^

ut-Hun

The New Testament in the ut-Hun language of Nigeria

copyright © 2017 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: u̱t-Hun
Contributor: WBT Central Zone

All rights reserved.

2025-07-09

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 9 Jul 2025

c0c13181-081b-50cb-89bb-9a36796100b2

Matiyos

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Taku̱rda-o

Matiyos

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

Baag-o Ye̱so Kiristi u̱n mat-o̱ u̱n wu̱ ne̱ 1:1—2:23

Se̱nge̱-m Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ 3:1-12

Yo'os u̱n Ye̱so m-ho̱ u̱n meger-to̱ u̱n wu̱ ne̱ 3:13—4:11

Se̱nge̱-m Ye̱so n-me̱ u̱n hun-ne̱ o-Gariri 4:12—18:35

Cir-mo̱ Gariri ha-mo̱ o-Urusharima 19:1—20:34

Ho̱-u̱t ta'yoor-to̱ u̱r-ko̱m yow yow o-Urusharima ne̱ 21:1—27:66

M-ine̱ u̱t-marimar u̱n m-rwu̱u̱n ne̱ cas mo̱ u̱n Wan-Ko̱yan 28:1-20

Bo̱r-o gaan

Baag-o Ye̱so Kiristi

(Ruka 3:23-38)

1 Taku̱rda-o̱ u̱n baag-o Ye̱so Kiristi.* Wu̱ u̱n rwu̱u̱n u̱n baag-o ko-Gwo̱mo Dawuda u̱n Ibrahi ne̱.

2 Ibrahi matu̱ru̱ Ishaku,

Ishaku matu̱ru̱ Yakubu,

Yakubu matu̱ru̱ Yahuda u̱n se̱k-ye̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱.

3 Yahuda ne̱ wu̱ matu̱ru̱ Perez u̱n Zera (inu u̱n ye̱ Tamar).

Perez matu̱ru̱ He̱zu̱ron,

He̱zu̱ron matu̱ru̱ Aram,

4 Aram matu̱ru̱ Aminadab,

Aminadab matu̱ru̱ Nashon,

Nashon matu̱ru̱ Sarmon.

5 Sarmon matu̱ru̱ Bo'az (inu u̱n wu̱ Rahab),

Bo'az matu̱ru̱ Obe̱d (inu u̱n wu̱ Rutu),

Obe̱d matu̱ru̱ Je̱sse̱.

6 Je̱sse̱ matu̱ru̱ ko-Gwo̱mo Dawuda.

Dawuda matu̱ru̱ Suremanu (inu u̱n wu̱ ne'a Uriya ro gage̱ wu̱).

7 Suremanu matu̱ru̱ Re̱hebowam,

Re̱hebowam matu̱ru̱ Abija,

Abija matu̱ru̱ Asa,

8 Asa matu̱ru̱ Je̱hoshapat,

Je̱hoshapat matu̱ru̱ Je̱horam,

Je̱horam matu̱ru̱ Uzziya.

9 Uzziya matu̱ru̱ Jo̱tam,

Jo̱tam matu̱ru̱ Ahaz,

Ahaz matu̱ru̱ He̱ze̱kiya,

10 He̱ze̱kiya matu̱ru̱ Manase,

Manase matu̱ru̱ Amon,

Amon matu̱ru̱ Jo̱saya.

11 Jo̱saya matu̱ru̱ Je̱ko̱niya u̱n hen-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱, cin ba a u̱n ku̱u̱s ye̱ m-gu̱w so̱ u̱n dak-o̱ o-Babira.†

12 Bo̱ a wo̱tte̱ ye̱ o-Babira à,

Je̱ko̱niya matu̱ru̱ Shetiyer,

Shetiyer matu̱ru̱ Ze̱rubabe̱r,

13 Ze̱rubabe̱r matu̱ru̱ Abihudu,

Abihudu matu̱ru̱ E̱riyakim,

E̱riyakim matu̱ru̱ Azo̱r.

14 Azo̱r matu̱ru̱ Zado̱k,

Zado̱k matu̱ru̱ Akim,

Akim matu̱ru̱ Eriwuda,

15 Eriwuda matu̱ru̱ E̱re̱yazar,

E̱re̱yazar matu̱ru̱ Matana.

Matana ne̱ wu̱ matu̱ru̱ Yakubu.

16 Yakubu matu̱ru̱ Yusuhu campo̱ Meri,

Meri inu Ye̱so wu̱ a m-ze̱e̱ Kiristi à.

17 Cir-mo̱ u̱n zaman-o Ibrahi ha-mo̱ u̱n yo ma ko-Gwo̱mo Dawuda, zaman-u̱s o̱p-u̱s nass-se [14]. Ze̱e̱n-mo̱ u̱n ko-Gwo̱mo Dawuda ha-mo̱ u̱n da-o̱ a ku̱u̱se̱ Isra-ne̱ m-gu̱w o-Babira à, zaman-u̱s o̱p-u̱s nass-se [14]. Komo da-o̱ a ku̱u̱se̱ ye̱ à, ha-mo̱ u̱n da-o̱ a mate̱ Kiristi à, zaman-u̱s o̱p-u̱s nass-se [14] komo.

A makt Ye̱so Kiristi

(Ruka 2:1-7)

18 Mat-o Ye̱so Kiristi o̱ ka. Da-o̱ Yusuhu ro u̱n hoob-o Meri inu Ye̱so ne̱ u̱t-ge à, cin ba a u̱n gegu̱ ye̱ u̱t-ge, a 'wo̱ssu̱ru̱ wu̱ ro̱ u̱r-uub ne̱ de u̱n Ku̱kt-o̱ Shir.‡ 19 Wan-ryap-de u̱n wu̱ Yusuhu kashi u̱n ne̱t-wu̱, wu̱ ro̱ u̱n nome̱ u̱n karamsa-o̱ u̱n Yahuda-ne̱ o-do̱ro̱tte̱. Komo wu̱ co̱n wu̱ 'ye Meri m-'e̱ n-me̱ u̱n hun-ne̱ á, wu̱ no̱mu̱ru̱ u̱s-barag wu̱ ho'ostu̱ wu̱ wukusse̱ ba u̱n nap-o̱ u̱n ne̱t.

20 Amba wu̱ ro̱ u̱n ká barag-se, wan-to̱m-wu̱ Wan-Ko̱yan rwu̱u̱nu̱ru̱ wu̱ ru̱ru̱ wu̱ n-te̱ o-bo, wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Yusuhu baag-o ko-Gwo̱mo Dawuda, taase o ho̱ge̱ gye̱r-o̱ u̱n de̱k u̱n Meri ne'a ru, remen ká uub-de, de u̱n Ku̱kt-o̱ Shir de. 21 Wu̱a met wà, wo̱a e̱gu̱ wu̱ u̱r-jin Ye̱so. Wata wan-Gwu̱ remen wu̱ wu̱ he m-gu u̱n hun-ne̱ be-de u̱n ba'as-to̱ u̱n ye̱.§”

22 Ka rii-yo u̱n ko̱r kap remen a shooste̱ rii-yo Wan-Ko̱yan rwo̱re̱ à, cin n-ga ne̱ u̱n nu-o̱ u̱n wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ ShirIshaya u̱nze,

23 “Wan-ne'a-wu̱ nape̱ campo̱ á wu̱a nom u̱r-uub,

wu̱a met wà, wan-campo̱.

Komo a e̱gu̱ wu̱ u̱r-jin Imanuwe̱r.”*

Ka jin-de Imanuwe̱r de ro̱, Shir ro̱ be-u̱r gaan u̱n na ne̱.

24 Bo̱ Yusuhu zu̱tu̱te̱ ka rew-mo̱ à, wu̱ no̱mu̱ru̱ yo wan-to̱m-wu̱ Wan-Ko̱yan zee wu̱ à. Wu̱ gaaru̱ ne'a u̱n wu̱ Meri. 25 Amba wu̱ nap wu̱ ne'a á, se̱ da-o̱ wu̱ messe̱ wà u̱n wu̱ à wan-campo̱. Yusuhu egu̱ wu̱ komo u̱r-jin Ye̱so.†

Bo̱r-u̱s yoor

Gas-de u̱n ya-u̱s-nap so̱ u̱r-ho̱ran

1 Da-o̱ ko-Gwo̱mo Here̱ ro u̱t-gwo̱mo à, a mate̱ Ye̱so u̱n bo̱-o̱ o-Be̱tarami, o̱ ro̱ n-me̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya à. Bo̱ u̱n mat u̱n wu̱, hun-ne̱ ya-u̱s-nap rwu̱u̱nu̱ru̱ so̱ u̱r-ho̱ran ye̱ haanu̱ru̱ o-Urusharima. 2 Ye̱ citu̱ru̱ hun-ne̱ o-cot, “¿Kene̱ ka wà-wu̱ a mate̱ à ro̱, wu̱ he m-warag ko-Gwo̱mo no̱ Yahuda-ne̱ à? Te̱ nak a makt wu̱ remen te̱ hyanag re̱ge̱n-yo u̱n wu̱ indu̱nte̱ u̱r-ho̱ran, komo te̱ u̱n haan, te̱ kwu̱kte̱ be-de u̱n wu̱, te̱ ye'et wu̱ m-se̱k.”

3 Bo̱ ko-Gwo̱mo Here̱ ho̱gu̱te̱ a makt wà-wu̱ he m-re̱ u̱t-gwo̱mo à, hur-de u̱n wu̱ naasu̱ru̱ de̱e̱n, u̱nze wu̱ ken ko-Gwo̱mo wu̱a dek kwu̱u̱r-o̱ u̱n wu̱. Kaane̱ komo hur-de u̱n ko̱o̱b-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ kap naase̱ de̱e̱n. 4 Wu̱ karaksu̱ru̱ kap o̱ u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n yan-Yoos-de o-karamsa ne̱. Ka da-de wu̱ citu̱ru̱ ye̱ be-de yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir zee a met Kiristi à.

5 Ye̱ shasu̱ru̱ wu̱, “U̱n bo̱-o̱ o-Be̱tarami, n-me̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya. Te̱ nak remen kaane̱ wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ge̱ne̱ u̱s-hak de̱e̱n se arge̱ à, wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ze̱e̱g:

6 “ ‘No̱ hun-ne̱ ye̱ o-Be̱tarami u̱n dak-o̱ o-Judiya,

wan-gaan be-u̱r no̱ a warag caari-wu̱ u̱n ko-Gwo̱mo,

Komo wu̱a do̱ru̱tte̱ hun-ne̱ re Isra-ne̱

bo̱ wa-u̱t-gu̱t ro̱ m-do̱ru̱tte̱ u̱n gu̱t-to̱ u̱n wu̱ à.

Remen kaane̱ bo̱-o no̱ a warag

caari-o̱ o-bo̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya.’* ”

7 Bo̱ Here̱ ho̱ge̱ kaane̱ à, wu̱ agnu̱ru̱ ká ya-u̱s-nap-ye̱, ye̱ rwu̱u̱ne̱ so̱ u̱r-ho̱ran à. Wu̱ citu̱ru̱ ye̱ wukusse̱, remen wu̱ nept hond hond da-o̱ ye̱ hyane̱ ká re̱ge̱n-yo à. 8 Bo̱ ye̱ ru̱ru̱te̱ wu̱ à, wu̱ to̱mu̱ru̱ ye̱ ha-mo̱ o-Be̱tarami, wu̱ zee, “Ha no̱ cekrendu̱ me̱ ma-to̱ u̱n ká wà-wu̱ ce̱e̱n. U̱n ra-o̱ no̱ hyente̱ wu̱ à, no̱ mu̱u̱n, no̱ ru̱ru̱ me̱, remen me̱ u̱n ce re u̱m heet m-kwu̱ktu̱ wu̱.”

9 Komo bo̱ ye̱ komte̱ ho̱ge̱ u̱n ma-to̱ u̱n ko-Gwo̱mo à, ye̱ argu̱ arag-mo̱ u̱n ye̱. U̱n co̱w-yo u̱n ye̱, ye̱ hyanu̱ru̱ ká re̱ge̱n-yo, yo ye̱ hyane̱ u̱r-ho̱ran à. Zak-o ho̱o̱ru̱ ye̱ de̱e̱n bo̱ ye̱ hyane̱ yo komo à. Ká re̱ge̱n-yo ro̱ u̱n co-o̱ u̱n ye̱, ye̱ ro̱ yo m-do̱re̱ har yo haaru̱ yo e̱su̱ru̱ o-Be̱tarami be-de wà ro à. 10 Bo̱ ye̱ hyente̱ o-re̱ge̱n à, me̱n-to̱ u̱n ye̱ shiiru̱ o-zak de̱e̱n. 11 Ka ya-u̱s-nap-ye̱ co̱wu̱ru̱ o-hur. Ye̱ hyanu̱ru̱ wà u̱n inu u̱n wu̱ ne̱ Meri, ye̱ kwu̱ktu̱ru̱ u̱n co-o̱ u̱n wu̱, ye̱ nomu̱ru̱ wu̱ u̱r-bo̱ngo̱n. Ka da-de, ye̱ rwu̱ntu̱ru̱ ba-to̱ u̱n ye̱, to̱ u̱n hwo̱r. Ye̱ ya'u̱ru̱ wu̱ o-zinariya, u̱n to̱ ken saw-to̱ m-shi'igin to̱ ne̱ to̱, a m-aag “u̱t-parakanse à” u̱n m-no̱w ne̱ mo̱ a m-aag “o-mur” ne̱ à.

12 Ye̱ wargu̱ru̱ u̱n dak-o̱ u̱n ye̱ u̱n co̱w-o ho̱r-yo, remen Shir ka'aksu̱tu̱ ye̱ m-bo ye̱ jar ye̱ warag be-u̱r Here̱ á.

Yusuhu ne̱ u̱n Meri so̱mo̱g
ha-mo̱ u̱n dak-o̱ o-Masar

13 Bo̱ ka ya-u̱s-nap-ye̱ aragsu̱te̱ à, wan-to̱m-wu̱ Wan-Ko̱yan ru̱ru̱ Yusuhu n-te̱ m-bo, wan-to̱m-wu̱ Shir ze̱e̱ru̱, “Ine̱, o dek ka wà-wu̱ u̱n inu u̱n wu̱ ne̱, no̱ som ha-mo̱ u̱n dak-o̱ o-Masar. No̱ she'et re̱e̱no̱, se̱ u̱m ze̱e̱g no̱ jo'on, remen karma-ne̱ Here̱ a hoob ka wà-wu̱, remen ye̱ hoot wu̱.”

14 Yusuhu inu̱ru̱ wu̱ de̱ku̱ru̱ ká wà-wu̱ u̱n inu u̱n wu̱ ne̱ ká te̱t-mo̱, wu̱ neku̱ru̱ dak-o̱ o-Masar. 15 Wu̱ she'etu̱ru̱ re̱e̱no̱ o-Masar se̱ da-o̱ Here̱ mare̱ à. To̱ ka u̱n kor remen a shoote̱ rii-yo Wan-Ko̱yan rwo̱re̱ à u̱n nu-o̱ u̱n wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir u̱nze, “E̱s-mo̱ o-Masar u̱m agne̱ wà re.”†

Karma-ne̱ Here̱ hoomte̱ yakar
yan-campo̱-ne̱ u̱n dak-o̱ o-Be̱tarami

16 Bo̱ Yusuhu u̱n ya-den-o̱ u̱n wu̱ ne̱ aragsu̱te̱ so u̱n dak-o̱ o-Masar à, ko-Gwo̱mo Here̱ napu̱ru̱ u̱nze we̱e̱r-se ká ya-u̱s-nap-ye̱ nomo wu̱. Remen kaane̱ wu̱ swo̱o̱ru̱ u̱s-ryaab de̱e̱n. Wu̱ baksu̱ru̱ da-o̱ ká ya-u̱s-nap-ye̱ ru̱re̱ wu̱ ye̱ hyanag ka re̱ge̱n-yo à. Wu̱ to̱mu̱ru̱ karma-ne̱ ye̱ hoom yakar yan-campo̱-ne̱ kap ye̱ ro̱ o-Be̱tarami à u̱n riib-se u̱n o̱ ne̱, cir-mo̱ u̱n yan-hak-u̱s yoor ha-mo̱ n-dak, hond hond-mo̱ u̱n ká da-o̱ ya-u̱s-nap-ye̱ ru̱ru̱ wu̱ ma-to̱ u̱n ká wà-wu̱ à. 17 U̱n kaane̱ a shoose̱ rii-yo a rwo̱re̱ u̱n nu-o̱ u̱n ko-yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir Irmiya, u̱nze,

18 “A ho̱gu̱te̱ u̱s-'wo̱n u̱n bo̱-o̱ o-Rama,

'wo̱n-se u̱n tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n de̱e̱n.

Rahira ro̱ u̱s-'wo̱n remen yakar-ye̱ u̱n wu̱,

Wu̱ kwangu̱te̱ u̱t-kwe̱e̱mse̱

remen yakar-ye̱ u̱n wu̱ mereste̱.”‡

M-jo'on so u̱n dak-o̱ o-Masar
ha-mo̱ u̱n bo̱-o̱ o-Nazaret

19 Bo̱ Here̱ mereste̱ à, wan-to̱m-wu̱ Wan-Ko̱yan ru̱ru̱ Yusuhu n-te̱ m-bo o-Masar, 20 wan-to̱m-wu̱ Shir ze̱e̱ru̱ Yusuhu: “Ine̱, o dek ka wà-wu̱ u̱n inu u̱n wu̱ ne̱, o warag dak-o̱ o-Isra, remen n-ga ye̱ ro u̱n hoob-o̱ u̱n wà ye̱ hoot wu̱ à, ye̱ mereste̱.”

21 Yusuhu inu̱ru̱, wu̱ deku̱ru̱ wà u̱n inu u̱n wu̱ ne̱, wu̱ wargu̱ru̱ dak-o̱ o-Isra. 22 Amba bo̱ Yusuhu ho̱gu̱te̱ wà Here̱, wata, Arkirayo̱s wu̱ ro̱ u̱n gwo̱mo-to̱ o-Judiya dekste̱ kwu̱u̱r-o Tato u̱n wu̱ à, wu̱ ho̱gu̱ru̱ o-gye̱r wu̱ waragte̱ re̱e̱no̱. Amba bo̱ Shir ka'aktu̱ wu̱ u̱n m-bo à, u̱nze wu̱ jar wu̱ he o-Judiya á wu̱ hessu̱ru̱ ha-mo̱ o-Gariri. 23 Wu̱ she'etu̱ru̱ u̱n bo̱-o̱ o-Nazaret,§ remen a shoosté̱ rii-yo a rwo̱re̱ u̱n nu-o̱ u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir à u̱nze, “A eeg wu̱ ko-ya-o-Nazaret.”

Bo̱r-u̱s tet

Ko̱'o̱t-o Yohana Wa-m-Yo'os
u̱n hun-ne̱ m-ho̱

(Mark 1:1-8; Ruka 3:1-18; Yoha 1:19-28)

1 U̱n ká da-o̱ o̱, Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱, takne̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱. Wu̱ ko̱'o̱te̱ Ma-to̱ Shir o-dákár o̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya. 2 Wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Yagu̱ no̱ no̱m u̱r-ba'as, no̱ mu̱u̱n be-de Shir, remen Gwo̱mo-to̱ Shir* nomsu̱nte̱ yow yow.” 3 Yohana wu̱ Ishayawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir no̱me̱ ma-to̱ u̱n wu̱, u̱n hak-se n-jim. Ishaya ze̱e̱g,

“Wu̱ ken wu̱ ro̱ u̱n eeg-se u̱n hun-ne̱ o-dákár

ye̱ haan ye̱ ho̱ge̱ wu̱.

Wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, ‘Ja'asu̱ no̱ Yawe o-co̱w wu̱ haante̱.

Ja'asu̱ no̱ wu̱ o-co̱w te̱te̱.’ ”†

4 Matuku-de Yohana co̱pe̱ à, u̱n can-se o-dorom a ce̱e̱ o̱. Wu̱ gak hap-yo o-ka u̱n byon-o u̱n wu̱. Rii-yo m-re̱ yo u̱n wu̱ ye̱ge̱-'e ye̱ u̱n wu̱u̱g-mo̱ u̱n so̱ ne̱.‡ 5 Hun-ne̱ haanu̱ru̱ rwu̱u̱n-mo̱ u̱n bo̱-o̱ o-Urusharima u̱n ye̱ o-Judiya ne̱ kap, komo u̱n kap riib-se u̱n Ro̱o̱g-o̱ o-Joda ne̱. Ye̱ u̱n haan ye̱ ho̱gu̱té̱ Yohana o-dákár. 6 Ye̱ ro̱ m-rwo̱r u̱n ba'as-to̱ u̱n ye̱, komo Yohana ro̱ ye̱ m-yo'os m-ho̱ u̱n Ro̱o̱g-o̱ o-Joda.

7 Amba bo̱ Yohana hyente̱ Parisa-ne̱ u̱n Saduki-ne̱ de̱e̱n ye̱ ro̱ m-haan remen wu̱ yo'ostú̱ ye̱ m-ho̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ m-raab ne̱ u̱ntu̱n yakar-ye̱ u̱n herhyat! ¿Wa ru̱re̱ no̱ ne̱ no̱ som swo̱ u̱r-ko̱o̱b o̱ Shir ro̱a 'ye no̱ à?§ 8 No̱m no̱ rem-se a hette̱ m-nap u̱nze no̱ yagu̱te̱ no̱m u̱r-ba'as à. Ka da-de, no̱ haan remen u̱m yo'ostú̱ no̱ m-ho̱. 9 Taase no̱ nom u̱s-se̱s u̱n ho̱o̱g-m no̱ u̱nze Ibrahi wu̱ ro̱ Tato no̱. To̱ka to̱a ruut no̱ á. Me̱ no̱ m-ru̱re̱, Shir a hoks nome̱ u̱n Ibrahi yakar u̱n ka ta'ar-to̱. (U̱rege̱ wu̱ co̱no̱g).* 10 Shir ru̱'u̱ste̱ nu-o̱ u̱r-yar o̱ u̱n piish u̱t-ma u̱n 'wu̱n-de o-'yo. 'Yo-yo mate̱ yakar-ye̱ u̱r-bon á, a kups yo a jorbe̱ o-ra. Kaane̱ Shir he 'ya u̱n hun-ne̱ u̱r-ko̱o̱b ye̱ yage̱ no̱m u̱n rii-yo depe̱ à.†”

11 Ka da-de Yohana ze̱e̱ru̱ hun-ne̱, “Me̱ de̱ m-ho̱ me̱ no̱ m-yo'os, remen a nept no̱ yagu̱te̱ no̱m u̱r-ba'as. Amba wu̱ argu̱ me̱ u̱t-go̱s à wu̱ ro̱o̱n u̱n jim u̱n de, ko̱ ka'ante̱-to̱ u̱n wu̱ me̱ bo'os u̱m us to̱ á. Wu̱ he no̱ m-yo'os u̱n Ku̱kt-o̱ Shir, o-ra ne̱ komo. 12 Wu̱ ro̱ u̱n ko̱k-de u̱n wu̱ ne̱ de m-jer, wu̱a jer hyo-ye̱ u̱n wu̱. Komo wu̱ karakse̱ hyo-ye̱ u̱r-bon, wu̱ ru̱ n-me̱ u̱n byo-de u̱n wu̱, amba wu̱a tu̱ks ka nu-to̱ o-ra o̱ a hoks m-ryomos á.”

Yohana yo'oste̱ Ye̱so n-te̱ m-ho̱

(Mark 1:9-11; Ruka 3:21-22)

13 U̱n ka da-o̱ Ye̱so rwu̱u̱ne̱ e̱s-mo̱ o-Gariri, wu̱ haaru̱ u̱n Ro̱o̱g-o̱ o-Joda. Wu̱ u̱n ha remen Yohana yo'ostú̱ wu̱ m-ho̱. 14 Yohana co̱nu̱ru̱ wu̱ m-we̱n. Wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Me̱, wu̱ ro̱ o-hoob o yo'ostú̱ me̱ m-ho̱ à, ¿ya rwo̱'e̱ o hette̱ m-haan be u̱n de u̱m yo'ostu̱ wo̱? O jiishtu̱ me̱. Wo̱ depe̱ o yo'os me̱ m-ho̱.”

15 Amba Ye̱so shasu̱ru̱ wu̱, “U̱n ka da-o̱ wo̱ depe̱ o yo'os me̱ m-ho̱. Kaane̱ ro̱ u̱r-bon ne̱ remen a shooste̱ myet o̱ u̱n rii-yo Shir co̱ne̱ à.” Bo̱ Yohana ho̱gu̱te̱ kaane̱ à wu̱ yo'osu̱ru̱ Ye̱so m-ho̱.

16 Remen kaane̱ Yohana yo'osu̱ru̱ Ye̱so m-ho̱. Bo̱ Ye̱so rwu̱nte̱ m-ho̱ à, da-o gaan, To̱n-o tikshiru̱. Ye̱so hyanu̱ru̱ Ku̱kt-o̱ Shir ro̱ m-kergu̱ne̱ u̱n sha-mo̱ o-gorop, har o̱ ciru̱ru̱ n-to̱n u̱n wu̱. 17 Ka da-de Shir te̱pru̱nu̱ru̱ zee-mo̱ n-To̱n o-shir, “Wu̱ ka wu̱ ro̱ Wà re, wu̱ me̱ m-co̱n à. Wu̱ me̱ m-ho̱ge̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n wu̱ de̱e̱n à.‡”

Bo̱r-u̱s nass

Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t
megerte̱ Ye̱so

(Mark 1:12-13; Ruka 4:1-13)

1 Ka da-de, Ku̱kt-o̱ Shir wootu̱ru̱ Ye̱so n-me̱ o-dákár remen ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t megertú̱ wu̱.* 2 Ye̱so no̱mo̱g o-swo̱o̱t u̱t-ho̱ kwo̱o̱z-u̱t yoor [40] m-te̱t m-ho̱w ne̱. Remen kaane̱, me̱r bo̱pu̱ru̱ wu̱ de̱e̱n.

3 Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t haanu̱ru̱, wu̱ megru̱ru̱ Ye̱so. Wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “U̱rege̱ wo̱ Wà-wu̱ Shir wu̱, rwo̱ ka ta'ar-to̱ barme̱ rii-yo m-re̱!”

4 Ye̱so shasu̱ru̱, “Gense̱ to̱ ro̱ u̱n taku̱rda-o̱ Shir u̱nze,

“ ‘U̱n rii-yo m-re̱ o̱ cot

hun-ne̱ hette̱ kum m-ho̱o̱g á,

se̱ de̱ gom-to̱ rwu̱u̱ne̱ u̱n nu-o Shir à kap.’† ”

5 Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t heete̱ Ye̱so o-Urusharima bo̱-o̱ so̱-o̱. Wu̱ detu̱ru̱ Ye̱so re̱e̱no̱ n-to̱n u̱n Pyo-o̱ Shir be-de jiishe̱ m-pipir à. 6 Ka da-de ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “U̱rege̱ wo̱ Wà-wu̱ Shir wu̱, hukse̱, o he̱be̱ n-dak. Gense̱ to̱ ro̱ u̱n taku̱rda-o̱ Shir, u̱nze,

“ ‘Shir a ru̱ yan-to̱m-ye̱ u̱n wu̱ ye̱ 'er wo̱.

Ye̱a go̱ks wo̱ u̱n kom-to̱ u̱n ye̱,

taase o he̱be̱ u̱t-ta'ar o ho̱ge̱ m-hoog.’‡ ”

7 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Gense̱ to̱ ro̱ u̱n taku̱rda-o̱ Shir, u̱nze, ‘Wo̱ meger Yawe Shir ru á!’§ ”

8 Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t dooru̱ Ye̱so m-heet n-to̱n u̱n o̱ ken haag-o̱, o̱ m-pipir de̱e̱n. Wu̱ kutu̱ru̱ Ye̱so dak-to̱ u̱n ho̱no o-dak pitip u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n to̱ ne̱, u̱n se̱ps-mo̱ u̱n to̱ ne̱. 9 Wu̱ dooru̱ Ye̱so m-ze̱e̱, “Kap o̱ u̱n to̱ ka man hoks wo̱ to̱ m-ya'as, o nom gwo̱mo-to̱ u̱n to̱, u̱rege̱ wo̱a kwu̱ktu̱tu̱ me̱ o 'ye me̱, m-se̱k.”

10 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Arag kàne̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t o̱! Remen gense̱ to̱ ro̱ u̱n taku̱rda-o̱ Shir u̱nze,

“ ‘Nome̱ Yawe Shir ru m-gu̱w,

wu̱ wu̱ cot o he m-kwu̱kte̱.’* ”

11 Ka da-de, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t argu̱ru̱, wu̱ yage̱ Ye̱so. Yan-to̱m-ye̱ Shir haanu̱ru̱ ye̱ nomoru̱ Ye̱so m-se̱nge̱.

Ye̱so takante̱ rwo̱ru̱ u̱n Ma-to̱ Shir
dak-o̱ o-Gariri

(Mark 1:14-15; Ruka 4:14-15)

12 Da-o̱ Ye̱so ho̱ge̱ karma-ne̱ ka'ag Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ à, Ye̱so inu̱ru̱ wu̱ wargu̱ru̱ dak-o̱ o-Gariri.† 13 Se̱ da-o̱ wu̱ ha bo̱-o̱ o-Nazaret à, ka da-de ne̱, wu̱ yagu̱ru̱ o-Nazaret wu̱ haaru̱ bo̱-o̱ o-Kapanahum o̱ ro̱ re̱e̱no̱ n-riib o̱ u̱n mar-o̱ Gariri ma-de u̱n dak-o̱ o-Zeburun, o-Napari ne̱.‡ 14 Ye̱so u̱n no̱m kaane̱ remen a shoosté̱ rii-yo Ishayawan-Rwo̱r rwo̱re̱ à, o-da de̱e̱n o̱ arge̱ à u̱nze,

15 “Me̱n to̱m ne̱ u̱m ru̱ru̱ no̱ hun-ne̱ ye̱

u̱n dak-o̱ o-Zeburun u̱n dak-o̱ o-Napari ne̱.

No̱ ye̱ ro̱ yow yow u̱n mar-o̱ Gariri ne̱ à,

u̱n pes-to̱ u̱n Ro̱o̱g-o̱ o-Joda ne̱,

komo u̱n hun-ne̱ ne̱ ye̱ ro̱ u̱n dak-o̱ o-Gariri à,

be-de ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á ro̱ u̱r-she'et à.

16 Ka hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱r-she'et n-me̱ o-comb à,

ye̱ hyen caari-mo̱ m-cecar.

Cecar-mo̱ Shir, u̱ntu̱n bo̱ ho̱-u̱r ro̱ m-rwu̱u̱n n-sot à,

Mo̱a rwu̱u̱n be-de u̱n

ka ye̱ ku̱kt-to̱ u̱n ye̱ merse̱ à.”§

17 Cin ka da-o̱ Ye̱so cire̱ ko̱'o̱t-o̱ Ma-to̱ Shir, wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Yagu̱ no̱ no̱m u̱r-ba'as, no̱ mu̱u̱n be-de Shir, remen da-o̱ Shir he u̱t-gwo̱mo à nomsu̱nte̱ yow yow.”*

Ye̱so ak yan-ship u̱n jan ne̱n nass

(Mark 1:16-20; Ruka 5:1-11)

18 Ye̱so ro̱ m-arag n-riib o̱ u̱n Mar-o̱ o-Gariri. Wu̱ hyanu̱ru̱ ye̱ ken hen-ne̱ ye̱ ne̱n yoor, Simo̱n wu̱ a m-ze̱e̱ Bitrus à, u̱n hen u̱n wu̱ ne̱ wu̱ a m-ze̱e̱ Andarawus à. Ye̱ ro̱ m-jorbe̱ o-yo n-me̱ o-mar, remen ye̱ ya-m-ship u̱n jan-ye̱, u̱n baab-to̱ u̱n jan ne̱. 19 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Do̱nd no̱ me̱, man muut no̱ yan-neke̱-m re. Man yoosu̱ no̱ bo̱ no̱ he haante̱ u̱n hun-ne̱ be u̱n de à.” 20 Ba u̱n naas o-da, ye̱ yagu̱ru̱ saw-to̱ u̱n ye̱ to̱ ye̱ rotte̱ u̱n ship u̱n jan à, ye̱ do̱ru̱ru̱ Ye̱so.

21 Bo̱ Ye̱so aragte̱ u̱n co à, wu̱ hyanu̱ru̱ ye̱ ken hen-ne̱ ye̱ ne̱n yoor komo. Ye̱ ro̱ Yakubu u̱n hen u̱n wu̱ ne̱ Yohana yakar Ze̱be̱di. Ye̱ ro̱ u̱n ja'as u̱n yo-o̱ u̱n ship u̱n jan o-hat u̱n tato-o̱ u̱n ye̱ ne̱, ye̱ shipt jan. Ye̱so aagu̱ru̱ ye̱. 22 Da-o gaan, ye̱ yage̱ o-hat kap u̱n tato u̱n ye̱ ne̱, ye̱ do̱ru̱ru̱ Ye̱so.

Ye̱so guug hun-ne̱ de̱e̱n

(Ruka 6:17-19)

23 Ye̱so bo̱pu̱ m-pa'ag myet dak-o̱ o-Gariri, wu̱ ro̱ u̱r-yoos u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. Wu̱ ro̱ m-ko̱'o̱t Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir. Komo wu̱ taaste̱ go̱m-se u̱n hun-ne̱ u̱n ya-ba-m-gu̱gaaz mo̱ o-wu̱r ne̱.† 24 Remen kaane̱, ma-to̱ u̱n wu̱ wo̱o̱ru̱ ko̱ o̱ ke dak-o̱ o-Siriya da-o gaan. Ye̱ ma'asu̱ru̱ wu̱ m-hante̱ u̱n ya-u̱s-go̱m go̱-u̱s-go̱, u̱n yan-swo̱ u̱r-ko̱o̱b ne̱, u̱n ye̱ ya-u̱t-ko̱t da'e̱ u̱t-hi ne̱ à u̱n ya-o-tattara ne̱, u̱n ryam-ne̱ komo. Wu̱ taasu̱ go̱m-se u̱n ye̱ myet. 25 Hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ do̱ru̱ru̱ wu̱ e̱s-mo̱ o-Gariri. Ye̱ ken ye̱ rwu̱u̱n-mo̱ o-Urusharima u̱n dak-o̱ o-Judiya ne̱. Ye̱ ken ye̱ rwu̱u̱n-mo̱ u̱n be-de ye̱ m-aag, Bo̱-u̱t o̱p à, har u̱n e̱s-mo̱ u̱n pesto-de u̱n so̱ u̱n ho̱ran-de u̱n Ro̱o̱g-o̱ o-Joda.

Ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ Shir
n-to̱n u̱r-haag

Bo̱r-u̱s taan

(Mati 5—7)

1 Bo̱ Ye̱so hyente̱ hun-ne̱ mo̱ro̱gsu̱te̱ de̱e̱n à, wu̱ daaru̱ n-to̱n u̱r-haag, wu̱ she'etu̱ru̱. Bo̱ wu̱ she'ette̱ à, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ haaru̱ be-de u̱n wu̱. 2 Wu̱ ciru̱ ye̱ m-yoose̱ u̱n yo ka:

Ya-o-zak

(Ruka 6:20-23)

3 “Ya-o-zak-ye̱, ka ye̱ nape̱ u̱nze ko̱o̱b-ne̱ ye̱ ro̱,

ye̱ ro̱tte̱ Shir á,

remen go̱n ye̱ ro̱ be-de u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n wu̱.

4 Ya-o-zak-ye̱, ka ye̱ ro̱ u̱n tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n m-mo̱ka à,

remen Shir a gwu̱'u̱rsu̱ ye̱ u̱t-me̱n.*

5 Ya-o-zak-ye̱, ka ye̱ ru̱sse̱ u̱r-hi gwe̱rgwe̱r à,

remen Shir a bo̱psu̱ ye̱ rii-yo u̱n ho̱no o-dak kap.†

6 Ya-o-zak-ye̱, ka ye̱ co̱ne̱ m-nom rii-yo Shir co̱ne̱ à,

remen Shir a coks ye̱.‡

7 Ya-o-zak-ye̱, ka ye̱ m-ho̱ge̱ 'wo̱n-u̱r o̱r u̱n ye̱ ne̱ à,

remen Shir a ho̱ge̱ 'wo̱n-de u̱n ye̱ u̱n cen ye̱.

8 Ya-o-zak-ye̱, ka ye̱ ro̱ u̱n me̱n-u̱t pus-to̱ ne̱ à,

remen ye̱a hyen Shir.§

9 Ya-o-zak-ye̱, ka ye̱ ro̱ m-co̱n hun-ne̱ she'et ba u̱t-ween à,

remen Shir a dek ye̱ yakar-ye̱ u̱n wu̱.”

10 Ya-o-zak-ye̱, ka ye̱ hun-ne̱ re̱e̱se̱ u̱r-ko̱o̱b à,

remen ye̱ ro̱ m-no̱m u̱n yo depe̱ à, Shir a ru̱ ye̱ o-zak,

remen go̱n ye̱ Shir co̱ne̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n wu̱.*

11 Ya-o-zak-ye̱ no̱, da-o̱ hun-ne̱ pyapu̱ no̱ à, ye̱ re̱e̱su̱ no̱ u̱r-ko̱o̱b, komo ye̱ nomo no̱ me̱n-u̱t jaas-to̱ go̱-u̱s-go̱ rem re.† 12 Nom no̱ o-zak remen kaane̱, remen 'yons-u̱r go̱s-de ro̱ no̱ u̱r-'er n-To̱n shir. Kaane̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n ye̱ ya-n-ga-ye̱ nome̱ yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir n-ga, ye̱ ba'u̱ no̱ à.‡

Ka ye̱ do̱re̱ Ye̱so à ya ye̱ ro̱
u̱ntu̱ m-po̱r m-cecar ne̱

(Mark 9:50; Ruka 14:34-35)

13 Komo Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Ya no̱ ro̱ u̱ntu̱ m-po̱r be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak. Amba u̱rege̱ re̱re̱m-mo̱ m-po̱r taag, ¿re a he m-nom a muute̱ mo̱ m-re̱re̱m ne̱? Mo̱ waragte̱ hwaa, se̱ a ukse̱ mo̱, a yawag u̱s-na.”§

14 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Ya no̱ ro̱ u̱ntu̱ m-cecar be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak. Ai, bo̱-o̱ a ma'e̱ n-to̱n u̱r-haag à a hoks o̱ m-wuke̱ á.* 15 Kaane̱ o̱ komo a m-do̱ u̱r-pitirra a ho̱k de o-shaar á, se̱ de̱ a sek de n-to̱n u̱r-de̱e̱g remen de ye'et hun-ne̱ ye̱ o-hur m-cecar.† 16 Kaane̱ komo, she'et no̱ cas remen hun-ne̱ hyenet rii-yo no̱ m-no̱m à, ye̱a bu̱m Tato no̱ wu̱ n-To̱n shir.”‡

Yoos-u̱r Ye̱so n-te̱ o-karamsa

17 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Taase no̱ hyen no̱ zee me̱n haan u̱m soksté̱ karamsa-o Mosa u̱n yoos-de u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱. Me̱ haan remen u̱m soksté̱ to̱ á, se̱ de̱ remen u̱m shoosté̱ to̱. 18 Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, u̱rege̱ de̱ o-To̱n o-dak ne̱ ro̱ ko̱n, yatt ko̱ o-ke̱e̱r ko̱ ya-o-dakka yo he m-sokse̱ n-me̱ u̱n yoos-de o-karamsa á. Se̱ a shooste̱ ko̱yan kap.§ 19 Remen kaane̱ bo̱ u̱n wu̱ jesse̱ ko̱ o-gaan be-de u̱n ka karamsa-u̱t re̱k-to̱ to̱ à, wu̱ yoose̱ komo hun-ne̱ ye̱ jetem to̱. Shir a zee hwaa ka ne̱t-wu̱ ro̱ be-de u̱n gwo̱mo-to̱ Shir. Amba kap wu̱ do̱re̱ to̱ à har wu̱ yoose̱ ye̱ ken ye̱, a deet wu̱ u̱r-bektu̱be̱n n-me̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir.

20 “Me̱ no̱ m-ru̱re̱, u̱rege̱ kashi u̱n she'et-u̱r no̱ de jiish de u̱n yan-Yoos-de o-karamsa u̱n Parisa-ne̱ á, no̱a cu̱w n-me̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir á ko̱ hiin.

Ye̱so yooste̱ u̱nze a no̱m u̱s-ryaab á

(Ruka 12:57-59)

21 “No̱ ho̱gu̱ssu̱te̱ a ru̱ssu̱te̱ hun-ne̱ na ye̱ n-ga, u̱nze, ‘Wo̱ jar o ho ne̱t á,’ gaan-o zee ‘bo̱ u̱n wu̱ ho̱ ne̱t à, a he'et wu̱ be-de u̱n piishi wu̱ u̱t-ma.’* 22 Amba me̱ no̱ m-ru̱re̱, wu̱ ro̱ u̱s-ryaab u̱n o̱r u̱n wu̱ ne̱ à, Shir a nom u̱s-ryaab u̱n wu̱ ne̱ komo a piishe̱ wu̱ u̱t-ma. Komo bo̱ u̱n wu̱ no̱me̱ u̱s-ryaab u̱n o̱r u̱n wu̱ ne̱ à, har wu̱ ce'e̱ wu̱ jin-u̱r yo̱-de a he'et wu̱ be-de m-piish u̱t-ma to̱ se̱k-ye̱ u̱n Shir. Komo wo̱ kute̱ o̱r ru u̱t-yage̱ har o zee wu̱ ko-raag! To̱, o bu̱pse̱ o̱ ka co̱w-yo u̱n den-o̱ o-ra!”

23 Ye̱so haaru̱ co m-ze̱e̱, “U̱rege̱ wo̱ u̱n ma-to̱ m-hwo̱bbe̱ m-yar n-te̱ u̱n hana-o̱ u̱r-seke̱ o̱ Shir, o baksu̱ru̱ u̱nze wu̱ ken wu̱ ze̱e̱g o nomote̱ wu̱ u̱r-yo̱-de, 24 Wo̱ hwo̱be̱ yar-m ru o-hana á. U̱r-takan neke̱ be-de u̱n o̱r ru no̱ hongse̱ u̱n wu̱ ne̱. Ka da-de o haan o he̱'e̱dbe̱ yar-m ru be-de Shir.”

25 Ye̱so ze̱e̱ru̱ komo, “U̱rege̱ wu̱ ken wu̱ ze̱e̱g o nomote̱ wu̱ u̱r-yo̱-de har wu̱ ro̱ wo̱ u̱n ma-to̱ m-heet be-de u̱n m-piish u̱t-ma, no̱m ho̱r-m-ho̱r o hongse̱ u̱n wu̱ ne̱. No̱m bo̱ o he m-no̱m à no̱ e̱ss u̱t-ma u̱n wu̱ ne̱ cin ba no̱ u̱n wo̱o̱ be-de u̱n m-piish u̱t-ma. U̱nya kaane̱ á, wu̱a mo̱ssu̱ wo̱ u̱n wan-piish u̱t-ma ne̱. Komo ko-ya-m-piish u̱t-ma wu̱a mo̱ssu̱ wo̱ u̱n yan-to̱m-ye̱ u̱n wu̱ ne̱ ye̱ ke wo̱. 26 Nip-o̱ me̱ wo̱ m-ru̱re̱, u̱rege̱ wu̱ no̱mo̱g kaane̱, rii-yo a rwu̱ntu̱tu̱ wo̱ kane̱, se̱ o to̱pk kap bo̱ u̱n rii-yo a wo̱ m-do̱re̱ à.”

Ye̱so yooste̱ u̱nze a no̱m o-ás á

27 Ka da-de Ye̱so ze̱e̱ru̱, “No̱ ho̱gu̱ssu̱te̱ ka karamsa-o̱, ‘Taase o hoob ne'a-wu̱ u̱n ne̱t á.’† 28 Amba me̱ no̱ m-ru̱re̱, taase ma ne̱t gu̱t ne'a-wu̱ ro̱ ne'a u̱n wu̱ á komo wu̱ cu̱n m-rewe̱ u̱n wu̱ ne̱ n-me̱ u̱n hur-de u̱n wu̱. U̱rege̱ ne̱t no̱mo̱g káane̱, wu̱ no̱mo̱g o-ás o̱ ka u̱n wu̱ ne̱ n-me̱ u̱n hur-de u̱n wu̱. 29 U̱rege̱ yish u̱n du ro̱ wo̱ m-rwo̱ u̱r-ba'as, hu̱s de o jore̱. A jiish wo̱ o taage̱ yish-u̱r gaan be-de u̱n do̱k-to̱ u̱n wu̱r-o ru o̱tte̱ a jorbe̱ wu̱r-o ru u̱r-bir n-me̱ den-o̱ o-ra à.‡ 30 Komo ka ro̱, u̱rege̱ kom-o ru o-gaan ro̱ wo̱ m-rwo̱ u̱r-ba'as, kups o̱ o jore̱. A nom u̱r-bon wo̱ hokse̱ jore̱ u̱n yo ken rii-yo u̱n ho̱o̱g-m ru o gwu̱'u̱rsu̱te̱ Shir u̱r-hur, o̱tte̱ a jorbe̱ wu̱r-o ru u̱r-bir n-me̱ u̱n den-o̱ o-ra à.”§

Ye̱so yooste̱ u̱nze a caas u̱t-ge á

(Mati 19:9; Mark 10:11-12; Ruka 16:18)

31 Ye̱so ze̱e̱ru̱ komo, “Wu̱ ken wu̱ ze̱e̱g yo ka u̱nze ‘U̱rege̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱ ho'oste̱ ne'a u̱n wu̱, se̱ wu̱ ya'astu̱ wu̱ taku̱rda-o̱ u̱n caas u̱t-ge.’* 32 Amba me̱ no̱ m-ru̱re̱, ne̱t a hoks ho'os u̱n ne'a u̱n wu̱ u̱rege̱ ka ne'a-wu̱ rewete̱ u̱n wu̱ ken campo̱ wu̱ ne̱. Taase ne̱t ho'os ne'a u̱n wu̱ remen yo ken rii-yo u̱n ho̱n. U̱rege̱ wu̱ ho'oste̱ ne'a u̱n wu̱ remen yo ken rii-yo u̱n ho̱n, wu̱ rwo̱'o̱g wu̱ o̱ ka no̱m o-ás u̱rege̱ ka ne'a-wu̱ gaag wu̱ ken campo̱ wu̱. Komo u̱rege̱ campo̱ gaag ne'a-wu̱ campo̱ u̱n wu̱ ho'ose̱ à, Shir de̱k o̱ ka ka ne̱t-wu̱ no̱mo̱g o-ás.”†

Ye̱so yooste̱ a jar a to̱nd á

33 Ye̱so haaru̱ co m-ze̱e̱, “No̱ ho̱gu̱ssu̱te̱ o̱ ken karamsa-o̱, o̱ ya-n-ga-ye̱ na go̱kse̱ à u̱s-hak de̱e̱n se arge̱ à. O̱ ze̱e̱g, ‘Taase no̱ taage̱ m-shoos u̱n rii-yo no̱ su̱rte̱ nu à. Yo depe̱ à shoos rii-yo o zee wo̱a nome̱ Yawe à.’‡ 34 Amba rii-yo me̱ no̱ m-ru̱re̱ à yo ro̱, taase no̱ to̱nd á po̱r po̱r. Taase no̱ to̱nd u̱n jin-de u̱n To̱n-o̱ shir á, remen káne̱ Shir ro̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n wu̱.§ 35 Taase komo no̱ to̱nd o-dak, remen o̱ ro̱ u̱n ku̱s-o̱ u̱n na-se u̱n wu̱. Taase komo no̱ to̱nd u̱n jin-de o-Urusharima, remen o-Urusharima bo̱-o caari-o̱ o̱ u̱n ko-Gwo̱mo Shir.* 36 Taase komo o to̱nd u̱n hi u̱n du á, remen wo̱a hoks m-muut u̱n ko̱ can-o o-gaan yo wakte̱ o-pus yo ko̱ o-rim yo á. 37 U̱rege̱ o co̱no̱g m-ze̱e̱ ‘E̱e̱’ zee ‘E̱e̱,’ u̱rege̱ ‘Ay’ o̱, zee ‘Ay.’ Rii-yo pase̱ kaane̱ à, yo̱-yo yo. Yo rwu̱u̱ne̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t à.”

U̱r-yish u̱r-yish ne̱

(Ruka 6:29-30)

38 Ka da-de Ye̱so ze̱e̱ru̱, “No̱ ho̱gu̱ssu̱te̱ de̱ ka karamsa-o̱, ‘U̱rege̱ ne̱t ho̱gu̱ssu̱te̱ wu̱ ken wu̱ m-hoog u̱r-yish ko̱ o-yin, se̱ a nome̱ wu̱ m-hoog u̱n yish-de u̱n wu̱ ko̱ u̱n yin-yo u̱n wu̱.’† 39 Amba me̱ no̱ m-ru̱re̱, taase o muute̱ wu̱ ken wu̱ o-yo̱ yo bo̱ wu̱ nomo wo̱ à. M-sha u̱rege̱ wu̱ ken wu̱ hu̱tu̱ wo̱ o-raag, u̱r-geeg de u̱r-re̱, wo̱ mu̱se̱ á wakse̱ wu̱ o̱ kuse̱ à wu̱ bu̱se̱. 40 A nom wu̱ ken wu̱ ze̱e̱g o nomote̱ wu̱ u̱r-yo̱-de. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ko-yan-m-piish u̱t-ma wu̱ rumse̱ wu̱ matuku u̱n du, u̱rege̱ ka ne̱t-wu̱ no̱mo̱g kaane̱, ya'as wu̱ myet u̱n co̱p-o ru ne̱. 41 U̱rege̱ wu̱ ken ko-karma-wu̱ rwo̱'o̱g wo̱ u̱r-hew me̱r-u̱r gaan, u̱t-saw ne̱ neke̱ o dek to̱ har me̱r-u̱t yoor. 42 Wu̱ ko̱nu̱ wo̱ gwu̱ à, gu wu̱. Wu̱ haane̱ komo hoob-o̱ u̱n mo̱o̱g be u̱n du à, wo̱ we̱n wu̱ á.”

Co̱n yan-yage̱-u̱t ru

(Ruka 6:27-28,32-36)

43 Ye̱so haaru̱ co m-ze̱e̱, “No̱ ho̱gu̱ssu̱te̱ o-karamsa u̱nze, ‘Co̱n ne̱t-wu̱ co̱nu̱ wo̱ à,’‡ o yage̱ wu̱ yagu̱ wo̱ à. 44 Amba me̱ no̱ m-ru̱re̱, co̱n no̱ yan-yage̱-u̱t no̱!§ Ye̱ ro̱ no̱ u̱n re̱e̱se̱ u̱r-ko̱o̱b à, no̱ ko̱n Shir 'ye ye̱ o-kwu̱m! 45 No̱m-mo̱ u̱n kaane̱, a hante̱ no̱ waktu̱te̱ yakar-ye̱ u̱n Tato no̱ wu̱ n-To̱n shir. Wu̱ ro̱ m-rwo̱ ho̱-de rwu̱u̱n m-cecas ne̱ n-te̱ u̱n ye̱ ro̱ kashi u̱n hun-ne̱ u̱n ye̱ ro̱ rii-ye̱ o-saa ne̱ à. Komo wu̱ to̱mo̱n kem n-te̱ u̱n ye̱ ro̱ kashi u̱n hun-ne̱ à, u̱n ye̱ ro̱ rii-ye̱ o-saa ne̱ à. 46 U̱rege̱ ye̱ co̱nu̱ no̱ à, ye̱ no̱ m-co̱n cot, no̱a kum u̱r-'yons o̱ ka á. Ko̱ yan-go̱ks u̱n tar, u̱n yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ ne̱, ye̱ ro̱ m-co̱n u̱n ye̱ co̱ne̱ ye̱ à. 47 U̱rege̱ nay-ne̱ no̱ cot no̱ m-gas, ¿ya no̱ no̱me̱ o̱ ka yo no̱ jiishte̱ ye̱ ken ye̱? Ay, ko̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, ye̱ ro̱ m-co̱n u̱n nay-ne̱ ye̱ u̱n ye̱. 48 Remen kaane̱ se̱ no̱ ma'as ba u̱n be-de u̱t-re̱e̱b bo̱ Tato no̱ wu̱ n-To̱n shir ro̱ ba u̱n be-de u̱t-re̱e̱b à.”*

Bo̱r-u̱s cind

Ye̱so yooste̱ bo̱ a he 'ya m-yar à

1 Ye̱so haaru̱ co u̱n yoose̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Da-o̱ no̱ nome̱ rii-yo u̱r-bon taase no̱ nom u̱n yish-ye̱ u̱n hun-ne̱ remen ye̱ bu̱mu̱t no̱. U̱rege̱ no̱ no̱mo̱g rii-yo u̱r-bon remen hun-ne̱ bu̱mu̱t no̱, no̱a kum u̱r-'yons be-u̱r Tato no̱ wu̱ ro̱ n-To̱n shir á.*

2 “Remen kaane̱ da-o̱ wo̱ 'ye m-yar, o guut ko̱o̱b-ne̱, taase o ru̱re̱ hun-ne̱ bo̱ o he yo m-no̱m à. U̱rege̱ no̱ m-no̱m u̱n kaane̱, no̱ waragte̱ u̱ntu̱n ya-o-she̱pe̱, ye̱ ro̱ m-no̱m u̱n kaane̱ u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir, komo u̱s-co̱w ne̱ remen hun-ne̱ bu̱mu̱t ye̱. Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, ye̱ kumuste̱ 'yons-de u̱n ye̱ be-de u̱n hun-ne̱. 3 Amba u̱rege̱ wo̱a gu ko-ko̱o̱b, wo̱ yage̱ ko̱ wan-yen-du wu̱ nep rii-yo wo̱ m-no̱m á. 4 Remen kaane̱, 'ya m-yar wukusse̱. Ka da-de, Tato na wu̱ ro̱ m-hyan rii-yo wo̱ m-no̱m wukusse̱ à, wu̱a to̱p wo̱.”

Ye̱so yooste̱ bo̱ a he ko̱n u̱n Shir à

(Ruka 11:2-4)

5 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Komo u̱rege̱ no̱ u̱t-ma u̱n Shir ne̱, no̱ no̱m bo̱ ya-o-she̱pe̱ ro̱ m-no̱m á. Ye̱ ro̱ m-co̱n ye̱ ine̱ eso n-me̱ u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir ye̱ konot, komo u̱t-bakse̱ ne̱ be-de hun-ne̱ ro̱ m-go'one̱ à remen hun-ne̱ hyenet ye̱. Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, ye̱ kumuste̱ o̱ ka ko̱m-de u̱n 'yons-de u̱n ye̱.† 6 Amba da-o̱ o he m-ko̱n u̱n Shir rii à, co̱w o-kuke̱, o tige̱ ish. O ko̱n Shir Tato na wu̱ a m-hyan á, komo Tato na wu̱ ro̱ m-hyan u̱n rii-yo a no̱me̱ wukusse̱ ba hun-ne̱ u̱n hyan wu̱ á, wu̱a to̱p wo̱.”

7 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “U̱rege̱ no̱ u̱n ko̱n u̱n Shir rii, taase no̱ ma'as m-bim ba m-nap u̱n rii-yo no̱ m-rwo̱r á. Ye̱ nape̱ Shir á, ye̱ ro̱ m-ko̱n kaane̱ remen ye̱ ro̱ u̱s-barag shir-ye̱ u̱n ye̱ co̱no̱g m-ho̱ge̱ u̱n go̱n ka ko̱n-se. Ye̱ ro̱ m-hyan ye̱a kum rii-yo ye̱ ro̱ u̱s-ko̱n à, remen ye̱ cepk u̱t-ma de̱e̱n da-o̱ u̱s-ko̱n. 8 Taase no̱ ko̱n u̱ntu̱n ye̱ da-o̱ no̱ u̱s-ko̱n á, remen Shir Tato na nepste̱ rii-yo no̱ o-hoob à, cin ba no̱ u̱n ko̱n wu̱.” 9 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Kaane̱ no̱ he m-ko̱n:

“ ‘Tato na wu̱ ro̱ n-To̱n à,

A se̱ke̱mse̱ jin u̱n du.

10 Gwo̱mo-u̱t ru haan,

A nom rii-yo o co̱ne̱ à ho̱no o-dak,

Bo̱ a m-no̱m n-To̱n à.

11 Ya te̱ caane̱ rii-yo m-re̱ yo u̱n ka ho̱-de.

12 O soksu̱ te̱ ba'as-u̱t te̱,

bo̱ te̱ m-sokse̱ u̱n ye̱ ro̱ te̱ m-no̱me̱ u̱t-ba'as à.

13 Taase o heet te̱ n-me̱ u̱t-meger á,

Amba gu te̱ be-de o-yo̱ yo.’‡

14 “U̱rege̱ no̱ soksote̱ o̱r no̱ ne̱ u̱r-ba'as to̱ ye̱ no̱mu̱ no̱ u̱r-ba'as à, Tato no̱ wu̱ n-To̱n shir ma káane̱ wu̱ he no̱ m-sokse̱. 15 Amba u̱rege̱ no̱ sokse̱ hun-ne̱ u̱r-ba'as á, kaane̱ Tato no̱ wu̱a sokse̱ no̱ to̱ ma no̱ ba'as-to̱ á.§”

Ye̱so yooste̱ bo̱
a he no̱m o-swo̱o̱t à

16 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Da-o̱ no̱ o-swo̱o̱t à, no̱ naas o-co bo̱ ya-o-she̱pe̱ ro̱ m-naas u̱n co-se u̱n ye̱ á. Ye̱ ro̱ m-naas u̱n co-se u̱n ye̱ remen ye̱ kututé̱ hun-ne̱, ye̱ ro̱ o-swo̱o̱t. Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, ye̱ kumuste̱ o̱ ka ko̱m-de u̱n 'yons-de u̱n ye̱. 17 Amba da-o̱ wo̱ ro̱ o-swo̱o̱t, sapt co-o ru, o taam m-no̱w u̱r-hi, bo̱ o we̱te̱ m-no̱m à. 18 Taase hun-ne̱ nep wo̱ o-swo̱o̱t. No̱m bo̱ Tato na wu̱ ro̱ n-To̱n à, wu̱ a m-hyan á, wu̱ wu̱ cot nape̱. Wu̱ hyeneste̱ yo wo̱ m-no̱m à ba hun-ne̱ u̱n nap. Komo wu̱a topo wo̱.”

O-kwu̱m n-To̱n shir

(Ruka 12:33-34)

19 Ye̱so ze̱e̱ru̱ komo, “Taase no̱ karakse̱ hi u̱n no̱ o-kwu̱m u̱n ho̱no o-dak á. Be-de ye̱ge̱-re̱n m-shebe̱ ne̱ he o̱ m-naas à kàne̱ n-dak. Be-de komo hyow-ne̱ he m-co̱w ye̱ hiw yo no̱ e̱sse̱ à.* 20 Se̱ de̱ no̱ karakse̱ hi u̱n no̱ o-kwu̱m n-To̱n shir, rii-yo ro̱ kashi be-de Shir à. Be-de re̱n m-shebe̱ ne̱ a hoks o̱ m-naas á, komo hyow-ne̱ a hoks m-co̱w ye̱ hiwit u̱r-hyow á. 21 Nom kaane̱ remen be-de kwu̱m-o ru ro̱ à, káne̱ hur-u̱r du ro̱.”

Pitirra-de o-wu̱r

(Ruka 11:34-36)

22 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Yish-ye̱ ro̱ u̱r-pitirra de o-wu̱r, u̱rege̱ yish ru ro̱ ke̱rke̱r, kap u̱n wu̱r-o ru o̱a shi m-cecar ne̱. 23 Amba u̱rege̱ yish ru ro̱ ke̱rke̱r á, wo̱a hyen u̱r-bon ne̱ á. Ya ro̱ u̱ntu̱n wu̱ ro̱ n-me̱ o-comb à. U̱rege̱ cecar-mo̱ depe̱ o nom à mo̱ ro̱ ko̱n á, ashi n-me̱ o-comb o̱ ka o ro̱.”

24 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Yatt ko-gu̱w-wu̱ he m-hoks u̱n nome̱ u̱n hun-ne̱ yoor m-gu̱w da-o gaan á, ko̱ wu̱ cu̱n wan-gaan wu̱ yage̱ wan-gaan, ko̱ wu̱ es u̱n wan-gaan wu̱ yo'og wan-gaan, kaane̱ o̱ komo yatt bo̱ no̱ he m-no̱m no̱ cu̱nu̱t Shir u̱n hwo̱r ne̱ á.”

She̱r be-de u̱n Shir

(Ruka 16:13; 12:22-31)

25 Ka da-de Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Remen kaane̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, taase no̱ ryegen bo̱ no̱ he nekette̱ m-ho̱o̱g à, u̱ntu̱n rii-yo no̱ he m-re̱, ko̱ yo no̱ he m-swo̱ à, ko̱ komo bo̱ no̱ he m-no̱m no̱ kumut rii-yo m-co̱p u̱n wu̱r-u̱t no̱ á. ¿Ho̱o̱g-m mo̱ arag rii-yo m-re̱ á? ¿Komo wu̱r-o̱ jiish saw-to̱ no̱ he m-co̱p á?” 26 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Gwo̱t no̱ de̱ ye̱ge̱-no. Ye̱ u̱r-go á, ye̱ ro̱ ne̱ m-ce á, ye̱ m-kamas u̱r-byo á. Kap u̱n kaane̱ ne̱ Tato na wu̱ n-To̱n wu̱ ro̱ ye̱ m-re̱e̱gte̱. ¿Shir wu̱ jiish no̱ m-co̱n de̱e̱n arge̱ bo̱ wu̱ co̱ne̱ ye̱ á? Remen kaane̱ Shir a 'ye no̱ rii-yo m-re̱ yo no̱ co̱ne̱ à. 27 ¿Wan wu̱ ne̱ be u̱n no̱ regen-o̱ u̱n wu̱ he hoks m-gu ho̱-to̱ u̱n mar-mo̱ u̱n wu̱ woosu̱ne̱?”

28 Ye̱so haaru̱ co m-ze̱e̱, “No̱ ryegen u̱n saw-to̱ no̱ he m-co̱p á. Gwo̱t no̱ mo̱k-to̱ o-ko̱t bo̱ to̱ ro̱ m-bo̱'o̱se̱ à, to̱ ro̱ m-se̱nge̱ ko̱ m-ce u̱t-gund á. 29 Amba kap u̱n kaane̱ ne̱, me̱ no̱ m-ru̱re̱ ko̱ ko-Gwo̱mo Suremanu myet u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n wu̱ ne̱, wu̱ no̱m geger-to̱ wo̱o̱'e̱ u̱ntu̱n ko̱ o-gaan be-de u̱n to̱ á.† 30 ¿U̱rege̱ har Shir ro̱ m-nome̱ u̱n gwo̱-se o-ko̱t u̱t-geger to̱ ro̱ kane̱ caane̱, m-buk a tu̱ks to̱ à, yagu̱nte̱ no̱? No̱ m-she̱r be-de u̱n wu̱ de̱e̱n á!

31 “Remen kaane̱ taase no̱ ryegen no̱ zee, ‘¿Ya ne̱ te̱ he m-re̱? ¿Ko̱ ya te̱ he m-swo̱?’ Ko̱ komo, ‘¿Ya te̱ he m-co̱p?’ 32 Taase no̱ warag u̱ntu̱n ye̱ nape̱ Shir á. Ye̱ ro̱ u̱n hoob-o̱ u̱n se ka rem-se. Tato no̱ wu̱ n-To̱n wu̱ nepste̱ no̱ u̱n hoob-o̱ u̱n ka rem-se kap. 33 Amba rii-yo jiishe̱ à u̱r-takan yo ka, hoob no̱ gwo̱mo-to̱ u̱n wu̱, komo no̱ she'et kashi u̱r-she'et de u̱n wu̱ bo̱ wu̱ co̱ne̱ à. Ka da-de, wu̱a 'ye no̱ ka rem-se kap.

34 “Remen u̱n kaane̱, taase no̱ ryegen remen m-buk. Remen ho̱-de u̱n buk-de ro̱o̱n u̱n go̱n co̱n-mo̱ u̱n de ne̱. Regen-o̱ u̱n caane̱ bo̱'o̱ssu̱tu̱ no̱ remen caane̱.”

