s'iyen exlətpseynak' taśit'uxun mağay şot'in me azuk'a zülüme tast'a. Hun isə Vi azuk'a ten çark'est'i».

6

Q'ončuğoy Moiseya əyit tast'un

1 Q'ončuğon Moiseya pine: «Bezi faraona k'ə bsuna ak'alnu: Bezi zorba kiin t'etər bale ki, faraonen israilluğo tərbale, şot'oğo içincə ölkinəxun şəp'eğale».

2 Oşa Buxačuğon Moiseya pine: «Zu Q'ončuxzu. 3 Zu Avrahama, İsaak'a saal İak'ova Bitova Bacarbala Buxačux k'inək'ez ak'eśi, ama Həmişə Bakalo s'iyen Za şot'oğo tez çalxest'ey. * 4 Zu şot'oğoy q'ərib k'inək' yəşəyinşi ölkinə - Kənan oç̌ala içoğo tast'eynak' şot'oğoxun irəziluğez ğaç̌eśi. 5 Həysəəl misirluğon k'ul k'inək' əşp'est'ala israilluğoy şivana ibaki Bezi şot'oğoxun ğaç̌eśi irəziluğa eyexezbadi.

6 Kot'o görəl israilluğo upa: "Zu Q'ončuxzu. Və̌x misirluğoy zülüməxun çark'est'oz, və̌x yüke oq'axun c'evk'oz, Bezi kula boxodi, şot'oğo bı̌hi caza tadi və̌x çark'est'oz. 7 Və̌x Bezi c'ək'p'i azuk' booz, ef Buxačux bakoz. T'e vədə avabakalnan ki, və̌x misirluğoy zülüməxun çark'est'iyo ef Buxačux Q'ončux Zuzu. 8 Zu Avrahama, İsaak'a saal İak'ova elasp'i əyit tadi oç̌ala və̌x taşeri, t'iyana və̌x mülk k'inək' tadoz. Zu Q'ončuxzu"».

9 Moiseyen mot'o israilluğo p'ap'esebi. Ama şorox urufaxun bitet'uniy, əzyəti boş baksunaxun Moiseya saal ǔmǔx tet'un laxi.

10 T'e vədə Q'ončuğon Moiseya pine: 11 «Misiri padçağ faraoni t'ǒğǒl taki. Şot'o upa ki, israilluğo ölkinəxun tərbeq'an!» 12 Moiseyen isə Q'ončuğo pine: «İsrailluğon za tet'un ǔmǔxlaxsasa, faraonen za ǔmǔxlaxale? Sa yönbəri əyitp'esal tez baksa». 13 Q'ončuğon isə Moiseyaxun q'a Aaronaxun israilluğoy saal Misiri padçağ faraoni barada əyitp'i əmirxone tadi ki, israilluğo Misiri oç̌alaxun c'evk'at'un.

Moiseyi q'a Aaroni əsil

14 İsrailluyox mot'oğoxune əmələ hare: İsraili süft'in ğar Ruveni ğarmux: Xanok', P'allu, Xesron saal K'armi. Ruvenaxun bakiyorox moroxey.

15 Simeoni ğarmux: Yemuel, Yamin, Oxad, Yak'in, Sohar saal kənanlu çuğoxun baki ğar Şaul. Simeonaxun bakiyorox moroxe.

16 Levin ğarmoğoy s'iyurxo kalat'uxun burqi mis'ik't'ul śirik' metəre: Gerşon, K'ohat' saal Merari. Levi sabaç̌ otuz vǔğ usene yəşəyinşe. 17 Gerşoni ğarmux: Livni q'a Şimey saal şot'oğoxun bakiyorox. 18 K'ohat'i ğarmux: Amram, Yiśar, Xevron saal Uzziel. K'ohat' sabaç̌ otuz xib usene yəşəyinşe. 19 Merarin ğarmux: Maxli q'a Muşi. Morox bütüm kalat'uxun burqi mis'ik't'ul śirik' Levin nəsile. †

20 Amramen iz dəə Yok'eveda içeynak' çuuxe haq'i, Yok'evedenal şot'aynak' Aarona q'a Moiseyane eçeri. Amram sabaç̌ otuz vǔğ usene yəşəyinşe.

21 Yiśari ğarmux: Gorax, Nefek' saal Zik'ri.

22 Uzzieli ğarmux: Mişael, Elsafan saal Sift'i. 23 Aaronen Naxşoni xunçi bakala Amminadavi xuyər Elişevane haq'i, Elişevanal şot'aynak' Nadava, Avihuna, Eleazara saal İt'amarane eçeri. 24 Goraxaxun bakiyorox moroxe: Assir, Elk'ana saal Aviasaf. Goraxi əsil moroxe. 25 Aaroni ğar Eleazaren Put'ieli xuyərmoğoxun sunt'une haq'i, şot'inal içeynak' P'inexasane eçeri. Metərluğen, Levi uk'ala tayfa mot'oğoxun əmələ hare.

26 Me Aaron q'a Moisey Q'ončuğon içoğo «israilluğo dəst'inen Misiri oç̌alaxun c'evk'anan» pi Aaron q'a Moiseye. 27 Morox hat'e israilluğo Misiri oç̌alaxun c'evkseynak' Misiri padçağ faraonaxun exlətp'i Moisey q'a Aaroney.

Q'ončuğoy Moiseya q'a Aarona tadi tapşuruğxo

28 Misiri oç̌ala Q'ončuğon Moiseyaxun exlətp'ala vədine 29 Şot'in Moiseya pine: «Zu Q'ončuxzu, Zu va uk'ala əyitmoğo bitova Misiri padçağ faraona upa». 30 Moiseyen isə Q'ončuğo pine: «Zu yönbəri əyitp'esal tez baksa, faraonen za ǔmǔxelaxon ki?»

7

1 Q'ončuğon Moiseya pine: «Hun faraona Bez əyitmoğo p'ap'esp'alnu, vi viçi Aaronen vi gala me əyitmoğo uk'ale. 2 Zu va tadala əmirxo vi viçi Aarona exlətp'a. Şot'inal faraonaq'an pi ki, israilluğo iz ölkinəxun tərbeq'an. 3 Zu isə faraona inadkər boz. Misiri oç̌ala gele Bez nišanxo ak'est'i q'a möcüzoox bayizal, * 4 faraonen və̌x ǔmǔx tene laxal. T'e vədə Zu Bez kula Misiri oç̌ala boxodi bı̌hi cazoox yaq'abi Bezi q'oşuna - Bezi azuk' bakala israilluğo t'et'iin c'evk'oz. 5 Bez kula Misiri oç̌ala boxodi israilluğo şot'oğoy kiyexun çark'est'ala vədine misirluğon avabakalt'un ki, Q'ončux Zuzu!»

6 Q'ončuğon Moiseya q'a Aarona hetər əmirebisa, şot'oğon t'etərəl bit'un. 7 Faraonaxun exlətp'ala vədine Moiseyi səksən, Aaroni isə səksən xib yəşoy.

Aaroni çombağ dizik'ə fırıpsun

8 Q'ončuğon Moiseya q'a Aarona pine: 9 «Faraonen və̌x "za vědest'eynak' sa möcüzə ak'est'anan" uk'at'an, hun, Moiseyen Aarona upa: "Vi çombağa ext'i faraoni běš oq'a bosa ki, dizik'əq'an fırıpi"».

10 Metərluğen, Moisey q'a Aaron faraoni t'ǒğǒl hari Q'ončuğon hetər əmirbeneysa, t'etərəl bit'un. Aaronen iz çombağa faraoni saal şot'ay sarayi amdarxoy běš oq'ane bosi, çombağal dizik'əne fırıpi.

11 Faraonen isə misirlu sehirbazxo q'a cadubalxone k'alpi. Şot'oğonal içoğoy sehirbazluğen hat'etər bit'un. † 12 Hərt'in iz çombağa oq'a bosi dizik'əne fırıdi, ama Aaroni çombağen şot'oğoy çombağxo q'uc'epi. 13 Ama Q'ončuğon pi k'inək' faraonen hələl inadkərluğebsay, şot'oğo ǔmǔx tene laxsay.

Samci caza: xene p'iya tarapsun

14 T'e vədə Q'ončuğon Moiseya pine: «Faraonen iz uk'alt'une bsa, azuk'a tərbsun tene çuresa. 15 Əyc'ə savaxt'an faraon oqe tərəf tağat'an iz běš c'eki. Dizik'ə fırık'ala çombağal vi kiyel ext'i, şot'o Nil oqe börine yaq'běğa. 16 Oşa faraona upa: "Q'ončuğon, əbraniğoy Buxačuğon za vi t'ǒğǒle yaq'abi ki, va İzi &lt;Bezi azuk'a tərba ki, ams'i oç̌ala taśi Za bul k'os'bat'un!&gt; əyitə p'ap'esp'az. Ama hun hələl Şot'ay uk'alt'u ten bsa. 17 Kot'o görəl Q'ončuğon metəre nex: &lt;İsə avabakalnu ki, Q'ončux Zuzu&gt;. Mone, zu bezi kiyel bakala çombağa Nil oqe xena duğoz, xeyal p'iya tarak'ale. ‡ 18 Oqnul bakala çəliyox k'as'eğale, oq adbaft'ale, misirluğonal oqe xenaxun ǔğěs tet'un bakal"».

19 Q'ončuğon Moiseya pine: «Aarona metər upa: "Çombağa ext'a, vi kula Misiri oç̌ala bakala bütüm xenurxoy - oqurxoy, arxurxoy, gölürxoy, hovuzxoy loxol boxoda ki, bütüm xeyur p'iyaq'an tarapi." Misiri oç̌ala p'iyen haq'ale, hər gala p'i bakale! Lap durut'i q'a ǰěne q'avurxoy boşal».

20 Moisey q'a Aaronen Q'ončuğon içoğo hetər əmirbeneysa, hat'etərəl bit'un. Aaronen çombağa faraoni q'a şot'ay sarayi amdarxoy piin běš alabi Nil oqe xena duneği. Oqe xeyal bito p'iyane tarapi. 21 Oqnul bakala çəliyox k'as'eśi, oq adebaft'i, misirluğonal t'e xena ǔğěs tet'un baksay. Misiri oç̌ala hər gala p'iney.

22 Ama Misiri sehirbazxonal içoğoy sehirbazluğen hametər bit'un. Faraonal Q'ončuğon pi k'inək' lap inadkəre baki. Şot'in Moiseya q'a Aarona p'urum ǔmǔx tene laxi. 23 Şo fırıpi iz sarayane taśi, me əşləl sal fikir tene tadi. 24 Misirluğon isə xe c'evkseynak' Nil oqe börine kərizxot'un kašpsa burqi, şot'aynak' ki, oqe xena ǔğsun mümkün teney.

25 Q'ončuğon Nil oqeynak' caza yaq'abit'uxun oşa vǔğ ği c'ovaneki.

8

P'ə̌mci caza: bědalaq'xo

1 Oşa Q'ončuğon Moiseya pine: «Faraoni t'ǒğǒl taśi şot'o upa: "Q'ončuğon metəre nex: &lt;Bezi azuk'a tərba ki, Za bul k'os'bane! 2 Əgər hun Bezi azuk'a tərbsun nu çureğayin, Zu dirist' vi oç̌ala bědalaq'xon buyboz. 3 Oq bědalaq'xon q'aynayinşale, t'et'iin c'eri vi saraya, bask'ala otağa, bask'ala gala tarak'alt'un, sarayi amdarxoy q'a vi azuk'i k'ojurxo, vi tarinxoy q'a boq'oyin t'ap'ak'i boş bağalt'un. 4 Vi, vi azuk'i saal bütüm vi sarayi amdarxoy loxol bědalaq'xo lağale&gt;"». 5 Q'ončuğon saal Moiseya pine: «Aarona metər upa: çombağa ext'a, vi kula oqe loxol, arxurxoy saal gölürxoy loxol boxoda. Barta Misiri oç̌al bědalaq'xon buybakeq'an».

6 Aaronen iz kula Misiri oç̌ala bakala xenurxoy loxol boxonedi, t'et'iinal bědalaq'xone c'eri. Dirist' Misiri oç̌al şot'oğoxun buyebaki. 7 Ama sehirbazxonal içoğoy sehirbazluğen hametərt'un bi. Şot'oğonal Misiri loxol bědalaq'xot'un eçeri.

8 Faraonen Moiseya q'a Aarona k'alpi pine: «Q'ončuğo xoyinšbanan ki, bezi q'a bez azuk'i belxun bědalaq'xo iradbeq'an, t'e vədə zuval ef azuk'a Q'ončuğoynak' q'urban eşt'a tərezbon». 9 Moiseyen faraona pine: «Upa běyn vi ük'en hevaxt'e çuresa ki, zu beş Buxačuğoxun xoyinšbi va, vi sarayi amdarxo saal vi azuk'a me bědalaq'xoxun çark'est'az? Mot'oxun oşa saycə oqe boş bakala bědalaq'xo mandale». 10 Faraonen pine: «Əyc'ə». Moiseyenal coğabe tadi: «Vi pi k'inək' bakale. Kot'oxun avabakalnu ki, Buxačux Q'ončux k'inək'o butene! 11 Bědalaq'xo vaxun, vi k'ojurxoxun, vi sarayaxun saal vi azuk'axun ə̌xilbakalt'un, şorox saycə oqe boş mandalt'un». 12 Moisey q'a Aaron faraoni t'ǒǒxun c'ert'un.

Moiseyen Q'ončuğo faraoni loxol yaq'abi bědalaq'xo əfçibseynak' xoyinšebi. 13 Q'ončuğonal Moiseyi xoyinša inebaki. K'ojurxo, məəloğo, çöle bakala bütüm bědalaq'xo k'as'eśi. 14 Mundarbay bědalaq'xo girbi topt'unbsay, dirist' ölkəl adebaft'i. 15 Ama faraonen ak'at'an ki, me bəlinəxun iz elmux çarek'i, şot'in Q'ončuğon pi k'inək'əl Moiseya q'a Aarona nu ǔmǔxlaxi p'urum inadkərluğebi.

Xibimci caza: mos'ak'xo

16 T'e vədə Q'ončuğon Moiseya pine: «Aarona upa ki, çombağa boxodi oç̌ali toza duğeq'an. Bütüm Misiri oç̌ali tozal fırıpi mos'ak' bakale.». 17 Şot'oğon hat'etərəl bit'un. Aaronen iz kiyel bakala çombağa boxodi oç̌ali toza duneği, mos'ak'xoval amdarxoy q'a heyvanxoy loxole lavabaki. Bütüm Misiri ölkinə oç̌ali toz fırıpi mos'ak'e baki.

18 Sehirbazxonal içoğoy sehirbazluğen mos'ak'xot'un eşt'un çureśi, ama mot'o tet'un bacarbi. Mos'ak'xon amdarxo q'a heyvanxo haq'layinşebsay. 19 T'e vədə sehirbazxon faraona pit'un: «Me əşləst'a Buxačuğoy kulo». Ama Q'ončuğon pi k'inək' faraonen p'urum inadkərluğbi ǔmǔx tene laxi.

Bip'imci caza: t'at'urxo

20 T'e vədə Q'ončuğonMoiseya pine: «Savaxt'an üşenen hayza. Faraon oqe tərəf tağat'an p'urum şot'ay běš c'eri metər upa: "Q'ončuğon metəre nex: Bezi azuk'a tərba ki, Za bul k'os'bane! 21 Əgər hun şot'oğo nu tərbayin, vi, vi sarayi amdarxoy, vi azuk'i loxol saal k'ojurxoy boş sürünen t'at'urxo yaq'aboz. Misirluğoy k'ojurxo, dirist' oç̌alal t'at'urxon buybakale. 22 Ama t'e ği Bezi azuk' yəşəyinşala Goşen oç̌ala sa t'at'al tene bakal! Mot'oxun avabakalnu ki, me ölkinə Q'ončux Zuzu. 23 Vi azuk'i q'a Bezi azuk'i arane fərg laxoz. Me möcüzə əyc'ə bakale"».

24 Q'ončuğon hametərəl bine. Faraoni saraya, sarayi amdarxoy k'ojurxo, bütüm Misiri oç̌ala t'at'urxoy sürünen ç̌axepi. T'at'e sürün kiyexun ölkə vərəne baksay.

25 Faraonen Moiseya saal Aarona iz t'ǒğǒl k'alpi pine: «Takinan, ef Buxačuğoynak' q'urban eçanan, ama me ölkinə - Misirə». 26 Moiseyen isə pine: «Yan metər bes teyan bakon. Axıri beşi Buxačux bakala Q'ončuğoynak' q'urban šampsun misirluğoynak' irit'p'un sa şeye! Misirluğoy piin běš me q'urbana šamk'ayan, yax ǰělayinşalt'un. 27 Təə, yan beşi Buxačux bakala Q'ončuğoynak' İz pi k'inək', memiin c'eri ams'i oç̌ala xib ğiluğ yaq' taśi t'et'iya q'urban eçalayan». 28 Faraonen pine: «Zu və̌x ef buxačux bakala Q'ončuğoynak' q'urban eşt'eynak' tərboz! Ama gele ə̌xil ma takinan. Zaynak'al xoyinšbanan!» 29 Moiseyen pine: «Zu vi t'ǒǒxun c'eğala k'inək' afırık'oz ki, Q'ončuğonəyc'ə va, vi sarayi amdarxo saal vi azuk'a me t'at'urxoxun çark'est'ane. Ama barta faraonenal ene camaata q'a yax "takinan, Q'ončuğoynak' q'urban eçanan" pi, oşa əfçi maq'an duği».

30 Hametər, Moiseyen faraoni t'ǒǒxun c'eri Q'ončuğo xoyinšebi. 31 Q'ončuğonal Moiseyi xaişə bex p'ap'esebi. Şot'in faraona, şot'ay sarayi amdarxo saal şot'ay azuk'a t'at'urxoxun çark'esedi. Sa dənəl t'at' tene mandi. 32 Ama me dönəl faraonen p'urum inadkərluğebi, azuk'a tene tərbi.

9

Qomci caza: heyvanxoy k'as'esun

1 T'e vədə Q'ončuğon Moiseya pine: «Faraoni t'ǒǒx taki şot'o upa: "Q'ončuğon, əbraniğoy Buxačuğon metəre nex: "Bezi azuk'a tərba ki, Za bulq'at'un k'os'bi! 2 Əgər hun şot'oğo p'urum nu tərbi efayin, 3 Q'ončuğoy kulen vi çöle bakala heyvanxoynak' - ěkurxoynak', elemxoynak', buşurxoynak', belineynak' saal eğel-keçiğoynak' k'as'esun eçale. 4 Ama Q'ončuğon israilluğoy heyvanxoy q'a misirluğoy heyvanxoy arane fərg laxale. İsrailluğoy heyvanxoxun sayco tene əfçibakal"». 5 Q'ončuğon vaxt' təyinbi pine: «Q'ončuğon mot'o me ölkinə əyc'ə bale».

6 Əyc'indəri Q'ončuğon hametərəl bine. Misirluğoy bütüm heyvanxo k'as'eśi. Ama israilluğoy heyvanxoxun sayco tene əfçibaki. 7 Faraonen amdar yaq'abi avanebaki ki, israilluğoy heyvanxoxun həgigiyal sayco tene əfçibake. Ama şot'in p'urum inadkərluğbi azuk'a tene tərbi.

Ǔqǔmci caza: marbiq'i çibanxo

8 Q'ončuğon Moiseya q'a Aarona pine: «Buxarinaxun hərt'in sa q'ošamağ jeq' ext'anan. Barta Moiseyen şot'o faraoni piin běš havinaq'an muşadi. 9 Şot'ay tozen dirist' Misiri oç̌ala haq'layinşale, amdarxoy q'a heyvanxoy loxolal marbiq'i çibanxo c'eğale».

10 Metərluğen, şot'oğon buxarinaxun jeq'a ext'i faraoni běš çurt'unpi. Moiseyen jeq'a havinane muşadi, amdarxoy q'a heyvanxoy bədəneyal marbiq'i çibanxone c'eri. *

11 Sehirbazxoval Moiseyi běš çurpes tet'un baki, şot'aynak' ki, içoğoy bədənəl, bütüm misirluğoy bədənə haq'i k'inək', çibanxon haq'eney. 12 Ama Q'ončuğon Moiseya pi k'inək'e baki: Q'ončuğon faraona inadkərebi, faraonenal Moiseya q'a Aarona tene ǔmǔxlaxi.

Vǔğǔmci caza: təər

13 Q'ončuğon Moiseya pine: «Əyc'ə savaxt'an üşenen hayza, faraoni t'ǒǒx taśi şot'o metər upa: "Q'ončuğon, əbraniğoy Buxačuğon metəre nex: Bezi azuk'a tərba ki, Za bul k'os'bane! 14 Tene, Zu me dönə vi loxol, vi azuk'i loxol, vi sarayi amdarxoy loxol bı̌hi q'azoox yaq'aboz. Mot'oxun avabakalnu ki, bütüm dünyəne Zallarik'o butene. 15 Zu həysə çureğayiz, Bezi kula boxodi vi saal vi azuk'i loxol t'etər sa k'as'esunez yaq'abon ki, oç̌ali ç̌oyexun ef tume əfçibakon. 16 Ama va şot'aynak'ez q'orişi efsa ki, Bezi zora va ak'est'az, Bezi s'i bütüm dünyəne bayanbakane. † 17 Hun isə hələl Bezi azuk'i běšinə̌mə bot'est'i şot'o ten tərbsa! 18 Mone, Zu əyc'ə me vədine gele zorba sa təər yaq'aboz: t'etər sa təər ki, Misiren iz binora laxeśit'uxun mağay metəro tene ak'e. 19 Həysə isə vi heyvanxo saal çöle bakala hər şeya bona badest'a, şot'aynak' ki, qavuna bakala bütüm amdarxoy saal heyvanxoy loxol t'etər sa təər barale ki, şorox bütüm k'as'eğalt'un"».

20 Faraoni sarayi amdarxoy boşt'an Q'ončuğoy əyitəxun q'ǐbit'oğon içoğoy k'ulurxo saal heyvanxo usum eçeri bonat'un badi. 21 Q'ončuğoy əyitə nu fikir tadit'oğon isə içoğoy k'ulurxo q'a heyvanxo çöle et'unfi.

22 Q'ončuğon Moiseya pine: «Vi kula alaba. Barta dirist' Misiri oç̌ala - t'et'iya bakala amdarxoy, heyvanxoy saal bütüm çöle bakala bit'k'iğoy loxol təərq'an bari». 23 Moiseyen iz çombağa göynule alabi. Q'ončuğonal göyen gürubsun q'a təəre yaq'abi, s'ə̌q'ene duği; Q'ončuğon Misiri oç̌ali loxol təəre śipi.

24 Metərluğen, gele ost'aar sa təəre barst'ay, s'ə̌q'ene duğsay; misirluğon içoğoy tarixast'a metər təər atet'unkey. ‡ 25 Təəren bütüm Misiri oç̌ala amdarxoxun burqi çöle bakala bitk'iğol śirik' hər şeya əfçinebi. Çöle bakala bütüm oyurxo t'ap'epi, xodurxoval xoxebi. 26 Saycə israilluğoy yəşəyinşala Goşen oç̌ala təər tene bari.

27 T'e vədə faraonen Moiseya q'a Aarona iz t'ǒğǒl k'alpest'i şot'oğo pine: «Me dönə günaxez əşp'est'i! Q'ončux düzgüne, zu q'a bez azuk' isə haq'suzyan. 28 Q'ončuğo xoyinšbanan ki, me dəhşətlü s'ə̌q' q'a təər çurpeq'an. Və̌x tərezbsa, takinan, ene və̌x memiya efal butene!» 29 Moiseyen şot'o pine: «Şəhərexun c'eğala k'inək' bezi kula Q'ončuğoç alabi afırık'oz s'ə̌q'al çurk'ale, təərəl ene tene baral. Metər avabakalnu ki, dirist' dünyə Q'ončuğoye. 30 Ama zu avazu ki, hun saal vi sarayi amdarxon hələl Q'ončuğoxun tenan q'ǐbsa».

31 (Təəren kətana q'a muya əfçibeney, şot'aynak' ki, t'e vədə muyen bul c'eq'ala, kətani isə s'is'ik' qayk'ala vədəney. 32 Ama arum q'a cir arum tene əfçibakey, şot'aynak' ki, morox samal c'əyine p'ap'sa.)

33 Moisey faraonaxun cöybaki şəhərexun c'erit'uxun oşa iz kula Q'ončuğoç alabi afırınepi. S'ə̌q'en duğsun q'a təər hat'e dayğa bot'ebaki, ağalal çurepi. 34 Faraonen ağalin, s'ə̌q'en duğsuni q'a təəri bot'baksuna ak'ala k'inək' p'urumal günaxe əşp'est'i: şot'in q'a iz sarayi amdarxon inadkərluğt'unbsay. 35 Metərluğen, Q'ončuğon Moiseya pi k'inək', faraonen p'urum inadkərluğbi israilluğo tərbsun tene çureśi.

10

Muğumci caza: çərtk'ənxo

1 Oşa Q'ončuğon Moiseya pine: «Faraoni t'ǒǒx taki. Zu faraona q'a şot'ay sarayi amdarxo inadkər bezu. Mo şot'aynak'e ki, Zu şot'oğo Bezi möcüzoğo ak'est'azax. 2 Mo şot'aynak'e ki, və̌n Bezi misirluğo turnoq'a saksuna q'a şot'oğo ak'est'i möcüzoğo ef əyloğo saal nəvoğo exlətp'anan, Q'ončux Zu baksunal avabakanan».

3 Metərluğen, Moisey q'a Aaron p'urum faraoni t'ǒǒx hari şot'o pit'un: «Q'ončuğon, əbraniğoy Buxačuğon, metəre nex: "Heq'ədər metər bi Bezi běš vi bač'ana ten k'os'bal? Bezi azuk'a tərba, Za bulq'an k'os'bi! 4 Əgər hun Bezi azuk'a nu tərbayin, Zu əyc'ə vi ölkinə çərtk'ənxo yaq'aboz. 5 Çərtk'ənxon oç̌ali ç̌oya t'etər but'k'ale ki, sal oç̌al tene ak'eğal. Təərəxun oşa mandi sa p'ə̌ göyinəl şot'oğon ukalt'un, çöle bakala xodurxol śirik'! 6 Şorox hari vi k'ojurxo, vi sarayin amdarxoy saal bütüm misirluğoy k'ojurxo buybakalt'un. Metər şey nə ef bavoğon, nəəl kalboğon me oç̌ala məsk'ən saki ğinaxun mağay tet'un ak'ey"». Oşa Moisey fırıpi faraoni t'ǒǒxun c'ere.

7 Faraoni sarayi amdarxon isə içu pit'un: «He vaxt'al śirik' me amdari kiyexun me koruğxo zap'k'alyan? Me amdarxo tərba, barta taśi içoğoy buxačux bakala Q'ončuğo bulq'at'un k'os'bi. Yəni atenksa ki, Misir əfçinebaksa?»

8 T'e vədə Moiseya q'a Aarona p'urum faraoni t'ǒğǒlt'un k'alpi. Faraonen şot'oğo pine: «Takinan, ef buxačux bakala Q'ončuğo bul k'os'banan. Ama upanan běyn ef boşt'an şu tağala?» 9 Moiseyen pine: «Yan cəyil-q'oja bütüm tağalyan! Beşi ğarmoğoxun q'a xuyərmoğoxun sagala. Yaxun beşi eğel-keçiğo q'a çururxoval ext'alyan, şot'aynak' ki, Q'ončuğoy s'iyal axsibay balayan!» 10 Faraonen şot'oğo pine: «Q'ončuxhəgigiyal və̌xune buq'on ki, Zu və̌x hevaxtsa çupux-əyloğoxun sagala tərbaz! Efi mani fikiren c'eysun hameyin ak'esa! 11 Ama mo bakalatene! Q'ončuğobul k'os'bsun çurnansa, tək işq'arxon takinan k'ə lazımesa banan!» Oşal Moiseya q'a Aarona t'et'iin şəp't'unśi.

12 T'e vədə Q'ončuğonMoiseya pine: «Vi kula Misiri oç̌ali loxol boxoda. Barta Misiri oç̌ala çərtk'ənxon hücümbeq'an, təərəxun oşa mandi bütüm bitk'iğo kəyeq'an». 13 Moiseyenal iz çombağa Misiri oç̌ali loxole boxodi. Q'ončuğon dirist' sa ği q'a sa üşe běğ c'eğala tərəfəxun eğala muşe yaq'abi. Savaxt'an me muşen içuxun çərtk'ənxone eçeri. 14 Çərtk'ənxon Misirə haq'layinşt'unbi, şorox dirist' Misiri oç̌ala yəymişt'unbaki. Şorox t'eq'ədər gelet'uniy ki, meq'ədər sal sa vədine tene bakey, mot'oxun oşal tene bakal. 15 Çərtk'ənxo hari t'etəre buybay ki, sal oç̌al tene ak'esay. Şot'oğon ölkinə bakala bütüm bitk'iğo q'a təərəxun oşa mandi bütüm meyvoğo kəyt'un. Dirist' Misiri oç̌alal nə xodurxoy loxol sa dənə xazal, nəəl çöle sa dənə göyün tene mandi. *

16 Faraonen kap Moiseya q'a Aarona k'alpest'i şot'oğo pine: «Ef buxačux bakalaQ'ončuğoy q'a ef běš günaxez əşp'est'i. 17 Sa kərəməl bezi günaxa bağışlayinşanan, ef buxačuxQ'ončuğo xoyinšbanan ki, me dəhşətlü bəlinə zaxun ə̌xilbeq'an».

18 Moisey faraoni t'ǒǒxun c'eri Q'ončuğo xoyinšebi. 19 Q'ončuğonal muşa fırıdi gele zorba běğ batk'ala tərəfəxun eğala muşe yaq'abi. Me muşen çərtk'ənxo fupi taşeri Č'oč'a dənizəne bapi, dirist' Misirəl sa dənə çərtk'ən tene mandi. 20 Ama Q'ončuğon faraona inadkəre bi, şot'inal israilluğo tene tərbi.

Vuyumci caza: bayinq'luğ

21 Oşa Q'ončuğon Moiseya pine: «Vi kula göyəç boxoda. Barta Misiri oç̌ala zülmət, gip bayinq'luğq'an baki». 22 Moiseyenal iz kula ala, göyəçe boxodi, Misiri oç̌alal xib ği gip bayinq'luğe baki. 23 Xib ği şuk'k'alen nə sun-suna ak'es tet'un baksay, nə içoğoy ganuxun galpes. İsrailluğoy yəşəyinşala ganxo isə işiğluney. †

24 T'e vədə faraonen Moiseya k'alpest'i pine: «Takinan, Q'ončuğo bul k'os'banan. Ef əyloğoval ext'anan, ama eğel-keçin q'a belin sürü memiyaq'an mandi». 25 Moiseyen isə pine: «Hun yaxun beşi eğel-keçin q'a belin sürünəl tərbin buq'on, şot'aynak' ki, yan beşi Buxačux bakala Q'ončuğoynak' heyvanxo šampi bok'ospsuni q'urbanxo eçalayan. 26 Beşi heyvanxoval yaxun tağalane: sa dənoval nu mandalane, şot'aynak' ki, beşi Buxačux bakala Q'ončuğoynak' şot'oğoxun q'urban eçalayan. Heyvanxoxun mat'ay Q'ončuğoynak'q'urban eşt'unal t'iya p'ap'it'uxun oşa avabakalyan».

27 Ama Q'ončuğon faraona inadkəre bi, şot'inal israilluğo tərbsun tene çureśi. 28 Şot'in Moiseya pine: «İradbaka, eneyal bezi piyes ak'mayeki! Va saal ak'ayiz - biyalnu!» 29 Moiseyen pine: «Düzen nex, hun za ene ten ak'al».

11

Vis'imci, ən bı̌hi cazin barada xavardarluğ

1 T'e vədə Q'ončuğon Moiseya pine: «Faraoni q'a misirluğoy loxol sa cazal yaq'aboz. Mot'oxun oşa şot'in və̌x memiin tərbale, lap şəp'eğala bakale! 2 Hun isə azuk'a upa ki, içoğoy boş k'ə işq'ar saal çuux bunesa, taśi içoğoy q'onşiğoxun q'ızıl-gümüşi şeyurxoq'at'un çureśi». 3 Q'ončuğon t'etəre bey ki, misirluğon İz azuk'i loxol pis tet'un běğsay. Moiseya isə faraoni sarayi amdarxoy q'a adi camaati kala hörmət'oy.

4 Metərluğen, Moiseyen faraona pine: «Q'ončuğon metəre nex: "Üşeni qı̌t'ust'a Zu Misiri oç̌alaxun c'ovakoz, 5 Misirə bakala bütüm süft'in ğar əyloxal biyale. Taxt'a arśi faraoni ğaraxun burqi kiin ding əşp'est'ala çuux nökəri ğaral śirik'. Heyvanxoyal süft'in ərkəy baloox biyale. 6 Dirist' Misiri oç̌alaxun t'etər sa şivan c'eğale ki, metəro baki tene, bakalal tene. 7 Ama israilluğoy q'a içoğoy heyvanxoy loxol sa xə̌yenal tene bə̌pk'al". T'e vədə avabakalnan ki, Q'ončuğon israilluğoy q'a misirluğoy arane hetər fərge laxe. 8 Bütüm me vi sarayi amdarxo bezi t'ǒǒx eğalt'un, bezi běš çökt'i xoyinšbalt'un ki, zuval, bezi azuk'al ef ölkinəxun c'eri tağayan! Mot'oxun oşa zu c'eğoz». Mot'oğo pi Moisey gele əcuğlu faraoni t'ǒǒxun c'ere.

9 Q'ončuğon Moiseya "faraonen və̌x ǔmǔx tene laxal, Zuval t'e vədə Misiri oç̌ala Bezi möcüzoğo geleboz" peney. 10 Moiseyen q'a Aaronen bütüm me möcüzoğo faraoni běš ak'est'et'uniy. Ama Q'ončuğon faraona inadkər beney, şot'inal israilluğo iz oç̌alaxun tene tərbsay.

12

C'ovaksuni axsibayi q'aydoğo laxsun

1 Moisey q'a Aaron hələ Misirə bakat'an Q'ončuğon şot'oğo pine:

2 «Me xaş və̌ynak' bütün xaşurxoxun üst'ün bakale - useni süft'in xaş bakalane. 3 Bütüm israilluğoxun bakalt'oğo upanan: me xaşe vis'imci ğine hər işq'aren iz k'ojeynak' sa q'uzi nəəl çəpişq'an c'ək'p'i ext'i, hər külfətə sa heyvan. 4 Əgər sa heyvan sa külfəti amdarxoynak' gelenesa, t'e vədə iz ı̌ša q'onşinaxun sagalaq'an sa heyvan ext'i. Şi heq'ədər uksunal hesabbeq'at'un.

5 Heyvan sa usenin, salamat, ərkəy heyvan bakalane. Mot'oğo eğelxoy nəəl ki keçiğoy baloğoxunnan c'ək'p'es bakon. 6 Şot'o me xaşe bip'es's'emci ğinal śirik' běğanan, biyəsindəər isə israilluğoxun bakalt'oğoy bütümt'in içoğoy heyvana šampeq'at'un. 7 Oşa şot'ay p'iyaxun ext'i, t'e heyvan mani k'oya ukeğalesa, t'e k'ojin ç̌omoy p'ə̌ t'ǒğin daxt'ak'al, alin alatal lə̌ə̌mdeq'at'un. 8 Yeq'a hat'e üşe, aruğoy loxol ap'esp'i, ə̌yinsuz šumen saal ağu göyinen kəyit'un buq'on. 9 Şot'o bic'i nəəl xene boş ǰaldi ma ukanan, bulaxun, turmoğoxun saal çalataxun sagala aruğoy loxol ap'esp'i ukanan. 10 Şot'oxun savaxt'ineynak' sa şey ma efanan, mandayin isə, savaxt'an bok'osp'anan. 11 Şot'o metər ukanan: efi bı̌ğ ğaç̌, torok'al turel, çombağ isə kiyelq'an baki. Şot'o kap ukanan ki, c'eyseynak' həzir bakanan. Mo Q'ončuğoyC'ovaksuni axsibayi ukune. *

12 Zu isə hat'e üşe misirluğoy loxol eğoz, şot'oğoy süft'in ğarmoğoval, heyvanxoy süft'in ərkəy baloğoval besp'oz. Zu Misiri bütüm buxačuxxo caza tadoz. Q'ončux Zuzu. 13 Ef yəşəyinşala k'ojurxoy loxol bakala p'i sa nišan bakale. Zu t'e p'iya ak'at'an ef k'ojurxoy t'ǒǒxun c'ovaki tağoz, Misiri loxol eğala me bəlinenal və̌x biq'alatene. † 14 Me ğina ef eyex efanan, şot'o və̌ynak' Q'ončuğoys'iyal c'ovakest'ala həmişəluğ sa axsibay banan. Şot'o nəsiləxun nəsilə c'ovakest'i və̌ynak' həmişəluğ bakala axsibay banan.

Ə̌yinsuz šume axsibayi q'aydoğo laxsun

15 Vǔğ ği ə̌yinsuz šum ukanan. T'e ğimxoy süft'in ğine ef k'ojurxoxun ə̌yinə əfçibanan. Me vǔğ ğinast'a ə̌yinla šum ukalt'ay tura israilluğoy aranexun bot'anan. 16 Samci q'a vǔğǔmci ğine Za bul k'os'bseynak' giresunxoq'an baki. Me ğimxo hər sunt'in içeynak' ukun həzirbsunaxun q'erəz sal sa əş maq'an biq'i. 17 Me Ə̌yinsuz Šume axsibaya c'ovakest'anan, şot'aynak' ki, hat'e ğine və̌x dəst'inen Misiri oç̌alaxun c'evezk'e. Barta me ğina c'ovakest'un nəsiləxun nəsilə c'ovaki və̌ynak' həmişəluğ q'aydaq'an baki. 18 Ə̌yinsuz šuma samci xaşe bip'es's'emci ğine biyəsəxun saq'o samci ğine biyəsəl śirik' ukalanan. 19 Vǔğ ği ef k'oya ə̌yin nu bakalane. Ə̌yinla šum ukalt'ay, çuresa q'ərib, çuresa israillu, iz tur israilluğoy aranexun bot'eğalane. 20 Sal sa ə̌yinla şey ma ukanan, ef yəşəyinşala hər sa gala ə̌yinsuz šum ukanan».

Samci C'ovaksuni axsibay

21 Oşa Moiseyen israilluğoxun bakala bütüm ağsaq'q'alxo k'alpi pine: «Takinan, ef ailineynak' q'uzi nəəl çəpiş c'ək'p'i šampanan. Mo C'ovaksuni axsibayi q'urban bakale. 22 Oşa sa çəngə issop uk'ala o ext'i ləəni boş girbi p'iya torpi, t'e p'iyen ç̌omxoy alin alata saal t'ǒğin daxt'ak'xo lə̌ə̌mdanan. Savaxal śirik' şuk'k'al iz k'oyaxun maq'an c'eri. 23 Q'ončuğonal misirluğoynak' bisun yaq'abat'an ef ç̌omoy alin alati q'a hər p'ə̌ t'ǒğin daxt'ak'i loxol p'iya ak'i ç̌omoy t'ǒǒxun c'ovaki tağale. Şot'in bisun eçala angela ef k'ojurxo tene bark'al. ‡ 24 Mot'o və̌ynak' saal ef nəvə-nəticoğoynak' həmişəluğ sa q'ayda bi əməlbanan. 25 Q'ončuğon və̌x əyit tadi oç̌ala p'ap'at'anal mot'o banan. 26 Ef əyloğon və̌xun "me axsibayi məənə hik'ə?" pi xavar haq'at'an 27 şot'oğo metər upanan: "Mo Q'ončuğoyC'ovaksuni axsibayi q'urbane. Şot'in misirluğo besp'at'an israilluğo tene galdi, beş k'ojurxoy t'ǒǒxun c'ovaki taneśi"». Azuk'enal çökt'i Q'ončuğo bule k'os'bi. 28 İsrailluğon Q'ončuğoy Moiseya q'a Aarona tadi bütüm əmirxo bit'un.

Vis'imci caza: süft'in ğarmoğoy bisun

29 Üşeni qǐt'ust'a Q'ončuğon Misiri oç̌ala bakalt'oğoy bütüm süft'in ğarmoğo besebi, taxt'a arśi faraoni süft'in ğaraxun burqi zindana bakalt'ay süft'in ğaral śirik'. Heyvanxoyal süft'in baloox murdarebay. § 30 T'e üşe faraon, şot'ay sarayin amdarxo saal bütüm misirluyox hayt'unzeri. Misirəxun kala sa şivane c'eri, şot'aynak' ki, t'etər sa k'oj tenoy ki, t'et'iya biyal nu bakane. 31 Hat'e üşe faraonen Moiseya q'a Aarona k'alpi pine: «C'ekinan takinan! Bito israilluğoval ext'i bezi azuk'axun ə̌xil bakanan! Takinan ef çureğalt'u banan, Q'ončuğo bul k'os'banan. 32 Ef pi k'inək', eğel-keçiğo q'a beliğo ext'i takinan. Zaal xeyir-bərəkət tadanan».

33 Misirluğon israilluğo içoğoy ölkinəxun c'eysuna kapt'unst'ay. Şot'oğon next'uniy: «Tenesa bütüm biyalyan». 34 Camaatenal ə̌yinsuz boq'oyi q'ava içoğoy paltari boş bəc'ürpi ə̌mnəbel taneşeri. 35 İsrailluğon Moiseyi əyitəl əməlt'unbi: misirluğoxun q'ızıli, gümüşi şeyurxo q'a paltart'un çureśi. 36 Q'ončuğon t'etəre bi ki, misirluğon İz azuk'i loxol pis tet'un běği, şot'oğoy çureğalt'u tat'undi. Hametər, israilluyox kulbuy c'eri Misirluğo hik'k'alsuzt'un efi. *

İsrailluğoy Misirəxun c'eysun

37 Metərluğen, israilluyox Ramses şəhərexun c'eri Suk'k'ot' şəhəre turin yaq'at'un baft'i. Çupux-əyloğoxun q'erəz, saycə ǔqbaç̌ hazar tan işq'are buy. 38 Şot'oğoxun sagala q'erəzəl gele amdarxo, içoğoy eğel-keçiğoy q'a belin sürüyoxal tanesay. 39 Şot'oğon Misirəxun c'eğat'an içoğoxun ext'i ə̌yinsuz boq'oyaxun baldamacxot'un badi. T'e boq'oy ə̌yinsuz, ěqeśinut' boq'oyey, axıri şot'oğo Misirəxun şəp't'unsay, t'et'iya çurpi içoğoynak' ukun həzirbala vaxt' buteney.

40 İsrailluyox bip'baç̌ otuz useney ki, Misirət'uniy. † 41 Bip'baç̌ otuz usen tamam baki ğine Q'ončuğoy azuk' bakala israilluyox dəst'inen Misiri oç̌alaxun c'ert'un. 42 T'e üşe Q'ončuğoy pul İz azuk'i loxole baki! Şot'in israilluğo Misirəxune c'evksay. Şot'o görə israilluyoxal Q'ončuğoy me əşlə nu eyexun c'evksuna görə həmişə, nəsiləxun nəsilə c'ovaksunen me üşe nu bask'alat'un.

C'ovaksuni axsibayi ukuni q'aydoox

43 Q'ončuğon Moiseya q'a Aarona pine: «C'ovaksuni axsibayi ukuni q'aydoox metəre: sal sa q'əriben me q'urbani yeq'axun maq'an kəyi. 44 Haq'eśi k'ulen sünnət bakit'uxun oşa şot'o ukes banekon, 45 ef arane yəşəyinşala q'ərib sa amdaren, nəəl və̌ynak' tənginen əşp'ala k'ulen isə şot'oxun maq'an kəyi. 46 Me yeq'a k'oya ukanan, şot'o qavuna ma c'evk'anan, iz ǔq'ěnxoval ma xoxp'anan. ‡ 47 Bütüm israilluğon me axsibaya c'ovakest'alat'un. 48 Ef arane yəşəyinşala, ama q'ərib bakala sunt'in Q'ončuğoy me axsibaya c'ovakest'un çureğayin isə, şot'ay külfətin boş bakala bütüm işq'arxo sünnətbakalane. T'e vədə şot'inal ef oç̌ala nanaxun baki sa amdar k'inək' me axsibaya c'ovakest'es banekon. Ama sünnətbakinut' sal sa işq'aren me axsibayi ukunaxun maq'an kəyi. 49 Və̌ynak'al, ef t'ǒǒx yəşəyinşala q'əribxoynak'al k'anun sane».

50 İsrailluğon Q'ončuğon Moiseya q'a Aarona əmirbi k'inək' bit'un. 51 Q'ončuğonal hat'e ği israilluğo Misirəxun dəst'inen c'evek'i.

13

Nanaxun süft'in bakit'oğoy həsrbaksun

1 Q'ončuğon Moiseya pine: 2 «İsrailluğoy nanaxun baki bütüm süft'in ğar əyloğo, heyvanxoyal baki bütüm süft'in ərkəy baloğo Za həsrbanan. Şorox Bezine». *

Ə̌yinsuz šume axsibayi barada

3 Moiseyen camaata pine: «Q'ončuğon və̌x İzi zorba kiin Misirəxun, efi k'ul baki oç̌alaxun c'evk'i ğina eyex efanan. Me ğine ə̌yinla šum ma ukanan. 4 Və̌n ğe, aviv xaşest'anan † c'eysa. 5 Q'ončuğon və̌x ef bavoğo əyit tadi elasp'i k'inək', kənanluğoy, xet'luğoy, emorluğoy, xivluğoy, yevusluğoy oç̌ala tadat'an, muč'anaq' q'a uč' barala t'e oç̌ala və̌x eçat'an, mot'oğo hər aviv xaşast'a əməlbanan: 6 vǔğ ği ə̌yinsuz šum ukanan, vǔğǔmci ğine isə Q'ončuğoy s'iyal axsibay c'ovakest'anan. 7 T'e vǔğ ğinast'a saycə ə̌yinsuz šum ukanan. Ef oç̌ala sal sa gala, şuk'k'alast'a nə ə̌yin, nəəl ə̌yinen həzirbaki şey nu bakalane. 8 T'e ğine vi əylə metər upa: "Misirəxun c'eğala vədine Q'ončuğon zaynak' bit'u görəz mot'o bsa". 9 Barta me axsibaya c'ovakest'un və̌ynak' ef kiin saal ef k'odoğoy loxol bakala sa nišan k'inək'q'an baki ki, Q'ončuğoy tadi me buyruğ ef eyexun nu c'eğane. Axıri Q'ončuğon və̌x İzi zorba kiin Misirəxun c'evek'i. 10 Usenaxun-usena və̌ynak' təyinbaki vədine me q'aydina əməlbanan.

Nanaxun süft'in bakit'oğo həsrbseynak' q'aydoox

11 Q'ončuğon və̌x saal ef bavoğo əyit tadi elaspi k'inək' və̌x kənanluğoy oç̌ala eçat'an, t'iyana və̌x tadat'an 12 bütüm süft'in nanaxun baki ğar əyloğo Q'ončuğohəsrbanan, ef heyvanxoy bütüm süft'in ərkəy baloxal Q'ončuğoyq'an baki. ‡ 13 Elemi süft'in ərkəy balin galal sa eğeli, nəəl keçin bala tadanan. Əgər şot'ay gala mot'o nu tadaynan, t'e elemi balin ozana xoxp'anan. Efi süft'in ğar əyloğoy galal sa eğeli, nəəl keçin bala tadanan. 14 Gələcəye ef ğarmoğon və̌xun "mo het'aynak'e?" pi xavar haq'at'an şot'oğo metər upanan: "Q'ončuğon yax Misirəxun, beşi k'ul baki ölkinəxun İzi zorba kiin c'evek'i. 15 Faraonen inadkərluğbi yax nu tərbat'an Q'ončuğon bütüm misirluğoy süft'in ğarmoğo, hamal şot'oğoy heyvanxoy bütüm süft'in baloğo besebi. Mot'o görəyan yan heyvanxoy bütüm süft'in ərkəy baloğo q'urban tast'a, beş süft'in ğarmoğoy gala isə sa eğeli, nəəl keçin balayan q'urban eşt'a". 16 Barta morox vaynak' vi kiin nəəl vi k'odoğoy loxol bakala sa nišan k'inək'q'an baki ki, Q'ončuğon yax Misirəxun İz zorba kiin c'evksuna eyex efanan».

Buxačuğoy israilluğo içoğoy tağala yaq'a ak'est'un

17 Faraonen israilluğo tərbit'uxun oşa Buxačuğon şot'oğo filist'luğoy ölkinəxun c'ovakala yaq'en tene taşeri. T'e yaq' ı̌ša yaq'ey, ama Buxačuğon pine: «Me yaq'en tağat'an filist'luyoxun davabsun lazım bakale, azuk'en isə mot'o ak'i iz fikirə badalbi Misirə qaybaksune çureğon». 18 Kot'o görəl Buxačuğon azuk'a Č'oč'a dənizəç ams'i oç̌ali yaq'ene fırıdi taşeri. Şorox davina həzir bakala q'oşun k'inək't'un Misirəxun c'eri.

19 Moiseyen İosifi ǔq'ěnxoval içuxun taneşeri, şot'aynak' ki, İosifen israilluğo «Buxačuğon müt'lək' və̌x çark'est'ale, tağala vədine və̌xun bezi ǔq'ěnxoval memiin c'evk'anan» pi elase tadest'ey. §

20 İsrailluyox Suk'k'ot'axun yaq'a baft'i hari ams'i oç̌ali bel bakala Et'ama çurk'ala gat'un düzbi. 21 Q'ončuğon İçine şot'oğo taşt'ay: ğenaxun asoyi sütüni boş, üşe isə işiğ sakala aruğoy sütüni boş şot'oğoy běš taśi yaq'e ak'est'ay. Metərluğen, şorox ham ğene işiğen, hamal üşe yaq' tayest'un baksay. 22 Nə ğenaxun bakala asoyi sütün, nə üşe bakala aruğoy sütün azuk'i běšt'an cöy tene baksay.

14

İsrailluğoy Č'oč'a dənizəxun c'ovaksun

1 Oşa Q'ončuğon Moiseya pine: 2 «İsrailluğo metər upa: "Baal-Sefoni t'ǒğǒl Migdoli q'a dənizi arane bakala P'i-Gaxirot' şəhəri běš çurpanan. Ef çurk'ala ga düz dənizi börineq'an baki". 3 Faraonen fikirbale ki, israilluğon yaq'a aç̌esp'et'un, ams'i oç̌alen şot'oğoy yaq'a bot'ene. 4 Zu isə faraona inadkərboz, şoval ef bač'anexun baft'ale. Hat'e vədə Zu faraona q'a şot'ay q'oşuna pis ğina badoz, metərluğenal Bezi s'iya alaboz. Bütüm misirluğon avabakalt'un ki, Q'ončux Zuzu». İsrailluğon hametərəl bit'un.

5 İsrailluğoy ölkinəxun t'ist'una Misiri padçağa hari uk'at'an şot'ay saal izi sarayi amdarxoy fikir badalebaki. Şot'oğon pit'un: «Yan het'aynak'yan metər bi? Yaynak' əşp'ala israilluğo beş kiyexun təryanbi». 6 Faraonen iz davin arabina həzirbest'i iz q'oşuna girebi. 7 Şot'in içuxun ǔqbaç̌ c'ək'eśi davin araboğo saal Misirə bakala q'erəzəl bütüm davin araboğo taneşeri. Hər arabin loxol bacarağlu sa dəst'ə əsk'əre buy. 8 Q'ončuğon Misiri padçağ bakala faraona saal inadkərebi, şoval israilluğoy bač'anexune baft'i. İsrailluyox isə içoğoy yaq'en ük'lü tat'unsay. 9 Misirluyox - faraoni bütüm ěkla araboox, ěklorox saal q'oşun - şot'oğoy bač'anexunt'un baft'i, hariyal P'i-Gaxirot'i t'ǒğǒl, Baal-Sefoni běš dənizi börine israilluğoy çurpi gala p'at'unp'i.

10 Faraon ı̌šalayinşakat'an israilluğon at'unk'i ki, mone, misirluyox içoğoy loxolt'un eysa! İsrailluyox q'ı̌yat'un baft'i, şivanbi Q'ončuğo xoyinšbsat'un burqi. 11 Şot'oğon Moiseya pit'un: «Misirə gərəmzoğ buteney ki, yax ams'i oç̌alan bisa eçeri? Yax Misirəxun c'evk'i beşi bel mo k'ən eçeri? 12 Misirə va "yaxun kul haq'a, barta misirluğoynak' q'ulluğben!" teyan pey ki? Ams'i oç̌ala bisunaxunsa misirluğoynak' q'ulluğbsun şaat'e!»

13 Moiseyen isə azuk'a metəre pi: «Ma q'ı̌banan! Ost'aar çurpanan, Q'ončuğon ğe və̌x hetər çark'est'una ak'alnan. Me misirluğo ene sal sa vədə tenan ak'al. 14 Ef gala Q'ončuğon İçin davabale! Və̌n isə ef ük'ə buz k'inək' efanan!»

15 Q'ončuğon Moiseya pine: «Het'aynak'en Za şivanbsa? İsrailluğo upa ki, içoğoy yaq'en taśeq'at'un. 16 Hun isə vi çombağa alaba, vi kula dənizi loxol boxodi xena cöyba. T'e vədə israilluyox dənizi boşt'an q'ari ganuxun c'ovakalt'un. 17 Zuval misirluğo inadkərboz ki, ef bač'anexunq'at'un baft'i. T'e vədə faraona, şot'ay bütüm q'oşuna, davin araboğo saal ěklat'oğo k'as'p'i Bezi s'iya alaboz. 18 Faraona, davin araboğo saal ěklat'oğo pis ğina badi Bezi s'iya alabala vədine misirluğon avabakalt'un ki, Q'ončux Zuzu».

19 T'e vədə israilluğoy běš tağala Buxačuğoy angel şot'oğoy bač'anene c'ovaki. Asoyi sütünəl içoğoy běšt'an bač'anene c'ovaki, 20 şo Misiri q'oşuni q'a israilluğoy aranene çurpi. Asoyen t'e üşe sa tərəfə bayinq', t'e soğo tərəfə isə işiğebsay. Metərluğenal dirist' üşe me azuk'xo sun-suna tet'un ı̌šalayinşaki.

21 Moiseyen iz kula dənizi loxole boxodi. Q'ončuğon dirist' üşe zorba běğ c'eğala tərəfəxun eğala muşen dənizi xena şəp'eśi şot'ay ganu q'arinebi. Xe cöyebaki. 22 İsrailluyoxal dənizi boşt'an, q'ari ganuxun c'ovat'unki. Xe şot'oğoy yön saal tərs tərəf bari k'inək'e baki. * 23 Misirluyox şot'oğoy bač'anexun baft'undi. Bütüm faraoni ěkurxo, davin araboox saal ěklorox israilluğoy bač'anexun dənizət'un baśi.

24 Kəykəymuxey, Q'ončuğon aruğoy saal asoyi sütüni boşt'an Misiri q'oşuni loxol běneği şot'oğonal içoğo aç̌est'unbi. 25 Şot'in araboğoy təkərxo t'etəre lə̌q'p'i ki, araboox zorint'un taysay. Misirluğon pit'un: «Ekinan israilluğoxun t'it'en, Q'ončuğon İçine şot'oğoy tərəf baki beşi əleyinə davabsa!»

26 T'e vədə Q'ončuğon Moiseya pine: «Vi kula dənizi loxol boxoda ki, xe misirluğoy, şot'oğoy davin araboğoy saal ěklat'oğoy loxolq'an qaybaki». 27 Moiseyen iz kula dənizi loxole boxodi. Dəniz savaxa ı̌ša iz galane qaybaki. Misirluyox xenaxun t'ist'un çureğat'an Q'ončuğon xena şot'oğoy loxole taşeri, metərluğenal şorox dənizə batt'unk'i. 28 İz gala qaybakala xenen araboğo, ěklat'oğo, israilluğoy bač'anexun dənizə baśi faraoni bütüm q'oşuna but'k'i q'uc'epi. Şot'oğoxun sayco dirist' tene mandi.

29 İsrailluyox isə dənizi tumexun, q'ari ganuxunt'un c'ovaki taśi. Xe şot'oğoy yön saal tərs tərəf bari k'inək'e bakey. 30 Q'ončuğon t'e ği israilluğo misirluğoy kiyexun metəre çark'est'i. Şot'oğon dənizi börine misirluğoy meyidxo, 31 Q'ončuğon İz kala zoren k'ə bsuna ak'at'an içoğo q'ı̌yene haq'i, şot'oğon Q'ončuğoçalt'unxi. Şot'oval, Şot'ay c'ək'eśi k'ul bakala Moiseyal vět'unbaki.

15

Moiseyi q'a Maryami mə̌ğ

1 T'e vədə Moiseyen q'a israilluğon Q'ončuğoynak' me mə̌ğə̌t'un mə̌ğpi:

«Zu Q'ončuğoynak' mə̌ğk'oz!

Şot'in kala q'ələbəne q'azayinşi,

Ěka q'a ěklat'u dənizəne bosi! *

2 Q'ončux bezi zore,

Q'ončuğone za mə̌ğpest'alo,

Q'ončuğon za çark'esedi.

Q'ončux bezi Buxačuxe,

Zu Şot'ay s'iya alaboz.

Q'ončux Bezi bavay Buxačuxe,

Zu Şot'o alxışp'oz. †

3 Q'ončux q'oççağe,

Q'ončuxe Şot'ay s'i.

4 Şot'in faraoni davin araboğo,

Q'oşunal dənizəne bosi.

Faraoni c'ək'eśi davabalxo

Č'oč'a dənizət'un batk'i.

5 Bə̌ğə̌loy xenen içoğo but'k'i

J̌ě k'inək' tumel śirik' taneşeri.

6 Ay Q'ončux! Vi yön kul ost'aar hamal zorbane.

Ay Q'ončux! Vi yön kiinen düşmənə k'as'p'i.

7 Vi loxol eğalt'oğo Hun Vi kala s'iyenen saki,

Vi əcuğ bəc'ük'eśi şot'oğo q'ari o k'inək' bok'osebi.

8 Vi bǒxmǒğoy nəfəsen xena çurpesedi,

Şoval bari k'inək'e baki,

Dənizi posk'ala xe buz k'inək' ost'aare baki.

9 Düşmən lovğalayinşebaksay:

"Şot'oğo şəp'eśi biq'oz,

İçoğoy kiyel bakalt'oğo haq'i za boşevk'oz!

Bez q'ılınca c'evk'i şot'oğo əfçiboz!"

10 Ama Hun Vi nəfəsen funpi, dənizenal şot'oğo q'uc'epi.

Q'urq'uşun k'inək' bə̌ğə̌loy xene boş batt'unk'i.

11 Ay Q'ončux, buxačuxxoy arane Vallarik'o butene!

Vallarik' ı̌veloval butene!

Vi kalaluğ alxışa q'a q'ı̌ya layiğe,

Möcüzoox yaratmişal Vallarik'o butene!

12 Vi yön kula boxondi, oç̌alenal düşmənxo q'uc'epi.

13 Vi nu badalbakala çuresunen azuk'a çark'est'i yaq'en ak'est'i.

Vi zoren Vi ı̌vel ganun taşeri.

14 Azuk'xon mot'o ibaki t'ut'uk'alt'un,

Filist'luğo q'ǐyen bot'ale.

15 Edomi kalaluğbalxoval t'e vədə q'ǐyen haq'ale,

Moavi kalorox kala q'ı̌ya baft'alt'un,

Kənanluyox isə q'ic'eśi mandalt'un.

16 Şot'oğo q'ǐyen q'a vəlvəlinen haq'ale.

Vi azuk' c'ovakamin

Vi zorba kiin oq'a şorox ǰě k'inək' lal-kar bakalt'un!

Ay Q'ončux, Vi çark'est'i me azuk' c'ovakale!

17 Şot'oğo eçeri Vi buruğo p'ap'esp'alnu,

Vi yəşəyinşbseynak' yaratmişi gala,

Ay Q'ončux, Vi kiin biq'i ǐvel gala!

18 Q'ončuğon həmişəluğ padçağluğbale».

19 Faraoni ěkurxo, davin araboox saal ěklorox dənizə bağat'an Q'ončuğon dənizi xena şot'oğoy loxol qoşe qaydey. İsrailluyox isə dənizi bǐyexun, q'ari ganuxunt'un c'ovakey.

20 Aaroni xunçi xavareçal Maryamen iz kiyel dəpe ext'i. Bütüm çupuxxonal içoğoy kiyel dəp ext'i əçik'a şot'ay bač'anexunt'un taśi. 21 Maryamen şot'oğoynak' me mə̌ğə̌ne mə̌ğpi:

«Q'ončuğoynak' mə̌ğpanan,

Şo gele kalane.

Ěka saal ěklat'oğo dənizəne bosi!»

Q'ončuğoy amdarxon İz əyitə əməlbsuna yoxlayinşbsun

22 Moiseyen israilluğo Č'oč'a dənizi t'ǒǒxun Şur s'iyen ams'i oç̌alane taşeri. Şorox t'et'iya xib ği yaq't'un taśi, ama xe tet'un bə̌ğə̌bi. 23 Mara uk'ala gala p'ap'at'an isə t'iya bakala xena ǔğěs tet'un baki, şot'o görə ki, ağuney. Kot'o görəne t'e ga Mara ‡ k'alesa. 24 Azuk'en «k'ə ǔğěn?» pi t'ot'onepi, Moiseyi ç̌oyel əyitpsat'un burqi. 25 T'e vədə Moiseyen Q'ončuğo xoyinšebi, Q'ončuğonal şot'o sa xodin taye ak'est'i. Moiseyen şot'o xenane bosi, xeyal ǔğə̌ləne baki.

T'et'iya Q'ončuğon israilluğoy İzi əyitə əməlbsuna yoxlayinşbseynak' şot'oğoynak' q'ayda-k'anun laxi pine: 26 «Əgər və̌n ef Buxačux bakala Q'ončuğo ǔmǔxlaxaynan, Şot'ay piyes düzgün ak'eğala əşurxo biq'aynan, Şot'ay əmirxo əməlbi k'anunxo efaynan, misirluğoy loxol hari azarxoy sayco və̌ynak' eğala tene. Axıri və̌x q'olaybala Q'ončux Zuzu».

27 Oşa israilluyox Maraxun c'eri Elimat'un hari. T'et'iya p'as's'e xene orayin saal yetmiş xurmin xodoy. Şot'oğon t'e orayinxoy t'ǒğǒl içoğoynak' çurk'ala gat'un düzbi. §

16

Q'ončuğoy israilluğoynak' manna q'a bildirçinxo yaq'absun

1 Elimaxun c'erit'uxun oşa isə israilluyox hari Elimi q'a Sinay buruğoy arane bakala Sin ams'i oç̌alat'un p'ap'i. Mo p'ə̌mci xaşe qos's'emci ğiney, israilluğoy Misirəxun c'eysun sa xaşey. 2 Ams'i oç̌ala p'ap'it'uxun oşa bütüm israilluğon Moiseyaxun q'a Aaronaxun p'urum t'ot'opsat'un burqi. 3 Şot'oğon next'uniy: «Q'ončuğon yax Misiri ölkinə besp'iyniy mot'oxun şaat'ey! T'iya yeq'e levet'i t'ǒǒx arśi boşşamin šumyan uksay. Mot'oğon isə yax me ams'i oç̌ala busaluğaxun bespseynak't'un eçere».

4 T'e vədə Q'ončuğon Moiseya pine: «Zu və̌ynak' göynuxun šum śipest'oz. Barta hər ği camaaten c'eri iz ğiluğ šuma girbeq'an. Metər Zu şot'oğoy Bezi k'anuna əməlbsuna yoxlayinşoz. * 5 Ǔq ği girbeq'at'un, ǔqǔmci ğine girbiyo isə q'erəz ğimxo girbit'uxun p'ə̌q'at geleq'an baki, hat'e ğiyal şot'o həzirbeq'at'un».

6 Metərluğen, Moiseyen q'a Aaronen israilluğo pit'un: «Biyəsin avabakalnan ki, və̌x Misirəxun c'evk'iyo Q'ončuxe. 7 Savaxt'an isə Şot'ay kalaluğa ak'alnan. Axıri Şot'in efi İçuxun t'ot'opsuna inebaki. Yan şuyan ki, yaxunnan t'ot'one?» 8 Oşa Moiseyen pine: «Və̌n metər avabakalnan ki, və̌x Misirəxun c'evk'iyo Q'ončuxe: me biyəsin Q'ončuğon və̌ynak' yeq', savaxt'an isə boşşamin šum p'ap'esp'ale. Şot'in ef t'ot'oltina inebaki. Yan şuyan ki? Ef t'ot'olti yaxun təə, Q'ončuğoxune».

9 Moiseyen Aarona pine: «Bütüm israilluğo upa ki, Q'ončuğoy běšq'at'un c'eri, şot'aynak' ki, Şot'in içoğoy t'ot'oltina inebaki».

10 Aaronen israilluğoxun əyitk'ala vədine şot'oğon, mone, ams'i oç̌ala asoyi boş Q'ončuğoy kalaluğat'un ak'i. 11 Q'ončuğon Moiseya pine: 12 «Zu israilluğoy t'ot'oltina izbaki. Şot'oğo upa: "Biyəsç̌oye yeq' ukalnan, savaxt'an isə ef boşşamin šum bakale. T'e vədə avabakalnan ki, ef Buxačux bakala Q'ončux Zuzu"».

13 T'e biyəsin israilluğoy çurpi ganu bildirçinxone purpi hari. Şot'oğon dirist' t'e ganu haq'layinşebi. Savaxt'an isə israilluğoy çurpi gane hərrəmine xone arśi. 14 Xo ěqeśit'uxun oşa oç̌ali ç̌oye k'ə̌yə oşq'ar mas'i xurupunxone ak'eśi. 15 İsrailluğon mot'o ak'at'an sun-sunaxun "mo hik'ə?" † pi xavar haq'sat'un burqi, şot'aynak' ki, mot'ay k'ə baksuna tet'un avay. Moiseyen isə şot'oğo pine: «Mo Q'ončuğon və̌ynak' yaq'abi ukune. ‡ 16 Q'ončuğoy əmir mone: hər amdaren iz çadıra bakala amdarxoy saya görəq'an girbi. Hər amdara sa omer§ hesabbi».

17 İsrailluğon hametərəl bit'un. Şinesa gele, şinesa male girbi. 18 Ama hari omeren usk'at'an nə gele girbit'ay avuzin, nəəl mal girbit'ay kam tene c'eri. Hərt'in iz q'ərələne girbey. *

19 Moiseyen israilluğo pine: «Savaxt'ineynak' me ukunaxun ma efanan». 20 Ama bəzit'oğon Moiseyi əyitə nu běği mot'oxun savaxineynak' et'unfi. Ama şo meq baft'i adebaft'i. Moiseyiyal şot'oğoy loxol əcuğone biq'i.

21 Metərluğen, israilluğon hər savaxt'an t'e ukunaxun içoğo heq'ədər lazımesa girt'unbsay, mandiyo isə běğ gameğat'an xebaki tanesay.

22 İsrailluğon me ukunaxun ǔq ği girt'unbi, ǔqǔmci ğine isə şot'oxun p'ə̌q'at avuz, p'ə̌ omert'un girbi. Q'urumi kalaluğbalxon hari mot'o Moiseya avabakest'undi. 23 Moiseyen şot'oğo pine: «Q'ončuğon metəre nex: "Əyc'ə sal sa əş nu biq'ala ğine - Q'ončuğohəsrbaki ı̌vel Şamat' ğine. Ğe ef badala hər şeya badanan, ǰaldala hər şeya ǰaldanan, mandala ukunal əyc'ineynak' efanan"». † 24 İsrailluğonal Moiseyen içoğo əmirbi k'inək' bit'un. Şot'oğon mandi ukuna əyc'in ğineynak' et'unfi, şoval nə meq tene baft'i, nə ad tene baft'i. 25 Moiseyen pine: «Me ukuna ğe ukanan, şot'aynak' ki, ğeyin ği Q'ončuğohəsrbakiŞamat' ğine. Ğe oç̌ali ç̌oyexun ukun tenan bə̌ğə̌bal. 26 Və̌n me ukuna ǔq ği girbalnan, vǔğǔmci - Şamat' ğine isə şo bakala tene».

27 Azuk'i boşt'an bəziyorox vǔğǔmci ğineyal ukun girbseynak' c'ert'un, ama hik'k'al tet'un bə̌ğə̌bi. 28 Q'ončuğon Moiseya pine: «Hevaxt'al śirik' Bezi əmirxo saal k'anunxo tenan əməlbal? 29 Ef eyex efanan, Q'ončuğon və̌ynak' Şamat' ğine tadi. Mot'o görəl Şot'in və̌ynak' hər ǔqǔmci ğine p'ə̌ ğiluğ ukune tast'a. Barta vǔğǔmci ği hər soğo iz k'oya mandi sal sa gala maq'an c'eri». 30 Hametərəl, azuk'en vǔğǔmci ğine sal sa əş tene biq'say.

31 İsrailluğon me ukuni s'iya "mannane" ‡ laxi. Şo həvici śil k'inək'ey, iz irəng mas'i, iz t'ad isə uč'e yoxinane oşq'arst'ay. § 32 Moiseyen pine: «Q'ončuğoy əmir mone: "Manninaxun sa omer buybi və̌xun oşa eğala nəsileynak' efanan ki, Zu və̌x Misirəxun c'evk'i vədine ams'i oç̌ala tadi ukuna ak'at'un"». 33 Metərluğen, Moiseyen Aarona pine: «Sa q'av ext'a, şot'ay boş sa omer manna bapa. Şot'o Q'ončuğoy běš laxa ki, yaxun oşa eğala nəsileynak' q'orişi efen». 34 Aaronenal Q'ončuğon Moiseya əmirbi k'inək' t'e manninen buy q'ava q'orişi efseynak' irəziluği sanduği běš lanexi. 35 İsrailluğon içoğoy ams'i oç̌ala bakala vədine - q'ırx usen mannat'un kəyi. Şot'oğon hari Kənan oç̌ali zahmana p'ap'amin mannat'un uksay. * 36 Sa omer - efa † uk'ala usk'uni vis' payaxun sa paye.

17

Q'ončuğoy İzi israilluğoxun baksuna p'urum ak'est'un

1 İsrailluyox bütüm Sin ams'i oç̌alaxun yaq'a baft'i Q'ončuğon əmirbi k'inək' çurk'a-çurk'a köçt'unney.

Şot'oğon hari Refidim uk'ala gala içoğoynak' çurk'ala gat'un düzbi. Ama t'iya azuk'i ǔğseynak' xe tene buy. 2 T'e vədə azuk'en Moiseya "yax xe tada, yan xenezayan" pi p'urum şikəətbsane burqi. Moiseyen şot'oğo pine: «Het'aynak'nan za taxsırkər bsa? Het'aynak'nan Q'ončuğo sinəyinşbsa? Yəni Q'ončuğo ext'ibər tenanbsa?» 3 Ama azuk' t'et'iya gele xenezaney. Şot'oğon Moiseyaxun t'ot'opi, şot'ay ç̌oye me əyitmoğot'un duğsay: «Axıri het'aynak'en yax Misirəxun c'evk'i? Beşi saal beşi əyloğoy q'a heyvanxoy memiya xenezaluğaxun biseynak'?»

4 Moiseyen Q'ončuğo k'alpi xoyinšebi: «Axıri zu me azuk'a k'ə baz? Samalal c'ovakayin, za ǰělayinşalt'un!» 5 Q'ončuğon Moiseya pine: «Azuk'i boşt'an sa hema ağsaq'q'alxoval ext'i běš taki. Nil oqa duği çombağal vi kiyel ext'a. 6 Zu isə Xoreva bakala q'ayani bel vi běš çurk'oz. Q'ayana duğa, t'et'iin azuk'i ǔğseynak' xe c'eğale».

Moiseyenal israilluğoxun bakala ağsaq'q'alxoy piin běš mot'o bine. 7 Şot'in t'e gane s'iya Massa * saal Merivane † laxi, şot'aynak' ki, israilluğon t'et'iya Q'ončuğoxun t'ot'opi Şot'ay içoğoxun baki nu baksuna avabaksunt'un çuresay. ‡

Amalegluğoxun davabsun

8 Oşa amalegluyox Refidima israilluğoxun davinat'un c'eri. 9 Moiseyen Yeşua pine: «Azuk'i boşt'an amalegluğoxun davabseynak' işq'arxo c'ək'p'a. Zu isə əyc'ə Buxačuğoy çombağ bezi kiyel təpin bel çurk'oz».

10 Yeşuanal Moiseyen pi k'inək' bine, taśi amalegluğoxun davinane c'eri. Moisey, Aaron saal Xur isə təpin belt'un laśi. 11 Moiseyen iz kulmoğo alabat'an israilluğont'un taşt'ay, iz kulmoğo oq'abat'an isə amalegluyoxe běš baksay. 12 Ama Moiseyi kulmux mandak'e baksay. Kot'o görəl sa ǰět'un eçeri, Moisey şot'ay loxol areśi. İz sa kula Aaronen, t'e soğo kula isə Xurene biq'i efi. Moiseyi kulmuxal běğbatk'amin ala manedi. 13 Hametər, Yeşuan amalegluğo q'ılıncen k'as'p'i śinepi.

14 T'e vədə Q'ončuğon Moiseya pine: «Mot'o eyex efseynak' sa gala śampa, Yeşual me əyitə p'ap'esp'a ki, Zu amalegluyox uk'ala s'iya dirist' oç̌ali ç̌oyexun silboz». §

15 Moiseyen sa q'urban eçala ga düzbi iz s'iya "Zaynak' q'ələbə eçala bayrağ - Q'ončuxe" laxi 16 pine: «Kul Q'ončuğoçe alabaki. Q'ončuğonal nəsiləxun nəsilə amalegluğoxun davabale».

18

Yet'roni Moiseyi t'ǒǒx eysun

1 Midyanluğoy běyinš bakala Moiseyi q'ayinba Yet'ronen Buxačuğon Moiseyeynak' saal İz azuk' israilluğoynak' bi bütüm əşurxoy barada, Q'ončuğoy israilluğo Misirəxun c'evksuni barada inebaki.

2 T'e vədə Moiseyi q'ayinban iz xuyərə q'a şot'ay p'ə̌ ğaral ext'i Moiseyi t'ǒğǒle taśi. Moiseyen hələ me əşurxoxun běš iz çuğo Sip'p'ora q'a içoğoy p'ə̌ ğara iz bava Yet'roni t'ǒğǒle yaq'abey. 3 Ğarmoğoy sunt'ay s'i Gerşomey, şot'aynak' ki, Moiseyen "yad ölkine q'əribez baki" * peney. † 4 T'e sunt'ay s'i isə Eliezerey, şot'aynak' ki, Moiseyen "bezi bavay Buxačux bez köməyə p'ap'i za faraoni q'ılıncaxune çark'est'i" ‡ peney. 5 Yet'ronen şot'oğo ams'i oç̌ala, Moiseyi Buxačuğoy buruğoy tumel çurpi galane eçeri. 6 T'iya p'ap'i isə Moiseyeynak' xavare yaq'abi: «Zu - vi q'ayinba Yet'ro, vi çuux saal vi p'ə̌ ğar vi t'ǒğǒlyan eysa».

7 Moisey iz q'ayinbay běše c'eri, şot'ay běš çökt'i oşa hayzeri şot'o muçepi. Şot'oğon sun-sunaxun xavar avabakit'uxun oşa çadırat'un baśi. 8 Moiseyen iz q'ayinbaynak' Q'ončuğon israilluğo görə faraona q'a misirluğo bit'oğoy, içoğoy yaq'a zapi bütüm əzyətxoy saal Q'ončuğoy içoğo hetər çark'est'uni barada exlətebi. 9 Yet'ro Q'ončuğon israilluğoynak' bi bütüm şaat'luğa saal misirluğoy kiyexun şot'oğo çark'est'una görə mǔqebaki.

10 Yet'ronen pine: «Və̌x misirluğoy saal faraoni kiyexun çark'est'i Q'ončuğo alxışq'an baki! Azuk'a misirluğoy kiyexun çark'est'iyo Şone. 11 Həysə avazbaki ki, Q'ončux bütüm buxačuxxoxun kalane, heq'ədər şot'oğon içoğo kala talşayt'un». 12 Oşa Moiseyi q'ayinba Yet'ronen Buxačuğoynak' bok'ospsuni saal q'erəz q'urbanxone eçeri. Aaronal, israilluğoy ağsaq'q'alxoval hari Moiseyi q'ayinbaxun sagala Buxačuğo həsr baki ı̌vel ukunaxunt'un kəyi.

Yet'roni maslaat

(K'an. 1:9-18)

13 Əyc'indəri Moiseyen həmişənin k'inək' arśi azuk'i şikəətxo běğsane burqi. Amdarxoval savaxt'inaxun biyəsəl śirik' Moiseyi hərrəminət'uniy. 14 Moiseyi q'ayinban azuk'eynak' şot'ay bala bütüm me əşurxo ak'i pine: «Hun het'aynak'en metər bsa? Het'aynak'en mot'oğoy əşlə tək běğsa, bütüm me amdarxonal savaxt'inaxun biyəsəl śirik' vi hərrəmine çurpi yaq't'unběğsa?» 15 Moiseyen iz q'ayinba pine: «Şot'o görə ki, azuk'en Buxačuğoy çureğalt'u avabakseynak'e bezi t'ǒğǒle eysa. 16 Çətin həlbakala əşurxo bakat'an amdarxo bezi t'ǒğǒlt'un eysa. Zuval şot'oğoynak' q'ərarez c'evksa, Buxačuğoy q'ayda-k'anunxoz avabakest'a».

17 Moiseyi q'ayinban şot'o pine: «Hun düz ten bsa. 18 Hun vaal, vi t'ǒğǒl eğala camaatal mandak'enbsa. Axıri me əş vaynak' bǐhine, mot'o savsa bes ten bakon. 19 Həysə bezi əyitə ǔmǔxlaxa, va sa maslaat tadaz, Buxačuxal va köməyq'an baki! Hun me azuk'a içoğoy əyitə Buxačuğo p'ap'espsuna köməyba. 20 Şot'oğo q'ayda-k'anuna zomba, içoğoy tağala yaq'a saal biq'ala əşurxo ak'est'a. 21 Azuk'i boşt'an isə bacarağlu, Buxačuğo çalxala, ext'ibərlu, haram q'azanca nu çureğala işq'arxo c'ək'p'a. Şot'oğo hazartani, baç̌tani, əllitani, vis'tani kalo laxa ki, 22 həmişə azuk'axun baki, lazım bakat'an şot'oğo divanbat'un. Barta çətin həlbakala əşə vi t'ǒǒxq'at'un eçeri, hasand həlbala əşə isə içanq'at'un həlbi. Metər t'e amdarxon vi yükəxun samal ext'i vi əşlə suuk't'unbon. 23 Əgər hun metər bayin, Buxačuğonal va İzi əyitə me cürə p'ap'esp'ayin, hunal mandak'tenbakon, me amdarxoval içoğoy bakala gala irəzit'un tağon».

24 Moiseyen iz q'ayinban pi k'inək'əl bine. 25 Şot'in israilluğoy aranexun bacarağlu işq'arxone c'ək'p'i, şot'oğo azuk'i loxol hazartani, baç̌tani, əllitani, vis'tani kalone laxi. 26 Şorox həmişə azuk'axunt'un baksay, lazım bakat'an azuk'i şikəətə bět'unğsay. Çətin həlbakala əşurxo Moiseyi t'ǒğǒlt'un eşt'ay, hasand həlbakala əşurxo isə içant'un běğsay.

27 Oşa Moiseyen iz q'ayinba yaq'ane badi, şoval iz ölkinəne taśi.

19

Buxačuğoy Sinay buruğoy bel śiysun

1-2 İsrailluyox Refidimaxun c'eri Sinay ams'i oç̌alat'un hari p'ap'i. İçoğoy Misirəxun c'eysun düz p'ə̌ xaşey. Memiya israilluğon buruğoy tumel çurk'ala gat'un düzbi.

3 Moisey isə buruğo - Buxačuğoy t'ǒğǒle laśi. Q'ončuğon şot'o buruğoxun k'alpi pine: «İak'ovi nəsilə, israilluğo metər upa: 4 "Zu misirluğo k'ə bsuna, və̌x Bez t'ǒğǒl q'ızılq'uşi q'ənədi loxol k'inək' eşt'una anank'i. 5 Əgər və̌n Bezi əyitə běğaynan, Bezi və̌xun ğaç̌eśi irəziluğa əməlbaynan, və̌n bütüm azuk'xoy boşt'an Bezi c'ək'p'i, Zaynak' gele əziz azuk' bakalnan. Bütüm dünyə Bezine, * 6 və̌n isə Za q'ulluğbala běyinšxoy padçağluğ, ı̌vel millət bakalnan." † Me əyitmoğo israilluğo upa». ‡

7 Moiseyenal hari azuk'i ağsaq'q'alxo k'alepi, Q'ončuğon əmirbi k'inək', içu pi hər əyitə şot'oğo p'ap'esebi. 8 Bütüm azuk'en sa tan k'inək' metəre coğab tadi: «Q'ončuğon pit'oğo bütümə əməlbalyan». Moiseyen azuk'i coğaba Q'ončuğo p'ap'esebi.

9 Q'ončuğon Moiseya pine: «Mone, Zu boç̌u asoyi boş vi t'ǒğǒl eğoz ki, azuk'en Zu vaxun exlətpsuna ibaki va həmişə věbakeq'an». Moiseyenal azuk'i əyitmoğo Q'ončuğo p'ap'esebi.

10 Oşa Q'ončuğon Moiseya pine: «Azuk'i t'ǒǒx taki. Ğe saal əyc'ə şot'oğo ı̌velba. Barta içoğoy paltarxoval os'k'i 11 samaane həzirq'at'un baki, şot'aynak' ki, hat'e ği bütüm azuk'i piin běš Zu Sinay buruğoy bel śiğoz. 12 Azuk'eynak' buruğoy hərrəmine zahman laxi upa: "Və̌x buruğo laysunaxun, şot'ay tuma lafst'unaxun běğanan. Buruğo laft'alo biyalane. 13 T'etərt'u kul nu laft'alane, şot'o ǰělayinşi nəəl oxen duği besp'anan. Çuresa heyvanq'an baki, çuresa amdar - buruğo laft'alo nu mandalane. Saycə şeyp'uri boxoy səs c'eğat'an şorox buruğo layes bat'unkon"». §

14 Oşa Moisey buruğoxun azuk'i t'ǒǒxe śiri. Şot'in azuk'a ı̌velebi. Şot'oğon içoğoy paltarxo os't'unk'i. 15 T'e vədə Moiseyen azuk'a pine: «Samanineynak' həzir bakanan, ef çupuxxoxun ı̌šaluğmabanan».

16 Xib ği oşa savaxt'an üşenen göyen gürunepi, s'ə̌q'en duneği. Ost'aar şeyp'uri səse c'eri, buruğo isə boç̌u asoyene bəc'ürpi. Amdarxo içoğoy çurpi gala q'ǐyen haneq'i. * 17 T'e vədə Moiseyen azuk'a içoğoy çurpi ganuxun Buxačuğoy běše taşeri, şoroxal buruğoy tume çurt'unpi.

18 Sinay burux dirist' k'üüni boşey, şot'aynak' ki, Q'ončux şot'ay loxol aruğoy boşe śirey. Buruğon buxarinen k'üünbala k'inək' k'üünbi ost'aar ǰı̌k'esay. † 19 Şeyp'uri səs taysun ost'aare baksay. Moiseyen isə Buxačuğoxun əyiteney, Şot'inal ost'aar səsen coğabe tast'ay.

20 Q'ončux Sinay buruğoy bel śiri Moiseya iz t'ǒğǒle k'alpi. Moiseyal t'iya laneśi. 21 Q'ončuğon Moiseya pine: «Śiki, azuk'a tapşurba ki, Za akseynak' laxeśi zahmana maq'an c'ovaki, tenesa gelo k'as'eğale. 22 Lap Za ı̌šalayinşakala běyinšxonal içoğo ı̌velbeq'at'un ki, Zu şot'oğo nu əfçibaz». 23 Moiseyen Q'ončuğo pine: «Azuk' Sinay buruğo lateneğon, şot'aynak' ki, Hun "buruğoy hərrəmine zahman laxi şot'o ı̌vel ba" pi yax avabakesendi». 24 Q'ončuğon şot'o pine: «Śiki, Aaronal ext'i miya laki. Ama běyinšxo q'a azuk' Bez t'ǒǒx layseynak' zahmana maq'at'un c'ovaki, tenesa şot'oğo əfçiboz».

25 Moisey azuk'i t'ǒǒx śiri mot'o şot'oğo exlətebi.

20

Buxačuğoy vis' əmir

(K'an. 5:1-21)

1 Oşa Buxačuğon me əyitmoğone pi:

2 «Zu va Misiri oç̌alaxun, k'ul baki ganuxun c'evk'i vi Buxačux bakala Q'ončuxzu.

3 Vi Zaxun q'erəz buxačuxxo nu bakalane!

4 Vaynak' sal sa binik' buxačux ma düzba. Nə ala - göynul, nə oq'a - oç̌ali loxol, nəəl oç̌ali oq'a xene boş bakala hik'k'ali surata ma düzba. 5 Metər şeyurxo bul ma k'os'ba. Şot'aynak' ki, vi Buxačux Q'ončuxZuzu, q'erəz buxačuxxo bul k'os'bsuna nu portbala Buxačuxzu. Günaxbi bavoğoy cazina içoğoy nəvə-nəticoğoz zapest'on. * 6 Za çureśi Bezi əmirxo əməlbalt'oğo isə içoğoxun oşa hələ hazar nəsilxoval Bezi nu badalbakala çuresunaz ak'est'on! †

7 Vi Buxačux bakala Q'ončuğoy s'iya ams'i gala muzel ma eça, şot'aynak' ki, Q'ončuğon İz s'iya ams'i gala muzel eçalt'u cazasuz tene bark'on. ‡

8 Şamat' ğine ı̌vel baksuna eyex efi şot'o t'iyə̌mi ğimxoxun üst'ün laxa. § 9 Ǔq ği əşp'i bütüm vi əşurxo biq'a. 10 Vǔğǔmci ği isə vi Buxačux bakala Q'ončuğohəsrbaki ı̌vel Şamat' ğine. Me ği nə hun, nə vi ğaren, nə vi xuyəren, nə vi işq'ar nəəl çuux nökəren, nə vi heyvanxon, nə vi t'ǒǒx bakala q'erəz ölkinəxun bakala q'əriben sal sa əş maq'an biq'i. * 11 Şot'aynak' ki, ǔq ğiin boş Q'ončuğon göyə, oç̌ala, dənizə saal t'et'iya bakala k'ə bunesa yaratmişebi, vǔğǔmci ğine isə dincəyinşebaki. Kot'aynak'al Q'ončuğonŞamat' ğinaxeyir-bərəkət tadi şot'o t'iyə̌mi ğimxoxun üst'üne laxi. †

12 Vi bava-nana hörmətba ki, Buxačux Q'ončuğon va tadi oç̌ala vi ömür boxoyq'an baki. ‡

13 Besmaba. §

14 Əxlagsuzluğmaba. *

15 Başmaq'a. †

16 Şuk'k'ali əleyinə əfçidən şahidluğmaba. ‡

17 Şuk'k'ali k'oja tamaxmaba. Şuk'k'ali çuğo, iz işq'ar nəəl çuux nökərə, öküzə, elema - şot'ay sal sa şeya tamaxmaba». §

Azuk'i Buxačuğoy əyitpsunaxun q'ǐbsun

(K'an. 5:22-33)

18 Azuk'en göye gürultina q'a şeyp'uri səsə ibaki, buruğoy k'üünəxbaksuna q'a s'ə̌q'ə ak'i q'ı̌bi ə̌xilebaki. 19 Şot'oğon Moiseya pit'un: «Yaxun hun əyitp'a, va ibaken. Ama Buxačuğon yaxun maq'an exlətp'i, tene biyalyan». * 20 Moiseyen azuk'a pine: «Ma q'ı̌banan, Buxačux şot'o görəne hare ki, İz eysunen ef Şot'o hetər q'arşilayinşbsuna yoxlayinşane saal və̌n Şot'ay zora q'a kalaluğa ak'i ene günax nu banan».

21 Azuk' ə̌xil çurpeney, Moisey isə Buxačux iz boş bakala mə̌p-mə̌yin asoyane ı̌šalayinşaki.

Q'urban eşt'uni q'aydoox

22 Q'ončuğon Moiseya pine: «İsrailluğo metər upa: "Və̌n anank'i ki, Zu və̌xun göynuxunez əyitpi. † 23 Və̌ynak' nə q'ızılaxun, nəəl gümüşəxun buxačuxxo ma düzbanan, şot'oğo Zaxun barabar biq'i bul ma k'os'banan! 24 Za bul k'os'bseynak' k'ulen düzbaki q'urban eçala ga düzbanan, bok'ospsuni q'a serluği q'urbanxo‡ eşt'eynak'al ef eğel-keçiğoxun q'a beliğoxun şot'ay loxol eçeri šampanan. Vi Za bul k'os'bseynak' mani ganu c'ək'k'ayiz, Zu t'iya hari va xeyir-bərəkət tadoz. 25 Əgər Za bul k'os'bseynak' ǰěnaxun q'urban eçala ga düzbayin, şot'o kişeśi ǰěnaxun ma biq'a, şot'aynak' ki, ǰěne loxol ət't'əcen əşp'ayin, şot'o murdarlayinşenbon. § 26 Zaynak' q'urban eçala gane loxol vi oq'axun maq'an qayeśi pi şot'ay loxol piləkənen ma laki".

21

1 Hun şot'oğoy běš me k'anunxo laxalanu:

Əbraniğoxun bakala k'ulurxoy barada k'anunxo

(K'an. 15:12-18)

2 Və̌xun sunt'in əbranik'ul haq'ayin, t'e k'ulen ǔq usen q'ulluğbeq'an, vǔğǔmci usen isə iz ağan t'e k'ulaxun təngə haq'inut' şot'o tərbeq'an. * 3 Əgər t'e k'ul təke hareysa, barta təkəl taśeq'an. Ama əgər eğat'an iz çuux buneysa, barta çuuxal şot'oxun sagala azad bakeq'an. 4 Əgər k'ula iz ağane çuux tadesa, oşaal şot'oğoy əyloxe bakesa, t'e vədə çuuxal, əyloxal ağaye, k'ul isə təke azad baksa. 5 Ama k'ulen uk'ayin: "Zu bezi ağa, bezi çuğo q'a əyloğo çurezsa, şot'aynak'al azad baksun tez çuresa," 6 t'e vədə barta k'ule ağan şot'o Buxačuğo bul k'os'bala galaq'an eçeri. K'ula ç̌omo nəəl ç̌omoy t'ǒğin daxt'ak'a t'ayağbi iz ǔmǔğo bizen deşibeq'an. T'e vədə me k'ul ömürluğ t'e ağaye baksa. †

7 Sa amdaren iz xuyərə k'ul k'inək' toydayin, şo işq'ar k'ulurxollarik' maq'an azadbaki. 8 Əgər t'e xuyər ağay xoşel p'ə̌mci çuux k'inək' nu eğayin, ağan t'e xuyəri toya iz bavaxun ext'i şot'o azadbeq'an. Ağay t'e xuyərə q'əribə toyst'una ext'iyər teno, şot'aynak' ki, şot'o feret'edi. 9 Əgər ağan şot'o iz ğareynak' nišan tadayin, şot'oxun iz xuyər k'inək'q'an rəft'ərbi. 10 Əgər t'e amdaren saal çuux haq'ayin, me k'ul-çuğoy ukuna, paltara saal izi çuux k'inək' bakala haq'q'a maq'an kambi. 11 Əgər ağan t'e çuğoy me xib haq'q'a tene tast'asa, me çuux hik'k'al ödəyinşinut' c'eri taśeq'an.

Bisuna layiğ bakalorox

12 Amdara duği besp'alo biyalane. ‡ 13 Ama t'e amdaren q'əst'en tene besp'esa, me əşəl Buxačuğoy əşesa, t'e vədə şo Zu təyinbi şəhəreq'an t'it'eri. § 14 Ama sa amdaren q'erəz amdara q'əst'en besp'ayin, t'e amdara lap Zaynak' q'urban eçala ganuxunal ext'i besp'anan.

15 İz bava nəəl nana kul alabala amdar biyalane.

16 Amdara başq'i toydiyo biyalane. Başq'i amdara hələ toydinut biq'eśiyoval biyalane. *

17 İz bava nəəl nana təhk'irbala amdar biyalane. †

T'iyə̌mint'u zədələyinşalt'aynak' bakala cazoox

18 Əgər davabat'an sunt'ay ǰěnen nəəl yumburuğen duği amdar gane boş mandiyal bakayin, ama nu biyayin, 19 oşa isə hayzeri çombağen tarapesal bakayin, şot'o duği amdar cazasuze manst'a. Saycə iz duği amdari gane boş bask'i vədin xarcaq'an zapi, q'olaybakamin şot'o běğeq'an.

20 Əgər sa amdaren iz işq'ar nəəl çuux k'ula k'ovalen duği şot'o besp'ayin, t'e amdaren iz cazina zap'k'alane. 21 Ama əgər işq'ar nəəl çuux k'ul hələ sa-p'ə̌ ğiyal nu biyayin, şot'oğoy ağa caza koftenest'a, şot'aynak' ki, k'ul iz ağay əmlake.

22 İşq'arxon davabat'an sa bǐhi çuğo duğayt'un, şot'inal əyel sakayin ama q'erəz ziyan şot'o nu laft'ayin, t'e çuğoy işq'ari tələben taxsırkər amdaren divanbalxon təyinbi toya ödəyinşalane. 23 Ama əgər çuğo q'erəzəl ziyan laft'enesa, taxsırkər amdaren t'e ziyana ödəyinşeq'an: elmoğoy gala elmux, 24 piin gala pul, uluğoy gala ulux, kule gala kul, ture gala tur, 25 bok'uni gala bok'un, yarin gala yara, zədin gala zədə. ‡

26 Ağan işq'ar nəəl çuux k'ula duği şot'ay pula k'ač'ibayin, t'e piin əvəzə şot'o tərbeq'an. 27 Əgər ağan işq'ar nəəl çuux k'ule uluğo xoxbayin, uluğoy əvəzə şot'o tərbeq'an.

Heyvani gala iz q'ončuğoy coğab tast'un

28 Öküzen işq'ara nəəl çuğo iz mǔq'inen duği besp'ayin, t'e öküzə ǰělayinşi besp'anan, şot'ay yeq'al ma ukanan. Öküzi q'ončux isə me gala günaxsuze. 29 Ama əgər heyvan süft'inəxunal duğala heyvane bakesa, iz q'ončuğon isə mot'o ava-ava şot'ay běšinə̌mə tene haq'esa, heyvanenal işq'ara nəəl çuğo duği besp'enesa, t'e heyvana ǰělayinşi besp'anan, şot'ay q'ončuxal biyalane. 30 Ama əgər heyvani q'ončuğoxun təngə çureğayt'un, iz elmoğoy gala t'e tənginə ödəyinşi çark'es banekon. 31 Ğara nəəl xuyərə mǔq'ə̌ləyinşala heyvani axıral hametərq'an baki. 32 Əgər heyvanen işq'ar nəəl çuux k'ula mǔq'ə̌ləyinşayin, heyvani q'ončuğon k'ule ağa otuz şek'el§ gümüşq'an tadi, heyvana isə ǰělayinşi besp'anan.

33 Sa amdaren kura k'ašp'est'it'uxun oşa nəəl şot'ay looxun qayp'it'uxun oşa nu but'k'ayin, t'et'iyal sa öküz nəəl sa elem baft'ayin, 34 kure q'ončuğon zərələ ödəyinşeq'an, heyvani toya iz q'ončuğo tadeq'an, murdarbaki heyvan isə t'e amdaraq'an mandi.

35 Əgər sa amdari öküzen t'iyə̌mint'ay öküzə duği besp'ayin, dirist' mandi heyvana toydi iz tənginə, t'iyə̌mint'ay isə yeq'a bǐyexun cöybeq'at'un. 36 Ama əgər t'e öküz süft'inəxunal duğala öküze bakesa, şot'ay q'ončuğonal mot'o ava-ava şot'ay běšinə̌mə tene haq'esa, barta t'e öküzi gala q'erəz sa öküz tadi zərələ ödəyinşeq'an. Murdarbaki heyvan isə içu mandalane.

22

Əmlaki barada k'anunxo

1 Sa amdaren öküz nəəl eğel başq'i šamk'ayin nəəl toydayin, barta t'e amdaren sa öküzi gala qo öküz, sa eğeli gala bip' eğel tadi zərələ ödəyinşeq'an.

2 Əgər üşe oğri sunt'ay k'oya bağat'an şot'o biq'i besp'ayt'un, besp'iyo taxsırsuze. 3 Ama əgər oğrina běğ c'erit'uxun oşat'un besp'esa, besp'iyo taxsırkəre. Oğrinen isə zərələ k'ojin q'ončuğo müt'lək' ödəyinşalane. Ama əgər oğrin ödəyinşala hik'k'al tet'ux busa, şot'o içuq'at'un k'ul k'inək' toydi.

4 Əgər başq'eśi heyvan - çuresa öküz, çuresa elem, çuresa eğel-keçi - oğrin kiyel dirist' bə̌ğə̌yeğayin, oğrinen p'urumal zərələ p'ə̌q'at ödəyinşalane.

5 Əgər şinesa iz beliğo iz oç̌ala otarişbsa c'evk'at'an beliğon q'ert'ay oç̌ala nəəl t'ulluğa zərəl tadayin, şot'in iz oç̌ali nəəl t'ulluği ən şaat' məhsuli hama əvəz tadalane.

6 Əgər şinesa bəc'ük't'i aruğon śaśluğa c'ovaki oşal yoqurxo, əkinə nəəl q'oruğa bitova əfçibayin, aruğo bəc'ük't'i amdaren zərələ ödəyinşalane.

7 Əgər sa amdara efseynak' tadi gümüş nəəl q'erəz şeymux şot'ay k'oyaxun başq'eğayin, oğriyal bə̌ğə̌yeğayin, oğrinen zərələ p'ə̌q'at ödəyinşalane. 8 Ama əgər oğri nu bə̌ğə̌yeğayin, k'ojin q'ončuğon Buxačuğo bul k'os'bala gala taśi təst'iğbeq'an ki, t'e amdari amanata tene başq'e.

9 Hər aç̌i sa şeya - çuresa öküzə, çuresa elema, çuresa eğel-keçinə, çuresa paltara "mo bezine" uk'ala p'ə̌ tərəfenal içoğoy bala davalu əşə Buxačuğo bul k'os'bala gala eçalane. T'iya bakala divanbalxon haq'suz c'evk'ala amdarenal t'e sunt'u zərələ p'ə̌q'atq'an ödəyinşi.

10 Əgər sa amdara efseynak' tadeśi elem, öküz, eğel-keçi nəəl q'erəz sa heyvan oşa şuk'k'alen iz piin ak'inut' murdarbakayin, yaralayinşakayin nəəl düşmənxon şot'o taşayt'un, 11 barta t'e amdaren Q'ončuğoy s'iyen elasp'eq'an ki, şot'in q'ert'ay amanata tene galde. Barta heyvani q'ončuğonal mot'o q'abulbeq'an, efala amdaren isə şot'o laft'i zərələ maq'an ödəyinşi. 12 Ama əgər heyvan başq'eśenesa, şot'o efala amdaren heyvani q'ončuğo laft'i zərələ ödəyinşeq'an. 13 Əgər heyvana ə̌qnə heyvanen śarpenesa, şot'o efala amdaren śareśi heyvana subut k'inək' iz q'ončuğoy t'ǒğǒlq'an eçeri, zərələl maq'an ödəyinşi.

14 Əgər sa amdaren borc ext'i heyvan şot'o qaydi qoş tadamin yaralayinşakayin nəəl murdarbakayin, barta t'e amdaren heyvani q'ončuğo laft'i zərələ ödəyinşeq'an. 15 Ama əgər me əş heyvani q'ončux iz t'ǒǒx bakala vədinene bakesa, q'ončuğo laft'i zərəl nu ödəyinşakalane. Heyvan tənginene tadeśesa, q'ončuğon iz tənginə haq'alane.

Sa hema q'erəzəl q'aydoox

16 Sa amdaren ərgən sa xuyərə ferett'i şot'oxun ı̌šaluğbayin, t'e xuyəri həvginə yaq'abi şot'oval içeynak' çuux balane. 17 Əgər xuyəri bavan şot'o t'e amdara işq'ara tast'una nuval irəzi bakayin, t'e amdaren hələl ərgən xuyəri həvgin toya şot'ay bava ödəyinşalane. *

18 Cadubala çuğo besp'anan. †

19 Heyvanxoxun ı̌šaluğbalt'uval dirist' ma efanan. ‡

20 Q'ončuğoxun başq'a q'erəz buxačuxxo q'urban eçala amdar əfçibakalane. §

21 Q'ərib amdara nə haq'suzluğ, nəəl zülüm ma banan, axıri və̌nal Misiri ölkinə q'əribnan bake.

22 Süpür çuğo nəəl yetimə əzyət ma tadanan. * 23 Əgər şot'oğoxun sunt'u əzyət tadaynan şot'in Za şivanbi xoyinšbale, Zuval müt'lək' şot'ay xoyinša ibakoz. 24 Bezi əcuğon biq'i və̌x q'ılıncen besp'est'oz. Ef çupuxxo süpür, əylux isə yetim mandalt'un.

25 Efi arane yəşəyinşala, Beziyal azuk'axun bakala sa kəsibə təngə borc tadaynan, şot'oxun fayiz ma çurekinan. † 26 Əgər şot'ay xələtənən girov exst'asa, běğ batk'amin şot'o qayda. 27 Şot'aynak' ki, t'e amdari me paltaraxun başq'a iz loxolxun but'k'ala hik'k'al tet'ux bu. Axıri xələtə nu qaydaynan, t'e amdaren bask'at'an het'ina iz loxolxun but'k'on? Şot'in Za şivanbi xoyinšebon, Zuval şot'ay şivana izbakon, şot'aynak' ki, Zu ük' bok'osp'alzu. ‡

28 Buxačuğoy barada pis əyit ma əyitp'anan, ef azuk'i kalaluğbalal ma ləənətbanan. §

29 Ef ambarxoy q'a t'op'iğoy boş bakalt'oğoxun Zaynak' bakala paya kam ma banan.

Ef süft'in ğarmoğo Za həsrbanan. 30 Ef beliğoy q'a eğel-keçin süft'in baloğoval hametər banan: vǔğ ği şot'oğo içoğoy nanoğoxun sagala efanan, muğumci ğine isə şot'oğo Za tadanan.

31 Və̌n Za həsrbaki ı̌vel azuk'nan, kot'o görəl ə̌qnə heyvanen çöle śarpi heyvani yeq'a ma ukanan, şot'o xə̌yoğo tadanan. *

23

Buxačuğoy q'aydoox bitot'aynak' sa baksun

1 Əfçi əyit taramadanan. Əfçidən şahidluğbi haq'suz amdara köməymabanan. * 2 Şər əş biq'ala amdarxoy bač'anexun ma takinan. Məhk'əminə gelet'oğoy tay baki düzə k'oribi əfçi şahidluğmabanan. 3 Sa amdari saycə iz kəsib baksuna görə məhk'əminə şot'ay tərəf şahidluğmabanan. †

4 Efi düşməni azmişaki arak'a nəəl elema irəst'eğayin, şot'o iz q'ončuğo qaydanan. 5 Və̌x nifrətbala amdari elema yüke oq'a biti ak'ayvax, şot'o ketər ma efanan. Şot'o köməybanan ki, t'e yüke oq'axun c'ereq'an. ‡

6 Məhk'əminə efi azuk'axun bakala kəsib amdari əşlə běğat'an düzgün divanbanan. 7 Amdara məhk'əminə əfçidən taxsırkər c'evksunaxun ə̌xil bakanan. Taxsırsuzt'oğoynak' q'a düzgün amdarxoynak' şot'oğo besp'est'uni q'ərar ma c'evk'anan. Axıri pis amdara cazasuz tez bark'al.

8 Rüşvət ma haq'anan, şot'aynak' ki, rüşvəten ak'alt'oğo k'ač'i, düz əyitk'alt'oğoval əfçiduğale bon. §

9 Q'əribə zülüm ma tadanan. Axıri və̌nal Misirə q'ərib bakat'an, q'əribluğin k'ə baksuna hisbenan. *

Dincəyinşakseynak' bakala ği q'a usen

(C'eys. 34:18-26; K'an. 16:1-17)

10 Ǔq usen ef oç̌ala bit'anan iz baral girbanan. 11 Vǔğǔmci usenast'a isə şot'o kul ma duğanan. T'e vədə ef azuk'axun bakala kəsibxon t'et'iin ukest'un bakon, avuz mandalt'u isə çölin heyvanxonq'an kəyi. Ef t'ulluğxo q'a zeytunluğxoval metər banan. †

12 Ǔq ği ef əşurxo banan, vǔğǔmci ğine isə ma əşbanan ki, ef kəlurxo q'a elemxo dincəyinşəkeq'at'un, ef k'oya bakala nökərxo q'a q'əribxoval içoğol hareq'at'un. ‡

13 Bezi və̌x pi hər şeya əməlbanan. Q'erəz buxačuxxoy s'iya ma duğanan, şot'oğoy s'iyurxo ef muzelal ma eçanan.

Hər usen c'ovakest'ala xib axsibay

14 Bez s'iyal usena xib axsibay c'ovakest'anan.

15 Ə̌yinsuz Šume axsibay§ c'ovakest'anan: Zu və̌x əmirbi k'inək' aviv* xaşast'a və̌ynak' təyinbaki vədine vǔğ ği ə̌yinsuz šum ukanan. Şot'aynak' ki, Misirəxun t'e xaşast'anan c'ere. Şuk'k'al kul ams'i Za bul k'os'bsa maq'an hari.

16 Çöle bakala əkini süft'in exaxun Exe axsibay c'ovakest'anan.

Oç̌alen tadi bara bitova girbit'uxun oşa useni axırast'a Bare axsibayal c'ovakest'anan. †

17 Metər, usena xib kərəm ef bütüm işq'arxo içoğoy Q'ončux Buxačuğo bul k'os'bala gala eğalt'un.

18 Zaynak' eçala q'urbani p'iya ə̌yinen šareśi hik'k'al laft'imaq'an.

Zaynak' eçala axsibayi q'urbanluği piyal savaxeynak' emafanan.

19 Vi oç̌alaxun girbi nübərin ən şaat't'u ef Buxačux bakala Q'ončuğo bul k'os'bala gala eçanan.

Q'uzina iz nanay muč'anaq'i boş ma ap'esp'anan. ‡

Buxačuğoy angeli yaq' həzirbsun

20 Mone, Zu ef běš tayseynak' Bez angelaz yaq'absa ki, şot'in və̌x yaq'a q'orişi Bezi və̌ynak' həzirbi gala taşane. 21 Şot'o fikir tadanan, iz əyitəl běğanan. Şot'ay əyitəxun ma c'ekinan - şot'in tene bağışlayinşal, şot'aynak' ki, k'ə bsanesa Bez s'iyene bsa. 22 Əgər şot'o ǔmǔxlaxi, Bezi uk'alt'uğoval əməlbaynan, Zu ef düşmənxoynak' düşmən bakoz, və̌x nu çureğalt'oğo Zuval tez çureğal.

23 Bezi angel ef běš taśi və̌x emorluğoy, xet'luğoy, p'erizluğoy, kənanluğoy, xivluğoy saal yevusluğoy oç̌ala eçale. Zuval şot'oğo əfçiboz. 24 Şot'oğoy buxačuxxo bul ma k'os'banan, şot'oğo q'ulluğbiyal içoğoy ədəten ma takinan. T'e buxačuxxo śarpi əfçibanan, şot'oğoy ı̌vel hesabbakala ǰěne sütünxo k'ot'or-k'ot'or banan. 25 Və̌n ef Buxačux Q'ončuğo q'ulluğbanan, Zuval ef šuma saal xena xeyir-bərəkət tadoz, azarxoval və̌xun ə̌xilboz. 26 Ef ölkinə nə əyel sakala, nəəl ərəmik' çuux § tene bakal. Ef ömürəl boxoyboz.

27 Ef loxol eğala bütüm azuk'xo q'ı̌yen q'a vəlvəlinen haq'ale. Zuval şot'oğoy arane gərgürçiluğ sakoz. Bütüm ef düşmənxoval ef běšt'an t'it'alt'un. 28 Zu ef běš elemi t'at'e sürüğo yaq'aboz ki, xivluğo, kənanluğo saal xet'luğo ef běšt'an şəp'eğat'un. 29 Ama şot'oğo sa usenen tez şəp'eğal, tene ölkə ams'ine mandon, ə̌qnə heyvanxoval avuzbaki və̌x hücumt'unbon. 30 Zu şot'oğo və̌n avuzbaki ölkin q'ončux bakes bakala vədinəl śirik' yavaş-yavaş ef běšt'an şəp'eğoz. 31 Ef zahmana Č'oč'a dənizəxun Filist' * dənizəl śirik', ams'i oç̌alaxun Yevfrat oqal śirik' zap'k'oz. T'e ölkinə yəşəyinşalt'oğo ef kiyel tadoz, və̌nal şot'oğo ef t'ǒǒxun şəp'eğalnan. 32 Nə şot'oğoxun, nəəl şot'oğoy buxačuxxoxun irəziluğ ma ğaç̌ekinan. 33 Şot'oğo ef ölkinə yəşəyinşbsuna icaza ma tadanan, şot'aynak' ki, şot'oğon və̌x Bezi əyitəxun c'eysuna q'a içoğoy buxačuxxo bul k'os'bsuna zap'k'alt'un. Moval və̌ynak' tələ bakale».

24

Buxačuğoy q'a israilluğoy irəziluğ ğaç̌esun

1 Oşa Q'ončuğon Moiseya pine: «Hun, Aaron, şot'ay ğarmux Nadav q'a Avihu saal israilluğoy ağsaq'q'alxoxun yetmiş tan Bez t'ǒǒx buruğo lakinan. Və̌n Za ə̌xil çurpi bul k'os'banan. 2 Oşa isə saycə hun bez t'ǒğǒl ı̌šalayinşakalnu, ama azuk' memiya sal laśimaq'an».

3 Moiseyen hari Q'ončuğoy pit'oğo saal k'anunxo azuk'a p'ap'esebi. Bütüm azuk'enal sa səsen coğab tadi pine: «Q'ončuğon pit'oğo bitova əməlbalyan!». 4 Moiseyenal Q'ončuğoy pi bütüm əyitmoğo śamepi.

Əyc'indəri şot'in savaxt'an üşenen hayzeri buruğoy tume q'urban eçala gane düzbi saal İsraili tayfoğoy saya görə p'as's'e ǰěne sütüne laxi. 5 Oşa Moiseyen İsraili cəyilxo yaq'abi Q'ončuğoynak' bok'ospsuni q'urbanxo saal serluği q'urbaneynak'* arak'xo eçest'i šampesedi. 6 Moiseyen heyvanxoy p'iyaxun qǐt'u ext'i ləənxone bapi, qǐt'u isə q'urban eçala gane loxole çəçədi. 7 Şot'in śameśi irəziluği şərturxo ext'i azuk'eynak' k'alepi, azuk'enal pine: «Q'ončuğon pi bütüm əyitmoğo běği şot'oğo əməlbalyan!» 8 Oşa Moiseyen p'iya ext'i azuk'i loxol çəçədi † pine: «Mo Q'ončuğon bütüm me şərturxon və̌xun ğaç̌eśi irəziluği p'ine». ‡

9 Mot'oğo bit'uxun oşa Moiseyen, Aaronen, Nadaven, Avihunen saal israilluğoxun bakala yetmiş ağsaq'q'alen buruğo samalal laśi 10 israilluğoy Buxačuğo at'unk'i. Şot'ay turin oq'a sapfiraxun bakala göy k'inək' qay irəngen sa şeye buy. 11 Ama Buxačuğon israilluğoy kalaluğbalxo bestenebi. Şot'oğon Buxačuğo at'unk'i, ama hələl ham ut'unksay, ham ǔt'ǔnğsay.

12 Q'ončuğon Moiseya pine: «Bezi t'ǒǒx buruğo laki memiya çurpa. Zuval va me azuk'en əməlbseynak' Bezi śampi, izi loxol k'anunxo q'a əmirxo bakala t'ə̌p'ə̌k' ǰěyurxo tadoz».

13 Metərluğen, Moisey q'a iz köməyçi Yeşua Buxačuğoy buruğo layseynak't'un həzirləyinşəki, Moiseyal buruğone laśi. 14 Şot'in ağsaq'q'alxo pine: «Yan qoş qaybakamin memiya yaq'běğanan. Mone, Aaron q'a Xur ef t'ǒğǒlt'un - şii divanluğ əş bakayin, şot'oğoy t'ǒǒx tayes banekon».

15 Moisey buruğo lağat'an asoyen buruğo bəc'ürepi. 16 Mo Q'ončuğoy tamtarağe Sinay buruğo śirey. Buruğ ǔq ği asoyi boşe baki. Vǔğǔmci ğine isə Q'ončuğon Moiseya asoyi boşt'an k'alepi. 17 Q'ončuğoytamtarağ israilluğoy piin běš buruğoy bel bok'osp'i śik'ala arux k'inək'e ak'esay. 18 Moisey asoyi boş baśi samalal alane laśi. Şo q'ırx ği-q'ırx şü buruğone mandi. §

25

Ǐvel çadıra biq'seynak' bakala şeyurxo

(C'eys. 35:4-9)

1 Q'ončuğon Moiseya pine: 2 «İsrailluğo upa ki, Zaynak' payurxoq'at'un eçeri. Şii ük'in k'ə çureğayin şot'o tadeq'an. Zaynak' eçala me payurxo hun q'abulba. 3 Şot'oğoxun metər şeyurxo q'abulba: q'ızıl, gümüş, mis, 4 göyin, mumušak'i q'a tünd č'oč'a irəngen t'urin k'anak'xo, nəzik' kətani parça, keçin xa, 5 č'oč'a irəng duğeśi eğeli t'ol, nəzik' t'olurxo, yasəməni durut', 6 çirağa bapseynak' zeytuni c'əyin, bok'ospseynak' saal lə̌ə̌mst'eynak' bakala c'əyinə həzirbseynak' şaat' adeğala oyurxo, 7 samci běyinši döşlin saal iz suruk' cuye* loxol laxseynak' oniks saal q'erəz ǰěyurxo.

8 Oşa Zaynak' ı̌vel gaq'at'un düzbi ki, Zu içoğoy arane bakaz. 9 Bezi me ı̌vel çadıra q'a şot'ay boş bakala bütüm şeyurxo Zu ak'est'ala k'inək' düzbanan».

İrəziluği sanduğa düzbsuni yön

(C'eys. 37:1-9)

10 «Barta yasəməni daxt'ak'axun sanduğq'at'un düzbi: boxoyluğ p'ə̌nqı̌ ə̌m, gengluğ q'a alloyluğ isə sə̌nqı̌ ə̌mq'an† baki. 11 Şot'o bonaxun saal qavunaxun təmiz q'ızılen but'k'a, iz hərrəminə q'ızıli zolağ laxa. 12 Q'ızıla q'əlibə bapi bip' dənə halq'a düzba. Şot'oğo qavunaxun sanduği bip' dönbine - p'ə̌ halq'ina sa tərəf, p'ə̌ halq'ina isə t'e soğo tərəf ost'aarba. 13 Yasəməni xodaxun durut'xo düzba, iz looxun q'ızılen but'k'a. 14 Sanduğa taşt'eynak' durut'xo sanduği börine bakala halq'oğo lavk'a. 15 Durut'xo həmişə sanduği halq'oğoy boş lavk'q'an baki, şot'oğo t'et'iin ma c'evk'a. 16 Zu vaxun irəziluğ ğač'eğat'an śameśi bütüm k'anunxo me sanduği boş laxa.

17 Təmiz q'ızılaxun bağışlayinşbsuni q'apağ ‡ düzba. Şot'ay boxoyluğ p'ə̌nqı̌ ə̌m, gengluğ isə sə̌nqı̌ ə̌mq'an§ baki. 18 Bağışlayinşbsuni q'apaği p'ə̌ bel çəküçen əşeśi q'ızılaxun angelxo düzba. 19 Sa angela q'apaği sa bel, t'e sunt'u isə t'e soğo bel t'etər düzba ki, q'apağaxun saq'at'un baki. 20 Angelxon içoğoy q'ənədxon bağışlayinşbsuni q'apağa but'k'eq'at'un. Şot'oğon ç̌obaç̌o çurpi q'apaği loxolq'at'un běği. 21 Bağışlayinşbsuni q'apağa sanduği loxol laxa, Zu va tadala śameśi irəziluğa isə sanduği boş. 22 Zu t'et'iya, bağışlayinşbsuni q'apaği loxol, p'ə̌ angelxoy arane bakoz. Hunal Bezi t'ǒğǒl eğat'an israilluğoynak' bakala əmirxo va p'ap'esp'oz».

Q'ončuğo həsrbaki šumurxo laxseynak' ist'ol düzbsuni yön

(C'eys. 37:10-16)

23 «Yasəməni xodaxun sa ist'ol düzba: boxoyluğ p'ə̌ ə̌m, gengluğ sa ə̌m, alloyluğ isə sə̌nqı̌ ə̌mq'an* baki. 24 Şot'o təmiz q'ızılen but'k'a. İz hərrəmine q'ızıli zolağxo laxa. 25 Şot'ay hərrəmine alloyluğ bip' k'əşə bakala t'ǒğǔrğo düzba. T'ǒğǔrğoy hərrəminəl q'ızıli zolağ laxa. 26 İst'oleynak' bip' dənə q'ızıli halq'a düzba, halq'oğo şot'ay bip' turaxun ost'aarba. 27 Halq'oox t'ǒğǔrğo ləçəq' bakalane ki, ist'oli ganu badalbat'an durut'xoxun biq'i taşat'un. 28 Durut'xo yasəməni xodaxun düzbi oşa iz looxun q'ızılen but'k'a; ist'ola t'e durut'xoxun biq'iq'at'un taşeri. 29 İst'oli loxol laxseynak' təmiz q'ızılaxun t'alik'xo q'a q'avurxo düzba. Śipseynak' bakala payurxoynak' cürdəkxo saal camurxo düzba. 30 Za həsrbaki šumurxo həmişə ist'olin loxol Bez běšq'an baki». †

Q'ızıli pisosa düzbsuni yön

(C'eys. 37:17-24)

31 «Təmiz q'ızılaxun sa pisos düzba. Me pisos çəküçen əşeśi təmiz q'ızılaxun bakalane. Şot'ay oq'in hissə, tur saal turin loxol bakala varde t'up'ulxo q'a xazalxo şot'oxun saq'an baki. 32 Pisosi turaxun ǔq tayq'an taśi - xibo sa tərəfəxun, xiboval t'e soğo tərəfəxun. 33 T'e taymoğoy hər sunt'ay loxol badami s'is'ik'xo oşq'ardala xib dənə t'up'ulla saal vardla kasaq'an baki. 34 Pisosi turin loxol isə vardla saal t'up'ulla badami s'is'ik'ə oşq'ardala bip' kasaq'an baki. 35 Me t'up'ulxoy soğo pisosi turaxun tağala süft'in p'ə̌ taye oq'a, t'e soğo p'ə̌mci tağala p'ə̌ taye oq'a, xibimciyo isə xibimci tağala p'ə̌ taye oq'aq'an baki. Metər, şorox bütüm ǔq taye oq'aq'an baki. 36 T'up'ulxo q'a tayurxo pisosaxun sa, çəküçen əşeśi təmiz q'ızılaxunq'an baki. 37 Pisoseynak' vǔğ dənə zeytuni c'əyinen bok'ala fit't'ələ çirağ düzbi iz loxol laxa ki, běš işiğq'an saki. 38 Fit't'oğoynak' bakala maşoox q'a xətəngəzxoval təmiz q'ızılaxunq'an baki. 39 Pisos saal şot'o əşp'est'eynak' lazım bakala bito şeyurxo sa t'alant'‡ təmiz q'ızılaxunq'an düzbaki. 40 Běğa, mot'oğo dəgig Zu va me buruğo ak'est'it'ullarik' düzba». §

26

Ǐvel çadıra düzbsuni yön

(C'eys. 36:8-38)

1 Q'ončuğon saal pine: «Ǐvel çadıra vis' pərdinəxun düzba. Pərdoğo göyin, mumušak'i saal tünd č'oč'a irəngen bakala nəzik' kətani t'uriğon ə̌leśi parçoğon düzba, iz loxolal angelxoy şikilen q'əşəng laxeśi naxışxoq'an baki. 2 Barta bütüm pərdoox sa boydaq'an baki. Hər pərdin boxoyluğ saq'o muğ ə̌m, gengluğ isə bip' ə̌mq'an* baki. 3 Pərdoğoy qo dəno sunaxun, t'e soğo qoval sunaxunq'an ěbeśi. 4 Samci qo ěbeśi pərdin börine bakala pərdin t'ǒǒx göyin irəngen t'urinen halq'oox düzba. T'e soğo ěbeśi qo pərdin börine bakala pərdin t'ǒǒxal hat'etər halq'oox düzba. 5 Samci ěbeśi qo pərdin börine əlli dənə t'urin halq'a, t'e soğo ěbeśi qo pərdin börineyal şot'oğoxun düz eğala əlli dənə t'urin halq'a düzba. 6 Q'ızılaxun əlli dənə q'armağ düzba. T'e q'armağxon pərdoğo ost'aarbi sun-sunaxun calağba ki, çadır saq'an baki.

7 Ǐvel çadıri looxun but'kseynak' keçin xayen sas's'e dənə pərdə düzba. 8 Pərdoğoy sas's'oval sa boydaq'an baki: boxoyluğ otuz ə̌m, gengluğ isə bip' ə̌m. † 9 Qo pərdinə cöy, t'iyə̌mi ǔq pərdinə cöy ěba. Ǔqǔmci pərdinə çadıri bağala gane běš p'ə̌qə̌tba. 10 Samci ěbeśi qo pərdin börine bakala pərdin t'ǒǒx əlli dənə, t'e soğo ěbeśi ǔq pərdin börine bakala pərdin t'ǒǒxal əlli dənə t'urinen halq'a düzba. 11 Misəxun əlli q'armağ düzbi şot'oğo halq'oğoxun c'ovakest'i pərdoğo sun-sunaxun calağba ki, çadır saq'an baki.

12 Çadıri pərdoğoxun avuzin mandi pərdin q'ǐyo ı̌vel çadıri bač'ani tərəfəxun suruk'eśeq'an. 13 Ǐvel çadıri looxun but'eğala pərdoğoy avuzin mandi sa ə̌m‡ parça isə çadıri p'ə̌ tərəfəxun suruk'eśi şot'o tam but'k'eq'an. 14 Çadıri looxun č'oč'a gombi eğeli t'olen saal q'erəz sa nəzik' t'olen xibimci q'atenal but'k'a.

15 Ǐvel çadıreynak' yasəməni durut'axun tik çurk'ala çərçüvox düzba. 16 Hər çərçüvin boxoyluğ vis' ə̌m, gengluğ isə sə̌nqı̌ ə̌mq'an§ baki. 17 Hər çərçüvin oq'a şot'o iz laxala gala ost'aarbseynak' p'ə̌ dənə turq'an baki. Ǐvel çadıri bütüm çərçüvoğo metər düzba. 18 Ǐvel çadıri güney tərəfeynak' q'a çərçüvə 19 saal şot'oğo ost'aarbseynak' gümüşəxun q'ırx dənə laxala ga düzba: hər çərçüvin oq'a p'ə̌ dənə laxala ga, içoğoy durut'in saya görə. 20 Ǐvel çadıri q'uzey tərəfeynak'al q'a çərçüvə 21 saal şot'oğo ost'aarbseynak' gümüşəxun q'ırx dənə laxala ga, hər durut'i oq'a p'ə̌ dənə laxala ga. 22 Ǐvel çadıri bač'aneynak', běğ batk'ala tərəfeynak' ǔq çərçüvə düzba. 23 Ǐvel çadıri bač'ani dönbineynak' isə p'ə̌ çərçüvə düzba. 24 Morox oq'axun çüt hari ala sa halq'ina ost'aarbakalat'un. Hər p'ə̌ dönbineynak' haketər p'ə̌ çərçüvəq'an baki. 25 Metər, me muğ çərçüvin ǔqěs's'e dənə gümüşəxun laxala gaq'an baki: hər çərçüvin oq'a p'ə̌ dənə laxala ga.

26 Ǐvel çadıreynak' yasəməni durut'axun peşt'uvanxo düzba: hər t'ǒğeynak' qo peşt'uvan, 27 saal běğ batk'ala tərəf bakala çərçüvineynak' qo peşt'uvan. 28 Bı̌ğin peşt'uvan çadıri sa belxun t'iyə̌mi bel śirik' baki çərçüvoğo sunaxun ğaç̌k'alane. 29 Çərçüvoğo q'a peşt'uvanxo q'ızılen but'k'a, peşt'uvanxo efala halq'oğoval q'ızılaxun düzba. 30 Ǐvel çadıra Zu va buruğo ak'est'i k'inək' laxa.

31 Göyin, mumušak'i saal tünd č'oč'a irəngen bakala t'uriğon q'a nəzik' ə̌leśi kətani parçinaxun sa pərdə düzba. İz loxol isə bacarağlu ust'an angeli şikilxon bakala naxışxoq'an düzbi. 32 Şot'o q'ızıli q'armağxoxun bip' sütüni loxol suruk'p'a. Sütünxo q'ızılen bəc'üreśi yasəməni durut'axunq'an baki, içoğoy oq'a isə gümüşəxun laxala ga bakalane. 33 Pərdinə q'armağxoxun suruk'p'a, irəziluği sanduğal pərdin bač'ane laxa. Me pərdinen ı̌vel ganuxun ən ı̌vel bakala ganu cöybale. * 34 Bağışlayinşbsuni q'apağa ən ı̌vel gala bakala irəziluği sanduği loxol laxa. 35 İst'ola pərdin t'e soğo tərəf ı̌vel çadıri q'uzey tərəfəxun laxa, pisosa isə şot'oxun ç̌obaç̌o ı̌vel çadıri güney tərəfəxun laxa.

36 Çadıri bağala ganeynak' göyin, mumušak'i, tünd č'oč'a irəngen bakala t'uriğon q'a nəzik' ə̌leśi kətani parçinaxun sa pərdə düzba, iz loxolal ěbunen naxışxoq'an baki. 37 Me pərdineynak'al yasəməni durut'axun qo dənə q'ızılen but'eśi sütün düzba. Şot'oğoy loxol q'ızıli q'armağxoq'an baki. Sütünxoynak' misəxun q'əliben düześi qo dənə laxala ga düzba».

27

Bok'ospsuni q'urbaneynak' q'urban eçala ga

(C'eys. 38:1-7)

1 «Yasəməni durut'axun sa q'urban eçala ga düzba. Barta şo bip'dönbələq'an baki, iz boxoyluğ q'a gengluğ qo ə̌m, alloyluğ isə xib ə̌mq'an* baki. 2 Q'urban eçala gane bip' dönbineyal mǔq'ə̌q'an baki, şot'oğo t'etər düzba ki, şorox q'urban eçala ganuxun saq'an baki. Oşa t'e ganu tuncen but'k'a. 3 Şot'ay jeq'e q'avurxo, ist'amxo, ləənxo, çəngəlxo, xətəngəzxo - bütüm şeyurxo misen düzba. 4 Q'urban eçala ganeynak' reşotk'a - misəxun bakala set'k'a düzba. T'e set'k'in hər bip' dönbineynak'al tuncaxun halq'a düzba. 5 Şot'o q'urban eçala gane zolağaxun oq'a t'etər laxa ki, set'k'a şot'ay qǐt'ul śirik'q'an p'ap'i. 6 Q'urban eçala ganeynak' yasəməni xodaxun durut'xo düzba, iz looxunal misen but'k'a. 7 Me durut'xo q'urban eçala gane börüğo bakala halq'oğo lavk'eğale ki, iz ganu badalbat'an şot'oğoxun biq'i taşat'un. 8 Q'urban eçala ga iz boşt'an ams'i hamal daxt'ak'enq'an baki. Şot'o dəgig va buruğo ak'est'i k'inək' düzba».

Ǐvel çadıri məələ

(C'eys. 38:9-20)

9 «Ǐvel çadıri məəlinə cöybseynak' güney tərəfəxun boxoyluğ sabaç̌ ə̌m† bakala nəzik' kətani t'urinen ə̌leśi pərdoox düzba. 10 Şot'oğoynak' q'a dənə sütün saal şot'oğoy oq'a laxseynak' misəxun q'a dənə laxala ga düzba. Q'armağxo q'a halq'oox isə gümüşəxunq'an baki. 11 Q'uzeyi tərəfeynak' bakala pərdin boxoyluğal sabaç̌ ə̌mq'an baki; şot'oğoynak'al q'a dənə sütün saal misəxun q'a dənə laxala ga düzba. Sütünxoy q'armağxo q'a halq'oox isə gümüşəxunq'an baki. 12 Məəlin běğ batk'ala tərəfeynak' bakala pərdoğoy boxoyluğ isə əlli ə̌mq'an‡ baki. Şot'oğoynak' vis' dənə sütün saal vis' dənə laxala ga düzba. 13 Məəlin běğ c'eğala tərəfi gengluğal əlli ə̌mq'an baki. 14 Bağala gane sa tərəfeynak' hər sunt'ay iz laxala ga bakala xib sütünin loxol, iz boxoyluğ qos's'e ə̌m§ bakala pərdooxq'an baki. 15 T'e soğo tərəfeynak'al hər sunt'ay iz laxala ga bakala xib sütünin loxol, iz boxoyluğ qos's'e ə̌m bakala pərdooxq'an baki. 16 Məəlin bağala ganeynak' boxoyluğ q'a ə̌m* bakala göyin, mumušak'i, tünd č'oč'a irəngen t'uriğoxun q'a nəzik' kətani t'uriğon ə̌leśi naxışla pərdə düzba. Şot'ay bip' sütün, içoğoy oq'a laxseynak'al bip' dənə laxala gaq'an baki.

17 Məəlin t'ǒğǔrğoy bütüm sütünxoy ğaç̌esunxo q'a q'armağxo gümüşəxunq'an baki, içoğoy laxala ganxo isə misəxunq'an baki. 18 Məəlin boxoyluğ sabaç̌ ə̌m, iz gengluğ isə əlli ə̌mq'an† baki, iz nəzik' kətani t'urinen ə̌lěśi pərdin alloyluğ isə qo ə̌m. ‡ Sütünxoy laxala ganxo misəxunq'an baki. 19 Ǐvel çadıri boş q'ulluğeynak' əşeğala bütüm şeyurxo misəxunq'an baki. Məəlin pərdoğo ğaç̌bseynak' əşeğala mixçooxal ı̌vel çadıri pərdoğo ğaç̌bseynak' əşeğala mixçoğollarik' misəxunq'an baki».

Çirağa bapseynak' bakala c'əyin

(Lev. 24:1-4)

20 «Hun israilluğo əmirba ki, çirağa bapseynak' vaynak' toxmağen č'ak'p'i c'evk'i, təmiz zeytuni c'əyinq'at'un eçeri. T'e çirağxo pisosi loxol həmişə bok'alane. 21 Aaronen q'a iz ğarmoğonal běğalat'un ki, me çirağxo ı̌vel çadıri boş, irəziluği sanduğ bakala ən ı̌vel ganu cöybala pərdin běš biyəsinəxun savaxt'inal śirik' bok'eq'an. Barta mo israilluğoynak' nəsiləxun nəsilə c'ovakala həmişəluğ sa q'aydaq'an baki».

28

Běyinšxoy paltarxo

(C'eys. 39:1-7)

1 Q'ončuğon Moiseya pine: «Hun vi viçi Aarona saal şot'ay ğarmux Nadava, Avihuna, Eleazara saal İt'amara israilluğoy aranexun vi t'ǒğǒl eçest'a ki, şot'oğon Zaynak' běyinšluğq'at'unbi. 2 Vi viçi Aaroneynak' q'əşəng saal běyinšluğa layiğ ǐvel paltarxo ěbest'a. 3 Zu bacarağ tadi bütüm ust'oğo tapşurba ki, Aaron Bezi c'ək'eśi běyinš bakseynak' şot'aynak' paltarxoq'at'un düzbi, şoval běyinš baki Zaynak' běyinšluğq'anbi. 4 Şot'oğon me paltarxo düzbalat'un: döşli q'a iz suruk' cu, döşli, xələt q'a iz oq'axun lak'ala gurat', çalma saal q'ayinş. Me ǐvel paltarxo vi viçi Aaroneynak' saal iz ğarmoğoynak' ěbeq'at'un ki, şot'oğonal Zaynak' běyinšluğq'at'unbi. 5 Barta paltara ěbalxon q'ızıli, göyin, mumušak'i, tünd č'oč'a irəngen t'uri saal nəzik' kətani parçaq'at'un ext'i.

Samci běyinši döşli

6 Samci běyinši döşli göyin, mumušak'i, tünd č'oč'a irəngen t'uriğon saal nəzik' kətani t'uriğon ə̌leśi parçinenq'an baki. İz loxolal bacarağlu ust'oğon q'ızıli t'urinen naxışxoq'at'un laxi. 7 Şot'ay loxol ə̌mnəbelxun tağala p'ə̌ parçaq'an ěbeśi ki, şot'oğon döşlin p'ə̌ bula sunaxun ğaç̌p'eq'at'un. 8 Samci běyinši döşlin loxol bakala q'ayinşal içuxun saq'an baki. Şoval q'ızıli, göyin, mumušak'i, tünd č'oč'a irəngen t'uriğon saal nəzik' ə̌leśi kətani parçinenq'an baki.

9 P'ə̌ dənə oniks uk'ala ǰě ext'a, şot'oğoy loxol İsraili ğarmoğoy s'iyurxo śampa. 10 Şot'oğoy s'iyurxo kalat'uxun burqi mis'ik't'ul śirik' ǔqə̌ray s'iya sa ǰěne loxol, ǔqə̌ray s'iyal t'e sunt'ay loxol śampa. 11 İsraili ğarmoğoy s'iyurxo t'e ǰěyurxoy loxol ǰě t'ap'k'alen toyexlu ǰěnaxun peçat düzbat'an şot'o tapk'ala k'inək' t'api śampa. Oşa t'e ǰěyurxo q'ızıli çərçüvoğoy boş laxa. 12 Me p'ə̌ ǰěna samci běyinši döşlin ə̌mnəbelxun tağala parçinaxun biq'est'a. Morox israilluğo eyex efseynak' bakala ǰěyurxone. Aaronen şot'oğoy s'iyurxo həmişə Q'ončuğoy eyex bakseynak' iz p'ə̌ ə̌mnəbel taradale. 13 Q'ızılaxun çərçüvoox düzba, 14 təmiz q'ızılaxun p'ə̌ dənə kəndür k'inək' ə̌leśi zincir düzba; me zincirxo çərçüvoğoxun lavk'a.

Suruk' cu

(C'eys. 39:8-21)

15 Buxačuğoy q'ərara avabakest'ala ǰěna tarast'eynak' suruk' cu düzba. T'e cuya bacarağlu ust'oğon samci běyinši döşli k'inək' q'ızıli, göyin, mumušak'i, tünd č'oč'a irəngen bakala t'uriğon saal nəzik' ə̌leśi kətani parçinenq'at'un düzbi. 16 Suruk' cu p'ə̌ q'at parçinen, bip'dönbələq'an baki: iz boxoyluğ sa ci, * gengluğal sa ciq'an baki. 17 İz loxol bip' cörgə ǰě t'ak'p'a. Samci cörginə rubin, topaz, izumrud, 18 p'ə̌mci cörginə isə birüzə, göyin rubin saal almaz, 19 xibimci cörginə giaśint', agat' saal amet'ist', 20 bip'imci cörginə isə beril, oniks saal yasp'is uk'ala toyexlu ȷ̌eyurxoq'an baki. Me ǰěyurux q'ızılaxun düzbaki çərçüvoğoq'an laxeśi. 21 Şorox İsraili ğarmoğoy saya görə p'as's'e dənəq'an baki. Me pas's'e ğare s'iya me ǰěyurxoy loxol peçat k'inək' t'etər t'ap'anan ki, hər ǰěne loxol sunt'ay s'iq'an baki. Morox israilluğoy pas's'e tayfin s'iyurxone. 22 Suruk' cuyeynak' təmiz q'ızılaxun kəndür k'inək' ə̌leśi zincirxo düzba. 23 Suruk' cuyeynak' p'ə̌ dənə q'ızıli halq'a düzbi şot'oğo cuye p'ə̌ dönbine biq'est'a. 24 T'e p'ə̌ q'ızıli zincirə suruk' cuye p'ə̌ halq'inaxun biq'est'a. 25 Zincirxoy t'e soğo bulurxo isə döşlin ə̌mnəbel bakala çərçivoğoxun, běšin tərəfəxun biq'est'a. 26 Saal p'ə̌ q'ızıli halq'a düzba, şot'oğo suruk' cuye bonin p'ə̌ dönbine biq'est'i samci běyinši döşlinəxun ost'aarba. 27 Q'erəz p'ə̌ q'ızıli halq'al düzba, şot'oğo samci běyinši döşlin ə̌mnəbelxun tağala parçin oq'in tərəfəxun biq'est'a. Mo düz q'ayinş ğaç̌eğala gane alaxune bist'a. 28 Suruk' cuye halq'oğo samci běyinši döşlin halq'oğoxun göyin irəngen bakala bağen t'etər ğaç̌p'a ki, cu döşlin q'ayinşi oq'a mandi şot'oxun saq'an baki. 29 Barta Aaronen ı̌vel gala bağat'an İsraili ğarmoğoy s'iyurxo me cuyaxun sagala iz döşe taradeq'an ki, şorox həmişə Q'ončuğoy eyexq'at'un baki.

30 Cuye boş isə q'ərara avabakest'ala urim saal t'ummim † uk'ala ǰěyurxo laxa ki, Aaron Q'ončuğoy běš eğat'an şorox iz ük'e loxolq'an baki. Metər, Aaronen israilluğo divanbat'an Q'ončuğoy běš me ǰěyurxo həmişə iz ük'e loxol taradale.

Běyinšxoy t'e soğo paltarxo

(C'eys. 39:22-31)

31 Samci běyinši döşlin oq'axun bakala paltara göyin irəngen parçinen ěba. 32 Bǐyexun bul c'ovakseynak' ga efa. Şot'ay t'ǒğǔrğo nu zığbakseynak' t'urinen ěba. 33 T'e paltari ətəyi hərrəmine göyin, mumušak'i q'a tünd č'oč'a irəngen t'uriğon mis'ik' ə̌lə̌mxo, içoğoy araneyal zəngürxo düzba. 34 T'e ə̌lə̌mxo q'a zəngürxo paltari ətəyi hərrəmine sunay bač'anexunq'an t'ak'eśi. 35 Me xələt Aaronen q'ulluğbala vədine iz loxolq'an baki. Barta t'e zəngürxonal şot'ay ı̌vel gala - Q'ončuğoy běš baśi-c'eğala vədine səsbeq'at'un. Əgər şot'in metər lak'ayin, tene biyal.

36 Təmiz q'ızılaxun sa medalyon düzbi şot'ay loxol "Q'ončuğoynak' ı̌velbaki" śama peçati loxol t'ap'k'ala k'inək' t'api śampa. 37 Şot'o göyin bağen çalmin loxol - běšin tərəf ost'aarba ki, 38 t'e śama Aaronen iz k'odoğoy loxolq'an taradi. Metər t'e ı̌vel gala q'urbanxo q'a payurxo eşt'unast'a sa sərf bakayin, t'e günaxa Aaronen iz ozane ext'ale, t'e q'urbanxoval Buxačuğon q'abulbale.

39 Aaroneynak' nəzik' kətani parçinaxun gurat' ěba. Çalminal nəzik' kətanaxun düzba. Parçinaxun bakala q'ayinşi loxol t'urinen naxışxo laxa.

40 Aaroni ğarmoğoynak'al běyinšluğa layiğ urbaşk'oox, q'ayinşxo saal papaq'xo ěba. 41 Me paltarxo vi viçi Aarona saal iz ğarmoğo lapest'a. Oşa şot'oğo c'əyin lə̌ə̌mdi, ‡ běyinš laxa. Metərluğen, Za həsrba ki, Zaynak' běyinšluğq'at'unbi.

42 Bı̌ğaxun k'ə̌k'ə̌p'ə̌l śirik' içoğoy çup'lağluğa but'kseynak' kətani parçinaxun qǒlǒğxo ěba. 43 Aaronen q'a iz ğarmoğon ı̌vel gala q'ulluğbseynak' ı̌vel çadıra bağat'an nəəl q'urban eçala ganu ı̌ša eğat'an mot'oğo taxsırsuz baki nu biseynak' lak'alat'un. Mo Aaroneynak' q'a iz ğarmoğoynak' nəsiləxun nəsilə c'ovakala həmişəluğ q'aydaq'an baki.

29

Běyinš bakseynak' ı̌velbsun

(Lev. 8:1-36)

1 Aarona saal iz ğarmoğo Bez běyinš bakseynak' me q'aydinen ı̌velba.

Salamat sa arak' saal p'ə̌ q'oç ext'a. 2 Saal xuri berxeśi xarinaxun ə̌yinsuz šum, zeytuni c'əyini boş šareśi ə̌yinsuz yoxa q'a iz loxol zeytuni c'əyin lə̌ə̌mdi ə̌yinsuz k'ok'alxo həzirba. 3 Şot'oğo sa zənbili boş laxi arak'axun q'a p'ə̌ q'oçaxun sagala eça.

4 Oşa Aarona q'a iz ğarmoğo ı̌vel çadıri bağala gala eça, şot'oğo xenen os'k'a. 5 Aarona gurat'a, döşlin oq'axun bakala paltara, samci běyinši döşlüyə, saal suruk' cuya lapest'a, oşa q'ayinşal iz bǐyex ğaç̌p'a. 6 Şot'ay bel çalmina, çalmin loxolal ǐvelluği taca * ost'aarba. 7 Lə̌ə̌mst'eynak' bakala c'əyinə Aaroni bel lapi şot'o lə̌ə̌mda. † 8 Oşa Aaroni ğarmoğo içoğoy paltara lapest'a. 9 Aaroni saal şot'ay ğarmoğoy bı̌yex parçinaxun bakala q'ayinş ğaç̌p'a, iz ğarmoğoy bel papaq' laxa. Hametər, Aarona q'a iz ğarmoğo běyinš laxa. Me běyinšluğal şot'oğoy nəsileynak' həmişəluğ sa q'aydaq'an baki.

10 Oşa arak'a ı̌vel çadıri běš eça. Barta Aaronen q'a iz ğarmoğon içoğoy kulmoğo arak'i belq'at'un laxi. 11 Arak'a Q'ončuğoy běš, ı̌vel çadıri bağala gala šampa. 12 Arak'i p'iyaxun ext'a, vi k'əşinen q'urban eçala gane mǔq'ǒğo lə̌ə̌mda. Mandi p'iya isə q'urban eçala gane tume śipa. 13 Heyvani boşin c'əyinə, mə̌yin ciyəri loxol bakala c'əyinə saal p'ə̌ gurdak'a iz loxol bakala c'əyinəxun sagala q'urban eçala gala bok'osp'a. 14 Arak'i yeq'a, t'ola saal gödənxo isə azuk'i çurk'ala ganuxun ə̌xil bok'osp'a. Mo běyinšxoy günaxxo os'kseynak' bakala q'urbane.

15 Q'oçurxoy sunt'u ext'a, barta Aaronen q'a iz ğarmoğon içoğoy kulmoğo t'e q'oçe belq'at'un laxi. 16 Oşa me q'oça šampa, iz p'iyal q'urban eçala gane böroğo çəçədə. 17 Q'oçe yeq'a k'as'p'a, iz çalata q'a turmoğo os'k'i bulaxun sagala k'as'p'i tikoğoy t'ǒğǒl laxa. 18 Oşa q'oça bitova q'urban eçala gala bok'osp'a. Mo Q'ončuğoynak'bok'ospsuni q'urbane. Me bok'osp'akala paye adal Şot'o irəzibala ade. ‡

19 T'e soğo q'oçal ext'a, barta Aaronen q'a iz ğarmoğon içoğoy kulmoğo şot'ay bel laxeq'at'un. 20 Oşa me q'oça šampi iz p'iyaxun samal ext'i Aaroni q'a iz ğarmoğoy yön ǔmǒğo, şot'oğoy yön kiin saal yön turin kala k'əşinə lada. Oşa q'oçe p'iyaxun q'urban eçala gane böroğoval çəçədə.

21 Q'urban eçala ganu bakala p'iyaxun q'a lə̌ə̌mst'eynak' bakala c'əyinəxun ext'i Aaroni saal şot'ay paltarxoy, iz ğarmoğoy saal şot'oğoy paltarxoy loxol çəçədə. Metər, Aaron saal şot'ay paltarxo, iz ğarmux saal şot'oğoy paltarxo pak bakale.

22 Oşa me q'oçe c'əyinə, t'ump'ak'a, boşin c'əyinə, mə̌yin ciyəri loxol bakala c'əyinə, p'ə̌ gurdak'al iz loxol bakala c'əyinəxun sagala saal yön buda ext'a. Şot'aynak' ki, mo běyinšxo ǐvelbseynak' eçala q'oçe. 23 Q'ončuğoy běš bakala ə̌yinsuz šume zənbili boşt'an sa yoxa, zeytuni c'əyinen šareśi yoxa saal sa k'ok'al ext'a. 24 Mot'oğo bitova Aaroni q'a iz ğarmoğoy kiyel tada ki, şot'oğon alabi mot'oğoy Q'ončuğoynak' sa pay baksuna ak'est'eq'at'un. 25 Oşa mot'oğo içoğoy kiyexun ext'i q'urban eçala gala q'urbanluği yeq'axun sagala bok'osp'a. Mo Q'ončuğoynak'bok'ospsuni q'urbane. Me bok'ospsuni paye adal Şot'o irəzibala ade. 26 Aarona běyinš laxseynak' bakala q'urbanluği q'oçe döşe yeq'a ext'i Q'ončuğoy běš alabi sa pay baksuna ak'est'a. Me pay vi bakale.

27 Aarona q'a iz ğarmoğo běyinš laxseynak' eçeri Q'ončuğoy běš alabi q'urbanluği q'oçe döşe yeq'e saal buda ǐvel baksuna bayanba. 28 İsrailluğon eçala q'urbanxoy me payurxo həmişəluğ Aaroni q'a iz ğarmoğoynak'q'an baki. Moroxal israilluğon eçala serluği q'urbanxoxunQ'ončuğoynak'alabaki payurxoq'an baki.

29 Aaroni ǐvel paltarxo içuxun oşa iz nəsiləq'an mandi ki, şot'oğoval c'əyin lə̌ə̌mdi běyinšbat'an me paltarxo lapeq'at'un. 30 Barta şot'ay gala běyinšluğa eğala ğaren ı̌vel gala q'ulluğbseynak' ǐvel çadıra bağat'an vǔğ ği t'e paltarxo lapeq'an.

31 Běyinš laxseynak' bakala q'urbanluği q'oçe yeq'a ext'i sa ǐvel gala ǰalda. 32 Aaronen q'a iz ğarmoğon t'e q'oçe yeq'a saal zənbilə bakala šuma ı̌vel çadıri bağala gala kəyeq'at'un. 33 İçoğo běyinš laxseynak' bakala, ı̌velbala, içoğoy günaxxo os'k'ala me payurxoxun şot'oğon içanq'at'un kəyi. Q'erəz amdarxon isə me payurxoxun maq'an kəyi, şot'aynak' ki, me payurxo ǐvele. 34 Əgər běyinš laxseynak' bakala q'urbanluği yeq'axun q'a šumaxun savaxt'ineynak' mandayin, şot'oğo bok'osp'a, şorox nu ukeğalane, şot'aynak' ki, şorox ǐvele.

35 Zu va hetərez əmirbesa, hat'etərəl Aarona q'a iz ğarmoğo ba. Şot'oğo běyinš laxsuni vaxt' vǔğ ği zap'k'alane. 36 Hər ği şot'oğoy günaxxo os'kseynak' sa arak' q'urban eça ki, Zu şot'oğoy günaxxo bağışlayinşaz. Q'urban eçala ganuval pakbseynak' sa arak' q'urban eça, hamal q'urban eçala ganu c'əyin lə̌ə̌mda ki, ı̌velq'an baki.

37 Hametər, vǔğ ği q'urban eçala ganu pakbi şot'o ǐvelba. Oşa q'urban eçala ga ən ǐvel hesabbakale, şot'o laft'ala hər şeyal ǐvel bakale.

Hər ği eçala payurxo

(Ams'i oç̌. 28:1-8)

38 Hər ği q'urban eçala gala sa usenluğ p'ə̌ q'uzi eça. 39 Q'uzin sunt'u savaxt'an, t'e sunt'u isə biyəsin šampa. 40 Samci q'uzinaxun sagala me şeyurxoval q'urban k'inək' eça: hine bip' payaxun sa pay § zeytuni c'əyinəxun gər efin * vis' payaxun sa payarumi xari saal śipseynak' bakala pay k'inək' hine bip' payaxun sa pay fi. 41 T'e soğo q'uzinal savaxt'an eçeri q'urbanallarik' taxıli saal śipseynak' bakala payurxoxun sagala eça. Mo Q'ončuğoynak'bok'ospsuni q'urbane, iz adal Şot'o irəzibala ade.

42-43 Me bok'ospsuni q'urbana vaxun oşa eğala nəsilxonal ı̌vel çadıri bağala gala, Q'ončuğoyběš həmişə eçalat'un. Hun saal israilluyox Bezi t'ǒğǒl eğat'anal Zu t'iya baki və̌xun exlətp'oz. Me gaal Bezi şərəfen q'a kala zoren ı̌vel bakale. 44 Zu ı̌vel çadıra q'a q'urban eçala ganu ǐvel booz; Aarona q'a iz ğarmoğoval ǐvel booz ki, Zaynak' běyinšluğq'at'unbi. 45 Zu israilluğoy arane məsk'ən saki şot'oğoy Buxačux bakoz. 46 Şot'oğonal avabakalt'un ki, içoğoy arane bakseynak' şot'oğo Misiri oç̌alaxun c'evk'i Buxačux Q'ončux Zuzu. Zu şot'oğoy Buxačux bakala Q'ončuxzu.

30

Şaat' adeğala oyurxo bok'ospseynak' bakala q'urban eçala ga

(C'eys. 37:25-28)

1 Yasəməni xodaxun buxur* bok'ospseynak' q'urban eçala ga düzba. 2 İz boxoyluğ q'a gengluğ sa ə̌m, alloyluğ isə p'ə̌ ə̌mq'an baki. † İz dönboğo bakala mǔq'ǒxal içuxun saq'an baki. 3 Şot'ay ç̌oya, t'ǒğǔrxo saal mǔq'ǒğo təmiz q'ızılen but'k'a, hərrəmine q'ızıli zolağ laxa. 4 P'ə̌ q'ızıli halq'a düzbi şot'oğo q'urban eçala gane p'ə̌ t'ǒǒx, zolaği oq'axun ost'aarba. Şot'ay ganu badalbat'an me halq'oğo badi durut'xoxun biq'i taşalt'un. 5 Durut'xo yasəməni xodaxun düzbi q'ızılen but'k'a. 6 Me q'urban eçala ganu ı̌vel q'a ən ı̌vel ganu cöybala pərdin běš laxa. Bağışlayinşbsuni q'apağ q'a ı̌vel sanduğ t'e pərdin bač'anene. Və̌n Bezi t'ǒğǒl eğat'an Zu t'iya baki və̌xun exlətp'oz.

7 Barta Aaronen me q'urban eçala gala şaat' adeğala buxurq'an bok'osp'i. Ham savaxt'an çirağxo həzirbala vədine, 8 hamal biyəsin çirağxo bəc'ük't'ala vədine şot'o t'iya bok'osp'eq'an. Barta Q'ončuğoy běš me buxur bok'ospsun nəsiləxun nəsilə c'ovaki həmişəluğq'an baki. 9 Me q'urban eçala gane loxol maninesa ı̌vel nu bakala buxur, nə bok'ospsuni q'urban, nəəl taxıli pay ma eçanan; śipseynak' bakala payal ma eçanan. 10 Usena sa kərəm Aaronen iz q'a azuk'i günaxxo os'kseynak' bakala q'urbani p'iyaxun q'urban eçala gane mǔq'ǒğo lə̌ə̌mdi t'e ganu pakq'anbi. Metərluğen, usena sa kərəm nəsiləxun nəsilə c'ovaksunen mot'o banan. Me q'urban eçala ganu Q'ončuğon ən ǐvele hesabsa».

Siyəyinə haq'esuni təngə

11 Q'ončuğon Moiseya metəre pi: 12 «İsrailluğo siyəyinə haq'at'an bǒq'ə̌leğala hər sa amdaren iz elmoğoy haq'q'a Q'ončuğo tadeq'an ki, bǒq'ə̌lesuna görə içoğoynak' bələ maq'an hari. 13 Bǒq'ə̌leśi hər amdaren qǐ şek'el‡ gümüşq'an tadi (ı̌vel gala bakala çəkinə görə 1 şek'el 20 gere). Me qǐ şek'elQ'ončuğoy paye. § 14 Bǒq'ə̌leśi amdarxoxun q'a yəşəxun ala bakala hər işq'aren me paya Q'ončuğo tadeq'an. 15 Ef elmoğoy gala bakala haq'q'a Q'ončuğo tadat'an varlunen qǐ şek'elaxun gele, kəsiben isə qǐ şek'elaxun mal maq'an tadi. 16 Me tənginə israilluğoxun ext'i ı̌vel çadıra q'ulluğbseynak' əşp'est'a.

Metərluğenal israilluğon həmişə içoğoy eyex efalt'un ki, Q'ončux hetəre içoğoy tərəf baki, içoğoy elmoğo çark'est'i».

Misnə ləən

17 Q'ončuğon Moiseya metəre pi: 18 «Pak bakseynak' sa misnə ləən düzba. Şot'ay laxala gaal misəxunq'an baki. Şot'o ı̌vel çadıri q'a q'urban eçala gane arane laxi xenen buyba ki, 19 Aaronen q'a iz ğarmoğon içoğoy kul-tura t'e xenen os'k'at'un. 20 Şorox ı̌vel çadıra bağala vədine içoğo xenen os'k'eq'at'un, tenesa biyalt'un. Q'urban eçala gala ı̌šalayinşaki Q'ončuğoynak'bok'ospsuni q'urban eçat'anal, 21 içoğoy kul-tura os'k'eq'at'un, tenesa biyalt'un. Mo Aaroneynak' q'a içuxun oşa eğala nəsileynak' həmişəluğ q'aydaq'an baki».

Lə̌ə̌mst'eynak' bakala c'əyin

22 Oşa Q'ončuğon Moiseya pine: 23 «Me gözəl adeğala şeyurxo ext'a: qobaç̌ şek'el * c'urut' mirra, † şot'ay qǐt'ay hama şaat' adeğala darçin, hat'eq'ədərəl adeğala gěš, 24 sa qobaç̌ şek'elal k'assia uk'ala adeğala darçin saal sa hin ‡ zeytuni c'əyin. Şek'el isə ı̌vel gala bakala çəkinə görəq'an hesabbaki.

25 Mot'oğoxun bacarağlu ust'an lə̌ə̌mst'eynak' bakala ı̌vel c'əyinq'an həzirbi; me adeğala c'əyin, lə̌ə̌mst'eynak' bakala ǐvel c'əyin bakale. 26 T'e c'əyinə ı̌vel çadıra, irəziluği sanduğa, 27 ist'ola saal şot'aynak' bakala q'av-q'acağxo, pisosa saal bütüm iz şeyurxo, buxur bok'ospseynak' q'urban eçala ganu, 28 bok'ospsuni q'urbaneynak' q'urban eçala ganu saal şot'ay bito ət't'əcxo, misnə ləənə q'a iz laxala ganu lə̌ə̌mda. § 29 Metər, me şeyurxo Buxačuğo həsrba ki, ən ǐvelq'an baki; şot'oğo laft'ala hər şeyal ǐvel bakale. 30 Aarona q'a iz ğarmoğoval lə̌ə̌mdi ǐvelba ki, Zaynak' běyinšluğq'at'unbi.

31 İsrailluğo metər upa: "Me cürə həzirbaki c'əyin və̌ynak' həmişəluğ, nəsiləxun nəsilə c'ovak'sunen lə̌ə̌mst'eynak' bakala ı̌vel c'əyin bakale. 32 Me c'əyinə běyinšxoxun q'erəz amdarxoy bədəne ma lə̌ə̌mdanan. Kot'oxun və̌ynak' həzirmabanan. Me c'əyin ǐvele, şot'o ǐvel hesabbanan. 33 Kot'ollarik' c'əyin içeynak' düzbi nəəl ki ke c'əyinəxun běyinšxoxun q'erəz amdarxo lə̌ə̌mdala amdari tur azuk'i aranexun bot'eğalane"».

Buxur

34 Oşa Q'ončuğon Moiseya pine: «Me adeğala şeyurxo barabar ext'a: balzam, çəlin ǔmǔğoxun həzirbaki onik, xalvan ukala o saal təmiz ladan. * 35 Barta mot'oğoxun bacarağlu ust'an buxurq'an düzbi; me düzbaki adeğala buxur elaxbaki, təmiz saal ǐvelq'an baki. 36 Şot'oxun samal ext'i xuribi Zu bakala gala, ı̌vel çadıra, irəziluği sanduği běš laxa. Mo və̌ynak' ən ǐvelq'an baki. 37 Me cürə həzirbaki buxur və̌ynak' həzirmabanan, mo saycə Q'ončuğoynak'q'an baki, şot'o ǐvel hesabbanan. 38 Me buxuraxun izi adbiq'seynak' həzirbala amdari tural azuk'i aranexun bot'anan».

31

Ǐvel çadıra düzbseynak' ust'oğo təyinbsun

(C'eys. 35:30-36:1)

1 Q'ončuğon Moiseya pine: 2 «Běğa, İuday tayfinaxun Xure nəvə bakala Urin ğar Besalelaz c'ək'p'i. 3 Şot'o Buxačuğoy Urufen, müdrikluğen, q'amişaksunen, haq'ılen saal hər sa cürə bacarağen buyezbi ki, 4 q'ızılen, gümüşen saal misen əşbsuna bacarbeq'an, 5 toyexlu ǰě k'as'p'i pul laxsuna, durut' kişpsuna, hər cürə bacarağa ak'est'eq'an. 6 Hamal Dane tayfinaxun bakala Ahisamaxi ğar Oholiaba şot'aynak' köməyçiz təyinbe. Zu ust'oğoyal bütümt'u t'etər bacarağez tadi ki, Zu va əmirbi şeyurxo Bez pi k'inək' bes bakeq'at'un: 7 ı̌vel çadıra, irəziluği sanduğa q'a iz loxol bakala bağışlayinşbsuni q'apağa, çadıri bütüm şeyurxo, 8 ist'ola saal şot'ay q'av-q'acağa, təmiz q'ızılaxun bakala pisosa saal şot'ay bütüm lazım bakala şeyurxo, buxur bok'ospseynak' q'urban eçala ganu, 9 bok'ospsuni q'urbaneynak' bakala q'urban eçala ganu saal şot'ay bütüm şeyurxo, ləənə saal şot'ay laxala ganu. 10 Běyinš Aaroneynak' q'a iz ğarmoğoynak' bakala běyinšluği ə̌leśi ǐvel paltarxoval, 11 lə̌ə̌mst'eynak' bakala c'əyinə q'a ı̌vel ganeynak' bakala adeğala buxural Zu va hetərez əmirbesa, hat'e cürəl düzbeq'at'un».

Şamat' ğine ı̌vel ği baksun

12 Q'ončuğon Moiseya pine: 13 «Hun israilluğo metər upa: "Bezi ı̌vel Şamat' ğimxo efanan. Şot'aynak' ki, mo Zaynak', hamal israilluğoynak' nəsiləxun nəsilə c'ovaksunen sa nišan bakale, və̌nal avabakalnan ki, və̌x ǐvelbala Q'ončux Zuzu.

14 Metərluğen, ı̌vel Şamat' ğina efanan, şot'aynak' ki, şo və̌ynak' ǐvele. Şot'o ı̌vel nu hesabbalo biyalane. T'e ği əşp'alt'aynak' azuk'i arane ga butene. 15 Ǔq ği əşp'eq'at'un. Vǔğǔmci ği isə Q'ončuğon təyinbi k'inək', sal sa əş nu biq'ala, ǐvel bakala Şamat' ğiq'an baki. T'e ği əş biq'alo biyalane. * 16 İsrailluğon me ğina nəsiləxun nəsilə c'ovakest'unen həmişəluğ sa irəziluğ k'inək' efalat'un. 17 Mo Bezi q'a israilluğoy arane laxeśi həmişəluğ sa nišane. Me nišanenal Q'ončuğoy göyə q'a oç̌ala ǔq ğiin boş yaratmişbsuna, vǔğǔmci ğine isə dincəyinşəksunane ak'est'a"». †

18 Q'ončuğon Moiseyaxun Sinay buruğo exlətp'i çark'it'uxun oşa İz kiin śameśi p'ə̌ t'ə̌p'ə̌k' ǰěna Moiseyane tadi.

32

Q'ızıli arak'

(K'an. 9:6-29)

1 Azuk'en isə Moiseyi buruğoxun nu śiysuna, c'əyibaksuna ak'at'an Aaroni hərrəminə gireśi şot'o pine: «Yaynak' buxačux düzba, barta beş loxol kalaluğq'anbi. Şot'aynak' ki, yax Misirəxun c'evk'i amdari - me Moiseyi bel k'ə əş eysuna teyan ava!» * 2 Aaronen şot'oğo coğabe tadi: «Efi çupuxxoy, ğarmoğoy, xuyərmoğoy ǔmǔxxoxun q'ızıli sırığanxo c'evk'i bezi t'ǒğǒl eçanan».

3 Camaatenal içoğoy ǔmǒğo bakala q'ızıli sırığanxo c'evk'i Aaroni t'ǒğǒlt'un eçeri. 4 Aaronen şot'oğoxun me q'ızılxo ext'i xebi q'əlibəne bapi, oşa isə t'api arak'i surate düzbi. Amdarxonal sun-suna "ay israilluyox, mone və̌x Misiri oç̌alaxun c'evk'i buxačux!" pit'un. † 5 Aaronen mot'o ak'i arak'i běš sa q'urban eçala ga düzbi bayanebi: «Əyc'ə Q'ončuğoy s'iyal sa axsibay bakale».

6 Əyc'indəri azuk'en savaxt'an üşenen hayzeri bok'ospsuni q'a serluği q'urbanxone šampi. Şot'oğon arśi kəyi-ǔt'ǔnği, oşa isə əxlagsuzluğbsat'un burqi. ‡

7 T'e vədə Q'ončuğon Moiseya pine: «Usum baka, buruğoxun śiki, şot'aynak' ki, vi Misirəxun c'evk'i azuk'en günax əşp'est'i Za t'ǒǒxebi. 8 Zu şot'oğoynak' laxi yaq'axun he usumt'un c'eri? İçoğoynak' xebi q'ızılen arak' düzbi şot'o bult'un k'os'bsa, q'urban šampi next'un: "Ay israilluyox, mone yax Misiri oç̌alaxun c'evk'i buxačux!"» 9 Q'ončuğon saal Moiseya pine: «Azaksa ki, me azuk' inadkər azuk'e. 10 Həysə isə Za ma qoşba, Zu me azuk'i loxol əcuğləyinşəki şot'o əfçiboz. Vaxun isə kala sa millət əmələ eçoz».

11 Ama Moiseyen iz Buxačux Q'ončuğo xoyinšbi pine: «Ay Q'ončux, Vi əcuğo Vi azuk'i loxol ma śipa. Axıri Hunen şot'oğo Vi kala zoren q'a Vi zorba kiin Misirəxun c'evk'i. 12 Het'aynak'q'at'un misirluğon "şot'oğo pis niyəten, buruğo besp'i oç̌ali ç̌oyexun əfçibseynak'e memiin c'evk'i" pi? Xoyinšezbsa, Vi əcuğa bask'est'a. Vi azuk'a gorox eki, şot'o ma əfçiba. 13 Vi k'ul bakala Avrahama, İsaak'a saal İsraila Vi elmoğo elaspi tadi əyitə eyex bada: "ef nəsilə göynul bakala muč'uliğoy hama geleboz, Zu əyit tadi bütüm me ölkinə ef nəsilə tadoz, şot'oğonal me ölkinə həmişəluğ miras haq'alt'un"». § 14 Metərluğen, Q'ončux İz azuk'a əfçibsuni niyətəxun qoşebaki. *

15 Moiseyal fırıpi iz kiyel p'ə̌ dənə İrəziluği ǰě buruğoxun śire. J̌ěyurxoy p'ə̌ tərəf - p'ə̌ ç̌oval śameśiney. 16 Şot'oğo Buxačuğon İzi kiine düzbey, iz loxol bakala t'ap'eśi śamal Şot'ay śamey.

17 Şorox śiğat'an Yeşuan azuk'i səs-küyə ibaki Moiseya pine: «Azuk' çurk'ala ganuxun davin səse eysa». 18 Moiseyen coğabe tadi:

«Mo nə davina taşerit'oğoy,

Nəəl davina taşest'it'oğoy səs tene.

Zu mə̌ğě səsez ibaksa».

19 Moisey hari azuk' çurk'ala gala ı̌šalayinşakat'an arak'a saal şot'ay hərrəmine bakala əçina anek'i. Şot'ay əcuğon biq'i ǰěyurxo buruğoy tume iz kiyexun boseri şot'oğo k'ot'or-k'ot'ore bi. 20 Şot'in azuk'i düzbi arak'a ext'i xenebi. Şot'o toz bakamin č'ak'p'it'uxun oşa xene ç̌oyel śarpi t'e xena israilluğo ǔğěsedi.

21 Moiseyen Aarona pine: «Me azuk'en va k'ə be ki, şot'o metər kala günaxan badi?!» 22 Aaronen coğabe tadi: «Bezi ağay əcuğon maq'an biq'i. Hunal me azuk'a çalenxsa, avanu ki, usumt'un yaq'nuxun c'eysa. 23 Şot'oğon za pit'un: "Yaynak' buxačux düzba ki, beş loxol kalaluğq'an bi. Şot'aynak' ki, yax Misiri oç̌alaxun c'evk'i amdari - me Moiseyi bel teyan ava k'ə əşə hare!" † 24 Zu isə şot'oğo pizu: "Şust'a q'ızıli şeymux bunesa, şot'oğo c'evk'eq'an". Azuk'en iz q'ızıla zane tadi. Zuval şot'o aruğoz bosi, hametər me arak'e haq'eśi».

25 Moiseyen anek'i ki, azuk' içuxun c'erene. Aaronen azuk'a tərbsunen düşmənxone mǔqt'ey.

26 Moiseyen azuk' çurk'ala gane bağala ganuxun k'alepi: «Q'ončuğoy tərəf bakalorox bezi t'ǒğǒlq'an hari!» Levin tayfinaxun bakala bitoval şot'ay t'ǒğǒle gireśi. 27 T'e vədə Moiseyen şot'oğo pine: «Q'ončuğon, İsraili Buxačuğon metəre nex: "Ef q'ılıncxo ext'anan! Azuk' çurk'ala gane sa belxun baśi t'e belxun c'ekinan! Barta ef boşt'an hərt'in iz viçey, dost'e, q'onşin loxol taśi şot'o besp'eq'an!"». 28 Leviğonal Moiseyen əmirbi k'inək' bit'un. T'e ği xib hazar tana ı̌ša amdare k'as'eśi. 29 Moiseyen şot'oğo pine: «Ğe və̌n efi ğarmoğoy saal viçimoğoy p'iye toyen Q'ončuğo q'ulluğbseynak' c'ək'eśi xeyir-bərəkətnan haq'i».

30 Əyc'indəri Moiseyen azuk'a pine: «Və̌n gele kala günaxnan əşp'est'i. Ama zu Q'ončuğoy t'ǒğǒl laśi xoyinšboz, bərkə Şot'in ef günaxxo bağışlayinşane».

31 Şot'in qaybaki Q'ončuğo pine: «Düze, me azuk'en içeynak' q'ızılen buxačux düzbsunen kala günaxe əşp'est'i. 32 Ama xoyinšezbsa, şot'oğoy günaxxo bağışlayinşa. Tene, bezi s'iyal Vi girkəxun silba». 33 Q'ončuğon isə Moiseya pine: «Şiin Bezi əleyinə taśi günax əşp'est'enesa, Zu şot'ay s'iya Bezi girkəxun silboz. ‡ 34 İsə taki, azuk'a Bezi pi gala taşa. Bez angelen və̌x taşale. İz vaxt' eğat'an isə şot'oğo içoğoy günaxxo görə caza tadoz».

35 Q'ončuğonal Aaroni arak' düzbsuna saal içoğoy bi me əşurxo görə israilluğo caza tadeney.

33

Azuk'i yas efsun

1 Q'ončuğon Moiseya pine: «Misirəxun vi c'evk'i azuk'al ext'i memiin c'eki. Zu Avrahama, İsaak'a saal İak'ova elas tadi "şot'o vi nəsilə tadoz" pi oç̌ala takinan. * 2 Bez yaq'abi angelen vi běš taśi kənanluğo, emorluğo, xet'luğo, p'erizluğo, xivluğo saal yevusluğo t'et'iin şəp'eğale. 3 T'e muč'anaq' saal uč' barala oç̌ala takinan. Ama Zu və̌xun tez tağal, tene yaq'a və̌x ef inadkərluğa görə əfçiboz!»

4 Azuk'en me cürə əyitmoğo ibaki yase efi, şot'oğon içoğoy bəzəyxoval c'evt'unk'i. 5 Axıri Q'ončuğon Moiseya peney: «İsrailluğo metər upa: "Və̌n inadkər azuk'nan, Zu və̌xun samalcəl tağayiz, və̌x əfçiboz. İsə ef bəzəyxo c'evk'anan, Zuval běğoz, běyn və̌x k'əz bsa"».

6 Hametər, Xorev buruğoy tume israilluğon içoğoy bəzəyxo c'evk'i eneyal şot'oğo tet'un lavk'i.

Moisey Q'ončuğoxun exlətpseynak' bakala çadır

7 Moiseyen həmişə sa çadır ext'i şot'o azuk' çurk'ala ganuxun t'ǒǒx - ə̌xil lanexoy. Şot'o Q'ončuğoxun exlətpseynak' bakala çadır s'ine tadey. Q'ončuğoxun maslaatbsun çureğalt'inal amdarxoy çurk'ala ganuxun c'eri me çadırane taysay. 8 Moisey Q'ončuğoxun exlətpseynak' bakala çadıra tağat'an bütüm azuk' içoğoy çadıri bağala gane běš turel çurpi Moisey t'e çadıra bağamin iz bač'anexun běneğsay. 9 Moisey Q'ončuğoxun exlətpseynak' bakala çadıri boş bakala vədine asoyi sütün śiri çadıri bağala gala çureney, Q'ončuğonal Moiseyaxun exlətebsay. 10 Azuk'en Q'ončuğoxun exlətpseynak' bakala çadıra bağala gala asoyi sütünə ak'at'an, bitot'in içoğoy çadıra bağala gala çurpi bule k'os'bsay. 11 Q'ončuğon Moiseyaxun ç̌obaç̌o, sa amdaren iz ı̌ša dost'axun exlətp'ala k'inək'e exlətpsay. Oşa Moisey azuk' çurk'ala galane qaybaksay. Şot'ay cəyil köməyçi Nune ğar Yeşua isə çadıraxun tene c'eysay.

Moiseyi Q'ončuğoy kalaluğa aksun çuresun

12 Moiseyen Q'ončuğo pine: «Hun za "me azuk'a c'evk'a" penuy, ama zaxun sagala şu yaq'abalnusa ten avabakest'ey. Hun penuy ki, za şaat'en çalxsa, zu Vi piyes şaat'ez ak'esa. 13 Əgər zu, həgigiyal, Vi piyes şaat'ez ak'esasa, xoyinšezbsa, Vi fikirə za avabakest'a ki, zuval Va çalxaz, Vi piyes me şaat'luğa həmişə q'azayinşes bakaz. Ama me camaatiyal Vi azuk' baksuna eyexun ma c'evk'a».

14 Q'ončuğon isə Moiseya coğabe tadi: «Zu vaxun bakoz. Hunal Zaxun irəətluğ bə̌ğə̌balnu».

15 T'e vədə Moiseyen Q'ončuğo pine: «Əgər yaxun Hun nu tağayin, yax memiin ma c'evk'a. 16 Bezi saal me azuk'i Vi piyes şaat'luğ q'azayinşbsuna hetər avabakalyan? Vi yaxun taysunenen yax t'iyə̌mi azuk'xoxun üst'ün laxsuna ak'est'on».

17 Q'ončuğon Moiseya coğabe tadi: «Hun Zaxun çureśi me şeya booz. Şot'aynak' ki, hun Bezi ük'el basenksa, vaal şaat'ez çalxsa».

18 T'e vədə Moiseyen xaişebi: «Vi kalaluğa za ak'est'a».

19 Q'ončuğon pine: «Zu bütüm Bezi xeyirxaxluğa va ak'est'oz, Q'ončux s'iyal va bayanboz. Şuu çurezsasa şot'oz şaat'luğ ak'est'a, şuu çurezsasa şot'oz gorox eysa. † 20 Ama Bezi ç̌oya hun ak'es batenkon, şot'aynak' ki, Za ak'ala amdar dirist' tene mandon».

21 Oşa Q'ončuğon pine: «Mone, Bezi t'ǒğǒl gane bu, hamemiya, me q'ayani loxol çurpa. 22 Zu va Bez kalaluğa ak'est'at'an va me q'ayani q'ate sa t'ǒǒx efoz, Zu c'ovakaminal va Bezi kiin but'k'oz. 23 Zu c'ovakit'uxun oşa isə Bez kula ext'oz. Hun Za bač'anexun ak'alnu, ama Bezi ç̌oya ten ak'al».

34

Təzə t'ə̌p'ə̌k' ǰěyurxo

(K'an. 10:1-5)

1 Q'ončuğon Moiseya pine: «Süft'in ǰěyurxo oşq'ar p'ə̌ dənə t'ə̌p'ə̌k' ǰě kişp'a; hun xoxp'i süft'in t'ə̌p'ə̌k' ǰěne loxol śameśi əyitmoğo təzə ǰěne loxol śamk'oz. 2 Savaxt'an həzir baka. Sinay buruğo laśi buruğoy bel Bezi běš çurpa. 3 Şuk'k'al vaxun maq'an laśi, buruğo sal sa amdar maq'an ak'eśi. Buruğoy tume lap eğel-keçi nəəl beliyal ma otarişanan».

4 Moiseyen Q'ončuğon içu bürmişi k'inək' süft'int'oğo oşq'ar p'ə̌ dənə t'ə̌p'ə̌k' ǰěne kişp'i. Savaxt'an üşenen hayzeri isə, şot'oğo ext'i Sinay buruğone laśi. 5 Q'ončuxal asoyi boş śiri Moiseyi t'ǒğǒl çurepi. Oşa İz s'iya bayanbsun 6 Moiseyi běšt'an c'ovaki pine: «Q'ončux, Q'ončux, Zu ük' bok'osp'ala, şaat'luğ ak'est'ala Buxačuxzu. Zu səbürlu, İçust'a çuresun gele bakala saal Bez əyitə ğaç̌ Buxačuxzu. * 7 Zu hazarxon nəsilə Bezi nu badalbakala çuresunaz ak'est'a, yaq'nuxun c'eysuna, k'anunsuzluğa saal günaxa bağışlayinşezbsa. Ama taxsır bakalt'u cazasuz tez bare: bavoğoy cazina xibimci-bip'imci nəsiləl śirik' nəvə-nəticoğoz tast'a». †

8 Moisey hat'et'iya oq'a past'eśi Q'ončuğo bul k'os'bi 9 pine: «Ay Q'ončux, əgər Vi piyes şaat'luğ bə̌ğə̌bezusa, xoyinšezbsa, Hun, Q'ončux, yaxun taki. Yan inadkər sa azuk' baalkayan, beşi yaq'nuxun c'eysuna saal günaxxo bağışlayinşa, yax Vi azuk' k'inək' q'abulba».

İrəziluğa təzələyinşbsun

(C'eys. 23:14-19; K'an. 7:1-5; 16:1-7)

10 Q'ončuğon Moiseya pine: «Mone, Zu və̌xun irəziluğez ğaç̌esa. Bütüm azuk'i piin běš t'etər möcüzoox ak'est'oz ki, dünyəne sal sa gala, sal sa milləti boş metəro tene bake. Ef hərrəminə bakala bütüm azuk'xonal ak'alt'un ki, Zu, Q'ončuğon vaynak' bala əşurxo kalane. 11 Zu ğe və̌x tadala əmirxo əməlbanan. Zuval ef běšt'an emorluğo, kənanluğo, xet'luğo, p'erizluğo, xivluğo saal yevusluğo şəp'eğoz. 12 Və̌x ef tağala oç̌ala yəşəyinşala amdarxoxun irəziluğ ğaç̌esunaxun efanan, tenesa mo və̌ynak' sa tələ bakale. 13 Şot'oğoy q'urban eçala ganxo śarpanan, içoğoy ı̌vel ǰěne sütünxo xoxp'anan, çuux-buxačux Aşera efala sütünxo bot'anan. ‡ 14 Q'erəz sal sa buxačuxxo bul ma k'os'banan, şot'aynak' ki, Q'ončuğoy s'i Nu Portbale, Şo q'erəz buxačuxxo nu portbala Buxačuxe.

15 Běğanan, t'e oç̌ala yəşəyinşalt'oğoxun irəziluğ ma ğaç̌ekinan. Tene, şot'oğon içoğoy buxačuxxoynak' q'urban eçeri Za xəyanətbat'an və̌xal içoğoy t'ǒğǒl k'alk'alt'un, və̌nal şot'oğoy q'urbani yeq'axun ukalnan. 16 Şot'aynak' ki, və̌n şot'oğoy xuyərmoğo ef ğarmoğoynak' haq'alnan şot'oğonal içoğoy buxačuxxoynak' q'urban eçat'an ef ğarmoğoval Za xəyanətbest'alt'un.

17 Və̌ynak' q'əliben buxačuxxo ma düzbanan. §

18 Ə̌yinsuz Šume axsibay* c'ovakest'anan: vǔğ ği Zu və̌x əmirbi k'inək' ə̌yinsuz šum ukanan. Mot'o aviv xaşest'a banan, şot'aynak' ki, hat'e xaşest'anan Misirəxun c'ere.

19 Bütüm nanaxun süft'in baki ğarmux saal bütüm ef heyvanxoy - belin, eğeli, keçinal süft'in baki ərkəy baloox Bezine. † 20 Süft'in baki elemi balin galal sa eğeli nəəl keçin bala tadanan. Əgər tades nu bakaynan, t'e elemi balin ozana xoxp'anan. Ef süft'in ğare galal sa eğeli nəəl keçin bala tadanan.

Şuk'k'al Bezi běš ams'i kiin maq'an hari. ‡

21 Ǔq ği ef əşurxo banan, vǔğǔmci ğine isə ma əşp'anan. Eze q'a exe vədineyal mot'o əməlbanan. §

22 Çöle bakala əkini süft'in exaxun Exe axsibay * c'ovakest'anan. Payizin axırast'a isə Bare axsibaya† c'ovakest'anan.

23 Usena xib kərəm ef bütüm işq'arxo Q'ončuğoy, israilluğoy Buxačuğoy běšq'at'un hari. 24 Və̌n ef Buxačux bakala Q'ončuğoy běš c'eğat'an şuk'k'alen ef oç̌alxo tene ext'al, şot'aynak' ki, Zu ef oç̌alaxun q'erəz millətxo şəp'eğoz. Ef oç̌alxoval gele bakale.

25 Běğanan ki, ə̌yinen həzirbaki hik'k'al Zaynak' eçala q'urbani p'iya maq'an laft'i. C'ovaksuni axsibayi q'urbani yeq' savaxal śirik' maq'an mandi. ‡

26 Ef oç̌alaxun gireśi ən şaat' nübərə ef Buxačux Q'ončuğoy k'oya eçanan.

Q'uzina iz nanay muč'anaq'i boş ma ap'esp'anan». §

27 Oşa Q'ončuğon Moiseya pine: «Me əyitmoğo śampa, şot'aynak' ki, me şərturxonez Zu vaxun saal bütüm israilluğoxun ǐvel irəziluğ ğaç̌esa».

28 Moiseyal Q'ončuğoxun sagala q'ırx ği-q'ırx şü manedi, hik'k'al tene kəyi, hik'k'al tene ǔği. Şot'in ǰěne loxol irəziluği əyitmoğo - Vis' əmirəne śampi.

Moiseyi Sinay buruğoxun śiysun

29 Moiseyen p'ə̌ dənə irəziluği ǰěna iz kiyel biq'i Sinay buruğoxun śiğat'an tene avay ki, Q'ončuğoxun əyitp'it'uxun oşa iz ç̌oyen s'alest'a. 30 Aaronen q'a israilluğon Moiseyi ç̌oyen s'alst'una ak'at'an, şot'o ı̌šalayinşaksuna qǐt'unbi. 31 Ama Moiseyen şot'oğo k'alepi. Aaron q'a q'urumi kaloroxal ı̌šalayinşaki Moiseyaxun exlətt'unbi. 32 Oşa camaatal bito şot'o ı̌šalayinşebaki. Moiseyen Q'ončuğon Sinay buruğo içu pi əmirxo bitova şot'oğo p'ap'esebi.

33 Moiseyen exlətə çark'i iz ç̌oya çalminen but'ek'i. 34 Şot'in iz ç̌oya saycə Q'ončuğoxun exlətpseynak' Şot'ay běš tağat'ane qayey. C'erit'uxun oşa Moiseyen Buxačuğoy əyitmoğo israilluğone p'ap'espsay, 35 şot'oğonal izi ç̌oyen s'alst'una at'unksay. Moiseyen isə eğala dönüş Q'ončuğoxun exlətpseynak' bona bağamin p'urum iz ç̌oya çalminen but'eksay. *

35

Şamat' ğineynak' bakala k'anun

1 Moiseyen israilluğoy bütüm q'uruma girbi şot'oğo pine: «Q'ončuğon və̌x me şeyurxo əməlbsunane əmirbe: 2 ǔq ği əşp'anan, vǔğǔmci ği isə Q'ončuğohəsrbaki ǐvel Şamat' ğine, sal sa əş nu biq'ala ğine. T'e ği əş biq'alt'u besp'anan. * 3 Şamat' ğine ef yəşəyinşala gala sal aruxalmabanan».

Ǐvel çadıra biq'seynak' eçala şeyurxo

(C'eys. 25:1-9)

4 Moiseyen bütüm israilluğoy q'uruma pine: «Q'ončuğon metəre əmirbi: 5 və̌st'a bakala şeyurxoxun Q'ončuğoynak' sa pay eçanan. Barta iz ük'en çureğalt'in Q'ončuğoynak' me şeyurxoq'an eçeri: q'ızıl, gümüş nəəl mis, 6 göyin, mumušak'i nəəl tünd č'oč'a irəngen t'uriyox, nəzik' kətani parça q'a keçin xa, 7 č'oč'a irəng duğeśi eğeli t'ol q'a q'erəzəl nəzik' t'olurxo, yasəməni durut', 8 çirağa bapseynak' zeytuni c'əyin, lə̌ə̌mst'eynak' bakala c'əyineynak' q'a bok'ospseynak' şaat' adeğala oyurxo, 9 samci běyinši döşlin saal suruk' cuye loxol laxseynak' oniks saal q'erəz toyexlu ǰěyurxo.

10 Barta Q'ončuğon bacarağ tadi ust'oğon hari Şot'ay əmirbi bütüm me şeyurxo düzbeq'at'un: 11 ı̌vel çadıra q'a iz loxolxun but'kseynak' bakala q'aturxo, iz q'armağxo, çərçüvoğo, peşt'uvanxo, sütünxo saal iz turmoğo, 12 sanduğa saal şot'o taşt'eynak' bakala durut'xo, bağışlayinşbsuni q'apağa, ı̌vel ganu ən ı̌vel ganuxun cöybala pərdinə; 13 ist'ola saal şot'o taşt'eynak' bakala durut'xo, iz bütüm q'av-q'acağxo, Q'ončuğo həsrbakala šumurxo; 14 pisosa q'a şot'o lazım bakala şeyurxo, çirağxo saal şot'o bapseynak' bakala c'əyinə; 15 buxur q'urban eçala ganu saal şot'o taşt'eynak' lazım bakala durut'xo; lə̌ə̌mst'eynak' bakala c'əyinə; bok'ospseynak' bakala şaat' adeğala oyurxo; çadıra bağala ganeynak' bakala pərdinə; 16 bok'ospsuni q'urban eşt'eynak' q'urban eçala ganu, şot'ay misnə reşot'k'ina, durut'xo saal bütüm lazım bakalt'oğo; ləənə saal şot'o laxala ganu; 17 məəlin pərdoğo, sütünxo saal şot'ay turmoğo, məəlin bağala ganeynak' bakala pərdinə, 18 çadıri mixçoğo, məəlneynak' bakala mixçoğo, şot'oğoynak' bakala kəndürxo; 19 ǐvel gala q'ulluğbseynak' bakala ə̌leśi paltarxo: běyinš Aaroneynak' ǐvel paltarxo saal iz ğarmoğoynak' běyinšluği paltarxo».

20 Hametər, israilluyox Moiseyi t'ǒğǒlxun śart'unśi. 21 Oşa taśi iz ük'en çureğalt'in ı̌vel çadıra biq'seynak', şot'ay boş bakala q'ulluğeynak' saal ǐvel paltarxo düzbseynak' Q'ončuğoynak' mǔq-mǔq pay eşt'at'un burqi. 22 Çureğalorox bito et'unsay - işq'arxoval, çupuxxoval. Şot'oğon içoğoy q'ızıli broşk'oğo, sırığanxo, boğoç̌alxo saal śepurxot'un eşt'ay. Şot'oğon me q'ızıli şeymoğo alabi mot'oğoy Q'ončuğoynak' sa pay baksunat'un ak'est'ay. 23 Şust'a göyün, mumušak'i saal tünd č'oč'a irəngen t'uri, nəzik' kətan, keçin xa, č'oč'a irəng duğeśi eğeli t'ol saal q'erəz nəzik' t'ol buneysa, mot'oğone eşt'ay. 24 Bakalt'in Q'ončuğoynak' gümüş nəəl mise eşt'ay. Şust'a yasəməni durut' buneysa, şot'one çadıreynak' lazım bakala şeyurxo düzbseynak' pay tast'ay. 25 Buxačuğon bacarağ tadi çupuxxon içoğoy kiin urtt'i göyün, mumušak'i, tünd č'oč'a irəngen t'uri q'a nəzik' kətani parçat'un eşt'ay. 26 İçoğoy kiyexun ayeğala saal me əş içoğoy ük'exun c'ovakala çupuxxon isə keçin xayaxunt'un t'uri urtt'i eşt'ay. 27 Azuk'i kalat'oğonal samci běyinši döşlin q'a suruk' cuye loxol laxseynak' oniks saal q'erəz toyexlu ǰěyurxo, 28 bok'ospseynak' bakala şaat' adeğala oyurxo, pisoseynak' q'a lə̌ə̌mst'eynak' bakala c'əyineynak' şaat' adeğala oyurxo saal zeytuni c'əyint'un eşt'ay.

29 Hametər, israillu bakala işq'arxon q'a çupuxxon Q'ončuğon Moiseyaxun içoğo p'ap'esp'it'oğo əməlt'unbi. Şot'oğon k'ə et'unşt'aysa ük'int'un eşt'ay.

Ǐvel çadıra biq'seynak' ust'oox

(C'eys. 31:1-11)

30 Moiseyen israilluğo pine: «Běğanan, Q'ončuğonİuday tayfinaxun Xure nəvə bakala Urin ğar Besalela c'ək'p'i 31 şot'o Buxačuğoy Urufen, müdrikluğen, q'amişaksunen, haq'ılen saal hər sa cürə bacarağen buybene ki, 32 q'ızılen, gümüşen saal misen əşbsuna, 33 toyexlu ǰě kişp'i pul laxsuna, durut'en əşbsuna bacarbeq'an, iz kiyexun hər cürə əş ayeśeq'an. 34 Q'ončuğon şot'o saal Dane tayfinaxun bakala Ahisamaxi ğar Oholiabina q'erəzt'oğo zombsuni bacarağal tadene. 35 Şot'oğo durut' kişbsuni, naxış c'evksuni, göyin, mumušak'i saal tünd č'oč'a irəngen t'urinen naxış laxsuni, nəzik' kətani parçina ə̌lst'uni bacarağe tade ki, içoğoy kiyexun hər şey ayeśeq'an.

36

1 Metərluğen, barta Besalelen, Oholiaben saal bacarağlu ust'oğon - Q'ončuğon me əşleynak' bacarağ saal müdrikluğ tadi me amdarxon - Q'ončuğon əmirbi k'inək' ı̌vel ganu biq'sa burqeq'at'un».

2 Moiseyen Besalela, Oholiaba saal Q'ončuğon içoğo müdrikluğ tadi, me əşlə ük'in bsun çureğala bütüm bacarağlu amdarxo iz t'ǒğǒle k'alpi. 3 Şot'oğon ı̌vel ganu biq'seynak' israilluğon eçeri bütüm payurxo Moiseyaxun ext'undi. Ama israilluğon hələl hər savaxt'an mǔq-mǔq payurxot'un eşt'ay.

4 T'e vədə ı̌vel ganu biq'ala bacarağlu ust'oğon içoğoy əşlə efi 5 Moiseyi t'ǒǒx hari pit'un: «Azuk'en Q'ončuğon əmirbi əşurxoynak' lazım bakalt'uxun gele şeye eşt'a». 6 Moiseyenal əmirbi bayanbesedi ki, nə işq'arxon nəəl çupuxxon ı̌vel ganeynak' ene sal sa pay maq'at'un eçeri. Azuk'enal ene hik'k'al tene eçeri, 7 şot'aynak' ki, me əşleynak' gireśi şeyurxo lazım bakalt'uxun avuzey.

Ǐvel çadıra düzbsun

(C'eys. 26:1-37)

8 Metərluğen, bütüm bacarağlu ust'oğon gireśi göyin, mumušak'i, tünd č'oč'a irəngen t'uriğon vis' dənə nəzik' kətani pərdət'un ə̌ldi. İz loxol isə angeli şikilen naxışxot'un düzbi. 9 Bütüm pərdoox sa boydaney: boxoyluğ saq'o muğ ə̌m, gengluğ isə bip' ə̌m. * 10 Pərdoğoy qoara sunaxun, t'e soğo qoaral sunaxun ět'unbi. 11 Samci qo ěbeśi pərdin börine bakala pərdin t'ǒǒx göyin irəngen t'urinen halq'ooxt'un düzbi. Hat'etərəl t'e soğo pərdin t'ǒǒxt'un halq'oox düzbi. 12 Samci ěbeśi qo pərdin börine əlli dənə t'urin halq'a, t'e soğo ěbeśi qo pərdin börineyal şot'oğoxun düz eğala əlli dənə t'urin halq'at'un düzbi. 13 Oşa q'ızılaxun əlli dənə q'armağt'un düzbi. T'e q'armağxon ěbeśi pərdoğo sunaxun calağt'unbi ki, ı̌vel çadır saq'an baki.

14 Ǐvel çadıri looxun but'kseynak' keçin xayaxun bakala t'urinen sas's'e dənə pərdət'un ə̌ldi. 15 Sas's'e pərdəl sa boydaney: boxoyluğ otuz ə̌m, gengluğ isə bip' ə̌m. † 16 Qo pərdinə cöy, ǔq pərdinəl cöyt'un ěbi. 17 Oşa samci ěbeśi pərdin dönbineyal, t'e soğo ěbeśi pərdin dönbineyal əlli dənə t'urin halq'at'un düzbi. 18 Çadır saq'an baki pi, misəxun əlli dənə q'armağ düzbi t'e pərdoğo sunaxun calağt'unbi. 19 Çadıri looxun but'kseynak' č'oč'a irəng duğeśi eğeli t'olaxun saal q'erəz nəzik' t'olaxun pərdooxt'un düzbi.

20 Ǐvel çadıreynak' yasəməni durut'axun tik çurk'ala çərçüvoxt'un düzbi. 21 Hər çərçüvin boxoyluğ vis' ə̌m, gengluğ isə sə̌nqı̌ ə̌mey. ‡ 22 Şot'oğoy hər soğo sunaxun ğaç̌ p'ə̌ dənə durut'axuney. Ǐvel çadıri bütüm çərçüvoğo metərt'un düzbi. 23 Ǐvel çadıri güney tərəfeynak' q'a çərçüvə 24 saal şot'oğoy oq'a laxseynak' gümüşəxun q'ırx dənə laxala gat'un düzbi. Hər çərçüvin oq'a p'ə̌ dənə laxala ga, içoğoy durut'in saya görə. 25 Ǐvel çadıri q'uzey tərəfeynak'al q'a çərçüvə 26 saal şot'oğo ost'aarbseynak' gümüşəxun q'ırx dənə laxala gat'un düzbi. Hər çərçüvin oq'a p'ə̌ dənə laxala ga, içoğoy durut'in saya görə. 27 Ǐvel çadıri bač'aneynak', běğ batk'alaç tərəfeynak' ǔq, 28 ı̌vel çadıri bač'ani dönboğoynak' isə p'ə̌ çərçüvət'un düzbi. 29 Morox oq'axun çüt hari ala sa halq'inene ost'aarbaksay. Hər p'ə̌ dönbineynak'al hametər çərçüvooxt'un düzbi. 30 Metər, me muğ çərçüvin oq'a laxseynak' ǔqěs's'e dənə gümüşi laxala gat'un düzbi - hər çərçüvin oq'a p'ə̌ dənə laxala ga.

31 Yasəməni durut'axun peşt'uvanxot'un düzbi: ı̌vel çadıri hər t'ǒğeynak' qo peşt'uvan, 32 běğ batk'alaç bakala bač'ani tərəfeynak'al qo peşt'uvan. 33 Bı̌ğin peşt'uvana çadıri sa belxun t'iyə̌mi bel t'etərt'un laxi ki, çərçüvoğo sunaxun ğaç̌k'ane. 34 Çərçüvoğo q'ızılen but't'unk'i, q'ızılaxun peşt'uvanxo efala halq'ooxal düzt'unbi. Oşa peşt'uvanxo içoğoval q'ızılen but't'unk'i.

35 Ǐvel ganu ən ı̌vel ganuxun cöybseynak' bakala pərdinə göyün, mumušak'i, tünd č'oč'a irəngen t'uriğon q'a nəzik' kətani t'uriğont'un ə̌ldi, iz loxol isə bacarağlu ust'an angeli şikilxon naxışxone düzbi. 36 Şot'aynak' yasəməni durut'axun bip' dənə sütün düzbi şot'oğo q'ızılen but't'unk'i. Oşa şot'oğoynak' q'ızıli q'armağxo saal şot'oğoy oq'a laxseynak' q'əliben bip' dənə gümüşi laxala gat'un düzbi.

37 Çadıri bağala ganeynak' nəzik' kətani t'uriğon pərdət'un ə̌ldi, iz loxol isə göyin, mumušak'i, tünd č'oč'a irəngen bakala t'uriğon ěbunen naxışxot'un düzbi. 38 Oşa me pərdineynak' iz loxol q'armağxo bakala qo dənə sütün düzbi şot'oğoy bulurxo q'ızılen but't'unk'i. Sütünxoy oq'a laxseynak' isə misəxun bakala qo dənə laxala gat'un düzbi.

37

Ǐvel sanduğa düzbsun

(C'eys. 25:10-22)

1 Besalelen yasəməni daxt'ak'axun sanduğe düzbi. Sanduği boxoyluğ p'ə̌nqı̌ ə̌m, iz gengluğ q'a alloyluğ isə sə̌nqı̌ ə̌mey. * 2 Şot'o bonaxun saal ç̌oyexun təmiz q'ızılen but'ek'i, iz hərrəmine isə q'ızıli zolağe laxi. 3 Oşa q'əliben bip' q'ızıli halq'a düzbi şot'oğo sanduği bip' dönbine, p'ə̌ halq'ina sa tərəf, p'ə̌ halq'ina isə t'e soğo tərəf ost'aarebi. 4 Yasəməni xodaxun durut'xo düzbi iz looxun q'ızılen but'ek'i, 5 oşa şot'oğo sanduği dönboğo bakala halq'oğo lavek'i ki, sanduğa taşes bakat'un.

6 Təmiz q'ızılen bağışlayinşbsuni q'apağane düzbi. Şot'ay boxoyluğ p'ə̌nqı̌ ə̌m, gengluğ isə sə̌nqı̌ ə̌mey. † 7 Bağışlayinşbsuni q'apaği p'ə̌ buleynak' q'ızılaxun çəküçen əşeśi p'ə̌ angele düzbi. 8 Sa angela q'apaği sa bel, t'e sunt'u isə t'e soğo bel t'etəre düzbi ki, q'apağaxun sat'un baki. 9 Angelxoy ala qayeğala q'ənədxon bağışlayinşala q'apağa but't'unksay. Şot'oğon ç̌obaç̌o çurpi q'apağaçt'un běğsay.

Q'ončuğo həsrbakala šumurxoynak' ist'ola düzbsun

(C'eys. 25:23-30)

10 Besalelen yasəməni daxt'ak'en ist'ole düzbi; şot'ay boxoyluğ p'ə̌ ə̌m, gengluğ sa ə̌m, alloyluğ isə sə̌nqı̌ ə̌mey. ‡ 11 Şot'o təmiz q'ızılen but'ek'i. İz hərrəmine q'ızıli zolağe laxi. 12 Şot'ay hərrəmine alloyluğ bip' k'əşə bakala t'ǒğǔrxone düzbi. T'ǒğǔrxoy hərrəmine isə q'ızıli zolağe laxi. 13 İst'oleynak' q'əliben bip' dənə q'ızıli halq'a düzbi şot'oğo ist'olin bip' turaxun ost'aarebi. 14 İst'oli ganu badalbat'an durut'xoxun biq'i taşes bakeq'at'un pi, halq'oox ist'oli t'ǒğǔrxoxuney ləçəq'. 15 İst'ola taşt'eynak' bakala durut'xo yasəməni xodaxun düzbi şot'oğo q'ızılen but'ek'i. 16 İst'olin loxol laxseynak' təmiz q'ızılaxun t'alik'xo, q'avurxo, śipseynak' bakala payurxoynak' cürdək'xo saal camurxone düzbi.

Q'ızıli pisosa düzbsun

(C'eys. 25:31-40)

17 Besalelen təmiz q'ızılaxun sa pisose düzbi. Me pisos çəküçen əşeśi təmiz q'ızılaxuney. Şot'ay oq'in hissə, tur saal ture loxol bakala varde t'up'ulxo q'a xazalxo şot'oxun saney. 18 Pisosaxun ǔq taye c'eysay - xibo sa t'ǒǒxun, xiboval t'e soğo t'ǒǒxun. 19 Ǔq taye hər sunt'ay loxol xib dənə badami s'is'ik'xo oşq'ardala t'up'ulxo saal vardurxone buy. 20 Pisosi ture loxol vardla saal t'up'ulla badami s'is'ik'ə oşq'ardala bip' kasane buy. 21 Me t'up'ulxoy soğo pisosi turexun c'eğala süft'in p'ə̌ taye oq'a, t'e soğo p'ə̌mci c'eğala p'ə̌ taye oq'a, xibimciyo isə xibimci c'eğala p'ə̌ taye oq'aney. Metər, şorox pisosi turexun c'eğala ǔq taye oq'al but'uniy. 22 T'up'ulxo q'a tayurxo pisosaxun sat'uniy; çəküçen əşeśi təmiz q'ızılaxunt'uniy. 23 Pisoseynak' təmiz q'ızılaxun vǔğ dənə zeytuni c'əyinen bok'ala çirağ, maşoox q'a xətəngəzxot'un düzbi. 24 Pisosa saal şot'o lazım bakala bütüm şeyurxo düzbseynak' sa t'alant'§ təmiz q'ızıle əşeśi.

Buxur bok'ospseynak' q'urban eçala ganu düzbsun

(C'eys. 30:1-5; 30:22-38)

25 Yasəməni daxt'ak'axun buxur bok'ospseynak' q'urban eçala gat'un düzbi. İz boxoyluğ q'a gengluğ sa ə̌m, alloyluğ isə p'ə̌ ə̌mey. * İz dönboğo bakala mǔq'ǒǒx isə içuxun saney. 26 Şot'ay ç̌oya, böriğo saal mǔq'ǒğo təmiz q'ızılent'un but'k'i, iz hərrəmine isə q'ızıli zolağt'un laxi. 27 Q'urban eçala ganu durut'xoxun biq'i taşt'eynak' iz p'ə̌ börine, zolaği oq'a p'ə̌ q'ızıli halq'at'un düzbi. 28 Durut'xo yasəməni xodaxun düzbi q'ızılen but't'unk'i.

29 Bacarağlu ust'oğon lə̌ə̌mst'eynak' bakala ı̌vel c'əyinə saal bok'ospseynak' bakala şaat' adeğala oyurxoval həzirt'unbi. †

38

Bok'ospsuni q'urbaneynak' q'urban eçala gane düzbsun

(C'eys. 27:1-8)

1 Yasəməni daxt'ak'axun bok'ospsuni q'urbaneynak' q'urban eçala gat'un düzbi. Şo bip' dönbələney, iz boxoyluğ q'a gengluğ qo ə̌m, alloyluğ isə xib ə̌mey. * 2 Q'urban eçala gane bip' dönbineyal mǔq'ǒğo t'etərt'un düzbi ki, şorox q'urban eçala ganuxun sat'un baki. Oşa t'e ganu misen but't'unk'i. 3 Şot'ay jeq'e q'avurxo, ist'amxo, ləənxo, çəngəlxo, xətəngəzxo - bütüm şeyurxo misent'un düzbi. 4 Şot'oğon q'urban eçala ganeynak' misəxun reşot'k'at'un düzbi. Şot'o q'urban eçala gane zolağaxun oq'a t'etərt'un laxi ki, reşot'k'inen şot'ay qı̌t'uxune duğsay. 5 Me misnə reşot'kin bip' dönbine durut'xo c'ovakest'eynak' q'əliben düzbaki bip' dənə misnə halq'ane buy. 6 Yasəməni xodaxun durut'xo düzbi iz looxun misen butt'unki. 7 Durut'xo q'urban eçala gane p'ə̌ börine bakala halq'oğo lavt'unk'i ki, şot'o biq'i taşes bakan. Q'urban eçala ganu daxt'ak'axunt'un düzbey, şot'ay boşt'an ams'iney.

Misnə ləənə düzbsun

(C'eys. 30:18)

8 Oşa pak bakseynak' sa misnə ləən q'a şot'o laxseynak' gat'un düzbi. Şot'o ı̌vel çadıri bağala gala q'ulluğbala çupuxxoy misnə güzgüğoxunt'un düzbi.

Ǐvel çadıri məəlnə düzbsun

(C'eys. 27:9-19)

9 Oşa ı̌vel çadıri məəlin güney tərəfeynak' boxoyluğ sabaç̌ ə̌m† bakala nəzik' kətani t'urinen ə̌leśi pərdooxt'un düzbi. 10 Şot'oğoynak' q'a dənə sütün saal şot'oğoy oq'a laxseynak' misəxun q'a dənə laxala gat'un düzbi. Q'armağxo q'a halq'oğo isə gümüşəxunt'un düzbi. 11 Q'uzeyi tərəfeynak'al bakala pərdin boxoyluğ sabaç̌ ə̌mey; şot'oğoynak'al q'a dənə sütün saal misəxun q'a dənə laxala gat'un düzbi. Sütünxoy q'armağxo q'a halq'oox isə gümüşəxuney. 12 Məəlin běğ batk'ala tərəfeynak' bakala pərdoğoy boxoyluğ isə əlli ə̌mey; ‡ şot'oğoynak' vis' dənə sütün saal vis' dənə laxala gat'un düzbi. Q'armağxo q'a halq'oğo isə gümüşəxunt'un düzbi. 13 Məəlin běğ c'eğala tərəfiyal boxoyluğ əlli ə̌mey. 14 Bağala gane sa tərəf, hərt'ay iz laxala ga bakala xib sütüni loxol, içoğoy boxoyluğ qos's'e ə̌m§ bakala pərdooxe buy. 15 T'e soğo tərəfəl hərt'ay iz laxala ga bakala xib sütüni loxol içoğoy boxoyluğ qos's'e ə̌m pərdooxe buy. 16 Məəlin hərrəmine bakala bütüm pərdoox nəzik' kətani parçinaxuney. 17 Məəlin sütünxoy laxala ganxo misəxun, ğaç̌esunxo q'a q'armağxo isə gümüşəxuney; sütünxoy bulurxo gümüşent'un but'k'ey. Məəlin bütüm sütünxoy ğaç̌esunxo gümüşəxuney.

18 Məəlin bağala ganeynak' boxoyluğ q'a ə̌m, alloyluğ isə məəlin pərdoğoy alloyluğallarik' qo ə̌m* bakala pərdət'un düzbi. Şo göyin, mumušak'i, tünd č'oč'a irəngen t'uriğon saal nəzik' kətani t'uriğone ə̌leśey, iz loxol naxışxoval buney. 19 Bağala gane bip' sütüne buy, hərt'ay oq'al izi misnə laxala gane buy; şot'oğoy ğaç̌esunxo q'a q'armağxo isə bütüm gümüşəxuney. Sütünxoy bulurxoval gümüşent'un but'k'ey. 20 Ǐvel çadıri mixçoox isə məəlin hərrəmine bakala pərdoğo ğaç̌bseynak' əşeğala bütüm mixçoğollarik' misəxuney.

Ǐvel çadıreynak' əşp'est'i şeyurxo

21 Moiseyi əmiren běyinš Aaroni ğar İt'amari kalaluğen leviğon ı̌vel irəziluği çadıreynak' əşp'est'it'oğoy siyəyinət'un biq'i.

22 Hametər, İuday tayfinaxun Xure nəvə bakala Urin ğar Besalelen Q'ončuğon Moiseya əmirbi hər şeya düzbi çark'eney. 23 İçu Dane tayfinaxun bakala ust'aluğa, kişbsuna saal göyin, mumušak'i, tünd č'oč'a irəngen t'urinen nəzik' kətani parçin loxol naxış laxsuni əşurxo bacarbala Ahit'amaxi ğar Oholiabenal köməybeney.

24 Ǐvel ganu biq'seynak' əşeśi q'ızıli çəki saq'o vuy t'alant' saal vǔğbaç̌ otuz şek'eley. † Mo ı̌vel gala bakala şek'eli çəkinə görəney. Me q'ızıl Q'ončuğoynak' sa pay baksuna ak'est'eynak' alabaki q'ızıley.

25 Siyəyinə haq'eśi amdarxoy tadi gümüşi çəki isə sabaç̌ t'alant' saal sa hazar vǔğbaç̌ yetmiş qo şek'eley. ‡ Mo ı̌vel gala bakala şek'eli çəkinə görəney. 26 Siyəyinə haq'eśi hər q'a saal q'a yəşəxun ala bakala ǔqbaç̌ xib hazar qobaç̌ əlli işq'ara qǐ şek'ele koft'ey. Mo ı̌vel gala bakala şek'eli çəkinə görəney. § 27 Me gireśi gümüşi sabaç̌ t'alant'* ǐvel çadıri q'a iz boş bakala ı̌vel ganu ən ı̌vel ganuxun cöybala pərdin sütünxoy laxala ganxo q'əliben düzbseynak'e əşeśi: sabaç̌ dənə laxala ganeynak' sabaç̌ t'alant', hər laxala ganeynak' sa t'alant'. 28 Sa hazar vǔğbaç̌ yetmiş qo şek'el † isə sütünxoy ğaç̌esunxo q'a q'armağxo düzbseynak' saal şot'oğoy bula but'k'seynak'e əşeśi.

29 Q'ončuğoynak' alabaki pay tadeśi mise çəki yetmiş t'alant' saal p'ə̌ hazar bip'baç̌ şek'eley. ‡ 30 Şot'oxun ı̌vel çadıri bağala gane sütünxoy laxala ganxo, misnə q'urban eçala ganu, şot'ay misnə reşot'k'ina saal me q'urban eçala ganeynak' bütüm lazım bakalt'oğot'un düzbi. 31 Mandi misəxun isə məəlin hərrəmine bakala sütünxoy oq'a bakala laxala ganxo, bağala gane sütünxoy laxala ganxo, çadıreynak' saal məəlin hərrəmineynak' əşeśi bütüm mixçoğot'un düzbi.

39

Běyinšxoynak' paltarxo düzbsun

(C'eys. 28:1-14)

1 Q'ončuğon Moiseya əmirbi k'inək' göyin, mumušak'i saal tünd č'oč'a irəngen t'uriğon ı̌vel gala q'ulluğbseynak' běyinšxoynak' q'a Aaroneynak' ǐvel paltarxot'un ěbi.

2 Samci běyinši döşlinə q'ızılaxun, göyin, mumušak'i, tünd č'oč'a irəngen t'uriğon saal nəzik' kətani parçinaxunt'un düzbi. 3 Mot'aynak' q'ızıla t'api t'ə̌p'ə̌k'p'i şot'oğoxun t'urit'un k'as'p'i. Oşa t'e t'uriğoxun q'a göyin, mumušak'i saal tünd č'oč'a irəngen bakala t'uriğon nəzik' kətani parçin loxol naxışxot'un c'evk'i. 4 Oşa t'e döşlin p'ə̌ t'ǒğə sun-sunaxun ğaç̌bseynak' ə̌mnəbelxun tağala p'ə̌ dənə parçat'un düzbi. 5 Şot'ay loxol bakala q'ızıli, göyin, mumušak'i saal tünd č'oč'a irəngen t'uriğon q'a nəzik' kətani parçinen ə̌leśi q'ayinş şot'oxun saney. Q'ončuğon Moiseya əmirbi k'inək'əl baneki.

6 Şot'oğon oniksi ǰěyurxoval q'ızıli çərçüvoğoy boş laxi şot'oğoy loxol İsraili ğarmoğoy s'iyurxo peçat düzbat'an t'ap'k'ala k'inək' t'api śamt'unpi. 7 Oşa şot'oğo döşlin ə̌mnəbelxun tağala parçoğoy loxol ost'aart'unbi ki, morox israilluğo eyex efseynak' bakala ǰěyurxoq'an baki. Q'ončuğon Moiseya əmirbi k'inək'əl baneki.

Suruk' cuya düzbsun

(C'eys. 28:15-30)

8 Suruk' cuyal döşli k'inək' q'ızıli, göyin, mumušak'i, tünd č'oč'a irəngen t'uriğon saal nəzik' kətani parçinen düzbi iz loxol naxışxot'un laxi. 9 Suruk' cu p'ə̌q'at parçinen, bip'dönbələney: iz boxoyluğ q'a gengluğ sa ciney. * 10 İz loox bip' cörgə toyexlu ǰěyurxot'un t'ak'p'i: samci cörginə rubin, topaz, izumrud; 11 p'ə̌mci cörginə birüzə, göyin rubin saal almaz; 12 xibimci cörginə giaśint', agat' saal amet'ist'; 13 bip'imci cörginə isə beril, oniks saal yasp'is. Me ǰěyurxo q'ızıli çərçüvoğone laxeśey. 14 Şorox İsraili ğarmoğoy saya görə p'as's'e dənəney. P'as's'e tayfin hər sunt'ay s'i me ǰěyurxoy loxol peçat k'inək' t'ap'eśeney.

15 Suruk' cuyeynak' təmiz q'ızılaxun kəndür k'inək' ə̌leśi zincirxot'un düzbi. 16 Q'ızılaxun p'ə̌ dənə çərçüvə saal p'ə̌ dənə halq'at'un düzbi. Oşa me halq'oğo suruk' cuye p'ə̌ t'ǒğə̌xun biq'est'i 17 t'e p'ə̌ q'ızıli zincirə suruk' cuye p'ə̌ halq'inaxun lavt'unk'i. 18 Zincirxoy t'e soğo bulurxo isə suruk' cuye ə̌mnəbel bakala parçin běšin tərəf bakala çərçüvoğoxunt'un ost'aarbi. 19 Saal p'ə̌ dənə q'ızıli halq'at'un düzbi, şot'oğoval suruk' cuye p'ə̌ t'ǒğəxun samci běyinši döşliyəxun sagala bonaxun biq'est'undi. 20 Q'erəz p'ə̌ q'ızıli halq'al düzt'unbi, şot'oğo samci běyinši döşlin ə̌mnəbelxun tağala parçin běšin tərəf, oq'a, döşlin q'ayinşaxun ğaç̌eğala galat'un ost'aarbi. 21 Suruk' cuye halq'oğo q'a döşlin halq'oğo göyin irəngen bakala bağen t'etərt'un ğaç̌p'i ki, cu döşlin q'ayinşi oq'aq'an mandi. Q'ončuğon Moiseya əmirbi k'inək'əl baneki.

Běyinšxoy q'erəz paltarxo düzbsun

(C'eys. 28:31-43)

22 Samci běyinši döşlin oq'axun bakala paltara göyin irəngen parçinaxunt'un ěbi. 23 Bǐyexun bul c'ovakseynak' gat'un efi. Şot'ay t'ǒğǔrxo nu zığbakseynak' t'urinen ə̌lt'undi. 24 T'e paltari ətəyi hərrəmine göyin, mumušak'i, tünd č'oč'a irəngen t'uriğon saal nəzik' kətani parçinen mis'ik' ə̌lə̌mxot'un düzbi. 25 Təmiz q'ızılaxun mis'ik' zəngürxoval düzbi me ə̌lə̌mxoy arane ět'unbi. 26 Metərluğen, ı̌vel gala q'ulluǧbseynak' bakala me paltari ətəyi hərrəmine ə̌lə̌mxo q'a zəngürxo sunay bač'anexune t'ak'eśey. Q'ončuğon Moiseya əmirbi k'inək'əl baneki.

27 Aaroneynak' q'a iz ğarmoğoynak' nəzik' kətani parçinaxun guratxot'un ěbi. 28 Oşa kətani parçinaxun çalmoox, papaq'xo saal qǒlǒğxo, 29 göyin, mumušak'i saal tünd č'oč'a irəngen bakala t'uriğon q'a nəzik' kətani parçinaxun q'ayinşal ěbi iz loxol naxışxot'un laxi. Q'ončuğon Moiseya əmirbi k'inək'əl baneki.

30 Təmiz q'ızılaxun ı̌velluği tac bakala sa medalyon düzbi şot'ay loxol "Q'ončuğoynak' ı̌vel baki" śama peçati loxol t'ap'k'ala k'inək' t'api śamt'unpi.

31 Oşa şot'o çalminaxun ost'aarbseynak' iz loxol göyin bağt'un laxi. Q'ončuğon Moiseya əmirbi k'inək'əl baneki.

Moiseyi ı̌vel çadıra iz piyexun c'ovakest'un

(C'eys. 35:10-19)

32 Metərluğen, ı̌vel çadıreynak', yəni irəziluği çadıreynak' bakala bütüm əşurxo çarek'i. Q'ončuğon Moiseya hetər əmirbeneysa, israilluğon me əşə t'etərəl bit'un.

33 Oşa ı̌vel çadıreynak' düzbi bütüm şeyurxo Moiseyi běšt'un eçeri: pərdoğo, halq'oğo, çərçüvoğo, sütünxo, sütünxoy laxala ganxo, peşt'uvanxo, 34 č'oč'a irəng duğeśi eğeli t'olen düzbaki pərdinə, q'erəz nəzik' t'olen düzbaki pərdinə, ı̌vel ganu ən ı̌vel ganuxun cöybala pərdinə, 35 irəziluği sanduğa saal şot'ay durut'xo, bağışlayinşbsuni q'apağa, 36 ist'ola saal şot'ay loxol laxala q'av-q'acağa, Q'ončuğo həsrbakala šuma, 37 təmiz q'ızılaxun bakala pisosa q'a iz çiraǧxo saal c'əyinə, 38 q'ızılaxun bakala q'urban eçala ganu, lə̌ə̌mst'eynak' bakala c'əyinə, adeğala buxura, çadıri bağala ganeynak' bakala pərdinə, 39 misnə q'urban eçala ganu, şot'aynak' bakala misnə reşot'k'ina, şot'ay durut'xo saal şot'ay bütüm lazım bakala şeyurxo, ləənə saal şot'ay laxala ganu, 40 məəlin pərdoğo, sütünxo q'a şot'oğoy laxala ganxo, məəlin bağala ganeynak' bakala pərdinə saal şot'ay kəndürxo q'a mixçoğo. Morox bito ı̌vel çadıra, yəni irəziluği çadıri boş q'ulluğbseynak' bakala şeyurxoney. 41 Ǐvel gala q'ulluğbseynak' bakala ı̌vel paltarxo - běyinš Aaroni saal iz ğarmoğoy běyinšluğbseynak' ěbeśi paltarxoval et'unçeri.

42 Q'ončuğon Moiseya hetər əmirbeneysa, israilluğon hat'etərəl bet'uniy. 43 Moiseyenal mot'oğo bitova iz piyexun c'ovakest'i anek'i ki, şot'oğon bütümə Q'ončuğon əmirbi k'inək't'un be. Şot'o görəl Moiseyen me əşurxo bi amdarxo xeyir-bərəkəte tadi.

40

Ǐvel çadıra girbsun q'a şot'o ı̌velbsun

1 Oşa Q'ončuğon Moiseya pine: 2 «Samci xaşe samci ğine ı̌vel çadıra, yəni irəziluği çadıra girba. 3 İrəziluği sanduğa çadıri boş laxi pərdinen iz běšt'an but'k'a. 4 Oşa ist'ola eçeri iz loxol lazım bakala şeyurxo laxa. Pisosa eça, çirağxoval iz loxol laxa. 5 Buxur bok'ospseynak' bakala q'ızıli q'urban eçala ganu irəziluği sanduği běš laxa. Çadıri bağala gala pərdinəl suruk'p'a.

6 Bok'ospsuni q'urbanxoynak' bakala q'urban eçala ganu ı̌vel çadıri - irəziluği çadıri bağala gane běš laxa. 7 Ləənə ı̌vel çadıri q'a t'e q'urban eçala gane arane laxa, iz boşal xe bapa. 8 Çadıri hərrəmine məələ düzba, bağala gane pərdinəl suruk'p'a.

9 Oşa lə̌ə̌mst'eynak' bakala c'əyinə ext'i ı̌vel çadıra saal iz bona bakala hər şeya lə̌ə̌mda. Metər, şot'o saal bütüm iz lazım bakala şeyurxo ı̌velba ki, şoroxal ǐvelq'at'un baki. 10 Bok'ospsuni q'urbanxoynak' bakala q'urban eçala ganu, şot'o lazım bakala şeyurxoval lə̌ə̌mdi ı̌velba ki, şo ı̌velxoy ǐveloq'an baki. 11 Ləənə saal şot'ay laxala ganu c'əyin lə̌ə̌mdi ı̌velba.

12 Oşa Aarona saal şot'ay ğarmoğo ı̌vel çadıri bağala gala eçeri xenen os'k'a. 13 Aarona ǐvel paltarxo lapest'a. Şot'o c'əyin lə̌ə̌mdi ı̌velba ki, Zaynak' běyinšluğq'anbi. 14 Oşa Aaroni ğarmoğo eçeri şot'oğo gurat' lapest'a. 15 İçoğoy bava c'əyin lə̌ə̌mdi k'inək' şot'oğoval c'əyin lə̌ə̌mda ki, Zaynak' běyinšluğq'at'unbi. Me lə̌ə̌mst'un şo upsune ki, běyinšluğbsun şot'oğoy nəsilə həmişəluğe tadeśe». 16 Moiseyenal Q'ončuğon içu əmirbi k'inək' bine.

17 İsrailluğoy Misirəxun c'eysun p'ə̌mci usena bağat'an, t'e useni samci xaşe samci ğine ı̌vel çadır laxeśi. 18 Moiseyen çadıra girebi: çərçivoğo içoğoy oq'a bakala laxala ganxoxun ost'aarebi, peşt'uvanxo saal sütünxone alabi. 19 Oşaal ı̌vel çadıri looxun but'k'i iz looxun p'ə̌mci saal xibimci q'atal lanexi. Q'ončuğon Moiseya əmirbi k'inək'əl baneki.

20 Mot'oxun oşa şot'in İrəziluği śama ext'i sanduği boşe laxi. Durut'xo sanduğa lavek'i, bağışlayinşbsuni q'apağal sanduği loxole laxi. 21 Sanduğa ı̌vel çadıri boş eçeri ı̌vel ganu ən ı̌vel ganuxun cöybala pərdinə suruk'p'i irəziluği sanduği běšt'an bineq'i. Q'ončuğon Moiseya hetər əmirbeneysa hat'etərəl baneki.

22 İst'ola eçeri ı̌vel çadıri boş, q'uzey tərəf, pərdin běš lanexi. 23 Šumal şot'ay loxol, Q'ončuğoy běš lanexi. Q'ončuğon Moiseya əmirbi k'inək'əl baneki.

24 Pisosa isə ǐvel çadıri boş, ist'olaxun ç̌obaç̌o, çadıri güney tərəfe laxi. 25 Çirağxoval pisosi loxol, Q'ončuğoy běš lanexi. Q'ončuğon Moiseya əmirbi k'inək'əl baneki.

26 Q'ızıli q'urban eçala ganuval ı̌vel çadıri boş, pərdin běš laxi 27 şot'ay loxol adeğala buxure bok'osp'i. Q'ončuğon Moiseya əmirbi k'inək'əl baneki.

28 Çadıri bağala gala pərdəne suruk'p'i. 29 Bok'ospsuni q'urbanxoynak' bakala q'urban eçala ganuval ext'i ı̌vel çadıri, yəni irəziluği çadıri bağala ganu ı̌ša lanexi; şot'ay loxol bok'ospsuni q'urbanxo q'a taxıli payurxone eçeri. Q'ončuğon Moiseya əmirbi k'inək'əl baneki.

30 Ləənə ı̌vel çadıri saal q'urban eçala gane arane laxi iz boş běyinšxoy pak bakseynak' xene bapi. 31 Moiseyen, Aaronen saal iz ğarmoğon t'et'iya içoğoy kula-turat'un os'ksay. 32 Şot'oğon ı̌vel çadıra bağat'an saal q'urban eçala ganu ı̌šalayinşakat'an mot'o bsat'uniy. Q'ončuğon Moiseya əmirbi k'inək'əl baneki.

33 Moiseyen çadıri q'a q'urban eçala gane hərrəminə bineq'i, məəlin bağala gane pərdinəl suruk'ebi.

Metərluğen, Moiseyen əşurxo çarek'i.

Ǐvel çadıri loxol eğala asoy

(Ams'i oç̌. 9:15-23)

34 T'e vədine asoyen irəziluği çadıra bəc'ürepi, Q'ončuğonalİzi tamtaraǧen q'a kalaluğen ǐvel çadıra buyebi. * 35 Moisey irəziluği çadıra bayes tene baki, şot'aynak' ki, asoy çadıri loxoley, Q'ončuğonİzi tamtaraǧen q'a kalaluğen çadıra buybeney.

36 İsrailluyox t'e asoy çadıri loxolxun ala ěqeğat'ant'un yaq' c'eysay; † 37 Q'ončuğoy asoy nu ěqeğat'an isə, yaq' tet'un c'eysay, t'e asoyi ěqesunat'un yaq'běğsay. 38 Metərluğen, ğenaxun me asoy çadıri loxoley, üşe isə t'e asoyi boş aruxe boksay, israilluğonal mot'o içoğoy piin at'unksay. Heq'ədər ki şorox ams'i oç̌alat'uniy, mo metərey.

* 1:4 1:1-4 Burq. 46:8-27

† 1:7 1:7 Ap'ost'. 7:17

‡ 1:8 1:8 Ap'ost'. 7:18

§ 1:10 1:10 Ap'ost'. 7:19

* 1:22 1:22 Ap'ost'. 7:19

* 2:2 2:2 Ap'ost'. 7:20-21; Əbr. 11:23

† 2:10 2:10 Moisey əbrani muzin "c'evksun" upsune.

‡ 2:10 2:10 Ap'ost'. 7:20-21

§ 2:11 2:11 Əbr. 11:24

* 2:14 2:11-14 Ap'ost'. 7:23-28,35

† 2:15 2:15 Ap'ost'. 7:29; Əbr. 11:27

‡ 2:22 2:22 Gerşom əbrani muzin "t'et'iya q'ərib" upsune.

§ 2:24 2:24 Me irəziluğ ğaç̌esunen Buxačuğon israilluğo ölkə tadale, gelebi şot'oğoxunal bütüm millətxon xeyir-bərəkət haq'alt'un. Burq. 15:13-14

* 3:1 3:1 Yet'ro - Mo Reueli t'iyə̌mi s'ine.

† 3:1 3:1 Xorev - Mo Sinay buruğoy t'iyə̌mi s'ine.

‡ 3:2 3:2 Q'ončuğoy - Memiya əbrani muzin "YHVH" śamesa. Mo Buxačuğoy ən ı̌vel s'ine. Əbrani muzin maya "Yahveh" s'ine śamesasa, udin muza taradat'an şo kala t'arurxon "Q'ončux" s'ine śamesa.

§ 3:5 3:5 Yeş. 5:15

* 3:6 3:6 C'eys. 3:15; Mat'. 22:32; Mrk'. 12:26; Luk'. 20:37; Ap'ost'. 3:13; 7:32

† 3:10 3:1-10 Ap'ost'. 7:30-34

‡ 3:13 3:13 C'eys. 6:2-3

§ 3:14 3:14 İoan. 8:24, 28, 58; Qay. Əyit 1:4,8

* 3:15 3:15 Mat'. 22:32; Mrk'. 12:26; Luk'. 20:37; Ap'ost'. 3:13

† 3:22 3:21-22 C'eys. 12:35-36

* 4:23 4:23 C'eys. 12:29

† 4:25 4:25 - Mo damna sa ədəte, yəgin ki, p'iye toyen günaxa os'ksune. Mot'o p'ə̌ cürəne q'amişakes bakon: 1). İz ğare bari p'iyen Moiseya Buxačuğone qayst'a. 2). Sip'p'oran iz ğara nexe: "P'i barst'unen hun zaynak' sünnəten baki".

‡ 4:27 4:27 yəni Sinay burux

* 6:3 6:3 C'eys. 3:13-15

† 6:19 6:16-19 Ams'i oç̌. 3:17-20; 26:57-58; 1 Hadis. 6:16-19

* 7:3 7:3 Ap'ost'. 7:36

† 7:11 7:11 2 T'im. 3:8

‡ 7:17 7:17 Ǐvel mə̌ğ. 78:44; Qay. əyit 11:6; 16:4

* 9:10 9:10 Qay. əyit 16:2

† 9:16 9:16 Rim. 9:17

‡ 9:24 9:24 Qay. əyit 8:7; 16:21

* 10:15 10:14-15 Yol. 2:2-10; Qay. əyit 9:2-3

† 10:23 10:21-23 Ǐvel mə̌ğ. 105:28; Qay. əyit 16:10

* 12:11 12:11 - Eğeli p'iya ak'at'an Buxačuğon israilluğo tene besp'i, şot'oğoy k'ojurxoy t'ǒǒxun c'ovaki taneśi. (Běğa 12:13). Şot'o görə me axsibayi s'i C'ovaksuni axsibaye.

† 12:13 12:1-13 Lev. 23:5; Ams'i oç̌. 9:1-5; 28:16; K'an. 16:1-2

‡ 12:23 12:23 Əbr. 11:28

§ 12:29 12:29 C'eys. 4:22-23

* 12:36 12:35-36 C'eys. 3:21-22

† 12:40 12:40 Burq. 15:13; Gal. 3:17

‡ 12:46 12:46 Ams'i oç̌. 9:12; Ǐvel mə̌ğ. 34:20; İoan. 19:36

* 13:2 13:1-2 Ams'i oç̌. 3:13; 8:17; Luk'. 2:23

† 13:4 13:4 aviv - əbrani tumargirəst'a samci xaş. Aviv xaş xibna xaşe qı̌t'uxun c'ovaki nəəl ki, bip'na xaşe samci ğimxoy təzə xaş ak'eğat'ane burqesa.

‡ 13:12 13:12 Luk'. 2:23

§ 13:19 13:19 Burq. 50:25; Yeş. 24:32; Əbr. 11:22

* 14:22 14:22 1 K'or. 10:1-2; Əbr. 11:29

* 15:1 15:1 Qay. əyit 15:3-4

† 15:2 15:2 Ǐvel mə̌ğ. 118:14; İsa. 12:2

‡ 15:23 15:23 Mara - əbrani muzin ağu

§ 15:27 15:27 Ams'i oç̌. 33:9

* 16:4 16:4 İoan. 6:31

† 16:15 16:15 əbrani muzin "Mo hik'ə" "manna" k'inək'e c'eysa. Běğa 16:31

‡ 16:15 16:15 1 K'or. 10:3

§ 16:16 16:16 sa omer - təxminən 2,3 lit'ir

* 16:18 16:18 2 K'or. 8:13-15

† 16:23 16:23 C'eys. 20:8-11

‡ 16:31 16:31 C'eys. 16:15

§ 16:31 16:31 Ams'i oç̌. 11:7-8

* 16:35 16:35 Əbr. 9:4

† 16:36 16:36 Efa - 1 efa 22 lit'ir

* 17:7 17:7 Massa - əbrani muzin "yoxlayinşbsun"

† 17:7 17:7 Meriva - əbrani muzin "höcətbsun"

‡ 17:7 17:1-7 Ams'i oç̌. 20:2-13; 1 K'or. 10:4

§ 17:14 17:14 K'an. 25:17-19; 1 Şam. 15:2-9

* 18:3 18:3 Gerşom - əbrani muzin "t'et'iya q'ərib"

† 18:3 18:2-3 C'eys. 2:21-22; Ap'ost'. 7:29

‡ 18:4 18:4 Eliezer - əbrani muzin "Bez Buxačux bez köməye".

* 19:5 19:5 K'an. 4:20; 7:6; 14:2; 26:18; T'it'. 2:14

† 19:6 19:6 - yəni "Buxačuğo q'ulluğbi, Şot'ay ı̌vel azuk' baki dünyəni bütüm millətxo Şot'ay zor q'a Şot'ay çuresun k'ə baksuna ak'est'un"

‡ 19:6 19:5-6 1 P'y. 2:9; Qay. əyit 1:4-6; 5:9-10

§ 19:13 19:12-13 Əbr. 12:20

* 19:16 19:16 Qay. əyit 4:5

† 19:18 19:16-18 K'an. 4:11-12; Əbr. 12:18-19

* 20:5 20:4-5 C'eys. 34:17; Lev. 19:4; 26:1; K'an. 4:15-18; 27:15

† 20:6 20:5-6 C'eys. 34:6-7; Ams'i oç̌. 14:18; K'an. 7:9-10

‡ 20:7 20:7 Lev. 19:12

§ 20:8 20:8 C'eys. 16:23-30; 31:12-14

* 20:10 20:9-10 C'eys. 23:12; 31:15; 34:21; 35:2; Lev. 23:3

† 20:11 20:11 Burq. 2:1-3; C'eys. 31:17

‡ 20:12 20:12 K'an. 27:16; Mat'. 15:4; 19:19; Mrk'. 7:10; 10:19; Luk'. 18:20; Rim. 13:9; İak'. 2:11; Ef. 6:3

§ 20:13 20:13 Burq. 9:6; Lev. 24:17; Mat'. 5:21; 19:18; Mrk'. 10:19; Luk'. 18:20; Rim. 13:9; İak'. 2:11

* 20:14 20:14 Lev. 20:10; Mat'. 5:27; 19:18; Mrk'. 10:19; Luk'. 18:20; Rim. 13:9; İak'. 2:11

† 20:15 20:15 Lev. 19:11; Mat'. 19:18; Mrk'. 10:19; Luk'. 18:20; Rim. 13:9

‡ 20:16 20:16 C'eys. 23:1; Mat'. 19:18; Mrk'. 10:19; Luk'. 18:20

§ 20:17 20:17 Rim. 7:7; 13:9

* 20:19 20:18-19 Əbr. 12:18-19

† 20:22 20:22 Əbr. 12:25

‡ 20:24 20:24 Bok'ospsuni q'a serluği q'urbanxo - bok'ospsuni q'urbaneynak' israilluğon t'olaxun başq'a heyvana bütümə q'urban eçala gala bok'ost'unbsay. Serluği q'urbaneynak' eçala heyvanxo isə tet'un bok'ospsay. Şot'ay yeq'a běyinšxoy q'a amdarxoy arane cöyt'unbsay. Me q'urbani məksəd serluğa q'a amdarxoy ara sun-sunaxun şaat' baksuna təzələyinşbsuney.

§ 20:25 20:25 K'an. 27:5-7; Yeş. 8:31

* 21:2 21:2 K'an. 15:12

† 21:6 21:2-6 Lev. 25:39-46

‡ 21:12 21:12 Lev. 24:17

§ 21:13 21:13 Ams'i oç̌. 35:10-34; K'an. 19:1-13; Yeş. 20:1-9

* 21:16 21:16 K'an. 24:7

† 21:17 21:17 Lev. 20:9; Mat'. 15:4; Mrk'. 7:10

‡ 21:25 21:23-25 Lev. 24:20; K'an. 19:21; Mat'. 5:38

§ 21:32 21:32 sa şek'el təxminən 11 gramey

* 22:17 22:16-17 K'an. 22:28-29

† 22:18 22:18 K'an. 18:10-11

‡ 22:19 22:19 Lev. 18:23; 20:15-16; K'an. 27:21

§ 22:20 22:20 K'an. 17:2-7

* 22:22 22:21-22 C'eys. 23:9; Lev. 19:33-34; K'an. 24:17-18; 27:19

† 22:25 22:25 Lev. 25:35-38; K'an. 15:7-11; 23:19-20

‡ 22:27 22:26-27 K'an. 24:10-13

§ 22:28 22:28 Ap'ost'. 23:5

* 22:31 22:31 Lev. 17:15

* 23:1 23:1 C'eys. 20:16; Lev. 19:11-12; K'an. 5:20

† 23:3 23:3 Lev. 19:15

‡ 23:5 23:4-5 K'an. 22:1-4

§ 23:8 23:6-8 Lev. 19:15; K'an. 16:19

* 23:9 23:9 C'eys. 22:21; Lev. 19:33-34; K'an. 24:17-18; 27:19

† 23:11 23:10-11 Lev. 25:1-7

‡ 23:12 23:12 C'eys. 20:9-11; 31:15; 34:21; 35:2; Lev. 23:3; K'an. 5:13-14

§ 23:15 23:15 C'eys. 12:14-20; Lev. 23:6-8; Ams'i oç̌. 28:17-25

* 23:15 23:15 Aviv - əbrani tumargirəst'a samci xaş. Aviv xaş xibna xaşe qı̌t'uxun c'ovaki nəəl ki bip'na xaşe samci ğimxoy təzə xaş ak'eğat'ane burqesa.

† 23:16 23:16 Lev. 23:15-21,39-43; Ams'i oç̌. 28:26-31

‡ 23:19 23:19 K'an. 14:21; 26:2; C'eys. 34:26

§ 23:26 23:26 ərəmik' çuux- əyel eçes nu bakala çuux

* 23:31 23:31 Filist' dəniz - Araluğ dəniz

* 24:5 24:5 C'eys. 20:24

† 24:8 24:8 Ğaç̌eśi irəziluği sa tərəf Buxačux baksuna ext'i p'iye qı̌t'ay q'urban eçala gane loxol çəçəst'unene ak'est'a, t'iyə̌mi tərəfin amdarxo baksuna isə şot'oğoy loxol śipsunen.

‡ 24:8 24:8 Mat'. 26:28; Mrk'. 14:24; Luk'. 22:20; 1 K'or. 11:25; Əbr. 9:19-20; 10:29

§ 24:18 24:18 K'an. 9:9

* 25:7 25:7 suruk' cu - döşlin loxol ğaç̌eğala cu. Şot'ay boş urim saal t'ummim uk'ala ǰěyurxone baksay. Me ǰěyurxon çöp boseri samci běyinšen Buxačuğoy q'ərarane avabaksay. Suruk' cuye loxol 12 dənə toyexlu ǰěne ğaç̌esay. Běğa C'eys. 28:15-20

† 25:10 25:10 Sa ə̌m 45 sant'i. İrəziluğ sanduği boxoyluğ 1 met'rə 25 sant'i, gengluğ q'a alloyluğ isə 67,5 sant'i

‡ 25:17 25:17 bağışlayinşbsuni q'apağ - Me q'apaği loxol, p'ə̌ angelxoy arane, həmişə Ala Arśiyone bake. Pakbakala ğine samci běyinšxoy kalat'in iz kiyel amdarxoy günaxxo bağışlayinşakseynak' tadeğala q'urbani p'iya eçeri me irəziluği sanduği q'apaği loxol çəçənest'ay.

§ 25:17 25:17 boxoyluğ 1 met'rə 25 sant'i, gengluğ 67,5 sant'i

* 25:23 25:23 boxoyluğ 90 sant'i, gengluğ 45 sant'i, alloyluğ 67,5 sant'i

† 25:30 25:30 Lev. 24:5-8

‡ 25:39 25:39 sa t'alant' təxminən 34 k'ilo

§ 25:40 25:40 Ap'ost'. 7:44; Əbr. 8:5

* 26:2 26:2 - boxoyluğ 12 met'rə 60 sant'i, gengluğ 1met'rə 80 sant'i

† 26:8 26:8 - boxoyluğ 13 met'rə 50 sant'i, gengluğ isə 1 met'rə 80 sant'i

‡ 26:13 26:13 sa ə̌m - təxminən 45 sant'i

§ 26:16 26:16 sə̌nqı̌ ə̌m - boxoyluğ 4 met'rə 50 sant'i, gengluğ 67,5 sant'i

* 26:33 26:33 Əbr. 6:19; 9:3-5

* 27:1 27:1 qo ə̌m, xib ə̌m - boxoyluğ 2 met'rə 25 sant'i, gengluğ 2 met'rə 25 sant'i, alloyluğ 1 met'rə 35 sant'i

† 27:9 27:9 sabaç̌ ə̌m - 45 met'rə

‡ 27:12 27:12 əlli ə̌m - təxminən 22 met'rə 50 sant'i

§ 27:14 27:14 qos's'e ə̌m - 6 met'rə 75 sant'i

* 27:16 27:16 q'a ə̌m - 9 met'rə

† 27:18 27:18 Boxoyluğ sabaç̌ ə̌m, iz gengluğ isə əlli ə̌m - boxoyluğ 45 met'rə, gengluğ 22,5 met'rə 50 sant'i

‡ 27:18 27:18 qo ə̌m - 2 met'rə 25 sant'i

* 28:16 28:16 Sa ci - Təxminən 22 sant'i

† 28:30 28:30 Urim saal t'ummim - Morox divanbseynak' bakala ǰěyurxoney. Mot'oğoy köməyen çöp bosi Buxačuğoy əyitət'un avabakey.

‡ 28:41 28:41 Lə̌ə̌mdi - əbraniğoy ədəten amdarxoy xususi vəzifinə c'ək'esuna ak'est'eynak' şot'oğo zeytuni c'əyint'un lə̌ə̌mst'ay. Me ədət padçağxo běyinšxo saal xavareçalxo c'ək'eğat'ane əşesay.

* 29:6 29:6 C'eys. 28:36-38

† 29:7 29:7 C'eys. 28:41

‡ 29:18 29:18 Ef. 5:2; Filip'. 4:18

§ 29:40 29:40 Sa hin təxminən 3,8 lit'ir

* 29:40 29:40 Sa efa - 22 lit'ir

* 30:1 30:1 Buxur - bok'ospseynak' bakala şaat' adeğala oyurxo

† 30:2 30:2 - gengluğ 45 sant'i, boxoyluğ 45 sant'i, alloyluğ 90 sant'i

‡ 30:13 30:13 qı̌ şek'el - 5,7 gram

§ 30:13 30:13 C'eys. 38:25-26; Mat'. 17:24

* 30:23 30:23 qobaç̌ şek'el - təxminən 6 k'ilo

† 30:23 30:23 mirra - şaat' adeğala oyurxoxun həzirbaki toyexlu c'əyin

‡ 30:24 30:24 sa hin - təxminən 4 lit'ir

§ 30:28 30:22-28 C'eys. 37:29

* 30:34 30:34 ladan - bok'ospseynak' bakala şaat' adeğala q'aribaki q'ir

* 31:15 31:15 C'eys. 20:8-11; 23:12; 34:21; 35:2; Lev. 23:3; K'an. 5:12-14

† 31:17 31:17 C'eys. 20:11

* 32:1 32:1 Ap'ost'. 7:40

† 32:4 32:4 Neh. 9:18; Ap'ost'. 7:41

‡ 32:6 32:6 1 K'or. 10:7

§ 32:13 32:13 Burq. 17:8; 22:16-17

* 32:14 32:11-14 Ams'i oç̌. 14:13-19

† 32:23 32:23 Ap'ost'. 7:40

‡ 32:33 32:32-33 Ǐvel mə̌ğ. 69:28; Qay. əyit 3:5

* 33:1 33:1 Burq. 12:7; 26:3; 28:13

† 33:19 33:19 Rim. 9:15

* 34:6 34:6 Ams'i oç̌. 14:18; Neh. 9:17; Ǐvel mə̌ğ. 86:15; 103:8; 145:8; Yol. 2:13; İon. 4:2

† 34:7 34:6-7 C'eys. 20:5-6; Ams'i oç̌. 14:18; K'an. 5:9-10; 7:9-10

‡ 34:13 34:13 K'an. 16:21

§ 34:17 34:17 C'eys. 20:4; Lev. 19:4; K'an. 5:8; 27:15

* 34:18 34:18 C'eys. 12:14-20; Lev. 23:6-8; Ams'i oç̌. 28:16-25

† 34:19 34:19 C'eys. 13:2

‡ 34:20 34:20 C'eys. 13:13

§ 34:21 34:21 C'eys. 20:9-10; 23:12; 31:15; 35:2; Lev. 23:3; K'an. 5:13-14

* 34:22 34:22 Lev. 23:15-21; Ams'i oç̌. 28:26-31

† 34:22 34:22 Lev. 23:39-43

‡ 34:25 34:25 C'eys. 12

§ 34:26 34:26 K'an. 26:2; 24:21

* 34:35 34:29-35 2 K'or. 3:7-16

* 35:2 35:2 C'eys. 20:8-11; 23:12; 31:15; 34:21; Lev. 23:3; K'an. 5:12-14

* 36:9 36:9 - boxoyluğ 12 met'rə, gengluğ 1 met'rə 80 sant'i

† 36:15 36:15 - boxoyluğ 13 met'rə 50 sant'i, gengluğ 1 met'rə 80 sant'i

‡ 36:21 36:21 - Boxoyluğ 45 met'rə, gengluğ 67,5 sant'i

* 37:1 37:1 - boxoyluğ 1 met'rə 25 sant'i, gengluğ q'a alloyluğ 67,5 sant'i.

† 37:6 37:6 - boxoyluğ 1met'rə 25 sant'i, gengluğ 67,5 sant'i

‡ 37:10 37:10 - boxoyluğ 90 sant'i, gengluğ 45 sant'i, alloyluğ 67,5 sant'i

§ 37:24 37:24 Sa t'alant' - təxminən 34 k'ilo

* 37:25 37:25 - gengluğ q'a boxoyluğ 45 sant'i, alloyluğ isə 90 sant'i

† 37:29 37:29 C'eys. 30:22-38

* 38:1 38:1 - boxoyluğ q'a gengluğ 2 met'rə 25 sant'i, alloyluğ isə 1met'rə 35 sant'i

† 38:9 38:9 - 45 met'rə

‡ 38:12 38:12 - 22 met'rə 50 sant'i

§ 38:14 38:14 - 6 met'rə 75 sant'i

* 38:18 38:18 - 9 met'rə, alloyluğ 2 met'rə 25 sant'i

† 38:24 38:24 saq'o vuy t'alant' saal vǔğbaç̌ otuz şek'el - təxminən 1000 k'ilo.

‡ 38:25 38:25 - təxminən 3440 k'ilo.

§ 38:26 38:25-26 C'eys. 30:11-16; Mat'. 17:24

* 38:27 38:27 - təxminən 3400 k'ilo.

† 38:28 38:28 - təxminən 30 k'ilo.

‡ 38:29 38:29 - təxminən 2425 k'ilo.

* 39:9 39:9 Sa ci - təxminən 22 sm.

* 40:34 40:34 1 Padç. 8:10-11; 2 Hadis. 5:13-14; İsa. 6:4; Yez. 43:4-5; Qay. əyit 15:8

† 40:36 40:36 Ams'i oç̌. 9:17

Ams'i oç̌ala

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

Ams'i oç̌ala

Běšin əyit

«Ams'i oç̌ala» girken Q'ončuğoy israilluğoxun Sinay buruğoy tume ğaç̌eśi irəziluğaxun oşa baki hadisoğoxune exlətpsa. İsrailluyox me ğaç̌eśi irəziluğaxun oşa hələ 39 usen ams'i oç̌alat'un baki, me vədineyal içoğoy bel gele əşurxone hari.

Q'ončuğon israilluğo misirluğoy kiyelxun çark'est'i, şot'oğoynak' k'anunxo laxi İzi c'ək'p'i azuk' biyal bakayin, şorox p'urumal Şot'ay laxi yaq'axun c'et'unsay. Şot'ay piyes düzgün nu bakala əşurxo biq'sunen Q'ončuğoxun ə̌xil baki günaxt'un əşpest'ay. Mot'o görəl Q'ončuğoy əcuğon biq'i Misirəxun c'eri me günax əşpesti israilluğoy nəvoox hari p'ap'amin şot'oğo ams'i oç̌alane efi. Metərluğen, israilluğon ams'i oç̌ala p'ə̌ nəsilt'un badalbi. Hər nəsil badalbakat'anal şorox siyəyinəne haq'eśi.

Q'ončuğon israilluğo zorba sa q'oşune bsa. Şorox Sinay buruğoxun c'eğat'an ene Misirəxun kap t'it'eri amdarxo k'inək' təə, ama iz běš c'eğalt'oğo əfçibes bakala sa q'oşun k'inək'e c'eysa. Q'ončuğon şot'oğo İz kiine Kənan oç̌ala bakala azuk'xoy loxol taşt'ay. Ama hari t'e oç̌ala bağala zahmana p'ap'at'an, azuk'en p'urum Q'ončuğoxun ç̌o taradi Şot'ay əcuğo biq'esest'a. Me əcuğal tək azuk'i təə, lap İzi c'ək'p'i Moiseyi, Aaroni saal Maryami belal barest'a.

Ama Buxačux İz tadi əyitin loxol çurene. Şot'in İz c'ək'p'i azuk'axun ğaç̌eśi irəziluğa eyexun tene c'evksa, günax əşp'est'i nəsil badalbakit'uxun oşal təzə nəsilə Kənan oç̌alane eşt'a.

Girke axırast'a Q'ončuğon lənətbseynak' k'aleśi Bileama israilluğo ük' tadala əyitmux pest'unen Şot'ay İz c'ək'p'i azuk'a bakala çuresun həmişəluğ baksunane ak'est'a. Şot'in İzi həmişə israilluğoxun baksuna, gələcəyeyal Çark'est'al yaq'absunane əyit tast'a.

Girke boş bakalorox:

1:1-9:23 Q'ončuğoy israilluğo İzi əyit tadi oç̌ala taşt'eynak' həzirbsun

1:1-4:49 Samci kərəm siyəyinə haq'esun

5:1-8:26 Cürbəcür k'anunxo q'a q'aydoox

9:1-23 C'ovaksuni axsibayi q'aydoox

10:1-21:35 Sinay buruğoxun c'eri Moava p'ap'amin baki hadisoox

10:1-11:35 İsrailluğoy yaq'a baft'it'uxun oşa Q'ončuğoxun t'ot'opsun q'a Q'ončuğoy şot'oğo caza tast'un

12:1-16 Aaroni q'a Maryami Moiseyaxun t'ot'opsun, Q'ončuğoy şot'oğo caza tast'un

13:1-14:45 Əyit tadeśi oç̌ala běğsun q'a t'iya yaq'abaki amdarxoy hari azuk'a q'ı̌dest'un; Q'ončuğon azuk'a ams'i oç̌ala hələ q'ırx usen efalane baksa

15:1-41 Q'erəzəl sa hema k'anun

16:1-18:32 Goraxi, Dat'ani saal Avirami Q'ončuğoy əleyinə c'eysun q'a Q'ončuğon şot'oğo leviğoy İzi c'ək'p'iyorox baksuna ak'est'un

19:1-22 Č'oč'a arak' q'a pakbseynak' bakala xe

20:1-29 Q'ončuğon Moiseyi q'a Aaroni Kənan oç̌ala nu baysuna q'ərare tast'a; Maryami q'a Aaroni bisun

21:1-35 Moava ı̌šalayinşaksun, israilluğoy azuk'xoxun davabi şot'oğo taşt'un

22:1-32:42 Moava baki hadisoox

22:1-24:25 İsrailluğo q'arğişbseynak' k'aleśi Bileami xeyir bərəkət tast'un

25:1-17 Azuk'i Q'ončuğoxun ç̌o taradi binik' buxačuğo bul k'os'bsun q'a iz caza

26:1-30:16 İsrailluğoy p'ə̌mci kərəm siyəyinə haq'esun q'a q'erəzəl sa hema q'aydoox

31:1-32:42 Midyanluğoxun həyif haq'sun q'a İordan oq'e běğ c'eğalaç tərəf bakala oç̌alxo cöybsun

33:1-49 İsrailluğoy ams'i oç̌ala çurpi ganxoy siyəyi

33:50-36:13 Q'ončuğoy israilluğo içoğo miras k'inək' koft'i oç̌ala c'öybsuna, t'e oç̌aliyal içoğoy kiyelxun nu tərbsuna tapşurbsun

1

İsrailluğoy samci kərəm siyəyinə haq'esun

1 İsrailluğoy Misirəxun c'eysuni p'ə̌mci useni p'ə̌mci xaşe samci ğiney. Sinay ams'i oç̌ala, Q'ončuğon ı̌vel çadıra Moiseya pine: 2 «Bütüm israilluğoy işq'arxo siyəyinə haq'anan. Bǒq'ə̌leğala bütüm işq'arxoy s'iyurxo içoğoy əsilə q'a ailinə görə soğo-soğo śampanan. 3 Hun q'a Aaronen israilluğoy boş q'a saal q'a yəşəxun ala bakala, davina tayes bakala bito işq'arxo bǒq'ə̌lpi dəst'oğo cöybalnan. 4 Barta və̌x hər tayfinaxun iz ailin kalo bakala sa işq'aren köməybeq'an. 5 Mone, və̌x köməybalorox morox bakale:

Ruveni tayfinaxun - Şedeuri ğar Elisur;

6 Simeoni tayfinaxun - Śurişaddayi ğar Şelumiel;

7 İuday tayfinaxun - Amminadavi ğar Naxşon;

8 İssak'ari tayfinaxun - Śuari ğar Net'anel;

9 Zevuluni tayfinaxun - Xeloni ğar Eliav;

10 İosifi nəsiləxun bakala:

Efraimi tayfinaxun Ammihudi ğar Elişama saal Menaşşeni tayfinaxun P'edaśuri ğar Gamliel;

11 Binyamini tayfinaxun - Gidoni ğar Avidan;

12 Dane tayfinaxun - Ammişaddayi ğar Axiezer;

13 Aşeri tayfinaxun - Ok'rani ğar P'agiel;

14 Gade tayfinaxun - Deueli ğar Elyasaf;

15 Naft'alin tayfinaxun - Enani ğar Axira».

16 Morox israilluğoxun təyinbaki, içoğoy tayfin q'a əsili boş kalo hesabbakala amdarxot'uniy.

17 Moiseyen q'a Aaronenal me s'iyurxo duğeśi amdarxoxun sagala 18 p'ə̌mci xaşe samci ğine bütüm israilluğo topt'unbi. Şot'oğon q'a yəşt'ə saal q'a yəşəxun ala bakala bütüm işq'arxo içoğoy əsilə q'a ailinə görə soğo-soğo siyəyinət'un haq'i. 19 Hametər, şot'oğon Sinay ams'i oç̌ala Q'ončuğon Moiseya əmirbi k'inək' azuk'a siyəyinət'un haq'i.

20 İsraili samci ğar Ruveni nəsiləxun q'a saal q'a yəşəxun ala bakala, davina tayes bakalt'oğoy bitot'ay s'iyurxo içoğoy əsilə saal ailinə görə soğo-soğo siyəyinəne haq'eśi. 21 Ruveni tayfinaxun siyəyinə haq'eśit'oğoy say 46 500 taney.

22 Simeoni nəsiləxun q'a saal q'a yəşəxun ala bakala, davina tayes bakala bito işq'arxoy s'iyurxo içoğoy əsilə saal ailinə görə soğo-soğo siyəyinəne haq'eśi. 23 Simeoni tayfinaxun siyəyinə haq'eśit'oğoy say 59 300 taney.

24 Gade nəsiləxun q'a saal q'a yəşəxun ala bakala, davina tayes bakala bito işq'arxoy s'iyurxo içoğoy əsilə saal ailinə görə siyəyinəne haq'eśi. 25 Gade tayfinaxun siyəyinə haq'eśit'oğoy say 45 650 taney.

26 İuday nəsiləxun q'a saal q'a yəşəxun ala bakala, davina tayes bakala bito işq'arxoy s'iyurxo içoğoy əsilə saal ailinə görə soğo-soğo siyəyinəne haq'eśi. 27 İuday tayfinaxun siyəyinə haq'eśit'oğoy say 74 600 taney.

28 İssak'ari nəsiləxun q'a saal q'a yəşəxun ala bakala, davina tayes bakala bito işq'arxoy s'iyurxo içoğoy əsilə saal ailinə görə soğo-soğo siyəyinəne haq'eśi. 29 İssak'ari tayfinaxun siyəyinə haq'eśit'oğoy say 54 400 taney.

30 Zevuluni nəsiləxun q'a saal q'a yəşəxun ala bakala, davina tayes bakala bito işq'arxoy s'iyurxo içoğoy əsilə saal ailinə görə soğo-soğo siyəyinəne haq'eśi. 31 Zevuluni tayfinaxun siyəyinə haq'eśit'oğoy say 57 400 taney.

32 İosifi ğarmoğoy nəsiləl bǒq'ə̌leśi. Efraimi nəsiləxun q'a saal q'a yəşəxun ala bakala, davina tayes bakala bito işq'arxoy s'iyurxo içoğoy nəsilə saal ailinə görə soğo-soğo siyəyinəne haq'eśi. 33 Efraimi tayfinaxun siyəyinə haq'eśit'oğoy say 40 500 taney.

34 Menaşşeni nəsiləxun q'a saal q'a yəşəxun ala bakala, davina tayes bakala bito işq'arxoy s'iyurxo içoğoy əsilə saal ailinə görə soğo-soğo siyəyinə haq'eśi. 35 Menaşşeni tayfinaxun siyəyinə haq'eśit'oğoy say 32 200 taney.

36 Binyamini nəsiləxun q'a saal q'a yəşəxun ala bakala, davina tayes bakala bito işq'arxoy s'iyurxo içoğoy əsilə saal ailinə görə soğo-soğo siyəyinəne haq'eśi. 37 Binyamini nəsiləxun siyəyinə haq'eśit'oğoy say 35 400 taney.

38 Dane nəsiləxun q'a saal q'a yəşəxun ala bakala, davina tayes bakala bito işq'arxoy s'iyurxo içoğoy əsilə saal ailinə görə soğo-soğo siyəyinəne haq'eśi. 39 Dane tayfinaxun siyəyinə haq'eśit'oğoy say 62 700 taney.

40 Aşeri nəsiləxun q'a saal q'a yəşəxun ala bakala, davina tayes bakala bito işq'arxoy s'iyurxo içoğoy əsilə saal ailinə görə soğo-soğo siyəyinəne haq'eśi. 41 Aşeri tayfinaxun siyəyinə haq'eśit'oğoy say 41 500 taney.

42 Naft'alin nəsiləxun q'a saal q'a yəşəxun ala bakala, davina tayes bakala bito işq'arxoy s'iyurxo içoğoy əsilə saal ailinə görə soğo-soğo siyəyinəne haq'eśi. 43 Naft'alin tayfinaxun siyəyinə haq'eśit'oğoy say 53 400 taney.

44 Metərluğen, Moiseyen, Aaronen saal israilluğoy boşt'an c'ək'eśi, içoğoy ailoğoy kalo bakala p'as's'e işq'aren me amdarxone siyəyinə haq'i. 45 İsrailluğoxun içoğoy ailoğo görə davina tayes bakala, q'a saal q'a yəşəxun ala siyəyinə haq'eśi 46 bito işq'arxoy say 603 550 taney.

47 Ama Levin tayfinaxun bakalorox siyəyinə tet'un haq'eśi, 48 şot'aynak' ki, Q'ončuğon Moiseya peney: 49 «Levin tayfinaxun bakalt'oğo israilluğoxun sagala me siyəyinə hamaq'a. 50 Şot'oğo irəziluği çadıra saal şot'ay boş q'ulluğbseynak' lazım bakala bütüm ət't'əcxo běğsuna tapşurba. Barta və̌n ef ganu badalbat'an irəziluği çadıra saal şot'ay bütüm şeyurxo şot'oğonq'at'un taşeri. Çadıra şot'oğon běğalat'un, içoğoy çurk'ala ganuval çadıri hərrəmineq'at'un düzbi. 51 Çadıra sa ganuxun t'iyə̌mi ganu taşat'an barta leviğonq'an şot'o t'at'api, çadıra girbsunal şot'oğo tapşurba. Kot'oğoxun başq'a çadıra ı̌šalayinşakala amdar biyalane. 52 Barta israilluğon dəst'oğo cöybakiq'at'un içoğoy çurk'ala ganu düzbi, içoğoy mani tayfinaxun baksuna ak'est'ala nišana laxsunal eyexun maq'at'un c'evk'i. Hər işq'ar iz dəst'inəq'an baki. 53 Leviğon isə içoğoy çurk'ala ganu irəziluği çadıri hərrəmineq'at'un düzbi, şot'o görə ki, çadıra şot'oğon běğalat'un. Tene İzi əyitəxun c'eysuna görə Q'ončuğoy əcuğ israilluğoy loxol barale».

54 İsrailluğonal mot'oğo bitova Q'ončuğon Moiseya pi k'inək' bit'un.

2

Dəst'oğoy çurk'ala ga düzbsuni yön

1 Q'ončuğon Moiseya q'a Aarona pine: 2 «Barta ı̌vel çadır bı̌yexq'an baki, israilluğon isə içoğoy çurk'ala ganu şot'ay hərrəmineq'at'un düzbi: hər soğo iz dəst'in boş. İçoğoy mani dəst'inəxun saal ailinəxun baksuna ak'est'ala nišana laxsunal eyexun maq'at'un c'evk'i.

3 İuday dəst'ə běğ c'eğalaç tərəfq'an baki, dəst'in izi nišanal bakeq'an. İuday tayfin kalo isə Amminadavi ğar Naxşonq'an baki. 4 İuday tayfinaxun siyəyinə haq'eśi işq'arxoy say 74 600 tane. 5 İssak'ari tayfinenal me dəst'in boş, İuday tayfin t'ǒğǒlq'an iz çurk'ala ganu düzbi. İzi kalo isə Śuari ğar Net'anelq'an baki. 6 İssak'ari tayfinaxun siyəyinə haq'eśi işq'arxoy say 54 400 tane. 7 Zevuluni tayfal mot'oğoy boş, İssak'ari tayfin t'ǒğǒlq'an baki. Me tayfin kalo isə Xeloni ğar Eliavq'an baki. 8 Zevuluni tayfinaxun siyəyinə haq'eśi işq'arxoy say 57 400 tane. 9 Metərluğen, İuday dəst'inə 186 400 tane bu. Yaq' c'eğat'an me dəst'ə běš tağale.

10 Ruveni dəst'ə güney tərəfq'an baki, dəst'in izi nišanal bakeq'an. Tayfin kalo isə Şedeuri ğar Eliśurq'an baki. 11 Ruveni tayfinaxun siyəyinə haq'eśi işq'arxoy say 46 500 tane. 12 Simeoni tayfinenal iz çurk'ala ganu me dəst'in boş, Ruveni dəst'in t'ǒğǒlq'an düzbi. İzi kalo isə Śurişaddayi ğar Şelumielq'an baki. 13 Simeoni tayfinaxun siyəyinə haq'eśi işq'arxoy say 59 300 tane. 14 Gade tayfal mot'oğoy boş, Simeoni tayfin t'ǒğǒlq'an baki. Me tayfin kalo isə Deueli ğar Elyasafq'an baki. 15 Gade tayfinaxun siyəyinə haq'eśi işq'arxoy say 45 650 tane. 16 Metərluğen, Ruveni dəst'inə bito sagala 151 450 tane bu. Yaq' c'eğat'an me dəst'ə İuday dəst'in bač'anexun tağale.

17 Yaq' c'eğat'an ǐvel çadıra Levin tayfinenq'an taşeri. Şorox tayfoğoy arane, bı̌yexq'at'un taśi. Barta bito içoğoy çurk'ala ganu mani q'aydinent'un çurpeysa, hat'e q'aydinenq'at'un yaq' taśi: hər soğo iz dəst'in boş. Hər dəst'in içu c'ək'p'est'ala nišanal bakeq'an.

18 Efraimi dəst'ə běğ batk'alaç tərəfq'an baki, dəst'in izi nišanal bakeq'an. Efraimi dəst'in kalo isə Ammihudi ğar Elişamaq'an baki. 19 Me tayfinaxun siyəyinə haq'eśi işq'arxoy say 40 500 tane. 20 Menaşşeni tayfinen me dəst'in boş, Efraimi tayfin t'ǒğǒlq'an iz çurk'ala ganu düzbi. Tayfin kalo isə P'edahśuri ğar Gamlielq'an baki. 21 Menaşşeni tayfinaxun siyəyinə haq'eśi işq'arxoy say 32 200 tane. 22 Binyamini tayfal mot'oğoy boş Menaşşeni tayfin t'ǒğǒlq'an baki. Me tayfin kalo isə Gideoni ğar Avidanq'an baki. 23 Binyamini tayfinaxun siyəyinə haq'eśi işq'arxoy say 35 400 tane. 24 Metərluğen, Efraimi dəst'inə bito sagala 108 100 tane bu. Yaq' c'eğat'an xibimci şorox tağale.

25 Dane dəst'ə q'uzey tərəfq'an baki, dəst'in izi nišanal bakeq'an. İzi kalo isə Ammişaddayi ğar Axiezerq'an baki. 26 Dane tayfinaxun siyəyinə haq'eśi işq'arxoy say 62 700 tane. 27 Aşeri tayfinen me dəst'in boş, Dane tayfin t'ǒğǒlq'an iz çurk'ala ganu düzbi. Tayfin kalo isə Ok'rani ğar P'agielq'an baki. 28 Aşeri tayfinaxun siyəyinə haq'eśi işq'arxoy say 41 500 tane. 29 Naft'alin tayfal mot'oğoy boş, Aşeri tayfin t'ǒğǒlq'an baki. Me tayfin kalo isə Enani ğar Axiraq'an baki. 30 Naft'alin tayfinaxun siyəyinə haq'eśi işq'arxoy say 53 400 tane. 31 Metərluğen, Dane dəst'inə bito sagala 157 600 tane bu. Yaq' c'eğat'an barta me dəst'ə axırınciq'an taśi. İz loxol içoğo c'ək'p'est'ala nišanal bakeq'an».

32 Hametər, israilluğoxun içoğoy ailoğo görə siyəyinə haq'eśiyorox moroxe. Tayfoğo cöybaki dəst'oğoy boş bakalorox bito sagala 603 550 taney. 33 Leviyox isə Q'ončuğon Moiseya pi k'inək' israilluğoxun sagala me siyəyinə tet'un haq'eśey.

34 İsrailluğon içoğoy çurk'ala ganu düzbsuni yönəl, yaq' c'eğat'an taysuni yönəl Q'ončuğon Moiseya pi q'aydinen bit'un. Hər soğo iz əsiləxun, iz ailinəxun bakalt'oğoxun sagalaney, hər dəst'inal izi nišane buy.

3

Q'ončuğoy leviğo tapşurbi əş

1 Q'ončuğon Sinay buruğo Moiseyaxun exlətp'ala vədine Aaroni q'a Moiseyi nəsili boş bakalorox moroxey. 2 Aaroni süft'in ğar bakala Nadav, oşa Avihu, Eleazar saal İt'amar. * 3 Mo Aaroni ğarmoğoy s'iyurxone, Moiseyen şot'oğo c'əyin lə̌ə̌mdi Buxačuğoynak' běyinšluğbseynak'e laxey. 4 Ama Nadav q'a Avihu Sinay ams'i oç̌ala Q'ončuğoynak' q'urban eçat'an aruğo Şot'ay laxi q'aydinen tet'un bey, şot'aynak'al hat'e dayğa p'uret'uniy. Şorox biyat'an içoğoxun oşa nəsilə davambaloroxal buteney. Metərluğen, saycə Eleazaren q'a İt'amarene běyinšluğbi. Şot'oğon běyinšluğa burqat'an içoğoy bava Aaron dirist'ey. †

5 Q'ončuğon Moiseya pine: 6 «Leviğo běyinš Aaroni kiin oq'a əşpseynak' laxa ki, şot'in q'ulluğbat'an iz t'ǒğǒl baki şot'o köməybeq'at'un. 7 Barta şot'oğon ǐvel çadıra Aaroni q'a bütüm israilluğoy gala q'ulluğbi t'iya bakala əşurxost'a köməybeq'at'un. 8 Metər, şot'oğon bütüm israilluğoy gala q'ulluğbi ǐvel çadıri şeymoğo běğalat'un, t'iya bakala bütüm əşurxost'a köməybalat'un. 9 Leviyox Aaroni q'a şot'ay ğarmoğoy kiin oq'a əşp'alat'un, şorox israilluğoy tayfoğoy boşt'an mot'aynak't'un c'ək'eśi şot'oğo tam həsrbaki. 10 Aarona q'a iz ğarmoğo isə běyinšluğbseynak' laxa. Mot'oğoxun q'erəz ı̌vel ganu ı̌šalayinşakala amdar biyalane».

11 Oşa Q'ončuğon saal Moiseya pine: 12 «Zu leviğo israilluğoy boş nanaxun baki bito süft'in ğar əyloğoy galaz ext'i. Şot'oğo bito israilluğoy tayfoğoy boşt'an c'ək'p'i Beziz bi, 13 şot'aynak' ki, bito süft'in nanaxun bakiyorox Bezine. Zu Misirə bütüm süft'in nanaxun bakit'oğo k'as'k'at'an israilluğoy süft'in nanaxun bakit'oğo c'ək'espi, şot'oğo Beziz bi: ham amdarxoy boşt'an, ham heyvanxoy boşt'an. Şorox Bezine - Q'ončux Zuzu».

14 Q'ončuğon Sinay ams'i oç̌ala Moiseya metərəl pine: 15 «Levin tayfinaxun bakalt'oğo içoğoy əsilə q'a ailinə görə siyəyinə haq'a. Siyəyinə sa xaşaxun ala bakala bütüm ğar əyloğo q'a işq'arxo haq'a». 16 Moiseyenal Q'ončuğon içu əmirbi k'inək' Levin tayfinaxun bakalt'oğo siyəyinəne haq'i.

17 Levin ğarmux moroxey: Gerşon, K'ohat' saal Merari.

18 Gerşonaxun bakiyorox: Livni q'a Şimey.

19 K'ohat'axun bakiyorox: Amram, Yiśar, Xevron saal Uzziel.

20 Merarinaxun bakiyorox: Maxli q'a Muşi.

Metərluğen, leviyox uk'ala tayfa mot'oğoxune əmələ hare.

21 Gerşonaxun Livni q'a Şimeye bakey. Mot'oğoxun əmələ hari Gerşoni nəsili boş 22 7 500 tan siyəyinəne haq'eśi. Mo sa xaşaxun ala bakala ğar əyloğoy q'a işq'arxoy sayey. 23 Gerşoni nəsiləxun bakalt'oğon içoğoy çurk'ala ganu ı̌vel çadıri bač'ane, běğ batk'alaç tərəf düzbalat'uniy. 24 Me nəsiləxun bakalt'oğoy kalo Laeli ğar Elyasafey. 25 Ǐvel çadıra Gerşoni nəsiləxun bakalt'oğoy əş money: çadıri looxun but'eğala xib q'atal běğsun, çadıri bağala gala bakala pərdinə běğsun saal 26 çadır q'a q'urban eçala ga bakala məəlin pərdoğo q'a iz bağala gane pərdinə běğsun. Məəlin pərdoğoy kəndürxo q'a mandi ət't'əcxoval şot'oğont'un běğsay.

27 K'ohat'axun Amram, İshar, Xevron saal Uzziele bakey. Mot'oğoxun əmələ hari K'ohat'i nəsiləxun 28 8 600 tane siyəyinə haq'eśi. Mo sa xaşaxun ala bakala ğar əyloğoy q'a işq'arxoy sayey. Şot'oğoy əş ı̌vel gala bakala ən ı̌vel şeymoğo běğsuney. 29 K'ohat'i nəsiləxun bakalt'oğon içoğoy çurk'ala ganu ı̌vel çadıri güney tərəf düzbalat'uniy. 30 Me nəsiləxun bakalt'oğoy kalo Uzzieli ğar Elisafaney. 31 Şot'oğoy əş ı̌vel sanduğa, ist'ola, pisosa, q'urban eçala ganxo q'a ı̌vel çadıra əşeğala bütüm ət't'əcxo běğsuney. Ǐvel ganu ən ı̌vel ganuxun cöybala pərdinəl K'ohat'i nəsiləxun bakalt'oğone běğsay. Me şeyurxo běğseynak' bakala bütüm əşurxo şot'oğont'un biq'say. 32 Bütüm Levin tayfinaxun bakalt'oğoy kalo isə běyinš Aaroni ğar Eleazarey. Me ı̌vel ganu běğala amdarxo bito şot'ay kiin oq'ane əşbsay.

33 Merarinaxun Maxlin q'a Muşine bakey. Mot'oğoxun əmələ hari Merarin nəsiləxun 34 6 200 tane siyəyinə haq'eśi. Mo sa xaşaxun ala bakala ğar əyloğoy q'a işq'arxoy sayey. 35 Me nəsiləxun bakalt'oğoy kalo Avixayili ğar Śuriele baki. Şot'oğon içoğoy çurk'ala ganu ı̌vel çadıri q'uzey tərəf düzbalat'uniy. 36 Merarin nəsiləxun bakalt'oğon ı̌vel çadıri çərçüvoğo, peşt'uvanxo, sütünxo q'a şot'oğo laxala ganxo saal mot'oğoy bütüm ət't'əcxo běğalat'uniy. Me şeyurxo běğseynak' bakala bütüm əşurxo şot'oğont'un biq'say. 37 Çadıri məəlin sütünxo q'a şot'oğo laxala ganxo, şot'oğoy mixçoğo q'a kəndürxoval şot'oğont'un běğsay.

38 Ǐvel çadıri běš, běğ c'eğala tərəf isə Moiseyen, Aaronen saal iz ğarmoğont'un çurk'ala ga düzbsay. Şot'oğont'un ı̌vel çadıra bütüm israilluğoy gala q'ulluğbi t'iyana běğsay. Mot'oğoxun q'erəz ı̌vel ganu ı̌šalayinşakala amdar biyalaney.

39 Metərluğen, Moiseyen q'a Aaronen Q'ončuğoy əmiren siyəyinə haq'i bütüm Levin tayfinaxun bakalt'oğoy say 22 000 taney. Mo sa xaşin saal kot'oxun ala bakala bütüm ğar əyloğoy q'a işq'arxoy sayey.

40 Q'ončuğon Moiseya peney: «İsrailluğoxun sa xaşin saal kot'oxun ala bakala bütüm ğar əyloğo q'a işq'arxo siyəyinə haq'i içoğoy s'iyurxo śampa. 41 İsrailluğoy süft'in nanaxun baki ğar əyloğoy gala leviğo, heyvanxoy süft'in ərkəy baloğoy gala isə leviğoy heyvanxoy baloğo Zaynak' cöyba. Q'ončux Zuzu».

42 Moiseyenal Q'ončuğon içu pi k'inək' bine: israilluğoy boş bütüm süft'in nanaxun baki ğar əyloğo q'a işq'arxo siyəyinəne haq'i. 43 S'iya śampi siyəyinə haq'eśi sa xaşin saal kot'oxun ala bakala bütüm süft'in nanaxun baki ğar əyloğoy q'a işq'arxoy say 22 273 taney.

44 Q'ončuğon Moiseya peney: 45 «İsrailluğoy süft'in ğarmoğoy gala leviğo, içoğoy heyvanxoy süft'in ərkəy baloğoy gala isə leviğoy heyvanxoy süft'in ərkəy baloğo cöyba. Leviyox Bezi bakale - Q'ončux Zuzu. 46-47 İsrailluğoy süft'in nanaxun baki ğarmux leviğoxun 273 tan gelene. Şot'oğoy hərt'ay gala isə içoğoxun ı̌vel gane şek'elen qo şek'el‡ ext'a, ı̌vel gane 1 şek'el q'a gere. 48 Me təngə leviğoxun 273 tan avuz bakala israilluğoy toye. Tənginə Aarona q'a iz ğarmoğo tada».

49 Metərluğen, Moiseyen leviğoy sayaxun avuz bakala israilluğoxun içoğoy gala tadeğala tənginə girebi, 50 moval ı̌vel gane şek'elen 1 365 şek'el gümüşe bi. 51 Moiseyenal Q'ončuğon içu əmirbi pi k'inək' me tənginə Aarona q'a şot'ay ğarmoğone tadi.

4

Q'ončuğoy K'ohat'i nəsilə tapşurbi əş

1 Q'ončuğon Moiseya q'a Aarona pine: 2 «Leviğoy boş K'ohat'i nəsiləxun bakala işq'arxo içoğoy ailoğo q'a əsilə görə siyəyinə haq'anan. 3 Siyəyinə otuz yəşəxun əlli yəşəl śirik', ǐvel çadıra q'ulluğbi köməybes bakala işq'arxoq'an haq'eśi. 4 Ǐvel çadıri ganu badalbat'an K'ohat'i nəsiləxun bakalt'oğoy əş mone: çadıri ən ı̌vel şeymoğo běğsun.

5 Ama yaq' c'eğat'an barta Aaronen q'a iz ğarmoğonq'at'un ı̌vel ganu ən ı̌vel ganuxun cöybala pərdinə c'evk'i şot'in irəziluği sanduği looxun but'k'i. 6 Oşa şot'ay looxun nəzik' t'olaxun düzbaki pərdinen, axırda isə saya göyün irəngen bakala pərdinenq'at'un but'k'i. Sanduğa taşt'eynak' bakala durutxoval şot'oğonq'at'un iz gala badi.

7 Q'ončuğohəsrbaki šumurxo laxseynak' bakala ist'olin loxol göyün irəngen parçinenal şot'oğonq'at'un but'k'i. Oşa iz loxol t'alik'xo, q'avurxo saal śik'ala payurxoynak' bakala cürdəkxo q'a camurxoq'at'un laxi. İst'olin loxol bakala Q'ončuğohəsrbaki šumurxoval laxeq'at'un, şoval həmişə iz gala mandeq'an. 8 Mot'oğoy bitot'ay looxun tünd č'oč'a irəngen sa parça lap't'i, ç̌oyexunal nəzik' t'olaxun düzbaki pərdinenq'at'un but'k'i. İst'ola taşt'eynak' bakala durutxoval şot'oğonq'at'un iz gala badi.

9 Şot'oğon pisosi q'a iz çirağxoy, maşoğoy, xətəngəzxoy saal çirağa bapseynak' bakala c'əyini q'avurxoyal bitot'ay loxol göyün irəngen parça lap't'alat'un. 10 Oşa isə pisosi q'a iz ət't'əcxoy loxolxun nəzik' t'olen but'k'i taşt'eynak'q'at'un həzirbi.

11 Q'ızılaxun bakala q'urban eçala gane loxolal göyün parça lap't'i oşa nəzik' t'olen but'k'eq'at'un. Q'urban eçala ganu taşt'eynak' bakala durutxoval iz gala badeq'at'un.

12 Ǐvel gala q'ulluğbseynak' əşeğala bütüm şeyurxo ext'i süft'ə göyün parçinen, iz looxun isə nəzik' t'olen but'k'i taşt'eynak' həzirbeq'at'un.

13 Misnə q'urban eçala ganeyal jeq'a ext'i iz loxol mumušak'i irəngen parçaq'at'un lap't'i. 14 Oşa iz loxol izi bütüm ət't'əcxo - jeq'e q'avurxo, ist'amxo, ləənxo, çəngəlxo, xətəngəzxo laxi nəzik' t'olen but'k'eq'at'un. Q'urban eçala ganu taşt'eynak' bakala durutxoval şot'oğonq'at'un iz gala badi.

15 İsrailluğon içoğoy ganu badalbat'an Aaronen q'a iz ğarmoğon bütüm me ı̌vel şeyurxoy looxun but'k'it'uxun oşa, barta K'ohat'i nəsiləxun bakalt'oğonq'at'un hari şot'oğo taşeri. Ama şot'oğoy kul me şeyurxo nu laft'alane, tene biyalt'un. Metərluğen, ǐvel çadıri ət't'əcxoxun K'ohat'i nəsiləxun bakalt'oğoy taşalorox morox bakale.

16 Běyinš Aaroni ğar Eleazari əş pisoseynak' bakala c'əyinə, bok'ospseynak' bakala şaat' adeğala oyurxo, hər ği eçala taxıli paya saal lə̌ə̌mst'eynak' bakala c'əyinə běğsun bakale. Şot'in ı̌vel çadıra saal iz boş bakala hər şeya - ı̌vel şeymoğo q'a ı̌vel ət't'əcxo běğalane».

17 Q'ončuğon Moiseya q'a Aarona pine: 18 «Ama běğanan ki, K'ohat'i nəsil Levin tayfinaxun maq'an əfçibaki. 19 Kot'aynak'al şot'oğoy ı̌vel gala me şeyurxo taşt'eynak' ı̌šalayinşakat'an nu biseynak', barta Aaronen q'a iz ğarmoğonq'at'un hari me şeyurxo taşeri. 20 K'ohat'i nəsiləxun bakalt'oğon ı̌vel gala baśi mot'oğoy saycət'u piin t'ǒğenal bakayin nu ak'alat'un, tene biyalt'un».

Q'ončuğoy Gerşoni nəsilə tapşurbi əş

21 Q'ončuğon Moiseya metəre pi: 22 «Gerşoni nəsiləxun bakala işq'arxoval içoğoy ailoğo q'a əsilə görə siyəyinə haq'a. 23 Siyəyinə otuz yəşəxun əlli yəşəl śirik', ǐvel çadıra q'ulluğbi köməybes bakala işq'arxoq'an haq'eśi.

24 İsrailluğon içoğoy ganu badalbat'an Gerşoni nəsiləxun bakalt'oğon çadıri me şeyurxo taşalt'un: 25 ı̌vel, yəni Q'ončuğoxun exlətpseynak' bakala çadıra q'a iz looxun zap'eśi p'ə̌ q'at ç̌oya, şot'oğoy loxolxun eğala nəzik' t'olaxun düzbaki ç̌oya, çadıri bağala gane pərdinə saal 26 çadır q'a q'urban eçala ga bakala məəlin pərdoğo q'a iz bağala gane pərdinə. Məəlin pərdoğoy kəndürxo q'a mandi ət't'əcxoval şot'oğon běğalat'un. Barta me şeyurxo taşt'unast'a lazım bakala bito əşlə şot'oğonq'at'un biq'i. 27 Şot'oğoy me şeyurxo taşt'unast'a bala bito əşlə Aaronen q'a iz ğarmoğon běğalt'un. Şot'oğo me əşlə və̌n tapşurbalnan, şot'oğon isə balt'un. 28 Metərluğen, ǐvel çadıra taşat'an Gerşoni nəsiləxun bakalt'oğoy əş mo bakale, şot'oğonal bitot'in běyinš Aaroni ğar İt'amari kiin oq'a əşp'alt'un».

Q'ončuğoy Merarin nəsilə tapşurbi əş

29 «Merarin nəsiləxun bakala işq'arxoval içoğoy ailoğo q'a əsilə görə siyəyinə haq'a. 30 Siyəyinə otuz yəşəxun əlli yəşəl śirik', ǐvel çadıra q'ulluğbi köməybes bakala işq'arxoq'an haq'eśi. 31 Ǐvel çadıri ganu badalbat'an Merarin nəsiləxun bakalt'oğon me şeyurxo taşalt'un: çadıri çərçivoğo, peşt'uvanxo, sütünxo q'a şot'oğoy laxala ganxo, 32 çadıri məəlin sütünxo q'a şot'oğoy laxala ganxo, mixçoğo, kəndürxo saal bütüm lazım bakala ət't'əcxo q'a əslaatxo. Hər amdara cöy-cöy iz biq'ala əşlə ak'est'a. 33 Metərluğen, ǐvel çadıra taşat'an Merarin nəsiləxun bakalt'oğoy əş mo bakale, şot'oğonal bitot'in běyinš Aaroni ğar İt'amari kiin oq'a əşp'alt'un».

Leviğoy siyəyinə haq'esun

34 Hametər, Moiseyen, Aaronen saal israilluğoy boşt'an c'ək'eśi ağsaq'q'alxon K'ohat'i nəsiləxun bakala işq'arxo içoğoy ailoğo q'a əsilə görə siyəyinət'un haq'i. 35 Otuz yəşəxun əlli yəşəl śirik', ǐvel çadıra q'ulluğbi köməybes bakala, 36 içoğoy əsilə görə siyəyinə haq'eśi işq'arxoy say 2 750 taney. 37 Mo K'ohat'i nəsiləxun ǐvel çadıra q'ulluğbi köməybes bakala bito işq'arxoy sayey. Moiseyen Q'ončuğon içu pi k'inək'e Aaronaxun sagala şot'oğo siyəyinə haq'i.

38 Gerşoni nəsiləxun bakala işq'arxoval içoğoy ailoğo q'a əsilə görə siyəyinət'un haq'eśi. 39 Otuz yəşəxun əlli yəşəl śirik', ǐvel çadıra q'ulluğbi köməybes bakala, 40 içoğoy əsilə görə siyəyinə haq'eśi işq'arxoy say 2 630 taney. 41 Mo Gerşoni nəsiləxun ǐvel çadıra q'ulluğbi köməybes bakala bito işq'arxoy sayey. Moiseyen Q'ončuğon içu pi k'inək'e Aaronaxun sagala şot'oğo siyəyinə haq'i.

42 Merarin nəsiləxun bakala işq'arxoval içoğoy ailoğo q'a əsilə görə siyəyinət'un haq'eśi. 43 Otuz yəşəxun əlli yəşəl śirik', ǐvel çadıra q'ulluğbi köməybes bakala, 44 içoğoy əsilə görə siyəyinə haq'eśi işq'arxoy say 3 200 taney. 45 Mo Merarin nəsiləxun ǐvel çadıra q'ulluğbi köməybes bakala bito işq'arxoy sayey. Q'ončuğon Moiseya pi k'inək'əl Moiseyen q'a Aaronen şot'oğo siyəyinət'un haq'i.

46 Metərluğen, Moiseyen, Aaronen saal israilluğoy boşt'an c'ək'eśi ağsaq'q'alxon bütüm leviğo içoğoy ailoğo q'a əsilə görə siyəyinət'un haq'i. 47 Siyəyinə haq'eśi otuz yəşəxun əlli yəşəl śirik', ǐvel çadıra q'ulluğbi köməybes q'a yük taşes bakala 48 işq'arxoy say bito sagala 8 580 taney. 49 Mot'oğoy bitot'uval Q'ončuğon Moiseya pi k'inək' içoğoy əşlə ak'est'undi, hərt'in iz taşala şeya avaney.

Şorox Q'ončuğon Moiseya pi k'inək't'un siyəyinə haq'eśey.

5

Q'ončux bakala ganu pak efi nu murdarlayinşbsuni barada

1 Q'ončuğon Moiseya pine: 2 «İsrailluğo əmirba ki, içoğoy arane c'ovakala t'ole azar bakalorox, içoğost'a p'i taysun nəəl yaroğon xe c'epsun bakalorox, içoğoy kul meyidə laft'i murdarlayinşakiyorox nu bakalane. Şorox pak bakamin və̌xun ə̌xil mandalat'un. 3 Metər bakala çuresa işq'ari, çuresa çuğoy ef çurk'ala ganuxun tura bot'anan. Şot'oğon ef çurk'ala ganu nu murdarlayinşalat'un. Şot'o görə ki, Zuval ef aranezu». 4 İsrailluğon hametərəl bit'un. Şot'oğon Q'ončuğon Moiseya pi k'inək' metər amdarxo pak bakamin içoğoy çurk'ala ganuxun ə̌xilt'un bsay.

Laft'i zərələ ödəyinşbsuni barada

(Lev. 6:1-7)

5 Q'ončuğon Moiseya pine: 6 «İsrailluğo upa: "Əgər sunt'in - çuresa işq'ar, çuresa çuux - t'iyə̌mint'u ziyan tast'unen Q'ončuğoy laxi k'anunaxun c'eri günax əşp'est'ayin, me amdar taxsırkəre. 7 Barta şot'in iz günaxa ozane ext'i qo paye sunt'uval iz loxol laxi laft'i ziyana ödəyinşeq'an. 8 Ama əgər ziyan zapi amdar p'urenesa, zərələ ödəyinşbseynak' q'erəz ı̌ša q'oomal butet'uxsa, t'e vədə zapi zərələ běyinša tast'unen Q'ončuğo ödəyinşinan baksa. Mot'o günaxa os'k'ala q'urbanluğ eğelaxun sagala běyinšeynak' eçanan. 9 İsrailluğon běyinšeynak' eçala bütüm ı̌vel payurxo şot'aye baksa. 10 Běyinšeynak' eçeriyorox bito běyinšine baksa, şot'o tadiyorox şot'ost'al manest'a"».

Çuğoy xəyanətə ç̌oyel c'evkseynak' bakala k'anun

11 Q'ončuğon Moiseya pine: 12 «İsrailluğo upa: "Əgər sa çuğon günax əşp'est'i iz işq'ara xəyanətbenesa, 13 ama nə iz işq'aren, nə t'iyə̌mint'in şot'ay q'erəzt'uxun baksuna iz piin ak'itenesa, me çuux p'urumal günaxa baft'ine baksa. 14 Ama əgər sa çuğon şuk'k'alaxun ı̌šaluğbi tenesa, ama iz işq'aren q'ısq'ancluğbi p'urumal şot'oxun şüpələyinşebaksasa, t'e vədə barta günaxa əşp'est'it'ayal, nu əşp'est'it'ayal 15 işq'aren çuğo běyinši t'ǒğǒlq'an eçeri. Şot'in çuğoy s'iyal běyinšeynak' efin * vis' payaxun sa paye hama xari eşt'unen taxıli pay eçalane. Me xarin loxol nə c'əyin, nəəl ladan † maq'an lapi, şot'aynak' ki, mo q'ısq'ancluği q'a xəyanəti ç̌oyel c'eysuna ak'est'ala paye.

16 Běyinšen isə me çuğo Q'ončuğoy běšq'an eçeri. 17 Barta şot'in sa saxsi q'ave boş ı̌vel xe bapi oşa t'iya ı̌vel çadıraxun ext'i k'ulq'an gərbi. 18 Běyinšen çuğo Q'ončuğoy běš çurdest'i şot'ay popa śarpeq'an, oşa q'ısq'ancluği q'a xəyanəti ç̌oyel c'eysuna ak'est'ala taxıli paya iz kiyelq'an tadi. Me vədine běyinši kiyel q'arğiş śipest'ala k'ul gərbi xe bakalane. 19 Barta běyinšen çuğo me şərtenq'an q'arğişbi: əgər hun xəyanətbitenusa, təmiz mandi vi işq'araxun başq'a şuk'k'alaxun ı̌šaluğbitenusa, barta me q'arğiş śipest'ala xenen va zərəl maq'an tadi. 20 Ama əgər hun işq'ara baksunen q'erəz işq'araxun ı̌šaluğbi günax əşp'est'enusa 21 - me əyitəxun oşa běyinšen çuğo q'arğişbeq'an - barta vi əyel saksunen q'a əylə nu manst'unen Q'ončuğoy lənəti vi bel barst'una azuk'enal ak'eq'an. 22 Barta me q'arğiş śipest'ala xe vi boş taśi vi tapana əyel sakala q'a əylə nu mandes bakalaq'an bi. Çuğon isə me əyitmoğoxun oşa "ammen, haketərəl beq'an!" peq'an.

23 Běyinšen me q'arğişa śampi oşa me śama t'e k'ul gərbi xene boş os'k'i taşalane. 24 Běyinšen me xena çuğo ǔğěst'ale, me q'arğiş śipest'ala xeyal çuğoy boş taśi şot'aynak' azar eçale. 25 Metərluğen, běyinšen q'ısq'ancluğa görə eçeri taxıli paya çuğoy kiyelxun ext'i şot'o alabi Q'ončuğoynak' baksuna ak'est'ale. Oşa q'urban eçala gane t'ǒğǒl hari 26 t'e payaxun sa mə̌xə xarina ext'i şot'ay loxol bok'osp'ale. Me bok'osp'akala sa mə̌xə xarinen bütüm me paye Q'ončuğoynak' baksuna ak'est'ale. Me vədine běyinšen həzirbi xenal çuğo ǔğěst'ale.

27 Çuğon xena ǔğə̌le. Ǔğit'uxun oşal əgər me çuğon həgigiyal günax əşp'est'i q'erəzt'uxun ı̌šaluğbenesa, t'e vədə me q'arğiş śipest'ala xe şot'ay boş taśi şot'aynak' azar eçale. Şo nə əylə mandes, nə eçes tene bakal. Metərluğenal Q'ončuğon şot'oxun İz ç̌oya tarast'una dirist' azuk'en ak'ale. 28 Ama əgər çuğon günax əşp'est'itenesa, əgər şo təmizesa, t'e vədə me xenen şot'o hik'k'al tene bal. Bütümt'in şot'ay taxsırsuz baksuna ak'ale, şot'inal əyel eçes bakale.

29-30 Mo sa işq'ar iz çuğoxun şot'in günax əşp'est'iyal bakayin, nu əşp'est'iyal bakayin, q'ısq'ancluğbi şüpələyinşakat'an əməlbseynak' bakala k'anune. Barta běyinšen metər çuğo Q'ončuğoy běš çurdest'i hər şeya me laxi k'anuna görə beq'an. 31 Çuğoy işq'ar me əşləst'a taxsırsuze, sal sa cazal zap'k'ala tene, çuğon iz əşp'est'i günaxi cazina için zap'k'ale».

6

İçu Q'ončuğoynak' nəzir bit'aynak' bakala q'aydoox

1 Q'ončuğon Moiseya pine: 2 «İsrailluğo metər upa: "Əgər sa işq'aren nəəl sa çuğon içu Buxačuğo həsrbi, Şot'aynak' sa nəzir* baksunane əyit tast'asa, 3 t'e vədə barta me amdaren nə fi, nə q'erəz finağoybala ǔğǔn, nə fine oq'oy, nəəl q'erəz oq'oy iz ǰomo maq'an duği, lap t'ule xenal maq'an ǔği. Şot'in nə t'ula içu, nəəl şot'oxun düzbaki kişmişal nu ukalane. † 4 İçoğo Q'ončuğonəzir bala vədine şot'oğon c'ap'en tadala me meyvin hik'k'alaxun nu ukalat'un. Mo lap t'ule s'ana q'a qǒləl ayide.

5 İçoğo Q'ončuğoynak'nəzirbala vədə çark'amin şot'oğon içoğoy popa nu k'as'k'alat'un. Me vədine şorox Q'ončuğoy baksunen ı̌velt'un hesabbaksa, barta içoğoy popa boxoybeq'at'un.

6 Me vədine şorox meyidəl maq'at'un ı̌ša biti. 7 Lap içoğoy bava nəəl nana, xunçi nəəl viçiyal biyayin, şot'oğo görə içoğoy ı̌vel baksuna ak'est'ala popa nu murdarlayinşalat'un. Axıri me popen içoğoy Buxačuğo həsr baksunane ak'est'a. 8 İçoğo Q'ončuğonəzirbala me vədə çark'amin, şorox Q'ončuğoye.

9 Əgər me amdari t'ǒğǒl soğo bürdən biyayin, metərluğenal şot'ay nəzir baksuna ak'est'ala popa murdarlayinşayin, t'e vədə barta şot'in vǔğ ğinaxun oşa iz popa tumexun q'açibest'eq'an. Me vǔğ ği meyidə ı̌ša bist'axun oşa p'urum pak baksuni vaxt'e. 10 Muğumci ğine isə ı̌vel çadıri bağala gala hari běyinša p'ə̌ giyər nəəl p'ə̌ göyərçinq'an tadi. 11 Běyinšen şot'oğoy sunt'u günaxxo os'kseynak' bakala q'urban k'inək', t'e sunt'u isə bok'ospsuni q'urban k'inək' šampeq'an ki, şot'oğoy p'iyen me amdari meyidi t'ǒğǒl ı̌ša bist'uni murdarlayinşaksuna os'k'i taşereq'an. Hat'e ği şot'ay pop p'urum ı̌vel hesabbakale, 12 şot'inal taxsıra os'k'ala q'urban k'inək' sa usenin ərkəy q'uzi šampi içu p'urum Q'ončuğohəsrbes bakale. Ama mot'oxun běš içu nəzir bi ğimxo hesabtenebakal, şot'aynak' ki şot'in içu murdarlayinşebi.

13 Amdari nəzir baksuni vaxt' çark'at'an, me q'aydoğoq'an əməlbi. Barta şot'o ǐvel çadıri bağala galaq'at'un eçeri. 14 Barta şot'in t'iya Q'ončuğoynak' bok'ospsuni q'urban k'inək' salamat sa usenin ərkəy q'uzi, günaxxo os'kseynak' bakala q'urban k'inək' salamat sa usenin dişi q'uzi saal serluği q'urban k'inək' sa salamat q'oçq'an eçeri. 15 Zənbili boş xuri berxeśi arumi xarinaxun zeytuni c'əyinen šareśi ə̌yinsuz k'ok'alxo q'a iz loxol c'əyin lə̌ə̌mdi k'ok'alxoval eçereq'an. Taxıli payurxo q'a śipseynak' bakala payurxo eşt'unal eyexun maq'an c'evk'i.

16 Běyinšen isə mot'oğo Q'ončuğoy běš eçale, günaxxo os'kseynak' bakala q'urbana q'a bok'ospsuni q'urbanal šamk'ale. 17 Oşa şot'in serluği q'urbana šampi taxıli payaxun q'a śipseynak' bakala payurxoxun sagala Q'ončuğoynak' eçeri bok'osp'ale. Şot'in ə̌yinsuz k'ok'alxo bakala zənbiləl Q'ončuğoynak' pay k'inək' eçale.

18 Mot'oxun oşa içu Q'ončuğoynak'nəzir bi amdaren ı̌vel çadıri bağala gane běš iz popa tumexun q'açibi şot'o serluği q'urbani oq'a bok'ala aruğoq'an boseri. 19 İçu nəzir bi amdaren iz popa q'açibit'uxun oşa, barta běyinšen ərkəy eğelin ap'esp'i běšin buda saal zənbiləxun c'əyinen šareśi ə̌yinsuz sa k'ok'ala q'a c'əyin lə̌ə̌mdi sa k'ok'ala ext'i mot'oğo bitova t'e amdari kiyelq'an tadi. 20 Běyinšen mot'oğoy sa pay baksuna ak'est'eynak' Q'ončuğoy běš alabalane. Me ı̌vel payal Q'ončuğoy běš alabaki q'urbani döşe yeq'axun sagala běyinši bakalane. Mot'oxun oşa içu nəzir bi amdaren fi ǔğěs banekon.

21 Metərluğen, içu nəzir bi amdaren Q'ončuğoynak' me payurxo eçalane. Ama izi imkan bakalt'in mot'oxun avuzinal k'ənesa eçes banekon. Barta içu Q'ončuğonəzir balt'in izi əyit tadit'oğoy bitova əməl beq'an"». ‡

Běyinšxoy xeyir-bərəkət tast'eynak' uk'ala əyitmux

22 Q'ončuğon Moiseya pine: 23 «Aarona q'a iz ğarmoğo metər upa: "İsrailluğo me əyitmoğon xeyir-bərəkət tadalanan:

24 Q'ončuğon va xeyir-bərəkətq'an tadi, va q'orişeq'an!

25 Hun İz ük'e bask'avax, Şot'inal vaynak' ük' bok'osp'ane!

26 Barta Şot'in İz ç̌oya vaxun maq'an taradi, vaynak' həmişə serluğq'an eçeri!

27 Aaronen q'a iz ğarmoğon Bez s'iya israilluğoynak' metər pi duğalt'un, Zuval şot'oğoxun Bezi xeyir-bərəkətə kam tezbal"».

7

Kalat'oğoy pay eşt'un

1 Moiseyen ı̌vel çadıra laxit'uxun oşa şot'o içu saal iz boş bakala bütüm şeymoğo ı̌velbseynak' şot'oğo c'əyine lə̌ə̌mdi. Q'urban eçala ganu q'a şot'ay bütüm ət't'əcxoval c'əyin lə̌ə̌mdi ı̌velebi. 2 İsrailluğoxun c'ək'eśi kalat'oğonal - içoğoy tayfoğo q'a əsilə görə c'ək'eśi şot'oğo siyəyinə haq'it'oğon - Q'ončuğoynak' payt'un eçeri. 3 Şot'oğon ǔq dənə iz loxolxun but' araba saal p'as's'e öküzt'un Q'ončuğoynak' pay eçeri: öküzxo hər tayfin s'iyen, araboğo isə hər p'ə̌ tayfin s'iyen. Mot'oğo bitova ı̌vel çadıri běšt'un eçeri laxi.