Bo̱r-u̱s ta'yoor

No̱ piishe̱ hun-ne̱ u̱t-ma á

(Ruka 6:37-38,41-42)

1 “No̱ piishe̱ hun-ne̱ u̱t-ma á, taase a piishi no̱. 2 No̱ nak bo̱ no̱ piishe̱ hun-ne̱ à, kaane̱ Shir he no̱ m-piishe̱. U̱rege̱ no̱ me'esu̱te̱ hun-ne̱ u̱r-bon ne̱, Shir a me'esu̱ no̱ u̱r-bon ne̱. Amba no̱ me'ese̱ hun-ne̱ ba u̱r-bon kaane̱ Shir he no̱ me'ese̱ ba u̱r-bon.*

3 “¿Ya o ro̱tte̱ gwo̱t u̱n ya o-gwo̱ yo ro̱ n-me̱ u̱n yish-u̱r o̱r ru à, amba wo̱ hyan cik-o̱ ro̱ u̱n de ma ru yish-de? 4 ¿Ko̱ komo re ne̱ o he m-no̱m o zeet o̱r ru, ‘Yage̱ u̱m hu̱ssu̱tu̱ wo̱ ya gwo̱-yo ro̱ n-me̱ u̱n yish u̱n du à,’ wo̱ kaane̱ o-cik ne̱ u̱n de ma ru yish-de? 5 Wo̱ ko-ya-o-she̱pe̱! Hu̱ssu̱sse̱ cik-o̱ ro̱ n-me̱ u̱n yish ru à, remen o hyenet cas bo̱ o he m-hu̱sse̱ u̱n o̱r ru ya o-gwo̱ yo ro̱ n-me̱ u̱n yish-de u̱n wu̱ à.”

6 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “No̱ ya'as ye̱ge̱-wo̱ rem-se Shir se ba m-ku̱ko̱p á. U̱rege̱ no̱ nomog kaane̱, ye̱a waktu̱ne̱ ye̱ ho̱gu̱ssu̱ no̱ m-hoog. No̱ jorbe̱ ye̱ge̱-are̱de saw-to̱ u̱n hwo̱r á! Ye̱a yawag ka saw-to̱ u̱s-na se u̱n ye̱.”

Ko̱n no̱ u̱s-ko̱n, no̱ hoob, no̱ ko̱'o̱t ish

(Ruka 11:9-13)

7 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Se̱ngu̱ no̱ ko̱n-se Shir rii-yo no̱ co̱ne̱ à, wu̱a 'ye no̱. Se̱ngu̱ no̱ hoob-o rii-yo no̱ co̱ne̱ à, Shir a 'ye no̱. Se̱ngu̱ no̱ ko̱'o̱t u̱n ish, Shir a tikshi no̱. 8 Remen kap wu̱ ko̱ne̱ à, wu̱a kum be-de Shir. Myet wu̱ ho̱be̱ be-de Shir à, wu̱a kum. Komo kap wu̱ ko̱'o̱te̱ ish à, Shir a tiksu̱ wu̱.

9 “¿Ko̱, wu̱ ken wu̱ ro̱ ko̱n be-u̱r no̱ tat-ne̱, wu̱ he u̱rege̱ wà u̱n wu̱ ko̱no̱g wu̱ rii-yo m-re̱, wu̱a ya'as wu̱ u̱r-ta'ar? 10 ¿Ko̱ wan-gaan be-u̱r no̱ tat-ne̱ u̱rege̱ wà u̱n wu̱ ko̱no̱g wu̱ o-jan, wu̱a ya'as wu̱ o-hwo̱? 11 No̱mo̱g no̱ ye̱ge̱-yo̱-ye̱ no̱ nak bo̱ no̱ he m-'ya u̱n yakar no̱ rem-u̱s so̱-se à. Yagu̱nte̱ Tato no̱ wu̱ n-To̱n shir, ai wu̱a 'ye yan-ko̱n-se u̱n wu̱ rem-u̱s so̱-se!” 12 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Myet bo̱ no̱ co̱ne̱ hun-ne̱ nomo no̱ à, se̱ no̱ nomotu̱ ye̱ kaane̱, remen o̱ ka o̱ ro̱ karamsa-o Mosa u̱n yoos-de u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱ n-ga.”†

O-ish re̱k-o̱ u̱n ish-o caari-ne̱

(Ruka 13:24)

13 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Co̱w no̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir u̱n ish-o re̱k-o̱. Remen co̱w-yo ro̱ m-ha be-de m-mar à u̱n ka ish-o̱ ne̱ ro̱ m-ho̱o̱b ne̱. Komo ya-m-do̱re̱ u̱n ka co̱w-yo ro̱ de̱e̱n. 14 Amba ish-o̱ ro̱ m-ha be-de u̱n ho̱o̱g à, re̱k-o̱ o̱. Co̱w-yo u̱n o̱ komo ro̱ m-'ya u̱r-ko̱o̱b de m-do̱re̱. Yan-do̱re̱-mo̱ u̱n yo komo ye̱ ro̱ de̱e̱n á.”

A m-nap o-'yo u̱n go̱n mat-de u̱n yo

(Ruka 6:43-44)

15 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “No̱m no̱ ja be-de u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ye̱ u̱t-bo̱. Ye̱ ro̱ m-haan be u̱n no̱ u̱n sha-mo̱ u̱n ye̱ge̱-ca ye̱ ro̱ m-naas á. Amba u̱n hur-de u̱n ye̱, ya ye̱ ro̱ u̱ntu̱n ye̱ge̱-dur, ye̱ ro̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n me̱r de̱e̱n à. 16 A m-kum u̱n yakar-ye̱ m-rum u̱n 'yo-yo o-yokor á, ko ne̱ u̱t-heye̱ u̱n 'yo-yo go̱g á. Kaane̱ komo ro̱ be-de u̱n hun-ne̱, u̱n go̱n she'et-de u̱n ye̱, de ye̱ ro̱ u̱r-she'et à, no̱ he ye̱ m-nap. 17 Kaane̱ komo ko̱ yo ke kashi-o 'yo-yo yoa met yakar-ye̱ u̱r-bon, 'yo-yo u̱n ba u̱r-bon komo yo met yakar-ye̱ ba u̱r-bon. 18 Bo̱ 'yo-yo u̱r-bon yoa hoks m-mat u̱n yakar-ye̱ ba u̱r-bon á, kaane̱ komo 'yo-yo ba u̱r-bon yoa hoks m-mat u̱n yakar-ye̱ u̱r-bon á. 19 Kap 'yo-yo yage̱ mat u̱n yakar-ye̱ u̱r-bon à, hun-ne̱ a saag yo a jorbe̱ o-ra.‡ 20 Remen kaane̱ no̱ hette̱ m-nap u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ye̱ u̱t-bo̱ u̱n bu̱-yo rem-se ye̱ m-no̱m à.”§

Me̱ we̱t no̱ m-nap á

(Ruka 13:25-27)

21 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Ba myet-o̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ ro̱ me̱ m-ze̱e̱ ‘Go̱s-wu̱, Go̱s-wu̱ à,’ ye̱ he m-co̱w u̱n den-o̱ u̱n Gwo̱mo-to̱ o-Shir* á. Se̱ de̱ ye̱ no̱me̱ rii-yo Tato re wu̱ n-To̱n shir co̱ne̱ à. 22 U̱n ho̱-de piish u̱t-ma, hun-ne̱ de̱e̱n ye̱a zee me̱, ‘Go̱s-wu̱! Go̱s-wu̱! Te̱ rwo̱ro̱g Ma-to̱ Shir u̱n jin u̱n du! Te̱ ruut ya-u̱t-ko̱t u̱n jin u̱n du! Komo, te̱ no̱m rem-se u̱t-hyat u̱n jin u̱n du.’ 23 Ka da-de man zee ye̱, ‘Me̱ we̱t no̱ m-nap á. Ine̱ no̱ be u̱n de, no̱ yan-me̱n-u̱t jaas-to̱.’† ”

Hun-ne̱ ne̱n yoor ya-u̱t-ma to̱ u̱t-kur

(Ruka 6:47-49)

24 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Remen kaane̱, wu̱ ho̱ge̱ ka ma-u̱t re to̱ à, wu̱ nom komo bo̱ u̱m zee à, wu̱a warag u̱ntu̱n ko-ya-u̱s-we̱e̱r wu̱ ma'e̱ hur-o̱ u̱n wu̱ n-te̱ o-ta'ar à. 25 Bo̱ kem caari hyeete̱ à, mar-u̱t shiiru̱ m-ho̱. Yo-m indu̱ndu̱ru̱ mo̱ tamu̱ru̱ ká hur-o̱. Amba ká hur-o̱ he̱ á, remen ká ne̱t-wu̱ maag o̱ n-to̱n o-ta'ar. 26 Myet bo̱ u̱n wu̱ ho̱ge̱ ma-u̱t re à, komo wu̱ yage̱ m-no̱m bo̱ u̱m zee à. Ya wu̱ ro̱ u̱ntu̱n wu̱ ken ko-raag-wu̱, wu̱ ma'e̱ hur-o̱ u̱n wu̱ n-te̱ m-hyereg à. 27 Bo̱ kem caari hyeete̱ à, mar-u̱t shiiru̱ m-ho̱, yo-m indu̱ndu̱ru̱ mo̱ tamu̱ru̱ ká hur-o̱. Komo kap mo̱ u̱n ká hur-o̱ he̱e̱ru̱, he̱-de u̱n diniyo̱ komo!”

Gwo̱mo-u̱t Ye̱so

28 Bo̱ Ye̱so komte̱ rwo̱r u̱n ka rem-se à, mo̱ro̱g-de u̱n hun-ne̱ ye̱ ho̱ge̱ wu̱ à, ye̱ bo̱pu̱ru̱ o-nu u̱n co̱w-yo wu̱ yoosu̱tu̱ ye̱ à u̱n rem-se wu̱ yoose̱ ye̱ ne̱ à. 29 Ye̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱, remen Ye̱so yoosu̱ ye̱ bo̱ yan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa ro̱ m-yoos á. Wu̱ yoosu̱tu̱ ye̱ u̱ntu̱n ne̱t-wu̱ kumne̱ u̱t-gwo̱mo be-de Shir à.‡

Bo̱r-u̱s eer

Ye̱so taasu̱te̱ ne̱t u̱t-cim

(Mark 1:40-45; 5:12-16)

1 Bo̱ Ye̱so kyergu̱nte̱ n-to̱n u̱r-haag à, hun-ne̱ de̱e̱n do̱ru̱ru̱ wu̱. 2 Wu̱ ken ko-cim-wu̱, haaru̱ be-de u̱n wu̱, wu̱ kwu̱ktu̱ru̱ u̱n co-o̱ u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱, u̱rege̱ o co̱no̱g, wo̱a hoks me̱ m-taase̱ u̱n go̱m re.”

3 Ye̱so tabbu̱ru̱ kom-o̱ u̱n wu̱, wu̱ ci'u̱ru̱ ká ne̱t-wu̱. Komo Ye̱so ze̱e̱ru̱, “U̱m co̱no̱g, go̱m ru te.” Ba u̱n rem káne̱, cim-to̱ u̱n wu̱ ta'e̱. 4 Ka da-de Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wo̱ jar o ru̱re̱ ne̱t bo̱ no̱me̱ á. Amba neke̱, o kute̱ wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir, wu̱r-o ru taag. Komo o seke̱ u̱r-seke̱ bo̱ karamsa-o Mosa zee à. No̱m kaane̱ remen o kututé̱ hun-ne̱ u̱nze cim-u̱t ru taag.”*

Ye̱so taaste̱ go̱m-o̱ u̱n wà-wu̱
u̱n wu̱ ken ko-karma-wu̱ ko-Roma

(Ruka 7:1-10; Yoha 4:43-54)

5 Bo̱ Ye̱so cu̱wte̱ u̱n bo̱-o̱ o-Kapanahum à, wu̱ ken caari-wu̱ u̱n ko-karma-wu̱ u̱n Roma-ne̱, wu̱ haanu̱ru̱ be-de u̱n Ye̱so. Wu̱ ko̱nu̱ru̱ wu̱, wu̱ zee, 6 “Go̱s-wu̱, me̱ u̱n ko-ya-m-gu̱w ne̱ wan-campo̱ wu̱ piishe̱ á. Wu̱ ro̱ o-hur do̱mb, wu̱ ro̱ m-hoks m-nukte̱ á, wu̱ ro̱ m-swo̱ u̱r-ko̱o̱b de̱e̱n.”

7 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Man habe̱, u̱m taasu̱té̱ wu̱ go̱m-o̱ u̱n wu̱.”

8 Ko-caari-wu̱ u̱n ko-karma-wu̱ u̱n Roma-ne̱ shasu̱ru̱ Ye̱so, “Go̱s-wu̱, me̱ bo'os o habe̱ u̱n hur-o re á, amba no̱m u̱t-ma temb, go̱m-o̱ u̱n wan-gu̱w-m re a te. 9 Remen me̱ u̱n ce re u̱n ku̱s-o̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n ye̱ ken ye̱ u̱m ro̱, komo me̱ u̱n karma-ne̱ u̱n ku̱s-o re. Me̱ m-ze̱e̱ u̱n wan-gaan, ‘Neke̱, o nom kàane̱,’ wu̱ neke̱. Wu̱ ken komo me̱ m-ze̱e̱, ‘Haan,’ wu̱ argu̱ m-haan. U̱m zee ko-gu̱w re, ‘No̱m yo ká káane̱,’ wu̱ no̱mu̱ru̱.”

10 Bo̱ Ye̱so ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, wu̱ bo̱pu̱ru̱ o-nu. Wu̱ ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, ko̱ n-me̱ u̱n dak-o̱ o-Isra me̱ tak m-kum wa-m-she̱r m-'wo̱ns ne̱ u̱ntu̱n wu̱ ka á. 11 Me̱ no̱ m-ru̱re̱ hun-ne̱ de̱e̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á ye̱a haan so̱ u̱r-ho̱ran, u̱r-ho̱rim ne̱ rwu̱u̱n-mo̱ u̱n to̱ ken dak-to̱. Ye̱ she'ette̱ ye̱ reet o-biki be-u̱r gaan u̱n Ibrahi ne̱ u̱n Ishaku ne̱ u̱n Yakubu ne̱ u̱n Gwo̱mo-to̱ Shir.†‡ 12 Amba Shir a jorbu̱ no̱ n-me̱ o-comb no̱ ye̱ depete̱ no̱ wakte̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ à, amba no̱ yage̱. Kane̱ no̱ he u̱s-kan u̱n haw-se u̱n yin-ne̱.”§

13 Ka da-de Ye̱so ze̱e̱ru̱ ka caari-wu̱ u̱n ko-karma-wu̱ u̱n Roma-ne̱ wu̱, “Neke̱ jo o-hur, go̱m-o̱ u̱n ko-gu̱w ru a te bo̱ o she̱re̱ à.” Ba u̱n rem, wu̱r-o̱ u̱n ko-yan-gu̱w-mo̱ u̱n wu̱ taaru̱.

Ye̱so taasu̱te̱ mo̱o̱n Bitrus ne̱ go̱m

(Mark 1:29-31; Ruka 4:38-39)

14 Bo̱ Ye̱so cu̱wte̱ u̱n hur-o Bitrus à, wu̱ 'wo̱su̱ru̱ ko-mo̱o̱n Bitrus ne'a wu̱ ro̱ do̱mb, wu̱r-o̱ dengu̱te̱ wu̱ o-ra. 15 Ye̱so ci'u̱ru̱ kom-o̱ u̱n wu̱, ká go̱m-o̱ dossu̱ru̱. Wu̱ inu̱ru̱ wu̱ nomoru̱ ye̱ rii-yo m-re̱.

Ye̱so taaste̱ go̱m-se u̱n hun-ne̱ de̱e̱n

(Mark 1:32-34; Ruka 4:40-41)

16 Bo̱ rim-m nomte̱ à, hun-ne̱ hantu̱ru̱ Ye̱so ye̱ ya-u̱t-ko̱t da'e̱ u̱t-hi à de̱e̱n. Wu̱ ruutu̱ru̱ ya-u̱t-ko̱t u̱n rwo̱r u̱t-ma temb. Wu̱ taasu̱ru̱ komo ya-u̱s-go̱m go̱m-se u̱n ye̱ kap. 17 Ye̱so u̱n nom to̱ ká káane̱ remen a shoosté̱ rwo̱r-m Ishayawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir u̱nze,

“Wu̱ de̱k swo̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n na,

wu̱ taaste̱ go̱m-u̱s na.”*

Ya-m-ze̱e̱ ye̱a do̱re̱ Ye̱so

(Ruka 9:57-62)

18 Bo̱ Ye̱so hyente̱ caari-de u̱n bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ keste̱ wu̱ ge̱w à, wu̱ ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “A pes no̱ de ká jit-de o-mar de re̱e̱no̱.”

19 Ka da-de wu̱ ken wan-Yoos-de o-karamsa haanu̱ru̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Wan-yoos, man do̱ru̱ wo̱ myet ko̱ ke so̱ o ha'e̱.”

20 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “E̱ge̱-ru̱u̱g ro̱ u̱n wu-to̱ u̱n ye̱ ne̱, ye̱ge̱-no komo u̱n be-to̱ u̱n rew-mo̱ u̱n ye̱ ne̱. Amba me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t† me̱tt be-de m-rew á.”

21 Wu̱ ken wu̱ n-me̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Go̱s-wu̱, yage̱ u̱m he u̱m ju̱kt tato re to̱ ko̱n da-o̱ wu̱ mere̱. Ka da-de u̱m haanu̱ru̱, u̱m do̱ru̱ru̱ wo̱.”

22 Amba Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Do̱nd me̱, o yage̱ margan-ne̱ ye̱ o-ku̱kt, ye̱ ju̱kt o̱r u̱n ye̱ u̱n margan-ne̱.”

Ye̱so kangsu̱te̱ yo-mo̱ u̱n kem

(Mark 4:35-41; Ruka 8:22-25)

23 Ka da-de Ye̱so co̱wu̱ru̱ hat-o̱ m-ho̱, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ do̱ru̱ru̱ wu̱. 24 Ka da-de yo-mo̱ m-'wo̱ns indu̱ndu̱ru̱ o-mar har ho̱-m ro m-daan mo̱ ro̱ m-co̱w n-me̱ o-hat, amba Ye̱so ro káne̱, wu̱ ro m-rew. 25 Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ haaru̱, ye̱ 'yonsu̱ru̱ wu̱. Ye̱ zee, “Go̱s-wu̱, gu te̱, ho̱-m a re te̱!”

26 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Remen yan no̱ ho̱gu̱te̱ o-gye̱r kaane̱? No̱tt m-she̱r be u̱n de de̱e̱n á.” Ka da-de wu̱ inu̱ru̱, wu̱ te̱pru̱ru̱ ká yo-mo̱ u̱n ká sa-mo̱ ne̱, kap o̱ u̱n ká be-de re̱su̱ru̱ ceen.

27 Ká hun-ne̱ bo̱pu̱ru̱ o-nu, ye̱ ze̱e̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱, “¿Yan go̱n ne̱t-wu̱ ne̱ wu̱ ka, wu̱ ro̱ har m-sa m-yo ne̱ mo̱ ro̱ wu̱ m-nome̱ o-do̱ro̱tte̱?”

Ye̱so dossu̱te̱ hun-ne̱ ya-u̱t-ko̱t

(Mark 5:1-20; Ruka 8:26-39)

28 Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱, wo̱o̱ru̱ u̱n de ká jit-de o-mar o̱ o-Gariri de. Ha-mo̱ u̱n dak-o̱ o-Gadare̱ne̱s. Ka da-de hun-ne̱ yoor-ye̱ ya-u̱t-ko̱t ro̱ m-rangse̱ à rwu̱u̱nu̱ru̱ n-me̱ u̱s-saag, ye̱ kawnu̱ru̱ Ye̱so ne̱. Ye̱ waktu̱ssu̱te̱ rii-ye̱ o-gye̱r ba m-so̱k har ma yatt-wu̱ ro̱ m-do̱re̱ u̱n ka co̱w-yo á.

29 Ye̱ kangsu̱ru̱ Ye̱so, “Wà-wu̱ Shir, ¿ya o co̱ne̱ u̱n te̱ ne̱ ya-u̱t-ko̱t? ¿Ko̱ wo̱ u̱n haan o ye'et te̱ u̱r-ko̱o̱b cin ba da-o̱ u̱n wo̱o̱n o̱ Shir e̱sse̱ à?”

30 U̱n co-o̱ u̱n ye̱ hiin, de ken caari-de u̱n kur-de u̱n ye̱ge̱-are̱de ro ko̱n, ye̱ ro u̱t-re̱. 31 Ká ya-u̱t-ko̱t ye̱ ko̱nu̱ru̱ Ye̱so, ye̱ zee, “Wo̱ ruutu̱ te̱ be-de u̱n ka hun-ne̱ yoor-ye̱, o yage̱ te̱ cu̱wu̱t u̱n ká kur-de u̱n are̱de de.”

32 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ká ya-u̱t-ko̱t ye̱, “To̱, neke̱ no̱.” Ye̱ ruuru̱ be-de u̱n ká hun-ne̱ yoor-ye̱, ye̱ co̱wu̱ru̱ n-me̱ u̱n ye̱ge̱-are̱de. U̱n gyept-o̱ u̱n yish, kur-de u̱n are̱de nupu̱ru̱ u̱s-rek ye̱ yiru̱gbu̱ru̱, ye̱ he̱bu̱ru̱ n-me̱ o-mar. Ho̱-m re̱e̱ru̱ ye̱. 33 Bo̱ yan-gu̱t-de u̱n are̱de hyente̱ kaane̱ à, ye̱ so̱mu̱ru̱ co̱w-mo̱ o-bo̱ be-de den-to̱ u̱n ye̱ ro̱ à. Ye̱ ru̱ru̱ru̱ hun-ne̱ rii-yo ko̱re̱ à. Komo ye̱ ru̱ru̱ru̱ hun-ne̱ yo ko̱re̱ u̱n ká hun-ne̱ yoor-ye̱ ne̱ à, ye̱ ro u̱n ya-u̱t-ko̱t ne̱ à. 34 Myet-mo̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ o-bo̱ rwu̱u̱nu̱ru̱ hyan-o Ye̱so. Bo̱ ye̱ hyente̱ wu̱ à, ye̱ ko̱nu̱ru̱ wu̱, wu̱ ru u̱n dak-o̱ u̱n ye̱.

Bo̱r-u̱s jero̱

Ye̱so taaste̱ go̱m-o̱ ko-ryam

(Mark 2:1-12; Ruka 5:17-26)

1 Ye̱so co̱wu̱ru̱ hat-o̱ m-ho̱, u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱. Ye̱ pasu̱ru̱ Mar-o̱ o-Gariri, ye̱ co̱wu̱ru̱ o-Kapanahum bo̱-o̱ u̱n wu̱. 2 Ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ hantu̱ru̱ Ye̱so ko-ryam. Wu̱ ro do̱mb o-karanga, wu̱ ro m-hoks u̱n nukt u̱n wu̱r-o̱ u̱n wu̱ á. Ye̱so napu̱ru̱ ká hun-ne̱ ye̱ she̱re̱ste̱ u̱nze Ye̱so a hoks taase u̱n wu̱ ká go̱m-o̱. Ye̱so ze̱e̱ru̱ ká ko-ryam-wu̱, “Wan-yen de, wo̱ jar o-regen á, a sokste̱ ba'as-u̱t ru!”

3 Bo̱ ye̱ ken yan-Yoos-de o-karamsa ye̱ ho̱ge̱ káane̱ à, ye̱ ze̱e̱ru̱ o̱r u̱n ye̱ ne̱, “Ka ne̱t-wu̱ ro̱ u̱t-ma sa o zee wu̱ ro̱ Shir.”

4 Amba Ye̱so nepste̱ barag-se ro̱ u̱n hur-de u̱n ye̱ à. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Remen yan o̱ no̱tte̱ u̱n barag-u̱s yo̱-se u̱n hur-u̱t no̱ káane̱? 5 ¿Ya jiishe̱ kupse̱, u̱m zee, ‘U̱m sokste̱ ba'as-u̱t ru,’ ko̱ a zee, ‘Ine̱ o hewwe̱ u̱r-hew?’ 6 Man kutu no̱ u̱nze, me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t ro̱ u̱t-gwo̱mo ne̱ to̱ u̱n soks u̱t-ba'as u̱n ho̱no o-dak.” Ka da-de, Ye̱so ze̱e̱ru̱ ko-ryam, “Ine̱ eso, o mos karanga-o ru, o ji o-hur.” 7 Ká ne̱t-wu̱ inu̱ru̱ pee, komo wu̱ ji'u̱ru̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱. 8 Bo̱ mo̱ro̱g-de u̱n hun-ne̱ hyente̱ kaane̱ à, ye̱ ho̱gu̱ru̱ o-gye̱r. Ye̱ bo̱mu̱ru̱ Shir, wu̱ ya'e̱ ne̱t go̱n ka gwo̱mo-to̱ à.

Ye̱so ak Matiyos

(Mark 2:13-17; Ruka 5:27-32)

9 Bo̱ Ye̱so reete̱ co u̱r-hew à, wu̱ hyanu̱ wu̱ ken ko-yan-go̱ks u̱n tar wu̱. Jin-de u̱n wu̱ Matiyos. Wu̱ ro tara be-de u̱n go̱ks u̱n tar. Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Do̱nd me̱, o warag wan-neke̱-m re.” Matiyos inu̱ru̱, wu̱ do̱ru̱ru̱ Ye̱so.

10 Bo̱ ho̱-u̱r warge̱ so m-rim à, Ye̱so re̱e̱ru̱ rii-yo m-re̱ u̱n hur-o Matiyos. Yan-go̱ks u̱n tar u̱n ya-u̱r-ba'as ne̱ de̱e̱n, ye̱ she'etu̱ru̱ be-u̱r gaan u̱n Ye̱so ne̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱. Ye̱ re̱e̱ru̱ be-u̱r gaan u̱n Ye̱so ne̱. 11 Bo̱ Parisa-ne̱ hyente̱ káane̱ à, ye̱ ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-m Ye̱so. “U̱depe̱ ko-yan-yoos-u̱r no̱ re rii-yo m-re̱ u̱n yan-go̱ks u̱n tar ne̱, u̱n ya-u̱r-ba'as ne̱ á.”*

12 Bo̱ Ye̱so ho̱gu̱te̱ to̱ ka à, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Yan-ba-u̱s-go̱m ro̱ u̱n hoob-o̱ ko-ya-u̱s-baat á, se̱ de̱ ya-u̱s-go̱m ye̱ ro̱ m-hoob u̱n ko-ya-u̱s-baat. 13 Neke̱ no̱ ceker rii-yo Shir co̱ne̱ à, da-o̱ wu̱ zee, ‘U̱m co̱no̱g hun-ne̱ ho̱ge̱ 'wo̱n-u̱r o̱r re u̱n ye̱ ne̱, ba ye̱ seke̱ me̱ u̱t-gu̱t á.’† ” Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Me̱ u̱n haan remen kashi u̱n hun-ne̱ á, amba remen ya-u̱t-ba'as o̱ u̱m haante̱.”

O-cot be-de u̱n no̱m o-swo̱o̱t

(Mark 2:18-22; Ruka 5:33-39)

14 A káne̱ yan-neke̱-m Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ haanu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so. Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱ “Te̱ u̱n Parisa-ne̱ ne̱ ro̱ u̱n no̱m o-swo̱o̱t, ¿ya rwo̱'e̱ yan-neke̱-m ru ro̱tte̱ m-no̱m o-swo̱o̱t á?”

15 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “Nay-ne̱ ye̱ u̱n ko-ya-u̱t-ge ro̱ o-zak ne̱ da-o̱ ko-ya-u̱t-ge ro̱ be-u̱r gaan u̱n ye̱ ne̱ à. Amba u̱jime̱ hun-ne̱ a dek ko-ya-u̱t-ge a yagu̱ ye̱ m-zar. U̱ kore̱ kaane̱ ká da-o̱ ye̱ he tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n ye̱ nom o-swo̱o̱t.”

16 Komo Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Hun-ne̱ ro̱ m-no̱m u̱n dap-de u̱n u̱r-matuku u̱r-ut u̱n gund-u̱r pu̱-de á. U̱rege̱ ye̱ no̱mo̱g, gund-u̱r pu̱-de a swu̱tme̱ de yiish u̱r-ut arge̱-mo̱ n-ga.

17 “Komo, yatt ne̱t-wu̱ ro̱ m-duus ke̱-m pu̱-mo̱ n-me̱ u̱n tur-o̱ o-ka o-ut á. Remen ka tur-o o-ka o-ut o̱a bu̱u̱ge̱ remen 'wo̱ns-mo̱ u̱n ka ke̱-mo̱, ká ke̱-mo̱ mo̱a ukse̱ komo tur-o o-ka bu̱u̱gse̱. Ke̱-m pu̱-mo̱, hun-ne̱ ro̱ mo̱ duus n-me̱ u̱n tur-o o-ka o-pu̱ o̱ u̱n kaane̱, hun-ne̱ ye̱a taage̱ ko̱ gaan n-me̱ o-tur o-ka ko̱ m-ke̱ á.”

Wà Jaros u̱n
ne'a-wu̱ hyó-m mo̱ m-du ne̱ à

(Mark 5:21-43; Ruka 8:40-56)

18 Ye̱so ro̱ ye̱ m-ru̱re̱ u̱t-ma kane̱, se̱ wu̱ ken u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir haaru̱ be-u̱r Ye̱so wu̱ kwu̱ktu̱ru̱ u̱n co-o̱ u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Wà re wan-ne'a marag m-mo̱ka m-mo̱ka, amba wo̱ haabe̱ hur-o re, wo̱ ci wu̱ u̱n kom-u̱t ru, wo̱a hoks wu̱ m-'yons, wu̱a ine̱ ba u̱n go̱m.”

19 Ye̱so inu̱ru̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱, ye̱ do̱ru̱ru̱ tato-o̱ u̱n ka wà-wu̱. 20 Ye̱ ro̱ m-neke̱ wu̱ ken ne'a wu̱, ko-yan-go̱m do̱ndu̱ru̱ Ye̱so n-jim. Wu̱ no̱mo̱g hak-u̱s o̱p u̱s-yoor hyó-m ro̱ m-du. Wu̱ wo̱o̱nu̱ru̱ u̱n jim-de u̱n wu̱, wu̱ ci'u̱ru̱ riib-yo u̱n matuku-u̱r Ye̱so. 21 Wu̱ u̱n nom kaane̱ remen wu̱ ze̱e̱g n-me̱ u̱n hur-de u̱n wu̱, “U̱rege̱ u̱m ci'ig matuku-de u̱n wu̱ cot go̱m re a te.”

22 Bo̱ Ye̱so byandu̱te̱ à, wu̱ hyanu̱ ká ne̱t-wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Wo̱ ryegen á wà re o̱, Shir taaste̱ go̱m ru remen o she̱re̱g wu̱a taas o̱.” Go̱m-o̱ u̱n wu̱ taaru̱ kane̱.

23 Bo̱ Ye̱so tu̱wte̱ hur-o̱ u̱n ka wan-co-wu̱ u̱n Yahuda-ne̱ wu̱ à, wu̱ hyanu̱ru̱ ya-m-huru u̱r-ku u̱n mo̱ro̱g-de u̱n hun-ne̱ ne̱ ye̱ ro̱ u̱n dum-to̱ m-mar. Bu̱u̱g-de hun-ne̱ ro̱ o-zaaz. 24 Ka da-de wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ine̱ no̱ kane̱! Ka wan-ne'a-wu̱, wu̱ mar á, rew-mo̱ wu̱ ro̱tte̱.” Amba ka hun-ne̱ ye̱ nemsu̱ru̱ wu̱ nemes-to̱ o-yo'og. Ye̱ she̱r be-de u̱n wu̱ á, remen ye̱ nepse̱ ka wà-wu̱ mereste̱. 25 Yan-den-o̱ u̱n ka wà-wu̱ ruutu̱ru̱ ye̱ n-do̱. Ye̱so co̱wu̱ru̱ u̱n kuke̱-o̱ u̱n ka wà-wu̱. Ye̱so shipu̱ru̱ kom-o̱ u̱n ka wan-ne'a-wu̱, wan-ne'a inu̱ru̱! 26 Ka hun-ne̱ ye̱ taknu̱ru̱ rwo̱r u̱n ma-to̱ ka wan-ne'a-wu̱, wu̱ Ye̱so 'yonse̱ m-mar à, har ka ma-to̱ semu̱ru̱ kap n-me̱ u̱n ka dak-o̱.

Po̱-ne̱ yoor kumug o-hyan

27 Bo̱ Ye̱so peste̱ u̱n co hiin à, po̱-ne̱ yoor do̱ru̱ru̱ wu̱ u̱s-eeg, “Wà ko-Gwo̱mo Dawuda ho̱ge̱ 'wo̱n-u̱r te̱!”

28 Bo̱ Ye̱so cu̱wte̱ u̱n o̱ ken hur-o̱ à ka po̱-ne̱ ye̱ yoor haaru̱ be-de u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿No̱ she̱re̱g m-'wo̱ns ne̱ man hoks taas u̱n go̱m no̱?”

Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Eba, Go̱s-wu̱ o̱.”

29 Ka da-o̱, Ye̱so ci'u̱ru̱ yish-ye̱ u̱n ye̱. Wu̱ zee, “Remen she̱r-m no̱, man taas go̱m no̱.” 30 Yish-ye̱ u̱n ye̱ upsu̱ru̱. Ka da-o̱ Ye̱so ka'agu̱ ye̱ m-so̱k ne̱ wu̱ zee, “No̱ ru̱re̱ ne̱t yo no̱me̱ á.” 31 Amba ye̱ ruuru̱, ye̱ ze̱e̱ru̱ m-rwo̱r u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ ko̱ kene̱ u̱n ká dak-o̱.

Ye̱so taaste̱ go̱m-o̱ u̱t-'kato̱

32 Bo̱ ye̱ zette̱ ru-mo̱ ka à, hun-ne̱ hantu̱ru̱ Ye̱so wu̱ ken campo̱-wu̱. Ko-ya-u̱t-ko̱t we̱ne̱g wu̱ te̱p. 33 Ye̱so ruutu̱ru̱ ko-ya-u̱t-ko̱t, ka wu̱ ro u̱n hoks m-te̱pe̱r á, ka da-o̱ wu̱ ciru̱ru̱ te̱p. Mo̱ro̱g-de u̱n hun-ne̱ bo̱pu̱ru̱ nu-se u̱n ye̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Te̱ we̱t m-hyan u̱n yo ken rii-yo u̱ntu̱n kaane̱ n-me̱ u̱n dak-o̱ Isra-ne̱ á.”

34 Amba Parisa-ne̱ ze̱e̱ru̱, “U̱n be̱e̱b-de u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t wu̱ ro̱ m-ruute̱ u̱n hun-ne̱ ya-u̱t-ko̱t.”‡

Ye̱so ho̱gu̱te̱ 'wo̱n-de u̱n hun-ne̱

35 Bo̱n kane̱, Ye̱so do̱ru̱ru̱ myet o̱ u̱t-bo̱ u̱n ye̱ ro n-me̱ o-ko̱t ne̱ à. Wu̱ ro u̱r-yoos u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. Wu̱ ro u̱n ko̱'o̱te̱ u̱n hun-ne̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir. Wu̱ ro̱ komo m-taase̱ u̱n hun-ne̱ u̱s-go̱m u̱n ko̱ o̱ ke go̱n go̱m-o̱ u̱n ko̱o̱b-de u̱n gu̱gaaz-mo̱ o-wu̱r mo̱ ne̱.§ 36 Bo̱ wu̱ hyente̱ hun-ne̱ mo̱ro̱gsu̱te̱ de̱e̱n à, wu̱ ho̱gu̱ru̱ 'wo̱n-de u̱n ye̱, remen ye̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b. Komo wan-gwu̱ ro̱ ko̱n á, u̱ntu̱n ye̱ge̱-ca ye̱ ro̱ ba u̱n ko-ya-u̱r-gu̱t à.* 37 Ka da-de Ye̱so ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “Hun-ne̱ de̱e̱n co̱no̱g ye̱ haan be u̱n de, amba ya-u̱r-ben ro̱ ko̱n de̱e̱n á. Ya ye̱ ro̱ u̱ntu̱n kat-o caari-o̱ wo̱o̱se̱ m-ce à, amba ya-m-ce ro̱ ko̱n de̱e̱n á. Ye̱ he m-ce ye̱ jonte̱ o-hur á. 38 Remen kaane̱, ko̱n no̱ ko-ya-o-kat-wu̱ to̱mo̱n ya-m-ce ye̱ ceete̱ wu̱ m-ce.”†

Bo̱r-u̱s o̱p

Ye̱so dak yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱

(Mark 3:13-19; Ruka 6:12-16)

1 Ye̱so daagu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ o̱p u̱n yoor [12]. Wu̱ ya'u̱ru̱ ye̱ be̱e̱b-de u̱n ruut u̱n ya-u̱t-ko̱t be-de u̱n hun-ne̱. Komo ye̱ taase̱ hun-ne̱ ko̱ o̱ ke go̱n go̱m-o̱. 2 Jin-to̱ u̱n ká yan-To̱m-ye̱ to̱ ka o̱p yoor [12]. Ye̱ Ye̱so aage̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ à.

U̱r-takan Simo̱n (wu̱ a m-ze̱e̱ Bitrus à),

u̱n heno u̱n wu̱ ne̱ Andarawus.

Yakubu (wà Ze̱be̱di),

u̱n hen u̱n wu̱ ne̱ Yohana,

3 Pirip,

u̱n Bataromi ne̱.

Tomas,

u̱n Matiyos (wan-go̱ks u̱n tar),

Yakubu (wà Aru̱payes),

u̱n Taddiyus ne̱,

4 Simo̱n (ko-ya-o-Kan'ana),

Komo u̱n Yahudas Iskariyoti ne̱ (wu̱ ya'ase̱ Ye̱so u̱n kom-to̱ u̱n yan-yage̱-to̱ u̱n wu̱ à).

Ye̱so to̱mu̱ru̱ ká o̱p u̱n yoor-ye̱ [12]

(Mark 6:7-13; Ruka 9:1-6)

5 Da-o̱ Ye̱so to̱me̱ ká hun-ne̱ o̱p u̱n yoor-ye̱ à [12], wu̱ ru̱ru̱ ye̱ yo ka, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ jar no̱ he be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, komo no̱ jar no̱ cu̱w to̱ ken bo̱-to̱ o-Samariya to̱ á. 6 Se̱ de̱ no̱ he be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Isra ye̱ ro̱ u̱ntu̱n ca-ye̱ e̱ge̱ à. 7 Ha no̱ ru̱ru̱ ye̱ ka ma-to̱ u̱nze, ‘Da-o ro̱ yow yow, da-o̱ Shir he no̱m u̱t-gwo̱mo* à.’ 8 No̱ taas ya-u̱s-go̱m go̱m-se u̱n ye̱. No̱ 'yons ye̱ mare̱ à. No̱ taas cim-ne̱ cim-to̱ u̱n ye̱. No̱ ruute̱ hun-ne̱ ya-u̱t-ko̱t. Yar-mo̱ no̱ kume̱, komo yar-mo̱ no̱ he m-'ya.

9 “No̱ jar no̱ dek hwo̱r hap-o no̱ 10 ko̱ ba-o̱ u̱r-hew á. No̱ jar no̱ de̱k matuku-u̱t yoor á, ko̱ u̱t-ka'ante̱. No̱ de̱k ko̱-yo u̱r-hew á. Remen no̱ he de m-taage̱ u̱n ko̱ rii gaan be-de u̱n ka rem-se à. No̱ yan-se̱nge̱-m re ye̱. Ka hun-ne̱ ye̱ no̱ gu'e̱ à ye̱ he no̱ m-'ya u̱n yo no̱ o-hoob à.”†

11 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Ko̱ o̱ ke bo̱-o̱, ko̱ o-den o̱ no̱ co̱we̱ à, hoob no̱ kashi u̱n ne̱t-wu̱ he no̱ m-barke̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ à. She'et no̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ har se̱ da-o̱ no̱ he m-arag à. 12 No̱ cu̱we̱ o-hur, kono no̱ ye̱ gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur. 13 U̱rege̱ ká den-o̱ shaks no̱, kono no̱ ye̱ Shir 'ye ye̱ she'et-de m-gwu̱gwu̱. Amba u̱rege̱ ye̱ shas no̱ á, Shir a 'ye ká den-o̱ gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur á. 14 Myet bo̱-o̱ yagu̱ no̱ m-barke̱ à, ko̱ komo wu̱ yage̱ ho̱ge̱ u̱n ma-u̱t no̱ à, kukt no̱ ká hu-mo̱ dape̱ u̱n na-u̱s no̱ à, u̱n co-o̱ u̱n ye̱, no̱ ru u̱n ká hur-o̱ ko̱ ká bo̱-o̱.‡ 15 Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, da-o̱ Shir he piishe̱ u̱n hun-ne̱ kap u̱t-ma à, Shir a jiish m-ho̱ge̱ u̱n 'wo̱n-de u̱n hun-ne̱ ye̱ o-So̱do̱m u̱n ye̱ o-Gomora ne̱ arge̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n ká bo̱-o̱.”§*

Swo̱o̱g-to̱ u̱t-Ma u̱n
ko̱o̱b-de ro̱o̱ne̱ u̱n co à

(Mark 13:9-13; Ruka 12:11-12; 21:12-19)

16 Ye̱so haaru̱ co u̱n nome̱ u̱n yan-To̱m-ye̱ u̱n wu̱ u̱t-ma. Wu̱ zee, “Me̱ no̱ m-to̱m be-de u̱n yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ u̱ntu̱n ye̱ge̱-ca n-me̱ ye̱ge̱-dur. Remen kaane̱ no̱m no̱ u̱s-we̱e̱r u̱ntu̱n ye̱ge̱-hwo̱, komo no̱ nom yan-ba-u̱t-naas u̱ntu̱n ye̱ge̱-gorop.† 17 No̱m no̱ ja u̱n hun-ne̱ ne̱, remen ye̱a heet no̱ be-de u̱n gwo̱mo-ne̱, komo ye̱ nomo no̱ u̱s-so̱ro̱g u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir u̱n pyo-se u̱n ye̱ ne̱ se piish u̱t-ma. 18 Rem re komo, ye̱a heet no̱ be-de u̱n Gwamna-ne̱ u̱n gwo̱mo-ne̱ ne̱, komo no̱ ko̱'o̱tu̱ ye̱ ma-u̱t re. No̱ ru̱re̱ Yahuda-ne̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á. 19 Da-o̱ ye̱ heetu̱ no̱, be-de u̱t-gwo̱mo no̱ jar no̱ ryegen n-te̱ u̱n gom-de no̱ he m-ce̱p á, ko̱ bo̱ no̱ he m-ce̱p á. Remen Shir a 'ye no̱ gom-to̱ no̱ he m-ce̱p à, u̱n ká da-o̱. 20 Remen no̱ ye̱ ro̱ u̱t-ma á, Ku̱kt-o Tato no̱ Shir o̱ he u̱t-ma be-u̱r no̱. O̱ he no̱ m-ru̱re̱ u̱n yo wu̱ co̱ne̱ no̱ zee à.”‡

21 Ye̱so haaru̱ co m-ze̱e̱, “Ne̱t-wu̱ she̱re̱ be u̱n de á wu̱a ya'as heno u̱n wu̱, wu̱ she̱re̱ be u̱n de à, yan-yage̱-to̱ u̱n wu̱ ho wu̱. Tat-ne̱ a ya'as yakar-ye̱ u̱n ye̱, ye̱ she̱re̱ be u̱n de à. Yakar komo ye̱a ya'as tat-ne̱ u̱n ye̱ ne̱, ye̱ she̱re̱ be u̱n de à har ye̱ ru̱ a hoom tat-ne̱ u̱n ye̱.§ 22 Hun-ne̱ ko̱ kene̱ a yagu̱ no̱ remen no̱ yan-neke̱-m re ye̱. Amba bo̱ u̱n ye̱ jo̱o̱se̱ har ha-mo̱ u̱r-ko̱m à Shir a gu ye̱.* 23 U̱rege̱ ye̱ ro̱ no̱ m-'ya u̱r-ko̱o̱b u̱n o̱ ken bo̱-o̱, so̱m no̱ ha-mo̱ u̱n bo̱-o̱ co. Remen nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, rii-yo no̱ komot m-do̱re̱ u̱n bo̱-to̱ o-Isra war war, me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t he mu̱u̱n.”

24 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Yatt wa-m-yoos wu̱ jiishe̱ wan-yoose̱ u̱n wu̱ á, ko̱ komo ko-gu̱w-wu̱ jiishe̱ wan-hur-o̱ u̱n wu̱ á.† 25 Depete̱ wu̱ a m-yoose̱ à, wu̱ warag u̱ntu̱n wu̱ ro̱ wu̱ u̱r-yoos à, komo ko-gu̱w u̱ntu̱n wu̱ wu̱ ro̱ m-no̱me̱ m-gu̱w à. U̱rege̱ ye̱ ak me̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t‡, arge̱ kaane̱ ma ye̱a eeg no̱ jin-to̱ arge̱ to̱ ka à. Rwo̱ no̱ o-sakto̱ hun-ne̱ a nomo no̱ bo̱ ye̱ nomo me̱ à. Me̱ ro̱ go̱s-wu̱ no̱.”§

Wu̱ a he m-ho̱ge̱ gye̱r-o̱ u̱n wu̱ à

(Ruka 12:2-7)

26 Ka da-de Ye̱so ze̱e̱ru̱, “No̱ ho̱ge̱ gye̱r-o̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱ á, remen kap rii-yo ro̱ ho̱kku̱sse̱ m-mo̱ka à, hun-ne̱ a neps yo.* 27 Komo rii-yo u̱m ru̱ru̱ no̱ ba hun-ne̱ u̱n ho̱ge̱ á, u̱m co̱no̱g no̱ ru̱re̱ ko̱wan ka rii-yo ko̱ kene̱.

28 “No̱ ho̱ge̱ gye̱r-o̱ u̱n hun-ne̱ á. Ye̱a hoks ho u̱n wu̱r-o no̱, amba ye̱a hoks ho u̱n ho̱o̱g-m no̱ á. Se̱ de̱ no̱ ho̱ge̱ gye̱r-o̱ Shir remen wu̱ he m-hoks m-ho o-wu̱r kap m-ho̱o̱g ne̱ wu̱ jorbe̱ u̱n den-o̱ o-ra. 29 No̱a hoks m-o̱ u̱n cokro yoor ne̱ra o-gaan. Yatt ko̱ o-gaan yo he m-mar ba u̱n nap-o̱ u̱n Tato no̱ n-To̱n shir á. 30 Ay, can-se u̱n hi-u̱t no̱ ma ogse̱ se ro̱ be-de Shir. 31 Remen kaane̱, no̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á. Ai, be-de Shir ko wu̱ ke be-u̱r no̱ jiishte̱ kur-de u̱n cokro.”

M-she̱r be-de u̱n Kiristi

(Ruka 12:8-9)

32 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Myet bo̱ u̱n wu̱ ru̱re̱ ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ u̱nze wu̱ she̱re̱g be u̱n de à, me̱ u̱n cere man ru̱re̱ Shir Tato re wu̱ ro̱ n-To̱n à, u̱nze ka ne̱t-wu̱, wu̱ ma re wu̱. 33 Amba bo̱ u̱n wu̱ no̱me̱ she-mo̱ u̱n nap-u̱s re be-de u̱n hun-ne̱ à, me̱ u̱n cere, man nom she-mo̱ u̱n nap-se u̱n wu̱ be-u̱r Tato re wu̱ ro̱ n-To̱n à.”†

Me̱ haante̱ m-gwu̱gwu̱ á se̱ de̱ m-dum

(Ruka 12:51-53; 14:26-27)

34 Ye̱so haaru̱ co m-ze̱e̱, “No̱ ma'as m-gwo̱t no̱ zee me̱ u̱n haan u̱m hantu̱té̱ hun-ne̱ she'et-de m-gwu̱gwu̱ u̱n ho̱no o-dak á. Me̱ u̱n haan remen u̱m hantu̱té̱ she'et-de m-gwu̱gwu̱ á, se̱ de̱ u̱t-jongse̱.

35 “Me̱ u̱n haan remen hun-ne̱ ye̱ she̱re̱ be u̱n de á.

“ ‘Ye̱a warag yan-yage̱-to̱ u̱n yan-den-to̱

ye̱ she̱re̱ be u̱n de à.

U̱ntu̱n kaane̱:

o-Tato m-dum u̱n wà u̱n wu̱ ne̱,

wan-ne'a komo u̱n inu u̱n wu̱ ne̱,

Inu o-den komo u̱n 'ew-wu̱ u̱n wu̱ ne̱.

36 Ne̱t a hyen u̱nze yan-yage̱-to̱ u̱n wu̱,

ye̱a rwu̱u̱n u̱n den-o̱ u̱n wu̱.’‡ ”

37 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Myet wu̱ jiishe̱ m-co̱n u̱n tato u̱n wu̱ ko̱ inu u̱n wu̱ arge̱ me̱ à, wu̱ bo'os wu̱ warag wan-neke̱-m re á. Komo wu̱ jiishe̱ m-co̱n u̱n wà u̱n wu̱ wan-campo̱ ko̱ wan-ne'a arge̱ me̱ à, wu̱ bo'os m-warag wan-neke̱-m re á. 38 Myet komo bo̱ u̱n wu̱ a hoks de̱k u̱n ko̱o̱b-de he m-ko̱r remen dor re á, wu̱ bo̱o̱s wu̱ warag wan-neke̱-m re á.§ 39 Bo̱n wu̱ co̱ne̱ rur u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱ à, be-de m-ze̱e̱ wu̱ ba ko-yan-dor re wu̱ á, wu̱a taage̱ u̱n mo̱. Amba bo̱ u̱n wu̱ jore̱ ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱ rem re à, wu̱a kum ho̱o̱g-o ba m-ta.”*

Se̱nge̱-mo̱ u̱n kum u̱r-'yons

(Mark 9:41)

40 Ye̱so haaru̱ co m-ze̱e̱, “Myet bo̱ u̱n wu̱ go̱kse̱ no̱ à, wu̱ go̱kstu̱ me̱, komo myet bo̱ u̱n wu̱ go̱ksu̱ me̱ à, wu̱ go̱kste̱ Shir wu̱ to̱mnu̱ me̱ à.† 41 Myet bo̱ u̱n wu̱ go̱kse̱ wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir remen wu̱ wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱ à, wu̱a kum 'yons-de u̱n wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir. Komo myet bo̱ u̱n wu̱ go̱kse̱ kashi u̱n ne̱t remen wu̱ ro̱ kashi u̱n ne̱t à, wu̱a kum 'yons-de u̱n kashi u̱n ne̱t. 42 Komo myet bo̱ u̱n wu̱ ya'e̱ wan-gaan be-de u̱n ká hun-ne̱ ye̱ à, ko̱ ibitte̱-u̱r gaan-de u̱n ho̱-mo̱ m-gwu̱gwu̱ remen wan-neke̱-m re wu̱, nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, wu̱a kum 'yons-de u̱n wu̱ be-de Shir.”

Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan

1 Bo̱ Ye̱so komte̱ ru̱re̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ o̱p u̱n yoor [12] ká ma-to̱ à, ka da-de, wu̱ inu̱ru̱ káne̱ wu̱ haaru̱ to̱ ken bo̱-to̱ u̱n dak-o̱ o-Gariri. Wu̱ yoosu̱te̱ hun-ne̱ komo wu̱ ko̱'o̱tu̱ru̱ ye̱ Ma-to̱ Shir.

Yan-to̱m Yohana Wa-m-Yo'os
u̱n hun-ne̱ m-ho̱

(Ruka 7:18-35)

2 Ka da-o̱ Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ ro ke'o, wu̱ ho̱gu̱ru̱ rem-se Kiristi ro m-no̱m à. Wu̱ to̱mu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ be-u̱r Ye̱so ye̱ citu̱ru̱ wu̱. 3 “¿Wo̱ wu̱ ka wu̱ a zee wu̱ ro̱o̱ne̱, ko̱ te̱ she̱r yish u̱n ho̱r wu̱?”

4 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “Warag no̱ ru̱re̱ Yohana rii-yo me̱ m-no̱m à, yo no̱ hyane̱ komo u̱n yo no̱ ho̱ge̱ ne̱ à: 5 Po̱-ne̱ ro̱ m-kum o-hyan m-mo̱ka. Ryam-ne̱ ro̱ u̱r-hew, cim-ne̱ ro̱ u̱n kum m-po̱rge̱, 'kato̱-ne̱ ro̱ m-ho̱ge̱ u̱t-ma, a m-'yons u̱n ye̱ mare̱ à, komo a m-ko̱'o̱te̱ u̱n ko̱o̱b ne̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m.* 6 Shir a 'ye bo̱ u̱n ye̱ yage̱ m-warag u̱s-ajima ne̱ à rem re o-kwu̱m.”

7 Da-o̱ yan-to̱m Yohana ro̱ m-warag à, Ye̱so ciru̱ru̱ nome̱ u̱n mo̱ro̱g-de u̱n hun-ne̱ ma-u̱t Yohana, wu̱ zee, “¿Ya no̱ ha m-gwo̱t o-ko̱t? ¿Yan go̱n ne̱t-wu̱ no̱ hwo̱ o-sakto̱ no̱ hyen? ¿No̱ u̱n ha gwo̱t u̱n ne̱t-wu̱ ro̱tte̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n á, u̱ntu̱n gwo̱-se m-se̱e̱b se yo-m mo̱ m-nakt? 8 Ai, u̱rege̱ no̱ ha m-gwo̱t u̱n ne̱t-wu̱ ro̱tte̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n á, ¿to̱ yan go̱n ne̱t-wu̱ no̱ ha m-gwo̱t? ¿No̱ u̱n zee no̱a hyen ne̱t-wu̱ co̱pe̱ matuku-to̱ u̱r-bon? Ay, hun-ne̱ ye̱ u̱n hur-o̱ u̱n ko-Gwo̱mo, ye̱ ro̱ m-co̱p u̱n matuku-to̱ u̱r-bon ba ye̱ ro̱ o-ko̱t á. 9 ¿Remen yan o̱ no̱ heete̱ no̱ hyenet Yohana o-ko̱t? ¿No̱ u̱n hwo̱ o-sakto̱ no̱ hyen wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir? E̱e̱, kaane̱ o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱ har wu̱ jiishte̱ wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir à. 10 Yohana wu̱ Ma-to̱ Shir ce̱pe̱ ma-to̱ u̱n wu̱, be-de Shir zee Wà u̱n wu̱,

“ ‘Man tom wan-to̱m re wu̱ be wo̱ co.

Wu̱ he wo̱ ja'ase̱ o-co̱w rii-yo o woot.’† ”

11 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ jiishte̱ bo̱n ne̱t-wu̱ take̱ m-she'et u̱n ho̱no o-dak à u̱t-go̱s. Amba myet u̱n kaane̱ ne̱, wu̱ ro̱ re̱k-wu̱ war war u̱n gwo̱mo-to̱ Shir à, wu̱ jiishte̱ wu̱. 12 Cin u̱n da-o̱ Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ takne̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ à har caane̱, Gwo̱mo-to̱ Shir ro̱ m-bo̱se̱ n-me̱ m-'wo̱ns. Amba hun-ne̱ ye̱ ro̱ zang à, ye̱ co̱no̱g to̱ m-rumus u̱r-be̱e̱b. 13 Yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir kap o-karamsa ne̱ rwo̱ro̱g cin ba da-o̱ u̱n wo̱o̱n mo̱sse̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir ne̱, har da-o Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱.‡ 14 Komo u̱rege̱ ma-to̱ u̱n ye̱ no̱ he m-de̱k, Yohana wu̱ a no̱me̱ ma-to̱ u̱n wu̱ u̱n zee E̱reja he m-mu̱u̱n.§ 15 Yage̱ wan-tó̱-tò̱ m-ho̱ge̱, wu̱ ho̱gu̱te̱ yo me̱ m-rwo̱r à.”

16 Komo Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Man ru̱ru̱ no̱ rii-yo no̱ ro̱ à, hun-ne̱ ye̱ m-mo̱ka. Ya no̱ ro̱ u̱ntu̱n yakar-ye̱ ro̱ tara tara be-de u̱t-baab à, ye̱ ro̱ u̱n eeg-se u̱n yan-se̱'e̱r-mo̱ u̱n ye̱, 17 ye̱ ro̱ m-ze̱e̱:

“ ‘Te̱ bu'utu no̱ dum-to̱ u̱t-ge,

no̱ yage̱ m-he̱w u̱s-he̱w!

Te̱ huug se̱p-o̱ m-mar,

no̱ yage̱ m-'wo̱n u̱s-'wo̱n!’

18 Me̱ u̱n zee kaane̱ remen bo̱ Yohana haane̱ à, wu̱ ro̱ u̱n no̱m o-swo̱o̱t de̱e̱n, wu̱ ro̱ m-swo̱ u̱n ho̱-mo̱ o-anab á. Remen kaane̱ no̱ ze̱e̱ru̱, ‘Wu̱ ro̱ u̱n ko-ya-u̱t-ko̱t ne̱!’ 19 Amba da-o̱ me̱, Wà-wu̱ u̱n ne̱t, me̱ m-re̱ m-swo̱ ne̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱ me̱, ‘Gwo̱t no̱ wu̱, ko-yan-mo̱o̱r-to̱ m-re̱ m-swo̱ ne̱. Ko-nay-wu̱ u̱n yan-go̱ks u̱n tar u̱n ya-u̱r-ba'as ne̱!’ Da-o̱ hun-ne̱ ye̱ no̱me̱ u̱s-barag u̱n ka rem-se te̱ m-no̱m à, ye̱a nep we̱e̱r-u̱s te̱.”

Bo̱-to̱ yage̱ go̱ks u̱n Ma-to̱ Shir à

(Ruka 10:13-15)

20 Ka da-de Ye̱so ciru̱ru̱ hurgun hun-ne̱ ye̱ u̱n ká bo̱-to̱ to̱ wu̱ nomte̱ mo̱o̱r-to̱ u̱t-hyat à, u̱t-gaag ba m-so̱k. Ye̱so u̱n nom kaane̱ remen ká hun-ne̱ ye̱ yage̱ no̱m u̱r-ba'as á. 21 “Shir a 'ye no̱ u̱r-ko̱o̱b hun-ne̱ ye̱ o-Korazin! Kaane̱ komo Shir a 'ye no̱ u̱r-ko̱o̱b hun-ne̱ ye̱ u̱n bo̱-o̱ o-Besayada! Remen kà rii-yo u̱t-hyat yo a no̱me̱ be u̱n no̱ à. A ro nomge̱ yo u̱n bo̱-to̱ o-Taya o-Sidon ne̱, ye̱ roa waktu̱ne̱ be-de Shir. Komo ye̱ cu̱p gund-to̱ u̱n naasu̱-mo̱ u̱t-me̱n, ye̱ aas m-co̱w u̱n wu̱r-to̱ u̱n ye̱ cin o-da ne̱.* 22 Amba me̱ no̱ m-ru̱re̱, u̱n ho̱-de u̱n piish u̱t-ma a jiish m-ho̱ge̱ u̱n 'wo̱n-de u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Taya u̱n ye̱ o-Sidon ne̱ arge̱ no̱.

23 “No̱ komo hun-ne̱ ye̱ u̱n bo̱-o̱ o-Kapanahum, taase no̱ hyen no̱ zee Shir a se̱ke̱msu̱ no̱ wu̱ deet no̱ n-To̱n shir. Ayye, su̱ge̱-de u̱n kaane̱ Shir a jorbu̱ no̱ u̱n kuub-o̱ o-ra! Rem-se u̱t-hyat se u̱m no̱me̱ be u̱n no̱ à, me̱ ro nomge̱ se o-So̱do̱m, atte̱ ze̱e̱g o̱ ro̱ ko̱n kane̱ har caane̱.† 24 Amba me̱ no̱ m-ru̱re̱ u̱n ho̱-de u̱n piishe̱ u̱n hun-ne̱ u̱t-ma, a jiish m-ho̱ge̱ u̱n 'wo̱n-de u̱n hun-ne̱ ye̱ o-So̱do̱m arge̱ no̱. Remen no̱ hyenestu̱ me̱ m-no̱m u̱n rem-se u̱t-hyat, amba no̱ waktu̱ne̱ be-de Shir á.”‡

Haan no̱ be u̱n de
remen no̱ kumut u̱r-wu̱we̱

(Ruka 10:21-22)

25 U̱n ka da-o̱ Ye̱so zee Shir, “U̱m bo̱mo̱g wo̱, o-Tato, Wan-Ko̱yan wu̱ n-To̱n shir o-dak ne̱. U̱m bo̱mo̱g wo̱ remen o wukute̱ ya-u̱s-we̱e̱r u̱n ya-u̱s-nap ne̱. Nap u̱n ka hyat-to̱ komo o argu̱ m-ru̱re̱ u̱n ka ye̱ she̱re̱ be u̱n du à u̱ntu̱n yan-yakar. 26 Kaane̱ nomo wo̱ Tato re o̱, remen kaane̱ no̱mu̱ wo̱ m-so̱k.”

27 Bo̱ Ye̱so komte̱ u̱s-ko̱n be-de Shir à, ka da-de wu̱ nomu̱ru̱ hun-ne̱ u̱t-ma. “Tato re, Shir ya'ag me̱ nap-se u̱n ko̱yan. Komo yatt-wu̱ nape̱ Wà á se̱ o-Tato o̱ nape̱ wu̱. Komo yatt-wu̱ nape̱ Shir o-Tato á se̱ Wà, komo bo̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱, ye̱ me̱ Wà-wu̱ Shir co̱ne̱ wu̱ kute̱ ye̱ o-Tato à, komo ye̱ nept bo̱ Shir ro̱ à.§

28 “Haan no̱ be u̱n de, myet no̱ ye̱ ro̱ m-swo̱ u̱r-ko̱o̱b à, komo no̱ m-se̱nge̱ u̱n saw-to̱ u̱s-nu̱ ne̱ u̱n hi-u̱t no̱, man 'ye no̱ u̱r-wu̱we̱. 29 Go̱ks no̱ ma-u̱t re, komo no̱ yoos be u̱n de, remen me̱ ko-yan-gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi wu̱, wu̱ ro̱tte̱ m-nu̱ á komo no̱a kum u̱r-wu̱we̱ u̱n hur-u̱r no̱.* 30 Remen ma-u̱t re ro̱tt rem á, komo saw-u̱t re to̱ ro̱tt u̱s-nu̱ á.”

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor

O-cot mo̱sse̱ u̱n Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱
de u̱n Yahuda-ne̱

(Mark 2:23-28; Ruka 6:1-5)

1 U̱n ka da-o̱, Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ ro u̱n pa u̱n kat-to̱ u̱n hyo, u̱n Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ de u̱n Yahuda-ne̱. Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ro u̱n ho̱ge̱ u̱n me̱r, ye̱ ze̱e̱ru̱ horom u̱n hyo, ye̱ ro m-ti.* 2 Bo̱ Parisa-ne̱ hyente̱ ye̱ m-no̱m kaane̱ à, ye̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Gwo̱t, yan-neke̱-m ru ye̱ ro̱ m-no̱m u̱n rii-yo karamsa-o we̱ne̱ a no̱m u̱n Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ à!”

3 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Baks no̱ yo no̱ karante̱ à, rii-yo Dawuda no̱me̱ da-o̱ wu̱ u̱n o̱r u̱n wu̱ ne̱ ro u̱n ho̱ge̱ u̱n me̱r á. 4 Wu̱ co̱wo̱g u̱n De̱pi-o̱ u̱n Shir† wu̱ re̱e̱ru̱ ga-de a m-pa à, de depe̱ wu̱, ko̱ o̱r u̱n wu̱ ne̱ ye̱ re de á, se̱ de̱ yan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir cot.‡§ 5 Komo baks no̱ yo no̱ karante̱ n-me̱ u̱n karamsa-o Mosa à, yo yan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir ro̱ m-no̱m u̱n Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ u̱n Pyo-o̱ Shir à. Be-de u̱n seke̱ u̱t-seke̱ u̱n De̱pi-o̱ u̱n Shir, ye̱ ro̱ m-jet o-karamsa o̱ u̱n Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱, o̱ we̱ne̱ hun-ne̱ m-se̱nge̱ u̱n Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ à. Amba Shir zee ye̱ no̱mo̱g u̱r-ba'as á.* 6 Me̱ no̱ m-ru̱re̱, wu̱ arge̱ Pyo-o̱ Shir à, ro̱ kane̱. 7 Amba no̱ nap rii-yo ka Ma-to̱ Shir to̱ ro̱ m-rwo̱r á, u̱nze, ‘U̱m jiishte̱ co̱n u̱n hun-ne̱ ho̱ge̱ 'wo̱n-u̱r o̱r ru ye̱ ne̱, o̱tte̱ ye̱ seke̱ me̱ u̱r-seke̱ à.’† No̱ ro nakke̱ yo ka, no̱ roa zee yan-neke̱-m re no̱mo̱g u̱r-ba'as á.‡ 8 Yan-neke̱-m re no̱m u̱r-ba'as á. Remen me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t, komo Shir ya'ag me̱ u̱r-be̱e̱b u̱m deeg yo u̱r-bon u̱n yo ba u̱r-bon ne̱ u̱n Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱.”

Ko-yan-kom-o margan

(Mark 3:1-6; Ruka 6:6-11)

9 Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ yagu̱ru̱ ká riib-o kat-o̱. Ye̱ co̱wu̱ru̱ u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir u̱n ká be-de. 10 Wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro kon kane̱ ko-yan-kom-o margan. Wu̱ ro̱ m-hoks m-nukt u̱n ka kom-o̱ á. Parisa-ne̱ ro u̱n hoob-o̱ u̱n bo̱ ye̱ he Ye̱so m-ce̱e̱b à. Ye̱ citu̱ru̱ wu̱ ka cot-o̱, “¿Karamsa-o̱ u̱n Yahuda-ne̱ ya'ag a taase ne̱t go̱m u̱n Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱?” Ye̱ u̱n cit ká cot-o̱ remen ye̱ bu̱pt wu̱ u̱r-ba'as.

11 Ka da-de Ye̱so citu̱ru̱ ye̱. Wu̱ zee, “A zee wu̱ ken wu̱ be-u̱r no̱ ro̱ o-ca ne̱ o-gaan cot. Yo porumbu̱ru̱ n-me̱ o-kuub u̱n Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱. ¿Ya wan ká ca-yo he m-no̱m?§ 12 Wu̱a hu̱s yo! Ai, ne̱t jiishte̱ o-ca de̱e̱n! Remen kaane̱, karamsa-o o̱ we̱n no̱m u̱n rii so̱-yo u̱n Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ á.”

13 Ka da-de Ye̱so ze̱e̱ru̱ ká ne̱t-wu̱, “Tapan kom-o ru o-margan.” Wu̱ tapnu̱ru̱ kom-o̱ u̱n wu̱. U̱n gyept-o̱ u̱n yish, o̱ wargu̱ru̱ u̱ntu̱n o̱r u̱n o̱ kom-o̱. 14 Amba Parisa-ne̱ ruuru̱, ye̱ to̱o̱ru̱ u̱t-hun, bo̱ ye̱ he m-no̱m ye̱ hoot Ye̱so à.

Shoos-de u̱n rwo̱r u̱n ma-u̱t Ishaya

15 Bo̱ Ye̱so nepte̱ yo Parisa-ne̱ ro̱ o-hoob à kaane̱ o̱ à, wu̱ argu̱ m-yage̱ u̱n ká be-de. Hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ do̱ru̱ru̱ wu̱, wu̱ taasu̱ ye̱ go̱m-se u̱n ye̱ kap. 16 Komo wu̱ ka'agu̱ ye̱ taase ye̱ ru̱re̱ ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ ma-to̱ u̱n wu̱ á. 17 A u̱n no̱m to̱ ka remen a shoosté̱ rii-yo a rwo̱re̱ u̱n nu-o̱ u̱n wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ ShirIshaya à u̱nze,

18 “Shir ze̱e̱g ko-yan-gu̱w-m re wu̱ ka, wu̱ u̱m daage̱ à,

wu̱ me̱ m-co̱n à.

Komo hur u̱n de ro̱ gwu̱gwu̱ u̱n wu̱ ne̱.

Man shoos wu̱ u̱n Ku̱kt-o re,

komo wu̱a ko̱'o̱t u̱nze Shir a piishe̱ myet hun-ne̱ ye̱

u̱n ho̱no o-dak u̱t-ma bo̱ depe̱ à.

19 Ma-u̱t a su̱nu̱ wu̱ u̱n ne̱t ne̱ á, ko̱ ce̱p u̱n ma-to̱ u̱r-be̱e̱b á.

A ho̱ge̱ cor-o̱ u̱n wu̱ o-zang á.

20 Ko-gu̱w re wan-gwu̱, wu̱a ho̱ge̱ u̱r-'wo̱n.

Wu̱a bu̱se̱ kang-o̱ ro̱ u̱n he de m-jesse̱ á,

Wu̱a gu hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱n hoks u̱n gu u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ á.

Wu̱a he co u̱n ho̱ge̱ u̱r-'wo̱n

har da-o̱ rii-yo u̱r-bon re̱ co-o̱ u̱n yo ba u̱r-bon à,

se̱ de̱ wu̱ ru̱ nip-o̱ reet u̱r-ho̱.

21 Hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á,

ye̱a ru̱ u̱r-hur u̱n jin-de u̱n wu̱.”*

Ye̱so u̱n Beru̱zabur ne̱

(Mark 3:20-30; Ruka 11:14-23)

22 Ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ hantu̱ru̱ Ye̱so wu̱ ken ko-'kato̱ wu̱ ko-po̱, wu̱ ro u̱n ya-u̱t-ko̱t ne̱. Komo Ye̱so taasu̱ go̱m-se u̱n wu̱ kap, u̱n ruut u̱n ya-u̱t-ko̱t har ká ne̱t-wu̱ te̱pru̱ru̱, komo wu̱ hyanu̱ru̱. 23 Hun-ne̱ kap ye̱ bo̱pu̱ru̱ nu-se u̱n ye̱, remen rii-yo Ye̱so no̱me̱ à. Ye̱ ze̱e̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱, “¿Ashi, wu̱ ka wu̱ ka ro̱ wà Dawuda† à?”

24 Amba bo̱ Parisa-ne̱ ho̱gu̱te̱ rii-yo no̱me̱ à u̱n rii-yo hun-ne̱ ro̱ m-ze̱e̱ ne̱ kane̱ à, ye̱ ze̱e̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱, “Ay, yo rwo̱'e̱ ka ne̱t-wu̱ ro̱tte̱ u̱n ruut u̱n ya-u̱t-ko̱t à, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱tBeru̱zabur, wu̱ ya'e̱ wu̱ be̱e̱b-de m-no̱m káane̱.”‡

25 Bo̱ Ye̱so nepste̱ rii-yo ye̱ ro̱ u̱s-barag à, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Myet bo̱-o̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n o̱ pu̱rge̱ be-u̱t yoor à, ye̱ ro̱ m-dum u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ à, ká bo̱-o̱, o̱a sabu̱rse̱ hi u̱n de u̱n o̱. Komo hur-o̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n o̱ ro̱ u̱t-ween à, ká hur-o̱, o̱a gos á. 26 Komo co̱w-o gaan-yo, u̱rege̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t wu̱ ro̱ m-ruute̱ u̱n hun-ne̱ ya-u̱t-ko̱t, a nom o̱ ka ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ro̱ hi u̱n du u̱n wu̱ m-dum. ¿To̱ re ne̱ gwo̱mo-to̱ u̱n wu̱ he m-no̱m to̱ gost? 27 ¿U̱rege̱ u̱n be̱e̱b-u̱r Beru̱zabur me̱ m-ruut u̱n ya-u̱t-ko̱t, to̱, yan-neke̱-m no̱ ne̱ u̱n be̱e̱b-u̱r wan ye̱ ro̱ ye̱ m-ruute̱? ¿U̱n be̱e̱b-de u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t? Ay! Remen kaane̱, yan-neke̱-m no̱ ye̱ he no̱ piishe̱ u̱n to̱ ka ma-to̱. 28 Amba Ku̱kt-o̱ Shir o̱ ya'u̱ me̱ be̱e̱b-de u̱n ruut u̱n ya-u̱t-ko̱t, ashi, yo ka kututu̱ no̱ u̱nze be̱e̱b-de Shir de u̱t-gwo̱mo haante̱ be u̱n no̱. 29 Ko̱ a zee komo co̱w-o gaan-yo m-co̱w u̱n hur-o̱ u̱n ne̱t-wu̱ u̱r-be̱e̱b a rumusté̱ saw-to̱ u̱n wu̱. Se̱ a ke'este̱ ká ko-be̱e̱b-wu̱ tokon, ka da-o̱ a hoks m-rumus u̱n saw-to̱ u̱n ká ko-be̱e̱b-wu̱. U̱m jiishte̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t u̱r-be̱e̱b, o̱ rwo̱'e̱ me̱tte̱ u̱n ruute̱ u̱n hun-ne̱ ya-u̱t-ko̱t.

30 “Bo̱n ne̱t-wu̱ ro̱ be u̱n de á, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t wu̱ ro̱ m-do̱re̱. Bo̱n wu̱ yagu̱ me̱ gu u̱n hante̱ u̱n hun-ne̱ be-de Shir à, yan-se u̱n ye̱ wu̱ ro̱tte̱.§

31 “Remen kaane̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, Shir a hoks sokse̱ u̱n hun-ne̱ ko-yan-go̱n ba'as-de ye̱ nome̱ hun-ne̱ à, u̱n ma-to̱ u̱n yo'og-o̱ Shir ne̱. Amba Shir a sokse̱ hun-ne̱ ye̱ no̱me̱ ma-to̱ o-yo'og mo̱sse̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir ne̱ á. 32 Bo̱n wu̱ pyapu̱ me̱ à, me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t Shir a soks ba'as-de u̱n wu̱. Amba myet wu̱ pyape̱ Ku̱kt-o̱ Shir à, Shir a soksu̱ wu̱ ba'as-to̱ u̱n wu̱ á, m-mo̱ka har ko̱ ya nomot.”*

O-'yo u̱n mat-de u̱n yo ne̱

(Ruka 6:43-45)

33 Ye̱so haaru̱ co m-ze̱e̱, “'Yo-yo u̱r-bon yo ro̱ u̱n mat u̱n yakar-ye̱ u̱r-bon. Amba 'Yo-yo ba u̱r-bon komo yo matu̱ru̱ yakar-ye̱ ba u̱r-bon. O-'yo de̱, u̱n go̱n yakar-ye̱ u̱n yo atte̱ yo m-nap.† 34 No̱ ye̱ge̱-hwo̱ yo̱-ye̱, remen no̱ ro̱ yo̱-ye̱, no̱ hoks ce̱p u̱n ma-u̱t so̱-to̱ á. Ai, rii-yo ro̱ n-me̱ u̱r-hur à yo ro̱ m-rwu̱u̱n o-nu.‡ 35 Kashi u̱n ne̱t ro̱ m-rwu̱nte̱ u̱n rii-yo u̱r-bon. Ne̱t yo̱-wu̱ komo wu̱ ro̱ m-rwu̱nte̱ rii yo̱-yo. 36 Me̱ no̱ m-ru̱re̱, kap ho̱n u̱n ma-to̱ o-hwaa to̱ hun-ne̱ ro̱ m-no̱m à, se̱ Shir rwo̱'o̱g ye̱ ogom-de u̱n to̱ u̱n ho̱-de u̱n piish u̱t-ma. 37 U̱n go̱n ma-u̱t ru Shir hette̱ wo̱ piishe̱ u̱t-ma, u̱rege̱ o rwo̱ro̱g rii-yo u̱r-bon, Shir a zee wo̱ kashi u̱n ne̱t. Amba u̱rege̱ o rwo̱ro̱g ma-u̱t yo̱-to̱, Shir a zee wo̱ ko-ya-u̱r-ba'as.”

Ya-o-zaman ro̱ u̱n hoob-o̱ o-napa

(Mark 8:11-12; Ruka 11:29-32)

38 Ye̱ ken ye̱ n-me̱ u̱n yan-Yoos-de o-karamsa u̱n Parisa-ne̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Wa-u̱r-Yoos, te̱ co̱no̱g o nom yo ken rii-yo o-made̱ yo, yo kutu te̱ u̱nze Shir to̱mnu̱ wo̱.”§

39 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “Yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ u̱n yan-ba-m-she̱r ne̱, ye̱ ro̱ m-co̱n a nomo ye̱ o-made̱ remen ye̱ nept be-de Shir u̱m rwu̱u̱ne̱. Amba man nomo no̱ o̱ ken made̱-o̱ á, se̱ de̱ o̱ ma Yunanawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir.* 40 Yunana no̱mo̱g ho̱-u̱t tet, te̱t-m tet, n-me̱ u̱n ku̱t-o̱ u̱n caari-o̱ o-jan. Káane̱ me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t a he me̱ m-jo̱k ho̱-u̱t tet, m-te̱t, m-ho̱w ne̱ n-dak.†

41 “U̱n ho̱-de u̱n piish u̱t-ma, hun-ne̱ ye̱ o-Neneba ye̱a ine̱ be-u̱r gaan u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n kà zaman-yo ne̱. Hun-ne̱ ye̱ o-Neneba ye̱a zee hun-ne̱ ye̱ u̱n ka zaman-yo, ye̱ no̱m rii-yo u̱r-bon á. Remen hun-ne̱ ye̱ o-Neneba waktu̱nte̱ be-de Shir ye̱ yage̱ u̱r-ba'as da-o̱ Yunana ru̱ru̱ ye̱ Ma-to̱ Shir à. Wu̱ jiishe̱ Yunana à wu̱ ka kàne̱, amba da-o̱ no̱ ho̱ge̱ ma-u̱t re à, no̱ yage̱ no̱m u̱r-ba'as á.‡ 42 U̱n ho̱-de u̱n piish u̱t-ma, ko-Gwo̱mo-wu̱ o-Sheba ne'a, wu̱a ine̱ be-u̱r gaan u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n ka zaman-yo ne̱, wu̱ kutute̱ ye̱, u̱nze ye̱ no̱mo̱g rii-yo ba m-so̱k. Remen wu̱ indu̱nte̱ u̱r-hew ne̱, remen wu̱ ho̱gu̱te̱ wu̱ do̱re̱ yoos-de u̱s-we̱e̱r de ma ko-Gwo̱mo Suremanu. Wu̱ jiishe̱ ne̱ Suremanu à wu̱ ka kàne̱ m-mo̱ka, amba no̱ ho̱ge̱ wu̱ á.”§

Mu̱u̱n-mo̱ u̱n ko-ya-u̱t-ko̱t

(Ruka 11:24-26)

43 Ye̱so haaru̱ co m-ze̱e̱, “A ruute̱ ko-ya-u̱t-ko̱t u̱n wu̱r-o̱ u̱n ne̱t. Yo ro̱ m-ma'as u̱t-tu̱w u̱n be-to̱ ba m-ho̱. Yo ro̱ u̱n hoob-o̱ u̱n be-de u̱r-wu̱we̱. Amba u̱rege̱ yo kum á, 44 ka ko-ya-u̱t-ko̱t yo ro̱ m-ze̱e̱, ‘Man warag u̱n hur-o re o̱ n-ga be-de u̱m rwu̱u̱ne̱ à, u̱m she'et kane̱.’ Da-o̱ yo mu̱u̱ne̱ yo 'wo̱s rii ro̱ ko̱n á, komo yo hyanu̱ru̱ a wishishsu̱te̱, a jamasse̱ o-hur cas, amba ne̱t ro̱ n-me̱ á. 45 Ka da-o̱ yo haaru̱ yo bandu̱ru̱ ya-u̱t-ko̱t ne̱n ta'yoor, ye̱ jiishe̱ yo m-zwo̱m à. Kap kà ya-u̱t-ko̱t ye̱, ye̱a cu̱w, ye̱ she'et káne̱ be-de u̱n ká ne̱t-wu̱. U̱r-ko̱m, she'et-de u̱n ká ne̱t-wu̱ dea jiish de n-ga m-yo̱. Káane̱ ma he m-wakte̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n ka zaman-yo ne̱ yan-me̱n-u̱t jaas-to̱.”

Inu Ye̱so ne̱ u̱n hen-ne̱ Ye̱so ne̱

(Mark 3:31-35; Ruka 8:19-21)

46 Ye̱so ro̱ u̱t-ma u̱n hun-ne̱ ne̱ ye̱ ro̱ be-de u̱n wu̱ à, inu-o Ye̱so u̱n hen-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱ wo̱o̱nu̱ru̱. Ye̱ ro eso n-do̱. Ye̱ co̱no̱g u̱t-ma u̱n wu̱ ne̱. 47 Wu̱ ken wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Inu ru u̱n hen-ne̱ ru ne̱ ro̱ eso n-do̱, ye̱ co̱no̱g u̱t-ma u̱n wo̱ ne̱.”*

48 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ká wu̱ ru̱ru̱ wu̱ à, “¿Wan wu̱ ne̱ ro̱ u̱ntu̱n inu re? ¿Komo wan-ne̱ ye̱, ro̱ u̱ntu̱n hen-ne̱ re?” 49 Wu̱ kutu̱ru̱ ye̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ u̱n kom-o̱ u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ye̱ ka ye̱ ro̱ u̱ntu̱n inu re u̱n hen-ne̱ re ne̱. 50 Remen kap o̱ u̱n wu̱ no̱me̱ rii-yo Tato re wu̱ ro̱ n-To̱n shir co̱ne̱ à, wu̱ ro̱ heno re, wan-campo̱ ko̱ wan-ne'a ko̱ komo inu re.”

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet

Sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ u̱n ko-ya-u̱r-go

(Mark 4:1-9; Ruka 8:4-8)

1 U̱n ká ho̱-de, Ye̱so ruuru̱ cin o-hur, wu̱ haaru̱, wu̱ she'etu̱ru̱ u̱n riib-o̱ o-mar. 2 Bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ de̱e̱n kargu̱ru̱, ye̱ katu̱ wu̱ ge̱w, har wu̱ kum be-de m-she'et wu̱ yoosu̱tú̱ ye̱ á. Remen kaane̱ wu̱ co̱wu̱ru̱ hat-o̱ m-ho̱ wu̱ she'etu̱ru̱, bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ komo ye̱ e̱su̱ru̱ n-riib o̱ o-mar.* 3 Ka da-de wu̱ yoosu̱ru̱ ye̱ u̱s-rem de̱e̱n u̱n sha-mo̱ u̱t-ma, u̱ntu̱n kàane̱,

“Wu̱ ken ko-ya-o-to̱m wu̱ haag o-kat remen wu̱ goot u̱r-go. 4 Bo̱ wu̱ rotte̱ u̱r-go à, ye̱ ken go̱'-ye̱ 'he̱nu̱ru̱ n-riib u̱n co̱w. Ye̱ge̱-no haaru̱, ye̱ co̱rgu̱ru̱ ye̱. 5 Ye̱ ken ye̱ komo ye̱ he̱nu̱ru̱ u̱n be-de m-ta'ar be-de ba m-hu de̱e̱n. Ye̱ argu̱ m-po̱t ho̱r-m-ho̱r remen hu-mo̱ u̱n ká be-de ro̱ de̱e̱n á. 6 Bo̱ ho̱-u̱r dakante̱ no̱o̱nho̱ à, ye̱ argu̱ m-rya har ye̱ hwo̱'u̱ru̱, remen ye̱ ro̱tt u̱s-geer de̱e̱n á. 7 Ye̱ ken ye̱ komo ye̱ 'he̱nu̱ru̱ n-me̱ u̱n yokor. Ye̱ge̱-yokor indu̱ndu̱ru̱, ye̱ we̱nu̱ru̱ ye̱ m-bo̱'o̱se̱. 8 Ye̱ ken ye̱ komo ye̱ 'he̱nu̱ru̱ u̱n be-de u̱r-bon. Ye̱ bo̱su̱ru̱, ye̱ rwo̱'u̱ru̱ yish o-zungu [100], ye̱ ken ye̱ kwo̱o̱z-u̱t tet [60], ye̱ ken ye̱ u̱r-kwo̱o̱z u̱n o̱p [30]. 9 Kap wu̱ ro̱ u̱t-to̱ ne̱ to̱ m-ho̱ge̱ à, wu̱ ho̱ge̱.”

Rii-yo a co̱ne̱ u̱n kà sha-mo̱ u̱t-ma
mo̱ u̱n ko-ya-u̱r-go wu̱ à

(Mark 4:10-12; Ruka 8:9-10)

10 Yan-neke̱-m Ye̱so haanu̱ru̱, ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Remen yan o̱ wo̱tte̱ ye̱ m-no̱me̱ u̱t-ma u̱n sha-mo̱ u̱t-ma?”

11 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “Shir dak no̱, no̱ ye̱ she̱re̱ be-de u̱n wu̱ à, remen no̱ hoksté̱ m-nap u̱n yo ka. Ye̱ she̱re̱ be-de u̱n wu̱ á, ye̱a hoks m-nap mo̱sse̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir ne̱ á. 12 Amba kap bo̱n ye̱ ro̱ m-raag u̱t-to̱ u̱n yoos u̱n de à, Shir a do̱ ye̱ u̱s-nap, komo ye̱a kum u̱s-nap de̱e̱n. Amba ka ye̱ yage̱ m-raag u̱t-to̱ u̱n yoos u̱n de á, ko̱ ka ya-o-nap yo ye̱tte̱ ne̱ à, Shir a rumus yo be-de u̱n ye̱.† 13 Rii-yo rwo̱'e̱ me̱ttu̱ ye̱ m-no̱me̱ u̱t-ma u̱n sha-mo̱ u̱t-ma à yo ro̱,

“ ‘Remen ko̱ ye̱ hyen rii-yo me̱ m-no̱m à,

ye̱a hoks m-nap bo̱ yo ro̱ á.

Ko̱ ye̱ ho̱ge̱ ma-u̱t re,

ye̱a hoks m-nap u̱n yo me̱ m-co̱n á.’ ”

14 Ma-to̱ Ishayawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ge̱ne̱ yoa kor ye̱ à, yo ko̱ro̱g ye̱. Yo ka yo Shir ru̱re̱ Ishaya wu̱ ru̱re̱ Yahuda-ne̱!

“ ‘No̱a se̱nge̱ m-ho̱ge̱ u̱n yo me̱ m-ze̱e̱ ko̱yanda à,

amba no̱ hoks m-nap á.

No̱a ma'as m-hyan u̱n yo me̱ m-no̱m à,

amba no̱ hoks m-nap u̱n yo u̱m co̱ne̱ á.’ ”

15 Ka da-o̱ Shir ze̱e̱ru̱ Ishaya mo̱sse̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Isra-ne̱,

“ ‘Me̱ u̱n zee káane̱,

remen hur-de u̱n ká hun-ne̱ ye̱ de ro̱ m-hwo̱go̱n ne̱,

Ye̱ ro̱ u̱t-to̱ ne̱, amba ye̱ ro̱ m-nap u̱n yo ye̱ ho̱ge̱ á.

Komo ye̱ bitishshu̱te̱ yish-ye̱ u̱n ye̱,

remen ye̱ co̱n ye̱ nep yo ro̱ o-nip á.

A ro ze̱e̱ge̱ ye̱ yagu̱te̱ m-co̱n m-nap u̱n yo ro̱ o-nip á,

ye̱ roa nep yo me̱ m-no̱m à.

Ye̱ ho̱gu̱ssu̱te̱ cas yo me̱ m-rwo̱r à,

ye̱ neps yo u̱m co̱ne̱ à.

Amba ye̱ co̱n ye̱ nom káane̱ á.

Har ye̱ waktu̱nte̱ be u̱n de

u̱m sokste̱ ye̱ ba'as-de u̱n ye̱ á.’‡ ”

16 Ka da-de Ye̱so ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, Yo yo Shir zee Ishaya, “Shir ya'ag no̱ o-kwu̱m, yish no̱ hyanag rem-se u̱t-hyat se me̱ m-no̱m à. Shir ya'ag no̱ o-kwu̱m komo cin da no̱ m-ho̱ge̱ u̱n yo me̱ m-rwo̱r à. 17 Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir n-ga u̱n kashi u̱n hun-ne̱ ne̱ de̱e̱n, ye̱ mare̱ cin n-ga à ro co̱no̱g ye̱ hyen rii-yo no̱ hyane̱ me̱ m-no̱m à, amba ye̱ hyan á. Komo ye̱ ho̱ge̱ rii-yo no̱ ho̱ge̱ à, amba ye̱ ho̱ge̱ á.”§

Ye̱so rwo̱ro̱g bo̱
ká sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ ro̱ à

(Mark 4:13-20; Ruka 8:11-15)

18 Ye̱so haaru̱ co u̱t-ma wu̱ zee, “To̱, ká sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ u̱n ko-ya-u̱r-go wu̱ mo̱ ka. 19 Ka go̱'-ye̱ he̱'e̱ne̱ n-riib u̱n co̱w à, ye̱ ro̱ ka ye̱ ho̱ge̱ ma-to̱ u̱n Gwo̱mo-to̱ Shir à amba ye̱ nap to̱ atte̱ ma-to̱ u̱n to̱ á. Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t haanu̱ru̱, wu̱ rwo̱o̱'ru̱ to̱-to̱ ke ye̱ u̱n rii-yo ye̱ ho̱ge̱ à. 20 Ye̱ he̱'e̱ne̱ u̱n be-de m-ta'aru̱ ne̱ à, ye̱ ro̱ ye̱ ho̱ge̱ Ma-to̱ Shir à ye̱ argu̱ m-go̱ks o-zak o-zak. 21 Amba ye̱ e̱ssu̱ to̱ ya o-da hiin remen ye̱ go̱ks ka ma-to̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ á. Da-o̱ swo̱ u̱r-ko̱o̱b ko̱ u̱s-cenene wo̱o̱ne̱ remen ká Ma-to̱ Shir to̱, to̱ ye̱ go̱kse̱ à ye̱ argu̱ m-warag jim. 22 Ye̱ he̱'e̱ne̱ u̱n be-de u̱n yokor komo à, ye̱ a hongse̱ u̱n hun-ne̱ ne̱ ye̱ ho̱ge̱ Ma-to̱ Shir à, amba barag-se u̱n ho̱no o-dak u̱n co̱n-to̱ o-kwu̱m ne̱ we̱nu̱ru̱ ká ma-to̱ m-bo̱'o̱se̱, har to̱ waktu̱ru̱ hwaa remen co̱n-to̱ o-kwu̱m. Remen kaane̱ ye̱a hoks m-she̱r be-de u̱n Ma-to̱ Shir á. Ma-to̱ Shir to̱ rwu̱nte̱ o̱ ka rii kashi be-de u̱n ká ye̱ ka ye̱ á. 23 Ye̱ he̱'e̱ne̱ u̱n be-de u̱r-bon komo à, ye̱ a hongse̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ ho̱ge̱ Ma-to̱ Shir à komo ye̱ bu̱p to̱. Ya ye̱ ro̱ u̱ntu̱n ka po̱t-yo rwu̱u̱te̱ yish o-zungu [100] à. Yo ken komo kwo̱o̱z-u̱t tet [60] Yo ken komo u̱r-kwo̱o̱z u̱n o̱p [30].”

Ye̱ge̱-kwa n-me̱ u̱n hyo

24 Ka da-de Ye̱so dooru̱ m-ru̱re̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱ mo̱ ken sha-mo̱ u̱t-ma mo̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “A hoks m-hongse̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir u̱n ne̱t ne̱ wu̱ go̱'e̱ go̱'-ye̱ u̱r-bon u̱n kat-o̱ u̱n wu̱ à. 25 Amba da-o̱ hun-ne̱ rewesse̱ kap à, ko-wan-yage̱-to̱ u̱n wu̱ haaru̱, wu̱ go̱o̱ru̱ ye̱ge̱-kwa u̱n ká kat-o̱ u̱n hyo o̱, wu̱ argu̱ u̱t-ma u̱n wu̱. 26 Bo̱ go̱'-u̱r po̱to̱nte̱ à, ye̱ bo̱su̱ru̱ ye̱ rwu̱ntu̱ru̱ yish, ka da-de ye̱ge̱-kwa po̱tnu̱ru̱ u̱n ce ye̱.

27 “Gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n ko-ya-o-kat haanu̱ru̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱ ko-ya-o-kat, ‘Ai, go̱'-ye̱ u̱r-bon te̱ go̱'e̱ u̱n kat-o ru bo̱ o zee à. To̱, ¿re no̱me̱ ye̱ge̱-kwa rwu̱u̱nte̱ u̱n ká be-de?’

28 “Ko-ya-o-kat ze̱e̱ru̱ ye̱, ‘Wan-yage̱-u̱t re wu̱ no̱me̱ to̱ ka.’

“Gu̱w-ne̱ citu̱ru̱ wu̱, ‘¿O co̱no̱g te̱ mu̱'u̱g ka kwa-ye̱?’

29 “Amba ko-ya-o-kat ze̱e̱ru̱, ‘Ay, taase be-de m-mu̱'u̱g u̱n kwa no̱ he no̱ mu̱'u̱g u̱n hyo-ne̱. 30 Yage̱ myet-mo̱ u̱n ye̱ bo̱'o̱su̱te̱ be-u̱r gaan har da-o̱ m-ce. Ka da-de man ru̱re̱ ya-m-ce, ye̱ be m-mu̱'u̱g u̱n ká kwa-ye̱, ye̱ karakse̱, ye̱ geger, a tu̱kste̱, amba a kamas ye̱ge̱-hyo a ru̱ u̱n byo u̱n de.’ ”

Sha-mo̱ u̱t-ma mo̱
u̱n ya'ane-yo o-mosta

(Mark 4:30-32; Ruka 13:18-21)

31-32 Ye̱so dooru̱ ye̱ m-ru̱re̱ u̱n mo̱ ken sha-mo̱ u̱t-ma mo̱. Wu̱ zee, “Gwo̱mo-to̱ Shir u̱ntu̱n ya'ane-yo mosta to̱ ro̱ yo jiishe̱ u̱s-re̱k n-me̱ u̱n go kap à yo wu̱ ken ne̱t-wu̱ de̱ke̱, wu̱ go̱o̱ru̱ u̱n kat-o̱ u̱n wu̱ à. Yo jiishe̱ u̱s-re̱k be-de u̱n o̱r u̱n yo ne̱. Amba da-o̱ yo bo̱'o̱se̱ à, yo jiishu̱ru̱ kap o̱ u̱n gu̱go̱o̱g o-kat, yo waktu̱ru̱ caari-yo o-'yo, har ma ye̱ge̱-no ce̱e̱ru̱ u̱t-kur u̱n jet-se u̱n yo.”

Sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ m-yist

(Ruka 13:20-21)

33 Ye̱so dooru̱ ye̱ m-ru̱re̱ u̱n mo̱ ken sha-mo̱ u̱t-ma mo̱. Wu̱ zee, “Gwo̱mo-to̱ Shir ya to̱ ro̱ u̱ntu̱n m-yist. Wu̱ ken ne'a-wu̱ de̱k m-yist, wu̱ wu̱u̱gse̱ u̱n hyò-mo̱ u̱n hyo-ne̱ me'es u̱t-tet, amba kap ka hyò-mo̱ ku̱tu̱ksu̱ru̱ m-yist ne̱.”

Ye̱so mu̱u̱ru̱te̱ sha-mo̱ u̱t-ma

(Mark 4:33-34)

34 Ye̱so yoosu̱te̱ bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ kap ká rem-se u̱n sha-mo̱ u̱t-ma. Wu̱a yoosu̱ ye̱ rii á se̱ mo̱sse̱ u̱n sha-mo̱ u̱t-ma ne̱. 35 Ka to̱ ro̱ remen Shir shoosté̱ rii-yo Ishayawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir rwo̱re̱ à u̱nze,

“Man nome̱ hun-ne̱ u̱t-ma u̱n sha-mo̱ u̱t-ma,

rii-yo hun-ne̱ ro nakke̱ n-ga á,

cin u̱n takan-de u̱n ho̱no o-dak man ru̱ ye̱ nep yo.”*

Ye̱so rwu̱ntu̱te̱ ye̱ cas yo
ká sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ u̱n
kwa-ye̱ n-me̱ u̱n hyo ro̱ à

36 Ka da-de Ye̱so yagu̱ru̱ bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱, wu̱ co̱wu̱ru̱ o-hur, be-de wu̱ ro̱ u̱r-she'et à. Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, komo ye̱ haanu̱ru̱ be-de u̱n wu̱, ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ru̱ru̱ te̱ rii-yo ká sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ u̱n ká kwa-ye̱ o-kat co̱ne̱ te̱ nep à.”

37 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Wu̱ go̱'e̱ go̱'-ye̱ u̱r-bon à me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t. 38 Ká kat-o̱ komo o̱ ro̱ ho̱no o-dak be-de hun-ne̱ ro̱ m-she'et m-mo̱ka à. Go̱'-ye̱ u̱r-bon komo ye̱ ro̱ yakar-ye̱ u̱t-gwo̱mo to̱ Shir, ká kwa-ye̱ komo yakar-ye̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ye̱. 39 Komo wa-u̱t-yage̱-wu̱ go̱'e̱ ká kwa-ye̱ à, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t wu̱. Da-o̱ m-ce ne̱, ta-de u̱n ho̱no o-dak de. Ká ya-m-ce ye̱ komo ye̱ ro̱ yan-to̱m-ye̱ Shir.

40 “Ká gu̱w-ne̱ ye̱ a mu̱'u̱g ka kwa-ye̱ a do ye̱ o-ra. Káane̱ he m-no̱m u̱n ho̱-de u̱n ta-de u̱n ho̱no o-dak. 41 Me̱, Wà-wu̱ u̱n ne̱t, man to̱mo̱n yan-to̱m-ye̱ Shir u̱n ho̱no o-dak. Komo ye̱a hu̱ru̱m be-de u̱n Gwo̱mo-to̱ Shir, ko̱ yo ke rii-yo ro̱ m-hante̱ m-'e̱ u̱r-ba'as ne̱ à, u̱n ko̱ wu̱ ke kowa m-no̱m u̱n rii yo̱-yo wu̱ ne̱. 42 Yan-to̱m-ye̱ Shir a jorbe̱ yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ u̱n kuub-o o-ra. Káne̱ ye̱ he u̱s-kan, ye̱ ro̱ u̱n haw-se u̱n yin-ye̱ u̱n ye̱. 43 Ka da-o̱ o̱ ka kashi u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir go̱kse̱ à he u̱s-myakt u̱ntu̱n u̱r-ho̱, n-me̱ u̱n u̱t-gwo̱mo to̱ u̱n Tato. Yage̱ ko-yan-tó̱-tò̱ m-ho̱ge̱, wu̱ ho̱gu̱te̱.”

Kwu̱m-o̱ ro̱ wukuse̱ à

44 Ye̱so haaru̱ co u̱r-yoos wu̱ zee, “Gwo̱mo-to̱ Shir ya to̱ ro̱ u̱ntu̱n o-kwu̱m o̱ a wuke̱ n-me̱ o-kat à, bo̱ wu̱ ken wu̱ hyente̱ o̱ à, wu̱ jamsu̱ m-wuke̱, remen caari-o̱ o-zak. Wu̱ haaru̱ wu̱ babu̱ru̱ kap o̱ u̱n rii-yo wu̱ ro̱tte̱ à, wu̱ o̱o̱ru̱ ká kat-o̱.”

Ta'ar-de u̱n hwo̱r

45 “Har m-mo̱ka, gwo̱mo-to̱ Shir ya to̱ ro̱ u̱ntu̱n wa-u̱t-baab m-o̱ ne̱ wu̱ ro̱ u̱n hoob-o̱ u̱n ta'ar-to̱ u̱n hwo̱r wu̱ o à. 46 Bo̱ wu̱ hyente̱ ta'ar-de u̱n hwo̱r de̱e̱n à, wu̱ argu̱ m-ha wu̱ babu̱ru̱ kap rii-yo wu̱ ro̱tte̱ à. Wu̱ mo̱ro̱gsu̱ hwo̱r, wu̱ o̱o̱ru̱ de.”

Yo-o̱ u̱n ship u̱n jan

47 Ye̱so haaru̱ co u̱r-yoos wu̱ ze̱e̱ru̱, “Har m-mo̱ka, gwo̱mo-to̱ Shir ya to̱ ro̱ u̱ntu̱n yo-o̱ u̱n ship u̱n jan. Bo̱ hun-ne̱ jorbe̱ o̱ n-me̱ m-sa à, o̱ shipnu̱ru̱ ye̱ge̱-jan go̱-u̱s-go̱. 48 Bo̱ o̱ shiiste̱ u̱n jan à, yan-ce̱e̱b naknu̱ru̱ o̱ n-riib m-sa u̱n jan ne̱. Ka da-de ye̱ she'etu̱ru̱, ye̱ degru̱ru̱ jan-ye̱ u̱r-bon, ye̱ duusu̱ru̱ o-ko̱o̱r, ye̱ uksu̱ru̱ ye̱ ro̱tte̱ u̱r-bon á. 49 Káane̱ he m-no̱m u̱n ta-de u̱n ho̱no o-dak. Yan-to̱m-ye̱ Shir a haan ye̱ deger, ye̱ hu̱ru̱m hun-ne̱ yo̱-ye̱ n-me̱ u̱n so̱-ye̱. 50 Komo yan-to̱m-ye̱ Shir ye̱a jorbe̱ ka hun-ne̱ yo̱'e̱ ye̱ n-me̱ u̱n ra-o̱ m-reeten, káne̱ ka hun-ne̱ ye̱ he u̱s-kan u̱n haw-se u̱n yin-ne̱.”

Kwu̱m-o pu̱-o̱ o-ut ne̱

51 Ye̱so citu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “¿No̱ nepste̱ to̱ ka kap?”

Ye̱ shasu̱ru̱, ye̱ ze̱e̱ru̱, “E̱e̱, te̱ nepste̱.”

52 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ko̱ wu̱ ke wan-Yoos-de o-karamsa wu̱, wu̱ a yoose̱ ma-to̱ gwo̱mo-to̱ Shir à. Ya wu̱ ro̱ u̱ntu̱n ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n byo-de u̱r-e̱ss ne̱ à o-hur. Wu̱a gassan rii-yo u̱r-bon ut ko̱ pu̱-yo.”

A yagu̱te̱ Ye̱so u̱t-yage̱
u̱n bo̱-o̱ o-Nazaret

(Mark 6:1-6; Ruka 4:16-30)

53 Bo̱ Ye̱so komte̱ rwo̱r u̱n ká sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ à, wu̱ argu̱ yage̱ u̱n ka be-de. 54 Bo̱ jime̱ à, Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ wo̱o̱ru̱ o-Nazaret bo̱-o̱ u̱n wu̱. Wu̱ ciru̱ yoose̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n Yahuda-ne̱ u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. Ye̱ bo̱pu̱ru̱ u̱s-nu u̱n bo̱ wu̱ yoose̱ ye̱ à u̱n rii-yo wu̱ no̱me̱ ne̱ à. Ye̱ citu̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱, “¿Ke ne̱ ka ne̱t-wu̱ kume̱ ka we̱e̱r-se kaane̱, komo kene̱ wu̱ kume̱ gwo̱mo-to̱ u̱n no̱m o-made̱? 55 ¿Wu̱ wu̱ ka ro̱ wà-wu̱ u̱n ká ko-wan-shaab-wu̱? ¿Inu u̱n wu̱ wu̱ ka a m-ze̱e̱ Meri? ¿Hen-ne̱ u̱n wu̱ komo Yakubu, Yusuhu,† Simo̱n ne̱, Yahudas ne̱? 56 ¿Komo hen-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ yan-ne'a-ne̱ kap be-u̱r gaan-o̱ ka a ro̱ u̱n ye̱ ne̱ á? Remen kaane̱ a nepse̱ wu̱ ne̱t caari-wu̱ á. ¿Amba re ne̱ ka ne̱t-wu̱ hokste̱ m-no̱m u̱n ka rem-se u̱t-hyat se ne̱?” 57 Ye̱ ho̱gu̱ru̱ ryaab-se u̱n wu̱, ye̱ yanu̱ru̱ wu̱.

Amba Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ai, ko̱ wu̱ ke wu̱ ro̱ m-'ya u̱n ko-wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir u̱t-go̱s amba hu̱sse̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n bo̱-o̱ u̱n wu̱, u̱n ye̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ ne̱.”‡ 58 Komo Ye̱so no̱m rii-yo u̱t-hyat de̱e̱n re̱e̱no̱ á, remen ko̱o̱b-de m-she̱r mo̱ u̱n ye̱ be-de u̱n wu̱.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass

Mar-m Yohana Wa-m-Yo'os
u̱n hun-ne̱ m-ho̱

(Mark 6:14-29; Ruka 9:7-9)

1 U̱n ka da-o̱, ko-Gwo̱mo Here̱ [Atipas] ho̱ge̱ rii-yo u̱t-hyat to̱ Ye̱so ro m-no̱m à. 2 Wu̱ ze̱e̱ru̱ yan nome̱ u̱n wu̱ m-se̱nge̱, “Ai, ka ne̱t-wu̱ a nom Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱. Ko̱ de nomte̱ wu̱ mereste̱ à, wu̱ mu̱u̱nte̱ u̱n ho̱o̱g ne̱! O̱ hante̱ wu̱ ro̱tte̱ u̱n ka gwo̱mo-to̱ ne̱ to̱ u̱n no̱m u̱n rem-se u̱t-hyat.”

3 Remen Here̱ n-ga rwo̱o̱g a bu̱p komo a ke'e Yohana, wu̱ rwo̱o̱g a ke'e wu̱ o-kuke̱ o̱ m-ke'et remen Here̱ gaag Herodiya, ne'a wu̱ u̱n o̱r re u̱n wu̱, Pirip. 4 Komo n-ga ma Yohana ru̱ssu̱te̱ Here̱ u̱nze u̱depe̱ wu̱ she'et u̱n Herodiya ne̱ á, remen jet u̱n karamsa-o̱ Shir o̱. Here̱ swo̱o̱ru̱ u̱s-ryaab u̱n Yohana ne̱. Wu̱ rwo̱'u̱ru̱ karma-ne̱ ye̱ u̱n wu̱, ye̱ ship Yohana, ye̱ ke wu̱.*† 5 Here̱ ro co̱no̱g ma wu̱ ho Yohana, amba wu̱ ro̱ m-ho̱ge̱ gye̱r-o̱ u̱n hun-ne̱, remen ye̱ dekse̱ Yohana ko-yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱.

6 To̱, bo̱ ho̱-de a mette̱ Here̱ riginte̱ à, Here̱ banu̱ru̱ biki-o̱ m-re̱. Wan-ne'a Herodiya he̱wu̱ru̱ wu̱ u̱s-he̱w u̱n he̱r-o̱ u̱n ye̱ haane̱ o-biki à. Here̱ no̱mu̱ru̱ o-zak de̱e̱n. 7 Remen kaane̱ wu̱ swo̱ru̱ru̱ o-nu mo̱sse̱ u̱n to̱nd ne̱ u̱nze, wu̱a 'ye ka wan-ne'a-wu̱ kap o̱ u̱n rii-yo wu̱ ko̱ne̱ à. 8 Inu u̱n wu̱ kwemsu̱ru̱ wu̱ mo̱sse̱ u̱n yo wu̱ he m-ko̱n ne̱ à. Ká wan-ne'a-wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ya'as me̱ hi-u̱r Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ m-mo̱ka n-me̱ o-ko̱k.” 9 Ko-Gwo̱mo ryegnu̱ru̱, bo̱ wu̱ ko̱ne̱ wu̱ yo ka à. Amba remen wu̱ zeste̱ wu̱, komo wu̱ su̱ru̱ste̱ o-nu, u̱n co-o̱ u̱n hamat-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ u̱nze wu̱a 'ye wu̱ kap yo wu̱ ko̱ne̱ à. Wu̱ rwo̱'u̱ru̱ karma-ne̱ ya'as wu̱ yo wu̱ ko̱ne̱ à. 10 Ye̱ haaru̱ ha-mo̱ u̱n kur-o̱ m-ke'et, ye̱ kupsu̱ru̱ Yohana u̱r-hi. 11 Ye̱ hwo̱o̱ru̱ ká hi-de n-me̱ o-ko̱k. Ye̱ ya'su̱ru̱ ká wan-ne'a-wu̱, wu̱ heetu̱ru̱ inu u̱n wu̱. 12 Yan-neke̱-m Yohana ho̱gu̱ru̱, ye̱ haaru̱ u̱n kur-o̱ m-ke'et, ye̱ de̱ku̱ru̱ u-de u̱n wu̱, ye̱ jo̱ku̱ru̱. Ye̱ haaru̱ be-u̱r Ye̱so, ye̱ ru̱ru̱ wu̱ yo ko̱re̱ Yohana à.

Ye̱so re̱e̱gtu̱te̱ hun-ne̱
dugu-u̱s taan [5,000]

(Mark 6:30-44; Ruka 9:10-17; Yoha 6:1-14)

13 Bo̱ Ye̱so ho̱gu̱te̱ Yohana mereste̱ à, wu̱ inu̱ru̱ wu̱ co̱wu̱ru̱ hat-o̱ m-ho̱. Wu̱ pasu̱ru̱ de ken be-de de ro̱tte̱ ne̱t á, remen wu̱ she'etté̱ u̱n ho̱n-de u̱n wu̱. Amba bo̱ bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, ye̱ argu̱ m-rwu̱u̱n u̱n bo̱-to̱ u̱n ye̱. Ye̱ do̱ru̱ru̱ wu̱ u̱s-na u̱s-na. 14 Bo̱ Ye̱so rwu̱u̱nte̱ n-me̱ o-hat à, wu̱ hyanu̱ru̱ hun-ne̱ do̱nte̱ wu̱ de̱e̱n. Wu̱ ho̱gu̱ru̱ 'wo̱n-de u̱n ye̱, komo wu̱ taasu̱ru̱ ya-u̱s-go̱m go̱m-se u̱n ye̱.

15 Bo̱ rim-m no̱mte̱ à, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ haanu̱ru̱ be-de u̱n wu̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Kà be-de ha de ro̱tt ne̱t á, komo rim-m nomoste̱. Zee kà hun-ne̱ ye̱ warag n-me̱ o-bo̱ remen ye̱ ooté̱ hi u̱n de u̱n ye̱ rii-yo m-re̱.”

16 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ay, se̱ ye̱ aragte̱ á, 'ya no̱ ye̱ rii-yo m-re̱.”

17 Ye̱ shasu̱ru̱, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Te̱a hoks ye̱ m-coks á, te̱tt rii kane̱ á se̱ u̱t-buro̱di u̱t-taan u̱n jan ne̱ yoor.”

18 Ka da-de, Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Hante̱ me̱ no̱ to̱.” 19 Wu̱ ze̱e̱ru̱ hun-ne̱ she'et n-te̱ u̱t-po̱. Ka da-de Ye̱so de̱ku̱ru̱ ká buro̱di-u̱t taan-to̱ u̱n ká jan yoor-ye̱ ne̱. Wu̱ dassu̱ru̱ hi-de u̱n wu̱ n-To̱n shir. Wu̱ no̱mu̱ru̱ Shir u̱r-bo̱ngo̱n. Wu̱ bosru̱ru̱ u̱t-buro̱di u̱n ká jan-ye̱ ne̱. Wu̱ ya'asu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ komo ye̱ ya'asu̱ru̱ bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱. 20 Ká buro̱di-to̱ hundu̱ndu̱ru̱, ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ re̱e̱g wu̱ ciig. Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ karaksu̱ru̱ to̱ kuse̱ à kap, har to̱ shiiru̱ ko̱o̱r-u̱t o̱p u̱t-yoor [12]. 21 Hun-ne̱ ye̱ re̱ to̱ à ye̱ wooste̱ campo̱-ne̱ dugu-u̱s taan [5,000] hu̱sse̱ ne'a-ne̱ u̱n yakar-ne̱ ye̱ re to̱ à.

Ye̱so hewete̱ u̱r-hew n-to̱n m-ho̱

(Mark 6:45-52; Yoha 6:15-21)

22 Ye̱ m-ko̱m u̱n re̱ u̱n rii-yo m-re̱, Ye̱so rwo̱'u̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, ye̱ cu̱w hat-o̱ m-ho̱ ye̱ waragte̱ re̱e̱no̱ u̱r-jit. Remen ye̱ be'et wu̱ m-wo̱ Mar-o̱ Gariri. Wu̱ ne̱ wu̱ e̱su̱ru̱ u̱n ká be-de remen wu̱ 'yonsté̱ hun-ne̱. 23 Bo̱ hun-ne̱ aragsu̱te̱ à, wu̱ daaru̱ n-to̱n o-haag u̱n ho̱n-de u̱n wu̱ remen wu̱ konot Shir. Har rim-m no̱mu̱ru̱ m-so̱k ne̱ wu̱ ro̱ re̱e̱no̱ u̱n ho̱n-de u̱n wu̱ cot.

24 U̱n hohond-mo̱ u̱n ká da-o̱ hat-o̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ tu̱wte̱ à ro̱ n-te̱te̱ o̱ o-mar, jo̱k-ye̱ m-ho̱ ro̱ o̱ u̱s-tam, komo yo-m ro̱ o̱ m-tute̱. 25 Kwo̱m-u̱s tet-se m-te̱t, ye̱ hyanu̱ru̱ Ye̱so wu̱ ka wu̱ ro̱ m-neke̱ n-to̱n o-mar wu̱ ro̱ m-kawbe̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱. 26 Amba bo̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ hyente̱ wu̱ ro̱ u̱r-hew n-to̱n m-sa à, ye̱ ho̱gu̱ru̱ o-gye̱r. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ko-marimar-wu̱!” Ye̱ 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r rem o-gye̱r!

27 U̱n gyept-o̱ u̱n yish, Ye̱so te̱psu̱ru̱ ye̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “No̱ zo̱'o̱ge̱ á! Me̱ wu̱, no̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á!”

28 Bitrus shasu̱ru̱ wu̱, wu̱ zee, “Go̱s-wu̱, u̱rege̱ wo̱ wu̱, zee me̱ u̱m habe̱ be u̱n du u̱n yawag m-ho̱.”

29 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Haan ge̱.”

Ka da-de Bitrus ruuru̱ o-hat, wu̱ ciriru̱ u̱r-hew m-yawag m-ho̱, wu̱ ro̱ m-neke̱ be-u̱r Ye̱so. 30 Amba bo̱ Bitrus hyente̱ m-yo m-'wo̱ns ne̱ à, wu̱ ho̱gu̱ru̱ o-gye̱r. Wu̱ ciriru̱ m-yi. Wu̱ argu̱ m-kan, wu̱ zee, “Go̱s-wu̱, gu me̱!”

31 U̱n gyept-o̱ u̱n yish, Ye̱so tabbu̱ru̱ kom-o̱ u̱n wu̱, wu̱ shipu̱ru̱ Bitrus. Ye̱so ze̱e̱ru̱ Bitrus, “Wo̱tt m-she̱r de̱e̱n á, ¿remen yan o̱ o ryegente̱?”

32 Ka da-de bo̱ Ye̱so u̱n Bitrus ne̱ cu̱wte̱ o-hat à, yo-m re̱su̱ru̱ ceen. 33 Ka da-de ye̱ ka yan-neke̱-m Ye̱so ye̱ ro̱ n-me̱ o-hat à, ye̱ nomoru̱ Ye̱so u̱r-bo̱ngo̱n. Kap mo̱ u̱n ye̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Nip-o̱, wo̱ Wà-wu̱ Shir wu̱.”

Ye̱so taasu̱te̱ ya-u̱s-go̱m
go̱m-se u̱n ye̱ u̱n bo̱-o̱ o-Genesaret

(Mark 6:53-56)

34 Ka da-de ye̱ pasu̱ru̱ de ka jit-de m-sa de, ye̱ kergu̱ndu̱ru̱ u̱n dak-o̱ o-Genesaret. 35 Bo̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n ká bo̱-o̱ nepte̱ Ye̱so haante̱ à, ye̱ to̱mu̱ru̱ a ru̱re̱ ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱, wu̱ ro̱ u̱n ká dak-o̱ à, u̱nze Ye̱so haante̱. Ye̱ hante̱ wu̱ ya-u̱s-go̱m kap. 36 Ye̱ ko̱nu̱ru̱ Ye̱so ye̱ ci ko̱ riib-yo u̱n matuku-de u̱n wu̱. Wu̱ ya'u̱ru̱ ye̱ o-co̱w, ye̱ nom káane̱. Myet-mo̱ u̱n ye̱ ci'e̱ à go̱m-se u̱n ye̱ taaru̱.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan

Jor-se u̱n ye̱ ro̱ co-o̱ o-dak à

(Mark 7:1-13)

1 A kane̱ Parisa-ne̱ u̱n yan-Yoos-de o-karamsa ne̱ haanu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so zee-mo̱ o-Urusharima. Ye̱ ze̱e̱ru̱, 2 “¿Remen yan o̱ ne̱ yan-neke̱-m ru ro̱tte̱ m-jetem u̱n jor-se u̱n mo̱ng-ne̱? Te̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen ye̱ ro̱ m-sapt u̱t-kom ye̱ reet rii-yo m-re̱ bo̱ a o̱o̱s á.”

3 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “No̱ ne̱, ¿remen yan o̱ no̱ ro̱tte̱ m-jet u̱n karamsa-o̱ Shir remen jor-u̱s no̱? 4 Ai, Shir zeste̱, ‘Hyan tato ru u̱t-go̱s ne̱ u̱n inu ru ne̱,’* komo, ‘Myet wu̱ pyape̱ tato u̱n wu̱ ko̱ inu u̱n wu̱ à, o-nip a ho wu̱.’† 5 Amba no̱ u̱r-yoos u̱nze u̱rege̱ ne̱t ro̱ u̱n yo ken rii-yo ne̱ yo wu̱ heete̱ m-gu u̱n tato u̱n wu̱ ko̱ inu u̱n ne̱ u̱n yo ne̱ à, amba wu̱a zee, ‘Kap rii-yo no̱ roa kum be u̱n de n-ga à, yar-mo̱ mo̱ u̱m seke̱ Shir à,’ waragte̱ o̱ ka, ba se̱ o ya'aste̱ tat-ne̱ ru ne̱ u̱t-go̱s á. 6 Remen jor-u̱s no̱, no̱ muste̱ Ma-to̱ Shir hwaa. 7 No̱ ya-o-she̱pe̱! Hond hond o̱ Ishaya no̱me̱ ma-u̱t no̱ bo̱ wu̱ zee à,

8 “ ‘Ká hun-ne̱ ye̱ ro̱ me̱ m-'ya m-se̱k u̱n nu-se u̱n ye̱ cot,

Amba hur-de u̱n ye̱ nomoste̱ u̱r-hew u̱n me̱ ne̱.

9 Gu̱w-mo̱ u̱n ye̱ mo̱ ye̱ ro̱ me̱ m-nome̱ à,

mo̱ o-hwaa mo̱,

ye̱ su̱gu̱te̱ karamsa-o̱ Shir u̱n yoos-de u̱n ye̱.’‡ ”

Rem-se ro̱ u̱n sabu̱rse̱ u̱n ne̱t be-de Shir à

(Mark 7:14-23)

10 Ye̱so aagu̱ru̱ bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Raks no̱, no̱ ho̱ge̱ m-so̱k ne̱. 11 Ba rii-yo ro̱ m-co̱w u̱n nu-o̱ u̱n ne̱t à, yo ro̱ wu̱ m-rwo̱ wu̱ waktu̱te̱ ko-ya-u̱r-ba'as be-de Shir á, se̱ rii-yo ro̱ m-rwu̱u̱n u̱n nu-o̱ u̱n wu̱ à, u̱n yo wu̱ ro̱ m-no̱m ne̱ à.”

12 Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ haanu̱ru̱ be-de u̱n wu̱, ye̱ citu̱ru̱, “¿Ko̱ o nepste̱ u̱nze Parisa-ne̱ ho̱gu̱te̱ ryaab-u̱s ru remen kà ma-to̱ o zee?”

13 Ye̱so shasu̱ru̱, “Myet go-de ro̱ ba Tato re wu̱ n-To̱n shir wu̱ go de á, a mu̱'u̱g de. 14 Yagu̱ ye̱ temb. Po̱-ne̱ yan-nak u̱n o̱r u̱n ye̱ po̱-ne̱. U̱rege̱ ko-po̱ ro̱ m-nak u̱n o̱r u̱n wu̱ ko-po̱, ai, kap mo̱ u̱n ye̱ ye̱a he̱'e̱be̱ n-me̱ o-kuub.”§

15 Ka da-de, Bitrus ze̱e̱ru̱, “Ye̱so, rwu̱ntu̱ te̱ cas yo ká sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ co̱ne̱ te̱ nep à.”

16 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Ashi, har m-mo̱ka no̱ nap á? 17 Me̱ m-ze̱e̱ kap o̱ u̱n rii-yo ne̱t re̱ à, u̱r-takan yoa cu̱w u̱n nu-o̱ u̱n wu̱, ká da-de ne̱ yoa cu̱w u̱n me̱n-to̱ u̱n wu̱, komo u̱r-ko̱m yoa ru u̱n wu̱r-o̱ u̱n wu̱. 18 Amba rii yo̱-yo ro̱ m-rwu̱u̱n o-nu à be-de u̱r-hur yo ro̱ m-rwu̱u̱n. Komo yo ro̱ m-naas u̱n ne̱t-wu̱ rwu̱nte̱ yo à.* 19 Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen cin u̱r-hur barag-u̱s yo̱-se ro̱ m-rwu̱u̱n. Se ro̱, ho-m u̱n hun-ne̱, o-ás ne̱, m-naase̱ ne̱, u̱r-hyow ne̱, u̱n shese̱ u̱t-bo̱ ne̱, u̱n naas u̱n jin-u̱t o̱r ru ne̱. 20 Se kà rem-se ro̱ ne̱t m-rwo̱ m-wakte̱ ko-ya-u̱r-ba'as be-de Shir. Re̱ u̱n rii ba u̱n sapt u̱t-kom a ru̱ ne̱t m-wakte̱ ko-ya-u̱r-ba'as be-de Shir á.”

She̱r-mo̱ u̱n wu̱ ken
ne'a-wu̱ be-u̱r Ye̱so

(Mark 7:24-30)

21 Ye̱so ruuru̱ o-Gariri wu̱ neku̱ru̱ raag-o̱ u̱n dak-to̱ o-Taya o-Sidon ne̱, 22 Wu̱ ken ne'a wu̱ ko-ya-o-Kan'ana, wu̱ ro̱ u̱r-she'et káne̱ à haanu̱ be-u̱r Ye̱so. Wu̱ 'yonsu̱ u̱s-co̱r wu̱ ro̱ u̱s-kan, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱, wà Dawuda, ho̱ge̱ 'wo̱n u̱n de! Remen wà re wan-ne'a ro̱ u̱n ko-ya-u̱t-ko̱t ne̱, wu̱ ro̱ wu̱ u̱n ya-u̱r-ko̱o̱b.”

23 Amba Ye̱so shas wu̱ ko̱ u̱r-gom á. Ka da-de yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ko̱nu̱ru̱ wu̱, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Yan wu̱! Zee wu̱ arag. Remen wu̱ ro̱ na m-do̱re̱ u̱n kaas u̱t-tó̱ o-zaaz!”

24 Ka da-de Ye̱so ze̱e̱ru̱ ká ne'a-wu̱, “Shir u̱n to̱mo̱n me̱ remen hun-ne̱ ye̱ o-Isra ca-ye̱ Shir ye̱ e̱ge̱ à cot.”

25 Amba ká ne'a-wu̱ haaru̱ wu̱ kwu̱ktu̱ru̱ u̱n co-o̱ u̱n wu̱. Wu̱ ko̱nu̱ru̱ komo, “Go̱s-wu̱, gu me̱!”

26 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ká ne'a-wu̱, “A nom u̱r-bon a de̱k rii-yo m-re̱ yo u̱n yakar a ya'as ye̱ge̱-wo̱ á.”

27 Ká ne'a-wu̱ shasu̱ru̱, “Eba, Go̱s-wu̱ o, amba ye̱ge̱-wo̱ ro̱ m-rekem u̱n yo ken rii-yo m-re̱ yo ro̱ m-he̱'e̱n u̱n ko̱k-to̱ ya-o-hur ro̱tte̱ m-re̱ à.”

28 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Ne'a she̱r-m ru ro̱ de̱e̱n! A nomotu̱ yo wo̱ o-dish à.” U̱n gyept-o̱ u̱n yish, ko-ya-u̱t-ko̱t ruuru̱ u̱n wà u̱n wu̱.

Ye̱so taaste̱ go̱m-se u̱n hun-ne̱ de̱e̱n

29 Bo̱n káne̱, Ye̱so do̱ru̱ru̱ so̱ n-riib Mar-o̱ o-Gariri. Ka da-de wu̱ daaru̱ u̱r-dor, wu̱ she'etu̱ru̱. 30 Hun-ne̱ haanu̱ru̱ be-de u̱n wu̱ de̱e̱n. Ye̱ neknu̱te̱ u̱n ryam-ne̱ ne̱, u̱n po̱-ne̱ ne̱, u̱n cim-ne̱ ne̱, u̱n 'kato̱-ne̱ ne̱, u̱n ye̱ ken ya-u̱s-go̱m ye̱ ne̱ de̱e̱n, ye̱ e̱ssu̱ru̱ ye̱ u̱n co Ye̱so. Wu̱ taasu̱ru̱ ye̱ go̱m-se u̱n ye̱ kap. 31 Har hun-ne̱ hyen o-made̱ bo̱ ye̱ hyane̱ 'kato̱-ne̱ te̱pe̱rte̱ à, ya-u̱t-cim komo ye̱ m-se̱nge̱, ryam-ne̱ u̱r-hew, po̱-ne̱ komo ye̱ ro̱ o-hyan. Kap mo̱ u̱n ye̱, ye̱ nomu̱ru̱ Shir o̱ o-Isra u̱r-bo̱ngo̱n.

Ye̱so re̱e̱gtu̱te̱ hun-ne̱ dugu-u̱s nass [4,000]

(Mark 8:1-10)

32 A kane̱ Ye̱so aagu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Me̱ m-ho̱ge̱ 'wo̱n-de u̱n kà hun-ne̱ ye̱. Caane̱ ho̱-u̱t tet-to̱ ka ye̱ be-u̱r gaan u̱n me̱ ne̱, komo ye̱ ro̱tt rii-yo m-re̱ á. Man 'yons ye̱ m-me̱r á, taase ye̱ bonse̱ u̱n co̱w.”

33 Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “De kà be-de ro̱tte̱ ne̱t á, ¿ke a he kum u̱n ga-to̱ a hette̱ re̱e̱gte̱ u̱n de kà caari-de u̱n bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ de?”

34 Ye̱so citu̱ru̱, “¿Buro̱di-u̱t re no̱ ro̱tte̱?”

Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ta'yoor-to̱ u̱n yan jan re̱k-ye̱ ne̱ hiin.”

35 Ye̱so ze̱e̱ru̱ bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ ye̱ she'ete̱ n-dak. 36 Wu̱ de̱ku̱ru̱ ká buro̱di-to̱ ta'yoor-to̱ u̱n ká jan-ye̱ ne̱. Wu̱ bo̱mu̱ru̱ Shir, wu̱ wo̱ngu̱ru̱ to̱. Wu̱ ya'asu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱. Komo yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ wo̱ngu̱ru̱ bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱.

37 Ko̱ wu̱ ke wu̱ re̱e̱g wu̱ ciig. Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ karaksu̱ru̱ to̱ kwange̱ à, ko̱o̱r-u̱t ta'yoor u̱t-caari. 38 Ye̱ re̱ to̱ komo à, dugu-u̱s nass [4,000] ye̱ ro̱, hu̱sse̱ ne'a-ne̱ u̱n yakar-ne̱. 39 Ka da-de Ye̱so 'yonsu̱ru̱ bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ ye̱ ji o-hur. Wu̱ co̱wu̱ru̱ hat-o̱ m-ho̱ wu̱ argu̱ru̱ dak-o̱ o-Magadan.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind

Hoob-o̱ o-napa

(Mark 8:11-13; Ruka 12:54-56)

1 Parisa-ne̱ u̱n Saduki-ne̱ haaru̱ be-u̱r Ye̱so remen ye̱ megerté̱ wu̱, ye̱ ko̱nu̱ru̱ wu̱ kutu̱ ye̱ yo ken rii-yo u̱t-hyat yo n-To̱n shir, yo he m-wakte̱ o-napa à u̱nze Shir wu̱ to̱mne̱ wu̱.*

2 Wu̱ shasu̱ru̱ ye̱, wu̱ zee, “U̱rege̱ rim-m no̱mo̱g, no̱ hyene̱ To̱n-o shir no̱mo̱g zá, no̱ m-ze̱e̱, ‘E̱e̱, ho̱-de u̱n buk dea rwu̱u̱n kar kar.’ 3 N-sot komo, no̱ hyene̱ To̱n-o no̱mo̱g zá, no̱ m-ze̱e̱, ‘Caane̱ a hye kem.’

No̱ m-hoks m-nap bo̱ To̱n-o ro̱ u̱r-hew à, amba no̱ hoks o-napa yo Shir ro̱ m-no̱m u̱n ka da-o á.† 4 Hun-ne̱ ye̱ u̱n ka da-o yo̱-o̱ o̱ ro̱ u̱n gye̱r-o̱ Shir á. Ye̱ co̱no̱g ye̱ hyen o-napa amba yatt napa-o̱ a he ye̱ m-kute̱ á, se̱ o̱ ma Yunanawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir.” Ka da-de Ye̱so argu̱ru̱, wu̱ yage̱ ye̱ káne̱.‡

Yist-mo̱ u̱n Parisa-ne̱ u̱n Saduki-ne̱

(Mark 8:14-21)

5 Bo̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ woote̱ yo ka riib-yo re̱e̱no̱ à, ye̱ baksu̱ru̱ u̱nze ye̱ bo̱pru̱nte̱ u̱t-buro̱di. 6 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Tu no̱ yish no̱ nep ha, komo no̱ nom ja u̱n ká yist-mo̱ u̱n Parisa-ne̱ mo̱ ne̱ u̱n mo̱ u̱n Saduki-ne̱.”§

7 Ye̱ ciri u̱t-ma u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱. Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “¿Ko̱ remen ka buro̱di-to̱ a bo̱pru̱nde̱ à o̱ wu̱ zette̱ káane̱?” 8 Ye̱so nepse̱ yo ye̱ ro̱ u̱s-barag à, wu̱ ze̱e̱ru̱, “No̱ yan-she̱r-m re̱k-mo̱! ¿Remen yan o̱ no̱tte̱ m-ze̱e̱ no̱tt u̱t-buro̱di á? 9 ¿Har m-mo̱ka no̱n go̱ nap? ¿To̱-u̱t ke'essu̱te̱ no̱ bo̱ u̱m re̱e̱gte̱ hun-ne̱ dugu-u̱s taan [5,000] u̱n buro̱di-u̱t taan ne̱? ¿Komo ko̱o̱r-u̱t re no̱ karakse̱ to̱ kuse̱?* 10 ¿No̱ baks hun-ne̱ dugu-u̱s nass [4,000] ye̱ u̱m re̱e̱gte̱ u̱n buro̱di-u̱t ta'yoor? ¿Ko̱o̱r-u̱t re no̱ karakse̱ to̱ kuse̱?† 11 ¿Re no̱me̱ no̱ yagu̱te̱ m-nap u̱nze me̱ u̱n ma-to̱ u̱t-buro̱di á? U̱m ze̱e̱g no̱ komo, ‘No̱m no̱ ja u̱n yist-mo̱ u̱n Parisa-ne̱ u̱n Saduki-ne̱ ne̱.’ ”

12 Ka da-o̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ nape̱ u̱nze yist-mo̱ a m-rwo̱ u̱t-buro̱di à mo̱ mo̱ á, amba wu̱ u̱n co̱n ye̱ no̱m ja u̱n yoos-de u̱n Parisa-ne̱ u̱n Saduki-ne̱ de o-she̱pe̱.