4 Q'ončuğon Moiseya metəre pi: 5 «Me paya kot'oğoxun q'abulbi leviğoy arane içoğoy bala əşlə görə cöyba ki, ı̌vel çadıra q'ulluğbat'an kot'oğo əşp'est'eq'at'un».

6 Moiseyenal araboğo q'a öküzxo ext'i leviğo tanedi. 7 Gerşoni nəsiləxun bakalt'oğon içoğoy əşlə biq'seynak' şot'oğo p'ə̌ araba q'a bip' öküz, 8 Merarin nəsiləxun bakalt'oğo isə bip' araba q'a muğ öküze tadi. Me amdarxonal bitot'in běyinš Aaroni ğar İt'amari kiin oq'at'un əşbsay. 9 Ama K'ohat'i nəsiləxun bakalt'oğo Moiseyen me payaxun hik'k'al tene tadi, şot'o görə ki, şot'oğoy əş ən ı̌vel şeymoğo taşt'uney. Me şeymoğo isə içoğoy ə̌mnəbel taşalat'uniy.

10 Moiseyen q'urban eçala ganu ı̌velbseynak' şot'o c'əyin lə̌ə̌mdit'uxun oşa israilluğoy boşt'an c'ək'eśi kalat'oğon t'e gane Q'ončuğoy baksuna ak'est'eynak' q'urbanxot'un eçeri. 11 Şot'aynak' ki, Q'ončuğon Moiseya peney: «Barta q'urban eçala gane ı̌vel baksuna ak'est'eynak' hər ği kalat'oğoxun sunt'in t'iya iz payaq'an eçeri».

12 Süft'ə İuday tayfinaxun kalo c'ək'eśi Amminadavi ğar Naxşonene payurxo eçeri. 13 Şot'in eçeri payurxo moroxey: ı̌vel gane şek'elen sabaç̌ otuz şek'el* bı̌hiluğen bakala sa gümüşi sini q'a yetmiş şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi ləən (mot'oğoy p'ǒğə̌l taxıli payeynak' bakala zeytuni c'əyin lapi arumi xarinen buyey); 14 vis' şek'el bı̌hiluğen iz boş bok'ospseynak' bakala adeğala oyurxon buy sa q'ızıli kasa; 15 bok'ospsuni q'urbaneynak' sa arak', sa dənə q'oç eğel saal sa dənə sa usenin ərkəy q'uzi; 16 günaxxo os'kseynak' bakala q'urbaneynak' sa ərkəy keçi; 17 serluği q'urban eşt'eynak' p'ə̌ dənə öküz, qo dənə q'oç eğel, qo dənə ərkəy keçi saal qo dənə sa usenin ərkəy q'uzi. Mo Amminadavi ğar Naxşoni eçeri payurxoney.

18 P'ə̌mci ğine İssak'ari tayfinaxun kalo c'ək'eśi Śuari ğar Net'anelene payurxo eçeri. 19 Şot'in eçeri payurxo moroxey: ı̌vel gane şek'elen sabaç̌ otuz şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi sini q'a yetmiş şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi ləən (mot'oğoy p'ǒğə̌l taxıli payeynak' bakala zeytuni c'əyin lapi arumi xarinen buyey); 20 vis' şek'el bı̌hiluğen iz boş bok'ospseynak' bakala adeğala oyurxon buy sa q'ızıli kasa; 21 bok'ospsuni q'urbaneynak' sa arak', sa dənə q'oç eğel saal sa dənə sa usenin ərkəy q'uzi; 22 günaxxo os'kseynak' bakala q'urbaneynak' sa ərkəy keçi; 23 serluği q'urban eşt'eynak' p'ə̌ dənə öküz, qo dənə q'oç eğel, qo dənə ərkəy keçi saal qo dənə sa usenin ərkəy q'uzi. Mo Śuari ğar Net'aneli eçeri payurxoney.

24 Xibimci ğine Zevuluni tayfinaxun kalo c'ək'eśi Xeloni ğar Eliavene payurxo eçeri. 25 Şot'in eçeri payurxo moroxey: ı̌vel gane şek'elen sabaç̌ otuz şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi sini q'a yetmiş şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi ləən (mot'oğoy p'ǒğə̌l taxıli payeynak' bakala zeytuni c'əyin lapi arumi xarinen buyey), 26 vis' şek'el bı̌hiluğen iz boş bok'ospseynak' bakala adeğala oyurxon buy sa q'ızıli kasa; 27 bok'ospsuni q'urbaneynak' sa arak', sa dənə q'oç eğel saal sa dənə sa usenin ərkəy q'uzi; 28 günaxxo os'kseynak' bakala q'urbaneynak' sa ərkəy keçi; 29 serluği q'urban eşt'eynak' p'ə̌ dənə öküz, qo dənə q'oç eğel, qo dənə ərkəy keçi saal qo dənə sa usenin ərkəy q'uzi. Mo Xeloni ğar Eliaven eçeri payurxoney.

30 Bip'imci ğine Ruveni tayfinaxun kalo c'ək'eśi Şedeuri ğar Elisurene payurxo eçeri. 31 Şot'in eçeri payurxo moroxey: ı̌vel gane şek'elen sabaç̌ otuz şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi sini q'a yetmiş şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi ləən (mot'oğoy p'ǒğə̌l taxıli payeynak' bakala zeytuni c'əyin lapi arumi xarinen buyey); 32 vis' şek'el bı̌hiluğen iz boş bok'ospseynak' bakala adeğala oyurxon buy sa q'ızıli kasa; 33 bok'ospsuni q'urbaneynak' sa arak', sa dənə q'oç eğel saal sa dənə sa usenin ərkəy q'uzi; 34 günaxxo os'kseynak' bakala q'urbaneynak' sa ərkəy keçi; 35 serluği q'urban eşt'eynak' p'ə̌ dənə öküz, qo dənə q'oç eğel, qo dənə ərkəy keçi saal qo dənə sa usenin ərkəy q'uzi. Mo Şedeuri ğar Elisuren eçeri payurxoney.

36 Qomci ğine Simeoni tayfinaxun kalo c'ək'eśi Śurişaddayi ğar Şelumielene payurxo eçeri. 37 Şot'in eçeri payurxo moroxey: ı̌vel gane şek'elen sabaç̌ otuz şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi sini q'a yetmiş şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi ləən (mot'oğoy p'ǒğə̌l taxıli payeynak' bakala zeytuni c'əyin lapi arumi xarinen buyey); 38 vis' şek'el bı̌hiluğen iz boş bok'ospseynak' bakala adeğala oyurxon buy sa q'ızıli kasa; 39 bok'ospsuni q'urbaneynak' sa arak', sa dənə q'oç eğel saal sa dənə sa usenin ərkəy q'uzi; 40 günaxxo os'kseynak' bakala q'urbaneynak' sa ərkəy keçi; 41 serluği q'urban eşt'eynak' p'ə̌ dənə öküz, qo dənə q'oç eğel, qo dənə ərkəy keçi saal qo dənə sa usenin ərkəy q'uzi. Mo Śurişaddayi ğar Şelumielen eçeri payurxoney.

42 Ǔqǔmci ğine Gade tayfinaxun kalo c'ək'eśi Deueli ğar Elyasafene payurxo eçeri. 43 Şot'in eçeri payurxo moroxey: ı̌vel gane şek'elen sabaç̌ otuz şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi sini q'a yetmiş şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi ləən (mot'oğoy p'ǒğə̌l taxıli payeynak' bakala zeytuni c'əyin lapi arumi xarinen buyey); 44 vis' şek'el bı̌hiluğen iz boş bok'ospseynak' bakala adeğala oyurxon buy sa q'ızıli kasa; 45 bok'ospsuni q'urbaneynak' sa arak', sa dənə q'oç eğel saal sa dənə sa usenin ərkəy q'uzi; 46 günaxxo os'kseynak' bakala q'urbaneynak' sa ərkəy keçi; 47 serluği q'urban eşt'eynak' p'ə̌ dənə öküz, qo dənə q'oç eğel, qo dənə ərkəy keçi saal qo dənə sa usenin ərkəy q'uzi. Mo Deueli ğar Elyasafen eçeri payurxoney.

48 Vǔğǔmci ğine Efraimi tayfinaxun kalo c'ək'eśi Ammihudi ğar Elişamanene payurxo eçeri. 49 Şot'in eçeri payurxo moroxey: ı̌vel gane şek'elen sabaç̌ otuz şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi sini q'a yetmiş şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi ləən (mot'oğoy p'ǒğə̌l taxıli payeynak' bakala zeytuni c'əyin lapi arumi xarinen buyey); 50 vis' şek'el bı̌hiluğen iz boş bok'ospseynak' bakala adeğala oyurxon buy sa q'ızıli kasa; 51 bok'ospsuni q'urbaneynak' sa arak', sa dənə q'oç eğel saal sa dənə sa usenin ərkəy q'uzi; 52 günaxxo os'kseynak' bakala q'urbaneynak' sa ərkəy keçi; 53 serluği q'urban eşt'eynak' p'ə̌ dənə öküz, qo dənə q'oç eğel, qo dənə ərkəy keçi saal qo dənə sa usenin ərkəy q'uzi. Mo Ammihudi ğar Elişaman eçeri payurxoney.

54 Muğumci ğine Menaşşeni tayfinaxun kalo c'ək'eśi P'edahśuri ğar Gamlielene payurxo eçeri. 55 Şot'in eçeri payurxo moroxey: ı̌vel gane şek'elen sabaç̌ otuz şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi sini q'a yetmiş şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi ləən (mot'oğoy p'ǒğə̌l taxıli payeynak' bakala zeytuni c'əyin lapi arumi xarinen buyey); 56 vis' şek'el bı̌hiluğen iz boş bok'ospseynak' bakala adeğala oyurxon buy sa q'ızıli kasa; 57 bok'ospsuni q'urbaneynak' sa arak', sa dənə q'oç eğel saal sa dənə sa usenin ərkəy q'uzi; 58 günaxxo os'kseynak' bakala q'urbaneynak' sa ərkəy keçi; 59 serluği q'urban eşt'eynak' p'ə̌ dənə öküz, qo dənə q'oç eğel, qo dənə ərkəy keçi saal qo dənə sa usenin ərkəy q'uzi. Mo P'edahśuri ğar Gamlielen eçeri payurxoney.

60 Vuyumci ğine Binyamini tayfinaxun kalo c'ək'eśi Gidoni ğar Avidanene payurxo eçeri. 61 Şot'in eçeri payurxo moroxey: ı̌vel gane şek'elen sabaç̌ otuz şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi sini q'a yetmiş şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi ləən (mot'oğoy p'ǒğə̌l taxıli payeynak' bakala zeytuni c'əyin lapi arumi xarinen buyey); 62 vis' şek'el bı̌hiluğen iz boş bok'ospseynak' bakala adeğala oyurxon buy sa q'ızıli kasa; 63 bok'ospsuni q'urbaneynak' sa arak', sa dənə q'oç eğel saal sa dənə sa usenin ərkəy q'uzi; 64 günaxxo os'kseynak' bakala q'urbaneynak' sa ərkəy keçi; 65 serluği q'urban eşt'eynak' p'ə̌ dənə öküz, qo dənə q'oç eğel, qo dənə ərkəy keçi saal qo dənə sa usenin ərkəy q'uzi. Mo Gidoni ğar Avidanen eçeri payurxoney.

66 Vis'imci ğine Dane tayfinaxun kalo c'ək'eśi Ammişaddayi ğar Axiezerene payurxo eçeri. 67 Şot'in eçeri payurxo moroxey: ı̌vel gane şek'elen sabaç̌ otuz şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi sini q'a yetmiş şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi ləən (mot'oğoy p'ǒğə̌l taxıli payeynak' bakala zeytuni c'əyin lapi arumi xarinen buyey); 68 vis' şek'el bı̌hiluğen iz boş bok'ospseynak' bakala adeğala oyurxon buy sa q'ızıli kasa; 69 bok'ospsuni q'urbaneynak' sa arak', sa dənə q'oç eğel saal sa dənə sa usenin ərkəy q'uzi; 70 günaxxo os'kseynak' bakala q'urbaneynak' sa ərkəy keçi; 71 serluği q'urban eşt'eynak' p'ə̌ dənə öküz, qo dənə q'oç eğel, qo dənə ərkəy keçi saal qo dənə sa usenin ərkəy q'uzi. Mo Ammişaddayi ğar Axiezeren eçeri payurxoney.

72 Sas's'emci ğine Aşeri tayfinaxun kalo c'ək'eśi Ok'rani ğar P'agielene payurxo eçeri. 73 Şot'in eçeri payurxo moroxey: ı̌vel gane şek'elen sabaç̌ otuz şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi sini q'a yetmiş şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi ləən (mot'oğoy p'ǒğə̌l taxıli payeynak' bakala zeytuni c'əyin lapi arumi xarinen buyey); 74 vis' şek'el bı̌hiluğen iz boş bok'ospseynak' bakala adeğala oyurxon buy sa q'ızıli kasa; 75 bok'ospsuni q'urbaneynak' sa arak', sa dənə q'oç eğel saal sa dənə sa usenin ərkəy q'uzi; 76 günaxxo os'kseynak' bakala q'urbaneynak' sa ərkəy keçi; 77 serluği q'urban eşt'eynak' p'ə̌ dənə öküz, qo dənə q'oç eğel, qo dənə ərkəy keçi saal qo dənə sa usenin ərkəy q'uzi. Mo Ok'rani ğar P'agielen eçeri payurxoney.

78 P'as's'emci ğine Naft'alin tayfinaxun kalo c'ək'eśi Enani ğar Axirane payurxo eçeri. 79 Şot'in eçeri payurxo moroxey: ı̌vel gane şek'elen sabaç̌ otuz şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi sini q'a yetmiş şek'el bı̌hiluğen bakala sa gümüşi ləən (mot'oğoy p'ǒğə̌l taxıli payeynak' bakala zeytuni c'əyin lapi arumi xarinen buyey); 80 vis' şek'el bı̌hiluğen iz boş bok'ospseynak' bakala adeğala oyurxon buy sa q'ızıli kasa; 81 bok'ospsuni q'urbaneynak' sa arak', sa dənə q'oç eğel saal sa dənə sa usenin ərkəy q'uzi; 82 günaxxo os'kseynak' bakala q'urbaneynak' sa ərkəy keçi; 83 serluği q'urban eşt'eynak' p'ə̌ dənə öküz, qo dənə q'oç eğel, qo dənə ərkəy keçi saal qo dənə sa usenin ərkəy q'uzi. Mo Enani ğar Axiran eçeri payurxoney.

84 Metərluğen, q'urban eçala ganu lə̌ə̌mdit'uxun oşa şot'ay ı̌vel baksuna ak'est'eynak' israilluğoy boşt'an c'ək'eśi kalat'oğon eçeri payurxo moroxey: p'as's'e gümüşi sini, pas's'e gümüşi ləən saal p'as's'e q'ızıli kasa. 85 Hər gümüşi sinin bı̌hiluğ ı̌vel gala bakala şek'ela görə sabaç̌ otuz şek'el, hər gümüşi ləəni bı̌hiluğal yetmiş şek'eley. Bito ləənxoy q'a siniğoy bı̌hiluğ sagala isə p'ə̌ hazar bip'baç̌ şek'eley. 86 Hər soğo ı̌vel gane şek'elen vis' şek'el bakala qızıli kasoğoy bı̌hiluğ isə bito sagala sabaç̌ q'a şek'eley (kasoox bok'ospseynak' bakala şaat' adeğala oyurxon buyey). 87 Taxıli payaxun sagala eçala bok'ospsuni q'urbaneynak' p'as's'e dənə arak', p'as's'e dənə q'oç eğel, p'as's'e dənə sa usenin ərkəy q'uzi saal günaxxo os'kseynak' bakala q'urbaneynak' p'as's'e dənə ərkəy keçiyal eçeret'uniy. 88 Serluği q'urbaneynak' isə bito sagala saq'o bip' dənə öküz, altmış q'oç eğel, altmış ərkəy keçi saal altmış dənə sa usenin ərkəy q'uzit'un eçerey. Q'urban eçala ganu lə̌ə̌mdit'uxun oşa şot'ay ı̌vel baksuna ak'est'eynak' eçeri payurxo moroxey.

89 Moisey ı̌vel çadıra Q'ončuğoxun exlətpseynak' bağat'an, içuxun əyitk'ala səs irəziluği sanduği loxol bakala bağışlayinşbsuni q'apağaxune† eysay. Me səs q'apaği loxol bakala p'ə̌ angeli aranexun, Q'ončuğoy bakala ganuxune eysay. Q'ončuğon Moiseyaxun metəre exlətpsay.

8

Çirağxo laxsuni yön

1 Q'ončuğon Moiseya pine: 2 «Aarona metər upa: "Pisosi vǔğ çirağa t'etər laxa ki, iz běšq'at'un işiğ saki"».

3 Aaronenal Q'ončuğon Moiseya əmirbi k'inək' bine: çirağxo pisosi loxol t'etəre laxi ki, şot'oğon běšt'un işiğbsay. 4 Pisos isə dirist' q'ızılaxune t'ap'eśi düzbakey, iz turaxun burqi iz loxol bakala varde t'up'ulxol śirik'. Şot'o Q'ončuğon Moiseya ak'est'i k'inək't'un düzbey. *

Leviğo içoğoy əşlə burqseynak' pakbsun

5 Q'ončuğon Moiseya pine: 6 «İsrailluğoy aranexun leviğo cöybi şot'oğo pakba. 7 Şot'oğoy pak bakseynak' metər bsune lazım: pakbala xena içoğoy loxol çiləyinşa, barta içoğoy bel q'a loxol bakala popal xampi, içoğoy paltaral os'k'eq'at'un. Mot'oxun oşa şorox pak hesabbakalt'un. 8 Mot'oxun oşa barta c'əyin lapi arumi xarinaxun bakala taxıli paya q'a şot'oxun sagala q'urban eçala arak'aq'at'un ext'i, hun isə günaxxo os'kseynak' šameğala arak'a ext'a. 9 Leviğo ı̌vel çadıri běš eçeri, bütüm israilluğoval girba. 10 Leviğo miya eçerit'uxun oşa israilluğon içoğoy kulmoğo şot'oğoy loxol laxalat'un, † 11 Aaronenal şot'oğo israilluğoxun bakala c'ək'eśi sa pay k'inək' Q'ončuğohəsrbalane ki, Şot'o q'ulluğbes bakat'un.

12 Leviğon içoğoy kulmoğo arak'xoy loxol laxit'uxun oşa me arak'xoy soğo bok'ospsuni q'urban, t'e soğo isə günaxxo os'kseynak' bakala q'urban k'inək' içoğoy s'iyen Q'ončuğoynak' šameğalane. Me q'urbanxo eşt'unenal Q'ončuğo q'ulluğbseynak' c'ək'eśi leviyox pakbaki bakalt'un. 13 Barta leviyox Aaroni q'a iz ğarmoğoy běš çurpi c'ək'eśi sa pay k'inək' Q'ončuğoq'at'unhəsrbaki. 14 Metər, hun şot'oğo bütüm israilluğoxun c'ək'p'i Bezi balnu.

15 Hun leviğo c'ək'eśi sa pay k'inək' Q'ončuğoynak' eçeri şot'oğo pakbit'uxun oşa şot'oğon ı̌vel çadıra q'ulluğbes bat'unkon. 16 Şorox israilluğoy boşt'an Zaynak' c'ək'eśiyoroxe. Zu şot'oğo israilluğoy boş tapanexun c'eri k'ə süft'in ğar əyel nəəl süft'in ərkəy bala bunesa, şot'oğoy galaz ext'e. 17 İsrailluğoy bito süft'in ğar əyluxal, içoğoy heyvanxoy süft'in ərkəy baloxal Bezine. Zu şot'oğo Misirə bito süft'in nanaxun baki ğarmoğo əfçibala ğine Zaynak' c'ək'p'i Beziz bi. ‡ 18 İsəəl, bito israilluğoy süft'in ğar əyloğoy gala leviğoz Zaynak' exst'a. 19 Şot'oğo israilluğoy boşt'an c'ək'p'i Aarona q'a iz ğarmoğoz tadi ki, ı̌vel çadıra bito israilluğoy gala q'ulluğbi şot'oğoy günaxxo os'k'es bakat'un. Şot'oğoy ı̌vel gala q'ulluğbsunal t'iya ı̌šalayinşakala israillun bel bələ nu eysuni toy bakale».

20 Metərluğen, Moiseyen, Aaronen saal israilluğon Q'ončuğon Moiseya leviğoy barada pi əmirbit'oğo bitova bit'un. 21 Leviyox içoğo təmizbi paltaral os'ksunen pakt'unbaki, Aaronenal şot'oğo c'ək'eśi sa pay k'inək' Q'ončuğonehəsrbi. Leviğoy pak bakseynak' Q'ončuğoynak' q'ulluğbsuni toya ödəyinşala q'urbanxoval šameśi. 22 Mot'oxun oşa leviyox Aaroni q'a iz ğarmoğoy kiin oq'a ı̌vel çadıri əşurxost'a köməybsat'un burqi. Q'ončuğon Moiseya leviğoy barada əmirbi piyoroxal bito baneki.

23 Q'ončuğon Moiseya metəre pi: 24 «Mone, leviğon me q'aydina əməlbalat'un: hər saq'o qo yəşə p'ap'ala levilu ı̌vel çadıri əşurxost'a köməybi q'ulluğbsa burqalane, 25 əlli yəşə p'ap'at'anal iz q'ulluğa efi ene t'iya nu köməybalane. 26 Şot'in t'iya içoğoy q'ulluği vədə nu çark'i t'iyə̌mi viçimoğo köməybes banekon, ama için ene nu q'ulluğbalane. Mo ı̌vel çadıra bakala əşurxost'a leviğoy q'ulluğbsuni q'aydane».

9

C'ovaksuni axsibayi q'aydoox

(C'eys. 12:1-27)

1 İsrailluğoy Misirəxun c'eysun p'ə̌mci usena bağat'an, t'e usenin samci xaşe Q'ončuğon Moiseya Sinay ams'i oç̌ala pine: 2 «Barta israilluğon C'ovaksuni axsibaya* Bez pi vədineq'at'un c'ovakest'i. 3 Şot'o Bez pi ğine - me xaşe bip'es's'emci ğine, běğ batk'at'an c'ovakest'a burqanan. Axsibaya c'ovakest'at'an Bez laxi bito q'aydoğo q'a k'anunxo əməlbanan».

4 Metərluğen, Moiseyen israilluğo C'ovaksuni axsibayi barada bitova pine, 5 şot'oğonal samci xaşe bip'es's'emci ğine běğ batk'at'an Sinay ams'i oç̌ala me axsibaya c'ovakest'undi. İsrailluğon bitova Q'ončuğon Moiseya pi k'inək't'un bi.

6 Ama bəzi amdarxo me ği içoğoy kul p'uri amdara lafst'una görə pak tet'un hesabbaksay, şot'o görəl me axsibaya c'ovakest'es tet'un baki. Şorox hat'e ği Moiseyi q'a Aaroni t'ǒğǒl hari 7 pit'un: «Beşi kul meyidə lafst'una görə yan pak teyan hesabbaksa. İsə yan Q'ončuğon laxi ğine bito israilluğoxun sagala Şot'aynak' q'urban eçes teyan bakal?» 8 Moiseyen şot'oğo pine: «Bartanan běğen, Q'ončuğon me barada k'ə nex».

9 Q'ončuğonal Moiseya pine: 10 «Əgər axsibayi ğine efi nəəl və̌xun oşa bakalt'oğoy boşt'an şinesa iz kula meyidə duğsunen içu murdar bine baksasa, nəəl ki, me ğine yaq'a bakalane baksasa, şot'in hələ me axsibaya c'ovakest'es banekon. 11 Barta t'e amdaren me axsibaya p'ə̌mci xaşe bip'es's'emci ğine běğ batk'at'anq'an c'ovakest'i. Q'urbanluğ q'uzin yeq'a ə̌yinsuz šumen q'a ağu oyurxon kəyi 12 savaxt'ineynak' şot'oxun hik'k'al maq'an efi. T'e q'urbanluğ heyvani ǔq'ěnxoxunal sayco nu xoxbakalane. † T'e amdaren C'ovaksuni axsibayi bito q'aydoğo əməlbalane. 13 Ama əgər sunt'in pak baksun nəəl yaq'a təə, iz azuk'i arane baksun me axsibaya nu c'ovakest'ayin, t'e amdari tura azuk'i aranexun bot'anan. Şot'in Q'ončuğon laxi ğine Şot'aynak' q'urban nu eşt'una görə iz cazina zap'k'ale.

14 Əgər ef arane yəşəyinşala sa q'əribenal me axsibaya c'ovakest'un çuresasa, barta şot'in me C'ovaksuni axsibayi bito q'aydoğo q'a k'anunxo əməlbeq'an. Və̌ynak'al, ef arane yəşəyinşala q'əribxoynak'al q'aydoox sane».

Ǐvel çadıri loxol bakala asoy

(C'eys. 40:34-38)

15 Ǐvel, yəni irəziluği çadıra laxit'uxun oşa, şot'ay loxol biyəsinəxun savaxt'inal śirik' bok'ala aruğo oşq'ardala sa asoye śiri. 16 Mot'oxun oşal hametərey: ğenaxun çadıra bəc'ürk'ala asoy biyəsin arux k'inək'e baksay. 17 Hər dəfəl asoy çadıri loxolxun ěqeğat'an israilluyox yaq'at'un bafst'ay. Eğala çurk'ala ganu isə asoy çurk'ala galat'un düzbsay. ‡ 18 Şot'oğoy yaq'a bafst'unal, eğala çurk'ala ganu düzbsunal Q'ončuğon metəre ak'est'ay. Heq'ədər ki asoy çadıri loxole baksay, şorox içoğoy ganuxun tet'un galey. 19 Asoy çadıri loxol boxoyal mandayin, israilluyox Q'ončuğoy əyitəxun nu c'eri içoğoy çurk'ala ganu tet'un badalbsay. 20 Asoyi çadıri loxol sa hema ği çurk'ala vədəl baneksay. İsrailluyox isə Q'ončuğoy əyiten çurpi, Q'ončuğoy əyitenal yaq'at'un bafst'ay. 21 Bəzi vədəmoğo asoy çadıri loxol saycə biyəsəxun savaxal śirik'e çurey, savaxt'an asoy ěqeğat'anal israilluyox yaq'at'un bafst'ay. Çuresa üşe, çuresa ğenaxun - asoy ěqeğat'an israilluyox yaq'at'un bafst'ay. 22 P'ə̌ ği, sa xaş nəəl lap sa usenq'an baki - heq'ədər ki asoy çadıri loxoleysa, israilluyox içoğoy çurk'ala ganuxun galtet'unney. T'e asoy ěqeğala k'inək' isə şorox yaq'at'un bafst'ay. 23 Şot'oğo içoğoy çurk'ala ganu maya düzbsunal, hevaxt' yaq'a bafst'unal Q'ončuğon metəre ak'est'ay. Hametərəl, israilluğon Q'ončuğoy Moiseya pit'oğo bitova əməlt'unbsay.

10

Gümüşi şeyp'urxo

1 Q'ončuğon Moiseya pine: 2 «Çəküçen əşeśi gümüşəxun p'ə̌ dənə şeyp'ur düzba. Azuk'axun əyitk'at'an saal azuk'a xavarbi yaq'a baft'at'an şot'oğo farpi amdarxo girbalnu. 3 P'ə̌ şeyp'uri səs sunaxun eğat'an, barta dirist' azuk'q'an vi t'ǒğǒl ı̌vel çadıri běš gireśi. 4 Şeyp'urxoy soğo fareğat'an isə vi t'ǒğǒl saycə israilluğoy tayfoğo görə c'ək'eśi kaloroxq'an gireśi. 5 Şeyp'uri səs lap alloyaxun samci kərəm eğat'an, barta běğ c'eğalaç tərəf bakala dəst'ooxq'an yaq'a baft'i. 6 Alloyaxun eğala şeyp'uri səsə p'ə̌mci kərəm ibakat'an, barta güney tərəf bakala dəst'ooxq'an yaq'a baft'i. Hametər, dəst'oox alloyaxun eğala şeyp'uri səsə ibakat'an yaq'a baft'alt'un. 7 Camaataxun əyitpseynak' şot'oğo girbsun lazım bakat'anal şeyp'ura farpanan, ama yaq'a baft'at'an fareğala k'inək' ost'aar təə.

8 Şeyp'urxo Aaroni nəsiləxun bakala běyinšxon fark'alat'un. Barta mo və̌ynak' nəsiləxun nəsilə c'ovakala həmişəluğ sa q'aydaq'an baki. 9 Və̌n ef oç̌ala ef loxol eğala düşmənxoxun davina c'eğat'anal şeyp'ura farpanan. T'e vədə Q'ončuğon və̌x ibaki efi düşmənxoxun çark'est'ale. 10 Efi mǔq ğimxo - axsibayxost'al, təzə xaşe c'eysuna c'ovakest'ala mərəkəyxost'al bok'ospsuni q'a serluği q'urbanxo eçat'an şeyp'ura farpanan. Barta mo Buxačuğon və̌x eyex efseynak'q'an baki. Ef Buxačux bakala Q'ončux Zuzu».

İsrailluğoy Sinay ams'i oç̌alaxun c'eysun

11 İsrailluğoy Misirəxun c'eysun p'ə̌mci usena bağat'an, t'e useni p'ə̌mci xaşe q'amci ğine asoy irəziluği çadıri loxolxun ěqeśi. 12 İsrailluyoxal Sinay ams'i oç̌alaxun c'eri yaq'at'un baft'i. Asoy hari P'aran uk'ala ams'i oç̌ala çurk'aminal şorox yaq't'un taśi. 13 İsrailluğoy Q'ončuğon Moiseya pi q'aydinen me yaq'a bafst'un samciney.

14 Süft'ə İuday dəst'əne içoğo c'ək'p'est'ala nišana laxi yaq'a baft'i. Me dəst'in kalo Amminadavi ğar Naxşoney. 15 İssak'ari tayfin kalo Śuari ğar Net'aneleney. 16 Zevuluni tayfin kalo isə Xeloni ğar Eliavey. 17 Ǐvel çadıral tat'at'unpi. Gerşoni q'a Merarin nəsiləxun bakalt'oğonal t'e çadıra ext'it'un yaq'a baft'i.

18 Ruveni dəst'əl içoğo c'ək'p'est'ala nišana laxi yaq'at'un baft'i. Me dəst'in kalo Şedeuri ğar Eliśurey. 19 Simeoni tayfin kalo Śurişaddayi ğar Şelumieley. 20 Gade tayfin kalo isə Deueli ğar Elyasafey. 21 K'ohat'i nəsiləxun bakalt'oğonal ı̌vel şeymoğo ext'it'un yaq'a baft'i; şorox hari çurk'ala gala p'ap'amin ı̌vel çadır laxeğalaney.

22 Efraimi dəst'əl içoğo c'ək'p'est'ala nišana laxi yaq'at'un baft'i. Me dəst'in kalo Ammihudi ğar Elişamaney. 23 Menaşşeni tayfin kalo P'edahśuri ğar Gamlieley. 24 Binyamini tayfin kalo isə Gideoni ğar Avidaney.

25 Ən axırda Dane dəst'əne içoğo c'ək'p'est'ala nišana laxi yaq'a baft'i. Me dəst'in kalo Ammişaddayi ğar Axiezerey. 26 Aşeri tayfin kalo Ok'rani ğar P'agieley, 27 Naft'alin tayfin kalo isə Enani ğar Axiraney.

28 Metərluğen, israilluğoy dəst'oox me q'aydinent'un yaq'a bafst'ay.

29 Moiseyen Xovava, iz q'ayinba midyanlu Reueli ğara pine: «Yan Q'ončuğon "və̌x tadoz" pi galayan yaq'a bafst'a. Eki yaxun tağen! Beş t'ǒğǒl hik'k'alaxun koruğ ten ak'al, axıri Q'ončuğon İsraila şaat'luğbsunane əyit tade». 30 Ama Xovaven şot'o pine: «Təə, tez tağal. Zu bez yurdnu, bez q'oom-ağrabin t'ǒğǒl tağoz». 31 Moiseyen pine: «Xaişezbsa, yaxun eki. Ams'i oç̌ala çurk'ala ganu maya düzbsunaxun vi bul c'enesa, yaynak' yaq' ak'est'al baka. 32 Yaxun tağayin, Q'ončuğon yaynak' bala şaat'luğa vaxunal kamteyanbon».

33 İsrailluyox Q'ončuğoy buruğoxun c'eri xib ği yaq't'un taśi. Q'ončuğoy irəziluği sanduğa taşala leviyox běšt'un taysay, Q'ončuğonal şot'oğo üşe azuk'i çurk'ala ganune ak'est'ay. 34 Ğenaxun yaq'a baft'at'an isə Q'ončuğoy asoyal ěqeśi içoğoxune baksay.

35 Şot'oğon sanduğa ext'i tağat'an Moiseyen nexey:

«Ay Q'ončux, ěqeki!

Barta Vi düşmənxo śareśeq'at'un,

Va nifrətbalxo Vi běšt'an t'it'ereq'at'un!» *

36 Sanduğa taşalorox çurk'at'an isə metəre nexey:

«Ay hazarxon bakala israilluğoy Q'ončux, qaybaka!»

11

Q'ončuğon yaq'abi arux

1 Azuk'en içoğoy ak'ala çətinluğaxun şikəətbsane burqi, Q'ončuğonal mot'o ibakat'an İz əcuğ bəc'ük'eśi. Şot'in azuk' çurk'ala gala aruxe yaq'abi, şoval sa belxun baśi t'iyana bok'osp'i śinepi. 2 Camaaten Moiseya şivanbi xoyinšebi, şot'inal Q'ončuğo k'alpi afırıpit'uxun oşa arux aneç̌i. 3 T'e gane s'iya T'averat'un * laxi, şot'o görə ki, t'e gala Q'ončuğoy yaq'abi aruxe bok'i.

İsrailluğoy ukuni dava zapsun

4 Azuk'i arane Misirəxun içoğoxun sagala c'eri, q'erəz millətəxun bakaloroxal buney. Şot'oğon ukun c'ək'psa burqat'an israilluğonal şot'oğoxun barabar şikəətp'i ǒnepsat'un burqi: «Beş ük'en yeq'e çuresa! † 5 Misirə bakat'an yax nisyə çəli, k'ač'uli, yemiş, göyün, şik'lam, kenal tat'unst'ay. 6 Ama miya manninaxun başq'a hik'k'al at'eyanksa. Ene beş boşt'an c'eq'ene!»

7 Manna iz ç̌oyexun həvici śiləne oşq'arst'ay, iz irəng isə nešusey. 8 Amdarxon şot'o taśi girt'unbsay, oşa eçeri kiin ǰomok'ojen bert'unxsay nəəl toxmağen č'ak't'unney. Berxeśi mannina levet'a boxiyal, şot'oxun k'ok'al badiyal ukes baneksay. Şot'in zeytunu c'əyinen šareśi k'ok'ali tamane tast'ay. ‡ 9 Üşe israilluğoy çurk'ala gala xo arśat'an me mannal şot'oxun barabar arest'ay. §

10 Moiseyen amdarxoy içoğoy çadıra bağala gane běš şikəətbsun ǒnepsuna inebaki. Q'ončuğoy əcuğ bəc'ük'eśi, Moiseyal gelene beyköf baki. 11 Şot'in Q'ončuğo pine: «Hun het'aynak'en me Vi k'ula koruğ tast'a, Vi piyes mani günaxa görəz pis ak'eśe? Het'u görən me azuk'a bez ə̌mnəbel laxi zaynak' yük be? 12 Zaxune törəyinşake me azuk'? Şot'oğo me dünyəne zuz eçere? Vi əyit tadi oç̌ala şot'oğo het'aynak' zu taşalazu? Axıri het'aynak' şot'oğo mis'ik' əyel k'inək' t'iya bez q'ujel taşeri p'ap'esp'alazu? 13 İsə zu dirist' me azuk'eynak' yeq' mayin bə̌ğə̌baz? Bez t'ǒğǒl hari "yan yeq' uksunyan çuresa" uk'ala azuk'a k'ə coğab tadaz? 14 Ene batezaksa, me azuk'a yük bi bez ə̌mnəbel xorpsuna ene bez zor aytenesa! 15 Əgər Hun hələl me əşlə za tapşurbalnusa, t'e vədə xoyinšezbsa, Vi piyes samalcəl bakayin şaat'luğ bə̌ğə̌bezusa, za besp'a ki, ene me koruğa ma ak'az!»

16 Q'ončuğon Moiseya pine: «Azuk'i boşt'an hörmətlu saal kalo hesabbakala yetmiş ağsaq'q'ala girbi Bez t'ǒğǒl eça. Şot'oğo ı̌vel çadıri běš eçeri vi t'ǒğǒl çurdest'a. 17 Zu śiri t'et'iya vaxun exlətp'oz. Vast'a bakala Urufaxun şot'oğoval tadoz ki, me azuk'a vi ə̌mnəbel taşt'unast'a va köməybat'un. Metərluğenal, me yükə tək zap'k'ala ten bakal.

18 Azuk'a isə upa: "Əyc'ineynak', efi yeq' ukala ğineynak' və̌x pakbanan. &lt;Yeq'yan çuresa! Misirə yaynak' mot'oxun şaat'ey!&gt; pi ǒnenanney. Mone, Q'ončuğon və̌x inebaki! Şot'in və̌x yeq' tadale, və̌nal boşşamin ukalnan! 19 Və̌n sa ği, p'ə̌ ği, qo ği, vis' ği, q'a ği təə, 20 düz sa xaş, ef ǰomoxun baramin yeq' ukalnan! Şot'aynak' ki, ef arane bakala Q'ončuğo t'ǒǒxnanbi, ef bula alabi &lt;het'aynak'yan Misirəxun c'eri&gt; pi şikəətnanbi"».

21 Moiseyen isə pine: «Miya bez t'ǒğǒl saycə ǔqbaç̌ hazar turin tağala işq'are bu, Hunal nexnu ki, kot'oğo sa xaş yeq' ukest'oz! 22 Sürüğo bakala bütüm heyvanxo šamk'ayin, kot'oğo tene p'oyeğon! Dənizə bakala bütüm çəliğoval biq'ayin, kot'oğo bəstenebakon!» 23 T'e vədə Q'ončuğon Moiseya pine: «Q'ončuğoy kiyexun k'ə tene ayesa ki? İsə běğa Bez uk'alt'oğo hetərez bex p'ap'espsa!»

24 Moiseyen Q'ončuğoy əyitə azuk'a p'ap'esebi, azuk'i ağsaq'q'alxoxun yetmiş tana topbi çadıri běš çurdesedi. 25 Q'ončuğonal asoyi boş śiri Moiseyaxun exlətebi. Şot'ost'a bakala Urufaxun t'e yetmiş ağsaq'q'alal tanedi. Şot'oğonal Urufen tadi əyitmoğon əyitpsat'un burqi. Q'ončuğon şot'oğoy İz c'ək'p'iyorox baksuna metər ak'est'it'uxun oşa ene tene əyitp'est'i.

26 Siyəyinə haq'eśi t'e yetmiş ağsaq'q'ali boş Eldad saal Medad s'iyen p'ə̌ tane buy. Şorox çadıri běš tet'un taśey, şot'o görəl Uruf śiğat'an azuk'i çurk'ala galat'uniy. Ama Uruf şot'oğoy loxolal śire, şot'oğonal içoğoy bakala gala Urufen tadi əyitmoğon əyitpsat'un burqi. 27 Sa cəyil t'it'eri Moiseya xavar tadi pine: «Urufen Eldada q'a Medada azuk'i çurk'ala gala əyitp'esest'a». 28 Cəyilluğaxun Moiseyi köməyçi bakala Nune ğar Yeşuan pine: «Bez ağa Moisey, şot'oğo şip'ba!» 29 Moiseyen şot'o coğabe tadi: «Hun za görən metər nex? Ama Zu dirist' azuk'i xavareçal baksunaz çureğoy! Təki Q'ončuğon İz Urufaxun bütümt'u tadiniy!» 30 Moiseyal israilluğoy ağsaq'q'alxoxun sagala azuk'i çurk'ala galane qaybaki.

31 Oşa Q'ončuğon dənizəxun eğala sa muşe yaq'abi. Me muşenal içuxun kala sa dəst'ə bildirçinxo eçeri azuk'i çurk'ala gane sa ğiluğ yaq'e hama bakala hərrəmine, p'ə̌ ə̌m* hama boşuluğen śinepi. 32 Dirist' t'e ği, t'e üşe saal əyc'indəri amdarxon c'eri bildirçint'un girbi. Ən mal girbalt'in vis' xomere † girbi. T'e bildirçinxo eçeri azuk'i çurk'ala gane hərrəmine tak't'unpi. 33 Ama yeq'a hələ k'əc'p'i q'uc'tet'unpey, Q'ončuğoy əcuğ azuk'i loxol t'etəre bəc'ük'eśi ki, şot'oğoynak' dəhşətlu azare yaq'abi. 34 T'e gane s'iyal Qivrot'-Hattaavat'un ‡ laxi, şot'aynak' ki, t'iya içoğoy ük'en q'erəz ukun çureğalt'oğot'un oç̌alaxp'i.

35 Amdarxo Qivrot'-Hattaavaxun c'eri Xaserot'a taśi t'iya çurt'unpi.

12

Maryami q'a Aaroni Moiseyaxun t'ot'opsun

1 Moiseyen K'uş bölginəxun çuuxe haq'ey, Maryamen q'a Aaronenal mot'o görə t'ot'opsat'un burqi. 2 Şot'oğon pit'un: «Saycə Moiseyene Q'ončuğoy əyitmoğo azuk'a p'ap'esp'e ki? Axıri yanal Q'ončuğoy əyitmoğo azuk'a peyan». Q'ončuğonal mot'o inebaki. 3 Moiseyen isə me dünyəne şuk'k'ali loxol alaxun oq'a běteneğoy.

4 T'e vədə Q'ončuğon Moiseya, Aarona saal Maryama pine: «Və̌n xiboval ı̌vel çadıra ekinan!» Şoroxal tat'unśi. 5 Q'ončux ı̌vel çadıri bağala gala sa sütün k'inək' asoyi boş śiri Aarona q'a Maryama k'alepi. Şorox ı̌šalayinşakat'an 6 Q'ončuğon pine:

«İsə Bez əyitmoğo ibakanan!

Ef çalxala xavareçalxoxun Zu şot'oğoynak' ak'eśi,

İçoğoy nep'e boş baśiz Za çalxest'on.

7 Ama Moisey şot'oğoxun soğo tene!

Şot'o dirist' Bez azuk'az tapşurbe! *

8 Şot'oxun sa dost' k'inək', hər şeya qayez əyite,

Şot'inal Bez xojina aneksa.

P'oy Bez c'ək'p'i k'ul bakala me Moiseyaxun t'ot'opsuna hetərnan ük' bi?»

9 Q'ončuğoy şot'oğoy loxol gele əcuğone biq'i, Şo t'et'iin ə̌xilebaki. 10 Asoy çadıri loxolxun ěqeśit'uxun oşa Maryami bədənə dirist' map'mas'i yaroğone haq'i. Aaronenal fırıpi běneği ki, Maryami bədənen qǒle tast'a.

11 T'e vədə Aaronen Moiseya pine: «Xoyinšezbsa, bez ağa, beşi axmağluğaxun əşp'est'i me günaxa görə yax caza zapesmada. 12 Ma barta ki, Maryami bədən p'uri nanaxun baki əylin bədən k'inək' bakane. Ma barta ki, nanay tapanexun p'uri, izi qı̌yo bašaybaki c'eri əylə oşq'ardane».

13 Moiseyenal Q'ončuğo k'alpi xoyinšebi: «Ay Buxačux, şot'o q'olayba!» 14 Q'ončuğon isə Moiseya pine: «İz bavan şot'ay ç̌oyel ç̌upiniy, şo vǔğ ği amdarxoy piyexun biti qavuna c'eyes tene bakaliy, isəəl haketər banan! Kot'o ef çurk'ala ganuxun şəpekinan, barta vǔğ ği və̌xun ə̌xilq'an baki, vuğ ğinaxun oşa isə qaybakes banekon». †

15 Hametər, israilluğon Maryami tura içoğoy çurk'ala ganuxun vǔğ ğiluğ bot'unt'i, şo içoğoy arane qaybakes bakala ğinal śirik'əl azuk' yaq'a tene baft'i.

16 Maryam qaybakit'uxun oşa israilluğon Xaserot'axun c'eri P'aran ams'i oç̌alat'un hari içoğoynak' çurk'ala ga düzbi.

13

Kənan ölkinə běğseynak' yaq'abi amdarxo q'a şot'oğoy hari exlətp'iyorox

(K'an. 1:19-33)

1 Q'ončuğon Moiseya pine: 2 «Amdarxo yaq'aba ki, Zu israilluğoynak' həzirbi Kənan oç̌ala piyexun c'ovakest'eq'at'un. Hər tayfinaxun şot'oğoy boş kalo hesabbakalt'oğoxun soğoq'an taśi».

3 Moiseyenal Q'ončuğon əmirbi k'inək' içoğoy çurpi Paran ams'i oç̌alaxun şot'oğo yaq'anebi. Yaq'abiyorox bito içoğoy tayfoğoy boş kalo hesabbakalt'oğoxunt'uniy. 4 İçoğoy s'iyurxo metərey:

Ruveni tayfinaxun Zak'k'uri ğar Şammua;

5 Simeoni tayfinaxun Xorin ğar Şafat';

6 İuday tayfinaxun Yefunneyi ğar K'alev;

7 İssak'ari tayfinaxun İosifi ğar İk'al;

8 Efraimi tayfinaxun Nune ğar Xoşea;

9 Binyamini tayfinaxun Rafuni ğar P'alt'i;

10 Zevuluni tayfinaxun Sodin ğar Gaddiel;

11 İosifaxun bakala Menaşşeni tayfinaxun Susin ğar Gaddi;

12 Dane tayfinaxun Gemallin ğar Ammiel;

13 Aşeri tayfinaxun Mixaili ğar Set'ur;

14 Naft'alin tayfinaxun Vofsin ğar Naxbi;

15 Gade tayfinaxun Mak'in ğar Geuel.

16 Ölkinə piyexun c'ovakest'eynak' Moiseyen yaq'abi amdarxo moroxey. Nune ğar Xoşea isə Moiseyen Yeşua s'ine tadi.

17 Moiseyen şot'oğo Kənan oç̌ala piyexun c'ovakest'eynak' yaq'abat'an pine: «Negevaxun c'ovaki buruxmux gala lakinan! 18 T'e ölkinə piyexun c'ovakest'anan. Běğanan běyn t'e oç̌al saal t'iya bakala amdarxo hetərt'un: zorbat'un yoxsa zəyif, gelet'un yoxsa mal? 19 İçoğoy yəşəyinşala ölkə hetəre: şaat'e yoxsa pis, běyn amdarxo mayat'un yəşəyinşbsa: ayizmoğo yoxsa q'alala şəhərmoğo? 20 İçoğoy k'ulal běğanan: běyn bar tadala k'ule yoxsa təə. Xodurxoy gele-mal baksunal fikir tadanan. Qaybakat'an t'e ölkin meyvoğoxun eçaynan lap şaat'e bakon». Hame vədə t'ulal p'ap'ala vədəney.

21 Metərluğen, şot'oğon taśi Śin ams'i oç̌alaxun Levo-Xamat'i t'ǒğǒl bakala Rexoval śirik' t'e ölkinə piyexun c'ovakest'undi. 22 Şorox Negeva c'ovaki hari Xevron şəhəret'un c'eri. Miya Anagaxun * Aximani, Şeşayi saal T'almayi nəsiləxun bakaloroxe yəşəyinşbsay. Xevron şəhərə Misirə bakala Śoanaxun vǔğ usen běšt'un lasakey. 23 Hari Eşk'ol uk'ala dərəne p'ap'at'an, t'iya t'etər sa ğuma t'ult'un çuki ki, şot'o durut'i loxol p'ə̌ tanene taşt'ay! T'et'iin ə̌lə̌m q'a inciləl çuket'uniy. 24 Me gane s'iya t'iya çuki ğumina görət'un Eşk'ol † laxi.

25 Şot'oğon t'e ölkinə dirist' piyexun c'ovakest'undi, içoğoy taśi eysunenal q'ırx ğine zapi. 26 Moiseyi, Aaroni saal bütüm israilluğoy t'ǒğǒl Paran ams'i oç̌ala bakala Qadeş şəhəre qaybakiyal içoğoy ak'it'oğoy barada exlətt'unbi. Şot'oğo t'e ölkinəxun eçeri meyvoğoval ak'est'undi. 27 Şot'oğon Moiseya pit'un: «Yan vi pi ölkinə bayanki, şo həgigiyal muč'anaq' q'a uč' barala sa oç̌ale! Moval t'iyanin meyvoox! 28 Ama t'iya yəşəyinşala amdarxo gele zorbane, içoğoy şəhərmuxal ham kala, ham q'alalane. Hələ t'iya Anagi nəsiləxun bakalt'oğoval ayank'i! 29 Şorox Negeva, xet'luyox, yevusluyox saal emorluyox buruxmux ganxo, kənanluyox isə dənizi q'a İordan oqe börinet'un yəşəyinşbsa».

30 K'aleven isə Moiseyi hərrəmine gireśi amdarxo şip'bsun çureśi pine: «Ekinan taśi t'iyana ext'en! Mo beş kiyelhik'k'ale!» 31 Ama şot'oxun sagala t'e ölkinə taśi amdarxon pit'un: «Şot'oğoxun davina c'eysuna beşi zor ayteneğon, şorox yaxun zorbat'un!» 32 Şot'oğon içoğoy běği oç̌ala israilluğoy piyexun sakseynak' next'uniy: «Beşi běğseynak' taśi oç̌al bulukal oç̌ale! T'iyani amdarxoval bütüm alloy boyent'un! 33 Yan t'iya Anagi nəsiləxun bakala t'etər kakala amdarxoyan ak'i ki, içoğoy t'ǒğǒl çərtk'ən k'inək'yan ak'esay. Şot'oğonal beşi loxol sa çərtk'əni loxol běğala k'inək't'un běğsay».

14

Q'ončuğoy azuk'a İzi əyit tadi oç̌ala nu taşt'un

1 T'e üşe bütüm israilluğon şivanbi ǒnet'unpi. 2 Camaaten Moiseyaxun q'a Aaronaxun t'ot'opi metərt'un nexey: «Mot'oxunsa Misirə nəəl me ams'i oç̌ala p'uriyaniy! 3 Het'aynak'e Q'ončuğon yax me oç̌ala taşt'a? Yax q'ılıncen k'as'p'eq'at'un pi? Hələ beşi çupux q'a əyloxal düşmənxoy kiyel baft'alt'un. Şaat'o şone ki, Misirə qaybaken!» 4 Hametər, amdarxoy arane "ekinan yaynak' kalo c'ək'k'en, yax Misirəq'an qaydi" k'inək' exlətxone taysay.

5 T'e vədə Moisey q'a Aaron bütüm israilluğoy běš ç̌ooq'a pastt'unśi. 6 Ölkinə běğseynak' taśit'oğoy boş baki Nune ğar Yeşuan q'a Yefunneyi ğar K'aleven isə amdarxoy Q'ončuğoxun ç̌o tarast'una nu portp'i, içoğoy paltara zığzığbi* 7 israilluğo pit'un: «Beşi taśi běği ölkinə əyit butene! 8 Əgər Q'ončuğoy piyes şaat' ak'eğayan, Şot'in yax t'e ölkinə taşale, t'e muč'anaq' q'a uč' barala oç̌ala yax tadale. 9 Saycə Q'ončuğoy əleyinə ma ěqekinan! T'e ölkin amdarxoxunal ma q'ı̌banan, yan şot'oğoxun zorbayan, şot'oğo q'uc'yankon! Ene içoğoy umudbakala gaal tene mande, beşi isə Q'ončuxe bu. Şot'oğoxun ma q'ı̌banan!» 10 Ama camaaten "kot'oğo ǰělayinşanan" pine. T'e vədə Q'ončuğon bütüm israilluğo İz kalaluğa q'a tamtarağane ak'est'i.

11 Q'ončuğonal Moiseya pine: «Me azuk'en hevaxt'al śirik' Za hörmətsuzluğbale? Hevaxt'al śirik' içoğo mema nišanxo ak'est'iyal bakayiz, Za tet'un věbakal? 12 Kot'oğo tumexun əfçiboz! Vaxun isə kot'oğoxunal kala hamal zorba sa azuk' əmələ eçoz!»

13 Moiseyen isə Q'ončuğo pine: «T'e vədə Hun Vi zoren me azuk'a içoğoxun çark'est'i misirluğonal me barada ibakalt'un! 14 Şot'oğon həysə me bakalt'oğoy barada me ölkin amdarxo exlətp'alt'un. T'e amdarxon isə Vi me azuk'i arane baksuna, şot'oğoxun qay exlətpsuna, Vi asoyi şot'oğoy loxol çurpi ğenaxun asoyi sütünen, üşe isə aruğoy sütünen şot'oğo taşt'una ibaket'un. 15 P'oy Hun həysə me azuk'a dirist' əfçibayin, şot'oğon k'ə fikirbalt'un? 16 "Q'ončuğon şot'oğo İzi elasp'i əyit tadi ölkinə taşes tene baki, şot'o görəne şot'oğo ams'i oç̌ala k'as'p'i śipi!" uk'alt'un.

17 Barta isə Q'ončuğoy zora ak'eq'at'un! Vi bayanbi k'inək': 18 "Q'ončux səbirlune, Q'ončux ük' bok'osp'ale! Şot'in taxsıra q'a günaxa bağışlayinşebsa, ama iz loxolxun tene c'ovaksa! Günaxa əşp'est'it'ay cazina izi əyloğoxun burqi nəvə nəticoğol śirik' zapesest'a". † 19 Ay Q'ončux, Misirəxun c'eri ğinaxun ğeyin ğinal śirik' baki k'inək', Vi nu badalbakala çuresuna ak'est'i me azuk'i günaxaxun c'eki!». ‡

20 Q'ončuğon metəre coğab tadi: «Vi upsuna görə şot'oğo bağışlayinşezbsa. 21 Ama Bez s'i Q'ončux tene bakon, Bez kalaluğenal me dünyənə tene haq'layinşon, 22 əgər Misirə saal ams'i oç̌ala Bezi kalaluğa q'a ak'est'i nišanxo içoğoy piin ak'it'uxun oşaal Za nu věbaki, Bezi içoğoy arane baksunaxun vis' kərəm şüpələyinşakit'oğoxun saycoq'a bakayin 23 Bezi içoğoy bavoğo elasp'i əyit tadi t'e oç̌ala ak'es bakayt'un! Za hörmətsuzluğbit'oğoy sayco t'e oç̌ala tene bağal! § 24 Ama bezi k'ul bakala K'alevi ük' q'erəze: şo sal sa vədine Bezi əyitəxun tene c'eri, şot'aynak'al şot'o iz taśi tarapi oç̌ala eçoz. Me oç̌alal şot'oxun bakala nəsili bakale! *

25 Və̌n isə əyc'ə ef yaq'a badalbanan! Amalegluyox q'a kənanluyox yəşəyinşala t'e oç̌ali dəroğo təə, Č'oč'a dənizi yaq'en ams'i oç̌ala takinan».

26 Q'ončuğon Moiseya q'a Aarona pine: 27 «İz ük' pisluğen buy me azuk'en hələ heq'ədər zaxun t'ot'ok'ale? Şot'oğoy t'ot'ok'alt'oğo bitova izbaksa! 28 Şot'oğo Bezi me əyitmoğo p'ap'esp'a: "Bezi s'iyaz elase ki, efi t'ot'ok'at'an piyorox bito bakale! 29 Ef meyidxo me ams'i oç̌ala bašaybakale! † Zaxun t'ot'opit'oğoy sayco, siyəyinə haq'eśi q'a saal q'a yəşəxun ala bakalt'oğoy sayco 30 Bezi elasp'i və̌x tast'una əyit tadi oç̌ala tene bağal, Yefunneyi ğar K'alevaxun q'a Nune ğar Yeşuaxun başq'a! 31 Ama efi &lt;düşmənxoy kiyel baft'alt'un&gt; pi q'orişala əylux t'e oç̌ala bağalt'un! Şot'oğon efi baysun nu çureśi ölkinə çalxalt'un! 32 Və̌n isə me ams'i oç̌ala biyalnan. 33 Efi əyloğonal me ams'i oç̌ala eğel běğalt'un, və̌xun ən axırınciyo miya oç̌alaxeğamin, q'ırx usen efi me əşp'est'i günaxi cazina zap'k'alt'un. ‡ 34 Efi t'e oç̌ala běğsun q'ırx ğine zapey. İsə t'e ğimxoy hər ğine gala sa usen caza zapsunen və̌n q'ırx usen əzyəti boş bakalnan! T'e vədə Bezi və̌xun ç̌o tarast'un k'ə upsuna avabakalnan". 35 Mot'o Zu, Q'ončuğone nex! Bezi pit'uval booz! Bezi əyitəxun c'eri iz ük' pisluğen buy me azuk'i axır me ams'i oç̌ala eğale, korox bito hamiyal bašaybakalt'un!»

36 Moiseyen t'e ölkinə běğseynak' yaq'abi, oşaal t'et'iin hari içoğoy běği oç̌ali barada avuzbsun əyitp'i, amdarxo Moiseyaxun irap't'it'oğoy 37 - t'e ölkin barada pis əyitp'it'oğoy - bito azar baft'i k'as't'unśi. Me cazina şot'oğoynak' Q'ončuğone yaq'abi. 38 T'e ölkinə běğseynak' taśit'oğoxun saycə Nune ğar Yeşua q'a Yefunneyi ğar K'aleve dirist' mandi.

39 Moiseyen hari Q'ončuğoy pit'oğo israilluğo p'ap'esp'at'an, dirist' azuk'en iz c'ilə t'api ǒnenepi. 40 Əyc'indəri savaxt'an isə şorox t'e ölkin burux ganxoç yaq'a baft'i pit'un: «Düze, günaxyan əşp'est'i, ama ene teyan bal! Q'ončuğon yax əyit tadi oç̌ala taysuna həziryan, ekinan tağen!» 41 Ama Moiseyen pine: «Het'aynak'nan Q'ončuğoy əyitəxun c'eysa? Taşevk'alnan! 42 Ma takinan, efi düşmənxoxun bacartenanbal, axıri Q'ončux ene və̌xun tene! 43 Efi běš c'eğala amalegluğon q'a kənanluğon və̌x k'as'k'alt'un! Və̌n Q'ončuğoxun ç̌onan taradi, Şoval ene və̌xun baki ef kula alabalatene».

44 Ama şorox içoğoy ǰomon taśi p'urumal t'e burux ganxo tağalat'un baki. Nə Moisey, nə Q'ončuğoy irəziluği sanduğ isə içoğoy ganuxun tene galpi. 45 Amalegluyox q'a kənanluyoxal t'e burux ganxoxun śiri şot'oğo k'as't'unpi. İçoğoy běš badi Xorma şəhəre p'ap'amin şəp't'unśi.

15

Q'urbanxoxun sagala eçala payurxo

1 Q'ončuğon Moiseya pine: 2 «İsrailluğo metər upa: "Zu və̌x yəşəyinşbseynak' tadala oç̌ala baśit'uxun oşa 3 Zaynak' belin, eğelin nəəl keçin q'urban eçeri, şot'ay bok'uni adenal Za irəzibsun çureğat'an - mo çuresa bok'ospsuni, çuresa niyətp'i, çuresa ef ük'exun c'ovaksuna görə bakala nəəl sa axsibaya görə šameğala q'urbanq'an baki - 4 şot'oxun sagala taxıli payal eçalanan. Me pay isə sa hine * bip' payaxun sa pay zeytuni c'əyin lapi sa efin † vis' payaxun sa pay xarine. 5 Bok'ospsuni nəəl q'erəz s'iyen šameğala hər q'urbanluğ q'uzinaxun sagala sa hine bip' payaxun sa pay fiyal eça. Mo śipseynak' bakala q'urbane.

6 Q'oç eğel q'urban eçat'an, şot'oxun sagala eçala taxıli pay sa hine xib payaxun sa pay zeytuni c'əyin lapi sa efin qo payaxun sa pay xari bakalane. 7 Śipseynak' bakala pay k'inək' eçala fi isə sa hine xib payaxun sa pay bakalane. Mot'oğoy bok'uni ad Q'ončuğo irəzibala ad bakale.

8 Zaynak' bok'ospsuni nəəl q'erəz s'iyen šameğala, niyətp'i nəəl serluği q'urban k'inək' arak' eçat'an, 9 şot'oxun sagala eçala taxıli pay qı̌ hin zeytuni c'əyin lapi sa efin vis' payaxun xib paye hama xari bakalane. 10 Śipseynak' bakala pay k'inək' eçala fi isə qı̌ hin bakalane. Me bok'ospseynak' eçala q'urbani bok'uni adal Q'ončuğo irəzibala ad bakalane. 11 Mot'oğo Zaynak' hər arak', q'oç, q'uzi nəəl çəpiş q'urban eçat'an əməlbalanan. 12 Hema heyvan šamk'alnansa, şot'oxun sagala iz taxıli paya q'a śipseynak' bakala payal bok'osp'alnan.

13 Barta bok'ospseynak' bakala pay eçeri, şot'ay bok'uni adenal Q'ončuğo irəzibsun çureğala hər israillunen me q'aydoğo əməlbeq'an. 14 Əgər ef arane yəşəyinşala q'erəz azuk'axun bakalt'in nəəl ef t'ǒğǒl bakala q'erəz sunt'inal me cür q'urban eçeri Q'ončuğo irəzibsun çureğayin, barta şot'inal hər şeya efi balt'ullarik'q'an bi. 15 Barta və̌ynak'al ef arane yəşəyinşala q'erəz azuk'axun bakalt'oğoynak'al q'aydoox saq'an baki. Mot'o nəsiləxun nəsilə c'ovakest'i və̌ynak' sa k'anun banan. Q'ončuğoy piyes və̌nal, ef t'ǒğǒl yəşəyinşala q'əribal sane. 16 Me q'aydoğo q'a k'anunxo israillu bakalt'inal əməlbalane, ef arane yəşəyinşi, ama israillu nu bakalt'inal"». ‡

17 Q'ončuğon Moiseya pine: 18 «İsrailluğo metər upa: "Zu və̌x taşala oç̌ala baśi yəşəyinşala vədine 19 t'e oç̌ali bara girbat'an şot'oxun Q'ončuğoynak' pay eçanan. 20 Q'ončuğoynak' ef exp'i taxıli nübərəxun, süft'in xarinen šareśi boq'oyin šumaxun pay eçanan. Mot'o ef süft'in berxi arumaxun bakala pay k'inək' eçanan. 21 Barta süft'in berxeśi arumaxun pay eşt'un nəsiləxun nəsilə c'ovaki və̌ynak' həmişəluğ sa q'aydaq'an baki"».

Q'əst'en nu əşp'est'i günaxa görə eçala q'urban

22 «"Əgər və̌n nu avabaki Q'ončuğon Moiseya pit'oğoxun mat'unesa tenan əməlbesa 23 - şot'in Moiseya avabakest'i və̌x bürüşit'oğoxun - t'e vədə Q'ončuğon me q'aydoğo tadi ğinaxun burqi həmişə, mot'o nəsiləxun nəsilə c'ovakest'unen metər banan: 24 əgər me sərfə israilluğon nu avabakit'un biq'esa, t'e vədə azuk'en şot'ay bok'uni aden Q'ončuğo irəzibseynak' bok'ospsuni q'urban k'inək' sa arak' eçalane. T'e q'urbanaxun sagala iz taxıli paya q'a śipseynak' bakala payal eçalat'un. Günaxxo os'kseynak' bakala q'urban k'inək' isə sa keçi eçalat'un. 25 Běyinšenal me q'urbanxo Q'ončuğoy běš šampi azuk'i əşp'est'i günaxxo os'kseynak' bakala toya ödəyinşi bakale. Metərluğen, azuk'i günaxxo bağışlayinşakale. Şot'aynak' ki, mo nu avabaki əşp'est'i günaxe, şot'o bağışlayinşbseynak' bakala bok'ospsuni q'a günaxxo os'kseynak' bakala q'urbanal eçeret'un. 26 Şot'aynak'al bütüm israilluyox q'a şot'oğoy arane yəşəyinşala q'erəz azuk'axun bakalorox me nu avabaki əşp'est'i günaxa görə bağışlayinşakalt'un.

27 Ama günaxa nu avabaki əşp'est'iyo sa amdar bakayin, barta şot'in günaxxo os'kseynak' bakala q'urban k'inək' sa useni dişi keçiq'an běyinši t'ǒğǒl eçeri. 28 Běyinšenal me q'urbana Q'ončuğoy běš eçeri q'əst'en nu əşp'est'i t'e günaxi toya ödəyinşi bakale. Günaxa q'əst'en nu əşp'est'i amdari günaxal bağışlayinşakale. § 29 Barta me cürə günax əşp'est'i israillu bakalt'oğoynak'al, israillu nu baki ef arane yəşəyinşalt'oğoynak'al q'ayda saq'an baki.

30 Ama əgər şinesa avabaksun günax əşp'est'ayin, mo Q'ončuğo nu çalxsun, Şot'o hik'k'albsun upsune, metərt'ay tural azuk'i aranexun bot'alanan. Mo israillu bakalt'uval, israillu nu baki ef arane yəşəyinşalt'uval aide. 31 Metər amdar Q'ončuğoy laxi k'anuna t'ǒǒxbi, Şot'ay əyitəxun c'erine baksa, şot'o görəl iz cazina zap'k'ale. Şot'ay tura azuk'i aranexun bot'alnan!"»

Şamat' ğina pozmişala amdareynak' bakala caza

32 İsrailluyox ams'i oç̌ala bakat'an sa amdari Şamat' ğine uš girbsunat'un ak'i. 33 Amdara uš girbat'an biq'it'oğon şot'o Moiseyi, Aaroni saal bütüm israilluğoy běšt'un eçeri. 34 T'e amdara biq'i t'ussağt'unbi, şot'o görə ki, Şamat' ğina pozmişala amdara k'ə bsuni barada sa q'ayda hələ buteney. 35 T'e vədə Q'ončuğon Moiseya pine: «Me amdara besp'anan. Barta azuk'en şot'o çurk'ala ganuxun ə̌xil c'evk'i ǰělayinşi besp'eq'an». 36 İsrailluğonal t'e amdara içoğoy çurk'ala ganuxun t'ǒǒx c'evk'i Q'ončuğon Moiseya əmirbi k'inək' ǰělayinşi best'unbi.

Q'ončuğoy əmirxo eyex efseynak' paltarin loxol bakala s'os'ik'xo

37 Q'ončuğon Moiseya metəre pi: 38 «İsrailluğo upa ki, mot'oxun oşa həmişə içoğoy paltari ətəyi t'ǒğǔrxo s'os'ik'xoq'at'un ěbi. Hər s'os'ik'i boş isə göyin t'uriq'an baki. * 39 Me s'os'ik'xo ak'at'an Q'ončuğoy laxi k'anunxo q'a q'aydoğo eyexun nu c'evk'i şot'oğo əməlbalnan. Şot'oğon və̌x efi piin ak'alt'oğoy q'a ük'exun c'ovakalt'oğoy bač'anexun taysunaxun efale. 40 Və̌nal bütüm Bezi əmirxo eyex badi şot'oğo əməlbalnan, metərluğenal Zaynak' ı̌vel sa azuk' bakalnan. 41 Ef Buxačux bakseynak' və̌x Misirəxun c'evk'i Q'ončux, ef Buxačux Zuzu. Zu Q'ončuxzu, ef Buxačuxzu!»

16

Goraxi, Dat'ani saal Avirami Q'ončuğoy əleyinə c'eysun

1 Levin nəticə, K'ohat'i nəvə, Yiśariyal ğar bakala Goraxen Ruveni nəsiləxun bakala Eliavi ğarmux Dat'an q'a Aviramaxun saal P'elet'i ğar Onaxun əyitə sabi 2 Moiseyi əleyinət'un ěqeśi. Şot'oğoy tərəf azuk'axun p'ə̌baç̌ əlli tane buy, içal bito s'ila, kala amdarxoney. 3 Şorox gireśi Moiseyi q'a Aaroni t'ǒğǒl hari pit'un: «Bəse efiyo! Me azuk'i boş saycə və̌n təə, yan bito ı̌velyan, Q'ončuxal beş bitot'ay t'ǒğǒle! Ama və̌n və̌x bitot'uxun avuzinnan hesabbsa».

4 Moiseyen me əyitmoğo ibaki ç̌ooq'a past'eśi. 5 Oşa Goraxa q'a şot'ay tərəf bakalt'oğo pine: «Əyc'ə savaxt'an Q'ončuğon İçeynak' c'ək'p'it'u, ı̌vel bakalt'u, İz bakala gala baśi İçuxun əyitp'es bakalt'u ak'est'ale. Şu c'ək'k'alesa şoval İçu ı̌šalayinşakes bakale. 6 Və̌n isə buxur bok'ospseynak' bakala q'avurxo ext'anan, 7 şot'oğoy boş əyc'ə bok'ala s'ile loxol şaat' adeğala oyurxo laxi Q'ončuğoy běš c'ekinan. Q'ončuğon şu c'ək'k'alesa, şoval ı̌vel hesab bakale. Bəse ene efiyo, ay leviyox!»

8 Moiseyen Goraxa pine: «Leviyox, ibakanan k'əz nex! 9 İsraillluğoy Buxačuğon və̌x azuk'i boşt'an c'ək'p'i İçu ı̌šane bi, və̌x ı̌vel çadıri əşurxost'a köməybi azuk'i s'iyen İçu q'ulluğbseynak'e laxi. 10 Q'ončuğon və̌x, leviğo, İçu ı̌šane bi, ama və̌n isəəl běyinšluğbsunanan tamaxbsa! 11 Hunal, me vaxun hariyoroxal, və̌n bito Aaroni təə, Q'ončuğoy əleyinənən ěqesa. Aaron şuva ki?»

12 Oşa Moiseyen Eliavi ğarmux Dat'ana q'a Aviramane k'alpest'i, ama şot'oğon pit'un: «Yan teyan eğal! 13 Yax t'e muč'anaq' q'a uč' barala ölkinəxun c'evk'i ams'i oç̌ala k'as'eseynak' eçeriyo male, hələ sa beş kalo baksunal çurensa? 14 İsəəl yax muč'anaq' q'a uč' barala oç̌ala ten taşt'a, q'oruğxo, t'ulluğxo ten tast'a, oşaal fikirenbsa ki, amdarxoy pulmux k'ač'ine? Teyan eğal!»

15 T'e vədə Moiseyen gele əcuğləyinşəki Q'ončuğo pine: «Kot'oğon tadala payurxo q'abulmaba! Kot'oğoxun sa elemal tez ext'i, kot'oğo sal sa pisluğ tezbe».

16 Moiseyen Goraxa pine: «Hun q'a me vi tərəf bakalorox isə əyc'ə Q'ončuğoy běš c'ekinan - hun, korox saal Aaron. 17 Barta hərt'in iz buxur bok'ospseynak' bakala q'aval ext'eq'an. Bito sagala p'ə̌baç̌ əlli dənə q'av. Şot'oğoy boş şaat' adeğala oyurxo laxi Q'ončuğoynak' eçanan».

18 Metərluğen, şot'oğon içoğoy buxur bok'ospseynak' bakala q'avurxo ext'i Moiseyaxun q'a Aaronaxun sagala ı̌vel çadıri bağala gane běš çurt'unpi. T'e q'avurxoy boş bok'ala s'ile loxol şaat' adeğala oyurxot'un laxey. 19 Goraxen Moiseyi q'a Aaroni əleyinə c'eri iz tərəf bakalt'oğo bitova ı̌vel çadıri bağala gane běš topbit'uxun oşa, mone, dirist' azuk'en Q'ončuğoy tamtarağane ak'i.

20 Q'ončuğon Moiseya q'a Aarona pine: 21 «Ə̌xilbakanan me azuk'axun, kot'oğo həysə əfçiboz». 22 Ama Moiseyen q'a Aaronen ç̌ooq'a past'eśi xoyinšt'unbi: «Ay Buxačux! Ay iz boş nəfəs bakalt'oğo bitova elmux tadala Buxačux! Het'aynak'en sa amdaren əşp'est'i günaxa görə dirist' azuk'an əcuğo c'evksa?» 23 T'e vədə Q'ončuğon Moiseya pine: 24 «İsrailluğo upa ki, Goraxi, Dat'ani saal Avirami çadıraxun ə̌xilbakeq'at'un!»

25 Moisey hayzeri israilluğoy ağsaq'q'alxoxun sagala Dat'ani q'a Avirami t'ǒğǒle taśi. 26 Şot'in azuk'a xavardarluğbi pine: «Me içoğoy ük' pisluğen buy amdarxoy çadırxoxun ə̌xilbakanan! Kot'oğoy sal sa şeyal kul ma duğanan, tene me amdarxoy günaxxo görə və̌nal əfçibakalnan!» 27 Amdarxoval Goraxi, Dat'ani saal Avirami çadırxoxun ə̌xilt'unbaki. Dat'an saal Aviram isə c'eri içoğoy çupuxxoxun q'a xuri-kala əyloğoxun sagala içoğoy çadırxoy bağala gane běš çurt'unpi.

28 Moiseyen pine: «Mone, zu bito me əşurxo bez beynə təə, ama Q'ončuğoy tapşuruğen bsuna metər avabakalnan: 29 əgər me amdarxo içoğoy acalen biyayt'un, içoğoy bel eğala əşurxost'al sa fərg nu bakayin, t'e vədə za Q'ončuğon tene yaq'abe. 30 Ama əgər oç̌al qı̌bakayin, koroxal dirist'-dirist', içoğoy bakal-nu bakalaxun sagala t'iya bağayt'un, əgər Q'ončuğon kot'oğoynak' nu ak'eśi metər sa bisun yaq'abayin, t'e vədə q'amişakalnan ki, me amdarxo Q'ončuğoxun tərs taśiyoroxe».

31 Moiseyen iz ǰomoxun axırınci əyitə c'evksun q'a hametər baksun sane baki. T'e amdarxoy turin oq'a bakala oç̌al qı̌nebaki, 32 şoroxal bito - Goraxi tərəf bakalt'oğoy külfətə şu bunesa - içoğoy bakal-nu bakalaxun sagala oç̌ali oq'at'un taśi. 33 Şorox dirist'-dirist't'un oç̌alaxeśi. Oç̌alen şot'oğo içoğoy bakal-nu bakalaxun sagala t'etəre q'uc'p'i ki, içoğoy gaal tene mandi. 34 T'iya bakala amdarxo bito şot'oğoy haraya ibaki t'it'unt'eri, şot'o görə ki, içoğoyal oç̌ali oq'a taysunaxun q'ı̌t'unbsay.

35 Buxuri q'avurxoy boş şaat' adeğala oyurxo bok'osp'i amdarxoy loxol isə Q'ončuğon aruxe yaq'abi, p'ə̌baç̌ əlli tanal bito bok'i bart'undi.

36 Q'ončuğon Moiseya pine: 37 «Běyinš Aaroni ğar Eleazara upa ki, bok'uni boşt'an q'avurxo girbi şot'oğoy boş bakala s'ilurxo ams'ibi ə̌xilq'an boseri, şot'o görə ki, t'e q'avurxo ı̌vele. 38 Mo içoğoy elmoğoy toyen bakala günax əşp'est'it'oğoy q'avurxone. Barta t'e q'avurxo t'api t'ə̌p'ə̌k'bi q'urban eçala gane t'ǒğurxoq'at'un but'k'i. Şot'oğo Q'ončuğoynak't'un eçerey, şorox ene ı̌vele. İsrailluğoynak' isə mo eyex badala sa nišan bakale».

39 Eleazarenal bok'uni boşt'an mise buxuri q'avurxo girebi, şot'oğo t'api t'ə̌p'ə̌k'p'it'uxun oşal q'urban eçala gane t'ǒğurxot'un but'k'i. 40 Hametər, Q'ončuğon Moiseya, Moiseyenal Eleazara pi k'inək' baneki. İsrailluğon isə me mise loxol hər běğat'an, içoğoy eyext'un bast'ay ki, Aaroni nəsiləxun bakalt'oğoxun başq'a şinesa Q'ončuğoy běš buxur bok'ospsun çureğayin, iz axır Goraxi q'a şot'ay tərəf bakit'oğoylarik' bakale.

Moiseyi q'a Aaroni azuk'i günaxa bağışlayinşest'un

41 Əyc'indəri israilluyox p'urum gireśi Moiseyaxun q'a Aaronaxun t'ot'opsat'un burqi. Şot'oğon "Q'ončuğoy amdarxo və̌nnan besp'i" next'uniy. 42 Ama şorox topbaki Moiseyi q'a Aaroni běš c'eyseynak' ı̌vel çadıraç tağat'an, çadıra bürdən asoyene haq'i. Şot'oğon Q'ončuğoy tamtarağat'un ak'i. 43 Moisey q'a Aaron ǐvel çadıra ı̌šalayinşt'unbaki, 44 Q'ončuğonal Moiseya pine: 45 «Me azuk'axun ə̌xilbakanan, şot'o görə ki, həysə kot'oğo bitova əfçiboz!» Şot'in metər uk'ala k'inək' Moisey q'a Aaron ç̌ooq'a oç̌ala past'unśi.

46 Moiseyen Aarona pine: «Vi buxuri q'ava ext'i iz boş q'urban eçala ganuxun s'il laxa, oşa iz loxol şaat' adeğala oyurxoval laxi azuk'i t'ǒğǒl taki. Metər Q'ončuğon şot'oğo bağışlayinşi bakale. Mone, Q'ončuğon İz əcuğo azuk'i loxol śipi şot'oğoynak' k'as'esuna ene yaq'abene».

47 Aaronenal Moiseyen içu pi k'inək' buxuri q'ava ext'i camaati t'ǒğǒle taśi. Şo eğat'an amdarxo k'as'esa burqeney, ama şot'in q'urban eçala ganuxun ext'i s'ile loxol şaat' adeğala oyurxo bok'osebi, şot'oğoy günaxxoval bağışlayinşest'ine baki. 48 Şo p'urit'oğoy q'a dirist't'oğoy arane çurpi k'as'esuna enefi. 49 Goraxa görə p'urit'oğo nu hesabbayin isə bip'es's'e hazar vǔğbaç̌ tane p'urey. 50 Amdarxoy k'as'esun çurpit'uxun oşa Aaron azuk'i t'ǒğǒl, ı̌vel çadıri bağala gane běše qaybaki.

17

Aaroni çombaği göyünbak'sun

1 Q'ončuğon Moiseya metəre pi: 2 «İsrailluğo upa ki, vaynak' p'as's'e dənə çombağq'at'un eçeri. Çombağa hər tayfin s'iyen iz kalat'in eçalane. Hər çombaği loxolal şot'o eçeri kalat'ay s'iya śampa. 3 Levi tayfinaxun bakalt'oğoy çombaği loxol Aaroni s'iya śampa. Hər tayfin kalat'ay s'iyen sa çombağ bakalane. 4 Çombağxo və̌n Zaxun exlətpseynak' eğala gala - ı̌vel çadıra bakala śameśi irəziluği běš laxa. 5 Zu t'etər booz ki, Bez c'ək'p'i amdari çombağ göyünbakale, Zuval ene me azuk'i və̌xun t'ot'opsuna tez ibakal».

6 Moiseyen mot'oğo israilluğo exlətebi, şot'oğoy boşt'an c'ək'eśi kalat'oğonal hərt'in sa çombağt'un eçeri - bito sagala p'as's'e çombağ. Aaroni çombağal me çombağxoy boşey. 7 Moiseyen me çombağxo irəziluği çadıri boş, Q'ončuğoy běš lanexi.

8 Əyc'indəri Moisey irəziluği çadıra bağat'an anek'i ki, Levi tayfin s'iyen bakala, Aaroni s'i śameśi çombağ göyünbakene. Şot'in lap t'up'ullayinşaki s'is'ik' qaypi badamal c'epeney. 9 T'e vədə Moiseyen Q'ončuğoy běš laxi çombağxo bitova ext'i israilluğoy běše c'eri. Şot'oğon çombağxo bět'unği, hərt'inal iz çombağa c'ək'p'i exedi.

10 Q'ončuğon Moiseya pine: «Aaroni çombağa qaydi irəziluği çadıra, śameśi irəziluğ bakala gane běš laxa. Barta mo Q'ončuğoy əyitəxun c'erit'oğoynak' ene Şot'in c'ək'p'it'oğoxun nu t'ot'opseynak' sa nišan baki şot'oğo bisunaxun çark'est'eq'an». * 11 Moiseyenal bitova Q'ončuğon içu pi k'inək' bine.

12 İsrailluğon Moiseya pit'un: «Beş axır butene! Əfçibakalyan! Yan bito əfçibakalyan! 13 Q'ončuğoy ǐvel çadıra ı̌šalayinşakalo, şot'o ı̌ša bitalo bisane! Yəni yanal bito biyalyan?»

18

Q'ončuğoy běyinšxo q'a mandi leviğo tapşurbi əş

1 Q'ončuğon Aarona pine: «Hun, vi ğarmoğon saal vi nəsiləxun bakalt'oğon ı̌vel ganu günax əşesunaxun efi nu murdarlayinşaksuna běğalanan. Běyinšluği ı̌vel mandi nu murdarlayinşaksun isə saycə vi q'a vi ğarmoğoy ozanene. 2 Vi tayfinaxun bakala mandi leviğoval vi t'ǒğǒl ext'a ki, hun q'a vi ğarmoğon ı̌vel çadıra q'ulluğbat'an və̌x köməybat'un. 3 Barta şot'oğon vi kiin oq'a əşp'i va köməybeq'at'un, ama nə q'urban eçala ganu, nə şot'ay sal sa ət't'əcə ı̌ša maq'at'un biti, tene və̌nal biyalnan, şoroxal. 4 Barta ı̌vel çadıri bütüm əşurxost'a vaxun baki köməybeq'at'un, ama ef tayfinaxun nu bakala sal sa amdara t'iya ı̌ša bist'a barmatanan. 5 Ama çadıri boş baśi q'a q'urban eçala ganu ı̌ša biti biq'ala əşurxo və̌n banan, tene Bez əcuğ p'urum israilluğoy loxol bəc'ük'eğale. 6 İsrailluğoy boşt'an leviğo Zuz c'ək'p'i və̌x pay k'inək' tadi ki, və̌x köməybeq'at'un. Şorox ı̌vel çadıra q'ulluğbseynak't'un c'ək'eśe. 7 Ama běyinšluğbi q'urban eçala ganu q'a çadıri boş pərdin bač'ane bakala ən ı̌vel ganu ı̌šalayinşaksuna saycə va q'a vi ğarmoğoz icaza tast'a, mot'oğo sa pay k'inək' və̌xez tast'a. Və̌xun başq'a şunesa t'iya ı̌šalayinşakayin besp'anan».

Běyinšxoynak' q'a leviğoynak' bakala pay

8 Q'ončuğon Aarona pine: «Mone, Zaynak' eçala payurxo bitova běğsuna va Zuz tapşurbi. Zaynak' eçala bito ı̌vel payurxo vi q'a vi ğarmoğoy bakale. Şorox və̌xe kofst'a, barta həmişəəl metərq'an baki. 9 Mo Zaynak' eçeri ı̌vel paye - q'urbanxoy nu bok'osp'i hissooxe. Zaynak' eçala bito payurxoy - çuresa taxıli paye, çuresa günaxxo os'kseynak' bakala nəəl taxsıra os'kseynak' bakala q'urbanxoy me hissə efi bakale. 10 Şot'o ən ı̌vel sa ukun k'inək' uka. Şot'o saycə işq'arxone ukes bakon, barta mo və̌ynak' ı̌velxoy ı̌velq'an baki.

11 Zaynak' sa pay baksuna ak'est'eynak' alabiyoroxal bito vine. Şot'oğo va, vi ğarmoğo saal xuyərmoğoz tast'a, şorox və̌xe kofst'a, barta həmişəəl metərq'an baki. Vi külfəti boş pak bakala hər sunt'in şot'oxun ukes banekon.

12 Q'ončuğoynak' samci nübər k'inək' eçala ən şaat' zeytuni c'əyinə, noč'a saal taxıli payal vaz tast'a. 13 Oç̌alen tadi bito barurxoxun Q'ončuğoynak' eçala samci nübərxo vine. Vi külfəti boş pak bakala hər sunt'in şot'oxun ukes banekon.

14 İsrailluğoy boş Q'ončuğoynak' pay k'inək' cöybaki hər şey vine. * 15 Amdarxoy süft'in ğar əyeləl, heyvanxoy süft'in ərkəy balal - Q'ončuğoynak' bakala me payurxo - vine. Ama insani balin q'a haram hesabbakala heyvani balin gala təngə ext'a. 16 Barta şorox sa xaşin bakat'an, va ı̌vel gane şek'elen† qo şek'el gümüş tadi şot'oğo haq'eq'at'un (sa şek'el q'a gere).

17 Ama çure, eğeli saal keçin samci ərkəy balin gala hik'k'al exmada, şot'oğo šampa. Şorox ı̌vele; şot'oğoy p'iya q'urban eçala gane börüğo çəçədi içoğoy piyal bok'osp'a, şot'o görə ki, şot'oğoy bok'uni ad Q'ončuğo irəzibala ade. 18 Şot'oğoy yeq' isə va mandale. Q'ončuğoynak' sa pay baksuna ak'est'eynak' alabaki döşe yeq' q'a yön bude yeq' va mandalt'ullarik'. 19 İsrailluğon Q'ončuğoynak' eçala bito ı̌vel payurxo va, vi ğarmoğo saal xuyərmoğoz tast'a. Şorox və̌xe kofst'a, barta həmişəəl metərq'an baki. Mo Bezi vaxun saal vi nəsiləxun ğaç̌eğala həmişəluğ, nu śareğala sa irəziluğe». ‡

20 Q'ončuğon Aarona pine: «Zu israilluğo tadala oç̌ala və̌ynak' miras butene, və̌x t'e oç̌alaxun pay koft'alatene, şot'o görə ki, və̌x koft'ala mirasi q'a paye gala hər şeya Zu və̌x p'ap'esp'oz. 21 İsrailluğon Zaynak' eçala içoğoy girbi bare vis' payaxun sa paya isə leviğoz tast'a. Mo şot'oğoy ı̌vel gala bala q'ulluği əvəze. § 22 Ama israilluyox ǐvel çadıra maq'at'un ı̌šalayinşaki, tene iz caza bisun bakala günaxa baft'alt'un. 23 Barta saycə leviğonq'an ı̌vel çadıra əşp'i q'ulluğbi, t'e gane pak mandi nu murdarlayinşaksunal şot'oğon běğalat'un. Mo və̌ynak' nəsiləxun-nəsilə c'ovakala həmişəluğ sa q'aydane. Zu israilluğo tadala oç̌alaxun şot'oğoynak' pay butene. 24 Şot'ay gala leviğo israilluğon Zaynak' eçala paya - içoğoy girbi bare vis' payaxun sa payaz tast'a. Mot'o görəl leviğo və̌x tadala oç̌alaxun pay tene kofst'a».

25 Q'ončuğon Moiseya pine: 26 «Leviğo metər upa: "Zu və̌x miras k'inək' tadi paya, israilluğon Zaynak' eçala içoğoy girbi bare vis' paye sunt'u ext'at'an, şot'ay vis' paye sa paya Q'ončuğoynak' eçanan. 27 Me paya israilluğon Zaynak' içoğoy exp'i arumaxun q'a bapi finaxun eçala pay k'inək' q'abulboz. 28 Metərluğen, israilluğon içoğoy girbi bare vis' paye sunt'u və̌ynak' eçat'an, şot'oxun Zaynak' bakala hissinə cöybanan. Bez paya běyinš Aarona tadanan. 29 Və̌ynak' eçala payurxoxun Q'ončuğoynak' ən şaat' ganu cöybanan, şot'o görə ki, me pay ı̌vel paye".

30 Leviğo upanan: "Və̌ynak' eçeri payaxun Zaynak' ən şaat' ganu cöybat'an, Zu şot'o və̌xun ef exp'i arumaxun q'a ef bapi finaxun eçala pay k'inək' q'abulboz. 31 Mandiyo isə efiq'an baki, efi külfəti boş bakalt'oğoy bitot'in şot'oxun ukes banekon. Mo efi ı̌vel gala bala q'ulluğin əvəze, şot'o efi ük'en çureğala gala ukes banankon. 32 Və̌n Q'ončuğoynak' ən şaat' ganu cöybsunen, t'e pay ı̌vel mandi tene murdarlayinşaksa. Şot'o görəl t'e paya uksunen iz caza bisun bakala günaxa tenan bafst'a"».

19

Č'oč'a ocas q'a pakbseynak' bakala xe

1 Q'ončuğon Moiseya q'a Aarona pine: 2 «Bezi israilluğoynak' laxi k'anuni q'aydoox moroxe: barta və̌ynak' sa dənə salamat hamal hələ çöle nu əşp'i č'oč'a ocasq'at'un eçeri. 3 Şot'o běyinš Eleazara tadanan. Oşa bartanan t'e ocasa azuk'i çurk'ala ganuxun t'ǒǒx c'evk'i Eleazari piin běš šampeq'at'un. 4 Eleazaren t'e ocasi p'iyaxun iz k'əşinen ext'i vǔğ kərəm ı̌vel çadıri bağala ganuç çəçədeq'an. 5 Ocasi t'ola, yeq'a, p'iya saal gödənxo isə şot'ay piin běš bok'osp'eq'at'un. 6 Barta běyinšen şame xodaxun sa tay, issop uk'ala o saal tünd č'oč'a irəngen gombi xayaxun ext'i mot'oğoval bok'ala ocasi loxolq'an boseri. 7 Oşa běyinšen iz paltara q'a iz bədənə os'k'eq'an. Mot'oxun oşa şo azuk'i çurk'ala gala qaybakes banekon, ama şo hələl t'e ğine biyəsəl śirik' pak tene hesabbaksa. 8 Ocasa bok'osp'i amdarenal iz paltara q'a iz bədənə os'k'eq'an. Şoval biyəsəl śirik' pak tene hesabbakal. 9 Bok'i ocasaxun mandi jeq'a isə barta pak hesabbakala sa amdaren girbi azuk'i çurk'ala ganuxun ə̌xil, pak hesabbakala sa gala laxeq'an. Me jeq'a israilluğon pakbala xe düzbseynak' efalat'un, şo günaxxo os'kseynak' əşeğale. * 10 Ocasaxun mandi jeq'a girbi amdarenal iz paltara os'k'eq'an, ama şoval biyəsəl śirik' pak tene hesabbakal. Barta mo israilluğoynak'al, içoğoy t'ǒğǒl yəşəyinşala q'erəz millətəxun bakalt'oğoynak'al həmişəluğ sa q'aydaq'an baki.

11 İz kula meyidə duği amdar vǔğ ği murdarlayinşakine hesabbaksa. 12 Xibimci q'a vǔğǔmci ğine şot'in içu t'e jeq'axun gərbi xenen pakbalane, mot'oxun oşa şo pak hesabbakale. P'urina laft'it'uxun oşa xibimci q'a vǔğǔmci ğine içu nu pakbi amdar isə pak tene hesabbaksa. 13 İz kul meyidə laft'i, oşal içu nu pakbi amdaren Q'ončuğoyı̌vel çadır bakala ganu murdarlayinşine baksa, metər amdari tura azuk'i aranexun bot'anan. Şot'ay loxol pakbala xe tene çəçəpe, şo hələ murdarlayinşakine hesabbaksa, iz murdarlayinşaksun təmizbaki tene baksa.

14 Mone, və̌ynak' metər sa k'anunez laxsa: əgər çadıra soğo p'urenesa t'iya bakaloroxal, t'e çadıra bağaloroxal vǔğ ği murdarlayinşakit'un hesabbaksa. 15 İz q'apağ gip nu arśi hər q'aval murdarlayinşakine hesabbaksa.

16 Şinesa qavuna iz kula meyidə duğayin - çuresa q'ılıncaxun p'uriyo, çuresa iz acalen p'uriyoq'an baki - şoval vǔğ ği murdarlayinşakine hesabbaksa. Mo iz kul p'uri amdari ǔq'enxo q'a gərəmzoğo laft'it'uval aide.

17 Murdarlayinşaki amdara pakbseynak' metər banan: t'e bok'i ocasi, yəni günaxxo os'kseynak' bakala q'urbani jeq'axun ext'i sa q'ave boş təzə eçeri xena bapi gərgürbanan. 18 Oşa barta pak hesabbakala sa amdaren issop uk'ala oyen t'e xenaxun ext'i çadıri q'a iz boş bakala bito şeymoğoy loxol saal t'iya bakala amdarxoy loxol çəçədeq'an. Qavuna q'ılıncaxun nəəl iz acalen p'urit'ay meyidə, p'uri amdari ǔq'ěnxo nəəl gərəmzoğo iz kul laft'it'uval metər banan. 19 Pak hesabbakala amdaren meyidəxun murdarlayinşakit'ay loxol xibimci q'a vǔğǔmci ğine xe çəçədalane. Metərluğenal, vǔğǔmci ğine şot'o pakbi bakale. Barta pakbaki amdaren iz paltara os'k'i, iz loxolal xeq'an lapi. T'e üşenaxun şo ene pak hesabbakale.

20 Ama əgər soğo murdarlayinşakit'uxun oşa qaybay pakbaksuni q'aydoğo nu əməlbayin, metər amdari tura azuk'i aranexun bot'anan. Şot'ay loxol pakbsuni xe tene çəçəpe, şo murdare hesabbaksa. Şot'in Q'ončuğoy ı̌vel çadır bakala ganu murdarlayinşebsa. 21 Barta mo israilluğoynak' həmişəluğ sa q'aydaq'an baki.

Pakbseynak' bakala xena çəçədalt'inal iz paltara os'k'alane. İz kul t'e xena laft'alo biyəsəl śirik' murdarlayinşakine hesabbaksa. 22 Murdarlayinşaki amdari laft'i hər şey murdare hesabbaksa. Şot'ay laft'it'oğo kul duği amdaral biyəsəl śirik' murdarlayinşakine hesabbaksa».

20

Q'ončuğoy Moiseya q'a Aarona şot'oğoy Kənan oç̌ala nu bayes baksuna upsun

1 İsrailluğoy Misirəxun c'eysun q'ırx useney. T'e useni samci xaşest'a israilluyox hari Śin ams'i oç̌alat'un c'eri. Şorox Qadeş şəhəre çurt'unpi. Miya Maryam p'ure, şot'oval hat'iya oç̌alaxt'unbi.

2 Azuk'en xeneynak' koruğe aksay, amdarxonal Moiseya q'a Aaronane taxsırkərbsay. 3 Şot'oğon Moiseyi t'ǒğǒl taśi pit'un: «Mot'oxunsa t'e p'urit'oğollarik' Q'ončuğon beş elmoğoval haq'iniy! 4 Het'aynak'nan Q'ončuğoy azuk'a me ams'i oç̌ala eçere? Yaxal, beş heyvanxoval memiya bespseynak'? 5 Het'aynak'nan yax Misirəxun c'evk'i me pis gala eçeri? Miya nə əkine bit'es baksa, nə incile bu, nə t'ul nəəl ə̌lə̌m! Ǔğseynak' xe hik'ə teyan bə̌ğə̌bsa!»

6 T'e vədə Moisey q'a Aaron amdarxo efi ı̌vel çadıri bağala gane běšt'un taśi. Şorox t'iya ç̌ooq'a oç̌ala pastt'unśi. Q'ončuğoy kalaluğ q'a tamtarağ şot'oğoynak' ak'eśi, 7 Q'ončuğonal Moiseya pine: 8 «Çombağa ext'a, vi viçi Aaronaxun sagalal azuk'a girba. Oşa bütümt'ay piin běš q'ayana əmirba şot'inal və̌ynak' xe c'evk'ale. Hun q'ayanaxun c'eri xena azuk'a tadalnu, şot'oğonal boşşamin uğə̌lt'un, içoğoy heyvanxoval ǔgest'alt'un».

9 Moiseyenal Q'ončuğon içu əmirbi k'inək' ı̌vel çadıra bakala çombağa ext'i 10 iz viçi Aaronaxun sagala azuk'a q'ayani běš girebi. Oşa pine: «Ay gərgürçiluğ sakalxo! Mone, yax ene me q'ayanaxunal xe c'evk'est'alanan baki!» 11 Metər pi, Moiseyen iz kula alabi q'ayana p'ə̌ kərəm çombağen duneği. Q'ayanaxun t'etər gele xene şağapi ki, dirist' azuk'enal, içoğoy heyvanxonal ǔği bot'unşi.

12 Ama Q'ončuğon Moiseya q'a Aarona pine: «İsə ki və̌n israilluğoy běš Bez pit'oğo üst'ün laxi Bez ı̌vel baksuna ç̌oyel tenan c'evk'i, şot'oğo Bezi tadala oç̌ala bast'un və̌x q'ısmat tene bakal».

13 Me c'eri xene s'i isə Merivane, * şot'o görə ki, miya israilluğon Q'ončuğoxun t'ot'ot'unpe, Q'ončuğon isə şot'oğo İz ı̌velluğane ak'est'ey. †

Edomi padçaği israilluğo iz oç̌alaxun c'ovaksuna icaza nu tast'un

14 Qadeş şəhərexun Moiseyen Edomi padçaği t'ǒğǒl amdarxone yaq'abi ki, şot'o me əyitmoğo p'ap'esp'at'un: «Mone, vi viçi İsraili nəsiləxun bakalt'oğone vaxun xaişbsa! Beşi mani əzyətxoxun c'ovaksuna avanu: 15 hələ beş kalboğoy döörəxun Misirə hariyoyan, boxoy vaxt'al t'e oç̌alayan yəşəyinşe. Ama misirluğon nə beşi kalboğo, nəəl yax ği tet'un tade. 16 Yan Q'ončuğoyan k'alpi xoyinšbi, Şot'inal yax inebaki, yaynak' çark'est'ala angele yaq'abi. Şot'in yax Misiri oç̌alaxun c'evek'i. İsə mone, yan Qadeş şəhəreyan, vi oç̌ali q'a beş arane sa dənə zahmane bu. 17 İcaza tada vi oç̌ali boşt'an c'ovaken! Nə vi əkinə, nə t'ulluğxo teyan ç̌axç̌uxk'al, vi kərizxoy xenaxunal teyan ǔğə̌l. Vi oç̌alaxun c'ovakamin, Kala yaq'axun ‡ nə tərs, nə yön tərəf teyan c'eğal».

18 Ama edomluğon şot'o pit'un: «Beşi oç̌ala efi tur tene laft'al! Bağaynan ef běš q'ılıncen c'eğalyan!» 19 İsrailluğon şot'oğo metərt'un coğab tadi: «Yan yaq'axun teyan c'eğal. Ef xenaxunal nə yan, nə beşi heyvanxon ǔğə̌yin, şot'ay tənginə tadalyan. Beşi çureğalo ef ölkinəxun c'ovaki taysune, q'erəz hik'k'al!» 20 Amma edomluğon p'urumal "və̌x beş oç̌ala barteyanne" pi, israilluğoy běš kala sa q'oşun girbit'un c'eri. 21 Hametər, edomluğon israilluğo içoğoy oç̌alaxun c'ovaksa bartet'unti, şoroxal fırıpi q'erəz yaq'ent'un taśi.

Aaroni bisun

22 İsrailluyox Qadeş şəhərəxun yaq'a baft'i hari Hor buruğot'un c'eri. 23 Edomi zahmana ı̌ša, me Hor buruğoy tume Q'ončuğon Moiseya q'a Aarona pine: 24 «Aaroni t'e dünyəne, ef bavoğoy t'ǒğǒl tağala vaxt' hari p'ap'ene. Və̌n Meriva xene t'ǒğǒl Bezi əyitəxun c'ernan, kot'o görəl Aaron Zu israilluğo tadala oç̌ala bağalatene. 25 Aarona q'a iz ğar Eleazaral ext'i Hor buruğo laki. 26 Oşa Aaroni loxol bakala běyinšluği paltara c'evk'i iz ğar Eleazara lapest'a. Aaron isə t'iya biyale, şo iz bavoğoy t'ǒğǒl, t'e dünyəne tağale».

27 Moiseyenal Q'ončuğon içu əmirbi k'inək' bine. Şorox dirist' azuk'i piin běš buruğot'un laśi, 28 t'iyal Moiseyen Aaroni loxolxun běyinšluği paltara c'evk'i şot'ay ğar Eleazarane lapest'i. Aaron isə t'e buruğoy bel p'ure. § Moiseyen q'a Eleazaren buruğoxun śiri 29 azuk'a Aaroni bisuni xavara tadat'an, israilluğon otuz ği yast'un efi.

21

Aradi q'a iz t'ǒğǒl bakala şəhərmoğoy əfçibaksun

1 Negeva bakala Arad şəhəri padçağen inebaki ki, israilluyox At'arima tağala yaq'ent'un c'ovaksa. Me padçağ iç kənanluney. * Şo azuk'i loxol davinane c'eri, israilluğoxunal şot'ay kiyel əsir baft'aloroxe baki. 2 T'e vədə israilluğon elasp'i Q'ončuğo əyitt'un tadi: «Əgər Q'ončuğon me azuk'a beş kiyel tadayin, yan şot'oğo k'as'p'i içoğoy şəhərmoğoval dirist' śarpi śik'alyan». † 3 Q'ončuğon israilluğoy me xoyinša inebaki. T'e aradlu kənanluğonal şot'oğo taşevt'unk'i. Azuk'en şot'oğoy şəhərmoğoval, t'iya yəşəyinşala kənanluğoval dirist' əfçinebi. Mot'oxun oşa t'e gane s'iya Xormat'un ‡ laxi.

Moiseyi misəxun dizik' düzbsun

4 Azuk' Edom oç̌ala nu bayseynak' Hor buruğoxun c'erit'uxun oşa fırıpi Č'oč'a dənizi yaq'ene taśi. Yaq' boxoyey, amdarxonal ene porttet'unbsay. § 5 Şot'oğon Buxačuğoxun q'a Moiseyaxun t'ot'ot'unney: «Het'aynak'nan yax Misirəxun c'evk'i? Ams'i oç̌ala biseynak'? Nə xeya bu, nə šuma bu! Me hik'k'ala nu dərmən ukuni loxolal ene běğes teyan baksa!»

6 T'e vədə Q'ončuğon amdarxo duğseynak' azuk'i çurk'ala gala zəhərlu dizik'xone yaq'abi, şot'oğon amdarxo dut'unğsay, azuk'i boşt'anal gele amdare p'uri. 7 İsrailluğon Moiseyi t'ǒğǒl hari pit'un: «Yan günaxyan əşp'est'i, Q'ončuğoxun q'a vaxun t'ot'oyanpi, isə xoyinšyanbsa, Q'ončuğo k'alpa afırıpa, bərkə yax me dizik'xoxun çark'est'ane!»

Moiseyen Q'ončuğo azuk'a görə xoyinšebi, 8 Q'ončuğonal Moiseya pine: «Sa dizik' düzbi şot'o durut'i loxol ost'aarba. Barta dizik'en duğalt'in şot'ay loxolq'an běği, t'e vədə biyalatene». 9 Moiseyen misəxun sa dizik' düzbi şot'oboxoy durut'i loxol ost'aarebi, şuval dizik'en duğayin me misnə dizik'i loxol běğat'an bisateney. *

Moava tağala yaq'

10 İsrailluyox p'urum yaq'at'un baft'i, hariyal Ovot'a çurt'unpi. 11 Ovot'axun c'eri Moavi běğ c'eğalaç tərəf bakala ams'i oç̌ala, İye-Avarima çurt'unpi. 12 Memiin p'urum yaq'a baft'i hari Zered uk'ala dərənet'un çurk'ala ga düzbi. 13 Oşa t'et'iinal c'eri hari Arnon oqe t'iyə̌mi tərəf bakala ams'i oç̌alat'un çurpi. Memiin emorluğoy oç̌ale burqesay. Arnon oq emorluğoy q'a Moav oç̌alxoy arane sa zahman k'inək'ey. 14 Me barada "Q'ončuğoy davoox" uk'ala girke † boş metəre śam:

"...Sufina bakala Vahev q'a dəroox, Arnon,

15 Ar ayizexun c'ovaki Moavi zahmana bakala dərəni döşexun tağala yaq'..."

16 T'et'iin israilluyox Beera ‡Q'ončuğon Moiseya "azuk'a girba, şot'oğo xe tadoz" pi kərizin t'ǒğǒlt'un hari. 17 Miyat'un israilluğon me mə̌ğə̌ mə̌ğpey:

«J̌alpa buybaka, ay kəriz,

Me kərizin barada mə̌ğpanan!

18 Azuk'i kalat'oğon q'a s'ilat'oğon

İçoğoy kiin ak'est'i gala kašeśi kərizin barada mə̌ğpanan!»

Oşa israilluyox ams'i oç̌alaxun Mat't'anat'un taśi. 19 Mat't'anaxun Naxaliela, Naxalielaxun Bamot'a, 20 Bamot'axun isə Moav oç̌ala bakala dərənet'un taśi. T'iya bakala P'isk'a buruğoy belxun dirist' me xam ga ak'esay.

Sixon q'a Og padçaği israilluğo taşevksun

(K'an. 2:26-3:11)

21 İsrailluğon emorluğoy padçağ bakala Sixoneynak' xavar yaq'abi pit'un: 22 «Xaişyanbsa, vi oç̌alaxun c'ovaksuna yax icaza tada! Nə ef əkini, nə t'ulluğxoy boşt'an teyan c'ovakal, ef kərizxoy xenaxunal teyan ǔğə̌l. Vi oç̌alaxun c'ovakamin Kala yaq'axun teyan c'eğal».

23 Ama Sixonen israilluğo iz oç̌alaxun c'ovaksuna icaza tene tadi. Şot'in dirist' iz q'oşuna girbi davabseynak' ams'i oç̌ala şot'oğoy běše c'eri. Şorox Yahaśa ç̌o-ç̌oya hari davat'unbi. 24 Davina isə israilluğone taşeri. Şot'oğo q'ılıncen k'as'p'i içoğoy oç̌alxo Arnon oqaxun burqi Yabboga oqe t'ǒğǒl bakala ammonluğoy zahmanal śirik' ext'undi. Ammonluğon isə içoğoy oç̌alxo şaat't'un q'orişbsay. 25 Hametər, israilluğon emorluğoy Xeşbon şəhərə q'a şot'ay hərrəmine bakala ayizmoğo saal mandi bito şəhərmoğo kiyel badi baśi t'iya art'unśi. 26 Xeşbon emorluğoy padçağ Sixoni arśala şəhərey. Şot'in Moavi mot'oxun běš baki padçağaxun davabi şot'oğoy Arnon oqal śirik' bakala bito oç̌alxo ext'eney.

27 Me barada mə̌ğə̌l śameśeney:

"Xeşbona ekinan!

Barta Sixoni şəhər təzədənq'an biq'eśi,

Barta iz bariyox təzədənq'an laxeśi!

28 Xeşbonaxun arux,

Sixoni şəhərexun yalove c'eri!

Şot'in Moav oç̌ala bakala Ar şəhərə,

Arnon oqe t'ǒğǒl bakala ǰěyurxo bul k'os'balxo

Bok'osp'i śinepi! §

29 Vay vi hala, ay Moav!

Ay Kemoşa içeynak' buxačux bi azuk', əfçinbaki!

Kemoşen vi ğarmoğo dədərgünebi,

Vi xuyərmoğo emorluğoy padçağ Sixoni kiyele efi!

30 Mone, və̌x tayanşeri,

Xeşbonaxun Divon şəhərel śirik' əfçiyanbi.

Medvanaxun burqi Nofahal śirik' hər tərəfə vərənyanbi".

31 Hametər, israilluyox baśi emorluğoy oç̌ala art'unśi.

32 Oşa Moiseyen Yazer şəhərəl piyexun c'vakest'eynak' amdarxone yaq'abi. İsrailluğon şot'ay hərrəmine bakala ayizmoğoxunal emorluğo şəp'eśi baśi t'iya art'unśi.

33 T'et'iin c'eri israilluyox yaq'en Başanaçt'un laśi. Başani padçağ bakala Ogenal dirist' iz q'oşuna girbi şot'oğoy běše c'eri. Şorox hari Edreyi şəhəre davinat'un c'eri.

34 Q'ončuğon Moiseya pine: «Şot'oxun ma q'ı̌ba! Zu şot'o içuval, iz q'oşunal, iz ölkinəl va ene tadez! Xeşbona arśi emorluğoy padçağ Sixoni bel eçerit'u şot'ay belal eçalnu». 35 İsrailluğonal şot'oğo bitova - Oga içu, iz ğarmoğo, dirist' iz q'oşuna - k'as'p'i śit'unpi. Şot'oğoxun sayco dirist' tene mandi, içoğoy oç̌alxoval bito israilluğone mandi.

22

Moavi padçağ Balagen israilluğo q'arğişbseynak' Bileama k'alpsun

1 İsrailluyox p'urum yaq'at'un baft'i, hariyal Moavi düzənluğa, İordan oqe t'ǒğǒl bakala Yerixon şəhəri běš çurt'unpi.

2 T'e vədə Moavi padçağ Śip'p'ori ğar Balagey. Şot'in israilluğon emorluğoy bel eçerit'oğoy barada ibakeney. 3 İsrailluyox t'ema gelet'uniy ki, moavluğon şot'oğoy s'iya ibakat'an q'ı̌yat'un bafst'ay, içoğo t'ut'ultinene haq'say. 4 Moavluğon Midyani ağsaq'q'alxo metərt'un pi: «Belin sürünen çöle o nu efalt'ullarik', me azuk'enal beş loxol eğayin, yaxun hik'k'al tene efal».

Moavi padçağ bakala Śip'p'ori ğar Balagenal 5 iz amdarxo Yevfrat oqe t'ǒğǒl bakala P'et'or şəhəre yaq'anebi ki, t'iya yəşəyinşala Beori ğar Bileama metərq'at'un pi: «Misirəxun c'eri azuk'en hər ganu haq'layinşene, isəəl hari beş oç̌alxoy t'ǒğǒle çurpe. * 6 Xaişezbsa, zaynak' sa əş biq'a: eki me azuk'i loxol q'arğiş śipa. Şorox həysə zaxun zorbat'un, ama şot'oğo zəyifləyinşa ki, zu şot'oğo bez ölkinəxun şəp'eśes bakaz. Axıri vi tadala xeyir-bərəkəten biq'ala k'inək', vi śik'ala q'arğişenal bineq'sa».

7 Moavi ağsaq'q'alxo q'a Midyani ağsaq'q'alxoval Bileami me biq'ala əşlin haq'q'a ext'i şot'ay t'ǒğǒlt'un taśi. Şot'oğon Balagi pit'oğo bitova p'ap'est'unbi. 8 Bileamen şot'oğo pine: «Və̌n me üşe memiya mandanan, zu Q'ončuğoy coğaba avabaki və̌x uk'oz». Moavi ağsaq'q'alxoval şot'ay k'oya mant'undi.

9 Buxačux Bileameynak' ak'eśi pine: «Vi k'oya bakala me amdarxo şuva?» 10 Bileamen Buxačuğo coğabe tadi: «Moavi padçağ Śip'p'ori ğar Balagene me amdarxo yaq'abe ki, za izi muzin me əyitmoğo uk'at'un: 11 "Mone, Misirəxun c'eri azuk'en oç̌ali ç̌oya haq'layinşene. Xaişezbsa, eki me azuk'i loxol q'arğiş śipa ki, zəyifləyinşəkeq'at'un, zuval şot'oğo bez ölkinəxun şəp'eśes bakaz"». 12 Buxačuğon Bileama pine: «Ma taki me amdarxoxun. T'e azuk'i loxol q'arğiş śimapa, şot'o görə ki, şot'oğo Zuz xeyir-bərəkət tade».

13 Əyc'indəri savaxt'an Bileamen hayzeri Balagi yaq'abi ağsaq'q'alxo pine: «Ef ölkinə qaybakanan, Q'ončuğon za və̌xun taysa bartenne». 14 Moavi ağsaq'q'alxoval Balagi t'ǒğǒl qaybaki pit'un: «Bileam yaxun tene hari».

15 T'e vədə Balagen süft'int'uxun gele hamal şot'oğoxun hörmətlu saal s'ila ağsaq'q'alxone yaq'abi. 16 Şorox Bileami t'ǒğǒl hari pit'un: «Śip'p'ori ğar Balagen metəre nex: "bez vaxun xaişp'i əşlə nu bsuna kapmapa. 17 Va k'ə çurensa tadoz, k'ə uk'alnu booz, saycə eki me azuk'a q'arğişp'a"».

18 Bileamen Balagi amdarxo coğab tadi pine: «Balagen za iz q'ızılen q'a gümüşen buy k'ojal tadayin, zu bez Buxačux bakala Q'ončuğoy nu çureğala sal sa əş biq'es tez bakon. 19 Ama Q'ončuğon za ene k'ə upsuna avabaksun çurnansasa, və̌nal me üşe memiya mandes banankon».

20 Buxačuxal t'e üşe Bileama ak'eśi şot'o pine: «İsə ki me amdarxo va taşt'at'un hare - taki! Ama Zu va k'ə uk'ozsa, şot'o balnu».

Bileami elem

21 Savaxt'an Bileam hayzeri, iz elemi loxol palanal laxi Moavi ağsaq'q'alxoxun sagala yaq'ane baft'i. 22 Ama şo tağat'an Buxačuğoy əcuğ bəc'ük'eśi, Q'ončuğoy angelal běš c'eri iz yaq'a bot'esedi. Bileam elemi loxol tanesay, içuxunal p'ə̌ nökər. 23 Elemen ak'at'an ki, yaq'e boş iz kiyel q'ılıncla Q'ončuğoy angele çurpe, yaq'axun c'eri q'oruğane baśi. Bileamen isə elema duği şot'o yaq'a qayst'une çureśi.

24 T'e vədə Q'ončuğoy angel p'ə̌ t'ulluği aranexun c'ovakala cığıri boşe çurpi, t'e cığıri p'ə̌ tərəfəl bariney. 25 Elemen Q'ončuğoy angela ak'i barinane ləçəq'eśi. Bileami tural elemi q'a barin arane mandi p'ět'eśi. Bileamen elema p'urum duğsane burqi. 26 Q'ončuğoy angel isə samalal běš hari t'etər sa q'ac' galane çurpi ki, t'iya nə tərse fırıpes baksay, nə yön. 27 Bileami arśi elemen mot'o ak'i çökedi, Bileamiyal əcuğon biq'i elema k'ovalen duğsane burqi. 28 T'e vədə Q'ončuğon elema muzalebi, şot'inal Bileama pine: «Zu va k'əz be ki, mo xibimci kərəme za t'ap'enne?» 29 Bileamen elema pine: «Za lağan haq'sa? Həysə bez kiyel sa q'ılınc bakayin va besezbon!» 30 Elemen Bileama coğabe tadi: «Zu vi həmişənin c'idala elem tezu ki, memaçağ metər bezu?» Bileamen "təə" pine.

31 T'e vədə Q'ončuğon Bileami pulmoğo qayepi, şot'inal cığıri boş çurpi iz kiyel q'ılınc bakala Q'ončuğoy angela anek'i. Bileamen çökt'i iz ç̌oya oç̌alane duği. 32 Q'ončuğoy angelen isə pine: «Me elema het'u görən xib kərəm t'api? Vi běš c'eri va taysa nu bark'alo zuzu. Şot'o görə ki, vi biq'ala əş Q'ončuğoy piyes düzgün tene ak'esa. 33 Elemen za ak'i xib kərəm bez běšt'an fırınepi. Ke elem nu fırıpiniy, isə vi elmoğo haq'ezuy! Ama elema galdala tezuy!» 34 Bileamen Q'ončuğoy angela pine: «Günaxez əşp'est'i! Vi bez běšt'an bot'est'una tez avay. Ama bez biq'ala əş vi piyes pise ak'esasa, zu qaybakaz». 35 Q'ončuğoy angelen Bileama metəre pi: «Taki me amdarxoxun, ama saycə zu va uk'alt'oğo əyitp'a». Bileamal Balagi yaq'abi ağsaq'q'alxoxun sagala taneśi.

Balagi Bileama aksun

36 Balagen Bileami eysuna ibaki, iz běš c'eyseynak' Arnon oqe t'ǒğǒl bakala İr-Moav şəhərene taśi. Me şəhər iz oç̌ali lap t'e beley. 37 Balagen Bileama pine: «Vi bač'anexun hema kərəm amdarez yaq'abi, het'u görə ten eysay? Yəni va vi çureğala k'inək' tez yaq'a badaliy?» 38 Bileamen Balaga metəre coğab tadi: «Mone, həysə vi t'ǒğǒlzu. Ama k'ə pesez baksa? Buxačuğon za bürüşalt'oğoxun avuzin hik'k'al pes tez bakon».

39 Oşa Balagen Bileama Qiryat'-Xuśot' şəhərene taşeri. 40 Miya Balagen, beliğoy q'a eğelxoy q'urban šampest'i t'e yeq'axun Bileama q'a şot'oxun bakala ağsaq'q'alxone tadi.

41 Əyc'indəri savaxt'an isə Balagen Bileama ext'i Bamot' Baal † uk'ala bul k'os'bala galane laśi. Memiin Bileamen israilluğoy çurk'ala gane sa t'ǒğə̌ aneksay.

23

Bileami samci kərəm israilluğoy barada Buxačuğoy əyitmoğon əyitpsun

1 Bileamen Balaga pine: «Zaynak' memiya vǔğ dənə q'urban eçala ga düzbest'i, šamseynak'al vǔğ dənə arak' saal vǔğ dənə q'oç eğel eçest'a». 2 Balagenal Bileami pi k'inək' bine. Şot'oğon hər q'urban eçala gala sa arak' q'a sa dənə q'oç eğelt'un q'urban eçeri. 3 Oşa Bileamen Balaga pine: «Hun miya, me eçeri q'urbanxoy t'ǒğǒl çurpa, zu isə samal t'ǒǒx tağoz. Bərkə Q'ončux za ak'eśi İzi əyitə pine. Za k'ə uk'ayin, hari va avabakest'oz». Metər piyal şo ams'i sa təpinene laśi.

4 Miya Buxačux Bileama ak'eśi, Bileamenal Şot'o pine: «Vǔğ dənə q'urban eçala gaz düzbest'i, hərt'ay loxolal sa arak' q'a sa dənə q'oç eğelez q'urban eçeri». 5 Q'ončuğon isə Bileama k'ə upsun lazım baksuna zombi tapşurebi: «İsə taki, mot'oğo Balaga p'ap'esp'a». 6 Bileam Balagi t'ǒğǒl qayebaki, hariyal Balaga q'a şot'oxun hari ağsaq'q'alxo eçeri q'urbanxoy t'ǒğǒl çurpine ak'i. 7 Şo t'et'iya p'ap'ala k'inək' iz ǰomoxun Buxačuğon zombi əyitmuxe c'eri:

«Balagen, Moavi padçağen za Aramaxun,

Běğ c'eğala tərəf bakala buruxmoğoxune eçeri;

"Eki zaynak' İak'ova q'arğişp'a,

Me israilluğoy loxol q'arğiş śipa" pine.

8 P'oy Buxačuğon nu ləənətbit'u zu hetər ləənətbaz?

Buxačuğon nu q'arğişbit'u zu hetər q'arğişbaz?

9 Mone, q'ayoğoy belxun şot'oğoy loxolez běğsa,

Təpoğoy loxolxun şot'oğoz aksa!

Me azuk' iç sa ölkəne,

Sal sa azuk' şot'ay tay tene!

10 İak'ovi nəsiləxun bakalt'oğo bǒq'ə̌lpsun q'ume dənoğo bǒq'ə̌lpsun k'inək'e:

Şot'oğoy bip' payaxun sunt'u tenan bǒq'ə̌lk'on!

Barta bez bisunal me düzgünt'oğoy bisunallarik'q'an baki,

Barta bez axıral mot'oğoy axırallarik'q'an baki!»

11 Balagen Bileama pine: «Hun mo za k'ən bi? Zu va bez düşmənxoy loxol q'arğiş śipseynak'ez k'alpi, hun isə xeyir-bərəkəti şot'oğoxun kam nu baksunaxunen əyite!» 12 Bileamen coğabe tadi: «Zu Q'ončuğon za pit'oğoz nex».

Bileami p'ə̌mci kərəm israilluğoy barada Buxačuğoy əyitmoğon əyitpsun

13 T'e vədə Balagen şot'o pine: «Eki zaxun q'erəz gala tağen. T'et'iin azuk'a ak'es bakalnu, ama bitova təə, içoğoy çurk'ala gane sa t'ǒğə̌. Bezi əyitə oq'a ma saka, eki t'e ganuxun şot'oğo q'arğişp'a».

14 Hametər, Balagen şot'o P'isk'a buruğoy bel bakala Śofim, yəni "běğala ga" uk'ala q'oruğane taşeri. Miya vǔğ dənə q'urban eçala ga düzbi, hərt'ay loxolal sa arak' q'a sa dənə q'oç eğelt'un q'urban eçeri. 15 Bileamen Balaga pine: «Hun miya, me bok'osp'i q'urbanxoy t'ǒğǒl çurpa, zu isə samal běš taśi Buxačuğoxun əyitk'oz». 16 Q'ončuxal Bileama ak'eśi şot'o k'ə upsun lazım baksuna zombi tapşurebi: «İsə taki, mot'oğo Balaga p'ap'esp'a».

17 Bileam Balagi t'ǒğǒl qayebaki, hariyal şot'o eçeri q'urbanxoy t'ǒğǒl Moavi ağsaq'q'alxoxun sagala çurpine ak'i. Balagen şot'oxun xavare haq'i: «Q'ončuğon k'ə pi?» 18 Bileameni ǰomoxunal Buxačuğon zombi əyitmuxe c'eri:

«Ay Balag, vi ǔmǔxxo qaypa ibaka!

Ay Śip'p'ori ğar, za ǔmǔxlaxa!

19 Əfçiduğsun amdarxoy əşe,

Fikirə badalbsun - me dünyəni ədəte!

Buxačux isə İz pi əyiti loxol çurene,

Şot'ay əyit tadi bex nu p'ap'espsuna itenbakon!

20 Şot'in xeyir-bərəkətə ene tadene,

Zu isə me əyitmux bez ǰomoxun barst'eynak'ez c'ək'eśe!

21 İak'ovi nəsileynak' q'ı̌ tene bu,

İsrailluğoy belxun sa popal tene bital!

Şot'o görə ki, içoğoy Buxačux bakala Q'ončux içoğoxune,

Şot'ot'un padçağ pi k'ale!

22 Çölnə öküzi zore tade şot'oğo Buxačuğon,

Misirəxune c'evk'e şot'oğo!

23 İak'ovi nəsilə əfçibsun falçin əş tene,

İsrailluğo sal sa cadunen biteneq'sa!

Me azuk'a běği "mo Buxačuğoy əşe!" next'un.

24 Běğa hetəre aslan k'inək' ěqesa,

Hetəre şir k'inək' amdarxoy loxol taysa!

İz kiyel baft'alt'u śark'amin,

Şot'ay p'iya xupi çark'est'amin kul tene haq'on!»

25 T'e vədə Balagen Bileama pine: «Efa! Nə vi q'arğişbsunaz çuresa, nə xeyir-bərəkət k'alpsuna!». 26 Bileamen isə "va tez pi ki, Q'ončuğon za k'ə uk'alesa, şot'o booz?" pine.

Bileami xibimci kərəm israilluğoy barada Buxačuğoy əyitmoğon əyitpsun

27 T'e vədə Balagen Bileama metəre pi: «Va q'erəz sa gala taşoz! Banekon Buxačuğon şot'oğo vi t'et'iine çurpi q'arğişbsuna çuresa». 28 Hametər, Balagen Bileama P'eor buruğoy bele taşeri. T'e ganuxun dirist' t'e xam ga ak'esay. 29 Miya Bileamen Balaga pine: «Zaynak' memiya vǔğ dənə q'urban eçala ga düzbest'i, šamseynak'al vǔğ dənə arak' saal vǔğ dənə q'oç eğel eçest'a». 30 Balagen Bileamen pi k'inək' bine, hər q'urban eçala gane loxolal sa arak' q'a sa dənə q'oç eğel q'urban šampi bok'osebi.

24

1 Bileamen isə Q'ončuğoy israilluğoxun İz xeyir-bərəkətə nu kambsuna q'amişakeney. Şot'in ene me azuk'i loxol q'arğiş śipseynak' Buxačuğoy içu sa nišan ak'est'una tene yaqběği, ama fırıpi t'e xam oç̌alxone běği. 2 T'iyal içoğoy tayfoğo görə dəst'ə-dəst'ə çurpi israilluğo ak'at'an, Buxačuğoy uruf şot'ay loxole śiri, 3 şot'o me əyitmoğone pest'i:

«Mone, Beori ğar Bileamene əyite!

Mone, efi nu ak'alt'oğo ak'alt'in,

4 Efi nu ibakalt'oğo ibakalt'in,

Ala Arśit'ay xoji iz piin běš eğalt'in,

Şot'ay əyitmux iz ǔmǔğo laft'at'an oç̌ala past'eğalt'ine əyite!

5 Ay İak'ovi nəsiləxun bakalorox, efi çadırxo,

Ay israilluyox, efi mandala ganxoy gözəlluğa əyit butene!

6 Xene t'ǒğǒl bakala o k'inək'nan,

Oqe börine bakala bağça,

Q'ončuğon yaratmişi gözəl xodurxo,

Arxe bel bakala şame xod k'inək'nan!

7 Efi xazalxoxun xene k'at'e,

Və̌xun bitala hər śil göyünebaksa!

Ef padçağ Agak' padçağaxunal üst'ün bakale,

T'e padçağluğen bitova çökt'est'ale!

8 Buxačuğon şot'oğo Misirəxune c'evk'i,

Şot'oğo çölnə öküzi zore tadi!

Düşmənxoy pula haq'alt'un,

Ǔq'ěnxo xoxp'i oxurxo şot'oğoy tapane basakalt'un!

9 Mone, cupsuna həzir sa şir k'inək't'un arst'a,

Bask'i aslani gözəlluğe bu şot'oğost'a!

Şuva t'e aslana ı̌ša bitalo? *

Və̌x xeyir-bərəkət tadalt'aynak' xeyir-bərəkət,

Və̌x q'arğişbalt'aynak' isə bələne eysa!» †

10 T'e vədə Balagi əcuğon Bileami loxol t'etəre biq'i ki, iz kulmoğo yumburuğ biq'i pine: «Va bez düşmənxo q'arğişbseynak'ez k'alpe, yoxsa şot'oğo xeyir-bərəkət tast'eynak'? Mo xibimcine ki, şot'oğoynak' xeyir-bərəkəten k'ale. 11 Aç̌a bez piin běšt'an! C'eki taki vi k'oya! Va şaat' hörmətbi vi çureğala k'inək' yaq'abadala fikirzax buy! Ama Q'ončuğon mot'o vaynak' gelene ak'i». 12 Bileamen isə Balaga pine: «Bez bač'anexun yaq'abit'oğo tez pey ki, 13 Balagen za iz q'ızılen q'a gümüşen buy k'ojal tadayin, zu Q'ončuğoy əyitəxun c'eri hik'k'al bes tez bakon? Zu saycə Q'ončuğon za uk'alt'oğo uk'oz. 14 Baneki, zu bez ölkinə qayezbaksa! Ama barta hələ ki miyazu, va sa şeyal p'ap'esp'az. Gələcəye me azuk'en vi azuk'i bel eçalt'oğo ibaka!»

Bileami gələcəyə aksun

15 Metər piyal Bileamen gələcəyə ak'ala əyitmoğone iz ǰomoxun c'evk'i:

«Mone, Beori ğar Bileamene əyite!

Mone, efi nu ak'alt'oğo ak'alt'in,

16 Efi nu ibakalt'oğo ibakalt'in,

Bitova Bacarbalt'uxun içeynak' sa alaxun ak'esun bakalt'in,

Şot'ay əyitmux iz ǔmǒğo laft'at'an

Oç̌ala past'eğalt'ine əyite!

17 Şot'o azaksa, ama ı̌ša tene!

İz loxolez běğsa, ama hələ ə̌xile!

Mone, muč'uli c'eğalt'ullarik' İak'ovi nəsiləxunal sa padçağe c'eysa,

İsrailluğoy boşt'an zorba sa kule ěqesa!

Moavluğoy bula č'ak'k'ale,

Şet'luğoy mə̌yə duği śark'ale!

18 Edoma iz kiyel badale, Seyra ext'i iz düşmənə turin oq'a sakale!

İsrailluyox isə ěqeğalt'un!

19 İak'ovi nəsiləxun c'erit'in şot'oğo iz zora ak'est'ale,

Şəhəre mandit'oğo bitova k'as'p'i śik'ale!»

Bileami israilluyox nu bakalt'oğoy gələcəyəl ak'i əyitpsun

20 Oşa Bileamen amalegluğoy gələcəyəne ak'i pi:

«Millətxoy boş bitot'uxun üst'üne amalegluyox,

Ama içoğoy axır butene - bito əfçibakalt'un!»

21 Bileamen K'ayini nəsiləxun bakalt'oğoy gələcəyəl anek'i:

«Mone, həysə efi k'ojurxoynak' q'ı̌ butene,

Efi mes q'ayani loxol k'inək'e.

22 Ama, ay K'ayinaxun bakiyorox, aşurluyox eğat'an xarabina mandalnan!

Bito şot'oğoy kiyel baft'alnan».

23 Bileamen gələcəyə ak'i saal pine:

«Vay, Buxačuğon mot'oğo bit'uxun oşa şuva dirist' mandon?

24 K'it't'imluyox gəmiğon eğalt'un,

Şot'oğon Aşura q'a Evera ext'alt'un,

Ama axırda içanal əfçibakalt'un».

25 Mot'oxun oşa Bileam c'eri iz k'oya, Balagal iz k'oyane qaybaki.

25

İsrailluğoy P'eor buruğo binik' buxačuğo bul k'os'bsun

1 İsrailluyox Şit't'im uk'ala dərəne bakat'an, şot'oğon miya içoğoynak' moavluğoxun çuux haq'sat'un burqi. 2 Me çupuxxon içoğoy buxačuxxoynak' šameğala q'urbani q'onaxluğxo işq'arxo k'alt'unney, israilluğonal taśi t'e q'urbani yeq'axun kəyi şot'oğoy buxačuxxo bult'un k'os'bsay. 3 Metər, israilluyox Q'ončuğoxun ə̌xilbaki P'eor buruğoy bel bakala binik' buxačux Baalat'un bul k'os'bsa burqi, Q'ončuğoy əcuğal israilluğoy loxol bəc'ük'eśi.

4 Q'ončuğon Moiseya pine: «Azuk'i boşt'an me günaxeynak' yaq' qaypi kalat'oğoy bitova besp'i şot'oğoy meyidxo camaati piin běš suruk'p'a. Metər, Bezi israilluğoy loxol bakala əcuğo bask'est'alnu, Zuval şot'oğoy me əşp'est'i günaxi loxolxun c'ovakoz».

5 Moiseyenal israilluğoy boş bakala divanbalxo pine: «Barta ef boşt'an hərt'in P'eor buruğo bakala Baala bul k'os'balt'oğoxun iz çalxalt'oğo besp'eq'an».

6 Me vədine sa israillunen ı̌vel çadıri bağala gane běš ǒnek'ala Moiseyi q'a dirist' azuk'i piin běš sa midyanlu çuuxe k'oya eçeri. 7 Mot'o ak'ala Eleazari ğar, běyinš Aaroni isə nəvə bakala P'inexasen amdarxoy boşt'an hayzeri, iz kiyel xişt'ik' ext'i 8 t'e israillun bač'anexun çadırane baśi. Şot'in me xişt'ik'ə işq'araxun deşibi c'ovakest'i çuğoy tapanene basaki. Hametər, şot'oğoy p'rannal - israillunal, t'e çuğoval t'e çadıri boş besebi. İsrailluğoy boş bakala k'as'esun hat'e saad çurepi. 9 Buxačuğon yaq'abi azaraxun k'as'eśit'oğoy say isə saq'obip' hazar taney.

10 Q'ončuğon Moiseya pine: 11 «Běyinš Aaroni nəvə, Eleazari isə ğar bakala P'inexasen Bezi israilluğoy loxol bəc'ük'eśi əcuğo çaxevek'i. Şot'in me azuk'i Za ak'est'i hörmətsuzluğa tene portp'i, şot'o görəl Zu şot'oğo Bez əcuğon biq'i tez əfçibi. 12 İsə şot'o upa ki, Zu içuxun serluğ q'a xeyir-bərəkət eçala sa irəziluğez ğaç̌esa. 13 Me irəziluğa görəl həmişəluğ běyinšluğbsun şot'aynak' q'a şot'oxun oşa eğala nəsili bakale. Şot'in izi Buxačuğo hörmətsuzluğ ak'est'una tene portp'i. Metərluğenal, israilluğoy günaxa os'k'i taneşeri».

14 Midyanlu çuğoxun sagala besp'i israillu işq'ari s'i Saluni ğar Zimriney. Şo Şimeoni tayfinaxun bakala sa nəsili kaloney. 15 Besp'i midyanlu çuğoy s'i isə Śure xuyər K'ozbiney. Śural Midyana bakala sa nəsili kaloney.

16 Q'ončuğon Moiseya pine: 17 «Midyanluğoy loxol düşmən piin běğanan, şot'oğo k'as'p'anan. 18 Şot'o görə ki, şot'oğont'un və̌x P'eora bakala binik' buxačuğo bul k'os'best'i. Mot'o görə və̌ynak' k'as'esun eğat'an, içoğoy kalat'ay xuyərə, P'inexasen besp'i K'ozbina və̌ynak' yaq'abiyoroxal şoroxe». *

26

İsrailluğoy p'ə̌mci kərəm siyəyinə haq'esun

1 İsrailluğoynak' yaq'abi k'as'esun çurpit'uxun oşa Q'ončuğon Moiseya q'a Aaroni ğar běyinš Eleazara pine: 2 «Bito israillu işq'arxo içoğoy əsilə q'a ailinə görə siyəyinə haq'anan. Siyəyinə q'a saal q'a yəşəxun ala bakala, davina tayes bakala işq'arxo haq'eğale». 3 Moavi düzənluğa, İordan oqe t'ǒğǒl bakala Yerixon şəhəri běš Moiseyen q'a běyinš Eleazaren amdarxoxun əyitp'i pit'un: 4 «Q'ončuğon Moiseya əmirbi k'inək', q'a saal q'a yəşəxun ala bakala bito işq'arxo siyəyinə haq'anan!»

Misirəxun c'eri israilluyox isə moroxey:

5 İsraili süft'in ğar Ruvenaxun bakiyorox:

Xanok' q'a şot'oxun baki nəsil;

P'allun q'a şot'oxun baki nəsil;

6 Xesron q'a şot'oxun baki nəsil

saal K'armi q'a şot'oxun baki nəsil.

7 Metərluğen, Ruvenaxun baki tayfin boş 43 730 tane buy.

8-9 İz ğarmoğoy s'i Nemuel, Dat'an saal Aviram bakala Eliav hame P'alluni ğarey. Dat'an q'a Aviram israilluğoy boş s'ila amdarxoney. Şoroxey Goraxi tərəf c'ovaki Moiseyaxun q'a Aaronaxun t'ot'opsunen Q'ončuğoy əleyinə ěqeśiyorox. 10 Şot'oğoy turin oq'ane oç̌al qı̌bakey, şot'oğone oç̌alen Goraxaxun sagala q'uc'p'ey. İçoğo gərbaki 250 tan isə bok'i bart'undi. Moval israilluğoynak' sa dərse baki. 11 Ama Goraxi ğarmoğo Q'ončuğon tene galdi.

12 Simeonaxun bakiyorox:

Nemuel q'a şot'oxun baki nəsil;

Yamin q'a şot'oxun baki nəsil, Yak'in q'a şot'oxun baki nəsil.

13 Śerax q'a şot'oxun baki nəsil

saal Şaul q'a şot'oxun baki nəsil.

14 Metərluğen, Simeonaxun baki tayfin boş 22 200 tane buy.

15 Gadaxun bakiyorox:

Śefon q'a şot'oxun baki nəsil;

Xagi q'a şot'oxun baki nəsil;

Şunin q'a şot'oxun baki nəsil;

16 Ozni q'a şot'oxun baki nəsil;

Eri q'a şot'oxun baki nəsil;

17 Arod q'a şot'oxun baki nəsil

saal Areli q'a şot'oxun baki nəsil.

18 Metərluğen, Gadaxun baki tayfin boş 40 500 tane buy.

19 İuday ğarmoğoy p'ǒğǒ Er q'a Onan Misirə tağalt'uxun běš, hələ Kənan oç̌ala bakat'an p'uret'uniy. *

20 Metərluğen, İudaxun bakala tayfa mot'oğoxune eysa:

Şela q'a şot'oxun baki nəsil;

P'ereś q'a şot'oxun baki nəsil

saal Śerax q'a şot'oxun baki nəsil.

21 P'ereśaxun isə moroxe bakey:

Xeśron q'a şot'oxun baki nəsil

saal Xamul q'a şot'oxun baki nəsil.

22 İuday tayfin boş 76 500 tane buy.

23 İssak'araxun bakiyorox:

T'olay q'a şot'oxun baki nəsil;

P'uvay q'a şot'oxun baki nəsil;

24 Yaşuv q'a şot'oxun baki nəsil

saal Şimron q'a şot'oxun baki nəsil.

25 Metərluğen, İssak'araxun baki tayfin boş 64 300 tane buy.

26 Zevulunaxun bakiyorox:

Sered q'a şot'oxun baki nəsil;

Elon q'a şot'oxun baki nəsil

saal Yaxleel q'a şot'oxun baki nəsil.

27 Metərluğen, Zevulunaxun baki tayfin boş 60 500 tane buy.

28 İosifaxun iz ğarmux Menaşşe q'a Efraimaxun baki tayfooxe eysa.

29 Menaşşenaxun bakiyorox:

Maxir q'a şot'oxun baki nəsil. Maxiraxun Gileade bakey.

30 Gileadaxun isə moroxe bakey:

İezer q'a şot'oxun baki nəsil;

Xeleq' q'a şot'oxun baki nəsil;

31 Asriel q'a şot'oxun baki nəsil;

Şexem q'a şot'oxun baki nəsil;

32 Şemida q'a şot'oxun baki nəsil

saal Xefer q'a şot'oxun baki nəsil.

33 Xeferi ğar Śelofexadaxun ğar tene bakey, şot'ay Maxla, Noa, Xok'la, Milk'a saal T'irśa s'iyen xuyərmuxe buy.

34 Metərluğen, Menaşşenaxun baki tayfin boş 52 700 tane buy.

35 Efraimaxun bakiyorox:

Şut'elax q'a şot'oxun baki nəsil;

Bexer q'a şot'oxun baki nəsil

saal T'axan q'a şot'oxun baki nəsil;

36 Şut'elaxi nəsil isə şot'oxun baki ğar Eranaxune eysa.

37 Metərluğen, Efraimaxun baki tayfin boş 32 500 tane buy. Morox bito İosifaxun bakiyoroxe.

38 Binyaminaxun bakiyorox:

Bela q'a şot'oxun baki nəsil;

Aşbel q'a şot'oxun baki nəsil;

Axiram q'a şot'oxun baki nəsil;

39 Şefuf q'a şot'oxun baki nəsil

saal Xufam q'a şot'oxun baki nəsil.

40 Belay nəsil isə şot'oxun baki ğarmux Ard q'a Naamanaxune eysa:

Ard q'a şot'oxun baki nəsil;

Naaman q'a şot'oxun baki nəsil.

41 Metərluğen, Binyaminaxun baki tayfin boş 45 600 tane buy.

42 Danaxun baki tayfa iz ğar Şuxamaxune eysa.

43 Metərluğen, Şuxamaxun bakit'oğoy say 64 400 taney.

44 Aşeraxun bakiyorox:

İmna q'a şot'oxun baki nəsil;

İşvin q'a şot'oxun baki nəsil

saal Beria q'a şot'oxun baki nəsil.

45 Beriay nəsil şot'oxun baki ğarmux Xever q'a Malk'ielaxune eysa:

Xever q'a şot'oxun baki nəsil;

Malk'iel q'a şot'oxun baki nəsil.

46 Aşeri Serax s'iyen sa xuyərəl buney.

47 Metərluğen, Aşeraxun baki tayfin boş 53 400 tane buy.

48 Naft'alinaxun bakiyorox:

Yaxśeel q'a şot'oxun baki nəsil;

Guni q'a şot'oxun baki nəsil;

49 Yeśer q'a şot'oxun baki nəsil

saal Şillem q'a şot'oxun baki nəsil.

50 Metərluğen, Naft'alinaxun baki tayfin boş 45 400 tane buy.

51 İsrailluğoxun siyəyinə haq'eśi bito işq'arxoy say 601 730 taney.

52 Q'ončuğon Moiseya metəre pi: 53 «Oç̌ala me tayfoğoy arane içoğoy saya görə cöybalanan. 54 İz say gele bakala tayfina gele, iz say mal bakala tayfina mal tadanan. Hər tayfina siyəyinə haq'eśi izi saya görə oç̌al tadeğale. 55 Mat'u mani oç̌al kofst'una isə çöp bost'unen avabakalnan. Hər tayfinen iz saya görə oç̌al haq'ale. 56 Çuresa kala, çuresa mis'ik' - hər tayfina koft'ala paya çöp bost'unen avabakalanan». †

57 Levinaxun bakiyorox moroxe:

Gerşon q'a şot'oxun baki nəsil;

K'ohat' q'a şot'oxun baki nəsil;

Merari q'a şot'oxun baki nəsil.

58 Levinaxun baki tayfin boş me nəsilxoval buney:

Livnin nəsil,

Xevroni nəsil,

Maxlin nəsil,

Muşin nəsil,

Goraxi nəsil.

K'ohat' Amrami bavaney. 59 Amrami çuğoy s'i Yok'evedey. Şo leviğoxuney, şorox Misirə bakat'an t'iyane nanaxun bakey. Şot'in Amrameynak' Aarona, Moiseya saal şot'oğoy xunçi Maryamane eçerey. 60 Aaronaxun Nadav, Avihu, Eleazar saal İt'amare bakey. ‡ 61 Nadav q'a Avihu isə Q'ončuğoynak' q'urban eçat'an aruğo Şot'ay laxi q'aydinen tet'un bey, şot'aynak'al p'uret'uniy. §

62 Levin tayfina sa xaşin saal kot'oxun ala bakala bito ğar əyloğoy q'a işq'arxoy say 23 000 taney. Şorox cöyt'un siyəyinə haq'eśey, şot'o görə ki, şot'oğo oç̌ali pay tene kofst'ay.

63 Metərluğen, Moiseyen q'a běyinš Aaronen Moavi düzənluğa, Yerixon şəhərəxun ç̌obaç̌o, İordan oqe t'ǒğǒl siyəyinə haq'i israilluyox moroxey. 64 Me siyəyin boş Moiseyen q'a běyinš Aaronen Sinay ams'i oç̌ala bǒq'ə̌lpi israilluğoxun sayco tene mandey. 65 Axıri Q'ončuğon peney ki, süft'in siyəyinə haq'eśiyorox bito ams'i oç̌ala biyalt'un. Şot'oğoxun Yefunneyi ğar K'alevaxun q'a Nune ğar Yeşuaxun başq'a şuk'k'al dirist' tene mandi. *

27

Ğar nu bakat'an mülke şu c'ovaksuni barada

1 İosifi ğar Menaşşenaxun Maxir, Maxiraxun Gilead, Gileadaxun Xefer, Xeferaxun isə Śelofexade bakey. Me Śelofexadi qo xuyəre buy. Xuyərmoğoy s'iyurxo Maxla, Noa, Xok'la, Milk'a saal T'irśaney. 2 Sa ği şorox hari Moiseyi, běyinš Eleazari, ağsaq'q'alxoy q'a dirist' azuk'i běš c'eri, şot'oğo ı̌vel çadıri bağala gane běš pit'un: 3 «Goraxaxun sagala Q'ončuğoy əleyinə ěqeśit'oğoy boş beşi bava baki tene, şo iz əşp'est'i günaxa görəne ams'i oç̌ala p'ure. İzi ğaral butet'ux. 4 İsə beşi bavay ğar tene bake pi, izi s'i aç̌alane? İzi viçimoğo hetəresa, beşi baval hat'etər k'ule kofst'a! Şot'o yax tada!»

5 Moiseyen me əşlə hetər həlbsuna Q'ončuğoxun xavare haq'i, 6 Şot'inal pine: 7 «Śelofexadi xuyərmoğon düzt'un nex. İçoğoy bava iz viçimoğoxun barabar k'ule kofst'a. Şot'ay k'ula iz xuyərmoğo tada. *

8 İsrailluğo metər upa: əgər sa amdar biyayin, t'e amdariyal ğar butet'uxsa, t'e vədə şot'ay mülk iz xuyərəne c'ovaksa. 9 Əgər t'e amdari xuyərəl butet'uxsa, t'e vədə şot'ay viçimoğone c'ovaksa. 10 Əgər t'e amdari viçiyal butet'uxsa, t'e vədə mülkə izi bavay viçimoğo tadanan. 11 İzi bavay viçimuxal nu bakayin isə, t'e vədə ən ı̌ša bakala q'erəz sa q'ooma tadanan. Barta mo və̌ynak' həmişəluğ Q'ončuğon Moiseya pi k'anunxoxun soğoq'an baki».

Moiseyen Yeşua iz gala laxsun

(K'an. 31:1-8)

12 Q'ončuğon Moiseya pine: «Me Avarim uk'ala buruğxo laki. Zu israilluğo tadala ölkinə sa běğa. 13 Hun me ölkin loxol běğalnu, oşa isə vi viçi Aaronallarik' t'e dünyəne, vi bavoğoy t'ǒğǒl tağalnu. 14 Şot'aynak' ki, və̌n Śin ams'i oç̌ala Bezi əyitə əməltenanbi, Qadeşa bakala Meriva xene t'ǒğǒl Bez əleyinə ěqeśi azuk'i běš Bezi ı̌velluğa ç̌oyel tenan c'evk'i». †

15 Moiseyen Q'ončuğo pine: 16-17 «Barta iz boş nəfəs bakala bito elmuxlat'oğoy Buxačux Q'ončuğon me azuk'eynak' běš c'eri şot'oğo iz bač'anexun taşes bakala sa amdarq'an c'ək'p'i. Barta Q'ončuğoy azuk' çobansuz sürü k'inək' maq'an mandi». ‡

18 Q'ončuğon Moiseya pine: «Nune ğar Yeşua vi t'ǒğǒl k'alpi vi kula iz bel laxa, şot'ost'a me əşlə bes bakala urufe bu. § 19 Şot'o běyinš Eleazari q'a bütüm azuk'i běš eçeri memaçağ vi bi me əşlə şot'o tapşurba. 20 Barta israilluğon va bakala hörmətə şot'oval ak'est'i hər əşləst'a şot'o ǔmǔxlaxeq'at'un. 21 Q'ončuğoy əyitə isə şot'o běyinš Eleazaren uk'ale. Şot'in iz samci běyinši döşlin boş bakala Urim uk'ala ǰěna * bosi Q'ončuğoy q'ərara avabakale, metərluğenal Yeşua q'a bütüm israilluyox t'e q'əraren arśi-hayzalt'un».

22 Moiseyenal Q'ončuğon içu əmirbi k'inək' bine: Yeşua běyinš Eleazari q'a dirist' azuk'i běš eçeri 23 iz kula şot'ay bele laxi, metərluğenal Q'ončuğon içu pi k'inək' memaçağ izi ozane bakala əşlə şot'one tapşurbi. †

28

Hər ği eçala payurxo

(C'eys. 29:38-46)

1 Q'ončuğon Moiseya pine: 2 «İsrailluğo upa ki, Zaynak' hər iz vədə eğat'an bok'ospsuni q'urbanluğ pay eşt'una eyexun maq'at'un c'evk'i. Şot'oğoy bok'uni ad Za irəzibala ade. 3 Şot'oğo upa ki, Zaynak' hər ği bok'ospsuni q'urban k'inək' p'ə̌ dənə sa usenin salamat q'uzi eçalat'un. 4 Q'uzin sunt'u savaxt'an, t'e sunt'u isə běğ batk'at'anq'at'un q'urban eçeri. 5 Hər q'urbanluğ q'uzinaxun sagala iz taxıli payal eçalanan, mo hine * bip' payaxun sa pay zeytuni c'əyin lapi efin † vis' payaxun sa pay xarine. 6 Mo Q'ončuğon Sinay buruğo hər ği šamseynak' bürüşi, iz bok'uni aden İçu irəzibala q'urbane. 7 Hər šameğala q'uzinaxun sagala iz śipseynak' bakala payal eçanan, mo sa hine bip' payaxun sa pay finağoybala ǔğǔn bakalane. Şot'o ı̌vel çadıri běš Q'ončuğoynak' śipi bok'osp'anan. 8 P'ə̌mci q'uzina běğ batk'at'an šampanan. Şot'oval savaxt'an šameśi q'urbanallarik' taxıli q'a śipseynak' bakala payaxun sagala eçanan. Me eçala payurxoy bok'uni ad Q'ončuğo irəzibala ade.

Şamat' ğine eçala payurxo

9 Şamat' ğineyal p'ə̌ dənə sa usenin salamat q'uzi q'urban šamk'alat'un. Q'urbanaxun sagala taxıli pay k'inək' bakala c'əyin lapi efin qo payaxun sa pay xuri berxeśi xarina q'a śipseynak' bakala payal eçanan. 10 Mo hər ği śipseynak' bakala payaxun sagala eçala q'urbanxoxun cöy, hər Şamat' ğine šameğala q'urbanxone.

Təzə xaş c'eğat'an eçala payurxo

11 Q'ončuğoynak' hər təzə xaş c'eğat'anal bok'ospsuni q'urbanxo šampanan. Šameğala heyvanxo p'ə̌ dənə salamat arak', sa q'oç eğel saal vǔğ dənə sa usenin q'uzi bakalane. 12 Hər šameğala arak'axun sagala eçala taxıli pay zeytuni c'əyin lapi sa efin vis' payaxun xib pay xuri berxeśi xari, q'oç eğelaxun eçala pay sa efin qo payaxun sa pay zeytuni c'əyin lapi xuri berxeśi xari, 13 hər q'uzinaxun sagala eçala taxıli pay isə sa efin vis' payaxun sa pay zeytuni c'əyin lapi xuri berxeśi xariq'an baki. Me bok'ospsuni q'urbanxoy bok'uni ad Q'ončuğo irəzibala ade. 14 Şot'oğoxun sagala śipseynak' bakala payal eçalat'un: hər q'urbanluğ arak'axun sagala qı̌ hin fi, q'oç eğelaxun sagala sa hine xib payaxun sa pay fi, hər q'urbanluğ q'uzinaxun sagala isə sa hine bip' payaxun sa pay fi. Mo usenast'a hər təzə xaş c'eğat'an eçala bok'ospsuni q'urbanxone. 15 Śipseynak' bakala payaxun sagala hər ği šameğala q'urbanxoxun cöy, Q'ončuğoynak' günaxxo os'kseynak' bakala q'urban k'inək' sa ərkəy keçiyal šamk'alanan.

C'ovaksuni axsibay q'a Ə̌yinsuz šume axsibayast'a eçala payurxo

(Lev. 23:5-14)

16 Samci xaşe bip'es's'emci ğine Q'ončuğoyC'ovaksuni axsibaye. ‡ 17 Me xaşe qos's'emci ğine isə Ə̌yinsuz šume axsibaye burqesa: vǔğ ği ə̌yinsuz šum ukalanan. 18 T'e ğimxoy samci ğine Za bul k'os'bseynak' bakala giresun c'ovakest'anan, q'erəz sa əşəl ma biq'anan. 19 Q'ončuğoynak' bok'ospsuni pay k'inək' bok'ospsuni q'urbanxo eçanan: p'ə̌ dənə arak', sa q'oç eğel saal vǔğ dənə sa usenin q'uzi. Me heyvanxo bito salamat heyvanxo bakalane. 20 Hər šameğala arak'axun sagala eçala taxıli pay zeytuni c'əyin lapi sa efin vis' payaxun xib pay xuri berxeśi xari, q'oç eğelaxun eçala pay sa efin qo payaxun sa pay zeytuni c'əyin lapi xuri berxeśi xari, 21 hər q'uzinaxun sagala eçala taxıli pay isə sa efin vis' payaxun sa pay zeytuni c'əyin lapi xuri berxeśi xariq'an baki. 22 Mot'oxun cöy, ef günaxxo os'kseynak' bakala q'urban k'inək' sa ərkəy keçiyal šampanan ki, şot'ay p'iyen ef günaxi toya ödəyinşi bakane. 23 Me q'urbanxo hər savaxt'an eçala q'urbanxoxun cöy eçala q'urbanxone. 24 Metərluğen, me vǔğ ğine hərt'ust'a śipseynak' bakala payaxun sagala eçala q'urbanxoxun cöy, me Bez pi q'urbanxoval šamk'alanan. Mo iz bok'uni aden Q'ončuğo irəzibseynak' bakala q'urbanxone. 25 Barta vǔğǔmci ğineyal Za bul k'os'bseynak' bakala giresunxq'an baki, me ği q'erəz sal sa əş ma biq'anan.

Exe axsibayast'a eçala payurxo

(Lev. 23:15-22; K'an. 16:9-12)

26 Exe axsibayast'a Q'ončuğoynak' təzə arumaxun nübərluğ pay eçala ğine Q'ončuğo bul k'os'bseynak' bakala giresun c'ovakest'anan. Me ği q'erəz sal sa əş ma biq'anan. 27 Q'ončuğoynak' bok'ospsuni q'urbanxo - p'ə̌ dənə arak', sa q'oç eğel saal vǔğ dənə sa usenin ərkəy q'uzi eçanan. Mo iz bok'uni aden Q'ončuğo irəzibseynak' bakala q'urbanxone. 28 Hər šameğala arak'axun sagala eçala taxıli pay zeytuni c'əyin lapi sa efin vis' payaxun xib pay xuri berxeśi xari, q'oç eğelaxun sagala eçala pay sa efin qo payaxun sa pay zeytuni c'əyin lapi xuri berxeśi xari, 29 hər šameğala q'uzinaxun sagala eçala taxıli pay isə sa efin vis' payaxun sa pay zeytuni c'əyin lapi xuri berxeśi xariq'an baki. 30 Mot'oxun cöy, ef günaxxo os'kseynak' bakala q'urban k'inək' sa ərkəy keçiyal šampanan ki, şot'ay p'iyen ef günaxi toya ödəyinşi bakane. 31 Me q'urbanxo q'a şot'oğoxun sagala śipseynak' bakala payurxo eçat'an efi hər ği taxıli payaxun sagala eçala q'urbanxoval eyexun ma c'evk'anan. Bito šameğala q'urbanluğ heyvanxo salamat heyvanxo bakalane».

29

Şeyp'ur fareğala ğine eçala payurxo

(Lev. 23:23-25)

1 «Vǔğǔmci xaşe samci ğine Za bul k'os'bseynak' bakala giresun c'ovakest'anan, q'erəz sal sa əşəl ma biq'anan. Me ği və̌ynak' mǔq'inaxun düzbi şeyp'ur fark'ala ği bakale. 2 Q'ončuğoynak' bok'ospsuni q'urbanxo - salamat sa dənə arak', sa q'oç eğel saal vǔğ dənə sa usenin ərkəy q'uzi eçanan. Mo iz bok'uni aden Q'ončuğo irəzibseynak' bakala q'urbanxone. 3 Hər šameğala arak'axun sagala eçala taxıli pay zeytuni c'əyin lapi sa efin vis' payaxun xib pay xuri berxeśi xari, q'oç eğelaxun eçala pay sa efin qo payaxun sa pay zeytuni c'əyin lapi xuri berxeśi xari, 4 hər šameğala q'uzinaxun sagala eçala taxıli pay isə sa efin vis' payaxun sa pay zeytuni c'əyin lapi xuri berxeśi xariq'an baki. 5 Mot'oğoxun cöy, ef günaxxo os'kseynak' bakala q'urban k'inək' sa ərkəy keçiyal šampanan ki, şot'ay p'iyen ef günaxi toya ödəyinşi bakane. 6 Me q'urbanxo eçat'an efi hər ği šamk'ala q'urbanxo q'a təzə xaş c'eğat'an šamk'ala q'urbanxo saal şot'oğoxun sagala eçala śipseynak' bakala q'a taxıli payurxo eyexun ma c'evk'anan. Mo iz bok'uni aden Q'ončuğo irəzibseynak' bakala q'urbanxone.

Günaxxoy toya ödəyinşala ğine eçala payurxo

(Lev. 23:26-32)

7 Vǔğǔmci xaşe vis'imci ğineyal Za bul k'os'bseynak' giresun c'ovakest'anan. Me ği sal əş ma biq'anan, və̌x ukunaxunal, q'erəz şeymoğoxunal bot'anan. 8 Q'ončuğoynak' bok'ospsuni q'urbanxo - sa arak', sa q'oç eğel saal vǔğ dənə sa usenin ərkəy q'uzi šampanan. Mo iz bok'uni aden Q'ončuğo irəzibseynak' bakala q'urbanxone. Šameğala bito q'urbanluğ heyvanxo salamat heyvanxo bakalane. 9 Hər šameğala arak'axun sagala eçala taxıli pay zeytuni c'əyin lapi sa efin vis' payaxun xib pay xuri berxeśi xari, q'oç eğelaxun eçala pay sa efin qo payaxun sa pay zeytuni c'əyin lapi xuri berxeśi xari, 10 hər šameğala q'uzinaxun sagala eçala taxıli pay isə sa efin vis' payaxun sa pay zeytuni c'əyin lapi xuri berxeśi xariq'an baki. 11 Mot'oğoxun cöy, iz p'iyen ef günaxxoy toya ödəyinşbseynak' bakala q'urban k'inək' sa ərkəy keçiyal šampanan. Me q'urbanxo šamk'at'an efi hər ği izi śipseynak' bakala payaxun q'a taxıli payaxun sagala eçala q'urbanxo saal ef günaxxo os'kseynak' šameğala q'urbanal eyexun ma c'evk'anan.

Bare axsibayast'a eçala payurxo

(Lev. 23:33-44)

12 Vǔğǔmci xaşe qos's'emci ğine Za bul k'os'bseynak' giresun c'ovakest'anan, q'erəz sa əşəl ma biq'anan. Q'ončuğoy s'iyal vǔğ ği axsibay c'ovakest'anan. 13 Q'ončuğoynak'bok'ospsuni q'urbanxo - xibes's'e dənə arak', p'ə̌ dənə q'oç eğel saal bip'es's'e dənə sa usenin ərkəy q'uzi šampanan. Mo iz bok'uni aden Q'ončuğo irəzibseynak' bakala q'urbanxone. Šameğala bito q'urbanluğ heyvanxo salamat heyvanxo bakalane. 14 Hər šameğala arak'axun sagala eçala taxıli pay zeytuni c'əyin lapi sa efin vis' payaxun xib pay xuri berxeśi xari, hər q'oç eğelaxun eçala pay sa efin qo payaxun sa pay zeytuni c'əyin lapi xuri berxeśi xari, 15 hər q'uzinaxun sagala eçala taxıli pay isə sa efin vis' payaxun sa pay zeytuni c'əyin lapi xuri berxeśi xariq'an baki. 16 Mot'oxun cöy, ef günaxxo os'kseynak' bakala q'urban k'inək' sa ərkəy keçiyal šampanan ki, şot'ay p'iyen ef günaxi toya ödəyinşi bakane. Me q'urbana eçat'an hər savaxt'an içoğoy taxıli q'a śipseynak' bakala payurxoxun sagala eçala q'urbanal eyexun ma c'evk'anan.

17 Axsibayi p'ə̌mci ğine p'as's'e dənə arak', p'ə̌ dənə q'oç eğel saal bip'es's'e dənə sa usenin ərkəy q'uzi šampanan. Šameğala bito q'urbanluğ heyvanxo salamat heyvanxo bakalane. 18 Hər arak', q'oç eğel saal q'uzinaxun sagala iz taxıli q'a śipseynak' bakala payal eçalanan. 19 Mot'oğoxun cöy, ef günaxxo os'kseynak' bakala q'urban k'inək' sa ərkəy keçiyal šampanan. Me q'urbanxo eçat'an hər savaxt'an içoğoy taxıli q'a śipseynak' bakala payurxoxun sagala eçala q'urbanal eyexun ma c'evk'anan.

20 Axsibayi xibimci ğine sas's'e dənə arak', p'ə̌ dənə q'oç eğel saal bip'es's'e dənə sa usenin ərkəy q'uzi šampanan. Šameğala bito q'urbanluğ heyvanxo salamat heyvanxo bakalane. 21 Hər arak', q'oç eğel saal q'uzinaxun sagala iz taxıli q'a śipseynak' bakala payal eçalanan. 22 Mot'oğoxun cöy, ef günaxxo os'kseynak' bakala q'urban k'inək' sa ərkəy keçiyal šampanan. Me q'urbanxo eçat'an hər savaxt'an içoğoy taxıli q'a śipseynak' bakala payurxoxun sagala eçala q'urbanal eyexun ma c'evk'anan.

23 Axsibayi bip'imci ğine vis' dənə arak', p'ə dənə q'oç eğel saal bip'es's'e dənə sa usenin ərkəy q'uzi šampanan. Šameğala bito q'urbanluğ heyvanxo salamat heyvanxo bakalane. 24 Hər arak', q'oç eğel saal q'uzinaxun sagala iz taxıli q'a śipseynak' bakala payal eçalanan. 25 Mot'oxun cöy, ef günaxxo os'kseynak' bakala q'urban k'inək' sa ərkəy keçiyal šampanan. Me q'urbanxo eçat'an hər savaxt'an içoğoy taxıli q'a śipseynak' bakala payurxoxun sagala eçala q'urbanal eyexun ma c'evk'anan.

26 Axsibayi qomci ğine vuy dənə arak', p'ə̌ dənə q'oç eğel saal bip'es's'e dənə sa usenin ərkəy q'uzi šampanan. Šameğala bito q'urbanluğ heyvanxo salamat heyvanxo bakalane. 27 Hər arak', q'oç eğel saal q'uzinaxun sagala iz taxıli q'a śipseynak' bakala payal eçalanan. 28 Mot'oğoxun cöy, ef günaxxo os'kseynak' bakala q'urban k'inək' sa ərkəy keçiyal šampanan. Me q'urbanxo eçat'an hər savaxt'an içoğoy taxıli q'a śipseynak' bakala payurxoxun sagala eçala q'urbanal eyexun ma c'evk'anan.

29 Axsibayi ǔqǔmci ğine muğ dənə arak', p'ə̌ dənə q'oç eğel saal bip'es's'e dənə sa usenin ərkəy q'uziyal šampanan. Šameğala bito q'urbanluğ heyvanxo salamat heyvanxo bakalane. 30 Hər arak', q'oç eğel saal q'uzinaxun sagala iz taxıli q'a śipseynak' bakala payal eçalanan. 31 Mot'oğoxun cöy, ef günaxxo os'kseynak' bakala q'urban k'inək' sa ərkəy keçiyal šampanan. Me q'urbanxo eçat'an hər savaxt'an içoğoy taxıli q'a śipseynak' bakala payurxoxun sagala eçala q'urbanal eyexun ma c'evk'anan.

32 Axsibayi vǔğǔmci ğine vǔğ dənə arak', p'ə̌ dənə q'oç eğel saal bip'es's'e dənə sa usenin ərkəy q'uzi šampanan. Šameğala bito q'urbanluğ heyvanxo salamat heyvanxo bakalane. 33 Hər arak', q'oç eğel saal q'uzinaxun sagala iz taxıli q'a śipseynak' bakala payal eçalanan. 34 Mot'oğoxun cöy, ef günaxxo os'kseynak' bakala q'urban k'inək' sa ərkəy keçiyal šampanan. Me q'urbanxo eçat'an hər savaxt'an içoğoy taxıli q'a śipseynak' bakala payurxoxun sagala eçala q'urbanal eyexun ma c'evk'anan.

35 Muğumci ği axsibayi çark'ala ğine. Me ğine Za bul k'os'bseynak' giresun c'ovakest'anan, q'erəz sa əşəl ma biq'anan. 36 Q'ončuğoynak'bok'ospsuni q'urbanxo - sa arak', sa q'oç eğel saal vǔğ dənə sa useni ərkəy q'uzi eçanan. Šameğala q'urbanluğ heyvanxo bito salamat heyvanxo bakalane. Mo iz bok'uni aden Q'ončuğo irəzibseynak' bakala q'urbanxone. 37 Hər arak', q'oç eğel saal q'uzinaxun sagala iz taxıli q'a śipseynak' bakala payal eçanan. 38 Mot'oğoxun cöy ef günaxxo os'kseynak' bakala q'urban k'inək' sa ərkəy keçiyal šampanan. Me q'urbanxo eçat'an hər savaxt'an içoğoy taxıli q'a śipseynak' bakala payurxoxun sagala eçala q'urbanal eyexun ma c'evk'anan.

39 Me šameğala heyvanxoval, içoğoxun sagala eçala taxıli q'a śipseynak' bakala payurxoval, serluği q'urbanxoval - morox bito axsibayxost'a eçala q'urbanxone. Efi niyətp'i nəəl ef ük'exun c'ovaksuna görə šameğala q'erəz q'urban buvə̌xsa, şot'oğo cöy šamk'alanan».

40 Moiseyenal Q'ončuğon içu əmirbi hər şeya israilluğo p'ap'esebi.

30

Tadi elasi loxol çurpsuni barada bakala q'aydoox

1 Moiseyen israilluğoy boş bakala tayfoğoy kalat'oğo pine: «Q'ončuğon metəre əmirbsa: 2 "Əgər sa işq'aren Q'ončuğo elasp'i het'unesa əyite tadesa nəəl k'ənesa niyətebesa, iz əyitin loxol çurk'alane. Barta şot'in iz ǰomoxun c'eri hər əyitə bex p'ap'esp'eq'an. *

3 Əgər işq'ara nu taśi sa xuyəren iz bavay k'oya bakala vədine Q'ončuğo elasp'i het'unesa əyit tadayin nəəl k'ənesa niyətp'ayin, 4 iz bavanal me barada ibaki içu hik'k'al nu uk'ayin, me xuyərəl iz pi əyitin loxol çurk'alane. 5 Ama əgər iz bavan me barada ibaki şot'ay əyit tadit'oğo bex p'ap'espsuna icaza nu tadayin, t'e vədə me xuyər iz pi əyitəxun c'eyes banekon. Buxačuğon şot'ay iz tadi əyitəxun c'eysuna pis tene běğal, şot'o görə ki, t'e xuyərə iz bavan tene barti.

6 Əgər sa xuyər işq'ara tağat'an şot'ay ozane Q'ončuğo elasp'i tadi əyit nəəl sa niyəte busa, 7 iz taśi işq'arenal me barada ibaki şot'o hik'k'al nextenesa, t'e vədə me xuyər iz pi əyitin loxol çurk'alane. 8 Ama əgər işq'aren me barada ibaki şot'ay əyit tadit'oğo bex p'ap'espsuna icaza nu tadayin, t'e vədə me xuyər iz pi əyitəxun c'eyes banekon. Buxačuğon şot'ay iz tadi əyitəxun c'eysuna pis tene běğal, şot'o görə ki, t'e xuyərə iz işq'aren tene barti.

9 Süpür nəəl işq'araxun c'eri sa çuğon Q'ončuğo elasp'i het'unesa əyit tadayin, şo iz tadi əyiti loxol çurk'alane.

10 Əgər işq'ara bakala sa çuğon iz işq'ari k'oya bakala vədine Q'ončuğo elasp'i het'unesa əyit tadayin nəəl k'ənesa niyətp'ayin, 11 iz işq'arenal me barada ibaki içu hik'k'al nu uk'ayin, me çuux iz pi əyiti loxol çurk'alane. 12 Ama əgər iz işq'aren me barada ibaki şot'ay əyit tadit'oğo bex p'ap'espsuna icaza nu tadayin, t'e vədə me çuux iz pi əyitəxun c'eyes banekon. Buxačuğon şot'ay iz tadi əyitəxun c'eysuna pis tene běğal, şot'o görə ki, t'e çuğo iz işq'aren tene barti. 13 İşq'ara bakala çuğoy Q'ončuğo elasp'i tadi hər əyitə nəəl içu het'uxunesa efsuna iz işq'aren icaza tadesal banekon, nu tadesal. 14 Ama əgər işq'aren iz çuğoy Q'ončuğo tadi əyitin barada ibaki ğine şot'o hik'k'al tene nexesa, metər bsunen şot'ay əyit tadit'oğo bex p'ap'espsuna icaza tadine baksa. Mot'o t'e işq'aren me barada ibaki, ama iz çuğo hik'k'al nu upsunene ak'est'a. 15 Əgər işq'aren iz çuğoy Q'ončuğo tadi əyitin barada ibakit'uxun sa hema vədə oşa izi nu irəzi baksuna avabakest'ayin, t'e vədə Q'ončuğo tadi əyitin loxol nu çurpsuna görə coğaba için tadale"».

16 Mo işq'areynak' q'a iz çuğoynak', bavaynak' q'a iz k'oya bakala işq'ara nu taśi xuyəreynak' bakala, Q'ončuğon Moiseya tadi q'aydooxe.

31

Midyanluğoxun həyif haq'sun

1 Q'ončuğon Moiseya metəre pi: 2 «Midyanluğoy israilluğo bi pisluği * həyifə şot'oğoxun haq'a. Oşa p'uri t'e dünyəne, vi bavoğoy t'ǒğǒl tağalnu».

3 Moiseyenal azuk'a pine: «Azuk'i boş bakala işq'arxoxun davina c'eyseynak' sa q'oşun həzirbanan. Barta midyanluğoy loxol taśi Q'ončuğoy əleyinə c'eysuni həyifə şot'oğoxun haq'eq'at'un. 4 Hər tayfinaxun sa hazar tan yaq'abanan».

5 Metərluğen, israilluğon hər tayfinaxun sa hazar işq'ara - bito sagala p'as's'e hazarluğ sa q'oşuna davina c'eyseynak't'un həzirbi. 6 Moiseyen şot'oğoy loxol běyinš Eleazari ğar P'inexasa kalo laxi davinane yaq'abi, Eleazarenal ı̌vel ganu bakala şeymoğoxun q'a şeyp'urxo ext'i yaq'ane baft'i. Me şeyp'urxo farpi davina c'eğala q'oşuni k'ə bsuna avabakest'eynak'ey.

7 Hametər, Q'ončuğon Moiseya əmirbi k'inək' şorox midyanluğoy loxol taśi şot'oğoy bito işq'arxo k'as'p'i śit'unpi. 8 P'urit'oğoy boş Midyani qo padçağ - Evi, Rek'em, Śur, Xur saal Reval buney. Beori ğar Bileamal israilluğoy q'ılıncaxun p'urit'oğoy boşey. 9 İsrailluğon bito midyanlu çupuxxo, əyloğo, şot'oğoy heyvanxoy sürüğo q'a içoğoy bakal nu bakala hər şeya içoğoy kiyelt'un badi. 10 Midyanluğo yəşəyinşala bito şəhərmoğo q'a içoğoy çurk'ala ganxo bəc'ük't'undi. 11 İsrailluğon içoğoy kiyel badi hər şeya - amdarxo, heyvanxo, şot'oğoy bito mal-dövlətə ext'undi. 12 Şot'oğon davabi midyanluğo tat'unşeri, içoğoy kiyel badi bito me amdarxo q'a şeymoğoval Moiseyi, běyinš Eleazari saal dirist' azuk'i běšt'un eçeri. Azuk' Moavi düzənluğa, İordan oqe t'ǒğǒl, Yerixon şəhəri běš düzbi çurk'ala galaney.

Azuk'i davinaxun oşa pakbaksun

13 Moisey, běyinš Eleazar saal azuk'i bito ağsaq'q'alxo içoğoy çurk'ala ganuxun q'oşuni běšt'un c'eri. 14 Moisey davinaxun qaybaki q'oşuni kalat'oğoy - hazartani q'a sabaç̌tani kalat'oğoy loxol gele əcuğluney. 15 Şot'in pine: «Het'aynak'nan çupuxxo bitova dirist' efi? 16 Korox teney ki, Bileami əyiten beşi işq'arxo Q'ončuğoxun ə̌xilbi P'eora bakala binik'-buxačuğo bul k'os'best'alo? Kot'oğo görəne azuk'al k'as'eśi! † 17 İsə bütüm ğar əyloğo q'a işq'araxun ı̌šaluğbi çupuxxo besp'anan. 18 Ama işq'araxun hələ ı̌šaluğ nu bi xuyərmoğo galmadanan.

19 Ef boş isə amdar besp'i nəəl iz kul meyidə laft'i şu bunesa - çuresa azuk'axun bakala davina taśi işq'arq'an baki, çuresa Midyanaxun ext'i eçeri xuyər - vǔğ ği azuk'i çurk'ala ganuxun t'ǒǒx c'eğalane. Şot'oğon içoğo xib ğinaxun saal vǔğ ğinaxun oşa pakbalat'un. 20 Bito paltarxo, keçin t'olaxun q'a xayaxun düzbaki nəəl durut'axun bakala bito şeymoğoval pakbanan».

21 Běyinš Eleazaren davinaxun qaybaki əsk'ərxo pine: «Mone, Q'ončuğon Moiseyeynak' me q'aydoğone laxi: 22 bito q'ızıla, gümüşə, tunca, dəmirə, q'alaya q'a q'urq'uşuna 23 - aruğo nu bok'ala k'ə bunesa - bitova aruğoxun q'a pakbala xenaxun c'ovakest'anan. Mot'oxun oşa şorox pak bakale. Aruğo bok'ala şeyurxo isə saycə xenen pakbanan. 24 Vǔğǔmci ğine ef paltarxo os'k'it'uxun oşa ef çurk'ala gala qaybakes banankon».

Midyanaxun eçeri mala cöybsun

25 Q'ončuğon Moiseya pine: 26 «Běyinš Eleazaraxun q'a israilluğoy tayfoğoxun c'ək'eśi kalat'oğoxun sagala Midyanaxun eçeri bito amdarxo q'a heyvanxo bǒq'ə̌lpa. 27 Oşa mot'oğo bitova p'ə̌ gala - davina taśit'oğoy q'a nu taśit'oğoy arane - barabar cöyba. 28 Davina taśit'oğo koft'i payaxun hər qobaç̌ amdaraxun soğo saal hər qobaç̌ bul belinaxun, elemaxun q'a eğelaxun sa bul Q'ončuğoy paye. 29 Şot'oğoxun Q'ončuğoynak' ext'i me paya běyinš Eleazara tadanan. 30 Davina nu taśi israilluğo koft'i payaxun isə hər əlli amdaraxun sunt'u saal hər əlli bul belinaxun, elemaxun q'a eğelaxun sa bula ext'a. Mot'o Q'ončuğoyı̌vel çadıra běğala leviğo tada». 31 Moiseyen q'a běyinš Eleazarenal Q'ončuğon Moiseya pi k'inək' bit'un.

32 Metərluğen, əsk'ərxon Midyanaxun 675 000 eğel q'a keçi, 33 72 000 beli, 34 61 000 elem, 35 saal 32 000 hələ işq'araxun nu ı̌šaluğbi xuyərt'un eçeri.

36 Mot'oğoxun davina taśit'oğo 337 500 bul eğel q'a keçi 37 (mot'oğoxun 675 bul Q'ončuğoy payey), 38 36 000 bul beli (me beliğoxun 72 bul Q'ončuğoy payey), 39 30 500 bul elem (me elemxoxun 61 bul Q'ončuğoy payey), 40 saal 16 000 amdare koft'i. Me amdarxoxun 32 tan Q'ončuğoy payey. 41 Moiseyenal şot'oğoxun Q'ončuğoynak' ext'i me paya, içu pi k'inək' běyinš Eleazarane tadi.

42 Moiseyen davina nu taśit'oğoynak' cöybi pay, 43 mandi israilluğo koft'i pay isə money: 337 500 bul eğel q'a keçi, 44 36 000 bul beli, 45 30 500 bul elem, 46 saal 16 000 amdar. 47 Moiseyen Q'ončuğon içu pi k'inək' me mandi israilluğo koft'i payaxun hər əlli bul heyvanaxun sa bula saal hər əlli amdaraxun sa amdara cöybi Q'ončuğoyı̌vel çadıra běğala leviğone tadi.

48 Q'oşuni kalat'oğon - hazartani q'a baç̌tani kalat'oğon Moiseyi t'ǒğǒl hari pit'un: 49 «Yan, me vi k'ulurxon, beşi kiin oq'a bakala əsk'ərxo bǒq'ə̌lyanpi. Şot'oğoxun aç̌iyo butene. 50 İsəəl mone, beşi elmoğoy toya ödəyinşseynak' Q'ončuğoynak' Midyanaxun eçeri q'ızılxoyan eşt'a - ə̌mel q'a kiyel lavk'ala q'oxlangxo, boğoç̌alxo, sırığanxo saal śep'urxo».

51 Moiseyen q'a běyinš Eleazarenal bito me q'ızıli şeymoğo şot'oğoxun ext'undi. 52 Hazartani q'a baç̌tani kalat'oğon Q'ončuğoynak' eçeri bito me q'ızıli bı̌hiluğ 16 750 şek'eley. ‡ 53 Adi əsk'ərxoy eçeri q'ızıl isə içoğone mandi. 54 Hametər, Moiseyen q'a běyinš Eleazaren hazartani q'a baç̌tani kalat'oğoxun q'ızıla ext'i ı̌vel çadırat'un laxi. İsrailluğon me q'ızıli loxol běği Q'ončuğoy içoğoy tərəf baki içoğoy elmoğo hetər çark'est'una eyex efalat'uniy.

32

İordan oq'e běğ c'eğalaç tərəf bakala oç̌alxo cöybsun

(K'an. 3:12-22)

1 Azuk'i boş Ruveni q'a Gade nəsiləxun bakalt'oğoy heyvanxo geleney. Şot'oğonal Yaśer q'a Gilead uk'ala oç̌alxo ak'at'an, me ganxoy heyvan otarişbseynak' şaat' sa ga baksun içoğoy piyexun tene t'it'eri. 2 Şorox Moiseyi, běyinš Eleazari saal azuk'i boş kalo c'ək'eśit'oğoy t'ǒğǒl hari pit'un: 3-4 «Q'ončuğon beş kiyel tadi me oç̌ala bakala At'arot', Dion, Yaśer, Nimra, Xeşbon, Eleale, Sevam, Nevo saal Beon şaat' heyvan otarişes bakala ganxone. Me vi k'ulurxoyal, avanu ki, heyvan gelene». 5 Oşa saal pit'un: «Əgər yaynak' mot'o gele ten aksasa, me oç̌ala yax tada. Barta me gaq'an beşi baki, İordan oqe t'e tərəf yax ma taşa».

6 Moiseyen pine: «Yəni dirist' azuk'en taśi davabale, və̌n isə memiya arśalnan? 7 Het'aynak'nan israilluğo Q'ončuğon içoğo tadi ölkinə taysunaxun çaxevksa? 8 Ef bavoğonal, Zu şot'oğo Kadeş-Barnea şəhərexun t'e oç̌ala běğsa yaq'abat'an haketərt'un bey. 9 Şorox Eşk'ol dərənel śirik' taśi t'e oç̌ala bět'unği, ama oşa hari t'iya taysunaxun, Q'ončuğon içoğo tadi t'e ölkinə baysunaxun azuk'a qoşt'unbi. * 10 T'e vədəne Q'ončuğoy əcuğ bəc'ük'eśi, Şot'inal elasp'i pine ki, 11 "Zaxun ç̌o taradi Misirəxun c'erit'oğoxun sayco, q'a saal q'a yəşəxun ala bakalt'oğoxun sayco, Zu Avrama, İsaak'a saal İak'ova əyit tadi t'e oç̌ala bağalatene! 12 Saycə Bezi əyitəxun nu c'eri k'enizlu Yefunneyi ğar K'alevaxun q'a Nune ğar Yeşuaxun başq'a". 13 Hametərəl Q'ončuğoy əcuğon israilluğoy loxol bineq'i. Şot'in azuk'a q'ırx usen, Q'ončuğoy piyes günax ak'eśi me əşlə biq'i nəsil əfçibakamin ams'i oç̌ala fırıpesedi. †

14 İsəəl mone, ef bavoğoxun q'oş tenan manst'a! Və̌xlarik' günaxkərxoxun baki günaxkərxone Q'ončuğoy əcuğo p'urum me azuk'i loxol śiye! 15 Və̌n həysə Q'ončuğoxun ç̌o taradaynan, Şot'in p'urum azuk'a me ams'i oç̌ala efi bašaybale! Və̌n me azuk'a əfçibalnan!»

16 T'e vədə Ruveni q'a Gade nəsiləxun bakalorox Moiseyi běš c'eri pit'un: «Beşi fikir t'etərey ki, miya beşi heyvanxoynak' ağılxo, ailoğoynak'al şəhərmux biq'i şot'oğo memiya efen. 17 Yan isə taśi israilluğoxun sagala şot'oğo əyit tadeśi oç̌ala badamin davabalyan. Yan davina bakala vədine beşi əylox q'a çupuxxo q'alala şəhərmoğo, me oç̌ali amdarxoy kul nu p'ap'ala sa gala bakayt'un, yanal arxayinyan bakon. 18 İsrailluğoxun hərt'in içu koft'ala oç̌ali paya haq'amin beşi k'ojurxo teyan qaybakal. 19 Yan İordan oqe t'e tərəf oç̌al teyan ext'al, şot'o görə ki, ene miya - İordan oqe běğ c'eğalaç tərəf bakala oç̌alxoxunyan ext'i».

20 Moiseyen şot'oğo metəre coğab tadi: «Əgər və̌n ef pit'ullarik' bi Q'ončuğoy s'iyen davina tağaynan, 21 İordani t'e tərəfəl Q'ončuğon İz düşmənxoxun oç̌alxo ext'i İz azuk'a tadamin davabaynan, 22 t'e vədə t'e ölkin amdarxon Q'ončuğo taşevk'it'uxun oşa və̌n ef k'ojurxo qaybakes banankon. Metər və̌n Q'ončuğoy q'a azuk'i běš ef borca ödəyinşi bakalnan, Q'ončuğonal və̌x me oç̌ala İz xeyir-bərəkətəxun sagala tadale. 23 Ama əgər ef pi əyitin loxol nu çurk'aynan, t'e vədə Q'ončuğoy piyes günax əşp'est'i bakalnan, əşp'est'i günaxi cazinal zap'k'alnan. 24 İsə takinan ef çupux-əyloğoynak' bakala şəhərmoğo q'a heyvanxoynak' bakala ağılxo biq'anan, ama efi tadi əyiti loxol çurpanan».

25 Gade q'a Ruveni nəsiləxun bakalt'oğon Moiseya pit'un: «Barta beş ağan pit'ullarik'q'an baki, yan vi k'ulurxoyan! 26 Beşi çupux-əylox q'a bütüm heyvanxo miya - Gileada biq'i şəhərmoğo mandalt'un. 27 Yan isə hun, beşi ağan, yax əmirbi k'inək' İordan oqe t'e tərəf, Q'ončuğoy s'iyen davina tağalyan».

28 Moiseyenal běyinš Eleazara, Nune ğar Yeşua saal israilluğoy tayfoğoxun c'ək'eśi kalat'oğo əmir tadi pine: 29 «Əgər Gade q'a Ruveni nəsiləxun bakalt'oğon İordan oqe t'e tərəf c'ovaki Q'ončuğoy s'iyen davabayt'un, t'e vədə Q'ončuğon t'e oç̌alxo ef kiyel tadit'uxun oşa, şot'oğoy oç̌ali paya memiin - Gileadaxun tadanan. 30 Ama əgər və̌xun sagala davina nu tağayt'un, şot'oğoyal oç̌ali paya Kənanaxun tadanan».

31 Gade q'a Ruveni nəsiləxun bakalt'oğon pit'un: «Barta Q'ončuğon me vi k'ulurxo əmirbi k'inək'q'an baki. 32 Yan oqe t'e tərəf bakala Kənan oç̌ala taśi Q'ončuğoy s'iyen davabalyan, yax koft'ala oç̌ali paya isə memiin, İordan oqe me tərəfəxun tadalnu». ‡

33 Metərluğen, Moiseyen emorluğoy padçağ Sixoni q'a Başani padçağ Oge kiin oq'a bakala bito oç̌alxo, içoğoy şəhərmoğoxun sagala Gade q'a Ruveni nəsiləxun bakalt'oğo saal İosifi ğar Menaşşeni nəsiləxun bakalt'oğone tadi. 34 Gade nəsiləxun bakalt'oğon Divon, At'arot', Aroer, 35 At'rot'-Şofa, Yazer, Yok'bohan, 36 Bet'nimra saal Bet'haran uk'ala şəhərmoğo, iz hərrəmine bakala barina təzədən biq'i içoğoy heyvanxoynak'al ağılxot'un düzbi. 37 Ruveni nəsiləxun bakalt'oğon isə Xeşbon, Eleale, Giryat'ayim, 38 Nevo saal Baal-Meon uk'ala şəhərmoğoy hərrəminət'un təzədən biq'i. Nevo saal Baal-Meon şəhərmoğoy s'iyurxoval badalt'unbi. Şot'oğon Sivma şəhərəl təzədən bit'unq'i. Metərluğen, bito me təzədən biq'eśi şəhərmoğoy s'iyurxo badalt'unbsay.

39 Menaşşeni ğar Maxiri nəsiləxun bakalorox isə Gileadat'un baśi. Şot'oğon t'e oç̌ala kiyel badi t'iya bakala emorluğo şəp't'unśi. 40 Hametər, Moiseyen Gileada Menaşşeni ğar Maxiri nəsiləxun bakalt'oğo tanedi, şoroxal baśi t'iya art'unśi. 41 Menaşşeni nəsiləxun bakala Yairen miya sa hema ayizal ext'i şot'oğo "Yairi ayizmux" s'ine tadi. 42 Novaxen isə Qenat şəhərəne izi hərrəmine bakala ayizmoğoxun sagala ext'i şot'o iz s'iya, yəni "Novax" s'i tadi.

33

İsrailluğoy ams'i oç̌ala çurpi ganxo

1 Moiseyen q'a Aaronen israilluğo dəst'inen Misirəxun c'evk'it'uxun oşa azuk'i ams'i oç̌ala taśi yaq'e loxol baki ganxo moroxe. 2 Moiseyen Q'ončuğon içu pi k'inək' içoğoy çurk'ala ga düzbi bito ganxoy siyəyinəne biq'ey. Moval şot'oğoy taśi yaq':

3 İsrailluyox Misirə bakala Ramses şəhərexun C'ovaksuni axsibayi əyc'indəri savaxt'an, samci xaşe qos's'emci ğinet'un c'eri. Şorox Misirəxun içoğoy bul ala, şuk'k'alaxunal nu zap'esunt'un c'eri. * 4 Misirluğon isə Q'ončuğon şot'oğoynak' bisun yaq'abi içoğoy süft'in ğar əyloğot'un oç̌alaxbsay, şot'aynak' ki, Q'ončuğon misirluğoy buxačuxxoy cazina ene tadeney.

5 İsrailluyox Ramsesaxun yaq'a baft'i hari Suk'k'ot'at'un çurk'ala ga düzbi.

6 Suk'k'ot'axun c'eri hari ams'i oç̌ali bel bakala Et'amat'un çurpi.

7 Et'amaxun c'eri qaybaki qoş, Baal-Śefon şəhəri běğ c'eğala tərəf bakala P'i-Gaxirot' şəhərəç, Migdol uk'ala şəhəri t'ǒğǒlt'un çurk'ala ga düzbi.

8 P'i-Gaxirot'axun c'eri dənizəl c'ovakit'uxun oşa Et'am uk'ala ams'i oç̌alat'un hari. Miya xib ği yaq taśit'uxun oşa içoğoy Mara s'i tadi galat'un hari çurpi.

9 Marinaxun c'eri Elimat'un hari çurpi. Miya p'as's'e orayin saal yetmiş dənə xurmin xode buy. †

10 Elimaxun c'eri hari Č'oč'a dənizi t'ǒğǒlt'un içoğoynak' çurk'ala ga düzbi.

11 T'et'iin yaq'a baft'i hari Sin ams'i oç̌alat'un çurpi.

12 Sin ams'i oç̌alaxun c'eri hari Dofqinat'un çurpi.

13 Dofqinaxun c'eri Aluşat'un hari.

14 Aluşaxun oşa hari Refidimat'un içoğoynak' çurk'ala ga düzbi. Miya azuk'en ǔğə̌lə xe tene bə̌ğə̌bsay.

15 Refidimaxun oşa Sinay ams'i oç̌alat'un içoğoynak' çurk'ala ga düzbi.

16 Sinay ams'i oç̌alaxun c'eri Qivrot'-Hattavinat'un hari çurpi.

17 Qivrot'-Hattavinaxun oşa Xaśerot'at'un çurpi.

18 Xaśerot'axun oşa Ritminat'un hari.

19 Ritminaxun oşa Rimmon-P'ereśat'un hari.

20 Rimmon-P'ereśaxun Livninat'un hari.

21 Livninaxun c'eri Rissinat'un hari çurk'ala ga düzbi.

22 Rissinaxun c'eri Qehelatinat'un çurk'ala ga düzbi.

23 Qehelat'inaxun c'eri Şafer buruğoy tumet'un hari çurk'ala ga düzbi.

24 Şafer buruğoxun c'eri hari Xaradat'un çurpi.

25 Xaradaxun c'eri hari Maqelot'at'un çurk'ala ga düzbi.

26 Maqelot'axun c'eri T'axat'at'un çurk'ala ga düzbi.

27 T'axat'axun c'eri T'araxat'un hari.

28 T'araxaxun c'eri Mit'qinat'un hari.

29 Mit'qinaxun c'eri Xaşmoninat'un hari.

30 Xaşmoninaxun c'eri Moserot'at'un hari.

31 Moserot'axun c'eri Bene-Yaak'anat'un hari.

32 Bene-Yaak'anaxun c'eri Xor-Hak'k'idk'adat'un hari.

33 Xor-Hak'k'idk'adaxun c'eri Yotvat'inat'un hari.

34 Yotvat'inaxun c'eri Avroninat'un hari.

35 Avroninaxun c'eri Eśyon-Qeverat'un hari.

36 Eśyon-Qeveraxun c'eri hari Śin ams'i oç̌ala bakala Qadeş şəhəret'un çurpi.

37 Qadeşaxun c'eri hari Edom oç̌ali zahmani t'ǒğǒl bakala Hor buruğoy tumet'un içoğoynak' çurk'ala ga düzbi. 38 Běyinš Aaron Q'ončuğon içu bürüşi k'inək' t'e buruğo laneśi, israilluğoy Misirəxun c'eysuni q'ırxınci useni qomci xaşe samci ğineyal t'iya p'ure. ‡ 39 Aaroni Hor buruğo biyat'an sabaç̌ saq'o xib yəşe buy.

40 Hame vədinene Kənan oç̌ali Negev bölginə bakala Arad şəhəri padçağen ibaki ki, israilluyoxe eysa. §

41 İsrailluğon Hor buruğoxun c'eri hari Śalmonat'un çurk'ala ga düzbi.

42 Śalmonaxun c'eri hari P'unonat'un çurpi.

43 Punonaxun c'eri hari Ovot'at'un çurpi.

44 Ovot'axun c'eri hari Moav oç̌ali zahmana bakala İye-Avarim şəhəret'un çurk'ala ga düzbi.

45 İye-Avarimaxun c'eri hari Divon-Qadat'un çurk'ala ga düzbi.

46 Divon-Qadaxun c'eri hari Almon-Divlat'ayimat'un çurpi.

47 Almon-Divlat'ayimaxun c'eri hari Avarim uk'ala buruxmoğoy Nevoya ı̌ša çurt'unpi.

48 Avarim uk'ala buruxmoğoxun c'eri hari Moavi düzənluğa, Yerixo şəhəri běš İordan oqe t'ǒğǒlt'un çurpi. 49 Miya, Moavi düzənluğa bakala İordan oq'e t'ǒğǒl şot'oğoy çurk'ala ganen Bet'yeşimot' şəhərexun burqi Avel-Şit't'im şəhərəl śirik' bineq'say.

Q'ončuğoy israilluğo içoğo tadi oç̌alxo hetər baśi arst'una tapşurbsun

50 Me Moavi düzənluğa, Yerixo şəhəri běš İordan oqe t'ǒğǒl, Q'ončuğon Moiseya pine: 51 «İsrailluğo metər upa: "İordan oqa c'ovaki Kənan ölkinə bağat'an 52 t'e ölkinə yəşəyinşala amdarxo bitova şəp'ekinan. İçoğoy bul k'os'bseynak' bakala ǰěne saal q'əliben düzbaki binik' buxačuxxo q'a bul k'os'bseynak' bakala mandi ganxoval bitova śarpi śipanan. 53 T'e oç̌ala ef kiyel badi baśi t'iya arśanan, şot'aynak' ki, şot'o və̌xez tade. 54 Oç̌ala ef boş bakala tayfoğoy arane cöybanan. İz say gele bakala tayfin oç̌al gele, iz say mal bakala tayfin oç̌al isə mal bakale. Oç̌ala çöp bosi cöybanan: şu mani oç̌al koft'ayin, şot'o ext'ale. Koft'i oç̌al tayfin boş bakala nəsilxoy arane cöybakalane. *

55 Ama əgər t'e ölkinə yəşəyinşala amdarxo nu şəp'eğaynan, şorox t'iya mandi və̌ynak' sa q'aratikən, ef piyel bağala sa maq bakalt'un. Şot'oğon və̌x t'e oç̌ala pul tadi işiğ tet'un tadal. 56 T'e vədə Zuval şot'oğoy bel eşt'un çureğalt'u ef bel eçoz"».

34

Kənan oç̌ali zahmanxo

1 Q'ončuğon Moiseya pine: 2 «İsrailluğo metər upa: "Mone, Kənan oç̌ala ene ı̌šalayinşakenan, usumluğen baśi t'iya arśalnan. Moval Zu və̌x miras k'inək' tadi oç̌ali zahmanxo, şot'oğo çalxanan:

3 ef oç̌alxoy güney tərəf bakala zahman Edomi zahmani t'ǒğǒl bakala Śin ams'i oç̌ali t'ǒğene taysa. Şo běğ c'eğalaç tərəf bakala Elaxoy dənizəxun bureqsa, 4 hari Sk'orp'ion uk'ala buruxmoğoy güney tərəfəxun, oşa Śin ams'i oç̌alaxun q'a Kadeş-Barnea şəhəriyal güney tərəfəxun c'ovaki Xasar-Addara, oşal Aśmonane c'eysa. 5 Miya Misiri zahmani t'ǒğǒl bakala çəyləğen taśi hari Araluğ dənizi t'ǒğǒl çareksa. *

6 Ef oç̌alxoy běğ batk'ala tərəfəxun bakala zahman Araluğ dənizi t'ǒğene taysa. Me dəniz iç və̌ynak' běğ batk'ala tərəfin zahman bakale.

7 Ef oç̌alxoy q'uzey tərəf bakala zahmana Araluğ dənizəxun Hor buruğo, 8 Hor buruğoxun Levo-Xamat'a, Levo-Xamat'axun Śedada, 9 Śifrona p'ap'it'uxun oşal Xaśar-Enanal śirik' zapanan. Mo efi q'uzey tərəf bakala zahmane.

10 Běğ c'eğala tərəfəxun isə zahmana Xaśar-Enanaxun Şefamal śirik', 11 Şefamaxun Ayini běğ c'eğala tərəf bakala Rivlina, t'et'iinal Galileya göle běğ c'eğala tərəf bakala buruğoy döşe t'ǒğen zapanan. 12 Oşa zahman İordan oqe t'ǒğen śiri taśi Elaxoy dənizi t'ǒğǒl çark'ale. Ef oç̌al q'a izi zahmanxo mone"».

13 Moiseyenal israilluğo pine: «Mo efi oç̌ale, şot'o çöp bosi cöybalnan. Q'ončuğon şot'o vuyunqı̌ tayfin arane cöybsunane əmirbe. 14 Şot'o görə ki, Ruveni q'a Gade tayfinen saal İosifi ğar Menaşşeni nəsiləxun bakalt'oğon ene içoğoy oç̌ali paya ext'et'un. 15 Şot'oğon içoğoy oç̌ali paya Yerixo şəhəri běš, İordan oqe běğ c'eğalaç tərəfəxunt'un haq'e». †

Kənan oç̌ala cöybseynak' c'ək'eśi amdarxo

16 Q'ončuğon Moiseya pine: 17 «Me oç̌alxo və̌x mülk k'inək' tast'eynak' me amdarxon cöybalt'un: běyinš Eleazaren q'a Nune ğar Yeşuan. 18 Me əşləst'a köməybseynak' hər tayfin boşt'an sa kalo bakale. 19 Me amdarxo moroxe:

İuday tayfinaxun Yefunneyi ğar K'alev;

20 Simeoni tayfinaxun Ammihudi ğar Şemuel;

21 Binyamini tayfinaxun K'isloni ğar Elidad;

22 Dane tayfinaxun Yoqlin ğar bakala, kalo c'ək'eśi Buqqi;

23 İosifi ğarmux bakala Menaşşeni nəsiləxun Efodi ğar, kalo c'ək'eśi Xanniel,

24 Efraimi nəsiləxun isə Şift'ani ğar bakala, kalo c'ək'eśi Qemuel;

25 Zevuluni tayfinaxun P'arnak'i ğar bakala, kalo c'ək'eśi Eliśafan;

26 İssak'ari tayfinaxun Aśśani ğar bakala, kalo c'ək'eśi P'alt'iel;

27 Aşeri tayfinaxun Şelomin ğar bakala, kalo c'ək'eśi Axihud saal

28 Naft'alin tayfinaxun Ammihudi ğar bakala, kalo c'ək'eśi P'edahel».

29 Mo Q'ončuğon Kənan oç̌ala israilluğoy arane cöybseynak' c'ək'p'i amdarxone.

35

Leviğoynak' cöybaki şəhərmux

(Yeş. 21:1-42)

1 Moavi düzənluğa, İordan oqe t'ǒğǒl bakala Yerixo şəhəri běš Q'ončuğon Moiseya pine: 2 «İsrailluğo əmirba ki, içoğo mülk k'inək' koft'i oç̌alxoy boş leviğoynak' şəhərmuxq'at'un cöybi. Şəhərmoğoy hərrəmine heyvanxo otarişbseynak' bakala örüşxoval şot'oğoq'at'un tadi. 3 Barta şot'oğoy yəşəyinşbseynak' şəhərmux, içoğoy heyvanxo otarişbseynak'al örüşxoq'an baki. 4 Və̌n leviğo tadala şəhərmoğoy hərrəmine bakala örüşxo şəhəri bariğoxun burqi sa hazar ə̌m ə̌xil çark'alane. 5 Şəhəri běğ c'eğala tərəfəxun p'ə̌ hazar ə̌m oç̌al, güney tərəfəxun p'ə̌ hazar, běğ batk'ala tərəfəxun p'ə̌ hazar, q'uzey tərəfəxun p'ə̌ hazar ə̌m usk'anan ki, şəhər bı̌yexq'an mandi. Leviğoynak' cöybaki şəhərmoğoy hərrəmine bakala örüşxo metər bakalane.

6 Və̌n leviğo tadala şəhərmux amdar besp'it'oğoy t'it'eri c'ap'bakseynak' bakala ǔq şəhər saal q'erəz q'ırx p'ə̌ şəhər bakale. 7 Bito sagala iz hərrəmine heyvanxo otarişbseynak' örüşxo bakala q'ırx muğ şəhər tadalnan. 8 İsrailluğoxun leviğoynak' şəhərmux ext'at'an tayfina koft'i oç̌ali kala-mis'ik'luğa běğanan. İz say gele bakala tayfinaxun gele, iz say mal bakala tayfinaxun mal şəhər ext'anan».

Amdara q'əst'en nu besp'it'oğoy t'it'eri c'ap'bakseynak' bakala şəhərmux

(K'an. 19:1-12; Yeş. 20:1-4)

9 Oşa Q'ončuğon Moiseya pine: 10 «İsrailluğo upa: "Və̌n İordan oqa c'ovaki Kənan oç̌ala bağat'an 11 amdara q'əst'en nu besp'it'oğoy t'it'eri c'ap'bakseynak' bakala şəhərmux c'ək'p'anan. 12 Amdara q'əst'en nu besp'iyo me şəhərmoğo c'ap'bakalane ki, p'uri amdari həyifə haq'alt'in şot'ay şurin běš c'eri q'ərar tadeğamin şot'o nu besp'ane. 13 Ef c'ək'p'i me ǔq şəhər t'it'eri c'ap'bakseynak' bakala şəhərmux bakale. 14 Şot'oğoy xibara İordan oqe me tərəfəxun, t'e soğo xibara isə Kənan oç̌alaxun c'ək'p'anan. 15 Me ǔq şəhər sunt'u q'əst'en nu besp'i ham israillu, hamal ef boş yəşəyinşala q'erəz azuk'axun bakalt'aynak' t'it'eri c'ap'bakala ga bakale.

16 Əgər sunt'in t'iyə̌mint'u dəmiri sa şeyen duğayin, t'e amdaral mot'oxun biyayin, şot'in t'e amdara q'əst'en besp'ine baksa. Metər amdara besp'anan. 17 Nəəl ki, sunt'in t'iyə̌mint'u sa ǰěnen duğayin, t'e amdaral mot'oxun biyayin, şot'inal t'e amdara q'əst'en besp'ine baksa. Metər amdara besp'anan. 18 Sunt'in iz kiyel bakala durut'i sa şeyen t'iyə̌mint'u duğayin, şoval mot'oxun biyayin, şo q'əst'en amdar besp'ine baksa. Metər amdara içuval besp'alanan. 19 Şot'o besp'alo bari p'iya oq'a nu efalo bakale, barta şot'o maya biq'ayin besp'eq'an. 20 Əgər sunt'in t'iyə̌mint'u q'əst'en lik't'i nəəl izi loxol k'ənesa boserit'uxun oşa t'e amdar biyayin, 21 nəəl iz əcuğon biq'i şot'o duği besp'ayin, me amdara içuval besp'alanan, şot'o görə ki, şot'in amdara q'əst'ene besp'e. Barta p'urit'ay p'iya oq'a nu efalt'in şot'o maya biq'ayin hat'iya besp'eq'an.

22 Ama əgər iz ük'e pis niyət nu bakala sunt'in t'iyə̌mint'u nu avabaki lik't'ayin, iz loxol k'ənesa bosayin, 23 nəəl şot'ay loxol nu avabaki şot'o besp'es bakala ǰě bosayin, me içuxun sal sa düşmənçiluğ nu bakala amdaral mot'oxun biyayin, 24 t'e vədə barta azuk'i ağsaq'q'alxon amdara q'əst'en nu besp'it'ay q'a p'urit'ay p'iya oq'a nu efalt'ay arane bakala əşlə me q'aydinenq'at'un divanbi. 25 Azuk'i boşt'an c'ək'eśi kalat'oğon amdar besp'it'u p'urit'ay p'iya oq'a nu efalt'ay kiyexun çark'est'eynak' şot'o qaydi t'it'eri c'ap'bakseynak' bakala şəhəre yaq'abalat'un. Barta ı̌vel c'əyin lə̌ə̌mst'unen c'ək'eśi samci běyinš biyamin şo t'iyaq'an yəşəyinşi. 26 Ama əgər amdara q'əst'en nu besp'iyo t'it'eri c'ap'bakseynak' bakala şəhərexun c'eğayin, 27 p'urit'ay p'iya oq'a nu efalt'inal şot'o ak'i besp'ayin, taxsırkər tene hesabbaksa. 28 Şot'o görə ki, amdara q'əst'en nu besp'iyo samci běyinš biyamin t'e şəhəre mandalaney, şo saycə samci běyinš p'urit'uxun oşane iz k'oya qaybakes bakon.

29 Me k'anuna maya yəşəyinşalnan yəşəyinşanan, nəsiləxun-nəsilə c'ovakest'unen həmişə əməlbalanan.

30 Əgər sa amdaren şunesa besp'enesa, şot'ay bisuni q'ərara saycə me əşlə iz piin ak'it'oğoy şahidluğene tades bakon. Ama mot'aynak' sa amdari şahidluğ bəstenebaksa. *

31 Amdara q'əst'en besp'it'ay elmoğoy gala hik'k'al exmadanan, şo biyalane. 32 Amdara q'əst'en nu besp'it'ay t'it'eri c'ap'bakala şəhərexun hari iz k'oya yəşəyinşes bakseynak'al təngə exmadanan, şo samci běyinš biyamin t'e şəhəre mandalane.

33 Efi yəşəyinşala ölkinə murdarlayinşmabanan, şot'o görə ki, p'i śipsunen şot'o murdarlayinşebsa. Bari p'iyal saycə şot'o śipit'ay p'iyene os'k'i taşeri p'urum t'e oç̌ala pakbes bakon. 34 Ef mandala, Zuval efi t'ǒğǒl bakala ölkinə ləkələyinşmabanan, şot'o görə ki, ef t'ǒğǒl Zu, Q'ončuxe bu"».

36

Oç̌al koft'i xuyər iz tayfinaxun bakalt'u işq'ara tağalane

1 Gilead İosifaxun baki Menaşşeni nəvə, Mak'iriyal ğarey. Şot'ay nəsiləxun ailoğo görə kalo c'ək'eśit'oğon Moiseyi q'a israilluğoy tayfoğoxun kalo c'ək'eśit'oğoy t'ǒğǒl hari 2 pit'un: «Q'ončuğon beş ağa me ölkinə israilluğoy arane çöp bosi cöybsuna əmirbat'an, beş viçi Śelofexada koft'ala oç̌ala iz xuyərmoğo tast'unane va əmirbi. * 3 Ama Śelofexadi xuyərmux q'erəz tayfinaxun bakala sa israilluna işq'ara tağayt'un, içoğo koft'i oç̌alal t'e tayfina c'ovakale. Metərluğen, beş bavoğo koft'i oç̌al t'iyə̌mi tayfina c'ovaksunen malbaki bakale. 4 İsrailluğoy Qaydi Exst'uni usen† eğat'anal t'e oç̌ala ext'es teyan bakal - oç̌al içoğoy işq'ara taśi tayfina mandale, beşi oç̌alxoval metərluğen malbakale».

5 T'e vədə Q'ončuğon Moiseya əmirebi, şot'inal israilluğo pine: «İosifaxun baki me tayfinen düze nex. 6 Mone, Q'ončuğon Śelofexadi xuyərmoğoy barada metəre nex: şorox içoğoy çureğalt'u tayes bat'unkon. Saycə içoğoy işq'ara tağala amdar içoğoy tayfinaxun bakala əsiləxun bakalane ki, 7 israilluğo koft'i oç̌al tayfinaxun tayfina nu c'ovakane. Hər israillunen iz əsilə koft'i oç̌ala iz kiyexun nu tərbalane. 8 İsraili maninesa tayfinaxun içu iz bavaxun oç̌al mandi xuyər bunesa, şo saycə iç mani tayfin əsiləxunesa, t'e əsiləxun bakala amdarane işq'ara tayes bakon. Barta hər israillun iz bavaxun mandi oç̌al iz əsili boşq'an mandi. 9 Oç̌al sa tayfinaxun q'erəz tayfina nu c'ovakalane. İsrailluğoy boş bakala hər tayfinen içu koft'i oç̌ala iz kiyexun nu tərbalane».

10 Q'ončuğon Moiseya əmirbi k'inək'əl Śelofexadi xuyərmux 11 Maxla, T'irśa, Xok'la, Milk'a saal Noa içoğoy əmin ğarmoğot'un işq'ara taśi. 12 Şot'oğoy taśi işq'arxo İosifi ğar Menaşşeni tayfinaxuney, şot'o görəl içoğo koft'i oç̌al içoğoy bavay tərəfəxun bakala əsili kiyelxun tene c'eri.

13 Metərluğen, Moavi düzənluğa, İordan oqe t'ǒğǒl bakala Yerixo şəhəri běš Q'ončuğon Moiseya israilluğo p'ap'espseynak' tadi q'aydoox q'a k'anunxo moroxe.

* 3:2 3:2 Ams'i oç̌. 26:60

† 3:4 3:4 Lev. 10:1-2; Ams'i oç̌. 26:61

‡ 3:46-47 3:46-47 şek'el - sa şek'el təxminən 11 gram gümüşey

* 5:15 5:15 sa efa 22 lit'ir

† 5:15 5:15 ladan - bok'ospseynak' bakala şaat' adeğala q'aribaki q'ir

* 6:2 6:2 - Nəzir əyitin məənə "cöybaksun, həsrbaksun" upsune. Nəzir bakala amdaren izi nəzirbaksuna əyit tadi vaxt'al śirik' içu Buxačuğo həsrbine baksa.

† 6:3 6:3 Luk'. 1:15

‡ 6:21 6:13-21 Ap'ost'. 21:23-24

* 7:13 7:13 sa şek'el təxminən 11 gram

† 7:89 7:89 C'eys. 25:17-22

* 8:4 8:1-4 C'eys. 25:31-40; 37:17-24

† 8:10 8:10 - Me hərəkəten leviğoy bütüm israilluğoy süft'in nanaxun baki ğarmoğoy gala Q'ončuğo tadesunane ak'est'a.

‡ 8:17 8:17 C'eys. 13:2

* 9:2 9:2 - Me axsibayast'a Q'ončuğon Misirluğoy bito süft'in nanaxun baki ğarmoğo k'as'k'at'an israilluğoy k'oya nu baśi şot'oğoy ç̌omoy t'ǒğǒlxun c'ovaki taysunat'un eyex bast'a. Şot'o görəl me axsibayi s'i C'ovaksuni axsibaye. C'eys. 12:1-27

† 9:12 9:12 C'eys. 12:46; Ǐvel mə̌ğ. 34:20; İoan. 19:36

‡ 9:17 9:17 C'eys. 40:36

* 10:35 10:35 Ǐvel mə̌ğ. 68:1

* 11:3 11:3 T'avera - əbrani muzin "boksun" upsune.

† 11:4 11:4 1 K'or. 10:6

‡ 11:8 11:7-8 C'eys. 16:14,31

§ 11:9 11:9 C'eys. 16:13-15

* 11:31 11:31 sa ə̌m - 45 sant'i

† 11:32 11:32 sa xomer - xomer 200 lit'ir

‡ 11:34 11:34 Qivrot'-Hattaava - əbrani muzin me əyit "ukuni dava zap'k'alt'oğo oç̌alaxp'i ga" k'inək'e c'eysa

* 12:7 12:7 Əbr. 3:2,5

† 12:14 12:14 Ams'i oç̌. 5:2-3

* 13:22 13:22 - Anag q'a şşot'oxun bakiyorox adi amdarxoxun kala, gele alloy boyent'uniy.

† 13:24 13:24 Eşk'ol - əbrani muzin "ğuma" upsune

* 14:6 14:6 paltara zığzığbi - Me hərəkəten damna döörəst'ə İsraila amdarxon içoğoy yaslu, gele kala dərde boş baksunat'un ak'est'ay. Hamal Buxačuğoy tərsinə bakala əyitə ibakala amdarenal mot'o iz paltara zığbsunene ak'est'ay.

† 14:18 14:18 C'eys. 20:5-6; 34:6-7; K'an. 5:9-10; 7:9-10; Neh. 9:17; Ǐvel mə̌ğ. 86:15; 103:8; 145:8; Yol. 2:13; Əbr. 4:2

‡ 14:19 14:13-19 C'eys. 32:11-14

§ 14:23 14:21-23 Əbr. 3:18

* 14:24 14:24 Yeş. 14:9-12

† 14:29 14:29 1 K'or. 10:5; Əbr. 3:17

‡ 14:33 14:33 Ap'ost'. 7:36; 13:17-18

* 15:4 15:4 sa hin - təxminən 3,8 lit'ir

† 15:4 15:4 sa efa - 22 lit'ir

‡ 15:16 15:16 Lev. 24:22

§ 15:28 15:27-28 Lev. 4:27-31

* 15:38 15:38 K'an. 22:12

* 17:10 17:8-10 Əbr. 9:4

* 18:14 18:14 Lev. 27:28

† 18:16 18:16 şek'el - 1 şek'el təxminən 11 gram

‡ 18:19 18:19 Əbrani muzin miya "elen ğaç̌eśi irəziluğe" śam. T'e vaxt' amdarxoy sagala arśi elen šum uksunen şot'oğoy arane bakala irəziluğin nu śaresuna, boxoy manst'unane ak'est'ay. Hetər ki elaxp'i ukun boxoy mandala k'inək'.

§ 18:21 18:21 Lev. 27:30-33; K'an. 14:22-29; Əbr. 7:5

* 19:9 19:9 Əbr. 9:13

* 20:13 20:13 Meriva - "Meriva" əbrani muzin "t'ot'opsun" upsune

† 20:13 20:2-13 C'eys. 17:1-7; 1 K'or. 10:4

‡ 20:17 20:17 Kala yaq' - mo q'uzey-güneya bakala ən kala, şaat' laxeśi yaq'ey. Şot'ay s'iya "Padçaği yaq'al" next'uniy.

§ 20:28 20:28 C'eys. 29:29; Ams'i oç̌. 33:38; K'an. 10:6

* 21:1 21:1 Ams'i oç̌. 33:40

† 21:2 21:2 dirist' śarpi śik'alyan - Yəni içoğoy kiyel badi şəhərmoğoxun hikk'al tet'un ext'al, şot'oğo śarpi śipsunen bitova Q'ončuğo həsrbalt'un.

‡ 21:3 21:3 Xorma - əbrani muzin "əfçibsun"

§ 21:4 21:4 K'an. 2:1

* 21:9 21:9 2 Padç. 18:4; Yeş. 3:14

† 21:14 21:14 - Mo ğeyin ğine beş kiyel nu bakala damna sa girke

‡ 21:16 21:16 Beer - əbrani muzin "kur"

§ 21:28 21:28 Yer. 48:45-46

* 22:5 22:5 2 P'y. 2:15-16; İud. 1:11

† 22:41 22:41 - Bamot' Baal, yəni Baali təpox. Baal moavluğoy bul k'os'bala binik' buxačuxey

* 24:9 24:9 Burq. 49:9; Qay. əyit 5:5

† 24:9 24:9 Burq. 12:3

* 25:18 25:1-18 1 K'or. 10:8

* 26:19 26:19 Burq. 46:12

† 26:56 26:52-56 Ams'i oç̌. 34:13; Yeş. 14:1-2

‡ 26:60 26:60 Ams'i oç̌. 3:2

§ 26:61 26:61 Lev. 10:1-2; Ams'i oç̌. 3:4

* 26:65 26:65 Ams'i oç̌. 14:26-35

* 27:7 27:7 Ams'i oç̌. 36:2

† 27:14 27:12-14 K'an. 3:23-27; 32:48-52

‡ 27:16-17 27:16-17 1 Padç. 22:17; Yez. 34:5; Zək. 10:2; Mat'. 9:36; Mrk'. 6:34

§ 27:18 27:18 C'eys. 24:13

* 27:21 27:21 Urim - Mo divanbseynak' bakala ǰěney. Mot'ay köməyen çöp bosi Buxačuğoy əyitət'un avabaksay. C'eys. 28:30

† 27:23 27:23 K'an. 31:23

* 28:5 28:5 sa hin - təxminən 3,8 lit'ir

† 28:5 28:5 sa efa - 22 lit'ir

‡ 28:16 28:16 - Əbraniğoy tumargirə görə usen ǰoğul bağat'ane burqesa. C'ovaksuni axsibay: běğa C'eys. 12:1-13; K'an. 16:1-2.

* 30:2 30:2 K'an. 23:21-23; Mat'. 5:3

* 31:2 31:2 - Q'ončuğon miya midyanluğoy israilluğoy loxol q'arğiş śipest'uni, şot'oğo binik' buxačux Baal-P'eora bul k'osbest'uni saal içoğoy xuyərmoğo şot'oğo işq'ara tast'uni baradane nex. Běğa: Ams'i oç̌. 22:4-6; 25:1-18

† 31:16 31:16 Ams'i oç̌. 25:1-9

‡ 31:52 31:52 16 750 şek'el - təxminən 190 k'ilo

* 32:9 32:8-9 Ams'i oç̌. 13:17-33

† 32:13 32:10-13 Ams'i oç̌. 14:26-35

‡ 32:32 32:28-32 Yeş. 1:12-15

* 33:3 33:3 C'eys. 12:1-27

† 33:9 33:9 C'eys. 15:27

‡ 33:38 33:38 Ams'i oç̌. 20:22-29; K'an. 10:6

§ 33:40 33:40 Ams'i oç̌. 21:1

* 33:54 33:54 Ams'i oç̌. 26:54-56

* 34:5 34:3-5 Yeş. 15:2-4

† 34:15 34:13-15 Ams'i oç̌. 26:52-56; Yeş. 14:1-5

* 35:30 35:30 K'an. 17:6; 19:15

* 36:2 36:2 Ams'i oç̌. 27:7

† 36:4 36:4 - Hər əlli usenen sa israilluğoy ı̌vel hesabbakala usene eysay. Me usen eğat'an israilluğon içoğoy hevaxt'esa toydi oç̌ala qaydi ext'est'un baksay. Metərluğenal, tayfina miras k'inək' koft'i oç̌al maltenebaksay.

Ǐvel mə̌ğurxo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

53

54

55

56

57

58

59

60

61

62

63

64

65

66

67

68

69

70

71

72

73

74

75

76

77

78

79

80

81

82

83

84

85

86

87

88

89

90

91

92

93

94

95

96

97

98

99

100

101

102

103

104

105

106

107

108

109

110

111

112

113

114

115

116

117

118

119

120

121

122

123

124

125

126

127

128

129

130

131

132

133

134

135

136

137

138

139

140

141

142

143

144

145

146

147

148

149

150

ǏVEL MƏ̌ĞURXOY

GİRK

Běšin əyit

«Ǐvel mə̌ğurxo» girk Bibliin boş bakala ən gözəl girkurxoxun soğone. Miya sa amdaren təə, cöy-cöy amdarxon śampi mə̌ğure bu. Ama şorox bito t'ema gözəle śameśe ki, me girkə k'alpit'uxun oşa me mə̌ğurxoy ük'e nu basksun, Buxačuğoy kalaluğa p'urum ç̌oyel c'evk'i Şot'ay běš bul nu k'os'bsun mümkün tene!

Girke boş bakala mə̌ğur cürbəcür s'iyen śameśi mə̌ğure: Buxačuğoy s'iya alabala mə̌ğur, Buxačuğo k'alpseynak' bakala mə̌ğur, p'urin loxol mə̌ğk'ala mə̌ğur, Yerusalima tağat'an mə̌ğbseynak' q'a t'e gane ı̌velluğa ak'est'eynak' bakala mə̌ğur, Buxačuğo şükürbala saal padçağ laxat'an mə̌ğěğala mə̌ğur. Bəzi mə̌ğurxon isə şot'o śampit'ay mǔqluğa, q'ı̌ya, dərde boş baksuna nəəl izi taxsıra q'amişakit'uxun oşa Buxačuğon içu bağışlayinşeq'an pi Şot'o hetər afırıpi xoyinšpsunane ak'est'a.

Me girke boş İsus Xrist'osi me dünyəne sa Çark'est'al k'inək' eysuna ak'est'ala mə̌ğural bune. Buxačuğon amdarxoynak' laxi padçaği barada śameśi 2-ci q'a 109-ci mə̌ğal, me dünyəni günaxa os'k'i taşt'uni barada śameśi 21-ci mə̌ğal İsusi barada saturběš avabakest'i məğurxoxune hesabbaksa. Ama běğanan me mə̌ğur İsus Xrist'osi nanaxun baksunaxun heq'ədər běše śameśe! Metər, Buxačuğon yaynak' Çark'est'al yaq'absuna cürbəcür yönurxon ak'est'i mot'o yax avabakest'un çuresun p'urum ç̌oyel c'erine baksa.

Girk qo hissinəne cöybaksa (1-41; 42-72; 73-89; 90-106; 107-150). Hər hissəl xeyir-bərəkət tadala mə̌ğene çarksa. Ama hissox içal sunaxun ğaç̌e: süft'in mə̌ğ dirist' girkeynak' sa běšin əyit k'inək'e, qomci hissin axırınci mə̌ğ isə dirist' girke axırınci xeyir-bərəkət tadala mə̌ğ k'inək'e.

Girke boş bakala bulurxoy nömroox urusin muzin bakala girkəxun c'ək'esa. Moval girkə mani damna ı̌vel śama běği muza tarast'axun asulune. Me girke boş bakala nömroox damna əbrani muzin bakala ı̌vel śame nömroğoxune sa eysa.

Me girke boşal, «C'eysun» girke boş bakala k'inək', gele gala Buxačuğon İçu İzi azuk'a çalxest'at'an pi s'ine śamesa. Buxačuğon İçu «C'eysun» girke 3:15-ci bəndəst'a "Yahve" pine çalxest'ey, me əyitəl əbrani muzin "Həmişə Bakalo" upsune. Ama me "Yahve" s'iya beş muza "Həmişə Bakalo" k'inək' taradat'an hər gala əşp'est'un çətin baksuna görə, yan maya ki, əbrani muzin "Yahve" əyit bune, kala tarurxon Q'ončux k'inək'yan śampe. Mis'ik' tarurxon "Q'ončux" k'inək' śameśi ganxo isə əbrani muzin Buxačuğoy t'iyə̌min s'iyurxoxun soğo bakala "Adonai" śameśi ganxone.

Bəzi mə̌ğurxo hələ burqat'an şot'o şine śampe, şot'o hetər mə̌ğbsuni, mani ət't'əcen farpi mə̌ğpsuni barada śamure bu. T'iya bakala əyitmoğoy gelo həysə əştenesa, şot'oğoy k'ə upsuni barada sal alimxon dəgig tet'un ava, şot'o görəl bəzi ganxo ef běš nu çalxala, beşi muza nu tarades bakala əyitmux c'eğale.

Girke samci hissə: 1-41-ci Ǐvel mə̌ğurxo.

1

1-ci Ǐvel mə̌ğ

1 Pist'oğoy tadi maslaaten nu tağalo,

Günaxkərxoy tağala yaq'a tur nu ç̌axk'alo,

Düzgünluğa lağa haq'alt'oğoxun nu arśi-hayzalo he bəxt'əvəre!

2 Şot'in iz mǔqluğa Q'ončuğoy k'anunast'ane aksa, *

Üşe-ğena Şot'ay k'anunaxune fikirbsa.

3 Şo iz vədine bar tadala,

İzi xazalxoval nu nešum bakala

Xene t'ǒğǒl bit'eśi sa xod k'inək'e.

Şot'in iz kula maya boxodayin buye c'eysa.

4 Pis amdarxo isə metər tet'un!

Şorox muşen taşala sa kološ k'inək't'un.

5 Divanbakala ğine şot'oğoynak' şaat' q'ərar tene tadeğal,

Günaxkərxoynak' düzgünt'oğoy arane ga tene bakal.

6 Axıri Q'ončuğon düzgünt'oğoy tağala yaq'a q'orişebsa,

Pist'oğoy yaq'e axır isə bisune.

2

2-ci Ǐvel mə̌ğ *

1 Azuk'xoy nairəzi baksunal,

Millətxoy bul nu biq'ala fikirxoval içoğo mandale.

2 Mone, dünyəni padçağxone giresa,

Kalaluğbalxone sagala eysa.

Q'ončuğoy q'a Şot'ay c'ək'p'it'ay † əleyinə ěqeśi

3 "Ekinan şot'oğoy yax ğaç̌p'i zincirxo k'as'k'en,

Beş loxol lavk'i k'andalxo bosen!" next'un.

4 Ala Arśit'in isə axšumene,

Axšumi galane laxsa şot'oğo Q'ončuğon.

5 Əcuğon biq'i töhmətbale şot'oğo,

İz hirsen vəlvəlinə badale,

6 "Bez ı̌vel burux bakala Siona ‡

Zuz c'ək'p'i laxe Bez padçağa" uk'ale.

Padçağ:

7 «Mone, Q'ončuğoy əyitəz və̌x p'ap'espsa,

Za metəre pi: "Hun Bez ğarnu,

Zu ğeyinaxun vi Bava k'aleğoz. §

8 Zaxun çureki,

Zuval azuk'xo vi kiyel tadaz,

Bito oç̌alxo vi baz.

9 Şot'oğo vi turin oq'a laxalnu,

Sa q'əlik'ə xoxp'ala k'inək' duği xoxp'alnu"». *

10 Şot'o görəl, ay padçağxo, ef haq'ıla ef bel topbanan,

Müdrik bakanan, ay me dünyəne bakala kalaluğbalxo!

11 Q'ončuğo çalxi

Şot'o bul k'os'bsuni mǔqluğa aç̌espsunaxun q'ı̌banan!

12 K'os'baki Ğare turin oq'axun muçp'anan!

Tene İz əcuğ bəc'ük'eğon,

Ef tağala yaq'a və̌x k'as'p'i śinek'on,

Axıri Şot'ay əcuğ kološ bəc'ük'eğala k'inək'e bəc'ük'esa!

İzi hər şeya Şot'ost'a ak'alo he bəxt'əvəre!

3

3-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi iz ğar Avşalomi kiyexun t'it'at'an śampi Ǐvel mə̌ğ. *

1 Ay Q'ončux, heq'ədər gele düşmənzax bu!

Bez əleyinə gele amdare ěqeśe!

2 Bez barada gelet'ine nex:

«Buxačuğon kot'o tene çark'est'al».

3 Ama Hun, ay Q'ončux, za q'orişalonu,

Zaynak' hörmət eçalonu, Bez bula ala efalo Hunnu!

4 Zu Q'ončuğo ost'aar k'alezney,

Şot'inal İz ı̌vel buruğoxun † za coğabe tast'ay.

5 Zu basezksay, nep'axezsay,

P'urum muğurezbaksay, şot'aynak' ki, Q'ončuğon za köməyebsay.

6 Bez hərrəminə biq'est'i amdarxoy

Geleluğaxun tez q'ı̌bsa.

7 Hetər ki Hun bez düşmənxoy çəninəxun dunğsay,

Pist'oğoy uluxxo śinney,

Həysəəl bez bač'ane çurpa, ay Q'ončux

Çark'est'a za, bez Buxačux!

8 Çark'esun Q'ončuğoxune.

Barta Vi xeyir-bərəkət Vi azuk'i loxolq'an baki!

4

4-ci Ǐvel mə̌ğ

Mə̌ğk'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Simlə ət't'əcxon farpi mə̌ğěğala Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay bezi taxsırsuz baksuna ç̌oyel c'evk'es bakala Buxačux,

Va k'alk'at'an za ibaka!

Hun bez t'ar ğine za p'ap'alonu,

Za gorox eki, bez afırına ibaka!

2 Ay insanxo, bəse ene bezi s'iya batevk'iyo,

Bəse efi ams'i şeymoğo bul k'os'bi əfçin qoşt'an taśiyo!

3 Axıri düzgünt'u Q'ončuğon İçeynak' c'ək'p'ene,

Zu Q'ončuğo k'alk'at'an, Şot'in za inebaksa.

4 Q'ı̌banan, günax ma banan,

Ef bula bernu laxat'an şip' baki saal ef ük'e bakalt'u yoxlayinşanan.*

5 Q'urbanxo Q'ončuğon pi k'inək' eçanan,

Hər şeya Şot'in yönə badale.

6 Gelet'ine "şuva yax t'e şaat'luğ tadalo" nex,

Ay Q'ončux, barta yan Vi ük'e bask'en!

7 Bol arum q'a fi bakalt'oğoy mǔqluğ

Vi za tadala mǔqluği t'ǒğǒl hik'k'ale!

8 Bezi bula bernu laxi bask'at'anal hik'k'alaxun tez q'ı̌bal, ay Q'ončux,

Şot'aynak' ki, Hunen za Vi q'ənədi oq'a ext'i!

5

5-ci Ǐvel mə̌ğ

Mə̌ğk'alxoy dəst'in kalat'aynak'. T'üt't'əyen farpi mə̌ğěğala Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Q'ončux, bezi afırına ibaka!

Bezi xoyinša coğabsuz ma efa!

2 Ay bezi Padçağ, bezi Buxačux, bezi haraya p'ap'a,

Zu Vaz afırıpi xoyinšpsa!

3 Ay Q'ončux, işiğ bitat'an Vi běš afırınenez eysa,

Bezi afırına ibakamin Vi běš çökt'iz baksa!

4 Hun pisluğa nu portp'ala Buxačuxnu,

Vi t'ǒğǒl pist'aynak' ga butene!

5 İçu ala biq'alo Vi běš çurpes batenekon,

Düz yaq'axun c'erit'oğo nifrətenbsa Hun.

6 Şər bosalxo əfçinbsa, ay Q'ončux,

Amdar besp'alxoxun q'a bic'luğ əşp'est'alt'oğoxun irit'enne Hun.

7 Ama zu, Vi nu badalbakala çuresuna görə Vi k'oya bayes bakoz,

Vi s'iye q'a kalaluği běš bakala hörmətə ak'est'i Va bul k'os'boz t'e gala.

8 Ay Q'ončux, za Vi laxi düzgünluği yaq'en taşa,

Bezi tağala yaq'a hamavar ba, axıri bez düşmənxo gelene.

9 Şot'oğoy ǰomoxun c'eğala əyiti sayco düz tene,

İçoğoy ük'e bakala fikir bespsune.

Şot'oğoy xirt't'əyəxun c'eğala nəfəsenal amdara gərəmzoğone taşon,

Muzna bel eğala əyitmoğoy bito əfçine!

10 Şot'oğoy taxsırkər baksuna ç̌oyel c'evk'a, ay Buxačux!

Barta içoğoy pis niyətxo görə əfçibakeq'at'un!

Me günaxkərxo Vi piin běšt'an ə̌xilba!

Axıri şorox Vi əleyinət'un ěqeśi!

11 Va bač'an taradalorox isə barta mǔqbakeq'at'un,

Vi içoğoynak' bač'an baksuna görə barta içoğoy ük' mǔqluğen buybakeq'an!

Va çureğalt'oğoy ç̌oyan axšumst'a Hun!

12 Axıri Hun düzgün amdaraxun Vi xeyir-bərəkətə kamtenbsa, ay Q'ončux!

Şot'oxun irəzi mandi Vi kula içuxun zaptenne!

6

6-ci Ǐvel mə̌ğ

Mə̌ğk'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Şeminit'en * farpi mə̌ğěğala Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Q'ončux, Vi əcuğ bəc'ük'eğat'an za töhmətmaba,

Vi hirsen biq'at'an za caza ma tada!

2 Za gorox eki, ay Q'ončux, zast'a ene zor tene mande!

Za q'olayba, ay Q'ončux, bez elmoğost'a ene hal tene mande,

3 Ük'eyal q'ı̌ baft'ene bezi,

Mot'in hələ heq'ədər zap'k'ale, ay Q'ončux?

4 Za gorox eki! Za bisunaxun efa,

Vi nu badalbakala çuresuna görə za çark'est'a!

5 Axıri p'urit'uxun oşa hetərez Va eyex badon?

T'e oç̌alin oq'a taśit'uxun oşa hetərez Vi s'iya alabon?

6 Zast'a hal tene mande,

Hər şü ǒnepsunaxun bez ber xene boşe baksa.

Bez piin neğen bez döşəyəne şəyinbsa.

7 Dərdəxun bez pulmuxe bayinq'baki,

Düşmənxon bez pulane k'ač'ibi.

8 Zaxun ə̌xilbakanan, ay pis amdarxo, †

Q'ončuğon bez ǒnena ene inebaki!

9 Bezi xoyinš p'anep'i Q'ončuğo,

Q'ončuğon bezi haraya coğabsuz tene efi!

10 Bez düşmənxo q'ı̌yen haq'ale, biyabur bakalt'un şorox!

Xəcələti boş ç̌omə̌yin qaybaki qoş t'it'alt'un şorox!

7

7-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi Binyamini tayfinaxun bakala K'uşa görə Q'ončuğoynak' şiqqayonen * mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay bez Buxačux bakala Q'ončux, Vaz bač'an tarast'a!

Bez qoşt'an baft'it'oğoy kiyel za ma tada, za şot'oğoxun çark'est'a!

2 Tene düşmənen sa aslan k'inək' za śarek'on,

İz kiyexun haq'al nu bakayin tikə-tikəne bon!

3 Ay bez Buxačux bakala Q'ončux! Əgər günax sa əş biq'ezusa,

Əgər bez kiyexun pis əş c'erenesa,

4 Zaynak' dost' bakalt'u pisluğbi

Düşmən bakalt'u isə köməybezusa,

5 Barta bez düşmənen za şəp'eśi biq'eq'an,

Barta za oç̌alen saq'an bi!

Barta bez papaq'a oq'a saki oç̌al qı̌bakayin bağalaq'an bi!

6 Ay Q'ončux, hayza! Vi əcuğoy bəc'ük'esun k'ə baksuna ak'est'a,

Bez düşmənxoy pisluğa bok'osp'i śipa!

Şip' ma çurpa, ay Buxačux,

Bezi əşlə Hun běğa, bitot'aynak' düzgün q'ərar c'evk'a!

7 Mone, azuk'xo Vi hərrəmine gireğalt'un,

Hunal alaxun, Vi taxt'e loxol arśi şot'oğoy loxol kalaluğbalnu!

8 Q'ončuğon azuk'xo divanbale!

Ay Q'ončux, Vi piin bez əşləl běğa,

Bezi təmiz, taxsırsuz baksuna ç̌oyel c'evk'a.

9 Ay düzgünt'oğoy tərəf bakala düzgün Buxačux,

Ay amdarxoy ük'ə q'a fikirə k'alk'ala Buxačux,

Pist'oğoy axıra duğa, şot'oğoy ük'e bakala fikirxo içoğoy boş efa!

10 Za q'orişalo Buxačuxe!

Şo iz ük' təmiz bakalt'oğo çark'est'alone!

11 Buxačux düzgün divanbalone,

Haq'suzt'oğoy hər ğina görə q'ərar tadalone!

12 İçoğoy tağala yaq'axun nu qaybakala pist'oğoynak'

İzi q'ılınca ğayinbalone Buxačux!

Şot'oğoynak' ox-kamana həzir biq'alone Buxačux!

13 Mone, şot'oğoy elmoğo haq'ala silaxxo İz kiyel ext'ene,

Şot'oğoy loxol tağala bok'ala oxurxo həzirbene!

14 Əfçinen iz boş tum sakalo

Pisluğa iz boş əyel taradala k'inək' taradalone.

Şot'ay me dünyəne eçaloval serinaxun ə̌xil sa şeye bakon.

15 T'iyə̌mint'aynak' kur kašk'alo

İçe t'e kurnu baft'on!

16 İz pisluğenal içune zərəl tadon,

İz biq'ala əşurxo iz bele baron.

17 Düzgün bakala Q'ončuğoy s'iyaz alabsa,

Ala Arśit'u, Q'ončuğoz tərifbsa!

8

8-ci Ǐvel mə̌ğ

Mə̌ğk'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Git't'iten * mə̌ğěğala Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Həmişə Bakalo, ay beşi Q'ončux!

Vi kala s'i dirist' oç̌ali ç̌oyel t'ap'esa!

Vaynak' k'aleğala tərifi səs göynule c'eysa,

2 Lap körpə əyloğo q'a döş ukala əyloğoval əyitp'esenst'a! †

Vi düşmənxoynak', Vi əleyinə c'eri vaynak' yaği bakalt'oğoynak' sa q'alan baki!

Şoroxal hari t'e q'alina laft'i əfçit'unbaki!

3 Vi yaratmişi me göyə q'a

Vi kiin laxi me xaşa q'a muč'uliğo běğat'an,

4 Fikirezbsa ki, amdar hik'k'ale! Ama Hun p'urumal şot'o eyexun ten c'evksa!

İnsan şuva ki? Ama Hun p'urumal şot'ay fikirən zap'e!

5 Şot'o yaratmişat'an saycə göynul bakala angelxoxunen oq'a biq'i,

Şot'o taxt'an arśevk'i, kalaluğa iz kiyelen tadi.

6 Şot'o Vi yaratmişit'oğoy loxol kalon laxi,

Şot'ay kiin oq'ane bito:

7 Eğelxo, keçiyox, öküzxo,

Lap ə̌qnə heyvanxoval.

8 Göynul purk'ala q'uşurxo q'a dənizə bakala çəliyoxal,

Xene oq'a bakala k'ə bunesa bito.

9 Ay Həmişə Bakalo, ay beşi Q'ončux!

Vi kala s'i dirist' oç̌ali ç̌oyel t'ap'esa!

9

9-ci Ǐvel mə̌ğ *

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Mut-labenen † mə̌ğěğala Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Va ük'en şükürezbsa, ay Q'ončux,

Vi ak'est'i möcüzoğoz bez muzel eşt'a.

2 Vi biq'i əşurxon za mǔqest'a, za q'ənəd tadi purest'a,

Vi s'iya alabala mə̌ğurxoz mə̌ğě, ay Ala Arśi Buxačux!

3 Bez düşmənxo qoşt'un t'it'eri,

Şorox Vi běš tet'un portp'i - k'as'eśi bart'undi!

4 Metəren bez əşlə Vi düzgünluğen běği,

Metəren bezi xeyirinə q'ərar c'evk'i.

Taxt'a arśi düzgün Divanbalnu Hun!

5 Azuk'xoy pulan haq'i Hun, pist'oğoy tuman əfçibi,

Şot'oğoy s'iyurxon amdarxoy eyexun həmişəluğ c'evk'est'i!

6 Düşmən uk'ala şey tene mandi,

Şot'oğoy şəhərmoğon śarpi Hun!

Şot'oğoy s'iyal duğal tene bakal ene!

7 Q'ončuğoy kalaluğ həmişəluğe,

Divanbseynak'e laxe Şot'in İz taxt'a.

8 İz düzgünluğen dünyəneynak' q'ərar c'evk'ale,

Bitot'ay loxol sa piin běğale.

9 Fağırxoynak' bač'ane Q'ončux,

İçoğoy t'ar ğine kiyexun biq'alone Şo!

10 Va çalxalt'oğoynak' umudi ganu Hun,

Va qə̌věğalt'oğo nu bosalonu Hun!

11 İz taxt'a Siona ‡ Laxit'u mə̌ğpi tərifbanan,

Azuk'xo Şot'ay biq'i əşurxo bayanbanan!

12 Axıri bari p'iya oq'a nu Efalt'in fağırxo eyexun tene c'evk'on,

Şot'oğoy xoyinša coğabsuz tene efon!

13 Ay Q'ončux, běğa düşmənxon za he ğinat'un bade!

Za gorox eki, bisuni kiyexun zapa ext'a za!

14 Barta Yerusalimi camaati běš bez mǔqluğa ak'est'az,

Barta za çark'est'una görə bitot'ay běš Vi s'iya alabaz!

15 Azuk'xo içan kašp'i kurnut'un baft'i,

İçan laxi torurxot'un ləc'üreśi!

16 Mone, Q'ončuğon İzi düzgün divanbal baksuna ak'esedi:

Pisorox t'iyə̌mint'aynak' düzbi təlinə içant'un baft'i.

17 Pist'oğoy ga oç̌alin oq'ane,

Q'ončuğo nu çalxala bito azuk'xoy axır bisune.

18 Fağıri mə̌yin ği isə həmişəluğ tene,

Əzyəti boş bakalt'aynak' umudi ga həmişə bune.

19 Hayza, Vi şu baksuna ak'est'a, ay Q'ončux!

Barta insanen hər şeyi iz kiyel nu baksuna,

Azuk'xon Vi divanbsun k'ə baksuna ak'eq'at'un!

20 Şot'oğoy pula haq'a, ay Q'ončux!

Barta içoğoy adi insan baksuna q'amişakeq'at'un.

10

10-ci Ǐvel mə̌ğ *

1 Ay Q'ončux, het'aynak'nu ə̌xil?

Het'aynak' t'ar ğine Va ten ak'est'a?

2 Mone, pis amdar şuk'k'alaxun zaptenesa,

Fağıra pul tadi işiğ tene tast'a.

Barta iz laxi təloğo içq'an baft'i!

3 Pis amdar iz ük'exun c'ovakalt'oğoxun fərəxləyinşebaksa,

Q'ončuğo tene çalxsa, saycə iz q'azancaxune fikirbsa.

4 İçu ala biq'i Buxačuğoxun ə̌xile bist'a,

"Butene Şo" pi sal iz fikire eteneşt'a!

5 Metərt'oğoy əşurxo həmişə şaat'e taysa,

Vi cazinen içoğo biq'sunaxun q'ı̌tet'unbsa,

İçoğoy düşmənxoval hik'k'ali galat'un laxsa.

6 İz ük'e boş "zaynak' q'ı̌ butene,

Bələ zaxun ə̌xile tarak'on" nexe.

7 İz ǰomoxun saycə q'arğiş, əfçi saal bic'luğe baron,

İz muzexun şər q'a bələ eçala əyitmuxe c'eğon.

8 Ayizmoğo, q'alasuz məəlnoğo tələne laxsa,

Taxsırsuzt'u busmişi

Şot'o c'əp'k'in gala besebsa.

9 Şot'in sa şir k'inək' pusq'una çurpi yaq'eběğsa,

Zəyift'ay loxol cupseynak'e həzirləyinşaksa.

Biq'it'uxun oşal ext'i taneşt'a.

10 Axıri zəyift'ay zor aytenesa,

Pist'ay turin oq'a ç̌axç̌uxeśi tanesa!

11 İz ük' şəren buy bakalt'inal metəre nex:

"Buxačuğon İz ç̌oya taradene, ateneksa,

İsə damaxune İz eyexun c'evk'e".

12 Hayza, ay Q'ončux, Vi şu baksuna ak'est'a, ay Buxačux!

Fağırxo eyexun ma c'evk'a!

13 Het'aynak'q'an pist'in Buxačuğo ǰamdi?

Het'aynak'q'an İz ük'e boş "za k'ə bese bakon" pi?

14 Ama Hun me zülümə q'a əzyətə anksa,

Şuk'k'al Vi kiyexun tene çark'al.

Fağırxoy umudi ganu Hun!

Yetimxoy kiyexun biq'alonu Hun!

15 Barta pis amdar biti xoreśeq'an.

Şər bakalt'u tet'ər ğina bada ki,

İz bi pisluğxoy sayco cazasuz maq'an mandi!

16 Q'ončux həmişəluğ bakala Padçağe!

Buxačuğo nu çalxalt'oğoynak' Şot'ay oç̌ala ga butene,

Əfçibakalt'un şorox!

17 Ay Q'ončux, Hun fağırxoy xoyinša p'anpsa,

Şot'oğo ük'en tast'a, Vi pul şot'oğoy loxole.

18 Fağırxoy q'a yetimxoy bač'ane çurpa,

Barta me dünyənexun bakalt'oğon şot'oğo zülüm tades maq'at'un baki!

11

11-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Zu Q'ončuğoz bač'an tarade,

Za hetərnan "q'uş baka buruğo purpa taki" pes baksa?

2 Mone, ük'təmizt'oğoy elmoğo haq'seynak'

Pist'oğon ox-kamana həzirbet'un,

Xişt'ik'xo kişp'i bayinq'una həzir çurpet'un.

3 Binora lə̌q'bakit'uxun oşa

Śaresuni běšinə̌mə düzgün amdaren hetəre haq'es bakon?

4 İz ı̌vel galane Q'ončux,

Göynule Şot'ay taxt'.

Şot'ay piyexun hik'k'al c'ap' tene mandon,

Bito amdarxoy ük'e bakalt'une aksa Şot'in.

5 Düzgünt'ay ük'exun c'ovakalt'oğone běğsa Q'ončuğon,

Pisluğ q'a zülüm balt'u isə Şot'in nifrətəxun başq'a hik'k'al tene hisbon.

6 Bok'ala s'il q'a ǰalk'a kükürd śik'ale Şot'in pist'oğoy loxol,

Bok'osp'i śik'ala muş bakale şot'oğo mandalo.

7 Axıri Q'ončux düzgüne,

İz çureğaloval düzgünluğe.

Düz yaq'en tağalo Şot'oxun ə̌xil tene bital.

12

12-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Şeminit'en * farpi mə̌ğěğala Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Q'ončux, yax köməyba, ene düzgün amdar tene mande,

Amdarxoy boş Va ğaç̌ bakalo tene mande!

2 Bitot'in suna əfçineduğsa,

Ç̌oye muč'at'un əyite, ama içoğoy ük' pisluğen buye.

3 Barta Q'ončuğon şot'oğoy əfçi əyitk'ala ǰomo but'k'eq'an,

Lovğalayinşakala muza bot'eq'an!

4 Barta maq'at'un fikirbi ki, "beş muzen yax beş çureğala gala eçale,

Me muz ki yast'a bune, şine yax efes bakon?"

5 «Fağırxoy zülüməz ak'i,

Kəsibxoyal şivanaz ibaki;

İsə şot'oğo köməyboz, içoğoy haraya p'ap'oz» nexe Q'ončuğon.

6 Q'ončuğoy pit'oğo əyit butene,

Şo gam buxarin boş c'emaxun vǔğ kərəm xebi təmizbi gümüş k'inək'e.

7 Ay Q'ončux, Hunen yax efsa!

Pist'oğoy kiyexun Hunen yax çark'est'i həmişə q'orişbsa.

8 Heq'ədər ki amdarxon pisluğbsuna şaat' piin běğalt'un,

Pist'oğoy say avuzbakale.

13

13-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Q'ončux, za hevaxt' eyex badalnu?

Yəni həmişəluğen za eyexun c'evk'e?

Hələ heq'ədər zaxun ç̌o taradalnu?

2 Zu heq'ədər bez ük' buy tarak'oz?

Bezi me hər ği q'ubarbsunen heq'ədər zap'k'ale?

Hevaxt'al śirik' bezi düşmənxon bezi loxol axšumk'alt'un?

3 Ay bez Buxačux bakala Q'ončux, bez loxol běğa, za ibaka!

Bez piyel işiğ eça,

Pula q'ic'p'i me dünyənexun taysunaxun efa.

4 Barta bez pisə çureğalt'in "şot'o sazki" maq'an pi,

Barta düşmənen bezi bist'una ak'i maq'an mǔqbaki.

5 Vi nu badalbakala çuresunaxun şüpələyinştezbaksa zu,

Vaxun eğala çark'esunene mǔqst'a za!

6 Q'ončuğon zaynak' bit'oğoz muzel eşt'a zu,

Şot'ay s'iya duği mə̌ğpsunene mǔqst'a za!

14

14-ci Ǐvel mə̌ğ

(Ǐvel mə̌ğ. 53)

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Axmağxon içoğoy ük'e boş "Buxačux butene" next'un.

Düz yaq'axun c'eret'un, pis əşurxoy qoşt'ant'un taysa şorox;

Şaat' əş biq'al butene.

2 Q'ončuğonal göynuxun amdarxoy loxole běğsa,

Běneğsa běyn şot'oğoy boş müdrik baki İçu qə̌věğalo bune?

3 Bitot'in Q'ončuğoxun ç̌oya taradene,

Sa tanal bakayin şaat' əş biq'al tene mande.

4 Hevaxt' haq'ullayinşakalt'un me pis əş biq'alxo,

Bezi azuk'a saki ukalxo,

İçoğoy t'arnu p'ap'alo Q'ončux baksuna nu q'amişakalxo?

5 Ama Q'ončux düzgünt'oğoy tərəf bakale,

Pist'oğoval q'ı̌yen haq'ale.

6 Şot'oğon fağırxoy niyətət'un içoğoy boş efi,

Ama Q'ončuxe t'e fağırxoy bač'ane çurpiyo!

7 Ay İsraileynak' Sionaxun eğala çark'esun, * mayanu?!

Eki Q'ončuğoy azuk'a zülüməxun çark'est'a!

Barta İak'ovi nəsilen mǔqluğq'an c'ovakest'i,

Barta israilluğoy ç̌oyen axšumpeq'an!

15

15-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi Ǐvel mə̌ğ

1 Ay Q'ončux, şuva Vi ı̌vel gala yəşəyinşalo?

Şuva Vi ı̌vel buruğo içeynak' məsk'ənbiyo?

2 Mo düzgün yaq'en tağalo q'a

İz əşurxost'a noxsan nu bakalone.

Düz əyitə təmiz ük'en uk'alo q'a

3 İz muzen şər nu bosalone mo.

İz ı̌šat'u pisluğ nu balo q'a

T'iyə̌mint'u pis əyit nu uk'alone.

4 Mo pis amdara nifrətp'i

Buxačuğo çalxalt'u isə hörmətbalone.

Ziyana bafaldayin, izi tadi elasi loxol çurk'alone mo.

5 Borc tadat'an q'azayinşbsuni s'iyen nu tadalo,

Taxsırsuzt'u taxsırkər c'evkseynak' rüşvət nu ext'alone mo.

Metər bakalt'uxun bələ ə̌xile tarak'on!

16

16-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi mikt'am *

1 Za q'orişi efa, ay Buxačux,

Axıri zu Vaz bač'an tarade!

2 Zu Q'ončuğo pizu: «Hun bez Q'ončuxnu,

Hun tenusa, mandi bito əfçine!»

3 Va çalxalorox isə me dünyəne kala s'iye q'ončuxe,

Bezi mǔqbakala ga bunesa, şoroxe.

4 Ama q'erəz buxačuxxoy qoşt'an t'it'alt'oğoy

Dərde loxol dərd eğale!

Śipseynak' bakala p'iye q'urbanxo etezçon t'e buxačuxxoynak' zu,

Şot'oğoy s'iyal dutezğon!

5 Ay Q'ončux, bez paynu koft'i,

Bez k'odoğo śameśi neymət Hunnu!

Vi kiyene bezi q'ısmat.

6 Zaynak' śameśit'oğoxun irəzizu,

Za koft'i payaxun şaat'o butene.

7 Za nəsyət tadala Q'ončuğoy s'iya alaboz,

Bask'i galal Şot'ay əyitmux bez ǔmǔğone.

8 Q'ončuğoy həmişə bez t'ǒğǒl baksuna avazu,

Za tək nu barst'una görəl bələ zaxun ə̌xile tarak'on.

9 Mone, bez ük' mǔq, ç̌oyenal axšumene,

Bez ük'ə buz k'inək'ez efe, q'ı̌ butene zaynak'.

10 Axıri Hun bezi p'uri oç̌alin oq'a taysuna,

Vaxun ç̌o nu taradalt'ay bašaybaki əfçibaksuna imkan ten tadon.

11 Za yəşəyinş tadala yaq'en ak'est'i Hun,

Va aksunen mǔqt'ale za.

Vi t'ǒğǒl baksune zaynak' həmişəluğ bakala mǔqluğ!

17

17-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi afırı

1 Ay Q'ončux, me taxsırsuz bakalt'u ibaka,

Bezi afırına coğabsuz ma efa,

J̌omoxun əfçi əyit nu c'eğalt'ay haraya p'ap'a!

2 Bezi əşlə Hun běğa,

Barta Vi piin haq' bakalt'u q'a nu bakalt'u ak'eq'an.

3 Üşe hari bez boş bakalt'oğon piyexun c'ovakest'i.

Bez ük'e bakalt'oğon yoxlayinşi, ama taxsır ten bə̌ğə̌bi,

Şot'o görə ki, bezi ǰomoxun günaxa taşala əyitmux tez c'evksa zu.

4 Pis amdarxoxun, şot'oğoy biq'ala əşurxoxun ə̌xilez tarane,

Vi əyiten, Vi ǰomoxun c'eri k'anunxonez taysa zu.

5 Vi laxi yaq'az c'ək'p'e,

Me yaq'axun c'eğalatezu zu.

6 Vaz k'ale, ay Buxačux, avaz ki, za ibakalnu,

Vi ç̌oya zaç tarada, bez afırına coğab tada.

7 Vi nu badalbakala çuresuni k'ə baksuna za ak'est'a,

Va bač'an taradalt'oğo içoğoy düşmənxoxun

Vi zorba kula alabi çark'est'uni k'ə baksuna ak'est'a.

8 Za Vi piin işiğ k'inək' q'orişa,

Za Vi q'ənədxoy oq'a ext'a.

9 Bezi əleyinə c'eri şər amdarxoxun,

Bez hərrəminə biq'est'i za bespsun çureğala düşmənxoxun çark'est'a.

10 Şot'oğost'a gorox eysun butene,

İçoğo tərifbsunaxun başq'a hik'k'al avatet'un.

11 Mone, bez bač'anexun baft'i za pes banekon biq'et'un,

Bezi hərrəminə biq'est'i saksuni hayext'un.

12 Busa şir k'inək't'un şorox,

Ǒxə̌lə c'eri aslan k'inək' busq'una arśi yaq't'un běğsa şot'oğon.

13 Şot'oğoy běš c'eki, ay Q'ončux, Vi şu baksuna ak'est'i saka şot'oğo!

Vi q'ılıncen şot'oğoy loxol taśi pist'oğoy kiyexun çark'est'a za!

14 Vi kiin za metər amdarxoxun çark'est'a, ay Q'ončux,

Me dünyənexun içoğoxun hik'k'al nu taşes bakalt'oğoxun çark'est'a za.

Barta Vi şot'oğoynak' həzirbi caza içoğoy xirt't'əyel śirik'q'an baki,

Barta me cazinaxun içoğoy əyloğo ukest'i

Mandit'u nəvoğoynak'al efes bakeq'at'un!

15 Ama zu taxsırsuz baksuna görə Vaxun ə̌xil tez bital,

Bez pula qayk'at'an Va bez t'ǒğǒl aksun bəsbakale za!

18

18-ci Ǐvel mə̌ğ

(2 Şam. 22:1-51)

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Q'ončuğon iz k'ul bakala Davida bito düşmənxoy q'a Şauli kiyexun çark'est'at'an Daviden Şot'aynak' mə̌ğpi Ǐvel mə̌ğ. 1 Şot'in metəre mə̌ğpi:

Va çurezsa, ay Q'ončux! Za zor tadalo Hunnu.

2 Q'ončux zaynak' sa q'aya, alloy q'ala, çark'est'ale bezi Şo!

Buxačux bezi bač'an, umudi ga,

Bezi zorba çark'est'al, za q'orişalone Şo.

3 Tərifləyinşbsuna laft'ala Q'ončuğo k'alk'oz,

Şot'ine za düşmənxoxun çark'est'ey.

4 Bisun ı̌šalayinşakeney za,

Acal hari bez q'oq'exun ləçəq'eśeney.

5 Sa p'uri k'inək'zuy zu,

Bez sa tur gərəmzoğoney.

6 T'arnu baft'i Q'ončuğoz k'alpi zu,

Bezi Buxačuğoz xoyinšp'i,

Şot'inal İz ı̌vel ganu inebaki za,

Bez haray p'anep'i Şot'o.

7 T'e vədə Q'ončuğoy əcuğ bəc'ük'eśi:

Oç̌ale ǰı̌k'eśi, buruxmuxe iz ganuxun galpi.

8 Şot'ay bǒxmǒğoxun k'üün,

İz ǰomoxun hər şeya bok'osp'i śik'ala aruxe c'eri,

Bok'ala s'ile bari ǰomoxun Şot'ay.

9 Göyurxone t'ağaybi śiri Şo,

Boç̌u asoyxoney turin oq'a Şot'ay.

10 Angeli loxole purpi Şo,

Muşane əmirbi, şot'inal İçu iz q'ənədi loxole ext'i taşeri.

11 Boç̌u bayinq'luğene bəc'ürpi İçu,

Mə̌yin asoyxone İz loxol lap't'i.

12 Şot'ay s'alst'unaxun asoyxo qı̌baki təəre bari,

Şot'ay sakala işiğaxun s'ə̌q'ene duği.

13 Q'ončuğoy səsəxun göyene gürupi,

Oç̌ala Ala Arśit'ay səsene haq'i.

14 Şot'in İz oxurxo tərbi düşmənxone irap't'i,

S'ə̌q'e duğsunaxun içoğoy yaq'at'un aç̌esp'i şot'oğon.

15 Oqurxoy tume ak'eśi t'e vədə,

Oç̌ali binorane ç̌oyel c'eri!

Dünyənə q'ı̌ya badala Vi səsene bi mot'oğo, ay Q'ončux,

Bǒxmǒğoxun c'eğala nəfəsi zorene bi!

16 Q'ončuğon alaxun za kule boxodi,

Batk'i tağala ganuxun zapi c'evek'i.

17 Za zorba düşməni kiyexune çark'est'i,

Zaxun zorba bakala düşməni kiyexun!

18 Bez bist'una ak'i, bez loxol hariyoroxey şorox,

Ama Q'ončuxe bez bač'ane çurpi.

19 Q'ı̌ nu bakala galane eçeri za Şot'in,

İz piyes şaat' ak'eśit'u çark'esedi.

20 Bezi düzgün baksuna görəne köməybi za Şot'in,

Bez kiin saycə təmiz əşur biq'suni əvəzəne tadi.

21 Axıri Q'ončuğoy yaq'enez taysa zu,

Şot'oxun ç̌o taradi pisluğ tezbsa.

22 Şot'ay k'anunxo bitova bez ǔmǔğo sırığanez bi,

İz buyruğxoxun tez c'eri.

23 Şot'ay běš bez ç̌o mas'ine,

Günaxa za ı̌ša bist'a tez barte zu.

24 Bez düzgün baksuni əvəzəne tadi za Q'ončuğon,

Bez kiin saycə təmiz əşur biq'suna aneksa Şot'in.

25 Vaxun ç̌o nu taradalt'uxun Hunal Vi ç̌oya taratenst'a,

Şaat' bakalt'aynak' Hunal Vi şaat'luğa kamtenbsa.

26 Ük' təmizt'uxun iz muzinen əyite,

Bic'luğ əşp'est'alt'uxun iz muzin.

27 İçu oq'a biq'i əyit běğalt'u çark'esendon Hun,

İçu ala biq'i içoğoxun irəzi bakalt'oğoynak' oq'a bist'uni k'ə baksunan ak'est'on.

28 Hun bezi yəşəyinşə işiğ sakalonu, ay Q'ončux!

Za bayinq'luğa ašt'a nu bark'alonu, ay Buxačux!

29 Vi köməyenez q'oşuni loxol tağon zu,

Hunen za q'aloğo śarpest'i şəhərmoğo ext'est'es bakon.

30 Buxačuğoy laxi yaq'ast'a k'ori ga,

İz əyitəst'al noxsan butene,

İçu umudbakalt'oğo q'orişi efalone Şo.

31 Q'ončuğoxun başq'a Buxačux bune ki?

Şuva beşi Buxačuğoxun başq'a yax q'orişi efalo?

32 Buxačuxe za zor tadalo,

Bez yaq'a hamavar balo.

33 Marali turmoğoxune tadi za Şot'in,

Bez turmoğo oç̌ala lafst'a tene barti.

34 Bez kulmoğo davineynak'e həzirbi,

Lap misə k'oribala zore tadi za.

35 Ay Q'ončux, Vaxun eğala çark'esunene za q'orişi,

Vi sa kul həmişə bez loxole baki,

Vi ük' bok'ospsune bez s'iya alabalo.

36 Bez tağala yaq'an gengbi Hun,

Lə̌ngbat'an lamandalatezu zu.

37 Bez düşmənxoy bač'anexun baft'i bizq'i şot'oğo zu,

Əfçibinut'al qoş qaytezbaki.

38 K'as'p'i śizpi şot'oğo zu, hayzalatet'un ene,

Bez turin oq'at'un past'eśi şorox.

39 Hun za davineynak' zoren tadi,

Bez loxol ěqeśit'oğo bez turin oq'an saki.

40 Bez düşmənxo fırıpi t'it'alat'un baki,

Za nifrətbalt'oğo əfçizbi zu.

41 Şot'oğon şivanbi köməyt'un çureśi, ama çark'est'al tene baki,

Şot'oğon Q'ončuğot'un k'alpi - Şot'inal İz kula tene boxodi,

42 Şot'oğo č'ak'p'i muşen taşala tozez bi,

Bezi turin oq'a oč'i bi ç̌axç̌uxezpi.

43 Hun bez loxol ěqeśi azuk'axunen za çark'est'i,

Millətxoy loxol kalon laxi za.

Bez nu çalxala azuk'xo hari bez q'ulluğane çure,

44 Bezi sa əyitə p'ə̌tet'unbsa.

Q'erəz oç̌alxoxun bakalt'oğon bez turin oq'axunt'un muçe,

45 Ük' tene mande şot'oğost'a,

İçoğoy c'ap'baki ganuxun c'eğat'an t'ut'uk'at'un c'eysa.

46 Həmişə dirist' bakala Q'ončuğo,

Zaynak' sa q'aya bakalt'aynak' alxışq'an baki!

Za çark'est'ala Buxačuğoy s'iya alabanan!

47 Şo za pisluğbalt'oğoxun həyif haq'ala Buxačuxe,

Bito azuk'xo bez kiyel tadala Buxačuxe.

48 Hun za bez düşmənxoxunen çark'est'i,

Bezi loxol ěqeśit'oğoy běš za alanbi,

Q'əddar amdari kiyexunen za ext'i Hun.

49 Zuval bito azuk'xoy boş Va alxışp'oz,

Vi s'iya alabala mə̌ğur mə̌ğk'oz!

50 Q'ončuxe İz c'ək'p'i padçağa düşmənxo saki ç̌axç̌uxp'est'alo,

Şone Davideynak' q'a iz nəsileynak' nu badalbakala çuresun ak'est'alo!

19

19-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Q'ončuğoy kalaluğaxune əyite göyurxon,

Şot'ay kiyexun c'eri əşləyən aksa beş bula alabi běğat'an.

2 Hari c'ovaksunen ğimxon sunat'un exlətpsa mot'o,

Hər c'ovakala şünen oşin eğala şünəne c'ovakest'a iz avabakalt'u.

3 J̌omoxun c'eri hari ǔmǔğo laft'ala səs tene mo,

Əyiten p'ap'esp'ala exlət tene mo.

4 Ama hetəresa p'urumal dirist' dünyənə haq'layinşebsa,

Oç̌ali sa belxun baśi t'e soğo belxun c'enesa.

Mone, göynul běğeynak' sa gane be Buxačuğon.

5 C'eğat'an biney otağaxun c'eğala təzə bəy k'inək',

İçuxun běš t'it'al nu baksuna ava sa q'oççağ k'inək'e c'eysa şo.

6 Göynul sa belxun c'eri

Taśi t'e belxun fırıpi enesa,

İzi gamluğ nu laft'ala sa şey tene manst'a.

7 Q'ončuğoy k'anunast'a kamluğ butene,

Amdari urufane təzələyinşbsa şot'in.

Q'ončuğoy buyruğxo əyit butene,

Ə̌xil nu ak'alt'u müdrike bsa şot'in.

8 Q'ončuğoy tadi nəsyətxo bito düzgüne,

Amdari ük'əne mǔqt'on şot'oğon.

Q'ončuğoy bürüşiyorox piin işiğe,

Tağala yaq'ane işiğbon şot'oğon.

9 Q'ončuğo çalxsunaxun şaat' şey butene,

Şot'o bul k'os'bsun həmişəluğe.

Q'ončuğoy k'anunxo bito serine,

Bito haq' gala əşeğalone.

10 Şorox lap q'ızılaxunal dəyərlune,

Təmiz q'ızılaxun üst'üne şorox.

Şorox uč'axunal muč'ane,

Uč'e şamaxun barala uč'axun muč'a.

11 Şoroxe me Vi k'ula efalo,

Şot'oğo əməlbsuni əvəz kalane.

12 İz biq'i sərf əşlə ak'al butene,

Bezi nu avabaki əşp'est'i günaxxo bağışlayinşa za.

13 Q'əst'en əşp'est'ala günaxxoxun ə̌xil biq'a za,

Ma barta şot'oğoy běš aciz bakaz zu!

T'e vədə zu təmizez mandon

Me kala günaxaxun murdarlayinşaki tez bakon!

14 Barta bez ǰomoxun c'eğalorox q'a ük'e bakalorox

Vi piyes şaat'q'an ak'eśi, ay Q'ončux,

Ay bez Q'aya! Ay bez Çark'est'al bakala Q'ončux!

20

20-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Barta Q'ončux vi t'ar ğina p'ap'eq'an,

Barta İak'ovi Buxačuğon va q'orişi efeq'an.

2 Barta Şo İz ı̌vel ganuxun va köməyq'an baki,

Barta Sionaxun * va kulq'an boxodi.

3 Barta vi eçeri bito payurxoxun irəzi mandi

Bok'ospsuni q'urbanxoval q'abulbeq'an.

4 Barta Buxačuğon vi ük'en çureğalt'u va tadi

Vi niyətxoval bitova bex p'ap'esp'eq'an.

5 Yanal vi düşmənxo saki ç̌axç̌uxpsuna ak'i mǔqbaken,

Bayrağxo alabi beşi Buxačuğoy yaxun baksuna ak'est'en.

Barta Q'ončuğon vi İçuxun afırıpi çureğalt'oğo bitova p'ap'esp'eq'an!

6 İsə avazu ki, Q'ončuğon İz c'ək'p'it'u çark'esest'a,

Alaxun, İz ı̌vel ganuxun şot'o inebaksa,

İz sa kula şot'oxun tene zap'e.

7 Soğo iz davin araboğo, t'e soğo iz ěkurxone umudbaksa,

Yan isə beşi Buxačux bakala Q'ončuğoyan bač'an tarast'a.

8 Mone, şorox nu portp'i bit'unti, oç̌alen sat'un baki,

Yan isə turelyan, ost'aar çurpeyan.

9 Ay Q'ončux, padçağa bist'a barmata!

Va k'alk'at'an beş t'ar ğina p'ap'a!

21

21-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Q'ončux, Vi zorene mǔqst'a padçağa,

Vi içu çark'est'unene fərəxləyinşaksa şo.

2 Şot'ay ük'exun c'ovakalt'oğo tam bex p'ap'esenbi Hun,

Şot'ay ǰomoxun c'eğalt'oğo coğabsuz ten efi.

3 Şot'o q'abulenbi Hun, şaat' şeyurxo içuxun kamtenbi,

İz bel təmiz q'ızılaxun tacen laxi.

4 Şot'in Vaxun yəşəyinşe çureśi, Hunal şot'o bol-bolen tadi,

Şot'ay ömürə həmişəluğen boxoybi.

5 Şot'o düşmənxoxun çark'est'i iz s'iyan alabi,

Şot'o kala s'iye, hörməti q'ončuxen bi.

6 Şot'o həmişəluğ bakala sa xeyir-bərəkəten tadi,

Vi iz t'ǒğǒl baksuni mǔqluğan ak'est'i.

7 Axıri padçağen Q'ončuğone bač'an tarast'a,

Ala Arśit'ay nu badalbakala çuresuna görəl iz tur ǰěna tene lamanst'a.

8 Vi zorba kula boxodi Vi düşmənxo biq'alnu,

Va nu çureğalorox Vi kiyexun tet'un çark'al.

9 Va ak'at'an içoğo bok'ala buxarin boş hisbalt'un,

Vi əcuğon şot'oğo ašampi taşala arux k'inək' əfçibale.

10 Şot'oğoxun törəyinşakalt'oğo etenfal,

Oç̌ali ç̌oyelxun şot'oğoy nəsilə tumexun əfçibalnu Hun!

11 Vi loxol düşməni piin běği Va pisluğbsunt'un çureśi,

Vi əşurxoy nu bul biq'seynak' içoğoy kiyexun ayeğalt'u bit'un, ama tet'un başarbi.

12 Vi běš badi şəp'eğalnu şot'oğo Hun,

İçoğoy loxol eğala xişt'ik'xoxun t'it'alt'un şorox.

13 Ay Q'ončux, hayza, Vi kalaluğa, Vi zora ak'est'a!

Barta yanal mot'oğo ak'i Vi s'iya alabala mə̌ğur mə̌ğk'en!

22

22-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Davidi "Běğ c'eğat'an c'eğala ceyran" faren mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay bez Buxačux, bez Buxačux, za het'aynak'en tək barti? *

Het'aynak' bez t'ar ğine Va k'alk'at'an za kul ten boxost'a?

2 Ay Buxačux, Va dirist' ği k'alezne - za itenbaksa,

Üşez k'ale - p'urum sa irəətluğ tez bə̌ğə̌bsa.

3 Hun ı̌velnu,

İsrailluğoy tərifen ə̌leśi taxt'e loxol arśiyonu.

4 Beş bavoox Vat'un güvəyinşaki,

Vat'un bač'an taradi, Hunal şot'oğo kulen boxodi.

5 Vat'un köməyə k'alpi - Hunal Va p'ap'esp'i şot'oğo çark'esendi,

Vat'un umudbaki - Hunal şot'oğo ç̌omə̌yin ten efi.

6 Za isə amdari gala laxal butene, sa meq k'inək'zu zu.

Nə hörmətzax bu, nə s'i, saycə nifrəti q'ončuxzu.

7 Ak'alt'in axšumene bez loxol,

Bula ǰı̌k'p'i lağat'un haq'sa:

8 «P'oy Q'ončuğone umudbaksay?

Şot'ay piyes şaat'e ak'esasa,

Barta isə hari çark'est'eq'an ak'en». †

9 Ama Hun za nanay tapanexun me dünyəne eçeriyonu,

Hələ körpə hamaq'un Vaz umud zu.

10 Nanaxun bakat'an Vi kiyel tadeśiyozu,

Hələ me işiğlu dünyəne eğamin Va Buxačuxez çalxe zu!

11 Vi kula zap'mapa zaxun,

Bələ hari bez best'a çurpene.

Za kul boxodal bakala tene!

12 Mone, düşmənxon bez hərrəminə sa sürü arak' k'inək' biq'est'ene,

Bez loxol Başani ‡ vərkər arak'xo k'inək't'un eysa.

13 İz kiyexun nu çark'es bakala,

İz ǰomo baft'alt'u śarpi śik'ala aslan k'inək't'un eysa.

14 Bez xe es'eśene,

Ǔq'enxon etenefsa za.

Bez ük'əl xebakene ene.

15 Zor tene mande zast'a, galdayin bitoz zu,

Bez muzal t'amağene ləçəq'eśe.

Mone, za tək oç̌alaxp'alane mande!

16 Pis amdarxon bez hərrəminə biq'est'ene,

Kašk'ala xə̌yox k'inək't'un eysa bez loxol,

Bez kul-turat'un hə̌fst'a şot'oğon.

17 Sa t'ol sa ǔq'ene mande bez,

Mot'o ak'iyal mǔqt'unbaksa.

18 İçoğoy arane bez paltarat'un cöybsa,

Bez paltareynak' çöpt'un bost'a şot'oğon. §

19 Ama, ay Q'ončux, Hun zaxun ç̌o ma tarada!

Zaynak' bač'an bakala Buxačux, bez t'arnu p'ap'a!

20 Za q'ılıncaxun çark'est'a,

Me xə̌yoğoy ǰomo bafst'a ma barta,

21 Aslani ǰomoxun ext'a za.

Öküzxoy mǔq'oğoxunen çark'est'i za Hun!

22 Vi s'iya bez viçimoğoy běš bayanboz,

Şot'oğoy arane Vi s'iya alabi metər uk'oz: *

23 «Ay Q'ončuğo çalxalorox, Şot'o tərifləyinşanan!

İak'ovi nəsil, Şot'ay s'iya alabanan,

Ay İsraili nəsil, Şot'o hörmətbanan!

24 Şot'in koruği boş bakalt'u nu aksuna tene laxi,

Şot'oxun İz ç̌oya tene taradi,

Ama şot'ay xoyinša inebaki!»

25 Bezi me gireśi viçimoğoy běš c'eysuni s'i Va tərifbsune,

Va çalxalt'oğoy běš bez niyətp'it'oğo bex p'ap'esp'oz zu.

26 Kəsibxoy boşşamin ukun bakale, şorox busa tet'un bakal,

Q'ončuğoy əyiten tağalt'oğoy ǰomoxun Şot'ay s'i tene bital!

Barta Buxačuğon ef elmoğo maq'an laft'i!

27 Oç̌ali ç̌oyel Buxačuğo eyex nu badalo, Şot'o nu çalxalo tene mandal,

Bito azuk'xon q'a tayfoğon Şot'o bul k'os'balt'un!

28 Şot'o görə ki, padçağluğ Buxačuğoy kiyele,

Şot'ine amdarxoy loxol kalaluğbsa.

29 Dövlətlut'oğon q'a şaat' ği ak'alt'oğonal Şot'o bul k'os'balt'un,

Me dünyənexun p'uri-tağalt'oğon q'a bisuni kiyexun nu çark'es bakalt'oğonal.

30 İçoğoy əyloğon Şot'o q'ulluğbale,

İçoğoxun oşa eğala nəsilen Q'ončuğoy barada exlətp'ale.

31 Nanaxun bakalt'in Şot'ay düzgünluğa q'a

Şot'ay biq'i əşurxo avabakale!

23

23-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi Ǐvel mə̌ğ

1 Q'ončuğon za İz sürünə ext'i zaynak' sa çobane baki,

Bezi het'uva eht'iyəc bakes bakon ene?

2 Şot'in za göyün q'oruğxone otarişbsa,

Şip' tağala xeyurxoy t'ǒğǒle taşt'a.

3 Şot'in za ük'e tast'a,

Düzgün bakala yaq'en taşeri İzi şu baksunane ak'est'a.

4 Lap zülmət bayinq'luğenal tağayiz,

Şərəxun tez q'ı̌bon zu,

Şot'o görə ki, zaxunnu Hun.

Vi sa kul bez loxol baksunen arxayinebsa za.

5 Bez düşmənxoy běš zaynak' həzirluğen běği Hun,

Bez bel c'əyin lə̌ə̌mdi ist'olin best'an arśevk'i,

Bez pula hik'k'ali loxol ten efi Hun.

6 Vi çuresun q'a Vi ük' bok'ospsun

Hər ği zaxun baksuna avazu!

Heq'ədər ki bez nəfəs bez boşe

Həmişə Q'ončuğoyxrama hari bul k'os'boz zu!

24

24-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Oç̌al q'a me oç̌ali loxol bakalorox,

Dünyə q'a me dünyəne yəşəyinşalorox -

Morox bito Q'ončuğoye.

2 Şot'ine oç̌ali binorina dənizxoy loxol laxi,

Şot'ine dünyəni binorina xeyurxoy loxol alabi ost'aarbi.

3 Şuva Q'ončuğoy buruğo lağalo?

Şuva Şot'ay ı̌vel gala çurpes bakalo?

4 Mo iz əməlxo q'a ük' təmiz bakalo,

Ams'i şeyurxo bul nu k'os'balo,

Əfçidən nu elask'alone.

5 Metər amdaraxun Q'ončuğon İz xeyir-bərəkətə kamtenebal,

Metər amdarast'a iz Buxačux bakala Çark'est'alen taxsır tene ak'al.

6 Mone, Va qə̌věğala azuk' metəre,

Va bul k'os'bsa eğalorox metəre, ay İak'ovi Buxačux!

7 Ay ı̌vel gane darvazoox, ef bağala ganu gengbanan,

Ay damna ç̌omxo, qayekinan!

Mone, s'ila Padçağe eysa, bona bağale!

8 Şuva me s'ila Padçağ?

Zorba, bitova başarbala Q'ončux!

Davoğo taşala Q'ončux!

9 Ay ı̌vel gane darvazoox, ef bağala ganu gengbanan,

Ay damna ç̌omxo, qayekinan!

Mone, s'ila Padçağe eysa, bona bağale!

10 Şuva me s'ila Padçağ?

Q'oşuniQ'ončux,

Şone s'ila Padçağ!

25

25-ci Ǐvel mə̌ğ *

Davidi Ǐvel mə̌ğ

1 Ay Q'ončux, bez ük'ə qaypi Vi běšez laxsa zu.

2 Vaz bač'an tarast'a, ay Buxačux!

Za ç̌omə̌yin ma ba,

Düşmənxoy turin oq'a ç̌axç̌uxeśi taysa ma barta!

3 Va bač'an taradalt'oğoy bač'an sal sa vədə k'os'tenebakon,

Vaxun nahaq' gala ç̌o taradiyorox isə ç̌omə̌yint'un mandon.

4 Ay Q'ončux, za Vi yaq'en taşa,

Za Vi tağala cığırxo çalxest'a.

5 Barta Vi düzgünluği q'a Vi laxi yaq'en taysuni k'ə baksuna zombakaz.

Axıri za çark'est'ala Buxačux Hunnu,

Vi za kul boxost'unaz yaq'běğsa həmişə zu.

6 Ay Q'ončux, Vi nu badalbakala çuresuna q'a ük' bok'ospsuna zaxun kammaba,

Me p'ə̌ şeye Vast'a nu es'esuna avazu.

7 Bezi cəyilluğast'a əşp'est'i günaxxo q'a taxsırxo eyex ma bada,

Vi nu badalbakala çuresuna saal ak'est'a,

Axıri Hun şaat' bakalonu, ay Q'ončux!

8 Düzgün bakalo, şaat' bakalone Q'ončux,

Günaxkərxo düz yaq'a laxalone Şo.

9 İzi əyitəxun nu c'eğalt'oğo yaq' ak'est'alo,

Şot'oğo İz laxi yaq'en taysuni k'ə baksuna zombalone Şo.

10 İçuxun ğaç̌eśi irəziluğa əməlbalt'oğoxun İzi çuresuna kamtenebon Q'ončuğon

Şot'oğo qı̌ yaq'a tene efon Şot'in.

11 Ay Q'ončux, Vi Şu baksuna ak'est'a,

Bez taxsırxo kalal bakayin, şot'oğo bağışlayinşa.

12 Q'ončuğon İçu çalxalt'oğo

Mani yaq'en taysuna ak'est'ale.

13 Şot'oğo hər şeyi ən şaat't'u tadale,

Şot'oğoxun bakala nəsilen miras koft'i oç̌ala tum sakale.

14 İçu çalxalt'oğone Q'ončuğon İz məsləətə tadon,

Şot'oğone İzi irəziluğa əməlbsuni k'ə baksuna ak'est'on.

15 Q'ončuğoz qə̌věsa həmişə zu,

Şone za baft'i təloğoxun c'evk'alo.

16 Bezi loxol běğa, Vi ük' bok'ospsun k'ə baksuna ak'est'a,

Axıri bezi şuk'k'al butene, əzyətez aksa zu.

17 Bez ük' buye, q'ubarezbsa zu,

Za me zülüməxun çark'est'a.

18 Za çətinluğxoy, dərde boş ma efa,

Bezi günaxxo os'k'a taşa.

19 Běğa heq'ədər düşmənzax bu,

Za ak'ala pul tene bu şot'oğoy!

20 Bez elmoğo haq'sa ma barta, za çark'est'a,

Axıri Vaz bač'an taradi,

Za ç̌omə̌yin ma ba.

21 Barta bezi təmizluğen q'a düzgünluğen za q'orişeq'an,

Vaz güvəyinşaksa zu.

22 Ay Buxačux, c'evk'a israilluğo bito çətinluğxoxun!

26

26-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi Ǐvel mə̌ğ

1 Bezi taxsırsuz baksuna ç̌oyel c'evk'a, ay Q'ončux,

Axıri zu düzgünez yəşəyinşe.

Vaz bač'an tarade, ay Q'ončux,

Vi laxi yaq'axun tez c'ere.

2 Za sinəyinşa, ay Q'ončux, xaxalaxun c'ovakest'a,

Bez ük'e, bez fikire bakalt'oğo yoxlayinşa.

3 Vi nu badalbakala çuresuna həmişə azaksa,

Vi za nu efi taysunaxun şüpələyinştezbaksa.

4 Əfçiduğala amdarxoxun sagala artezst'a,

P'ə̌ç̌olat'oğoxunal dost'luğtezbsa.

5 Günaxkərxoy ç̌omoxun bona tez baysa,

Pis amdarxoy mərəkəyəl tez gərbaksa.

6 Zu bez taxsırsuz baksuna ak'est'oz, ay Q'ončux,

Bez kula os'k'i Vaynak' q'urban eçala gane hərrəmine fırık'at'an

7 Vi s'iya alaboz alloy səsen,

Vi bi nu ak'eśi əşurxoxun exlətp'oz.

8 Ay Q'ončux, Vi məsk'ən saki k'oja,

Vi s'iye kalaluğ ak'eğala ganu çurezsa zu.

9 Za günaxkərxoxun gərbi,

İçoğoy kul p'iyen bakalt'oğoxun sa biq'i bez elmoğo ma haq'a.

10 Vi laxi k'anunxoxun c'eğalt'oğoxun,

Rüşvət ext'i, rüşvət tadalt'oğoxun sa biq'i ma əfçiba za.

11 Düzgün yaq'enez taysa zu, bez əşurxost'a noxsan tezax bu,

Çark'est'a za, Vi ük' bok'ospsuni k'ə baksuna ak'est'a!

12 Düz galaz bez tura laxe zu,

Q'ončuğoy s'iya Şot'o bul k'os'bseynak' gireśit'oğoy boş alaboz zu.

27

27-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi Ǐvel mə̌ğ

1 Q'ončux bez işiğ, zaynak' çark'esun eçalone,

Het'uxun q'ı̌boz zu?

Q'ončux bez yəşəyinşə q'orişalone,

Şuxun zap'eğoz zu?

2 Pis amdarxo bez loxol ěqeğat'an,

Bez düşmənxon za saki uksun çureğat'an

İçoğoy turin yaq' tene biq'al,

Lamandi bitalt'un za pul tadi işiğ nu tadalorox.

3 Bez hərrəminə sa q'oşunenal biq'est'ayin,

Zu tez q'ı̌bon,

Zaxun davinal c'eğayin,

Bez ganuxun tez galk'on.

4 Tək sa şeyez çuresa Q'ončuğoxun,

Saycə mot'oz çuresa:

Bez yəşəyinşi axıral śirik' Q'ončuğoy k'oya mandes bakaz.

Hər ği Şot'ay kalaluği q'a ı̌velluği k'ə baksuna ak'es,

Şot'ay məsk'ən saki gala hari Şot'o bul k'os'bi afırıpes bakaz.

5 Bezi t'ar ğine za İz t'ǒğǒl, İz bakala gala efane,

Za İz ı̌vel çadıren but'k'i

Şuk'k'ali kul nu p'ap'ala gala zaynak' ga bane.

6 Zuval t'e vədə bezi hərrəminə biq'est'i düşmənxo turin oq'a laxi ç̌axç̌uxezk'on,

Q'ončuğoy çadıri běš bezi mǔqexun q'urbanxoz šamk'on,

Şot'ay s'iya alabala mə̌ğur mə̌ğpi əçizk'on zu.

7 Ay Q'ončux, Vaz k'ale, za ibaka,

Vi ük' bok'ospsuni k'ə baksuna ak'est'i za coğab tada.

8 Vi "Za qə̌věkinan" əyit bez ǔmǔğone!

Mone, Va qə̌vězsa, ay Q'ončux,

9 Zaxun ç̌o ma tarada,

Me k'ule loxol əcuğon biq'i Vaxun ma ə̌xilba,

Ay za kul boxodi Buxačux!

Vi kula zaxun ma zapa,

Ay bezi Çark'est'al bakala Buxačux!

10 Lap bezi bava-nananal za bosayin,

Q'ončuğon za tene boson.

11 Ay Q'ončux, za Vi yaq'en taysuna zomba,

Düşmənxoy niyətə içoğoy boş efa, za düz yaq'en taşa.

12 Ma barta bez pisə çureğalt'oğoy kiyel baft'az,

Ma barta c'eri əfçidən bez ç̌oyel çurk'alt'oğoy turin oq'a ç̌axç̌uxeśi tağaz.

13 Ama Q'ončuğon me dünyəne zaxun İz şaat'luğa kamtenebon, mot'o avazu!

14 Q'ončuğo bač'an tarada!

Ost'aar çurpa, ük'lü baka!

Vi umudi ganu Q'ončuğost'a ak'a!

28

28-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi Ǐvel mə̌ğ

1 Ay Q'ončux, Vaz k'ale,

Za q'orişalo Hunnu, za coğabsuz ma efa.

Vaxun coğab nu ibakat'an

Meyid k'inək'ez baksa zu.

2 Va xoyinšp'at'an,

Bez ç̌oya Vi ı̌vel k'ojaç biq'i afırık'at'an za ibaka.

3 Za pist'oğoxun, şər əş biq'alt'oğoxun sagala əfçimaba,

Ç̌oyel muč'a əyitp'i, ama içoğoy ük' pisluğen buy bakalt'oğoxun sa ma biq'a.

4 Şot'oğoy cazina içoğoy əməlxo görə,

İçoğoy biq'i pis əşurxo görə tada.

Şot'oğoy cazina içoğoy kiin biq'i əşurxo görə bot'a,

Ləəğa bada şot'oğoy. *

5 Şot'oğon Q'ončuğoy biq'i əşurxo hik'k'alt'unbsa,

Şot'ay kiyexun c'eri əşurxoy kalaluğa tet'un aksa.

Q'ončuğonal şot'oğo tumexun əfçibale,

İçoğoy bula alabsuna imkan tene tadal ene.

6 Q'ončuğo alxışq'an baki,

Bez xoyinša inebaki Şot'in!

7 Za zor tadalo, za q'orişalo Q'ončuxe,

Şot'oz umudbaksa, bez ük'ə buz k'inək'ez efsa zu.

Za kul boxodi bezi ük'əne mǔqt'i Şot'in,

Şot'ay s'iya alabala mə̌ğur mə̌ğk'oz zu.

8 Q'ončuxe İzi azuk'a zor tadalo,

İzi c'ək'p'it'aynak' bač'an baki şot'o çark'est'alo.

9 Çark'esun eça Vi azuk'eynak',

Vaynak' c'ək'p'it'oğoxun Vi xeyir-bərəkətə kammaba!

Şot'oğoynak' izi sürünə q'orişala sa çoban baka,

Şot'oğo həmişə q'orişa!

29

29-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi Ǐvel mə̌ğ

1 Q'ončuğoy s'iya alabanan, ay göynul bakala angelxo,

Şot'ay zora, Şot'ay kala s'iya ef muzel eçeri İz s'iya alabanan!

2 Şot'ay hetər sa s'iye q'ončux baksuna ç̌oyel c'evk'anan,

Şot'in İz işiğ sakala ı̌velluğa haq'i c'eğat'an İz běš bul k'os'banan!

3 Q'ončuğoy səs xeyurxoy loxolxune c'eysa,

Şot'ay kalaluği səse c'eysa mo,

Göyen güruldayinşala k'inək'e güruldayinşbsa Şot'in t'e bə̌ğə̌loyuğxoy loxol!

4 Ost'aare c'eysa Q'ončuğoy səs,

Kalaluğa ak'est'ala səse şo.

5 Şame xodurxone sakon t'e səsen,

Livana bakala kala xodurxone tumexun c'evk'on.

6 Buruxmoğone iz ganuxun galst'a şot'in!

Livani buruğo sa mozi k'inək',

Sirioni buruğo sa cəyil arak' k'inək' cupesest'a.

7 Q'ončuğoy səsəxun s'ə̌q'ene duğsa,

8 Oç̌ale ǰı̌k'esa Şot'ay səsəxun,

Qadeş ams'i oç̌ale gale iz ganuxun.

9 Mə̌xnə xodurxone k'os'bon,

Xazalxone śik'on c'ələye bakala xodurxoxun t'e səsen.

Mone, Şot'ay xrama sa səsen "alxışq'an baki!" next'un.

10 Posk'ala xeyurxoy loxole laxe Q'ončuğon İz taxt'a,

Həmişəluğ padçağluğbseynak'e laxe şot'o.

11 İz azuk'a zor tadalone Q'ončux,

T'e azuk'axun İz bol xeyir-bərəkətə nu kambalone Şo!

30

30-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi Ǐvel mə̌ğ

Xrame qayesunast'a şot'ay ı̌vel baksuna ak'est'eynak' śameśi Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Q'ončux, Vi s'iyaz alabsa,

Şot'aynak' ki, Hun za çark'esendi,

Za düşmənxoy turin oq'a ten saki, şot'oğo mǔqtendi.

2 Ay Q'ončux, bez Buxačux,

Vaz k'alpi zu,

Hunal za q'olayenbi.

3 Za p'uri ganuxunen qaydi, ay Q'ončux,

Gərəmzinəxunen zapi c'evk'i za.

4 Ay Q'ončuğoy laxi yaq'axun nu c'eğalorox,

Şot'o tərifləyinşanan,

Şot'ay ı̌vel s'iya alabala mə̌ğur mə̌ğpanan.

5 Axıri Şot'ay əcuğ c'ovaki tağala,

Yaynak' bala şaat'luğxo isə həmişəluğe.

Üşe piyexun barala neğ

Savaxt'an hari mǔqluğane fırık'on.

6 Şaat' ğimxost'a bez turin oq'axun tez aksay,

Lamandi bist'axun tez q'ı̌bsay.

7 Ay Q'ončux, zaxun Vi şaat'luğa nu kambat'an burux k'inək' ost'aarzuy zu,

Zaxun Vi ç̌oya tarast'un q'a za q'ı̌yen haq'sun sane baki.

8 Ay Q'ončux, zu Vaz k'alpi,

Ala Arśit'u metərez xoyinšp'i:

9 «Bezi p'uri taysunen k'ə xeyirə eçon?

Oç̌ala gərbaki bədənen nə Vi s'iyane alabes bakon,

Nəəl Vi pi əyiti loxol həmişə çurpsuna bayanbes.

10 İbaka za, ay Q'ončux, gorox eki,

P'ap'esp'a Va, çark'est'a za, ay Q'ončux»!

11 Hun za yasaxun c'evk'i mǔqexun əçipsun k'ə baksunan ak'est'i,

Mə̌yin paltara c'evk'i śampi lapsunan q'ısmat bi.

12 Mone, zuval şip' tez çurk'al,

Va tərifləyinşala əyitmux bez ǰomoxun tene bital.

Həmişə Vi s'iya alabala mə̌ğur mə̌ğk'oz,

Ay bez Buxačux bakala Q'ončux!

31

31-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy kalat'aynak'. Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Q'ončux, zu Vaz bač'an tarast'a,

Ç̌omə̌yin tez bakon zu.

Vi düzgünluği k'ə baksuna ak'est'a, çark'est'a za!

2 Za ibaka, eki za kul boxoda.

Zaynak' sa q'aya baki bez bač'ane çurpa,

Çark'eseynak' bakala sa q'ala baka zaynak'.

3 Bez q'alal, q'ayal Hunnu,

Za düzgün bakala yaq'en taşeri Vi şu baksuna ak'est'a!

4 Vaz bač'an tarade,

Zaynak' c'əp'k'in laxeśi təloğoxun ə̌xilba za.

5 Bez urufa Vaz tapşurbsa, *

Za çark'est'a, ay Q'ončux, ay za eyexun nu c'evk'ala Buxačux.

6 Ams'i şeymoğo, binik' buxačuxxobul k'os'balxo nifrətezbsa,

Zu tək Q'ončuğoz umudbaksa.

7 Vi nu badalbakala çuresunene mǔqst'a za, ç̌oyane axšumst'a bezi,

Şot'o görə ki, bez əzyətən ak'i Hun,

Bez boş zap'k'ala dərdən avabaki.

8 Za düşməni kiyel ten tadi Hun,

Q'ı̌ nu bakala galan eçeri za.

9 Koruğazu zu, ay Q'ončux, Vi zaynak' ük' bok'ospsuna ak'est'i bağışlayinşa za.

Dərdəxun bez piin işiğe mə̌yinbake, elmuxal tene mande zast'a,

Bədənəl q'aribakene bezi.

10 Bez ömürəz uksa dərde boş,

Koruğxon bez usenxone haq'sa.

Bez taxsırxoy kiyexun elmuxe c'eri bezi,

Ǔq'enxonal za tene efsa.

11 Bez düşmənxo gele baksuna görə q'onşiğonal za nifrətt'unbsa,

Bez ı̌šat'oğoy ak'ala pul tene bu za,

İçoğoy běš c'eğat'an t'it'unst'a zaxun.

12 P'uri taśi amdar k'inək' eyexun c'erezu,

Xoxbaki sa q'ə̌lik' k'inək'zu zu.

13 Bitot'ay za böht'an bost'unaz ibaksa,

Bez bip' t'ǒğəl pisluğen haq'layinşene.

Mone, za düşmən pi əyitə sabet'un,

Bez elmoğo haq'seynak't'un giresa şorox.

14 Ama zu Vaz umud, ay Q'ončux,

"Bez Buxačux Hunnu" nexzu.

15 Zaynak' bot'i ömür Vaxun asulune,

Za bez düşmənxoy kiyexun,

Bez bač'anexun baft'it'oğoy kiyexun çark'est'a.

16 Ay Q'ončux, barta Vi ük'e bask'az!

Vi nu badalbakala çuresuna me Vi k'ulaxun kammaba, çark'est'a za!

17 Vaz k'ale, ay Q'ončux,

Za ç̌omə̌yin ma ba!

Barta pist'oğoy ç̌oyenq'an ot'p'i,

Barta bisunen içoğoy səsə bot'eq'an!

18 Barta t'iyə̌mint'oğoy loxol alaxun oq'a běğalt'ay,

Düzgünt'u nifrətp'i şot'ay loxol böht'an bosalt'ay muz lalq'anbaki!

19 Vast'a bakala şaat'luğ sa neyməte!

Va çalxalt'oğoynak' efi,

Va bač'an taradit'oğo pay k'inək' tadat'an bitot'in ak'es bakala sa neymət!

20 Şot'oğo Vi xojina efi pist'oğoy niyətəxunen q'orişbsa,

Vi bakala gala eçeri şər bakalt'oğoy ǰomo bafst'axunen çark'est'a.

21 Q'ončuğo alxışq'an baki,

Zu düşmənxon iz hərrəminə biq'est'i şəhəre mandi bakat'an

Şot'in za İzi nu badalbakala çuresuni k'ə baksunane ak'est'i.

22 Vəlvəlinə baft'i "zaxun ç̌on taradi" nexzuy,

Ama bez xoyinša coğabsuz ten efi,

Za kulen boxodi Hun.

23 Ay Q'ončuğo çalxalorox, Şot'o çurekinan!

Q'ončuğon İz laxi yaq'en tağalt'oğo q'orişebon,

İçoğoy ǰomon tağalt'oğo isə mot'ay əvəzə xirt't'əyəl śirik'e tadon.

24 Şot'o görəl ef ük'ə buz k'inək' efanan,

Ost'aar çurpanan, ay Q'ončuğo bač'an taradiyorox bito!

32

32-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi ögüd-nəsyət tadala Ǐvel mə̌ğ.

1 İzi günaxxo os'eśi taśiyo,

İzi taxsırxo bağışlayinşakiyo

He bəxt'əvəre!

2 Bəxt'əvəre Q'ončuğon günaxa şot'o əşp'est'it'ay ozane nu efalo,

Bəxt'əvəre iz ük'e bic'luğ nu bakalo!

3 Bezi günaxkər baksuna bez ozane ext'amin

Dirist' ği bez bǒğǒltin səse eysay:

Bez səse irameśey, halnuxunez bitey zu.

4 Bezi şip' çurpsuni cazinaz zap'ey zu üşe-ğena,

Běğe ç̌oyel q'aribaki xazal k'inək' q'aribakezuy.

5 Mone, t'e vədə bez günaxxo bez ozane hazq'i,

"Barta Q'ončuğoxun hik'k'al c'ap' maq'an mandi" pi

Mot'oğoy bez ǰomon taysuni caza baksuna q'abulezbi.

Hunal bez günaxxo bağışlayinşenbi, bez taxsırxo bez ozane ten efi.

6 Barta Vi yaq'en tağalt'in heq'ədər ki cügünu, Va afırıpi k'alpeq'an,

T'e vədə bito ganu selenal ç̌axk'ayin

Şot'ay turin t'ǒğəl tene şəyinbakon.

7 Hunnu bez bač'an,

Hunnu za bəlinəxun q'orişi

Çark'esunen eçala mǔqluği səsurxo za q'ısmat balo.

8 Q'ončuğon za metəre pi: «Va zomboz,

Va düz yaq' manunesa, şot'o ak'est'oz.

Va ögüd-nəsyət tadoz,

Bez kula vaxun tez zap'k'al.

9 Oč'ina t'ə̌q'eśi elem k'inək',

Biq'i efes nu bakala ěk k'inək' haq'ılsuz ma bakanan.

Şorox saycə sunt'ay bač'anen k'oval kəyit'uxun oşa,

T'e sunt'ayal ozanen kəndür ak'it'uxun oşane haq'ullayinşaksa».

10 Pist'oğoy bel nu eğala əş tene mandon,

Q'ončuğo umudbakalt'oğoxun isə Şot'in İz nu badalbakala çuresuna kamtenebon.

11 Barta Q'ončuğon düzgün bakalt'oğo mǔqt'eq'an,

Barta şot'oğoy ç̌oyen axšumpeq'an!

Şot'ay s'iya alabala mə̌ğur mə̌ğpanan, ay ük' təmiz bakalorox!

33

33-ci Ǐvel mə̌ğ

1 Ay düzgün bakalorox, Q'ončuğoy s'iya alabanan!

Ük' təmizt'oğo Şot'o tərifləyinşbsune yarayinşbsa.

2 Tər farpi Şot'ay s'iya alabanan,

Vis' simlə arfinaxun c'eğala səsen Şot'o tərifləyinşanan!

3 Şot'aynak' me təzə mə̌ğə̌ mə̌ğpanan,

Mǔq səsurxo c'evksun,

Ef başarağa ak'est'un farpanan!

4 Axıri Q'ončux İzi tadi əyiti loxol çurk'alone,

Hər əşlə axıral śirik' bex p'ap'esp'alone.

5 Düzgün bakalo, həmişə düz q'ərar c'evk'alone Şo,

Dirist' dünyənə İz çuresunen buybalone.

6 Q'ončuğon İz sa əyiten göyurxone yaratmişi,

İz sa əmiren muč'uliğone t'ak'p'i Şot'in.

7 Şot'in dənizi xeyurxone girbi,

Aruma ambara bapi iz ç̌omo ğaç̌k'ala k'inək'

Bə̌ğə̌loy xeyurxone sagala bapi iz běšinə̌mə biq'i.