Bitrus ru̱ru̱te̱ Ye̱so u̱nze
Ye̱so wu̱ ro̱ Kiristi

(Mark 8:27-30; Ruka 9:18-21)

13 To̱, bo̱ Ye̱so haante̱ dak-o̱ o-Kaseriya o̱ o-Pirip à, wu̱ citu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Wan wu̱ hun-ne̱ ro̱ m-ze̱e̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t‡ ro̱?”

14 Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ye̱ ken ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱, ye̱ ken ye̱ komo E̱reja, ye̱ ken komo Irmiya, ko̱ komo wan-gaan n-me̱ u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir n-ga.”§

15 Ka da-de wu̱ citu̱ru̱ ye̱, “¿Amba no̱ u̱n ya, wan wu̱ ne̱ u̱m ro̱ u̱n hyan-o no̱?”

16 Simo̱n Bitrus shasu̱ru̱, “Wo̱ wu̱, Kiristi,*Wà-wu̱ Shir wan-ho̱o̱g.”†

17 Ye̱so shasu̱ru̱, wu̱ zee, “Simo̱n wà Yohana, wo̱ ko-ya-o-kwu̱m-wu̱! Remen Tato re wu̱ ro̱ n-To̱n shir à, wu̱ kutu̱ wo̱ to̱ ka, ba ne̱t á. 18 M-mo̱ka u̱m ze̱e̱g wo̱ u̱nze wo̱ ro̱ Bitrus,‡ komo n-to̱n u̱n ka ta'ar-o̱§ u̱m he man yan-dor re, komo mo̱ ken mar-mo̱* ro̱tt u̱t-gwo̱mo be-de u̱n ye̱ á. 19 Man ya'as wo̱ rii-se u̱n tiks u̱n gwo̱mo-to̱ Shir. Ko̱yan o caase̱ kane̱ u̱n ho̱no o-dak, Shir a caas yo n-To̱n shir. Komo ko̱yan o gage̱ kane̱ u̱n ho̱no o-dak, Shir a geeg yo n-To̱n shir.”†

20 Wu̱ naku̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ u̱t-to̱ m-so̱k ne̱, ye̱ ru̱re̱ ne̱t u̱nze wu̱ ro̱ Kiristi á.

Ye̱so rwo̱ro̱g go̱n mar-mo̱ wu̱ he'e̱ à

(Mark 8:31—9:1; Ruka 9:22-27)

21 Cin u̱n ká da-o̱, Ye̱so cire̱ m-kute̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ u̱nze, se̱ wu̱ haag bo̱-o̱ o-Urusharima. Komo wu̱ ru̱ru̱ ye̱ yo he wu̱ m-ko̱r re̱e̱no̱ à. Wu̱ su̱u̱t u̱r-ko̱o̱b go̱-u̱s-go̱ be-de u̱n ye̱ ro̱ se̱k-ye̱, u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir, u̱n ya-u̱r-yoos-de karamsa-o̱ Mosa ne̱. Komo a ho wu̱, u̱n ho̱-u̱r atette̱-de komo a 'yons wu̱.

22 Bitrus naku̱ru̱ wu̱ n-riib, wu̱ ciru̱ru̱ wu̱ u̱t-kangse̱. Wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Go̱s-wu̱, Shir ye̱ peste̱! To̱ ka a nome̱ be u̱n du á.”

23 Amba Ye̱so waktu̱ru̱ be-u̱r Bitrus. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Wo̱nge̱ u̱n me̱ ne̱, wo̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t! Wo̱ ko-yan-rwo̱ u̱r-pu̱kse̱ wu̱ be u̱n de. Remen wo̱ u̱s-barag u̱ntu̱n ne̱t, yanze u̱ntu̱n Shir bo̱ Shir ro̱ u̱s-barag á.”

24 Ka da-de Ye̱so ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “Myet wu̱ co̱ne̱ wu̱ do̱ru̱ me̱ à, be-u̱r no̱, se̱ wu̱ she̱'e̱g hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ sew kan-o̱ u̱n wu̱, wu̱ do̱ru̱ me̱.‡ 25 Remen wu̱ co̱ne̱ wuke̱ u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱ à, wu̱a taage̱ u̱n mo̱. Amba kap bo̱n wu̱ taage̱ u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱ rem re à, wu̱a kum mo̱.§ 26 ¿Yan yo ne̱ ne̱t he m-kum u̱rege̱ wu̱ kumug kwu̱m-o̱ u̱n ho̱no o-dak kap, amba wu̱ taagu̱ru̱ u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱? Ko̱ ne̱, ¿ya ne̱t he m-ya'as be-de u̱n shas-o̱ u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱? 27 Remen me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t, man haan u̱n se̱ps-m Tato re ne̱ u̱n yan-to̱m-ye̱ u̱n wu̱ ne̱, man piishe̱ ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ u̱t-ma mo̱sse̱ u̱n rii-yo wu̱ no̱me̱ ne̱ à.* 28 Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, ye̱ ken ye̱ ro̱ ko̱n eso eso kane̱ ye̱a mer á, har se̱ ye̱ hyanag haan-mo̱ u̱n Wà-wu̱ u̱n ne̱t n-me̱ u̱n gwo̱mo-u̱t Tato u̱n wu̱.”

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor

Ye̱so barmu̱te̱

(Mark 9:2-13; Ruka 9:28-36)

1 Bo̱ a rewete̱ ho̱-u̱t cind à, Ye̱so de̱ku̱ru̱ Bitrus ne̱, u̱n Yakubu, u̱n Yohana (heno Yakubu) ne̱, wu̱ daaru̱ o-haag u̱n ye̱ ne̱ u̱n ho̱n-de u̱n ye̱. 2 Ye̱ ro̱ o-gwo̱t wu̱r-o Ye̱so barmu̱ru̱, co-o̱ u̱n wu̱ no̱mu̱ru̱ m-cu̱cas u̱ntu̱n u̱r-ho̱, matuku-to̱ wu̱ co̱pe̱ à to̱ wargu̱ru̱ u̱t-pus to̱ pyar. 3 U̱n gyept-o̱ u̱n yish, yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ye̱ n-ga, Mosa ne̱ u̱n E̱reja rwu̱u̱nu̱ru̱, ye̱ ro̱ u̱t-orom u̱n Ye̱so ne̱.

4 Bitrus ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Go̱s-wu̱, nomog u̱r-bon o̱ te̱tte̱ kane̱ à! U̱rege̱ o co̱no̱g, man to̱nd de̱pi-u̱t tet kane̱, u̱r-gaan rem ru, u̱r-gaan rem Mosawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir, u̱r-gaan komo rem E̱rejawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir.”

5 Wu̱ ro̱ m-rwo̱r u̱t-ma káane̱ ke'ente̱-o̱ m-cu̱cas ho̱kku̱ru̱ ye̱. Ye̱ ho̱gu̱ru̱ co̱r n-me̱ u̱n ká ke'ente̱-o̱ o̱ m-ze̱e̱, “Wu̱ ka wu̱ ro̱ Wà re, wu̱ me̱ m-co̱n à, me̱ m-ho̱ge̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n wu̱ de̱e̱n. Raks no̱ ma-to̱ u̱n wu̱!”*† 6 Bo̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ho̱gu̱te̱ káane̱ à, gye̱r-o̱ ho̱o̱ru̱ ye̱ de̱e̱n, har ye̱ he̱e̱ru̱ n-dak.

7 Ye̱so wo̱o̱nu̱ru̱, wu̱ ci'u̱ru̱ ye̱. Wu̱ zee, “Ine̱ no̱, no̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á.” 8 Bo̱ ye̱ daste̱ u̱t-hi à, ye̱ hyan ne̱t á se̱ Ye̱so u̱n ho̱n-de u̱n wu̱ cot.

9 Bo̱ ye̱ ro̱ m-kergu̱nde̱ u̱n ká haag-o̱ à, Ye̱so naku̱ ye̱ u̱t-to̱. Wu̱ zee, “No̱ ru̱re̱ ne̱t rii-yo no̱ hyane̱ á, se̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t inu̱te̱ u̱t-marimar.”

10 Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ citu̱ru̱ wu̱. Ye̱ zee, “To̱, ¿remen yan o̱ yan-Yoos-de o-karamsa zette̱ u̱nze, se̱ E̱rejawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir he'esente̱ ka da-de Kiristi haante̱?”‡

11 Ye̱so shasu̱ru̱, wu̱ zee, “Nip-o̱, E̱reja ro̱o̱n, komo wu̱a ja'as ko̱yan. 12 Amba me̱ no̱ m-ru̱re̱, E̱reja be'este̱ wu̱ he'esente̱, ye̱ nap u̱n wu̱ ne̱ á, har ma ye̱ nomotu̱ wu̱ rii-yo ye̱ hyane̱ m-so̱k à. Káane̱ komo Wà-wu̱ u̱n ne̱t he swo̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n kom-to̱ u̱n ye̱.”§ 13 Bo̱ Ye̱so zette̱ kaane̱ à, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ napu̱ru̱ u̱nze wu̱ ro̱ ye̱ u̱n nome̱ u̱n ma-u̱t Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱.

Ye̱so taasu̱te̱ wà go̱m-o̱ u̱n ko-ya-u̱t-ko̱t

(Mark 9:14-29)

14 Bo̱ ye̱ woote̱ u̱n 'wu̱n-de o-haag à, hun-ne̱ de̱e̱n ro̱ ye̱ u̱r-'er. Wu̱ ken ne̱t-wu̱ haanu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so, wu̱ kwu̱ktu̱ru̱ u̱n co-o̱ u̱n wu̱. 15 Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱, ho̱ge̱ 'wo̱n-u̱r wà re wan-campo̱, wu̱ ro̱ o-tattu̱ra ne̱. Komo wu̱ ro̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b de̱e̱n. Wu̱ m-bo̱r m-he̱be̱ o-ra, m-ho̱ ne̱. 16 U̱m heete̱ wu̱ be-de yan-neke̱-m ru, amba ye̱ hoks wu̱ m-taase̱ u̱n go̱m á.”

17 Ye̱so shasu̱ru̱, “No̱ hun-ne̱ ye̱ m-mo̱ka, yan-ko̱o̱b-de m-she̱r o-nip, ya-u̱r-cikt, ¿har ha-mo̱ u̱n ho̱-u̱t re o̱ u̱m he m-she'et u̱n no̱ ne̱? ¿Har ha-mo̱ u̱n ho̱-u̱t re o̱ u̱m he m-jo̱o̱se̱ u̱n no̱ ne̱? Hantu̱ me̱ no̱ ka wà-wu̱.” 18 Ye̱so hurgu̱ru̱ ko-ya-u̱t-ko̱t u̱t-gaag. Ká ko-ya-u̱t-ko̱t-wu̱ ruuru̱, wu̱ yage̱ wà cas. A kane̱ go̱m-o̱ u̱n wà taaru̱.

19 Da-o̱ ne̱t ro̱kne̱ be-u̱r Ye̱so á, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ haanu̱ru̱ be-de u̱n wu̱. Ye̱ citu̱ru̱ wu̱, “¿Remen yan o̱ te̱ hokste̱ ruut u̱n ká ko-ya-u̱t-ko̱t-wu̱ á?”

20 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Remen she̱r-m no̱ ro̱ de̱e̱n á. Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, u̱rege̱ she̱r-m no̱ wo̱o̱g go̱s-to̱ u̱n go'-yo o-mosta yo jiishe̱ u̱s-re̱k be-de u̱n go̱ kap à, no̱a rees m-ze̱e̱ ka haag-o̱ ine̱ zee-mo̱ u̱n kane̱ ha-mo̱ u̱n re̱e̱no̱, komo o̱a ine̱. Yatt rii-yo he no̱ m-kwange̱ á.”*†

Ye̱so doog no̱m u̱t-ma
mo̱sse̱ u̱n mar-mo̱ u̱n wu̱ ne̱

(Mark 9:30-32; Ruka 9:43b-45)

22 De ken ho̱-de bo̱ ye̱ waragte̱ u̱n dak-o̱ o-Gariri à, Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “A ya'as Wà-wu̱ u̱n ne̱t u̱n kom-to̱ u̱n hun-ne̱. 23 Komo ye̱a ho wu̱, u̱n ho̱-u̱r atette̱-de komo a 'yons wu̱.” Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ bo̱pu̱ o-regen de̱e̱n.

To̱p u̱n tar u̱n Pyo-o̱ Shir

24 Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ wo̱o̱ru̱ bo̱-o̱ o-Kapanahum. Yan-go̱ks u̱n tar remen Pyo-o̱ Shir haaru̱ be-u̱r Bitrus, ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Wan-yoos-u̱r no̱ ro̱ u̱n to̱p u̱n tar-o̱ u̱n Pyo-o̱ Shir?”‡

25 Bitrus shasu̱ru̱, “Wu̱ ro̱ m-to̱p ge̱.” Bitrus co̱wu̱ru̱ o-hur remen wu̱ ru̱ru̱té̱ Ye̱so ka ma-to̱. Cin ba wu̱ u̱n ru̱re̱ Ye̱so, Ye̱so citu̱ru̱ wu̱, “Bitrus ¿Ya o hyane̱ mo̱sse̱ u̱n ká cot-o̱ ne̱? ¿Be-u̱r wan-ne̱ o̱ gwo̱mo-ne̱ ro̱ m-go̱ks u̱n hwo̱r-ye̱ u̱n tar o̱, be-de u̱n yakar-ye̱ u̱n ye̱ o̱, ko̱ be-de u̱n hamat-ne̱ ye̱ ye̱ shipe̱ à?”

26 Bitrus shasu̱ru̱, “Be-de u̱n hamat-ne̱.”

Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Ya-o-dak ro̱ m-to̱p o̱ ka á! 27 Kap u̱n kaane̱ ne̱, taase ká hun-ne̱ ho̱ge̱ shoob-u̱r na, he̱be̱ o-mar o jorbe̱ o-kwe̱mbe̱, o hek nu-o̱ u̱n jan-yo o shipe̱ u̱r-takan à. Wo̱a 'wo̱s o-azorpa yo he m-bo'os à, o dek yo o to̱p tar ru u̱n o̱ ma re ne̱.”

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer

¿Wa jiishe̱ u̱t-go̱s?

(Mark 9:33-37; Ruka 9:46-48)

1 U̱n ká da-o̱ yan-neke̱-m Ye̱so haaru̱ be-u̱r Ye̱so, ye̱ citu̱ru̱ wu̱, “¿Be u̱n te̱, wa jiishe̱ u̱t-go̱s kap n-me̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir?”*

2 Ye̱so agnu̱ru̱ wu̱ ken wà re̱k-wu̱ wu̱, wu̱ e̱ssu̱ wu̱ n-te̱te̱ de u̱n ye̱. 3 Ka da-de wu̱ ze̱e̱ru̱, “Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, se̱ no̱ ja'aste̱ barag-u̱s no̱ komo no̱ warag u̱ntu̱n yakar re̱k-ye̱, no̱a kum m-co̱w u̱n gwo̱mo-to̱ Shir á,† 4 Remen kaane̱ myet bo̱n wu̱ muute̱ hi u̱n de u̱n wu̱ ba nu̱-mo̱ u̱r-hi u̱ntu̱n ka wà re̱k-wu̱ wu̱ à, wu̱ jiishe̱ u̱t-go̱s u̱n gwo̱mo-to̱ Shir.

5 “Komo myet bo̱n wu̱ go̱kse̱ wà re̱k-wu̱ u̱ntu̱n wu̱ ka rem re à, me̱ wu̱ go̱kse̱.

Rem-se ro̱ u̱n rwo̱ u̱r-pu̱kse̱ à

(Mark 9:42-48; Ruka 17:1-2)

6 “Komo bo̱n wu̱ rwo̱'e̱ wan-gaan n-me̱ u̱n ka yakar-ye̱ she̱re̱ o-nip be u̱n de à, no̱m u̱r-ba'as à, a jiish wu̱ m-re̱re̱m a gege̱ wu̱ ta'ar-de u̱r-na u̱r-ge̱ks, komo a jorbe̱ wu̱ n-me̱ m-sa mo̱ u̱r-du̱w.

7 “Rii-yo u̱r-'wo̱n yo ka wu̱ rwo̱'e̱ ye̱ ken ye̱ no̱m u̱r-ba'as à. Rii-yo u̱n rwo̱ u̱r-ba'as ro̱ ko̱n, amba rii-yo u̱r-'wo̱n yo be-de u̱n ká wu̱ rwo̱'e̱ ka ba'as-de à. 8 U̱rege̱ kom-o ru, ko̱ na-o ru ro̱ wo̱ u̱n rwo̱ u̱r-ba'as, kups o jore̱. A jiish wo̱ o cu̱w ho̱o̱g-o̱ ba m-ta u̱n na-o gaan ko̱ kom-o gaan, o̱tte̱ a jorbe̱ wo̱ n-me̱ o-ra o̱ ro̱ m-ryomse̱ á, u̱n kom-u̱t ru ne̱ u̱t-yoor ko̱ na-u̱s ru u̱s-yoor.‡ 9 U̱rege̱ komo yish u̱n du ro̱ wo̱ m-rwo̱ m-no̱m u̱r-ba'as, hu̱s de o jore̱. A jiish wo̱ o cu̱w ho̱o̱g-o̱ ba m-ta u̱n yish-u̱r gaan ne̱, o̱tte̱ a jorbe̱ wo̱ n-me̱ den-o̱ o-ra u̱n yish ru ne̱ yoor.§

Sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ u̱n ca-yo e̱ge̱ à

(Ruka 15:3-7)

10 “Nap no̱ ha, taase no̱ yo'og ko̱ wan-gaan n-me̱ u̱n ká yakar-ye̱, remen me̱ no̱ m-ru̱re̱, yan-to̱m-ye̱ Shir ye̱ u̱n ye̱ ro̱ be-de Shir Tato re wu̱ ro̱ n-To̱n à.*

12 “¿Re ne̱ no̱ m-hyan o̱, u̱rege̱ wa-u̱t-gu̱t ro̱ u̱n ca-ne̱ o-zungu [100], gaan-o e̱gu̱ru̱ be-de u̱n ye̱, ya wu̱ he m-no̱m? Wu̱a rees m-yage̱ u̱n ye̱ ká kwo̱o̱z-u̱t nass u̱n o̱p u̱n jero̱ [99] n-to̱n o-haag ye̱ ro̱ u̱t-re̱. Wu̱ heeste̱ hoob-o̱ u̱n ká gaan-yo e̱ge̱ à. 13 Komo wu̱ hyande̱ yo, nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, zak-o̱ wu̱ ro̱ m-nom à, o̱ aragte̱ o̱ u̱n ká kwo̱o̱z-u̱t nass to̱ u̱n o̱p u̱n jero̱ [99]. 14 Káane̱ o̱, Tato re wu̱ ro̱ n-To̱n shir à, wu̱ co̱n ko̱ wan-gaan be-de u̱n ká yakar-ye̱ e̱ge̱ á.”

U̱rege̱ o̱r ru no̱mo̱g wo̱ u̱r-ba'as

(Ruka 17:3)

15 “U̱rege̱ o̱r ru ko-yan-dor nomote̱ wo̱ u̱r-ba'as, neke̱ o ru̱ru̱ wu̱ u̱n ho̱n no̱. U̱rege̱ wu̱ ho̱gu̱te̱ ma-u̱t ru, komo wu̱ ko̱no̱g wo̱ o doog wu̱ o̱ ka m-mu̱u̱nte̱ u̱n co̱w.† 16 Amba u̱rege̱ wu̱ ho̱gu̱ wo̱ á, o do m-ha be-de u̱n wu̱ u̱n ne̱t ne̱ wan-gaan ko̱ ne̱n yoor, remen kap yo o ze̱e̱ à, a 'wo̱s to̱ o-nip u̱n nu-se u̱n ya-u̱s-to̱r ne̱n yoor ko̱ tet.‡ 17 U̱rege̱ wu̱ yagu̱tu̱ ye̱ m-ho̱ge̱ har m-mo̱ka, o ru̱re̱ hun-ne̱ yan-dor Ye̱so. U̱rege̱ komo har wu̱ yagu̱te̱ m-ho̱ge̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor Ye̱so, muut wu̱ u̱ntu̱n wu̱ nape̱ Shir á, ko̱ ko-yan-go̱ks u̱n tar wu̱ nape̱ Shir á.

18 “Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, komo ko̱ yo ke rii-yo o caase̱ kane̱ u̱n ho̱no o-dak, Shir a caas yo n-To̱n shir. Komo ko̱ yo ke rii-yo o gage̱ kane̱ u̱n ho̱no o-dak, Shir a geeg yo n-To̱n shir.§

19 “Man do no̱ m-ru̱re̱ u̱n yo ka, u̱rege̱ hun-ne̱ ne̱n yoor be u̱n no̱ u̱n ho̱no o-dak ye̱ mossu̱te̱ u̱t-hi ye̱ ko̱n yo ken rii-yo, Tato re wu̱ n-To̱n wu̱a nomo ye̱ yo. 20 Remen kap be-de hun-ne̱ yoor ko̱ tet karge̱ n-me̱ u̱n jin u̱n de à, me̱ be-u̱r gaan u̱n ye̱ ne̱.”

Sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ u̱n
ko-gu̱w-wu̱ ro̱ u̱n ho'os u̱t-ma á

21 A kane̱ Bitrus wo̱o̱nu̱ru̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “¿Go̱s-wu̱, re ho̱n o̱ o̱r re he me̱ no̱m u̱r-ba'as u̱m ho'os ká ma-to̱? ¿So̱ ta'yoor o̱?”

22 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Me̱ zee wo̱ o-ta'yoor á, amba o-ta'yoor har so̱ kwo̱o̱z-u̱t tet u̱n o̱p [490].*†

23 “Remen kaane̱, a hongse̱ gwo̱mo-to̱ Shir u̱n wu̱ ken ko-Gwo̱mo-wu̱ ne̱. Wu̱ co̱ne̱ o̱o̱g u̱n kwu̱m-o̱ u̱n wu̱, o̱ ro̱ u̱n kom-to̱ u̱n gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ à. 24 Bo̱ ká ko-Gwo̱mo-wu̱ cirte̱ u̱r-o̱o̱g à, a hantu̱ru̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱, wu̱, wu̱ ro̱ m-do̱re̱ u̱r-mo̱o̱g à de ka ne̱t-wu̱ a hoks m-to̱p á har ta-de u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱.‡ 25 Bo̱ kwangu̱te̱ wu̱ m-to̱p à, ko-Gwo̱mo rwo̱'u̱ru̱ a beeb wu̱ u̱n ne'a u̱n wu̱ ne̱ u̱n yakar-ne̱ kap u̱n rii-yo wu̱ ro̱tte̱ ne̱ à, remen a topt ká hwo̱r-ye̱.

26 “Ká ko-gu̱w-wu̱ kwu̱ktu̱ru̱ u̱n co-o̱ u̱n wu̱, wu̱ ma'asu̱ u̱s-ko̱n wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, ‘Nomo me̱, man tops wo̱ kap.’ 27 Ko-Gwo̱mo ho̱gu̱ru̱ 'wo̱n-de u̱n ká ko-gu̱w-wu̱, wu̱ ho'osu̱ru̱ wu̱. Ko-Gwo̱mo yaksu̱ru̱ wu̱, wu̱ yagu̱ru̱ ma-to̱ u̱n ká mo̱o̱g-de.

28 “Amba ká ko-gu̱w-wu̱ bo̱ u̱n ru-mo̱ u̱n wu̱, wu̱ o̱o̱su̱ru̱ o̱r ru u̱n wu̱ ko-gu̱w, wu̱ wu̱ ro̱ m-do̱re̱ u̱r-mo̱o̱g hiin à,§ wu̱ re̱e̱ru̱ wu̱ u̱s-co̱r. Wu̱ zee, ‘To̱p me̱ rii-yo me̱ wo̱ m-do̱re̱ à!’

29 “O̱r ru u̱n wu̱ u̱n ko-gu̱w kwu̱ktu̱ru̱, wu̱ ko̱nu̱ru̱ wu̱. Wu̱ zee, ‘Nomo me̱, man tops wo̱.’ 30 Amba ká ko-gu̱w-wu̱ yage̱, har wu̱ haaru̱, komo wu̱ cu̱wtu̱ru̱ wu̱ u̱n kur-o̱ m-ke'et, se̱ da-o̱ wu̱ to̱pe̱ ká mo̱o̱g-de à.

31 “Bo̱ o̱r re u̱n wu̱ u̱n gu̱w-ne̱ ho̱ge̱ rii-yo no̱me̱ à, ye̱ ho̱ge̱ m-re̱re̱m á. Ye̱ ru̱ru̱ ko-Gwo̱mo myet bo̱ no̱me̱ à. 32 Ko-Gwo̱mo agbu̱ru̱ ká ko-gu̱w-wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, ‘Wo̱ ko-gu̱w, wan-me̱n-u̱t jaas-to̱, u̱m yaksu̱tu̱ wo̱ kap mo̱o̱g-de o de̱ku̱ me̱ à. Me̱ u̱n yaksu̱ wo̱ de remen o ko̱no̱g me̱. 33 Ashi, ¿no̱m u̱r-bon o ho̱ge̱ 'wo̱n-u̱r o̱r ru bo̱ u̱m ho̱ge̱ 'wo̱n u̱n du á?’ 34 Ko-Gwo̱mo swo̱o̱ru̱ u̱s-ryaab de̱e̱n. Wu̱ rwo̱'u̱ru̱ a 'ye wu̱ u̱r-ko̱o̱b har se̱ wu̱ to̱k kap o̱ u̱n ká mo̱o̱g-de.

35 “Káane̱ komo Tato re wu̱ n-To̱n shir he m-no̱me̱ u̱n ko̱ wu̱ ke be u̱n no̱ wu̱ yage̱ ho'os u̱n ba'as-u̱r o̱r re u̱n wu̱ hur-u̱r gaan à.”

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱

Yoos-u̱r Ye̱so de u̱n caas u̱t-ge

(Mark 10:1-12; Ruka 16:18)

1 Bo̱ Ye̱so komte̱ rwo̱r u̱n se̱ ká rem-se à, wu̱ yagu̱ dak-o̱ o-Gariri. Wu̱ co̱wu̱ru̱ so̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya, komo wu̱ pasu̱ru̱ so̱ u̱n ho̱ran-de u̱n Ro̱o̱g-o̱ o-Joda à. 2 Hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ do̱ru̱ru̱ wu̱, wu̱ taasu̱ru̱ hun-ne̱ ya-u̱s-go̱m re̱e̱no̱.

3 Káne̱, ye̱ ken Parisa-ne̱ ye̱ haane̱ be-de u̱n wu̱ remen ye̱ cept wu̱, u̱n kà cot-o̱, “¿N-me̱ u̱n karamsa-o na, o̱ ya'ag ne̱t co̱w wu̱ ho'oste̱ ne'a u̱n wu̱ remen ko̱ yo ke rii-yo?”

4 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “¿Ashi, no̱ karante̱ Ma-to̱ Shir á? Ka wu̱ no̱mu̱ ye̱ cin u̱r-takan à, ‘Wu̱ u̱n no̱m ye̱ campo̱ u̱n ne'a ne̱.’* 5 Wu̱ ze̱e̱ru̱ komo, ‘Remen kaane̱, ne̱t a yage̱ tato u̱n wu̱ u̱n inu u̱n wu̱ ne̱, wu̱ mo̱mse̱ ne'a u̱n wu̱ o-wu̱r. Ye̱ komo yoor, ye̱a warag gaan.’† 6 Har kane̱ co ye̱a warag hun-ne̱ yoor á, se̱ de̱ wan-gaan. Remen kaane̱, rii-yo Shir gage̱ à, taase ne̱t us yo á.”

7 Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “To̱, ¿remen yan o̱ Mosawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir nomte̱ o-karamsa a ya'as taku̱rda-o̱ u̱n caas u̱t-ge, komo a ho'os ne'a?”‡

8 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Remen cikt-u̱r no̱, o̱ rwo̱'e̱ Mosa yagu̱te̱ no̱ ho'os ne'a no̱ ne̱, amba cin u̱r-takan káane̱ o̱ Shir co̱ne̱ á. 9 Me̱ no̱ komo m-ru̱re̱, myet bo̱ u̱n campo̱ wu̱ ho'ose̱ ne'a u̱n wu̱ à, u̱n yatte̱ be-de o-ás a bo̱pe̱ ká ne'a-wu̱ á, komo wu̱ ge ho̱r-wu̱, wu̱ no̱mo̱g o-ás o̱ ka.”§

10 Yan-neke̱-m Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “U̱rege̱ kaane̱ o̱ to̱ ro̱, ne̱t u̱n ne'a u̱n wu̱ ne̱, ashi ma jiishte̱ o̱ ka ne̱t she'et ba u̱t-ge.”

11 Amba wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ba ho̱n u̱n ne̱t o̱ he m-hoks m-de̱k u̱n ka ma-to̱ á se̱ de̱ ye̱ Shir ya'e̱ u̱r-be̱e̱b à. 12 Ye̱ ken ye̱ ro̱ ko̱n ye̱ a mate̱ ye̱ she'et ba u̱t-ge à, remen ye̱tt m-campo̱ á. Ye̱ ken ye̱ ro̱ ko̱n ye̱ hun-ne̱ musse̱ kaane̱ à, ba m-campo̱. Ye̱ ken ye̱ ro̱ ko̱n komo ye̱ e̱sse̱ ye̱a ge u̱t-ge á, remen co̱n-to̱ u̱n Gwo̱mo-to̱ Shir. Myet wu̱ he m-hoks m-de̱k u̱n ka ma-to̱ à wu̱ dek.”

Ye̱so hu̱u̱te̱ yakar nu-o̱ u̱r-bon

(Mark 10:13-16; Ruka 18:15-17)

13 Ka da-o̱ hun-ne̱ hantu̱ru̱ Ye̱so yakar re̱k-ye̱ remen wu̱ cit ye̱ u̱n kom-to̱ u̱n wu̱ komo wu̱ konoté̱ ye̱ u̱s-ko̱n. Amba yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ huru̱ru̱ ká ye̱ hante̱ ká yakar-ye̱ à u̱t-gaag.

14 Amba Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Yagu̱ no̱ yakar re̱k-ye̱ haante̱ be u̱n de. No̱ we̱n ye̱ á. Remen gwo̱mo-to̱ Shir to̱ ma u̱n ye̱ to̱.” 15 Wu̱ seke̱ ye̱ kom-to̱ u̱n wu̱ u̱r-hi, wu̱ hu̱u̱te̱ ye̱ nu-o̱ u̱r-bon. Ká da-o̱ wu̱ argu̱ru̱.

Ko-ya-o-kwu̱m

(Mark 10:17-31; Ruka 18:18-30)

16 A kane̱ wu̱ ken wu̱ haaru̱ be-u̱r Ye̱so u̱n kà cot-o̱ ne̱, “Wa-u̱r-Yoos, ¿yan rii-yo ne̱ u̱m he m-no̱m so̱-yo u̱m kumut ho̱o̱g-mo̱ ba m-ta à?”

17 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Remen yan o̱ wo̱ttu̱ me̱ u̱n cot-se u̱n rii-yo ro̱ so̱-yo à? Ai, so̱-wu̱ ro̱ ko̱n á se̱ Shir cot. Amba remen u̱m shest wo̱ cot-o ru, u̱rege̱ o co̱no̱g o kum ho̱o̱g-o̱ ba m-ta, se̱ o gye̱re̱g rii-yo ká karamsa-o̱ zee à.”

18 Ká ne̱t-wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “¿To̱ ke karamsa-to̱?”

Ye̱so shasu̱ru̱, “Wo̱ ho̱ ne̱t á, wo̱ hoob ne'a-wu̱ u̱n ne̱t á, Wo̱ hiw u̱r-hyow á. Wo̱ no̱m to̱r-se u̱t-bo̱ á.* 19 Hyan tato ru u̱n inu ru ne̱ u̱t-go̱s ne̱. Komo o cu̱n wan-bo̱r-u̱s ru bo̱ o co̱ne̱ hi u̱n du à.”†

20 Ká ne̱t-wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Ai, u̱m do̱ru̱ssu̱te̱ to̱ ká myet, ¿ya kusu me̱?”

21 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “U̱rege̱ o co̱no̱g o warag kashi u̱n ne̱t hond hond, neke̱ o beeb ho̱no u̱n rii-yo wo̱tte̱ à kap, o ya'as ko̱o̱b-ne̱ hwo̱r, wo̱a kum u̱r-'yons n-To̱n shir. Ka da-o̱ o haan, o do̱ru̱ me̱.”

22 Bo̱ ká ne̱t-wu̱ ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, wu̱ argu̱ m-arag u̱n tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n, remen wu̱ ro̱ o-kwu̱m ne̱ de̱e̱n.

23 Ka da-de, Ye̱so ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, ba u̱n ka yish-ye̱ hun-ne̱ he kum u̱n ko-ya-o-kwu̱m-wu̱ he m-co̱w u̱n gwo̱mo-to̱ Shir n-To̱n à. 24 Man do no̱ m-ru̱re̱. A jiish m-so̱k dorom-yo cu̱w u̱n ish-o̱ o-be̱r, o̱tte̱ ko-ya-o-kwu̱m cu̱w u̱n gwo̱mo-to̱ Shir à.”

25 Bo̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ho̱gu̱te̱ káane̱ à, ye̱ bo̱pu̱ru̱ o-nu. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “U̱rege̱ káá o̱, ¿wan wu̱ u̱n ya he kum u̱n gwu̱?”

26 Amba Ye̱so gwo̱tu̱ru̱ ye̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Be-de u̱n hun-ne̱, to̱a nome̱ á. Amba be-de Shir ko̱ yo ke rii-yo yo m-nome̱ yo.”

27 Ka da-de Bitrus ze̱e̱ru̱ wu̱, “Te̱ yagu̱te̱ ko̱yan remen te̱ do̱ru̱tú̱ wo̱. To̱, ¿ya te̱ he m-kum?”

28 Ye̱so shasu̱ru̱, “Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, u̱n ka da-o ro̱o̱ne̱ à, da-o̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t he m-she'et u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n wu̱ to̱ u̱t-go̱s à, no̱ ye̱ do̱ru̱ me̱ à, no̱ ye̱ komo he m-she'et u̱n de̱e̱g-to̱ u̱n gwo̱mo-u̱t o̱p u̱t-yoor [12]. No̱ ye̱ he piishe̱ u̱n baag-u̱t o̱p u̱t-yoor [12] to̱ u̱n Isra-ne̱ u̱t-ma.‡ 29 Komo kap o̱ u̱n wu̱ yagne̱ u̱t-hur ko̱ hen-ne̱ ye̱ u̱n wu̱, ko̱ se̱k-ye̱ u̱n wu̱, ko̱ o-tato, ko̱ o-inu, ko̱ yakar, ko̱ u̱t-kat, remen jin u̱n de, wu̱a kum rii-yo arge̱ kaane̱ à u̱t-be o-zungu [100], komo wu̱ kum ho̱o̱g-mo̱ ba m-ta. 30 Amba de̱e̱n be-de u̱n ye̱ a m-hyan go̱s-ye̱ m-mo̱ka à ye̱a warag re̱k-ye̱. Ka ye̱ a m-hyan re̱k-ye̱ m-mo̱ka à, ye̱a warag go̱s-ye̱.§*

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z

Ya-m-se̱nge̱ u̱n kat-o̱ u̱s-anab

1 “Gwo̱mo-to̱ Shir u̱ntu̱n wu̱ ken ko-ya-o-kat-wu̱ to̱ ro̱ wu̱ ru'e̱ n-sot n-sot à, remen wu̱ ho̱bo̱nté̱ ya-u̱r-gu̱wu̱s u̱n kat-o̱ u̱n wu̱. 2 Bo̱ ye̱ hongsu̱te̱ hwo̱r-ye̱ a m-to̱p u̱n ya-u̱r-gu̱wu̱s u̱n taas u̱r-ho̱ à,* wu̱ heetu̱ru̱ ye̱ u̱n kat-o̱ u̱n wu̱.

3 “Hohond-mo̱ u̱n kwo̱m-u̱s jero̱ se n-sot, wu̱ ro̱ m-arag be-de u̱n ya-u̱t-baab, wu̱ hyanu̱ru̱ ye̱ ken ye̱ ro̱ u̱n she'et-de o-hwaa temb n-riib be-de u̱t-baab. 4 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, ‘No̱, neke̱ no̱ u̱n kat-o re, man top no̱ rii-yo depe̱ à.’ Ye̱ neku̱ru̱ u̱n kat-o̱ u̱n wu̱. 5 Bo̱ wu̱ dotte̱ m-ru ho̱-u̱r ro̱ u̱r-hi à, komo u̱n hohond-mo̱ u̱n kwo̱m-u̱s tet, wu̱ de̱ku̱ru̱ ye̱ ken ya-u̱r-gu̱wu̱s ye̱.

6 “Har m-mo̱ka hohond-mo̱ u̱n kwo̱m-u̱s taan se m-rim, wu̱ dooru̱ m-ru wu̱ hyanu̱ ye̱ ken ye̱ ro̱ eso eso ye̱ ro̱tt yo m-no̱m á. Wu̱ citu̱ru̱ ye̱, ‘¿Remen yan o̱ no̱tte̱ u̱n she'et-de o-hwaa taas u̱r-ho̱?’

7 “Ye̱ shasu̱ru̱ wu̱, ‘Remen yatt-wu̱ ya'asu̱ te̱ rii-yo m-no̱m á.’

“Ká ko-ya-o-kat-wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, ‘Neke̱ no̱ u̱n kat-o re, no̱a 'wo̱s ye̱ ken ye̱ no̱ mo̱sse̱ m-se̱nge̱ u̱n ye̱ ne̱.’

8 “Bo̱ rim-m nomte̱ à, ko-ya-o-kat ze̱e̱ru̱ wan-co be-de u̱n gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱, ‘Ha o gwo̱to̱n ya-m-se̱nge̱ o-kat. Agbe̱ ye̱ o to̱p ye̱, shi'in u̱n ya-u̱r-bu̱ste̱ ha-mo̱ u̱n ya-u̱r-takan.’†

9 “Da-o̱ a to̱pe̱ ka ye̱ haane̱ hohond-mo̱ u̱n kwo̱m-u̱s taan à, ko̱ wu̱ ke go̱ksu̱ru̱ rii-yo depe̱ a top wu̱ u̱n taas u̱r-ho̱ à. 10 To̱, da-o̱ ka ye̱ ba'e̱ m-neke̱ o-kat à, sho̱gbe̱ ye̱ go̱kste̱ top-o̱ u̱n ye̱ à, ye̱ ro̱ o-gwo̱t ye̱ zee a top ye̱ arge̱ o̱r u̱n ye̱ ne̱. Amba ko̱ wu̱ ke go̱ksu̱ru̱ rii-yo depe̱ a to̱p wu̱ u̱n taas u̱r-ho̱ à. 11 Bo̱ ye̱ go̱kste̱ top-o̱ u̱n ye̱ à, ye̱ ma'asu̱ru̱ ko-ya-o-kat u̱s-hwu̱hwu̱mu̱g. 12 Ye̱ ze̱e̱ru̱, ‘Ye̱ wo̱o̱ne̱ u̱r-bu̱ste̱ à se̱nge̱-mo̱ u̱n kwo̱m-o gaan ye̱ no̱me̱, amba o to̱k ye̱ hond hond u̱n te̱ ne̱, te̱ ye̱ taase̱ u̱r-ho̱ m-se̱nge̱ m-swo̱ n-no̱o̱nho̱ à.’

13 “Wu̱ shasu̱ru̱ wan-gaan be-de u̱n ye̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘Wan-yen de, ai, me̱ re̱ ra-o ru á. ¿A hongse̱, u̱m zee man top wo̱ rii-yo a m-to̱p u̱n taas u̱r-ho̱ á? 14 Go̱ks rii-yo ro̱ yo ma ru à o arag. U̱n no̱m me̱ m-so̱k u̱m to̱p ye̱ bu̱ste̱ m-wo̱o̱n à hond hond u̱n rii-yo u̱m to̱pu̱ wo̱ ne̱ à. 15 ¿Me̱tt o̱ u̱r-be̱e̱b u̱m nomot yo u̱m co̱ne̱ u̱n hwo̱r re á? ¿Ko̱ wo̱ m-ho̱ge̱ u̱r-shoob o̱ remen me̱ kashi u̱n ne̱t-wu̱?’

16 “Káane̱ o̱ heye̱ be-de u̱n ye̱ a m-hyan ye̱ ro̱ go̱s-ye̱ m-mo̱ka à, ye̱a warag re̱k-ye̱. Kane̱ komo ye̱ a m-hyan re̱k-ye̱ m-mo̱ka à, ye̱a warag go̱s-ye̱.”‡§

Ye̱so doog no̱m u̱t-ma mo̱sse̱
u̱n mar-mo̱ u̱n wu̱ ne̱

(Mark 10:32-34; Ruka 18:31-34)

17 Bo̱ Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ ro m-neke̱ o-Urusharima à, Ye̱so hessu̱ru̱ n-riib n-co̱w u̱n ye̱ ne̱ u̱n ho̱n-de u̱n ye̱, wu̱ ru̱ru̱ ye̱ yo he m-ko̱r u̱n wu̱ ne̱ à wukusse̱. 18 “A wo no̱ o-Urusharima. A ya'as Wà-wu̱ u̱n ne̱t u̱n kom-to̱ u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n yan-Yoos-de o-karamsa ne̱. Ye̱a piish wu̱ u̱t-ma, remen a hoot wu̱. 19 Ka da-o̱ ye̱a ya'as wu̱ u̱n kom-to̱ u̱n Roma-ne̱. Ye̱ nomo wu̱ u̱r-ar, ye̱ nomo wu̱ u̱s-so̱ro̱g, komo ye̱ kem wu̱. Amba u̱n ho̱-u̱r atette̱-de a 'yons wu̱.”

Yoos-u̱r Ye̱so mo̱sse̱ u̱n no̱me̱
u̱n ye̱ ken ye̱ ne̱ m-gu̱w

(Mark 10:35-45)

20 Ka da-o̱, inu yakar Ze̱be̱di haanu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so u̱n yakar-ye̱ u̱n wu̱ ne̱, Yakubu u̱n Yohana ne̱. Wu̱ kwu̱ktu̱ru̱ u̱n co-o̱ u̱n wu̱, wu̱ ko̱nu̱ru̱ Ye̱so yo ken rii-yo. 21 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Ya o co̱ne̱?”

Wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Rwo̱ kà yakar re yoor-ye̱ m-she'et, wan-gaan u̱n re̱ u̱n du, wan-gaan u̱n kwanta u̱n du, n-me̱ u̱n gwo̱mo-u̱t ru.”

22 Amba Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ nap rii-yo no̱ u̱s-ko̱n á! ¿No̱a hoksu̱sse̱ m-swo̱ ibitte̱-de u̱r-ko̱o̱b de u̱m he m-swo̱?”

Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Te̱a hoks.”

23 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “M-so̱k ne̱, no̱a su̱ ibitte̱ u̱n de. Amba she'et-de u̱n re̱ u̱n de ko̱ kwanta u̱n de me̱ wu̱ ro̱ wan-gwo̱mo-to̱ m-'ya á. Tato re wu̱ n-To̱n shir, wu̱ zo̱ngse̱ ka be-to̱, remen ká ye̱ wu̱ daage̱ à.”

24 Bo̱ yan-neke̱-m Ye̱so ye̱ kuse̱ ne̱n o̱p à ho̱gu̱te̱ yo Yakubu u̱n Yohana ko̱n ne̱ à, ryaab-u̱s re̱e̱ru̱ ye̱ remen ká ne̱n yoor-ye̱. 25 Amba Ye̱so agnu̱ru̱ ye̱ be-u̱r gaan myet. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “No̱ nak u̱nze ka ye̱ u̱t-gwo̱mo to̱ u̱n ye̱ ro Yahuda ne̱ á, ye̱ ro̱ u̱n ho̱ge̱ m-re̱re̱m mo̱ u̱n kute̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n ye̱ u̱r-be̱e̱b. Komo ye̱ ro̱ go̱s-ye̱ go̱s-ye̱ u̱n ye̱ à, ye̱ ro̱ u̱n ho̱ge̱ m-re̱re̱m ye̱ kutute̱ ye̱ ro̱ u̱n ku̱s-o̱ u̱n ye̱ à u̱t-gwo̱mo. 26 U̱ depe̱ kaane̱ be u̱n no̱ á. Bo̱n wu̱ co̱ne̱ wu̱ warag go̱s-wu̱ be u̱n no̱ à se̱ wu̱ nomote̱ o̱r u̱n wu̱ ne̱ m-gu̱w.* 27 Komo bo̱ u̱n wu̱ co̱ne̱ wu̱ warag co be u̱n no̱ à, se̱ wu̱ waragte̱ ko-gu̱w no̱.† 28 Ko̱ me̱ ma, Wà-wu̱ u̱n ne̱t me̱ haan remen a nomotú̱ me̱ m-gu̱w á, se̱ de̱ remen u̱m nomoté̱ ye̱ ken ye̱ m-gu̱w. Komo u̱m ya'asté̱ ho̱o̱g-m re remen u̱m rurut hun-ne̱ de̱e̱n.”

Po̱-ne̱ yoor kumug o-hyan

(Mark 10:46-52; Ruka 18:35-43)

29 Bo̱ Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ inu̱te̱ ye̱ yage̱ bo̱-o̱ o-Jeriko à, hun-ne̱ de̱e̱n do̱ru̱ru̱ wu̱ n-jim. 30 Ye̱ 'wo̱ssu̱ru̱ ye̱ ken po̱-ne̱ ye̱ yoor, ye̱ ro tara tara n-riib n-co̱w. Bo̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ Ye̱so ro m-arag u̱n ká co̱w-yo à, ye̱ damu̱ u̱s-co̱r. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱, Wà Dawuda! Ho̱ge̱ 'wo̱n u̱n te̱!”

31 Hun-ne̱ kangsu̱ru̱ ye̱, ye̱ re̱s temb. Ye̱ dooru̱ m-dak u̱s-co̱r. Ye̱ zee, “Go̱s-wu̱, Wà Dawuda! Ho̱ge̱ 'wo̱n u̱n te̱!”

32 Ye̱so argu̱ m-e̱s u̱n co̱w, wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Ya no̱ co̱ne̱ u̱m nomo no̱?”

33 Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Go̱s-wu̱, te̱ co̱no̱g te̱ kum hyan-o̱ o-bo̱.” 34 Ye̱so ho̱gu̱ru̱ 'wo̱n-de u̱n ye̱. Wu̱ ci'u̱ru̱ yish-ye̱ u̱n ye̱. Ba u̱n rem, ye̱ ciru̱ m-hyan! Ye̱ do̱ru̱ru̱ wu̱.

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan

Ye̱so co̱wo̱g bo̱-o̱ o-Urusharima

(Mark 11:1-11; Ruka 19:28-40; Yoha 12:12-19)

1 Bo̱ Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ woote̱ bo̱-o̱ o-Bapaji à, o̱ ro̱ yow yow o-Urusharima ne̱ à, be-de u̱n Haag-o̱ u̱n 'yo-se o-Ze̱tun, Ye̱so to̱mu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱n yoor. 2 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Co̱w no̱ kà bo̱-o̱ ro̱ u̱n co no̱ à. U̱n ra-o̱ no̱ tu̱wte̱ à, no̱a hyen yo ken janka-yo ke'o, u̱n wà u̱n yo ne̱ n-riib. No̱ ussu̱ndu̱ ye̱, no̱ hantu̱ me̱. 3 Wu̱ ken wu̱ citu̱ no̱ yo no̱ m-no̱m à, zee no̱ wu̱, ‘Go̱s-wu̱ wu̱ co̱nu̱ ye̱.’ Wu̱a ya'asu̱ndu̱ no̱ ye̱ ba u̱n naas o-da.”

4 To̱ ka a u̱n no̱m to̱ remen a shoosté̱ rii-yo wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir rwo̱re̱ à u̱nze,

5 “Ze̱e̱ no̱ hun-ne̱ ye̱ o-Urusharima,*†

Ko-Gwo̱mo no̱ wu̱ ka ro̱o̱ne̱ be u̱n no̱,

Ko-yan-gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi wu̱,

Wu̱ ro̱ n-to̱n o-janka, wu̱ ro̱ n-to̱n wà-yo o-janka.”‡

6 Ká yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ye̱ yoor haaru̱, ye̱ no̱mu̱ru̱ bo̱ Ye̱so zee ye̱ nom à. 7 Ye̱ hantu̱ru̱ o-janka u̱n wà u̱n yo ne̱. Ye̱ neksu̱ru̱ matuku-to̱ u̱n ye̱ n-to̱n u̱n wà-yo o-janka. Wu̱ daaru̱ yo, wu̱ she'etu̱ru̱. 8 Hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ neksu̱ru̱ matuku-to̱ u̱n ye̱ n-dak n-co̱w. Ye̱ ken ye̱ komo ye̱ jetmu̱nu̱ru̱ wa-to̱ u̱s-'yo ye̱ neksu̱ru̱ n-co̱w. 9 Hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱n co-o̱ u̱n wu̱ à u̱n ye̱ ro̱ m-do̱re̱ u̱n jim-de u̱n wu̱ ne̱ à. Ye̱ damu̱ u̱s-co̱r, ye̱ zee,

“Bo̱ngo̱n-u̱r§ kumute̱ be-u̱r Wà Dawuda!

Ko-ya-o-kwu̱m-wu̱, wu̱ ro̱ m-haan

u̱n be̱e̱b-de u̱n Yawe à!

Bo̱ngo̱n-u̱r kumute̱ be-de Shir n-To̱n!”*

10 Bo̱ Ye̱so cu̱wte̱ o-Urusharima à, hun-ne̱ ma'asu̱ru̱ u̱s-cot, ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “¿Wan wu̱ ne̱ wu̱ kà?”

11 Se̱ hun-ne̱ ye̱ ro̱ m-do̱re̱ u̱n Ye̱so à, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ai, wu̱ ka wu̱ ro̱ wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir, Ye̱so wu̱ o-Nazaret o̱ u̱n dak-o̱ o-Gariri.”

Ye̱so we̱ne̱g m-ku̱ko̱p u̱n Pyo-o̱ Shir

(Mark 11:15-19; Ruka 19:45-48; Yoha 2:13-22)

12 Ye̱so co̱wu̱ru̱ u̱n Pyo-o̱ Shir, wu̱ hyanu̱ru̱ myet ya-m-o̱ u̱n ya-u̱t-baab ne̱ n-me̱. Wu̱ wagarsu̱ru̱ de̱e̱g-to̱ u̱n yan-shas-o̱ u̱n hwo̱r, u̱n de̱e̱g-to̱ u̱n yan-baab-to̱ u̱n tantabara-ne̱. 13 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Gense̱ to̱ ro̱, ‘A eeg hur-o re hur-o̱ u̱s-ko̱n,’† amba no̱ muute̱ o̱ be-de u̱n wuke̱-de u̱n hyow-ne̱.”

14 Po̱-ne̱ u̱n ryam-ne̱ ne̱ haanu̱ru̱ be-de u̱n wu̱ u̱n Pyo-o̱ Shir, wu̱ taasu̱ru̱ go̱m-se u̱n ye̱. 15 Amba bo̱ Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n yan-Yoos-de o-karamsa ne̱ hyente̱ rem-se o-made̱ se wu̱ no̱me̱ à, har yakar ro̱ u̱n dak u̱s-co̱r n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Bo̱ngo̱n-u̱r‡ depete̱ be-u̱r Wà Dawuda,” yan-co swo̱o̱ru̱ u̱s-ryaab.

16 Ye̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “¿Wo̱ m-ho̱ge̱ u̱n rii-yo ká yakar-ye̱ ro̱ m-ze̱e̱?”

Ye̱so shasu̱ru̱, wu̱ zee, “Eba, ashi, ¿no̱ we̱t m-karante̱ n-me̱ u̱n Ma-to̱ Shir á? To̱ zee,

“ ‘Wo̱ wu̱ yoose̱ yakar u̱n yan-yaar-ne̱

ye̱ nomo wo̱ u̱r-bo̱ngo̱n.’§ ”

17 Bo̱n káne̱, wu̱ yagu̱ru̱ ye̱, wu̱ ruuru̱ u̱n ká bo̱-o̱, wu̱ argu̱ru̱ o-Betanya, wu̱ rewu̱ru̱ re̱e̱no̱.

Ye̱so hu̱u̱te̱ 'yo-yo
o-rum o-nu yo̱-o̱

(Mark 11:12-14,20-24)

18 Bo̱ ish geste̱ à, n-sot Ye̱so ro̱ m-warag o-Urusharima me̱r re̱e̱ru̱ wu̱. 19 Bo̱ wu̱ hyente̱ yo ken 'yo-yo o-rum yo n-riib n-co̱w à, wu̱ haaru̱ u̱n ká 'yo-yo. Amba wu̱ kum rii á se̱ u̱t-wa. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ká 'yo-yo, “Wo̱a do mat u̱n yakar á har o nomot re!” A kane̱ ká rum-yo hwo̱'u̱ru̱ kaw.

20 Bo̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ hyente̱ káane̱ à, ye̱ bo̱pu̱ o-nu. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Re no̱me̱ ká rum-yo hu̱'u̱te̱ káane̱ ba u̱n rem?”

21 Ye̱so shasu̱ru̱, wu̱ zee, “Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, u̱rege̱ no̱ m-she̱r ne̱, komo no̱ zap á, ko̱ hiin, no̱a hoks m-no̱m arge̱ rii-yo u̱m no̱me̱ ká rum-yo à. No̱a zee ka haag-o̱ ‘Wuksu̱nde o he̱'e̱be̱ n-me̱ m-sa.’ O̱a nomo no̱ o-do̱ro̱tte̱.* 22 U̱rege̱ no̱ she̱re̱g o-nip ko̱ ya no̱ ko̱ne̱ Shir, no̱a kum yo.”

A u̱n boog-to̱ u̱n gwo̱mo-u̱t Ye̱so

(Mark 11:27-33; Ruka 20:1-8)

23 Bo̱ Ye̱so cu̱wte̱ u̱n Pyo-o̱ Shir à, wu̱ ro̱ u̱r-yoos, Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n se̱k-ye̱ ne̱ be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ haanu̱ru̱ be-de u̱n wu̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿U̱n to̱ ke gwo̱mo-to̱ o̱ wo̱tte̱ u̱n no̱m u̱n ká rem-se? ¿Komo wa ya'u̱ wo̱ kà gwo̱mo-to̱?”

24 Ye̱so shasu̱ru̱, wu̱ zee, “Me̱ u̱n cere, man cit no̱ o̱ ken cot-o̱. U̱rege̱ no̱ shaks me̱, man ru̱ru̱ no̱ gwo̱mo-to̱ me̱tte̱ u̱n no̱m u̱n ká rem-se à. 25 ¿Kene̱ Yohana kume̱ gwo̱mo-to̱ u̱n yo'os-de u̱n hun-ne̱ m-ho̱ de wu̱ no̱me̱ à? ¿Shir o̱ ya'e̱ wu̱ ko̱ ne̱t?”

Ma-u̱t su̱nu̱ru̱ ye̱, ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “A zee no̱ be-de Shir o̱, wu̱a zee na, ‘To̱, ¿remen yan o̱ a she̱rte̱ u̱n wu̱ á?’ 26 Amba a zee no̱, ‘Be-de u̱n ne̱t o̱,’ A o-gye̱r u̱n ka bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ de, remen ko̱wan dekse̱ Yohana ko-yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱.”

27 Ye̱ shasu̱ru̱ Ye̱so, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Te̱ nap á.”

Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Me̱ u̱n cere man ru̱ru̱ no̱ ko̱ u̱n to̱ ke gwo̱mo-to̱ me̱tte̱ m-no̱m u̱n ká rem-se á.

Sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ u̱n
ko-wan yakar yoor yan-campo̱-ne̱

28 “To̱, ru̱ru̱ me̱ no̱ yo no̱ hyane̱ u̱n to̱ ka ma-to̱ ne̱ à. Wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro u̱n yakar-ne̱ yoor yan-campo̱-ne̱. Wu̱ haaru̱ be-de u̱n wu̱ ro̱ se̱k-wu̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘Wà re, caane̱ neke̱, o nom m-se̱nge̱ o-kat o̱ u̱s-anab.’

29 “Ká wà-wu̱ shasu̱ru̱, ‘Ay, man he á.’ Amba da-o ho̱r-o̱, wu̱ ja'asu̱ru̱ u̱s-barag, wu̱ haaru̱.

30 “Tato-o haaru̱ be-de u̱n ayoore̱-ye̱ wu̱, wu̱ ru̱ru̱ wu̱ rii-yo wu̱ ru̱re̱ wu̱ u̱r-takan à. Wà shasu̱ru̱, wu̱ zee, ‘To̱, man hees, Tato re o̱.’ Amba wu̱ ha á.

31 “Kap yoor-mo̱ u̱n ye̱, ¿wan wu̱ ne̱ nome̱ tato u̱n wu̱ o-do̱ro̱tte̱?”

Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Wà u̱r-takan.”

Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, yan-go̱ks u̱n tar u̱n ya-o-ás ne̱, ye̱a be'es no̱ co̱w u̱n gwo̱mo-to̱ Shir. 32 Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ haante̱ wu̱ kutute̱ no̱ co̱w-yo u̱n ho̱o̱g, amba no̱ bo̱p ma-to̱ u̱n wu̱ á. Amba yan-go̱ks u̱n tar u̱n ya-o-ás, ye̱ bo̱k ma-to̱ u̱n wu̱ o-nip. Komo da-o̱ no̱ hyane̱ ka rii-yo ro̱ m-ko̱r à no̱ waktu̱ne̱ no̱ ho'os ba'as-u̱t no̱, no̱ bu̱p wu̱ o-nip á.†

Sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ u̱n yan-to̱m-ye̱
go̱kse̱ 'er-de u̱n kat-o̱ u̱s-anab à

(Mark 12:1-12; Ruka 20:9-19)

33 “Ho̱gu̱ no̱, mo̱ ken sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ komo. Wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro kon wu̱ go̱'e̱ kat-o̱ u̱s-anab à. Wu̱ rigimshiru̱ o̱ u̱r-san, wu̱ bo̱o̱ru̱ kuub-o̱ m-po̱t u̱n ho̱-mo̱ u̱n yakar-ye̱ u̱n anab n-me̱. Komo wu̱ maaru̱ kuke̱-o m-pipir remen ya-u̱r-'er. Wu̱ ya'asu̱ru̱ ye̱ ken yan-to̱m-ye̱ mo̱o̱g-o̱ u̱n ká kàt-o̱, ka da-de, wu̱ haaru̱ o̱ ken dak-o̱.‡ 34 Bo̱ da-o̱ m-ce wo̱o̱nte̱ à, wu̱ to̱mnu̱ru̱ gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱. Ye̱ he be-de u̱n ye̱ wu̱ mu̱u̱ge̱ o-kat à, remen ye̱ go̱ksu̱ntú̱ wu̱ o̱ ma u̱n wu̱ nu-o̱, o̱ u̱n kwu̱m-o̱ o-kat.

35 “Amba ye̱ mo̱ge̱ o-kat à shipi gu̱w-ne̱, ye̱ kaktu̱ wan-gaan u̱r-bu̱'u̱g, ye̱ ho̱o̱ru̱ wan-gaan, ye̱ kaktu̱ wan-gaan u̱s-jor. 36 Wu̱ dooru̱ m-to̱m u̱n gu̱w-ne̱ ho̱r-ye̱ arge̱ ye̱ u̱r-takan. Yan-mo̱o̱g-o̱ o-kat nomu̱ru̱ ye̱ bo̱ ye̱ nome̱ ye̱ u̱r-takan à. 37 Har u̱r-ko̱m, ko-ya-o-kat to̱mu̱ru̱ wà u̱n wu̱ ha-mo̱ u̱n be-de u̱n ye̱. Wu̱ zee, ‘Ye̱a 'ye wà re m-se̱k.’

38 “Amba bo̱ yan-mo̱o̱g o-kat hyanbu̱te̱ wà-wu̱ u̱n ko-ya-o-kat à, ye̱ ze̱e̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱, ‘Ehee! Ai, ko-yan-go̱ks u̱n cim-yo o-kat wu̱ ka. A ho no̱ wu̱, kat-o warag o̱ ma na!’ 39 Ye̱ argu̱ wu̱ m-ship, ye̱ jorbu̱ wu̱ u̱n jit-de san-de o-kat. Ye̱ ho̱o̱ru̱ wu̱.”

40 Ye̱so citu̱ru̱ ye̱, “To̱, ka ko-ya-o-kat-wu̱ mu̱u̱ne̱, ¿ya wu̱ he m-no̱m u̱n ká yan-mo̱o̱g-ye̱ ne̱?”

41 Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ai, cip wu̱a hoom ye̱, wu̱ ya'as ho̱r-ye̱ mo̱o̱g-o̱ u̱n ká kat-o̱, ye̱ he wu̱ se̱nge̱ m-ya'as u̱n o̱ ma u̱n wu̱ nu-o̱, o̱ u̱n kwu̱m-o̱ o-kat ko̱ o̱ ke hak-o̱.”

42 Ye̱so citu̱ru̱ ye̱, “Ashi, ¿no̱ we̱t m-karante̱ u̱n ge̱n-mo̱ u̱n Ma-to̱ Shir á?

“ ‘Ta'ar-de ya-u̱t-ma ginme̱ à,

de waragte̱ ta'ar-de jiishe̱ u̱r-bon myet be-de u̱t-ma à.

Mo̱ ka no̱m-m Yawe mo̱,

rii-yo u̱t-hyat yo ne̱

u̱n yish na.§’

43 “Rii-yo me̱ no̱ m-ru̱re̱ à yo ro̱ a rumus gwo̱mo-to̱ Shir u̱n kom-u̱t no̱, a ya'as ye̱ a hette̱ kum u̱n rii-yo u̱r-bon à. 44 Bo̱n ne̱t-wu̱ pu̱kse̱ u̱n ká ta'ar-de à, dea jetem wu̱. Komo ká ta'ar-de a rugum re̱e̱w wu̱ de he̱'e̱be̱ be-de u̱n wu̱ à.”*†

45 Bo̱ Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n Parisa-ne̱ ho̱gu̱te̱ ká sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ Ye̱so rwo̱re̱ à, ye̱ napu̱ru̱ u̱nze ye̱ wu̱ ro̱tte̱ u̱t-ma. Ye̱ ro̱ ká yan-mo̱o̱g-o̱ o-kat ye̱. 46 Ye̱ co̱nu̱ru̱ wu̱ m-ship, amba ye̱ ro̱ u̱n gye̱r-o̱ u̱n hun-ne̱ remen hun-ne̱ dekstu̱ Ye̱so ko-yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱.

Bo̱r-u̱s kwo̱o̱z u̱s-yoor

Sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ u̱n biki-o̱ u̱r-ge

(Ruka 14:15-24)

1 Ye̱so dooru̱ ye̱ m-nome̱ u̱t-ma u̱n sha-mo̱ u̱t-ma. Wu̱ ze̱e̱ru̱, 2 “A hoks m-hongse̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir u̱n wu̱ ken Ko-Gwo̱mo-wu̱ ne̱, wu̱ nome̱ wà u̱n wu̱ biki-o̱ u̱t-ge à. 3 Hun-ne̱ de̱e̱n a bande̱ o-biki. Da-o̱ a ko̱me̱ zo̱nge̱-to̱ o-biki à, wu̱ to̱mu̱ru̱ gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ye̱ ru̱re̱ ko̱ wu̱ ke da-o nomoste̱. Amba hun-ne̱ ye̱ a bande̱ à ye̱ haan á.