8 Barta dirist' dünyənen Q'ončuğoy şu baksuna q'amişakeq'an,

Barta me dünyəne yəşəyinşalt'oğon Şot'ay kalaluği běš bulq'at'un k'os'bi.

9 Şot'o görə ki, bito Şot'ay ǰomoxun c'eğala sa əyitene baki,

Bito Şot'ay sa əmirene bex p'ap'i.

10 Q'ončuğon q'erəz azuk'xoy ük'exun c'ovakalt'oğo içoğoy boşe efon,

Buxačuğo nu çalxalt'oğon bsun çureğalt'oğo puçane c'evk'on.

11 Q'ončuğon İz ük'e biq'est'iyorox isə həmişəluğe,

Şot'ay həzirbiyorox nəsiləxun nəsilə c'ovakiyal tene əfçibakon.

12 İz Buxačux Q'ončux bakala azuk',

Q'ončuğon İçeynak' c'ək'p'i azuk' he bəxt'əvəre!

13 Göynulxun běğalone Q'ončux,

Sal sa insani balina İz piyexun nu aç̌esp'alone Şo.

14 İz məsk'ən saki ganuxun běği

Me dünyəne məsk'ən sakit'oğone aksa Şot'in.

15 İçoğoy beynəl śirik' İçin yaratmişit'oğo,

Lap içoğoy ük'exun c'ovakalt'oğoval avabakalt'oğo.

16 Nə padçaği çark'esun izi q'oşuni geleluğaxun asulu tene,

Nəəl sa q'oççaği çark'esun izi zoraxun.

17 Davina c'eğat'an ěka umudbakala şey tene,

Şot'ay zor tene amdara çark'est'alo.

18 Q'ončuğoy pul İçu çalxalt'oğoy loxole,

Hər şeyi Şot'ay nu badalbakala çuresunaxun eysuna věbakalt'oğoy loxol.

19 Şone şot'oğo bisunaxun çark'est'alo,

Busaluğ eğat'an yəşəyinşest'alo.

20 Yan Q'ončuğoyan umud,

Şone beş t'arnu p'ap'alo, yax q'orişalo.

21 Beşi mǔqbakala ga Şone,

Şot'ay ı̌velluğayan bač'an tarast'a yan.

22 Ay Q'ončux, beşi Va umudbakala k'inək',

Hunal yaxun Vi nu badalbakala çuresuna kammaba.

34

34-ci Ǐvel mə̌ğ *

Daviden içu Avimelek'i t'ǒğǒl gije gala laxat'an şot'o t'et'iin şəp't'unsa, şoval c'eri tanesa. † Davidi me hadisinəxun oşa śampi Ǐvel mə̌ğ.

1 Q'ončuğo nu şükürbala vaxt' tezax bu,

Bez ǰomoxun həmişə Şot'ay s'iya alabala əyitmuxe c'eysa.

2 Q'ončuğoxunez fərəxləyinşaksa zu,

Barta fağırxoy mot'o ibaki ük' qayeśeq'an.

3 Ekinan zaxun sagala Q'ončuğo tərifləyinşen,

Sagala Şot'ay s'iya alaben!

4 Zu Q'ončuğoz afırıpi k'alpi, Şot'inal za inebaki,

Bez pula haq'ala şeyurxoxun za çark'esedi.

5 Şot'o qə̌věğalt'oğoy ç̌oyen axšumek'on,

Ç̌omə̌yin tet'un bakon şorox.

6 Mone, me fağıren Q'ončuğo k'alpi xoyinšebi,

Şot'inal İz kula boxonedi,

Şot'o bito əzyətxoxune çark'est'i.

7 Q'ončuğo çalxalt'oğoy bač'ane Şot'ay angele çurk'on,

Şot'oğo çark'esedon.

8 Q'ončuğo ı̌šabakanan - Şot'ay heq'ədər şaat' baksuna ef piin ak'alnan, ‡

Şot'o bač'an taradalo he bəxt'əvəre!

9 Q'ončuğo çalxanan, ay Q'ončuğoy c'ək'p'i ı̌vel azuk',

Şot'in İçu çalxalt'oğoxun hik'k'ala kamtenebon.

10 Cəyil aslanxo busa manedon,

Ama Q'ončuğo bač'an taradiyorox eht'iyəci boş tene mandon.

11 Ǐšabakanan, ay bez baloox, za ǔmǔxlaxanan,

Ekinan və̌x Q'ončuğoy laxi yaq'en taysun k'ə baksuna zombaz.

12 Ef yəşəyinşi mǔq c'ovaksuna,

Boxoy ömür c'ovakest'i şaat' ğimxo aksun çurnansasa,

13 Ef ǰomoxun pisluğen buy,

Muzna belxun böht'an bosala əyitmux maq'an c'eri.

14 Şərəxun ə̌xil baki şaat'luğ banan,

Serluğ qə̌věśi şot'o ef arane eşt'una çalışakanan.

15 Q'ončuğoy pul düzgünt'oğoy loxole bakon,

Şot'oğoy xoyinša ibakseynak' ǔmǔxsəsele bakon.

16 Pist'oğoy loxol isə Q'ončuğoy əcuğe bəc'ük'eğon,

Oç̌ali ç̌oyelxun şot'oğoy tumane əfçibon Şot'in.

17 Q'ončuğon düzgünt'oğoy xoyinša inebakon,

Şot'oğo bito əzyətxoxun çark'esedon.

18 Q'ončuğon ük' xə̌xə̌t'oğo tək tene bark'on,

Umud eğala ga nu bakalt'oğo çark'esedon.

19 Düzgünt'ay bel nu eğala əş tene mandon,

Ama Q'ončuğon şot'o bito bəloğoxun zapi c'evek'on.

20 Q'ončuğon şot'o t'etəre q'orişon ki,

Şot'ay sa ǔq'enal tene xoxbakon. §

21 Şəren pist'ay axıra c'eğale,

Düzgünt'u nifrətbalt'in iz cazina zap'k'ale.

22 Q'ončuğon İz yaq'en tağalt'oğo bisunaxune zapi c'evk'on,

Şot'oğoynak'al pis q'ərar tene tadeğon.

35

35-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi Ǐvel mə̌ğ

1 Zaxun əyitk'alt'oğoy coğaba Hun tada, ay Q'ončux,

Zaxun davina c'eğalt'oğoy běš Hun c'eki!

2 Hayza, q'alxana ext'a,

Şuk'k'ala ǐša bist'a nu bark'ala q'alxana ext'i bez köməyə eki!

3 Xişt'ik'ə, tavara ext'i bez bač'anexun baft'it'oğoy běš c'eki,

"Va çark'est'alo Zuzu!" pi bez ük'ə arxayinba.

4 Barta bez bisuna çureğalt'oğoy niyət içoğoy boş mandi içoğoy ç̌oyen ot'p'eq'an,

Bez pisa çureğalorox biyaburbakiq'at'un qoş qaybaki.

5 Barta şorox Q'ončuğoy angeli běš

Muşen fupi taşala kološ k'inək'q'at'un baki.

6 Barta Q'ončuğoy angelen şot'oğo şəp'eğat'an

İçoğoy t'it'ala yaq' bayinq' saal fırs'ek'alq'an baki.

7 Nahaq' gala zaynak' tor laxsuna görə,

Hik'k'ali loxol zaynak' kur kašpsuna görə.

8 Barta içoğoy bel sal içan nu yaq'běğala bəlooxq'an hari,

Laxi tora içoğoy turq'an ləc'üreśi,

Kašp'i kura içanq'at'un baft'i.

9 Zuval Q'ončuğon bit'oğo ak'i mǔqbakoz,

Şot'oxun eğala çark'esuna ak'i bez ük' qayeğale!

10 "Vallarik'o tene bu!" pi bez ǔq'enxonal muz qayk'ale.

Hun zəyift'u içuxun zorbat'ay kiyexun haq'alo,

Kəsibxo q'a fağırxo içoğo fǔq'k'alt'oğoxun çark'est'alonu.

11 Əfçi şahidxone hayzeri bez ç̌oyel çure,

Bezi sal xavar nu bakala əşurxot'un bez ozane laxsa.

12 Bez bi şaat'luğa pisluğent'un coğab tast'a,

İz ǐšat'u aç̌esp'i sa amdar k'inək'zu zu.

13 Zu isə şorox azarayinşakat'an mə̌yin lapi yasez efi,

Ğurux efi busaz tarapi zu,

Şot'oğoynak' heq'ədər Buxačuğoz k'alpi!

Bez afırı coğabsuz mandat'an isə

14 Dost'eynak', viçeynak' p'i mə̌yinbakala k'inək'e bez p'i mə̌yinbaki,

Nana aç̌esp'i amdaren q'ubarbala k'inək'ez q'ubarbi zu şot'oğoynak'.

15 İsə mone, zu t'arnuzu - ama şorox mǔqt'unbaksa,

Gireśi bez pisat'un əyite.

Bezi memaçağ sal içoğoy ç̌oya nu ak'i me pist'oğo

Bez ç̌oyel çurpest'unaxun mandak' tet'un baksa.

16 Bez loxolt'un axšume me buxačuxsuzt'oğon, ak'ala pul tene bu za şot'oğoy!

Bez loxolt'un eysa şorox kašk'ala xə̌ amdari loxol eğala k'inək'.

17 Ay Q'ončux, hələ heq'ədər mot'o nu aksuna laxalnu?

Ə̌xilba za me pisluğxoxun,

Çark'est'a za me aslanxoy ǰomo bafst'axun!

18 Va bul k'os'bseynak' gireśi viçimoğoy běš zu Vi s'iya alaboz,

Camaati boş Va tərifləyinşoz.

19 Ma barta zaxun nahaq' gala düşmənçiluğbalorox mǔqbakat'un,

Ma barta za hik'k'ali loxol nifrətbalt'oğon suna himbat'un.

20 Şot'oğon ǰomo serluğ eşt'eynak' təə,

İçoğoy bula k'os'bi yəşəyinşalt'oğoy ç̌oyel əfçidən çurpseynak't'un ə̌mbsa.

21 İçoğoy ǰomo buybi

"Ak'eyan, ak'eyan, bitova beş piin ak'eyan" next'un.

22 Ay Q'ončux, Hun mot'oğo bitova anksa, şip' ma çurpa,

Zaxun ə̌xil ma baka, ay Q'ončux!

23 Hayza, bez bač'ane çurpa, ay Buxačux!

Bez əşlə Hun běğa, ay bez Q'ončux!

24 Vi düzgünluği k'ə baksuna ak'est'a, ay bez Buxačux bakala Q'ončux!

Bez taxsırsuz baksuna ç̌oyel c'evk'a,

Ma barta bez t'ar ğina ak'i mǔqbakat'un.

25 Ma barta ki, "mone, beşi çureğala k'inək'əl baneki" uk'at'un,

"İz bula kəyyan" pi mǔqbakat'un.

26 T'etər ba ki, bez pis ğina mǔqbakalorox ot'p'i biyaburbakeq'at'un,

Bez loxol alaxun oq'a běğalorox ç̌omə̌yin baki

Sal içoğoy bula alabes maq'at'un baki.

27 Barta bez düzgün baksuni ç̌oyel c'eysuna çureğalt'oğoy ük'q'an qayeśi,

"İz k'ule şaat'a çureğala Q'ončuğo alxışq'an baki" pi həmişə Vi s'iyaq'at'un alabi.

28 Vi düzgünluğa bayanboz zu,

Vi s'iya alabala əyitmux c'eğale bez ǰomoxun hər ği!

36

36-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Q'ončuğoyk'ul bakala Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Günaxbsun pis amdari ük'exune eysa,

Buxačuğoxun q'ı̌tenebsa şot'in.

2 İçuxun t'ema irəzine ki,

Nə iz taxsırane q'amişakes baksa, nə t'e taxsıra nifrətbes.

3 İz ǰomoxun pisluğ q'a əfçine c'eğon,

Müdrikluği q'a şaat'luği k'ə baksuna tene ava şot'in.

4 Bask'i galal pisluğbsunaxune fikirbsa,

Pis yaq'en taysunane c'ək'p'e,

Şər əş biq'sunaxun kultenehaq'sa şot'in.

5 Ay Q'ončux, Vi nu badalbakala çuresun me dünyəne p'aq'ala şey tene,

Vi beş bač'ane çurpsun göyurxone p'ap'sa.

6 Vi düzgünluğ buruxmux k'inək' kalane,

Vi düzgün divanbsun oqurxoy tum k'inək' bə̌ğə̌loye.

Ay Q'ončux, insanal, heyvanal q'orişenbsa Hun!

7 Ay Buxačux, Vi nu badalbakala çuresuni toy butene,

Vi xojinane tarane insani baloox.

8 Vi k'oje şot'oğo boşevk'ala bolluğ,

Vi oq k'inək' tağala şaat'luğe şot'oğoy xenezaluğa bot'alo.

9 Şot'aynak' ki, Vast'ane yəşəyinşi orayin,

Vaxun eğala işiğe yax yəşəyinşest'alo.

10 Va çalxalt'oğo Vi nu badalbakala çuresuni k'ə baksuna ak'est'a ki,

Ük' təmizt'oğon Vi düzgünluği k'ə baksuna ak'eq'at'un.

11 Ma barta içuxun irəzit'ay turin oq'a ç̌axç̌uxeśi tağaz,

Ma barta pist'ay kul za p'ap'ane.

12 Mone, bitet'un pisorox, turin oq'a ç̌axç̌uxeśi tat'unsa,

İçoğoy bula alabes tet'un bakal ene şot'oğon.

37

37-ci Ǐvel mə̌ğ *

Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Pisluğbalt'oğoy fikirə ma zapa,

Haq'suzluğbalt'oğo paxılluğ ma ba,

2 Şot'aynak' ki, şorox usumluğen o k'inək' q'aribakalt'un,

Göyün bitk'i k'inək' nešum bakalt'un.

3 Q'ončuğo umudbaka, şaat'luğ ba,

Şotay laxi yaq'axun ma c'eki, me ölkinə şip'luği boş yəşəyinşa.

4 Q'ončuğoxun mǔqbaka,

Şot'inal vi ük'en çureğalt'oğo p'ap'esp'ale.

5 Vi bütüm yəşəyinşə Q'ončuğo tapşurba,

Şot'o ext'ibərba,

Şot'inal vaynak' mot'oğo bale:

6 Düzgünluğa savaxt'in işiğ k'inək' ç̌oyel c'evk'ale,

Vi haq'q'a ğene işiğ k'inək' qay ak'est'ale.

7 Q'ončuğoy běš naşükürluğ ma ba,

Səbirlu baki yaq'běğa,

Pist'oğoy běš baysuna,

İçoğoy pis niyətxoy bex p'ap'suna fikir ma tada.

8 Vi hirsə t'ǒǒx bosa, əcuğaxun zap'eki,

Fikir ma tada, mot'oğon amdareynak' saycə zərəle eçon.

9 Axıri haq'suzluğbalxo əfçibakalt'un,

Q'ončuğo umudbakalt'oğon isə Şot'in əyit tadi ölkinə mülk k'inək' haq'alt'un.

10 Samal yaq'běğa, haq'suzluğbalo əfçibakale,

Lap iz baki galal qə̌věğayin, ten bə̌ğə̌bal.

11 Fağırxon isə me oç̌ala mülk k'inək' haq'alt'un,

Q'azayinşi bol xeyir-bərəkətəxun mǔqbakalt'un.

12 Şər amdaren düzgün amdara pisluğ bsune çuresa,

İz əcuğoxun uluxxone ğırıc'est'a.

13 Ama Q'ončuğon haq'suzluğbalt'ay loxol axšumene,

Axıri avane ki, şot'ay coğab tadala ği ı̌šane.

14 Kəsibə, fağıra oq'a sakseynak',

Düz yaq'en tağalt'u əfçibseynak'

Haq'suzluğbalt'in q'ılınce c'evk'on, silaxe əşp'est'on.

15 Ama şot'oğoy q'ılıncxo içoğoy ük'e t'ə̌q'ěğale,

Silaxxo xə̌xə̌yeğale.

16 Düzgün amdari kəsədluğ

Pis amdari var-dövlətəxun şaat'e.

17 Şot'aynak' ki, haq'suzluğbalt'oğoy zor irameğale,

Düzgünt'oğo isə Q'ončuğon kul biq'ale.

18 Düzgünt'oğoy yəşəyinş Q'ončuğoy piin běše,

Şot'oğon me ölkinə həmişəluğ miras k'inək' haq'alt'un.

19 Şot'oğon t'ar ğine tet'un ot'p'al,

Q'idluğ bakala ğimxost'a boş tapanen tarak'alt'un.

20 Ama haq'suzluğbalxo əfçibakalt'un,

Q'ončuğoy düşmənxo q'oruği vardurxo k'inək' şerebakalt'un,

K'üün k'inək' usumluğen əfçibakalt'un.

21 Haq'suzluğbalen iz borcal tene qayst'a,

Düzgün amdar isə bitot'aynak' kulqaye.

22 Q'ončuğoxunxeyir-bərəkət haq'it'oğon ölkinə mülk k'inək' haq'alt'un,

Şot'oxun ləənət haq'iyorox isə əfçibakalt'un.

23 Əgər Q'ončux amdari tağala yaq'axun irəzinesa,

Şot'o iz tağala yaq'a q'orişebon.

24 Me amdar lamanaldayin tene biton,

Şot'aynak' ki, Q'ončuğon şot'ay kulaxun bineq'on.

25 Bez cəyilluğaxun həysət'inəl śirik',

Bezi me q'oja vədine düzgün amdari t'ǒǒx bosesuna,

İz əyloğoy šumeynak' dilənçiluğbsuna tez ak'e.

26 Şot'in həmişə kulqayluğene borc tast'a,

İz əyloğoxun xeyir-bərəkəte eysa.

27 Şər əşləxun ə̌xilbaki şaat'luğba ki,

Vi ömür boxoy bakane.

28 Q'ončuğon düzgünluğe çuresa,

Şot'aynak'al sal sa vədə İçu q'ulluğbalt'u tene boson.

Şot'in düzgün amdarxo həmişə q'orişi efale,

Haq'suzluğbalxo isə nəsilluğen əfçibale.

29 Düzgün amdarxon ölkinə mülk haq'alt'un,

Şot'oğon ölkinə həmişəluğ məsk'ən sakalt'un.

30 Düzgün amdari ǰomoxun müdrik əyitmuxe c'eysa,

İz muzen haq' əyite nex.

31 Şot'aynak' ki, iz Buxačuğoy k'anun iz ük'est'ane,

İz tural tene lamanst'a.

32 Haq'suzluğbalt'in düzgün amdara irizləyinşebsa,

Şot'o bespseynak' yaq'e qə̌věsa.

33 Ama Q'ončuğon düzgün amdara haq'suzluğbalt'uxun q'orişebon,

Şot'ay ç̌oyel əfçidən çurpi pis q'ərar tadesunaxun enefon.

34 Q'ončuğo umudbaka, Şot'ay yaq'en taki,

Şot'inal va ěqevk'i me ölkinə mülk tadale,

Haq'suzluğbalxoy əfçibaksunal ak'alnu.

35 Sa haq'suzluğbala zalım amdarez ak'ey,

Şo barlu oç̌ala tum duği alloy xod k'inək' ěqesay.

36 Ama şo əfçinebaki, iz gaal ams'ine mandi,

Şot'o gelez qə̌věśi, tez bə̌ğə̌bi.

37 Ük' təmizt'oğoy loxol běğa,

Vi pul düzgün bakalt'ay loxolq'an baki,

Şot'o görə ki, gələcəy serluğ çureğalt'oğoye.

38 Ama günaxkərxo bito əfçibakalt'un,

Haq'suzluğbalxoy axır tene bakal.

39 Düzgün amdarxoy çark'esun Q'ončuğoxune,

Şot'ot'un bač'an tarast'a şot'oğon.

40 Q'ončuğon şot'oğo köməyebsa,

Şot'oğo haq'suzluğbalxoy kiyexun haq'i çark'esest'a,

Şot'aynak' ki, Q'ončuxe şot'oğoy umudi ga.

38

38-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi Q'ončuğon içu eyex bast'eynak' bakala Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Q'ončux, hirsləyinşəki za töhmətmaba,

Əcuğon biq'i za caza ma tada!

2 Tə̌q'eśene za Vi tərbi oxurxo,

Vi kiin tadala cazinen za biq'ene.

3 Vi əcuğaxun bez bədənə dirist' ga tene mande,

Bez günaxxo görə bez ǔq'enxoval azarine.

4 Bez taxsırxon za haq'layinşene,

Me yükə xork'ala zor tezax bu.

5 Bezi axmağluğaxun

Bezi yaroxal bašaybakene.

6 Bez bač'an k'os'bakene, oç̌alane p'ap'sa,

Dirist' ği q'ubarbsunez tarane zu.

7 Bez bədən q'ızdırmin boş boneksa,

Bez loxol dirist' ga tene mande.

8 Halnuxun bitezu, mafarsuzzu.

Ük'e q'ač'axun ıhıldayinşezbsa.

9 Ay Q'ončux, Hun avanu zu k'əz çuresa,

Bezi koruğxo Vaxun c'ap' tene.

10 Bez ük'ene kape, ene zor tezax bu,

Bez pulmuxal bayinq'bakene.

11 Bez azara görə bez dost'urxon, çalxalxon za bot'unsi,

Bez q'oomxo zaxun ə̌xilt'un baki.

12 Za bespsun çureğalt'oğon zaynak' tələt'un laxsa,

Pisluğ bsun çureğalt'oğon za q'arğişt'unbsa,

Biyəbakamin bez loxol şərt'un bost'a.

13 Ama za kare gala laxi itezbaksa,

Lale gala laxi bez ǰomo tez ə̌mbsa.

14 Zu hik'k'ala nu ibaksun,

Şuk'k'ali coğabal tast'un nu çureğala sa amdar k'inək'zu.

15 Ay Q'ončux, bez umud Vane mande, Vi yaq'az běğsa,

Ay Ala Arśi bez Buxačux, şot'oğoy coğaba Hun tadalnu!

16 Xoyinšezbsa, ma barta bez hala ak'i mǔqbakat'un,

Bez lamanst'una görə içoğo zaxun ala biq'at'un.

17 Zu ene bist'axzu,

Bez q'ač'urxo həmişə zaxune.

18 Bez günaxxo bez ozane exest'a,

Bez taxsırxo görəz əzyət zap'e zu.

19 Bez düşmənxo isə zorbat'un, hələ dirist't'un,

Nahaq' gala za nifrətbalxo gelebaket'un.

20 Zu şaat'luğezbsa - içan pisluğt'unbsa,

Bezi şaat'luğ bsuna pisluğ bsunent'un coğab tast'a.

21 Ay Q'ončux, za tək ma barta,

Ay bez Buxačux, zaxun ə̌xil ma baka!

22 Ay Q'ončux, usum bez köməyə eki,

Bezi Çark'est'al Hunnu!

39

39-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy kalo bakala Yedutuneynak' śameśi Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Za metərez pi: «Bez əyitmoğo fikir tadoz,

Bez ǰomoxun c'eğalt'oğon za günaxa bast'una imkan tez tadal,

Pis amdarxoxun ç̌o-ç̌oya eğat'an bez muza girboz».

2 Ama bez muza efi vədine,

Lap şaat' şeye barada nu əyitk'ala vədineyal,

Dərde loxol dərde hari bezi.

3 T'e vədə bez ük'en za uksane burqi,

Fikirbi t'e ğinaz baft'i ki, ene za efes tez baki,

Bez ǰomo ə̌mbi əyitk'alaz baki, metərez pi zu:

4 «Ay Q'ončux, bezi me dünyəne sa q'onağ baksuna,

Bisunaxun nu t'it'es baksuna ak'est'a za!

Barta me dünyəni t'ǒğə nu biq'i çurpes baksuna q'amişakaz!»

5 Pula q'ic'p'i qayk'amin zap'k'ala ömüren usk'i zaynak',

Vi həmişəluğ baksuni běš hik'k'ale mo!

Sa muş k'inək'e hari c'ovaksa insani ömür, şo həgigiyal hik'k'ale.

6 Tarak'ala xoji k'inək'e insan, q'erəz hik'k'al,

Ams'i galane çabalayinşbsa,

İz girbi var-dövlət şu mandale, şot'oval avabakala şey tene sal.

7 Ay Q'ončux, ene şuxun k'əz yaq'běğes bakon zu?

Bez umudi ga saycə Hunnu!

8 Os'k'a taşa bez taxsırxo bit'ova.

Axmağxoynak' axšumi ga baksa ma barta.

9 Şip'ez çurpi zu, bez səsə tez c'evksa,

Axıri Vi tadi cazinaz zap'e zu.

10 Ə̌xilba Vi kiin tadeğala cazina zaxun,

Porttezbsa zu, şot'ay bı̌hı̌luği oq'axun c'eyes tez baksa.

11 İz biq'i əşurxoy cazinan tast'a Hun amdara,

İz taxsırxo görə bakala əzyətə zapest'at'an

İz girbit'oğoy puçbaki taysunan ak'est'a Hun şot'o.

İnsan həgigiyal hik'k'ale!

12 Ay Q'ončux, bezi xoyinša ibaka,

Bezi Va k'alpsuna coğabsuz ma efa,

Nu aksuna ma laxa bez neğ śipsuna.

Bez bavoğoxun-kalboğoxun avuzin tezu zu,

Me dünyəne sa q'onağ k'inək'ez hare zuval.

13 Bez loxol bəc'ük'eśi əcuğo bask'est'a, bez loxol běğa samal,

Barta t'e dünyəne tağamin bez ç̌oyenal axšumpeq'an.

40

40-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Zu Q'ončuğoz umudbaki yaq'běği,

Şot'inal bez loxol běneği, bez şivana inebaki.

2 Şot'in za kurnuxun,

Oç̌alin oq'axune zapi c'evk'i.

Za şuk'k'ali kul nu p'ap'seynak' q'ayani loxole laxi,

Bez tura laxala ganune ost'aarbi.

3 Təzə sa mə̌ğě mə̌ğpest'i za,

Beşi Buxačuğo tərifbala mə̌ğ.

İsə gelet'in Q'ončuğo çalxale,

Şot'o güvəyinşaki içeynak' umudi ga bale.

4 Q'ončuğo güvəyinşakalo he bəxt'əvəre!

Bəxt'əvəre içoğoxun irəzit'oğoxun sa yaq'en nu tağalo,

Əfçi şeymoğoy qoşt'an t'it'alt'oğo nu gərbakalo.

5 Ay bez Buxačux bakala Q'ončux, Vi bit'oğoxun,

Vi yaynak' həzirbit'oğoxun əyitp'i çark'ala şey tene -

Vallarik'o butene!

Hetərez Vi əşurxo bayanbes bakon?

Mani əyitmoğonez mot'oğo bitova ak'est'es bakon?

6 Vi çureğalo nə q'urbanxo, nəəl payurxo tene baki,

Zaxun nə bok'ospsuni q'urbanxo,

Nəəl günaxxo os'kseynak' bakala q'urbanxo ten çureśi.

Zaxun bez ǔmǔğo qaypi Va ibaksunan çureśi Hun!

7 Mot'o görəz pi: «Mone, ezsa zu,

Bezi barada śameśi k'inək' ezsa!

8 Vi çureğalt'oğo bex p'ap'espseynak'ez eysa,

Zaxune Vi k'anunxo, ay Buxačux». *

9 Vi düzgünluği k'ə baksuna bayanezbi zu Va bul k'os'bseynak' gireśi viçimoğoy běš,

Mot'o bez boş tez efi, avanu Hun, ay Q'ončux!

10 Bitot'ay pulaz qaypi, ak'esezdi Vast'a bakala düzgünluğa,

Vi yaq'en tağalt'oğoy bač'ane çurpi şot'oğo kul boxost'una.

At'unk'i t'e gireśi viçimoğon Vast'a bakala nu badalbakala çuresuna,

İçoğoy şaat'a çureśi şot'oğoynak' ük' bok'ospsuna.

11 Vi ük' bok'ospsuna zaxun kammaba, ay Q'ončux!

Barta Vi nu badalbakala çuresunen q'a bezi bač'ane çurpsunen za həmişə q'orişeq'an!

12 Hər t'ǒğǒlxun sa bələne c'eysa zaynak',

Bəloğoy kiyexun galpes tez baksa, t'ema gelene şorox.

Bez taxsırxon za t'etəre haq'layinşe ki, bez pulmuxe bayinq'baksa.

Ük' tene mande zast'a, bez biin popaxun gele günaxzax bu bezi.

13 Ay Q'ončux, bez loxol běğa, çark'est'a za,

Eki p'ap'a, za kul boxoda, ay Q'ončux.

14 Barta bez elmoğo haq'sun çureğalorox ot'p'i biyaburbakeq'at'un,

Barta bez pis ğina mǔqbakalorox ç̌omə̌yin qoşq'at'un qaybaki.

15 Barta bez loxol axšumpi k'əşinen ak'est'alt'oğon

Sal içoğoy bula alabes maq'at'un baki!

16 Va qə̌věğalorox isə barta mǔqbakeq'at'un,

Barta ç̌oyenq'an axšumpi şot'oğoy,

Barta Hun şot'oğo Vaxun eğala çark'esuna ak'est'at'an

"Q'ončux kalane" pi içoğoy ük'q'an qayeśi.

17 Zu isə gorox, fağır sa amdarzu,

Barta Q'ončuğon İz kula zaxun maq'an zapi.

Hunnu za çark'est'alo, za kul boxodalo, ay bez Buxačux!

Barta bez pul yaq'a maq'an mandi!

41

41-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Kəsibxoy ğina ǒnek'alo he bəxt'əvəre!

Şo t'arnu baft'at'an Q'ončuğon şot'o kule boxodon.

2 Q'ončuğon şot'o q'orişi enefon,

Bəxt'əvərluğe eçon şot'aynak' t'e oç̌ala,

Düşmənxoy kiyel bafst'a tene bark'on şot'o.

3 Azari běšinə̌mə haq'seynak' elmuxe tadon şot'o Q'ončuğon,

Bask'i ganuxun hayzevk'i turelebon şot'o.

4 Metərez afırıpi xoyinšp'i: «Ay Q'ončux, avazu, günaxkərzu zu,

Za gorox eki, q'olayba za».

5 Mone, bez pisat'un çuresa bez düşmənxon,

"Mo hevaxt' p'uri tağale, iz s'i əfçibakale" pi ğit'un bǒq'ə̌le.

6 Za lafst'a eğat'an bez ç̌oye axšumalk'ayt'un,

İçoğoy ük' şəren buye:

Ç̌omoxun c'eysun q'a bitot'ay t'ǒğǒl bez pisə əyitpsun sane baksa.

7 J̌omoz baft'i zu şot'oğoy,

İçoğoy əş bez bač'anexun əyitpsune.

8 "İz sa tur gərəmzoğone,

Mandala tene, azaren sakene şot'o" next'un.

9 Lap bezi ǐša dost' k'inək' çalxiyo,

Bez ük'ə iz t'ǒğǒl ams'ibiyo,

Bezi šuma kəyi bez loxolxun ç̌axp'i c'ovakiyone baki. *

10 Ama Hun za gorox eki, ay Q'ončux!

Za turelba, barta mot'ay əvəzə şot'oğoxun c'eğaz.

11 Düşməni turin oq'a ç̌axç̌uxeśi nu tağayiz,

Bezi Vi piyes şaat' ak'esuna avabakoz.

12 Vi za kul boxost'una,

Bezi düzgün baksuna görə za q'orişi efsuna avabakoz.

Vaxun eğala şaat'luğen həmişəluğ mǔqt'ale za!

13 İsraili Buxačux bakala Q'ončuğo alxışq'an baki!

Nəyniyal, ğeyal, əyc'əl - həmişə alxışq'an baki!

Ammen! Ammen!

Girke p'ə̌mci hissə: 42-72-ci Ǐvel mə̌ğurxo.

42

42-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Goraxi ğarmoğon śampi ögüd-nəsyət tadala Ǐvel mə̌ğ.

1 Marali turmoğon içu xe tağala ganu eçala k'inək',

Bez ük'enal za Vaçe eşt'a, ay Buxačux!

2 İz ük' xeneynak' bok'ala amdaren xe qə̌věğala k'inək'ez qə̌věsa Va!

Dirist' bakala Buxačuğoz qə̌věsa!

Vi bakala gala hari Va bul k'os'bseynak' ğiz bǒq'ə̌le!

3 Za hər dəfə "p'oy maya vi Buxačux?" uk'at'an

Üşe-ğena ǒnepi neğen tapanez boşevk'i zu.

4 Axsibay c'ovakest'ala azuk'i aranexun c'ovaki

Vi ı̌vel gala taysun bez eyex baft'at'an ük'e q'aç̌e bezi.

Amdarxon Va alxışp'at'an c'eğala mǔq səsurxoy həsrətəz zap'e.

5 Het'aynak'en xə̌xə̌yesa, ay bez ük'?

Het'aynak'en q'ubarbsa?

Buxačuğost'a ak'a umudi ganu hun!

Vi Çark'est'al bakala, vi şükürbi İz s'iya alabala Buxačuğost'a!

6 Xə̌xə̌ne bez ük',

Vane çuresa me İordan oç̌ala,

Me Xermon q'a Miśar uk'ala buruxmoğo.

7 Şot'oğoxun barala xenen za haq'i taşala k'inək'ez hisbsa za!

Bito Vi dalğoox, bito Vi ləpooxe hari bez belxun c'ovaki.

8 Ğenaxun Q'ončuğone za İz nu badalbakala çuresuna ak'est'a,

Üşemoğo isə Şot'o k'alpi afırıpsunen,

Za yəşəyinş tadi Buxačuğoy s'iya alabala mə̌ğur mə̌ğpsunenez c'ovakest'a zu.

9 Zaynak' sa q'aya bakala Buxačuğo metər uk'oz: «Het'aynak'en za eyexun c'evk'i?

Het'aynak'en za düşməni turin oq'a tadi neğ śipest'i?»

10 Axšumi gaz bake düşmənxoynak',

Za hər dəfə "maya p'oy vi Buxačux?" uk'at'an

Bez ük'e xançal badala k'inək'e baksa.

11 Het'aynak'en xə̌xə̌yesa, ay bez ük'?

Het'aynak'en q'ubarbsa?

Buxačuğost'a ak'a umudi ganu hun!

Vi Çark'est'al bakala, vi şükürbi İz s'iya alabala Buxačuğost'a!

43

43-ci Ǐvel mə̌ğ

1 Ay Buxačux, bezi me buxačuxsuzt'oğoxun bakala əşlə Hun běğa,

Bezi taxsırsuz baksuna ç̌oyel c'evk'a.

Əfçiduğalxoxun q'a içoğoy ük' şəren buy bakalt'oğoxun çark'est'a za!

2 Bezi bač'an Hunnu, ay Buxačux!

Het'aynak'en zaxun ç̌o taradi?

Het'aynak' zu düşmənxoynak' axšumi ga baki ǒnek'a tarak'az?

3 Barta Vaxun eğala işiğen q'a

Vi seri əyitmoğonq'an za yaq' ak'est'i,

Barta za Vi ı̌vel buruğo taşeri Vi bakala ganuq'at'un eçeri.

4 Zuval Buxačuğoynak' q'urban eçala ganu,

Za mǔqt'ala, bez ç̌oya axšumdala Buxačuğoy t'ǒğǒlez eğon.

Vaynak' arfa farpi Vi s'iyaz alabon,

Ay Buxačux, ay bez Buxačux!

5 Het'aynak'en xə̌xə̌yesa, ay bez ük'?

Het'aynak'en q'ubarbsa?

Buxačuğost'a ak'a umudi ganu hun!

Vi Çark'est'al bakala, vi şükürbi İz s'iya alabala Buxačuğost'a!

44

44-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Goraxi ğarmoğon śampi ögüd-nəsyət tadala Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Buxačux, beş bavoğon exlətp'at'an

Beş ǔmǔğonyan ibake Vi bit'oğoy barada,

Vi içoğoy kalboğoxunal běš,

Hələ lap damna döörəst'ə bit'oğoy barada.

2 Hetəren Hun q'erəz millətxo şəp'eśi

Beş bavoğo eçeri me oç̌ala arśest'i.

Hetəren t'e azuk'xoy ğina mə̌yinbi,

Beş bavoğo isə işiğa c'evk'i.

3 Davabi tet'un haq'i şot'oğon me oç̌ala,

Zor əşp'est'i tet'un içoğoy kiyel badi.

Vi kiin, Vi zorent'un haq'i!

Vi ük'e basksuna görə,

Şot'oğoxun Vi çuresuna nu kambsuna görət'un baśi arśes baki.

4 Ay Buxačux, Hunnu bez Padçağ,

Hunnu İak'ovi nəsiləxun davabalt'oğo taşevk'est'alo!

5 Yan Vi köməyenyan beşi düşmənxo şəp'esa,

Vi yax tadala zorenyan beşi loxol ěqeśit'oğo ç̌axç̌uxp'es baksa.

6 Bezi dǒpt'i sakes baksuna tez güvəyinşaksa zu,

Bez q'ılınc tene bezi loxol eğalt'u sakalo.

7 Hunnu yax beş düşmənxoy kiyexun çark'est'alo,

Yax nifrətp'alt'oğo biyaburbi ot'p'est'alo.

8 Beşi ği Buxačuğo alxışpsunene c'ovaksa,

Vi s'iya alabalyan yan həmişə!

9 Ama, mone, yaxun ç̌on taradi Hun,

Yanal biyaburbaki ç̌omə̌yinyan mandi,

Düşməni loxol tağat'anal beş q'oşunaxun ten baksa ene Hun.

10 Yax şot'oğoy běš badi şəp'eśesendi,

Yax nifrətp'alt'oğon hari yax fǔq't'unpi.

11 Eğela canavari ǰomo tadala k'inək' yax şot'oğoy ǰomon tadi Hun,

Millətxoy arane gərgürbaki tayanśi.

12 Xene toyenen toydi Vi azuk'a,

Vi piyes sa köpiluğal teyan baki!

13 Q'onşiğoynak' axšumi gayan bake,

Ot'exun beş bula alabes teyan baksa yan.

14 T'iyə̌mi azuk'xoy ǰomo k'əc'yansa,

K'əşinen ak'est'it'un axšume beş loxol.

15 Bask'i-hayzeri me biyaburçiluğ zaxune,

Oç̌al qı̌bakayin bazğon zu.

16 Za nifrətbala düşməni axšume bez ak'alo,

Bez loxol bosala əyitmuxe bez ibakalo.

17 Manu ki, Vi laxi k'anunxoxun teyan c'eysay yan,

Vaxun ğaç̌eśi irəziluğa əməlyanbsay,

Ama p'urumal me əşure hari beş bel.

18 Vaxun beş ük' tene irapey,

Vi laxi yaq'axun teyan c'eysay yan,

19 Ama Hun p'urumal oç̌alen sanbi yax.

Beş k'ojurxo xarabinan c'urevk'i,

Zülmət bayinq'luğenen bəc'ürpi Hun yax.

20 Yəni yan beş Buxačuğoxun ç̌o taradi bakiyaniy,

Kula alabi q'erəz buxačuğo k'alpi bakiyaniy,

21 Bitot'oğoy ük'e boş bakalt'oğo ak'ala Buxačuğoxun c'ap' manedoy ki mo?

22 Yan Vi laxi yaq'en taysuna görə beşi elmoğot'un haq'sun çuresa hər ği,

Šameseynak' bakala sa eğeli loxol běğala k'inək't'un běğsa beş loxol! *

23 Ay Q'ončux, het'aynak'en şip' çurpe?

Hayza, Vi şu baksuna ak'est'a!

Vi kula yaxun ma zapa həmişəluğ.

24 Het'aynak'en yaxun Vi ç̌oya taradi?

Het'aynak'en beş dərdə q'a əzyətxo nu aksuna laxi?

25 Oç̌alen sayanbaki yan,

Bula alabi hayzes teyan bakon ene.

26 Hayza, kul biq'a yax!

Vi nu badalbakala çuresuna ak'est'i yax çark'est'a!

45

45-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Goraxi ğarmoğoy "Gěše vard k'inək' gözəl bakala irəziluğ" uk'ala faren mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ.

Lašk'oyi mə̌ğ

1 Bez ük' şaat' əyitmoğon buye,

Padçağeynak'ez mə̌ğě!

Bez ǰomoxun c'eğala mə̌ğ

Başarağlu şairi q'ələməxun c'eğala şeir k'inək'e!

2 Vi loxol běğat'an amdari ük'e qayesa, ay padçağ,

Vi ǰomoxun uč'e barst'a,

Buxačuğoy xeyir-bərəkət həmişəluğ içuxun bakalonu hun!

3 Ext'a vi q'ılınca, vi bı̌yex ğaç̌p'a, ay q'oççağ!

Vi zora, vi kalaluğa ak'est'a!

4 Vi ěken taśi davoğo taşa, barta vi kala s'i t'ap'eśeq'an!

Fağırxoy tərəf baki düzgünluği q'a düzgün divanbsuni k'ə baksuna ak'est'a,

Şot'o görə ki, Vi kiyexun nu ayeğala əş tene bu!

5 Barta vi şiş oxurxo taśi düşməni ük'eq'an t'ə̌q'eśi,

Barta azuk'xo vi turin oq'aq'at'un biti.

6 Buxačuğon va tadi taxt' İz taxt'allarik' həmişəluğe,

Düzgünluğen efale vi padçağluğa.

7 Hun düzgünluğan c'ək'p'i, pisluğa isə nifrətenbi.

Kot'aynak'al, Buxačuğon, vi bakala Buxačuğon,

Va kala mǔqluğen c'ək'p'i

T'iyə̌mint'oğoxun bitot'oğoxun üst'üne bi. *

8 Vi paltaraxun mirrinen, aloyen saal k'assinen tadala şaat' adurxone adesa,

File ǔq'enen bəzəyinşəki sarayxoy boşe mǔqst'a va

Arfinaxun c'eğala səsen.

9 Padçağxoy xuyərmuxe bu vi çuux baksuni hörmətə layiğ bakalt'oğoy arane,

Vi yön tərəf çuux-padçağ bakseynak' c'ək'eśiyone arśe,

Ən şaat' q'ızılxo laxine arśe vi t'ǒğǒl.

10 İbaka, ay xuyər, uk'alt'oğo yönbəri ǔmǔxlaxa!

Vi azuk'a, vi bavay k'oja ene eyexun c'evk'a,

11 Padçaği əyiten taki, şone vi q'ončux!

Barta vi gözəlluğa ak'i va samalal geleq'an çureśi.

12 Sur oç̌alaxun bakalt'oğon vaynak' payurxo eçalt'un,

Azuk'xoy ən dövlətluyorox vi piyes şaat' ak'esun çureğalt'un.

13 Mone, padçaği xuyər tamtarağen,

İz loxol q'ızılen bəzəyinşəki paltaren sarayane baysa!

14 Gözəl naxışxo laxeśi paltarin boşe eysa şo padçaği t'ǒğǒl,

İçu köməybala xuyərmuxal iz bač'anexunt'un baysa!

15 Axšumen, qay ük'ent'un tur ç̌axe

Padçaği saraya şot'oğon!

16 Vi bavoğoxun mandi taxt'a vi ğarmux arśale, ay padçağ!

Me oç̌ala kalaluğbal laxalnu hun şot'oğo.

17 Vi s'i vaxun oşa eğala nəsilxoy ǰomoxunal tene bital,

Millətxon me mə̌ğə̌ mə̌ğpi vi s'iya alabalt'un həmişə!

46

46-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Goraxi ğarmoğoy Alamot'en * mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ.

1 Beş bač'an, yax zor tadalone Buxačux,

T'ar ğine beş kiyexun biq'alone Şo.

2 Mot'o görəl q'ı̌teyanbsa yan!

Oç̌al ǰı̌k'eğayin,

Buruxmux śareśi dənizi tume barayin,

3 Xeyur ěqeśi buruxmoğo iz ganuxunal galdayin,

Yaynak' q'ı̌ butene!

4 Tağala oqure c'ovaksa Buxačuğoy şəhərexun, †

Mǔqluğe eşt'a Ala Arśit'ay məsk'ən saki ganu.

5 Buxačuğon İçeynak' k'oj bi şəhər tene galk'on iz ganuxun,

İşiğ bitat'an şot'ay loxole İz pul!

6 Millətxone vəlvəlinə badon,

Padçağluğxone çökt'est'on,

Dünyəni səsəne bot'on Buxačuğoxun c'eğala səsen!

7 Q'oşuniQ'ončux yaxune,

İak'ovi Buxačux beş bač'ane.

8 Ekinan, Q'ončuğoy bi əşurxo běğanan,

Oç̌ali ç̌oyexun əfçibit'oğo ak'anan.

9 Dünyəni sa belxun baśi t'e belxune c'eri:

Davoğone efi Şot'in,

Xişt'ik'xo q'a oxurxone xoxp'i śipi,

Davin araboğone bəc'ük't'i.

10 "Bəsp'anan, Zuzu Buxačux!

Bez s'i t'ap'eğale azuk'xoy boş,

Zuzu me dünyəni kalo" nexe.

11 Q'oşuniQ'ončux yaxune!

İak'ovi Buxačux beş bač'ane!

47

47-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Goraxi ğarmoğoy Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay bütüm azuk'xo, çəpibanan,

Mǔq səsen Buxačuğo alxışp'anan!

2 Şot'aynak' ki, şuk'k'alen Şot'ay sa əyitə p'ə̌ bes nu bakalone Q'ončux,Ala Arśiyone,

Dirist' dünyəni kala Padçağe Şo.

3 Azuk'xone beş běš eçeri bač'an k'os'best'i Şot'in,

Millətxone beş turin oq'a saki.

4 İz çureğala İak'ovi piin işiğ bakala oç̌ala İçine c'ək'p'i,

Şot'o yax tadi həmişəluğ beşine bi.

5 Mone, mǔq səsure c'eysa Buxačux ěqeğat'an,

Şeyp'urt'un fare Q'ončux İz ganuxun galk'at'an.

6 Mə̌ğpanan! Buxačuğo tərifləyinşala mə̌ğur mə̌ğpanan!

Mə̌ğpanan! Beşi Padçağa tərifləyinşala mə̌ğur mə̌ğpanan!

7 Şot'aynak' ki, dirist' dünyəni padçağe Buxačux,

Mə̌ğurxoy ən şaat't'u mə̌ğpanan Şot'aynak'!

8 Bito azuk'xoy padçağ bakalone Buxačux,

İz ı̌vel taxt'a arśiyone Şo!

9 Bito azuk'xoy kaloroxe giresa Avrahami Buxačuğoy bel,

Şot'ay kiyelt'un me dünyəni kalaluğbalxo,

Bitot'uxun üst'üne Buxačux!

48

48-ci Ǐvel mə̌ğ

Goraxi ğarmoğoy Ǐvel mə̌ğ.

1 Q'ončux kalane.

Şot'ay s'iya duği mə̌ğurt'un mə̌ğě Buxačuğoy şəhəre,

Şot'ay s'iyat'un alabsa İz ı̌vel buruğo.

2 İz alloyluğen içu gözəlluğ tadala Sion buruğo,*

Dirist' dünyəneynak' mǔqluğ eçala,

Śafon † burux k'inək' gözəl, kala Padçaği məsk'ən bakala t'e şəhəre!

3 Q'alane Buxačux t'e şəhəreynak',

Sa q'orişal k'inək't'un aksa Şot'o t'e ganu ı̌ša bitalt'oğon.

4 Mone, padçağxon içoğoy q'oşunxot'un girbi,

Şot'ay loxol tayseynak't'un c'eri şorox.

5 Ama hari ak'at'an vəlvəlinət'un baft'i,

İçoğo q'ı̌yen haq'i qoşt'un qaybaki.

6 Əyel eçala çuğon zap'k'ala koruğat'un zapi,

Pulan haq'i Hun şot'oğoy.

7 Běğ c'eğala tərəfəxun eğala muşen iz běš c'eğala kala gəminə śarpi śik'ala k'inək',

Hunal şot'oğon oç̌alen sa bi.

8 Beşi ibakit'oğoy düz baksuna beş piinyan ak'i:

Beşi Buxačuğoy şəhəri,

Bitova Başarbala Q'ončuğoy şəhəri binorina Buxačuğon həmişəluğe laxe.

9 Vi nu badalbakala çuresunayan aksa

Vi xrama bağat'an, ay Buxačux!

10 Dünyəni t'e bele t'ap'esa Vi s'i,

J̌omo muz bakalt'in Vi kalaluğaxune əyite,

Düzgün divanbsunast'ane Vi zor, ay Buxačux!

11 Sion buruxe mǔqbaksa,

İudeyina bakalt'oğoy ük'e qayesa Vi düzgünluğa ak'i!

12 Sioni hərrəmine fırıpi şot'o běğanan,

Şot'ay q'aloğo bǒq'ə̌lpanan,

13 İz bariğoy ost'aarluğa,

Düşməni ı̌ša nu bites bakala me ganu fikir tadi ef eyex efanan.

Eyex efanan ki, və̌xun oşa eğala nəsileynak' exlətp'es bakanan.

14 Axıri me Buxačux yaynak' həmişəluğ bakala Buxačuxe.

Axıral śirik' yaxun baki

Yax yaq' ak'est'alone!

49

49-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Goraxi ğarmoğoy Ǐvel mə̌ğ.

1 Ǔmǔxlaxanan bez uk'alt'oğo, ay bito azuk'xo,

İbakanan, ay me dünyəne yəşəyinşalorox!

2 S'ila bakalt'inal, nu bakalt'inal,

Kəsibenal, varlunenal iz ǔmǔxxo qaypeq'an!

3 Müdrik əyitmux uk'oz və̌x,

Bez ük'exun mani fikirxoy c'ovaksuna və̌x p'ap'esp'oz.

4 Məsəloğo ǔmǔxlaxi şot'oğoy k'ə upsuna q'amişakoz,

Oşal me müdrikluğa eçeri faren ef mə̌xinə laxoz.

5 T'ar ğinaxun,

Bez hərrəmine bakala pisluğen buy əfçiduğalxoxun het'aynak' q'ı̌boz?

6 İçoğoy var-dövlətə güvəyinşakalt'oğoy,

Girbit'oğo bitot'ay piye badi fərəxləyinşakalt'oğoy het'uxun zap'eğoz?

7 Elmoğo toyen haq'ala şey tene,

Buxačuğoxun təngə tadi ext'es bakala şey tene elmux.

8 Şot'o görə ki, tene bu şot'ay toy,

İnsani kiyexun ayeğala şey tene mo.

9 Şuva həmişəluğ me dünyəne yəşəyinşalo?

Bito p'uri oç̌ali oq'ane taysa!

10 Bitot'in aneksa: nə müdrik bakalt'ine me dünyəni t'ǒğə biq'i çurpes bake,

Nəəl axmağen q'a q'ammazen.

Bito p'uri tanesa, içoğoy girbiyoroxal q'ert'une manst'a.

11 İçoğoy pul boteneşt'a,

Oç̌alxot'un exst'a ki, içoğoxun oşa eğala nəsileynak' efalt'un.

Ama mone, gərəmzoğo bakala sa p'at'ar oç̌ale içoğo mandalo!

12 Hetər s'iye q'ončux bakalnu baka,

T'e çöle tarak'ala heyvanaxun sa fərg tene bu insani!

Bitot'ay axır bisune!

13 Mone içu güvəyinşakalt'oğoy q'a şot'oğollarik' bakalt'oğoy me dünyəne tağala yaq'e axır!

Ama maya? Pula q'ic'p'i tağamin mot'o tet'un q'amişaksa!

14 Sürünen iz bula k'os'bi tağala k'inək' tağalt'un şorox t'e dünyəne,

Bisun iç şot'oğoynak' yaq' ak'est'ala çoban bakale!

P'uri oç̌alin oq'a tağalt'un, bašaybaki əfçibakalt'un t'iya!

Pula qayk'at'an isə düzgünt'oğoy döör eğale.

15 Zaal p'uri oç̌alin oq'a taysa tene bark'al Buxačuğon.

İz t'ǒğǒl ext'ale za Şot'in!

16 Dövlətlut'ay hik'k'ala tamaxmaba,

S'iye q'ončux bakalt'oğoy hörməti avuzbaksuna ak'i paxılluğmaba.

17 Şot'o görə ki, hələ şuk'k'alen içuxun hik'k'al taşeri tene me dünyənexun,

Nəəl s'iya biq'i çurk'ala şey tene.

18 İz pul qay vədine bəxt'əvəre hesabbsa içu,

Axıri amdari əşurxo şaat' tağat'an bitot'aynak' piin işiğe!

19 Ama tene ava ki, bito p'uri tağamine,

Pula q'ic'p'i t'e dünyəne, iz bavoğoy t'ǒğǒl tağamin!

20 Hetər s'iye q'ončux bakalnu baka,

Müdrikluğ nu bakala insani çöle tarak'ala heyvanaxun sa fərg tene bu!

Bitot'ay axır bisune!

50

50-ci Ǐvel mə̌ğ

Asafi Ǐvel mə̌ğ.

1 Mone, Bitova Başarbala Buxačuğon, Q'ončuğon İz əyitə upseynak' azuk'xone k'ale,

Dünyəni sa belxun t'e soğo bel śirik' k'ə azuk' bunesa k'alpi girebsa.

2 Sionaxune * Şot'in yaynak' İz işiğ sakala kalaluğa ak'est'a,

İzi gözəlluğaxun ene şuk'k'alast'a nu bakala Sionaxun!

3 Enesa beş Buxačux, ama şip' çurpseynak' tene eysa!

Bok'osp'i śik'ala arux k'inək',

Ěqeśi tufan k'inək'e eysa!

4 Göyurxo q'a oç̌ala k'alpi

Şot'oğoy běš İz azuk'ane divanbsa Şot'in.

5 "Girbanan Bez yaq'en tağalt'oğo bitova,

Q'urban šampi Zaxun irəziluğ ğaç̌eśit'oğo Bez t'ǒğǒl eçanan" nexe.

6 Mone, göyurxonal at'unksa Buxačuğoy divanbsuni k'ə baksuna,

Şot'ay düzgünluğat'un car saksa şot'oğon!

7 "İbaka, ay Bez azuk', Zuz əyite!

Mone, vi taxsırkər baksuna ç̌oyel c'evk'alo bakoz, ay israilluyox,

Şot'o görə ki, Buxačuxzu, vi Buxačux Zuzu.

8 Ef taxsırxo q'urban eşt'unxost'a tez ak'al,

Bok'ospsuni q'urbanxon Za irəzibsaxun tez əyite həysə Zu.

9 Ef ağılxo bakala öküzxoxun,

Sürünə bakala keçiğoxun tez əyite.

10 Axıri c'ələye bakala bito heyvanxo,

Hazarxon buruxmoğo bakala sürüyox İzi Bakalt'aynak' mo hik'k'ale!

11 Buruxmoğo bakala bito q'uşurxoz soğo-soğo çalxsa,

Çöle bakala heyvanxoy bitone Bez kiin oq'a.

12 Zu busa bakayiz va pi k'ə booz?

Dünyəl, dünyəne bakaloroxal Bezi baksunen va het'u görə uk'az?

13 Zu nə öküzi yeq' ukalo tezu,

Nəəl keçin p'i ǔğə̌lo."

14 Buxačuğo şükürbsun bakale vi Şot'aynak' eçala q'urban,

Vi niyətp'i tadi əyiti loxol çurpsuna ak'est'a Ala Arśit'u!

15 "Vi t'ar ğine Za k'alpa, Zuval va çark'est'oz,

Metər, Bez s'iya alabalo bakalnu hun."

16 Buxačuğon pist'oğo metər uk'ale:

"Hun mani ç̌oyenen Bez k'anunxoxun əyitp'es baksa?

Bezi azuk'axun ğaç̌eśi irəziluğa hetəren vi muzel eçes baksa?

17 Bezi tadi nəsyətxo nifrətenbsa hun,

Bezi piyorox vi sa ǔmǔğoxun baśi t'e soğo ǔmǔğoxun c'enesa.

18 Sa oğri ak'ala bakayin gərenbaksa şot'o,

Yaq'nuxun c'erit'oğoxun dost'luğenbsa.

19 Vi ǰomoxun şəre barst'a,

Muzexun əfçi əyitmuxe c'eysa.

20 Vi viçey ç̌oyelen çure əfçidən hun,

Sa nanay tapanexun c'eri doğma viçey loxol şəren bost'a!

21 Hun me əşurxo biq'at'an

Bezi şip' çurpsunaxun t'etəren q'amişaki ki, Zuval vallarik'zu.

Ama təə! Mone, vi hetər baksuna ç̌oyel c'evk'oz,

Vi taxsırxo bitova c'epi śik'oz!

22 Mone, bito me pit'oğo ef eyex efanan, ay Buxačuğo eyexun c'evk'iyorox!

Tene, və̌x k'ot'or-k'ot'or booz,

Şuk'k'alen və̌x bez kiyexun haq'esal tene bakal.

23 Buxačuğo şükürbsune efi Za çalxsuna ak'est'ala q'urban,

Düz yaq'en tağalt'in Zaxun eğala çark'esuna ak'ale!"

51

51-ci Ǐvel mə̌ğ

Mə̌ğk'alxoy kalat'aynak'. Davidi Ǐvel mə̌ğ.

Davidi günax əşp'est'i Bat'-Şevaxun ı̌šaluğbit'uxun oşa xavareçal Nat'ani iz t'ǒğǒl eğat'an śampi mə̌ğ. *

1 Vi nu badalbakala çuresuna ak'est'i za bağışlayinşa, ay Buxačux!

Vi ük' bok'ospsuna zaxun kammaba, bez günaxxo silba!

2 Bito bez taxsırxo os'k'a taşa,

Za bezi günaxaxun təmizba.

3 Vi əyitəxun c'eysuna avazu,

Əşp'est'i günaxi bı̌hiluğal q'amişzu.

4 Vi běšzu günaxkər, Vi k'anunxoxun c'eriz günax əşp'est'i,

Vi piyes pis ak'eğala əşez biq'i zu.

Şot'o görəl haq' galan divanbsa,

Düzgün q'ərar c'evk'alonu Hun!

5 Axıri zu nanaxun bakat'an ene günaxkərzuy,

Hələ nanay tapane bakat'an bez günax zaxuney.

6 Ama Hun düzgünluğen qə̌věsa amdarast'a,

Me müdrikluğaxun bez ük'eyal laxa Hun.

7 Za issop'en † təmizba, barta bez günaxxoxun təmiz bakaz,

Za os'k'a, lap ǐǰaxunal mas'i bakaz.

8 Za mǔqt'a, bez ç̌oya axšumda,

Barta Vi xə̌xə̌pi ük' qayeśeq'an.

9 Bez günaxxo bağışlayinşa,

Bito bez taxsırxo os'k'a taşa.

10 Ay Buxačux, za təmiz ük' tada,

Za təzələyinşa, barta Vi yaq'en tağaz.

11 Za Vaxun ə̌xilmaba,

Vi tadi Ǐvel Urufa zaxun ma ext'a.

12 Vaxun eğala çark'esuni mǔqluğa za qayda,

Za Vi əyiten tağala ba.

13 T'e vədə Vi əyitəxun c'eğalt'oğo Vi yaq'en taysuna zomboz,

Günaxkərxoval Vaç qaybakalt'un.

14 Ay Buxačux, ay za çark'est'es bakala Buxačux,

Bez kiyel bakala p'iya os'k'a,

Barta bez muzen Vi düzgünluğaxunq'an əyitp'i.

15 Bez muza qaypa, ay Q'ončux,

Barta bez ǰomoxun Vaynak' tərifq'an bari.

16 Vi zaxun çureğalo q'urban eşt'un bakiyniy, ezçoy,

Ama bok'ospsuni q'urbanen irəzibala şey tene Va!

17 Va çalxsun, Vi çureğalt'oğo bsun - mone əsil q'urban!

Mot'o q'amişaki q'abulbalt'u Hun Vaxun ə̌xiltenbon, ay Buxačux.

18 Vi ük' bok'ospsuna ak'est'i Sioneynak' ‡ şaat'luğ ba,

Yerusalimi hərrəmine bakala q'alina təzədən biq'a.

19 T'e vədə bütüm me eçala q'urbanxon Va irəzibale,

Dirist' bok'ospseynak' šameğala q'urbanxo Vi piyes şaat' ak'eğale,

T'e vədə Vi q'urban eçala gala arak'xoval eçalt'un.

52

52-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy kalat'aynak'. Davidi ögüd-nəsyət tadala Ǐvel mə̌ğ.

Edomlu Doegen taśi Şaula "David Aximelek'i k'oyane" pi xavar tadit'uxun oşa śameśi Ǐvel mə̌ğ. *

1 Va zorba hesabbi pisluğbsunaxunen fərəxləyinşaksa, ay q'oççağ?

Buxačuğoy nu badalbakala çuresun həmişə zaxune!

2 Əfçibaksune eşt'a amdarxoynak' vi muzen,

Bic'luğ əşp'est'i ğayin me k'inək' k'as'p'i śinne.

3 Şaat'a barti pisən c'ək'e,

Düz əyiti təə, əfçin q'ončuxnu.

4 Bisun eçala əyitmuxe c'eysa vi ǰomoxun,

Əfçiduğalnu hun!

5 Ama Buxačuğon va t'etər sakale ki, vi bula alabes ten bakal hun.

Va vi k'ojaxun bale,

Vi tuma əfçibale me dünyənexun Şot'in.

6 Düzgünt'oğonal mot'o ak'i Buxačuğoy kalaluği běš bul k'os'balt'un,

Vi loxol isə axšumpi metər uk'alt'un:

7 «Buxačuğo bač'an tarast'uni gala iz var-dövlətə umudbakalt'ay,

T'iyə̌mint'oğo əfçibi q'azayinşit'oğoy axır metəre baksa!»

8 Zu isə Buxačuğo ı̌šazu,

Veçələyinşala sa zeytuni xod k'inək'zu Şot'ay bakala gala.

Şot'ay nu badalbakala çuresunaz umudbaksa zu həmişə.

9 Va věbakalt'oğoy běš Vi bit'oğo bez muzel eçeri Va həmişə şükürboz,

Va umud bakoz, şot'o görə ki, Hun şaat' bakalonu!

53

53-ci Ǐvel mə̌ğ

(Ǐvel mə̌ğ. 14)

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. "Maxalat'" uk'ala faren mə̌ğěğala Davidi ögüd-nəsyət tadala Ǐvel mə̌ğ.

1 Axmağxon içoğoy ük'e boş "Buxačux butene" next'un.

Düz yaq'axun c'eret'un, pis əşurxoy qoşt'ant'un taysa şorox;

Şaat' əş biq'al butene.

2 Buxačuğonal göynuxun amdarxoy loxole běğsa,

Běneğsa běyn şot'oğoy boş müdrik baki İçu qə̌věğalo bune?

3 Bitot'in Buxačuğoxun ç̌oya taradene,

Sa tanal bakayin şaat' əş biq'al tene mande.

4 Hevaxt' haq'ullayinşakalt'un me pis əş biq'alxo?

Bezi azuk'a saki ukalxo,

İçoğoy t'arnu p'ap'alo Buxačux baksuna nu q'amişakalxo?

5 Ama mone, q'ı̌yen haq'ene şot'oğo,

İçoğoy pula haq'ala sa q'ı̌yen!

Buxačuğon izt'oğoy loxol ěqeśit'oğoy ǔq'enxone xoxp'i,

Biyaburebi şot'oğo,

Şot'o görə ki, taradene şot'oğoxun İz ç̌oya!

6 Ay İsraileynak' Sionaxun * eğala çark'esun, mayanu?!

Eki qayda Buxačuğoy azuk'eynak' t'e bəxt'əvər ğimxo!

Barta İak'ovi nəsilen mǔqluğq'an c'ovakest'i,

Barta israilluğoy ç̌oyen axšumpeq'an!

54

54-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Simlə ət't'əcxoy faren mə̌ğěğala Davidi ögüd-nəsyət tadala Ǐvel mə̌ğ.

Zifluğon hari Şaula "David beşi şəhərene c'ap'baksa" pit'uxun oşa śameśi Ǐvel mə̌ğ. *

1 Ay Buxačux, Vi şu baksuna ak'est'i za çark'est'a,

Bezi taxsırsuz baksuna Vi kiin c'evk'a ç̌oyel!

2 Bezi afırına ibaka,

Bezi Va k'alpsuna coğabsuz ma efa, ay Buxačux!

3 Mone, buxačuxsuzorox bez loxolt'un ěqesa,

Bespsunt'un çuresa za me zalımxon!

Buxačuğo nu çalxaloroxe şorox!

4 Ama avazu, Buxačuğon za tək tene bare,

Zaynak' bač'an bakalone Q'ončux!

5 Bez düşmənxoy pis əməlxo qaydi içoğoy bel śik'ale Şot'in,

İz tadi əyiti loxol çurpi əfçibale şot'oğo!

6 Bez ük'exun Vaynak' q'urban eşt'un c'ovakale, ay Q'ončux!

Vi s'iya, Vi t'e gözəl s'iya alaboz zu!

7 Bez bel eğala bəloğoxunen çark'est'i za Hun,

Bez düşmənxoy biti ç̌axç̌uxesunan ak'est'i za!

55

55-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Simlə ət't'əcxoy faren mə̌ğěğala Davidi ögüd-nəsyət tadala Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Buxačux, bez afırına ibaka,

Bez xoyinša nu ibaksuna ma laxa,

2 Bezi Va k'alpsuna coğab tada!

Fikiren haq'ene za, q'ic'eśi manest'a zu

3 Bez düşmənxoy səsə ibakat'an,

Zalımxon za koruğ tadat'an!

Bələt'un baki şorox zaynak',

Əcuğləyinşəki bez loxolt'un ěqesa!

4 Bez ük' c'ap'ebaksa,

Bisuni q'ı̌yene haq'e za.

5 Bula biq'i t'it'ala vəlvəlinaz baft'e,

T'ut'ultinene haq'e za.

6 Həysə t'etərzu ki, nexzu göyərçin baki purpi tağaz,

Sa şip' ga bə̌ğə̌bi irəət nəfəs haq'az!

7 Çara bakayin bez bula haq'i ə̌xil sa ams'i oç̌alaz tağon,

T'iyaz yəşəyinşon!

8 Nexzu amdari sa c'ap'bakala ga bakane,

Muşe q'a tufani ı̌šalayinşaksuna ak'ala k'inək' t'it'eri c'ap'bakes bakane!

9 Gərgürçiluğ saka me pist'oğoy arane, ay Q'ončux,

Barta suna maq'at'un q'amişaki!

T'iyə̌mint'ay loxol kul alabsunaxun q'a davabsunaxun başq'a sa şey tez aksa me şəhəre zu!

10 Üşe-ğena amdari pulat'un c'eye şot'oğon,

Şəhərə q'orişala barine bake pisluğ q'a şər.

11 K'as'esuni, əfçin q'a fırıldağin mese bake me şəhəri küçəmux!

12 Düşməni pis əyitə porttezbsa,

Za nu çureğalt'ay bez loxol alaxun oq'a běğsunal q'uc'ezne zu,

13 Ama hari va p'ap'at'an tez baksa!

Axıri hun bezi ı̌šonu,

Bezi dost'nu, zaynak' viçi k'inək' bakalonu!

14 Beş ük'əyan ams'ipsay yan sunay t'ǒğǒl,

Sagala xramayan taysay camaati boş!

15 Barta bez düşmənxoynak' bisunq'an hari,

Barta şorox dirist'-dirist' gərəmzəluğq'at'un baki!

İçoğoy ük' şəren,

K'ojurxo pisluğen buy bakaloroxe şorox!

16 Zu isə Buxačuğo k'alk'oz,

Q'ončuğonal za çark'est'ale.

17 Savaxt'an, berezəre, biyəsin -

Üşe-ğena çökt'i, ǒnek'a xoyinšezbsa zu,

İbakale za Şot'in!

18 Bez loxol ěqeśi sa sürü düşmənəxun davina c'eğat'an

Bez belxun sa pop bist'al tene bark'al Şot'in!

19 İz padçağluğ həmişəluğ bakala Buxačuğon,

T'e padçağluği nə burqesun, nə çarksun nu bakala Buxačuğon za ibakale!

İbakiyal şot'oğoy səsə bot'ale,

Şot'o görə ki, şorox badalbakalorox tene,

Buxačuğoxun q'ı̌bsun tene bu şot'oğost'a!

20 İçeynak' viçi k'inək' bakalt'ay loxole alabi bez dost'en iz kula,

Beşi "sunay bač'ane çurk'alyan" pi tadi əyiti loxol tene çurpi şo.

21 Ç̌oye axšumene, ama iz ük' şəren buye.

Muč'a-muč'ane əyite, ama izi hər əyit amdarane lafst'a.

22 Vi ə̌mnəbel bakala yükə Q'ončuğo tapşurba hun,

Şoval İç vi q'ayğina mandi vaynak' bač'an bakale. *

Şot'in tene bark'on ki, düzgün bakalt'ay tur lamandane!

23 Pist'oğoy axır butene, ay Buxačux,

Gərəmzəluğ balnu Hun şot'oğo!

P'i śik'alxon q'a əfçiduğalxon içoğoy ömüri qǐt'u tet'un yəşəyinşal sal!

Ama bez umudi ga Hunnu!

56

56-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. "Ə̌xil mə̌xluğa bakala göyərçin" uk'ala faren mə̌ğěğala Davidi mikt'am. *

Filist'luğon Davida Gat' şəhəre biq'at'ane śameśe. †

1 Ay Buxačux, za gorox eki!

Bez bač'anexun baft'iyorox hari za p'ap'saxt'un,

Üşe-ğena bez loxolt'un eysa, za saki ç̌axç̌uxpsunt'un çuresa.

2 Bezi hər ğina mə̌yint'unbsa şot'oğon,

Za nu çureğalorox t'eq'ədəre ki,

Bǒq'ə̌lpi çark'ala şey tene, ay ala arśi Buxačux.

3 Za q'ı̌yen haq'ala vədine

Saycə Vaz umudbaksa zu.

4 Za tadi əyitə görə Va alxışp'i

Vaz bač'an tarast'a zu.

Umudi ganu Vast'a ak'i hik'k'alaxun tez q'ı̌bsa!

Axıri Hun bakala gala insanen za k'ə bese bakon?

5 Üşe-ğena bez turin oq'axunt'un kaše bez düşmənxon,

Bezi əyitmoğo fırıdi za pisluğbsune içoğoy niyət.

6 C'əp'k'in gireśi əyitə sat'unbsa,

Za busmişi bespsunt'un çuresa!

7 Şot'oğoy me günaxa cazasuz ma efa,

Vi əcuğoy bəc'ük'esuni k'ə baksuna ak'est'a, ay Buxačux.

Me azuk'xo Vi turin oq'a laxi ç̌axç̌uxp'a!

8 Bez dərdurxoy bitovan soğo-soğo ava Hun,

Bez piyexun bari hər k'at' neğan bǒq'ə̌lpi.

Vi girke boşen śampi Hun şot'oğoy bitova!

9 Mone, Vaz köməyə k'ale zu,

Bez düşmənxonal q'ı̌bi qoşt'un qaybaksa.

Buxačuğoy zaxun baksuna metərez avabaksa zu!

10 İz tadi əyiti loxol çurk'ala Q'ončuğoz tərifləyinşbsa zu,

İz tadi əyiti loxol çurk'ala Buxačuğoz tərifləyinşbsa zu,

11 Umudi ganu Buxačuğost'a ak'i hik'k'alaxun tez q'ı̌bsa!

Axıri insanen za k'ə bese bakon?

12 Ay Buxačux, Va tadi əyiti loxol çurk'oz zu,

Q'urbanxo eçeri Va şükürbsuna ak'est'oz.

13 Axıri Hun bez elmoğon çark'est'i,

Bez tur ǰěna lafst'a ten barti.

Za Buxačuğon işiğ sakala me dünyəne yəşəyinşbsunen q'ısmatbi.

57

57-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. "Za efa" uk'ala faren mə̌ğěğala mikt'am. *

Daviden Şauli kiyexun t'it'eri mağarina c'ap'bakat'an śampi mə̌ğ. †

1 Gorox eki za, ay bez Buxačux, za gorox eki,

Vaz bač'an tarast'a, Vane bez umud!

Me bələ bez belxun tağamin

Vi q'ənədi oq'az zaynak' gabsa.

2 Ala Arśit'uz k'ale zu,

Bez taxsırsuz baksuna ç̌oyel c'evk'ala Buxačuğoz k'ale!

3 Şot'inal za kul biq'ale göynuxun, za çark'est'ale,

Bez bač'anexun baft'it'oğo biyaburbale.

İz nu badalbakala çuresuna kamtenebal zaxun Buxačuğon,

Za qı̌ yaq'a tene efal Şot'in!

4 Şirurxoy arane,

Busabaki canavarxoy boş baft'i k'inək'zu həysə zu!

Şiş xişt'ik'xo, t'ə̌q'ěğala oxur k'inək'e uluxxo şot'oğoy,

Ğayin me k'inək'e bost'a muzen şot'oğoy.

5 Barta Vi kalaluğ ala bakala göynuxunal c'ovaki ak'eśeq'an,

Barta dirist' oç̌ali ç̌oyel Vi s'iq'an t'ap'eśi, ay Buxačux!

6 Tələt'un laxi za biq'seynak' şot'oğon,

Dərdə baft'iyal çarasuzez mandi zu.

Bezi yaq'e loxol kurt'un kašp'i,

Ama içant'un t'iya baft'i.

7 Vaxun arxayinzu, ay Buxačux, t'ema arxayinzu ki!

Ǐvel mə̌ğur mə̌ğpi Vi s'iya alaboz zu!

8 Mone, həzirzu, bez boş bakalt'oğo upseynak' mə̌ğk'oz!

Běğ çərtk'amin hayzoz,

Arfa q'a tər farpi mə̌ğk'oz zu!

9 Ay Q'ončux, bito azuk'xo Va çalxest'i Vi s'iya alaboz,

Bito millətxoy boş Va tərifləyinşoz!

10 Şot'o görə ki, Vi nu badalbakala çuresun q'a bez bač'ane çurpsun t'emane ki,

Göynul p'ap'i asoyxoxunal c'ovanek'sa!

11 Barta Vi kalaluğ ala bakala göynuxunal c'ovaki ak'eśeq'an,

Barta dirist' oç̌ali ç̌oyel Vi s'iq'an t'ap'eśi, ay Buxačux!

58

58-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Davidi "za efa" uk'ala faren mə̌ğěğala mikt'am. *

1 Ay kalaluğbalxo, efi c'evk'ala q'ərarxo düzgüne ki?

Bitot'ay loxol sa piin běğinan divanbsa ki və̌n?

2 Təə, insaf uk'ala şey tene bu ef ük'e,

Zor əşp'est'un ən çureğala əşe efi!

3 Hələ nanaxun bakat'an içoğoy yaq'a aç̌esp'iyoroxe me pisorox,

Mis'ik' hamaq'un əfçiduğsune şot'oğoy əş, yaq'nuxun c'eret'un şorox.

4 Şot'oğoy ǰomoxun c'eğala pisluğxo

Dizik'i ǰomoxun c'eğala zəhər k'inək'e.

İz ǔmǔğo laft'ala səsə için nu çureğayin nu ibakala,

5 Dizik'əçidal heq'ədər başarağlu baalkayin,

Şot'o farpi nu əçides bakala sa gürzə dizik'i zəhər k'inək'.

6 Şot'oğoy uluxxo duğa śipa içoğoy ǰomoxun, ay Buxačux!

Çəninə duğa saka şot'oğoy!

7 Barta şorox bari tağala xe k'inək' əfçibakeq'at'un,

Barta içoğoy bosala ox hələ kamanaxun c'eğamin xoxbakeq'an!

8 Barta əlbiz yavaş-yavaş xebaki tağala k'inək' xebaki taśeq'at'un,

Barta nanay tapane p'uri əylen me dünyəni işiğa ene nu ak'es bakala k'inək'

Şoroxal me dünyəni işiğa həsrətq'at'un baki!

9 Şot'oğon içoğoy bel harit'oğo hələ tam q'amişakinut əfçibaki tağalt'un.

Muşen iz běš badi fupi taşala sa göyün o k'inək',

Q'ari sa kološ k'inək'!

10 Me pist'oğon içoğoy cazina zapsunen düzgün bakalt'oğo mǔqt'ale,

Şot'oğoy axıra ak'i içoğoy ük' çaxeśi bakale!

11 Amdarxonal t'e vədə metər uk'alt'un:

«Düzgün bakalt'uxun Buxačuğon İz şaat'luğa kamtenebon,

Həgigiyal Buxačux bune,

Me dünyənə düzgün divanbala Buxačuxe Şo!»

59

59-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Davidi "za efa" uk'ala faren mə̌ğěğala mikt'am. *

Şaulen Davida bespsun çureśi şot'ay k'oja busmişbseynak' amdar yaq'abat'an śameśi mə̌ğ. †

1 Ay bez Buxačux, bez düşmənxoy kiyexun çark'est'a za,

Bez loxol ěqeśit'oğoxun q'orişa!

2 Şər əş biq'alt'oğoxun ə̌xilba za,

P'i śik'alxoy kiyexun ext'a.

3 Mone, bez elmoğo haq'seynak' zat'un busmişbsa,

Za pisluğbseynak' gireśi əyitət'un sabsa me zalımxon.

Ama bezi sal sa taxsır nəəl günax tezax bu, ay Q'ončux.

4 Sal sa pis əş tez biq'e zu,

Ama şorox bez loxol eyseynak't'un kape,

Eki p'ap'a, ay Buxačux! Bez dərdə nu aksuna ma laxa.

5 Ay Q'oşuniQ'ončux bakala Buxačux!

Ay İsraili Buxačux,

Hayza Vi şu baksuna ak'est'a!

Va nu çalxala bito me azuk'xoy cazina tada!

İçoğoy boş şəren buy bakalorox,

Tadi əyiti loxol nu çurpiyoroxe şorox!

6 Me pisorox hər biyəs et'unsa,

Hari şəhəri hərrəminət'un biq'est'a,

Xə̌ k'inək' amdari loxolt'un eysa şorox!

7 Sa běğa içoğoy ǰomoxun c'eğalt'oğon

Het'əre ğayin me k'inək' bost'a!

Axıri t'etərt'un fikirbsa ki, içoğo ibakal butene.

8 Ama Hun axšumi ga balnu şot'oğo, ay Q'ončux,

Axšumpest'alnu Va nu çalxala bito azuk'xoy loxol!

9 Za zor tadalo,

Umudi ganu Hun bezi, ay Buxačux!

Bezi bač'an,

10 Vi nu badalbakala çuresuna zaxun nu kambala Buxačuxnu Hun bezi!

Qayk'ale bez yaq'a Buxačuğon,

Bez düşmənxoy taşevk'i bezi turin oq'a bist'una ak'est'ale za!

11 Ama ma besp'a şot'oğo!

Barta biti xoreśeq'at'un,

Barta Vi kiin zore k'ə baksuna ak'eq'at'un, ay beş bač'an bakala Buxačux!

Tene bito usum eyexun c'eri tağale bez azuk'i.

12 İçoğoy muzen içoğo günaxa bast'uni cazina zapeq'at'un barta!

İçoğo bitot'uxun üst'ün hesabsun,

Şuk'k'alaxun nu q'ı̌bi ǰomoxun c'eğalt'oğo nu fikir tast'un

K'ə baksuna ak'eq'at'un barta!

İçoğoy ǰomoxun c'eri bito əfçiğoy q'a q'arğişxoy

13 Əcuğo c'evk'a şot'oğoxun!

Tumexun əfçiba şot'oğo!

Barta dünyəni t'e belxun me bel bitot'in avabakeq'an ki,

Buxačuğoy kule bu İak'ovi nəsili loxol!

14 Me pisorox hər biyəs et'unsa,

Hari şəhəri hərrəminət'un biq'est'a,

Xə̌ k'inək' amdari loxolt'un eysa şorox!

15 Ama barta hari fırıpi taysunaxun başq'a hik'k'al bes maq'at'un baki,

Barta busa mandi ulayinşeq'at'un şot'oğon!

16 Zu isə Vi zoraxun əyitk'ala mə̌ğur mə̌ğk'oz,

Savaxt'inaxun hayzeri Vi nu badalbakala çuresuna bez muzel eçoz!

Axıri Hun bez bač'an,

Bez umudi gan bake t'ar ğine zaynak'!

17 Hun za zor tadalonu,

Va tərifləyinşala mə̌ğur mə̌ğk'oz zu!

Bez bač'annu Hun, ay Buxačux,

Vi nu badalbakala çuresuna zaxun nu kambala Buxačuxnu Hun!

60

60-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Davidi zombseynak' bakala mikt'am. *

"Geše vard k'inək' gözəl bakala irəziluğ" uk'ala faren mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ.

Daviden Naharayima q'a Sovina bakala aramluğoxun davabit'uxun saal Yoaven hari "elaxoy dərə" uk'ala ganu p'as's'e hazar edomluna k'as'p'it'uxun oşa śameśi mə̌ğ. †

1 Vi ç̌oya tarandi Hun yaxun, ay Buxačux,

Yax oç̌alen san bi,

Əcuxlunu Hun beş loxol!

Ama yax gorox eki, beş loxol běğa p'urum!

2 Oç̌ala iz ganuxunen galdi, şot'o bı̌yexun t'ǒpěvk'ala k'inək'en bi Hun!

Q'olayba şot'ay t'ǒpi ganxo, mone, hələ ǰı̌k'esa şo!

3 T'etəren mə̌yinbi ki Vi azuk'i ğina Hun

İçoğoy kəyit'oğo bǒxmǒğǒxun k'at'-k'at'en eçeri!

4 Ama Vi bač'anexun tağalt'oğo Vi bayraği oq'an girbi Hun,

İçoğoynak' q'ı̌ nu bakala, boseğala oxurxo içoğo nu laft'es bakala gala!

5 Vi çureğalt'oğoy Va k'alpsuna ibaka Hun, çark'est'a şot'oğo!

Barta Vi yön kul beş loxolq'an baki, efa yax!

6 Axıri Buxačuğon İz bakala ı̌vel gala metəre pey:

"Bez kiyel badi Şekem şəhəri oç̌alxo və̌x payboz,

Suk'k'ot' uk'ala ganu Bez azuk'i arane cöyboz.

7 Gileadi q'a Menaşşeni oç̌alxoval Bezine!

Efraima arśiz kalaluğbsa,

İudeyinaz laxe Bez taxt'a Zu!

8 Moava Bez tur os'k'ala ləənez be,

Edomi loxol torok'al bosala ext'iyərzax bu Bezi. ‡

Mone, filist'luğoy oç̌alaxune c'eysa Bez səs!"

9 P'oy isə şiin taşala yax t'e q'alala şəhəri loxol?

Şu güvəyinşaki tağalyan Edoma exst'a?

10 Buxačuğon yaxun İz ç̌oya taradit'uxun oşa,

Beş q'oşun davina c'eğat'an Şo yaxun nu bakit'uxun oşa mümkün tene mo!

11 Düşmənxo beş turin oq'a laxsuna köməyba yax, ay Buxačux!

Axıri Hun nu bakala gala insanen hik'k'al bes tene bakon!

12 Buxačuxe yax bitot'uxun zorba balo,

Şone düşmənxo beş turin oq'a saki ç̌axç̌uxp'est'alo!

61

61-ci Ǐvel mə̌ğ

Mə̌ğk'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Simlə ət't'əcxoy faren mə̌ğěğala Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Buxačux, bez şivana ibaka,

Bez afırına coğabsuz ma efa.

2 Dünyəni ošelxunez k'ale Va,

Umuda bot'ezu ene zu.

Hun za kul nu p'ap'ala sa q'ayana taşa,

3 Şot'aynak' ki, Hunnu bezi umudi ga,

Düşmənəxun za efala ost'aar q'ala.

4 Barta həmişəluğ Vi ı̌vel çadıra yəşəyinşaz,

Vi q'ənədxoy oq'a zaynak' gabes bakaz.

5 Bez tadi elasxon ibaki Hun, ay Buxačux,

Va çalxalt'oğoynak' həzirbi payaxunen za q'ısmatbi.

6 Padçaği ömürə boxoyba Hun,

Barta şot'ay padçağluğ nəsiləxun nəsilə c'ovaki ost'aarq'an baki.

7 Barta Vi piyes şaat' ak'eśi həmişəluğq'an arśi iz taxt'e loxol,

Barta Vi nu badalbakala çuresunen q'a şaat'luğen şot'o q'orişi efeq'an.

8 T'e vədə zu həmişə Vi s'iya alabala mə̌ğur mə̌ğk'oz,

Bez tadi əyiti loxol çurpi hər ği q'urbanxo šamk'oz!

62

62-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy kalo bakala Yedutuneynak' śameśi Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Tək Buxačuğoz arxayin zu,

Zaynak' çark'esun Şot'oxun eğale!

2 Tək Şone zaynak' q'aya bakalo, bez Çark'est'al,

Şo bez bač'ane - hik'k'alen satenekon za!

3 Hevaxt' kul haq'alnan və̌n me pisluğbsunaxun?

Amdari loxol taśi

Şot'o k'os'baki barina lik't'i sakala k'inək' saksunaxun,

Barala çəpərə galdi oç̌alen sabala k'inək',

Şot'oval saki oç̌alen sabsunaxun hevaxt' kul haq'alnan?

4 İçoğoy fikir amdara piyexun saki şot'o əfçibsune,

Əfçinent'un nəfəs haq'sa şot'oğon!

Ç̌oye muč'at'un əyite,

Ük'e boş isə q'arğişt'un śiye şot'oğon!

5 Ay bez ük', Buxačuğo arxayinbaka,

Tək Şot'one bez umud.

6 Tək Şone zaynak' q'aya bakalo, bez Çark'est'al,

Şo bez bač'ane - bitezton zu!

7 Bezi çark'esunal, təmiz s'iyal Buxačuğone tast'a za,

Şone zaynak' bač'an baki za İz q'ənədi oq'a ext'alo!

8 Vi t'ar ğineyal, mǔq ğineyal Şot'o umudbaka, ay azuk'!

Şot'o ams'iba vi ük'ə,

Axıri Buxačuxe beş umudi ga.

9 İnsan hik'k'al tene,

Əfçi əyite şot'o umudbaksun!

Tərəzik'ə laxi ayzap'k'ala hik'k'al butene şot'ost'a,

C'ovaki tağala sa muşaxun avuzin tene şo.

10 Nə və̌st'a bakala zora umudmabakanan,

Nəəl başq'i girbi malaxun fərəxləyinşmabakanan!

Var-dövlət heq'ədər avuzal bakayin, ef pula k'ač'ibsa ma bartanan.

11-12 Buxačuğoy "zor Zast'ane" upsuna,

Şot'ay "Q'ončuğost'ane nu badalbakala çuresun" əyitə ibakezu.

Hərt'u iz biq'i əşlin əvəzən tast'a Hun, ay Buxačux! *

63

63-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi İudeyin ams'i oç̌ala bakat'an śampi Ǐvel mə̌ğ. *

1 Ay Buxačux, Hunnu bez Buxačux!

Bez ük'en Vane çuresa!

Q'aribaki oç̌al t'ǒp'k'ala k'inək' bez cicirxone t'ǒpě Vaynak',

Xesuz mandi bədən xeneynak' bok'ala k'inək'e boksa Vaynak' bez uruf!

2 Vi bakala ı̌vel gala Vi loxolez běğsay zu,

Vi kalaluğa, Vi zoraz aksay.

3 Mone, bez muzen Vane tərifləyinşbsa,

Şot'o görə ki, Vi nu badalbakala çuresun yəşəyinşaxunal üst'üne!

4 Bez ömüri axıral śirik' Va alxışp'oz zu,

Afırıpi Vi s'iya alaboz!

5 Tikoğoy ən şaat'o bez elmoğo taśi k'inək' bakale t'e vədə,

Bez ük' qayeğale, muzen mə̌ğpi Va tərifləyinşale!

6 Bask'i galal Vaz eyex bast'a,

Dirist' üşe Vi baradaz fikirbsa.

7 Bez kiyexun biq'alonu Hun,

Vi xojina baksunene mǔqst'a za.

8 Bez ük' Vaxun ğaç̌e,

Vi kula zaxun ten zap'e Hun.

9 Bez bisuna çureğalorox isə

Gərəmzəluğ bakalt'un!

10 Q'ılıncaxun p'uri

Aramt'orxoynak' yem bakalt'un şorox!

11 Ama padçağ Buxačuğoxun mǔqbakale,

Buxačuğo elask'alt'oğoyal bitot'in Şot'o alxışp'ale!

Əfçi əyitk'alxoy isə ǰomo gireğale!

64

64-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Buxačux, bezi Va afırıpi k'alpsuna, bez səsə ibaka,

Bez ük'e q'ı̌ badala me düşmənxoxun bez elmoğo çark'est'a!

2 Me zalımxon içoğoy ük'e biq'est'i pisluğxoxun,

Şər bakalt'oğoy pis niyətxoxun za q'orişa!

3 İçoğoy ǰomoxun c'eğalt'oğon ğayin me k'inək'e bost'a,

İçoğoy hər əyit hari ox k'inək'e t'ə̌q'esa amdara!

4 Pusq'una arśi ǒxə̌lbal k'inək' arśi yaq't'unběğsa,

Bürdənt'un dǒpst'a sal sa taxsır nu bakalt'u.

Hik'k'alaxun q'ı̌tet'unbsa şot'oğon!

5 Hələ t'iyə̌mint'oğoval k'alpi pis əşur biq'seynak' yaq'nuxunt'un c'evksa,

Təlinə hetər laxseynak't'un maslaatbsa.

"Şuk'k'ali xavaral tene bakal" next'un.

6 Mani bic'luğa əşp'est'una fikirbi bə̌ğə̌bit'uxun oşa

"Běğa he şaat'e beş haq'ılen bot'i" pi fərəxləyinşt'unbaksa.

İnsan həgigiyal bic' bakala şeye!

7 Ama Q'ončuğon şot'oğo İz oxurxon yaralayinşale,

T'e vədəl běğalt'un ki, taşevk'et'un.

8 T'iyə̌mint'oğoynak' piyorox bito içoğoy bel barale;

Şot'oğoy axıra ak'alt'oğonal içoğoy bula ǰı̌k'k'alt'un,

Şot'oğo axšumi ga balt'un.

9 İnsanxon mot'o ak'i q'ı̌balt'un,

Buxačuğoy biq'i əşurxo muzel eçeri car sakalt'un!

Me barada fikirbi Şot'ay bit'oğo p'urum içoğoy eyex badi bakalt'un!

10 Barta düzgünt'oğon içoğoy mǔqluğa Q'ončuğost'aq'at'un ak'i,

Şot'ay q'ənədi oq'aq'at'un gireśi!

Barta ük'təmizt'oğon Şot'ay s'iya alabeq'at'un!

65

65-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Vi tərif Vaxune Siona, * ay Buxačux,

Bex p'ap'esp'alyan yan Va elasp'i tadi əyitmoğo!

2 Va afırıpi k'alk'alt'oğo ibakalonu Hun,

Vi t'ǒğǒl eğalt'un amdarxo bito!

3 Günaxxoy boş batk'eyan tayansa,

Ama Hun beş taxsırxoxun c'ovaki beş elmoğo çark'est'alonu.

4 He bəxt'əvəre Hun c'ək'p'i Va ı̌šabiyo,

İçeynak' Vi bakala ı̌vel gala mesbiyo.

Vi k'ojen, Vi ı̌vel ganen tadala neymətxon boşalyan yan!

5 Ay Buxačux, ay yax çark'est'ala Buxačux,

Hun heq'ədər zorba, heq'ədər düzgün baksunane ak'est'a Vi yax kul boxost'unen!

Dirist' dünyəni, lap dənizxoy t'e ç̌oye bakalt'oğoynak' umudi ganu Hun!

6 Kala zore q'ončux bakalo,

Buruxmoğoy binorina Vi kiin ost'aarbi laxiyonu Hun!

7 Dənizi guğultina bot'iyo,

Ěqeśi ləpoğo bask'est'i k'inək',

Ěqeśi azuk'xoval bask'est'iyonu Hun!

8 Dünyəni t'e bel bakalt'oğonal Vi biq'i əşurxo ak'i Va bult'un k'os'bsa,

Běğc'eğalaxun burqi běğ batk'ala tərəfəl śirik',

Oç̌ali ç̌oyel bakalt'oğoy bitot'in Va tərifləyinşala mə̌ğure mə̌ğě.

9 Oç̌ali q'ayğinan manst'a Hun,

Şot'o xe duği bərəkətlun bsa.

Buxačuğon xe duğala arxe ǰomo biq'teneğon,

Şot'ay běğala oç̌alen tadala bar bole bakon,

Axıri Hun Vi kiinen həzirbsa me oç̌ala!

10 Hunen sərnoğo xenen buybsa,

Ezbi ganxo ağalinen cugübi hamavarbsa.

Vi xeyir-bərəkətene göyünbaksa biti hər śil!

11 Beşi hər usen ext'ala baren

Vi heq'ədər kulqay baksunane ak'est'a,

Vi kul laft'ala hər ganen bolluğe eşt'a!

12 Běğa xam ganu göyün oyen,

Buruxmoğo mǔqluğen hetəre haq'e!

13 Q'oruğxo sürüğoy,

Dəroğo taxıli kiyexun ak'es tene baksa,

Bitot'ay ük'e qayesa, muz qaypi mə̌ğt'unne şot'oğon!

66

66-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak' śameśi Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay me dünyəne bakala bito amdarxo,

Mǔq səsur c'evk'i Buxačuğo alxışp'anan!

2 Şot'ay s'iya mə̌ğur mə̌ğpi alabanan,

Şot'o tərifləyinşanan!

3 Metər upanan Buxačuğo:

«Nu ak'eğala əşuren biq'sa Hun,

Şuk'k'al iz běš nu çurpes bakala zore bu Vast'a.

Düşmənxon diz çökt'est'a Hun,

4 Dirist' dünyənene Va bul k'os'bsa!

Vat'un tərifləyinşbsa,

Vi s'iyat'un mə̌ğpi alabsa».

5 Sa ekinan Buxačuğoy bit'oğo ak'anan,

Şot'in amdarxoynak' bi əşurxoy kalaluğa běğanan!

6 Dənizi xena t'ağaybi q'ariluğe bi Şot'in,

Xenen buy oqa turine c'ovaki Şot'ay azuk'. *

Barta ef ük' qayeśeq'an Buxačuğoy kiyexun ayeğalt'oğo ak'i!

7 Zorba bakalo, İz padçağluği axır nu bakalone Şo!

İz pul azuk'xoy loxole,

Şuk'k'al ěqeśes batenekon Şot'ay loxol!

8 Ay azuk'xo, beşi Buxačuğoy s'iya alabanan,

Barta efi Şot'o tərifləyinşala səsə bitot'in ibakeq'an!

9 Şone yax q'orişi efalo,

Beş tur ǰěna lafst'a nu bark'alo.

10 Ay Buxačux, gümüşi təmizluğa gam buxarina yoxlayinşala k'inək',

Hunal yax çətinluğxoxun c'ovakest'in yoxlayinşi!

11 Zindanxon badest'i yax,

Beş bač'ane bı̌hi yüken laxi.

12 Düşmənxon saki ç̌axç̌uxk'alane baki yax,

Aruğoxun c'ovaki, xenaxun baśi c'eğalayan baki!

Ama mone, běğa hetər bolluğan c'evk'i Hun yax!

13 Bok'ospsuni q'urbanxo eşt'eynak' eğoz zu Vi xrama,

Bezi niyətp'i tadi əyiti loxol çurk'oz.

14 Bezi ǰomoxun c'eri,

Bez t'ar ğine niyətp'i tadi əyiti loxol.

15 Kökbi heyvanxo q'urban eçeri bok'osboz Vaynak',

Eğeli, arak'i saal keçin q'urbanxo šamk'oz.

16 Ekinan, ay Buxačuğo çalxi Şot'ay yaq'en tağalorox,

Ekinan Şot'in zaynak' bit'oğo exlətp'az ǔmǔxlaxanan.

17 Bez bula alabi Şot'oz k'alpi zu,

Bez ǰomoxun Şot'aynak'e tərifxo bari.

18 Günaxa za ı̌ša bist'a bartiyzuy,

Q'ončuğon za ǔmǔxtenelaxoy.

19 Ama inebaki za Buxačuğon!

Bez xoyinša coğabsuz tene efi,

20 Bezi afırına nu ibaksuna tene laxi Şot'in!

İzi nu badalbakala çuresuna zaxun nu kambi Buxačuğo alxışq'an baki!

67

67-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Simlə ət't'əcxon farpi mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Buxačux, Vi ük' bok'ospsuna q'a xeyir-bərəkətə yaxun kammaba,

Barta Vi piyes şaat' ak'eśi Vi ük'el bask'es baken yan!

2 Barta me dünyəne bakalt'oğoy bitot'in Vi yaq'en taysuni k'ə baksuna q'amişakeq'at'un,

Bito millətxon Vaxun eğala çark'esuna ak'eq'at'un!

3 Barta azuk'xon Vi s'iyaq'at'un alabi,

Bito azuk'xonq'an Vi s'iya alabi, ay Buxačux!

4 Barta millətxo mǔqbakeq'at'un,

Barta içoğoy ük' qayeśi mə̌ğpeq'at'un şot'oğon!

Şot'o görə ki, Hun azuk'xo düzgün divanbalonu,

Me dünyəne bakala bito millətxo yaq' ak'est'alonu!

5 Barta azuk'xon Vi s'iyaq'at'un alabi,

Bito azuk'xonq'an Vi s'iya alabi, ay Buxačux!

6 Buxačuğon, beş Buxačuğon yaxun İz xeyir-bərəkətə kamtenebi,

Oç̌alen yax iz bara bol-bole tadi.

7 Barta Buxačuğon yax xeyir-bərəkətq'an tadi,

Dünyəne me belxun burqi t'e bel śirik' şu bunesa bitot'in Şot'o çalxi bulq'at'un k'os'bi!

68

68-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Hayza, Vi şu baksuna ak'est'a, ay Buxačux!

Barta Vi düşmənxo śareśeq'at'un,

Va nu çureğalorox Vi běš çurpes nu baki t'it'ereq'at'un!

2 Barta zap'eśi tağala k'üünəxun hik'k'al nu mandala k'inək'

Şot'oğoxunal hik'k'al maq'an mandi.

Barta gam laft'ala mom xebaki piyexun aç̌ala k'inək'

Şoroxal Buxačuğoy piyexun aç̌eq'at'un!

3 Düzgün bakalt'oğoy isə barta ç̌oyenq'an axšumpi!

Barta içoğoy ük' qayeśi Buxačuğoy bakala gala mə̌ğurq'at'un mə̌ğpi,

Mǔqluğq'at'un c'ovakest'i şot'oğon!

4 Buxačuğoynak' mə̌ğpanan,

Şot'ay s'iya mə̌gěn alabanan,

Asoyxoy loxol Tarak'alt'u tərifləyinşanan!

Q'ončuxe Şot'ay s'i,

Ak'est'anan ef mǔqluğa Şot'ay bakala gala!

5 Yetimxoynak' bava, süpür mandi çupuxxoynak' bač'ane

İz ı̌vel k'oya bakala Buxačux!

6 Tək mandit'oğo k'oj-mes balone Buxačux,

Türminə bakalt'oğo t'et'iin c'eysuni mǔqluğa q'ısmat balone Şo.

Şot'ay laxi k'anunaxun c'eriyorox isə q'oruğa mandi k'inək't'un!

7 Ay Buxačux, Hun azuk'i běš baśi tağat'an,

Ams'i oç̌alaxun c'ovakat'an

8 Oç̌ale ǰı̌k'esay Sinay buruğo İz azuk'axun irəziluğ ğaç̌eśi Buxačuğoy běš,

Göynuxun ağalane barst'ay israilluğoy Buxačux bakala Q'ončuğoy běš!

9 Ay Buxačux, me Vaxun mandi neyməteynak'

Xesuz mandi oç̌aleynak' ağala k'inək'en baki Hun!

T'ǒp-t'ǒpi oç̌alen xena q'uc'p'i içule hari!

10 Vi azuk'e yəşəyinşbsa me məsk'əne,

Goroxt'oğon Vast'a bakala şaat'luği k'ə baksunat'un aksa.

11 Mone, Q'ončuğoy əmir hari p'anep'i,

Sa dəst'ə çupuxxonal t'it'eri me mǔq xavarat'un yəymişi:

12 «Qoşt'un qaybaksa düşməni q'oşunxo,

T'it'unst'a şot'oğoy padçağxo!

Ekinan, ay işq'arxo davina yaq'abi israilluğoy çupuxxo,

Ekinan düşməni kiyexun ext'it'oğo cöybanan!

13 Heq'ədər arśalnan gam k'oya?

Ekinan q'ənədxo gümüşi,

Popurxoval q'ızıli xena çəpeśi göyərçin k'inək' bakanan!»

14 Şəp'eśi Bitova Başarbalt'in me oç̌alaxun padçağxo,

Śalmon buruğo hari ı̌ǰ barala k'inək'e bari şot'oğoy bel bələ!

15 Ay iz kalaluğen amdari pula taşala Başan buruxmux,

İz təpoox gele bakala Başan buruxmux!

16 Het'aynak'nan Sion buruğoy paxılluğa zap'e?

Buxačuğon İçeynak' çureśi buruğoy,

Q'ončuğon İzi həmişəluğ bakala ga k'inək' c'ək'p'i buruğoy

Paxılluğa het'aynak'nan zap'e, ay alloy buruxmux?

17 Vis' hazarxon, baç̌ hazarxone Buxačuğoy davin araboğoy say,

Şot'oğone eçeri Q'ončuğo Sinay buruğoxun İz bakala ı̌vel gala!

18 Vi kiyel baft'i düşmənxo Vi bač'anexun badin laśi Hun t'e alloyluğa.

Amdarxoy bitot'uxun payen ext'i Hun,

Lap Vi əyitəxun c'erit'oğonal Vi bakala gala payt'un eçeri ki,

T'iya məsk'ən sakes bakavax, ay beşi Buxačux bakala Q'ončux! *

19-20 Q'ončuğo alxışq'an baki!

Beş ə̌mnəbel bakala yükə ext'ala,

Yax çark'est'es bakala Buxačuxe Şo.

Bitot'uxun üst'ün bakala Q'ončux Buxačuxe yax bisuni kiyexun ext'alo!

21 Duği śark'ale Buxačuğon İz düşmənxoy bula,

Č'ak'k'ale yaq'a aç̌esp'it'oğoy q'açi nu laft'i kəllinə! †

22 Axıri əyite tade Buxačuğon:

«Başan buruğoy belal lağayt'un bə̌ğə̌boz şot'oğo,

Dənizi tumexunal bakayin zapi c'evk'oz!

23 T'e vədə vi ük' çaxeśi bakale şot'oğoy axıra ak'i,

Xə̌yoğon lamk'alt'un şot'oğoxun bari p'iya».

24 Çökt'esendi şot'oğo, ay Buxačux!

İsə běğa düşmənxo İz turin oq'a laxi bez Padçağ,

Bez Buxačux hetəre taysa İz ı̌vel gala!

25 Běš ı̌vel mə̌ğur mə̌ğk'alxo,

Bač'anexun fark'alxone taysa Şot'ay!

Dəf duğala xuyərmuxal bune bı̌yex.

26 Buxačuğoy s'iya alabanan, ay azuk',

Q'ončuğo tərifləyinşanan, ay İsrailaxun törəyinşakiyorox.

27 Mone, miyane tayfoğoy ən mis'ik'o bakala Binyamini tayfa,

Miyane kalaluğbalxoxun bol bakala İuday tayfa!

Zevuluni q'a Naft'alini tayfin boş bakala kalat'oğoval azaksa zu!

28 Zorba bale vi kula Buxačuğon, va zor tadale!

Ak'est'a yax Vast'a bakala zora, ay Buxačux,

Həmişə yaxun baki k'inək', həysəəl yaxun baka.

29 Yerusalima, Vi bakala gala

Payurxo eçalt'un Vaynak' padçağxon!

30 Əfçiba t'e ə̌qnə heyvana,

İçoğost'a öküzi zor bakala t'e azuk'i bula č'ak'p'a!

Barta biti xoreśeq'at'un,

Barta Vaynak' gümüşə payq'at'un eçeri!

Bask'est'a Vi loxol ěqeğala bito azuk'xo!

31 Mone, Misiri padçağen iz elçiğone yaq'absa,

K'uşluyoxal kulbuyt'un eysa Buxačuğoy t'ǒğǒl!

32 Ay dünyəne bakala bito ölkoğoy amdarxo, Buxačuğoynak' mə̌ğpanan!

Q'ončuğo tərifləyinşanan!

33 Hələ burqesunast'a laxeśi göyurxoy loxol Tarak'alo,

İz səsen İçust'a bakala zora ak'est'alone Şo!

34 Buxačuğoy zora ef muzel eçeri car sakanan me barada!

İz kul israilluğoy loxol bakalo,

İz zor göynul p'ap'alone Şo!

35 Ak'est'a Vi ı̌vel ganuxun Vi şu baksuna, ay israilluğoy Buxačux!

Vi azuk'a zor tadalonu Hun,

Şot'oğo düşmənxo çökt'est'es bakala elmux tadalonu Hun!

Alxışq'an baki Buxačuğo!

69

69-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Davidi "Gěše vard k'inək' gözəl bakala irəziluğ" uk'ala faren mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ.

1 Çark'est'a za, ay Buxačux, xenen za q'uc'ene,

Hari bez xirt't'əyel śirik' p'ap'ene!

2 T'etər sa batağluğaz baft'e ki,

Bez tura laxala ga tez bə̌ğə̌bsa.

Xenen taneşt'a za, bə̌ğə̌loy sa oqnu batk'ala k'inək'zu zu!

3 Halnuxunez bite zu köməyə k'alpsaxun,

Bez piin neğe q'aribaki Buxačuğoy yaq'a běğsaxun.

4 Hik'k'ali loxol za nifrətbalorox bez biin popaxun gelene bake,

Nahaq' gala bez bač'anexun baft'it'oğoy saye avuzbake.

Zaxun het'u tadi ext'es tet'un baksa tez q'amişaksa.

5 Bez biq'i əşurxo bito Vi piin běše, ay Buxačux,

Bez günaxxo Vaxun c'ap' tene.

6 Za ç̌omə̌yin ma efa, ay Buxačux, ay Q'oşuniQ'ončux!

Tene Va umudbakalt'oğoyal bula k'os'bi bakoz,

Va q'ə̌věğalt'oğoval ot'p'est'i bakoz zu, ay İsraili Buxačux!

7 Axıri ǰame q'ončuxal bazki zu Vi yaq'en taysuna görə,

Bezi ç̌oyel əyitəl hari vədə bakene.

8 Bezi ı̌šat'oğone zaxun ç̌o taradi,

Nanaxun sa viçimoğoy piyexunez biti zu.

9 Şot'o görə ki, Va laft'ala hər əyit zaal lafest'a,

Vi k'oja çuresunen za bok'osp'i-śinne, *

Vi bakala gane barada pis əyit ibakat'an bez pisa ibakala k'inək'ez baksa!

10 Bezi ğurux efi ǒnepsunal

Lağlağin gane bake,

11 Mə̌yin lapi yas efat'anal bez loxolt'un axšume!

12 Dirist' şəhəren zaxune əyite,

Finağoyxoyal ǰomoz baft'e zu!

13 Zu isə Vaz afırıpi k'ale, ay Q'ončux,

Za coğabsuz ma efa zu Vi piyes şaat' ak'eğala vədine,

Vi nu badalbakala çuresuna ak'est'i za çark'est'a.

14 Zapa c'evk'a za me çeyilluğaxun,

Bafst'a ma barta!

Za bə̌ğə̌loy xeyurxoy boş batevk'ala me düşmənxoxun çark'est'a!

15 Ma barta za selen taşeri bə̌ğə̌loy sa oqnu bosane,

Bez baft'i kure ç̌oya but'esa ma barta!

16 Vi nu badalbakala çuresuni k'ə baksuna ak'est'i za çark'est'a, ay Q'ončux,

Bez loxol běğa, Vi ük' bok'ospsuna zaxun kammaba!

17 Me Vi k'ula nu aksuna ma laxa,

Eki bez t'arnu p'ap'a, za ibaka.

18 Zaxun ə̌xil ma baka, eki za çark'est'a,

Za bez düşmənxoy kiyexun haq'a!

19 Anksa Hun bez düşmənxoy balt'oğo bitova:

Şot'oğoy za bakala nifrətə q'a

Za biyaburbi amdarxoy piyexun saksun çuresuna.

20 Za uk'ala əyitmoğo ibaki bez ük'e xə̌xə̌yesa,

Bez kiyexun hik'k'al tene ayesa!

Nə zaynak' sa ük' bok'osp'ale bu,

Nəəl sa ük' tadal.

21 Busabakat'an ağut'un tadi za,

Xenezaluğa oq'oyent'un bot'i şot'oğon. †

22 Barta q'urbani q'onaxluğxo c'ovakest'ala gala içoğoy kul-turq'an ğaç̌eśi,

Barta içoğoxun sa ist'olin bel arśalorox içoğoy turin oq'axun kašk'aloroxq'an baki.

23 Piin işiğq'an bari,

Bač'anq'an xoxbaki şot'oğoy barta!

24 Vi hirsləyinşaksuni k'ə baksuna ak'est'a şot'oğo,

Barta Vi bok'osp'i śik'ala əcuğ şot'oğoy belq'an bari!

25 K'ojin işiğq'an aç̌i şot'oğoy,

Çadırxoq'an xarabina mandi! ‡

26 Şot'o görə ki, Hun Vi ç̌oya taradit'oğoy bač'anexun baft'iyoroxe,

Bitit'oğo samalal lik't'i sakaloroxe şorox.

27 Śampa şot'oğoy me günaxal cazasuz nu mandala günaxxoy siyəyinə,

Vi běš içoğo təmizə c'evksa ma barta şot'oğo!

28 Silba şot'oğoy s'iya Vi girkəxun, §

Həmişəluğ yəşəyinş q'azayinşes bakala düzgünt'oğoxun sa siyəyinə maq'at'un baki barta.

29 Zu isə goroxzu, dərde boş bakala sa amdarzu,

Zapa c'evk'a za me əzyəti boşt'an, ay çark'est'es bakala Buxačux!

30 Mə̌ğpi alaboz Buxačuğoy s'iya zu,

Şükürbala mə̌ğur c'eğale bez ǰomoxun.

31 Mo Q'ončuğoy piyes öküzi q'urbanaxunal şaat' ak'eğale,

Bul-turaxun sagala q'urban eçala arak'axunal üst'ün bakale.

32 Fağırxo mǔqbakale mot'o ak'i,

Buxačuğo qə̌věğalt'oğoy ük' qayeğale!

33 Axıri inebaksa Q'ončuğon eht'iyəci boş bakalt'oğo,

İz azuk'axun əzyət ak'alt'oğoy saycət'u nu ibaksuna tene laxsa.

34 Barta göyurxoxun q'a oç̌alaxun,

Barta dənizxoxun q'a mot'oğoy boş bakalt'oğoy bitot'uxun Şot'aynak' tərifq'an hari!

35 Çark'est'ale Buxačuğon Siona, *

İudeyin şəhərmoğo təzədən biq'i İz azuk'a t'iya eçeri arśest'ale,

Şot'oğo oç̌al tadale.

36 Buxačuğo bul k'os'balt'oğoxun törəyinşakit'oğo mandale me oç̌al,

Şot'o çalxalt'oğon t'iya məsk'ən sakale!

70

70-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Davidi Q'ončuğon içu eyex bast'eynak' bakala Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Q'ončux, bez loxol běğa, çark'est'a za,

Eki p'ap'a, za kul boxoda!

2 Barta bez elmoğo haq'sun çureğalorox ot'p'i biyaburbakeq'at'un,

Barta bez pis ğina mǔqbakalorox ç̌omə̌yin qoşq'at'un qaybaki.

3 Barta bez loxol axšumpi "mot'o běğanan" uk'alorox

Ot'exun bul haq'i t'it'alaq'at'un baki!

4 Va qə̌věğalorox isə barta mǔqbakeq'at'un,

Barta ç̌oyenq'an axšumpi şot'oğoy,

Barta Vaxun eğala çark'esuna ak'i

Həmişə "Buxačux kalane" peq'at'un!

5 Zu isə gorox, fağır sa amdarzu,

Eki za p'ap'a, ay Buxačux,

Hunnu za çark'est'alo, za kul boxodalo, ay Q'ončux!

Barta bez pul yaq'a maq'an mandi!

71

71-ci Ǐvel mə̌ğ

Buxačuğon amdara iz q'oja vədineyal nu bost'eynak' bakala afırı.

1 Ay Q'ončux, zu Vaz bač'an tarast'a,

Sal sa vədəl ç̌omə̌yin tez bakon zu.

2 Vi düzgünluği k'ə baksuna ak'est'a, çark'est'a za!

Za ibaka, eki za kul boxoda.

3 Zaynak' c'ap'bakes bakala sa q'aya baki bez bač'ane çurpa,

Barta Vi sa əyiten çark'eśes bakaz zu,

Şot'aynak' ki, bez q'alal, q'ayal Hunnu!

4 Ay Buxačux, za şər bakalt'uxun,

Pis saal zalım amdari kiyexun çark'est'a.

5 Hələ əyelluğaxun Vaz arxayinbaksa zu,

Hunnu bez umudi ga, ay bitot'uxun üst'ün bakala Q'ončux Buxačux!

6 Zu nanaxun bakat'an bezi kiyexun biq'iyonu Hun,

Za me dünyəne eysuna köməybiyonu.

Va tərifləyinşoz zu həmişə!

7 Amdarxoy gelet'in za ak'i Vi yaq'ent'un taysa burqi,

Bezi Va bač'an tarast'unene bi mot'o!

8 Vaz tərifbsa, bez ǰomoxun ten bist'a,

Üşe-ğena Vi kalaluğaxunez əyite zu!

9 Bez q'oja vədineyal zaxun ə̌xilmabaka,

Bezi kiin-turin nu biq'ala vədine za bomasa.

10 Anksa düşmənxon hetərt'un bez bač'anexun əyite,

Bez elmoğo haq'sun çureğalt'oğon əyitə sabi

11 Metərt'un nex: «Ç̌oya taradene kot'oxun Buxačuğon,

Çark'est'al tene bakal kot'o!

Baft'anan kot'ay bač'anexun, şəp'eśi biq'anan!»

12 Ay Buxačux, za tək ma barta,

Eki usum p'ap'a, za kul boxoda!

13 Barta bez loxol şər bosalt'oğoy ç̌oyenq'an ot'p'i,

Tumexunq'at'un əfçibaki şorox!

Barta bez pisa çureğalorox ç̌omə̌yinq'at'un mandi,

İçoğoy bula alabes maq'at'un baki şot'oğon!

14 Ama bezi Va bakala umud sal sa vədine mal tene bakal,

Tərifi loxol tərif eğale Vaynak'!

15 Vast'a bakala düzgünluğaxun,

Vaxun eğala çark'esunaxun əyitk'oz zu üşe-ğena.

Axıri Hun yax tadala neymətxoxun əyitp'i çark'ala şey tene!

16 Bitot'uxun üst'ün bakala Q'ončux Buxačuxnu Hun,

Şuk'k'ali kiyexun tene ayeğon Vi biq'ala əşurxo!

Saycə Vast'a bakala düzgünluğaxun əyitk'oz zu!

17 Ay Buxačux, əyelluğaxun mağay za zomenbsa,

Hələl Vi biq'i nu ak'eśi əşurxoxunez əyitp'i car saksa zu.

18 Mot'o zaynak' gele ma ak'a, ay Buxačux, zaxun baka!

Barta q'ojabaki bez pop mas'i bakamin

Vast'a bakala zoraxun əyitp'i bayanbes bakaz!

Barta Vi kalaluğa bez muzel eçeri

Mot'o zaxun oşa eğala nəsiləl p'ap'esp'az!

19 Ay Buxačux, Vast'a bakala düzgünluğ me dünyəne p'aq'ala şey tene,

Göyurxone p'ap'sa şo!

Hunnu bito me nu ak'eśi əşurxo biq'alo,

Vallarik'o butene, ay Buxačux!

20 Gele bəlooxen yaq'abi Hun zaynak',

Běğa hetər çətinluğxoxunez c'ovaki zu.

Ama şaat' ğimxo q'ısmatbalnu Hun zaynak' p'urum,

Za t'e dünyənexun zapi c'evk'alnu.

21 Hörmətə avuzbalnu Hun bezi,

Za ük' tadalnu.

22 Tər farpi Vi s'iya alaboz, ay bez Buxačux,

Vi bez bač'ane çurpsuna mə̌ğen ak'est'oz!

Arfa farpi Va tərifləyinşoz, ay israilluğoynak' Ǐvel Bakalo!

23 Bez ük'e qayesa Vaynak' mə̌ğk'at'an,

Vaxun eğala çark'esuna ak'i mǔqezbaksa zu!

24 Vi düzgünluğa ak'est'i zaynak' bit'oğoxun əyitk'oz zu üşe-ğena,

Şot'o görə ki, mone, biyaburbi ç̌omə̌yinenbi Hun bez pisa çureğalt'oğo!

72

72-ci Ǐvel mə̌ğ

Solomoni Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Buxačux, Vast'a bakala düzgünluğaxun tada padçağa,

Barta Vallarik' bitot'ay loxol sa piinq'an běği padçağxoy nəsiləxun bakalt'in!

2 Vi azuk'a düzgünluğenq'an divanbi,

Fağırxon şikəətbat'an bitot'ay loxol sa piin běğiq'an q'ərar c'evk'i.

3 Buruxmoğo bakala bolluğen azuk'i şaat' ğinax baksuna ak'est'ale,

Düzgünluğen yetişt'irişale təpoğo bakala xodurxoy bara!

4 Fağırxoy bač'ane çurk'ale padçağ,

Kəsibi baloğo çark'est'ale,

Pist'oğoy bula č'ak'k'ale şot'in.

5 Yaxun oşa eğala nəsilxonal bitot'in Va çalxale, ay Buxačux,

Běğ q'a xaş göynuxun əfçibakamin Va bul k'os'balxo bakale!

6 Śap'eśi q'oruğeynak' ağala k'inək',

Veçələyinşala oye tuma laft'ala xe k'inək' bakale padçağ!

7 Düzgünorox běš bağale me padçaği döörəst'ə,

Şaat' ği ak'alt'un şot'oğon heq'ədər ki, yan beş bula alabi göynul xaşyan aksa.

8 Oç̌ali me belxun t'e bel bito şot'ay kiin oq'a bakale,

Yevfrat oqaxun burqi lap t'e bel bakala dənizəl śirik'

Hər şeye loxol şot'in kalaluğbale. *

9 Ə̌xil oç̌alxo yəşəyinşala azuk'xon şot'o bul k'os'balt'un,

Düşmənxon iz turin oq'a biti toz lamk'alt'un.

10 Tarşişi q'a dənizi t'e bel bakala oç̌alxoy padçağxon şot'aynak' payurxo eçalt'un,

Şebin q'a Sebin kalat'oğon şot'aynak' zənbilxo buybi yaq'abalt'un.

11 Şot'o bul nu k'os'bala padçağ,

Şot'ay q'ulluğa nu çurk'ala azuk' tene bakal!

12 Fağıri t'arnu p'ap'alo,

İzi şuk'k'al nu bakala kəsibi kiyexun biq'alo bakale şo.

13 Eht'iyəci boş bakalt'oğoynak' q'a bač'ansuzt'oğoynak' ük' bok'osp'ale şot'in,

Goroxt'oğoy elmoğo çark'est'ale!

14 Ext'ale şot'oğo zülüm zapest'ala zalımxoy kiyexun,

Axıri dəyərlune şot'oğoy elmux iz piyes.

15 Dirist'q'an baki padçağ, boxoy ömürenq'an baki!

Barta Şevaxun eçeri q'ızılq'at'un śipi şot'ay belxun oq'a,

Barta şot'aynak' afırıpi Buxačuğoq'at'un k'alpi üşe-ğena,

İçoğoy xeyir-bərəkətə kammaq'at'unbi şot'oxun amdarxon.

16 Barta ölkinə šum bolq'an baki,

Buruxmoğoy döşel bakala taxıla muşen duğat'an ük'q'an qayeśi.

Barta xodurxo oç̌alaq'an laft'i c'epi meyvin kiyexun,

Livana bakala gözəl xodur hik'k'alq'an baki şot'oğoy t'ǒğǒl.

Barta şəhərmoğo bakala amdarxoy say t'ı̌q'p'i c'eğala oye hamaq'an baki!

17 Barta padçaği s'i həmişəq'an t'ap'eśi,

Barta göynul bakala běğen tadala işiğ nu aç̌ala k'inək'

Şot'ayal k'ojin işiğ maq'an aç̌i.

Xeyir-bərəkətə şot'ay s'iya duği haq'alt'un azuk'xon,

Bəxt'əvər uk'at'an şot'o çalxalt'un!

18 Alxışq'an baki israilluğoy Buxačux bakala Q'ončuğo,

Nu ak'eśi əşur biq'ala Buxačuxe Şo!

19 Barta Şot'ay kala s'iya duği həmişə alxışp'eq'at'un,

Şot'ay kalaluğaxunq'an əyitp'i barta dirist' dünyənen!

Ammen! Ammen!

20 Memiya Yesseyi ğar Daviden śampi afırıyox çareksa.

Girke xibimci hissə: 73-89-ci Ǐvel mə̌ğurxo

73

73-ci Ǐvel mə̌ğ

Asafi Ǐvel mə̌ğ.

1 Běğa Buxačuğon israilluğoynak',

Běğa İz yaq'en tağalt'oğoynak' heq'ədər xeyirxax əşure biq'sa!

2 Ama zu bez yaq'a aç̌espsaxzuy,

Düz yaq'axun c'eyseynak' male mandey bezi.

3 Pist'oğoy běš baysuna,

İçoğoxun irəzit'oğoy şaat' ğina ak'i paxılluğezbsay zu!

4 Dərd hik'ə tet'un ava,

Ömüri axıral śirik' azar tene lafst'a şot'oğo.

5 Hik'k'alaxun koruğ tet'un zap'e,

Tur ǰěna tene lafst'a şot'oğoy.

6 İçoğoxun irəzi baksuna sal c'ap'tet'unpsa,

Amdarxo əzyət tast'unaxun fərəxləyinşaki

Hələ sa mot'o piyelal bat'unst'a.

7 İçoğoy t'olnu tet'un p'aq'sa,

Ük'e pisluğaxun başq'a hik'k'aleynak' ga butene şot'oğoy!

8 İçoğoy əş lağa haq'sune,

J̌omoxun c'eğala hər əyit amdarane lafst'a,

Exləti bul q'ı̌dest'un q'a pul haq'sune şot'oğoy!

9 Göynuxunt'un taysa,

Mani mərəkəye arśayt'un içoğoy ǰomo tene giresa!

10 Camaatenal hələ arśi mot'oğo ǔmǔxelaxsa,

Şot'oğoy əyitmoğont'un nəfəs haq'sa!

11 Buxačuğoy hər şeya aksaxun,

Ala Arśit'ay piyexun hik'k'al c'ap' nu manst'unaxun xavar butene şot'oğoy!

12 T'ema arxayint'un ki,

İçoğo narahat bala hik'k'al butet'ux me pist'oğoy,

Var-dövlət avuzbsunaxun başq'a dərd butet'ux şot'oğoy!

13 İsə t'etəre c'eysa ki, nə bezi düz yaq'en taysuni,

Nəəl günaxaxun ə̌xil çurpi təmiz manst'uni məənə tene bu?

14 P'oy ene het'aynak'ez za hər ği əzyət tast'ay,

Het'aynak'ez savaxt'an bez pula qayk'ala k'inək' za caza zapest'ay?

15 Ama təə! Metər pi bakiyzuy,

Vi c'ək'p'i azuk'axun baksuna laftezdoy zu!

16 Düze, mot'oğo tam q'amişakamin

Zaynak' çətine ak'esay me əş.

17 Ama Vi bakala ı̌vel galaz baśi zu sa ği,

Bez pulmuxe qayeśi unk'on t'e vədə,

Me pist'oğoynak' həzirbakit'oğoz ak'i zu!

18 Mone, şot'oğoy tağala yaq'a fırs'ek'al balnu Hun,

Saki xork'alnu, bula alabi hayzes tet'un bakal!

19 Q'ı̌yen haq'ale şot'oğo,

Bürdən t'etər əfçibakalt'un ki, içoğoxun tozal tene mandal!

20 Vi şu baksuna ak'est'alnu Hun me pist'oğo, ay Q'ončux,

Sa nep' k'inək' hari c'ovakalt'un şorox!

21 Q'ubarbala vədəmuxe buy bezi,

Dərde kiyexun zaynak' ga tez bə̌ğə̌bsay.

22 Q'ammazzuy, hik'k'al q'amiştezuy,

Vi piyes heyvanaxun avuzin sa ga tezax buy bezi.

23 Ama isə azaksa ki, Hun həmişə zaxunnu,

Vi kula zaxun zap'k'ala vədə tene bake Vi!

24 Hunnu za düz yaq' ak'est'alo,

Hun balnu za hörməti q'ončux!

25 Bez best'a Hun bakit'uxun oşa

Q'erəz şuva eht'iyəc bakes bakon bezi, ay göynul bakala bez Buxačux?

Me dünyəne şuz çureśez bakon ene?

26 Bez ük' xə̌xə̌yeğala vədine za ük' tadalo,

Halnuxun bitat'an za turelbalo Hunnu, ay Buxačux!

Bez paynu koft'i, bez k'odoğo śameśi neymət Hunnu!

27 Vaxun ə̌xil bakalt'oğoy axır tene bakal,

Əfçibalnu Hun Vi laxi yaq'axun c'erit'oğo!

28 Zu isə Va ı̌šabaksunenez şaat'luğ bə̌ğə̌bsa,

Vast'az umudi ganu aksa, ay bitot'uxun üst'ün bakala Q'ončux Buxačux!

Vi biq'i əşurxo bez muzel eçeri car sakoz zu!

74

74-ci Ǐvel mə̌ğ

Asafi ögüd-nəsyət tadala Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Buxačux, het'aynak'en yaxun həmişəluğ ç̌o taradala baki Hun?

Vi sürünə bakala me q'uziğoy loxol het'aynak'e Vi əcuğ bəc'ük'eśi?

2 Vi hələ beş kalboğoy döörəxun Vaynak' c'ək'p'i azuk'a nu aksuna ma laxa:

Toyen haq'eśi, Vi s'i iz loxol bakala sa neymətt'un şorox!

Vaynak' məsk'ən bi Sion buruğo eyexun ma c'evk'a!

3 Eki běğa t'e ı̌vel ganxoxun k'ə mande,

Śarpi śipene düşmənen bitova!

4 İçoğoy ěkat'un ə̌qst'a Vi məsk'ən saki ganu,

S'iyat'un śampi laxe içoğoy t'iya!

5 C'ələye baśi xodt'un budayinşbsa unkon,

T'etərt'un tavara alabi fə̌lst'a!

6 T'e bəzəylu bariğoxun hik'k'al tene mandi,

Çəküçen q'a güpunent'un şot'oğoy axıra c'eri!

7 Vi ı̌vel ganut'un bok'osp'i şot'oğon,

Vi s'iyal bakala məsk'ənət'un murdarlayinşi!

8 "Me azuk'a tumexun əfçibalyan!" pi

Beşi Va bul k'os'bala ganxot'un bok'osp'i śipi!

9 Nə göynuxun sa nišane ak'esa yaynak',

Nəəl sa xavareçalyax bu ene!

Şiin k'ə ava hələ heq'ədər mot'o portp'ala bakalyan!

10 Ay Buxačux, hələ heq'ədər düşməneynak' axšumi ga bakalnu Hun?

Va laft'ala əyitmoğo hələ gele ibakalyan?

11 Axıri het'aynak'en Vi kula zap'e?

Vi yön kiin yumburuğ k'ə baksuna ak'est'a,

Şot'oğoy bula duğa č'ak'p'a!

12 Ama bezi Buxačuxe bu,

Hələ burqesunaxun bezi Padçağ bakalone Şo.

Oç̌ali ç̌oye çark'esun eçalonu Hun!

13 Dənizxoy xenan t'ağaybi,

Xene boş bakala p'ə̌bulla dizik'i ozanan c'urumpi boseri.

14 Bitot'ay pula haq'i, ama Vaxun nu başarbi me heyvani bulan duği č'ak'p'i,

Şot'o çöle bakala heyvanxoynak' yemen bi Hun!

15 Orayinxone ǰalpi c'eri,

Posp'i xenen çəyləğxon ǰomol śirik' buybi Hun,

Bə̌ğə̌loy oqurxoy isə xenan es'evk'i!

16 Běğa q'a xaşal göynul Hunen laxe,

Şüyal Vi ǰomone taysa, ğiyal.

17 Oç̌ali binorinan laxi Hun,

Ǐǰeninaxun Vi əyiten c'eri,

J̌oğula Vi əyitenyan baysa yan.

18 Ay Q'ončux, düşməneynak' axšumi ga baksuna,

Va nu çalxala buxačuxsuzt'oğoy ǰomo bafst'una nu aksuna ma laxa!

19 Ma barta Vi bəsləyinşi göyərçin ə̌qnə heyvanxoynak' yem bakane,

Me Vi fağırxoy loxolq'an baki Vi pul həmişə!

20 Běğa Vi yaxun ğaç̌eśi irəziluğaxun k'ə mande!

Bayinq'luğen haq'ene dünyənə -

Mani t'ǒǒx běğayin amdarxoy suna zor əşp'est'unayan aksa.

21 Ma barta me zülümi boş bakalorox turin oq'a ç̌axç̌uxeśi tağane,

Barta Va tərifi q'ončux bi Vi s'iyaq'at'un alabi fağırxon q'a goroxt'oğon!

22 Hayza Vi şu baksuna ak'est'a, ay Buxačux!

Me əşlə Hun běğa,

Va nu çalxala buxačuxsuzt'oğoy

Va hik'k'ali gala laxsuna cazasuz ma efa.

23 Nu aksuna ma laxa Vi düşmənxon içoğoy bula alabsuna,

Nu ibaksuna ma laxa Va nu çureğalt'oğon içoğoy ǰomo eğalt'u upsuna!

75

75-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Asafi "za efa" uk'ala faren mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ.

1 Şüküryanbsa yan Va, ay Buxačux,

Vi xojina tarakaloroxyan yan!

Vi ak'est'i möcüzoğot'un car saksa amdarxon.

2 Metəre pi Buxačuğon: «İz vaxt' eğat'an,

Bez laxi vədine ak'est'oz Zu düzgün divanbsuni k'ə baksuna!

3 Oç̌al iz ganuxun galk'ale t'e vədə,

İz loxol bakalt'oğoval q'ı̌yen haq'ale,

Ama şaat'ez ost'aarbe Zu şot'ay binorina!

4 İçoğoxun irəzit'oğo "və̌x bitot'uxun üst'ün ma biq'anan",

Şər bakalt'oğo "amdarxoy loxol q'ǒq'ǒzləyinşaksuna,

5 Göynuxun taysuna bosanan,

Bəsp'anan ǰomo buybi və̌x tərifləyinşbsuna" pizu».

6 Nə běğ c'eğala tərəfəxun, nə běğ batk'ala tərəfəxun,

Nəəl çölexun bakalt'ay kiyel tene içu alabsun.

7 Saycə Buxačuxe q'ərar c'evk'alo!

Amdari bula ala efaloval, şot'o saki oç̌alen sabaloval Şone!

8 Ağu fi ǔğěst'ale Q'ončuğon pist'oğo,

Şot'oğoy bitot'aynak' bak'ale İz kiyel bakala cazin camaxun,

T'e fine tumal s'orobi ǔğə̌lt'un şot'oğon!

9 Zu isə həmişə mot'o bayanboz,

İak'ovi Buxačuğo mə̌ğpi tərifləyinşoz!

10 Şot'aynak' ki, metəre pi Şot'in:

«Pist'oğoy mǔq'ina duği sakoz Zu,

Düzgünt'oğo isə mǔq'ə̌lə bi içoğoy zora avuzboz».

76

76-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Simlə ət't'əcxoy faren mə̌ğěğala Asafi Ǐvel mə̌ğ.

1 Çalxesa İudeyina Buxačux,

Kala s'iye q'ončuxe Şo İsraila.

2 Salemane Şot'ay bakala ga,

Sionane məsk'ən sake Şot'in. *

3 T'et'iyane düşməni bosala oxurxo xoxp'i,

Q'ılıncxo q'a q'alxanxo - davina əşp'est'ala bito silaxxone əfçibi.

4 Vi tamtarağen işiğe saksa, ay Buxačux,

Ə̌qnə heyvanxon buy alloy burux hik'k'ale Vi kalaluği běš!

5 Hetər q'oççağxone əfçibaki,

Pula q'ic'p'i tat'unśi me dünyənexun şorox,

Saycət'in iz k'əşinəl alabes tene baki şot'oğoy!

6 Ay İak'ovi Buxačux, ük'e q'ı̌ badala Vi harayaxun

Davin arabooxe ěkaxun sagala tarapi.

7 Həgigiyal q'ı̌balane Vaxun!

Vi əcuğon biq'at'an şuva Vi divanbsunaxun çark'eśes bakon?

8-9 Göynuxunen divanbi q'ərar c'evk'i Hun, ay Buxačux,

Bito koruği boş bakalt'oğon çark'est'i.

Hayzeri Vi divanbsuni k'ə baksuna ak'est'at'an

Me dünyəne bakalt'oğoy səse bot'baki!

10 Hörməti q'ončux baksunane ak'est'i Vi əcuğon biq'sunen,

Dirist' mandit'oğonal içoğoy bula alabes tet'un baki.

11 Efi Buxačux bakala Q'ončuğo elasp'i niyətp'anan,

Əyit tadit'oğoval bex p'ap'esp'anan,

İz kalaluğen amdarxo Q'ı̌ya Badalt'aynak' payurxo eçanan,

Ay hərrəmine bakala azuk'xo.

12 Kalaluğbalxoy pulane haq'sa Şot'in,

Dünyəne bakala padçağxone q'ı̌ya bast'a!

77

77-ci Ǐvel mə̌ğ.

Fark'alxoy dəst'in kalo bakala Yedutuneynak'. Asafi Ǐvel mə̌ğ.

1 Buxačuğoz k'alpi zu,

Şot'ay za ibaksunaz xoyinšp'i.

2 Bez t'ar ğine zu Q'ončuğoz qə̌věśi,

Bez bula alabi afırızpi dirist' üşe,

Arxayin tez baksay zu.

3 Vaxunez fikirbsay zu ǒnek'a, ay Buxačux,

Fikiri kiyexun elmuxe c'eysay bezi.

4 Bez piye nep' tene eysay,

Q'ubarbsaxun əyite tambakey bezi.

5 C'ovaki taśi ğimxoxun,

Baki əşurxoxunez fikirbsay zu.

6 Vaynak' mə̌ğpi mə̌ğure bez eyex bafst'ay üşe bakat'an,

Zu zaxunez əyitk'ala baksay,

Vaxun xavar haq'sun çureğalorox bez beynexun tene c'eysay.

7 Yəni həmişəluğe taradi yaxun Q'ončuğon İz ç̌oya?

Yan İz ük'e basteyanksa ene?

8 İzi nu badalbakala çuresunane həmişəluğ kambi yaxun?

Yəni İz tadi əyitə bex tene p'ap'esp'al ene sal sa vədə?

9 Kamebon ki Buxačuğon yaxun İz ük' bok'ospsuna?

Yəni əcuğon biq'i İzi gorox eysuna t'ǒǒxe bon?

10 T'e vədə metərez pi zu: «Za ən gele q'ač't'alo

Ala Arśit'ay ene yaxun İz kula zapsune!»

11 Ama eyexun tez c'evk'al zu Q'ončuğoy biq'i əşurxo,

Şot'ay damna döörəst'ə biq'i nu ak'eśi əşure eysa bez beyne.

12 Matez manst'a zu Vi kiyexun ayeśit'oğoxun fikirbat'an,

Vi biyorox bito bez piin běš eğat'an!

13 Vi biq'i əşurxon Vi ı̌vel baksunane ak'est'a, ay Buxačux!

Şuva p'ap'es bakon Va buxačuxxoy boş?

14 Nu ak'eśi əşur biq'ala Buxačuxnu Hun,

Azuk'xo Vi zora ak'est'iyonu!

15 Vi kula boxodi Vi c'ək'p'i azuk'a,

İak'ovaxun q'a İosifaxun bakit'oğo çark'est'iyonu Hun!

16 Ay Buxačux, xeyurxoy,

Dənizə bakala xeyurxoy pulan haq'i Hun!

Bə̌ğə̌loyluğxone Vi běš t'ut'upi!

17 Ağalane bari gireśi asoyxoxun,

Göye gürultin səsene haq'i dünyənə,

Vi boseri oxure pure unkon göynul s'ə̌q'en duğat'an!

18 Tufani səsəne gərbaksay göye gurultinen eğala Vi səs,

Vi işiğane saksay duğala s'ə̌q'en,

Oç̌ale ǰı̌k'eśi iz ganuxun galey!

19 Dənizi bı̌yexun yaq'en qaypi Hun,

Bə̌ğə̌loyluğxoy boşt'anen c'ovaki taśi.

Vaxun oşa sa irizəl ten efi ama!

20 Vi azuk'eynak' sa çobanen baki Hun,

Şot'oğo Moiseyi q'a Aaroni kiinen taşeri.

78

78-ci Ǐvel mə̌ğ

Asafi ögüd-nəsyət tadala Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay bezi azuk', bez zombsuna ǔmǔxlaxanan,

Bez uk'alt'oğo ibakanan.

2 Məsəloğon əyitk'oz,

Dünyə yaranmişakit'uxun mağay c'ap' mandit'oğo bayanboz. *

3 Hetər ki, beş bavoğone yaynak' exlətp'e,

Hetər ki, yanal şot'oğoxunyan ibaki avabake.

4 Avabakest'alyan yan mot'o beş nəvoğo:

Saycə alxışen ǰomo eçes bakala Q'ončuğoy əşurxo,

Şot'ay zora, biq'i bito nu ak'eśi əşurxo

Exlətp'alyan yan oşin eğala nəsileynak'!

5 İak'ovaxun bakit'oğo İz buyruğxone tadi Şot'in,

İsraila İz k'anunxone avabakest'i.

"Ef əyloğoval mot'o zombanan" pine tapşurbi beş bavoğo.

6 Metər pine ki, barta oşin eğala nəsilenal avabakeq'an,

Şot'oğoxun baki əyloğonal oşa içoğoy əyloğoynak'q'at'un exlətp'i.

7 Buxačuğoq'at'un umudbaki,

Şot'ay biq'i əşurxo eyexun maq'at'un c'evk'i,

Şot'ay laxi yaq'enq'at'un taśi barta.

8 T'e vədə içoğoy bavoğollarik' tet'un bakon,

Şot'oğollarik' içoğoy ǰomoy tüşen tağala,

İçoğoy yaq'a aç̌esp'i sa nəsil tet'un bakon!

Buxačuğoxun ə̌xilt'uniy şorox,

Şot'oxun ğaç̌eśi irəziluğa axıral śirik' əməltet'unbi şot'oğon!

9 Efraimi nəsiləxun bakala q'oççağxo běğanan:

Ox-kamana içoğoy kiyel ext'it'un davina c'eri şorox,

Ama p'urumal düşməni běš çurpes tet'un baki, c'eri t'it'alat'un baki.

10 Şot'o görə ki, Buxačuğoy içoğoxun ğaç̌eśi irəziluğa əməltet'unbsay,

Şot'ay laxi yaq'en taysun tet'un çuresay.

11 Eyexun c'evk'et'uniy şot'oğon Şot'ay biq'i əşurxo q'a ak'est'i möcüzoğo!

12 Manu ki, Buxačuğon Misirə,

Śoan şəhəri düzənluğxo ak'est'i t'e möcüzoğo

Şot'oğoy bavoğon içoğoy piint'un ak'ey. †

13 Şot'in dənizi xena şot'oğoy yön saal tərs tərəf bari k'inək' efi

Şot'oğo dənizi tumexun, q'ari ganuxune c'ovakest'i. ‡

14 Ğenaxun asoyi boş,

Üşe isə işiğ sakala aruğoy boş

Şot'oğoy běš taśi yaq'e ak'est'ay. §

15 Q'ayana qı̌bi xene c'evk'i Şot'in ams'i oç̌ala,

Bə̌ğə̌loy orayini xe k'inək' as'ar xene tadi şot'oğo. *

16 J̌ěnaxune c'erey

Şağapi oq k'inək' tağala t'e xe. †

17 Ama günax əşp'est'unaxun kul tet'un haq'i şorox,

Ala Arśit'u hik'k'al bi

P'urum içoğoy ǰomont'un taysa burqi ams'i oç̌ala bakat'an.

18 Buxačuğoy hər şeya başarbsunaxunt'un şüpələyinşaki,

İçoğoy ük'exun c'ovakala ukunxo çuresunent'un sinəyinşi Şot'o. ‡

19 "Çətin ukest'es bakale yax me ams'i oç̌ala Buxačuğon" pi

Şot'ay bač'anexunt'un əyitey.

20 Metərt'un nexey:

«Q'ayana duği xene c'evk'i Şot'in,

Oq k'inək' tağala xene c'eri t'et'iin.

Ama šum tades tene bakon yax Şot'in,

Çətin me azuk'i ǰomo yeq'en boşevk'i girbes bakane!» §

21 Q'ončuğoyal mot'o ibaki əcuğone biq'i,

Bəc'ük'eśi Şot'ay əcuğ İak'ovi nəsili loxol,

Hirsene duği Şot'o israilluğoy me əyitə ibakat'an.

22 Şot'aynak' ki, şot'oğon Buxačuğo bač'an tet'un taradi,

Tet'un věbaki ki, Şot'in içoğo çark'est'ale.

23 T'e vədə əmirebi Buxačuğon göyurxo,

Şot'oğoyal ǰomone ə̌meśi.

24 Mannane bari alaxun şot'oğoy loxol ağala barala k'inək',

Göynuxun šume tadi şot'oğo Buxačuğon. *

25 Amdarxonal angelxoy ukala ukunaxunt'un kəyi,

Boşşamine ukest'i şot'oğo.

26 Běğc'eğala tərəfəxun eğala muşe ěqevk'i Şot'in göynul,

Güney tərəfəxun eğala muşe eçeri İz zoren.

27 T'emane tadi ki, belxune bari yeq' şot'oğoy,

Dənizi börine bakala q'ume hama q'uşurxone yaq'abi şot'oğoynak'.

28 T'e q'uşurxo hari şot'oğoy çurk'ala gala,

İçoğoy çadırxoy hərrəminene bist'ay.

29 Ut'unksay şot'oğonal içoğoy ǰomoxun baramin,

P'at'unp'i içoğoy arzuna şorox!

30 Ama yeq'a hələ k'əc'p'i q'uc'p'inut,

Şo içoğoy q'oq'exun hələ c'ovakinut

31 Baredi Buxačuğoy əcuğ şot'oğoy bel!

İsrailluğoy ən zorbat'oğone k'as'p'i-śipi,

Q'oççağxone duği saki! †

32 Metər əşure eysay içoğoy bel,

Ama p'urumal günax əşp'est'unaxun kul tet'un haq'say şorox,

Şot'ay ak'est'i me möcüzoğo větet'unbaksay.

33 Buxačuğonal mot'o görə içoğoy ömürəne puçbi,

Biyamin q'ı̌ye boş c'ovak'ala yəşəyinşaxun başq'a sa ği tet'un ak'i şot'oğon.

34 Hari içoğoy axır p'ap'at'ane pulmux qayesay şot'oğoy,

T'e vədət'un burqsay Buxačuğo qə̌věsa,

Şot'o k'alpi xoyinšpsa.

35 T'e vədəne içoğoy eyex bafst'ay ki, Şo içoğoynak' sa q'aya,

Ala Arśiyo içoğoy çark'est'es bakala Q'ončuxe!

36 Ç̌oyexunt'un içoğo pěšmanbaki k'inək' taşt'ay,

Əfçine əyitey içoğoy muzin.

37 Ük'e boş isə hələ Buxačuğoxun ə̌xilt'uniy,

Şot'ay içoğoxun ğaç̌eśi irəziluğa əməltet'unbsay şot'oğon.

38 Ama Buxačuğon İzi ük'bok'al baksuna görə şot'oğo bağışlayinşebsay,

Əfçitenepsay şot'oğo.

Bask'esest'ay İzi hirsə gele vədə,

Enefsay İçu İzi bəc'ük'eśi əcuğo şot'oğoy bel śipsaxun.

39 Avaney şot'oğoy günaxi běš aciz mandala sa insani bala baksuna,

C'ovaki tağala sa muşaxun avuzin nu baksuna.

40 Hema kərəmt'un şorox ams'i oç̌ala Şot'ay laxi k'anunxoxun c'erey?!

T'e çölmoğo içoğoy ǰomon taśi

Şot'ay əcuğo hema kərəm biq'est'una bǒq'ə̌lpi çark'ala şey tene!

41 Hər dəfəl Buxačuğoy kiyexun ayeğalt'oğoxun şüpələyinşaki

T'ǒp'ěvt'unksay israilluğoynak' Ǐvel Bakalt'u!

42 Şot'ay kiyexun hər əş ayesuna,

İçoğo düşməni kiyexun ext'i çark'est'una eyexun c'evk'et'uniy şot'oğon.

43 Misirə bit'oğo,

Śoani düzənluğa ak'est'i möcüzoox eyex tene bafst'ay şot'oğoy.

44 Misirə bakala oqurxoy xenane p'iya taradi Şot'in,

Şuk'k'alenal xe ǔğes tene baki. ‡

45 Duğala t'at'ure yaq'abi misirluğoy loxol,

Vərənbala bědalaq'xone eçeri buybi ölkinə. §

46 Əkinə çərtk'ənxone ukest'i,

Meqene k'as'p'i śipi şot'oğoy oç̌ala k'ə buneysa bitova. *

47 Şot'oğoy t'ulluğxone təəren əfçibi,

İncilnə xodurxone alaxun barala buzen t'api. †

48 Beliyoxe təəri oq'a mandi şot'oğoy,

Sürüğone s'ə̌q'en duği.

49 İzi bəc'ük'eśi əcuğo q'a hirsəne śipi şot'oğoy loxol,

Q'arğişi q'ončux bi bəloğone badi şot'oğoy bula,

İçoğoy bisuni xavarat'un haq'i şot'oğon besp'ala angelxoxun.

50 Bask'estenedi Şot'in İz əcuğo,

Şot'oğoy elmoğoynak' bisun eğat'an İz kula boxodi çark'estenedi -

K'as'eśi bart'undi şorox azar baft'i!

51 Bisune hari Xame nəsiləxun bakalt'oğoy ‡ k'ojin süft'in ğarmoğoynak',

Nanay tapanexun c'eri çuresa insani,

Çuresa heyvani süft'in ərkəy baloğoy sayco tene mandi Misirə! §

52 İzi azuk'eynak' isə sa çoban baki

İz kiine ams'i oç̌alen taşeri şot'oğo.

53 Şot'ay t'ǒğǒl q'ı̌ hik'ə tet'un avay,

Hik'k'alal tene baki şot'oğo!

Şot'oğoy düşmənxo isə dənizi boş batk'i k'as't'unśi! *

54 Metərt'un şorox hari içoğoynak' həzirbaki ı̌vel oç̌al burqeğala gala,

Buxačuğon İzi bi buruğoy tumel c'eri. †

55 Millətxone şəp'eśi Buxačuğon şot'oğoy běšt'an,

T'e oç̌alxo cöybi mülk k'inək'e tadi şot'oğo,

İçoğoy nu bakala k'ojurxot'un baśi arśi İsrailaxun baki tayfoox! ‡

56 Ama şorox p'urumal Buxačuğoy kiyexun ayeğalt'oğoxun şüpələyinşt'unbaksay,

Ala Arśit'ay laxi yaq'en tet'un taysay,

Şot'oxun ğaç̌eśi irəziluğa tet'un əməlbsay.

57 İçoğoy bavoğollarik' tadi əyiti loxol nu çurk'alorox,

Qı̌ yaq'axun qaybakaloroxey şorox.

Küt xişt'ik'əxun sa xeyir nu bakala k'inək',

Şot'oğoxunal sa xeyir tene buy.

58 Şot'in q'erəz buxačuxxo nu portpsuna avabaksun,

Taśi şot'oğo bult'un k'os'bsay,

İçoğoynak' binik' buxačuxxo düzbi Şot'ay əcuğot'un biq'est'ay.

59 Buxačuğoyal biin tene haq'i mot'oğo bitova,

Hirsene duği Şot'o me əşurxo ak'at'an,

Taranedi Şot'in İz ç̌oya israilluğoxun. §

60 Tene çurpi İz bakala gala Şo,

Şilona, amdarxoy çadırxoy arane laxeśi çadıra ams'ine efi Şot'in. *

61 İrəziluği sanduğane düşməni kiyel tadi,

İzi zora, izi tamtarağa ak'est'ala irəziluği sanduğa! †

62 Q'ılınci ǰomone tadi İz azuk'a Şot'in,

İz piyexune biti İçeynak' c'ək'p'iyorox.

63 Cəyil ğarmoğoy aruğo bok'i barst'unen

Xuyərmuxe işq'ara tağala mandi.

64 Běyinšxot'un k'as'p'i q'ılıncen şot'oğoy,

İçoğoy çupuxxoy piin neğe q'aribaki.

65 Ama muğurebaki Q'ončux!

Bə̌ğə̌loy sa nep'axun muğurbakala k'inək',

Ǔği fine təsir c'ovakit'uxun oşa içul hari sa q'oççağ k'inək'.

66 Duği şəp'eśi Şot'in İz düşmənxo,

Şoroxal qoş qaybaki biyaburt'unbaki həmişəluğ.

67 Tene çureśi Şot'in İosifi nəsiləxun bakalt'oğoy çadıra,

Efraimi tayfina t'ǒǒxebi Şot'in.

68 İuday tayfina,

İz ük'e bask'i Sion buruğone c'ək'p'i!

69 Göyurxollarik' ost'aar,

Me dünyə k'inək' həmişəluğ laxeśi ı̌vel gane biq'i İçeynak'.

70 İz k'ul bakala Davidane c'ək'p'i Şot'in,

Şot'o iz běğala eğelxoxun cöybi

71 Eçeri İak'ovaxun baki nəsileynak'e çoban laxi.

Lanexi ki, iz sürünə běği k'inək'

İsəəl hari İçeynak' c'ək'p'i azuk'a,

İsrailaxun bakit'oğoq'an běği. ‡

72 Davidi kalaluğbsunenal ak'esedi izi müdrik baksuna q'a

Təmiz ük'en baki şot'oğoy q'ayğina çurpsuna.

79

79-ci Ǐvel mə̌ğ

Asafi Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Buxačux, Va nu çalxala azuk'xone baśi Vi oç̌ala,

Vi ı̌vel ganut'un murdarlayinşi şot'oğon,

Yerusalimat'un xarabina c'urevk'i! *

2 Göynul purk'ala q'uşurxoynak' yemt'un bi Vi k'ulurxoy meyidxo,

Çöle tarak'ala heyvanxoy běšt'un boseri Vi yaq'en tağalt'oğoy p'uri bədənə!

3 Şot'oğoxun bari p'iye boş batek'i Yerusalim,

Meyidxo oç̌alaxp'alal tene baki sal!

4 Q'onşiğoynak' axšumi gayan baki yan,

Q'inəyinşt'unbsa, k'əşinen ak'est'i lağat'un haq'sa yax!

5 Ay Q'ončux, Vi əcuğ hevaxt' bask'ale?

Həmişəluğe yəni Vi bok'osp'i śik'ala me əcuğ?

6 Şot'o Va nu çalxala millətxoy,

Va nu bul k'os'bala azuk'xoy loxol śipa.

7 İak'ovi nəsilə k'as'p'i śipiyoroxe şorox,

Beşi oç̌alxo vərənbiyoroxe!

8 Beş bavoğon əşp'est'i günaxi cazina yax ma zapest'a,

Vi ük' bok'ospsuni k'ə baksuna ak'est'a, eki usum p'ap'a,

Yast'a hal tene mande ene!

9 Va görə Vi s'ine bu, ay yax çark'est'ala Buxačux,

Yax kul boxoda!

Vi s'iya görə Vi kalaluğa ak'est'i yax çark'est'a,

Beşi günaxxo bağışlayinşa!

10 Ma barta buxačuxsuzt'oğon

"Maya p'oy mot'oğoy Buxačux?" pi lağa haq'at'un.

Ak'est'a şot'oğo k'ən bsa Hun Vi azuk'i p'iya śik'alt'oğo,

C'evk'a şot'oğoxun mot'ay həyifə.

Barta mot'o ak'i beş ük'q'an çaxeśi!

11 İbaka düşməni kiyel bakalt'oğoy şivana Hun,

Vi zorba kula boxodi çark'est'a me bisuna tağalt'oğo.

12 Beş hərrəmine bakala azuk'xoy piyorox isə barta içoğoy ǒyneq'an bari,

Barta Va pit'oğoy əvəzə vǔğq'at'q'at'un ödəyinşi, ay Q'ončux!

13 Vi sürünəxun bakala me q'uziğon,

Vi azuk'enal həmişə Va tərifləyinşale,

Yaxun oşa eğala nəsilxonal Vi s'iya alabale!

80

80-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Asafi "Gěše vard k'inək' gözəl bakala irəziluğ" uk'ala faren mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ.

1 İbaka yax, ay İsraileynak' sa Çoban baki

İosifi nəsilə İz sürünə běğala k'inək' běğalo!

İşiğ saka, ay angelxoy arane Arśiyo,

2 Ak'est'a Vi zora Efraimaxun, Binyaminaxun saal Menaşşenaxun baki tayfoğo.

Eki çark'est'a yax!

3 Ay Buxačux, yax süft'in k'inək' bəxt'əvər ba,

Barta Vi ük'el bask'i çark'eśes baken yan!

4 Ay Q'oşuniQ'ončux bakala Buxačux,

Hələ heq'ədər Vi azuk'i xoyinša nu ibaksuna laxi əcuxləyinşakalnu Hun?

5 Beş piin neğenen boşevk'i Hun yax šumen boşevk'ala k'inək',

Neğen q'uc'pest'i yax bol-bol.

6 Hərrəmine bakala azuk'xone suna baft'i beş oç̌alxo görə,

Axšumi gayan baki yan düşmənxoynak'.

7 Ay Q'oşuniQ'ončux bakala Buxačux, yax süft'in k'inək' bəxt'əvər ba,

Barta Vi ük'el bask'i çark'eśes baken yan!

8 Misirəxunen eçeri yax Hun,

Azuk'xo şəp'eśi sa c'ap'e t'ink' k'inək' bint'i yax me oç̌ala.

9 Me c'ap'e ganun təmizbi həzirbi,

Şot'inal tum saki avuzebaki me ölkinə.

10 Buruxmoğoy loxole xoji saki şot'in,

Kakala xodurxone iz taymoğon but'k'i.

11 Şot'ay taymux taśi t'e bel bakala dənizəne p'ap'i,

İz c'ik'urxo Yevfrat oqe t'ǒğǒle hari c'eri.

12 Het'aynak'en Hun me t'ulluği hərrəmine bakala çəpərə śarpi?

İsəəl hər c'ovakalt'in iz kula boxodi şot'ay meyvinəxun çuneksa!

13 Mone, çölnə bǒq'ene şit'e şot'ay tuma,

Ə̌qnə heyvanxone k'arame şot'ay taymoğo.

14 Ay Q'oşuni Q'ončux bakala Buxačux, beş loxol běğa p'urum!

Ak'a yax Vi bakala ganuxun,

Vi kula zap'mapa me c'ap'e loxolxun.

15 Vi kiin lasaki me t'ulluğa,

Vi běği kalabi me calğina efa.

16 Mone, k'as'p'i bok'ost'unbi Vi bit'i c'ap'a düşmənxon,

Vi əcuğon biq'i yaq'abi cazinane zap'e Vi azuk'en.

17 Ma zapa Vi kula Vi c'ək'p'it'ay loxolxun,

Vi kiin zorbabi me azuk'i loxolxun ma ext'a Vi kula.

18 Ç̌o teyan taradon yan Vaxun!

Alaba yax biti ganuxun, barta Vi s'iya duği afırık'en yan!

19 Ay Q'oşuniQ'ončux bakala Buxačux,

Yax süft'in k'inək' bəxt'əvər ba,

Barta Vi ük'el bask'i çark'eśes baken yan!

81

81-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Git't'iten * mə̌ğěğala Asafi mə̌ğ.

1 Yax zorba bala Buxačuğo mə̌ğpi tərifləyinşanan,

İak'ovi Buxačuğo efi heq'ədər mǔq baksuna ak'est'anan!

2 Dəf duğanan, arfa q'a tar farpanan!

Barta fare səsq'an c'eri,

Barta ük' qayk'ala səsurq'an beş ǔmǔğo laft'i.

3 Şeyp'ur farpanan ef mǔq ğimxost'a -

Axsibayxost'al, təzə xaş c'eysuna c'ovakest'ala mərəkəyxost'al. †

4 Şot'o görə ki, metəre bürüşe İak'ovi Buxačuğon,

Metəre əmirbe israilluğo.

5 İosifaxun bakit'oğone avabakest'i Şot'in me q'aydoğo.

Şorox Misirəxun c'eğat'an,

Şot'oğoxun içoğoy memaçağ nu ibaki sa səsen əyitk'at'ane pi mot'oğo bitova:

6 «Bı̌hi yükəz ext'i Zu efi ə̌mnəbelxun,

Zülüm tadala əşləxunez ef elmoğo çark'est'i.

7 Zanan k'alpi və̌n efi t'e t'ar ğimxo,

Zuval və̌x çark'esezdi.

Göye gürultinenez coğab tadi və̌x,

Efi Zaxun nu şüpələyinşaksunaz yoxlayinşi Meriva xene t'ǒğǒl. ‡

8 İbaka Za, ay Bez azuk', nexzu va!

Ene hetər uk'az ki, va p'ap'ane, ay İsrail!

9 Vi Zaxun q'erəz buxačuxxo nu bakalane,

Q'erəz azuk'xoy buxačuxxo bul ma k'os'ba! §

10 Va Misiri oç̌alaxun c'evk'i

Vi Buxačux bakala Q'ončux Zuzu.

Va busa tez bark'on Zu, hik'k'alaxun koruğ aksa tez bark'on!

11 Ama Bez pit'oğo tene əməlbi Bez azuk'en,

Bez laxi k'anunxon tene taśi.

12 Zuval pizu barta taśeq'at'un içoğoy ǰomoy tüşen,

Ezfi şot'oğo iz axır bayinq'un bakala yaq'a!

13 K'ə bakoy Bez azuk'en Za ibakiyniy,

İsrailluyox Bez laxi yaq'axun nu c'eriyniy?

14 T'e vədə düşmənen iz pula q'ic'p'i qayk'aminez şot'o iz gala arśevk'oy Zu,

Bez kiin içoğoy belxun duğsuni k'ə baksuna ak'esezdoy şot'oğo!

15 Bez loxol ěqeśiyorox hari Bezi turin oq'at'un bitoy,

İçoğoy caza zapsuni axır tene bakoy.

16 Və̌x isə c'ək'eśi arumenez běğoy,

Çölexun girbi ən muč'a uč'enez ukest'i bəsləyinşoy!»

82

82-ci Ǐvel mə̌ğ

Asafi Ǐvel mə̌ğ.

1 Mone, arśene Buxačux göynul İz taxt'e loxol,

Divanbi q'ərare c'evksa Şot'in İz bel gireśit'oğoy běš:

2 «Hələ heq'ədər çurk'alnan düzgün nu bakalt'ay tərəf və̌n?

Divanbat'an bitot'ay loxol sa piin nu běği

Haq'suzt'u təmizə c'evksunaxun hevaxt' kul haq'alnan?

3 Bəsp'anan!

Eht'iyəci boş bakalt'ay q'a yetimi bač'ane çurpanan,

Kəsibi q'a fağıri əşlə düzgün běğanan!

4 Kəsibə q'a zəyift'u kul boxodanan,

Metərt'oğo pist'ay kiyexun çark'est'anan.

5 Efi avabakala şey butene,

Hik'k'al q'amiştenan və̌n!

Düzgün yaq' tene ef tağala yaq', bayinq'un yaq'e şo,

Oç̌ali binorane ǰı̌k'esa ef biq'ala əşurxoxun.

6 Düze, və̌x "buxačuxxonan" pizu, *

"Ala Arśit'ay t'ǒğǒl çurpes bakaloroxez" pi Zu və̌x.

7 Ama insani balinaxun sa fərg tene bakal efi,

Dünyəni kalaluğbalxo p'uri tağala k'inək' və̌nal p'uri tağalnan!»

8 Ay Buxačux, hayza me dünyəni əşlə běğa,

Vine bito me azuk'xo!

83

83-ci Ǐvel mə̌ğ

Asafi Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Buxačux, şip' ma çurpa,

Vi səsə c'evk'a!

Va t'ǒǒx ma duğa, ay Buxačux!

2 Běğa Vi düşmənxo hetərt'un ěqeśe,

Běğa Va nifrətbalt'oğoy muz hetəre Vi loxol c'eysa!

3 Gireśi Vi azuk'a pisluğbseynak' əyitət'un sabsa,

Vi piin işiğ bakalt'oğoy turin oq'axunt'un kaše.

4 "Tumexun əfçibalyan me azuk'a,

S'i batk'ale millətxoy aranexun israilluğoy" next'un.

5 İçoğoy fikir sane me gireśit'oğoy,

Vi əleyinə əyitə sabiyorox moroxe:

6 Edomluyox q'a ismailluyox,

Moavluyox q'a acarluyox,

7 Gevalluyox, ammonluyox, amalegluyox,

Filist'luyox q'a surluyox.

8 Hələ aşurluyoxal şot'oğoy tərəfe c'ovake,

Lut'axun bakit'oğot'un köməybsa şot'oğonal!

9 Midyanluğoy ğina bada şot'oğo,

K'işon oqe t'ǒğǒl Siseri q'a Yavini bel eçerit'oğo eça şot'oğoy bel.

10 Barta En-Dora k'as'eśi barit'oğollarik'q'at'un baki,

Barta mot'oğoyal meyidxo sal ext'i oç̌alaxp'al maq'an baki. *

11 Oreva q'a Zeeva ak'est'i ğina şot'oğoy s'ilat'oğoval ak'est'a,

Zevaha q'a Śalmuna bit'oğo şot'oğoy kalat'oğoval ba. †

12 "Buxačuğoy İz sürünə otarişala oç̌alxo beş kiyel badalyan" piyoroxe şorox!

13 Muşen ěqevk'ala toz,

Fupi taşala kološ k'inək' ba şot'oğo, ay Buxačux!

14 C'ələy arux baft'i usum bok'ala k'inək',

Yaloven buruxmoğo pula q'ic'p'i qayk'amin haq'ala k'inək'

15 Haq'a şot'oğoy pula Vi zorba muşen.

Vəlvəlinə bada şot'oğo Vi tufanen!

16 Biyaburba şot'oğo,

Barta İz s'i Q'ončux bakalt'u qə̌věśeq'at'un!

17 Barta içoğoy ömürin axıral śirik' ç̌omə̌yin mandi ot'p'eq'at'un,

Əfçibaki tağamin içoğoy bula alabes maq'at'un baki.

18 Barta Va, İz s'i Q'ončux bakalt'u çalxeq'at'un,

Avabakeq'at'un me dünyəni kalo Vi baksuna, ay Ala Arśi Buxačux!

84

84-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Git't'iten * mə̌ğěğala Goraxi ğarmoğoy Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Göye Q'oşuniQ'ončux,

Vi məsk'ən saki ganuxun boşala şey tene!

2 Q'ončuğoyxrame məəlne bayseynak' bez cicirxone ç̌aye,

Mǔqbaksune çuresa bez elmux, Vi s'iya alabala mə̌ğure mə̌ğpsun çuresa bez ük'en,

Yəşəyinşest'ala Buxačuğoy t'ǒğǒl baksunaxun başq'a hik'k'al çurtezsa zu.

3 Ay Göye Q'oşuniQ'ončux,

Ay bez padçağ bakala Buxačux,

Çovalxonal hari Vi q'urban eçala gane t'ǒğǒlt'un içoğoy mesa biq'sa,

Bač'aynoğonal içoğoy baloğo t'e ganu ı̌šat'un c'evksa!

4 Bəxt'əvərt'un Vi məsk'ən saki ganu yəşəyinşalorox,

Vi t'ǒğǒl baki həmişə Va tərifləyinşala mə̌ğur mə̌ğpes bakalorox!

5 He bəxt'əvərt'un zora Vaxun haq'alorox,

İçoğoy ük'exun Siona † laśi t'iya bul k'os'bsun c'ovakalorox!

6 Xesuz mandi dərənexun c'ovakat'an

T'iyana ǰalpi c'eğala orayinxoy məsk'ən k'inək' ak'aloroxe şorox!

T'e oç̌ala xeyir-bərəkət eçala ağalinen pušp'i sa oç̌al k'inək't'un aksa şot'oğon!

7 T'iya laysunene zorba bsa şot'oğo,

Axıri taśi Siona Buxačuğo bul k'os'balt'un şot'oğon!

8 Ay Göye Q'oşuniQ'ončux, bezi afırına ibaka!

Ay İak'ovi Buxačux, za coğabsuz ma efa!

9 Yaynak' bač'an bakala padçağa nu aksuna ma laxa, ay Buxačux,

Barta Vi c'ək'p'iyo Vi piyes şaat'q'an ak'eśi.

10 Vi xrame məəlne c'ovakest'ala sa ği

Zaynak' Vi bakala ganuxun ə̌xil c'ovakest'ala hazar ğinaxun şaat'e!

Vi məsk'ən saki gane ç̌omoy tume çurpsun

Pist'oğoy gam çadıri boş arst'unaxun şaat'e!

11 Axıri Q'ončux Buxačux beş bač'ane,

Yaynak' běğ baki yaq' ak'est'alone!

Yax İz ük' bok'ospsuna ak'est'alo q'a hörməti q'ončux balone Şo,

Düzgün yaq'en tağalt'uxun İz şaat'luğa kamtenebon Şot'in!

12 Ay Göye Q'oşuniQ'ončux,

Va bač'an taradalo he bəxt'əvəre!

85

85-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Goraxi ğarmoğoy Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Q'ončux, Vi ük' bok'ospsuni k'ə baksuna ak'ene Vi azuk'en,

Vi kula boxodi mǔq ğinan c'evk'ey İak'ovi nəsilə Hun!

2 Vi azuk'i taxsırxo bağışlayinşenuy,

Şot'ay bito günaxxon os'k'i taşerey.

3 Bask'est'enuy Vi əcuğo Hun,

Ten barey şo bəc'ük'eśi Va haq'layinşane.

4 Ay yax çark'est'ala Buxačux, yax süft'in k'inək' bəxt'əvər ba,

Beş loxol biq'i hirsə Vaxun ə̌xilba.

5 Yəni Vi əcuğ həmişəluğe?

Yəni şo nəsiləxun-nəsilə c'ovakiyal tene çaxeğal?

6 Hevaxt' p'urum ği aksa burqalyan yan?

Vi beş t'ǒğǒl baksuna ak'i hevaxt' beş ük' qayeğale?

7 Ay Q'ončux, kammaba yaxun Vi nu badalbakala çuresuna,

Çark'est'a yax!

8 Mone, izbaksa zu Q'ončux Buxačuğoy uk'alt'oğo,

Male mande Şot'ay azuk'i ak'ala mə̌yin ğineynak',

C'eğale Şot'ay yaq'en tağalorox şaat' ğina.

Saycə axmağluğ bi p'urum içoğoy yaq'a nu aç̌esp'ayt'un!

9 Ǐšane, hari p'ap'ene Şot'o çalxalt'oğoynak' Şot'oxun eğala çark'esun,

T'ap'eğale Şot'ay s'i me oç̌ala!

10 Buxačuğoy nu badalbakala çuresun bakale amdarxo düzgün yaq'en taşalo,

T'e yaq'axun nu c'eysunenal şot'oğoynak' serluğ eçale.

11 Şot'oxun ğaç̌eśi irəziluğa əməlbsunen ěqevk'ale şot'oğo,

Běğale şot'oğoy loxol Buxačuğon alaxun, ak'est'ale şot'oğo İz düzgünluğa.

12 Mǔqt'ale yax Q'ončuğon İz xeyir-bərəkəten,

Oç̌alenal yax iz bara tadale.

13 Düzgünluğen Şot'oxun běš hari Şot'aynak' yaq' həzirbale.

86

86-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi afırı

1 Ay Q'ončux, me fağıra ibaka,

Eht'iyəci boş bakalt'u coğabsuz ma efa!

2 Q'orişa Vi laxi k'anunxoxun nu c'eri Vi yaq'en tağalt'u,

Vane bač'an tarade me Vi k'ulen .

Çark'est'a za, axıri Hunnu bez Buxačux!

3 Bez loxol běğa, ay Q'ončux,

Dirist' ği Va k'alpi xoyinšezbsa zu!

4 Mǔqt'a me Vi k'ula, ay Q'ončux,

İz ük'ə Va c'evk'i tadalone şo.

5 Xeyirxax bakalonu Hun, ay Q'ončux,

Bağışlayinşes bakalonu!

Va qə̌věğalt'oğo Vi nu badalbakala çuresuna,

Vast'a bol bakala t'e çuresuna ak'est'alonu Hun!

6 Bez afırına ibaka, ay Q'ončux,

Bez xoyinša nu ibaksuna ma laxa.

7 Vaz k'ale bez t'ar ğine zu,

Avazu za coğabsuz ten efal.

8 Ay Q'ončux, Vallarik' buxačux butene!

Mani buxačuğone Vi biq'i əşurxo biq'es bakon?

9 Mone, bito me Vi yaratmişi azuk'xo Vi běš eğalt'un,

Hari Va bul k'os'balt'un,

Vi s'iya alabalt'un şot'oğon, ay Q'ončux! *

10 Şot'o görə ki, Hun kalanu,

Nu ak'eśi əşur biq'alonu!

Tək Buxačux Hunnu!

11 Ay Q'ončux, za Vi əyitəxun nu c'eysuna zomba,

Barta Vi laxi yaq'en taśi za sal sa vədə qı̌ yaq'a nu barst'una ak'est'az!

Va çalxsunen, Va ük'in bul k'os'bsunen c'ovakest'ala sa yəşəyinş q'ısmat ba za.

12 Zuval Va ük'in çureśi tərifləyinşoz, ay bez Buxačux bakala Q'ončux,

Vi s'iya həmişə alaboz!

13 Şot'o görə ki, Vi za ak'est'i nu badalbakala çuresun t'emane ki,

Za bisunaxunen çark'est'i, t'e dünyənexunen zapi c'evk'i Hun!

14 Ay Buxačux, bez loxolt'un eysa me içoğoxun irəziyorox,

Bez elmoğo haq'sunt'un çuresa me zalımxon,

Vaxun tet'un q'ı̌bsa şot'oğon!

15 Ama Hun, ay Q'ončux, ük' bok'osp'al, şaat'luğ ak'est'ala Buxačuxnu,

Hun gele səbirlu, çuresunen buy q'a İz tadi əyiti loxol çurk'ala Buxačuxnu. †

16 Bez loxol běğa, Vi ük' bok'ospsuni k'ə baksuna ak'est'a,

Vi zorba baki bez bač'ane çurpsuna ak'est'a,

Çark'est'a Va bul k'os'bala çuux-nökəri Va ı̌ša bakala me ğara.

17 Avabakest'a za bezi Vi ük'el basksuna,

Barta mot'o za nifrətbalt'oğonal ak'eq'at'un,

Barta Vi za kul boxost'una, za ük' tast'una ak'i ot'p'eq'at'un, ay Q'ončux!

87

87-ci Ǐvel mə̌ğ

Goraxi ğarmoğoy Ǐvel mə̌ğ.

1 İçeynak' c'ək'p'i Sion buruğoy loxole laxe Buxačuğon İzi məsk'ən saki şəhərə,

2 İak'ovi nəsili bakala bito ganxoxun üst'üne laxsa Şot'in

Sion buruğoy bel bakala t'e ganu. *

3 Běğa vi s'i hetəre t'ap'esa, ay Buxačuğoy şəhər!

4 Raxav † q'a Vavilon Za bul k'os'balt'oğoy siyəyinə bakale,

Filist'luğo, surluğo q'a k'uşluğoval

"Siona nanaxun bakiyorox" uk'alt'un!

5 Metər uk'alt'un Sioni barada:

"Me amdarxo bito memiyalut'un,

Ala Arśit'in İçin laxi ost'aarbi me şəhəri amdarxot'un".

6 Q'ončuğonal azuk'xo siyəyinə haq'at'an

Şot'oğo "sionlu" k'inək' siyəyinə haq'ale.

7 Bitot'in mə̌ğpi əçik'alt'un,

"Vast'ane beş bəxt'əvərluğ" pi içoğoy mǔqluğa ak'est'alt'un.

88

88-ci Ǐvel mə̌ğ

Mə̌ğk'alxoy dəst'in kalat'aynak' śameśi Goraxi ğarmoğon mə̌ğk'ala Ǐvel mə̌ğ.

Ezraxlu Hemani "Maxalat' leannot" uk'ala faren mə̌ğěğala ögüd-nəsyət tadala Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Q'ončux, ay za çark'est'ala Buxačux,

Üşe-ğena Va xoyinšezbsa!

2 Bez afırına ibaka,

Bez xoyinša nu ibaksuna ma laxa.

3 Bəloğon za q'ə̌q'ə̌nne,

Mone, bez sa tur ene gərəmzoğone.

4 P'uri taśi sa amdar k'inək',

Mafarsuz sa bədən k'inək'zu zu.

5 Oç̌alaxp'aki p'urinaxun sa fərg tezax bu bezi,

Vi eyexun c'eri,

Vi kula iz loxolxun zapi,

Oç̌alin oq'a bask'i sa meyid k'inək'zu zu.

6 Za ən bə̌ğə̌loy gərəmzinə,

T'e zülmət bayinq'luğan badi Hun.

7 Vi əcuğ bez bel t'etəre bari ki,

Ěqeśi dənizi ləpoğon but'k'ala k'inək'e but'k'i şot'in za.

8 Bez dost'urxon zaxun ə̌xilbi Hun,

Şot'oğo zaxun irit'p'esendi.

İsə mone, t'ussağ k'inək'zu, c'eyes tez baksa.

9 Bez piin işiğe aç̌i zülümi kiyexun.

Hər ği Vaz k'ale zu, ay Q'ončux,

Bez bula alabi Vaz xoyinšpsa.

10 P'urit'oğo ak'est'alnu Vi möcüzoğo?

Yəni şot'oğoy urufxon hayzeri Va şükürbalt'un?

11 Gərəmzoğo bayanbakale Vi nu badalbakala çuresun?

Yəni bədəni əfçibaki tağala t'e gala car sakalt'un

Vi beşi bač'ane çurpsuna?

12 Vi biq'i nu ak'eśi əşur t'e k'ule oq'a,

Yəni Vi düzgünluğ p'uri taśit'oğoy t'e məsk'əne çalxeğale?

13 Ama mone, Va köməyəz k'ale, ay Q'ončux,

Hər savaxt'an afırınenez eysa Vi běš zu.

14 Het'aynak'en za tǒǒxbsa, ay Q'ončux?

Het'aynak'en zaxun ç̌o tarast'a?

15 Əyelluğaxun zülümi boşzu, ene bisazu,

Çarasuzez mande zu Vi tadi bəloğoy kiyexun.

16 Vi hirsen za ěqeśi ləpinen amdara bəc'ürpi taşala k'inək'e bəc'ürpi,

Əfçizbaki Vi zaynak' yaq'abi bəloğoxun zu.

17 Xe hari xirt't'əyə p'ap'i k'inək'zu həysə zu,

Ç̌axene za şot'in, dirist' q'uc'p'i taneşt'a.

18 Bez ı̌šat'oğo, bez dost'urxon zaxun ə̌xilbi Hun,

Bayinq'unaxun başq'a şuk'k'al tezax bu bezi!

89

89-ci Ǐvel mə̌ğ

Ezraxlu Et'ani ögüd-nəsyət tadala Ǐvel mə̌ğ. *

1 Zu həmişə Q'ončuğoy nu badalbakala çuresunaxun mə̌ğk'oz,

Yax tadi əyiti loxol çurpsuna oşin eğala nəsilxoval avabakest'oz.

2 Metərez mə̌ğě zu: "Vi yax çuresun həmişəluğe, nu badalbakala çuresune şo,

Göynul laxeśi Vi taxt'a hik'k'alen iz ganuxun nu galdes bakala k'inək'

Vi beşi bač'ane çurpsunal hik'k'alen badalbes tene bakon".

3 Vi ǰomoxun c'eri əyitmuxe morox:

«Bez c'ək'p'it'uxunez irəziluğ ğaç̌eśi Zu,

Bez k'ul Davidaz elasp'i əyit tadi:

4 "Vi taxt' sal sa vədə ams'i tene mandal,

Padçağxoy nəsil bakale vi nəsil"». †

5 Ay Q'ončux, göynul bakalt'oğonal Vi biq'i nu ak'eśi əşurxot'un mə̌ğpi tərifləyinşbsa,

Vi beşi bač'ane çurpsunat'un bayanbsa ı̌vel bakalt'oğoy gireśi mərəkəye.

6 Bune ki göynul Q'ončuğo p'ap'alo?

Şuva t'iya bakalt'oğoxun Şo k'inək' bakalo?

7 Q'ı̌yene haq'sa angelxo Şot'ay běš,

İz hərrəmine bakalt'oğoy bitot'ay pula haq'alone Buxačux.

8 Ay Göye Q'oşuni Buxačux bakala Q'ončux, Va p'ap'alo butene!

Tadi əyiti loxol çurpsune Vi p'ə̌mci s'i,

Ay İz kiyexun hər şey ayeğala Q'ončux!

9 Dənizxoy loxol kalaluğbalonu Hun,

Tufanen ěqevk'i ləpoğo bask'est'alonu.

10 Bitot'ay pula haq'i Raxavan ‡ duği besp'i Hun,

Düşmənxon şəp'eśi Vi zorba kiin.

11 Göyurxoval, oç̌alinal binorina Hunen laxe,

Me dünyə içal, iz boş bakaloroxal bito Vi kiyexun c'eri əşe.

12 Q'uzeyal Hunen yaratmişe, güneyal,

Tavor q'a Xermon buruxmoğonal Vi s'iyane duğsa.

13 Zorbane, başarağlune Vi kul,

Vi kiyele hər şey!

14 Düzgünluğen q'a düzgün divanbsunene ə̌leśe Vi taxt',

Vast'a bakala çuresunen q'a şuk'k'ala qı̌ yaq'a nu efsunenyan çalxsa Va!

15 Vi s'iya alabala mə̌ğur mə̌ğpsun q'ısmat baki azuk' he bəxt'əvəre, ay Q'ončux,

Vi ük'e bask'iyoroxe şorox.

16 Vi s'iya duğsunen içoğoy ği mǔq c'ovakalorox,

Vi düzgünluğa ak'i ěqeğaloroxe şorox!

17 Axıri şot'oğo zorba baloval, s'iye q'ončux baloval Hunnu,

Hunnu şot'oğo Vi kiin ěqevk'i ən hörmətlu gala laxalo.

18 Q'ončuxe yaynak' bač'an bakalt'u c'ək'k'alo,

İsrailluğoynak' Ǐvel Bakalone yaynak' t'e padçağa laxalo!

19 Mone, metəren pey Hun Vi yaq'en tağalt'oğo,

Şot'oğo alaxun ak'eśi me əyitmoğon p'ap'esp'ey:

«Zorbazbi Zu sa q'oççağa,

Şot'o azuk'i boşt'an c'ək'p'i taxt'az arśevk'i.

20 Bez k'ul Davidaz eçeri arśevk'i, lafest'a şot'o me ganu arst'un,

Bez ı̌vel c'əyinəxun şot'ay bel lə̌ə̌mdi c'ək'eśiyoz bi şot'o.

21 Şot'ay loxol bakale Bez kul həmişə,

Zaxun iz zora haq'ale şot'in.

22 Nə düşmənen şot'o sakes tene bakal,

Nəəl sa pist'in şot'o koruğ tades.

23 İz düşmənxo turin oq'a laxoz şot'ay piin běš Zu,

Şot'o nifrətbalt'oğoy belxun duğoz.

24 Şot'ay bač'ane çurk'oz Zu,

Bez nu badalbakala çuresuna şot'oxun kamtezbal,

Şoval Bezi içuxun baksuna görə ğibaği zorba bakale!

25 Şot'ay kul hər gala p'ap'ale,

Dənizxoxun burqi ə̌xil oqurxol śirik' bito iz kiin oq'a bakale.

26 Şot'in Za "bez Bava, bez Buxačux,

Za çark'est'es bakala Q'aya" pi k'alk'ale.

27 Zuval şot'ay loxol k'oji kala ğar loxol běğala piin běğoz,

Şot'o me dünyəni bito padçağxoxun üst'ün booz.

28 Bezi nu badalbakala çuresuna şot'o həmişə ak'est'oz,

Hik'k'alen śarpes tene bakal Bezi şot'oxun ğaç̌eśi irəziluğa.

29 Şot'ay s'i sal sa vədə tene aç̌al,

Göyurxollarik' həmişəluğ bakale şot'ay padçağluğ,

Şot'ay nəsiləxun bakalorox arśale həmişə Bezi şot'o tadi t'e taxt'a!

30 Əgər şot'oxun bakit'oğon Bezi k'anuna t'ǒǒxbayt'un,

Bezi laxi q'aydoğo nu əməlbayt'un,

31 Bezi bürüşit'oğo hik'k'albi,

Bezi tadi əmirxo ç̌axç̌uxk'ayt'un,

32 Şot'oğo Bezi əyitəxun c'eysuni k'ə baksuna ak'est'oz!

Zapest'oz şot'oğo içoğoy əşp'est'i günaxi cazina!

33 Ama p'urumal Bezi nu badalbakala çuresuna kamtezbal şot'oxun Zu,

Bezi tadi əyiti loxol çurk'oz.

34 Bezi şot'oxun ğaç̌eśi irəziluğa tez śark'al Zu,

Bezi pi əyitmoğoy saycət'u qoş tez ext'al.

35 Əfçi nu c'eğala sa əyitez tade Davida Zu,

Bez ı̌velluğaz muzel eçeri elasp'e ki,

36 Padçağxoy nəsil bakale şot'ay nəsil,

Běğe ga ams'i nu mandala k'inək'

Şot'ay taxt'al sal sa vədə ams'i tene mandal!

37 Şot'ay padçağluği həmişəluğ baksunaz pe,

Göynul bakala xaşa şahid biq'iz əyit tade mot'o Zu!».

38 Ama mone, Vi c'ək'p'it'uxun ç̌on taradi Hun,

Nifrətenbi şot'o, əcuğone biq'i şot'ay loxol Vi.

39 Şot'oxun ğaç̌eśi irəziluğa śarenpi,

Lik't'i sanki şot'o iz taxt'e loxolxun.

40 Yerusalimi q'aloğon śarpi Hun,

İz bariğon oç̌alen sabi.

41 İsəəl yaq' c'ovakalt'in şot'o fǔq'ene,

Axšumi gane baki hərrəmine bakala azuk'xoynak'.

42 Kulen biq'i şot'ay düşmənxo Hun,

Şot'o nifrətbalt'oğo mǔqendi.

43 Hun q'ılıncan şot'ay kiyexun duği saki,

Davina c'eğat'an iz bač'ane ten çurpi.

44 Şot'ay tamtarağaxun hik'k'al tene mandi,

Taxt'axunen saki şot'o Hun!

45 Cəyilcə q'ojanbi şot'o,

Xəcələtenen bəc'ürpi şot'o paltaren bəc'ürk'ala k'inək'.

46 Ay Q'ončux, hələ heq'ədər Va yaxun ə̌xil biq'alnu Hun?

Hələ heq'ədər Vi əcuğ bəc'ük'eśi bok'ale metər?

47 Za eyexun ma c'evk'a! Heq'ədər mandalyan ki me dünyəne güvə?

Axırda p'uri tayseynak'en yaratmişe yax Hun.

48 Şuva ki me dünyəni t'ǒğə biq'i çurpiyo?

Şuva iz elmoğo t'e dünyəne taysunaxun çark'est'iyo?

49 Horebay Vi nu badalbakala çuresun, ay Q'ončux?

Axıri Davidaxun ç̌o nu tarast'una elasp'i əyiten tadey Hun!

50 Běğa Vi k'ula hetəre lafst'a buxačuxsuzt'oğoy Va lağa haq'sun,

Şot'oğoy Va axšumi gala laxsun, ay Q'ončux!

51 Běğa hetərt'un Vi düşmənxon içoğoy ǰomo eğalt'u əyite,

Běğa hetərt'un Vi c'ək'p'it'ay hər biq'ala əşlə axšumi gala laxsa, ay Q'ončux!

52 Alxışq'an baki Q'ončuğo həmişə!

Ammen, ammen!

Girke bip'imci hissə: 90-106-ci Ǐvel mə̌ğurxo.

90

90-ci Ǐvel mə̌ğ

Buxačuğoy amdar Moiseyi afırı

1 Ay Q'ončux, bito nəsilxoy umudi ga Hunnu.

2 Hun hələ burqesunaxunal běš bakiyonu, ay Buxačux,

Buruxmux əmələ harit'uxun běš,

Hun oç̌ala q'a dünyənə yaratmişit'uxun běš bakiyonu, həmişəəl bakalonu.

3 İnsana "k'ulaxunen haq'eśe k'ulal gərbakalnu" pi

Şot'o oç̌ali tozen bsa Hun!

4 Sa hazar usen hik'k'al tene Vi piyes,

Nəyninəxun ğeyinal śirik' c'ovaki sa vaxt' k'inək'e,

Üşenin sa hema saad k'inək'e.

5 Xenen taşalt'ullarik' tanşt'a Hun amdarxo,

Sa nep' k'inək't'un hari c'ovaksa şorox.

Běğ çərtk'at'an iz bula alabi o k'inək't'un:

6 Savaxt'an göpgöyün ěqeśi kalabakala,

Biyəbakat'an isə q'aribaki tağala sa o k'inək'.

7 Mone, əfçinebsa yax Vi əcuğon,

Vi hirsen yax vəlvəlinəne bast'a.

8 Vi piin běše beşi taxsırxo bito,

Beşi c'ap'bala günaxxon ç̌oyel c'evksa Hun!

9 Beş ğinane mə̌yinbsa Vi əcuğon,

Pula q'ic'p'i qayk'amine c'ovaksa beşi zülümen buy ğimxo.

10 Beşi ömüren heq'ədəre zap'e ki güvə?

Yetmiş usen, elmuxlat'aynak' lap səksənq'an baki!

Şot'ayal ən şaat' vədə zülümi q'a dərde boşe c'ovaksa,

Ğimxo hari tanesa, yanal əfçiyanbaksa.

11 Vi hirsen k'ə bes baksuna beyne p'aq'est'ala şey tene!

Vi əcuğoy k'ə baksunene ak'est'a beşi Vaxun heq'ədər q'ı̌bsun lazım baksuna.

12 Zomba yax beşi hər ğine q'ədirə avabaksuna,

Barta mot'o q'amişaki müdrik baken yan.

13 Bəsp'a, ay Q'ončux! Yəni me əcuğ sal tene çaxeğal?

Me Vi k'ulurxo Vi goroxq'an hari!

14 Kammaba yaxun Vi nu badalbakala çuresuna ği burqeğat'an,

Barta beş ük'q'an qayeśi,

Barta mǔq c'ovakest'en beşi hər ğina.

15 Yax caza zapest'i hər ğine gala,

Koruğ ak'i hər useni gala mǔqt'a.

16 Barta Vi k'ulurxon Vi biq'ala əşurxo,

İçoğoy əyloğonal Vi kalaluğa ak'eq'at'un.

17 Ay beşi Buxačux bakala Q'ončux, beşi loxol běğa!

Beşi biq'ala əşlə Hun yönə bada,

Beşi kiyexun c'eğala əşlə Hun yönə bada!

91

91-ci Ǐvel mə̌ğ

Ǐvel mə̌ğə̌ mə̌ğk'alo:

1 Ala Arśit'u içeynak' umudi ga bit'in,

Bitova Başarbalt'ay xojina bakalt'in

2 Q'ončuğoy barada metəre nex:

«Şo bezi bač'ane, zaynak' sa q'alane,

Şot'oz umudbaksa zu».

3 Buxačuğone va ǒxə̌lbali təlinəxun,

Elmux haq'ala azaraxun q'a bəloğoxun çark'est'on.

4 Şot'in va İz q'ənədxoy oq'a,

Vaynak' q'ı̌ nu bakala galane ext'on.

Şot'ay vi bač'ane çurpsunen va q'orişebon,

Vaynak' sa q'alxane bakon.

5 Nə üşenin hik'k'alaxun ten zap'eğon,

Nəəl ğene işiğen boseğala oxurxoxun.

6 Nə bayinq'luǧa tarak'ala azaraxun ten q'ı̌bon,

Nəəl işiğluğa haq'layinşala yaroğoxun.

7 Vi t'ǒğǒl sa hazar,

Vi yön tərəfəl vis' hazar tan biti biyayin,

Va p'urumal zərəl tene laft'on.

8 Va isə saycə mot'oğo t'ǒǒxun běğsun,

Pist'oğon hetər içoğoy cazina zapsuna aksun mandale.

Düzgün yaq'en tağalo:

9 Ay Q'ončux, Vi q'ənədi oq'az zaynak' ga be!

Ǐvel mə̌ğə̌ mə̌ğk'alo:

Ala Arśiyo vi bač'ane çurpsuna görə

10 Şər va ı̌ša tene biton,

Ə̌xile tarak'on bələ vaxun.

11 İz angelxone əmirbon Şot'in,

Şot'oğonal vi hər tağala yaq'a va q'orişt'unbon. *

12 Kiyelt'un ext'on va şot'oğon,

Vi tura ǰěna lafst'a tet'un bark'on. †

13 Şirə q'a dizik'ən ç̌axp'i c'ovakon hun,

Cəyil aslana q'a p'ə̌bulla dizik'ən vi turin oq'a laxon. ‡

Buxačux:

14 Çark'est'oz kot'o Zu, şot'o görə ki, Za ük'ine çuresa,

Kot'o q'orişoz, şot'o görə ki, Za çalexsa.

15 İbakoz şot'o za k'alk'at'an,

İz t'ar ğine kiyexun biq'oz şot'ay,

Çark'est'i hörməti q'ončux booz!

16 Boxoy ömüren booz şot'o Zu,

Kamtezbal şot'oxun Zaxun eğala çark'esuna!

92

92-ci Ǐvel mə̌ğ

Xrama şamat' ğine hari Buxačuğo bul k'os'bat'anmə̌ğeğala Ǐvel mə̌ğ.

1 Q'ončuğo şükürbsun,

Vi s'iya alabala mə̌ğur mə̌ğpsun he şaat'e, ay Ala Arśiyo!

2 Savaxt'an hayzeri Vi nu badalbakala çuresuna,

Biyəsin Vi beş bač'ane çurpsuna muzel eşt'un,

3 Mot'oğo vis' simlə arfin q'a tare faren mə̌ğpi bayanbsun he şaat'e!

4 Şot'o görə ki, Vi biq'i əşure za mǔqt'alo, ay Q'ončux,

Vi kiyexun c'eriyoroxe bez muza qaypi Va tərifləyinşest'alo!

5 Vi biyorox nu ak'eśi əşure, ay Q'ončux,

Vi fikirbi bex c'evk'iyorox beyne p'aq'est'ala şey tene!

6 Hik'k'alaxun iz xavar nu bakala q'ammazen avatene,

İçuxun irəzi axmağenal q'amiştene ki,

7 Həysə pisorox göyün o k'inək' ěqeśi,

Şər bakalorox vard k'inək' qayeśiyal bakayt'un, axır butene şot'oğoy,

Əfçibaki tağalt'un bito!

8 Ama Hun, ay Q'ončux, həmişəluğ bitot'uxun üst'ün bakalonu!

9 Avazu ki, Vi düşmənxo k'as'eśi baralt'un, ay Q'ončux,

Şər bakalt'oğoy śaresuna avazu.

10 Za isə çölnə öküzi zoren tast'a Hun,

Bez bel təzə zeyt'uni c'əyin lə̌ə̌mdi mǔqenst'a!

11 Bez düşmənxoy q'ı̌yexun c'eri t'ist'unaz ak'i zu,

Bez loxol ěqeśit'oğoy k'alpi xoyinšpsunaz ibaki.

12 Xurmin xod k'inək't'un düzgünorox, hevaxt' běğayin vardt'un qaye,

Livana bakala şame xod k'inək't'un, bito xodurxoxun alloyt'un ěqesa.

13 Q'ončuğoyxrama tum sakit'oğon

Buxačuğoy k'ojin məəlnene göyünbaki s'is'ik' qayk'on.

14 Q'ojabakat'anal bar tadalt'un şot'oğon,

Həmişə göyün, vərkər mandalt'un.

15 Bayanbalt'un şot'oğon içoğoynak' q'aya bakala Q'ončuğoy düzgün baksuna,

Şot'ost'a sal sa haq'suzluğ nu baksuna!

93

93-ci Ǐvel mə̌ğ

1 Q'ončuxe me dünyəne padçağluğbalo!

Şone tamtarağa İz loxol paltar taradala k'inək' taradalo,

Şone zora İz bı̌yex q'ayinşa ğaç̌k'ala k'inək' ğaç̌p'iyo.

Dünyənə t'etəre laxi ost'aarbe ki, galtenek'on şo.

2 Hələ dünyə yaranmişakamin padçağ bakalonu Hun, ay Q'ončux,

Burqesunaxunal běše laxeśe Vi taxt'!

3 Mone, xeyurxone ěqesa,

Gür xene səse eysa, ay Q'ončux,

Ləpoğone duğsa bə̌ğə̌loyluğxoy loxol!

4 Ama tene haq'sa dənizxon Q'ončuğoy pula,

Zorbane göynul Bakalo t'e bə̌ğə̌loyluğxoy loxol ěqeśi ləpoğoxun.

5 Nu badalbakala buyruğxone Vi tadi buyruğxo, ay Q'ončux,

Ǐvelluğe Vi xrama həmişəluğ gözəlluğ tadalo.

94

94-ci Ǐvel mə̌ğ

1 Ay Q'ončux, ay həyif haq'ala Buxačux,

Vi əcuğoy k'ə baksuna ak'est'a, ay həyif haq'ala Buxačux!

2 Hayza, ay me dünyəni Divanbal,

Va hik'k'al bi içoğo bitot'uxun üst'ün laxit'oğoy paya tada!

3 Ay Q'ončux, hevaxt'al śirik',

Axıri hevaxt'al śirik' pist'oğoy uk'alo bakale?

4 İçoğoy əyiti bul lovğalayinşaksune,

Şər əşur biq'i hələ mot'o piyelal bat'unst'a şot'oğon.

5 Ç̌axç̌uxp'i c'ovat'unksa Vi azuk'a,

Hik'k'ali galat'un laxsa Vi c'ək'p'iyorox bakalt'oğo.

6 Süpür çupuxxo q'a beş ölkinə bakala q'əribxot'un bespsa,

Yetimxoy elmoğot'un haq'sa.

7 İçoğoy ük'e boş "ateneksa Q'ončuğon,

Fikir tene tast'a israilluğoy Buxačuğon" next'un.

8 Ef haq'ıla ef bel topbanan, ay axmağxo!

Ef pulmux hevaxt' qayeğale, ay q'ammazxo?

9 Hetəre bakon ki, və̌x ibakseynak' ǔmǔx tadit'in İçin nu ibakane?

Nəəl və̌x pul tadit'ay piyexun k'ənesa aç̌ane?

10 Azuk'xoy cazina tadalt'in ef biq'i əşurxo nu aksuna lanexon ki?

Amdarxo zombi düz yaq'a laxalt'in efi mani yaq'en taysuna tene ak'on ki?

11 Axıri avane Şot'in amdarxoy beyne bakala fikirxo bitova,

Mot'oğoy bito ams'i, puç sa şey baksuna.

12 Bəxt'əvəre, ay Q'ončux, içu düz yaq'en taysuna Hun zombala amdar,

Vi k'anunxo Hun içu ak'est'ala amdar!

13 Metərt'ay ük'əl arxayine bakon iz t'ar ğine,

Pist'oğo Vi caza hələ nu hari p'ap'i t'e vədine!

14 Boteneson Q'ončuğon İz azuk'a,

İz c'ək'p'iyorox bakalt'oğo tək bartenek'on.

15 Bitot'ay loxol sa piin běğeğala vədə eğale p'urum,

Düzgün q'ərar tadeğale bitot'aynak',

Düz yaq'en tağalt'oğonal əməlbalt'un mot'oğoy bitova.

16 Şuva pist'oğoy běš c'eri bez tərəf çurpes bakoy?

Me şər bakalt'oğoy loxol taśi şuva zaynak' bač'an bakes bakoy?

17 Əgər Q'ončuğon bez kiyexun nu biq'iyniy,

İsə zu t'e dünyənezuy.

18 Bez tur lamandat'an za kul boxodiyo,

Za Vi nu badalbakala çuresuna ak'est'iyonu Hun, ay Q'ončux,

19 Dərdurxon za haq'layinşiyal bakayin,

Za ük' tadi mǔqt'alonu Hun.

20 Bitot'ay loxol sa piin nu běği

Düzgün nu divanbala kalaluğbalxoy tərəf ten çurk'on Hun.

21 Běğa hetərt'un düzgünt'ay loxol taysa,

Taxsırsuzt'aynak' q'ərar c'evk'i

Şot'ay elmoğo haq'sun çuresa!

22 Ama zaynak' sa q'alane baki Q'ončux,

Bez bač'anene çurpi bez Buxačux!

23 İçoğoy ǒyne barale şot'oğoy bi bito pisluğxo!

Əfçibale şot'oğo beşi Buxačuğon içoğoy biq'i şər əşurxo görə,

Əfçibale şot'oğo Q'ončuğon!

95

95-ci Ǐvel mə̌ğ

1 Ekinan mə̌ğpi Q'ončuğoy s'iya alaben,

Mǔq səsur c'evk'i yaynak' çark'est'ala sa q'aya Bakalt'u alxışp'en!

2 Şot'ay bakala gala şükürbsun bağen,

Tərifbala mə̌ğurq'an c'eri beşi ǰomoxun barta!

3 Şot'o görə ki, Q'ončux bitot'uxun üst'ün bakala Buxačuxe,

Bito buxačuxxoy loxol kala Padçağ bakalone Şo.

4 Oç̌ali oq'a bakala ən bə̌ğə̌loy ganxoval Şot'ay kiyele,

Oç̌ali ç̌oye bakala buruxmoğoy bulurxoval!

5 Dənizxoval Şot'aye, axıri İçine yaratmişe şot'oğo,

Q'ariluğal Şot'aye - İz kiine düzbe şot'oğo!

6 İsə ekinan İz běš biti bul k'os'ben,

Yax yaratmişi Q'ončuğoy běš diz çökt'en.

7 Beşi Buxačuxe Şo,

Yaynak' Çoban baki yax běğalone,

Yanal Şot'ay běği bəsləyinşala sa sürü,

Şot'ay kul iz loxol bakala sa azuk'.

Ğe Şot'ay səsə ibakat'an

8 Merivina bakit'ullarik' inadkər ma bakanan!

Massina, t'e ams'i oç̌ala *

9 Efi bavoğon Bezi bit'oğo içoğoy piin ak'iyal bakayt'un,

P'urumal Zaxun şüpələyinşt'unbaki,

Bezi içoğoxun baki nu baksunat'un yoxlayinşbsun çureśi!

10 Q'ırx usen şot'oğoy loxol tez běği Zu,

İz yaq'a aç̌esp'i, düz yaq'a c'eysun nu çureğala t'e nəsiləxun Bez ç̌oya tarazdi!

11 Əcuğon biq'iyal

"Bezi şot'oğoynak' həzirbi t'e irəətluğa tur tet'un ç̌axk'al şot'oğon" pi elasezpi Zu! †

96

96-ci Ǐvel mə̌ğ

(1 Hadis. 16:23-33)

1 Q'ončuğoynak' təzə sa mə̌ğ mə̌ğpanan,

Ay dünyəne bakalorox bito, Q'ončuğoynak' mə̌ğpanan.

2 Q'ončuğoy s'iya alabala mə̌ğur mə̌ğpanan!

Ef muzel eçanan hər ği Şot'ay Çark'est'al baksuna!

3 Şot'ay kalaluğa bayanbanan azuk'xoy arane,

Şot'ay biq'i nu ak'eśi əşurxoxun exlətp'i p'ap'esp'anan mot'o amdarxoynak'.

4 Şot'aynak' ki, Q'ončux kalane,

Şot'o heq'ədər tərifbaynan hələ male,

Sal sa buxačuğoy nu laft'es bakala hörmətəne lafst'a Şo.

5 Kiyel düześi binik'xone q'erəz azuk'xoy buxačuxxo,

Əfçi buxačuxxone şorox.

Q'ončux isə göyurxo yaratmişiyone!

6 Hörməti, s'iye q'ončuxe Şo,

İçust'a bakala zora q'a tamtarağane ak'est'a Şot'ay məsk'ən saki xramen.

7 Q'ončuğoy s'iya alabanan, ay me dünyəne bakala bito azuk'xo,

Şot'ay zora, Şot'ay kala s'iya ef muzel eçeri İz s'iya alabanan!

8 Şot'ay kalaluğa İz s'iya görə ç̌oyel c'evk'anan,

Q'ončuğoyxrame məəlne payurxo ext'i bakinan.

9 Şot'in İz işiğ sakala ı̌velluğa haq'i c'eğat'an İz běš bul k'os'banan,

Barta me dünyəne bakalt'oğon Şot'ay şu baksuna ak'i q'ı̌beq'at'un.

10 Barta bito azuk'xon ibakeq'an:

"Q'ončuxe kalo,

Şone me dünyənə laxi ost'aarbiyo,

Bitot'ay loxol sa piin běğala Divanbale Şo".

11 Mǔqbakanan, ay göyurxo,

Ç̌oyenq'an axšumpi vi, ay oç̌al!

Mə̌ğpa mǔqexun, ay dəniz,

Barta xene oq'a bakala heyvanxonal içoğoy səsə c'evk'eq'at'un!

12 Barta çölmoğoyal, çöle k'ə bunesa şot'oğoyal ük'q'an qayeśi.

Barta c'ələye bakala xodurxonal içoğoy heq'ədər mǔq baksunaq'at'un

13 Q'ončuğoynak' mə̌ğpi ak'est'i. *

Şot'o görə ki, enesa me dünyəne Şo,

Sa padçağ k'inək', bitot'ay kalo bakseynak'e eysa.

Dünyənə İz düzgünluğa,

Azuk'xoval İzi tadi əyiti loxol çurk'ala Buxačux baksuna ak'est'ale Şot'in!

97

97-ci Ǐvel mə̌ğ

1 Q'ončuxe me dünyəni loxol kalaluğbalo!

Barta amdarxoy bito mǔqbakeq'an,

Barta dünyəni lap ošel bakalt'oğonal içoğoy mǔqluğa ak'est'eq'an!

2 Boç̌u asoyen içu c'ap'bi běğ k'inək'e Buxačux,

İçu zülmət bayinq'luğen bəc'ürpi sa gür işiğ k'inək'e.

Düzgünluğen q'a düzgün divanbsunene ə̌leśe Şot'ay taxt'.

3 Bəc'ük'eśi bok'ala arux k'inək'e Şo,

Bok'osp'i śinek'on Şot'in İz běš c'eğala düşmənə.

4 Dirist' dünyənəne duğsa Şot'ay yaq'abala s'ə̌q'en,

Oç̌ala q'a iz loxol bakalt'oğoy pulane haq'sa t'e s'ə̌q'e sakala işiğen.

5 Buruxmuxe mom k'inək' xebaksa Q'ončuğoy běš,

Dirist' dünyəni kalo bakala Q'ončuğoy běš!

6 Göyurxone Şot'ay düzgünluğa bayanbsa,

Bito azuk'xone Şot'ay kalaluğa aksa.

7 Ot'p'anan, ay binik' buxačuxxobul k'os'bi şot'oğoxun fərəxləyinşakalxo!

Q'ončuğobul k'os'banan, ay buxačuxxoy bito!

8 Vi düzgün divanbi düzgün q'ərar c'evksuna ibaki Sione mǔqbaki,

İudeyina bakala şəhərmoğoy ük'e qayeśi, ay Q'ončux. *

9 Şot'o görə ki, Hun dirist' dünyəni loxol padçağluğbalo, Ala Arśiyonu,

Bito buxačuxxoxun üst'ün bakalonu, ay Q'ončux.

10 Şərəxun ə̌xil bakanan, ay Q'ončuğoy yaq'en tağalorox,

İzi əyitəxun nu c'eğalt'oğoy elmoğone q'orişon Şot'in,

Zalımxoy kiyexune çark'est'on.

11 İşiğat'un c'eğon düzgünorox,

Mǔqluğe eğon ük' təmizt'oğoynak'.

12 Ef mǔqluğa Q'ončuğost'a ak'anan, ay düzgünorox,

Şot'ay ı̌velluğa ef muzel eçeri şükürbanan!

98

98-ci Ǐvel mə̌ğ

Sa Ǐvel mə̌ğ

1 Təzə sa mə̌ğ mə̌ğpanan Q'ončuğoynak',

Nu ak'eśi əşur biq'iyone Şo!

İz kiyexun hər şeye ayesa,

Şuk'k'alast'a nu bakala zorene çökt'est'a Şot'in bitova. *

2 İçu nu çalxalt'oğone İzi turin oq'a laxi Q'ončuğon,

İzi düzgünluğane ak'est'i azuk'xo!

3 Kamtenebi Şot'in israilluğoxun İzi nu badalbakala çuresuna,

İz tadi əyiti loxol çurepi.

Dünyəni bip' t'ǒğenal anek'i beşi Buxačuğon yaynak' eçala çark'esuna.

4 Mǔq səsur c'evk'anan Q'ončuğoynak', ay dünyəne bakalorox bito,

Farpi əçipanan, bartanan ef ük'q'an qayeśi!

5 Arfa farpi Q'ončuğo tərifləyinşanan,

Arfin faren mə̌ğpi tərifləyinşanan Şot'o!

6 Şeyp'ur q'a zurna farpanan Q'ončuğoynak',

Mǔq səsur c'evk'anan yaynak' Padçağ bakalt'aynak'!

7 Mǔq səsur c'evk'anan, ay dəniz q'a iz boş bakalorox bito!

Barta dünyənenal muz qaypi bito amdarxoxun sagala mə̌ğq'anpi.

8 Barta oqurxonq'an iz ganuxun hayzeri çəpibi,

Buruxmuğonq'an əçipi mǔqexun!

9 Şot'o görə ki, mone, enesa Q'ončux me dünyənə düzgün divanbseynak',

Bito azuk'xoy loxol sa piin běği

Şot'oğoynak' düzgün q'ərar c'evkseynak'e eysa.

Ak'est'a vi mǔqluğa, ay dünyə!

99

99-ci Ǐvel mə̌ğ

1 Q'ončuxe me dünyəne padçağluğbalo,

Q'ı̌beq'an barta azuk'xon!

Angelxoy arane arśiyone Şo,

J̌ı̌k'eśeq'an barta oç̌al! *

2 Siona † bakala Q'ončux kalane,

Bito azuk'xoy loxol kalaluğbalone Şo.

3 T'ut'upeq'at'un barta Vi s'iye kalaluği běš,

Mə̌ğpi alabeq'at'un barta şot'o,

Ǐvel bakalonu Hun!

4 Zorba Padçağnu Hun, düzgünluği binorina laxiyonu!

İak'ovi nəsilə bitot'ay loxol sa piin běğsun,

Düz yaq'en taysuni k'ə baksuna ak'est'iyonu Hun!

5 Beş Buxačux bakala Q'ončuğoy s'iya alabanan,

Şot'ay turin oq'a biti bul k'os'banan,

Ǐvel bakalone Şo!

6 Moisey q'a Aarone bake Şot'o q'ulluğbala běyinšxoy boş,

Şamuelenal Şot'ay s'iya duğine afırıpe,

Q'ončuğot'un k'alpi xoyinšp'e şot'oğon,

Şot'inal coğabsuz tene efe şot'oğo.

7 Sütün k'inək' çurpi asoyi boşt'ane əyitey şot'oğoxun, ‡

Əməlt'unbsay Buxačuğoy bürüşit'oğo şot'oğon,

Şot'ay əyitəxun tet'un c'eysay.

8 İnbaksay Hunal şot'oğoy xoyinša,

Ay beşi Buxačux bakala Q'ončux.

İçoğoy əşp'est'i günaxi cazina zapesaldayin,

Bağışlayinşala Buxačuxen baksay Hun israilluğoynak'.

9 Beşi Buxačux bakala Q'ončuğoy s'iya alabanan,

Bul k'os'bananQ'ončuğo İzi məsk'ən saki ı̌vel buruğo,

Ǐvel bakala Buxačuxe Şo!

100

100-ci Ǐvel mə̌ğ

Buxačuğo şükürbseynak' mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ.

1 Mǔq səsur c'evk'anan Q'ončuğoynak', ay dünyəne bakalorox bito!

2 Bartanan Q'ončuğo q'ulluğbat'an efi ük'q'an qayeśi!

Efi ç̌oyenq'an axšumpi Şot'ay bakala gala bağat'an!

3 Avabakanan ki, Q'ončuxe Buxačux!

Şone yax yaratmişiyo, yax İz c'ək'p'i azuk' biyo,

Şot'ay otarişala, bəsləyinşi běğala sürüyan yan!

4 Şükürbsun bakinan Şot'ay məsk'ən saki gane darvazinaxun bağat'an,

Şot'o tərifləyinşbsun ef tura ç̌axp'anan t'e məəlnoğo!

Şükürbanan Şot'o, s'iya alabanan Şot'ay!

5 Xeyirxax bakalone Q'ončux,

Şot'ay yax çuresun həmişəluğe, nu badalbakala çuresune şo,

Bavoğo tadi əyiti loxol həmişəluğ çurk'alone Şo. *

101

101-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi Ǐvel mə̌ğ

1 Vi nu badalbakala çuresuni q'a düzgünluği barada mə̌ğk'oz,

Va alxışp'ala mə̌ğur mə̌ğk'oz, ay Q'ončux!

2 Düz yaq'en taysune bez fikir,

Za hevaxt' ı̌ša bakalnu, ay Q'ončux?

Təmiz ük'en kalaluğboz zu bez bakala gala,

3 Şər əşurxo ə̌xilboz zaxun.

Düz yaq'axun c'erit'oğo nifrətezbsa,

T'it'oz zu şot'oğoxun!

4 İz ük'e pisluğ bakalt'oğoxun ç̌o taradoz zu,

Şərə ç̌axç̌uxp'i c'ovakoz.

5 T'iyə̌mit'ay loxol əfçidən əyit laçuvk'alt'ay ǰomoz girbon zu,

İçuxun irəzi bakalt'u, bitot'ay loxol alaxun oq'a běğalt'u porttezbon!

6 Q'ončuğoy laxi k'anunaxun nu c'eğaloroxe bez ük'e basksa,

Şot'oğo girboz bez bel,

Düz yaq'en tağalt'oğo əyit tapşurboz zu!

7 İz ük' təmiz nu bakalt'aynak' ga butene bez saraya,

Bez běš c'eri çurpsa bartezk'on feret't'ala amdara zu!

8 Haq'alt'un içoğoy cazina me ölkinə bakala pist'oğon hər savaxt'an,

Tumexun əfçiboz bito şər əş biq'alt'oğo Q'ončuğoy şəhərexun!

102

102-Ǐvel mə̌ğ

Sa fağıri Q'ončuğoy běš iz ük'ə ams'ibat'an bi afırı.

1 Ay Q'ončux, bez afırına ibaka,

Bezi Va köməyə k'alpsuna nu ibaksuna ma laxa.

2 Ç̌o ma tarada zaxun bez t'ar ğine,

İbaka za Va k'alk'at'an, eki p'ap'a!

3 Sa k'üün zap'eśi tağala k'inək'e taysa bez ğimxo,

Bok'ala s'ile bake bez ǔq'enxo.

4 Q'aribaki o k'inək'zu zu,

T'etərzu ki, sal šum tene c'ovaksa bez q'oq'exun.

5 Q'ač'ez zap'e zu,

Sa t'ol sa ǔq'ene mande bezi.

6 Tək mandezu zu bayğuş k'inək',

Xarabina mandi k'oya içeynak' mesbi sa s'ı̌lğit' k'inək'zu zu.

7 Nep' tene eysa bez piye,

Təkzu zu, k'ojin bel arśi tək sa q'uş k'inək'.

8 İçoğoy ǰomo eğalt'u next'un za bez düşmənxon,

İçoğoy ği za lağa haq'i bezi loxol axšumpsunene c'ovaksa,

Şunesa q'arğişbat'anal bez s'iya duğit'un q'arğişbsa.

9-10 T'ǒǒxenbi Hun za, ə̌xilenbi za Vaxun,

Vi əcuğoy k'ə baksuna ak'esendi.

İsə mone, yasaxun tez c'eysa zu,

Bez piin neğaz q'uc'k'ala baksa.

11 Běğ batksunen c'ovaki tağala sa xoji k'inək'e taysa bez ğimxo,

Q'arizbaksa zu o q'aribakala k'inək'.

12 Ama Vi taxt' həmişəluğe laxeśe, ay Q'ončux,

Nəsilxoval hari badalbakayin, Vi s'ine t'ap'esa.

13 Mone, vaxt' hari p'ap'ene!

Ak'est'alnu Hun Siona * Vi ük' bok'ospsuna,

Avabakale şot'in Vi ük'el basksuni k'ə baksuna.

14 Şot'ay ǰěyurxoval muč'ane Vi k'ulurxoynak',

Şot'oxun mandi t'e tozal qə̌vt'unsa şot'oğon.

15 Ak'alt'un azuk'xon Q'ončuğoy şu baksuna,

Avabakalt'un me dünyəni padçağxon Vast'a bakala zore k'ə baksuna.

16 Şot'o görə ki, təzədən biq'ale Q'ončuğon Siona,

Ak'est'ale İz kalaluği k'ə baksuna.

17 İbakale Şot'in iz k'oj-mesaxun bakit'oğoy afırına,

Şot'oğoy xoyinša nu ibaksuna tene laxal.

18 Barta oşin eğala nəsilxoynak' śameśeq'an ki,

Hələ nanaxun nu bakit'oğonal metər piq'at'un Q'ončuğoy s'iya alabi:

19 "Běneği Q'ončuğon alaxun oq'a oç̌ali loxol,

Anek'i Şot'in İz ı̌vel ganuxun.

20 Düşməni kiyel baft'it'oğoy ǒnena ibaki

Çark'esedi Şot'in bisuna tağalt'oğo".

21-22 Bayanbakale t'e vədə Q'ončuğoy s'i Sion buruğoy bel,

Mə̌ğpi tərifləyinşalt'un Şot'o

Yerusalima bul k'os'bseynak' gireśi azuk'xon q'a padçağluğxon.

23 Cəyilcə q'ojanebi Şot'in za,

Bez ömürəne gödəybi.

24 Metərez pi zuval: «Ay Buxačux, bezi yəşəyinşi ən şaat' vədine bez elmoğo ma haq'a,

Həmişə dirist' bakala Buxačuxnu Hun!

25 Hələ burqesunast'a oç̌ali binorina laxiyonu Hun,

Göyurxoval Vi kiyexun c'eri əşe.

26 Ama lap şoroxal əfçibaki tağayt'un,

Hun əfçitenbakon.

Şot'oğo bisibaki sa paltar k'inək' c'evk'i badalenbon,

27 Ama Hun badaltenbakon.

Şot'o görə ki, həmişə bakalonu Hun,

Vi ömüriyal axır butene!

28 Tum sakalt'un Vi k'ulurxoy əyloğon t'e oç̌ala.

Vi kul şot'oğoxun baki nəsili loxol bakale!».

103

103-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi Ǐvel mə̌ğ

1 Ay bez elmux, Q'ončuğo alxışp'a!

Ay bez ük', Şot'ay ı̌vel s'iya alxışp'a!

2 Q'ončuğo alxışp'a, ay bez elmux,

Şot'ay biq'i şaat' əşurxo eyexun ma c'evk'a!

3 Vi bütüm günaxxone bağışlayinşbsa Şot'in,

Vi bütüm azarxone q'olaybsa.

4 Vi elmoğo bisunaxune çark'est'a Şot'in,

İzi nu badalbakala çuresunen q'a ük' bok'ospsunen va xeyir-bərəkəte tast'a!

5 Şot'ay xeyirxax baksunene va şaat' efsa,

Hunal cəyil q'irği k'inək' təzədən zorban baksa!

6 Düzgün bakalone Q'ončux,

Fağırxoy tərəfəne efsa Şot'in.

7 İzi çureğalo k'ə baksunane avabakest'i Şot'in Moiseya,

İsrailluğoynak' nu ak'eśi əşurxone biq'i.

8 Ük' bok'osp'al, xeyirxax bakalone Q'ončux,

Şo usum nu posk'al, İz ük' nu badalbakala çuresunen buy bakalone. *

9 Nu çaxeğala əcuğ tene Şot'ay əcuğ,

Yax taxsırkər c'evksun tene Şot'ay çureğalo.

10 Nu aksunane laxsa beş taxsırxo Şot'in,

Yax haq'q' gala tadeśes bakala cazina suuk'ebsa.

11 Göy oç̌alaxun heq'ədər alloyesa,

Şot'ay İz yaq'en tağalt'oğo bakala çuresunal hat'eq'ədəre.

12 Běğ batk'ala tərəf běğc'eğala tərəfəxun heq'ədər ə̌xilesa,

Şot'ay yaxun beşi günaxxo ə̌xilbsunal hat'eq'ədəre.

13 Bavan iz əyloğo çureğala k'inək'e çuresa Q'ončuğon İz yaq'en tağalt'oğo.

14 Avane Şot'in het'uxunyan haq'eśe yan,

Beşi haq'eśi t'e tozaxun avuzin nu baksuna avane Şot'in. †

15 İnsani ömüren heq'ədəre zap'e ki güvə?

Sa göyün oye ömürəxun avuzin tene şo,

Q'oruğa bakala varde ömüren s'is'ik' qayk'amin zap'k'ala k'inək':

16 İz loxolxun muş c'ovakala k'inək' fupi taneşon şot'o,

Sal iz irizəl tene mandon.

17-18 Ak'esest'a Q'ončuğon İçu çalxalt'oğo İzi nu badalbakala çuresuni k'ə baksuna,

Dünyə yaranmişakit'uxun mağay mo metəre bake,

Meyin oşal həmişə hametər bakale.

İçuxun ğaç̌eśi irəziluğa ‡ əməlbalt'oğoy,

İz laxi k'anunen tağalt'oğoy nəsiləxun İzi düzgünluğa kamtenebsa Şot'in.

19 Göynule laxe Q'ončuğon İz taxt'a,

Dirist' dünyəni loxole kalaluğbsa Şot'in.

20 Alxışp'anan Q'ončuğo, ay göynul İz bel gireśiyorox,

Ay Şot'ay q'ulluğa çurpi İz uk'alt'oğo bex p'ap'esp'ala angelxo!

21 Alxışp'anan Q'ončuğo, ay Şot'ay göynul bakala q'oşun,

Ay Şot'ay əyitə běğala əsk'ər bakalorox!

22 Ay Şot'ay kiin oq'a bakala dünyəne bakalorox,

Ay Şot'ay kiyexun c'eriyorox bito, alxışp'anan Q'ončuğo!

Ay bez elmux, Q'ončuğo alxışp'a!

104

104-ci Ǐvel mə̌ğ

1 Ay bez elmux, Q'ončuğo alxışp'a!

Ay bez Buxačux bakala Q'ončux, Hun heq'ədər kalanu,

Şuk'k'alast'a nu bakala tamtarağe Vi sa padçağ baksuna ak'est'alo!

2 İşiğa Vi loxol paltar taradala k'inək' taradalonu Hun,

Göyurxo sa pərdə k'inək' qaypi *

3 Şot'oxun Vaynak' xeyurxoy loxol çadır zapiyonu.

Asoyxo Vi arabina taşala ěkurxo,

Muşa Va iz q'ənədi loxol taşala sa q'uş biyonu Hun!

4 Muş Vi əyiten tağala k'inək'e taysa angelxo Vi əyiten,

Q'ulluğçiğo bok'ala aruxen bsa Hun. †

5 Oç̌ali binorina laxi ost'aarbiyonu Hun,

İz ganuxun galtenek'on şo sal sa vədə!

6 Bə̌ğə̌loy xeyurxonen bəc'ürpi Hun şot'o,

Buruxmoğoy bulane but'ksay t'e xenen.

7 Ama zap'eśi şorox ük'e q'ı̌ badala Vi harayaxun,

Tat'unśi gurultinen eğala Vi səsə ibaki.

8 Buruxmoğoy döşen taśi dərənet'un bari,

Vi içoğoynak' laxi gala gireśi çurt'unpi.

9 Bandenbi Hun şot'oğoy běšt'an,

Posp'i ç̌axtenek'on oç̌ala ene t'e xenen.

10 Arxen taşeri dərənen bane Hun xeyurxo,

Buruxmoğoy aranexunt'un c'ovaki taysa şorox.

11 Çöle bakala heyvanxont'un ǔğsa me xenaxun,

Ə̌qnə elemxont'un içoğoy xenezaluğa bost'a.

12 Q'uşurxon mest'un biq'sa t'e xene t'ǒğǒl bakala xodurxoy loxol,

Mə̌ğt'unne şot'ay taymoğoy loxol arśi.

13 Buruxmoğon xelayinşbsa Hun Vaynak' göynul laxi çadıraxun,

Vi kiin yaq'abi ağalina q'uc'p'ine boşt'a oç̌al.

14 Oya heyvanxoynak',

Göyünal amdarxoynak'en kalabsa ki,

Əşp'i içoğoy ukunaq'at'un oç̌alaxun ext'i:

15 İçoğoy ük' qayeseynak' bakala fina,

Ç̌oya s'aldest'ala c'əyinə,

Elmoğo ost'aarbala šuma.

16 Mone, xe duğeśene Q'ončuğon bit'i xodurxo,

Livana bakala t'e kala xodurxo.

17 Q'uşurxon mest'un biq'sa t'e xodurxoy loxol,

Hacıləlləyxone mesbsa şame xodurxoy loxol.

18 Çölnə keçiğoynak' alloy buruxmux,

Buruğoy mělurxoynak'al q'ayoxe k'oj bake.

19 Xaşurxo hari badalbaksuna ak'est'ala xaşan yaratmişi Hun,

Běğal Vi ak'est'i galane taśi batksa.

20 Üşe bakseynak',

Çölnə heyvanxoy c'irap'eśi c'eyseynak'en zapi taşt'a Hun t'e běğa.

21 Cəyil aslanxone ğırıpsun ǒxə̌lə c'eysa,

Buxačuğoy kiyelt'un běğsa şot'oğon içoğoy ukuneynak'.

22 Běğ c'eğat'an isə zap't'unsa şorox,

Taśi içoğoy kurnu baśi bast'unksa.

23 T'e vədə amdari c'eri iz əşlə biq'ala vədəne eysa,

Bayinq' bakaminal ap'e śine şot'in.

24 Ay Q'ončux, mo heq'ədər şeyen yaratmişe Hun!

Vi müdrikluğenen bex c'evk'e mot'oğo bitova,

Běğa hetərt'un oç̌ali ç̌oya buybe elmoğo içoğoy boş Hun fupi bapit'oğon!

25 Me kala, bə̌ğə̌loy dənizə běğa!

T'e xene boş bakalt'oğoy saya bǒq'ə̌lpi çark'ala şey tene,

J̌alene t'iya kala-mis'ik' heyvanxon!

26 Gəmiyoxe taysa t'e dənizi loxolxun,

Bitot'ay pula haq'i p'ə̌bulla dizik'ene Vi fark'ala havinen əçine t'e bə̌ğə̌loyluğxoy boş.

27 Mot'oğoy bitot'in Vi kiyele běğsa,

Hunen şot'oğoy yema iz vədine p'ap'espsa.

28 Yemen śine şot'oğoy běš, şot'oğonal girt'unbsa,

Vi kul qayluğent'un içoğoy tapana boşevksa.

29 İçoğoxun Vi ç̌oya taradat'an isə vəlvəlinət'un bafst'a,

P'uri taśi k'ulat'un gərbaksa Hun içoğoy nəfəsə bot'at'an.

30 Şot'oğoy boş elmux fupi nanaxun bakest'aloval Hunnu,

Metərluğenal, p'uri taśit'oğoy gala təzət'oğo elmux tast'unen me dünyənə təzələyinşalonu.

31 Barta Q'ončuğoy s'i həmişə t'ap'eśeq'an,

Barta Q'ončuğon İz yaratmişit'oğo ak'i mǔqbakeq'an!

32 Oç̌ale iz ganuxun gale Şot'in běğat'an,

Buruğoy bule küünəxbaksa Şot'in İz kula duğat'an.

33 Bez ömüri axıral śirik' Q'ončuğoy s'iya alaboz,

Heq'ədər ki buzu, bez Buxačuğo mə̌ğpi tərifləyinşoz zu.

34 Çurezsa ki, bez ǰomoxun c'eğalorox Şot'ay ük'elq'an bask'i,

Q'ončuğost'az aksa bezi mǔqluğa zu!

35 Barta günaxkərxoy tumq'an əfçibaki,

Barta oç̌ali ç̌oye sa dənə pis amdar maq'an mandi!

Ay bez elmux, Q'ončuğoy s'iya alaba,

"Q'ončuğo halalq'an baki" ‡ upa!

105

105-ci Ǐvel mə̌ğ

(1 Hadis. 16:8-22)

1 Q'ončuğo alxışp'anan, Şot'ay s'iya duği afırıpanan,

Bayanbanan azuk'xo Şot'ay biq'i əşurxo! *

2 Mə̌ğpanan, mə̌ğen tərifləyinşanan Şot'o,

Exlətp'anan bitot'aynak' Şot'ay biq'i nu ak'eśi əşurxoxun!

3 Ak'est'anan bitot'u ı̌vel Buxačuğoy şuxun baksuna,

Barta Q'ončuğo qə̌věğalt'ay ük'q'an qayeśi!

4 Q'ončuğost'a ak'anan efi zora,

Şot'o ı̌šabakanan!

5 Şot'ay kiyexun ayeğalt'oğo, Şot'ay biq'i nu ak'eśi əşurxo ef eyex efanan,

Eyexun ma c'evk'anan Şot'ay beşi düşmənxoynak' c'evk'i q'ərarxo,

6 Ay Şot'ay k'ul bakala Avrahamaxun baki nəsil,

Ay İak'ovaxun baki Şot'ay c'ək'eśiyorox!

7 Şone beş Buxačux bakala Q'ončux,

Dirist' dünyəneynak' q'ərar c'evk'alone Şo.

8 Həmişəluğe Şot'ay ğaç̌eśi irəziluğ,

Hazarxon nəsilxoval hari badalbakayin

İz tadi əyiti loxol çurk'alone Şo.

9 Avrahamaxun ğaç̌eśi irəziluğa,

İsaak'a elasp'i tadi əyitə eyexun c'evtenekon Şot'in.

10 Laxeśi sa q'aydane baki mo İak'oveynak',

Həmişəluğ irəziluğe baki israilluğoynak'

11 Şot'o "vaz tast'a Kənan oç̌ala" uk'at'an,

"Vaxun bakit'oğo mandale me ga" pi əyit tadat'an. †

12 Şot'oğoy me oç̌ala malluğ bakala vədə,

Miya q'ərib k'inək' yəşəyinşala vədəl bakene.

13 Sa ği sa azuk'i, t'e soğo ği t'iyə̌mi azuk'i t'ǒğǒlt'un içoğoynak' mesbsay,

Sa padçağluği oç̌alaxun t'e soğo padçağluği oç̌alat'un köçk'ala baksay.

14 Ama hat'e vədəl Q'ončuğon şot'oğo incit'mişbsa tene barey,

Şot'oğoy tərəfe baksay, padçağxoy cazina tadi ‡

15 "Bez c'ək'p'it'oğo ma laft'anan,

Bezi əyitmoğo p'ap'esp'ala xavareçalxo pisluğ ma banan" nexey.

16 Busaluğe yaq'abi Şot'in Kənan oç̌ala,

T'etəre bi ki, šum tet'un bə̌ğə̌bsay ukseynak'.

17 Ama İz azuk'a çark'est'ala amdara yaq'abeney saturběš Şot'in:

K'ul k'inək' toyeśi İosifey t'e amdar.

18 İz turmux zinciren ğaç̌eśi,

İz ozane dəmiri halq'a lavk'eśi İosif. §

19 Mone, hariyal bexe c'eri İosifi saturběš ak'i piyorox bito,

Q'ončuğon şot'o xaxalaxun c'ovakest'unene eçeri t'e ğina p'ap'esp'i.

20 Şadt'unbi şot'o padçaği əmiren,

Tərebi şot'o türminəxun azuk'xoy kalat'in. *

21 Şot'o eçeri iz sarayi kalone laxi,

İzi k'ə buneysa şot'one tapşurbi. †

22 Ölkin əşurxo taşaloroxe şot'ay əyiten taysay,

Ağsaq'q'alxone müdrikluği dərs tast'ay şot'in.

23 T'e vədə İsrail hayzeri Misirəne hari,

İak'oven Xame oç̌alane ‡ içeynak' mesbi sa q'ərib k'inək' yəşəyinşala baki. §

24 Buxačuğonal İz azuk'i saya avuzbi

Şot'oğo içoğoy düşmənxoxun zorbane bi.

25 T'etəre bi ki, nifrətbsat'un burqi t'e düşmənxon İz azuk'a,

Pisluğbsunt'un çuresay şot'oğon İz k'ulurxo . *

26 Ama Buxačuğon İz k'ul bakala Moiseya q'a

İz c'ək'p'iyo bakala Aaronane yaq'abi şot'oğoynak'. †

27 Nu ak'eśi əşurt'un ak'est'i şot'oğon t'e ölkin amdarxo,

Buxačuğon alaxun tadi nišanxot'un ak'i Xame oç̌ala bakalt'oğon.

28 Bayinq'luğe yaq'abi Şot'in,

Zülmətene haq'i t'e ölkinə,

İz əyitə nu běğalt'oğoynak' sa xavardarluğe baki morox bito. ‡

29 Misirə bakala xeyurxone p'iya taradi Şot'in,

T'iya bakala çəliyoxal k'as'eśi baredi.§

30 Bědalaq'xone haq'layinşi şot'oğoy oç̌ala,

Lap padçaği sarayat'un taśi baysay şorox. *

31 T'at'urxone haq'i t'e ölkinə Şot'ay sa əyiten,

Mos'ak'xone hari buybaki t'e oç̌ala. †

32 Təəre yaq'abi şot'oğoy loxol Buxačuğon ağalin gala,

Bok'osp'i śik'ala s'ə̌q'ene duğsay t'e ölkin loxol. ‡

33 T'api əfçinebi şot'oğoy t'ulluğxo q'a incilnə xodurxo t'e təəren,

Ölkinə bakala bito xodurxone xoxp'i śipi.

34 Çərtk'ənxone hari lavabaki Şot'ay əmiren,

T'eq'ədərt'uniy ki, veçət'un duğsay şot'oğon t'e oç̌ala.

35 Kəyt'un şot'oğon oç̌ali loxol göyün k'ə buneysa bitova,

Bit'eśi oç̌alxo c'erit'oğoval ašamt'unpi.

36 Oşa bisune hari t'e ölkinə bakala k'ojin kala ğarmoğoy bitot'aynak',

Nanay tapanexun c'eri çuresa insani,

Çuresa heyvani süft'in ərkəy baloğoy sayco tene mandi Misirə! §

37 Metərluğen c'evek'i Şot'in israilluğo t'et'iin,

İçoğoy kul q'ızılen q'a gümüşen buyt'un c'eri şorox,

Tayfoğoy boşt'an saycət'ay muxal tene k'oribaki. *

38 Mǔqt'uniy misirluyox şot'oğoy c'eysuna,

T'etər sa q'ı̌yene haq'ey içoğo israilluğoy běš.

39 Asoyen but'k'i q'orişebi şot'oğo Buxačuğon,

Üşe içoğo yaq' ak'est'ala aruxe yaq'abi. †

40 Azuk'en içuxun yeq' çureğat'an bildirçinxone yaq'abi şot'oğoynak',

Göynuxun śipi šumene uk'est'i boşevk'i şot'oğo. ‡

41 Q'ayana qı̌bi xene c'evk'i t'et'iin Şot'in,

Oq k'inək' şağapi taneśi t'e xe q'ari oç̌ali loxolxun. §

42 Şot'o görə ki, eyexey Şot'ay İzi ğaç̌eśi irəziluğ,

İz k'ul Avrahama tadi əyiti loxol çureney Şo. *

43 İz ç̌oyen axšumk'ane c'eri Şot'ay azuk',

Mə̌ğt'unney mǔqexun Şot'in İz c'ək'p'it'oğo c'evk'at'an.

44 Q'erəz azuk'xoy oç̌alxone tadi şot'oğo Buxačuğon,

Q'erəzt'oğoy ap' śipi becərişi oç̌ali barat'un kəyi şot'oğon. †

45 Şot'oğoy İz laxi q'aydoğon tayseynak',

İz k'anunxo əməlbseynak'e bi mot'oğo bitova.

Q'ončuğo halalq'an baki! ‡

106

106-ci Ǐvel mə̌ğ

1 Q'ončuğo halalq'an baki! *

Q'ončuğo şükürbanan, şot'o görə ki, şaat' bakalone Şo,

Şot'ay yax çuresun həmişəluğe, nu badalbakala çuresune şo!

2 Q'ončuğoy kalaluği k'ə baksuna pi çark'ala şey tene,

Mani əyitmuxe Şot'ay s'iya alabseynak' bəs bakon?

3 Düzgünluği tərəf bakalorox,

Düz yaq'axun nu c'eğalorox he bəxt'əvərt'un!

4 Ay Q'ončux, Vi ük'el basksuni k'ə baksuna Vi azuk'a ak'est'at'an zaal eyexun ma c'evk'a,

Şot'oğoynak' həzirbi çark'esunaxun zaynak'al q'ısmatba.

5 Barta zuval Vi c'ək'p'i bəxt'əvərxoxun soğo bakaz,

Barta Vi azuk'axun sagala mǔqluği k'ə baksuna ak'at'an

Vaynak' c'ək'p'it'oğoxun sagala Vi s'iya alabes bakaz!

6 Mone, beş bavoğoxun avuzin teyan baki yan,

Yanal şot'oğollarik' günaxyan əşp'est'i,

Vi laxi k'anunxoxun c'eri

Düz nu bakala yaq'enyan taysa burqi.

7 Vi Misirə biq'i nu ak'eśi əşurxonal tene qaypi şot'oğoy pulmoğo,

Vi şu baksuna tet'un q'amişaki,

İçoğoynak' bi t'ema şaat'luğa eyexun c'evk'i

Vi əyiti loxol əyitt'un eçeri şot'oğon Č'oč'a dənizi t'ǒğǒl. †

8 Ama Q'ončuğon İz kalaluğa ak'est'eynak',

İz s'iya görə p'urumal çark'esedi şot'oğo.

9 Č'oč'a dənizi xene zap'eśi Şot'ay əmiren,

Dənizi boşt'ane taşeri şot'oğo

Q'ariluğen taşala k'inək'.

10 Düşmənxoy kiyexune haq'i şot'oğo,

İçoğo nifrətbalt'oğoxune çark'est'i.

11 Xenen zapi taneşeri t'e düşmənxo,

Saycoval dirist' tene mandi şot'oğoxun.

12 T'e vədət'un Q'ončuğoy İz tadi əyiti loxol çurpsuna věbaki,

Şot'ay s'iya alabala mə̌ğurt'un mə̌ğbsa burqi şot'oğon. ‡

13 Ama boxoy tene zapi şot'oğoy věbaksunen,

Samal oşa p'urum eyexun c'evt'unk'i Q'ončuğoy bit'oğo,

Portp'es tet'un baki Şot'ay əyit tadiyorox hari bex c'eğamin.

14 Yeq' uksune çureśi şot'oğoy ük'en t'e ams'i oç̌ala,

Buxačuğot'un sinəyinşi şot'oğon,

Şot'ay içoğoxun baki nu baksunat'un aksun çureśi t'e xam gala.

15 Buxačuğonal şot'oğo içoğoy çureğalt'u p'ap'esebi,

Ama bač'anexun azar badi k'as'epi şot'oğo. §

16 Moiseya q'a Q'ončuğoy běyinšluğbseynak' c'ək'eśi Aaronat'un paxılluğbsa burqi şot'oğon

Ams'i oç̌ala çurpi vədine. *

17 Oç̌ale qı̌baki Dat'ani turin oq'a,

Dirist'-dirist' q'uc'epi şot'o q'a Avirami bel ğireśit'oğo oç̌alen.

18 Aruxe baft'i şot'oğoy bakala gala,

Bok'osp'i śinepi t'e pist'oğo ěqeśi yaloven.

19 Arak'i heykəlt'un düzbi şot'oğon içoğoynak' Xorev † buruğoy tume,

Q'əliben düześi sa binik'ət'unbul k'os'bsa burqi.

20 İz s'i İz loxol bakala Buxačuğo bul k'os'bsunent'un c'ək'esay şorox bito azuk'xoxun,

Ama Şot'o hik'k'alt'unbi!

Taśi o ukala sa arak'eynak' laxeśi heykələt'un bul k'os'bi şot'oğon!

21-22 İçoğo çark'est'i Buxačuğo,

Misirə nu ak'eśi əşur biq'it'u,

Xame oç̌ala ‡ şuk'k'ali kiyexun nu ayeğalt'u bit'u,

Č'oč'a dənizi bel t'e əşurxo eçerit'ut'un eyexun c'evk'i şot'oğon.

23 Q'ončuğonal t'e vədə "əfçiboz kot'oğo tumexun" pine,

Əfçiyalbaley, əgər İz c'ək'p'i Moiseyen içu Şot'ay bok'osp'i śik'ala əcuğoy běš boseri

Şot'ay tadi q'ərara nu badalbest'iyniy. §

24 Tet'un çureśi şot'oğon içoğo əyit tadeśi t'e gözəl Kənan oç̌ala,

Buxačuğoy tadi əyitə tet'un věbaki.

25 Çadıri boş arśi t'ot'opsunat'un c'ək'p'i şot'oğon,

Q'ončuğoy içoğoynak' həzirbit'oğo təə.

26 Q'ončuğonal t'e vədə İz kula alabi elasepi,

Şot'oğoy t'e ams'i oç̌ala əfçibaki taysuna,

27 İçoğoxun bakit'oğoyal buxačuxsuzt'oğoy turin oq'a ç̌axç̌uxeśi

Şot'oğoy oç̌alxo śaresunane əyit tadi. *

28 P'eor buruğoy bel bakala binik' buxačux Baalat'un bul k'os'bi şot'oğon,

Hik'k'al bes nu bakala sa binik'xoynak' šameśi q'urbani yeq'axunt'un kəyi.

29 Buxačuğoy əcuğot'un biq'est'i şot'oğon me əşurxon,

Azare yaq'abi Şot'inal içoğoynak'.

30 Ama P'inexasi hayzeri həyif haq'sunen Buxačuğoy ük'ə çaxevek'i,

Zap'epi Şot'in İz kula, k'as'esunal çurepi.

31 Şaat'e ak'eśi P'inexasi biq'i t'e əş Buxačuğoy piyes,

Şot'o həmişəluğ bakala,

Lap içuxun oşa izi nəsiləxunal nu kambakala sa xeyir-bərəkəte tadi Şot'in. †

32 Meriva xene t'ǒğǒl bakat'anal Buxačuğoy əcuğo biq'est'undi şot'oğon,

Moiseyi bula bəlinəne badi t'e vədə şot'oğoy bit'oğon.

33 Şot'oğont'un Moiseya içuxun c'evk'i,

Şot'inal əyitə uk'at'an fikirbinut'e pi. ‡

34 Q'ončuğoy əmirə əməltet'unbi şot'oğon,

Şot'ay pi k'inək' taśi t'e azuk'xo əfçibsuni gala

35 Şot'oğo gərbaki

Şot'oğoy ədətxon taysat'un burqi.

36 T'e azuk'xoy əfçi buxačuxxo bul k'os'bi

Şot'oğoy təlinət'un baft'i şorox.

37 Q'urbant'un eşt'ay şot'oğon içoğoy ğarmoğo q'a xuyərmoğo

T'e buxačuxsuzt'oğoy "buxačux" pi bul k'os'balabinik'xoynak'. §

38 İçoğoy taxsırsuz əyloğoy p'iyat'un śiney şot'oğon metər q'urban eşt'unen,

T'e oç̌alat'un murdarlayinşbsay şot'oğon kənanluğoy binik' buxačuxxobul k'os'bsunen.

39 Q'ončuğoy laxi yaq'axun c'eysun,

Şot'oxun ğaç̌eśi ı̌vel irəziluğa murdarlayinşbsun upsuney şot'oğoy me hərəkətxo. *

40 Mot'o görəl bəc'ük'eśi Q'ončuğoy əcuğ İz azuk'i loxol,

İrit'epi Şot'in İz c'ək'p'iyorox bakalt'oğoxun.

41 Q'erəz millətxoy kiyele tadi şot'oğo,

T'e düşmən bakalt'oğonal ç̌axç̌uxp'i c'ovat'unksay şot'oğoy loxolxun.

42 Zülümt'un tast'ay şot'oğo,

Şot'oğonal içoğoy səsə c'evk'es tet'unbaksay.

43 Düze, çark'esest'ay şot'oğo Q'ončuğon gele vədə,

Ama şot'oğon p'urumal içoğoy ǰomoy tüşen taśi

Günaxa bafst'unen Q'ončuğoy əcuğo biq'est'unst'ay. †

44 Şot'oğoy xoyinša ibakat'an,

Şot'oğoy zap'k'ala əzyətxo ak'at'an isə

45 Ak'esest'ay İzi nu badalbakala çuresuni k'ə baksuna, goroxe eysay şot'oğo.

Eyexe bafst'ay İzi şot'oğoxun ğaç̌eśi irəziluğ.

46 T'e vədəl t'etəre bsay ki, şot'oğo zülüm tadalorox cügüt'un baksay.

T'ǒǒx laxalat'un baksay şot'oğon içoğoy q'əddarluğa. ‡

47 Çark'est'a yax, ay beş Buxačux bakala Q'ončux,

Me azuk'xoy aranexun c'evk'i yax sagala girba ki,

Vi ı̌vel s'iya alabala mə̌ğur mə̌ğpes baken yan,

Barta beş ük'q'an qayeśi Va tərifləyinşat'an. §

48 Barta burqesunaxun mağay baki k'inək'

Meyin oşal həmişə İsraili Buxačux bakala Q'ončuğo alxışq'an baki!

Barta bito azuk'xonal sa səsen "ammen"q'at'un pi!

Q'ončuğo halalq'an baki!

Girke qoomci hissə: 107-150-ci Ǐvel mə̌ğurxo.

107

107-ci Ǐvel mə̌ğ

1 Q'ončuğo şükürbanan, şot'o görə ki, şaat' bakalone Şo,

Şot'ay yax çuresun həmişəluğe, nu badalbakala çuresune şo!

2 Barta Q'ončuğon çark'est'it'oğoy,

İçoğo düşməni kiyexun haq'it'oğoy ǰomoxun maq'an biti me əyitmux.

3 Barta dünyəni bip' t'ǒǒxun gireśit'oğon,

Buxačuğon içoğo běğc'eğalaxun q'a běğbatk'alaxun,

Güneyaxun q'a q'uzeyaxun girbi topbit'oğon mot'o bayanbeq'at'un.

4 Şot'oğoxun bəziyorox ams'i, xesuz oç̌ala fırıpsun mandet'uniy,

İçoğoynak' mesbala sa ga tet'un bə̌ğə̌bsay şot'oğon.

5 Busa-xeneza tarat'unney,

Halnuxunt'un bist'ay şorox.

6 Ama Q'ončuğot'un k'alpi şot'oğon içoğoy t'ar ğine,

Şot'inal İz kula boxodi çark'esedi şot'oğo t'e bəlinəxun.

7 Düz yaq'ene taşeri şot'oğo

İçoğoynak' mesbes bakala t'e ganu.

8 Şükürq'an baki Q'ončuğo İzi nu badalbakala çuresuna q'a

Amdarxoynak' bi nu ak'eśi əşurxo görə!

9 Xeneza bok'ala ük'ə xe tadalo,

Busat'oğo İz neymətxon boşevk'alone Şo!

10 Bəziyorox isə zülmət bayinq'unat'uniy,

Türminət'un boserey şot'oğo içoğoy kul-tura zinciren ğaç̌p'i.

11 Buxačuğon pit'oğoy əleyinə c'eriyorox,

Ala Arśit'ay k'anunxo hik'k'albiyoroxey şorox.

12 Mot'o görəl Buxačuğon şot'oğoynak' bı̌hi əş yaq'absunene içoğoy cazina zapest'ay,

Metəre içoğoy dəməne bakala ǰěna bosest'ay.

Turaxun bitat'an biq'i alabalal buteney şot'oğo.

13 T'e vədə Q'ončuğot'un k'alpi şot'oğon içoğoy t'ar ğine,

Şot'inal çark'esedi içoğo bəlinəxun.

14 Zapi c'evek'i şot'oğo t'e zülmət bayinq'unaxun,

K'as'epi şot'oğo ğaç̌p'i zincirxo.

15 Şükürq'an baki Q'ončuğo İzi nu badalbakala çuresuna q'a

Amdarxoynak' bi nu ak'eśi əşurxo görə!

16 Dəmiri darvazoğo duği sakalo,

Nu qayeğala şəft'oğo xoxp'i qayk'alone Şo.

17 Haq'ılsuzluğaxun günax əşp'est'uni,

Buxačuğoy əyitəxun c'eysuni cazina zap'k'aloroxal buney.

18 Ukunaxunt'un bot'bakey şorox azari kiyexun,

İçoğoy sa tur gərəmzoğoney.

19 Ama Q'ončuğot'un k'alpi şot'oğon içoğoy t'ar ğine,

Şot'inal çark'esedi içoğo bəlinəxun.

20 Q'olayebi şot'oğo İzi sa əyiten,

Bisuni kiyexune ext'i şot'oğo.

21 Şükürq'an baki Q'ončuğo İzi nu badalbakala çuresuna q'a

Amdarxoynak' bi nu ak'eśi əşurxo görə!

22 Barta içoğoy şükürbsuna q'urbanxo eşt'unenq'at'un ak'est'i,

Barta Şot'ay biq'i əşurxo mǔq-mǔq mə̌ğpiq'at'un bayanbi şot'oğon!

23 Dənizə bakaloroxal buney,

T'e bə̌ğə̌loyluğxoy loxolxun gəmiğon taśi içoğoy šuma q'azayinşaloroxey şorox.

24 At'unksay şot'oğonal Q'ončuğoy kiyexun ayeğalt'oğo,

Şot'ay t'e xeyurxoy bel eçala nu ak'eśi əşurxo at'unksay.

25 Şot'ay ǰomoxun c'eğala sa əyiten

Dənizi ləpoğo eqevk'ala tufane galey.

26 Gəmiyoxe t'e ləpoğoy loxol göynul ěqeśi bist'ay,

İz boş bakalt'oğoy ük'e c'ap'baksay q'ı̌yexun.

27 Lilit'unney şorox finağoyxollarik',

İçoğoy avabakaloroxal eyexun c'ereney şot'oğoy.

28 Ama Q'ončuğot'un k'alpi şot'oğon içoğoy t'ar ğine,

Şot'inal zapi c'evek'i içoğo t'e bəlinəxun.

29 Şip'ebi Şot'in t'e tufana,

Ěqeśi ləpoğone bask'est'i.

30 Ük'e qayeśi şot'oğoy dənizi şip'baksuna ak'i,

C'evek'i Q'ončuğon şot'oğo içoğoy tağala gala.

31 Şükürq'an baki Q'ončuğo İzi nu badalbakala çuresuna q'a

Amdarxoynak' bi nu ak'eśi əşurxo görə!

32 Barta Şot'ay çark'est'it'oğon gireśi camaati běš Şot'ay s'iyaq'at'un alabi,

Tərifləyinşq'at'unbi Şot'o ağsaq'q'alxoy běš.

33 Oqurxo tağala oç̌alxone q'aribi Şot'in,

Orayinxo ǰalpi c'eğala ganune xam oç̌ala c'urevk'i.

34 Bar tadala oç̌alane bərəkətsuz sa oç̌al bi Şot'in

T'iya arśalt'oğoy əşp'est'i günaxxo görə.

35 Xesuz oç̌ala isə gölürxon buy sa oç̌al biyone Şo,

Orayinxone ǰalpi c'eri t'e q'ariluğa.

36 Busat'oğone eçeri arśevk'i Şot'in t'e oç̌ala,

Şot'oğonal ayizmux lasaki t'iya yəşəyinşbsat'un burqi.

37 Becərişt'unbsay şot'oğon t'iyana,

T'ulluğxo bit'i iz barat'un girbsay.

38 Buxačuğonal şot'oğoxun İz xeyir-bərəkətə kamtenebsay:

Şot'oğoy içoğoy sayal, içoğoy sürüğoy sayal avuzebsay.

39-40 Azuk'i loxol kalaluğbalt'oğoy İzi piyexun bist'una ak'est'ala Buxačuğon

Azuk'a taşeri ams'i oç̌ala bosala vədəmuxal baneksay,

Şot'oğo nə sa yaq', nə sa cığır nu bakala t'e gala fırıpesest'ay.

T'e vədə male baksay şot'oğoy say,

Koruği, çətinluği q'a zülümi boş əzyət zap'k'alat'un baksay. *

41 Ama ěqeveksay Buxačuğon t'e fağırxo,

Çark'esest'ay şot'oğo eht'iyəci boş baksunaxun,

Avuzebaksay şot'oğoy nəsili boş bakalt'oğoy say, sa sürü avuzbakala k'inək'!

42 Düzgünt'oğonal mot'o ak'i mǔqt'unbaksay,

Pist'oğoy isə ǰomone giresay.

43 Barta müdrik bakalt'ay pulmux qayq'an baki,

Barta Q'ončuğoy nu badalbakala çuresuni bes bakalt'oğo ak'eq'an!

108

108-ci Ǐvel mə̌ğ

(Ǐvel mə̌ğ. 57:7-11; 60:5-12)

Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Vaxun arxayinzu, ay Buxačux!

Vaynak' ı̌vel mə̌ğur mə̌ğpi Vi s'iya alabsune çuresa bez ük'en!

2 Mone, běğ çərtk'amin hayzoz zu,

Arfa q'a tər farpi mə̌ğk'oz!

3 Bito azuk'xo Va çalxest'i Vi s'iya alaboz, ay Q'ončux,

Bito millətxoy boş Va tərifləyinşoz!

4 Şot'o görə ki, Vi nu badalbakala çuresun q'a bez bač'ane çurpsun t'emane ki,

Göynul p'ap'i asoyxoxunal c'ovanek'sa.

5 Barta Vi kalaluğ ala bakala göyurxoxunal c'ovaki ak'eśeq'an,

Barta dirist' oç̌ali ç̌oyel Vi s'iq'an t'ap'eśi, ay Buxačux!

6 Vi ük'e bask'it'oğoy Va k'alpsuna ibaki çark'est'a şot'oğo!

Barta Vi yön kul beş loxolq'an baki, efa yax!

7 Axıri Buxačuğon İz bakala ı̌vel gala metəre pey:

"Bez kiyel badi Şekem şəhəri oç̌alxo və̌x payboz,

Suk'k'ot' uk'ala ganu Bez azuk'i arane cöyboz.

8 Gileadi q'a Menaşşeni oç̌alxoval Bezine!

Efraima arśiz kalaluğbsa,

İudeyinaz laxe Bez taxt'a Zu!

9 Moava Bez tur os'k'ala ləənez be,

Edomi loxol torok'al bosala ext'iyərzax bu Bezi. *

Mone, filist'luğoy oç̌alaxune c'eysa Bez səs!"

10 P'oy isə şiin taşale yax t'e q'alala şəhəri loxol?

Şu güvəyinşaki tağalyan Edoma exst'a?

11 Buxačuğon yaxun İz ç̌oya taradit'uxun oşa,

Beş q'oşun davina c'eğat'an Şo yaxun nu bakit'uxun oşa mümkün tene mo!

12 Düşmənxo beş turin oq'a laxsuna köməyba yax, ay Buxačux,

Axıri Hun nu bakala gala insanen hik'k'al bes tene bakon!

13 Buxačuxe yax bitot'uxun zorba balo,

Şone düşmənxo beş turin oq'a saki ç̌axç̌uxp'est'alo!

109

109-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay bezi tərifləyinşala Buxačux,

Şip' ma çurpa!

2 Běğa hetərt'un pist'oğon q'a şər bakalt'oğon za içoğoy ǰomo eğalt'u nex,

Hetərt'un içoğoy əfçiğo bez loxol əşp'est'a.

3 Nifrəten buy əyitmuxe bezi hərrəminə biq'est'it'oğoxun ibakalo,

Hik'k'ali loxolt'un bez loxol eysa şorox.

4 Bezi içoğo çuresuni əvəzə za nifrətbsunent'un qayst'a şot'oğon,

Zu isə afırıpsunaxun qoş tez çure.

5 Bezi bi şaat'luğa pisluğbsunen,

Çuresunal nifrətbsunent'un coğab tast'a.

6 Barta iz ük' pisluğen buy bakalt'ay kiyelq'an běği bezi düşmənen,

Barta iz tərəf bakalt'in c'eri taxsırkərq'an c'evk'i şot'o.

7 Barta şot'o divanbi q'ərar tadeğat'an

İzi c'eri xoyinšpsunal günaxq'an hesabbaki.

8 Barta ömürq'an gödəybaki şot'ay,

İzi ganuval t'iyə̌minoq'an hari arśi. *

9 Barta şot'ay əylux yetimq'at'un mandi,

İz çuuxal işq'arsuz.

10 Barta şot'ay əylux içoğoy xaraboğoxun ə̌xil biti

Dilənçiluğbalaq'at'un baki.

11 Barta faizen təngə tadit'in hari iz kiyexun bitova haq'eq'an,

Barta iz əşp'i girbiyorox q'erəzt'oğoq'an mandi.

12 Barta şot'aynak' şuk'k'ali ük' maq'an bok'i,

İz yetimxo şuk'k'alen gorox maq'an hari.

13 Barta şot'ay nəsilq'an əfçibaki tumexun,

S'iq'an batk'i şot'oğoy.

14 Barta Q'ončuğon şot'ay bavoğon bit'oğo cazasuz maq'an efi,

İz nanay əşp'est'i günaxxoval eyexun maq'an c'evk'i.

15 Barta Q'ončuğon şot'oğoy əşp'est'i günaxxo maq'an bağışlayinşi,

Şot'oğoy s'iyaq'an əfçibi oç̌ali ç̌oyexun.

16 Şot'o görə ki, şaat'luğbsuni k'ə baksuna tene avabake me pis bakalt'in,

Kəsibə q'a fağıra koruğ tast'un,

Bitit'u samalal lik't'i saksune bake şot'ay əş.

17 Q'arğiş śipsune şot'ay çureğalo,

Şoval iz piyorox bito hari iz ǒyne barale!

Xeyir-bərəkət tast'un tene ava şot'in,

Ama içal xeyir-bərəkətsuz mandale!

18 Q'arğişene nəfəs haq'say şot'in,

İsə barta ǔği xe bədəne tağala k'inək'q'an taśi t'e q'arğişxo iz bədəne,

Barta iz ǔq'ene baśi t'iyani mə̌yaq'an gərbaki.

19 Barta iz loxol taradala paltarq'an baki şo içeynak',

Barta şo iz bı̌yex ğaç̌k'ala q'ayinşq'an baki.

20 Q'ončuğon bez pisə çureğalt'oğoy,

Zaynak' düşmən bakalt'oğoy cazina metərq'an zapest'i barta!

21 Za isə Vi s'iya görə çark'est'a, ay bitot'uxun üst'ün bakala Q'ončux Buxačux,

Ak'est'a Vi şaat'luği q'a nu badalbakala çuresuni k'ə baksuna!

22 Gorox, fağır sa amdarzu zu,

Xə̌xə̌ne bez ük'.

23 Běğ batk'at'an əfçibaki tağala xoji k'inək' əfçizbaksa zu,

Sa çərtk'ənə śap't'i t'ǒǒx bosala k'inək' bot'unst'a za.

24 Turexunez bist'a zu ğurux efsunaxun,

Sa t'ol, sa ǔq'ene mande bezi.

25 Axšumi gaz bake bez düşmənxoynak',

K'əşinen ak'est'it'un axšume bez loxol şot'oğon.

26 Eki p'ap'a bez t'arnu, ay bez Buxačux bakala Q'ončux,

Vi nu badalbakala çuresuni k'ə baksuna ak'est'i çark'est'a za.

27 Barta me əşləst'a Vi kul baksuna,

Mot'o Vi bsuna q'amişakeq'at'un.

28 Bez loxol q'arğiş śik'alt'oğoy coğaba zaxun Vi xeyir-bərəkətə nu kambsunen tada,

Bez loxol ěqeśit'oğo ç̌omə̌yin ba,

Barta me Vi k'ul mǔqbakeq'an!

29 Barta bez loxol şər bosalorox ç̌omə̌yinluğenq'at'un bəc'üreśi tarapi,

Barta biyarburçiluğa içoğoy loxol paltar taradala k'inək'q'at'un taradi.

30 Zu isə həmişə Q'ončuğo şükürboz,

Şot'ay s'iya alaboz zu Şot'o bul k'os'bsa gireśit'oğoy běš.

31 Fağıri bač'ane çurk'alone Şo,

Şot'o şər bosalt'ay ç̌oyel çurpsunaxun çark'est'alone!

110

110-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi Ǐvel mə̌ğ. *

1 Q'ončuğon bez q'ončux bakalt'u pine:

«Zu vi düşmənxo vi turin oq'a sakamin

Bez yön tərəf, ən hörmətlu gala arśa». †

2 Siona ‡ arśi kalaluğbalnu hun bito oç̌alxoy loxol,

Düşmənxoy loxol kalo laxale va Q'ončuğon.

3 Vi bač'ane çurk'ale vi azuk' davina c'eğala ğine,

İçoğoynak' ı̌vel bakala davin paltara lapi

Vaxun sagala düşməni loxol taysun bakale şot'oğoy çureğalo.

Zor eğale vi kiyelal hər t'e cəyilxo ak'at'an,

Təzələyinşakalnu hun hər savaxt'an təzələyinşakala xo k'inək'.

4 "Hun Melk'isedek'allarik' həmişəluğ bakala samci běyinšnu" pine elasp'e Q'ončuğon,

İz pi əyiti loxol çurk'alone Şo." §

5 Vi kiyexun biq'ale Q'ončuğon,

K'as'p'i śik'ale padçağxo

İzi əcuğoy k'ə baksuna ak'est'ala ğine.

6 Divanbi zapest'ale azuk'xo içoğoy cazina,

Şot'oğoy meyidxo bakale oç̌alen sa,

Č'ak'k'ale me dünyəne içoğoy əyit c'ovakalt'oğoy bula!

7 Xe ǔğə̌le iz yaq'e loxol bakala orayinxoxun,

İz bul ala, tik çurk'ale bitot'ay běš.

111

111-ci Ǐvel mə̌ğ *

1 "Q'ončuğo halalq'an baki" † upanan!

Ük'enez Q'ončuğo şükürbsa zu;

Düzgünt'oğoy topbaki gala,

Şot'o bul k'os'bseynak' gireśit'oğoy běšez şükürbsa.

2 Kala əşure Q'ončuğoy biq'ala əşur,

Sa dərse şorox t'e əşur içoğoy ük'ində bakalt'oğoynak'.

3 Şot'ay kalaluğa q'a bitot'uxun üst'ün baksunane ak'est'a t'e əşurxon,

Həmişəluğe Şot'ost'a bakala düzgünluğ.

4 Amdarxoy eyexun nu c'eğala, şuk'k'ali kiyexun nu ayeğala əşure Şot'ay biq'i əşur,

Ük' bok'al, xeyirxax bakalone Q'ončux.

5 Busa tene efon Şot'in İçu çalxalt'oğo,

Ğaç̌eśi irəziluğa həmişəne əməlbon.

6 Azuk'a İzi k'ə bes baksuna ak'est'i

Q'erəz millətxoy oç̌alxone tadi şot'oğo.

7 Şuk'k'ala qı̌ yaq'a nu efsun,

Bitot'ay loxol sa piin běğsune Şot'ay əş,

Bač'an tarades bakala nəsyətxone Şot'ay tadala nəsyətxo.

8 Həmişəluğe İz peçata laxe Şot'in İz ǰomoxun c'evk'it'oğoy loxol,

İzi tadi əyitmoğoy loxol çurk'alone Şo,

Düzgünluğene šareśe t'e əyitmoğoy boq'oy!

9 Çark'esune q'ısmatbi Şot'in İz azuk'a,

İrəziluğa həmişəluğe ğaç̌eśi şot'oğoxun.

Ǐvel bakalo, İz s'iya duğat'an yax q'ı̌yen haq'alone Şo.

10 Q'ončuğo çalxsunene burqesa müdrikluğ,

Şot'ay bürüşit'oğo əməlbalt'oğon taşevtenek'on.

Şot'o həmişəluğ alxışq'an baki! ‡

112

112-ci Ǐvel mə̌ğ *

1 Q'ončuğo halalq'an baki! †

Q'ončuğoy laxi yaq'en tağalo,

Şot'ay bürüşit'oğo bex p'ap'espsunaxun mǔqbakalo he bəxt'əvəre!

2 İçoğoy ganu ost'aarbalt'un şot'oxun bakit'oğon me oç̌ala,

Düzgün bakalt'ay nəsiləxun xeyir-bərəkət kamtenebakal.

3 Bolluğ bakale şot'ay k'oya, var-dövlət iz belxun barale,

İz düzgünluği əvəzə aksun həmişəluğ bakale şot'aynak'.

4 Lap bayinq'unal işiğe biton düzgün bakalt'ay loxol,

Ük' bok'al, gorox eğal, noxsansuz bakalt'ay loxole biton t'e işiğ.

5 Xeyirxax baki t'iyə̌mint'u iz kul qay baksuna görə borc tadalt'in,

Düzgünluği tərəf bakalt'in şaat' ği ak'ale.

6 Əfçitene, iz tur ǰěna tene laft'on metərt'ay sal sa vədine,

Amdarxoy eyexe bakon düzgün bakalo həmişə.

7 Satenekon şot'o pis xavaren,

İz ük'ə buz k'inək'e efsa, axıri Q'ončuğone umudbaksa şo.

8 Arxayine şot'ay ük', q'ı̌ hik'ə avatene,

İz düşmənxoy bist'una ak'ale şot'in.

9 Kulqaye baki şo, iz dövlətəxun ük'ine cöybi kəsibxo paybi,

Həmişəluğe şot'ost'a bakala düzgünluğ,

Ěqeğale şo, hörməti q'ončux bakale.

10 Pist'ayal boşt'ane bok'on şaat't'ay loxol běği mot'oğo ak'at'an,

Paxılluğene biq'on şot'ay, için içune ukon,

Bex tene c'eğon pist'oğoy çureğalo.

113

113-ci Ǐvel mə̌ğ

1 Q'ončuğo halalq'an baki! *

"Q'ončuğo halalq'an baki" upanan, ay Şot'ay k'ulurxo,

Q'ončuğoy s'iya duği "halalq'an baki" upanan!

2 Barta həysəəl, meyin oşa həmişəəl

Q'ončuğoy s'iya duği alxışq'at'unbi.

3 Barta běğ c'eğala tərəfəxun burqi běğ batk'ala tərəfəl śirik'

Q'ončuğoy s'iq'an t'ap'eśi!

4 Bito azuk'xoy kalo bakalone Q'ončux,

Göyurxoy t'e ç̌oyelal t'ap'esa Şot'ay s'i.

5 Beşi Buxačux bakala Q'ončuğo p'ap'alo butene,

Ala arśiyone Şo!

6 Göyurxoval, oç̌ali ç̌oyal alaxun oq'a běği ak'alone.

7 Kəsibə iz biti ganuxun alabalo,

Fağıra oč'in boşt'an c'evk'i ěqevk'alone Şo.

8 Şot'oğo eçeri s'ila amdarxoxun,

Azuk'i kalat'oğoxun sa sulfin bel arśevk'alone.

9 Əyel nu eçes bakala çuğo k'oj-mes balo,

Şot'o əylin q'ončux bi mǔq sa nana balone.

Q'ončuğo halalq'an baki!

114

114-ci Ǐvel mə̌ğ

1 İsrailluyox Misirəxun c'eğat'an,

İak'ovaxun baki nəsil izi q'əribluğ zap'k'ala oç̌alxoxun cöybakat'an *

2 Q'ončuğonİudeyina İz ı̌vel gane bi,

İsraila padçağe baki Şo.

3 Dənizi xene q'aribaki,

İordan oqe zap'eśi mot'o ak'at'an. †

4 Buruxmuxe irapi eğelxo irap'k'ala k'inək',

Təpooxe cupi-biti q'uziyox cupi-bitala k'inək'.

5 K'ə baki va, ay dəniz, het'aynak'en q'aribaki?

K'ə baki va, ay İordan, het'aynak'en zap'eśi?

6 Het'aynak'nan irapi, ay buruxmux, eğelxo irap'k'ala k'inək'?

Het'aynak'nan cupi-bit'i, ay təpoox, q'uziyox cupi-bitala k'inək'?

7 Q'ı̌yexun t'ut'upa Q'ončuğoy běš,

İak'ovi Buxačuğoy běš, ay oç̌al!

8 Q'ayana gölə,

J̌ěna isə ǰalpi c'eğala orayina c'urevk'alone Şo.

115

115-ci Ǐvel mə̌ğ

1 Beşi s'iya təə, ay Q'ončux, beşi s'iya təə, Vi s'iya alaba!

Ak'est'a Vi ük' bok'ospsuni q'a Vi nu badalbakala çuresuni k'ə baksuna!

2 Barta q'erəz millətxon

"Maya p'oy mot'oğoy Buxačux?" pes maq'at'un baki.

3 Göynule beş Buxačux,

Bito İz kiin oq'ane!

4 İsə běğanan şot'oğon şut'un bul k'os'bsa:

İçoğoy kiin düzbi binik' buxačuxxo,

Q'ızılen, gümüşen düześi binik'xo!

5 Mone, ǰomo bune, ama əyittet'unne,

Pulmux bune, ama atet'unksa.

6 Ǔmǔxxo bune, ama tet'un ibaksa,

Bǒxmǒğ bune, ama ad tet'un ava.

7 Kulmux bune, ama histet'unbsa,

Turmux bune, ama taratet'unne,

Muz bune, ama muzen əyit tene biq'sa.

8 Barta mot'oğo düzbalt'oğoy q'a

Mot'oğo umudbakalt'oğoy axıral hametərq'an baki.

9 Ay israilluyox, Q'ončuğo umudbakanan,

Şone yax q'orişi yax kul boxodalo!

10 Ay Aaroni nəsil, Q'ončuğo umudbaka,

Şone yax q'orişi yax kul boxodalo!

11 Ay Q'ončuğoy laxi yaq'en tağalorox, Q'ončuğo umudbakanan,

Şone yax q'orişi yax kul boxodalo!

12 Q'ončuğoy pul beş loxole:

Yax xeyir-bərəkət tadale Şot'in,

İsrailaxun bakit'oğoxun,

Aaroni nəsiləxun İz xeyir-bərəkətə kamtenebal Şot'in.

13 Mis'ik't'uxun burqi kalat'uval śirik',

İçu çalxalt'oğoy bitova barabar xeyir-bərəkət tadale Şot'in. *

14 Barta Q'ončuğon efi saya gelebeq'an,

Barta efiyal, efi əyloğoyal nəsil avuzbakeq'an.

15 Barta göyə q'a oç̌ala yaratmişi Q'ončuğonq'an

Və̌x xeyir-bərəkət tadi.

16 Q'ončuğoy ga ala, göynule,

Oç̌ala isə Şot'in amdarxone tapşurbe. †

17 P'urit'oğon təə,

Oç̌alin oq'a bask'it'oğon təə,

18 Yanyan alabsa Q'ončuğoy s'iya!

Həysəəl, meyin oşa həmişəəl!

Q'ončuğo halalq'an baki! ‡

116

116-ci Ǐvel mə̌ğ

1 Zu Q'ončuğo çurezsa,

Şot'aynak' ki, Şot'in bezi səsə, bezi xoyinša inebaki.

2 Za t'arnu tene barti Şot'in,

Şot'o görəl heq'ədər ki dirist'zu, Şot'o k'alpi xoyinšp'oz zu.

3 Sa tur gərəmzoğoney bezi,

T'e dünyənəz ak'i hari zu.

Dərde q'a koruği k'ə baksunaz q'amişaki!

4 T'e vədə "Q'ončuğoz k'alpi xoyinšp'i zu,

"Ay Q'ončux, çark'est'a za!" pizu.

5 Goroxeğale Q'ončux, düzgüne,

Ük' bok'al beş Buxačux.

6 İçoğoy ük'e pisluğ nu bakalt'oğo q'orişalone Q'ončux,

Zu elmoğoxun bitala vədine çark'est'iyone Şo za.

7 Ay bezi ük', arxayin baka,

Běğa, Q'ončuğon vaxun İz şaat'luğa kamtenebsa.

8 Ay Q'ončux, za bisunaxun çark'est'iyonu Hun,

Bez piin neğ nu barst'una,

Bez tur ǰěna nu lafst'una çureśiyonu.

9 İsə mone, me işiğlu dünyənezu zu, ay Q'ončux,

Barta bez tağala yaq' Vi piyes şaat'q'an ak'eśi.

10 Za dərden haq'at'an

Bez věluğa tez aç̌esp'ey zu.

11 Çarasuz mandiz metər pey:

«Amdarxo bito əfçiduğale».

12 Hetərez qaydes bakon zu

Q'ončuğon zaynak' bi şaat'luği əvəzə?

13 Bez çark'esuna şükürboz zu,

Mot'o Q'ončuğoynak' pay eşt'unen ak'est'oz,

İz s'iya duği tərifləyinşoz.

14 Dirist' azuk'en ak'ale

Bezi Şot'o tadi əyitmoğoy bex p'ap'espsuna.

15 Muč'ane Q'ončuğoynak' İz laxi yaq'en tağalt'oğoy elmux,

Şot'oğoy saycət'ay bisuna çurteneğon.

16 Ay Q'ončux, həgigiyal Vi k'ulzu zu,

Bez nanal Vi k'ule.

Hunen çark'est'i za bez kul-tura ğaç̌p'i zincirxoxun.

17 Va şükürbi q'urbanxo eçoz Vaynak' zu,

Vi s'iya duği tərifləyinşoz, ay Q'ončux.

18-19 Dirist' azuk'en ak'ale Yerusalimi bı̌yex, Q'ončuğoyxrame məəlne

Bezi Va elasp'i tadi əyitmoğoy bex p'ap'espsuna.

"Q'ončuğo halalq'an baki" * upanan!

117

117-ci Ǐvel mə̌ğ

1 "Q'ončuğo halalq'an baki" * upanan, ay bito millətxo!

Q'ončuğoy s'iya alabanan, ay bito tayfoox!

2 Şot'aynak' ki, kalane Q'ončuğoy yax ak'est'ala nu badalbakala çuresun,

Yax sal sa vədə qı̌ yaq'a tene efal Şot'in.

"Q'ončuğo halalq'an baki" upanan!

118

118-ci Ǐvel mə̌ğ

1 Q'ončuğo şükürbanan, şot'o görə ki, şaat' bakalone Şo,

Şot'ay yax çuresun həmişəluğe, nu badalbakala çuresune şo! *

2 Barta israilluğon peq'at'un:

«Şot'ay yax çuresun həmişəluğe, nu badalbakala çuresune şo!»

3 Barta Aaronaxun bakit'oğon peq'at'un:

«Şot'ay yax çuresun həmişəluğe, nu badalbakala çuresune şo!»

4 Barta Q'ončuğoy laxi yaq'en tağalt'oğon peq'at'un:

«Şot'ay çuresun həmişəluğe, nu badalbakala çuresune şo!»

5 Q'ončuğoz k'alpi zu bez t'ar ğine,

Şot'inal za inebaki, bez kiyexun biq'i irəətluğane c'evk'i.

6 Q'ončuxe zaxun bakalo, q'ı̌bala ga butezax,

Axıri insanen za k'ə bese bakon? †

7 Q'ončuxe zaxun, Şone za kul biq'alo,

Ak'oz zu bez düşmənxoy biti ç̌axç̌uxesuna.

8 İnsana umudbaksunaxunsa

Q'ončuğo bač'an tarast'un şaat'e.

9 S'ila amdarxo umudbaksunaxunsa

Q'ončuğo bač'an tarast'un şaat'e.

10 Bito azuk'xone bez loxol eysay,

Ama Q'ončuğon za kule biq'i, zuval şot'oğo ext'i t'ǒǒxez boseri.

11 Haq'layinşt'unbsay şot'oğon za hər tərəfəxun,

Ama Q'ončuğon za kule biq'i, zuval şot'oğo ext'i t'ǒǒxez boseri.

12 T'at'e veçinen haq'layinşala k'inək'e haq'layinşey şot'oğon za,

Ama q'ari śaś bok'i əfçibakala k'inək't'un əfçibaki şorox,

Şot'o görə ki, Q'ončuğon za kule biq'i, zuval şot'oğo ext'i t'ǒǒxez boseri.

13 Za t'etərt'un lik't'i ki, bist'axzuy zu,

Ama Q'ončuğon za enefi.

14 Q'ončuxe za zorba balo, Şone za mə̌ğpest'alo,

Çark'est'ale Şo bezi! ‡

15 Mǔq səsure c'eysa düz yaq'a bakalt'oğoy k'ojurxoxun,

Düşmənə turin oq'a laxiyoroxe şorox,

Ak'esedi Q'ončuğon şot'oğo İz yön kiin bes bakalt'oğo!

16 Alabene Q'ončuğon İz kula,

Ak'esest'a İz yön kiin bes bakalt'oğo!

17 Tez biyal, dirist' mandi

Q'ončuğoy biq'i əşurxo bayanboz zu.

18 Bǐhi cazane zapest'i za Q'ončuğon,

Ama bisa tene barti.

19 Qaypanan zaynak' xrame darvazoğo,

Düzgünluğeynak' qay bakala darvazooxe mo,

Bartanan baśi Q'ončuğo şükürbaz zu.

20 Mone, Q'ončuğoy běš taşala darvazooxe mo,

Düzgünt'oğoy bayes bakala darvazooxe mo.

21 Şükürezbsa Va, ay Q'ončux, inbaki Hun za,

Çark'est'alen baki Hun bezi!

22 Barizap'k'alxon t'ǒǒx boseri ǰě

K'ojin binorina efala ǰěne baki.

23 Mo Q'ončuğoy əşey,

Beş piin běš baki mat mandala əşe. §

24 Mone, Q'ončuğone yax me ğina aksuna q'ısmatbi,

İsə ekinan mǔqbaken, beşi ç̌oyenq'an axšumpi barta!

25 Ay Q'ončux, çark'est'a yax,

Barta beş niyətxo bexq'an p'ap'i, ay Q'ončux! *

26 Bəxt'əvəre Q'ončuğoy s'iyen eğalo,

Xeyir-bərəkətyan tast'a və̌x Q'ončuğoyxramaxun! †

27 Beşi Buxačuxe Q'ončux, beş piyel işiğ eçeriyone.

Eçanan axsibaya šameğala q'urbana,

Ğač'p'i q'urban eçala gane loxol bakala mǔq'ǒğoy ‡ t'ǒğǒl laxanan şot'o.

28 Bez Buxačux Hunnu, Va şükürboz zu,

Vi s'iya alaboz, ay bez Buxačux!

29 Q'ončuğo şükürbanan, şot'o görə ki, şaat' bakalone Şo,

Şot'ay yax çuresun həmişəluğe, nu badalbakala çuresune şo!

119

119-ci Ǐvel mə̌ğ *

1 He bəxt'əvərt'un Q'ončuğoy laxi k'anunaxun nu c'eri

Düzgün yaq'en tağalorox!

2 He bəxt'əvərt'un Şot'o ük'in qə̌věśi,

Şot'ay bürüşit'oğo əməlbalorox!

3 Şuk'k'ala pisluğ nu balorox,

Şot'ay laxi yaq'en tağaloroxe şorox.

4 Ögüd-nəsyət tadiyonu Hun yax,

Şot'oğo əməlbsuna əmirbiyonu.

5 Ç̌omə̌yinq'uz baki zu Vi laxi q'aydoğon nu tağayiz,

6 Vi bürüşit'oğo əməlbsunene bez ç̌oya mas'ibsa.

7 Təmiz ük'en Vi s'iya alaboz zu

Vi düzgün q'ərarxo ak'at'an.

8 Vi laxi q'aydoğon tağoz zu,

Vi ç̌oya zaxun ma tarada sal sa vədine Hun.

9 Cəyili düz yaq'a baksuna het'ine ak'est'a?

Şot'ay Vi əyitəxun nu c'eysunen!

10 Ük'enez qə̌věsa Va zu,

Barta Vi laxi yaq'en taśi

Vi buyruğxo əməlbes bakaz zu.

11 Vi piyes günax bakala əş nu biq'seynak'

Vi pit'oğoynak' bez ük'e gazbi zu.

12 Alxışq'an baki Va, ay Q'ončux!

Za Vi q'aydoğon taysuna zomba,

13 Vi ǰomoxun c'eri bito q'ərarxo

Soğo-soğo bez muzelez eşt'a zu.

14 Kala sa var-dövlətə mǔqbakala k'inək'ez mǔqbaksa zu

Vi bürüşit'oğo bex p'ap'esp'at'an.

15 Vi tadi ögüd-nəsyətxoy loxole bez fikir,

Vi laxi yaq'ane qə̌věsa bez piin.

16 Mǔqluğe eşt'a zaynak' Vi laxi q'aydoğon,

Vi pit'oğo eyexun tez c'evk'on zu.

17 Vi ük' bok'ospsuni k'ə baksuna ak'est'a me Vi k'ula ,

Barta yəşəyinşi Vi əyitə əməlbes bakaz.

18 Qaypa bez pulmoğo,

Barta Vi k'anunen bes bakalt'oğo ak'es bakaz.

19 Q'onağzu zu me dünyəne,

Ma barta bezi Vi bürüşit'oğon zombalt'oğo nu ak'i k'ač'i manst'una.

20 Vi q'ərarxoxunez fikirbsa zu üşe-ğena,

Bez ük'əz xebi zu şot'oğoynak'.

21 İçoğoy galan arśest'i Hun Vi buyruğxo hik'k'albi içoğoy ǰomoy tüşen tağalt'oğo,

Vi q'arğişi k'ə baksuna ak'iyoroxe şorox.

22 Mǔqmada şot'oğo,

Vi bürüşit'oğo əməlbalt'u

Ç̌omə̌yin, biyaburbaksuni k'ə baksuna ak'esmada.

23 Mone, kalaluğbalxon gireśi bez əleyinəl əyitk'ayt'un

Bez fikir Vi laxi q'aydoğoy loxole.

24 Vi bürüşit'oğone za mǔqst'a,

Şoroxe za yaq' ak'est'alo.

25 Mone, p'uri k'inək'zu ene zu,

Çurpa Vi əyiti loxol, za yəşəyinşa qayda.

26 Bezi hər lə̌ngən avabaki Hun, Va k'alk'at'an za inbaki,

Zomba za Vi laxi q'aydoğon taysuni k'ə baksuna.

27 Vi ögüd-nəsyətxon tades bakalt'oğo zomba za,

Barta Vi biq'i əşurxoy heq'ədər kala əşur baksuna q'amişakaz zu.

28 P'ine ǒnene bez ük'en,

Ük' tada za, çurpa Vi əyiti loxol.

29 Ma barta za əfçi yaq'en taysa,

Vi ük' bok'ospsuni k'ə baksuna ak'est'a,

Vi laxi k'anunxon taşa za.

30 Bez ç̌oya Vaxun tez taradon zu,

Vi q'ərarxonez taysa zu.

31 Vi bürüşit'oğoz biq'i çurpe zu, ay Q'ončux,

Za ç̌omə̌yin ma ba.

32 Vi buyruğxon taysune bez çureğalo,

Şot'oğo əməlbsunene za q'amişaksun tast'a.

33 Vi q'aydoğon taysuni k'ə baksuna ak'est'a za, ay Q'ončux,

Barta həmişə Vi laxi yaq'en tağaz.

34 Za Vi k'anunen taysuna zomba ki, zuval şot'oğo əməlbaz,

Şot'oğo bez ǔmǔğo sırığan baz zu.

35 Za Vi buyruğxon ak'est'ala yaq'en taşa,

Şot'oğoxunez mǔqbaksa zu.

36 Barta Vi bürüşit'oğo əməlbsunq'an baki bezi ük'exun c'ovakalo,

Var-dövlət girbsun təə.

37 Ams'i şeyurxoy bač'anexun t'ist'a ma barta za,

T'etər ba ki, Vi laxi yaq'en taysunenq'an c'ovaki bezi yəşəyinş.

38 Va bač'an taradit'oğo tadi əyiti loxol çurpa,

Barta mo Vi k'uleynak'al q'ısmat bakeq'an.

39 Za ç̌omə̌yin bi bez pula haq'alt'oğoxun ə̌xilba,

Vi q'ərarxoxun şaat'o butene zaynak'.

40 Bez cicirxone ç̌ane Vi ögüd-nəsyətxoynak',

Ak'est'a Vi düzgünluği k'ə baksuna, yəşəyinşest'a za.

41 Ak'est'a Vi nu badalbakala çuresuni k'ə baksuna, ay Q'ončux,

Vi tadi əyiti loxol çurpi çark'est'a za!

42 Barta bezi loxol içoğoy muz c'eğalt'oğoy coğaba tades bakaz,

Axıri Vi tadi əyitəz bač'an tarast'a zu.

43 Barta Vi düzgünluğa ak'est'ala əyitmux bez ǰomoxun maq'an biti,

Vi q'ərarxon bes bakalt'oğo avazu zu.

44 Vi laxi k'anunxoxun sal sa vədə tez c'eğal zu,

Şot'oğo həmişə əməlboz.

45 Tur ǰena tene laft'al bezi,

Axıri Vi tadi ögüd-nəsyətxon laxi yaq'en tağoz zu.

46 Vi bürüşit'oğoxun exlətp'oz zu padçağxoynak',

Bez ç̌oya mas'ibale şot'oğon.

47 Vi buyruğxo əməlbsunast'az aksa zu bez mǔqluğa,

Şot'oğoz çuresa zu.

48 Bez ük'el bask'i Vi buyruğxo əməlbes bakseynak'ez k'alpi xoyinšpsa Va,

Vi laxi q'aydoğoy loxole bez fikir.

49 Me Vi k'ula tadi əyitə eyexun ma c'evk'a,

Axıri za umud tadiyonu Hun.

50 Vi tadi əyitene za yəşəyinşest'a,

Za ük' tadalone şo bezi tar ğine.

51 Axšumt'unne bez loxol içoğoxun irəzi bakalt'oğon,

Ama tez c'eysa zu Vi laxi k'anunxoxun.

52 Vi hələ damna döörəst'ə c'evk'i q'ərarxoxunez fikirbsa zu,

Şot'oğone za arxayinbsa, ay Q'ončux.

53 Vi laxi k'anunxoxun c'erit'oğo

Ak'ala pul tene bu bezi.

54 Ǐvel mə̌ğě baki zaynak' Vi laxi q'aydoox,

Şot'oğoz mə̌ğpi zu bezi q'onağ bakala me dünyəne.

55 Üşe bakat'an Vi s'iya eyex badi

Vi şu baksuna lap şaat'ez aksa zu, ay Q'ončux,

Vi laxi k'anunxoxun c'etezğon zu.

56 Vi tadi ögüd-nəsyətxonez yəşəyinşbsa,

Şot'oğoz c'ək'p'i zu.

57 Bez paynu koft'i, bez k'odoğo śameśi neymətnu Hun, ay Q'ončux,

Vi pit'oğoxun nu c'eysunaz əyit tade zu.

58 Va k'alpi xoyinšpsune bez ük'exun c'ovakalo:

Vi tadi əyiti k'ə baksuna ak'est'a,

Vi ük' bok'ospsuna kammaba zaxun.

59 Bezi tağala yaq'az fikir tadi zu,

Vi bürüşit'oğon taśi Vi piyes şaat' ak'eğala yaq'az c'ək'p'i.

60 Vi buyruğxo əməlbseynak'ez kape zu,

Mot'oğo bseynak' vaxt' tez aç̌espsa.

61 Pist'oğon zaynak' laxi təloğo bafaldayiz,

Vi laxi k'anunxoxun tez c'eri zu.

62 Lap üşeyal hayzeri Vaz şükürbsa,

Vi düzgünluği k'ə baksuna ak'est'ala q'ərarxoynak'ez şükürbsa.

63 Va çalxalt'oğoxun,

Vi tadi ögüd-nəsyətxon tağalt'oğoxunez arśi-hayst'a zu.

64 Vi nu badalbakala çuresunen buye me dünyə, ay Q'ončux,

Zomba za Vi laxi q'aydoğon taysuna.

65 Vi tadi əyiti loxol çurpi

Şaat'luğen bi Hun me Vi k'uleynak' , ay Q'ončux.

66 Hər şeya q'amişaksuni q'a ə̌xilaksuni k'ə baksuna zomba za,

Vi laxi buyruğxon bes bakalt'oğo avazu zu.

67 Vi laxi yaq'axun c'erezuy zu,

Ama Hun ak'esendi mot'ay cazin k'ə baksuna,

İsə mone, əməlezbsa Vi əyitə zu.

68 Hun şaat' bakalonu, Vi biq'ala əşural şaat'e,

Zomba za Vi laxi q'aydoğon taysuna.

69 İçoğoxun irəzit'oğon bezi s'iyat'un ləkələyinşbsa,

Ama zu Vi tadi ögüd-nəsyətxo bez ǔmǔğo sırığanez be.

70 Hik'k'al t'ə̌q'tenesa şot'oğo, ǰě biq'ene içoğoy ük'en,

Ama zu Vi k'anunxo əməlbsunast'az aksa bez mǔqluğa.

71 Şaat'e ki, za Vi cazin k'ə baksuna ak'esendi,

Vi laxi q'aydoğon taysunaz zombaki zu.

72 Sahəkət q'ızılaxun q'a gümüşəxunsa,

Vi ǰomoxun c'eğala k'anun şaat'e zaynak'.

73 Za Vi kiinen düzbi yaratmişi Hun,

İsə q'amişaksun tada ki, Vi buyruğxoy k'ə baksuna ak'az.

74 Va çalxalt'oğonal bez loxol běği mǔqbakalt'un,

Axıri Vi tadi əyitəz bač'an taradi zu.

75 Ay Q'ončux, avazu ki, düzgün q'ərarxone Vi q'ərarxo,

Za cazina hat'etər gala ten zapest'e Hun.

76 İsə çurpa Vi tadi əyiti loxol,

Barta Vi nu badalbakala çuresuna ak'i arxayin bakeq'an me Vi k'ul .

77 Kammaba zaxun Vi ük' bok'ospsuna, barta yəşəyinşaz,

Vi k'anunxo əməlbsunast'az aksa bez mǔqluğa zu.

78 İçoğoy za nahaq' gala ç̌omə̌yin c'evksuna görə

Barta içoğoxun irəzit'oğoy ç̌oyenq'an ot'p'i;

Bez fikir isə Vi tadi ögüd-nəsyətxoy loxol bakale.

79 Barta Vi bürüşit'oğo q'amişaki Va çalxaloroxq'an

Bez bel gireśi.

80 Barta Vi laxi q'aydoğo hetər lazıme əməlbes bakaz ki,

Bezi ük'əl arxayinq'an baki,

T'e vədə bezi ç̌oyenal tene ot'p'on.

81 Bezi cicirxone ç̌ane Vi tades bakala çark'esuneynak',

Ama Vi tadi əyitəxun bezi umuda tez bost'a zu.

82 Bezi pulmuxe c'irap'eśi Vi tadi əyiti bex p'ap'suna yaq'běğsunaxun,

"Bezi loxol hevaxt' běğalnu" uk'a çurpezu.

83 Ǔğǔl k'üüni boş biti meşik' k'inək'zu zu,

Ama Vi laxi q'aydoğoxun tez c'eysa.

84 Heq'ədər yaq'běğala bakale hələ me Vi k'ul ?

Hevaxt' Vi q'ərara c'evk'i bez bač'anexun baft'it'oğoy cazina zapest'alnu?

85 Běğa, bezi turin oq'axunt'un kaše

İçoğoxun irəzi baki Vi k'anunxo hik'k'al balt'oğon.

86 Taxsır tene bu bezi, ama p'urumal kul tet'un haq'sa zaxun,

Çark'est'a za şot'oğoy kiyexun,

Bač'an tarades bakala buyruğxone Vi buyruğxo.

87 Male manst'a ki, za tumexun əfçibat'un,

Ama Vi tadi ögüd-nəsyətxo eyexun tez c'evksa zu.

88 Ak'est'a Vi nu badalbakala çuresuna, barta yəşəyinşaz,

Barta Vi muzin bürüşit'oğo əməlbes bakaz.

89 Həmişəluğ c'ovakala əyite Vi pi əyit, ay Q'ončux

Göyürxone ibake Vi pit'oğo.

90 Nəsilxoval hari badalbakayin beşi bač'ane çurpiyonu Hun,

T'etəren laxi ost'aarbe ki me oç̌ala, iz ganuxun tene galk'on şo.

91 Vi q'ərarxone efe bitova ğeyin ğinal śirik',

Şot'o görə ki, Vi pit'oğo əməlbseynak'e hər şey.

92 Vi k'anunxoxunez mǔqbaksa zu,

Şorox nu bakiyniy, isə p'urezuy dərd zapsaxun.

93 Vi tadi ögüd-nəsyətxo sal sa vədə eyexun tez c'evk'on zu,

Bezi şot'oğo əməlbsunene yəşəyinşest'a za.

94 Çark'est'a za, axıri zu Vizu,

Vi tadi ögüd-nəsyətxon laxi yaq'en tağoz zu.

95 Əfçibsunt'un çuresa za pist'oğon,

Ama bez fikir Vi bürüşit'oğoy loxole.

96 Tam noxsansuz hik'k'al butene,

Saycə Vi bürüşiyoroxe noxsansuzaxunal noxsansuz bakalo.

97 Gelez çuresa zu Vi k'anunxo,

Şot'oğoy loxole bez fikir üşe-ğena.

98 Vi buyruğxon za bez düşmənxoxun ə̌xilak'ale bi,

Şot'oğo sal sa vədə bez piyexun t'ǒǒxtezbi zu.

99 Bezi bito məəlimxoxun müdrikzu,

Şot'o görə ki, Vi bürüşit'oğoy loxole bez fikir.

100 Zu ağsaq'q'alxoxun gelez q'amiş,

Şot'o görə ki, Vi tadi ögüd-nəsyətxonez taysa.

101 Za pis yaq'en taşes bakala hər şeyaxun ə̌xilez tarane zu,

Şot'o görə ki, Vi əyitenez taysun çuresa.

102 Vi q'ərarxo nu aksuna tez laxsa zu,

Axıri Hunnu za hər şeya zombalo.

103 Muč'ane zaynak' Vi ǰomoxun c'eğala hər əyit,

Uč'axunal muč'ane şorox zaynak'.

104 Vi ögüd-nəsyətxon za düzə q'a k'orina c'ək'p'es bakala q'amişaksune tast'a,

Şot'o görəl düz nu bakala yaq'a nifrətezbsa zu.

105 Çirağ k'inək'e Vi əyit bezi hər lə̌ngeynak',

İşiğe saksa şot'in bezi tağala yaq'a.

106 Elasp'i əyitez tade zu Vi düzgün q'ərarxo əməlbsuna,

Bezi əyiti loxolal çurk'oz.

107 Koruğez aksa zu, ay Q'ončux, yəşəyinşest'a za,

Ak'est'a Vi tadi əyiti loxol çurpsuni k'ə baksuna.

108 Ük'exun eğala əyitmuxe bez əyitmux, ay Q'ončux,

Vi upsuna görə təə, ük'exun c'ovaksuna görə eçala sa q'urban k'inək' q'abulba şot'oğo,

Vi q'ərarxo əməlbsuni k'ə baksunal zomba za.

109 Bez ǰomo kašp'iz tarast'a bez elmoğo zu Va nu çalxalt'oğoy kiyexun,

Ama p'urumal Vi k'anunxo əməlbsunaxun qoştezbaki zu.

110 Tələt'un laxi zaynak' pist'oğon,

Ama zu Vi tadi ögüd-nəsyətxo eyexun tez c'evk'i.

111 Piin işiğ bi efoz zu həmişəluğ Vi bürüşit'oğo,

Ük'e qayesa bezi şot'oğo əməlbat'an.

112 Vi laxi q'aydoğon tağoz zu həmişə,

Mot'ay badalbaksuna imkan tez tadal zu axıral śirik'.

113 Vi pit'oğo qı̌ ük'en əməlbalt'oğo nifrətezbsa zu,

Vi k'anuna isə çurezsa.

114 Vaz bač'an tarade zu, za q'orişalo Hunnu,

Vi tadi əyitəz umudbaksa zu.

115 Ə̌xilbakanan zaxun, ay pis amdarxo,

Bartanan bez Buxačuğoy buyruğxo əməlbes bakaz.

116 Ost'aarba bez elmoğo, barta yəşəyinşaz,

Ak'est'a Vi tadi əyiti loxol çurpsuni k'ə baksuna,

Bezi niyətxo bez boş efi za ç̌omə̌yin ma ba.

117 Za kul biq'a çark'eśes bakaz,

Vi laxi q'aydoğoy heq'ədər şaat' baksuna q'amişakaz.

118 Vi laxi q'aydoğoxun ç̌o taradalt'oğoxun Hunal Vi ç̌oya taranst'a,

Ams'inane taysa şot'oğoy əşp'est'ala bito bic'luğxo.

119 Ext'i bonst'a Hun me dünyəne bakala bito pist'oğo,

Fine tume arśi dördünə bosala k'inək',

Şot'o görəne Vi bürüşiyorox bez ük'e bask'e.

120 Bezi sa hik'k'al baksunaz aksa zu Vi kalaluği barada fikirbat'an,

Vi q'ərarxoy bes bakalt'oğo beyne p'aq'est'ala şey tene.

121 Düzgün q'ərarxoz c'evk'e zu, düz əşurez biq'e,

Za bez düşmənxoy kiyel ma tada.

122 Me Vi k'uleynak' şaat' ğimxo eysuna Vi ozane ext'a,

Ma barta içoğoxun irəzit'oğon za zülüm tadat'un.

123 Bezi pulmuxe c'irap'eśi Vi tades bakala çark'esuna q'a

Vi tadi haq' bakala əyiti bex p'ap'suna yaq'běğsunaxun.

124 Ak'est'a me Vi k'ula Vi nu badalbakala çuresuni k'ə baksuna,

Za Vi laxi q'aydoğon taysuna zomba.

125 Vi k'ulzu zu, za q'amişaksun tada,

Barta Vi bürüşit'oğo q'amişakes bakaz.

126 Hik'k'alt'unbsa Vi laxi k'anunxo, ay Q'ončux,

Mot'ay çarina běğa.

127 Vi buyruğxo zaynak' q'ızılaxun,

Lap təmiz q'ızılaxunal dəyərlune.

128 Düz yaq'ene taşt'a Vi tadi bito ögüd-nəsyətxon,

Mandi əfçinen buy yaq'moğo nifrətezbsa zu.

129 Vi bürüşit'oğon bes bakalt'oğoxun əyitp'i çark'ala şey tene,

Bez ǔmǔğo sırığanez be zu şot'oğo.

130 Pulmuxe qayesa Vi pit'oğo ibaki q'amişakalt'oğoy,

Müdrik sa məəlime bsa Vi əyitmoğon hik'k'alaxun iz xavar nu bakalt'u.

131 Vi buyruğxo əməlbseynak'ez yəşəyinşbsa zu,

Hər hə̌vq'ala nəfəsəl kot'aynak'e bezi!

132 Bez loxol běğa, za gorox eki,

Axıri Va çureğalt'oğo gorox eğalonu Hun.

133 Barta Vi əyitq'an baki za yaq' ak'est'i bezi tura ǰena lafst'a nu bark'alo,

Barta bezi běš c'eğala sal sa pisluğen za sakes maq'an baki.

134 Za pul tadi işiğ nu tadalt'oğoy kiyexun çark'est'a ki,

Vi tadi ögüd-nəsyətxo əməlbes bakaz.

135 Barta Vi ük'e bask'eq'an me Vi k'ul ,

Zomba za Vi q'aydoğon taysuna.

136 Mone, bez piin neğ tene q'aribaksa,

Şot'o görə ki, amdarxon Vi laxi k'anuna hik'k'alt'unbsa.

137 Bitot'ay loxol sa piin běğalonu Hun, ay Q'ončux,

Düzgüne Vi q'ərarxo.

138 Vi bürüşit'oğost'a əfçi butene,

Tam bač'an tarades bakala buyruğxone şorox.

139 Bok'osp'i śinne za

Bezi düşmənxoy Vi pit'oğo hik'k'albsunen.

140 Xebi girbi q'ızıl k'inək'e Vi əyit,

Şot'o görəne şo me Vi k'ule ük'e bask'e.

141 Mis'ik' amdaral bakayiz, bezi loxol k'oriyal běğayt'un,

Vi tadi ögüd-nəsyətxo əməlbsunaxun kultezhaq'sa zu.

142 Vast'a bakala düzgünluğ həmişə c'ovakala sa düzgünluğe,

Vi k'anun seri sa k'anune.

143 Bez bel nu hari əş tene bu, dərde boşzu zu,

Saycə Vi buyruğxone za mǔqt'alo.

144 Düz yaq'ene taşt'a Vi bürüşit'oğon həmişə,

Za şot'oğo q'amişakes bakala müdrikluğ tada ki, yəşəyinşes bakaz.

145 Vane k'alpi xoyinšpsa bezi ük'en, ay Q'ončux, za ibaka,

Vi laxi bito q'aydoğo əməlboz zu.

146 Vaz k'ale, çark'est'a za,

Zuval Vi bürüşit'oğo bex p'ap'esp'oz.

147 İşiğ bitamin hayzeri Vaz k'alpi xoyinšpsa,

Vi tadi əyitəz umud zu.

148 Kəybakamin bez pula tez q'ic'e,

Vi tadi əyiti loxole bez fikir.

149 Ak'est'a Vi nu badalbakala çuresuni k'ə baksuna, ay Q'ončux, za ibaka,

Vi düzgün q'ərarxoy bes bakalt'oğo ak'est'i za yəşəyinşest'a.

150 Mone, pis əşurxoy bač'anexun tağalorox hari p'ap'et'un za,

Vi k'anunxoxun ə̌xil bakaloroxe şorox.

151 Ama Hun bez t'ǒğǒlnu, ay Q'ončux,

Vi buyruğxoval bito serine.

152 Gele vaxt'axunez ava zu Vi bürüşit'oğoy həmişəluğ baksuna.

153 Běğa hetər əzyətez zap'e zu, çark'est'a za,

Axıri Vi laxi k'anunxo nu eyexun c'evk'i əməlbalozu zu.

154 Bez əşlə Hun běği çark'est'a za,

Vi tadi əyiti loxol çurpi za yəşəyinşest'a.

155 Tet'un ak'al Vaxun eğala çark'esuna pist'oğon,

Vi laxi q'aydoğon tet'un taysa şorox.

156 Çark'ala şey tene Vast'a bakala ük' bok'ospsun, ay Q'ončux,

Ak'est'a Vi düzgün q'ərarxoy bes bakalt'oğo, yəşəyinşest'a za.

157 Gelene bezi bač'anexun baft'i zaynak' düşmənçiluğ balorox,

Ama Vi bürüşit'oğoxun c'etezsa zu.

158 Vaxun ç̌o taradit'oğo ak'ala pul tene bu bezi,

Vi əyitə hik'k'al biyoroxe şorox.

159 Běğa heq'ədərez çuresa zu Vi ögüd-nəsyətxo, ay Q'ončux,

Ak'est'a Vi nu badalbakala çuresuni k'ə baksuna, yəşəyinşest'a za.

160 Serine Vi ǰomoxun c'eri əyitmoğoy bito,

Düzgün, həmişəluğ bakala q'ərarxone Vi q'ərarxo.

161 Za pul tadi işiğ tet'un tast'a kalaluğbalxon,

Hik'k'ali loxolt'un bezi bač'anexun baft'e şorox,

Ama saycə Vi ǰomoxun c'erit'oğoy bes bakalt'oğone bezi pula haq'es bakon.

162 Hetər ki, sa put q'ızıl bə̌ğə̌bi amdare mǔqbaksa,

Hat'etəre mǔqst'a za Vi əyitmoğon.

163 Nifrətezbsa zu əfçinə, irit'ezne şot'oxun,

Vi k'anunxone bezi çureğalo.

164 Ğine vǔğ kərəm Vi s'iyaz alabsa zu Vi düzgün q'ərarxo görə.

165 Şaat' ğit'un aksa Vi k'anunen tağalt'oğon,

Tur ǰěna tene laft'on şot'oğoy.

166 Vi za çark'est'unane bezi umud, ay Q'ončux,

Vi bito buyruğxo əməlezbsa zu.

167 Sırığanez bi zu bez ǔmǔğǒ Vi bürüşit'oğo,

Bezi ük'ene bask'e şorox bito.

168 Vi tadi ögüd-nəsyətxonez taysa zu,

Vi bürüşit'oğo bitova əməlezbsa,

Anksa Hun bezi mani yaq'en taysuna.

169 İbaka bezi Va k'alpi xoyinšpsuna, ay Q'ončux,

Çurpa Vi tadi əyiti loxol, za q'amişaksun tada.

170 Barta Vi ǔmǔğo p'ap'eq'an bezi xoyinši səs,

Çurpa Vi tadi əyiti loxol, çark'est'a za.

171 Tərif barale bez ǰomoxun Vaynak',

Vi laxi q'aydoğo za zombalonu Hun.

172 Vi əyitmoğo bez muzel eçeri mə̌ğk'oz zu,

Düzgünluği k'ə baksuna ak'est'ala buyruğxone Vi buyruğxo.

173 Barta Vi kul bez loxolq'an baki,

Vi tadi ögüd-nəsyətxonez taysa zu.

174 Cicirxone ç̌ane bezi Vi tades bakala çark'esuneynak', ay Q'ončux,

Vi k'anunxo əməlbsunast'az aksa bez mǔqluğa zu.

175 Efa za, barta dirist' mandi Vi s'iya alabes bakaz,

Barta Vi düzgün q'ərarxonq'an za yaq' ak'est'i.

176 Sürünəxun təkləyinşaki, iz yaq'a aç̌esp'i eğel k'inək'zu zu,

Bə̌ğə̌ba me Vi k'ula , Vi buyruğxo eyexun tene c'evk'e şot'in.

120

120-ci Ǐvel mə̌ğ

Sion buruğoy bel bakala Yerusalima lağat'an mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ *

1 Bez t'ar ğine Q'ončuğoz k'alpi zu,

Şot'inal za inebaki.

2 Zu pizu: "Ay Q'ončux, za amdarxoy ǰomo bafst'a ma barta,

Za əfçiduğalxoxun ə̌xilba".

3 Ay əfçiduğal, t'etəren ava ki, Buxačuğon va cazasuz efale?

Şor běnğsa viyo va tene tadeğal?

4 Q'oççaği bosala şiş xişt'ik'xo t'ə̌q'ěğale va,

Bok'ala s'il barale vi bel!

5 Goroxez baki miya zu, me vǔğ buruğoy bač'ane,

İnsanluğaxun pay nu bakalt'oğoy aranez baksa zu. †

6 Bəse bezi me serluğ hik'ə nu avabakalt'oğoy arane bakiyo!

7 Zu içoğo "ekinan sunaxun muč'a baken" nexzu,

İçan isə davat'un qə̌věsa.

121

121-ci Ǐvel mə̌ğ

Sion buruğoy bel bakala Yerusalima lağat'an mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ

1 Buruğoy loxole bez pul,

Şuva za t'et'iin kul biq'alo?

2 Q'ončux bakale za köməybalo,

Göyurxo q'a oç̌ala yaratmişiyone Şo.

3 Vi tura ǰena lafst'a tene bark'on Şot'in,

Va q'orişalo nep'axteneğon.

4 İsraila q'orişalone Şo,

Nə iz pula tene q'ic'k'on, nə nep'axteneğon Şo.

5 Va q'orişalone Q'ončux,

Q'ončuğoy xojinan tarane hun,

Vi t'ǒğǒl bakalone Şo.

6 Nə ğenaxun cərdala běğaxun,

Nə üşe c'eğala xaşe işiğaxun q'ı̌ tene bu vaynak'.

7 Q'ončuğon va pisluğbsun çureğalt'oğoxun q'orişebon,

Vi yəşəyinşane q'orişon Şot'in.

8 Həysəəl, meyin oşa həmişəəl,

Hun maya bakayvax, hik'k'ə bayvax

Q'ončuğon va q'orişale.

122

122-ci Ǐvel mə̌ğ

Sion buruğoy bel bakala Yerusalima lağat'an mə̌ğěğala Davidi Ǐvel mə̌ğ

1 Mǔqezbaksa za "Q'ončuğoyxrama tağen" əyitə uk'at'an.

2 Mone, hari p'ap'eyan,

Vi darvazin ǰomost'ayan, ay Yerusalim!

3 Yerusalime mo,

Sıx, ost'aar biq'eśi şəhəre mo.

4 Q'ončuğon c'ək'p'iyoroxe eysa miya,

İsrailaxun bakiyorox içoğoynak' laxeśi k'anuna görət'un giresa miya,

Hari Q'ončuğoy s'iyat'un alabsa şot'oğon.

5 Padçağxoy arśi divanbseynak' bakala taxt'urxone bu miya,

Me taxt'urxoy loxol arśit'un içoğoy düzgün q'ərarxo c'evk'e Davidi nəsiləxun bakalt'oğon.

6 Afırıpi serluğ q'a xeyir-bərəkət çurekinan Yerusalimeynak',

Metər upanan: "Barta va çureğalt'oğon t'ar ği hik'ə maq'at'un avabaki,

7 Barta vi bariğon dava maq'an ak'i,

Barta vi q'aloox şot'oğoynak' bač'anq'an baki".

8 Bez ailinə, bez ı̌šat'oğo görə

"Vaynak' xeyirq'an baki" nexzu.

9 T'iyane beşi Buxačux bakala Q'ončuğoyxram,

Barta şaat' ğimxoq'an va q'ısmat baki.

123

123-ci Ǐvel mə̌ğ

Sion buruğoy bel bakala Yerusalima lağat'an mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ

1 Bez bul ala mandene,

Ay göyurxo İçeynak' taxt' biyo!

2 Nökəren iz q'ončuğoy,

Çuux-q'ulluğçinenal iz xanımi kiyel běğala k'inək',

Yanal beşi Buxačux bakala Q'ončuğoy kiyelyan běğsa,

Şot'ay piyes şaat' ak'esunayan yaq'běğsa.

3 Beş loxol běğa, ay Q'ončux, beş loxol běğa,

Bəsebaki yax bitot'ay iz ǰomo eğalt'u upsun.

4 Boyanşi yan yax lağa haq'alt'oğoy pis əyitmoğoxun,

Beşi loxol alaxun oq'a běğalt'oğoy yax nifrətbsunaxun.

124

124-ci Ǐvel mə̌ğ

Sion buruğoy bel bakala Yerusalima lağat'an mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ

1 "Əgər Q'ončux beş tərəf nu bakiyniy",

Barta israilluğon me əyitmoğo peq'at'un,

2-3 "Əgər düşmənxo beş loxol eğat'an,

Şot'oğoy əcuğ beş loxol bəc'ük'eğat'an Q'ončux beş tərəf nu bakiyniy,

İsə yax dirist'-dirist' q'uc'p'et'uniy şot'oğon!

4 Xenen ç̌axk'ala k'inək' ç̌axp'et'uniy isə yax,

Sel hari barala k'inək' baret'uniy beş loxol,

5 Gür oqe xe hari c'ovakala k'inək' c'ovakalt'uniy şorox beş loxolxun".

6 Şükürq'an baki Q'ončuğo,

Yax xə̌ye k'əc' bi şot'oğoy běš tene boseri.

7 Ǒxə̌lbali tora baft'i ganuxun purpi c'eri q'uşallarik',

Tore zığbaksunen iz elmoğo çark'est'i q'uşallarik'yan çark'eśi yan.

8 Q'ončux İç,

Göyurxo q'a oç̌ala yaratmişi Q'ončuxe yax kul biq'alo.

125

125-ci Ǐvel mə̌ğ

Sion buruğoy bel bakala Yerusalima lağat'an mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ

1 Sion burux k'inək't'un Q'ončuğo bač'an taradalorox,

İçoğoy ganuxun tene galk'on şorox, həmişəluğt'un çurk'on.

2 İzi hərrəmine bakala buruxmoğon Yerusalima q'orişala k'inək'

Q'ončuğonal İz azuk'a q'orişi şuk'k'ala şot'o ı̌ša bist'a tene bare,

Həysəəl, meyin oşa həmişəl.

3 Həmişə tene c'ovakal pist'oğoy əyit

Düzgünt'oğoynak' bakala me oç̌ala,

Tene, düzgün bakalo tene mandoy, şoroxal şər bakalt'oğoy yaq'ene tağoy.

4 Şaat' bakalt'oğoynak',

İçoğoy ük' təmiz bakalt'oğoynak'

Şaat'luğba, ay Q'ončux.

5 Q'ončuğoy laxi yaq'axun c'erit'oğoy axır isə

Şot'o nu çalxalt'oğoy axır k'inək' bakale.

Barta İsrailaxun serluğ q'a xeyir-bərəkət kammaq'an baki!

126

126-ci Ǐvel mə̌ğ

Sion buruğoy bel bakala Yerusalima lağat'an mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ

1 Şaat' ğinane c'evk'ey Q'ončuğon Siona * p'urum,

Nep' k'inək'e eysay yaynak' t'e ğimxo.

2 Axšume barst'ay beş ǰomoxun t'e vədə,

Mə̌ğpi əçiyanney yan.

Azuk'xonal beş loxol běği next'uniy:

"Kala əşure biq'e mot'oğoynak' Q'ončuğon!"

3 Həgigiyal kala əşure biq'ey Q'ončuğon yaynak',

Beşiyal ük'e qayesay.

4 Eça yaynak' p'urum t'e şaat' ğimxoxun, ay Q'ončux,

Negeva ams'i oç̌ala bakala q'aribaki oqurxo eçeri xenen buybala k'inək'.

5 Neğ śik'a bit'alt'inal

Axšumk'a exp'ale,

6 Śile toraya ǒnek'a taşalt'ayal

Yoqurxo eçat'an ük' qayeğale.

127

127-ci Ǐvel mə̌ğ

Sion buruğoy bel bakala Yerusalima lağat'an mə̌ğěğala Solomoni Ǐvel mə̌ğ

1 Əgər biq'eğala k'ojin loxol Q'ončuğoy kul tene busa,

Ams'inane taysa t'e k'oja biq'alt'oğoy əş.

Əgər şəhəri loxol Q'ončuğoy pul tene busa,

Üşe nu basksuni xeyir tene bu t'e şəhərə q'orişalt'oğoy.

2 Efi usum hayzeri, c'əyi basksunen,

Ap' śipi šum q'azayinşbsunen tene baksa hik'k'al.

Q'ončuğon İzi çureğalt'oğoynak' şorox lap bask'i mandiyal bakayt'un, içoğoy šuma p'ap'esepsa.

3 Q'ončuğon yax tadala paye əylux,

Beşi İzi piyes şaat' ak'esuni nəticəne yaxun bakiyorox.

4 Cəyil vədine ğare q'ončux bakalo,

İz kiyel sa ox bakala q'oççağ k'inək'e.

5 Bəxt'əvəre t'e oxurxoxun gele bakalo!

İz düşmənxoxun taşala exlətəst'a

Ç̌oyen tene ot'p'on şot'ay!

128

128-ci Ǐvel mə̌ğ

Sion buruğoy bel bakala Yerusalima lağat'an mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ

1 He bəxt'əvəre Q'ončuğo çalxi

Şot'ay laxi yaq'en tağalorox!

2 Vi ap' śipi əşp'it'oğoy bara ak'alnu hun,

Bolluğ, xeyir-bərəkət kamtenebakal vi k'oyaxun.

3 Əylux eçeri mǔqt'ale va vi çuğon,

Şaat' bar tadala xoden mǔqt'ala k'inək',

Girbalnu hunal vi ğarmoğo vi aruğoy bel,

Əylin səs kamtenebakal vi k'oyaxun.

4 Metər bakale Q'ončuğon İz laxi yaq'en tağalt'u tadala xeyir-bərəkət.

5 Barta Q'ončuğon İzi məsk'ən saki Sionaxun * va xeyir-bərəkətq'an tadi,

Yerusalimi şaat' ğimxo ak'avax hun vi ömüri axıral śirik',

6 Əyloğoy əyloğo əçides bakavax.

Barta İsrailaxun serluğ q'a xeyir-bərəkət kammaq'an baki!

129

129-ci Ǐvel mə̌ğ

Sion buruğoy bel bakala Yerusalima lağat'an mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ

1 "Yan Misirəxun c'erit'uxun mağay düşmənxon yax əzyətt'un tast'a",

Barta israilluğon peq'at'un,

2 "Yan Misirəxun c'erit'uxun mağay yax əzyətt'un tast'a,

Ama sakes tet'un baksa".

3 Beş bač'ane laśi kötənt'un c'ist'a,

Me belxun t'e bel ezbi bazuk'xot'un düzbsa.

4 Ama düzgün bakalone Q'ončux,

Çark'esedi Şot'in yax pist'oğoy kiyexun.

5 Barta Siona * nifrətp'alorox t'etərq'at'un biyaburbaki ki,

İçoğoy bula alabes maq'at'un baki ene.

6 Barta k'ojin bel c'eğala oyen hələ tum sakinut q'aribaki tağala k'inək',

Şoroxal q'aribakeq'at'un.

7 Nə exp'alt'ay kulq'an laft'i şot'oğo,

Nəəl yoq ğaç̌k'alt'inq'an şot'oğo q'ucağen ext'i ğaç̌p'i.

8 Barta nə yaq' c'ovakalt'oğoxun "xeyirq'an baki" əyitə ibakes,

Nəəl qaydi Q'ončuğoyxeyir-bərəkət və̌xunq'an baki" əyitə pesq'at'un baki. †

130

130-ci Ǐvel mə̌ğ

Sion buruğoy bel bakala Yerusalima lağat'an mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ

1 Bə̌ğə̌loy sa kurnu baft'i k'inək'zu, ay Q'ončux,

Mone, Vaz k'ale.

2 İbaka za, ay Q'ončux,

Bezi xoyinša coğabsuz ma efa!

3 Ay Q'ončux, Hun beşi əşp'est'i günaxxoy hesaba taşeriynuy,

Vi biq'i siyəyinə, ay Q'ončux, nu baft'alo tene bakoy.

4 Ama Hun bağışlayinşalonu,

Yax mandalo isə Va çalxsuna Va q'ulluğbsunen ak'est'une.

5 Q'ončuğoz umudbaksa zu,

Şot'one arxayinbaksa bez ük',

Şot'ay tadi əyitəz bač'an tarast'a zu.

6 Kəybakamin q'arool zap'k'alt'oğon işiğ bist'una çureğalt'uxun gelez çuresa zu Q'ončuğo,

Q'arool zap'k'alt'oğon işiğ bist'una çureğalt'uxun gele!

7 Q'ončuğo umudbaka, ay İsrail,

Q'ončuğost'ane nu badalbakala çuresun,

Saycə Şot'ine yax tam çark'est'es bakon.

8 İsrailluğoy əşp'est'i günaxxo os'k'i taşeri

Şot'oğo çark'est'alone Şo. *

131

131-ci Ǐvel mə̌ğ

Sion buruğoy bel bakala Yerusalima lağat'an mə̌ğěğala Davidi Ǐvel mə̌ğ

1 Zaxun irəzi amdar tezu zu, ay Q'ončux,

Bitot'ay loxol alaxun oq'a běğalt'oğoxun tezu.

Nə bez başarbalt'uxun avuzt'uz tamaxp'e,

Nəəl bez zor nu ayeğala əşləz kul boxode zu.

2 Ama bez səsə bot'i tura ləyifə görəz boxodi,

Döşəxun bot'baki əylen

Ene dim nanay q'ujel nu baksuna q'amişakala sa əyel k'inək'.

3 Ay israilluyox, Q'ončuğo umudbakanan,

Həysəəl, meyin oşa həmişəəl!

132

132-ci Ǐvel mə̌ğ

Sion buruğoy bel bakala Yerusalima lağat'an mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ

1 Ay Q'ončux, Davida q'a şot'ay zapi koruğxo *

Vi eyex bada.

2 Şot'in Q'ončuğo əyite tadi,

İak'ovi zorba Buxačuğo elasp'i metəre pi:

3-5 «Q'ončuğoynak', İak'ovi zorba Buxačuğoynak', ga həzirbamin

Bez k'oya tez bağal zu,

Bez bula bernu tez laxal.

Piyel nep' tene eğal bezi,

Bez pula tez q'ic'k'al zu».

6 Yevfrata bakat'anyan ibaki yan irəziluği sanduği maya baksuna,

Yaari q'oruğxoyan bə̌ğə̌bi şot'o. †

7 İsə ekinan Buxačuğon İçeynak' məsk'ən bi t'e ganu tağen,

Şot'ay arśi gane běš bul k'os'ben.

8 Hayza, ay Q'ončux,

Hayza Vi irəətluğ bə̌ğə̌bala gala taki!

Hunal, Vi kalaluğa ak'est'ala sanduğal!

9 Barta Va q'ulluğbala běyinšxon düzgünluğa içoğoy loxolq'at'un taradi,

Barta Vi laxi yaq'en tağalt'oğoxun mǔqluği səsq'an c'eri.

10 Vi k'ul bakala Davida tadi əyiti loxol çurpa, ay Buxačux,

Şot'ay taxt'a arśi, Vi c'ək'p'i padçağaxun ç̌o ma tarada. ‡

11 Axıri elasp'i əyite tadi Q'ončuğon Davida,

İzi tadi me əyiti loxolal çurk'ale Şo:

"Vi nəsiləxun bakalt'oğo arśest'oz vi həysə arśi taxt'.

12 Əgər vaxun bakalt'oğon Bezi vaxun ğaç̌eśi irəziluğa q'a

Zu şot'oğo tadala əmirxo əməlbayt'un,

Vi həysə arśi taxt' həmişəluğ vi nəsiləxun bakalt'oğo mandale". §

13 Sionane * c'ək'p'i Q'ončuğon,

Şot'one İçeynak' k'oj bsun çureśi pi:

14 "Mone Bezi irəətluğ bə̌ğə̌bala ga,

Memiya mandoz, şot'aynak' ki, bez ük'ele bask'i me ga.

15 Bolluği məsk'ən booz me ganu,

Miya bakala kəsibxo šumen boşevk'oz.

16 Çark'esuna içoğoy loxol taradalt'un miyani běyinšxon,

Za çalxala azuk'axun mǔqluği səs c'eğale.

17 Memiin c'eğale Davidi nəsiləxun bakala zorba padçağ,

Bezi c'ək'p'it'ay k'ojin işiğ həmişə bok'ale. †

18 Ç̌omə̌yin booz Zu şot'ay düşmənxo,

İçu isə ěqevk'i taxt'e loxol arśevk'oz".

133

133-ci Ǐvel mə̌ğ

Sion buruğoy bel bakala Yerusalima lağat'an mə̌ğěğala Davidi Ǐvel mə̌ğ

1 He şaat'e, hetəre amdara mǔqst'a

Viçimoğoy sunaxun serlu baksunen!

2 Toyexlu c'əyinə bel lapsunen mǔqt'alt'ullarik',

Aarona běyinš laxat'an şot'ay saq'q'ali,

T'et'iinal iz paltari loxol bari tağala c'əyinen mǔqt'alt'ullarik'. *

3 Hetər ki, Sion buruğo Xermon buruğo arśala xoyaxun arśane!

Q'ončuğoyxeyir-bərəkət tadi gala,

Həmişəluğ yəşəyinşə əyit tadi gala!

134

134-ci Ǐvel mə̌ğ

Sion buruğoy bel bakala Yerusalima lağat'an mə̌ğěğala Ǐvel mə̌ğ

1 Q'ončuğoy s'iya alabanan, ay Şot'ay nökərxo,

Ay Q'ončuğoyxrama üşe mandi q'ulluğbalorox!

2 Afırıpi Q'ončuğoy s'iya alabanan t'e ı̌vel gala!

3 Barta Q'ončuğon,

Göyurxo q'a oç̌ala yaratmişit'in

İzi məsk'ən saki Sionaxun * va xeyir-bərəkətq'an tadi.

135

135-ci Ǐvel mə̌ğ

1 "Q'ončuğo halalq'an baki" * upanan!

Q'ončuğoy s'iya alabi Şot'o "halalq'an baki" upanan,

Ay Q'ončuğoy nökərxo, Şot'o "halalq'an baki" upanan!

2 Ay Q'ončuğoyxrama,

Beşi Buxačuğoy xrame məəlne q'ulluğbalorox,

3 "Q'ončuğo halalq'an baki" upanan!

Şot'aynak' ki, şaat' bakalone Şo,

Amdarane mǔqst'a Şot'ay s'iya alabsunen!

4 Axıri Q'ončuğon İak'ovi nəsilə İçeynak'e c'ək'p'i,

İsraila İzi azuk'e bi Şot'in.

5 Avazu ki, Q'ončux kalane,

Beş Q'ončux bito buxačuxxoxun üst'üne.

6 Göyurxo, oç̌ali ç̌o, dənizxo, bə̌ğə̌loyluğxo -

Morox bito beşi Buxačuğoy kiyele,

İzi çureğala k'inək'e baksa miya hər sa şey.

7 Asoyxone eşt'a Şot'in oç̌ali t'e belxun,

Ağala eğat'an duğala s'ə̌q'al Şot'ay əşe.

Fupi taşala muşal Şot'ine yaq'absa İz girbi efi ganuxun.

8 Şot'in misirluğoy boş k'ə k'ojin kala ğar bunesa bitova besebi,

İnsani eçeri süft'in ğar əyləxun burqi heyvani süft'in ərkəy balinal śirik'.

9 Nu ak'eśi, beyne nu p'aq'ala əşure biq'i Şot'in vi oç̌ala, ay Misir,

Faraonen q'a izi sarayi amdarxont'un mot'oğo içoğoy loxol hisp'i. †

10 Gele azuk'xone əfçibi Şot'in,

Zorba padçağxone k'as'p'i śipi.

11 Emorluğoy padçağ Sixona,

Başani padçağ Oga,

Saal Kənani bito padçağxone əfçibi.

12 Şot'oğoy oç̌alxo içoğoy kiyexun ext'i

İzi azuk' bakala israilluğone həmişəluğ tadi. ‡

13 Vi s'i həmişə t'ap'eğale, ay Q'ončux,

Nəsilxoval hari badalbakayin Vi kalaluğ eyexun tene c'eğal.

14 Q'ončuğon İçin İz azuk'i taxsırsuz baksuna ç̌oyel c'evk'ale,

İzi ük' bok'ospsuna kamtenebal İz k'ulurxoxun .

15 İçoğoy kiin düzbi binik' buxačuxxot'unbul k'os'bsa q'erəz millətxon,

Q'ızılen, gümüşen düześi binik'xone şorox. §

16 J̌omo bune, ama əyittet'unne,

Pulmux bune, ama atet'unksa.

17 Ǔmǔxxo bune, ama tet'un ibaksa,

J̌omo bune, ama nəfəs tet'un haq'sa.

18 Barta mot'oğo düzbalt'oğoy q'a

Mot'oğo umudbakalt'oğoy axıral hametərq'an baki.

19 Ay İsrailaxun bakiyorox, Q'ončuğo tərifləyinşanan!

Ay Aaronaxun bakiyorox, Q'ončuğo tərifləyinşanan!

20 Ay Levinaxun bakiyorox, Q'ončuğo tərifləyinşanan!

Ay Q'ončuğo çalxalorox, Şot'o tərifləyinşanan!

21 Barta Siona * bakalt'oğon,

Barta Yerusalima bakala ı̌vel gala bul k'os'balt'oğon

T'iya məsk'ən saki Q'ončuğoy s'iya duği Şot'o tərifləyinşeq'at'un.

"Q'ončuğo halalq'an baki" upanan!

136

136-ci Ǐvel mə̌ğ

1 Q'ončuğo şükürbanan, şaat' bakalone Şo,

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun. *

2 Bito buxačuxxoxun üst'ün bakalt'u şükürbanan,

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

3 Bito q'ončuxxoy Q'ončux bakalt'u şükürbanan,

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

4 Saycə Şone nu ak'eśi əşurxo biq'alo,

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

5 İz müdrikluğen göyurxo yaratmişiyone, †

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

6 Şone xeyurxoy loxol oç̌ali binorina laxiyo, ‡

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

7 Göynul bakala kala çirağxo yaratmişiyone Şo,

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

8 Ğenaxun işiğ saki kalaluğbala běğa,

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

9 Üşe işiğ saki kalaluğbala xaşa q'a muč'uliğo, §

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

10 Şot'in misirluğoy boş k'ə k'ojin kala ğar bunesa besebi, *

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

11 İsrailluğo isə şot'oğoy oç̌alaxun c'evek'i,

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

12 İz zorba kiin, İz hər şeya başarbala kiine c'evk'i şot'oğo t'et'iin, †

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

13 Č'oč'a dənizi xenane cöybi Şot'in,

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

14 Dənizi bı̌yexune taşeri israilluğo,

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

15 Faraona q'a şot'ay q'oşuna isə Č'oč'a dənizə bapi batevek'i, ‡

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

16 İz azuk'a ams'i oç̌alen taşeriyone Şo,

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

17 S'ila padçağxo əfçibiyone,

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

18 Zorba padçağxone k'as'p'i Şot'in,

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

19 Emorluğoy padçağ Sixona, §

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

20 Başani padçağ Oga, *

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

21 Şot'oğoy oç̌alxo içoğoy kiyexun ext'i p'ə̌bulla tanedi,

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

22 İz k'ul bakala İsrailane tadi ki, ene şot'ayq'an baki,

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

23 Beşi t'ar ğimxost'a yax eyexun nu c'evk'iyone Şo.

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

24 Yax düşmənxoy kiyexun çark'est'iyone,

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

25 İçoğoy boş nəfəs bakalt'oğoy saycət'u busa nu efalone Şo,

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun.

26 Göynul bakala Buxačuğo şükürbanan,

Həmişəluğe Şot'ay nu badalbakala çuresun!

137

137-ci Ǐvel mə̌ğ

1 T'iya, Vavilona * bakat'an,

Oqe börine arśi ǒneyanney yan Siona † eyex badat'an,

2 Beşi arfoğoxun səs tene c'eysay ene,

Ext'i söyüdnə xodurxoy loxolyan suruk'p'ey şot'oğo.

3 Yax beş oç̌alxoxun c'evk'i taşerit'oğon yaxun mə̌ğt'un çuresay,

Yax zülüm tadalt'oğon içoğoy ük'q'an qayeśi pi

"T'e Sioni mə̌ğurxoxun sunt'u mə̌ğpanan" next'uniy.

4 P'oy hetəryan mə̌ğk'on yan Q'ončuğoynak' bakala mə̌ğurxo

Me buxačuxsuzt'oğoy ölkinə?

5 Bez yön kulq'an q'aribaki, ay Yerusalim,

Əgər va eyexun c'evk'ayiz.

6 Bezi muzq'an lalbaki əgər va eyexun c'evk'ayiz,

Əgər Yerusalim bezi ən kala mǔqluğ tenesa.

7 Edomluğoy bit'oğo Vi eyex bada, ay Q'ončux,

Eyexun ma c'evk'a vavilonluğon Yerusalima içoğoy kiyel badat'an şot'oğoy pit'oğo:

"Śarpanan kot'o, śarpi oç̌alen sabanan".

8 Ay vavilonluyox, ‡ ği tenan ak'al və̌n,

Xeyir-bərəkət haq'ale efi yax zapest'it'u və̌x zapest'alt'in!

9 Xeyir-bərəkət haq'i bakale efi körpoğo ext'i ǰěna duği śark'alt'in!

138

138-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi Ǐvel mə̌ğ

1 Va şükürbsune bez ük'exun c'ovakalo, ay Q'ončux,

Vi s'iya alabala mə̌ğur mə̌ğk'oz zu ala arśit'oğoy běš. *

2 Bez ç̌oya Vi ı̌vel xramaç biq'i afırık'oz zu,

Vi s'iya duği tərifləyinşoz Va.

Şot'o görə ki, nu badalbakala çuresunen buy bakalo,

Tadi əyiti loxol çurk'alonu Hun.

Axıri Vi tadi əyitəl Vi s'iya görəne,

Hər şeyaxun üst'üne şo.

3 Zu Va k'alpi xoyinšp'i ğine za nu ibaksuna ten laxi Hun,

Za ük' tadi kulen boxodi.

4 Ay Q'ončux, Vi pit'oğo ibakat'an

Tərifləyinşalt'un Va me dünyəne bakala bito padçağxon!

5 Tərifləyinşalt'un şot'oğon Q'ončuğo Şot'ay laxi yaq'a ak'at'an,

Şot'o görə ki, Q'ončuğoy kalaluğaxun şuk'k'alast'a butene, bitot'uxun üst'üne Şo.

6 Ala arśiyal bakayin fağıra ak'i şot'o kul boxodalone Q'ončux,

İçuxun irəzi bakaloval piyexun ateneç̌on Şot'ay.

7 Bez tur lamandat'an za bist'a ten bark'on Hun,

Bez düşməni əcuğoy běšen çurk'on,

Çark'esendon za Vi kula boxodi.

8 Q'ončuğon za tək tene bark'al, çurk'ale Şo İz tadi əyiti loxol,

Həmişəluğe Şot'ay yax çuresun, nu badalbakala çuresune şo.

Ma zapa Vi kula, ay Q'ončux, bex p'ap'esp'a Vi burqi əşlə!

139

139-ci Ǐvel mə̌ğ

Fark'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Q'ončux, za xaxalaxunen c'ovakest'i Hun,

İsə mone, bez ük'e bakalt'oğo anksa.

2 Bezi arśi-hayst'unan ava,

Bez fikirxon ə̌xiləxun k'ale Hun.

3 Zu yaq' tağat'anal, bula laxi bask'at'anal anksa,

Bezi tura mani yaq'a ç̌axpsunan ava Hun.

4 Əyit bezi ǰomoxun hələ c'eğamin,

Hun bezi upsun çureğalt'oğo bitova avanu, ay Q'ončux,

5 Bezi hər tərəfən q'orişbsa Hun,

Vi sa kul bez loxole.

6 Məət't'əlez manst'a zu Vi me hər şeyaxun xavar baksuna,

Bez q'amişakala şey tene mo.

7 Maya şo, t'e Vi Uruf nu bakala ga?

Mayaz t'it'es bakon ki zu Vi piyexun?

8 Göynuval lağayiz, Hun t'et'iyanu,

Oç̌alin oq'al bağayiz, Hun t'et'iyanu.

9 Lap çurensa purpi taśi běğ c'eğala gala arśaz,

Nəəl běğ batk'ala tərəf bakala ən ə̌xil dənizi t'e soğo ç̌oyel,

10 Vi kul p'urumal bez loxol bakale,

Vi kula bez loxolxun ten zap'k'al Hun.

11 Lap həysə "barta zülmət bayinq'unenq'an haq'layinşi bez bip' t'ǒğə,

Barta işiğ nu bist'unen za c'ap'beq'an" uk'az,

12 P'urumal sa şey c'ap' tene mandon Vaxun.

Şot'aynak' ki, bayinq'un hik'k'al tene Vaynak',

Ğenaxun ak'ala k'inək'en aksa Hun üşeyal.

13 Vi kiinen düzbi Hun za,

Hələ nanay tapane bakat'anen bez boş bakalt'oğoy hər sunt'u iz gala laxi.

14 Alxışezbsa zu Va bezi loxol běğat'an,

Şot'o görə ki, beyne p'aq'est'ala şey tene Vi za me cürə yaratmişbsun,

Vi nu ak'eśi əşur biq'sunaz q'amişaki zu tam.

15 Bezi hər ǔq'enan ak'i Hun

Şot'oğo nanay tapane,

Şuk'k'ali nu ak'ala gala

Başarağlu sa ust'a k'inək'

Soğo-soğo iz gala laxi za yaratmişat'an.

16 Zu hələ sa t'up'uli boyda bakat'ane ak'ey za Vi pulmoğon,

Zaynak' bot'eśi ömüri ğimxone śameśey Vi girke boş

Hələ zu me dünyəne eğamin.

17 Vi fikirxo bez beyne p'aq'est'es tez baksa zu, ay Buxačux,

Şorox t'eq'ədər gelene ki!

18 Şot'oğo bǒq'ə̌lpi çark'ala şey tene,

Q'ume dənoğoxun gelene şorox!

Lap üşe-ğenal bǒq'ə̌lk'ayiz, axır butene şot'oğoy.

19 Ay Buxačux, sa me pist'oğoy tumexun əfçibaksuna ak'iyzuy!

Ə̌xilbakanan zaxun, ay p'i śik'alxo.

20 Pist'un əyite şot'oğon Vaxun,

Ams'i gala Vi s'iyat'un duğsa şot'oğon.

21 İsə hetər ma nifrətp'az zu Va nifrətp'alt'oğo?

Va hik'k'albi içoğoy ǰomoy tüşen tağalt'oğoxun hetər ma irit'k'az?

22 Şot'oğo saycə nifrətbesez baksa zu,

Düşmənxone şorox bezi.

23 Ay Buxačux, bez ük'e boş běği şot'o ak'a,

Za xaxalaxun c'ovakest'i bez piin nep'a t'it'evk'ala fikirxo avabaka.

24 Běğa bezi mani yaq'en taysuna, za düzgün nu bakala yaq'a ma efa,

Barta Buxačuğon yaynak' laxi həmişəluğ yaq'en tağaz zu.

140

140-ci Ǐvel mə̌ğ

Mə̌ğk'alxoy dəst'in kalat'aynak'. Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Q'ončux, za şər amdarxoxun çark'est'a,

İçoğost'a gorox eysun nu bakala amdarxoxun q'orişa.

2 Pisluğbsune şot'oğoy çureğalo,

Hər ği davat'un galst'a şot'oğon.

3 Dizik'en duğala k'inək'e duğsa şot'oğoy ǰomoxun c'eğala hər əyiten,

Gürzin zəhəre bu şot'oğoy muzna bel.

4 Za şər amdarxoxun q'orişa, ay Q'ončux,

Bez bist'una çureğala p'i xup'k'alxoxun ə̌xilba.

5 Biq'sunt'un çuresa za me içoğoxun irəzit'oğon,

Torat'un bast'un çuresa,

İçoğoy təloğot'un t'ak'p'e bezi yaq'e loxol.

6 Q'ončuǧo nexzu: «Hun bez Buxačuxnu,

Ay Q'ončux, bez xoyinša ibaka!

7 Ay bitot'uxun üst'ün bakala Q'ončux Buxačux,

Hunnu Vi zorba kiin za çark'est'alo,

Davin ğine za q'orişalo.

8 Ay Q'ončux, pist'oğoy niyətxo içoğoy boş efa,

Ma barta içoğoy ük'exun c'ovakalt'oğo bex p'ap'esp'i lovğalayinşakes bakat'un.

9 Bezi hərrəmine t'ema bezi pisa çureğaloroxe bu ki!

Barta şot'oğoy ǰomoxun c'eri q'arğişxo bito içoğoy ǒyneq'an bari!

10 Barta şot'oğoy bel bok'ala s'ilq'an bari,

Barta t'etər sa kuraq'at'un baft'i ki, c'eyes maq'at'un baki!

11 Barta t'iyə̌mint'ay loxol əfçidən əyit laçuvk'alt'aynak' me oç̌ala ga maq'an baki,

Barta içust'a gorox eysun nu bakalo tora baft'i əfçibakeq'an».

12 Avazu ki, Q'ončuğon İçin běğale fağırxoy əşlə,

T'iyə̌mint'ay kiyel běğalt'oğo tək tene efal Şot'in.

13 Avazu ki, alxışp'alt'un Va düzgünt'oğon,

Vi xojina tarak'alt'un şorox,

Pist'oğoy kul tene p'ap'al şot'oğo.

141

141-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Q'ončux, Vaz k'ale zu, eki p'ap'a!

Bezi xoyinša ibaka!

2 Barta bezi afırı hari Va p'ap'eq'an,

Şaat' adeğala oyurxoy bok'uni k'üün hari Va p'ap'ala k'inək'.

Bezi Vaç alabi kulmoğo nu aksuna ma laxa,

Biyəsin šameğala q'urban k'inək' q'abulba şot'oğo. *

3 Ay Q'ončux, bez ǰomoy q'aroola zapa,

Bez muza girba.

4 Za pis yaq'en taysa ma barta,

Pist'oğo gərbaki şər əşur biq'sa,

Şot'oğoy ukalt'oğo şərik baksa ma barta za.

5 Barta düzgünt'ay kiyel t'ap'eğaz - avabakoz ki, mot'o za çuresaxune bsa,

Barta bez taxsıra za ak'est'eq'an - mot'o mǔqluğenez q'abulbon!

Mot'oğoy saycət'in bez pula hateneq'sa. †

Ama pist'oğoy axır eyseynak'ez afırıne zu:

6 Barta şot'oğoy kalat'oğo q'ayanaxun oq'aq'at'un boseri,

T'e vədə avabakalt'un şot'oğon bezi pit'oğoy bito seri baksuna.

7 T'e vədə ak'alt'un içoğoy ǔq'enxo oç̌alen sa xuribaki barst'una,

Hetər ki, kötəni ǰomo tağala oç̌al xuribaki barala k'inək'.

8 Vi kiyelez běğsa, ay bitot'uxun üst'ün bakala Q'ončux Buxačux,

Vaz umud zu, za bisa ma barta.

9 Pist'oğon zaynak' laxi təloğoxun,

Şot'oğon zaynak' kašp'i kururxoxun ə̌xilba za.

10 Barta zaynak' laxi tora içanq'at'un baft'i,

Zu isə xata-bələsuz c'ovaki tağaz.

142

142-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi mağarina c'ap'bakat'an * bi afırı.

Ögüd-nəsyət tadala Ǐvel mə̌ğ.

1 Səsenez k'ale zu Q'ončuğo,

Şot'ay bezi loxol běğsunaz xoyinšpsa zu alloy səsen.

2 Bez ük'əz ams'ibsa zu Şot'ay t'ǒǒx,

Bez dərdəz exlətpsa Şot'aynak'.

3 Mone, urufaxun bitezu zu,

Ama tək ten bare Hun za bezi tağala yaq'a.

Təlooxt'un laxe zaynak' c'əp'k'in bezi yaq'e loxol.

4 Fırıpi běğat'an sa tan tene bu bezi kiyexun biq'ala,

Şuk'k'ala tez lazım zu.

Nə sa umudi ga tezax bu,

Nəəl za běğala sa amdar.

5 Vaz k'ale zu, ay Q'ončux, metərez nex:

«Hunnu bez kiyexun biq'alo,

Bez paynu koft'i, bez k'odoğo śameśi sa neymətnu Hun zaynak' me dünyəne!»

6 İbaka bezi xoyinša,

Běğa he pis ğinaxzu.

Çark'est'a za bezi bač'anexun baft'it'oğoy kiyexun,

Axıri zorbat'un şorox zaxun.

7 C'evk'a za me bayinq'unaxun,

Barta Vi s'iya alabes bakaz!

Barta Vi zaynak' bi şaat'luğa ak'i

Bez bel gireśi düzgünt'oğoy ük'q'an qayeśi.

143

143-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Ay Q'ončux, bez afırına ibaka!

Ak'est'a Vi düzgünluği k'ə baksuna, za nu ibaksuna ma laxa,

Axıri tadi əyiti loxol çurk'alonu Hun, za coğab tada.

2 Me Vi k'ula divanmaba,

Şot'aynak' ki, Vi běš şuk'k'al taxsırsuz tene me dünyəne. *

3 Mone düşmən hari p'anep'i,

Turin oq'a laxi ç̌axç̌uxepi za şot'in.

Zülmət bayinq'unane ext'i boseri,

Gele vaxt'in p'uri k'inək'zu həysə zu.

4 Bot'ezu bez umuda hər şeyaxun,

Çurene bez ük' ene.

5 Damna döörəst'ə baki əşurxoz eyex bast'a zu:

Vi biq'i bito əşurxoy baradaz fikirbsa,

Vi bit'oğoz bez piin běš eşt'a.

6 Bez bula alabi Vaz k'ale,

Bez cicirxone t'ǒp't'ǒpe Vaynak',

Xesuz mandi oç̌al t'ǒp't'ǒp'k'ala k'inək'.

7 Ay Q'ončux, eki p'ap'a za kul boxoda,

Ene halnuxun bizast'a!

Vi ç̌oya zaxun ma tarada,

Ma barta oç̌alin oq'a bask'i sa p'uri k'inək' bakaz!

8 Barta hər savaxt'an Vi nu badalbakala çuresuni k'ə baksuna ak'es bakaz,

Axıri Vaz umudbaksa zu.

Za bez tağala yaq'a ak'est'a,

Axıri Vi kiyele bez elmux.

9 Ay Q'ončux, za bez düşmənxoy kiyexun çark'est'a,

Köməyeynak' Vi t'ǒğǒlez eysa zu.

10 Zomba za Vi çureğalt'oğo bex p'ap'espsuna,

Axıri bez Buxačux Hunnu!

Barta Vi şaat' Urufq'an baki zaynak' yaq' qaypi za taşalo.

11 Ay Q'ončux, ak'est'a Vi şu baksuna, yəşəyinşest'a za,

Düzgün bakalonu Hun, çark'est'a za me bəlinəxun!

12 Ak'est'a Vi nu badalbakala çuresuni k'ə baksuna,

Bez düşmənxo əfçiba!

K'as'p'a śipa bez elmoğo haq'sun çureğalt'oğo,

Axıri zu Vi k'ulzu.

144

144-ci Ǐvel mə̌ğ

Davidi Ǐvel mə̌ğ.

1 Alxışq'an baki Q'ončuğo,

Bezi bač'an tarades bakala sa q'ayane Şo,

Şone bezi ə̌mə zorba bi,

Kulmoğo davineynak' həzirbalo.

2 İzi nu badalbakala çuresuna zaxun nu kambalone Buxačux,

Şo zaynak' sa q'aya, alloy q'ala, çark'est'ale bezi Şo!

Buxačux bezi bač'an, umudi ga,

Za bez azuk'i loxol kalo laxiyone Şo.

3 Ay Q'ončux, insan şuva ki?

Ama Hun p'urumal şot'o eyexun ten c'evksa!

Amdar hik'ə ki? Ama Hun p'urumal şot'ay fikirən zap'e! *

4 Sa muş k'inək'e hari c'ovaksa insani ömür, şo həgigiyal hik'k'ale,

Xoji c'ovaki tağala k'inək'e taysa şot'aynak' śameśi ğimxo.

5 Göyurxo t'ağayba śiki, ay Q'ončux,, †

Vi kula buruxmoğo duği küünəxba şot'oğo.

6 Vi s'ə̌q'ə duğa, barta bez düşmənxo irapeq'at'un,

Barta Vi tərbi oxurxo ak'i t'it'ereq'at'un. ‡

7 Za kul boxoda alaxun,

Bə̌ğə̌loyluğxoxun zapa c'evk'a za,

Çark'est'a me buxačuxsuzt'oğoy kiyexun. §

8 Əfçiduğalxone şorox,

Lap içoğoy elaspsunal əfçine şot'oğoy.

9 Me təzə mə̌ğə̌ mə̌ğk'oz Vaynak', ay Buxačux,

Vis' simlə arfa farpi Va tərifləyinşoz.

10 Hunnu padçağxoy běš içoğoy düşmənxo çökt'est'alo,

Vi k'ul Davida iz loxol ěqeśi q'ılıncaxun çark'est'alo Hunnu.

11 Çark'est'a za me buxačuxsuzt'oğoy kiyexun,

Əfçiduğalxone şorox,

Lap içoğoy elaspsunal əfçine şot'oğoy.

12 Barta beşi cəyil ğarmux veçələyinşala göyün xod k'inək' vərkərq'at'un baki,

Barta beşi xuyərmoğoy boy-buxuna ak'alt'oğoy ǰomo ə̌mq'an mandi,

Padçaği saraya bakala gözəl sütünxo ak'alt'oğoy ǰomo ə̌m mandala k'inək'.

13 Barta beşi ambarxo həmişə buyq'an baki,

Taxıl kammaq'anbaki t'et'iin,

Barta beşi örüşxo hazarxon, vis' hazarxon heyvan tərbi otarişen.

14 Barta beşi efala öküzxo běšq'at'un hari,

Barta śareśi-barst'un, aç̌i-batksun maq'an baki,

Barta beşi küçəmoğoxun şivani səs maq'an c'eri.

15 Bəxt'əvəre metər azuk',

Bəxt'əvəre izi Buxačux Q'ončux bakala azuk'!

145

145-ci Ǐvel mə̌ğ *

Davidi Buxačuğo tərifləyinşala Ǐvel mə̌ğ.

1 Va alxışp'oz zu, ay bez Buxačux, bez Padçağnu Hun,

Vi s'iya alaboz zu həysəəl, meyin oşa həmişəəl.

2 Vi s'iya alaboz zu hər ği,

"Halalq'an baki" uk'oz həysəəl, meyin oşa həmişəəl.

3 Q'ončux kalane, Şot'o heq'ədər tərifləyinşalbayan male,

Şot'ay kalaluğa beyne p'aq'est'ala şey tene!

4 Nəsilxoval hari badalbakayin Vi s'i t'ap'eğale,

Vi biq'i əşurxoy kalaluğaxun əyitk'alt'un şot'oğon.

5 Vi hetər sa hörməti q'ončux baksuni,

Vi bitot'uxun üst'ün baksuni baradaz fikirbsa zu,

Vi biq'i nu ak'eśi əşurxoy loxole bez fikir.

6 Bitot'in avabakale Vi biq'i əşurxoy q'erəz şuk'k'ali kiyexun nu ayesuna,

Vi kalaluği k'ə baksuna ak'est'oz zu, bez ǰomoxun ten bital Hun.

7 Vi bol-bol ak'est'i xeyirxaxluğaxun əyitk'alt'un bitot'in,

Vi düzgünluğa içoğoy muzel eçat'an ük' qayeğale şot'oğoy,

Vi s'iya alabala mə̌ğur mə̌ğk'alt'un şot'oğon.

8 Ük' bok'al, xeyirxax bakalone Q'ončux,

Şo usum nu posk'al, İz ük' nu badalbakala çuresunen buy bakalone. †

9 Bitot'une lafst'a Şot'ay xeyirxaxluğ,

İzi yaratmişit'oğoy saycət'uxun İzi çuresuna nu kambalone Şo.

10 Tərifbalt'un Va Vi yaratmişit'oğoy bitot'in, ay Q'ončux,

Alxışbalt'un Va Vi laxi yaq'en tağalt'oğon.

11 Vi padçağluği hər şeyaxun üst'ün baksuna ak'est'alt'un şot'oğon,

Vast'a bakala zore k'ə baksunaxun exlətp'alt'un.

12 Avabakalt'un amdarxon Vi biq'i əşurxo q'erəz şuk'k'alen biq'es nu baksuna,

Vi padçağluğen içoğoy piye işiğ eçes baksuna ak'alt'un.

13 Həmişəluğ sa padçağluğe Vi padçağluğ,

Nəsilxoval hari badalbakayin, Hun hələ kalaluğbal bakalnu. ‡

14 Tur lamandalt'oğoy bitot'aynak' t'ayağe Q'ončux,

Bitit'oğoy bitot'u kul biq'i alabalone Şo.

15 Vi kiyele běğsa bitot'in,

Hunal hər sunt'ay šuma iz vədine p'ap'esenpsa. §

16 Vi mə̌xinəxunt'un uksa

İçoğoy boş elmux bakalt'oğoy bitot'in.

17 Q'ončuğoy biq'ala əşurxo bito düzgüne,

Şuk'k'ala qı̌ yaq'a nu efalone Şo.

18 Q'ončuğon İçu k'alpi xoyinšp'alt'oğo,

İzi şot'oğo ibaksunaxun nu şupələyinşakalt'oğoy t'ǒğǒle bakon.

19 P'ap'esebon Şot'in İz yaq'en tağalt'oğoy afırıpi çureğalt'oğo,

İçoğoy xoyinša ibaki çark'esedon şot'oğo.

20 İçu çureğalt'oğo q'orişi,

Pist'oğo isə əfçibalone Q'ončux.

21 Q'ončuğo tərifbale bez muzen,

Barta Şot'ay yaratmişit'oğon bitot'in Şot'o alxışp'eq'at'un,

Barta Şot'ay s'i həmişəluğq'an t'ap'eśi!

146

146-ci Ǐvel mə̌ğ

1 "Q'ončuğo halalq'an baki" * upanan!

Ay bez elmux, "Q'ončuğo halalq'an baki" upa!

2 Bez ömüri axıral śirik' Q'ončuğo alxışp'oz,

Heq'ədər ki buzu, bez Buxačuğo mə̌ğpi tərifləyinşoz zu!

3 Kalaluğbalxo umudmabakanan,

Şot'o görə ki, şoroxal insant'un,

Və̌x çark'est'un isə insani kiyexun ayeğala əş tene.

4 İz elmux iz boşt'an c'erit'uxun oşa k'ula gərbaki tağala insani,

İz boş bakala niyətxoval içuxun sagala oç̌alin oq'a tağala insani əş tene mo.

5 İak'ovi Buxačuğon iz kiyexun biq'alo,

İz Buxačux bakala Q'ončuğo bač'an taradalo he bəxt'əvəre!

6 Göyurxo q'a oç̌ala yaratmişiyo,

Dənizə q'a dənizi boş bakalt'oğo yaratmişiyone Q'ončux,

İz tadi əyiti loxol çurk'alone Şo.

7 Fağırxoy taxsırsuz baksuna ç̌oyel c'evk'alo,

Busat'oğo boşevk'alo,

Biq'eśit'oğo çark'est'alone Q'ončux.

8 K'ač'it'oğoy piyel işiğ eçala Q'ončux,

Bitit'u kul biq'i alabala Q'ončux,

İzi laxi yaq'en tağalt'u çureğala Q'ončuxe Şo.

9 Q'əribluğ zap'k'alt'oğo q'orişalone Q'ončux,

Yetimxoy q'a süpür çupuxxoy bač'ane çurk'alone,

Pist'ay tağala yaq'ane azdırişon Şot'in.

10 Həmişəluğ padçağluğbale Q'ončuğon, ay Sion, †

Nəsilxoval hari badalbakayin, vi Buxačux İz taxt'e loxol bakale.

"Q'ončuğo halalq'an baki" upanan!

147

147-ci Ǐvel mə̌ğ

1 "Q'ončuğo halalq'an baki" * upanan!

Buxačuğoynak' mə̌ğpsunaxun şaat' şey tene bu!

Sa běğa tərifləyinşbsun Şot'o hetəre yarayinşbsa,

Amdarane mǔqst'a Şot'ay s'iya alabsunen.

2 Yerusalima təzədən biq'alone Q'ončux,

Buxačuxsuzt'oğoy kiyel koft'i israilluğo qoş qaydalone.

3 Ük' xə̌xə̌t'oğo ük' tadalo,

İçoğoy yaroğo ğaç̌p'i q'olaybalone Şo.

4 Muč'uliğoy sayane ava Şot'in,

S'iyene çalxsa şot'oğoy hər sunt'u.

5 Beş Q'ončux kalane,

İz kiyexun nu ayeğala əş tene bu Şot'ay,

Beyne p'aq'est'ala şey tene Şot'ay avabakalorox.

6 Fağırxo ěqevk'alo,

Pist'oğo isə saki ç̌axç̌uxk'alone Q'ončux.

7 Mə̌ğur mə̌ğpi şükürbanan Q'ončuğo,

Arfa farpi tərifləyinşanan beş Buxačuğo!

8 Göynul asoyxo girbi oç̌ali loxol ağala śik'alo,

Buruxmoğo o göyünbalone Şo.

9 Ə̌qnə heyvanxoy yema p'ap'esp'alo,

Q'uzğuni busabaki baloğoy ǰomo girbalone Şo.

10 Nə iz ěk bəyic' bakalo,

Nəəl iç yeyin bakalo tene Buxačuğoy piyes şaat' ak'eğalo.

11 İzi laxi yaq'en tağalorox,

Saycə Şot'ay nu badalbakala çuresuna umudbakaloroxe Buxačuğoy piyes şaat' ak'eğon.†

12 Ay Yerusalim, Q'ončuğoy s'iya alaba!

Ay Sion, ‡ vi Buxačuğo tərifləyinşa!

13 Vi darvazoğo ost'aarbi va q'orişalo,

Vi camaata xeyir-bərəkət tadalone Şo.

14 Şip'luğe eçon Şot'in me Vi oç̌ali amdarxoynak',

Şot'oğoy pulane boşevk'on ambarxo bakala ən şaat' taxılen.

15 Oç̌ala əmirbsun q'a

Şot'ay əyiti taśi p'ap'sun sane baksa.

16 Ǐǰene but'k'on Şot'in oç̌ali ç̌oya ləyifen but'k'ala k'inək',

K'ə̌ne hari arśon oq'a jeq'a muşadat'an taśi arśala k'inək'.

17 Təəre hari baron alaxun ǰě barala k'inək',

Şuva portp'on Şot'ay yaq'abala me çaxluğa?

18 Sa əyitene xebi śik'on Şot'in me buzurxo,

İzi ǰomoxun c'eğala nəfəsene qaydi xena c'urevk'on şot'oğo.

19 İzi əyitəne pi Şot'in İak'ovaxun baki nəsilə,

İzi k'anunxo q'a əmirxone p'ap'esp'i israilluğo.

20 Q'erəz mani milləteynak'e bey mot'oğo?

Sal xavar tene bu şot'oğoy Buxačuğoy k'anunxoxun!

"Q'ončuğo halalq'an baki" upanan!

148

148-ci Ǐvel mə̌ğ

1 "Q'ončuğo halalq'an baki" * upanan!

Barta göynul bakalt'oğonal "Q'ončuğo halalq'an baki" peq'at'un,

Barta alaxunq'an hari "Şot'o halalq'an baki" uk'alt'oğoy səs!

2 Ay Şot'ay bito angelxo, "halalq'an baki" upanan,

Ay Şot'ay göynul bakala bito q'oşunxo, Şot'o "halalq'an baki" upanan!

3 Ay běğ, ay xaş, Şot'o "halalq'an baki" upanan,

Ay s'aldala muč'uliyox, Şot'o "halalq'an baki" upanan!

4 Ay ala bakala göyurxoy loxol bakala göyurxo, Şot'o "halalq'an baki" upanan,

Ay t'e göyurxoy loxol bakala xeyurxo, Şot'o "halalq'an baki" upanan!

5 Barta mot'oğoy bitot'in "Q'ončuğo halalq'an baki" peq'at'un,

Şot'o görə ki, Şot'ay sa əyitent'un əmələ hare şorox bito.

6 Həmişəluğe laxi ost'aarbe Q'ončuğon şot'oğo içoğoy gala,

İçoğoynak' laxeśi nu badalbakala q'aydinent'un taysa şorox.

7 "Q'ončuğo halalq'an baki" upanan, ay oç̌ali ç̌oyel bakalorox!

Ay dənizi boş bakala kala çəliyox, ay bə̌ğə̌loyluğxo,

8 Ay s'ə̌q' q'a təər, ay ı̌ǰ q'a duman,

Ay Şot'ay əyiten tağala ost'aar muş,

9 Ay buruxmux q'a bito təpoox,

Ay bit'eśi xodurxo q'a iç c'eri kalabakala bito xodurxo,

10 Ay c'ələye iz beyne tarak'ala ə̌qnə heyvanxo q'a amdarxon c'evk'i otarişala heyvanxo,

Ay oç̌ali loxol xoreğala heyvanxo q'a göynul purk'ala q'uşurxo,

11 Ay me dünyəni padçağxo q'a bito azuk'xo,

Ay kalaluğbalxo q'a s'ila amdarxo bito,

12 Ay cəyil ğarmux q'a xuyərmux,

Q'ojoox q'a əylux,

13 "Q'ončuğo halalq'an baki" upanan bitot'in!

Şot'aynak' ki, saycə Şone bitot'uxun üst'ün bakalo,

Şot'ay kalaluği běšt'un bul k'os'bsa oç̌ali ç̌oyelal, göynuval.

14 İz azuk'a zorba biyone Şo,

İz laxi yaq'en tağalt'oğoy,

İz ük'e bask'i israilluğoy s'iya alabiyone.

"Q'ončuğo halalq'an baki" upanan!

149

149-ci Ǐvel mə̌ğ

1 "Q'ončuğo halalq'an baki" * upanan!

Q'ončuğoynak' me təzə mə̌ğə̌ mə̌ğpanan,

Şot'ay laxi yaq'en tağalt'oğoy gireśi gala Şot'o tərifləyinşanan.

2 Barta israilluyox mǔqbakeq'at'un içoğo Yaratmişit'ay bit'oğo muzel eçeri,

Barta Siona † bakalt'oğoy ük'q'an qayeśi içoğoy Padçaği s'iya duği.

3 Faren-əçinen alabanan Şot'ay s'iya,

Dəp-zurninen tərifbanan Şot'o.

4 İz azuk'a çureğalone Q'ončux,

İzi əyitə běğalt'oğo düşməni kiyelxun çark'est'i ěqevk'alone.

5 Barta Şot'ay laxi yaq'en tağalorox içoğoynak' bi me şaat'luğa görə mǔqbakeq'at'un,

Barta içoğoy bask'i ganuxunal Şot'ay s'iya mə̌ğpi alabeq'at'un!

6 Barta əyiti bul Buxačuğo tərifbsunq'an baki şot'oğoy,

Barta p'ə̌tərəflu ğayin q'ılınca ext'i

7 Buxačuxsuzt'oğoxun həyifə haq'eq'at'un,

T'e azuk'xo içoğoy cazina zapest'eq'at'un.

8 Barta şot'oğoy padçağxo zincirləyinşi,

Kalat'oğoval k'andallayinşeq'at'un,

9 Metər bi tadeśi q'ərara bex p'ap'esp'i bakalt'un şot'oğon.

Buxačuğoy laxi yaq'en tağalt'oğone kofst'a me əşlə biq'i metər sa hörməti q'ončux baksun.

"Q'ončuğo halalq'an baki" upanan!

150

150-ci Ǐvel mə̌ğ

1 "Q'ončuğo halalq'an baki" * upanan!

İz ı̌vel gala Buxačuğo "halalq'an baki" upanan,

İz laxi ost'aarbi göynul Şot'o "halalq'an baki" upanan!

2 İzi biq'i kala əşurxo görə Şot'o "halalq'an baki" upanan,

İzi bitot'uxun üst'ün baksuna görə Şot'o "halalq'an baki" upanan!

3 Şeyp'ur farpi Şot'o "halalq'an baki" upanan,

Saze q'a təre c'eğala səsen Şot'o "halalq'an baki" upanan!

4 Farpsun, əçipsun Şot'o "halalq'an baki" upanan,

Dəp-zurninen Şot'o "halalq'an baki" upanan!

5 Kos duğsun Şot'o "halalq'an baki" upanan,

Kosaxun c'eğala ost'aar səsen Şot'o "halalq'an baki" upanan!

6 Barta iz boş elmux bakalt'oğoy bitot'inq'an Şot'o "halalq'an baki" pi!

"Q'ončuğo halalq'an baki" upanan!

* 1:2 1:2 C'eys. 3:13-15

* 2: 2:1 - Me mə̌ğ padçağ laxeğat'an mə̌ğpseynak' śameśi mə̌ğě. Me mə̌ğə̌ k'alk'at'an İsus Xrist'osi me dünyəne eysuna saturběš xavar tadesunal ak'es baneksa. Běğa: Ap'ost'. 4:25-26; 13:33; Əbr. 1:5; 5:5; Qay. əyit 12:15; 19:15.

† 2:2 2:2 c'ək'p'it'ay - Buxačuğoy c'ək'p'i padçağ. T'e vaxt' İsraili padçağal metərt'un nexey.

‡ 2:6 2:6 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

§ 2:7 2:7 - Miya əbrani muzin tam dəgig uk'ayan "hun Bezi ğarnu, ğe Zu va dünyənez eçeri" əyitmuxe bu. Me əyitmoğoval padçağ laxat'ant'un nexey, "Bezi ğar" əyit miya "Bezi c'ək'p'i padçağ" məninen, "Zu va dünyənez eçeri" əyit isə "va padçağez laxi" məninene əşesa.

* 2:9 2:9 Qay. əyit 2:26-27; 12:5; 19:15

* 3: 2 Şam. 15:13-17:22

† 3:4 3:4 ı̌vel burux - Mo t'e vaxt' xram bakala Sinay buruxe.

* 4:4 4:4 Ef. 4:26

* 6: 6:0 - Me əyit həysə əştenesa, şot'o görəl şot'ay k'ə upsuna lap alimxonal avatet'un. Bakes banekon mo muğ simlə sa ət't'əci s'i, nəəl fare sa yöne.

† 6:8 6:8 Mat'. 7:23; Luk'. 13:27

* 7: 7:0 şiqqayon - Me əyit həysə əştenesa, şot'o görəl şot'ay k'ə upsuna lap alimxonal avatet'un. Bakes banekon mo fare sa yöne.

* 8: 8:0 Git't'it - Me əyit həysə əştenesa, şot'o görəl şot'ay k'ə upsuna lap alimxonal avatet'un. Bakes banekon mo muğ simlə sa ət't'əci s'i nəəl fare sa yöne.

† 8:2 8:2 Mat'. 21:16

* 9: 9:0 - Me mə̌ğ "ak'rost'ix" uk'ala yönene śameśe, yəni hər cörgin süft'in t'arurxo alfavit'i boş bakala k'inək' sunay bač'anexune eysa.

† 9: 9:0 mut-laben - Me əyit həysə əştenesa. Şot'o görəl şot'ay k'ə upsuna lap alimxonal tet'un ava. Bakes banekon mo fare sa yöne.

‡ 9:11 9:11 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

* 10: 10:0 - Me mə̌ğ "ak'rost'ix" uk'ala yönene śameśe, yəni hər cörgin süft'in t'arurxo alfavit'i boş bakala k'inək' sunay bač'anexune eysa.

* 12: 12:0 Me əyit həysə əştenesa, şot'o görə şot'ay k'ə upsuna lap alimxonal avatet'un. Bakes banekon mo muğ simlə sa ət't'əci s'i nəəl fare sa yöne.

* 14:7 14:7 - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney. "Çark'esun" uk'at'an isə Siona bakala Q'ončuğoy xramaxun, Şot'ay tadala çark'esunaxune exlət taysa.

* 16: 16:0 mikt'am - Me əyit həysə əştenesa, şot'o görəl şot'ay k'ə upsuna lap alimxonal avatet'un. Bakes banekon mo fare nəəl me xoyinša k'alpsuni sa yöne.

* 20:2 20:2 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

* 22:1 22:1 Mat'. 27:4; Mrk'. 15:34

† 22:8 22:8 Mat'. 27:43

‡ 22:12 22:12 Başana bakala oç̌alxo şaat' ot't'aği oç̌alxone k'inək'e çalxesay. T'iya bakala arak'xoval gele vərkərt'un baksay.

§ 22:18 22:18 Mat'. 27:35; Mrk'. 15:24; Luk'. 23:34; İoan. 19:24

* 22:22 22:22 Əbr. 2:12

* 25: 25:0 - Me mə̌ğ "ak'rost'ix" uk'ala yönene śameśe, yəni hər cörgin süft'in t'arurxo alfavit'i boş bakala k'inək' sunay bač'anexune eysa.

* 28:4 28:4 Qay. əyit 22:12

* 31:5 31:5 Luk'. 23:46

* 34: 34:0 - Me mə̌ğ "ak'rost'ix" uk'ala yönene śameśe, yəni hər cörgin süft'in t'arurxo alfavit'i boş bakala k'inək' sunay bač'anexune eysa.

† 34: 34:0 1 Şam. 21:10-22:1

‡ 34:8 34:8 1 P'y. 2:3

§ 34:20 34:20 İoan. 19:36

* 37: 37:0 - Me mə̌ğ "ak'rost'ix" uk'ala yönene śameśe, yəni hər cörgin süft'in t'arurxo alfavit'i boş bakala k'inək' sunay bač'anexune eysa.

* 40:8 40:6-8 Əbr. 10:5-7

* 41:9 41:9 Mat'. 14:20; Luk'. 22:21; İoan. 13:18

* 44:22 44:22 Rim. 8:36

* 45:7 45:6-7 Əbr. 1:8-9

* 46: 46:0 - Me əyit həysə əştenesa, şot'o görəl şot'ay k'ə upsuna lap alimxonal avatet'un. Bakes banekon mo sa ət't'əci s'i nəəl fare sa yöne.

† 46:4 46:4 Buxačuğoy şəhər - Yerusalim

* 48:2 48:2 Yerusalim şəhər me buruğoy loxole. Buxačuğoy xramal Yerusalim şəhəreney.

† 48:2 48:2 Śafon kənanluğoynak' ən ı̌vel buruxe hesabbaksay.

* 50:2 50:2 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

* 51: 51:0 2 Şam. 11:1-12:14

† 51:7 51:7 İssop' uk'ala oyen ext'i çəçədala ı̌vel xe nəəl ki p'i het'u laft'ayin şo təmizbaki günaxxoxun os'eśine hesabbaksay. Běğa: C'eys. 12:22; Lev. 14:1-7; Ams'i oç̌. 19:1-6; 16-19

‡ 51:18 51:18 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

* 52: 52:0 1 Şam. 21-22

* 53:6 53:6 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

* 54: 54:0 1 Şam. 23:19-28; 26:1-2

* 55:22 55:22 1 P'y. 5:7

* 56: 56:0 mikt'am- Me əyit həysə əştenesa. Şot'o görəl şot'ay k'ə upsuna lap alimxonal avatet'un. Bakes banekon mo xoyinša k'alpsuni sa yöne.

† 56: 56:0 1 Şam. 21:10-15; 27:1-4

* 57: 57:0 mikt'am- Me əyit həysə əştenesa, şot'o görəl şot'ay k'ə upsuna lap alimxonal avatet'un. Bakes banekon mo xoyinša k'alpsuni sa yöne.

† 57: 57:0 1 Şam. 22:1; 24:3

* 58: 58:0 mikt'am- Me əyit həysə əştenesa, şot'o görəl şot'ay k'ə upsuna lap alimxonal avatet'un. Bakes banekon mo xoyinša k'alpsuni sa yöne.

* 59: 59:0 - Me əyit həysə əştenesa, şot'o görəl şot'ay k'ə upsuna lap alimxonal avatet'un. Bakes banekon mo xoyinša k'alpsuni sa yöne.

† 59: 59:0 1 Şam. 19:11-17

* 60: 60:0 mikt'am - Me əyit həysə əştenesa, şot'o görəl şot'ay k'ə upsuna lap alimxonal avatet'un. Bakes banekon mo xoyinša k'alpsuni sa yöne.

† 60: 60:0 2 Şam. 8; 10; 1 Hadis. 18-19

‡ 60:8 60:8 - Moavluyox q'a edomluyox israilluğoy düşmənxot'uniy. Moavluğo "tur os'k'ala ləən" upsun şot'oğo oq'a biq'sun, saki ç̌axç̌uxpsun upsune. Şinesa loxol torok'al bost'un isə t'e vaxt' israilluğost'a kalo baksun, şot'ay q'ončux baksun upsune. K'an. 25:9-10; Rut' 4:7

* 62:11-12 62:11-12 İov. 34:11; Yer. 17:10; Mat'. 16:27; Rim. 2:6; 2 T'im. 4:14; Qay. əyit 2:23

* 63: 63:0 1 Şam. 23:14-15; 24:1

* 65:1 65:1 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

* 66:6 66:6 C'eys. 14:21; Yeş. 3:14-17

* 68:18 68:18 Ef. 4:8

† 68:21 68:21 - T'e vaxt' içoğoy bul k'os'bala Buxačuğoy s'iyen davina tağala işq'arxon davina taşamin içoğoy bel q'açi tet'un duğsay.

* 69:9 69:9 İoan. 2:17; Rim. 15:3

† 69:21 69:21 Mat'. 27:48; Mrk'. 15:36; İoan. 19:28-29

‡ 69:25 69:25 Ap'ost'. 1:20

§ 69:28 69:28 C'eys. 32:32; Qay. əyit 3:5; 13:8; 17:8

* 69:35 69:35 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

* 72:8 72:8 Zək. 9:10

* 76:2 76:2 Salemal, Sional Yerusalima tadeśi s'iyurxoxuney.

* 78:2 78:2 Mat'. 13:35

† 78:12 78:12 C'eys. 7:8-12:32

‡ 78:13 78:13 C'eys. 14:21-22

§ 78:14 78:14 C'eys. 13:21-22

* 78:15 78:15 C'eys. 17:1-7; Ams'i oç̌. 20:2-13

† 78:16 78:16 C'eys. 17:1-7; Ams'i oç̌. 20:2-13

‡ 78:18 78:18 C'eys. 16:2-15; Ams'i oç̌. 11:4-23; 31-35

§ 78:20 78:20 C'eys. 16:2-3; Ams'i oç̌. 11:4-6

* 78:24 78:24 İoan. 6:31

† 78:31 78:31 Ams'i oç̌. 11:31-34

‡ 78:44 78:44 C'eys. 7:17-21; Qay. əyit 16:4

§ 78:45 78:45 C'eys. 8:1-6; 20-24;

* 78:46 78:46 C'eys. 10:12-15

† 78:47 78:47 C'eys. 9:22-25

‡ 78:51 78:51 - Misirluyox Noye ğar Xamaxun baki nəsile.

§ 78:51 78:51 C'eys. 12:29

* 78:53 78:53 C'eys. 14:26-28

† 78:54 78:54 C'eys. 15:17; Yeş. 3:15-17

‡ 78:55 78:55 Yeş. 11:16-23

§ 78:59 78:59 Divan. 2:11-15

* 78:60 78:60 Yeş. 18:1; 1 Şam. 1:3; Yer. 7:12-14; 26:6

† 78:61 78:61 1 Şam. 4

‡ 78:71 78:70-71 1 Şam. 16:11-12; 2 Şam. 7:8; 1 Hadis. 17:7

* 79:1 79:1 2 Padç. 25:8-10; 2 Hadis. 36:17-19; Yer. 52:12-14

* 81: 81:0 Git't'it - Me əyit həysə əştenesa, şot'o görəl şot'ay k'ə upsuna lap alimxonal avatet'un. Bakes banekon mo muğ simlə sa ət't'əci s'i nəəl fare sa yöne.

† 81:3 81:3 Ams'i oç̌. 10:10; 29:1

‡ 81:7 81:7 C'eys. 17:1-7; Ams'i oç̌. 20:1-13

§ 81:9 81:9 C'eys. 20:2-3; K'an. 5:6-7

* 82:6 82:6 İoan. 10:34

* 83:10 83:9-10 Divan. 4:6-22; 7:1-23

† 83:11 83:11 Divan. 7:25; 8:4-21

* 84: 84:0 Git't'it - Me əyit həysə əştenesa, şot'o görəl şot'ay k'ə upsuna lap alimxonal avatet'un. Bakes banekon mo muğ simlə sa ət't'əci s'i nəəl fare sa yöne.

† 84:5 84:5 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

* 86:9 86:9 Qay. əyit 15:3-4

† 86:15 86:15 C'eys. 34:6; Neh. 9:17; Ǐvel mə̌ğ. 103:8; 145:8; Yol. 2:13; İon. 4:2

* 87:2 87:2 Sion - Miya exlət Sion buruğoy bel bakala Yerusalim şəhərexune taysa.

† 87:4 87:4 - Miya Raxav Misir upsune. İsa. 30:7

* 89: 89:0 1 Padç. 4:31

† 89:4 89:4 2 Şam. 7:12-16; 1 Hadis. 17:11-14; Ǐvel mə̌ğ. 132:11; Ap'ost'. 2:30

‡ 89:10 89:10 - Raxav - t'evaxt'in amdarxoy fikirə görə dənizə kala sa heyvane buy. Mo t'e heyvana tadeśi s'iney. İov. 9:13; 26:12; İsa. 51:9

* 91:11 91:11 Mat'. 4:5-6; Luk'. 4:10

† 91:12 91:12 Mat'. 4:5-6; Luk'. 4:11

‡ 91:13 91:13 Luk'. 10:19

* 95:8 95:8 C'eys. 17:1-7; Ams'i oç̌. 20:2-13

† 95:11 95:11 Ams'i oç̌. 14:20-23; K'an. 1:34-36; 12:9-10; Əbr. 3:7-11

* 96:13 96:12-13 Yeş. 11:4; Qay. əyit 19:11

* 97:8 97:8 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

* 98:1 98:1 Ǐvel mə̌ğ. 33:3; Qay. əyit 6:9-10;

* 99:1 99:1 C'eys. 25:22

† 99:2 99:2 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

‡ 99:7 99:7 C'eys. 33:9

* 100:5 100:5 1 Hadis. 16:34; 2 Hadis. 5:13; 7:3; Ezr. 3:11; Ǐvel mə̌ğ. 106:1; 107:1; 118:1; 136:1; Yer. 33:11

* 102:13 102:13 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

* 103:8 103:8 C'eys. 34:6

† 103:14 103:14 Burq. 2:7

‡ 103:17-18 103:17-18 İrəziluğ - Buxačuğon Sinay ams'i oç̌ala İz azuk'axun irəziluğe ğaç̌eśey. Buxačuğon şot'oğoxun baksuna, içoğo q'orişbsuna saal şot'oğo xeyir-bərəkət tast'una əyite tadey. Şot'oğon isə Buxačuğoy əyitə əməlbi İz buyruğxo efalat'uniy. (C'eys. 19:24)

* 104:2 104:2 Burq. 1:6-7

† 104:4 104:4 Əbr. 1:7

‡ 104:35 104:35 - Miya əbrani muzin "Alleluya" əyite bu, mo Halal + Yah əyitəxune eysa, yəni halalq'an baki Yahvena.

* 105:1 105:1 1 Hadis. 16:8; Yeş. 12:4

† 105:11 105:9-11 Burq. 12:7; 15:18-21; 17:8; 26:3-4; 28:13-14

‡ 105:14 105:14 Burq. 20:3-7

§ 105:18 105:17-18 Burq. 37:28; 39:20-40:23; 45:5

* 105:20 105:20 Burq. 41:14

† 105:21 105:21 Burq. 41:39-41

‡ 105:23 105:23 - yəni Misir

§ 105:23 105:23 Burq. 46:6; 47:11

* 105:25 105:24-25 C'eys. 1:1-14

† 105:26 105:26 C'eys. 3:1-4:17

‡ 105:28 105:28 C'eys. 10:21-23

§ 105:29 105:29 C'eys. 7:17-21

* 105:30 105:30 C'eys. 8:1-6

† 105:31 105:31 C'eys. 8:16-17; 20-24

‡ 105:32 105:32 C'eys. 9:22-25

§ 105:36 105:36 C'eys. 12:29

* 105:37 105:37 C'eys. 12:33-36

† 105:39 105:39 C'eys. 13:21-22

‡ 105:40 105:40 C'eys. 16:2-15

§ 105:41 105:41 Ams'i oç̌. 17:1-7

* 105:42 105:42 Burq. 12:1-3; 15; 17

† 105:44 105:44 Yeş. 11:16-23

‡ 105:45 105:45 - Miya əbrani muzin "Alleluya" əyite bu, mo Halal + Yah əyitəxune eysa, yəni halalq'an baki Yahvena.

* 106:1 106:1 - Miya əbrani muzin "Alleluya" əyite bu, mo Halal + Yah əyitəxune eysa, yəni halalq'an baki Yahvena.

† 106:7 106:7 C'eys. 14:12

‡ 106:12 106:9-12 C'eys. 14:21-31; 15:1-21

§ 106:15 106:13-15 Ams'i oç̌. 11

* 106:16 106:16 Ams'i oç̌. 16:1-35

† 106:19 106:19 - Mo Sinay buruğo tadeśi t'iyə̌mi s'iney

‡ 106:21-22 106:21-22 - Yəni misir

§ 106:23 106:19-23 C'eys. 32:1-14

* 106:27 106:24-27 Ams'i oç̌. 13-14; Lev. 26:33

† 106:31 106:28-31 Ams'i oç̌. 25:1-13

‡ 106:33 106:32-33 C'eys. 17:1-7; Ams'i oç̌. 20:2-13

§ 106:37 106:37 2 Padç. 17:17

* 106:39 106:34-39 K'an. 7:1-6; 18:9-13; Divan. 1:19-2:5

† 106:43 106:43 Divan. 2:10-19

‡ 106:46 106:40-46 Hak'. 2:14-18

§ 106:47 106:47 1 Hadis. 16:35-36; Ǐvel mə̌ğ. 41:13

* 107:39-40 107:39-40 İov. 12:21,24

* 108:9 60:8 - Moavluyox q'a edomluyox israilluğoy düşmənxot'uniy. Moavluğo "tur os'k'ala ləən" upsun şot'oğo oq'a biq'sun, saki ç̌axç̌uxpsun upsune. Şisa loxol torok'al bost'un isə t'e vaxt' israilluğost'a kalo baksun, şot'ay q'ončux baksun upsune. K'an. 25:9-10; Rut' 4:7

* 109:8 109:8 K'an. 28:30,45; Ap'ost'. 1:20

* 110: 110:0 Me Ǐvel mə̌ğə̌ śampit'in (bakes banekon me mə̌ğə̌ Daviden için təə, ama Davideynak' içeynak't'un śampe) "q'ončux bakalt'u" uk'at'an, Buxačuğoy israilluğoynak' c'ək'p'i padçağaxune əyite. Buxačuğon eçeri ən hörmətlu gala arśest'i padçağaxun. Şot'o görət'un bəzi alimxon fikirbsa ki, israilluğon me mə̌ğə̌ təzə padçağ laxat'ant'un mə̌ğěy. Ama İsusen me dünyəne harit'uxun oşa me mə̌ğě İz barada baksunal ak'esest'a. Me mə̌ğə̌ misal k'inək' eçeri İzi "t'e c'ək'eśi padçağ Davidaxunal" üst'ün baksunane ak'est'a (Mat'. 22:43-44; Mrk'. 12:36; Luk'. 20:42-43). Ap'ost'ol P'avelenal izi śampi "Ǐvel ap'ost'olxoy əşurxo" girke boş me barada śamene (Ap'ost'. 2:34-35). "Əbraniğoynak' namak'" girke boş isə me mə̌ğə̌ İsusi lap angelxoxunal üst'ün baksuna ak'est'eynak't'un misal eşt'a (Əbr. 1:13). Şot'o görəl bəzi muzin "bez q'ončux bakalt'u" ak'est'ala ganxo kala t'arurxone śamesa.

† 110:1 110:1 Ef. 1:18-22; K'olos. 3:1; Əbr. 8:1-2; 10:12-13

‡ 110:2 110:2 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

§ 110:4 110:4 Burq. 14:17-20; Əbr. 5:6,9-10; 6:20; 7:17,21

* 111: 111:0 - Me mə̌ğ "ak'rost'ix" uk'ala yönene śameśe, yəni hər cörgin süft'in t'arurxo alfavit'i boş bakala k'inək' sunay bač'anexune eysa.

† 111:1 111:1 - Miya əbrani muzin "Alleluya" əyite bu, mo Halal + Yah əyitəxune eysa, yəni halalq'an baki Yahvena.

‡ 111:10 111:10 İov. 28:28; Məs. 1:7; 9:10

* 112: 112:0 - Me mə̌ğ "ak'rost'ix" uk'ala yönene śameśe, yəni hər cörgin süft'in t'arurxo alfavit'i boş bakala k'inək' sunay bač'anexune eysa.

† 112:1 112:1 - Miya əbrani muzin "Alleluya" əyite bu, mo Halal + Yah əyitəxune eysa, yəni halalq'an baki Yahvena.

* 113:1 113:1 - Miya əbrani muzin "Alleluya" əyite bu, mo Halal + Yah əyitəxune eysa, yəni halalq'an baki Yahvena.

* 114:1 114:1 C'eys. 12:51

† 114:3 114:3 C'eys. 14:10-22; Yeş. 3:7-17

* 115:13 115:13 Qay. əyit 11:18

† 115:16 115:16 Burq. 2:15

‡ 115:18 115:18 - Miya əbrani muzin "Alleluya" əyite bu, mo Halal + Yah əyitəxune eysa, yəni halalq'an baki Yahvena.

* 116:18-19 116:18-19 - Miya əbrani muzin "Alleluya" əyite bu, mo Halal + Yah əyitəxune eysa, yəni halalq'an baki Yahvena.

* 117:1 117:1 - Miya əbrani muzin "Alleluya" əyite bu, mo Halal + Yah əyitəxune eysa, yəni halalq'an baki Yahvena.

* 118:1 118:1 1 Hadis. 16:34; 2 Hadis. 5:13; 7:3; Ezr. 3:11; Ǐvel mə̌ğ. 100:5; 106:1; 107:1; 136:1; Yer. 33:11

† 118:6 118:6 Ǐvel mə̌ğ. 56:4,11; Əbr. 13:6

‡ 118:14 118:14 C'eys. 15:2; İsa. 12:2

§ 118:23 118:22-23 Mat'. 21:42; Mrk'. 12:10-11; Luk'. 20:17; Ap'ost'. 4:11; 1 P'y. 2:7-8;

* 118:25 118:25 Mat'. 21:9; Mrk'. 11:9; İoan. 12:13

† 118:26 118:26 Mat'. 21:9; 23:39; Mrk'. 11:9; Luk'. 13:35; 19:38; İoan. 12:13

‡ 118:27 118:27 q'urban eçala gane loxol bakala mǔq'ǒğoy - běğa: C'eys. 27:2

* 119: 119:1 - Me mə̌ğ "ak'rost'ix" uk'ala yönene śameśe, ama miya hər muğ cörginen sane süft'in t'arurxo alfavit'i boş bakala k'inək' sunay bač'anexun eysa.

* 120: 120:0 Me mə̌ğurxo (120-134) axsibayxost'a Yerusalima bakala Buxačuğoy xrama bul k'os'bseynak' tağalt'oğont'un mə̌ğěy.

† 120:5 120:5 Ǐvel mə̌ğə̌ śampit'in miya əbrani muzin "Meşek'" uk'ala gane q'a "K'edar" uk'ala tayfin s'iyane duğsa.

* 126:1 126:1 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

* 128:5 128:5 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

* 129:5 129:5 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

† 129:8 129:8 Rut' 2:4

* 130:8 130:8 Mat'. 1:21; T'it'. 2:14

* 132:1 132:1 - Miya Ǐvel mə̌ğə̌ śampit'in Daviden irəziluği sanduğa qaydi Yerusalima eçat'an ak'i koruğxoxune əyite. 2 Şam. 6; 1 Hadis. 13; 15-16

† 132:6 132:6 Yevfrata - yəni Bet'lexem, Yaari q'oruğxo - yəni Giryat'-Yearim. Miya śameśit'oğoy barada k'alpseynak' běğa: 1 Şam. 4:1-6:16; 2 Şam. 4:1-6:16

‡ 132:10 132:6-10 2 Hadis. 6:41-42

§ 132:12 132:11-12 2 Şam. 7:12-13; 1 Hadis. 17:11-12; Ǐvel mə̌ğ. 89:3-4; Ap'ost'. 2:30

* 132:13 132:13 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

† 132:17 132:17 1 Padç. 11:36; 15:4; 7; 2 Padç. 8:19; 2 Hadis. 21:7

* 133:2 133:2 C'eys. 29:7; 30:22-33.

* 134:3 134:3 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

* 135:1 135:1 - Miya əbrani muzin "Alleluya" əyite bu, mo Halal + Yah əyitəxune eysa, yəni halalq'an baki Yahvena.

† 135:9 135:9 C'eys. 12:21-30

‡ 135:12 135:12 Ams'i oç̌. 21:21-35; Yeş. 12

§ 135:15 135:15 Ǐvel mə̌ğ. 115:4-7; Qay. əyit 9:20

* 135:21 135:21 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

* 136:1 136:1 1 Hadis. 16:34; 2 Hadis. 5:13; 7:3; Ezr. 3:11; Ǐvel mə̌ğ. 100:5; 106:1; 107:1; 118:1; Yer. 33:11

† 136:5 136:5 Burq. 1:1

‡ 136:6 136:6 Burq. 1:2,9

§ 136:9 136:7-9 Burq. 1:16

* 136:10 136:10 C'eys. 12:29

† 136:12 136:11-12 C'eys. 12:51

‡ 136:15 136:13-15 C'eys. 14:21-29

§ 136:19 136:19 Ams'i oç̌. 21:21-30

* 136:20 136:20 Ams'i oç̌. 21:31-35

* 137:1 137:1 Vavilona - israilluyox yetmiş usen vavilonluğoy kiyel əsirt'un bakey.

† 137:1 137:1 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

‡ 137:8 137:8 - Əbrani muzin miya "Vavilon xuyər" əyite bu, moval bito vavilonluyox upsune

* 138:1 138:1 ala arśit'oğoy - miya əbrani muzin bakala əyiti sa hema mənəne bu: padçağxo, divanbalxo nəəl ala arśi angelxo.

* 141:2 141:2 Qay. əyit 5:8

† 141:5 141:5 Ǐvel mə̌ğ. 69:22

* 142: 142:0 1 Şam. 22:1; 24:3

* 143:2 143:2 Rim. 3:20; Gal. 2:16

* 144:3 144:3 İov. 7:17-18; Ǐvel mə̌ğ. 8:4

† 144:5 144:5 Ǐvel mə̌ğ. 18:9

‡ 144:6 144:6 Ǐvel mə̌ğ. 18:14

§ 144:7 144:7 Ǐvel mə̌ğ. 18:16-17

* 145: 145:0 - Me mə̌ğ "ak'rost'ix" uk'ala yönene śameśe, yəni hər cörgin süft'in t'arurxo alfavit'i boş bakala k'inək' sunay bač'anexune eysa.

† 145:8 145:8 C'eys. 34:6

‡ 145:13 145:13 Bəzi kiin śamurxost'a miya me əyitmuxal bune: "iz tadi əyiti loxol çurk'alone Q'ončux, İz yaratmişit'oğoy saycət'u qı̌ yaq'a nu efalone Şo".

§ 145:15 145:15 Ǐvel mə̌ğ. 104:27

* 146:1 146:1 - Miya əbrani muzin "Alleluya" əyite bu, mo Halal + Yah əyitəxune eysa, yəni halalq'an baki Yahvena.

† 146:10 146:10 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

* 147:1 147:1 - Miya əbrani muzin "Alleluya" əyite bu, mo Halal + Yah əyitəxune eysa, yəni halalq'an baki Yahvena.

† 147:11 147:10-11 Ǐvel mə̌ğ. 33:16-18

‡ 147:12 147:12 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

* 148:1 148:1 - Miya əbrani muzin "Alleluya" əyite bu, mo Halal + Yah əyitəxune eysa, yəni halalq'an baki Yahvena.

* 149:1 149:1 - Miya əbrani muzin "Alleluya" əyite bu, mo Halal + Yah əyitəxune eysa, yəni halalq'an baki Yahvena.

† 149:2 149:2 Sion - Yerusalim şəhər Sion buruğoy loxole, şot'o görəl Sion Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney.

* 150:1 150:1 - Miya əbrani muzin "Alleluya" əyite bu, mo Halal + Yah əyitəxune eysa, yəni halalq'an baki Yahvena.

Solomoni Məsəloox

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

Solomoni məsəloox

Běšin əyit

«Solomoni məsəloox» girke boş müdrik əyitmux saal şaat'a q'a pisə avabakest'ala, düzgün yəşəyinşbsuni k'ə baksuna ak'est'ala məsəlooxe gireśe. Me girken amdarxo içoğoy hər ğina Buxačuğoxun eğala müdrikluğen yəşəyinşbsunane maslaat běğsa. «Q'ončuğo çalxsun müdrikluği burqesune» (1:7), «Vi bütüm ük'en Q'ončuğo umud baka, vi q'amişaksuna ext'ibər maba» (3:5).

Memiya bakala əsəs fikir «K'anun girke p'ə̌mci ç̌o» girkəxun sane: Buxačuğo umud bakala, Şot'ay ak'est'ala yaq'en tağala amdaren iz hər sa əşləst'a xeyir-bərəkəte haq'on.

Me girke boş bakala məsəloğon ailin q'a dostluği, əşlin q'a yəşəyinşi baradat'un zombsa. Əsəs mövzüyox müdrikluğ q'a q'ammazluğ, düzgünluğ q'a pisluğ, müdrik əyiti zor, var-dövlət q'a kəsibluğ, umud q'a eht'iyətlu baksun, mǔqluğ q'a dərd, bı̌hi əş saal beykərçiluğe. Avabaksuni, müdrikluği binora «Buxačuğoxun q'ı̌bsune», yəni Buxačuğo hörməten q'a çuresunen yəşəyinşbsune.

Girke boş bakalorox:

1:1-9:18 Müdrikluği xeyir

10:1-22:16 Solomoni məsəloox

22:17-24:22 Otuz müdrik əyit

24:23-34 Sa hemal müdrik əyitmux

25:1-29:27 Solomoni sa hemal məsəloox

30:1-33 Aguri məsəloox

31:1-9 Padçağ Lemueli nanay əyitmux

31:10-31 Xeyirxax çuux

1

1 İsraili padçağ Davidi ğar Solomoni məsəloox:

Me girke məksəd

2 Müdrikluğ saal tərbiyinə q'azayinşbseynak',

Müdrik əyitmoğo q'amişakseynak',

3 Düzgünluği, düzluği,

İnsafi barada haq'ullu tərbiyə haq'seynak',

4 Q'ammazxo q'amişaksun,

Cəyil ğaral avabaksun q'a ə̌xilaksun tast'eynak',

5 Barta bə̌ğə̌loy fikirbalt'in ǔmǔxlaxi iz müdrikluğa samalal avuzbeq'an,

Barta q'amişakala amdaren yöni maslaatxoq'an haq'i,

6 Amdarxoval məsəloğon q'a misalxon uk'ala əyitmoğo,

Müdrik amdarxoy əyitmoğo q'a tapmaçoğo q'andırişeq'an.

Müdrikluği məənə

7 Q'ončuğo çalxsun * müdrikluği burqesune,

Ama səfeyxon müdrikluğa saal tərbiyinə xort'un běğsa.

Günaxkərxoxun ə̌xil bakanan

8 Bez ğar, vi bavay nəsyətxo ǔmǔxlaxa,

Vi nanan zombit'oğo t'ǒǒx ma bosa.

9 Şot'oğon vi bula q'əşəng tac k'inək',

Vi ozana çil k'inək'e bəzəyinşon.

10 Bez ğar, günaxkərxoy va azdrişbsuna ma barta.

11 Şot'oğon va uk'ayt'un: «Eki yaxun sagala busq'una çurk'en,

Taxsırsuzt'oğo busmişi p'i śik'en,

12 Eki şot'oğo gərəmzoğon p'urit'oğo q'uc'k'alt'ullarik',

Gərəmzoğoy kurnu baft'alt'oğollarik' dirist'-dirist' q'uc'k'en ki,

13 Gele var-dövlət bə̌ğə̌ben,

Beşi k'ojurxo talanbi malen buyben.

14 Eki çöp bosen,

T'e mala beş arane cöyben».

15 Bez ğar, şot'oğo ma gərbaka,

Şot'oğoy yaq'a vi tura ma ç̌axp'a.

16 Şot'aynak' ki, şot'oğoy turmux pisluği tərəfe t'ist'a,

P'i śipsunane kape.

17 Q'uşurxoy piin běš,

Tələ laxsun məənəsuz bakalt'ullarik',

18 Haketərəl t'e amdarxo, içoğoy q'urmişi busq'u içoğoy p'iya śip'seynak'e,

Busmişbsunal içoğoy elmoğoynak'e.

19 Haq'suz q'azanca tamaxbalt'ay axır həmişə metəre,

Tamaxen şot'ay elmoğo haneq'on.

Müdrikluğa ǔmǔxlaxa

20 Müdrikluğen küçinə ost'aar k'alene,

Meydanxo şot'ay səs ost'aare baksa.

21 Şot'in səs-küyen küçəmoğoy bele k'ale,

Şəhəri darvazoğoy t'ǒğǒl bayanebsa:

22 «Ay axmağxo, he vədinəl śirik' at'ulluğa çureğalnan?

He vədinəl śirik' ç̌oboç̌uğon içoğoy ç̌oboç̌uluğaxun ləzət haq'alt'un,

Q'ammazxon q'amişaksuna nifrət balt'un?

23 Bezi töhmətəxun düzbakiynaniy,

Zuval bezi ük'ə və̌ynak' qayezk'oy,

Bezi əyitmoğo və̌x avabakesezdoy.

24 Ama isə ki zu və̌x k'alk'at'an za iradnanbi,

Və̌x kul boxodat'an fikir tenan tadi,

25 Bezi bütüm nəsyətxo ams'inan hesabbi,

Bezi töhmətxoval q'abul tenanbi,

26 Zuval ef loxol bələ eğat'an axšumk'oz.

Dəhşəten və̌x haq'layinşat'an,

27 Ost'aar muş k'inək' və̌x hücümbat'an,

Bələ tufan k'inək' ef loxol eğat'an,

T'ara baft'i əzyəten və̌x p'ět'p'at'an bezi gorox tenan eğal.

28 T'e vədə za k'alalk'ayt'un coğab tez tadal,

Qə̌və̌lğayt'un tet'un bə̌ğə̌bal.

29 Şot'aynak' ki, şot'oğon avabaksuna nifrətt'unbi,

Q'ončuğo çalxsun tet'un çureśi,

30 Bezi nəsyətə q'abul tet'unbi,

Hər töhmətə iradt'unbi.

31 Kot'o görəl içoğoy əməlxo içoğoy turel ləc'üreğale,

İçoğoy biyorox içoğoy běš c'eğale.

32 Q'ammazxo içoğoy beynə baksunen besp'ale,

Səfeyxoval içoğoy saymazluğen əfçibale.

33 Za ǔmǔxlaxalo isə serluği q'a şip'luği boş,

Hik'k'alaxun nu q'ı̌bi yəşəyinşale».

2

Müdrikluği xeyir

1 Bez ğar, əgər hun bezi əyitmoğo q'abulbi

Bezi əmirxo vi ük'e efayin,

2 Müdrikluğa ǔmǔxlaxi,

Maslaat haq'sunal üst'ün biq'ayin,

3 Hun, həgigiyal, haq'ıla qə̌věśi,

Ost'aar səsen q'amişaksuna k'alk'ayin,

4 Şot'oğo gümüş k'inək',

C'ap' xəzinə k'inək' çureğayin,

5 T'e vədə hun Q'ončuğoy şu baksuna q'amişakalnu,

Buxačuğo çalxalnu.

6 Şot'aynak' ki, Q'ončuğone müdrikluğ tast'a,

Şot'ay ǰomoxun c'eğala əyitmoğon avabaksun q'a q'amişaksune eşt'a.

7 Şot'in düzgünt'oğo q'ələbəne q'azayinşest'a,

Şot'in ük' təmizt'oğo q'orişebsa.

8 Şot'in düzgünt'oğo enefsa,

İçu ğaç̌ bakalt'oğoy yaq'a q'orişebsa.

9 Kot'o görə za ǔmǔxlaxa,

T'e vədə düzluği, haq'q'e saal insafi k'ə baksuna q'amişakalnu,

Bütüm şaat' yaq'urxo çalxalnu.

10 Müdrikluğ vi ük'e bağale,

Avabaksunenal vaynak' irəətluğ eçale.

11 Ə̌xilaksunen va q'orişale,

Q'amişaksunenal va efale.

12 Müdrikluğen va pis amdarxoy yaq'axun,

Əfçi əyitk'alxoxun çark'est'ale.

13 Şot'oğon bayinq' yaq'moğo fırıpseynak'

Düz yaq'moğo bot'unst'a,

14 Şər əşurxo biq'at'an mǔqt'unbaksa,

Xayinluğaxun şot'oğoy xoşele eysa.

15 Me amdarxoy yaq'mux k'orine,

Şorox azmişaket'un.

16 Müdrikluğen va q'ert'ay çuğoxun,

Tarak'ala çuğoy muč'a muzaxun çark'esedon.

17 Me çuğon iz cəyil vədine taśi işq'ara bosi,

Buxačuğoxun ğaç̌eśi irəziluğa eyexun c'evk'ene.

18 Şot'ay k'oya baysuni axır bisune,

İz yaq'urxon gərəmzoğone taşt'a.

19 İz t'ǒğǒl tağalo qoş tene qaybaksa,

Ene yəşəyinşi yaq'a tene p'ap'sa.

20 Metərluğen, şaat't'oğoy yaq'en taki,

Düzgünt'oğoy yaq'a baka.

21 Şot'aynak' ki, düzgün amdarxo me ölkinə yəşəyinşalt'un,

Ük' təmizorox memiya mandalt'un.

22 Pis amdarxo isə me ölkinəxun boseğale,

Xəyanət'kərxoy tum memiin əfçibakale.

3

Q'ončuğo umud baka

1 Bez ğar, bezi zombalt'oğo vi eyexun ma c'evk'a,

Vi ük'e bezi əmirxo efa.

2 Şot'aynak' ki, şot'oğon vi ömürə boxoybale,

Vi yəşəyinşə bolluğ eçale.

3 Çuresuna saal Buxačuğoxun ğaç̌ baksuna ma bosa,

Şot'oğo vi ǔmǔğo sırğaba,

Vi ük'e loxol śampa.

4 T'e vədə Buxačuğoy saal amdarxoy piyes

Vaynak' xeyirxaxluğ saal şaat' s'i q'azayinşalnu.

5 Vi bütüm ük'en Q'ončuğo umud baka,

Vi q'amişaksuna ext'ibər maba.

6 Vi bütüm yaq'urxost'a Şot'o çalxa,

Şot'inal vi yaq'urxo düzbale.

7 Vi piyes va müdrik ma hesabba,

Q'ončuğoxun q'ı̌ba, şərəxun ə̌xilbaka.

8 Mot'oğon vi bədəneynak' q'olaybaksun eçale,

Vi ǔq'ěnxo ost'aar bale.

9 Q'ončuğo vi var-dövlətəxun,

Vi bare nübərəxun pay tada.

10 T'e vədə vi ambarxo neyməten buyebakon,

Fine çənurxo təzə finen posek'on.

11 Bez ğar, Q'ončuğon tadi tərbiyinə ma t'ǒǒxba,

Şot'ay töhmətə ma bosa.

12 Şot'aynak' ki, bavan iz çureğala ğara hetəre töhmətbsasa,

Q'ončuğonal iz çureğalt'u t'etəre töhmətbon.

Müdrikluği xeyir

13 Müdrikluğa p'ap'ala amdar,

Q'amişaksun bə̌ğə̌bala amdar he bəxt'əvəre!

14 Mo gümüşə q'azayinşbsunaxun şaat'e,

Me q'azanc təmiz q'ızılaxun dəyərlune.

15 Müdrikluğ bütüm toyexlu ǰěyurxoxunal dəyərlune,

Vi çureğala şeyurxoy sayco şot'ay tay tene.

16 Şot'ay yön kiyel boxoy ömür,

Tərs kiyel isə var-dövlət q'a şərəfo.

17 Şot'ay yaq'urxo mǔqluği yaq'urxone,

Bütüm şot'ay cığırxo serluği cığırxone.

18 Şot'o efalt'oğoynak' şo yəşəyinşest'ala xode,

Şot'oxun nu cöybakalorox he bəxt'əvəre!

19 Q'ončuğon dünyəni binorina iz müdrikluğene laxi,

Göyə İz q'amişaksunene yaratmişi.

20 Şot'in xeyurxo iz avabaksunene sun-sunaxun cöybi,

Göynuxun xo çiləyinşi.

Müdrikluği mǔqluğ eşt'un

21 Bez ğar, ə̌xilaksunluğa q'a q'amişaksuna ğaç̌eki,

Mot'oğo vi piin běšt'an ma ə̌xilba.

22 Şorox vaynak' yəşəyinşe bakon,

Vi ozana gözəl çil k'inək'e bəzəyinşon.

23 T'e vədə vi yaq' xatasuze bakon,

Vi turmux tene lamandon,

24 Q'ı̌suzen bask'on,

Muč'a nep'en bə̌ğə̌bon.

25 Bürdən eğala bəlinəxun,

Pisluğbalt'oğoynak' eğala xatinaxun ma q'ǐba.

26 Şot'aynak' ki, Q'ončux vi tərəf bakale,

Şot'in tene bark'on ki, hun təlinə baft'an.

27 Vi kiyexun enesasa,

Vi şaat'luğa mot'o layiğ amdarxoxun ma kamba.

28 Vi imkan bunesa q'onşina ma upa:

«Oşa enğon, əyc'ə tazdon».

29 Vi t'ǒğǒl şip' yəşəyinşala q'onşineynak'

Pisluğ bsuna vi fikire ma eça.

30 Vaynak' pisluğ nu balt'uxun,

Naaq' gala dava maba.

31 Q'əddar amdara paxılluğ maba,

Şot'ay tağala yaq'urxoy sal sunt'u ma c'ək'p'a.

32 Şot'aynak' ki, azğınxoxun Q'ončuğon irit'ene,

Ama düzgün amdarxoxun Şo dost'e bakon.

33 Q'ončuğon pis amdarxoy k'oja ləənətebon,

Ama düzgün amdarxoy yurda xeyir-bərəkəte tadon.

34 Şot'in lağlağibalt'oğoy loxol İçine axšumk'on,

Fağır amdarxo isə İz ük' bok'ospsunane ak'est'on.

35 Müdrik amdarxon şaat' s'iya miras k'inək' haq'alt'un,

Axmağxo isə biyabur bakalt'un.

4

Müdrikluği hər şeyaxun běš baksun

1 Ay ğarmux, ef bavan tadi nəsyətxo ef ǔmǔğo sırğa banan,

Fikir tadanan ki, q'amişaksun topbanan.

2 Şot'aynak' ki, zu və̌x şaat' dərsez tast'a,

Bezi zombsuna ma bosanan.

3 Zuval bezi bavay t'ǒğǒl bakat'an,

Bezi nanay tək sa bala bakat'an

4 Bezi bavan za zombat'an pine:

«Bezi əyitmoğo vi eyexun ma c'evk'a,

Bezi əmirxo əməlba ki, vi ömür boxoyq'an baki.

5 Müdrikluğ q'a q'amişaksun q'azayinşa,

Bezi əyitmoğo eyexun ma c'evk'a, ak'est'i yaq'axunal ma c'eki.

6 Müdrikluğaxun ma cöybaka, şot'in va q'orişale,

Şot'o çureki - va efale.

7 Müdrikluğ hər şeyaxun vacibe, şot'o q'azayinşa,

K'ə topbayin, q'amişaksunal topba.

8 Şot'o üst'ün laxayin, va alabale,

Əgər şot'o ğaç̌eğayin, va hörmətə p'ap'esp'ale.

9 Şo vi bel gözəl bəzəy,

S'aldala tac bakale».

10 Bez ğar, za ǔmǔxlaxa,

Bezi əyitmoğo q'abulba ki,

Vi ömür boxoy bakane.

11 Va müdrikluği yaq'a ak'est'oz,

Va düz cığırxon taşoz.

12 Lə̌ngbat'an vi tur tene lamandal,

T'it'at'an vi tur tene fırs'eğal.

13 Va tadala tərbiyinə ğaç̌eki, vaxun ə̌xil maba,

Şot'o efa, şot'aynak' ki, şo vi yəşəyinşe.

14 Pis amdarxoy yaq'a vi tura ma ç̌axp'a,

Şər amdari yaq'en ma taki.

15 Qoş baka, me yaq'a ı̌šaal ma bita,

Şot'oxun t'it'a, q'erəz sa yaq'en c'ovaka.

16 Şot'aynak' ki, şər amdarxon pisluğ nu bayt'un,

Bask'es tet'un bakon.

Şunesa nu sakayt'un,

İçoğoy nep' t'inet'on.

17 Şot'oğon şərə šum k'inək't'un ukon,

Q'əddarluğa fi k'inək't'un ǔğon.

18 Düzgün amdari yaq' savaxt'an c'eğala işiğ k'inək'e,

Ği boxoybaksunen samalal gelene s'alst'a.

19 Pis amdarxoy yaq' isə bayinq'luğ k'inək'e,

Şot'oğon tet'un ava het'u lamandalt'un.

20 Bez ğar, bezi əyitmoğo fikir tada,

Bezi uk'alt'oğo ǔmǔxlaxa.

21 Şot'oğo vi piin běšt'an ma ə̌xilba,

Şot'oğo vi ük'e boş efa.

22 Şot'aynak' ki, şot'oğo bə̌ğə̌balt'aynak',

Yəşəyinş q'a elmoğoy dirist'uğ bakale.

23 Hər şeyaxun běš vi fikirxo təmiz efa,

Şot'aynak' ki, şoroxe vi yəşəyinşi orayin.

24 Əfçi əyitpsuna bosa,

Vi ǰomo böht'anen ma qaypa.

25 Vi pulmoğon běšq'an běği,

Düz vi tağala yaq'a běğa.

26 Vi cığıra düzba ki,

Lə̌ngbat'an ük'lü lə̌ngbavax.

27 Nə yön, nə tərs ma fırıpa,

Vi turmoğo pisluğaxun zapa.

5

Əxlagsuzluğaxun ə̌xil baka

1 Bez ğar, bezi müdrikluğa fikir tada,

Bezi haq'ullu əyitmoğo ǔmǔxlaxa.

2 T'e vədə q'amişaksuna ğaç̌eğalnu,

Avabaksunen əyitk'alnu.

3 Q'ert'ay çuğoy muzexun uč'e barst'a,

İz exlət c'əyinəxun cügüne.

4 Ama axırda ağune baksa,

P'ə̌tərəflu ğayin q'ılınc k'inək' ğayine baksa.

5 Şot'ay turmoğon bisunane taşt'a,

Şot'ay lə̌ngurxon gərəmzinəne eşt'a.

6 Yəşəyinşest'ala yaq'a fikir tene tast'a,

Şot'ay yaq' k'orine, sal içinal tene ava.

7 Həysə, ay ğarmux, za ǔmǔxlaxanan,

Bezi ǰomoxun c'eğalt'oğo fikir tadanan.

8 Metər çuğoxun ə̌xil baka,

Şot'ay k'ojin ç̌omo ı̌ša ma taki.

9 Tene, vi cəyilluğaxunen bakon,

Vi ömürə zalımxon sərfbon.

10 Vi bakalt'u q'ert'oğone ukon,

Vi q'azanc q'ert'ay k'oyane tağon.

11 Vi ömüri axır p'ap'at'an,

Elmoğost'al hal nu mandat'an,

Vi bel t'api metəren uk'on:

12 "Het'aynak'ez tərbiyinə nifrətbi,

Nəsyətxo het'aynak' tez q'abulbi!

13 Bezi məəlimi əyitə tez běği,

Tərbiyə tadalxo tez ǔmǔxlaxi.

14 İsəəl bütüm camaati piin běš,

Hörmətəxun bisti".

Vi çuğo ğaç̌ baka

15 Təkc'ə vi orayini xenaxun,

Vi kərizi xenaxun ǔğə̌.

16 Het'aynak'q'an vi orayini xe küçəmoğo,

Arxurxoy xe meydanxo bari taśi?

17 Şorox saycə viq'an baki,

Q'ert'oğo ma payba.

18 Barta vi orayin bərəkətluq'an baki,

Cəyil vədine vi lašk'oybaki çuğoxun mǔq yəşəyinşa!

19 Vi çureğala maralen, gözəl ceyranen,

Həmişə va iz döşurxon boşevk'eq'an,

Şot'o çuresunen va finoğoy beq'an.

20 Bez ğar, het'aynak' q'ert'ay çuğo bənd bakan,

Q'ert'ay çuğo q'ujbavax?

21 Axıri amdarxoy yaq'mux Q'ončuğoy piin běše,

Şot'oğoy hər lə̌ngə yoxlayinşebsa.

22 Şər amdar iz taxsıra görə biq'eğon,

İz günaxi torane ləc'üreğon.

23 Tərbiyə nu baksunaxune biyon,

Kala q'ammaz baksunaxune yaq'a aç̌esp'on.

6

Zamin ma çurpa

1 Bez ğar, q'ert'ay gala zamin çurpi,

Şot'ay gala əyit tadenusa,

2 Vi ǰomoxun c'eri əyitmoğoxun təlinə baft'enusa,

Vi əyitmoğone va ləc'ürde.

3 Mone, ene q'ert'ay kiyelnu.

T'e vədə, ay bez ğar, va çark'est'eynak'

Taki şot'ay turin oq'a bita, xoyinšba.

4 Vi piyel nep' eysa ma barta,

Vi pulmoğo ma q'ic'p'a.

5 Ceyranen içu ǒxə̌lbali kiyexun,

Q'uşen içu toraxun çark'est'ala k'inək' va çark'est'a.

Tənbəl ma baka

6 Ay tənbəl, xuritura běğa,

Şot'oxun müdrikluğa zombaka.

7 Şot'ay nə kalono,

Nə nəzərətçi, nəəl kalaluğbal.

8 Ama p'urumal yəynul ukune girbon,

Exe vədine içeynak' yeme topbon.

9 P'oy hun heq'ədər bask'alnu?

Hevaxt'al śirik' nep'ax mandalnu?

10 Samalal bask'i nep'ax mandayin,

Kula kiin loxol laxi arśayin,

11 Kəsibluğ amdarfǔq'k'al k'inək',

Eht'iyəcəl mela amdar k'inək' vi loxole eğon.

Pis amdari axır

12 Yaramaz, şər amdar,

Əfçi əyitk'ane tarane,

13 Himebsa, kiin-biine əyite.

14 Şot'ay ük'e pis niyəte bu,

İz fikir həmişə şəre, davane galst'a.

15 Kot'o görəl şot'ay bel bələne eğon,

Bürdən biti çarasuze mandon.

Q'ončuğoy nifrətbala vǔğ şey

16 Q'ončuğon ǔq şeyaxun nifrətp'i irit'ene,

Lap vǔğ şeyaxun:

17 Alaxun oq'a běğala pulmoğoxun;

Əfçi əyitk'ala muzaxun;

Taxsırsuzt'ay p'iya śik'ala kulmoğoxun;

18 Niyət şər bakala ük'əxun;

Şərə p'ap'seynak' muşt'ağ bakala turmoğoxun;

19 İz əfçinen nəfəs haq'ala əfçi şahidaxun,

Saal viçimoğoy arane dava sakala amdaraxun.

Q'ert'ay çuğoxun ə̌xil baka

20 Bezi ğar, vi bavay əmirxo eyexun ma c'evk'a,

Vi nanan zombit'oğo ma bosa.

21 Şot'oğo vi ük'e boş efa,

Şot'oğo həmişə vi q'oq'exun suruk'p'a.

22 Tağat'an şot'oğon va yaq' ak'est'alt'un,

Bask'at'an va q'orişalt'un,

Muğurbakat'an va maslaat tadalt'un.

23 Me əmirxo çirağe,

Me maslaat işiğe,

Tərbiyineynak' bakala töhmət yəşəyinşest'ala yaq'e.

24 Mot'oğon va tarak'ala çuğoxun,

Muč'a muzla q'ert'ay çuğoxun q'orişebon.

25 Şot'ay gözəlluğa bənd ma baka,

Şot'ay pul q'ic'bsunen va maq'an ferett'i.

26 Axıri tarak'ala çuğoy toy sa loq'ma šume,

P'oy şot'aynak' vi elmoğo het'aynak' laxavax?

27 Aruğo q'oltuğe ext'i,

Paltara nu bok'osp'es banekon ki?

28 S'ile loxol tarapi,

Turmoğo nu cərdes banekon ki?

29 Q'ert'ay çuğoy t'ǒǒx bağalt'ay axıral metəre,

T'e çuğo laft'alo cazasuz tene mandal.

30 Busa oğrinen iz tapana buybseynak' başq'ayin,

Şuk'k'alen şot'o tene q'inəyinşbsa.

31 Ama şot'oval biq'at'an içuxun vǔğ q'at c'eğalane,

İz k'ojin bakal nu bakalt'u tadalane.

32 Q'ert'ay çuğoxun tarak'alo isə lap q'ammaze,

İçu əfçibsun çureğalt'ine metərbon.

33 Me işq'ara t'ap'en, biyabur baksunene yaq'běğsa,

Şo həmişə ç̌omə̌yin bakale.

34 Şot'aynak' ki, t'e çuğoy işq'ara q'eyrəten bok'osebon,

Şot'oxun amansuz həyife haq'on.

35 Hik'k'alen şot'ay işq'ara efes tene bakon,

K'ə tadayt'un şo tene irəzi bakon.

7

Tarak'ala çuğoy bic'luğ

1 Bez ğar, bezi əyitmoğo q'orişa,

Bezi əmirxo vast'a efa.

2 Bezi əmirxo efayin, yəşəyinşalnu;

Bezi zombalt'oğo vi piin işiğ k'inək' q'orişa.

3 Şot'oğo boğoç̌al k'inək' vi k'əşine lavk'a,

Vi ük'e loxol śampa.

4 Müdrikluğa vi xunçi,

Q'amişaksuna vi dost' hesabba.

5 Şot'oğon va tarak'ala çuğoxun,

Muč'a muzin bakala q'ert'ay çuğoxune q'orişon.

6 Sa ği bezi k'ojin ayninaxun

Qavunaz běğsay.

7 Azk'i ki, sa dəst'ə cəyilxoy arane,

Q'ammaz sa cəyile bu.

8 Şo tarak'ala çuğoy k'oja ı̌ša küçinene c'ovaksay,

Şot'ay k'oj bakala yaq'ene taysay.

9 Vaxsızey, běğ batk'eney,

Ene biyə bakeney.

10 Me çuuxal tarak'ala çuux k'inək' lapi, iz ük' əfçinen buy

Kap şot'ay běše c'eri.

11 (Şo hay-küy sakale, hayasuze,

İz k'oya nu arśalone.

12 Gəh küçinə, gəh meydanxone c'eysa,

Hər dönbine sa busq'une biq'sa.)

13 Şot'in ğara biq'i muçepi,

Ot'p'inut' metəre pi:

14 «Bezi elasa əməlbi

Ğe serluği q'urbanez šampe,

K'oyal yeq' bune pi

15 Va akseynak' vi běšez c'eri,

Va gelez qə̌věśi, axır ki, bə̌ğə̌zbi.

16 Bezi döşəyə Misiri kətanaxun ěbeśi,

Śampi ç̌oz zap'e.

17 Bezi yorğan-döşəyə

Mirra, aloye, darçinez * duğe.

18 Eki kəybakamin suna çureğen,

Çuresunaxun ləzət haq'en.

19 Bezi işq'ar k'oya tene,

Ə̌xil galane taśe.

20 Təngin kisinəl ext'ene,

K'oya xaş kalabakamin tene qaybakal».

21 Fəndurxo əşp'est'i şot'o toolayinşebi,

İz muč'a muzin şot'o yaq'axun c'evek'i.

22 Me ğaral hat'e saad t'e çuğoy bač'anexun bafedi,

Šamseynak' taşala arak'en,

Təlinə baft'ala maralen

23 Axırda iz ciyərə sa ox t'ə̌q'esuna nu avabakala k'inək',

Purpi usum tora baft'ala sa q'uşen

İz elmux haq'esuna nu avabakala k'inək'.

24 İsə, ay bezi ğarmux, za ǔmǔxlaxanan,

Bezi ǰomoxun c'eğala əyitmoğo ibakanan,

25 Ma bartanan ef ük' metər sa çuğoç fırık'ane,

Şot'ay yaq'en tağane.

26 Şot'aynak' ki, şot'in gele amdare əfçibe,

Gele amdare besp'e,

27 İz k'oj gərəmzinə taşala yaq'e,

Axırınci mənziləne taşt'a.

8

Müdrikluği k'alpsun

1 Müdrikluğen tene k'ale ki?

Q'amişaksunen iz səsə tene alloybsa ki?

2 Axıri şot'in alloy ganxo, yaq'e t'ǒğǔrxo,

Yaq' cöybakala gala,

3 Şəhəre bağala darvazin běš,

T'iya tağala yaq'e boş çurpi metər k'alene:

4 «Ay amdarxo, zu və̌xez k'ale,

Ay camaat, bezi səs və̌ynak'e,

5 Ay nu q'amişakalxo, q'ani bakanan,

Ay axmağxo, ə̌xilak'al bakanan.

6 Ǔmǔxlaxanan, dəyərlü şeyurxoxunez əyite,

Bezi ǰomoxun düz əyitmuxe c'eysa.

7 Bezi muzen serinəne nex,

Şot'aynak' ki, şot'in şərəxun irit'ene.

8 Bezi ǰomoxun saycə düz əyitmuxe c'eysa,

Nə k'ori əyit teno, nəəl əfçi.

9 Q'amişakalt'oğon mot'oğo q'amişe,

Avabaksun q'azayinşalt'oğoynak'al morox bütüm düze.

10 Gümüşə təə, bezi tərbiyinə c'ək'p'anan,

Avabaksuna təmiz q'ızılaxun üst'ün biq'anan.

11 Şot'aynak' ki, müdrikluğ toyexlu ǰěyurxoxunal dəyərlune,

Ef ük'en çureğalt'oğoy sayco şot'ay tay tene.

12 Zu müdrikluğzu, ə̌xilaksunen zast'a məsk'əne sake,

Avabaksuna q'a q'amişaksuna p'ap'ezu.

13 Q'ončuğo çalxsun pisluğa nifrətbsun upsune.

Lovğaluğa, alaxun oq'a běğsuna, pis yaq'a,

Əfçi muza nifrətezbsa.

14 Nəsyət, şaat' maslaat zast'ane,

Q'amişaksun q'a zoral zast'ane.

15 Bezi köməyen padçağxon kalaluğt'unbsa,

Kalaluğbalxon düz əmirt'un tast'a.

16 Düzgün divanbalxon q'a s'ila amdarxon,

Bezi köməyent'un kalaluğbsa.

17 Za çureğalt'oğo çurezsa,

Za ük'en qə̌věğalt'in bə̌ğə̌nebsa.

18 Bolluğ q'a şərəf,

Nu śareğala var-dövlət q'a düzgünluğ zaxune.

19 Bezi tadala bar q'ızılaxun, təmiz q'ızılaxun dəyərlune,

Təmiz gümüşəxunal şaat'e.

20 Zu düzgünluği yaq'en,

Haq'q'a taşala yaq'enez taysa.

21 Za çureğalt'oğo varluzbon,

İçoğoy xəzinoğo buyezbon.

22 Q'ončuğon İz əşurxo burqat'an,

Hər şeyaxun běš zane yaratmişi.

23 Burqesunast'a,

Dünyə yaranmişakalt'uxun běš zu buzuy.

24 Bə̌ğə̌loy xeyur bakalt'uxun běš,

Bol xene orayinxo bakalt'uxun běš buzuy.

25 Buruxmuğ yaranmişakalt'uxun běš,

Təpoox bakalt'uxun běš zu buzuy.

26 Şot'in dünyənə, çölə-biyavana,

Oç̌alxo yaratmişat'an,

27 Göyurxo yaratmişat'an,

Şot'o xene bə̌ğə̌loyluğxoxun ğis' zapi cöybat'an,

28 Alloyax asoyxo,

Bə̌ğə̌loyax orayinxo ost'aarbat'an,

29 Xeyur içu əmirbaki ganuxun maq'an c'eri pi,

Dənizə zahman zap'k'at'an,

Oç̌ali binorina laxat'an,

30 Zu İz t'ǒǒx memarzuy.

Hər ği fərəxləyinşezbaksay,

Şot'ay piin běš həmişə mǔqezbaksay.

31 İz yaratmişit'oğo görə mǔqezbaksay,

Amdarxo görə fərəxləyinşezbaksay.

32 Həysə, ay bezi ğarmux, za ǔmǔxlaxanan:

Bezi yaq'a efalo he bəxt'əvəre!

33 Bezi tadi tərbiyinə ǔmǔxlaxi

Müdrikluğ ext'anan, şot'o t'ǒǒx ma bosanan.

34 Za ǔmǔxlaxalo,

Hər ği bezi darvazin běš çurk'alo,

Bezi ç̌omxoy běš çurpi yaq'běğalo he bəxt'əvəre!

35 Şot'aynak' ki, za bə̌ğə̌balt'in yəşəyinşe bə̌ğə̌bon,

Q'ončuğoy piyesal şaat'e ak'eğon.

36 Bezi əleyinə bakalt'in isə iz elmoğone q'əst'bon,

Za nifrət balt'oğoy bitot'in bisune çureğon».

9

Müdrikluği yaq'

1 Müdrikluğen içeynak' k'oje biq'i,

Şot'aynak' vǔğ dənə kişeśi sütüne laxi,

2 Heyvan šampi,

Fi həzirbi,

Sulfinal saneki.

3 İz çuux nökərxo yaq'abi

Şəhəri alloy ganxoxun care k'alpest'i:

4 «Ekinan memiya, ay nu q'amişakalxo»

Müdrikluğen q'ammazxo metəre pi:

5 «Ekinan, bezi šumaxun ukanan,

Bezi həzirbi finaxun ǔğə̌nan.

6 Q'ammazluğa bosanan - yəşəyinşalnan,

Haq'ıli yaq'en takinan.

7 Ç̌oboç̌una töhmətbalo axırda içe biyaburbakon,

Şər amdara yaq' ak'est'alo içe ləkələyinşakon.

8 Ç̌oboç̌una ma töhmətba ki, va maq'an nifrətbi,

Müdrik amdara töhmətba, şot'inal va çureğale.

9 Metər amdara ögüten tadon, samalal müdrike bakon,

Tərbiyinə düzgün amdaran tadon, iz q'amişaksunane avuzbon.

10 Q'ončuğo çalxsune müdrikluği burqesun,

Ǐvel bakalt'u çalxsune q'amişaksun.

11 Müdrikluğen vi yəşəyinşi ğimxone avuzbon,

Vi ömürəne boxoybon.

12 Müdrikluğ q'azayinşayin, şot'in va xeyir tadale,

Ç̌oboç̌uluğbayin - zərələ hun zap'k'alnu».

Axmağluği yaq'

13 Axmağluğ isə hay-küy sakala sa çuux k'inək'e,

Şo q'ammaze, hik'k'al tene q'amiş.

14 Şo iz k'ojin ç̌omoy běš,

Taxt'e loxol k'inək', bütüm şəhəri piin běš arśi,

15 Yaq'axun c'ovakalt'oğo,

İçoğoy yaq'en düz tağalt'oğone k'ale:

16 «Memiya ekinan, ay nu q'amişakalxo!»

Q'ammazxo metəre nex:

17 «Başq'eśi xe muč'ane baksa,

C'əp'k'in ukala šum tadlune baksa».

18 Ama şot'oğon tet'un ava ki, şot'ay t'ǒğǒl bisuno,

İz k'alk'aloroxal ene t'e dünyənet'un.

10

Solomoni məsəloox

1 Solomoni məsəloox:

Müdrik ğaren iz bava mǔqedon,

Axmağ ğaren isə iz nanaynak' dərde eçon.

2 Pis yaq'en gireśi dövlətəxun xeyir ext'es tene bakon,

Ama düzgünluğen amdara bisunaxune çark'est'on.

3 Q'ončuğon düzgün amdara busa tene efon,

Puldeşiluğbala şər amdari niyətə isə iz ük'e boşe efon.

4 Tənbəl kulmoğon kəsibluğane taşon,

Əşp'ala kulmoğon isə dövləte q'azayinşon.

5 Yəynul məhsul girbala ğaren iz müdrikluğane ak'est'on,

Exe vədine bask'ala ğar isə biyabure bakon.

6 Düzgün amdari loxol bol xeyir-bərəkəte eğon,

Şər amdaren iz q'əddarluğa muč'a muzine c'ap'bon.

7 Düzgün amdarxo p'urit'uxun oşal eyex bast'unen xeyir-bərəkəte eçon,

Şər amdari s'i isə aç̌i-batek'on.

8 Həgigi müdrik bakalt'in buyruğxo q'abulebon,

Axmağa isə iz muzen əfçinebon.

9 Təmiz ük'en tarak'alo dince yəşəyinşon,

İçoğoy yaq'a k'oribalt'oğoy əməlxo isə ç̌oyele c'eğon.

10 Pis niyəten pul q'ic'k'alo bəlinəne baft'on,

Axmağa isə iz muzen əfçinebon.

11 Düzgün amdari ǰomoxun c'eğalorox amdara yəşəyinşest'ala orayine,

Şər amdaren isə iz q'əddarluğa muč'a muzine c'ap'bon.

12 Nifrəten davane eşt'a,

Çuresunen isə bütüm günaxxoy loxolxune but'k'sa.

13 Q'amişakala amdari muzexun müdrikluğe baron,

Q'ammazi bač'aneynak' isə sa xaǰile kam.

14 Müdrik amdarxon avabaksunt'un girbon,

Səfey isə iz ams'i əyiten usumluğen bəlinəne baft'on.

15 Dövlətlüt'ay var-dövlət izi q'alalu şəhəre,

Kəsibi kəsibluğ isə içeynak' bələ.

16 Düzgün amdari mükfət yəşəyinşe,

Şər amdari q'azanc isə caza.

17 Tərbiyinə q'abulbalo yəşəyinşi yaq'ane bakon,

Töhmətə iradbalt'in isə iz yaq'a aç̌esebon.

18 İz nifrətə c'ap'p'alt'in əfçine əyitk'on,

Əyittaradala amdar q'ammaze.

19 Gele əyitk'ala amdar günaxane baft'on,

İzi ǰomo efalo isə müdrike.

20 Düzgün amdari muz təmiz gümüşə barabare,

Şər amdari haq'ıl isə hik'k'ala laftenest'a.

21 Düzgün amdari əyitmoğon gele amdareynak'e xeyir eçon,

Q'ammaz isə iz haq'ılsuzluğaxune biyon.

22 Q'ončuğoy xeyir-bərəkəte amdareynak' var-dövlət eçalo,

Şot'o q'azayinşbsunenal koruğ tene tadon.

23 Q'ammazeynak' şər əşur biq'sunene mǔqluğ eçon,

Düzgün amdareynak' isə iz müdrikluğen.

24 Şər amdaren het'uxun q'ı̌nebsasa, şoval iz bel eğale,

Düzgün amdar isə iz arzuna p'ap'ale.

25 Muş ěqeśi şər amdarxo fupi taneşon,

Düzgün amdarxo isə həmişəluğe mandon.

26 J̌omoynak' oq'oy, pulmoğoynak' k'üün hetəresa,

Tənbələl içu əş bürüşalt'aynak' hat'etəre.

27 Q'ončuğo çalxalt'ay ömür boxoyebakon,

Şər amdarxoy ömürəxun isə usenxone malbakon.

28 Düzgün amdarxoy yaq'běğsun mǔqluğene çark'on,

Şər amdarxoy umud isə ams'inane c'eğon.

29 Ük' təmiz amdarxoynak' Q'ončux bač'ane baksa,

Şər amdarxo isə əfçinebsa.

30 Düzgün amdarxo içoğoy ganuxun tet'un galk'al,

Şər amdarxo isə me ölkinə tet'un mandal.

31 Düzgün amdari ǰomoxun müdrikluğe barst'a,

Ama əfçi uk'alt'ay muz bot'eğale.

32 Düzgün amdari muzen iz əyitk'alt'u avane,

Şər amdari ǰomoxun isə əfçi əyitmuxe c'eğon.

11

1 Feret't'ala tərəzik'əxun Q'ončuğon irit'ene,

Ama düz ayzap'k'ala ǰěnaxun Şo irəzine mandon.

2 Lovğaluğ eğat'an şərəfsuzluğe eçon,

Müdrikluğ isə əyitběğalt'ay t'ǒğǒle eğon.

3 Düzgün amdara iz kamilluğen yaq'e ak'est'on,

Xəyanət'kəra isə iz pisluğen əfçinebon.

4 Var-dövləten şuk'k'ala t'ar ğine tene çark'est'on,

Düzgünluğen isə amdara bisunaxune çark'est'on.

5 Ük' təmiz amdari yaq'a iz düzgünluğen düzebon,

Şər amdara isə iz pisluğen sanekon.

6 Düzgün amdara düzgünluğen çark'esedon,

Xayina isə tamaxkərluğen təlinəne badon.

7 Şər amdar biyone, iz umudal ams'inane c'eğon,

Pist'oğoy arzu aç̌i-batek'on.

8 Düzgün amdar t'araxun çarek'on,

İz gala pis amdare baft'on.

9 Buxačuğo nu çalxalt'ay muzen iz ı̌šat'u əfçinebon,

Düzgün amdara isə iz q'amişaksunen çark'esedon.

10 Düzgün amdarxoy şaat' ği aksunane dirist' şəhər mǔqbaksa,

Şər amdar isə biyat'ane mǔqluği haray ěqesa.

11 Düzgün amdarxoy alxışen şəhərə şərəfəne p'ap'esp'on,

Şər amdari əyitmoğon isə t'iyana xarabinane c'urevk'on.

12 Q'ammazen iz ı̌šat'u biyaburebon,

Q'amişakala amdaren isə iz muza enefon.

13 Əyittaradalt'in sirə qaypi yəymişebon,

Ext'ibərlu amdaren isə sirə enefon.

14 Müdrik maslaat nu tadeğala gala azuk' bineton,

Nəsyət tadal gelenesa, azuk' iz çark'esunane p'ap'on.

15 Q'ert'ay gala zamin çurk'alt'in içu bəlinəne badon,

Q'ert'ay gala əyit nu tadalo isə şip'e yəşəyinşon.

16 Xeyirxax çuğon şərəfe topbon,

Puldeşiluğbi əşp'alt'in isə saycə dövlət.

17 Ük'bok'al amdaren içeynak' xeyire eçon,

Q'əddar amdaren isə bələ.

18 Şər amdaren ams'i mükəfəte q'azayinşon,

Düzgünluği śilə bit'alt'in isə əsil mükəfət.

19 Düzgünluğa biq'alt'in yəşəyinşe q'azayinşon,

Şərə biq'alt'in isə bisun.

20 Pis niyətlut'oğoxun Q'ončuğon irit'ene,

Ük' təmizt'oğoxun isə irəzine manst'a.

21 Avabaka, pis amdar cazasuz tene mandal,

Düzgünt'oğoy nəsileynak' isə çark'esun bakale.

22 Haq'ılsuz çuğoy gözəlluğ

Bǒq'e dündük'e q'ızıli halq'a k'inək'e.

23 Düzgün amdarxoy niyət bexe p'ap'on,

Şər amdara isə Q'ončuğoy əcuğe q'ısmat bakon.

24 Kulqay amdari bərəkət avuze bakon,

Q'imiş nu balo isə eht'iyəcəne baft'on.

25 Kulqay amdaren bolluğe bə̌ğə̌bon,

Xe tadalt'u xene tadeğon.

26 Taxıla c'ap'p'i efalt'u camaaten ləənətebon,

Ama toydalt'ay bel bərəkəte baron.

27 Şaat'luğ qə̌věğalt'in xeyir-bərəkəte bə̌ğə̌bon,

Şərə qə̌věğalt'in isə bələ.

28 İz var-dövlətə güvəyinşakalo bineton,

Düzgün amdar isə həmişə göyün mandala xazal k'inək'e.

29 İz külfətə bəlinə badalt'ay miras hik'k'ale,

Q'ammazal müdrik amdari k'ul bakale.

30 Düzgünluği bar yəşəyinşest'ala xode,

Amdarxo içuç zap'k'alo müdrike.

31 Əgər me dünyəne düzgün amdarxoval haq' tadesasa,

İsə běğa pist'oğo q'a günaxkərxo heq'ədər caza tadeğale!

12

1 Tərbiyinə çureğalt'in avabaksune çureğon,

Töhmətə nifrətbalo isə şuursuze.

2 Q'ončux şaat' amdaraxun irəzine mandon,

Pisniyətlü amdari isə q'ərarane c'evk'on.

3 Amdaren içu şəren möhk'əm tene bon,

Düzgün amdari tum isə əfçi tene bakon.

4 Şaat' çuux işq'ari biin tace,

İşq'ara biyaburbala çuux isə şot'ay ük'e sa q'aratikən.

5 Düzgün amdarxoy niyət düzgünluğe,

Şər amdarxoy maslaat isə əfçi.

6 Şər amdarxoy əyitmux p'i śipseynak'e,

Ama ük' təmizt'oğoy muzen içoğo çark'est'ale.

7 Pisorox biti əfçit'unbakon,

Düzgün amdarxoy k'oj isə sal sa vədə śarteneğon.

8 Müdrikluğa görə amdara tərift'unbon,

Pis niyətlut'u isə biyabur.

9 İzi sa k'ul bakala adi amdar baksun

Lovğalayinşakala, ama šum nu bə̌ğə̌bala amdaraxun şaat'e.

10 Düzgün amdaren iz heyvanal goroxe eysa,

Şər amdari şaat'luğbsun isə q'əddarluğaxunal betəre.

11 İz oç̌ala bit'i-exp'alt'in boşşamin šume ukon,

Ama ams'i şeyurxoy qoşt'an tağalo q'ammaze.

12 Şər amdaren pisluği yaq'e q'azancane tamaxbon,

Düzgün amdari tumen isə veçəne duğon.

13 Pis amdara əfçi əyitmoğon təlinəne badon,

Ama düzgün amdar t'ara bafaldayin t'et'iin salamate çark'on.

14 Amdari ǰomoxun c'eğala şaat' əyitenal xeyir-bərəkəte eçon,

Lap kiin zəhməten eçala q'azanc k'inək'.

15 Səfeyi yaq' iz piyes düze ak'eğon,

Müdrik amdaren isə nəsyətəne ǔmǔxlaxon.

16 Səfeyen iz əcuğo kap ç̌oyele c'evk'on,

Ə̌xilak'alt'in isə şərəfsuza fikir tene tadon.

17 Düzgün şahiden serinəne əyitk'on,

Əfçiduğal şahiden isə əfçi.

18 Fikirbinut' əyitk'alt'ay muzen q'ılınc k'inək' yaralayinşebon,

Müdrikt'ay muzen isə amdarxo q'olayebon.

19 Düz əyit həmişəluğe yəşəyinşon,

Əfçi əyiti ömür isə gödəye bakon.

20 Pis niyət bakalt'ay ük'e şəre bu,

Serluğ çureğalt'ay ük'e isə mǔqluğ.

21 Düzgün amdar sal sa vədə bəlinə tene baft'on,

Pis amdarxo isə həmişə koruği boşe bakon.

22 Q'ončuğon əfçi əyitəxun irit'ene,

Düzgünt'oğoxun isə irəzine manst'a.

23 Ə̌xilak'alt'in iz avabakalt'u bayan tenebon,

Q'ammazen isə iz səfeyluğa bütümə yəymişebon.

24 Çalışakalt'ay kiin içu ağane bon,

Tənbəlluğen isə amdara t'iyə̌mint'ay k'ule bon.

25 Narahatluğen amdari ük'əne t'ǒpevk'on,

Şaat' əyiten isə mǔqedon.

26 Düzgün amdaren iz ı̌šat'u yaq'e ak'est'on,

Şər amdaren isə iz yaq'ane aç̌esp'on.

27 Tənbəli kiyel ǒxə̌lbi heyvan bafaldayin şot'o tene ap'esp'on,

Əşbsun çureğalt'in isə gele var-dövləte q'azayinşon.

28 Düzgünluği yaq'a yəşəyinşe bu,

T'et'iya bisun tene bu.

13

1 Müdrik ğaren bavay tadala tərbiyinə ǔmǔxe laxon,

Ç̌oboç̌unen isə töhmətə fikir tene tadon.

2 Amdaren iz muze şaat' əyitin xeyirəne ak'on,

İçust'a şaat'luğ nu bakalt'in isə q'əddarluğe qə̌věğon.

3 İz muza efalt'in iz elmoğone q'orişon,

Yənşəğen isə iz bula bəlinəne badon.

4 Tənbəli niyət iz boşe mandon,

Əşbsun çureğalt'ay niyətxo isə bexe p'ap'on.

5 Düzgün amdaren əfçinə nifrətebon,

Şər amdaren isə xəcələt q'a biyaburçuluğe eçon.

6 Kamilluği yaq'a bakalt'u düzgünluğen q'orişebon,

Günaxbalt'u isə şəren sanekon.

7 Amdaro ki, izi hik'k'al butene, içu varlune ak'est'a,

T'etərono ki, iz dövlət gelene, ama içu kəsibe ak'est'a.

8 Dövləten amdari elmoğo xatinaxun çark'esedon,

Kəsib isə t'e xatina bafaltenedon.

9 Düzgün amdarxoy işiğ güre bok'on,

Şər amdarxoy çirağ isə aneç̌on.

10 Amdari içu ala biq'sunen saycə davane eçon,

Şaat' nəsyətə ǔmǔxlaxsunen isə müdrikluğ.

11 Havayi eğala dövlət usume irameğon,

Zəhməten q'azayinşala dövlət isə avuzebakon.

12 C'əyi bex p'ap'ala arzu ük'e q'ač'e,

Niyətə p'ap'sun isə yəşəyinşest'ala xod k'inək'.

13 Tərbiyinə nu q'abulbalt'in içune zərəl tadon,

Buyruğa hörmətbalt'in isə şaat' ğine ak'on.

14 Müdrik amdari zombsun yəşəyinşest'ala orayine,

Amdara bisuna taşala təlinəxune ə̌xilbon.

15 Düz q'amişakalo amdarxoy piyes şaat'e ak'eğon,

İçust'a şaat'luğ nu bakalt'ay yaq'en isə bisunane taşon.

16 Ə̌xilak'alt'in hər əşlə avabaksunene biq'sa,

Axmağen isə iz səfeyluğane bütümə ak'est'a.

17 Pis elçi bəlinəne baft'on,

Ext'ibərlu elçinen isə serluğe eçon.

18 Tərbiyinə iradbalo kəsib saal biyabure bakon,

Maslaata q'abulbalt'in isə hörməte q'azayinşon.

19 Arzuna p'ap'sun amdareynak' muč'ane eğon,

Q'ammaz isə pisluğaxun qaybaksun tene çureğon.

20 Müdrikxoxun arśi-hayzalt'in müdrikluğe q'azayinşon,

Q'ammazxoxun dost' bakalt'in isə iz bula bəlinəne badon.

21 Günaxkərəxun şər kamtene,

Düzgün amdaren isə şaat' ği ak'ale.

22 Şaat' amdari girbiyo iz nəvoğoynak'e mandon,

Günaxkəri girbi dövlət isə düzgün amdarane c'ovakon.

23 Kəsibi oç̌alen bol məhsul taaldayin,

Düzgünluğ nu bakala gala əfçinebakon.

24 Ğara nu çureğalt'in şot'o tene cazalayinşon,

Çureğalt'in isə k'ovala t'ǒǒx tene boson.

25 Düzgün amdar həmişə boşe bakon,

Şər amdar isə busane mandon.

14

1 Müdrik çuğon iz k'oja ost'aarebon,

Q'ammaz çuğon isə şot'o iz kiin śarek'on.

2 Düz yaq'en tağalt'inQ'ončuğo çalexon,

K'ori yaq'a bakalt'in isə Şot'o t'ǒǒxebon.

3 Q'ammazi bač'anen iz lovğa əyitmoğo görə t'ap'e ukon,

Müdrikt'oğoy muzen isə içoğo q'orişebon.

4 Kəl nu bakala gala nə̌val ams'ine bakon,

Ama kəle zorene bol məhsul eçon.

5 Düzgün şahiden əfçi tene uk'on,

Əfçi şahiden isə iz əfçinene nəfəs haq'on.

6 Q'ammazen müdrikluğ qə̌və̌lğayin şot'o tene bə̌ğə̌bon,

Ama q'amişakala amdara usume p'ap'on.

7 Axmağaxun ə̌xil baka,

Şot'oxun haq'ullu əyit ten ibakal.

8 Ə̌xilak'alt'ay müdrikluğ - iz yaq'a q'amişaksunast'ane,

Q'ammazi səfeyluğ isə için-içu feretst'unast'a.

9 Səfeyxon taxsıra os'kseynak' eçala paye loxol axšumt'unk'on,

Düzgünt'oğo isə Q'ončuğon xeyir-bərəkəte tadon.

10 Amdaren iz dərdə saycə içine ava,

Şot'ay mǔqluğal iz hama şuk'k'alen tene hisbon.

11 Şər amdarxoy k'oj śareğon,

Ük'təmizt'oğoy yurden isə varde qayk'on.

12 T'etər yaq'o ki, amdari piyes düze ak'esa,

Ama şot'ay axır bisune.

13 Axšumk'at'anal amdari ük' q'ač'ek'on,

Mǔqluği axırast'al dərde bakes bakon.

14 Şər bakalt'u iz biq'i yaq'a görə tadeğale,

Şaat' amdara isə iz əşurxo şaat' baksuna görə.

15 Nu q'amişakalo hər əyitə feret'ebaksa,

Ə̌xilak'ala amdaren isə iz hər lə̌ngəne fikir tast'a.

16 Müdrik amdar eht'iyətlü baki pisluğaxun zap'eğon,

Axmağ isə usum içuxun c'eri içune güvəyinşakon.

17 Usum posk'alt'in haq'ılsuz əşe biq'on,

Pisniyətlü amdaral nifrətt'unbsa.

18 Q'ammaza mandalo iz səfeyluğe,

Ə̌xilak'alt'ay biin tacal iz avabaksun.

19 Pis amdarxo şaat't'oğoy běš k'os't'unbakon,

Şər amdarxoval düzgünt'oğoy ç̌omone tağon.

20 Kəsibə q'onşinenal nifrətebon,

Varluna isə gele amdarene çureğon.

21 T'iyə̌mint'ay loxol alaxun oq'a běğalt'in günaxebsa,

Eht'iyəc bakalt'u köməybalo isə he bəxt'əvəre!

22 Şər əş biq'alxo yaq'axun azmişakiyorox tene ki?

Xeyirxaxluğ balt'in isə şaat'luğ q'a çuresune bə̌ğə̌bon.

23 Hər zəhməten q'azance eçon,

Ams'i əyitpsunen isə amdara eht'iyəci boşe efon.

24 Var-dövlət müdrik amdarxoy biin tace,

Səfeyluğ isə axmağxoy.

25 Düzgün şahiden bisunaxune çark'est'on,

Əfçi şahiden isə feret'edon.

26 Q'ončuğo çalxalt'aynak' q'ı̌ butene,

Q'ončux şot'ay əyloğoynak'al umudi gane.

27 Q'ončuğo çalxsun yəşəyinşest'ala orayine,

Amdara bisunaxune çark'est'on.

28 Padçaği kalaluğ azuk'i geleluğaxune ak'esa,

İz azuk' mal bakala padçağ isə hik'k'ale.

29 Usum içuxun nu c'eğalo haq'ullune,

Hövsələsuzo isə səfey.

30 Arxayinluğen amdara yəşəyinşesedon,

Paxılluğen isə ǔq'ěnxone bašaybon.

31 Kəsibə zülüm tadalt'in Buxačuğo tene çalxon,

Kəsibə kul biq'alt'in isə şot'o Yaratmişalt'u hörmətebon.

32 Şər amdara iz pisluğen sanekon,

Düzgünt'ay düzgünluğen isə bisunast'al umude tadon.

33 Müdrikluğen haq'ullu amdari ük'e mese biq'on.

Şo lap axmağxoy araneyal c'ək'eğon.

34 Düzgünluğen azuk'a ěqevek'on,

Günaxen isə sanekon.

35 Padçağ müdrik k'ulaxun irəzine mandon,

İçu biyaburbalt'ay loxol isə iz əcuğone biq'on.

15

1 Cügü coğaben hirsə bask'esedon,

Sərt əyiten isə əcuğane bəc'ük'ton.

2 Müdrikt'oğoy muzen avabaksunane tərifbon,

Axmağxoy muzexun isə səfeyluğe baron.

3 Q'ončuğoy piin hər şeya aneksa,

İz pul pist'oğoyal, şaat't'oğoyal loxole baksa.

4 Muč'a əyitmoğon amdara yəşəyinşesedon,

Əfçi əyitmoğon isə ük'e xə̌xə̌k'on.

5 Səfeyen bavay tadala tərbiyinə lağane haq'on,

Töhmətə ǔmǔxlaxalo isə ə̌xilak'ale bakon.

6 Düzgünt'ay k'oya kala dövləto,

Şər amdari isə q'azancenal içu əzabe tadon.

7 Müdrikt'ay muzen avabaksune yəymişon,

Axmaği isə mot'o haq'ıl tene p'oyeğon.

8 Q'ončuğon şər amdari eçala q'urbanaxunal irit'ene,

Ük'təmizt'oğoy isə afırınaxun irəzine manst'a.

9 Q'ončuğon şər amdari tağala yaq'axun irit'ene,

Düzgünluği bač'anexun tağalt'u isə çuresa.

10 Düz yaq'axun c'eğalt'u bı̌hi cazane tadeğon,

Töhmətə nifrətbalt'aynak'al bisune eğon.

11 Bisuni q'a p'urit'oğoy məsk'ənəl Q'ončuğoy piin běše,

Mandene ki, amdari ük'.

12 Amdarxo lağa haq'alt'in töhmətə tene q'abulbon,

Müdrik amdarxoxunal maslaat tene haq'on.

13 Ük' mǔqbakat'an amdari ç̌oyenal axšumek'on,

Dərden isə amdara xə̌xə̌nek'on.

14 Ə̌xilak'alxon avabaksune qə̌věğon,

Axmağxo isə içoğoy səfeyluğ bəse bakon.

15 Fağıri hər ği mə̌yine,

İzi hər ğina müq bakala amdareynak' isə həmişə q'onaxluğ.

16 Q'ončuğo çalxsunen q'azayinşi mal şey

Narahatluği boş gireśi kala xəzininəxun şaat'e.

17 Çuresun bakala gala göyin uksun

Nifrət bakala gala c'əyinəx arak'i yeq' uksunaxun şaat'e.

18 İçuxun usum c'eğalt'in davina yaratmişebsa,

Portbalt'in isə davina bask'esest'a.

19 Tənbəli yaq'a śaśene haq'on,

Ük'təmizt'oğoy yaq' isə genge.

20 Müdrik ğaren iz bava mǔqedon,

Axmağen isə iz nana biyaburebon.

21 Q'ammaz səfeyluğaxune mǔqbakon,

Q'amişakala amdar isə düz yaq'ene tağon.

22 Maslaat nu bakala gala amdari çureğalo bex tene p'ap'on,

Düz nəsyət tadal gele bakala gala isə, oore eğon.

23 Amdari coğab tast'eynak' əyit bakat'an mǔqe bakon,

Əyitə iz gala upsun he şaat'e!

24 Müdrikt'ay yaq'en içu ala,

Gərəmzoğoxun ə̌xil bakala yaq'ene taşt'a.

25 Q'ončuğon içuxun irəzi amdari k'ojane śark'on,

Süpür çuğoy oç̌ala isə q'orişebon.

26 Pis fikirxoxun Q'ončuğon irit'ene,

Şaat' əyitmoğoxun isə Şo irəzine.

27 Tamaxkəren iz külfətə koruğane badon,

Rüşfətə nifrətbalt'ay ömür isə boxoye bakon.

28 Düzgün amdaren coğaba fikirbine tadon,

Şər amdari isə muzexun pisluğe baron.

29 Q'ončux şər amdarxoxun ə̌xile çurk'on,

Düzgün amdarxoy isə afırına inebakon.

30 Axšumk'ala pulmoğon ük'əne mǔqt'on,

Şaat' xavarenal amdara parvazlayinşebon.

31 Xeyir tadala töhmətə ǔmǔxlaxalt'ay ga

Müdrik amdarxoy aranene bakon.

32 Tərbiyinə iradbalt'in içune zərəl tadon,

Töhmətə ǔmǔxlaxalt'in isə avabaksune q'azayinşon.

33 Q'ončuğo çalxsunen müdrikluğane zombon,

Əyitə běğsunenal hörməte eçon.

16

1 Amdaren iz ük'e boş fikirebon,

Axırınci əyitə isə Q'ončuğone uk'on.

2 Amdari bütüm yaq'mux iz piyes təmize ak'eğon,

Q'ončuğon isə ük'e boş bakalt'oğone yoxlayinşon.

3 Vi biq'ala əşurxo Q'ončuğo tapşurba,

T'e vədə vi niyətxo bex p'ap'ale.

4 Q'ončuğon hər şeya İz məksədeynak'e yaratmişe,

Pis amdaral bələ ğineynak'.

5 Q'ončuğon içoğo ala efalt'oğoxun irit'ene,

Avabaka, şorox cazasuz tet'un mandal.

6 Buxačuğo çuresunen q'a Şot'o ğaç̌ baksunen günaxxo os'ek'sa,

Q'ončuğo çalxsunenal pisluğaxun qayest'a.

7 Amdari yəşəyinşaxunQ'ončux irəzi mandayin,

Düşmənxoval şot'oxun barişt'irişebsa.

8 Düzgünluğen q'azayinşala mal şey

Haq'suz yaq'en topbi gele q'azancaxun şaat'e.

9 Amdaren iz yaq'a c'ək'ek'on,

Ama Q'ončuğon tadi yaq'ene tağon.

10 Padçağen iz ə̌xilaksunluğene əyitk'on,

Divanbsunast'al sərf tenebon.

11 Düzgün tərəzik'en ayzapsun Q'ončuğoxune,

Torayin boş bakala hər ayzap'k'ala ǰěyal Şot'ay kiin əşe.

12 Şər əşur biq'sunaxun padçağxon irit't'unk'on,

Şot'aynak' ki, düzgünluğene taxt'a möhk'əmbon.

13 Padçağxo düzgün amdari əyitk'alt'uxunt'un irəzi mandon,

Şot'oğon düz əyitk'ala amdarat'un çureğon.

14 Padçaği əcuğon bisuni xavare eçon,

Müdrik amdaren isə me əcuğa bask'esedon.

15 Padçaği ç̌oyen axšumenesa, avabaka, yəşəyinş bune,

Şot'ay irəziluğ hər şeya göyünbala ǰoğulin ağalinane oşq'ar.

16 Q'ızılaxunsa müdrikluğ q'azayinşbsun şaat'e,

Gümüş təə, avabaksun topbsun şaat'e.

17 Ük'təmizorox pisluği yaq'axun t'it'unst'a,

İz yaq'a nu azdırişalt'inal iz elmoğone q'orişbsa.

18 Əfçibaksuna tikbaşluğene eçon,

Bist'unal lovğaluğen.

19 Fağırxoy arane vi sa k'ot'or šuma uksun,

Tikbaşxoxun talanbi mala cöybsunaxun şaat'e.

20 Tərbiyinə ǔmǔxlaxalt'in xeyire bə̌ğə̌bon,

Q'ončuğo güvəyinşakala amdar he bəxt'əvəre!

21 İz ük'e müdrik bakalo ə̌xilak'ale k'alesa,

Amdarxoval muč'a əyitə usume basksa.

22 Q'amişaksun - yəşəyinşest'ala orayine,

Axmaği caza isə iz səfeyluğ.

23 Müdrik əyitmux müdrik amdaraxune c'eğon,

T'e əyitmoğonal amdara vědesedon.

24 Şaat' əyitmux - şame boş uč' k'inək'e,

Elmoğo q'olayebon, ǔq'ěnxo ost'aarebon.

25 T'etər yaq'o ki, amdari piyes düze ak'esa,

Ama şot'ay axır bisune.

26 Əşp'alen iz tapana boşevkseynak'e zəhmət zap'e,

Busaluğene şot'o məcburbsa.

27 Yaramazen amdarxoynak' kure kaše,

İz əyitmoğonal arux k'inək' bok'osp'i-śinne.

28 Əfçiduğalen davane galdon,

Əyit tarast'unen ı̌ša dost'urxoval cöyebon.

29 Q'əddar amdaren iz ı̌šat'oğo feret'edon,

Şot'oğo şaat' nu bakala yaq'ane zap'k'on.

30 Pis niyəten pul q'ic'k'alt'ay fikir şəre bakon,

J̌omo k'oribalt'ay əşuruxal şaat' tene bakon.

31 Mas'i baki pop s'aldala tace,

Düzgünluği yaq'e q'azance.

32 Q'oççağ baksunaxunsa səbürlu baksun şaat'e,

İçuxun usum nu c'eğalo şəhərə haq'alt'uxun zorbane.

33 Çöpə amdarene bost'a,

Ama hər q'ərara Q'ončuğone tast'a.

17

1 Q'ari sa k'ot'or šum bakala ser k'oj

Kəyi-ǔğsunen buy höcət bakala k'ojaxun şaat'e.

2 Müdrik nökər s'ibiyaburbal ğare ağane bakon,

Şot'ay viçimoğoxun barabar mirasi paye haq'on.

3 Q'ızıl-gümüşi təmizluğ gam buxarin boşe ç̌oyel c'eğon,

Ük'e boş bakalt'u isə Q'ončuğone yoxlayinşon.

4 Pis amdaren şər bakalt'ay exlətxone fikir tadon,

Əfçiduğalen əşgaldali əyitmoğone ǔmǔxlaxon.

5 Kəsibə masq'arabalt'in şot'o Yarat'mişalt'une t'ǒǒxbon,

Q'ert'ay dərdə mǔq bakalo cazasuz tene mandon.

6 Q'ojat'oğoy biin tac içoğoy nəvooxe,

Ğarmoğoyal şərəf içoğoy bavoox.

7 Q'ammaza haq'ullu exlət nu yarayinşala k'inək'

Kalaluğbalal əfçi exlət sal tene yarayinşbsa.

8 Rüşvət tadalt'ay piyes iz rüşvət sa piin çile,

Şot'aynak' ki, mani tərəf tağayin, q'azance eşt'a.

9 Günaxi looxun butk'alt'in serluğe qə̌věğon,

Şot'o həmişə ç̌oyel duğalt'in isə iz ı̌ša dost'urxone aç̌esp'on.

10 Q'amiş amdara sa töhməten,

Axmağa duğeğala sabaç̌ q'apazaxun gelene təsirbsa.

11 Pis amdaren insanxo saycə davinane k'ale,

Q'əddar elçinal şot'aynak' yaq'abalt'un.

12 Baloğo aç̌esp'i sa šuyena irəst'eysun

Q'ammaza iz səfeyluği boş irəst'eysunaxun şaat'e.

13 Şin şaat'luği gala pisluğ bayin,

İz k'oyaxun pisluğ tene cöybakal.

14 Höcəti burqesun xene bande qayesunane oşq'ar,

Dava q'ızışakamin şot'ay běšinə̌mə haq'a.

15 Ham taxsırkərt'u haq'lu c'evk'alo,

Ham düzgünt'u taxsırkər c'evk'alo -

Mot'oğoy p'rannat'uxunal Q'ončuğon irit'ene.

16 Q'ammazi təngə baksuni k'ə xeyirəbu?

Haq'ıl nu bakala gala müdrikluğa hetər haq'ale?

17 Dost'en həmişəne çureğon,

Viçiyal t'ar ğinene vi dərdə şərik bakon.

18 Saycə haq'ılsuzene t'iyə̌mint'ay gala əyit tadi

Şot'ay gala zamin çurk'on.

19 Dava çureğalt'in günaxe çuresa,

İçu ala biq'alt'in bist'une qə̌věsa.

20 İçust'a əfçi bakalt'in xeyir tene bə̌ğə̌bon,

Bic'luğ əşp'est'i əyitk'aloval bəlinəne baft'on.

21 Axmaği bavan dərde bə̌ğə̌bon,

Sarsaği bavay mǔqluğ aneç̌on.

22 Ük'e mǔqluğ elmoğoynak' ən şaat' dərməne,

Ük' xə̌xə̌yesunen isə amdari elmoğone haq'on.

23 Şər amdaren c'əp'k'in rüşvəte ext'on ki,

Düzgünluğa pozmişane.

24 Q'amiş amdari fikir müdrikluği loxole bakon,

Axmaği isə t'iya-miya.

25 Axmağ ğar iz bavaynak' bələne,

İz nanaynak'al q'ubar.

26 Nə düzgün amdara cəriməbsun,

Nə s'ila amdara iz düzgünluğa görə t'ap'sun şaat' əş tene.

27 Gele avabakalt'in male əyite,

Müdrik amdaren iz əyiti q'ədirəne ava.

28 Şip' çurk'ayin, səfeyal müdrike hesab bakon,

J̌omo but'k'ayin, şoval haq'ullune ak'eğon.

18

1 Saycə içeynak' yəşəyinşalt'in k'ə çuresa bsane,

Şaat' maslaatal q'abul tenebsa.

2 Q'ammazen q'amişaksun təə,

İz avabakalt'une ak'est'un çuresa.

3 Şər əşlen hörmətsuzluğe eçon,

Habursuzluğen isə biyaburçuluğ.

4 Amdari əyitmux bə̌ğə̌loy xeyurxone,

Müdrikluği orayin - tağala oq.

5 Divanbat'an pis amdara tərəfkeşluğbi

Taxsırsuz amdara haq'suz c'evksun şaat' tene.

6 Q'ammazi əyitmoğon içu bəlinəne badon,

İz muzen içu t'apesedon.

7 Q'ammazi muzen içu əfçinebon,

İz əyitmuxcə içeynak' tələne bakon.

8 Əyittaradalt'ay əyitmux ləzətlu tikoox k'inək'e,

Q'oq'exun hasande c'ovaksa.

9 İz əşləst'a tənbəl bakalo

Śark'al bakalt'uxun viçine.

10 Q'ončux möhk'əm sa q'alane,

Düzgün amdareynak' bač'ane.

11 Varlu amdareynak' iz dövlət sa q'alala şəhəre,

Şo iz piyes nu śareğala bari k'inək'e.

12 Amdari içu ala biq'sunen iz acalane p'ap'espsa,

Oq'a biq'sunen isə hörmətə.

13 İbakinut' coğab tast'un,

Səfeyluğ saal biyaburçuluğe.

14 Ük'əxun ost'aar amdara azarenal tene saksa,

Ama ük' xə̌xə̌nesa, mot'o hetəre portbon?

15 Ə̌xilak'alt'in iz ük'e boş biliye topbon,

Müdrik amdari ǔmǔx biliyeynak' qaye.

16 Pay tast'unen amdareynak' yaq'e qayk'on,

Şot'o kakala amdarxoy běše taşon.

17 T'iyə̌mi tərəfen hari əşlə silist'bamin,

Divanbala gala samci əyitk'alt'ay uk'alorox düze ak'eğon.

18 Buxačuğoy çureğalt'u avabakseynak' boseğala çöpen davina bask'esedon,

Davabalt'oğo sun-sunaxun cöyebon.

19 Viçimoğoy arane bakala dava ç̌omo şəft'əlü q'ala k'inək'e,

Oro viçəxun barişaksun q'alala şəhərə haq'sunaxun çətine.

20 Amdaren iz uk'ala əyitmoğoy,

İz muze pit'oğoy nəticinəne ak'on.

21 Muzen amdara yəşəyinşəl taneşon, bisunal,

Əyitpsun çureğalt'inal iz uk'alt'oğoy bara ak'ale.

22 Çuux haq'sunen şaat'luğen bə̌ğə̌bon,

Q'ončuğoy irəziluğan haq'on.

23 Kəsiben xoyinšene əyitk'on,

Varlunen isə sərt coğabe tadon.

24 Dost'urxo gelebsunen amdara sanekon,

Ama əsil dost' viçəxunal ı̌šane.

19

1 Kəsib, ama iz ük' təmiz amdar,

Əfçi əyitk'ala q'ammazaxun şaat'e.

2 Avabaksun nu bakayin, saycə həvəsen

Hik'k'al bes tene bakon.

Kapk'alt'ay turel lamanedon.

3 Amdaren iz səfeyluğa görəne yaq'a aç̌esp'on,

Ük'e boş isə Q'ončuğoy loxole əcuğon biq'on.

4 Var-dövləten dost'urxo avuzebon,

Kəsiben isə iz sa dost'al aç̌esebon.

5 Əfçi əyitk'ala şahid cazasuz tene mandon,

Əfçiduğalen çark'esun tene bə̌ğə̌bon.

6 Gelet'oğone s'ila amdarxoy piyes ak'esun çureğon,

Pay tadalt'aynak'al dost' həmişə bə̌ğə̌neğon.

7 Kəsibəxun iz viçimoğoyal zəhləne baron,

Lap dost'urxoval şot'oxun ə̌xilt'un tarak'on,

Xoyinšbi bač'anexun bafaldayin, içu ı̌ša tet'un biton.

8 İz elmoğo çureğalt'in müdrikluğe qə̌věğon,

Q'amişaksuna ğaç̌eğalt'in oore q'azayinşon.

9 Əfçi əyitk'ala şahid cazasuz tene mandon,

Əfçinen ç̌oyel çurk'alo biyone.

10 Q'ammaza tamtarağlu yəşəyinş nu yarayinşala k'inək',

K'ula ağay loxol kalaluğbsunal tene yarayinşbsa.

11 Amdari q'amişaksunen əcuğa bask'esedon,

T'iyə̌mint'ay içu incitmişbsuna fikir nu tast'unen içeynak' şərəfe eçon.

12 Padçaği əcuğ aslani ğırılti,

İz irəziluğ isə oye loxol bakala xo k'inək'e.

13 Axmağ ğar bavaynak' bələne,

Dava qə̌věğala çuux isə nu bot'bakala xene k'at'psun k'inək'e.

14 K'oj, var-dövlət bavoğoxun,

Müdrik çuux isə - Q'ončuğoxune.

15 Tənbəlluğen bə̌ğə̌loy nep'e eçon,

Avaraluğen amdara busane efon.

16 Əmirə əməlbalt'in iz elmoğone efon,

İz yaq'a nu fikir tadalo isə biyone.

17 Kəsibə kul boxodalt'in Q'ončuğone borc tadi baksa,

Şot'aynak' ki, Q'ončuğon için me əşlin əvəzə tadale.

18 Heq'ədər ki c'əyi tene vi ğara tərbiyə tada,

Şot'ay əfçibaksuna hun taxsırkər ma baka.

19 İçuxun usum c'eǧala amdaren iz cazina zap'k'alane,

Şot'o ç̌o tadayin, ast'aral çureğale.

20 Nəsyətə ǔmǔxlaxa, tərbiyinəl q'abulba,

Metər bsunen müdriken bakon.

21 Amdaren iz ük'e boş gele şeye fikirbon,

Axırınci əyit isə Q'ončuğoxune.

22 Amdara iz ext'ibərlu baksunene çureśest'a,

Kəsib baksun fırıldağçi baksunaxun şaat'e.

23 Q'ončuğo çalxsunen amdara yəşəyinşesedon,

Şot'o şər ı̌ša bakes tene bakon, şo arxayine bask'on.

24 Tənbəlen iz kula q'ave boş banedon,

İz ǰomo taşt'una isə ərikmişebakon.

25 Ç̌oboç̌una t'ap'enk'on - q'ammazene içeynak' dərs ext'on,

Ə̌xilak'ala töhmətbsunen isə, şot'ay müdrikluğane avuzbon.

26 Bavay ç̌oyel qaybaki iz nana şəp'eğala ğar,

S'i biyaburbala, şot'oğoy ç̌oya mə̌yinbala ğare.

27 Bez ğar, nəsyətə nu ǔmǔxlaxayin,

Müdrik əyitmoğoxun ə̌xil bakalnu!

28 Rüşvət ext'ala şahiden düzgünluğa lağane haq'on,

Pist'oğon şərent'un nəfəs haq'on.

29 T'iyə̌mint'oğo masq'arabalt'oğoynak' caza,

Axmağxoy bač'aneynak'al t'ape həzirbaksa.

20

1 Finen amdari loxol axšumpesedon, içk'inen davabesedon,

Şot'oğo feretbakalo müdrik tene k'aleğon.

2 Padçaği əcuğ aslani ğırılti k'inək'e,

Şot'o içuxun c'evk'alt'in iz elmoğone aç̌esp'on.

3 Davinaxun t'ist'unen amdareynak' şərəfe eçon,

Səfey isə davineynak' muşt'aǧe.

4 İz vədine nu ezbala tənbəl əkinçinen

Exe vədine hik'k'al tene bə̌ğə̌bon.

5 Ük'e fikirxo bə̌ğə̌loya bakala xe k'inək'e,

Q'amişakala amdaren şot'o zapi c'evek'on.

6 Amdarxoy gelet'ine izi ext'ibərlu baksunaxun dəm duğsa,

Ama həgigi metər bakala amdara mayina bə̌ğə̌bes bakon?

7 Düzgün amdar təmiz ük'ene yəşəyinşbsa,

İçuxun oşa eğala nəsiləl bəxt'əvəre bakon.

8 Padçağ divanbseynak' iz taxt'a arśat'an,

İz piin şaat'a pisəxun c'ək'ek'on.

9 Şina pes bakon ki, bezi ük' təmize,

Bezi günax butene?

10 Əfçi usk'unal, əfçi ayzapsunal -

Mot'oğoy p'rannaxunal Q'ončuğon irit'ene.

11 Lap əyləl iz əməlxone çalxest'a,

Şot'oğoy təmiz, düzgün nəəl k'ori baksunene ak'est'a.

12 İbakala ǔmǔxxoval, ak'ala pulmoğoval -

Mot'oğoy p'rannal Yaratmişiyo Q'ončuxe.

13 Basksuna ma çureki, tene kəsib bakalnu,

Ayığ baka ki, bolluğa p'ap'avax.

14 Müştərinen "Pise, pis male", unek'on,

Haq'i taśit'uxun oşa isə tərifebon.

15 Q'ızıle, toyexlu ǰěne, morox bütüm bune,

Müdrik əyit isə hər şeyaxun dəyərlune.

16 Q'ert'ay gala zamin çurk'alt'in iz paltaral girove tadon, *

Haketərəl q'ərib amdari gala zamin çurk'alt'ine bon.

17 Feretst'unen q'azayinşala šum süft'ə muč'ane bakon,

Axırda isə ǰomo q'umene buybakon.

18 Şaat' q'ərar c'evkseynak' nəsyətxo ǔmǔxlaxa,

Davina bat'anal maslaaten ba.

19 Əyittaradalen sirurxo qaypi yəymişebon,

Şot'aynak'al metər amdaraxun ə̌xil baka.

20 Bava, nana q'arğişbalo

Zülmətəq'an baśi, iz çirağ aç̌eq'an.

21 Puldeşiluǧen haq'eğala mirasen

Axırda xeyir tene eçon.

22 "Me pisluği əvəzə c'eğoz" ma upa,

Q'ončuğo ext'ibərba, Şot'inal va q'orişale.

23 Düz nu ayzap'k'ala ǰěnaxun Q'ončuğon irit'ene,

Şot'in feret't'ala tərəzik'əl pise běğsa.

24 Amdari lə̌nge tüşəl ak'est'alo Q'ončuxe.

P'oy şina iz tağala yaq'a q'amişakon?

25 Amdara təlinə badalo şone ki,

Buxačuǧo niyətp'i, oşane şot'ay barada fikirbsa.

26 Müdrik padçağen pist'oğo c'ək'p'i,

Şot'oǧo dingen arum t'ap'k'alt'ullarik' t'ap'ek'on.

27 Q'ončuğon amdari vijdanen

Ük'e boş bakalt'oğone işiğbi ç̌oyel c'evk'on.

28 Padçağa xeyirxaxluğen q'a iz azuk'a ğaç̌ baksunene q'orişon,

İz taxt'a xeyirxaxluğene möhk'əm efon.

29 Zor cəyilxoy şərəfe,

Mas'i pop q'ojoğoy.

30 Yaroğon q'a t'ap'en amdara pisluğaxun təmizebon,

T'ap'esunen ük'əl düzebon.

21

1 Padçaği ük' Q'ončuğoy kiyele,

Şot'o xene arx k'inək' İz çureğala tərəf fırınedon.

2 Amdari biq'i yaq' iz piyes düze ak'eğon,

Ama ük'e boş bakalt'oğo yoxlayinşalo Q'ončuxe.

3 Düzgünluğ q'a düz divanbsun,

Q'ončuğoy piyes q'urbanaxun běše.

4 Alaxun oq'a běğsun q'a lovğa ük'

Pist'oğoynak' sa işiğ k'inək'e, ama mo günaxe.

5 Çalışakalt'ay niyətxon bolluğe eçon,

Kap nəticə çureğalo isə eht'iyəci boşe baft'on.

6 Əfçiduğsunen q'azayinşala var-dövlət

Havina əfçibakala sa buğe, şot'in bisunane taşon.

7 Pisorox içoğoy q'əddarluğa görə əfçibakalt'un,

Axıri düz yaq'a biq'sun tet'un çureśi.

8 Günaxkəri yaq' gərgüre,

Ük' təmiz amdari isə düz.

9 Davabala çuğoxun sa k'oya yəşəyinşbsunaxunsa

Ǔğe sa dönbine yəşəyinşbsun şaat'e.

10 Pis amdari vǔğ fikir şəre,

Şot'in iz ı̌šat'uval gorox tene eğon.

11 Ç̌oboç̌una cazan tadon, q'ammaz müdrike bakon;

Müdrik amdara yaq'en ak'est'on, iz avabaksunane avuzbon.

12 Düzgün Bakalt'in pist'oğo piyexun c'ovakesedon,

Şot'oğoy k'ojurxo śarpi bəlinəne badon.

13 Ǔmǔxxo biq'i kəsibi haraya nu ibakalt'in

Sa ği içinal harayk'ale, ama şot'o coğab tet'un tadal.

14 C'əp'k'in tadeğala payen əcuğo,

Q'oltuğe bakala rüşvətenal hirsə bask'esedon.

15 Haq'q'en iz ganu biq'at'an düzgün amdar mǔqe bakon,

Şər əş biq'alt'ay bul isə bəlinəne baft'on.

16 Şu q'amişaksunaxun t'it'ayin,

İz tağala ga bayinq'luğ bakale.

17 Saycə köfe qoşt'an tağalo eht'iyəcəne baft'on,

Kəyi-ǔğsunaxun nu çurk'alt'in dövlət tene bə̌ğə̌bon.

18 Ük' təmiz amdari gala pis amdar,

Düzgün amdari galal xayin amdar tağale.

19 Davabala, t'ot'ok'ala çuğoxun yəşəyinşbsunaxunsa

Çöle yəşəyinşbsun şaat'e.

20 Müdrik amdari ard iramteneğon,

Q'ammazi isə k'ə bunesa kəyi-çark'esedon.

21 Düzgünluği q'a xeyirxaxluği bač'anexun tağalt'in

Yəşəyinş, düzgünluğ saal şərəfe bə̌ğə̌bon.

22 Tək sa müdrik amdaren q'oşunen buy şəhərə hücümebon,

Şot'oğoy umudbakala q'alina śarpi-śinek'on.

23 İz ǰomo q'a muza efala amdaren

İçu bəlinəxune efon.

24 Alaxun oq'a běğala, içuxun irəzi amdar ç̌oboç̌une hesabbaksa,

Lovğaluğaxun iz boş p'ateneq'sa.

25 Tənbəli çureğala şeyurxon içu bisunane taşon,

Şot'aynak' ki, iz kula gamaxun çaxa tene duğsa.

26 Şot'in həmişə puldeşiluğebsa,

Düzgün amdar isə kulqaye bakon.

27 Şər amdari eçala q'urban irit'p'une,

Pis niyəten eçalo isə şot'oxunal betəre.

28 Əfçi şahid biyone,

Axırınci əyit isə hər şeya ibakit'aye bakon.

29 Şər amdaren iz ç̌oyane boç̌ubon,

Düzgün amdaren isə iz tağala yaq'ane möhk'əmbon.

30 Sal sa müdrikluğ, haq'ıl, nəəl maslaat

Q'ončuğoy əleyinə c'eyes tene bakon.

31 Davin ğineynak' ěkat'un həzirbon,

Ama davina taşt'un Q'ončuğoxune.

22

1 Şaat' s'i kala var-dövlətəxun,

Hörmət q'azayinşbsunal q'ızıl-gümüşəxun üst'üne.

2 Dövlətlü q'a kəsib amdar sa şeyast'at'un suna oşq'ar:

P'rannal Yaratmişiyo Q'ončuxe.

3 Ə̌xilak'ala amdaren saturběš şərə ak'i şot'oxun t'inet'on,

Q'ammazen isə běš taśi ziyane bə̌ğə̌bon.

4 Əyitə běğsunen q'a Q'ončuğo çalxsunen

Dövlət, şərəf, saal yəşəyinşe eçon.

5 Şər amdari yaq' śaślane, t'et'iya tələno,

İz elmoğo çureğalt'in şot'oxun ə̌xile tarak'on.

6 Əyelə t'ebelxun düz yaq'a laxa,

Şo isə q'ojabakat'anal me yaq'axun tene c'eğal.

7 Varlu amdar kəsibi ağane bakon,

Borclu amdaral içu borc tadali k'ule bakon.

8 Haq'suzluğ bit'alt'in içeynak' bələne exp'on,

Şot'ay sırişala çombağal əfçinebakon.

9 Kəsibəxun iz šuma cöybala kulqay amdaren

Xeyir-bərəkəte q'azayinşon.

10 Masq'arabala amdara şəp'enğon, daval çurek'on,

Orobaksunal, köfel lafst'unal tene bakon.

11 Ük' təmiz, muč'a muz amdari

Padçağal dost'e bakon.

12 Q'ončuğon q'amişaksuna q'orişebon,

Xayini əfçi əyitmoğo isə ç̌oyele c'evk'on.

13 Tənbəlen nexe: "Qavuna aslano,

Məəlne c'eğayiz, za śark'ale".

14 Əxlagsuz çuğoy ǰomo bə̌ğə̌loy kur k'inək'e,

Q'ončuğon ləənətbiyo t'et'iyane baft'on.

15 Q'ammazluğ əyləst'a bune,

Ama t'ap'en şot'o düzebon.

16 Varlu bakseynak' kəsibə zülüm baloval,

Varlu amdara pay tadaloval -

Morox p'ǒğə̌l eht'iyəcəne baft'on.

Otuz müdrik əyit

17 Vi ǔmǔxxo qaypa,

Müdrik amdarxoy əyitmoğo ibaka,

Bezi zombsuna fikir tada.

18 Şot'oğo vi ük'e boş efayin,

Şot'oğo bütümə vi muzel eçayin, vaynak' şaat'e bakon.

19 Q'ončuğo ext'ibərbavax pi

Ğe mot'oğo va, vaz avabakest'a.

20 Vaynak' otuz məsələ, müdrik nəsyət tez śampi ki?

21 Şot'oğon va haq'q'e q'a serin k'ə baksuna avabakest'i,

Va yaq'abit'oğoy t'ǒğǒl düz coğaben qaybakavax.

22 Kəsibə iz fağır baksuna görə fǔq'mapa,

Divanbat'an eht'iyəci boş bakalt'u zülüm ma tada.

23 Şot'aynak' ki, şot'oğoy əşurxo Q'ončuğon İçin běğale,

Şot'oğo fǔq'k'alt'oğo əfçibale.

24 Usum əcuğon biq'alt'uxun dost' ma baka,

Usum içuxun c'eğala amdari yaq'a ma baft'a.

25 Tenesa, şot'ay yaq'enen tağon,

Hun va təlinən badon.

26 Q'ert'ay gala zamin çurpsunaxun,

Şot'ay gala əyit tast'unaxun qoş baka.

27 T'e amdari gala tadala hik'k'al nu bakayin,

Vi bask'ala döşəyəl taşalt'un.

28 Bavoğon laxi damna zahmani ǰěne ganu ma badalba.

29 İz əşlə şaat' avabakalt'u anksa?

Şot'in adi amdarxoynak' təə, padçağxoynak' əşp'ale.

23

1 Kalaluğbalaxun sa sulfina arśat'an

Vi běš bakalt'u yönbəri fikir tada.

2 Vi işt'ağ şaat'al bakayin,

Vi ukalt'ay q'ərələ avabaka.

3 Şot'ay muč'a xorayxo tamax ma ba,

Şot'aynak' ki, me ukunen amdara feret'edon.

4 Dövlət q'azayinşbseynak' vi elmoğo ma laxa,

Müdrik baka, me fikirəxun kul haq'a.

5 Vi pula dövlətə tikbala k'inək', şo əfçibakale,

Müt'lək' q'ənədləyinşaki,

Q'irği k'inək' purpi göynul ěqeğale.

6 Xəsis amdari tadala šuma ma uka,

Şot'ay muč'a xorayxo tamaxmaba,

7 Şot'aynak' ki, şot'in iz ük'e boş hər şeye hesabane bon.

Muzen va "uka, ǔğə̌" uk'ale,

Ama iz ük' q'a uk'alorox sa tene.

8 Kəyi loq'minal əsək'enk'on,

Vi pi bütüm muč'a əyitmuxal ams'inane tağon.

9 Q'ammaza əyit ma upa,

Şot'aynak' ki, vi müdrik əyitmoğo toy tene laxon.

10 Damna zahmani ǰěne ganu ma badalba,

Yetimxoy əkinə ma baki.

11 Axıri şot'oğo Q'orişalo zorbane,

Şot'oğoy vaxun bakala divanal Şot'ine běğon.

12 Vi ük'ə tərbiyineynak',

Ǔmǔxxo zombala əyitmoğoynak' qaypa.

13 Əylin tərbiyinə həmişə fikir tada, cazasuz ma efa,

Tərbiyineynak' bakala t'ap'en şot'o bestenebon.

14 Ama şot'o t'ap'sunen,

İz elmoğo bisunaxunen çark'est'on.

15 Bez ğar, hun müdrik bakayin,

Bez ük'əl qayeğon.

16 Vi muzexun düz əyitmux c'eğayin,

Bezi bütüm elmux mǔqebakon.

17 Günaxkərxo paxılluğbsuna vi beynə ma eça,

Ama vi hər ğina Q'ončuğo çalxsunen yəşəyinşa.

18 T'e vədə vi gələcəy bakale,

Vi umudal ams'ina tene c'eğal.

19 Bez ğar, ǔmǔxlaxa, müdrik baka,

Həmişə düz yaq'a baka.

20 Fine t'ağar bakalxoy arane ma baka,

Yeq' ukala tapanxorxo gərmabaka.

21 Axıri ǔğə̌lxo q'a tapanxorxo kəsibt'un bakon,

Kəyi-ǔği nep'ax mandalorox axırda c'ır-c'ınt'ıri boşt'un mandon.

22 Vi bava ǔmǔxlaxa, axıri şot'ine va yəşəyinş tade,

Vi nanal iz q'oja vədine saymişa.

23 Müdrikluğa, tərbiyinə, q'amişaksuna q'a serina topba.

Şot'oğo ma toyda.

24 Metər amdari bava fərəxləyinşebakon,

Müdrik ğaren şot'o mǔqedon.

25 Barta vi bava-nana mǔqbakeq'an,

Va dünyəne eçeriyo fərəxləyinşakeq'an!

26 Bez ğar, za fikir tada,

Bezi tağala yaq'en taki.

27 Běğa, tarak'ala çuux bə̌ğə̌loy sa çuq'ur,

Əxlagsuz çuux q'ac' kəriz k'inək'e.

28 Şot'in k'uldur k'inək' busq'une biq'on,

Amdarxoy arane xayinxone avuzbon.

29 Yaslu bakalo şuva? Dərdlü bakalo şuva?

Şuva davin boş bakalo? Şuva şikəətbalo?

Şuva ams'i gala yaralayinşakiyo?

İz pulmux č'oč'a bakalo şuva?

30 Mo fi ǔğsa arśalo,

Taśi cürbəcür fine tada běğalone!

31 Hun fine č'oč'a irəngə,

Ayaq'i boş s'alst'una, irəət ǔğěsuna ma běğa!

32 Şot'in axırda va dizik' k'inək' duneğon,

Gürzə k'inək' zəhərləyinşebon.

33 Vi piyes q'əribə şeyurxone ak'eğon,

Haq'ıleyal k'ori fikirxone eğon.

34 Vi bask'i gala va dənizi bı̌yex,

Gəmin boş k'inək'en hisbon.

35 Uk'alnu: "Za duğet'un, his tezbe,

Za t'apet'un, sal avabakiyaltezu.

He vədə muğurbakoz ki, p'urum ǔğə̌z?"

24

1 Pis amdarxo paxılluğ maba,

Şot'oğo gərbaksun ma çureki.

2 Şot'aynak' ki, şot'oğoy ük'e zalımluğbsuni fikirxono,

Şot'oğoy muzen q'əddarluğaxune əyite.

3 K'oj müdrikluğene biq'esa,

Q'amişaksunenal şot'o möhk'əmebsa.

4 İz otağxo avabaksuni köməyen,

Hər cürə dəyərlü, toyexlu şeyurxone buybaksa.

5 Müdrik işq'ar zorbane bakon,

Avabakala amdaren iz zorane avuzbon.

6 Davabat'an maslaatxo ǔmǔxlaxa,

Düz nəsyət tadalo gelenesa, davina tanşon.

7 Q'ammazeynak' müdrikluğ kul nu p'ap'ala sa şeye,

Darvazin t'ǒğǒl * camaati běš iz ǰomoval qaypes tene bakal.

8 İz fikire şər əş biq'est'alo əşgaldale k'alesa.

9 Səfeyi pis niyət günaxe,

Amdarxonal ç̌oboç̌ut'oğo murdare hesabbsa.

10 T'ar ğine ost'aar tenusa,

He zəyif amdarnu!

11 Bespsa taşalt'oğo çark'est'a,

K'as'esunaç tağalt'oğo qoş qayda.

12 Hun ualk'ayin ki, "mot'oxun bez xavar tenoy",

Ük'ürxo Yoxlayinşalt'in mot'o atenek'on ki?

Vi elmoğo Q'orişalt'in mot'o avatenebakon ki?

Şot'in amdarxo içoğoy əməlxo görə tene tadon ki?

13 Bez ğar, uč' uka, axıri şo xeyire,

Şamla uč'e tadal vi t'amağeynak' muč'ane.

14 Avabaka ki, müdrikluğal vi elmoğoynak' hametəre,

Şot'o bə̌ğə̌bayin, gələcəyəl bakale,

Vi umud ams'ina tene c'eğal.

15 Şər amdar k'inək' düzgün amdari k'oja vərənbseynak'

Busq'u ma biq'a, şot'ay yurda ma śarpa.

16 Düzgün amdar vǔğ kərəm bitayinal, p'urum hayzale,

Şər amdareynak' bələ eğat'an isə şot'o sanekon.

17 Düşməni bist'una mǔq ma baka,

Şot'ay lamanst'una görə vi ük' maq'an çaxeśi.

18 Axıri Q'ončuğon mot'o anek'on, İz xoşel tene eğon,

Vi düşməni loxolxunal İz əcuğo exedon.

19 Pisluğ balt'oğo görə vi əcuğon maq'an biq'i,

Şər amdarxo paxılluğ maba,

20 Şot'aynak' ki, pis amdari axır butene,

Şər amdari çirağ aneç̌on.

21 Bez ğar, Q'ončuğoxun saal padçağaxun q'ı̌ba,

Şot'oğo nu çalxalt'oğoxun dost' ma baka.

22 T'e p'rannan tadala bələ q'əflətene eğon;

Şot'oğon tadala cazinal şina avabakon?

Müdrik amdarxoy sa hemal müdrik əyitmux

23 Me əyitmoğoval müdrikxone pe:

Divanbat'an tərəfkəşluğbsun şaat' tene.

24 Taxsırkərt'u "hun düzgünnu" uk'ala amdara azuk'xon q'inəyinşebon,

Tayfoğon ləənətt'unbon.

25 Ama şot'o caza tadala amdaren xeyir bə̌ğə̌bale,

Şot'ay loxol bol xeyir-bərəkət eğale.

26 Seri coğab tast'un amdara ç̌oyexun muçbsun k'inək'e.

27 Süft'ə qavuna bakala əşlə çark'a, q'oruğa təmizba,

Oşa vaynak' k'oj biq'a.

28 Q'onşin əleyinə əfçi şahidluğ ma ba,

Vi ǰomoxun feret't'ala əyit maq'an c'eri.

29 Ma upa: "Şot'in za bit'u zuval şot'o booz,

Şot'ay əməlxoy əvəzə c'eğoz".

30 Tənbəli q'oruğaxun,

Q'ammazi t'ulluğaxunez c'ovaksay.

31 Azk'i ki, hər ganu śaśen q'a ilen haq'ene,

J̌ěne q'alal barene.

32 Běği mot'o fikirez tadi,

Mot'oxun dərsez ext'i:

33 Samalal bask'i nep'axeğayin,

Turmoğo boxodi bask'ayin,

34 Mone, kəsibluğen oğri k'inək',

Eht'iyəcen amdar fǔq'k'al k'inək' vi loxol hücümebon.

25

Solomoni sa hemal məsəloox

1 Moroxal Solomoni məsəlooxe. Mot'oğo İudeyani padçağ Xizgiyay amdarxon efseynak' girbi śamt'unpe.

2 Amdarxon Buxačuğo içoğoy haq'ıle nu p'aq'ala əşurxo biq'suna görət'un alxışpsa,

Padçağa isə iz əşurxo taşt'una görə.

3 Göye alloyluğa q'a oç̌ali bə̌ğə̌loyluğa tam nu q'amişakes bakala k'inək',

Padçağiyal ük'exun c'ovakalt'oğo avabakes tene bakon.

4 C'ema gümüşəxun cöybayin,

Zərgərə saycə kiin əşe mandon.

5 Şər amdara padçaği t'ǒğǒlxun ə̌xilbayin,

Şot'ay taxt' düzgünluğen möhk'əme bakon.

6 Padçaği běš va ala ma biq'a,

Kala amdarxoy t'ǒğǒlal vaynak' ga maba.

7 Şot'aynak' ki, va "bürmişa, ala c'ovaka" upsun

S'ila amdarxoy běš oq'a saksunaxun şaat'e.

Ak'i şeyurxo görə

8 Amdarxo taxsırkər c'evksuna ma kapa.

Oşa t'e amdaren va ot'p'est'ayin, k'ən bon?

9 Şuxunesa vi əş bunesa, saycə vi divana divanba,

Şot'ay sirə ma qaypa.

10 Tenesa ibakalt'in vi loxol pis piine běğon,

Mot'in va ext'ibərəxun sanekon.

11 İz gala pi əyit

Gümüşi çərçüvin boş bakala q'ızıli ěšane oşq'ar.

12 Əyitběğaleynak'al müdrik amdari töhmət

Q'ızıli sırığan, q'ızıli bəzəy k'inək'e.

13 Exe vədine ı̌ǰe sərinluğ hetəre bakonsa,

Ext'ibərlu elçiyal şot'o yaq'abit'aynak' hametəre:

Şot'o yaq'absunen şo içule eysa.

14 İz nu tadi payurxoxun forsbalo

Ağala nu eçala asoy q'a muş k'inək'e.

15 Səbiren kalaluğbalal vědese bakon,

Muč'a muzen tərs amdaral əyitəle eçon.

16 Uč' bə̌ğə̌bayin, vi q'ərələ uka,

Puldeşi k'inək' ukayin, əsəkk'alnu.

17 Q'onşin k'oya usum-usum ma taki,

Tenesa, bezər baki, vaxun iz zəhləne baron.

18 İz q'onşin barada əfçi şahidluğbalo

Sa güpun, q'ılınc, şiş ox k'inək'e.

19 Bašay uluğoxun, axsağ turaxun sa xeyir nu bakala k'inək',

T'ar ğineyal xəyanətkərəxun sa xeyir tene bakon.

20 İz ük' buy amdareynak' mə̌ğ mə̌ğpsun

Şot'ay paltara çax havina c'eq'sun,

Nəəl ki, iz yarin loxol oq'oy lapsun k'inək'e.

21 Vi düşmən busanesa, şot'o ukest'a,

Xenezanesa, şot'o xe tada.

22 Metər ba ki, şot'in ot'p'i toobabane, *

Q'ončuğonal va iz əvəzəne tadon.

23 Q'uzey tərəfəxun eğala muşen ağala eçala k'inək',

Əyittaradali muzenal amdarxoy əcuğane iz loxol eçon.

24 Davabala çuğoxun sa k'ojin oq'a yəşəyinşbsaxunsa,

Ǔğǔl sa dönbine yəşəyinşbsun şaat'e.

25 Xenezaluğaxun bok'alt'aynak' çax xe hetəresa,

Ə̌xil ganuxun eğala mǔq xavaral hametəre.

26 Düzgün amdari pis amdara tabi baksun,

Orayini ciyər baksun, kərizi murdarlayinşaksun k'inək'e.

27 İz q'ərələxun gele uč' uksun xeyirlu nu bakala k'inək',

Amdari içeynak' dim tərif qə̌věsunal şaat' tene.

28 İçu idarabes nu bakala amdar

Śareśi, q'alasuz şəhər k'inək'e.

26

1 Yəyə ı̌ǰ, exe vədine ağala nu yarayinşala k'inək',

Q'ammazal şərəf tene yarayinşbsa.

2 Çovali t'ağay-mağay purbsun,

Bač'ayna hari-taysun k'inək',

Nahaq' q'arğişal ams'i şeye.

3 Ěka tatar, elema q'antarğa hetəre yarayinşbsasa,

Q'ammazi bač'anal xaǰil hametəre yarayinşbsa.

4 Q'ammazaxun iz muzin ma əyitp'a,

Tenesa şot'ay tayen bakon.

5 Ama şot'o t'etər coğab tada ki,

İç iz piyes müdrik maq'an ak'eśi.

6 Axmağaxun xavar yaq'abalo,

İçin iz tura bot'i ziyan zap'k'ala amdar k'inək'e.

7 Q'ammazi ǰomoxun c'eğala məsələ

Topali axsağlayinşala tur k'inək'e.

8 Q'ammaza tərifləyinşbsun

J̌ěna ragatk'ina ğaç̌bsun k'inək'e.

9 Q'ammazi məsələ eşt'un

Finağoyen iz kiyel śaś biq'sun k'inək'e.

10 Q'ammaza, nəəl hər yaq'axun c'ovakalt'u əşlə exst'un

İz əşlə nu avabakala oxbosali ox bost'un k'inək'e.

11 İz səfeyluğa saal qaybakala q'ammaz,

Xə̌ye iz əsək'p'una qaybaksun k'inək'e.

12 İçu iz piyes müdrik hesabbalt'u ak'enu?

Şot'oxunsa q'ammaza gele umudo.

13 Tənbəlen unek'on: "Yaq'a aslano!

Şir küçəmoğone tarane!".

14 Ç̌omo iz həncəmin loxol hetəre fırınesa,

Tənbələl iz bask'i gala hametəre fırık'on.

15 Tənbəlen iz kula q'ave boş banedon,

İz ǰomo eşt'eynak' ərik'mişe bakon.

16 Tənbəl iz piyes

Müdrik coğab tadala vǔğ tanaxunal müdrike ak'eğon.

17 Q'ert'ay davina gərbaksun

Küçinə xə̌ye ǔmǔğo zapsun k'inək'e.

18-19 Q'onşina ferett'i "zarafat'ezbi" upsun

Gije bok'ala ox bosi bisun eşt'un k'inək'e.

20 Uš çark'at'an arux aç̌ala k'inək',

Əyittaradal nu bakala galal davane çark'on.

21 S'ileynak' kömür, aruğeynak' uš hetəresa,

Davina bəc'ük'st'eynak'al əşgaldala amdar hametəre.

22 Əyittaradalt'ay əyitmux ləzətlu tikoox k'inək'e,

Q'oq'exun hasande c'ovakon.

23 Muč'a muzin, iz ük' isə şəren buy amdar

Gümüşi xena çəpeśi q'ə̌lik' k'inək'e.

24 Düşməni muzexun uč'e barst'a,

Ama iz ük' bic'luğen buye.

25 Şot'in cügü əyitalk'ayin, věmabaka,

İz ük' vǔğ cürə murdarluğen buye.

26 İz pisluğa ç̌oyexun nuval ak'est'ayin,

Ama axırda camaati běš şo ç̌oyel c'eğale.

27 Q'ert'aynak' kur kašk'alo içe t'e kura baft'on,

J̌ěyal şot'o t'ık'ırdalt'ay loxole eğon.

28 Əfçiduğalen iz əfçi duğala amdara nifrətebon,

Yaltağlayinşakala muzenal bələne eçon.

27

1 Əyc'in ğinaxun lovğalayinş ma baka,

Axıri şot'in vaynak' k'ə eşt'una ten ava.

2 Barta va t'iyə̌mint'inq'an tərifləyinşi, hun təə,

Q'ert'ay muzexunq'an tərif c'eri, vi təə.

3 J̌ě bı̌hine, q'umal suuk' tene,

Ama q'ammazi əş galst'un mot'oğoy p'rannaxunal bı̌hine.

4 Əcuğ amansuze, hirseyal běšinə̌mə haq'sun çətine,

P'oy şot'oğoxun betər bakala paxılluğa hetəre portp'es bakon?

5 Əyitə ç̌oyel upsun şip' çurk'ala dost'e çuresunaxun şaat'e.

6 Dost'e köfel laft'ala əyitəl iz çuresunaxune,

Düşməni isə muçbsunal əfçidəne.

7 Boş tapana şamla uč'enal ağuluğebon,

Ama busa bakalt'aynak' ağu şeyural muč'ane ak'eğon.

8 İz yurdaxun ə̌xil baft'i amdar

İz mesaxun cöybaki sa q'uş k'inək'e.

9 Hetər ki varde q'a duxin ade amdari xoşel eysa,

Dost'e şaat' nəsyətəl hametəre.

10 Ham vi dost'a, hamal bavay dost'a ma bosa,

T'ara baft'at'an viçey k'oya ma taki,

Ə̌xil bakala q'oomaxunsa ı̌ša q'onşi şaat'e.

11 Bez ğar, müdrik baka ki, bez ük'ə mǔq't'an,

T'e vədə za ot'p'est'alt'uval coğab tades bazkon.

12 Ə̌xilak'alen saturběš şərə ak'i şot'oxun t'inet'on,

Q'ammaz isə běš taśi ziyane bə̌ğə̌bon.

13 Q'ərib amdari gala zamin çurk'alt'in iz paltaral girove tadon,

Haketərəl q'ert'ay çuğoy gala zamin çurk'alt'ine bon.

14 İz q'onşina savaxt'an üşenen ost'aar xeyir-bərəkət tadalo

J̌ame q'ončuxe bakon.

15 T'ot'ok'ala çuux asoyla ğine nu bot'bakala ağalinane oşq'ar.

16 Şot'o şipbsun muşa nu efes baksun,

Nəəl ki mə̌xin boş c'əyinə nu efes baksun k'inək'e.

17 Dəmirə dəmiren ğayinbalt'ullarik',

Amdarxoval sun-sunaxunt'un zombaksa.

18 İncilnə xoda becərişalt'in şot'ay baraxun ukala k'inək',

İz ağay q'ayğina mandalt'inal şərəfe bə̌ğə̌bon.

19 Xenen ç̌oye surata ak'est'ala k'inək',

Amdari ük'enal şot'ay şu baksunane ak'est'a.

20 Bisun q'a gərəmzoğ nu boşala k'inək'

Amdari pulal tene boşon.

21 Q'ızıl-gümüşi təmizluğ gam buxarin boşe ç̌oyel c'eğon,

Amdara isə q'ert'ay tərifene çalxest'on.

22 Aruma dingen t'ap'k'ayin, pə̌pě c'eğon,

Ama səfeya heq'ədər t'ap'alk'ayin, iz səfeyluğ tene c'eğon.

23 Sürünə şaat' běğa,

Vi naxıra fikir tada,

24 Şot'aynak' ki, nə var-dövlət həmişəluğ tene,

Nə tac nəsiləxun nəsilə tene c'ovaksa.

25 Kološa girbit'uxun oşa təzə o c'eğat'an,

Buruğo o śapeğala vədine

26 Q'uziğone va lapest'on,

Keçiğo toydin q'oruğ haq'es bakon.

27 Keçiğone va t'eq'ədər muč'anaq' tadon ki,

Mo vi külfətəl, nökərxoval bəse bakon.

28

1 Şər amdara şəp'eğal nuval bakayin, t'inest'a,

Düzgün amdar isə aslan k'inək' mərd çurene.

2 Ölkinə gərgürçiluğ bakat'an kalaluğbalxoval gelene bakon,

Q'amişakala q'a iz əşlə avabakala amdaren isə ölkinə enefon.

3 Kəsibə incitmişala s'ila kala amdar

Əkinə os'k'i taşala sel k'inək'e.

4 K'anuna pozmişalt'in pis amdarxone tərifbon,

K'anuna əməlbalxo isə şot'oğoy běšt'un çurk'on.

5 Pis amdarxon düzgünluği k'ə baksuna tet'un avabakon,

Q'ončuğon laxi yaq'en tağalt'oğon isə mot'o şaat't'un q'amişakon.

6 Təmiz ük'en yəşəyinşala kəsib amdar

Şər yaq'en tağala varlu amdaraxun şaat'e.

7 Tərbiyinə q'abulbala ğar q'amiş ğare,

İz ğina tapanxorxoxun c'ovakest'alo isə bava biyaburbal.

8 Şin ki tənginə kala faizen tast'unene dövlət girbsasa,

Şot'ay girbalo axırda kəsibxoynak' ük' bok'osp'alt'une mandon.

9 K'anuna ibaksun nu çureğalt'ay afırınenal irit'p'esest'a.

10 Düzgünt'oğo pis yaq'a zap'k'alo iz kašp'i kurane baft'on,

Ük' təmizt'oğon isə şaat' ğit'un ak'on.

11 Varlu amdaren içu müdrike hesabbon,

Ama q'amiş kəsiben şot'ay ük'əne k'ale.

12 Düzgünt'oğoy ooren bitot'aynak' mǔqluğe eçon,

Ama pis amdarxo kalaluğa eğayt'un, bito c'ap'ebakon.

13 İz günaxxo c'ap'balt'in şaat' ği tene ak'on,

Şot'o iz ozane haq'i ene nu balt'in isə bağışlayinşaksune bə̌ğə̌bon.

14 Həmişə Q'ončuğo çalxalo bəxt'əvəre,

İz ük' inadkər bakalo isə bəlinəne baft'on.

15 Eht'iyəc bakala azuk'i pis kalaluğbal

Ğırık'ala aslan, hücümbala šuyen k'inək'e.

16 Nu q'amişakala kalaluğbal q'əddar, zülümkəre bakon,

Haram q'azanca nifrətbalt'ay ömür isə boxoye bakon.

17 Amdarbesp'al iç biyamin q'ı̌ye boşe.

Şuk'k'alenal şot'o tene köməybon.

18 Ük' təmiz yəşəyinşalt'aynak' q'ı̌ tene bu,

Pis yaq'en tağalo isə kurane baft'on.

19 İz oç̌ala əşp'alt'in boşşamin šume ukon,

Ams'i şeyurxoy qoşt'an tağalt'in isə iz kəsibluğa.

20 Ext'ibərlu amdaren bol bərəkət q'azayinşale,

Usum varlayinşaksun çureğalo isə caza.

21 Tərəfkəşluğbsun şaat' tene,

Ama bəzit'oğon sa loq'ma šumeynak'al pisluğt'unbsa.

22 Tamaxkər var-dövləti bač'anexune t'ist'a,

Ama q'amiştene ki, kəsibluğene içu yaq'běğsa.

23 Töhmətbalt'in axırda əfçidən tərifbalt'uxun gele hörməte q'azayinşon.

24 Bava-nana fǔq'p'i "mo günax tene" uk'ala amdar əfçibalt'ay dost'e.

25 Tamaxkəren davane galdon,

Q'ončuğo güvəyinşakalt'in isə şaat' ğine ak'on.

26 İçu güvəyinşakalo q'ammaze,

Müdrikluği yaq'en tağalt'aynak' isə q'ı̌ tene bu.

27 Kəsibə kul boxodalo hik'k'ala möhtəc tene bakon,

Şot'o fikir nu tadalt'in isə ləənəte q'azayinşon.

28 Pis amdarxo kalaluğbal bakat'an, bito c'ap'ebaksa,

Şorox əfçibakat'an isə düzgünt'oğoy zore avuzbaksa.

29

1 Töhmətxo nu běği inadkərluğ balo

Bürdən əfçinebakon iz çaral tene bə̌ğə̌yeğon.

2 Düzgün amdarxoy ooren azuk'a mǔqedon,

Pis amdarxoy kalaluğbsunen isə azuk'a ǒnenedon.

3 Müdrikluğa qə̌věğalt'in iz bava mǔqedon,

Ama tarak'ala çuğo gərbakalt'ay kiyexun iz bakal-nu bakalo c'eneğon.

4 Düzgünluğen kalaluğbala padçağen iz ölkinə möhk'əmebon,

Rüşvət ext'alt'in isə şot'o śarek'on.

5 İz ı̌šat'aynak' əfçidən muč'a muz śik'alo,

Şot'ay turin oq'axun kašk'alone.

6 Pis amdari günaxen içu təlinəne badon,

Düzgün amdar isə mǔqbaki, mə̌ğěk'on.

7 Düzgün amdaren kəsibxoy haq'q'a tanedon,

Pis amdaren isə mot'o tene ak'on.

8 Ç̌oboç̌ut'oğon şəhərə gərgürt'unbon,

Müdrik amdarxon isə əcuğo bask'est'undon.

9 Müdrik amdar q'ammaza gərbaki şot'oxun haq'q' hesab taşayin,

Axšumi q'a lağlağin gane bakon, serluğal tene ak'on.

10 Amdar besp'alxon düzgün amdara nifrətt'unbon,

Düzgün amdari elmoğo haq'sunt'un çureğon.

11 Q'ammaz hirsləyinşakat'an posp'i içuxun c'eneğon,

Müdrik amdar isə səbürlüne bakon.

12 Kalat'in əfçi əyitə ǔmǔxlaxayin,

Bütüm iz sarayi amdarxoval şərət'un tarak'on.

13 Kəsib amdar q'a zalım amdar sa şeyast'at'un suna oşq'ar:

P'rannayal piyel işiğ tadiyo Q'ončuxe.

14 Padçağen kəsibxo düzgün divanbsunen

İz taxt'a həmişəluğ möhk'əmebon.

15 T'ap'en q'a tərbiyinen müdrikluğe eçon,

Kalanut əyelen isə iz nana biyaburebon.

16 Pis amdarxoy zor gele bakat'an cinayət avuze bakon,

Ama düzgünt'oğon şot'oğoy bist'una ak'alt'un.

17 Ğara tərbiyə tada ki, vi bulal dincq'an baki,

Şot'inal va mǔqq'andi.

18 Buxačuğoxun qayeśi əyit nu bakat'an, azuk' içuxun c'eneğon.

Buxačuğoy k'anuna əməl balo isə he bəxt'əvəre!

19 K'ula saycə əyiten tərbiyə tades tene bakon,

Şot'aynak' ki, q'amişal bakayin əyitə tene běğon.

20 Fikirbinut' əyitk'alt'u ak'enu?

Şot'oxunsa q'ammaza gele umudo.

21 Ərköyün kalabakala k'ul

Axırda iz q'ončuğoynak' dərde bakon.

22 Əcuğlu amdaren davane galdon,

Usum posk'alt'inal iz günaxxone avuzbon.

23 Amdari içu ala efsunen axırda içu sanekon,

Fağır amdaren isə hörməte q'azayinşon.

24 Oğrina gərbakalo iç iz düşməne,

Elasp'iyal bakayin, divanbala gala düzə tene nex.

25 Amdaraxun q'ı̌bsunen təlinəne badon,

Ama Q'ončuğo güvəyinşakalt'aynak' q'ı̌ butene.

26 Gelet'ine kalaluğbalxoxun içeynak' haq'q' yaq'běğsa,

Ama mo saycə Q'ončuğoxune.

27 Düzgün amdarxon haq'lu nu bakalt'oğoxun,

Pis amdarxon isə düzgünt'oğoxunt'un irit'e.

30

Aguri müdrik əyitmux

1 Yak'e ğare Aguri exlətxo, şot'ay əyitmux.

Me amdaren Yet'uela, Yet'uela saal Uk'ala metəre pi: *

2 Düzəl, zu bitot'uxun haq'ılsuzzu,

Amdari q'amişaksun zast'a butene.

3 Müdrikluğa tez zombake,

Nəəl Ǐvel Bakalt'ay barada sa avabaksun tezax bu.

4 Şuva göynul laśi śire?

Şina muşa iz kiyel top'p'e?

Şina xena iz paltari boş bəc'ürp'e?

Oç̌ali ç̌o çark'amin hər ganu şina yaratmişe?

Şot'ay s'i hik'ə? İz ğare s'i hik'ə?

Avanu? Avanusa, upa!

5 Buxačuğoy əyitəst'a sərf butene, şo təmize,

Şot'ay t'ǒğǒl eğalt'oğoynak' bač'an Şone.

6 Şot'ay pi əyitə hik'k'al avuzmaba,

Tenesa, va töhmətebon, vi əfçinə ç̌oyele c'evek'on.

7 Ay Buxačux, Vaxun p'ə̌ şeyez çuresa,

Heq'ədər ki bezi ömür bakale, zaxun şot'oğo kammaba:

8 Barta ams'i, əfçi əyitmux zaxun ə̌xilq'an baki.

Saal za nə kəsib, nəəl varlu ma ba,

Saycə bezi ğiluğ šuma tada.

9 Şot'aynak' ki, varlu bakayiz, "Q'ončux şuva?" pi Va bosson,

Kəsib bakayiz isə, oğriluğbi bezi Buxačuğoy s'iya ləkələyinşezbon.

10 Nökəri barada iz ağa pis əyit ma upa,

Tenesa, şot'ay q'arğiş vi loxole baron,

Ziyanal hunen zap'k'on.

11 Amdaro ki, iz baval, nanal q'arğişebsa.

12 Amdaro ki, içu təmize hesabbsa,

Ama iz murdarluğaxun tene təmizbake.

13 Amdaro ki, t'iyə̌mint'oğoy loxol həmişə alaxun oq'ane běğsa,

Gelene göynuxun taysa.

14 Amdaro ki, iz uluxxo q'ılınc k'inək' ğayine,

Çənəl q'əssəbi meyurxo k'inək'e.

Şot'in oç̌ali ç̌oyexun kəsibxo q'uc'bsun,

Amdarxoy aranexun fağırxo əfçibsune çuresa.

15 Zəlin p'ə̌ xuyəro,

"Tada! Tada!" pi harayt'unne.

Xib şeyo ki, sal sa vədə boteneşt'a,

Lap bip' şeyo, manu ki, "Bəse!" tene uk'on:

16 Gərəmzəluğ, q'ısır tapan,

Xenaxun nu boşala oç̌al,

"Bəse" nu uk'ala arux.

17 Bavay loxol lağen,

Nanay loxolal alaxun oq'a běğala pulmoğo

Dərəne bakala ğə̌ynoğone deşibon,

Q'irğin baloğone şot'oğo t'uk't'i ukon.

18 Xib şeyo ki, bez haq'ıle p'aq'est'es tez baksa.

Lap bip' şeyo ki, q'amiştez:

19 Q'irğin göynul,

Dizik'i q'ayin loxol,

Gəmin dənizi bı̌yex baksuna,

Saal işq'ari cəyil xuyəri t'ǒğǒl taysuna.

20 Əxlagsuz çuğoy yaq' metəre:

Kəyi, ǰomo təmizebon,

"K'ə pis əşez biq'e ki?" unek'on.

21 Oç̌al xib şeyaxune ǰık'esa,

Lap bip' şeyo ki, şot'o tene portbsa:

22 Nökəri padçağ baksuna,

Q'ammazi boşşamin šum uksuna,

23 Nifrətə layiğ çuğoy işq'ara taysuna,

Saal çuux nökəri iz xanımi ganu c'ovaksuna.

24 Oç̌ali ç̌oyel bip' elmuxlono ki,

Mis'ik'al bakayt'un, içoğost'a müdrikluğ gelene:

25 Xuriturxo, manu ki zorsuz sa azuk'e,

Ama içoğoy ı̌ǰenin ukuna yəynuxunt'un girbsa;

26 Buruğoy mělurxoval zorba azuk' tene,

Ama içoğoy k'ojurxo q'ayin boşt'un biq'sa;

27 Çərt'k'ənxoyal padçağ teno,

Ama tağat'an dəst'inent'un taysa;

28 Saal dereval, manu ki kiin biq'es bakala sa heyvane,

Ama şo padçaği sarayinal baneksa.

29 Xib heyvano ki, içoğoy lə̌ngbsunal gözəle,

Lap bip'ono, manu ki içoğoy taysunaxunt'un c'ək'esa:

30 Heyvanxoy ən zorba bakala,

Şuk'k'alaxun nu q'ı̌bala şir,

31 Śilluğ dadal, ərkəy keçi,

Saal iz q'oşuni běš tağala padçağ.

32 Əgər q'ammaz baksunen va ala hesabbenusa,

Vi fikirest'a pis niyət biq'est'enusa,

Vi muza girba.

33 Şot'aynak' ki, muč'anaq'a buyk'at'an c'əyin c'eğala k'inək',

Bǒxmǒğo duğat'an p'i c'eğala k'inək'

Əcuğo biq'est'at'anal davane bakon.

31

Padçağ Lemueli nanay əyitmux

1 Padçağ Lemueli əyitmux, iz nanan şot'o zombiyorox.

2 K'ə uk'az, bez ğar, ay zaxun baki ğar,

Bezi afırığo q'a elasxo ibaki za tadeśi ğar?

3 Vi zora çupuxxoy,

Vi bacarağa me padçağxo əfçibalt'oğoy loxol ma çark'est'a.

4 Ay Lemuel, fi ǔğsun padçağxo tene yarayinşbsa,

Finağoy baksunal kalaluğbalt'oğoynak' tene.

5 Tene, ǔği q'ayda-k'anuna eyexun c'evt'unk'on,

Fağırxoy haq'q'a pozmişt'unbon.

6 Finağoybala içk'inə

Əzyətin q'a dərde boş bakalt'oğo tadanan,

7 Barta ǔği içoğoy kəsibluğa eyexun c'evk'eq'at'un,

İçoğoy dərdəl ene maq'at'un eyex badi.

8 Muzsuzt'oğoynak' vi ǰomo qaypa,

Bütüm eht'iyəci boş bakalt'oğoy haq'q'a q'orişa.

9 Vi ǰomo qaypi düzgün divanba,

Kəsibxoy, fağırxoy haq'q'a q'orişa.

Şaat' çuux

10 Şaat' çuux şina bə̌ğə̌bon?

Şo toyexlu ǰěnaxunal dəyərlune.

11 İz işq'ari ük' şot'oxun arxayine,

T'e çuğoxun şot'in zərəl tene zap'k'al.

12 İz ömüri axıral śirik' işq'areynak' pisluğ təə, şaat'luğe eşt'a.

13 Xaye, kətani şaat't'une c'ək'e,

İz kiyexun hər əş ayesa.

14 Toyeğala mal eçala gəmi k'inək'e,

Ə̌xiləxune iz šuma eşt'a.

15 Üşenen hayest'a,

İz külfəteynak' ukune həzirbsa,

İz çuux nökərxoval tanest'a.

16 Q'oruğa běği şot'o haneq'sa,

İz kiin q'azancen t'ulluğe lasaksa.

17 Sal sa əşləxun qoş tene çure,

İz kulmoğo q'ašampi əşebsa.

18 Aneksa ki, iz haq'i-toyst'un şaat'e taysa,

Üşeyal iz çirağ tene ašt'a.

19 İz kulmoğon juk'e fırıst'a,

Milurxo iz kiyexun tene tərbsa.

20 Kəsibxoynak' iz kul qaye,

Fağırxo kule biq'sa.

21 Ǐǰe eysun iz ailineynak' q'ǐ tene.

Şot'aynak' ki, bitot'in toyexlu p'ə̌ q'at paltare lape.

22 İz döşəyeynak' ç̌one ěbsa,

İz paltar tünd č'oč'ane, nəzik' kətanaxune.

23 İz işq'ar şəhəri darvazin t'ǒğǒl hörmətlü amdare hesabbaksa,

T'e oç̌ali ağsaq'q'alxoxune arśi-hayst'a.

24 Metər çuğon haq'i-toydalxo için ə̌ldi q'ayinşxo q'a

Kətan paltarxone toyst'a.

25 Zor q'a şərəf içust'ane,

İz gələcəyeynak' tene q'ı̌bsa.

26 Şot'in müdrikluğene əyite,

İz ǰomoxun düzgün maslaatxone c'eysa.

27 İz ailin əşurxo yaq'axe taşt'a,

Tənbəlluğ hik'ə tene ava.

28 İz əyloğon sa səsen şot'o alxışt'unbsa,

İz işq'arenal şot'o tərifebsa:

29 "Şaat' çupuxxo gelene,

Ama vi tay butene".

30 Çuğoy şaat' ak'esun hər şey upsun tene, gözəlluğ ams'i şeye,

Saycə Q'ončuğo çalxala çuuxe tərifə layiğ.

31 Şot'o iz kiin haq'q'a tadanan,

Barta şəhəri darvazin t'ǒğǒl iz əşurxon şot'aynak' tərifq'an eçeri.

* 1:7 1:7 Q'ončuğo çalxsun- Buxačuğoxun q'ı̌bsun. Buxačuğo hörməten q'a çuresunen yəşəyinşbsun.

* 7:17 7:17 Mirra, aloye, darçin - Şaat' adeğala şeyurxo

* 20:16 20:16 Paltaral girove tadon - T'e vaxt' amdarxon zamin çurk'at'an içoğoy hik'k'al nu bakit'uxun oşa lap içoğoy paltaral girovt'un laxe. Běğa: C'eys. 22:26; K'an. 24:12-13.

* 24:7 24:7 Darvazin t'ǒğǒl - mo amdarxoy gireğala ganey. Amdarxon miya gireśi suna at'unksay, exlətt'unbsay. Şunesa divanbi q'ərar c'evk'ala gaal memiyaney.

* 25:22 25:22 - əbrani muzin: Şot'ay bel s'ilen lak'on.

* 30:1 30:1 Me amdaren Yet'uela, Yet'uela saal Uk'ala metəre pi - Nəəl ki: Ay Buxačux, mandak' bakezu, mandak' baki halnuxun bitezu.

İona

1

2

3

4

Xavareçal İonay girk

Běšin əyit

Xavareçal İonay girke boş Buxačuğon içu əmirbit'oğo bex p'ap'esp'sun nu çureśi xavareçal İonay bel hari əşurxoxune exlətesa.

Buxačuğon şot'o nexe ki, hayzeri Aşşur oç̌ala bakala Nineva şəhəreq'an taśi. Şot'in ninevaluğo p'ap'esp'alaney ki, Buxačuğon içoğoy toobabsunane çuresa. T'e vədə aşşurluyox israilluğoy ən kala düşmənxot'uniy. Mot'o görəl İona xavareçalen Buxačuğoy əyitə şot'oğo p'ap'espsun çurtenesay, şot'o görə ki, Buxačuğoy ük' bok'al baksuna avaney. Avaney ki, ninevaluğon toobabayt'un, Buxačuğon şot'oğo tene əfçibal.

Ama İonan iz bel hari nu ak'eśi əşurxoxun oşa q'amişebaksa ki, Buxačuğoy içu tapşurbit'oğo bex p'ap'esp'alane. Şo şəhəre baśi "Nineva q'ırx ğinaxun oşa oç̌alen sa bakale" pi, şot'oğoy əfçibaksunane iz muzel eçeri. Ama İonan iz muzel eçerit'oğoy nu bex p'ap'suna ak'at'an izi əcuğone biq'i, Buxačuğonal şot'ay biq'i əşlin düz nu baksunane içu ak'est'i.

Me girkəxun ak'esa ki, Buxačuğoy çureğalo amdarxo caza zapest'un q'a şot'oğo əfçibsun təə, ama israilluğoxun barabar, mandi millətxoynak'al bitot'aynak' bağışlayinşaksun q'a çark'esun q'azayinşest'une.

1

İonay Q'ončuğoxun t'ist'un

1 Amit't'ayi ğar İona *Q'ončuğon metər sa əyite p'ap'esp'i: 2 «Hayza Ninevina taki! T'e kala şəhəre bakala amdarxo car k'alpi p'ap'esp'a ki, içoğoy biq'ala pis əşurxo Za p'ap'ene». 3 İona isə Q'ončuğoxun t'ist'un çureśi hayzeri içu pi gala təə, Tarşişane yaq'a baft'i. Taśi Yafona çurpi gəmiğoxun Tarşişa tağalt'u bə̌ğə̌bi, iz yaq'e tənginal tadi t'e gəminə areśi ki, Q'ončuğoxun t'it'ale.

4 Ama Q'ončuğon dənizə ost'aar muşe yaq'abi. Dənizə t'etər sa tufane ěqeśi ki, male manst'ay gəminə bı̌yexun cöybane. 5 Gəminə bakalt'oğo q'ı̌yene haq'i, hərt'in bureqi iz buxačuğo k'alpi içu çark'est'eynak' xoyinšbsa. Gəminə bakala yükəl c'evk'i bot'unseri dənizə ki, gəmi suuk'bakeq'an.

İona isə śiri gəmin boş bakala otağxoxun sunt'u bask'i ost'aar nep'axeśi. 6 Gəmiçiğoy kalo şot'ay t'ǒğǒl hari pine: «K'ən bask'e? Hayza vi buxačuğo k'alp'a, bərkə şot'in yax gorox hari çark'esadi».

7 Gəmiçiğonal suna pit'un: «Ekinan çöp bosen, me bələ beş bel şi görə eysuna avabaken!» Çöpə bot'unseri, çöpəl hari İonay loxole çurpi.

8 T'e vədə gəmiçiğon şot'oxun xavart'un haq'i: «Şunu hun? Şi görəne me bələ beş bel hare? Vi əşlin s'i hik'ə? Mayinen eysa, mayalunu? Mani azuk'axunnu?» 9 İonan şot'oğo coğabe tadi: «Zu əbranizu. Dənizxo, oç̌alxo yaratmişi göynul bakala Buxačuğo, Q'ončuğoz bul k'os'bsa zu». 10 Şot'oğoynak' izi Q'ončuğoxun t'ist'una exlətp'at'an isə gəmiçiğo q'ı̌yene haq'i. Şot'oğon içoğoy bula biq'i pit'un: «Hun mo he əşen biq'i?!»

11 Tufan taysun ost'aarebaksay, t'e vədə gəmiçiğon p'urum pit'un: «İsə yan va k'ə ben? Me tufana hetər şip'ben?» 12 İonan şot'oğo "za ext'anan dənizə bosanan, şip'bakale dəniz t'e vədə, me tufani za görə ěqesuna avazu" pine. 13 Ama gəmiçiğon içoğoy axırınci zora laxi avar zapsat'un burqi. Taśi q'ariluğa c'eyseynak't'un çalışaksay, ama muşen t'etəre funey ki, içoğoy çabalayinşbsun ams'inane taysay.

14 T'e vədə şot'oğon Q'ončuğo k'alpi pit'un: «Ay Q'ončux, me amdari elmoğo haq'suna görə Hunal beş elmoğo ma haq'a! Me taxsırsuzi p'iya śipsuni cazina yax zapesmada! Axıri me bakiyorox bito Vi çuresunene baki, ay Q'ončux!» 15 Hametər, şot'oğon İona ext'i dənizət'un boseri, dənizə ěqeśi tufanal bot'ebaki. 16 Q'ončuğoy kalaluğa ak'at'an q'ı̌yene haq'i gəmiçiğo. Şot'aynak' q'urbanxot'un eçeri, elas tadi niyətt'unbi.

17 Q'ončuğon isə t'etəre bi ki, İona kala sa çəlinene q'uc'p'i. Xib ği-xib şü şo t'e çəlin tapanene mandi. †

2

İonay afırı

1 İonan çəlin tapanexun iz Buxačux bakala Q'ončuğo k'alpi metəre afırıpi:

2 «Bez t'ar ğine Q'ončuğoz k'alpi zu,

Şot'inal za coğabe tadi.

T'e dünyəni bayinq'luğaxunez haraypi,

Hunal za inbaki.

3 Bə̌ğə̌loyluğxon badi Hun za,

Dənizi tumaz ak'i.

Xenene taşeri za,

Bito Vi ləpoox, Vi dalğooxe

Hari bez loxolxun c'ovaki.

4 Fikirezbi ki, bisti zu Vi piyexun, ama təə!

Ak'oz zu hələ Vi ı̌vel xrama, bul k'os'boz t'iya!

5 Xenen za q'uc'epi,

Zapi taneşeri za.

Dənizi ile bez bel ləc'üreśi.

6 Xene oq'az taśi, buruxmoğoy tumaz ak'i zu,

İşiğ bitala gane həmişəluğ but'eśi bez bač'anexun!

Ama Hun, ay bez Buxačux bakala Q'ončux,

Za çark'esendi, za t'e dünyənexunen zapi c'evk'i!

7 Bez elmux bez boşt'an c'eğat'an,

Q'ončuğoz eyex badi zu,

Bez afırıyal hari Va,

Vi ǐvel xrama p'anep'i.

8 Əfçi buxačuxxo bul k'os'balt'oğoy

Şaat'luği k'ə baksunaxun xavar butene!

9 Ama zu Vi s'iya alabala mə̌ğur mə̌gbsun

Vaynak' q'urbanxo eçoz!

Bez elasp'i niyətp'it'oğo bitova bex p'ap'esp'oz.

Çark'esun Vaxune eysa, ay Q'ončux!»

10 T'e vədə Q'ončuğon t'e kala çəlinə əmirebi, şot'inal İona izi ǰomoxun qaydi q'ariluğane boseri.

3

İonay Ninevina taysun q'a ninevaluğoy toobabsun

1 Q'ončuğon İonaynak' p'ə̌mci kərəməl İz əyitə p'ap'esebi. 2 «Hayza Ninevina taki! T'e kala şəhəre Bezi va pit'oğo car k'alp'i bayanba!»

3 İonal hayzeri Q'ončuğoy əyiten Ninevina yaq'ane baft'i. Nineva isə kala şəhərey, şot'ay sa belxun baśi t'e belxun c'eyseynak' xib ğiney lazım. 4 Ama İonay hələ süft'in ğine şəhəre baśi "Nineva q'ırx ğinaxun oşa oç̌alen sa bakale!" upsun bəsebaki. 5 Ninevaluyox Buxačuğo vět'unbaki, ğurux efi busat'un çurpi. Kala-mis'ik', bitot'in çul lapi içoğoy heq'ədər pěšman baksunat'un ak'est'i.

6 Me exlət taśi Ninevin padçaği ǔmǒğǒ p'ap'at'an şo iz taxt'e loxolxune hayzeri, şot'inal iz padçaği paltara c'evk'i çul lapi jeq'e boşe arśi. * 7 İzi s'iyen əmir c'evk'i bayanbesedi: «Şuk'kalen iz ǰomo nə ukun, nə ǔğǔn maq'an duği. Heyvanxoval nə ot't'ağa, nəəl xe ǔğsa maq'at'un taşeri. 8 Barta amdarxon içoğoy loxol çul lapi, içoğoy eğel beliğoy loxolal çul lapest'i üşe-ğena Buxačuğoq'at'un k'alpi. Pis yaq'en tağalo, şər əş biq'alo iz əməlxoxun kul haq'eq'an! 9 Avabakes tenebakon, bərkə t'e vədə Q'ončuğon yax goroxe hari, İzi bok'osp'i śikala əcuğo bask'est'i yax tene əfçibi».

10 T'e vədə Buxačuğon şot'oğoy me bit'oğo, içoğoy pis yaq'axun c'eri toobabsuna anek'i. Şot'oğo gorox hariyal yaq'absun çureğala bəlinə tene yaq'abi.

4

Buxačuğoy ük' bok'ospsuna ak'i İonay əcuğon biq'sun

1 İonay isə me əşur sal xoşel tene hari, şot'ay əcuğone biq'i. 2 Afırıpi Q'ončuğo metəre pi: «Ay Q'ončux, zu hələ bez oç̌alin boş bakat'an me əşlin metər çark'suna avazuy! Şot'o görəz Tarşişa t'it'eri. Avazuy, Hun ük' bok'osp'al, gele səbürlu, çuresun gele bakala Buxačuxnu, bələ yaq'absunal Vi kul tene tağal! * 3 İsə haq'a bez elmoğo, ay Q'ončux! Zaynak' ene manst'axunsa bisun şaat'e». 4 Q'ončuğon isə xavare haq'i: «Va gelene laft'i me əş?»

5 İonan şəhərin bel k'ə eysuna tamaşabsune çuresay, şot'o görəl şəhərexun c'eri běğ c'eğalaç içeynak' sa tərəjə düzbi şot'ay xojina areśi. 6 Q'ončux Buxačuğon isə t'etəre bi ki, düz İonay best'a sa xode ěq'eśi. Şo kalabaki xojine sak'i, İonaynak' sərinluğ eçeri şot'o eğariğoxune q'orişi. İonal me xoda görə gelene mǔqbaki. 7 Əyc'indəri işiğ bitat'an isə Q'ončuğon me xodin tumeynak' sa meqe yaq'abi. Meqen xoda tumexun k'as'epi, şoval şerenebaki. 8 Běğ ěqeśit'uxun oşa, Buxačuğon běğ c'eğala tərəfəxun eğala gam muşe yaq'abi, běğenal İonay bula t'etəre cərdi ki, şo tamam halnuxune biti. Bisun çureśi metəre pi: «Manst'axunsa biyayiz şo şaat'e».

9 Buxačuğon İonaxun xavare haq'i: «Me xode dərden metər əcuğon biq'suna lafest'a?» İonanal "hoo, lafest'a, həysə zaynak' bisun mot'oxun şaat'e!" pine.

10 T'e vədə Q'ončuğon metəre coğab tadi: «Sa xodeynak' vi ük'e boksa - vi nu kalabi, iz loxol əzyət nu ak'i, sa ğiin boş kalabaki oşin ğineyal q'aribaki sa xodeynak'! 11 P'oy Bez ük' hetər maq'an bok'i Ninevineynak'? Sabaç̌ q'a hazar tanaxun gele iz yaq'a aç̌esp'i amdar, sahəkətal heyvan bakala t'e kala şəhəreynak' bez ük' hetər maq'an bok'i?»

* 1:1 1:1 2 Padç. 14:25

† 1:17 1:17 Mat'. 12:40

* 3:6 3:6 çul lapi jeq'e boşe arśi - Me hərəkəten yas efi toobabsunane ak'est'a.

* 4:2 4:2 C'eys. 34:6

Mat'fey

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Mat'feyen

śampi Mǔq Xavar

Běšin əyit

Mat'feyen śampi Mǔq Xavar girkəst'a İsus Xrist'osi əyit tadeśi Çark'est'al baksuni baradane exlətesa. Memiya Mat'feyen Şot'ay eysunen Buxačuğoy Bisi İrəziluğast'a İz azuk'a tadi əyitmoğoy bex p'ap'sunane ak'est'un çuresa. Me Mǔq Xavar saycə İsus içoğoy boşt'an c'eri əbrani azuk'eynak' tene, bito amdarxoynak'e.

Girk İsusi nanaxun baksunaxun, k'unuk' baksunaxun saal sinəyinşaksunaxune burqesa. Oşa Mat'feyen İsusi karoozbsuni, zombsuni saal Galileyina amdarxo q'olaybsuni baradane exlətpsa. Mat'feyen śampi Mǔq Xavar İsusi Galileyinaxun Yerusalima taysunen, Şot'ay yəşəyinşi axırınci şamat'ast'a baki hadisoğon, xaçe loxol t'ə̌q't'esunen saal běyinbaksunene çarksa.

Mat'feyen śampi Mǔq Xavar girken İsusa k'anunxo q'andırişbsuna saal Buxačuğoy padçağluği barada zombsuna ext'iyər bakala kala sa məəlim k'inək'e ak'est'a. Me girke boş və̌n İsusi amdarxo həmişəluğ yəşəyinş tades bakala t'e əyitmoğo kalp'es bakalnan.

Girke boş bakalorox:

1:1-2:23 İsusi əsil saal nanaxun baksun

3:1-12 K'unuk'bal İoani İsuseynak' yaq' həzirbsun

3:13-17 İsusi k'unuk' baksun

4:1-11 Şeytani İsusa sinəyinşbsun

4:12-18:35 İsusi Galileyina amdarxoynak' bi q'ulluğ

19:1-20:34 Galileyinaxun Yerusalima eysun

21:1-27:66 İsusi Yerusalima baki axırınci ğimxo

28:1-20 İsusi běyinbaksun

1

İsus Xrist'osi əsil

(Luk'. 3:23-38)

1 Avrahami nəsiləxun bakala, Davidi Ğar İsus Xrist'osi bavoox-kalboox moroxe bake:

2 Avrahamaxun İsaak'e bake. İsaak'axun İak'ove bake. İak'ovaxun İuda q'a iz viçimuxe bake. 3 İudaxun Tamaren eçeri P'eres q'a Zerahe bake. P'eresaxun Xesrone bake. Xesronaxun Rame bake. 4 Ramaxun Amminadave bake. Amminadavaxun Naxşone bake. Naxşonaxun Salmone bake. 5 Salmonaxun Raxaven eçeri Boaze bake. Boazaxun Rut'en eçeri Ovede bake. Ovedaxun Yesseye bake. 6 Yesseyaxun David padçağe bake.

Davidaxun Solomone bake. Solomoni nana süft'ə Uriyay çuuxe bakey. 7 Solomonaxun Rexavame bake. Rexavamaxun Aviyane bake. Aviyaxun Asane bake. 8 Asanaxun Yehoşafat'e bake. Yehoşafat'axun Yehorame bake. Yehoramaxun Uzziyane bake. 9 Uzziyaxun Yot'ame bake. Yot'amaxun Axaze bake. Axazaxun Xizgiyane bake. 10 Xizgiyaxun Menaşşene bake. Menaşşenaxun Amone bake. Amonaxun Yoşiyane bake. 11 Vavilona sürgünə bakala vədinest'a Yoşiyaxun Yek'onya * q'a iz viçimuxe bake. †

12 Vaviloni sürgünəxun oşa Yek'onyaxun Şealt'iele bake. Şealt'ielaxun Zerubbabile bake. 13 Zerubbabilaxun Avihune bake. Avihunaxun Elyak'ime bake. Elyak'imaxun Azure bake. 14 Azuraxun Sadok'e bake. Sadok'axun Yaxime bake. Yaximaxun Yelihude bake. 15 Yelihudaxun Eleazare bake. Eleazaraxun Mat't'ane bake. Mat't'anaxun İak'ove bake. 16 İak'ovaxun Mariyay işq'ar İosife bake. Mariyaxunal Xrist'os k'aleğala İsuse bake.

17 Metərluğen, Avrahamaxun burqi hari David nanaxun bakamin bip'es's'e nəsil, Davidaxun burqi hari Vavilona sürgün baksunal śirik' bip'es's'e nəsil, Vavilona sürgün baksunaxun mağay, hari Xrist'os nanaxun bakaminal bip'es's'e nəsile badalbake.

İsus Xrist'osi nanaxun baksun

(Luk'. 2:1-7)

18 İsus Xrist'osi nanaxun baksun metəre baki. İsusi Nana Mariya İosifaxun nišanluney. Ama şorox hələ işq'ar-çuux bakamin Mariyay Ǐvel Urufi tərəfəxun bǐhi baksune ç̌oyel c'eri. ‡ 19 Mariyay nišanlu İosif düzgün amdarey, şot'ay biyaburbaksuna tene çuresay, şot'o görəl exlət taśi amdarxoy ǰomo baft'amin c'əp'k'incə şot'oxun iz nišana qayst'une çureśi. 20 Ama me fikirə harit'uxun oşa, mone, içu nep'e boş Q'ončuğoy sa angel ak'eśi pine: «Davidi ğar İosif! Mariya vaynak' çuux haq'sunaxun ma q'ǐba, şot'o görə ki, şot'ost'a bakala əyel Ǐvel Urufaxune. 21 Mariyan sa ğar eçale, Şot'ay s'iya İsus § laxa, şot'aynak' ki, Şot'in İz azuk'a içoğoy günaxxoxun çark'est'ale». *

22 Morox bito Q'ončuğonxavareçala pest'i me əyit bex p'ap'seynak'e baki:

23 «Mone, kul nu laft'i sa xuyər bǐhi baki Ğar eçale, İz s'iya Emmanuel † laxalt'un». ‡

24 İosif nep'axun muğurbakit'uxun oşa Q'ončuğoy angelen içu bürüşi k'inək'əl bine, Mariya haq'i içeynak' çuuxe bi. 25 Ama əyel nanaxun bakamin İosifen şot'oxun ı̌šaluğ tene bi. Nanaxun baki körpəy s'iyal İsuse laxi. §

2

Müdrik amdarxoy hari bul k'os'bsun

1 İsus İudeyin Bet'lexem şəhəre padçağ İrodi döörəst'ane nanaxun baki. Şo nanaxun bakit'uxun oşa běğ c'eğala tərəfəxun bakala müdrik amdarxo Yerusalima hari 2 xavart'un haq'i: «İudeyxoy təzə nanaxun baki gələcəyin padçağ maya? Běğ c'eğala tərəf Şot'ay nanaxun baksuna avabakest'ala muč'uli c'eysuna ak'i Şot'o bul k'os'bsayan hare». *

3 Padçağ İroden mot'o ibakat'an içal, Yerusalima yəşəyinşaloroxal bito narahatt'unbaki. 4 İroden bito samci běyinšxo saal k'anun zombalxo girbi şot'oğoxun Xrist'osi maya nanaxun baksunane xavar haq'i. 5 Şot'oğonal "İudeyin Bet'lexem şəhəre" pit'un, şot'o görə ki, xavareçali piyorox metəre śameśe:

6 «Ay İudeyin oç̌ala bakala Bet'lexem,

İudeyin kakala şəhərmoğoy boş ən mis'ik'onu pi şot'oğoxun oq'a bakala sa şəhər tenu hun!

Şot'o görə ki, vaxun c'eğale bez azuk' bakala israilluğoynak'

İz sürünə bəsləyinşi běğala sa çoban k'inək' bakala kalaluğbal!» †

7 T'e vədə İroden müdrik amdarxo c'əp'k'in k'alpi şot'oğoxun muč'ulin ak'eśi dəgig vaxt'ane zombaki. 8 "Takinan əylə yönbəri qə̌věkinan, bə̌ğə̌bala k'inək' za xavar tadanan, zuval taśi Şot'o bul k'os'boz" pi, şot'oğo Bet'lexemane yaq'abi.

9 Metərluğen, şot'oğon padçaği pit'oğo bitova ǔmǔxlaxi yaq'at'un baft'i. İçoğoy běğ c'eğala tərəf ak'i muč'ulinenal şot'oğo yaq' ak'est'ane burqi. Muč'uli taśi düz Körpə bakala gane loxol çurepi. 10 Şot'oğon muč'ulin çurpsuna ak'i lap gelet'un mǔqbaki. 11 K'oya baśi Körpə İz Nana Mariyaxun sagala at'unk'i, k'ə̌k'ə̌p'i loxol çökt'i Şot'o bult'un k'os'bi. İçoğoy eçeri toyexlu payurxo qaypi Şot'o q'ızıl, ladan saal mirrat'un ‡ tadi. 12 Üşe nep'en isə İrodi t'ǒğǒl nu qaybaksuni tapşuruğat'un haq'i, şot'o görəl içoğoy oç̌ala qaybakat'an fırıpi q'erəz yaq'ent'un taśi.

Misirə t'ist'un

13 Müdrik amdarxo yaq'a baft'it'uxun oşa Q'ončuğoy sa angel İosifa nep'e boş ak'eśi pine: «Hayza, Körpə q'a İz Nana ext'a Misirə t'it'a. Zu va uk'ala vədinəl śirik'al t'et'iya manda, şot'o görə ki, İroden Körpə qə̌věśi bə̌ğə̌bi bespsune çuresa». 14 Metərluğen, İosif hayzeri hat'e üşe Körpə q'a İz Nana ext'i Misirəne taśi. 15 İrod biyaminal t'et'iyane mandi. Mo Q'ončuğonxavareçala pest'i əyit bex p'ap'seynak'e baki:

«Bez Ğara Misirəxunez k'alpi». §

16 İroden müdrik amdarxoy içu axmaği gala laxsuna q'amişakat'an gelene əcuğləyinşaki. Əmirbi Bet'lexema q'a iz hərrəmine bakala bito p'ə̌ saal p'ə̌ yəşəxun oq'a bakala körpə ğar əyloğo besp'esedi. Körpəy yəşə müdrik amdarxon içu pi vədinə görəne hesabbey. 17 Metərluğen, Yeremiya xavareçalen pi me əyit bexe p'ap'i:

18 "Mone, Rama şəhərexun sa səse c'eysa,

Ǒnepsuni, kala şivani səsure mo!

Rahilən iz əyloğoynak'e ǒnene,

Şip'tenebaksa şo,

Şot'o görə ki, şorox ene butet'un". *

Misirəxun Nazaret'a qaybaksun

19 İrod p'urit'uxun oşa, İosifa Misirə Q'ončuğoy angele nep'e boş ak'eśi. 20 Şot'in pine: «Hayza, Körpə q'a İz Nana ext'a İsrail ölkinə qaybaka, şot'aynak' ki, Körpəy elmoğo haq'sun çureğalorox p'uret'un». 21 İosifal hayzeri Körpə q'a İz Nana ext'i İsrail ölkinəne yaq'a baft'i. 22 Ama Arxelani iz bava İrodi gala İudeyin padçağ baksuna ibakat'an t'iya taysuna q'ǐnebi. Nep'e boş içu ayan bakit'uxun oşal Galileya oç̌alane taśi. 23 Hariyal Nazaret' uk'ala şəhəre areśi. Mo xavareçalxon pi "Şot'o Nazaret'lu ukalt'un" əyit bex p'ap'seynak'e baki.

3

K'unuk'bal İoani İsuseynak' yaq' həzirbsun

(Mrk'. 1:1-8; Luk'. 3:1-18; İoan. 1:19-28)

1 T'e ğimxo K'unuk'bal İoan İudeyin çölmoğo c'eri karoozbsane burqi. 2 Şot'in metəre nexey: «Toobabanan! Şot'aynak' ki, mone, göye padçağluğ ı̌šalayinşakene!» * 3 Me İoan xavareçal İsayan iz barada metər pi hat'e amdarey:

«Çöle car sakalt'ay səse eysa:

"Q'ončuğoy yaq'a həzirbanan,

Şot'ay c'ovakala cığırxo düzbanan"». †

4 İoanen buşe xayaxun paltare laney, iz bǐyex t'ole q'ayinşe ğaç̌ey, iz ukunal çəyirtk'ən q'a cir uč'ey. ‡ 5 Şot'ay t'ǒğǒl Yerusalimaxun, dirist' İudeyinaxun, lap İordan oqe hərrəmine bakala amdarxoval enesay. 6 Şot'oğon içoğoy günaxxo ozanet'un exst'ay, İoanenal şot'oğo İordan oqe boş k'unuk'ebsay.

7 Fariseyxoy q'a saduk'eyxoy gelet'ay k'unuk'bakseynak' iz t'ǒğǒl eysuna ak'ala İoanen şot'oğo metəre pi: «Ay gürzinəxun bakiyorox! Buxačuğon və̌ynak' həzirbi cazinaxun ef elmoğo çark'est'es baksun ef beyne mayine baśe? § 8 Barta efi biq'ala əşurxonq'an ak'est'i efi toobabsuni saycə muznabel nu baksuna! 9 Saycə Avrahami nəsiləxun baksuna görə efi cazasuz manst'una umudmabakanan. Zu və̌x nexzu: Buxačuğon me ǰěyurxoxunal Avrahameynak' əyluxe yaratmişes baksa. * 10 Ene tavaral xodurxoy tume həzire. Metərluğen, şaat' bar nu tadala hər xod bot'eśi aruğo boseğale. †

11 Zu xenen k'unuk'bsunenez ak'est'a efi toobabsuna, ama zaxun oşa Eğalo zaxun gele zorbane. Zu Şot'ay torok'ali bağa şadbsunal layiğ tezu. Şot'in və̌x Ǐvel Urufen q'a aruğon k'unuk'bale. 12 Şot'ay k'oda İz kiyele, ec'u aruma muşadi İz taxıla ambara girbale, neq'a isə nu aç̌ala aruğo bok'osp'ale».

İsusi k'unuk'baksun

(Mrk'. 1:9-11; Luk'. 3:21-22)

13 Hame vədine İsusal hayzeri Galileyinaxun İordan oqe t'ǒğǒl, İoanen İçu k'unuk'bseynak' şot'ay t'ǒğǒle hari. 14 Ama İoanen mot'o içeynak' gelene aksay, Şot'o qoşbsun çureśi pine: «Bezi Vi kiyexun k'unuk'baksuna eht'iyəczax bu, Hun hayzeri bez t'ǒğǒlen eysa?» 15 İsusen isə şot'o coğabe tadi: «Barta həysə metərq'an baki. Şot'aynak' ki, yan Buxačuğon çureğalt'oğo bex p'ap'esp'alayan». T'e vədə İoan irəzine baki.

16 İsus k'unuk'bakala k'inək' xenaxun c'ere. C'eğala k'inək'əl göyurxo qayeśi, Şot'inal Buxačuğoy Urufi göyərçin k'inək' śiri İz loxol arst'unane ak'i. 17 Göynuxun sa səse hari: «Mo Bez çureğala Ğare, Kot'oxun irəzizu». ‡

4

Şeytani İsusa sinəyinşbsun

(Mrk'. 1:12-13; Luk'. 4:1-13)

1 Mot'oxun oşa Ǐvel Urufen İsusa çölene taşeri. Şot'o t'et'iya iblisen sinəyinşalaney. * 2 Q'ırx ği-q'ırx üşeluğ ğuruğaxun oşa İsus busane baki.

3 T'e vədə sinəyinşal ı̌šabaki Şot'o pine: «Əgər Hun Buxačuğoy Ğarnusa, me ǰěyurxo əmirba ki, šumq'at'un baki». 4 Ama İsusen şot'o metəre coğab tadi: «"Saycə šum tene insana yəşəyinşest'alo, Buxačuğoy ǰomoxun c'eğala hər əyitene yəşəyinşon şo" pine śameśe». †

5 Oşa iblisen Şot'o ı̌vel şəhəre, xrame loxol eçeri 6 pine: «Əgər Hun Buxačuğoy Ğarnusa, Va oq'a bosa. Axıri

"İz angelxone əmirbon Buxačuğon,

Şot'ogonal va içoğoy kiyelt'un ext'on,

Vi tura ǰěna lafst'a tet'un bark'on şot'oğon" ‡

pine śameśe». 7 İsusen şot'o pine: «"Vi Buxačux bakala Q'ončuğo sinəyinş maba" piyal śameśene». §

8 İblisen p'urum İsusa alloy sa buruğone laçuvk'i. Şot'o dünyəni bütüm padçağluğxo q'a tamtarağa ak'est'i 9 pine: «Hun biti za bul k'os'bayin, mot'oğo bitova Va tadoz». 10 İsusen pine: «İradbaka, Şeytan! "Vi Buxačux bakala Q'ončuğobul k'os'ba, sayc'ə Şot'o q'ulluğba" pine śameśe». *

11 Mot'oxun oşa iblisen İsusa barti taneśi, angelxonal hari Şot'o q'ulluğbsat'un burqi.

İsusi İz q'ulluğa burqsun

(Mrk'. 1:14-15; Luk'. 4:14-15)

12 İsusen İoani biq'esuna ibakit'uxun oşa Galileyinane qaybaki. † 13 Nazaret'axun c'eri Zevuluni q'a Naft'alimi tayfina koft'i oç̌alxone hari, miya Galileya göle t'ǒğǒl bakala K'efernaumane məsk'ən saki. ‡ 14 Mo İsaya xavareçalen pi me əyit bex p'ap'eq'an pine baki:

15 «Ay Zevuluni q'a Naft'alimi oç̌alxo,

Ay dənizi t'ǒğen tağala yaq' q'a

İordan oqe t'e ç̌o!

Buxačuğo nu çalxala millətxo yəşəyinşala Galileyane mo!

16 Gür işiğane c'eri

Zülməti boş yəşəyinşalorox,

Bisuni xojina tarak'alt'oğoynak' işiğe biti». §

17 T'e vədinəxun İsusen metər karoozbsane burqi: «Toobabanan! Şot'aynak' ki, mone, göye padçağluğ ı̌šalayinşakene». *

Samci şagirdxo

(Mrk'. 1:16-20; Luk'. 5:1-11)

18 İsus Galileya göle t'ǒğǒl tarak'at'an xena tor bosala p'ə̌ viçə - P'yot'r k'aleğala Simona q'a iz viçi Andreyane ak'i. Şorox çəlibiq'alxoney. 19 İsusen şot'oğo pine: «Bez bač'anexun ekinan, Zu və̌x amdar biq'ala çəlibiq'alxo booz». 20 Şot'oğonal hat'e saad torurxo t'ǒǒx bosi Şot'ay bač'anexunt'un taśi. 21 Samal běš taśi İsusen q'erəz p'ə̌ viçə - Zavdayi ğar İak'ova q'a iz viçi İoanane ak'i. Şot'oğon içoğoy bava Zavdayaxun sagala lodk'in boş torurxot'un yamaluq'bsay. İsusen şot'oğo k'alepi. 22 Şot'oğonal hat'e saad lodk'ina q'a içoğoy baval barti Şot'ay bač'anexunt'un taśi.

İsusi azariğo q'olaybsun

(Mrk'. 3:7-12; Luk'. 6:17-19)

23 İsusen dirist' Galileyina tarapi t'iyanin sinagogxoy boş zomebsay, amdarxo göye padçağluğiMǔq Xavarakaroozbsun şot'oğo cürbəcür azarxoxun q'a zəifluğaxune q'olaybsay. † 24 Dirist' Sirinene ‡ Şot'oxun əyitey. İsusi t'ǒğǒl hərcürə azar bakalt'oğo, ost'aar q'ač'axun əzyət zap'k'alt'oğo, içoğoy boş murdar uruf bakalt'oğo, sust'bakalt'oğo, p'araliçen duğit'oğot'un eşt'ay. Şot'inal amdarxo q'olayebsay. 25 İsusi bač'anexun Yerusalimaxun, Galileyinaxun, Dek'ap'olis q'a İudeya bölginəxun, lap İordan oqe t'iyə̌mi tərəfəxunal dəst'inen amdarxone taysa burqi.

5

İsusi burux gala bi karooz

1 İsusen camaata ak'at'an buruğo laśi t'iyane arśi. İz şagirdxoval hart'un İz t'ǒğǒl.

Bəxt'əvər bakalorox

(Luk'. 6:20-23)

2 İsusen şot'oğo zombsa burqi pine:

3 «He bəxt'əvərt'un Buxačuğo eht'iyəc bakalorox! *

Şot'aynak' ki, göye padçağluğ metərt'oğoye.

4 He bəxt'əvərt'un yaslu bakalorox!

Şot'aynak' ki, şot'oğo ük' tadeğale. †

5 He bəxt'əvərt'un portbalorox!

Şot'aynak' ki, şot'oğo mandale me dünyə. ‡

6 He bəxt'əvərt'un düzgünluğeynak' içoğoy cicirxo ç̌ak'alorox! §

Şot'aynak' ki, şot'oğoy xenezaluğa bot'al bakale.

7 He bəxt'əvərt'un ük' bok'osp'alorox!

Şot'aynak' ki, şot'oğoynak'al ük' bok'osp'al bakale.

8 He bəxt'əvərt'un ük' təmiz bakalorox!

Şot'aynak' ki, şot'oğon Buxačuğo ak'alt'un. *

9 He bəxt'əvərt'un serluğ qə̌věğalorox!

Şot'aynak' ki, şorox Buxačuğoy əylux k'aleğalt'un.

10 He bəxt'əvərt'un içoğoy düzgünluğa görə içoğoynak' sa ga nu bə̌ğə̌balorox!

Şot'aynak' ki, göye padçağluğ şot'oğoye. †

11 Amdarxon efi Bezi bač'anexun taysuna görə və̌x içoğoy ǰomo eğalt'u uk'at'an, və̌x pul tadi işiğ nu tadat'an, əfçi əyitp'i ef loxol şər bosat'an bəxt'əvərnan və̌n! ‡ 12 Mǔqbakanan, ef ük'q'an qayeśi barta! Şot'aynak' ki, kalane və̌ynak' kot'o görə göynul həzirbaki pay. Axıri və̌xun běš yəşəyinşi xavareçalxonal hake koruğat'un ak'e. §

El saal işiğ

13 Və̌n me dünyəneynak' sa el k'inək'nan. Ama elen iz elaxoyluğa aç̌esp'it'uxun oşa, şot'o qaydi het'ine elaxoy bes bakon? Metər ela ext'i bot'unst'a c'öş, amdarxoy turin oq'a ç̌axç̌uxesunaxun q'erəz hik'k'ala yarayinştenebsa şo! *

14 Və̌n me dünyəneynak' sa işiğ k'inək'nan. Buruğoy bel bakala şəhər c'ap' mantenedon. † 15 Şuk'k'alen pisosa bəc'ük't'i oşa iz loxolxun but'tenekon, ama ext'i alaxune suruk'bon ki, k'oya bakalt'oğoy bitot'aynak' işiğq'an baki. ‡ 16 Barta haketərəl və̌st'a bakala işiğenq'an amdarxoynak' işiğ saki, barta efi biq'ala şaat' əşurxo ak'es baki göynul bakala efi Bavay s'iyaq'at'un alabi. §

İsusi śameśit'oğoy bex p'ap'espsuni barada piyorox

17 Ma fikirbanan ki, Zu śameśi k'anunxoy q'a xavareçalxon pit'oğoy ene nu c'ovaksuna ak'est'eynak'ez hare. Zu t'e pit'oğoy nu c'ovaksuna ak'est'eynak' təə, şot'oğo bex p'ap'esbseynak'ez hare. 18 Və̌x düzinəz nex: göye q'a oç̌ali axır eğamin, hər şey bex p'ap'amin ı̌vel śamaxun ən mis'ik' sa t'ar nəəl sa ğis' əfçitenebakal. * 19 Metərluğen, şiin me əmirxoy lap ən mis'ik't'uval pozmişayin, hələ mot'o t'iyə̌mit'oğoval zombayin, t'e amdari göye padçağluğal iz ga mis'ik' bakale. Ama me əmirxo bex p'ap'esp'i mot'o t'iyə̌mit'oğoval zombalt'ay ga göye padçağluğal kala bakale. 20 Və̌x mot'oz nex: əgər ef düzgünluğ k'anun zombalxoy q'a fariseyxoy düzgünluğaxun gele nu bakayin, göye padçağluğa sal bayes tenan bakal.

İsusi əcuği barada zombsun

21 Və̌n hələ damna döörəst'ə amdarxo "ma besp'a, † şiin amdar besp'ayin, divanbakat'an mot'ay cazina zap'k'ale" pi tadeśi tapşuruğa ibakenan. 22 Zu isə və̌x nexzu ki, iz viçey loxol lap hat'etər əcuğon biq'alt'inal divanbakat'an mot'ay cazina zap'k'ale. İz viçə "axmağ" uk'alt'in Kala Şurin běš coğab tadale, iz viçə "haq'ılsuz" uk'alo isə, cəhənnəmi aruğo bok'ale. 23 Mot'o görəl q'urban eçala gane běš q'urban tadala vədinə vi eyex baft'ayin ki, vi viçey vaxun sa şikəəte bu, 24 q'urbana q'urban eçala gane běš laxa, taki süft'ə vi viçəxun barişaka, oşa eki vi q'urbana tada. 25 Vaxun şikəətbala amdaraxun hələ yaq'a bakat'an irəziləyinşaka, tene şot'in va divanbali běš c'evk'ale, divanbalenal va biq'est'i taşeri türminə bosest'ale. 26 Va düzinəz nex: vi borc k'ənesa, şot'o axırınci xuri tənginəl şirik' tadi çark'amin t'et'iin ten c'eğal hun. ‡

Əxlagsuzluği barada

27 Və̌n "əxlagsuzluğ maba" § pi tadeśi tapşuruğal ibakenan. 28 Zu isə və̌x nexzu ki, çuğoy loxol lap hat'etər q'erəz piin běğsun içal ük'e boş əxlagsuzluğbsun upsune. 29 Əgər vi yön piin va günaxane zap'esa, şot'o c'evk'a bosa. Şot'aynak' ki, vaynak' vi bədəni sa hissinə aç̌espsun dirist' bədəni cəhənnəmə bosesunaxun şaat'e. * 30 Əgər vi yön kiin va pis yaq'ane zap'esa, şot'o bot'a bosa. Şot'aynak' ki, vaynak' vi bədəni maninesa sa hissinə aç̌espsun dirist' bədəni cəhənnəmə bafst'unaxun şaat'e. †

Cöybaksuni barada

31 "Şu iz çuǧoxun cöybakayin, şot'o cöybaksuni barada kağızq'an tadi" əyit bakene. 32 Zu isə və̌x nexzu ki, saycə q'erəz işq'araxun biq'eśi çuğone c'evk'es bakon. Mot'oxun q'erəz k'ə bakale bakeq'an, iz çuğo c'evk'ala amdaren şot'o əxlagsuzluğbseynak'e c'evk'i baksa. İşq'araxun c'eri çuğo haq'alt'inal hametər günax bine baksa. ‡

Elasbsuni barada

33 Və̌n hələ damna döörəst'ə amdarxo tadeśi me tapşuruğal ibakenan: "Əfçidən ma elasp'a, ama Q'ončuğoy běš vi elasp'i tadi hər əyitə bex p'ap'esp'a". § 34 Zu isə və̌x nexzu ki, sal elasmapa. Nə göyə, şot'aynak' ki, şo Buxačuğoy taxt'e, 35 nə oç̌ala, şot'aynak' ki, oç̌al Şot'aynak' İz turmoğo laxala gane, nəəl Yerusalima, şot'aynak' ki, şo kala Padçağ bakala Buxačuğoy şəhəre. * 36 Vi belal elasmapa, şot'aynak' ki, hun sal vi bel bakala sa dənə popal nə mas'ibes, nəəl mə̌yinbes ten bakon. 37 Metərluğen, ef əyitəst'a "hoo" əyit hooq'an baki, "təə" əyit təəq'an baki. Mot'oxun q'erəzo şər bakalt'uxune.

Ef düşmənxo çurekinan

(Luk'. 6:27-36)

38 "Pule gala pul, uluğoy gala ulux" † əyitəl ibakenan. 39 Zu isə və̌x nexzu ki, va pisluğbalt'uxun əcuğ ma c'evk'a. Vi yön ç̌oyel sillə duği va təhkirbalt'aynak' vi t'iyə̌mi ç̌oyal tarada. 40 Va divanbali běš c'evk'i vaxun vi gurat'a exst'un çureğalt'u lap vi xələtəl tada. 41 Şin va sa hazar lə̌ng yaq' taśi yük xorbsuna məcburbayin, hun şot'oxun p'ə̌ hazar lə̌ng yaq' taki. 42 Vaxun sa şey çureğalt'u tada, vaxun borc çureğalt'u qoş qaymada.

43 "Vi ı̌šat'u çureki, ‡ düşmənəl nifrətba" əyitəl ibakenan. 44 Zu isə və̌x nexzu ki, ef düşmənxo çurekinan, və̌x pul tadi işiğ nu tadalt'oğoynak' afırıpanan. 45 Metər bsunennan və̌n göynul bakala ef Bavay ğarmux bakes bakon. Şot'aynak' ki, Şot'in İz běğe işiğa ham pist'oğoy, ham şaat't'oğoy loxole saksa, ağalinal ham düzgünt'oğoy hamal düzgün nu bakalt'oğoy loxole śine. 46 Əgər saycə və̌x çureğalt'oğonan çuresasa, mot'ay əvəzə və̌x k'ənesa tadesuna yaq' ma běğanan! Ketərə mandayin bitot'ay piyexun biti naloggirbalxonal içoğo çureğalt'oğo çurt'unsa. 47 Əgər sayc'ə ef viçimoğonan "xeyirq'an baki" nexesa, t'iyə̌mint'oğoxun avuzin k'ənan bi baksa ki? Buxačuğo nu çalxalt'oğonal metər tet'unbsa ki? 48 Şot'aynak'al nexzu ki, ef göynul bakala Bava noxsansuz bakala k'inək' noxsansuz bakanan və̌nal! §

6

Sadağa tast'un

1 Běğanan, düzgün sa əş biq'at'an mot'o amdarxoy běš bi və̌x ak'est'eynak' ma banan. Tene göynul bakala ef Bavaxun ef bit'oğoy gala hik'k'al ak'alatenan! *

2 Şot'aynak'al sadağa tadat'an mot'o p'ə̌ç̌olat'oğollarik' zırna farpi bayanmaba. Amdarxon içoğo tərifləyinşeq'at'un pi şot'oğont'un sinagogxo q'a küçəmoğo metər bsa. Və̌x düzinəz nex: ene içoğoyo tadeśene şot'oğo. 3 Hun sadağa tadat'an isə, barta vi tərs kiin vi yön kule k'ə bsuna maq'an avabaki. 4 Barta vi sadağa tast'una şuk'k'alen maq'an avabaki. T'e vədə c'əp'k'in bala əşurxoval ak'ala vi Bavan vi bit'oğoy əvəzə tadale.

Hetər afırıpsuni barada

(Luk'. 11:2-4)

5 Afırık'at'anal p'ə̌ç̌olat'oğollarik' ma banan. Amdarxon içoğo ak'eq'at'un pi, sinagogxo q'a yaq'e boş çurpi afırık'aloroxe şorox. Və̌x düzinəz nex: ene içoğoyo tadeśene şot'oğo. 6 Hun afırık'at'an isə vi otağa baki, ç̌omo but'k'i vaxun sagala bakala vi Bava afırıpi xoyinšpa. T'e vədə c'əp'k'in bala hər şeyal ak'ala vi Bavan vi bit'oğoy əvəzə tadale.

7 Afırık'at'an binik' buxačuxxo bul k'os'bi afırık'alt'oğollarik' yənşəğluğ ma banan. Şot'aynak' ki, şot'oğonal fikirt'unbsa ki, gele əyit upsunen içoğo ibakalt'un. 8 Və̌n şot'oğollarik' ma bakanan! Şot'aynak' ki, ef Bavan efi het'u eht'iyəc baksuna və̌n Şot'oxun çureğalt'uxunal běše ava.

9 Və̌n isə metər afırıpanan:

"Göynul bakala beş Bava,

Vi s'i ı̌velq'an baki,

10 Vi padçağluğq'an hari.

Göynul bakala k'inək'

Oç̌alal Vi əyitq'an baki.

11 Beş ğiluğ šuma yax hər ği tada.

12 Yax pisluğ bi günax əşp'est'it'oğo yan bağışlayinşala k'inək'

Hunal beş günaxxo bağışlayinşa.

13 Yax sinəyinşmaba,

Şər şeytanaxun ə̌xilba.

Şot'aynak' ki, Vi padçağluğ, Vi zor, Vi s'i həmişəluğe.

Bavay, Ğare, Ǐvel Urufi s'iyen,

Ammen." †‡

14 Və̌n amdarxoy taxsırxo bağışlayinşaynan, göynul bakala ef Bavanal və̌x bağışlayinşale. 15 Ama və̌n amdarxo nu bağışlayinşaynan, ef Bavanal ef taxsırxo tene bağışlayinşal. §

Ğuruğa hetər efsuni barada

16 Və̌n ğurux efala vədine p'ə̌ç̌olat'oğollarik' q'aşq'abağlu ma tarapanan. Şot'oğon içoğoy ğurux efsuna amdarxo ak'est'eynak't'un q'aşq'abağlu tarane. Və̌x düzinəz nex: ene içoğoyo tadeśene şot'oğo. 17 Ama hun ğurux efat'an vi bula oxk'a, vi ç̌oyal os'k'a, 18 barta amdarxon təə, c'əp'k'in bala hər şeya ak'ala vi Bavanq'an avabaki vi ğurux efsuna. T'e vədə c'əp'k'in bala hər şeyal ak'ala vi Bavan vi bit'oğoy əvəzə tadale.

Şuk'k'alen içuxun taşes nu bakala var-dövləti bač'anexun ma t'it'anan

(Luk'. 11:34-35; 12:33-34; 16:13)

19 Me dünyəne və̌ynak' var-dövlət ma girbanan. Memiya şot'o mığmığen q'a parsen əfçinebon, oğrinenal baśi başeq'on. * 20 Kot'oxunsa və̌ynak' göynul var-dövlət girbanan. Nə mığmığen q'a parsen əfçibes, nəəl oğrinen baśi başq'es nu bakala gala. 21 Şot'aynak' ki, vi girbiyorox mayanesa, vi ük'əl t'et'iya bakale.

İşiğa c'ək'p'es bakanan

22 Amdara işiğa c'evk'alo izi pulmuxe. Əgər vi piin as'ar ak'i işiğa c'ək'enesa, t'e vədə hunal dirist' işiğlun baksa, 23 ama vi piin zəif ak'i işiğa tene c'ək'esa, t'e vədə hunal dirist' bayinq'una k'inək'en baksa. İsə běğa hun "işiğ" pi c'ək'k'alo iç bayinq'unesa, t'e vədə "bayinq'un" hik'ə!

Vaynak' Buxačuğon İçin q'ončuxluğbale

24 Şuk'k'alen p'ə̌ ağa q'ulluğbes batenekon. Şot'aynak' ki, sunt'u nifrətbat'an t'e sunt'u çureğale, nəəl sunt'u qı̌ yaq'a efat'an t'e sunt'aynak' bač'an bakale. Və̌nal haketər, ham Buxačuğoy yaq'en taśi, hamal var-dövləti bač'anexun t'it'es batenankon.

25 Mot'aynak'al və̌x nexzu: "k'ə ukalyan?" nəəl ki "k'ə ǔğə̌lyan?" pi ef elmoğoy, "k'ə lak'alyan?" pi, ef bədəni fikirə ma zapanan. Axıri elmux ukunaxun, bədənəl paltaraxun běše. 26 Göynul purk'ala q'uşurxo běğanan: şot'oğon nə bitet'unst'a, nə extet'unbsa, nəəl taxıla ambarxo tet'un bane, ama göynul bakala ef Bavan şot'oğo ukesest'a. Yəni efi şot'oğoy hamal dəyər tene bu ki? 27 Ef mat'ine fikir zapsunen iz ömürə samalcəl bakayin boxoybes bakon? 28 P'oy ene lapsuni fikirə het'aynak'nan zap'e? Běğanan çöle bakala vardurxo hetərt'un kalabaksa: şot'oğon nə zəhmət tet'un zap'e, nə t'uri tet'un urtst'a. 29 Ama və̌x mot'oz nex ki, t'e boyda tamtaraği q'ončux bakala Solomonenal mot'oğoy saycət'ullarik' tene lapey. † 30 Ay věluğ mal bakalxo, ğe baki, əyc'ə aruğo boseğala çölin oya Buxačuğon metər lapesest'asa, və̌x tene lapest'on ki? 31 Metərluğen, "k'ə ukalyan?", "k'ə ǔğə̌lyan?" nəəl "k'ə lak'alyan?" pi fikir ma zapanan. 32 Buxačuğo nu çalxalt'oğo haq'layinşala fikirxone mo. Ama göynul bakala ef Bavan mot'oğoy bitova efi eht'iyəc baksuna avane. 33 Və̌n süft'ə Buxačuğoy padçağluğa q'a Şot'ay düzgünluğa qə̌věkinan, mandi hər şey isə və̌x avuzin tadeğale. 34 Metərluğen, əyc'in ğine fikirə ma zapanan. Əyc'in ğinen için iz fikirə zap'k'ale. Hər ğiin iz yamanluğ bəsebaksa!

7

Amdarxoy efi loxol şaat' běğsuna çurnansasa, və̌nal şot'oğoy loxol şaat' běğanan

(Luk'. 6:37-42; 11:9-13)

1 Şuk'k'aleynak' t'ǒǒxun běği q'ərar ma tada ki, vaynak'al divanbakat'an q'ərar nu tadeğane. 2 Şot'aynak' ki, hetər divanbi q'ərar c'evk'ayin, vaynak'al hat'etər divanbi q'ərar c'evk'alt'un. Mani usk'unen usk'ayin, vaynak'al hat'e usk'unen usk'alt'un. *

3 Hun het'aynak' vi viçey piye bakala çöpə anksa, ama vi piye bakala maqa ten aksa? 4 Vi piye maq baksun-baksun vi viçə hetəren pes bakon ki, barta vi piye bakala çöpə c'evk'az? 5 Ay p'ə̌ç̌olo, süft'ə vi piye bakala maqa c'evk'a, t'e vədən qay ak'on ki, vi viçey piye bakala çöpə hetəre c'evk'es bakon.

6 Ǐvel bakala sal sa şeyaxun xə̌yoğo ma tadanan - fırıpi ef loxol hari və̌x śark'alt'un şot'oğon. Mirvarinal taşeri bǒq'ǔrxoy běš ma śipanan - şot'o içoğoy turin oq'a laxi ç̌axç̌uxk'alt'un şot'oğon.

7 Çurekinan - və̌x tadeğale, qə̌věkinan - bə̌ğə̌balnan, ç̌omo t'apanan - və̌ynak' qayeğale. 8 Şot'aynak' ki, hər çureğalt'in haq'ale, qə̌věğalt'in bə̌ğə̌bale, ç̌omo t'ap'k'alt'aynak'al qayk'alt'un. 9 Ef boşt'an şinesa iz ğaren içuxun šum çureğayin şot'o ǰě tanedon? 10 Nəəl ki çəli çureğayin şot'o dizik' tanedon? 11 Əgər və̌n, ef boş t'ema pisluğ baksunen, ef əyloğo şaat' payur tades bananksasa, běğanan göynul bakala ef Bavan İçuxun çureğalt'oğo k'ə tadon!

12 Amdarxoy efi loxol şaat' běğsuna çurnansasa, və̌nal şot'oğoy loxol şaat' běğanan. Şot'aynak' ki, k'anunen saal xavareçalxon piyoroxal mone. †

Q'ac' darvaza q'a geng darvaza

(Luk'. 13:24)

13 Q'ac' darvazinaxun bakinan. Şot'aynak' ki, əfçibaksuna taşala darvaza genge, iz yaq'al genge. Me darvazinaxun bağalorox gelene. 14 Ama yəşəyinşə taşala darvaza q'ac'e, iz yaq'al q'ac'e. Me darvazina bə̌ğə̌balorox male.

Əfçi xavareçalxoxun ə̌xil bakanan

(Mat'. 12:33-35; Luk'. 6:43-46; 13:25-27)

15 Əfçi xavareçalxoxun ə̌xil bakanan! Şorox ef t'ǒğǒl q'uzi k'inək' eğalt'un, ama bonaxun ə̌qnə canavarxot'un. 16 Şot'oğo içoğoy tadala barurxoxun çalxalnan. Śaśe loxolxun t'ul, q'anğali loxolxun incil hə̌vq'es banekon? 17 Avayan ki şaat' xoden şaat' bare eşt'a, pis xoden isə pis bare eşt'a. 18 Şaat' xoden pis bar, pis xodenal şaat' bar tatenedon. 19 Şaat' bar nu tadala xod bakat'anal, şot'o bot'i aruğot'un bost'a. ‡ 20 Metərluğen, əfçi xavareçalxo içoğoy biq'ala əşurxon tadala barurxoxun çalxalnan. §

21 Za "ay Q'ončux, ay Q'ončux!" uk'ala hər amdar göye padçağluğa tene bağal, saycə göynul bakala Bez Bavay çureğalt'oğo bex p'ap'esp'alo t'iya bağale. 22 T'e ği gelet'in Za uk'ale: "Ay Q'ončux, ay Q'ončux! Axıri yan Vi s'iyenyan karoozbsay, Vi s'iyenyan urufxo c'evksay. Vi s'iyenyan ak'est'ay t'e möcüzoğo bitova". 23 Ama Zu metər coğab tadoz şot'oğo: "Zu və̌x sal çaltezaxsa. Aç̌anan Bez piin běšt'an, ay pisluğbalxo!" *

İsusi pit'oğo nu əməlbalt'ay k'oje śareğon

(Luk'. 6:47-49)

24 Metərluğen, Bezi me əyitmoğo ibaki, şot'oğo bex p'ap'esp'ala amdar, haq'ullu baki iz k'oja ǰěne loxol biq'ala amdar k'inək'e. 25 Ağalane eğon, selene taradon, muşurxone fuk'on t'e k'ojin loxol, ama şo tene baron, şot'aynak' ki, iz binora ǰěne loxole laxeśe. 26 Me əyitmoğo ibaki şot'oğo nu əməlbalo isə iz k'oja q'ume loxol biq'ala haq'ılsuz amdar k'inək'e. 27 Mone, ağala eğat'an, selen taradat'an, muşurxon t'e k'ojin loxol fuk'at'an şo śareśi baredon. J̌ěne loxol ǰě tene mandon t'e k'ojaxun».

28 İsusi me əyitmoğoxun oşa camaat Şot'ay zombsuna məət't'əle mandi, 29 şot'aynak' ki, içoğo k'anun zombalxo k'inək' təə, Buxačuğon ext'iyər tadi sa amdar k'inək'e zombsay şot'oğo. †

8

İsusi dirist' iz bədən yara baft'i sa amdara q'olaybsun

(Mrk'. 1:40-45; Luk'. 5:12-16)

1 İsus buruğoxun śiğala vədine kala sa top camaat Şot'ay bač'anexune taśi. 2 Me vədə dirist' iz bədən yara baft'i sa amdar ı̌šalayinşaki "ay Q'ončux, əgər çureğayin, za təmizbes bankon" pi, Şot'o bule k'os'bi. 3 İsusen İz kula boxodi şot'o laft'i pine: «Çurezsa, təmizbaka!» Hat'e saad me amdar iz azaraxun təmizebaki. 4 İsusen şot'o pine: «Běğa, şuk'k'ala sa əyit ma upa, ama běyinši t'ǒğǒl taki va běğeq'an. Moiseyen bürüşi payal tada, barta vi şükürbsuna bitot'in ak'eq'an». *

Baç̌tani kalat'ay věbaksun

(Luk'. 7:1-10)

5 İsus K'efernauma hari vədine Rime q'oşuni sabaç̌tani kalo Şot'o ı̌šalayinşaki köməye çureśi: 6 «Ay Q'ončux, bez q'ulluğçi p'araliç baki k'oya bask'ine, şot'in gele koruğe aksa». 7 İsusen şot'o pine: «Zu hari şot'o q'olayboz». 8 Baç̌tani kalat'in coğab tadi pine: «Ay Q'ončux, Vi bezi k'oya baysuna zu layiğ tezu. Bezi q'ulluğçi q'olaybakseynak' Vi sa əyit bəsebaksa. 9 Düze, zuval şinesa kiin oq'az əşbsa, ama beziyal kiin oq'a bakala əsk'ərxone bu, avazu hetəre baksa. Sunt'u "taki" uk'ayiz, şoval tanesa, t'e sunt'u "eki" uk'ayiz, şoval enesa. Bez k'ula "hayza me əşlə ba" uk'ayiz, hayzeri şot'o bsane».

10 Mot'o ibakala İsus məət't'əle mandi. Şot'in fırıpi İz bač'anexun eğalt'oğo metəre pi: «Və̌x düzinəz nex: İsraila metər vě amdar tez ak'e Zu. 11 Běğanan, və̌x nexzu: q'erəz millətxoxun bakalorox, běğ c'eğala q'a běğ batk'ala tərəfəxun bakalt'oğoy gelo hari göye padçağluğa Avrahamaxun, İsaak'axun saal İak'ovaxun sa sulfin bel arśalt'un. † 12 Me padçağluğ içoğoynak' həzirbakiyorox isə c'öş boseğalt'un, ǒnepsun q'a uluxxo ğırıc'enst'un bakala t'e bayinq'una». ‡

13 Oşa İsusen baç̌tani kalat'u pine: «Taki, barta va vi věbaksuna görəq'an tadeśi». Baç̌tani kalat'ay q'ulluğçiyal hat'e saad q'olayebaki.

İsusi P'yot'ri q'aynako saal q'erəzəl amdarxo q'olaybsun

(Mrk'. 1:29-34; Luk'. 4:38-41)

14 İsus P'yot'ri k'oya hari běneği ki, şot'ay q'aynako q'ızdırmin boş bask'ene. 15 İsusen İz kula şot'ay kiyele duği, çuğoy q'ızdırmal hat'e saad śire. Şot'in hayzeri İsusa q'ulluğbsane burqi.

16 Biyəbakat'an isə içoğoy boş murdar uruf baśi gele amdarxot'un eşt'a burqi. İsusenal sa əyiten murdar urufxo c'evek'i, azarit'oğoy bitova q'olayebi, 17 şot'aynak' ki, İsaya xavareçalen pi me əyitmux bex p'ap'alaney:

«Beşi azarxone İz loxol ext'i Şot'in,

Beşi q'ač'urxone taşeri». §

İsusi bač'anexun taysuni toy

(Luk'. 9:57-62)

18 İsusen İz bel gireśi camaati gele baksuna ak'at'an İz şagirdxo əmirebi ki, İçu göle t'iyə̌mi tərəfq'at'un c'ovakest'i. 19 Hame vədine sa k'anun zombal Şot'o ı̌šalayinşaki pine: «Məəlim! Hun maya tağayin, Vi bač'anexun taysuna həzirzu». 20 İsusen şot'o pine: «Tülküğoyal, göynul purk'ala q'uşurxoyal mese bu. Ama Amdari Ğare İz bula laxseynak'al sa ga tene bu».

21 İz şagirdxoxun bakala t'e sunt'in isə İsusa pine: «Ay Q'ončux, za icaza tada, süft'ə tağaz bez bava oç̌alaxbaz». 22 İsusen şot'o metəre coğab tadi: «Bez bač'anexun eki. Barta p'uri k'inək' bakalt'oğon içanq'at'un içoğoy p'uriğo oç̌alaxbi».

İsusi tufana bask'est'un

(Mrk'. 4:35-41; Luk'. 8:22-25)

23 İsus lodk'ina areśi, İz şagirdxoval İz bač'anexun laśi art'unśi. 24 Bürdən t'etər ost'aar sa tufane galpi ki, göle boş ěqeśi ləpinen lodk'inane q'uc'ey. İsus isə nep'axey. 25 Şagirdxo İsusi t'ǒğǒl taśi Şot'o muğurbi pit'un: «Ay Q'ončux, yax çark'est'a, yan bat'yanksa!» 26 İsusen şot'oğo "he usume və̌x q'ı̌yen haq'sa, ay věluğ mal bakalorox!" pine. Oşa hayzeri muşa q'a ěqeśi ləpoğo q'adağanebi, hat'e saadal bə̌ğə̌loy sa şip'luğe hari. 27 Şagirdxo məət't'əl mandi pit'un: «Mo hetər Amdare ki, muşen q'a ěqeśi ləpoğonal İzi əyitəne běğsa?»

İçoğoy boş murdar uruf bakala p'ə̌ tani q'olaybaksun

(Mrk'. 5:1-20; Luk'. 8:26-39)

28 İsus göle t'iyə̌mi tərəf bakala Gadaraluğoy * oç̌alane hari. Miya gərəmzəluği mağaroğoxun İz běš içoğoy boş murdar uruf baśi p'ə̌ tane c'eri. Şorox t'etər xatalut'uniy ki, şuk'k'al t'e yaq'axun c'ovakes bateneksay. 29 Şot'oğon harayk'a pit'un: «Ay Buxačuğoy Ğar, yaxun k'ən çuresa? Memiya beş vaxt'axun běš yax koruğ tast'an hare?»

30 Şot'oğoxun samal běš kala sa bǒq'e sürünət'un otarişbsay. 31 Murdar urufxon İsusa xoyinšt'unbi: «Yax c'evk'i şəp'eğat'an me bǒq'e sürün boş yaq'aba». 32 İsusen şot'oğo "takinan!" pine. Murdar urufxoval amdarxoxun c'eri bǒq'ǔrxoy boşt'un baśi. T'e vədə sürünə bakala bito bǒq'ǔrxon içoğo q'ayanaxun oq'a boseri, göle boş baft'i q'ə̌q'ə̌t'unśi. 33 Bǒq'ǔrxo otarişalxon isə şəhəre t'it'eri me bakit'oğo bitova exlətt'unbi, içoğoy boş murdar uruf baśi amdarxoy bel hari əşurxoval p'ap'est'unbi. 34 Mot'oxun oşa şəhəre yəşəyinşalorox bito İsusi běšt'un c'eri. Şot'oğon İsusa ak'i Şot'o xoyinšt'unbi ki, içoğoy oç̌alxoxun c'eri taśeq'an.

9

İsusi iz kul-tur q'aribakit'u q'olaybsun

(Mrk'. 2:1-12; Luk'. 5:17-26)

1 İsus lodk'ina laśi göle t'e soğo tərəf c'ovaki İz yəşəyinşala şəhərene * hari. 2 Sa hema tanen Şot'ay t'ǒğǒl iz kul-tur q'aribaki, iz gane boş bask'i mandi sa amdarat'un eçeri. İsusen şot'oğoy věbaksuna ak'i iz kul-tur q'aribaki amdara pine: «Ük'lü baka, Bez ğar, vi günaxxo bağışlayinşebaki».

3 T'e vədə k'anun zombalxon içoğoy ük'e boş fikirt'unbi: «Me amdaren içu Buxačuğoy galane laxe». 4 Şot'oğoy fikirbalt'u avabakala İsusen pine: «Het'aynak'nan ef ük'e boş metər pis fikirxo eşt'a? 5 Manu hasande? "Vi günaxxo bağışlayinşebaki" upsun, yoxsa "hayza, tarapa" upsun? 6 Həysə və̌n avabakalnan Amdari Ğare me dünyəne günaxxo bağışlayinşala ext'iyər baksuna». Oşa iz kul-tur q'aribakit'u pine: «Hayza, vi bask'i ganuval girbi taki k'oya!» 7 Azari hayzeri iz k'oyane taśi. 8 Amdarxon mot'o ak'i məət't'əlt'un mandi, insana metər ext'iyər tadi Buxačuğo alxışt'unbi.

Mat'feyi şagirdxo gərbaksun

(Mrk'. 2:13-17; Luk'. 5:27-32)

9 İsus t'et'iin c'öyebaki, tağat'anal nalog girbala gala arśi Mat'fey † uk'ala sa amdarane ak'i. Şot'o "Bezi bač'anexun eki" pine, şoval hayzeri İsusi bač'anexun taneśi.

10 Oşa İsusen şot'ay k'oya šum ukat'an gele naloggirbalxo q'a q'erəzəl günaxkərxo hari Şot'oxun q'a İz şagirdxoxun sagala sulfin bel art'unśi. 11 Fariseyxon mot'o ak'i Şot'ay şagirdxo pit'un: «Het'aynak'e ef Məəlimen naloggirbalxoxun q'a günaxkərxoxun sagala arśi šum uksa?» ‡ 12 Ama İsusen mot'o ibaki pine: «İçoğost'a azar nu bakalt'oğoy təə, azar bakalt'oğoye doxt'ura eht'iyəc bu. 13 Və̌n süft'ə takinan "bitot'ay sunaynak' ük' boksunaz çuresa, Zaynak' q'urbanxo eşt'una təə" § əyiti məninə zombakanan. Axıri Zu düzgünt'oğo təə, günaxkərxoz düz yaq'a laxsa hare».

Ğurux efsuni barada zombsun

(Mrk'. 2:18-22; Luk'. 5:33-39)

14 T'e vədə İoani şagirdxo İsusi t'ǒğǒl hari pit'un: «Het'aynak' yanal, fariseyxonalğurux eyanfsa, ama Vi şagirdxon ğurux tet'un efsa?» 15 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «İçoğoy t'ǒğǒl təzə bəy arśi dost'urxon yas et'unfon? Ama bəyə içoğoy aranexun taşala ğimxo eğale, t'e vədəl ğurux efalt'un.

16 Şuk'k'alen bisi paltara təzə parçinaxun yamaluq' tene duğsa. Şot'aynak' ki, təzə parçinen yamaluq'bi ga ośk'at'an areśon, t'e vədə bisi parçina zapi samalal zığebon. 17 Şuk'k'alenal təzə fina bisi tuluğxo tene bane. Təzə finen tuluğxo t'ǒpěvěk'on: fiyal baredon, tuluğxoval bosalane bakon. Ama təzə fina təzə tuluğxot'un bane, t'e vədə tuluğxoval, fiyal şaat'e mandon».

Xuyəri běyinbaksun saal çuğoy q'olaybaksun

(Mrk'. 5:21-43; Luk'. 8:40-56)

18 İsusen hələ əyitp'i tene çark'ey, hame vədine İz t'ǒğǒl sa sinagogi kalone hari. Şot'in İsusa bul k'os'bi pine: «Bez xuyər t'evərcə p'ure, ama hari Vi kula iz loxol laxayin, yəşəyinşale». 19 İsusal hayzeri İz şagirdxoxun sagala şot'ay bač'anexune taśi.

20 Hame vədine p'as's'e usen içust'a p'i taysun bakala sa çuux İsusi bač'anexun taśi iz kula Şot'ay paltari ətəyəne duği. 21 Şot'aynak' ki, için-içeynak' nexey: «Əgər İz paltara laft'ayiz, q'olayezbakon». 22 İsusen fırıpi şot'o ak'i pine: «Ük'lü baka, bez xuyər, vi věbaksunen va çark'esedi». Çuux hat'e saad q'olayebaki.

23 İsus sinagogi kalat'ay k'oya eğat'an t'üt't'əy fark'alxo q'a ǒnek'alxo ak'i 24 pine: «C'ekinan memiin, p'uri tene xuyər, nep'axe». Şot'oğon İsusi loxol axšumt'unpi. 25 Ama camaata c'öş c'evk'it'uxun oşa İsus bona baśi xuyəri kula bineq'i, xuyərəl turele hayzeri. 26 Mot'oxun oşa t'e oç̌ala bitot'in me baradane əyitp'i.

P'ə̌ k'ač'in q'a sa lal amdari q'olaybaksun

27 İsus t'et'iin c'erit'uxun oşa p'ə̌ k'ač'i amdar "ay Davidi Ğar, yax gorox eki" harayk'a Şot'ay bač'anexunt'un taysa burqi. * 28 İsus k'oya bağat'an k'ač'iyox ı̌šalayinşebaki, İsusenal şot'oğoxun xavare haq'i: «Bezi mot'o bes baksuna věnan?» K'ač'i amdarxon Şot'o pit'un: "Hoo, ay Q'ončux".

29 T'e vədə İsusen İz kula şot'oğoy pulmoğoy loxol laxi pine: «Barta və̌x efi věbaksuna görəq'an tadeśi». 30 Şot'oğonal hat'e saad aksat'un burqi. İsusen isə şot'oğo "běğanan, şuk'k'alen me barada maq'an avabaki" pi möhk'əm tapşurebi. 31 Ama şot'oğon c'eri t'e oç̌ala bitot'aynak' Şot'ay barada exlətt'unbi.

32 Şorox taśit'uxun oşa içust'a murdar uruf bakala lal sa amdarat'un İsusi t'ǒğǒl eçeri. 33 Murdar urufa c'evk'it'uxun oşa lalen əyitpsane burqi. Amdarxon məət't'əl mandi pit'un: «İsraila sal sa vədə metər sa şey tene bakey». 34 Ama fariseyxon next'uniy: «Şot'in murdar urufxo şot'oğoy kalat'ay zorene c'evksa». †

Məhsuli gele, əşp'alxoy isə mal baksun

35 İsus bito şəhərmoğo q'a ayizmoğo tarapi sinagogxoy boş zomebsay, padçağluği Mǔq Xavarakaroozbi amdarxo hər cür azarxoxun q'a q'ač'urxoxune q'olaybsay. ‡ 36 İsusen İz t'ǒğǒl eğala camaati gele baksuna ak'at'an şot'oğoynak' İz ük'e bok'i. T'ema çarasuzt'uniy ki şorox, içoğoy kiyelxun hik'k'al etenesay, çobansuz mandi eğelxo k'inək't'uniy. § 37 T'e vədə İsusen İz şagirdxo pine: «Məhsul gelene, əşp'alxo isə mal. 38 Məhsuli Q'ončuğo xoyinšp'anan ki, İz məhsula girbseynak' əşp'alxoq'an yaq'abi». *

10

İsusi İz c'ək'p'i p'as's'e şagirdə tapşuruğ tast'un

(Mrk'. 3:13-19; 6:7-13; Luk'. 6:12-16; 9:1-6; 10:1-12)

1 İsusen İz c'ək'p'i p'as's'e şagirdə İz t'ǒğǒl k'alpi şot'oğo murdar urufxo c'evksuni saal hər cürə azarxo q'a q'ač'urxo q'olaybsuni ext'iyəre tadi. 2 İzi ap'ost'olxo * bakala me p'as's'e şagird moroxey: samciyo P'yot'r s'i tadeśi Simon q'a iz viçi Andrey, Zavdayi ğar İak'ov q'a iz viçi İoan, 3 Filip' q'a Varfolomey, T'omas q'a naloggirbal Mat'fey, Halfay ğar İak'ov q'a Tadday. 4 Kənançi † Simon saal İsusa xəyanətbi İuda İsk'ariot'.

5 İsusen me p'as's'e tana metər tapşuruğxo tadine yaq'a badi: «Buxačuğo nu çalxalt'oğoy t'ǒğǒl ma takinan, samariyaluğoyal sal sa şəhəre ma bakinan. 6 Süft'ə İsraili azuk'i iz yaq'a aç̌esp'i eğelxoy t'ǒğǒl takinan. 7 Ef tağala ganxo "göye padçağluğ ı̌šalayinşakene" pi car sakanan. 8 Azarit'oğo q'olaybanan, p'urit'oğo běyinbanan, yara baft'it'oğo pakbanan, murdar urufxo c'evk'anan. Hik'k'al tadinut' haq'it'u, hik'k'al haq'inut'al tadanan. 9 Və̌xun nə q'ızıl, nə gümüş, nəəl mis təngə ma ext'anan. 10 Yaq'eynak' nə toray, nə badalbseynak' sa paltar, nə torok'al, nəəl çombağ ma ext'anan. Şot'aynak' ki, əşp'alo sa tapan šumsuz tene mandon. ‡

11 Sa şəhəre nəəl ayize bağat'an xavar haq'i avabakanan, t'iya hörmət'lu amdar şunesa, t'et'iin c'eri tağamin şot'ay k'oya mandanan. 12 K'oya bağat'an k'ojin amdarxo "xeyirq'an baki" upanan. 13 Əgər k'oj layiğesa, ef tadi xeyir-bərəkət t'e kojin loxol bakale; layiğ tenesa, ef tadi xeyir-bərəkət və̌x qaybakale. 14 Şiin və̌x nu q'abulbi ef uk'alt'oğoval nu ǔmǔxlaxayin, t'e k'oyaxun nəəl şəhərexun c'eğat'an ef turmoğoy tozal śap't'anan. § 15 Və̌x düzinəz nex: Axırınci ğine Sodomi q'a Gomorray hal t'e şəhəri halaxun suuk' bakale. *†

İsusi bač'anexun taysuni toy

(Mrk'. 13:9-12; Luk'. 21:12-17)

16 Mone, q'uziğo canavarxoy boş yaq'abala k'inək'ez və̌x yaq'absa. Şot'aynak'al dizik' k'inək' müdrik, göyərçin k'inək'əl saf bakanan. ‡ 17 Amdarxoxun və̌x běğanan, şot'aynak' ki, şot'oğon və̌x divanbali běš c'evk'i sinagogxoy boş tatarlayinşalt'un. 18 Və̌x Za görə kalaluğbalxoy q'a padçağxoy běš eçalt'un, və̌nal şot'oğoynak' q'a Buxačuğo nu çalxalt'oğoynak' Bez barada exlətp'i şahidluğbalnan. 19 Şot'oğon və̌x divanbala gala eçat'an, t'et'iya ef hetər upsuni nəəl k'ə upsuni fikirə ma zapanan. Upsun lazım bakalorox və̌x hat'e vədinest'a tadeğale, 20 şot'aynak' ki, əyitk'alo və̌n tenan bakal, ef boş bakala ef Bavay Urufen və̌x əyitp'est'ale. § 21 Viçen viçə, bavan əylə besp'est'ale. Əylux bava-nanay ç̌oyel çurpi şot'oğo bisuna yaq'abi bakalt'un. * 22 Efi Bezi şagirdxo baksuna görə bitot'in və̌x nifrətbalt'un. Ama axıral śirik' portp'alo çark'eğale. † 23 Və̌x sa şəhərexun şəp'eğat'an, t'iyə̌mint'u t'it'anan. Şot'aynak' ki, və̌x düzinəz nex: və̌n İsraili şəhərmoğo hələ tarapi çark'inut Amdari Ğar eğale. 24 Nə şagird iz məəliməxun, nəəl nökər iz ağaxun ala tene. ‡ 25 Şagirdə iz məəliməllarik', nökərəl iz ağallarik' baksun bəse. Ef zənden k'ojin q'ončuğoBaal-Zevult'un§ nexesa, içuxun sa k'oya bakalt'oğo k'ət'un uk'on? *

Və̌x hik'k'al bes nu bakalt'oğoxun ma q'ı̌banan

(Luk'. 12:2-9)

26 Metərluğen, şot'oğoxun ma q'ǐbanan. Şot'aynak' ki, t'etər c'ap' sa şey tene bu ki, şot'ay ç̌o nu qayeğane nəəl t'etər c'əp'k'in sa şey tene bu ki, şo qavuna nu c'eğane. † 27 Zu və̌x bayinq'una pit'oğo ğene işiğen exlətp'anan, ef ǔmǔğoy tume şip'c'ə pit'oğo laśi ǔğǔlxun car sakanan. 28 Efi bədənə əfçibi, ama elmoğo haq'es nu bakalt'oğoxun ma q'ǐbanan. Ham elmoğo, hamal bədənə cəhənnəme əfçibes bakala Buxačuğoxun q'ǐbanan. 29 Sa mə̌yin köpi tene p'ə̌ çovali toy? Ama şot'oğoy saycoval ef Bavay icaza bakinut oq'a tene biton. 30 Ef isə lap biin popurxoval bǒq'ə̌leśene. 31 Şot'aynak'al ma q'ǐbanan, ef ga Buxačuğoy piyes t'e bǒq'ə̌lpi çark'es nu bakala çovalxoxun gele alane.

32 Amdarxoy běš Za çalxalt'u Zuval göynul bakala Bez Bavay běš çalxoz. 33 Amdarxoy běš Zaxun ç̌o taradalt'uxun isə, Zuval göynul bakala Bez Bavay běš ç̌o taradoz. ‡

İsusa layiğ baksun

(Luk'. 12:51-53; 14:26-27)

34 Ma fikirbanan ki, me dünyəne şip'luğ eşt'eynak'ez hare. Zu şip'luğ təə, cöybseynak' q'ılıncez eçere. 35 Zu harezu ki,

"ğara iz bavaxun,

xuyərə iz nanaxun,

binal iz q'aynakoxun cöybaz.

36 İçuxun sa k'ojin boş bakalt'oğoxun düşmən bakale amdar". §

37 İz bava nəəl iz nana Zaxun gele çureğalo Za layiğ tene. İz ğara nəəl iz xuyərə Zaxun gele çureğaloval Za layiğ tene. 38 Bez bač'anexun eysun çureğalt'in, iz xaça ext'i eğalane. T'e vədəne şo Za layiğ bakes bakon. * 39 İz elmoğo efsun çureğalt'in şot'o aç̌esp'ale, Bez dərden iz elmoğo aç̌esp'alt'in isə şot'o efale. †

40 Və̌x q'abulbalt'in Zane q'abulbsa, Za q'abulbalt'inal Za Yaq'abit'une q'abulbsa. ‡ 41 Xavareçala şot'ay xavareçal baksuna görə q'abulbalt'u tadeğala payal sa xavareçala tadeğala payaxun bakale. Düzgünt'u şot'ay düzgün baksuna görə q'abulbalt'ay payal düzgünt'u tadeğala payaxun bakale. 42 Və̌x düzinəz nex: Bezi şagirdxoy sunt'u şot'ay Bezi bač'anexun eysuna görə lap sa cam çax xe tadalt'inal iz bit'ay əvəzə ak'ale». §

11

İsus Xrist'os q'a K'unuk'bal İoan

(Luk'. 7:18-35)

1 İsusen İz p'as's'e şagirdə tapşuruğxo tadi çark'it'uxun oşa karoozbi zombseynak' q'erəz şəhərmoğone taśi.

2 İoanen isə türminə Xrist'osi biq'ala əşurxoy barada ibaki iz şagirdxo yaq'anebi ki, 3 Şot'oxun xavar haq'at'un: «Beşi Yaq'běğalo Hunnu, yoxsa q'erəzt'ay yaq'a běğen?» 4 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «Takinan ef ak'alt'oğo q'a ibakalt'oğo İoana p'ap'esp'anan: 5 k'ač'iğoy piyel işiğe eysa, axsağxo tarat'unne, yara baft'iyorox q'olaybaki pakt'unbaksa, karurxon it'unbaksa, p'uriyox běyint'unbaksa, kəsibxoynak'al Mǔq Xavare bayanbaksa. * 6 Bezi şu baksunaxun nu şüpələyinşakalo he bəxt'əvəre!»

7 Morox taśit'uxun oşa İsusen camaateynak' İoani baradane exlətpsa burqi: «Və̌n het'aynak'nan taśey çöle? Muşen gěša hetər galgalst'una běğsa? 8 T'e vədə het'aynak'nan taśey p'oy? Bərkə fikirbenan ki, taśi q'əşəng paltar lapi sa amdar ak'alnan? Ama q'əşəng paltar lak'alorox padçağxoy sarayxot'un yəşəyinşbsa. 9 P'oy şu aksanan c'erey? Xavareçala? Düze, ef ak'iyo həgigiyal xavareçale, və̌x uk'az ki, şo lap' xavareçalaxunal üst'üne. 10 Mo Ǐvel Śame boş iz barada metər śameśiyone:

"Mone, Vaxun běš Bez elçinaz yaq'absa,

Şot'in Vaxun běš taśi Vaynak' yaq' həzirbale". †

11 Və̌x nexzu: nanay tapanexun c'erit'oğoy boş K'unuk'bal İoanaxun ala bakalo tene bake. Ama göye padçağluğa ən oq'a bakaloval şot'oxun üst'üne. 12 K'unuk'bal İoani c'eri k'aroozbsa burqi ğimxoxun həysət'inal śirik' göye padçağluğa nu çureğalt'oğon davane taşt'a, şot'o zor əşp'est'i əfçibsunt'un çuresa. ‡ 13 Göye padçağluği barada hələ İoanaxun běš xavareçalxoy q'a Moiseyi k'anuni girkurxoy boşal śameśeney. § 14 Əgər avabaksun çurnansasa, efi izi qaybaki eysuna yaq'běğala İlya hamo içe. * 15 Ǔmǔx bakalt'in ibakeq'an!

16 Avanan şut'un oşq'arst'a me döörin amdarxo? Bazarin bı̌yex arśi suna harayk'a metər uk'ala əyloğot'un oşq'ar şorox: 17 

Və̌ynak' əçin havayan farpi,

Ama və̌n əçitenanpi,

Və̌ynak' ǒnedala mə̌ğurxoyan mə̌ğpi,

Ama və̌n ǒnetenanpi".

18 İsə mone, iz ǰomo nə šum, nəəl fi nu duğala İoane hari: pit'un "şot'ost'a murdar urufe bu". 19 Bitot'ullarik' ukala, ǔğə̌lə̌ Amdari Ğare hari: pit'un "me tapanxora q'a ǔğə̌lə̌ běğanan, iz arśi-hayzala naloggirbalxoxun q'a mandi günaxkərxoxun sa fərg tene bu şot'ay". İçoğoy biq'ala əşurxoxune ak'esa Buxačuğoy müdrikluğ tadeśiyorox».