4 “Wu̱ dooru̱ m-to̱m u̱n gu̱w-ne̱ ho̱r-ye̱. Wu̱ zee, ‘Ru̱ru̱ no̱ hun-ne̱ ye̱ a bane̱ à u̱nze, “Me̱ ka u̱m zo̱ngsu̱te̱ rii-yo m-re̱, a peneste̱ na-ye̱ m-se̱m ye̱ a ya'e̱ u̱t-zan à. Myet a komoste̱ zo̱nge̱ u̱n ko̱yan. Haan no̱ biki-o̱ u̱r-ge ma na!” ’

5 “Amba ye̱ wu̱ bane̱ o-biki à ye̱ was á. Ye̱ argu̱ru̱ to̱ ma u̱n ye̱. Wu̱ ken wu̱ neku̱ so̱ u̱n kat-o̱ u̱n wu̱. Wu̱ ken wu̱ neku̱ baab-to̱ u̱n wu̱. 6 Ye̱ ken ye̱ komo ye̱ shipi ká gu̱w-ne̱ ye̱, ye̱ yo'ogu̱ ye̱, ye̱ kaktu̱ ye̱ u̱r-bu̱'u̱g, har ye̱ ho̱o̱ru̱ ye̱.

7 “Ko-Gwo̱mo swo̱o̱ru̱ u̱s-ryaab de̱e̱n. Wu̱ to̱mu̱ru̱ karma-ne̱ ye̱ u̱n wu̱. Ye̱ hoomu̱ wu̱ ká ye̱ ho gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ à, har ye̱ tu̱ks bo̱-o̱ u̱n ye̱ kap.

8 “Ka da-de, wu̱ ze̱e̱ru̱ gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ho̱r-ye̱, ‘A komoste̱ zo̱nge̱-to̱ o-biki, amba hamat-ne̱ ye̱ u̱m bane̱ à ye̱ depe̱ á. 9 Remen kaane̱, do̱ru̱ no̱ co̱w u̱s-co̱w, no̱ band kap ye̱ no̱ hyane̱ à ye̱ haan o-biki.’ 10 Ká gu̱w-ne̱ ye̱ do̱ru̱ru̱ co̱w u̱s-co̱w. Ye̱ kamsu̱ndu̱ru̱ kap o̱ u̱n ye̱, ye̱ kume̱ à, kashi u̱n hun-ne̱ u̱n rii-ye̱ o-saa ne̱, har be-de o-biki shiiru̱ u̱n hamat-ne̱.

11 “Amba bo̱ Ko-Gwo̱mo co̱wo̱nte̱, remen wu̱ hyenet hamat-ne̱ à, wu̱ hyanu̱ru̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱, wu̱ co̱p matuku-de gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ yase̱ hamat-ne̱ ye̱ cu̱p be-de u̱n ka biki-o̱ u̱t-ge o̱ á. 12 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ká ne̱t-wu̱, ‘Wan-yen de, ¿re no̱me̱ o co̱wo̱nte̱ kane̱ ba wo̱ u̱n co̱po̱n matuku-de o-biki?’ Amba ká ne̱t-wu̱ taage̱ u̱n ma-to̱ m-ce̱p. 13 Ko-Gwo̱mo ze̱e̱ru̱ yan-gu̱w-mo̱ u̱n wu̱, ‘Gaag no̱ kom-to̱ u̱n wu̱ u̱n na-se u̱n wu̱ ne̱. No̱ jorbe̱ wu̱ n-do̱ n-me̱ o-comb, remen káne̱ hun-ne̱ he u̱s-kan u̱n haw-se u̱n yin-ne̱.’*

14 “Ai, a bante̱ hun-ne̱ de̱e̱n, amba ye̱ a daage̱ à hiin ye̱ ro̱.”

O-cot mo̱sse̱ u̱n top-o̱
u̱n tar-ne̱ o̱ ma ko-Gwo̱mo Sisar

(Mark 12:13-17; Ruka 20:20-26)

15 A kane̱ Parisa-ne̱ haaru̱, ye̱ to̱o̱ru̱ u̱t-hun bo̱ ye̱ he Ye̱so m-ce̱e̱b u̱n ma-to̱ wu̱ he m-rwo̱r à. 16 Ye̱ to̱mu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n ye̱, mo̱sse̱ u̱n ye̱ ken hun-ne̱ Ko-Gwo̱mo Here̱ ye̱ ne̱. Ye̱ cit wu̱ kà cot-o̱, “Wa-u̱r-Yoos, te̱ nepste̱ wo̱ ko-ya-o-nip-wu̱. Wo̱ komo m-yoos u̱n Ma-to̱ Shir o-nip ne̱ ko̱ ya he m-ko̱r. Wo̱ m-ginim u̱n ko̱ wu̱ ke á, remen hun-ne̱ kap gaan-ye̱ be u̱n du. 17 To̱, ru̱ru̱ te̱ rii-yo depe̱ à kane̱: ¿Hond hond o̱ te̱ to̱p Sisar caari-wu̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Roma-ne̱ hwo̱r-ye̱ u̱n tar? ¿Ko̱ te̱ to̱p á?”

18 Amba remen Ye̱so nepste̱ rew-u̱r yo̱-de de u̱n ye̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “No̱ ya-o-she̱pe̱! ¿Wan wu̱ no̱ m-ce̱e̱b u̱n cot-u̱s no̱? 19 Kutu no̱ me̱ hwo̱r-ye̱ atte̱ à.” Ye̱ hantu̱ru̱ wu̱ hwo̱r-yo o-kwo̱m. 20 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Kà hwo̱to̱-o̱ u̱n kà jin-de ne̱ to̱ ma wan to̱?”

21 Ye̱ shasu̱ru̱ ye̱ zee, “To̱ ma ko-Gwo̱mo Sisar to̱.”

Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “To̱, se̱ no̱ ya'as ko-Gwo̱mo Sisar rii-yo ro̱ yo ma Sisar à, komo no̱ ya'as Shir rii-yo ro̱ yo Shir à.”

22 Bo̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ shas-o̱ u̱n wu̱ à, ye̱ bo̱pu̱ru̱ o-nu. Ye̱ yagu̱ru̱ wu̱, ye̱ argu̱ru̱.

O-cot n-te̱ u̱n ine̱-mo̱ u̱n margan-ne̱

(Mark 12:18-27; Ruka 20:27-40)

23 U̱n ká ho̱-de, ye̱ ken Saduki-ne̱ ye̱ haanu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so. (Saduki-ne̱ ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ a m-ine̱ a mere̱ á). Ye̱ citu̱ru̱ wu̱ kà cot-o̱.† 24 Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Wa-u̱r-Yoos, Mosa ze̱e̱g, ‘U̱rege̱ ne̱t marag ba wu̱ u̱n mat yakar, heno u̱n wu̱ ge ká ko-gwo̱r-wu̱, remen wu̱ metu̱té̱ ká wu̱ mare̱ à wà, wu̱ he de̱k u̱n cim-yo u̱n wu̱ à.’‡ 25 To̱, be u̱n te̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱ makt yan-campo̱-ne̱ ne̱n ta'yoor. Wu̱ ro̱ se̱k-wu̱ a gaaru̱ u̱t-ge, wu̱ maru̱ru̱ ba wu̱ u̱n mat. Ayoore̱-wu̱ gaaru̱ ká ko-gwo̱r-wu̱. 26 Káane̱ dooru̱ m-ko̱r be-de u̱n ayoore̱-wu̱ ba wu̱ u̱n mat yakar. Atette̱-wu̱ gaaru̱ ká ne'a-wu̱, har wo̱o̱ru̱ u̱n ata'yoore̱-wu̱. 27 U̱r-ko̱m, ká ne'a-wu̱ maru̱ru̱. 28 To̱, ru̱ru̱ te̱ u̱n ine̱-mo̱ u̱n margan-ne̱, ¿ne'a wan wu̱ ne̱ wu̱ he m-warag be-de u̱n ye̱? Remen myet-mo̱ u̱n ye̱, ta'yoor-ye̱ geestu̱ wu̱!”

29 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, wu̱ zee, “Yo suu no̱ à yo ro no̱ nap Ma-to̱ Shir á. Komo no̱ nap be̱e̱b-de Shir á. 30 Da-o̱ margan-ne̱ he m-ine̱ à, ye̱a ge u̱t-ge á. Se̱ de̱ ye̱a wakte̱ u̱ntu̱n yan-to̱m-ye̱ Shir n-To̱n.

31 “Komo mo̱sse̱ u̱n ine̱-mo̱ u̱n margan-ne̱, ¿no̱ karante̱ rii-yo Shir ru̱ru̱ no̱ á? Cin da-o̱ Ibrahi, Ishaku, u̱n Yakubu ne̱ mare̱ à Shir ze̱e̱g, 32 ‘Me̱ ro̱ Shir Ibrahi, Shir Ishaku, komo Shir Yakubu.’§ Remen kaane̱, wu̱ wu̱ ro̱ Shir o̱ u̱n ya-m-ho̱o̱g, ba o̱ u̱n margan-ne̱ á.”

33 Bo̱ hun-ne̱ ho̱gu̱te̱ káane̱ à, ye̱ hyanu̱ru̱ hyat-to̱ u̱n yoos-de u̱n wu̱.

Karamsa-o̱ jiishe̱ m-'wo̱ns à

(Mark 12:28-34; Ruka 10:25-28)

34 Bo̱ Parisa-ne̱ ho̱gu̱te̱ Saduki-ne̱ kum to̱ m-ce̱p be-de u̱n shas-o̱ u̱n wu̱ á, ye̱ mo̱rgu̱ru̱. Ye̱ cit wu̱ o̱ ma u̱n ye̱ cot-o̱. 35 Wu̱ ken wan-napse̱ o-karamsa wu̱ be-de u̱n ye̱ citu̱ru̱ Ye̱so o-cot remen wu̱ cept Ye̱so. Wu̱ ze̱e̱ru̱, 36 “Wa-u̱r-Yoos, ¿o̱ ke karamsa-o̱ jiishe̱ m-'wo̱ns be-de u̱n karamsa-u̱t Mosa?”

37 Ye̱so shasu̱ru̱, wu̱ zee, “Co̱n Yawe Shir ru u̱n kap o̱ u̱n hur u̱n du, u̱n kap o̱ u̱n ho̱o̱g ru ne̱, u̱n kap o̱ u̱n nap-u̱s ru ne̱.* 38 O̱ ka o̱ ro̱ karamsa-o̱ u̱r-takan, komo o̱ ro̱ o-go̱s o̱ be-de u̱n to̱ ká. 39 Ayoore̱-o̱ u̱ntu̱n o̱ u̱r-takan o̱ ro̱, ‘Co̱n yan-bo̱r-u̱s ru bo̱ o co̱ne̱ hi u̱n du à.’† 40 Myet yoos-u̱r Mosa u̱n to̱ u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱, n-me̱ u̱n to̱ ká karamsa-u̱t yoor-to̱ rwu̱u̱ne̱.”‡

O-cot n-te̱ u̱n Kiristi

(Mark 12:35-37; Ruka 20:41-44)

41 Bo̱ Parisa-ne̱ kargu̱te̱ be-u̱r Ye̱so à, Ye̱so citu̱ru̱ ye̱ o-cot. 42 Wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Yan yo ne̱ ro̱ barag-u̱s no̱ mo̱sse̱ u̱n Kiristi ne̱? ¿Wà wan wu̱ ne̱?”

Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wà Dawuda.”

43 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “To̱, ¿re no̱me̱ Dawuda u̱n be̱e̱b-de o-Ku̱kt, wu̱ ro̱tte̱ wu̱ m-ze̱e̱ ‘Go̱s-wu̱’? Remen Dawuda ze̱e̱g,

44 “ ‘Yawe ze̱e̱g Go̱s-wu̱ wu̱ ma re,

“She'et u̱n ka be-de u̱t-gwo̱mo de,

har u̱m ru̱'u̱t yan-yage̱-u̱t ru waragte̱

rii-yo o he m-yawag u̱n na-u̱s ru à.” ’§

45 ¿U̱rege̱ Dawuda ro̱ m-ze̱e̱ u̱n Kiristi, ‘Go̱s-wu̱ re,’ to̱, re no̱me̱ Kiristi waragte̱ wà u̱n wu̱?”

46 Yatt-wu̱ hoksu̱ wu̱ m-shas á. Bo̱ u̱n ká ho̱-de yatt-wu̱ kume̱ jaab remen wu̱ cit wu̱ o̱ ken cot-o̱ á.

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet

Ye̱so pyaag wuke̱-de u̱n
yan-Yoos-de o-karamsa u̱n Parisa-ne̱

(Mark 12:38-40; Ruka 11:37-52; 20:45-47)

1 Bo̱ hun-ne̱ mo̱rgu̱te̱ de̱e̱n mo̱sse̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ à, Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, 2 “Yan-Yoos-de o-karamsa u̱n Parisa-ne̱, ye̱ a ya'ase̱ be̱e̱b-de u̱n yoos-de u̱n karamsa-o Mosa. 3 Remen kaane̱ no̱m no̱ kap o̱ u̱n rii-yo ye̱ ro̱ m-yoos à, amba no̱ no̱m bo̱ ye̱ ro̱ m-no̱m á. Remen ye̱ ro̱ m-no̱m u̱n rii-yo ye̱ ro̱ yoos á. 4 Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ no̱m rem-se arge̱ be̱e̱b-de u̱n ye̱ à, remen Shir wu̱ ho̱gu̱té̱ re̱re̱m-mo̱ ye̱. Amba ye̱ ne̱, ye̱ m-no̱m ko̱ hiin rem-se ro̱ u̱n hante̱ hun-ne̱ ye̱ waragté̱ kashi be-de Shir á.

5 “Ye̱ m-no̱m u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n ye̱ remen hun-ne̱ hyenet. Ye̱ m-gaag caari caari-to̱ u̱n ci-se u̱n Ma-to̱ Shir sa o zee u̱t-du̱po u̱n zwo̱n-to̱ u̱n ye̱, riib-se u̱n matuku-to̱ u̱n ye̱ ro̱ u̱s-geeza ne̱ har se ro̱ u̱n huk o-dak. Ye̱ ro̱ m-kute̱ u̱n hun-ne̱ a zeet ye̱ ro̱ yow yow u̱n Shir ne̱.* 6 Ye̱ jiishte̱ m-co̱n a ya'as ye̱ be-de u̱r-she'et de u̱n go̱s-ye̱ be-de o-biki, komo u̱n be-to̱ u̱r-she'et ne̱ u̱t-so̱to̱ u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. 7 Komo ye̱ co̱no̱g hun-ne̱ se̱ngu̱ ye̱ m-gas be-de u̱t-baab komo hun-ne̱ se̱ngu̱ ye̱ m-ze̱e̱, ‘Ya-u̱s-Nap.’

8 “Amba no̱, taase a zee no̱ ‘Wa-u̱s-Nap,’ remen wan-yoos-u̱r no̱ wan-gaan wu̱. No̱ was ma-to̱ u̱t-comos á, remen myet no̱ hen-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱ ye̱, campo̱-ne̱ u̱n ne'a-ne̱ ne̱. 9 Taase no̱ zee ne̱t ‘o-Tato’ u̱n ho̱no o-dak remen Tato o-gaan o̱ ro̱ be u̱n no̱ wu̱ ro̱ n-me̱ n-To̱n shir. 10 Taase komo a eeg wo̱ ‘Wa-u̱r-Yoos,’ remen wan-gaan wu̱ ro̱ Wa-u̱r-Yoos, wu̱ ro̱, Kiristi. 11 Wu̱ ro̱ caari be u̱n no̱ à, se̱ wu̱ nomotu̱ no̱ m-gu̱w.† 12 Kap wu̱ hwo̱ hi u̱n de u̱n wu̱ be-u̱r kashi à, Shir a mus wu̱ hwaa. Amba kap wu̱ musse̱ hi u̱n de u̱n wu̱ hwaa à, Shir a 'ye wu̱ m-se̱k.”‡

Ye̱so sabarsu̱te̱ ya-o-she̱pe̱

(Mark 12; Ruka 11:39-42,44,52; 20:47)

13 “Amba no̱ rii-yo u̱r-'wo̱n yo, no̱ yan-Yoos-de o-karamsa u̱n Parisa-ne̱. Ya-o-she̱pe̱! No̱ sanag hun-ne̱ ish-o̱ m-co̱w u̱n gwo̱mo-to̱ Shir. No̱ u̱n hi u̱n no̱ komo no̱ co̱w á.§

15 “Rii-yo u̱r-'wo̱n yo no̱ yan-Yoos-de o-karamsa u̱n Parisa-ne̱. Ya-o-she̱pe̱! Remen no̱ m-pas m-sa, no̱ m-wo̱ dak-to̱ u̱r-hew remen hoob-o̱ u̱n ne̱t wan-gaan remen no̱ muut wu̱ do̱ru̱te̱ jor no̱ Yahuda-ne̱. U̱rege̱ no̱ kumunte̱, no̱ haaru̱ no̱ muutu̱ wu̱ har wu̱ jiish no̱ m-yo̱.

16 “Rii-yo u̱r-'wo̱n yo no̱, no̱ ye̱ ro̱ u̱n take̱ u̱n hun-ne̱ co à, no̱kka ne̱ po̱-ne̱! No̱ m-ze̱e̱, ‘Myet bo̱ u̱n wu̱ to̱nde̱ u̱n Pyo-o̱ Shir à, rem ro̱ ko̱n á, amba kap bo̱ u̱n wu̱ to̱nde̱ o-zinariya yo u̱n Pyo-o̱ Shir à, se̱ wu̱ no̱mo̱g ká rii-yo wu̱ to̱nte̱ à.’ 17 Ya no̱ ro̱ u̱ntu̱n po̱-ne̱ u̱n raag-ne̱ ne̱ u̱n hyan-o Shir. ¿Yo ke yo jiishe̱ u̱t-go̱s: zinariya yo, ko̱ Pyo-o̱ Shir o̱ ro̱ m-herekse̱ o-zinariya à? 18 No̱ komo m-ze̱e̱, ‘Kap bo̱ u̱n wu̱ to̱nde̱ o-hana à, regen-o ro̱ ko̱n á, amba kap bo̱ u̱n wu̱ to̱nde̱ u̱n yar-mo̱ a sake̱ n-te̱ o-hana à, se̱ wu̱ no̱mo̱g ká rii-yo wu̱ to̱nte̱ à.’ 19 No̱ po̱-ne̱! ¿Yo ke yo jiishe̱ u̱t-go̱s? ¿Sake̱-de, ko̱ hana-o̱ u̱r-sake̱ o̱ ro̱ m-herekse̱ u̱r-sake̱ à? 20 Remen kaane̱ kap bo̱ u̱n wu̱ to̱nde̱ u̱n hana-o̱ u̱r-seke̱ à, wu̱ to̱nte̱ u̱n ka rii-yo ro̱ u̱n o̱ à. 21 Kap komo bo̱ u̱n wu̱ to̱nde̱ u̱n Pyo-o̱ Shir à, wu̱ to̱nte̱ u̱n o̱, komo u̱n Shir ne̱ wu̱ ro̱ tara n-me̱ u̱n o̱ à. 22 Kap komo bo̱ u̱n wu̱ to̱nde̱ n-To̱n shir à, wu̱ to̱nte̱ u̱n kwu̱u̱r-o̱ Shir, komo u̱n Shir ne̱ wu̱ ro̱ tara u̱n ká kwu̱u̱r-o̱ à.*

23 “Rii-yo u̱r-'wo̱n yo no̱, yan-Yoos-de o-karamsa u̱n Parisa-ne̱. Ya-o-she̱pe̱! No̱ m-hu̱s o-gaan be-de u̱n o̱p be-de u̱n saw-to̱ u̱n ceta u̱s-wa ne̱. Amba no̱ yagu̱te̱ rem-se jiishe̱ u̱r-bon n-me̱ o-karamsa à, se ro̱: u̱r-'wo̱n, m-she̱r, u̱n me̱n-u̱t pus-to̱ ne̱. Hu̱s no̱ kap, ka yo depe̱ no̱ nom à, ba no̱ u̱n yage̱ o-ges.† 24 No̱ po̱-ne̱ yan-taku̱ u̱n co! No̱ m-hu̱s u̱n rii-yo u̱n ho̱o̱g-o re̱k-yo n-me̱ m-ho̱, amba no̱ co̱re̱ o-dorom!”

25 “Rii-yo u̱r-'wo̱n yo no̱, yan-Yoos-de o-karamsa u̱n Parisa-ne̱. Ya-o-she̱pe̱! No̱ m-so'os jim-de u̱r-ibitte̱ u̱n de u̱r-ko̱k ne̱, amba me̱-u̱r ro̱ u̱n hu ne̱, o-su̱u̱b ne̱ de̱e̱n u̱n ko̱o̱b-de u̱n garamse̱ u̱n hi u̱n no̱ ne̱. 26 No̱ Parisa-ne̱ po̱-ne̱! Takan no̱ so'os n-me̱ de u̱r-ibitte̱ u̱r-ko̱k ne̱, remen jim-de u̱n to̱ nomot m-cecas.

27 “Rii-yo u̱r-'wo̱n yo no̱, yan-Yoos-de o-karamsa u̱n Parisa-ne̱. Ya-o-she̱pe̱! Ya no̱ ro̱ u̱ntu̱n saag-se hun-ne̱ suke̱ o-jo̱jo̱ à, se u̱n bon-de m-hyan n-do̱, amba n-me̱ se̱ caar-to̱ u̱n margan-ne̱, m-ku̱ko̱p ne̱ go̱-u̱s-go̱.‡ 28 No̱ m-se̱nge̱ a zeet no̱ ro̱ kashi u̱n hun-ne̱ u̱n hyan-o̱ u̱n yish, amba me̱n-u̱t no̱, ya to̱ ro̱ shiishe̱ o-she̱pe̱ u̱n se̱nge̱-m yo̱-mo̱ ne̱.”

Ye̱so no̱mo̱g boog-to̱ u̱n go̱
u̱n ko̱o̱b-de a he ye̱ m-'ya à

(Ruka 11:47-51)

29 “Rii-yo u̱r-'wo̱n yo no̱ yan-Yoos-de o-karamsa u̱n Parisa-ne̱. Ya-o-she̱pe̱! Me̱n ze̱e̱ kaane̱ remen no̱ nak m-hin u̱n saag-se u̱r-bon se u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir, komo no̱ nome̱ saag-se u̱n kashi u̱n hun-ne̱ u̱t-duk ka ye̱ ya-n-ga-ye̱ no̱ ho à. 30 No̱ m-ze̱e̱, ‘Te̱ ro ko̱nte̱ u̱n da-o mo̱ng-ne̱ te̱, te̱ roa gu ye̱ hoom u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir á.’ 31 U̱n rwo̱r-mo̱ u̱n káane̱, no̱ ze̱e̱g o̱ ka no̱ ro̱ yakar u̱n ye̱ hoome̱ yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir à. 32 To̱, ha no̱ co no̱ shoos me̱n-u̱t jaas-to̱ to̱ tat no̱ ne̱ shi'ne̱ à! 33 No̱ ye̱ge̱-hwo̱! No̱ yakar-ye̱ u̱n herhyat! ¿Re no̱ he m-no̱m no̱ po̱ssu̱te̱ piish u̱t-ma to̱ u̱n den-o̱ o-ra?§

34 “Remen kaane̱, me̱ no̱ m-to̱mne̱ u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir, u̱n ya-u̱s-we̱e̱r ne̱, u̱n yan-Yoos-de u̱n Ma-to̱ Shir ne̱. No̱a ho ye̱ ken ye̱, no̱ kem ye̱ ken ye̱, komo no̱ nome̱ ye̱ ken ye̱ u̱s-so̱ro̱g u̱n kuke̱-u̱t no̱ to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. No̱ ye̱ m-do̱re̱ bo̱-u̱t-bo̱ komo no̱ ye̱ u̱n ya-u̱r-ko̱o̱b. 35 Remen kaane̱, no̱a su̱ u̱r-ko̱o̱b remen no̱ ho̱o̱g kap kashi u̱n hun-ne̱. Cin u̱n hyó-m E̱ber ne̱t so̱-wu̱. Har ha-mo̱ u̱n mo̱ ma Zakaraya wà Barakiya, wu̱ no̱ ho'e̱ u̱n te̱te̱-o̱ u̱n Pyo-o̱ Shir u̱n hana-o̱ u̱r-seke̱ à.* 36 Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, myet piish u̱t-ma to̱ a mo̱ro̱gse̱ à, u̱s-hak de̱e̱n se arge̱ à, a sek to̱ u̱n hi-de u̱n yan ka da-o.

Ye̱so ryegente̱ de̱e̱n mo̱o̱se̱
u̱n ya-o-Urusharima ne̱

(Ruka 13:34-35)

37 “Ayya ya-o-Urusharima, ya-o-Urusharima! Bo̱-o̱ hoome̱ yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir, no̱ jir ye̱ Shir to̱mnu̱ no̱ à u̱t-ta'ar! U̱m ro co̱no̱g de̱e̱n u̱m kamas no̱ bo̱ kiit-o ro̱ m-kamas u̱n yakar-ye̱ u̱n yo n-me̱ u̱n ku̱ku̱n-to̱ u̱n yo à, amba no̱ yagu̱te̱. 38 No̱ ka m-mo̱ka a yaksu̱tu̱ no̱ hur-o† no̱ ba u̱n ne̱t!‡ 39 Remen me̱ no̱ m-ru̱re̱, no̱a do me̱ m-hyan komo á, se̱ ho̱-de no̱ he m-ze̱e̱, ‘Ko-ya-o-kwu̱m-wu̱, wu̱ ro̱o̱ne̱ u̱n be̱e̱b-u̱r Yawe à!’ ”§

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass

Ye̱so rwo̱ro̱g bo̱ Pyo-o̱ Shir
he m-wurme̱ à

(Mark 13:1-2; Ruka 12:5-6)

1 Bo̱ Ye̱so ruute̱ u̱n Pyo-o̱ Shir à, wu̱ ro̱ u̱r-hew. Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ kutu̱ru̱ wu̱ mu̱mag-o̱ u̱s-pyo. 2 Wu̱ ru̱ru̱ ye̱, wu̱ zee, “Gwo̱t no̱ kà mu̱mag-to̱. Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, ta'ar-u̱r ro̱ ko̱n ko̱ u̱r-gaan de a he m-yage̱ n-to̱n u̱n o̱r u̱n de á. Myet a wurumsu̱ to̱.”

Takan-de u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b

(Mark 13:3-13; Ruka 21:7-19)

3 Ye̱so ro̱ tara n-te̱ u̱n Haag-o̱ u̱n 'yo-se o-Ze̱tun, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ haanu̱ru̱ be-de u̱n wu̱, u̱n ho̱n-de u̱n ye̱. Ye̱ citu̱ru̱, “¿Ru̱ru̱ te̱, ho̱-de kà rii-yo he m-ko̱r à, Komo o̱ ken napa-o̱ ro̱ ko̱n o̱ he te̱ m-kute̱ mu̱u̱n-m ru komo u̱n ta-de u̱n ho̱no o-dak ne̱?”

4 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “War no̱ ha, taase wu̱ ken wu̱ raks no̱. 5 Me̱n ze̱e̱ kaane̱ remen hun-ne̱ de̱e̱n ye̱a haan u̱n jin u̱n de. Ye̱a zee, ‘Me̱ wu̱ ro̱ Kiristi.’ Har ye̱a raks hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱. 6 No̱a ho̱ge̱ ma-to̱ u̱r-gu̱n, u̱n ho̱ge̱ ho̱ge̱ to̱ u̱n to̱ ne̱. No̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á, remen se̱ kaane̱ no̱mo̱g, amba ko̱m-u̱r ro̱ wo̱o̱n to̱ ko̱n á. 7 U̱t-dak u̱r-gu̱n u̱t-dak ne̱, u̱t-gwo̱mo u̱t-gwo̱mo ne̱ to̱a nom te̱pe̱r-se u̱r-gu̱n u̱n hi u̱n de u̱n to̱. A nom komo me̱r u̱n nukte̱-mo̱ o-dak ne̱ u̱t-be n-ho̱n n-ho̱n. 8 Amba to̱ ka kap takan-de u̱n re̱ u̱r-ko̱o̱b de temb de he m-ko̱r à.

9 “Ka da-de ye̱a ship no̱, a 'ye no̱ u̱r-ko̱o̱b, ye̱ ho no̱. Komo, ho̱no o-dak kap a yagu̱ no̱ remen no̱ me̱ m-do̱re̱.* 10 Ka da-o̱ hun-ne̱ de̱e̱n a tuku me̱ jim, komo ye̱ raks o̱r u̱n ye̱ ne̱, ye̱ yage̱ o̱r u̱n ye̱ ne̱. 11 Yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ye̱ u̱t-bo̱ komo ye̱a indu̱ne̱ de̱e̱n, ye̱a e̱gu̱sse̱ hun-ne̱ de̱e̱n. 12 Remen mo̱o̱r-to̱ u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱, was-mo̱ ye̱ ken ye̱ ro̱ m-was u̱n o̱r u̱n ye̱ ne̱ à mo̱a heeb. 13 Amba bo̱ u̱n wu̱ jo̱o̱se̱ har ha-mo̱ u̱r-ko̱m à, wu̱a po̱sse̱.† 14 Komo hun-ne̱ ye̱ Shir a ko̱'o̱t kà Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir to̱ a ru̱r to̱ ho̱no o-dak, remen a ho̱gu̱té̱ to̱ dak-u̱t-dak, ka da-o̱ ko̱m-de wo̱o̱nte̱.”

Swo̱ u̱r-ko̱o̱b u̱r-yo̱-de

(Mark 13:14-23; Ruka 21:20-24)

15 “Da-o ro̱o̱n da-o̱ no̱ he m-hyan u̱n rii-yo m-rwu̱k yo ko-yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir Daneya rwo̱re̱ à, yo ro̱ eso u̱n be-de Pyo-o̱ Shir‡§ (Yage̱ ko-ya-m-karante̱ nept.) 16 To̱, ye̱ ro̱ n-me̱ o-Judiya à, ye̱a som ha-mo̱ u̱t-haag. 17 Ne̱t-wu̱ ro̱ n-do̱ o-hur à taase wu̱ warag o-hur wu̱ de̱ke̱nte̱ rii-yo ro̱ wu̱ n-me̱ o-hur à. 18 Wu̱ ro̱ o-kat à taase wu̱ jo'on dek u̱n co̱p-o̱ u̱n wu̱.* 19 Ka da-o̱ rii-yo u̱r-'wo̱n yo ne'a-ne̱ ya-u̱t-uub, u̱n ye̱ ro̱ u̱n yakar re̱k-ye̱ ne̱ à! 20 No̱m no̱ u̱s-ko̱n taase rek-u̱s no̱ kor no̱ da-o̱ o-go̱s ko̱ u̱n Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ de u̱n Yahuda-ne̱ [ho̱-de o-Sati]. 21 Ko̱n no̱ remen u̱n ka da-o̱, a nom swo̱ u̱r-ko̱o̱b de a we̱te̱ m-no̱m á cin u̱n takan-de u̱n ho̱no o-dak har haan-mo̱ m-mo̱ka, a do ne̱ m-no̱m go̱n-de á.† 22 O-nip, se̱ de̱ a hebe̱ ká ho̱-to̱ m-swo̱ u̱r-ko̱o̱b to̱ u̱n ba kaane̱ à, yatt ko-yan-ho̱o̱g wu̱ he m-ru á, amba remen ka ye̱ a daage̱ à, a heeb ka ho̱-to̱.

23 “U̱n ka da-o̱, ko̱ wu̱ ken wu̱ zee no̱, ‘Gwo̱t, Kiristi wu̱ ka káne̱!’ Ko̱, ‘Wu̱ ka re̱e̱no̱!’ Taase no̱ dek to̱. 24 Me̱n ze̱e̱ kaane̱ remen yan Kiristi ye̱ u̱t-bo̱, u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱ ye̱ u̱t-bo̱ ye̱a rusune̱. Ye̱ nom caari-o̱ o-napa u̱n rem-se u̱n hyan u̱t-hyat ne̱, remen ye̱ rukt hun-ne̱, har u̱n ye̱ Shir daage̱ ne̱ à u̱rege̱ a nome̱. 25 Baks no̱ u̱nze u̱m nekste̱ to̱-u̱t no̱ cin u̱n ga'ane̱.

26 “Remen kaane̱, wu̱ ken wu̱ zee no̱, ‘Gwo̱t Kiristi Wu̱ ka re̱e̱no̱ o-ko̱t!’ Taase no̱ rwu̱u̱n no̱ hyenet. Ko̱ ne̱, ‘Gwo̱t wu̱ ro̱ re̱e̱no̱ n-me̱ o-kuke̱ wukusse̱,’ taase no̱ go̱ks to̱! 27 Me̱n ze̱e̱ kaane̱ remen bo̱ myakt-o ro̱ m-myaktu̱ne̱ zee-mo̱ u̱r-ho̱ran ha-mo̱ u̱r-ho̱rim à, káane̱ mu̱u̱n-mo̱ u̱n Wà-wu̱ u̱n ne̱t he m-no̱m.‡ 28 Be-de u-u̱r ro̱ à, ay, káne̱ sakra ro̱ m-mo̱rge̱.”§

Mu̱u̱n-mo̱ u̱n Wà-wu̱ u̱n ne̱t

(Mark 13:24-27; Ruka 21:25-28)

29 “Da-o̱ ka ho̱-to̱ u̱n re̱ u̱r-ko̱o̱b to̱ he m-ta à,

“ ‘Da-o gaan ho̱-u̱r a nom o-comb,

o-re̱ng komo yoa nom o-mo̱k á.

Ye̱ge̱-re̱ge̱n a hyemene̱ zee-mo̱ n-To̱n shir,

komo Shir a nukt rem-u̱s be̱e̱b se ro̱ u̱n n-To̱n Shir à.’*

30 U̱r-ko̱m ka da-o̱, napa-o̱ m-mu̱u̱n mo̱ u̱n Wà-wu̱ u̱n ne̱t he m-rwu̱u̱n cas u̱n ku̱s-o̱ n-To̱n shir. Myet hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak à komo ye̱a nom tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n rem o-gye̱r. Ye̱a hyen Wà-wu̱ u̱n ne̱t ro̱o̱n n-to̱n u̱t-ke'ente̱ u̱t-gwo̱mo ne̱ m-se̱ps ne̱ de̱e̱n.† 31 Wu̱a to̱m yan-to̱m-ye̱ u̱n wu̱, ye̱ hur o-kar o̱ o-zaaz de̱e̱n, komo ye̱ karagse̱ ye̱ a daage̱ à ze̱e̱n-mo̱ u̱r-ho̱ran, u̱r-ho̱rim ne̱, o-baar ne̱, o-ye'er ne̱, zee-mo̱ u̱n o̱ ka wur-o̱ u̱n ho̱no o-dak o̱ ha-mo̱ u̱n o̱ ka re̱e̱no̱.”

U̱r-yoos n-te̱ u̱n 'yo-yo o-rum

(Mark 13:28-31; Ruka 21:29-33)

32 “Yoos no̱ yo ken rii-yo n-te̱ u̱n 'yo-yo o-rum. U̱rege̱ jet-se u̱n yo cirig m-zoose̱, se̱ ro̱ m-tu̱pne̱ u̱n wá-u̱t pu̱-to̱, no̱ nak go̱s-o no̱mo̱g yow yow o̱ ka. 33 Káane̱ komo, u̱rege̱ no̱ hyanag kap ká rem-se u̱m ru̱ru̱ no̱ à, ro̱ m-ko̱r, no̱a nep u̱nze da-o no̱mo̱g yow yow, wu̱ ro̱ n-riib u̱n ish. 34 Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, hun-ne̱ ye̱ u̱n ka zaman-yo ye̱a mer á, se̱ kap o̱ u̱n ká rem-se no̱mo̱g. 35 O-to̱n o-dak ne̱ to̱a tees, amba ma-u̱t re to̱a te á ko̱ hiin.

Yatt-wu̱ nape̱ ho̱-de Kiristi he m-haan á

(Mark 13:32-37; Ruka 17:26-30,34-35)

36 “Amba yatt-wu̱ nape̱ u̱r-ho̱, ko̱ u̱n kwo̱m-u̱s re ká rii-yo he m-ko̱r á, ko̱ yan-to̱m-ye̱ Shir ye̱ ro̱ n-To̱n à, ko̱ Wà,‡ se̱ de̱ o-Tato cot.

37 “Bo̱ a no̱me̱ u̱n da-o Nuhu§ à, káane̱ mu̱u̱n-m re, me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t he m-no̱m. 38 U̱ntu̱n ka da-o̱ rii-yo ho̱-mo̱ reet ho̱no o-dak, hun-ne̱ ro u̱n ho̱ge̱ u̱n re̱re̱m-mo̱ u̱t-biki u̱t-ge ne̱, m-re̱, m-swo̱ ne̱, campo̱-ne̱ ro̱ u̱t-ge, a m-'ya u̱n yan-ne'a-ne̱ u̱t-ge, har ha-mo̱ u̱n ho̱-de Nuhu co̱we̱ o-hat à!* 39 Hun-ne̱ nap rii-yo he m-ko̱r á, har ho̱-m haante̱ mo̱ reet ye̱. Kaane̱ o̱ mu̱u̱n-m re Wà-wu̱ u̱n ne̱t he m-no̱m. 40 U̱n ka da-o̱, hun-ne̱ yoor ye̱a ma'as o-kat, Shir a dek wan-gaan, wu̱a yage̱ wan-gaan. 41 Ne'a-ne̱ yoor a ma'as u̱r-na be-u̱r gaan, Shir a dek wan-gaan, wu̱a yage̱ wan-gaan.

42 “Remen kaane̱ she'et no̱ zo̱ngse̱, remen no̱ nap ho̱-de Go̱s-wu̱ wu̱ ma no̱ he m-mu̱u̱n á. 43 Amba nap no̱ yo ka, u̱rege̱ ko-ya-o-hur-wu̱ nepse̱ da-o̱ ko-hyow he m-haan m-te̱t à, wu̱a rewe̱ á. Komo wu̱ roa yage̱ a cu̱wu̱t wu̱ o-hur á. 44 Remen kaane̱ no̱ ma se̱ no̱ she'et zo̱ngse̱, ko̱ o̱ ke da-o̱. Remen da-o̱ no̱ e̱sse̱ o-sakto̱ á, ka da-o̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t he m-haan.”†

Ko-gu̱w kashi ko̱ wu̱ o-hwaa

(Ruka 12:41-48)

45 “¿Wan wu̱ ne̱ ro̱ ko-gu̱w kashi, wa-u̱s-we̱e̱r? Wu̱ ro̱ ká gu̱w-wu̱ wu̱ ko-yan u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ rwo̱'e̱ wu̱ gu̱tu̱ wu̱ hur-o̱ u̱n wu̱ à, komo wu̱ 'ye o̱r re u̱n wu̱ gu̱w-ne̱ rii-yo m-re̱ yo u̱n ye̱ u̱n da-o̱ depe̱ à. 46 Ko-ya-o-hur mu̱u̱ne̱ wu̱ 'wo̱s ká ko-gu̱w-wu̱ no̱mo̱g rii-yo depe̱ à, ko-ya-o-hur a ho̱ge̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n wu̱. 47 Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, ká ko-ya-o-hur-wu̱ a ru̱ ká ko-gu̱w-wu̱, wu̱ gu̱tu̱ wu̱ saw-to̱ u̱n wu̱ kap. 48 Amba u̱rege̱ ká ko-gu̱w-wu̱ ko-yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ wu̱, komo wu̱a zee hi u̱n de u̱n wu̱, ‘Ko-yan-hur-o re a jo'on u̱n ga'ane̱ á.’ 49 Ka da-o̱, wu̱ ciru̱ bu u̱n ye̱ ká gu̱w-ne̱ ye̱. Komo wu̱ ro̱ u̱t-biki, wu̱ ro̱ m-re̱, wu̱ ro̱ m-swo̱, u̱n yan-su̱su̱u̱r-ne̱. 50 Wu̱ nome̱ kàane̱, ko-yan-hur-o̱ u̱n wu̱ a jo'on u̱n ho̱-de wu̱ hu̱u̱te̱ o-sakto̱ á, komo da-o̱ wu̱ nape̱ á. 51 Ko-ya-o-hur a bu wu̱ dum-mo̱ pase̱ u̱r-be à, komo wu̱ re̱e̱su̱ wu̱ u̱r-ko̱o̱b be-u̱r gaan u̱n ya-o-she̱pe̱ ne̱. Káne̱ ye̱ he u̱s-kan u̱n haw-se u̱n yin-ne̱.

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-taan

Sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ yan-ne'a-ne̱ o̱p

1 “A hongse̱ Gwo̱mo-to̱ Shir u̱ntu̱n yan-ne'a-ne̱ o̱p, ye̱ de̱ke̱ pitirra-to̱ u̱n ye̱. Ye̱ neku̱ru̱, ye̱ gontu̱té̱ ko-ya-u̱r-ge à.* 2 Ne̱n taan be-de u̱n ye̱ raag-ne̱ ye̱, ne̱n taan komo ya-u̱s-we̱e̱r ye̱. 3 Ká raag-ne̱ ye̱ de̱ku̱ru̱ pitirra-to̱ u̱n ye̱ à, amba ye̱ de̱k m-no̱w remen m-do̱ á. 4 Ya-u̱s-we̱e̱ru̱ ne̱, ye̱ dekste̱ m-no̱w remen m-do̱. 5 Bo̱ ko-ya-u̱r-ge no̱me̱ it-mo̱ u̱n wo̱o̱n à, myet-mo̱ u̱n ye̱ he̱bu̱ m-rew.

6 “Da-o te̱t-m pu̱rge̱ m-so̱k ne̱ à, ye̱ ho̱gu̱ru̱ eeg a m-ze̱e̱, ‘Ho̱gu̱ no̱, ko-ya-u̱t-ge wu̱ ká! Rwu̱u̱n no̱, no̱ gontu̱ wu̱!’

7 “Ká yan-ne'a-ne̱ ye̱ kap inu̱ru̱, ye̱ ja'asu̱ru̱ pitirra-to̱ u̱n ye̱. 8 Ká raag-ne̱ ye̱ ko̱nu̱ru̱ ya-u̱s-we̱e̱r, ‘Hakku̱r no̱ ya te̱ no̱ no̱w-m no̱ hiin, remen pitirra-u̱t te̱ ro̱ m-mar.’

9 “Amba ká ya-u̱s-we̱e̱r ye̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, ‘Ay, mo̱a bo'os te̱ u̱n no̱ ne̱ á. Jiishte̱ no̱ he be-de u̱n ya-m-baab, no̱ o̱o̱n mo̱ ma no̱.’

10 “Amba bo̱ ye̱ neke̱te̱, ye̱ o̱o̱nté̱ m-no̱w à, rii-yo ye̱ mu̱u̱nte̱ ko-ya-u̱r-ge wosonte̱. Ye̱ ro̱ zo̱ngse̱ à, ye̱ co̱wu̱ru̱ be-de u̱r-ge u̱n wu̱ ne̱, komo a tigu̱ru̱ ish. 11 Da-o ho̱r-o̱, ye̱ ká yan-ne'a-ne̱ ye̱ mu̱u̱nu̱ru̱, ye̱ e̱ssu̱ru̱ n-do̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱, ‘Go̱s-wu̱! Go̱s-wu̱! Tikshi te̱ ish!’

12 “Amba wu̱ shasu̱ru̱ ye̱, ‘Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, me̱ nap no̱ á!’†

13 “Remen kaane̱, se̱ no̱ she'et zo̱ngse̱, remen no̱ nap u̱r-ho̱ ko̱ o-da á, o̱ u̱m he m-mu̱u̱n á.

Ma-to̱ u̱n gu̱w-ne̱ tet

(Ruka 19:11-27)

14 “Komo a hongse̱ Gwo̱mo-to̱ Shir u̱ntu̱n ne̱t-wu̱ he m-neke̱ u̱r-hew à. Wu̱ agnu̱ru̱ yan-gu̱w-mo̱ u̱n wu̱. Wu̱ wongu̱ru̱ ye̱ hwo̱r, ye̱ se̱nge̱té̱ m-o̱ m-baab ne̱, har wu̱ mu̱u̱nte̱. 15 Wu̱ ya'asu̱ru̱ wan-gaan ba-u̱t‡ taan-to̱ u̱n azurpa, wan-gaan komo ba-u̱t yoor, wu̱ ken wu̱ ba-o gaan, ko̱ wu̱ ke ho̱n u̱n 'wo̱ns-mo̱ u̱n wu̱. Ka da-o̱, wu̱ neku̱ru̱ hew-de u̱n wu̱.

16 “Ká wu̱ go̱kse̱ ba-u̱t taan à, wu̱ e̱s m-se̱'e̱r á. Wu̱ haaru̱, wu̱ se̱ngu̱ru̱ m-o̱ m-baab ne̱ u̱n ká hwo̱r-ye̱, har wu̱ swo̱o̱ru̱ ho̱-mo̱ u̱n ba-u̱t taan. 17 Káane̱ komo, wu̱ go̱kse̱ ba-u̱t yoor à, wu̱ swo̱o̱ru̱ ho̱-mo̱ u̱n ba-u̱t yoor. 18 Amba ká wu̱ go̱kse̱ ba-o gaan à, wu̱ haaru̱, wu̱ hinnu̱ru̱ u̱r-kuub n-dak. Wu̱ wuku̱ru̱ hwo̱r-ye̱ u̱n ko-yan-hur-o̱ u̱n wu̱, taase a ci.

19 “O-da de̱e̱n, ko-yan-hur-o u̱n ká gu̱w-ne̱ ye̱ jo'onu̱ru̱ hew-de u̱n wu̱. Wu̱ agnu̱ru̱ ká gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ye̱, remen ye̱ ogmu̱té̱ wu̱ rii-yo ye̱ no̱me̱ u̱n hwo̱r-ye̱ u̱n wu̱ à. 20 Ká ko-gu̱w-wu̱ go̱kse̱ ba-u̱t taan à, ze̱e̱ru̱ ko-yan-o-hur, ‘O ya'astu̱ me̱ ba-u̱t taan. Me̱ ka komo u̱m swo̱o̱g ho̱-mo̱ u̱n ba-u̱t taan.’

21 “Ko-yan-o-hur ho̱gu̱ru̱ o-zak, wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘No̱mo̱g u̱r-bon, ko-yan-kashi m-gu̱w o̱, ne̱t so̱-wu̱! O no̱mo̱g o-shir u̱n rii re̱k-yo. Man ya'as wo̱ gwo̱mo-to̱ arge̱ to̱ ká à. Haan, o nom o-zak be-u̱r gaan u̱n me̱ ne̱.’

22 “Ká wu̱ go̱kse̱ ba-u̱t yoor à, wu̱ haanu̱ru̱ komo wu̱ taknu̱ru̱ co. Wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘Ko-yan-o-hur, o ya'astu̱ me̱ ba-u̱t yoor. Me̱ ka komo u̱m swo̱o̱g ho̱-mo̱ u̱n ba-u̱t yoor.’

23 “Ko-yan-hur-o̱ u̱n wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, ‘No̱mo̱g u̱r-bon, inin ko-gu̱w, kashi u̱n ne̱t! O no̱mo̱g o-shir u̱n rii re̱k-yo, man ya'as wo̱ gwo̱mo-to̱ arge̱ to̱ ká à. Haan, o nom o-zak be-u̱r gaan u̱n me̱ ne̱.’

24 “Ka da-de ká ko-gu̱w-wu̱ go̱kse̱ ba-o gaan à wu̱ ma wu̱ wo̱o̱nu̱ru̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘Ko-ya-o-hur, u̱m nepste̱ wo̱ ko-ya-u̱s-hwu̱mu̱g wu̱, wo̱ m-ce̱ u̱n be-de wo̱ go̱'e̱ á. Wo̱ komo ko-yan-co̱n-mo̱ u̱n re̱-mo̱ o-tara wu̱. 25 O̱ rwo̱'e̱, u̱m ho̱gu̱te̱ o-gye̱r, taase u̱m e̱ggu̱sse̱ hwo̱r ru. U̱m argu̱ m-neke̱, u̱m hin u̱r-kuub, u̱m wuku̱ru̱ hwo̱r ru. Go̱ks rii-ye̱ ru.

26 “Ko-ya-o-hur u̱n wu̱ shasu̱ru̱, ‘Wo̱ ko-yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ komo ko-gu̱w-wu̱ m-zar! ¿Ashi, o nepste̱ me̱ ko-ya-u̱s-hwu̱mu̱g wu̱, me̱ m-ce̱ be-de me̱ go̱'e̱ á, komo ko-yan-co̱n-mo̱ u̱n re̱-mo̱ o-tara wu̱? 27 Ay, ro jiishte̱ o e̱ssu̱ me̱ hwo̱r re o-benki be-de u̱m roa jo'on u̱m go̱ks rii-ye̱ re har u̱m su̱ m-ho̱ à!

28 “ ‘Rumus no̱ ká hwo̱r-ye̱ be-de u̱n wu̱, no̱ ya'as wan-ba-u̱t o̱p. 29 Ká ye̱ no̱me̱ se̱nge̱-mo̱ u̱r-bon u̱n rii-yo a yase̱ ye̱ à, ye̱ a he m-do'e̱, har ye̱ kum de̱e̱n. Amba ká ye̱ ro̱ m-nom o-shir á, ko̱ ka ya-o-hiin-yo ye̱ ro̱tte̱ à se̱ a bu̱su̱te̱ yo m-rumus.§ 30 Jorbu̱ no̱ ka ko-gu̱w-wu̱ o-hwaa wu̱ u̱n comb-o rim-o̱. Káne̱ wu̱ he u̱s-kan u̱n haw-se u̱n yin-ne̱.’*†

Piish-de u̱t-ma de u̱r-ko̱m

31 “Da-o̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t he m-haan n-me̱ u̱n se̱ps-mo̱ u̱n wu̱ à u̱n yan-to̱m-ye̱ Shir ne̱ kap, ka da-o̱ wu̱ he m-she'et u̱n kwu̱u̱r-o̱ u̱n se̱ps-mo̱ u̱t-gwo̱mo.‡ 32 Shir a karakse̱ kap hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak u̱n he̱r-o̱ u̱n wu̱. Wu̱a koos ye̱ n-ho̱n n-ho̱n, bo̱ yan-gwo̱t u̱t-gu̱t ro̱ u̱n koos u̱n ca u̱n gwo̱o̱r ne̱ à. 33 Wu̱a ru̱ ye̱ge̱-ca so̱ u̱n re̱-de u̱n wu̱, ye̱ge̱-gwo̱o̱r ne̱ u̱n kwanta-de u̱n wu̱.

34 “Ka da-o̱ ko-Gwo̱mo he m-ze̱e̱ ye̱ ro̱ u̱n re̱-de u̱n wu̱ à, ‘Haan no̱, no̱ ye̱ kume̱ o-kwu̱m be-u̱r Tato re à! Go̱ks no̱ cim-yo u̱t-gwo̱mo yo Shir e̱ssu̱ no̱ cin u̱n takan-de u̱n ho̱no o-dak à. 35 Me̱n ze̱e̱ kaane̱ remen bo̱ u̱m ho̱ge̱ me̱r à, no̱ ya'ag me̱ rii-yo m-re̱. U̱m ho̱gu̱te̱ swo̱o̱t-o̱ m-ho̱, no̱ ya'ag me̱ m-ho̱ u̱m su̱. Me̱ ko-hamat, no̱ go̱ks me̱ u̱n hur-u̱t no̱. 36 Me̱tt u̱r-matuku á, no̱ ya'ag me̱ u̱r-matuku. Me̱ u̱n go̱m, no̱ waste̱ u̱n me̱ ne̱. Me̱ ke'o, no̱ habu̱ me̱ u̱r-gas.’

37 “Ka da-de ká ye̱ no̱me̱ rii-yo Shir co̱ne̱ à he wu̱ m-shas, ye̱ zee, ‘Go̱s-wu̱, ¿ho̱-de u̱n ya te̱ hyanu̱ wo̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n me̱r te̱ ye'et wo̱ rii-yo m-re̱? ¿Ko̱ da-o̱ o ho̱ge̱ swo̱o̱t-o̱ m-ho̱, te̱ ye'et wo̱ m-ho̱ o su̱u̱te̱? 38 ¿Komo ho̱-de u̱n yan o̱ te̱ hyanu̱ wo̱ ko-hamat, te̱ go̱ks wo̱? Ko̱ ¿ho̱-de o ro u̱r-kor, te̱ ye'et wo̱ u̱r-matuku? 39 ¿Komo ho̱-de u̱n yan o̱ te̱ hyanu̱ wo̱ u̱n go̱m ko̱ ke'o te̱ waste̱ u̱n wo̱ ne̱?’

40 “Ko-Gwo̱mo a shes ye̱, wu̱ zee, ‘Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, bo̱ no̱ nome̱ wan-gaan n-me̱ u̱n ye̱ kà hen-ne̱ re ne̱, ye̱ jiishe̱ u̱s-re̱k à, me̱ no̱ nome̱.’

41 “Ka da-o̱ ko-Gwo̱mo he m-ze̱e̱ u̱n yan-kwanta-de u̱n wu̱, ‘Wongu̱ no̱ u̱n me̱ ne̱, no̱ ye̱ Shir hu̱'e̱ o-nu à. Co̱w no̱ ra-o̱ a m-ryomse̱ á har ya nomot re ne̱, o̱ Shir e̱sse̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t u̱n yan-to̱m-ye̱ u̱n wu̱ ne̱ à. 42 Remen bo̱ u̱m ho̱ge̱ me̱r à, no̱ 'ya me̱ rii-yo m-re̱ á. U̱m ho̱ge̱ swo̱o̱t-o̱ m-ho̱, no̱ 'ya me̱ m-ho̱ u̱m su̱ á. 43 U̱m haan u̱r-hamat, no̱ go̱ks me̱ á. Me̱ u̱r-kor, no̱ 'ya me̱ u̱r-matuku á. U̱m go̱mo̱g go̱m, komo me̱ ke'o no̱ was u̱n me̱ ne̱ á.’

44 “Ka da-o̱ ye̱ ma ye̱a shes, ye̱ zee, ‘Go̱s-wu̱, ¿ho̱-de u̱n yan o̱ te̱ hyanu̱ wo̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n me̱r, ko̱ u̱n swo̱o̱t-o̱ m-ho̱, ko̱ wo̱ u̱r-hamat, ko̱ wo̱ u̱r-kor, ko̱ wo̱ u̱n go̱m, ko̱ wo̱ ke'o, te̱ yage̱ m-was u̱n wo̱ ne̱?’

45 “Ka da-o̱ wu̱a shes ye̱, ‘Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, bo̱ no̱ yage̱ nome̱ wan-gaan be-de u̱n ye̱ ká ye̱ ro̱ me̱ re̱k-ye̱ à, ay, me̱ no̱ yage̱ m-nome̱.’

46 “Ye̱ ká ye̱a cu̱w re̱ u̱r-ko̱o̱b de u̱n ba m-ta. Amba kashi u̱n hun-ne̱ ne̱ ye̱a cu̱w ho̱o̱g-o̱ ba m-ta.”§

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind

Go̱s-ye̱ to̱o̱g u̱t-hun ye̱ hoot Ye̱so

(Mark 14:1-2; Ruka 22:1-2; Yoha 11:45-53)

1 Da-o̱ Ye̱so ko̱me̱ rwo̱r u̱n kà rem-se kap à, wu̱ ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, 2 “No̱ nepse̱ Biki-o̱ m-Pas kuks ho̱-u̱t yoor a cirit, komo me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t ye̱a ya'as me̱ ye̱a kem me̱ o-kan.”*

3 U̱n ká da-o̱, Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n se̱k-ye̱ ne̱ ro̱ u̱r-mo̱ro̱g u̱n hur-o̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir, jin-de u̱n wu̱ Ke̱pas. 4 Ye̱ to̱o̱ru̱ u̱t-hun, ye̱ shipt Ye̱so wukusse̱, ye̱ hoot wu̱. 5 Amba ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ba da-o̱ u̱n Biki-o̱ m-Pas á, taase hun-ne̱ ine̱ yo̱ko̱ko̱.”

Wu̱ ken ne'a wu̱ hokmo̱te̱ Ye̱so
no̱w-mo̱ m-shi'igin o-Betanya

(Mark 14:3-9; Ruka 7:37-38; Yoha 12:1-8)

6 Ka da-o̱ Ye̱so ro u̱n bo̱-o̱ o-Betanya u̱n hur-o Simo̱n, wu̱ ro ko-cim n-ga à. 7 Da-o̱ u̱n re̱ u̱n ga-to̱ m-rim, wu̱ ken ne'a-wu̱ haanu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so u̱r-batta ne̱ de u̱n no̱w-mo̱ m-shi'igin mo̱ u̱n hwo̱r de̱e̱n. Da-o̱ wu̱ ro u̱n re̱ u̱n rii-yo m-re̱ à, wu̱ duusu̱ru̱ Ye̱so ká no̱w-mo̱ u̱r-hi.†

8 Amba bo̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ hyente̱ káane̱ à, ryaab-u̱s re̱e̱ru̱ ye̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱ o̱r u̱n ye̱ ne̱, “Ay, to̱ kà naas-mo̱ u̱n hwo̱r mo̱. 9 Wu̱ ro bakke̱ kà no̱w-mo̱ a roa kumus hwo̱r de̱e̱n, a wongu̱te̱ ko̱o̱b-ne̱.”

10 Amba remen Ye̱so nepste̱ yo ye̱ ro̱ m-rwo̱r à, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Remen yan o̱ no̱ suute̱ kà ne'a-wu̱, remen wu̱ nomotu̱ me̱ rii-yo depe̱? 11 Ko̱o̱b-ne̱ ro̱ be u̱n no̱ u̱r-ho̱ bi,‡ amba me̱, man do m-she'et be-u̱r no̱ de̱e̱n á. 12 Ká ne'a-wu̱ duusu̱tu̱ me̱ ká no̱w-mo̱ wu̱ jamaste̱ wu̱r-o re remen du̱k. 13 Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, myet be-de a he ka ko̱'o̱t-o̱ u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m à, ho̱no o-dak kap, a bu̱p m-rwo̱r rii-yo kà ne'a-wu̱ no̱me̱ à remen a baksté̱ u̱n wu̱ ne̱.”

Yahudas e̱ks wu̱a ya'as Ye̱so

(Mark 14:10-11; Ruka 22:3-6)

14 Wan-gaan be-de u̱n o̱p u̱n yoor [12], jin-de u̱n wu̱ Yahudas Iskariyoti, wu̱ haaru̱ be-de u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir. 15 Wu̱ citu̱ru̱ ye̱, “¿Ya no̱ he me̱ m-ya'as, me̱ bo̱bsu̱ no̱ Ye̱so?” Ye̱ ya'su̱ru̱ wu̱ hwo̱r-ye̱ o-azorpa u̱r-kwo̱o̱z u̱n o̱p [30].§ 16 Cin u̱n ka da-o̱, wu̱ cire̱ hoob-o̱ u̱n co̱w-yo wu̱ hette̱ ya'as u̱n Ye̱so à.

Ye̱so re̱e̱g rii-yo m-re̱ yo
u̱n Biki-o̱ m-Pas be-u̱r gaan
u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱

(Mark 14:12-21; Ruka 22:7-14,21-23; Yoha 13:21-30)

17 U̱n ho̱-de u̱n shi-mo̱ Biki-o̱ u̱t-Buro̱di to̱ ba m-Yist, yan-neke̱-mo̱ u̱n Ye̱so haanu̱ be-de u̱n wu̱. Ye̱ citu̱ru̱ wu̱, “¿Kene̱ o co̱ne̱ te̱ ja'asu̱ wo̱ o reet Biki-o̱ m-Pas?”

18 Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Neke̱ no̱ n-me̱ o-bo̱ no̱a hyen wu̱ ken ne̱t-wu̱. No̱ ru̱re̱ wu̱, ‘Wa-u̱r-Yoos ze̱e̱g, “Da-o̱ u̱n re nomoste̱ yow yow, komo man re Biki-o̱ m-Pas u̱n hur-o ru u̱n yan-neke̱-m re ne̱.” ’ ” 19 Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ no̱mu̱ru̱ bo̱ Ye̱so zee ye̱ à. Ye̱ argu̱ komo m-no̱m rii-yo m-re̱ yo u̱n Biki-o̱ m-Pas káne̱.

20 Bo̱ rim-m nomte̱ à, Ye̱so she'etu̱ru̱ remen wu̱ reet rii-yo m-re̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ o̱p u̱n yoor [12]. 21 Ye̱ ro̱ be-de m-re̱ Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, wan-gaan be u̱n no̱ wu̱a ya'as me̱ u̱n kom-to̱ u̱n yan-yage̱-u̱t re.”

22 U̱n naasu̱-mo̱ u̱r-hur de̱e̱n, ye̱ ciru̱ cot-se u̱n wu̱ n-gaan n-gaan. Ye̱ ma'asu̱ru̱ m-ze̱e̱, “Go̱s-wu̱, ¿Ba u̱n me̱ ne̱ o ro̱tte̱ á, me̱ wu̱?”

23 Wu̱ shasu̱ru̱, “Wan-gaan be-u̱r no̱, wu̱ ro̱ m-re̱ u̱n rii-yo m-re̱ ko̱k-u̱r gaan u̱n me̱ ne̱ à m-mo̱ka, wu̱ he me̱ m-ya'as.* 24 Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱, remen me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t se̱ u̱m marag bo̱ Ma-to̱ Shir zee cin n-ga à. Amba rii-yo u̱r-'wo̱n yo ká wu̱ he ya'as u̱n ‘Wà-wu̱ u̱n ne̱t à’! Roa jiish ká ne̱t-wu̱ ma a ro yagu̱tu̱ wu̱ m-mat.”

25 Yahudas ká wu̱ he wu̱ m-baab à, wu̱ ma wu̱ citu̱ru̱, “¿Wa-u̱s-Nap, ba u̱n me̱ ne̱ o ro̱tte̱ á, me̱ wu̱?”

Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wo̱ ma o rwo̱ro̱g u̱n nu-o ru.”

Re̱ u̱n rii-yo m-re̱
remen baks u̱n Go̱s-wu̱

(Mark 14:22-26; Ruka 22:15-20; 1Kor 11:23-25)

26 Ye̱ ro u̱n re̱ u̱n rii-yo m-re̱, Ye̱so mossu̱ru̱ u̱r-buro̱di, wu̱ no̱mu̱ru̱ u̱r-bo̱ngo̱n be-de Shir. Wu̱ yotru̱ru̱ ká buro̱di-de, wu̱ ya'su̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱. Wu̱ ro m-ze̱e̱, “Go̱ks no̱, no̱ re, o̱ ka wu̱r-o re o̱.”

27 Wu̱ mossu̱ru̱ ibitte̱-de u̱n ho̱-mo̱ u̱n mat-de u̱s-'yo. Wu̱ no̱mu̱ru̱ Shir u̱r-bo̱ngo̱n, wu̱ argu̱ ye̱ m-ya'as. Wu̱ ro m-ze̱e̱, “Swo̱ no̱ myet-m no̱. 28 Mo̱ ka hyó-m re mo̱,† mo̱ he shoos u̱n swo̱r o-nu o̱ Shir u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱ à. A wu̱u̱s-mo̱ remen u̱r-seke̱ de u̱n soks u̱n ba'as-to̱ u̱n hun-ne̱ de̱e̱n.‡ 29 We̱r no̱ ma-u̱t re, man do swo̱ u̱n kà ho̱-mo̱ u̱n mat-de u̱s-'yo mo̱ komo á, se̱ de̱ kà ho̱-de u̱m he swo̱ u̱n mo̱ ken pu̱-mo̱ mo̱ be-u̱r gaan u̱n no̱ ne̱ u̱n gwo̱mo-u̱t Tato re à.”

30 Ka da-de ye̱ huru̱ Se̱p-o̱ u̱r-Bo̱ngo̱n de Shir, ye̱ ruuru̱. Ye̱ neku̱ru̱ Haag-o̱ u̱n 'yo-se o-Ze̱tun.

Bitrus a nom she-mo̱ u̱n nap u̱n Ye̱so

(Mark 14:27-31; Ruka 22:31-34; Yoha 13:36-38)

31 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Myet no̱a somos no̱ yagu̱ me̱ u̱n kà te̱t-mo̱, remen Ma-to̱ Shir ze̱e̱g,

“ ‘Man wos Wa-u̱r-gu̱t,

kur-de u̱n ca komo ye̱a cakre̱.’§

32 Amba ne̱ me̱ ine̱ u̱t-marimar, man be'es no̱ m-wo̱ o-Gariri, man 'gone̱ u̱n no̱ ne̱ káne̱.”*

33 Bitrus ze̱e̱ru̱, “Ko̱ ye̱ som kap remen rii-yo he wo̱ m-ko̱r à, me̱ man som á ko̱ hiin.”

34 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Nip-o̱ me̱ wo̱ m-ru̱re̱ u̱n kà te̱t-mo̱, rii-yo ke̱e̱g-yo o-kiit kenet, wo̱a nomos she-mo̱ u̱n nap-u̱s re har o-tet.”

35 Bitrus ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ko̱ a ho me̱, man nom she-mo̱ u̱n nap-u̱s ru á.” Káane̱ ma kap o̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ze̱e̱.