Vay ef hala, ay nu toobabi şəhərmux

(Luk'. 10:13-15)

20 Oşa İsusen İzi ən gele möcüzoox ak'est'i şəhərmoğo içoğoy nu toobabsuna görə töhmətbsane burqi: 21 «Vay vi hala, ay Xorazin! Vay vi hala, ay Bet'sayda! Və̌st'a baki möcüzoox Sura q'a Sidona bakiyniy, şot'oğon gele vaxt'axun çul lapi jeq'a içoğoy bel śipi †toobabet'uniy. ‡ 22 Şot'aynak'al və̌x nexzu: Axırınci ğine Sure q'a Sidoni hal ef halaxun suuk' bakale. 23 Hunal, ay K'efernaum,

Fikirenbsa ki, va göynul ěqevk'alt'un?

Təə, oç̌ala badalt'un!

Əgər və̌st'a baki möcüzoox Sodoma bakiyniy, şo hələ həysəəl çurpeney. § 24 Şot'aynak'al və̌x nexzu: Axırınci ğine Sodom şəhəri hal vi halaxun suuk' bakale». *

Mandak'bakit'oğoynak' Mǔq Xavar

(Luk'. 10:21-22)

25 T'e vədə İsusen pine: «Ay oç̌ali q'a göye Q'ončux bakala Bava! Va şükürezbsa ki, içoğo müdrik saal q'amişakal hesabbalt'oğoxun c'ap' mandit'oğo əyloğon avabakest'i Hun. 26 Şot'aynak' ki, Vi ük'en metəre çureśi, ay Bava! 27 Bez Bavan hər şeya Bez ext'iyərəne tade. Ğara İz Bavaxun başq'a şuk'k'alen tene çalxsa. Baval İz Ğaraxun saal Ğaren avabakest'un çureğala amdaraxun başq'a şuk'k'alen tene çalxsa. †

28 Ay bı̌hi yükəxun mandak'bakiyorox, Bez t'ǒğǒl ekinan, Zu və̌x irəətluğa c'evk'oz. 29 Bezi tadi buyruğxo ef loxol yük bi taradanan, Zaxun zombakanan. Şot'aynak' ki, Bezi cügü hamal ük' nəzik' baksuna görə efiyal elmux irəətluğane c'eğon. ‡ 30 Axıri Bezi buyruğxo irəət, Bez yükəl suuk'e!»

12

Şamat' ğine barada zombsun

(Mrk'. 2:23-28; Luk'. 6:1-5)

1 Sa ği İsus Şamat' ğine əkini boşt'ane c'ovaksay. İz şagirdxonal busabaki burt'unqi sünbülxo çuki uksa. * 2 Fariseyxon mot'o ak'i Şot'o pit'un: «Běğa, Vi şagirdxon Şamat' ğine q'adağanbakala əşurxot'un biq'sa». 3 İsusen isə şot'oğo metəre coğab tadi: «Və̌n Davidi q'a iz t'ǒğǒl bakalt'oğoy busabaki bit'oğoy barada tenan k'alpe ki? 4 Şo afırıpsuni çadıra baśi saycə běyinšxoy uksuna icaza bakala Buxačuğo həsrbaki šumurxoxune kəyi. Ama t'e šumaxun uksuna nə izi, nəəl iz t'ǒğǒl bakalt'oğoy icaza buteney. † 5 Bərkə Moiseyiyal k'anuna tenan k'alpe? Tenan ava ki, běyinšxon xramaŞamat' ğine əşpsunen me ğine q'aydoğo pozmişalbayt'un, mo Buxačuğoy piyes taxsır tene hesabbaksa? 6 Və̌x nexzu: xramaxunal üst'ün Bakalone memiya. 7 Əgər və̌n "bitot'ay sunaynak' ük' boksunaz çuresa, Zaynak' q'urbanxo eşt'una təə" ‡ əyiti məninə avabakiynaniy, arśi taxsırsuzt'oğoynak' taxsır tenan qə̌věğoy. 8 Axıri Amdari ĞarŞamat' ğineyalq'ončuxe».

Kul q'aribaki amdari q'olaybaksun

(Mrk'. 3:1-6; Luk'. 6:6-11)

9 İsus t'et'iin c'erit'uxun oşa sinagogane baśi. 10 T'et'iya kul q'aribaki sa amdare buy. İsusaxun xavart'un haq'i: «Şamat' ğine q'olaybsuna icaza bune?» Şot'oğon metər upsunen İsusi ç̌oyel duğseynak' sa taxsırt'un qə̌věsay.

11 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «Za ef boşt'an sunt'u ak'est'anan ki, izi bakalo sa eğel bakane, t'e eğelal Şamat' ğine kura baft'i bakayin şot'o taśi t'et'iin nu c'evk'ane? § 12 Ama həysə eğelaxun heq'ədər dəyərlu bakala amdaraxune exlət taysa! Metərluğen, Şamat' ğine şaat'luğ bsuna icaza bune».

13 Oşa İsusen t'e amdara pine: «Vi kula boxoda!» Şot'in iz kula boxonedi, kulal hat'e saad q'olayebaki. 14 Fariseyxon isə c'eri İsusa hetər əfçibsuni barada fikirbsat'un burqi.

Buxačuğon c'ək'p'i Q'ulluğbal

15 İsusen mot'o avabaki t'et'iin c'eri taneśi. Şot'ay bač'anexun gele amdare taśi, İsusenal şot'oğo bitova q'olayebi, 16 ama şot'oğo İzi barada exlətpsuna q'adağanebi, şot'o görə ki ǰomo bafst'un tene çuresay. 17 Mo İsaya xavareçali me piyorox bex p'ap'seynak'e baki:

18 "Mone Bez c'ək'p'i Q'ulluğbal,

Bez ük'e bask'iyone, Bezi İçuxun irəzi bakalone!

Bezi Urufaxun tadoz Kot'o Zu,

Kot'inal millətxoynak' düzgünluği k'ə baksuna car sakale.

19 Nə höcəttenebal, nə haraytenek'al,

Qavuna şuk'k'alen Kot'ay səsə tene ibakal.

20 Düzgünluğen me dünyəni pisluğa iz turin oq'a laxamin

Şerebaki gěšal kula boxodi tene çuk'al Bezi Q'ulluğbalen,

K'üünəxbakala pisosal fupi tene aç̌esp'al.

21 Umudi ga bakale Ko millətxoynak'". *

İsus q'a Baal-Zevul

(Mrk'. 3:20-30; Luk'. 6:43-45; 11:14-23)

22 Oşa İsusi t'ǒğǒl içust'a murdar uruf bakala sa amdart'un eçeri. Şo ham k'ač'iney, ham lal. İsusen şot'o q'olayebi, me amdarenal əyitp'sa q'a aksane burqi. 23 Camaat bito məət't'əlt'un mandi, şot'oğon "bərkə beşi yaq'běğala Davidi Ğar hamone?" pi sunaxun xavar haq'sat'un burqi. 24 Fariseyxon mot'o ibaki pit'un: «Murdar urufxoy kalo bakala Baal-Zevulene köməybsa me amdara, tene murdar urufxo c'evk'es tene bakoy kot'in». †

25 Fariseyxoy k'ə fikirbsuna avabakala İsusen şot'oğo pine: «P'ə̌ gala cöybaki sun-sunaxun nu yaq'axtağala nə padçağluğ, nə şəhər, nəəl k'oj porttenebon. 26 Əgər Şeytanen Şeytanane c'evksasa, mo için içu c'evksune baksa. T'e vədə şot'ay padçağluğen sal porttenebon! 27 Əgər Zu murdar urufxo Baal-Zevuli zorenez c'evksasa, p'oy ef amdarxon murdar urufxo şi zorent'un c'evksa? Metərluğen, şot'oğoy běš c'eri coğab tadalnan və̌n! 28 Ama Zu murdar urufxo Buxačuğoy Urufenez c'evksasa, mo şo upsune ki, Buxačuğoy padçağluğ ene ef aranene. 29 Axıri şine zorba amdari k'oya baśi şot'ay kul-tura ğaç̌p'inut şot'ay mala fǔq'p'es bakon? K'ojin q'ončuğoy kul-tura ğaç̌t'unk'on ki, iz k'oja fǔq'p'es bakan. 30 Zaxun sagala nu bakalo Bez tərəf tene, Zaxun sagala nu girbalt'inal śarene. ‡

31 Şot'o görəl və̌x nexzu: amdarxoy əşp'est'i bito günaxxo q'a içoğoy Buxačuğo bı̌hi tağala əyitmux şot'oğo bağışlayinşakes banekon, ama Ǐvel Urufa bı̌hi tağala əyitmux tene bağışlayinşakal. 32 Amdari Ğara bı̌hi tağala əyitmux uk'alt'aynak' bağışlayinşaksun bune, ama Ǐvel Urufa bı̌hi tağala əyitmux uk'alt'aynak' nə me döörəst'ə, nəəl oşin döörəst'a bağışlayinşaksun tene bu. §

33 Əgər ef xod şaat' bakayin, iz meyvəl şaat' bakale. Əgər xod pis bakayin, iz meyvəl pis bakale, şot'aynak' ki, xod iz eçala barene çalxesa. * 34 Ay gürzinəxun bakiyorox! Efi boş meq'ədər pisluğ baksunen efi ǰomoxun şaat' əyit c'eneğon? Axıri amdari boş bakalone ǰomoxun c'eysa. † 35 Şaat' amdaren iz boş gireśi şaat' şeymoğoxune c'evksa, pist'in isə iz boş gireśi pist'oğoxun. 36 Və̌x nexzu: amdarxon içoğoy ǰomoxun c'eri hər ams'i əyitə görə Axırınci ğine coğab tadalt'un. 37 Şot'o görə ki, t'e vədə vi pit'oğoy nə əvəzə ak'alnu, nəəl iz cazina zap'k'alnu».

K'anun zombalxoy q'a fariseyxoy İsusi şu baksunaxun şüpələyinşaksun

(Mat'. 16:1-4; Mrk'. 8:11-12; Luk'. 11:24-26,29-32)

38 T'e vədə bəzi k'anun zombalxon q'a fariseyxon İsusa pit'un: «Məəlim, yaynak' Vi şu baksuna ak'est'ala sa nu ak'eśi əş biq'a». ‡ 39 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «Pis saal Buxačuğoy laxi yaq'axun c'eri nəsilen sa nišane aksun çuresa, ama şot'oğo İona xavareçali bel harit'oğoxun avuzin sa nišan tene tadeğal. 40 Hetər ki İonane xib ği-xib üşe kala çəlin tapane mande, hat'etərəl Amdari Ğar xib ği-xib üşe oç̌ali boş mandale. § 41 Ninevina bakalt'oğon Axırınci ğine me nəsili amdarxoxun sagala běyinbaki şot'oğoy taxsırkər baksuna ç̌oyel c'evk'alt'un. Axıri şot'oğon İonay karoozbi pit'oğoxun oşa toobabet'uniy, ama həysə ef t'ǒğǒl İonaxunal üst'ün Bakalone bu. * 42 Güney tərəfəxun bakala çuux-padçağenal † Axırınci ğine me nəsili amdaxoxun sagala běyinbaki şot'oğoy taxsırkər baksuna ç̌oyel c'evk'ale. Axıri şo Solomoni ǰomoxun c'eğala müdrikluğa ǔmǔxlaxseynak' dünyəni t'e belxune hayzeri harey, ama həysə ef t'ǒǧǒl Solomonaxun üst'ün Bakalone bu.

43 Murdar uruf amdaraxun c'erit'uxun oşa xesuz ganxone tarane, içeynak' mandala gane qə̌věsa, ama tene bə̌ğə̌bsa. 44 T'e vədə şot'in nexe: "Barta bez c'eri k'oya qaybakaz". K'oya qaybakat'an isə şot'o ams'i, təmiz, šareśi-šameśine aksa. 45 T'e vədə şot'in taśi içuxun samalal betər vǔğ dənə q'erəz murdar urufe eşt'a. Şoroxal baśi t'et'iya mant'unst'a. Oşa me amdareynak' süft'int'uxunal pise baksa. Me pis nəsili axıral metər bakale».

İsusi nana saal viçimux şuva?

(Mrk'. 3:31-35; Luk'. 8:19-21)

46 İsusen camaataxun exlətp'at'an, İz Nana q'a İz viçimux çölin tərəf çurpet'uniy. Şot'oğon İçuxun exlətpsunt'un çuresay. 47 Sa amdaren İsusa pine: «Vi Nana q'a viçimux c'öş çurpet'un, şot'oğon Vaxun exlətpsunt'un çuresa». 48 İsusen me əyitmoğo pit'u metəre coğab tadi: «Şuva Zaynak' nana q'a viçi bakalo?» 49 Oşa İz kula İz şagirdxoy tərəf boxodi pine: «Bez nana q'a Bez viçimux moroxe. 50 Şot'aynak' ki, şiin göynul bakala Bez Bavay uk'alt'u bex p'ap'esepsasa, Bez viçi, Bez xunçi saal Bez nana şone».

13

Śarpi śile barada məsələ

(Mrk'. 4:1-20; Luk'. 8:4-15)

1 T'e ği İsus k'oyaxun c'eri, taśi göle t'ǒğǒl areśi. 2 İz hərrəmine gele amdar giresuna görə məcburebaki ki, lodk'ina arśane, camaat isə q'ariluğane çurpi. * 3 İsusen şot'oğoynak' gele şeya məsəloğone exlətpsay:

«Mone, sa əkinçi śil śarpsane c'eysa. 4 Śark'ala vədine śilurxoy sa hemo yaq'e t'ǒğǒle bist'a, q'uşurxonal hari şot'oğo t'uk't'i ut'unksa. 5 Sa hemo k'ul mal bakala ǰěluğ ganxone bist'a. İçoğoy k'ul mal baksuna görə şorox usum göyünt'unbaksa, 6 ama běğ c'eri şot'oğo bok'osebsa, t'ı̌q'p'i śilural hələ kalabakinut q'arinebaksa. 7 Sa hemo śaśurxoy aranene bist'a, śaśurxonal kalabaki şot'oğo əfçinebsa. 8 Bərəkətlu oç̌ala biti śilurxon isə sabaç̌, altmış nəəl ki otuz q'at gele məhsult'un tast'a. 9 Ǔmǔx bakalt'in ibakeq'an!»

İsusi het'u görə məsəloğon əyitpsuni barada

10 T'e vədə şagirdxon İsusa ı̌šabaki xavart'un haq'i: «Het'aynak'en şot'oğoynak' məsəloğon exlətpsa?» 11 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «Şot'aynak' ki, göye padçağluği sirurxo avabaksun və̌x tadeśene, ama şot'oğo tene tadeśe. 12 Şii bunesa, şot'o Buxačuğon samalal gele tadale, şoval bolluği boş bakale, ama şii tene busa, iz bakalt'uval iz kiyexun haq'ale. † 13 Zu şot'aynak'ez şot'oğoxun məsəloğon exlətpsa ki, "şot'oğon bět'unğsa, ama tet'un aksa; ǔmǔxt'unlaxsa, ama nə itet'unbaksa, nə q'amiştet'unbaksa". 14 İsaya xavareçalen şot'oğoy barada pi me əyitmux bexe p'ap'i:

"İbakalnan, ama tenan q'amişakal,

Běğalnan, ama tenan ak'al.

15 Şot'aynak' ki, me azuk'a hik'k'al t'ə̌q'tenesa:

Ǔmǔxxo biq', pulmuxal q'ic'e şot'oğoy.

Tene, pul bakalt'in anek'oy,

Ǔmǔx bakalt'in inebakoy,

Ük' bakalt'inal q'amişebakoy.

T'e vədə Bez t'ǒğǒlt'un eğoy,

Zuval şot'oğo q'olayezboy". ‡

16 Ama ef pulmux bəxt'əvəre, şot'aynak' ki, aneksa, ef ǔmǔxxoval bəxt'əvəre, şot'aynak' ki, inebaksa! 17 Və̌x düzinəz nex: gele xavareçalxon q'a düzgün amdarxont'un ef ak'it'oğo aksun çureśi, ama tet'un ak'i, ef ibakit'oğoval ibaksun çureśi, ama tet'un ibaki. §

Śarpi śile barada bakala məsəlinə q'andırişbsun

18 İsə əkinçin barada məsəlin məninə ǔmǔxlaxanan: 19 amdaren göye padçağluği xavara ibaki şot'o nu q'amişakat'an, şər bakalt'in hari şot'ay ük'e boş biti śilə ext'i taneşt'a. Me śil yaq'e t'ǒğǒl biti śil k'inək'e. 20 J̌ěluğ ganxo biti śil isə, xavara ibaki şot'o hat'e saad mǔqluğen q'abulbalt'ay ük'e biti śil k'inək'e. 21 Ama metər śilen tum tene duğsa, şot'o görəl me amdari věbaksunen boxoy tene zap'e, t'e xavara q'abulbalt'oğoy əzyətə q'a çətinluğa ak'ala k'inək' hat'e saad qoşebaksa. 22 Śaśurxoy boş biti śil isə, xavara ibaki, ama şot'o hər ğinen eçala çətinluğen q'a təngin qoşt'an t'ist'unen iz boş q'ə̌q'ə̌pi amdari ük'e biti śil k'inək'e. Metər śilen bar tene eçon. 23 Bar tadala oç̌ala biti śil isə əyitə ibaki şot'o q'amişakala amdari ük'e biti śil k'inək'e. Metərt'in bit'eśit'uxun sabaç̌, altmış nəəl otuz q'at gele bare eçon».

İle q'a arumi barada məsələ

24 İsusen şot'oğoynak' sa məsələl exlətebi:

«Göye padçağluğ iz q'oruğa şaat' śil śarpi sa amdarane oşq'ar. 25 Ama sa üşe, bito bask'i vədine şot'ay düşmənen hari arumi arane il śarpi tanesa. 26 Hari arum kalabaki bul c'eq'ala vədine iləl bureqsa ak'esa. 27 Q'oruği q'ončuğoyk'ulurxon hari şot'o next'un: "Ağa, hun vi q'oruğa c'ək'eśi śil ten śarpey ki? P'oy me il mayine əmələ hari?" 28 Şot'in k'ulurxo metəre coğab tast'a: "Mo düşməni əşe". K'ulurxon isə şot'o "çurensa tağen şot'oğo ilben?" next'un. 29 Q'oruği q'ončuğonal şot'oğo nexe: "Təə, şot'aynak' ki, ila zapi c'evk'at'an şot'oğoxun sagala arumal c'evk'alnan. 30 Barta exal śirik' p'ǒğə̌l sagala kalabakeq'at'un. Exe vədine isə zu exp'alxo tapşurboz ki, süft'ə iləq'at'un topbi ğaç̌p'i. Şot'oğo bok'osp'it'uxun oşa bez aruma ambarxo bapest'oz"».

P'ilp'iluni śile saal ə̌yini barada məsələ

(Mrk'. 4:30-34; Luk'. 13:18-21)

31 İsusen q'erəz sa məsələl şot'oğo exlətebi:

«Göye padçağluğ sunt'in q'oruğa bit'i sa dənə p'ilp'iluni śil k'inək'e. 32 Me śil śilurxoy boş ən mis'ik'oval bakayin, kalabakat'an bost'ani bitk'iğoxun alloye ěqesa, lap xode boydane baksa. Q'uşurxonal purpi hari şot'ay taymoğoy loxol mest'un biq'sa».

33 İsusen şot'oğo q'erəz sa məsələl exlətebi:

«Göye padçağluğ sa çuğoy ext'i xib put xarinen šarpi boq'oya gərbi ə̌yin k'inəke, dirist' t'e boq'oyane ayevk'on şot'in».

34 İsusen mot'oğo bitova amdarxoynak' məsəloğone exlətpsay, şot'oğoynak' hik'k'ala məsələ eçerinut tene exlətpsay ki, 35 xavareçalen pi me əyit bex p'ap'ane:

"Məsəloğon əyitk'oz,

Dünyə yaranmişakit'uxun mağay c'ap' mandit'oğo bayanboz". *

Q'oruğa bakala arumi q'a ile məsəlinə q'andırişbsun

36 Oşa İsus amdarxoxun cöybaki k'oyane baśi. İz şagirdxo İz t'ǒğǒl hari pit'un: «Q'oruğa c'eri ile məsəlinə yax q'andırişa». 37 İsusen şot'oğo metəre coğab tadi: «Şaat' śilə śarpiyo Amdari Ğare. 38 Q'oruğ - dünyəne. Şaat' śil - padçağluğa tağala yaq'a c'ək'p'iyorox. İl - şər bakalt'ay amdarxone. 39 İla śarpi düşmən - iblise. Ex - dünyəni axıre, exp'alxo isə - angelxone. 40 İla girbi aruğo bok'osp'alt'ullarik' bakale dünyəni axırast'al. 41 Amdari Ğaren İz angelxo yaq'abale, şot'oğonal pis yaq'a zap'k'alt'oğo q'a şər əş biq'alt'oğo bitova Şot'ay padçağluğaxun c'evk'i 42 nu aç̌ala aruğo bosalt'un. Ǒnepsun q'a uluxxo ğırıc'enst'un bakale t'iya. 43 Düzgün amdarxon isə içoğoy Bavay padçağluğa běğ k'inək' işiğ sakalt'un. Ǔmǔx bakalt'in ibakeq'an!

Xəzinə saal mirvarin barada məsəloox

44 Göye padçağluğ q'oruğa c'ap' sa xəzininəne oşq'ar. Bə̌ğə̌bi amdaren şot'o təzədən c'ap'ebsa, mǔq-mǔq taśi izi k'ə bunesa toydi t'e q'oruğa haneq'sa.

45 Göye padçağluğ gözəl mirvari qə̌věğala sa haq'i-toydalal oşq'are. 46 Sa ği şot'in t'e gele toyexlu mirvarina bə̌ğə̌nebsa taśiyal izi k'ə bunesa toydi şot'o haneq'sa.

Tore barada məsələ

47 Göye padçağluğ çəlibiq'alxon dənizə tor bosi cürbəcür çəli biq'sunane oşq'ar. 48 Tor buybakat'an şot'o q'ariluğat'un zap'e, arśiyal şaat't'oğo c'ək'p'i q'avurxot'un buybsa, pist'oğo isə t'ǒǒxt'un bost'a. 49 Dünyəni axırast'al metər bakale. Angelxon hari pist'oğo düzgünt'oğoy boşt'an cöybi 50 şot'oğo nu aç̌ala aruğo bosalt'un. T'et'iya ǒnepsun q'a uluxxo ğırıc'enst'un bakale.

51 İsə bitova q'amişnanbaki?» Şot'oğonal "hoo, ay Q'ončux", pi coğabt'un tadi. 52 İsusen şot'oğo pine: «Metərluğen, göye padçağluğa sa şagird bakala hər k'anun zombal iz girbit'oğo qaypi t'et'iin ham təzə, ham bisi şeymux c'evk'ala k'ojin q'ončuğone oşq'ar».

İsusi İz yurdnu nu q'abulbaksun

(Mrk'. 6:1-6; Luk'. 4:16-30)

53 İsusen me məsəloğo exlətp'i çark'i t'et'iin taneśi. 54 İz doğma şəhəre hari sinagoga zombsane burqi. Şot'o ǔmǔxlaxala camaat məət't'əle manst'ay. Şot'oğon metərt'un nexey: «Me amdaren mema mayine ava, me əşurxo biq'seynak' içust'a me zor mayine? 55 Mo ust'ay ğar tene ki? İz Nana Mariya, iz viçimuxal İak'ov, İosif, Simon saal İuda tene ki? 56 Bito iz xunçimuxal beş piin běš tene ki? P'oy me amdarast'a morox mayine?»

57 Metərluğen, şot'oğon İsusi şu baksuna nu q'amişaki Şot'o tet'un q'abulbi. İsusenal şot'oğo pine: «Xavareçala saycə iz yurdnu q'a iz k'oya tet'un hörmətbsa, mandi hər gala!» † 58 Şo t'iya çurpi hələ gele nu ak'eśi əşure bes bakoy, ama şot'oğost'a věluğ nu baksuna ak'i tene bi.

14

Padçağ İrodi İsusa K'unuk'bal İoan avabaksun

(Mrk'. 6:14-29; Luk'. 9:7-9)

1 Hame vədine İsusi barada bakala exlətxo hari kalaluğbal İrodal p'anep'i. 2 Şot'in iz sarayi amdarxo k'alpi pine: «Mo K'unuk'bal İoane. Şone p'uri ganuxun běyinbake, şot'o görəne me amdarast'a nu ak'eśi əşur biq'ala zor bu». *

3 Hame İrodey iz viçi Filip'i çuux İrodiya görə İoana biq'est'i, şot'ay kul-tura zincirləyinşi zindana bosest'iyo. 4 Şot'aynak' ki, İoanen şot'o "İrodiya haq'sun va q'adağane" peney. † 5 İroden İoana besp'esedoy, ama camaataxun q'ǐnebsay, şot'o görə ki, camaaten İoana sa xavareçal k'inək'e çalxsay.

6 Sa ğiyal İroden izi nanaxun baksuni ğina c'ovakest'at'an İrodiyay xuyəren c'eri q'onağxoy běš əçinne. Mo İrodi xoşel t'eq'ədəre eysa ki, 7 şot'in xuyərə elasp'i əyite tast'a ki, içuxun k'ə çureğayin şot'o tadale. 8 Xuyərenal iz nanan içu zombi k'inək' nexe: «Zaynak' memiya sa sinin boş K'unuk'bal İoani bula eça». 9 Me əş sal padçaği ük'e tene basksa, ama q'onağxoy běš izi tadi əyitə oq'a nu saksuna görə, amdar yaq'abi xuyəri çureğalt'u besest'a. 10 Metərluğen, bulbot'alen taśi zindana İoani bula bonest'a, 11 bulal eçeri sa sinin boş xuyərət'un tast'a, xuyərenal iz nanaynak'e taşt'a. 12 İoani şagirdxon hari şot'ay meyidə taşeri oç̌alaxt'unbsa, oşal taśi bitova İsusat'un exlətpsa.

İsusi qo hazar tanaxun gele amdara boşevksun

(Mrk'. 6:30-44; Luk'. 9:10-17; İoan. 6:1-14)

13 İsusen mot'o avabakat'an t'et'iin savsa lodk'ina arśi şuk'k'al nu bakala galane taśi. Ama amdarxon Şot'ay maya taysuna avabaki içoğoy şəhərmoğoxun c'eri turin t'iyat'un taśi. 14 İsusen q'ariluğa c'eğat'an gireśi amdarxo ak'i şot'oğo İz goroxe hari. Şot'oğoy boş azari bakalt'oğo q'olayebi.

15 Bayinq'bakat'an şagirdxo Şot'ay t'ǒğǒl hari pit'un: «Memiya çöle, hamal ene c'əyine, camaata tərba, barta taśi ayizmoğoxun içoğoynak' ukunq'at'un haq'i». 16 Ama İsusen şot'oğo pine: «Kot'oğoy taysuna eht'iyəc tene bu. Kot'oğo ukun və̌n tadanan». 17 Şagirdxon "beşi memiya bakalo qo šume saal p'ə̌ çəli" pit'un. 18 Şot'in pine: «Şot'oğo Zaynak' memiya eçanan». 19 İsusen camaata oye loxol arśest'it'uxun oşa, t'e qo šuma q'a p'ə̌ çəlinə ext'i göynul běği şükürbala afırınane bi. Oşa šuma cöybi şagirdxone tadi, şagirdxonal camaatat'un paybi. 20 Bitot'in kəyi-bot'unşi. Avuzin mandi k'ot'orxoval girbi p'as's'e zənbilt'un buybi. 21 Çupux q'a əyloğoxun cöy, ukun ukala saycə işq'arxoy say isə qo hazar taney.

İsusi xene loxolxun taysun

(Mrk'. 6:45-53; İoan. 6:15-21)

22 Mot'oxun hat'e saad oşa İsusen İz şagirdxo əmirebi ki, lodk'ina laśi göle t'iyə̌mi tərəfq'at'un c'ovaki. İç isə hələ camaataxuney. 23 Camaat śareśit'uxun oşa İsus afırıpseynak' savsa buruğone laśi. Biyənebaksay, ama Şo hələ çurpeney t'et'iya tək. 24 Lodk'a isə göle bı̌yex p'ap'eney, hamal t'et'ər sa muşe ěqeśey ki, ləpoğon lodkina ext'i bonest'ay.

25 Kəybakseynak' male mandey, İsus şot'oğoy tərəfe taśi. Şo göle loxolxune taysay. 26 Mot'o ak'ala şagirdxo q'ı̌yene haq'i, şot'oğon harayt'unpi: «Mo beş piyese ak'esa!» 27 İsusen hat'e saad şot'oğoxun əyitpsa burqi pine: «Ük'lü bakanan, mo Zuzu, ma q'ǐbanan!»

T'e vədə P'yot'ren Şot'o pine: 28 «Ay Q'ončux, əgər mo Hunnusa, barta zuval xene loxolxun Vi t'ǒğǒl eğaz!» 29 İsusenal "eki" pine. P'yot'r lodk'inaxun śiri xene loxolxun İsusaçe taśi. 30 Ama muşe ost'aar baksuna ak'at'an q'ǐbi batksane burqi. Şot'in harayepi: «Ay Q'ončux, za çark'est'a!» 31 İsusen hat'e saad İz kula boxodi şot'o biq'i pine: «He male zapi vi věluğen, axıri het'aynak'en şüpələyinşaki?» 32 Şorox lodk'ina lağat'an muş şip'e baki. 33 Lodk'ina bakalt'oğon "həgigiyal Hun Buxačuğoy Ğarnu!" pi Şot'o bult'un k'os'bi.

Ginesara q'olaybaki amdarxo

(Mrk'. 6:53-56)

34 Şorox gölə c'ovaki Ginesar oç̌alat'un hari. 35 Miyanint'oğon İsusa çalxi Şot'ay eysuna t'e oç̌ala bakalt'oğoy bitova xavart'unbi. Amdarxonal içoğoy k'ə azari bunesa Şot'ay t'ǒğǒlt'un eşt'a burqi. 36 Azariğon Şot'o İzi paltari ətəyə lafst'eynak'al xoyinšt'unbsay. Laft'aloroxal bito q'olayt'unbaksay.

15

Amdara murdar balo hik'ə?

(Mrk'. 7:1-23)

1 Sa ği Yerusalimaxun fariseyxo q'a k'anun zombalxone İsusi t'ǒğǒl hari. 2 Şot'oğon xavart'un haq'i: «Vi şagirdxo het'u görə bavoğoxun mandi ədətxon tet'un taysa? Šum ukalt'uxun běš içoğoy kulmoğo os'k'i paktet'unbsa şot'oğon!» 3 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «P'oy və̌n het'aynak'nan ef ədətxo biq'i Buxačuğoy pit'oğo hik'k'albsa? 4 Buxačuğon "vi bava-nana hörmətba", "iz bava nəəl nana ǰamdalt'u besp'anan" * pene. 5 Və̌n isə nexnan ki, şiin iz bava nəəl iz nana "zaxun vi yaq'běğala köməy Buxačuğoy paye baki" uk'ayin, 6 şot'in iz bava-nana nuval běğayin banekon. Metər bsunen və̌xun c'evk'i ədətə görə Buxačuğoy əyitənan hik'k'albsa və̌n! 7 Ay p'ə̌ç̌olorox! İsaya xavareçalen və̌llarik't'oğoynak'e pe:

8 "Me azuk'en içoğoy muzine Za hörmətbsa,

Ama içoğoy ük' Zaxun ə̌xile.

9 İçoğoy Za bul k'os'bsunal ams'ine,

Bez k'anunxo içoğoy c'evk'i k'anunxont'un əvəzbsa"». †

10 İsusen camaata İz t'ǒğǒl k'alpi pine: «İsə ǔmǔxlaxanan, běğanan k'əz nex. 11 J̌omo tağala sal sa şeyen amdara murdar tene bon, ama amdara murdar balo ǰomoxun c'eğaloroxe».

12 Oşa şagirdxon Şot'ay t'ǒğǒl hari pit'un: «Hun ank'i ki, Vi əyitmux fariseyxo lafedi?» 13 İsusen şot'oğo metəre coğab tadi: «Bez göynul bakala Bavan nu bit'i bitk'iğoy sayco tene mandal. 14 Şot'oğoxun ef kula os'k'anan. Şorox k'ač'iğoy loxol kalaluğbala k'ač'iyoxe. Əgər k'ač'inen k'ač'inane yaq' ak'est'asa, t'e vədə p'ǒğə̌l taśi kurnut'un baft'on». ‡

15 T'e vədə P'yot'ren pine: «Me məsəlinə yax q'andırişa». 16 İsusen pine: «Və̌xal hələ tene p'ap'i? 17 Tenan q'amişaksa ki, ǰomo laxala hər şey tapanene taysa, t'iyal mantenest'a? 18 J̌omoxun c'eğalorox isə ük'exun c'eğaloroxe, şot'oğone amdara murdar bon. § 19 Şot'aynak' ki, amdarxoy boşt'an, ük'exune c'eğon pis fikirxo, amdar bespsun, xəyanətbsun, əxlagsuzluğ, oğriluğ, əfçidən ç̌oyel çurpsun saal amdarxoy pisə əyitpsun. 20 Amdara murdar bala şeymux moroxe. Nu os'eśi kulmoğon ukun uksunen isə amdara murdar tene bon».

Kənanlu çuğoy věbaksun

(Mrk'. 7:24-30)

21 İsus t'et'iin c'eri Sure q'a Sidoni oç̌alxone taśi. 22 Miya t'e oç̌alxoxun bakala kənanlu * sa çuux "ay Q'ončux, ay Davidi Ğar, za gorox eki! Bez xuyərəst'a murdar urufe bu, gele koruğe aksa" harayk'a İz běše c'eri. 23 Ama İsusen şot'o qaybaki sa əyit tene pi. T'e vədə İz şagirdxon ı̌šalayinşaki İsusa xoyinšpsat'un burqi: «Kot'o yaq'aba taśeq'an, beşi bač'anexun harayk'a enesa». 24 İsusen şot'oğo pine: «Za saycə İsraili azuk'axun bakala aç̌i eğelxoy t'ǒğǒlt'un yaq'abe». 25 Çuux isə ı̌šalayinşaki, Şot'ay běš diz çökt'i pine: «Ay Q'ončux, za köməyba». 26 İsusen çuğo "əyloğoy šuma ext'i xə̌yoğo bost'un düzgün tene bakon" pine. 27 Çuğonal qaybaki metəre pi: «Düzen nex, ay Q'ončux! Ama xə̌yoğonal içoğoy q'ončuxxoy sulfinaxun bitala k'ot'orxoxun ut'unksa». 28 T'e vədə İsusen çuğo pine: «Vast'a bakala věluğ kalane, ay çuux! Barta vi çureğalo va tadeśeq'an!» Şot'ay xuyərəl hat'e saad q'olayebaki.

İsusi bip' hazar tanaxun gele amdara boşevksun

(Mrk'. 8:1-10)

29 İsus t'et'iin c'eri Galileya göle t'ǒğene taśi. Yaq'a buruğoy döşel laśi t'et'iya areśi. 30 Şot'ay bel gel amdare hari gireśi, bitot'in içoğoy axsağxo, k'ač'iğo, mayifxo, lalurxo saal q'erəzəl azar bakalt'oğo Şot'ay t'ǒğǒlt'un eçerey. Me azariğo İsusi turmoğoy t'ǒğǒlt'un laxsay, İsusenal şot'oğo q'olayebsay. 31 Amdarxon lalurxoy əyitpsuna, mayifxoy q'olaybaksuna, axsağxoy tarapsuna, k'ač'iğoyal piyel işiğ eysuna ak'i məət't'əlt'un manst'ay, bitot'in İsraili Buxačuğoy s'iyane alabsay.

32 İsusen İz şagirdxo İz t'ǒğǒl k'alpi pine: «Me camaata Bez goroxe eysa. Xib ğine ki, Bez t'ǒğǒlt'un, içoğoy ukseynak'al hik'k'al tene bu. Amdarxo busa yaq'abast'unal tez çuresa, yaq'a halnuxunt'un biton». 33 Şagirdxon Şot'o pit'un: «Me çöl ganu meq'ədər amdara boşevkseynak' šum mayinyan bə̌ğə̌bon?» 34 İsusen şot'oğoxun xavare haq'i: «Və̌st'a hema šume bu?» Şot'oğonal "vǔğ šum q'a sa hema dənə xuri çəliyəx bu" pit'un.

35 T'e vədə İsusen camaata oq'a arśevek'i, 36 İçinal vǔğ šuma q'a çəliğo ext'i ala běği şükürbit'uxun oşa cöybi İz şagirdxone tadi, şagirdxonal camaatane paybi. 37 Bitot'in kəyi-bot'unşi, avuzin mandi k'ot'orxoxunal vǔğ zənbile buybaki. 38 Çupux q'a əyloğoxun cöy, ukun ukala saycə işq'arxoy say isə bip' hazar taney.

39 İsusen camaata yaq'abadit'uxun oşa lodk'ina arśi Magadan oç̌alane taśi.

16

Fariseyxoy q'a saduk'eyxoy İsusaxun p'urum sa nišan çuresun

(Mat'. 12:38-39; Mrk'. 8:11-21; Luk'. 12:54-56)

1 Oşa İsusi t'ǒğǒl fariseyxo q'a saduk'eyxone hari. Şot'oğon İsusa sinəyinşbsunt'un çuresay, şot'o görəl Şot'oxun göynul běği ak'es bakala sa möcüzət'un çureśi. * 2 İsusen şot'oğo metəre pi: «Běğ batk'at'an göynul běği şot'o č'oč'a ak'at'an, nexnan "hava şaat' bakale", 3 kəybakat'an isə tünd č'oč'a bakayin, nexnan "ğe ost'aar muş bakale". Göynul běği havin hetər baksuna avabakes bananksa, ama me döören k'ə upsun çuresuna akseynak' k'ač'inan. 4 Me pis, Buxačuğoy laxi yaq'axun c'eri nəsilen věbakseynak' nišane aksun çuresa, ama şot'oğo İona xavareçali bel harit'oğoxun avuzin sa nišan tene tadeğal». Metər piyal İsusen şot'oğo barti taneśi.

Fariseyxoy q'a saduk'eyxoy ə̌yin

5 Göle t'e soğo tərəf c'ovakat'an şagirdxon at'unk'i ki, šum exst'un içoğoy eyexune c'ere. 6 İsusen şot'oğo pine: «Və̌x běğanan, fariseyxoy q'a saduk'eyxoy ə̌yinə ı̌ša ma bitanan!» 7 Şagirdxon isə içoğoy arane "mot'o beşi šum nu exst'una görəne nex" pit'un. 8 İsusen şot'oğoy k'ə upsuna avabaki pine: «Mone efi věbaksun? Šum nu baksunaxun fikirbi hələ mot'o efi muzelal enanşt'a! 9 Və̌n hələ q'amiştenanbaki? Qo hazar tana qo šumen boşevksun he usume ef eyexun c'eri? Hələ běšt'an mandi k'ot'orxoxun hema zənbil buybsuna tez nex. 10 P'oy bip' hazar tana vǔğ šumen boşevksun? T'e vədə hema zənbilnən buybey? † 11 Yəni q'amiştenanbaksa ki, Zu "fariseyxoy q'a saduk'eyxoy ə̌yinəxun və̌x běğanan" uk'at'an exlət šumaxun tene taysa?» 12 T'e vədə şagirdxon q'amişt'un baki ki, İsusen "ə̌yin" uk'at'an šuma gərbala ə̌yin təə, fariseyxoy q'a saduk'eyxoy zombsunane nexey.

P'yot'ri İsusa Xrist'os k'inək' çalxsun

(Mrk'. 8:27-30; Luk'. 9:18-21)

13 İsus Filip'i K'eysariya uk'ala oç̌ala hari vədine İz şagirdxoxun xavare haq'i: «Amdarxoy upsuna görə Amdari Ğar şuva?» 14 Şot'oğon coğabt'un tadi: «Sunt'in K'unuk'bal İoane nex, t'iyə̌mint'in İlya, bəzit'oğonal Yeremiya nəəl ki, xavareçalxoxun soğo». ‡ 15 İsusen şot'oğoxun xavare haq'i: «P'oy və̌n Za şunan hesabbsa?» 16 Simon P'yot'ren coğabe tadi: «Hun Dirist' bakala Buxačuğoy Ğar Xrist'osnu». § 17 İsusen şot'o pine: «He bəxt'əvərnu, ay İonay ğar Simon! Şot'aynak' ki, mot'o va avabakest'alo amdarxo tene, göynul bakala Bez Bavane. 18 Şot'aynak'al Zu va nexzu: hun P'yot'rnu * - sa q'ayanu hun! Me q'ayani loxol girboz Zu Za çalxi Bez bač'anexun tağalt'oğo. Lap cəhənnəmi ç̌omxoval qayeğayin sakes tene bakal şot'oğo. † 19 Göye padçağluği açarxo va tadoz Zu. Me dünyəne vi icaza nu tadalt'u göynuval icaza tene tadeğal, me dünyəne vi icaza tadalt'u isə göynuval icaza tadeğale». ‡

20 Oşa İsusen İz şagirdxo tapşurebi ki, İzi Xrist'os baksuna şuk'k'ala nu uk'at'un.

İsusi İzi p'uri-běyinbaksuni barada saturběš avabakest'un

(Mrk'. 8:31-9:1; Luk'. 9:22-27)

21 Me exlətəxun oşa İsusen İzi bel k'ə eğaleysa, şot'oğo bitova İz şagirdxoynak' qay exlətebsay. İzi Yerusalima taysuna, t'iya ağsaq'q'alxoy, samci běyinšxoy q'a k'anun zombalxoy İçu zapest'ala əzyətə, şot'oğoy İçu bisuna yaq'absuna, İzi p'urit'ay xibimci ğine běyinbaksuna, mot'oğo bitova şot'oğo sat'urběš avabakesedi. § 22 T'e vədə P'yot'ren Şot'o sa t'ǒǒx zapi izi mot'oxun nu irəzi baksunane ak'est'i: «Ay Q'ončux, Buxačuğon maq'anbi! Mo sal sa vədə Vi bel maq'an hari!» 23 Ama İsusen fırıpi P'yot'ra pine: «Aç̌a Bez piin běšt'an, Şeytan! Hun Za yaq'nuxunen c'evksa, hun Buxačux k'inək' təə, amdar k'inək'en fikirbsa».

24 Oşa İsusen İz şagirdxo pine: «Əgər şunesa Bez bač'anexun eysun çuresasa, içuxun kulhaq'eq'an, iz xaça ext'iq'an Bez bač'anexun hari. * 25 İz elmoğo efsun çureğalt'in şot'o aç̌esp'ale, Bez dərden iz elmoğo aç̌esp'alt'in isə şot'o efale. † 26 Həmişəluğ yəşəyinşə aç̌esp'it'uxun oşa dirist' dünyənə q'azayinşbsuni k'ə xeyirə bu? K'ə tene tadon amdaren izi elmoğo qaydi exst'eynak'? 27 Mone, Amdari Ğar İz Bavay tamtaraği boş Şot'ay angelxoxun sagala eğale, eğat'anal hər amdara iz biq'i əşurxo görə tadeğale. ‡ 28 Və̌x düzinəz nex: memiya bakalt'oğoxun Amdari Ğare İz padçağluğa eysuna hələ t'e dünyəne tağamin ak'alorox bakale».

17

İsusi ak'esuni badalbaksun

(Mrk'. 9:2-13; Luk'. 9:28-36)

1 Ǔq ğinaxun oşa İsusen İçuxun P'yot'ra, İak'ova saal şot'ay viçi İoana ext'i alloy sa buruğone laśi. 2 Bürdən şot'oğoy piin běš İsusi ak'esun badalebaki: Şot'ay ç̌oyen běğ k'inək' işiğe saki, İz loxol bakala paltaral map'-mas'ine baki. 3 Hame vədine şot'oğon İsusaxun çurpi exlətp'ala Moiseya q'a İlyal at'unk'i. 4 P'yot'ren İsusa pine: «Ay Q'ončux, he şaat'e yaynak' memiya! Eki memiya xib dənə çadır laxaz: soğo Vaynak', soğo Moiseyeynak', soğoval İlyaynak'».

5 P'yot'ren əyitk'ala vədine işiğ sakala sa asoye ak'eśi. Şot'ay xoji içoğoy loxole biti. Asoyi boşt'an sa səse hari: «Mo Bez çureğala Ğare, Kot'oxun irəzizu, Kot'o ǔmǔxlaxanan!» * 6 Səsə ibakat'an şagirdxo q'ı̌yene haq'i, şorox ç̌ooq'a bit'unti. 7 İsus ı̌šalayinşaki, İz kula şot'oğoy loxol laxi pine: «Hayzanan, ma q'ǐbanan!» 8 Şot'oğon içoğoy bula alabi İsusaxun q'erəz şuk'k'ala tet'un ak'i.

9 Buruğoxun śiğat'an İsusen İz şagirdxo tapşurebi: «Amdari Ğar p'uri ganuxun běyinbakamin ef ak'it'oğo şuk'k'ala ma exlətp'anan».

10 Şagirdxon Şot'oxun xavart'un haq'i: «K'anun zombalxon het'aynak't'un nex ki, Xrist'osaxun běš İlya eğalane?» † 11 İsusen coğabe tadi: «Düze, İlya həgigiyal süft'ə hari hər şeya həzirbalane. 12 Zu və̌x nexzu: ene İlya harene, ama şot'o tet'un çalxi, şot'ay bel nu eçeri əş tene mandi. Haketərəl Amdari Ğaren şot'oğoy kiyexun gele koruğ zap'k'ale». ‡

13 Şagirdxon t'e vədə q'amişt'unbaki ki, İsusen mot'oK'unuk'bal İoani baradane nex.

Věbaksuni zor

(Mrk'. 9:14-29; Luk'. 9:37-43)

14 Şorox qaybaki camaati t'ǒğǒl eğat'an sa amdar İsusa ı̌šalayinşaki, İz běš çökt'i 15 pine: «Ay Q'ončux, bez ğara gorox eki! Şot'ost'a sust'baksune bu, gele əzyəte aksa. İçu ext'i sa ği aruğo, t'e soğo ği isə xenane bost'a. 16 Şot'o Vi şagirdxoy t'ǒğǒlez eçeri, ama şot'o q'olaybes tet'un baki».

17 İsusen pine: «Ay nu věbakala q'a iz yaq'a aç̌esp'i nəsil! Hələ heq'ədər və̌xun bakoz zu? He vaxt'al śirik' və̌x portp'oz? Ğara memiya, Bez t'ǒğǒl eçanan». 18 İsusen əyeli boş bakala murdar urufa əmirebi, murdar urufal c'ere. Ğar hat'e saad q'olayebaki.

19 Şagirdxo İsusaxun tək mandit'uxun oşa Şot'oxun xavart'un haq'i: «Yan het'u görə murdar urufa c'evk'es teyan baki?» 20 İsusenal şot'oğo coğabe tadi: «Və̌st'a věluğ mal baksuna görə. Və̌x düzinəz nex: və̌st'a sa pilpiluni śile hama věbaksun bakiyniy, və̌n me buruğo "t'ağaybaka" uk'at'an şo t'ağayebakoy, və̌ynak' mümkün nu bakala hik'k'al tene bakoy. § 21 Amma me cür murdar urufxo saycə afırınen q'a ğurux efsunene c'evk'es baksa». *

İsusi p'urum saturběš İzi p'uri-běyinbaksunaxun əyitpsun

(Mrk'. 9:30-32; Luk'. 9:43-45)

22 İsus İz şagirdxoxun sagala Galileyina bakat'an şot'oğo pine: «Male mande, Amdari Ğara amdarxoy kiyel tadi 23 besp'est'alt'un, ama Şo p'urit'ay xibimci ğine běyinbakale». Şagirdxo me əyitmoğoxun oşa gele pist'unbaki.

Xrame nalog

24 Şorox K'efernauma qaybakit'uxun oşa P'yot'ri t'ǒğǒl Buxačuğoy xrameynak' bakala p'ə̌ dirhəm tənginə girbalxo hari xavart'un haq'i: «Ef Məəlimen nalog tanest'ane, ketəre?» † 25 P'yot'ren coğabe tadi: «Tanest'a».

P'yot'r k'oya bağat'an süft'ə İsusene exlətə burqi: «Simon, hun hetəren fikirbsa - me dünyəni padçağxon het'ayesa haq'q'a nəəl ki naloga şuxunt'un haq'sa? İçoğoy amdarxoxun yoxsa davina taşevk'i ölköğoy amdarxoxun?» 26 P'yot'ren coğabe tadi: «Davina taşevk'i ölköğoy amdarxoxun». İsusen şot'o pine: «T'e vədə metəre c'eysa ki, içoğoyt'oğon nalog nuval tades bat'unkon. 27 Ama barta həysə me amdarxoy əyitə oq'a ma saken. Göle t'ǒğǒl taki q'armağ bosa, q'armağa baft'ala samci çəlinə ext'a. Şot'ay ǰomo qaypi sa gümüş təngə ‡ bə̌ğə̌balnu. Şot'o ext'a beş p'rannay gala şot'oğo tada».

18

Ən kalo şuva?

(Mrk'. 9:33-37,42-48; Luk'. 9:46-48; 17:1-2)

1 Hame vədine şagirdxo İsusi t'ǒğǒl hari xavart'un haq'i: «Göye padçağluğa ən kalo şuva?» * 2 İsusen İz t'ǒğǒl sa mis'ik' əyel k'alpi şot'o şagirdxoy běš çurdest'i 3 pine: «Və̌x düzinəz nex: əgər və̌n badalbaki me əylux k'inək' nu bakaynan, göye padçağluğa bayes tenan bakon. † 4 Şiin içu oq'a biq'i me əyel k'inək' bakayin, göye padçağluğa ən kalo şone. 5 Şiinal Bez s'iyen metər sa əylə q'abulbayin, Zane q'abulbi bakon. 6 Ama şiin Za věbakala me xurit'oğoxun sunt'u pis yaq'a zap'k'ayin, şot'aynak' iz ozane kala sa ǰomok'ojin ǰě suruk'bi içu dənizə bost'un kot'oxun şaat'e bakon.

7 Vay me dünyəni hala! Günaxa taşala əşurxon buye me dünyə, t'iya tağala yaq'al genge. Ama vay t'e amdari hala ki, şot'in içine amdarxo t'e yaq'a lik'st'a! 8 Əgər vi kiin nəəl vi turine va pis yaq'a zap'esa, şot'o bot'a bosa. P'ə̌ kulla nəəl p'ə̌ turla baki, ama cəhənnəmi nu aç̌ala aruğo bafst'axunsa, sa kulla nəəl sa turla mandi cənnətə bafst'un şaat'e. ‡ 9 Əgər vi piine va pis yaq'a zap'esa, şot'o c'evk'a bosa. P'ə̌ pulla baki cəhənnəmi aruğo bosesunaxunsa, sa pulla mandi həmişəluğ yəşəyinşa baysun şaat'e. §

Aç̌i eğeli barada məsələ

(Luk'. 15:3-7)

10 Za ibakanan, me xurit'oğoxun saycət'ay loxolal k'ori ma běğanan. Və̌x düzinəz nex: şot'oğo q'orişala angelxo həmişə göynul bakala Bez Bavay t'ǒğǒlt'un. 11 Axıri Amdari Ğar yaq'a aç̌esp'it'oğo qə̌věśi çark'est'eynak'e hare. *

12 Və̌n hetərnan fikirbsa? Əgər sa amdari sabaç̌ bul eğele busa, t'e eğelxoyal soğo aç̌ayin, şot'in doxsan vuyara buruxmoğo barti taśi t'e aç̌i eğela tene qə̌věğon ki? 13 Şot'o bə̌ğə̌bat'an isə, və̌x düzinəz nex, nu aç̌i doxsan vuy eğeleynak' mǔqbakalt'uxun gelene mǔqbakon şo t'e sa eğeleynak'. 14 Göynul bakala efi Baval haketəre, me xurit'oğoxun saycət'ay əfçibaksuna tene çuresa Şot'in.

Viçey günax əşp'est'uni barada

15 Əgər vi viçen va sa pisluğ bi günax əşp'est'i bakayin, taki izi düzgün əş nu biq'suna izi piin běš upa. Va ǔmǔxlaxi izi taxsıra q'amişakayin, vi viçə düz yaq'a qaydi bakalnu. † 16 Ama va nu ǔmǔxlaxayin, t'e vədə vaxun sa nəəl ki p'ə̌ tanal taşa ki, "hər şey p'ə̌ nəəl xib şahidi piin běšq'an baki". ‡ 17 Əgər şot'in me amdarxoy əyitəl nu ǔmǔxlaxayin, věbakalxoy cəmiyətə avabakest'a. Əgər cəmiyəti əyitəl ǔmǔxlaxsun nu çureğayin, t'e vədə barta şo vaynak' Buxačuğo nu çalxala sa amdar nəəl sa naloggirbalaxun avuzin maq'an baki.

18 Və̌x düzinəz nex: me dünyəne efi icaza nu tadalt'u göynuval icaza tene tadeğal, me dünyəne efi icaza tadalt'u isə göynuval icaza tadeğale. § 19 Və̌x p'urumal nexzu: əgər ef boşt'an p'ə̌ tanenal gireśi içoğoy maninesa əşlə görə Buxačuğo k'alk'ayt'un, göynul bakala Bez Bavan şot'oğo ibakale. 20 Şot'aynak' ki, Bez s'iyen gireśi p'ə̌ nəəl xib tan bunesa, Zuval şot'oğoy t'ǒğǒlzu».

İnsafsuz nökəri barada məsələ

21 T'e vədə P'yot'ren ı̌šalayinşaki İsusa pine: «Ay Q'ončux! Əgər bez viçen za sa pisluğ bi günax əşp'est'i bakayin, zu şot'o hema kərəm bağışlayinşalazu? Vǔğ kərəm?»

22 İsusen coğabe tadi: «Vǔğ kərəm təə, yetmiş kərəm vǔğ. * 23 Avan hetəre göye padçağluğ? İçu boşlu bakala nökərxoxun iz tənginə girbsun çureğala sa padçağ k'inək'e şo. 24 Me padçağen arśi hesab taşala vədine iz t'ǒğǒl içu vis' hazar t'alant'† təngə boşlu bakala amdarat'un eşt'a. 25 Me amdarenal izi borca qaydes nu baksuna görə padçağen əmirebsa ki, borca ödəyinşbseynak' t'e amdara içuval, iz çuğoval, iz əyloğoval, izi k'ə bunesa bitova toydeq'at'un. 26 T'e vədə nökəren ç̌ooq'a biti şot'o xoyinšebsa: "Za samal vaxt' tada! Zu bitova ödəyinşoz". 27 Padçağen nökərə gorox hari şot'o tərebsa, iz borcal bağışlayinşebsa.

28 T'e nökər isə t'et'iin c'eri içu sabaç̌ dinar ‡ borc bakala q'erəz sa nökərəne aksa. Şot'ay q'oq'a biq'i "bez borca qayda" uk'a q'ə̌q'ə̌psane burqsa. 29 T'e nökəren çökt'i şot'o xoyinšebsa: "Za samal vaxt' tada, vi borca ödəyinşoz!" 30 Ama şo irəzi tene baksa, içu boşlu bakalt'u biq'est'i iz borca qaydala vədinəl śirik' zindanane arśest'a. 31 Padçaği t'iyə̌mi nökərxon me əşurxo ak'at'an içoğoy əcuğone biq'sa. Şot'oğon taśi bütümə içoğoy ağa exlətt'unbsa.

32 T'e vədə padçağen t'e nökərə iz t'ǒğǒl k'alpi nexe: «Ay pis nökər! Hun za xoyinšenbi, zuval vi borca bitova va bağışlayinşezbi. 33 P'oy zu va gorox hari k'inək' hunal vi yoldaşa gorox nu eğalanuy ki?» 34 Əcuğon biq'iyal əmirebsa ki, me amdaren izi borca dirist' qaydamin şot'o əzyətq'at'un tadi.

35 Əgər və̌n ef viçə ük'en nu bağışlayinşaynan, göynul bakala Bez Bavanal və̌x haketər bale».

19

İşq'ar-çuğoy sunaxun cöybaksuni barada

(Mrk'. 10:1-12)

1 İsusen İzi əyitə pi çark'it'uxun oşa Galileyinaxun c'eri İordan oqe t'e soğo tərəf bakala İudeyin oç̌alane taśi. 2 İsusi bač'anexun gele amdare taśi, Şot'inal şot'oğo q'olayebi.

3 Fariseyxo İsusi t'ǒğǒl hari Şot'o sinəyinşbseynak' metər sa sualt'un tadi: «K'anuni boş hetəre śam? İşq'aren çuğo het'ay loxol uk'ayin c'evk'es banekon?» 4 İsusen coğabe tadi: «Tenan k'alpe ki, Yaratmişalen şot'oğo burqesunaxun "işq'ar q'a çuuxe yaratmişi"? * 5 Mot'o görəl "işq'ar iz bava-nanaxun cöybaki iz çuğo ğaç̌eğale, p'ǒğǒ sa bədən bakale. 6 Ene şorox p'ə̌ təə, sa bədən k'inək't'un". † Mot'o görəl barta Buxačuğon çütt'əyinşit'oğo amdaren maq'an cöybi». 7 T'e vədə fariseyxon İsusa pit'un: «P'oy Moiseyen het'aynak'e əmirbey ki, iz çuğo c'evk'alt'in şot'o cöybaksuni barada kağızq'an tadi?» ‡ 8 İsusen şot'oğo pine: «Ef inadkər baksuna görəne Moiseyen və̌x çuux c'evksuna icaza tadi. Ama burqesunast'a metər teney. 9 Zu və̌x nexzu ki, saycə q'erəz işq'araxun biq'eśi çuğone c'evk'es bakon. Mot'oxun q'erəz, k'ə bakale bakeq'an, izi çuğo c'evk'i taśi q'erəz çuux haq'ala işq'aren əxlagsuzluğbi günaxe əşp'est'i baksa. İşq'araxun c'eri çuğo haq'alt'inal hametər günax bine baksa». §*

10 T'e vədə İz şagirdxon İsusa pit'un: «Me şərten lašk'oybaksunaxunsa sal nu laşk'oybaksun şaat'e». 11 İsusen isə şot'oğo metəre pi: «Ama mo bitot'in bala şey tene, mot'o saycə içoğo tadeśi amdarxone bes bakon. 12 T'etər amdarxone bu ki, lašk'oybakes tet'un baksa, şot'aynak' ki, nanaxun bakat'an metərt'un nanaxun bake, t'etəroroxe bu ki, amdarxone şot'oğo ketər be. Ama t'etər amdarxoval bune ki, Buxačuğo samalal şaat' q'ulluğbseynak' tet'un lašk'oybaksa. Barta mo içoğo tadeśi metər bes bakalt'oğon beq'at'un».

İsusi əyloğo xeyir-bərəkət tast'un

(Mrk'. 10:13-16; Luk'. 18:15-17)

13 Hame vədine İsusi t'ǒğǒl əyloxt'un eçeri ki, İsusen xeyir-bərəkət tast'eynak' İz kula şot'oğoy loxol laxane. Şagirdxon isə şot'oğo tet'un barey. 14 Ama İsusen pine: «Əyloğo bartanan Bez t'ǒğǒlq'at'un hari! Galmadanan kot'oğo! Şot'aynak' ki, göye padçağluğ ketərt'oğoye». 15 İsusenal İz kula şot'oğoy loxol laxit'uxun oşa c'eri taneśi.

Var-dövlət q'a göye padçağluğ

(Mrk'. 10:17-31; Luk'. 18:18-30)

16 Sa amdar İsusi t'ǒğǒl hari pine: «Məəlim, zu hetər şaat'luğ baz ki, həmişəluğ yəşəyinşə q'azayinşaz?» 17 İsusen şot'o pine: «Het'aynak'en Zaxun şaat'luği barada xavar haq'sa? Tək Sa şaat' Bakalone bu. Əgər hun həmişəluğ yəşəyinşen q'azayinşbsun çuresasa, Şot'ay əmirxon taki». 18 T'e amdaren İsusaxun xavare haq'i: «Mani əmirxon?» İsusenal coğabe tadi: «"Ma besp'a, əxlagsuzluğ ma ba, oğriluğ ma ba, əfçi şahidluğ ma ba, 19 bava-nana hörmətba" saal "vi ı̌šat'u hun va çureğala k'inək' çureki"». †

20 T'e vədə cəyilen İsusa metəre pi: «Mot'oğo bitova əməlezbsa zu, ene k'ə manst'a?» 21 İsusen şot'o pine: «Əgər noxsansuz baksun çurensasa, taki vi var-dövlətə toyda kəsibxo payba. T'e vədə göynul vaynak' var-dövlət həzirbi bakalnu. Oşa qaybaka, Bez bač'anexun eki». 22 Ama cəyil amdaren me əyitə ibakat'an pěšman baki taneśi, şot'aynak' ki, iz var-dövlət geleney.

23 İsusen İz şagirdxo pine: «Və̌x düzinəz nex: dövlətlü amdareynak' göye padçağluğa baysun çətin bakale. 24 İbakanan və̌x k'əz nex: buşeynak' běke deşiyexun c'ovaksun dövlətlü amdareynak' göye padçağluğa baysunaxun hasande». 25 Mot'o ibakala şagirdxon gele məət't'əl mandi pit'un: «Ketəresa, şuva çark'eśes bakon?» 26 İsusen şot'oğoy loxol běği pine: «Mo amdarxoynak' mümkün tene, ama Buxačuğoynak' hər şey mümküne».

27 Mot'oxun oşa P'yot'ren Şot'o pine: «Běğa, yan hər şeya bosi Vi bač'anexunyan hari, p'oy yax mot'ay gala k'ə tadeğale?» 28 İsusen metəre coğab tadi: «Və̌x düzinəz nex: hər şey təzələyinşakat'an, Amdari Ğar tamtarağen hari İz taxt'a arśat'an, və̌nal - Bez bač'anexun eğalorox - və̌ynak' həzirbaki p'as's'e taxt'e loxol arśi İsraili p'as's'e tayfina divanbi q'ərar c'evk'alnan. ‡ 29 Bez dərden iz k'ojurxoxun, iz viçimoğoxun, iz xunçimoğoxun, iz bavaxun, iz nanaxun, iz çuğoxun, iz əyloğoxun nəəl ki iz oç̌alxoxun bakit'in mot'ay əvəzə sabaç̌ q'at avuz ak'ale, hamal həmişəluğ yəşəyinş q'azayinşi bakale. 30 Ama me dünyəne samci bakalt'oğoy gelo axırınci, axırınci bakalorox isə samci bakalt'un. §

20

T'ulluği q'ončuğoy barada məsələ

1 Göye padçağluğ savaxt'an üşenen hayzeri əşp'al biq'seynak' c'eğala t'ulluği q'ončux k'inək'e. 2 Şot'in əşp'alxoxun ğina sa dinara * irəziləyinşəki şot'oğo iz t'ulluğane yaq'absa. 3 Xibimci saada ı̌ša † şo p'urum c'eri meydane əşsuz çurpi amdarxone aksa. 4 Şot'oğo "və̌nal takinan bez t'ulluğa əşp'anan, ef haq'q'a tadoz" pi yaq'anebsa. 5 Şoroxal tat'unsa. Ǔqǔmci saad ‡ vuyumci saada ı̌šaal § şot'in c'eri hametər bsane. 6 Sas's'emci saada ı̌ša * şo p'urumal meydane c'eri t'et'iya çurpi amdarxo ak'i şot'oğo nexe: "Het'aynak'nan dirist' ği memiya əşsuz çure?" 7 Şot'oğonal coğabt'un tast'a: "Şot'aynak' ki, şuk'k'alen yax əş tene tadi". Şot'oğo "və̌nal t'ulluğa takinan" nexe.

8 Biyəsin bakat'an t'ulluği q'ončuğon iz əşurxo běğalt'u k'alpi metəre nex: "Əşp'alxo k'alpa, axırınci harit'oğoxun burqi samci harit'oğoval śirik' bitot'ay haq'q'a tada". †

9 Süft'ə sas's'emci saada ı̌ša əşlə harit'oğont'un hari içoğoy sa dinara haq'sa. 10 Savaxt'inaxun harit'oğon içoğoy samal gele haq'sunat'un fikirbsay, ama şot'oğonal hərt'in sa dinart'un haq'sa. 11 İçoğoy tənginə haq'iyal t'ulluği q'ončuğo şikəətp'i next'un: 12 "Me axırda harit'oğon bito sagala sal sa saadaxun gele əşp'i tet'un bakon, ama hun şot'oğo yaxun barabaren biq'i. Yan dirist' ğiyan əşp'e me cərdala běğe oq'a!" 13 Şot'in isə şot'oğoy sunt'u coğab tadi metəre nex: "Bez dost', zu va sa haq'suzluğ bizu? Vaxun sa dinara tez irəziləyinşakey ki? 14 Vi haq'q'a ext'a taki! Zu axırda harit'uval va tadit'ay q'ədərez tast'un çuresa. 15 Yəni bez tənginə bez çureğala k'inək' xaşlayinşala ext'iyər tezax bu? Bərkə hun bez kulqayluğa paxılluğenbsa?" 16 Hametər, axırınciyorox samci, samciyorox isə axırınci bakalt'un». ‡

İsusi İz p'uri-běyinbaksuna xibimci kərəm xavar tast'un

(Mrk'. 10:32-34; Luk'. 18:31-34)

17 İsus Yerusalima lağat'an yaq'a İz p'as's'e şagirdə t'ǒǒx k'alpi şot'oğo pine: 18 «Mone, Yerusalimayan laysa, Amdari Ğara biq'i samci běyinšxoy q'a k'anun zombalxoy běš c'evk'alt'un t'iya, şot'oğonal Şot'ay bisuna q'ərar tadalt'un. 19 Buxačuğo nu çalxalt'oğonal Şot'o boşşamin lağa haq'i tatarlayinşit'uxun oşa taşeri xaçe loxol t'ə̌q't'alt'un. Ama Şo p'urit'ay xibimci ğine běyinbakale».

Kalo baksun - t'iyə̌mint'ay q'ulluğa çurpsun upsune

(Mrk'. 10:35-45)

20 Hame vədine Zavdayi ğarmoğoy nana iz ğarmoğoxun sagala İsusa ı̌šalayinşaki Şot'ay běš dize çökt'i. Şot'in k'ənesa çureğaley. 21 İsusen çuǧoxun xavare haq'i: «Hun k'ən çuresa?» Çuğon Şot'o pine: «Za əyit tada ki, Vi padçağluğa bezi me p'ə̌ ğare soğo Vi yön tərəf, t'e soğoval Vi tərs tərəf arśale». 22 İsusen şot'oğo pine: «Efi çureğalt'oğoxun efi xavar tene bu. Zaynak' həzirbaki koruği kasinaxun və̌n ǔğes banankon?» Şot'oğonal "bayankon" pit'un. 23 İsusen şot'oğo pine: «Bez ǔğə̌lə kasinaxun ǔğə̌lnan. Ama Bez yön nəəl tərs tərəf arst'una icaza tast'un Bez ext'iyərə tene. Bez Bavan t'iyana şineynak' həzirbenesa, şorox arśalt'un».

24 Mot'o ibakala mandi vis' şagirdi t'e p'ə̌ viçey loxol əcuğone biq'i. 25 İsusen şagirdxo İz t'ǒğǒl k'alpi pine: «Avanan ki, Buxačuğo nu çalxalt'oğoy kalaluğbalxon amdarxoxun k'ə çurt'unsasa bsat'un, içoğoy köməyçiğonal şot'oğoy loxol ağaluğt'unbsa. 26 Ef arane isə ketər maq'an baki. Ef boşt'an kalo baksun çureğalo ef nökərq'an baki. 27 Ef arane şu samci baksun çuresasa, t'iyə̌mint'oğoy q'ulluğçiq'an baki. § 28 Şot'aynak' ki, Amdari Ğaral tene hare ki, Şot'o q'ulluğbat'un, harene ki, İçin q'ulluğbane hamal gelet'oğoy elmoğo İz elmoğoy toyen çark'est'ane».

P'ə̌ k'ač'i amdari pulmoğoy qayesun

(Mrk'. 10:46-52; Luk'. 18:35-43)

29 İsus İz şagirdxoxun sagala Yerixonaxun c'eğat'an kala sa top camaat Şot'ay bač'anexune taśi. 30 T'et'iya, yaq'e t'ǒğǒl arśi p'ə̌ k'ač'i amdaren İsusi t'et'iin c'ovaksuna ibaki "ay Q'ončux, ay Davidi Ğar! Yax gorox eki!" uk'a harayt'unpi. * 31 Camaaten şot'oğo q'adağanbi içoğoy səsə bost'unt'un çureśi, ama şot'oğon "ay Q'ončux, ay Davidi Ğar! Yax gorox eki!" uk'a, samalal ost'aart'un haraypi. 32 İsusen çurpi şot'oğo İz t'ǒğǒl k'alpi xavare haq'i: «K'ənan çuresa və̌ynak' baz?» 33 Şot'oğon pit'un: «Ay Q'ončux, beş pulmoğon ak'eq'an». 34 İsusi şot'oğoynak' ük'e bok'i, İz kula şot'oğoy pulmoğoy loxole laxi. Hat'e saad şot'oğoy pulmoğon anek'i, şoroxal İsusi bač'anexunt'un taśi.

21

İsusi Yerusalima baysun

(Mrk'. 11:1-11; Luk'. 19:28-40; İoan. 12:12-19)

1 Şorox Yerusalima ı̌šalayinşaki Zeytun buruğo Bet'fagey ayiza p'ap'at'an İsusen p'ə̌ şagirdə yaq'abi 2 şot'oğo pine: «Ef běš bakala ayize takinan. P'ap'ala k'inək' t'et'iya ğaç̌ sa elema q'a iz q'oduğa ak'alnan. Şot'oğo şadbi Bez t'ǒğǒl eçanan. 3 Şinesa və̌x sa əyit uk'ayin, şot'o metər coğab tadanan: "Morox Q'ončuğone lazım". Şot'inal hat'e saad şot'oğo taşt'una icaza tadale». 4 Moroxal xavareçalen pi me əyit bex p'ap'seynak'e baki:

5 «Sioni xuyərə * upanan ki,

"Běğa, vi Padçağ vi tərəfe eysa,

Şo İçu ala nu biq'alone, elemi loxole arśe,

Q'oduği loxole arśi eysa Şo."» †

6 Şagirdxo taśi İsusen əmirbi k'inək' bit'un. 7 Elema q'a iz q'oduğa eçeri şot'oğoy loxol içoğoy paltara laxi İsusa arśevt'unk'i. 8 Camaati gelet'ine içoğoy paltara yaq'a pastst'ay, bəzit'oğon isə xodurxoy taymoğot'un bot'i yaq'a pastst'ay. 9 İsusi běš tağala saal bač'anexun eğala camaaten metəre harayey:

«Davidi Ğara hosanna! ‡

Q'ončuğoy s'iyen Eğalo bəxt'əvəre!

Ən alloyluğxo hosanna!» §

10 İsus Yerusalima bağat'an dirist' şəhəren Şot'oxune əyitey. Amdarxon xavart'un haq'say: «Mo şuva?» 11 İz bač'anexun eğalt'oğon isə nexey: «Mo Galileyin Nazaret' şəhərexun bakala İsus xavareçale».

İsusi haq'i-toydalxo xramaxun şəp'esun

(Mrk'. 11:15-19; Luk'. 19:45-48; İoan. 2:13-22)

12 İsus xrama hari haq'i-toydalxo bitova t'et'iin şəp'eśi. Təngə badalbalxoy q'a göyərçin toydalxoy ist'olxo taranedi. 13 Şot'oğo metəre pi:

«"Bez k'oj afırıpseynak' bakala k'oj k'aleğale" *

pine śameśe. Ama və̌n şot'o "fǔq'k'alxoy mesanan" † c'urevk'e!»

14 Xrama bakat'an İsusi t'ǒğǒl k'ač'i saal axsağ amdarxone ı̌šalayinşaki, İsusenal şot'oğo q'olayebi. 15 Ama samci běyinšxon q'a k'anun zombalxon Şot'ay məət't'əl mandala əşurxo biq'suna saal xrama "Davidi Ğara hosanna!" uk'a harayk'ala əyloğo ak'i əcuğləyinşt'unbaki. 16 Şot'oğon pit'un: «Mot'oğoy k'ə upsuna inbaksa?» İsusen şot'oğo pine: «Hoo.

"Körpə əyloğoy q'a döş ukala əyloğoy ǰomoxun c'eğale

Vaynak' bakala tərif" ‡

əyitə tenan k'alpe?»

17 İsusen şot'oğo barti şəhərexun c'ere. Şo Bet'anyina taśi uşe t'iyane mandi.

Bar nu tadala incilnə xod

(Mrk'. 11:12-14,20-24; Luk'. 13:6-9)

18 Savaxt'an İsus şəhəre qaybakat'an busanebaki. 19 Yaq'e t'ǒğǒl sa incilnə xod ak'i şot'o ı̌šalayinşebaki, ama xode loxol xazalaxun başq'a sa şey tene bə̌ğə̌bi. İsusen şot'o "barta ene vi loxol meyvə maq'an baki" pine, incilnə xodal hat'e saad q'arinebaki. 20 Şagirdxon mot'o ak'i məət't'əlt'un mandi, "axıri me incilnə xod hat'e saad hetəre q'aribaki?" pit'un. 21 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «Və̌x düzinəz nex: əgər və̌st'a věluğ baki nu şüpələyinşakaynan, Bezi me incilnə xodin bel eçeriyo hik'ə ki? Lap me buruğo "hayza, va dənizə bosa" uk'aynan, hak'etərəl banekon. § 22 Əgər və̌st'a věluğ bakayin, afırık'at'an ef çureğalt'u haq'alnan».

İsusa tadeśi ext'iyər

(Mrk'. 11:27-33; Luk'. 20:1-8)

23 İsus xrama hari zombat'an, samci běyinšxon saal azuk'i ağsaq'q'alxon Şot'o ı̌šalayinşaki xavart'un haq'i: «Hun me əşurxo mani ext'iyərenen bsa? Va ke ext'iyərə şine tade?» 24 İsusen şot'oğo pine: «Zuval və̌xun sa əyit xavar haq'oz, Bezi suala coğab tadaynan, Zuval mot'oğo mani ext'iyəren bsuna və̌x uk'oz. 25 K'unuk'bseynak' İoana ext'iyər mayine tadeśey? Göynuxun yoxsa amdarxoxun?» Şot'oğon burt'unqi içoğoy arane maslaatpsa: «Əgər uk'ayan "göynuxun", "p'oy şot'o het'aynak' tenan věbaki?" uk'ale. 26 "Amdarxoxun" upsunal camaataxun q'ǐne, axıri bitot'in İoana xavareçale hesabbsa». 27 Şot'o görəl metərt'un coğab tadi: «Teyan ava». İsusenal şot'oğo "t'e vədə Zuval mot'oğo mani ext'iyəren bsuna və̌x tez uk'al" pine.

P'ə̌ ğare barada məsələ

28 «P'oy və̌n me məsəlin barada k'ənan fikirbsa? Sa amdari p'ə̌ ğare baksa. Sunt'ay t'ǒğǒl taśi "ay bez ğar, taki ğe t'ulluğa əşp'a" nexe. 29 Şot'inal süft'ə "tez çuresa" pi, ama oşa pěšmanbaki tanesa. 30 Me amdar iz t'iyə̌mi ğare t'ǒğǒlal taśi p'urum hame əyitə nexe. T'e ğarenal süft'ə "tazsa, bez ağa" pi, ama oşa tene taysa. 31 İsə ef zənden, mot'oğoy mat'ine iz bavay çureğalt'u bex p'ap'esp'i?» Şot'oğon "samcit'in" pit'un. İsusen şot'oğo pine: «Və̌x düzinəz nex: naloggirbalxo q'a tarak'ala çupux və̌xun běš Buxačuğoy padçağluğa bağalt'un! 32 Axıri, İoan ef t'ǒğǒl düzgün yaq'a ak'est'eynak' eğat'an və̌n şot'o tenan věbaki. Ama naloggirbalxo q'a tarak'ala çupux şot'o vět'unbaki. Və̌n isə lap mot'o ak'it'uxun oşal tenan pěšman baki şot'o věbaki. *

Pis bağbanxoy barada məsələ

(Mrk'. 12:1-12; Luk'. 20:9-19)

33 Q'erəz sa məsəlinə ǔmǔxlaxanan: Sa amdari oç̌ale baksa, eçeriyal t'e oç̌ala t'ulluğe lasak'sa. İzi hərrəminə çəpərebsa, bona ga kašp'i t'ulq'ač'k'ale düzbsa, t'iyana nəzərətbseynak' alloy sa q'alane biq'sa. Oşa isə me t'ulluğa bağbanxo şərten tadi, iç c'eri q'erəz ölkinəne taysa. † 34 Hari bar girbala vədə p'ap'at'an şot'in içu koft'ala paya exst'eynak' iz k'ulurxo bağbanxoy t'ǒğǒle yaq'absa. 35 Ama bağbanxon şot'ay k'ulurxo biq'i sunt'u t'ap't'unne, t'iyə̌mint'u best'unbsa, xibimcit'u isə ǰělayinşt'unbsa. 36 T'e vədə t'ulluği q'ončuğon p'urum süft'int'uxunal gele q'erəz k'ulurxone yaq'absa. Ama bağbanxon şot'oğoy belal süft'int'oğoy bel eçeri əşurxot'un eşt'a. 37 Axırda "bez ğara hörmətt'unbon" pi, iz ğarane şot'oğoy t'ǒğǒl yaq'absa. 38 Bağbanxon isə ğara ak'i içoğoy arane metərt'un nex: "Oç̌al mot'o mandale! Ekinan kot'o besp'en oç̌al yaxq'an mandi!" 39 Hametərəl bsat'un, şot'o biq'i t'ulluğaxun t'ǒǒx c'evk'i best'unbsa. 40 İsə ef zənden me t'ulluği q'ončuğon hari me bağbanxo k'ə bale?» 41 Şot'oğon pit'un: «Me içoğoy ük' pisluğen buy bakalt'oğo əfçibale, t'ulluğa isə t'etər amdarxo şərten tadale ki, şot'oğon bara iz vədine içu tadat'un».

42 İsusen şot'oğo pine: «P'oy və̌n Ǐvel Śame boş mot'oğo tenan k'alpe ki?

"Barizap'k'alxon t'ǒǒx bosi ǰě

K'ojin binorina efala ǰěne baki.

Mo Q'ončuğoy əşey,

Beş piin běš baki mat mandala əşe". ‡

43 Mot'aynak'al və̌x nexzu: Buxačuğoy padçağluğ və̌xun haq'eśi Şot'ay bar tadala azuk'a tadeğale. 44 Me ǰěne loxol bitalo śareğale, ǰě isə şi loxol bitayin, şot'o č'ak'k'ale». §

45 Samci běyinšxon q'afariseyxon İsusi exlət'p'i məsəlxo ibakat'an q'amişt'unbaki ki, İsusen me əyitmoğo içoğoy baradane nex. 46 Şot'oğon çurt'unśi İsusa biq'at'un, ama camaataxun q'ǐt'unbi, şot'aynak' ki, camaaten Şot'o xavareçale hesabbsay.

22

Lašk'oyi barada məsələ

(Luk'. 14:15-24)

1 İsusen şot'oğo sa məsələl exlətebi: 2 «Göye padçağluğ iz ğara lašk'oybala sa padçağ k'inək'e. 3 Şot'in iz k'ulurxo yaq'anebsa ki, iz k'alpi amdarxo lašk'oyeq'at'un eçeri, k'ulurxone ama k'alpi amdarxo lašk'oye eysun tet'un çuresa. 4 T'e vədə padçağen q'erəz k'ulurxone tapşurbi yaq'absa: "Şot'oğo upanan ki, zu bez həzirluğa běğez, bez öküzxo saal q'erəz ukest'i heyvanxo šameśene, hər şey həzire. Hayzeri lašk'oyeq'at'un hari!" 5 Ama k'aleśit'oğon içoğoy nu saymişbsuna ak'est'i soğo iz q'oruğa, t'e soğo iz dükənene taysa. 6 Sa hemaran isə lap şot'ay k'ulurxo biq'i t'api best'unbsa. 7 Mot'o ibakat'an padçaği əcuğon bineq'sa. İz q'oşuna yaq'abi t'e amdarbesp'alxo əfçibest'i, içoğoy şəhərəl bok'osp'esest'a. 8 Oşa iz k'ulurxo metəre nex: "Lašk'oyi ukun həzire, ama k'aleśiyorox bez ist'olin bel arst'una layiğ tet'un baki. 9 İsə yaq' cöybakala ganxo takinan, şu ak'aynan lašk'oye k'alpanan".

10 T'e k'ulurxoval hayzeri c'et'unsa yaq'a, pis-şaat' şu at'unksa, bitova k'alt'unne. Lašk'oy c'ovakest'ala gaal hari q'onağxon buyebaksa. 11 Padçağen baśi q'onağxo běğat'an, t'et'iya lašk'oyi paltar nu lapi sa amdarane aksa. 12 Şot'o nexe: "Bez dost'! Hun lašk'oyi paltar lapinut' memiya hetəren baśi?" T'e amdaren isə uk'ala əyit tene bə̌ğə̌bsa. 13 T'e vədə padçağen iz q'ulluğçiğo nexe: "Kot'ay kul-tura ğaç̌p'i c'öş bosanan, ǒnepsun q'a uluxxo ğırıc'enst'un bakala t'e bayinq'una!" * 14 Şot'aynak' ki, k'aleśiyorox gele, c'ək'eśiyorox isə male».

İmp'erat'ori haq'q'a imp'erat'ora, Buxačuğoy haq'q'a Buxačuğo tast'un

(Mrk'. 12:13-17; Luk'. 20:20-26)

15 Oşa fariseyxon gireśi burt'unqi fikirbsa ki, İsusa İzi pi əyiti loxol hetərq'at'un biq'i. 16 Şot'oğon içoğoy şagirdxo padçağ İrodi tərəf bakalt'oğoxun sagala İsusi t'ǒğǒlt'un yaq'abi. Şot'oğonal İsusi t'ǒǧǒl hari Şot'oxun metər sa əyitt'un xavar haq'i: «Məəlim, yan avayan ki, Hun düzgün amdarnu, Buxačuğoy yaq'al düzen zombsa, şuk'k'aleynak' tərəfkəşluğtenbsa, bitot'ay loxolal sa piinen běğsa. 17 İsə yax upa běyn, Vi zənden beşi Rime imp'erat'ora nalog tast'un düze yoxsa təə?» 18 Ama İsusen şot'oğoy pis niyətə avabaki pine: «Ay p'ə̌ç̌olorox, Zanan sinəyinşbsa? 19 Ef nalog pi tadala tənginə Za ak'est'anan». Şot'oğonal sa dinara † eçeri ak'est'undi. 20 İsusen şot'oğoxun xavare haq'i: «Təngin loxol bakala me şikil saal s'i şiya?» 21 Şot'oğon "imp'erat'ori" pit'un. T'e vədə İsusen şot'oğo pine: «Ketəresa, imp'erat'oraxun imp'erat'ori, Buxačuğoxunal Buxačuğoy haq'q'a kammabanan». 22 Mot'o ibaki şorox məət't'əlt'un mandi, İsusa bartiyal tat'unśi.

Saduk'eyxoy běyinbaksuni barada xavar haq'sun

(Mrk'. 12:18-27; Luk'. 20:27-40)

23 Hat'e ği İsusi t'ǒğǒl saduk'eyxone hari. Şorox amdari běyinbaksuna větet'unbaksay, şot'aynak'al İsusaxun xavart'un haq'i: ‡ 24 «Məəlim, Moiseyen pene ki, "əgər sa amdar iz əyel bakinut biyayin, iz viçen şot'ay süpür mandi çuğo haq'i p'uri viçey nəsilə davambeq'an". § 25 İsə běğa: beşt'oğoy boş vǔğ viçi bakala sa ailəne buy. Samcit'in sa çuux haneq'i, ama içoğoy əyel bakinut iç p'ure. Viçey nəsilə davambala əyel nu baksuna görəl t'e çuğo p'ə̌mci viçene haq'i. 26 Ama t'e viçiyal p'ure, oşa xibimciyoval p'ure. Hametər, lap vǔğǔmcit'ul śirik' bito p'urt'un. 27 Axırda çuux içal p'ure. 28 P'oy isə p'uriyorox běyinbakat'an me çuux t'e vǔğ viçey mat'ay çuux bakale? Axıri, bitot'in me çuğo haq'eney».

29 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «Və̌n Ǐvel Śamurxo saal Buxačuğoy kiyexun ayeğalt'oğo nu avabaksuna görənən sərfbaksa. 30 Běyinbakit'uxun oşa amdarxon nə çuux tet'un haq'al, nə işq'ara tet'un tağal, şorox göynul bakala angelxollarik' bakalt'un. 31 Ama p'urit'oğoy běyinbaksuna mandat'an isə śameśit'oğo ef eyex badanan. Buxačuğon k'ə pe? 32 Şot'in pene: "Zu Avrahami Buxačux, İsaak'i Buxačux saal İak'ovi Buxačuxzu". Buxačux p'urit'oğoy təə, dirist't'oğoy Buxačuxe». *

33 Mot'oğo ibakala camaatenal Şot'ay zombsuna məət't'əle manst'ay.

Buxačuğoy ən vacib əmir

(Mrk'. 12:28-34; Luk'. 10:25-28)

34 Fariseyxon İsusi saduk'eyxoy səsə bost'una ak'at'an hari girt'unśi. 35 Şot'oğoy boşt'an sa k'anun zombalen İsusa əyiti loxol biq'seynak' Şot'oxun xavare haq'i: 36 «Məəlim, Moiseyi k'anuni boş ən vacib əmir manuva?» 37 İsusen şot'o pine: «"Vi Buxačux bakala Q'ončuğo vi bütüm elmoğon, vi bütüm ük'en saal vi bütüm fikiren çureki". † 38 Mo samci hamal ən vacib əmire. 39 Samcit'ullarik' p'ə̌mci vacibo isə mone: "Vi ı̌šat'u hun va çureğalt'ullarik' çureki". ‡ 40 Moiseyi k'anunxo q'a xavareçalxoy śampiyorox bito hari me p'ə̌ k'anunane c'eysa».

Xrist'os şi Ğare?

(Mrk'. 12:35-37; Luk'. 20:41-44)

41 İsusen İz bel gireśi fariseyxoxun xavare haq'i: 42 «Xrist'osi barada k'ənan fikirbsa? Şo şi Ğare?» Şot'oğonal "Davidi Ğar" pit'un. 43 İsusen şot'oğo pine: «Ketəresa, Davida Urufen əyitp'est'at'an Şot'o "Q'ončux" pi het'aynak'e k'ale?

44 "Q'ončuğon bez Q'ončuğo pine:

Zu Vi düşmənxo Vi turin oq'a sakamin

Bez yön tərəf arśa." §

45 Əgər Daviden Şot'o "Q'ončux" pine k'alesa, Şo Davidi ğar hetəre bakes bakon?»

46 Me əyitin běš İsusa şuk'k'alen sa əyit pes tene baki. T'e ğinaxun oşal ene şuk'k'alen Şot'oxun sa şey xavar haq'suna ük' tenebi.

23

K'anun zombalxo q'a fariseyxollarik' ma bakanan

(Luk'. 11:39-51)

1 T'e vədə İsusen camaata q'a İz şagirdxo pine: 2 «Mone, k'anun zombalxon q'a fariseyxon Moiseyi ganut'un tast'a. 3 Şot'o görəl şot'oğoy uk'alt'oğo bitova banan. Ama içoğoy bala k'inək' ma banan, şot'o görə ki, içoğoy uk'alt'oğon q'a içoğoy balt'oğon sunaxun biteneq'sa şot'oğoy. 4 Amdarxo bı̌hi yüken yükləyinşt'unbsa, içan isə t'e yükə içoğoy kəşinəl tet'un duğsa. 5 Hik'ənesa bayt'unal içoğo ak'est'eynak't'un bsa. Şot'o görət'un içoğoy afırın * q'utiğo gengbi, içoğoy paltari s'os'ik'xoval boxoybsa. † 6 Şot'oğoy xoşele eysa q'onaxluğxo best'a, sinagogxoval c'ovaki běšin cörginə arst'un. ‡ 7 Bitot'in ak'ala gala amdarxoy hari içoğoxun p'ə̌ kiin kul-kiye biq'sun, içoğo "ravvi" § pi kalpsun - mone şot'oğoy çureğalo.

8 Ama barta və̌x "ravvi" pi maq'at'un k'alpi, şot'aynak' ki, ef tək sa Məəlime bu, və̌nal sun-sunaynak' viçimuxnan. 9 Me dünyəne şuk'k'ala "bava" pi ma k'alpanan, şot'aynak' ki, ef tək sa Bavane bu - göynul bakala Bava. 10 Və̌x şuk'k'alen "kalaluğbal" piyal maq'an k'alpi, şot'aynak' ki, ef tək sa Kalaluğbale bu - Xrist'os. 11 Ef arane ən kalo şunesa, şo ef q'ulluğçiq'an baki. * 12 İçu ala biq'alt'u Buxačuğon oq'a sakale, içu oq'a biq'alt'u isə ěqevk'ale. †

13-14 Vay ef hala, ay k'anun zombalxo q'a fariseyxo, ay p'ə̌ç̌olorox! Və̌n göye padçağluğa bağala ç̌omonan amdarxoy ç̌oyel but'ksa. Nə və̌n tenan baysa, nə baysun çureğalt'oğo tenan bare. ‡

15 Vay ef hala, ay k'anun zombalxo q'a fariseyxo, ay p'ə̌ç̌olorox! Və̌n dənizxo q'a q'ariluğxonan c'ovaksa ki, sa tanal bə̌ğə̌bi ef tərəf zap'k'anan. Bə̌ğə̌bi və̌x gərbat'an isə şot'o və̌xun p'ə̌ q'at gele cəhənnəmluğnan bsa.

16 Vay ef hala, ay k'ač'i yaq' ak'est'alxo! Zomnanbsa ki, Buxačuğoy xrama elasp'i əyit tadit'in iz əyitəxun c'eyes banekon, ama xrami q'ızıla elasp'i əyit tadit'in iz tadi əyitə bex p'ap'esp'alane. 17 Ay k'ač'i haq'ılsuzxo! Manu běše? Q'ızıl yoxsa q'ızıla ı̌velbala xram? 18 Saal nexnan: "Q'urban eçala ganu elasp'i əyit tadit'in izi əyitəxun c'eyes banekon, ama q'urban eçala gane loxol bakala q'urbana elasp'i əyit tadit'in iz tadi əyitə bex p'ap'esp'alane. 19 Ay k'ač'iyox! Manu běše? Q'urban yoxsa q'urbana ı̌velbala q'urban eçala ga? 20 Q'urban eçala gane s'iya duği elask'alt'in, şot'ay loxol bakalt'oğoval elasp'ine baksa. 21 Xrame s'iya duği elask'alt'in isə xrama Məsk'ən Sakit'uval elasp'ine baksa. 22 Göyurxoy s'iya duği elask'alt'inal Buxačuğoy taxt'a q'a t'e taxt'e loxol Arśit'une elasp'i baksa. §

23 Vay ef hala, ay k'anun zombalxo q'a fariseyxo, ay p'ə̌ç̌olorox! Və̌n ef girbi püşnük'i, samit'i saal zirə uk'ala śile vis' paye sunt'u tananst'a, ama "k'anuna əməlyanbsa" uk'at'an ən süft'ə lazım bakala düzgünluğa, ük' bok'ospsuna q'a ğaç̌eśi irəziluğa axıral śirik' əməlbsuna t'ǒǒxnan bost'a! Ama sunt'u bat'an, t'e sunt'uval eyexun ma c'evk'anan! * 24 Ay k'ač'i kalaluğbalxo! Mos'ak'a ef ǔğə̌lə xene boşt'an s'orobi c'evnanksa, buşa isə † q'uc'nanne!

25 Vay ef hala, ay k'anun zombalxo q'a fariseyxo, ay p'ə̌ç̌olorox! T'alik'ə nəəl cama qavunaxun heq'ədər os'k'alnu os'k'a, iz boş bakalo puldeşiluğen q'a t'iyə̌mit'oğo fǔq'psunene buysa, şot'oxun sa xeyir tene bu. 26 Ay k'ač'i farisey! Süft'ə q'ave boşt'an təmizba, t'e vədə şot'ay ç̌oyexunal təmiz bakale!

27 Vay ef hala, ay k'anun zombalxo q'a fariseyxo, ay p'ə̌ç̌olorox! Və̌n c'öşt'an mas'ibi məğbəroğonan oşq'arst'a: c'öşin tərəfəxun gözəl, bona isə p'uriğoy ǔq'ěnxon q'a hər cür murdar şeymoğon buy. ‡ 28 Və̌nal haketərnan: ç̌oyexun amdarxoynak' düzgünnan ak'esa, ama bona p'ə̌ç̌olaluğen q'a günax əşurxon buynan.

29 Vay ef hala, ay k'anun zombalxo q'a fariseyxo, ay p'ə̌ç̌olorox! Və̌n xavareçalxoynak' məğbəroxnanbiq'sa, düzgünt'oğoynak' laxeśi ǰěnurxonan bəzəndirişbsa, 30 "beşi bavoğoy-kalboğoy döörə yəşəyinşiyaniy, xavareçalxoy p'iya śipsuna şot'oğoxun şərik teyan bakoy" nexnan. 31 Və̌ncə efi şu baksuna ak'esnanst'a, xavareçalxo besp'it'oğoxun bakiyoroxnan və̌n! 32 Ketəresa, ef bavoğon-kalboğon burqi əşə bex p'ap'esp'anan! 33 Divanbaki cəhənnəmə bosesunaxun t'it'es tenan bakal və̌n, ay dizik'xo, ay gürzinəxun bakiyorox! §

34 Mone, və̌ynak' xavareçalxo, müdrik amdarxo q'a məəlimxoz yaq'absa Zu. Ama və̌n şot'oğoy bəzit'oğo xaçe loxol t'ə̌q't'i besp'alnan, bəzit'oğo sinagogxoy boş tatarlayinşalnan, bəzit'oğo şəhərexun şəhəre şəp'eğalnan. 35 Metərluğenal, me dünyəne bari bito düzgünt'oğoy p'iye cazina və̌n zap'k'alnan: taxsırsuz Avelaxun burqi xrame məəlne q'urban eçala gane t'ǒğǒl ef besp'i Berek'yay ğar Zəkəriyəl śirik'. * 36 Və̌x düzinəz nex: bito me əşurxo görə cazina zap'k'alo me nəsil bakale.

İsusi Yerusalimi loxol ǒnepsun

(Luk'. 13:34-35)

37 Ay Yerusalim, Yerusalim! Xavareçalxo besp'ala saal kiya yaq'abakit'oğo ǰělayinşala şəhər! Hema kərəmez vi amdarxo q'urten iz s'irik'xo q'ənədi oq'a girbalt'ullarik' girbsun çureśi, ama və̌n tenan çureśi! 38 İsə mone, "ef k'oj † vərəne baki." ‡ 39 Və̌x nexzu: və̌n Za ene

"Q'ončuğoy s'iyen Eğalo bəxt'əvəre" §

uk'amin ak'alatenan!»

24

Dünyəni axıri ı̌šalayinşaksuna avabakest'ala nišanxo

(Mrk'. 13:1-23; Luk'. 21:5-24)

1 İsus xrame məəlnexun c'eğat'an şagirdxo ı̌šalayinşaki İçu xrame binoğot'un ak'est'i. 2 İsusen şot'oğo pine: «Mot'oğo bitova ananksa? Və̌x düzinəz nex: mot'oğoxun ǰě ǰěne loxol tene mandal, bito śareśi barale».

3 İsus Zeytun buruğo tək arśi vədine İz şagirdxo İz t'ǒğǒl hari xavart'un haq'i: «Yax upa, me Vi piyorox hevaxt' bakale? Vi qaybaksuna q'a me dünyəni axır hari p'ap'suna mayin avabakalyan?» 4 İsusen şot'oğo pine: «Eht'iyətlü bakanan ki, və̌x şuk'k'alen maq'an ferett'i. 5 Şot'o görə ki, gelet'in hari içu Bez gala laxi "Xrist'os zuzu" upsunen gele amdarxo feret't'ale. 6 Və̌n davin səsurxo q'a tağala davoğoy xavarxo ibakalnan. Ama ma q'ı̌banan! Hametərəl bakalane, ama mo hələ dünyəni axır tene. 7 Şot'aynak' ki, millət milləti, padçağluğ padçağluği loxol ěqeğale. Gele ganxo busaluğ saal oç̌al galbsun bakale. 8 Morox bito əyel baksuni q'ač'urxoy burqesun k'inək'e.

9 T'e vədə və̌x əzyət tadi besp'alt'un. Efi Bezi şagirdxo baksuna görə bütüm azuk'xon və̌x nifrətbale. * 10 T'e vədə gelo iz věluğaxun qoş bakale, amdarxon suna toydalt'un, nifrətbalt'un. 11 Gele əfçi xavareçalxo meydane c'eri gelet'u feret't'alt'un. 12 Pisluğ gele baksuna görə gelet'ay çuresun malbakale. 13 Ama axıral śirik' portp'alo çark'eğale. † 14 Me əşurxoxun běš göye padçağluğiMǔq Xavara dirist' dünyəne car sakalt'un ki, şot'o nu ibakala azuk' maq'an mandi. Hat'e vədəl hər şeye axır eğale.

15 Metərluğen, və̌n Daniel xavareçalen pi "ǐvel ganu murdarlayinşbseynak' laxeśi irit'p'un şeya" ‡ ak'at'an, (barta k'alk'alt'in mot'o q'amişakeq'an), 16 İudeyina bakalorox buruxmoğoq'at'un t'it'eri. 17 Barta t'e vədə k'ojin bel bakalt'in koyaxun k'ənesa exst'eynak' oq'a maq'an śiri. 18 Barta q'oruğa bakalt'inal izi loxolxun lakalt'u exst'eynak' k'oya maq'an qaybaki. § 19 T'e ğimxo bǐhi çupuxxoy q'a döş tadala çupuxxoy vay hala! 20 Afırıpanan ki, ef t'ist'un ı̌ǰena nəəl Şamat' ğine* maq'an baki 21 şot'o görə ki, t'etər koruğ-əzyət bakale ki, dünyəni burqesunaxun mağay həysət'inəl śirik' metəro tene bake, bakalal tene. † 22 Əgər t'e ğimxo nu gödəybakiniy, sal sa amdar dirist' tene mandoy. Ama c'ək'eśit'oğo görə t'e ğimxo gödəybakale.

23 T'e vədə və̌x "běğa, Xrist'os memiyane" nəəl "t'et'iyane" ukayt'un ma věbakanan. ‡ 24 Şot'o görə ki, əfçi xrist'osxo q'a əfçi xavareçalxo əmələ eğale, şot'oğon nu ak'eśi əşur biq'i, möcüzoox ak'est'i lap c'ək'eśit'oğoval içoğoy tərəf zapsun çureğalt'un. 25 Běğanan, Zu və̌x saturběš pizu. 26 Metərluğen, və̌x "běğa, Şo çölene" ukayt'un ma takinan, nəəl "běğa, Şo bonin otağane" ukayt'un ma věbakanan. 27 Şot'o görə ki, běğ c'eğalaxun burqi běğ batk'alal śirik' göyə bı̌yexun cöybala s'ə̌q'e duğsun k'inək' bakale Amdari Ğare p'ə̌mci kərəm eysun. §

28 Q'uzğunxoy giresunene ak'est'on ı̌šaluğa murdarbaki sa şey baksuna. *

Amdari Ğare p'ə̌mci kərəm eysun

(Mrk'. 13:24-31; Luk'. 21:25-33)

29 T'e ğimxoy koruğ-əzyətəxun hat'e saad oşa

"Běğ biq'eğale,

Xaşen işiğ tene sakal,

Muč'uliyox göynuxun barale,

Göynül p'lanet'xo iz ganaxun galk'ale". †

30 T'e vədə göynul běği ak'alt'un Amdari Ğare eysuni ı̌šalayinşaksuna. İçoğoy kiyexunal hik'k'al tene ayeğal me dünyəne bakala bito azuk'xoy, şivanbalt'un şot'oğon Amdari Ğare asoyxoy loxol hari İzi zore q'a İzi kalaluği k'ə baksuna ak'est'at'an. ‡ 31 İz angelxo yaq'abale Şot'in, şot'oğonal şeyp'ur farpi girbalt'un dünyəni bip' t'ǒǒxun İz c'ək'p'it'oğo, oç̌ali sa belxun baśi t'e belxun c'eri topbalt'un şot'oğo şeyp'uri gur səsen.

32 İncilnə xodin loxol běği avabaksun k'inək'q'an baki barta morox və̌ynak': hetər ki, şot'ay taymux göyünbaki xazallayinşakat'an yəye ı̌šalayinşaksunanan avabaksa, 33 haketərəl me əşurxo ak'at'an Amdari Ğare ı̌šalayinşaksuna, hari lap ç̌omoy ǰomost'a baksuna avabakalnan. 34 Və̌x düzinəz nex: hələ me nəsil badalbakamin bex p'ap'ale morox bito. 35 Oç̌al q'a göy c'ovaki taneğon, ama Bezi əyitmux manedon.

Şuk'k'ali nu avabakala ği q'a saad

(Luk'. 12:39-48; 17:26-35)

36 Ama t'e ğina q'a saada şuk'k'alen tene ava: nə göye angelxon, nə Ğaren - tək Bavane ava. § 37 Noye döörəst'ə hetəre bakesa, Amdari Ğare eysunal haketər bakale. * 38 Selaxun běš bakala t'e ğimxost'a, Noyen iz biq'i gəminə bağala ginal śirik' amdarxon kəyi-ǔt'ǔnğsay, lašk'oyt'unbaksay, işq'arat'un taysay. 39 Hetər ki, selen hari bitova taşamin şot'oğoy hik'k'alaxun xavar tene buy, Amdari Ğar eğala ğimxost'al hametər bakale. † 40 T'e vədə q'oruğa bakala p'ə̌ tanaxun sunt'u ext'alt'un, soğo isə mandale. 41 Kiin dən berxala p'ə̌ çuğoxun sunt'u ext'alt'un, soğo isə mandale.

42 Şot'o görəl həzir bakanan. Axıri ef Q'ončuğoy mani ğine eysuna tenan ava. ‡ 43 K'ojin q'ončuğon oğrin mani saadast'a hari iz k'oya baysuna nu avabakala k'inək'. Ene avabakiyniy, t'e saadast'a nu bask'i şot'o baysa tene barkoy ki. 44 Şot'o görə və̌nal həzir bakanan: Amdari Ğar efi nu yaq'běğala vədinest'a eğale. §

45 Ağan nökərxo iz vədine ukun tast'eynak' şot'oğoy loxol kalo c'ək'p'i laxi nökəri haq'ullu, tadi əyitin loxol çurpes bakala sa nökər baksuna mayine avabaksa? 46 K'oya qaybakat'an şot'o əşlin bel ak'at'an! Bəxt'əvəre metər nökər! 47 Və̌x düzinəz nex: ağan metər nökərə bito iz var-dövlətəne tapşurbon. 48 Pis nökər isə şone ki, iz ük'e boş "bez ağa hələ c'əyi eğale" pi, 49 burqane içu tapşurbi nökərxo tap'sa, için isə arśi iz dost'urxoxun finağoyluğbsa. 50 Metər nökəri ağa şot'ay nu yaq'běğala ğine, şot'ay nu avabakala saadast'a eğale. 51 Hariyal şot'o p'ə̌ç̌olat'oğoy cazin k'ə baksuna ak'est'ale. Bosale şot'o ǒne q'a uluxxoy ğırıc'enst'un bakala t'e gala.

25

Vis' xuyəri barada məsələ

1 T'e vədə göye padçağluğ çirağxo ext'i bəye běš c'eğala vis' xuyər k'inək' bakale. * 2 T'e xuyərmoğoxun qo haq'ullu, qo isə haq'ılsuze baksa. 3 Haq'ılsuzt'oğon içoğoxun çirağxo ext'unst'a, ama iz boş bakala c'əyinə tet'un exst'a. 4 Haq'ullut'oğon isə çirağxoval ext'unst'a, içoğoxun q'ave boş iz c'əyinəl ext'unst'a. 5 Hariyal t'etəre baksa ki, bəy c'əyibakalane baksa, xuyərmoğonal şot'ay yaq'a běğamin k'uzpi nep'axt'unsa. 6 Üşeni yarinest'a isə sa haraye c'eysa: "Bəy enesa, şot'ay běš c'ekinan!" 7 Xuyərmoğonal muğurbaki burt'unqsa içoğoy ašt'ax bakala çirağxo düzbsa. 8 Haq'ılsuz xuyərmoğon haq'ullut'oğo next'un: "Və̌st'a bakala c'əyinəxun yaxal tadanan, beşi çirağxo anešt'a". 9 Haq'ullu xuyərmoğon isə coğabt'un tast'a: "C'əyin ham və̌ynak', ham yaynak' tene p'oyeğal. Şaat'o şone taśi dükənexun haq'anan". 10 Şorox c'əyin haq'sa tağala k'inək' bəy enesa. İçoğoy kiyel çirağxo həzir çurpi xuyərmux bəyəxun sagala bat'unsa lašk'oyi mərəkəye, ç̌omoval içoğoy bač'anexun but'esa. 11 T'iyə̌mi xuyərmoğon oşa hari heq'ədər "ağa, ağa, yaynak'al ç̌omo qaypa" ualk'ayt'un 12 bəyen şot'oğo "zu və̌x sal çaltezaxsa" pi ç̌omo tene qaye. †

13 Şot'o görəl nexzu ki, həzir bakanan, axıri nə ğina, nəəl saada tenan ava. ‡

Amanat təngin barada məsələ

(Luk'. 19:11-27)

14 Göye padçağluğ q'erəz ölköğo tarapsa tağala sa amdar k'inək' bakale. Me amdaren iz nökərxo k'alpi şot'oğo iz var-dövlətəne amanatbsa: 15 sunt'u qo t'alant', sunt'u p'ə̌ t'alant', t'e sunt'uval sa t'alant' təngəne tast'a. Hərt'u iz bacarağa görə. Metər biyal iç c'eri tanesa. § 16 Qo t'alant' haq'it'in hat'e saad taśi tənginə faizen bank'a laxi, sa qo t'alant'al q'azayinşebsa. 17 P'ə̌ t'alant' haq'it'inal hametər bi saal p'ə̌ t'alant' q'azayinşebsa. 18 Sa t'alant' haq'it'in isə taśi kur kašp'i iz ağay tənginə oç̌ali oq'a c'ap'ebsa.

19 Gele vaxt' c'ovakit'uxun oşa me nökərxoy ağa qaybaki şot'oğoxun hesab taşt'ane burqsa. 20 Qo t'alant' haq'it'in qo t'alant'al avuzin eçeri nexe: "Ağa, hun za qo t'alant'en amanatbi. Mone, zu sa qo t'alant'al q'azayinşezbi". 21 Ağan şot'o nexe: "Lap şaat', şaat' hamal bač'an tarades bakala nökərnu hun! Xuri əşurxost'a za qı̌ yaq'a nu bartit'u samalal kala əşurxo tapşurboz zu. İsə eki zaxun sagala kəyi-ǔğen!"

22 P'ə̌ t'alant' haq'it'inal hari nexe: "Ağa, za p'ə̌ t'alant'en amanatbi. Mone, zu sa p'ə̌ t'alant'al q'azayinşezbi". 23 Ağan şot'o nexe: "Lap şaat', şaat' hamal bač'an tarades bakala nökərnu hun! Xuri əşurxost'a za qı̌ yaq'a nu bartit'u samalal kala əşurxo tapşurboz zu. İsə eki zaxun sagala kəyi-ǔğen!"

24 Sa t'alant' haq'it'in isə hari nexe: "Ağa, vi ost'aar sa amdar baksuna avazuy. Nu bit'i ganuxun exp'i, nu śarpi ganuxun girenbsa hun. 25 Şot'o görə q'ǐzbi, taśiyal vi sa t'alant'a oç̌ali oq'a c'ap'ezbi. Mone, qayda ext'a vi tənginə." 26 Ağan şot'o metəre coğab tast'a: "Pis hamal tənbəl nökər! Bezi nu bit'i ganuxun exbsuna q'a nu śarpi ganuxun girbsuna avanuysa, 27 het'u görə bez tənginə taşeri bank'a ten laxi ki, qaybakat'an şot'o vaxun faizen haq'az?"

28 "İsə ext'anan kot'ay kiyel bakala sa t'alant'a içust'a vis' t'alant' bakalt'u tadanan. 29 Şot'o görə ki, şi bunesa, şot'o samalal gele tadeğale, şoval bolluği boş bakale; şi tene busa, iz kiyel bakaloval şot'oxun haq'eğale. * 30 Me bacarağsuz nökərə isə ext'i c'öş bosanan, ǒnepsun q'a uluxxo ğırıc'enst'un bakala t'e bayinq'una." †

Axırınci ğine tadeğala q'ərari barada

31 Amdari Ğar bito İz angelxoxun sagala tamtarağen eğat'an hari İzi padçağluği taxt'e loxol arśale. ‡ 32 T'e vədə bito millətxo Şot'ay běš eçalt'un. Şot'inal eğelxo keçiğoxun cöybala sa çoban k'inək' amdarxo sunaxun cöybale. 33 Eğelxo İz yön tərəf, keçiğo isə tərs tərəf girbale.

34 T'e vədə Padçağen yön tərəf bakalt'oğo metər uk'ale: "Ekinan miya, ay Bez Bavan xeyir-bərəkət tadiyorox! Dünyə yaranmişaki ğinaxun və̌ynak' həzirbakit'ay q'ončux bakanan. 35 Şot'aynak' ki, Zu busazuy - və̌n Za ukunnan tadi, xenezazuy - və̌n Za xenan tadi, q'əribzuy - və̌n Za q'abulnanbi, 36 çuplağzuy - Za lapesnandi, azarizuy - Za běnanği, zindanazuy - Bez t'ǒğǒlnan hari". 37 T'e vədə düzgünt'oğon metər uk'alt'un: "Ay Q'ončux, yan hevaxt'yan Va busa ak'i - ukun tadi, xeneza ak'i - xe tadi? 38 Hevaxt'yan Va q'ərib ak'i - q'abulbi, çuplağ ak'i - lapest'i? 39 Hevaxt'yan Va azari ak'i, zindana ak'i - Vi t'ǒğǒl hari?" 40 Padçağenal şot'oğo coğab tadale: "Və̌x nexzu: və̌n me Bezi viçimoğoy ən mis'ik't'oğoxun sunt'aynak' bit'u Zaynak' binan hesabbaksa".

41 Oşa İz tərs tərəf bakalt'oğoval uk'ale: "Ay q'arğişi q'ončux bakiyorox, ə̌xil bakanan Zaxun! İbliseynak' q'a şot'ay kiin oq'a bakalt'oğoynak' həzirbaki nu aç̌ala aruğone efi ga! 42 Şot'aynak' ki, Zu busazuy - və̌n Za ukun tenan tadi, xenezazuy - və̌nal Za xe tenan tadi, 43 Zu q'əribzuy - və̌nal Za q'abultenanbi, çuplağzuy - və̌nal Za lapestenandi, azarizuy, zindanazuy - Bez t'ǒğǒl tenan hari". 44 T'e vədə şot'oğonal uk'alt'un: "Ay Q'ončux, yan Va hevaxt'yan busa, xeneza, q'ərib, azari, zindana ak'i ki, Va köməyteyanbi?" 45 Şot'inal coğab tadale: "Və̌x düzinəz nex: və̌n me Bezi viçimoğoy ən mis'ik't'oğoxun sunt'aynak' nu bit'u Zaynak'al nu binan hesabbaksa".

46 Metərluğen, morox həmişəluğ zülümi, düzgünorox isə həmişəluğ yəşəyinşi q'ončux bakalt'un». §

26

İsusa bespseynak' əyitə sabsun

(Mrk'. 14:1-2; Luk'. 22:1-2; İoan. 11:45-53)

1 İsusen İzi əyitə pi çark'it'uxun oşa İz şagirdxo pine: 2 «Avanan ki, p'ə̌ ğinaxun oşa C'ovaksuni axsibaye, *Amdari Ğaral toydi xaçe loxol t'ə̌q't'est'alt'un».

3 Samci běyinšxo q'a israilluğoy ağsaq'q'alxo isə hame vədine samci běyinšxoy kalo bakala K'ayafay məəlnet'un gireśey. 4 Şot'oğon exlətp'i əyitə sat'unbi ki, İsusa c'əp'k'in biq'i besp'alt'un. 5 Ama amdarxoy suna bafst'unaxun q'ı̌bsuna görə, mot'o axsibayast'a bsun tet'un çuresay.

Bet'anina sa çuğoy İsusa ak'est'i hörmət

(Mrk'. 14:3-9; İoan. 12:1-8)

6 İsus Bet'anyina cuzamaxun † q'olaybaki Simoni k'oyaney. 7 Arśi šum ukala vədine Şot'ay t'ǒğǒl sa çuuxe hari. Çuğoy kiyel alabast'er ǰěnaxun düzbaki q'ave boş gele toyexlu şaat' adeğala c'əyine buy. Şot'in ı̌šalayinşaki me c'əyinə İsusi bele lapi. ‡ 8 Şagirdxoy mot'o ak'i əcuğone biq'i. Şot'oğon pit'un: «C'əyinə metər xərdəngbsun het'uva lazım? 9 Kot'oxunsa me c'əyinə toyex toydi tənginə kəsibxo paybese bakoy». 10 İsusen şot'oğoy nairəziluğa ak'i pine: «K'ənan çuresa çuğoxun? Me çuğon Zaynak' şaat' sa əşe biq'i! 11 Kəsibxo həmişə ef t'ǒğǒl bakalt'un, Zu isə həmişə ef t'ǒğǒl tez bakal. § 12 Me c'əyinə Bez loxol lapsunen Bezi bədənə oç̌alaxbseynak'e həzirbi baki kot'in. 13 Və̌x düzinəz nex: dünyəni mani gala Mǔq Xavarkaroozbayt'un, me çuğoval eyex badi iz biq'i əşlin barada exlətp'alt'un».

İuday İsusa toyst'uni q'ərara eysun

(Mrk'. 14:10-11; Luk'. 22:3-6; İoan. 13:18-30)

14 Hame vədine, p'as's'e şagirdaxun soğo bakala İuda İsk'ariot' samci běyinšxoy t'ǒğǒl taśi pine: 15 «İsusa ef kiyel tadayiz za k'ənan tadon?» Şot'oğonal İudaxun otuz gümüş tənginələyitp'i irəziləyinşt'unbaki. 16 Mot'oxun oşa İuday əş maninesa yaq'en İsusa biq'est'uney.

İsusi axırınci kərəm C'ovaksuni axsibayi ukuna uksun

(Mrk'. 14:12-26; Luk'. 22:7-23; İoan. 13:21-30; 1 K'or. 11:23-25)

17 Ə̌yinsuz Šume axsibayi samci ğine şagirdxo İsusi t'ǒğǒl hari pit'un: «Vaynak' C'ovaksuni axsibayi ukuneynak' həzirluğa maya běğen?» 18 Şot'in coğabe tadi: «Şəhəre taśi flankəsə upanan ki, "Məəlimen nexe, Bez vaxt' ı̌šalayinşakene, Bezi şagirdxoxun sagala C'ovaksuni axsibaya vi k'oya c'ovakest'oz"». 19 Şagirdxonal bitova İsusen içoğo pi k'inək' bi C'ovaksuni axsibayi q'uzina həzirt'unbi.

20 Biyəsin İsus İz p'as's'e şagirdaxun sagala sulfin bele arśi. 21 Šum ukala gala İsusen pine: «Və̌x düzinəz nex: və̌xun sunt'in Za toydale». 22 Şorox t'ema pist'un baki ki, burt'unqi sunay bač'anexun xavar haq'sa: «Ay Q'ončux, bezi nu baksuna avanu, tene ki?» 23 Şot'in isə pine: «Zaxun sagala iz kula q'ava boxodalt'in Za toydale. * 24 Amdari Ğar İz barada śameśi k'inək'e taysa. Ama vay t'e amdari hala ki, Amdari Ğara xəyanətebsa! T'e amdar sal nanaxun nu bakiyniy şaat'ey». 25 T'e vədə İsusa toydi İudan Şot'oxun xavare haq'i: «Məəlim, ama bezi nu baksunal avanu, tene?» İsusen şot'o coğabe tadi: «Běğa, huncən pi!»

26 Ukala gala İsusen šuma ext'i şükürbala afırına pi, oşa şot'o cöybi şagirdxo tadi pine: «Ext'anan, ukanan! Mo Bez bədəne». 27 Oşa sa cam ext'i şükürbala afırına pi, şot'o şagirdxo tadi pine: 28 «Me camaxun bitot'in ǔğə̌nan, mo Bez p'ine, gelet'ay günaxxo bağışlayinşakseynak' barala Bez p'i. † 29 Və̌x nexzu: Zu Bez Bavay padçağluğa təzə fi ǔğə̌lə ğinal śirik' c'ap'en tadala me meyvinəxun ene ǔğə̌lətez».

30 Buxačuğo alxışp'ala mə̌ğur mə̌ğpit'uxun oşa şorox c'eri Zeytun buruğot'un taśi.

İsusi saturběš P'yot'ri danmişaksuna avabakest'un

(Mrk'. 14:27-31; Luk'. 22:31-34; İoan. 13:36-38)

31 T'e vədə İsusen İz şagirdxo pine: «Me üşe və̌n bitot'in zaxun ç̌o taradalnan, Ǐvel Śame boş śameśi k'inək':

"Çobana duğoz,

Sürünə bakala eğelxoval pərən-pərən bakale". ‡

32 Ama Zu běyinbakit'uxun oşa Galileyina taśi və̌x t'iya yaq'běğoz». § 33 P'yot'ren isə Şot'o pine: «Lap bitot'inal Vaxun ç̌o taradayin, zu sal sa vədə Vaxun ç̌o tez taradal». 34 İsusen şot'o pine: «Va düzinəz nex: hame üşe dadalen elk'amin hun xib kərəm Zaxun danmişakalnu». 35 P'yot'ren p'urum iz uk'alt'ay loxol çurpi pine: «Əgər Vaxun sagala lap bisunal lazım bakayin, Vaxun tez danmişakal zu». T'iyə̌mi şagirdxonal hametərt'un pi.

İsusi Get'semani ganu afırıpsun

(Mrk'. 14:32-42; Luk'. 22:39-46)

36 Oşa İsus İz şagirdxoxun sagala Get'semani uk'ala gala hari şot'oğo pine: «Və̌n memiya arśanan, Zu isə samal běš taśi afırık'oz». 37 Şot'in P'yot'ra q'a Zavdayi p'ə̌ ğara İçuxune taşeri. İsus t'ema narahatey ki, İçeynak' ga tene bə̌ğə̌bsay. 38 T'e vədə şot'oğo metəre pi: «Bez p'i mə̌yine. Memiya bakanan, ekinan sagala muğur çurken».

39 İsus samal běš taśi ç̌ooq'a biti afırıpsane burqi: «Ay Bez Bava, əgər mümkünesa, me əzyət ǔğěst'ala cama Zaxun ə̌xilba. Ama barta Bezi təə, Vi çureğala k'inək'q'an baki». 40 Oşa İsus şagirdxoy t'ǒğǒl qaybaki anek'i ki, şorox nep'axt'un. Şot'in P'yot'ra pine: «Zaxun sagala saycə saadal muğur çurpes tenan baki? 41 Muğur çurpi afırıpanan ki, sinəyinşakat'an axıral śirik' portp'es bakanan. Şot'o görə ki, urufi niyət şaat'al bakayin, amdar zəife».

42 İsusen p'urumal, p'ə̌mci kərəm ə̌xilbaki afırıpsane burqi: «Ay Bava, əgər Zaxun me cama ə̌xilbsun mümkün tenesa, Zuval şot'o ǔğiz buq'onsa, barta Vi çureğaloq'an baki». 43 Oşa İsusen qaybaki anek'i ki, şorox p'urum nep'axt'un, şot'o görə ki, şot'oğoy pulmux q'ic'esay.

44 T'e vədə şot'oğo barti, p'urum ə̌xilbaki hat'e əyitmoğon xibimci kərəm afırınepi. 45 Oşa İsus şagirdxoy t'ǒğǒl qaybaki şot'oğo pine: «Və̌n hələl bask'i dincəyinşnanbaksa? Ama vaxt' hari p'ap'ene! Həysə Amdari Ğar günaxkərxoy kiyel tadeğale. 46 Hayzanan tağen! Běğanan, Za toydiyoval enesa!»

İsusi biq'esun

(Mrk'. 14:43-50; Luk'. 22:47-53; İoan. 18:3-12)

47 İsusen İz əyitə hələ pi tene çark'ey, p'as's'e şagirdaxun soğo bakala İudane hari. Şot'ay t'ǒğǒl samci běyinšxon q'a azuk'i ağsaq'q'alxon yaq'abi xançalla saal maqla kala sa dəst'ə amdare buy. 48 İsusa toydi İudan şot'oğoxun saturběš metəre əyitpey: "Şu muçk'ayiz, İsus Şone, Şot'o biq'anan".

49 Şo İsusa ı̌šalayinşaki "xeyirq'an baki, məəlim!" pi, Şot'o muçepi. 50 İsusen şot'o pine: «Hakot'aynak'en harey, ay dost'?» Hame vədə İsusa bit'unq'i. 51 İsusaxun bakalt'oğoxun sunt'in cəld iz xançala c'evk'i samci běyinši k'ule ǔmǒğo tumexun bonet'i. 52 İsusen şot'o pine: «Vi xançala qayda iz gala laxa! İz kiyel q'ılınc ext'alo q'ılıncaxunal biyale. 53 Bərkə fikirenbsa ki, Bez Bavaxun köməy çureśes tez bakon Zu? Şot'in hat'e saade Zaynak' p'as's'e q'oşunaxun gele angelxo yaq'abon! 54 Ama t'e vədə śameśiyorox hetərq'an bex p'ap'i? Axıri morox bito bakine buq'on!»

55 Oşa İsusen İçu biq'sa harit'oğo pine: «Və̌n het'u görənan Bez bač'anexun xançalla, maqla hare? Amdarfǔqk'alzu Zu? Hər ği xrama arśi zomezbsay, sal Za bitenanqsay. * 56 Ama morox bito xavareçalxoy saturběš ak'i śampiyorox bex p'ap'seynak'e baki».

T'e vədə şagirdxon bitot'in İsusa barti t'it'unt'eri.

İsus Kala Şurin běš

(Mrk'. 14:53-65; Luk'. 22:54-55,63-71; İoan. 18:13-24)

57 İsusa biq'i amdarxon Şot'o samci běyinšxoy kalo bakala K'ayafay t'ǒğǒlt'un eçeri. K'anun zombalxo q'a ağsaq'q'alxo saturběš t'et'iya topbaket'uniy. 58 P'yot'r isə běyinšxoy kalat'ay məəlinəl śirik' İsusi bač'anexun hari, me əşlin axıra akseynak' bona baśi q'aroolçiğoxun sagala areśi.

59 Samci běyinšxon q'a Kala Şurina bakalt'oğon bitot'in İsusa bespsuni q'ərar c'evkseynak' Şot'ay əleyinə əfçi şahidluğt'un qə̌věsay. 60 Gele əfçi şahidxone hari əyitp'i, ama tet'un bacarbi. Axırda p'ə̌ şahiden hari 61 metəre pi: «Me amdaren pene ki, "Zu xrama śarpi, şot'o qaydi xib ğinen biq'esez bakon"». † 62 Běyinšxoy kalat'in turel hayzeri İsusa pine: «Əyit buvax uk'ala? Mot'oğoy uk'ala me əyitmoğoy běš k'ə pesen bakon?» 63 Ama İsus şip' çurpeney. Běyinšxoy kalat'in isə Şot'o pine: «Hun bakan vi Buxačux, yax upa, Buxačuğoy Ğar Xrist'os Hunnu?» 64 İsusenal şot'o pine: «Hun pi k'inək'e. Lap mot'oxunal avuzin uk'az: Amdari Ğare Zorba Bakalt'ay yön tərəf arst'una, oşa göye asoyxoy loxol eysunal ak'alnan». ‡ 65 T'e vədə běyinšxoy kalat'in iz loxol bakala paltara zığbi§ pine: «İçu Buxačuğoy gala laxsune mo! Sal şahidxoy əyitpsuna eht'iyəc tene bu ene! Beş ǔmǔğǒnyan ibaki Buxačuğo bı̌hi tağala me əyitmoğo! 66 İsə ef q'ərar k'ə bakale?» Şot'oğonal "taxsırkəre, biyalane" pit'un. *

67 Mot'oxun oşa İsusi ç̌oyel ç̌upsa, Şot'o t'ap'sat'un burqi. Bəzit'oğon Şot'o sillə duği 68 next'uniy: «Ay Xrist'os, ay bitova ak'es bakala xavareçal, sa upa běyn, şuva va həysə duğalo?» †

P'yot'ri İsusaxun danmişaksun

(Mrk'. 14:66-72; Luk'. 22:56-62; İoan. 18:15-18,25-27)

69 P'yot'r isə c'öş, məəlne arśeney. Sa çuux nökər şot'o ı̌šalayinşaki pine: «Hunal Galileyalu İsusaxun sagalanuy». 70 Ama P'yot'ren bitot'ay t'ǒğǒl danmişaki pine: «Tez ava k'ən əyite hun». 71 Oşa P'yot'r hayzeri darvazinaçe taśi. T'iya q'erəz sa çuux nökərenal şot'o ak'i pine: «Me amdar Nazaret'lu İsusaxun sagalaney». 72 P'yot'ren p'urumal elaspsun danmişaki pine: «Zu ke amdara çaltezaxsa». 73 Samal oşa t'et'iya çurpit'oğone hari P'yot'ra pi: «Həgigiyal, hun şot'oğoxunnu, vi əyitpsunaxun ak'esa». 74 P'yot'ren isə p'urum elasp'i pine: «Ke amdara tez çalxsa». Hame vədə dadalen elepi.

75 P'yot'ren İsusi içu "dadalen elk'amin hun xib kərəm Zaxun danmişakalnu" pi əyitə iz eyexe badi. Şot'in t'et'iin c'eri hönkür-hönkür ǒnenepi.

27

İsusa P'ilat'i t'ǒğǒl eşt'un

(Mrk'. 15:1; Luk'. 23:1-2; İoan. 18:28; Ap'ost'. 1:18-19)

1 Kəybakat'an bütüm samci běyinšxo q'a azuk'i ağsaq'q'alxo sagala girt'unśi ki, İsusa bespsuni q'ərar c'evk'at'un. 2 İsusi kulmoğo ğaç̌p'i Rimen təyinbi kalaluğbal P'ilat'i t'ǒğǒlt'un eçeri, şot'o görə ki, axırınci q'ərara şot'in tadalaney.

İuday içu suruk'bsun

3 İsusa toydi İudan isə Şot'aynak' bisuni q'ərar c'evksuni barada ibakat'an pěšmane baki. Şot'in iz haq'i otuz gümüş tənginə qaydi samci běyinšxo q'a ağsaq'q'alxo tadi 4 pine: «Taxsırsuz amdara toydi günaxez əşpest'i zu». Şot'oğon isə coğabt'un tadi: «Mot'oxun yax hik'ə? Ko vi əşe». 5 İudan gümüş təngöğo xrama boseri t'et'iin c'ere, taśiyal içu suruk'ebi.

6 Samci běyinšxon gümüş təngöğo ext'i pit'un: «P'i śipseynak' tadeśi təngəne mo, xrame xəzininə laxes tene bakon mot'oğo». 7 İçoğoy arane maslaatbiyal taśi t'e tənginen israillu nu bakalt'oğoy puriğo oç̌alaxbseynak' q'ə̌lik' düzbali q'oriğat'un haq'i. 8 Şot'o görət'un t'e q'oruğa ğeyin ğinal śirik' «P'iye Q'oruğ» nex. 9 Metərluğen, Yeremiya xavareçalen pi me əyitmux hari bexe p'ap'i:

"İsrailluğon Şot'aynak' bot'i toya - otuz gümüş tənginə ext'i,

10 Q'ončuğon bürüşi k'inək'al bit'un.

Taśi q'ə̌lik düzbali q'oruğat'un haq'i". *

İsus P'ilat'i běš

(Mrk'. 15:2-15; Luk'. 23:3-5,13-25; İoan. 18:29-19:16)

11 İsus Rimen təyinbi kalaluğbali běš çurpeney. Şot'in İsusaxun xavare haq'i: «İudeyluğoy padçağ hunnu?» İsusen coğabe tadi: «Hunen metər nex». 12 Ama samci běyinšxon q'a ağsaq'q'alxon Şot'o taxsırkər c'evksa burqat'an İsusen şot'oğo hik'k'al tene pi. 13 T'e vədə P'ilat'en Şot'o pine: «İtenbaksa? Běğa va taxsırkər c'evkseynak' heq'ədər əyitmuxt'un nex!» 14 Ama İsusen qaybaki sa əyit tene pi. P'ilat' mot'o gele məət't'əle mandi.

15 Metər sa ədəte buy, hər C'ovaksuni axsibayast'a Rimen təyinbi kalaluğbalen biq'eśit'oğoxun sunt'u tərebsay, amdarxon şu uk'ayt'un şot'o. 16 T'e ğimxost'al İsus Barabba k'inək' çalxeśi sa biq'eśiyone buy. 17 Metərluğen, amdarxo sagala gireśi vədine P'ilat'en şot'oğoxun xavare haq'i: «Və̌ynak' mat'u tərbaz? Barabba yoxsa Xrist'os uk'ala İsusa?» 18 P'ilat'en avaney ki, şot'oğon içoğoy paxılluğaxunt'un İsusa iz běš c'evk'ey.

19 P'ilat' divanbali taxt'a arśi vədine iz çuğonal içeynak' metər sa xavare yaq'abi: "T'e düzgün amdaraxun vi əş maq'an baki. Ğe bez nep'ane baśe Şo, mot'in za gele narahatebsa."

20 Ama samci běyinšxon q'a ağsaq'q'alxon amdarxo galt'unst'ay ki, şot'oğon P'ilat'axun Barabba tərbsuna, İsusi isə bisunaq'at'un çureśi. 21 P'ilat'en amdarxoxun xavare haq'i: «İsə me p'rannat'uxun mat'u tərbaz və̌ynak'?» Şot'oğonal "Barabba" pit'un. 22 P'ilat'en "p'oy Xrist'os uk'ala İsusa k'ə baz?" pine. Bitot'inal sa səsen "xaçe loxol t'ə̌q't'anan!" pit'un. 23 P'ilat'en saal xavare haq'i: «Axıri Kot'in k'ə pisluğe be?» Şot'oğon isə "xaçe loxol t'ə̌q't'anan!" uk'a samalal ost'aart'un haraypi.

24 P'ilat'en iz kiyexun hik'k'al nu ayesuna, amdarxoy samalal gərgürbaksuna ak'at'an, xe ext'i bitot'ay piin běš iz kula os'k'i metəre pi: «Me amdari p'iya śipsun bez taxsır tene. Barta mo ef ozaneq'an mandi». † 25 Amdarxonal bitot'in "bakeq'an, barta şot'ay bari p'i beşi q'a beşi əyloğoy ozaneq'an śameśi" pit'un. 26 T'e vədə P'ilat'en şot'oğoynak' Barabba tərebi, İsusa isə əmirebi ki süft'ə tatarlayinşi oşal xaçaq'at'un t'ə̌q't'i.

Əsk'ərxoy İsusa lağa haq'sun

(Mrk'. 15:16-20; İoan. 19:2-3)

27 Əskərxonal İsusa biq'i Rimen təyinbi kalaluğbal arśala sarayi məəlnet'un taşeri. Dirist' sa dəstə əskərxone Şot'ay bel gireśi. 28 Şot'o çup'lağbi č'oč'a irəngen xələtt'un lapest'i. 29 İz bel śaśaxun düzbi sa tac laxi, İz yön kiyelal sa gěšt'un tadi. Oşa burt'unqi Şot'ay běš çökt'i "iudeyxoy padçağ dirist'q'an baki!" pi lağa haq'sa. 30 Əskərxon Şot'ay ç̌oyelt'un ç̌uney, gěša ext'i İz belt'un duğsay. 31 Şot'ay loxol boşşamin axšumpit'uxun oşa, xələtə İz loxolxun c'eq'i İz paltara lapest'i xaçe loxol t'ə̌q'st'at'un taşeri.

İsusa xaçe loxol t'ə̌q'st'un

(Mrk'. 15:21-32; Luk'. 23:26-43; İoan. 19:17-25)

32 Şorox t'et'iin c'eğat'an içoğoy běš K'ireninaxun bakala Simon uk'ala sa amdare c'eri, əsk'ərxonal şot'o İsusi xaça taşt'unat'un məcburbi. 33 Şorox hari K'olgot'a, yəni "Kəllin ga" uk'ala gala p'ap'at'an 34 Şot'o ǔğseynak' iz boş öd gərbi fit'un tadi. İsusen şot'o İz ǰomo duği běğit'uxun oşa ǔğsun tene çureśi.

35 Əsk'ərxon Şot'o xaçe loxol t'ə̌q't'undi, İz paltaral çöp bosi içoğoy arane cöyt'unbi. ‡ 36 Oşa arśi Şot'ay q'aroola zapsat'un burqi. 37 İz best'a sa daxt'ak'al t'ə̌q't'et'uniy, me daxt'ak'i loxol Şot'o het'u görə t'əq'st'una ak'est'ala śame buy: iudeyxoy Padçağ İsus mone. 38 İsusaxun cöy miya q'erəz p'ə̌ tanal xaçe loxol t'ə̌q't'et'uniy. Morox ölkinə gərgürçiliğ saksuni loxol biq'eśiyoroxey. Şot'oğoy soğo İsusi yön tərəf, t'e soğo isə tərs tərəfey.

39 T'et'iin c'ovakalt'oğon bitot'in içoğoy bulat'un ǰı̌k'ey, lağa haq'sun next'uniy: § 40 «Ay xrama śarpi xib ğiin biq'alo! P'oy Buxačuğoy Ğarnuy? İsə çark'est'a va, śiki k'e xaçaxun oq'a!» * 41 Samci běyinšxonal k'anun zombalxoxun q'a ağsaq'q'alxoxun sagala İsusa lağat'un haq'say: 42 «Me İsraili padçağa běğanan! T'iyə̌mint'oğone çark'est'ay, içu çark'est'ale buq'on! Śiki k'e xaçe loxolxun, yanal va věbaken! 43 Buxačuğo ten umudbaksay? İsə barta Buxačuğon va çuresasa hari çark'est'eq'an. Ten nexey "zu Buxačuğoy Ğarzu"?» † 44 Hame əyitmoğo İsusaxun sagala xaçe loxol t'ə̌q't'eśit'oğonal next'uniy.

İsusi bisun

(Mrk'. 15:33-41; Luk'. 23:44-49; İoan. 19:25-30)

45 Ǔqǔmci saadaxun ‡ vuyumci saadal śirik' § dirist' oç̌ali ç̌oyel bayinq'luğe baki. 46 Vuyumci saada ı̌ša İsusen ost'aar haraypi pine:

«Eli, Eli, lema sabaxt'ani?» *

Mo "ay Bez Buxačux, Bez Buxačux, Za het'aynak'en tək barti?" upsune. 47 T'et'iya çurpit'oğoy bəzit'oğon mot'o ibakat'an pit'un: «Me amdaren İlyane k'ale». 48 İçoğoy aranexun sunt'in hat'e saad t'it'eri sa bisi eçeri şot'o fine oq'oyi boşe pušp'i, oşa şot'o sa q'arğuni bel c'ovakest'i İsusane tadi ki, ǔğěq'an. † 49 T'iyə̌mit'oğon isə pit'un: «Ma galda, barta běyn İlyan hari çark'esest'a kot'o». 50 İsusen p'urum ost'aar haraypi oşa elmuxe tadi.

51 T'e vədine xrami ən ı̌vel gane běš bakala pərdə alaxun oq'a zığebaki. Oç̌ale galpi, q'ayoxe qǐbaki. ‡ 52 Meyid laxseynak' bakala mağaroy ǰomone qayeśi, me dünyəne düzgün yaq'en taśit'oğoy geloval běyinebaki. 53 Şorox mağaroğoxun c'eri, İsus běyinbakit'uxun oşal ǐvel şəhəre - yəni Yerusalimat'un taśi, amdarxoy gelet'inal şot'oğo anek'i.

54 İsusi q'aroola zap'k'ala baç̌tani kalat'in q'a içuxun t'iya bakala əsk'ərxon oç̌al galpsuna saal bito me əşurxo ak'at'an şot'oğo q'ı̌yene haq'i. Şot'oğon pit'un: «Me Amdar həgigiyal Buxačuğoy Ğarey».

55 T'et'iya ə̌xiləxun çurpi běğala çupuxal buney. Morox İsus Galileyinaxun eğat'an İz bač'anexun Şot'o q'ulluğbseynak' hari çupuxey. 56 Magdallu Mariya, İak'ovi q'a İosifi nana Mariya saal Zavday ğarmoğoy nanal şot'oğoy boşey. §

İsusi meyidə mağarina laxsun

(Mrk'. 15:42-47; Luk'. 23:50-56; İoan. 19:38-42)

57 Biyəbakat'an Arimat'eyinaxun İosif uk'ala sa amdare hari. Şoval İsusi bač'anexun tağalt'oğoxuney. 58 Me İosifen P'ilat'i t'ǒğǒl taśi İsusi meyidəne çureśi. P'ilat'enal əmirebi ki, meyidə şot'o tadeq'at'un. 59 İosifen meyidə ext'i təmiz sa kətan parçina bəc'ürepi, 60 oşal taşeri q'ayin boş meyid laxseynak' kašeśi iz təzə mağarinane laxi. Mağarin ǰomo sa kala ǰě t'ık'ırdiyal taneśi. 61 Magdallu Mariya q'a t'iyə̌mi Mariya isə hələ mağarin běš arśet'uniy.

62 Əyc'indəri - yəni Həzirluği ğine * oşin ği - samci běyinšxon q'a fariseyxon P'ilat'i t'ǒğǒl hari 63 pit'un: «Ağa, beş eyexe ki, t'e əfçiduğalen hələ dirist' bakat'an "xib ği oşa běyinbakoz" pene. 64 Əmirba mağarina samaninal śirik' qorişeq'at'un, tene İz şagirdxon hari Şot'ay meyidə başq'alt'un, oşal amdarxo uk'alt'un ki "Şo p'uri ganuxun běyinbakene". Oşa süft'in əfçi mot'ay t'ǒğǒl hik'k'al bakale». 65 P'ilat'en şot'oğo pine: «Ext'anan, və̌x sa dəst'ə q'aroolçiz tast'a, takinan ef avabakala k'inək' mağarina q'orişanan».

66 Şot'oğonal taśi mağarin ǰěna peçatlayinşi, iz běšal sa dəst'ə q'aroolçina çurdest'undi.

28

İsusi běyinbaksun

(Mrk'. 16:1-11; Luk'. 24:1-12; İoan. 20:1-18)

1 Şamat' ği c'ovakit'uxun oşa, şamat'i samci ğine* savaxt'an işiğ bitat'an Magdallu Mariya saal t'iyə̌mi Mariya gərəmzoğo běğsat'un taśi. 2 Bürdən ost'aar sa oç̌al galpsune baki, şot'o görə ki, Q'ončuğoy sa angel göynuxun śiri mağarin ǰěna sa tərəf t'ık'ırdi iz loxol areśi. 3 Şot'ay ç̌oyen s'ə̌q'en işiğ sakala k'inək' işiğe saksay, iz paltar isə ı̌ǰ k'inək' mas'iney. 4 Q'aroolçiğo t'ut'iltinene haq'i, q'aribaki mant'undi. 5 Angelen isə çupuxxo pine: «Ma q'ǐbanan! Avazu, xaçe loxol t'ə̌q't'i İsusanan qə̌věsa. 6 Şo memiya butene, İz pi k'inək'əl baneki, Şo běyinbakene! Ekinan, Şot'o laxi ganu běğanan. 7 İsə usum takinan Şot'ay şagirdxo upanan ki, Şo běyinbakene. Galileyina taśi t'iya ef yaq'ane běğsa. Şot'o t'et'iya ak'alnan. Bezi və̌x pit'oğo eyexun ma c'evk'anan».

8 Çupuxxo q'ı̌yen haq'iyal bakayin, sa tərəfəxun gele mǔqt'uniy. Hat'e saad mağarinaxun c'eri t'ist'un me xavara Şot'ay şagirdxo p'ap'espseynak't'un taśi. 9 Bürdən İsus İç şot'oğoy běše c'eri. Şot'in "xeyirq'anbaki" pine. Çupuxxon ı̌šalayinşaki İsusi turin oq'a biti Şot'o bult'un k'os'bi. 10 İsusen şot'oğo pine: «Ma q'ǐbanan! Takinan Bez viçimoğo upanan ki, Galileyinaq'at'un hari. Za t'et'iya ak'alt'un».

Q'aroolçiğoy əfçi xavar yəymişbsun

11 Çupux hələ p'ap'inut sa hema q'aroolçinen şəhəre taśi bito me baki əşurxo samci běyinšxo exlətt'unbi. 12 Şot'oğonal ağsaq'q'alxoxun sagala gireśi maslaatbit'uxun oşa əsk'ərxo gele təngə tadi pit'un: 13 «Unank'on ki, Şot'ay şagirdxon yan üşe bask'i vədine hari İz meyida başq'et'un. 14 Exlət taśi lap başçinal p'ap'ayin, q'ı̌mabanan, yan şot'oval beşi həysə pit'oğo vědalyan, bəlinə baft'alatenan».

15 Metərluğen, əsk'ərxon tənginə ext'i içoğo pi k'inək' bit'un. İudeyxoy araneyal ğeyin ğinal śirik' me əfçinə věbakaloroxe bu.

İsusen tadi axırınci tapşuruğ

(Mrk'. 16:14-18; Luk'. 24:36-49; İoan. 20:19-23; Ap'ost'. 1:6-8)

16 Sas's'e şagird isə Galileyina, İsusen şot'oğo pi buruğone taśi. † 17 T'iya İsusa ak'i Şot'o bult'un k'os'bi. Bəziyorox isə hələ şüpələyinşt'unbaksay. 18 T'e vədə İsus ı̌šalayinşaki şot'oğo pine: «Göynulal, oç̌ali ç̌oyelal bito ext'iyər Zane tadeśe. 19 İsə takinan, bito millətxo Za çalxest'i Bez şagirdxo banan; şot'oğo Bavay, Ğare saal Ǐvel Urufi s'iyen k'unuk'banan. 20 Zu və̌x tapşurbi hər şeya bex p'ap'espsuna şot'oğoval zombanan. Ef eyexun ma c'evk'anan, Zu me dööri axıral śirik' hər ği və̌xunzu».

* 1:11 1:11 Yek'onya - t'iyə̌mi s'i Yehoyak'in.

† 1:11 1:11 2 Padç. 24:14-15; 2 Hadis. 36:10; Yer. 27:20

‡ 1:18 1:18 Luk'. 1:26-27

§ 1:21 1:21 İsus - əbrani muzin: "Q'ončuğon çark'esest'a"

* 1:21 1:21 Luk'. 1:31

† 1:23 1:23 Emmanuel - əbrani muzin: "Buxačux yaxune"

‡ 1:23 1:23 İsa. 7:14

§ 1:25 1:25 Luk'. 2:21

* 2:2 2:2 Ams'i oç̌. 24:17; Yer. 23:5; Zək. 9:9; Mrk'. 15:2; İoan. 1:49

† 2:6 2:6 2 Şam. 5:2; 1 Hadis. 11:2; Mik'. 5:2

‡ 2:11 2:11 ladan - bok'ospseynak' bakala şaat' adeğala q'aribaki q'ir; mirra - şaat' adeğala oyurxoxun həzirbaki toyexlu c'əyin

§ 2:15 2:15 Hos. 11:1

* 2:18 2:18 Yer. 31:15

* 3:2 3:2 Mat'. 4:17; Mrk'. 1:15

† 3:3 3:3 İsa. 40:3

‡ 3:4 3:4 2 Padç. 1:8

§ 3:7 3:7 Mat'. 12:34; 23:33; Luk'. 3:7

* 3:9 3:9 İoan. 8:33

† 3:10 3:10 Mat'. 7:19

‡ 3:17 3:17 Ǐvel mə̌ğ. 2:7; İsa. 42:1; Mat'. 12:18; 17:5; Mrk'. 1:11; Luk'. 9:35

* 4:1 4:1 Əbr. 2:18; 4:15

† 4:4 4:4 K'an. 8:3

‡ 4:6 4:6 Ǐvel mə̌ğ. 91:11-12

§ 4:7 4:7 K'an. 6:16

* 4:10 4:10 K'an. 6:13

† 4:12 4:12 Mat'. 14:3; Mrk'. 6:17-18; Luk'. 3:19-20

‡ 4:13 4:13 İoan. 2:12

§ 4:16 4:14-16 İsa. 9:1-2

* 4:17 4:17 Mat'. 3:1-2

† 4:23 4:23 Mat'. 9:35; Mrk'. 1:39

‡ 4:24 4:24 Sirinene Mo heysət'in Siriya tene. Rim imp'eriin k'iin oq'a bakala oç̌alxoy sa hissin s'iney.

* 5:3 5:3 Buxačuğo eht'iyəc bakalorox - grek'i muzin miya "urufaxun kəsibxo" əyite bu.

† 5:4 5:4 İsa. 61:1-3

‡ 5:5 5:5 Ǐvel mə̌ğ. 37:11

§ 5:6 5:6 İsa. 55:1-2

* 5:8 5:8 Ǐvel mə̌ğ. 24:3-4

† 5:10 5:10 1 P'y. 3:14

‡ 5:11 5:11 1 P'y. 4:14

§ 5:12 5:12 2 Hadis. 36:16; Ap'ost'. 7:52-53

* 5:13 5:13 Mrk'. 9:50; Luk'. 14:34-35

† 5:14 5:14 İoan. 8:12; 9:5

‡ 5:15 5:15 Mrk'. 4:21; Luk'. 8:16; 11:33

§ 5:16 5:16 1 P'y. 2:12

* 5:18 5:18 Luk'. 16:17

† 5:21 5:21 C'eys. 20:13; K'an. 5:17

‡ 5:26 5:25-26 Luk'. 12:58-59

§ 5:27 5:27 C'eys. 20:14; K'an. 5:18

* 5:29 5:29 Mat'. 18:9; Mrk'. 9:47

† 5:30 5:30 Mat'. 18:8; Mrk'. 9:43

‡ 5:32 5:31-32 K'an. 24:1-4; Mat'. 19:7-9; Mrk'. 10:4,11-12; Luk'. 16:18; 1 K'or. 7:10-11

§ 5:33 5:33 Lev. 19:12; Ams'i oç̌. 30:2; K'an. 23:21

* 5:35 5:34-35 Ǐvel mə̌ğ. 48:2; İsa. 66:1; Mat'. 23:22; İak'. 5:12

† 5:38 5:38 C'eys. 21:23-25; Lev. 24:20; K'an. 19:21

‡ 5:43 5:43 Lev. 19:18

§ 5:48 5:48 Lev. 19:2; K'an. 18:13

* 6:1 6:1 Mat'. 23:5

† 6:13 6:13 Şot'aynak' ki, Vi padçağluğ, Vi zor, Vi s'i həmişəluğe. Bavay, Ğare, Ǐvel Urufi s'iyen, Ammen. - Me əyitmux ən damna grek'i kiinśamurxost'a butene.

‡ 6:13 6:13 1 Hadis. 29:11

§ 6:15 6:14-15 Mrk'. 11:25-26

* 6:19 6:19 İak'. 5:2-3

† 6:29 6:29 1 Padç. 10:4-7; 2 Hadis. 9:3-6

* 7:2 7:2 Mrk'. 4:24

† 7:12 7:12 Luk'. 6:31

‡ 7:19 7:19 Mat'. 3:10; Luk'. 3:9

§ 7:20 7:20 Mat'. 12:33

* 7:23 7:23 Ǐvel mə̌ğ. 6:8; Luk'. 13:27

† 7:29 7:28-29 Mrk'. 1:22; Luk'. 4:32

* 8:4 8:4 Lev. 14:1-32

† 8:11 8:11 Luk'. 13:29

‡ 8:12 8:12 Mat'. 22:13; 25:30; Luk'. 13:28

§ 8:17 8:17 İsa. 53:4

* 8:28 8:28 Gadaraluğoy - bəzi śamurxost'a: Gergesluğoy

* 9:1 9:1 İz yəşəyinşala şəhərene - K'ap'ernauma

† 9:9 9:9 Mat'fey - Mat'feyi t'iyə̌mi s'i Leviney. Mrk'. 2:14; Luk'. 5:29

‡ 9:11 9:11 Luk'. 15:1-2

§ 9:13 9:13 Hos. 6:6; Mat'. 12:7

* 9:27 9:27 Mat'. 20:30

† 9:34 9:34 Mat'. 10:25; 12:24; Mrk'. 3:22; Luk'. 11:15

‡ 9:35 9:35 Mat'. 4:23; Mrk'. 1:39; Luk'. 4:44

§ 9:36 9:36 Ams'i oç̌. 27:17; 1 Padç. 22:17; 2 Hadis. 18:16; Yez. 34:5; Zək. 10:2; Mrk'. 6:34

* 9:38 9:37-38 Luk'. 10:2; İoan. 4:35

* 10:2 10:2 ap'ost'olxo - me əyit "yaq'abakiyo" upsune

† 10:4 10:4 Kənançi - rimluğoy hari İsraili loxol kalaluğbsuni əleyinə bakalt'oğo tadeśi s'i.

‡ 10:10 10:10 1 K'or. 9:14; 1 T'im. 5:18

§ 10:14 10:14 Ap'ost'. 13:51

* 10:15 10:7-15 Luk'. 10:4-12

† 10:15 10:15 Burq. 19:24-28; Mat'. 11:24

‡ 10:16 10:16 Luk'. 10:3

§ 10:20 10:19-20 Luk'. 12:11-12

* 10:21 10:21 Mrk'. 13:12; Luk'. 21:16

† 10:22 10:22 Mat'. 24:9,13

‡ 10:24 10:24 Luk'. 6:40; İoan. 13:16; 15:20

§ 10:25 10:25 Baal-Zevul - şeytani s'i.

* 10:25 10:25 Mat'. 9:34; 12:24; Mrk'. 3:22; Luk'. 11:15

† 10:26 10:26 Mrk'. 4:22; Luk'. 8:17

‡ 10:33 10:33 2 T'im. 2:12

§ 10:36 10:35-36 Mik'. 7:6

* 10:38 10:38 Mat'. 16:24; Mrk'. 8:34; Luk'. 9:23

† 10:39 10:39 Mat'. 16:25; Mrk'. 8:35; Luk'. 9:24; 17:33; İoan. 12:25

‡ 10:40 10:40 Mrk'. 9:36-37; Luk'. 9:47-48; 10:16; İoan. 13:20

§ 10:42 10:42 Mrk'. 9:41

* 11:5 11:5 İsa. 35:5-6; 61:1-3

† 11:10 11:10 Mal. 3:1

‡ 11:12 11:12 şot'o zor əşp'est'i əfçibsunt'un çuresa- grek'i muzin me ganu k'alk'at'an metərəl q'amişakes banekon: t'iya tağala yaq'al əzyətxoxune c'ovaksa.

§ 11:13 11:12-13 Luk'. 16:16

* 11:14 11:14 Mal. 4:5; Mat'. 17:10-13; Mrk'. 9:11-13

† 11:21 11:21 Çul lapi jeq'a içoğoy bel śipi - Damna israilluğon çul lapi içoğoy bel jeq' śit'unney ki, içoğoy yaslu baksuna nəəl toobabsuna ak'est'at'un.

‡ 11:21 11:20-21 İsa. 23:1-18; Yez. 26:1-28:26; Yol. 3:4-8; Amos 1:9-10; Zək. 9:2-4

§ 11:23 11:23 Burq. 19:24-28; İsa. 14:13-15

* 11:24 11:24 Mat'. 10:15; Luk'. 10:12

† 11:27 11:27 İoan. 1:18; 3:35; 10:15

‡ 11:29 11:29 Yer. 6:16

* 12:1 12:1 K'an. 23:25

† 12:4 12:3-4 Lev. 24:9; 1 Şam. 21:1-6

‡ 12:7 12:7 Hos. 6:6; Mat'. 9:13

§ 12:11 12:11 Luk'. 14:5

* 12:21 12:17-21 İsa. 42:1-4

† 12:24 12:24 Mat'. 9:34; 10:25

‡ 12:30 12:30 Mrk'. 9:40

§ 12:32 12:31-32 Luk'. 12:10

* 12:33 12:33 Mat'. 7:20

† 12:34 12:34 Mat'. 3:7; 15:18; 23:33; Luk'. 3:7

‡ 12:38 12:38 Luk'. 11:16

§ 12:40 12:40 İon. 1:17

* 12:41 12:41 İon. 3:5

† 12:42 12:42 güney tərəfəxun bakala çuux-padçağ - yəni Səbaxun Solomoni t'ǒğǒl hari çuux-padçağ. 1 Padç. 10:1-13; 2 Hadis. 9:1-12

* 13:2 13:2 Luk'. 5:1-3

† 13:12 13:12 Mat'. 25:29; Mrk'. 4:25; Luk'. 8:18; 19:26

‡ 13:15 13:13-15 İsa. 6:9-10; İoan. 12:39-40; Ap'ost'. 28:26-27

§ 13:17 13:16-17 Luk'. 10:23-24

* 13:35 13:35 Ǐvel mə̌ğ. 78:2

† 13:57 13:57 İoan. 4:44

* 14:2 14:1-2 Mat'. 16:13-14; Mrk'. 6:14-15; Luk'. 9:7-8

† 14:4 14:3-4 Luk'. 3:19-20; Lev. 18:16; 20:21

* 15:4 15:4 C'eys. 20:12; 21:17; Lev. 20:9; K'an. 5:16

† 15:9 15:7-9 İsa. 29:13

‡ 15:14 15:14 Luk'. 6:39

§ 15:18 15:18 Mat'. 12:34

* 15:22 15:22 kənanlu - kənanluğon binik' buxačuxxot'un bul k'os'bsay.

* 16:1 16:1 Luk'. 11:16

† 16:10 16:9-10 Mat'. 14:17-21; 15:34-38

‡ 16:14 16:14 Mat'. 14:1-2; Mrk'. 6:14-15; Luk'. 9:7-8

§ 16:16 16:16 İoan. 6:68-69

* 16:18 16:18 P'yot'r - grek'i muzin "q'aya" upsune

† 16:18 16:18 K'an. 32:4; 2 Şam. 22:47; Ǐvel mə̌ğ. 89:26; İsa. 26:4; 1 K'or. 10:4

‡ 16:19 16:19 Mat'. 18:18; İoan. 20:23

§ 16:21 16:21 Mat'. 17:22-23; 20:19; 27:62-63

* 16:24 16:24 Mat'. 10:38; Luk'. 14:27

† 16:25 16:25 Mat'. 10:39; Luk'. 17:33; İoan. 12:25

‡ 16:27 16:27 Ǐvel mə̌ğ. 62:12; Mat'. 25:31; Rim. 2:6; Qay. əyit 2:23

* 17:5 17:1-5 K'an. 18:15; Ǐvel mə̌ğ. 2:7; İsa. 42:1; Mat'. 3:17; 12:18; Mrk'. 1:11; Luk'. 3:21-22; 2 P'y. 1:17-18

† 17:10 17:10 Mal. 4:5

‡ 17:12 17:12 Mat'. 11:14

§ 17:20 17:20 Mat'. 21:21; Mrk'. 11:23; Luk'. 17:5-6; 1 K'or. 13:2

* 17:21 17:21 - Bəzi kiinśamurxost'a me əyitmux butene.

† 17:24 17:24 C'eys. 30:13; 38:26

‡ 17:27 17:27 Sa gümüş təngə - grek'i muzin memiya "st'at'ir" əyite bu. Sa st'at'iren bip' dirhəme bsay.

* 18:1 18:1 Luk'. 22:24

† 18:3 18:2-3 Mrk'. 10:15; Luk'. 18:17

‡ 18:8 18:8 Mat'. 5:30

§ 18:9 18:9 Mat'. 5:29

* 18:11 18:11 Amdari Ğar yaq'a aç̌esp'it'oğo qə̌věśi çark'est'eynak'e hare- bəzi kiinśamurxost'a me əyitmux butene

† 18:15 18:15 Luk'. 17:3

‡ 18:16 18:16 K'an. 19:15

§ 18:18 18:18 Mat'. 16:19; İoan. 20:23

* 18:22 18:21-22 Luk'. 17:3-4

† 18:24 18:24 t'alant' - 26 k'ilo

‡ 18:28 18:28 dinar - sa dinar sa ğiin əşlin haq'q'ey

* 19:4 19:4 Burq. 1:27; 5:2

† 19:6 19:6 Burq. 2:24

‡ 19:7 19:7 K'an. 24:1-4; Mat'. 5:31

§ 19:9 19:9 İşq'araxun c'eri çuğo haq'alt'inal hametər günax bine baksa - Bəzi kiinśamurxost'a me əyitmux butene

* 19:9 19:9 Mat'. 5:32; Luk'. 16:18; 1 K'or. 7:10-11

† 19:19 19:18-19 C'eys. 20:12-16; K'an. 5:16-20; Lev. 19:18

‡ 19:28 19:28 Mat'. 25:31; Luk'. 22:30

§ 19:30 19:30 Mat'. 20:16; Luk'. 13:30

* 20:2 20:2 dinar - sa dinar sa ğiin əşlin haq'qey.

† 20:3 20:3 Xibimci saad - həysət'in vaxt'en savaxt'an saad vuy.

‡ 20:5 20:5 Ǔqǔmci saad - həysət'in vaxt'en berezəre saad p'as's'e.

§ 20:5 20:5 Vuyumci saad - həysət'in vaxt'en berezərexun oşa saad xib.

* 20:6 20:6 Sas's'emci saad - həysət'in vaxt'en berezərexun oşa saad qo.

† 20:8 20:8 Lev. 19:13; K'an. 24:15

‡ 20:16 20:16 Mat'. 19:30; Mrk'. 10:31; Luk'. 13:30

§ 20:27 20:25-27 Mat'. 23:11; Mrk'. 9:35; Luk'. 22:25-26

* 20:30 20:30 Mat'. 9:27

* 21:5 21:5 Sioni xuyərə - yəni Yerusalimi amdarxo. Sion Yerusalimi bisi s'ine. "Xuyər" memiya "amdarxo" upsune.

† 21:5 21:5 İsa. 62:11; Zək. 9:9

‡ 21:9 21:9 Hosanna - əbrani muzin "Buxačuğo alxışq'an baki!" haray k'inək'e əşesa.

§ 21:9 21:9 Ǐvel mə̌ğ. 118:25-26

* 21:13 21:13 İsa. 56:7

† 21:13 21:13 Yer. 7:11

‡ 21:16 21:16 Ǐvel mə̌ğ. 8:2

§ 21:21 21:21 Mat'. 17:20; 1 K'or. 13:2

* 21:32 21:32 Luk'. 3:12; 7:29-30

† 21:33 21:33 İsa. 5:1-7

‡ 21:42 21:42 Ǐvel mə̌ğ. 118:22-23

§ 21:44 21:44 Bəzi kiinśamurxost'a me bənd tene bu.

* 22:13 22:13 Mat'. 8:12; 25:30; Luk'. 13:28

† 22:19 22:19 Sa dinar sa ğiin əşlin haq'q'ey.

‡ 22:23 22:23 Ap'ost'. 23:8

§ 22:24 22:24 K'an. 25:5

* 22:32 22:31-32 C'eys. 3:6

† 22:37 22:37 K'an. 6:5

‡ 22:39 22:39 Lev. 19:18

§ 22:44 22:44 Ǐvel mə̌ğ. 110:1

* 23:5 23:5 afırın q'utiğo - me q'utiğoy boş iudeyxon Moiseyi k'anunaxun bakala bəzi bəndurxot'un śampi laxsa. Şot'oğon afırık'at'an me q'utiğo içoğoy k'odoğo nəəl ə̌mel ğaç̌t'unne.

† 23:5 23:5 s'os'ik'xoval boxoybsa - iudeyxon içoğoy paltari t'ǒğǔrxo s'os'ik'xot'un ěbsay. Me s'os'ik'xo şot'aynak'ey ki, iudeyluğon şot'oğo hər ak'at'an Q'ončuğoy laxi k'anunxo q'a q'aydoğo əməlbsuna içoğoy eyexun maq'at'un c'evk'i. Ams'i oç̌. 15:38-40; K'an. 22:12.

‡ 23:6 23:5-6 Mrk'. 12:38-39; Luk'. 20:46

§ 23:7 23:7 Ravvi - əbrani muzin "məəlim" upsune

* 23:11 23:11 Mat'. 20:25-27; Mrk'. 9:35; 10:43-44; Luk'. 22:25-26

† 23:12 23:12 Luk'. 14:11; 18:14

‡ 23:13-14 23:13-14 - Bəzi kiinśamurxost'a miya Mrk'. 12:40; Luk'. 20:47-st'a bakala əyitmuxal bune.

§ 23:22 23:22 İsa. 66:1; Mat'. 5:34-35

* 23:23 23:23 Lev. 27:30

† 23:24 23:24 - k'anun zombalxon içoğoy ǔğə̌lə şeyurxo s'orobit'un ǔğsay ki, t'iya baft'i mos'ak'a kəyi nu murdarlayinşakat'un (běğa Lev. 11:20-23). İsusen memiya me əyitə upsunen şot'oğoy mos'ak'a c'evk'i, ama murdar heyvanxoy ən kalo bakala buşa q'uc'psunane ak'est'a. Běğa: Lev. 11:4; K'an. 14:7

‡ 23:27 23:27 Ap'ost'. 23:3

§ 23:33 23:33 Mat'. 3:7; 12:34; Luk'. 3:7

* 23:35 23:35 Burq. 4:8; 2 Hadis. 24:20-21

† 23:38 23:38 k'oj - yəni Yerusalima bakala xram

‡ 23:38 23:38 Yer. 12:7; 22:5; 26:6

§ 23:39 23:39 Ǐvel mə̌ğ. 118:26

* 24:9 24:9 Mat'. 10:22

† 24:13 24:13 Mat'. 10:22

‡ 24:15 24:15 murdarlayinşbseynak' laxeśi irit'p'un şey - Daniel xavareçalen pi me əyitmux beşi erinaxun 168 usen běš Ant'iox Yp'ifanen Yerusalima bakala xrama eçeri binik' buxačuğo laxi əbraniğoynak' haram hesabbakala bǒq'ə̌ q'urban eşt'unen bexe p'ap'ey. İsusen me əyitmoğo upsunen dünyəni axırast'a hetər murdar əşurxoy baksunane ak'est'un çuresay. Dan. 9:27; 11:31; 12:11

§ 24:18 24:17-18 Luk'. 17:31

* 24:20 24:20 Şamat' ğine - k'anuna görə Şamat' ğine əbraniğo ə̌xil yaq' taysun batenekoy.

† 24:21 24:21 Dan. 12:1; Qay. əyit 7:14

‡ 24:23 24:23 Luk'. 17:21,23

§ 24:27 24:26-27 Luk'. 17:23-24

* 24:28 24:28 İov. 39:30; Luk'. 17:37

† 24:29 24:29 İsa. 13:10; 34:4

‡ 24:30 24:30 Dan. 7:13; Qay. əyit 1:7

§ 24:36 24:36 Mrk'. 13:32

* 24:37 24:37 Burq. 6:5-8

† 24:39 24:39 Burq. 7:6-24

‡ 24:42 24:42 Mrk'. 13:35

§ 24:44 24:43-44 Luk'. 12:39-40; Qay. əyit 3:3; 16:15

* 25:1 25:1 Luk'. 12:35

† 25:12 25:11-12 Luk'. 13:25

‡ 25:13 25:13 Mrk'. 13:33

§ 25:15 25:14-15 Mrk'. 13:34

* 25:29 25:29 Mat'. 13:12; Mrk'. 4:25; Luk'. 8:18

† 25:30 25:30 Mat'. 8:12; 22:13; Luk'. 13:28

‡ 25:31 25:31 Mat'. 16:27; 19:28

§ 25:46 25:46 Dan. 12:2

* 26:2 26:2 C'eys. 12:1-27

† 26:6 26:6 - sunaxun suna c'ovakala t'ole azar

‡ 26:7 26:6-7 Luk'. 7:37-38

§ 26:11 26:11 K'an. 15:11

* 26:23 26:23 Ǐvel mə̌ğ. 41:9

† 26:28 26:28 C'eys. 24:8; Yer. 31:31-34

‡ 26:31 26:31 Zək. 13:7

§ 26:32 26:32 Mat'. 28:16

* 26:55 26:55 Luk'. 19:47; 21:37

† 26:61 26:60-61 İoan. 2:19

‡ 26:64 26:64 Dan. 7:13

§ 26:65 26:65 paltara zığbi - Me hərəketen damna döörəst'ə İsraila amdarxon içiğoy yaslu, gele kala dərde boş baksunat'un ak'est'ay. Buxačuğo bı̌hi tağala əyitmoğo ibakala amdarenal mot'o iz paltara zığbsunene ak'est'ay.

* 26:66 26:65-66 Lev. 24:16

† 26:68 26:67-68 İsa. 50:6

* 27:10 27:9-10 Zək. 11:12-13; Yer. 19:1-13; 32:6-9

† 27:24 27:24 K'an. 21:6-9

‡ 27:35 27:35 Ǐvel mə̌ğ. 22:18

§ 27:39 27:39 Ǐvel mə̌ğ. 22:7; 109:25

* 27:40 27:40 Mat'. 26:61; İoan. 2:19

† 27:43 27:43 Ǐvel mə̌ğ. 22:8

‡ 27:45 27:45 Ǔqǔmci saad - həysət'in vaxt'en berezəre saad p'as's'e.

§ 27:45 27:45 Vuyumci saad - həysət'in vaxt'en berezərexun oşa saad xib.

* 27:46 27:46 Ǐvel mə̌ğ. 22:1

† 27:48 27:48 Ǐvel mə̌ğ. 69:21

‡ 27:51 27:51 C'eys. 26:31-33

§ 27:56 27:55-56 Mat'. 16:21; 17:23; Mrk'. 8:31; 9:31; 10:32-34; Luk'. 9:22; 18:31-33

* 27:62 27:62 Həzirluği ği - yəni iudeyxost'a ı̌vel hesabbakala Şamat' ğineynak' həzirluğ běğeğala parask'i ği

* 28:1 28:1 Şamat'i samci ği - yəni bazarin ği. İudeyxost'a şamat'i samci ği bazarin ğine hesabbaksa.

† 28:16 28:16 Mat'. 26:32; Mrk'. 14:28

Mark

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Mark'en

śampi Mǔq Xavar

Me girkə śampi Mark'en süftə ap'ost'ol P'avelane İsusi Mǔq Xavara yəymişbsuna köməybey. Oşa isə şo Rima köçp'i miya İsusi c'ək'p'i p'as's'e şagirdaxun soğo bakala Pet'eraxune sagala əşbsa burqi. Axıri Q'ončux İsusen göynul ěqeğat'an İz şagirdxo dirist' dünyəne karoozbi Mǔq Xavara yəymişbsunane tapşurbey. P'eteri Mark'eynak' İzi İsusaxun bakala vədine ak'it'oğo, t'e hadisoğo exlət'bsuni me girke bex c'eysunast'a gele köməye bake. Mark'en me girkə Rima, təxminən 57-60-ci usenxone śampe.

Mark'en śampi girk t'ı̌yə̌mi Mǔq Xavarxo běğat'an boxoy tene zap'e. Girke boş İsusi zombsuni barada bakala hadisoox t'ema gele tene, şot'aynak' ki, Mark'en gelo İsusi biq'i əşurxo q'a Şot'ay hər şeya amdar k'inək' hisbsunane ak'est'un çuresa. Şot'ay hələ İsaya xavareçalen pi "Buxačuğoy yaq'abi, me dünyəne əzyət zap'k'ala sa K'ul" baksunane ak'est'a.

Girk İsusi nanaxun baksunaxun təə, ama Şot'ay k'unuk'baksunaxune burqesa. Oşa Şeytanen Şot'o şinəyinşbsunaxun, mot'oxun oşa isə İsusen İz q'ulluğa burqsunaxune exlətesa. İsusen dirist' Galileyina tarapi Buxačuğoy Padçağluği baradane karoozbsa, ak'est'ala möcüzoğon İzi Buxačuğoy C'ək'piyo baksunane ak'est'a. Axırda İsus xaçane t'ə̌qt'esa, xib ği oşa isə p'uri ganuxun běyinebaksa. Axırınci bəndurxost'a İsusi İz şagirdxo ak'esuni q'a Şot'ay göynul ěqesuni baradane exlətesa.

İsus İzi saturběš avabakest'i k'inək'e bisa. Metər xavareçalxon piyorox bit'o hari bex p'anep'sa. Şo amdarxoy günaxa İz p'iyen os'kseynak' yaq'abaki sa Çark'est'al, Buxačuğon amdarxo əyit tadi sa Q'urbaney. Me Mǔq Xavara qabulbsunenal yan hələ me dünyəne Buxačuğoy Padçağluğa yaynak' ga həzirbiyan baksa.

Girke boş bakalorox:

1:1-13 İsusi eyseynak' həzirluğ

1:14-9:50 İsusi Galileyina bakala q'ulluğ

10:1-52 Galileyinaxun Yerusalima eysun

11:1-15:47 İsusi Yerusalima baki axırınci ğimxo

16:1-8 İsusi běyinbaksun

16:9-20 Běyinbaki Q'ončuğoy İzi şagirdxo ak'esun saal göynul ěqesun

1

K'unuk'bal İoani yaq' həzirbseynak' eysun

(Mat'. 2:1-12; Luk'. 3:1-18; İoan. 1:19-28)

1 Buxačuğoy Ğar İsus Xrist'osi Mǔq Xavar metəre burqesa.

2 Xavareçal İsayay girke boş śameśi k'inək':

«Mone, Vaxun běš Bez elçinaz yaq'absa.

Şot'in Vi yaq'a həzirbale». *

3 «Çöle car sak'alt'ay səse eysa:

"Q'ončuğoy yaq'a həzirbanan,

Şot'ay c'ovakala ganxo düzbanan"». †

4 Śameśi k'inək'əl, K'unuk'bal İoan meydane c'eri amdarxo içoğoy günaxxoy bağışlayinşakseynak' toobabsuna, mot'ay nišan k'inək'əl k'unuk'baksunane çöle karoozbsay. 5 Bütüm İudeyin oç̌ala bakalorox saal Yerusalima yəşəyinşala amdarxo şot'ay t'ǒğǒlt'un eysay. Şot'oğon içoğoy günaxxo ozanet'un exst'ay, İoanenal şot'oğo İordan oqe boş k'unuk'ebsay.

6 İoanen buşe xayaxun paltare layey, iz bǐyex t'olaxun q'ayinşe ğaç̌ey. Çərtk'ən saal cir uč'e uksay. ‡

7 Şot'in metəre karoozbsay: «Zaxun oşa zaxun gele Zorbone eysa. Zu sal k'os'baki Şot'ay torok'ali bağa şadbsuna layiğ tezu. 8 Zu və̌x xenenez k'unuk'bsa, ama Şot'in və̌x Ǐvel Urufen k'unuk'bale».

İsusi k'unuk'baksun saal sinəyinşaksun

(Mat'. 3:13-4:11; Luk'. 3:21-22; 4:1-13)

9 T'e ğimxo İsus Galileya oç̌ali Nazaret' şəhərexun hare. İoanenal Şot'o İordan oqe boş k'unuk'ebi. 10 İsus xenaxun c'eğat'an hat'e saad göyurxoy qayesuna saal Urufi göyərçin k'inək' İz loxol śiysunane ak'i. 11 Göynuxun sa səse hari: «Hun Bez gele çureğala Ğarnu, Vaxun irəzizu». §

12 Mot'o uk'ala k'inək' Urufen Şot'o çölene zapi taşeri. 13 Şo çöle q'ırx ği manedi. Me q'ırx ğinast'a Şeytanen Şot'o sinəyinşebi, Şot'o ə̌qnə heyvanxoy aranene efi. Angelxon isə Şot'o q'ulluğt'unbsay.

İsusi İz q'ulluğa burqsun

(Mat'. 4:12-17; Luk'. 4:14-15)

14 İoan biq'eśit'uxun oşa İsusen Galileyina hari Buxačuğoy Mǔq Xavarane karoozbsay. 15 Şot'in nexey: «Vaxt' ene p'ap'ene, Buxačuğoy padçağluğ ı̌šabakene. Toobabanan, Mǔq Xavara věbakanan!» *

Samci şagirdxo

(Mat'. 4:18-22; Luk'. 5:1-11)

16 İsus Galileya göle t'ǒğen c'ovakat'an xena tor bosala Simona q'a iz viçi Andreyane ak'i. Me amdarxo çəlibiq'alxoney. 17 İsusen şot'oğo pine: «Bez bač'anexun ekinan, Zu və̌x amdar biq'ala çəlibiq'alxo booz». 18 Şot'oğon hat'e saad torurxo boseri Şot'ay bač'anexunt'un taśi. 19 İsus samal běš taśi Zavday ğar İak'ova q'a şot'ay viçi İoanane ak'i. Şot'oğon lodk'in boş arśi torurxot'un yamaluq'bsay. 20 İsusen hat'e saad şot'oğo k'alepi. Şot'oğonal içoğoy bava Zavdaya əyiteśi əşp'alxoxun lodk'ina efi Şot'ay bač'anexunt'un taśi.

İsusi amdaraxun murdar urufa c'evksun

(Luk'. 4:31-37)

21 Şorox K'efernaumat'un hari. Şamat' ği eğat'an İsusen sinagoga baśi zombsane burqi. 22 Şot'ay zombsuna bütüm məət't'əlt'un manst'ay, şot'aynak' ki, şot'oğo k'anun zombalxo k'inək' təə, Buxačuğon ext'iyər tadi sa amdar k'inək'e zombsay. † 23 Hame vədə me sinagoga içust'a murdar uruf bakala sa amdare baśi. 24 Murdar urufen harayepi: «Ay nazaret'lu İsus, yaxun k'ən çuresa? Yax əfçibseynak'en hare? Zu avazu Hun Şunu! Hun - Buxačuğoy Ǐvelonu!» 25 Ama İsusen murdar urufa əmirebi: «Şip' çurpa, me amdaraxunal c'eki!» 26 Murdar urufen me amdara ǰǐk'p'i ost'aar haraypsun şot'oxun c'ere. 27 Bütüm q'ı̌ya baft'i sun-sunaxun xavart'un haq'i: «Mo hik'ə? Maninesa təzə sa zombsune! İz ext'iyərəl t'etəre ki, murdar urufxo əmirebsa, şoroxal İçu tabit'unbaksa».

28 İsusi barada bakala exlət Galileya oç̌ali hər tərəf usum yəymişaksane burqi.

İsusi gele amdarxo q'olaybsun

(Mat'. 8:14-17; Luk'. 4:38-41)

29 Şo sinagogaxun c'eğala k'inək' İak'ovaxun q'a İoanaxun sagala Simoni q'a Andreyi k'oyane taśi. 30 Şorox t'iya bağat'an avat'unbaki ki, Simoni q'aynako q'ızdırmin boş bask'ene. 31 İsusen şot'ay t'ǒğǒl taśi iz kulaxun biq'i alanebi, çuğoy q'ızdırmal hat'e saad śire. Çuğon şot'oğo q'ulluğbsane burqi.

32 Biyəsin běğ batk'it'uxun oşa bütüm azariğo saal içoğoy boş murdar uruf bakalxo İsusi t'ǒğǒlt'un eçeri. 33 Bütüm şəhəri amdarxo ç̌omoy t'ǒğǒlt'un gireśi. 34 Şot'in cürbəcür azar baft'i gele amdarxone q'olaybi, gele murdar urufxone şəp'eśi. Ama murdar urufxo əyitpsuna icaza tene tadi, şot'aynak' ki, şot'oğon İsusi Şu baksuna avat'uniy.

İsusi İz q'ulluğa davambsun

(Luk'. 4:42-44)

35 Savaxt'an üşenen hələ işiğ bitinut' İsus hayzeri k'oyaxun c'ere, Şo amdar nu bakala sa gala taśi t'et'iya afırınepi. 36 Simonen q'a iz t'ǒǒx bakalt'oğon isə İsusa qə̌vesat'un burqi. 37 Şot'o bə̌ğə̌bi pit'un: «Bitot'in Vane qə̌vesa». 38 İsusen şot'oğo pine: «Ekinan q'erəz ganxo - hərrəmine bakala ayizmoğo tağen, t'et'iyal karoozbaz, şot'aynak' ki, Zu mot'aynak'ez hare».

39 Hametər, İsusen taśi bütüm Galileyina, t'iya bakala sinagogxo karoozebsay, murdar urufxone şəp'esay. ‡

İsusi cuzam azara baft'i amdara q'olaybsun

(Mat'. 8:1-4; Luk'. 5:12-16)

40 Sa ği cuzam azara baft'i § sa amdaren İsusi t'ǒğǒl hari İz běš çökt'i xoyinšebi: «Axıri Hun çureğayin za təmizbes bankon». 41 İsusi şot'o goroxe hari. İz kula boxodi şot'ay loxol laxi pine: «Çurezsa, təmizbaka!» 42 Mot'o uk'ala k'inək' t'e amdar cuzamaxun təmizbaki q'olayebaki. 43 İsusen hat'e saad şot'o yaq'abadi 44 möhk'əm tapşurebi: «Běğa, me barada şuk'k'ala sa əyit ma upa, ama taki va běyinšen běğěq'an. Mot'o bitot'in ak'seynak'al vi cuzamaxun təmiz baksuna görə Moiseyen bürmişi q'urbanxo eça». *

45 Ama t'e amdaren c'eri me bakit'oğo bit'ot'aynak' exlətp'i hər gala yəymişebi. Şot'aynak'al İsus ene şəhəre qay bayes tene baksay. Şo şəhərexun t'ǒǒx, şuk'k'al nu bakala galane manst'ay, amdarxo isə hər tərəfəxun İz t'ǒğǒlt'un eysay.

2

İsusi p'araliçen duğit'u q'olaybsun

(Mat'. 9:1-8; Luk'. 5:17-26)

1 Sa hema ği oşa İsus p'urum K'efernaumane hari. Şot'ay k'oya baksuni xavaral dirist' şəhəre yəymişebaki. 2 Şot'ay t'ǒğǒl t'eq'ədər gele amdare hari ki, sal c'öş ç̌omoy běš çurk'alal ga tene mandey. İsusen şot'oğoynak' Buxačuğoy əyitəne karoozbsay.

3 Me vədine bip tanen p'araliçen duği sa amdara Şot'ay t'ǒğǒl eşt'unt'un çureśi. 4 Ama gele amdarxoy topbaksuna görə şot'o İsusi t'ǒğǒl eçes tet'un baki. Şot'aynak'al İsus bakala k'ojin belxun ga qaypi, t'e p'araliçen duği amdara nasilk'in boş t'et'iin oq'at'un śivk'i. 5 İsusen şot'oğoy věluğa ak'i p'araliçen duği amdara pine: «Bez ğar, vi günaxxo bağışlayinşebaki».

6 Ama t'et'iya arśi sa hema k'anun zombalen * içoğoy ük'e boş fikirt'unbsay: 7 "Me amdaren k'ə əyite? Axıri mo Buxačuğoy tərsinəne! Tək Buxačuğoxun başq'a günaxxo şina bağışlayinşes bakon?" 8 İsusen hat'e dayğa şot'oğon içoğoy ük'e boş k'ə fikirbsuna İz urufen q'amişaki pine: «Mo hetər fikirxone ef beyne eysa? 9 Manu hasande? P'araliçen duğit'u "vi günaxxo bağışlayinşebaki" upsun, yoxsa "hayza, vi nasilk'ina ext'a taki" upsun? 10 Ama və̌n avabakanan ki, Amdari Ğare oç̌ali ç̌oye günaxxo bağışlayinşala ext'iyər bune».

Oşa p'araliçen duğit'u pine: 11 «Va nexzu, hayza, vi nasilk'ina ext'a k'oya taki!» 12 Azariyal hat'e saad hayzeri iz nasilk'ina ext'i bütümt'ay piin běš c'eri taneśi. Bütüm mat mant'undi. Camaaten Buxačuğo alxışbi next'uniy: «Yan hələ metər əş teyan ak'ey».

İsusi günaxkərxo düz yaq'a k'alpsun

(Mat'. 9:9-13; Luk'. 5:27-32)

13 İsus p'urum göle t'ǒğǒle taśi. Şot'ay t'ǒǒx gele amdare eysay, Şot'inal camaata zomebsay. 14 Yaq' c'ovakat'an naloggirbala gala arśi Halfay ğar Levina (şot'ay s'iya Mat't'al next'uniy) ak'i şot'o pine: «Bez bač'anexun eki». Şoval hayzeri İsusi bač'anexune taśi.

15 İsusi bač'anexun tağalxo geleney. Şot'aynak'al İsus Levin k'oya sulfin bel arśi šum uk'at'an gele naloggirbalxo q'a q'erəzəl günaxkərxo hari Şot'oxun q'a İz şagirdxoxun sagala šumt'un kəyi. 16 Fariseyxoxun † bakala k'anun zombalxon İsusi günaxkərxoxun q'a naloggirbalxoxun sagala šum uksuna ak'i, Şot'ay şagirdxo pit'un: «Mot'in het'aynak'e naloggirbalxoxun q'a günaxkərxoxun sagala šum uksa?» 17 İsusen mot'o ibakat'an şot'oğo pine: «Sağlamt'oğoy tene, azarit'oğoye doxt'ura eht'iyəc bu. Zu düzgün amdarxo təə, günaxkərxo k'alp'seynak'ez hare».

Ğuruxi ə̌mxun bakala sual

(Mat'. 9:14-17; Luk'. 5:33-39)

18 İoani şagirdxon q'a fariseyxon ğuruxt'un efsay. Sa ği bəzi amdarxo İsusi t'ǒğǒl hari xavart'un haq'i: «Het'aynak' İoani q'a fariseyxoy şagirdxon ğurux et'unfsa, ama Vi şagirdxon ğurux tet'un efsa?» 19 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «Bəy içoğoy t'ǒğǒl bakat'an iz q'onağxon ğurux et'unfon? Heq'ədər ki, bəy içoğoy t'ǒğǒle, şot'oğoy ğurux efsuna eht'iyəc butene. 20 Ama bəyə içoğoy t'ǒğǒlxun taşala ğimxo eğale, hat'e vədəl ğurux efalt'un. 21 Şuk'k'alen bisi paltara təzə parçinaxun yamaluq' duteneğon. Tene, təzə yamaluq' bisi paltaraxun çukeğon, zığbaki gaal samalal pise ak'eğon. 22 Şuk'k'alen təzə fina bisi tuluğxo batenekon. Tene, finen tuluğxo t'ǒpěvěk'on, ham fi, hamal tuluğxo zayebakon. Təzə fina təzə tuluğxoy boşt'un bakon».

Şamat' ğine ə̌mxun zombsun

(Mat'. 12:1-8; Luk'. 6:1-5)

23 Sa Şamat' ğine İsus əkini boşt'ane c'ovaksay. T'et'iin c'ovakat'anal İz şagirdxon sünbülxo hə̌vq'sat'un burqi. ‡ 24 Mot'o ak'ala fariseyxon Şot'o pit'un: «P'oy mot'oğon het'aynak't'un Şamat' ğine q'adağan bakala əşurxo biq'sa?» 25 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «Davidi q'a iz t'ǒğǒl bakalt'oğoy busa, içoğoy köməyə eht'iyəc bakat'an k'ə bsuna sal k'altenanpe ki? 26 Şo samci běyinš Evyatari vədinest'a irəziluği çadıra baśi běyinšxoxun başq'a şuk'k'ala uksuna icaza nu tadeğala, Q'ončuğo həsrbaki šumurxone kəyi, iz t'ǒğǒl bakalt'oğoval tanedi». §

27 Oşa İsusen şot'oğo pine: «Şamat' ği amdareynak'e yaranmişake, amdar Şamat' ğineynak' təə. 28 Amdari Ğar isə Şamat' ğineyal q'ončuxe».

3

İsusi kul p'araliç amdara Şamat' ğine q'olaybsun

(Mat'. 12:9-14; Luk'. 6:6-11)

1 İsus p'urumal sinagogane baśi. T'et'iya kul p'araliç sa amdare buy. 2 Bəzi amdarxoy pul İsusi loxoley, şot'aynak' ki, şot'oğon yaq't'unběğsay běyn İsusen me amdara Şamat' ğine q'olaybala, yoxsa təə. 3 İsusen kul p'araliç amdara pine: «Běš c'eki!» 4 Oşa isə hərrəmine bakalt'oğoy loxole běği pi: «Mat'uva icaza bu: Şamat' ğine şaat'luğ yoxsa pisluğ bsuna? Şinesa elmoğo çark'est'una, yoxsa besbsuna?» Ama şorox şip' çurpet'uniy. 5 İsusen me amdarxoy loxol běği şot'oğoy pulmoğon lazım bakalt'u nu aksun çuresunane ak'i. T'e vədə Şot'in azarina pine: «Vi kula boxoda!» Şot'in iz kula boxonedi, kulal q'olayebaki.

6 Fariseyxon tet'iin c'erit'uxun oşa hat'e saad İrodi tərəf bakalt'oğoxun sagala İsusa hetər əfçibsuni barada maslaatbsat'un burqi.

İsusi bač'anexun eğalt'oğoy gelebaksun

(Mat'. 4:24-25; Luk'. 6:17-19)

7 İsus İz şagirdxoxun sagala göle t'ǒǒxe taśi. Şot'ay bač'anexun isə Galileyinaxun gele camaate eysay. 8 İsusi biq'i əşurxo ibaki, Şot'ay t'ǒğǒl İudeyinaxun, Yerusalimaxun, İdumeyinaxun, İordan oqe t'ǐyə̌mi tərəfəxun, Sure saal Sidoni hərrəminəxunal et'unsay. 9 Amdar t'eq'ədər geleney ki, İsusen İçu maq'at'un sıxıştırişi pi, İz şagirdxoxun İçeynak' sa lodk'a həzir efsunane xaişbi. 10 Axıri Şot'in gele amdarxone q'olaybey, isəəl bütüm azari bakalt'oğon Şot'o lafst'eynak' içoğo best'unbsay. * 11 Murdar urufxon isə İsusa ak'at'an Şot'ay běš past'eśi ost'aar harayt'unney: «Hun Buxačuğoy Ğarnu!» 12 Ama İsusen şot'oğo İzi Şu baksuna bayanbsuna q'adağanebsay.

P'as's'e şagirdi təyinbaksun

(Mat'. 10:14; Luk'. 6:12-16)

13 Sa ği İsus buruğo laśi İz c'ək'p'i amdarxo İz t'ǒğǒle k'alpi, şoroxal hart'un. 14 Şot'in p'as's'e tana c'ək'p'i apost'ole təyinbi ki, şorox həmişə İz t'ǒğǒl bakat'un. Me amdarxon Buxačuğoy padçağluği barada karoozbalt'uniy. 15 İsusen şot'oğo murdar urufxo c'evksuni ext'iyərəl tanedi.

16 Metərluğen, İsusen me p'as's'e tanane təyinbi: P'et'er s'i tadeśi Simon, 17 Benerageş s'i tadeśi Zavdayi ğar İak'ov saal şot'ay viçi İoan - Benerageş «S'ə̌q'e ğarmux» upsune - 18 Andrey, Filip', Varfolomey, Mat'fey, T'omas, Halfay ğar İak'ov, Tadday, Kənançi † Simon 19 saal oşa İsusa xəyanətbi İuda İsk'ariot'.

İsus saal Baal-Zevul

(Mat'. 12:22-32; Luk'. 11:14-23)

20 Sa ği İsus sa k'oyane baśi. Camaat p'urumal şot'ay bel giresane burqi, İsusen q'a iz şagirdxon sal šum ukala vaxt' tet'un bə̌ğə̌bsay. 21 İsusi ailinen me barada ibakat'an Şot'o eşt'eynak' yaq'ane baft'i. Şot'aynak' ki, fikirt'unbsay ki, Şot'in İz haq'ılane aç̌esp'e.

22 Yerusalimaxun hari k'anun zombalxon isə next'uniy: «Şot'ay boş murdar urufxoy kalo bakala Baal-Zevule baśe! Baal-Zevuli zorene murdar urufxo c'evksa». ‡ 23 İsusen k'anun zombalxo İz t'ǒğǒl k'alpi şot'oğoy pit'oğoy barada məsəloğon exlət'p'sane burqi: «Şeytanen Şeytana hetərə şəp'eśes bakon? 24 Əgər sa padçağluğ iz boş cöyebaksasa, t'e padçağluğ vərəne bakon. 25 Əgər sa k'oj iz boş yaq'ax tene taysasa, t'e k'oj śareğon. 26 Əgər şeytanenal iç iz əleyinə ěqeśi için-içuxun düşmənluğebsasa, şot'in porttenebon, şot'ay axıre eğon. 27 Axıri şuk'k'alen zorba amdari k'oya baśi süft'ə t'e amdari kul-tura ğač'p'inut' şot'ay k'oja fǔq'p'es batenekon.

28 Və̌x düzinəz nex: amdarxoy bütüm günaxxo q'a Buxačuğo bı̌hi tağala əyit'mux şot'oğo bağışlayinşakes banekon. 29 Ama Ǐvel Urufa nu çalxala əyitmux sal sa amdara tene bağışlayinşakal, şot'ay günaxal iz ozane həmişəluğ mandale». §

30 İsusen mot'o şot'oğon "şot'ost'a murdar uruf" upsuna görəne exlət'p'i.

İsusi Buxačuğoy əyitə əməlbalt'oğo İz ailə hesabbsun

(Mat'. 12:46-50; Luk'. 8:19-21)

31 Hame vədə İsusi Nana q'a viçimux hari p'at'unp'i. Şot'oğon çölin tərəf çurpi Şot'o k'alpseynak' amdart'un yaq'abi. 32 Kala sa top amdar İsusi hərrəmine arśeney. Şot'o p'ap'est'unp'i: «Vi Nana q'a viçimux çölin tərəf çurpet'un, Vat'un k'ale». 33 İsusen şot'oğoxun xavare haq'i: «Bez nana q'a viçimux şuva?» 34 Oşa İz hərrəmine arśit'oğoy loxol běği pine: «Mone, Bez nana q'a viçimux miyane. 35 Şot'aynak' ki, şiin Buxačuğoy əyitə əməlebsasa, Bez viçi, xunçi saal nana şone».

4

Śareğala śile barada məsələ

(Mat'. 13:1-23; Luk'. 8:4-15)

1 İsusen p'urumal göle t'ǒğǒl amdarxo zombsane burqi. İz hərrəmine t'eq'ədər amdare gireśey ki, İç laśi lodk'inane arśi, amdarxo isə göle t'ǒğǒl, q'ariluğat'uniy. *

2 İsusen şot'oğo gele şeya məsəloğone zombsay. Şot'in pine: 3 «Ǔmǔx laxanan: sa əkinçi śil śarpsane c'eysa. 4 Śark'ala vədine śilurxoy sa hemo yaq'e t'ǒğǒle bist'a, q'uşurxonal hari şot'oğo t'uk't'i ut'unksa. 5 Sa hemo k'ul gele nu bakala - ǰěluğ galane bist'a. K'ul mal baksuna görəl usum göyünebaksa. 6 Ama běğ c'eğat'an iz tum bə̌ğəloy nu baksuna görə usum şerebaki q'arinebaksa. 7 Sa hemo śaśurxoy aranene bist'a. Śaśurxon kalabaki şot'oğo haq'layinşt'unbsa, me śilurxonal bar tet'un tast'a. 8 T'ǐyəmiyorox isə bərəkətlu oç̌alat'un bist'a. Şot'aynak'al göyünbaki, kalabaki avuzt'unbaksa, şot'oğoy bəzit'oğon otuz, bəzit'oğon altmış, bəzit'oğonal sabaç̌ q'at gele bart'un tast'a». 9 Oşa İsusen pine: «İbakseynak' ǔmǔx bakalt'in ibakeq'an».

10 Camaat śareśit'uxun oşa İz p'as's'e şagirden q'a İz bač'anexun tağalt'oğon Şot'oxun məsəloğoy baradat'un xavar haq'i. 11 İsusen pine: «Buxačuğoy padçağluği sir və̌ynak'e qayeśe, ama t'ı̌yə̌mint'oğoynak' hər şey məsəloğone exlətesa ki, 12 

"Běğěq'at'un, ama maq'at'un ak'i,

İbakeq'at'un, ama maq'at'un q'amişaki.

Tene, Buxačuğoç fırıpi bağışlayinşt'unbakon"». †

13 Oşa İsusen şot'oğoxun xavare haq'i: «Və̌n me məsəlinə tenan q'amişaksasa, t'e vədə t'ı̌yə̌mi məsəloğo hetər q'amişakalnan?

14 Əkinçinen śark'alo Buxačuğoy əyite. 15 Bəzi amdarxo yaq'e t'ǒğǒl bit'i śilurxo k'inək'e. Şot'oğon əyitə it'unbaksa, ama Şeytanen hat'e saad hari içoğoy boş bit'eśi əyitə ext'i taneşt'a. 16 Bəziyorox ǰěluğ gala śareśi śilurxo k'inək'e. Şot'oğon əyitə ibaki şot'o hat'e saad mǔqluğen q'abult'unbsa, 17 ama içoğost'a tum nu baksuna görə porttet'unbsa, əyitə görə təgibbaksuna q'a içoğo əzyət baksuna ak'ala k'inək' t'e əyitəxun qoşt'unbaksa. 18 Śaśurxoy arane biti śilurxo moroxe: şot'oğon əyitə it'unbaksa, 19 ama me dünyəni narahatçiluğxo, var-dövlətə feret'baksun q'a q'erəz şeymoğo bakala tamax arane baśi əyitə q'ə̌q'ə̌nne, əyitenal bar tene eşt'a. 20 Bəzi amdarxo isə bərəkətlu oç̌ala śareśi śilurxo k'inək'e. Şot'oğon əyitə ibaki q'abult'unbsa, oşaal otuz, altmış, nəəl ki lap sabaç̌ q'at gele bart'un eşt'a».

Çiraği barada məsələ

(Luk'. 8:16-18)

21 İsusen q'erəzəl sa məsəl şot'oğo exlətebi: «Ef zənden, çirağa q'ave nəəl ki taxt'e oq'a laxseynak' et'unçon? Təə! Şo çiraği q'ave loxolt'un laxsa. ‡ 22 T'etər c'əp'k'in sa şey tene bu ki, əşk'ərə nu c'eğane, t'etər but sa şeyal tene bu ki, nu qayeğane. § 23 İbakseynak' ǔmǔx bakalt'in ibakeq'an!»

Usk'uni barada məsələ

(Mat'. 7:2; Luk'. 6:38)

24 İsusen şot'oğo sa məsələl exlətebi: «Ef ibakalt'oğoy barada yönbəri fikirbanan: mani usk'unen usk'aynan, və̌ynak'al hat'e usk'unen usk'eğale, hələ avuzal tadeğale. * 25 Şot'aynak' ki, şii bunesa, şot'o samalal gele tadeğale, ama şii tene busa, iz bakaloval içuxun haq'eğale». †

Zoğ duği śile barada məsələ

26 İsusen saal pine: «Buxačuğoy padçaǧluğ het'uva oşq'ar? Mone, sa amdaren śile śare. 27 Şo basek'sa, hayest'a, śil isə zoğ duği kalanebaksa. Əkinçinen mot'ay hetər bex c'eysuna sal avatenebaksa, 28 axıri oç̌alen içine mot'oğo bsa. Süft'ə zoğe c'eysa, oşa sünbül, samal oşal sünbüli dənooxe kalabaki ap'sa. 29 Əkin nešum bakat'an isə əkinçinen usumluğen mixane exst'a, şot'aynak' ki, exe vədə p'ap'ene». ‡

Xardali śile barada məsələ

(Mat'. 13:31-32,34; Luk'. 13:18-19)

30 Oşa İsusen p'urum pine: «Buxačuğoy padçağluğa het'uxun sa biq'en? Şot'o mani məsəlinen ak'est'en? 31 Şo xardali śiləne oşq'arst'a: oç̌ali ç̌oyel bit'eğala śilurxoy ən mis'ik'o baalkayin, 32 kalabaki bütüm bost'ani bitk'iğoxun alloye baksa. İz taymuxal t'e boydane baksa ki, göynul purk'ala q'uşurxon şot'ay xojina mese biq'sa».

33 İsusen mot'oxun q'erəzəl gele məsəlooxe exlət'p'i. Şot'in me cürəne karoozbsay ki, şot'oğon İçu q'amişakes bakat'un. 34 Şot'oğo məsəlsuz hik'k'al nexteney, ama İz şagirdxoxun tək mandat'an şot'oğo hər şeya q'andırişebsay.

İsusi tufana bask'est'un

(Mat'. 8:23-27; Luk'. 8:22-25)

35 Hat'e ği biyəbakat'an İsusen İz şagirdxo pine: «Ekinan göle t'e tərəf c'ovaken». 36 Şagirdxoval camaataxun cöybaki İsus bakala lodk'ina arśi tat'unśi. İçoğoxun sagala q'erəz lodk'oxal enesay.

37 Bürdən zorba sa tufane ěqeśi. Ləpoğon lodk'ina t'etəre duğsay ki, xe iz boşe buybaksay. 38 İsus lodk'in bač'anin tərəf İz bula bera laxi bask'eney. Şagirdxon Şot'o muğurbi pit'un: «Məəlim, yan həysə batk'alyan! Yəni mot'in Va naraat tene bsa?» 39 İsusen hayzeri muşa q'adağanebi, gölə isə "çurpa, şip'baka!" pine. Muş çurepi, bə̌ğə̌loy sa şip'luğe baki.

40 İsusen şot'oğo pine: «Het'aynak'nan meq'ədər q'ǐbsa? Hələ və̌st'a věluğ tene bu?» 41 Şagirdxo q'ǐyen haneq'i. Şot'oğon sunaxun "mo hetər Amdare ki, muşal, göləl İçu tabinebaksa?" pi xavart'un haq'say.

5

İz boş murdar uruf bakala amdari q'olaybaksun

(Mat'. 8:28-34; Luk'. 8:26-39)

1 Şorox göle t'e soğo tərəf bakala gadaraluğoy oç̌alat'un taśi. 2 İsus lodk'inaxun śiğala k'inək' gərəmzəluğaxun iz boş murdar uruf bakala sa amdare Şot'ay běš c'eri. 3 Şo gərəmzəluğane yəşəyinşbsay, şuk'k'alen şot'o lap zincirləyinşiyal efes tene baksay. 4 Hema kərəm şot'o k'andallayinşiyal ğaç̌p'et'uniy, ama şot'in k'andalxoval xoxep'say, zincirxoval k'as'eney. Şuk'k'ali şot'o şip'p'ala zor aytenesay. 5 Həmişə, üşe-ğena gərəmzəluğa, buruxmoğo harayeney, için içu ǰělayinşebsay.

6 Şot'in İsusa ə̌xiləxun ak'i t'it'eri Şot'ay běš bineti, 7 harayk'a pine: «Ay İsus, Ala Arśit'ay Ğar, zaxun k'ən çuresa? Hun bakan vi Buxačuğ, za əzyət ma tada!» 8 Şot'aynak' ki, İsusen şot'o "ay murdar uruf, me amdaraxun c'eki!" peney.

9 İsusen şot'oxun xavare haq'i: «Vi s'i hik'ə?» Şot'in coğabe tadi: «Bez s'i Q'oşune, şot'aynak' ki, yan geleyan». 10 Şot'in İsusa içoğo t'e oç̌alaxun maq'an şəp'eśi pi xoyinšbsane burqi. 11 T'et'iya - buruğoy döşel kala sa bǒq'e sürünene otarişbsay. 12 Murdar urufxon İsusa xoyinšt'unbi: «Yax me bǒq'ǔrxoy boş yaq'aba, barta şot'oğoy boş bağen». 13 İsusen icaza tanedi. Murdar urufxoval amdaraxun c'eri bǒq'ǔrxoy boşt'un baśi. P'ə̌ hazar bul bǒq'ə ı̌ša bakala sürü hat'e saad q'ayinaxun oq'a, gölə baft'i q'ə̌q'ə̌neśi.

14 Bǒq'běğalxon t'it'eri me barada şəhərmoğo q'a ayizmoğo exlətt'unbi. Camaatal me baki əşurxo tamaşabseynak'e hari. 15 Şot'oğon İsusi t'ǒğǒl hari mot'oxun běš içust'a sa q'oşun murdar uruf bakala amdari paltar lapi saal haq'ullayinşaki arst'una ak'i q'ǐt'unbi. 16 Me əşurxo ak'it'oğon isə camaata iz boş murdar uruf bakala amdari bel harit'oğo q'a bǒq'ǔrxoy barada exlətt'unbi. 17 T'e vədə t'e oç̌ali amdarxon İsusa xoyinšbsat'un burqi ki, içoğoy oç̌alaxun c'eğane.

18 İsus lodk'ina arśat'an murdar urufxoxun təmizbaki amdaren İsusa xoyinšebi ki, içuval ext'ane. 19 İsusen tene barti, ama pine: «Vi k'oya, vi ı̌šat'oğoy t'ǒğǒl taki, Q'ončuğon vaynak' bit'oğo saal vaynak' hetər ük' bok'osbsun ak'est'una şot'oğo exlətp'a». 20 Me amdarenal taśi İsusen içeynak' bit'oğo dirist' Dek'ap'olis bölginə exlətbsane burqi, bitoval məət't'əlt'un mandi.

Çuğoy q'olaybaksun saal mis'ik' xuyəri běyinbaksun

(Mat'. 9:18-26; Luk'. 8:40-56)

21 İsus lodk'inen p'urum göle me tərəf bakala q'ariluğa c'erit'uxun oşa İz bel gele amdare gireśi. 22 Me vədə sinagogi kalat'oğoxun soğo, Yair s'iyen sa amdare hari. Şot'in İsusa ak'i Şot'ay turinoq'a bineti. 23 Şot'o gele xoyinšbi pine: «Bez xuyər elmoğoy loxole. Eki vi kulmoğo şot'ay loxol laxa ki, q'olaybaki yəşəyinşeq'an».

24 İsusal şot'oxun sagala taneśi. Şot'ay bač'anexun t'eq'ədər amdare eysay ki, Şot'o male manst'ay ç̌axç̌uxk'at'un. 25 T'et'iya içust'a p'as's'e usene ki, p'i taysuni azar bakala sa çuuxe buy. 26 Şo cürbəcür doxt'urxone tarapey, şot'oğoy loxol iz bakalt'u laxeney, ama p'urumal şaat' tene baksay. İz vəzyət taysun samalal pise baksay. 27 Me çuğon İsusi barada ibakeney, şot'o görəl şot'in amdarxoy boşt'an c'ovaki bač'anexun taśi İsusi paltara lafedi. 28 Şot'aynak' ki, metəre fikirbsay: «Hik'k'al tene, Şot'ay paltara laft'ayiz q'olaybakoz». 29 Hat'e saad şot'ay p'i taysun bot'ebaki, içinal hisebi ki, azaraxun q'olayebaki. 30 İsusen isə avanebaki ki, İçuxun sa zore c'eri, amdarxoç fırıpi xavare haq'i: «Bez paltara laft'iyo şuvay?» 31 Şagirdxon Şot'o coğabt'un tadi: «Amdarxoy kiyelxun galk'ala tene. Me camaati boş Va şin lafst'una hetəre avabakes bakon?» 32 Ama İsusi piin hələl mot'o bit'une qə̌vesay. 33 Çuğon içu k'ə baksuna avaney. Şo iz q'ǐyexun t'ut'upsun hari İsusi turinoq'a biti bütümə Şot'o exlətebi. 34 İsusenal şot'o pine: «Bez xuyər, vi věbaksunen va çark'esedi. Arxayin taki, eneyal azarayinşmabaka!»

35 İsusen hələ əyiteney, hame vədine sinagogi kalat'ay k'oyaxun amdarxo hari şot'o pit'un: «Vi xuyər p'ure. Ene məəlimə het'aynak'en naraat'bsa?» 36 Ama İsusen me əyitə fikir tene tadi. Şot'in sinagogi kalat'u pine: «Ma q'ǐba, təkc'ə věbaka!»

37 Şot'in P'et'eraxun, İak'ovaxun saal şot'ay viçi İoanaxun başq'a şuk'k'ala İz bač'anexun eysa tene barti. 38 Şorox sinagogi kalat'ay k'oya p'ap'at'an İsusen hay-küy balxo q'a ost'aar ǒnǒk'alxone ak'i. 39 İsus bona baśi şot'oğo pine: «Het'aynak'nan hay-küy bi ǒnǒne? Əyel p'uritene, hat'etər basek'e». 40 Şot'oğon İsusi loxol axšumt'unpi. İsusen isə bütümə c'öş c'evk'it'uxun oşa əylin bava-nanaxun saal İçuxun harit'oğoxun sagala əyel bask'i galane baśi. 41 İsusen əylin kiyexun biq'i şot'o pine: «T'alit'a k'um!» Mo "ay mis'ik' xuyər, va nexzu: hayza!" upsune. 42 Xuyərenal hat'e saad hayzeri tarapsane burqi. Şot'ay p'as's'e yəşe buy. T'et'iya bakalorox mat mant'undi. 43 İsusen şot'oğo tapşurebi ki, me barada şuk'k'alen maq'an avabaki, oşa isə əylə ukunq'at'un tadi pine.

6

İsusi İz yurdnu nu q'abulbaksun

(Mat'. 13:53-58; Luk'. 4:16-30)

1 İsus t'et'iin c'eri İz doğma yurdnune hari. İz şagirdxoval İçuxuney. 2 Şamat' ği eğat'an Şot'in sinagoga karoozbi zomebsay. Şot'o ǔmǔxlaxala amdarxoy gelet'in məət't'əl mandi nexey: «Me amdarast'a me şeyurxo mayina? Mo hetər haq'ıla kot'o tadeśe? Me cürə möcüzoğo het'əre bsa? 3 Yəni mo hat'e iz nana Mariya, iz viçimuxal İak'ov, İosif, İoan saal Simon bakala ust'a tene ki? Hələ iz xunçimuxal memiya, beşi aranet'un yəşəyinşbsa!» Hametər şot'oğon İsusa tet'un q'abulbsay.

4 Ama İsusen şot'oğo pine: «Xavareçal saycə iz yurdnu, q'oomxoy arane saal ailin boş hörmətlü tene. Mandi hər gala!» *

5 Metərluğen, Şot'in t'et'iya sa hema azarin loxol İz kula laxi q'olaybsunaxun başq'a sal sa möcüzə ak'est'es tene baki. 6 İsus şot'oğost'a věluğ nu baksuna ak'i məət't'əle manst'ay.

İsusi İz p'as's'e şagirdə q'ulluğeynak' yaq'absun

(Mat'. 10:1-15; Luk'. 9:1-6; 10:1-12)

Oşa İsusen zombsun hərrəminə bakala ayizmoğo tarapi-fırınepi.

7 İsusen p'as's'e şagirdə İz t'ǒgǒl k'alpi şot'oğo p'ə̌ tan-p'ə̌ tan karoozbsane yaq'abi. Şot'oğo murdar urufxo c'evksuni ext'iyərəl tanedi. 8 Şot'oğo tapşurebi ki, yaq'a çombağaxun başq'a hik'k'al - nə šum, nə toray, nəəl təngə maq'at'un ext'i. 9 İçoğoy turel torok'ala lapeq'at'un, ama badalbseynak' paltar maq'at'un ext'i. 10 İsusen şot'oğo pine: «Maya sa k'oya bağaynan, t'e şəhərexun c'eğamin hat'e k'oya mandanan. 11 Maya və̌x nu q'abulbi, və̌x ǔmǔxlaxsun nu çureğayt'un, t'et'iin c'eğat'an ef turin tozal śap't'anan. Barta mo şot'oğoynak' sa nišanq'an baki!» †

12 Metərluğen, şagirdxo yaq'at'un baft'i. Şot'oğon karoozbi amdarxo toobabsunat'un k'aley, 13 murdar urufxot'un c'evksay, c'əyin lə̌ə̌mdi gele azariğot'un q'olaybsay. ‡

Me əşurxo biq'ala amdar şuva?

(Mat'. 14:1-12; Luk'. 9:7-9)

14 Hametər bütüm me əşurxo hari padçağ İrodi ǔmǔğo p'anep'i, şot'aynak' ki, ǰomo bakalt'in İsusaxune əyitey. Bəzi amdarxon next'uniy: «Mo K'unuk'bal İoane p'uri ganuxun běyinbake, şot'o görəne içust'a me cürə zor bu». 15 T'ǐyəmint'oğon isə "mo İlyane", bəzit'oğonal "t'evaxt'in xavareçalxollarik' sa xavareçale" next'uniy. § 16 Ama İroden mot'o ibakat'an pine: «Mo, zu iz bula bot'est'i İoane. Şo běyinebake!»

17 Me İroden iz viçi Filip'i çuux İrodiya görə İoana biq'est'i zindanane badest'ey. Şot'in İrodiya içeynak' çuuxe haq'ey, 18 İoanen isə şot'o "viçey çuğo haq'sun Buxačuğoy k'anunaxun düz etenesa" peney. 19 Mot'oxun oşa İrodiyan İoani loxol kin efi şot'o besp'est'uni q'ərarane hari. Ama iz kiyexun hik'k'al aytenesay, 20 şot'aynak' ki, İroden İoani düzgün saal ǐvel sa amdar baksuna avaney, şot'oxun qǐbi şot'o q'orişebsay. Düze, İoani exlətxoxun oşa İrod içul etenesay, ama p'urumal şot'ay exlətxon içu zapeney.

21 Sa ği İrodiyay kiyel şaat' fürsəte koft'i. İroden iz nanaxun baki ğine sarayi amdarxo, q'oşuni kalat'oğo saal Galileyin śila amdarxo q'onaxluğe tadi. 22 Q'onaxluği vədine İrodiyay xuyəren bona baśi əçinepi. Mo İrodi q'a q'onağxoy xoşel t'eq'ədəre hari ki, padçağen xuyərə pine: «Vi ük'en balt'u zaxun çureki, zu va tadaz». 23 Oşa elasp'i p'urumal pine: «Zaxun k'ə çureğayin, lap bez padçağluği qı̌t'uval çureğayin, va tadoz». 24 Xuyəren isə c'eri iz nanaxune xavar haq'i: «Zu k'ə çureğaz?» Şot'in coğabe tadi: «K'unuk'bal İoani bula». 25 Xuyərenal hat'e saad padçaği t'ǒğǒl t'it'eri pine: «Çurezsa ki, həysə sa sinin boş K'unuk'bal İoani bula za tadan». 26 Padçağ beyköfe baki, ama iz elasa q'a q'onağxo görə xuyəri əyitə oq'a saksun tene çureśi. 27 Şot'in hat'e saad içu q'orişalt'oğoxun sunt'u yaq'abi İoani bula eşt'unane əmirbi. T'e amdarenal zindana taśi İoani bula ozanaxun duği 28 şot'o sa sinin boş xuyəreynak' eneçeri. Xuyərenal şot'o iz nanane tadi.

29 İoani şagirdxon mot'o ibakat'an hari şot'ay meyidə ext'i mağarinat'un laxi.

İsusi qo hazar tana boşevksun

(Mat'. 14:13-21; Luk'. 9:10-17; İoan. 6:1-14)

30 Ap'ost'olxo İsusi t'ǒğǒlt'un qaybaki. Şot'oğon içoğo tadi tapşuruğxo bex p'ap'esbsuni q'a camaata zombsuni barada Şot'aynak' exlətt'unbi. 31 İsusen pine: «Ekinan isə şuk'k'al nu bakala sa gala tağen, cöycə samal dincəyinşaken». Axıri eğal-tağal gele baksunaxun sal šum ukala vaxt' tet'un bə̌ğə̌bsay.

32 Şoroxal lodk'ina laśi içan-içoğoynak' şuk'k'al nu bakala sa galat'un taśi. 33 Ama tağat'an camaaten şot'oğo anek'i, gelet'inal çalexi. T'e vədə bütüm şəhərmoğoxun amdarxo turin axışaki t'e gala içoğoxun běš p'at'unp'i. 34 İsus q'ariluğa c'eri kala sa top amdarxo ak'at'an şot'oğoynak' İz ük'e bok'i, şot'aynak' ki, çobansuz eğelxo k'inək't'uniy. İsusenal şot'oğo gele şeymoğoy barada zombsane burqi. *

35 Biyənebaksay. Şagirdxon hari İsusa pit'un: «Mo çöle, hamal ene c'əyine. 36 Camaata tərba, barta taśi me hərrəmine bakala ayizmoğoxun, ganxoxun içoğoynak' sa şey haq'i kəyeq'at'un». 37 Ama İsusen şot'oğo pine: «Şot'oğo ukun və̌n tadanan». Şagirdxon pit'un: «Bərkə taśi p'ə̌baç̌ dinaren † šum haq'ayan ki, mot'oğoyan ukest'a?» 38 Ama İsusen şot'oğo pine: «Takinan, běğanan běyn hema šumvə̌x bu?» Şot'oğonal běği pit'un: «Qo šum saal p'ə̌ çəliyəx bu».

39 İsusen şot'oğo əmirebi ki, amdarxo dəst'ə-dəst'ə göyün oye loxol arśevk'eq'at'un. 40 Amdarxo baç̌-baç̌, əlli-əlli art'unśi. 41 İsusen qo šuma q'a p'ə̌ çəlinə ext'i göynul běğsun şükürbi afırınepi. Oşa šuma cöybi İz şagirdxone tadi ki, camaata paybeq'at'un. P'ə̌ çəlinəl bitot'aynak' cöyebi. 42 Bitot'in kəyi bot'unşi, 43 hələ avuzin mandi šume saal çəlin k'ot'orxoxun p'as's'e zənbiləl buyt'unbi. 44 Šum kəyit'oğoxun saycə işq'arxoy say isə qo hazar taney.

İsusi xene ç̌oyel tarapsun

(Mat'. 14:22-33; İoan. 6:15-21)

45 Mot'oxun hat'e saad oşa İsusen amdarxo k'oya yaq'abadat'an, İz şagirdxoval məcburebi ki, lodk'ina laśi İçuxun běš t'e tərəf - Bet'sayda c'ovakat'un. 46 İç isə camaata yaq'abadit'uxun oşa afırıpseynak' buruğone laśi.

47 Üşe lodk'a göle bǐyexey, İsus isə q'ariluğa tək çurpeney. 48 İz şagirdxon zorink'ət'un avar zap'ey, şot'aynak' ki, muşen içoğoy ç̌oyele fuyey. Mot'o ak'at'an, üşeni bip'imci saadast'a ‡ İsus göle ç̌oyelxun şot'oğoy t'ǒğǒle taśi, şot'oğoxun c'ovaksune çureśi. 49 Ama şagirdxon İsusi göle ç̌oyelxun tarapsuna ak'at'an Şot'o sa ak'esun avabaki harayt'unpi, 50 Şot'o ak'i içoğo q'ı̌yen haq'eney. İsusen hat'e saad şot'oğoxun əyitp'i pine: «Ük'lü bakanan, Zuzu, ma q'ı̌banan!» 51 Oşa şot'oğoy t'ǒğǒl lodk'inane laśi, muşal şip'e baki. Şorox lap məət't'əl mant'undi. 52 Axıri şot'oğon t'ema amdara uk'est'uni möcüzinəl tet'un q'amişakey, içoğoy pulmux hələ k'ač'iney.

İsusi Ginesara azariğo q'olaybsun

(Mat'. 14:34-36)

53 İsus q'a İz şagirdxo gölə c'ovaki Ginesarat'un hari. Q'ariluğa c'eri lodk'ina ğaç̌t'unpi. 54 Şorox lodk'inaxun c'eğala k'inək' camaaten İsusa çalexi. 55 T'e pervare bakala amdarxon İsusi maya baksuna ibakat'an içoğoy azariğo nasilk'in boş Şot'ay t'ǒğǒl eşt'at'un burqi. 56 İsusi tağala hər gala - ayizmoğo, şəhərmoğo, bölgöğo azariğo eçeri meydana lat'unxsay ki, Şot'ay paltari c'ot'aq'a bakayin lafteq'at'un. Şot'o laft'alorox bitoval q'olayebaksay.

7

Amdara murdar balo hik'ə?

(Mat'. 15:1-20)

1 Sa ği İsusi t'ǒğǒl fariseyxo q'a Yerusalimaxun bakala sa hema k'anun zombalxone hari. 2 Şot'oğon at'unk'i ki, İsusi şagirdxoy bəzit'oğon murdar kulmoğon, yəni pakbaksuni ədətə əməlbinut'tun šuma arst'a. 3 Axıri fariseyxon içan bütüm iudeyxollarik' içoğoy bavoğoxun mandi ədətə tam dəgig əməlt'unbsay. İçoğoy kulmoğo os'k'i pakbinut' šuma artet'unśoy, 4 bazarexun harit'uxun oşa kulmoğo os'k'i pakbinut' hik'k'al utet'unkoy. Şot'oğon hələ q'erəzəl gele ədətxot'un əməlbsay. Metər ki, şot'oğon içoğoy ədətə görə lap camurxo, vedroğo, tunce levet'xoval os'k'i pakt'unbsay.

5 Fariseyxon q'a k'anun zombalxon İsusaxun xavart'un haq'i: «Het'aynak' Vi şagirdxon bavoğoxun mandi ədətxo tet'un əməlbsa? Šumat'un arst'a, ama kulmoğo tet'un os'k'i pakbsa». 6 İsusen şot'oğo pine: «İsaya xavareçalen və̌xlarik' p'ə̌ç̌olat'oğoynak', he şaat'e śampe!

"Me azuk'en içoğoy muzine Za hörmətbsa,

Ama içoğoy ük' Zaxun ə̌xile.

7 İçoğoy Za bul k'os'bsunal ams'ine,

Bez k'anunxo içoğoy c'evk'i k'anunxont'un əvəzbsa". *

8 Və̌n Buxačuğoy əmirə t'ǒǒxbi amdarxoy c'evk'i ədətxonnan taysa». 9 İsusen saal şot'oğo pine: «Ef c'evk'i ədətxo əməlbseynak' Buxačuğoy əmirə t'ǒǒx bost'una hetərəl şaat' bacarnanbsa! 10 Moiseyen k'ə pey? "Nana-bava hörmətba", "nana nəəl bava təhk'irbala amdara besp'anan"! † 11 P'oy və̌n k'ənan bsa? Sunt'in c'eri uk'ayin ki, "bezi nana-bava tadala bakalt'u Buxačuğoz q'urbanbsa", 12 və̌n t'e amdari iz ehtiyəci boş bakala nana-bava nu köməybsuna pis tenan běğsa. 13 Metərluğen və̌n və̌xun c'evk'i ədəten taysunen Buxačuğoy əyitə hik'k'alnanbsa! Hələ mot'o oşq'ar q'erəzəl gele əşurxonan biq'sa!»

14 İsusen p'urumal camaata İz t'ǒğǒl k'alpi pine: «Bitot'in Za ǔmǔxlaxanan ki, q'amişakanan. 15 J̌omo tağala sal sa şeyen amdara murdar tene bon, ama amdara murdar balo ǰomoxun c'eğaloroxe». 16 ‡

17 İsus camaataxun cöybaki k'oya eğat'an, İz şagirdxon me əyitmoğoy məninə q'andırişbsunat'un Şot'oxun xaişbi. 18 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «Və̌nal hələ tenan q'amişaki? Bex tenan bafst'a ki, amdari boş tağala sal sa şeyen amdara murdar bes tene bakon? 19 Şot'aynak' ki, ǰomo tağala şeymux şot'ay ük'e təə, tapanene taysa, t'iyal mantenest'a». (İsusen me əyitmoğon bito ukunxoy təmiz baksunane ak'est'i.) 20 İsusen İz əyitə davamebi: «Amdara murdar balo isə amdaraxun c'eğalone. 21 Şot'aynak' ki, amdarxoy boşt'an, ük'exune pis fikirxo, əxlagsuzluğ, oğriluğ, besbsun, 22 q'erəz çuğoy loxol běğsun, tamaxkərluğ, şər bost'un, bic'luğ, pozğunluğ, paxılluğ, Buxačuğoy əleyinə əyitpsun, loğaluğ saal haq'ılsuzluğ c'eğon. 23 Bütüm me pis əşurxo amdari boşt'ane c'eri şot'o murdar bsa».

Finik'iyalu çuğoy věbaksun

(Mat'. 15:21-28)

24 İsus t'et'iin c'eri Sur oç̌alane taśi. Şo t'etiya sa k'oyane mandi, İzi miya baksunal şuk'k'ala avabakest'un tene çuresay. Ama mot'o p'urumal c'ap' efes tene baki.

25 T'etiya sa çuğo hari p'anep'i ki, İsus içoğoy aranene. Şoval hat'e saad İsusi t'ǒğǒl hari Şot'ay turinoq'a bineti. Şot'ay xuyərəst'a murdar urufe buy. 26 Şo iç isə Siriin Finik'ina nanaxun baki sa grek' çuuxey. Şot'in İsusa xoyinšebi ki, iz xuyərəxun murdar urufa c'evk'ane. 27 İsusen şot'o pine: «Barta süft'ə əyloxq'at'un boşi, şot'aynak' ki, əyloğoy šuma ext'i xə̌yoğo bost'un düz tene bakon». 28 Çuğon isə Şot'o coğabe tadi: «Ay Q'ončux, axıri yan xə̌yoğonal əyloğoy sulfinaxun oq'a bari k'ot'orxoxunyan uksa». 29 İsusen çuğo pine: «Vi me əyitə görə arxayin taki! Vi xuyərəxun murdar uruf c'ere».

30 Çuğon iz k'oya hari anek'i ki, iz xuyər gane boş bask'ene, murdar urufal şot'oxun c'erene.

Kar hamal lal bakala sa amdari q'olaybaksun

31 İsus p'urumal Sur oç̌alaxun c'ere, Sidonal c'ovaki, Dek'ap'olisi tərəfəxun Galileya göləne p'ap'i. 32 T'iya İsusi t'ǒğǒl kar hamal lal bakala sa amdara eçeri xoyinšt'unbi ki, İz kula şot'ay loxolq'an laxi. 33 İsusen t'e amdara t'ǒǒx taşeri, İz k'əşəmoğo me amdari ǔmǔxxone laxi, oşa İz k'əşinə ç̌upunaxp'i şot'ay muzane laft'est'i. 34 Şot'in göynul běği afırınepi, oşal bə̌ğə̌loy sa mindəfə saki pine: «Effata!», yəni "qayey". 35 Me amdari hat'e saad ham ǔmǔğxo, hamal muz qayeśi, şot'inal as'ar əyitpsane burqi.

36 İsusen mot'o ak'it'oğo tapşurebi ki, me barada şuk'k'ala hik'k'al maq'at'un exlətpi. Ama heq'ədər gele tapşurebsaysa, t'eq'ədər geleyal bayant'unbsay. 37 Camaat məət't'əl mandeney, şot'oğon next'uniy: «Me amdari bala əşlin toy butene! Şot'ay t'ǒğǒl karurxonal inebaksa, lalurxonal əyitene!»

8

İsusi bip' hazar tanaxun gele amdara boşevksun

(Mat'. 15:32-39)

1 Hat'e ğimxo p'urumal gele camaate gireśi. Şot'oğoy içoğoxun ukun butet'uxiy, İsusenal şagirdxo İz t'ǒğǒl k'alpi pine: 2 «Me amdarxo Bez goroxe eysa. Şorox xib ğine ki, Bez t'ǒgǒlt'un, içoğoxun ukala şeyal butet'ux. 3 Mot'oğo həysə içoğoy k'ojurxo yaq'abadayiz, yaq'a halnuxun bit'alt'un, axıri bəziyorox lap ə̌xiləxunt'un hare». 4 Şagirdxon Şot'o coğabt'un tadi: «Meq'ədər amdara boşevk'seynak' me çölö mayina šum bə̌ğə̌bes bakon?» 5 İsusen şot'oğoxun xavare haq'i: «Hema šumyax bu?» Şot'oğon pit'un: «Vǔğ».

6 T'e vədə İsusen camaata pine ki, oq'a arśeq'at'un. Şot'in vǔğ šuma ext'i şükürebi, oşa cöybi İz şagirdxone tadi ki, camaata paybat'un. Şot'oğon šuma payt'unbi. 7 Şot'oğost'a sa hema dənə mis'ik' çəliyal buney, İsusen şükürbala afırına bit'uxun oşa mot'oğoval paybsunane əmirbi. Şagirdxonal camaata payt'unbi. 8 Amdarxon kəyi bot'unşi. Avuzin mandi k'ot'orxo girbat'an isə vǔğ zənbile buybaki. 9 T'et'iya bip' hazar tana ı̌ša amdare buy.

İsusen şot'oğo yaq'anebadi, 10 İç isə İz şagirdxoxun sagala lodk'ina laśi Dalmanuta oç̌alane taśi.

Fariseyxoy İsusaxun sa nišan çuresun

(Mat'. 12:38-39; 16:1-12)

11 Fariseyxo İsusi t'ǒğǒl hari Şot'oxun höcətbsat'un burqi. Şot'o sinəyinşbseynak' çurt'unsay ki, göynuxun eğala sa möcüzəlü nišanq'an ak'est'i. * 12 Şot'in bə̌ğə̌loy sa mindəfə saki pine: «Het'aynak'e me nəsilen möcüzəlü nišan qə̌vesa? Və̌x düzinəz nex: me nəsilə sal sa nišan tene tadeğal». †

Şagirdxoy nu q'amişaksun

(Mat'. 12:38-39; 16:1-12)

13 Oşa şot'oğoxun cöybaki p'urumal lodk'ina laśi göle t'e soğo tərəfe c'ovaki. 14 İz şagirdxon šum exst'una eyexun c'evk'et'uniy. Lodk'ina şot'oğoy tək sa dənə šume buy. 15 İsusen şot'oğo tapşurbi pine: «Eht'iyət'lü bakanan, fariseyxoy ə̌yinəxun q'a İrodi ə̌yinəxun və̌x běğanan». ‡ 16 Şagirdxon isə içoğoy arane exlət'p'i next'uniy: «Mot'o beşi šum nu baksuna görəne nex». 17 İsusen mot'o avabaki şot'oğo pine: «Het'aynak' šume nu baksunaxunnan əyite? Yəni hələ q'amişaki bex baftenanst'a? Het'aynak' ef ük' meq'ədər inadkəre? 18 Ef pulmux baksun-baksun tenan aksa? Ef ǔmǔxxo baksun-baksun tenan ibaksa? Ef eyexun he usuma c'eri! 19 Zu qo šuma qo hazar tane arane cöybi paybat'an běšt'an mandi k'ot'orxoxun hema zənbilnən buybi?» Şot'oğon pit'un: «P'as's'e». § 20 «P'oy vǔğ šuma bip' hazar tane arane cöybi paybat'an k'ot'orxoxun hema zənbilnən buybi?» Şot'oğon pit'un: «Vǔğ». 21 İsusen şot'oğo pine: «Ama və̌n hələl q'amiştenanbaki!»

Bet'sayda bakala k'ač'i amdari q'olaybaksun

22 Şorox Bet'saydat'un hari. Miya İsusi t'ǒğǒl sa k'ač'i amdart'un eçeri, Şot'oxun me amdari loxol İz kula laxsunat'un xoyinšbi. 23 İsusen k'ač'in kiyexun biq'i şot'o ayizaxun t'ǒǒxe taşeri. Oşa şot'ay pulmoğo ç̌upunen şəyinbi, İz kulmoğo şot'ay loxol laxi xavare haq'i: «Sa şey anksa?» 24 K'ač'inen běği pine: «Amdarxoz aksa, xodurxot'un oşq'ar, ama tarat'unne». 25 T'e vədə İsusen İz kulmoğo p'urumal me amdari pulmoğoy loxole laxi, k'ač'i amdari piyelal işiğe hari. Şo q'olayebaki, hər şeyal qay aksane burqi. 26 İsusen şot'o k'oya yaq'abi pine: «Běğa, sal ayize ma baki».

P'et'eri Xrist'osa çalxsun

(Mat'. 16:13-20; Luk'. 9:18-21)

27 İsus İz şagirdxoxun sagala Filip'a bakala K'eysariin ayizmoğone yaq'a baft'i. Yaq'a İz şagirdxoxun xavare haq'i: «Amdarxoy upsuna görə Zu şuzu?» 28 İz şagirdxon Şot'o metərt'un coğab tadi: «Bəzit'oğon next'un ki, K'unuk'bal İoan, t'ǐyə̌mit'oğon İlya, bəzit'oğon isə next'un ki, xavareçalxoxun soğonu». * 29 İsusen şot'oğoxun xavare haq'i: «P'oy və̌n Za şunan hesabbsa»? P'et'eren Şot'o coğabe tadi: «Hun Xrist'osnu». † 30 İsusen İz şagirdxo tapşurebi ki, İzi Xrist'os baksuni barada şuk'k'ala nu exlət'p'at'un.

İsusi İz p'uri-běyinbaksuni ə̌mxun saturběš avabakest'un

(Mat'. 16:21-23; Luk'. 9:22)

31 Mot'o pit'uxun oşa İsusen şot'oğo zombsane burqi. Şot'in pine ki, Amdari Ğaren gele əzyət zap'k'alane. Ağsaq'q'alxon, samci běyinšxon q'a k'anun zombalxon Şot'o tet'un çalxal, Şot'o besp'est'alt'un, ama xib ğinaxun oşa Şo běyinbakale. 32 İsusen me əyitmoğo qaye nexey. P'et'eren isə Şot'o t'ǒǒx zapi Şot'ay əyite bonet'i. 33 Ama İsusen fırıpi İz şagirdxoy loxol běği P'et'era pine: «Aç̌a Bezi piin běšt'an, Şeytan! Hun Buxačux k'inək' təə, amdar k'inək'en fikirbsa».

İsusi bač'anexun taysuni toy

Mat'. 16:24-28; Luk'. 9:23-27

34 İsusen İz şagirdxo q'a camaata İz t'ǒğǒl k'alpi metəre pi: «Əgər şunesa Bez bač'anexun eysun çuresasa, içuxun kulhaq'eq'an, iz xaçal ext'i Bez bač'anexunq'an hari. ‡ 35 Şiin iz elmoğo çark'est'un çuresasa, şot'o aç̌esp'ale, ama şiin Zaxun baki Mǔq Xavari s'iyal iz elmoğo aç̌esp'ayin, şot'o çark'est'ale. § 36 Amdareynak' bütüm dünyənə q'azayinşi iz elmoğo aç̌esbsunaxun k'ə xeyirə bu? 37 Amdaren iz elmoğoy əvəze k'ə teya tadon? 38 Me ext'ibərsuz saal günaxkər nəsili arane şiin Zaxun q'a Bez əyitmoğoxun ot'p'ayin, Amdari Ğarenal İz Bavay tamtarağen ǐvel angelxoxun sagala eğat'an t'e amdaraxun ot'p'ale».

9

1 İsusen şot'oğo pine: «Və̌x düzinəz nex: memiya bakalt'oğoy bəzit'oğon hələ içoğoy ömürə axıra p'ap'esp'inut' Buxačuğoy padçağluği eysuni zora ak'alt'un».

İsusi ak'esuni badalbaksun

(Mat'. 17:1-13; Luk'. 9:28-36)

2 Ǔq ği oşa İsusen İçuxun P'et'era, İak'ova saal İoana ext'i alloy sa buruğone laśi. Şorox t'et'iya təkt'uniy.

Bürdən şot'oğoy piin běš İsusi ak'esun badalebaki. 3 Şot'ay paltar s'aldala, pula taşala mas'i irəngene baki. Oç̌ali ç̌oyel sal sa paltar təmizbalen şot'o metər mas'ibes batenekoy.

4 Oşa İlya q'a Moiseyal şot'oğoynak' ak't'unśi. Şot'oğon İsusaxun exlət't'unbsay. 5 P'et'eren İsusa pine: «Məəlim! He şaat'e ki, yan memiyayan. Eki xib dənə mandala ga biq'en, soğo Vaynak', soğo Moiseyeynak', soğoval İlyaynak'». 6 Şot'in içinal avateney k'ə uk'ane, şot'aynak' ki, içoğo q'ı̌yen haq'eney.

7 Hame vədə sa asoyen içoğoy loxol xojine saki. Asoyi boşt'an sa səse hari: «Mo Bez çureğala Ğare, Kot'o ǔmǔxlaxanan!» * 8 Fırıp'i saal běğat'an isə içoğoy t'ǒğǒl İsusaxun başq'a ene şuk'k'al tet'un ak'i.

9 Buruğoxun śiğat'an İsusen İz şagirdxo tapşurebi ki, Amdari Ğar p'uri ganuxun běyinbakamin t'et'iya ak'it'oğo şuk'k'ala nu uk'at'un. 10 Şot'oğonal mot'o içoğoy ük'e boş et'unfi, ama içoğoy arane exlətp'at'an "p'uri ganuxun běyinbaksun" əyitin məninə q'amişaksunt'un çuresay. 11 Şot'oxun isə xavart'un haq'i: «K'anun zombalxon het'aynak't'un nex ki, süft'ə İlya eğalane?» † 12 İsusen şot'oğo metəre pi: «Düze, İlya süft'ə hari hər şeya həzirbalane. P'oy Amdari Ğare ə̌mxun het'aynak'e śameśe ki, amdarxon Şot'o tet'un q'abulbal şot'oğoy kiyexunal Şot'in gele əzyət zap'k'ale? 13 Ama Zu və̌x nexzu: İlya ene hare. İz ə̌mxun śameśi k'inək'əl, k'ə çurt'unśisa şot'ay bel et'unçeri».

İsusi iz boş murdar uruf bakala ğara q'olaybsun

(Mat'. 17:14-20; Luk'. 9:37-43)

14 Şorox içoğoxun nu taśi şagirdxoy t'ǒğǒl eğat'an gele amdari topbaksuna saal sa hema k'anun zombalxoy şagirdxoxun höcətbsunat'un ak'i. 15 İsusa ak'ala k'inək' amdarxo bütüm məət't'əl mant'undi, Şot'ay běš t'it'eri Şot'o "xeyirq'an baki" pit'un.

16 İsusen xavare haq'i: «Şot'oğoxun het'ay ə̌mxunnan höcətbsay?» 17 Amdarxoy aranexun sunt'in Şot'o coğabe tadi: «Məəlim! Zu vi t'ǒğǒl lalluği urufa biq'eśi bez ğaraz eçeri. 18 Urufen şot'o maya biq'ayin, oç̌alane saksa, t'e vədəl əylin ǰomo kə̌funale baksa, şot'in uluxxo ğırıc'esest'a, oşal iz bədən dirist' q'arinebaksa. Vi şagirdxoxun xaişezbi ki, me urufa c'evk'at'un, ama tet'un bacarbi».

19 İsusen isə şot'oğo pine: «Ay nu věbakala nəsil! Hevaxt'al śirik' və̌xun mandoz? Hevaxt'al śirik' və̌x portp'oz? Əylə Bez t'ǒğǒl eçanan!» 20 Əylə Şot'ay t'ǒğǒlt'un eçeri. Urufenal İsusa ak'ala k'inək' əylə ǰık'epi. Əyel oq'a biti t'ık'ıreney, iz ǰomoxun kə̌fe barst'ay. 21 İsusen şot'ay bavaxun xavare haq'i: «Me əyel hevaxt'inaxune metər baksa?» Əylin bavan pine: «Əyelluğaxun. 22 Me urufen besbseynak' kot'o sa hema kərəm aruğo, xenane bose. Ama bacarenbsasa, yax köməyba, yax gorox eki!» 23 İsusen şot'o pine: «"Bacarenbsasa" nexnu? Věbakalt'aynak' hər şey mümküne!» 24 Əylin bavan hat'e saad harayepi: "Vězu! Ama köməyba ki, bezi ük'e nuvěluğeynak' ga maq'an mandi!"

25 İsusen amdarxoy t'it'eri eysuna ak'at'an murdar urufa q'adağanbi pine: «Ay lalluği q'a karluği uruf, Zu va əmirezbsa, me əylin boşt'an c'eki, eneyal ma baki!» 26 Urufen haraypi əylə ost'aar ǰık'psun c'ere. Əyel meyid k'inək' bineti, gelet'in pine: «Ko p'urene!» 27 Ama İsusen əylin kiyexun biq'i alanebi, şoval turele hayzeri.

28 İsus k'oya baśit'uxun oşa İz şagirdxon cöycə Şot'oxun xavart'un haq'i: «P'oy het'aynak' t'e urufa yan c'evk'es teyan baki?» 29 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «Me cürə urufxo təkc'ə afırınene ‡ c'evk'es baksa».

İsusi İz p'uri-běyinbaksuni ə̌mxun p'urum avabakest'un

(Mat'. 17:22-23; Luk'. 9:43-45)

30 Şorox t'et'iin c'eri Galileyinaxunt'un c'ovaksay. İsusen çurtenesay ki, şinesa mot'oxun xavar bakane, 31 şot'aynak' ki, İz şagirdxone zombsay. Şot'oğo metəre nexey: «Amdari Ğara xəyanətbi amdarxoy kiyel tadalt'un, şot'oğonal Şot'o besp'alt'un. Purit'uxun xib ği oşa isə Şo běyinbakale». 32 Şagirdxon me əyitə q'amiştet'unbaki, ama Şot'oxun xavar haq'sunal q'ǐt'unbsay.

Ən kalo şuva?

(Mat'. 18:1-9; Luk'. 9:46-50; 17:1-2)

33 Şorox K'efernaumat'un hari. K'oya bağat'an İsusen İz şagirdxoxun xavare haq'i: «Yaq' eğat'an het'ay ə̌mxunnan höcətbsay?» 34 Ama şuk'k'alen qaqtenepi, şot'aynak' ki, yaq' eğat'an içoğoy arane şi ən kalo baksuni ə̌mxunt'un höcət'bey. § 35 İsusen arśi p'as's'e şagirdə İz t'ǒğǒl k'alpi pine: «Ef boşt'an şu samciyo baksun çuresasa, bitot'uxun axırınci, bitot'ayal q'ulluğçiq'an baki». * 36 Şot'in sa mis'ik' əylə ext'i şagirdxoy aranene çurdest'i, oşa əylə İz q'ujel ext'i şot'oğo pine: 37 «Şiin Bez s'iyen metər əyloğoxun sunt'u q'abulbayin, şot'in Za q'abulbale. Za q'abulbalt'in isə tək Za təə, Za Yaq'abit'uval q'abulbale». †

T'ı̌yə̌mit'oğoy loxol alaxun oq'a ma běğa

38 İoanen Şot'o pine: «Məəlim, yan Vi s'iyen murdar urufa c'evk'ala sa amdaryan ak'i, ama beş bač'anexun eğalt'oğoxun nu baksuna görə şot'o q'adağanyanbi». 39 İsusen şot'oğo pine: «Şot'o galmadanan! Bez s'iyen möcüzə ak'est'alo Bez əleyinə bakes batenekon. 40 Beş əleyinə nu bakalo isə beş tərəfe. ‡ 41 Şiin və̌xun sunt'u Bez bač'anexun eğalt'oğoxun baksuna görə sa cam xe tadayin, və̌x düzinəz nex: əvəzsuz tene mandal. §

Tı̌yə̌mit'u pis yaq'a ma taşa

42 Şinesa me xurit'oğoxun, yəni Za věbakalt'oğoxun sunt'u pis yaq'a taşayin, şot'aynak' iz ozane kala sa ǰomok'ojin ǰě suruk'p'i içu dənizə bost'un k'ot'oxun şaat'e bakon. 43 Əgər vi kiine va pis yaq'a taşt'asa, şot'o bot'a. P'ə̌ kulla baki, ama cəhənnəmə, t'e nu aç̌ala aruğo bafst'axunsa, sa kulla mandi cənnətə bafst'un şaat'e. * 44 † 45 Əgər vi turene va pis yaq'a taşt'asa, şot'o bot'a. P'ə̌ turla baki cəhənnəmə bosesaxunsa, axsağ mandi cənnətə bafst'un şaat'e. 46 ‡ 47 Əgər vi pulene va pis yaq'a taşt'asa, şot'o c'evk'a. P'ə̌ pulla cəhənnəmə baysunaxunsa, sa pulla Buxačuğoy padçağluğa baysun şaat'e. § 48 Axıri cəhənnəmə bakalt'oğo k'aramk'ala meq tene bisa, t'iyanin bok'ala aruxal tene ašt'a. *

49 Qurbaniyo el bakala k'inək' amdari təmizbaksunal şot'ay aruğoxun c'ovaksune. 50 El şaat' şeye, ama əgər elen iz elaxoyluğa aç̌esbayin, şot'o het'inə t'ad tades bakon? Barta və̌st'a elq'an baki. T'e vədə ef arane serluğal bakale». †

10

İşq'ar-çuğoy sunaxun cöybaksuni barada

(Mat'. 19:1-12)

1 İsus t'et'iin c'eri İudeyina, İordan oqe t'e tərəfe taśi. P'urumal amdarxo Şot'ay bel giresay, Şot'inal həmişənin k'inək' şot'oğo zomebsay.

2 Sa hema farisey İsusi t'ǒğǒl hari Şot'o İz əyitin loxol biq'seynak' metər sa sualt'un tadi: «Moiseyi k'anunen işq'ari iz çuğo c'evksuna icaza bune?» 3 İsusen şot'oğo pine: «Moiseyen və̌x k'ə əmirbe?» 4 Şot'oğon coğabt'un tadi: «Moiseyi k'anunen işq'aren iz çuğo cöybaksuni kağız tadi c'evk'ayin, icaza bune». * 5 İsusen şot'oğo metəre pi: «Şot'in ke əmirə ef inadkər baksuna görəne tade. 6 Ama burqesunast'a Buxačuğon "şot'oğo işq'ar saal çuuxe yaratmişi". † 7 "Kot'o görəl işq'ar iz bava-nanaxun cöybaki iz çuğo ğaç̌eğale, 8 me p'ǒğǒ sa bədən bakale". Ene şorox p'ə̌ tan təə, sa tane. ‡ 9 Mot'aynak'al, barta Buxačuğon çütt'əyinşit'oğo amdaren maq'an cöybi».

10 Şorox k'oya bakat'an şagirdxon İsusaxun me barada p'urum xavart'un haq'i. 11 İsusen şot'oğo metəre coğab tadi: «İz çuğo c'evk'i q'erəzt'uxun lašk'oybakalt'in əxlagsuzluğebsa. 12 İz işq'araxun c'eri q'erəzt'u tağala çuğonal əxlagsuzluğebsa». §

İsusi əyloğo xeyir-bərəkət tast'un

(Mat'. 19:13-15; Luk'. 18:15-17)

13 Amdarxon İsusi t'ǒğǒl içoğoy əyloğot'un eşt'ay ki, Şot'in İz kula şot'oğoy loxol laxi xeyir-bərəkət tadane. Şagirdxon isə şot'oğo tet'un barey. 14 Mot'o ak'ala İsusen əcuğləyinşəki pine: «Bartanan əylux Bez t'ǒğǒl hareq'at'un! Şot'oğo galmadanan! Şot'aynak' ki, Buxačuğoy padçağluğ metərt'oğoye. 15 Və̌x düzinəz nex: şiin Buxačuğoy padçağluğa sa əyel k'inək' nu q'abulbayin, t'et'iya sal sa vədə bayes tene bakon». * 16 Oşa əyloğo q'ujbi İz kulmoğo şot'oğoy loxol laxi xeyir-bərəkəte tadi.

Var-dövlət q'a Buxačuğoy padçağluğ

(Mat'. 19:16-30; Luk'. 18:18-30)

17 İsus yaq' c'eğat'an sa amdar t'ist'un Şot'ay t'ǒğǒle hari. İz běš çökt'i xavare haq'i: «Ay şaat' məəlim, zu k'ə şaat'luğ baz ki, həmişəluğ yəşəyinşə bağaz?» 18 İsusen şot'o pine: «Za het'aynak'en şaat' nexe? Buxačuğoxun başq'a şuk'k'al şaat' tene. 19 Şot'ay əmirxo avanu: "Besmaba. Əxlagsuzluğmaba. Başmaq'a. Şuk'k'ali əleyinə əfçidən şahidluğmaba. Şuk'k'ala feret'mada. Vi bava-nana hörmətba"». † 20 Me amdaren isə İsusa pine: «Məəlim, mot'oğo bitova əyelluğaxun əməlezbsa». 21 İsusen şot'ay loxol běneği, şo İz ük'el basek'i. İsusen pine: «Vi sa şey kame: taki hik'k'ə buvaxsa, toydi kəsibxo payba. T'e vədə göynul vi xəzinə bakale. Oşa qaybaka, ‡ Bez bač'anexun eki». 22 Mot'o ibakala t'e amdar pərt baki pěšman taneśi, şot'aynak' ki, iz var-dövlət geleney.

23 İsusen İz hərrəmine bakalt'oğoy loxol běği İz şagirdxo pine: «Var-dövlət bakalt'oğoynak' Buxačuğoy padçağluğa baysun heq'ədər çətine!» 24 Şagirdxo Şot'ay əyitmoğoxun məət't'əlt'un mandi. Ama İsusen p'urumal şot'oğo pine: «Bez ğarmux, Buxačuğoy padçağluğa baysun § heq'ədər çətine! 25 Buşe běke deşiyexun c'ovaksun dövlətlü amdari Buxačuğoy padçağluğa baysunaxun hasande».

26 Şorox lap məət't'əl mandi sun-suna pit'un: «Ketəresa, şuva çark'eśes bakon?» 27 İsusen şot'oğoy loxol běği pine: «Mo amdarxoynak' mümkün tene, Buxačuğoynak' isə mümküne. Şot'aynak' ki, Buxačuğoynak' hər şey mümküne».

28 T'e vədə P'et'eren Şot'o metəre pi: «Ama yax běğa, yan bitova bosi Vi bač'anexunyan hare». 29 İsusen coğabe tadi: «Və̌x düzinəz nex: t'etər sa amdar teno ki, Zaynak' q'a Mǔq Xavareynak' iz k'oja, viçimoğo, xunçimoğo, iz nana, iz bava, iz əyloğo, iz əkinxo bosane, 30 oşa isə me dünyəni koruğxoy boş mot'oxun sabaç̌ q'at avuzin k'ojurxo, viçimux, xunçimux, nanoox, bavoox, əylux, əkinxo, gələcəye isə həmişəluğ yəşəyinş nu haq'an. 31 Ama həysə samci bakalt'oğoy gelo axırınci, axırınci bakalorox isə samci bakalt'un». *

İsusi İz p'uri-běyinbaksuni ə̌mxun xibimci kərəm xavar tast'un

(Mat'. 20:17-19; Luk'. 18:31-34)

32 Běš İsuse taysay. Şorox Yerusalimat'un taysay, İsusi şagirdxonal içoğo naraatt'un hisbsay. Şot'oğoy bač'anexun tağalorox isə q'ǐye boşt'uniy. İsusen p'as's'e şagirdə sa t'ǒǒx zapi şot'oğoynak' oşa İz bel eğala əşurxoy ə̌mxun exlətbsane burqi:

33 «Mone, yan həysə Yerusalimayan laysa. T'iya Amdari Ğara samci běyinšxoy q'a k'anun zombalxoy kiyel tadalt'un, Şot'aynak' bisuni q'ərar c'evk'i Şot'o Buxačuğo nu çalxalxoy kiyel tadalt'un. 34 Şot'oğon Amdari Ğara lağa haq'alt'un, Şot'ay loxol ç̌uk'alt'un, tatarlayinşi oşa besp'alt'un. Ama Şo xib ğinaxun oşa běyinbakale».

Şuva kalo?

(Mat'. 20:20-28)

35 Zavdayi ğarmux İak'ov q'a İoan İsusa ı̌šalayinşaki pit'un: «Məəlim, Vaxun sa xaişyax bu, çuryansa ki, şo əməlbavax». 36 İsusen şot'oğoxun xavare haq'i: «K'ənan çuresa və̌ynak' baz?» 37 Şot'oğon İsusa pit'un: «Vi padçağluğ tamtarağen eğat'an, barta yaxun soğo Vi yön tərəf, t'e soğo isə tərs tərəfq'an arśi». 38 Ama İsusen şot'oğo pine: «Ef k'ə çuresuna sal və̌nal tenan q'amiş. Bez ǔğə̌lə camaxun † ǔğěs banankon? Zu k'unuk'baki k'inək' və̌nal k'unuk'bakes banankon?» ‡ 39 Şot'oğon coğabt'un tadi: «Bayankon». İsusen şot'oğo pine: «Bez ǔğə̌lə camaxun və̌nal ǔğə̌lnan, Zu k'unuk'baki k'inək' və̌nal k'unuk'bakalnan. 40 Ama Bez yön nəəl tərs tərəf şi arst'una icaza tast'un Bez ext'iyəre tene. T'e ga şineynak' həzir bakenesa, şot'oğo tadeğale».

41 Mot'o ibakala mandi vis' şagirdi İak'ovi q'a İoani loxol əcuğone biq'i. 42 T'e vədə İsusen şagirdxo İz t'ǒğǒl k'alpi pine: «Və̌n avanan ki, me dünyəne amdarxoy loxol padçağxon q'a kalaluğbalxont'un ağaluğbsa. 43 Ef arane isə barta metər maq'an baki. Barta ef boşt'an kalo baksun çureğalo ef q'ulluğçiq'an baki, 44 ef arane samci baksun çureğalo bitot'ay nökərq'an baki. § 45 Axıri Amdari Ğaral İçu q'ulluğbat'un pi tene hare, harene ki, İçin q'ulluğbi gelet'u İz elmoğoy toyen çark'est'ane».

K'ač'i Bart'imaye pulmoğoy qayesun

(Mat'. 20:29-34; Luk'. 18:35-43)

46 Şorox Yerixoyat'un hari. Oşa İsus İz şagirdxoxun q'a İz bač'anexun eğala camaataxun sagala Yerixoyaxun c'eğat'an Bart'imay s'iyen sa k'ač'i paygirbal yaq'e t'ǒğǒl arśeney. (Bart'imay s'i T'imayi ğar upsune.) 47 Şot'in ibakat'an ki, Nazaret'lu İsuse tet'iin c'ovaksa, harayepi: «Ay Davidi Ğar İsus! Za gorox eki!» 48 Gelet'ine şot'o şip'sun çureśi, ama şot'in samalal ost'aar haraypsane burqi: «Ay Davidi Ğar! Za gorox eki!» 49 İsusen çurpi pine: «Kot'o miya k'alpanan». Şot'oğonal k'ač'i amdara k'alpi pit'un: «Usum baka, hayza, Şot'in vane k'ale». 50 Bart'imayen iz xələtə iz loxolxun c'eq'i bosi, iz ganuxun cupi İsusi t'ǒğǒle taśi. 51 İsusen şot'oxun xavare haq'i: «K'ən çuresa vaynak' baz?» K'ač'i amdaren Şot'o coğabe tadi: «Ay bez Məəlim, bez pulmoğon ak'eq'an!». 52 İsusen şot'o pine: «Tayes bankon, vi věbaksunen va q'olayebi». Me amdarenal hat'e saad aksane burqi, şo İsusi bač'anexune taśi.

11

İsusi Yerusalima baysun

(Mat'. 21:1-11; Luk'. 19:28-40; İoan. 12:12-19)

1 Şorox Yerusalima ı̌šalayinşaki Zeytun buruğoy döşe bakala Bet'fagena q'a Bet'anyina eğala vədine İsusen İz şagirdxoxun p'ranna běš yaq'abi 2 şot'oğo pine: «Ef běš bakala ayize takinan. T'iya bağala k'inək' hələ şuk'k'al nu laśi, ğaç̌ sa elemi bala ak'alnan. Şot'o şadbi miya eçanan. 3 Şiin və̌xun xavar haq'ayin ki, "mot'o het'aynak'nan bsa?", şot'o upanan "me elemi bala Q'ončuğone lazım, şot'o usumluğen qaydale"».

4 Şorox tat'unśi. Sa k'ojin darvazin t'ǒğǒl ğaç̌ elemi bala ak'i, şot'o şadt'unbi. 5 T'et'iya çurpi amdarxon şot'oğoxun xavart'un haq'i: «K'ənan bsa? Me elemi balina het'aynak'nan şadbsa?». 6 Şagirdxon İsusen pi k'inək' şot'oğo coğab tadat'an t'e amdarxon şagirdxo icaza tat'undi. 7 Şot'oğon elemi balina İsusi t'ǒğǒl eçeri içoğoy xələtxo elemi balin loxolt'un past'i. İsus me elemi balin loxol areśi. 8 Gelet'in içoğoy xələtxo, bəzit'oğon q'oruğa bakala xodurxoxun bot'eśi tayurxo yaq'a past'unst'ay. 9 İsusaxun běš tağalt'oğon q'a bač'anexun eğalt'oğon metərt'un harayey:

«Hosanna! *

Q'ončuğoy s'iyen Eğalt'u xeyir-bərəkətq'an baki! †

10 Beş bava Davida əyit tadeśi padçağluğ xeyir-bərəkətluq'an baki!

Ən alloyluğxo hosanna!»

11 İsus Yerusalima harit'uxun oşa xramane baśi. T'iya hər şeya İz piyexun c'ovakesedi. Ama ene biyəney, şot'o görəl İz p'as's'e şagirdaxun sagala Bet'anyinane qaybaki.

İsusi barsuz incilnə xoda ləənətbsun

(Mat'. 21:18-19; Luk'. 13:6-9)

12 Əyc'indəri şorox Bet'anyinaxun c'eğat'an İsus busanebaki. 13 Ə̌xil sa xazalla incilnə xod ak'i şot'ay t'ǒğǒle taśi ki, běğane běyn şot'ost'a meyvə bune yoxsa təə. Ama şot'o ı̌šalayinşakat'an xodal xazalaxun başq'a incilə oşq'ardala hik'k'al tene bə̌ğə̌bi. İncili vədəl teney. 14 T'e vədə İsusen xoda pine: «Barta vaxun ene şuk'k'alen meyvə çuki maq'an kəyi!» Mot'o İz şagirdxonal it'unbaki.

İsusi haq'i-toydalxo xramaxun şəp'esun

(Mat'. 21:12-17; Luk'. 19:45-48; İoan. 2:13-22)

15 Şorox Yerusalima hari p'at'unp'i. İsus p'urum xrame məəlne baśi t'et'iya bakala haq'i-toydalxo şəp'esane burqi. Təngə badalbalt'oğoy ist'olxo q'a q'urbanluğ göyərçinxo toydalt'oğoy arśala ganxo taranedi, 16 yük zap'k'alt'oğoxunal şuk'k'ala xrame məəlinexun c'ovaksa barteneti. 17 Şot'oğo metər zombsun pine: «Tene śameśe ki,

"Bez k'oj bütüm azuk'xoynak'

Afırıbseynak' bakala k'oj k'aleğale"? ‡

Ama və̌n şot'o "fǔq'k'alxoy mesanan" c'urevk'e!»

18 Samci běyinšxon q'a k'anun zombalxon mot'o ibaki İsusa besbseynak' yaq' qə̌vesat'un burqi. Şot'aynak' ki, amdarxo Şot'ay zombsuna məət't'əl manst'una görə Şot'oxun q'ı̌t'unbsay.

19 Biyəbakat'an isə İsus q'a İz şagirdxo şəhərexun c'ert'un.

Q'aribaki incilnə xod věbaksuni zore nišane

(Mat'. 21:20-22)

20 Savaxt'an üşenen şorox incilnə xode t'ǒǒxun c'ovakat'an at'unk'i ki, incilnə xod tumexun q'aribakene. 21 P'et'eren sa ği běš bakit'u eyex badi İsusa pine: «Məəlim, běğa! Vi ləənətbi incilnə xod q'aribakene».

22 İsusen coğab tadi şot'oğo pine: «Buxačuğo ef věbaksunq'an baki! 23 Və̌x düzinəz nex: şiin me buruğo "hayza, va dənizə bosa!" uk'ayin, iz ük'e boşal şüpineynak' ga efinut' iz uk'alt'ay bex p'apsuna věbakayin, şo bakale. § 24 Mot'o görəl və̌x nexzu: afırıkat'an hik'k'ə çureğaynan věbakanan ki, şot'o ene haq'enan, ef çureğaloval və̌ynak' bakale. 25 Afırık'at'an şuxun ef nairəziluğ bunesa, şot'o bağışlayinşanan ki, göynul bakala ef Bavanal ef günaxxo bağışlayinşane. * 26 Əgər və̌n nu bağışlayinşaynan, göynul bakala ef Bavanal ef taxsırxo tene bağışlayinşal». †

İsusa tadeśi ext'iyər

(Mat'. 21:23-27; Luk'. 20:1-8)

27 Şorox p'urum Yerusalimat'un hari. İsus xrame məəlne taranney.

Me vədine samci běyinšxo, k'anun zombalxo saal ağsaq'q'alxo Şot'o ı̌šalayinşaki 28 pit'un: «Hun me əşurxo mani ext'iyərenen bsa? Me əşurxo bseynak' Va me ext'iyərə şine tade?» 29 İsusen şot'oğo metəre coğab tadi: «Zuval və̌xun sa şey xavar haq'oz, şot'o coğab tadaynan, Zuval mot'oğo mani ext'iyəren bsuna və̌x uk'oz. 30 İoani k'unuk'bsun göynuxuney ‡ yoxsa amdarxoxun? Za coğab tadanan!»

31 Şot'oğon isə içoğoy arane metərt'un maslaatbi: "əgər uk'ayan 'göynuxun', 'p'oy het'aynak' şot'o tenan věbaki?' uk'ale". 32 Ama 'amdarxoxun' upsunal q'ǐt'unbsay, şot'aynak' ki, bitot'in İoana seri xavareçale hesabbsay. 33 Şot'aynak'al İsusa metərt'un coğab tadi: «Avateyan». İsusenal "mot'oğo mani ext'iyəren bsuna Zuval və̌x tez uk'al" pine.

12

Pis bağbanxoy barada məsələ

(Mat'. 21:33-46; Luk'. 20:9-19)

1 T'e vədə İsusen şot'oğoxun məsəloğon exlətbsane burqi: «Sa amdaren t'ulluğe lasaksa, şot'ay hərrəminə çəpərebsa, bona ga kašp'i t'ulq'ač'k'ale düzbsa, nəzərətbseynak' alloy sa q'alane biq'sa. Oşa isə t'e t'ulluğa bağbanxo kirinə tadi iç q'erəz ölkinəne taysa. * 2 T'ule vədə hari p'ap'at'an, me amdaren bağbanxoy t'ǒğǒl iz sa nökərə yaq'anebsa ki, içu p'ap'ala paya ext'ane. 3 Ama bağbanxon t'e nökərə biq'i t'ap't'unne, şot'o kulams'i yaq'at'unbsa. 4 T'ulluği q'ončuğon şot'oğoy t'ǒğǒl p'urumal sa nökər yaq'anebsa. Ama şot'ayal bula duği qǐt'unbsa, içuval biyaburbi şəp't'unsa. 5 Q'erəzone yaq'absa, şot'o isə best'unbsa. Metərluğen, şot'in gele nökəre yaq'absa, ama bağbanxon şot'oğoy bəzit'oğo t'ap't'unne, bəzit'oğo isə best'unbsa.

6 T'e vədə yaq'abseynak' t'ulluği q'ončuğoy t'ǒğǒl ene şuk'k'al tene manst'a, saycə izi gele çureğala, bakal nu bakal sa ğaraxun başq'a. Şot'inal axırda "bez ğaraq'a bakayin hörmətt'unbon" pi şot'o bağbanxoy t'ǒğǒle yaq'absa. 7 Bağbanxon isə içoğoy arane next'un: "Mo varise! Ekinan kot'o besp'en, t'e vədə t'ulluğ yax mandale". 8 Hametər, şot'o biq'i best'unbsa, t'ulluğaxun c'evk'i bot'unst'a.

9 İsə ef zənden me t'ulluği q'ončuğon hari k'ə bale? Yəni şot'in hari me t'ulluğa əşp'est'alt'oğo tene əfçibal, t'ulluğal q'erəzt'oğo tene tadal ki? 10 Yəni me Ǐvel Śama sal tenan k'alpe?

"Barizap'k'alxon t'ǒǒx bosi ǰě

Ən vacib ǰěne baki.

11 Mo Q'ončuğoy əşe,

Beş piin běš baki mat mandala sa əşe"». †

12 Samci běyinšxon, k'anun zombalxon saal ağsaq'q'alxon ak'at'an ki, İsusen me məsəlinə exlətbsunen içoğone lafst'a, Şot'o biq'sunt'un çureśi, ama camaataxun q'ǐt'unbi. Kot'o görəl Şot'o barti tat'unśi.

Şineynak'esa, şot'oval tadanan

(Mat'. 22:15-22; Luk'. 20:20-26)

13 T'e vədə şot'oğon İsusa İz əyitmoğoy loxol biq'seynak' fariseyxoxun q'a İrodi tərəf bakalt'oğoxun bəzit'oğo Şot'ay t'ǒğǒlt'un yaq'abi. 14 Şot'oğon hari İsusa pit'un: «Məəlim, yan avayan ki, Hun düzgün amdarnu, şuk'k'aleynak'al tərəfkəşluğ tenbsa. Şot'aynak' ki, bitot'ay loxol sa piinen běğsa, Buxačuğoy yaq'aal düzen zombsa. Upa běyn, beşi imp'erat'ora nalog tast'un düzgüne? Yan nalog tadalayan, yoxsa təə?»

15 Şot'oğoy p'ə̌ç̌olaluğa avabakala İsusen pine: «Za Bez əyitmoğoy loxol biq'sunnan çuresa? Zaynak' sa dinar eçanan, běğaz». 16 Şot'oğonal et'unçeri. İsusen xavare haq'i: «Təngin loxol bakala şikil saal s'i şiya?» Şot'oğon coğabt'un tadi: «İmp'erat'ori». 17 İsusen şot'oğo pine: «T'e vədə imp'erat'oreynak' bakalt'u imp'erat'ora, Buxačuğoynak' bakalt'u Buxačuğo tadanan». Şorox İsusi me coğabi loxol məət't'əlt'un mandi.

Běyinbaksuni barada sual

(Mat'. 22:23-33; Luk'. 20:27-40)

18 Běyinbaksun tene bu uk'ala saduk'eyxoy ‡ bəziyorox İsusi t'ǒğǒl hari Şot'oxun xavart'un haq'i: 19 «Məəlim, Moiseyen yaynak' metəre śampe: "Əgər sa amdari viçi p'urenesa, şot'ay çuuxal əyelsuze süpür mandesa, şot'in iz p'uri viçey çuğo haq'eq'an ki, şot'ay s'i maq'an aç̌i". §

20 Vǔğ viçine baksa. Samcit'in sa çuuxe haq'sa, ama izi əyel bakinut' bisane. 21 T'e vədə me çuğo p'ə̌mci viçene haq'sa, şot'inal içuxun oşa əyel bartinut' bisane. Xibimcit'inal, bip'imcit'inal, 22 lap vǔğǔmcit'uval śirik' metəre baksa, şorox bütüm əyel bakinut' bisat'un. Bitot'uxun oşa me çuuxal bisane. 23 İsə axırınci ğine p'uriyorox běyinbakat'an me çuux şot'oğoy mat'ay çuux bakale? Axıri vǔğ viçey vǔğə̌ranal me çuğo haq'eney».

24 İsusen şot'oğo metəre coğab tadi: «Və̌n Ǐvel Śamurxo saal Buxačuğoy zora nu avabaksuna görənən sərfbaksa! 25 Běyinbakiyorox nə lašk'oy tet'un bakal, nə işq'ara tet'un tağal. Şorox göynul bakala angelxo k'inək' bakalt'un. 26 P'urit'oğoy běyinbaksuna mandat'an isə Moiseyi girke boş Buxačuğon şot'o bok'ala śaśe boşt'an "Zu Avrahami Buxačuxzu, İsaak'i Buxačuxzu, İak'ovi Buxačuxzu" upsuna tenan k'alpe ki? * 27 Buxačux isə p'urit'oğoy təə, dirist't'oğoy Buxačuxe. Metərluğen, və̌n gele sərfnanbaksa».

Əmirxoy ən əsəso

(Mat'. 22:34-40; Luk'. 10:25-28)

28 İçoğoy t'ǒğǒl bakala k'anun zombalxoxun sunt'in me exlətə inebaki. Şot'in İsusi hetər şaat' coğab tast'una ak'i Şot'oxun xavare haq'i: «Buxačuğoy əmirxoxun ən əsəso manuva?» 29 İsusen coğabe tadi: «Əmirxoy ən əsəso mone: "İbaka, ay İsrail! Tək beş Buxačux bakala Q'ončuxe - Q'ončux. 30 Q'ončuğo, vi Buxačuğo vi bütüm ük'en, vi bütüm elmuğen, vi bütüm haq'ılen saal vi bütüm zoren çureki". † 31 P'ə̌mciyoval mone: "Vi ı̌šat'u hun va çureğalt'ullarik' çureki". ‡ Mot'oğoxun vacib əmir butene».

32 K'anun zombalen Şot'o pine: «Məəlim, Hun "tək beş Buxačuxe, Şot'oxun q'erəzo tene bu" upsunen serinan pi. § 33 Şot'o bütüm ük'en, bütüm haq'ılen saal bütüm zoren çuresun, ı̌šat'u hun va çureğalt'ullarik' çuresunal bütüm bok'osbakala q'a q'erəz q'urbanxoxun běše». 34 T'e amdari metər bə̌ğə̌loy coğab tast'una ak'ala İsusen şot'o pine: «Hun Buxačuğoy padçağluğaxun ə̌xil tenu».

Mot'oxun oşa şuk'k'alen İsusaxun sa şey xavar haq'suna ük' tene bi.

Xrist'os şi Ğara?

(Mat'. 22:41-46; Luk'. 20:41-44)

35 İsusen xrama zombat'an metəre pi: «Het'aynak't'un k'anun zombalxon Xrist'osa "Davidi ğar" nexe? 36 Axıri Ǐvel Urufen Davida içu metəre pest'ey:

"Q'ončuğon bez Q'ončuğo pine:

Zu Vi düşmənxo Vi turin oq'a sakamin

Bez yön tərəf arśa". *

37 Daviden için Şot'o "Q'ončux" pine k'ale, poy metəresa Şo hetəre Davidi ğar bakes bakon?»

Camaatenal Şot'o mǔq-mǔq ǔmǔxelaxsay.

K'anun zombalxoxun və̌x běğanan

(Mat'. 23:5-7; Luk'. 20:45-47)

38 İsusen zombsun pine: «K'anun zombalxoxun və̌x běğanan. Şot'oğon c'ək'eseynak' boxoy paltar lapi tarapsuna, bazarin meydanxo içoğo p'ə̌ kiin kul-kiye biq'i "xeyirq'an baki" upsuna, 39 sinagogxo, q'onaxluğxo best'a arst'unat'un çuresa. 40 Şot'oğon süpür çupuğoy k'ojurxo, oç̌alxoy məhsula kəyi śart'unne, oşa isə içoğo ak'est'eynak' gele boxoy afırıt'unne. Me amdarxoy caza lap bǐhi bakale».

Süpür çuğoy nəziri q'utina təngə laxsun

(Luk'. 21:1-4)

41 İsus xrame məəlne bakala nəziri q'utiğoxun sunt'u ı̌ša arśeney. Şot'in t'et'iya amdarxoy hetər təngə laxsunane běğsay. Dövlətlü amdarxoxun gelet'in t'iya kala təngət'un laxsay. 42 Sa kəsib süpür çuğon isə hari p'ə̌ lep't'on, ən xuri təngəne laxi. 43 İsusen İz şagirdxo İz t'ǒğǒl k'alpi şot'oğo pine: «Və̌x düzinəz nex: me kəsib süpür çuğon nəziri q'utina bitot'uxun gelene laxi. 44 Şot'aynak' ki, bitot'in içoğoy bakala ganuxunt'un laxi, me çuğon isə iz kəsib ganuxun, iz xaşluğeynak' kiyel bakalt'une tadi».

13

Axırınci ğine nišanxo

(Mat'. 24:1-28; Luk'. 21:5-24)

1 İsus xrame məəlnexun c'eğat'an İz şagirdxoy sunt'in pine: «Məəlim, běğa he gözəl ǰěyurxo, he gözəl binooxe!» 2 İsusen şot'o pine: «Me kala binoğon nexe? Şot'oğoxun hik'k'al tene mandal, bito śareğale».

3 Oşa İsus xramaxun ç̌obaç̌o bakala Zeytun buruğoy bel arśi vədine P'et'eren, İak'oven, İoanen saal Andreyen Şot'oxun tək mandat'an xavart'un haq'i: 4 «Yax upa, me Vi piyorox hevaxt' bakale? Me əşurxoy usumluğen bex p'ap'suna hetər avabakalyan? Mani nišanxo bakale?» 5 İsusen şot'oğo pine: «Běğanan ki, və̌x şuk'k'alen maq'an feret't'i! 6 Bez s'iyen gelet'in hari "Zu Şozu" pi, amdarxo feret't'ale. 7 Davoğoy q'a davin xavarxoy barada ibakat'an ma q'ı̌banan: morox bakalane. Ama mo hələ axır tene. 8 Şot'aynak' ki, millət milləti, padçağluğ padçağluği loxol ěqeğale. Gele ganxo oç̌al galbsun q'a busaluğ bakale. Morox hetər ki əyel bakala çuğoy q'ač'urxoy burqesune.

9 Və̌n isə ayığ bakanan. Amdarxon və̌x divanbi sinagogxoy boş tatarlayinşalt'un. Və̌n Za görə başçiğoy q'a padçağxoy běš çurpi şahidluğbalnan. 10 Ama axır eğalt'uxun běš bütüm millətxo Mǔq Xavar karoozbakalane. 11 Və̌x taşeri divanbat'an isə, ef k'ə upsuni ə̌mxun saturběš fikirmabanan, şot'aynak' ki, hat'e vədə k'ə upsun lazım bakalt'u və̌x Ǐvel Urufen avabakest'ale. Şot'aynak' ki, əyitk'alo və̌n təə, Şo bakale. * 12 Viçen viçə, bavan əylə toydale. Əylux bava-nanay əleyinə c'eri şot'oğo besp'est'alt'un. 13 Za görə bitot'in və̌x nifrətbalt'un. Ama axıral śirik' portbalo çark'eğale. †

14 Vərənluğ eçala irit'p'un sa şey iz nu lazım bakala gala laxesuna ‡ və̌n ak'ala vədine - barta k'alk'alt'in mot'o q'amişakeq'an - İudeyina bakalorox buruxmoğoq'at'un t'it'eri. § 15 K'ojin bel * bakalo k'oyaxun k'ənesa exst'eynak' oq'a śiri iz k'oya maq'an baśi. 16 Çölö bakalo iz xələtə exst'eynak' k'oya maq'an taśi. † 17 T'e ğimxo bǐhi çupuğoy q'a əylə döş tadalt'oğoy vay hala! 18 Afırıpanan ki, me əşurxo ı̌ǰena maq'an baki. 19 Şot'aynak' ki, t'e ğimxo t'etər dəhşətlü bakale ki, Buxačuğon yaratmişi me dünyəni burqesunaxun həysət'inəl śirik' metər bakitene, bakalaltene. ‡ 20 Əgər Q'ončuğon t'e ğimxoxun nu bot'iniy, sal sa amdar çark'eśes batenekoy. Ama Q'ončuğon c'ək'eśit'oğo görə - İçin c'ək'p'i amdarxo görə - t'e ğimxoxun bonet'i.

21 Əgər şinesa və̌x t'e ğimxo uk'ayin ki, "běğa, Xrist'os memiyane" nəəl ki, "běğa, t'et'iyane", ma věbakanan. § 22 Şot'aynak' ki, əfçi xrist'osxo q'a əfçi xavareçalxo əmələ eğale. Şot'oğon nišanxo saal möcüzoox ak'est'alt'un ki, əgər bacarbayt'un c'ək'eśit'oğoval feret't'at'un. 23 Və̌n isə ayığ bakanan! Běğanan, Zu və̌x hər şeya saturběš exlət'ezbi».

24 «Ama t'e ğimxo, t'e dəhşətaxun oşa

"Běğ biq'eğale,

Xaşenal işiğtenebal.

25 Muč'uliyox göynuxun barale,

Göynul bakala p'lanet'xo ǰı̌k'eğale". *

26 T'e vədə Amdari Ğare asoyxoy loxol kala zoren q'a tamtarağen eysuna ak'alt'un. † 27 Şot'in İz angelxo yaq'abale, şot'oğonal oç̌ali ç̌oyexun göye axıral śirik', dünyəni bip' t'ǒǒxun İz c'ək'p'it'oğo topbalt'un.

28 İncilnə xoda běğanan: şo t'up'ullayinşaki xazallayinşakat'an avananbaksa ki, yəy ene ı̌šane. 29 Haketər və̌nal, me əşurxoy burqesuna ak'at'an avabakanan ki, Amdari Ğar ene ı̌šane, lap ç̌omost'ane. 30 Və̌x düzinəz nex: morox bit'o hələ me nəsil iz ömüri axıra p'ap'inut' bakale. 31 Oç̌al q'a göy aç̌i taneğon, ama Bez əyitmux tene aç̌on!».

Nu avabakala ği saal saad

(Mat'. 25:13-15; Luk'. 12:39-48)

32 «Ama t'e ğine nəəl t'e saadi hevaxt' eysuni barada şuk'k'alen tene ava: nə göye angelxon, nə Ğaren - saycə Bavane ava. ‡ 33 Ayığ bakanan, nep'ax ma mandanan, şot'aynak' ki, tenan ava t'e ği hevaxt' eğale. 34 Həysə ef piin běš ə̌xil yaq' c'eğala sa amdara eçanan. Şo k'oyaxun c'eri iz k'oǰa k'ulurxone tapşurbsa, şot'oğoy hər sunt'u sa əşe tast'a. Q'aroolçinal iz q'aroolast'a pula nu q'ic'bsunane əmirbsa. § 35 Və̌xal şot'o görəz nexe, ayığ bakanan, nepax ma mandanan! Şot'aynak' ki, k'ojin q'ončuğoy he vaxt' eysuna - biyəsin, şüneyarine, dadalxon elk'at'an yoxsa savaxt'an - tenan ava. * 36 Barta şot'in bürdən hari və̌x nep'ax maq'an ak'i. 37 Həysə və̌x uk'alt'oğo isə bütüməz nex: ayığ bakanan!»

14

İsusi bisuni ı̌šalayinşaksun

(Mat'. 26:1-5; Luk'. 22:1-2; İoan. 11:45-53)

1 C'ovaksuni axsibayeynak' * saal Ə̌yinsuz Šume axsibayeynak' † p'ə̌ ğine mandey. Samci běyinšxon q'a k'anun zombalxon İsusa c'əp'k'in biq'i besp'est'eynak' sa yaq't'un qə̌vesay, 2 ama "mot'o axsibayast'a ma ben, tene amdarxoy arane gərgürçiluğe baft'on" next'uniy.

3 İsus isə me vədinə Bet'anyinaney. Şo cuzamaxun q'olaybaki Simoni k'oya sulfin bel arśat'an sa çuux alabast'er ǰěnaxun düzbaki iz boşal gele toyexlu, nard s'iyen bitk'in c'əyin bakala q'av iz kiyel k'oya baśi Şot'ay t'ǒğǒle taśi. Me çuğon q'ave bula xoxp'i iz boş bakala c'əyinə İsusi bele śipi.

4 T'e vədə q'onağxoxun bəzit'oğon əcuğləyinşəki sun-suna pit'un: «Me toyexlu c'əyin het'aynak'e ams'i gala əşesa? 5 Axıri kot'o xibbaç̌ dinaraxunal ‡ toyex toydi tənginə kəsibxo paybese bakoy». Şot'oğon çuğo töhmətbsat'un burqi. 6 Ama İsusen pine: «Çuğoxun kulhaq'anan. Het'aynak'nan kot'o incitmişbsa? Kot'in Zaynak' şaat' sa əşe biq'i. 7 Kəsibxo həmişə ef t'ǒğǒle, ef çureğala vədineyal şot'oğo köməybes banankon. Zu isə həmişə ef t'ǒğǒl tez bakal. § 8 Çuğon iz bacarbalt'une bi. Bez bədənə oç̌alaxpseynak' həzirbi c'əyinəne əşp'est'i. 9 Və̌x düzinəz nex: dünyəni mani gala Mǔq Xavar karoozbakalesa, me çuğo eyex badi iz biq'i əşlin baradal exlətp'alt'un».

İuday İsusa toyst'un

(Mat'. 26:14-16; Luk'. 22:3-6; İoan. 13:18-30)

10 Hame vədine p'as's'e şagirdaxun soğo bakala İuda İsk'ariot' İsusa samci běyinšxoy kiyel tast'uni niyəten şot'oğoy t'ǒğǒle taśi. 11 Samci běyinšxo mǔqt'un baki, İuda təngə tast'unal əyitt'un tadi. Şot'inal İsusa şot'oğoy kiyel tast'eynak' yaq' qə̌vesane burqi.

Axırınci kərəm C'ovaksuni axsibayi ukuna uksun

(Mat'. 26:17-30; Luk'. 22:7-23; İoan. 13:21-30; 1 K'or. 11:23-25)

12 Ə̌yinsuz Šume axsibayi * samci ğine, yəni C'ovaksuni axsibayi q'urbanluğ q'uzina šamk'ala ğine şagirdxon İsusaxun xavart'un haq'i: «C'ovaksuni axsibayi q'urbani ukuna maya həzirben?» 13 İsusenal şagirdxoxun p'ranna yaq'abi pine: «Şəhəre takinan, t'et'iya ef běš gamaten xe taşala sa amdar c'eğale. Şot'ay bač'anexun takinan. 14 Şo mani k'oya bağayin, t'e k'ojin q'ončuğo upanan: "Məəlimen xavare haq'sa: Bez şagirdxoxun sagala C'ovaksuni axsibayi q'urbana ukala otağ maya?" 15 K'ojin q'ončuğonal və̌ynak' ala həzirbaki sa otağ ak'est'ale. T'et'iya yaynak' həzirluğ běğanan».

16 Şagirdxo yaq'at'un baft'i. Şəhəre hari hər şeya Şot'in pi k'inək't'un ak'i, C'ovaksuni axsibayi ukunal həzirt'unbi.

17 Biyəbakat'an İsus p'as's'e şagirdaxun sagala hare. 18 Şorox sulfin bel arśi šum ukat'an İsusen pine: «Və̌x düzinəz nex: və̌xun sunt'in - həysə Zaxun šum ukalt'in - Za toydale». † 19 Şorox pist'unbaki, sunay bač'anexun "zu tezu ki?" pi Şot'oxun xavar haq'sat'un burqi. 20 İsusen şot'oğo pine: «Ef p'as's'e tanaxun soğone. Zaxun sagala šuma q'ava tork'alo şone. 21 Amdari Ğar İz ə̌mxun śameśi k'inək'e taysa. Ama vay t'e amdari hala ki, Amdari Ğara xəyanətebsa! T'e amdareynak' sal nanaxun nu bakiniy şaat'e bakoy».

22 Şot'oğon ukat'an İsusen šuma exedi, şükürbala afırına pi, şot'o cöybi şagirdxo tadi pine: «Ext'anan! Mo Bezi bədəne». 23 Oşa came ext'i, şükürbi şot'oval şagirdxone tadi, bitot'inal t'et'iin ǔt'ǔnği. 24 İsusen şot'oğo pine: «Mo gelet'ay yəşəyinşeynak' barala Bezi p'ine, Təzə İrəziluği p'i. ‡ 25 Və̌x düzinəz nex: Zu Buxačuğoy padçağluğa təzə fi ǔğə̌lə ğinal śirik' c'ap'en tadala me meyvinəxun ene ǔğə̌letez».

26 Şorox Buxačuğo alxışbala mə̌ğurxo mə̌ğpit'uxun oşa c'eri Zeytun buruğoy tərəft'un taśi.

P'et'eri danmişaksuna saturběš avabakest'un

(Mat'. 26:31-35; Luk'. 22:31-34; İoan. 13:36-38)

27 İsusen İz şagirdxo pine: «Və̌n bitot'in Za bosi tağalnan, şot'aynak' ki, metəre śameśe:

"Çobana duğoz,

Eğelxo pərən-pərən bakalt'un". §

28 Ama Zu běyinbakit'uxun oşa və̌xun běš Galileyina taśi t'iya efi yaq'a běğoz». *

29 P'et'eren Şot'o pine: «Lap bitot'in Va bosi taalğayt'un, zu ketər tez bal!» 30 İsusen coğabe tadi: «Va düzinəz nex: ğe, hame üşe dadalen p'ə̌ kərəm elk'amin hun Zaxun xib kərəm danmişakalnu». 31 Ama P'et'eren iz uk'alt'ay loxol çurpi pine: «Əgər Vaxun sagala bez bisunal lazım bakayin, Vaxun tez danmişakal!» Mandi şagirdxonal bitot'in hametərt'un pi.

İsusi Get'semani uk'ala ganu afırıpsun

(Mat'. 26:36-46; Luk'. 22:39-46)

32 Oşa şorox Get'semani uk'ala sa galat'un hari. İsusen İz şagirdxo pine: «Zu afırık'amin və̌n memiya çurpanan».

33 Şot'in P'et'era, İak'ova saal İoana isə İçuxune ext'i. Şo gele narahatey, İçu kala sa q'ı̌yene haq'ey. 34 Şot'in pine: «Za t'etər sa dərdene haq'e ki, male manst'a biyaz. Və̌n həysə memiya çurpanan, ama nepaxmaekinan».

35 İç isə samal běš taśi ç̌ooq'a biti afırınepi ki, mümkünesa, İz loxol eğala me əzyət İçu nu laft'ane. 36 Şot'in metəre pi: «Ay Bava, axıri Vaynak' hər şey mümküne. Me əzyət ǔğěst'ala cama Zaxun ə̌xilba. Ama Bez təə, Vi çureğaloq'an baki».

37 Oşa İsus şagirdxoy t'ǒğǒle qaybaki. Hariyal şot'oğo nep'axe ak'i. Şot'in P'et'era k'alpi pine: «Simon, nep'axnu? Sa saad muğur mandes batenkoy? 38 Muğur mandi afırıpanan ki, Şeytanen və̌x maq'an sinəyinşi. Şot'o görə ki, urufi niyət şaat'al bakayin, amdar zəife».

39 İsus p'urumal t'et'iin ə̌xilbaki hat'e əyitmoğon afırınepi. 40 Qaybakat'an anek'i ki, şorox nep'axt'unsa, şot'aynak' ki, içoğoy pulmux q'ic'esay. Şot'oğon tet'un avay ki, İsusa k'ə uk'at'un.

41 İsus xibimci kərəm şot'oğoy t'ǒğǒl qaybaki pine: «Hələl bask'i dincəyinşnanbaksa? Bese! Vaxt' p'ap'ene! Həysə Amdari Ğar günaxkərxoy kiyel tadeğale! 42 Hayzanan tağen. Ene, Za toydiyobal enesa!»

İsusi biq'esun

(Mat'. 26:47-56; Luk'. 22:47-53; İoan. 18:3-12)

43 İsusen İz ǰomo bakala əyitə hələ pi tene çark'ey, İz p'as's'e şagirdaxun soğo bakala İuda hari c'ere. Şot'ay t'ǒğǒl samci běyinšxon, k'anun zombalxon saal ağsaq'q'alxon yaq'abi kiye xançalla q'a sayballa sa dəst'ə amdare buy.

44 İsusa toydi İudan şot'oğoxun saturběš əyitpeney: «Zu şot'oğoxun mat'u muçk'ayiz, avabakanan ki, şone İsus. T'e vədə ef amdarxon şot'o biq'i taşereq'at'un».

45 Hametər, İuda düz İsusi t'ǒğǒl hari Şot'o "məəlim!" pi muçepi. 46 Şot'oxun hari amdarxonal İsusa bit'unq'i. 47 İsusi t'ǒğǒl bakalt'oğoxun sunt'in xançala zapi samci běyinši k'ula duği şot'ay ǔmǒğo tumexun boneti.

48 İsusen şot'oğo pine: «Və̌n het'aynak'nan Bez bač'anexun amdarfǔq'k'ali loxol eğala k'inək' xançalla q'a sayballa hare? 49 Hər ği xrama ef piin běš zomezbsay, sal Za bitenanq'say. Ama barta Ǐvel Śam bex p'ap'eq'an». † 50 T'e vədə bitot'in İsusa bosi t'it'unt'eri.

51 Saycə kətan parçinen bəc'üreśi sa cəyil ğar isə hələl İsusi bač'anexun tanesay. Əsk'ərxon şot'o bit'unq'i. 52 Ama şo parçin boşt'an c'eft'i çuplağ t'inet'eri.

İsus Kala Şurin běš

(Mat'. 26:57-68; Luk'. 22:54-55,63-71; İoan. 18:13-24)

53 İsusa samci běyinšxoy kalat'ay běšt'un taşeri. T'iya bütüm samci běyinšxo, ağsaq'q'alxo saal k'anun zombalxone gireśey. 54 P'et'er isə ə̌xiləxun samci běyinšxoy kalat'ay məəlinəl śirik' İsusi bač'anexun enesay. Şo məəlne baśi aruğoy t'ǒğǒl bakala q'aroolçiğoxun sagala arśi gamesane burqi.

55 Samci běyinšxon q'a Kala Şurina bakalt'oğoy bitot'in amdarxo eçest'i əyitp'est'unst'ay ki, Şot'o besp'est'eynak' mənə bə̌ğə̌bat'un. Ama hik'k'al bə̌ğə̌bes tet'un baksay. 56 Şot'ay əleyinə əfçidən ç̌oyel çurk'alxo geleney, ama şot'oğoy saycət'ay əyitmux sun-sunaxun düz etenesay. 57 Bəzit'oğon isə əfçidən ç̌oyel çurpi pit'un: 58 «Yan Kot'ay metər upsunayan ibake: "Zu amdarxon biq'i me xrama śarpi xib ğiin boş kiin nu biq'es bakala q'erəz sa xram biq'oz"». ‡ 59 Ama şot'oğoyal əyitmux sunaxun düz tene hari.

60 T'e vədə samci běyinšxoy kalo turel hayzeri İsusaxun xavare haq'i: «Vi me amdarxo tadala coğab butene? Axıri şot'oğon vi əleyinət'un əyite!» 61 Ama İsus şip' çurpeney, şot'in coğab tene tast'ay. Samci běyinšxoy kalat'in p'urum Şot'oxun xavare haq'i: «Xeyir-bərəkətlu Bakalt'ay Ğar Xrist'os hunnu?» 62 İsusen şot'o pine: «Zuzu! Və̌n Amdari Ğare Zorba Bakalt'ay yön tərəf arst'una q'a göynul bakala asoyxoy loxol eysuna ak'alnan». §

63 T'e vədə samci běyinšxoy kalat'in iz loxol bakala paltara zığzığbi * pine: «Ene şahidxo k'ə ehtiyəcyax bu? 64 Kot'in me əyitmoğon izi Buxačuğo nu çalxsunane akest'i! P'oy mot'o k'ənan nex?» Bit'ot'inal İsusi bisuni cazina layiğ baksuna q'ərart'un tadi. †

65 Bəzit'oğon Şot'ay loxol ç̌upsat'un burqi, Şot'ay pulmoğo ğaç̌p'i "xavareçalluğba běyn!" pi Şot'o yumburuğlayinşt'unbsay. Mot'oxun oşa q'aroolçiğont'un burqi Şot'o t'apsa.

P'et'eri İsusaxun danmişaksun

(Mat'. 26:69-75; Luk'. 22:56-62; İoan. 18:15-18; 18:25-27)

66 P'et'er isə hələ məəlneney. Me vədine samci běyinšxoy kalat'ay çuux nökərxoxun soğoval t'iyane hari. 67 Şot'in aruğoy bel gameğala P'et'era ak'i şot'ay loxol běği pine: «Hunal me Nazaret'lunaxun, İsusaxun sagalanuy». 68 Ama P'et'eren mot'oxun danmişaki pine: «Nə avatez, nə q'amiştezbaksa hun het'uxunen əyite». Şo məəlin bağala ganuçe taśi, hame vədineyal dadalen elepi.

69 Çuux nökəren P'et'era miyal ak'i iz t'ǒğǒl bakalt'oğo p'urum pine: «Moval şot'oğoxune». 70 P'et'er p'urumal danmişebaki.

Samal oşa t'et'iya çurpit'oğon p'urum içu pit'un: «Həgigiyal, hun şot'oğoxunnu, axıri hunal Galileyinaxunnu». 71 P'et'eren içu q'arğişbsun elaspi pine: «Və̌n uk'ala t'e amdara tez çalxsa». 72 Hat'e dayğal dadalen p'ə̌mci kərəm elepi.

P'et'eren İsusi «dadalen p'ə̌ kərəm elk'amin hun Zaxun xib kərəm danmişakalnu» əyitə iz eyex badi ǒnǒnepi.

15

İsus Rimen təyinbi başçi P'ilat'i běš

(Mat'. 27:1-2,11-26; Luk'. 23:1-25; İoan. 18:28-19:16)

1 Savaxt'an üşenen samci běyinšxon, ağsaq'q'alxon, k'anun zombalxon saal Kala Şurin bütüm üzviğon maslaatbit'uxun oşa İsusi kula ğač'p'i P'ilat'i t'ǒğǒl taşeri şot'o təslimt'unbi.

2 P'ilat'en Şot'oxun xavare haq'i: «İudeyxoy padçağ hunnu?» İsusen coğabe tadi: «Hunen metər nex».

3 Samci běyinšxon Şot'o gele əşurxost'at'un taxsırkər c'evk'sa burqi. 4 T'e vədə P'ilat'en Şot'oxun p'urumal xavare haq'i: «Sal coğab ten tadal? Axıri va mema əşləst'a taxsırkərt'un c'evk'sa!» 5 Ama İsusen p'urumal şot'o coğab tene tadi, P'ilat'al mot'o lap məət't'əle mandi.

6 Hər C'ovaksuni axsibayast'a P'ilat'en sa ədət k'inək' biq'eśit'oğoy boşt'an amdarxoy çureğalt'oğoxun sunt'u tərebsay. 7 Hame vədine biq'eśit'oğoy arane ölkinə gərgürculuğ sakit'oğoxun sagala amdar besp'i, iz s'i Barabba bakala sa amdare buy. 8 Camaatenal P'ilat'i t'ǒğǒl hari şot'oxun isəəl iz hər usen balt'u bsunane xaişbi. 9 P'ilat'en şot'oğo pine: «Çurnansa, və̌ynak' iudeyxoy padçağa tərbaz?» 10 Şot'in avaney ki, samci běyinšxon İsusa paxılluğaxunt'un kiyel tast'un çuresa. 11 Ama samci běyinšxon amdarxo galt'undi ki, İsusa təə, Barabbin tərbsunaq'at'un çureśi.

12 P'ilat'en p'urumal şot'oğoxun xavare haq'i: «P'oy k'ənan çuresa? Və̌n iudeyxoy padçağ uk'ala me amdara k'ə baz?» 13 Şot'oğonal harayt'unpi: «Kot'o xaçe loxol t'ə̌q't'a!» 14 P'ilat'en xavare haq'i: «Axıri kot'in k'ə pisluğa be?» Şot'oğon isə "kot'o xaçe loxol t'ə̌q't'a!" uk'a samalal ost'aart'un haraypi.

15 P'ilat'enal camaati səs bot'bakeq'an pi şot'oğoynak' Barabbina tərebi. İsusa isə tatarlayinşest'it'uxun oşa xaçe loxol t'ə̌q'st'eynak' əsk'ərxoy kiyele tadi.

Əsk'ərxoy İsusa lağa haq'sun

(Mat'. 27:27-31; İoan. 19:2-3)

16 Əsk'ərxon İsusa başçi P'ilat'i sarayin məəlnexun bona taşeri içoğoy bütüm dəst'inə topt'unbi. 17 Şot'o tünd č'oč'a sa xələt lapest'i, oşa śaśaxun tac ə̌ldi İz belt'un laxi. 18 Şot'oğon İsusa "iudeyxoy padçağ dirist'q'an baki!" pi lağat'un haq'say. 19 Şot'ay bel gěšen dut'unğsay, İz loxol ç̌ut'unney, İz běš çökt'i bult'un k'os'bsay. 20 Boşşamin lağa haq'i axšumpit'uxun oşa, Şot'ay loxolxun tünd č'oč'a xələtə c'eq'i İz paltara lapest'i Şot'o xaçe loxol t'ə̌q'st'eynak't'un taşeri.

İsusi xaçe loxol t'ə̌q't'esun

(Mat'. 27:32-44; Luk'. 23:26-43; İoan. 19:17-25)

21 Hame vədine ayizexun eğala Simon s'iyen sa K'irenalu hat'e yaq'ene c'ovaksay. Şo Aleksandri q'a Rufusi bavaney. Əsk'ərxon Şot'o biq'i İsusi xaça taşt'unat'un məcburbi. *

22 İsusa K'olgot'a uk'ala galat'un eçeri. «K'olgot'a» - «Kəllin ga» upsune. 23 Şot'o q'ač' bot'ala dərmən gərbi fi tast'unt'un çureśi, ama Şot'in tene ǔği.

24 Şot'oğon İsusa xaçe loxol t'ə̌q't'undi. İz paltara isə "şu hik'ə kofedo-kofedo" pi çöp bosi içoğoy arane cöyt'unbi. †

25 Şot'o xaçe loxol t'ə̌q't'at'an xibimci saadey. ‡ 26 Şot'ay best'a İz taxsıra ak'est'ala metər śame buy: İudeyxoy Padçağ. 27 Şot'oxun sagala amdar fǔq'suni loxol biq'eśi p'ə̌ tanal xaçe loxol t'ə̌q't'undi. Sunt'u İz yön tərəf, t'e sunt'u isə İz tərs tərəf. 28 §

29 Eğal-tağalxon içoğoy bula ǰı̌k'p'sun Şot'o lağat'un haq'say, "k'ə baki, ay xrama śarpi xib ğiin biq'alo! 30 İsə va çark'est'a, xaçaxun śiki!" next'uniy. * 31 Samci běyinšxon q'a k'anun zombalxonal Şot'o lağa haq'i next'uniy: «T'ǐyəmit'oğone çark'est'ay, ama içu çark'est'es tene baksa! 32 Barta isə "İsraili padçağ" bakala me "xrist'os" xaçaxun śireq'an, yanal ak'en věbaken!» İsusaxun sagala xaçe loxol t'ə̌q't'eśit'oğonal Şot'o təhk'irt'unbsay.

İsusi bisun

(Mat'. 27:45-56; Luk'. 23:44-49; İoan. 19:25-30)

33 Ǔqǔmci saadaxun † vuyumci saadal śirik' ‡ dirist' oç̌ali ç̌oyel bayinq'luğe baki. 34 Vuyumci saadast'a İsusen ost'aar səsen harayepi:

«Elohi, Elohi, lema sabaxt'ani?» §

Mo «ay Bez Buxačux, Bez Buxačux, het'aynak'en ə̌xilbaki Zaxun?» upsune.

35 T'et'iya çurpit'oğoy bəzit'oğon mot'o ibaki pit'un: «İnanbaksa, İlyane k'ale!» 36 Sa amdaren t'it'eri bisinə fine oq'oyen şəyinbi şot'o sa q'arğuni bel c'ovakest'i İsusane tadi ki, ǔğə̌ne. Şot'in pine: «İsə běğen běyn İlyan hari kot'o xaçe loxolxun śivak'sa?» *

37 İsusen ost'aar haraypi elmuxe tadi.

38 Hat'e dayğa xrame pərdə alaxun oq'al śirik' p'ə̌ gala zığebaki. † 39 İsusi běš çurpi q'oşuni baç̌tani kalat'in Şot'ay axırınci nəfəsə metər tast'una ak'at'an «seriyal, me Amdar Buxačuğoy Ğarey» pine.

40 T'et'iya ə̌xiləxun běğala çupuxal buney. Şot'oğoy arane magdallu Mariya, İosifi q'a mis'ik' İak'ovi nana Mariya saal Salomit'e buy. 41 İsus hələ Galileyina bakat'an me çupux İz bač'anexun hari İçu q'ulluğt'unbsay. T'et'iya Şot'oxun Yerusalima hari q'erəzəl gele çupuxe buy. ‡

İsusa gərəmzinə laxsun

(Mat'. 27:57-61; Luk'. 23:50-56; İoan. 19:38-42)

42 Ene biyəne baksay. T'e ği C'ovaksuni axsibayeynak' həzirluğ běğala ğiney, yəni Şamat' ğine běšin ği. 43 Kala Şurin hörmətlü amdarxoxun soğo bakala, Buxačuğoy padçağluğa yaq'běğala Arimat'eyalu İosif P'ilat'i t'ǒğǒle hari. Şot'in iz ük'ə ç̌axp'i İsusi meyidəne şot'oxun çureśi. 44 P'ilat'en İsusi metər usum bisuna ibaki məət't'əle mandi, baç̌tani kalat'u iz t'ǒğǒl k'alpi xavare haq'i: «Şo ene p'urene?» 45 Baç̌tani kalat'in "hoo" pit'uxun oşa şot'in İosifa meyidə exst'una icazane tadi.

46 İosifen taśi kətani parçane haq'i, şot'in meyidə xaçaxun śivk'i me parçina bəc'ürpi, taşeri q'ayani boş kašeśi mağarinane laxi. Şot'in mağarin ǰomo sa ǰěyal t'ık'ıredi. 47 Magdallu Mariyan q'a İosifi nana Mariyanal meyidi maya laxsuna at'unk'i.

16

İsusi běyinbaksun

(Mat'. 28:1-8; Luk'. 24:1-9; İoan. 20:1-10)

1 Şamat' ği c'ovakit'uxun oşa magdallu Mariyan, İak'ovi nana Mariyan saal Salomit'en şaat' adeğala oyurxoxun düzbaki c'əyint'un haq'i ki, taśi İsusi meyidə lə̌ə̌mdat'un. 2 Şamat' ği c'ovak'i, savaxt'an üşenen běğ çərtk'at'an şorox mağarin t'ǒğǒlt'un hari. 3 Şot'oğon içoğoy arane "mağarin ǰomost'a bakala ǰěna yaynak' şin t'ık'ırdale?" pi exlətt'unbsay. 4 Ama t'iya ı̌šalayinşakat'an at'unk'i ki, ǰě t'ǒǒx t'ık'ıreśene. T'e ǰě gele kala ǰěney.