Ye̱so no̱mo̱g u̱s-ko̱n o-Gese̱mani

(Mark 14:32-42; Ruka 22:39-46)

36 Ka da-o̱ Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ haaru̱ de ken be-de a m-ze̱e̱ o-Gese̱mani† à. Wu̱ ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “She'et no̱ kàne̱, man neke̱ re̱e̱no̱, u̱m nomot u̱s-ko̱n.” 37 Wu̱ de̱ku̱ru̱ Bitrus ne̱ u̱n yakar Ze̱be̱di ne̱ yoor, ye̱ ro̱ Yakubu u̱n Yohana. Wu̱ ciru̱ru̱ tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n o-regen ne̱ de̱e̱n. 38 Wu̱ ru̱ru̱ ye̱ komo, “Tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n mo̱ ro̱ u̱n hur u̱n de à, mo̱ wooste̱ mo̱ ho me̱. She'et no̱ kàne̱, zo̱ngse̱ be-u̱r gaan u̱n me̱ ne̱.”

39 Wu̱ neku̱ru̱ co hiin, wu̱ argu̱ m-kwu̱mu̱s u̱n hi-de u̱n wu̱ n-dak. Wu̱ no̱mu̱ru̱ u̱s-ko̱n, wu̱ zee, “Tato re! U̱rege̱ a nome̱, dossu̱ me̱ kà ibitte̱-de u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b de. Myet u̱n kaane̱ ne̱, ba yo u̱m co̱ne̱ u̱n hur u̱n de à, yo yo a he m-no̱m á, se̱ de̱ yo o co̱ne̱ à.”

40 Wu̱ mu̱u̱nu̱ru̱ be-de u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, wu̱ 'wo̱s ye̱ m-rew. Wu̱ ze̱e̱ru̱ Bitrus, “Ashi! ¿No̱a hoks u̱r-'er ko̱ ya o-da hiin u̱n me̱ ne̱ á? 41 She'et no̱ zo̱ngse̱ komo no̱ nom u̱s-ko̱n u̱n ba káane̱ á no̱a he̱'e̱be̱ n-te̱ u̱t-meger. Ku̱kt-o dekste̱ m-so̱k ne̱, amba wu̱r-o ro̱tt m-'wo̱ns á.”

42 Wu̱ dooru̱ m-warag o-ayoore̱-o̱. Wu̱ ko̱nu̱ru̱, “Tato re! U̱rege̱ kà swo̱ u̱r-ko̱o̱b de a dosse̱ á se̱ u̱m swo̱o̱g de, nom yo o co̱ne̱ à.” 43 Wu̱ dooru̱ m-mu̱u̱n be-de u̱n ye̱. Wu̱ 'wo̱s ye̱ m-rew, remen yish-ye̱ u̱n ye̱ shiiste̱ m-rew. 44 Wu̱ dooru̱ ye̱ m-yage̱, wu̱ haaru̱. Wu̱ no̱mu̱ru̱ u̱s-ko̱n o-atette̱-o̱. Wu̱ ro̱ m-rwo̱r u̱n ma-to̱ wu̱ rwo̱re̱ n-ga à.

45 Ka da-de, wu̱ mu̱u̱nu̱ru̱ be-de u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Har m-mo̱ka rew-mo̱ no̱tte̱ no̱ u̱r-wu̱we̱? To̱, da-o no̱mo̱g, o̱ a hette̱ ya'as u̱n Wà-wu̱ u̱n ne̱t u̱n kom-to̱ u̱n ya-u̱t-ba'as à. 46 Ine̱ no̱, a neke̱ no̱. Wan-ya'as u̱n me̱ woosu̱nte̱.”

Ye̱ shipk Ye̱so

(Mark 14:43-50; Ruka 22:47-53; Yoha 18:3-12)

47 Rii-yo wu̱ tigite̱ o-nu, Yahudas, wan-gaan n-me̱ u̱n ká o̱p u̱n yoor-ye̱ [12], wo̱o̱nu̱ru̱ mo̱sse̱ u̱n mo̱ro̱g-de u̱n hun-ne̱ ne̱ de̱e̱n. Ye̱ ro̱ u̱t-magay ne̱ u̱t-kom, u̱t-ko̱ ne̱. Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n ye̱ ro̱ se̱k-ye̱ ne̱ à, ye̱ tomontu̱ ye̱. 48 Wan-baab-to̱ u̱n wu̱, Yahudas regu̱ssu̱te̱ wu̱ kussu̱te̱ ye̱ o-napa. Wu̱ zee, “Wu̱ u̱m he m-hamat à, wu̱ wu̱ ship no̱ wu̱.” 49 Yahudas haaru̱ be-u̱r Ye̱so, wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “U̱r-gas, wa-u̱s-Nap o̱!” Yahudas hamtu̱ru̱ wu̱.

50 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wan-yen de, no̱m rii-yo hantu̱ wo̱ à.”

Ye̱ ká hun-ne̱ ye̱ wo̱o̱nu̱ru̱, ye̱ shipu̱ru̱ Ye̱so, ye̱ bo̱pu̱ru̱ wu̱. 51 U̱n hyan-o̱ u̱n káane̱, wan-gaan be-de u̱n ye̱ ro̱ be-u̱r gaan u̱n Ye̱so ne̱ à, wu̱ mu'usu̱ru̱ magay-o̱ u̱n wu̱, wu̱ kupsu̱ru̱ ko-gu̱w-wu̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir o-to̱.

52 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Muut magay-o ru, o nak kap wu̱ de̱ke̱ o-magay à, magay-o̱ he wu̱ m-ho. 53 ¿No̱ m-hyan sa o zee me̱tt u̱r-be̱e̱b u̱m hopt gwu̱ be-u̱r Tato re, komo da-o gaan wu̱ to̱mnu̱ me̱ yan-to̱m-ye̱ Shir, ye̱ arge̱ bu̱u̱g-de u̱n karma-ne̱ dugu-u̱s o̱p u̱n dugu-u̱s yoor [12,000] á? 54 To̱, ¿re o̱ ka a he a shoos rii-yo Ge̱n-mo̱ u̱n Ma-to̱ Shir rwo̱re̱ à, u̱nze nip-o̱ se̱ ká rii-yo no̱mo̱g?”

55 Ka da-o̱ Ye̱so ze̱e̱ru̱ ka hun-ne̱ ye̱, “No̱ u̱n rwu̱u̱n u̱t-magay ne̱, u̱t-ko̱ ne̱ no̱ shipt me̱ sa o zee me̱ ko-ya-u̱r-kwu̱p wu̱. Ko̱yanda me̱ u̱r-yoos u̱n Pyo-o̱ Shir, ¿ya hante̱ ne̱ no̱ shipte̱ me̱ á?‡ 56 Amba myet a u̱n no̱m to̱ ka remen a shoosté̱ rii-yo ro̱ u̱n n-me̱ u̱n taku̱rda-o̱ u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir n-ga à.” Bo̱ m-ho̱ge̱ káane̱ kap o̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ye̱ yagu̱ wu̱, ye̱ so̱mu̱ru̱.

Ye̱so be-de u̱n yan-piish u̱t-ma

(Mark 14:53-65; Ruka 22:54-55,63-71; Yoha 18:13-14,19-24)

57 Ye̱ shipe̱ Ye̱so à, ye̱ heetu̱ru̱ wu̱ be-u̱r Ke̱pas, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir, be-de yan-Yoos-de o-karamsa u̱n se̱k-ye̱ ne̱, ye̱ rege̱ ye̱ mo̱ro̱gsu̱te̱ à. 58 Amba Bitrus do̱ru̱ru̱ ye̱ jim-m-jim u̱r-hew ne̱, har u̱n 'wo̱o̱g-o̱ u̱n hur-o̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir. Wu̱ co̱wu̱ru̱, wu̱ she'etu̱ru̱ u̱n gu̱w-ne̱ ne̱, remen wu̱ hyenet bo̱ a he m-bu̱se̱ u̱n Ye̱so ne̱ à.

59 To̱, n-me̱ u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱ de ne̱, kap ye̱ ho̱o̱bu̱ru̱ taab-de u̱t-bo̱ to̱ ye̱ he nome̱ u̱n Ye̱so remen ye̱ kumut co̱w-yo u̱n ho̱-de u̱n wu̱ à. 60 Ko̱ de̱ nomte̱ ye̱ kum hun-ne̱ de̱e̱n ye̱ e̱sse̱ ye̱a ce u̱t-bo̱ à, amba ye̱ kum rii-yo m-rwo̱r á. U̱r-ko̱m ye̱ ken hun-ne̱ yoor-ye̱ rwu̱u̱nu̱ru̱. 61 Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Wu̱ ka ne̱t-wu̱ ze̱e̱g u̱nze wu̱a hoks m-kaps u̱n Pyo-o̱ Shir, komo wu̱ jaas-o̱ m-ma n-me̱ u̱n ho̱-u̱t tet.”§

62 Ka da-de, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir inu̱ru̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Wo̱tt o̱ ken shas-o̱ u̱n rii-yo ye̱ zee mo̱sse̱ u̱n wo̱ ne̱ á? ¿Ya o he m-ze̱e̱ u̱n hi u̱n du?” 63 Amba Ye̱so shas á. Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir ze̱e̱ru̱ wu̱, “To̱nd u̱n jin-de Shir wan-ho̱o̱g, u̱rege̱ wo̱ ro̱ Kiristi, Wà-wu̱ Shir.”

64 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “E̱e̱, káane̱ o̱ hond hond bo̱ o rwo̱re̱ à. Komo kane̱ co no̱a hyen me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t ro̱ u̱r-she'et tara u̱n kom-o̱ u̱r-re̱ de u̱n Shir be-de u̱t-gwo̱mo,* wu̱ ro̱o̱n komo n-me̱ u̱t-ke'ente̱ to̱ u̱n ku̱s-o̱ n-To̱n shir.†”

65 Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir yoogu̱ru̱ matuku-to̱ u̱n wu̱ remen tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿De ke taab-de de u̱n ya a o-hoob? No̱ ho̱gu̱te̱ wu̱ nomote̱ Shir o-yo'og. 66 ¿Re no̱ hyane̱?”

Ye̱ shasu̱ru̱, ye̱ zee, “Wu̱ wooste̱ a ho wu̱!”‡

67 Ye̱ copsu̱ wu̱ m-ta o-co, ye̱ wosru̱ru̱ wu̱. Ye̱ ken ye̱ komo ye̱ hwo̱o̱gu̱ wu̱ u̱t-raag.§ 68 Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Nomo te̱ u̱t-hyat, u̱rege̱ wo̱ Kiristi wu̱! Rwo̱r wu̱ hu̱u̱ wo̱ o-raag à!”

Bitrus no̱mo̱g she-mo̱ u̱n nap u̱n Ye̱so

(Mark 14:66-72; Ruka 22:56-62; Yoha 18:15-18,25-27)

69 Ka da-o̱, Bitrus ro̱ tara n-me̱ u̱n 'wo̱o̱g-o̱ o-hur, wu̱ ken wan-ne'a-wu̱ wu̱ ro̱ m-se̱nge̱ u̱n ká hur-o̱ à, wu̱ haaru̱ be-de u̱n wu̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wo̱ ma, ay, wo̱ m-do̱re̱ u̱n Ye̱so kà ne̱t-wu̱ o-Gariri wu̱.”

70 Amba Bitrus no̱mu̱ru̱ m-she be-de u̱n ye̱ kap. Wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Me̱, me̱ nap ma-to̱ wo̱tte̱ á!”

71 U̱jime̱ bo̱ wu̱ rwu̱u̱nte̱ ish-o m-pyo à, wu̱ ken wan-ne'a-wu̱ ro m-se̱nge̱ u̱n ká hur-o̱ komo à hyanu̱ru̱ wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ka ye̱ ro eso eso u̱n ká be-de à, “Kà ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n do̱re̱ u̱n Ye̱so ko-ya-o-Nazaret!”

72 Komo Bitrus dooru̱ no̱m m-she, har u̱s-to̱nd. Wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Me̱ nap ma ká ne̱t-wu̱ á.”

73 Jimu̱ru̱ hiin, ka ye̱ ro eso eso u̱n ká be-de à, ye̱ haaru̱ be-u̱r Bitrus. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ma-to̱ m-she ro̱ ko̱n á. Wo̱ ma wan-gaan wu̱ be-de u̱n ye̱. Bo̱ wo̱ u̱t-ma à, ma-u̱t ru pyaag wo̱ bo̱ ya-o-Gariri ro̱ m-ce̱p à.”

74 Bitrus to̱ndu̱ru̱ be-de u̱n ye̱, “Me̱ nap ká ne̱t-wu̱ á!” Ba m-naas o-da, ke̱e̱g-yo kiit-o kanu̱ru̱.

75 Bitrus baksu̱ru̱ ma-to̱ Ye̱so ru̱ru̱ wu̱ à u̱nze, “Rii-yo ke̱e̱g-yo kiit-yo kyenet, wo̱a nomos she-mo̱ u̱n nap-u̱s re o-tet.” Bitrus ruuru̱ n-do̱ wu̱ 'wo̱nu̱ru̱ u̱s-'wo̱n de̱e̱n.

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-ta'yoor

A heete̱ Ye̱so be-u̱r Biratus

(Mark 15:1; Ruka 23:1-2; Yoha 18:28-32)

1 Cin n-sot n-sot, myet o̱ u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n se̱k-ye̱ ne̱ mo̱rgu̱ru̱ komo ye̱ to̱o̱ru̱ u̱t-hun ye̱ hoot Ye̱so. 2 Ye̱ ka'u̱ru̱ wu̱, ye̱ argu̱ru̱ u̱n wu̱ ne̱, ye̱ heetu̱ru̱ wu̱ be-u̱r Biratus, ko-Gwamna-wu̱ u̱n ka dak-o.

Mar-m Yahudas

(Se̱ng 1:18-19)

3 Da-o̱ Yahudas wu̱ babe̱ wu̱ à hyente̱ a jetu̱te̱ Ye̱so mar-m hwo̱o̱g-mo̱ à, me̱n-to̱ u̱n wu̱ naasu̱ru̱. Wu̱ mu̱u̱nu̱ru̱ be-de u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir, u̱n se̱k-ye̱ ne̱, wu̱ muutu̱ ye̱ hwo̱r-ye̱ o-azorpa u̱r-kwo̱o̱z u̱n o̱p [30]. 4 Wu̱ ze̱e̱ru̱, “U̱m no̱mo̱g u̱r-ba'as, remen u̱m ya'aste̱ ko-yan-ba-u̱r-ba'as a ho.”

Amba ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Ya daa te̱? U̱t-ma ru to̱ ká.”

5 Wu̱ jorbu̱ru̱ ká hwo̱r-ye̱ o-azorpa ye̱ n-me̱ Pyo-o̱ Shir. Wu̱ ruuru̱, wu̱ haaru̱ wu̱ soru̱ru̱ cor-o̱ u̱n wu̱ o-hu̱ n-to̱n o-ce.

6 Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir ye̱ ku̱u̱su̱ ká hwo̱r-ye̱, ye̱ ze̱e̱ru̱, “U̱depe̱ a ru̱ kà hwo̱r-ye̱ u̱n be-de u̱r-e̱ss de u̱n Pyo-o̱ Shir á, remen kà hwo̱r-ye̱ ye̱ u̱n ho̱-de u̱n ne̱t ye̱.” 7 Ye̱ to̱o̱ru̱ u̱t-hun ye̱ o̱o̱ru̱ de ken be-de u̱n ká hwo̱r-ye̱. A de m-ze̱e̱ Be-de u̱n ko-yan-mà-to̱ u̱t-tur. Ye̱ muutu̱ ká be-de, be-de u̱n jo̱k u̱n hamat-ne̱ ye̱ mere̱. 8 Har ca, o̱ rwo̱'e̱ atte̱ m-aag u̱n ká be-de, Pu̱p-o̱ m-Hyó.* 9 U̱n kaane̱ a shooste̱ rii-yo wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir Irmiya rwo̱re̱ à u̱nze,

“Ye̱ dek ká hwo̱r-ye̱ o-azorpa ye̱ u̱r-kwo̱o̱z u̱n o̱p [30],

hwo̱r-ye̱ a oote̱ wu̱ u̱n co̱n-mo̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Isra à.

10 Ye̱ o̱o̱ru̱ be-de u̱n ko-yan-mà-to̱ u̱t-tur

u̱n ká hwo̱r-ye̱, bo̱ Yawe zee à.”†

Biratus cikt Ye̱so u̱s-cot

(Mark 15:2-5; Ruka 23:3-5; Yoha 18:33-38)

11 Ka da-de, Ye̱so ro̱ eso u̱n he̱r-o Biratus ko-Gwamna-wu̱ u̱n Roma-ne̱. Ko-Gwamna citu̱ru̱ wu̱, wu̱ zee, “¿Wo̱ wu̱ ro̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Yahuda-ne̱?”

Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “O rwo̱ro̱g hond hond.”

12 Amba bo̱ Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n ye̱ ro̱ se̱k-ye̱ ne̱ pyapu̱ wu̱ à, wu̱ zee ye̱ rii á. 13 Biratus ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Wo̱ ho̱ge̱ mo̱o̱r-to̱ u̱t-ma to̱ ye̱ ro̱ wo̱ m-sakke̱ á?” 14 Amba Ye̱so shas wu̱ ko̱ gom-u̱r gaan á, har ko-Gwamna bu̱p o-nu.

Hun-ne̱ ze̱e̱g a ho Ye̱so

(Mark 15:6-15; Ruka 23:13-25; Yoha 18:39—19:16)

15 To̱, u̱n da-o̱ u̱n Biki-o̱ m-Pas, ko-Gwamna weste̱ u̱n hosu̱ne̱ u̱n ne̱t ko-ya-u̱r-ba'as-wu̱ a ka'e̱ wan-gaan wu̱ ye̱ co̱ne̱ à. 16 Kà hak-o̱, wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro ko̱n wu̱ ye̱ nape̱ ko-yan-ko̱o̱b-de u̱n ho̱ge̱ u̱t-ma ke'o, jin-de u̱n wu̱ Barabas. 17 Da-o̱ Yahuda-ne̱ mo̱rge̱ ká sot-de u̱n co-o̱ hur-o Biratus à, Biratus citu̱ru̱ ye̱, “¿Wan wu̱ no̱ co̱ne̱ u̱m hosu̱ no̱? ¿Barabas wu̱ ko̱ Ye̱so wu̱ a zee Kiristi à?” 18 (Biratus nepste̱ remen u̱r-shoob o̱ se̱k-ye̱ ye̱ u̱n Yahuda-ne̱ shipte̱ Ye̱so.)

19 Ka da-de, Biratus ro tara be-de wu̱ ro piish u̱t-ma à, ne'a u̱n wu̱ to̱mnu̱ru̱ a zee wu̱, “Yage̱ ma-to̱ u̱n kà ko-yan-ba-u̱r-ba'as-wu̱ temb, remen kà te̱t-mo̱ u̱m swo̱o̱g u̱r-ko̱o̱b de̱e̱n, bo-o̱ u̱n wu̱ re̱e̱g me̱.”

20 Amba Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n se̱k-ye̱ ne̱ swo̱wu̱ru̱ hun-ne̱ ye̱ zee a ho'os Barabas, a ho Ye̱so. 21 Ko-Gwamna dooru̱ ye̱ m-cit, “¿Wan wu̱ ne̱ be-de u̱n kà yoor-ye̱ no̱ co̱ne̱ u̱m hoosu̱ no̱?”

Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Barabas!”

22 Biratus citu̱ru̱ ye̱, “¿To̱, re u̱m he m-no̱m u̱n Ye̱so ne̱ wu̱ a zee Kiristi à?”

Kap ye̱ ze̱e̱ru̱, “A kem wu̱!”

23 Biratus ze̱e̱ru̱, “¿Remen yane̱? ¿Yan rii-yo wu̱ no̱me̱?”

Amba hun-ne̱ dooru̱ 'yons u̱s-co̱r, ye̱ m-ze̱e̱, “A kem wu̱!”

24 Biratus hyanu̱ru̱ yatt-yo wu̱ he hoks m-no̱m á, komo hun-ne̱ ro u̱n ma-to̱ ye̱ 'yonste̱ hun-ne̱ u̱r-hur. Wu̱ to̱mu̱ru̱ a ibinu̱ wu̱ m-ho̱. Wu̱ saptu̱ru̱ kom-to̱ u̱n wu̱ u̱n he̱r-o̱ u̱n hun-ne̱. Wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Me̱ de, ho̱-m re ro̱ n-me̱ u̱n re̱ u̱n ra-o̱ u̱n hyó-mo̱ u̱n kà ko-yan-ba-u̱r-ba'as-wu̱ á. To̱ kà ma-u̱t no̱ to̱.”‡

25 Hun-ne̱ kap ye̱ shasu̱ru̱ ye̱ zee, “Ra-o̱ u̱n hyó-mo̱ u̱n wu̱ o̱ she'et u̱n ge̱ks-u̱t te̱, u̱n yakar te̱ ne̱!”

26 Ka da-o̱ Biratus ho'osu̱ru̱ ye̱ Barabas. Wu̱ rwo̱'u̱ru̱ karma-ne̱ ye̱ nomse̱ Ye̱so u̱s-so̱ro̱g, wu̱ ya'asu̱ ye̱ Ye̱so, ye̱ kemet wu̱.

Karma-ne̱ nomote̱ Ye̱so u̱r-ar

(Mark 15:16-20; Yoha 19:2-3)

27 Karma-ne̱ ye̱ u̱n ko-Gwamna heetu̱ru̱ Ye̱so n-me̱ u̱n hur-o̱ u̱n ko-Gwamna. Ye̱ karaksu̱ru̱ karma-ne̱ ye̱ kusse̱ à be-de u̱n wu̱, 28 Ye̱ pormu̱ru̱ wu̱ saw-to̱ u̱n wu̱. Ye̱ cu̱pu̱ru̱ wu̱ o̱ ken co̱p-o jaas-o̱ o̱ u̱n go̱nd-to̱ u̱n gwo̱mo-ne̱. 29 Ye̱ no̱mu̱ru̱ go̱nd-o̱ u̱n yokor-ye̱ m-se̱e̱b, ye̱ sawsu̱ wu̱ u̱r-hi. Ye̱ bo̱bsu̱ru̱ wu̱ o-ko̱ u̱n kom-o̱ u̱r-re̱. Ká da-de ye̱ kwu̱ktu̱ru̱ u̱n he̱r-o̱ u̱n wu̱, ye̱ ro̱ wu̱ u̱n nome̱ u̱r-ar. Ye̱ m-ze̱e̱, “Caari caari-ne̱, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Yahuda-ne̱!” 30 Ye̱ copsu̱ru̱ wu̱ m-ta. Ye̱ go̱ksu̱ru̱ ká ko̱-yo, ye̱ wo̱su̱ru̱ wu̱ u̱n yo u̱r-hi. 31 Bo̱ ye̱ komoste̱ wu̱ nome̱ u̱r-ar à, ye̱ possu̱ru̱ wu̱ ka co̱p-o jaas-o̱ o̱, ye̱ cu̱pu̱ru̱ wu̱ matuku-to̱ u̱n wu̱. Komo ka da-de ye̱ ruuru̱ u̱n wu̱ ne̱ remen ye̱ kemet wu̱.

Karma-ne̱ kamag Ye̱so n-te̱ o-kan

(Mark 15:21-32; Ruka 23:26-43; Yoha 19:17-27)

32 Ye̱ ro m-neke̱ n-co̱w, karma-ne̱ gontu̱ru̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱ bo̱-o̱ o-Kire̱ni wu̱, jin-de u̱n wu̱ Simo̱n. Ye̱ gaktu̱ wu̱ saw u̱n ká kan-o Ye̱so o̱. 33 Ye̱ ruuru̱ de ken be-de a m-ze̱e̱ o-Gorogota à, (de ro̱, Be-de u̱n caar-o̱ u̱r-hi). 34 Ka da-de, karma-ne̱ ya'asu̱ru̱ Ye̱so m-mo̱di mo̱sse̱ u̱n yo ken rii-yo u̱r-gaag yo ne̱ remen wu̱ su̱u̱t, amba bo̱ wu̱ rekte̱ à wu̱ yagu̱ m-swo̱.§

35 Bo̱ ye̱ kemtu̱ wu̱ à, karma-ne̱ no̱mu̱ru̱ o-gwambe̱ remen gund-to̱ u̱n wu̱. Ye̱ wongu̱ru̱ matuku-to̱ u̱n wu̱.* 36 Ka da-de, ye̱ she'etu̱ru̱ 'er-de u̱n wu̱. 37 Hohond-mo̱ u̱n hi-de u̱n wu̱, a kamu̱ru̱ ko̱'o̱t-o̱ u̱n ma-to̱ u̱n ba'as-de u̱n wu̱. U̱nze, “Wu̱ kà wu̱ ro̱ Ye̱so ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Yahuda-ne̱.” 38 Komo ye̱ kamu̱ru̱ ye̱ ken ya-u̱r-kwu̱p ye̱ ne̱n yoor be-u̱r gaan u̱n wu̱ ne̱. Wan-gaan u̱n re̱-de u̱n wu̱, wan-gaan u̱r-kwanta.

39 Hun-ne̱ ye̱ ro̱ m-arag à, ye̱ bo̱pu̱ re̱e̱b-to̱ u̱n wu̱. Ye̱ ro̱ u̱n re̱kt u̱t-hi u̱r-ar.† 40 Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Wo̱ wu̱ he m-wurum u̱n Pyo-o̱ Shir, komo o me o̱ u̱n ho̱-u̱t tet. ¿Wo̱a hoks? Gu hi u̱n du, o kergu̱ne̱ a gu̱t! U̱rege̱ wo̱ Wà-wu̱ Shir wu̱, kergu̱ne̱ u̱n ká kan-o̱ a gu̱t!”‡

41 Káane̱ komo Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir, u̱n yan-Yoos-de o-karamsa ne̱ u̱n ye̱ ken se̱k-ye̱ ne̱ ye̱ se̱ngu̱ wu̱ nome̱ u̱r-ar. Ye̱ m-ze̱e̱, 42 “Wu̱ guug ye̱ ken ye̱, amba wu̱ hoks hi u̱n de u̱n wu̱ m-gu á! ¿Wu̱ ro̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Isra-ne̱, wu̱ wu̱? Yage̱ wu̱ kergu̱nte̱ n-to̱n u̱n ká kan-o̱, ká da-o̱ te̱ he m-she̱r u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ o-nip. 43 Wu̱ she̱re̱g be-de Shir, komo wu̱ ze̱e̱g, ‘Me̱ wà-wu̱ Shir wu̱.’ ” Yage̱ Shir wu̱ guut wu̱ m-mo̱ka! U̱rege̱ Shir ro̱ m-ho̱ge̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n wu̱.§ 44 Káane̱ ma ká ya-u̱r-kwu̱p ye̱ a kemtu̱ ye̱ be-u̱r gaan à, ye̱ nomu̱ru̱ wu̱ hun-u̱t jaas-to̱.

Mar-m Ye̱so

(Mark 15:33-41; Ruka 23:44-49; Yoha 19:28-30)

45 Cin ho̱-u̱r ro̱ u̱r-hi, comb-o ho̱kku̱ru̱ o-dak myet, har ha-mo̱ u̱n so̱ u̱n kwo̱m-u̱s tet-se m-rim. 46 So u̱n kwo̱m-u̱s tet, Ye̱so daku̱ru̱ co̱r de̱e̱n. Wu̱ zee, “E̱roi, E̱roi, ¿rama sabaktani?” Wata “Kwo̱ Shir re, kwo̱ Shir re, ¿remen yan o̱ o joru̱tu̱ me̱?”*

47 Ye̱ ken ye̱ be-de u̱n ye̱ ro káne̱ eso eso à, bo̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ káane̱ à, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Kà ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n eeg-u̱s E̱rejawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir.” 48 Ba m-rem wan-gaan wu̱ u̱n ye̱ argu̱ o-rek, wu̱ haaru̱ wu̱ de̱knu̱ u̱r-po̱o̱g. Wu̱ mu̱su̱ru̱ de n-me̱ u̱n ho̱-mo̱ o-zambo, wu̱ tuuru̱ o-ko̱. Wu̱ tebbu̱ru̱ Ye̱so wu̱ su̱u̱t.† 49 Amba ye̱ ken ye̱ ze̱e̱ru̱, “Yagu̱ no̱ wu̱ a gu̱t, u̱rege̱ E̱reja a haan wu̱ guut wu̱ à.”

50 Ye̱so dooru̱ dak u̱s-co̱r de̱e̱n, ka da-o̱ wu̱ ho'osu̱ ho̱o̱g-o̱ u̱n wu̱. 51 U̱n ká da-o̱, ká gund-o̱ ro n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir à yishu̱ru̱ be-u̱t yoor, cin n-to̱n haan-mo̱ n-dak. Dak-o nuktu̱ru̱, ta'ar-u̱t bu̱'u̱gu̱ru̱.‡ 52 Saag-u̱s teksu̱ru̱, hun-ne̱ so̱-ye̱ de̱e̱n ye̱ mare̱ à ye̱ inu̱ru̱ u̱n ho̱o̱g ne̱. Ye̱ zu̱rmu̱ndu̱ru̱ u̱n saag-se u̱n ye̱. 53 Rii Ye̱so inete̱ u̱t-marimar, ye̱ yagu̱ru̱ u̱s-saag, ye̱ co̱wu̱ru̱ o-Urusharima,§ hun-ne̱ de̱e̱n hyanu̱ru̱ ye̱.

54 U̱n ká da-o̱, caari-wu̱ u̱n ko-karma-wu̱ u̱n Roma-ne̱, wu̱ u̱n ye̱ ken karma-ne̱ ye̱ ro u̱n 'er-u̱r Ye̱so à. Bo̱ ye̱ hyente̱ nukte̱-mo̱ o-dak komo u̱n rii-yo ko̱re̱ ne̱ à, ye̱ ho̱gu̱ru̱ o-gye̱r de̱e̱n. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “O-nip, wu̱ ka Wà-wu̱ Shir wu̱!”

55 Ye̱ ken ne'a-ne̱ ye̱ ro ko̱n komo de̱e̱n ye̱ do̱nde̱ Ye̱so cin o-Gariri, ye̱ nomote̱ wu̱ m-se̱nge̱. Ye̱ e̱snu̱ru̱ u̱r-hew ne̱ u̱n gwo̱t-o̱ u̱n rii-yo ro̱ m-ko̱r à. 56 N-me̱ u̱n ye̱, Meri ro ko̱n wu̱ a m-aag Magu̱darin à, u̱n Meri ne̱ (inu Yakubu ne̱ u̱n Yusuhu), komo u̱n ne'a Ze̱be̱di (inu Yakubu u̱n Yohana).*

Du̱k Ye̱so

(Mark 15:42-47; Ruka 23:50-56; Yoha 19:38-42)

57 Da-o̱ rim-m nome̱ à, wu̱ ken ko-ya-o-kwu̱m-wu̱, ne̱t-wu̱ bo̱-o̱ o-Aramatiya, jin-de u̱n wu̱ Yusuhu, wu̱ haanu̱ru̱. Wu̱ ma ko-yan-dor Ye̱so wu̱. 58 Wu̱ haaru̱ be-u̱r Biratus. Wu̱ ko̱nu̱ru̱ a ya'as wu̱ u-u̱r Ye̱so. Biratus ze̱e̱ru̱ a ya'as wu̱. 59 Yusuhu de̱ku̱ru̱ u-u̱r Ye̱so, wu̱ yereru̱ u̱n gund-o u̱r-bon. 60 Wu̱ he̱'e̱dbu̱ru̱ de n-me̱ u̱n saag pu̱-o̱ o̱ ma u̱n wu̱, o̱ hun-ne̱ ro hinge̱ wu̱ u̱n wur-o̱ u̱t-ta'ar à. Wu̱ biriktu̱ru̱ caari-o̱ o-ta'ar. Wu̱ ho̱kku̱ru̱ ish-o̱ u̱n saag, wu̱ argu̱ru̱. 61 Meri Magu̱darin, u̱n Meri wan-gaan ne̱ ye̱ ro káne̱ tara u̱n he̱r-o̱ u̱n saag.

Yan-'er-de u̱n saag

62 Gas-o̱ u̱n ish, ho̱-de u̱n zo̱nge̱-to̱ u̱n Biki-o̱ m-Pas, Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n Parisa-ne̱ haaru̱, ye̱ hyenet Biratus. 63 Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ho̱o̱g ru go̱s de̱e̱n! Te̱ bakste̱ rii-yo ká wan-raks u̱n hun-ne̱ wu̱ zee cin da-o̱ wu̱ ro u̱n ho̱o̱g ne̱ à, u̱nze so̱ u̱n ta-de u̱n ho̱-u̱r atette̱-de, wu̱a ine̱ u̱t-marimar.† 64 Remen káane̱, rwo̱ a 'er ká saag-o̱ m-so̱k ne̱. No̱m no̱ kaane̱ har ha-mo̱ u̱n ho̱-u̱t tet, taase yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ neke̱ ye̱ shes u-de u̱n wu̱, ká da-de ye̱ zeet hun-ne̱ wu̱ u̱n ine̱ u̱t-marimar. Káane̱ kore̱ rwu̱k-mo̱ u̱r-ko̱m mo̱a jiish mo̱ u̱r-takan m-yo̱.”

65 Biratus ze̱e̱ru̱ ye̱, “Daag no̱ karma-ne̱, no̱ neke̱ no̱ 'er wu̱ bo̱ no̱ he m-hoks à.” 66 Ye̱ haaru̱, ye̱ dapu̱ru̱ ge̱n-mo̱ u̱t-gwo̱mo u̱n ta'ar-de u̱n saag. Ye̱ rwo̱'u̱ru̱ komo karma-ne̱ ye̱ 'er ká saag-o̱.

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-eer

Ine̱-m Ye̱so u̱t-marimar

(Mark 16:1-8; Ruka 24:1-12; Yoha 20:1-10)

1 Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ de u̱n Yahuda-ne̱ aragte̱ o̱ ka, u̱n ho̱-de o-Rahadi n-sot n-sot, Meri wu̱ o-Magu̱darin u̱n Meri wan-gaan ne̱, ye̱ haaru̱, ye̱ gu̱t o-saag.

2 Ba u̱n naas o-da, dak-o nuktu̱ru̱, remen wu̱ ken wan-to̱m-wu̱ Wan-Ko̱yan wu̱ kergu̱nte̱ ze̱e̱n-mo̱ n-To̱n shir. Wu̱ biriktu̱ru̱ ta'ar-o̱ a tigu̱te̱ o-saag à, wu̱ she'etu̱ru̱ u̱n o̱. 3 Co-o̱ u̱n wu̱ ro̱ u̱s-myakt, matuku-to̱ u̱n wu̱ komo u̱t-pus to̱ puu u̱ntu̱n u̱t-gwe̱re̱. 4 Ya-u̱r-'er de u̱n saag ho̱gu̱ru̱ o-gye̱r de̱e̱n. Wu̱r-to̱ u̱n ye̱ ro̱ u̱s-zap. Bo̱ ye̱ hyane̱ wu̱ à, ye̱ he̱e̱ru̱ n-dak u̱ntu̱n margan-ne̱.

5 Ka da-o̱ wan-to̱m-wu̱ Shir ze̱e̱ru̱ ne'a-ne̱, “No̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á, u̱m nepste̱ Ye̱so no̱ o-hoob wu̱ a kame̱ à. 6 Wu̱ ro̱ ko̱n kàne̱ á! Wu̱ inite̱ be-de u̱n margan-ne̱ bo̱ wu̱ rwo̱re̱ a kor à. Haan no̱ gu̱t be-de wu̱r-o̱ u̱n wu̱ ro'e̱ à. 7 M-mo̱ka neke̱ no̱ ho̱r-m-ho̱r, no̱ ru̱re̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ u̱nze, wu̱ inu̱te̱ u̱t-marimar. Wu̱ ro̱ co no̱ ha-mo̱ o-Gariri, re̱e̱no̱ no̱ he wu̱ m-hyan. Rii-yo u̱m haanu̱ no̱ m-ru̱re̱ à, yo ka.”

8 Kà ne'a-ne̱ ye̱ yagu̱ru̱ ká saag-o̱ ho̱r-m-ho̱r. Ye̱ ro̱ gye̱r-o o-gye̱r, mo̱sse̱ o-zak ne̱ de̱e̱n. Ye̱ ro̱ u̱s-rek remen ye̱ heet ye̱ ru̱ru̱té̱ yan-neke̱-m Ye̱so yo wan-to̱m-wu̱ Shir zee à. 9 Komo bo̱ ye̱ ro̱ m-neke̱ à, Ye̱so u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ go'onu̱ru̱ u̱n ye̱ ne̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur be u̱n no̱!” Ye̱ hyoknu̱ru̱ yow yow u̱n wu̱ ne̱. Ye̱ hamtu̱ru̱ na-se u̱n wu̱. Ye̱ kwu̱ktu̱ru̱ u̱n co-o̱ u̱n wu̱, ye̱ ya'aru̱ wu̱ m-se̱k. 10 Ka da-de, Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á! Ha no̱ ru̱re̱ o̱r re ne̱. Ye̱ neke̱ dak-o̱ o-Gariri, re̱e̱no̱ ye̱ he me̱ m-hyan.”

Ma-to̱ u̱n yan-'er-de u̱n saag

11 Bo̱ ká ne'a-ne̱ ye̱ ro̱ u̱r-hew co̱w-mo̱ o-bo̱ à, ye̱ ken ye̱ be-de u̱n ká yan-'er-de u̱n saag, ye̱ co̱wu̱ru̱ o-bo̱ be-de u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir. Ye̱ ru̱ru̱ ye̱ kap o̱ u̱n rii-yo no̱me̱ à. 12 Da-o̱ Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n se̱k-ye̱ mo̱rge̱ à, ye̱ to̱o̱ru̱ u̱t-hun. Ye̱ ya'asu̱ru̱ karma-ne̱ hwo̱r de̱e̱n. 13 Ye̱ ze̱e̱ru̱ karma-ne̱, “Zee no̱, ‘Yan-neke̱-m Ye̱so, ye̱ ha'e̱ m-te̱t, ye̱ hiwe̱ wu̱r-o̱ u̱n wu̱ da-o̱ te̱ ro m-rew à.’ 14 U̱rege̱ kà ma-to̱ wo̱o̱g u̱n to̱-to̱ u̱n ko-Gwamna, te̱a nomo wu̱ u̱t-ma. No̱a cu̱w swo̱ u̱r-ko̱o̱b á.” 15 Karma-ne̱ argu̱ go̱ks u̱n hwo̱r. Ye̱ rwo̱ru̱ru̱ bo̱ a zee ye̱ ru̱r à. Kà ma-to̱ u̱n karma-ne̱ to̱ wo̱o̱ru̱ bo̱-to̱ u̱n Yahuda-ne̱ kap. Har caane̱, Yahuda-ne̱ ro̱ to̱ m-rwo̱r.

Se̱nge̱-mo̱ Ye̱so yakse̱
yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ à

(Mark 16:14-18; Ruka 24:36-49; Yoha 20:19-23; Se̱ng 1:6-8)

16 Ká yan-neke̱-m Ye̱so ye̱ o̱p o-gaan ye̱ argu̱ ha-mo̱ o-Gariri. Ye̱ haaru̱ u̱n haag-o̱ Ye̱so zee ye̱ he à.* 17 Da-o̱ ye̱ hyane̱ Ye̱so à, ye̱ kwu̱ktu̱ru̱ u̱n rwu̱n-se u̱n ye̱, ye̱ ya'aru̱ wu̱ m-se̱k, amba ye̱ ken ye̱, ye̱ de̱k u̱nze Ye̱so wu̱ á.

18 Ye̱so haaru̱ yow yow. Wu̱ ru̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “o-Tato ya'astu̱ me̱ kap o̱ u̱n gwo̱mo-to̱ o-To̱n shir, o-dak ne̱. 19 Remen kaane̱, neke̱ no̱, no̱ muut hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak kap yan-neke̱-m re. No̱ yo'os ye̱ m-ho̱ u̱n jin-de o-Tato, u̱n de u̱n Wà ne̱, u̱n de u̱n Ku̱kt-o̱ Shir ne̱.† 20 No̱ yoose̱ yan-dor pu̱'e̱, ye̱ nom o-do̱ro̱tte̱ o̱ u̱n ma-u̱t re u̱n kap o̱ u̱n rii-yo u̱m rwo̱'u̱ no̱ à. Nap no̱ yo ka. Me̱ be-u̱r gaan u̱n no̱ ne̱ u̱r-ho̱ bi har u̱n ta-de ho̱no o-dak.”

* Bo̱r-o gaan:1 1:1 Wu̱ Shir daagne̱ à.

† Bo̱r-o gaan:11 1:6-11 Hyen komo: 2Gwm 24:14-15; 2Nom 36:10; Irmi 27:20.

‡ Bo̱r-o gaan:18 1:18 Hyen komo: Ruka 1:27.

§ Bo̱r-o gaan:21 1:21 Hyen komo: Ruka 1:31.

* Bo̱r-o gaan:23 1:23 Hyen komo: Isha 7:14.

† Bo̱r-o gaan:25 1:25 Hyen komo: Ruka 2:21.

* Bo̱r-u̱s yoor:6 2:6 Hyen komo: Mika 5:2.

† Bo̱r-u̱s yoor:15 2:15 Hyen komo: Hose̱ 11:1.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:18 2:18 Hyen komo: Irmi 31:15.

§ Bo̱r-u̱s yoor:23 2:23 Hyen komo: Mark 1:24; Ruka 2:39; Yoha 1:45.

* Bo̱r-u̱s tet:2 3:2 u̱t-Girik: Gwo̱mo-to̱ n-To̱n shir, komo n-to̱n Mati 3:2; 4:17; 5:3,10,19,20; 7:21; 8:11; 10:7; 11:11-12; 13:11,24,31,33,44,45,47,52; 16:19; 18:1,3,4,23; 19:12,14,23; 20:1; 22:2; 23:13; 25:1.

† Bo̱r-u̱s tet:3 3:3 Hyen komo: Isha 40:3 (u̱t-Girik).

‡ Bo̱r-u̱s tet:4 3:4 Hyen komo: 2Gwm 1:8.

§ Bo̱r-u̱s tet:7 3:7 Hyen komo: Mati 12:34; 23:33.

* Bo̱r-u̱s tet:9 3:9 Hyen komo: Yoha 8:33.

† Bo̱r-u̱s tet:10 3:10 Hyen komo: Mati 7:19.

‡ Bo̱r-u̱s tet:17 3:17 Hyen komo: Taka 22:2; Bo̱ng 2:7; Isha 42:1; Mati 12:18; 17:5; Mark 1:11; Ruka 9:35.

* Bo̱r-u̱s nass:1 4:1 Hyen komo: Yahu 2:18; 4:15.

† Bo̱r-u̱s nass:4 4:4 Hyen komo: Kara 8:3.

‡ Bo̱r-u̱s nass:6 4:6 Hyen komo: Bo̱ng 91:11-12.

§ Bo̱r-u̱s nass:7 4:7 Hyen komo: Kara 6:16.

* Bo̱r-u̱s nass:10 4:10 Hyen komo: Kara 6:13.

† Bo̱r-u̱s nass:12 4:12 Hyen komo: Mati 14:3; Mark 6:17; Ruka 3:19-20.

‡ Bo̱r-u̱s nass:13 4:13 Hyen komo: Yoha 2:12.

§ Bo̱r-u̱s nass:16 4:15-16 Hyen komo: Isha 9:1-2.

* Bo̱r-u̱s nass:17 4:17 Hyen komo: Mati 3:2.

† Bo̱r-u̱s nass:23 4:23 Hyen komo: Mati 9:35; Mark 1:39.

* Bo̱r-u̱s taan:4 5:4 Hyen komo: Isha 61:2.

† Bo̱r-u̱s taan:5 5:5 Hyen komo: Bo̱ng 37:11.

‡ Bo̱r-u̱s taan:6 5:6 Hyen komo: Isha 55:1-2.

§ Bo̱r-u̱s taan:8 5:8 Hyen komo: Bo̱ng 24:3-4.

* Bo̱r-u̱s taan:10 5:10 Hyen komo: 1Bit 3:14.

† Bo̱r-u̱s taan:11 5:11 Hyen komo: 1Bit 4:14.

‡ Bo̱r-u̱s taan:12 5:12 Hyen komo: 2Nom 36:16; Se̱ng 7:52.

§ Bo̱r-u̱s taan:13 5:13 Hyen komo: Mark 9:50; Ruka 14:34-35.

* Bo̱r-u̱s taan:14 5:14 Hyen komo: Yoha 8:12; 9:5.

† Bo̱r-u̱s taan:15 5:15 Hyen komo: Mark 4:21; Ruka 8:16; 11:33.

‡ Bo̱r-u̱s taan:16 5:16 Hyen komo: 1Bit 2:12.

§ Bo̱r-u̱s taan:18 5:18 Hyen komo: Ruka 16:17.

* Bo̱r-u̱s taan:21 5:21 Hyen komo: Rwu̱u̱ 20:13; Kara 5:17.

† Bo̱r-u̱s taan:27 5:27 Hyen komo: Rwu̱u̱ 20:14; Kara 5:18.

‡ Bo̱r-u̱s taan:29 5:29 Hyen komo: Mati 18:9; Mark 9:47.

§ Bo̱r-u̱s taan:30 5:30 Hyen komo: Mati 18:8; Mark 9:43.

* Bo̱r-u̱s taan:31 5:31 Hyen komo: Kara 24:1; Mati 19:7; Mark 10:4.

† Bo̱r-u̱s taan:32 5:32 Hyen komo: Mati 19:9; Mark 10:11-12; Ruka 16:18; 1Kor 7:10-11.

‡ Bo̱r-u̱s taan:33 5:33 Hyen komo: Rewi 19:12; O̱o̱g 30:2; Kara 23:21.

§ Bo̱r-u̱s taan:34 5:34 Hyen komo: Yaku 5:12; Isha 66:1; Mati 23:22.

* Bo̱r-u̱s taan:35 5:35 Hyen komo: Isha 66:1; Bo̱ng 48:2.

† Bo̱r-u̱s taan:38 5:38 Hyen komo: Rwu̱u̱ 21:24; Rewi 24:20; Kara 19:21.

‡ Bo̱r-u̱s taan:43 5:43 Hyen komo: Rewi 19:18.

§ Bo̱r-u̱s taan:44 5:44 Mo̱ ken ge̱n-mo̱ u̱n do̱: Ru̱ no̱ ye̱ pyape̱ no̱ à, no̱ ko̱ne̱ ye̱ Shir 'ye ye̱ o-kwu̱m. Komo no̱ nome̱ ye̱ yage̱ no̱ à, rii-yo u̱r-bon. Hongse̱ Ruka 6:27-28.

* Bo̱r-u̱s taan:48 5:48 Hyen komo: Rewi 19:2; Kara 18:13.

* Bo̱r-u̱s cind:1 6:1 Hyen komo: Mati 23:5.

† Bo̱r-u̱s cind:5 6:5 Hyen komo: Ruka 18:10-14.

‡ Bo̱r-u̱s cind:13 6:13 Mo̱ ken ge̱n-mo̱ u̱n do̱: Remen u̱t-gwo̱mo to̱ ma ru to̱, u̱r-be̱e̱b ne̱, o-mo̱k ne̱ ba m-ta. Amin.

§ Bo̱r-u̱s cind:15 6:14-15 Hyen komo: Mark 11:25.

* Bo̱r-u̱s cind:19 6:19 Hyen komo: Yaku 5:2-3.

† Bo̱r-u̱s cind:29 6:29 Hyen komo: 1Gwm 10:4-7; 2Nom 9:3-6.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:2 7:2 Hyen komo: Mark 4:24.

† Bo̱r-u̱s ta'yoor:12 7:12 Hyen komo: Ruka 6:31.

‡ Bo̱r-u̱s ta'yoor:19 7:19 Hyen komo: Mati 3:10; Ruka 3:9.

§ Bo̱r-u̱s ta'yoor:20 7:20 Hyen komo: Mati 12:33.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:21 7:21 u̱t-Girik: Gwo̱mo-to̱ n-To̱n.

† Bo̱r-u̱s ta'yoor:23 7:23 Hyen komo: Bo̱ng 6:8.

‡ Bo̱r-u̱s ta'yoor:29 7:28-29 Hyen komo: Mark 1:22; Ruka 4:32.

* Bo̱r-u̱s eer:4 8:4 Hyen komo: Rewi 14:1-32.

† Bo̱r-u̱s eer:11 8:11 Gwo̱mo-to̱ n-To̱n o-shir.

‡ Bo̱r-u̱s eer:11 8:11 Hyen komo: Ruka 13:29.

§ Bo̱r-u̱s eer:12 8:12 Hyen komo: Mati 22:13; 25:30; Ruka 13:28.

* Bo̱r-u̱s eer:17 8:17 Hyen komo: Isha 53:4.

† Bo̱r-u̱s eer:20 8:20 “Wà-wu̱ u̱n ne̱t,” con-de de Ye̱so ro̱ hi u̱n de u̱n wu̱ à.

* Bo̱r-u̱s jero̱:11 9:10-11 Hyen komo: Ruka 15:1-2.

† Bo̱r-u̱s jero̱:13 9:13 Hyen komo: Mati 12:7; Hose̱ 6:6.

‡ Bo̱r-u̱s jero̱:34 9:34 Hyen komo: Mati 10:25; 12:24; Mark 3:22; Ruka 11:15.

§ Bo̱r-u̱s jero̱:35 9:35 Hyen komo: Mati 4:23; Mark 1:39; Ruka 4:44.

* Bo̱r-u̱s jero̱:36 9:36 Hyen komo: O̱o̱g 27:17; 1Gwm 22:17; 2Nom 18:16; Izik 34:5; Mark 6:34.

† Bo̱r-u̱s jero̱:38 9:38 Hyen komo: Ruka 10:2.

* Bo̱r-u̱s o̱p:7 10:7 Gwo̱t-o̱ n-To̱n shir.

† Bo̱r-u̱s o̱p:10 10:10 Hyen komo: 1Kor 9:14; 1Tim 5:18.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:14 10:14 Hyen komo: Se̱ng 13:51.

§ Bo̱r-u̱s o̱p:15 10:7-15 Hyen komo: Ruka 10:4-12.

* Bo̱r-u̱s o̱p:15 10:15 Hyen komo: Mati 11:24; Taka 19:24-28.

† Bo̱r-u̱s o̱p:16 10:16 Hyen komo: Ruka 10:3.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:20 10:17-20 Hyen komo: Mark 13:9-11; Ruka 12:11-12; 21:12-15.

§ Bo̱r-u̱s o̱p:21 10:21 Hyen komo: Mark 13:12; Ruka 21:16.

* Bo̱r-u̱s o̱p:22 10:22 Hyen komo: Mati 24:9; Mark 13:13; Ruka 21:17; Mati 24:13; Mark 13:13.

† Bo̱r-u̱s o̱p:24 10:24 Hyen komo: Ruka 6:40; Yoha 13:16; 15:20.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:25 10:25 u̱t-Girik: Beru̱zabur.

§ Bo̱r-u̱s o̱p:25 10:25 Hyen komo: Mati 9:34; 12:24; Mark 3:22; Ruka 11:15.

* Bo̱r-u̱s o̱p:26 10:26 Hyen komo: Mark 4:22; Ruka 8:17.

† Bo̱r-u̱s o̱p:33 10:33 Hyen komo: 2Tim 2:12.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:36 10:35-36 Hyen komo: Mika 7:6.

§ Bo̱r-u̱s o̱p:38 10:38 Hyen komo: Mati 16:24; Mark 8:34; Ruka 9:23.

* Bo̱r-u̱s o̱p:39 10:39 Hyen komo: Mati 16:25; Mark 8:35; Ruka 9:24; 17:33; Yoha 12:25.

† Bo̱r-u̱s o̱p:40 10:40 Hyen komo: Ruka 10:16; Yoha 13:20; Mark 9:37; Ruka 9:48.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:5 11:5 Hyen komo: Isha 35:5-6; 61:1.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:10 11:10 Hyen komo: Mara 3:1.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:13 11:12-13 Hyen komo: Ruka 16:16.

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:14 11:14 Hyen komo: Mara 4:5; Mati 17:10-13; Mark 9:11-13.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:21 11:21 Hyen komo: Isha 23:1-18; Izik 26:1—28:26; Jowe 3:4-8; E̱mos 1:9-10; Ze̱ka 9:2-4.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:23 11:23 Hyen komo: Isha 14:13-15; Taka 19:24-28.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:24 11:24 Hyen komo: Mati 10:15; Ruka 10:12.

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:27 11:27 Hyen komo: Yoha 3:35; 1:18; 10:15.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:29 11:29 Hyen komo: Irmi 6:16.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:1 12:1 Hyen komo: Kara 23:25.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:4 12:4 u̱t-Girik: hur-o Shir.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:4 12:3-4 Hyen komo: 1Sam 21:1-6.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:4 12:4 Hyen komo: Rewi 24:9.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:5 12:5 Hyen komo: O̱o̱g 28:9-10.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:7 12:7 Hyen komo: Hose̱ 6:6.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:7 12:7 Hyen komo: Mati 9:13.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:11 12:11 Hyen komo: Ruka 14:5.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:21 12:21 Hyen komo: Isha 42:1-4 (u̱t-Girik).

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:23 12:23 Ye̱ ro u̱s-barag Ye̱so wu̱ ro̱ Kiristi Mesaya.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:24 12:24 Hyen komo: Mati 9:34; 10:25.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:30 12:30 Hyen komo: Mark 9:40.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:32 12:32 Hyen komo: Ruka 12:10.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:33 12:33 Hyen komo: Mati 7:20; Ruka 6:44.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:34 12:34 Hyen komo: Mati 3:7; 23:33; Ruka 3:7; Mati 15:18; Ruka 6:45.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:38 12:38 Hyen komo: Mati 16:1; Mark 8:11; Ruka 11:16.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:39 12:39 Hyen komo: Mati 16:4; Mark 8:12.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:40 12:40 Hyen komo: Yuna 1:17.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:41 12:41 Hyen komo: Yuna 3:5.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:42 12:42 Hyen komo: 1Gwm 10:1-10; 2Nom 9:1-12.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:47 12:47 N-me̱ u̱n mo̱ ken ge̱n-mo̱ n-ga mo̱, mo̱ ro̱tt ci kwo̱o̱z-u̱t yoor u̱s-ta'yoor [47] á.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:2 13:2 Hyen komo: Ruka 5:1-3.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:12 13:12 Hyen komo: Mati 25:29; Mark 4:25; Ruka 8:18; 19:26.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:15 13:14-15 Hyen komo: Isha 6:9-10 (u̱t-Girik).

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:17 13:16-17 Hyen komo: Ruka 10:23-24.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:35 13:35 Hyen komo: Bo̱ng 78:2.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:55 13:55 To̱ ken ge̱n-to̱ a ge̱ne̱g Jonis, har m-mo̱ka komo to̱ ken to̱ a ge̱ne̱g Yohana.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:57 13:57 Hyen komo: Yoha 4:44.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:4 14:3-4 Hyen komo: Ruka 3:19-20.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:4 14:4 Hyen komo: Rewi 18:16; 20:21.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:4 15:4 Hyen komo: Rwu̱u̱ 20:12; Kara 5:16.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:4 15:4 Hyen komo: Rwu̱u̱ 21:17; Rewi 20:9.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:9 15:9 Hyen komo: Isha 29:13 (u̱t-Girik).

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:14 15:14 Hyen komo: Ruka 6:39.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:18 15:18 Hyen komo: Mati 12:34.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:1 16:1 Hyen komo: Mati 12:38; Ruka 11:16.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:3 16:2-3 Mo̱ ken ge̱n-mo̱ de̱e̱n ka gom-to̱ ro̱ ko̱n n-me̱ cir-mo̱ u̱n 16:2-3 be-de a ge̱ne̱ wu̱ shasu̱ru̱ à.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:4 16:4 Hyen komo: Mati 12:39; Ruka 11:29.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:6 16:6 Hyen komo: Ruka 12:1.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:9 16:9 Hyen komo: Mati 14:17-21.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:10 16:10 Hyen komo: Mati 15:34-38.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:13 16:13 “Wà-wu̱ u̱n ne̱t” con-de de Ye̱so ro u̱n 'ya u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ à.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:14 16:14 Hyen komo: Mati 14:1-2; Mark 6:14-15; Ruka 9:7-8.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:16 16:16 Ko̱: Wu̱ Shir daagne̱ à Wan-Gwu̱ (gom-de Yahuda-ne̱) u̱n Wu̱ Shir daagne̱ à (gom-de u̱t-Girik) kap mo̱ u̱n to̱, to̱ ro̱ “Wu̱ Shir daagne̱ à.”

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:16 16:16 Hyen komo: Yoha 6:68-69.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:18 16:18 u̱t-Girik: Ka jin-de u̱nze Bitrus u̱r-ta'ar de ka.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:18 16:18 u̱t-Girik: ta'ar-o caari.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:18 16:18 u̱t-Girik: komo ish-se de o-ra.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:19 16:19 Hyen komo: Mati 18:18; Yoha 20:23.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:24 16:24 Hyen komo: Mati 10:38; Ruka 14:27.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:25 16:25 Hyen komo: Mati 10:39; Ruka 17:33; Yoha 12:25.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:27 16:27 Hyen komo: Mati 25:31; Bo̱ng 62:12; Roma 2:6.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:5 17:1-5 Hyen komo: 2Bit 1:17-18.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:5 17:5 Hyen komo: Taka 22:2; Bo̱ng 2:7; Isha 42:1; Mati 3:17; 12:18; Mark 1:11; Ruka 3:22; Kara 18:15.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:10 17:10 Hyen komo: Mara 4:5.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:12 17:12 Hyen komo: Mati 11:14.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:20 17:20 Mo̱ ken ge̱n-mo̱ u̱n do̱ ci-o kwo̱o̱z o-gaan 21Ay, go̱n ye̱ ka ro̱ m-ru á, se̱ u̱s-ko̱n mo̱sse̱ o-swo̱o̱t ne̱. Hongse̱: Mark 9:29.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:20 17:20 Hyen komo: Mati 21:21; Mark 11:23; 1Kor 13:2.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:24 17:24 Hyen komo: Rwu̱u̱ 30:13; 38:26.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:1 18:1 Hyen komo: Ruka 22:24.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:3 18:3 Hyen komo: Mark 10:15; Ruka 18:17.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:8 18:8 Hyen komo: Mati 5:30.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:9 18:9 Hyen komo: Mati 5:29.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:10 18:10 Mo̱ ken ge̱n-mo̱ u̱n do̱ ci-o o̱p o-gaan 11Komo Wà-wu̱ u̱n ne̱t u̱n haan remen gwu̱-o̱ ye̱ e̱ge̱ à. Hongse̱ Ruka 19:10.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:15 18:15 Hyen komo: Ruka 17:3.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:16 18:16 Hyen komo: Kara 19:15.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:18 18:18 Hyen komo: Mati 16:19; Yoha 20:23.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:22 18:21-22 Hyen komo: Ruka 17:3-4.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:22 18:22 Hyen komo: Taka 4:24.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:24 18:24 u̱t-Girik: dugu-u̱s o̱p [10,000] tarents [kirogu̱ram-ye̱ 340,000 azurpa].

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:28 18:28 u̱t-Girik: Wu̱ wu̱ ro̱ m-do̱re̱ denari zungu-o gaan. O-denari ro hond hond u̱n rii ko-ya-u̱r-gawu̱s ro̱ m-kum à ho̱-u̱r gaan.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:4 19:4 Hyen komo: Taka 1:27; 5:2.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:5 19:5 Hyen komo: Taka 2:24.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:7 19:7 Hyen komo: Kara 24:1-4; Mati 5:31.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:9 19:9 Hyen komo: Mati 5:32; 1Kor 7:10-11.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:18 19:18 Hyen komo: Rwu̱u̱ 20:13-16; Kara 5:17-20.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:19 19:19 Hyen komo: Rwu̱u̱ 20:12; Kara 5:16; Rewi 19:18.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:28 19:28 Hyen komo: Mati 25:31; Ruka 22:30.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:30 19:30 u̱t-Girik: Amba hun-ne̱ de̱e̱n ye̱ ro̱ u̱r-takan à, ye̱a warag ya-u̱r-bu̱ste̱, ya-u̱r-bu̱ste̱, komo ye̱a warag ya-u̱r-takan.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:30 19:30 Hyen komo: Mati 20:16; Ruka 13:30.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:2 20:2 u̱t-Girik: o-denari, top-o u̱n a to̱pe̱ u̱n ko-ya-u̱r-gu̱wu̱s u̱n taase̱ u̱r-ho̱, u̱ntu̱n n-me̱ 20:9-10,13.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:8 20:8 Hyen komo: Rewi 19:13; Kara 24:15.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:16 20:16 u̱t-Girik: Amba hun-ne̱ de̱e̱n ye̱ ro̱ u̱r-takan à, ye̱a warag ya-u̱r-bu̱ste̱, ya-u̱r-bu̱ste̱, komo ye̱a warag ya-u̱r-takan.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:16 20:16 Hyen komo: Mati 19:30; Mark 10:31; Ruka 13:30.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:26 20:25-26 Hyen komo: Ruka 22:25-26.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:27 20:26-27 Hyen komo: Mati 23:11; Mark 9:35; Ruka 22:26.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:5 21:5 u̱t-Girik: Sihiyona.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:5 21:5 Hyen komo: Isha 62:11.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:5 21:5 Hyen komo: Ze̱ka 9:9.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:9 21:9 u̱t-Girik: Hosanna! = Gu na!

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:9 21:9 Hyen komo: Bo̱ng 118:25-26.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:13 21:13 Hyen komo: Isha 56:7; Irmi 7:11.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:15 21:15 u̱t-Girik: Hosanna! = Gu na!

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:16 21:16 Hyen komo: Bo̱ng 8:2 (u̱t-Girik).

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:21 21:21 Hyen komo: Mati 17:20; 1Kor 13:2.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:32 21:32 Hyen komo: Ruka 3:12; 7:29-30.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:33 21:33 Hyen komo: Isha 5:1-2.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:42 21:42 Hyen komo: Bo̱ng 118:22-23.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:44 21:44 Mo̱ ken ge̱n-mo̱ de̱e̱n mo̱ n-ga ro̱tt kà ci-yo á.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:44 21:44 Hyen komo: Ruka 20:18.

* Bo̱r-u̱s kwo̱o̱z u̱s-yoor:13 22:13 Hyen komo: Mati 8:12; 25:30; Ruka 13:28.

† Bo̱r-u̱s kwo̱o̱z u̱s-yoor:23 22:23 Hyen komo: Se̱ng 23:8.

‡ Bo̱r-u̱s kwo̱o̱z u̱s-yoor:24 22:24 Hyen komo: Kara 25:5-6.

§ Bo̱r-u̱s kwo̱o̱z u̱s-yoor:32 22:32 Hyen komo: Rwu̱u̱ 3:6.

* Bo̱r-u̱s kwo̱o̱z u̱s-yoor:37 22:37 Hyen komo: Kara 6:5.

† Bo̱r-u̱s kwo̱o̱z u̱s-yoor:39 22:39 Hyen komo: Rewi 19:18.

‡ Bo̱r-u̱s kwo̱o̱z u̱s-yoor:40 22:35-40 Hyen komo: Ruka 10:25-28.