5 Şorox mağarina bağat'an at'unk'i ki, yön tərəf mas'i xələt lapi sa cəyile arśe. Çupuxxo q'ı̌yene haq'i. 6 Şot'in isə pine: «Ma q'ı̌banan! Avazu ki, xaçe loxol p'uri Nazaret'lu İsusanan qə̌vesa. Şo běyinbakene! Memiya butene. Běğanan, mo İçu laxi gane. 7 Həysə isə takinan, Şot'ay şagirdxo saal P'et'era metər upanan: "İsusen Galileyina və̌xun běš taśi ef yaq'ane běğsa. Və̌x pi k'inək' Şot'o t'et'iya ak'alnan"». *

8 Çupux gərəmzinaxun c'eri t'it'unt'eri. Şot'oğo sa dəhşətene haq'layinşey, mat mandet'uniy. İçoğoy q'ǐyexunal şuk'k'ala hik'k'al tet'un pi.

İsusi İz şagirdxoynak' ak'esun

(Mat'. 28:9-10; Luk'. 24:13-35; İoan. 20:11-18)

(P'ə̌ ən damna kiinśamurxost'a Mrk'. 16:9-20 tene bu.)

9 Şamat' ği c'ovak'it'uxun oşa, savaxt'an üşenen běyinbaki İsus süft'ə magdallu Mariyaynak'e ak'eśi. Mo hat'e İsusen içuxun vǔğ murdar uruf c'evk'i Mariyaney. 10 Mariyanal taśi mot'o İsusaxun baki isəəl Şot'aynak' yas efi ǒnǒk'alt'oğo xavare tadi. 11 Ama şot'oğon İsusi běyinbaksuna q'a Şot'ay Mariyaynak' ak'esuna tet'un věbaki.

12 Mot'oxun oşa İsus p'urum İz şagirdxoxun p'rannat'aynak', şorox ayize tağat'an yaq'a şot'oğoy běš q'erəz suraten ak'eśi. 13 Şot'oğon qoş qaybaki me barada t'ǐyə̌mit'oğo exlətt'unbi, ama şot'oğoval tet'un věbaki.

İsusi İz şagirdxo ən vacib tapşuruğ tast'un

(Mat'. 28:18-20; Luk'. 24:36-49; İoan. 20:19-23; Ap'ost'. 1:6-8)

14 Oşa tet'əre baki ki, İzi sas's'e şagirden sagala arśi šum ukat'an İsus şot'oğoynak'e ak'eśi. Şot'oğoy inadkərluğa görə, İçu běyinbakit'uxun oşa ak'it'oğo nu věbaksuna görə şot'oğo töhmətebi.

15 Şot'in İz şagirdxo pine: «Dirist' dünyənə tarapanan, amdarxo bitova Mǔq Xavara karoozbanan! 16 Věbaki k'unuk'bakala amdar çark'eğale, içust'a věluğ nu bakalt'u isə pis q'ərar tadeğale. 17 Vě bakalt'oğo çalxest'alo isə şot'oğoy ak'est'ala möcüzəlü nišanxo bakale: şot'oğon Bez Śiyen murdar urufxo c'evk'alt'un, təzə muzurxon əyitk'alt'un, 18 dizik'xo içoğoy kiin biq'i besp'ala zəhərəl ǔğə̌yt'un, şot'oğo təsir tene bal. Şot'oğon içoğoy kulmoğo azariğoy loxol laxalt'un, şoroxal q'olaybakalt'un».

İsusi göynul ěqesun

(Luk'. 24:50-53; Ap'ost'. 1:9-11)

19 Me əyitmoğo pit'uxun oşa Q'ončux İsus göynul ěqeśi Buxačuğoy yön tərəf areśi. 20 Şagirdxon isə taśi hər gala Mǔq Xavara karoozt'unbsay. Q'ončuğonal şot'oğo köməyebsay, şot'oğoy karooza möcüzəlü nišanxon təst'iğebsay.

* 1:2 1:2 Mal. 3:1

† 1:3 1:3 İsa. 40:3

‡ 1:6 1:6 2 Padç. 1:8

§ 1:11 1:11 Ǐvel mə̌ğ. 2:7; İsa. 42:1; Mat'. 3:17; 12:18; Mrk'. 9:7; Luk'. 3:21-22

* 1:15 1:15 Mat'. 3:1-2

† 1:22 1:22 Mat'. 7:28-29

‡ 1:39 1:39 Mat'. 4:23; 9:35

§ 1:40 1:40 Cuzam azara baft'i - iz bədən yara baft'i. Me azari s'i - cuzamey.

* 1:44 1:44 Lev. 14:1-32

* 2:6 2:6 k'anun zombal - Moiseyi k'anunxo şaat' avabakala, şot'oğoy məninə q'andırişala, t'e k'anunxo hetər əməlbsuna zombala amdar.

† 2:16 2:16 Farisey - iudeyxoy dini icmoğoy nəəl ki sek'toğoy üzvi

‡ 2:23 2:23 K'an. 23:25

§ 2:26 2:26 Lev. 24:9; 1 Şam. 21:1-6

* 3:10 3:10 Mrk'. 4:1; Luk'. 5:1-3

† 3:18 3:18 Kənançi - rimluğoy əleyinə ə̌q'ə̌śit'oğo tadeśi s'i.

‡ 3:22 3:22 Mat'. 9:34; 10:25

§ 3:29 3:29 Luk'. 12:10

* 4:1 4:1 Luk'. 5:1-3

† 4:12 4:12 İsa. 6:9-10; İoan. 12:39-40; Ap'ost'. 28:26-27

‡ 4:21 4:21 Mat'. 5:15; Luk'. 11:33

§ 4:22 4:22 Mat'. 10:26; Luk'. 12:2

* 4:24 4:24 Mat'. 7:2; Luk'. 6:38

† 4:25 4:25 Mat'. 13:12; 25:29; Luk'. 19:26

‡ 4:29 4:29 Yol. 3:13; İoan. 4:44

* 6:4 6:4 Mat'. 13:57; Luk'. 4:24; İoan. 4:44

† 6:11 6:11 T'e vaxt' iudeyxo t'ı̌yə̌min ölkinəxun qaybakat'an içoğoy turel arśi tozal śap't'unst'ay. Me hərəkətə içoğoy azuk'axun bakalt'oğoynak' bsunen isə şot'oğoval Buxačuğo nu çalxalt'oğoxun sa biq'sunane ak'est'ay. Luk'. 10:4-11; Ap'ost'. 13:51

‡ 6:13 6:13 İak'. 5:14

§ 6:15 6:14-15 Mat'. 16:14; Mrk'. 8:28; Luk'. 9:19

* 6:34 6:34 Ams'i oç̌. 27:17; 1 Padç. 22:17; 2 Hadis. 18:16; Yez. 34:5; Zək. 10:2; Mat'. 9:36

† 6:37 6:37 P'ə̌baç̌ dinar - Sa dinar sa ğiin əşlin haq'q'e.

‡ 6:48 6:48 Üşeni bip'imci saadast'a - Həysət'in vaxt'en üşe saad xibaraxun ǔqə̌ray arane.

* 7:7 7:6-7 İsa. 29:13

† 7:10 7:10 C'eys. 20:12; 21:17; Lev. 20:9; K'an. 5:16

‡ 7:16 7:16 Bəzi kiinśamurxost'a: İbakseynak' ǔmǔx bakalt'in ibakeq'an!

* 8:11 8:11 Luk'. 11:16

† 8:12 8:12 Luk'. 11:29

‡ 8:15 8:15 Luk'. 12:1

§ 8:19 8:18-19 İsa. 6:9-10; Yer. 5:21; Yez. 12:2; Mrk'. 4:12

* 8:28 8:28 Mrk'. 6:14-15; Luk'. 9:7-8

† 8:29 8:29 İoan. 6:68-69

‡ 8:34 8:34 Mat'. 10:38; Luk'. 14:27

§ 8:35 8:35 Mat'. 10:39; Luk'. 17:33; İoan. 12:25

* 9:7 9:2-7 Mat'. 3:17; Mrk'. 1:11; Luk'. 3:21-22; 2 P'et'. 1:17-18

† 9:11 9:11 Mal. 4:5; Mat'. 11:14

‡ 9:29 9:29 Afırınen - Bəzi kiinśamurxost'a: Afırınen q'a ğurux efsunen.

§ 9:34 9:34 Luk'. 22:24

* 9:35 9:35 Mat'. 20:26-27; 23:11; Mrk'. 10:43-44; Luk'. 22:25-26

† 9:37 9:36-37 Mat'. 10:40; Luk'. 10:16; İoan. 13:20

‡ 9:40 9:40 Mat'. 12:30; Luk'. 11:23

§ 9:41 9:41 Mat'. 10:42

* 9:43 9:43 Mat'. 5:30

† 9:44 9:44 Bəzi kiinśamurxost'a me bənd butene: - Cəhənnəmə bakalt'oğo k'aramk'ala meq tene bisa, t'iyanin bok'ala aruxal tene ašt'a.

‡ 9:46 9:46 - Bəzi kiinśamurxost'a me bənd butene: Cəhənnəmə bakalt'oğo k'aramk'ala meq tene bisa, t'iyanin bok'ala aruxal tene ašt'a.

§ 9:47 9:47 Mat'. 5:29

* 9:48 9:48 İsa. 66:24

† 9:50 9:50 Mat'. 5:13; Luk'. 14:34-35

* 10:4 10:4 K'an. 24:1-4; Mat'. 5:31

† 10:6 10:6 Burq. 1:27; 5:2

‡ 10:8 10:7-8 Burq. 2:24

§ 10:12 10:11-12 Mat'. 5:32; Luk'. 16:18; 1 K'or. 7:10-11

* 10:15 10:15 Mat'. 18:2-3

† 10:19 10:19 C'eys. 20:12-16; K'an. 5:16-20

‡ 10:21 10:21 Qaybaka - Bəzi kiinśamurxost'a: Qaybaka, vi xaça ext'a. Mrk'. 8:34

§ 10:24 10:24 Buxačuğoy padçağluğa baysun - Bəzi kiinśamurxost'a: Var-dövlətə umudbakalt'oğoynak' Buxačuğoy padçağluğa baysun.

* 10:31 10:31 t Mat'. 20:16; Luk'. 13:30

† 10:38 10:38 Cam - İsusi xaçe loxol bisuni nišan.

‡ 10:38 10:38 Luk'. 12:50

§ 10:44 10:42-44 Mat'. 23:11; Mrk'. 9:35; Luk'. 22:25-26

* 11:9 11:9-10 Hosanna - əbrani muzin Buxačuğo alxışq'anbakiupsune.

† 11:9 11:9 Ǐvel mə̌ğ. 118:25-26

‡ 11:17 11:17 İsa. 56:7; Yer. 7:11

§ 11:23 11:23 Mat'. 17:20-21; 1 K'or. 13:2

* 11:25 11:25 Mat'. 6:14-15; 18:35

† 11:26 11:26 Bəzi kiinśamurxost'a bu bənd butene.

‡ 11:30 11:30 yəni Buxačuğoxun

* 12:1 12:1 İsa. 5:1-7

† 12:11 12:10-11 Ǐvel mə̌ğ. 118:22-23

‡ 12:18 12:18 Saduk'eyxo - Rime hökmətin tərəf bakala iudeyxoy p'art'iin üzviyox. Şot'oğon Ǐvel Śamaxun tək Moiseyi qo girkət'un q'abulbsay. Běyinbaksuna, angelxo saal axırınci ğina isə tet'un věbaksay.

§ 12:19 12:18-19 K'an. 25:5; Ap'ost'. 23:8

* 12:26 12:26 C'eys. 3:6

† 12:30 12:29-30 K'an. 6:4-5

‡ 12:31 12:31 Lev. 19:18

§ 12:32 12:32 K'an. 4:35

* 12:36 12:36 Ǐvel mə̌ğ. 110:1

* 13:11 13:11 Luk'. 12:11-12

† 13:13 13:9-13 Mat'. 10:17-22; Luk'. 12:11-12

‡ 13:14 13:13-14 Vərənluğ eçala irit'p'un sa şeye iz nu lazım bakala gala laxesun - İsusen me əyiten "haram bakala sa şeye q'urban eçala gane loxol laxsuni" baradane nexe. İsusi me pit'oğo 70-ci usenast'a Yerusalima bakala q'urban eçala gane belt'un eçerey.

§ 13:14 13:14 Dan. 9:27; 11:31; 12:11

* 13:15 13:15 K'ojin bel. - T'evaxt İsraila k'ojurxoy bul düze bake. Metər k'ojurxoy bel amdarxon əşt'unbe, afırıt'unpe, useni eğarix vədəmoğo t'et'iyat'un bask'e.

† 13:16 13:15-16 Luk'. 17:31

‡ 13:19 13:19 Dan. 12:1; Qay. əyit 7:14

§ 13:21 13:21 Luk'. 17:21,23

* 13:25 13:24-25 İsa. 13:10; 34:4; Yez. 32:7; Yol. 2:10,31; 3:15; Qay. əyit 6:12-13

† 13:26 13:26 Dan. 7:13; Qay. əyit 1:7

‡ 13:32 13:32 Mat'. 24:36

§ 13:34 13:34 Luk'. 12:36-38

* 13:35 13:35 Mat'. 24:42

* 14:1 14:1 C'eys. 12:1-14,21-27

† 14:1 14:1 C'eys. 12:15-20

‡ 14:5 14:5 Xibbaç̌ dinar - Əşp'ali sa usenluğ haq'q'axun gele.

§ 14:7 14:7 K'an. 15:11

* 14:12 14:12 Ə̌yinsuz Šume axsibay C'eys. 12:27

† 14:18 14:18 Ǐvel mə̌ğ. 41:9

‡ 14:24 14:24 C'eys. 24:8; Yer. 31:31-34

§ 14:27 14:27 Zək. 13:7

* 14:28 14:28 Mat'. 28:16

† 14:49 14:49 Luk'. 19:47-48; 21:37

‡ 14:58 14:57-58 İoan. 2:19

§ 14:62 14:62 Dan. 7:13

* 14:63 14:63 Paltara zığzığbi - Me hərəkəten Buxačuğo bǐhı tağala əyitmoğo ibakala amdaren izi me əyitmoğo nu q'abulbsunane ak'est'ay.

† 14:64 14:63-64 Lev. 24:16

* 15:21 15:21 Rim. 16:13

† 15:24 15:24 Ǐvel mə̌ğ. 22:18

‡ 15:25 15:25 Xibimci saad - Həysət'in vaxt'en savaxt'an saad vuy.

§ 15:28 15:28 Bəzi kiinśamurxost'a me bənd butene - Ǐvel Śamurxost'a śameśiyorox bex p'anep'i: «Üsyanbalxoy taye baki». Luk'. 22:37

* 15:30 15:29-30 Ǐvel mə̌ğ. 22:7; 109:25; Mrk'. 14:57-58; İoan. 2:19

† 15:33 15:33 Ǔqǔmci saad - Həysət'in vaxt'en berezəre saadin p'as's'e.

‡ 15:33 15:33 Vuyumci saad - Həysət'in vaxt'en berezərexun oşa saad xib.

§ 15:34 15:34 Ǐvel mə̌ğ. 22:1

* 15:36 15:36 Ǐvel mə̌ğ. 69:21

† 15:38 15:38 C'eys. 26:31-33

‡ 15:41 15:40-41 Luk'. 8:2-3

* 16:7 16:7 Mat'. 26:32; Mrk'. 14:28

Luk'a

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Luk'an

śampi Mǔq Xavar

Běšin əyit

Me girkə śampi Luk'a İsus Xrist'osi Mǔq Xavari yəymişaksunast'a gele əşur biq'i P'avelaxun sagalane bake. Şo hamal iz əşlə şaat' avabakala sa doxt'urey. Me girkə şot'in maya śamsuna avateyan, ama śamesuni tarix 60-62-ci usenxone hari c'eysa. Girke T'eofileynak' śamesunen isə ak'esest'a ki, T'eofil varlu amdare bake, bakes banekon me girke bex c'eysunast'a Luk'a tənginen köməyebe. "Ap'ost'olxoy əşurxo" girkə śampiyoval hame Luk'ane.

Luk'a iç İsus Xrist'osi c'ək'p'i p'as's'e şagirdxoxun tene bake, şot'in İsusa oşane q'abulbe. Şot'o görəl girke boş Luk'an İsusi bütüm amdarxoy çark'eseynak' eysuna lap gelene ak'est'un çuresa. Girken ak'esest'a ki, İsus fağırxoynak' q'a içoğoy yaq'a aç̌esp'it'oğoynak', varluğoynak' hamal kəsibxoynak', yəhudi bakala hamal nu bakalt'oğoynak'e hare. Luk'ay doxt'ur baksuna görə girke boş İsusi azariğo q'olaybsuni barada bakala hadisoox lap gelene.

T'ı̌yə̌mi Mǔq Xavar girkurxo běğat'an Luk'ay girk samal q'erəze burqesa. Sa angelen K'unuk'bal İoani nanaxun baksuna iz bava saturběš avabakesest'a. Oşa İsusi nanaxun baksuni baradane exlətesa, oşa isə saycə Luk'ay Mǔq Xavar girke boş bakala p'as's'e yəştə İsusi Yerusalimi xrama taysuni barada.

Luk'an İsusi k'unuk'bak'suni, şeytanen Şot'o sinəyinşbsuni, Şot'ay İzi q'ulluğa burqsuni baradane exlətbsa. İsusi Galileya bölginə bi q'ulluği, Şot'ay Yerusalima tağat'an bakala hadisoğoy baradal gelo saycə Luk'ay śamp'i girke boşe.

Axırda İsus fariseyxoy q'a k'anun zombalxoy kiyele tadesa, İzi saturběš avabakest'i k'inək'əl p'uri běyinebaksa. Axıri Şo hakot'aynak'al hareney: beş günaxxo İz ozane ext'i İz p'iyen şot'oğo os'kseynak'! Beşi çark'eseynak'! Me barada hələ Adam q'a Yevay günaxaxun burqi İsusi nanaxun baki vədinəl śirik' hema xavareçalene saturběš avabakest'e. Amdarxoy içoğoy əşp'est'i günaxaxun təmizbakseynak', Buxačuğoy piyes p'urum şaat'luğ bə̌ğə̌bseynak' sa yaq'e bu! Moval Mǔq Xavara věbaki Buxačuğoy yaq'abi Çark'est'ala q'abulbsun!

Hametər, Luk'an śampi Mǔq Xavar girke axırınci bulurxo İsusi göynul ěqesunen, Şot'ay İzi şagirdxo içoğoynak' Ǐvel Urufa yaq'absuna əyit tast'unene çarksa.

Girke boş bakalorox:

1:1-4 Girke T'eofileynak' śamesun

1:5-2:52 K'unuk'bal İoani q'a İsus Xrist'osi nanaxun baksun

3:1-20 K'unuk'bal İoani q'ulluğ

3:21-4:13 İsusi k'unuk'baksun q'a sinəyinşaksun

4:14-9:50 İsusi Galileyina q'ulluğbsun

9:51-19:27 İsusi Galileyinaxun Yerusalima taysun

19:28-23:56 İsusi Yerusalima baki axırınci ğimxo

24:1-53 İsusi běyinbaksun, t'ı̌yə̌mit'oğo ak'esun q'a göynul ěqesun

1

Girke T'eofileynak' śamesun

1 Hörmətlü T'eofil, gelet'ine beş arane baki əşurxoxun śamsuna çalışake. 2 T'e belxun həysət'inəl śirik' Mǔq Xavara içoğoy piin ak'i şot'o q'ulluğbit'oğon me əşurxo yax exlət'p'i k'inək' 3 zuval t'e belxun bitova yönbəri fikir tadi mot'oğo vaynak' belxun ošel śamsuna lazımez avabaki. 4 Metər ki, hun vi zombakit'oğoy düz baksuna tam věbakan.

K'unuk'bal İoani nanaxun baksuna saturběš avabakest'un

5 İudeyin padçağ İrodi vədinest'a Avia dəst'inəxun * bakala Zəkəriyə s'iyen sa běyinše buy, iz çuuxal Aaroni nəsiləxuney, şot'ay s'i Elizabet'ey. 6 Şorox p'ǒğə̌l Buxačuğoy piyes düzgün amdarxoney, Buxačuğon laxi buyruğxo q'a q'aydoğo bitova əyitsuz bex p'ap'est'unbsay. 7 Ama Elizabet' ərəmik' † baksuna görə içoğoy əyel tene buy. Şot'oğoy p'rannayal yəş geleney.

8 Sa ği Zəkəriyən iz dəst'in navadast'a Buxačuğoy běš běyinšluği q'ulluğane taşt'ay. 9 Xrama baśi şaat' adeğala buxur bok'osbsunal me dönüş içune koft'ey (běyinšxoy ədəten mot'aynak' çöpt'un bost'ay). Zəkəriyə xramane baśi, 10 amdarxon isə me vədine xrame məəlne çurpi afırıt'unney.

11 Me vədə q'urban eçala gane yön tərəf Zəkəriyəynak' Buxačuğoy sa angele ak'eśi. 12 Zəkəriyən şot'o ak'i q'ı̌nebi, içu aç̌esebi. 13 Angelen isə şot'o pine: «Ma q'ǐba, Zəkəriyə! Buxačuğon vi afırına inebaki. Vi çuux Elizabet'en vaynak' sa ğar eçale. Hunal iz s'iya İoan ‡ laxa. 14 Şot'in vaynak' mǔqluğ eçale, vi ük' mǔqluğen buy bakale. Amdarxoy geloval şot'ay dünyəne eysuna görə mǔq bakale, 15 şot'aynak' ki, şo Q'ončuğoy piyes kala ak'eğale. Şot'in sal sa vədə nə fi, nəəl q'erəz finağoybala ǔğǔnxo tene ǔğə̌l, hələ nanay tapane amaq'un Ǐvel Urufen buy bakale. § 16 Şot'in israilluğoy gelet'u Q'ončuğoç, içoğoy Buxačuğoç qaydale. 17 Şo xavareçal İlyay urufen q'a zoren Q'ončuğoy běš tağale, bavoğo içoğoy əyloğoç, tərst'oğo düzgün yaq'aç yönbi, azuk'a Şot'ay eyseynak' həzirbale. *

18 Zəkəriyən angela pine: «P'oy zu mot'oğoy bex p'ap'suna hetərez avabakon? Axıri zuval gele q'ojazu, bez çuğoyal ene yəş c'ovakene». 19 Angelen şot'o coğabe tadi: «Zu Buxačuğoy běš çurk'ala Gavriilzu, me mǔq xavaral va upseynak'ez yaq'abake. † 20 Həysə isə, hun bezi pit'oğo nu věbaksuna görə, me əyitmux bex p'ap'ala ğinal śirik' əyitp'es ten bakal, lal bakalnu».

21 Qavuna çurpi amdarxon isə Zəkəriyəy yaq'at'un běğsay, şot'ay xramaxun het'u görə metər c'əyi c'eysuna tet'un q'amişaksay. 22 Şo xramaxun c'ere, ama amdarxoxun əyitp'es tene baki. Amdarxonal q'amişt'unbaki ki, şot'o xrama hik'ənesa ak'eśene. Şot'in amdarxoxun kiin-biine əyitey, şot'aynak' ki, laley.

23 Zəkəriyəy q'ulluği vaxt' çark'at'an şo iz k'oyane qaybaki. 24 Samal oşa isə iz çuux Elizabet' əyeləne mandi, qo xaşal iz k'oyaxun tene c'eri. 25 Şot'in nexey: «Mot'o zaynak' Q'ončuğone bi. Şot'in za eyex badi amdarxoy arane ç̌omə̌yin manst'axun çark'esedi». ‡

İsus Xrist'osi nanaxun baksuna saturběš avabakest'un

26 Elizabet' ǔq xaşin bǐhi bakat'an Buxačuğon angel Gavriila Galileyina bakala Nazaret' şəhəre, 27 iz s'i Mariya bakala ərgən sa xuyəri t'ǒğǒle yaq'abi. Me xuyər Davidi nəsiləxun bakala İosif s'iyen sa amdaraxun nišanluney. §

28 Angelen şot'ay t'ǒğǒl hari pine: «Xeyirq'an baki, ay Buxačuğoy piyes şaat' ak'eğalo! Q'ončux vaxune». 29 Mariya me əyitmoğon çəşt'irişebi, me əyitmoğoy k'ə upsuni baradane fikirbsa burqi.

30 Angelen isə şot'o pine: «Ma q'ı̌ba, Mariya, şot'aynak' ki, hun Buxačuğoy piyes şaat'en ak'eśe. 31 Hun bǐhi baki sa ğar eçalnu. Şot'ay s'iya İsus laxalnu. * 32 Şo kala Amdar bakale, Ala Arśit'ay Ğar k'aleğale. Q'ončux Buxačuğon Şot'o İz bava Davidi taxt'a tadale. 33 Şo İak'ovi nəsili loxol həmişəluğ padçağ bakale. İz padçağluğiyal axır tene bakal». †

34 Mariyan angela pine: «Mo hetəre bakes bakon? Axıri zu hələ işq'ara tezu». 35 Angelen coğab tadi şot'o pine: «Ǐvel Uruf vi loxol śiğale, Ala Arśit'ay kala zoren vi loxol xoji sakale. Kot'aynak'al vaxun bakala Əyel Buxačuğoy Ğar k'aleğale, Şo ı̌vel bakale. 36 Běğa, vi q'oom Elizabet'al iz yəşlu vədine ğar əyeləne mande. Şot'o ərəmik't'un nexey, ama şo ene ǔqxaşin bǐhine. ‡ 37 Şot'aynak' ki, Buxačuğoynak' mümkün nu bakala şey tene bu». §

38 T'e vədə Mariyan pine: «Zu Q'ončuğoy nökərzu, barta za vi pi k'inək'q'an baki».

Angelenal şot'o barti taneśi.

Mariyay q'a Elizabet'i suna aksun

39 T'e vədə Mariya hayzeri kap İudeyani burux ganxo bakala sa şəhərene yaq'a baft'i. 40 Şo Zəkəriyəy k'oyane hari. Baśi Elizabet'a «Xeyirq'an baki!» pine. 41 Elizabet'en Mariyay əyitə ibakat'an, içust'a bakala körpə mǔq baki galepi. Elizabet'al Ǐvel Urufen buybaki 42 alloy səsen harayepi: «Hun çupuğoy boş xeyir-bərəkət haq'iyonu, vast'a bakala əyelal xeyir-bərəkət haq'iyone. 43 Mo hetəre bakes bakon? Bez Q'ončuğoy Nana bez t'ǒğǒle hare! 44 Běğa, vi əyitə ibakat'an zast'a bakala əyelal mǔqluğaxun galepi. 45 Q'ončuğon içu pi əyitmoğoy bex p'ap'suna věbakala çuux he bəxt'əvərə!»

Mariyay alxışbala mə̌ğ

46 Mariyan isə pine:

47 «Bez ük'en Q'ončuğoy s'iyane alabsa,

Bez elmuxal za Çark'est'ala Buxačuğo görə mǔqebaksa,

48 Şot'aynak' ki, Şot'in İzi me gorox k'ulane ak'i.

İsəəl bütüm nəsilxon za bəxt'əvər hesabbale,

49 Şot'aynak' ki, Bitova Başarbalen zaynak' kala sa əşe biq'i,

Şot'ay s'i ǐvele!

50 Şot'ay yaq'en tağalt'oğoynak'al

İz ük' bok'osbsun nəsiləxun-nəsiləne c'ovakon.

51 Şot'in İz zorba kiin gele kala əşurxone biq'i,

İçoğo ala efalt'oğo oq'ane saki.

52 Kalaluğbalxo taxt'axune śivk'i,

Goroxt'oğo isə alanebi.

53 Busat'oğo neymət'xon boşevk'i,

Varlut'oğo isə kul ams'ine yaq'abadi.

54-55 Q'ončuğon Avrahama q'a şot'ay nəsilə

Həmişə İz ük' bok'osbsuna ak'est'i,

Beş bavoğoyal tadi əyitə eyex badi

İz nökər İsraila köməyebi». *

56 Mariya Elizabet'i t'ǒğǒl xib xaşa ı̌ša mandit'uxun oşa iz k'oyane qaybaki.

K'unuk'bal İoani nanaxun baksun

57 Elizabet'i vaxt' hari p'anep'i, şot'in sa ğare eçeri. 58 Şot'ay q'oom-q'onşiğon Q'ončuğoy şot'aynak' me kala ük' bok'osbsuna ak'i, içuxun sagala mǔqt'un baksay.

59 Muğumci ğine körpə sünnətbsat'un hari. Şot'ay s'iya iz bava k'inək' Zəkəriyət'un laxsun çuresay. † 60 Əylin nanan isə pine: «Təə, kot'ay s'i İoan bakale». 61 Şot'o pit'un: «Axıri vi q'oomxoy arane metər s'i bakala sa amdar tene bu». 62 T'e vədə kiin-biin q'andrişi əylin bavaxunt'un şot'in iz ğare s'iya k'ə laxsun çuresuna xavar haq'i. 63 Zəkəriyənəl sa daxt'ak'i k'ot'or çureśi iz loxol śamepi: «Kot'ay s'i İoane». 64 Hat'e saad şot'ay muz qayeśi, şot'inal Buxačuğo alxışbsane burqi.

65 T'iya bakala q'onşiğo isə kala qǐyene haq'i, me baki əşurxoy barada exlət'xoval İudeyani bito burux ganxo yəymişebaki. 66 İbakalt'oğonal "axıri me əyel kala baki şu bakala?" pi fikirət'un taysay. Şot'aynak' ki, Q'ončuğoy kul şot'ay loxoley.

Zəkəriyəy xavareçalluğbsun

67 Əylin bava Zəkəriyəy loxol Ǐvel Urufe śiri, şot'inal metəre xavareçalluğbi:

68 «Alxışq'an baki İsraili Buxačux Q'ončuğo!

Şot'aynak' ki, İz azuk'a eyex badi şot'o çark'esedi,

69 Şot'in İz nökər Davidi nəsiləxun

Yaynak' zorba Çark'est'ale p'ap'esp'i.

70 Gele vaxt' mot'oxun běš İz ı̌vel xavareçalxoxun avabakest'i k'inək'

71 Beş düşmənxoy q'a yax aksun nu çureğalt'oy kiyexune çark'est'i.

72 Hametər beş bavoğo ük' bok'osp'suna ak'est'i

İz ı̌vel irəzuluğane eyex badi.

73 Hetəre beş bava Avrahama elasp'i əyit tadey ki,

74-75 Yan beş düşmənxoy kiyexun çark'eśi

Beş yəşəyinşi axıral śirik' hik'k'alaxun q'ǐbinut'

Q'ončuğoy běš ı̌velluğen q'a düzgünluğen yəşəyinşi

Şot'o q'ulluğbes bakalyan.

76 Hun isə, ay bez bala, Ala Arśit'in yaq'abi xavareçal k'aleğalnu,

Şot'aynak' ki, Q'ončuğoy běš tağalnu,

Şot'ay yaq'a həzirbalnu,

77 Şot'ay azuk'a içoğoy günaxxo bağışlayinşaksunen

Çark'esuni barada avabakest'alnu.

78 Axıri beş Buxačux ük' bok'osp'ale,

Şot'ay me ük' bok'osp'sunen

Alloyaxun yaynak' t'etər sa Běğ c'eğale ki,

79 Bisuni xojina saal bayinq'luğa arśalt'oğoy ç̌oyel işiğ sakane,

Beş turmoğo şip'luği yaq'a yönbane». ‡

80 Körpəl kalabaksunen iz uruf zorbane baksay. Şo israilluğoy běš c'eğala ğinal śirik' çölöne manst'ay.

2

İsusi nanaxun baksun

(Mat'. 1:18-25)

1 T'e ğimxost'a imp'erat'or Avgust'en bütüm Rime oç̌alxo bakala amdarxoy siyəyinə haq'esuni barada əmire tadi. 2 Mo samci siyəyinə haq'suney, manu ki K'irini Siriin kalo bakat'ane c'ovakey. 3 Bito siyəyinə haq'eseynak' iz şəhərəne yaq'a baft'i.

4 İosifal Davidi əsil-nəsiləxun baksuna görə Galileyin Nazaret' şəhərexun c'eri İudeyina, Davidi şəhər bakala Bet'lexemane taśi. 5 Şo t'et'iya siyəyinə haq'eseynak' iz nišanlu Mariyaxune taśi. Me vədine Mariya bı̌hiney, əyelal bakala vədəney.

6 Bet'lexema əyel bakala vaxt' hari p'anep'i, 7 Mariyanal iz süft'in ğarane eçeri. Əyela q'ondağbi nə̌və̌ne laxi, şot'aynak' ki, q'onağxo mandala k'oya şot'oğoynak' ga tene bə̌ğə̌yeśey.

Angelxoy eğel běğalxo mǔq xavar tast'un

8 T'e oç̌ala sürün t'ǒğǒl üşe navad zap'k'ala eğel běğalxonoy. Şot'oğon çölöt'un kəybsay. 9 Bürdən Q'ončuğoy sa angel şot'oğoy běše c'eri, Q'ončuğoy tamtarağen şot'oğoy ç̌oyel işiğe saki. Eğel běğalxo kala q'ǐyene haq'i.

10 Angelen şot'oğo pine: «Ma q'ǐbanan! Zu və̌ynak' bütüm amdarxo mǔq't'ala sa xavarez eçere. 11 Ğe Davidi şəhəre efi Çark'est'ale nanaxun baki. Mo Q'ončux Xrist'ose. 12 Və̌ynak' nišan mo bakale: və̌n nə̌ve boş bask'i q'ondağbaki Körpə əyel bə̌ğə̌balnan».

13 Bürdən angeli t'ǒğǒl Buxačuğo alxışbala kala göye q'oşune ak'eśi. Şot'oğon metərt'un nexey:

14 «Ən alloyluğxo Buxačuğo alxış,

Şot'ay çureğala amdarxoynak' isə oç̌ali ç̌oyel serluğq'an baki!»

15 Angelxo qaybaki göynul ěqeśit'uxun oşa eğel běğalxon pit'un: «Ekinan Bet'lexema tağen, Q'ončuğon yax avabakest'i me baki əşlə beş piin ak'en».

16 Şorox kap hayzeri tat'unśi, hariyal Mariya, İosifa saal nə̌ve boş bask'i Əylə bə̌ğə̌t'unbi. 17 Eğel běğalxon Əylə ak'at'an Şot'ay barada içoğo pit'oğo bitova exlətt'unbi. 18 Mot'o ibakalt'oğoy bitot'in eğel běğalxoy me exlətə məət't'əlt'un manst'ay. 19 Mariyan isə bütüm me exlətxo iz ük'e boş efi me barada fikirebsay. 20 Eğel běğalxon bütüm içoğoy ak'it'oğo q'a ibakit'oğo görə Buxačuğo alxışbi tərifləyinşbsun qoşt'un qaybaki. Şot'aynak' ki, hər şey angelen içoğo exlət'p'i k'inək'e baki.

İsusi sünnət baksun

21 Muğumci ğine Əylin sünnət bakala vaxt' hari p'ap'at'an Şot'ay s'iya İsust'un laxi. Me s'i Şot'o hələ Nanay tapane bakalt'uxun běše angeli tərəfəxun tadeśey. *

22 Moiseyi k'anuna görə təmiz bakala vaxt' çark'it'uxun oşa † İosifen q'a Mariyan Əylə Q'ončuğo həsrbseynak' Yerusalimat'un eçeri, 23 şot'aynak' ki, Q'ončuğoy k'anuna śameśene: «Bütüm süft'in ğar əylux Q'ončuğo həsirbakalane». ‡ 24 Hamal şot'oğon q'urbant'un eçeri, hetər ki Q'ončuğoy k'anunast'a əmir bakeney: «P'ə̌ giyər, nəəl ki p'ə̌ göyərçini bala». §

Simeoni Buxačuğo alxışbala afırı

25 T'e vədə Yerusalima Simeon s'ila sa amdare buy. Şo düzgün hamal Buxačuğo vě amdarey. Şot'in israilluğoy çark'esunane yaq'běğsay, * Ǐvel Urufal şot'oxuney. 26 Ǐvel Urufen şot'o saturběš avabakest'eney ki, şo Q'ončuğon yaq'abi Xrist'osa ak'inut' biyalatene.

27 Metərluğen, Ǐvel Urufen Simeona xrame məəlinene eçeri. Me vədə körpə İsusa İz bava-nanan xramat'un eçeri. Şorox k'anuna laxeśi ədətə əməlbseynak't'un harey. 28 Simeonen Şot'o iz q'ujel ext'i Buxačuğo alxışbsun metəre pi:

29 «Ay bitot'ay Q'ončux, isə Vi pi k'inək'

Me Vi nökər arxayin biyes banekon.

30-32 Şot'aynak' ki, bütüm azuk'xoy ak'es bakal Vi həzirbi çark'esuna,

Millətxoynak' həzirbi işiğa,

Vi azuk' İsraileynak' bakala tamtarağa

Bez piin azk'i». †

33 İsusi nana q'a bava isə Simeoni içoğoy Əylin barada uk'ala me əyitmoğoxun məət't'əlt'un mandi. 34 Simeonen şot'oğo xeyir-bərəkət tadi Əylin Nana Mariya metəre pi: «Me Əyel İsraila gelet'ay bist'uni q'a ěqesuni səbəbkər bakale. Şo amdarxoy nu q'abulbala sa nišan bakseynak'e təyin bake. 35 Morox bito gelet'ay boş bakala fikirxo ç̌oyel c'evkseynak' bakale. Vi ük'e isə q'ılınc bağale».

Xannay xavareçalluğbsun

36 T'et'iya Aşer tayfinaxun bakala P'enueli xuyər Xanna s'ila çuux xavareçalal buney. Şo gele yəşluney. İzi cəyil vədine işq'ara taśi, vǔğ usene işq'araxun yəşəyinşi. Oşa şo süpüre mandi. 37 Mo səksən bip' yəşt'ə süpür sa çuuxey. Şo xramaxun c'etenesay, ğurux efi afırıpsun üşe-ğena Q'ončuğone q'ulluğbsay.

38 İosif q'a Mariya xrama bakat'an, Xannal şot'oğo ı̌šalayinşaki Buxačuğo şükürebi. Şot'in Yerusalimi çark'esuna yaq'běğala bütüm amdarxoynak' Körpə İsusi barada exlətbsane burqi.

Nazaret'a qaybaksun

39 İosif q'a Mariya Q'ončuğoy k'anuna śameśit'oğoy bitova əməlbit'uxun oşa Galileyina - içoğoy şəhər bakala Nazaret'at'un qaybaki. 40 Əyel isə kalabaksunen içust'a zor q'a müdrikluğ avuze baksay. Buxačuğoy çuresunal İçuxuney.

P'as's'e yəşt'ə İsusi xrama eysun

41 Hər usen C'ovaksuni axsibayast'a ‡ İsusi bava-nana Yerusalimat'un taysay. 42 İsusi p'as's'e yəş bakat'an şorox p'urum ədətə görə t'iyat'un taśi. 43 Axsibay çark'it'uxun oşa şorox qaybaki k'oya tayseynak' yaq'at'un baft'i. Ama İsus Yerusalima manedi. Şot'ay bava-nanay isə mot'oxun xavar buteney. 44 İsusi içoğoxun yaq' tağalt'oğoy arane baksunat'un fikirbsay. Ama sa ği dirist' yaq' taśit'uxun oşa Şot'o dost'urxoy q'a q'oomxoy arane qə̌vesat'un burqi. 45 Şot'o bə̌ğə̌tet'unbi, şot'aynak'al qə̌vesun-qə̌vesun Yerusalimat'un qaybaki.

46 Xib ğinaxun oşa Şot'o xramaxunt'un bə̌ğə̌bi. İsus məəlimxoy t'ǒğǒl arśi şot'oğo ǔmǔxelaxsay, şot'oğoxun k'ənesa exlət'p'i xavare haq'say. 47 Şot'o ǔmǔxlaxalt'oğoy bito Əyləst'a bakala haq'ıla q'a Şot'ay tadala coğabxo matt'un manst'ay. 48 İosifen q'a Mariyan Şot'o ak'i məət't'əlt'un mandi. İsusi Nanan pine: «Ay bez Ğar, mo hik'ə beş bel ençeri? Axıri vi bavan q'a zu nigərən mandi vayan qə̌vesay». 49 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «Za het'aynak'nan qə̌vesay? Avatenaniy ki, Zu Bez Bavay k'oya bakalazu?» 50 Ama şot'oğon İsusi k'ə upsun çuresuna q'amiş tet'un baki. 51 Oşa İsus İz nana-bavaxun sagala Nazaret'ane qaybaki. Şo şot'oğoy əyitəxun tene c'eysay. İz Nanan isə bütüm me əşurxo iz ük'e boş enefsay.

52 İsus kalanebaksay, kalabaksunenal iz müdrikluğ avuze baksay. Buxačuğoy q'a amdarxoy Şot'o çuresunal ğiba-ği avuzebaksay. §

3

K'unuk'bal İoani eysun

(Mat'. 3:1-12; Mrk'. 1:1-8; İoan. 1:19-28)

1 İmp'erat'or T'iberiin kalaluğbsuni qos's'emci useney. T'e vədinest'a P'ont'i P'ilat' İudeyani kaloney. İroden Galileyina, iz viçi Filip'en İt'ureyina q'a T'raxont'is oç̌alxo, Lisaniyanal Abileniyanane kalaluğbsay. 2 Xanan q'a K'ayafa isə samci běyinšxoy kalot'uniy. Hat'e vədə çölö Zəkəriyəy ğar İoana Buxačuğoy əyite p'ap'i. 3 Şot'inal İordan oqe hərrəmine bakala bütüm oç̌alxo tarapsun amdarxo içoğoy günaxxo bağışlayinşak'seynak' toobabi k'unuk'baksunane karoozbsay. 4 Hetər ki, xavareçal İsayay girke boş śameśeney:

«Çölö bayanbalt'ay ost'aar səse c'eysa:

"Q'ončuğoy yaq'a həzirbanan,

Şot'ay c'ovakala cığırxo düzbanan.

5 Hər dərə buybakale,

Hər burux, hər təpə oç̌alaxun barabar bakale,

Yaq'e k'ori ganxo düz bakale,

Ala-oq'a ganxo barabar bakale.

6 Bütüm amdarxonal Buxačuğoy çark'est'una ak'alt'un"». *

7 İoanen k'unuk'bakseynak' iz t'ǒğǒl eğala amdarxo nexey: «Ay dizik'i nəsil! Şina pi ki, və̌ynak' həzirbaki cazinaxun ef elmoğo çark'est'es bakalnan? † 8 Toobina ef tadala barurxoxun ak'est'anan. Ef ük'e boş "Beş bava Avrahame" pi arxayin ma bakanan. Və̌x nexzu, Buxačuğon me ǰěyurxoxunal Avrahameynak' əyloxe yaratmişes bakon. ‡ 9 Ene tavar xodurxoy tume bitene. Metərluğen, şaat' bar nu tadala hər xod bot'eśi aruğone bosesa». §

10 Camaaten şot'oxun xavare haq'say: «P'oy yan k'ə ben?» 11 İoanen şot'oğo metəre coğab tadi: «İzi p'ə̌ gurat' bakalt'in sunt'u nu bakalt'uq'an tadi. Haketərəl, iz ukun bakala amdaren nu bakalt'uxun t'e ukuna cöybeq'an».

12 Naloggirbalxonal k'unuk'bakseynak' şot'ay t'ǒğǒl hari xavart'un haq'say: «Məəlim, yan k'ə ben?» * 13 İoanen şot'oğo pine: «Və̌x tapşurbi q'ədərəxun gele nalog ma girbanan».

14 Bəzi əsk'ərxonal hari şot'oxun xavart'un haq'i: «P'oy yan k'ə ben?» İoanenal şot'oğo coğabe tadi: «Şuk'k'alaxun zoren təngə ma haq'anan, nahaq' gala şuk'k'ala taxsırkər ma c'evk'anan, ef haq'ala maaşaxun irəziləyinşakanan».

15 Amdarxon umuden yaq'e běğsay, bitot'inal İoani barada içoğoy boş fikirt'unbsay: «Mo Xrist'os bakes banekon?» 16 İoanen şot'oğo bütümə metəre coğab tadi: «Zu və̌x xenenez k'unuk'bsa. Ama zaxun gele Zorbone eysa. Zu Şot'ay torok'ali bağa şadbsunal layiğ tezu. Şot'in və̌x Ǐvel Urufen q'a aruğon k'unuk'bale. 17 İz ec'a təmizbi taxıla ambara topbseynak' k'oda † İz kiyel həzire. Kološa isə Şot'in nu aç̌ala aruğoy boş bok'osp'ale». 18 Hametər, İoanen q'erəzəl gele ögüd-nəsyətxo tast'unen amdarxo Mǔq Xavarane p'ap'espsay.

19 Ama hari kalaluğbal İrodi iz viçey çuux İrodiya haq'suna q'a şot'ay mandiyal pis əşurxo pisləyinşat'an 20 İroden şot'o biq'i zindanane bosest'i. Metərluğen, iz biq'i pis əşurxoy loxol soğoval avuzebay. ‡

İsusi k'unuk'baksun

(Mat'. 3:13-17; Mrk'. 1:9-11)

21 Bito amdarxo k'unuk'bakat'an, İsusal k'unuk'ebaki. Şot'in afırık'at'an göy qayeśi. 22 Ǐvel Urufal göyərçini bədənen baki Şot'ay loxole śiri. Göynuxunal sa səse hari: «Hun Bezi çureğala Ğarnu, Vaxun irəzizu». §

İsusi əsil

(Mat'. 1:1-17)

23 İsusen İz q'ulluğa burqat'an təxminən otuz yəşt'əney. Amdarxoy fikiren, Şo Helin ğar bakala İosifi ğarey. 24 Helinaxun běš isə Şot'ay əsili boş bakalorox moroxey: Mat't'at', Levi, Melxi, Yannay, İosif, 25 Mat't'atiya, Amos, Naum, Esli, Naggay, 26 Maat, Mat't'atiya, Semeyin, İosex, İoda, 27 Yoxanan, Resa, Zerubbabil, Şealt'iel, Neri, 28 Melxi, Addi, Kosam, Elmadam, Er, 29 Yesus, Eliyazar, Yorim, Mat't'at', Levi, 30 Simeon, İuda, İosif, Yonam, Eliak'im, 31 Melea, Menna, Mat't'at'a, Nat'an, David, 32 Yesse, Oved, Boaz, Salmon, Naxşon, 33 Amminadav, Admin, Arni, Xesron, P'eres, İuda, 34 İak'ov, İsaak', Avraham, Tera, Naxor, 35 Serux, Ragav, Falek', Ever, Şela, 36 Kenan, Arp'ak'şad, Sam, Noy, Lemek', 37 Met'uşelax, Xanok', Yered, Mahalalel, Kenan, 38 Enoş, Şet', Adam - Buxačuğoy ğar.

4

İsusi sinəyinşaksun

(Mat'. 4:1-11; Mrk'. 1:12-13)

1 İordan oqaxun qaybakit'uxun oşa Ǐvel Uruf İsusi loxoley. Şot'in İsusa ams'i oç̌alane taşeri. 2 T'et'iya iblisen İsusa q'ırx ği sinəyinşebi. Me q'ırx ğinast'a İsusen hik'k'al tene kəyi, ama axırda busane baki.

3 T'e vədə iblisen Şot'o pine: «Əgər Hun Buxačuğoy Ğarnusa, me ǰěna əmirba ki, šumq'an baki». 4 Ama İsusen şot'o metəre coğab tadi: «"Amdar təkc'ə šumen tene yəşəyinşon", pine śameśe». *

5 Oşa iblisen İsusa alloy sa galane taşeri, Şot'o sa dayğinen dünyəni bito padçağluğxo ak'esedi. 6 İblisen İsusa pine: «Zu dirist' mot'oğoy kalaluğa q'a tamtarağa Va tadoz! Morox zane tadeśe, zuval şu çureğayiz, şot'o tades bazkon! 7 Běğa, əgər Hun za bul k'os'bayin, morox bito Vi bakale». 8 İsusen isə metəre coğab tadi: «"Vi Q'ončux bakala Buxačuğo bul k'os'ba, təkc'ə Şot'o q'ulluğba" pine śameśe». †

9 Mot'oxun oşa iblisen İsusa Yerusalimane eçeri, Şot'o xrame bel sa gala efi pine: «Əgər Hun Buxačuğoy Ğarnusa, Va memiin oq'a bosa. 10 Axıri

"Buxačuğon Va görə İz angelxo əmirebon ki,

Va q'orişeq'at'un,

11 Va içoğoy kiyel taşat'un,

Vi tural sa ǰěna nu laft'ane" ‡

pine śameśe». 12 Ama İsusen şot'o metəre coğab tadi: «"Vi Q'ončux bakala Buxačuğo sinəyinşmaba" pine śameśe». §

13 İblisen İsusa hər cürə sinəyinşit'uxun oşa samal vədə Şot'oxun kule haq'i.

İsusi İz q'ulluğa burqsun

(Mat'. 4:12-17; Mrk'. 1:14-15)

14 İsus Urufi zoren Galileyinane qaybaki. Şot'ay barada xavar bito t'e gala yəymişe baki. 15 Şot'in t'iyani sinagogxo zomebsay, bitot'inal İçu tərifləyinşebsay.

İsusi Nazaret'a nu q'abulbaksun

(Mat'. 13:53-58; Mrk'. 6:1-6)

16 Sa ği İsus İz kalabaki Nazaret' şəhərene hari, Şamat' ği eğat'anal həmişənin k'inək' sinagogane taśi. T'iya Şo Ǐvel Śamurxoxun k'alpseynak' turele hayzeri. 17 Şot'o İsaya xavareçali girkət'un tadi. İsusen girkə qaypi me əyitmux śameśi ganune bə̌ğə̌bi:

18 «Q'ončuğoy Uruf Bez loxole,

Şot'aynak' ki, Şot'in Za c'ək'p'i *

Fağırxo Mǔq Xavara avabakest'eynak'e yaq'abe.

Biq'eśit'oğo içoğoy çark'esuna,

K'ač'it'oğo içoğoy pulmoğoy qayesuna,

Çətinluğa bakalt'oğo içoğoy irəətluğa c'eysuna,

19 Q'ončuğoy ük' bok'ospsuni vaxt' hari p'ap'suna bayanbseynak'e yaq'abe». †

20 Oşa İsusen girkə but'ek'i, şot'o q'ulluğçina tadi areśi. Sinagoga bakalt'oğoy bitot'in Şot'ay loxolt'un běğsay. 21 «Və̌n ibaki me Ǐvel Śam ğe bex p'anep'i» pi İsusen iz exlətəne burqi.

22 Me vədinə bitot'in Şot'ay barada şaat't'un fikirbsay, İz ǰomoxun c'eğala şaat' əyitmoğo məət't'əlt'un manst'ay, sunaxun "Mo yəni İosifi ğar tene ki?" pi xavart'un haq'say.

23 İsusen isə davamebsay: «Düze, və̌n həysə "doxt'urnusa, süft'ə va q'olayba!" məsəlinə Bez eyex badalnan. "K'efernauma bit'oğoy barada ibakeyan. İsə memiya, Vi yurdnuval hat'e əşurxo ba!" uk'alnan. 24 Və̌x düzinəz nex: sal sa xavareçal iz yurdnu q'abul tene baksa. ‡ 25 Běğanan, İlyay vədine, xibinq'ı̌ usen ağala nu hari vədine, dirist' ölkinə kala busaluğ bakat'anal, İsraila süpür çupux geleney. § 26 Ama Buxačuğon İlya şot'oğoy saycət'ay t'ǒğǒl təə, Sidoni Sarfat şəhəre bakala sa süpür çuğoy t'ǒğǒle yaq'abi. * 27 Elişa xavareçali vədineyal İsraila cuzamlu amdar geleney. Ama şot'oğoy sayco təə, Siriyalu Naamane təmizbaki». †

28 Sinagoga bakala amdarxo bito me əyitmoğo ibaki əcuğləyinşt'unbaki. 29 Şot'oğon hayzeri İsusa şəp't'unśi. Şot'o şəhər çurpi buruğoy bel eçeri t'et'iin oq'a bost'unt'un çuresay, 30 ama İsus şot'oğoy aranexun c'eri taneśi.

İsusi K'efernaumi sinagogaxun murdar urufa c'evksun

(Mrk'. 1:21-28)

31 İsus Galileyin K'efernaum şəhərene hari. T'iya Şot'in Şamat' ğine amdarxone zombsay. 32 Bütüm Şot'ay zombsuna haq'eśi manst'unst'ay, şot'aynak' ki, Şot'in Buxačuğon ext'iyər tadi sa amdar k'inək'e zombsay. ‡

33 Sinagoga isə me vədine içust'a murdar uruf bakala sa amdare buy. Bürdən şot'in ost'aar harayepi: 34 «Ay Nazaret'lu İsus, yaxun k'ən çuresa? Yax əfçibsan hare? Zu avazu Hun şunu: Buxačuğoy Ǐvelonu!» 35 Ama İsusen şot'o q'adağanbi pine: «Şip' çurpa! Me amdaraxun c'eki!» Murdar urufen me amdara bitot'ay běš oq'a saki sal sa zərəl tadinut' şot'oxun c'ere.

36 Bito məət't'əl mandi suna pit'un: «Mo hik'ə? Me amdaren murdar urufxo kalaluğen q'a zorene əmirbsa, şoroxal c'et'unsa!» 37 İsusi barada bakala me exlət t'e oç̌ali hər gala yəymişebaki.

İsusi gele amdarxo q'olaybsun

(Mat'. 8:14-17; Mrk'. 1:29-34)

38 İsus sinagogaxun c'eri Simoni k'oyane taśi. K'oya Simoni q'aynako q'ızdırmin boş boneksay, şot'aynak'al İsusaxun me çuğoynak' köməyt'un çureśi. 39 İsus şot'o ı̌šalayinşaki q'ızdırmina q'adağanebi, çuğoy q'ızdırmal śire. Çuux hat'e saad hayzeri içoğo q'ulluğbsane burqi.

40 Běğ batk'at'an isə amdarxon içoğoy cürbəcür azariğo İsusi t'ǒğǒl eşt'at'un burqi, Şot'inal İz kula t'e azariğoy hər sunt'ay loxol laxi şot'oğo q'olayebsay. 41 Gelet'oğoxun "Hun Buxačuğoy Ğarnu!" harayk'a murdar urufxone c'eysay. Amma İsusen şot'oğo q'adağanbi şipebsay, axıri şot'oğon İsusi Xrist'os baksuna avat'uniy.

İsusi İz karoozbsuna davambsun

(Mrk'. 1:35-39)

42 Kəybakat'an İsus c'eri amdar nu bakala sa galane taśi. Amdarxon Şot'o qə̌vesat'un burqi, bə̌ğə̌bi isə içoğo barti maq'an taśi pi tərbsun tet'un çuresay. 43 Ama İsusen şot'oğo pine: «Zu t'ǐyə̌mi şəhərmoğoval Buxačuğoy padçağluği eysuni Mǔq Xavara yəymişiz buq'on, şot'aynak' ki, Zu kot'aynak'ez hare». 44 Metərluğen, İsusen İudeyani sinagogxo karoozebsay.

5

Samci şagirdxo

(Mat'. 4:18-22; Mrk'. 1:16-20)

1 Sa ği İsus Ginesar göle t'ǒğǒl çurpeney. Camaaten Şot'ay hərrəmine çurpi Buxačuğoy əyitəne ǔmǔxlaxsay. 2 İsusen göle t'ǒğǒl çurpi p'ə̌ dənə lodk'ane ak'i. Mo çəlibiq'alxoy lodk'ooxey, şot'oğon samal t'ǒǒx içoğoy torurxot'un os'ksay. 3 İsusen Simoni lodk'ina arśi şot'oxun q'ariluğaxun samal ə̌xilbaksunane xaişbi. Oşa isə arśi camaata lodk'in boşt'ane zombsa burqi. *

4 Şot'in İz əyitə çark'it'uxun oşa Simona pine: «Lodk'ina bə̌ğə̌loyluğa taşeri çəli biq'ala torurxo xena bosa». 5 Simonen coğabe tadi: «Məəlim, yan üşe kəybakamin əşyanbe, ama hik'k'al biq'es teyan baki. Ama Hun metər upsuna görə zu saal bosoz». †

6 Hametərəl bit'un. Şot'oğon t'eq'ədər çəlit'un biq'i ki, içoğoy torurxo zığebaksay. ‡ 7 Şot'aynak'al t'ǐyə̌mi lodk'ina bakala yoldaşxo k'alt'unpi ki, hari içoğo köməybat'un. Şot'oğonal hari lodk'oğoy p'rannal çəlinen t'etərt'un buybi ki, lodk'oox batksane burqi. 8 Simon P'et'eren mot'o ak'i İsusi turin oq'a biti metəre pi: «Ay Q'ončux, zaxun ə̌xil baka, axıri zu günaxkər sa amdarzu». 9 Şot'aynak' ki, şo içal, iz t'ǒğǒl bakaloroxal içoğoy meq'ədər gele çəli biq'suna mat mandet'uniy. 10 Simonaxun ortağ bakala Zavdayi ğarmux İak'ov q'a İoanal me əşlin loxol məət't'əl mandet'uniy. Ama İsusen Simona pine: «Ma q'ǐba, isə ene çəlin gala amdar biq'alnu».

11 Metərluğen, şot'oğon lodk'oğo q'ariluğa c'evk'it'uxun oşa bitova t'iya boseri İsusi bač'anexunt'un taśi.

İsusi cuzam baft'i amdara q'olaybsun

(Mat'. 8:1-4; Mrk'. 1:40-45)

12 Sa ği şəhərmoğoy sunt'ust'a İsus dirist' iz bədən yara baft'i § sa amdarane irəst'hari. Me amdaren İsusa ak'i ç̌ooq'a past'eśi xoyinšebi: «Ay Q'ončux, çureğayin za təmizbes bankon». 13 İsusen İz kula boxodi şot'o laft'i pine: «Çurezsa, təmizbaka!» Hat'e saadal me amdar cuzamaxun təmize baki.

14 İsusen şot'o tapşurebi ki, şuk'k'ala me barada sa əyit maq'an exlətpi. Oşa pine: «Ama taki, va běyinša ak'est'a. Vi cuzamaxun təmizbaksuna görə Moiseyen bürüşi q'urbanxoval eça. Barta amdarxon vi q'olaybaksuna avabakeq'at'un». *

15 Ama İsusi barada samalal gelet'un exlətbsay. Amdarxo dəst'inen Şot'o ǔmǔxlaxsa hamal içoğoy azarxoxun q'olaybakseynakt'un eysay. 16 İsus isə gele vədə şuk'k'al nu bakala ganxo taśi afırınney.

İsusi p'araliçen duğit'u q'olaybsun

(Mat'. 9:1-8; Mrk'. 2:1-12)

17 Sa ği İsusen zomebsay. Galileyay q'a İudeyin bito ayizmoğoxun saal Yerusalimaxun bakala fariseyxo q'a k'anun zombalxoval İz t'ǒğǒl arśet'uniy. Azarit'oğo q'olaybseynak' İsusast'a Q'ončuğoy zore buy.

18 Me vədə sa hema tanen nasilk'in boş bask'i sa p'araliçen duği amdara eçeri bona İsusi běš laxsunt'un çureśi. 19 Ama amdar gele baksuna görə, bona bayes tet'un baksay. T'e vədə şot'oğon k'ojin bel bakala k'irəmit'ə t'at'api p'araliçen duği amdara nasilk'in boş alaxun oq'a İsusi běš śivt'unk'i. 20 İsusen şot'oğoy věluğa ak'i pine: «Ay bez viçi, vi günaxxo bağışlayinşebaki».

21 K'anun zombalxon q'a fariseyxon içoğoy ük'e boş metərt'un fikirbi: «Buxačuğoy tərsinə əyitk'ala me amdar şuva ki? Buxačuğoxun başq'a şina günaxxo bağışlayinşes bakon?» 22 İsusen şot'oğoy k'ə fikirbsuna q'amişaki coğabe tadi: «Het'aynak'nan ef ük'e boş metər fikirbsa? 23 Manu hasanda? "Vi günaxxo bağışlayinşebaki" upsun, yoxsa "hayza, tarapa" upsun? 24 Ama və̌n avabakanan ki, Amdari Ğare oç̌ali ç̌oyel günaxxo bağışlayinşala ext'iyəre bu».

Oşa isə p'araliçen duği amdarane pi: «İsə va nexzu: hayza, vi nasilk'ina ext'a, vi k'oya taki!» 25 Azariyal hat'e saad bitot'ay piin běš turele hayzeri, iz nasilk'ina ext'i Buxačuğo alxışbsun iz k'oyane taśi.

26 Bito məət't'əl mandi, Buxačuğot'un alxışbsay. Şot'oğon kala q'ı̌ya baft'i metərt'un nexey: «Ğe nu ak'eśi əşurxoyan ak'i!»

Levin şagirdxo gərbaksun

(Mat'. 9:9-13; Mrk'. 2:13-17)

27 Mot'oxun oşa İsusen c'eri Levi † s'iyen sa naloggirbalane ak'i. Şo nalog gireğala gala arśeney. İsusen şot'o pine: «Bez bač'anexun eki». 28 Şoval hayzeri bitova bosi, İsusi bač'anexune taśi.

29 Oşa Levinen iz k'oya İsusa kala sa q'onaxluğe tadi. Sulfin bel şot'oğoxun sagala gele naloggirbalxo q'a q'erəz amdarxoval buney. 30 Fariseyxon q'a k'anun zombalxon nairəziluğbsat'un burqi. Şot'oğon İsusi şagirdxo pit'un: «Het'u görənən naloggirbalxoxun q'a günaxkərxoxun sagala kəyi-ǔğsa?» ‡ 31 Ama İsusen şot'oğo metəre coğab tadi: «Azari nu bakalt'oğoy təə, azarit'oğoy doxt'ura eht'iyəce bu. 32 Zu düzgün amdarxo təə, günaxkərxo toobabsuna k'alp'saz hare».

Ğurux efsuni barada exlət

(Mat'. 9:14-17; Mrk'. 2:18-22)

33 T'e vədə şot'oğon İsusa pit'un: «İoani q'a farisexoy şagirdxon usum-usum ğuruxt'un efsa, afırıt'unne, vit'oğon isə kəyi-ǔt'unğsa». 34 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «Lašk'oybakala bəye t'ǒğǒl arśi yoldaşxo ğurux efsuna məcburbes banekon? 35 Ama sa ği eğale, lašk'oybakala bəyə içoğoy aranexun taşalt'un, t'e vədəl şot'oğon ğurux efalt'un».

36 İsusen şot'oğoynak' sa məsələl eneçeri: «Şuk'k'alen təzə paltaraxun sa k'ot'or çuki bisi paltara yamaluq' tene duğon, tene, ham təzə paltare zığbakon, hamal təzə yamaluq' bisi paltara tene yarayinşon. 37 Şuk'k'alen təzə fina bisi tuluğxoy boş batenekon. Şot'aynak' ki, təzə finen tuluğxo t'ǒpěvěk'on, t'e vədə ham fine baron, hamal tuluğxone xarab bakon. 38 Təzə fi təzə tuluğxone bayeğon. 39 Şuk'k'alen bisi fina ǔğit'uxun oşa təzət'u çurteneğon. Şot'aynak' ki, "bisiyo şaat'e" unek'on».

6

Şamat' ğine barada zombsun

(Mat'. 12:1-8; Mrk'. 2:23-28)

1 Sa Şamat' ğine İsus taxıli əkini aranexun c'ovakat'an, İz şagirdxon burt'unqi sünbülxo çuki içoğoy mə̌xine šarpi uksa. * 2 Fariseyxoy bəzit'oğon pit'un: «Və̌n het'aynak'nan Şamat' ğine q'adağan baki əşurxo biq'sa?» 3 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «Daviden q'a iz t'ǒğǒl bakit'oğon busa bakat'an k'ə bsuna k'altenanpe? 4 Şo Buxačuğoy k'oyane baśi; běyinšxoxun başq'a şuk'k'ali uksuna icaza nu bakala Q'ončuğo həsrbaki šumurxo ext'i kəye, iz t'ǒğǒl bakalt'oğoval tanedi». † 5 Oşa pine: «Amdari Ğar Şamat' ğineyal q'ončuxe».

Kul p'araliç amdari q'olaybaksun

(Mat'. 12:9-14; Mrk'. 3:1-6)

6 Q'erəz sa Şamat' ğine İsus p'urumal sinagoga baśi zomebsay. T'et'iya yön kul p'araliç baki sa amdare buy. 7 K'anun zombalxon q'a fariseyxon İsusa taxsırkər c'evkseynak' məənət'un qə̌vesay, Şot'ot'un fikir tast'ay ki, běyn Şamat' ğine azarina q'olaybala yoxsa təə. 8 Ama İsusen şot'oğoy k'ə fikirbsuna avaney, şot'aynak'al kul p'araliç baki işq'ara pine: «Turel hayza, bǐyex c'eki!» T'e amdaral hayzeri bı̌yexe c'eri.

9 Oşa İsusen şot'oğo pine: «Və̌xun xavarez haq'sa, mat'uva icaza bu: Şamat' ğine şaat'luğ bsuna, yoxsa pisluğ bsuna? Şinesa elmoğo çark'est'una, yoxsa şot'o əfçibsuna?» 10 İsusen t'iya bakalt'oğoy bitot'ay loxol běği t'e amdara pine: «Vi kula boxoda!» Şot'in boxonedi, iz kulal q'olayebaki. 11 K'anun zombalxo q'a fariseyxo isə gele əcuğləyinşəki «İsusa k'ə besyan bakon?» pi, maslaatbsat'un burqi.

İsusi İz p'as's'e şagirdə c'ək'bsun

(Mat'. 10:1-4; Mrk'. 3:13-19)

12 T'e ğimxost'a İsus buruğone laśi ki, afırık'ane. Şot'in dirist' üşena Buxačuğo afırıpsunene c'ovakest'i. 13 Kəybakat'an isə İz şagirdxo İz t'ǒğǒl k'alpi şot'oğoxun p'as's'e tana c'ək'p'i ap'ost'ol ‡ s'ine tadi: 14 morox P'et'er s'i tadi Simon, şot'ay viçi Andrey, İak'ov, İoan, Filip', Varfolomey, 15 Mat'fey, T'omas, Halfay ğar İak'ov, Kənançi § Simon, 16 İak'ovi ğar İuda saal oşa xəyanətbi İuda İsk'ariot'.

İsusi azariğo q'olaybsun

(Mat'. 4:24-25; Mrk'. 3:7-12)

17 İsus şot'oğoxun sagala buruğoxun śiri, düzənluğa çurepi. T'et'iya İz bač'anexun tağala şagirdxoxun başq'a, İudeyinaxun, Yerusalimaxun saal Sur q'a Sidona ı̌ša bakala oç̌alxoxun hari gele amdarxone buy. 18 Şorox İsusa ǔmǔxlaxsa hamal içoğoy azarxoxun q'olaybaksat'un harey. Memiya içoğost'a murdar uruf bakaloroxal q'olayt'unbaksay. 19 Amdarxoy bitot'in İsusa lafst'unat'un çalışaksay, şot'aynak' ki, Şot'oxun c'eğala zoren bütümə q'olayebsay.

İsusi burux gala bi karooz

(Mat'. 5:1-12)

20 İsusen isə İz şagirdxoy loxol běği pine:

«He bəxt'əvərnan, ay kəsibxo!

Şot'aynak' ki, Buxačuğoy padçağluğ efine.

21 He bəxt'əvərnan, ay həysə busa bakalorox!

Şot'aynak' ki, boşalnan.

He bəxt'əvərnan, ay həysə ǒnǒk'alxo!

Şot'aynak' ki, axšumk'alnan.

22 Amdari Ğara görə amdarxon və̌x nifrətbat'an, və̌x içoğoy aranexun şəp'eśi təhk'irbat'an, ef s'iya biyaburbat'an, he bəxt'əvərnan! * 23 T'e ği mǔqbakanan, mǔqexun cupi-bitanan! Şot'aynak' ki, göynul ef mükəfət kalane. Axıri t'e amdarxoy bavoğonal xavareçalxoxun hametərt'un hərəkətbe. †

24 Ama vay ef hala, ay varluyorox!

Şot'aynak' ki, ene və̌x lazım bakalt'oğo haq'enan.

25 Vay ef hala, ay həysə boş bakalorox!

Şot'aynak' ki, busaluğ ak'alnan.

Vay ef hala, həysə axšumk'alorox!

Şot'aynak' ki, yas efi ǒnǒk'alnan.

26 Amdarxoy bitot'in ef barada şaat' şeymux uk'at'an, vay ef hala! Axıri şot'oğoy bavağonal əfçi xavareçalxoxun metərt'un hərəkətbe.

Ef düşmənxo çurekinan

(Mat'. 5:38-48)

27 İsə və̌x nexzu, ay Za ibakalxo: ef düşmənxo çurekinan, və̌x nifrət'balt'oğo şaat'luğbanan, 28 və̌x q'arğışbalt'oğo xeyir-bərəkət tadanan, və̌x incit'mişalt'oğoynak' afırıpanan.

29 Vi sa ç̌oyel sillə duğit'aynak' t'ǐyə̌min ç̌oyal fırıda, vi alin paltara ext'alt'u gurat'al tada. 30 Şiin vaxun k'ənesa çureğayin tada, vi mala ext'alt'uxunal şot'o qaydi ma çureki. 31 Amdarxon və̌xun mani yöndə rəft'ərbsuna çurnansasa, və̌nal şot'oğoxun t'etər rəft'ərbanan. ‡

32 Əgər saycə və̌x çureğalt'oğonan çuresasa, avuzin k'ə binan baksa ki? Şot'aynak' ki, günaxkərxonal içoğo çureğalt'oğo çurt'unsa. 33 Əgər saycə və̌ynak' şaat'luğbalt'oğonan şaat'luğ bsasa, avuzin k'ə binan baksa ki? Axıri günaxkərxonal ketərt'un bsa. 34 Əgər tənginə qaydi qoş ext'es bakala amdaranan borc tast'asa, avuzin k'ə binan baksa ki? Axıri günaxkərxonal suna tənginə tam qaydi qoş ext'alt'un pi borc tast'a.

35 Ama və̌n ef düşmənxo çurekinan, şot'oğo şaat'luğ banan, borca qaydi qoş haq'suni umuden ma tadanan. T'e vədə ef mükəfət kala bakale, və̌nal Bitova-Başarbalt'ay ğarmux hesabbakalnan, axıri, Şot'in saycə şaat't'oğoynak' təə, ama şaat'luğ nu q'amişakalt'oğoynak' q'a pist'oğoynak'al ük'e bok'osbsa. 36 Ef Bava ük' bok'osp'al bakalt'ullarik', və̌nal ük' bok'osp'al bakanan.

Divan mabanan

(Mat'. 7:1-5)

37 Divan mabanan ki, və̌nal divan nu bakanan. Q'inəyinşmabanan ki, və̌xal q'inəyinşmaq'at'un bi. T'ǐyəmit'oğo bağışlayinşanan ki, və̌xal bağışlayinşeq'at'un. 38 Tadanan - və̌xal tadeğale. T'ap'k'a, ǰık'eśi, ç̌axk'a-ç̌axk'a ǰomol śirik' buy sa usk'unen və̌x tadeğale. Şot'aynak' ki, mani usk'unen usk'alnansa, hat'e usk'unenal və̌ynak' usk'alt'un».

39 İsusen şot'oğoynak' p'urumal sa məsələne eçeri: «Sa k'ač'inen t'ı̌yə̌mi k'ač'ina taşes banekon? P'ǒğə̌l kurnu tene baft'on ki? § 40 Şagird məəliməxun ala tene, ama tam zombakit'uxun oşa hər şagird iz məəlim k'inək' bakale. * 41 Hun het'aynak' t'ı̌yə̌mint'ay piyel bakala çöpə anksa, ama vi piyel bakala maqa ten aksa? 42 Vi piyel bakala maqa nu ak'i viçə hetəren pes bakon: "Ay viçi! Barta vi piyel bakala çöpə c'evk'az!" Ay p'ə̌ç̌olo, süft'ə vi piyel bakala maqa c'evk'a ki, vi viçey piyel bakala çöpə c'evk'es bakavax».

Xode q'a bare barada məsələ

(Mat'. 7:15-20; 12:33-35)

43 «Şaat' xoden pis bar tene eçon, pis xodenal şaat' bar tene eçon. 44 Metərluğen, hər xod iz baraxune çalxesa. Axıri q'aratikənəxun incil hə̌vtet'unq'o, śaśluğaxunal t'ul tet'un hə̌vq'on. 45 Şaat' amdaren iz ük'e bakala şaat' şeymoğoxune ç̌oyel c'evk'on, pis amdaren isə iz ük'e bakala pis şeymoğoxun. Şot'aynak' ki, ük'e k'ə bunesa ǰomoxun şone c'eysa.

Haq'ullu bari zap'k'al q'a haq'ılsuz bari zap'k'al

(Mat'. 7:21; 24-27)

46 Het'aynak'nan Za "ay Q'ončux, ay Q'ončux" pi k'ale, ama Bez pit'oğo bex tenan p'ap'esbsa? 47 Bez t'ǒğǒl hari, Bez əyitmoğo ibaki şot'oğo əməlbala amdar avanan şuva oşq'arst'a? 48 Şo oç̌ala bə̌ğə̌loy kašp'i k'oja ǰěne binorin loxol laxala amdarane oşq'ar. Selen ç̌axk'at'anal k'oja zor bineton, ama şot'o śarpes tene bakon, şot'aynak' ki, k'ojin binora ǰěne loxole laxeśe. 49 Ama Bez əyitmoğo ibaki şot'oğo nu əməlbala amdar oç̌ali loxol binorasuz k'oj biq'ala amdarane oşq'ar. Selen t'e k'oja ç̌axek'on, k'ojal hat'e saad baredon. T'e k'oje bist'un hər şeyi axıre bakon».

7

Rime q'oşuni baç̌tani kalat'ay věbaksun

(Mat'. 8:5-13)

1 İsusen İçu ǔmǔxlaxala amdarxo İz əyitmoğo pi çark'it'uxun oşa K'efernaumane p'ap'i. 2 Memiya sa Rime q'oşuni baç̌tani kalat'ay gele dəyərlü nökər azarayinşaki bask'eney, şo elmoğoy loxoley. 3 Me baç̌tani kalat'in İsusi barada ibakat'an, hari iz nökərə q'olaybeq'an pi, İudeyin sa hema ağsaq'q'alxo Şot'ay t'ǒğǒle yaq'abi. 4 Şorox İsusi t'ǒğǒl hari Şot'o gele xoyinšbi metərt'un pi: «Me amdar Vi köməyə layiğe. 5 Şot'aynak' ki, şot'in beş azuk'a çuresa, yaynak' sinagoga biq'est'iyoval şone».

6 İsus şot'oğoxun sagala yaq'ane baft'i. Şo k'oja ı̌šalayinşakat'an baç̌tani kalat'in iz dost'urxoxun Şot'aynak' metər xavare yaq'abi: «Ay Q'ončux, zəhmət ma zapa. Vi bezi k'oya baysuna layiğ tezu. 7 Kot'aynak'al bezi Vi t'ǒğǒl eysunal za layiğ tez ak'i. Vi sa əyit upsunal bezi nökəri q'olaybakseynak' bəse. 8 Zuval tabi bakala sa amdarzu, ama beziyal kiin oq'a bakala əsk'ərxono. Şot'oğoy sunt'u uk'ayiz "taki!" - tanesa, uk'ayiz "eki!" - enesa; nökərə uk'ayiz "metər ba!" - bsane». 9 Mot'o ibakala İsusen baç̌tani kalat'ay əyitmoğo məət't'əle mandi. Şot'in fırıpi İz bač'anexun eğala amdarxo pine: «Və̌x nexzu: sal İsrailal me cürə věbaksun tez ak'e».

10 K'oya qaybakat'anal yaq'abaki amdarxon azari nökərə q'olaybak'it'un ak'i.

Süpür çuğoy ğare běyinbaksun

11 Mot'oxun samal oşa İsus Nain uk'ala sa şəhərene taśi. İçuxun İz şagirdxo saal q'erəzəl gele amdarxone buy. 12 Şo şəhəri darvazina ı̌šalayinşakat'an t'et'iin sa süpür çuğoy tək sa ğare meyidət'un c'evksay. Şot'oxun sagala şəhərexun kala sa top amdare c'eysay. 13 Q'ončuğon t'e çuğo ak'at'an şot'o İz goroxe hari. Çuğo «ma ǒnǒpa!» pi 14 ı̌šalayinşaki İz kula sanduğane duği. Meyidə taşalorox çurt'unpi. İsusen isə pine: «Ay cəyil, va nexzu: hayza!» 15 P'uriyo hayzeri arśi bureqi əyitpsa. İsusen şot'o iz nanane qaydi.

16 Bitova q'ǐyen haneq'i. «Beş arane kala sa xavareçale bu!», «Buxačuğon İz azuk'i loxole běği!» pi Buxačuğo alxışbsat'un burqi. 17 İsusi barada me xavar bütüm İudeyina q'a hərrəminə bakala oç̌alxo yəymişe baki.

İsus Xrist'os q'a K'unuk'bal İoan

(Mat'. 11:2-19)

18 İoani şagirdxonal bütüm me əşurxoy barada içu xavart'un tadi. T'e vədə İoanen iz şagirdxoxun p'ranna iz t'ǒğǒl k'alpi 19 Q'ončuğoy t'ǒğǒle yaq'abi ki, Şot'oxun xavar haq'eq'at'un: «Eğala Bakalo Hunnu, yoxsa q'erəzt'ay yaq'a běğen?»

20 Şot'oğon İsusi t'ǒğǒl hari pit'un: «K'unuk'bal İoanen yax Vi t'ǒğǒle yaq'abi ki, xavar haq'ayan: "Eğala Bakalo Hunnu, yoxsa q'erəzt'ay yaq'a běğen?"» 21 Hat'e vədə İsusen gele azariğo, içoğost'a murdar uruf bakala amdarxone q'olaybey, gele k'ač'iğoy pulmoğone qaypey. 22 İsusenal şot'oğo metəre coğab tadi: «Takinan, ef ak'i-ibakit'oğo İoana avabakest'anan:

K'ač'it'oğon at'unksa, axsağxo tarat'unne,

Cuzamluyox təmizt'unbaksa, karurxon it'unbaksa,

P'uriyorox běyint'unbaksa, kəsibxoynak'al Mǔq Xavare bayanbaksa. *

23 Zaxun nu şüpələinşakalo he bəxt'əvəre!»

24 İoani yaq'abi amdarxo taśit'uxun oşa, İsusen amdarxo İoani barada exlətbsane burqi: «Və̌n çölö het'u běğsanan taśey? Muşen galgaldala gěša? 25 P'oy t'e vədə het'u běğsanan taśey? Toyexlu paltar lapi sa amdara? Ama gözəl paltar lapi tamtaraği boş yəşəyinşalorox padçağxoy sarayat'un baksa. 26 P'oy het'u běğsanan taśey? Sa xavareçala? Hoo, və̌x nexzu, şo lap xavareçalaxunal üst'ün bakalone. 27 Mo iz barada Ǐvel Śame boş metər śameśiyone:

"Mone, Vaxun běš Bez elçinaz yaq'absa.

Şot'in Vaxun běš taśi Vaynak' yaq' həzirbale". †

28 Və̌x nexzu: nanaxun bakit'oğoy arane İoanaxun üst'ün bakalo tene bu. Ama Buxačuğoy padçağluğa ən mis'ik'oval şot'oxun alane».

29 İsusa ibakalt'oğoy bitot'in, lap naloggirbalxonal Buxačuğoy yaq'e düz baksuna q'abulbi İoani t'ǒğǒl taśi k'unuk't'unbakey. 30 Ama fariseyxo q'a k'anun zombalxo İoani k'unuk'bsuna nu q'abulbsunen Buxačuğoy yaq'al nu q'abulbit'un bakey. ‡

31 Oşa İsusen saal pine: «P'oy me döörin amdarxo şuxun barabar biq'az? Şorox şut'un oşq'ar? 32 Şorox bazari meydane arśi harayk'a suna

"Yan və̌ynak' t'üt't'əyyan farpi, və̌n isə əçitenanpi,

Yan ǒnǒk'ala mə̌ğurxoyan mə̌ğpi, və̌n isə ǒnǒtenanpi"

uk'ala əyloğot'un oşq'ar.

33 Mone, K'unuk'bal İoan hari nə šum tene kəy, nə fi tene ǔği, ama pinan: "Şot'ost'a murdar urufo". 34 Amdari Ğar hari ham kəye, ham ǔneği - pinan: "Me tapanxora q'a ǔğə̌lə běğanan! Naloggirbalxoxun q'a günaxkərxoxune dost' bake!" 35 Ama Buxačuğoy müdrikluğ şo içoğost'a bakalt'oğoy əməlxoxune təst'iğbaksa».

İsusi sa günaxkər çuğo bağışlayinşbsun

36 Sa fariseyen İsusa iz k'oya içuxun sagala šum uksane k'alpi. İsusal taśi şot'ay sulfin bel areśi.

37 T'e şəhəre günaxkər sa çuuxe yəşəyinşbsay. Şot'in İsusi fariseyi k'oya baksuna ibakat'an t'iya mas'i mərməri sa q'ave boş şaat' adeğala c'əyine eçeri. 38 Çuux bač'anin tərəfəxun İsusi turmoğost'a ǒnǒk'a areśi. Şot'ay neğur İsusi turmoğoy loxole barst'ay. Çuğon iz popen t'e neğurxo q'aribi, İsusi turmoğo muçp'i, oşa isə şot'oğo şaat' adeğala c'əyin lə̌ə̌mst'ane burqi. §

39 İsusa iz k'oya k'alpi fariseyen mot'o ak'at'an iz boş metəre fikirbi: «Əgər me amdar xavareçal bakiyniy, içu laft'ala çuğoy şu hamal he cürə baksuna avanebakoy, axıri şo günaxkəre». 40 İsusen isə şot'o pine: «Simon, Bezi va əyite bu». Şot'inal pine: «Məəlim, bürüşa».

41 «P'ə̌ tani hat'e sa amdara borce baksa. Sunt'ay qobaç̌ dinar, t'e sunt'ay isə əlli dinar borce baksa. 42 Şot'oğoy borca qaydala imkan tenebaksa, borc tadalt'inal şot'oğoy p'rannayal borca içoğo bağışlayinşebsa. Vi zənden t'e amdara mat'in gele çureğale?» 43 Simonen coğabe tadi: «Zəndezbsa ki, mat'u gelene bağışlayinşakesa, şot'in». İsusen şot'o «düzen fikirbsa» pine.

44 Oşa İsusen çuğoy tərəf běği Simona pine: «Hun me çuğo anksa? Zu vi k'oyaz hari, ama hun Bez turmoğo os'kseynak' Za xeyal ten tadi. Me çuğon isə Bez turmoğo iz piin neğen os'k'i iz popene q'aribi. 45 Hun Za muçaltenpi, me çuğon isə Zu k'oya baśit'uxun mağay Bez turmoğone muçe. 46 Hun Bez bel zeytuni c'əyin ten lə̌ə̌mdi, me çuğon isə Bez turmoğo toyexlu adeğala c'əyine lə̌ə̌mdi. 47 Avanu het'u görə? Me çuğoy gele günaxxone bağışlayinşake, şot'o görə iz çuresunal gelene. Şu ki male bağışlayinşake, şot'ay çuresunal male».

48 Oşa İsusen çuğone pi: «Vi günaxxo bağışlayinşebaki».

49 T'e vədə İsusaxun sagala sulfin bel arśit'oğon içoğoy arane "me amdar şuva ki, günaxxoval bağışlayinşebsa?" pi əyitpsat'un burqi. 50 Ama İsusen çuğo pine: «Va vi věbaksunene çark'est'i. Arxayin taki».

8

İsusi bač'anexun tağala çupux

1 Me əşurxoxun oşa İsus şəhərmoğo q'a ayizmoğo tarapsane burqi. Şot'in Buxačuğoy padçağluği barada karoozbsun Mǔq Xavarane yəymişbsay. Şot'oxun sagala İz p'as's'e şagird q'a 2 içoğoxun murdar urufxo c'eri saal q'erəz azarxoxun q'olaybaki sa hema çuuxe buy: içuxun vǔğ murdar uruf c'eri Magdallu Mariya, 3 İrodi k'ojin əşurxo běğala Xuzay çuux Yoxanna, Susanna, q'erəzəl gele çupux İsusaxunt'uniy. Me çupuğon İsusa q'a Şot'ay şagirdxo içoğoy kisinəxunt'un köməybsay. *

Śareśi śilurxoy barada məsələ

(Mat'. 13:1-23; Mrk'. 4:1-20)

4 İsusi t'ǒğǒl bütüm şəhərmoğoxun amdarxone eysay. Sa ği lap gele camaat gireśi vədine İsusen şot'oğoynak' metər sa məsələne eçeri:

5 «Sa əkinçi śil śarp'sane c'eysa. Śark'at'an śilurxoy sa hemo yaq'e t'ǒğǒl biti turinoq'a ç̌axç̌uxesa, q'uşurxonal şot'oğo t'uk't'i ut'unksa. 6 Sa hemo ǰěluğane bist'a, usumal göyünebaksa. Ama oç̌al mal baksuna görə xesuz mandi q'arinebaksa. 7 Bəziyo śaśluğane bist'a, śaśurxonal śilaxun sagala kalabaki şot'oğo haq'layinşebsa. 8 T'ı̌yə̌minorox isə bərəkətlu oç̌alane bist'a, kalabakiyal sabaç̌ q'at avuzin bare tast'a». Mot'o pit'uxun oşa ost'aar pine: «Ǔmǔx bakalt'in ibakeq'an!»

9 İzi şagirdxon isə İçuxun xavart'un haq'i: «P'oy me məsəlin məənə hik'ə?» 10 Şot'in pine: «Buxačuğoy padçağluği sirurxo avabaksun və̌xe tadeśe, t'ǐyə̌mit'oğoynak' isə hər şeya məsəloğonez exlətbsa ki,

"Běğěq'at'un - ama maq'at'un ak'i,

İbakeq'at'un - ama maq'at'un q'amişaki". †

11 Me məsəlin məənə mone: śil - Buxačuğoy əyite. 12 Yaq'e t'ǒğǒl biti śilurxo - mo əyitə ibakalxone. Şot'oğon əyitə it'unbaksa, ama oşa iblisen hari əyitə içoğoy ük'exun ext'i taneşt'a ki, věbaki çark'eśes nubakat'un. 13 J̌eluğa biti śilurux - mo əyitə ibaki şot'o mǔqluğen q'abulbaloroxe. Ama içoğoy tum ost'aar tene, şot'aynak'al samal vədə vět'unbaksa, ama hari çətinluğa baft'ala k'inək' qoşt'unbaksa. 14 Śaśluğa biti śilurux - mo əyitə ibaki, ama me dünyəni narahatçiluğxon (təngə q'azayinşbsun, kef zapsun) içoğo şaat' bar tast'a nu bark'ala amdarxone. 15 Bərəkətlu oç̌ala biti śilurux isə əyitə ibaki, şot'o içoğoy ük'e boş düzgünluğen q'a şaat'luğen efi amdarxone. Şot'oğon hər şeya portp'i bart'un tast'a.

Çiraği barada məsələ

(Mrk'. 4:21-25)

16 Şuk'k'alen çirağa bəc'ük't'i q'aven but'teneksa, nəəl ki taxt'e oq'a latenexsa. Ama çiraği q'ave loxole laxsa ki, bağalt'oğon ak'eq'at'un. ‡ 17 Şot'aynak' ki, t'etər sa c'əp'k'in əş teno ki, qavuna nu c'eğane, t'etər sa but' əşəəl teno ki, iz ç̌o nu qayeğane. § 18 Mot'aynak'al ef hetər ǔmǔxlaxsuna fikir tadanan. Şot'aynak' ki, şi bunesa şot'o samalal gele tadeğale. Ama şi tenosa, izi baksuna zəndbi şeyal iz kiyexun c'eğale». *

İsusi nana q'a viçimux şuva?

(Mat'. 12:46-50; Mrk'. 3:31-35)

19 Sa ği İsusi Nana q'a viçimux İz t'ǒğǒlt'un hari, ama amdarxoy geleluğaxun Şot'o ı̌šalayinşakes tet'un baki. 20 İsusa xavar tadi pit'un: «Vi Nana q'a viçimux c'öş çurpet'un, Va aksunt'un çuresa». 21 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «Bez Nana q'a viçimux Buxačuğoy əyitə ibaki şot'o bex p'ap'esp'aloroxe».

İsusi tufana bask'est'un

(Mat'. 8:23-27; Mrk'. 4:35-41)

22 Sa ği İsus İz şagirdxoxun lodk'ina laśi şot'oğo pine: «Ekinan göle t'e tərəf tağen». Şorox yaq'at'un baft'i. 23 Şorox lodk'inen tağat'an İsusa nep'en taneşeri, Şoval nep'axeśi.

Birdən sa tufane ěqeśi. Lodk'a xenen buybaksane burqi, şoroxal xatalu vəzyətət'un baft'i. 24 Şagirdxon İsusa ı̌šalayinşaki Şot'o muğurbi pit'un: «Məəlim, ay məəlim, yan əfçiyan baksa!» İsusen hayzeri muşa q'a ěqeğala xeyurxo q'adağanebi. Tufanal çurepi, şip'luğe baki.

25 Me vədine Şot'in İz şagirdxo pine: «Ef věbaksun tene bu?» Şot'oğon isə q'ǐya baft'i hamal məət't'əl mandi sun-sunaxun xavart'un haq'say: «Me amdar hetər sa amdara ki, muşurxo q'a xenal əmirebsa, şoroxal tabit'un baksa?»

İçust'a murdar uruf bakala amdari q'olaybaksun

(Mat'. 8:28-34; Mrk'. 5:1-20)

26 Oşa şorox Galileyin běš bakala gadaraluğoy oç̌alat'un hari. 27 İsus lodk'inaxun q'ariluğa c'eğat'an şəhərexun bakala sa işq'are Şot'oxun irəst'hari. Me amdari boş murdar urufe baśey, şot'in ene hema vaxt'e ki paltar tene laney hamal k'oya təə, gərəmzəluğxone yəşəyinşbsay. 28 Şot'in İsusa ak'ala k'inək' haraypi Şot'ay běš diz çökt'i ost'aar pine: «Zaxun k'ən çuresa, ay Ala Arśit'ay Ğar? Va xoyinšezbsa, za əzyət ma tada!» 29 Şot'in metər şot'o görəne harayey ki, İsusen iz boş bakala murdar urufa c'eysunane əmirbey. Murdar urufen gele vaxt'axune me amdara əzyət tast'ay. T'etəre baksay ki, lap şot'ay kula-tura zinciren ğaç̌t'unney, ama şot'in p'urumal t'e zincirxo k'as'p'i t'inest'ay, murdar urufenal şot'o çölmoğone taşt'ay.

30 İsusen şot'oxun xavare haq'i: «Vi s'i hik'ə?» Şot'in "Q'oşun" pi coğabe tadi, şot'aynak' ki, iz boş murdar uruf geleney. 31 Şot'oğon İsusaxun içoğo bə̌ğə̌loyluğxo nu bost'unat'un xoyinšbsa burqi. 32 T'et'iya - buruğoy bel kala sa bǒq'e sürüne otarişaksay. Murdar urufxon İsusa xoyinšt'unbi ki, içoğo bǒq'ǔrxoy boş baysuna icaza tadane. İsusenal şot'oğo icaza tanedi. 33 Murdar urufxo amdaraxun c'eri bǒq'ǔrxoy boşt'un baśi. Dirist' sürüyəl buruğoxun oq'a - gölə baft'i q'ə̌q'ə̌neśi.

34 Bǒq' otarişalxon mot'oğo ak'i t'it'eri me barada şəhəre q'a ayizmoğot'un exlətp'i. 35 Camaatal k'ə baksuna tamaşabsane c'eri. Şorox İsusi t'ǒğǒl hari iz boşt'an murdar urufxo c'eri amdara paltarla hamal iz haq'ıl iz bel İsusi turmoğost'a arśit'un ak'i. Şot'oğo q'ǐyene haq'i. 36 Me əşurxo ak'it'oğon isə iz boş murdar urufxo baśi amdari hetər q'olaybaksuna exlətt'unbi. 37 T'e vədə bütüm gadaraluğon İsusa içoğoy oç̌alaxun c'eri taysunat'un xoyinšbsa burqi, şot'aynak' ki, gelet'un q'ı̌bey. İsusal lodk'ina laśi qoşe qaybaki. 38 İz boşt'an murdar urufxo c'eri işq'aren İsusi t'ǒğǒl manst'eynak' Şot'o xoyinšebi. 39 Ama İsusen şot'o metəre pi yaq'a badi: «Qaybaka vi k'oya, Buxačuğon vaynak' bit'oğoval bitova exlətp'a». Me amdarenal taśi İsusi içeynak' bit'oğo dirist' şəhəre yəymişebi.

Xuyəri běyinbaksun q'a çuğoy q'olaybaksun

(Mat'. 9:18-26; Mrk'. 5:21-43)

40 İsus qoş qaybakat'an gele amdare Şot'ay běš c'eri, şot'aynak' ki, bitot'in Şot'ay yaq'ane běğsay. 41 Me vədə sinagogi kalo bakala Yair s'iyen sa işq'ar hari İsusi turmoğo biti Şot'o xoyinšebi ki, iz k'oyaq'an hari. 42 T'e amdari bakal nu bakal sa dənə p'as's'e yəşt'ə xuyəre buy, şoval elmoğoy loxoley. İsus t'iya tağat'an İz hərrəmine t'ema amdare buy ki, şot'oğoy aranexun satərene c'ovaksay.

43 Me amdarxoy boş içust'a p'as's'e usen p'i taysuni azar bakala sa çuuxe buy. Şot'in izi bakalt'u doxt'urxone xaşlayinşey, ama şot'oğoy saycət'in içu q'olaybes tene bakey. 44 Me çuux İsusi bač'anexun hari Şot'ay paltari ətəyə lafedi, hat'e saadal iz p'i taysun çurepi. 45 İsusen pine: «Şuvay Za laft'iyo?» Ama şuk'k'alen iz ozane tene ext'i. T'e vədə P'et'eren pine: «Məəlim, axıri Vi hərrəmine amdar gelene!» 46 Ama İsusen pine: «Təə, Za şunesa lafedi, şot'aynak' ki, Zaxun zor c'eysunaz hisp'i».

47 T'e vədə çuğon izi c'ap' nu mandes baksuna ak'at'an t'ut'upsun hari İsusi turnoq'a bineti. Bütüm camaati běš izi het'aynak' Şot'o lafst'una saal hat'e saad hetər q'olaybaksuna İsusa exlətebi. 48 İsusen şot'o pine: «Bez xuyər, vi věbaksunen va çark'esedi. Arxayin taki».

49 İsusen me əyitmoğo uk'at'an sinagogi kalat'ay k'oyaxun sa amdar hari pine: «Vi xuyər p'urene, məəlimə ene naraat maba». 50 Ama İsusen mot'o ibaki sinagogi kalat'u pine: «Ma q'ǐba, saycə věbaka, Vi xuyər yəşəyinşale».

51 İsus şot'ay k'oya eğat'an P'et'eraxun, İoanaxun, İak'ovaxun saal xuyəri bava-nanaxun başq'a şuk'k'ala İçuxun k'oya baysa tene barti. 52 Bitot'in xuyəreynak' ǒnǒpi şivant'unbsay. Ama İsusen pine: «Ǒnǒmapanan, ko p'uritene, hat'etər basek'e». 53 Şot'oğon isə İsusi loxol axšumsat'un burqi, şot'aynak' ki, xuyəri bisuna avat'uniy. 54 İsusen isə xuyəri kiyexun biq'i pine: «Hayza, bez bala!» 55 Xuyəri uruf iz bədənəne qaybaki, şoval hat'e saad turele hayzeri. Oşa İsusen pine ki, xuyərə ukunq'at'un tadi. 56 Xuyəri bava-nana mat mandet'uniy. Ama İsusen şot'oğo tapşurebi ki, me əşlin barada şuk'k'ala maq'at'un exlət'p'i.

9

P'as's'e şagirdə tadeğala tapşuruğ

(Mat'. 10:1-15; Mrk'. 6:7-13)

1 İsusen İz p'as's'e şagirdə İz t'ǒğǒl k'alpi şot'oğo bito murdar urufxo c'evkseynak' saal azarxo q'olaybseynak' zor q'a ext'iyəre tadi. 2 Oşa şot'oğo Buxačuğoy padçağluği barada karoozbsa, azariğo q'olaybsane yaq'abi. 3 Şot'oğo metəre pi: «Yaq'eynak' hik'k'al - nə çombağ, nə toray, nə šum, nə təngə, nəəl ki badalbseynak' gurat' ma ext'anan. 4 Mani k'oya bağaynan, t'et'iya mandanan, t'et'iinal yaq'a baft'anan. 5 Ama maya ki və̌x nu q'abulbayt'un, t'e şəhərexun c'eğat'an ef turmoğoy tozal śap't'anan. Barta mo şot'oğoynak' sa nišanq'an baki». * 6 Metərluğen, şorox yaq'a baft'i hər gala Mǔq Xavara yəymişbsun saal azarxo q'olaybsun ayizba-ayiz tarat'unpi.

Me əşurxo biq'ala amdar şuva?

(Mat'. 14:1-2; Mrk'. 6:14-16)

7 Bütüm me exlətxo hari t'et'rarx † İrodiyal ǔmǔğo p'anep'i, şot'inal tene avay ki, k'əq'an fikirbi. Şot'aynak' ki, bəzit'oğon "mo İoane p'uri ganuxun běyinbake", 8 bəzit'oğon "İlyane hare", bəzit'oğon "mo damna xavareçalxoxun soğone běyinbake" next'uniy. ‡ 9 İroden isə nexey: «İoani bula bot'est'ezu, p'oy iz barada me exlətxo tağala amdar şuva baki?» Şo İsusa ak'seynak' bisaney.

İsusi qo hazaraxun gele amdara boşevksun

(Mat'. 14:13-21; Mrk'. 6:30-44)

10 Ap'ost'olxon § İsusi t'ǒğǒl qaybaki içoğoy biq'i əşurxoy barada Şot'o exlətt'unbi. Oşa İsusen şot'oğo İçuxun Bet'sayda uk'ala sa şəhərene taşeri. 11 Ama camaaten me barada avabaki Şot'ay qoşt'ane baft'i. İsusen şot'oğo şaat'e q'abulbi, şot'oğoynak' Buxačuğoy padçağluğaxune exlət'p'i, q'olaybaksuna eht'iyəc bakalt'oğoval q'olayebi.

12 Ene běğ bateksay. P'as's'e şagirdal İsusi t'ǒğǒl hari Şot'o pit'un: «Camaata tərba, barta hərrəmoğo bakala ganxo q'a ayizmoğo taśi içoğoy baskseynak' gaq'at'un bə̌ğə̌bi, hamal sa şey haq'i kəyeq'at'un. Axıri yan miya çöl ganuyan». 13 Ama İsusen şot'oğo pine: «Kot'oğo ukun və̌n tadanan». Şagirdxon pit'un: «Yast'a qo šumaxun q'a p'ə̌ çəlinəxun başq'a hik'k'al buteyax. Saycə taśi mema amdareynak' ukun haq'alane mande!» 14 T'et'iya isə qo hazara ı̌ša işq'are buy. Ama İsusen İz şagirdxo pine: «Şot'oğo dəst'ə-dəst'ə, əlli-əlli arśevk'anan». 15 Şagirdxonal içoğo pi k'inək' arśevt'unk'i. 16 İsusen qo šuma q'a p'ə̌ çəlinə ext'i göynul běği şükürbala afırınane pi. Oşa şot'oğo cöybi İz şagirxone tadi ki, camaata paybeq'at'un. 17 Bito kəyi-bot'unşi, avuzin mandala k'ot'orxoxun isə p'as's'e zənbile gireśi.

P'et'eri Xrist'osa çalxsun

(Mat'. 16:13-20; Mrk'. 8:27-30)

18 Sa ği İsusen tək afırınney. Şagirdxo Şot'o ı̌šalayinşt'unbaki. İsusen şot'oğoxun xavare haq'i: «Camaaten k'ə nexe? Zu şuzu?» 19 Şot'oğon metərt'un coğab tadi: «Bəzit'oğon K'unuk'bal İoan, bəzit'oğon - İlya, bəzit'oğon isə next'un ki, damna xavareçalxoxun soğone běyinbake». *

20 T'e vədə İsusen xavare haq'i: «P'oy və̌n Za şunan hesabbsa?» P'et'eren coğabe tadi: «Hun Buxačuğoy Xrist'osnu». † 21 Ama İsusen İz şagirdxo tapşurebi ki, me barada şuk'k'ala maq'at'un pi.

İsusi İz p'uri - běyinbaksuni barada saturběš avabakest'un

(Mat'. 16:21-28; Mrk'. 8:31-9:1)

22 Oşa Şot'in pine: «Amdari Ğara ağsaq'q'alxon, samci běyinšxon q'a k'anun zombalxon gele əzyət tadalt'un, Şot'oxun ç̌o taradalt'un, Şot'o bespalt'un. Ama p'urit'ay xibimci ğine Şo běyinbakale».

23 Oşa bitot'u pine: «Əgər şunesa Bez bač'anexun eysun çuresasa, içuxun kul haq'eq'an, hər ğiyal Bez bač'anexun iz xaça ext'iq'an hari. ‡ 24 Şot'aynak' ki, şiin iz elmoğo efsun çureğayin, aç̌esp'ale, ama şiin iz elmoğo zaynak' aç̌esp'i bakayin, şot'o efale. § 25 Axıri bito dünyənə q'azayinşi hələl vi elmoğo aç̌esbsaxun nəəl ki əfçibaksaxun ten çark'eğalsa, şot'ay k'ə xeyirə bu? 26 Şin Zaxun saal Bez əyitmoğoxun ot'p'ayin, Amdari Ğarenal İzi, İz Bavay saal ǐvel angelxoy tamtarağen eğat'an şot'oxun ot'p'ale. 27 Və̌x düzinəz nex: memiya çurpit'oğoy bəziyorox Buxačuğoy padçağluği eysuna lap içoğoy piin ak'it'uxun oşa biyalt'un».

İsusi ak'esuni badalbaksun

(Mat'. 17:1-8; Mrk'. 9:2-8)

28 Me əyitmoğoxun oşa muğ ğine c'ovaki. İsusen İçuxun P'et'era, İoana saal İak'ova ext'i afırıpseynak' buruğone laśi. 29 İsusen afırık'at'an İzi ak'esun badalebaki, İzi paltari irəngəl map-mas'i, s'aldalane baki. 30 Hame vədine p'ə̌ işq'ar hari İsusaxun exlətbsat'un burqi. Mot'oğoy soğo Moisey, t'e soğo isə İlyaney. 31 Şot'oğon tamtarağen hari İsusi Yerusalima İzi bisuni bex p'ap'esbsuni baradat'un exlətbsay.

32 P'et'era q'a içuxun bakalt'oğo isə bə̌ğə̌loy nep'ene ç̌axp'ey. Ama muğurbaki şot'oğon İsusi tamtarağa saal İçuxun çurpi p'ə̌ işq'arat'un ak'i. 33 İşq'arxo İsusaxun cöybakat'an P'et'eren Şot'o pine: «Məəlim, beşi memiya baksun he şaat'e! Eki xib dənə çadır biq'en: soğo Vaynak', soğo Moiseyeynak', soğoval İlyaynak'». Əslində şot'in içinal tene avay k'ə nex.

34 P'et'eren me əyitmoğo uk'at'an, sa asoy hari şot'oğo but'ek'i. İçoğoy loxol xoji bitat'an şot'oğon q'ı̌t'unbi. 35 Asoyi boşt'an isə sa səse hari: «Mo Bezi Ğare, Bezi c'ək'p'iyone! Kot'o ibakanan!». * 36 Səs bot'bakat'an şot'oğon İsusa savsat'un ak'i. Şagirdxon baki əşurxo sir k'inək' efi, me barada t'e vaxt' şuk'k'ala exlət tet'unbi.

Ğaraxun murdar urufi c'eysun

(Mat'. 17:14-21; Mrk'. 9:14-29)

37 Əyc'indəri, şorox buruğoxun śiğat'an, İsusi běš kala sa top camaate c'eri. 38 Camaati aranexun sa işq'aren harayepi: «Məəlim, xoyinšezbsa, bez ğara běğa, şo bez tək sa ğare. 39 Ərəbir kot'ay boş sa murdar urufe baysa, t'e vədə kot'in ost'aar harayene, iz kiin-turin t'ut'unne. Urufen kot'o iz ǰomoxun kə̌f baramin incit'mişebsa. Əylə gele əzyət tadit'uxun oşane iz boşt'an c'eysa. 40 Zu Vi şagirdxoxun şot'o c'evksuna xaişbezu, ama şot'oğon bacartet'unbi».

41 İsusenal pine: «Ay nu věbakala q'a yaq'a aç̌esp'i nəsil! Heq'ədər Zu və̌xun mandi və̌x portp'oz? Vi ğara Bez t'ǒğǒl eça». 42 Əyel İsusa ı̌šalayinşakat'an murdar urufen şot'o oq'a saki ǰı̌k'epi. Ama İsusen murdar urufa q'adağanebi, ğaral q'olaybi iz bavane qaydi. 43 Bito Buxačuğoy kalaluğa ak'i məət't'əlt'un manst'ay.

İsusi İzi bisuni barada p'urumal saturběš avabakest'un

(Mat'. 17:22-23; Mrk'. 9:30-32)

Amdarxo hələl İsusi biq'i əşurxoxun içoğol tet'un harey. Hame vədine İsusen İz şagirdxo pine: 44 «Həysə bezi uk'alt'oğo yönbəri ǔmǔxlaxanan: Amdari Ğar amdarxoy kiyel tadeğale». 45 Ama şagirdxon me əyitə q'amiştet'unbaki. Me əyitin məənə şot'oğoynak' c'ap'e mandi, Şot'oxun me əyiti k'ə upsuna xavar haq'suna isə zapt'unsay.

Ən kalo şuva?

(Mat'. 18:1-5; Mrk'. 9:33-40)

46 Sa ği şagirdxon içoğoy arane ən kalo şu baksuni barada höcətbsat'un burqi. 47 İsusen şot'oğoy ük'e boş bakala fikirxo avabaki, sa mis'ik' əylə eçeri İz t'ǒğǒl çurdesedi. 48 Oşa şot'oğo pine: «Şin Bez s'iyen me əylə q'abulbayin, Zane q'abulbi baksa, Za q'abulbalt'in isə Za Yaq'abit'une q'abulbi baksa. Şot'aynak' ki, ef arane bitot'uxun mis'ik' bakalo ən kalone».

49 İoanen pine: «Məəlim, yan Vi s'iyen murdar urufxo c'evk'ala sa amdaryan ak'i, ama yallarik' Vi baç̌anexun tağalt'oğoxun nu baksuna görə şot'o q'adağanyanbi». 50 Ama İsusen şot'o pine: «Şot'o mane ma bakanan! Efi əleyinə nu bakalo ef tərəfe».

Samariyaluğoy İsusa nu q'abulbsun

51 İsusi dünyənexun cöybaksuni vaxt' ı̌šalayinşaksunen Şot'in Yerusalima taysunane q'ərara hari. 52 İsusen İçuxun běš İz elçiğone yaq'abi. Şorox İsusi eysuni həzirluğa běğseynak' taśi samariyaluğoy sa ayizet'un baśi. 53 Ama samariyaluğon İsusa q'abul tet'unbi, şot'aynak' ki, Şo Yerusalimane taysay.

54 İz şagirdxo bakala İak'oven q'a İoanen mot'o ak'i pit'un: «Çurensa, ay Q'ončux, İlyan bi k'inək' yanal mot'oğo əfçibseynak' göynuxun aruğ barst'una əmirben?» † 55 Ama İsusen fırıpi şot'oğo q'adağanebi. 56 Şoroxal q'erəz sa ayizet'un taśi.

İsusi şagird baksun k'ə upsuna

(Mat'. 8:19-22)

57 Şorox yaq' tağat'an sunt'in İsusa pine: «Hun maya tağayin, zu Vi bač'anexun eğoz». 58 İsusen şot'o pine: «Tülküğoyal, göynul purk'ala q'uşurxoyal mese bu. Ama Amdari Ğare bul laxala sa gaal tene bu».

59 Q'erəz sunt'u isə pine: «Bez bač'anexun eki». Şot'inal coğabe tadi: «Ay Q'ončux, za icaza tada, süft'ə tağaz bez bava oç̌alaxbaz». 60 İsusen şot'o pine: «Barta p'urit'oğonq'an içoğoy p'urit'oğo oç̌alaxbi. Hun isə taki Buxačuğoy padçağluği barada bayanba».

61 P'urum q'erəz sunt'in pine: «Ay Q'ončux, zu Vi bač'anexun eğoz, ama süft'ə icaza tada tağaz bez k'ojint'oğoxun dirist'oğonbaz». 62 Ama İsusen şot'o pine: «Kötən əşp'est'i, ama qoş běğalo Buxačuğoy padçağluğa yarayinş tenebsa».

10

İsusi yetmiş tana karoozbsa yaq'absun

(Mat'. 10:5-16; 11:21-24; Mrk'. 6:7-13; Luk'. 9:1-6)

1 Mot'oxun oşa Q'ončuğon q'erəz sa yetmiş tan c'əkp'i, şot'oğoval p'ə̌ tan-p'ə̌ tan İz tağala şəhərmoğo q'a ayizmoğone yaq'abi.

2 Şot'oğo pine: «Məhsul gelene, əşp'al isə mal, şot'aynak'al məhsuli Q'ončuğo xoyinšbanan ki, İz məhsula girbseynak' əşp'alxoq'an yaq'abi. * 3 Takinan! Zu və̌x q'uziğo canavarxoy boş yaq'abala k'inək'ez yaq'absa. † 4 Və̌xun nə toray ma ext'anan, nə zənbil, nəəl ki torok'al. Yaq'al şuk'k'alaxun savaxeyir-aabatxeyir ma banan.

5 Şinesa k'oya bağat'an süft'ə "və̌ynak' xeyirq'an baki!" upanan. 6 T'et'iya xeyir-bərəkətə layiğ sa amdar bakayin, efi şot'aynak' çureśi xeyir-bərəkət şot'ay loxol bakale. Nu bakayin isə şo və̌ynak' qaybakale. 7 Ef baśi k'oyal mandanan, və̌x tadalt'uxun ukanan-ǔğə̌nan, şot'aynak' ki, əşp'al iz haq'q'a layiğe. K'oyaxun k'oya ma c'ovakanan.

8 Maninesa sa şəhəre bağat'an və̌x q'abult'unbsasa, ef běš laxalt'u ukanan. 9 T'iya bakala azariğoval q'olaybanan, şot'oğo "Buxačuğoy padçağluğ və̌x ene ı̌šalayinşakene" upanan. 10 Ama maninesa şəhəre və̌x nu q'abulbayt'un, t'e şəhəri küçəmoğo c'ekinan, metər upanan: 11 "Ef şəhəre beş turmoğo arśi tozal śapt'i və̌xyan qayst'a, ama mot'oval avabakanan ki, Buxačuğoy padçağluğ ene ı̌šabakene." 12 Və̌x nexzu, axırınci ğine t'e şəhəri hal Sodomaxun betər bakale.

13 Vay vi hala, ay Xorazin, vay vi hala, ay Bet'sayda! Və̌st'a baki möcüzoox Sur q'a Sidona bakiniy, şot'oğon gele vaxt'axun çul lapi içoğoy bel jeq' śipi ‡ toobabet'uniy. 14 Şot'aynak'al, axırınci ğine ef hal Sur q'a Sidonaxun betər bakale. 15 P'oy hun, ay K'efernaum? Fikirenbsa ki, va göynul ěqevk'alt'un? Təə! Vi bula oç̌ala badalt'un!

16 Metərluğen, və̌x ǔmǔxlaxalo Za ǔmǔxlaxine baksa, və̌x t'ǒǒxbalo za t'ǒǒxbine baksa. Za t'ǒǒxbalo isə Za Yaq'abit'une t'ǒǒxbi baksa». §

Yetmiş şagirdi qaybaksun

17 Yetmiş şagird mǔq-mǔq qaybaki, pit'un: «Ay Q'ončux! Vi s'iyen əmirbat'an murdar urufxoval yax tabit'un baksa!»

18 İsusen şot'oğo metəre coğab tadi: «Zu Şeytani s'ə̌q' k'inək' göynuxun bist'una ak'ezu. 19 Mone, Zu və̌x dizik'xo q'a sk'arp'ionxo, düşməni k'ə zor bunesa və̌n zərəl zapinut' turin oq'a laxi ç̌axç̌uxpsuna ext'iyərez tadi. * 20 Ama urufxoy və̌x tabi baksuna təə, ef s'iyurxoy göynul śamesuna mǔq bakanan».

İsusi mǔqluğ

(Mat'. 11:25-27; 13:16-17)

21 Metər upsun q'a Ǐvel Urufi mǔqluğ İsusi loxol śiysun sane baki, Şoval mǔqluğen buybaki pine: «Ay göye q'a oç̌ali Q'ončux bakala Bava! He şaat'a ki, mot'o içoğo haq'ullu, kamallu hesabbalt'oğoxun c'ap'bi xuri əyloğoynak'en qaypi! Hoo, ay Bava, mo Vi şaat' niyətey. 22 Bez Bavay tərəfəxun hər şey Zane tadeśe. Ğare Şu baksuna İz Bavaxun başq'a şuk'k'alen tene ava. Bavay Şu baksunal İz Ğaraxun q'a İz Ğaren avabakest'un çureğala amdarxoxun başq'a şuk'k'alen tene ava». †

23 Oşa İsus şagirdxoç fırıpi şot'oğo cöycə pine: «He bəxt'əvəre t'e pulmux ki, ef ak'alt'oğone aksa! 24 Və̌x nexzu: xavareçalxoy q'a padçağxoy gelet'ine ef ak'alt'oğo aksun çureśi, ama tet'un ak'i, ef ibakalt'oğoval ibaksun çurt'unśi, ama tet'un ibaki».

Xeyirxax samariyalu barada bakala məsələ

25 Sa k'anun zombalen İsusa sinəyinşbseynak' hayzeri pine: «Məəlim, zu k'ə şaat'luğ baz ki, həmişəluğ yəşəyinşə haq'az?»

26 İsusenal şot'oxun xavare haq'i: «K'anuni boş k'ə śameśe? K'alpi hetəren q'amişaksa?» 27 Şot'in coğabe tadi: «Q'ončuğo, Vi Buxačuğo vi bütüm ük'en, vi bütüm elmuğen, vi bütüm zoren, saal vi bütüm haq'ılen çureki". Saal "vi ı̌šat'u hun va çureğalt'ullarik' çureki"». 28 İsusen şot'o pine: «Hun düz coğaben tadi. Haketərəl ba - yəşəyinşalnu». ‡

29 Ama k'anun zombalen içu təmizə c'evkseynak' p'urum İsusaxun xavare haq'i: «P'oy bez išoo şuva?» 30 İsusen metəre coğab tadi:

«Sa amdar Yerusalimaxun Yerixoya tağala yaq'e loxol amdar fǔq'k'alxoy kiyene kofst'a. Fǔq'k'alxon şot'ay paltara c'eq'i, şot'o t'api, oşa isə elmoğoy loxol barti tat'unsa.

31 T'etəre baksa ki, t'e yaq'en sa běyinše c'ovaksa. Şot'in me amdara ak'at'an c'ovaki yaq'e t'e soğo tərəfene taysa. 32 Sa leviluyal t'et'iya ı̌šalayinşakat'an t'e amdara ak'i c'ovaki yaq'e t'e soğo tərəfene taysa.

33 Samal oşa isə hat'e yaq'en sa samariyalune c'ovaksa. Şot'in me amdara ak'at'an şot'o iz goroxe eysa, 34 şot'ay yaroğo c'əyinen q'a finen os'k'i ğaç̌ene. Oşa me amdara iz elema arśevk'i q'onağxo mandala galane eşt'a, şot'ay q'ulluğene çure. 35 Əyc'indəri şot'in q'onağ mandala k'ojin kalat'u c'evk'i p'ə̌ dinar § tadi nexe: "Me amdara şaat' běğa, əgər mot'oxunal gele vi xarc c'eğayin, zu qoş qaybakat'an va tadoz."

36 Vi zənden, me xib tanaxun fǔq'k'alxoy kiyel baft'i amdari išoo manuva?»

37 K'anun zombalen coğabe tadi: «Şot'aynak' ük' bok'osp'iyo». İsusenal şot'o pine: «T'e vədə taki, hunal haketər ba».

İsus Mart'ay q'a Mariyay k'oya

38 İsus İz şagirdxoxun yaq' tağat'an şorox yaq'e loxol bakala sa ayizet'un baśi. Memiya Mart'a s'iyen sa çuğon Şot'o iz k'oyane k'alpi. 39 Şot'ay Mariya s'iyen sa xunçine buy. Şo Q'ončuğoy turmoğost'a arśi Şot'ay əyitmoğone ǔmǔxlaxsay. * 40 Mart'ay isə bul əşlə gərgürey. Şo İsusa ı̌šalayinşaki pine: «Ay Q'ončux! Ten aksa ki, bez xunçen əşurxo bütümə bez loxole bose? Kot'o upa ki, za köməybeq'an!» 41 Q'ončuğon isə şot'o metəre coğab tadi: «Mart'a, Mart'a, hun gele şeyaxunen fikirbi naraat baksa, 42 ama lazım bakalo tək sa şeye. Mariyan həgigi lazım bakalt'une içeynak' c'ək'p'e. Moval iz kiyexun tene haq'eğal».

11

Afırıpsuni barada zombsun

(Mat'. 6:9-13; 7:7-11)

1 Sa ği İsusen afırınney. Afırıpi çark'it'uxun oşa İz şagirdxoy sunt'in Şot'o pine: «Ay Q'ončux, İoanen iz şagirdxo zombi k'inək' Hunal yax afırıpsuna zomba».

2 İsusen şot'oğo pine: «Afırık'at'an metər upanan:

Ay göynul bakala beş Bava,

Vi s'i ǐvelq'an baki,

Vi padçağluğq'an hari.

Göynul bakala k'inək'

Oç̌alal Vi əyitq'an baki.

3 Beşi ğiluğ šuma yax hər ği tada.

4 Yax borclu bakala amdarxo yan bağışlayinşala k'inək'

Hunal beş günaxxo bağışlayinşa.

Yax sinəyinşmaba,

Ama yax şərəxun çark'est'a».

5 Oşa İsusen şot'oğo pine: «Məsələ, ef boşt'an sunt'ay dost'e bu. Üşenin yarinest'a t'e dost'e t'ǒğǒl taśi nexnu: "Bez dost', za xib dənə borc šum tada, 6 şot'aynak' ki, bez k'oya amdare hare, iz běš laxala hik'k'al tezax bu". 7 Dost'enal k'oyaxun metəre coğab tast'a: "Za naraat ma ba. Ç̌omo ene kirit'e, əyloxal bez t'ǒğǒl bask'et'un, zu həysə hayzeri va hik'k'al tades tez baksa". 8 Və̌x nexzu, me amdara iz dost' baksuna görə nuval tadayin, şot'ay inaden çuresuna görəl bakayin hayzeri şot'ay çureğalt'u tadale.

9 Şot'o görəl və̌x nexzu: çurekinan - və̌x tadeğale, qə̌vekinan - bə̌ğə̌balnan, ç̌omo t'apanan - və̌ynak'al qayeğale. 10 Şot'aynak' ki, hər çureğalt'in haq'ale, hər qə̌veğalt'in bə̌ğə̌bale, hər ç̌omo t'ap'k'alt'aynak'al ç̌omo qayeğale.

11 Ef arane t'etər sa bava bune ki, iz ğaren içuxun çəli çureğane, ama çəlin gala şot'o dizik' tadane? 12 Nəəl ki, qoq'la çureğayin, şot'o sk'arp'ion tadane?

13 Metərluğen, əgər və̌n pis baksun-baksun ef əyloğo şaat' şeymux tades bananksasa, göynul bakala Bavan İçuxun çureğalt'oğo Ǐvel Uruf tene tadon ki?»

İsus q'a Baal-Zevul

(Mat'. 12:22-30; Mrk'. 3:20-27)

14 Sa ği İsusen lal sa amdaraxun murdar urufane c'evk'i. Murdar uruf c'erit'uxun oşa lale muz qayeśi. Camaat mat manedi. 15 Ama şot'oğoy bəzit'oğon next'uniy: «Kot'in murdar urufxo şot'oğoy kalo bakala Baal-Zevuli zorene c'evksa». * 16 T'ǐyəmit'oğon isə İsusa sinəyinşbseynak' Şot'oxun göynuxun eğala sa möcüzə ak'est'unat'un tələbbsay. †

17 Ama şot'oğoy k'ə fikirbsuna avabakala İsusen şot'oğo pine: «İz boş dava bakala padçağluğ vərəne bakon. İz boş dava bakala k'ojal śareğon. 18 Əgər Şeytanal iç-içuxun davinane c'eysasa, şot'ay padçağluğ hetərə portp'on? Və̌n nexnan ki, Zu murdar urufxo Baal-Zevuli zorenez c'evksa. 19 Ama əgər Zu murdar urufxo Baal-Zevuli zorenez c'evk'sasa, t'e vədə ef amdarxon şi zorene c'evksa? Kot'aynak'al şorox içan və̌ynak' divanbal bakalt'un. 20 Ama əgər Zu murdar urufxo Buxačuğoy zorenez c'evk'sasa, mo şo upsune ki, Buxačuğoy padçağluğ ef aranene.

21 Əgər zorba sa amdar belxun-oše silaxlayinşaki iz k'oja q'orişebsasa, şot'ay var-dövləteynak' q'ǐ butene. 22 Ama şot'oxun zorbat'in içu hücümbi q'alib eğayin, t'e vədə şot'ay güvəyinşəki silaxxo iz kiyexun exedon, talayinşi şeyurxoval cöyebon. 23 Zaxun sagala nu bakalo Bez əleyinəne, Zaxun sagala nu girbalt'in śarene. ‡

24 Murdar uruf amdaraxun c'eǧat'an xesus ganxone tarak'on, içeynak' irəətluğe qə̌veğon. Şot'o nu bə̌gə̌bat'an isə unek'on: "Bezi c'eri k'oya qaybakaz". 25 K'oya qaybakat'anal şot'o šameśi gireśine ak'on. 26 Me vədə şot'in taśi içuxun samalal betər bakala vǔğ murdar urufe eçon. Şoroxal t'iya baśi mant'undon. T'e vədə me amdari hal süft'int'uxunal pise bakon».

27 İsusen mot'o uk'at'an sa çuğon amdarxoy boşt'an alloy səsen Şot'o pine: «Va iz tapane taradiyo, va döş tadiyo he bəxt'əvəre!» 28 Ama İsusen pine: «Buxačuğoy əyitə ibaki şot'o əməlbaloroxe bəxt'əvər!»

Xavareçal İonay nišan

(Mat'. 12:38-42)

29 Camaat Şot'ay hərrəminə gelene baksay. İsusenal pine: «Həysət'in nəsil gele pise. Şot'oğon möcüzət'un qə̌vesa, ama şot'oğo İonay möcüzənaxun başq'a sal sa möcüzə tene tadeğal. § 30 Şot'aynak' ki, İona Ninevin camaateynak' hetər sa möcüzə bakenesa, Amdari Ğaral me nəsileynak' hat'etər bakale. * 31 Güney tərəfin çuux-padçağenal † axırınci ğine me nəsili amdarxoxun sagala běyinbaki şot'oğo taxsırkər c'evk'i pisləyinşale. Axıri şo dünyəni t'e t'ǒğǒlxun hayzeri Solomoni müdrik əyitmoğo ǔmǔxlaxsane harey. Ama memiya Solomonaxunal ala Bakalono. 32 Ninevin amdarxonal axırınci ğine me nəsiləxun sagala běyinbaki şot'oğo taxsırkər c'evk'alt'un. Axıri şot'oğon İonay karooza ibaki toobabet'uniy. Ama həysə ef t'ǒğǒl Bakalo İonaxunal üst'üne! ‡

Bədəni çirağ

(Mat'. 6:22-23)

33 Şuk'k'alen şama bəc'ük't'i şot'o c'əp'k'in gala, nəəl ki q'ave oq'a latenexo. Ama şama çiraği q'ave boşe laxon ki, bona bağalt'oğon işiğa ak'at'un. §

34 Amdara işiğlu balo isə izi pule. Əgər vi pul sağlam bakayin, dirist' vi bədənəl işiğlu bakale. Ama piin zəif ak'ayin, bədənəl bayinq'une bakon.

35 Metərluğen, běğa ki, vast'a bakala "işiğ" bayinq'un maq'an baki. 36 Şot'aynak' ki, dirist' vi bədən işiğlu baki sal sa ga bayinq'un nu mandayin, vast'a bakala işiğ şamen vi loxol sakala işiğ k'inək' bakale».

Vay ef hala, ay fariseyxo!

(Mat'. 23:1-36)

37 İsusen mot'oğo pit'uxun oşa fariseyxoy sunt'in Şot'o iz k'oya šum uksane k'alpi. Şoval şot'ay k'oya taśi sulfin bel areśi. 38 İsusi šum ukalt'uxun běš İz kulmoǧo nu os'ksuna ak'ala farisey məət't'əle mandi. *

39 T'e vədə Q'ončuğon şot'o pine: «Və̌n, ay fariseyxo, ef t'alik'i, boşq'avi bač'anal os'nank'sa, ama ef bonaxun tamaxkərluğen q'a pisluğen buynan. 40 Ay haq'ılsuzxo, q'amiştenanbaksa ki, qavuna bakalt'u Yaratmişalt'ine bona bakalt'uval yaratmişe. 41 Və̌x isə ef q'ave boş bakalt'oğo kəsibxo tast'une manst'a, t'e vədə və̌ynak' hər şey təmize bakon.

42 Ama vay ef hala, ay fariseyxo! Şot'aynak' ki, və̌n irəəni q'a q'erəzəl göyüni vis' paye sunt'u tast'una ən vacib hesabbi, insafa q'a Buxačuğo çuresuna isə t'ǒǒxnan bost'a! Ama sunt'u bat'an, t'e sunt'uval gərəy eyexun nu c'evk'an! †

43 Vay ef hala, ay fariseyxo! Axıri və̌n sinagogxo ən hörmətlü gala arst'una, bazarin meydanxo amdarxon və̌xun p'ə̌ kiin kul-kiye biq'i "xeyirq'an baki" upsunanan çuresa.

44 Vay ef hala! Şot'aynak' ki, və̌n insanxoy nu avabaki iz looxun ç̌axp'i c'ovakala aç̌i gərəmzoğxonan oşq'arst'a».

45 T'e vədə k'anun zombalxoy sunt'in İsusa coğabe tadi: «Məəlim, hun mot'oğo upsunen yaxal təhk'irenbsa». 46 İsusenal metəre pi: «Vay efiyal hala, ay k'anun zombalxo! Şot'aynak' ki, amdarxo bǐhi yüken yükləyinşnanbsa, ama və̌n ef k'əşinal me yükürxo tenan duğsa.

47 Vay ef hala! Şot'aynak' ki, ef bavoğon besp'i xavareçalxoynak'nan məğbərox ‡ biq'sa. 48 Metərluğen, ef bavoğon, kalboğon bit'oğo təst'iğnanbsa. Şot'aynak' ki, şot'oğont'un xavareçalxo besp'e, və̌nal şot'oğoynak' məğbəroxnan biq'sa. 49 Mot'aynak'al Buxačuğoy əyit metərey: "Zu şot'oğoynak' xavareçalxo q'a ap'ost'olxo yaq'aboz, ama şot'oğon bəzit'oğo besp'alt'un, bəzit'oğo şəp'eğalt'un". 50 Mot'aynak'al me nəsilen dünyəni binora laxeśit'uxun mağay 51 bari bütüm xavareçalxoy p'iya görə coğab tadale: Aveli p'iyaxun burqi q'urban eçala gane q'a xrami arane besp'i Zəkəriyəy p'iyal śirik'. Hoo, Zu və̌x nexzu, me əşurxo görə coğab tadalo me nəsil bakale. §

52 Vay ef hala, ay k'anun zombalxo! Şot'aynak' ki, avabaksuni ç̌omoy açara exnandi, ama nə və̌n bağalo tenan baki, nəəl t'iya baysun çureğalt'oğo tenan barti».

53 İsus t'et'iin c'eğat'an, k'anun zombalxon q'a fariseyxon Şot'o p'ə̌bulla sualxo tadi çətinluğa bast'unt'un çuresay ki, 54 İz ǰomoxun c'eğala sa sərf əyiten Şot'o təlinə badat'un.

12

Ma q'ı̌banan

(Mat'. 10:26-33)

1 Me vədə İsusi hərrəminə hazarxon amdarxone gireśi. Şorox t'eq'ədər gelet'uniy ki, sun-sunay loxolt'un laysay. İsusen süft'ə İz şagirdxoxun exlətə burqi pine: «Fariseyxoy ə̌yinəl ma věbakanan! Şot'aynak' ki, şorox p'əç̌olat'un. * 2 T'etər c'ap' sa şey teno ki, əşk'ərə nu c'eğane, t'etər c'əp'k'in sa şeyal teno ki, nu avabakeğane. † 3 Mot'o görəl və̌n bayinq'una pit'u ğene işiğa ibakalt'un, t'e bonin otağa ǔmǔğoy tume pi hər əyitəl ǔğǔlxun bayan bakale.

4 Ay Bez dost'urxo, və̌x nexzu: bədənə besp'i şot'oxun oşa q'erəz hik'k'al nu bes bakalt'oğoxun ma q'ǐbanan. 5 Ama şuxun q'ǐbsun lazım baksuna və̌x uk'az: amdara besp'it'uxun oşa, şot'o cəhənnəmə boses bakala Buxačuğoxun q'ǐbanan! Hoo, və̌x nexzu, Şot'oxun q'ǐbanan. 6 Qo çoval tene ki, p'ə̌ xuri tənginə toyeğalo? Ama şot'oğoyal sayco Buxačuğoy eyexun tene c'eysa. 7 Ef bel bakala popurxoval isə bǒq'ə̌leśene! Ma q'ǐbanan, və̌n bǒq'ə̌lpi çark'es nu bakala çovalxoxun gele dəyərlunan!

8 Zu və̌x mot'oz nex: şiin Za amdarxoy běš çalxayin, Amdari Ğarenal şot'o Buxačuğoy angelxoy běš təmiz ük'en çalxale. 9 Ama şiin Za amdarxoy běš nu q'abulbayin, şoval Buxačuğoy angelxoy běš q'abul tene bakal. 10 Amdari Ğare əleyinə k'ənesa uk'ala amdar bağışlayinşakale, ama Ǐvel Urufi əleyinə uk'alo tene bağışlayinşakal. ‡

11 Və̌x sinagogxo, kalaluğbalxoy běš eçat'an və̌x hetər çark'est'uni, k'ə upsuni barada naraat ma bakanan. 12 Ǐvel Urufen və̌x t'e dayğinast'a k'ə upsuna zombale». §

Dövlətlü q'ammazi barada məsələ

13 Amdarxoy boşt'an sunt'in İsusa pine: «Məəlim, bez viçə upa ki, bavaxun mandi mirasa zaxun cöybeq'an». 14 İsusen şot'o metəre coğab tadi: «Ay viçi, Za şina ef loxol divanbal, nəəl ki, mal cöybal laxe?» 15 Oşa İsusen şot'oğo pine: «Diggətlü bakanan, hər cür tamaxkərluğaxun ə̌xil bakanan, şot'aynak' ki, amdari şaat' yəşəyinşbsun dövləti geleluğaxun asulu tene».

16 T'e vədə İsusen şot'oğo me məsəlinəne exlət'p'i: «Sa varlu amdari oç̌alen bol məhsule tast'a. 17 Me amdarenal iz ük'e boş fikirebsa: "Me məhsula bez laxala ga butezax. İsə k'ə baz?" 18 Oşa pine: "Metər booz: bez bütüm ambarxo śark'oz. Oşa samalal kalo biq'i bez bütüm taxıla q'a mala t'iya bak'oz. 19 Oşa isə bez elmux irəətluğa c'eğale. Bez yəşəyinşi axıral śirik' bəs bakala var-dövlətzax bu. Kəyi-ǔği kef booz!" 20 Ama Buxačuğon şot'o pine: "Ay axmağ, me üşe vi elmoğo vaxun haq'alt'un. P'oy vi girbiyo şu mandale?"

21 Hametər içeynak' dövlət girbi, ama Buxačuğoy běš dövlətlü nu bakala hər sunt'ay axır metər bakale».

Hik'k'ali fikirə ma zapanan!

(Mat'. 6:20-21; 25-34)

22 Oşa İsusen iz şagirdxo metəre pi: «Kot'aynak'al Zu və̌x nexzu: "K'ə ukalyan?" pi, ef elmoğoy, "K'ə lak'alyan?" pi, ef bədəni fikirə ma zapanan. 23 Elmux uksunaxun, bədən isə lapsunaxun vacibe.

24 Ğə̌ynoğo běğanan: şot'oğon nə bitet'unst'a, nə extet'unbsa, nə ambarxo tet'ux bu, nə kururxo. Ama Buxačuğon şot'oğo ukesest'a. Və̌n isə q'uşurxoxun heq'ədər dəyərlunan! 25 Ef mat'ine fikirbsunen iz ömürə malcəəl bakayin boxoy bes bakon? 26 Əgər və̌n me mis'ik' şeya bes tenan baksasa, ene q'erəz şeyurxoy fikirə zap'suni he məənə bu?

27 İsə vardurxoy hetər kalabaksuna běğanan! Şot'oğon nə zəhmət tet'un zap'e, nə ə̌ltet'unst'a. Ama və̌x nexzu, lap Solomonenal bütüm iz var-dövləti boş me vardurxoy saycət'ullarik' tene lapey. * 28 Ay věluğ mal bakalxo, Buxačuğon çöle ğe baki, əyc'ə isə aruğo boseğala oya metər lapesest'asa, yəni və̌x tene lapest'on ki?

29 Şot'o görəl "k'ə ukalyan?", "k'ə ǔğə̌lyan?" pi fikir ma banan, mot'aynak' naraat ma bakanan. 30 Şot'aynak' ki, mo Buxačuğo nu çalxalt'oğoy əsəs fikire. Ef Bavan isə efi het'u ehtiyəc baksuna avane. 31 Və̌n isə tək Buxačuğoy padçağluğa qə̌veynan, t'e vədə mandi şeymuxal və̌x avuzin tadeğale.

32 Ma q'ı̌ba, ay mis'ik' sürü! Şot'aynak' ki, ef Bavan padçağluğa və̌x tast'unane çureśi. 33 Ef bakalt'u toydanan, kəsibxo paybanan. Və̌ynak' isə nu bisibakala kisoox, göynul nu çark'ala dövlət həzirbanan. T'et'iya nə oğri tene eğon, nə şot'o mığmığen tene k'as'k'on. 34 Şot'aynak' ki, ef dövlət mayanesa, ef ük'əl t'et'iya bakale».

Ayığ bakanan

(Mat'. 10:34-36; 24:42-51; Mrk'. 13:32-36)

35 «Běğanan ki, ef bı̌ğ həmişə ğaç̌, çirağxo isə bəc'ük't'i həzirq'an baki. 36 Lašk'oyaxun qaybakala ağay yaq'a běğala, şot'in ç̌omo t'ap'sun q'a qaypsuna həzir bakala nökər k'inək' bakanan. † 37 He bəxt'əvəre t'e nökərxo ki, içoğoy ağa qaybakat'an şot'oğo muğure aksa! Və̌x düzinəz nex: t'e vədə şot'in içine iz bı̌ğa ğaç̌p'i nökərxo sulfin bel arśest'on, şot'oğo q'ulluğebon. 38 Ağan içoğo lap üşenin yarine, nəəl ki kəykəymoğo hari muğur ak'ala nökərxo he bəxt'əvərt'un!

39 Avabakanan ki, əgər k'ojin q'ončuğon oğrin mani vədine eysuna avabakiyniy, iz k'oj fǔq'teneğoy. 40 Hametər, və̌nal həzir bakanan, şot'aynak' ki, Amdari Ğar və̌n nu yaq'běğala vədine eğale».

41 P'et'eren pine: «Ay Q'ončux, me məsəlinə tək yaynak'en exlətbsa, yoxsa bitot'aynak'?» 42 Q'ončuğon coğabe tadi: «Ağan iz nökərxoy loxol kalo laxi, şot'oğo iz vədinest'a šum tast'una tapşurbi ext'ibərlu q'a haq'ullu nökər şuva p'oy? 43 He bəxt'əvəre t'e nökər ki, iz ağan k'oya qaybakat'an içu əşlin bele aksa! 44 Və̌x düzinəz nex, ağan me nökərə iz bito var dövləti loxol kalo laxale. 45 Ama əgər t'e nökəren iz ük'e boş "bez ağa c'əyi eğale" pi, t'ǐyə̌mi nökərxo q'a çuux-nökərxo t'ap'k'ayin, kəyi-ǔği finağoyluğbayin, 46 t'e nökəri ağa şot'in nu yaq'běğala ğine, sal iz haq'ıle nu eğala vədinest'a eğale. Hariyal şot'o bǐhi caza tadale, oşal ext'ibərsuzt'oğoxun sa biq'ale.

47 İz q'ončuğoy çureğalt'u avabaksun şot'ay çureğalt'u əməl nu bala nökər gele t'ap'eğale. 48 Ağay çureğalt'u nu avabaki cazina layiğ əş biq'alo isə mal t'ap'eğale! Şu gelene tadeśesa, şot'oxun geleyal haq'eğale. Şu gele əşe tapşurbakesa, şot'oxun tələb bakaloval gele bakale.

Dünyəni p'ə̌ gala cöybaksun

49 Zu dünyəne arux śip'saz hare. K'ə bakoy me arux bəc'ük'eśi bok'i bakiniy! 50 Ama Zu gele əzyət ak'i biyalazu. Za tapşurbaki əşləl bex p'ap'esp'amin Zu çətinluği boş bakalazu! ‡ 51 Və̌n fikirnanbsa ki, Zu oç̌ali ç̌oyel şip'luğ eşt'az hare? Təə, və̌x nexzu ki, Zu cöybaksun eşt'az hare! 52 Şot'aynak' ki, mot'oxun oşa sa k'oya qo tan yəşəyinşebsasa, şorox sun-sunaxun cöybaki xib tan p'ə̌ tani loxol, p'ə̌ tan xib tani loxol ěqeğale. 53 Bava ğaraxun, ğar bavaxun, nana xuyərəxun, xuyər nanaxun, q'aynako binaxun, bin q'aynakoxun cöybakalt'un». §

Nišanxo q'amişaksun

(Mat'. 16:2-3)

54 Oşa İsusen bütüm camaata mot'oval pine: «Və̌n běğ batk'ala tərəfəxun eğala asoya ak'at'an hat'e saad "ağala eğale" nexnan, düzəl c'enesa. 55 Güney tərəfəxun muşe fupsuna ak'at'an "gele gam bakale" nexnan, düzəl c'enesa. 56 Ay p'ə̌ç̌olorox, oç̌ali q'a göye nišanxon k'ə upsuna q'amişakes bananksa, ama həysət'in vaxt'en k'ə upsuna q'amişakes tenan baksa?

57 Və̌ynak' het'ay düz baksuna het'u görə q'amişakes tenan baksa? 58 Axıri əgər hun va taxsırkər balt'uxun sagala divanbali t'ǒğǒl tağayin, vaynak' şaat'e bakon ki, şot'oxun yaq'acə barişakavax. Tenesa, şot'in va divanbali t'ǒğǒl xork'ale, divanbalen isə va zindani kalat'ay kiyel tadale. Şot'inal va zindana bosale. 59 Və̌x nexzu: t'et'iin axırınci köpiyal śirik' tadinut' ten c'egal». *

13

Amdarxo toobabsuna k'alpsun

1 Me vaxt' t'et'iya bakala bəzi amdarxon İsusa xavart'un tadi ki, P'ilat'en sa hema Galileyluğo besp'i şot'oğoy p'iya içoğoy eçala q'urbanxoy p'iyane gərbe. 2 İsusen kot'o metəre coğab tadi: «Və̌n penanp'oy me Galileyluyox mandi Galileyluğoxun betər günaxkərt'uniy ki, me cürət'un p'uri? 3 Təə! Ama Zu və̌x nexzu: əgər tooba nu baynan, və̌nal bito şot'oğollarik' əfçibakalnan. 4 Nəəl ki, Siloami q'ala muğes's'e tane bel biti şot'oğo besebi, fikirnanbsa ki, şorox mandi Yerusalimluğoxun gele taxsırkərt'uniy? 5 Təə! Ama Zu və̌x nexzu: əgər tooba nu baynan, və̌nal bito şot'oğollarik' əfçibakalnan».

Bar nu tadala incilnə xod

(Mat'. 21:18-19; Mrk'. 11:12-14)

6 Oşa İsusen me məsəlinəne eçeri: «Sa amdari ganu incilnə xode baksa. Me amdaren hari xodin loxol meyvəne qə̌vesa, ama tene bə̌ğə̌bsa. 7 Şot'in bağbana nexe: «Mağay běğa, xib usene ki, hari me incilnə xodin loxol meyvəz qə̌vesa, ama bə̌ğə̌tezbsa. Bot'a kot'o, het'aynak' ams'i gala ga biq'ane?» 8 Bağbanen isə metəre coğab tast'a: "Ağa, sa usenal kot'o ma galda. Zu iz tuma kašezkon, peyinez śik'on. 9 Eğala usen meyvə tadayin, lap şaat'; nu tadayin, t'e vədə bont'on"».

Azari çuğoy Şamat' ğine q'olaybaksun

10 İsusen Şamat' ğine sa sinagoga zomebsay. 11 T'et'iya sa çuuxe buy. Şot'o muğes's'e useney ki, murdar urufen azari boş efi iz bač'ana k'os'beney. Şot'in iz bač'ana sal düzbes tene baksay. 12 İsusen me çuğo ak'at'an şot'o k'alpi pine: «Ay çuux, hun vi azaraxun çarenk'i». 13 İsusen İz kula şot'ay loxol lanexi, şoval hat'e saad düzbaki bureqi Buxačugo alxışbsa.

14 Ama sinagogi kalat'in İsusi azarina Şamat' ğine q'olaybsuna görə əcuğon biq'i camaata metəre pi: «Əş biq'seynak' ǔq ğino, hat'e ǔq ğimxoy sunt'ust'a q'olaybakseynak' ekinan, Şamat' ğine təə». * 15 İsusen isə şot'o metəre coğab tadi: «Ay p'ə̌ç̌olorox! Şamat' ğine pi ef öküzə nəəl ki elema xe ǔğěst'inut', ağıla ğaç̌ enanfsa? 16 İz bava Avraham bakala me çuğo Şeytanen muğes's'e usene ki, iz kula-tura ğaç̌p'i efene. P'oy isə Şamat' ğine pi, me çuğo çark'est'un lazım tene?»

17 İsusen me əyitmoğo uk'at'an İçuxun nu irəziləyinşakalt'oğoynak' əyibe baki, camaat isə Şot'ay biq'ala şaat' əşurxo görə mǔqebaksay.

Xardali śile q'a ə̌yini barada bakala məsəloox

(Mat'. 13:31-33; Mrk'. 4:30-32)

18 Oşa İsusen pine: «Buxačuğoy padçağluğ het'uva oşq'ar? Şot'o het'u oşq'ardaz? 19 Şo amdaren ext'i iz ganu bit'i sa xardali śiləne oşq'ar. T'e śil kalabaki xode baksa. Göye q'uşurxonal şot'ay taymoğoy loxol mest'un biq'sa».

20 İsusen saal pine: «Buxačuğoy padçağluğ het'uva oşq'ar? Şot'o het'u oşq'ardaz? 21 Şo çuğon ext'i xib tay xarin boş bapi sa ə̌yin k'inək'e. Şot'in dirist' boq'oyane ayevkon".

Q'ac' ç̌omo

(Mat'. 7:13-14; 21-23)

22 İsusen şəhərmoğoxun, ayizmoğoxun c'ovaki zombsun Yerusalimane taysay. 23 Sa amdaren Şot'oxun xavare haq'i: «Ay Q'ončux, yəni mal amdar çark'eğale?» İsusen şot'oğo metəre coğab tadi:

24 «Çalışakanan q'ac' ç̌omoxun bakinan. Və̌x nexzu: gelet'in çalışakale me ç̌omoxun bağane, ama bayes tene bakal. 25 K'ojin q'ončuğon hayzeri ç̌omo but'k'it'uxun oşa isə və̌n c'öşin tərəf mandi ç̌omo t'ap'k'alnan, xoyinšbi uk'alnan: "Ağa, ç̌omo qaypa!", ama şot'in "nə və̌x çaltezaxsa, nə efi mayin eysuna tez ava" pi coğab tadale. † 26 T'e vədə və̌n "yan vaxun sagala kəyi-ǔyanğe, hun beş küçəmoğo zomenbsay" uk'alnan. 27 Ama şot'in və̌x uk'ale: "Ay şər bakalorox, Zu nə efi şu baksuna, nəəl efi mayin eysuna tez ava! Zaxun ə̌xilbakanan bito!" pi coğab tadale. ‡

28 T'e vədə Avrahama, İak'ova, İsaak'a saal bütüm xavareçalxo Buxačuğoy padçağluğa, və̌x isə c'öş boseśi ak'at'an ef arane ǒnǒp'sun, uluxxo ğırıc'est'un bakale. 29 Ama me vədine dünyəni bip' t'ǒğǒlxun q'erəz amdarxo hari Buxačuğoy padçağluğa, q'onaxluği sulfin bel arśalt'un. § 30 Metərluğen, həysə axırınci bakalorox samci, samci bakalorox isə axırınci bakalt'un». *

Yerusalimi axır

(Mat'. 23:37-39)

31 T'e vədə İsusi t'ǒğǒl bəzi fariseyxo hari pit'un: «C'eki taki memiin, şot'aynak' ki, İrod padçağen Va bespsune çuresa». 32 İsusen şot'oğo pine: «Takinan t'e tülkünə upanan: "Metəre, Zu ğe q'a əyc'ə murdar urufxo c'evk'i amdarxo q'olayboz, xibimci ğine isə Bez əşlə çark'est'oz". 33 Ama ğe, əyc'ə saal oşin ği Bez yaq'a davambiz buq'on. Axıri bakes tene bakon ki, xavareçala Yerusalimaxun ə̌xil besp'at'un!

34 Ay Yerusalim, Yerusalim! Xavareçalxo besp'ala, t'iya yaq'abakit'oğo ǰělayinşala şəhər! Zu və̌x hema kərəmez q'urten iz s'irik'xo q'ənədxoy oq'a girbala k'inək' girbsun çureśi? Ama və̌n çurtenanśi! 35 İsə mone, ef k'oj vərəne manst'a. Və̌x mot'oz nex: və̌n "Q'ončuğoy s'iyen Eğalt'u alxışq'an baki!" uk'amin Za ene tenan ak'al». †

14

İsus q'a fariseyxoy kalo

1 Sa Şamat' ğine İsus fariseyxoy kalat'oğoy sunt'ay k'oya šum uksane taśi. Bitot'in İçune fikir tast'ay. 2 İçuxun ç̌obaç̌o içust'a bədənə xe giresuni azar bakala sa amdare buy. 3 İsusen fariseyxoxun q'a k'anun zombalxoxun xavare haq'i: «Şamat' ǧine amdarxo q'olaybsun k'anunen düze yoxsa təə?» 4 Ama şot'oğon qaqtet'unpi. İsusen isə t'e amdari kula biq'i şot'o q'olaybi yaq'anebi. 5 İsusen şot'oğo pine: «Əgər efi mat'aysa ğar, nəəl ki öküz Şamat' ğine kərizə baft'ayin, şot'o hat'e saad c'evtenank'on?» * 6 Şot'oğonal İsusi me suala coğab tades tet'un baki.

Q'onağxoy barada məsələ

(Mat'. 22:1-10)

7 Oşa İsusen k'aleśit'oğoy içoğoynak' best'a ga c'ək'bsuna ak'at'an şot'oğoynak' metər sa məsələne exlətp'i: 8 «Əgər sunt'in va lašk'oy k'alpenesa, mərəkəye taśi best'a ma arśa. Bərkə k'ojin q'ončuğoy vaxunal hörmətlü sa q'onağe bu? 9 T'e vədə və̌x p'rannal lašk'oy k'alpit'in hari va "me amdara ga tada" uk'ayin, hun ot'psun taśi oq'a gala arśala bakalnu. 10 Ama maninesa mərəkəye tağat'an ən oq'a gala arśa ki, va k'alpi amdaren hari va "dost', t'e bel c'ovaka" peq'an. T'e vədə vaxun sagala arśit'oğoy bitot'ay běš hörməten q'azayinşon. † 11 Şot'aynak' ki, içu ala biq'alo oq'a, içu oq'a biq'alo isə ala bakale». ‡

12 İçu q'onağ k'alpit'u isə İsusen metəre pi: «Berezərin nəəl ki biyəsin ukun tadat'an vi dost'urxo, viçimoğo, q'oomxo, dövlətlü q'onşiğo ma k'alpa, şotaynak' ki, oşa şot'oğonal va k'alpi t'e q'onaxluği əvəzə c'eğalt'un. 13 Ama q'onaxluğ tadat'an kəsibxo, mayifxo, axsağxo, k'ač'iğo k'alpa. 14 T'e vədə hun bəxt'əvər bakalnu, axıri şot'oğost'a t'e q'onaxluği əvəzə c'eyseynak' hik'k'al butene. Şot'aynak' ki, hun düzgün amdarxoxun sagala běyinbakat'an va şot'ay əvəz tadeğale».

15 Sulfin bel arśit'oğoy sunt'in mot'o ibaki İsusa pine: «Buxačuğoy padçağluğa šum ukalo he bəxt'əvəre!» 16 İsusen isə şot'o metəre coğab tadi: «Sunt'in gele amdar k'alpi kala sa q'onaxluği həzirluğe běğsa. 17 Šuma arśala vədə hari p'ap'at'an iz nökərə k'alpit'oğoy t'ǒğǒl yaq'abi nexe ki, "bürüşanan, hər şey həzire".

18 Ama şot'oğoy bitot'in sa məənə bə̌ğə̌bi hərt'in sa əyite nexe. Sunt'in "za bağışlayinşa, oç̌alez haq'e, taśi şot'o běğalazu" nexe. 19 T'ǐyəmint'in "za bağışlayinşa, qo çüt öküzez haq'e, taśi şot'oğoy hetər əşbsuna běğalazu" nexe. 20 Xibimcit'in isə nexe: "Zu təzəz lašk'oybake, kot'aynak'al eyes tez bakon".

21 Nökərenal qaybaki bitova iz ağa exlətebsa. T'e vədə k'ojin q'ončux əcuğləyinşəki nökərə nexe: "Usumluğen taki, şəhəri küçəmoğo, dönboğo bakala kəsibxo, mayifxo, axsağxo, k'ač'iğo miya eça".

22 Oşa nökəren hari nexe: "Ağa, vi əmirbit'u biyan, hələ avuzin gaal manedi". 23 Ağan isə iz nökərə metəre əmirbsa: "Taki, bütüm yaq'moğo, çəpərxo tarapi şu ak'ayin bez k'oya eça. Barta bez k'oj q'onağxon buybeq'an. 24 Və̌x nexzu: süft'ə k'aleśit'oğoxun sayco bez sulfin bel tene arśal!"»

Şagird baksuni toy

(Mat'. 10:37-38)

25 İsusaxun sagala gele amdare taysay. İsusen şot'oğoç fırıpi pine: 26 «Bez t'ǒğǒl hari, ama iz bava-nana, çuğo-əyloğo, viçə-xunça nəəl ki lap iz elmoğo Zaxun üst'ün biq'alo Bezi şagird bakes batenekon. 27 İz xaça için iz ə̌mna bel taşeri Bez bač'anexun nu eğaloval Bez şagird bakes tene bakon. §

28 Ef boşt'an sunt'in sa q'ala biq'sun çureğayin, süft'ə arśi xaşlayinşakala tənginə tene bǒq'ə̌lk'on ki, běyn me əşlə çark'est'eynak' iz təngə p'oyesa yoxsa təə? 29 Axıri şot'in q'alin binorina laxi əşlə çark'est'es nu bakayin, mot'o ak'alt'oğoy bitot'in şot'o lağa haq'i uk'alt'un: 30 "Biq'sa burqene, çark'est'es tene baksa".

31 Nəəl ki, sa padçağ t'ǐyə̌mi padçağaxun davina c'eğat'an şot'in iz vis' hazar əsk'əri içoğoy loxol eğala q'a hazar əsk'əri běš çurpes baki-nu baksuna saturběš fikirtenebon ki? 32 Nu bacarbes baksunal ak'ayin, t'ı̌yə̌mi padçağ hələ ə̌xil amaq'un elçiğo yaq'abi şot'oxun barişaksune çureğon.

33 Hametərəl, ef boşt'an sayco iz bakala hər şeyaxun kul nu haq'ayin, Bez şagird bakes tene bakon.

34 El şaat' şeye, ama elen iz elaxoyluğa aç̌esp'ayin, şot'o het'ina elaxp'es bakon? 35 Şo nə oç̌aleynak' tene lazım bakon, nəəl peyin k'inək' tene yarayinşon. Şot'o hat'etər bot'unson. Ǔmǔx bakalt'in ibakeq'an!» *

15

Aç̌i eğeli barada bakala məsələ

(Mat'. 18:12-14)

1 Bütüm naloggirbalxo q'a günaxkərxo İsusa ǔmǔxlaxseynak' İz t'ǒğǒlt'un eysay. 2 Fariseyxon q'a k'anun zombalxon isə "me amdaren günaxkərxone q'abulbsa, şot'oğoxun šume uksa" pi t'ot'ot'unney. *

3 T'e vədə İsusen şot'oğoynak' me məsəlinəne eçeri: 4 «Sa amdari sabaç̌ eğele bu, sa ğiyal şot'oğoy sunt'u aç̌esebsa. Ef zənden, şot'in doxsan vuy eğela çöle barti, t'e aç̌i eğela bə̌ğə̌bamin şot'o qə̌vteneğon ki? 5 Bə̌ğə̌biyal şot'o mǔq-mǔq iz ə̌mna bel laxi, 6 k'oya hari isə iz dost'urxo, q'onşiğo k'alpi tene uk'on ki, "ekinan, bezi mǔqluğa şərik bakanan, aç̌esp'i bez eğela bə̌ğə̌bezu"?

7 İsə avabakanan ki, göynulal sa toobabi günaxkərə görə doxsan vuy toobina eht'iyəc nu bakala düzgün amdara görə mǔqbaksunaxun gele mǔqbakalt'un.

Aç̌i təngin barada bakala məsələ

8 İsə və̌ynak' sa məsələl exlətp'az. Sa çuğoy vis' draxmane † bu, sa ğiyal şot'in şot'oğoy sunt'u aç̌esebsa. Ef zənden, şot'in t'e sa draxmina bə̌ğə̌bamin şama bəc'ük't'i k'ojin bip' dönbinə šampi şot'o tene qə̌veğon ki? 9 Bə̌ğə̌biyal iz ı̌šat'oğo, q'onşiğo k'alpi tene uk'on ki, "ekinan, bezi mǔqluğa şərik bakanan, aç̌esp'i tənginə bə̌ğə̌bezu"?

10 İsə avabakanan ki, Buxačuğoy angelxoval toobabi sa günaxkərə görə mǔqt'unbaksa».

Aç̌i ğare barada bakala məsələ

11 İsusen mot'oval exlətebi: «Sa amdari p'ə̌ ğare bu. 12 Sa ği ğarmoğoy mis'ik't'in iz bava nexe: "Ay bava, vi var-dövlətəxun bez paynu koft'alt'u za tada". Bavanal iz var-dövlətə iz p'ə̌ ğare arane cöyebsa.

13 Sa hema ği oşa mis'ik' ğaren iz bakalt'u girbi ə̌xil sa oç̌ala yaq'ane bafsta. Şot'in t'iya p'ap'it'uxun oşa pozğun yəşəyinş c'ovakest'i iz var-dövlətə çark'esest'a. 14 Ğaren iz bakala hər şeya xaşlayinşebsa.

Samal oşa, t'e ölkinə kala sa busaluğe baksa. Şot'in çətinluğ aksane burqsa. 15 Mot'aynak'al ğaren t'e ölkin amdarxoy sunt'ay t'ǒğǒl əşbalane baksa. T'e amdaren şot'o iz oç̌alxo bǒq' běğsane yaq'absa. 16 Şo t'ema busane manst'a ki, bǒq'urxon ukala yemenal tapana boşevksuna irəzine baksa, ama haşot'oval tadal tene baksa.

17 Ğaren iz taxsıra q'amişakat'an isə nexe: "Bez bavay heq'ədər tənginen əyiteśi əşp'ale bu, bitot'ayal boşşamin ukala šume bu. Zu isə memiya busa bisaz! 18 Hayzeri bavay t'ǒğǒl taśi şot'o uk'oz: "Ay bava, zu göye ‡ q'a vi běš günaxezbe. 19 Zu ene vi ğar k'alesuna layiğ tezu. Za tənginen əyitp'i sa əşp'al k'inək' hesabba".

20 Metərluğen, ğar hayzeri iz bavay t'ǒğǒle taysa. Şo hələ ə̌xil amaq'un iz bavan şot'o ak'i goroxe eysa. İz ğare běš t'it'eri şot'o q'ujbi muçene. 21 Ğaren nexe: "Ay bava, zu göye q'a vi běš günaxezbi. Zu ene vi ğar k'alesuna layiğ tezu." 22 Bavan isə iz nökərxo nexe: "Usum bakanan, ən gözəl xələt eçeri şot'o lapest'anan. İz k'əşine boğoç̌al lavk'anan, iz turel torok'al lapest'anan. 23 Kökbi mozinal eçeri šampanan. Ekinan uken-ǔğěn mǔqluğben! 24 Şot'aynak' ki, bezi me ğar p'ureney - qayebaki, aç̌eney - bə̌ğə̌neśi". Metərluğen, me mǔqluğa c'ovakest'at'un burqsa.

25 Bavay kala ğar isə çölöney. Şo k'oya qaybakat'an fare, əçin səsurxo ibaki 26 nökərxoy sunt'u iz t'ǒğǒl k'alpi xavare haq'sa: "Mo hik'ə?" 27 Nökəren şot'o nexe: "Vi viçine qaybake. Vi bavanal şot'ay salamat qaybaksuna görə kökbaki mozinane šampe".

28 Kala ğar t'eq'ədər əcuğləyinşebaksa ki, bona baysunal tene çuresa. Bavan isə c'öş c'eri şot'o xoyinšebsa. 29 Ama ğaren iz bava metəre coğab tast'a: "Běğa, hema usene ki, vaynak' nökər k'inək' əşezbsa. Sal sa vədəl vi əyitəxun tez c'ere. Ama zaynak' sa keçin balal ten q'iymişi ki, bez dost'urxoxun kəyi-ǔğə̌z. 30 Me vi ğaren isə vi bütüm var-dövlətə tarak'ala çupuxxoynak' xaşlayinşi çark'esedi. Ama şo qaybakat'an hun içeynak' kökbi mozinan šame". 31 Bavan şot'o nexe: "Ay bez ğar, axıri hun həmişə zaxunnu, bez bakaloval bito vine. 32 Ama yan həysə mǔq bakalayan, mǔqluğ c'ovakest'alayan! Axıri, vi me viçi p'ureney - qayebaki, şo aç̌eney - bə̌ğə̌neśi!"».

16

Yön bə̌ğə̌bala kalaluğbali barada məsələ

1 İz şagirdxo isə İsusen mot'oğone pi: «Dövlətlü sa amdari iz əşurxo běğala sa amdare baksa. Şot'o xavart'un tast'a ki, t'e amdaren iz var-dövlətə śarene. 2 Dövlətlü amdarenal şot'o iz t'ǒğǒl k'alpi nexe: "Mo hik'ə, vi barada zu k'əz ibaksa? Za hər şeyi hesaba tada. Hun ene kalo bakala ten".

3 T'e vədə əşurxo běğala amdaren için içeynak' nexe: "İsə zu k'ə booz? Ağan kalaluğbsuna bez kiyexun exest'a. Nə kašp'sun kašk'alt'oğoxun tezu, nə dilənçiluğbalt'oğoxun. 4 Ama avazu k'ə booz! Gərəy t'etər baz ki, me əşləxun c'erit'uxun oşa za içoğoy k'ojurxo q'abulbala amdar bakane".

5 Şot'aynak'al iz ağa borclu bakalt'oğo soğo-soğo k'alpi nexe: "Bez ağa heq'ədəren borclu?" 6 Sunt'in nexe "sabaç̌ bat' * zeytuni c'əyin". Əşurxo běğalen şot'o pine: "Vi q'əbizə ext'a, arśa usum śampa: əlli". 7 Oşa t'ǐyə̌mint'une nexe: "P'oy vi heq'ədər borcvax bu?" Şot'in coğabe tast'a: "Sabaç̌ k'or † arum". Əşurxo běğalt'in şot'o nexe: "Vi q'əbizə ext'a śampa: səksən".

8 Dövlətlü amdarenal t'e haq'suzluğbala əşp'ala iz yön bə̌ğə̌bsuna görə tərifləyinşebsa. Axıri me dünyəni amdarxon içoğollarikt'oğoxun bakala əşurxost'a işiğa tarak'ala amdarxoxun gelet'un q'amiş. 9 Zuval və̌x nexzu: me dünyəne bakala var-dövləten və̌ynak' dost' q'azayinşanan ki, oşa me dövlət çark'at'an və̌x həmişəluğ dünyəne q'abulbal bakane.

10 Mis'ik' sa əşləst'a ext'ibərlu bakalo, kala əşləst'al ext'ibərlune. Mis'ik' sa əşləst'a haq'suz bakalo isə kala əşləst'al haq'suze. 11 Metərluğen, əgər me dünyəni var-dövlətə və̌x ext'ibərbes tene baksasa, əsil var-dövlətə və̌x şina ext'ibərbon? 12 Əgər q'ert'ay bakalt'u ext'ibərlu tenan c'eysasa, efi bakalt'u və̌x şina tadon?

13 Sal sa nökəren p'ə̌ ağa q'ulluğbes batenekon. Şot'aynak' ki, nə sunt'u nifrətbi t'ǐyə̌mint'u çureğale, nəəl ki sunt'u ğaç̌eśi t'ǐyə̌mint'u pis piin běğale. Və̌nal ham Buxačuğo hamal var-dövlətə q'ulluğbes batenankon». ‡

14 Təngəpərəst' fariseyxon bütüm me əyitmoğo ibaki İsusi loxol axšumt'unney. 15 İsusen isə şot'oğo pine: «Və̌x amdarxoy běš düzgünnan ak'est'a, ama Buxačuğon ef ük'əne aksa. Ama avabakanan ki, amdarxon üst'ün biq'alt'uxun Buxačuğon irit'ene.

Buxačuğoy padçağluğ q'a K'anun

16 K'anuni q'a xavareçalxoy girkurxo İoan eğaminey. Şot'oxun oşa isə Buxačuğoy padçağluği Mǔq Xavare yəymişaksa, bütüməl t'iya baysunt'un çuresa. § 17 Ama göye q'a oç̌ali əfçibaksun K'anuni girke boş bakala sa ğis'e ašt'unaxun hasande. *

18 İz çuğo c'evk'i q'erəz çuğoxun lašk'oybakalo pozğune. İşq'araxun c'eri çuğo haq'aloval pozğune. †

Dövlətlün q'a kəsibi barada məsələ

19 Sa dövlətlü amdare baksa. Şot'in həmişə iz loxol toyexlu tünd č'oč'a irəngen paltar q'a nəzik' kətani parçinen paltare layey, izi hər ğiyal köfe boşe c'ovaksay. 20 Saal Lazar s'iyen sa kəsibe baksa. Şot'ay bədən dirist' yara baft'ine baksa. Şo t'e dövlətlü amdari ç̌omoy tume bask'i 21 iz pul şot'ay sulfinaxun barala k'ot'orxoy loxole baksa. Xə̌yoğonal hari şot'ay yaroğone lamey.

22 Mone, kəsib bisane, angelxonal şot'o lap Avrahami t'ǒğǒlt'un taşt'a. Dövlətlü amdari vaxt'al p'anep'sa, şoval bisane. Şot'o oç̌alaxt'unbsa. 23 Me amdaren cəhənnəmə koruğ ak'at'an, iz pulmoğo alabi ə̌xil bakala Avrahama, saal iz t'ǒğǒl Lazarane aksa. 24 Şot'in ost'aar nexe: "Ay bez bava Avraham, za gorox eki! Lazara yaq'aba, iz k'əşin bula xena badi bez muza şəyinbeq'an, me aruğoy boş koruğez aksa". 25 Ama Avrahamen nexe: "Bez ğar, vi eyex bada ki, hun vi yəşəyinşast'a şaat' şeymux, Lazaren isə pis şeymuxe ak'e. İsəəl şot'in miya irəət'luğe bə̌ğə̌be, hun isə koruğen aksa. 26 Hamal ef q'a beş arane t'etər sa bə̌ğə̌loyluğe laxeśe ki, nə memiin ef tərəf, nəəl kekiin me tərəf şinesa çuralğayin, c'ovakes tene baksa".

27 Dövlətlü amdaren nexe: "Ay bava, t'e vədə va xoyinšezbsa, Lazara bez külfəti t'ǒğǒl yaq'aba. 28 Axıri qo viçizax bu. Barta şot'oğo metər sa ga baksuna avabakest'eq'an ki, şorox me koruğ ak'ala gala maq'at'un hari. 29 Avrahamen şot'o nexe: "Şot'oğost'a Moiseyi q'a xavareçalxoy girkurxono, barta t'iya śameśit'oğoq'at'un əməlbi". 30 Dövlətlü amdaren isə nexe: "Təə, ay bez bava Avraham, şot'oğoy t'ǒğǒl p'urit'oğoxun soğo nu tağayin, toobabalo tet'un". 31 T'e vədə Avrahamen şot'o nexe: "Əgər şot'oğon Moiseya q'a xavareçalxo tet'un ǔmǔxlaxsasa, p'urit'oğoxun soğo běyinalbakayin tet'un věbakal"».

17

Günax, věluğ saal vəzifə

(Mat'. 18:6-7; Mrk'. 9:42)

1 Oşa İsusen İz şagirdxone pi: «İnsanxo pis yaq'a taşala şeymux müt'lək' bakale. Ama t'ı̌yə̌mint'u yaq'nuxun c'evksuni səbəb bakalt'ay vay hala! 2 Şiin me mis'ik' hesabbakalt'oğoxun sunt'u pis yaq'a zap'k'ayin, t'e amdareynak' iz q'oq'exun kala sa ǰomok'ojin ǰě suruk'bi dənizə bosesun şaat'e bakon. 3 Şot'o görə və̌x fikir tadanan.

Əgər vi viçen günax əşp'est'i va pisluğbenesa, şot'o töhmətba. Ama şot'in toobabayin, şot'o bağışlayinşa. * 4 Əgər lap sa ğinast'a vǔğ kərəm günax əşp'est'i va pisluğbayin, oşa vǔğ kərəməl vi t'ǒğǒl hari "toobazbi" uk'ayin, şot'o bağışlayinşa». †

5 Sa ği ap'ost'olxon Q'ončuğo pit'un: «Yast'a bakala věluğa avuzba!» 6 Q'ončuğon şot'oğo metəre pi: «Əgər və̌st'a sa xardali śile hama věluğ bunesa, me tutna xoda "va tumexun c'evk'i taşa dənizə bit'a" unank'on, şot'inal ef əyitə běneğon. ‡

7 Ef boşt'an mat'ina iz kötən zap'k'ala nəəl ki eğel běğala nökərə çölöxun qaybakat'an "usum baka, arśa šum uka" uk'on? 8 Şuk'k'alen! Şot'o "bezi biyəsin šuma həzirba, zu kəyi-ǔğə̌minal vi bǐğa ğač'p'i za q'ulluğba, oşa hun unkon" uk'alnan? 9 Oşal hayzeri t'e nökərə iz bit'oğo görə "dirist'bakal" ten uk'al. Axıri şot'in iz borcane bi. 10 Və̌nal haketər, və̌x bürüşit'oğo bitova bex p'ap'esp'it'uxun oşa upanan: "Yan tərifə layiğ nu bakala nökərxoyan, şot'aynak' ki, k'ə beyansa beş borce"».

Vis' tani cuzam azaraxun q'olaybaksun

11 İsus Yerusalima tağala yaq'e loxol Samariin q'a Galileyin arane bakala zahmani t'ǒğǒlxune c'ovaksay.

12 Ayizmoğoy sunt'u bağat'an şot'o vis' cuzamlu amdare irəst'hari. Şorox ə̌xil çurpi 13 ost'aar harayt'unpi: «İsus! Ay məəlim, yax gorox eki!» 14 İsusen şot'oğo ak'i «takinan, və̌x běyinšxo ak'est'anan» pine. Şoroxal tat'unśi. Tet'əre baki ki, şorox hələ yaq'a amaq'un təmizt'unbaki. § 15 Şot'oğoxun sunt'in izi q'olaybaksuna ak'at'an Buxačuğo ost'aar alxışbsun qayebaki. 16 Şo İsusi turin oq'a biti Şot'o dirist'bakane pi. Me amdar isə sa samariyaluney.

17 T'e vədə İsusen pine: «Q'olaybakiyorox vis' tan teney ki? P'oy mandi vuy tan maya? 18 Yəni me samariyalunaxun başq'a qoş qaybaki Buxačuğo alxışbal bateneki?» 19 Oşa t'e amdara pine: «Hayza, taki, vi věbaksunen va çark'esedi».

Buxačuğoy padçağluğ hevaxt' eğala?

20 Sa ği fariseyxon İsusaxun «Buxačuğoy padçağluğ hevaxt' eğala?» pi xavart'un haq'i. İsusenal şot'oğo metəre coğab tadi: «Buxačuğoy padçağluğ ef piin aksunen tene eğal. 21 Şuk'k'alen şot'o "běğa, şo memiyane" nəəl ki "t'et'iyane" tene uk'al, şot'aynak' ki, Buxačuğoy padçağluğ ene ef aranene». *

22 İz şagirdxo isə İsusen mot'oğone pi: «T'etər ğimxo eğale ki, Amdari Ğare ef arane bakala ğimxoy sunt'u aksun çureğalnan, ama ak'alatenan. 23 Amdarxon və̌x "běğa, Şo t'et'iyane" nəəl ki, "memiyane" uk'alt'un. Tit'eri běmağanan! 24 Şot'aynak' ki, s'ə̌q'en göye sa tərəf duği t'ǐyə̌mi tərəfəl śirik' hetər işiğebsasa, Amdari Ğaral İz qaybakala ğine hat'etər bakale. † 25 Ama süft'ə Şot'in gele əzyət zapk'alane, həysət'in nəsili amdarxoy tərəfəxun t'ǒǒx boseğalane.

26 Noye döörəst'ə hetəre bakesa, Amdari Ğar eğala ğimxost'al hat'etər bakale. 27 Noy gəminə baśi ğinal śirik' insanxon kəyi-ǔt'ǔnğsay, lašk'oyt'un baksay, işq'arat'un taysay. Oşa sel hari bitova əfçinebi. ‡ 28 Lut'e ğimxost'al hametərey. İnsanxon kəyi-ǔt'ǔnxsay, haq'i-toyt'unst'ay, bit'unst'ay, bit'unq'say. 29 Ama Lut' Sodonaxun c'eri ğine göynuxun arux q'a kükürde bari, bitoval əfçinebaki. § 30 Amdari Ğare eğala ğiyal hametər bakale.

31 T'e ği iç k'ojin bel, iz şeymux isə k'ojin boş bakala amdar * şot'oğo exst'eynak' bona maq'an baśi. Çölö bakaloval qoş maq'an qaybaki. † 32 Lut'e çuğo ef eyex badanan! ‡ 33 İz elmoğo çark'est'un çureğalt'in şot'o aç̌esp'ale, ama şiin iz elmoğo aç̌esp'ayin, şot'in iz elmoğo efale. § 34 Və̌x nexzu: t'e üşe sa gane boş bakala p'ə̌ tanaxun sunt'u ext'alt'un, t'e soğo isə mandale. 35 Sagala dən berxala p'ə̌ çuğoxun sunt'u ext'alt'un, t'e soğo isə mandale. * 36 Çölö bakala p'ə̌ tanaxun sunt'u ext'alt'un, t'e soğo isə mandale».

37 Şot'oxun xavart'un haq'i: «Ay Q'ončux, me əşurxo maya bakala?» Şot'in isə pine: «Cəmdəy mayanesa, q'irğiyoxal t'iya gireğale». †

18

Süpür çuğoy q'a insafsuz divanbali barada məsələ

1 İsusen İz şagirdxoynak' həmişə afırıp'i urufaxun maq'at'un bit'i pi sa məsələne eçeri: 2 «Sa şəhəre sa divanbale baksa. Şot'in nə Buxačuğo tene çalxsay, nə amdarxo tene hörmətbsay. 3 Hat'e şəhəre sa süpür çuuxal baneksa. Çuğon t'e divanbali t'ǒğǒl hari nexe: "Bez rəgibəxun bakala məhk'əmin əşlə hun běğa". 4 Ama divanbalen sa heq'ədər vaxt' mot'o əməlbsun çurtenesa, oşa isə için içeynak' metəre fikirbsa: "Düze, zu nə Buxačuğo tez çalxsa, nə amdarxo tez hörmətbsa, 5 ama me çuğon bez zəhlə śipsuna görə iz əşlə běğoz, tene bez ǔmǔğo taşale"».

6 Oşa Q'ončuğon pine: «İnanbaksa me haq'suz bakala divanbalen k'ə nex? 7 Kot'in ketəre bsasa, t'e vədə Buxačuğon hetəre bon? Yəni İz c'ək'p'it'oğoy, üşe-ğena İçuxun köməy çureğalt'oğoy əşlə běği düzgün q'ərar tene c'evk'on ki? Şot'oğo gele yaq'běğesedon ki? 8 Və̌x nexzu: şot'oğoy əşlə usumluğen běğale. Ama Amdari Ğar eğat'an oç̌ali ç̌oyel Buxačuğo věluğ bə̌ğə̌bale?»

Farisey q'a naloggirbali barada məsələ

9 İçoğo düzgün hesabbi, t'ı̌yə̌mit'oğo isə oq'a sakala amdarxoynak' İsusen me məsəlinəne eçeri:

10 «Sa ği p'ə̌ tan afırıpseynak' xramat'un baysa. Soğo farisey, t'ǐyə̌mino isə naloggirbal.

11 Fariseyen turel çurpi iz barada metəre afırıpsa burqi: "Ay Buxačux, Va şükürezbsa ki, zu nə t'ı̌yə̌mit'oğollarik' amdarfǔq'k'al, haq'suz, q'ert'ay çuğoy loxol běğal tezu, nəəl ki me naloggirbalt'ullarik'. 12 Şamat'e p'ə̌ kərəm ğuruğez efsa, bütüm bez q'azanci vis' paye sunt'uval tast'a".

13 Naloggirbal isə ə̌xil çurpi, iz pulmoğo göynul alabsunal q'ǐnebsa. Saycə iz bel t'api nexey: "Ay Buxačux! Za günaxkərə gorox eki!"

14 İsə Zu və̌x nexzu: t'e farisey təə, naloggirbale Buxačuğoy piyes düzgün ak'eśi iz k'oya taśi. Şot'aynak' ki, için içu ala biq'alo oq'a bakale, içu oq'a biq'alo isə ala». *

İsusi əyloğo xeyir-bərəkət tast'un

(Mat'. 19:13-15; Mrk'. 10:13-16)

15 Amdarxon İsusi t'ǒğǒl körpə əyloğoval et'unşt'ay ki, Şot'in xeyir-bərəkət tast'eynak' İz kula şot'oğoy loxol laxane. Şagirdxon isə mot'o ak'i şot'oğo ı̌ša tet'un barti. 16 Ama İsusen əyloğo İz t'ǒğǒl k'alpi pine: «Bartanan əylux Bez t'ǒğǒlq'at'un hari. Şot'oğo galmadanan! Şot'aynak' ki, Buxačuğoy padçağluğ metərt'oğoye. 17 Və̌x serinaz nex: şiin Buxačuğoy padçağluğa sa əyel k'inək' nu q'abulbayin, t'iya sal sa vədine bayes tene bakon».

Var-dövlət q'a Buxačuğoy padçağluğ

(Mat'. 19:16-30; Mrk'. 10:17-31)

18 Sa kalaluğbalen İsusaxun xavare haq'i: «Ay şaat' Məəlim, zu k'ə baz ki, həmişəluğ yəşəyinşə miras k'inək' haq'az?» 19 İsusen şot'o pine: «Za het'aynak'en şaat' nexe? Şaat' bakalo tək Buxačuxe. 20 Şot'ay əmirxo avanu: "Əxlagsuzluğ ma ba, besmaba, başmaq'a, əfçidən şuk'k'ali əleyinə şahidluğ ma ba, bava-nana hörmətba"». †

21 Şot'in isə pine: «Mot'oğo bitova əyelluğaxun əməlezbsa». 22 Mot'o ibakat'an İsusen şot'o pine: «Vi sa şey kame: hik'k'ə buvaxsa toydi kəsibxo payba. T'e vədə göynul vi var-dövlət bakale. Oşa qaybaka, Bez bač'anexun eki». 23 Şot'in isə me əyitmoğo ibaki pərte baki, şot'aynak' ki, gele dövlətlüney.

24 İsusen şot'ay pərt baksuna ak'i pine: «Var-dövlət bakalt'oğoynak' Buxačuğoy padçağluğa baysun heq'ədər çətine! 25 Serine ki, buşe běke deşiyexun c'ovaksun dövlətlü amdari Buxačuğoy padçağluğa baysunaxun hasande». 26 Mot'oğo ibakalt'oğon pit'un: «Ketəresa, şuva çark'eśes bakon»? 27 Şot'in isə pine: «İnsanxoynak' mümkün nu bakala əşurxo Buxačuğoynak' mümküne».

28 T'e vədə P'et'eren pine: «Mone, yan hər şeya bosi vi bač'anexunyan hare». 29 İsusen şot'oğo pine: «Və̌x serinaz nex: Buxačuğoy padçağluğeynak' iz k'oja, iz çuğo, iz viçimoğo, iz bava-nana, nəəl ki əyloğo efi t'etər sa amdar tene bakal ki, 30 me dünyəne şot'oxun hema q'at gele, gələcəye isə həmişəluğ yəşəyinş nu haq'ane».

İsusen İz p'uri-běyinbaksuni barada xibimci kərəm xavare tast'a

(Mat'. 20:17-19; Mrk'. 10:32-34)

31 İsusen İz p'as's'e şagirdə t'ǒǒx zapi şot'oğo pine: «Mone, yan Yerusalimayan taysa, xavareçalxon Amdari Ğare barada śampiyoroxal bito bex p'ap'ale. 32 Şot'o Buxačuğo nu věbakalxoy kiyel tadalt'un, lağa haq'alt'un, təhk'irbalt'un, Şot'ay ç̌oyel ç̌uk'alt'un. 33 Şot'o tatarlayinşi oşa besp'alt'un. Xib ğinaxun oşa isə Şo běyinbakale».

34 Ama şagirdxon me əyitmoğoxun hik'k'al q'amiş tet'unbaki. Me əyitmoğoy məənə c'ap'e mandi, şot'oğonal Şot'ay pit'oğo tet'un q'amişaki.

İsusi k'ač'i amdari pulmoğo qaypsun

(Mat'. 20:29-34; Mrk'. 10:46-52)

35 İsus Yerixoya ı̌šalayinşakat'an sa k'ač'i amdar yaq'e t'ǒğǒl arśi dilənçiluğebsay. 36 K'ač'i amdaren iz t'ǒğǒlxun gele amdar c'ovaksuna ibaki xavare haq'i: «K'ə bake?» 37 Şot'o pit'un: «Nazaret'lu İsuse memiin c'ovaksa».

38 T'e vədə şot'in harayepi: «Ay Davidi Ğar İsus, za gorox eki!» 39 Běš tağalt'oğon şot'o q'adağanbi şipbsunt'un çuresay, ama şot'in samalal ost'aare haraypi: «Ay Davidi ğar! Za gorox eki!» 40 İsusen çurpi əmirebi ki, şot'o İz t'ǒğǒlq'at'un eçeri. Amdar ı̌šalayinşakat'an İsusen şot'oxun xavare haq'i: 41 «K'ən çuresa vaynak' baz»? Şot'in pine: «Ay Q'ončux, bez pulmoğon ak'eq'an». 42 İsusen şot'o pine: «Vi pulmux qayeśeq'an, vi vě baksunen va çark'esedi». 43 Hat'e saad me amdari pulmux qayeśi, şot'inal Buxačuğo alxışbi İsusi bač'anexune taśi. Amdarxonal mot'o ak'i bitot'in Buxačuğo alxışt'unbi.

19

İsus q'a Zak'k'ay

1 İsus Yerixoya baśi t'et'iin c'ovaneksay. 2 T'et'iya naloggirbalxoy kalo bakala Zak'k'ay s'ila sa dövlətlü işq'are buy. 3 İsusa ak'seynak' içu besebsay. Ama iz boy oq'oloy baksuna görə amdarxoy kiyexun Şot'o ak'es tene baksay. 4 Şot'o görəl běš t'it'eri sa incilnə xodane laśi ki, İsus t'et'iin c'ovakat'an ak'ane.

5 İsus t'e gala p'ap'at'an ala běği pine: «Zak'k'ay, usum oq'a śiki. Ğe Zu vi k'oya mandalazu». 6 Şoval usum oq'a śiri İsusa mǔqluğen q'abulebi. 7 Amdarxon mot'o ak'i t'ot'opsat'un burqi: «Taśi sa günaxkəri k'oyane q'onağ baki!»

8 Zak'k'ay isə turel hayzeri Q'ončuğo metəre pi: «Ay Q'ončux, bez var-dövləti qǐt'u kəsibxo payboz, şuxunal haq'suz sa şey ext'ezsa, bip' q'at avuz qaydoz». 9 İsusen şot'o pine: «Ğe me k'oya çark'esune hari, şot'aynak' ki, me amdaral Avrahami ğare. 10 Axıri Amdari Ğar aç̌it'oğo qə̌veśi çark'est'eynak'e hare».

Amanat təngin barada məsələ

(Mat'. 25:14-30)

11 İsusen amdarxoynak' sa məsələl exlətebi, şot'aynak' ki, Şo ene Yerusalima ı̌šalayinşakeney, amdarxonal t'etərt'un fikirbsay ki, Buxačuğoy padçağluği eyseynak' male mande. 12 İsusen pine: «Sa s'ila amdar ə̌xil sa ölkinə yaq'ane bafst'a ki, t'iya iz padçağ baksuna təst'iğbi qaybakane. * 13 Tağalt'uxun běš iz nökərxoxun vis' tana k'alene, şot'oğo vis' mina † tənginə tadi nexe: "Zu eğamin me tənginen alverbanan".

14 Ama t'e ölkin amdarxon şot'o nifrətbsuna görə şot'ay bač'anexun elçiğo yaq'abi pest'unst'a: "Me amdari beş padçağ baksuna çurteyansa".

15 Ama me amdar padçağ baneksa. Qaybakat'an isə təngə tadi nökərxo izi t'ǒğǒl k'alpest'i şot'oğoy heq'ədər q'azayinşbsunane avabaksun çuresa. 16 Samcit'in hari nexe: "Ağa, vi sa minan vis' minane eçere". 17 Ağan şot'o nexe: "Dirbaşnu, bez şaat' nökər. Ən mis'ik' sa əşləst'a ext'ibərlu c'eysuna görə va vis' şəhəri loxol kalaluğbsunaz extibərbsa". 18 P'ə̌mcit'in hari nexe: "Ağa! Vi sa minan qo minane eçere." 19 Ağan şot'o "vaal qo şəhəri kaloz laxsa" nexe.

20 T'ǐyəmint'in isə hari nexe: "Ağa! Mo vi vis' mina, kot'o dəsmərə bəc'ürpi ezfe. 21 Şot'aynak' ki, vaxun q'ǐzbe. Axıri hun gorox nu eğala sa amdarnu. Nu laxi ganuxun exenst'a, nu ezbi ganuxun exenbsa". 22 Ağan şot'o nexe: "Ay pis nökər, va vi ǰomoxun c'eğala əyitmoğon biq'oz! Huncə nexnu ki, bezi q'əddar baksuna, nu laxi ganuxun exst'una, nu bit'i ganuxun exbsuna avanuy. 23 P'oy t'e vədə het'u görə bez tənginə faizen ten tade ki, zu eğat'an bez laxit'uxun avuzin ext'az?"

24 Oşa iz t'ǒǒx bakalt'oğo nexe: "Me amdari kiyexun tənginə ext'i vis' mina bakalt'u tadanan!" 25 Şot'o next'un: "Ağa, axıri şot'ay ene vis' mina bune!" 26 Ama şot'in coğabe tast'a: "İsə ibakanan, və̌x nexzu: şust'a bune, şot'o samalal gele tadeğale, şust'a tenosa, iz kiye bakaloval haq'eğale. ‡ 27 Bezi içoğoy loxol padçağ baksuna nu çureğala bez düşmənxo isə miya eçanan, bez piin běš içoğoy bula bot'anan!"»

İsusi Yerusalima baysun

(Mat'. 21:1-11; Mrk'. 11:1-11; İoan. 12:12-19)

28 İsusen me məsəlinə exlətp'it'uxun oşa p'urum běš baft'i Yerusalimaçe taśi. 29 Zeytuni buruğoy döşel bakala Bet'fagen q'a Bet'anya uk'ala ayizmoğo ı̌šalayinşakat'an, Şot'in İz şagirdxoxun p'ranna běš yaq'abi pine: 30 «Ef běš bakala ayize takinan. T'iya bağat'an hələ şuk'k'alen nu c'idi, ğaç̌ sa elemi bala bə̌ğə̌balnan. Şot'o şadbi miya eçanan. 31 Şiin və̌xun "het'aynak'nan me elemi balina şadbsa?" xavar haq'ayin, upanan: "Q'ončuğone lazım"».

32 Şagirdxonal taśi bitova içoğo pi k'inək' at'unk'i. 33 Şot'oğon elemi balina şadbat'an şot'ay q'ončuğon xavare haq'i: «Me elemi balina het'aynak'nan şadbsa?» 34 Şot'oğon coğabt'un tadi: «Mo Q'ončuğone lazım». 35 Şot'oğon elemi balina İsusi t'ǒğǒl et'unçeri, oşal t'e elemi loxol içoğoy paltara lap't'i İsusa şot'ay loxol arśevt'unk'i. 36 Şo tanesay, amdarxonal Şot'ay tağala yaq'a içoğoy paltarxot'un past'st'ay.

37 İsus hari Zeytun buruğoy döşel p'ap'at'an t'iya bakala şagirdxon içoğoy ak'i bito möcüzoğo görə mǔq baki, Buxačuğo ost'aar səsen alxışbsat'un burqi: 38 

«Q'ončuğoy s'iyen eğala padçağa xeyir-bərəkətq'an baki!

Göynul şip'luğ, ən alloyluğxo alxışq'an baki!» §

39 Amdarxoy arane bakala bəzi fariseyxon Şot'o pit'un: «Məəlim, vi şagirdxoy səsə bot'a!» 40 Ama İsusen şot'oğo metəre coğab tadi: «Və̌x nexzu, əgər korox şip' çurk'ayin, ǰěyurxo muzal bakale!»

İsusi Yerusalimeynak' ǒnǒpsun

41 İsus Yerusalima ı̌šalayinşakat'an şəhərə ak'i şot'aynak' ǒnǒnepi. 42 Şot'in pine: «K'ə bakoniy, hun ğeq'a bakayin va serluğa taşala yaq'a q'amişakinuy! Ama me yaq' hələ ki vaynak' c'ap'e. 43 İsəəl, va t'etər sa ğimxone yaq'běsa ki, vi düşmənxon va haq'seynak' eçeri vi q'alin tume k'ul śipi oç̌ala şot'oxun barabar balt'un. Şot'oğon vi bip' t'ǒğə biq'i va hər tərəfəxun sıxışt'ırişalt'un. 44 Vaal, vi boş bakala amdarxoval əfçibalt'un. Vast'a sa ǰěna ǰěne loxol tet'un bark'al, şot'aynak' ki, Buxačuğoy va ı̌šalayinşakala vədinə ten q'amişaki».

İsusi alverçiğo xramaxun şəp'esun

(Mat'. 21:12-17; Mrk'. 11:15-19; İoan. 2:13-22)

45 Oşa İsus xrame məəlne baśi t'et'iya alverbaltoğo şəp'esane burqi. 46 Şot'oğo metəre pi:

«"Bez k'oj afırıbseynak' bakala k'oj bakale" *

pine śameśe. Ama və̌n şot'o fǔq'k'alxoy mesanan c'urevk'e!»

47 İsusen hər ği xrama zomebsay. Samci běyinšxon, k'anun zombalxon q'a azuk'i sanballu amdarxon isə Şot'o besbseynak' yaq't'un qə̌vesay. 48 Ama mot'o hetər balt'un avatet'uniy, şot'aynak' ki, amdarxo dim İz hərrəminet'un baksay, Şot'ay ǰomoxun c'eğala sa əyitəl tet'un c'ovakest'ay. †

20

İsusa tadeśi ext'iyər

(Mat'. 21:23-27; Mrk'. 11:27-33)

1 Ğimxoy sa ği İsusen xrama amdarxo zombi hamal Mǔq Xavara yəymişat'an samci běyinšxo, k'anun zombalxo saal ağsaq'q'alxo Şot'o ı̌šalayinşaki 2 pit'un: «Upa běyn, Hun me əşurxo mani ext'iyərenen bsa? Va me ext'iyərə şina tade?» 3 İsusen şot'oğo metəre coğab tadi: «Zuval və̌x metər sa sual tadoz. Za upanan: 4 İoanen k'unuk'bseynak' extiyərə mayina haq'ey? Göynul bakala Buxačuğoxun, yoxsa amdarxoxun?»

5 Şot'oğonal içoğoy arane maslaatp'i metərt'un pi: «Əgər uk'ayan "Buxačuğoxuney", t'e vədə "p'oy het'aynak' şot'o větenanbaki?" uk'ale. 6 Uk'ayan "amdarxoxuney", dirist' azuk'en yax ǰělayinşebon. Şot'aynak' ki, amdarxon İoani xavareçal baksuna vět'un».

7 Axırdal Şot'o "yan avateyan mayina" pit'un coğab tadi. 8 İsusen isə şot'oğo pine: «T'e vədə Zuval və̌x me əşurxo mani ext'iyəren bsuna uk'alatez».

Pis bağbanxoy barada məsələ

(Mat'. 21:33-46; Mrk'. 12:1-12)

9 Mot'oğo pit'uxun oşa İsusen amdarxoynak' metər sa məsələne exlətbsa burqi: «Sa amdaren t'ulluğe lasaksa. Oşa t'e t'ulluğa bare vədine içu p'ap'ala paya tast'uni şərten bağbanxo tadi q'erəz ölkinəne taysa. Şo t'et'iya boxoy vaxt' manst'uni s'iyene taysa. * 10 Hari t'ul p'ap'i vədine t'e bağbanxoy t'ǒğǒl iz nökərəne yaq'absa ki, izi paya şot'oğoxun ext'ane. Ama t'ulluği əşp'alxon t'e nökərə t'api kul ams'i yaq'at'unbsa. 11 T'ulluği q'ončuğon q'erəzəl sa nökəre yaq'absa, ama bağbanxon mot'oval t'api biyaburt'unbsa, kul ams'i qoşt'un yaq'absa. 12 T'ulluği q'ončuğon xibimci nökərəl yaq'anebsa, ama bağbanxon şot'oval yaralayinşi şəp't'unsa. 13 T'e vədə t'ulluği q'ončuğon nexe: "İsə k'ə baz? Barta bez bakal nu bakal sa ğara yaq'abaz, bərkə şot'o hörmətbat'un". 14 Ama bağbanxon şot'o ak'i içoğoy arane exlətp'i next'un: "Mo varise! Ekinan kot'o besp'en ki, miras yaxq'an mandi". 15 Haketərəl bsat'un, şot'o t'ulluğaxun c'evk'i best'unbsa.

İsə ef zənden, t'ulluği q'ončuğon şot'oğo k'ə bale? 16 Şot'in hari me bağbanxo əfçibale, t'ulluğa isə q'erəzt'oğo tadale». Amdarxon mot'o ibaki "Buxačuğon maq'an bi!" pit'un.

17 Ama İsusen şot'oğoy piin boş běği pine: «P'oy me Śam k'ə upsuna?

"Barizap'k'alxon bosi ǰě

Ən vacib t'ǒğin ǰěne baki". †

18 Me ǰěne loxol bitalo śareğale, ǰě mat'ay loxol bitayin isə şot'o č'ak'k'ale».

19 K'anun zombalxon q'a samci běyinšxon q'amişt'unbaki ki, İsusen me məsəlinə içoğoy baradane exlətp'i. İmkan bakiniy Şot'o hat'et'iya bit'unq'oy, ama amdarxoxun q'ǐt'unbsay.

Hər tani iz haq'q'

(Mat'. 22:15-22; Mrk'. 12:13-17)

20 K'anun zombalxon q'a samci běyinšxon İsusi bač'anexun busmişt'unbsay. Şot'ay t'ǒğǒl sa hema amdaral yaq'abet'uniy. T'e amdarxon içoğo təmiz ak'est'i dim İsusi t'ǒğǒl bakalat'uniy, İz ǰomoxun sa sərf əyit c'eğala k'inək' isə Şot'o biq'i Rimen təyinbi kalat'ay kiyel tadalat'uniy. 21 Şot'oğon İsusaxun xavart'un haq'i: «Məəlim, yan avayan ki, Hun düzen əyitp'i zombsa, şuk'k'aleynak'al tərəfkəşluğ tenbsa. Buxačuğoy yaq'a düzen zombsa. 22 İsə upa běyn, beşi Rime imp'erat'ora nalog tast'un düze, yoxsa təə?»

23 Ama İsusen şot'oğoy bic'luğa q'amişaki metəre pi: 24 «Za sa dinar ak'est'anan. Şot'ay loxol bakala şikil q'a s'i şiya?» Şot'oğon coğabt'un tadi: «İmp'erat'ori». 25 İsusen şot'oğo pine: «T'e vədə imp'erat'ori haq'q'a imp'erat'ora, Buxačuğoy haq'q'a isə Buxačuğo tadanan».

26 Metər, İsusa amdarxoy běš əyiti loxol biq'es tet'un baki. Şot'ay coğabal mat mandi şip' çurt'unpi.

Běyinbaksuni barada sual

(Mat'. 22:23-33; Mrk'. 12:18-27)

27 Běyinbaksun tene bu uk'ala sa hema saduk'eyen ‡ İsusi t'ǒğǒl hari xavare haq'i: 28 «Məəlim, Moiseyen yaynak' metəre śampe: "Əgər sa amdari lašk'oy baki viçi əyelsuz biyayin, şot'in t'e viçey süpür mandi çuğo haq'i p'uri viçey nəsilə davam beq'an".

§ 29 Məsələn, vǔğ viçine baksa. Samcit'in sa çuuxe haq'sa, içoğoy əyel bakinut' bisane. 30 Oşa p'ə̌mci viçene me çuğo haq'sa, ama şoval içoğoy əyel bakinut' bisane. 31 Oşa xibimcit'inal şot'o haneq'sa. Haketər vǔğ viçey vǔğə̌ranal me çuğo haq'i, ama içoğoy əyel bakinut' bisat'un. 32 Axırda me çuux içal bisane. 33 P'oy isə p'uriyorox běyinbakat'an me çuux şot'oğoy mat'ay çuux bakale? Axıri, vǔğ viçey vǔğə̌ranal me çuğo haq'eney».

34 İsusen şot'oğo metəre coğab tadi: «Me döörin amdarxo lašk'oyt'un baksa, işq'arat'un taysa. 35 Ama p'urit'oğoy běyinbakit'uxun oşa həmişəluğ yəşəyinşə layiğ hesabbakalorox isə nə lašk'oy tet'un bakal, nə işq'ara tet'un tağal. 36 Ene biyalatet'un, şot'aynak' ki, angelxo oşq'ardalt'un, běyinbakala ğarmux baksuna görəl şorox Buxačuğoy ğarmuxt'un. 37 Moiseyenal śaśe barada bakala hadisinə śamk'at'an Q'ončuğo "Avrahami Buxačux, İsaak'i Buxačux saal İak'ovi Buxačuxe" nexe. Metər, Moiseyen içinal p'urit'oğoy běyinbaksunane ak'est'a. * 38 Buxačux p'urit'oğoy tene, dirist't'oğoy Buxačuxe, axıri Şot'aynak' bito dirist'e».

39 K'anun zombalxoy bəzit'oğon metərt'un pi: «Məəlim, Hun he gözəlen pi». 40 Eneyal İsusaxun sa şey xavar haq'suna zap't'unśi.

Xrist'os şi Ğara?

(Mat'. 22:41-46; Mrk'. 12:35-37)

41 T'e vədə İsusen şot'oğo pine: «Het'aynak't'un nex ki, Xrist'os Davidi Ğare? 42-43 Axıri Daviden için "Ǐvel mə̌ğurxo" girke boş

"Q'ončuğon bez Q'ončuğo pine:

Zu Vi düşmənxo Vi turin oq'a sakamin

Bez yön tərəf arśa" †

pene.

44 Metərluğen, Daviden Şot'o "Ağa" pine k'ale. T'e vədə Şo hetərə Davidi ğar bakes bakon?»

K'anun zombalxoxun və̌x běğanan

(Mat'. 23:5-7; Mrk'. 12:38-40)

45 Amdarxon bitot'in me əyitmoğo ǔmǔxlaxat'an, İsusen İz şagirdxo pine: 46 «K'anun zombalxoxun və̌x běğanan. Şot'oğoy çureğalo boxoy paltar lapi tarapsun, amdarxoy içoğo bazarin meydanxo ak'i p'ə̌ kiin kul-kiye biq'i "xeyirq'an baki" upsun, sinagogxo q'a q'onaxluğxo best'a arst'une. 47 Şot'oğon süpür çupuğoy dövlətə ut'unksa, oşa isə içoğo ak'est'eynak' boxoy afırıt'unne. Me amdarxoy caza lap bǐhi bakale».

21

Süpür çuğoy nəzir

(Mrk'. 12:41-44)

1 İsusen xrama bakala nəziri q'utin t'ǒğǒl nəzir laxala dövlətlü amdarxone běğsay. 2 Şot'in sa kəsib süpür çuğoyal nəziri q'utina p'ə̌ lep't'on * təngə laxsuna anek'i.

3 İsusen pine: «Və̌x düzinəz nex: me kəsib süpür çuğon bitot'uxun gele təngəne laxi. 4 Şot'aynak' ki, bitot'in içoğoy bakala ganuxunt'un laxi, me çuğon isə iz kəsib ganuxun, iz xaşluğeynak' kiyel bakalt'une tadi».

Dünyəni axıri ı̌šalayinşaksuni nišanxo

(Mat'. 24:1-28; Mrk'. 13:1-23)

5 T'iya bakalt'oğon xrame q'əşəng ǰěyurxoxun, Buxačuğoy s'iyal laxeśi payurxoxun exlətbat'an İsusen pine: 6 «T'etər ğimxo eğale ki, və̌n memiya ak'alt'oğoxun hik'k'al tene mandal. J̌ěne loxol ǰě tene mandal, bito oç̌alaxun barabar bakale».

7 Şot'oxun xavart'un haq'i: «Məəlim, me Vi piyorox hevaxt' bakale? Me əşurxoy ı̌šalayinşaksuna mani möcüzəlü nišanxon ak'est'ale?» 8 İsusen pine: «Eht'iyat'lu bakanan, feret' ma bakanan! Şot'aynak' ki, Bez s'iyen gele amdaren hari "zu Şozu", "vaxt' ı̌šalayinşakene" uk'ale. Şot'oğoy bač'anexun ma baft'anan. 9 Davoğoy q'a amdarxoy ěq'esuni s'iya ibakat'an ma q'ı̌banan. Şot'aynak' ki, morox süft'ə bakalane. Ama mo hələ axır tene».

10 Oşa şot'oğo metəre pi: «Azuk' azuk'i, padçağluğ padçağluği loxol ěqeğale. 11 Ost'aar oç̌al galpsunxo, hər gala busaluğ, pis azarxo saal dəhşətlü əşur bakale, göyenal yax möcüzəlü nišanxo ak'est'ale.

12 Ama bito me əşurxoxun běš Za görə və̌x biq'alt'un, təqibbalt'un, zindanxo badalt'un. Və̌x sinagogxo q'a padçağxoy saal kalaluğbalxoy běš coğab tast'eynak' taşalt'un. 13 Morox və̌ynak' Mǔq Xavara yəymişbseynak sa fürsət bakale. 14 Və̌nal saturběš k'ə coğab tast'uni barada ma fikirbanan. 15 Şot'aynak' ki, Zu və̌x t'etər sa exlətbsuni yönə avabaksun q'a haq'ıl tadoz ki, ef běš c'eğalt'oğoy saycət'in nə ef sa əyitə p'ə̌ bes tene bakal, nəəl ki şot'ay běš çurpes tene bakal. † 16 Tet'ər bakale ki, və̌x lap ef nanoğon, bavoğon, viçimoğon, q'oomxon q'a dost'urxonal biq'est'alt'un, və̌xun bəzit'oğo besp'esaldalt'un. 17 Za görə bitot'in və̌x nifrət balt'un. ‡ 18 Ama ef belxun sa popal kam tene bakal. 19 Hər şeya portbsunen ef elmoğo çark'est'alnan.

20 Q'oşunxoy Yerusalimi bip' t'ǒğə̌ haq'layinşbsuna ak'at'an avabakanan ki, şot'ay vərən baksuni vaxt' ı̌šalayinşakene. 21 T'e vədə İudeyina bakalorox bito buruxmoğoq'at'un t'it'eri, barta şəhəre bakalorox t'et'iin c'ereq'at'un, şəhərexun t'ǒǒx bakalorox isə tet'iya maq'at'un baśi. 22 Şot'aynak' ki, me ğimxo həyif haq'ala ğimxo bakale, bito śameśiyorox bex p'ap'ale. § 23 T'e ğimxost'a bǐhi çupuğoy q'a döş tadala çupuğoy vay hala! Şot'aynak' ki, me ölkin bel kala bələ eğale, Buxačuğoy əcuğal me azuk'i bel barale. 24 Şorox q'ılıncaxun biyalt'un, q'erəz millətxonal şot'oğo kiyel badi içoğoy əsir balt'un. Hametərəl, Yerusalim q'erəz millətxoy kiyel bakala vaxt' çark'amin, şəhər şot'oğoy turin oq'a ç̌axç̌uxeğale.

Amdari Ğare eysun

(Mat'. 24:29-35; Mrk'. 13:24-31)

25 Göynul bakala běğen, xaşen, muč'uliğon möcüzəlü nišanxo ak'est'alt'un. Millətxo oç̌ali ç̌oyel bakala dənizi gürultinaxun q'ı̌ya baft'alt'un, şot'oğon koruğ ak'alt'un. * 26 Oç̌ali loxol eğala bəlinəxun amdarxon içoğo aç̌esp'alt'un, şot'aynak' ki, göynul bakala p'lanet'xo jı̌k'eğale. 27 T'e vədə şot'oğon Amdari Ğare asoyxoy loxol tamtarağen q'a İz kala zoren eysuna ak'alt'un. 28 Me əşurxo bex p'ap'sa burqat'an tikbaki ef bula alabanan, şot'aynak' ki, ef çark'esun ene ı̌šane».

29 Oşa İsusen şot'oğoynak' sa məsələl eneçeri: «İncilnə xoda q'a mandi xodurxo běğanan: 30 şot'oğon xazal qayk'at'an və̌n mot'o ak'i avananbaksa ki, yəy ene ı̌šane. 31 Haketərəl və̌n me şeymoğoy burqesuna ak'at'an avabakanan ki, Buxačuğoy padçağluğ ı̌šane. 32 Və̌x düzinəz nex: hələ me nəsil c'ovaki tağamin morox bito bex p'ap'ale. 33 Göy q'a oç̌al c'ovaki taneğon, ama Bezi əyitmux sal sa vədə c'ovaki tene tağon.

34 Běğanan ki, ef fikir tarapsuni, ǔğsuni saal hetər yəşəyinşbsuni loxol maq'an baki, tene t'e ğinen və̌x bürdən biq'ale, sal ef xavaral tene bakal! 35 Axıri t'e ği oç̌ali ç̌oyel yəşəyinşala amdarxoy bitot'aynak' eğale. 36 Və̌nal ef bel eğala me bəloğoxun çark'eśi Amdari Ğare běš ç̌omas'i çurpes bakseynak' afırıpsunaxun çurmapanan».

37 İsusen hər ği xrama amdarxo zomebsay, üşena isə taśi Zeytuni burux uk'ala galane c'ovakest'ay. † 38 Savaxt'an üşenen isə camaat İsusa ǔmǔxlaxseynak' Şot'ay t'ǒğǒl, xramat'un eysay.

22

İsusa besbseynak' həzirluğ běğsun

(Mat'. 26:1-5; Mrk'. 14:1-2; İoan. 11:47-53)

1 Ə̌yinsuz Šume axsibay ı̌šalayinşebaksay. Me axsibayi s'iya C'ovaksuni axsibayal next'uniy. * 2 Samci běyinšxon q'a k'anun zombalxon camaati İsusi bač'anexun taysunaxun q'ı̌t'unbsay, şot'aynak'al Şot'o besbseynak' sa yaq't'un qə̌vesay.

İuday İsusa toyst'un

(Mat'. 26:14-16; Mrk'. 14:10; İoan. 13:18-30)

3 Hame vədə Şeytan p'as's'e şagirdaxun soğo bakala, İsk'ariot' k'aleğala İuday boşe baśi. 4 Şot'inal taśi samci běyinšxoxun q'a xrame q'aroolçiğoy kalat'oğoxun İsusa şot'oğoy kiyel mani yönen tast'uni barada exlətebi. 5 Şorox mǔqt'unbaki, şot'o təngə tast'unat'un əyit tadi. 6 İudal irəzine baki. Şot'in İsusa camaataxun c'əp'k'in şot'oğoy kiyel tast'eynak' yaq'e qə̌vesa burqi.

Axırınci biyəsin ukun

(Mat'. 26:17-30; Mrk'. 14:12-26; İoan. 13:21-30; 1 K'or. 11:23-25)

7 Ə̌yinsuz šume axsibayi C'ovaksuni axsibayi q'urbanluğ q'uzina šamk'ala ği hare. † 8 İsusen P'et'era q'a İoana běš yaq'abi pine: «Takinan, yaynak' axsibayi ukuneynak' həzirluğ běğanan». 9 Şot'oğon isə İsusaxun xavart'un haq'i: «P'oy həzirluğa maya běğen?» 10 İsusen şot'oğo pine: «Běğanan, və̌n şəhəre bağat'an ef běš gamaten xe taşala sa amdar c'eǧale. Şot'ay bač'anexun takinan, şo bağala k'oya bakinan. 11 T'e k'ojin q'ončuğo upanan: "Məəlimen vaxun xavare haq'sa: &lt;Bez şagirdxoxun sagala C'ovaksuni axsibayi ukuna ukseynak' q'onaği otağ maya?&gt;" 12 K'ojin q'ončuğon və̌x alin k'oya həzirbaki sa otağ ak'est'ale. T'et'iya həzirluğ běğanan». 13 Şot'oğon taśi hər şeya İsusen pi k'inək't'un ak'i, C'ovaksuni axsibayi ukuneynak' həzirluğa bět'unği.

14 Ukuni vədə hari p'ap'at'an İsus ap'ost'olxoxun sagala sulfin bel areśi. 15 İsusen şot'oğo pine: «Zu koruğ aksa burqamin me C'ovaksuni axsibayi ukuna və̌xun sagala uksuna gelez çuresay. 16 Və̌x mot'oz nex: Buxačuğoy padçağluğa C'ovaksuni axsibay k'ə upsuni tam ç̌oyel c'eğamin, Zu me axsibayi ukuna ene ukalatezu».

17 Oşa İsusen cama ext'i şükürbi pine: «Mot'o ext'anan, ef arane cöybanan. 18 Və̌x nexzu: Buxačuğoy padçağluğ eğamin Zu t'ulen tadala me baraxunal ǔğalatez».

19 Oşa İsusen šumal ext'i şükürebi. Şot'o cöybi İz şagirdxo tadi pine: «Mo və̌ynak' q'urban tadeğala Bez bədəne. Za eyex bast'eynak' metər banan».

20 Haketərəl biyəsin ukunaxun oşa camane ext'i pi: «Me cam və̌ynak' barala Bez p'iyen ğaç̌eśi Təzə İrəziluğe. ‡ 21 Ama mone, Za xəyənətbalt'in Zaxun sagala iz kula me sulfinane boxost'a. § 22 Amdari Ğar İçeynak' hetər śameśenesa t'etəre taysa, ama Şot'o xəyanətbala amdari vay hala!» 23 Şagirdxon me amdari içoğoy boşt'an şuva bakes bakon pi sun-sunaxun xavar haq'sat'un burqi.

24 Oşa içoğoy arane ən kalo şu hesabbaksuni baradal sa exləte baki. * 25 Ama İsusen şot'oğo pine: «Q'erəz millətxoy padçağxonal q'a kalaluğbalxonal amdarxoy loxol kalaluğt'unbsa, oşal içoğo şot'oğoy havadart'un † hesabbsa. 26 Ama və̌n metər ma bakanan! Barta ef arane ən kalo ən mis'ik'o k'inək'q'an baki, kalaluğbaloval q'ulluğçi k'inək'q'an baki. ‡ 27 Axıri şuva kalo, sulfin bel arśiyo, yoxsa q'ulluğ balo? Sulfin bel arśiyo tene ki? Ama Zu ef arane q'ulluğçi k'inək'zu. §

28 Zu sınaxxoxun c'ovakat'an Zaxun sa gala bakiyorox və̌nnan. 29 Bez Bavan Za padçağluğa tapşurbi k'inək', Zuval və̌xez padçağluğ tapşurbsa ki, 30 və̌nal Bez padçağluğast'a Bez sulfin bel arśi kəyi-ǔğə̌nan, hamal İsraili p'as's'e tayfina divanbseynak' taxt'urxo arśanan.

P'et'eri danmişaksuna saturběš avabakest'un

(Mat'. 26:31-35; Mrk'. 14:27-31; İoan. 13:36-38)

31 «Simon, Simon! Şeytanen və̌x arum k'inək' xaxalaxun c'ovakest'eynak' ene icazina haq'ene. 32 Ama Zu vast'a bakala věluğ maq'an aç̌i pi vaynak' afırızpi. Oşa hun p'urum Zaç q'aybakat'an vi viçimoğo ük' tada». 33 Şot'in İsusa coğabe tadi: «Ay Q'ončux, zu Vaxun zindanal, bisunal taysuna həzirzu». 34 Ama İsusen pine: «P'et'er, va nexzu: ğe dadalen elk'amin hun Za çalxsunaxun xib kərəm danmişakalnu».

35 Oşa şagirdxoxun xavare haq'i: «Zu və̌x təngəsuz, toraysuz, torok'alsuz yaq'abat'an sa şeyaxun koruğ ak'enan?» Şot'oğon coğabt'un tadi: «Sal sa şeyaxun». * 36 T'e vədə İsusen şot'oğo pine: «Həysə isə şi ki təngə q'a toray bune şot'o ext'eq'an. Q'ılınc nu bakalt'inal iz paltara toydi q'ılıncq'an haq'i. 37 Şot'aynak' ki, və̌x nexzu: Ǐvel śamast'a bakala "k'anuna pozmişalt'oğoxun taye baki" † əyitə tam bex p'ap'esp'iz buq'on. Şot'aynak' ki, Bez barada śameśiyorox bito bakale». 38 Şot'oğon pit'un: «Ay Q'ončux, mone, memiya p'ə̌ q'ılınce bu». Şot'in isə şot'oğo pine: «Bəse».

İsusi Zeytun buruğoy bel afırıpsun

(Mat'. 26:36-46; Mrk'. 14:32-42)

39 İsus c'eri həmişənin k'inək' Zeytun buruğone laśi. İz şagirdxoval İz bač'anexunt'un taśi. 40 T'iya p'ap'at'an İsusen şot'oğo pine: «Afırıpanan ki, sinəyinşaksun və̌xun ə̌xilq'an baki».

41 İsus İç isə şot'oğoxun sa ǰě boses bakala q'ədər aralayinşaki, oşa diz çökt'i afırınepi. 42 Şot'in metəre pi: «Ay Bez Bava, əgər mümkünesa, me cama ‡ Zaxun ə̌xilba. Ama Bez təə, barta Vi çureğala k'inək'q'an baki». 43 T'e vədə göynuxun sa angel İsusa ak'eśi İçu zore tadi. 44 İsusen əzyət aksun samalal ük'en afırınney. Şot'ay ap' oq'a bitala p'iye k'at'punxo k'inək'ey.

45 İsus afırıpit'uxun oşa hayzeri İz şagirdxoy t'ǒğǒle hari, ama şot'oğo nep'axe ak'i. 46 Şot'in İz şagirdxo pine: «Het'aynak'nan bask'e? Hayzeri afırıpanan ki, sinəyinşaksun və̌xun ə̌xilq'an baki».

İsusi biq'esun

(Mat'. 26:47-56; Mrk'. 14:43-50; İoan. 18:3-12)

47 Mone, İsusen metər əyitk'ala vədine, bürdən sa dəst'ə amdare ak'eśi. P'as's'e şagirdxoxun soğo bakala, İuda uk'ala şagird isə t'e dəst'in běše taysay. Şo ı̌šalayinşebaki ki, İsusa muçk'ale. 48 Ama İsusen şot'o pine: «İuda, yəni Amdari Ğara sa muçbsunenen toyst'a?»

49 İsusi hərrəmine bakalt'oğon isə me əşurxo ak'at'an Şot'o pit'un: «Ay Q'ončux, bərkə beş q'ılıncxo ext'en?» 50 Hat'e dayğal şot'oğoy sunt'in q'ılıncen duği samci běyinšxoy kalat'ay nökəri yön ǔmǒğo tumexun bonet'i. 51 Ama İsusen "bəsbanan!" pi İz kula nökəri ǔmoğoy loxol laxi şot'o q'olayebi.

52 Oşa İsusen İz bač'anexun hari samci běyinšxo, xrame q'aroolçiğoy kalat'oğo saal ağsaq'q'alxo pine: «Zu amdar fǔq'k'alzu ki? Q'ılıncen q'a maqen het'aynak'nan hare Bez bač'anexun? 53 Zu hər ği və̌xun sagala xramazuy, t'e vədə Za galtenanst'ay. Ama həysə ef vaxt'e hare - bayinq'luği § kalaluğbala vaxt'!» *

P'et'eri İsusaxun danmişaksun

(Mat'. 26:57-58; 26:67-75; Mrk'. 14:53-54; 14:65-72; İoan. 18:13-18; 18:25-27)

54 İsusa biq'i tat'unşeri, Şot'o samci běyinšxoy kalat'ay k'oyat'un eçeri. Samal aralu isə P'et'eral şot'oğoy bač'anexun tanesay. 55 Məəlin bǐyex eçeri aruxt'unbi. P'et'eral hari t'e aruğoy hərrəmine arśit'oğoy arane areśi.

56 Aruğoy işiğ P'et'eri loxole biti, t'iya bakala çuux nökərxoy sunt'inal şot'o anek'i. Şot'in P'et'eri loxol saal běği pine: «Moval İsusaxun sagalaney». 57 Ama P'et'eren "ay çuux, zu t'e amdara çaltezxsa!" pi danmişebaki.

58 Samal oşa q'erəz sa amdarenal şot'o ak'i pine: «Hunal şot'oğoxun soğonu». Ama P'et'eren pine: «Təə, ay işq'ar!»

59 Sa saadaxun oşa q'erəz sa amdarene ak'i pi: «Həgigiyal, me amdar şot'oxun sagalaney! Atenank'sa ki, mo galileyalune?» 60 Ama P'et'eren pine: «Ay işq'ar, hun het'uxunen əyite avatez».

Mot'o uk'ala vədine dadalen elepi. 61 T'e vədə Q'ončuğon fırıpi P'et'eri loxole běği. P'et'eriyal Q'ončuğon içu "ğe dadalen elk'amin hun Zaxun xib kərəm danmişakalnu" pi əyit eyexe baft'i. 62 Şoval t'et'iin c'eri hönkür-hönkür ǒnǒnepi.

63 İsusi q'aroola zap'k'ala amdarxon isə Şot'o lağa haq'i t'ap't'unney. 64 Şot'ay pulmoğo ğač'p'i xavart'un haq'say: «Sa xavareçalluğba běyn, va şina duği?» 65 Şot'o q'erəzəl gele əyitmux pi lağat'un haq'say.

İsus Kala Şurin běš

(Mat'. 26:57-66; Mrk'. 14:53-64; İoan. 18:19-24)

66 Kəybakat'an azuk'i ağsaq'q'alxoy, samci běyinšxoy saal k'anun zombalxoy Kala Şurane gireśi, İsusal içoğoy běšt'un c'evk'i. 67 Şot'oğon pit'un: «Yax düz upa, hun Xrist'osnu?» İsusen şot'oğo pine: «Və̌x uk'ayiz, tenan věbakal, 68 və̌xun xavar haq'ayiz isə Za coğab tenan tadal. 69 Ama mone, mot'oxon oşa Amdari Ğar zorba Buxačuğoy yön tərəf arśale». 70 Şot'oğoy bitot'in xavare haq'i: «İsə Hun Buxačuğoy Ğarnu?» İsusen şot'oğo coğabe tadi: «Və̌nnan nexe ki, Zu Şozu». 71 T'e vədə şot'oğon pit'un: «Ene q'erəz şahidluğa k'ə ehtiyəce bu ki? Me əyitə İz ǰomoxunyan ibaki!»

23

İsus Rimen təyinbi başçi P'ilat'i q'a Galileyin kalo İrodi běš

(Mat'. 27:1-2; 11-26; Mrk'. 15:1-15; İoan. 18:28-19:16)

1 T'e vədə Kala Şurin üzviyox bito hayzeri İsusa P'ilat'i t'ǒğǒlt'un taşeri. 2 Şot'o taxsırkər c'evksun çureśi pit'un: «Yan q'ərarayan hari ki, me amdaren beş millətə yaq'nuxune c'evksa. Amdarxo imp'erat'ora nalog tast'una tene bare, içu isə Xrist'os pi padçağe hesabbsa».

3 P'ilat'en Şot'oxun xavare haq'i: «Hun iudeyxoy padçağnu? İsusen coğab tadi şot'o pine: «Hunen metər nex». 4 P'ilat'en samci běyinšxo q'a camaata pine: «Zu me amdarast'a sal sa taxsır atezak'sa». 5 Ama şot'oğon içoğoy əyitin loxol çurpi pit'un: «Me amdaren Galileyinaxun burqi me oç̌alxol śirik' dirist' İudeyina İz zombsunen camaata yaq'nuxune c'evksa».

6 P'ilat'en Galileyin s'iya ibaki xavare haq'i: «Me amdar galileyalune ki?» 7 İsusi İroden kalaluğbala oç̌alaxun baksuna avabakiyal Şot'o İrodi t'ǒğǒle yaq'abi. Şot'aynak' ki, t'e vədə İrodal Yerusalimaney.

8 İroden İsusa ak'i gele mǔqebaki. Şot'aynak' ki, Şot'ay barada t'ema ibakeney ki, Şot'o gele vaxt'axun aksune çuresay. Şot'in İsusi içeynak' sa möcüzə ak'est'unane çuresay. 9 İroden Şot'o gele sualxone tadi, ama İsusen şot'o sal sa coğab tene tadi.

10 Samci běyinšxon q'a k'anun zombalxon hayzeri gele əyitmux pi Şot'o taxsırkərt'un c'evksay. 11 İroden q'a iz əsk'ərxon isə İsusi loxol boşşamin axšumpi lağa haq'it'uxun oşa Şot'o padçağ k'inək' lapest'i qaydi P'ilat'i t'ǒğǒlt'un yaq'abi. 12 Süft'ə sunaxun düşmən bakala P'ilat' q'a İrodal t'e ğinaxun oşa dost't'un baki.

13 T'e vədə P'ilat'en samci běyinšxo, kalaluğbalxo saal camaata topbi 14 şot'oğo pine: «Və̌n me amdara bez t'ǒğǒl şot'aynak'nan eçere ki, kot'in amdarxo yaq'nuxune c'evksa. Mone, zu ef piin běš me məsəlinə běği q'əraraz hari ki, me amdarast'a ef uk'ala əşurxost'a saal sa taxsır butene. 15 İrodenal sa taxsır tene ak'i, şot'aynak'al beş loxole qaydi. İsə və̌ncə ananksa ki, me amdaren bisuna layiğ bakala sal sa əş tene biq'e. 16 Şot'aynak'al kot'o saycə t'apsuni caza tadi tərboz». 17 Hər usen P'ilat'en me axsibaya görə sa biq'eśit'u tərebsay. 18 Ama camaaten harayepi: «P'ureq'an, p'ureq'an! Yaynak' Barabbina tərba!» 19 Barabba isə şəhəre amdarxo hökmətə q'arşi ěq'evksuna görəne zindana boseśey.

20 P'ilat'en İsusa tərbsuni tərəf baki p'urum amdarxoxun əyitepi. 21 Ama şot'oğon «kot'o xaçe loxol t'ə̌q't'a, xaçe loxol t'ə̌q't'a!» uk'a harayt'unney.

22 P'ilat'en xibimci kərəm xavare haq'i: «Axıri me amdaren k'ə pisluğa be? Zu kot'o besbest'una layiğ bakala sal sa taxsır tez aksa. Mot'o görəl Kot'o saycə tapsuni caza tadi tərboz». 23 Ama şot'oğon p'urum içoğoy əyiti loxol çurpi harayk'a Şot'ay xaçe loxol t'ə̌q'tesunat'un tələbbsay. Camaaten uk'aloval baneki.

24 P'ilat'en şot'oğoy çureğalt'u bine: 25 şot'in amdar besbsuna görə, amdarxo hökmətə q'arşi ěq'evksuna görə biq'eśi amdara tərebi. İsusa isə şot'oğoy kiyele tadi.

İsusi xaçe loxol t'ə̌q't'esun

(Mat'. 27:32-44; Mrk'. 15:21-32; İoan. 19:17-25)

26 Əsk'ərxon İsusa t'ə̌q'st'a taşat'an, hame vədine ayizexun eğala Simon s'iyen k'irenalu sa amdara biq'i xaça şot'ay bač'ane lat'unxi. Şot'in İsusi bač'anexun taśi xaça taşalaney.

27 İsusi bač'anexun gele amdarxo, Şot'aynak' ǒnǒpi neğ śik'ala çupuxe taysay. 28 İsusen fırıpi şot'oğo pine: «Ay Yerusalimi xuyərmux, Bez dərden ma ǒnǒpanan. Və̌ynak' q'a ef əyloğoynak' ǒnǒpanan. 29 Şot'aynak' ki, t'etər ğimxone eysa ki, "he bəxt'əvəre songsuzxo, me dünyəne əyel nu eçeri q'a döş nu tadi çupuxxo!" uk'alt'un. 30 Me vədə "buruxmoğo &lt;beş loxol bitanan!&gt;, təpoğo &lt;yax but'k'anan!&gt; uk'alt'un". * 31 Şot'aynak' ki, əgər göyün xode bel me əşurxo et'unşt'asa, t'e vədə q'ari xoda k'ət'un bon?» †

32 İsusaxun sagala p'ə̌ cinəyətkərəl besbsat'un taşt'ay. 33 Şorox "Kəllə" uk'ala gala hari p'at'unp'i. T'iya Şot'oval t'e p'ə̌ cinəyətkərəl - sunt'u İz yön, t'e sunt'u isə İz tərs tərəf xaçe loxol t'ə̌q't'undi. 34 İsusen pine: «Ay Bava! Me amdarxo bağışlayinşa, şot'aynak' ki, içoğoy k'ə bsuna içanal tet'un ava!» Əsk'ərxon isə çöp bosi İsusi paltara içoğoy arane cöyt'unbi. ‡

35 Camaaten çurpi tamaşanebsay. T'iya samci běyinšxon q'a k'anun zombalxonal İsusa lağa haq'i next'uniy: «Mot'in q'erəzt'oğone çark'est'ay. Əgər Buxačuğon c'ək'p'i Xrist'osesa, t'e vədə İçuval çark'est'eq'an!» 36 Əsk'ərxonal ı̌šalayinşaki Şot'o lağat'un haq'say. Şot'o fine oq'oy tadi 37 next'uniy: «Əgər hun iudeyxoy padçağnusa, va çark'est'a!» 38 Şot'ay best'a xaçe loxol "me amdar iudeyxoy padçağe" śame buy. § 39 Xaçe loxol t'ə̌q't'eśi cinəyətkərxoy sunt'inal Şot'o təhk'irbi pine: «P'oy Xrist'osnuy, t'e vədə vaal, yaxal çark'est'a!»

40 T'ǐyəmi cinayətkəren isə şot'o q'adağanbi pine: «Hun sal Buxačuğoxun q'ǐtenbsa? Axıri hunal xaçe loxolnu! 41 Yan beş əməlxo görəyan cazina zap'e, me Amdari isə sal sa taxsır butene». 42 Oşa İsusane pi: «Ay İsus, Vi padçağluğa padçağ k'inək' eğat'an za eyex bada!» 43 İsusen şot'o pine: «Va düzinəz nex, ğe hun Zaxun sagala cənnəte bakalnu».

İsusi bisun

(Mat'. 27:45-56; Mrk'. 15:33-41; İoan. 19:25-30)

44 Ǔqǔmci saadey, * ama dirist' oç̌ali ç̌oyel vuyumci saadal śirik' † bayinq'luğe baki. 45 Běğen iz işiğa satenek'say, xrame pərdəəl bǐyexun cöyebaki. ‡ 46 İsusen ost'aar «ay Bava! Bez Urufa Vaz tapşurbsa» § pi elmuxe tadi. Şo pure.

47 Me əşurxo ak'i q'oşuni baç̌tani kalat'in «həgigiyal, me Amdar düzgün amdarey» pi Buxačuğo alxışebi. 48 Tamaşabseynak' t'iya gireśi amdarxonal bütüm me əşurxo ak'i içoğoy bel t'ap'sun qoşt'un qaybaki.

49 İsusa çalxalt'oğon isə Galileyinaxun İz bač'anexun hari çupuxxoxun sagala bütüm me baki əşurxo t'ǒǒxun çurpi bět'unğsay. *

İsusa oç̌alaxbsun

(Mat'. 27:57-61; Mrk'. 15:42-47; İoan. 19:38-42)

50-51 T'iya İosif s'iyen sa amdare buy. Şo Kala Şurin üzviney, ama şot'ay c'evk'i q'əraraxun irəzi teney, şot'aynak' ki, düzgün, xeyirxax hamal Buxačuğoy padçağluği eysuna yaq'běğala sa amdarey. Şo İudeyin Arimat'eya şəhərexuney. 52 Şot'in P'ilat'i t'ǒğǒl taśi İsusi meyidəne çureśi. 53 Meyidə xaçe loxolxun śivk'i parçina bəc'ürepi. Oşa q'ayane kašeśi, hələ memaçağ şuk'k'al nu oç̌alaxeśi sa mağarina lanexi. 54 T'e ği Həzirluğ běğala ğiney, † Şamat' ğiyal ı̌šalayinşebaksay.

55 İsusaxun sagala Galileyinaxun hari çupuxal İosifi bač'anexun taśi mağarina q'a Şot'ay meyidə t'iya hetər laxsuna at'unk'i. 56 Şot'oğon k'oya taśi şaat' adeğala oyurxoxun toyexlu c'əyinxot'un həzirbi. Şamat' ğine isə Buxačuğon bürüşi k'inək' hik'k'al əştet'unbi. ‡

24

İsusi běyinbaksun

(Mat'. 28:1-10; Mrk'. 16:1-11; İoan. 20:1-18)

1 Şamat'i samci ğine * savaxt'an üşenen, çupuğon içoğoy həzirbi adeğala oyurxo ext'i mağarin t'ǒğǒlt'un taśi. Şot'oğoxun sagala q'erəzəl sa hema amdar buney. 2 Şot'oğon hari mağarin ç̌omost'a bakala ǰěna t'ǒǒx t'ık'ıreśit'un ak'i. 3 Bona baśi isə Q'ončux İsusi meyidə tet'un bə̌ğə̌bi.

4 Şorox çəşmişəki mandet'uniy. Bürdən içoğoy běš s'ə̌q'e işig k'inək' s'aldala paltarla p'ə̌ işq'are c'eri. 5 Çupuxxo q'ı̌yene haq'i. Şorox ç̌ooq'a past'unśi. İşq'arxon isə xavart'un haq'i: «Və̌n het'aynak'nan dirist' Bakalt'u p'urit'oğoy arane qə̌vesa? 6 Şo memiya butene, Şo běyinbakene! Hələ Galileyina bakat'an Şot'in və̌x pit'u ef eyex badanan: 7 "Amdari Ğar günaxkərxoy kiye tadeğalane, şot'oğonal Şot'o xaçe loxol t'ə̌q't'alt'un. Xibimci ğine isə Şo běyinbakalane"». † 8 Çupuğonal İsusi əyitmoğo eyext'un badi.

9 Şot'oğon t'et'iin qaybaki bütüm me baki əşurxo İsusi sas's'e şagirdə q'a t'ı̌yə̌min amdarxo exlətt'unbi. 10 Me xavara ap'ost'olxo p'ap'esp'alorox Magdallu Mariya, Yoxanna, İak'ovi nana Mariya saal sa hema q'erəz çupuxey. 11 Ama ap'ost'olxo şot'oğoy əyitmoğo tet'un věbaki, bütüm me əşurxo içoğoynak' věbakala tene ak'esay. 12 Ama P'et'er t'it'eri mağarina běğsane taśi. Şot'in hari bona běği t'iya saycə meyidə bəc'ürpi parçoğone ak'i. Me əşlə gele məət't'əl mandiyal iz k'oyane qaybaki.

İsusi p'ə̌ şagirdə ak'esun

(Mrk'. 16:12-13)

13 Hat'e ği şagirdxoxun p'ǒğǒ Yerusalimaxun altmış st'adi ‡ ə̌xil bakala Emmaus uk'ala ayizet'un taysay. 14 Şot'oğon bito me əşurxoy barada içoğoy arane exlətt'unbsay. 15 Şot'oğon exlətp'ala, sun-suna içoğoy fikirxo uk'ala vədineyal İsus İç ı̌šalayinşaki şot'oğoxun sagala yaq' taysane burqi. 16 Ama şot'oğon İsusa tet'un çalxi, içoğoy pulmux ğaç̌eśeney.

17 İsusen şot'oğoxun xavare haq'i: «Mo het'ay baradanan metər yaq' taysun exlətbsa?» Şorox beyköf çurt'unpi. 18 Şot'oğoy boşt'an K'leop'a s'iyen bakalt'in pine: «Yerusalima baksun-baksun me baki əşurxoxun xavar nu bakalo saycə hunnu unko p'oy?» 19 İsusen «mani əşurxoxun?» pine. Şot'o coğabt'un tadi: «Nazaret'lu İsusi bel hari əşurxoxun. Şo Buxačuğoy q'a amdarxoy piyes İz uk'ala əyitmoğon q'a əməlxon c'əkeğala sa xavareçaley. 20 Beşi samci běyinšxon q'a kalaluğbalxon Şot'o besbsuni caza tadi xaçe loxol t'ə̌q't'est'undi. 21 Yanal umudyanbaksay ki, me amdar gələcəye İsraila çark'est'alone. Hamal, me əşur xib ği běše bake, 22 ama beş çupuxxoxun bəzit'oğon yax mat mandala əşurt'un exlətbsa. Şorox savaxt'an üşenen meyid laxeśi mağarina taśi 23 běğet'un ki, t'iya meyid butene. Next'un ki, içoğo t'et'iya angelxone ak'eśe, şot'oğon İsusi dirist' baksunat'un pe. 24 Oşa beşt'oğoxun bəziyoroxal mağarina taśi hər şeya çupuğon içoğo exlətpi k'inək't'un ak'e. Ama İsusa İçu ak'itet'un».

25 T'e vədə İsusen şot'oğo pine: «Ay haq'ılsuzxo! Xavareçalxoy pit'oğo věbaksun və̌x heq'ədər çətine tadesa! 26 P'oy tenan k'alpe ki, Xrist'osen İz kala s'iya bütüm me koruğxoxun c'ovaki q'azayinşalaney?» 27 Oşa Şot'in Ǐvel Śame boş Moiseyi girkurxoxun burqi xavareçalxoy girkurxol śirik' İz barada śameśi bito ganxo q'andırişebi.

28 Şorox içoğoy tağala ayiza hari p'ap'at'an, İsusen İçu t'etəre taşeri ki, güvə hələ t'et'iinal t'ağay tağale. 29 Ama şot'oğon İsusa "eki, yaxun manda! Ene biyəne, běğal batksaxe" pit'un. Şoval içoğoxun sagala k'oyane baśi.

30 Hari šum ukala vədine, İsusen šuma ext'i şükürbala afırınal pit'uxun oşa cöybi şot'oğone tadi. 31 Hame vədə şot'oğoy pulmux qayeśi, şot'oğonal İsusa çalt'unxi. Ama İsus şot'oğoy piyexun aneç̌i. 32 Şot'oğon pit'un: «Şot'o görəne Şot'in yaxun yaq'a exlət'p'i Ǐvel Śama q'andırişat'an beş ük' metər bəc'ük'eśi boksay!»

33 Şorox hat'e saad hayzeri Yerusalimat'un qaybaki. Hariyal sas's'e şagirdə q'a şot'oğoxun sagala bakalt'oğo gireśit'un ak'i. 34 Şot'oğonal içoğo Q'ončuğoy həgigiyal běyinbaksuna saal Simona ak'esunat'un exlətpi. 35 T'e vədə harit'oğonal yaq'a içoğoy bel hari əşurxo q'a İsusa šum cöybat'an hetər çalxsunat'un exlətp'i.

İsusi sas's'e şagirdə ak'esun

(Mat'. 28:16-20; Mrk'. 16:14-18; İoan. 20:19-23; Ap'ost'. 1:6-8)

36 Mot'oğon me barada exlətp'ala vədine bürdən İsus İç şot'oğoy arane çurpi pine: «Və̌ynak' xeyirq'an baki!» 37 Şorox çəşmişt'unbaki, içoğo q'ı̌yen haneq'i, fikirt'unbi ki, içoğoy piyese ak'esa. 38 Ama İsusen şot'oğo pine: «Het'aynak'nan q'ǐbsa? Het'u görənən ef ük'e metər fikirxo eşt'a? 39 Bez kulmoğo q'a turmoğo běğanan. Mo Zuzu! Za kuldanan běğanan! Axıri urufi nə bədən tene baksa, nə ǔq'ěn, ama Zast'a bune». 40 İsusen mot'o pi şot'oğo İz kulmoğo q'a turmoğone ak'est'i. 41 Şorox içoğoy mǔqexun hələl větet'unbaksay, mat mandet'uniy. T'e vədə İsusen pine: «Ukala şey buvə̌x?» 42 Şot'o sa tikə ap'esp'i çəli q'a sa k'ot'or uč'e şamt'un tadi. 43 İsusenal ukuna ext'i şot'oğoy piin běš kəye.

44 Oşa İsusen şot'oğo pine: «Və̌xun sagala bakat'an Bez pi əyitmoğoy məənə money: Moiseyi k'anunast'a, xavareçalxoy girkurxost'a q'a Ǐvel mə̌ğurxost'a Bez barada śameśiyorox bex p'ap'alane».

45 Oşa İsusen Ǐvel Śama hetər düzgün q'amişaksunane şot'oğo zombi. 46 Şot'in pine: «Metəre śameśe: Xrist'os koruğ zapi biyalane, xib ği oşa isə běyinbakalane. 47 Yerusalimaxun burqi bütüm millətxoynak' içoğoy günaxxo toobinen bağışlayinşak'sun Şot'ay s'iyen karooz bakalane. 48 Və̌n bütüm me əşurxoy şahidxonan. 49 Mone, Zu Bez Bavan və̌x əyit tadi Bakalt'u yaq'aboz. Və̌n isə, göynuxun eğala zora haq'amin, Yerusalimaxun c'emakinan». §

İsusi göynul ěqesun

(Mrk'. 16:19-20; Ap'ost'. 1:9-11)

50 Oşa İsusen şot'oğo şəhərexun c'evk'i Bet'anyanal śirik' eneçeri, İz kula alabi şot'oğo xeyir-bərəkəte tadi. 51 Xeyir-bərəkət tast'unal şot'oğoxun ə̌xilbaki göynule ěqeśi. 52 İz şagirdxon Şot'o bult'un k'os'bi, mǔq-mǔqal Yerusalimat'un qaybaki. 53 Metərluğen, şorox həmişə Buxačuğo alxışbsun xramat'un baksay.

* 1:5 1:5 Avia - Xrama q'ulluğbala běyinšxoy 24 dəst'inəxun soğoney. Me dəst'oox bütüm Aaroni nəsiləxuney. Běğa: 1 Hadis. 24:10

† 1:7 1:7 ərəmik' - əyel eçes nu bakala çuux

‡ 1:13 1:13 İoan - əbrani muzin Q'ončuğon ük'e bok'osbsaupsune.

§ 1:15 1:15 Ams'i oç̌. 6:3

* 1:17 1:17 Mal. 4:5-6

† 1:19 1:19 Dan. 8:16; 9:21

‡ 1:25 1:25 1:25 - İşq'ara bakala çuğoy əyel nu baksun Buxačuğon tadi kala sa cazane hesabbaksay.

§ 1:27 1:26-27 Mat'. 1:18

* 1:31 1:31 Mat'. 1:21

† 1:33 1:32-33 2 Şam. 7:12-16; İsa. 9:7

‡ 1:36 1:36 Əyel eçes bakala çuux

§ 1:37 1:37 Burq. 18:14

* 1:54-55 1:46-55 Burq. 17:7; 1 Şam. 2:1-10

† 1:59 1:59 Lev. 12:3

‡ 1:79 1:78-79 İsa. 9:2

* 2:21 2:21 Lev. 12:3; Luk'. 1:31

† 2:22 2:22 - Moisey k'anunen çuğoy təmiz baksun əyel bakit'uxun oşa q'ırx ğiin bele çarksa. Běğa: Lev. 12:2-8.

‡ 2:23 2:23 C'eys. 13:1-2,12

§ 2:24 2:22-24 Lev. 12:6-8

* 2:25 2:25 israilluğoy çark'esun - israilluğoynak' Buxačuğoy padçağluğen eçala çark'esun. Mo israilluğoy içoğoy günaxxoxun hamal rimluğon içoğoy loxol bala kalaluğbsunaxun çark'esune. Beğa: İsa. 40:1-2; 61:2-3.

† 2:30-32 2:30-32 İsa. 42:6-7; 49:6; 52:10

‡ 2:41 2:41 C'eys. 12

§ 2:52 2:52 1 Şam. 2:26; Məs. 3:4

* 3:6 3:4-6 İsa. 40:3-5

† 3:7 3:7 Mat'. 12:34; 23:33

‡ 3:8 3:8 İoan. 8:33

§ 3:9 3:9 Mat'. 7:19

* 3:12 3:12 Luk'. 7:29

† 3:17 3:17 K'oda - durut'i lap'at'k'a

‡ 3:20 3:19-20 Mat'. 14:3-4; Mrk'. 6:17-18

§ 3:22 3:21-22 Burq. 22:2; Ǐvel mə̌ğ. 2:7; İsa. 42:1; Mat'. 3:17; Mrk'. 1:11; Luk'. 9:35

* 4:4 4:4 K'an. 8:3; Mat'. 4:4

† 4:8 4:8 K'an. 6:13

‡ 4:11 4:10-11 Ǐvel mə̌ğ. 91:11-12

§ 4:12 4:12 K'an. 6:16

* 4:18 4:18 c'ək'p'i- lə̌ə̌mdi

† 4:19 4:18-19 İsa. 61:1-3

‡ 4:24 4:24 İoan. 4:44

§ 4:25 4:25 1 Padç. 17:1

* 4:26 4:26 1 Padç. 17:8-16

† 4:27 4:27 2 Padç. 5:1-14

‡ 4:32 4:32 Mat'. 7:28-29

* 5:3 5:1-3 Mat'. 13:1-2; Mrk'. 3:9-10; 4:1

† 5:5 5:5 İoan. 21:3

‡ 5:6 5:6 İoan. 21:6

§ 5:12 5:12 iz bədən yara baft'i - me azari s'i - cuzamey

* 5:14 5:14 Lev. 14:1-32

† 5:27 5:27 Levi Levin t'ı̌yə̌mi s'i Mat'feyey.

‡ 5:30 5:30 Luk'. 15:1-2

* 6:1 6:1 K'an. 23:25

† 6:4 6:4 1 Şam. 21:1-6; Lev. 24:9

‡ 6:13 6:13 ap'ost'ol - me əyit "yaq'abakiyo" upsune

§ 6:15 6:15 Kənançi - rimluğoy əleyinə ı̌vel davina həzirləyinşakala əbrani millətçi təşk'ilati üzviğo tadeğala s'i.

* 6:22 6:22 1P'et'. 4:14

† 6:23 6:23 2 Hadis. 36:16; Ap'ost'. 7:52-53

‡ 6:31 6:31 Mat'. 7:12

§ 6:39 6:39 Mat'. 15:14

* 6:40 6:40 Mat'. 10:24-25; İoan. 13:16; 15:20

* 7:22 7:22 İsa. 35:5-6; 61:1-3

† 7:27 7:27 Mal. 3:1

‡ 7:30 7:29-30 Mat'. 21:32; Luk'. 3:12

§ 7:38 7:37-38 Mat'. 26:6-7; Mrk'. 14:3; İoan. 12:3

* 8:3 8:2-3 Mat'. 27:55-56; Mrk'. 15:40-41; Luk'. 23:49

† 8:10 8:9-10 İsa. 6:9-10; Ap'ost'. 28:26-27

‡ 8:16 8:16 Mat'. 5:15; Luk'. 11:33

§ 8:17 8:17 Mat'. 10:26; Luk'. 12:2

* 8:18 8:18 Mat'. 25:29; Luk'. 19:26

* 9:5 9:3-5 Luk'. 10:4-11; Ap'ost'. 13:51

† 9:7 9:7 t'et'rarx - Rim imp'eriin sa hissin kalo.

‡ 9:8 9:7-8 Mat'. 16:14; Mrk'. 8:28; Luk'. 9:19

§ 9:10 9:10 Luk'. 6:13

* 9:19 9:19 Mat'. 14:1-2; Mrk'. 6:14-15; Luk'. 9:7-8

† 9:20 9:20 Xrist'os - Lə̌ə̌meśiyo, c'ək'eśiyo upsune.

‡ 9:23 9:23 Mat'. 10:38; Luk'. 14:27

§ 9:24 9:24 Mat'. 10:39; Luk'. 17:33; İoan. 12:25

* 9:35 9:28-35 İsa. 42:1; Mat'. 3:17; 12:18; Mrk'. 1:11; 14:13-15; 2 P'et'. 1:17-18

† 9:54 9:54 2 Padç. 1:10

* 10:2 10:2 Mat'. 9:37-38; İoan. 4:35

† 10:3 10:3 Mat'. 10:16

‡ 10:13 10:13 çul lapi jeq'e boş arśi - Damna israilluğon çul lapi içoğoy bel jeq' śit'unney ki, içoğoy yaslu baksuna nəəl toobabsuna ak'est'at'un.

§ 10:16 10:16 Mat'. 10:40; Mrk'. 9:36-37; Luk'. 9:47-48; İoan. 13:20

* 10:19 10:19 Ǐvel mə̌ğ. 91:13

† 10:22 10:22 İoan. 1:18; 3:35; 10:15

‡ 10:28 10:25-28 Lev. 19:18; 18:15; K'an. 6:5; Mat'. 22:35-40; Mrk'. 12:28-34

§ 10:35 10:35 dinar - t'e gala manst'uni sa ğine toy 1/12 dinarey

* 10:39 10:38-39 İoan. 11:1

* 11:15 11:15 Mat'. 9:34; 10:25

† 11:16 11:16 Mat'. 12:38; 16:1; Mrk'. 8:11

‡ 11:23 11:23 Mrk'. 9:40

§ 11:29 11:29 Mat'. 16:4; Mrk'. 8:12

* 11:30 11:30 İon. 3:4

† 11:31 11:31 Güney tərəfi çuux-padçağ - yəni, Səbaxun Solomoni t'ǒğǒl hari çuux-padçağ. 1 Padç. 10:1-13; 2 Hadis. 9:1-12

‡ 11:32 11:32 İon. 3:5

§ 11:33 11:33 Mat'. 5:15; Mrk'. 4:21; Luk'. 8:16

* 11:38 11:38 - T'e vaxt' iudeyxon sa ədət k'inək' šum ukalt'uxun běš içoğoy kula ośk'alat'uniy. Me hərəkəten içoğo pakbsunat'un ak'est'ay.

† 11:42 11:42 Lev. 27:30

‡ 11:47 11:47 məğbərə - but' gala bakala gərəmzəluğ

§ 11:51 11:50-51 Burq. 4:8; 2 Hadis. 24:20-21

* 12:1 12:1 Mat'. 16:6; Mrk'. 8:15

† 12:2 12:2 Mrk'. 4:22; Luk'. 8:17

‡ 12:10 12:10 Mat'. 12:31-32; Mrk'. 3:28-29

§ 12:12 12:11-12 Mat'. 10:19-20; Mrk'. 13:11; Luk'. 21:14-15

* 12:27 12:27 1 Padç. 10:4-7; 2 Hadis. 9:3-6

† 12:36 12:35-36 Mat'. 25:1-13

‡ 12:50 12:50 Mrk'. 10:38

§ 12:53 12:51-53 Mat'. 10:34-36; Mik'. 7:6

* 12:59 12:58-59 Mat'. 5:25-26

* 13:14 13:14 C'eys. 20:9-10; K'an. 5:13-14

† 13:25 13:25 Mat'. 25:11-12

‡ 13:27 13:27 Ǐvel mə̌ğ. 6:8

§ 13:29 13:28-29 Mat'. 8:11-12; 22:13; 25:30

* 13:30 13:30 Mat'. 19:30; 20:16; Mrk'. 10:31

† 13:35 13:35 Ǐvel mə̌ğ. 118:26; Yer. 12:7; 22:5; 26:6

* 14:5 14:5 Mat'. 12:11

† 14:10 14:7-10 Məs. 25:6-7

‡ 14:11 14:11 Mat'. 23:12; Luk'. 18:14

§ 14:27 14:27 Mat'. 16:24; Mrk'. 8:34; Luk'. 9:23

* 14:35 14:34-35 Mat'. 5:13; Mrk'. 9:50

* 15:2 15:2 Luk'. 5:29-30

† 15:8 15:8 draxma - gümüş təngə

‡ 15:18 15:18 göy - yəni, Buxačux

* 16:6 16:6 Sabaç̌ bat' - təxminən 3950 lit'ir

† 16:7 16:7 sabaç̌ k'or - təxminən 39500 lit'ir

‡ 16:13 16:13 Mat'. 6:24

§ 16:16 16:16 Mat'. 11:12-13

* 16:17 16:17 Mat'. 5:18

† 16:18 16:18 Mat'. 5:32; 19:19; Mrk'. 10:11-12; 1 K'or. 7:10-11

* 17:3 17:3 Mat'. 18:15

† 17:4 17:4 Mat'. 18:21-22

‡ 17:6 17:5-6 Mat'. 17:20

§ 17:14 17:14 Lev. 14:1-32

* 17:21 17:21 Mat'. 24:23 Mrk'. 13:21

† 17:24 17:23-24 Mat'. 24:23, 26-27; Mrk'. 13:21

‡ 17:27 17:26-27 Burq. 6:5-8; 7:6-24; Mat'. 24:37-39

§ 17:29 17:28-29 Burq. 18:20-19:25

* 17:31 17:31 K'ojin bel. - Filist'inə k'ojurxoy bul hamavare bake. T'iya c'öşin tərəfi k'as'k'alent'un laśe. Amdarxon içoğoy gele vaxt'a k'ojin belt'un c'ovakest'e: əşt'unbe, afırıt'unpe, useni eğarix vədəmoğo t'et'iya bast'unk'e.

† 17:31 17:31 Mat'. 24:17-18; Mrk'. 13:15-16

‡ 17:32 17:32 Burq. 19:26

§ 17:33 17:33 Mat'. 10:39; 16:25; Mrk'. 8:35; Luk'. 9:24; İoan 12:25

* 17:35 17:34-35 Mat'. 24:40-41

† 17:37 17:37 İov. 39:30; Mat'. 24:28

* 18:14 18:14 Mat'. 23:12; Luk' 14:11

† 18:20 18:20 C'eys. 20:12-16; K'an 5:16-20

* 19:12 19:12 T'e döörəst'ə Rime İmperiin sa bölgin padçağ c'ək'eśi amdar iz kalaluğa burqsunaxun běš süft'ə Rima taśi iz padçağluğa təstiğbakalaney.

† 19:13 19:13 Mina - 100 dirhəmə barabar, 100 ğiluğ maaşey.

‡ 19:26 19:26 Mat'. 13:12; Mrk'. 4:25; Luk'. 8:18

§ 19:38 19:38 Ǐvel mə̌ğ. 118:26

* 19:46 19:46 İsa. 56:7; Yer. 7:11

† 19:48 19:47-48 Luk'. 21:37

* 20:9 20:9 İsa. 5:1-7

† 20:17 20:17 Ǐvel mə̌ğ. 118:22

‡ 20:27 20:27 saduk'eyxo - Rime hökmətəxun ğaç̌ bakala arist'ok'rat p'art'iya. Ǐvel Śamaxun tək Moiseyi qo girkət'un q'abulbsay, nə běyinbaksuna, nə angelxo, nəəl axırınci ğine tet'un věbaksay.

§ 20:28 20:27-28 K'an. 25:5; Ap'ost'. 23:8

* 20:37 20:37 C'eys. 3:6

† 20:42-43 20:42-43 Ǐvel mə̌ğ. 110:1

* 21:2 21:2 lep't'on - ən mis'ik' təngə

† 21:15 21:14-15 Luk'. 12:11-12

‡ 21:17 21:12-17 Mat'. 10:17-22

§ 21:22 21:22 Yer. 5:29; Hos. 9:7

* 21:25 21:25 İsa. 13:10; Yez. 32:7; Yol. 2:31; Qay. əyit 6:12-13

† 21:37 21:37 Luk'. 19:47-48

* 22:1 22:1 C'eys. 12:1-27

† 22:7 22:7 C'eys. 12:1-27

‡ 22:20 22:20 Yer. 31:31-34

§ 22:21 22:21 Ǐvel mə̌ğ. 41:9

* 22:24 22:24 Mat'. 18:1; Mrk'. 9:34; Luk'. 9:46

† 22:25 22:25 Havadar - t'ı̌yə̌mint'oğo köməybala amdar. Kalaluğbalxoynak' q'a c'ək'eśi amdarxo tadeğala s'i.

‡ 22:26 22:25-26 Mat'. 20:25-27; 23:11; Mrk'. 9:35; 10:42-44

§ 22:27 22:27 İoan 13:12-15

* 22:35 22:35 Mat'. 10:9-10; Mrk'. 6:8-9; Luk'. 9:3; 10:4

† 22:37 22:37 İsa. 53:12

‡ 22:42 22:42 cam - İsusi xaçe loxol bisuni nišan

§ 22:53 22:53 bayinq'luği - yəni, şeytani

* 22:53 22:53 Luk'. 19:47-48; 21:37

* 23:30 23:30 Hos. 10:8; Qay. əyit 6:16

† 23:31 23:31 - Memiya İsusen İçu "göyün xod" upsunen İzi düzgünluğa, günaxkərxo "q'ari xod" upsunen isə şot'oğoy günaxi boş batk'sunane ak'est'a.

‡ 23:34 23:34 Ǐvel mə̌ğ. 22:18

§ 23:38 23:38 śameśey - bəzi kiinśamurxost'a grek'i, lat'ıni saal əbrani t'arurxone śameśey.

* 23:44 23:44 ǔqǔmci saad - həysət'in vaxt'en berezəre saad p'as's'e.

† 23:44 23:44 vuyumci saad - həysət'in vaxt'en berezərexun oşa saad xib.

‡ 23:45 23:44-45 C'eys. 26:31-33

§ 23:46 23:46 Ǐvel mə̌ğ. 31:5

* 23:49 23:49 Luk'. 8:2-3

† 23:54 23:54 Həzirluğ běğala ği - yəni iudeyxost'a ǐvel hesabbakala Şamat' ğineynak' həzirluğ běğěğala qomci ği.

‡ 23:56 23:56 C'eys. 20:10; K'an. 5:14

* 24:1 24:1 şamat'i samci ği - yəni bazarin ği.

† 24:7 24:6-7 Mat'. 16:21; 17:22-23; 20:17-19; Mrk'. 8:31; 9:31; 10:32-34; Luk'. 9:22; 18:31-33

‡ 24:13 24:13 altmış st'adi - təxminən 11 k'ilometr.

§ 24:49 24:49 Ap'ost'. 1:4

İoan

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

İoanen

śampi Mǔq Xavar

Běšin əyit

Me girkə śampiyo ap'ost'ol İoane. İçal me girke boş śampi hadisoğoy şahide. Şot'in ham əbraniğoy ədətxo q'a şot'oğoy fikirxo, hamal İsraili coğrafiina şaat'e avay. Metər sa fikire bu ki, İoanen me girkə beş erin 50-70 ci usenxoy aranene śampe.

İoanen iz girke məksədə qay təst'iğebsa: «Ama memiya bakalorox şot'aynak'e śameśe ki, və̌n İsusi Xrist'os, Buxačuğoy Ğar baksuna věbaki Şot'ay s'iyen yəşəyinş haq'es bakanan» (20:31).

«İoanen śampi Mǔq Xavar» girken İsusa Buxačuğoy həmişəluğ Əyit k'inək'e ak'est'a: «Əyit Amdar baki beş aranene yəşəyinşi. Şo ük' bok'osbsunen q'a seriluğen buyey». (1:14). İsusa Buxačuğoy həmişəluğ Əyit k'inək' ak'est'ala samci bəndurxoxun oşa «Mǔq Xavarast'a» İsusi cürbəcür möcüzoğoy ak'est'uni baradane exlətesa. Me möcüzoğon İsusi əyit tadeśi Çark'est'al saal Buxačuğoy Ğar baksunane ak'est'a. Morox ak'est'i möcüzoğo q'andırişala əyitmoğone təst'iğbaksa. Girke me hissinen bəzi amdarxoy İsusa hetər věbaksuna q'a İz bač'anexun taysuna, t'ı̌yə̌mit'oğoy isə Şot'ay əleyinə baki nu věbaksunane ak'est'a. 13-17-ci bulurxost'a isə İsusi biq'eśi biyəsin İz şagirdxoxun sagala baksuna q'a içoğoy hərtərəflu exləti baradane śamesa. İsusen xaça t'ə̌q't'esunaxun běš şagirdxo ük'e tast'a. Axırınci bulurxon isə İsusi biq'esuna, divanbaksuna, běyinbaksuna, běyinbakit'uxun oşal İz şagirdxo ak'esunane ak'est'a.

İoanen me girke boş Xrist'osi tərəfəxun amdarxo tadeğala həmişəluğ yəşəyinşi haq'suni yaq'ane ak'est'a. Me həmişəluğ yəşəyinş İsusi yaq'a, düzluğa, Şot'ay yəşəyinşə věbakala amdarxone tadesa. İoani Mǔq Xavari t'ı̌yə̌mi girkurxoxun c'ək'esun şone ki, İsusen İçu "xe", "šum", "çoban", "eğelxo", "c'ap' saal iz zoğurux" əyitmoğon İzi "Həmişə Bakalo" baksunane ak'est'a.

Girke boş bakalorox:

1:1-18 P'rolog: İsus - Buxačuğoy Əyite

1:19-51 İsusi q'ulluği burqesun: K'unuk'bal İoani şahidluğ saal İsusi samci şagirdxo

2:1-11:57 İsusen amdarxoynak' bi q'ulluğ

12:1-19:42 İsusi axırınci ğimxo

20:1-29 İsusi běyinbaksun saal amdarxoynak' ak'esun

20:30-31 İoani girke məksəd

21:1-25 Ep'ilog: Q'ončuğoy Galileyina p'ə̌mci kərəm ak'esun

1

Buxačuğoy Əyit Amdare baksa

1 Burqesunast'a Əyit buney. Əyit Buxačuğoxun sagalaney, Əyit Buxačuxey. 2 Şo burqesunast'a Buxačuğoxun sagalaney. 3 Hər şeya Şot'ine yaratmişi, yaranmişaki şeyurxoxun sal soğo Şosuz tene yaranmişaki. 4 Şo yəşəyinşi orayiney, me yəşəyinşal amdarxoy işiğey. 5 İşiğen bayinq'luğa s'alest'a, bayinq'luğen şot'o bəc'ürpes tene baki.

6 Buxačuğoy tərəfəxun yaq'abaki sa amdare hari, şot'ay s'i İoaney. * 7 Şo şahidluğbseynak'e harey ki, işiği barada şahidluğbane, bütüm amdarxonal me şahidluğa ibaki vě bakat'un. 8 Şo iç işiğ teney, ama işiği barada şahidluğbseynak'e harey.

9 T'e işiğ seri işiğey, şo dünyəne harit'oğoy hər sunt'u işiğlune bsay. 10 Şo dünyəneney, dünyənə Şot'ine yaratmişi, ama dünyənen Şot'o tene çalxi. 11 Şo İzt'oğoy t'ǒğǒle hari, ama İzt'oğon İçu tet'un q'abulbi. 12 Ama Şot'in İçu q'abulbi İz s'iya věbakit'oğo bitova Buxačuğoy əylux baksuni ext'iyəre tadi. 13 Şorox nə sa amdari əsiləxun, nə bədəni nəəl insani çuresunen tet'un baki, ama Buxačuğoxunt'un baki.

14 Əyit Amdar baki beş aranene yəşəyinşi. Yan Şot'ay kalaluğa q'a zora ayank'i. Şot'in mot'oğo İz Bavaxun Şot'ay tək sa Ğar baksunene haq'i. İzi eysunen Şot'in yax ük' bok'osbsuni q'a het'ay seri baksunane ak'est'i.

15 İoanen Şot'ay barada şahidluğbi ost'aar pine: «"Zaxun oşa Eğalo zaxun üstüne, şot'aynak' ki, zaxun běš buney" pi, İz barada bez exlət'p'i Amdar mone». 16 Yan bitot'in Şot'ay bakalt'uxun hayanq'i, Şot'in İz ük' bok'osbsunen yax bol xeyir-bərəkəte tadi. 17 Buxačuğon İz k'anuna Moiseyaxune avabakest'i, ük' bok'osbsuna q'a seri bakala yaq'a ak'est'una isə İsus Xrist'osane tapşurbi. 18 Buxačuğo şuk'k'alen sal sa vədə tene ak'e, ama Bavay t'ǒğǒl bakala tək sa Ğaren Buxačuğo yax çalxesedi.

İoan Xrist'os tene

(Mat'. 3:1-12; Mrk'. 1:1-8; Luk'. 3:1-18)

19 İudeyxoy kalat'oğon İoanaxun "hun şunu?" pi xavar haq'seynak' Yerusalimaxun běyinšxo q'a leviğo şot'ay t'ǒğǒlt'un yaq'abi. T'e vədə İoanen şahidluğbi 20 düzə pi c'ap'tenebi, şot'in qay pine: «Zu Xrist'os tezu». 21 Şot'oğon İoanaxun xavart'un haq'i: «P'oy hun şunu? İlyanu?» İoanen "təə, şo tezu" pine. T'e vədə şot'oğon xavart'un haq'i: «Bərkə yan yaq'běğala xavareçalnu?» İoanen "təə" coğabe tadi. † 22 Şot'oxun saal xavart'un haq'i: «P'oy hun şunu? Yax yaq'abit'oğo k'ə coğab taden? Vi barada k'ən pes bakon?» 23 İoanen İsaya xavareçali pi əyitmoğone coğab tadi:

«"Q'ončuğoy yaq'a düzbanan" pi

ams'i oç̌ala bayanbalt'ay səszu». ‡

24 T'e vədə bəzi yaq'abaki fariseyxon 25 İoanaxun xavart'un haq'i: «P'oy hun Xrist'os, İlya nəəl yan yaq'běğala xavareçal tenusa, het'aynak'en xena badi k'unuk'bsa?» 26 İoanen şot'oğo coğabe tadi: «Zu xenenez k'unuk'bsa, ama ef arane və̌n nu çalxala sa Tano. 27 Şo zaxun oşa eğale. Zu Şot'ay sal torok'ali bağa şadbsunal tez lafst'a».

28 Me əşurxo İordan oqe t'e soğo tərəf - Bet'anyina, İoanen xena badi k'unuk'bala galane bakey.

K'unuk'bal İoani şahidluğbsun

29 Əyc'indəri İoanen İsusi şot'ay t'ǒğǒl eysuna ak'i pine: «Dünyəni günaxa İz loxol ext'ala Buxačuğoy Q'uzi mone! 30 "Zaxun oşa Eğalo zaxun üstüne, şot'aynak' ki, zaxun běš buney" pi İz barada bez exlət'p'i Amdar mone. 31 Zu Şot'o tez çalxsay, ama Şot'o İsraila çalxest'eynak'ez xenen k'unuk'bsa hari». 32 İoanen şahidluğbi pine: «Azk'i ki, Uruf göynuxun göyərçin k'inək' śiri Şot'ay loxole çurpi. 33 Zu Şot'o tez çalxsay, ama xenen k'unuk'bseynak' za Yaq'abit'in İçin za peney: "Uruf şi loxol śiri manst'una ak'ayin, Ǐvel Urufen k'unuk'balo § Şone". 34 Zuval mot'o ak'i şahidluğezbsa ki, "Buxačuğoy Ğar mone"».

İsusi samci şagirdxo

35 Əyc'indəri İoan iz şagirdxoxun p'ǒğǒ iz t'ǒğǒl p'urum t'et'iya çurpeney. 36 Şot'in içoğoy t'ǒğǒlxun c'ovakala İsusa ak'i pine: «Běğanan, Buxačuğoy Q'uzi mone!»

37 Me p'ə̌ şagirdal şot'ay əyitə ibaki İsusi bač'anexunt'un taśi. 38 İsusen fırıpi İz bač'anexun eğalt'oğo ak'i şot'oğo pine: «Və̌x k'ə lazım?» Şot'oğon İsusa pit'un: «Ravvi, Hun mayan manst'a?» ("Ravvi" "Məəlim" upsune.) 39 İsusen şot'oğo pine: «Zaxun ekinan, ak'alnan». Şoroxal taśi İsusi maya manst'una at'unk'i, t'e ği vis'imci saadal śirik'al * Şot'oxunt'un baki.

40 İoanaxun ibaki İsusi bač'anexun taśi p'ə̌ tanaxun soğo Simon P'et'eri viçi Andreyey. 41 Şot'in süft'ə taśi iz viçi Simona bə̌ğə̌bi şot'o pine: «Yan Xrist'osa bə̌ğə̌yanbi!» ("Xrist'os" "lə̌ə̌meśi, yəni c'ək'eśi amdar" upsune.) 42 Andreyen şot'o İsusi t'ǒğǒle taşeri. İsusen Simoni loxol běği pine: «Hun İoani ğar Simonnu, ama K'efa k'aleğalnu». (K'efa isə grek'i muzin P'et'er, yəni ǰe upsune.)

43 Əyc'indəri İsus Galileyina taysune çureśi. Şot'in Filip'a bə̌ğə̌bi şot'o pine: «Bezi bač'anexun eki». 44 Filip'al, Andrey q'a P'et'er k'inək' Bet'sayda şəhərexuney.

45 Filip'en Nat'anaila bə̌ğə̌bi şot'o pine: «Moiseyi k'anuna śameśi, xavareçalxonal pi Amdara bə̌ğə̌yanbi. Mo nazaret'lu İosifi ğar İsuse». 46 Nat'anailen şot'o pine: «Nazaret'axun şaat' sa şey c'eneğon ki?» Filip'en isə "eki, huncə ak'alnu" pine.

47 İsusen Nat'anaili İçuç eysuna ak'i şot'ay barada metəre pi: «Mo iz ük'e bic'luğ nu bakala əsil sa israillune». 48 Nat'anailen "Hun za k'ən çalxsa?" pi Şot'oxun xavare haq'i. İsusen şot'o coğabe tadi: «Filip'en va k'alk'alt'uxun běš va incilnə xodin oq'a ak'ezuy». 49 Nat'anailen Şot'o pine: «Ravvi, Buxačuğoy Ğar Hunnu, İsraili padçağ Hunnu!» 50 İsusen pine: «Bezi va incilnə xodin oq'a azki upsuna görən Za vě baki? Hun kot'oxunal kala şeyurxo ak'alnu». 51 Oşa p'urum şot'o pine: «Serina, serinaz və̌x nex: göye qayesuna saal Buxačuğoy angelxo Amdari Ğare t'ǒğǒl laśi-śiysuna ak'alnan». †

2

İsusi xena fina tarast'un

1 P'ə̌ ği oşa Galileyin Gana ayize sa lašk'oye baki. İsusi Nana t'et'iyaney. 2 İsusa q'a İz şagirdxoval lašk'oya k'alpet'uniy. 3 Fi çark'at'an İsusi Nanan İçu pine: «Mot'oğoy fi çark'ene». 4 İsusen pine: «Avazu, ay Nana, ama Bezi vaxt' hələ p'ap'itene». 5 İz Nanan q'ulluğçiğo pine: «Kot'in və̌x k'ə uk'ayin, banan».

6 İudeyxoy içoğo pakbsuni ədətə görə t'et'iya hər sunt'ay boş p'ə̌-xib met'rit' * xe p'aq'ala ǔq dənə ǰěne k'oyine buy. 7 İsusen q'ulluğçiğo pine: «K'oyiğo xenen buybanan». Şot'oğonal k'oyiğo ǰomol śirik' buyt'unbi. 8 Oşa Şot'in saal pine: «İsə kot'oxun samal ext'i düvənbəyin t'ǒğǒl taşanan». Şot'oğonal tat'unşeri. 9 Düvənbəyinen fina tarapi xene tadane běği. Şot'in fine mayin baksuna tene avay, mot'o saycə xena eçeri q'ulluğçiğone avay. Düvənbəyinen bəyə k'alpi 10 şot'o pine: «Bitot'in süft'ə şaat' fina, amdarxon ǔğit'uxun oşa isə keje finane eşt'a. Ama hun şaat' fina axıran efe».

11 Hametər, İsusi Galileyin Gana ayize ak'est'i me samci möcüzəlü nišanen Şot'ay kalaluğa ç̌oyele c'evk'i, İz şagirdxoval İçu vět'un baki. 12 Mot'oxun oşa Şo İz Nanaxun, viçimoğoxun saal şagirdxoxun sagala K'efernauma taśi sa hema ği t'et'iyane mandi. †

İsusi haq'i-toydalxo xrame məəlinexun şəp'esun

(Mat'. 21:12-13; Mrk'. 11:15-17; Luk'. 19:45-46)

13 İudeyxoy C'ovaksuni axsibay ‡ ı̌šalayinşebaksay. İsusal Yerusalimane taśi. 14 Şot'in hari xrame məəline arak', eğel, göyərçin toydalxone ak'i, t'et'iya təngə badalbalxoval buney.

15 İsusen vijurxon sa tatar düzbi bütüm haq'i-toydalxo içoğoy eğel saal arak'xoxun sagala xramaxun şəp'eśi, təngə badalbalxoy ist'olxoval taradi təngöğo oq'ane śipi. 16 Şot'in göyərçin toydalxo pine: «Mot'oğo memiin ext'anan! Bezi Bavay k'oja bazaranan c'urevk'e!» 17 İz şagirdxonal Ǐvel Śame boş bakala "vi k'oja çuresunen Za bok'osp'i-śik'ale" əyitə eyext'un badi. §

18 T'e vədə iudeyxoy kalat'oğon Şot'oxun xavart'un haq'i: «Mot'oğo bseynak' Vi ext'iyər baksuna yax mani möcüzəlü nišanxonen ak'est'es bakon?» 19 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «Me xrama śarpanan, xib ğiin boş Zu kot'o təzədən biq'oz». * 20 T'e vədə iudeyxoy kalat'oğon pit'un: «Me xram q'ırx ǔq useni bele biq'eśe, hun isə kot'o xib ğiin biq'alnu?» 21 Ama İsusen "xram" uk'at'an İz bədənəxune əyitey. 22 İsus p'uri běyinbakit'uxun oşa şagirdxon Şot'ay me pi əyitmoğo eyext'un badi, Ǐvel Śamurxo q'a İsusi pi əyitmoğo vět'unbaki.

23 İsusen C'ovaksuni axsibayi vədine Yerusalima bakat'an, Şot'in t'iya ak'est'i möcüzəlü nišanxo ak'it'oğoy gelo Şot'o vět'un baki. 24 Ama İsusen amdarxoy ük'e bakalt'oğo avabaksuna görə şot'oğo İz barada hər şeya nexteney 25 şot'o görə ki, amdarxoy barada şinesa Şot'o exlətbsuna eht'iyəc buteney, axıri amdarxoy ük'exun c'ovakalt'oğo avaney.

3

İsusi q'a Nik'odimi exlət

1 Fariseyxoy arane Nik'odim s'iyen iudeyxoy kalat'oğoxun soğone buy. 2 Şo üşe İsusi t'ǒğǒl hari pine: «Ravvi, avayan ki, Hun Buxačuğon yaq'abi sa məəlimnu. Şot'aynak' ki, Buxačuxsuz şuk'k'alen Vi ak'est'i möcüzəlü nišanxo ak'est'es batenekoy». 3 İsusen şot'o coğabe tadi: «Serina, serinaz va nex: sal sa amdaren təzədən nanaxun nu bakayin, Buxačuğoy padçağluğa çalxes tene bakon».

4 Nik'odimen Şot'oxun xavare haq'i: «Yəşlu sa amdar hetəre təzədən nanaxun bakes bakon? Şo p'ə̌mci kərəm iz nanay tapane baśi saal nanaxun bakes banekon ki?» 5 İsusen coğabe tadi: «Serina, serinaz va nex: amdaren xenaxun saal Urufaxun təzə yəşəyinş nu haq'ayin, * Buxačuğoy padçağluğa bayes tene bakon. 6 Amdaraxun bakalo amdare, Urufaxun bakalo uruf. 7 Va Bezi "təzədən nanaxun bakalanan" upsuna mat ma manda. 8 Muşen iz çureğala galane fune, şot'ay səsə inbaksa, ama mayin hari maya taysuna ten avabaksa. Urufaxun təzə yəşəyinş haq'i amdaral metəre».

9 Nik'odimen "ke əşur hetəre bakes bakon?" pi xavare haq'i. 10 İsusen şot'o coğabe tadi: «Hun İsraila çalxeśi məəlimnu. Mot'oğo avatenu ki? 11 Serina, serinaz va nex: yan beşi avabakalt'uyan exlətbsa, beşi ak'it'uyan şahidluğbsa, ama və̌n beşi şahidluğbsuna tenan q'abulbsa. 12 Bezi me dünyənin əşurxoxun exlətp'it'oğo vě tenansa, göynul bakala əşurxoxun exlətp'ayiz hetər vě bakalnan? 13 Göynuxun śiri Amdari Ğaraxun başq'a şuk'k'al göynul laśi tene, † saycə Amdari Ğare t'et'iya bake. 14 Moiseyen çöle dizik'ə ala ěqevk'i k'inək' ‡ Amdari Ğaral Buxačuğoy kiin ala ěqeśine buq'on ki, 15 Şot'o vě bakala hər sunt'in həmişəluğ yəşəyinş haq'ane.

16 Şot'aynak' ki, Buxačuğon dünyənə t'etəre çureśi ki, İz tək sa Ğarane tadi; tanedi ki, Şot'o vě bakalo maq'an p'uri, ama həmişəluğ yəşəyinşq'an haq'i. 17 Buxačuğon İz Ğara me dünyəneynak' pis q'ərar c'evk'seynak' təə, şot'o çark'est'eynak'e yaq'abi. 18 Şot'in İçu vě bakalt'aynak' pis q'ərar tene c'evk'al, vě nu bakalt'aynak' isə ene pis q'ərar tadeśene, şot'aynak' ki, şo Buxačuğoy tək sa Ğara vě tene baki. 19 Tadeśi q'ərareynak' səbəb mone baki: dünyəne İsus işiğ k'inək'e hari, ama amdarxon bayinq'luğa işiğaxun gelet'un çureśi, şot'aynak' ki, içoğoy əməlxo şəre. 20 Pisluğ balt'in işiğa nifrətebon, iz əməlxo ak'maq'anśi pi işiği tərəf tene tağon. 21 Serina əməlbalo isə işiğane c'eğon ki, izi Buxačuğoy s'iyal bi əməlxo ak'eğane.

K'unuk'bal İoani İsusi barada şahidluğbsun

22 Kot'oxun oşa İsus q'a İz şagirdxo İudeyin oç̌alat'un taśi. İsus sa hema vaxt' şot'oğoxun t'et'iya mandi amdarxo xena badi k'unuk'ebsay. 23 İoanenal Salima ı̌ša bakala Aynonane xena badi k'unuk'bsay, t'et'iya gele xenoy. Amdarxo hari xena baśi k'unuk't'unbaksay. 24 (İoana hələ zindana tet'un badey.) §

25 Me vədine İoani şagirdxoy q'a q'erəz sa iudeyluni arane pak baksuni barada höcəte biti. 26 Şagirdxon İoani t'ǒğǒl hari pit'un: «Ravvi, İordan oqe běğ c'eğalaç tərəf vaxun sagala baki amdar vi eyexe? Hun Şot'ay barada şahidluğenbey. Mone, Şot'inal k'unuk'ebsa, bitoval Şot'ay t'ǒğǒle taysa». 27 İoanen coğabe tadi: «Amdara Buxačuğoxun nu tadeğayin, şot'in hik'k'al bes tene bakon. 28 Bezi "Zu Xrist'os tezu, ama Şot'oxun běšez yaq'abake" pi me əyitə və̌n şahidnan. * 29 Bin şiyasa, bəy şone. Ama bəye yaq'a běği ǔmǔx-səsəl bakala xaşp'anal bəye səsə ibakat'an gele mǔqe baksa. Bezi həysət'in mǔqluğal hametəre bex c'eysa. 30 Şo kala, zu isə mis'ik' bakalazu».

31 Göynuxun Eğalo bitot'uxun üstüne. Oç̌ali ç̌oyexun bakalo isə oç̌ali ç̌oyel bakalane, hamal me dünyəni amdar k'inək' exlətp'alane. Ama göynuxun Eğalo bitot'uxun üstüne. 32 Şot'in k'ə ak'i-ibakenesa, şot'oğoy baradane şahidluğbon, ama Şot'ay şahidluğa şuk'k'alen tene q'abulbsa. 33 T'e şahidluğa q'abulbala amdaren isə Buxačuğoy seri baksuna təst'iğebsa. 34 Buxačuğon yaq'abi Amdaren Buxačuğoy əyitəne nex, Buxačuğonal İz Urufa Şot'o bol-bole tast'a. 35 Bavan İz Ğara çuresa, hər şeya Şot'ay kiyele tadi. † 36 Ğara vě bakalt'in həmişəluğ yəşəyinşe haq'i baksa, Ğara t'ǒǒxbalt'in isə yəşəyinş tene ak'al, şot'aynak' ki, Buxačuğoy əcuğ şot'ay loxole manst'a.

4

İsus q'a samariyalu çuux

1 Fariseyxon İsusi İoanaxun gele şagird girbsuni saal şot'oğo xena badi k'unuk'bsuni barada it'unbaki. 2 (İsusen İçin təə, İz şagirdxont'un k'unuk'bsay). 3 İsusen mot'o avabakala k'inək' İudeyinaxun c'eri Galileyinane qaybaki.

4 Şo Samarinaxun c'ovakalaney. 5 İsus İak'oven iz ğar İosifa tadi oç̌ala ı̌ša bakala Samariin Sixar s'iyen şəhərene hari. * 6 İak'ovi xene kəriz t'et'iyaney. Yaq'en İsusa mandak'bsuna görə Şo t'e xene kərizi t'ǒğǒl çurepi. Ǔqǔmci saadey. †

7 Samariyalu sa çuux kərizəxun xe c'evk'sane hari. İsusen şot'o pine: «Za ǔğseynak' xe tandon?» 8 (İz şagirdxo ukun haq'seynak' şəhəret'un taśey.) 9 Samariyalu çuğon Şot'o pine: «Hun sa iudeynu, zu isə sa samariyalu çuux. Hun hetəren zaxun xe çureśes bakon?» (İudeyxon samariyaluğoy əşp'est'ala q'ava əşp'estet'unst'ay.) ‡ 10 İsusen şot'o coğabe tadi: «Əgər hun Buxačuğon tadi paya saal vaxun xe çureğalo Şu baksuna avabakayin, hunen Şot'oxun xe çureğon, Şot'inal va yəşəyinşest'ala xene tadon». §

11 Çuğon Şot'o pine: «Bezi ağa, xe c'evkseynak' sa q'av tevax bu, kərizəl bə̌ğə̌loye. P'oy t'e yəşəyinşest'ala xena mayin c'evk'alnu? 12 Me kərizə yax beş bava İak'ovene tade. Kot'oxun için, iz ğarmoğon, iz beliğon xet'un ǔğě. Hun şot'oxunal üstünnu ki?» 13 İsusen şot'o coğabe tadi: «Me xenaxun ǔğə̌lo saal xeneza bakale, 14 ama Zu tadala xenaxun şiin ǔğə̌yin, sal sa vədə xeneza tene bakal. Zu tadala xe şot'ay boş həmişəluğ yəşəyinşest'ala sa xene orayin bakale».

15 Çuğon Şot'o pine: «Bezi ağa, t'e xenaxun za tada ki, zu sal sa vədə xeneza ma bakaz, saal xe c'evkseynak' memiya ma eğaz».

16 İsusen çuğo pine: «Taki vi işq'ara k'alpa qaybaka miya». 17 Çuğon Şot'o "Bezi işq'ar butene" pine. İsusen şot'o pine: «Vi işq'ar nu baksuna düzen pi, 18 şot'aynak' ki, vi qo işq'are bake, həysə vaxun yəşəyinşaloval vi işq'ar tene, hun kot'o düzen pi».

19 Çuğon metəre pi: «Bezi ağa, azaksa ki, Hun xavareçalnu. 20 Beşi bavoğon-kalboğon me buruğot'un bul k'os'bsay, ama və̌n iudeyxon nexnan ki, bul k'os'bseynak' sa ga bunesa, şoval Yerusalime». 21 İsusen şot'o pine: «Za věbaka, t'etər sa vədəne eysa ki, Bava nə me buruğo, nəəl Yerusalima bul k'os'bsun tene lazım bakal. 22 Və̌n tenan ava het'unan bul k'os'bsa, yan isə avayan het'uyan bul k'os'bsa, şot'aynak' ki, çark'esun iudeyxoxune. 23 Ama t'e vədə enesa, şo ene harene ki, həgigi bul k'os'balxon Bava urufen saal ük'en bul k'os'balt'un. Axıri Bavanal İçeynak' metər bul k'os'balxone qə̌vesa. 24 Buxačux İç Urufe, İçu bul k'os'balxonal urufen q'a ük'en bul k'os'balat'un». 25 Çuğon Şot'o pine: «Avazu ki, "Xrist'os" uk'ala c'ekeśi * sa Tan eğale. Şo eğat'an yax hər şeya avabakest'ale». 26 İsusen şot'o pine: «Vaxun əyitk'alo Şone, Zu Şozu».

27 Me arane İsusi şagirdxo hart'un, Şot'ay sa çuğoxun exlətbsuna ak'i məət't'əlt'un mandi, ama şuk'k'alen "k'ən çuresay?" nəəl "het'aynak'en ke çuğoxun exlətbsa?" pi tene xavar haq'i.

28 Çuğon isə xene gamata oq'a laxi şəhərene qaybaki. Şot'in amdarxo pine: 29 «Ekinan, zu biq'i əşurxo bitova za exlət'p'i Amdara ak'anan. Bərkə beşi yaq' běğala Xrist'os Şone?» 30 Amdarxoval şəhərexun c'eri İsusi t'ǒğǒlt'un hari.

31 Me arane şagirdxon Şot'o xoyinšt'unbsay: «Ravvi, sa şey uka». 32 Ama İsusen şot'oğo pine: «Zast'a t'etər sa ukune bu ki, və̌n şot'oxun xavarsuznan». 33 T'e vədə şagirdxon "bərkə şinesa K'ot'aynak' ukun eçerene?" pi sun-sunaxun xavart'un haq'i.

34 İsusen şot'oğo pine: «Za Yaq'abit'ay çureğalt'u əməlbsun, Şot'ay əşlə tamambsun Zaynak' ukun k'inək'e. 35 Və̌n "exeynak' hələ bip' xaşe mande" tenan nex? Zu isə və̌x nexzu ki, ef pulmoğo qaypi q'oruğa běğanan: əkin ene nešum bakene, exp'ala vədəne. † 36 Mone, exp'alen iz zəhməti haq'q'al exest'a, həmişəluğ yəşəyinşeynak' məhsulal topebsa. Hametər, ham bit'alo, ham exp'alo sagala mǔqt'unbaksa. 37 Metərluğen, "sunt'in binet'on, t'e sunt'in exebon" əyit hari düze c'eysa. 38 Zu və̌x iz loxol və̌n zəhmət nu zapi sa məhsula exbsaz yaq'abe. Q'erəzt'oğont'un zəhmət zapi, və̌n isə şot'oğoy zəhməti baranan şərik baki».

Samariyaluğoy gelet'ay İsusa vě baksun

39 T'e şəhərexun bakala samariyaluğoxun gelo "bezi biq'i bütüm əşurxo za exlətebi" pi şahidluğbala çuğoy əyitə görə İsusa věne baki. 40 Şot'aynak'al samariyaluyox İsusi t'ǒğǒl hari Şot'o xoyinšt'unbi ki, içoğoy t'ǒğǒlq'an mandi. İsusal p'ə̌ ği t'et'iyane mandi. 41 İsusen İçin şot'oǧoxun exlətpsuna görə lap gele amdare Şot'o vě baki. 42 Şot'oğon çuğo next'uniy: «Ene tək vi əyiten teyan vě baksa, ene yanal beşi ǔmǔğon ibaki avayanbaki ki, həgigiyal, dünyənə Çark'est'al Mone».

Padçağeynak' əşp'ala amdari ğare q'olaybaksun

43 İsus p'ə̌ ğinaxun oşa t'et'iin c'eri Galileyin tərəf yaq'ane baft'i. 44 İsusen İçin sa vədə xavareçali iz yurdnu hörmət nu baksuni barada p'eney. ‡ 45 Ama Galileyina eğat'an galileyaluğon Şot'o şaat't'un q'abulbi, şot'aynak' ki, şot'oğonal axsibayi vədine Yerusalima hari Şot'in t'et'iya bi hər şeya ak'et'uniy. §

46 Hametər, İsus p'urum mot'oxun běš İzi xena fina taradi gala, Galileyin Gana ayizene hari. Me ayize padçağeynak' əşp'ala sa amdare buy. Şot'ay ğar K'efernauma azari bask'eney. 47 Me amdar İsusi İudeyinaxun Galileyina eysuna ibakat'an Şot'ay t'ǒğǒle hari. Şot'oxun xoyinšebi ki, hari iz ğara q'olaybane, şot'aynak' ki, iz ğar elmoğoy loxoley.

48 İsusen şot'o pine: «Və̌n müt'lək' möcüzəlü nišanxo ak'inan buq'on ki, və̌st'a věluğ bakane!» 49 Padçağeynak' əşp'ala amdaren isə İsusa pine: «Bez ağa, hələ ki bez ğar p'uritene, tağen!» 50 İsusen şot'o pine: «Taki k'oya, vi ğar yəşəyinşale». T'e amdaral İsusi əyitə věbaki taneśi.

51 Şo hələ k'oya tene p'ap'ey, iz k'ulurxon hari içu iz ğare q'olaybaksunat'un xavar tadi. 52 Şot'in k'ulurxoxun iz ğare şaat' baksuni vaxt'ane xavar haq'i, şot'oğonal pit'un: «Nəyni vǔğǔmci saadast'ane * iz q'ızdırma śiri». 53 Bavanal q'amişe baki ki, mo İsusen içu "vi ğar yəşəyinşale" pi vədinene bake. Hametər, şo içal, dirist' iz külfətəl İsusa vět'un baki. 54 Mo İsusi İudeyinaxun Galileyina harit'uxun oşa ak'est'i p'ə̌mci möcüzəlü nišaney.

5

Hovuzi t'ǒğǒl bakala azarin q'olaybaksun

1 Mot'oxun samal vədə oşa İsus Yerusalima, iudeyxoy sa axsibayane taśi. 2 T'iya Eğeli darvazin t'ǒğǒl, iz hərrəmine qo seyvan bakala, əbraniğoy muzin Bet'zada uk'ala sa hovuze buy. 3-4 Şot'ay qo seyvaneyal gele azariyoxe bask'ey: k'ač'i, axsağ saal p'araliçen duği amdarxo. *

5 T'et'iya otuz muğ usenin azari bakala sa amdare buy. 6 İsusen me amdari basksuna ak'i, hamal şot'ay gele vaxt'axun azari baksuna avabaki şot'oxun xavare haq'i: «Q'olaybaksun çurensa?» 7 Azarinen İsusa coğabe tadi: «Bez ağa, bezi t'ǒğǒl sa amdar tene bu ki, xene galgalk'ala vədine za hovuza badane. Zu p'ap'amin q'erəzo zaxun běš t'et'iya banesa». 8 İsusen şot'o pine: «Hayza, vi döşəyə ext'a, tarapa!» 9 T'e amdaral hat'e saad q'olayebaki, iz döşəyə ext'i taranepi.

T'e ği Şamat' ğiney. 10 Kot'o görəl iudeyxoy kalat'oğon q'olaybaki amdara pit'un: «Ğe Şamat' ğine, döşəyə taşt'un va q'adağane». † 11 T'e amdaren şot'oğo coğabe tadi: «Za q'olaybi Amdaren za "döşəyə ext'a, tarapa" pine». 12 Şot'oxun xavart'un haq'i: «P'oy va "ext'a, tarapa" pi amdar şuva?» 13 Ama q'olaybaki amdaren Şot'ay şu baksuna tene avay, şot'aynak' ki, İsus t'et'iya bakala camaati arane aç̌eney.

14 Samal oşa İsusen xrama t'e amdara bə̌ğə̌bi pine: «Běğa, hun q'olayenbaki, saal günax əş ma biq'a ki, vi bel ene pis əş maq'an hari». 15 Q'olaybaki işq'arenal taśi içu q'olaybi t'e Amdari İsus baksuna iudeyxoy kalat'oǧo avabakesedi.

16 Mot'oxun oşa iudeyxoy kalorox İsusa biq'suni loxolt'un biti, şot'aynak' ki, me əşurxo Şamat' ğinene bsay. 17 Ama İsusen şot'oğo pine: «Bezi Bavan ğeyin ğinal śirik' əşebsa, Zuval əşezbsa».

18 Metərluğen, iudeyxoy kalorox İsusa besbsuni loxol samalal gelet'un biti, şot'aynak' ki, İsusen saycə Şamat' ğina tene pozmişey, hamal Buxačuğoy İz Bava baksuna upsunen İçu Buxačuğoxun barabare hesabbsay.

İsusa tadeśi ext'iyəri İz Bavaxun baksun

19 Ama İsusen şot'oğo pine: «Serina, serinaz və̌x nex: Ğaren İz Bavay k'ə bsuna nu ak'ayin, İçuxun sa şey tene bon. İz Bavan k'ə bayin, Ğarenal şot'one bsa. 20 Şot'aynak' ki, Bavan İz Ğara çuresa, İçin bala hər şeya Şot'o ak'esest'a. Bavan kot'oxunal kala əşurxo ak'est'ale, və̌nal mat mandalnan.

21 Bavan p'urit'oğo běyinbi şot'oğo yəşəyinş tadi k'inək' Ğarenal İçin çureğalt'oğo yəşəyinşe tast'a. 22 Bavan şuk'k'ala divantenebsa, ama divanbsuni ext'iyərə İz Ğarane tade ki, 23 bitot'in Bava hörmətbala k'inək' İz Ğaral hörmətq'anbi. İz Ğara hörmətnubalt'in Şot'o yaq'abi Baval hörməttenebsa.

24 Serina, serinaz və̌x nex: Bezi pit'oğo ǔmǔxlaxi Za Yaq'abit'u vě amdareynak' həmişəluğ yəşəyinşe bu. Şo pis q'əraren tene divanbakal, şot'aynak' ki, şo ene bisunaxun yəşəyinşə c'ovaneki.

25 Serina, serinaz və̌x nex: iz vədə enesa, şo ene hari p'ap'ene; p'urit'oğon Buxačuğoy Ğare səsə ibakalt'un, ibakiyoroxal yəşəyinşalt'un. 26 Şot'aynak' ki, Bavay İçust'a yəşəyinş bakala k'inək' İz Ğaral İçust'a yəşəyinş baksune tadi. 27 Divanbsuni ext'iyərəl Şot'one tadi, şot'aynak' ki, Şo Amdari Ğare. 28 Mot'o mat ma mandanan, şot'aynak' ki, t'etər sa vədəne eysa ki, gərəmzoğo bask'iyorox bito Şot'ay səsə ibaki 29 gərəmzoğoxun c'eğalt'un. Şaat'luğ biyorox yəşəyinşbseynak' běyinbakalt'un, pisluğ biyorox isə divanbaki pis q'ərar haq'seynak' běyinbakalt'un. ‡

30 Zu Bez ext'iyəren hik'k'al bes batezkon. Bavan Za pi k'inək'ez divanbsa, Bezi c'evk'ala q'əraral düzgüne, şot'aynak' ki, Bezi çureğalt'u tez bsa, Za Yaq'abit'ay çureğalt'uz bsa.

İsusi barada bakala şahidluğ

31 Əgər Zu Bezi barada şahidluğbayiz, Bezi şahidluğ seri tene bakon. 32 Ama Bezi barada şahidluğbalo q'erəzone. Şot'ay şahidluği seri baksunal avazu.

33 Və̌n İoani t'ǒğǒl amdarnan yaq'abi, şot'ay bi şahidluğal serine. § 34 Bezi amdarxoy şahidluğa eht'iyəc but'ene, mot'oğo saycə ef çark'eseynak'ez nex. 35 İoan bok'ala saal işiğ sakala sa çirağ k'inək'ey, və̌nal samal vədə şot'ay işiğa mǔq baksunnan çureśi.

36 Ama Zast'a İoani Bezi barada bi şahidluǧaxun üstün şahidluǧe bu. Bezi Bavan Za tapşurbi əşurxo bex p'ap'esbseynak' Bezi bala me əşurxon içan Bez barada şahidluğebsa. Şot'oğon Bezi Bavay tərəfəxun yaq'abaksunane ak'est'a.

37 Za yaq'abala Bavan İçinal Bezi barada şahidluğebsa. Və̌n sal sa vədə Şot'ay səsə tenan ibake, İçuval tenan ak'e. * 38 Şot'ay əyitəl və̌st'a tene yəşəyinşbsa, şot'aynak' ki, Şot'in yaq'abi Amdara tenan vě.

39 Və̌n Ǐvel Śamurxo diggətlü k'alpi fikirnanbsa ki, şot'oğon və̌x həmişəluğ yəşəyinş tadale. Ama Ǐvel Śamurxonal Bezi baradat'un şahidluğbsa. 40 Və̌n isə yəşəyinş haq'seynak' Bez bač'anexun eysun tenan çuresa.

41 Amdarxoy tərifə Bezi eht'iyəc butezax. 42 Ama və̌x çalezxsa: və̌st'a Buxačuğo çuresun butene. 43 Zu Bavay s'iyenez hare, və̌n isə Za q'abultenanbsa. Ama soǧo hayzeri iz s'iyen eğayin, şot'o q'abulnanbon. 44 Və̌n amdarxoxun eǧala tərifənan qə̌vesa, tək bakala Buxačuğoxun eğala tərifə təə. Şot'o görəl Buxačuğo bakala věluğ və̌xun ə̌xile!

45 Fikirmabanan ki, Zu və̌x Bavay běš taxsırkər booz. Və̌x taxsırkər balo ef umudbakala Moiseye. 46 Əgər və̌n Moiseya věbakinaniy, Zaal věnanbakoy, şot'aynak' ki, şot'in Bez baradane śampe. 47 Ama şot'ay śampit'oğo tenan věbaksasa, Bezi əyitmoğo hetər věbakalnan?»

6

İsusi qo hazar tanaxun gele amdara ukest'un

(Mat'. 14:13-21; Mrk'. 6:30-44; Luk'. 9:10-17)

1 Mot'oxun oşa İsus Galileya göle t'e soğo tərəfe c'ovaki. T'e göle s'iya T'iberiyal next'uniy. 2 Şot'ay bač'anexun gele camaate taysay, şot'aynak' ki, Şot'in azariğo q'olaybsunen ak'est'ala möcüzəlü nišanxo at'unksay. 3 İsus buruğ gala laśi İz şagirdxoxun sagala areśi. 4 İudeyxoy C'ovaksuni axsibay * ı̌šalayinşebaksay.

5 İsusen gele camaati İz t'ǒğǒl eysuna ak'i Filip'a pine: «İsə šum mayin haq'en ki, me amdarxo uk'est'en?» 6 Me əyitmoğo şot'o yoxlayinşbseynak'e pi, şot'aynak' ki, İçin k'ə baleysa avaney. 7 Filip'en Şot'o coğabe tadi: «Kot'oğoynak' p'ə̌baç̌ dinarluğ † šumal haqayin, hərt'u sa k'ot'or tene koft'on!» 8 T'e vədə şagirdxoxun soğo bakala Simon P'et'eri viçi Andreyen Şot'o pine: 9 «Memiya sa ğar əyelast'a qo dənə mis'ik' muye šum saal p'ə̌ dənə çəline bu, ama meq'ədər amdareynak' ko hik'ə ki?»

10 İsusen pine: «Camaata oq'a arśevk'anan». T'e gala boç̌u one buy, camaatal areśi. Miya bakala işq'arxoy say saycə qo hazar tana ı̌šaney.

11 Oşa İsusen šuma ext'i şükürbala afırınal bit'uxun oşa şot'o arśit'oğone paybi. Çəlinal ext'i hak'etəre bi. Bit'ot'in iz çureğala hama exedi. 12 Amdarxon kəyi-boşit'uxun oşa İsusen şagirdxo pine: «Avuzin mandi k'ot'orxo girbanan ki, hik'k'al maq'an zaybaki». 13 Şot'oğon girt'unbi, qo muye šuma kəyit'oğoy běšt'an mandi k'ot'orxonal p'as's'e zənbilt'un buybi.

14 T'e vədine İsusen ak'est'i me möcüzəlü nišana ak'ala amdarxon pit'un: «Seriyal, dünyəne eğala xavareçal Mone!»

15 İsusen avaney ki, amdarxon İçu zoren padçağ laxsunt'un çuresa, şot'o görəl p'urum savsa buruğone laśi.

İsusi xene ç̌oyelxun taysun

(Mat'. 14:22-33; Mrk'. 6:45-52)

16 Biyəbakat'an İsusi şagirdxo göle t'ǒğǒl śiri 17 sa lodk'inat'un laśi. Ene bayinq'ey, ama İsus hələ şot'oğoy t'ǒğǒl tene harey. Şoroxal göle t'e tərəf bakala K'efernaum şəhəret'un taśi.

18 Ost'aar muşe buy, göle ç̌oyelal ləpoğone duğsay. 19 Şagirdxon avar zapi saq'o qo, otuz st'adi ‡ taśit'uxun oşa at'unk'i ki, İsus göle ç̌oyelxune lə̌ngbsun eysa, Şo lodk'inane ı̌šalayinşaksay. Şot'oğo q'ǐyen haneq'i, 20 ama İsusen şot'oğo "Zuzu, q'ǐmabanan" pine. 21 T'e vədə şagirdxon Şot'o lodk'inat'un laçuvk'i. Lodk'al hat'e saad içoğoy tağala gala p'anep'i.

22 Əyc'indəri göle t'e soğo tərəf mandi camaati eyex bafedi ki, t'et'iya tək sa lodk'ane bake, İsus isə şagirdxoxun t'e lodk'ina laśi teney, şagirdxo İçsuzt'un taśey. 23 Me vədə T'iberinaxun sa hema lodk'al hari Q'ončuğon şükürbala afırına pit'uxun oşa ukun kəyi gala ı̌ša çurepi. 24 Camaaten nə İsusi, nə şagirdxoy t'et'iya nu baksuna ak'i t'e lodk'oğo laśi İsusa qə̌veseynak' K'efernaumat'un taśi.

İsus yəşəyinşest'ala šume

25 Şot'oğon İsusa göle t'e soğo tərəf bə̌ğə̌bi şot'oxun "Ravvi, memiya hevədən hari?" pi xavart'un haq'i. 26 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «Serina, serinaz və̌x nex: möcüzəlü nišanxo q'amişakenan pi təə, šum kəyi boşenan pinan Za qə̌vesa. 27 Ama c'ovaki-tağala ukuneynak' təə, həmişəluğ yəşəyinşest'ala ukuneynak' çalışakanan, şot'o və̌x Amdari Ğaren tadale. Şot'aynak' ki, Bava-Buxačuğon Şot'o İz təst'iğbala peçatane duğe». 28 Şot'oğon İsusaxun xavart'un haq'i: «Yan k'ə ben ki, beşi biq'ala əşurxo Buxačuğoy piyes şaat'q'an ak'eśi?» 29 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «Buxačuğon və̌xun sa şeye çuresa: efi Şot'in Yaq'abit'u vě baksun».

30 Şot'oğon İsusa pit'un: «Yax mani möcüzəlü nišanen ak'est'es bakon ki, yan va vě bakayan? K'ə besen bakon? 31 Běğa, beşi bavoğon-kalboğon ams'i oç̌ala mannat'un kəye. Me barada Ǐvel Śame boşal bune: "Şot'oğoy ukun bakseynak' göynuxun šume tadi"». §

32 T'e vədə İsusen şot'oğo pine: «Serina, serinaz və̌x nex: və̌x göynuxun šum tadiyo Moisey teney, göynuxun seri šuma və̌x tadalo Bezi Bavane. 33 Şot'aynak' ki, Buxačuğoy šum göynuxun śiri, me dünyənə yəşəyinş Tadalone».

34 Şot'o pit'un: «Ağa, Hun yax me šuma həmişə tada». 35 İsusen şot'oğo pine: «Zu - yəşəyinşest'ala šumzu. Bezi t'ǒğǒl eğalo sal sa vədə busa tene bakal, Za vě bakalo sal sa vədə xeneza tene bakal. 36 Ama və̌x pi k'inək', Za ak'iyal bakaynan, Za vě tenan. 37 Bavan Za tadiyorox bito Bezi t'ǒğǒl eğale, Bezi t'ǒğǒl eğalt'uval sal sa vədə şəptezğon. 38 Axıri Zu göynuxun Bez çureğalt'u bseynak' tez śire, Za Yaq'abit'ay çureğalt'u bex p'ap'esbseynak'ez göynuxun śire. 39 Za Yaq'abit'ay çureğalo isə şone ki, Za tadit'oğoxun sal sunt'u nu aç̌ešp'i şot'oğo axırınci ğine běyinbaz. 40 Şot'aynak' ki, Bezi Bavay çureğalo Ğara ak'i Şot'o věluğ bakala hər sa amdaren həmişəluğ yəşəyinş haq'sune, Zuval şot'o axırınci ğine běyinboz».

41 İsusen metər pit'uxun oşa iudeyxon İsusi "göynuxun śiri šum Zuzu" əyitin loxol əcoğon biq'i 42 pit'un: «Mo beşi çalxala İosifi ğar İsus tene ki? Axıri yan kot'ay nana-bava çalyanxsa. Həysə hetəre baksa ki, "göynuxunez śire" nexe?» 43 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «T'ot'opsuna efanan! 44 Za yaq'abi Bavan şunesa Zaç nu bayin, şo Bezi t'ǒğǒl eyes tene bakon. Zuval Bezi t'ǒğǒl eğalt'u axırınci ğine běyinboz. 45 Xavareçalxoy girkurxoy boş śameśene: "Şot'oğo bitova Buxačuğon zombale". * Bavaxun ibaki zombakiyone Bezi t'ǒğǒl eysa. 46 Düze, Buxačuğoy t'ǒğǒlxun Harit'uxun başq'a Bava şuk'k'alen tene ak'e, saycə Şot'ine Bava ak'e. 47 Serina, serinaz və̌x nex: Za vě bakalt'ay həmişəluğ yəşəyinşe bu. 48 Zu - yəşəyinşest'ala šumzu. 49 Ef bavoğon-kalboğon çöle mannat'un kəye, ama p'uret'un. 50 Mo isə göynuxun śiğala t'etər sa šume ki, şot'o ukalo sal sa vədə tene biyal. 51 Zu - göynuxun śiri yəşəyinşest'ala šumzu. Me šumaxun ukalo həmişəluğ yəşəyinşale. Zu tadala šum Bezi bədəne. Zu şot'o me dünyəni yəşəyinşeynak'ez tast'a».

52 İsusen metər pit'uxun oşa iudeyxoy arane höcəte baki: «Me amdaren ukseynak' İz bədənə yax hetəre tades bakon?» 53 T'e vədə İsusen şot'oğo pine: «Serina, serinaz və̌x nex: Amdari Ğare bədənəxun nu kəyi, iz p'iyaxun nu ǔğə̌ynan, və̌st'a yəşəyinş tene bakal. 54 Bezi bədənəxun kəyi Bez p'iyaxun ǔğə̌lt'in həmişəluğ yəşəyinş haq'ale, Zuval şot'o axırınci ğine běyinboz. 55 Şot'aynak' ki, Bezi bədən seri ukune, p'iyal seri ǔğǔne. 56 Bezi bədənəxun kəyi, Bez p'iyaxun ǔğə̌lo Zast'ane manst'a, Zuval şot'ost'az manst'a. 57 Dirist' bakala Bavan Za yaq'abi, Zuval Bavay sələməten yəşəyinşala k'inək' Bez bədənəxun ukaloval Bezi sələməten yəşəyinşale. 58 Göynuxun śiri šum mone, mo ef bavoğon-kalboğon kəyi šumaxun tene. Şorox p'uret'un, ama me šuma ukalo həmişəluğ yəşəyinşale».

59 İsusen me əyitmoğo K'efernauma bakala sinagoga zombat'ane pi.

Şagirdxoy gelet'ay İsusaxun cöybaksun

60 Şagirdxoy gelet'in me əyitmoğo ibakat'an pit'un: «Mo hetər sa zombsune? Kot'o şina q'amişakes bakon?» 61 Ama İsusen şagirdxoy İz pit'oğo görə t'ot'opsuna avaney. Şot'in pine: «Bezi əyitmux və̌x lafest'a? 62 P'oy Amdari Ğare İz süft'in baki gala ěqesuna ak'aynan, k'ənan bon? 63 Yəşəyinş tadalo Urufe, amdar memiya acıze. Bezi və̌x pi əyitmoğost'a yəşəyinşest'ala Urufe bu. 64 Ama ef arane nu vě bakalxoval bune». (İsusen vě nu bakalxoy saal Şot'o xəyanətbala amdari şu baksuna süft'inəxun avaney.) 65 İsusen saal pine: «Kot'o görəz və̌x pi ki, əgər Bavan sunt'u Zaç nu bayin, şo Bezi t'ǒğǒl eyes tene bakon».

66 Kot'oxun oşa şagirdxoy gelo İsusa boseri ene Şot'ay bač'anexun tet'un taśi. 67 T'e vədə İsusen İz p'as's'e şagirdaxun xavare haq'i: «Bərkə və̌nal Za bosi taysunnan çuresa?» 68 Simon P'et'eren İsusa coğabe tadi: «Ay Q'ončux, yan q'erəz şi t'ǒğǒlyan tağon? Həmişəluğ yəşəyinşest'ala əyitmux Vast'ane. 69 Yanal věyan hamal avayan ki, Buxačuğoy Ǐvel Bakalo † Hunnu». ‡

70 İsusen şot'oğo pine: «Və̌x - me p'as's'e şagirdal Zu tez c'ək'p'e ki? Ama p'urumal və̌xun soğo iblise!» 71 İsusen me əyitmoğo Simon İsk'ariot'i ğar İuday baradane pi, şot'aynak' ki, şo p'as's'e şagirdaxun soğo baalkayin, İsusa xəyanətbaley.

7

İsusi viçimoğoy İçu nu vě baksun

1 Kot'oxun oşa İsus Galileyinane taraney. İudeyina isə tene taysay, şot'aynak' ki, iudeyxoy kalat'oğon Şot'o besbseynak' yaq't'un qə̌vesay.

2 İudeyxoy Pace axsibay ı̌šalayinşebaksay. * 3 İz viçimoğon İsusa pit'un: «Memiin c'eri İudeyina taki ki, Vi şagirdxonal Vi biq'ala əşurxo ak'eq'at'un. 4 Axıri İçu çalxest'una çalışakala amdaren hik'k'ala c'əp'k'in tene bon. Hun mot'oğo bsanusa - taki, Va dünyənə çalxest'a». 5 Şot'ay viçimuxal İçu vě teney.

6 T'e vədə İsusen şot'oğo pine: «Bezi vaxt' hələ p'ap'itene, və̌ynak' isə hər vaxt' uyğune. 7 Dünyənen və̌x nifrətbes tene bakon, ama Za nifrətebsa, şot'aynak' ki, Zu şot'ay əməlxoy şər baksunaz ç̌oyel c'evk'sa. 8 Və̌n takinan axsibaya, Zu isə Bezi vaxt' hari nu p'ap'suna görə me axsibaya tez tağal». 9 İsusen me əyitmoğo pi Galileyinane çurpi.

10 Ama İz viçimux axsibaya taśit'uxun oşa İçal c'əp'k'in, İçu amdarxo ak'est'inut taneśi axsibaya. 11 İudeyxoy kalat'oğon axsibaya İsusa qə̌vt'unsay. Şot'oğon "me amdar maya?" pi xavart'un haq'say. 12 Camaati arane Şot'ay barada gele exlətxone taysay. Bəzit'oğon "şaat' amdare", t'e sunt'oğon isə "təə, camaatane feret'st'a" next'uniy. 13 Ama iudeyxoy kalat'oğoy q'ǐyexun şuk'k'alen Şot'ay barada qay tene exlətbsay.

İsusi Pace axsibayi vədine xrama zombsun

14 Axsibayi qı̌yo c'ovakit'uxun oşa İsus xrama baśi zombsane burqi. 15 İudeyxoy kalat'oğon məət't'əl mandi pit'un: «Me Amdaren mašk'al k'altenepe, hetəre baksa ki, savadlune?» 16 İsusenal şot'oğo coğabe tadi: «Bezi zombsun Zaxun tene, Za Yaq'abit'uxune. 17 Şiin Şot'ay çureğalt'u bex p'ap'esbsun çuresasa, şot'in Bezi zombsuni Buxačuğoxun baksuna yoxsa Zu Zaxun upsuna avabakale. 18 İçuxun exlətp'alt'in içeynak'e tərif qə̌vesa, ama İçu Yaq'abit'aynak' tərif qə̌veğala Amdar serine, Şot'ost'a əfçi butene. 19 Moiseyen və̌x k'anune tadi, ketər tene? Ama ef saycət'in me k'anuna tene əməlbsa! Tenesa Za het'aynak'nan besbsun çuresa?»

20 Camaaten coğabe tadi: «Hun k'ən əyite? Şina Va besbsun çuresa?» 21 İsusen şot'oğo pine: «Zu tək sa möcüzəz bi, və̌n bito mot'o məət't'əlnan mandi. 22 Moiseyen və̌ynak' sünnətbsuni k'anunane laxi (düze, me ədət Moiseyaxun təə, ef bavoğoxun-kalboğoxune eysa), və̌nal ef ğarmoğo lap Şamat' ğineyal baft'ayin sünnətnanbsa. † 23 Şamat' ğine Moiseyi k'anun maq'an pozmişaki pi ğarmoğo sünnətnanbsa, ama Şamat' ğine amdari dirist' bədənə q'olaybsuna görə Bezi loxol ef əcuğone biq'sa? ‡ 24 Piin ak'alt'u ma divanbanan, düz divanbanan».

İsus Xrist'ose ki?

25 T'e vədə yerusalimluğoy bəzit'oğon pit'un: «Me amdara tet'un qə̌vesay ki besbseynak'? 26 Běğanan, mot'in qay exlətebsa, ama içu sa əyit tet'un nexe. Bərkə kalat'oğon Şot'ay həgigiyal Xrist'os baksunat'un avabake? 27 Ama me amdari mayin baksuna avayan, Xrist'os eğat'an isə Şot'ay mayin baksuna şuk'k'alen tene avabakal».

28 Şot'aynak'al İsusen xrama zombat'an ost'aar pine: «Həgigiyal Za çalnanxsa? Bezi mayin eysunal avanan? Ama Zu Zaxun tez hare, Za Seri Bakalt'ine yaq'abe. Və̌n Şot'o tenan çalxsa, 29 Zu isə Şot'o çalezxsa, şot'aynak' ki, Şot'ay t'ǒǒxunez hare, Şot'ine Za yaq'abe».

30 Me əyitmoğo görə İsusa biq'sunt'un çureśi, ama şuk'k'al Şot'o tene laft'i, şot'aynak' ki, İz vaxt' hələ tene p'ap'ey. 31 Ama camaati gelo Şot'o věney. Şot'oğon next'uniy: «Xrist'os eğat'an me amdaren ak'est'it'uxun gele möcüzəlü nišanxo ak'est'ale ki?»

32 Fariseyxon camaati İsusi barada k'ə upsuna it'unbaksay. Şot'o görəl samci běyinšxon q'a fariseyxon Şot'o biq'seynak' xrame q'aroolçiğot'un yaq'abi. 33 İsusen pine: «Samal vaxt' Zu və̌xun bakoz, oşa isə Za Yaq'abit'ay t'ǒğǒl tağoz. 34 Və̌n Za qə̌veśi tenan bə̌ğə̌bal, Zu bakala galal eyes tenan bakal». 35 T'e vədə iudeyxon içoğoy arane pit'un: «Me Amdar maya tağale ki, Şot'o teyan bə̌ğə̌bal? Grek'xoy arane bakala iudeyxo taśi zombale? 36 "Və̌n Za qə̌veśi tenan bə̌ğə̌bal, Bezi bakala galal və̌n eyes tenan bakon" əyiten k'ə upsune çuresa?»

37 Axsibayi axırınci, ən vacib ğine İsusen hayzeri ost'aar pine: «Şu xenezane, Bezi t'ǒğǒl hari ǔğěq'an. § 38 Ǐvel Śamurxon uk'ala k'inək', Za vě bakala amdari boşt'an yəşəyinşest'ala xene oqurxo barale». * 39 Mot'o İçu vě bakalxoy oşa haq'ala Urufi baradane nexey. Uruf isə hələ tene tadeśey, şot'aynak' ki, İsus hələ tene ěqeśey, İz s'iyal tene alabakey.

40 Camaati aranexun sa hemaran me əyitmoğo ibaki "mo, həgigiyal, beş yaq'běği xavareçale" pit'un. † 41 Sa hemaran "Mo Xrist'ose" pit'un, ama bəzit'oğon next'uniy: «K'ə? Xrist'os Galileyinaxune eysa? 42 Ǐvel Śame boş tene śameśe ki, Xrist'os Davidi nəsiləxun, şot'ay yəşəyinşi Bet'lexem ayizexun eğale?» ‡

43 Metərluğen, İsusi barada camaati arane cöy-cöy fikirxone buy. 44 Bəzit'oğon Şot'o biq'sunt'un çureśi, ama şuk'k'al Şot'o laftenedi.

İudeyxoy kalat'oğoy nu vě baksun

45 Mot'oxun oşa xrame q'aroolçiyox samci běyinšxoy q'a fariseyxoy t'ǒğǒlt'un qaybaki. Şot'oğonal q'aroolçiğoxun "şot'o het'aynak' tenan eçeri?" pi xavart'un haq'i. 46 Q'aroolçiğon coğabt'un tadi: «Həysət'inəl śirik' sal sa amdaren metər tene əyitp'ey». 47 Fariseyxon şot'oğo pit'un: «Şot'in və̌xal feret'edi? 48 Běyn kalat'oğoxun soğo nəəl sa farisey Şot'o věnebaki? 49 Ama k'anuna nu avabakala və̌xlarik' savadsuzxoy loxol Buxačuğoy ləənəte hare!»

50 İçoğoy aranexun sunt'in, mot'oxun běš İsusi t'ǒğǒl hari Nik'odimen § isə şot'oğo pine: 51 «Beşi k'anuna görə, sa amdara ǔmǔxlaxinut, şot'ay k'ə bsuna avabakinut divanbsun düzgüne ki?» 52 Şot'oğon Nik'odima pit'un: «Bərkə hunal Galileyinaxunnu? Śamurxo k'alk'ayin, ank'on ki, xavareçal Galileyinaxun tene eğal».

Ən damna kiinśamurxost'a İoan. 7:53-8:11 tene bu.

53 Mot'oxun oşa hər soğo iz k'oyane taśi.

8

İsus saal əxlagsuzluği loxol biq'eśi çuux

1 İsus isə Zeytun buruğone taśi. 2 Savaxt'an üşenen Şo p'urum xramane hari. Bütüm camaat Şot'ay t'ǒğǒle gireśi, Şot'inal arśi zombsane burqi.

3 Me vədine k'anun zombalxon q'a fariseyxon əxlagsuzluği loxol biq'eśi sa çuğot'un t'et'iya eçeri. Şot'o bǐyex c'evk'i 4 İsusa pit'un: «Məəlim, me çuux əxlagsuzluğbat'ane biq'eśe. 5 Moiseyen iz k'anuni boş yax əmirbene ki, metərt'oğo ǰělayinşen. P'oy hun k'ən nex?» *

6 Mot'o İsusa sinəyinşbseynak't'un nexey, Şot'o taxsırkər c'evkseynak' sa məənət'un q'ə̌vesay. Ama İsusen k'os'baki k'əşinen oç̌ali loxol śampsane burqi. 7 Şot'oxun saal xavar haq'at'an tikbaki şot'oğo pine: «Ef boş şu günaxsuzesa, barta me çuğo samciq'an ǰě bosi». 8 Oşa p'urum k'os'baki oç̌ali loxol śamsane burqi.

9 Me əyitmoğoxun oşa, ağsaq'q'alxoxun burq'i soğo-soğo t'et'iin ə̌xilt'unbaki. İsus təke mandi, çuux isə hələ t'et'iyaney. 10 İsusen tikbaki şot'o pine: «Ay çuux, morox hort'un baki? P'oy şuk'k'alen vaynak' q'ərar tene c'evk'i?» 11 Çuğon "şuk'k'alen, bezi Ağa" pine. T'e vədə İsusen pine: «Zuval va tez taxsırkərbsa. Taki, eneyal günax ma ba». †

İsus dünyəni işiğe

12 İsusen saal camaataxun əyitk'at'an pine: «Zu - dünyəni işiğzu. Bezi bač'anexun eğalo sal sa vədə bayinq'luğa tene tarak'al, şot'ost'a yəşəyinşest'ala işiğ bakale». ‡

13 Fariseyxon isə Şot'o pit'un: «Vi barada Hunen şahidluğbi baksa, şot'o görəl vi şahidluğ ext'ibərlu tene». § 14 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «Bezi barada Zu şahidluğbiyal bakayiz, Bezi şahidluğ ext'ibərlune, şot'aynak' ki, Zu Bezi mayin hari maya taysuna avazu. Və̌n isə Bezi mayin hari maya taysuna tenan ava. 15 Və̌n amdarxoy q'aydoğonnan divanbsa, Zu isə şuk'k'ala divantezbsa. 16 Divanbayizal, Bezi c'evk'ala q'ərar serine, şot'aynak' ki, tək tezu, Za yaq'abi Baval Zaxune. 17 Ef k'anunal śameśene ki, p'ə̌ tani şahidluğ ext'ibərlune. * 18 Bezi barada şahidluğbalo Zu saal Za yaq'abi Bez Bavane». 19 T'e vədə İsusaxun xavart'un haq'i: «P'oy maya vi bava?» İsusen coğabe tadi: «Və̌n nə Za, nə Bez Bava tenan çalxsa. Əgər Za çalxinaniy, Bez Baval çalnanxoy».

20 İsusen me əyitmoğo xrama, nəziri q'uti bakala gala zombat'ane pi. Ama şuk'k'alen Şot'o biteneq'i, şot'aynak' ki, Şot'ay vaxt' hələ tene p'ap'ey.

İsusi me dünyənexun nu baksun

21 Oşa İsusen şot'oğo p'urum pine: «Zu c'eri tazsa, və̌n isə Za qə̌veśi ef günaxi boş biyalnan. Bezi tağala galal və̌n eyes tenan bakal». 22 T'e vədə iudeyxon pit'un: «Kot'in İçu besp'ale ki, "və̌n Bezi tağala gala eyes tenan bakal" nexe?» 23 İsusen şot'oğo pine: «Və̌n oq'a bakala dünyənexunnan, Zu isə ala bakala. Və̌n me dünyənexunnan, Zu isə me dünyənexun tezu. 24 Kot'o görəz və̌x "ef günaxxoy boş biyalnan" pi. Əgər Bezi "Zu Şozu" baksuna tenan vě baksasa, ef günaxxoy boş biyalnan».

25 T'e vədə "p'oy hun şunu?" pi İsusaxun xavart'un haq'i. İsusen şot'oğo pine: «T'e belxun Bezi Şu baksuna pezuysa, Şozu. 26 Bezi ef taxsıra ç̌oyel c'evk'i ef barada uk'ala gele əyitmuxzax bu. Ama Za Yaq'abiyo düzinə uk'alone, Zuval Şot'oxun ibakit'oğoz dünyənə exlətbsa». 27 Şot'oğon İsusen içoğoxun Bavay barada əyitpsuna tet'un q'amişaki.

28 T'e vədə İsusen pine: «Və̌n Amdari Ğara ala ěqevk'at'an † avabakalnan ki, Zu Şozu, Zaxun c'evk'iyal sa şey tezbsa, saycə Bavan Za hetər zombenesa, t'etərəl exlətezbsa. 29 Za Yaq'abiyo Zaxune. Şot'in Za tək tene bare, şot'aynak' ki, Zu həmişə Şot'ay xoşel eğalt'uz bsa». 30 İsusen me əyitmoğo uk'at'an amdarxoy gelo Şot'o věne baki.

Serinen amdarxo çark'est'un

31 İsusen İçu vě iudeyxo pine: «Əgər və̌n Bezi əyiten tağaynan, həgigiyal, Bezi şagirdxonan. 32 T'e vədə və̌n seri k'ə baksuna avabakalnan, serinenal və̌x çark'est'ale».

33 İudeyxon İsusa coğabt'un tadi: «Yan Avrahami nəsiləxunyan, sal sa vədəl şuk'k'ali k'ul teyan bake. "Və̌n çark'eğalnan" k'ə upsuna?» ‡ 34 İsusen şot'oğo pine: «Serina, serinaz və̌x nex: günax əşp'est'ala amdar iz günaxi k'ule. 35 K'ul ailin boş həmişə tene yəşəyinşbsa, ğar isə həmişə ailin boşe. 36 Və̌x çark'est'alo Ğaresa, t'e vədə və̌n həgigiyal çark'eğalnan. 37 Və̌n Avrahami nəsiləxun baksuna avazu, ama p'urumal Za besbsunnan çuresa şot'o görə ki, Bez əyit və̌x p'atenep'sa. 38 Zu Bez Bavay t'ǒğǒl ak'it'oğoz exlətbsa, və̌n isə ef bavaxun ibakit'oğonan bsa».

39 Şot'oğon İsusa coğabt'un tadi: «Beşi bava Avrahame». İsusen şot'oğo pine: «Avrahami nəsiləxun bakiynaniy, Avrahamallarik' Buxačuğoy çureğalt'oğonan əməlboy. 40 Və̌n isə Za - Buxačuğoxun ibaki serina və̌x uk'ala Amdara besbsunnan çuresa. Avrahamen metər əşurxo tene biq'e. 41 Və̌n efi bavay biq'i əşurxonan bsa».

Şot'oğon əcoğon biq'i "yan nanaxun bic' baki əylux teyan, beşi sa Bavane bu, Şoval Buxačuxe" pit'un. 42 İsusen şot'oğo pine: «Əgər ef Bava Buxačux bakiyniy, Za çurnanğoy, şot'aynak' ki, Za Buxačuğone dünyəne yaq'abe, həysəl memiyazu. Zu Bez ext'iyəren tez hare, Şot'ine Za yaq'abe. 43 Bezi uk'alt'oğo het'aynak' tenan q'amişaksa? Şot'aynak' ki, Bezi əyitmoğo ǔmǔxlaxsun çurtenansa. 44 Və̌n ef bava iblisaxunnan, ef bavay çureğalt'oğoval bsunnan çuresa. Şo burqesunaxun § amdar besp'ale, seri bakala hər şeyal şot'oxun ə̌xile, şot'aynak' ki, şot'ost'a seri uk'ala hik'k'al butene. Əfçi əyitpsuna şaat'e başarbsa, şot'aynak' ki, əfçiduğale hamal əfçiduğalxoy kalone. 45 Zu isə düzinə exlətbsuna görə və̌n Za větenanbaksa. 46 Və̌xun şina subutbes bakon ki, Zu hevaxt'esa sa günax əşez biq'e? P'oy düzinəz əyitesa, het'aynak' Za tenan věbaksa? 47 Buxačuğoxun bakala amdaren Buxačuğoy əyitə inebakon. Və̌n isə tenan ibaksa, şot'aynak' ki, Buxačuğoxun tenan».

İsusi İzi həmişə baksuni barada əyitpsun

48 T'e vədə iudeyxon pit'un: «Hun həgigiyal sa samariyalunu, * vast'aal murdar urufe bu». 49 İsusen coğabe tadi: «Zast'a murdar uruf tene bu, Zu Bezi Bavaz hörmətbsa, və̌n isə Za hörmətəxun sananksa. 50 Zu Zaynak' s'i tez q'azayinşbsa, Zaynak' s'i q'azayinşest'alo Divanbalone. 51 Serina, serinaz və̌x nex: «Şiin Bezi əyitə əməlbayin, sal sa vədə bisun tene ak'al».

52 İudeyxon Şot'o pit'un: «Həysə həgigiyal avayanbaki ki, vast'a murdar urufe bu. Avrahamal p'urene, xavareçalxoval. Ama Hun "şiin Bezi əyitə əməlbayin, sal sa vədə tene biyal" nexnu. 53 Hun beşi bava Avrahamaxunal kalanu? Şoval p'urene, xavareçalxoval. Axıri Hun Va şun hesabsa?» 54 İsusen şot'oğo metəre coğab tadi: «Əgər Zuz Zaynak' s'i q'azayinşbsasa, Bezi s'i hik'k'ale, ama Zaynak' s'i q'azayinşest'alo Bezi Bavane. Və̌n Şot'o "beşi Buxačux" pinan k'ale. 55 Ama Şot'o tenan çalxi. Zu isə Şot'o çalezxsa. Əgər "Şot'o tez çalxsa" pizuy, və̌xlarik' əfçiduğal bakalzuy. Ama Zu Şot'o çalezxsa, İz əyitəl əməlezbsa. 56 Ef bava Avrahamen Bezi eysuna gelene yaq'běğsay. Bezi eysuna ak'iyal gele mǔqey».

57 T'e vədə iudeyxon Şot'o pit'un: «Vi sal əlli yəş tene bu, Avrahamen va hetəre ak'i?» 58 İsusen şot'oğo pine: «Serina, serinaz və̌x nex: Avraham nanaxun bakalt'uxun běš Zu Bakalozu». † 59 Me əyitmoğo görə İsusa ǰělayinşbseynak' ǰět'un ext'i, ama İsus amdarxoy piyexun aç̌i xramaxun c'ere.

9

K'ač'i amdari q'olaybaksun

1 Sa ği İsusen yaq'en tağat'an sa amdare ak'i. T'e amdar nanaxun k'ač'ine bakey. 2 İz şagirdxon İsusaxun xavart'un haq'i: «Ravvi, şina günax əşpest'e ki, me amdar k'ač'ine nanaxun bake: için, yoxsa iz nana-bavan?» 3 İsusen coğabe tadi: «Mo nə me amdari əşp'est'i günaxa görəne bake, nə iz nana-bavay əşp'est'i günaxa görə. Mo Buxačuğoy əşurxo me amdari yəşəyinşast'a ç̌oyelq'an c'eri pine bake. 4 Heq'ədər ki ğenaxune, Za Yaq'abit'ay əşurxo balayan. Samal oşa bayinq' bakale, t'e vədə şuk'k'alen əşp'es tene bakon. 5 Heq'ədər ki Zu dünyənezu, Zu dünyəni işiğzu». * 6 Me əyitmoğo pit'uxun oşa İsusen oq'a ç̌upi, t'e ç̌upuna k'ulaxun gərbi oč'ine düzbi. Oşa t'e oč'ina k'ač'i amdari piyel ladi 7 pine: «Taki, Siloam hovuza vi ç̌oya os'k'a». ("Siloam" - "yaq'abakiyo" upsune.) Şot'inal taśi iz ç̌oya os'ek'i, qaybakat'an isə iz pulmoğon ene aneksay.

8 T'e amdari q'onşiğon q'a süft'inəxun şot'o sa dilənçi k'inək' çalxalt'oğon next'uniy: «Mo t'e dilənçiluğbala amdar tene ki?» 9 Bəzit'oğon "şone" pit'un, t'ı̌yə̌mit'oğon "təə, ama şot'o oşq'arest'a" pit'un. İçin isə "zu hat'e amdarzu" pine. 10 Şot'oxun xavart'un haq'i: «P'oy hetəre baki ki, vi piyel işiğe hari?» 11 Şot'in coğabe tadi: «İsus uk'ala Amdaren oč'i düzbi bezi piyel lanedi, za "taki Siloam hovuza vi ç̌oya os'k'a" pine, zuval taśi bez ç̌oya os'k'it'uxun oşa bezi pulmux qayeśi». 12 Şot'oxun xavart'un haq'i: «P'oy t'e amdar maya?» Şot'in pine: «Tez ava».

Fariseyxoy q'olaybaki amdaraxun bala silist'

13 Me süft'inəxun k'ač'i baki amdara fariseyxoy t'ǒğǒlt'un eçeri 14 şot'aynak' ki, İsusen oč'i düzbi şot'ay pula q'olaybi ği Şamat' ğiney. 15 Fariseyxonal t'e amdaraxun hetəre baki ki, ak'san burqi pi xavart'un haq'i. T'e amdarenal "Şot'in bezi piyel oč'ine laxi, zuval taśi bez ç̌oya os'ezk'i, isə azaksa" pine.

16 T'e vədə fariseyxoxun bəzit'oğon pit'un: «Me amdar Buxačuğoxun tene, şot'aynak' ki, Şamat' ğine k'anunxo tene əməlbsa». T'e sunt'oğon isə "günaxkər amdaren metər möcüzəlü nišanxo hetəre ak'est'es bakon?" pit'un. Hametər şot'oğoy arane fikirxo cöyebaki. 17 Şot'o görə saal k'ač'i amdaraxun xavart'un haq'i: «P'oy hun me amdari barada k'ən nex? Axıri şot'in vi pulmoğone qaype». K'ač'i amdarenal "Şo xavareçale" pine.

18 Ama iudeyxoy kalorox hələl větet'uniy ki, me amdar k'ač'ine bake, isəəl aneksa. Mot'o görəl q'olaybaki amdari nana-bava k'alpi 19 şot'oğoxun xavart'un haq'i: «Mo ef ğare? Və̌n nexnan ki, ko nanaxun bakat'an k'ač'ine bake. P'oy hetəre baksa ki, həysə aneksa?» 20 Şot'ay nana-bavan pit'un: «Hoo, mo beşi ğare, nanaxun bakat'anal k'ač'ine bake. 21 Ama həysə hetəre aksa nəəl iz pulmoğo şina q'olaybe avateyan. İçuxun xavar haq'anan. Mis'ik' tene, iz barada içinq'an pi».

22 Şot'oğon iudeyxoy kalat'oğoy q'ǐyexunt'un me əyitmoğo pi, şot'aynak' ki, iudeyxoy kalorox ene q'ərara haret'uniy ki, şiin İsusi Xrist'os baksuna q'abulbayin, t'e amdari tura sinagogaxun bot'alt'un. 23 Mot'o görət'un t'e amdari nana-bavan "mis'ik' tene, içuxun xavar haq'anan" pi.

24 İudeyxoy kalat'oğon süft'ə k'ač'i baki amdara p'ə̌mci kərəm k'alpi şot'o pit'un: «Buxačuğo elasp'a ki, düz uk'alnu. Yan me amdari günaxkər baksuna avayan». 25 Şot'inal coğabe tadi: «T'e amdari günaxkər baki nu baksuna tez ava. Sa şeyaz ava ki, süft'ə k'ač'izuy, ama həysə azaksa». 26 Şot'oxun xavart'un haq'i: «Şot'in va k'ə bi? Vi pulmoğo hetəre q'olaybi?» 27 Şot'in coğabe tadi: «Həysəz və̌x exlətbi, ama tenan ǔmǔxlaxi. Het'aynak'nan mot'o saal ibaksun çuresa? Bərkə və̌nal Şot'ay şagird baksunnan çuresa?» 28 Şot'o ǰamdi pit'un: «Hunnu şot'ay şagird, yan isə Moiseyi şagirdxoyan. 29 Yan avayan ki, Moiseyaxun exlət'p'iyo Buxačuxe, me amdari isə mayin baksuna teyan ava».

30 T'e amdaren pine: «Məət't'əl mandalane ki, və̌n Şot'ay mayin eysuna tenan ava, ama Şot'in bezi pulmoğone q'olaybi. 31 Ama avayan ki, Buxačuğon günaxkərxo təə, İçu q'abulbi İz əyiten tağala amdarxone ibaksa. 32 Sal sa vədine şuk'k'alen tene ibakey ki, şinesa nanaxun k'ač'i baki amdari pulmoğo qayk'ane. 33 Əgər me Amdar Buxačuğoxun nu bakiyniy, hik'k'al bes tene bakoy».

34 Şot'oğon isə t'e amdari loxol haraypi pit'un: «Belxun-ošel günaxi boşen nanaxun bake! İsə yax dərs tadalan baki?» Metər piyal şot'o şəpt'unśi.

Fariseyxoy içoğoy k'ač'iluğa nu aksun

35 İsusen t'e amdara şəp'esuni barada inebaki. Oşa şot'o bə̌ğə̌bi pine: «Hun Amdari Ğara věnu?» 36 Şot'in xavare haq'i: «Bezi Ağa, şot'ay Şu baksuna za upa, zuval vě bakaz». 37 İsusen şot'o pine: «Şo həysə vi ak'ala, vi İçuxun exlətp'ala Amdare». 38 Şot'inal "ay Q'ončux, vězu" pi İsusi běš past'eśi. 39 İsusen pine: «Zu me dünyəne amdarxoy əşurxo ç̌oyel c'evk'seynak'ez hari ki, nu ak'alxon ak'eq'at'un, ak'alorox isə k'ač'iq'at'un baki».

40 Şot'ay t'ǒğǒl bakala bəzi fariseyxon me əyitmoğo ibaki "bərkə yanal k'ač'iyan?" pi Şot'oxun xavart'un haq'i. 41 İsusen şot'oğo pine: «Əgər k'ač'i bakiynaniy, ef loxol günax tene bakoy. Ama həysə "ayank'sa" upsunen ef günaxxo ef loxole manst'a».

10

Şaat' çoban

1 «Serina, serinaz və̌x nex: eğeli ağıla iz ç̌omoxun təə, çərvəndəxun cupi bağalo oğri saal fǔq'k'ale. 2 Ama ç̌omoxun bağalo eğelxoy çobane. 3 Q'aroolçinen ç̌omo şot'aynak'e qayk'on, eğelxonal şot'ay səsəne ǔmǔxlaxon. Şot'inal iz eğelxo s'iyen k'alpi şot'oğo qavunane c'evk'on. 4 İz eğelxo bitova qavuna c'evk'it'uxun oşa iç běš, eğelxoval şot'ay bač'anexune tağon, şot'aynak' ki, şot'ay səsə çalt'unxsa. 5 Ama q'erəz amdari bač'anexun tet'un tağon, şot'oxun t'it'unt'on, şot'aynak' ki, q'erəz amdari səsə tet'un çalxsa».

6 İsusen me məsəlinə exlətebi, ama şot'oğon İsusi exləti məninə tet'un q'amişaki. 7 Şot'aynak'al İsusen şot'oğo p'urum pine: «Serina, serinaz və̌x nex: Zu - eğelxoynak' ç̌omozu. 8 Zaxun běš hariyorox bito oğriyox q'a fǔq'k'alxone, ama eğelxon şot'oğo tet'un ǔmǔxlaxi. 9 Zu - ç̌omozu, şu me ç̌omoxun bağayin, çark'eğale. Şo baśi-c'eğale, içeynak' ot't'ağ bə̌ğə̌bale. 10 Oğri saycə başq'seynak', besbseynak' saal śarbseynak'e eysa, Zu isə şot'oğo yəşəyinş, əsil yəşəyinş tast'eynak'ez hare.

11 Zu - şaat' çobanzu, şaat' çobanen eğelxoynak' iz elmoğoval q'urbane tadon. 12 Tənginen əyiteśi çoban isə eğelxoy q'ončux tene, şot'aynak'al ule eysuna ak'at'an şot'oğo bosi t'inet'on. Ulenal şot'oğo hə̌fə̌don, şot'oğo śarpi śinek'on. 13 Şo tənginen əyiteśine, şot'aynak'al eğelxoynak' ük' tene bok'osbsa. 14-15 Zu şaat' çobanzu. Hetər ki, Bavan Zane çalxsa, Zu Bavaz çalxsa, hametərəl bezit'oğoz çalxsa, bezit'oğonal Zat'un çalxsa. Zu eğelxoynak' Bezi elmoğo q'urbanez tast'a. * 16 Bezi me ağılaxun nu bakala q'erəzəl eğelxozax bu, Zu şot'oğoval eçalazu. Şot'oğonal Bezi səsə ibakalt'un, t'e vədə tək sa sürü, tək sa Çoban bakale.

17 Zu Bezi elmoğo q'urbanez tast'a ki, oşa şot'o qaydi qoş ext'az. Bavanal Za mot'o görəne çuresa. 18 Bezi elmoğo Zaxun şuk'k'alen haq'es tene bakon, ama şot'o Zuz tast'a. Şot'o tast'eynak'al, oşa qaydi qoş exst'eynak'al Bezi ext'iyəre bu. Axıri me əmirə Bezi Bavaxunez haq'e».

19 Me əyitmoğo görə iudeyxoy arane p'urum fikirxo cöyebaki. 20 Şot'oğoy gelet'in pine: «Me amdarast'a murdar urufe bu, k'o gije. Het'aynak'nan k'ot'o ǔmǔxlaxsa?» 21 T'ı̌yə̌mit'oğon isə pit'un: «Morox içust'a murdar uruf bakala amdari əyitmux tene. Maya ak'eśe ki, murdar urufen k'ač'i amdari pulmoğo q'olaybane?»

İudeyxoy İsusa nu věbaksun

22 Ǐǰenaney, Yerusalimal İşiği axsibayt'un † c'ovakest'ay. 23 İsus xrame məəlin hərrəmine bakala Solomoni seyvane taranney. 24 İudeyxo İsusi hərrəmine gireśi Şot'o pit'un: «Heq'ədər yax şüpin boş efalnu? Əgər Hun Xrist'osnusa, yax qay upa». 25 İsusen şot'oğo coğabe tadi: «Zu və̌x exlətezbi, ama vě tenan. Bezi Bavay s'iyen biq'i əşurxon Bezi barada şahidluğebsa. 26 Ama və̌n Za vě tenan, şot'aynak' ki, Bezi q'uziğoxun tenan. 27 Bezi q'uziğon Bezi səsə çalt'unxsa, Zuval şot'oğo çalezxsa, şorox Bezi bač'anexunt'un eysa. 28 Zu şot'oğo həmişəluğ yəşəyinşez tast'a. Şoroxal sal sa vədə tet'un biyal, şuk'k'alen şot'oğo Bezi kiyexun haq'es tene bakal. 29 Şot'oğo Za tadi Bava bitot'uxun üstüne. Şuk'k'alen şot'oğo Bavay kiyexun haq'es tene bakon. 30 Zu q'a Bava sayan».

31 İudeyxon p'urum ǰět'un ext'i ki, Şot'o ǰělayinşat'un. 32 İsusen şot'oğo pine: «Zu və̌x Bavaxun eğala gele şaat' əşurxoz ak'est'i. Və̌n kot'oğoy mat'u görənən Za ǰělayinşbsun çuresa?» 33 İudeyxon Şot'o coğabt'un tadi: «Va kot'o görə təə, adi amdar baksunen Va Buxačux bi Buxačuğoy əleyinə əyitpsuna görəyan ǰělayinşbsa». ‡ 34 İsusen şot'oğo pine: «P'oy ef Ǐvel Śame boş tene śameśe ki, "Buxačuğon pene: &lt;Və̌n buxačuxxonan&gt;"? § 35 Buxačuğon İzi əyitə avabakest'i amdarxo İçine &lt;buxačuxxonan&gt; nexe. Ǐvel Śamal avanan ki, pozmişakes tene bakon. 36 İsə və̌n uk'alnan ki, Zu - Buxačuğon c'ək'p'i düynəne yaq'abi Amdaren - "Zu Buxačuğoy Ğarzu" upsunen Buxačuğoy əleyinəz əyite? 37 Əgər Bavay biq'ala əşurxo tez biq'sasa, Za vě ma bakanan. 38 Ama me əşurxo bizaqsasa, Za vě nuval bakaynan, Bezi biq'ala əşurxo věbakanan ki, Bava Zast'a, Zuval Bavast'a baksuna avabaki q'amişakes bakanan». 39 İudeyxon p'urum İsusa biq'sunt'un çureśi, ama Şo içoğoy kiyexun c'efedi.

40 İsus p'urum İordan oqe t'e soğo tərəf, İoanen süft'ə k'unuk'bala gala taśi t'et'iya manedi. * 41 Şot'ay t'ǒğǒl gele amdare eysay. Şot'oğon next'uniy: «İoanen sal sa möcüzəlü nišan nuval ak'est'i bakayin, şot'ay me Amdari barada pi bito əyitmux düze c'eri». 42 Gele amdarxoval t'et'iya İsusa vět'un baki.

11

P'uri Lazari běyinbaksun

1 Bet'anya ayize yəşəyinşala Lazar s'iyen sa amdar azarayinşebaki. Şot'ay Mariya saal Mart'a s'iyen p'ə̌ xunçine buy. * 2 Mo hat'e Q'ončuğoy loxol adeğala c'əyin lapi Şot'ay turmoğo iz popen šarpi Mariyaney. Azarayinşaki Lazar şot'ay viçiney. † 3 Xunçimoğonal "ay Q'ončux, Vi çureğala amdar azarine" pi İsuseynak' xavart'un yaq'abi. 4 İsusen mot'o ibaki pine: «Me azari axır bisun tene, Buxačuğoy kala s'i čoyel c'eyseynak'e. Şot'ay köməyen Buxačuğoy Ğaren kala s'i q'azayinşeq'an pine bake».

5 İsusen Mart'a, şot'ay xunça saal Lazara çuresay. 6 Ama Lazari azari baksuna ibakat'an İz baki gala p'ə̌ ğiyal manedi. 7 Oşa isə İz şagirdxo "p'urum İudeyina tağen" pine. 8 İz şagirdxon Şot'o pit'un: «Ravvi, t'et'iya bakala iudeyxon samal vədə mot'oxun běš Va ǰělayinşbsunt'un çuresay. Hun p'urumal t'et'iya qayenbaksa?» 9 İsusen coğabe tadi: «Ğine p'as's'e saad tene ki işiğ? Şu ğenaxun tarak'ayin, tene lamandon, şot'aynak' ki, me dünyənə işiğ baksuna görə aneksa. 10 Ama şu üşe tarak'ayin, lamanedon, şot'aynak' ki, içust'a işiğ tene bu». 11 İsusen me əyitmoğoxun oşa şot'oğo pine: «Beşi dost' Lazar nep'axeśi. Zu şot'o muğurbseynak'ez taysa». 12 T'e vədə İz şagirdxon Şot'o pit'un: «Əgər nep'axeśenesa, q'olaybakale». 13 İsusen şot'ay bisuni baradane exlətbsay, ama şot'oğon t'etərt'un fikirbsay ki, nep'axesuni baradane nex. 14 T'e vədə İsusen şot'oğo qay pine: «Lazar p'urene. 15 Ama Zu və̌x görə mǔqzu ki, t'et'iya tez bake - metər və̌n Za lap usum vě bakalnan. İsə ekinan şot'ay t'ǒğǒl tağen». 16 "Əkiz" k'aleğala T'omasen t'e soğo şagirdxo pine: «Ekinan yanal taśi İsusaxun sagala biyen!»

17 İsus t'iya hari avanebaki ki, Lazar ene bip' ğine gərəmzin boşe. 18 Bet'anyay q'a Yerusalimi arane qos's'e st'adinaxunal ‡ mal yaq'e buy, 19 şot'aynak'al Mart'a q'a Mariya içoğoy viçi bisuna görə buldirist'luğ tast'a gele iudeyxone harey.

20 Mart'a İsusi eysuna ibaki Şot'ay běše c'eri, Mariya isə k'oyane çurpi. 21 Mart'an İsusa pine: «Ay Q'ončux, əgər Hun memiya bakiynuy, bezi viçi tene biyoy. 22 Ama avazu ki, Hun həysəl Buxačuğoxun k'ə çureğayin, Şot'in Va tadale». 23 İsusen şot'o "vi viçi běyinbakale" pine. 24 Mart'an Şot'o pine: «Avazu ki, běyinbakale, běyinbaksuni vədine, axırınci ğine şoval běyinbakale». 25 İsusen şot'o pine: «Zu - Yəşəyinşzu, běyinbaksunal Zaxune. Za vě bakalo biyayinal, yəşəyinşale, 26 yəşəyinşi Za vě bakaloval sal sa vədə tene biyal. Mot'o věnu?» 27 Mart'an Şot'o coğabe tadi: «Hoo, ay Q'ončux, vězu ki, İzi me dünyəne eysuna beş yaq'běğala Buxačuğoy Ğar, yəni Xrist'os, Hunnu».

28 Mart'an mot'o pit'uxun oşa taśi iz xunçi Mariya c'əp'k'in k'alpi pine: «Məəlim memiyane, vane k'ale». 29 Mariyan kot'o ibakala k'inək' kap hayzeri İsusi t'ǒğǒle taśi. 30 İsus hələ ayize tene baśey, Şo Mart'a İz běš c'eri gala çurpeney. 31 Mariya ük' tadala, içuxun sagala k'oya bakala iudeyxon şot'ay kap hayzeri qavuna c'eysuna ak'at'an pit'un p'oyla ki, ǒnǒpseynak' gərəmzoğone taysa. Kot'o görəl şot'ay bač'anexun tat'unśi. 32 Mariyan İsusi bakala gala p'ap'i Şot'o anek'i, İz turnoq'a biti pine: «Ay Q'ončux, əgər Hun memiya bakinuy, bezi viçi tene biyoy».

33 İsusen Mariyay q'a şot'ay t'ǒğǒl hari iudeyxoy ǒnǒpsuna ak'at'an içu gele pise təsirbi. 34 Şot'in xavare haq'i: «P'urina mayanan laxe?» Şot'o pit'un: «Beşi Ağa, eki ak'est'en». 35 İsusen ǒnǒnepi. 36 T'e vədə iudeyxon "běğanan şot'o hetəre çuresay!" pit'un. 37 Ama şot'oğoy bəzit'oğon pine: «K'ač'i amdari piyel işiğ eçeri me amdaren sa şey bes tene bakoy ki, me amdar nu p'uriniy?»

38 Hametər İsus dilxor gərəmzoğone taśi. Gərəmzoğ sa mağaraney, § iz bağala gane ǰomost'al ǰět'un t'ık'ırdey. 39 İsusen pine: «J̌ena ext'anan!» P'urit'ay xunçi Mart'an şot'o pine: «Ay Q'ončux, t'et'iin yəgin ki adesa, axıri şot'ay bisun bip' ğine». 40 İsusen pine: «P'oy Zu va tez pey ki, vě bakayin, Buxačuğoy kalaluğa ak'alnu?»

41 Metərluğen, ǰěna ext'undi. İsusenal ala běği pine: «Ay Bava, Za ibaksuna görə Va şükürezbsa. 42 Avazu ki, Za həmişə inbaksa. Ama mot'o Bezi t'ǒgǒl çurpi camaateynak'ez nex ki, Za Hun yaq'absuna věbakat'un». 43 Me əyitmoğo pit'uxun oşa ost'aar pine: «Lazar, qavuna c'eki!» 44 P'uriyal qavunane c'eri. Şot'ay tur-kul parçinen, ç̌o isə dəsməren bəc'ürey. İsusen şot'oğo "me amdara qaypanan taśeq'an" pine.

Fariseyxoy İsusa besbsuni niyət

(Mat'. 26:1-5; Mrk'. 14:1-2; Luk'. 22:1-2)

45 T'e vədə Mariyay t'ǒğǒl hari iudeyxoy gelet'in İsusen k'ə bsuna ak'i Şot'o vět'un baki. 46 Ama şot'oğoxun bəzit'oğon fariseyxoy t'ǒğǒl taśi İsusen bit'oğo şot'oğo exlətt'unbi.

47 T'e vədə samci běyinšxon q'a fariseyxon Kala Şurina girbi pit'un: «Yan k'ə ben? Me amdaren gele möcüzəlü nišanxone ak'est'a. 48 Əgər Şot'o bark'ayan, bito Şot'o vě bakale. Rimluğonal hari beşi xrama q'a dirist' me azuk'a əfçibalt'un».

49 T'et'iya bakalt'oğoxun sunt'in, hat'e useni samci běyinšxoy kalo bakala K'ayafan şot'oğo pine: «Və̌n hik'k'al tenan ava. 50 Q'amiştenanbaksa ki, və̌ynak' bütüm me azuk'i k'as'esaxunsa sa amdari me azuk'eynak' bisun şaat'e?» 51-52 Şot'in me əyitmoğo içuxun tene pi, ama t'e useni samci běyinšxoy kalo baksunen xavareçalluğebi. Şot'in İsusi saycə me azuk'eynak' təə, me dünyəne səpələyinşəki Buxačuğoy əyloğo bitova sagala girbseynak' bisunane xavareçalluğbi. 53 Metərluğen, hat'e ğinaxun əyitə sat'unbi ki, İsusa besp'at'un.

54 İsus ene iudeyxoy arane qay tene taraney. Şo t'et'iin çöle ı̌ša bölginə, Efrayim uk'ala şəhərene taśi, İz şagirdxoxun t'et'iya manedi.

55 İudeyxoy C'ovaksuni axsibay * ı̌šalayinşebaksay. Gele amdar C'ovaksuni axsibayaxun běš içoğo pakbseynak' ayizmoğoxun Yerusalimane hari. 56 Şot'oğon İsusa qə̌vt'unsay, xrame məəlne çurpi sun-sunaxun xavart'un haq'say: «K'ənan fikirbsa? Şo axsibaya tene eğal?» 57 Samci běyinšxon q'a fariseyxon isə "şot'ay ganu avabakalt'in yax xavarq'an tadi" pi əmirt'un tadi ki, Şot'o biq'at'un.

12

Mariyay İsuseynak' eçeri pay

(Mat'. 26:6-13; Mrk'. 14:3-9)

1 C'ovaksuni axsibayaxun * ǔq ği běš İsus Bet'anyinane hari. İsusen p'uri ganuxun běyinbi Lazaral t'et'iyane yəşəyinşbsay. 2 T'et'iya İsusi eysuni s'iyal q'onaxluxt'un tadi. Mart'an q'ulluğebsay. Lazaral İsusaxun sagala q'onağxoy araneney. 3 Mariyan isə sa lit'ra † toyexlu təmiz narde c'əyin ext'i İsusi turmoğoy loxol lapi iz popen šarpsane burqi. C'əyini muč'a aden k'oja haneq'i. ‡

4 Ama İsusi şagirdxoxun sunt'in, mat'in ki, oşa Şot'o toydaley, İuda İsk'ariot'en pine: 5 «Mot'oxunsa me c'əyinə xibbaç̌ dinara § toydi kəsibxo paybese bakoy». 6 Me əyitə kəsibxoy q'ayğina manst'una görə təə, iç oğri baksuna görəne nexey, şot'aynak' ki, içust'a bakala təngin toraya amdarxoy laxalt'uxun sa paya başeq'say. 7 T'e vədə İsusen pine: «Me çuğo ma galda, şot'aynak' ki, me c'əyin Za oç̌alaxbala ğineynak'ey. 8 Kəsibxo həmişə ef t'ǒğǒlt'un, Zu isə həmişə ef t'ǒğǒl tez bakal».

9 Me vədə iudeyxoy gelo isə İsusi Bet'anyina baksuna avabaki ham İsusa görə, hamal Şot'in p'uri ganuxun běyinbi Lazara ak'seynak' t'et'iyat'un hari. 10 T'e vədə samci běyinšxo Lazaral besbsuni q'ərarat'un hari 11 şot'aynak' ki, iudeyxoy gelo Lazara görəne İsusi tərəf c'ovaki Şot'o vě baki.

İsusi Yerusalima baysun

(Mat'. 21:1-11; Mrk'. 11:1-11; Luk'. 19:28-40)

12 Əyc'indəri, axsibaya hari amdarxoy gelo İsusi Yerusalima eysuna ibaki 13 p'almin xode c'ik'urxo ext'i Şot'ay běše c'eri. Şot'oğon

"Hosanna! *

Q'ončuğoy s'iyen eğalo he bəxt'əvəre!

İsraili padçağeynak' xeyir-bərəkətq'an baki!"

uk'a harayt'unney. †

14 İsusen sa cəyil elem bə̌ğə̌bi iz bač'ane laneśi. Hetər ki, śameśene:

15 «Ay Sioni xuyər, ‡ ma q'ǐba!

Běğa vi padçağ sa cəyil elema laśi enesa». §

16 İsusi şagirdxon t'e vədə mot'oğoy k'ə upsuna tet'un q'amişaksay. Ama İsusi s'i alabakit'uxun oşa, Şot'ay barada śameśit'oğo saal camaati Şot'ay běš hetər śameśeneysa, hat'etərəl c'eysuna eyex badi q'amişt'unbaki.

17 Lazara gərəmzoğoxun k'alpi p'uri ganuxun běyinbat'an İsusi t'ǒğǒl bakala camaaten hələl me barada exlətebsay. 18 Amdarxon İsusi me möcüzəlü nišana ak'est'una ibakeney, şot'o görəne Şot'ay běš c'erey. 19 Şot'aynak'al fariseyxon sun-suna next'uniy: «Běğanan, beşi kiyexun hik'k'al tene ayesa. Dirist' dünyə Şot'ay bač'anexune taysa».

İsusi saturběš İz bisuna avabakest'un

20 Axsibaya Yerusalima bul k'os'bsa harit'oğoy arane sa hema grek'i muzin əyitk'ala amdare buy. 21 Şot'oğon Galileyin Bet'sayda ayizexun bakala Filip'i t'ǒğǒl hari şot'o xoyinšt'unbi: «Ağa, yan İsusa aksunyan çuresa». 22 Filip'en taśi Andreyane pi, Andreyenal Filip'axun sagala taśi İsusat'un xavar tadi.

23 İsusen coğabe tadi: «Mone, Amdari Ğar əslində Şu baksuni ç̌oyel c'eğala vaxt' harene. 24 Serina, serinaz və̌x nex: əgər sa arumi dən oç̌ala biti tene bisasa, tək sa arum k'inək'əl manest'a, ama bisanesa, gele bare tast'a. 25 İz yəşəyinşə çureğalt'in şot'o aç̌esebon, izi me dünyəne bakala yəşəyinşə hik'k'al nu hesabbalt'in isə şot'o həmişəluğ yəşəyinşeynak'e q'orişon. * 26 Şin Za q'ulluğbsun çureğayin, Bezi bač'anexunq'an hari. Zu maya bakayiz, Za q'ulluğbaloval t'et'iya bakale. Şin Za q'ulluğbayin, Bavanal şot'o hörmətbale.

27 Həysə Bezi ük' narahate. K'ə uk'az? "Ay Bava, Za me dəyğinəxun çark'est'a" uk'az? Ama Zu dünyəne me dəyğin koruğaxun c'ovakseynak'ez hare! 28 Ay Bava, Vi s'iya alaba!» Göynuxunal sa səse hari: «Alazbi, saal alaboz».

29 T'et'iya çurpi camaati bəzit'oğon mot'o ibaki "göyene gürupi", t'e sunt'oğon isə "Şot'oxun sa angelene əyitp'i" pit'un. 30 İsusen pine: «Me səs Zaynak' tene, və̌ynak'e. 31 Həysə isə me dünyə divanebaksa, me günaxbala dünyəni kalaluğbalal † qavuna boseğale. 32 Za isə oç̌alaxun ala ěqevk'at'an, bütüm amdarxo Zaç zap'k'oz».

33 İsusen me əyitə upsunen İz mani cürə bisunane ibakest'i. 34 Camaaten Şot'o coğabe tadi: «Ǐvel Śamurxoxun ibakeyan ki, Xrist'os həmişəluğ mandale. P'oy Hun het'aynak'en "Amdari Ğar ala ěqeğalane" nex? Amdari Ğar şuva?» ‡

35 T'e vədə İsusen şot'oğo pine: «İşiğ samal vədə ef arane bakale. İşiğ bakala vədine tarapanan ki, və̌x bayinq'luğen maq'an biq'i. Şot'aynak' ki, bayinq'luğa tarak'alt'in maya taysuna tene avabaksa. 36 İşiğ bakala vədine İşiğa věbakanan ki, İşiği əylux bakanan». İsusen me əyitmoğo pit'uxun oşa taneśi, şot'oğoy piyexunal aneç̌i.

İudeyxoy inadkərluğ

37 Ama İsusen camaati běš meq'ədər möcüzəlü nišanxo ak'est'it'uxun oşal amdarxo Şot'o vě teney. 38 Morox kot'o görəne baki ki, İsaya xavareçali me əyitmux bex p'ap'ane:

«Ay Q'ončux, beşi xavara şuva věbaki,

Q'ončuğoy zor şineynak'e qayeśi?» §

39 İsayan pi k'inək', şorox şot'o görə vě tet'un baksay ki:

40 "Buxačuğon şot'oğoy pulmoğo k'ač'inebi,

İçoğoy haq'ıla kütebi ki,

İçoğoy pulmoğon maq'an ak'i,

İçoğoy haq'ılen maq'an bot'i

Saal Zaç maq'at'un fırıpi ki,

Zu şot'oğo q'olaybaz». *

41 İsayan İsusi kalaluğa aksuna görəne me əyitmoğo Şot'ay barada pey.

42 Əslində isə kalat'oğoy gelo İsusa věney, ama fariseyxon içoğo sinagogaxun maq'at'un şəp'eśi pi mot'o qay tet'un avabakest'ay. 43 Buxačuğoxun eğala tərifəxunsa amdarxoxun eğala tərifət'un c'ək'p'i.

44 İsusen ost'aar pine: «Za vě bakalo saycə Za təə, Za Yaq'abit'uval věne. 45 Za ak'alt'in Za Yaq'abit'uval aneksa. 46 Zu işiğzu. Me dünyəneyal harezu ki, Za vě bakalo bayinq'luğa maq'an mandi. 47 Bezi əyitə ibaki şot'o nu əməlbalt'u isə Zu tez divanbal, şot'aynak' ki, dünyənə divanbseynak' təə, dünyənə çark'est'eynak'ez hare. 48 Za t'ǒǒxbi Bezi əyitmoğo nu q'abulbalt'ay divanbal ene bune: Bezi uk'ala əyiten axırınci ğine şot'aynak' q'ərar c'evk'ale. 49 Şot'aynak' ki, Zu Zaxun tez əyitp'i, Za yaq'abi Bavane Bezi k'ə upsuni saal hetər exlətbsuni barada Za əmir tadi. 50 Zu avazu ki, Şot'ay çureğalt'oğon həmişəluğ yəşəyinşe tast'a. Metərluğen, Bavan za mani əyitmoğo upsuna əmirbenesa şot'oğoz əyite».

13

İsusi İz şagirdxoy turmoğo os'ksun

1 C'ovaksuni axsibay * ı̌šalayinşebaksay. İsusen me dünyənexun cöybaki İz Bavay t'ǒğǒl qaybaksuni vaxt' hari p'ap'suna avaney. Şot'in me dünyəne İçu aid bakalt'oğo həmişə çureśene, axıra śirik'əl çureśi.

2 Biyəsin šum ukala vədəney. İblisenal ene İsusa toyst'uni fikirə Simon İsk'ariot'i ğar İuday beyne badeney. 3 İsusen Bavan hər şeya İz kiyel tast'una, İzi Buxačuğoxun eysuna, qaybakiyal Buxačuğoy t'ǒğǒl taysuna avaney. 4 Şot'in İz ganuxun hayzeri xələtə c'eq'i sa dəsmər ext'i İz bı̌yex ğaç̌epi. 5 Mot'oxun oşa ləənə xe bapi şagirdxoy turmoğo os'k'i, İz bı̌yex ğaç̌p'i dəsməren šarpsane burqi. 6 İsus Simon P'et'era ı̌šalayinşakat'an şot'in İsusa pine: «Ay Q'ončux, bezi turmoğo Hun os'k'alnu?» 7 İsusen şot'o coğab tadi pine: «Bezi k'ə bsuna hun həysə təə, oşa q'amişakalnu». 8 P'et'eren Şot'o pine: «Sal sa vədine! Hun bezi turmoğo ten os'k'al!» İsusen şot'o coğabe tadi: «Əgər nu os'k'ayiz, Bezi əsil şagird bakes ten bakon». 9 T'e vədə Simon P'et'eren Şot'o pine: «Ay Q'ončux, t'e vədə saycə bezi turmoğo təə, kulmoğo q'a bulal os'k'a». 10 İsusen şot'o pine: «Os'k'alpi amdareynak' saycə turmoğo os'ksun bəse, şot'aynak' ki, şo bul-oš təmize. Və̌nal təmiznan, ama bütüm təə». 11 Şot'in İçu şiin toydalesa avaney, kot'o görəl "bütüm təmiz tenan" pine.

12 İsusen şot'oğoy turmoğo os'k'it'uxun oşa İz xələtə lapi p'urum İz gala arśi şot'oğo pine: «Zu və̌ynak' k'əz bisa q'amişnanbaki? 13 Və̌n Za "Məəlim" saal "Q'ončux" pinan k'ale. Düznan nexe, şot'aynak' ki, Zu hat'e Şozu. 14 İsə ki, Zu Q'ončux saal Məəlim baksunen ef turmoğoz os'k'i, və̌nal sun-sunay turmoğo os'k'alanan. 15 Və̌x ak'esezdi ki, Zu və̌ynak' bit'u və̌nal sun-sunaynak' banan. † 16 Serina, serinaz və̌x nex: k'ul iz ağaxun, elçiyal içu yaq'abit'uxun kala tene. ‡ 17 İsə ki me əyitmoğo avanan, və̌n hametər bsunen bəxt'əvər bakalnan. 18 Ef bitot'ay barada tez nex. Zu Bezi c'ək'p'it'oğo çalezxsa. Ama barta "Zaxun sagala šum ukalo Bez düşməne baki" § uk'ala Ǐvel Śam bex p'ap'eq'an. 19 Həysə me əyitmux bex p'ap'alt'uxun běš və̌x mot'oğo nexzu ki, bex p'ap'at'an vě bakanan: Zu Şozu. 20 Serina, serinaz və̌x nex: Zu yaq'abalt'u q'abulbalt'in Zane q'abulbsa, Za q'abulbalt'in isə Za Yaq'abit'une q'abulbsa». *

İuday İsusa toyst'un

(Mat'. 26:20-25; Mrk'. 14:17-21; Luk'. 22:21-33)

21 İsusen me əyitmoğo pit'uxun oşa gele pis baki pine: «Serina, serinaz və̌x nex: və̌xun sunt'in Za toydale». 22 İz şagirdxon me əyitmoğo şi barada upsuna nu avabaksuna görə çəşmişəki sun-sunay loxolt'un běği. 23 İz şagirdxoxun soğo - İsusi çureğala şagird Şot'o lap ı̌šaney. 24 Simon P'et'eren t'e şagirdi loxol himebi ki, şi barada upsuna Şot'oxun xavar haq'ane. 25 T'e şagirdenal fırıpi İsusaxun xavare haq'i: «Ay Q'ončux, şo şuva?» 26 İsusen coğabe tadi: «Me šume loq'mina torpi şu tadozsa, şone». Loq'mina torpi Simon İsk'ariot'i ğar İudane tadi. 27 İudan loq'mina ext'ala k'inək' Şeytan şot'ay boşe baśi. İsusen şot'o "k'ə balnusa, usum ba!" pine. 28 İsusen mot'o het'aynak' şot'o upsuna sulfin bel bakalt'oğoy şuk'k'alen tene q'amişaki. 29 Təngin toray İudast'a baksuna görə bəzit'oğon fikirt'unbi ki, İsusen şot'o "axsibaya yaynak' lazım bakala şeyurxo haq'a" nəəl "kəsibxo sa şey tada" nexe. 30 İudan loq'mina ext'it'uxun oşa kap qavunane c'eri. Üşeney.

Sun-suna çurekinan

31 İuda c'erit'uxun oşa İsusen pine: «Həysə Amdari Ğare s'i alanebaki, Buxačuğoy s'iyal Şot'oxune alabaki. 32 İsə ki, Buxačuğoy s'i Şot'oxune alabaki, Buxačuğonal Şot'o İçust'a alabale, usumluğen alabale. 33 Ay Bezi əylux! Samal vədəl və̌xun bakoz. Və̌n Za qə̌veğalnan, ama Zu iudeyxo "Bezi tağala gala və̌n eyes tenan bakon" pi k'inək' həysə və̌xal mot'o nexzu. † 34 Və̌x təzə sa əmirez tast'a: sun-suna çurekinan, Zu və̌x çureśi k'inək' və̌nal sun-suna çurekinan. ‡ 35 Əgər efi sun-suna çuresun bakayin, t'e vədə bütüm amdarxon avabakalt'un ki, və̌n Bezi şagirdxonan».

P'et'eri İçuxun danmişaksuna İsusi saturběš upsun

(Mat'. 26:31-35; Mrk'. 14:27-31; Luk'. 22:31-34)

36 Simon P'et'eren İsusaxun xavare haq'i: «Ay Q'ončux, mayan taysa?» İsusen coğabe tadi: «Zu tağala gala həysə hun Bezi bač'anexun eyes ten bakon, ama oşa eğalnu». 37 P'et'eren Şot'o pine: «Ay Q'ončux, həysə het'aynak' Vi bač'anexun eyes tez bakon? Vaynak' bezi elmoğoz tadon». 38 İsusen şot'o pine: «Zaynak' vi elmoğon tadon? Serina, serinaz va nex: dadalen elk'amin hun Zaxun xib kərəm danmişakalnu».

14

İsus - Buxačuğoç tağala yaq'e

1 «Barta ef ük' maq'an narahat baki. Buxačuğo vě bakanan, Zaal vě bakanan. 2 Bezi Bavay k'oya mandala ga gelene. Əgər nu bakiniy, və̌x uzk'oy ki, və̌ynak' ga həzirbsaz taysa? 3 Taśi və̌ynak' ga həzirbit'uxun oşa qaybaki və̌x Bezi t'ǒğǒl taşoz ki, Zu bakala gala və̌nal bakanan. 4 Bezi tağala gane yaq'a və̌n çalnanxsa».

5 T'omasen İsusa pine: «Ay Q'ončux, Vi maya taysuna teyan ava, yaq'a hetəryan çalxon?» 6 İsusen şot'o pine: «Zu - seri, yəşəyinşest'ala yaq'zu. Bavay t'ǒğǒl tağala saycə sa yaq'e bu, şoval Zaxune c'ovaksa. 7 Əgər Za çalxinaniy, Bezi Baval çalnanxoy. İsə ene və̌n Şot'o çalnanxsa, Şot'o aalk'enan».

8 Filip'en Şot'o pine: «Ay Q'ončux, Bava yax ak'est'a, ko yaynak' bəse». 9 İsusen şot'o pine: «Xeylək vaxt'e ki, Zu və̌xunzu, hələ Za ten çalxi, Filip'? Za ak'i amdaren Bez Bava ak'ene. P'oy hun hetəren "Bava yax ak'est'a" pes bakon? 10 Zu Bavast'a, Baval Zast'a baksuna vě tenu ki? Və̌x pi əyitmoğo Zaxun tez nexe, ko Zast'a bakala Bavane İz əşurxo bsa. 11 Zu Bavast'a, Baval Zast'a baksuna věbakanan, tenesa mot'o Bezi bala əşurxo görəq'a bakayin vě bakanan.

12 Serina, serinaz və̌x nex: Za vě amdaren Bezi bi əşurxo içinal bale, hələ kot'oxunal kala əşurxo bale, şot'aynak' ki, Zu Bavay t'ǒğǒlez taysa. 13 Və̌nal Bezi s'iyen * k'ənesa çureğaynan, şot'o booz ki, Bavay s'i Ğarast'aq'an alabaki. 14 He vədə Bezi s'iyen Zaxun sa şey çureğalnansa, şot'o booz.

Ǐvel Urufi barada əyit tast'un

15 Əgər Za çurnansasa, Bezi buyruğxo əməlbalnan. 16 Zu Bava xoyinšboz, Şot'in q'erəz sa Köməybal yaq'abale, Şoval və̌xun həmişəluğ mandale. 17 Şo Buxačuğoy serina ç̌oyel c'evk'ala Urufe. Şot'o dünyənen q'abulbes tene baksa, şot'aynak' ki, Şot'o nə ateneksa, nəəl çaltenexsa. Və̌n isə Şot'o çalnanxsa, şot'aynak' ki, Şo və̌xune, ef boş mandale.

18 Və̌x yetim tez bark'al, ef t'ǒğǒl eğoz. 19 Samal c'ovakit'uxun oşa dünyənen ene Za atenek'al, ama və̌n Za ak'alnan. Zu yəşəyinşbsuna görə və̌nal yəşəyinşalnan. 20 T'e ği avabakalnan ki, Zu Bez Bavast'azu, və̌n Zast'anan, Zuval və̌st'azu. 21 Şiin Bezi buyruğxo əməlebsasa, Za çureğalo şone. Bez Bavanal Za çureğalt'u çureğale. Zuval şot'o çureśi Za şot'o ak'est'oz».

22 İsk'ariot' təə, t'e soğo İudan Şot'o pine: «Ay Q'ončux, ko hetəre baksa ki, Hun bütüm dünyənə təə, saycə yaynak' ak'eğalnu?» 23 İsusen şot'o coğabe tadi: «Şiin Za çuresasa, Bezi əyitə běğale, Bezi Bavanal şot'o çureğale. Yanal me amdari t'ǒğǒl hari şot'oxun sagala bakalyan. 24 Za nu çureğalt'in Bezi əyiten tene tağal. Ef ibaki zombsun Bezi tene, Za yaq'abi Bavay zombsune.

25 Hələ ki ef t'ǒğǒlzu, və̌x mot'oğo pizu. 26 Ama Köməybalen - Bavan Bezi s'iyen yaq'abala Ǐvel Urufen hər şeya və̌x zombale. Zu exlət'p'i bütüm əyitmoğo ef eyex badale. 27 Ef arane serluğ laxiz taysa, Zast'a bakala serluğa və̌xez tast'a. Zu şot'o və̌x dünyənen tadala k'inək' tez tast'a. Barta ef ük' maq'an narahat baki, qǐmabanan.

28 Zu və̌x "həysə tazsa, oşa p'urum ef t'ǒğǒl eğoz" upsuna inanbaki. Əgər Za çureśinaniy, Bezi Bavay t'ǒğǒl taysuna mǔqnan bakoy, şot'aynak' ki, Bava Zaxun üst'üne. 29 Mot'oğo saturběš və̌x pizu ki, mo bex p'ap'at'an Za vě bakanan.

30 Ene və̌xun gele tez əyitk'al, şot'aynak' ki, me dünyəni kalaluğbal enesa. Düze, şot'in Bezi loxol kalaluğbes tene bakon, 31 ama dünyənen avabakalane ki, Zu Bava çurezsa, Bavanal Za k'ə bürmişenesa, şot'o bsazu. Həysə isə hayzanan memiin tağen.

15

C'ap' saal iz zoğurux

1 Zu - seri c'ap'zu, Bez Baval t'ulluği q'ončux. 2 Zast'a bakala bar nu tadala hər zoğa Bavan k'as'ene. Bar tadala hər zoğa isə budayinşi təmizebsa ki, lap gele barq'an tadi. 3 Və̌n isə Bezi pi əyiten ene təmiznan.

4 Zast'a mandanan, Zuval və̌st'a mandoz. Zoğ c'ap'e loxol nu bakayin, için-içuxun bar nu tadala k'inək' və̌nal Zast'a nu mandaynan, bar tades tenan bakon. 5 C'ap' Zuzu, və̌nal zoğurxonan. Şu Zast'a mandayin, Zuval şot'ost'a mandayiz, şot'in gele bare tadon, şot'aynak' ki, Zasuz hik'k'al bes tenan bakon. 6 Zast'a nu mandalo isə, c'ap'axun t'ǒǒx boseśi q'aribaki zoğ k'inək'e. Metər zoğurxo girbi aruğo bot'unst'a boneksa. 7 Əgər Zast'a mandaynan, Bezi əyitmuxal və̌st'a mandayin, k'ə xoyinšbi çureğaynan, və̌x tadeğale. 8 Və̌n gele bar eşt'unen saal Bezi şagird baksunen Bezi Bavay s'i alanebaksa.

9 Bavan Za çureśi k'inək' Zuval və̌x çurezśi. Bezi çuresunast'a mandanan. 10 Əgər Bezi buyruğxo əməlbaynan, Bezi çuresunast'a mandalnan, hetər ki, Zu Bavay buyruğxo əməlbi Şot'ay çuresunast'a manezst'a.

11 Me əyitmoğo və̌x exlətezbi ki, Bezi mǔqluğ və̌st'aq'an baki, ef mǔqluğal bolq'an baki. 12 Bezi buyruğ metəre: Zu və̌x çureśi k'inək' və̌nal sun-suna çurekinan. * 13 Şuk'k'ali çuresun dost'eynak' iz elmoğo tadala amdari çuresunaxun gele bakes batenekon. 14 Əgər Zu və̌x bürmişit'oğo əməlbaynan, və̌n Bezi dost'urxonan. 15 Ene və̌x nökərxo tez nex, şot'aynak' ki, nökəren iz ağan k'ə bsuna tene ava. Zu və̌x dost'ez nex, şot'aynak' ki, Bezi Bavaxun ibakit'oğo bütümə və̌x avabakesezdi. 16 Və̌n Za tenan c'ək'p'i, Zuz və̌x c'ək'p'i tapşurbi ki, taśi bar tadanan, t'e baral həmişə mandane. Metərluğen, Bezi s'iyen Bavaxun k'ə çureğaynan, Şot'in və̌x tadale. 17 Bezi buyruğ mone: sun-suna çurekinan.

Dünyənen şagirdxo nifrətbsun

18 Dünyənen və̌x nifrətbayin, ef eyex badanan ki, və̌xun běš Zane nifrətbe. 19 Əgər me dünyənexun bakiynaniy, dünyənen izi k'inək' və̌x çureğoy. Ama və̌n dünyənexun tenan, Zu və̌x dünyənexun c'ək'ezpi, kot'o görə dünyənen və̌x nifrətebsa. 20 Zu və̌x pi əyitə ef eyex badanan: "K'ul iz ağaxun kala tene". Əgər Za pul tadi işiğ tet'un tadesa, və̌xal hat'etər balt'un; Bezi əyitə běğet'unsa, efiyal əyitə běğalt'un. † 21 Kot'oğo bitova efi Bezi bač'anexun taysuna görə balt'un, şot'aynak' ki, Za Yaq'abit'u tet'un çalxsa. 22 Zu nu harizuy, şot'oğoxun nu exlət'p'izuy, şot'oğoy taxsır tene bakoy, ama həysə günaxkər baksuna görə içoğo təmizə c'evk'es tet'un bakon. 23 Za nifrətbalt'in Bezi Baval nifrətebsa. 24 Əgər Zaxun başq'a şuk'k'alen nu bes bakala əşurxo şot'oğoy arane nu bizuy, içoğoy günax tene bakoy. Ama həysə Bezi bit'oğo ak'it'uxun oşal Zaal, Bezi Baval nifrətt'unbsa. 25 Ama mo kot'o görəne baki ki, Moiseyi Śamurxoy boş śameśi "Za nahaq' gala nifrətt'unbi" əyit bex p'ap'ane. ‡

26 Bavaxun eğala serina ak'est'ala Urufen - Zu Bavay t'ǒğǒlxun və̌ynak' yaq'abala Köməybalen eğat'an isə Bezi barada şahidluğbale. 27 Və̌nal mot'o ef piin aki şahidluğbalnan, şot'aynak' ki, t'e belxun Zaxun sagalanan.

16

1 Me əyitmoğo və̌x nexzu ki, ef věluğ nu aç̌ane. 2 Və̌x sinagogxoxun şəp'eğalt'un. Hamal t'etər sa vədə eğale ki, və̌x besp'alt'in Buxačuğo q'ulluğbi baksuna fikirbale. 3 Şot'oğon mot'o balt'un, şot'aynak' ki, nə Bava tet'un çalxi, nə Za. 4 Ama mot'oğo və̌x exlətezbi ki, t'e vaxt' eğat'an Bez pi əyitmoğo ef eyex badanan.

Ǐvel Urufi əşurux

Süft'inəxun mot'oğo və̌x tez exlət'p'i, şot'aynak' ki, və̌xun sagalazuy. 5 Həysə isə Za Yaq'abit'ay t'ǒğǒlez taysa, ama və̌xun şuk'k'alen Zaxun "mayan taysa?" pi tene xavar haq'sa. 6 Şot'aynak' ki, me Bezi pit'oğon və̌x dərdəne badi. 7 Ama Zu və̌x serinaz nex: Bezi taysun ef xeyrinəne. Şot'aynak' ki, nu tağayiz, Köməybal ef t'ǒğǒl tene eğal, ama tağayiz, Şot'o və̌ynak' yaq'aboz. 8 Şo eğat'an günaxi, düzgünluği saal divani barada fikiri düz nu baksuna avabakest'ale: 9 günaxi barada, şot'aynak' ki, Za věluğ tene bu; 10 düzgünluği barada, şot'aynak' ki, Zu Bavay t'ǒğǒlez taysa, ene Za tenan ak'al; 11 divani barada, şot'aynak' ki, me dünyəni kalaluğbaleynak' * ene q'ərar tadeśene.

12 Hələ və̌x Bezi uk'ala gele əyitzax bu, ama həysə korox ef haq'ıla tene p'aq'al. 13 Serina ç̌oyel c'evk'ala Uruf eğat'an isə Şot'in və̌x həgigi seri bakala yaq'en taşale. Axıri hik'k'ala İçuxun tene exlətp'al, ama k'ə ibakenesa şot'o uk'ale saal oşa bakala əşurxo avabakest'ale. 14 Şot'in Bezi s'iya alabale, şot'aynak' ki, Zu pi əyitmoğo və̌x avabakest'ale. 15 Bezi Bavay k'ə bunesa, Bezine. Kot'o görəz "Bezi əyitmoğo və̌x avabakest'ale" pi.

Şagirdxoy dərdə mǔqluğa fırıpsun

16 Male mande, Za ene tenan ak'al, ama gele tene c'ovakal ki, Za p'urum ak'alnan». †

17 T'e vədə İsusi bəzi şagirdxon sun-suna pit'un: «"Male mande, Za ene tenan ak'al, ama gele tene c'ovakal ki, Za p'urum ak'alnan" saal "şot'aynak' ki, Bavay t'ǒğǒlez taysa" pi me əyitmux k'ə upsuna?» 18 Şot'oğon içoğoy arane xavart'un haq'say: «"Male mande", "gele tene c'ovakal" k'ə upsuna? Yan mot'o teyan q'amişaksa». 19 İsusen İçuxun k'ə xavar haq'alt'uniysa avabaki şot'oğo pine: «"Male mande, Za ene tenan ak'al, ama gele tene c'ovakal ki, Za p'urum ak'alnan" pi Bezi əyiti baradanan sun-sunaxun xavar haq'sa? 20 Serina, serinaz və̌x nex: və̌n ǒnǒpi zizik'alnan, dünyə isə mǔq bakale. Və̌n dərde boş bakalnan, ama ef dərd mǔqluğa fırık'ale. 21 Çuğon əyel eçala vədine q'ač'e zap'e, şot'aynak' ki, iz vədə p'ap'ene. Ama əylə eçerit'uxun oşa dünyəne sa amdar eşt'una görə iz mǔqexun zapi q'ač'a eyexun c'evek'sa. 22 Və̌nal həysə dərdlunan. Ama Zu və̌x p'urum ak'oz, t'e vədə və̌n mǔqbakalnan, şuk'k'alenal me mǔqluğa və̌xun haq'es tene bakal. 23 T'e ği Zaxun hik'k'al tenan xavar haq'al. Serina, serinaz və̌x nex: Bezi s'iyen ‡ Bavaxun k'ə çureğaynan, Şot'in və̌x tadale. 24 Həysət'inəl śirik' Bezi s'iyen hik'k'al tenan çureśe. Çurekinan, tadeğale, ef mǔqluğal bol bakale.

25 Və̌x mot'oğo məsəloğonez nexey. Ama t'etər sa vədəne eysa ki, ene və̌xun məsəloğon tez exlətp'al, Bavay barada və̌ynak' qay exlətp'oz. 26 T'e ği və̌n Bavaxun Bezi s'iyen xaişbalnan. Zu Bezi ef gala Şot'oxun sa şey xoyinšbsuna tez nex. 27 Axıri Bavan İçin və̌x çuresa, şot'aynak' ki, və̌n Za çurnanśi, Buxačuğoy t'ǒǒxun Bezi eysunal věnanbaki. 28 Bavay t'ǒǒxun me dünyənez hari, isəəl me dünyənexun c'eri p'urum Bavay t'ǒğǒlez taysa».

29 T'e vədə İz şagirdxon pit'un: «Həysə Hun qayen exlətbsa, sal sa məsələl ten nex. 30 İsə q'amişyanbaksa ki, Hun hər şeya Vaxun xavar haq'alt'uxun běšen ava. Kot'o görəl Vi Buxačuğoxun eysuna věyan». 31 İsusen şot'oğo pine: «Həysə həgigiyal věnan? 32 Mone, Za savsa barti hər soğo iz k'oya śareğala vaxt' enesa, şo ene harene. Ama Zu savsa tezu, şot'aynak' ki, Bava Zaxune. 33 Və̌n Zast'a serluğ bə̌ğə̌banan piz mot'oğo və̌ynak' exlət'p'i. Me dünyəne əzyəti boşnan, ama ük'lü bakanan! Zu me dünyəni şərə q'alibez hari».

17

İsusi İçeynak' afırıpsun

1 İsusen exlət'p'i çark'it'uxun oşa göynul běği pine: «Ay Bava, vaxt' hare! Vi Ğare kalaluğa ak'est'a ki, Ğarenal Vi s'iyaq'an alabi. 2 Hun Şot'o bitot'ay loxol ext'iyəren tadi ki, Şot'inal Vi tadit'oğo bitova həmişəluğ yəşəyinş tadane. 3 Həmişəluğ yəşəyinşal mone ki, Va - tək bakala seri Buxačuğo saal Hun yaq'abi İsus Xrist'osa çalxat'un. 4 Hun Za tapşurbi əşurxo bex p'ap'esbsunen oç̌ali ç̌oyel Vi kalaluğa ak'esezdi. 5 Ay Bava, Zu Vi t'ǒğǒl bakat'an, hələ dünyə yaranmişakit'uxun běš Bezi s'i alabakeney. Həysə p'urum Bezi s'iya Vi t'ǒğǒl alaba.

İsusi İz şagirdxoynak' afırıpsun

6 Dünyənexun Hun Za tadi amdarxo Vi Şu baksunaz ak'est'i. Şorox Vit'uniy. Hun şot'oğo Zan tadi, şot'oğonal Vi əyitə əməlt'unbi. 7 Həysəəl avat'un ki, Za k'ə tadenu bito Vaxune. 8 Şot'aynak' ki, Za avabakest'i əyitmoğo şot'oğo avabakesezdi, şot'oğonal q'abult'unbi. Vi t'ǒğǒlxun eysuna həgigiyal q'amişt'unbaki, Za Hun yaq'absunal vět'unbaki. 9 Zu şot'oğoynak'ez afırıne. Dünyəneynak' təə, Za tadit'oğoynak'ez xoyinšbsa, şot'aynak' ki, şorox Vit'un. 10 Bezi bakala hər şey Vine, Vi bakaloroxal Bezine, şot'oğoxunez Bezi s'iya alabe. 11 Zu me dünyəne gele tez mandal, Zu Vi t'ǒğǒlez qaybaksa. Şorox isə me dünyənet'un manst'a. Ay ǐvel Bava, şot'oğo Za tadi Vi s'iye zoren q'orişa ki, Yallarik' saq'at'un baki. 12 Şot'oğoxun sagala baki vədine şot'oğo Hun Za tadi Vi s'iye zoren q'orişezbsay. Şot'oğo ezfi. Ǐvel Śam bex p'ap'eq'an pi əfçibaksuna q'ərar tadeśi amdaraxun başq'a, şot'oğoxun şuk'k'al tene aç̌i. *

13 Həysəl Vi t'ǒğǒlez eysa. Heq'ədər ki me dünyənezu, me əyitmoğo nexzu ki, Bezi mǔqluğ şot'oğost'al bol-bolq'an baki. 14 Zu şot'oğo Vi əyitə p'ap'esezbi. Dünyənen şot'oğo nifrətebi, şot'aynak' ki, Zu me dünyənexun nu bakala k'inək' şoroxal me dünyənexun tet'un. 15 Şot'oğo me dünyənexun exst'una təə, şot'oğo şər bakalt'uxun q'orişbsunaz Vaxun xoyinšbsa. 16 Zu me dünyənexun nu bakala k'inək' şoroxal me dünyənexun tet'un. 17 Şot'oğo Vaynak' Vi seri bakala əyiti zoren ı̌velba. Seri bakalo saycə Vi əyite. 18 Hun Za me dünyəne yaq'abi k'inək' Zuval şot'oğo me dünyənez yaq'abi. 19 Za şot'oğoy dərdenez Va həsrbsa ki, şorox həgigiyal Viq'at'un baki.

İsusi bütüm İçu vět'oğoynak' afırıpsun

20 Saycə şot'oğoynak' təə, şot'oğoy əyiten Za vě bakalt'oğoynak'al afırızne ki, 21 bütüm saq'at'un baki. Ay Bava, Hun Zast'a, Zuval Vast'a bakala k'inək' şoroxal Yast'a bakeq'an ki, dünyənen Vi Za yaq'absuna věbakeq'an. 22 Hun Za tadi s'iye kalaluğa Zuval şot'oğoz tadi ki, Yan sa bakala k'inək' şoroxal saq'at'un baki. 23 Zu şot'oğost'a, Hunal Zast'anu. Barta şoroxal tam saq'at'un baki ki, me dünyənen Vi Za yaq'absuna, Za çureğala k'inək' şot'oğoval çuresuna avabakeq'at'un. 24 Ay Bava, xaişezbsa ki, Hun Za tadi amdarxoval Bezi bakala gala Zaxunq'at'un baki. Barta Hun Za tadi s'iye kalaluğa ak'eq'at'un, şot'aynak' ki, Hun dünyə yaranmişakalt'uxun běšen Za çureśi. 25 Ay düzgün bakala Bava, me dünyənen Va tene çalxi, Zu isə Va çalezxsa, mot'oğonal Vi Za yaq'absuna avat'unbaki. 26 Vi şu baksuna şot'oğo avabakesezdi, avabakest'unal davamboz ki, Vi za tadi çuresun şot'oğost'a bakala k'inək', Zuval şot'oğost'a bakaz».

18

İsusi biq'esun

(Mat'. 26:47-56; Mrk'. 14:43-50; Luk'. 22:55-57)

1 İsusen afırıpit'uxun oşa İz şagirdxoxun sagala c'eri Gidron dərəni t'e soğo tərəfe c'ovaki. T'et'iya sa zeytunluğe buy. İsus q'a İz şagirdxo t'iyat'un baśi. 2 İsusa xəyanətbala İudanal me ganu çalexsay, şot'aynak' ki, İsus q'a İz şagirdxo usum-usum t'et'iya girt'unsay.

3 Mone, İudan Rime q'oşuni əsk'ərxo saal samci běyinšxon q'a fariseyxon yaq'abi xrame sa hema q'aroolçiğo t'iyane eçeri. Şot'oğoy kiyel çirağ, lopa saal silaxe buy. 4 İsusen İz bel eğala hər şeya avaney. Şo běš c'eri "şunan qə̌vesa?" pi şot'oğoxun xavare haq'i. 5 Şot'o coğabt'un tadi: «Nazaret'lu İsusa». İsusen şot'oğo "Zu Şozu" * pine. Şot'o toydi İudal şot'oğoxun sagalaney. 6 İsusen "Zu Şozu" uk'at'an şorox qoş baki oç̌ala pastt'unśi.

7 Şot'in p'urum "şunan qə̌vesa?" pi şot'oğoxun xavare haq'i. Şot'oğonal "nazaret'lu İsusa" pit'un. 8 İsusen coğabe tadi: «Və̌x pizu ki, Zu Şozu. Əgər Zanan qə̌vesasa, Bez t'ǒğǒl bakalt'oğo tərbanan taśeq'at'un». 9 Mot'o şot'aynak'e pi ki, İzi "Za tadi amdarxoxun şuk'k'ala tez aç̌esp'i" pi əyit bex p'ap'ane. †

10 Simon P'et'erast'a xançale buy. Şot'o c'evk'i samci běyinši nökəri yön ǔmǔğo tumexun bonet'i. T'e nökəri s'i Məlikey. 11 T'e vədə İsusen P'et'era pine: «Xançala iz gala laxa! Bavan tadi koruği kasina ǔğiz buq'on». ‡

12 T'e vədə hazartani kalat'in iz əsk'ərxoxun sagala, saal iudeyxoy xrame q'aroolçiğon İsusa biq'i İz kulmoğo ğaç̌t'unpi. 13 İsusa süft'ə Xanani t'ǒğǒlt'un taşeri. Şo t'e usen samci běyinšxoy kalo bakala K'ayafay q'ayinbaney. § 14 Mo hat'e K'ayafaney ki, "bütüm me azuk'i k'as'esunaxunsa sa amdari me azuk'eynak' bisun şaat'e" pi iudeyxoy kalatoğo maslaate tadey. *

Pet'eri İsusaxun samci danmişaksun

(Mat'. 26:69-70; Mrk'. 14:66-68; Luk'. 22:55-57)

15 Simon P'et'er saal q'erəz sa şagird İsusi bač'anexun tat'unsay. T'e şagird samci běyinšxoy kalat'ay çalxaley, şot'aynak'al İsusaxun sagala şot'ay məəlne baneśi. 16 P'et'er isə qavuna ç̌omoy t'ǒğǒl çurk'alane baki. Samal oşa samci běyinšxoy kalat'ay çalxal bakala t'e şagird qavunane c'eri. Şot'in ç̌omoy tume çurpi q'ulluğçi xuyərəxun exlət'p'i P'et'era bonane badi. 17 Me arane ç̌omoy tume çurpi q'ulluğçi xuyəren P'et'eraxun xavare haq'i: «Hun t'e amdari şagirdxoxun tenu ki?» Şot'in isə "təə, tezu" pine.

18 Miney pi nökərxon q'a q'aroolçiğon t'et'iya aruxp'i, iz hərrəmine çurpi gamt'unsay. P'et'eral şot'oğoxun çurpi gamesane burqi.

İsus Samci běyinšxoy kalat'ay běš

(Mat'. 26:59-66; Mrk'. 14:55-64; Luk'. 22:66-71)

19 Samci běyinšxoy kalat'in isə İsusaxun İz şagirdxoy q'a zombsuni baradane xavar haq'say. 20 İsusen şot'o coğabe tadi: «Zu bitot'ay běš qayez exlətp'e, bütüm iudeyxo gireğala sinagogxo q'a xramaz həmişə zombe, hik'k'alal c'ap' tez exlətp'e. 21 İsə het'aynak'en Zaxun me exlətə taşt'a? Za ibaki amdarxoxun xavar haq'a, şot'oğon Bezi pi əyitmoğo avat'un». 22 İsusen me əyitmoğo pit'uxun oşa t'et'iya çurpi q'ulluğçiğoy sunt'in "samci běyinšxoy kalat'u metəren coğab tast'a?" pi Şot'o sa silləne duği. 23 İsusen şot'o coğabe tadi: «Əgər haq'suzes əyitesa, Bez haq'suz baksuna ak'est'a. Ama düzez əyitesa, Za het'aynak'en duğsa?» 24 T'e vədə Xananen Şot'o hələl İz kul ğaç̌ samci běyinšxoy kalo bakala K'ayafay t'ǒğǒle yaq'abi.

P'et'eri p'ə̌mci saal xibimci danmişaksun

(Mat'. 26:71-75; Mrk'. 14:69-72; Luk'. 22:58-62)

25 Simon P'et'er çurpi gameğat'an şot'oxun p'urum xavart'un haq'i: «Unk'o hunal me amdari şagirdxoxunnu, tene?» Şot'in danmişaki "təə, tezu" pine. 26 Samci běyinšxoy kalat'ay nökərxoxun soğo P'et'eren duği ǔmǔğo bot'i amdari q'oomey. Hat'e nökəren "va şot'oxun sagala tez ak'ey ki ganu?" pi P'et'eraxun xavare haq'i. 27 P'et'er p'urum izi İsusaxun sagala baksunaxun danmişe baki. Hat'e saadal dadalen elepi.

İsus Rimen təyinbi kalaluğbal P'ilat'i běš

(Mat'. 27:1-2; 11-31; Mrk'. 15:1-20; Luk'. 23:3-5; 13-25)

28 Savaxt'an üşenen İudeyin kalat'oğon İsusa K'ayafay t'ǒǒxun Rimen təyinbi kalaluğbal P'ilat'i sarayat'un eçeri. Ama içan saraya tet'un baśi şot'aynak' ki, pak manst'unt'un çuresay, tenesa C'ovaksuni axsibayi † ukuna ukes tet'un bakaliy. 29 T'e vədə P'ilat' qavuna, şot'oğoy t'ǒğǒl c'eri pine: «Me amdari taxsır hik'ə?» 30 Şot'oğon P'ilat'a coğabt'un tadi: «Əgər me amdaren pis əş nu biq'i bakiniy, kot'o vi kiyel teyan tadoy!» 31 P'ilat'en şot'oğo pine: «Kot'o memiin taşeri ef k'anunen və̌n divanbanan». İudeyxoy kalat'oğon P'ilat'a pit'un: «Beşi şuk'k'ala besp'est'uni ext'iyər butene». 32 Mo şot'o görəne baki ki, İsusi İzi hetər bisuni barada pi əyit bex p'ap'ane. ‡

33 P'ilat' qaybaki sarayane baśi. Şot'in İsusa k'alpi Şot'o pine: «Hun iudeyxoy padçağnu?» 34 İsusen coğabe tadi: «Hun kot'o vaxunen pi, yoxsa Bezi barada va q'erəzt'oğont'un exlət'p'i?» 35 P'ilat'en pine: «Zu iudeyzu ki? Vi azuk'en q'a samci běyinšxone va bezi kiyel tadi. Exlətp'a, k'ən biyo?» 36 İsusen coğabe tadi: «Bezi padçağluğ me dünyənexun tene. Əgər Bezi padçağluğ me dünyənexun bakiyniy, Bezi q'ulluğçiğon Zu iudeyxoy kalat'oğoy kiyel nu bafst'eynak' davat'unboy. Ama Bezi padçağluğ memiin tene». 37 P'ilat'en Şot'o pine: «Ak'esa, hun padçağnu». İsusen coğabe tadi: «Vi pi k'inək'e, Zu Padçağzu. Zu serin barada şahidluğbseynak'ez nanaxun baki dünyəne hari. Serin tərəf bakala hər sunt'in Za ǔmǔxelaxsa». 38 P'ilat'en Şot'oxun "p'oy seri hik'ə?" pi xavare haq'i.

Mot'o pit'uxun oşa p'urum qavuna, iudeyxoy t'ǒğǒl c'eri şot'oğo pine: «Zu Şot'ost'a sal sa taxsır tez aksa. 39 Və̌st'a sa ədəte bu: C'ovaksuni axsibayi vədine zu və̌ynak' sa tana tərezbsa. Həysə çurnansasa, və̌ynak' "iudeyxoy padçağa" tərbaz?» 40 Şot'oğon p'urum harayk'a pit'un: «Me amdara təə, Barabba tərba!» Barabba isə sa k'uldurey.

19

İsusa besbsuni q'ərar

1 T'e vədə P'ilat'en İsusa tatarlayinşbsunane əmirbi. 2 Əsk'ərxonal śaśaxun sa tac ə̌ldi İsusi belt'un laxi, Şot'ay loxol tünd č'oč'a xələtt'un lap't'i. 3 Şorox İsusi t'ǒğǒl hari "iudeyxoy padçağ dirist'q'an baki!" pi Şot'o sillət'un duğsay.

4 P'ilat'en p'urum qavuna c'eri iudeyxo pine: «Mone, şot'o qavuna, ef t'ǒğǒlez eşt'a ki, bezi şot'ost'a sa taxsır nu aksuna və̌n avabakanan». 5 İsus İz bel śaśaxun tac, İz loxol tünd č'oč'a xələt qavuna c'eğat'an P'ilat'en şot'oğo pine: «Me amdari loxol běğanan!» 6 Samci běyinšxon q'a şot'oğoy q'ulluğçiğon Şot'o ak'i "xaçe loxol t'ə̌q't'a, xaçe loxol t'ə̌q't'a!" uk'a harayt'unpi. P'ilat'en isə şot'oğo pine: «Şot'o və̌n ext'i xaçe loxol t'ə̌q't'anan, şot'aynak' ki, zu şot'ost'a sa taxsır tez aksa». 7 İudeyxon şot'o coğabt'un tadi: «Beşi k'anune bu, me k'anuna görəl şo biyalane, şot'aynak' ki, içu Buxačuğoy Ğare nex».

8 P'ilat'en me əyitə ibaki samalal q'ǐnebi. 9 P'urum saraya baśi İsusaxun xavare haq'i: «Hun mayinnu?» Ama İsusen şot'o coğab tene tadi. 10 P'ilat'en Şot'o pine: «Zaxun exlətbsun ten çuresa? Ten ava ki, va tərbsunal, xaçe loxol t'ə̌q'st'unal bezi kiyele?» 11 İsusen şot'o coğabe tadi: «Əgər va Alaxun nu tadeśiniy, Bezi loxol vi sal sa ext'iyər tene bakoy. Ama Za vi kiyel tadit'ay günax gele kalane».

12 Me əyitmoğoxun oşa P'ilat'en Şot'o tərbsune çureśi, ama iudeyxon harayk'a next'uniy: «Əgər me amdara tərbayin, imp'erat'ori tərəf tenu. İçu padçağ uk'alo imp'erat'ori düşməne!»

13 P'ilat'en me əyitə ibaki İsusa qavunane c'evk'i. Şo "J̌enen Döşəyinşəki" gala (əbrani muzin Gabbata), izi divanbseynak' laxeśi taxt'a areśi. 14 C'ovaksuni axsibayeynak' * həzirluğ běğala ğine təxminən ǔqǔmci saadey. † P'ilat'en iudeyxo "běğanan, ef padçağ mone!" pine. 15 Ama şot'oğon harayt'unpi: «İradbakeq'an, iradbakeq'an! Kot'o xaçe loxol t'ə̌q't'a!» P'ilat'en şot'oğoxun xavare haq'i: «Yəni ef padçağa xaçe loxol t'ə̌q't'az?» Samci běyinšxon coğabt'un tadi: «İmp'erat'oraxun başq'a beşi padçağ butene!» 16 T'e vədə P'ilat'en İsusa xaçe loxol t'ə̌q'st'eynak' şot'oğoy kiyele tadi.

İsusa xaçe loxol t'ə̌q'st'un

(Mat'. 27:32-44; Mrk'. 15:21-32; Luk'. 23:24-43)

Əsk'ərxon İsusa tat'unşeri. 17 İsusen xaça İçin taşeri "Kəllə", yəni əbrani muzin K'olgot'a uk'ala galane c'eri. 18 T'et'iya Şot'o xaçe loxol t'ə̌q't'undi. İçuxun sagala q'erəz p'ə̌ tanal xaçe loxol t'ə̌q't'undi: soğo İsusi yön, t'e soğo tərs tərəf, İsus isə bǐyexey. 19 P'ilat'en xaçe loxol İudeyxoy padçağ Nazaret'lu İsus śame duğest'i.

20 İudeyxoy gelet'ine me śama k'alpi, şot'aynak' ki, İsusi xaçe loxol t'ə̌q't'eśi ga şəhərə ı̌šaney hamal t'e śam əbrani, lat'ıni saal grek'i muzine śameśey. 21 Mot'o görət'un iudeyxoy samci běyinšxon P'ilat'a pey: «"İudeyxoy padçağ" təə, "&lt;Zu iudeyxoy padçağzu&gt; uk'al" śampa». 22 P'ilat'en isə "k'ə śampezsa, ene śampezu" pine coğab tadey.

23 Əsk'ərxon İsusa xaçe loxol t'ə̌q't'it'uxun oşa Şot'ay paltarxo ext'i içoğoy arane bip' gala cöyt'unbi. Şot'oğon gurat'al ext'undi, t'e gurat' t'etəre ə̌leśey ki, şot'ay loxol ěbun buteney. 24 Şot'oğon sun-suna pit'un: «Mot'o zığmaben, çöp bosen běyin, şiya baksa». Ǐvel Śamurxost'a bakala

"İçoğoy arane Bezi paltara cöyt'unbi,

Bezi paltareynak' çöpt'un bosi" ‡

əyit bex p'ap'eq'an pine me əşurxo baki.

25 İsusa xaçe loxol t'ə̌q't'i gala İz Nana, İz Nanay xunçi, K'leop'ay çuux Mariya saal magdallu Mariyane çurpey. 26 İsusen İz Nana saal Şot'ay t'ǒğǒl İz çureğala şagirdi çurpsuna ak'i İz Nana pine: «Ay Nana, kot'o Vi ğar hesabba!» 27 Şagirda isə "hunal kot'o vi nana hesabba!" pine. Kot'oxun oşa t'e şagirden Mariya iz k'oyane taşeri.

İsusi bisun

(Mat'. 27:45-56; Mrk'. 15:33-41; Luk'. 23:44-49)

28 İsusen hər şeye tamam baksuna avaney. Şot'aynak'al Ǐvel Śam tam bex p'ap'eq'an pi "xenezaz baki!" pine. § 29 T'et'iya fine oq'oyen buy sa q'ave buy. Sa bisinə t'e oq'oyi boş pušp'it'uxun oşa q'arğuni loxol c'ovakest'i İsusi ǰomot'un taşeri. 30 İsusen fine oq'oya q'urtedi. Oşa "tamame baki" pi İz bula k'os'bi İz urufa Buxačuğone tapşurbi.

31 Mo Həzirluği ğiney, hamal me Şamat' ği C'ovaksuni axsibayaxun sa ğinane kofst'ay. İudeyxon tet'un çuresay ki, xaçe loxol t'ə̌q't'eśiyorox Şamat' ğine suruk' mandat'un. Şot'aynak'al şot'oğon P'ilat'axun xaişt'unbi ki, xaçe loxol t'ə̌q't'eśit'oğoy turmoğo xoxbi * meyidxo xaçe loxolxun ext'at'un. 32 T'e vədə əsk'ərxon süft'ə İsusaxun sagala xaçe loxol t'ə̌q't'eśit'oğoy sunt'ay, oşa isə t'e sunt'ay turmoğo xoxt'unbi. 33 İsusi t'ǒğǒl ı̌šalayinşakat'an isə Şot'ay ene p'uri baksuna ak'i İz turmoğo tet'un xoxbi. 34 Ama əsk'ərxoxun sunt'in Şot'ay börinə xişt'ik'en deşinebi, hat'e saad t'et'iin p'i saal xene bari.

35 Mot'o iz piin ak'i amdarene şahidluğbsa, şot'ay şahidluğal serine, şot'in serina upsuna avane. Şahidluğebsa ki, və̌nal vě bakanan. 36 Morox şot'o görəne baki ki, Ǐvel Śamurxost'a bakala "Şot'ay sa ǔq'ěnal xox tene bakal" † əyit bexq'an p'ap'i. 37 Ǐvel Śamurxost'a metər sa gaal bune: "Deşibakit'ay loxol běğalt'un". ‡

İsusi meyidə mağarina § laxsun

(Mat'. 27:57-61; Mrk'. 15:42-47; Luk'. 23:50-56)

38 Mot'oxun oşa arimat'eyalu İosifen P'ilat'axun meyidə exst'unane xaişbi. İosif İsusi şagirdey, ama iudeyxoy kalat'oğoxun q'ǐbsuna görə mot'o c'ap'e efsay. P'ilat'en şot'o bareti, İosifenal hari İsusi meyidə exedi. 39 Şot'oxun sagala Nik'odimal buney, mo üşe İsusi t'ǒğǒl hari hat'e Nik'odimey. * Şot'in içuxun sabaç̌ lit'ra † aloyaxun gərgürbi mirra ‡ c'əyine eçeri. 40 Şot'oğon İsusi meyidə ext'i iudeyxoy oç̌alaxbsuni ədəten şot'o adeğala c'əyin lə̌ə̌mdi kətani bəzen bəc'ürt'unpi. 41 İsusa xaçe loxol t'ə̌q't'i gala ı̌ša sa gane buy, memiyal hələ meyid nu laxeśi təzə sa mağarane buy. 42 Əyc'indəri Şamat' ğiney, me mağaral ǐša baksuna görə şot'oğon İsusi meyidə t'et'iyat'un laxi.

20

İsusi běyinbaksun

(Mat'. 28:1-8; Mrk'. 16:1-8; Luk'. 24:1-12)

1 Şamat'i samci ğine * üşenen, hələ bayinq' vədine magdallu Mariya İsus laxeśi mağarinane hari. Şot'in anek'i ki, mağarin ǰomoxun t'ə̌p'ə̌k' ǰě t'ık'ıreśene. 2 Şot'aynak'al t'it'eri Simon P'et'eri saal İsusi ən gele çureğala t'e soğo şagirdi t'ǒğǒl hari pine: «Q'ončuğo mağarinaxun taşeret'un, mayat'un laxe teyan ava».

3 P'et'er saal t'e soğo şagird mağarinat'un taśi. 4 Şorox sagala t'it'unst'ay, ama t'e soğo şagird P'et'eraxun yeyine t'ist'ay, şot'o görəl mağarina süft'ə şone p'ap'i. 5 Şot'in k'os'baki anek'i ki, kətani bəzurxo t'iya bitene, ama bona tene baśi. 6 Şot'ay bač'anexun Simon P'et'eral hari p'anep'i, şo mağarin boş baśi biti kətan bəzurxo 7 saal İsusi bula bəc'ürpi dəsmərə anek'i. Dəsmər kətan bəzürxoy t'ǒğǒl təə, q'erəz sa gala cöycə bəc'ür mandeney. 8 T'e vədə mağarina süft'ə p'ap'i t'e soğo şagirdal bona baśi mot'oğo ak'i věne baki. 9 Ama şot'oğon İsus p'uri ganuxun běyinbakalane uk'ala Ǐvel Śama hələ tet'un q'amişaksay.

İsusi magdallu Mariya ak'esun

(Mat'. 28:9-10; Mrk'. 16:9-11)

10 Hametər, şagirdxo p'urum içoğoy mandala galat'un qaybaki.

11 Mariya isə ǒnǒk'a mağarin çölin tərəf çurpeney. Şot'in ǒnǒk'a-ǒnǒk'a k'os'baki mağarin bonane běği. 12 T'et'iya mas'i paltar lapi p'ə̌ angele ak'i: soğo İsusi meyidə laxi gane best'a, t'e soğo isə turmoğost'a arśeney. 13 Şot'oğon Mariyaxun "ay çuux, het'aynak'en ǒnǒne?" pi xavart'un haq'i. Mariyanal şot'oğo pine: «Bezi Q'ončuğo taşeret'un, maya laxsunal tez ava». 14 Mot'o pit'uxun oşa bač'ane fırıpi İsusi t'et'iya çurpsuna anek'i, ama Şo İsus baksuna tene avabaki.

15 İsusen şot'oxun xavare haq'i: «Ay çuux, het'aynak'en ǒnǒne? Şun qə̌vesa?» Mariyan Şot'ay bağban baksuna zəndbi pine: «Ağa, əgər Şot'o hunen taşeresa, maya laxsuna za upa, zu Şot'o ext'oz».

16 T'e vədə İsusen şot'o pine: «Mariya!» Mariyanal fırıpi İsusa əbrani muzin "Ravvuni!" pine. ("Ravvuni" məəlim upsune).

17 İsusen şot'o pine: «Za ma biq'i efa, şot'aynak' ki, Zu hələ Bavay t'ǒğǒl tez ěqeśe. Ama Bezi viçimoğoy t'ǒğǒl taki, şot'oğo upa ki, Bezi Bava bakala k'inək' efiyal Bava bakalt'ay, Bezi Buxačux bakala k'inək' efiyal Buxačux bakalt'ay t'ǒğǒlez ěqesa».

18 Magdallu Mariya şagirdxoy t'ǒğǒle hari, şot'oğo "Q'ončuğo azk'i!" pine. Oşa İsusen içu pit'oğo bitova şot'oğo avabakesedi.

İsusi İz şagirdxoynak' ak'esun

(Mat'. 28:16-20; Mrk'. 16:14-18; Luk'. 24:36-49)

19 Hat'e ği - şamat'i samci ğine biyəsç̌oye şagirdxo p'urum sagalat'uniy. Şot'oğon iudeyxoy kalat'oğoy q'ǐyexun içoğoy bakala k'oǰin ç̌omo kiritp'et'uniy. Ama İsus bona baśi şot'oğoy boş çurpi pine: «Və̌ynak' xeyirq'an baki!» 20 Mot'o pi şot'oğo iz kulmoğo saal börinəne ak'est'i. Şagirdxon Q'ončuğo ak'i gele mǔqt'un baki.

21 İsusen şot'oğo p'urum pine: «Və̌ynak' xeyirq'an baki! Bavan Za yaq'abi k'inək' Zuval və̌xez yaq'absa». 22 Mot'o pit'uxun oşa şot'oğoy loxol fupi pine: «Ǐvel Urufa haq'anan! 23 Və̌n şi günaxxo bağışlayinşaynan, şo bağışlayinşakale, şi günaxxo nu bağışlayinşaynan, şo bağışlayinşakinut mandale». †

İsusi T'omasa ak'esun

24 Ama p'as's'e şagirdaxun soğo, "Əkiz" k'aleğala T'omas, İsus İz şagirdxo ak'eğat'an şot'oğoy t'ǒğǒl tene buy. 25 T'e soğo şagirdxonal T'omasa "Q'ončuğo ayank'i" uk'at'an şot'oğo pine: «Əgər Şot'ay kiyel misp'aren qaypi yaroğo nu ak'ayiz, misp'ari ganxo bezi kul nu laft'ayin, İzi börineyal kula nu laxayiz, zu mot'o větezbakon».

26 Muğ ğinaxun oşa İsusi şagirdxo p'urum k'oya gireğat'an T'omasal şot'oğoy t'ǒğǒley. Ç̌omxo kirit baalkayin, İsus bonane baśi. Şot'oğoy arane çurpi pine: «Və̌ynak' xeyirq'an baki!» 27 Mot'oxun oşa T'omasane pi: «Vi k'əşinə miya laxa, Bezi kulmoğo běğa, vi kula boxoda, Bezi börine laxa. Ma süpələyinşaka, vě baka!» 28 T'e vədə T'omasen pine: «Hun bezi Q'ončuxnu, bezi Buxačuxnu!» 29 İsusen isə şot'o coğabe tadi: «Hun Za ank'i pin vě baki? Ak'inut' vě bakalorox isə he bəxt'əvərt'un!»

İoanen śampi girke məksəd

30 İsusen İz şagirdxoy piin běš q'erəzəl gele möcüzəlü nišanxone ak'est'ey, manu ki, me girke boş tene śameśe. 31 Ama memiya bakalorox şot'aynak'e śameśe ki, və̌n İsusi Xrist'os, Buxačuğoy Ğar baksuna věbakanan, vě bakiyal Şot'ay s'iyen yəşəyinş haq'anan.

21

İsusi İz şagirdxo göle börine ak'esun

1 Me əşurxoxun oşa İsus T'iberiya göle * börine p'urum İz şagirdxo ak'eśi. Mo metəre bakey:

2 Simon P'et'er, "Əkiz" k'aleğala T'omas, Galileyin Gana ayizexun bakala Nat'anail, Zavdayi ğarmux saal Şot'ay q'erəz p'ə̌ şagird sagalat'uniy. 3 Simon P'et'eren pine: «Çəli biq'saz taysa». Mandi şagirdxon "yanal vaxun tayansa" pit'un. Şorox taśi lodk'inat'un laśi, ama t'e üşe hik'k'al biq'es tet'un baki. †

4 Kəybakat'an İsus göle börine çurpeney, ama şagirdxon Şot'ay İsus baksuna tet'un avabaki. 5 İsusen şot'oğo pine: «Ay viçimux, ukseynak' sa şey biq'es bananki?» Şot'o coğabt'un tadi: «Təə». 6 İsusen pine: «Tora lodk'in yön tərəf bosanan, t'et'iin biq'alnan». Haketərəl bit'un. Şot'oğon t'eq'ədər çəlit'un biq'i ki, tora zapes tet'un baksay. ‡ 7 T'e vədə İsusi çureğala şagirden P'et'era pine: «Mo Q'ončuxe». Simon P'et'eren Şot'ay Q'ončux baksuna ibakala k'inək' iz looxun c'eq'i alin paltaren bəc'üreśi lodkinaxun c'eri xene boşe cupi. 8 T'e soğo şagirdxo isə çəlin tora zapsun-zapsun lodk'inent'un hari, şot'aynak' ki, göle börinexun ə̌xil tet'uniy, p'ə̌baç̌ p'exusa § ı̌ša gane mandey.

9 Şorox q'ariluğa c'eğat'an at'unk'i ki, t'et'iya bok'ala s'ile loxol çəline ap'sa, iz t'ǒğǒl šumal buney. 10 İsusen şot'oğo pine: «Həysə biq'i çəlinəxunal eçanan». 11 Simon P'et'er tora q'ariluğa eşt'eynak' lodk'inane laśi. Tore boş sabaç̌ əlli xib dənə kala çəline buy. Çəli lap gele baalkayin, tor k'as'teneśi. 12 İsusen şot'oğo pine: «Ekinan, savaxt'in šuma ukanan». Şagirdxoy saycət'in Şot'oxun "Hun şunu?" pi xavar haq'suna ük' tenebi. Şot'ay Q'ončux baksuna avat'uniy. 13 İsusen šuma ext'i şot'oğo payebi, hat'etərəl çəlinəne paybi. 14 İsus p'uri ganuxun běyinbakit'uxun oşa xibimci kərəmey ki, şagirdxo ak'esay.

İsusi P'et'era tadi tapşuruğ

15 Savaxt'in šumaxun oşa İsusen Simon P'et'era pine: «Ay İoani ğar Simon, hun Za kot'oğoxun gelen çuresa?» P'et'eren Şot'o pine: «Hoo, ay Q'ončux, Va çuresuna avanu». İsusen şot'o pine: «Bezi q'uziğo běğa». 16 Şot'in p'ə̌mci kərəm P'et'era pine: «Ay İoani ğar Simon, Za çurensa?» Şot'inal İsusa pine: «Hoo, ay Q'ončux, Va çuresuna avanu». İsusen şot'o pine: «Bezi q'uziğo otarişa». 17 Xibimci kərəm P'et'era pine: «Ay İoani ğar Simon, Za çurensa?» P'et'eren xibimci kərəm İsusen içuxun "Za çurensa?" xavar haq'suna görə pisbaki Şot'o pine: «Ay Q'ončux, Hun hər şeya avanu, bezi Va çuresuna avanu». İsusen şot'o pine: «Bezi q'uziğo běğa. 18 Serina, serinaz va nex: cəyil bakat'an vi q'ayinşa ğaç̌p'i çureğala gala tansay, ama q'oja bakat'an kulmoğo boxodalnu, q'erəzt'in vi q'ayinşa ğaç̌p'i va vi nu çureğala gala taşale». 19 İsusen me əyiten P'et'eren mani cürə bisunen Buxačuğoy s'iya alabaleysa, şot'one avabakest'ay. Mot'o pit'uxun oşa "Bezi bač'anexun eki" pine.

20 P'et'erenal qoş běği İsusi çureğala şagirdi içoğoy bač'anexun eysunane ak'i. Mo hat'e biyəsin šum ukala vədine fırıpi İsusaxun "ay Q'ončux, Va toydala amdar şuva?" pi xavar haq'i şagirdey. * 21 P'et'eren me şagirdə ak'i İsusa pine: «Ay Q'ončux, p'oy me amdar hetər bakala?» 22 İsusen şot'o pine: «Əgər Zu qaybakamin † şot'ay dirist' manst'una çureğayiz, mot'oxun va hik'ə? Hun Bezi bač'anexun eki». 23 Hametər, t'e şagirdi nu bisuni barada věbakalt'oğoy arane exlətxone yəymişəki. Ama İsusen şot'o tene biyal tene pey, saycə "əgər Zu qaybakamin şot'ay dirist' manst'una çureğayiz, mot'oxun va hik'ə?" peney.

24 Me əşurxoy barada şahidluğbsun śamk'alo hat'e şagirde. Yanal avayan ki, şot'ay şahidluğ serine.

25 İsusen q'erəzəl gele əşurxone biq'ey. Əgər şoroxal soğo-soğo śameśiniy, zaynak' t'etəre eysa ki, śameğala girkürxo sal dünyəne tene p'aq'oy.

* 1:6 1:6 Mat'. 3:1-2; Mrk'. 1:4; Luk'. 3:1-2

† 1:21 1:21 K'an. 18:15,18; Mal. 4:5

‡ 1:23 1:23 İsa. 40:3

§ 1:33 1:33 Ǐvel Urufen k'unuk'balo - yəni Ǐvel Urufen amdarxoy ük'ə təmizbalo

* 1:39 1:39 Vis'imci saadey - həysət'in vədine berezəre saadin bip'.

† 1:51 1:51 Burq. 28:12

* 2:6 2:6 P'ə̌-xib met'rit' - təxminən 100 lit'ir.

† 2:12 2:12 Mat'. 4:13

‡ 2:13 2:13 C'eys. 12:1-27

§ 2:17 2:17 Ǐvel mə̌ğ. 69:9

* 2:19 2:19 Mat'. 26:61; 27:40; Mrk'. 14:58; 15:29

* 3:5 3:5 - İsusen "xenaxun" uk'at'an k'unuk'baksunaxun, "Urufaxun" uk'at'an isə Buxačuğo vě amdarxoy ük' badalbaksunaxune əyitey.

† 3:13 3:13 Göynuxun śiri - bəzi śamurxost'a "göynuxun śiri, həysəl göynul Bakalo".

‡ 3:14 3:14 Ams'i oç̌. 21:9

§ 3:24 3:24 Mat'. 14:3; Mrk'. 6:17; Luk'. 3:19

* 3:28 3:28 İoan. 1:20

† 3:35 3:35 Mat'. 11:27; Luk'. 10:22

* 4:5 4:5 Burq. 33:19; Yeş. 24:32

† 4:6 4:6 Ǔqǔmci saad - həysət'in vaxt'en berezəre saadi p'as's'e.

‡ 4:9 4:9 Ezr. 4:1-5; Neh. 4:1-2

§ 4:10 4:10 İoan. 7:38

* 4:25 4:25 c'ekeśi - yəni, c'eyin lə̌ə̌meśi c'ekeśi amdar

† 4:35 4:35 Mat'. 9:37-38; Luk'. 10:2

‡ 4:44 4:44 Mat'. 13:57; Mrk'. 6:4; Luk'. 4:24

§ 4:45 4:45 İoan. 2:23

* 4:52 4:52 Vǔğǔmci saad - həysət'in vaxt'en berezəre saad sa.

* 5:3-4 5:3-4 - bəzi śamurxost'a: bask'ey saal xene galpsuni yaq'at'un běğsay. 4 Şot'aynak' ki, Q'ončuğoy sa angelen arane hovuzi boş baśi xena galgalest'ay. Xene galgalpsunaxun oşa t'et'iya bağala samci amdar, hetər azari balkayin q'olayebaksay.

† 5:10 5:10 Neh. 13:19; Yer. 17:21

‡ 5:29 5:29 Dan. 12:2

§ 5:33 5:33 İoan. 1:19-27; 3:27-30

* 5:37 5:37 Mat'. 3:17; Mrk'. 1:11; Luk'. 3:22

* 6:4 6:4 C'eys. 12:1-27

† 6:7 6:7 p'ə̌baç̌ dinariluğ - sa dinar fəəlin sa ğiluğ maaşa barabarey.

‡ 6:19 6:19 Saq'o qo-otuz st'adi 5-6 k'm.

§ 6:31 6:31 C'eys. 16:4,15; Ǐvel mə̌ğ. 78:24

* 6:45 6:45 İsa. 54:13

† 6:69 6:69 Buxačuğoy Ǐvel Bakalo - Xrist'os, Dirist' bakala Buxačuğoy Ğar.

‡ 6:69 6:69 Mat'. 16:16; Mrk'. 8:29; Luk'. 9:20

* 7:2 7:2 əbraniğoy axsibay. Amdarxo bare vədine içoğoynak' q'oruğxo ga düzbi t'iyat'un manst'ay. Lev. 23:34; K'an. 16:13

† 7:22 7:22 Burq. 17:10; Lev. 12:3

‡ 7:23 7:23 İoan. 5:9

§ 7:37 7:37 Lev. 23:36

* 7:38 7:38 Məs. 18:4; İsa. 58:11; Yez. 47:1; Zək. 14:8

† 7:40 7:40 K'an. 18:15-18

‡ 7:42 7:42 2 Şam. 7:12; Mik'. 5:2

§ 7:50 7:50 İoan. 3:1-2

* 8:5 8:5 Lev. 20:10; K'an. 22:22-24

† 8:11 7:53-8:11 Ən damna grek'e śamurxost'a me cörgə butene.

‡ 8:12 8:12 Mat'. 5:14; İoan. 9:5

§ 8:13 8:13 İoan. 5:31

* 8:17 8:17 K'an. 17:6; 19:15

† 8:28 8:28 İoan. 3:14

‡ 8:33 8:33 Mat'. 3:9; Luk'. 3:8

§ 8:44 8:44 Burq. 3

* 8:48 8:48 - İudeyina samariyalu upsun təhk'ire hesabbaksay, şot'aynak' ki, iudeyluğoy samariyaluğoxun ara buteney.

† 8:58 8:58 C'eys. 3:14; İoan. 1:1; 8:24,28; Qay. əyit 1:4-6,8

* 9:5 9:5 Mat'. 5:14; İoan. 8:12

* 10:14-15 10:14-15 Mat'. 11:27; Luk'. 10:22

† 10:22 10:22 İşiği axsibay - Me axsibayast'a yevreyxon İsusi nanaxun baksunaxun 164 usen běš Yerusalima baki xrame surluğon murdarlayinşit'uxun oşa, şot'ay təzədən pak saal ı̌vel baksuna, t'et'iya p'urum Buxačuğo q'ulluği burqesunat'un q'eydbsa.

‡ 10:33 10:33 Lev. 24:16

§ 10:34 10:34 Ǐvel mə̌ğ. 82:6

* 10:40 10:40 İoan. 1:28

* 11:1 11:1 Luk'. 10:38-39

† 11:2 11:2 İoan. 12:3

‡ 11:18 11:18 qos's'e st'adi - 3 k'm. ı̌ša

§ 11:38 11:38 Mağara q'ayani boş bakala ams'iluğ, t'e vaxt' p'uri amdarxo t'iyat'un laxsay.

* 11:55 11:55 C'eys. 12:1-27

* 12:1 12:1 C'eys. 12:1-27

† 12:3 12:3 sa lit'ra - 300 gr. samal gele

‡ 12:3 12:3 Luk'. 7:37-38

§ 12:5 12:5 Sa dinar fəəlin sa ğiluğ maaşa barabarey.

* 12:13 12:13 Hosanna - əbrani muzin «Buxačuğo alxışq'an baki» upsune.

† 12:13 12:13 Ǐvel mə̌ğ. 118:25-26

‡ 12:15 12:15 Sioni xuyər - "Sion" Yerusalima tadeśi q'erəz s'iyurxoxun soğone. "Xuyər" isə memiya "amdarxo" upsune.

§ 12:15 12:15 Zək. 9:9

* 12:25 12:25 Mat'. 10:39; 16:25; Mrk'. 8:35; Luk'. 9:24; 17:33

† 12:31 12:31 me dünyəni kalaluğbal - yəni şeytan.

‡ 12:34 12:34 Ǐvel mə̌ğ. 110:4; İsa. 9:7; Yez. 37:25; Dan. 7:14

§ 12:38 12:38 İsa. 53:1

* 12:40 12:40 İsa. 6:10; Mat'. 13:14-15; Mrk'. 4:12; Ap'ost'. 28:26-27

* 13:1 13:1 C'eys. 12:1-27

† 13:15 13:12-15 Luk'. 22:27

‡ 13:16 13:16 Mat'. 10:24; Luk'. 6:40; İoan. 15:20

§ 13:18 13:18 Ǐvel mə̌ğ. 41:9

* 13:20 13:20 Mat'. 10:40; Mrk'. 9:37; Luk'. 9:48; 10:16

† 13:33 13:33 İoan. 7:34

‡ 13:34 13:34 İoan. 15:12,17; 1 İoan. 3:23; 2İoan. 5

* 14:13 14:13 Bez s'iyen Bez çureğalt'oğo uyğun

* 15:12 15:12 İoan. 13:34; 15:17; 1 İoan. 3:23; 2 İoan. 5

† 15:20 15:20 Mat'. 10:24; Luk'. 6:40; İoan. 13:16

‡ 15:25 15:25 Ǐvel mə̌ğ. 35:19; 69:4

* 16:11 16:11 - yəni ki ibliseynak'

† 16:16 16:16 - Bəzi śamurxost'a ak'alnan. Şot'aynak' ki, Bavay t'ǒğǒlez taysa.

‡ 16:23 16:23 - Bez çureğalt'oğo uyğun

* 17:12 17:12 Ǐvel mə̌ğ. 41:9; İoan. 13:18

* 18:5 18:5 - Həmişə Bakalo.

† 18:9 18:9 17:12

‡ 18:11 18:11 Mat'. 26:39; Mrk'. 14:36; Luk'. 22:42

§ 18:13 18:13 - Xanan içal süft'ə samci běyinšxoy kaloney. Şot'o gele vədə hələl "samci běyinšxoy kalo" pit'un k'aley.

* 18:14 18:14 İoan. 11:49-50

† 18:28 18:28 C'eys. 12:1-27

‡ 18:32 18:32 - İsusen İzi xaçe loxol t'ə̌q't'esuna saturběš avabakest'eney. İoan. 3:14; 12:32

* 19:14 19:14 C'eys. 12:1-27

† 19:14 19:14 ǔqǔmci saad - həysət'in vaxt'en berezəre saadi p'as's'e.

‡ 19:24 19:24 Ǐvel mə̌ğ. 22:18

§ 19:28 19:28 Ǐvel mə̌ğ. 22:15; 69:21

* 19:31 19:31 Xaçe loxol t'ə̌q't'eśit'oğoy bisunen boxoye zapey. Ama şot'oğoy turmoğo xoxbsunen şot'oğon içoğo efes tet'un baksay, meterluğenal suruk'eśi usum bisat'uniy.

† 19:36 19:36 C'eys. 12:46; Ams'i oç̌. 9:12; Ǐvel mə̌ğ. 34:20

‡ 19:37 19:37 Zək. 12:10; Qay. əyit 1:7

§ 19:37 19:37 Mağara - Q'ayani boş bakala ams'iluğ. T'e vaxt' iudeyxon içoğoy p'uriğo metər gərəmzoğxot'un laxsay.

* 19:39 19:39 İoan. 3:1-2

† 19:39 19:39 sabaç̌ lit'ra - 34 kg.

‡ 19:39 19:39 mirra - şaat' adeğala oyurxoxun həzirbaki toyexlu c'əyin

* 20:1 20:1 Şamat'i samci ğine - yəni bazarin ğine. İudeyxoynak' şamat'i samci ği bazarin ğine hesabbaksa.

† 20:23 20:23 Mat'. 16:19; 18:18

* 21:1 21:1 T'iberiya göl - mo Galileya göle t'e soğo s'ine

† 21:3 21:3 Luk'. 5:5

‡ 21:6 21:6 Luk'. 5:6

§ 21:8 21:8 p'ə̌baç̌ p'exus - 100m.

* 21:20 21:20 İoan. 13:25

† 21:22 21:22 Zu qaybakamin - memiya İsusen İzi me dünyənə p'ə̌mci eysunaxune əyitey

Ap'ost'olxo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

ǏVEL AP'OST'OLXOY ƏŞURXO

Běšin əyit

«Ǐvel Ap'ost'olxoy Əşurxo» girken «Luk'an śampi Mǔq Xavar» girke boş exləteśit'oğoxun oşa bakit'oğone ak'est'a. Luk'ay «Mǔq Xavar» girke boş İsusi me dünyəne bakat'an biq'i əşurxoxune exlətesa, axırdal İsusi göynul ěqesunen çareksa. Luk'ay me girk isə İsusi göynul ěqesunaxun, yəni «Mǔq Xavar» girk çark'i ganuxune burqesa.

Girke boş İsusi şagirdxo Ǐvel Uruf tadeśit'uxun oşa şot'oğoy biq'i əşurxoxun, yəni Mǔq Xavara İsusen içoğo tapşurbi k'inək' dirist' dünyəne car saksunaxune exlətesa. Piyes ak'eğalo isə şone ki, İsusen İz Bavay t'ǒğǒl ěqeśit'uxun oşa yaq'abi me Ǐvel Urufen bes bakalt'oğo ak'i gele vədə şagirdxo içanal məət't'əlt'un manst'ay. Moval şo upsune ki, Buxačuğon Ǐvel Uruf tadeśit'u mani yaq'en taşt'una, İzi uk'alt'oğo mani yönen bex p'ap'esp'est'una avabakala şey tene.

Luk'an me girke boş ən gele P'yot'ri q'a P'aveli biq'i əşurxoxune exlətpsa. Şot'oğon Mǔq Xavara karoozbat'an İsusi Çark'est'al baksuna q'abulbi hazarxon amdarxoy boş saycə iudeyxo təə, ama q'erəz millətxoy baksunal ayanksa. İsusi laxi Buxačuğoy Padçağluği binoral memiine ěqesa burqsa. P'aveli bito ganxo tarapi Mǔq Xavara car saksun, mot'o görə gele əzyətxo zapsun, me Xavara həysət'in T'urśiya, Siriya, Greśiinaxun burqi taşeri dünyəni özəy bakala Rimal śirik' p'ap'espsunal bito hamot'o görəney.

Ğeyin ğineyal, İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğoynak' me girkə k'alpi dərs ext'ala gele şeye bu: gireśi sagala afırıpsun, suna kul biq'sun, suna "viçi" q'a "xunçi" pi k'alpsun, camaati piyexun bist'unaxun nu q'ı̌bi İsusi laxi yaq'axun nu c'eysun... Morox bito me girken yax upsun çureğaloroxe.

Girke boş bakalorox

1:1-2:47 İsusen əyit tadi Ǐvel Urufi tadesun

1:1-11 Girke burqesun q'a İsusi axırınci tapşuruğa tadi göynul ěqesun

1:12-26 Mat't'iyay İuday gala c'ək'esun

2:1-13 Ǐvel Urufi tadesun

2:14-47 P'yot'ri c'eri camaati běš əyitpsun q'a İsusi yaq'en tağalt'oğoy sunaxun ser baksun

3:1-12:25 P'yot'ri biyorox q'a Mǔq Xavari Yerusalima, İudeyina saal Samariina yəymişaksun

3:1-4:37 P'yot'ri tarapes nu bakala paygirbala q'olaybsun q'a mot'oxun oşa bakiyorox

5:1-11 Ananiyay q'a Sap'firay bel hariyorox

5:12-42 Ap'ost'olxoy amdarxo q'olaybsun q'a mot'o görə p'ə̌mci kərəm Kala Şurin běš c'eysun

6:1-7 Vǔğ tana c'ək'p'i əş tapşurbsun

6:8-7:60 St'efan

8:1-40 İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğoy śaresun q'a Filip'i Mǔq Xavara karoozbsun

9:1-31 Şaulen İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbit'uxun oşa iz bel hariyorox

9:32-43 Eneyay q'olaybaksun q'a T'abit'ay běyinbaksun

10:1-48 P'yot'r q'a K'ornelius

11:1-30 İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğoy gelebaksun

12:1-23 Angeli P'yot'ra zindanaxun c'evksun q'a padçağ İrodi bisun

12:24-28:31 P'aveli bito ganxo tarapi Mǔq Xavara karoozbsun

13:1-14:28 P'aveli K'ip'ra q'a Aziya bölginə tarapi Mǔq Xavara karoozbsun

15:1-35 Yerusalima gireśi q'erəz millətxoxun bakalt'oğoy əşlə běğsun

15:36-18:22 P'aveli p'ə̌mci kərəm Aziya bölginə, Mak'edoniina saal Axayina tarapi Mǔq Xavara karoozbsun

18:23-21:16 P'aveli xibimci kərəm Aziya bölginə, Mak'edoniina saal Axayina tarapi Mǔq Xavara karoozbsun

21:17-36 P'aveli Yerusalima biq'esun

21:37-26:32 P'aveli əşlə běğsun q'a şot'ay izi əşlə běğalt'oğoy běš c'eri əyitp'iyorox

21:37-22:30 P'aveli Yerusalima camaati běš c'eri əyitpsun

23:1-11 P'aveli Kala Şurin běš c'eysun

23:12-35 İudeyxoy əyitə sabi P'avela bespsun çuresun q'a P'avela K'eysariina yaq'absun

24:1-27 P'avel Feliksi běš

25:1-12 P'avel Fest'i běš

25:13-22 Fest'en Agrip'p'aynak' P'aveli barada exlətpsun

25:23-26:32 P'avel padçağ Agrip'p'ay běš

27:1-28-31 P'aveli imp'erat'ori běš c'eyseynak' Rima taysun

27:1-26 P'aveli gəminen Rima taysun q'a gəmin tufana bafst'un

27:27-28:10 P'aveli taśi Malt'ina c'eysun q'a t'iya bakiyorox

28:11-31 P'aveli Rima p'ə̌ usen çurpi Mǔq Xavara karoozbsun

1

Girke burqesun

1 T'eofil, bezi mot'oxun běš śampi girke boş * zu İsusen İzi me dünyəne eysuni s'iya ak'est'a burqi ğinaxun bit'oğo q'a zombit'oğo bitova belxun ošel śampezuy, 2 İzi c'ək'p'i ap'ost'olxo †Ǐvel Urufen tapşuruğxo tadi Buxačuğon İçu göynul ěqevk'i ğinal śirik' bakit'oğo bitova. ‡

İsusi axırınci tapşuruğa tadi göynul ěqesun

3 İzi koruği boş bisunaxun oşa Şo hələ q'ırx ği vədə-vədə t'e amdarxo ak'esay. Şot'oğo İzi p'uri ganuxun běyinbaksuna gele əşurxon subutbi şot'oğoynak' Buxačuğoy padçağluğaxune exlətpsay. 4 Sa ği arśi šum ukala gala, İsusen şot'oğo "Yerusalimaxun ma c'ekinan" pi, me tapşuruğane tadi: «Bavan və̌x əyit tadi, Bezi və̌x pi t'e neyməti yaq'a běğanan. § 5 İoanen xenene k'unuk'bsay, və̌n isə sa hema ğinaxun oşa Ǐvel Urufen k'unuk'bakalnan». *

6 Mone, ap'ost'olxon İsusi bel gireśi xavar haq'sat'un burqi: «Ay Q'ončux, isə hevaxt' arśalnu me əyit tadeśi padçağluği taxt'a, hevaxt' kalaluğbale me israilluğon p'urum içoğoy k'ulnu?» † 7 İsusen coğabe tadi: «Bavay İz ext'iyəren laxeśi t'e vədinə q'a t'e vaxt'a avabaksun və̌x tene mandiyo! 8 Ama mone, və̌x Ǐvel Uruf tadeğale! Və̌nal t'etər sa zore q'ončux bakalnan ki, Yerusalima, dirist' İudeyina, Samariina, lap dünyəni t'e belal Bezi barada şahidluğbi Bezi şu baksuna ak'est'es bakalnan!» ‡

9 İsusen mot'oğo pit'uxun oşa Buxačuğon Şot'o göynule ěqevk'i. Şo ap'ost'olxoy piin běš asoyxoy boş ěqeśi piyexun aneç̌i. § 10 Ama şot'oğon hələl içoğoy pula göynuxun tet'un zap'ey. Hame vədine, bürdən içoğoy t'ǒğǒl mas'i paltar lapi p'ə̌ amdart'un ak'i. 11 Şot'oğon pit'un: «Ay galileyaluyox, k'ənan göynul běğsun çurpe? Me İsus ef piin běšt'an ěqeśi k'inək'əl qaybakale».

Mat't'iyay İuday gala c'ək'esun

12 Mot'oxun oşa ap'ost'olxo Zeytuni burux uk'ala ganuxun Yerusalimat'un qaybaki. Me burux Yerusalima ı̌ša, sa Şamat' ğine yaq'e * hamane. 13 Şorox şəhəre hari içoğoy mandala k'ojin alin otağat'un laśi. Miya mandalorox moroxey: P'yot'r, İoan, İak'ov, Andrey, Filip', T'omas, Varfolomey, Mat'fey, Halfay ğar İak'ov, Kənançi † Simon saal İak'ovi ğar İuda. ‡ 14 Şorox miya usum-usum gireśi afırıt'unney. İsusi Nana Mariya q'a İz viçimux, saal q'erəz sa hema çuuxal miya gireśi ap'ost'olxoxun sagala afırıt'unney.

15 Hametər ğimxoy sunt'ust'a, sabaç̌ q'a tan gireśi sa ğine, P'yot'ren hayzeri pine: 16 «Ay viçimux, Ǐvel Śamurxoy boş bakalorox bex p'ap'ine buq'oy. Axıri Ǐvel Urufen padçağ Davidi muzin əyitk'at'an İsusa biq'sa tağalt'oğo yaq' ak'est'i İuda k'inək't'oğoy axırane saturběš ak'est'i. 17 Düze, İuda yaxun sagalaney, şot'inal yaxun barabar İsusen yax tapşurbi q'ulluğane bsay. 18 Ama me amdaren günaxe əşp'est'i, izi biq'i t'e pis əşlə görə haq'i tənginenal taśi q'oruğt'un haq'i. Hat'e q'oruğane şo biin loxol biti śareśi, izi gödənxoval c'irap'eśi baredi. § 19 Dirist' Yerusalimene me barada ibaki, amdarxonal me gane s'iya "Ak'eldama"t'un laxi. Mo içoğoy muzin "P'iye q'oruğ" upsune. 20 "Ǐvel mə̌ğurxo" girke boş śameśi k'inək':

K'ojin işiğq'an aç̌i şot'ay,

İzi çadırq'an xarabina mandi, *

saal

Barta iz əşlə q'ert'inq'an taşeri. †

21 Kot'o görəl yan həysə q'erəz sa amdar c'ək'k'alayan. Q'ončux İsus me dünyəne bakat'an yaxun barabar Şot'ay bač'anexun tağalt'oğoxun sunt'u, 22 İoanen Şot'o k'unuk'bi ğinaxun burqi Buxačuğoy Şot'o göynul ěqevk'i ğinal śirik' yaxun sagala baki, oşal Şot'ay běyinbaksuna ak'i amdarxo me barada exlətp'i car sakalt'oğoxun sunt'u». ‡

23 Metərluğen, p'ə̌ tani s'iyat'un duği - Yust' s'i tadeśi İosifa, şot'o hələ Barsabbal next'uniy, saal Mat't'iya. 24 Oşal me əyitmoğon afırıt'unpi: «Ay Q'ončux, Hun bitot'ay ük'ə avanu! Ak'est'a yax Vi c'ək'p'it'u, barta me p'ə̌ tani boşt'an 25 İuday gala hari Vi yax tapşurbi əşlə bex p'ap'espseynak' c'ək'eśit'u ak'es baken. Axıri p'uri taneśi İuda, isəəl günaxkər maya bakalanesa t'iyane». 26 Eçeriyal çöpt'un boseri, çöpəl hari Mat't'iyane koft'i. Sas's'e ap'ost'ola gərbaki p'as's'emci bakiyoval şone baki.

2

Ǐvel Urufi tadesun

1 Əllimci Ğine axsibayey, * şoroxal bito sagala gireśet'uniy. 2 Bürdən göynuxun ost'aar muşe guğultina oşq'ar sa səse hari, me səsen içoğoy arśi k'oja dirist' haneq'i. 3 Hame vədine şot'oğon bok'ala aruğoxun c'eğala yalova oşq'ar sa şeyt'un ak'i. Me yalov cöybaki hari içoğoy hər sunt'ay loxol çurepi. 4 Miya bakalt'oğoy bitot'u Ǐvel Urufe tadeśi, şot'oğonal cürbəcür muzin əyitpsat'un burqi. Ǐvel Urufene əyitp'est'ay şot'oğo içoğoy memaçağ nu avabakala muzin.

5 Me vədine Yerusalim dünyəni bip' t'ǒğǒlxun gireśi hari iudeyxon buyey, morox bito Moiseyen laxi k'anunen tağala iudeyxoney. 6 Me səsə ibakiyal kala sa top amdare gireśi t'iya, axıri bitot'in içoğoy hari ölkin camaaten əyitk'ala muzane ibaksay. Mat mandet'uniy bito. 7 Məət't'əl mandi xavart'un haq'say: «Me əyitk'alt'oğoy bito galileyalu tene ki? 8 P'oy hetəre baksa ki, beş ǔmǔğo beşi nanaxun baki ölkin camaaten əyitk'ala muze lafst'a? 9 Beş boş isə p'arfiyaluval bune, midiyalu q'a elamluval bune, Mesop'ot'amiinaxun, İudeyinaxun, K'ap'p'adok'iinaxun q'a P'ont'inaxun bakaloroxal bune, Rime imp'eriin Aziya bölginəxun bakalorox, 10 Frigiinaxun, P'amfiliinaxun, Misirəxun, Liviin K'irenina ı̌ša bakala bölgoğoxun q'a Rimaxun bakalorox, 11 nanaxun bakat'an iudeylu nanaxun bakiyorox q'a iudeyluğa oşa q'abulbiyoroxal bune. Hələ k'rit'luyox q'a ərəbxoval bune. Mone, bitot'inal beş nanaxun baki ölkin camaaten əyitk'ala muzayan ibaksa! Beş muzinyan ibaksa yan Buxačuğoy biq'ala əşurxoy kalaluğaxun»! 12 Bito mat mandet'uniy, içoğoy bul tene c'eysay ki, mo k'ə upsune. 13 Ama lağa haq'i metər uk'aloroxal buney: «İçoğoy ǔği noč'ene ava! Finağoyt'un morox»!

P'yot'ri c'eri camaati běš əyitpsun

14 T'e vədə P'yot'r mandi sas's'e ap'ost'olxoxun sagala camaati běš c'eri ost'aar pine: «Ay iudeyxo q'a Yerusalima yəşəyinşalorox bito, isə yönbəri ǔmǔxlaxanan, ibakanan k'əz nex! 15 Düz tenan nexe, me amdarxo finağoy tet'un! Ğine xibimci saadast'a † het'ay finağoyluğa? 16 Mo bito Yoel xavareçalen saturběš ak'i piyoroxe, hari bexe c'eysa. 17 Axıri şot'in peney:

"Běğanan Buxačuğon k'ə nex:

Me dünyəni axıreynak' mal mandi sa vədine Bez Ǐvel Urufaxun tadeğale amdarxo bitova!

Efi ğarmoğon q'a xuyərmoğonal gələcəye bakalt'oğo saturběš ak'i uk'alt'un,

Efi cəyilxoy piyes ak'esunxo bakale,

Q'ojoğoy nep'en ak'iyorox hari bex c'eğale!

18 Bezi k'ul bakala ham işq'arxo, ham çupuxxo tadoz Zu Bez Ǐvel Urufaxun,

Şot'oğonal gələcəye bakalt'oğo saturběš ak'i me ak'it'oğo car sakalt'un.

19 Ala, göynul běğat'anal Bezi kiyexun ayeğalorox ak'eğale,

Oq'a, oç̌ali ç̌oyel nu ak'eśi əşurxo bat'anal,

P'i, arux, pula c'ek'ala k'üün ak'eğale amdarxoynak'.

20 Běğ fırıpi mə̌yin,

Xaşal p'iye irəngen bakale

Q'ončuğoy laxi tamtarağlu,

İzi şu baksuna bitot'u ak'est'ala t'e ği eğalt'uxun běš.

21 Q'ončuğo xoyinšp'i izi çark'esuna Şot'ost'a ak'aloval çark'eğale". ‡

22 Ay israilluyox, bezi həysə uk'alt'oğo ǔmǔxlaxanan! Nazaret'lu İsusi Buxačuğon yaq'abiyo baksuna və̌nal anank'i. Şot'ay biq'i nu ak'eśi əşurxon, şuk'k'ali kiyexun nu ayeğalt'oğo bsunen q'a İçu alaxun tadeśi sa zoren bit'oğon ak'esedi ki, mot'oğo bitova Buxačuğone Şot'o best'a. Efi piin běše baki morox bito! 23 Taşeriyal Şot'o buxačuxsuzt'oğoy kiin xaça t'ə̌q't'est'i besnanbi. Buxačuğon mot'oğo bit'ova Şot'aynak' t'e belxune śampey, İzi piyorox hari bex c'eyseynak'e bakey morox bito. § 24 Ama Buxačuğon Şot'o zapi taşala bisuni kiyexun ext'i běyinebi, şot'o görə ki, bisunenal Şot'o efes batenekoy. * 25 Davidenal Şot'ay barada metəre pey:

"Q'ončuğoy həmişə bez t'ǒğǒl baksuna avazu,

Za tək nu barst'una görəl bələ zaxun ə̌xile tarak'on.

26 Mone, bez ük' mǔq, ç̌oyenal axšumene,

Bez ük'ə buz k'inək'ez efe, q'ı̌ butene zaynak'.

27 Axıri Hun bezi p'uri oç̌ali oq'a taysuna,

Vaxun ç̌o nu taradalt'ay bašaybaki əfçibaksuna imkan ten tadon.

28 Za yəşəyinş tadala yaq'en ak'est'i Hun,

Va aksunen mǔqt'ale za.

Vi t'ǒğǒl baksune zaynak' həmişəluğ bakala mǔqluğ". †

29 Ay viçimux, şuk'k'alaxun c'ap' tene ki, beş bava David p'urene, oç̌alaxalśene. İzi oç̌alaxeśi ganuval ğeyin ğinal śirik' avayan ki maya. 30 Ama David sa xavareçaley, Buxačuğon elasp'i əyit tadit'oğo, iz taxt'a iz nəsiləxun bakalt'u arśest'una avaney şot'in. ‡ 31 Şot'o görəl

"Buxačuğon bezi p'uri oç̌ali oq'a taysuna,

Bašaybaki əfçibaksuna imkan tene tadon" §

əyitmoğo uk'at'an İsusi p'uri běyinbaksunaxune saturběš xavar tast'ay. 32 İsə mone, Buxačuğon İsusa həgigiyal běyinebi, bitot'inal mot'o beşi ak'i exlətp'it'oğoxun avanan. 33 Buxačuğon Şot'o göynul ěqevk'i İzi yön tərəf, ən hörmətlu galane arśevk'i, Şot'inal İçu əyit tadeśi Ǐvel Urufaxun ext'i beşi loxole śipi. Mone efi həysə ak'i ibakalorox! 34 Axıri David iç göynul ěqeśiteney, mo şo upsune ki, göynul ěqeśi İsusi baradaney şot'ay pi me əyitmux:

"Q'ončuğon bez Q'ončux bakalt'u pine:

35 Zu Vi düşmənxo Vi turin oq'a sakamin

Bez yön tərəf arśa". *

36 Şot'o görəl barta israilluğoy bitot'in sa şeya şaat'q'an avabaki: Buxačuğon hame efi xaçe loxol t'ə̌q't'est'i İsusane yaynak' ham Q'ončux, hamal Xrist'os† bi yaq'abey».

37 Me əyitmoğon t'iya bakalt'oğo gelene təsirbi, pěšmanbaki burt'unqi P'yot'raxun q'a t'iyə̌mi ap'ost'olxoxun xavar haq'sa: «Ay viçimux, p'oy yan isə k'ə ben?»

38 P'yot'ren şot'oğo metəre coğab tadi: «Günax əşp'est'unaxun kulhaq'i düz yaq'en takinan! İsus Xrist'osi Çark'est'al baksuna q'abulbiyal xenen k'unuk'bakanan ki, efi günaxxo bağışlayinşakeq'an. T'e vədə Ǐvel Urufaxun və̌xal pay k'inək' tadeğale. 39 Axıri mo bitot'une əyit tadeśe: və̌xal, və̌xun bakit'oğoval, və̌xun nu bakit'oğoval, beşi Buxačux bakala Q'ončuğon c'ək'p'it'oğoy bitot'u». 40 P'yot'ren şot'oğo düz yaq'a laxseynak' hələ q'erəzəl gele əyitmux pi metəre tapşurbi: «İçoğoy cazina zap'k'ale me düz yaq'axun c'eri nəsilen, běğanan ki, və̌nal şot'oğoy aruğo nu baft'anan!»

41 Hametər, t'e ği t'iya bakalt'oğoxun şot'ay pit'oğo ibaki q'abulbiyorox k'unuk't'unbaki, sa xib hazar tana ı̌ša amdaral İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğoy cörginəne baft'i.

İsusi yaq'en tağalt'oğoy sunaxun ser baksun

42 Mot'oxun oşa, me amdarxo İsusi laxi yaq'en tağala ap'ost'olxon içoğo zombala k'inək't'un yəşəyinşbsay. İsusen İz şagirdxoxun sagala gireśi šum bot'ala k'inək', ‡ mot'oğonal sagala gireśi šumt'un bost'ay, afırıt'unney. 43 Bitot'inal Buxačuğoy zora q'a Şot'ay bes bakalt'oğo ak'i məət't'əlt'un manst'ay, şot'o görə ki, Buxačuğon ap'ost'olxo nu ak'eśi, şuk'k'ali kiyexun nu ayeğala gele əşure biq'est'ay.

44 Me amdarxo dim sagalat'un baksay, içoğoy k'ə buneysa, bito sagalaney. 45 İçoğoy k'ojurxo, var-dövlətə, k'ə bunesa bitova toydi tənginə içoğoy boş eht'iyəc bakalt'oğot'un paybsay. 46 Xrame məəlneyal hər ği sagalat'un giresay, içoğoy k'ojurxo šumal gireśi sagalat'un bost'ay. Mǔqt'unbaksay, içoğoy ük'e qayesay k'alpi suna šum tadat'an, 47 arśi sagala Buxačuğoy s'iya alabat'an. Amdarxon bitot'in şot'oğo çurt'unsay, Q'ončuğonal İsus Xrist'osaxun eğala çark'esuna q'abulbit'oğo gelebsunen şot'oğo gərbakalt'oğoy saya avuzebsay.

3

Tarapes nu bakala paygirbali q'olaybaksun

1 Sa ği vuyumci saadast'a, * yəni berezərin afırın vədine P'yot'r q'a İoan xramat'un taysay. 2 Hame vədine t'iya tarapes nu bakala sa işq'ara eçeri "Q'əşəng darvaza" uk'ala darvazin tume arśest'undi. Me işq'ar nanaxun bakat'an iz ture əngəle buy, isəəl ğinnen hari miya arest'ay ki, xrama tağalt'oğon şot'o nəzir pi təngəq'at'un tadi.

3 Şot'in P'yot'ri q'a İoani xrame məəlne baysuna ak'at'an şot'oğoxunal nəzire çureśi. 4 P'yot'ren q'a İoanen düz iz piin boşt'un běği, P'yot'ren pine: «Beş loxol běğa». 5 İşq'arenal běği fikirebi ki, həysə içu təngə tadalt'un. 6 Ama P'yot'ren pine: «Bezi va tadala nə q'ızıl, nə gümüş təngə tezax bu, zast'a bakalt'uxun va tadoz. Nazaret'lu İsus Xrist'osi za tadi ext'iyərenez nex: "Hayza tarapa!"» 7 P'yot'ren şot'ay yön kulaxun biq'i alanebi, işq'ariyal turmux q'a k'ə̌k'ə̌p'xo hat'e saad qayeśi. 8 Şo turel hayzeri tarapsane burqi! P'yot'raxun q'a İoanaxun sagala xrame məəlne baśiyal bureqi t'iya iz mǔqexun cupi-bist'a, Buxačuğo alxışpsa.

9 Bitot'ine aksay me amdari tarapes baksuna, şot'ay hetər Buxačuğo alxışpsuna. 10 Xrame "Q'əşəng darvazin" tume arśi pay girbala me işq'ari bel harit'oğo ak'iyal camaat məət't'əle manst'ay.

P'yot'ri xrama camaati běš c'eri əyitpsun

11 Me işq'ar P'yot'raxun q'a İoanaxun kul tene haq'say. Şorox xrame məəlne "Solomoni seyvan" uk'ala galat'uniy, amdarxoval bito məət't'əl mandi hari şot'oğoy belt'un gireśi. 12 P'yot'ren mot'o ak'i camaata pine: «Ay israilluyox, memiya məət't'əl mandala k'ə bu ki? Şor běnanğsa, yan beşi zoren nəəl Buxačuğoy yaq'en İz pi k'inək' taysuna görəyan me işq'ara turelbes baki? 13 Mo beşi bavoğoy - Avrahami, İsaak'i saal İak'ovi Buxačuğone İz K'ul İsusi şu baksuna ak'est'i Şot'ay s'iya alabi. Efi toydi, P'ilat'i běš İçuxun efi ç̌oya taradi İsusi! P'ilat'en Şot'o tərbaley, 14 ama və̌n Ǐvel, Düzgün Bakalt'uxun ç̌o taradi amdarbesp'alanan tərbest'i! † 15 Və̌n yəşəyinşə Yaratmişit'unan besp'i! Ama Buxačuğon Şot'o p'uri ganuxun běyinebi, bitot'inal mot'o beşi ak'i exlətp'it'oğoxun avanan. 16 Çark'esuna İsusen tades bakala zorast'a aksunene q'olaybi efi həysə ak'ala, efi bitot'in şaat' çalxala me işq'ara. İsusi Çark'est'al baksuna q'abulbsunen q'a mot'o q'abulbit'oğo tadeśi věluğene turelbi me amdara efi bitot'ay piin běš.

17 Ama avazu, ay viçimux, və̌nal, efi kalat'oğonal mot'o avabaksun tenan be. 18 Buxačuğon xavareçalxo saturběš pest'iyoroxe hari metər bex p'ap'i: koruğ ak'alaney Şot'ay C'ək'p'it'in. 19 İsə mone, toobabanan! Düz nu bakala yaq'axun c'eri Buxačuğoy laxi yaq'en takinan ki, Buxačuğonal efi günaxxo os'k'i taşereq'an. 20 Efi çark'esuni Şot'oxun eysuna q'amişakat'an isə təzələyinşaki irəətluğ bə̌ğə̌balnan, Q'ončuğonal və̌ynak' İsusa, me dünyəne bakalt'oğoy çark'eseynak' saturběš c'ək'eśi Xrist'osa yaq'abale.

21 Ama həysə Şo hələ göynul bakalane, şot'o görə ki, Buxačuğon yax hələ damna döörəxun avabakest'i, İz ǐvelxavareçalxoy muzin yax pi t'e vaxt' hari p'ap'itene. Buxačuğon bitova təzələyinşat'an hari p'ap'ale t'e vaxt'. 22 Axıri Moiseyenal peney: "Efi boşt'an sa xavareçal c'eğale. Efi Buxačux bakala Q'ončuğon za efi loxol laxi k'inək' Şot'o efi loxol kalo laxale. Şot'ay əyitəxun ma c'ekinan. 23 Me xavareçali əyitə nu běğalt'ay isə tura azuk'axun bot'anan, əfçibakalane şo". ‡

24 Lap mandi xavareçalxonal, Şamuelaxun burqi Buxačuğon əyitp'est'i hema xavareçal bunesa bitot'in, me ğimxoy barada saturběš avabakest'et'uniy. 25 Və̌n isə Buxačuğon xavareçalxo pest'it'oğoy, efi bavoğoxun irəziluğ ğaç̌eğat'an tadi əyiti hari bex p'ap'suna ak'i nəsilnan. Buxačuğon Avrahama pi k'inək': "Vaxun bakit'oğoxun haq'ale xeyir-bərəkətə oç̌alin ç̌oyel bakala azuk'xon bitot'in". § 26 Şot'o görəl Buxačuğon İz K'ula yəşəyinş tadi me dünyəne yaq'abat'an, süft'ə ef t'ǒğǒle yaq'abi. Yaq'anebi ki, və̌x xeyir-bərəkət tadi düz nu bakala yaq'axun c'evk'ane».

4

P'yot'ri q'a İoani Kala Şurin běš c'eysun

1 P'yot'ren q'a İoanen camaataxun əyitk'ala vədine şot'oğoy t'ǒğǒl běyinšxo, xrame q'aroolçiğoy kalo saal saduk'eyxone* hari. 2 Şot'oğoy əcuğone biq'ey ki, ap'ost'olxon İsusi běyinbaksunaxun əyitp'i amdarxo zomt'unbsay ki, şoroxal İsus běyinbaki k'inək' běyinbakalt'un. 3 Şot'oğon hari P'yot'ra q'a İoana biq'est'undi, ama şot'oğoy əşlə běğsun savaxt'ineynak'e mandi, şot'o görə ki, ene biyəney. 4 Ama p'urumal, gelet'ine ap'ost'olxoy İsusi barada pit'oğo ibaki q'abulbi, metərluğenal İsusi Çark'est'al baksuna q'abulbit'oğoy say hari qo hazarane p'ap'i.

5 Əyc'indəri Kala Şurina arśi divanbalorox, ağsaq'q'alxo saal k'anun zombalxo Yerusalimat'un gireśi. 6 Miya samci běyinšxoy kalo bakala Xanan, K'ayafa, oşa İoan, Aleksandr, hələ me nəsiləxun bakala q'erəzəl gele běyinšxone buy. 7 Metərluğen, şot'oğon P'yot'ra q'a İoana běš c'evk'i xavart'un haq'i: «Upanan běyn, və̌n me əşurxo şi zoren, şi ext'iyərennan bsa?»

8 T'e vədə Ǐvel Urufen P'yot'ra əyitp'esedi, şot'inal pine: «Ay me azuk'i kalorox q'a ağsaq'q'alxo! 9 Mone, yax miya c'evk'i beşi sa azarineynak' bi şaat'luği q'a şot'o hetər q'olaybsuni exlətənan taşt'a. 10 İsə nexzu, avabakanan, barta bito israilluğonal avabakeq'at'un: me efi həysə ak'ala amdara, q'olaybaki iz turin loxol çurpes bakala me amdara nazaret'lu İsus Xrist'osen tadala zorene q'olaybi! Efi xaçe loxol t'ə̌q't'est'i, ama Buxačuğon p'uri ganuxun běyinbi İsus Xrist'osi! 11 Ǐvel Śame boş bakala "barizap'k'alxon t'ǒǒx boseri ǰě k'ojin binorina efala ǰěne baki" † əyitəl hame İsusi baradane. 12 Saycə Şone yax çark'est'es bakalo! Me dünyəne Şot'ay s'iyaxun q'erəz şuk'k'ali s'iya duği çark'eśes tenan bakon».

13 T'iya bakalt'oğon P'yot'ri q'a İoani k'anun zombal nu baksuna avat'uniy, şot'o görəl adi sa amdar baksun metər qay, hik'k'alaxun nu q'ı̌bi əyitpsuna ak'i məət't'əlt'un mandi. Q'amişt'unbaki ki, morox İsusaxun sagala baki, Şot'ay zombit'oğo ibaki amdarxoxunt'un. 14 Q'olaybaki amdar içal şot'oğoy t'ǒğǒley, mot'o ak'i hik'k'al pesal tet'un baksay.

15 T'e vədə Kala Şurina arśit'oğon İsusi şagirdxo qavuna c'evk'est'i, içan isə maslaatbsat'un burqi. 16 Şot'oğon pit'un: «Me amdarxo k'ə ben? Dirist' Yerusalimene ava mot'oğoy me nu ak'eśi, şuk'k'ali kiyexun nu ayeğala əşlə biq'suna, mot'o ene danmişakalal tene. 17 Ama me exləti samalal yəymişaksuni běšinə̌mə haq'alayan. Me amdarxo hədələyinşen, ene İsusi s'iya maq'at'un duği».

18 Metərluğen, şot'oğon P'yot'ra q'a İoana p'urum k'alpi eçest'undi, oşal şot'oğo tapşurbi əmirt'unbi ki, ene İsusi s'iya duği şuk'k'ala hik'k'al maq'at'un zombi. 19 Ama P'yot'ren q'a İoanen metərt'un coğab tadi: «Ef zənden, Buxačuğoy əyiten təə, efi əyiten taysun Buxačuğoy piyes düzgün ak'eśes banekon? 20 Beşi ibakit'oğoxun q'a ak'it'oğoxun nu exlətp'es bateyankon yan».

21 Kala Şurina arśit'oğoy kiyexunal şot'oğo p'urum ost'aar tapşurbi tərbsunaxun q'erəz hik'k'al tene hari. Şot'oğo taxsırkər c'evk'i caza tadesal tet'un baksay, şot'o görə ki, amdarxon bitot'in şot'oğoy bit'oğo ak'i Buxačuğot'un alxışpsay. 22 Axıri ap'ost'olxoy biq'i me nu ak'eśi əşlen q'olaybaki amdari q'ırxaxun ala yəşe buy. ‡

İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğoy afırı

23 P'yot'ra q'a İoana tərbit'uxun oşa şorox İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbi viçimoğoy t'ǒğǒlt'un hari, hariyal samci běyinšxon q'a ağsaq'q'alxon içoğo pit'oğo bitova exlətt'unbi. 24 Şot'oğoy pit'oğo ǔmǔxlaxit'uxun oşa me viçimoğon bitot'in sagala Buxačuğo k'alpi xoyinšt'unbi: «Ay, bitot'uxun üst'ün bakala Q'ončux Buxačux, göyurxo q'a oç̌ala, dənizə q'a dənizi boş bakalt'oğo yaratmişiyo Hunnu! § 25 Vi k'ula, beş bava Davida metəre pest'i Vi Ǐvel Urufen:

"Azuk'xoy nairəzi baksunal,

Millətxoy bul nu biq'ala fikirxoval içoğo mandale.

26 Mone, dünyəni padçağxone giresa,

Kalaluğbalxone əyitə sabi Q'ončuğo q'a Şot'ay C'ək'p'it'u pisluğbsun çuresa". *

27 Həgigiyal ketəre, sabet'un əyitə me şəhəre İroden q'a P'ont'i P'ilat'en. Buxačuxsuzt'oğo q'a israilluğoval içoğo gərbi Vi ı̌velK'ul bakalt'ay, Vi C'ək'p'it'ay əleyinət'un taysa şorox. 28 Mot'ay metər baksuna avanuy Hun saturběšaxun, şot'o görə ki, saycə Vi çureğalo, Vi zoren best'es bakalone bex c'eğon.† 29 İsə mot'oğoy yax q'ı̌dest'una běğa, ay Q'ončux! İmkan ma tada şot'oğon Vi k'ulurxoy pula haq'at'un, barta Vi pit'oğo hik'k'alaxun zap'eśinut car sakes bakayan. 30 Boxoda azariğo q'olaybes bakala Vi kula, barta Vi ǐvel K'ul bakala İsusi s'iyen bes bakalt'oğo, Şot'o q'abulbit'oğoy biq'ala nu ak'eśi əşurxo ak'eq'at'un!»

31 Şot'oğon afırına bi çark'it'uxun oşa, içoğoy arśi ga ǰı̌k'eśi, şot'oğoy bitot'uval Ǐvel Urufaxune tadeśi. Mot'oxun oşa şot'oğon ene hik'k'alaxun zaptet'unsay, qay Buxačuğoy Əyitə cart'un saksay.

İsusi laxi yaq'en tağalt'oğoy serluğ

32 İsusa Çarkest'al k'inək' q'abulbi me amdarxo bito sunaxun viçi k'inək't'uniy, ük' saney şot'oğoy. Vi-bez buteney içoğoy arane, k'ə buneysa sagalaney. ‡ 33 Ap'ost'olxon Q'ončux İsusi běyinbaksunaxun əyitp'i me barada bitot'u car saksuna elmuxt'un laxsay, Buxačuğonal İz xeyir-bərəkətə bol-bole śiney şot'oğoy loxol. 34 Şot'oğoy boş t'etəro tene buy ki, izi het'unesa eht'iyəc bakane. Şot'o görə ki, izi k'oj nəəl oç̌al bakalt'in mot'oğo toydi, tənginəl eçeri 35 ap'ost'olxoy kiyele tast'ay. Oşa me təngə hərt'u izi eht'iyəcə görə payebaksay. 36 Soğo K'ip'ra nanaxun baki, ap'ost'olxon iz s'iya Barnaba, yəni "ük' tadalo" laxi levilu İosif. 37 Me İosifi sa q'oruğe buy, şot'in t'e q'oruğa toydi tənginə eçeri ap'ost'olxoy kiyele tadey.

5

Ananiyay q'a Sap'firay bel hariyorox

1 Ama Ananiya uk'ala sa işq'are buy, iz çuğoy s'i Sap'fira. Me işq'ari sa oç̌ale buy. Şot'in me oç̌ala toyest'a, 2 ama tənginə bitova tene eçeri ap'ost'olxo tast'a, təngin sa paya içeynak'e efsa. Mot'oxun iz çuğoy xavaral buney. 3 P'yot'ren isə qaybaki metəre pi: «Ananiya, ko Şeytanen hetəre vi haq'ıla başq'i ki, hun Ǐvel Urufa əfçiduği oç̌alaxun ext'i təngin sa paya vaynak'en efi? 4 Me oç̌al toydaminal viney, toydit'uxun oşa şot'oxun ext'i təngəl viney. Axıri hetəren metər sa əş biq'es baki? Hun amdarxo təə, Buxačuğon əfçiduği baki!»

5 Me əyitmoğo ibakala k'inək' Ananiya biti p'ure. Me barada ibakalt'oğo bitot'u q'ı̌yene haq'i. 6 Sa hema cəyilenal hari Ananiyay meyidə bəc'ürpi ext'undi ki, taşeri oç̌alaxp'at'un.

7 Xib saadaxun oşa Ananiyay çuuxe hari. Şot'ay hələ hik'k'alaxun xavar tene buy. 8 P'yot'ren şot'oxun xavare haq'i: «Sa upa běyn, oç̌ala me pi toyennan toyde?» Çuğonal "hoo, ke toyen" pine. 9 P'yot'ren şot'o pine: «Şor běğenan əyitə sabsunen Q'ončuğoy Urufa əfçiduği cazasuz mandalnan? Me eğalt'oğoy səsə inbaksa? Vi işq'ara oç̌alaxp'iyoroxe, qayt'unbaksa. İsə mone, va taşt'at'un eysa».

10 Me əyitmoğoxun oşa çuux hat'iya P'yot'ri turin oq'a biti p'ure, cəyilxonal bona baśi çuğo p'uri ak'at'an taşeri şot'o izi işq'ari t'ǒğǒl oç̌alaxt'unbi. 11 İsusi laxi yaq'en tağalt'oğoy bitot'u q'a me bakit'oğo ibakalt'oğo q'ı̌yene haq'i.

Ap'ost'olxoy amdarxo q'olaybsun

12 Ap'ost'olxon camaati boş nu ak'eśi, içoğo alaxun tadeśi gele əşurt'un biq'say. İsusi yaq'en tağalt'oğoy bito "Solomoni seyvan" uk'ala galat'un giresay. 13 Bitot'ay şot'oğo kala hörməte buy, ama şuk'k'al şot'oğo ük' bi ı̌ša bites bateneksay. 14 Q'ončuğo Çark'est'al k'inək' q'abulbi işq'arxoy q'a çupuxxoy say isə ğibaği avuzebaksay. 15 Bitot'in ap'ost'olxoy biq'ala nu ak'eśi əşurxoxune əyitey, amdarxon içoğoy azariğo döşəyxoy, nasilk'oğoy loxol c'evk'i yaq'a lat'unxsay ki, P'yot'r t'et'iin c'ovakat'an izi xoji q'a bakayin şot'oğoy loxol biteq'an. 16 Yerusalima ı̌ša bakala şəhərmoğoxunal dəst'ə-dəst'ə amdarxone eysay. Şot'oğon içoğoy azariğo q'a içoğoy boş murdar uruf bakalt'oğot'un eşt'ay, şoroxal bito q'olayt'unbaksay.

Ap'ost'olxoy p'ə̌mci kərəm Kala Şurin běš c'eysun

17 Me əşurxo ak'ala samci běyinšxoy q'a içoğoxun arśi-hayzala saduk'eyxoy paxılluğene biq'say, 18 şot'o görəl ap'ost'olxo biq'est'i zindanat'un badest'i. 19 Ama Q'ončuğoy yaq'abi sa angelen üşe hari ç̌omo qaypi şot'oğo c'evek'i. 20 Angelen pine: «Takinan xrama çurpi bitot'aynak' İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğoy yəşəyinşi k'ə baksunaxun exlətp'anan». 21 Ap'ost'olxonal içoğo pi k'inək' bit'un, savaxt'an üşenen taśi xrame məəlne çurpi amdarxo zombsat'un burqi.

Samci běyinšxoy kalo q'a içoğoxun arśi-hayzalorox isə girt'unśi ki, Kala Şurina k'alpi ağsaq'q'alxoxun sagala ap'ost'olxoy əşlə běğat'un. Şot'oğon amdarxo yaq'at'unbi ki, ap'ost'olxo içoğoy t'ǒğǒlq'at'un eçeri. 22 Ama amdarxon bona baśi şot'oğo nu ak'at'an, qaybaki metərt'un pi: 23 «Taśi běyanği ç̌omo ğaç̌e, biq'eśit'oğoy q'aroola zap'k'aloroxal ç̌omoy ǰomost'a çurpet'un, ama bona baśi běyanği şuk'k'al butene».

24 Xrame q'aroolçiğoy kalat'in q'a samci běyinšxon me əşurxo ibakat'an "mo hetəre bakes bakon?" pi məət't'əlt'un mandi. 25 Hame vədine sunt'in hari pine: «Sa ekinan běğanan efi zindana badi amdarxo mayat'un - xrame məəlne çurpi amdarxot'un zombsa». 26 T'e vədə xrame q'aroolçiğoy kalat'in q'a iz amdarxon taśi ap'ost'olxo biq'i et'unçeri, ama eçat'an t'ap'sun tet'un eçeri, şot'o görə ki, metər bayt'un amdarxon içoğo ǰělayinşbsunaxun q'ı̌t'unbsay.

27 Ap'ost'olxo eçeri Kala Şurin běšt'un c'evk'i, samci běyinšxoy kalat'inal şot'oğoxun xavare haq'i: 28 «Yan və̌x teyan tapşurbi ki, İsusi s'iya duği şuk'k'ala hik'k'al ma zombanan? Və̌n isə dirist' Yerusalimanan car saksa, hələ sa me amdari bisuna beş ozaneyal laxsun çurnansa!» * 29 P'yot'ren q'a t'iyə̌mi ap'ost'olxon isə metərt'un coğab tadi: «Buxačuğoy əyiten taysun amdarxoy əyiten taysunaxun běše. 30 Və̌n xaçe loxol t'ə̌q't'est'i besnanbi İsusa, ama beşi bavoğoy Buxačuğon Şot'o běyinebi. 31 Şot'o ěqevk'i İzi yön tərəf, Çarkest'al q'a Ext'iyəri Q'ončux bi ən hörmətlu galane arśevk'i. Arśevek'i ki, İsrailaxun bakit'oğon toobabi içoğoy günaxxo bağışlayinşakest'es bakat'un. 32 Yan q'a Buxačuğoy laxi yaq'en tağalt'oğoy bitova tadeśi Ǐvel Urufenal subutyanbsa ki, mo metəre».

33 T'iya bakalt'oğon mot'o ibakat'an əcuğon biq'i ap'ost'olxo bespsunt'un çureśi. 34 T'e vədə Kala Şurina arśi divanbalt'oğoxun soğo bakala Gamaliyel turele hayzeri. Şo fariseyxoxun bakala k'anun zombaley, amdarxoy boşal izi gele hörməte buy. Şot'in ap'ost'olxo qavuna c'evk'est'i, 35 oşa isə metəre pi: «Ay israilluyox, me amdarxo k'ə balnansa yönbəri fikirbanan oşa banan. 36 Běğanan, sa hema vədə mot'oxun běš T'evdase içu kala sa amdari gala laxi meydane c'erey. Şot'ay bač'anexun bip'baç̌ tana ı̌ša amdare taśi, ama şot'o besp'it'uxun oşa iz bač'anexun tağalal tene mandi, bito c'eri t'it'unt'eri. 37 Oşa, amdarxoy siyəyinə haq'esuni vədine, galileyalu İudane c'eri, şot'ay bač'anexunal mal amdar tene taśi. Ama şot'o besp'ala k'inək' t'e amdarxoval bito śart'unśi. 38 Şot'o görəl, həysə bezi upsun şone ki, galmadanan me amdarxo, tərbanan taśeq'at'un. Amdari kiin biq'eğala əş boxoy tağala tene. 39 Ama əgər Buxačuğoxun eğala əşesa, kot'oğoy běšinə̌mə haq'es tenan bakal. Buxačuğoy əyitəxun c'eysun bakale mo və̌ynak'!»

Metərluğen, Gamaliyeli pi əyitmux Kala Şurina arśit'oğoy beyne baneśi. 40 Şot'oğon ap'ost'olxo p'urum içoğoy t'ǒğǒl k'alpest'i şot'oğo tatarlayinşest'undi, oşal İsusi s'iya duği k'ənesa zombsuna saal q'adağanbi tərt'unbi.

41 Ap'ost'olxo Kala Şurinaxun c'eğat'an mǔqt'un c'eri, İsusi bač'anexun tağalt'oğoxun baksuna görə içoğo metər sa caza zapsun q'ısmat baksunene mǔqst'ay şot'oğo. 42 Oşa hələl hər ği xrame məəlne çurpi, k'ojurxo taśi amdarxo zomt'unbsay, şot'oğo Mǔq Xavara p'ap'esp'i İsusi Buxačuğoy C'ək'eśiyo baksunat'un car saksay.

6

Vǔğ tana c'ək'p'i əş tapşurbsun

1 İsusi laxi yaq'en tağalt'oğoy say taysun avuzebaksay. T'e ğimxo grek'i muzin əyitk'ala iudeyxon burt'unqi İudeyina nanaxun baki iudeyxoxun şikəətbsa. Ğiluğ ukuna paybat'an içoğoy süpür çupuxxo pay nu kofst'unaxunt'un şikəətbsay. 2 T'e vədə p'as's'e ap'ost'olen İsusi laxi yaq'en tağalt'oğoy bitova girbi metərt'un pi: «Beşi əş Buxačuğoy Əyitə karoozbi mot'o amdarxo p'ap'espsune. Me əşlə efi taśi ğiluğ šume bitot'u barabar koft'i nu kofst'una běğes teyan bakon yan. 3 Şot'o görəl, ay viçimux, ef boşt'an iz s'i şaat' c'eri, içust'a Ǐvel Uruf q'a müdrikluğ bakala sa vǔğ işq'ar c'ək'p'anan, şot'oğon taśi me əşlə běğeq'at'un. 4 Beşi əş isə afırıpsun q'a Buxačuğoy Əyitə amdarxo p'ap'espsun bakale».

5 Gireśiyorox bito şot'oğoy pit'oğoxun irəzit'un baki, eçeriyal St'efana, Filip'a, P'roxora, Nik'anora, T'imona, P'armenasa saal iudeyluğa oşa q'abulbi Ant'ioxinaxun bakala Nik'olaosa c'ək't'unpi. St'efan gele vě, içust'a Ǐvel Uruf bakala sa amdarey. 6 Şot'oğo ap'ost'olxoy běšt'un c'evk'i, ap'ost'olxonal afırıpit'uxun oşa içoğoy kulmoğo şot'oğoy bel laxi xeyir-bərəkətt'un tadi.

7 Buxačuğoy Əyitə ibaki İsusi Çark'est'al baksuna q'abulbalt'oğoy sayal Yerusalima taysun avuze baksay. İsusi laxi yaq'en tağalt'oğoy arane běyinš bakaloroxal mal teney.

St'efani biq'esun

8 St'efan gele xeyirxax, Buxačuğoxun içu başarağ tadeśi sa amdarey. Şot'in nu ak'eśi, içu alaxun tadeśi gele əşuruxe biq'say amdarxoy boş. 9 Ama k'ul baki oşa azadluğa c'erit'oğoy tağala sa sinagoge buy, me sinagoga k'irenaluyox, aleksandriyaluyox saal K'ilik'iya q'a Aziya bölginəxun bakaloroxe taysay. Mot'oğoy boşt'anal St'efanaxun içoğoy əyit çəp tağaloroxe buy. 10 Ǐvel Urufen isə St'efana t'etər sa müdrikluğe tadey ki, şot'ay əyitə p'ap'esp'es tet'un baksay.

11 T'e vədə me amdarxon sa hema tana təngə tadi metərt'un pest'i: «Me amdaren Moiseya q'a Buxačuğo bı̌hi tağala əyitmux uk'at'anyan ibake». 12 Me əyitmoğon St'efana camaati, ağsaq'q'alxoy q'a k'anun zombalxoy piyexune saki, şot'oğonal hari şot'o biq'i tat'unşeri. St'efana Kala Şurin běš c'evk'i, 13 əfçi şahidxoval et'unçeri t'iya. Şot'oğon pit'un: «Me amdaren dim beş ǐvelxrame q'a k'anunxoy pisane əyite. 14 Beş ǔmǔğonyan ibake kot'in uk'at'an ki, me Nazaret'axun bakala İsusen beş xrama śark'ale, Moiseyaxun yaynak' amanat mandi k'anunxoval ene hik'k'al bakale».

15 Kala Şurina arśi divanbalt'oğoy pul isə St'efani loxoley, şot'ay ç̌oyen angeli ç̌oyen işiğ sakala k'inək' işiğe saksay.

7

St'efani Kala Şurin běš çurpi əyitpsun

1 Samci běyinšxoy kalat'in St'efanaxun xavare haq'i: «Me amdarxoy piyorox düze?» 2 St'efanen metəre coğab tadi:

«Ay viçimux q'a bavoox, ibakanan k'əz nex! Beşi bitot'ay bava bakala Avraham Mesop'ot'amiina bakat'an, hələ Xarrana köçp'i tağamin tamt'arağlu Buxačux şot'o ak'eśeney. 3 Ak'eśiyal metəre pi şot'o: "Vi bakala ganu, vi bavay k'oja efa Zu va uk'ala gala taki." *

4 Avrahamal xaldeyluğoy oç̌alaxun c'eri Xarranane taśi. İzi bava p'urit'uxun oşa Buxačuğon şot'o t'et'iinal c'evek'i, eçeriyal həysə efi yəşəyinşala me oç̌alane arśevk'i. † 5 Miya şot'o mülk pi sa p'at'ar gaal tene tadi, ama əyite tadi ki, me oç̌al dirist' şot'o q'a şot'oxun bakalt'oğo mandale. T'e vədine Avrahami hələ sa əyelal buteney. ‡ 6 Buxačuğon şot'o metəre pi: "Vaxun bakiyorox q'erəz sa ölkinə q'ərib k'inək' yəşəyinşale, t'e ölkin amdarxon şot'oğo k'ul k'inək' əşp'est'i bip'baç̌ usen əzyət tadalt'un". 7 Buxačuğon saal pine: "Ama şot'oğo k'ul k'inək' əşp'est'alt'oğoy cazina tadoz, t'e vədə t'et'iin c'eri hari Za miya bul k'os'balt'un". § 8 Oşa Avrahamaxun irəziluğ ğaç̌eśi, İzi tadi əyiti loxol çurpsuna ak'est'eynak'al şot'o sünnətbaksuni tapşuruğe tadi. * Avrahamenal izi ğar İsaak' nanaxun bakat'an muğ ğinaxun oşa şot'o sünnətebi. İsaak'enal izi ğar İak'ova, İak'ovenal beşi bavoox-kalboox bakala izi p'as's'e ğarane nanaxun bakat'an sünnətbi. †

9 Me beşi bavoğon içoğoy viçi İosifa paxılluğbi şot'o misirluğo k'ul k'inək' toyt'undi. Ama Buxačux İosifi tərəf baki 10 şot'o bito bəloğoxun çark'esedi. Şot'o t'etər sa müdrikluğe tadi ki, faraoni ük'ele bask'i şo. Faraonen şot'o dirist' Misiri q'a iz saraya bakalt'oğoy loxol kalaluğbsunane tapşurbi. ‡ 11 Samal oşa dirist' Misirə q'a Kənan oç̌ala busaluğe baki, beşi bavoğonal t'etər sa əzyət aksat'un burqi ki, ukseynak' šum tet'un bə̌ğə̌bsay. § 12 İak'oven ibakat'an ki, Misirə taxıle bu, beşi bavoğo t'iya taxıl eşt'eynak'e yaq'abi. Mo şot'oğoy samci kərəm t'iya taysuney. 13 P'ə̌mci kərəm tağat'an isə İosifen viçimoğo izi şu baksunane pi, faraonenal İosifi Kənan oç̌ala bakala q'oomxoy barada avanebaki. * 14 Mot'oxun oşa İosifen xavar yaq'abi izi baval, şot'oxun sagala izi bito q'oomxoval izi t'ǒğǒle eçest'i. Q'oomxoy sayal bito sagala yetmiş qo tane bsay. † 15 Hametər İak'ov Misirəne köçp'i, oşa Misirəl p'ure. Beşi bavooxal t'e oç̌alat'un p'uri. ‡ 16 İak'ovi q'a İosifi ǔq'enxo eçeri Şek'ema, Avrahamen Xamori ğarmoğoxun gümüş tənginəl haq'i galat'un oç̌alaxp'ey. §

17 Buxačuğon Avrahama əyit tadiyorox hari bex p'ap'ala vədə ı̌šalayinşaksunen Misirə bakala beş azuk'i sayal taysun avuzebaksay. 18 Ama oşa t'etər sa vədəne hari ki, Misirə İosifa nu çalxala sa padçağe taxt'a arśi. * 19 Me padçağen beşi bavoğo pul tadi işiğ tene tast'ay, təzə nanaxun baki əyloğo bosesest'ay ki, p'ureq'at'un. İzi əş hetər uk'ayin bic'luğ əşp'est'i beşi azuk'a əfçibsuney. † 20 Hame vədinene Moisey nanaxun baki. Hat'etər əyel teney şo, Buxačuğon İz pit'oğo bex p'ap'espseynak' c'ək'p'i gözəl sa əyeley. Xib xaş şot'o iz nanan içine ukest'i, 21 ama axıral śirik' efes nu baki, bitot'ullarik' taşeri izi əylə bosala bakat'an, faraoni xuyəren şot'o bə̌ğə̌nebi, ext'iyal izi əyel k'inək' běği kalanebi. ‡ 22 Moisey misirluğoy başarbalt'oğoy bitova zombakeney, muzaxunal şaat'ey, kiin əşəxunal.

23 Hari q'ırx yəşə p'ap'at'an Moiseyi ük'exun taśi izi p'iye q'oomxo bakala israilluğo lafst'une c'ovaki. 24 Sa ği şot'in hari israillun misirluni kiyel t'ap'esunane ak'i. Moisey israillun tərəfe çurpi, misirluna besp'i şot'oxun t'ap'eśi israillun həyifə haneq'i. 25 Şot'in fikirebsay ki, azuk'en izi şu baksuna q'amişebakon, Buxačuğon şot'oğo şi kiin çark'est'una anek'on. Ama şot'oğon tet'un q'amişaki.

26 Əyc'indəri Moiseyen hari běneği ki, p'ə̌ israillunene sunaxun davabsa. Şot'oğo barişt'irişbsun çureśi pine: "Ay viçimux, axıri və̌n sa p'iyaxunnan. Het'aynak'nan sunay loxol kul alabsa?" 27 Ama iz azuk'axun bakalt'u t'apk'ala t'e amdaren Moiseya lik't'i pine: "Hun şunu? Va miya yaynak' kalo nəəl divanbal tet'un laxe! 28 Bərkə nəyni misirluna besp'i k'inək' zaal besp'ala fikirvax bu?" 29 Me əyitmoğo ibakit'uxun oşa Moisey ölkinəxun c'eri t'inet'eri, taśiyal q'ərib k'inək' Midyan oç̌alane yəşəyinşala baki. T'iya şot'ay p'ə̌ ğare baki. §

30 Q'ırx usene c'ovaki. Sa ğiyal, ams'i oç̌ala bakala Sinay buruğoy t'ǒğǒl Moiseya bok'ala ləmbin yalovi boş sa angele ak'eśi. 31 Şot'in izi piin ak'alt'u věbakes tene baksay, taśi ı̌šanaxun běğsun çureğat'an Q'ončuğoy səsəne ibaki: 32 "Zu vi bavoğoy Buxačuxzu: Avrahami Buxačuxzu, İsaak'i Buxačuxzu saal İak'ovi Buxačuxzu". Mot'o ibakat'an Moiseya q'ı̌yexun t'ut'ultinene haq'i, sal iz bula alabi běğes tene baksay. 33 Q'ončuğon şot'o pine: "Vi turexun torok'ala c'evk'a, şot'aynak' ki, vi çurpi ga ǐvele. 34 Zu Misirə bakala Bezi azuk'i əzyətə ak'i, şivanal izbaki. Mone, śiriz ki, şot'oğo misirluğoy kiyexun çark'est'az. İsə taki, va Misirəz yaq'absa!" *

35 Mo hat'e Moiseyey, azuk'en içu "hun şunu? Va miya yaynak' kalo nəəl divanbal tet'un laxe!" pi nu q'abulbi Moisey! İsə mone, Buxačuğon şot'o ləmbin boş ak'eśi angeli kiin İz azuk'i loxol kalaluğbseynak' q'a şot'oğo çark'est'eynak'e yaq'absay! 36 Şot'ine azuk'a iz běš badi c'evk'i. Misirə, Č'oč'a dənizə, oşaal q'ırx usen ams'i oç̌ala nu ak'eśi, içu alaxun tadeśi əşure biq'i şot'in. † 37 Şoney israilluğo "ef boşt'an sa xavareçal c'eğale. Efi Buxačux bakala Q'ončuğon za efi loxol laxi k'inək' şot'o efi loxol kalo laxale" ‡ piyo. 38 Moiseyey israilluyox ams'i oç̌ala bakat'an şot'oğoxun bakiyo, şoney Sinay buruğo içuxun əyitk'ala Angeli § əyitmoğo gireśi israilluğo p'ap'esp'alo, şot'one nexey Angelen beşi bavoğo q'a yax p'ap'espsun çureğala t'e yəşəyinşest'ala əyitmoğo. *

39 Ama beşi bavoğon Moiseyi pit'oğon taysun tet'un çureśi, içoğoy ç̌oyat'un taradi şot'oxun, qaybaki Misirə taysune c'ovaki şot'oğoy ük'exun. 40 Hələ Moiseyi viçi Aarona metərəl pit'un: "Yaynak' buxačuxxo düzba, yanal şot'oğoy pit'oğon arśi-hayzen, şot'o görə ki, yax Misirəxun c'evk'i me Moiseyi bel k'ə hare avateyan". 41 Haketərəl bit'un, t'e ğimxo eçeri q'ızıla xebi sa arak't'un düzbi, oşal içoğoy kiin düześi t'e binik'eynak' q'urban eçeri hələ sa şot'ay s'iyal kəyi-ǔğsunal tat'undi. † 42 Buxačuğonal beşi bavoğoxun İzi ç̌oya taradi sal şot'oğo düz yaq'a laxsunal tene çureśi. Mant'undi şorox haketər göynul bakala běğa, xaşa saal muč'uliğo bul k'os'bsun, Xavareçalxon śampi k'inək':

"Ay israilluyox, q'ırx usen ams'i oç̌alanan baki,

Hevaxt'nan Zaynak' q'urbanxo q'a payur eçeri?

43 Taśi Maloxeynak' düześi çadıra,

Refana bul k'os'bsuna ak'est'eynak' bakala muč'ulinanan və̌xun taradi. ‡

Kiin düześi binik'xonan və̌ynak' buxačux bi!

İsə Zuval və̌x Vavilona sürgünboz!" §

44 Çadıre buy beşi bavoğoy ams'i oç̌ala, Buxačuğoy içoğoxun irəziluğ ğaç̌eğat'an tadi əyiti loxol çurpsuna ak'est'ala çadırey şo. Moiseyen şot'o Buxačuğon içu pi, ak'est'i k'inək'e düzbest'ey. * 45 Oşin eğala nəsilen Yeşuan içoğo eçeri t'e ölkinə, Buxačuğon q'erəz millətxo şəp'eśi içoğo tadi t'e oç̌ala eğat'an me ı̌vel çadıral içoğoxun ext'et'uniy. Hari David padçağ bakaminal me çadır beşi bavoğoynak' Buxačuğoy bakala ı̌vel ganey. † 46 Davidal Buxačuğoy ük'el bask'i sa padçağey. İak'ovi Buxačuğoynak' sa məsk'əne biq'sun çureśi şot'in. ‡ 47 Ama Buxačuğoynak' t'e məsk'ənə biq'iyo Davidi ğar Solomone baki. §

48 Ala Arśiyo isə insani kiin biq'eśi k'ojurxo tene yəşəyinşbsa. Xavareçalxon śampit'oğo eyex baden: 49 "Q'ončuğon nexe ki,

Göyurxo Bez arśala taxt',

Oç̌alal Bez turmoğo laxala gane.

Hetər sa k'oj biq'alnan ki Zaynak',

Hetər gane ki şo, Bezi irəətluğ bə̌ğə̌bes bakala sa ga bakane?

50 Bez kiin tez yaratmişe ki mot'oğo bitova Zu?" *

51 Ay ef ǰomoy tüşen tağalorox, hik'k'alal sünnət'bakitenan və̌n! ǐvel Urufeynak' ga butene ef ük'e, efi bavoğollarik' efiyal ǔmǔğxo biq'e, uk'alt'oğo itenanbaksa və̌n. † 52 Xavareçalxoy mat'ut'un ği tadi ki efi bavoğon? Düzgün Bakalt'ay eysuna saturběš ak'i pit'oğot'un besp'i şot'oğon. İsə mone, və̌nal Şot'o toydi İzi p'iya śipiyoroxnan baki. 53 Angelxon ef kiyel biq'est'i k'anuna nu əməlbiyoroxnan və̌n!»

St'efana bespsun

54 St'efani me əyitmoğo ibakat'an Kala Şurina arśit'oğoy əcuğon t'etəre biq'i ki, lap içoğoy uluxxo ğırıc'enst'at'un burqi. 55 Ǐvel Urufen buy bakala St'efanen isə iz bula alabi göynule běği. Şot'in Buxačuğoy tamtarağa q'a İz yön tərəf çurpi İsusa ak'i 56 pine: «Mone, göye t'e ç̌oye bakalt'oğoz aksa zu, Buxačuğoy yön tərəf çurpi Amdari Ğaraz aksa!»

57 Me əyitmoğo ibakat'an t'iya bakalt'oğoy bitot'in içoğoy ǔmǔğxo biq'i harayk'a St'efani loxolt'un taśi. ‡ 58 Şot'o şəhərexun t'ǒǒx c'evk'i ǰělayinşpsat'un burqi, şot'ay pit'oğo içoğoy ǔmǔğǒn ibakit'oğonal içoğoy loxolxun lapi boxoy paltara c'eq'i, § Şaul uk'ala sa cəyili turnoq'at'un laxi. 59 J̌ěyur hari içu laft'ala St'efanen isə metəre afırıpi xoyinšp'say: «Ay Q'ončux İsus, bez urufa Vaz tapşurbsa». 60 Oşa k'ə̌k'ə̌p'i loxol biti ost'aar səsen pine: «Ay Q'ončux, mot'oğoy me günaxa içoğoy ozane ma efa!» Metər piyal elmuxe tadi.

8

İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğoy śaresun

1 Morox bito iz piin běš baki Şaul isə St'efana besp'it'oğoxun sa fikirdəney.

Me əşurxoxun oşa İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğoy Yerusalima bakala cəmiyəteynak' ği tene buy. Ap'ost'olxoxun q'erəz bito c'eri İudeyin q'a Samariin ayizmoğot'un t'it'ala baki. 2 Buxačuğoy laxi yaq'en tağalt'oğon isə St'efana oç̌alaxp'i, şot'aynak' üşe-ğena ǒnepi yasal et'unfi. 3 Şauli əş isə İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğoy bač'anexun bafst'uney. Çuux-işq'ar tene běğsay, taśi şot'oğo içoğoy k'ojin boşt'an biq'i eçeri türminəne bast'ay. *

Filip'i Samariina hari Mǔq Xavara karoozbsun

4 Sa tərəfəxunal, Yerusalimaxun dədərgün baki İsusi şagirdxon içoğoy hari hər gala Mǔq Xavarat'unkaroozbsay. 5 Filip'al Samariina bakala şəhərmoğoxun sunt'u hari, t'iya İsusi Buxačuğoy C'ək'eśiyo baksunane karoozbi car saksay. 6 Amdarxon şot'ay uk'alt'oğo ibaki, iz biq'ala nu ak'eśi əşurxoval içoğoy piin běš baksuna görə şot'o həvəsent'un ǔmǔxlaxsay. 7 Mone, içoğost'a murdar uruf bakalt'oğoy boşt'an urufxone c'eysay harayk'a, p'araliç baki bask'iyorox q'a axsağ bakaloroxe hayzeri taraney. 8 Kala sa mǔqluğene haq'ey t'e şəhəre bakalt'oğo.

Falçi Simon

9 Filip'i hari me şəhəre falçi Simon uk'ala sa amdare buy. Şot'in gele vaxt'ey ki falçiluğebsay, Samariin amdarxoy bitot'inal şot'ay biq'ala əşurxo ak'i məət't'əlt'un manst'ay. Şot'in içinal nexey ki, "zu adi amdar tezu". 10 Kala-mis'ik' bitot'in şot'o ǰomo ə̌mbi ǔmǔxt'unlaxsay. Metərt'un nexey: «Bitova başarbala Buxačuğoy zore mo, me amdari biq'ala əşurxost'ane duği c'eysa». 11 Heq'ədər vədəne ki, şot'ay bala caduğo ak'i məət't'əl mandala amdarxoney morox, şot'o görəl bitot'in şot'o kala sa amdare avay. 12 Ama Filip'i uk'alt'oğo ibakat'an, Buxačuğoy padçağluği q'a İsus Xrist'osi Çark'est'al baksuni Mǔq Xavara ibakat'an, mot'o q'abult'unbi şot'oğon. Q'abulbiyal taśi k'unuk'ebaksay gelo, işq'arxoval, çupuxxoval. 13 Simonen içinal İsusi Çark'est'al baksuna q'abulebi. K'unuk'bakit'uxun oşal dim Filip'i t'ǒğǒle baksay, şot'ay biq'ala nu ak'eśi, içu alaxun tadeśi zoren bala əşurxo ak'i məət't'əle manst'ay.

14 Yerusalima mandi ap'ost'olxon ibakat'an ki, samariyaluğon İsusi Çark'est'al baksuna q'abulbet'un, P'yot'ra q'a İoanat'un şot'oğoy t'ǒğǒl yaq'abi. 15 Şot'oğonal hari afırıt'unpi ki, me amdarxo Ǐvel Urufq'an tadeśi, 16 axıri şot'oğoy saycət'u hələ Ǐvel Uruf tene tadeśey. Saycə k'unuk'baki İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbiyoroxey şorox, 17 ama ap'ost'olxon hari içoğoy kulmoğo şot'oğoy bel laxit'uxun oşa şot'oğo Ǐvel Urufal tadeśi.

18 Simonen ak'at'an ki, Ǐvel Uruf ap'ost'olxon amdarxoy bel içoğoy kulmoğo laxsunene tadesa, şot'oğo təngə boxodi 19 pine: «Zuval metər sa zore q'ončux baksunez çuresa, barta bez kula içoğoy bel laxsunen amdarxo Ǐvel Urufq'an tadeśi». 20 P'yot'ren şot'o pine: «Vi təngə vi belq'an laft'i! Şor běnğsa Buxačuğon tades bakala me başarağa tənginen haq'ala şeye? 21 Valuğ tene me əş, vi eyexun c'evk'a! Şot'o görə ki, düzgün tene ak'esa vi ük'e bakalorox Buxačuğoy piyes. 22 Şaat'o şone, toobabiQ'ončuğo xoyinšpa ki, vi beyne metər fikirxo eysuna görə va bağışlayinşeq'an. 23 Zu azaksa ki, paxılluğe vast'a bakalo, günaxi boş batk'enu tansa!» 24 Simonen qaybaki metəre pi: «Bez gala və̌n Q'ončuğo afırıpi xoyinšp'anan ki, bez bel ef pit'oğoy sayco maq'an hari».

25 Metərluğen, şot'oğon içoğoy ak'it'oğoxun exlətp'i Q'ončuğoy Çark'est'al baksuni Mǔq Xavara amdarxo p'ap'esp'it'uxun oşa qaybaki Yerusalimat'un taśi. Şot'oğon Samariina içoğoy yaq'e loxol bakala ayizmoğoval baśi karoozt'unbsay.

Filip'i efiop'iyaluna k'unuk'bsun

26 Q'ončuğoy sa angelen isə Filip'a pine: «Hayza ams'i oç̌ali güney tərəf taśi Yerusalimaxun Gazzina tağala yaq'a c'eki». 27 Filip'al hayzeri taneśi. Hariyal běneği ki, yaq'axun vəzifinə bakala efiop'iyalu sa xədime c'ovaksa. Şo K'andak'iin, yəni Efiop'iin çuux-padçaği xəznin kaloney, Yerusalima Q'ončuğobul k'os'bsane harey, 28 isəəl iz k'oyane qaybaksay. Me xədimen iz arabina arśi İsaya xavareçalen śampi girkəne k'aley.

29 Ǐvel Urufen Filip'a pine: «T'e arabina p'ap'a şot'oxun barabar taki». 30 Filip' t'it'eri arabina p'anep'i, p'ap'iyal arabina arśi t'e amdari İsaya xavareçali girkə k'alpsunane ibaki. Filip'en xavare haq'i: «Hun vi k'alk'alt'u q'amişenbaksa?» 31 Xədimenal "amdara q'andırişal nu bakayin, k'alpit'u q'amişakes banekon?" pi, Filip'a izi t'ǒğǒle k'alpi arśest'i. 32 Şot'ay Ǐvel Śame boşt'an k'alpi əyitmux isə moroxey:

"Šamseynak' taşala sa eğel k'inək't'un taşt'ay Şot'o,

İçu q'açibalt'oğoy běš muzsuz sa q'uzi k'inək'ey,

İz ǰomo tene ə̌mbsay Şot'in.

33 Saki ç̌axç̌uxt'unney Şot'o, İz bač'ane çurk'alal tene buy,

İçuxun oşa sa zürgətəl tene efi ki, İz s'i t'ap'eğane,

Axıri hat'unq'i Şot'ay me dünyəne bakala elmoğo." †

34 Efiop'iyalu xədimen Filip'axun xavare haq'i: «İsə za upa běyn, xavareçalen miya içuxune əyite yoxsa q'erəz sunt'uxun?» 35 Filip'enal şot'ay me k'alpit'oğoxun burqi İsusi Şu baksuni Mǔq Xavara şot'o p'ap'esebi.

36 Hametər exlətpsun, şorox hari xe bakala sa galat'un p'ap'i. Efiop'iyalunen pine: «Běğa, miya xene bu! İsə het'u görə ma k'unuk'bakaz ki?» 37 ‡ 38 Oşa əmirebi ki, arabina efeq'at'un. Şorox arabinaxun śiri p'ǒğə̌l xenat'un baśi, Filip'enal efiop'iyalu xədimə k'unuk'ebi.

39 Xenaxun c'erit'uxun oşa Q'ončuğoy Urufen Filip'a ext'i taneşeri. Efiop'iyalu xədimen şot'o ene ak'alateney, ama p'urumal şo iz arabina arśi mǔq-mǔqe k'oya taśi. 40 Filip'en isə saal běneği ki, Aşdod şəhərene. Şo K'eysariina taśi c'eğamin bito şəhərmoğo baśi Q'ončuğoyMǔq Xavarane amdarxo p'ap'espsay.

9

Şauli İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbsun

1 Şauli ük' isə hələ çaxtenesay, iz fikir Q'ončuğo Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğo tumexun əfçibsuney. Mone, şo samci běyinšxoy kalat'ay t'ǒğǒl hari 2 şot'oxun xaişebi ki, Damask'a bakala sinagogxo İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbi iudeyxo bunesa, şot'oğo biq'i Yerusalima eşt'eynak' içu peçat duğeśi sa icazaq'an tadi. Me sinagogxo "Yaq'en tağalt'oğoy", yəni İsusi laxi yaq'en tağalt'oğoy gireğala ganey, şot'o görəl t'iya taśi çuux-işq'ar, şot'oğoxun şu bunesa bitova biq'i eşt'une çuresay.

3 Ama taśi Damask'a p'ap'ala vədine, yaq'a göynuxun şot'ay loxol pulmoğo taşala t'etər sa işiğe biti ki, 4 Şaul ç̌ooq'a bineti. Şot'in sa səse ibaki: «Şaul, Şaul! Hun het'u görən Za əfçibsun çuresa?» 5 Şaulen "Hun şunu, Ağa?" pi xavare haq'i, səsenal qaybaki "vi əfçibsun çureğala İsuszu. 6 İsə hayza şəhəre taki, t'et'iya va k'ə bsun lazım bakalt'oğo uk'alt'un" pine.

7 Mayinesa c'eğala sa səsə ibaki, ama içoğoy t'ǒğǒl şuk'k'ali nu baksuna ak'at'an Şaulaxun sagala yaq' c'erit'oğoy muze ğaç̌eśi. 8 Şaul biti ganuxun hayezeri, ama iz pula qayk'at'an běneği ki, hik'k'al tene aksa. Şot'o Damask'al śirik' iz kiyexun biq'it'un taşeri. 9 Xib ği şot'in hik'k'al tene ak'i, iz ǰomo nə šum tene laft'i, nə xe.

10 Damask'a isə İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbi sa amdare buy, iz s'i Ananiya. Q'ončux şot'ay piyes ak'eśi k'alepi: «Ananiya!» Ananiyanal "memiyazu, ay Q'ončux!" pine. 11 Q'ončuğon şot'o pine: «Hayza "Düz küçə" uk'ala küçinə taki. İuday k'oya T'arsus şəhərexun bakala Şaul uk'ala amdare bu, şot'o bə̌ğə̌ba. Şot'in həysə afırınne, 12 içuval alaxun ak'esune tadesa ki, Ananiya uk'ala amdaren hari iz kulmoğo şot'ay bel laxsunen şot'ay pulmoğon aksa burqale». 13 Ananiyan qaybaki metəre pi: «Ay Q'ončux, gelez ibake me amdari barada, Yerusalima Va q'abulbi ı̌velt'oğo bi pisluğxoxunal bez xavar buzax. 14 Şo memiyal Vi s'iya duği afırık'alt'oğo biq'i bast'ane hare, iz kiyel samci běyinšxon mot'o ə̌m zapi icazal but'ux». 15 Ama Q'ončuğon şot'o pine: «Taki! Zu ke amdaraz c'ək'p'e, kot'in Bezi şu baksuna buxačuxsuzt'oğo, içoğoy padçağxo saal israilluğo çalxest'ale. 16 Ak'est'oz kot'o Za çalxest'eynak' heq'ədər əzyət zapine buq'on».

17 Metərluğen, Ananiya hayzeri taneśi, taśiyal Şauli bakala k'oja bə̌ğə̌bi, baśi iz kula şot'ay bel laxi pine: «Şaul, ay viçi, Q'ončuğone za vi t'ǒğǒl yaq'abe. Hun miya eğat'an va yaq'a ak'eśi İsusene za yaq'abe ki, vi pulmux qayeśi va Ǐvel Urufq'an tadeśi». 18 Hat'e saad Şauli piyexun unk'on tore zap'eśi, şot'in p'urum aksane burqi. Hayzeriyal İsusi Çark'est'al baksuna q'abulbit'uxun oşa xenen k'unuk'baki 19 šum kəyi içule hari.

Şauli Damask'a karoozbsun

Şaul hələ sa hema ği Damask'a çurpi İsusi yaq'en tağalt'oğoxun vaxt'e c'ovakest'i. 20 Şot'in İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbit'uxun oşa hat'e saad sinagogxo taśi İsusi Buxačuğoy Ğar baksuna karoozbsal bureqi. 21 Şot'o ibakalt'oğoy bito məət't'əl mandi metərt'un nexey: «Yerusalima me s'iya duği afırık'alt'oğo əfçibsun çureğala amdar tene ki mo? P'oy next'uniy ki, miyal İsusi yaq'en tağalt'oğo biq'i samci běyinšxoy t'ǒğǒl taşt'eynak'e hare?!» 22 Şaul isə çurt'enney, samalal ük'in karoozbi İsusi əyit tadeśi Çark'est'al baksuna Ǐvel Śamen t'etəre subutbsay ki, Damask'a bakala iudeyxon içoğoy k'alpit'oğo düz q'amişaksunaxun şupələyinşaksat'un burqsay.

23 Aranexun xeylək vaxt' c'ovaneki, iudeyxon əyitə sat'unbi ki, Şaula biq'i besp'alt'un. 24 Ama Şaula me xavar hari p'anep'i. Şot'o bespsun çureğalt'oğon şəhəre bağala darvazin tume çurpi üşe-ğena q'aroolt'un zap'ey ki, şot'o c'eğat'an biq'alt'un. 25 Şauli şagirdxon isə şot'o üşe zənbilə laxi şəhəri hərrəmine bakala q'alinaxun oq'at'un śivk'i. *

Yerusalima bakala ap'ost'olxoy Şaula q'abulbsun

26 Yerusalima eğala k'inək' Şaul İsusi şagirdxo gərbaksune çureśi, ama şorox Şaulaxun zap't'unsay, şot'ay həgigiyal İsusa q'abulbi Şot'ay yaq'en tağalt'oğoxun soğo baksuna větet'uniy. 27 Ama Barnaba şot'ay bač'ane çurpi şot'o ap'ost'olxoy t'ǒğǒle taşeri, şot'oğoynak' İsusi Şauleynak' ak'esuna, Q'ončuğon şot'oxun əyitpsuna, oşal Şauli Damask'a İsusi s'iya qay duği hetər karoozbsuna bitova exlətebi. 28 Mot'oxun oşa, Yerusalima İsusi şagirdxo maya tat'unsaysa, Şaulal içoğoxuney. Hik'k'alaxun q'ı̌tenebsay, qay İsusi s'iya duği Şot'ay şu baksuna bitot'u care saksay. 29 Şo q'erəz ölkoğoxun hari iudeyxoy boşal baneksay, gele vədəl izi əyiten şot'oğoxun biteneq'say. Əş hari t'e galane p'ap'i ki, şot'oğon Şaula biq'i bespsunt'un çureśi. 30 Ama İsusa q'abulbit'oğon mot'o ibakat'an şot'o K'eysariina taşeri, t'et'iinal Tarsusat'un c'ovakest'i.

31 Metər ext'at'an isə İudeyina, Galileyina saal Samariina İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğoynak' içoğoy bul dinc sa vədəne hari. İçoğoy ganut'un ost'aarbsay me Q'ončuğoy kalaluğa q'amişakit'oğon, Ǐvel Urufenal şot'oğo ük'e tast'ay, şot'oğoy cörginə bakalt'oğoy sayane avuzbsay.

Eneyay q'olaybaksun q'a T'abit'ay běyinbaksun

32 Hame vədine, bito şəhərmoğo tarapi karoozbala P'yot'r Liddinane hari. 33 Miya Eney uk'ala p'araliçen duği sa işq'are buy, şo muğ useney ki, bask'i galaney. 34 P'yot'ren şot'o pine: «Eney, hayza vi bask'i ganu girba! Mone, İsus Xrist'osen va q'olayebsa!» Eneyal hat'e saad hayezeri. 35 Liddina q'a iz t'ǒğǒl bakala Şaron düzənluğa bakalt'oğon me amdari tarapsuna ak'at'an Q'ončuğo q'abulbi Şot'ay laxi yaq'ent'un taysa burqi.

36 Yop'p'a şəhəre isə İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbi sa çuuxe buy, iz s'i T'abit'a, mo "ceyran" upsune. Me çuux gele xeyirxax, kəsibxo kul boxodala sa çuuxey. 37 T'etəre baki ki, P'yot'ri Liddina bakala vədine me çuux azarayinşaki p'ure. Çuğoy meyidəl os'k'i izi bakala k'ojin alin otağa lat'unxi. 38 Yop'p'a isə Liddina ı̌ša baksuna görə, İsusi laxi yaq'en tağala viçimoğon P'yot'ri t'iya baksuna ibakat'an şot'aynak' p'ə̌ tanaxun xavart'un yaq'abi ki, içu usum miyaq'an p'ap'esp'i. 39 P'yot'ral hayzeri şot'oğoxun taneśi. Şot'o eğala k'inək' çuğoy meyid bakala otağat'un laçuvk'i, meyidi loxol ǒnek'ala süpür çupuxal girt'unśi şot'ay bel. Şot'oğon burt'unqi ǒnek'a T'abit'an içoğoynak' ěbi dərgoğo q'a q'erəzəl paltarxo ak'est'a.

40 P'yot'ren şot'oğo bitova otağaxun c'evk'i, için isə çökt'i afırıpsane burqi. Oşa p'urin loxol běği pine: «T'abit'a, hayza!» Çuğon pula qayepi, P'yot'ra ak'iyal hayzeri areśi. 41 P'yot'ren şot'o kiyexun biq'i hayzevek'i, oşal İsusi laxi yaq'en tağala süpür çupuxxo q'a t'iya bakalt'oğoy bitot'u k'alpi şot'oğo p'uri ganuxun hayzeri T'abit'ane ak'est'i.

42 Me baki əş dirist' Yop'p'ina yəymişebaki, gele amdaral Q'ončuğo q'abulbi Şot'ay laxi yaq'en tağalt'oğoxune baki. 43 P'yot'r isə hələ sa heq'ədər vədəl Yop'p'ina çurepi, şo Simon uk'ala sa t'olašk'ali k'oyane manst'ay.

10

Angeli K'orneliusaxun əyitpsun

1 K'eysariina "it'alyanxoy q'oşun" uk'ala q'oşuna q'ulluğbala K'ornelius s'iyen sa amdare buy. Şo t'e q'oşuna baç̌tani loxol kalaluğbalt'oğoxun soğoney. 2 Me K'ornelius, izi külfət gərgür, Buxačuğo vě hamal Şot'ay laxi yaq'en tağala sa amdarey. Şot'in dim kəsibxo kule biq'say, Buxačuğo afırıpi xoyinšpsunaxunal qoş tene çurey.

3 Sa ği, vuyumci saada * ı̌ša, şo alaxune ak'eśi. Buxačuğoy sa angelen hari şot'o k'alepi: «K'ornelius!» 4 K'orneliusen q'ı̌bsun şot'ay loxol běği pine: «İzbaksa, ağa!» Angelen saal əyitepi: «Vi bi afırıyox q'a biq'i əşur Buxačuğoy piyes şaat'e ak'eśi. Bok'ala q'urbani yeq'e aden irəzibala k'inək'e irəzibi şot'oğon Buxačuğo! 5 İsə hayza Yop'p'ina amdarxo yaq'aba, taśi Simon uk'ala amdara k'alpi vi t'ǒğǒlq'at'un eçeri. T'e amdara P'yot'ral next'un, 6 şo həysə dənizi börine, Simon uk'ala sa t'olašk'ali k'oyane baksa».

7 K'orneliusen içuxun əyitk'ala angel taśit'uxun oşa izi q'ulluğçiğoxun p'ranna saal izi həmişə əş tapşurbala sa əsk'əre buy, şot'one k'alpi. Me əsk'ər Buxačuğoy laxi yaq'en tağala, bač'an tarades bakala sa əsk'ərey. 8 Şot'oğoynak' me bakit'oğo bitova exlətp'i Yop'p'inane yaq'abi.

Q'ončuğon P'yot'ra ak'est'i piyorox

9 Əyc'indəri, ǔqǔmci saada † ı̌ša, K'orneliusen yaq'abi amdarxo hari p'ap'ala vədine, P'yot'r afırıpseynak' k'ojin bele‡ laśi. 10 Şot'in busa baki uksune çureśi. K'ojin amdarxon ukun həzirbamin isə iç alaxune ak'eśi. 11 Anek'i ki, göyür qayesa, alaxunal kala sulfa k'inək' sa şeya iz bip' dönbinexun biq'i oq'at'un śivksa. 12 Sulfin loxol isə hər cür tarak'ala q'a xoreğala heyvan saal q'uşure bu. 13 Oşa sa səse ibaki: «P'yot'r, hayza me heyvanxoxun šampa uka!» 14 P'yot'ren qaybaki "bakala şey tene, ay Q'ončux! Zu sal sa vədine bez ǰomo haram nəəl murdar hesabbakala heyvani yeq' tez duğe!" pine. 15 T'e vədə səsen şot'oxun p'ə̌mci kərəm əyitp'i pine: «Buxačuğon təmiz ak'i "uka" uk'alt'u haram umapa!» 16 P'yot'ren mot'o xib kərəm ibakit'uxun oşa, sulfa hat'e saad qaybaki ěqeśi.

17 P'yot'r me izi piyes ak'eśit'oğoxun hələ içul tene harey, hame vədine K'orneliusen yaq'abi amdarxon t'olašk'al Simoni k'oja bə̌ğə̌bi hari darvazin tume çurt'unpi. 18 Şot'oğon k'alpi P'yot'r uk'ala Simoni miya mandi nu manst'unat'un xavar haq'i. 19 P'yot'ren hələl içu ak'eśit'oğoxune fikirbsay, Ǐvel Urufen isə şot'o pine: «Va xib tanene qə̌vesa. 20 § Hayza oq'a śiri şot'oğoxun gərbaka taki. Hik'k'alaxunal zap'mayeki, şot'oğo Zuz yaq'abe».

21 P'yot'ren oq'a śiri t'e amdarxo pine: «Efi qə̌veğala amdar zuzu. Het'aynak'nan hare?» 22 Şot'oğon pit'un: «Yax K'ornelius uk'ala sa amdarene yaq'abe, şo "it'alyanxoy q'oşuna" baç̌tani kalone. Şo düzgün, Buxačuğoy laxi yaq'en tağala sa amdare, iudeyxoy boşal izi gele hörmətt'ux bu. Buxačuğoy ı̌vel angelxoxun sunt'in şot'o əmirbene ki, va iz k'oya eçest'i vi uk'alt'oğo ǔmǔxlaxeq'an». 23 P'yot'renal şot'oğo k'oya badi q'onağebi.

P'yot'ren K'orneliusi k'oya hari karoozbsun

Əyc'indəri P'yot'r hayzeri şot'oğoxun yaq'anebaft'i, Yop'p'inaxun İsusi yaq'en tağala viçimoğoxunal sa hemo şot'oğoxun gərbaki tat'unśi. 24 Oşin ğine şorox hari p'at'unp'i K'eysariina. K'orneliusenal iz q'oomxo, ı̌ša dost'urxo girbi şot'oğoy yaq'ane běğsay. 25 P'yot'r k'oya bağat'an K'ornelius şot'ay běše c'eri, şot'ay turin oq'a biti bule k'os'bi. 26 P'yot'ren isə "hayza, adi sa amdarzu zu" pi şot'o alanebi.

27 P'yot'r K'orneliusaxun exlətpsun otağane baśi, baśiyal běneği ki, t'iya amdarxon buye. 28 Şot'oğo metəre pi: «Bitot'in avane ki, yax iudeyxo iudey nu bakalt'oğoxun arśi-hayst'un, şot'oğoy k'ojurxo baśi-c'eysun q'adağane. Ama Q'ončuğon za avabakesedi ki, şuk'k'ali loxol "mo murdare" nəəl "Buxačuğoy piyes təmiz tene ak'esa" pi nu běğalazu. 29 Şot'o görəl, bez bač'anexun hari amdarxoxun hik'k'al tez xavar haq'i, hayzeri hariz. İsə upanan běyn, za het'aynak'nan eçest'e?»

30 K'orneliusen əyitpsa burqi metəre pi: «Xib ği mot'oxun běš hame vədəney, vuyumci saada ı̌šane * bakoy, k'oya afırızney. Bürdən bez běš s'aldala paltarla sa işq'arez ak'i, 31 za metəre pi: "K'ornelius, vi bi afırıyox q'a biq'i xeyirxax əşur Buxačuğoy piyes şaat'e ak'eśi. 32 İsə hayza Yop'p'ina amdarxo yaq'aba, taśi P'yot'r uk'ala Simona k'alpi vi t'ǒğǒlq'at'un eçeri, dənizi börine Simon uk'ala sa t'olašk'ali k'oyane baksa həysə şo." 33 Ene zuval hat'e saad amdarxo yaq'azbi, hunal dirist'baka ki, hayzeri harin. İsə mone, Buxačuğonal aneksa ki, bito gireśeyan, Q'ončuğon vi muzin yax psun çureğalt'oğo ibakseynak'al həziryan».

34 T'e vədə P'yot'ren əyitpsa burqi pine: «İsə həgigiyal q'amişezbaki ki, Buxačuğon bitot'ay loxol sa piine běğsa. 35 Buxačuğoy piyes İz laxi yaq'en taśi düzgün əş biq'alone şaat' ak'esa, me amdar mani azuk'axun bakale bakeq'an! 36 Avanan ki, Şot'in israilluğoynak' Mǔq Xavara bitot'ay Q'ončux bakala İsus Xrist'osa yaq'absunene p'ap'esp'i. Buxačuğoy Yaq'abit'u q'abulbi İçuxun beşi arana düzbes baksuni Mǔq Xavare mo! 37 İoanen Galileyina amdarxo toobabsuna k'alpi şot'oğo xenen k'unuk'bsa burqit'uxun oşa İudeyina bakit'oğo ibakenan: 38 Buxačuğon İz c'ək'p'i nazaret'lu İsus Xrist'osa Ǐvel Uruf q'a zore tadi, Şot'inal bito ganxo tarapi heq'ədər şaat'luğe bi! İblisen iz kiin oq'a badit'oğoy bitova q'olayebsay Şot'in, şot'o görə ki, Buxačux İçuxuney. 39 Beşi piinyan ak'e yan Yerusalima, dirist' İudeyina baki me əşurxo. Xaça t'ə̌q't'est'i best'unbi İsusa, 40 ama Buxačuğon Şot'o p'urit'ay xibimci ğine běyinebi, amdarxonal Şot'o ak'ese baki. 41 Düze, bitot'in tene ak'i, ama yan ayank'i, şot'o görə ki, Buxačuğon saturběš c'ək'p'it'oğone tadeśey mo. Běyinbaki İsusaxun arśi kəyi-ǔği, Şot'ay p'uri ganuxun běyinbaksuna beşi piin ak'i oşa mot'o car sakseynak'yan c'ək'eśey yan. 42 Amdarxo beşi ibakit'oğo p'ap'espsunane tapşurbi yax Şot'in. Barta bitot'in avabakeq'an ki, Buxačuğon dirist't'oğoval, p'urit'oğoval divanbsuni ext'iyərə Şot'one tade. 43 Bito xavareçalxoy saturběš ak'i pit'oğonal ak'esest'a ki, Şot'ay şu baksuna q'amişaki q'abulbit'oğoy günaxxo bağışlayinşakale».

44 P'yot'ren izi əyitə hələ pi tene çark'ey, t'iya bakalt'oğoy bitot'u Ǐvel Urufe tadeśi. 45 P'yot'raxun sagala hari viçimoğon, şorox bito iudeyxoney, mot'o ak'i məət't'əlt'un mandi. Axıri q'erəz sa millətəxun bakalt'oğone tadeśey Ǐvel Uruf, 46 şot'oğonal Ǐvel Urufi əyitp'est'ala muzin əyitp'i Buxačuğoy s'iyat'un alabsay.

T'e vədə P'yot'ren metəre pi: 47 «İsə ki me amdarxo yax tadeśi k'inək' Ǐvel Urufal tadeśi, het'u görə xena baśi k'unuk'maq'at'un baki?» 48 Metər piyal, şot'oğo bürüşebi ki, İsus Xrist'osa Çark'est'al k'inək' qabulbsuna içoğoy xena baśi k'unuk'baksunenq'at'un ak'est'i. Mot'oxun oşa şot'oğon P'yot'raxun xaişt'unbi ki, sa hema ğiyal içoğoy t'ǒğǒl mandeq'an.

11

P'yot'ri c'eri bitova exlətpsun

1 Ap'ost'olxon q'a dirist' İudeyina İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğon it'unbaki ki, Buxačuğoy Mǔq Xavara q'erəz millətxoxun bakalt'oğonal q'abulbet'un. 2 Şot'o görəl P'yot'r Yerusalima qaybakat'an "İsusa qabulbit'oğoy bito sünnətbakalat'un" uk'alt'oğoxun bakala viçimoğon burt'unqi mot'o iz ç̌oye duği upsa: 3 «Taśi sünnət nu bakit'oğoy k'oyan baśe, hələ sa arśi šumal kəyenu».

4 T'e vədə P'yot'ren bakit'oğo bitova belxun soğo-soğo exlətpsane burqi: 5 «Yop'p'a şəhərezuy. Afırık'ala gala alaxunez ak'eśi, azk'i ki, göyür qayesa, alaxunal kala sulfa k'inək' sa şeya iz bip' dönbinexun biq'i düz bez çurpi galat'un śivksa. 6 Bez bula boxodi bězği ki, sulfin loxol hər cür tarak'ala q'a xoreğala heyvan saal q'uşure bu. 7 Oşa sa səsez ibaki, za pine: "P'yot'r, hayza me heyvanxoxun šampa uka!" 8 Zuval qaybaki "bakala şey tene, ay Q'ončux! Zu sal sa vədə bez ǰomo haram nəəl murdar hesabbakala heyvani yeq' tez duğe!" pizu. 9 T'e vədə göynuxun eğala səsen zaxun p'ə̌mci kərəm əyitp'i pine: "Buxačuğon təmiz ak'i &lt;uka&gt; uk'alt'u haram umapa!" 10 Hametər, sa əyitə xib kərəm ibakit'uxun oşa, sulfa hat'e saad qaybaki ěqeśi.

11 Hame vədine K'eysariinaxun za taşt'eynak' hari xib işq'ar bezi mandala k'ojin darvazin tume çurt'unpi. 12 Ǐvel Urufen za pine ki, şot'oğoxun hik'k'al xavar haq'inut gərbakaz tağaz, zuval hayzeri tazśi, İsusi yaq'en tağala beşi me ǔq viçiyal zaxun taneśi. Metərluğen, taśi c'eryan bezi bač'anexun amdarxo yaq'abi t'e işq'ari k'oya. 13 Miya me amdaren bureqi yaynak' izi angela aksunaxun, angelen içu "Yop'p'ina amdarxo yaq'aba, taśi P'yot'r uk'ala Simona k'alpi vi t'ǒğǒlq'at'un eçeri" upsaxun exlətpsa. 14 Angelen t'e amdara peney ki, "va q'a vaxun sa k'ojin oq'a bakalt'oğo çark'est'es bakala Mǔq Xavar eçale me eğala amdaren". 15 Zu əyitpsa burqat'an isə süft'ə yax tadeśi k'inək' şot'oğoval Ǐvel Urufe tadeśi. 16 T'e vədə Q'ončuğon yax pi me əyitmux bez eyexe baft'i: "İoanen xenene k'unuk'bsay, və̌n isə Ǐvel Urufen k'unuk'bakalnan". * 17 Şot'o görəl, isə ki Buxačuğon yan Q'ončux İsus Xrist'osa q'abulbat'an yax tadi k'inək' şot'oğoval t'e neymətəxun tadenesa, zu şuzu ki, Buxačuğoy běš çurk'az?»

18 P'yot'ren metər pit'uxun oşa şot'oğon əyit tet'un bə̌ğə̌bi ukala. Saycə Buxačuğo alxışp'i mot'o q'abulbsune mandi, şot'oğonal pit'un: «Mo şo upsune ki, q'erəz millətxoxun bakalt'oğonal toobabi İsusa q'abulbsunen həmişəluğ yəşəyinşə haq'est'un bakon».

Ant'ak'iina İsusa q'abulbit'oğoy gelebaksun

19 St'efaneynak' bisuni q'ərar tadeśit'uxun oşa isə İsusi yaq'en tağalt'oğoy bitot'ay bač'anexun baft'et'uniy, şot'o görəl gelo c'eri t'it'ereney. Şorox taśi Finik'iina, K'ip'ra q'a Ant'ak'iinal śirik' p'ap'et'uniy, içoğoy taśi t'e ganxoval karoozbi t'iya bakala iudeyxo Mǔq Xavarat'un p'ap'espsay. † 20 Ama me t'it'erit'oğoy boş K'ip'raxun q'a K'ireninaxun bakaloroxal buney, şot'oğon Ant'ak'iina hari t'iya bakala q'erəz millətxoynak'al içoğoy muzin karoozbiQ'ončux İsusi Çark'est'al baksuni Mǔq Xavara şot'oğo p'ap'est'unpsay. 21 Q'ončuğoy kul içoğoy loxol baksuna görə isə me Mǔq Xavara ibakit'oğoy gelet'ine İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbi.

22 Ant'ak'iina İsusa q'abulbit'oğoy say gelebaksuni xavar hari Yerusalima bakala viçimoğoval p'anep'i, şot'oğonal Barnaba t'iyat'un yaq'abi. 23 Şot'in hari İsusi laxi yaq'en tağalt'oğo iz piin ak'i q'amişebaki ki, mo Buxačuğon içoğo tadi sa xeyir-bərəkəte. Şo gelene mǔqbaki, bitot'uval ük' tadi axıral śirik' Q'ončuğoy laxi yaq'en taysunane k'alpi. 24 Barnaba iç gele vě, içust'a Ǐvel Uruf bakala sa amdarey, izi şaat'luğa görəl gelet'ine şot'ay əyitmoğoxun oşa İsusi Q'ončux baksuna q'abulbi. 25 Oşa Barnaba Şaula qə̌věśi bə̌ğə̌bseynak' T'arsusane taśi. 26 Bə̌ğə̌biyal içuxun Ant'ak'iinane eçeri. Şorox t'iya dirist' sa usen İsusi yaq'en tağala viçimoğoxun mandi şot'oğo Buxačuğoy laxi yaq'en taysuni k'ə baksunat'un zombi. İsus Xrist'osa q'abulbit'oğo "xrist'ian" upsa süft'ə Ant'ak'iinat'un burqey.

27 Hat'e ğimxo Yerusalimaxun Ant'ak'iina Buxačuğoy əyitə p'ap'esp'i şaat' karoozbala sa hema tane hari. 28 Şot'oğoxun Agav uk'ala sunt'in hayzeri əyitpsa burqat'an Ǐvel Urufen şot'o gələcəyəne ak'est'i, şot'inal "dirist' Rim imp'eriin kiin oq'a bakala oç̌alxo kala sa busaluğ bakale" əyitəne pi. Ölkinə K'lavdiyen kalaluğbat'an baki busaluğenal şot'ay me pi əyiti hari düz c'eysunane ak'est'i. ‡ 29 T'e vədə Ant'ak'iina bakala viçimoğon əyitə sat'unbi ki, şiin heq'ədər baneksasa hat'e q'ədər təngə yaq'absunen İudeyina bakala viçimoğo kul biq'alt'un. 30 Haketərəl bit'un, tənginə girbi Barnabaxun q'a Şaulaxun yaq'at'unbi ki, taşeri t'iya bakala viçimoğoy əşurxo taşala ağsaq'q'alxoq'at'un tadi.

12

Angeli P'yot'ra zindanaxun c'evksun

1 Hame vədəmuxey, padçağ İroden İsusa q'abulbi viçimoğoxun sa hemaray bač'anexun bafedi ki, biq'i badale. 2 Şot'in İoani viçi İak'ovi bula šampi bosesedi, 3 oşal ak'at'an ki, mo lap iudeyxoy ük'exun c'ovakala sa şeye, amdar yaq'abi P'yot'ral biq'esedi. Morox bito Ə̌yinsuz Šume axsibayi* vədinene baki.

4 P'yot'ra eçeri zindanat'un badi, ç̌omoy tumelal q'aroolt'un laxi. Şot'ay q'aroola zapseynak' bip' kərəm navade badalbaksay, hər navadast'al q'aroola bip' əsk'əre çurey. İrodi fikir şoney ki, P'yot'ra C'ovaksuni axsibayaxun† oşa camaati běš c'evk'i divanbane. 5 Şot'o görəl P'yot'ra hələ ki bonat'un efsay, İsusa q'abulbi viçi-xunçimoğon isə üşe-ğena Buxačuğot'un afırıpi xoyinšpsay.

6 İroden P'yot'ra camaati běš c'evk'i divanbsun çureğala ğine běšin şü P'yot'r zindana p'ə̌ əsk'əri arane bask'eney. Əsk'ərxon şot'o p'ə̌ zincirent'un içoğoxun ğaç̌p'i sakey, hələ ç̌omoy tume çurpi q'arool zap'k'ala əsk'ərxoval buney. 7 Bürdən Q'ončuğoy sa angel hari dirist' t'e otağa işiğe saki. Şot'in P'yot'ri börinə galdi, şot'o muğurbi pine: «Usum baka, hayza!» Hat'e saad P'yot'ri kula ğaç̌p'i zincirxo k'as'eśi baredi. 8 Angelen şot'o pine: «Vi bǐğa ğaç̌p'a, torok'alal lapa». P'yot'ren metərəl bine. Angelen saal əyitp'i pine: «Vi loxolxun lak'alt'u vi loxol lap't'a bezi bač'anexun eki». 9 P'yot'r angeli bač'anexun taśi zindanaxun c'ere. Ama hələl tam q'amişakes tene baksay mo nep'e aksa, yoxsa angelen içu həgigiyal c'evek'i. 10 Şorox q'aroola çurpi sa dəst'ə əsk'ərxoy t'ǒğǒlxun c'ovat'unki, oşa q'erəz sa dəst'ə əsk'ərxoy t'ǒğǒlxunal c'ovaki hari şəhəre bağala dəmiri darvazoğoy t'ǒğǒl p'at'unp'i. Darvazoox iç-içeynak' qayeśi, şoroxal şəhərexun c'ert'un. Küçin t'e bel śirik' taśit'uxun oşa bürdən angel piyexun aneç̌i. 11 P'yot'ren içul hari pine: «Həgigiyal, həysə q'amişezbaki ki, Q'ončuğon İz angela yaq'abi za İrodi q'a bez pisa çureğala iudeyxoy kiyexun çark'esedi».

12 Bakit'oğo q'amişaki P'yot'r hayzeri düz İoani nana Mariyay k'oyane taśi, me İoana Mark'al k'alt'unney. Şot'oğoy k'oya afırıpseynak' gele amdarxone gireśey. 13 P'yot'ren hari şot'oğoy darvazina t'ap'epi, k'oyaxunal Roda uk'ala sa q'ulluğçi çuux hare ki, ç̌omo qayk'ale. 14 Şot'in P'yot'ra iz səsəxun çalexi, t'emal mǔqebaki ki, ç̌omo qaypsun izi eyexune c'eri. T'ist'un taśi k'oya bakalt'oğo P'yot'ri ç̌omoy tume baksunane xavar tadi. 15 Mot'o ibakat'an t'iya bakalt'oğon çuğo pit'un: «Gijen bake?" Ama çuğon p'urum iz uk'alt'une nexey. T'e vədə "mo içu q'orişala angel bakale» ‡ pi irəziləyinşt'unbaki. 16 P'yot'ren isə ç̌omo sat'ǒǒxun t'ap'eney. K'oyaxun hari ç̌omo qayt'unpi, şot'o ak'iyal mat mant'undi. 17 P'yot'ren şot'oğo kiin-biin şip'bi Q'ončuğon içu zindanaxun hetər c'evksunane exlətp'i. Oşal "İak'ova q'a beşi mandi viçimoğoval avabakest'anan" pi c'eri q'erəz galane taśi.

18 Savaxt'an kəybakat'an q'aroola çurpi əsk'ərxo bito gərgürt'unbaki, "me amdar memiin horebakon ki" pi, haq'eśi mandet'uniy. 19 İrodenal amdarxo yaq'anebi ki, taśi P'yot'ra bə̌ğə̌bi eçereq'at'un, ama "şot'o ak'ez" uk'al tene baki. T'e vədə İroden amdarxoxun k'ə hetəre bake bitova xavar haq'i avabakit'uxun oşa, şot'oğo əmirbi besp'esedi.

Padçağ İrodi bisun

Mot'oxun oşa İrod İudeyinaxun K'eysariina taśi t'et'iya çurepi. 20 İrod Sur q'a Sidon şəhəre bakala amdarxoy loxol gele əcuğluney. T'e vədə t'et'iin sa hema tan hare ki, padçağa ak'i şot'o yaq'al eçat'un, şot'o görə ki, me pi şəhərmoğo eğala ukala şeymux bito padçaği kiin oq'a bakala bölgoğoxune eysay. Şot'oğon saturběš Vlast'osaxun əyitp'et'uniy ki, içoğoynak' padçaği t'ǒğǒl ǰomoq'an ə̌mbi. Me Vlast'os padçaği sarayane q'ulluğbsay, padçağaxunal izi ara gele şaat'ey, şot'o görəl umudt'uniy ki, padçağ şot'ay əyitəl bask'ale.

21 Metərluğen, şot'oğoy padçaği běš c'eyes bakala ği p'anep'i, İrodenal izi padçaği paltara lapi hari taxt'e loxol areśi. Şot'in amdarxoxun əyitpsa burqat'an, 22 bitot'in "mo adi amdari səs tene, sa buxačuğoy səse mo" uk'a haraypsat'un burqi. 23 Ama şot'in Buxačuğoy s'iya nu alabsuna görə Q'ončuğoy sa angelen t'etəre bi ki, şot'o hat'e iz arśi gala hari azare laft'i. Şot'o izi mequrxon kəyi çark'est'undi, şot'ayal elmux c'ere.

Barnabay q'a Şauli Ant'ak'iina qaybaksun

24 Buxačuğoy Mǔq Xavari běšinə̌mə isə hik'k'alen haq'es bateneksay, şot'o ibaki çark'eğalt'oğoy sayal taysun avuzebaksay. 25 Hame vədine Barnaban q'a Şaulenal Yerusalima içoğo tapşurbi əşlə bex p'ap'esp'i qayt'unbaki. Qaybakat'an içoğoxun İoanal ext'undi, me İoana gele vədə Mark'al k'alt'unney.

13

Ǐvel Urufi Şaula q'a Barnaba əş tapşurpseynak' c'ək'psun

1 Ant'ak'iina isə İsusa q'abulbit'oğoy boş şaat' karoozbalorox q'a Buxačuğoy laxi yaq'en taysuni k'ə baksuna zombala məəlimxone buy: Barnaba, Simeon (şot'o Nigert'un k'aley), k'irenalu Luk'iya, padçağ İrodaxun sagala kalabaki Menaxem saal Şaul. 2 Sa ği bito ğurux efi Buxačuğoy s'iya alabseynak' gireśi vədine Ǐvel Urufen şot'oğo pine: «Ef boşt'an Barnaba q'a Şaula Za tadanan, şot'oğo əş tapşurboz». 3 Şot'oğonal ğurux efi afırıpit'uxun oşa içoğoy kulmoğo Barnabay q'a Şauli belt'un laxi, şot'oğo xeyir-bərəkət tadi yaq'at'unbadi.

Barnabay q'a Şauli K'ip'ra taśi Mǔq Xavara karoozbsun

4 Metərluğen, Barnaba q'a Şaul Ǐvel Urufen içoğo k'alpi taşala galat'un taśi. Şorox Selevk'iina hari, t'et'iinal gəminə laśi K'ip'rat'un yaq'a baft'i. 5 Şorox K'ip'ra bakala Salamisa śiri memiin burt'unqi Buxačuğoy Mǔq Xavara car saksa. T'iya bakala iudeyxoy sinagogxo taśi karoozt'unbsay, İoanenal içoğo me əşləst'a köməyebsay.

6 Şot'oğon K'ip'ra dirist' me belxun t'e bel śirik' tarapi hari P'afos şəhəret'un c'eri, miyal Bar-İsus uk'ala sa iudeylunat'un irəst'hari. Şo içu xavareçali gala laxala sa falçiney. 7 Me Bar-İsus Rimen t'iya kalo laxi Sergi P'aulaxun ı̌šaney. Sergi P'aul isə gele ə̌xilak'al, savadlu sa amdarey, Buxačuğoy Mǔq Xavari k'ə baksuna ibaksun çureśiyal Barnaba q'a Şaula iz t'ǒğǒle k'alpest'i. 8 Ama me falçinen, şot'ay s'iya falçi Elimal k'alt'unney, şot'oğoy exləti bul nu biq'sunane çalışaksay, şot'o görə ki, Sergi P'auli Mǔq Xavara ibaki İsusa q'abulbsuna çurtenesay. 9 T'e vədə Şaulen, rimluğoy muzin uk'ayan P'avelen, düz Elimay piin boşe běği, Ǐvel Urufenal içu metəre pest'i: 10 «Ay iblisaxun bakiyo! Ük' pisluğen q'a əfçinen buy bakalonu hun, düzgün bakala k'ə bunesa ak'ala pul tevax bu vi! Şor běnğsa Q'ončuğoy laxi düz yaq'en taysuni k'ə baksuna vi tağala k'ori yaq'en ak'est'es bakalnu meyin oşa? 11 Mone, haq'alnu vi paya Q'ončuğoxun, k'ač'i mandalnu sa hema vədə, ğene işiğa ak'es ten bakal hun!»

Me amdari pulmuxal hat'e saad bayinq'ebaki, bureqi izi ə̌mə̌xun biq'i tayes bakala sa amdar qə̌věsa, şot'o görə ki, hik'k'al ateneksay. 12 Sergi P'aulen mot'o ak'i Q'ončuğoy şu baksuna q'amişakat'an məət't'əle mandi, Mǔq Xavara q'abulbiyal İsusi laxi yaq'en tağalt'oğoxune baki.

P'aveli q'a Barnabay Ant'ak'iina taśi Mǔq Xavara karoozbsun

13 P'avel q'a içuxun sagala bakalorox P'afosaxun gəminə arśi P'amfiliina bakala P'erga şəhəret'un taśi. Miya İoanen şot'oğo barti Yerusalimane qaybaki. 14 Şorox isə t'et'iinal arśi P'isidiin Ant'ak'iya şəhəret'un taśi. Şamat' ğineyal t'iya bakala iudeyxoy sinagoga hari camaataxun sagala art'unśi. 15 Moiseyen śampi girkəxun q'a xavareçalxon śampi girkəxun k'alpit'uxun oşa sinagogi əşurxo běğala ağsaq'q'alxon şot'oğoynak' xavar yaq'abi pit'un: «Amdarxo ük' tast'eynak' uk'ala əyit but'uxsa, peq'at'un».

16 P'avel turele hayzeri, iz kula alabi amdarxo şip'biyal pine: «Ay israilluyox q'a Buxačuğo věbakalt'oğoy bito, ibakanan k'əz nex! 17 İsrailluğoy Buxačuğon beşi bavoğo-kalboğone c'ək'p'i, Misirə q'ərib k'inək' yəşəyinşala vədine şot'oğoy saya avuzbi kala sa azuk'e bi. Oşa İzi hər şeya başarbala kiin şot'oğo Misirəxun c'evk'i 18 q'ırx usen ams'i oç̌ala běneği. * 19 Kənan oç̌ala yəşəyinşala vǔğ azuk'ane əfçibi Şot'in, şot'oğoy oç̌alxoval ext'i israilluğone tadi ki, həmişəluğ t'iya arśi tumq'at'un saki. 20 Morox bito hari bex c'eğamin bip'baç̌ əlli usene c'ovaki.

Oşa Buxačuğon şot'oğoynak' divanbalxone c'ək'p'i laxsa burqi ki, içoğoy loxol kalaluğbi İzi pit'oğoxun c'eysa nu bark'at'un. Azuk'eynak' c'ək'p'i laxi axırınci divanbalal xavareçal Şamuele baki. † 21 Oşa isə azuk'en iz loxol kalaluğbala sa padçağe çureśi, Buxačuğonal Binyamini nəsiləxun bakala K'işe ğar Şaula şot'oğoy loxol padçağe laxi. Şauli padçağluğen q'ırx usene zapi. ‡ 22 Oşa Buxačuğon şot'ay padçağluğa iz kiyexun ext'i iz gala Davidane padçağ laxi. Buxačuğon şot'ay barada metəre pey: "Mone, Yesseyi ğar Davide Bez piyes şaat' ak'eśi, Bez ük'e bask'iyone şo. Bez uk'alt'oğo şot'in bex p'ap'esp'ale". §

23 Buxačuğon hame Davidi nəsiləxune israilluğoynak' əyit tadeśi Çark'est'al İsusa yaq'abi. 24 İoanenal hələ İsus eğamin amdarxoynak' karoozebsay ki, əşp'est'i günaxxo içoğoy ozane ext'i k'unuk'bakeq'at'un. * 25 İsusi eyseynak' lap mal mandi vədine İoanen metəre pi: "Za şunan hesabbsa? Efi yaq'běğalo zu tezu! Zaxun oşa eğale Şo. K'os'baki Şot'ay torok'ali bağal şadbsuna layiğ tezu zu!" †

26 Ay israilluyox q'a Buxačuğo věbakalt'oğoy bito, yaynak'e yaq'abake me çark'est'es bakala Mǔq Xavar. 27 Yerusalima bakalt'oğon q'a içoğoy kalat'oğonal İsusa q'abultet'unbi, ama Şot'aynak' bisuni q'ərar tadest'unen xavareçalxoy saturběš ak'i pit'oğo, hər Şamat' ğine içoğoy k'alk'alt'oğot'un bex p'ap'esp'i şot'oğon. 28 Metər sa caza tadeseynak' sal sa taxsır tene buy Şot'ay, ama p'urumal P'ilat'a me q'ərara tadest'undi şot'oğon, ‡ 29 metərluğenal Şot'ay barada śameśiyorox bito hari bex c'ere. Oşa śivt'unk'i Şot'o İçu t'ə̌q't'i t'e xaçe loxolxun, taşeriyal mağarinat'un laxi. § 30 Ama Buxačuğon Şot'o p'uri ganuxun běyinebi. 31 Oşa Şo hələ sa hema ği İçuxun sagala Galileyinaxun Yerusalima harit'oğoynak' ak'eśi. Şot'oğonal içoğoy piin ak'it'oğo israilluğo p'ap'est'unpsa. *

32-33 Beşi və̌x upsun çureğala Mǔq Xavara ibakanan: Buxačuğon İsusa běyinpsunen beşi bavoğo tadi əyite hari bex c'eri, mot'o aksunal yax, beşi bavoğoxun baki nəsiləne q'ısmat baki. P'ə̌mci Ǐvel mə̌ğě boş śameśi k'inək':

"Hun Bez ğarnu,

Zu ğeyinaxun vi Bava k'aleğoz". †

34 Buxačuğon Şot'o p'uri ganuxun běyinpsuni barada peney, Şot'ay bədəni bašaybaki k'ula gərbaksa nu barst'uni barada śameśeney:

"Bezi Davida tadi əyiti loxol çurk'oz Zu,

Ǐvel, nu badalbakala sa xeyir-bərəkəte Bezi tadi t'e əyit". ‡

35 Mot'o Ǐvel Śame boş bakala me əyitmoğonal ak'esest'a:

"Vaxun ç̌o nu taradalt'ay bašaybaki əfçibaksuna imkan ten tadon Hun". §

36 Düze, David iz vədine Buxačuğoy pit'oğo bex p'ap'espsunen yəşəyinşi, beşi bavoğollarik'al p'uri oç̌alaxeśene. İzi bədənəl bašaybaki k'ula gərbakene. 37 Ama Buxačuğon Běyinbit'ay bədənen bašaybaksun tene ak'i!

38 İsə mone, bezi və̌x upsun çureğalo şone ki, ay viçimux, efi günaxxoy bağışlayinşaksun İsusast'ane. 39 Şot'oxune hari c'ovaksa efi bito günaxxoy bağışlayinşaksun, şot'o görə ki, Moiseyi laxi k'anunen taysunen efi bito günaxxo bağışlayinşakes tene bakoy. Saycə Şot'o çark'est'al k'inək' q'abulbiyone Buxačuğoy piyes düzgün ak'eğon. 40 Şot'o görəl běğanan ki, xavareçalxoy me piyorox efi bel maq'an hari:

41 "Ak'anan, ay ef ǰomoy tüşen taśi Buxačuğoy əyitə hik'k'al balorox!

Efi piin ak'alt'oğo větenanbakal və̌n, haketər əfçibakalnan!

Mone, hələ ef pul qay vədine şorin əşur biq'oz ki Zu,

Və̌x piyt'uniy, sal sa vədə větenanbakoy"». *

42 P'avel q'a Barnaba sinagogaxun c'eğat'an amdarxon şot'oğo pit'un ki, eğalaŞamat' ğine p'urumal hareq'at'un, me Mǔq Xavari barada samalal gelet'un avabaksun çuresay. 43 Oşa isə sinagoga hariyorox śaresa burqiyal bakayt'un, iudeyxoy q'a iudeyluğa oşa q'abulbit'oğoy gelo hələl P'avelaxun q'a Barnabaxun cöybaksun çurtet'unsay. Şot'oğonal me amdarxoxun exlətp'i şot'oğo ük't'un tast'ay, Buxačuğoy laxi yaq'en taysunen içoğo tades bakala xeyir-bərəkətə ak'i mot'o q'abulbsunat'un k'aley.

44 Oşin Şamat' ğineQ'ončuğoy barada bakala Mǔq Xavara ibakseynak' pes banekon dirist' şəhəre gireśey. 45 İsusi Çark'est'al baksuna nu q'abulbala iudeyxon ak'at'an ki, heq'ədər amdare gireśi, içoğoy paxılluğene biq'i. Burt'unqi P'aveli uk'alt'oğoy tərsinə əyitp'i şot'o içoğoy ǰomo eğalt'u upsa. 46 Ama P'avelen q'a Barnaban qoş nu çurpi pit'un: «Buxačuğon me Mǔq Xavara süft'ə və̌n ibaksunane çuresay, ama və̌n şot'o q'abultenanbi, həmişəluğ yəşəyinşə haq'es bakalt'oğoxun baksun tenan çureśi. İsə mone, q'erəz millətxoxun bakalt'oğoynak'yan car saksa me Mǔq Xavara yan. 47 Q'ončuğon yax bürüşi k'inək':

"Va millətxoy piyel işiğ eçaloz bi Zu,

Lap dünyəni t'e bel bakalt'oğoynak'al çark'esuni xavaraz p'ap'esp'est'i"». †

48 Q'erəz millətxoxun bakalt'oğon mot'o ibakat'an mǔqt'unbaki, Buxačuğon içoğo me Mǔq Xavara p'ap'espsuna görə Şot'o alxışt'unbi. Metərluğenal Buxačuğon həmişəluğ yəşəyinşeynak' həzirbit'oğon İsusi Çark'est'al baksuna q'abult'unbi.

49 Q'ončux İsusi Çark'est'al baksuni Mǔq Xavar dirist' t'e bölginə yəymişebaki. 50 Ama İsusi Çark'est'al baksuna nu q'abulbi iudeyxon s'ila ailoğoxun bakala Moiseyi laxi k'anunxon tağala çupuxxo q'a şəhəre bakala q'erəz hörmətlu amdarxoval galdi P'avela q'a Barnaba t'et'iin şəp'eśest'undi. 51 T'e vədə P'avel q'a Barnaba c'eri K'oniinat'un taśi. C'eğat'an isə me içoğo şəp'eśit'oğoy Buxačuxsuz baksuna ak'est'eynak' «Ef günax ef ozane» pi, içoğoy turel arśi tozal śapt'it'un c'eri. ‡

52 İsusa Çarkest'al k'inək' q'abulbit'oğon isə mǔqluğa içoğo tadeśi Ǐvel Urufast'at'un aksay.

14

P'aveli q'a Barnabay K'oniina Mǔq Xavara yəymişbsun

1 K'oniina harit'uxun oşa P'avel q'a Barnaba hayzeri sinagogat'un taśi. Şot'oğon həmişə metərt'un bsay, mani şəhəre eğayt'un, t'iya bakala sinagogat'un taśi karoozbsay. İsə miyal, hari t'etərt'un karoozbi ki, gele amdarene İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbi. Şot'oğoy boş iudey bakaloroxal buney, nu bakaloroxal. 2 Ama İsusi Çark'est'al baksuna nu q'abulbi iudeyxon q'erəz millətxoxun bakalt'oğo galt'unst'ay, şot'oğoyal içoğoy boşt'an İsusa q'abulbit'oğo ak'ala pul tene buy. 3 P'avel q'a Barnaba isə p'urumal qoş tet'un çurey, şot'oğon hələ sa heq'ədər vədə t'iya çurpi Q'ončux İsusi barada qay əyitt'unney. Q'ončuğonal şot'oğoy p'ap'esp'ala Mǔq Xavari hetər sa xeyir-bərəkət baksuna şot'oğoy kiin biq'ala nu ak'eśi əşurxon ak'est'i, mot'oğoy bito şot'oğo alaxun tadesuna ç̌oyele c'evksay.

4 Şəhəre bakala camaat p'ə̌ galane cöybakey: sa tərəf İsusa nu q'abulbi iudeyxoy tərəfey, t'e soğorox isə ap'ost'olxoy. 5-6 Ama ap'ost'olxon ak'at'an ki, içoğoy iudeyxon q'a q'erəz millətxoxun bakalt'oğon şəhəri kalat'oğoxun əyitə sabi İsusa q'abulbit'oğo t'ap'sun, ǰělayinşbsunt'un çuresa, c'eri Lik'aoniina bakala List'ra q'a Derbe şəhərmoğot'un t'it'eri. Şot'oğon me şəhərmoğo hariyal, miya bakalt'oğo q'a ı̌ša ayizmoğo bakalt'oğo 7 Mǔq Xavarat'un p'ap'espsay.

P'aveli q'a Barnabay List'ra saal Derbena Mǔq Xavara yəymişbsun

8 List'ra şəhəre iz tur biq'eśi sa amdare buy. Me amdari turmoğon nanaxun bakat'an tene əşpsay, şot'o görəl sal sa vədə tarapes tene bake. 9 Sa ği şot'in arśi P'aveli əyitmoğo ǔmǔxlaxat'an, P'avelen şot'ay piin boş běği anek'i ki, şot'ost'a içu q'olaybes bakala sa věluğe bu. 10 Şot'o görəl ost'aar pine: «Hayza turel çurpa!» Amdaral iz ganuxun cupi hayzeri tarapsane burqi.

11 Camaaten P'aveli bit'u ak'at'an sa səsen harayk'a lik'aoniin muzin pit'un: «Mo buxačuxxone amdar baki alaxun śire!» 12 Şot'oğon Barnaba Zevs, P'avela isə, əyitk'alo həmişə şoney pi, Xermest'un k'aley. 13 Şəhəre bağala darvazin c'öşin tərəf Zevs uk'ala me buxačuğoynak' biq'eśi sa xrame buy. Me xrama q'ulluğbala běyinšenal darvazin běš arak'xo q'a çəngə-çəngə vardurxone eçeri ki, şəhəre baśi camaataxun sagala P'aveleynak' q'a Barnabaynak' q'urban eçale. 14 Ama ap'ost'ol Barnaban q'a P'avelen Buxačuğo bı̌hi tağala me əşlə ibakat'an içoğoy loxol bakala paltara zığzığbi harayk'a camaati loxol taśi pit'un: 15 «Ay camaat, və̌n k'ənan bsa?! Buxačux teyan yan, və̌llarik' sa amdarxoyan! Və̌ynak' Mǔq Xavarayan eçere, eçereyan ki, me əfçi buxačuxxo bul k'os'bsunaxun kul haq'i Dirist' bakala Buxačuğo bul k'os'banan! Oç̌ala q'a göyurxo, dənizxo q'a mot'oğoy boş bakalt'oğoy bitova yaratmişi Buxačuğo! 16 Şo t'e vaxt'ey, amdarxo düz yaq'en nuval tağayt'un, Buxačuğon mot'o nu aksunane laxsay. 17 Manu ki, lap t'e vədəl İzi şu baksuna ak'esest'ay Şot'in İzi biq'ala şaat' əşurxon. Və̌ynak' göynuxun ağala yaq'abalo, oç̌ala və̌x iz vədine bar tadest'alo, ef tapana boşevk'i, ef ük'əl mǔqluğen buybalo Şoney!»

18 Me əyitmoğoxun oşa, şot'oğon çətinluğenal bakayin camaata içoğoynak' q'urban eşt'uni fikirəxun qoşt'unbi.

19 Ama Ant'ak'iinaxun q'a K'oniinaxun hari bəzi iudeyxone buy. Şot'oğon burt'unqi camaata galdi İsusi yaq'en tağalt'oğo piyexun saksa. T'e vədə P'avela ǰělayinşi, şot'o ene p'uri avabakiyal c'evk'i şəhəre bağala darvazin c'öşin tərəf bot'unseri. 20 İsusi laxi yaq'en tağala viçimux hari iz bel gireğat'an isə, şo turel hayzeri p'urum şəhərene qaybaki. Əyc'indəri P'avel q'a Barnaba c'eri Derbenat'un taśi.

21 Şot'oğon miya hariyal amdarxo Mǔq Xavarat'un p'ap'espsay, şot'oğoy uk'alt'oğo ibakiyal gele amdarene İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbi.

P'aveli q'a Barnabay Ant'ak'iina qaybaksun

Oşa P'avel q'a Barnaba qaybaki List'rina, t'et'iin K'oniina, K'oniinaxunal p'urum P'isidiina bakala Ant'ak'iinat'un taśi. 22 Mayal tağayt'un İsusa q'abulbit'oğo ük' tadi, şot'oğo içoğoy tağala yaq'axun nu c'eysunat'un k'aley, "avabakanan, Buxačuğoy padçağluğa bayseynak' gele çətinluğxoxun c'ovakalayan" next'uniy. 23 Tağala hər şəhəre bakala İsusa q'abulbakit'oğoynak' içoğoy əşlə taşala ağsaq'q'alxot'un c'ək'ey, ğurux efi afırıpit'uxun oşal xeyir-bərəkət tadi şot'oğo içoğoy Çark'est'al bakala Q'ončuğot'un tapşurbsay.

24 Şot'oğon dirist' P'isidiinaxunal c'ovaki P'amfiliinat'un hari. 25 Mǔq Xavara P'erge şəhəre bakalt'oğoval p'ap'esp'it'uxun oşa Ant'aliinat'un taśi. 26 T'et'iinal gəminə arśi qaybaki Ant'ak'iinat'un hari: Buxačuğon içoğo xeyir-bərəkət tadi bito me bex p'ap'esp'i əşurxo biq'seynak' tapşurbi gala.

27 Hariyal, İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğoy bitova girbi şot'oğoynak' Buxačuğon içoğoy kiin biq'i əşurxoxun q'a q'erəz millətxoxun bakalt'oğoynak' çark'esuna taşala yaq'e qayesunaxunt'un exlətp'i. 28 P'avel q'a Barnaba miya bakala şagirdxoy t'ǒğǒl sa heq'ədər vədə çurt'unpi.

15

Yerusalima gireśi q'erəz millətxoxun bakalt'oğoy əşlə běğsun

1 Ant'ak'iina İudeyinaxun hari sa hema tane buy. Şot'oğon burt'unqi miya İsusi yaq'en tağalt'oğo metər pi zombsa: «Moiseyen iz laxi k'anuni boş yax bürüşi k'inək' sünnətnubakaynan, çark'eśes tenan bakal». * 2 P'avel q'a Barnaba me exləti loxol şot'oğoxun gelet'un bul-bula hari, şot'o görə ki, içoğoy me barada bakala fikirxo çəpe eysay. Boxoy exlətəxun oşa metər sa q'ərarat'un hari ki, P'avel q'a Barnaba, içoğoxun İsusa q'abulbi viçimoğoxun sa hemaral ext'i, Yerusalimaq'at'un taśi. Axırınci əyitə t'iya bakala ap'ost'olxon q'a ağsaq'q'alxon uk'aley.

3 Metərluğen, şorox Ant'ak'iina bakala İsusa q'abulbit'oğoy köməyen hayzeri yaq'at'unbaft'i, tağat'anal Finik'iin q'a Samariin boşt'ant'un c'ovaki taśi. Şot'oğon miya bakala viçimoğoynak'al q'erəz millətxoxun bakalt'oğoy İsusa q'abulbsunaxun exlətp'i şot'oğo gele mǔqt'undi.

4 Hari Yerusalima p'ap'at'an, şorox miya bakala İsusa q'abulbi viçimoğoy t'ǒğǒlt'un taśi, şot'oğonal ap'ost'olxoxun q'a ağsaq'q'alxoxun sagala şot'oğo şaat' q'abult'unbi. P'avelen q'a Barnaban Buxačuğon içoğoy kiin biq'i əşurxo bitova şot'oğoynak' exlətt'unbi. 5 T'e vədə fariseyxoy p'art'iinaxun bakala İsusa q'abulbit'oğoxun sa hema tanen hayzeri metərt'un pi: «Q'erəz millətxoxun bakaloroxal sünnətbakalat'un, Moiseyen bürüşit'oğo şot'oğonal əməlbalat'un».

6 Ap'ost'olxo q'a ağsaq'q'alxoval girt'unśi ki, me əşlə běğalt'un. 7 Boxoy exlətəxun oşa, P'yot'ren turel hayzeri pine: «Ay viçimux, və̌nal avanan ki, Buxačuğon gele vaxt'axun beş boşt'an za c'ək'p'ene ki, q'erəz millətxoxun bakalt'oğonal Mǔq Xavara bez ǰomoxun ibaki İsusi Çark'est'al baksuna q'abulbeq'at'un. † 8 Yax tadi Ǐvel Urufaxun şot'oğoval tast'unen isə ak'esedi ki, amdarxoy ük'e bakalt'oğo avabakala Buxačuğoynak' İsusa çalxi q'erəz millətəxun bakaloval q'abule. ‡ 9 Beşi bitot'ay loxol sa piine běğsa Şot'in, şot'o görə ki, İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbsune günaxxo os'k'i taşalo, iudey baki nu baksun təə! 10 T'e vədə mani s'iyennan beşiyal, beşi bavoğoyal tarades nu baki me yükə eçeri q'erəz millətəxun bakalt'oğo taradest'un çuresa? Buxačuğon İzi tərs ç̌oyaq'an ak'est'i pinan bsa mot'o? 11 Axıri yan bitot'in avayan ki, saycə Q'ončux İsusi ük'bok'al baksuna görəyan çark'eśes baki! Şoroxal haketər!»

12 T'e vədə gireśiyorox bito şip'baki burt'unqi P'aveli q'a Barnabay q'erəz millətxoynak' bit'oğoxun exlətp'alt'oğo ǔmǔxlaxsa. Şot'oğonal Buxačuğon içoğoy kiin biq'i nu ak'eśi əşurxo q'a möcüzoğo bitova exlətt'unbi. 13 Şot'oğon əyitp'i çark'it'uxun oşa İak'ovene burqi: «Ay viçimux, ibakanan k'əz nex! 14 Buxačuğon q'erəz millətxoxun bakalt'oğoxun İz ç̌oya nu tarast'una, şot'oğoy boşt'an c'ək'eśit'oğo İz s'iya duği afırıpes bakala sa azuk' bsuna həysə Simonaxun § iyanbaki. 15 Şot'ay piyorox q'a Xavareçalxoy girke boş śameśiyorox sunaxun düze eysa:

16 "Oşa qaybakoz Zu,

Běğoz Davidaxun bakit'oğoy k'ojin işiğe aç̌e.

Ama bəc'ük't'oz Zu şot'oğoy k'ojin işiğa,

Śareśi ganxo təzədən biq'oz!

Kalaluğbalt'un şot'oğonal p'urum,

Davidaxun mandi taxt'e loxol arśi.

17 T'e vədə q'erəz azuk'xoval eğale,

Buxačuxsuzt'oğoyal bitot'in hari Q'ončuğo bul k'os'bale.

Şot'o görə ki, şot'oğo c'ək'p'i Beziz bi,

Bezi s'iya duği afırıpes bakala sa azuk'ez bi!

Q'ončuğone metər nex, *

18 Mot'o hələ damna döörəst'a avabakest'iyone Şo".

19 Şot'o görəl, zaynak' t'etəre eysa ki, Buxačuğoy şu baksuna çalxi me q'erəz millətxoxun bakalt'oğo çətinluğa nu badalayan. 20 Şot'oğoynak' namak' śampi mani əşurxo nu biq'alat'un uk'ayan bəse: əfçi buxačuxxoynak' eçeri q'urbani yeq'axun uksun; əxlagsuzluğbi vi işq'ar nəəl çuux nu bakala q'erəz sunt'uxun baksun; nu šameśi, yəni iz p'i iz boşt'an nu bari heyvani yeq'a uksun saal bic'i p'i ǔğsun. †‡ 21 Bitot'in avayan ki, hələ damna döörəxun iudeyxon Moiseyi k'anunxo hər şəhəre karoozbi cart'un saksa, t'e k'anunxo śameśi girk hər sinagoga k'alesa».

İsusa q'abulbi q'erəz millətxoxun bakalt'oğoynak' tadeśi q'ərara p'ap'espsun

22 T'e vədə İsusi yaq'en tağalt'oğoy bito, ap'ost'olxoxun q'a ağsaq'q'alxoxun sagala, metər sa q'ərarat'un hari ki, içoğoy boşt'an sa hema tana c'ək'p'i P'avelaxun q'a Barnabaxun sagala Ant'ak'iina yaq'abat'un. Eçeriyal hörmətlu viçimoğoxun bakala Barsabba uk'ala İuda saal Silasat'un c'ək'p'i. 23 Şot'oğoy kiyel metər sa namak' tadi yaq'at'unbi:

"Beş Q'ončux İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbi Ant'ak'iina, Siriina saal K'ilik'iina yəşəyinşala q'erəz millətxoxun bakala viçimux, və̌ynak' ap'ost'olxoxun q'a ağsaq'q'alxoxun xeyirq'an baki!

24 İbakeyan ki, İsusi yaq'en tağala beş iudeylu viçimoğoxun bəzit'oğon kiya və̌ynak' q'aydoox laxsun çureśi və̌x p'ə̌ yaq'e aranet'un efe, şot'o görəl gele narahatnan. Ama və̌x upsunyan çuresa ki, şot'oğoy metər sa əş biq'sunaxun beşi xavar tene bake. 25 Şot'o görəl, miya bakala viçimoğoxun bitot'uxun maslaatp'i metər sa q'ərarayan hari ki, beş boşt'an sa hema tana c'ək'p'i beşi bitot'ay çureğala Barnabaxun q'a P'avelaxun ef t'ǒğǒl yaq'aben. 26 Me viçimux beşi Q'ončux İsusi şu baksuna amdarxo p'ap'espseynak' yəşəyinşala sa amdarxone, mot'aynak' içoğoy elmoğo laxiyoroxe. 27 Mone, İuda q'a Silasayan c'ək'p'i ef t'ǒğǒl yaq'absa, hariyal beşi həysə śampi uk'alt'oğo p'urumal, içoğoy muzin və̌x uk'alt'un. 28 Ǐvel Urufi q'a beşi və̌x upsun çureğalo isə şone ki, və̌ynak' maninesa q'aydoox laxala fikir teyax bu, saycə me q'aydoğoxun başq'a: 29 əfçi buxačuxxoynak' eçeri q'urbani yeq'axun nu ukalanan; əxlagsuzluğbi efi işq'ar nəəl çuux nu bakala q'erəz sunt'uxun nu bakalanan; nu šameśi, yəni iz p'i iz boşt'an nu bari heyvani yeq'a nu ukalanan saal bic'i p'i nu ǔğə̌lanan. Me həysə pit'oğo əməlbaynan yax q'abule.

Dirist'oğon mandanan".

30 Metərluğen, şorox yaq'at'unbaft'i, Ant'ak'iina hariyal İsusi yaq'en tağala viçimoğo bitova girbi namak'a şot'oğo tat'undi. 31 Amdarxo me ük' tadala namak'a k'alpi mǔqt'unbaki. 32 İuda q'a Silas içanal şaat' karoozbalt'oğoxunt'uniy, samalal şot'oğoy əyitmoğone amdarxo ük' tadi arxayinbsay. 33 Şorox hələ sa hema vədəl t'iya çurpit'uxun oşa, İsusi yaq'en tağala viçi-xunçimoğon şot'oğo xeyir-bərəkət tadi yaq'at'unbadi. Şoroxal qaybaki içoğo me xeyir əşleynak' yaq'abit'oğoy t'ǒğǒlt'un taśi. 34 §

35 P'avel q'a Barnaba isə Ant'ak'iina çurpi miya bakala viçimoğoxun barabar Mǔq Xavarat'unkaroozbsay. Amdarxoynak' karoozbiQ'ončuğoy şu baksuna ak'est'ala gele viçimuxe buy miya.

Barnabay q'a P'aveli cöybaksun

36 Sa heq'ədər vaxt' c'ovakit'uxun oşa P'avelen Barnaba pine: «Eki beşi tarapi şəhərmoğo saal tağen, beşi p'ap'esp'i Mǔq Xavara q'abulbi viçi-xunçimoğo laft'en, běğen hetərt'un». 37 Barnaban içuxun Mark'al exst'une çuresay, me Mark'a hələ İoanal k'alt'unney. 38 Ama P'avelen içoğo P'amfiliina bosi taśi, tapşurbi əşlə bex nu p'ap'esp'i amdara içoğoxun exst'una irəziteney. * 39 Mot'o görə baft'undi suna, axırdal cöyt'unbaki. Barnaban Mark'a ext'i gəminen K'ip'rane taśi, 40 P'avelenal Silasane içeynak' köməyçi c'ək'p'i yaq' c'eğala baki. İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbi viçimoğon şot'o xeyir-bərəkət tadi yaq'at'unbadi, 41 şot'oğonal Siriina q'a K'ilik'iina tarapsun t'iya bakala viçimoğo ük't'un tast'ay, şot'oğo içoğoy tağala yaq'axun nu c'eysunat'un k'aley.

16

T'imot'eyi P'avela q'a Silasa gərbaksun

1 Oşa P'avel Derbinaxun c'ovaki List'rinane hari. Miya İsusa q'abulbi sa viçine buy, iz s'i T'imot'ey. Şot'ay nana iudeylu xuyərey, bava isə grek'ey. 2 List'rina q'a K'oniina bakala viçimoğon şot'oxun gele şaat't'un əyitey. 3 P'avelenal şot'o içuxun exst'une çureśi ki, hər gala tarapi amdarxo Mǔq Xavara p'ap'espsuna içu köməybane. Eçeri şot'o sünnətalbesedi, şot'o görə ki, t'e şəhəre bakala iudeyxon T'imot'eyi bavay tərəfəxun iudey nu baksuna avat'uniy. *

4 Metərluğen, şot'oğon şəhərmoğo soğo-soğo tarapi t'iya bakala viçimoğoxun əyitt'unney, şot'oğo Yerusalima bakala ap'ost'olxon q'a ağsaq'q'alxon laxi q'aydoğo əməlbsunat'un k'aley. 5 İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbiyoroxal içoğoy tağala yaq'a samalal ük'lüt'un taysay, şot'oğoy sayal taysun avuzebaksay.

Q'ončuğoy P'avela k'alpi Mak'edoniina taşt'un

6 Şot'oğon dirist' Frigiina q'a Galat'iina tarat'unpi, ama Aziin bölginə p'ap'at'an Ǐvel Urufen tene çureśi ki, miya Mǔq Xavarakaroozbat'un. 7 Hari Misiin oç̌alxo p'ap'at'an Bit'iniinat'un taysun çureśi, ama İsusi Urufen † şot'oğo tene barti. 8 Şot'o görəl Misiinaxun c'ovaki T'roas şəhəret'un taśi.

9 T'e üşe P'aveleynak' alaxun ak'eśi ki, mak'edoniyalu sa amdaren içu "Mak'edonina eki, yax köməyba" pi xoyinšebsa. 10 P'avelen mot'o ak'it'uxun oşa, hayzeri Mak'edoniina usum yaq'a bafst'eynak' həzirləyinşaksayan burqi. Ene avayaniy Buxačuğon yax maya Mǔq Xavarakaroozbest'un çuresa. ‡

Lidiyay İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbsun

11 T'roasaxun gəminə arśi sabul Samot'rak'ayan taśi. T'et'iin əyc'indəri Neap'ola, 12 Neap'olaxunal Filip'inayan hari c'eri. Mo Mak'edoniin me tərəf bakala ən kala şəhərey, miya yəşəyinşaloroxal, pes banekon, bito Rimaxun hariyoroxey. Me şəhəre sa hema ği manyandi.

13 Şamat' ğine şəhəri darvazoğoxun c'eri oqe t'ǒğǒlyan taśi. Zənd buyaxiy ki, iudeyxo t'iyat'un gireśi afırıne. Hari aryanśi, oşal buryanqi gireśi çupuxxoxun exlətpsa. 14 Mot'oğoy boş T'iat'ira şəhərexun bakala, toyexlu parçoox haq'i toydala sa çuuxe buy, iz s'i Lidiya. Me çuğon iudeyxoy Buxačuğone bul k'os'bsay, Q'ončux İsusenal t'etəre bi ki, P'aveli əyitmoğon şot'ay ük'əne galdi. 15 T'e vədə Lidiya q'a içuxun sa k'ojin oq'a bakalorox hayzeri xena baśi k'unuk't'unbaki. Metərluğen, İsusi Çark'est'al baksunal q'abulbit'uxun oşa Lidiyan yax iz k'oya q'onağbsun çureśi pine: «Əgər za həgigiyal İsusi laxi yaq'en tağalt'oğoxun hesabnanbsasa, ekinan bez k'oya mandanan». Yanal axırda irəziyan baki.

P'aveli q'a Silasi biq'esun

16 Sa ği beşi gireśi afırık'ala gala tağat'an, beş běš iz boş gələcəyə ak'est'es bakala uruf baśi sa çuux-nökəre c'eri. Şot'in tənginen falçiluğbi iz ağoğoy cuyane buybsay. 17 Şo P'aveli q'a beşi bač'anexun baft'i bureqi metər harayk'a eysa: «Morox Bitova Başarbala Buxačuğoy amdarxone! Və̌x çark'est'es bakala yaq'en taysunat'un k'ale kot'oğon!» 18 Metər sa ği bine, p'ə̌ ği bine, oşa hələ sa heq'ədər vədəl metər bi yaxun kul nu haq'suna ak'at'an, P'avelen ene nu portp'i fırıpi urufa metəre pi: «İsus Xrist'osi za tadi ext'iyəren va əmirezbsa, me çuğoy boşt'an c'eki!» Urufal hat'e saad çuğoy boşt'an c'ere. 19 Çuux-nökəri ağoğon ak'at'an ki, təngə eğala ganuxun bat'unki, P'avela q'a Silasa biq'i xork'a şəhəri kalat'oğoy arśala galat'un eçeri. 20 Şot'oğo Rim imp'eriinen me şəhəri loxol kalo laxi amdarxoy běš c'evk'i pit'un: «Me amdarxo iudeyxone, şəhəreyal gərgürçiluğt'un saksa. 21 İçoğoxun beşi, yəni rimluğoy biin nu ext'ala ədətxot'un c'evk'i amdarxoy boş yəymişbsa».

22 Camaatal şot'oğoy tərəf c'ovaki burt'unqi P'aveli q'a Silasi loxol ěqesa. T'e vədə divanbalxon əmirt'unbi ki, şot'oğoy loxol bakala paltara c'evk'i k'ovalen t'apeq'at'un. 23 Şot'oğo p'i c'eğamin t'apit'uxun oşa, taşeri zindanat'un badi, q'aroolçiğoy kalat'uval tapşurt'unbi ki, iz pul şot'oğoy loxolq'an baki. 24 Q'aroolçiğoy kalat'in me əyitə ibaki, taşeri mot'oğo zindani lap bonin otağa badi, içoğoy turmoğoval ost'aar zapi ğaç̌epi.

25 Üşenin qı̌yo c'ovakeney, P'avelen q'a Silasen Buxačuğoy s'iya alabala mə̌ğurt'un mə̌ğěy, zindana bask'i q'erəz biq'eśit'oğonal şot'oğo ǔmǔxt'unlaxsay. 26 Bürdən t'etər ost'aar sa oç̌al galpsune baki ki, zindani binorane iz ganuxun galpi. Bito ç̌omxo qayeśi, zindana badit'oğo ğač'p'i zincirxoval bito k'as'eśi baredi. 27 Q'aroolçiğoy kalat'in muğurbaki zindani ç̌omxo qay ak'at'an t'etəre fikirbi ki, zindana bakalorox bito t'it'erene. T'e vədə iz q'ılınca c'evk'i içu bespsune çureśi, 28 ama P'avelen ost'aar pine: «Ma ba mot'o! Bito memiyayan!» 29 Q'aroolçiğoy kalat'in işiğbest'it'uxun oşa t'ist'un baśi bonane běği. Şo P'aveli q'a Silasi turin oq'a biti hələl iz kiin-turin t'ut'ultina efes tene baksay. 30 Oşa şot'oğo qavuna c'evk'i xavare haq'i: «Ay bezi ağoox, k'ə baz ki, efi car sakala çark'esuna zuval haq'es bakaz?» 31 Şot'oğon pit'un: «Q'ončux İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulba, t'e vədə hunal, vaxun sa k'ojin oq'a bakaloroxal bito çark'eğale». 32 Metərluğen, şot'o içuval, içuxun sa k'ojin oq'a bakalt'oğoval bitova Q'ončuğoyMǔq Xavara p'ap'est'unbi. 33 Q'aroolçiğoy kalat'in üşeni me vədine eçeri içoğoy yaroğone os'k'i. Şot'in içinal, içuxun sa k'ojin oq'a bakalt'oğonal hat'e üşe xenen k'unuk'baki İsusi Çark'est'al baksuna q'abult'unbi. 34 Şot'in P'avela q'a Silasa iz k'oya eçeri şot'oğoynak' šume laxi. Buxačuğoy me Mǔq Xavara ibaki İsusi Çark'est'al baksuna q'abulbiyoroxal bito mǔqey.

35 Kəybakat'an isə şəhəri kalat'oğon içoğoy amdarxo yaq'at'unbi ki, taśi zindani q'aroolçiğoy kalat'u "me amdarxo tərbanan" əmirə p'ap'esp'eq'at'un. 36 Q'aroolçiğoy kalat'inal me əyitmoğo P'avela p'ap'esp'i pine: «Şəhəri kalat'oğon xavart'un yaq'abe, va q'a Silasa tərbsunat'un əmirbsa! Mone, ene şuk'k'alen və̌x biq'i etenefsa, c'ekinan arxayin takinan». 37 Ama P'avelen qaybaki metəre pi: «Ko hetəre baksa? Yax, içoğoy s'i Rime İmp'eriina bakala amdarxoy siyəyin boş bakalt'oğo, beşi əşlə běğinut, sa q'ərar c'evk'inut camaati piin běš t'ap't'unne, taşeriyal zindanat'un bast'a, isəəl next'un c'ekinan takinan? T'etərt'un fikirbsa ki, yax memiin c'əp'k'in c'evksunen içoğoy biq'i əşlə ozanexun śap't'es bakalt'un? Barta içanq'at'un beş turel hari yax tərbi!» 38 Şəhəri kalat'oğon içoğoy yaq'abi amdarxoxun P'aveli q'a Silasi s'i Rime İmp'eriina bakala amdarxoy siyəyin boş baksuna ibakat'an q'ı̌t'unbi. 39 Şot'o görəl hari şot'oğoxun muč'a-muč'a əyitp'i zindanaxun c'evt'unk'i, oşa xoyinšt'unbi ki, şəhərexunal c'eri taśeq'at'un. 40 P'avel q'a Silas zindanaxun c'eri Lidiyay k'oyat'un taśi. T'iya İsusa q'abulbi viçimoğo ak'i, şot'oğo ük' tadit'uxun oşal c'eri tat'unśi.

17

İsusa nu q'abulbit'oğoy Fessalonik'ina gərgürçiluğ saksun

1 Şorox Amfip'olis q'a Ap'olloniya şəhərmoğo c'ovaki Fessaloniik'inat'un hari. Miya iudeyxoy Buxačuğo bul k'os'bseynak' gireğala sa sinagoge buy. 2 P'avel mani şəhəre eğayin, t'iya bakala sinagogane taysay. Şot'o görə miyal izi həmişə bit'ullarik' bine: harit'uxun oşa Şamat' ği eğala k'inək' hayzeri sinagogane taśi. Şo xib Şamat' ği sunay bač'anexun sinagoga taśi amdarxo Ǐvel Śame boş bakalt'oğoxune exlətp'i zombsay. 3 Śameśit'oğoy məninə ç̌oyel c'evk'i şot'oğo subutebsay ki, Buxačuğon C'ək'p'iyo koruğen p'uri, oşal p'uri ganuxun běyinbakalaney. Şot'oğo metəre nexey: «Buxačuğon C'ək'p'iyo hamone, bezi İz barada həysə və̌ynak' car sakala İsus!» 4 Me əyitmoğo ibakit'uxun oşa bəzi iudeyxon İsusi Çark'est'al baksuna q'abulebi. P'avela q'a Silasa gərbaki İsusi laxi yaq'en tağalt'oğoy boş iudeyxoy Buxačuğo bul k'os'bala q'erəz millətxoxun bakalorox q'a s'ila çupuxal mal teney.

5 Ama İsusa nu q'abulbi iudeyxoy mot'o ak'at'an paxılluğene biq'i. T'e vədə küçəmoğo əşsuz-pěšaysuz tarak'ala avaroğoxun sa dəst'ə girbi burt'unqi şəhəre gərgürçiluğ saksa. Taśi Yasoni k'oyal duği bat'unśi ki, P'avela q'a Silasa c'evk'i camaati kiyel tadalt'un. 6 Ama k'oya baśi běğat'an ki, şorox butene, Yasona içu q'a q'erəz sa hema viçat'un biq'i şəhəri kalat'oğoy běš eçeri. Eçeriyal burt'unqi metər pi haraypsa: «Dünyənə suna badiyorox hari beşi şəhəreyal c'eret'un! 7 Mone, Yasonenal şot'oğo iz k'oyane bade. İmp'erat'oren laxi k'anunxot'un ç̌axç̌uxe me amdarxon, içoğoy əyiten mot'oğoy q'erəz sa padçağe bu, iz s'i İsus!» 8 Me əyitmoğo ibakat'an gireśi camaat q'a şəhəri kalorox gərgürt'unbaki. 9 Axırdal Yasonaxun q'a t'iyə̌mi viçimoğoxun təngə ext'i şot'oğo divanbala ğinal śirik' tərt'unbi.

P'aveli q'a Silasi Bereyina Mǔq Xavara karoozbsun

10 İsusa q'abulbi viçimoğon isə biyəbakala k'inək' P'avela q'a Silasa şəhərexun c'evk'i Bereya şəhəret'un yaq'abadi. Şorox miya hariyal hayzeri iudeyxoy sinagogat'un taśi. 11 Bereyina bakala iudeyxo Fessalonik'ina bakalt'oğoxun qayt'uniy, şot'oğon P'avelen p'ap'esp'ala Mǔq Xavara kala sa həvəsent'un q'abulbsay. Hər ği Ǐvel Śame boş bakalt'oğo k'alpi P'aveli uk'alt'oğoy düz baki nu baksunat'un aksun çuresay. 12 Metərluğen, iudeyxoy gelet'ine İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbi, q'abulbit'oğoy boş q'erəz millətxoxun bakala işq'arxo q'a s'ila çupuxal mal teney.

13 Ama P'avela Fessalonik'inaxun şəp'eśi iudeyxon ibakat'an ki, şot'in Bereyinal Mǔq Xavarane yəymişbsa, hari burt'unqi miyal amdarxo galdi ěqevksa. 14 T'e vədə viçimoğon P'avela hərəkətp'i gəminə arśest'i şəhərexun c'evt'unk'i, Silas q'a T'imot'ey isə Bereyina çurt'unpi. 15 P'avela c'ovakest'ala viçimux içuxun Afininal śirik' hari oşa qoşt'un qaybaki. P'avelen şot'oğoxun Silaseynak' q'a T'imot'eyeynak' xavare yaq'abi ki, şoroxal usumluğen iz t'ǒğǒlq'at'un hari.

P'aveli Afinina Mǔq Xavara karoozbsun

16 Afinina çurpi Silasi q'a T'imot'eyi yaq'a běğala P'avelen şəhəri binik' buxačuxxon buy baksuna ak'at'an iz ganu tene bə̌ğə̌bsay. 17 Şot'in hər Şamat' ğine sinagoga taśi miya eğala iudeyxoxun q'a iudeyxoy Buxačuğo vě q'erəz millətxoxun bakalt'oğoxun exlətebsay, mot'oxun cöy, hər ği amdarxoy gireğala gala c'eri t'iya şu ak'ayin, şot'oğoynak'al bitot'aynak' karoozbiMǔq Xavarane p'ap'espsay. 18 Şot'ay me exlətxo ep'ik'urxoy q'a st'oistxoy işk'oli *
filosofxoval hari gərebaksay. P'avelen İsusi běyinbaksunaxun əyitp'i Mǔq Xavarakaroozbat'an şot'oğoxun bəzit'oğon "iz bul hik'k'alaxun c'etenesa, k'ə nexe içinal tene ava", bəzit'oğonal "mot'in q'erəz buxačuxxoxune əyitp'i karoozbsa, unk'on" next'uniy.

19 Şot'oğon P'avela Areop'ag † uk'ala şurin běš c'evk'i xavart'un haq'i: «Me vi karoozbi zombalt'oğo yaxal q'andırişa běyn morox bito k'ə upsune. 20 Vi həysə uk'alt'oğo samci kərəmyan ibaksa, şot'o görəl q'amişaksunyan çuresa běyn het'uxunen əyite». 21 Afinaluğoy içoğoyal, Afinina yəşəyinşala q'erəz millətxoxun bakalt'oğoyal ən çureğala şeyey mo: k'ənesa təzə sa şey ibaki, şot'ay barada exlətpsun.

22 P'avelenal Areop'ag şurin běš c'eri pine: «Ay afinaluyox, azaksa ki, və̌n gele vě amdarxonan. 23 Hema ğine ef şəhəre tarapi efi buxačuxxoynak' laxeśi bul k'os'bala ganxoz běğsa. Sunt'ay loxol metər sa śamez k'alpi: "Beşi nu çalxala sa buxačuğoynak'". Mone, efi nu çalxi, ama bul k'os'bala me Buxačuğo və̌x çalxest'unez çuresa. 24 Me dünyənə q'a dünyəne bakala hər şeya yaratmişi Buxačux, göyurxoy q'a oç̌ali Q'ončux bakalo insanen Şot'aynak' biq'i laxi xrame boş tene yəşəyinşbsa. 25 İnsanen İçeynak' k'ənesa bsuna eht'iyəc tene bu Şot'ay. Axıri k'ə bese bakon Şot'aynak' insanen? Me insana yəşəyinş tadiyoval, iz boş bakala nəfəsə bapiyoval, izi k'ə bunesa bitova tadiyo Şone! ‡ 26 Şot'ay yaratmişi sa amdaraxune törəyinşaki me dünyəne bakala bito millətxo. Hər sunt'aynak'al ömür bot'i, izi yəşəyinşala ganul śirik' śamepi Şot'in İz girke boş. 27 Mot'oğo bitova bine ki, amdarxon İçu qə̌veśeq'at'un, İzi lap içoğoy t'ǒğǒl baksuna ak'es baki içoğoy kula boxodi İz ətəyexun biq'eq'at'un. 28 Axıri "Şot'ine yax yəşəyinşest'a, hərəkətp'est'a, Şo nu bakayin yanal teyan bakon". Efi şairxoxun sunt'in pi k'inək': "Şot'oxunyan törəyinşake yan bito".

29 P'oy isə ef zənden, beşi bito İçuxun törəyinşaki Buxačux q'ızılaxun, gümüşəxun nəəl ǰěnaxun düześi sa binik' bakes banekon? İnsanen fikirbi düzbi sa binik'əxune exlət taysa! 30 Şo t'e vaxt'ey, amdarxo düz yaq'en nuval tağayt'un, Buxačuğon mot'o nu aksunane laxsay. Ama həysə toobabi düz yaq'en taysunane əmirbsa Şot'in amdarxo bitova. 31 Şot'o görə ki, me dünyəne bakalt'oğoy bitot'u içoğoy biq'i əşurxo görə tadeğala ğina laxene ene Şot'in. T'e ğine amdarxo divanbi içoğoy əşlə Běğalt'uval c'ək'p'ene, mot'o yax Şot'o p'uri ganuxun běyinpsunene ak'est'i!»

32 P'uri ganuxun běyinbaksuni exlətə ibakat'an bəzit'oğon burt'unqi şot'ay loxol axšumpsa, bəzit'oğon isə qaybaki metərt'un pi: «Mo mandeq'an, oşa sa kərəm ǔmǔxyanlaxon». 33 Me əyitmoğoxun oşa P'avel c'eri taneśi.

34 Ama P'aveli uk'alt'oğo ibaki İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbiyoroxal baneki: Areop'ag şurina arśi divanbalt'oğoxun soğo bakala Dionis, iz s'i Damaris bakala sa çuux saal q'erəz sa hema tan.

18

P'aveli K'orinfa Mǔq Xavara karoozbsun

1 Areop'ag şurina bakit'oğoxun oşa P'avel Afininaxun c'eri K'orinfane taśi. 2 Miya P'ont bölginəxun bakala sa iudeyane irəst'hari, iz s'i Ak'ila. Me amdar iz çuux P'risk'ilaxun sagala İt'aliinaxun təzəne harey, şot'o görə ki, imp'erat'or K'lavdin əmiren Rima bakala bito iudeyxo t'et'iin c'eğalat'uniy. P'avelal şot'oğo lafst'ane hari. 3 Me amdar q'a P'avel p'ǒğə̌l çadır ěbalxoney, şot'oğoy pěšay sa baksuna görəl P'avel şot'oğoy t'ǒğǒl çurpi əşpsane burqi. 4 Şo hər Şamat' ğisinagoga taśi iudeyxoxun q'a iudeyxoy Buxačuğo bul k'os'bala q'erəz millətxoxun bakalt'oğoxun əyiteney, şot'oğo Ǐvel Śame boş bakalt'oğoy hari bex c'eysuna ak'est'i İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbsunane k'aley.

5 Silas q'a T'imot'ey Mak'edoniinaxun harit'uxun oşa isə, P'avelen bito əşurxo boseri saycə Buxačuğoy Mǔq Xavara iudeyxo p'ap'espsuni əşləne běğsa burqi. Şot'in iz əyitmoğon subutebsay ki, İsus - Buxačuğoy C'ək'p'iyone. 6 Ama şorox iz loxol ěqeśi, içoğoy ǰomo eğalt'u upsa burqat'an, P'avelen iz loxol arśi toza śap'st'unen şot'oğoxun iz kula os'ksuna ak'est'i pine: «Bisuna taşala yaq'ennan taysun çuresasa, ef əşe, zu bez kiyexun ayeğalt'u bizu. Ene taśi q'erəz millətxoxun bakalt'oğoynak'ez çark'esuni Mǔq Xavara p'ap'esp'on». 7 Metər piyal P'avel t'et'iin c'eri taneśi, mot'oxun oşa şot'in iz s'i T'it'i Yust' uk'ala sa amdari k'oyane zombsa burqi. Me amdaren iudeyxoy Buxačuğone bul k'os'bsay, iz k'ojal sinagoga ləçəq'ey.

8 Ama sinagogi kalo bakala K'risp'en q'a içuxun sa k'ojin oq'a bakalt'oğon Q'ončux İsusi Çark'est'al baksuna q'abulbet'uniy. P'aveli uk'alt'oğo ibakit'uxun oşa xenen k'unuk'baki Q'ončuğo q'abulbit'oğoy boş k'orinfluyoxal mal teney.

9 Sa üşe Q'ončux P'aveli nep'e boş baśi pine: «Q'ı̌maba! P'ap'esp'a bitot'u Mǔq Xavara, şip' çurmapa! 10 Vi t'ǒğǒlzu Zu, şuk'k'alen va pisluğ bes tene bakal. Çark'eseynak' c'ək'eśiyorox gelene me şəhəre!» 11 P'avelenal t'iya sə̌ə̌nqi usen amdarxoynak' karoozbi Buxačuğoy Mǔq Xavarane p'ap'esp'i.

12 Ama Axaya bölgin kalo hari Gallion bakit'uxun oşa, İsusa nu q'abulbi iudeyxon əyitə sabi P'avela biq'i divanbakala galat'un eçeri. 13 Şot'o Gallioni běš eçeri taxsırkər c'evkseynak' metərt'un pi: «Me amdari zombalorox k'anunaxun düz etenesa, camaati bula buybi şot'oğoval yaq'nuxune c'evksa». 14 P'avelen hələ iz ǰomo ə̌mbamin Gallionen qaybaki metəre pi: «İbakanan və̌x iudeyxo k'əz nex, əgər me amdari taxsır Rimen laxi k'anunxon c'eysun nəəl ki şunesa zərəl tast'un bakiyniy, me əşlə bězğoy. 15 Ama isə ki, exlət ef k'anuni boş śameśit'oğo zombsunaxun, t'iya bakala maninesa əyitmoğoxun q'a s'iyurxoxun taysasa, mo ene ef əşe. Bezi arśi me əşlə běğala fikir tezax bu!» 16 Metər piyal şot'oğo t'et'iin şəp'eśi. 17 T'e vədə camaaten hat'iya bureqi sinagogi təzə kalat'u, yəni Sost'ena, düz Gallioni arśi divanbala gane běš t'apsa. Ama Gallioneynak' me əş p'urumal hik'k'aley.

P'aveli Ant'ak'iina qaybaksun

18 P'avel hələ sa heq'ədər vədəl K'orinfa çurepi, oşa isə İsusa q'abulbi viçi-xunçimoğoxun dirist'oğonbi P'risk'ilaxun q'a Ak'ilaxun sagala gəminə arśi Siriinane taśi. Tağalt'uxun běš şot'in K'enxreana iz bulane xampest'i, şot'o görə ki, Buxačuğo elasp'i tadi əyitə görə izi bel hema vədəne q'açi tene lafst'ay.

19 Hari Efesa p'ap'at'an P'avelen P'risk'ila q'a Ak'ila efi, iç hayzeri t'iya bakala iudeyxoy sinagogane taśi, arśi şot'oğoxun exlətebi. 20 Şot'oğon içu "tamaki, çurpa miya samalal beş t'ǒğǒl" pit'un, ama P'avel irəzitenebaki. 21 "Buxačuğon bark'ayin, p'urum ef t'ǒğǒl eğoz" pi, Efesaxun gəminə arśi taneśi.

22 Hari K'eysariina śiri, taśi Yerusalima bakala İsusi laxi yaq'en tağala viçimoğone laft'i. Şot'oğo ak'it'uxun oşal c'eri Ant'ak'iinane taśi. 23 Sa heq'ədər vədə t'iya baki, oşa taśi Galat'iya q'a Frigiya bölgoğone tarapi. T'iya bakala viçimoğoval bitot'u laft'i şot'oğoxun exlətp'i ük'e tadi.

Ap'ollosi Mǔq Xavara karoozbsun

24 Hame vədine Efesa sa iudeye hari, iz s'i Ap'ollos. Şo Aleksandriya şəhərene nanaxun bakey, gele savadluney, Ǐvel Śamal şaat' avaney. 25 Şo Q'ončuğoy yaq'en tağalt'oğoy boş ap'i sa amdarey, İsusi barada karoozbi zombat'anal ük'in, bitot'ay q'amiş sa muzin, me əşlə şaat' ava sa amdar k'inək'e zombsay. Ama k'unuk'baksun uk'at'an saycə İoani xenen k'unuk'bsunane avay. 26 Me Ap'ollosen bureqi sinagoga taśi iudeyxo izi avat'oğo qay karoozbi zombsa. Şot'ay exlətxo ibakat'an P'risk'ilan q'a Ak'ilan şot'o içoğoy k'oyat'un k'alpi, şot'in Buxačuğoy laxi yaq'en taysuni k'ə baksuna lap şaat' q'amişakes bakseynak' şot'o izi nu avat'oğoval zomt'unbi.

27 Oşa Ap'ollos Axayinane taysun çureśi, Efesa bakala İsusa q'abulbi viçimoğonal şo ük'lü taśeq'an pi, içoğoy muzin namak' śampi şot'ay kiyel tat'undi ki, t'iya bakalt'oğon şot'o q'abulbeq'at'un. T'iya p'ap'it'uxun oşa Ap'ollosen Buxačuğoy ük'bok'al baksuna görə İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğo gelene köməybi. 28 Şot'in Ǐvel Śame boş bakalt'oğo ç̌oyel c'evk'i İsusi Buxačuğoy C'ək'p'iyo baksuna t'etəre subutbsay ki, şot'oxun əyitk'at'an İsusa nu q'abulbala iudeyxoy əyitmux içoğoy ǰomone manst'ay.

19

P'aveli Efesa Mǔq Xavara karoozbsun

1 Ap'ollos K'orinfa bakat'an P'avel gəminen təə, q'ari yaq'en Efesane hari. Şo miya İsusi yaq'en tağala sa hema şagirdəne irəst'hari. 2 Şot'oğoxun xavare haq'i: «İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbat'an və̌x Ǐvel Uruf tadeśi?» Şot'oğonal qaybaki "sal Ǐvel Urufi barada iteyanbake" pit'un. 3 P'avelen pine: «P'oy k'unuk'bakeyan uk'at'an mani k'unuk'baksunaxunnan əyite?» Şot'oğonal "İoani xenen k'unuk'bsunaxun" pit'un. 4 P'avelen qaybaki metəre pi: «İoani və̌x k'unuk'bsunen efi günax əşur biq'sunaxun kul haq'i düz yaq'en taysunane ak'est'a. Axıri şot'inal amdarxo nexey ki, çark'esun içuxun oşa Eğalt'u, yəni İsusa q'abulbsunast'ane». * 5 Me əyitmoğoxun oşa, şot'oğon Q'ončux İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbsuna ak'est'eynak' k'unuk't'unbaki. 6 P'avelen iz kula şot'oğoy bele laxi, şot'oğoval Ǐvel Urufe tadeśi, t'e vədə şot'oğon burt'unqi Ǐvel Urufen içoğo əyitp'est'ala muzin əyitp'i gələcəye bakalt'oğo avabakest'a. 7 Me amdarxo bito sagala p'as's'e tane bakoy.

8 Oşa P'avel sinagoga taśi t'iya gireğala iudeyxoynak' Buxačuğoy Padçağluğaxune əyitpsa burqi. Şot'oğoynak' karoozbi İsusi şu baksunane ak'est'ay, hik'k'alaxunal tene zap'esay. Metər xib xaşe zapi.

9 Şot'ay əyitmoğo ibaki, ama p'urumal İsusa nu q'abulbaloroxe buy. Şot'oğon bitot'ay piin běš İsusi laxi yaq'a hik'k'al bi, içoğoy ǰomo eğalt'u uk'at'an P'avelen iz kula şot'oğoxun os'ek'i, İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğoval içuxun ext'i t'et'iin c'ere. Taśi bureqi dərs c'ovakseynak' bakala "T'irani otağ" uk'ala gane buy, me amdarxo hər ği t'iya girbi zombsa. 10 Metər p'ə̌ usene c'ovaki, Aziya bölginəl Q'ončuğoyMǔq Xavara nu ibaki amdar tene mandi. İudey bakalt'oğonal, nu bakalt'oğonal - bitot'in Q'ončuğoy barada inebaki.

11 Buxačuğon P'aveli kiin nu ak'eśi, şuk'k'ali kiyexun nu ayeğala əşurxone biq'say. 12 Lap t'etəre baksay ki, P'aveli kul laft'i yaluğa nəəl döşlinə eçeri azariğoy loxol laxsun bəse baksay. Şorox hat'e saad q'olayt'unbaksay, murdar urufxoval içoğoxun c'enesay.

13 Küçəmoğo tarapi tənginen murdar urufxo c'evk'ala iudeyxone buy, şot'oğoxunal bəzit'oğon burt'unqi murdar urufxo c'evk'at'an İsusi s'iya içoğoy muzel eşt'a. Şot'oğon metərt'un nexey: «Mone, P'aveli karoozbi çalxest'ala İsusi s'iyenez əmirbsa!» 14 İudeyxoy Sk'eva uk'ala sa samci běyinše buy, şot'ay vǔğ ğarenal mot'o bsaney. 15 Sa ğiyal, murdar urufen qaybaki şot'oğo metəre pi: «İsusi şu baksuna avazu, P'avelal çalezxsa, p'oy və̌n şunan baki?» 16 İz boş murdar uruf bakala amdar mot'oğoy loxol t'etər sa hirsene hari ki, sayco iz kiyexun çark'es tene baki, bitot'u t'api śarepi. K'oyaxunal dirist' p'iye boş, çuplağ c'eri t'it'alat'un baki.

17 Efesa bakala iudeyxo q'a q'erəz millətxoxun bakalt'oğo hari me exlət p'ap'at'an şot'oğo t'etər sa q'ı̌yene haq'i ki, Q'ončux İsusi s'iye hörməte laysa burqi. 18 İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğoy gelet'ine hari içoğoy biq'i əşurxo qay ozane ext'i. 19 Falçiluğbalt'oğoyal gelet'in eçeri içoğoy fal běğala girkurxo aruğo bapi bitot'ay piin běš bəc'ük'edi. Me bəc'ük't'i girkurxoy toya hesabbat'an əlli hazar gümüş təngəne bsay! 20 Hametər, Q'ončuğoyMǔq Xavar t'etəre yəymişaksa burqi ki, şot'o ibaki İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbalt'oğoy sayal taysun avuzebaksay.