§ Bo̱r-u̱s kwo̱o̱z u̱s-yoor:44 22:44 Hyen komo: Bo̱ng 110:1.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:5 23:5 Hyen komo: Mati 6:1; Kara 6:8; O̱o̱g 15:38.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:11 23:11 Hyen komo: Mati 20:26-27; Mark 9:35; 10:43-44; Ruka 22:26.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:12 23:12 Hyen komo: Ruka 14:11; 18:14.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:13 23:13 Mo̱ ken ge̱n-mo̱ u̱n do̱ ci-o 14Yan-go̱n tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n mo̱ ro̱ no̱ u̱r-wase̱, no̱ yan-Yoos-de o-karamsa u̱n Parisa-ne̱. Ya-o-she̱pe̱! No̱ ine̱ ko̱n-se Shir, no̱ ma'asu̱ ko̱n m-se̱e̱b ne̱ n-me̱ u̱n hun-ne̱ sa o zee no̱ inu u̱n hun-ne̱ ye̱ no̱ ro̱. No̱ ka ne̱ re̱ u̱n ra-o̱ u̱n ye̱ taage̱ ye̱ mate̱ ye̱ à, n-me̱ u̱n ko̱o̱b-de u̱n ye̱. Remen kaane̱, no̱a su̱ ko̱o̱b-de u̱n ba m-re̱re̱m. Hongse̱: Mark 12:40 u̱n Ruka 20:47 ne̱.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:22 23:22 Hyen komo: Isha 66:1; Mati 5:34.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:23 23:23 Hyen komo: Rewi 27:30.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:27 23:27 Hyen komo: Se̱ng 23:3.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:33 23:33 Hyen komo: Mati 3:7; 12:34; Ruka 3:7.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:35 23:35 Hyen komo: Taka 4:8; 2Nom 24:20-21.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:38 23:38 Hur-o = Pyo-o̱ Shir.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:38 23:38 Hyen komo: Irmi 22:5.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:39 23:39 Hyen komo: Bo̱ng 118:26.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass:9 24:9 Hyen komo: Mati 10:22.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass:13 24:13 Hyen komo: Mati 10:22.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass:15 24:15 u̱t-Girik: be-de ba m-ku̱ko̱p.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass:15 24:15 Hyen komo: Dane 9:27; 11:31; 12:11.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass:18 24:17-18 Hyen komo: Ruka 17:31.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass:21 24:21 Hyen komo: Dane 12:1; Hyan 7:14.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass:27 24:26-27 Hyen komo: Ruka 17:23-24.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass:28 24:28 Hyen komo: Ruka 17:37.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass:29 24:29 Hyen komo: Isha 13:10; 34:4; Jowe 2:10,31; 3:15; Hyan 6:12-13; Izik 32:7; Isha 34:4.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass:30 24:30 Hyen komo: Dane 7:13; Ze̱ka 12:10-14; Hyan 1:7.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass:36 24:36 Mo̱ ken ge̱n-mo̱ mo̱ ro̱tt ko̱ Wà.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass:37 24:37 Hyen komo: Taka 6:5-8.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass:38 24:38 Hyen komo: Taka 7:6-24.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass:44 24:43-44 Hyen komo: Ruka 12:39-40.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-taan:1 25:1 Hyen komo: Ruka 12:35.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-taan:12 25:11-12 Hyen komo: Ruka 13:25.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-taan:15 25:15 u̱t-Girik: tarents, o-tarent hond o̱ o̱ ro̱ u̱n pamb kwo̱o̱z u̱n tet u̱n o̱p u̱n taan [75] ko̱ kirogu̱ram-u̱t kwo̱o̱z o-gaan u̱n o̱p u̱t-nass [34].

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-taan:29 25:29 Hyen komo: Mati 13:12; Mark 4:25; Ruka 8:18.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-taan:30 25:14-30 Hyen komo: Ruka 19:11-27.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-taan:30 25:30 Hyen komo: Mati 8:12; 22:13; Ruka 13:28.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-taan:31 25:31 Hyen komo: Mati 16:27; 19:28.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-taan:46 25:46 Hyen komo: Dane 12:2.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind:2 26:2 Hyen komo: Rwu̱u̱ 12:1-27.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind:7 26:7 Hyen komo: Ruka 7:37-38.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind:11 26:11 Hyen komo: Kara 15:11.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind:15 26:15 Hyen komo: Ze̱ka 11:12.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind:23 26:23 Hyen komo: Bo̱ng 41:9.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind:28 26:28 Hyen komo: Rwu̱u̱ 24:8.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind:28 26:28 Hyen komo: Irmi 31:31-34.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind:31 26:31 Hyen komo: Ze̱ka 13:7.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind:32 26:32 Hyen komo: Mati 28:16.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind:36 26:36 De ro̱ be-de a u̱n po̱t u̱n yakar-ye̱ u̱n 'yo-se o-ze̱tun à.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind:55 26:55 Hyen komo: Ruka 19:47; 21:37.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind:61 26:61 Hyen komo: Yoha 2:19.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind:64 26:64 Hyen komo: Bo̱ng 110:1.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind:64 26:64 Hyen komo: Dane 7:13.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind:66 26:65-66 Hyen komo: Rewi 24:16.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind:67 26:67 Hyen komo: Isha 50:6.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-ta'yoor:8 27:3-8 Hyen komo: Se̱ng 1:18-19.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-ta'yoor:10 27:9-10 Hyen komo: Ze̱ka 11:12-13; Irmi 19:1-13; Irmi 32:6-9.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-ta'yoor:24 27:24 Hyen komo: Kara 21:6-9.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-ta'yoor:34 27:34 Hyen komo: Bo̱ng 69:21.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-ta'yoor:35 27:35 Hyen komo: Bo̱ng 22:18.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-ta'yoor:39 27:39 Hyen komo: Bo̱ng 22:7; 109:25.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-ta'yoor:40 27:40 Hyen komo: Mati 26:61; Yoha 2:19.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-ta'yoor:43 27:43 Hyen komo: Bo̱ng 22:8.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-ta'yoor:46 27:46 Hyen komo: Bo̱ng 22:1.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-ta'yoor:48 27:48 Hyen komo: Bo̱ng 69:21.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-ta'yoor:51 27:51 Hyen komo: Rwu̱u̱ 26:31-33.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-ta'yoor:53 27:53 u̱t-Girik: Bo̱-o̱ ba m-Ku̱ko̱p.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-ta'yoor:56 27:55-56 Hyen komo: Ruka 8:2-3.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-ta'yoor:63 27:63 Hyen komo: Mati 16:21; 17:23; 20:19; Mark 8:31; 9:31; 10:33-34; Ruka 9:22; 18:31-33.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-eer:16 28:16 Hyen komo: Mati 26:32; Mark 14:28.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-eer:19 28:19 Hyen komo: Se̱ng 1:8.

Markus

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Taku̱rda-o

Markus

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

Takan-de u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m 1:1-13

Se̱nge̱-m Ye̱so n-me̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Gariri 1:14—9:50

Cir-mo̱ o-Gariri ha-mo̱ o-Urusharima 10:1-52

Ho̱-u̱t ta'yoor-to̱ u̱r-ko̱m yow yow o-Urusharima ne̱ 11:1—15:47

Ine̱-m Ye̱so u̱t-marimar 16:1-8

Rwu̱u̱n-mo̱ u̱n Wan-Ko̱yan cas u̱n da-mo̱ u̱n wu̱ n-to̱n ne̱ u̱n ine̱-mo̱ u̱n ne̱ u̱t-marimar 16:9-20

Bo̱r-o gaan

Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱

(Mati 3:1-12; Ruka 3:1-18; Yoha 1:19-28)

1 Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ ka, to̱ ma Ye̱so Kiristi,*Wà-wu̱ Shir. Ho̱gu̱ no̱ bo̱ ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ Shir to̱ takne̱ à.

2 Cin n-ga ne̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱, wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir, jin-de u̱n wu̱ Ishaya. Wu̱ ge̱ne̱ rii-yo Shir ze̱e̱ yo he m-ko̱r u̱n co à. Wu̱ ze̱e̱g,

“Gwo̱t Shir a to̱mo̱n wan-to̱m o̱ u̱n wu̱ be-de u̱n hun-ne̱.

Wu̱a to̱msu̱ne̱ wan-to̱m, wu̱ zo̱ngsu̱té̱ hun-ne̱

remen haan-mo̱ u̱n Wà-wu̱ Shir.”†

3 “Hun-ne̱ a ho̱ge̱ co̱r-o̱ u̱n ka wan-to̱m-wu̱ o-ko̱t.

Wu̱ ro̱ ye̱ m-ze̱e̱, ‘Yawe no̱ ro̱o̱n.

Ja'asu̱ no̱ wu̱ hur-u̱r no̱.

No̱ zo̱nge̱ remen haan-mo̱ u̱n wu̱.’ ”‡

4 Ka bo̱-o̱ takne̱ hond hond bo̱ Ishaya ge̱ne̱ à. Ka ne̱t-wu̱ a m-ze̱e̱ Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱, hun-ne̱ ho̱gu̱ru̱ co̱r-o̱ u̱n wu̱ o-ko̱t. Wu̱ ro̱ ye̱ m-ze̱e̱, “E̱s no̱ a yo'os no̱ n-me̱ m-ho̱. Ye̱ e̱sse̱ a yo'oste̱ ye̱ n-me̱ m-ho̱ à, ye̱ kutute̱ ye̱ ho'oste̱ ba'as-to̱ u̱n ye̱ o̱ ka to̱ ye̱ nome̱ Shir à. Ye̱ mu̱u̱nte̱ be-de u̱n wu̱. Wu̱a soks ba'as-to̱ u̱n ye̱.” 5 Yan-dak-o̱ o-Judiya ye̱ ma'asu̱ru̱ m-rwu̱u̱n de̱e̱n be-de u̱n wu̱, kap u̱n yan-dak-o̱ o-Urusharima ne̱. Ye̱ ro̱ m-rwo̱r u̱n ba'as-to̱ u̱n ye̱. Wu̱ ro̱ ye̱ m-yo'os n-me̱ u̱n Ro̱o̱g-o̱ o-Joda. 6 Yohana ro̱ u̱n co̱p-o̱ o-gund ne̱, o̱ u̱n can-se o-dorom. Wu̱ ro̱ u̱n hap-yo o-ka ne̱ u̱n byon gego. Rii-yo m-re̱ yo u̱n wu̱, ye̱ge̱-'e ye̱ u̱n so̱ ne̱ ye̱ o-ko̱t.§ 7 Wu̱ ro ye̱ m-ru̱re̱ u̱n Ma-to̱ Shir. Wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Wu̱ ken wu̱ ro̱o̱n u̱n jim u̱n de wu̱ jiishe̱ me̱ à. Me̱ bo'os us u̱n ka'ante̱-to̱ u̱n wu̱ á. 8 Me̱ u̱n hi u̱n de, m-ho̱ mo̱ me̱ no̱ m-yo'os, amba wu̱ ne̱, u̱n Ku̱kt-o̱ Shir wu̱ he no̱ m-yo'os.”

A yo'oste̱ Ye̱so n-te̱ m-ho̱

(Mati 3:13—4:11; Ruka 3:21-22; 4:1-13)

9 Yohana ro̱ u̱n yo'os u̱n hun-ne̱. Ye̱so rwu̱u̱nu̱ru̱ bo̱-o̱ o-Nazaret u̱n dak-o̱ o-Gariri. Yohana yo'osu̱ru̱ wu̱ u̱n Ro̱o̱g-o̱ o-Joda. 10 Ye̱so ro̱ m-rwu̱u̱n n-me̱ m-ho̱, ba u̱n naas o-da, wu̱ hyanu̱ru̱ a m-tiks u̱t-ke'ente̱ n-To̱n o̱ shir. Ku̱kt-o̱ Shir ro̱ m-kergene̱ u̱ntu̱n sha-mo̱ o-gorop, o̱ ciru̱ru̱ be-de u̱n wu̱. 11 A ho̱gu̱ru̱ co̱r n-To̱n o̱ Shir. O̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Wo̱ ro̱ Wà re, wu̱ me̱ m-co̱n à. Me̱ o-zak u̱n wo̱ ne̱ de̱e̱n.”*

Wa-u̱t-raks megerte̱ Ye̱so

(Mati 3:13—4:11; Ruka 3:21-22; 4:1-13)

12 U̱n ra-o̱ Ku̱kt-o̱ Shir ciru̱te̱ be-u̱r Ye̱so à. Ku̱kt-o̱ Shir kutu̱ru̱ wu̱, wu̱ ru o-ko̱t. 13 Wu̱ ma'asu̱ru̱ kane̱ u̱t-ho̱ kwo̱o̱z-u̱t yoor [40]. Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ro̱ wu̱ u̱t-meger ko̱ wu̱a nom u̱r-ba'as be-de Shir à. Ye̱so ro be-de nem ro̱ à, yan-to̱m-ye̱ Shir ye̱ ro wu̱ m-gu.

Ye̱so cirig daag
u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱

(Mati 4:12-22; Ruka 4:14-15; 5:1-11)

14 De ken ho̱-de, a tu̱wtu̱ru̱ Yohana u̱n kur-o̱ m-ke'et. Bo̱ a tu̱wte̱ wu̱ u̱n kur-o̱ m-ke'et à, a rewu̱ru̱ u̱t-ho̱ hiin ká da-de, Ye̱so co̱wu̱ru̱ n-me̱ u̱n dak-o̱ o-Gariri. Wu̱ do̱ru̱ru̱ ka dak-o̱, wu̱ ro u̱n ru̱re̱ u̱n hun-ne̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ Shir. 15 Wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Ho̱-de u̱n ko-Gwo̱mo Shir wosonte̱, de wu̱ hette̱ m-rwu̱u̱n u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n wu̱ ne̱ à. Ho'os no̱ ba'as-u̱t no̱, no̱ mu̱u̱n, no̱ kon wu̱. No̱ de̱k Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ Shir to̱ a no̱ m-ru̱re̱ à.”†

16 De ken ho̱-de, wu̱ ro̱ u̱n do̱re̱ u̱n riib-o̱ u̱n Mar-o̱ o-Gariri. Wu̱ hyanu̱ru̱ ye̱ ken yan-ship u̱n jan-ye̱ ne̱n yoor. Jin-to̱ u̱n ye̱ Simo̱n u̱n Andarawus heno u̱n wu̱. Ye̱ ro̱ u̱n neks u̱t-yo n-me̱ o-mar. 17 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Do̱nd no̱ me̱, man muut no̱ yan-neke̱-m re remen no̱ hantu̱té̱ hun-ne̱ ye̱ do̱ru̱te̱ co̱w-yo Shir.” 18 Bo̱ Simo̱n ne̱ ho̱gu̱te̱ ma-to̱ u̱n wu̱ à, ye̱ ho'osu̱ru̱ yo-to̱ u̱n ye̱ ho̱r-m-ho̱r. Ye̱ argu̱ru̱ wu̱ m-do̱re̱.

19 Bo̱ ye̱ do̱ru̱te̱ wu̱ à, ye̱ argu̱ru̱ u̱n co hiin. Wu̱ dooru̱ m-hyan u̱n ye̱ ken yan-ship u̱n jan-ye̱. Jin-to̱ u̱n ye̱ Yakubu u̱n Yohana, yakar Ze̱be̱di. Ye̱ ro̱ n-me̱ o-hat. Ye̱ ro̱ u̱n ja'as-de u̱t-yo. 20 Bo̱ Ye̱so hyente̱ ye̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱ haan ye̱ do̱re̱ wu̱. Ba u̱n naas o-da, ye̱ yagu̱ru̱ tat u̱n ye̱ (Ze̱be̱di) n-me̱ o-hat mo̱sse̱ u̱n ya-u̱r-gu̱wu̱s ne̱. Ye̱ argu̱ru̱ wu̱ m-do̱re̱.

Ye̱so ruutte̱ ko-ya-u̱t-ko̱t

(Ruka 4:31-37)

21 Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ co̱wu̱ru̱ bo̱-o̱ o-Kapanahum. Bo̱ Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ wo̱o̱nte̱ à, Ye̱so co̱wu̱ru̱ u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. Wu̱ yoosu̱ru̱ ye̱ kane̱. 22 Ye̱ bo̱pu̱ru̱ o-nu u̱n yoos-de u̱n wu̱, remen wu̱ yoosu̱te̱ ye̱ u̱ntu̱n ko-gwo̱mo. De no̱m u̱ntu̱n de u̱n yan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa á. De ma u̱n ye̱, yoos-de ro̱tt m-'wo̱ns á.‡

23 Ye̱ kane̱ u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir, wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro kon wu̱ ko-ya-u̱t-ko̱t da'e̱ u̱r-hi à. Ba u̱n naas o-da wu̱ she̱rgu̱ru̱ u̱s-kan. 24 Wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Ya mo̱sse̱ te̱ u̱n wo̱ ne̱, wo̱ Ye̱so ko-ya-o-Nazaret? ¿Wo̱ u̱n haan te̱ o̱ m-sabarse̱? Te̱ nepste̱ wo̱, Wo̱ ro̱ ko-wan-ba-m-ku̱ko̱p wu̱ Shir!”

25 Bo̱ ka ne̱t-wu̱ zette̱ kaane̱ à, Ye̱so hurgu̱ru̱ ko-ya-u̱t-ko̱t u̱t-gaag. Wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Re̱s no̱, no̱ ru u̱n hi-de u̱n wu̱!” 26 Bo̱ ka ko-ya-u̱t-ko̱t-wu̱ ho̱gu̱te̱ ma-u̱t Ye̱so à, wu̱ so̱ru̱ ka ne̱t-wu̱ n-dak. Ka ne̱t-wu̱ taknu̱ru̱ u̱s-zap. Ka da-de ne̱, wu̱ she̱rgu̱ru̱ u̱s-kan, ko-ya-u̱t-ko̱t ruuru̱ u̱n hi-de u̱n wu̱.

27 Kap o̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ ro kane̱ à, ye̱ hyanu̱ru̱ hyat-to̱ takne̱ à. Ye̱ ma'asu̱ru̱ u̱n cot-se u̱n hi u̱n de u̱n ye̱. Ye̱ zee, “¿A'a, yan yo ne̱ kaane̱? Yoos-de u̱n wu̱ ro̱ u̱n ho̱n. Ma-to̱ u̱n wu̱ ro̱ m-'wo̱ns ne̱, har ya-u̱t-ko̱t ro̱ u̱n m-no̱m o-do̱ro̱tte̱ u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ ne̱.” 28 Bo̱ u̱n kaane̱, Ye̱so ruuru̱ u̱r-jin ho̱r-m-ho̱r u̱n kap ho̱n u̱n dak-o̱ o-Gariri.

Ye̱so taasu̱te̱ ko-mo̱o̱n Simo̱n go̱m

(Mati 8:14-17; Ruka 4:38-41)

29 Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱, mo̱sse̱ u̱n Yakubu u̱n Yohana ne̱ rwu̱u̱nu̱ru̱ u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. Bo̱ wu̱ rwu̱nte̱ à, wu̱ co̱wu̱ru̱ u̱n den-o Simo̱n ne̱ u̱n Andarawus. 30 Ko-mo̱o̱n Simo̱n ro̱ do̱mb. Wu̱r-o dengu̱te̱ wu̱ o-ra. Bo̱ Ye̱so tu̱wte̱ ká hur-o̱ à, ba m-naas o-da, ye̱ ru̱ru̱ wu̱ ma-to̱ u̱n wu̱r-o u̱n wu̱. 31 Bo̱ Ye̱so ho̱gu̱te̱ à, Ye̱so hyogbu̱ru̱ be-de u̱n wu̱. Ye̱so bo̱pu̱ru̱ wu̱ o-kom. Ye̱so 'yonsu̱ru̱ wu̱. Go̱m argu̱ru̱ m-ta, har wu̱ re̱gtu̱ru̱ Ye̱so ne̱ u̱n o̱r u̱n wu̱ ne̱ ne̱.

Ye̱so taaste̱ go̱m-se u̱n hun-ne̱ de̱e̱n

(Mati 8:14-17; Ruka 4:38-41)

32 Bo̱ ho̱-u̱r he̱bu̱te̱ à, hun-ne̱ ma'asu̱ru̱ Ye̱so u̱n dekne̱ u̱n ya-u̱s-go̱m, kap u̱n ye̱ ya-u̱t-ko̱t da'e̱ u̱r-hi ne̱ à. 33 Ya-o-bo̱ mo̱rgu̱ru̱ u̱n ish ye̱ hyenet. 34 Wu̱ taasu̱ru̱ ya-u̱s-go̱m de̱e̱n ko̱ wu̱ ke u̱n go̱n go̱m-o̱ u̱n wu̱ ne̱. Wu̱ ruutu̱ru̱ ya-u̱t-ko̱t de̱e̱n. Wu̱ yage̱ ya-u̱t-ko̱t ye̱ te̱pe̱rte̱ á, remen ye̱ nepste̱ wu̱ ro̱ Wà-wu̱ Shir.

Ye̱so rwo̱ro̱g Ma-to̱ Shir u̱n dak-o̱ o-Gariri

(Ruka 4:42-44)

35 U̱n kan-o̱ o-kiit, cin ba ish-o̱ u̱n gas. Ye̱so inu̱ru̱. Wu̱ co̱wu̱ru̱ o-ko̱t be-de ba u̱n ne̱t. Kane̱ Ye̱so ko̱ne̱ Shir. 36 Bo̱ wu̱ ruute̱ kane̱ à, Simo̱n ne̱ u̱n o̱r u̱n wu̱ ne̱ ye̱ rwu̱u̱nu̱ru̱ Ye̱so o-hoob. 37 Bo̱ ye̱ hyente̱ wu̱ à, ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ko̱wan wu̱ ro̱ wo̱ o-hoob.”

38 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “A cu̱w no̱ u̱n bo̱-to̱ ro̱ o-co à, u̱m ru̱ru̱t Ma-to̱ Shir kane̱ tomso. O̱ rwo̱'e̱ u̱m haante̱.” 39 Ye̱so ko̱mu̱ru̱ do̱re̱ u̱n ho̱n u̱n dak-o̱ o-Gariri kap, wu̱ ro̱ u̱n ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ Shir u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. Wu̱ ruutu̱ru̱ ya-u̱t-ko̱t u̱n hi-to̱ u̱n hun-ne̱.§

Ye̱so taasu̱te̱ ko-cim, cim-to̱ u̱n wu̱

(Mati 8:1-4; Ruka 5:12-16)

40 De ken ho̱-de, wu̱ ken ko-cim-wu̱ haanu̱ru̱ u̱s-ko̱n be-u̱r Ye̱so. Wu̱ kwu̱ktu̱ru̱ u̱n he̱r-o Ye̱so. Wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “U̱rege̱ o co̱no̱g, wo̱a hoks me̱ m-taase̱ u̱n go̱m re.”

41 Ye̱so ho̱gu̱ru̱ 'wo̱n-de u̱n wu̱, Ye̱so tabbu̱ru̱ o-kom, wu̱ ci'u̱ru̱ ká ko-cim-wu̱, Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “U̱m co̱no̱g, ka cim-to̱ te.” 42 Ye̱so ro̱ u̱t-ma, cim-u̱t taaru̱ ka ne̱t-wu̱ ba u̱n naas o-da. Wu̱r-o̱ u̱n wu̱ wargu̱ru̱ po̱r po̱r.

43 Ye̱so naku̱ru̱ wu̱ u̱t-to̱, ka da-de Ye̱so yagu̱ wu̱ aragte̱. 44 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wo̱ jar o ru̱r rii-yo ko̱re̱ á. Amba neke̱ o kute̱ wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir hi u̱n du bo̱ a taasu̱ wo̱ u̱t-cim à. O seke̱seke̱-to̱ Mosa ze̱e̱ à. Ka bo̱-o̱ hun-ne̱ he m-nap u̱nze a taasu̱tu̱ wo̱ u̱t-cim.”* 45 Amba ka ne̱t-wu̱ ruuru̱, wu̱ taknu̱ rwo̱r u̱n ka ma-to̱ ko̱ kene̱. Wu̱ ma'asu̱ru̱ m-ru̱re̱ u̱n hun-ne̱ rii-yo no̱me̱ à. Bo̱ a taase wu̱ cim-to̱ u̱n wu̱ à, har Ye̱so wu̱ do hoks m-co̱w o-bo̱ a hyenet wu̱ á. Amba wu̱ she'etu̱nu̱ru̱ re̱e̱no̱ o-ko̱t. Hun-ne̱ ye̱ u̱n ko̱ kene̱ ye̱ ma'asu̱ru̱ m-ha be-de u̱n wu̱.

Bo̱r-u̱s yoor

Ye̱so 'yonste̱ ko-ryam

(Mati 9:1-8; Ruka 5:17-26)

1 Bo̱ ho̱-u̱t doote̱ à, Ye̱so mu̱u̱nu̱ru̱ komo bo̱-o̱ o-Kapanahum. Hun-ne̱ ho̱gu̱ru̱ wu̱ mu̱u̱nte̱ o-hur. 2 Bo̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ à, ye̱ mo̱rgu̱ru̱ de̱e̱n be-de wu̱ comse̱ à. A u̱n kum be-de u̱n hwo̱ o-na á, remen mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱. N-me̱ n-do̱ ne̱ hun-ne̱ shiiste̱. Wu̱ ro ye̱ m-ru̱re̱ u̱n Ma-to̱ Shir. 3 Ye̱ ken ye̱ dooru̱ m-nekne̱ u̱n ko-ryam ne̱. Ne̱n nass-ye̱ de̱kne̱ wu̱ n-te̱ o-ke̱re̱m. 4 Amba remen mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱, ye̱ kum be-de m-co̱w ye̱ woot be-u̱r Ye̱so á. Bo̱ ye̱ hyente̱ kaane̱ à, ye̱ daaru̱ n-to̱n u̱r-do̱o̱b, ye̱ pyaaru̱ u̱r-hek n-to̱n be-de Ye̱so ro̱ à. Bo̱ ye̱ pyeete̱ u̱r-hek à, ye̱ tu̱wtu̱ru̱ ko-ryam n-me̱ o-ke̱re̱m ne̱ o̱ wu̱ ro̱tte̱ do̱mb à. 5 Bo̱ Ye̱so hyente̱ rii-yo ye̱ no̱me̱ à, wu̱ napu̱ru̱ u̱nze ye̱ she̱re̱g u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ko-ryam, “Nay re, u̱m sokste̱ ba'as-u̱t ru.”

6 To̱, ye̱ ken yan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa ye̱ ro kane̱ tara. Bo̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ ma-to̱ Ye̱so ze̱e̱ ko-ryam à, ye̱ ze̱e̱ru̱ u̱n hur-de u̱n ye̱, 7 “¿Ya hante̱ ka ne̱t-wu̱ zeet kaane̱? Wu̱ yo'ogte̱ Shir. Wan wu̱ bo̱'o̱se̱ sokse̱ u̱n hun-ne̱ ba'as-to̱ u̱n ye̱ se̱ Shir u̱n ho̱n-de u̱n wu̱.”

8 Ba u̱n naas o-da, Ye̱so napu̱ru̱ barag-se u̱n ye̱ kap u̱n ku̱t-o̱ u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Remen yan o̱ no̱tte̱ u̱s-barag kaane̱ u̱n hur u̱n no̱? 9 ¿Ya jiishe̱, a zee ko-ryam ‘A soksu̱tu̱ wo̱ ba'as-u̱t ru,’ ko̱ a zee wu̱, ‘Ine̱ ge̱, o mos ke̱re̱m-o ru, o arag jo’?” 10 Ye̱so dooru̱ ye̱ m-ze̱e̱, “To̱, yage̱ u̱m kutu no̱, no̱ nept u̱nze me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t ro̱ m-'wo̱ns ne̱, me̱ bo̱'o̱se̱ sokse̱ u̱n hun-ne̱ ba'as-to̱ u̱n ye̱.” 11 Bo̱ wu̱ zette̱ kaane̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱ ko-ryam, “Ine̱ ge̱, o mos ke̱re̱m-o ru, o arag jo.” 12 Ka ne̱t-wu̱ inu̱ru̱ ge̱, wu̱ mossu̱ru̱ ke̱re̱m-o̱ u̱n wu̱. Wu̱ ruuru̱ u̱n yish-ye̱ u̱n hun-ne̱ har ye̱ bo̱pu̱ru̱ nu. Ye̱ se̱ke̱msu̱ru̱ Shir u̱r-bo̱ngo̱n u̱r-bo̱ngo̱n. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Wuuu, te̱ we̱t m-hyan kaane̱ á.”

Ye̱so ak Rewi

(Mati 9:9-13; Ruka 5:27-32)

13 De ken ho̱-de, Ye̱so dooru̱ m-ru n-riib o̱ o-mar. Hun-ne̱ ma'asu̱ru̱ m-mo̱rge̱ be-de u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱ m-yoose̱. 14 Bo̱ wu̱ komte̱ ye̱ m-yoose̱ à, wu̱ inu̱ru̱ wu̱ argu̱ru̱ u̱n co. Wu̱ hyanu̱ru̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱ jin-de u̱n wu̱ Rewi (wà Aru̱payes). Wu̱ ro̱ tara m-se̱nge̱ u̱n kuke̱-o̱ atte̱ u̱n go̱ks u̱n hwo̱r-ye̱ u̱n tar à. Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Do̱nd me̱.” Wu̱ inu̱ru̱, wu̱ do̱ru̱ru̱ Ye̱so.

15 Ka da-de, komo Ye̱so haanu̱ru̱ u̱n hur-o Rewi u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱. Ye̱ ro̱ u̱n re̱ u̱n rii-yo m-re̱ u̱n yan-go̱ks u̱n hwo̱r-ye̱ u̱n tar ne̱ u̱n ya-u̱t-ba'as ne̱. Go̱n ka hun-ne̱ ye̱, ye̱ ro̱ u̱n do̱re̱ u̱n Ye̱so u̱t-mo̱o̱r ne̱. 16 Yan-Yoos-de u̱n karamsa-o MosaParisa-ne̱, ye̱ hyanu̱ru̱ wu̱ ro̱ m-re̱ u̱n rii-yo m-re̱ be-u̱r gaan u̱n ya-u̱t-ba'as ne̱ u̱n yan-go̱ks u̱n hwo̱r-ye̱ u̱n tar ne̱. Ye̱ citu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Remen yan o̱ ne̱ wu̱ ro̱tte̱ u̱n re̱ u̱n rii-yo m-re̱ mo̱sse̱ u̱n yan-go̱ks u̱n hwo̱r-ye̱ u̱n tar ne̱ u̱n ya-u̱t-ba'as ne̱?”

17 Bo̱ Ye̱so ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ye̱ ro̱ ba u̱n go̱m à ye̱ u̱n hoob-o̱ u̱n ko-ya-u̱s-baat á, amba ya-u̱s-go̱m. Me̱ u̱n haan remen kashi u̱n hun-ne̱ á. Me̱ u̱n haan remen ya-u̱t-ba'as.”

Ma-to̱ o-swo̱o̱t

(Mati 9:14-17; Ruka 5:33-39)

18 De ken ho̱-de, yan-neke̱-m Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ ye̱ ro̱ o-swo̱o̱t. Parisa-ne̱ ye̱ ro̱ m-no̱m kaane̱ tomso. Ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ haanu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so, ye̱ citu̱ru̱ wu̱, “¿Re no̱me̱ yan-neke̱-m Yohana u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n Parisa-ne̱ ro̱tte̱ m-no̱m o-swo̱o̱t remen Shir, amba ye̱ ma ru ro̱ m-no̱m á?”

19 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱ u̱n sha-mo̱ u̱t-ma, wu̱ ze̱e̱ru̱, “To̱, ¿a nome̱ kaane̱? ¿Wa-u̱r-ge u̱n nay-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱ ye̱ yage̱ re̱ u̱n rii-yo m-re̱ mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱? Ay, a nome̱ kaane̱ á. 20 Se̱ de̱ ho̱-de a he m-de̱k u̱n ka wa-u̱r-ge-wu̱ à, ka ho̱-de o̱ ye̱ he m-yage̱ u̱n re̱ u̱n rii-yo m-re̱.”

21 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Magund-u̱r ut a de m-dap be-de u̱n gund-o pu̱-o̱ á. ¿A mo̱sse̱ u̱r-ut u̱r-pu̱-de ne̱? Pu̱-de-u̱r a yiish u̱r-ut kyaar, har arag-mo̱ n-ga. 22 Komo yatt-wu̱ he wu̱u̱s m-ke̱ m-pu̱ mo̱ u̱n tur-o̱ o-ka o-ut á, remen mo̱ pu'e̱ mo̱a caat tur-o̱ o-ka. Ka ke̱-mo̱ ukse̱, komo ka tur-o̱ o-ka o̱ naase̱. Remen kaane̱, a duus ke̱-m pu̱-mo̱ u̱n tur-o̱ o-ka o-pu̱ o̱.”

Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱

(Mati 12:1-8; Ruka 6:1-5)

23 De ken ho̱-de ne̱, Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱, Ye̱so ro m-arag u̱n co̱w n-te̱te̱ o̱ u̱n kat-o̱ u̱n hyo. Ye̱ ro̱ u̱r-hew, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ye̱ taknu̱ m-jet u̱n ro̱p-to̱ u̱n hyo.* 24 Parisa-ne̱ hyanu̱ru̱. Bo̱ ye̱ hyente̱ à, ye̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “A'a, ¿re no̱me̱ no̱tte̱ m-jet u̱n ro̱p-to̱ u̱n hyo Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱? ¿Ho̱-de Mosa zette̱ a nom m-se̱nge̱ u̱n de á?”

25 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿No̱ we̱t m-karante̱ rii-yo Dawuda nome̱ á? ¿Da-o̱ wu̱ ho̱ge̱ me̱r à, wu̱ u̱n o̱r u̱n wu̱ ne̱ à? Baks no̱. 26 Da-o̱ Abiyata ro'e̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir à, Dawuda ro m-neke̱ u̱n o̱r u̱n wu̱ ne̱ ne̱. Wu̱ co̱wu̱ru̱ De̱pi-o̱ Shir.† Wu̱ 'wo̱ssu̱ru̱ ga-to̱ a e̱sse̱ remen Shir à, to̱ u̱depe̱ ne̱t re á se̱ yan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir, Dawuda re̱e̱ru̱ to̱ har wu̱ ya'u̱ru̱ o̱r u̱n wu̱ ne̱.”‡§

27 Ka da-de, Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Shir no̱mo̱g Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱, wu̱ no̱m de remen a waragte̱ gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n de á. Wu̱ no̱mo̱g ka ho̱-de, remen wu̱ guut na. 28 Tomso ne̱, Wà-wu̱ u̱n ne̱t, wu̱ ro̱ ko-gwo̱mo-wu̱ bo̱'o̱se̱ daag u̱n rii-yo a he m-no̱m u̱n ka Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ de à.”

Bo̱r-u̱s tet

Wan-kom-o margan

(Mati 12:9-14; Ruka 6:6-11)

1 De ken ho̱-de, Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱, Ye̱so dooru̱ m-co̱w u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. Wu̱ hyanu̱ru̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱ kane̱ wan-kom-o margan. 2 To̱, ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ ro kane̱ ye̱ co̱no̱g ye̱ shipk Ye̱so u̱r-ba'as. Ye̱ ma'asu̱ru̱ Ye̱so u̱n tuwe̱ u̱n yish ko̱ wu̱a taasu̱ wu̱ ka go̱m-o̱ o-kom à. Ye̱ de̱k u̱nze Ye̱so dosse̱ wu̱ ka go̱m-o̱ Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱, ye̱ ship Ye̱so o̱ ká be-de u̱r-ba'as. Ye̱ kumug o̱ ka co̱w-yo ye̱ hette̱ wu̱ m-heet be-de u̱n piish u̱t-ma à. 3 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wan-kom-o margan, “Hyokne̱ o ine̱ ge̱ u̱n co-o̱ u̱n ko̱wan.”

4 Ka da-de ne̱, wu̱ citu̱ru̱ hun-ne̱, “¿Ya karamsa-o Mosa ze̱e̱ a he m-no̱m Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱? ¿A nom rii yo̱-yo, ko̱ o-so̱-yo? ¿A gu ne̱t a doote̱ wu̱ u̱t-ho̱, ko̱ de̱ a ho wu̱?” Ye̱ re̱su̱ru̱ te̱k.

5 Wu̱ gwo̱tu̱ru̱ ye̱ gwo̱t-o̱ u̱s-ryaab. Me̱n-u̱t naasu̱te̱ wu̱ remen cikt-de u̱n ye̱. Ka da-de, wu̱ ze̱e̱ru̱ ka ne̱t-wu̱, “Neks kom-o ru.” Wu̱ neksu̱ru̱ kom-o̱ u̱n wu̱. Go̱m taaru̱. 6 Ba u̱n naas o-da Parisa-ne̱ ruuru̱, ye̱ gamu̱ru̱ u̱t-hi u̱n hun-ne̱ ko-Gwo̱mo Here̱ ne̱ ye̱ wu̱ ro̱tte̱ u̱t-tu̱w à. Ye̱ ho̱o̱bu̱ru̱ o-co̱w ye̱ hoot Ye̱so.

Hun-ne̱ mo̱rgu̱te̱ n-riib o-mar

7-8 Ye̱so inu̱ru̱ mo̱sse̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱. Ye̱ haaru̱ n-riib o̱ o-mar. Mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ de̱e̱n u̱n dak-o̱ o-Gariri ye̱ do̱ru̱ru̱ wu̱, har yan-dak-o̱ o-Judiya, u̱n yan-bo̱-o̱ o-Urusharima ne̱, dak-o̱ o-Idumiya, u̱n hun-ne̱ ne̱ ye̱ u̱n jit-de u̱n Ro̱o̱g-o̱ o-Joda, raag-o̱ o-Taya o-Sidon ne̱. Ho̱no o-dak ye̱ haanu̱ru̱ be-de u̱n wu̱. Ye̱ ho̱gu̱su̱te̱ kap rem-se wu̱ ro̱ m-no̱m à. 9 Bo̱ ye̱ mo̱rgu̱te̱ à, Ye̱so ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ye̱ e̱ssu̱ wu̱ hat-o re̱k-o̱, taase mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ me̱gu̱mse̱ wu̱. 10 Wu̱ be'esu̱te̱ wu̱ taasu̱te̱ ya-u̱s-go̱m de̱e̱n go̱m-se u̱n ye̱, har kap ya-u̱s-go̱m ye̱ ro m-mo̱nd be-de u̱n wu̱ ye̱ ci'it wu̱.* 11 Da-o̱ ye̱ ya-u̱t-ko̱t da'e̱ u̱r-hi à, hyane̱ Ye̱so à, ye̱ kwu̱ktu̱ru̱ u̱n co-o̱ u̱n wu̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱ u̱s-kan, “Wo̱ wu̱ Wà-wu̱ Shir.” 12 Wu̱ kangsu̱ru̱ ye̱, ye̱ yage̱ wu̱ m-rwu̱u̱nte̱ kaane̱.

Yan-neke̱-m Ye̱so ne̱n o̱p u̱n yoor

(Mati 10:1-4; Ruka 6:12-16)

13 Ye̱so daagu̱ru̱ ye̱ ken yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ye̱, ye̱ neke̱, ye̱ deet o-haag u̱n wu̱ ne̱, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ argu̱ m-ha. 14-15 Wu̱ daagu̱ru̱ ne̱n o̱p u̱n yoor, wu̱ egu̱ru̱ ye̱ u̱r-jin yan-To̱m ye̱ u̱n wu̱. Ye̱ ma'aste̱ m-neke̱ u̱n wu̱ ne̱, ye̱ ko̱tu̱té̱ hun-ne̱ Ma-to̱ Shir, ye̱ kumut 'wo̱ns-mo̱ u̱n ruut u̱n ya-u̱t-ko̱t u̱n hi-to̱ u̱n hun-ne̱. 16-19 Jin-to̱ u̱n ye̱ to̱ ka, ne̱n o̱p u̱n yoor-ye̱ wu̱ daage̱ à:

Simo̱n (wu̱ Ye̱so ru̱'e̱ u̱r-jin Bitrus à),

Yakubu (wà Ze̱be̱di),

u̱n heno u̱n wu̱ Yohana (ye̱ wu̱ ru̱'e̱ u̱r-jin yakar Buwanajis à, yakar-ye̱ u̱t-dàkàr), tomso

Andarawus, u̱n

Pirip,

Bataromi, u̱n

Matiyos,

Tomas,

Yakubu (wà Aru̱payes), u̱n

Taddiyus, u̱n

Simo̱n (ya o-Kan'ana), tomso

Yahudas Iskariyoti wu̱ (wu̱ ya'ase̱ Ye̱so u̱n kom-to̱ u̱n ya-u̱t-yage̱ à).

Ye̱so u̱n Beru̱zabur
(ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ne̱)

(Mati 12:22-32; Ruka 11:14-23; 12:10)

20 Ka da-de, Ye̱so co̱wu̱ru̱ o̱ ken hur-o̱, komo mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ dooru̱ m-go'one̱ be-de u̱n wu̱, har wu̱ kum da-o̱ u̱n re̱ u̱n rii-yo m-re̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ á. 21 Da-o̱ o̱r u̱n wu̱ ne̱ ho̱ge̱ kaane̱ à, ye̱ ruuru̱ ye̱ bu̱pt wu̱. Ye̱ u̱n no̱m kaane̱ remen ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Wu̱ ro̱ ku̱s ku̱s.”

22 Yan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa ye̱ kergene̱ bo̱-o̱ o-Urusharima à, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t daag wu̱ u̱r-hi. U̱n be̱e̱b-de u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t† o̱ wu̱ ro̱tte̱ u̱n ruut u̱n ya-u̱t-ko̱t.”‡

23 Bo̱ Ye̱so ho̱gu̱te̱ ma-to̱ u̱n ye̱ à, wu̱ agnu̱ru̱ ye̱ be-de u̱n wu̱. Ka da-de ne̱, wu̱ citu̱ru̱ ye̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Re o̱ ne̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t he ruut u̱n hi u̱n de u̱n wu̱?” Bo̱ wu̱ citte̱ ye̱ kaane̱ à, wu̱ taknu̱ ye̱ m-yoose̱ u̱n sha-mo̱ u̱t-ma. 24 Wu̱ ze̱e̱ru̱, “U̱rege̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n o̱ ken dak-o̱ wongu̱te̱ ye̱ ro̱ u̱r-gu̱n kur-u̱t u̱t-kur u̱n hi u̱n de u̱n ye̱, cakru̱-mo̱ ka dak-o̱ hette̱. 25 Kaane̱ o̱, hun-ne̱ ye̱ u̱n o̱ ken hur-o̱, ye̱ wonge̱ kur-u̱t u̱t-kur. Ye̱ ma'asu̱ru̱ m-dum u̱n hi u̱n de u̱n ye̱, caage̱-mo̱ ka, ka hur-o̱ hette̱. 26 Gwo̱mo-to̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t komo, to̱ wonge̱ kur-u̱t u̱t-kur, to̱ ro̱ m-dum, jesse̱-mo̱, to̱ he'e̱. 27 Yatt-wu̱ he m-co̱w u̱n hur-o̱ u̱n ko-be̱e̱b-wu̱ ku̱u̱ste̱ saw-to̱ u̱n wu̱ á, se̱ wu̱ shipste̱ wu̱ u̱r-takan. Wu̱ geks ka da-de ne̱, wu̱ cakarsu̱te̱ hur-o̱ u̱n wu̱. 28 Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, Shir a sokse̱ hun-ne̱ kap ba'as-to̱ ye̱ nome̱ wu̱ à, o-yo'og ne̱ o̱ ye̱ nome̱ wu̱ à, 29 amba wu̱ yo'oge̱ Ku̱kt-o̱ Shir à, a sokse̱ ka ne̱t-wu̱ ba'as-de u̱n wu̱ á. Ka ba'as-de dea she'et be-de u̱n wu̱ ko̱ o̱ ke da-o̱.”§

30 Ye̱so u̱n rwo̱r kaane̱, remen ye̱ ze̱e̱g, “Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t daag wu̱ u̱r-hi.”

Inu Ye̱so u̱n hen-ne̱ Ye̱so ne̱

(Mati 12:46-50; Ruka 8:19-21)

31-32 Hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ ro tara tara. Ye̱so ro n-te̱te̱ o̱ u̱n ye̱. Wu̱ ro ye̱ u̱t-ma, inu u̱n wu̱ wo̱o̱nu̱ru̱ u̱n hen-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱. Ye̱ e̱su̱ru̱ n-do̱. Ye̱ to̱mu̱ru̱ wu̱ rwu̱u̱n wu̱ nom u̱t-ma u̱n ye̱ ne̱. Wu̱ ken wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Inu ru wu̱ ka u̱n hen-ne̱ ru ne̱ n-do̱. Ye̱ ro̱ u̱n hoob-o ru.”

33 Wu̱ shasu̱ru̱ ye̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Wan wu̱ ne̱ ro̱ inu re u̱n hen-ne̱ re ne̱?”

34 Wu̱ gu̱tru̱ru̱ hun-ne̱ ye̱ hwo̱ wu̱ n-te̱te̱ o̱ u̱n ye̱ à. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Inu re wu̱ ka u̱n hen-ne̱ re ne̱. 35 Wu̱ no̱me̱ rii-yo Shir co̱ne̱ à, campo̱, ko̱ ne'a, wu̱ ro̱ heno re, wu̱ ro̱ komo inu re.”

Bo̱r-u̱s nass

Wan-kap u̱n go̱

(Mati 13:1-9; Ruka 8:4-8)

1 Ye̱so inu̱ru̱ eso, wu̱ ruuru̱ n-riib o̱ o-mar, komo wu̱ taknu̱ yoose̱ u̱n hun-ne̱. Ye̱ mo̱rgu̱ru̱ de̱e̱n be-de u̱n wu̱. Bo̱ ye̱ mo̱rge̱ de̱e̱n à, wu̱ co̱wu̱ru̱ o-hat wu̱ she'etu̱ru̱ n-me̱ u̱n o̱ n-te̱ o-mar. Hun-ne̱ ro̱ o-zang n-riib o̱ o-mar.* 2 Wu̱ yoosu̱ru̱ ye̱ u̱s-rem u̱t-mo̱o̱r ne̱ u̱n sha-mo̱ u̱t-ma. 3 Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Raks no̱, no̱ ho̱gu̱te̱ ma-to̱ u̱m he no̱ m-ru̱re̱ à. Wu̱ ken ne̱t-wu̱ ruug o-pu̱p kap u̱n go̱. 4 Wu̱ ro̱ u̱n kap u̱n go̱, ye̱ ken go̱-ye̱ he̱'e̱nu̱ru̱ n-riib n-co̱w. Ye̱ge̱-no haanu̱ru̱, ye̱ co̱ro̱gsu̱ru̱ ye̱. 5 Ye̱ ken go̱-ye̱ he̱'e̱nu̱ru̱ be-de u̱t-ta'ar be-de u̱n ba m-hu de̱e̱n. Ba u̱n naas o-da, ye̱ po̱tu̱ru̱ remen dak-o ro̱tt u̱r-du̱w kane̱ á. 6 Da-o̱ ho̱-u̱r dakne̱ à, ye̱ kaku̱ru̱, remen geer-se u̱n ye̱ co̱w n-dak á. 7 Ye̱ ken go̱-ye̱ he̱'e̱nu̱ru̱ be-de yokor-u̱s ro̱ à. Ye̱ po̱tu̱ru̱, ye̱ bo̱'o̱su̱ru̱. Yokor-u̱s tu̱pnu̱ru̱, se me̱gu̱msu̱ru̱ ye̱, ye̱ ho̱ge̱ m-so̱k har ye̱ du̱kt u̱r-bon ne̱ á. 8 Ye̱ ken go̱-ye̱ he̱'e̱nu̱ru̱ be-de u̱t-wu̱u̱r. Ye̱ po̱tu̱ru̱. Ye̱ bo̱'o̱su̱ru̱ u̱r-bon ne̱. Ye̱ duku̱ru̱. Ye̱ no̱mu̱ru̱ ya'ane. Ye̱ ken ye̱ u̱r-kwo̱o̱z u̱n o̱p [30]. Ye̱ ken ye̱ kwo̱o̱z-u̱t tet [60] ko̱ kwo̱o̱z-u̱t taan [100].”

9 Ka da-de, Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Kap wu̱ ro̱ u̱t-to̱ ne̱ to̱ m-ho̱ge̱ à, wu̱ ho̱ge̱.”

Rii-yo hante̱ riig-mo̱ u̱n
sha-mo̱ u̱t-ma à

(Mati 13:10-17; Ruka 8:9-10)

10 Da-o ho̱r-o̱, Ye̱so ro u̱n ho̱n-de u̱n wu̱. Ka o̱p u̱n yoor-ye̱, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, u̱n ye̱ ken ye̱ ne̱, ye̱ haaru̱ be-de u̱n wu̱ ye̱ hwo̱o̱ru̱ wu̱ n-te̱te̱. Ye̱ citu̱ru̱ wu̱ yo ka sha-mo̱ u̱t-ma to̱ ro̱ à. 11 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ ye̱ ya'ase̱ Shir hur-u̱r no̱ à, no̱ ye̱ Shir ya'e̱ no̱ nept ma-to̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n wu̱. Ye̱ ya'ase̱ Shir hur-de u̱n ye̱ á, ye̱ a m-yoose̱ u̱n sha-mo̱ u̱t-ma. 12 Remen a shoosté̱ Ma-to̱ Shir:

“ ‘Ye̱a hyen yo me̱ m-no̱m à

amba ye̱a hoks m-nap u̱n yo̱ me̱ m-no̱m á.

Ye̱a ho̱ge̱ yo me̱ m-ze̱e̱ à, amba ye̱a nep á;

taasu̱ ye̱ waktu̱ne̱ be-de Shir a soksu̱te̱ ye̱ u̱t-ba'as.’ ”†

Bo̱ ma-to̱ u̱n ka wan-kap u̱n go̱ wu̱ ro̱ à

(Mati 13:18-23; Ruka 8:11-15)

13 Ka da-de, Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “U̱rege̱ no̱ nap ka sha-mo̱ u̱t-ma to̱ á, no̱a nep o̱ ka sha-mo̱ u̱t-ma to̱ kusse̱ á. 14 Ka wan-kap u̱n go̱ wu̱, Ma-to̱ Shir to̱ wu̱ ro̱ m-kap. 15 Ye̱ ka go̱-ye̱ ye̱ he̱'e̱ne̱ n-riib u̱n co̱w à, no co̱ro̱gsu̱ru̱ ye̱, sha-mo̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱ mo̱ ka, ye̱ a ru̱re̱ Ma-to̱ Shir à. Ye̱ ho̱gu̱sse̱, ba u̱n naas o-da, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t wo̱o̱nu̱ru̱, wu̱ deksu̱ru̱ to̱. 16 Kaane̱ o̱ tomso, ka go̱-ye̱, ye̱ a kape̱ n-te̱ u̱t-ta'ar à, sha-mo̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱ mo̱ ka, ye̱ ho̱ge̱ Ma-to̱ Shir à. Ba u̱n naas o-da, ye̱ go̱ksu̱ru̱ to̱ o-zak o-zak. 17 Amba ye̱ e̱ss to̱ u̱r-hur á. Bo̱ ye̱ she'ette̱ hiin à, ye̱ ho'osu̱ru̱ to̱. Yo ka u̱n ko̱r remen ko̱o̱b-u̱r bo̱k ye̱, komo hun-ne̱ suutu̱ ye̱ u̱s-cenene u̱nze ye̱ go̱kste̱ Ma-to̱ Shir, ye̱ hoks gaag u̱t-me̱n á. 18 Ka go̱-ye̱, he̱'e̱ne̱ n-te̱ u̱n yokor à, ye̱ ro̱ ka ye̱ ho̱ge̱ Ma-to̱ Shir à. 19 Amba hoob-o̱ u̱n rii-yo u̱n ho̱no o-dak yo rwo̱'u̱ru̱ ye̱ u̱n co. A ro̱ ye̱ m-raks u̱n go̱p-de u̱n hoob-o̱ o-kwu̱m. Komo u̱n go̱p-de u̱n se ken rem-se, se naasu̱ru̱ Ma-to̱ Shir u̱n hur-de u̱n ye̱. Remen kaane̱, se we̱nu̱ru̱ m-duk. 20 Ka go̱-ye̱, ye̱ a go̱'e̱ be-de u̱t-wu̱u̱r à, ye̱ ro̱ ka ye̱ ho̱ge̱ Ma-to̱ Shir à, har to̱ she'etu̱ru̱ u̱n hur-de u̱n ye̱, to̱ no̱mu̱ru̱ u̱r-bon be-de u̱n ye̱. U̱n hur-de u̱n wu̱ ken wu̱, ya wu̱ ro̱ u̱ntu̱n ka go̱-yo yo ro̱ m-kum u̱n ya'ane u̱r-kwo̱o̱z u̱n o̱p [30] à. U̱n hur-de u̱n wu̱ ken wu̱ komo yo ro̱ m-kum kwo̱o̱z-u̱t tet [60]. U̱n hur-de u̱n wu̱ ken wu̱, yo ro̱ m-kum kwo̱o̱z-u̱t taan [100].”

Sha-mo̱ u̱n ma-to̱ u̱r-pitirra

(Ruka 8:16-18)

21 Ka da-de, Ye̱so citu̱ru̱ ye̱, “¿A u̱n daps u̱r-pitirra remen a ho̱kte̱ de o-shaar? ¿Ko̱ u̱n ku̱s-o̱ o-kwu̱u̱r? Ay, amba remen a sekt de n-to̱n be-de a he m-hyan à.‡ 22 Bo̱ u̱n rii-yo ro̱ wukusse̱ à, rwu̱u̱n-mo̱ yo he'e̱ cas cas.§ 23 Kap wu̱ ro̱ u̱t-to̱ ne̱ to̱ m-ho̱ge̱ à, wu̱ ho̱ge̱.”

24 Ye̱so dooru̱ ye̱ m-ru̱re̱ u̱t-ma. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Baks no̱ yo no̱ ho̱ge̱ à u̱r-bon ne̱. Ko̱k-de o mesu̱te̱ wu̱ ken wu̱ à de a hette̱ wo̱ m-me'esse̱, har a doo wo̱.* 25 Ko-wan-rii, wu̱ a m-do'e̱. Wu̱ ro̱tte̱ ne̱ á, ko̱ ya o-rii-yo yo wu̱ ro̱tte̱ hiin à, a rumus yo, a yage̱ wu̱ u̱t-kom m-zar.”†

Sha-mo̱ u̱n ma-to̱ u̱n go̱-ye̱ po̱tne̱ à

26 Ye̱so dooru̱ ye̱ u̱n ru̱re̱ u̱t-ma. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Gwo̱mo-to̱ Shir ya to̱ ro̱ u̱ntu̱n ko-ya-to̱m wu̱ kape̱ go̱ u̱n kat-o̱ u̱n wu̱ à. 27 A rewu̱ru̱ u̱t-ho̱, go̱ po̱tu̱ru̱, ye̱ bo̱'o̱su̱ru̱, wu̱ nap bo̱ takne̱ á. 28 O-dak u̱n hi u̱n de u̱n o̱, o̱ ro̱ m-'ya rii-yo m-re̱. Po̱to̱n-mo̱ ro̱ u̱r-takan. Ye̱ po̱te̱, ye̱ duku̱ru̱. U̱jime̱ ye̱ no̱mu̱ru̱ ya'ane. 29 Da-o̱ kat-o̱ nense̱, wu̱ to̱mu̱ru̱ ya-m-ce u̱n kunt-de m-ce ne̱ remen kat-o wooste̱ m-ce.”‡

Sha-mo̱ u̱n ma-to̱
u̱n ya'ane-yo o-mosta

(Mati 13:31-32,34; Ruka 13:18-19)

30 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿U̱n yaane̱ u̱m hette̱ m-hongse̱ Gwo̱mo-to̱ Shir? ¿Ya u̱n ma-to̱ ne̱ u̱m hette̱ m-rwu̱nte̱ u̱n sha-mo̱ u̱n to̱? 31 Gwo̱mo-to̱ u̱n wu̱ to̱ ro̱ u̱ntu̱n ya'ane-yo o-mosta yo a go̱'e̱ n-dak à. Ko̱ de nomte̱ yo jiishte̱ ya'ane kap u̱s-re̱k à. 32 Yo jiishu̱ru̱ kap o̱ u̱n gu̱go̱o̱g-o̱, a go̱'e̱ n-me̱ o-wak à. Yo no̱mu̱ru̱ caari-se u̱s-jet, har no ro̱ m-cire̱ u̱n se ye̱ ce u̱t-kur.”

33 U̱n sha-mo̱ u̱t-ma de̱e̱n go̱n to̱ ka, Ye̱so ru̱re̱ ye̱ Ma-to̱ Shir hond hond bo̱ ye̱ he hoks m-nap à. 34 Wu̱ ru̱ru̱ ye̱ rii á, se̱ de̱ u̱n sha-mo̱ u̱t-ma ne̱. Amba pakse̱ o̱, wu̱ ro u̱n rwu̱nte̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ko̱yan.

Ye̱so re̱ste̱ m-yo m-ho̱ ne̱

(Mati 8:23-27; Ruka 8:22-25)

35 Ka da-de ne̱ m-rim, Ye̱so ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “Haan a pes no̱ jit-de o-mar.” 36 Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ye̱ yagnu̱ru̱ hun-ne̱, u̱t-mo̱o̱r ne̱ ye̱ co̱wu̱ru̱ o-hat be-de Ye̱so ro à. Ye̱ neku̱ru̱. To̱ ken hat-to̱ ro kon tomso ne̱ u̱t-re̱k-to̱. 37 Ye̱ ro m-neke̱, caari-mo̱ m-yo taknu̱ru̱. Ho̱-m ro m-tam o-hat. Mo̱ ro m-he̱'e̱be̱ n-me̱ har mo̱ u̱n he de m-shoos o-hat. 38 Ye̱so ro m-rew n-me̱ o-hat so u̱r-tu̱r u̱n jim. Hi-de u̱n wu̱ ro ru̱sse̱ u̱n rii-o̱ atte̱ u̱n ru̱s u̱r-hi à. Ye̱ 'yonsu̱ru̱ wu̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wa-u̱r-Yoos, ashi! ¿Wo̱ was á? Te̱ ka he m-sabarse̱!”

39 Ka da-de, wu̱ inu̱ru̱ m-rew, wu̱ huru̱ru̱ m-yo u̱t-gaag. Wu̱ ze̱e̱ru̱ o-mar, “Re̱s temb.” Yo-m re̱su̱ru̱ te̱k. Mar-o re̱su̱ru̱ temb.

40 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Yan yo hante̱ no̱tte̱ u̱n ho̱ge̱ o-gye̱r? ¿Har m-mo̱ka no̱ she̱r be-de Shir á?”

41 Ye̱ ho̱gu̱ru̱ o-gye̱r de̱e̱n. Ye̱ ze̱e̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱, “Wuuu, ¿Ya u̱n go̱n ne̱t-wu̱ kaane̱ wu̱ yo-m ro̱ wu̱ o-do̱ro̱tte̱ m-ho̱ ne̱?”

Bo̱r-u̱s taan

Taas u̱n gom-o u̱n
wu̱ ya-u̱t-ko̱t da'e̱ u̱r-hi à

(Mati 8:28-34; Ruka 8:26-39)

1 Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ pasu̱ru̱ de ka jit-de o-mar de, u̱n dak-o̱ o-Garasa. 2 Da-o̱ Ye̱so ru'e̱ o-hat à, ba u̱n naas o-da, wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro kon wu̱ ko-ya-u̱t-ko̱t da'e̱ u̱r-hi à. Wu̱ rwu̱u̱nu̱ru̱ be-de u̱s-saag, wu̱ go'onu̱te̱ u̱n Ye̱so ne̱. 3 Wu̱ ro m-ma'as m-she'et u̱n pak-to̱ u̱t-ta'ar be-de a m-jo̱k u̱t-u à. Wu̱ ro m-gege̱ á ko̱ u̱t-kwo̱m. 4 Ko̱ a gegu̱rse̱ na-se u̱n wu̱ u̱t-kom ne̱ u̱t-kwo̱m u̱t-kwo̱m, wu̱ jetemse̱ to̱ war war. Yatt-wu̱ ro wu̱ m-hoks m-gaag á. 5 Ko̱ de ke da-de, m-te̱t m-ho̱w ne̱, wu̱ ro n-te̱ u̱n saag-se u̱n pak-to̱ u̱t-ta'ar, n-to̱n u̱t-haag. Wu̱ ma'asu̱ru̱ u̱s-kan kane̱. Wu̱ ro m-monomse̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ u̱t-ta'ar u̱t-ta'ar.

6 Da-o̱ wu̱ hyambe̱ Ye̱so à, wu̱ kawu̱ru̱ Ye̱so o-rek. Wu̱ wo̱bu̱ru̱. Wu̱ kwu̱ktu̱ru̱ u̱n co Ye̱so. 7 Wu̱ she̱rgu̱ru̱ u̱s-kan. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ye̱so, Wà-wu̱ Shir, n-to̱n, ¿ya da wo̱ u̱n me̱ ne̱? Hakku̱re̱, u̱m mo̱ssu̱te̱ wo̱ u̱n Shir ne̱, wo̱ 'ya me̱ u̱r-ko̱o̱b á!” 8 Wu̱ u̱n ze̱e̱ yo ka remen Ye̱so zeste̱ ko-ya-u̱t-ko̱t, “Ru no̱ u̱n hi-de u̱n ka ne̱t-wu̱.”

9 Bo̱ ka ne̱t-wu̱ ko̱nte̱ Ye̱so à, Ye̱so citu̱ru̱ wu̱. Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Jin u̱n du ro̱ waane̱?”

Wu̱ shasu̱ru̱ Ye̱so, “ ‘Timb,’ me̱ wu̱ u̱n ho̱n-de á, te̱ de̱e̱n.” 10 Wu̱ ko̱nu̱ru̱ Ye̱so komo wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ye̱so hakku̱re̱, taasu̱ o yen te̱ u̱n ka be-de.”

11 U̱n ka be-de ne̱, caari-o̱ u̱n kur-o̱ u̱n are̱de ro u̱t-re̱ n-to̱n u̱r-haag. 12 Ya-u̱t-ko̱t ko̱nu̱ru̱ Ye̱so. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ye̱so tu̱wu̱t te̱ be-de u̱n are̱de yage̱ te̱ cu̱wu̱t ye̱.” 13 Ye̱so ya'u̱ru̱ ye̱ o-co̱w. Ya-u̱t-ko̱t ruuru̱ be-de u̱n ka ne̱t-wu̱, ye̱ co̱wu̱ru̱ u̱n hi-to̱ u̱n are̱de. Kur-o̱ u̱n are̱de dugu-u̱s yoor [2,000]. Are̱de yirigbu̱ru̱ o-mar. Bo̱ ye̱ yirigbu̱te̱ à, ye̱ duuzbu̱ru̱ n-me̱ o-mar. Ho̱-m re̱e̱ru̱ ye̱ kap.

14 Bo̱ yan-gu̱t-de u̱n are̱de hyente̱ rii-yo no̱me̱ à, ye̱ so̱mu̱ru̱ u̱s-rek, ha-mo̱ u̱n bo̱-o̱ ro̱ yow yow à. Ye̱ ru̱ndu̱ru̱ ya-o-bo̱ u̱n riib-se u̱n o̱ ne̱ ka ma-to̱. Hun-ne̱ rwu̱u̱nu̱ru̱, ye̱ hyenet rii-yo ko̱re̱ à. 15 Ye̱ haanu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so, ye̱ hyanu̱ru̱ wu̱ ya-u̱t-ko̱t ro daage̱ u̱r-hi à. Wu̱ ro tara u̱n gund-o̱ u̱n wu̱ ne̱ ho̱kke̱ u̱n we̱e̱r-se u̱n wu̱ ne̱. Ye̱ ho̱gu̱ru̱ o-gye̱r. Ye̱ hyanag u̱t-hyat. 16 Komo ye̱ hyane̱ rii-yo ko̱re̱ ka ne̱t-wu̱ ya-u̱t-ko̱t da'e̱ u̱r-hi à, u̱n ka are̱de̱-ye̱ ne̱ u̱n yish-ye̱ u̱n ye̱ à, ye̱ ru̱ru̱ hun-ne̱ ye̱ rwu̱u̱ne̱ so̱ o-bo̱ à rii-yo ko̱re̱ à. 17 Ye̱ taknu̱ ko̱n-u̱s Ye̱so wu̱ yaksu̱ ye̱ dak-o̱ u̱n ye̱.

18 Ye̱so ro m-co̱w o-hat wu̱ yagu̱te̱ ka dak-o̱ o̱ ka. Ka ne̱t-wu̱ ne̱ wu̱ ya-u̱t-ko̱t ro daage̱ u̱r-hi à ko̱nu̱ru̱ Ye̱so 'ye wu̱ o-co̱w wu̱ do̱ru̱té̱ wu̱. 19 Amba Ye̱so de̱k ma-to̱ u̱n wu̱ á. Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Ji o-hur be-u̱r yan-yen-du du. O ru̱re̱ ye̱ rem-se Wan-Ko̱yan nomu̱ wo̱ à, u̱n bo̱ wu̱ hyane̱ 'wo̱n u̱n du à.” 20 Ká ne̱t-wu̱ argu̱ru̱ m-neke̱. Wu̱ taknu̱ rwo̱r u̱n ka ma-to̱ u̱n ka dak-o̱ o̱ a m-ze̱e̱ Bo̱-u̱t O̱p à. Wu̱ ro m-rwo̱r u̱n ka rem-se u̱t-mo̱o̱r ne̱ se Ye̱so nomu̱ wu̱ à. Hun-ne̱ kap ye̱ bo̱pu̱ru̱ u̱s-nu remen ye̱ ho̱gu̱te̱ rii-yo u̱t-hyat.

Ye̱so taasu̱te̱ ne̱n yoor go̱m-se u̱n ye̱

(Mati 9:18-26; Ruka 8:40-56)

21 Komo Ye̱so co̱wu̱ru̱ o-hat wu̱ dooru̱ m-pas u̱n jit-de o-mar. Bo̱ wu̱ wo̱o̱bu̱te̱ à, hun-ne̱ de̱e̱n mo̱rgu̱ru̱ be-de u̱n wu̱ n-riib o-mar. 22 Wu̱ ken ne̱t-wu̱ haanu̱ru̱, jin-de u̱n wu̱ Jaros. Wan-gaan be-de u̱n yan-co ye̱ u̱n kuke̱-o̱ atte̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir à. Bo̱ wu̱ hyente̱ Ye̱so à, wu̱ kwu̱ktu̱ru̱ u̱n co-o̱ u̱n wu̱. 23 Wu̱ gapu̱rsu̱ru̱ Ye̱so, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ye̱so, me̱ ka haane̱ be u̱n du. Wà re wan-ne'a-wu̱ ro̱ u̱n kom-to̱ Shir. U̱m co̱no̱g o he, o ci wu̱ u̱n kom-u̱t ru ko̱ ka go̱m-o̱ ro̱ m-ta à, wu̱ nom ho̱o̱g.” 24 Ye̱so argu̱ru̱ wu̱ m-do̱re̱. Ye̱ argu̱ru̱ m-neke̱. Hun-ne̱ de̱e̱n do̱ru̱ru̱ Ye̱so. Ye̱ ro wu̱ m-me̱gemse̱.