21 Me əşurxoxun oşa P'aveli Mak'edoniinaxun q'a Axayinaxun c'ovaki Yerusalima taysunene biq'i. Şot'in "oşal t'et'iin Rimaz tağon" nexey. 22 İzi köməyçiğoxun p'ranna - T'imot'eya q'a Erast'a Mak'edoniina yaq'abi, iç isə hələ samal vədəl miya, yəni Aziya bölginə çurk'alane baki.

Efesa amdarxoy ěqesun

23 Hame vədine "Yaq'en tağalt'oğo", yəni İsusi laxi yaq'en tağalt'oğo görə şəhəre bakala camaate ěqeśi. 24 Gümüşə t'api cürbəcür şeymux düzbala sa ust'ane buy, iz s'i Dimit'ri. Me ust'an gümüşə t'api çuux-buxačux Art'emiday xramane düzbsay. Amdarxon kiyel biq'es bakala me mis'ik' xramurxo gelet'un haq'say, şot'o görəl şəhəre bakala ust'oğoy pes banekon bitot'ay šum memiine c'eysay. 25 Şot'in iz loxol əşp'ala ust'oğo q'a şəhəre bakala mandi ust'oğoval bitova girbi metəre pi: «Ay viçimux, bitot'in avayan ki, beşi šum me əşləxune c'eysa. 26 Ama běğanan me P'avel uk'ala amdaren k'ə bsa! İbakinan bakon hetəre izi exlətxon saycə Efesa təə, dirist' Aziya bölginə bakala camaatal belxun c'evk'e! Şot'ay exləten, kiin düześi buxačuxxo sal buxačux tene! 27 Moval beşi biq'ala əşlin s'i pis c'eysunaxun cöy, kala zore q'ončux bakala çuux-buxačux Art'emiday xrama piyexun saksun upsune. Samal oşa dirist' Aziinen q'a dirist' dünyənen bul k'os'bala çuux-buxačux Art'emida buxačux pi bul k'os'bal tene mandal!»

28 Me əyitmoğo ibakat'an t'iya gireśit'oğon əcuğon biq'i haraypsat'un burqi: «Efesluğoy Art'emida çuux-buxačuğo alxışq'anbaki!» 29 Axırda t'etəre baki ki, dirist' şəhəre suna baft'i. Camaaten mak'edoniyalu Gaya q'a Arist'arxa biq'i şot'oğoy əşlə běğseynak' amfit'eat'rat'un eçeri. Me amdarxo P'avelaxun sagala şəhəre hari amdarxoney. 30 P'avelen camaati běš c'eri əyitpsune çureśi, ama şagirdxon şot'o tet'un barti. 31 Hamal P'aveli me bölginə kalaluğbalt'oğoy boş dost'urxone buy, şot'oğonal içu tapşurt'unbi ki, amfit'eat'ra iz tura maq'an ç̌axp'i.

32 Amfit'eat'ra gireśi camaati harayi kiyexun isə hik'k'al ibakes tene baksay, sunt'in sa əyite pi harayey, t'e sunt'un isə q'erəz əyit. Gelet'in sal avateney het'aynak't'un gireśe. 33 Hame arane, iudeyxon Aleksandr uk'ala amdara lik't'i běšt'un c'evk'i ki, c'eri camaata me əşləst'a içoğoy taxsır nu baksuna peq'an. Şot'inal izi əyitə upseynak' kula alabi amdarxo şip'bsun çureğat'an, 34 izi əyit iz ǰomone mandi. Şot'ay iudey baksuna avabaki bitot'in sa səsen haraypsat'un burqi: «Efesluğoy çuux-buxačux Art'emida alxışq'an baki!» Pes banekon p'ə̌ saad şot'oğoy səs tene bot'baki.

35 Axırda t'etəre baki ki, şəhəri kalat'oğoxun sunt'ine c'eri gireśit'oğo şip'bala baki. Şot'in pine: «Ay efesluyox, bitot'in avayan ki, Efes şəhər çuux-buxačux Art'emiday xrame q'a göynuxun şot'ay surata oşq'ar biti ǰěne bakala ga upsune. 36 Mo metər bakene, baalkale! Şot'o görəl şip'baki və̌x kiyel ext'alanan, fikirbinut əşur biq'ala vədə tene. 37 Mone, me amdarxo biq'i eçerenan miya. İsə və̌xun xavar haq'al bakane ki, mot'oğoy taxsır hik'ə? Beşi çuux-buxačux Art'emiday xramat'un fǔq'p'e? Təə! Şot'o ǰamt'unde? Təə! 38 Əgər Dimit'rin q'a mandi ust'oğoy şuxunesa sa şikəət but'uxsa, mot'aynak' divanbalxoy arśi divanbala gane bu. Takinan ef əşlə t'iya běğeq'at'un. 39 Təə, q'erəzəl uk'ala əyit buvə̌xsa, t'e vədə camaaten gireśi ef əşlə běneğon. Ama metər təə, şəhəri kalat'oğoxun icaza haq'it'uxun oşa. 40 Tene, şəhəre gərgürçiluğ saksuni loxol biq'eğalyan, q'erəz hik'k'al! Beşi həysə miya giresuni s'i hik'ə, k'ə pi c'eğalyan kalat'oğoy běš?!»

41 Metər piyal, t'iya bakalt'oğoy bitova yaq'anebi içoğoy k'ojurxo.

20

P'aveli Mak'edoniinaxun c'ovaki Greśiina taysun

1 Şəhəre bakala gərgürçiluğ bask'it'uxun oşa P'avelen İsusi laxi yaq'en tağala viçimoğo girbi şot'oğo ük'e tadi. Oşal dirist'oğonbi c'eri Mak'edoniinane taśi. 2 T'e bölginə gele ganxone tarapi, t'iya bakala viçimoğoxunal hər tərəflu əyitp'i şot'oğo ük' tadit'uxun oşa, c'eri Greśiinane taśi. 3 Miya xib xaş bakit'uxun oşa, memiin gəminə arśi Siriinane taysun çureśi. Ama me arane iz ǔmǔğǒ hari lafedi ki, İsusa nu q'abulbala iudeyxon əyitə sabi içu bespsunt'un çuresa. T'e vədə p'urumal Mak'edoniin yaq'en qaybaki qoş tağalane baki. 4 İçuxun moroxal buney: Berea şəhərexun bakala P'ire ğar Sop'at'er, Fessalonik'a şəhərexun bakala Arist'arx q'a Sek'und, Derbe şəhərexun bakala Gay, T'imot'ey saal T'ixik' q'a T'rofim. Me p'ǒğǒ Aziya bölginəxunt'uniy. 5 Şorox yaxun běš c'eri, taśi T'roasa beş yaq'at'un běği. 6 Yan isə Ə̌yinsuz Šume axsibayaxun* oşayan Filip'inaxun gəminə arśi şot'oğoy t'ǒğǒl taśi. T'roasa p'ap'seynak' qo ği yaq'e buy, p'ap'iyal t'iya sa şamat' çuryanpi.

P'aveli Eft'ik'a běyinpsun

7 Təzə şamat' burqeğala ğine † İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbi viçimoğoxun giryanśi ki, sagala šum bot'alyan. P'avel əyc'indəri c'eri tağaley pi, izi exləten boxoye zapi. Üşenin qı̌yo c'ovakeney, ama şot'in hələl karoozbi gireśit'oğo zomebsay. 8 K'oya alin otağayan arśey, bito pisosxoval boneksay. 9 Gireśit'oğoy boş sa cəyil ğare buy, iz s'i Eft'ik', şo aynin ǰomo arśeney. P'aveli exləten boxoy zapsuna görə, şot'o nep'ene ç̌axp'ey, aynal qayey pi, içu efes nu baki alaxun oq'a bineti. Şot'oğoy arśi otağ xibimci et'ajaney, taśi ğara alabat'anal bět'unği ki, p'urene. 10 P'avelal śire oq'a, ğare loxol biti şot'o ost'aar q'ujbi pine: «Q'ı̌mabanan, iz elmux iz boşe». 11 Oşa qaybaki ala laśi šume bot'i. Kəyit'uxun oşa hələ p'urumal viçimoğoxun exlətp'i, lap kəybakat'ane c'eri taśi. 12 Viçimoğonal taşeri ayninaxun biti ğarat'un c'ovakest'i, şot'o hik'k'al tene bakey pi bito mǔqey.

P'aveli T'roasaxun Milet'a taysun

13 Yan gəminə arśi Assosayan taśi. P'avel yaxun teney, şot'o görə ki, içine metər çureśi, Assosal śirik' turin tağaley. Əyitə sayanbi ki, t'iya irəst'hari içu ext'alyan. 14 Hari Assosa irəst'yanhari, şot'oval beş gəminə ext'i bito sagala Mit'ilinayan taśi. 15 Əyc'indəri Xiosaxunyan c'ovaki, sa ği oşa Samosa, şot'ay oşin ğineyal hari Milet'ayan p'ap'i. 16 Efesa sal bateyanśi; P'avelen Aziya bölginəxun usum c'eri içu Yerusalimane p'ap'espsun çuresay ki, Əllimci Ğine axsibaya‡ t'iya bakane.

P'aveli Efesa bakala ağsaq'q'alxo k'alpi tapşurbsun

17 Milet'axun P'avelen Efesa xavare yaq'abi ki, t'iya İsusi laxi yaq'en tağalt'oğoy ağsaq'q'alxo iz t'ǒğǒlq'at'un hari. 18 Eçest'iyal metəre pi: «Me Aziya bölginə bez tura ç̌axp'i samci ğinaxun, heq'ədər ki və̌xunez bake, bezi mani yaq'e q'ončux baksuna avanan. 19 Q'ončuğoy za tapşurbit'oğo bex p'ap'espsuna görə Şot'o nu q'abulbala iudeyxoy kiyexun bezi zapit'oğoval avanan. Şot'oğoy za pul tadi işiğ nu tadala vədəl bakene, bezi turin oq'axun kašk'ala vədəl bakene, ama mot'oğo bitova port'p'ez, sal sa vədəl tez şikəətp'e. 20 Çuresa camaati boş, çuresa k'oj-k'oj tarapi karoozbat'anq'an baki, və̌x xeyir tades bakala, efi şaat'luğeynak' bakala sal sa əyitə və̌xun kamtezbe zu. 21 Toobabi Buxačuğoy laxi yaq'en taysun, beşi Q'ončux bakala İsusa q'abulbsune bake bezi əyit. Mot'o karoozbi iudey bakalt'oğoval pez, nu bakalt'oğoval.

22 Ama həysə, Ǐvel Urufen bezi Yerusalima taysunane çuresa. Ene t'iya bez bel k'ə eğale avatez. 23 Sa şot'oz ava ki, mani şəhəre tağayiz zindana bafst'un q'a əzyət zapsune baksa Ǐvel Urufen za saturběš avabakest'alo. 24 Ama mot'oxun q'ı̌tezbsa zu, şot'o görə ki, zaynak' bez elmux hik'k'al tene. Sa şeyez çuresa: bez c'eri me yaq'a axıral śirik' tayes bakaz. Buxačuğoy xeyirxax baksuna ak'est'ala Mǔq Xavarakaroozbi, Q'ončux İsusen za tapşurbi əşlə axıral śirik' p'ap'esp'es bakaz. §

25 Avazu ki, bezi içoğoxun əyitp'i Buxačuğoy Padçağluğakaroozbi amdarxoxun, yəni və̌xun saycət'in ene za ak'alatene! 26 Şot'o görəl mone, ğe və̌x nexzu: zu bezi kiyelxun ayeğalt'u bizu, və̌xun mat'inesa çark'esuna nu q'abulbi bisunane c'ək'p'esa - mo bezi taxsır tene. 27 Buxačuğoy yaynak' həzirbit'oğo bitova karoozbi p'ap'esezbi zu və̌x, hik'k'ala c'ap' tez efi.

28 Və̌xal, bito me Mǔq Xavara ibaki çark'eśit'oğoval şaat' běğanan, şot'o görə ki, Ǐvel Urufen və̌x şot'oğoy loxol iz sürünə şaat' běğala sa çoban k'inək'e laxe. Axıri Buxačuğoy s'i içoğoy loxol bakalorox, İz bari p'iye toyen çark'eśiyoroxe şorox. 29 Avazu ki, zu taśit'uxun oşa busa canavarxoy ǰomo tağalnan. 30 T'etər bakale ki, ef boşt'an bakalt'oğonal serina k'ori ak'est'i, hələ sa mandit'oğoval iz bač'anexun zapsun çureğale. 31 Mot'o görəz nexe ki, ayığ bakanan! Ef eyexun ma c'evk'anan hetərez və̌x me xib usenast'a üşe-ğena ük' bok'ospsun zombe.

32 Mone, isə və̌x Buxačuğo q'a Şot'ay Mǔq Xavaraz tapşurbsa. Şot'ay hetər ük'bok'al baksuna ak'est'ala Xavare mo, və̌x ef tağala yaq'a ost'aarbi, c'ək'eśit'oğo əyit tadeśi k'ə bunesa, bitova p'ap'esp'es bakala Xavare. 33 Şuk'k'ali q'ızıla, gümüşə nəəl paltara bez pul tene bake. 34 Və̌nal avanan ki, bez šumal, bez t'ǒğǒl bakalt'oğoy šumal bez kiinez əşp'i q'azayinşe. 35 Metər bi və̌x ak'est'unez çureśi ki, əşp'es nu bakalt'u yan əşp'i kul biq'alayan. Q'ončux İsusi əyitə ef eyex badanan: "Tadalt'ay q'azayinşala xeyir-bərəkət ext'alt'uxun gelene bakon"».

36 Me əyitmoğoxun oşa P'avelen hari ağsaq'q'alxoxun sagala çökt'i afırınepi. 37 Bitot'in ǒnenney, hari P'avelaxun dirist'oğonbi şot'o q'ujbi-muçk'alt'oğo 38 ən gele şot'ay "za ene tenan ak'al" əyitene təsirbey. Oşa şot'o taşeri gəminə arśevk'i yaq'at'unbadi.

21

P'aveli Efesaxun Yerusalima taysun

1 Şot'oğoxun dirist'oğonbit'uxun oşa t'et'iin c'eri gəminen düz K'osayan taśi. Sa ği oşa Rodosa p'ap'i, t'et'iinal arśi P'at'arinayan taśi. 2 P'at'arinaxun Finik'iina tağala gəmi bə̌ğə̌bi şot'oyan arśi. 3 K'ip'ra p'ap'i çurteyanpi, iz güney tərəfəxun c'ovaki hari Siriinayan c'eri. Miya Sur şəhəre çurk'alayan baki, şot'o görə ki, gəminə bakala yükə miya ams'ibalat'uniy.

4 Sura śiri miya İsusi yaq'en tağala viçimoğoyan qə̌veśi bə̌ğə̌bi, taśiyal şot'oğoy t'ǒğǒl sa şamat' manyandi. Yerusalima k'ə bakaleysa, Ǐvel Urufen şot'oğo saturběš avabakest'eney, şot'o görəl burt'unqi P'avela t'iya taysunaxun qoşbsa. 5 Ama beşi hari gəmi şəhərexun c'eğala ğine yanal c'eryan. İsusi laxi yaq'en tağalt'oğoy bitot'in, əylux-çupux sagala, taşeri yax gəminə arśala ganul śirik' c'ovakest'undi. Dənizi börine çökt'i afırıpit'uxun oşal 6 dirist'oğonbi aryanśi gəminə. Şoroxal qayt'unbaki içoğoy k'ojurxo.

7 Suraxun gəminen c'eri hari P't'olemaisayan çurpi. İsusi laxi yaq'en tağala viçimoğoxun miya bakalt'oğoval laft'i, sa ğiyal şot'oğoy t'ǒğǒlyan mandi. 8 Əyc'indəri p'urum gəminə arśi yaq'ayan baft'i, hariyal K'eysariinayan c'eri. Miya amdarxo Mǔq Xavarakaroozbi p'ap'esp'ala Filip'i k'oyayan taśi. Şo Yerusalima c'ək'eśi vǔğ köməyçiğoxun soğoney. * 9 Şot'ay k'oya gələcəye bakalt'oğo saturběš ak'es bakala işq'ara nu taśi bip' xuyəre buy.

10 Miya sa heq'ədər vaxt' bakit'uxun oşa, İudeya bölginəxun Buxačuğon içu gələcəye bakalt'oğo saturběš avabakest'ala sa amdare hari, iz s'i Agav. † 11 Şo yax ı̌šalayinşaki P'aveli bı̌yex bakala q'ayinşa exedi, t'e q'ayinşen iz kul-tura ğaç̌p'i metəre pi: «Ǐvel Urufen nexe ki, me q'ayinş şinesa, iudeyxoy kalat'oğon Yerusalima şot'o hametər ğaç̌p'i buxačuxsuzt'oğoy kiyel tadalt'un». 12 Me əyitmoğo ibakat'an yanal, me şəhəre bakala viçimoğonal P'avela xoyinšyanbi ki, Yerusalima maq'an taśi. 13 Ama P'avelen qaybaki metəre pi: «Və̌n k'ənan bsa? Het'aynak'nan ǒnepi bez p'iyal mə̌yinbsa? Və̌n bezi biq'esunaxunnan q'ı̌bsa, ama Q'ončux İsusi şu baksuna ak'est'eynak' zu lap bisunal həzirzu Yerusalima!» 14 Yanal ene ak'at'an ki, qoşbakalo tene, "Q'ončuğoy çureğalo şaat'e" pi kulyan haq'i.

15 Mot'oxun oşa həzirləyinşaki Yerusalima tayseynak' yaq'ayan baft'i. 16 K'eysariinaxun bakala sa hema viçiyal buney yaxun, şot'oğon yax k'ip'rlu Minasoni k'oyat'un eçeri, şot'o görə ki, miya mandalayaniy. Me Minason lap süft'ə İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbi viçimoğoxun soğoney.

P'aveli Moiseyi laxi k'anunen taysuna ak'est'un

17 Metərluğen, hari Yerusalima p'ayanp'i, miya bakala viçimoğonal yax ak'i gele mǔqt'unbaki. 18 Əyc'indəri hayzeri P'avelaxun İak'ova aksayan taśi. İsusi laxi yaq'en tağala viçimoğoy loxol kalaluğbala ağsaq'q'alxoval bito gireśeney t'iya. 19 P'avelen şot'oğoxun içoğo xavar haq'i samal exlətp'it'uxun oşa, Buxačuğon iz kiin biq'i əşurxone bitova şot'oğo p'ap'esp'i. P'avelen Mǔq Xavara p'ap'esp'at'an Buxačuğon iudey nu bakalt'oğoynak' bit'oğoy barada 20 ibakat'an bitot'in Buxačuğo alxışebi. Oşa P'avela metərt'un pi: «Ay viçi, hunal anksa ki, miya hetəre. İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbi hazarxon iudeyxone bu, bitot'ayal p'iye boşe Moiseyi laxi k'anunen taysun. 21 İsəəl it'unbaksa ki, hun q'erəz bölgoğo buxačuxsuzt'oğoy boş yəşəyinşala iudeyxo Moiseyi laxi k'anunen nu taysunan zombsa, şot'oğoy bula buyenbsa ki, içoğoy ğarmoğo nuval sünnətbes bat'unkon. Moval beşi bavoğoxun mandi ədətxo ç̌axç̌uxpsun upsune. 22 İsə běğen běyn k'əyan bes baksa. Vi miya baksuna c'ap'bala şeyal tene, hetəresa avabakalt'un. 23 Şaat'o şone beşi həysə va uk'alt'ullarik' ba.

Beş viçimoğoy boş Buxačuğoy běš elasp'i iz ozane niyət ext'i bip' tane bu. 24 Şot'oğo ext'a taki hunal içoğoxun sagala təmizbakseynak' k'ə lazımesa ba. Şot'oğon içoğoy niyətp'it'oğo bex p'ap'esp'it'uxun oşa bula xampest'es baksuni xarcal bitova hun zapa. ‡ Barta ak'eq'at'un ki, vi barada ibakiyorox əfçine, hunal Moiseyi laxi k'anunen tağala sa amdarnu. 25 İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbi q'erəz millətxoxun bakalt'oğo isə yan beşi əyitə namak' śampi peyan: şot'oğon əfçi buxačuxxoynak' šampi q'urbani yeq'axun nu ukalat'un; nu šameśi, yəni iz p'i iz boşt'an nu bari heyvani yeq'a nu ukalat'un, bic'i p'i nu ǔğə̌lat'un saal əxlagsuzluğbi q'erəz sunt'uxun nu bakalat'un». §

26 P'avelenal içu pi k'inək' bine, əyc'indəri me bip' tanal ext'i taśi şot'oğoxun barabar q'urban eçamin təmizbakseynak' k'ə lazımesa bitova bine. Oşal xrama baśi təmizbaksuni vǔğǔmci ği hevaxt' bist'unane avabakest'i. Me amdarxon içoğoy ozane ext'i q'urbana me vǔğ ği c'ovakit'uxun oşa šampi, taśiyal içoğoy bula xampest'alt'uniy.

P'aveli biq'esun

27 Me vǔğ ği hari c'ovakseynak' male mandey. Hame vədine Aziya bölginəxun bakala sa hema iudeyen P'avela xrama ak'i camaata sunane badi. Şot'o biq'i 28 burt'unqi metər pi haraypsa: «Ay israilluyox, köməybanan mot'o biq'en! Hame amdare bitot'ay bula buybi beşi azuk'a, beşi k'anuna q'a beşi xrama piyexun sakalo! İudey nu bakalt'oğo miya eçeri me ı̌vel ganu murdarlayinşaloval mone!» 29 Exlət isə iudey nu bakala efeslu T'rofimaxune taysay, şot'o sa hema ği běš P'aveli t'ǒğǒl ak'i t'etərt'un fikirbey ki, şot'oval içuxun xramane eçere. *

30 Dirist' şəhəre ěqeśi, camaat bito t'it'eri hare. P'avela biq'i xrame məəlnexun c'evk'i, ç̌omxoval but't'unk'i. 31 Şot'o t'api best'unbsay, male mandey. Ama şəhəre galpi me gərgürçiluğ taśi Rime q'oşuni kalat'u p'anep'i, 32 şot'inal izi əsk'ərxo q'a şot'oğoy loxol kalaluğbalt'oğo girbi hare. Amdarxon q'oşuni kalat'u q'a iz əsk'ərxo ak'at'an P'avela tərt'unbi. 33 Şot'inal hari əmirebi ki, P'avela biq'i iz kulmoğoval p'ə̌ zinciren ğaç̌p'eq'at'un. Camaataxun "me amdar şuva, iz taxsır hik'ə?" pi xavar haq'at'an isə, 34 burt'unqi hərt'in sa əyit pi haraypsa. Rime q'oşuni kalat'in ak'at'an ki, me harayi kiyexun hik'k'al q'amişakala tene, əmirebi ki, P'avela iz əsk'ərxo mandala galaq'at'un taşeri. 35 Xrame məəlnexun laśi t'iya c'ovakes bakala piləkəne buy. Əsk'ərxon P'avela biq'i t'e piləkənen laysa burqat'an amdarxonal burt'unqi suna ç̌axç̌uxk'a laysa. Əsk'ərxon axırda P'avela pes banekon kiyel biq'i laçuvk'alat'un baki. 36 Camaat isə şip' tene baksay, mot'oğoy bač'anexun baft'i sa səsen harayt'unney: «Biyalane ko!»

P'aveli camaati běš c'eri əyitpsun

37 Hari lap ç̌omoy ǰomo p'ap'at'an P'avelen Rime q'oşuni kalat'uxun xavare haq'i: «Banekon va sa əyit uk'az?» Şot'inal qaybaki metəre pi: «Hun grek'i muzin əyitp'esal banksa? 38 Barta běyn, p'oy bez avabakalo hun misirlunuy! Sa hema vədə mot'oxun běš rimluğoy kalaluğbsuna nu çureğala t'e bulbot'alxoxun sagala şəhəre gərgürçiluğ sakit'uxun oşa, bip' hazar tanal ext'i ams'i oç̌ala taşeriyo hun tenu ki?» 39 P'avelen pine: «Təə, zu iudeyzu, K'ilik'iin T'arsus şəhərexunzu, hunal avanu ki, mo mis'ik' şəhər tene. Za barta me amdarxoy běš c'eri bezi əyitə uk'az». 40 Rime q'oşuni kalat'in bareti, P'avelenal piləkəni loxol çurpi iz kulane alabi ki, amdarxon içuq'at'un ǔmǔxlaxi. Camaati səs bot'bakit'uxun oşa P'avelen iudeyxoy muzin əyitpsane burqi.

22

1 «Ay viçimux q'a zaxun kalorox! İbakanan k'əz nex, bartanan bezi taxsırkər nu baksuna ak'est'az». 2 Camaaten P'aveli iudeyxoy muzin əyitpsuna ak'at'an lap şip't'unbaki.

Oşa şot'in saal əyitpsa burqi pine: 3 «Zu iudeyzu. K'ilik'iin T'arsus şəhərez nanaxun bake, ama oşa hari Yerusalimaz k'alpi kalabake. Beşi bavoğon yaynak' efi k'anunxoy bitot'uval miya, Gamaliyeli * t'ǒğǒlez soğo-soğo zombake. Zaynak'al, həysə və̌ynak' bakalt'ullarik', me k'anunxo əməlbi Buxačuğoy laxi yaq'en taysunaxun běš hik'k'al buteney. 4 "Yaq'en tağalt'oğo", yəni İsusi laxi yaq'en tağalt'oğo pul tadi işiğ tez tast'ay zu, şot'oğo tumexun əfçibsunez çuresay. Çuux-işq'ar tez běğsay, bitot'u biq'i zindanaz bast'ay. 5 Mot'o samci běyinšxoy kalat'uxun q'a ağsaq'q'alxoxunal xavar haq'aynan və̌x uk'alt'un. Lap zu Damask'a tağat'anq'an baki, İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğo biq'i Yerusalima eçes bakseynak' şot'oğont'un t'iya bakala iudeyxoy k'alat'oğoynak' namak' śampi ki, me əşlə ə̌mt'un zap'e. Amdarxo biq'i eçeri miya içoğoy cazina tadalzuy. †

6 Ama taśi Damask'a p'ap'ala vədine, berezəre bakoy, göynuxun bez loxol pulmoğo taşala sa işiğe biti. 7 Zu ç̌ooq'a bisti, oşa sa səsez ibaki: "Şaul, Şaul! Hun het'u görən Za əfçibsun çuresa?" 8 Zuval "Hun şunu, Ağa?" pi xavar haq'at'an səsen qaybaki "vi əfçibsun çureğala nazaret'lu İsuszu" pine. 9 Bez t'ǒğǒl bakalt'oğon bitala işiğa at'unksay, ama zaxun əyitk'ala səse k'ə upsuna tet'un q'amişaksay. 10 Zu xavarez haq'i: "Bezi k'ə bsunan çuresa, ay Q'ončux?" Səsen za qaybaki "hayza Damask'a taki, t'et'iya va k'ə bsun lazım bakalt'oğo uk'alt'un" pine. 11 Zaxun sagala yaq' c'erit'oğonal bez kiyexun biq'it'un za Damask'a taşala baki, şot'o görə ki, pula taşala t'e işiğen za k'ač'ibeney.

12 T'et'iya bez t'ǒğǒl Ananiya uk'ala sa amdare hari. Şo Buxačuğoy laxi yaq'en taśi k'anunxo əməlbala sa amdarey, iudeyxoy boşal izi gele hörmətt'ux buy. 13 Şot'in za ı̌šabaki pine: "Şaul, ay viçi, va nexzu ki, ak'a!" Bezi pulmux hat'e saad qayeśi, zuval bez běš bakala me amdara azk'i. 14 Şot'in za pine: "Beşi bavoğoy Buxačuğon va c'ək'p'ene ki, İzi bsun çureğalt'oğo Düzgün Bakalt'ay ǰomoxun ibakavax. 15 Şot'o görə ki, hun bakalnu me ak'it'oğo q'a ibakit'oğo pi Şot'ay şu baksuna amdarxo p'ap'esp'alo. 16 K'ən çurpe? Hayza vi günaxxo os'k'i taşes bakseynak' Şot'ay s'iya duği k'unuk'baka".

17 Oşa Yerusalimaz qaybaki, sa ğiyal xrama afırık'ala gala alaxunez ak'eśi. 18 Zu Q'ončuğoz ak'i, Şot'in za metəre pi: "Usumbaka Yerusalimaxun c'eki, vi Bezi barada uk'alt'oğo miya věbakal tene bakal". 19 Zu pizu: "Ay Q'ončux, axıri me şəhəre bakala amdarxon içanal avat'un ki, zu süft'ə hetərez bake. İçoğoy piin běše bake bezi bito sinagogxo tarapi Va Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğo biq'i oşal t'apest'un. 20 Vi şu baksuna ak'est'eynak' iz elmoğo laxi St'efan biyat'anal zu içoğoy t'ǒğǒlzuy. Şot'o ǰělayinşalt'oğon içoğoy loxolxun c'eq'i paltaral eçeri bezi turin oq'at'un laxey, şot'o görə ki, zuval şot'oğoy tərəfzuy". ‡ 21 Ama Q'ončuğon p'urumal pine: "Taki, Bezi şu baksuna ə̌xil ganxo bakala q'erəz millətxo car saka"».

P'avel q'a Rime q'oşuni kalo

22 Camaaten şip' ǔmǔxelaxsay, ama P'aveli me axırınci əyitmoğoxun oşa bitot'in bureqi içoğoy səsə ext'i haraypsa: «Metərt'u tumexun əfçibsune lazım, biyalane ko!» 23 Şot'oğoynak' P'aveli me piyorox Buxačuğo bı̌hi tağala əyitmux k'inək'e eysay, şot'o görəl burt'unqi haraypsunaxun cöy içoğoy loxol bakala paltara zığzığbsa saal oq'axun toz ext'i muşast'a. 24 T'e vədə Rime q'oşuni kalat'in əmirebi ki, P'avela bona badi tatarlayinşeq'at'un. Şot'o t'api amdarxoy əcuğo metər biq'est'i taxsır k'əneysa, şot'o ç̌oyel c'evksune çuresay.

25 Ama şot'o ğaç̌p'i tatarlayinşalt'un uk'at'an, P'avelen əsk'ərxoy best'a çurpi kalaluğbalt'u pine: «Rime İmp'eriina bakala amdarxoy siyəyinə bakalt'u divanbi izi taxsıra avabakinut t'ap'sun mani k'anuni boşe śameśe?» 26 Əsk'ərxoy kalat'in mot'o ibakala k'inək' taśi q'oşuni kalat'u metəre pi: «Yan k'əyan bsa? Hun avanu ki, me amdar k'anunen Rime İmp'eriina bakala amdarxoy siyəyin boşe?» 27 T'e vədə q'oşuni kalat'in P'aveli t'ǒğǒl hari xavare haq'i: «Vi piyo düze? Hun həgigiyal Rime İmp'eriina bakala amdarxoy siyəyin boşnu?» P'avelenal "hoo" pine. 28 Q'oşuni kalat'in "hun sal avanu, zu bez s'iya t'e siyəyinə bast'eynak' heq'ədər təngəz laxe?" pine. P'avelenal qaybaki "ama bez s'iya nanaxun bakat'ant'un t'e siyəyinə bade!" pine. 29 Me əyitmoğo ibakat'an şot'o t'api izi taxsıra avabaksun çureğala əsk'ərxo qoş-qoşt'un baki. Q'oşuni kalat'u içuval q'ı̌yen haq'eney, şot'o görə ki, me amdara zinciren ğaç̌psun Rime İmp'eriin k'anuna ç̌axç̌uxpsun upsuney.

30 Əyc'indəri P'aveli kulmoğo şadbest'it'uxun oşa Rime q'oşuni kalat'in samci běyinšxo q'a Kala Şurina arśi divanbalt'oğoy bitova k'alpi girebi. Şot'oğon P'aveli əşlə běği şot'ay taxsıra ç̌oyel c'evk'alt'uniy, şot'o görə ki, Rime q'oşuni kalat'in içinal avabaksune çuresay ki, iudeyxon me amdara het'u görət'un bespsun çuresa. Metərluğen, P'avela eçeri Kala Şurin běšt'un c'evk'i.

23

P'aveli Kala Şurin běš c'eysun

1 P'avelen Kala Şurina arśi divanbalt'oğoy düz piin boş běği pine: «Ay viçimux, Buxačuğoy běš bez ç̌o mas'ine, ğeyin ğinal śirik' Şot'ay laxi k'anunxoxun c'eri ği tene bake bezi!» 2 Metər uk'at'an samci běyinšxoy kalo bakala Ananiyay əmiren t'iya çurpit'oğon P'aveli ǰomoxun dut'unği. 3 T'e vədə P'avelen metəre pi: «Vi belxun duğale Buxačuğon, ay ç̌oyexun şirəbaki bari! Miya arśi k'anunaxunen əyite, ama avabaka ki, za t'apest'unen k'anunan ç̌axç̌uxp'i baksa hun!» * 4 P'aveli t'ǒğǒl çurpit'oğon əcuğon biq'i pit'un: «Hun şunu ki, vi ǰomo ə̌mbi samci běyinšxoy kalat'u əyiten nex?!» 5 P'avelenal qaybaki pine: «Me amdari samci běyinšxoy kalo baksuna tez avay, ay viçimux. Axıri Ǐvel Śamenal yax nexe ki, beşi azuk'i loxol kalaluğbalt'ay pisa nu əyitk'alayan». †

6 P'avelen Kala Şurina ham fariseyxoy, hamal saduk'eyxoy p'art'iinaxun bakalt'oğoy arst'una avaney pi, ost'aar pine: «Ay viçimux, fariseyzu zu, fariseyaxunez bake! P'urit'oğoy běyinbaksunayan vě yan, ama mot'oval gelet'un ak'i yaynak', şot'o görət'un za ğe miya c'evk'i divanbsa!» ‡ 7 P'avelen metər uk'at'an fariseyxo q'a saduk'eyxo baft'undi suna, amdarxo cöybaki qı̌yo sa tərəft'un baki, qı̌yo t'e soğo tərəf. 8 Exlət t'iyaney ki, saduk'eyxo nə amdarxoy běyinbaksuna, nə angelxoy baksuna, nəəl urufxo větet'uniy. Fariseyxo isə mot'oğoy bitova vět'uniy. § 9 Səse kiyexun bul haq'i tağalaney. T'etəre baki ki, fariseyxoy p'art'iinaxun bakala sa hema k'anun zombalen hayzeri metəre pi: «Me amdarast'a sa taxsır teyan aksa yan. Şuk'k'alen avatene, bərkə şot'oxun həgigiyal sa angelen nəəl urufen əyitp'ene?» 10 Rime q'oşuni kalat'in axırda běneği ki, metər tağayin P'avela biq'i bı̌yexun cöybalt'un. Şot'o görəl əmirebi ki, P'avela zorenal bakayin, şot'oğoy kiyexun ext'i izi əsk'ərxoy mandala galaq'at'un taşeri.

11 Üşe isə Q'ončuğon P'avela ak'eśi pine: «Ük'lü baka, q'ı̌maba! Bezi şu baksuna Yerusalima car saki k'inək' hələ Rimal car sakalnu hun».

İudeyxoy əyitə sabi P'avela bespsun çuresun

12 Əyc'indəri savaxt'an sa hema iudey gireśi əyitə sat'unbi ki, P'avela besp'alt'un. Hələ sa elasalpit'un ki, şot'ay elmoğo haq'amin içoğoy ǰomo nə šum, nəəl xe tene laft'al. 13 Me əyitə sabi dəst'in boş q'ırx tanaxun gele amdare buy. 14 Şorox hayzeri samci běyinšxoy q'a ağsaq'q'alxoy t'ǒğǒl taśi pit'un: «Elasyanpe ki, P'aveli elmoğo haq'inut beşi ǰomo nə šum, nəəl xe teyan duğal. 15 İsə ibakanan k'əyan fikirbe. Həysə Rime q'oşuni kalat'aynak' xavar yaq'abalnan ki, P'avela ef t'ǒğǒlq'an eçeri. Unank'on ki, p'oy me əşlin ç̌oya qaypes bakala təzə exlətxone bu, şot'oğonan xavar haq'i avabaksun çuresa. Yan isə həzir çurpi bakalyan, şo miya eğat'an yaq'a izi elmoğo haq'alyan».

16 Ama me exlət hari P'aveli xunçey ğare ǔmǔğo p'anep'i, şot'inal Rime q'oşuni kalat'ay əsk'ərxo mandala gala hari miya P'avela bitova p'ap'esebi. 17 T'e vədə P'avelen əsk'ərxoy loxol kalaluğbalt'oğoxun sunt'u iz t'ǒğǒl k'alpi pine: «Me ğara q'oşuni kalat'ay t'ǒğǒl taşa, şot'o uk'ala əyitt'ux bu». 18 Əsk'ərxoy loxol kalaluğbalt'inal ğara içuxun q'oşuni kalat'ay t'ǒğǒl eçeri pine: «Bona arśi P'avelene za k'alpi pi ki, me ğara vi t'ǒğǒl eçaz, va uk'ala əyitt'ux bu».

19 Q'oşuni kalat'in ğara t'ǒǒx zapi xavare haq'i: «Upa běyn, k'ə uk'alnuy?» 20 Ğaren exlətpsa burqi pine: «İudeyxoxun sa hema tane bu, əyitə sabet'un ki, əyc'ə Pavela Kala Şurina eçest'alt'un. Va uk'alt'un ki, p'oy şot'ay taxsıra ç̌oyel c'evkseynak' sa hema əyite bu şot'oxun xavar haq'i avabakala. 21 Ama əfçine! Q'ırx tan həzir çurpi bakale şot'o yaq'a biq'i bespseynak'! Şot'oğon elast'un laxe ki, P'aveli elmoğo haq'inut içoğoy ǰomo nə šum, nəəl xe tene laft'al. Mone, bitova həzirbet'un, saycə P'avela Kala Şurina taşes bakseynak' vi irəziluğ tast'unat'un yaq'běğsa». 22 Ğaren izi əyitə pi çark'it'uxun oşa q'oşuni kalat'in şot'o metər tapşurbi k'oyane yaq'abi: «Vi za mot'oğo exlətpsunaxun şuk'k'ali xavar maq'an baki».

P'avela K'eysariina yaq'absun

23 İzi həzirluğa běğsa burqiyal q'oşuni kalat'in əsk'ərxoy loxol kalaluğbalt'oğoxun p'ranna k'alpi pine: «P'ə̌baç̌ ěksuz, yetmiş ěkla, p'ə̌baç̌ tanal xişt'ik'lə əsk'ər həzir çurpeq'an. Şüne xibimci saadast'a * K'eysariina tayseynak' yaq'anan bafst'a. 24 P'aveli tayseynak'al ěkurxo həzirbanan, şot'o İudeya bölgin kalo bakala Feliksi t'ǒğǒlez yaq'absa. Yaq' boxoye, t'etər banan ki, taśi p'ap'amin yaq'a ef bel əş maq'an hari». 25 Oşa metər sa namak'al śampi tanedi içoğoy kiyel:

26 "Rime İmp'eriinen İudeya bölgin loxol kalo laxi hörmətlu Feliks, samci xeyirq'an baki! Vaynak' me namak'a śamk'alo K'lavdi Lisiuse.

27 Zu həysə vi t'ǒğǒl yaq'abi me amdara iudeyxon biq'i bespsunt'un çuresay. Ama zu avabakat'an ki, me amdari s'i Rime İmp'eriina bakala amdarxoy siyəyin boşe, bezi əsk'ərxoval ext'i taśi şot'o iudeyxoy kiyexun exezdi. 28 Oşa izi taxsıra avabakseynak' şot'o içoğoy Kala Şurinaz eçeri, pizu barta izi əşp'est'i günax k'ənesa divanbi ç̌oyel c'evk'eq'at'un. 29 Ama azk'i ki, exlət iudeyxoy içoğoy k'anuni boş, yəni Moiseyen içoğoynak' laxi k'anuni boş śameśit'oğo əməlbi nu əməlbsunaxune taysa, moval t'etər sa taxsır tene ki, amdara biq'i zindana badan nəəl besp'an. 30 Oşa bez ǔmǔğo hari metər sa exlətəl p'anep'i: p'oy sa hema iudeyen əyitə sabet'un ki, hik'əne-hik'ətene me amdara biq'i iz elmoğo haq'alt'un. Zuval mot'o ibakit'uxun oşa hat'e saad me amdara vi t'ǒğǒlez yaq'abi, şot'o taxsırkər c'evk'alt'oğoynak'al xavarez yaq'abi ki, meyin oşa k'ə şikəət but'uxsa hari vaq'at'un pi".

31 Əsk'ərxon içoğo əmirbi k'inək'əl bit'un, üşe P'avela ext'i Ant'ip'at'risal śirik' c'ovakest'it'uxun oşa 32 qaybaki hart'un içoğoy mandala gala. T'et'iin t'ağay P'avela ěkla əsk'ərxon taşalt'uniy. 33 Şot'oğonal P'avela K'eysariinal śirik' et'unçeri. Şot'o miya İudeya bölgin kalat'u p'ap'esp'i, K'lavdi Lisiusen śampi namak'al tat'undi. 34 İudeya bölgin kalat'in namak'a k'alpit'uxun oşa P'avelaxun şot'ay mani bölginəxun baksunane xavar haq'i. K'ilik'iinaxun baksuna avabakiyal 35 pine: «Vi əşlə vaxun şikəətbalorox miya harit'uxun oşa běğoz». Metər piyal əmirebi ki, P'avela İroden biq'i sarayaq'at'un taşeri. T'iya biq'eśit'oğo efala gane buy.

24

P'avel Feliksi běš

1 Mot'oxun qo ği oşa samci běyinšxoy kalo Ananiyan içuxun sa hema ağsaq'q'al q'a T'ert'ul uk'ala vəkiləl ext'i K'eysariinane hari. Şorox Rimen İudeya bölgin loxol kalo laxi Feliksi běš c'eri P'avela het'ay loxol bespsun çuresuna upseynak't'un harey.

2-3 Metərluğen, P'avelal k'alpi eçest'it'uxun oşa, T'ert'ulen şot'ay taxsırxo ç̌oyel c'evk'es bakseynak' əyitpsa burqi pine: «Hörmətlu Feliks! Vi hetər sa müdrik kalaluğbal baksuna həmişə, hər gala ayanksa. Şot'o görəl, me bölginə bakala şip'luğa görə, beşi azuk'en şaat' ği ak'es bakseynak' vi kiyexun ayeğalt'oğo bsuna görə gele dirist'baka. 4 Avazu ki, amdarxo axıral śirik' ǔmǔxlaxala kalaluğbalnu hun, ama həysə boxoy tez əyitk'al, hunal vaxt' nu aç̌esp'avax.

5 Beşi uk'alo şone ki, me amdar sa bələne, dünyəne bakala bito iudeyxone suna bade kot'in. Moiseyi laxi k'anunxoxun ə̌xil bakala sa dəst'əne bu, içoğo "Nazaret'axun bakalt'ay * yaq'en tağaloroxt'un" nex, şot'oğoy kalone. 6 Hariyal beşi ı̌velxrama murdarlayinşbsun çureğat'an, kot'o biyanq'i. 7 † 8 Həysə hunal kot'o əyitp'est'at'an ak'alnu ki, beşi uk'alorox bito hari düz c'enesa». 9 T'ert'ulen izi əyitə pi çark'it'uxun oşa içuxun hari iudeyxonal şot'ay pit'oğo bitova ə̌mt'un zapi.

10 Oşa İudeya bölgin kalat'in kiin P'avelane ak'est'i ki, isə şot'inq'an c'eri əyitp'i. P'avelenal əyitpsa burqi pine: «Zu avazu ki, hema usene me ölkinə hunen bitot'ay əşlə běği divanbsa. Həysəəl c'eri vi běš bezi əyitə pes baksuna görə gele mǔqzu. 11 Lap şuxun uk'ayin xavar haq'i avabakes bankon ki, bezi Yerusalima eysun p'as's'e ğine. T'iya bakala xramabul k'os'bseynak'ez harey zu. 12 Şuk'k'alenal pes tene bakon ki, xrama şuxunesa bezi əyite çəp hare. Nəəl t'etər tene bake ki, sinagogxo q'a q'erəz sa gala taśi amdarxo suna badi bakaz. 13 Kot'oğoy həysə bezi loxol laçuvk'ala əyitmux bito içoğoxun c'evk'i əyitmuxe. 14 Ama zu qay nexzu ki, kot'oğon "Nazaret'axun bakalt'ay yaq'en tağalorox" uk'ala dəst'ə beşi bavoğoy Buxačuğo bul k'os'baloroxe. Zuval şot'oğoy boşzu, Moiseyen śampi k'anuna q'a xavareçalxoy girke boş śameśit'oğoy bitoval vězu. 15 Běyinbaksunal vězu. Hetər ki, miya bakalt'oğoy bito věne, zuval hat'etər vězu ki, Buxačuğon düzgün bakalt'oğoval, nu bakalt'oğoval běyinbale. 16 Bezi ç̌oval həmişə mas'ine bake. Nə Buxačuğoy běš, nəəl amdarxoy běš ç̌omə̌yinbes bakala əşur tez biq'e zu.

17 Bezi Yerusalimaxun c'eysun sa hema usen bune, isəəl harezuy ki, bezi azuk'i boş bakala kəsibxo kul biq'i, Buxačuğoynak'al q'urbanxo šamk'az. 18 Zu Buxačuğoy běš təmiz bakseynak' lazımbakalt'oğo bi q'urbanxo eçat'an kot'oğon içanal za xrama ak'et'un. İsə içanq'at'un pi: t'iya amdarxoy gireśi haraypsun nəəl suna bafst'un bakene? Təə! ‡ 19 Düze, Aziya bölginəxun bakala sa hema iudeyen t'iya əyit boseri əş galedi. Metər ext'at'an, şot'oğon miya hari za taxsırkər c'evk'alat'uniy, ama tet'un bu, şot'o görə ki, uk'ala əyit tet'ux bu. 20 İsə miya harit'oğoxunez xavar haq'sa: bezi mani taxsıranan ç̌oyel c'evk'i ak'est'es baki və̌n za Kala Şurin běš c'evk'at'an? 21 "P'urit'oğoy běyinbaksunaz vě" əyitə görənən c'evk'e za miya ğe?»

22 Feliksen isə "İsusi laxi yaq'e" k'ə baksuna şaat'e avay, şot'o görəl P'aveli əşlə běğsuna efi pine: «Bezi axırınci əyitə q'oşuni kalo Lisius harit'uxun oşa uk'oz». 23 Oşal əsk'ərxoy loxol kalaluğbalt'u əmirebi ki, P'avela p'urum taşeri biq'eśit'oğo efala gala badeq'at'un, ama süft'in k'inək' lap gele əsk'ər maq'an çurpi t'iya iz best'a. Hələ tapşuralbine ki, P'aveli dost'urxoval izi t'ǒğǒl baśi-c'eysa barteq'at'un. Metərluğen şot'oğon P'avela içu lazım bakala şeymoğo eçeri tades bakalt'uniy.

24 Sa hema ği c'ovakit'uxun oşa Feliksen izi çuux Drusilal ext'i hare ki, P'avela iz t'ǒğǒl eçest'i şot'ay İsus Xrist'osa Çark'est'al k'inək' q'abulbsuni barada uk'alt'oğo ǔmǔxlaxale. Feliksi çuux Drusila iudeylu xuyərey. 25 P'avelenal hari düzgünluğ k'ə baksuni barada, nəfisə bot'es baki hik'k'al nu tamaxbsuni barada saal Buxačuğon Axırınci ğine bitot'u divanbsuni barada əyitpsa burqat'an Feliksi ük'e q'ı̌ne baft'i. Şot'in pine: «Miya efa, ene tayes bankon! Oşa saal vaxt' bakayin va eçesezdon əyitenk'on». 26 Sa tərəfəxunal yaq'eběğsay ki, P'avelen içu rüşvət tadale, şot'o görəl usum-usum iz t'ǒğǒl eçest'i əyitp'esest'ay.

27 Hametər p'ə̌ usene hari c'ovaki, Feliksi galal P'ork' Fest'a uk'ala amdarat'un eçeri laxi. Ama P'avel hələl biq'ey, şot'o görə ki, Feliks iudeyxoy kalat'oğoy piyexun bist'un tene çuresay.

25

P'avel Fest'i běš

1 Fest' İudeya bölginə hari kalaluğbsa burqit'uxun xib ği oşa hayzeri K'eysariinaxun Yerusalimane taśi. 2 Miya eğala k'inək'əl samci běyinšxon q'a iudeyxoy kalat'oğon şot'ay t'ǒğǒl hari içoğoy P'avelaxun bakala şikəətə bit'un. 3 Şot'oğon "yaynak' şaat' sa əşen biq'i bakon" pi Fest'a xurixurit'unbsay ki, P'aveli əşlə K'eysariina təə, eçeri Yerusalimaq'an běği. İçoğoy fikir yaq'a P'avela biq'i bespsuney. 4 Fest'en isə qaybaki metəre pi: «P'avela K'eysariinaxun miya eşt'uni məninə tez aksa, şot'o görə ki, zuval sa hema ğinaxun oşa qaybaki t'iya tağoz. 5 Barta efi kalat'oğoxun sa hema tan zaxun taśeq'an, t'iya şot'ay əşlə běğat'an k'ə şikəət but'uxsa c'eri ut'unk'on».

6 Fest' t'iya hələ sa muğ ği-vis' ğiyal çurpi, oşane qaybaki K'eysariina taśi. Taśit'ay əyc'indəriyal arśi P'aveli əşləne běğsa burqi. P'avela k'alpi eçesedi, 7 şoval bona bağala k'inək' Yerusalimaxun hari iudeyxon burt'unqi şot'o het'ay loxol besp'est'un çureğala taxsırxo bitova soğo-soğo upsa. Gele əyitmuxt'un nexey, ama "me əşlə biq'at'an bez piinez ak'e" uk'al tene buy. 8 P'aveli əyit isə money: «Zu nə iudeyxoy k'anunaxun tez c'ere, nə xrama tez murdarlayinşe. Zu lap imp'erat'ori běšal ç̌omas'izu!»

9 T'e vədə Fest'en iudeyxoy piyes şaat' ak'eseynak' P'avela pine: «Çurensa va Yerusalima taşeri vi əşlə t'iya běğaz?» 10 P'avelen isə qaybaki metəre pi: «Rim İmp'eriin k'anunenez divanbaksa zu, mani s'iyen hayzeri Yerusalima tağoz? İudeyxoy běš taxsır tezax bu bezi, mot'o hunal şaat'en ava. 11 Əgər k'anunaxun c'erezusa, əgər t'etər sa əşez biq'e ki, mot'o görə za bespsune lazım - zu həzirzu, bisunaxun q'ı̌tezbsa. Ama əgər bezi loxol laxala taxsırxoy bito me amdarxoy içoğoxun c'evk'i əyit'muxesa, şuk'k'alen za pes tene bakon ki, taki vi əşlə kot'oğonq'at'un běği. Barta imp'erat'orenq'an bezi əşlə běği!»

12 Fest'enal izi amdarxoxun əyitp'i maslaatp'it'uxun oşa pine: «Əgər vi əşlə imp'erat'ori běğsunan çuresasa, t'e vədə tağalnu imp'erat'orenal běğale vi əşlə».

Fest'en Agrip'p'aynak' P'aveli barada exlətpsun

13 Sa hema ğinaxun oşa K'eysariina padçağ Agrip'p'a q'a Bernik'ane hari. Şorox Fest'a İudeya bölgin kalo laxit'uxun oşa süft'ət'un eysay. 14 Agrip'p'a q'a Bernik'a miya sa heq'ədər vədə çurt'unpi, Fest'enal exləti boş padçağeynak' P'aveli barada əyitp'i pine: «Miya sa amdare bu, hələ Feliksi döörəxun biq'e. 15 Zu Yerusalima bakat'an iudeyxoy samci běyinšxo q'a ağsaq'q'alxo bez t'ǒğǒl hari pit'un ki, şot'ay əşlə běği iz cazina tadaz. İçoğoy exləten me amdari gele taxsıre buy. 16 Zuval qaybaki pizu ki, Rim İmp'eriin k'anuni boş amdara ǔmǔxlaxinut izi cazina tast'un tene bu. Biq'eśi amdaren içu taxsırkər c'evk'alt'ay běš c'eri iz əyitə pes bakalane. 17 Şorox hayzeri zaxun hart'un miya, zuval harit'ay əyc'indəri P'avela içuval eçest'i arśi me əşlə běğsaz burqi. 18 Ama şot'oğon hayzeri me amdari biq'i əşurxo soğo-soğo uk'at'an, bezi zəndbit'oğoy saycət'u tez ibaki. 19 Ma upa, exlət me amdari iudeyxoy içoğoy k'anuni boş, yəni Moiseyen śampi k'anuni boş śameśit'oğo əməlbi, nu əməlbsunaxun q'a p'uri sa amdaraxune taysa. Düze, P'avelen İsus uk'ala t'e amdari dirist' baksunane nexey. 20 Zuval bězği ki, me əşurxoxun t'ema bez bul tene c'eysa, P'avela pizu çurensa Yerusalima taki vi əşlə t'iya běğaz. 21 Ama şot'in imp'erat'oren içu divanbsunane çureśi, ene şot'o görəl, hələki biq' efez ki, běyn hetərez sa yönbi şot'o imp'erat'ori běš c'evksa». 22 Agrip'p'an Fest'a pine: «Lap zuval me amdari uk'alt'oğo ǔmǔxlaxsunez çureśi». Fest'enal qaybaki "əyc'ə eçest'i əyitp'est'oz, ǔmǔxenlaxon" pine.

P'avela padçağ Agrip'p'ay běš eşt'un

23 Əyc'indəri arśi P'aveli əşlə běğseynak' bito gireśi vədine Agrip'p'a q'a Bernik'al hart'un. Şorox kala amdarxoney, hariyal q'oşuni kalat'oğoxun q'a şəhəri s'ila amdarxoxun sagala bona bağat'an bito turele hayzeri. Fest'en P'avelal k'alpi eçest'it'uxun oşa 24 əyitpsa burqi pine: «Padçağ Agrip'p'a q'a miya gireśiyorox bito! Mone, efi həysə ak'ala me amdar iudeyxoy hari za şikəətp'i iz cazina zapest'un çureğala amdare. Miya bakala iudeyxoyal, Yerusalima bakalt'oğoyal əyit şone ki, me amdari caza bisunq'an baki. 25 Ama zu kot'ost'a t'etər sa taxsır tez aksa ki, mot'o görə amdar biq'i besp'ayan. İçin isə imp'erat'ori běše c'eri divanbaksun çureśi, zuval pizu yaq'abaz kot'o Rima. 26 İsəəl fikirezbsa ki, k'ə pi yaq'aboz me amdara imp'erat'ori t'ǒğǒl? Şot'o görəz həysə me amdara ef běš c'evk'e ki, kot'o əyitp'est'avə̌x, ən geleyal vaz umud, padçağ Agrip'p'a. İzi taxsır k'ənesa ç̌oyel c'evk'anan, zuval avabakaz k'ə piz yaq'absa me amdara. 27 Bez zənden, amdari het'ay loxol biq'esuni s'i tene busa, şot'o divanbseynak' ext'i meyin Rima yaq'absuni s'iyal tene bu».

26

P'aveli Agrip'p'ay běš c'eri izi taxsırkər nu baksuna ak'est'un

1 Agrip'p'an P'avela pine: «Mone, c'eri vi əyitə pes bankon». P'avelenal kula izi döşel laxit'uxun oşa əyitpsa burqi pine:

2 «Padçağ Agrip'p'a! İudeyxon bezi loxol laçuvk'i əyitmoğoy düz nu baksuna ak'est'es bakseynak' ğe miya vi běš c'eri bezi əyitə pes baksuna görə gele mǔqzu! 3 Zu avazu ki, hun iudeyxoy ədətxoval, me azuk'en izi k'anuni boş śameśit'oğoy mat'u hetər q'amişaksunal şaat'en ava. İsə xaişezbsa za axıral śirik' ǔmǔxlaxa.

4 Zu Yerusalima, bezi azuk'i boşez yəşəyinşe, iudeyxoy bitot'inal avane ki, zu əyel bakat'anal, miya harit'uxun oşal mani yaq'e q'ončuxez bake. 5 Za gele vaxt'axunt'un çalxsa, çureğayt'un lap içanal pes bat'unkon ki, zu şuz bake. Moiseyi laxi k'anunen tağalorox uk'at'an fariseyxollarik'o butene, zuval hat'e fariseyxoxun soğoz bake. * 6 Ğeyin ğine isə za miya c'evk'i divant'unbsa. Het'u görə? Buxačuğon beşi bavoğo əyit tadit'oğoy hari bex p'ap'suna vě baksuna görə! 7 İsrailluyox uk'ala me azuk'i, p'as's'e tayfinaxun əmələ harit'oğoy bitot'in me ğinat'un yaq'běğe. Buxačuğoy laxi k'anunxo soğo-soğo əməlbi Şot'o üşe-ğena q'ulluğbsuni s'iyal hamone bake - əyit tadeśit'oğoy hari bex c'eysuna ak'es baksun! Ama exlət t'iyane ki, padçağ Agrip'p'a, za ğe miya c'evk'i divanbsuni s'iyal hamone! 8 Axıri het'u görə Buxačuğon p'urit'oğo běyinbes baksuna ma věbaken?

9 Düze, zuval fikirezbsay ki, Nazaret'axun bakala me İsus hik'k'ale, mot'o ak'est'eynak'al bez kiyexun ayeğalt'u biz buq'on. 10 Bezi əşlin s'iyal hamoney Yerusalima. Samci běyinšxon me əşlə içoğoy ə̌mə zapt'unney, zuval İsusi laxi yaq'en tağalt'oğo bitova biq'i bazast'ay zindana. Şot'oğoy caza k'əq'an baki ukat'anal, "şot'oğo besp'en" əyitəxun q'erəz əyit tez avay. 11 Gele vədə iudeyxoy gireśi afırık'ala ganxo taśi, t'iya şot'oğo ak'ayiz içoğoy ǰomoxun "İsus yaynak' hik'k'al tene" əyitə ibakamin zülümez tast'ay. Şot'oğo ak'ala pul tene buy bezi, t'etəre baksay ki, lap q'erəz şəhərmoğoval taśi şot'oğo t'iya pul tadi işiğ tez tast'ay. †

12 Sa ğiyal şot'oğo biq'es bakseynak' samci běyinšxon za ə̌m zapi tadi namak'al ext'i hayzeri Damask'az yaq'a baft'i. 13 Berezəre bakoy, padçağ, yaq'ez taysay. Bürdən göynuxun bez loxol q'a zaxun yaq' c'erit'oğoy loxol t'etər sa işiğe biti ki, běğaxun bitala işiğ iz t'ǒğǒl hik'k'aley. 14 Bito ç̌ooq'a biyanti. Oşa sa səsez ibaki, zaxun əbrani muzin əyitp'i pine: "Şaul, Şaul! Hun het'u görən Za əfçibsun çuresa? Vi ǰomoy tüşen taśi güvə şun pisluğbsa ki?" 15 Zuval "Hun şunu, Ağa?" pi xavar haq'at'an Q'ončuğoy səsen qaybaki metəre pi: "Vi əfçibsun çureğala İsuszu. 16 İsə hayza turel, ibaka het'u görəz vi běš c'ere! Bezi uk'alt'oğo balnu hun meyin oşa, həysə bakit'oğo q'a Bezi bsun çureğalt'oğo amdarxo p'ap'espseynak'ez c'ək'p'e Zu va! 17 Mone, Buxačuğo nu çalxala azuk'xoy t'ǒğǒlez yaq'absa va. Q'ı̌maba, nə vi azuk'axun bakalt'oğon nəəl q'erəz azuk'xoxun bakalt'oğon hik'k'al bes tet'un bakal va. 18 Yaq'azabsa ki, taśi şot'oğoy pulmoğo qaypi bayinq'unaxun işiğa c'evk'avax, Şeytani kiyexun ext'i Buxačuğoç eçavax. Çurezsa şot'oğoy günaxxoval bağişlayinşakane, şot'oğoy s'iyal Za Çark'est'al k'inək' q'abulbi düzgünt'oğoy siyəyinə bakane".

19 Padçağ Agrip'p'a, za Buxačuğon tapşurbi me əşlə bex nu p'ap'esp'es tez bakoy. 20 Şot'o görəl süft'ə Damask'a, oşal Yerusalima q'a dirist' İudeyina tarapi amdarxoynak' karoozbsaz burqi zu, oşa taśi q'erəz millətxoxun bakalt'oğoynak'ez bezi ibakit'oğo car saki, şot'oğo toobabi Buxačuğoy laxi yaq'en taysunaz k'aley, mot'o saycə muzna bel təə, içoğoy biq'ala əşurxon ak'est'alat'uniy. ‡ 21 Hamot'ay loxolt'un za iudeyxon xrama biq'i bespsun çureśi. 22 Ama mone, za şuk'k'alen hik'k'al bes tene baki, şot'o görə ki, Buxačuxe bez bač'ane çurpe. Ğeyin ğineyal miya ef běš c'eri əyitp'esez baksa, miya bakalt'oğoy bitot'u Q'ončuğoy şu baksunaz ak'est'a. Efi nu ibaki əyitmux tene bezi həysə uk'alorox, xavareçalxon q'a Moiseyen saturběš ak'i piyoroxe: 23 Buxačuğon C'ək'p'iyo koruğen p'uri oşa běyinbakalaney. Me samci běyinbakit'inal beşi azuk'axun barabar q'erəz azuk'xoval işiğa c'evk'alaney, şot'oğo çark'esuni k'ə baksuna ak'est'alaney». §

24 P'avelen metər uk'at'an Fest'en şot'ay səsə bost'un çureśi ost'aar pine: «P'avel, hun təmiz gijnu! T'ema k'alpenu ki, vi bul xarabbakene unk'on!» 25 P'avelen isə qaybaki metəre pi: «Hörmətlu Fest', zu hik'k'alal gij tezu, bezi uk'aloroxal bito düze, miya nu q'amişakala hik'k'al butene. 26 Mot'o həysə zu iz běš c'eri əyitk'ala padçağenal pes banekon. Avazu ki, me bezi pit'oğoxun şot'ayal xavar bune. Bakes tene bakon ki, nu bakane, axıri morox bito c'əp'k'in gala təə, piin běš baki əşure. 27 Padçağ Agrip'p'a, hun upa, xavareçalxoy pit'oğo věnu? Avazu ki, věnu». 28 Agrip'p'an P'avela pine: «Unk'on zaal həysə İsusi laxi yaq'en tağalt'oğoxun soğo balnu hun». 29 P'avelen qaybaki pine: «Ene həysəne, oşane, tez ava, ama Buxačuğoxun sa şeyez afırıpi çuresa: saycə hun təə, miya bezi əyitmoğo ibakalt'oğoy bito bezi tağala yaq'enq'at'un taśi. Ama me zincirxo və̌x q'ısmat maq'an baki nexzu».

30 Hametər exlət çarek'i, padçağ q'a Fest'al hayt'unzeri. Bernik'a q'a içoğoxun hariyoroxal bito hayzeri 31 c'ert'un. İçoğoy arane isə metərt'un nexey: «Me amdarast'a t'etər sa taxsır tene bu ki, mot'o görə biq'i zindana badan nəəl besp'an». 32 Agrip'p'anal Fest'a pine: «İmp'erat'ori běš c'eysun nu çureśiyniy, təryanboy taneğoy».

27

P'aveli gəminen Rima taysun

1 Metərluğen, yax İt'aliinat'un yaq'abala baki. P'avela q'a q'erəz sa hema biq'eśi amdaral buney, mot'oğo taşeri Rima p'ap'esp'alo isə Yulius bakaley. Me Yulius Rim İmp'eriinen İudeya bölginə yaq'abi q'oşuni boş əsk'ərxoy loxol kalaluğbalt'oğoxun soğoney. 2 Yan Adramit'iinaxun c'eri Aziya bölgin t'ǒğen tağala gəminə arśi tayanśi. Fessalonik'axun bakala mak'edoniyalu Arist'arxal yaxuney. 3 Əyc'indəri taśi Sidona p'ayanp'i. Yuliusi ara P'avelaxun t'ema şaat'ey ki, şot'o iz dost'urxoy t'ǒğǒl taśi içu lazımbakalt'oğo exst'al bareti. 4 T'et'iin c'eri p'urum gəminə arśi tayanśi. Muşenal yax maq'an biq'i pi, hari K'ip're t'ǒğǒlxun c'ovakat'an şot'ay muş nu bağala tərəfəxunyan c'ovaki taśi. 5 Gəminen K'ilik'iina q'a P'amfiliinal c'ovaki hari Lik'iina bakala Mira şəhəreyan p'ap'i. 6 Miya Yuliusen Aleksandriinaxun eğala sa gəmi bə̌ğə̌bi yax t'iyane arśevk'i. Me gəmi İt'aliinane taysay. 7 Sa hema ği gəmi, pes banekon, běš tene taysay, me hema ğinast'al hari satəren K'nid uk'ala şəhəreyan p'ap'es baki. Muşen yax beşi uk'ala yaq'en taysa tene barey pi, K'rit'al Salmon uk'ala gane t'ǒğǒlxunyan fırıpi tağala baki. Miya muş t'ema tene baysay. 8 Metərluğen, dənizi q'ariluğa ı̌ša t'ǒğen taśi çətinluğenal bakayin hari Laseya şəhərə ı̌ša gəmiğoy çurk'ala gala p'ayanp'i. Me gane s'iya "Şaat' gat'un" nexey.

9 Useni me vədine gəminen mayanesa taysunal ene q'ı̌ney. Yaq'a geleyan t'ə̌q'eśi mandi pi, iudeyxoy payize c'ovakest'ala "Günaxxoy os'eśi tağala ğiyal" hari c'ovakeney. Şot'o görəl P'avelen sa məsləət tast'un çureśi 10 pine: «İbakanan k'əz nex, beşi me havinen hayzeri gəminen yaq' c'eysuni axır şaat' tene ak'esa. Gəmi q'a gəminə bakala yük t'ǒǒx, hələ sa yanal větez taśi t'e bel dirist' c'eğayan». 11 Əsk'ərxoy kalat'in isə P'aveli uk'alt'oğo fikir nu tadi gəmin q'ončuğoy q'a şot'o c'idalt'ay ǰomone taśi. 12 Beşi çurpi ga useni mi xaşurxo c'ovakest'eynak' t'ema şaat' teney pi, gəminə bakalt'oğoyal gelo taysune çureśi. Axırdal əyitə sat'unbi ki, gəminen Feniksal śirik' taśi havoox şaat' bakamin t'iya çurk'alt'un. Feniks K'rit'a gəmiğoy çurk'ala ganey, dənizə c'eri muşa biq'es bakseynak'al şaat' gane hesabbaksay, şot'o görə ki, miya běğ batk'ala tərəfi ham güneyaxun, hamal q'uzeyaxun eğala muşene duğsay.

Gəmin tufana bafst'un

13 Güney tərəfəxun yavaş sa muşene duğsa burqi, beşt'oğonal fikirt'unbi ki, hamo içe. Metərluğen, gəminə iz çurpi ganuxun şadbi c'eryan dənizə, q'ariluğaxunal gele teyan ə̌xilbaki, K'rit'e t'ǒğenyan taysay. 14 Ama metər boxoy tene zapi, q'uzeyi běğc'eğalaç tərəfəxun ost'aar sa tufane galpi, me tufani s'iya "Evrak'ilont'un" nexey. 15 Muşen gəminə iz běš badi t'etəre taşt'ay ki, beşi tağala yaq' t'ǒǒx mandeney, hik'k'alal bes teyan baksay. Axırda běyanği ki, gəminə efala yön tene bu, beşi kula me əşləxun os'yank'i, gəmiyal bureqi hat'etər muşen maya fupi taneşt'asa taysa. 16 Dənizi boş K'avda uk'ala mis'ik' sa oç̌al ak'eğala gane buy. Hari me oç̌ali muş t'ema nu bağala tərəfəxun c'ovaki tağat'an gəminə bakala lodk'ina xene boş tarak'ala ganuxun satərenyan zapi c'evk'i. 17 Lodk'ina zapi c'evk'it'uxun oşa, gəminə içuval kəndürxo iz oq'axun c'ovakest'i ost'aar ğaç̌yanpi ki, ləpoğon duği izi böriğo śarpimaq'an. Muşen yax eçeri me ganu dəniz t'ema bə̌ğə̌loy teney, taśiyal Sirt'a uk'ala ganu q'uma t'ə̌q'esunaxun q'ǐyanpsay pi, gəminə yavaşbseynak' bakala bı̌hi zincirxoy sa bula şadbi dənizəyan bosi. 18 Muşen isə çurpsun tene avay, yax t'etəre ǰı̌k'ey ki, əyc'indəri gəminə bakala yükə c'epi bosalayan baki. 19 Oşin ğine isə gəminə əşp'est'es bakseynak' lazımbakalt'oğoxunyan ext'i beş kiin xena bost'a burqi. 20 Hema ğiney ki, asoyxoy kiyexun nə berezəre běğe ak'es baksay, nə üşe muč'uliğo. Ene saycoval věteney ki, yan memiin dirist' c'eyanğon.

21 Amdarxoy ǰomo me hema ğinast'a šumal tene laft'ey. T'e vədə P'avelen şot'oğo girbi pine: «Düze, bezi əyitə běği K'rit'axun nu c'eriynaniy me ğina baft'i hər şeya aç̌esaltenanboy. 22 Ama həysə və̌x upsunez çuresa ki, ef ük'ə buz k'inək' efanan! Yax hik'k'al tene bakal, k'ə bakalesa saycə gəminə bakale. 23 Me üşe bezi bul k'os'bi İzi əyiten tağala Buxačuğoy angelaz ak'e. Şo bez t'ǒğǒl hari 24 metəre pi: "Q'ı̌maba, P'avel, hun hələ imp'erat'ori běš c'eğalnu! Buxačuğon İzi xeyirxaxluğa ak'est'i vaxun sagala me gəminə bakalt'oğoy elmoğoval tene laft'al". 25 Şot'o görəz nexe ki, ük'lü bakanan! Buxačuğon pit'oğoy sayco t'ǒǒx nu bist'una vězu, hetər penesa hat'etərəl bakale! 26 İsə ak'alnan, muşen yax taşeri mayanesa sa q'ariluğa bosale».

Amdarxoy taśi q'ariluğa c'eysun

27 Bip'es's'e ğiney ki, muşen beşi gəminə iz běš badi Adreat'ik' dənizen sa haq'i tanesay, maya taşt'ay yanal teyan avay. Hat'e ği şüne qı̌yo c'ovaki vədine gəmic'idalxon q'amişt'unbaki ki, q'ariluğaçyan taysa. 28 Eçeri xene bə̌ğə̌loyluğa usk'at'an bět'unği ki, otuz ǔq met'ire. Samal taśit'uxun oşa saal ust'unk'i, bět'unği saq'o vǔğ met'ire. 29 Gəmic'idalxon "metər tağayin taśi ǰěna laft'i śareğalyan" pi, gəmin qoşin tərəf bakala bı̌hi zincirxoy bip'arayt'ayal sa bula şadbi bot'unsi xene boş. Me zincirxon gəminə yavaşbalt'uniy. İsə tək afırıpi kəybaksuna yaq' běğsune manst'ay. 30 Ama gəmic'idalxoy yaq'běğala fikir tene buy, gəmin běšin tərəf bakala bı̌hi zincirxo şadbi xena bost'uni s'iyen burt'unqi lodk'ina şadbi śivksa. 31 T'e vədə P'avelen əsk'ərxo q'a içoğoy loxol kalaluğbalt'u pine: «Me amdarxo həysə gəminəxun śiri tağayt'un, çətin dirist' mandalnan». 32 Me əyitəxun oşa əsk'ərxon lodk'ina efala kəndürxo k'as'p'i bot'unseri, şoval bafedi xene boş.

33 Kəybaksa burqat'an P'avelen bitot'u šum uksa k'alpi pine: «Bip'es's'e ğine ki, beşi nə ukalt'uyan ava, nə ǔğə̌lt'u. 34 Ama mone, və̌n həysə šum kəyinan buq'on ki, çark'eśesal bakanan. Efi belxun sa popal tene bital». 35 Metər piyal šuma ext'i Buxačuğo şükürbit'uxun oşa şot'o cöybi uksane burqi. 36 Amdarxoy ük' samal iz gala hare, şot'o běği burt'unqi içanal uksa. 37 Gəminə isə bito sagala p'ə̌baç̌ yetmiş ǔq tan amdare buy. 38 Bitot'in kəyi boşit'uxun oşa, gəminə samalal suuk'bseynak' k'ə arum buneysa ext'i boyanseri dənizə.

39 Kəybaki işiğ bitit'uxun oşa gəmic'idalxon bět'unği ki, həgigiyal içoğoy nu çalxala sa oç̌alat'un ı̌šalayinşaksa. Xene börinə q'umla ak'iyal fikirt'unbi ki, gəminə miya badi efes bat'unkon. 40 Metərluğen, eçeri gəminə yavaşbala t'e bı̌hi zincirxo dirist' şadbi bot'unseri, ene oşa sal exaltet'undi, hat'iya manedi şorox xene boş. Gəminə c'idi taşes bakala rolal əşlə badit'uxun oşa içoğo lazım bakala muşal biq'i burt'unqi içoğoy ak'ala t'e q'ariluğaç taysa. 41 Ama xe ç̌oğoloyey pi, hələ taśi p'ap'amin gəmin běšin tərəf q'ume boş t'ə̌q'eśi manedi. Gəmin bač'ana isə ləpoğon duği śareney.

42 Rimlu əsk'ərxon q'ı̌t'unbi ki, içoğo tapşurbi biq'eśiyorox q'ariluğal śirik' üzmişi oşal c'eri t'it'at'un, şot'o görəl şot'oğo bitova bespsunt'un çureśi. 43 Ama əsk'ərxoy kalat'in P'aveli bisuna tene çuresay, şot'o görəl əsk'ərxo izi əyitəl bask'est'i me əşlə biq'sunaxun qoşebi. Metərluğen, əsk'ərxoy kalat'ay əmiren üzmişes bakalo iç üzmişi tağaley q'ariluğal śirik', 44 nu bakalo isə gəminəxun çukeśi biti daxt'ak'i nəəl q'erəz het'ayesa loxol üzmişi tağaley. Hametərəl bito taśi dim-dirist' t'e bel c'ert'un.

28

P'avel Malt'ina

1 Hari miya c'erit'uxun oşa avayanbaki ki, izi bip' t'ǒğəl dəniz bakala me oç̌ali s'i Malt'ane. 2 Miyanin amdarxon beş loxol şaat't'un běği. Hava miney hamal ağalane eysay pi, aruxp'i yaxal k'alt'unpi ki, gameğen. 3 P'avelenal taśi çirpine girbi eçeri ki, aruğo bak'ale. Bürdən çirpiğoy q'atexun sa gürzə dizik' c'eri şot'ay kiyexun ləçəq'eśi. Dizik'ə aruğoy gamene duği c'evk'ey. 4 Amdarxon P'aveli kiyelxun suruk' dizik'ə ak'at'an burt'unqi içoğoy arane metər upsa: «Amdarbesp'ale mo! Tenan aksa, tufanaxun iz elmoğo çark'est'iyal bakayin, beşi "Həyif haq'ala çuux-buxačuğoy" biin extenest'a izi dirist' manst'una». 5 Ama P'avelen dizik'ə iz kiyexun śapedi aruğoy boş, içuval hik'k'al tene baki. 6 Amdarxo hələ věteney, fikirt'unbsay ki, həysə dirist' běxale nəəl bürdən biti biyale. Sa heq'ədər yaq'běğit'uxun oşa bět'unği ki şot'ost'a hik'k'al butene, burt'unqi metər upsa: «Mo amdar tene, mo sa buxačuxe».

7 Samal t'ağay kala məələlə sa k'oje buy. Me k'oj P'ubliusi k'ojey, amdar içal miyanin kaloney. Şot'in yax iz k'oya q'onağebi, "bezi ç̌omo və̌ynak' həmişə qaye" piyal yax xib ği iz k'oya enefi. 8 Hame vədine izi baval k'oya azari bask'eney, işq'arast'a boşt'an taysun q'a q'ızdırmane buy. P'avelen azarin t'ǒğǒl baśi afırınepi, izi kula şot'ay bel laxiyal q'olayebi. 9 Me əşləxun oşa me oç̌ala k'ə azari bunesa bito P'aveli t'ǒğǒlt'un eysa burqi, hariyal q'olayt'unbaksay. 10 Amdarxon yax best'at'un arśevksay, gəminə arśi memiin c'eğala ğineyal yax kulams'i tet'un yaq'abadi, k'ə lazımeysa eçeri tat'undi.

P'aveli hari Rima p'ap'sun

11 Ǐǰenin xib xaşa miya c'ovakest'it'uxun oşa p'urum gəminə arśi yaq'ayan baft'i. Aleksandriinaxun eğat'an ı̌ǰenina bafst'una görə havoğoy şaat' baksuna miya çurpi yaq'běğala sa gəmine buy, şot'oyan arśi. Gəmin s'i "Diask'uroox"ey, şot'o görə ki, izi běšin tərəfə "Diask'uroox" uk'ala əkiz binik' buxačuxxoy bulurxo k'inək't'un kişp'i düzbey. 12 Hari Sirak'uza şəhəre p'ap'i xib ğiyal t'iyayan çurpi. 13 Memiinal arśi beşi tağala yaq'axun teyan c'eri, düz Regiumal śirik' tayanśi. Əyc'indəri güney tərəfəxun eğala muşene duğsa burqi, hariyal sa ğiin P'ut'eolina p'ayanp'i. 14 Miya İsusi laxi yaq'en tağala viçi-xunçimuxe buy, taśi şot'oğo lafyandi, şot'oğonal yax sa şamat' içoğoy t'ǒğǒl et'unfi.

Metərluğen, axıri ki hari Rima p'ayanp'i. 15 Rima bakala viçi-xunçimoğon beşi eysuna ibakat'an běš c'eyseynak' hayzeri "Ap'p'i Bazar" uk'ala ganul śirik' haret'uniy, bəzit'oğo isə taśi "Q'onağ mandala xib k'oj" uk'ala galayan ak'i. Pavelen şot'oğo ak'at'an iz ük' iz galane hari, mot'o görəl Buxačuğo şükürebi.

16 Hari Rima p'ap'it'uxun oşa P'avela bart'unti ki, cöy k'oj kirəbi arśeq'an. İz t'ǒğǒl şot'ay q'aroola zap'k'ala sa əsk'ərəl efet'uniy.

P'aveli Rima Mǔq Xavara karoozbsun

17 Harit'ay xibimci ğine P'avelen Rima bakala iudeyxoy kalat'oğo iz bel girbi pine: «Bez viçimux, nə beşi azuk'axun bakalt'oğone bezi pisluğ laft'ey, nəəl beşi bavoğoxun mandi ədətxoxunez c'erey zu. Za hik'k'ali loxol Yerusalima biq'i rimluğoy kiyelt'un tadey. 18 Şot'oğonal bezi əşlə běği ak'at'an ki, bezi t'etər sa taxsır tene bu ki, mot'o görə amdar biq'i besp'at'un, za tərbsunt'un çureśi. 19 Ama iudeyxon hələl za bespsuni fikirəxun kul tet'un haq'say pi, bezi əşlə imp'erat'oren běğsunaz çureśi. Ma fikirbanan ki, mot'o beşi azuk'a taxsırkər c'evkseynak'ez be, təə! 20 Və̌xal həysə miya kot'aynak'ez girbe. Girbezu ki, suna ak'i exlətp'es baken. Axıri beşi bitot'ay çureğalo sa şeye: Buxačuğon yax əyit tadit'oğoy hari bex p'ap'suna ak'es baksun. Bezi biq'esunal hamot'ay loxole bake, q'erəz hik'k'al».

21 P'avelen əyitp'i çark'it'uxun oşa gireśit'oğon metərt'un pi: «Nə İudeya bölginəxun beş loxol namak' tene hare, nəəl t'iya bakala viçimoğoxun miya hari vi pisa əyitk'al tene bake. 22 Ama isə ki exlət qayeśi, yax sa vi muzin q'andırişa běyn, mo k'ə upsune? Şot'o görə ki, me vi uk'ala yaq'en tağalt'oğoy barada hələki şaat' əyit uk'al tene bake».

23 Metərluğen, şot'oğon əyitə sat'unbi ki, sa ği gireśi eğalt'un, P'avelenal şot'oğoynak' me "Yaq'e" k'ə baksunaxun exlətp'ale. İçoğoy pi ğine samalal gele amdare gireśi, P'avelenal savaxt'inaxun biyəsəl śirik' şot'oğoynak' Buxačuğoy Padçağluğaxun q'a İsusi şu baksunaxune exlətp'i. İzi uk'alt'oğoy düz baksuna isə Moiseyi laxi k'anuni q'a xavareçalxoy śampi girke boşt'an k'alpine ak'est'ay. 24 Şot'ay uk'alt'oğoy düz baksuna ak'i İsusa q'abulbaloroxal buney, şot'ay əyitmoğoxun hik'k'al nu ext'aloroxal. 25 Suna baft'i hər soğo iz k'oya taysa burqat'anal P'avelen pine: «Ǐvel Urufen İsaya xavareçala şaat'e pest'e efi bavoğo:

26 "Taki me azuk'a mot'o p'ap'esp'a:

İbakalnan, ama tenan q'amişakal,

Běğalnan, ama tenan ak'al.

27 Şot'aynak' ki, me azuk'a hik'k'al t'ə̌q'tenesa:

Ǔmǔxxo biq', pulmuxal q'ic'e şot'oğoy.

Tene, pul bakalt'in anek'oy,

Ǔmǔx bakalt'in inebakoy,

Ük' bakalt'inal q'amişebakoy.

T'e vədə Bez t'ǒğǒlt'un eğoy,

Zuval şot'oğo q'olayezboy". *

28 Düzəl pene: Buxačuğon İz c'ək'p'i azuk'eynak' həzirbi çark'esun İçu nu çalxalt'oğone q'ısmatbaki, şot'oğonal ibaki q'abulbalt'un me Mǔq Xavara». 29 †

30 P'avel düz p'ə̌ usen Rima kirəbi k'oya areśi. Me p'ə̌ usenast'al içu ǔmǔxlaxsun çureğalt'oğo iz k'oya girbi 31 şot'oğoynak' Buxačuğoy Padçağluğaxun q'a Q'ončux İsus Xrist'osi şu baksunaxune exlətpsay. P'avelen qay karoozebsay, hik'k'alaxunal zap'tenesay.

* 1:1 1:1 - Yəni «Luk'an śampi Mǔq Xavar» girkəxune exlət taysa.

† 1:2 1:2 "Ap'ost'ol" əyit "yaq'abakiyo" upsune.

‡ 1:2 1:2 Luk'. 1:1-4

§ 1:4 1:4 Luk'. 24:49

* 1:5 1:5 Mat'. 3:11; Mrk'. 1:8; Luk'. 3:16; İoan. 1:33

† 1:6 1:6 - İsrailluyox Rim İmp'eriin kiin oq'a baksun çurtet'unsay, içoğoynak' padçağ c'ək'p'i cöybaksunt'un çuresay. İsusenal Buxačuğoy padçağluğaxun əyitk'at'an gelet'in Şot'o düz tene q'amişaksay, fikirt'unbsay içoğo rimluğoxun çark'est'i padçağ bakseynak'e hare me dünyəne.

‡ 1:8 1:8 Mat'. 28:19; Mrk'. 16:15; Luk'. 24:47-48

§ 1:9 1:9 Mrk'. 16:19; Luk'. 24:50-51

* 1:12 1:12 - Yəni 1 k'ilomet'irəl śirik'. İudeyxon Şamat' ğine 1 k'ilomet'irəxun avuzin yaq' nu tağalat'uniy, mo Şamat' ğineynak' bakala əş nu biq'suni q'aydoğoxun soğoney.

† 1:13 1:13 Kənançi - Buxačuğoy pit'oğo bex p'ap'espseynak' rimluğoxun davabi cöybaksun çureğala iudeyxoy millətçi təşk'ilata bakalt'oğo tadeğala s'i.

‡ 1:13 1:13 Mat'. 10:2-4; Mrk'. 3:14-19; Luk'. 6:13-16

§ 1:18 1:18 Mat'. 27:3-8

* 1:20 1:20 Ǐvel mə̌ğ. 69:25

† 1:20 1:20 Ǐvel mə̌ğ. 109:8

‡ 1:22 1:21-22 Mat'. 3:16; Mrk'. 1:9; 16:19; Luk'. 3:21-22; 24:51

* 2:1 2:1 - Grek'i muzin "P'ant'ek'ost", yəni "Əllimci ği" uk'ala axsibay C'ovaksuni axsibayaxun əlli ği oşane baksa. Me ğinast'a iudeyxon içoğoy taxıla girbi çarksunat'un axsibay bi c'ovakest'a. İsusi běyinbaki göynul ěqeśit'uxun oşa ap'ost'olxo q'a İsusi t'iyə̌mi şagirdxo Ǐvel Urufi tadesunal hame ğinene bakey. Metərluğen, İsusi tapşurbit'oğo bex p'ap'esp'i Şot'ay şu baksuna dirist' dünyəne ak'est'alorox süft'ə me amdarxone baki. Běğa: C'eys. 12; 23:16; 34:22; Lev. 23:15-21; K'an. 16:9-12

† 2:15 2:15 ğine xibimci saadast'a - yəni savaxt'an saadin vuy.

‡ 2:21 2:16-21 Yol. 2:28-32

§ 2:23 2:23 Mat'. 27:35; Mrk'. 15:24; Luk'. 23:33; İoan. 19:18

* 2:24 2:24 Mat'. 28:5-6; Mrk'. 16:6; Luk'. 24:5

† 2:28 2:25-28 Ǐvel mə̌ğ. 16:8-11

‡ 2:30 2:30 2 Şam. 7:12-13; 1 Padç. 17:11-12; Ǐvel mə̌ğ. 132:11

§ 2:31 2:31 Ǐvel mə̌ğ. 16:10

* 2:35 2:34-35 Ǐvel mə̌ğ. 110:1

† 2:36 2:36 Xrist'os - yəni Buxačuğoy tərəfəxun C'ək'eśiyo.

‡ 2:42 2:42 Věbakalxon gireśi šum kəyit'uxun oşa gele vədə İsusi axırınci biyəsin ukunast'a içoğo pi əyitmoğot'un eyex bast'ay. Sa k'ot'or šum cöybi uksunen q'a sa q'urt't'um fi ǔğsunen İsusen içoğoy günaxxo bağışlayinşakseynak' İz bədənə q'urbanbsuna q'a İz p'iya śipsunat'un eyex bast'ay. Běğa: Luk'. 22:17-20

* 3:1 3:1 vuyumci saad - yəni berezəre saadin xib

† 3:14 3:14 Mat'. 27:15-23; Mrk'. 15:6-14; Luk'. 23:13-24; İoan. 19:12-15

‡ 3:23 3:22-23 K'an. 18:15,18,19; Lev. 23:29

§ 3:25 3:25 Burq. 12:3; 22:18; 26:4; 28:14

* 4:1 4:1 saduk'eyxo- Saduk'eyxo iudeyxoy sa dini icmin üzviyoxey. Şot'oğoy t'ı̌yəmi icmoğoxun fərg şoney ki, şot'oğon amdari běyinbaksuna, angelxoy q'a urufxoy baksuna větet'uniy. Saduk'eyxoy əyit iudeyxoy Kala Şurinal c'ovaneksay, içoğoy t'et'iya kala hörməte buy.

† 4:11 4:11 Ǐvel mə̌ğ. 118:22

‡ 4:22 4:22 Běğa: Ap'ost'. 3:2. Me işq'ar nanaxun bakat'an iz ture əngəle buy.

§ 4:24 4:24 C'eys. 20:11; Neh. 9:6; Ǐvel mə̌ğ. 146:6

* 4:26 4:25-26 Ǐvel mə̌ğ. 2:1-2

† 4:28 4:27-28 Mat'. 27:1-2; Mrk'. 15:1; Luk'. 23:1,7-11; İoan. 18:28-29

‡ 4:32 4:32 Ap'ost'. 2:44-45

* 5:28 5:27-28 Mat'. 27:25

* 7:3 7:2-3 Burq. 12:1

† 7:4 7:4 Burq. 11:31; 12:4

‡ 7:5 7:5 Burq. 12:7; 13:15; 15:18-21; 17:8

§ 7:7 7:6-7 Burq. 15:13-14; C'eys. 3:12

* 7:8 7:8 Burq. 17:9-14

† 7:8 7:8 Burq. 21:2-4; 25:26; 29:31-35:18

‡ 7:10 7:9-10 Burq. 37:11,28; 39:2,21; 41:39-41

§ 7:11 7:11 Burq. 42:1-2

* 7:13 7:13 Burq. 45:1-3; 47:2-10

† 7:14 7:14 Burq. 45:9-11,17-18; 46:27

‡ 7:15 7:15 Burq. 46:1-7; 49:33

§ 7:16 7:16 Burq. 23:3-16; 33:19; 50:7-13; Yeş. 24:32

* 7:18 7:17-18 C'eys. 1:7-8

† 7:19 7:19 C'eys. 1:10-11,22

‡ 7:21 7:20-21 C'eys. 2:2-10

§ 7:29 7:23-29 C'eys. 2:11-15; 18:2-4

* 7:34 7:30-34 C'eys. 3:1-10

† 7:36 7:36 C'eys. 7:3; 14:21; Ams'i oç̌. 14:33

‡ 7:37 7:37 K'an. 18:15,18

§ 7:38 7:38 - Yəni Buxačuğoy

* 7:38 7:38 C'eys. 19:1-20:17; K'an. 5:1-33

† 7:41 7:40-41 C'eys. 32:1-6

‡ 7:43 7:43 - Malox q'a Refan binik'-buxačuxxoy s'iyurxoney

§ 7:43 7:42-43 Amos 5:25-27

* 7:44 7:44 C'eys. 25:9,40; Əbr. 8:5

† 7:45 7:45 Yeş. 3:14-17; 18:1

‡ 7:46 7:46 2 Şam. 7:1-16; 1 Hadis. 17:1-14

§ 7:47 7:47 1 Padç. 6:1-38; 2 Hadis. 3:1-17

* 7:50 7:48-50 İsa. 66:1-2; Mat'. 5:35

† 7:51 7:51 İsa. 63:10

‡ 7:57 7:57 - St'efani me piyorox Buxačuğo bı̌hi tağala əyitmux k'inək'ey şot'oğoynak'.

§ 7:58 7:58 - J̌ělayinşat'an içoğoy turmoğo maq'an ləc'üreśi pit'un c'eq'say.

* 8:3 8:3 Ap'ost'. 22:4-5; 26:9-11

† 8:33 8:32-33 İsa. 53:7-8

‡ 8:37 8:37 - Bəzi kiinśamurxoy boş miya me əyitmuxal bune: Filip'en pine: "Əgər ük'in věnusa, banekon". Xədimen metəre coğab tadi: "Hoo, vězu, İsus Xrist'osi Buxačuğoy Ğar baksuna vězu!"

* 9:25 9:23-25 2 K'or. 11:32-33

* 10:3 10:3 vuyumci saad - yəni berezəre saadin xib

† 10:9 10:9 ǔqǔmci saad - yəni berezəre saadin p'as's'e

‡ 10:9 10:9 k'ojin bel - Filist'inə k'ojurxoy bul düze baksay, yəni k'ojurxoy ǔğ tene baksay. K'ojin bula əş biq'seynak', afırıpseynak', eğarix vədəmoğost'a üşe laśi baskseynak't'un əşp'est'ay.

§ 10:20 10:20 - İudeyxoynak' iudey nu bakalt'oğoxun yaq' c'eysun, şot'oğoxun arśi-hayst'un harame hesabbaksay.

* 10:30 10:30 vuyumci saad - yəni berezəre saadin xib

* 11:16 11:16 Mrk'. 1:8; Ap'ost'. 1:5

† 11:19 11:19 Ap'ost'. 8:1-4

‡ 11:28 11:28 Ap'ost'. 21:10

* 12:3 12:3 C'eys. 12:15-20

† 12:4 12:4 C'eys. 12:1-27

‡ 12:15 12:15 - T'e vaxt' iudeyxon fikirt'unbsay ki, hər amdari içu oşq'ardala sa q'orişala angele bu. Me angelen amdar p'uriyal bakayin, dirist'al bakayin içu ak'est'es baneksay.

* 13:18 13:18 běneği - Bəzi kiinśamurxost'a miya "běneği" əyiti gala "portebi" əyite bu.

† 13:20 13:19-20 K'an. 7:1; Yeş. 14:1-19:51; Divan. 2:16; 1 Şam. 3:20

‡ 13:21 13:21 1 Şam. 8:5; 10:21

§ 13:22 13:22 1 Şam. 13:14; 16:12; Ǐvel mə̌ğ. 89:20

* 13:24 13:24 Mrk'. 1:4; Luk'. 3

† 13:25 13:25 Mat'. 3:11; Mrk'. 1:7; Luk'. 3:16; İoan. 1:19-20,27

‡ 13:28 13:28 Mat'. 27:22-23; Mrk'. 15:13-14; Luk'. 23:21-24; İoan. 19:15

§ 13:29 13:29 Mat'. 27:57-61; Mrk'. 15:42-47; Luk'. 23:50-56; İoan. 19:38-42

* 13:31 13:31 Ǐvel mə̌ğ. 1:3

† 13:32-33 13:32-33 Ǐvel mə̌ğ. 2:7

‡ 13:34 13:34 İsa. 55:3

§ 13:35 13:35 Ǐvel mə̌ğ. 16:10

* 13:41 13:40-41 Hab. 1:5

† 13:47 13:47 İsa. 42:6; 49:6-7

‡ 13:51 13:51 Mat'. 10:14; Mrk'. 6:11; Luk'. 9:5; 10:10-11

* 15:1 15:1 Burq. 17:10-14; Lev. 12:3

† 15:7 15:7 Ap'ost'. 10:1-43

‡ 15:8 15:8 Ap'ost'. 2:4; 10:44

§ 15:14 15:14 Simonaxun - yəni P'yot'raxun

* 15:17 15:17 Amos 9:11-12

† 15:20 15:20 nu šameśi, yəni iz p'i iz boşt'an nu bari heyvani yeq'a uksun saal bic'i p'i ǔğsun - Şot'o görə ki, p'i yəşəyinş upsuney, yəşəyinş isə Buxačuğoy kiyel baksuna görə, p'iyal saycə Şot'ay bakalaney

‡ 15:20 15:20 C'eys. 34:15-17; Lev. 17:10-16; 18:6-23

§ 15:34 15:34 Bəzi kiinśamurxost'a me əyitmuxal bune: Ama Silas t'et'iya manst'une çureśi.

* 15:38 15:38 Ap'ost'. 13:13

* 16:3 16:3 - P'avelen mot'o bine ki, iudeyxoy boş sünnətnubaki sunt'u içuxun tarst'uni exlət maq'an baki.

† 16:7 16:7 İsusi Urufen - yəni Ǐvel Urufen

‡ 16:10 16:10 - Ap'ost'. 16:10-17; 20:5-21; 18; 27:1-28:16śameśit'oğoxun ayanksa ki, me girkə śampi Luk'a içal mot'oğoxun sagalane bake.

* 17:18 17:18 ep'ik'urxoy q'a st'oistxoy işk'oli - İçoğo "ep'ik'ur" uk'alt'oğon fikirt'unbsay ki, buxačuxxo bune, ama şot'oğoy ə̌xil baksuna görə amdarxoy yəşəyinşə sa təsir tet'ux bu. İçoğo "st'oistxo" uk'alt'oğon isə fikirt'unbsay ki, amdareynak' mǔqluğ eçalo düzgün əşur biq'sun q'a hik'k'ala nu tamaxbsune.

† 17:19 17:19 Areop'ag - Afinina bakala sa təpin s'ine. Şura me təpine giresuna görə, şurin iz s'iyal Areop'agt'un nexey. Me şura amdarxoy c'eri içoğoy əyitə pes bakseynak', şot'oğoy əşlə běği q'ərar c'evkseynak'e giresay.

‡ 17:25 17:24-25 1 Padç. 8:27; 2 Hadis. 6:18; İsa. 42:5

* 19:4 19:4 Mat'. 3:11; Mrk'. 1:4,7-8; Luk'. 3:4,16; İoan. 1:26-27

* 20:6 20:6 C'eys. 12:15-20

† 20:7 20:7 Təzə şamat' burqeğala ğine - yəni bazarin ğine

‡ 20:16 20:16 Ap'ost'. 2:1

§ 20:24 20:24 2 T'im. 4:7

* 21:8 21:8 Ap'ost'. 6:1-6

† 21:10 21:10 Ap'ost'. 11:28

‡ 21:24 21:24 - Elasp'i iz ozane niyət ext'i amdaren iz niyətə bex p'ap'esp'amin iz bel q'açi tene duğsay. Şot'in iz niyətə bex p'ap'esp'it'uxun oşane q'urban šampi iz bula xampest'ay. Metər amdari gala şot'ay q'urbanluği q'a iz bula xampest'uni xarca zapsunal şaat' sa əşe hesabbaksay.

§ 21:25 21:25 Ap'ost'. 15:20,28-29

* 21:29 21:29 Ap'ost'. 20:4

* 22:3 22:2-3 Ap'ost'. 5:34-39

† 22:5 22:4-5 Ap'ost'. 8:3; 26:9-11

‡ 22:20 22:20 Ap'ost'. 7:58

* 23:3 23:3 Mat'. 23:27-28

† 23:5 23:5 C'eys. 22:28

‡ 23:6 23:6 Ap'ost'. 26:5; Filip'. 3:5

§ 23:8 23:8 Mat'. 22:23-24; Mrk'. 12:18-19; Luk'. 20:27-28

* 23:23 23:23 Şüne xibimci saadast'a - yəni biyəsin saadin vuy.

* 24:5 24:5 Nazaret'axun bakalt'ay - yəni İsusi

† 24:7 24:7 - Bəzi kiinśamurxoy boş me əyitmuxal bune: Kot'o beşi k'anunen divanbi izi taxsıra ç̌oyel c'evk'alyaniy, ama q'oşuni kalo bakala Lisiusen hari kot'o beşi kiyexun zoren haq'i vi t'ǒğǒle yaq'abi. Yaxal əmirebi ki, kot'ay əşlə běğseynak' uk'ala əyit buyaxsa, hari va uk'ayan.

‡ 24:18 24:17-18 Ap'ost'. 21:17-28

* 26:5 26:5 Ap'ost'. 23:6; Filip'. 3:5

† 26:11 26:9-11 Ap'ost'. 8:3; 22:4-5

‡ 26:20 26:20 Mat'. 3:8; Ap'ost'. 9:18-20,28-29

§ 26:23 26:23 İsa. 42:6; 49:6; 1 K'or. 15:20

* 28:27 28:26-27 İsa. 6:9-10; Mat'. 13:14-15; Mrk'. 4:12; Luk'. 8:10; İoan. 12:39-40

† 28:29 28:29 Bəzi kiinśamurxost'a miya me əyitmuxal bune: P'aveli me əyitmoğoxun oşa iudeyxo lap içoğoxun c'ert'un, sunaxun davabsunal c'eri hər soğo iz k'oyane taśi.

Galat'iyaluğo

1

2

3

4

5

6

Galat'iyaluğoynak' namak'

Běšin əyit

Galat'iina İsus Xrist'osa Çark'est'al k'inək' q'abulbi xunçi-viçimoğoynak' śameśi me namak' təxminən beşi erin 48-49-ci usenxost'ane śameśe. Namak'a ap'ost'ol P'avelene śampe. Buxačuğon şot'o İsus Xrist'osa p'uri ganuxun běyinbit'uxun oşane İzi Mǔq Xavara car sakseynak' c'ək'p'i ap'ost'ol bey (běğa: Ap'ost'. 9:3-6; Ap'ost'. 9:15-16).

P'avelen içu tapşurbaki me əşlə bex p'ap'espseynak' hayzeri samci kərəm Rim İmp'eriin bölgoğo tarapsa c'eğat'an Galat'iina (mo həysə T'urśiin oç̌ale, izi s'iyal q'erəze taysa) bakeney (běğa: Ap'ost'. 13:14-14:23). T'e vədə əfçi buxačuxxo bul k'os'p'ala me bölginə şot'ay car sakala Mǔq Xavara ibaki İsus Xrist'osa Çark'est'al k'inək' q'abulbiyoroxal mal tene baki. Ama şo t'et'iin c'eğala k'inək' izi bač'anexun bəzi iudeyxone hari, manu ki, İsusi Çark'est'al baksuna q'abulbi baalkayt'un, "Buxačuğoy piyes düzgün ak'eseynak' Moiseyen tadi k'anuni boş śameśit'oğo əməlbinanbuq'on" əyitəxun kultet'unhaq'say (běğa: Ap'ost'. 15:1-2). P'avelenal me namak'a metər zombsunxoy běšinə̌mə haq'seynak' Galat'iina bakala xunçi-viçimoğo "Buxačuğoy piyes düzgün ak'eğalo k'anuna əməlbalo təə, İsus Xrist'osi Çark'est'al baksuna věbakalo bakale" upseynak'e śame (Gal. 2:16).

P'avelen me namak'a galat'iyaluğoy pulmoğo qaypseynak', əfçi zombsunxo feret'baki içoğo k'anuni kiyel sa ət't'əc bsunaxun qoşpseynak'e śame (Gal. 5:1). İçuxun oşa Galat'iina hari me iudeyxoy süft'in əyit "sünnətbakinanbuq'on" baksuna avaney pi, sünnətbaksuni exləti loxolxunal gelene duğsa. P'avelen p'urumal galat'iyaluğoy eyex bast'une çuresa ki, Buxačuğoy piyes düzgün ak'esun sünnətbaksunaxun asulu tene - İsus Xrist'osi Çark'est'al baksuna věbaki Buxačuğoy piyes düzgün ak'eśes bayanksasa, mo Buxačuğoy şaat' baksuna görəne. Mo yax pay k'inək' tadeśi sa şeye, mot'o haq'es bakseynak'al Moiseyen tadi k'anuna śameśit'oğo əməlbi iudey baksuna eht'iyəc butene (Gal. 5:2-6). Buxačuğoy piyes bito sane, İsusa Çark'est'al k'inək' q'abulbi k'unuk'bakit'oğoy bito Buxačuğo q'abule.

Namak'i 3-ci, 4-ci bulurxost'a P'avelen Avrahamast'a bakala věluğaxun əyitp'i izi əyitə p'urumal t'e galane eşt'a ki, Buxačuğoy piyes düzgün ak'esun Moiseyen tadi k'anuna əməlbsunast'a bakiyniy, Moiseyaxun bip'baç̌ usen běš yəşəyinşi Avraham Buxačuğoy xeyir-bərəkətə haq'it'oğoxun tene bakoy. Mo ğeyin ğineyal metəre, içust'a Avrahamast'a bakala věluğaxun bakalo Buxačuğoy piyes düzgün ak'eğale, Avrahamaxun törəyinşakit'oğo əyit tadeśi t'e xeyir-bərəkətəxun haq'iyoroxal içoğost'a Avrahami p'iyaxun bakalorox təə, Avrahami věluğaxun bakalorox bakale.

Namak'i axıra p'ap'at'an isə P'aveli əyit şone baksa ki, içeynak' İsus Xrist'osi xaçe loxol bisunen beşi günaxxo os'k'i taşt'unaxun běš hik'k'al butene. Şot'o görəl mot'o nu q'abulbalorox izi bač'anexun baft'alt'un pi Moiseyi k'anuna běš zap'k'ala fikir tet'ux bu. Galat'iyaluğo isə izi əyit şone baksa ki, İsrailaxun törəyinşakiyorox, Buxačuğoy c'ək'p'i azuk' bakseynak' k'anuna śameśit'oğo əməlbi sünnətbaksun təə, Buxačuğoy yax pay k'inək' tadit'u q'abulbi təzə sa amdar baksune lazım.

Girke boş bakalorox:

1:1-5 Namak'i burqesun

1:6-9 Tək sa Mǔq Xavare bu

1:10-2:14 P'avelen izi biq'ala əşlin Buxačuğon içu tapşurbi əş baksunane ak'est'a

1:10-24 Buxačuğon İçine P'avela c'ək'p'i laxe

2:1-10 P'aveli Yerusalima taśi t'iya bakala viçimoğoy əşurxo taşala ap'ost'olxo aksun

2:11-14 P'avelen K'efa izi nairəziluğa ak'est'un

2:15-4:31 P'avelen izi car sakala Mǔq Xavari hetər sa xeyir-bərəkət baksuna q'a Moiseyen tadi k'anunaxun üst'ün baksunane ak'est'a

2:15-21 K'anuna əməlbalo təə, içust'a věluğ bakalo Buxačuğoy piyes düzgün ak'eğale

3:1-14 K'anuna śameśit'oğo əməlbsuna görə təə, və̌st'a bakala věluğa görəne tadesa

3:15-25 K'anun Buxačuğoy tadi əyitə badalbseynak' tene tadeśe

3:26-29 İsus Xrist'osa věbaki Şot'o q'abulbalt'oğoy bito sane

4:1-7 Buxačuğo "Bava" pi k'alpes bakaloroxyan yan, k'ul təə

4:8-20 K'ə baki və̌x, ay galat'iyaluyox

4:21-31 Yan k'ulaxun təə, şuk'k'alaxun asulu nu bakalt'uxun baki əyluxyan

5:1-15 Hik'k'alaxun asulu ma baken pine çark'est'e yax Xrist'osen

5:16-6:10 İsus Xrist'osa bakala věluğen sagala girbi külfətəxun baksuna ak'est'anan

5:16-26 Buxačuğoy Urufen və̌x taşala yaq'en takinan

6:1-10 Sunay t'arnu p'ap'anan

6:11-18 Namak'i axır

1

1-2 Galat'iina İsus Xrist'osa Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğoy icmoğoynak' xeyirq'an baki! Və̌ynak' me namak'a śamk'alo nə amdarxon c'ək'p'i laxiyo tene, nəəl şinesa əyiten c'ək'eśiyo - İsus Xrist'osen q'a beşi bitot'ay Bava bakala Buxačuğon, Xrist'osa p'uri ganuxun Běyinbit'in İçin c'ək'p'i ap'ost'ol P'avelene śame və̌ynak'. Miya bakala xunçi-viçimoğoxunal bitot'uxun və̌ynak' dirist'uğe bu. 3 Barta beşi bitot'ay Bava bakala Buxačuğon q'a beşi Q'ončux bakala İsus Xrist'osen və̌xun İçoğoy şaat'luğa kammaq'at'unbi, barta və̌ynak' arxayinluğq'at'un eçeri. 4 Yax me dünyənə izi kiyel haq'i pisluği kiyexun çark'est'eynak' İçu q'urban bi beşi günaxxo os'k'i taşeriyone İsus Xrist'os. Metər bi beşi bitot'ay Bava bakala Buxačuğon İçu tapşurbit'une bex p'ap'esp'i Şot'in. 5 Alxışq'anbaki Şot'o həysəəl, meyin oşa həmişəl! Ammen!

Tək sa Mǔq Xavare bu

6 Za lap piyt'uniy větezbakoy ki, və̌n maninesa əfçi sa mǔq xavara görə və̌x c'ək'p'i Buxačuğoxun, Xrist'osi şaat'luğa və̌xun nu kambit'uxun metər usum ç̌onan taradon. 7 Ama avabakanan ki, sa Mǔq Xavare bu! Xrist'osi me Mǔq Xavara fırıdi, eçeriyal və̌x q'erəz cürə p'ap'esp'alt'oğoy fikir isə efi ük'e xal bast'une, q'erəz hik'k'al! 8 Q'arğişi q'ončuxq'an baki metəro! Lap çurensa me əşlə biq'alo yan baken, tene, lap göynuxun biti angelq'an baki - bezi əyit p'urumal hamo bakale! Beşi və̌x p'ap'esp'i t'e Mǔq Xavara təə, maninesa əfçi sa xavara izi muzel eçeri və̌x p'ap'esp'alt'u bezi q'erəz uk'ala əyit tene bu! 9 Sa kərəm peyan, saal nexzu: efi q'abulbi t'e Mǔq Xavara fırıdi, eçeri və̌x q'erəz cürə p'ap'esp'alo q'arğişi q'ončuxq'an baki!

Buxačuğon İçine P'avela c'ək'p'i laxe

10 İsə və̌n upanan: efi zənden zaynak' şi piyes şaat' ak'esun běše, Buxačuğoy yoxsa amdarxoy? Və̌x mandayin, uk'alnan amdarxoy! Ama avabakanan ki, amdarxoy piyes şaat' ak'esun çureśiyzuy, bezi s'i Xrist'osi nökər tene bakoy.

11 Ay xunçi-viçimux, çurezsa ki, avabakanan: bezi və̌x p'ap'esp'i me Mǔq Xavar insani ǰomoxun c'eri Xavar tene. 12 Şot'o za nə amdarxon tene pe, nə şot'ay k'ə baksuna za şinesa tene zombe. İsus Xrist'osen İçin qaypi bezi běš laxi Xavare mo.

13 İbakinan bakon bezi běšaxun hetər sa zıntış iudey baksuna. Xrist'osa Çark'est'al k'inək' q'abulbi Buxačuğoy külfətəxun bakalt'oğo pul tadi işiğ tez tast'ay zu, tumexun əfçibsunez çuresay şot'oğoy bitova. * 14 Bez taymoğoy boş za p'ap'alo buteney. Beşi bavoğoxun mandi ədətxo maq'an aç̌i pi bezi elmoğoz laxsay zu. † 15 Ama Buxačuğon, zu hələ bezi nanay tapane bakat'an za C'ək'pit'in, zaxun İzi şaat'luğa kamtenebi, za İzi q'ulluğa çurk'alt'oğoxun bseynak'e c'ək'p'i Şot'in, 16 İzi Ğare Şu baksuna ak'est'iyal Şot'ay barada q'erəz azuk'xo p'ap'espsunane tapşurbi. T'e vədə taśi şuk'k'alaxun əyit tez xavar haq'i zu, 17 sal Yerusalima taśi zaxun běš ap'ost'ol bakit'oğo tez ak'i. Hayzeri sa bul Araviinaz taśi, oşal qaybaki Damask'az hari.

18 Xib usen c'ovakit'uxun oşaz taśi zu Yerusalima, K'efa ‡ çalxseynak'ez taśey, taśiyal p'ə̌ şamat' şot'ay k'oyaz mandi. 19 Mandi ap'ost'olxo isə sal atezk'i, saycə beşi Q'ončux İsusi viçi İak'ovaz ak'i. 20 Buxačuğoy běšez nex: bezi həysə və̌ynak' śampi uk'alt'oğoy boş sa dənə əfçi əyit tene bu! 21 Oşa Siriya q'a K'ilik'iya bölginəz taśi zu. 22 Za t'e vədə İudeyina hələ çaltet'unxsay, miya Xrist'osa Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğoy icmoğoxun bakalt'oğoy saycət'in za atenek'ey. 23 Sa şot'un ibaksay ki, běšaxun içoğo pul tadi işiğ nu tadalt'in, amdarxoy Xrist'osa bakala věluğa tumexun əfçibsun çureğalt'in, isə Şot'ay Mǔq Xavarane car saksa! 24 Bitot'inal Buxačuğo şükürt'unbsay bezi me badalbaksuna görə.

2

P'aveli Yerusalima taśi t'iya bakala xunçi-viçimoğoy əşurxo taşala ap'ost'olxo aksun

1 Saal bip'es's'e usen c'ovakit'uxun oşaz taśi zu Yerusalima. Barnabaxunyan taśey, T'it'al ext'eyaniy yaxun. * 2 Buxačuğone za avabakest'i ki, t'iya tağalazu. Zuval taśi t'iya İsusi laxi yaq'en tağala xunçi-viçimoğoxun ən s'ilat'oğo ak'i, arśi şot'oğoynak' bitova exlətezbi: hetərez əyite, Mǔq Xavara q'erəz azuk'xo p'ap'esp'at'an mani əyitmoğo piz p'ap'espsa. Pizu barta avabakaz běyn bezi memaçağ q'a həysə śik'ala ap'e sa xeyir bune yoxsa təə. 3 Věnan, sal zaxun taśi T'it'a, şo grek' baksunen, tet'un pi ki, k'alu tene sünnətbaksa. 4 Me q'erəz azuk'xoxun bakalt'oğoy nu sünnətbaksun saycə içoğo əfçidən İsusi laxi yaq'en tağala xunçi-viçimux k'inək' taşalt'oğoy piyele baysay. Əyit girbseynak't'un yaxun arśi-hayst'ay şorox, axıri İsus Xrist'osen yax Moiseyen tadi k'anuni kiyexun çark'est'eney pi arxayin nəfəsyan haq'say yan. Mot'o beşi kiyexun haq'i eçeri yax p'urum k'anuni kiyel ət't'əc bsuney şot'oğoy fikir. 5 Ama tet'un baki yax fırıdes, sal beşi beynexun tene c'ovaki mo. Eçeri və̌x p'ap'esp'ala me Mǔq Xavari loxol serinaxun ə̌xil bakala şeymux laxi şot'o ləkə bist'a teyan barti yan.

6 Sa běğanan bezi t'evər içoğoy s'iya duği s'ilat'oğon k'ət'un bi. Düze, şot'oğoy hetər sa s'iye q'ončux baksun zaynak' hik'k'al tene, və̌nal avanan ki, Buxačuğon bitot'ay loxol sa piine běğsa. Ama p'urumal, me amdarxon içoğoy ǰomo ə̌mbi tet'un pi ki, vi car sakala Mǔq Xavarast'a me şey kame şot'o avuzbinbuq'on. † 7 At'unk'i ki, Buxačuğon İçine tapşurbe za me əşlə, Mǔq Xavara iudeyxo p'ap'espsuna P'yot'ra tapşurbi k'inək' zaal şot'o taşeri q'erəz azuk'xo p'ap'espsunane tapşurbe. 8 Mǔq Xavara sünnətbakit'oğoy boş P'yot'ri kiin parcbalt'in, sünnətnubakit'oğoy boşal bezi kiine parcbsa. 9 Za me əşlə biq'seynak' İzi şaat'luğa ak'est'i Buxačuğon İçin c'ək'p'i laxsuna, mo za tadeśi sa pay baksuna bezi pi t'e amdarxon - İak'oven, K'efan ‡ saal İoanenal qay pit'un. İsusi laxi yaq'en tağalt'oğoy əşurxo taşt'uni yükə içoğoy ozane ext'i me amdarxon beşi biq'ala əşlin s'i sane pi hayzeri za q'a Barnaba kult'un boxodi. Metərluğenal əyitə sayanbi ki, içan iudeyxo, yanal q'erəz azuk'xoxun bakalt'oğo taśi p'ap'esp'alyan Mǔq Xavara. 10 Sa şot'un pi ki, içoğoy boş bakala kəsib xunçi-viçimoğo kul biq'suna eyexun ma c'evk'en, zuval bezi kiyexun ayeğalt'u bsazu.

P'avelen K'efa izi nairəziluğa ak'est'un

11 K'efa Ant'ioxiina eğat'an isə beşi əyitmux çəpe hari, zuval k'ə bune qay izi ç̌oye pizu, şot'o görə ki, düz əş tene biq'say. 12 Běšaxun İsusi laxi yaq'en tağala xunçi-viçimoğoy boş q'erəz azuk'xoxun bakalt'oğoxun sa sulfin bel arśi šum uksuna pis tene běğsay, ama İak'ovi bel gireğala xunçi-viçimoğoxun sa hemo Ant'ioxiina eğala k'inək' bureqi me sünnətbaksuni tərəf bakala xunçi-viçimoğoy q'ǐyexun şot'oğoxun qoş-qoş baki içu t'ǒǒx duğsa. 13 Mandi iudeyxoval qoş tet'un manst'ay, bitot'in içoğoy p'ə̌ç̌olaluğa ak'est'undi. T'etərt'un bi ki, Barnabal yaq'nuxunt'un c'evk'i şot'oğon. 14 Zu ak'at'an ki, şot'oğon Mǔq Xavari k'ə baksuna eyexun c'evk'i düz nu bakala yaq'ent'un taysa, bitot'ay piin běš K'efa metərez pi: «Hun iudey baksunen va iudey k'inək' ten taşt'a. Me q'erəz azuk'xoxun bakalt'oğo het'u görən vi ədətxon taysuna məjburbsa ki?»

K'anuna əməlbalo təə, içust'a věluğ bakalo Buxačuğoy piyes düzgün ak'eğale

15 Düze, iudeyyan yan, buxačuxsuz bakala q'erəz azuk'xoxun təə, iudeyxoxunyan törəyinşake. 16 Ama yan avayan ki, Buxačuğoy piyes düzgün ak'eğalo Moiseyen tadi k'anuna əməlbalo təə, İsus Xrist'osi Çark'est'al baksuna věbakalo bakale. Şot'o görəyan İsus Xrist'osa věbaki Şot'o Çark'est'al k'inək' q'abulbi, me věluğ bakale yax Buxačuğoy běš təmizə c'evk'alo, ene k'anuni boş śameśit'oğo əməlbsun təə. Şot'o görə ki, şuk'k'al k'anuna əməlbsunen Buxačuğoy piyes düzgün ak'eğala tene. §

17 Şaat', p'oy yaynak' Buxačuğoy piyes düzgün ak'esun Xrist'osa Çark'est'al k'inək' q'abulbsunast'anesa, mo şo upsune ki, yanal k'anuna görə günaxkəryan hesabbaksa? Metəre c'eysa ki, Xrist'osen günaxeynak' yaq'e qaye? Sal sa vədə! 18 Ene bezi śarpit'u qaydi biq'ozsa, mo k'ə baki ki? Metərluğen k'anuna ç̌axç̌uxp'i baksunaz bezi ozane exst'a zu. 19 K'anunen içine zaynak' bisun eçeri, zuval bezi elmoğo şot'ay kiyexun çark'est'i p'uriz ki, ene k'anuna təə, Buxačuğo ğaç̌ yəşəyinşaz. Xrist'osaxun sagala zuval t'ə̌q'ezśi t'e xaçe loxol, 20 həysəəl zu təə, Xrist'ose bez boş yəşəyinşalo. Buxačuğoy Ğara bakala věluğe me elmoğo bezi bədəni boş efalo, za İzi çuresuna ak'est'iyone Şo, za çark'est'es bakseynak' İçu q'urban biyone! 21 P'oy Buxačuğoy me şaat'luğa hetərez t'ǒǒxbon zu? Buxačuğoy piyes düzgün ak'esun k'anuna əməlbsunast'a bakiyniy, ene Xrist'os p'uri k'ə baley, mot'o eht'iyəc tene bakoy ki!

3

K'anuna śameśit'oğo əməlbsuna görə təə, və̌st'a bakala věluğa görəne tadesa

1 Ay haq'ılsuz galat'iyaluyox, k'ə baki və̌x? Pule laft'i? Axıri zu İsus Xrist'osen yaynak' bit'oğo, İçu q'urban bi xaçe loxol bisuni xavara eçeri və̌x p'ap'esp'at'an mot'ay k'ə baksuna efi piin ak'i k'inək'naniy. 2 Və̌xun sa əyit xavar haq'oz: və̌x Ǐvel Uruf het'u görəne tadeśe? Moiseyen tadi k'anuna śameśit'oğo əməlbsuna görə yoxsa efi ibaki Mǔq Xavara věbaki şot'o q'abulbsuna görə? 3 Yəni ke boyda haq'ılsuznan ki? Və̌x tadeśi Ǐvel Urufen burqit'u insani kiinnan bex p'ap'espsun çuresa? 4 Yəni me efi bel hari əşurxoxun və̌ynak' hik'k'al extenandi? Bakes batenekon! 5 Həgigiyal fikirnanbsa ki, Buxačuğon Ǐvel Urufa tadi şuk'k'ali kiyexun nu ayeğala me əşurxo və̌x biq'esest'asa, mo Mǔq Xavara ibaki şot'o věbaksuna görə təə, k'anuni boş śameśit'oğo əməlbsuna görəne baksa?

6 Avrahami barada śameśit'oğo efi eyex badanan: "Avraham Buxačuğo věnebaki, me věluğa görəne şo Buxačuğoy piyes düzgün ak'eśi". * 7 İsə ananksa ki, içoğost'a věluğ bakalt'oğot'un Avrahamaxun törəyinşakiyorox nex. † 8 Q'erəz azuk'xoxun bakalt'oğoy içoğost'a bakala věluğa görə Buxačuğoy piyes düzgün ak'esuna Ǐvel Śamenal saturběš avabakest'eney, hələ Avrahama İzi əyitə uk'at'ane Buxačuğon süft'ə İz muzel eçeri me Mǔq Xavara: "Azuk'xoy bitot'in xeyir-bərəkətə vaxun haq'ale". ‡ 9 Şot'o görəl, içoğost'a věluğ bakalat'oğoy bitot'in Buxačuğon İçu věbaki Avrahama tadi xeyir-bərəkətəxun şot'oxun sagala içanal haq'it'un baksa.

10 Moiseyen tadi k'anuni boş śameśit'oğo əməlbi Buxačuğoy piyes düzgün ak'esun çureğalt'oğoy axır isə q'arğişi q'ončux baksune, şot'o görə ki, metəre śam: "K'anuni girke boş śameśit'oğoy bitova nu əməlbalo q'arğişi q'ončux bakale". § 11 Qay ayanksa ki, k'anuna əməlbsunen şuk'k'al Buxačuğoy piyes düzgün ak'eğala tene. Ǐvel Śame boş bakala me əyitmoğo běğen: "İçust'a bakala věluğen yəşəyinşest'ale düzgün yaq'en tağalt'u". * 12 K'anuni boş isə věluği barada əyit tene bu, t'iya metəre śam: "Saycə k'anuna śameśit'oğoy bitova əməlbalt'in yəşəyinş q'azayinşi bakale". † 13 Ama Xrist'osen, yan q'arğişi q'ončux ma baken pi, Moiseyi k'anuna görə yax koft'ala q'arğişa İzi loxol ext'i İçe q'arğişi q'ončux baki. Axıri me barada śame: "İzi meyid xodaxun suruk'o q'arğişi q'ončux bakiyone". ‡ 14 Morox bito şot'o görəne baki ki, q'erəz azuk'xoxun bakalt'oğonal İsus Xrist'osa Çark'est'al k'inək' q'abulbsunen Avrahama tadeśi t'e xeyir-bərəkətəxun haq'es bakat'un, yast'a bakala věluğa görə əyit tadeśi t'e Ǐvel Urufaxun yanal haq'ayan.

K'anun Buxačuğon tadi əyitə badalbseynak' tene tadeśe

15 Ay xunçi-viçimux, və̌xun həysə beşi bitot'ay avabakala sa şey xavar haq'oz: əgər sa amdaren k'ənesa vəsiyəbenesa, izi vəsiyətnaminəl hetər lazıme təst'iğbest'enesa, şinesa şot'o badalbes nəəl śameśit'oğoy loxol k'ənesa avuzbes banekon? Təə! 16 Buxačuğon Avrahama q'a şot'oxun törəyinşakit'u əyit tadat'an İzi ǰomoxun c'evk'iyoroxal haketər. Və̌n fikir tananst'a ki, Ǐvel Śame boş bakala əyitəl "törəyinşakit'oğo" təə, "törəyinşakit'une"? Moval şo upsune ki, Buxačuğon Avrahamaxun törəyinşakit'oğoy bitova təə, ama sunt'une nex, yəni Xrist'osa. § 17 Bezi upsun şone ki, Buxačuğon irəziluğ ğaç̌eğat'an tadi əyiti loxolxun bip'baç̌ otuz usen c'ovakit'uxun oşa tadeśi k'anunen nə t'e ğaç̌eśi irəziluğa badalbes, nəəl tadi əyit ene c'ovateneksa pes tene bakon. * 18 Axıri Buxačuğon əyit tadi "vi bakale" pit'u k'anuna əməlbsunen haq'alyansa, mo ene əyit tast'una görə tene baki ki?! Buxačuğon Avrahama "vi bakale" pi tadit'oğoy bitova pay k'inək'e tade. †

19 Şaat', p'oy oşa k'anun het'uvay lazım? Amdarxoy günaxkər baksuna ak'est'eynak'e tadeśe şo, izi ömürəl Buxačuğon əyit tadat'an İzi s'iya duği t'e "Törəyinşakiyo" eğamine bake. Buxačuğon k'anuna angelxoy kiine yaq'abey, eçeriyal yax şot'o p'ap'esp'iyone bake. 20 Ama əşlə tək biq'at'an şunesa eht'iyəcəl tene bu. Hetər ki Buxačux İç tək Buxačuxe, əyit tadat'anal tək İçe bake. ‡

21 İsə ef zənden, Buxačuğon əyit tadat'an pit'oğon q'a İzi k'anuni boş śameśit'oğon sunaxun biteneq'sa? Sal sa vədə! Ene amdarxo tadeśi k'anun yəşəyinş tades bakala k'anun bakiyniy, Buxačuğoy piyes düzgün ak'eseynak' t'iya śameśit'oğo əməlbsun bəsebakoy ki! 22 Ama Ǐvel Śamen nexe ki, günaxen hər şeya ext'ene izi kiyel, şot'o görəl əyit tadeśit'oğo haq'es baksuni sa yöne bu - İsus Xrist'osi Çark'est'al baksuna věbaksun, saycə Şot'ay Çark'est'al baksuna q'abulbalt'u tadeğale t'e əyit tadeśiyorox. 23 Yan me věluğa haq'amin, me věluği k'ə baksuna avabakamin k'anunene yax izi kiin oq'a badi beşi q'aroola zapiyo. 24 Xrist'os me dünyəne eğamin beşi best'a çurpi yax zombiyone bake şo, zombene ki, Xrist'os eğat'an Şot'o věbaki Buxačuğoy piyes düzgün ak'eśes baken. 25 Ama həysə, me věluğa ene haq'i sa vədine, k'anuni beş best'a çurpi zombsuna eht'iyəc tene bu.

İsus Xrist'osa věbaki Şot'o q'abulbalt'oğoy bito sane

26 Mone, İsus Xrist'osa věbaksuna görə Buxačuğoy əyluxnan baki və̌n bito. 27 Axıri Xrist'osa Çark'est'al k'inək' q'abulbi k'unuk'bakat'an və̌n Şot'o bəc'üreśi, Şot'ollarik' bakinan xene boşt'an c'eri. § 28 Şot'o görəl mo iudeye, mo iudey tene, mo k'ule, mo k'ul tene, mo işq'are, mo çuuxe - metər əyit tene bu ene. İsus Xrist'osa věbaki Şot'o q'abulbalt'oğoy bito sane! 29 P'oy ene bito Xrist'osinansa - mo şo upsune ki, Buxačuğon Avrahamaxun törəyinşakiyo uk'at'an və̌xe nexey, şot'o əyit tadiyoroxal və̌xe kofst'a. *

4

Buxačuğo "Bava" pi k'alpes bakaloroxyan yan, k'ul təə

1 İsə běğanan k'əz nex: hesabbanan ki, sa əyele bu, izi bavanal vəsiyəbi hər şeya şot'aynak'e efe. Ama k'əq'an baki? Heq'ədər ki şo hələ əyele, şot'ay q'a sa k'ule fərg tene bu. 2 Şo kalabakamin, iz bavan pi vədə hari p'ap'amin şot'o běği kalabaloroxe bu, izi bavan şot'o şi loxol śampest'enesa, şot'oğoy əyitene tağala baksa t'e əyel.

3 Yanal haketər: beşi sa əyel k'inək' bakala vədəmuxe bake, me dünyənen iz s'iya "q'aydoox" laxi t'e ams'i şeymoğoy kiyelyan mandey yan t'e vədə. 4 Ama vaxt' hari p'anep'i, Buxačuğonal İzi Ğarane yaq'abi. İnsani bala k'inək'e hari Şo me dünyəne, Moiseyen tadi k'anuni kiyel mandit'oğoxuney Şoval, 5 hariyal k'anuni kiin oq'a bakalt'oğo koft'ala cazina İçin zapi yax bitova t'e k'anuni kiyexun çark'esedi ki, Buxačuğon "Bezi əyluxe" pi çalxalt'oğoxun baken. 6 İsə mone, Buxačuğoy əyluxyan baki yan, şot'o görəne İzi Ğare Ǐvel Urufaxun beşi ük'e laxi Şot'in. Me Urufene yax Buxačuğo "Abba, * ay bezi Bava" pi k'alpest'a. 7 Metər pi k'alk'aloval k'ul təə, k'ojin ğare. Buxačuğone bi mot'o vaynak', İzi əyit tadit'oğo haq'es bakala ext'iyəre tadi va Şot'in. †

K'ə baki və̌x, ay galat'iyaluyox?

8 Düze, Buxačuğo nu çalxala vədəmuxe buy efi, t'e vədə əfçi buxačuxxoy, sal "buxačux" pi muzel eçes nu bakalt'oğoy kiyel mandenaniy və̌n. 9 Ama isə ki Şot'o çalnanxsa, hələ bito t'ǒǒx, Buxačuğon İçinal və̌x çalexsa. Hetərnan qaybaki me dünyənen iz s'iya "q'aydoox" laxi t'e ams'i, yax hik'k'al tades nu bakala şeymoğoy kiyel mandi şot'oğoy ət't'əc bakes baksa? 10 Mo me ğine, mo me xaşe baśi, mo useni me vədəne hari, mo me usenane kofst'a - bitova axsibay pi c'ovakesnanst'a! Həgigiyal fikirnanbsa ki, metər bsunen Buxačuğoy piyes şaat' ak'eğalnan? 11 Hik'k'al extenandi və̌n bezi pit'oğoxun, q'ǐzbsa ams'ina taśi bakane bezi və̌ynak' biyorox bito. 12 Ay xunçi-viçimux, zallarik' baksunaxun zapmayekinan, xoyinšezbsa, hetər ki zu və̌llarik' baksunaxun tez zap'esa.

Za və̌xun sal sa vədə pisluğ laft'i tene. 13 Efi eyexe bakon: samci kərəm ef t'ǒğǒl eğat'an azarayinşezbaki piz və̌x Mǔq Xavara p'ap'esp'es baki zu. 14 Bezi azara görə çətiney və̌ynak' t'e vədə, ama p'urumal za ı̌ša bist'unaxun tenan q'ı̌bi və̌n, zaxun ə̌xil-ə̌xil tenan tarapi. Buxačuğon yaq'abi sa angel k'inək'nan ak'i za, unk'on İsus Xrist'os İçe harey ef t'ǒğǒl - t'etərnan za q'abulbi! 15 Maya p'oy t'e mǔqluğ həysə? Axıri efi pulmoğonan c'evk'i tadoy za lazım bakiyniy, mot'oxun şüpələyinşaltezbaksa. 16 K'ə baki və̌x? Düzəz nexe pi efi düşmənez baki zu? 17 Sa şoz ava ki, me zaxun oşa efi t'ǒğǒl hari amdarxoy çureğalo və̌x zaxun ə̌xilbsune, q'erəz hik'k'al. Şot'o görət'un efi bip' hərrəmine fırıpi içoğoy kiyexun ayeğalt'u bsa, metər bi və̌x içoğoy tərəf zapit'uxun oşa və̌n içoğoy hərrəmine fırık'alnan, k'ə uk'alt'un şot'oval balnan. 18 Zu tez nex ki, amdarxoy bel fırıpi şot'oğoy xətirə haq'sun pis şeye. Sa şone ki, mot'o şaat' s'iyen, hamal həmişə bavax, ene saycə zu efi t'ǒğǒl bakat'an təə.

19 Bezi baloox, q'ač'ez zap'e zu p'urum, və̌n Xrist'os k'inək' baki me dünyəne eğaminal me q'ač' zaxune. 20 Həysə t'etər ef t'ǒğǒl baksunez çuresa ki, arśi və̌xun muč'a-muč'a exlətezboy. Metər ə̌xiləxun bateneksa, sal avatez me bezi ibakit'oğoxun oşa həysə və̌xun mani muzin əyitk'az, hetər uk'az ki, suna q'amişakayan.

Yan k'ulaxun təə, şuk'k'alaxun asulu nu bakalt'uxun baki əyluxyan

21 Ay Moiseyen tadi k'anuni kiyel ət't'əc baksun çureğalorox, sal běnanğsa k'anunen k'ə nex? 22 Axıri śame ki, Avrahami p'ə̌ ğare bake - soğo izi çuğoy bač'anexun hari k'ulaxun, t'e soğo isə şuk'k'alaxun asulu nu bakala k'ojin xanımaxun.‡ 23 Avrahami izi çuğoy k'ulaxun baki əyel bito əyloğollarik' sa əyeley, şuk'k'alaxun asulu nu bakalt'ay əyel isə Buxačuğon əyit tadat'an izi s'iya duği əyeley. 24 Mo k'ə upsune, avanan? Me p'ə̌ çuux Buxačuğoy ğaç̌eśi p'ə̌ irəziluğ k'inək'e. Acar - mo Sinay buruğoy bel ğaç̌eśi irəziluğe, izi eçala əyluxal içullarik' k'ult'un, q'erəz hik'k'al. 25 Araviina bakala Sinay burux k'inək'e Acar, həysət'in Yerusalim k'inək'e, izi əyloğoy bito k'ul bakala Yerusalim. 26 Göynul bakala Yerusalim isə şuk'k'alaxun asulu tene, beşi bitot'ay nanal şone. 27 Axıri Ǐvel Śame boş bakala əyitmuxal me baradane:

Mǔqbaka, ay əyel nu eçeriyo, ay ərəmik' bakalo!

Mə̌ğpa mǔqexun, ay q'ač' nu zapiyo, barta vi ük'q'an qayeśi!

Şot'o görə ki, izi best'a işq'ar nu bakalt'ay əylux işq'ara bakalt'ay əyloğoxun gele bakale! §

28 Ay xunçi-viçimux, və̌nal İsaak' k'inək'nan, Buxačuğoy tadi əyitə görə baki əyluxnan. 29 Şot'ay bel hariyoroxal isə efi bele eysa: bito əyloğollarik' bakala sa əyel Ǐvel Urufi əyiten bakalt'ay bač'anexune baft'e. * 30 Ama běğanan Ǐvel Śamen me barada k'ə nex: "Me nökərəl, izi eçeri ğaral şəp'ey c'eri taśeq'at'un, yan nu bakit'uxun oşa kot'oxun beşi var-dövlətə cöybseynak' tene eçere izi ğara me şuk'k'alaxun asulu nu bakalt'in". † 31 Şot'o görəl, efi ük'ə buz k'inək' efanan, ay xunçi-viçimux, yan k'ulaxun təə, şuk'k'alaxun asulu nu bakalt'uxun baki əyluxyan.

5

Hik'k'alaxun asulu ma baken pine çark'est'e yax Xrist'osen

1 Mone, hik'k'alaxun asulu ma baken pine çark'est'e yax Xrist'osen, şot'o görəl ost'aar çurpanan, feret'baki Moiseyen tadi k'anuni kiyel ət't'əc ma bakanan p'urum.

2 İsə ibakanan me P'avelen və̌x k'ə nex: "sünnətbakinanbuq'on" uk'alt'oğoy ǰomon taśi və̌x sünnətbest'aynan Xrist'osaxun və̌ynak' sa xeyir tene bu. 3 Saal nexzu: "sünnətbakalanu" əyitə əməlenbsasa, k'anuna śameśit'oğoy bitova əməlbalanu. 4 K'anuna śameśit'oğo əməlbi Buxačuğoy piyes düzgün ak'eğoz nexnansa, Xrist'osaxun ene ə̌xilnan upsune, Buxačuğon yax pay k'inək' tadi t'e şaat'luğaxunal və̌x hik'k'al koftenest'a. 5 Axıri Xrist'osa bakala věluğen, yast'a bakala Urufene yax "Buxačuğoy piyes düzgün ak'eğalyan" əyitə pest'a, mot'o görə ğiyan bǒq'ə̌le yan. 6 İsus Xrist'osa q'abulbenusa, q'erəz hik'k'ala eht'iyəc butene, sünnətbakenu, sünnətbakitenu - morox hik'k'al tene. Hər şeya həlbalo věluğe, manu ki, yast'a bakala çuresunene ç̌oyel c'eysa.

7 Axıri şaat' burqenaniy, heq'ədər ap'nan śipi və̌n efi tağala yaq'a, şine yaq'nuxun c'evk'i və̌x? Şine serinaxun qoşp'i? 8 Və̌x İzit'oğoxun bakanan pi c'ək'p'iyo tene mo, Şot'in tene c'evk'on və̌x belxun! 9 Ama běğanan sak'ıt'im ə̌yinen hetəre dirist' boq'oya ayevki! * 10 Zu p'urumal Q'ončuğoy ətəyexun biq'i və̌xun bez umuda botezast'a: vězu ki, bezi piyorox efi ǔmǔğo sırığane. Efi haq'ıla başqsun çureğalt'in isə izi cazina zap'k'ale, lap şu bakale bakeq'an!

11 Ay xunçi-viçimux, atenanksa ki, za hələl pul tadi işiğ tet'un tast'a? Zu sünnətbakinan buq'on pi karoozbiyzuy metər banekoy? T'e vədə Xrist'osi xaçe loxol bisuna içoğoy kiyel bayrağ bot'uniy? 12 Ke və̌x belxun c'evk'alt'oğo isə ene bezi əyit tene bu, ke boyda sünnətbaksun çurt'unsasa, çurpi k'ə balt'un?! Bot'i bosereq'at'un içoğost'a k'ə bune bitova!

13 Düze, k'anunaxun asulu nu bakseynak'nan c'ək'eśe və̌n, ay xunçi-viçimux, ama běğanan t'etər maq'an baki ki, isəəl efi günaxkər bədənen çureğalt'oğo bi şot'ay kiyel ət't'əc bakanan. Mot'oxunsa suna çurekinan, sunay q'ulluğa çurpanan. 14 Axıri k'anunen upsun çureğaloval bito hame sa buyruği boşe: "Vi ı̌šat'u hun va çureğala k'inək' çureki". † 15 Ama suna s'es'epi ukaynan, axırda t'etər bakale ki, əfçibaki tağalnan!

Buxačuğoy Urufen və̌x taşala yaq'en takinan

16 Mone, nexzu və̌x: Buxačuğoy Urufen və̌x taşala yaq'en takinan, t'e vədə efi günaxkər bədənen çureğalt'oğo bi şot'ay kiyel ət't'əcal tenan bakon. 17 Günaxkər bədəni əyiten q'a Urufi əyiten biteneq'sa, Uruf bakala galal günaxkər bədəni əyit tene c'ovaksa. Me p'ǒğǒ həmişə sunaxun düşmənt'un bake, mone və̌x efi çureğala əşurxo biq'est'a nu bark'alo. ‡ 18 Ama və̌x yaq' ak'est'alo Urufesa, mo şo upsune ki, və̌n Moiseyen tadi k'anuni kiyel ət't'əc tenan.

19 Bitot'in avayan günaxkər bədəni ǰomon taśi şot'ay çureğalt'oğo bsunen k'ə eşt'a: əxlagsuzluğ, murdarluğ, pozğunluğ, 20 binik' buxačuxxo bul k'os'psun, falçiluğ bsun, sunay tura zapsun, davabsun, t'e sunt'ay şaat'a nu çuresun, əcuğ, saycə vi xeyirə şəp'esun, əş galst'un, vi-bez c'ək'psun, 21 paxılluğbsun, ǔği bist'un q'a kalanut mərəkəyxo arst'un. Mat'u sunt'u uk'az? Və̌x saal nexzu: me əşurxo biq'alt'oğoy saycət'u Buxačuğoy Padçağluğaxun pay tene koft'al.

22 Urufen yaynak' eçalo isə moroxe: suna çuresun, mǔqluğ, serluğ, çətinluğa portpsun, şaat'luğ, xeyirxaxluğ, şuk'k'ala qǐ yaq'a nu efsun, 23 yaq'axtaysun, nəfisə bot'es baksun. Metər əşurxoy běšinə̌mə bost'eynak' k'anun tene bu.

24 İsus Xrist'osi s'i içoğoy loxol bakalt'oğon içoğoy günaxkər bədənəl, t'e bədənen çureğalt'oğo q'a içoğo best'alt'oğoval bitova xaçe loxol t'ə̌q't'i tumexun əfçit'unbi. 25 Mone, isə ki Urufe yax yəşəyinşest'alo, ekinan beşi biq'ala əşurxoval Şot'ay çureğala əşurxoq'an baki. 26 Bitot'uxun üst'ün bakalazu pi t'iyə̌mint'ay biin nu ext'ala əşur nu biq'alayan, suna paxılluğ nu balayan.

6

Sunay t'arnu p'ap'anan

1 Ay xunçi-viçimux, şisa əşp'est'i günax ç̌oyel c'erenesa, t'e amdara qaydi düz yaq'a eşt'eynak' şot'o kul boxodalanan, axıri və̌n Ǐvel Urufaxun haq'iyoroxnan. Ama mot'o t'e amdari əşp'est'i günaxa izi ç̌oyel duğsun təə, şot'oxun cügü əyitpsun banan. Və̌xal běğanan, t'etər maq'an baki ki, "köməyboz" pi axırda efiyal ük'exun günax əşp'est'unq'an c'ovaki. 2 Çətinluğa baft'it'u kul boxodanan, metərluğen Xrist'osi k'anuna əməlbi bakalnan və̌n.

3 Əgər şinesa, iç hik'k'al tene, ama içu bitot'uxun üst'üne hesabbsasa - metərt'in için içune feret'st'a, q'erəz hik'k'al. 4 Barta hərt'in izi biq'ala əşurxoy loxol q'ert'ay piinq'an běği, izi kiyexun ayeğalt'oğo ak'iyal mǔqbakeq'an. T'e vədə "mo zaxun oq'ane, mo zaxun üst'üne" exlətxoval tene bakal. 5 Axıri bitot'ay içu görə zap'k'ala yük bune.

6 Barta Buxačuğoy əyitə ibakalt'in, içu t'e əyitə p'ap'esp'alt'uxun izi şaat'luğa maq'an kambi.

7 Běğanan, və̌n və̌x feret'madanan: Buxačuğo k'əşin bel fırıdalo baki tene, bakes baaltenekon! K'ə bit'alnu, şot'oval exp'alnu! 8 İzi günaxkər bədəni ǰomon taśi şot'ay çureğalt'oğo bit'alt'ay exp'alo bisun, Urufen içu ak'est'i yaq'en taśi Şot'ay çureğalt'oğo bit'alt'ay exp'alo isə həmişəluğ yəşəyinş bakale. 9 Şot'o görəl, ekinan şaat'luğ bsunaxun kul ma haq'en ki, izi vədə eğat'an beşi bit'it'oğo exp'es baken. 10 Ekinan, hələ ki vaxt' buyax, bitot'u şaat'luğben. Mot'o ən geleyal İsus Xrist'osa bakala věluğen sagala girbi külfətəxun bakala xunçi-viçimoğoynak' balayan.

P'avelen izi axırınci əyitə pi namak'a çark'est'un

11 Ananksa, meyin t'ağay kakala-kakalane śam? Ene zu bezi kiinez śame, şot'o görəne ketər.

12 Amdarxoy xoşel eyseynak' içoğo ç̌oyexun şaat' ak'est'aloroxe və̌x "sünnətbakinanbuq'on" uk'alorox. Xaçe loxol p'uri Xrist'osen beşi günaxxo os'k'i taşt'uni barada amdarxoy boş əyitp'i mot'o karoozbsuna görə içoğo maq'at'un laft'i pit'un bsa mot'oğo bitova. 13 Mot'oğon içan, sünnətbaki baalkayt'un, Moiseyen tadi k'anuna tet'un əməlbsa. Efi sünnətbaksunal, oşa forsp'esq'at'unbaki pit'un çuresa. 14 Zu isə hik'k'alaxun forspsun çurtezsa - beşi Q'ončux bakala İsus Xrist'osi xaçe loxol bisunen beşi günaxxo os'k'i taşt'un iç za bəse! Mot'oxun oşa nə me dünyəne bakaloroxe za lazım, nə zu me dünyənə, p'uri k'inək'yan yan sunaynak'. 15 Sünnətbakenu, sünnətbakitenu - morox hik'k'al tene. Əsəso şone ki, Buxačuğon təzədən yaratmişi sa amdar k'inək' bakavax. 16 Barta me q'aydinen tağalt'oğoy boş serluğq'an baki, barta Buxačuğon şot'oğoxun İzi ük'bok'ospsuna kammaq'anbi. İsrailaxun törəyinşakiyorox, Buxačuğoy c'ək'p'i azuk' şoroxe!

17 Meyin oşal ene şuk'k'alen bezi p'iya mə̌yinbimaq'an, bezi bədəni loxol bakala irizxon için ak'esest'a bezi İsusa ğaç̌ baksuna.

18 Barta beşi Q'ončux bakala İsus Xrist'osi şaat'luğ və̌ynak' nəfəsq'an baki, ay xunçi-viçimux! Ammen!

* 1:13 1:13 Ap'ost'. 8:3; 22:4-5; 26:9-11

† 1:14 1:14 Ap'ost'. 22:3

‡ 1:18 1:18 K'efa - Ap'ost'ol P'yot'ri s'iya arameyi muzin K'efat'un nexey.

* 2:1 2:1 Ap'ost'. 11:30; 15:2

† 2:6 2:6 K'an. 10:17

‡ 2:9 2:9 K'efa - Běğa: Gal. 1:18

§ 2:16 2:16 Ǐvel mə̌ğ. 143:2; Rim. 3:20,22,28

* 3:6 3:6 Burq. 15:6; Rim. 4:3; İak'. 2:23

† 3:7 3:7 Rim. 4:16

‡ 3:8 3:8 Burq. 12:3

§ 3:10 3:10 K'an. 27:26

* 3:11 3:11 Hab. 2:4

† 3:12 3:12 Lev. 18:5

‡ 3:13 3:13 K'an. 21:23; 2 K'or. 5:21

§ 3:16 3:16 Burq. 12:7; 13:14-15

* 3:17 3:17 C'eys. 12:40

† 3:18 3:18 Rim. 4:14

‡ 3:20 3:20 K'an. 6:4; Rim. 3:30

§ 3:27 3:27 Rim. 13:14; Ef. 4:24; K'olos. 3:9-10

* 3:29 3:29 Rim. 4:13

* 4:6 4:6 Abba - Me əyit arameyi muzin "bava" upsune.

† 4:7 4:4-7 Rim. 8:15-17

‡ 4:22 4:22 Burq. 16:15; 21:2-3

§ 4:27 4:27 İsa. 54:1

* 4:29 4:29 Burq. 21:9

† 4:30 4:30 Burq. 21:10,12

* 5:9 5:9 1 K'or. 5:6

† 5:14 5:14 Lev. 19:18

‡ 5:17 5:17 Rim. 7:15-23

Əbraniğo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Əbraniğoynak' namak'

Běšin əyit

Me namak' İsusi nanaxun baksunaxun, yəni beşi erin təxminən 60-70-ci usenxone śameśe. Me namak'i maya śamesuna q'a şot'o şin śamsuna avateyan. Ama namak'a k'alk'at'an ak'esa ki, śampiyo İsusi yaq'en taysa burqi əbraniğoy boş çalxeğala, s'ila amdare bake. Şot'in izi əyitə qay, bəzi ganxo lap töhmətbsune p'ap'espsa. Namak' İsusa Buxačuğoy Ğar, Şot'ay yaq'abi Çark'est'al k'inək' nu q'abulbi düzgün yaq'axun c'eğala əbraniğoynak'e śameśe.

Namak'a śampit'in İsusi yaynak' bit'u, İçu q'urban tadi beşi günaxxo os'k'i taşt'una nu q'abulbalt'aynak' çarkesun nu baksunane ak'est'a. Ǐvel śame boş bakalt'oğo Buxačuğoxun ə̌xil baki günaxaç tağala əbraniğoy piyelxun p'urum c'ovakest'i İsusi bito xavareçalxoxun, bito samci běyinšxoxun, lap angelxoxunal üst'ün baksunane ç̌oyel c'evksa. Süft'in irəziluğa görə leviğoxun c'ək'eğala samci běyinšxon Q'ončuğoy běš šampi bito q'urbanluğ heyvanxoy p'iyen nu bes bakalt'u, İsusen İz bədənə q'urban tadat'an śipi p'iyene bi! Me q'urbana q'abulbit'oğoy günaxxo Şot'ay bari p'iyene tumexun os'k'i taşeri! Buxačuğon Şot'ay eçeri q'urbana q'abulebi, Şot'o p'uri ganuxun běyinbi beşi günaxxo bağışlayinşest'ala Həmişəluğ Samci Běyinşe bi! Metərluğen, İsus Buxačuğoy yaxun ğaç̌eśi təzə irəziluğa bex p'ap'esp'iyone baki!

Namak'i axırınci bulurxost'a İsusa q'abulbi, Şot'ay śipi p'iye loxolxun nu ç̌axp'i c'ovakalt'oğoynak' həzirbaki neymətxoxune əyitesa. Buxačuğoy padçağluğa, həmişəluğ yəşəyinşə tağala yaq' saycə İsusaxune c'ovak'sa! Mot'aynak'al namak'a śampit'in yax beşi věluğa nu malbsuna, beşi věluğast'a ost'aar çurpsunane k'ale. İçoğost'a metər věluğ baksuna görə Buxačuğoy piyes şaat' ak'eśit'oğoy s'iya duği yax ük'e tast'a.

Namak' ögüd-nəsyət q'a xeyir-bərəkət tast'unen saal dirist'uğ yaq'absunene çark'sa.

Girke boş bakalorox:

1:1-3 Ğara ak'alt'in Bava ak'ine baksa

1:4-2:18 İsus Xrist'osi angelxoxun üst'ün baksun

3:1-4:13 İsus Xrist'osi Moiseyaxunal, Yeşuaxunal üst'ün baksun

3:1-6 İsus Xrist'os Moiseyaxun üst'üne

3:7-4:13 Buxačuğon əyit tadi irəətluğa Yeşuan təə, İsusene tast'a

4:14-7:28 İsus Xrist'osi bito samci běyinšxoxun üst'ün baksun

4:14-5:10 İsus Xrist'os Melk'isedek'allarik həmişəluğ bakala sa Samci Běyinše

5:11-6:12 Věluğast'a ost'aar çurpsuna q'a düz yaq'axun nu c'eysuna k'alpsun

6:13-7:28 Buxačuğoy İzi tadi əyitin loxol çurpsun q'a İsusi bito běyinšxoxun, lap Melk'isedek'axunal üst'ün baksun

8:1-10:39 İsusi bex p'ap'esp'i təzə irəziluği süft'in irəziluğaxun üst'ün baksun

8:1-13 Ğaç̌eśi təzə irəziluği Samci Běyinš İsus

9:1-10:18 İsus Xrist'osaxun oşa günaxxo os'k'seynak' q'erəz sal sa q'urbana ehtiyəc nu baksun

10:19-39 Věluğa nu malbi günax əşpest'unaxun ə̌xil baksuna k'alpsun

11:1-40 Věluği loxol ost'aar çurpi Buxačuğoy piyes şaat' ak'eśiyorox

12:1-29 Buxačuğoy yaynak' bala bavaluğ

13:1-25 Ögüd-nəsyətxo saal namak'a yaq'abalt'oğoynak' tadala xeyir-bərəkət q'a dirist'uğxo.

1

Ğarene Buxačuğo amdarxo çalxest'a

1 Buxačuğon beşi bavoğo İzi əyitə upsun çureğat'an həmişə xavareçalxone əyitp'est'e, hər dəfəl cürbəcür yönene mot'o ak'est'e. 2 Həysə isə, me dünyəni axıreynak' mal mandi sa vədine, Şot'o yax İzi Ğarene çalxest'a, İzi me dünyəne hər şeye loxol kalo laxi Ğaren, hər şeya İçuxun sagala yaratmişi Ğaren. 3 Ğarast'ayan aksa Bavay kalaluğa, perin sa ç̌oyel śameśit'oğo t'e soğo ç̌oyel ak'ala k'inək', Ğara ak'alt'inal Bava ak'ine baksa. Şot'ine İzi hər şeya bacarbala əyiten me dünyənə efsa. Şone beşi günaxxo os'k'i taşeri Ala Arśit'ay yön tərəf, ən hörmətlu gala Arśiyo. *

Ğar angelxoxun üst'üne

4 İsus Q'ončux † k'inək'e çalxeśi. Me s'i angelxo tadeśi s'iyaxun üst'üne, hetər ki, İçal şot'oğoxun üst'üne.

5 Axıri Buxačuğon mani angela hevaxt'esa

"Hun Bezi Ğarnu,

Zu ğeyinaxun Vi Bava k'aleğoz" ‡ pe?

Nəəl ki

"Zu Şot'ay Bava k'aleğoz,

Şoval Bezi Ğar"? §

6 İzi süft'in Ğara dünyəne yaq'abat'an isə, Buxačuğon nexe:

"Barta Buxačuğoy bütüm angelxon Şot'o bulq'at'un k'os'bi". *

7 Angelxoy barada metəre śameśe:

"Angelxo Şot'ay əyiten muş İzi əyiten tağala k'inək'e taysa,

Q'ulluğçiğo Şot'in bok'ala aruxe bsa". †

8 Ğara isə nexe:

"Ay Buxačux, Vi taxt' həmişəluğe,

Düzgünluğen efale Vi padçağluğa.

9 Hun düzgünluğan c'ək'p'i, pisluğa isə nifrətenbi.

Kot'aynak'al, Buxačuğon, Vi bakala Buxačuğon, Va kala mǔqluğen c'ək'p'i

T'iyə̌mint'oğoxun bitot'uxun üst'üne bi". ‡

10 Ğare barada metərəl śame:

"Ay Q'ončux, Hunnu oç̌alin binorina laxiyo,

Göyurxoval Vi kiyexun c'eri əşe.

11 Şorox əfçibaki tağalt'un, ama Hun həmişəluğ mandalnu.

Şorox paltar k'inək' bisibakalt'un,

12 Hunal şot'oğo bəc'ürpi ext'alnu,

Şot'oğo sa paltar k'inək' badalbalnu.

Ama Hun haşonu,

Vi usenxoyal axır butene!" §

13 Buxačuğon mani angela hevaxt'esa

"Zu Vi düşmənxo Vi turin oq'a sakamin

Bez yön tərəf arśa" * pe?

14 Axıri angelxo şuva? Çark'esuna sa miras k'inək' haq'i amdarxo q'ulluğbseynak' yaq'abaki q'ulluğçi urufxo tene ki?

2

Buxačuğon təst'iğbi çark'esuna t'ǒǒxmabanan

1 Mot'o görəl yan mot'oxun běš k'alpit'oğo lap gele fikir tadalayan ki, beşi yaq'a nu aç̌esp'ayan. 2 Axıri angelxon Moiseya avabakest'i k'anunxoxun hər c'eysuni q'a şot'oğo pozmişbsuni axır haq'q' bakala cazaneysa, * 3 t'e vədə Q'ončuğon yax İz muzin avabakest'i çark'esuna t'ǒǒxbsuni axır k'ə bakon? Şot'ay yax p'ap'espsun çureğalt'oğoval mot'o içoğoy ǔmǔğon ibakalt'oğone təst'iğbsa. 4 Buxačuğon İçinal mot'o İz möcüzoğon, nišanxon, cürbəcür yönurxon İzi zora ak'est'unen saal çark'esuna q'abulbit'oğo İçin çureğala k'inək' İzi Urufaxun tast'unen təst'iğebi.

İsus Xrist'osi yax çark'est'eynak' me dünyəne sa amdar k'inək' eysun

5 Beşi yaqběğala, həysə iz barada əyitk'ala gələcəyə Buxačuğon angelxo tene tapşurbe. 6 Mone, Ǐvel Śame boş me barada sa gaal bune:

"Amdar hik'k'ale! Ama Hun p'urumal şot'o eyexun ten c'evksa!

İnsan şuva ki? Ama Hun p'urumal şot'ay fikirən zap'e!

7 Şot'o yaratmişat'an saycə göynul bakala angelxoxunen oq'a biq'i,

Şot'o taxt'an arśevk'i, kalaluğa iz kiyelen tadi.

8 Şot'o Vi yaratmişit'oğoy loxol kalon laxi.

Şot'ay kiin oq'ane bito". †

Me əyitmoğoxunal ayanksa ki, Buxačuğon hər şeya insani kiyele tade, şot'ay kiin oq'a nu bakala sa şey tene efe. Düze, mot'o həysə hələ ki ak'es teyan baksa. 9 Ama İsusa - Buxačuğon yax İzi çuresuna ak'est'i, Şot'o angelxoxun samal vədə oq'a biq'i beşi bitot'ay gala bisunaxun c'ovakest'i İsusa ayanksa. Həysəəl taxt'a arśiyo Şone, kalaluğ Şot'ay kiyele.

10 Q'erəz cürə bakesal tene bakoy. Şot'o görə ki, bito Şot'aynak' bakala, hər şeyal Şot'oxun eğala Buxačuğon çark'eseynak' Yaq' Qaypit'u bisunaxun c'ovakest'ine me əşleynak' layiğ ak'es bakoy. Bito me çark'esuna q'abulbiyoroxal Buxačuğon me Yaq' Qaypit'u tadi kala s'iya şərik bakine baksa. 11 Axıri amdarxo Ǐvelbaloval, ı̌vel bakaloroxal - bito beşi "Bava" pi k'alk'ala Buxačuğoy əyluxe. Şot'aynak'al İsusen şot'oğo "viçimux" pi k'alpsunast'a əyib sa şey tene aksa. 12 Şot'in nexe:

"Vi s'iya Bez viçimoğoy běš bayanboz,

Şot'oğoy arane Vi s'iya alaboz". ‡

13 Şot'in metərəl nexe:

"Şot'o Zu bač'an taradoz" §

saal:

"Mone, Zu saal Buxačuğon Za tadi əylux". *

14 Me əyluxal bito insani bala baksuna görə, Şo İçal sa insani bala k'inək' me dünyəne hari bisunaxune c'ovaki. Metərluğenal, bisun iz kiyel bakala şeytana əfçinebi, 15 bisunaxun t'it'es nu baki şot'ay běš aciz bakala bito me amdarxo çark'esedi. 16 Şot'in İz kula angelxo təə, Avrahami nəsiləxun bakalt'oğone boxodi. 17 Mot'o görəne Şo me dünyəne İz "viçi" pi k'alk'alt'oğollarik' hari ki, şot'oğoynak' ük' bok'osp'ala hamal içoğo ğaç̌ sa Samci Běyinš k'inək' bakane, Q'ončuğoy běš q'ulluğbi İçu q'urban tast'unen şot'oğoy günaxxoy toya ödəyinşest'ane. 18 Şo İç sinəyinşaksunaxun koruğ zapsun c'ovaki baksuna görəl, həysə içoğoy yəşəyinşast'a sinəyinşaksunaxun c'ovakalt'oğo köməybese baksa.

3

Ğar Moiseyaxunal üst'üne

1 Mot'o görəl və̌n, ay Buxačuğon c'ək'p'i bezi ı̌vel viçimux, yaynak' yaq'abaki, beşi Samci Běyinš k'inək' çalxi İsusa běğanan.

2 Moiseyen Buxačuğoy İçeynak' k'oj bi azuk'a q'ulluğbsunen Şot'ay çureğalt'oğo bex p'ap'esp'i k'inək', İsusenal İçu q'ulluğa Yaq'abit'ay çureğalt'oğo tam bex p'ap'esebi. 3 Ama k'oja içu bakala hörmətəxunsa, t'e k'oja biq'alt'u ak'est'ala hörmət gele bakala k'inək', İsusi s'iye běš bakala hörmətəl Moiseyi s'iye běš bakala hörmətəxun üst'üne. 4 Mone, hər k'oja biq'i şot'o bex c'evk'i ust'ane bu, ama hər şeya biq'i bex c'evk'iyo Buxačuxe. 5 Moiseyi Buxačuğon İçeynak' k'oj bi azuk'eynak' sa q'ulluğçi baki hər şeya bex p'ap'espsunen Buxačuğon beşi gələcəyeynak' həzirbit'oğone ak'est'ay. 6 Xrist'os isə me k'ojin kalaluğ İz kiyel bakala ğar k'inək'e Bavay pit'oğo bex p'ap'espsa. Şot'ay k'ojal yanyan, əgər q'ı̌ye yaxun ə̌xil baksuna q'a Şot'o umud baksuna axıral śirik' ak'est'es bakayan.

Buxačuğoy səsə ibakat'an ef ük'ə inadkər ma banan

7 Ǐvel Urufen pi k'inək':

"Ğe Şot'ay səsə ibakat'an,

8 Efi bavoğon ams'i oç̌ala Bez əleyinə c'eğat'an bit'ullarik' ma banan!

Zaxun t'ot'opi, Bezi efi t'ǒğǒl baksunaxun şüpələyinşəki efi ük'ə inadkər ma banan!

9 Şot'oğon t'iya q'ırx usen Bezi balt'oğo ak'iyal bakayt'un,

P'urumal Zaxun şüpələyinşəki Bezi içoğoxun baki nu baksuna yoxlayinşbsunt'un çureśi.

10 T'e vədə Bezi əcuğ t'e nəsili loxol bəc'ük'eśi,

Zuval pizu: &lt;İçoğoy ǰomont'un taysa,

Bezi laxi yaq'en tet'un taysa&gt;.

11 T'e vədəz əcuğon biq'i elaspi ki,

Bezi içoğoynak' həzirbi t'e irəətluğa tur tet'un ç̌axk'al!" *

12 İsə və̌nal, ay viçimux, běğanan ki, və̌st'a pis fikirxon buy, věluğ nu bakala ük' maq'an baki! Maq'an baki ki, dirist' bakala Buxačuğoxun ə̌xil nu bitanan! 13 Heq'ədər ki "ğe" pi, əyc'inə umudyax busa, sun-suna ük' taden, barta şuk'k'al günax əşlə feretbaki inadkər maq'an baki! 14 Axıri yan Xrist'osi bakala hər şeyaxun şərik'yan! Düze, mo Şot'ay yaq'en taysa burqat'an beşi Xrist'osa bakala věluğ hetər bakenesa, hat'etərəl efayan bakale. 15 Hetər ki, Ǐvel Śame boşe bu:

"Ğe, Şot'ay səsə ibakat'an,

Efi bavoğon ams'i oç̌ala Bezi əleyinə c'eğat'an bit'ullarik' efi ük'ə inadkər ma banan!" †

16 P'oy t'e səsə ibaki, ama p'urumal Şot'ay əleyinə c'eriyorox şuvay? Moiseyen Misirəxun c'evk'iyorox teney ki bito? 17 Şi loxolay Buxačux q'ırx usen əcuğlu? Günax əşp'est'i oşal ams'i oç̌ala k'as'eśi barit'oğoy loxol teney ki? ‡ 18 Şuva elaspi "Bezi və̌ynak' həzirbi t'e irəətluğa tur tenan ç̌axk'al" pey? İz əyitəxun c'erit'oğo! § 19 Haketərəl baneki, içoğoy nu věbaksuna görə Buxačuğon şot'oğo t'e irəətluğa baysuna q'ısmat tene bi!

4

Buxačuğon İsusa q'abulbit'oğoynak' həzirbi irəətluğ

1 Metərluğen, isə ki, Buxačuğon əyit tadi t'e irəətluğa haq'seynak' yast'a hələ imkan bune, t'e imkana beş kiyelxun nu tərbalayan. 2 Axıri yanal hat'e ams'i oç̌ala k'as'eśit'oğollarik' Şot'ay yax irəətluğ tast'uni əyitə iyanbaki. Ama şot'oğon me xavari q'ədirə tet'un avabaki, şot'o görə ki, t'e xavara ük'in tet'un věbaki. * 3 Yan isə, me əyitə q'abulbi İsusi yaq'en taysunen, Buxačuğon əyit tadi t'e irəətluğa bayansa. Věnubakit'oğo metər pi irəətluğa:

"T'e vədəz əcuğon biq'i elasp'i ki,

Bezi içoğoynak' həzirbi t'e irəətluğa tur tet'un ç̌axk'al!" †

Düze, Buxačuğon hələ burqesunast'a me əşlə tamambeney, t'e irəətluğa bağalt'oğoy ganu həzirbeney. 4 Ǐvel Śamenal mot'o nexe, vǔğǔmci ğine barada śameśi gala: "Vǔğǔmci ğineyal Buxačuğon bito İzi biq'i əşurxoxun dincəyinşebaki". ‡ 5 Ama "Bezi içoğoynak' həzirbi t'e irəətluğa tur tet'un ç̌axk'al!" § əyitəl bune. 6 Bito me əyitmoğoxunal t'etəre q'amişakes baksa ki, t'e əyit tadi irəətluğa bağalxo bakale. İsə ki, t'e irəətluği barada süft'ə ibakit'oğon Buxačuğoy əleyinə c'eri içoğo tadeśi me imkana kiyelxun tərt'unbi, 7 Buxačuğon p'urum, t'e əşurxoy loxolxun mema vaxt' c'ovakit'uxun oşa, "ğe" * upsunen amdarxo imkane tadi. Me barada samalcə ala beşi k'alpi əyitmoğon, Davidi Ǐvel mə̌ğě boş izi ǰomoxun c'eri əyitmoğon ak'esest'a:

"Ğe Şot'ay səsə ibakat'an

Ef ük'ə inadkər ma banan". †

8 Axıri əgər Yeşuay amdarxo tadi Kənan oç̌ala bakala irəətluğaxun exlət taśiniy, t'e vədə Buxačuğon saal "ğe" pi t'e irəətluği s'iya tene duğoy. ‡ 9 Metərluğen, Buxačuğon İzi azuk' pi c'ək'eśit'oğoynak' həzirbi t'e irəətluğ § hələ běše. 10 T'e irəətluğa bağalt'oğonal, içoğoy bito əşurxo biq'i çark'it'uxun oşa dincəyinşt'unbaksa, hetər ki, Buxačuğone İzi əşurxo çark'est'i dincəyinşəki. 11 Mot'o görəl t'e irəətluğa baysuni imkana beş kiyelxun nu tərbalayan ki, beşi axıral ams'i oç̌ala Buxačuğoy əyitəxun c'erit'oğollarik' nu bakane.

12 Axıri Buxačuğoy əyit amdara badalbes bakala, təsirbala əyite. Şo p'ə̌tərəflu q'ılıncaxunal ğayine, amdari boş baśi şot'ay urufa q'a niyətəne aksa, şot'ay ǔq'eni boş baśi izi ük'exun c'ovakalt'oğone ç̌oyel c'evksa. 13 Me dünyəne Buxačuğoxun c'əp'k'in hik'k'al butene, Şot'ay piin běš bito qap-qayrağe. Şot'o coğab tadalyan yan.

İsus Xrist'os bito samci běyinšxoxun üst'üne

14 Yan avabakalayan ki, beşi kala s'i q'azayinşi sa samci běyinšyax bu. Mo göyurxo c'ovaki, ən ı̌vel gala, Buxačuğoy tǒğǒl taśi, Buxačuğoy Ğar k'aleğala İsuse. 15 Şo beşi zəyifluğ əşp'est'ala vədineyal yaxun ç̌o nu taradalone, axıri Şo İçal yallarik' sinəyinşakene, ama günax tene əşp'est'e. 16 Şot'o görəl, barta afırıpsunen ük' bok'osp'ala Buxačuğoy taxt'a ük'lü ǐšalayinşaken ki, beşi eht'iyəc bakat'an Şot'ay yax ak'est'i ük' bok'ospsuna q'a gorox eysuna haq'es baken.

5

1 Samci běyinš amdarxoy boşt'an, amdarxo q'ulluğbseynak'e c'ək'esa. Şo amdarxoy s'iyen şot'oğoy günaxxo os'kseynak' Buxačuğoynak' payurxo q'a q'urbanxo eçalone. 2 Samci běyinšen nu avabaki günax əşp'est'it'oğoval, düz yaq'axun c'erit'oğoval şaat'e q'amiş, şot'o görə ki, içal bito insanxollarik' hər sinəyinşaksunaxun zorba tene c'eysa. 3 Şot'o görəl şot'in ham azuk'i, hamal iz əşp'est'i günaxxo os'k'i taşt'eynak' q'urbanxo eçalane.

4 Me samci běyinš s'iya amdaren için içu tadala şey tene, şot'o Buxačuğone laxsa, hetər ki, Aaronane t'e vaxt' c'ək'p'i laxey. * 5 Xrist'osal haketər. Samci Běyinš baki, İz s'iya alabiyo İç tene, Buxačuğone Şot'o pi:

«Hun Bezi Ğarnu,

Zu ğeyinaxun Vi Bava k'aleğoz». †

6 Ǐvel Śame q'erəz sa galal metəre nex:

"Hun, Melk'isedek'allarik',

Həmişəluğ bakala sa Samci Běyinšnu". ‡

7 İsusen, İzi me dünyəne yəşəyinşala vədine, İçu bisunaxun çark'est'es bakala Buxačuğo ǒnepsun q'a şivanbsun afırınepi. Buxačuğonal Şot'o inebaki. Şot'o görə ki, İsusen İz çureğalt'oğoy təə, Buxačuğoy çureğalt'oğoy bex p'ap'seynak'e afırıney. 8 Düze, Şo Buxačuğoy Ğarey, ama p'urumal əzyətxoxun c'ovakine əyit běğsuna zombaki. 9 Əzyətxoxun c'ovaki tam ap'iyal İzi yaq'en tağalt'oğoynak' həmişəluğ Çark'est'ale baki. 10 Buxačuğon İçine Şot'o Melk'isedek'a laxit'ullarik' Samci Běyinš laxi.

Efi věluğa axıral śirik' efanan

11 Me barada hələ gele şeyyan pes bakoy, ama mot'o əyitmoğon q'andırişbsun çətine, hamal və̌n ǔmǔxlaxsun çurtenansa. 12 Efi həysə məəlim bakala vədəney, ama və̌x hələ Buxačuğoy əyitin k'ə upsuna arśest'i belxun zombale buq'on. Mone, və̌n hələ q'ari ukuna nu c'ovaki, muč'anaq' ǔğə̌lə əyel k'inək'nan. 13 Muč'anaq' ǔğə̌lə körpə əylenal k'ə ava düzgünluğ hik'ə. 14 Buxačuğoy əyitə q'amişaki, Şot'ay laxi yaq'en taysunen şaat'a q'a pisə c'ək'p'es bakala amdarxoynak'e q'ari ukun.

6

1 Mot'o görəl, ekinan Xrist'osi yaq'en taysuni k'ə baksuna zombat'an me yaq'a təzə taysa burqalt'oğo zombala k'inək' ma zomben. Qaybaki belxun ma burqen: həmişəluğ yəşəyinşaxun ə̌xil sakes bakala günaxaxun yax ə̌xilbsuni barada, Buxačuğo vě baksuna hər şeyaxun üst'ün laxsuni, 2 pak baksuni q'aydoğoy q'a bel kul laxsuni barada, p'urit'oğoy běyinbaksuni saal yaynak' tadeğala həmişəluğ q'ərari barada ma əyitk'en. 3 Buxačuğon bark'ayin, mot'o həgigiyal eht'iyəc tene bakal.

4 Axıri, əgər sunt'in Buxačuğoxun eğala işiğa sa kərəm ak'i, göynuxun yax tadeśi paya q'abulbi, Ǐvel Urufaxunal haq'it'uxun oşa, 5 Buxačuğoy şaat' əyitin q'a Şot'ay yaynak' həzirbit'oğoy t'ada avabakit'uxun 6 oşal iz věluğa q'orişi efes tene baksasa, şot'o qaydi toobabest'es ten bakon. Metərt'oğon Buxačuğoy Ğara p'urum xaça t'ə̌q't'i Şot'o biyaburt'unbsa. 7 Hetər ki, usum-usum eğala ağalin xena q'uc'p'i iz loxol əşp'i amdara şaat' bar tadala oç̌alen Buxačuğoxun xeyir-bərəkət haq'ala k'inək'. 8 İz loxol śaś q'a il c'eğala oç̌al isə hik'k'ala yarayinştenebsa, şo lənətləyinşəkine, iz axıral bok'i barst'une.

9 Ama, ay zaynak' əziz bakalorox, metər ualk'ayan, efi metər nu baksuna, çark'esuna q'abulbi düz yaq'en taysuna avayan. 10 Buxačux düzgün nu bakes tene bakon. Və̌n İçu věbakalt'oğo q'ulluğbat'an biq'ala əşurxo, efi Şot'o bakala çuresuna həmişə ak'est'una eyexun tene c'evk'on. 11 Yanal çuryansa ki, efi me dünyənexun taśit'uxun oşa və̌ynak' həzirbakit'oğo haq'seynak' me çuresuna axıral śirik' efanan. 12 Tənbəl ma bakanan, içoğoy věluğen q'a portbsunen Buxačuğon əyit tadit'oğo haq'it'oğollarik' bakan.

Buxačuğoy İz tadi əyiti loxol çurpsun

13 Buxačuğon Avrahama əyit tadi elask'at'an, İçuxun üst'üno nu baksuna görə İz s'iya duğine elasp'ey. 14 Şot'in "Zu va bol xeyir-bərəkət tadoz, vi nəsiləl avuzbi geleboz" * peney. 15 Avrahamenal səbirlu baki yaq'e běği, içu əyit tadeśit'uval haneq'i.

16 Axıri amdarxonal içoğoxun üst'ün bakalt'u elask'at'an, me elasen içoğoy pi əyiti loxol çurpsunat'un ak'est'a, metərluğenal hər sa höcətə bot'ese baksa. 17 Buxačuxal haketər, amdarxo İzi tadi əyitin loxol çurpsuna, İzi pit'oğoy nu badalbaksuna ak'est'un çureğat'an əyitə elasp'ine tast'a. 18 Me p'ə̌ şeyal - Buxačuğoy tadi əyit q'a Şot'ay elas - sal sa vədine əfçi bakes batenekon. Şot'o görə yanal - Şot'ay q'ənədi oq'a gireśit'oğon - beş ük'ə buz k'inək' efi Buxačuğoxun eğala umuda nu bot'alayan. 19 Me umuden yax yəşəyinşesest'a, yax q'orişi enefsa, yax ı̌vel gala bakala pərdinə zapi ən ı̌vel galane taşt'a. 20 T'e gala ki, İsus yaynak' Yaq' Qayk'al baki yaxun běše t'iya baśi. Şo Melk'isedek' k'inək' həmişəluğ sa Samci Běyinše.

7

Bito běyinšxoxun, lap Melk'isedek'axunal üst'ün bakala İsus

1 Melk'isedek' Salemi * padçağ hamal Ala Arśit'ay c'ək'p'i běyinšey. Padçağxo q'alib hari q'oş qaybakala Avrahami běš c'eri şot'o xeyir-bərəkət tadiyo şoney. 2 T'e vədə Avrahamen davina düşməni malaxun iz kiyel badit'oğoy vis' payaxun sa paya şot'one tadey. †

Melk'isedek' s'i iç "düzgünluği padçağ" upsune, izi "Salemi padçağ" baksunen isə serluğ eçala padçağ baksunane ak'est'a. 3 Me amdari bavay, nanay, izi əsil-nəsili, he vədə nanaxun baksuni nəəl he vədə bisuni barada mašk'al, lap Ǐvel Śame boşal śamtene. Şo Buxačuğoy Ğar k'inək' izi běyinšluğ həmişəluğ bakalone.

4 İsə běğanan me amdar heq'ədər kala amdarey ki, beşi bava Avrahamen için iz kiyel badi male vis' payaxun sa paya şot'one tade! 5 Moiseyi śampi k'anuni boş metər sa əmire bu: Levin nəsili boş bakala běyinšxon mandi azuk'axun, yəni içoğoy viçimoğoxun - şot'oğoy bitot'ay bava Avraham baalkayin - şot'oğoy girbi bare vis' payaxun sa paya ext'alat'un. ‡ 6 Me Levin nəsiləxun nu bakala Melk'isedek'en isə Buxačuğon İçin əyit tadi Avrahamaxune şot'ay kiyel bakala male vis' payaxun sa paya exst'a. Şot'o xeyir-bərəkəte tast'a! 7 Ama bitot'in avayan ki, xeyir-bərəkətə həmişə kalat'in mis'ik't'une tast'a. 8 Hamal male vis' payaxun sa paya exst'un me dünyəni, p'uri tağala amdarxoynak'e, miya isə me paya izi bisuni barada mašk'al nu śameśi, izi hələl dirist' baksuni barada exlət tağala sa amdarene exst'a. 9 Metəre c'eysa ki, vis' payaxun sa paya ext'ala Levinen içinal Avrahami kiin Melk'isedek'a t'e paya tadine baksa. 10 Axıri Melk'isedek'en Avrahama ak'at'an, Levi hələ nanaxun nuval baki bakayin, Avrahamen şot'o törəyinşala śilə iz boşe tarast'ay.

11 İsə běğanan, əgər leviğoy běyinšluğbsuna əsəs biq'i k'anunen Buxačuğoy çureğalo bex p'ap'iniy, t'e vədə Aaronaxun cöy Melk'isedek'allarik' sa běyinša k'ə eht'iyəce bakoy? 12 Běyinšluği q'aydoğoy badalbaksun isə k'anuni badalbaksun upsune. 13 Ama Ǐvel Śamen yax İzi barada uk'ala me Amdar běyinšluğbseynak' laxeśi tayfinaxun tene, Şot'ay əsil-nəsili boş q'urban eçala ganu ǐša biti q'ulluğbiyo tene bake. 14 Beşi Q'ončux İuday tayfinaxuney, Moiseyi k'anuni boş isə İuday tayfinaxun şinesa běyinšluğbsuni barada uk'ala śam tene bu. 15 Metərluğenal ayanksa ki, Melk'isedek' k'inək' sa běyinš eysunen k'anun badalebaki. 16 Şo k'anuna śameśi k'inək' maninesa tayfinaxun baksuna görə təə, İçust'a bakala həmişəluğ yəşəyinşi zorene běyinš baki. 17 Ǐvel Śamenal Şot'ay barada metəre nex:

"Hun Melk'isedek'allarik' həmişəluğ bakala sa Běyinšnu". §

18 Mone, süft'in əmir ene c'ovateneksa, şot'ay zəyif baksuna q'a sa xeyir nu eşt'una ayank'i. 19 Axıri t'e k'anunen hik'k'ala axıral śirik' tene bi, şot'ost'a p'urumal kamluğe buy. Həysə isə yast'a me k'anunen yax tadalt'uxun üst'ün sa şeyane umud bu, yax Buxačuğo ǐšabes bakala sa şeya.

20 İçal hat'etər tene, Buxačuğon miyal elasp'ine yax me umuda əyit tast'a! T'iyə̌mi běyinšxoy q'ulluğa burqsun elassuze baki, 21 İsusa isə běyinšluğ elasene tadeśi, axıri Buxačuğon Şot'o

"Q'ončuğon elasepi, İz fikirəl tene badalbal:

Hun həmişəluğ bakala sa Běyinšnu!" * pine.

22 Me təzə, içust'a kamluğ nu bakala irəziluği süft'int'uxun üst'ün baksunal Buxačuğoy Şot'o elasp'i İsusaxun - me irəziluğa bex p'ap'esp'es Bakalt'uxun ğaç̌esunene ak'est'a. 23 Běyinšxo gelene bake, axıri Levin tayfinaxun bakala t'e běyinšxo axırda bisat'uniy, içoğoy galal t'iyə̌minone c'ək'eğala baksay. 24 İsusi isə yəşəyinşi axır butene, şot'aynak'al Şot'ay běyinšluğ həmişəluğe. 25 Şot'in həmişə amdarxoynak' Buxačuğoy t'ǒğǒl xoyinšbese baksa, Şot'ost'a amdarxo Buxačuğo ǐšabes bakala, şot'oğo çark'est'es bakala zore bu.

26 Beşi hametər sa Samci Běyinšane eht'iyəc buy: ı̌vel, günaxsuz, təmiz, günaxkərxoxun ə̌xil tarak'ala, göynul bakala sa Běyinša. 27 Şot'o t'iyə̌mi samci běyinšxollarik' hər ği süft'ə iz günaxxoy, oşal amdarxoy günaxxoy gala q'urban eşt'un lazım bateneksa. Şot'in mot'o sakərəmluğe bi: İçu şot'oğoy günaxxoy gala q'urban tast'unen. 28 K'anuna görə samci běyinš c'ək'eğalorox adi - günax əşp'est'es bakala amdarxone. K'anunaxun oşa Buxačuğon elasp'i c'ək'p'iyo isə İz Ğare - İz tapşuruğa tam bex p'ap'esp'es bakala, mot'o layiğ baksuna görə c'ək'eśi həmişəluğ Samci Běyinš.

8

Ğaç̌eśi təzə irəziluği Samci Běyinš İsus

1 Mone, bito me əyitmoğon şot'oyan upsun çuresa ki, beşi Ala Arśit'ay, göyurxo İçeynak' ı̌vel çadır Bit'ay yön tərəf arśi sa Samci Běyinšyaxbu. * 2 Amdarxoy kiin biq'eśi ı̌vel çadıra† q'ulluğbala samci běyinš təə, Q'ončuğon İçin laxi, əsil ı̌vel çadıra q'ulluğbala Samci Běyinš!

3 Avayan ki, samci běyinšxoy əş payurxo q'a q'urbanxo eşt'une, şot'o görə beşi Samci Běyinšiyal q'urban eşt'eynak' hik'ənesa bakalaney. 4 Əgər Şo me dünyəne bakiyniy, Şo sal adi běyinš tene bakoy, şot'o görə ki, miya Moiseyen śampi k'anunen q'urban eçala běyinšxo ene bune. 5 Me běyinšxoy q'ulluğbala ı̌vel çadır göynul laxeśi ı̌vel çadıra oşq'arst'axun q'erəz hik'k'al tene - iç təə, şot'ay sakala xoji k'inək'e. Şot'o görəne Moiseyen ı̌vel çadıra laxalt'uxun běš Buxačuğon şot'o pi: "Běğa, bitova dəgig Zu va me buruğo ak'est'it'ullarik' düzba". ‡ 6 Ama həysə İsusa bex p'ap'espseynak' tadeśi q'ulluğ me běyinšxoy bala q'ulluğaxun üst'üne. Şot'o görə ki, Buxačuğoy yaxun ğaç̌eśi me təzə irəziluğal, Şot'ay yax tadala umudal süft'int'uxun üst'üne.

7 Əgər samci ğaç̌eśi irəziluğast'a § kamluğ nu bakiyniy, t'e vədə p'ə̌mcit'u k'ə eht'iyəce bakoy? 8 Buxačuǧonal me irəziluğaxun oşa amdarxoy hələl günaxi boş baksuna aneksay, şot'o görəne pi:

"Q'ončuğon metəre bayanbsa:

Mone, vaxt' ı̌šalayinşebaksa!

İsraili azuk'axun, İuday tayfinaxun təzə sa irəziluğ ğaç̌eğoz.

9 Me irəziluğ Zu içoğoy bavoğo kiyexun biq'i Misirəxun c'evk'at'an

Şot'oğoxun ğaç̌eśi irəziluğ k'inək' tene bakal.

Şorox t'e irəziluğa ğaç̌eğat'an tadi əyiti loxol tet'un çurpi,

Zuval Bezi ç̌oya şot'oğoxun tarazdi.

Q'ončuğon metəre nex:

10 Bezi israilluğoxun ğaç̌eğala irəziluğ metər bakale:

Bezi k'anunxo şot'oğoy beyne,

İçoğoy ük'e loxol śamk'oz.

Zu şot'oğoy Buxačux,

İçanal Zaynak' əziz bakala sa azuk' bakalt'un!

11 T'e vədə viçey viçə, amdarxoy suna

&lt;Q'ončuğo çalxa&gt; upsuna eht'iyəc tene bakal,

Şot'o görə ki, kala-mis'ik' bitot'in Za çalxale.

12 T'e vədə Zuval şot'oğo Bez əyitəxun c'eysuni cazina tez zapest'al,

Şot'oğoy əşp'est'i günaxxoy loxolxun tez duğal". *

13 Buxačuğon me irəziluğa "təzə" upsunen, bisit'ay ene nu əşesunane ak'est'i. Axıri bisi baki, nu əşeğala hər şey əfçibaki tanesa.

9

Xrist'osi bari p'iyen amdarxoy günaxa os'k'i taşes baksun

1 Süft'in irəziluği boş Buxačuğo hetər q'ulluğbsuni barada dəgig q'aydoox hamal t'e irəziluğa görə me q'ulluğa bseynak' amdarxoy ı̌vel ga bakalaney. * 2 Mot'aynak' ı̌vel çadıre laxeśey. T'e çadıri boş bağala k'inək' pisos saal Buxačuğo həsrbaki šumurxo laxseynak' bakala ist'ole buy. Me gane s'i "ı̌vel ganey". † 3 Şot'ay bač'ane isə "ən ı̌vel" uk'ala gane buy. "Ǐvel ga" "ən ı̌vel ganuxun" pərdinene cöybaksay. ‡ 4 Me "ən ı̌vel" uk'ala ganu buxur bok'ospseynak' bakala q'ızılı q'urban eçala ga saal iz ç̌o q'ızılen but'eśi irəziluği sanduğe buy. Sanduği boş manninen buy q'ızılin q'av, Aaroni tup'ullayinşaki çombağ saal Buxačuğon İz laxi k'anunxo śampi t'ə̌p'ə̌k' ǰěyurxone buy. § 5 İrəziluği sanduği loxol bağışlayinşbsuni q'apağe baksay. Me q'apaği loxol p'ə̌ dənə angelt'un düzbey, şot'oğoy sanduği loxol qayeśi q'ənədxon me gane ı̌velluğa, Buxačuğoy miya baksunane ak'est'ay. Ama beşi exlətin mənə həysə mo tene, şot'o görəl me barada gele bə̌ğə̌loya teyan bağal. *

6 Bito me q'aydinen düzbakit'uxun oşa, me ı̌vel çadıra q'ulluğbala běyinšxo hər ği "ı̌vel" uk'ala ganu baśi içoğoy q'ulluğat'un bsay. 7 "Ən ı̌vel" uk'ala ganu isə saycə samci běyinš, şoval usena sa kərəm, izi saal azuk'i nu avabaki əşp'est'i günaxxo os'k'i taşt'eynak' bakala q'urbani p'iyene bayes baksay. 8 Metər Ǐvel Urufen ak'esest'a ki, heq'ədər ki me ı̌vel çadır buney, ən ı̌vel gala tağala yaq' qay teney. 9 Mot'o həysəəl beşi yəşəyinşast'a ak'es bayanksa: amdaren eçala sal sa payen q'a q'urbanen içu Buxačuğoy běš təmiz hesabbest'es tene baksa. 10 Mo saycə ukuni, ǔğǔni nəəl maninesa os'k'i pakbaksuni q'aydoğost'ane əşeśes bakon. Şoval bito təzə q'ayda laxamin əşeğala, tumexun hik'k'al nu badalbes bakala sa q'aydooxe.

11 Ama İsus yax me cürə neymət tadest'i sa Samci Běyinš k'inək'e hari. Şo me dünyənexun nu bakala, Buxačuğon laxi, yəni ı̌vel, içust'a kamluğ nu bakala sa çadırane baśi. 12 Şo šameśi q'urbanluğ keçiğoy q'a moziğoy p'iyen tene baśi t'e çadıri ən ı̌vel gala, İzi beşi günaxxo os'k'i taşt'eynak' bari p'iyene baśi. Beşi günaxxoy toya sakərəmluğ ödəyinşi yax həmişəluğ çark'esune q'azayinşest'i. 13 Axıri əgər keçiğoy q'a moziğoy p'iya nəəl bok'i ocasi jeq'a bapi xena amdarxoy loxol çəçəst'unen şot'oğo murdar hesabbaksaxun təmizbi ı̌velebsasa, † 14 t'e vədə İçu günaxsuz q'urban bi Xrist'osi p'iyen k'ə bon? Həmişə bakala Ǐvel Urufen buybaki İçu q'urban Bit'ay p'iyen beşi əşp'est'i günaxxo, bisuna taşala taxsırxo os'k'i taşale, yax dirist' bakala Buxačuğo q'ulluğbseynak' həzirbale!

15 Şot'o görəl me təzə irəziluğa bex p'ap'esp'iyo, İçu q'abulbit'oğo həmişəluğ miras haq'est'iyo Xrist'ose baki. Şot'ay bisun hələ süft'in irəziluğast'a əşp'est'i günaxxoy gala ödəyinşi toye baki.

16 Avayan ki, əgər sa vəsyətnaməne ‡ busa, şot'ay c'ovakseynak' vəsyətbit'ay bisuna təst'iğbsune lazım. 17 Vəsyətbiyo hələ dirist'esa, t'e vəsyətnamə c'ovateneksa. Şo saycə vəsyətbiyo p'urit'uxun oşane c'ovakes bakon. 18 Mot'o görəl süft'in irəziluğal p'i śipinut tene ğaç̌eśi. 19 Moiseyen azuk'a k'anuni əmirxo p'ap'esp'it'uxun oşa, q'urban šameśi moziğoy q'a keçiğoy p'iya xenen gərbi, issop' uk'ala oyen q'a č'oč'a irəngen gombi xayen śameśi irəziluği iz loxolal, dirist' azuk'i loxolal çəçənedi. 20 Çəçədiyal pine: «Mo Buxačuğoy bütüm me şərturxon və̌xun ğaç̌eśi irəziluğa təst'iğbala p'ine». § 21 Şot'in me p'iyaxun ı̌vel çadıri q'a şot'ay boş q'ulluğbseynak' əşeğala bito şeymoğoy loxolal çəçənedi. * 22 Axıri k'anuna görə, pes banekon, hər şeya p'iyene təmizbi pakbsa, bağışlayinşaksuna içuval saycə bari p'iyene q'azayinşest'a.

23 Mo şo upsune ki, göynul bakalt'oğo oşq'ar, ama me dünyənexun bakala hər şey p'iyene təmizbaki pakbaksay. Me dünyəne bakalt'uxun üst'ün, göynul bakalt'ay pakbakseynak' isə me q'urbanxoxun üst'ün q'urbanxone lazım. 24 Şot'o görəne Xrist'os amdari kiin düzbaki, göynul bakala əsil ı̌vel çadıri saycə xoji bakes bakala çadıra təə, ama göynul bakalt'une baśi. Baneśi ki, yax görə Buxačuğoy běš ǰomo ə̌mbane. 25 Şo miya İz p'iyene baśi. Ama Şot'ay me dünyənexun bakala samci běyinš k'inək' q'ert'ay p'iya ext'i hər usen me ən ı̌vel gala baysuna eht'iyəc buteney. 26 Tene, burqesunaxun mağay hema kərəme koruğ zapi buq'oy? Ama Şo sa kərəm, me dünyəni axıreynak' mal mandi sa vədine hari İçu q'urban tast'unen günaxa tumexun əfçibine baki. 27 Hetər ki, amdar sa kərəm p'uri, oşal divanebaksa, 28 Xrist'osal haketər. Şot'in İçu sa kərəm q'urban tadi amdarxoy günaxxone os'k'i taşeri. P'ə̌mci kərəm eğat'an isə İçu q'abulbit'oğo, bağışlayinşaksuni q'ərar tadeśit'oğo çark'est'ale.

10

İsus Xrist'osaxun oşa günaxxo os'kseynak' q'erəz sal sa q'urbana eht'iyəc nu baksun

1 Moiseyi k'anun yaynak' həzirbaki neymət iç təə, saycə şot'ay sakala xojine. Şot'o görəl me k'anuna əməlbi hər usen q'urban eşt'unen amdarxo Buxačuğoy běš təmizbes tene bakon. 2 Axıri əgər günaxxo os'k'i taşt'un k'anuni kiyelxun ayeğala əşeysa, t'e vədə me q'urbanxo hər dəfə eşt'un het'uvay lazım? Ene sa kərəm eçeri, sakərəmluğal təmizt'unbakoy, metərluğenal Buxačuğoy běš taxsırkər baksunaxun çart'unk'oy. 3 Ama me hər dəfə q'urbanxo šampsunen günaxxoy nu bağışlayinşaksuna, 4 šameğala arak'xoy q'a keçiğoy p'iyen günaxxo nu os'k'i taşes baksunane ak'est'ay. 5 Kot'o görəne Xrist'osen me dünyəne eğat'an pi:

"Vi çureğalo nə q'urbanxo, nəəl payurxo tene baki,

Şot'aynak'al Za sa bədənen tadi.

6 Va nə bok'ospsuni q'urbanxon,

Nəəl günaxxo os'kseynak' bakala q'urbanxon tene irəzibi.

7 Mot'o görəz pi: &lt;Mone, Vi çureğalt'oğo bex p'ap'espseynak',

Bezi barada śameśi k'inək' ezsa, ay Buxačux!&gt;" *

8 Metərluğen, k'anunen śameśiyal bakayin, Şot'in nexe ki, sal sa q'urbanen, nə payen, nə bok'ospsuni q'urbanen, nəəl günaxxo os'kseynak' bakala q'urbanen Buxačuğo irəzitenebi. 9 Oşal "mone, Vi çureğalt'oğo bex p'ap'espseynak'ez eysa" nexe. Metər upsunen İsus Xrist'osen bisi q'aydin ene nu c'ovaksuna, təzə sa şeyi burqesunane ak'est'a. 10 Buxačuğoy çureğalt'oğo bex p'ap'espsuna, İzi beşi gala q'urban tadi bədənen yax sakərəmluğ hamal həmişəluğ ı̌velbsunane ak'est'a.

11 Me dünyənexun bakala bito běyinšxoy əş şone ki, hər ği q'urbanxoq'at'un eçeri, ama şot'oğoy eçala q'urbanxo beşi günaxxo tumexun os'k'i nu taşes bakala q'urbanxone. 12 Me Samci Běyinšen isə sa q'urbane eçeri, günaxa tumexun os'k'i taşala q'urban! İsəəl Buxačuğoy yön tərəf, ən hörmətlü gala arśi 13 düşmənxoy İzi turin oq'a sakesunane yaq'běğsa. † 14 Şot'in tək sa q'urbanen Buxačuğoy yaq'en taysun çureğalt'oğo me yaq'eynak' tam həzirbine baki.

15 Mot'o Ǐvel Urufenal

16 "Bezi israilluğoxun ğaç̌eğala irəziluğ metər bakale:

Bezi k'anunxo şot'oğoy beyne,

İçoğoy ük'e loxol śamk'oz" ‡

17 saal

"Şot'oğoy Bezi əyitəxun c'eysuna q'a

İçoğoy əşp'est'i günaxxo bağışlayinşoz" §

upsunen təst'iğebsa. 18 Günax bağışlayinşakenesa, t'e vədə q'urban eşt'unal ene eht'iyəc butene.

Və̌st'a bakala věluğa q'orişi efanan

19 Metərluğen, ay viçimux, İsusi bari p'iyen yaynak' ən ı̌vel gala tağala yaq'ane qaypi. 20 Yaynak' təzə bakala, yax yəşəyinş tadala yaq'a! İzi bədənə q'urban tadi ən ı̌vel gane běš bakala pərdinəne zapi. * 21 Beşi me Samci Běyinša Buxačuğon İzi azuk' pi c'ək'p'it'oğoynak' kalone laxi. 22 Şot'o görəl, ekinan Şot'ay t'ǒğǒl təmiz, věluğen buy ük'en eğen. Şot'ay běš ç̌omə̌yin təə, ama pak bala xenen os'eśi, ı̌vel baki eğen. † 23 Ekinan Buxačuğoxun eğala umuda ma bot'en, t'e umuda bakala věluğa mal ma ben, axıri yax Əyit Tadiyo İzi əyiti loxol çurk'alone! 24 Ekinan suna ük' taden, amdarxo suna çuresuna, şaat' əş biq'suna k'alk'en. 25 Věbakalxoy giresunxo taysunal eyexun ma c'evk'en. Düze, bəzit'oğon me giresunxo nu taysuna vərdişt'unbe. Ama yan metər ma baken, qoş ma çurk'en, axıri Divanbakala Ğineynak' male mande!

Vě amdarxo q'əst'en günax əşp'est'unaxun ə̌xil baksuna k'alpsun

26 Əgər yan serin k'ə baksuna avabaksun q'əst'en günaxyan əşp'est'asa, metər günaxa sal sa q'urbanen os'k'i tene taşon. 27 Mot'oxun oşa yax saycə q'ı̌ye boş arśi Divanbakala ğina q'a Buxačuğoy əleyinə c'erit'oğo əfçibala aruğo yaq'běğsune manst'a. ‡ 28 Moiseyi k'anunaxun c'erit'oğoynak', p'ə̌ nəəl xib tani şahidluğ bunesa, bisuni q'ərare tadesay. § 29 P'oy ef zənden Buxačuǧoy Ğara hik'k'al bi, Şot'ay beşi günaxxoy gala śipi ı̌vel p'iye loxolxun c'ovakit'oğoy caza k'ə bakale? Buxačuğoxun ğaç̌eśi irəziluğa ı̌velbi p'iye loxolxun c'ovakit'oğoxun, yax me neymətə tadi Urufa hörmətsuzluğbit'oğoxune exlət taysa! * 30 Axıri yan "həyif haq'sun Bezi əşe, cazina tadalo Zuzu" † Uk'alt'u, "Q'ončuğon İzi azuk'a divanbale" ‡ Pit'u çalyanxsa. 31 Dirist' bakala Buxačuğoy kiyel baft'alo goroxe baki!

Věluğa malbi qoşmabakanan

32 İsusi yaq'en təzə taysa burqat'an, t'e ğimxo efi zapi koruğxo, t'e koruğxon və̌x nu qoşbes baksuna eyex badanan. 33 Və̌x axšumi gala laxala vədəmuxal bakene, və̌x biq'i bast'eynak' efi bač'anexun baft'i vədəmuxal, və̌llarik' çətinluğ ak'alt'oğoy t'ǒğǒl baki şot'oğo efi ük' tadi vədəmuxal bakene. 34 Və̌n türminə arśit'oğo ük' bok'ospsunnan ak'est'i; vədəne bake ki, ef bakalt'u ef kiyexun haq'suna mǔqnanbaksay, axıri və̌ynak' həzirbakiyorox ef kiyel bakit'uxun üst'ün, şot'oğoy həmişəluğ baksuna avananiy.

35 Şot'o görəl və̌x aç̌esmabanan, efi ük'lü baksuni əvəzə tam haq'alnan. 36 Ama Buxačuǧoy yax əyit tadit'u haq'seynak' Şot'ay çureğalt'u əməlbi hər şeya portpsune lazım. 37 Şot'o görə ki,

"Male mande, lap mal,

Eyseynak' Həzirbakiyo eğale, Şo c'əyitenebakal!

38 Düzgün yaq'en tağalo iz věluğa görə yəşəyinşale,

Za bakala věluğa malbi düzgün yaq'axun c'eğalt'u isə Bez piin tene ak'al". §

39 Ama yan qoşbaki əfçibakalt'oğoxun təə, beşi věluğa axıral śirik' efi həmişəluğ yəşəyinş haq'aloroxyan.

11

Věluği loxol ost'aar çurpi Buxačuğoy piyes şaat' ak'eśiyorox

1 Věluğ - mo umudbaki yaq'běğala şeymoğoy bex p'ap'sunaxun nu şüpələyinşaksun, piin nuval ak'ayin, ama t'e şeymoğoy baksuna hisbsun upsune, mot'oğoynak' sa binorane. 2 Beşi bavoox-kalboox me cür věluğa görət'un Buxačuğoy piyes şaat' ak'eśe.

3 Me věluğene yax q'amişakest'a ki, me dünyənə Buxačuğone yaratmişi, hetəre Şot'in İzi sa əyiten hik'k'alaxun beşi ak'ala hər şeya bi. *

4 Me věluğene Avela Buxačuğoynak' K'aini eçeri payaxun şaat' bakala pay eçest'i. Me věluğa görəne şo Buxačuğoy piyes şaat' ak'eśi, Buxačuğonal şot'ay düzgün yaq'a baksuna avabaki şot'ay eçeri paya q'abulbi. Həysəəl, Avel p'uriyal bakayin, şot'ay me věluğ hələl beş piin běše. †

5 İçust'a metər věluğ baksuna görəne Xanok' me dünyənexun bisuni k'ə baksuna avabakinut' ext'eśi. Şot'o bə̌ğə̌tet'unbsay, şot'o görə ki, Buxačuğon şot'o exedi, axıri Xanok' hələ me dünyəne bakat'an Buxačuğon şot'ay İz piyes şaat' ak'esuna içu avabakest'eney. ‡ 6 Věluğ nu bakala gala isə Buxačuğoy piyes şaat' ak'esun mümkün tene. Buxačuğoy yaq'en taysuna çureğalt'in Şot'ay baksuna q'a Şot'ay İçu qə̌věğalt'oğoxun ç̌o nu tarast'una věbakalane.

7 Me věluğene Noya izi ailinə xenen ç̌axpsunaxun çark'est'eynak' sa gəmi düzbest'i. Axıri Buxačuğon şot'o İzi k'ə bsun çuresuni barada uk'at'an, Noyen t'e hadisoğo hələ nuval ak'i bakayin věnebaki, Buxačuğo bakala hörmətə görə Şot'ay əyitə p'ə̌bsunaxun q'ı̌bi içu uk'alt'oğo bitova bine. Metərluğen, izi me hərəkəten dünyəne bakala amdarxoy q'ərarane tadi, iç isə izi düzgünluğa görə Buxačuğoy c'ək'eśiyone baki. §

8 İçust'a metər věluğ baksuna görəne Avrahamal Buxačuğon içu oç̌al miras tast'una uk'at'an hayzeri Şot'ay əyiten izi nu çalxala oç̌ala taśi. * 9 İçust'a metər věluğ baksuna görəne şo t'e əyit tadeśi oç̌ala çadıri boş, içuxun barabar İsaak'a q'a İak'oval miras koft'ala t'e oç̌ala şot'oğoxun sagala sa q'ərib k'inək' baśi arśi. 10 Axıri Avrahamen Buxačuğon içeynak' memar İç bakala, binorina İçin laxi sa şəhər həzirbsuna avaney. † 11 İçust'a metər věluğ baksuna görəne Avrahami izi q'oja vədine, Sara ərəmik'‡ baalkayin, əyel baki. Axıri şot'in içu Əyit Tadit'ay İzi əyitin loxol çurpsunaxun şüpələyinş tene baksay. § 12 Metərluğenal izi sa tur gərəmzoğo bakala amdaraxun göynul bakala muč'uliğoy hama, dənizi börine bakala q'ume hama sa nəsile törəyinşaki. *

13 Bito me amdarxon me dünyəne yəşəyinşala vədine içoğo əyit tadit'oğo nuval ak'i bakayt'un, biyat'an içoğost'a bakala t'e věluğ mal tene baki. Şot'oğon me içoğoynak' həzirbakit'oğo şorox bex p'ap'amint'un ak'i věbaksay, içoğoy isə me dünyəne sa q'onağ baksuna, me dünyənexun içoğoynak' k'oj nu baksuna avat'uniy. † 14 Metər amdarxon içoğoynak' həzirbaki k'oja q'erəz galat'un aksa. 15 Axıri içoğoy c'eri oç̌ala k'oj pi ak'it'uniy, qaybakesal bat'unkoy. 16 Ama şot'oğon içoğoy k'oja göynul, me dünyənexun şaat' bakala sa galat'un aksay. Şot'o görəl Buxačuğon şot'oğo "Buxačux" pi k'alpsunast'a əyib sa şey ateneksa, axıri şot'oğoynak' içoğoy yaq'běğala t'e şəhərə, t'e k'ojane həzirbey.

17 Me věluğene Avrahama Buxačuğon içu yoxlayinşat'an izi ğar İsaak'a q'urban eçest'i. Şot'o əyite tadeśey, ama şot'in izi tək sa ğara q'urban tast'unaxun qoş tene baki. ‡ 18 Manu ki, Buxačuğon içu əyit tadi t'e nəsil İsaak'axun törəyinşakalane. § 19 Şot'in avaney ki, Buxačuğon İzi əyitin loxol çurpseynak' lazım bakayin lap p'urinane běyinbon. Haketərəl baneki, axıri İsaak' şot'o pes banekon p'uri ganuxune qaybaki tadeśi.

20 İçust'a metər věluğ baksuna görəne İsaak'en İak'ovi q'a Esavi gələcəyə ak'i şot'oğo xeyir-bərəkət tadi. *

21 İçust'a metər věluğ baksuna görəne İak'oven elmux tadat'an çombağa tayağbaki İosifi p'ə̌ ğaral xeyir-bərəkət tadi Buxačuğo bul k'os'bi. †

22 İçust'a metər věluğ baksuna görəne İosifen biyalt'uxun běš israilluğoy Misirəxun c'eysuni barada pi, c'eğat'anal izi ǔq'ěnxo exst'unane tapşurbi. ‡

23 İçoğost'a metər věluğ baksuna görəne Moiseyi nana-bavan şo nanaxun bakit'uxun oşa xib xaş şot'o c'ap' efi. Şot'o görə ki, me əylin q'erəz əyloğollarik' nu baksuna at'unk'i. Padçaği əmirenal şot'oğo q'ı̌destenedi. §

24 İçust'a metər věluğ baksuna görə Moiseyen kalabakit'uxun oşa tene çureśi ki, içu faraoni xuyəri ğar uk'at'un. * 25 Şot'in me dünyəni şaat' ak'eğala, ama günaxen buy, c'ovaki-tağala yəşəyinşaxunsa, Buxačuğoy azuk'axun sagala koruğ aksunane c'ək'p'i. 26 Şot'o görə ki, gələcəye içeynak' həzirbakit'oğone aksay. Buxačuğoy C'ək'p'it'u görə içu oq'a biq'suna Misiri bito var-dövlətəxun üst'üne hesabbsay. 27 İçust'a metər věluğ baksuna görə şot'in Misirəxun c'eğat'an faraoni əcuğoxun tene q'ı̌bi. Şot'in amdarxoy Nu Ak'es Bakalt'u ak'ala sa amdar k'inək' hər şeya portebi. † 28 Me věluğene Moiseya israilluğo pest'i ki, besp'ala angelen içoğoy nanaxun baki süft'in ğarmoğo maq'an laft'i pi, q'uziğo šampi şot'oğoy p'iya içoğoy ç̌omxoy alin alataq'at'un lə̌ə̌mdi. ‡

29 İçoğost'a metər věluğ baksuna görəne israilluyox Č'oč'a dənizə q'ariluğaxun c'ovakala k'inək't'un c'ovaki, ama misirluyox hari c'ovaksun çureğat'an t'iya batk'i p'urt'un. §

30 İçoğost'a metər věluğ baksuna görəne israilluyox Yerixon şəhəri hərrəmine vǔğ ği fırıpit'uxun oşa t'e şəhəri bariyox bari. *

31 İçust'a metər věluğ baksuna görəne tarak'ala Raxaven israilluğoy Kənan oç̌ala běğseynak' yaq'abit'oğoynak' ç̌omo qaypi. Me věluğene şot'o Buxačuğo nu çalxalt'oğoxun sagala bisunaxun efi. †

32 Mat'ay sunt'ay s'iya duğaz? Həysə Gideoni, Baragi, Samsoni, İft'ahi, Davidi, Şamueli saal xavareçalxoy s'iya cöy-cöy duği vaxt' tez besp'al. 33 Şot'oğonal içoğost'a metər věluğ baksuna görət'un padçağluğxo kiyel bast'ay, düzgünluğin k'ə baksunat'un ak'est'ay, Buxačuğon içoğo əyit tadit'oğot'un haq'say. Şot'oğon içoğoy loxol eğala şirət'un şipbsay, ‡ 34 ašampi taşala aruğo aç̌esp'i besp'ala q'ılıncaxunt'un çarksay. Şorox bitala ganuxun hayzeri p'urum zorbat'un baksay, davinast'a axıral śirik' ost'aar çurpi q'erəz azuk'xoy q'oşunxo içoğoy běš badi şəp't'unsay. 35 Çupuxxoynak' içoğoy p'uriyoxe běyinbaki qaybaksay. § Bəzit'oğon isə çark'eśes baalkayt'un, p'urumal içoğo zülüm tadesunat'un üst'ün aksay, şot'o görə ki, gələcəye içoğoynak' həmişəluğ yəşəyinşe həzirbake. 36 Axšumi gala bakalorox, t'ap'eğalorox, türminə baft'i zinciren ğaç̌eśiyoroxal buney. 37 Şot'oğo ǰělayinşt'unbsay, buşq'unlayinşi bı̌yexun cöyt'unbsay, q'ılıncen duği best'unbsay. Şot'oğo qə̌vt'unsay, şoroxal k'oj-mesaxun baki, içoğoy loxol eğelin q'a keçin t'ola lavk'i busa-yeğa tarak'alat'un baksay. Bitot'in şot'oğo lağat'un haq'say. 38 Me dünyə içoğo layiğ nu bakalt'oğon içoğoy yəşəyinşa ams'i oç̌alxo, buruxmoğo, mağaroğoy q'a q'ayoğoy boş c'ovakest'alat'un baksay.

39 Şorox bito içoğost'a bakala věluğa görə Buxačuǧoy piyes şaat't'un ak'esay, ama p'urumal şot'oğoy saycət'in içoğoynak' həzirbakit'oğo tet'un haq'i. 40 Şot'o görə ki, Buxačuğoy əyit tadit'oğoy bex pap'suna aksun yaxe q'ısmat baki. Moval şo upsune ki, şot'oğon me həzirbaki neymətə saycə yaxun sagala şot'oğo haq'i noxsansuz bakalt'un.

12

Buxačuǧoy yaynak' bala bavaluğ

1 Metərluğen, isə ki me amdarxoy biyorox bito beş piin běše, ekinan t'e həzirbakit'oğo p'ap'seynak' bakala me yaq'a t'it'at'an, yax bı̌hiluğ bala, yax me yaq'axun c'evk'es bakala günaxa beş loxolxun boseri t'it'en. Me yaq'a beş běš c'eğala bito çətinluğxo axıral śirik' portp'en, 2 yax me yaq'a c'evk'i, yax noxsansuz bes bakala İsusa běğen. Axıri Şot'inal İçeynak' həzirbakit'oğo haq'seynak' hetər hörmətsuz şeyurxoxune c'ovaki - xaçe loxol t'ə̌q't'eśine p'uri! İsəəl Buxačuğoy t'ǒğǒle arśe, Şot'ay yön kule! 3 Günaxkərxoy piyes düşmən ak'eśi, şot'oğoy kiyelxun mema əzyət zapi İsusa běğanan! Běğanan ki, urufaxun nu bitanan, turel manst'eynak' zorba bakes bakanan!

4 Hələ k'ənan zapi ki? Günaxa bul nu k'os'bi p'i c'eğamin portp'sun k'ə baksuna tenan ava hələ və̌n. 5 Buxačuğon və̌x bavan iz ğara uk'ala k'inək' pi əyitmoğo ef eyex badanan:

"Bez ğar, Buxačuğon va çətinluğxoxun c'ovakest'at'an, mot'o şaat' tərəfəxun běğa,

Va me yaq'en zombat'anal urufaxun ma bita!

6 Axıri Buxačuğon İz çureğalt'une tərbiyə tast'a,

İçeynak' ğar bit'une t'api zombsa". *

7 Efi ak'ala koruğxo Buxačuğoxun eğala tərbiyə k'inək' q'abulbanan. Axıri Buxačuğon efi loxol bavan iz ğare loxol běğala k'inək'e běğsa. Mani ğarane bavan tərbiina cazasuz tast'a? 8 Əgər və̌n ef bavaxun bito bavoğon içoğoy əyloğo tadala tərbiinaxun ak'itenansa, t'e vədə və̌n ğar təə, bic' baki əyloxnan. 9 Beşi bitot'ay yax törəyinşi, yax tərbiyə tadi, yanal şot'oğo hörmətbala sa bavane bu. İsə běğanan göynul bakala, Şot'ay əyiten taysunen yax yəşəyinş tadala Bava beşi hörmət heq'ədər bakalane! 10 Beşi me dünyəne bakala bavoğon yax samal vədəluğ, içoğoy ava k'inək't'un tərbiyə tade. Buxačuğon isə yaynak' ən şaat'o k'ənesa, şot'one aksa, beşi İçullarik' ı̌vel bakseynak'e tərbiyə tast'a. 11 Düze, tərbiinə haq'ala vədəmoğost'a me tərbiinen yax mǔqst'axun gele q'ač'est'a, ama oşa me tərbiinaxun c'ovakit'oğon düzgünluği q'a serluği k'ə baksuna, şot'ay tadi neymətxo ak'alt'un.

12 Kot'o görəl ost'aar çurpanan, kiyexun-turexun ma bitanan! † 13 Ef tağala cığıra düzbanan ‡ ki, axsağlayinşala tura ç̌axk'at'an, şot'o xoxp'i təə, q'olaybi bakanan.

14 Bitot'uxun serlu baksuna saal ı̌vel baksuna çalışakanan, axıri ı̌vel tenansa, Q'ončuğoy t'ǒğǒlal bakes tenan bakal. 15 Běğanan ki, ef boş Buxačuğoy ak'est'ala şaat'luğaxun ç̌o taradalorox maq'an baki, ağu il k'inək' göyünbaki efi boş gelet'oğoy yəşəyinşa maq'at'un ağu bi. § 16 Běğanan ef boş əxlagsuz nəəl Esavallarik' Buxačuğoxun ə̌xil bitalorox maq'an baki. Şot'in içu k'ojin kala ğar baksunen tadala haq'q'a sa t'alik' xorayeynak'e toydey. * 17 Axıri avanan şot'in oşa heq'ədəre izi bava me haq'q'a içu qayst'eynak' xoyinšbi, ama tene haq'es baki. Neğal śinepi, ama hik'k'al badalbes tene baki. †

18 Běğanan, efi həysə ı̌šalayinşakalo nə kul duğes bakala, içuxun arux c'eğala israilluğoy ı̌šalayinşaki Sinay burux tene, nə bayinq'luğ q'a zülmət, nəəl tufan. ‡ 19 İsrailluğon şeypuri q'a Buxačuğoy səsə ibakat'an q'ı̌yexun t'ut'upi, Buxačuğoy əyitmoğo ibakit'uxun oşa "ene yaxun maq'an əyitp'i" pi xoyinšbi ga tene. 20 Mo Buxačuğoy "me buruğo sa heyvanal laft'ayin, şot'o ǰělayinşi besp'anan" əyiten amdarxoy pula haq'i, § 21 lap Moiseya içuval q'ı̌ya badi "q'ı̌yexun t'ut'uzne" pest'i ga tene! *

22 Efi ı̌šalayinşakalo dirist' bakala Buxačuğoy şəhər, ı̌vel Yerusalim bakala Sion buruxe! Efi hari ga hazarxon angelxoy mǔqluğa gireśi gane, † 23 k'ojin kala ğar baki c'ək'eśit'oğoy, ‡ içoğoy s'iyurxo Buxačuğoy girkə śameśit'oğoy bakala gane. Və̌n bitot'ay Divanbal bakala Buxačuğoy q'a içoğo noxsansuz bi Buxačuğoy piyes düzgün ak'eśit'oğoy t'ǒğǒlnan eysa. 24 Və̌n təzə irəziluğa bex p'ap'esbseynak' c'ək'eśi İsusi, İz śipi p'i Avelen śipi p'iyaxun üst'ün baksuna ak'est'alt'ay t'ǒğǒlnan eysa. §

25 Şot'o görəl běğanan, və̌xun əyitk'ala Buxačuğoxun ç̌o ma taradanan! Axıri əgər me dünyənexun bakala Moiseyi pit'oğo nu ibakit'oğon içoğoy cazina haq'et'unsa, t'e vədə beşi, göynul Bakalt'ay pit'oğo nu ibakalt'oğoy, cazasuz manst'un mümküne ki? * 26 Şot'ay səsen t'e vədə oç̌ala ǰı̌k'epi, ama oşa saal əyit tadi pine: "Zu sa kərəməl oç̌ala ǰı̌k'k'oz, ama tək oç̌ala təə, göyurxoval". † 27 "Sa kərəməl" əyiten ak'esest'a ki, me dünyəne ǰı̌k'p'i əfçibes bakala şeyurxo əfçibakale, t'e vədəl saycə nu əfçibes bakala şeyurxo mandale.

28 Mone, yan me nu əfçibes bakala padçağluğa haq'aloroxyan. Mot'aynak'al Buxačuğo boşluyan. Şot'o görəl, ekinan Buxačuğo İz çureğala k'inək' bul k'os'ben. Şot'ay s'iye q'a kalaluğin běš bakala hörmətə ak'est'en, 29 axıri beşi Buxačux "bok'osp'i śik'ala" ‡ Buxačuxe.

13

Axırınci ögüd-nəsyətxo

1 Suna viçen viçə çureğala k'inək' çurekinan. 2 Barta ef ç̌omxo həmişə q'onağxoynak' qayq'an baki. Metər bi, mot'oxun içoğoy xavar nuval bakayin, k'oya angelxo q'onağbiyoroxe bake. *

3 Türminə bakalt'oğo eyexun ma c'evk'anan, və̌x şot'oğoy gala laxanan. Əzyəti boş bakalt'oğoval ef piin běš eçeri şot'oğo ef eyexun ma c'evk'anan.

4 Barta işq'ar-çuğon kəbin ğaç̌eğat'an suna tadi əyitə hörmətq'at'unbi, barta işq'aren çuğoy, çuğonal işq'ari bula maq'an k'os'bi. Axıri tarak'ala çuux-işq'areynak'al, əxlagsuzluğbalt'oğoynak'al q'ərara Buxačuğon İçin c'evk'ale.

5 Təngin qoşt'an ma t'it'anan, efi bakalt'uxun irəzi bakanan, Buxačuğoy pit'u ef eyexun ma c'evk'anan:

"Va sal sa vədine tək bartezk'on,

Va barti tatezğon". †

6 Şot'o görəl hetər ki śameśene yanal arxayin nexyan:

"Bezi kiyexun biq'alo Q'ončuxe, het'uxun q'ı̌boz?

İnsanen za hik'k'alal bes tene bakon!" ‡

7 Və̌x me yaq'a laxi, Buxačuğoy əyitə və̌x p'ap'esp'it'oğo eyexun ma c'evk'anan. Běğanan k'ə bəxt'əvərt'un! Şorox düz yaq'axun nu c'eysuna görət'un metər bake, və̌nal haketər banan! 8 Axıri İsus Xrist'osi badalbakala ga butene - Şo nəyniyal, ğeyal, əyc'əl haşone! Həmişəəl haketər bakale!

9 Běğanan ki, sal sa seri nu bakala zombsunen və̌x düz yaq'axun maq'an c'evk'i. Amdara iz tağala yaq'a ost'aar balo Buxačuğoxun eğala şaat'luğe, ukun c'ək'psuni barada bakala lazımsuz q'aydoox təə. Axıri me q'aydoğon şuk'k'ala sa xeyir nu tast'una ayank'i. 10 Beşi həysə t'etər sa q'urban eçala gane bu ki, t'iya eçala q'urbanaxun sal ı̌vel çadıra q'ulluğbala běyinšxoy ukala icaza tene bu. § 11 Samci běyinšen günaxi gala šameśi q'urbani p'iya ext'i "ən ı̌vel" uk'ala galane baysay, q'urbani yeq'a isə israilluğon içoğoy çurk'ala ganuxun ə̌xil c'evk'i bok'ost'unbsay. * 12 İsusenal İçu haketəre q'urban bi: şəhərexun t'ǒǒx galane əzyət zapsun p'uri, İz p'iyen amdarxoy günaxxo os'k'i taşeri şot'oğo ı̌velebi. 13 İsə ekinan yanal, yax Şot'ollarik' oq'a biq'i beşi bakala ganuxun t'ǒǒx c'eri İz t'ǒğǒl tağen. 14 Axıri me dünyənexun yaynak' k'oj batenekon, mo həmişəluğ tene. Yan Buxačuğon beşi gələcəyeynak' həzirbi k'ojin yaq'ayan běğsa.†

15 Şot'o görəl, isə ki İsusen yaynak' me yaq'a qaypene, ekinan t'ətər ben ki, beşi ǰomoxun Şot'ay s'i maq'an biti, barta me tərifə Buxačuğoynak' sa q'urban k'inək' eçen. 16 Barta şaat' əş biq'suna q'a amdarxo beşi bakalt'uxun cöybi tast'una eyexun ma c'evk'en, axıri metər q'urbanxo Buxačuğoy piyes şaat'e ak'esa.

17 Efi kalat'oğo ǔmǔxlaxanan, və̌x me yaq'a laxalt'oğoy əyitəxun ma c'ekinan. Axıri şot'oğoy kul ef loxole, üşe-ğena və̌x bět'unğsa, axırdal içoğoy bit'oğo Buxačuğo ak'est'alt'un. T'etər banan ki, şot'oğoynak' içoğoy taşala me q'ulluğ yük təə, mǔqluğq'an baki. Axıri ketər nu bakayin, və̌ynak'al mot'oxun sa xeyir tene bakal.

18 Yaynak' afırıpanan. Yan arxayinyan ki, beşi ç̌o mas'ine, həmişəəl düzgün bakala əşurxoyan biq'sa. 19 Saal xaişezbsa ki, bezi efi t'ǒğǒl usumluğen qaybakseynak' afırık'anan.

20 Barta serluğ eçala Buxačuğon - yaynak' Kala Çoban bakala beşi Q'ončux İsusa p'uri ganuxun běyinbit'in, Şot'ay śipi p'iyen həmişəluğ irəziluğa təst'iğbit'in - 21 İz çureğalt'oğo bex p'ap'esbseynak' və̌x düz yaq'aq'an c'evk'i. Barta İsus Xrist'osi eçeri me q'urbanen yaxal Buxačuğo ı̌šabeq'an, barta Buxačuğon yax İz piyes şaat' ak'eseynak' k'ə lazımesa, şot'oq'an tadi. Barta İsus Xrist'osi s'i həmişəq'an tap'eśi! Ammen!

22 Bez viçimux, ene namak'a gele boxoy tez śame, və̌xunal me śampi ögüd-nəsyətxo axıral śirik' k'alpi şot'oğo q'abulbsunaz xaişbsa.

23 Sa xavaral və̌x uk'az: beşi viçi T'imot'eya tərbet'un. Əgər şo usumluğen eğayin, zuval şot'oxun sagala ef t'ǒğǒl eğoz.

24 Efi kalat'oğo, Buxačuğoy c'ək'p'i ı̌vel azuk'a bitova dirist'uğez nex. Miya, İt'alina bakalt'oğoxunal və̌ynak'e dirist'uğ bu.

25 Barta Buxačuğon İzi şaat'luğa və̌xun kammaq'anbi!

* 1:3 1:3 Ǐvel mə̌ğ. 110:1

† 1:4 1:4 - Miya İsusa "Q'ončux" pi k'alpsuni, Şot'ay hər şeye loxol ext'iyər baksuni baradane nex.

‡ 1:5 1:5 - Mo Ǐvel mə̌ğ girke p'ə̌mci mə̌ǧe boşt'an ext'eśi əyitmuxe (Ǐvel mə̌ğ. 2:7). Miya əbrani muzin tam dəgig uk'ayan "Hun Bezi Ğarnu, ğe Zu Va dünyənez eçeri" əyitmuxe bu. Me əyitmoğoval padçağ laxat'ant'un nexey. "Bezi Ğar" əyit miya "Bezi c'ək'p'i padçaǧ" məninen, "Zu Va dünyənez eçeri" əyit isə "Va padçaǧez laxi" məninene əşesa.

§ 1:5 1:5 2 Padç. 7:14; 1 Hadis. 17:13

* 1:6 1:6 K'an. 32:43; Ǐvel mə̌ğ. 97:7

† 1:7 1:7 - Ǐvel mə̌ğ. 104:4

‡ 1:9 1:9 Ǐvel mə̌ğ. 44:7-8

§ 1:12 1:12 Ǐvel mə̌ğ. 102:25-27

* 1:13 1:13 Ǐvel mə̌ğ. 110:1

* 2:2 2:2 - Ap'ost'. 7:53; Gal. 3:19

† 2:8 2:8 Ǐvel mə̌ğ. 8:4-6

‡ 2:12 2:12 Ǐvel mə̌ğ. 22:22

§ 2:13 2:13 İsa. 8:17

* 2:13 2:13 İsa. 8:18

* 3:11 3:11 Ǐvel mə̌ğ. 95:7-11; Ams'i oç̌. 14:23,28-35

† 3:15 3:15 Ǐvel mə̌ğ. 95:7-8; Əbr. 3:7-8

‡ 3:17 3:17 Ams'i oç̌. 14:29; 1 K'or. 10:10

§ 3:18 3:16-18 Ams'i oç̌. 14:1-35; Ǐvel mə̌ğ. 94:11; Əbr. 3:11

* 4:2 4:2 - Miya İsrailluğoy hələ ams'i oç̌ala bakat'an K'alevi taśi Buxačuğon əyit tadi oç̌ala běğit'uxun oşa hari t'e oç̌alin bolluği barada əyitpsunaxune nex. Ams'i oç̌. 13

† 4:3 4:3 Ǐvel mə̌ğ. 95:11; Əbr. 3:11; 4:5

‡ 4:4 4:4 Burq. 2:2

§ 4:5 4:5 Ǐvel mə̌ğ. 94:11; Əbr. 3:11; 4:1

* 4:7 4:7 Əbr. 3:13

† 4:7 4:7 Ǐvel mə̌ğ. 95:7-8

‡ 4:8 4:8 K'an. 31:7; Yeş. 22:4

§ 4:9 4:9 - Miya İsusi bari p'iyen amdarxoy günaxxo os'k'it'uxun oşa Buxačuğon amdarxo neymət k'inək' tadi irəətluğaxune exlət taysa.

* 5:4 5:4 C'eys. 28:1

† 5:5 5:5 Ǐvel mə̌ğ. 2:7; Əbr. 1:5

‡ 5:6 5:6 Ǐvel mə̌ğ. 110:4

* 6:14 6:14 Burq. 22:17

* 7:1 7:1 - Salem Yerusalima tadeśi s'iyurxoxun soğoney. Me əyit "serluğ" upsune.

† 7:2 7:2 Burq. 14:17-20

‡ 7:5 7:5 Ams'i oç̌. 18:21,26

§ 7:17 7:17 Ǐvel mə̌ğ. 110:4

* 7:21 7:21 Ǐvel mə̌ğ. 110:4

* 8:1 8:1 Ǐvel mə̌ğ. 110:1

† 8:2 8:2 - Miya israilluğoy ams'i oç̌ala bakat'an içoğoxun taradi ı̌vel çadıri baradane nex.

‡ 8:5 8:5 C'eys. 25:40

§ 8:7 8:7 C'eys. 19:3-8; K'an. 5

* 8:12 8:12 Yer. 31:31-34

* 9:1 9:1 C'eys. 25:8-9; 40:1-6

† 9:2 9:2 C'eys. 25:23-39; 26:33

‡ 9:3 9:3 C'eys. 26:31-34

§ 9:4 9:4 C'eys. 16:33; 25:10-16; 30:1-6; 37:25-28; Ams'i oç̌. 17:8-10; K'an. 10:3-5

* 9:5 9:5 C'eys. 25:17-22; 37:6-9

† 9:13 9:13 Lev. 16:14-15; Ams'i oç̌. 19:2-9

‡ 9:16 9:16 - Grek'i muzin me əyit q'a "irəziluğ" əyit sa əyite.

§ 9:20 9:20 C'eys. 24:8

* 9:21 9:21 C'eys. 29:12,36; 40:9-10.

* 10:7 10:7 Ǐvel mə̌ğ. 40:6-8

† 10:13 10:13 Ǐvel mə̌ğ. 110:1; Əbr. 1:13

‡ 10:16 10:16 Yer. 31:33

§ 10:17 10:17 Yer. 31:34

* 10:20 10:20 Mrk'. 15:38

† 10:22 10:22 Yez. 36:25

‡ 10:27 10:27 İsa. 26:11; Sef. 1:18; 3:8

§ 10:28 10:28 Ams'i oç̌. 35:30; K'an. 17:6; 19:15

* 10:29 10:29 C'eys. 24:8; Əbr. 13:20

† 10:30 10:30 K'an. 32:35

‡ 10:30 10:30 K'an. 32:36; Ǐvel mə̌ğ. 135:14

§ 10:38 10:38 Hab. 2:3-4; Rim. 1:17; Gal. 3:11

* 11:3 11:3 Burq. 1:1; Ǐvel mə̌ğ. 32:6,9; 2 P'y. 3:5

† 11:4 11:4 Burq. 4:3-10

‡ 11:5 11:5 Burq. 5:18-24

§ 11:7 11:7 Burq. 6:13-22; 7:1; 1 P'y. 3:20

* 11:8 11:8 Burq. 12:1-5; Ap'ost'. 7:2-4

† 11:10 11:10 Buxačuğon věbakalxoy gələcəyeynak', həmişəluğ içoğoxun bakseynak' həzirbi ga. Əbr. 12:22; Qay. əyit 21

‡ 11:11 11:11 ərəmik' - əyel eçes nu bakala çuux

§ 11:11 11:11 Burq. 17:19; 18:11-14; 21:1-2

* 11:12 11:12 Burq. 15:5-6; 22:17; 32:12; Rim. 4:19

† 11:13 11:13 Burq. 23:4; 47:9; 1 Hadis. 29:15; Ǐvel mə̌ğ. 39:12; 1 P'y. 2:11

‡ 11:17 11:17 Burq. 22:1-10; İak'. 2:21-24

§ 11:18 11:18 Burq. 21:12; Rim. 9:7

* 11:20 11:20 Burq. 27:27-29; 39-40

† 11:21 11:21 Burq. 47:31-48:20

‡ 11:22 11:22 Burq. 50:24-25; C'eys. 13:19

§ 11:23 11:23 C'eys. 1:22; 2:2;

* 11:24 11:24 C'eys. 2:10-15

† 11:27 11:27 C'eys. 2:15; 12:31-41; 12:51

‡ 11:28 11:28 C'eys. 12:21-30

§ 11:29 11:29 C'eys. 14:21-31

* 11:30 11:30 Yeş. 6:12-21

† 11:31 11:31 Yeş. 2:11-12; 6:22-25; İak'. 2:25

‡ 11:33 11:33 1 Şam. 17:34-36; Divan. 14:6-7; Dan. 6:1-27

§ 11:35 11:35 1 Padç. 17:17-24; 2 Padç. 4:25-37

* 12:6 12:6 Məs. 3:11-12

† 12:12 12:12 İsa. 35:3

‡ 12:13 12:13 Məs. 4:26

§ 12:15 12:15 K'an. 29:18

* 12:16 12:16 Burq. 25:29-34

† 12:17 12:17 Burq. 27:30-40

‡ 12:18 12:18 C'eys. 19:16-22; 20:18-21; K'an. 4:11-12; 5:22-27

§ 12:20 12:20 C'eys. 19:12-13

* 12:21 12:21 C'eys. 19:9-25; K'an. 4:11-12; 5:22-26; 9:19

† 12:22 12:22 Burq. 4:10

‡ 12:23 12:23 - Mot'in İsusi bač'anexun tağalt'oğoy ga Buxačuğoy piyes k'ojin kala ğare ga bı̌hi bakala k'inək' baksunane ak'est'a.

§ 12:24 12:24 - Aveli bari p'i həyif haqsuni p'iney, İsusi bari p'i isə çark'esun eçala p'ine.

* 12:25 12:25 C'eys. 20:22

† 12:26 12:26 C'eys. 19:18; Divan. 5:4; Ǐvel mə̌ğ. 68:9; Hak'. 2:6

‡ 12:29 12:29 K'an. 4:24; 9:3; İsa. 33:14

* 13:2 13:2 Burq. 18:1-8; 19:1-3

† 13:5 13:5 Burq. 28:15; K'an. 31:6,8; Yeş. 1:5; 1 Hadis. 28:20

‡ 13:6 13:6 Ǐvel mə̌ğ. 118:6-7

§ 13:10 13:10 - Miya İsusi beşi günaxxo os'k'i taşt'eynak' bisunaxune exlət taysa. Şot'ay bisun günaxxo bağışlayinşest'ala təzə q'urban eçala gane baki. Me q'urban mot'oxun běš samci běyinšxoy eçeri bito q'urbanxoxun üst'üne, şot'o nu q'abulbalt'aynak'al çark'esun butene.

* 13:11 13:11 Lev. 4:12; 6:30; 16:27

† 13:14 13:14 Əbr. 11:16

İak'ov

1

2

3

4

5

İak'ovi namak'

Běšin əyit

Me namak'a śampi İak'ov İsusi Çark'est'al baksuna q'abulbit'oğoy cəmiyətə gele hörmətlu, śila sa amdarey. Şo İsusaxun sagala kalabaki, ama Çark'est'al baksuna Şot'ay dirist' vədine təə, p'uri běyinbakit'uxun oşa q'abulbit'oğoxuney. Alimxoy fikirə görə İak'ovi me namak' İsus běyinbakit'uxun oşa śameśi girkurxoy boş ən süft'ə śameśit'oğoxun soğone. Maya śamesuna dəgig nuval avabakayan, namak'i tarix hari 45-50-ci usenxone c'eysa.

İak'ovi iudeyxoynak' śampi me namak' pes banekon ögüd-nəsyət tadala sa namak'e. Miya çark'esuna q'azayinşbsun çureğalt'oğo tadeśi nəsyətxoy boş müdrik baki axıral śirik' portpsun, tamaxa nu bafst'un, Mǔq Xavara ibaki şot'o əməlbsun, çureğalt'oğo Buxačuğoxun afırıpi çuresun, varlu-kəsib nu c'ək'psun, muza girbsun, hər şeyi Buxačuğoy kiyel baksuna q'amişaksun saal me dünyəne dəyərlu bakalt'oğo təə, ama Buxačuğo bitot'uxun üst'ün laxsune bu.

İak'ovi döörəst'a İsusi Çark'est'al baksuna q'abulbit'oğoy gelo hələ ki saycə iudeyxoney, mo İak'oven izi müdrik nəsyətxo tadat'an lap Solomon k'inək' əyitpsunaxunal ak'esa.

Girke boş bakalorox:

1:1 Namak'i iudeyxoynak' baksuna ak'est'ala burqesun

1:2-12 İzi var-dövlətə güvəyinşakalt'u təə, müdrik baki axıral śirik' portp'alt'u tadeğale

1:13-18 Sinəyinşalo təə, yəşəyinş tadalone Buxačux

1:19-27 İbakit'oğo əməlbanan

2:1-13 Bitot'ay loxol sa piin běğanan

2:14-26 Vi věluğa vi biq'ala əşurxon ten ak'est'asa, şot'ay sa xeyir tene bu

3:1-12 Əyitmoğon bes bakalt'oğoy barada

3:13-18 Həgigi müdrikluğ

4:1-12 Və̌x Buxačuğoy běš oq'a biq'anan

4:13-17 Hər şey Buxačuğoy kiyele

5:1-6 Ef ğina ǒnepanan, ay dövlətluyorox

5:7-11 Axıral śirik' portp'alt'u tadeğale

5:12 Elaspsunaxun ə̌xil bakanan

5:13-18 Afırıpsunen bes bakalorox

5:19-20 Axırınci nəsyət

1

1 İsraili p'as's'e tayfinaxun bakit'oğoynak', İsus Xrist'osi Çark'est'al baksuna q'abulbi, me dünyəne śareśi bito iudeyxoynak' xeyirq'an baki. Buxačuğoy q'a Q'ončux İsus Xrist'osi nökər bakala İak'ovene śame və̌ynak'. *

İzi var-dövlətə güvəyinşakalt'u təə, müdrik baki axıral śirik' portp'alt'u tadeğale

2 Bez viçimux, ef běš və̌x düz yaq'axun c'evk'es bakala hetər çətinluğ c'eğale c'ereq'an, şot'o kala sa mǔqluğen q'abulbanan. 3 Efi hər çətinluğa baft'i věluğa nu aç̌espsunen və̌st'a oşin çətinluğa bakala portpsunane avuzbsa. 4 Çətinluğxo portpsunenal və̌x ap'i, noxsansuz sa amdare bsa.

5 Əgər şunesa mot'aynak' müdrikluğe lazımsa, barta t'e müdrikluğa Buxačuğoxunq'an çureśi, şot'oval tadeğale. Şot'o görə ki, taxsıra ç̌oyel duğinut, me müdrikluğaxun bol-bol bitova paybala Buxačuxe Şo. 6 Ama çureğat'an věbakiq'an çureśi barta, izi çureğalt'u haq'sunaxun maq'an şüpələyinşaki. Şot'o görə ki, şüpələyinşakalo muşen fupi taşala dənizi ləpə k'inək'e, taśi q'ayana laft'i śaresune şot'ay axır. 7 Metər amdaren Buxačuğoxun k'ənesa haq'es baksuni fikirə iz eyexun c'evk'eq'an. 8 İzi mani yaq'en taysuna q'ərar nu tadiyone şo, burqi əşlə bex nu p'ap'esp'alone.

9 Ay viçimux, barta ef boş bakala kəsibeynak' izi bitot'uxun oq'a baksun içeynak' sa var-dövlətq'an baki, şot'aynak' ki, şo Buxačuğoy piyes bitot'uxun üst'üne. 10 Varlu bakalt'u isə Buxačuğon şot'in içu oq'a biq'at'ane ěqevk'on, şot'o görə ki, şot'ost'a bakala var-dövlət c'ovaki tağala sa şeye, q'oruğa əfçibaki tağala sa vard k'inək'e. 11 Běğen c'eri şerebit'uxun oşa çukeśi bitala t'e varde gözəlluğaxun sal irizal tene mandon. Varlu amdaral haketər: izi əşp'i girbala vədine əfçibaki taneğon şo.

Sinəyinşalo təə, yəşəyinş tadalone Buxačux

12 Bəxt'əvəre çətinluğxo portp'i şot'oğoxun ç̌omas'i c'eğalorox, şot'o görə ki, Buxačuğon İçu çureğalt'oğo əyit tadi həmişəluğ yəşəyinşə pay k'inək' haq'alorox bakale şorox. 13 Efi biq'ala əşlin günax baksuna avabaksun şot'ay běš aciz mandat'an, umapanan "mo za Buxačuğone sinəyinşbsa". Buxačux nə İç tamaxa baft'ala Buxačux tene, nəəl şunesa tamaxa bast'unen sinəyinşala Buxačux tene. 14 Amdara günaxi běš aciz efi sinəyinşalo izi tamaxxone. Günax bakala şeymoğo tamaxp'i çuresunene amdara düz nu bakala yaq'a zapi günax best'on. 15 Me tamaxen amdari boş tum sakat'an günaxe əmələ eysa. Əmələ hari günaxi eçala baral bisune baksa.

16 Ay zaynak' əziz bakala viçimux, běğanan feret'mabakanan. 17 Buxačuğon, göynul bakala muč'uliğo yaratmişi Bavan, yax şaat' şeymuxe tadon. Şot'ay yax tadala payurxo noxsansuz payurxone. Nu badalbakalone Şo, xoji k'inək' nu c'ovaki tağalone. 18 Axıri Şot'in İçine me nu badalbakala, yəşəyinş tades bakala, əyitə beş boş tum sakest'i. Bar eçeriyal nübəryan baki yan Şot'aynak' İzi yarat'mişit'oğoy boş. †

İbakit'oğo əməlbanan

19 Ay bez əziz viçimux, běğanan və̌x k'əz nex: gele əyitp'i usum bəc'ük'esunaxun ə̌xil bakanan, bartanan və̌ynak' ǔmǔxlaxsunq'an běš baki. 20 Əcuğon biq'i amdareynak' Buxačuğoy piyes şaat' ak'eğala əşur biq'sun mümkün tene. 21 Şot'o görəl, pisluğa q'a posp'i və̌x murdarlayinşes bakala əcuğo t'ǒǒxbanan, bartanan və̌x çark'est'es bakala Əyiten ef boş tum sakesq'an baki. Mot'o mǔqluğen q'abulbanan!

22 Q'abulpsun isə saycə ǔmǔxlaxsun təə, efi ibakit'oğo əməlbsun upsune, tene və̌n və̌x əfçiduğinan baksa. 23 Şot'o görə ki, Əyitə ibaki, ama Şot'o nu əməlbala amdar güzginə běğat'an içu ak'ala amdar k'inək'e. 24 Güzgin běšt'an tağay tağala k'inək' iz ç̌o iz eyexun c'eneğon şot'ay. 25 Ama yax çark'est'es bakala Buxačuğoy noxsansuz k'anuna ibaki şot'o əməlbala amdar bəxt'əvəre! Xeyir-bərəkət haq'ale şot'in iz biq'ala əşurxost'a!

26 İçu Buxačuğo vě sa amdar hesabbi, ama izi ǰomoy q'aroola zapes nu bakalt'ay věluğaxun sa xeyir tene bu, ams'i exləte hat'etər. 27 Buxačuğo həgigiyal vě bakala amdaren yetimxo q'a süpür mandi çupuxxo kule boxodon, me dünyəne bakala pisluği xojinal izi loxol bist'a tene bark'on t'e amdaren. Metərt'ay věluğe Buxačuğoy, beşi göynul bakala Bavay piyes təmiz hamal noxsansuz ak'eğon.

2

Bitot'ay loxol sa piin běğanan

1 Ay bezi viçimux, ay İsus Xrist'osa, beşi bitot'uxun üst'ün bakala Q'ončuğo q'abulbiyorox, barta və̌st'a amdarxo c'ək'psun maq'an baki, bitot'ay loxol sa piin běğanan. 2 T'etəre bakon ki, efi gireśi Buxačuğo bul k'os'bala gala şaat' lapi, izi k'əşine q'ızıli boğoç̌al bakala varlu sa amdaraxun barabar kəsib, pis lapi sa amdaral eneğon. 3 T'e vədə şaat' lapit'ay loxol běği "eki, c'ovaka best'a arśa" pi, kəsibə isə "çurpa kiya, ga bakayin bez turmoğost'a arenśon" ukalnansa, 4 ene düzgünluğaxun ə̌xil bakala t'e divanbalxoxun efi k'ə fərge baki? Metər bi və̌ynak' viçi bakalt'oğo c'ək'p'inan baksa və̌n!

5 Ay bez əziz viçimux, isə ibakanan k'əz nex! Buxačuğon "Za çureğalorox bağale Bezi padçağluğa" uk'at'an me dünyəne bakalt'oğoy piyes kəsib ak'eğalt'oğone nexey, şot'o görə ki, Buxačuğo bač'an tarast'unast'ane şot'oğoy var-dövlət. 6 Ama həysə bezi pi hərəkəten və̌n kəsibə hik'k'al binan baksa. P'oy hame varluyox tene ki, və̌x divanbest'i sa məhkəminəxun t'iyə̌mi məhkəminə xork'alo? 7 Şorox tene ki, İzi t'e bitot'uxun üst'ün s'i efi loxol bakala Xrist'osa bı̌hi tağala əyitmux uk'alo?

8 Běğanan, əgər və̌n beşi padçağ bakala Buxačuğoy laxi ən vacib k'anuna, Ǐvel Śame boş bakala "vi ı̌šat'u hun va çureğala k'inək' çureki" əyitə həgigiyal əməlnanbsasa, t'e vədə düzgün əş biq'inan baksa. * 9 Bitot'ay loxol sa piin tenan běğsasa, günax əşp'est'inan baksa. K'anuna görəl mo Buxačuğoy laxi yaq'axun c'eysun upsune. 10 Axıri laxeśi k'anunen tağalt'in k'anuni boş śameśit'oğoy sunt'uxunal bakayin c'eğayin, mo dirist' k'anuna nu əməlbsun upsune. 11 "Əxlagsuzluğmaba" † pi Buxačuğon "besmaba" ‡ əyitəl pene. Metəre c'eysa ki, "əxlagsuzluğmaba" əyitə əməlbi, ama "besmaba" əyitəxun c'eri, taśi amdar besp'alt'in k'anuna hələl nu əməlbine baksa. 12 Şot'o görəl k'anuna śameśit'oğo nu əməlbi divanbakalt'oğoy siyəyinə baksun tenan çuresasa, yax çark'est'es bakala t'e k'anuna tam əməlbanan. 13 İz ı̌šat'aynak' ük' nu bok'ala amdareynak' Buxačuğoy ük'əl divanbat'an tene bok'al. Ük' bok'alt'aynak' isə divanbakat'an q'ı̌ tene bu!

Vi věluğa vi biq'ala əşurxon ten ak'est'asa, şot'ay sa xeyir tene bu

14 Bez viçimux, əgər sunt'in "Buxačuğo vězu" pi, ama mot'o izi biq'ala əşurxon tene ak'est'asa, mot'ay k'ə xeyire bakon? Çark'est'es banekon şot'o metər věluğen? 15 Uk'en ki, sa ği efi viçimoğoxun, xunçimoğoxun sunt'in izi loxol lakala sa şey nəəl iz ǰomo laxala sa k'ot'or šum tene bə̌ğə̌bsa. 16 Metər ğine efi şot'o ams'i-ams'i "barta xeyir-bərəkət vaxunq'an baki, taki gameki, uka-ǔğə̌" upsunen şot'o sa xeyir tanedon? 17 "Vězu" pi, ama mot'o izi biq'ala əşurxon nu ak'est'ala amdaral haketəre. Ams'i əyitəxun q'erəz hik'k'al tene şot'ost'a bakala věluğ.

18 Banekon şinesa metərəl uk'ane: "Hun vi věluğa əyitenen ak'est'a, zu isə bezi biq'ala əşurxon". İsə eki hun vi věluğa hik'k'al binut, zu isə bezi věluğa biq'ala əşurxon ak'est'az. 19 Tək sa Buxačuxe bu § - mot'oval věnu. Lap şaat'! Ama murdar urufxonal mot'o avat'un, şot'o görəne içoğo q'ı̌yen haq'sa.

20 İsə ak'est'az va, ay haq'ılsuz, vast'a bakala věluğa biq'ala əşurxon ten ak'est'asa, şot'ay hik'k'ala dərmən nu baksuna? 21 Het'u görəne beşi bitot'ay bava Avraham izi ğar İsaak'a q'urban eşt'un çureğat'an Buxačuğoy piyes şaat' ak'eśi? İz ğara iz kiin eçeri q'urbanluğ bsuna görə! * 22 İzi věluğene şot'o me əşlə biq'est'i, izi biq'i əşlenal şot'ay věluği hetər noxsansuz sa věluğ baksunane ak'est'i. 23 Ǐvel Śame boş bakala "Avraham Buxačuğo věnebaki, me věluğenal şot'o Buxačuğoy piyes düzgüne ak'est'i" † əyit Avrahami biq'i me əşləxun oşane tam bex p'ap'i. Buxačuğoy dost'e baki Avraham. ‡ 24 İsə ananksa ki, Buxačuğoy piyes düzgün ak'eseynak' saycə věbaksun bəs tene baksa, efi vě sa amdar baksuna efi biq'ala əşurxonal ak'est'ine buq'on.

25 Lap tarak'ala Raxavq'an baki. Şo teney ki, iz biq'i əşlə görə Buxačuğoy piyes düzgün ak'eśiyo? Oç̌ala piyexun c'ovakest'eynak' harit'oğo iz k'oya q'onağbi, oşal içoğoy bač'anexun baft'it'oğo azdırişi, me amdarxo isə çark'est'unene şot'o Buxačuğoy piyes düzgün ak'est'i. §

26 Metərluğen, hetər ki, nəfəs nu haq'it'uxun oşa bədən hik'k'al tene, věluğal haketər: şot'o vi biq'ala əşurxon ten ak'est'asa, şo hik'k'al tene.

3

Əyitmoğon bes bakalt'oğoy barada

1 Bez viçimux, Buxačuğoy laxi yaq'en taysuna zombala məəlim baksuna geleyal çurmayekinan. Divanbakala ğine ən gele şot'oğoy biq'i əşurxo běğeğale. 2 Günaxsuzo butene beş boş, Buxačuğoy laxi k'anunxoy gelet'uxunyan c'eysa yan. İz ǰomoy q'ončux baki günax nu əşp'est'ala amdar ap'i amdare. Metərt'in izi dirist' bədənəl günaxaxun efes baneksa. 3 Hetər ki ěke ǰomo cilova badit'uxun oşa, ěka içuval kiyel badi efes bakala k'inək'. 4 Gəmiğo běğen: ost'aar muşene galst'a t'e kala gəmiğo iz ganuxun, ama p'urumal gəminə c'idalt'ay kiyel bakala mis'ik' sa role şot'o idarabi t'ağay-mağay fırıdalo. 5 Muzal haketər: iç mis'ik' baksuna ma běğa, izi biq'ala əşur gele kalane. Sa mis'ik' çəren dirist' c'ələyə bok'osp'i śik'ala k'inək'! 6 Hat'e çər k'inək'e amdari ǰomo bakala muz. Muzna bele gireśe düzgün nu bakala, beşi bədənə dirist' murdarlayinşes bakala k'ə bunesa bito. Şone cəhənnəməxun arux haq'i beş yəşəyinşal dirist' bok'osp'i śipes bakalo.

7 T'etər sa tarak'ala nəəl xoreğala heyvan, purk'ala q'uş nəəl xene oq'a bakala çəli tene bu ki, insanen nu biq'i bakane nəəl biq'es nu bakane! 8 Saycə muze ki, hələ sa amdaren biq'i efes tene bake. Şo izi běšinə̌mə nu haq'es bakala sa pisluğe, besp'es bakala zəhəren buy sa pisluğ! 9 Beşi Bava bakala Q'ončuğo alxışp'aloval muze, Bavan İçu oşq'ar yaratmişi insanxo q'arğişp'aloval. * 10 Hat'e sa ǰomoxun alxışal c'enesa, q'arğişal. Ay bez viçimux, ma banan metər! 11 Ef zənden sa orayinaxun ham şaat', hamal pis xe c'eneğon? 12 Bez viçimux, incilnə xoden zeytun nəəl ki c'ap'en incil c'epsuna ak'enan? Elaxoy orayinaxun ǔğə̌lə xe c'eysunal haketər!

Həgigi müdrikluğ

13 Şuva ef boş t'e içu müdrik, ə̌xilak'al hesabbalo? Barta mot'o izi hetər yəşəyinşbsunenq'an ak'est'i. Barta izi müdrik baksuna izi bit'oğo ç̌oyel nu duğsunenq'an ak'est'i. 14 Ama təə, əgər paxılluğaxun ef piin şuk'k'ala tene aksasa, şuk'k'ali şaat'a tenan çuresasa - mo müdrikluğ tene! Havayi pul ma ğaç̌p'anan. 15 Metər "müdrikluğ" amdara alaxun tadeğala müdrikluğ tene. Buxačuğoxun ə̌xil, me dünyənexun bakala, Şeytanaxun eğala müdrikluğe mo! 16 Axıri əgər paxılluğaxun ef piin şuk'k'ala tene aksasa, əgər və̌xun başq'a şuk'k'ala tenan çuresasa, saycə gərgürçiluğ saki pis əşur biq'sune bakon ef əş.

17 Alaxun tadeğala müdrikluğ isə noxsansuz müdrikluğe. Şot'ay əş serluğ yaratmişbsun, amdarxoy ük'el basksun, yaq'ax taysun q'a t'iyə̌mint'aynak' ük' bok'ospsune bakon. Metər müdrikluğen şaat' əşure biq'est'on. Amdar c'ək'psuna q'a p'ə̌ç̌olaluğa iz biin nu haq'ala müdrikluğe mo. 18 Me serluğa yaratmişalt'oğoy exp'aloval içoğoy bit'it'uxun c'eri düzgünluğe bakon.

4

Və̌x Buxačuğoy běš oq'a biq'anan

1 Het'uxune me efi sunaxun nu yaq'ax taśi düşmənçiluğbsun? Ef boş ǰalk'ala tamaxxoxune morox bito! 2 Efi çureğalt'oğoy və̌st'a nu baksunene və̌x t'iyə̌mint'u nifrətp'est'a. Metərluğen şot'o besp'inan baksa və̌n. Efi paxılluğbalt'u efi kul nu p'ap'at'an, burnanqsa davabi düşmənçiluğbsa. Efi nu baksun isə, efi çureğalt'oğo Buxačuğoxun nu afırıpi çuresaxune. 3 Lap afırıpi çuralğaynan hatenanq'sa, şot'o görə ki, şaat' şeyeynak' tenan çuresa. Efi tamaxa bespseynak'nan çuresa!

4 Ay Buxačuğoy laxi yaq'axun c'eriyorox, q'amişakanan! Və̌ynak' me dünyəne dəyərlu bakalorox muč'anesa, Buxačuğoxun ə̌xilnan upsune! Me dünyənə efi piin işiğ bsunen Buxačuğoy piyexunnan biti baksa.

5 Ǐvel Śamen uk'alt'oğo eyex badanan: "Buxačuğon yax tadi Ǐvel Urufi çuresun t'etəre ki, * İçuxun q'erəz şunesa nəəl het'unesa bul k'osbsuna biin extenest'a Şot'ay". Ef zənden me əyitmux hat'etəre śameśe? 6 Ama p'urumal, Buxačuğost'a bakala xeyirxaxluğ gelene, q'ımiştenebsa yax Şot'in. Axıri Ǐvel Śamenal nexe mot'o:

"Buxačuğon lağlağibalt'oğoy loxol İçine axšumk'on,

Fağır amdarxo isə İz ük' bok'ospsunane ak'est'on". †

7 Şot'o görəl Buxačuğoy əyiten takinan! Şeytana və̌x ı̌ša bist'a ma bartanan, t'e vədə şo iç və̌xun t'it'ale. 8 Buxačuğo ı̌ša bakanan, Şoval və̌xq'an ı̌ša baki. Günax əşp'est'unaxun kul haq'anan, ay günaxkərxo! Təmizbanan ef ük'ə, ay qı̌ ük'en věbakalxo! 9 Yas efanan, ǒnepi şivan banan! Barta efi axšum ǒne, mǔqluğal fırıpi yasq'an baki. 10 Və̌x Buxačuğoy běš oq'a biq'anan. Bartanan Şo və̌ynak' hər şeyaxun üst'ünq'an baki, Şot'inal və̌x ěqevk'ale. ‡

11 Ay bezi viçimux, sunay pisa ma əyitp'anan! İz ı̌šat'ay pisa əyitp'i q'inəyinşalt'in Buxačuğoy laxi k'anuna hik'k'albsunen t'e k'anunane pisləyinşi baksa. K'anuna pisləyinşi şot'ost'a noxsan qə̌vesun isə şo upsune ki, hun k'anuna əməlbalo təə, t'e k'anuna divanbalonu. 12 Ama k'anuna laxiyoval, t'e k'anunen divanbaloval Soğone! Saycə Şot'ine nə çark'est'es, nəəl q'ərar c'evk'i besp'es bakon. Hun şunu ki, vi ı̌šat'un divanbsa?

Hər şey Buxačuğoy kiyele

13 İbakanan k'əz nex, ay "filan şəhəre tağoz, taśi t'iya sa usen yəşəyinşi alverbi təngə q'azayinşoz" uk'alxo! 14 Və̌n sal avatenan ef bel əyc'ə k'ə eğale! Yəşəyinş hik'ə ki? C'ovaki tağala sa küün k'inək'nan - ğe bunan, əyc'ə təə! 15 Əyitə uk'at'an metər upanan: "Buxačuğon bark'ayin, beş elmoğo nu laft'ayin, me-me əşurxo balyan". 16 P'oy efi balo hik'ə? Və̌xun t'ema irəzinan ki, hələ sa forsp'i mot'o piyelal bananst'a. Metər biyal pis əş biq'inan baksa!

17 Mətərluğen, şaat' əşlin manu baksuna avabaksun taśi pis əş biq'alt'in günax əşpest'ine baksa.

5

Ef ğina ǒnepanan, ay dövlətluyorox!

1 İsə ibakanan və̌x k'əz nex, ay dövlətluyorox! Ǒnepi şivanbanan, şot'o görə ki, bəlooxe eysa və̌ynak'. * 2 Mone, puçbaki taneśi efi girbiyorox bito, efi paltaral ene mığmığen k'as'p'ene, † 3 efi girbi q'ızıl-gümüşenal ene pars biq'ene. Me dünyəni axıreynak' mal mandi sa vədinenan girbi və̌n t'e təngöğo! Şot'oğoy loxol bakala parsenal efi taxsırkər baksuna ak'est'ale divanbakala ğine, və̌x aruğo badi bok'osp'ale. 4 Ef oç̌alxo exp'alxoy tənginənan bot'i və̌n, muz qaypi şikəətt'unbsa t'e təngöğon, taśi p'anep'i Göye Q'oşuni Q'ončuğoy ǔmǒğo t'e exp'alxoy şivan. 5 Kəyi-ǔği tarananpi və̌n me dünyəne, ama axırda šameseynak' bakala sa heyvana ukest'i kökbsun k'inək'e mo! 6 Ef běš aciz bakala taxsırsuz amdarxonan taxsırkər c'evk'i besp'est'i və̌n.

Axıral śirik' port'p'alt'u tadeğale

7 İsə bez uk'alo şone ki, portp'anan, ay viçimux! Q'ončuğon me dünyəne hari pist'oğoy cazina tadala ğinal śirik' portp'anan, bit'it'in hər ǰoğulin q'a payizin ağaloğoy yaq'a běği iz bit'it'uxun muč'a bar çukala ği eğamin portp'ala k'inək'. 8 Portp'anan, ef umuda ma bot'anan, şot'o görə ki, Q'ončuğoy eğala ğineynak' male mande. 9 Sunaxun şikəətmabanan, ay viçimux, mot'ay cazina zap'k'alnan! Mone, ç̌omoy ǰomost'ane Divanbal!

10 Bezi viçimux, çətinluğxo portpsuni k'ə baksuna aksun çurnansasa, Q'ončuğoy pit'oğo yax p'ap'esp'i xavareçalxo běğanan. 11 Axıral śirik' portp'i çətinluğaxun c'eğalt'uyan bəxt'əvər nex yan. İova běğanan, hər şeya portp'i, axırda Q'ončuğoy xeyir-bərəkətəne haq'i şot'in, şot'o görə ki, ük' bok'osp'al q'a xeyirxax bakalone Q'ončux. ‡

Elaspsunaxun ə̌xil bakanan

12 Samci, bez viçimux, hik'k'ala ef muzel eçeri elasmapanan. Nə göyə, nə oç̌ala nəəl q'erəz sa şeya, şot'o görə ki, metər bi Buxačuğoy piyes günaxnan əşp'est'i baksa. § Barta ef əyitəst'a "hoo" əyit hooq'an baki, "təə" əyit təəq'an baki.

Afırıpsunen bes bakalorox

13 Ef boş t'arnu baft'iyo bunesa, barta t'e amdaren Buxačuğoq'an afırıpi xoyinšp'i, şunesa mǔqesa, barta Buxačuğo şükürbala mə̌ğurq'an mə̌ğpi. 14 Azari bakalo bunesa, barta Q'ončuğo Çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğoy loxol ağsaq'q'alluğbalt'oğoq'an k'alpi, şot'oğonal hari c'əyin lə̌ə̌mdi * afırıpsunen şot'aynak' Q'ončuğoxun q'olaybaksunq'at'un çureśi. 15 Şot'o görə ki, ük'en věbaki bala afırınen q'olayebsa. Q'ončuğonal şot'o turelbale. Əşp'est'i günax but'uxsa, şot'oğoval bağışlayinşale. † 16 Ef əşp'est'i günaxxo ef ozane haq'anan, sunaynak' exlətp'i sunaynak' afırıpanan ki, Q'ončuğonal ef elmoğo ost'aarq'anbi. Şot'aynak' ki, düzgün bakalt'ay ük'en afırıpsunen gele şeye bes bakon. 17 Xavareçal İlya ext'en, şoval yallarik' sa amdarey. Ama şot'ay ük'en afırıpi ağala nu eysuna çuresunen, oç̌ali loxol xibinqı̌ usen ağala tene hari. ‡ 18 Oşa p'urumal, şot'ay afırıpi ağala çuresunene ağalina eçeri, oç̌alenal t'e ağalinaxun oşa p'urum bar tast'ane burqi. §

Axırınci nəsyət

19 Bez viçimux, əgər ef boşt'an sunt'in düz yaq'axun c'erit'u qaydi düz yaq'a eçayin, 20 avabakeq'an ki, metərt'u bisunaxun çark'est'i həmişəluğ yəşəyinşe q'azayinşest'i baksa, şot'ay əşp'est'i günaxxoy gelet'ay loxolxun but'k'ine baksa. *

* 1:1 1:1 Mat'. 13:55; Mrk'. 6:3; Ap'ost'. 1:1; 11:19; 15:13; Gal. 1:19

† 1:18 1:18 - İsrailluğon içoğoy becərişi oç̌alaxun girbi süft'in nübərəxun Q'ončuğoynak' payt'un eşt'ay (+Ams'i oç̌. 15:17-21+). Mo Şot'aynak' İzi yaq'abi xeyir-bərəkəten eçeri nübərey. İakoven İsusa çark'est'al k'inək' q'abulbit'oğoxun süft'int'oğo "nübər" upsunen şot'oğoy Buxačuğoy yəşəyinş tades bakala əyiten eçeri nübər baksunane ak'est'a.

* 2:8 2:8 Lev. 19:18; Mat'. 22:39; Mrk'. 12:31; Gal. 5:14

† 2:11 2:11 C'eys. 20:14; K'an. 5:8

‡ 2:11 2:11 C'eys. 20:13; K'an. 5:17

§ 2:19 2:19 K'an. 6:4

* 2:21 2:21 Burq. 22; Əbr. 11:17-19

† 2:23 2:23 Burq. 15:6

‡ 2:23 2:23 2 Hadis. 20:7; İsa. 41:8

§ 2:25 2:25Yeş. 2:1-24; 6:22-25

* 3:9 3:9 Burq. 1:26

* 4:5 4:5 Nəəl: Buxačuğon İz Ǐvel Urufa tadit'u tetəre çuresa ki

† 4:6 4:6 Məs. 3:34

‡ 4:10 4:10 İov. 5:11; Mat'. 23:12; Luk'. 14:11; 18:14; 1 P'y. 5:6

* 5:1 5:1 Luk'. 6:24

† 5:2 5:2 Mat'. 6:19

‡ 5:11 5:11 Dan. 12:12; İov. 1:21-22; 2:10; 42:10-17; Ǐvel mə̌ğ. 102:8

§ 5:12 5:12 Mat'. 5:34-37

* 5:14 5:14 - T'e vaxt'in döörəst'a amdari bel c'əyin lə̌ə̌mst'uni sa hema mənəne buy. Mot'oğoxun soğo şoney ki, "lə̌ə̌meśiyo" "Ǐvel Urufen c'ək'p'iyo" upsuney, yəni metər bsunen ağsaq'q'alxon azarineynak' Ǐvel Urufen İz c'ək'p'it'u tades bakala q'olaybaksunat'un afırıpi çuresay.

† 5:15 5:15 Mrk'. 5:15

‡ 5:17 5:17 1 Padç. 17:1

§ 5:18 5:18 1 Padç. 18:1,41-45

* 5:20 5:20 Məs. 10:12; 1 P'y. 4:8

1 İoan

1

2

3

4

5

İOANİ

SAMCİ NAMAK'

Běšin əyit

Me namak'a śampi İoan İsusi c'ək'p'i p'as's'e şagirdxoxun soğone bake. Mo hat'e "İoanen śampi Mǔq Xavar" saal Bibliina ən axırınci girk bakala "İoana qayeśi əyit" girkurxo śampi İoane.

Alimxoy fikiren İoanen me namak'a həysət'in T'urśiya bakala Efesa, təxminən İsusi nanaxun bakit'uxun 90 usen oşane śampe. Namak' Efesa śameśiyal bakayin, şo saycə efesluğoynak' nəəl maninesa věbakalxoy cəmiyəteynak' təə, Mǔq Xavara věbaki İsusa q'abulbit'oğoynak' bit'ot'aynak'e śameśe.

İoan memiya ene yəşlu sa amdare. Şot'in iz namak'i boş sa ağsaq'q'al k'inək' věbakalxo ük'e tast'a, şot'oğo İsusi yaq'en taysunast'a běš c'eğala çətinluğxo hetər portbsuni barada maslaatxone tast'a. T'e vədə bakala cəmiyətxost'a İsusa nu q'abulbala, Şot'ay me dünyəne ham Buxačux, hamal sa amdar k'inək' eysuna nu věbakala gele zombalxone buy. İoanen şot'oğoy əfçi zombsunxo nu feret'baksuni yaq'moğone ak'est'a.

Girke boş əsəs p'ə̌ fikire bu: věbakalxoy suna ük'in çuresuna ak'est'un saal həmişə bakala Q'ončux İsusi me dünyəne sa amdar k'inək' eysuna q'abulbsun. İsusa q'abulbi çark'esun q'azayinşi amdarxoy bitot'in me p'ə̌ fikirə əsəs biq'alat'un. Şot'oğon me günaxkər dünyəne bakala sal sa şeya nu tamaxbalat'un, axıri morox həmişəluğ tene. Ama İsusi şot'oğoy günaxxoy gala p'uri şot'oğo İz p'iyen os'k'i taşt'un me dünyəne bakala hər şeyaxun üst'üne!

İoanen me namak'i boşal İoanen śampi Mǔq Xavar girke boş bakalt'ullarik' İsusa "yəşəyinş tadala Əyit" k'inək'e ak'est'a. Me Əyitə q'abulbalt'inal həmişəluğ yəşəyinşəne haq'i baksa, şo hevaxt'sa lamandi biyaltayin hayzale, şot'o görə ki, Q'ončux içuxune! İsusa içuxun qoşbalt'in Buxačuğone içuxun qoşbi baksa, İsusa çalxi q'abulbalt'in isə Buxačuğo ı̌šalayinşaki, Şot'ay yax tadi çark'esuna q'azayinşine baksa!

Girke boş bakalorox:

1:1-4 Yəşəyinş tadala Əyit

1:5-2:2 İşiğ q'a bayinq'luğ, günax q'a bağışlayinşaksun

2:3-14 Buxačuğo çalxsun Şot'ay çureğalt'oğo əməlbsun upsune

2:15-17 Dünyənə ma çurekinan

2:18-27 Xrist'osi əleyinə bakalt'oğoy barada xavardarluğ

2:28-3:24 Buxačuğoy əylux hesabbakalorox

4:1-6 İsus Xrist'osa nu çalxalo Buxačuğoxun tene

4:7-21 Buxačux - çuresune

5:1-5 Me dünyənə q'alib hariyo

5:6-12 Buxačuğoy Ğara çalxest'ala xib şahid

5:13-21 Həmişəluğ yəşəyinş

1

Yəşəyinş tadala Əyit

1 Yan həysə hələ burqesunaxun baki, şot'o beş piin ak'i, ibaki q'a fikir tadi, şot'o beş kiin hisp'i Əyiti baradayan və̌x p'ap'espsun çuresa, manu ki yəşəyinş tadala Əyite. * 2 Şo beşi aranene hari. Şo Bavaxun sagala baki, oşaal İçu yaynak' ak'est'i Yəşəyinşe. İsəəl me barada şahidluğbi və̌xyan p'ap'espsa. † 3 Yan beşi ak'it'oğoy q'a ibakit'oğoy barada və̌x p'ap'esyanpsa ki, və̌nal yaxun soğo bakanan, hetər ki Yan Bavaxun q'a İz Ğar İsus Xrist'osaxun sayan. 4 Yan mot'o şot'aynak'yan śame ki, və̌nal beş mǔqluğa şərik baki ‡ şot'o bol banan.

İşiğ q'a bayinq'luğ, günax q'a bağışlayinşaksun

5 Xrist'osaxun beşi ibaki isəəl yan və̌x p'ap'esp'ala xavar mone: Buxačux işiğe, Şot'ost'a sal sa bayinq'luğ butene.

6 Əgər yan "Buxačuğoy yaq'enyan taysa" upsun bayinq'luğayan taranesa, t'e vədə əfçiyan əyitp'i baksa, serinaxunal ə̌xilyan baksa. 7 Ama Buxačux işiğa bakala k'inək' yanal işiğayan taranesa, t'e vədə beşi - me işiği boş tarak'alt'oğoy ük' sane baksa, Şot'ay Ğar İsusi p'iyenal beşi hər günaxa os'k'i taneşt'a.

8 Əgər uk'ayan ki, günaxsuzyan, yan yax əfçi duğiyan baksa, yast'al seri uk'ala şey tene baksa. 9 Ama beşi günaxxo ozane ext'ayan, Buxačuğonal şot'oğo bağışlayinşi yax düzgün nu bakala hər şeyaxun təmizbale. 10 Beşi "günax teyan əşp'est'e" upsunen isə Şot'o əfçiduğalyan c'evksa, Şot'ay piyorox yast'anu bakine baksa.

2

1 Ay bez baloox, mot'oğo və̌ynak' śamezne ki, günax nu əşp'est'anan. Ama şinesa günax əşp'esaldayin, avabakanan ki, göynul bakala Bavay běš beş bač'ane çurk'ale bu. Moval düzgün bakala İsus Xrist'ose. 2 Şo İç beşi günaxxo os'k'i taşala q'urbane - tək beşi təə, lap dirist' dünyəni. *

Buxačuğo çalxsun Şot'ay çureğalt'oğo əməlbsun upsune

3 Yan Şot'ay əmirxo əməlbsunenyan Şot'o çalxsuna ak'est'es bakon. 4 Şiin "Şot'o çalezxsa" pi, ama Şot'ay əmirxo tene əməlbsasa - şo əfçiduğale, seriyal şot'oxun ə̌xile. 5 Şot'ay əyitə əməlbalt'in isə Buxačuğoy çuresun k'ə baksuna ük'ine q'amişaki baksa. Metərluğenal beşi Buxačuğoxun sa baksunayan ak'est'a. 6 Şot'oxun sa baksuna uk'alt'in içu İsus Xrist'os k'inək' taşalane.

7 Ay zaynak' əziz bakalorox, və̌ynak' təzə sa əmir tez śame, me əmirə və̌n İsusi yaq'en tağala ğinaxun avanan. Bisi əmir uk'at'an, mo efi ibakala zombsunxone. 8 Ama p'urumal, mo təzə əmire. Axıri şot'ay seri baksun Xrist'osast'a q'a və̌st'a ç̌oyele c'eysa. Mone, bayinq'luğ tanesa, ene seri işiğene işiğbsa! †

9 Şiin "işiği boşez yəşəyinşbsa" pi, ama iz viçə nifrətebsasa, şo hələl bayinq'luğane. 10 İz viçə çureğalo isə işiği boşe yəşəyinşbsa, şot'oval ene hik'k'alen günaxaç zapi taşes tene baksa. 11 Ama iz viçə nifrətbalo bayinq'luğane. Şo bayinq'luğane tarane, izi maya taysunal tene ava, şot'aynak' ki, bayinq'luğen şot'ay pulmoğo k'ač'i bene.

12 Ay bezi baloox, zu və̌ynak'ez śame, axıri efi bağışlayinşaksuna Şot'ay bit'oğoy galanan haq'i.

13 Ay bavoox, zu və̌ynak'ez śame, axıri burqesunaxun Bakalt'u çalnanxi.

Ay cəyilxo, zu və̌ynak'ez śame, axıri şər bakalt'u q'alibnan hari.

14 Ay bezi baloox, və̌ynak'ez śampi, axıri göynul bakala Bava çalnanxi.

Ay bavoox, və̌ynak'ez śampi, axıri burqesunaxun Bakalt'u çalnanxi.

Ay cəyilxo, və̌ynak'ez śampi, axıri Buxačuğoy əyitə və̌st'a efi turel möhk'əmnan çurpi, şər bakalt'uval ef turin oq'anan laxi.

Dünyənə ma çurekinan

15 Dünyənə saal dünyəne bakala hik'k'ala ma çurekinan. Axıri me dünyənə çureğalt'ust'a Bavay çuresun butene. 16 Şot'aynak' ki, dünyəne bakala hər şey - amdara günaxaç taşala tamaxxo, puldeşiluğ, saal amdarxoy içoğoy bakalt'oğo q'a bit'oğo ç̌oyel duğsun Bavaxun təə, me dünyənexune eysa. 17 Me dünyənə saal dünyəne q'iymətlü hesabbakala şeyurxo çuresun c'ovaki-tanesa, ama Buxačuğoy çureğalt'u əməlbalo həmişəluğe manst'a.

Xrist'osi əleyinə bakalt'oğoy barada xavardarluğ

18 Ay bezi baloox, axırınci ğimxo p'ap'ene. Və̌n ibakenan ki, Xrist'osi düşmən ‡ eğalane. Həysəəl Xrist'osi əleyinə bakala gele amdare ene meydane c'ere. Mot'oxunal avayanbaksa ki, axırınci ğimxo p'ap'ene. 19 Şorox beşi aranexun c'ert'un, şot'aynak' ki, beşi tet'uniy. Əgər həgigiyal beşi bakit'uniy, yaxunt'un mandoy. Ama tet'un mandi, mot'inal ak'esest'a ki, şorox beşi bakiyal tet'un.

20 Ama Ǐvel Bakalt'in və̌x c'ək'p'i Ǐvel Urufe tadi, və̌nal bitot'in serina avanan. 21 Metərluğen, zu və̌ynak' efi serina nu avabaksuna görə təə, şot'o avabaksuna görəz śame; serinaxun əfçi nu c'eysunal avanan. 22 P'oy əfçiduğal şuva? İsusi Buxačuğoy C'ək'p'iyo § baksuna nu q'abulbala amdar! Metər amdar Xrist'osi düşməne: şot'in nə Bava, nə Ǧara tene çalxsa. 23 Ğara nu çalxalt'in Bavaxunal ə̌xil bakine baksa. Ğara çalxalt'in isə Bavaxun ı̌ša bakine baksa.

24 İsusi yaq'en tağala ğinaxun ibakit'oğo və̌st'a efanan. Əgər şot'oğo və̌st'a efaynan, və̌nal Ğarast'a q'a Bavast'a mandalnan. 25 Şot'ay yax əyit tadiyo mone - həmişəluğ yəşəyinş!

26 Mot'oğo və̌ynak' və̌x yaq'nuxun c'evksun çureğalt'oğoy baradaz śame. 27 Ef boş isə Buxačuğon tadi Ǐvel Urufe bu, şinesa və̌x zombsunal eht'iyəc butene. Me Ǐvel Urufen İçine və̌x hər şeya zombsa. Şot'in əfçi tene əyite, Şo həmişə serine. Şot'o görəl və̌x zombi k'inək' Şot'ost'a mandanan.

Buxačuğoy əylux hesabbakalorox

28 Metərluğen, ay bez baloox, Şot'ay laxi yaq'axun ma c'ekinan ki, Şo qaybakat'an və̌n İz běš ot'p'inut ük'lü çurpes bakanan. 29 Şot'ay düzgün baksuna avanansa, düzgün bakalt'u me dünyəne eçeriyoval Şo baksuna avanan.

3

1 Běğanan Bavan yax hetər çuresuna ak'est'e ki, yax İz əyloxe nex! Mo həgigiyal metəre! Me dünyənen isə yax tene çalxsa, axıri Şot'oval tene çalxi. 2 Ay zaynak' əziz bakalorox, həysə yan Buxačuğoy əyloxyan, oşa isə hetər bakalyan, hələ teyan ava. Saycə avayan ki, Xrist'os qaybakat'an yan Şot'ollarik' bakalyan, şot'aynak' ki, Şot'o hetər bune t'etər ak'alyan. 3 Şot'o me cürə umud bakalt'in içu pak bine baksa, axıri Şoval pake.

4 Günaxbalt'in k'anunane pozmişbsa, şot'aynak' ki, günax əşp'est'un - k'anunsuzluğe. 5 Və̌n avanan ki, Xrist'os günaxxo os'k'i taşt'eynak'e hare. Şo İç isə günaxsuze. 6 Şot'ay yaq'en tağalt'in günaxa içuxun ə̌xile bon. Günax əşp'est'unaxun kul nu haq'alt'in isə Şot'ay Şu baksuna nə q'amiştenebaksa, nə Şot'o çaltenexsa.

7 Ay bez baloox, běğanan şuk'k'alen və̌x maq'an ferett'i. Xrist'os düzgün bakalt'ullarik' düzgün əş biq'ala amdaral düzgüne. 8 Günaxaxun kul nu haq'ala amdar isə iblisaxune, axıri iblisenal burqesunaxun günaxe əşp'est'a. Ama Buxačuğoy Ğar hare ki, iblisi əşurxoy axıra duğane. 9 Xrist'osa q'abulbi yəşəyinş q'azayinşi amdaren günaxa içuxun ə̌xile bon, şot'aynak' ki, içu yəşəyinş tadit'une oşq'ar. Axıri Buxačuğon şot'o təzə yəşəyinşe tadi, şot'o görə şo günaxaxun ə̌xile bakon. 10 Buxačuğoy əyloğo iblisi əyloğoxun metəre c'ək'p'es bakon: düzgün əş nu biq'alo q'a iz viçə nu çureğalo Buxačuğoxun tene.

Sun-suna çuresun

11 İsusi əyitə ibaki ğinaxun Şot'in və̌x tadi əmir mone: sun-suna çurekinan. 12 İblisaxun bakala iz viçə besp'i K'ayin k'inək' ma bakanan! Şot'in iz viçə het'aynak'e besp'ey? Şot'o görə ki, iz əməlxo şərey, iz viçey əməlxo isə düzgüney. 13 Me dünyənen və̌x nifrətbat'anal, ay bez viçimux, məət't'əl ma mandanan. 14 Yan beşi viçimoğo çuresunaxun avayan ki, bisunaxun yəşəyinşayan c'ovake. Nu çureğalo isə hələ bisunaxun tene çark'eśe. 15 İz viçə nifrətbalo amdarbesp'ale. Həmişəluğ yəşəyinşi amdarbesp'alaxun ə̌xil baksunal avanan.

16 Yan çuresuni k'ə baksuna Xrist'osen İz elmoğo beş gala tast'unaxunyan q'amişaki. Yanal suna viçimoğoy gala elmux tades bakala çuresunen çureğalayan. 17 Şinesa şaat' yəşəyinşbsun iz eht'iyəci boş bakala viçə ak'i şot'o gorox tene eysasa, Buxačuğoy çuresun şot'ost'a hetəre bakes bakon? 18 Ay bez baloox, ekinan həgigi çuresuna saycə ǰomoxun c'eğala əyitmoğon təə, ama biq'ala əşurxon ak'est'en. 19-20 Beşi Seri Bakalt'ay əylux baksuna metəryan avabaksa: yan yax günaxkər hesabalbayan, Buxačuğoy běš beşi ük' arxayine baksa. Axıri Buxačux kalane, hər şeyal avane. 21 Ay zaynak' əziz bakalorox, beş ük' təmizesa, Buxačuğoxun beşi q'ı̌bala ga tene bu. 22 Şot'oxun afırıpi k'ə çuryansasa, hayanq'sa, şot'o görə ki, Şot'ay əmirxo əməlyanbsa, İz piyes xoşel eğala əşurxoyan biq'sa. 23 Şot'ay əmirəl mone: İz Ğar İsus Xrist'osa çalxi q'abulbsun, Şot'in yax əmirbi k'inək'əl sun-suna çuresun. 24 Buxačuğoy əmirxo əməlbala amdar Buxačuğost'ane manst'a, Buxačuxal şot'ost'a. Şot'ay yast'a manst'unal Şot'in yax tadi Urufaxunyan avabakes baksa.

4

İsus Xrist'osa nu çalxalo Buxačuğoxun tene

1 Ay zaynak' əziz bakalorox, hər əyitk'alt'u ma věbakanan, şot'ay fikirxoy Buxačuğoy urufaxun nəəl q'erəz sa urufaxun baksuna avabakseynak' şot'oğo yoxlayinşanan. Şot'aynak' ki, dünyəne gele əfçi xavareçalxone yəymişəke. 2 İz əyit Buxačuğoy Urufaxun bakalt'u mot'oxunnan çalxes bakon: İsus Xrist'osi amdar k'inək' eysuna q'abulbala uruf Buxačuğoxune, 3 İsusa * nu q'abulbala uruf isə Buxačuğoxun tene. Şot'ay əyitmoğo Xrist'osi düşmən bakalt'ine pest'a. T'e urufi eysuna ibakenan, ama şo ene me dünyənene.

4 Və̌n isə, ay bez baloox, Buxačuğoxunnan, me əfçi xavareçalxoval q'alibnan hari, şot'aynak' ki, və̌st'a Bakalo dünyəne bakalt'uxun üst'üne. 5 Şorox me dünyənexunt'un, mot'o görəl dünyəne bakalt'oğollarik't'un əyite, şot'oğoval içoğollarik' Buxačuğoxun ə̌xil bakalt'oğone ǔmǔxlaxsa. 6 Yan isə Buxačuğoxunyan. Buxačuğo çalxalt'inal yaxe ǔmǔxlaxsa, Buxačuğoxun nu bakalt'in isə yax tene ǔmǔxlaxsa.

Hametəryan Seri Bakalt'u q'a əfçi bakalt'u c'ək'e.

Buxačux - çuresune

7 Ay zaynak' əziz bakalorox, sun-suna çureğen, şot'aynak' ki, çuresun Buxačuğoxune. İçust'a çuresun bakalo Buxačuğoxune, Buxačuğoval çalexsa. 8 İçust'a çuresun nu bakalt'in isə Buxačuğo tene çalxsa, axıri Buxačux - çuresune. 9 Buxačuğon İz çuresuna yax metəre ak'est'i: Şot'in İz tək sa Ğara dünyəne yaq'anebi ki, yax əsil yəşəyinş tadane. 10 Çuresun beşi Buxačuğo çuresunaxun asulu tene. Çuresun - mo Buxačuğon yax çureśi İz Ǧara beşi günaxxo os'k'ala q'urban k'inək' yaq'absune. 11 Ay zaynak' əziz bakalorox, Buxačuğon yax me cürəne çuresasa, yanal suna haketər çureğalayan. 12 Şuk'k'alen Buxačuğo tene ak'e. Ama beşi suna çuresunene yast'a bakala Buxačuğo ak'est'es bakon, Şot'ay çuresunal yast'ane ç̌oyel c'eğon.

13 Şot'in yax İz Urufane tadi, mot'oxunal avayanbaksa ki, yan Şot'ost'a, Şoval yast'ane. 14 Yan beş piinyan ak'i, isəəl şahidluğyanbsa ki, Bavan İz Ğara me dünyəne Çark'est'al k'inək'e yaq'abi. 15 Şiin ki İsusa Buxačuğoy Ğar pine q'abulbsa, Buxačux şot'ost'ane, şoval Buxačuğost'a. 16 Hametərəl, yan q'amişaki q'abulyanbi ki, Buxačuğon yax çuresa.

Buxačux - çuresune. Me dünyəne çuresunen yəşəyinşaloval Buxačuğost'ane, Buxačuxal şot'ost'a. 17 Ğeyin ğineyal çuresuni k'ə baksun beşi yəşəyinşəst'ane ç̌oyel c'eysa, şot'aynak'al Divanbakala ğine Buxačuğoy běš ük'lü çurk'alyan, axıri Xrist'os hetəresa, yanal me dünyəne haketəryan. 18 Çuresunast'a q'ı̌yeynak' ga butene. Amdari boş bakala çuresunen q'ı̌ya içuxun ə̌xilebon, axıri cazina yaq'běğalo iz ük'est'a q'ı̌ bakalone. Q'ı̌bala amdarenal çuresuni k'ə baksuna tene q'amiş.

19 Buxačuğon yax İz çuresunane ak'est'i, isə yanal çuresuni k'ə baksuna q'amişaki şot'o ak'est'esyan baksa. 20 "Buxačuğo çurezsa" pi, ama iz viçə nifrətbalo - əfçiduğale. Axıri izi piin běš bakala viçə nu çureğalt'in, izi sal sa vədə nu ak'i Buxačuğo hetəre çureśes bakon? 21 Mone beşi Şot'oxun haq'i əmir: Buxačuğo çureğalt'in iz viçəl çureğalane!

5

Me dünyənə q'alib hariyo

1 İsusi Xrist'os* baksuna věbakalo Buxačuğoxune. Bava çureğalt'in Şot'oxun bakit'uval çuresa. 2 Beşi Buxačuğoxun bakit'oğo çuresuna isə mot'inyan ak'est'a: Buxačuğo çuryansa, Şot'ay əmirxoval əməlyanbsa. 3 Axıri Buxačuğo çuresun Şot'ay əmirxo əməlbsun upsune. Şot'ay əmirxo əməlbsun isə çətin tene, 4 şot'aynak' ki, Buxačuğoxun bakalt'oğon me dünyəni şərə q'alibe eysa. Yax me q'alib eysuna q'azayinşest'alo isə beşi věluğe. 5 P'oy me dünyənə q'alib eğalo şuva? Saycə İsusi Buxačuğoy Ğar baksuna vě bakalo!

Buxačuğoy Ğara çalxest'ala xib şahid

6 Xenen k'unuk'baki saal İz p'iya śipi p'uriyo İsus Xrist'ose. Şot'ay eysun saycə k'unuk'baksunen təə, İz p'i barst'unene baki. Urufe mot'o şahidluğbalo, şot'aynak' ki, Uruf - serine. 7 Metərluğen, xib şahide bu: 8 Uruf, xe saal p'i. Mot'oğoy xibarayal şahidluğ sane. 9 Yan amdarxoy şahidluğa q'abulyanbsa, ama Buxačuğoy şahidluğ mot'oxun üst'üne, şot'aynak' ki, şahidluğbalo Buxačuxe. Axıri Şot'in İçine İz Ğare barada şahidluğbsa. 10 Buxačuğoy Ğara věluğ bakala amdaren me şahidluğa iz ük'e boşe efsa. Ama Buxačuğo nu věbakalt'in Şot'o əfçiduğale c'evksa, şot'aynak' ki, Buxačuğon İçin İz Ğare barada bi şahidluğa tene věbaksa. 11 Şahidluğ isə mone: Buxačuğon yax həmişəluğ yəşəyinşe tade, me yəşəyinşal Şot'ay Ğaraxune eysa. 12 Ğara q'abulbit'ay yəşəyinş bune, Buxačuğoy Ğara nu q'abulbalt'ay isə yəşəyinş butene.

Həmişəluğ yəşəyinş

13 Mot'oğo və̌ynak' - Buxačuğoy Ğara q'abulbit'oğoynak'ez śame ki, və̌st'a həmişəluğ yəşəyinş baksuna avabakanan. 14 Şot'ay běš çurpi k'ənesa çuresuna beşi ük' bune, şot'o görə ki avayan: beşi Şot'ay irəziluğen afırıpi çureğalt'oğo inebaksa. 15 Şot'ay yax ibaksuna avayansa, beşi afırıpi çureğalt'oğoy ene yax tadi baksunal avayan.

16 Əgər və̌xun sunt'in iz viçey günax əşp'est'una ak'ayin, ama me günax şot'o həmişəluğ yəşəyinşaxun ə̌xil sakes bakala günax tenesa, t'e viçey çark'eseynak' afırıpanan, Buxačuğonal şot'oxun həmişəluğ yəşəyinşə kam tene bal. Ama izi caza bisun bakala günaxal bune. Zu və̌x metər günax əşp'est'it'aynak' afırıpsuna tez nex. 17 Pis niyəten biq'ala hər əş günaxe, ama hər günaxen yax İsusen tadi həmişəluğ yəşəyinşəxun ə̌xil sakes tene bakon.

18 Avayan ki, Buxačuğoxun bakalt'in günaxa içuxun ə̌xilebon. Axıri şot'o Buxačuğoxun Bakit'ine q'orişbsa, şər bakaloval şot'o laft'es tene baksa. 19 Beşi Buxačuğoy əylux baksuna, me dünyə isə şər bakalt'ay kiin oq'a baksuna avayan. 20 Buxačuğoy Ğaren hari beşi pulmoğo qayepi, yanal İçu - Seri Bakalt'u çalyanxi. İsəəl yan Şot'ay - İsus Xrist'osi ak'est'i yaq'en taśi yax Şot'oxun sayan bsa. Şot'o görə ki, seri bakala Buxačux Şone, həmişəluğ yəşəyinşal Şot'oxune eysa.

21 Ay bezi baloox, əfçi buxačuxxoxun ə̌xil bakanan!

* 1:1 1:1 İoan. 1:1

† 1:2 1:2 İoan. 1:14

‡ 1:4 1:4 beş mǔqluğa - bəzi śamurxost'a ef mǔqluǧa

* 2:2 2:2 İoan. 4:10

† 2:8 2:7-8 İoan. 13:34

‡ 2:18 2:18 Memiya exlət Buxačuğoy əleyinə bakalt'uxune taysa. Şo dünyəni axırınci ğimxost'a hari Xrist'osi əleyinə tağalt'oğoy kalo bakale. (Běğa: 2 Fes. 2; Qay. əyit 13).

§ 2:22 2:22 C'ək'p'iyo - yəni Xrist'os, amdarxoy günaxxo os'k'i taşt'eynak' Yaq'abakiyo.

* 4:3 4:3 İsusa - bəzi śamurxost'a İsus Xrist'os amdar k'inək' eysuna

* 5:1 5:1 Xrist'os - yəni C'ək'p'iyo, amdarxoy günaxxo os'k'i taşt'eynak' Yaq'abakiyo

2 İoan

İOANİ

P'Ə̌MCİ NAMAK'

Běšin əyit

İoanen me namak'a iz süft'in namak'i bač'anexun, həysət'in T'urśiya bakala Efesa, İsusi nanaxun bakit'uxun təxminən 90 usen oşane śampe. Şot'in iz süft'in namak'a bütüm věbakalxoynak'e śampey, me namak'a isə izi "c'ək'eśi xanım" s'i tadi věbakalxoy cəmiyəteynak'e śame.

Me namak'i boş İoanen İsusa q'abulbit'oğoy gelet'ay düz yaq'a baksuna, Şot'ay sakala işiği boş yəşəyinşbsuna ibaki, izi mot'o görə hetər mǔq baksunane ak'est'a. Ama şot'in hələl ayığ baki əfçi zombalxo nu feret'baksuna, sun-suna çuresuna, hamal Q'ončux İsusi me dünyəne amdarxoy çark'eseynak' hari sa Seri Bakalo k'inək' q'abulbsunane k'ale. Seri Bakalo isə Buxačux baksun me dünyəne amdar k'inək' hariyone!

1

1 Və̌ynak' me namak'a śamk'ala, efi Seri Bakalt'u çalxi "c'ək'eśiyorox" * baksuna görə və̌x ük'en çureğala ağsaq'q'alaxun xeyirq'an baki! Ama və̌x saycə zu təə, Şot'o çalxalt'oğoy bitot'in çuresa. 2 Axıri Seri Bakalo yast'ane, həmişəəl yaxun bakale.

3 Barta Buxačuğoxun q'a İz Ğar bakala İsus Xrist'osaxun eğala ük' bok'ospsun, xeyirxaxluğ saal serluğ yaxunq'an baki. Mot'oğo serina çalxsunen q'a suna çuresunen yəşəyinşbsunenyan haq'es bakon.

Sun-suna çurekinan

4 Ef arane seri bakala yaq'en taśi Buxačuğoy əmirxo əməlbalxoy baksuna ibaki heq'ədər mǔqezbaki! 5 Ay bezi c'ək'eśiyorox, həysə zu və̌ynak' śamk'alo təzə sa əmir tene. Mo İsusi yaq'en taśi ğinaxun yaynak' laxeśi k'anune - suna çureğalayan. 6 Çuresun isə Buxačuğoy yaq'en taśi, Şot'in yast'a aksun çureğalt'oğo beş əməlxon ak'est'une. Ef ömüri hər ğinal me yaq'en tağala ğinaxun ibaki əmiren c'ovakest'anan.

7 Mot'o gele əfçiduğalxo meydane c'eysuna görəz və̌ynak' śame. Şot'oğon İsus Xrist'osi sa amdar k'inək' me dünyəne eysuna tet'un q'abulbsa, şorox bito əfçiduğalxo q'a Xrist'osi düşmən bakaloroxe. 8 Běğanan ki, efi memaçağ biyorox maq'an batk'i, layiğ bakala mükəfətəl tam haq'es bakanan. 9 İsus Xrist'osi zombsunaxun c'eri q'erəz yaq'en tağalo Buxačuğoxun tene. Ama Xrist'osi laxi yaq'axun nu c'eri Şot'ay pit'oğo əməlbalo ham Buxačuğo ı̌šane, ham Ğara. 10 Ef t'ǒğǒl hari me düzgün zombsunaxun ə̌xil bakala sa zombsun eçalt'u nə ef k'ojurxo ma bartanan, nə iz běš ma c'ekinan. 11 Şot'aynak' ki, metər amdara iz k'oya q'abulbalo şot'ay şər əməlxo şərik bakine baksa.

Dirist'oğonbsun

12 Və̌ynak' gele şeyez śamk'oy, ama mot'oğo namak'en upsun tez çureśi, Buxačuğon bark'ayin və̌xun ef t'ǒğǒl hari exlətp'oz, beş mǔqluğal gərbaki lap bol bakale.

13 Və̌ynak' miya bakala efi c'ək'eśi xunçey əyloğon dirist'uğt'un yaq'absa.

* 1:1 1:1 - İoanen memiya me c'ək'eśit'oğo "c'ək'eśi xanım q'a izi əyloxe" nex. Mo isə bakes banekon ki, maninesa věbakalxoy cəmiyətə tadeśi sa s'ine.

3 İoan

İOANİ

XİBİMCİ NAMAK'

Běšin əyit

İoani me namak'al süft'in p'ə̌ namak'allarik' həysət'in T'urśiya bakala Efesa, İsusi nanaxun bakalt'uxun təxminən 90 usen oşane śameśe. Me namak' nə süft'in namak'allarik' bütüm věbakalxoynak' tene, nəəl p'ə̌mci namak'allarik' maninesa vebakalxoy cəmiyəteynak'. Me namak'a İoanen Gay s'iyen sa amdareynak'e śame. Şot'in me amdari seri yaq'a baksuna, İsusa q'abulbi Q'ončuğoy sakala işiği boş yəşəyinşbsuna ibaki heq'ədər mǔq baksunaxune śame.

Alimxoy fikiren me Gay uk'ala amdar bakes banekon maninesa věbakalxoy cəmiyətin üzvine, namak'i boş iz s'i duğeğala Diot'ref isə t'e cəmiyəti kalat'oğoxun soğo. İoanen iz amdarxo t'e cəmiyətə karoozbi İsusi Mǔq Xavara yəymişbseynak'e yaq'abey. Diot'refen isə şot'oğoy zombsuna q'abultenebsay, cəmiyətəxunal şuk'k'ala şot'oğo ǔmǔxlaxsa tene barey. Qavuna mandi me amdarxo İsus Xrist'osi Çark'est'al baksuna ük'in věbakala, me zombsuni seri baksuna q'abulbala Gayene iz k'oya q'onağbsa, şot'oğo lazım bakala hörmətəne ak'est'a.

İoanen namak'a Gaya tərifbsunaxune burqsa, oşa şot'aynak' Diot'refi iz yaq'abi amdarxo saal şot'oğoy Seri Bakalt'ay barada uk'alt'oğo nu q'abulbsunaxune śame. Namak'i axırast'a İoanen iz s'iya duğala Dimit'ri isə bakes banekon ki, Gaya me namak'a p'ap'esp'i amdare.

1

1 Zaynak' əziz bakala Gay, me namak'a śamk'ala, vi Seri Bakalt'u çalxi düz yaq'a baksuna görə va gele çureğala ağsaq'q'alaxun xeyirq'an baki.

2 Zaynak' əziz bakala dost', afırızne ki, vi əşurxo şaat'q'an taśi, Buxačuğon vi elmoğo maq'an laft'i, vi bədənəl vi uruf k'inək' sağlamq'an baki. 3 Beşi viçimoğon hari vi seri bakala zombsunaxun nu c'eri Şot'ay laxi yaq'en taysuna zaynak' exlətp'at'an gele mǔqezbaki. 4 Zaynak' bezi əyloğoy düzgün bakala yaq'en taysuna ibaksunaxun kala mǔqluğ teno.

Gaya tərifbsun

5 Zaynak' əziz bakala dost', hun bezi yaq'abi, vi nu çalxala amdarxoynak' bit'oğon vi düzgün yaq'axun nu c'eysunane ak'est'a. 6 Şot'oğon hari vi içoğo ak'est'i hörməti barada miya bakala cəmiyəteynak' exlətt'unbi. Həysəəl şot'oğo Mǔq Xavara karoozbseynak' İsusa çalxalt'oğoy s'iya layiğ yaq'abadayin şaat' sa əş biq'in bakon. 7 Axıri şorox me yaq'a c'eğat'an buxačuxsuzt'oğoxun hik'k'al tet'un ext'i, içoğoy sa məksəde buy - amdarxo Xrist'osa çalxest'un. 8 Metər amdarxo köməybsun beşi borce, şot'aynak' ki, şot'oğoy q'a beşi niyət sane - Mǔq Xavara karoozbsun.

Diot'ref q'a Dimit'ri

9 Zu me pit'oğoy barada cəmiyəteynak' śamezpi, ama içu cəmiyətin kalo bi Diot'refen beşi amdarxo q'abulbsun çurtenesa. 10 Kiya hevaxt' eğayiz şot'ay biq'ala əşurxoy barada exlətp'oz: hetəre beşi barada əfçi əyitmux yəymişi amdarxo yaxun irapst'a. İzi yax nu q'abulbsun t'ǒǒx, hələ sa q'abulbalt'oğoval bartenne, amdarxo cəmiyətəxun şəp'esunene q'ı̌dest'a.

11 Zaynak' əziz bakala dost', ama hun pist'oğollarik' təə, şaat't'oğollarik' hərəkətba. Şaat' əş biq'alo Buxačuğoxune, pisluğ balo isə Buxačuğoxun ə̌xile. 12 Běğa, Dimit'rin barada bitot'in şaat'e əyite, izi düzgün yəşəyinşbsunenal mot'o ak'esest'a. Yanal mot'oğo beşi piin ak'i me barada şahidluğyanbsa, beşi uk'alt'oğoy seri baksuna isə avanu.

Dirist'oğonbsun

13 Vaynak' śamk'ala gele əyitmuxzax bu, ama mot'oğo namak'en upsun tez çuresa. 14 Buxačuğon bark'ayin usumluğen suna ak'i exlətp'es bakalyan.

15 Vaynak' serluğez arzubsa. Miya bakala dost'urxon vaynak' dirist'uğt'un yaq'absa. Hunal kiya bakalt'oğoy bitova zaxun tək-tək dirist'uğ upa.