25 Wu̱ ken ne'a-wu̱ ro kon wu̱ go̱m bo̱pe̱ à, hak-u̱s o̱p u̱s-yoor [12] hyó-m ro m-du u̱n wu̱r-o̱ u̱n wu̱. 26 Wu̱ swo̱o̱g u̱r-ko̱o̱b de̱e̱n u̱n kom-to̱ u̱n ya-u̱s-ba'at u̱t-mo̱o̱r ne̱. Bo̱ u̱n rem-se wu̱ rotte̱ u̱n kom-to̱ u̱n wu̱ à, kap o̱ u̱n se se teeste̱ u̱n hoob-o̱ u̱s-baat remen go̱m-o̱ u̱n wu̱ teet. Go̱m ro wu̱ m-mu̱u̱n n-hwu̱k n-hwu̱k. 27 Wu̱ ho̱gu̱su̱te̱ Ye̱so ro u̱n taas u̱s-go̱m. Wu̱ pa'anu̱ru̱ so̱ u̱n jim-de u̱n wu̱ n-me̱ u̱n mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ wu̱ ci'it gund-o Ye̱so. 28 Wu̱ ze̱e̱ru̱ u̱n hur-de u̱n wu̱, “Ko̱ bo̱ u̱n gund-o Ye̱so o̱ de̱ u̱m ci'e̱, o̱ bo̱'o̱su̱te̱ go̱m re teet.” 29 Bo̱ wu̱ ci'ite̱ gund-o Ye̱so à, hyó-mo̱ u̱n wu̱ argu̱ru̱ m-ka ba u̱n rem. Wu̱ ho̱gu̱ru̱ u̱n wu̱r-o̱ u̱n wu̱ go̱m taag.

30 Ba u̱n naas o-da, Ye̱so napu̱ru̱ Shir ruutte̱ se ken myot-se u̱n wu̱r-o̱ u̱n wu̱, wu̱ napu̱ru̱ u̱nze wu̱ ken ci'ig wu̱. Wu̱ byandu̱ru̱ n-me̱ u̱n mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ wu̱ nept wu̱ ci'e̱ wu̱ à. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Wan wu̱ ne̱ ci'e̱ me̱ o-gund?”

31 Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Gwo̱t ka mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ to̱. ¿Wa nep ne̱t-wu̱ ci'e̱ gund-o ru?”

32 Ka da-de, wu̱ gu̱tru̱ru̱ remen wu̱ hyenet wu̱ no̱me̱ kaane̱ à. 33 Ne'a tomso, bo̱ wu̱ nepte̱ rii-yo takne̱ u̱n wu̱ ne̱ à, wu̱ haanu̱ru̱ gye̱r-o-gye̱r. Wu̱ ro u̱s-zap. Wu̱ kwu̱ktu̱ru̱ u̱n co Ye̱so, wu̱ ru̱ru̱ wu̱ bo̱ u̱n rii-yo takne̱ à. 34 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wà re, wan-ne'a bo̱ o she̱rte̱ u̱n me̱ ne̱ à, go̱m ru taag. Ji o-hur, hur-u̱r gaan. O̱a do m-mu̱u̱n á.”

35 Wu̱ ro u̱t-ma, ye̱ ken ye̱ rwu̱u̱nu̱ru̱ u̱n hur-o̱ u̱n wan-co-wu̱ u̱n kuke̱-o̱ atte̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir à. Ye̱ ze̱e̱ru̱ ka wan-co-wu̱, “¿Yan yo wo̱tte̱ u̱n rangse̱ u̱n Wa-u̱r-Yoos? Wà ru wan-ne'a mereste̱.”

36 Ko̱ de̱ ye̱ zette̱ kaane̱, u̱nze wà wan-ne'a mereste̱ à, Ye̱so was u̱n to̱ ne̱ á. Wu̱ ze̱e̱ru̱ wan-co, “Yage̱ o-gye̱r. She̱r hur-u̱r gaan cot.”

37 Bo̱ Ye̱so ru̱ru̱tu̱ wu̱ kaane̱ à, ye̱ argu̱ru̱ m-neke̱ u̱n ka ne̱t-wu̱ ne̱, amba Ye̱so de̱k hun-ne̱ á, se̱ Bitrus, u̱n Yakubu, u̱n Yohana (heno Yakubu) ne̱. 38 Bo̱ ye̱ woote̱ u̱n hur-o Jaros à (wan-co u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir à), Ye̱so 'wo̱ssu̱ru̱ hun-ne̱ kane̱ de̱e̱n. Ye̱ ro u̱s-'wo̱n. 39 Bo̱ wu̱ tu̱wte̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Remen yan o̱ no̱tte̱ u̱s-'wo̱n? Ay, wan-ne'a-wu̱ mar á. Rew-mo̱ wu̱ ro̱tte̱.” 40 Ye̱ nemsu̱ru̱ wu̱ nemes-to̱ o-yo'og. Wu̱ ruutu̱ru̱ bo̱ u̱n ye̱ ro kane̱ kap à n-do̱. Wu̱ de̱ku̱ru̱ bo̱ u̱n tato-o̱ u̱n wan-ne'a u̱n inu u̱n wan-ne'a ne̱ u̱n ye̱ ka ne̱n tet ye̱ ne̱ ye̱ wu̱ rotte̱ m-neke̱ u̱n ye̱ ne̱ à. Ye̱ co̱wu̱ru̱ be-de u̱r-u. 41 Ye̱so bo̱pu̱ru̱ kom-o̱ u̱n ka wan-ne'a-wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ wan-ne'a, “Tarita kumi!” (Wata, “Wan-ne'a, u̱m ze̱e̱g, ine̱ ge̱!”) 42 Ba u̱n naas o-da, wan-ne'a inu̱ru̱ ge̱. Wu̱ yawgu̱ru̱ u̱n na-se u̱n wu̱. Hak-se u̱n ka wan-ne'a-wu̱ o̱p u̱s-yoor [12]. Ko̱wan bo̱pu̱ o-nu. Rem-se u̱t-hyat se ka ye̱ hyane̱. 43 Ye̱so kangsu̱ru̱ ye̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “No̱ jar no̱ ru̱re̱ ne̱t á, amba 'ya no̱ wan-ne'a rii-yo m-re̱.”

Bo̱r-u̱s cind

A yagu̱te̱ Ye̱so u̱t-yage̱ u̱n bo̱-o̱ u̱n wu̱

(Mati 13:53-58; Ruka 4:16-30)

1 Ye̱so inu̱ru̱ u̱n ka bo̱-o̱, wu̱ wargu̱ru̱ u̱n bo̱-o̱ u̱n wu̱ o-Nazaret. Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ neku̱ru̱ u̱n wu̱ ne̱. 2 Bo̱ Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ wo̱o̱nte̱ à, wu̱ taknu̱ yoose̱ u̱n hun-ne̱ u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. Hun-ne̱ mo̱rgu̱ru̱ de̱e̱n. Bo̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ wu̱ à, ye̱ bo̱pu̱ru̱ u̱s-nu. Ye̱ ze̱e̱ru̱,

“Ka ne̱t-wu̱ ne̱, ¿ke ne̱ o̱ wu̱ kume̱ ka nap-se kaane̱? Gwo̱t go̱n caari-to̱ u̱t-hyat to̱ wu̱ ro̱ m-no̱m à! 3 Ashi, ¿wu̱ wu̱ ka wan-shaab? ¿Wà Meri, se̱k-wu̱ Yakubu ne̱ u̱n Yosi ne̱, Yahudas ne̱, Simo̱n ne̱? Hen-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱, yan-ne'a-ne̱ ye̱ ro̱ ko̱n kane̱ be u̱n na.” Ka da-de ne̱, ye̱ kutu̱ru̱ Ye̱so u̱t-yage̱.

4 Ka da-de, Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ko̱ kene̱ a m-bo̱m u̱n wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir, amba yan-bo̱-o̱ u̱n wu̱, be-de a mate̱ wu̱ à, ko̱ wu̱ ro̱ u̱n rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir, ye̱ ro̱ m-was u̱n to̱ ne̱ har ye̱ bu̱pt to̱ á.”* 5 Ye̱so wu̱ hoks no̱m u̱t-hyat kane̱ á, se̱ de̱ ya-u̱s-go̱m hiin ye̱ wu̱ ci'e̱ u̱n kom-to̱ u̱n wu̱ à, go̱m-u̱s taaru̱ ye̱. 6 Wu̱ bo̱pu̱ru̱ nu. Wu̱ hyanag hyat-to̱ u̱n yan-bo̱-o̱ u̱n wu̱ remen ko̱o̱b-de u̱n m-she̱r be-de u̱n wu̱. Wu̱ do̱rgu̱ru̱ u̱t-bo̱ to̱ ro̱ o-zang à. Wu̱ masu̱ru̱ u̱n yoose̱ u̱n hun-ne̱ Ma-to̱ Shir.

Ye̱so to̱mo̱g ne̱n o̱p u̱n yoor

(Mati 10:5-15; Ruka 9:1-6)

7 Wu̱ agnu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱n o̱p u̱n yoor [12] be-u̱r gaan. Wu̱ taknu̱ to̱m-se u̱n ye̱ yoor yoor, ye̱ yoose̱ hun-ne̱ Ma-to̱ Shir. Wu̱ ya'u̱ru̱ ye̱ 'wo̱ns-mo̱ u̱n ruut u̱n ya-u̱t-ko̱t ye̱ da'e̱ u̱n hi-to̱ u̱n hun-ne̱ à.

8 Wu̱ naku̱ru̱ ye̱ u̱t-to̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ ine̱ m-neke̱, no̱ jar no̱ dek rii á, se̱ ko̱-yo m-neke̱, no̱ he m-de̱k. No̱ de̱k rii-yo m-re̱ á. No̱ de̱k ba-o̱ u̱r-e̱ss á. No̱ de̱k hwo̱r á. 9 No̱ ine̱ m-neke̱, no̱ tu̱p u̱t-ka'ante̱. No̱ de̱k co̱p-u̱t yoor á se̱ to̱ ro̱ u̱n wu̱r-u̱t no̱ à cot.” 10 Wu̱ dooru̱ ye̱ m-ru̱re̱ u̱t-ma. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “No̱ kume̱ hur-o̱ no̱ comsu̱te̱ à, she'et no̱ kane̱ har no̱ ruut u̱n ka bo̱-o̱. 11 No̱ wo'e̱ be-de a yage̱ no̱ m-go̱ks à, ko̱ m-raag u̱n ma-u̱t no̱ ne̱ à. Da-o̱ no̱ ine̱ m-arag u̱n ka be-de, kukt no̱ hu-mo̱ u̱n na-u̱s no̱. No̱ hu̱ste̱ kom-u̱t no̱ o̱ ka ho̱-de Shir he ye̱ piishe̱ u̱t-ma à.”†‡

12 Bo̱ wu̱ komte̱ ye̱ m-ru̱re̱ u̱n ka ma-to̱ à, ye̱ ruuru̱, ye̱ ru̱ru̱ hun-ne̱. Ye̱ ro m-ze̱e̱, “Ho'os no̱ ba'as-u̱t no̱, no̱ mu̱u̱n, no̱ kon Shir. Wu̱a soks ba'as-u̱t no̱.” 13 Ye̱ ruutu̱ru̱ ya-u̱t-ko̱t de̱e̱n ye̱ da'e̱ hi-to̱ u̱n hun-ne̱ à. Bo̱ ye̱ 'wo̱ste̱ ya-u̱s-go̱m de̱e̱n à, ye̱ duusu̱ru̱ ye̱ m-no̱w. Ye̱ ko̱nu̱ru̱ Shir. Go̱m-u̱s taaru̱ ye̱.§

Mar-m Yohana Wa-m-Yo'os
u̱n hun-ne̱ m-ho̱

(Mati 14:1-12; Ruka 9:7-9)

14 Ye̱so ruug u̱r-jin ko̱ kene̱ har ko-Gwo̱mo Here̱ [Atipas] ho̱gu̱ru̱ ma-to̱ u̱n wu̱. Hun-ne̱ kap ye̱ ma'asu̱ru̱ u̱s-barag. Ye̱ ro m-ze̱e̱, “¿Wan wu̱ ne̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n ka hyat-to̱ kaane̱?” Ye̱ ken ye̱ ze̱e̱ru̱ “Yohana wu̱. Wu̱ ro'e̱ u̱n m-yo'os u̱n hun-ne̱ n-te̱ m-ho̱ à. Wu̱ wu̱ Shir 'yonse̱ be-de m-margan ne̱. Wu̱ wu̱ a ya'ase̱ ka be̱e̱b-de.”

15 Ye̱ ken ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ay, E̱reja wu̱.”

Ye̱ ken ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ay, wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱ u̱ntu̱n ka ye̱ haane̱ n-ga à.”*

16 Bo̱ Here̱ ho̱gu̱te̱ ma-u̱t Ye̱so à, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Yohana wu̱ u̱m rwo̱'e̱ a kups hi-de u̱n wu̱ à, wu̱ ine̱ u̱n ho̱o̱g ne̱!”

17 Here̱ u̱n ze̱e̱ kááne̱ remen se ken hak-se n-ga ne̱, wu̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ rwo̱'o̱g a ship Yohana. A rwo̱'u̱ru̱ wu̱ u̱n kuke̱-o̱ m-ke'et. Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ remen wu̱ gaag ne'a hen u̱n wu̱, Herodiya cin ba campo̱ u̱n wu̱ u̱n mar. Jin-u̱r campo̱ u̱n wu̱ ro Pirip. 18 Here̱ u̱n no̱m kaane̱ remen Yohana ma'aste̱ wu̱ m-ru̱re̱ u̱nze, u̱depe̱ wu̱ ge ne'a hen u̱n wu̱ á.† 19 Ne'a su̱u̱ru̱ Yohana u̱s-ryaab har wu̱ co̱no̱g wu̱ ho wu̱. Amba Herodiya kum u̱r-be á. 20 Ko-Gwo̱mo Here̱ ro̱ u̱n gye̱r-o Yohana. Wu̱ nak wu̱ kashi u̱n ne̱t-wu̱, wan-ba-m-ku̱ko̱p. Remen kaane̱, wu̱ e̱ssu̱ru̱ wu̱ be-de rii a ci wu̱ á. Wu̱ ro m-zo̱'o̱re̱ de̱e̱n da-o̱ Yohana ro u̱t-ma u̱n wu̱ ne̱. Amba kap u̱n kaane̱ ne̱, wu̱ ro̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n re̱re̱m-mo̱ u̱n ma-to̱ u̱n wu̱.

21 Amba de ken ho̱-de, Herodiya kumu̱ru̱ caari-de u̱r-ho̱. Ka ho̱-de, ko-Gwo̱mo Here̱ ro u̱n baks u̱n ho̱-de a mate̱ wu̱ à. Wu̱ no̱mu̱ru̱ o-biki. Wu̱ banu̱ru̱ gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n wu̱, u̱n se̱k-ye̱ ne̱ ye̱ u̱n karma-ne̱ u̱n se̱k-ye̱ ne̱ ye̱ u̱n dak-o̱ o-Gariri. 22 Bo̱ ye̱ mo̱rgu̱te̱ u̱n biki-o̱ u̱n wu̱ à, wà Herodiya wan-ne'a, wu̱ co̱wu̱ru̱ be-de u̱n ye̱. Wu̱ he̱wu̱ru̱ u̱s-he̱w. Zak-o re̱e̱ru̱ ka ya-o-biki ye̱ de̱e̱n, kap u̱n ko-Gwo̱mo Here̱ ne̱. Ko-Gwo̱mo haku̱ru̱ o-nu, wu̱ ze̱e̱ru̱ ká wan-ne'a-wu̱ “Kay, ko̱n me̱ rii-yo o co̱ne̱ à, kap man ya'as wo̱ yo.” 23 Wu̱ to̱ndu̱ru̱ ka wan-ne'a-wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ko̱yan yo o ko̱ne̱ be u̱n de, har pu̱ru̱g-de u̱n gwo̱mo-u̱t re, man hoks wo̱ m-ya'as.”

24 Bo̱ wan-ne'a ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, wu̱ ruuru̱, wu̱ haaru̱ be-u̱r inu u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ho̱ge̱ ma-to̱ ko-Gwo̱mo zee à, wu̱ zee ko̱yan yo u̱m ko̱ne̱ wu̱, wu̱a ya'as me̱. ¿Yan yo ne̱ u̱m he wu̱ m-ko̱n?”

Inu u̱n wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ha o kon wu̱ hi-u̱r Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱.”

25 To̱, wu̱ mu̱u̱nu̱ru̱, ho̱r-m-ho̱r be-de u̱n ko-Gwo̱mo. Wu̱ ko̱nu̱ru̱ wu̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Hi-u̱r Yohana Wa-m-Yo'os de u̱m co̱ne̱ o hu̱u̱ me̱ m-mo̱ka n-me̱ o-ko̱k.”

26 Bo̱ ko-Gwo̱mo ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, me̱n-u̱t naasu̱ru̱ wu̱ de̱e̱n remen wu̱ regu̱su̱te̱ wu̱ to̱ndsu̱te̱ be-de u̱n ya-o-biki. Wu̱ co̱n wu̱ yage̱ shoos u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ á. 27 Remen kaane̱, ba u̱n naas o-da, wu̱ to̱mu̱ru̱ ko-karma. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ha o kupsu̱nu̱ me̱ hi-u̱r Yohana.” Wu̱ argu̱ru̱ m-neke̱ be-de Yohana ro ke'o à, wu̱ kupsu̱ru̱ hi-de u̱n wu̱. 28 Wu̱ neknu̱ru̱ u̱n de ne̱ n-me̱ o-ko̱k. Wu̱ ya'asu̱ru̱ ka wan-ne'a-wu̱. Wan-ne'a ya'asu̱ru̱ inu u̱n wu̱. 29 Da-o̱ yan-neke̱-m Yohana ho̱ge̱ bo̱ a no̱me̱ à, ye̱ haaru̱, ye̱ de̱ku̱ru̱ u-de u̱n wu̱, ye̱ jo̱ku̱ru̱.

Ye̱so re̱e̱gtu̱te̱ hun-ne̱
dugu-u̱s taan [5,000]

(Mati 14:13-21; Ruka 9:10-17; Yoha 6:1-14)

30 Yan-To̱m Ye̱so, ye̱ wu̱ to̱me̱ ye̱ ru̱r Ma-to̱ Shir à, ye̱ mu̱u̱nu̱ru̱, ye̱ mo̱rgu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so. Ye̱ ru̱ru̱ wu̱ kap rii-yo ye̱ no̱me̱ à u̱n rii-yo ye̱ yoos ne̱ à. 31 To̱, ye̱ ro wu̱ m-ru̱re̱, hun-ne̱ doro ye̱, ye̱ ma'asu̱ru̱ m-haan be-de u̱n wu̱ ye̱ ho̱gu̱té̱ ma-u̱t Ye̱so. Ye̱ ka ro̱ m-nekne̱, ye̱ ka ro m-arag, har Ye̱so kum da-o̱ u̱n re̱ u̱n rii-yo m-re̱ á. Wu̱ ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “Haan no̱, a paks no̱, a wu̱we̱ no̱ hiin.”

32 Ye̱ co̱wu̱ru̱ o-hat, ye̱ ro m-neke̱ be-de u̱n ba u̱n ne̱t u̱n ho̱n-de u̱n ye̱. 33 Ashi, hun-ne̱ de̱e̱n hyanag neke̱-mo̱ u̱n ye̱. Ye̱ nepste̱ u̱n ye̱ ne̱. Ye̱ rwu̱u̱nu̱ru̱ u̱n ko̱ o̱ ke bo̱-o̱. Ye̱ argu̱ru̱ teeru̱ u̱s-rek. Ye̱ ro̱ u̱n do̱re̱ n-riib o̱ o-mar. Ye̱ ba'u̱ru̱ Ye̱so ne̱ m-wo̱ re̱e̱no̱ be-de ye̱ he'e̱ à. 34 Ye̱so wo̱bu̱ru̱. Bo̱ wu̱ rwu̱u̱nte̱ o-hat à, wu̱ 'wo̱ssu̱ru̱ hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ de̱e̱n ye̱ be'este̱ wu̱ m-wo̱. To̱, wu̱ hyanu̱ru̱ ye̱. Ye̱ ka u̱ntu̱n ye̱ge̱-ca. Ye̱ rotte̱ ko-ya-u̱r-gu̱t á. Wu̱ ho̱gu̱ru̱ 'wo̱n-de u̱n ye̱. Wu̱ taknu̱ yoose̱ u̱n ye̱ se ken rem-se de̱e̱n.‡

35 To̱, da-o̱ wu̱ ro ye̱ m-yoose̱ à, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ hyanu̱ru̱ ho̱-u̱r teeste̱. Ye̱ haaru̱ be-u̱r Ye̱so. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ho̱-u̱r teeste̱. Hur-u̱t ro̱ ko̱n kane̱ yow yow á. 36 Se̱ o 'yons ye̱ kaane̱ ye̱ tu̱wu̱t yan-bo̱-u̱t kat-ne̱ to̱ ro̱ kane̱ à, ye̱ oonu̱té̱ hi u̱n de u̱n ye̱ rii-yo m-re̱.”

37 Amba Ye̱so haku̱ru̱ o-nu, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ya no̱ ye̱ rii-yo m-re̱ u̱n hi u̱n no̱.”

Ye̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Ho̱n u̱n ka mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ to̱, ¿ke ne̱ o̱ te̱ he kum u̱n hwo̱r-ye̱ te̱ hette̱ ye̱ m-coks à? ¿Wa ya'e̱ te̱ ka rii-yo kaane̱? Se̱ de̱ te̱ nome̱ gu̱wu̱s-de u̱t-ho̱ zungu-u̱s yoor te̱ hokstu̱ ye̱ m-re̱e̱gte̱.”

38 Ye̱so citu̱ru̱ ye̱, “¿Buro̱di-u̱t re to̱ ro̱ no̱? Ha no̱ no̱ gwo̱to̱n.”

Bo̱ ye̱ heete̱ m-gwo̱t à ye̱ mu̱u̱nu̱ru̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Buro̱di-u̱t taan u̱n jan ne̱ yoor te̱ hyane̱.”

39 Bo̱ wu̱ ho̱gu̱te̱ shas-o̱ u̱n ye̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱ hun-ne̱ kap, “She'et no̱ be-de u̱n gwo̱-u̱t yar-to̱ kur-u̱t u̱t-kur.” 40 Ye̱ ne̱ ye̱ she'etu̱ru̱ kur-u̱t u̱t-kur. To̱ ken kur-to̱ ne̱ zungu-o gaan [100], to̱ ken kur-to̱ kwo̱o̱z-u̱t yoor u̱n o̱p [50]. 41 Bo̱ ye̱ she'ette̱ à, Ye̱so jaksu̱ru̱ yish-ye̱ u̱n wu̱ n-To̱n o̱ shir, wu̱ nomu̱ru̱ Shir u̱r-bo̱ngo̱n. Bo̱ wu̱ komte̱ Shir nome̱ u̱r-bo̱ngo̱n à, ka da-de ne̱, wu̱ bosru̱ru̱ ka buro̱di-to̱ bos-u̱t u̱t-bos. Ka bos-to̱ wu̱ bosre̱ à, wu̱ wongu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ u̱n ka jan-ye̱ ne̱ yoor. Ye̱ heetu̱ru̱ ka hun-ne̱ ye̱ kap. 42 Ho̱n u̱n mo̱o̱r-to̱ u̱n ye̱ kap ye̱ re̱e̱ru̱ to̱, ye̱ ciig har to̱ kus, 43 har ye̱ kamsu̱ru̱ to̱ kusse̱ à ko̱o̱r-u̱t o̱p u̱t-yoor [12]. 44 Be-de u̱n ka ye̱ re̱ à campo̱-ne̱ dugu-u̱s taan [5,000].

Ye̱so no̱mo̱g u̱r-hew n-to̱n m-ho̱

(Mati 14:22-33; Yoha 6:15-21)

45 Bo̱ Ye̱so komte̱ re̱e̱gte̱ u̱n hun-ne̱ à, ba u̱n naas o-da, wu̱ ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ye̱ tu̱w o-hat ye̱ neke̱, ye̱ pes o-mar, ye̱ wo u̱n o̱ ken bo̱-o̱ o̱ a m-ze̱e̱ o-Besayada. Wu̱ komo wu̱ 'yonsu̱te̱ ka hun-ne̱ ye̱. 46 Bo̱ wu̱ 'yonste̱ hun-ne̱ à, wu̱ daaru̱ u̱r-haag remen wu̱ konot Shir.

47 Bo̱ te̱t-m wo̱o̱nte̱ à, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ro o-hat n-te̱te̱ o̱ o-mar. Ye̱so ne̱ wu̱ ro kane̱ o-zang u̱n ho̱n-de u̱n wu̱. 48 Wu̱ hyambu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ro dum-o m-nak o-hat. Hat-o yagu̱te̱ m-neke̱ remen yo-m ro o̱ m-mu̱u̱nte̱ u̱s-ajima ne̱. Ka da-de ne̱, cin ba ho̱-u̱r ro̱ u̱n rwu̱u̱n, wu̱ kawu̱ru̱ ye̱. Wu̱ ro m-yawag n-to̱n m-ho̱ u̱s-na u̱s-na. Wu̱ woot be-de u̱n ye̱. 49 Amba bo̱ ye̱ hyambu̱te̱ wu̱ ro̱o̱n à, wu̱ ro m-yawgu̱ne̱ n-to̱n m-ho̱ mo̱ o-mar, ye̱ no̱mu̱ru̱ u̱s-barag. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Ko̱ ko-marimar-wu̱?” Ye̱ taknu̱ru̱ u̱s-kan se o-gye̱r. 50 Ko̱ wu̱ ke, bo̱ wu̱ hyambu̱te̱ Ye̱so à, wu̱ zapu̱ru̱ u̱s-zap. Ye̱so te̱psbu̱ru̱ ye̱ ho̱r-m-ho̱r. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ho'os no̱ hur u̱n no̱. Yage̱ no̱ o-gye̱r. Me̱ wu̱.” 51 Ka da-de, wu̱ wo̱bu̱ru̱ be-de u̱n ye̱. Wu̱ co̱wu̱ru̱ o-hat. Yo-m re̱su̱ru̱ tomso ne̱. Ye̱ ne̱ ye̱ bo̱pu̱ru̱ u̱s-nu de̱e̱n. 52 Ko̱ de̱ wu̱ re̱e̱gtu̱te̱ hun-ne̱ u̱n yish-ye̱ u̱n ye̱ à, ye̱ u̱ngo̱ nap be̱e̱b-u̱r Ye̱so á. Hur-de u̱n ye̱ hoks m-nap á.

Ye̱so taasu̱te̱ ya-u̱s-go̱m
go̱m-se u̱n ye̱ u̱n dak-o̱ o-Genesaret

(Mati 14:34-36)

53 Ye̱ pasu̱ru̱ u̱r-jit, ye̱ wo̱o̱ru̱ u̱n dak-o̱ o-Genesaret. Ye̱ gagu̱ru̱ o-hat u̱n riib-o̱ o-mar. 54 Bo̱ ye̱ rwu̱u̱nte̱ à, ba u̱n naas o-da, hun-ne̱ napu̱ru̱ u̱nze Ye̱so wu̱. 55 Ye̱ do̱ru̱ru̱ u̱t-bo̱, hun-ne̱ masu̱ru̱ wu̱ m-hante̱ ya-u̱s-go̱m u̱s-rek u̱s-rek n-te̱ u̱n ke̱re̱m-to̱ u̱n ye̱. Ko̱ o̱ ke dak-o̱ ye̱ ho̱ge̱ Ye̱so ro, ye̱ heetu̱ru̱ ye̱. 56 Kap be-de wu̱ co̱we̱ à, u̱n bo̱-u̱t re̱k-to̱ ko̱ bo̱-u̱t caari, u̱n riib ne̱, ye̱ ru̱ssu̱ru̱ ya-u̱s-go̱m be-de u̱t-baab. Ye̱ ko̱nu̱ru̱ Ye̱so wu̱ yage̱ ye̱ ci ko̱ riib-o̱ u̱n co̱p-o̱ u̱n wu̱. Bo̱ u̱n ya-u̱s-go̱m ye̱ ci'e̱ o̱ à, go̱m-u̱s taaru̱ ye̱.

Bo̱r-u̱s ta'yoor

Do̱re̱ u̱n jor-se u̱n ya-n-ga-ye̱
u̱n rem-se u̱n ye̱ ne̱

(Mati 15:1-9)

1 De ken ho̱-de, Parisa-ne̱ mo̱rgu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so mo̱sse̱ u̱n ye̱ ken ye̱ ne̱ yan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa. Ye̱ wo̱o̱nu̱ru̱ rwu̱u̱n-mo̱ o-Urusharima remen ye̱ hyenet Ye̱so. 2 Ye̱ hyanu̱ru̱ ye̱ ken yan-neke̱-m Ye̱so ye̱. Ye̱ ro u̱n re̱ u̱n rii u̱t-ri'in ne̱ u̱n kom-to̱ u̱n ye̱, ba ye̱ u̱n sapt, bo̱ Parisa-ne̱ ze̱e̱ ye̱ ye̱ sapt à. 3 Yahuda-ne̱, yagu̱nte̱ de̱ Parisa-ne̱, ye̱ ro u̱n do̱re̱ u̱n rem-se ya-n-ga-ye̱ yoose̱ ye̱ à. Ye̱ ro m-re̱ u̱n rii á, se̱ ye̱ saptu̱ssu̱te̱ u̱t-kom u̱r-bon ne̱ bo̱ ye̱ 'wo̱sse̱ tat u̱n ye̱ ne̱ ro m-no̱m n-ga à. 4 Tomso ne̱ ye̱ ro u̱n re̱ u̱n rii-yo m-re̱ be-de u̱t-baab á, se̱ ye̱ saptu̱ssu̱te̱. Ka da-de ne̱ ye̱tte̱ u̱n re̱ u̱n rii-yo m-re̱ yo u̱n be-de u̱t-baab. Se ken jor-se ro kon de̱e̱n se tat u̱n ye̱ ne̱ ze̱e̱ ye̱ do̱re̱ à. Se ye̱tte̱ m-so'os u̱t-ko̱k, u̱t-tur ne̱, rii-yo ye̱ duuste̱ rii u̱n to̱.

5 Remen kaane̱, Parisa-ne̱ u̱n yan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa ne̱ ye̱ citu̱ru̱ Ye̱so. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Ya hante̱ yan-neke̱-m ru ye̱ ro̱tte̱ u̱n do̱re̱ u̱n jor-se ya-n-ga-ye̱ á? Ye̱ ro̱tte̱ u̱n re̱ u̱n rii u̱t-ri'in ne̱ u̱n kom-to̱ u̱n ye̱.”

6 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “E̱e̱, Ishayawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱ rwo̱ro̱g ma-u̱t no̱ hond hond, no̱ ya-o-she̱pe̱! Ho̱ge̱ no̱ rii-yo wu̱ ge̱ne̱ à. Wu̱ ge̱ne̱g u̱nze, Shir ze̱e̱g,

“ ‘Ka hun-ne̱ ye̱ ro̱ me̱ u̱r-bo̱ngo̱n bo̱ o-nu,

amba ye̱ ya'as me̱ hur-de u̱n ye̱ á.

7 Bo̱ngo̱n-de ye̱ ro̱ me̱ m-nome̱ à, hwaa o̱.

Remen, ye̱ ro̱ u̱n yoos u̱n karamsa-o̱ u̱n hun-ne̱

sa o zee karamsa-to̱ Shir.’* ”

8 Ye̱so dooru̱ ye̱ m-ze̱e̱, “Kaane̱ o̱ no̱ m-no̱m. No̱ m-yage̱ u̱n karamsa-o̱ Shir, no̱tte̱ u̱n do̱re̱ u̱n jor-u̱s tat no̱ ne̱.”

9 Ye̱so dooru̱ m-do̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿We̱e̱r-u̱s no̱ se ka? No̱ m-muut u̱n karamsa-o̱ Shir hwaa remen no̱ do̱ru̱te̱ jor-u̱s tat no̱ ne̱! 10 Bu̱-o gaan, Mosa zeste̱, ‘Ya tato ru u̱n inu ru ne̱ u̱t-go̱s. Wu̱ pyape̱ tat u̱n wu̱ à, ko̱ inu u̱n wu̱, a ho wu̱.’† 11 Amba no̱ u̱r-yoos u̱nze u̱rege̱ ne̱t ro̱ u̱n yo ken rii-yo ne̱ yo wu̱ heete̱ m-gu u̱n tato u̱n wu̱ ko̱ inu u̱n wu̱ u̱n yo à, amba wu̱a zee, ‘Kap rii-yo no̱ roa kum be u̱n de n-ga à, yar-mo̱ mo̱ u̱m seke̱ Shir à.’ 12 U̱n yoos-de u̱n kaane̱, no̱tte̱ u̱n hante̱ u̱n co̱w-se u̱n yage̱ u̱n gu u̱n tat no̱ ne̱ ye̱ ro̱ u̱r-ko̱o̱b à. 13 Ka bo̱ no̱ m-muut u̱n Ma-to̱ Shir hwaa. No̱tte̱ u̱n do̱re̱ u̱n jor-se u̱n ya-n-ga-ye̱. No̱tte̱ u̱n yoose̱ u̱n yakar no̱. Sha-mo̱ u̱n ma-u̱t gaan-mo̱ ka u̱m nomu̱ no̱. Se ken rem-se ro̱ ko̱n u̱t-mo̱o̱r ne̱ se no̱ m-no̱m à.”

Rii-yo ro̱ u̱n naas u̱n ne̱t à

(Mati 15:10-20)

14 Bo̱ Ye̱so komte̱ ru̱re̱ u̱n Parisa-ne̱ kaane̱ à, komo wu̱ agnu̱ru̱ mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ ro kane̱ u̱s-riib à. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Raks no̱ u̱t-to̱, kap-m no̱, no̱ nep ma-to̱ u̱m he no̱ m-ru̱re̱ à. 15 Rii-yo ne̱t ro̱ m-re̱ u̱n nu-o̱ u̱n wu̱ à, yo ro̱ wu̱ m-naas á, se̱ de̱ yo ro̱ m-rwu̱u̱n u̱n hur-de u̱n ne̱t à, yo ro̱ wu̱ m-naas.”‡

17 Bo̱ Ye̱so nomte̱ u̱t-ma kaane̱ à, wu̱ yagu̱ru̱ mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱, wu̱ co̱wu̱ru̱ o-hur. Ka da-de ne̱, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ citu̱ru̱ wu̱, “¿Re o̱, ka sha-mo̱ u̱t-ma to̱ ro̱?” 18 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Har u̱n no̱ ne̱, no̱ nap á? Rii-yo ne̱t ro̱ m-re̱ à, yo ro̱ wu̱ m-naas á. 19 Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen u̱r-hur o̱, yo co̱we̱ á, u̱t-me̱n o̱, yo co̱we̱. Rii-yo co̱we̱ u̱t-me̱n à, a ruut yo o-ko̱t.” (Ye̱so u̱n ru̱ru̱ ye̱ ka ma-to̱ wu̱ kututu̱ ye̱ u̱nze ko̱ yo ke rii-yo yo ro̱ u̱n bon-de m-re̱ ne̱.)

20 Wu̱ dooru̱ m-ze̱e̱, “Rii-yo ro̱ m-rwu̱u̱n u̱n hur-de u̱n ne̱t à, yo ro̱ wu̱ m-naas. 21 Me̱ u̱n ze̱e̱ yo ka remen u̱n hur-de u̱n ne̱t o̱, barag-u̱s yo̱-se ro̱ m-rwu̱u̱n: rii-yo m-'e̱, u̱r-hyow ne̱, u̱n ho̱-de u̱n ne̱t ne̱, 22 o-ás, u̱r-go̱p ne̱, u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱ ne̱, u̱t-raks ne̱, u̱r-she'et ne̱ u̱ntu̱n gu̱u̱b-o̱ o-gwo̱o̱r, u̱r-shoob ne̱, u̱n re̱e̱b-to̱ u̱n hun-ne̱ ne̱, u̱n nu̱-mo̱ u̱r-hi ne̱, u̱n m-raag ne̱. 23 Ka rem-u̱s yo̱-se se kap, u̱n hur-de u̱n ne̱t o̱, se ro̱ m-rwu̱u̱n. Se se ro̱ ne̱t m-naas.”

Ne'a-wu̱ ro̱ ko-Yahuda á she̱re̱ be-u̱r Ye̱so

(Mati 15:21-28)

24 Ye̱so yagu̱ru̱ o-Gariri, wu̱ co̱wu̱ru̱ u̱n o̱ ken dak-o̱ u̱r-hew ne̱, dak-o̱ u̱n o̱ ken bo̱-o̱ o̱ a m-ze̱e̱ o-Taya à. Wu̱ comsu̱ru̱ u̱n o̱ ken hur-o̱. Wu̱ co̱nu̱ ne̱ hun-ne̱ nep á. Amba hun-ne̱ ro̱ u̱n 'er-de u̱n wu̱ ko̱ ye̱a hyen wu̱ à. 25 Wu̱ ken ne'a-wu̱ ho̱gu̱ru̱ Ye̱so haante̱. Ka ne'a-wu̱ wu̱ ro u̱n wan-ne'a ne̱ re̱k-wu̱, ya-u̱t-ko̱t daag wu̱ u̱r-hi. Wu̱ haanu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so ho̱r-m-ho̱r. Wu̱ kwu̱ktu̱ru̱ u̱n co-o̱ u̱n wu̱. 26 Ka ne'a-wu̱ tomso, ko-ya-o-Yahuda wu̱ á, ko-ya u̱n dak-o̱ o-Siriya§ wu̱. Wu̱ ko̱nu̱ru̱ Ye̱so ruute̱ wà u̱n wu̱ ko-ya-u̱t-ko̱t ye̱ da'e̱ wu̱ u̱r-hi à.

27 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ká ne'a-wu̱, “A yage̱ yakar cikste̱ tokon. Rii-yo m-re̱ yo u̱n yakar, yo depe̱ a ya'as ye̱ge̱-wo̱ á.”

28 Ne'a shasu̱ru̱ Ye̱so, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱, ka bo̱ o̱, amba ko̱ ye̱ge̱-wo̱, ye̱ ro̱ u̱n re̱ u̱n rii-yo m-re̱ yo he̱'e̱ne̱ yakar à.”

29 Bo̱ ne'a zette̱ Ye̱so kaane̱ à, Ye̱so shasu̱ru̱ wu̱. Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Bo̱ o shestu̱ me̱ kaane̱ à, ji o-hur, ko-ya-u̱t-ko̱t ruug u̱n hi-u̱r wà ru wan-ne'a.”

30 Ne'a argu̱ru̱ jo. Wu̱ wo̱be̱, wu̱ 'wo̱s wà ro do̱mb n-to̱n u̱n rii-o̱ u̱r-ru̱t. Ko-ya-u̱t-ko̱t ruuste̱ u̱n hi-de u̱n wà.

Ye̱so rwo̱'o̱g ko-ka'ato̱ m-ho̱ge̱

31 Ye̱so ro m-ru u̱n dak-o̱ u̱n riib-o u̱n bo̱-o̱ o-Taya, wu̱ do̱ru̱ru̱ so̱ o-Sidon wu̱ heet Mar-o̱ o-Gariri. Ka da-de ne̱, wu̱ hessu̱nu̱ru̱ u̱n dak-o̱ a m-ze̱e̱ dak-o̱ u̱n Bo̱-u̱t O̱p. 32 Bo̱ wu̱ wo̱o̱nte̱ kane̱ à, ye̱ ken ye̱ hantu̱ru̱ Ye̱so wu̱ ken ko-ka'ato̱-wu̱. Wu̱ ro̱ tomso u̱t-re'em ne̱. Ye̱ ko̱nu̱ru̱ Ye̱so seke̱ wu̱ o-kom, ko̱ ka go̱m-o̱ m-ta à.

33 Ye̱so yagnu̱ru̱ mo̱ro̱g-de u̱n hun-ne̱. Wu̱ paksu̱ru̱ u̱n ka ne̱t-wu̱ ne̱. Wu̱ zu̱pu̱ru̱ wu̱ u̱t-to̱ u̱n jow-ye̱ u̱n wu̱. Wu̱ copsu̱ru̱ o-jow m-ta. Wu̱ ci'u̱ru̱ rem-de u̱n wu̱ u̱n ka jow-yo. 34 Wu̱ dassu̱ru̱ u̱r-hi n-To̱n o̱ shir. Wu̱ shiku̱ru̱ de̱e̱n. Wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “E̱phaphatha” u̱nze, “To̱-u̱t ru tikse̱.” 35 Bo̱ m-ze̱e̱ u̱n kaane̱ to̱-u̱t tiksu̱ru̱. Rem-u̱r ho'osu̱ru̱. Wu̱ te̱pru̱ru̱ u̱r-bon ne̱.

36 Ka da-de ne̱, Ye̱so ka'agu̱ru̱ ye̱ u̱nze ye̱ jar ye̱ ru̱re̱ ne̱t á. Amba bo̱ Ye̱so ka'agte̱ ye̱ à, ye̱ ne̱ komo ye̱ dooru̱ m-rwo̱r. 37 Ye̱ ho̱ge̱ ka ma-to̱ u̱n to̱-to̱ u̱n ye̱ à, ye̱ bo̱pu̱ru̱ u̱s-nu remen ye̱ hyanag rii-yo u̱t-hyat. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Wu̱ nak no̱m u̱n ko̱ yo ke rii-yo u̱r-bon ne̱ har wu̱ rwo̱'o̱g ka'ato̱-ne̱ u̱n be̱be̱-ne̱ m-ho̱ge̱, ye̱ te̱pe̱r.”

Bo̱r-u̱s eer

Ye̱so re̱e̱gtu̱te̱ hun-ne̱ dugu-u̱s nass [4,000]

(Mati 15:32-39)

1 U̱n ka ho̱-to̱ ne̱, hun-ne̱ dooru̱ m-mo̱rge̱ de̱e̱n be-u̱r Ye̱so. Ye̱ kus u̱n rii-yo m-re̱ ne̱ komo á. Ye̱so agnu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, 2 “Kay, u̱m ho̱gu̱te̱ 'wo̱n-de u̱n ka hun-ne̱ ye̱, ye̱ rewe̱ be u̱n na ho̱-u̱t tet à, rii-yo m-re̱ yo kus á. 3 Me̱ 'yonse̱ ye̱ ne̱, ye̱ ji m-mo̱ka m-me̱r m-me̱r, me̱r a bu ye̱ u̱n co̱w. Ye̱a wo o-hur á, remen ye̱ ken ye̱ rwu̱u̱nte̱ u̱r-hew ne̱.”

4 Yan-neke̱-m Ye̱so shasu̱ru̱ wu̱, ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Ke ne̱ o̱ ne̱ a he hoks m-kum u̱t-buro̱di kane̱ o-ko̱t to̱ he coks u̱n ka hun-ne̱ ye̱ à?”

5 Ye̱so citu̱ru̱ ye̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Buro̱di-u̱t re to̱ no̱ ro̱tte̱?”

Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Buro̱di-u̱t ta'yoor-to̱ te̱ ro̱tte̱.”

6 Ka da-de ne̱, Ye̱so ze̱e̱ru̱ hun-ne̱, she'et n-dak. Bo̱ ye̱ she'ete̱ à, wu̱ de̱ku̱ru̱ ka buro̱di-u̱t ta'yoor-to̱, wu̱ nomu̱ru̱ Shir u̱r-bo̱ngo̱n. Wu̱ bosru̱ru̱ to̱, wu̱ ya'asu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ye̱ heete̱ mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱. Ye̱ heetu̱ru̱ ye̱. 7 Ye̱ ro u̱n jan re̱k-ye̱ ne̱ hiin. Da-o̱ wu̱ nomse̱ Shir u̱r-bo̱ngo̱n remen ye̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ye̱ wo̱nge̱ hun-ne̱ ka jan-ye̱ tomso. Ye̱ heetu̱ru̱ ye̱. 8 Ko̱wan wu̱ re̱e̱ru̱, wu̱ ciig. Bo̱ ye̱ cikste̱ à, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ kamsu̱ru̱ bos-to̱ kuse̱ à. To̱ shoosu̱ru̱ ko̱o̱r-u̱t ta'yoor. 9 Hun-ne̱ ne̱ ye̱ wooste̱ dugu-u̱s nass [4,000]. Bo̱ ye̱ komte̱ m-re̱ à, Ye̱so 'yonsu̱ru̱ ye̱. 10 Ba u̱n naas o-da, ka da-de ne̱, wu̱ co̱wu̱ru̱ o-hat u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱, ye̱ haaru̱ u̱n dak-o̱ o-Darmanuta.

Hoob-o̱ u̱n hyan u̱n hyat-u̱t Ye̱so

(Mati 12:38-42; 16:1-4)

11 Bo̱ Parisa-ne̱ ho̱gu̱te̱ Ye̱so wo̱o̱nte̱ à, ye̱ haaru̱ be-de u̱n wu̱. Ye̱ taknu̱ wu̱ u̱s-cot. Ye̱ ro u̱n hoob-o̱ wu̱ nom to̱ ken hyat-to̱, to̱ ye̱ hette̱ m-ze̱e̱ wu̱ rwu̱u̱nte̱ n-To̱n shir à. Ye̱ ro wu̱ m-taks.* 12 Bo̱ wu̱ ho̱gu̱te̱ ma-to̱ u̱n ye̱ à, wu̱ shiku̱ru̱ u̱n hur-de u̱n wu̱ de̱e̱n. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Ya-m-mo̱ka ye̱, ya u̱n yo no̱tte̱ o-hoob o̱ u̱n hyan u̱n hyat-to̱ Shir? Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, mo̱ ken se̱nge̱-mo̱ u̱t-hyat mo̱ ro̱ ko̱n mo̱ a he m-kute̱ ya-m-mo̱ka ye̱ á.”† 13 Bo̱ wu̱ ru̱ru̱tu̱ ye̱ kaane̱ à, wu̱ inu̱ru̱. Wu̱ co̱wu̱ru̱ o-hat u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱. Ye̱ pasu̱ru̱ u̱n de ka jit-de.

Yist-mo̱ u̱n Parisa-ne̱

(Mati 16:5-12)

14 To̱-u̱t ka'ag yan-neke̱-m Ye̱so m-neke̱ u̱t-buro̱di ne̱. Se̱ u̱r-gaan u̱n ho̱n-de u̱n de de ye̱ ro̱tte̱ n-me̱ o-hat. 15 Ye̱ ro̱ u̱n pas o-mar, Ye̱so naku̱ru̱ ye̱ u̱t-to̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Baks no̱, no̱ nom cen u̱n yist-mo̱ u̱n Parisa-ne̱ u̱n yist-m ko-Gwo̱mo Here̱ ne̱.”‡

16 Ye̱ no̱mu̱ru̱ u̱t-ma u̱n hi u̱n de u̱n ye̱, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Wu̱ u̱n rwo̱r kaane̱ remen att u̱t-buro̱di á.”

17 Ye̱so napu̱ru̱ bo̱ u̱n rii-yo ye̱ no̱me̱ u̱t-ma à. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Remen ya no̱tte̱ u̱n ma-to̱ u̱n ko̱o̱b-de u̱t-buro̱di? ¿No̱ nap ma-to̱ u̱m ro̱ttu̱ no̱ á? A'a, ¿har m-mo̱ka no̱ u̱n ko̱o̱b-de m-nap ne̱? 18 ‘No̱ u̱n yish ne̱ ye̱ o-hyan, ¿Amba no̱ m-hyan á? No̱ u̱t-to̱ ne̱ to̱ m-ho̱ge̱, ¿Amba no̱ m-ho̱ge̱ á?’§ 19 No̱ baks á! Da-o̱ u̱m bosre̱ hun-ne̱ dugu-u̱s taan [5,000] buro̱di-u̱t taan à, ka bos-to̱ kuse̱ no̱ à, ¿ko̱o̱r-u̱t re to̱ no̱ shoose̱ u̱n to̱?”

Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ko̱o̱r-u̱t o̱p-u̱t yoor-to̱.” 20 Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Buro̱di-u̱t ta'yoor ne̱ to̱ u̱m bosre̱ hun-ne̱ dugu-u̱s nass [4,000], ka bos-to̱ kuse̱ no̱ à, ¿ko̱o̱r-u̱t re to̱ no̱ shoose̱ u̱n to̱?”

Ye̱ shasu̱ru̱, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ko̱o̱r-u̱t ta'yoor-to̱.”

21 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Har m-mo̱ka, no̱ nap á?”

Ye̱so upsu̱te̱ ko-po̱ yish

22 Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ ye̱ haaru̱ u̱n de ken bo̱-de de a m-ze̱e̱ o-Besayada à. Bo̱ ye̱ woote̱ à, hun-ne̱ hantu̱ru̱ Ye̱so, wu̱ ken ko-po̱-wu̱. Ye̱ ko̱nu̱ru̱ wu̱ u̱nze wu̱ ci yish-ye̱ u̱n wu̱ ko̱ ye̱a upse̱ à. 23 Wu̱ bo̱pu̱ru̱ wu̱ o-kom, wu̱ ruutu̱ru̱ wu̱ n-riib o-bo̱. Bo̱ wu̱ ruute̱ wu̱ à, wu̱ copsu̱ru̱ yish-ye̱ u̱n wu̱ m-ta. Wu̱ ci'u̱ru̱ ye̱ u̱n kom-to̱ u̱n wu̱. Ka da-de ne̱, wu̱ citu̱ru̱ ko-po̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿O hokste̱ hyan u̱n yo ken rii-yo?”

24 Ko-po̱ dassu̱ru̱ u̱r-hi remen wu̱ hyenet. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Me̱ de̱ m-hyan u̱n hun-ne̱ buu, u̱ntu̱n u̱s-'yo o̱ me̱ ye̱ m-hyan. Ye̱ ro̱ m-neke̱.”

25 Komo Ye̱so dooru̱ ci u̱n yish-ye̱ u̱n wu̱. Ká da-de, yish-ye̱ u̱n wu̱ upsu̱ru̱. Wu̱ hyanu̱ru̱ ko̱yan cas cas. 26 Ka da-de ne̱, Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Neke̱ jo u̱n hur-o ru. Wo̱ warag o-Besayada á.”

Bitrus nak Ye̱so wu̱ ro̱ Wan-Gwu̱

(Mati 16:13-20; Ruka 9:18-21)

27 Ye̱so inu̱ru̱ kane̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱. Wu̱ co̱wu̱ru̱ u̱n bo̱-to̱ u̱n dak-o̱ u̱n riib-o̱ u̱n bo̱-o̱ o-Kaseriya o-Pirip. Ye̱ ro m-neke̱ u̱n co̱w, Ye̱so citu̱ru̱ ye̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Wan wu̱ ne̱ hun-ne̱ ro̱ m-ze̱e̱ u̱m ro̱?”

28 Ye̱ shasu̱ru̱ wu̱, “Ye̱ ken ye̱, ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ Yohana wu̱ Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱. Wu̱ a 'yonse̱ be-de m-mar. Ye̱ ken ye̱ ne̱, ye̱ ze̱e̱ru̱ E̱reja wu̱. Ye̱ ken ye̱ ze̱e̱ru̱ wan-gaan be-de u̱n ya-n-ga-ye̱, yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir.”*

29 Ye̱so citu̱ru̱ ye̱, “No̱ ne̱, ¿Wan wu̱ ne̱ eb no̱ ro̱ m-ze̱e̱ u̱m ro̱?”

Bitrus shasu̱ru̱ Ye̱so, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Wo̱ wu̱ ro̱ Kiristi, Wan-Gwu̱ wu̱ Shir to̱mne̱ à.”†

30 Ka da-de ne̱, Ye̱so ka'agu̱ru̱ ye̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “No̱ jar no̱ ru̱r á.”

Ye̱so rwo̱ro̱g u̱nze mar-mo̱ wu̱ he'e̱

(Mati 16:21-28; Ruka 9:22-27)

31 Bo̱ wu̱ ka'agte̱ ye̱ u̱nze ye̱ rwo̱r u̱nze wu̱ ro̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t á, ka da-de ne̱, wu̱ taknu̱ ye̱ m-yoose̱ de ken yoos-de. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Gakte̱-mo̱ me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t u̱m su̱ u̱r-ko̱o̱b. Se̱k-ye̱ ye̱ u̱n Yahuda-ne̱ u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir, u̱n yan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa ne̱, ye̱a 'yarag me̱ har ye̱a ho me̱. Ye̱ ho me̱, ho̱-u̱t tet to̱ u̱m he m-no̱m u̱n saag u̱m inu̱te̱ u̱n ho̱o̱g ne̱.” 32 Ye̱so rwo̱ru̱ru̱ ka ma-to̱ cas cas. Wu̱ wuke̱ to̱ ken to̱ á. Se̱ Bitrus naku̱ru̱ wu̱ pakse̱, wu̱ taknu̱ Ye̱so m-kangse̱.

33 Bo̱ Bitrus kangse̱ wu̱ à, Ye̱so byandu̱ru̱ u̱s-ajima ne̱. Wu̱ gwo̱tu̱ru̱ ye̱ ka yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ye̱, ka da-de ne̱, wu̱ kangsu̱ru̱ Bitrus. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “No̱m ja u̱n me̱ ne̱, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t. Barag-u̱s ru se Shir se á, se ma-hun se.”

34 Ka da-de, Ye̱so agnu̱ru̱ bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ ye̱ wo̱o̱n yow yow be-de u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱. Komo wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “U̱rege̱ wu̱ ken wu̱ co̱no̱g wu̱ warag wan-neke̱-m re, se̱ wu̱ she̱'e̱g hi u̱n de u̱n wu̱ komo se̱ wu̱ zo̱ngu̱te̱ wu̱ sew kan-o̱ u̱n wu̱, wu̱ do̱ru̱ me̱.‡ 35 Remen bo̱ u̱n wu̱ co̱ne̱ gu u̱n ho̱o̱g-o̱ u̱n wu̱ à wu̱a taage̱ u̱n o̱, amba no̱ ye̱ ya'ase̱ ho̱o̱g no̱ rem re à, komo remen Ma-to̱ m-Re̱re̱m no̱a kum ho̱o̱g-mo̱ ba m-ta.§ 36 ¿Ya ne̱t kume̱ ne̱, wu̱ kume̱ ho̱no o-dak amba wu̱ taage̱ u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱? 37 ¿Ya ne̱t he ya'as u̱n Shir remen wu̱ oot ho̱o̱g-o̱ u̱n wu̱? 38 U̱rege̱ wu̱ ken wu̱ ro̱ m-ho̱ge̱ u̱n 'e̱-m re u̱n yo me̱ m-yoos ne̱ à, u̱n ka da-o̱, o̱ hun-ne̱ ro̱ m-she̱r be-de Shir á, amba se̱ me̱n-u̱t jaas-to̱, ka da-de, me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t a ho̱ge̱ 'e̱-mo̱ u̱n wu̱, me̱ mu̱u̱ne̱ u̱n dak. Man mu̱u̱n u̱n se̱ps-mo̱ o-Tato ne̱ mo̱sse̱ u̱n mo̱ u̱n yan-to̱m-ye̱ Shir ne̱ ye̱ ba m-ku̱ko̱p.”

Bo̱r-u̱s jero̱

1 Ye̱so dooru̱ ye̱ u̱t-ma, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ho̱ge̱ no̱! Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, ye̱ ken ye̱ be u̱n no̱ ye̱ mo̱rge̱ kane̱ à, rii-yo ye̱ meret ye̱a hyen gwo̱mo-to̱ Shir rwu̱u̱nte̱ u̱n be̱e̱b-de u̱n to̱ ne̱.”

Ye̱so barmu̱te̱

(Mati 17:1-13; Ruka 9:28-36)

2 Bo̱ rewu̱te̱ ho̱-u̱t cind à, Ye̱so de̱ku̱ru̱ Bitrus, Yakubu, u̱n Yohana ne̱. Ye̱ do̱ru̱ru̱ wu̱ har n-to̱n o-haag. Kane̱ u̱n ho̱n-de u̱n ye̱. Kaane̱ wu̱ barme̱ u̱n yish-ye̱ u̱n ye̱. 3 Co̱p-to̱ u̱n wu̱ wargu̱ru̱ u̱t-pus to̱ puu. To̱ ma'asu̱ru̱ kyarkyar. Yatt wan hoks u̱n so'os u̱t-gund to̱ u̱n wu̱ kane̱ bo̱ co̱p-to̱ u̱n wu̱ no̱me̱ o-mo̱k á. 4 Ye̱ hyanu̱ru̱ E̱reja u̱n Mosa ye̱ merse̱ à, ye̱ rwu̱u̱nte̱ be-u̱r Ye̱so. Ye̱ ro̱ u̱n te̱p u̱n Ye̱so ne̱.

5 Bitrus ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Wa-u̱s-Nap, bo̱ a kane̱ à, no̱ng u̱r-bon te̱ nomu̱ no̱ de̱pi-u̱t tet: wo̱ u̱r-gaan, Mosa u̱r-gaan, E̱reja u̱r-gaan.” 6 Bitrus u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen wu̱ u̱n ye̱ ka yoor-ye̱ ne̱ yan-neke̱-m Ye̱so, gye̱r-o re̱e̱g ye̱ de̱e̱n har ye̱ hoks m-nap u̱n yo m-ze̱e̱ á.

7 Ye̱ ro kane̱, o̱ ken ke'ente̱-o̱ kawnu̱ru̱, o̱ ho̱kku̱ru̱ u̱r-ho̱. Ye̱ ho̱gu̱ru̱ co̱r n-To̱n shir. O̱ zee, “Wà re wu̱ ka wu̱ u̱m co̱ne̱ à. Raks no̱ u̱t-to̱, no̱ ho̱ge̱ wu̱.”*†

8 Bo̱ u̱n gye̱p-o̱ u̱n yish, ye̱ gwo̱tu̱ru̱, ye̱ 'wo̱s Ye̱so u̱n ho̱n-de u̱n wu̱ mo̱sse̱ u̱n ye̱ ne̱. Ye̱ hyan ye̱ ka á.

9 Ye̱ ro̱ m-kergene̱ n-to̱n o-haag, wu̱ ka'agu̱ru̱ ye̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ jar no̱ ru̱re̱ ne̱t rii-yo no̱ hyane̱ á. Se̱ me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t, da-o̱ me̱ ine̱ be-de u̱n margan-ne̱, ka da-de ne̱, no̱ he rwo̱r u̱n rii-yo no̱ hyane̱ à.” 10 Ye̱ do̱ru̱ru̱ ma-to̱ u̱n wu̱, amba ye̱ ma'asu̱ru̱ u̱s-acitne̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Se̱ da-o̱ wu̱ ‘ine̱ be-de u̱n margan-ne̱’ ¿Re o̱ no̱ hyane̱ ka ma-to̱?”

11 Ka da-de ne̱, ye̱ citu̱ru̱ Ye̱so. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Remen yan o̱ yan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa zette̱ se E̱reja wu̱ merse̱ à, se̱ wu̱ musunte̱, ka da-de ne̱, Shir to̱mo̱nte̱ KiristiWan-Gwu̱?”‡

12-13 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Nip-o̱, a ge̱ne̱g be-de u̱n Ma-to̱ Shir u̱nze se̱ E̱reja heesu̱nte̱ wu̱ ja'asse̱ ko̱yan, ka da-de ne̱, Kiristi haanu̱ru̱. Ro̱ gense̱ tomso u̱nze hun-ne̱ a nomu̱ wu̱ kap rii-yo ye̱ co̱ne̱ à. Ka ne̱t-wu̱ a tane̱ u̱n jin-u̱r E̱reja à, wu̱ be'este̱ ne̱ wu̱ heesu̱nte̱. Bo̱ u̱n rii-yo a ge̱ne̱ u̱nze a nomu̱ wu̱ yo à, to̱, bo̱ u̱n haan-mo̱ u̱n wu̱ a nomu̱ru̱ wu̱ yo. Wà-wu̱ u̱n ne̱t, wu̱ Shir he m-to̱mo̱n u̱n jim-u̱r E̱reja à, a geneste̱ u̱nze wu̱a su̱ u̱r-ko̱o̱b de̱e̱n be-de u̱n hun-ne̱, ye̱a yo'og wu̱.”

Ye̱so ruute̱ ko-ya-u̱t-ko̱t
u̱n hi-de u̱n wà

(Mati 17:14-20; Ruka 9:37-43a)

14 Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ ne̱n tet, bo̱ ye̱ kergente̱ o-haag à, ye̱ mu̱u̱nu̱ru̱. Ye̱ 'wo̱ssu̱ru̱ hun-ne̱ de̱e̱n hwo̱o̱g ká ye̱ ye̱ yage̱ à n-te̱te̱. Ma-u̱t su̱nu̱ru̱ yan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa u̱n ye̱ ne̱. 15 Bo̱ mo̱o̱r-to̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱ hyambu̱te̱ Ye̱so à, ye̱ bo̱pu̱ru̱ u̱s-nu. Ye̱ so̱mnu̱ru̱ u̱s-rek u̱s-rek. Ye̱ gassu̱ru̱ wu̱.

16 Wu̱ citu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Yan go̱n ma-to̱ su̱nu̱ no̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱ ne̱?”

17-18 Se̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱ n-me̱ u̱n ka mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ wu̱ shasu̱ru̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Wa-u̱r-Yoos, me̱ ka hante̱ wà re wan-campo̱ wu̱ ko-ya-u̱t-ko̱t da'e̱ u̱r-hi à. Ye̱ we̱ne̱g wu̱ te̱p. Myet da-o̱ ye̱ daanu̱ wu̱, wu̱ ma'asu̱ru̱ m-hye̱ n-dak, nu-o̱ u̱n wu̱ ma'asu̱ru̱ u̱n ru u̱t-ko̱p. Wu̱ ma'asu̱ru̱ u̱n ti u̱n yin, wu̱ hu̱'u̱su̱ru̱ gaw. U̱m heette̱ wu̱ be-de u̱n yan-neke̱-m ru ye̱ ruut ka ko-ya-u̱t-ko̱t-wu̱. Ye̱ hoks á.”

19 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ka hun-ne̱ ye̱ kap. “No̱ ya-m-mo̱ka, yan-ko̱o̱b-de m-she̱r be u̱n de! ¿Se̱ da u̱n ke o̱ u̱m he m-ma'as u̱n no̱ ne̱? ¿U̱m du̱ngu̱nte̱ u̱n no̱ ne̱, har no̱ bu̱pt ma-u̱t re? No̱ de̱, hantu̱ me̱ no̱ wà.”

20 Ka da-de, ye̱ hantu̱ru̱ wu̱ wà, wan-campo̱. Bo̱ ko-ya-u̱t-ko̱t hyente̱ Ye̱so à, wu̱ 'yonsu̱ru̱ o-zu̱ngo̱ u̱n hi-de u̱n wà. Wu̱r-o̱ u̱n wà argu̱ru̱ u̱s-zap. Wu̱ hye̱e̱ru̱ n-dak. Wu̱ ma'asu̱ru̱ u̱t-byorke̱. Nu-o̱ u̱n wu̱ ro u̱n ru u̱t-ko̱p.

21 Ye̱so citu̱ru̱ tato-o̱ u̱n wu̱, Ye̱so ze̱e̱ru̱, “¿Da u̱n ke o̱ ne̱ ka rem-se kumu wu̱?”

Tato-o shasu̱ru̱, “Cin wu̱ ro re̱k-wu̱. 22 Ko̱yanda se̱ wu̱ ma'aste̱ wu̱ m-jorbe̱ n-me̱ o-ra, m-ho̱ ne̱ remen wu̱ hoot wu̱. U̱rege̱ wo̱a hoks, o ho̱ge̱ 'wo̱n u̱n te̱, o gu te̱.”

23 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “¿‘U̱rege̱ wo̱a hoks’? Ko̱ yo ke rii-yo yo m-no̱me̱ yo be-de wu̱ she̱re̱ be u̱n de à.”

24 U̱n ra o̱, wu̱ ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, wu̱ 'yonsu̱ru̱ co̱r-o̱ u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “U̱m de̱k Ma-to̱ Shir. Amba me̱ bo'os á. Gu me̱ bo̱ hur-u̱r u̱n de a wonge̱ be-u̱t yoor á.”

25 Ye̱so hyanu̱ru̱ hun-ne̱ de̱e̱n ye̱ ro̱ m-mo̱nd be-de u̱n wu̱. Wu̱ huru̱ru̱ ka ko-ya-u̱t-ko̱t-wu̱ u̱t-gaag. Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Ka ko-ya-u̱t-ko̱t-wu̱, wu̱ we̱ne̱ wà wan-campo̱ te̱p m-ho̱ge̱ ne̱ à, ru be-de u̱n kà wà-wu̱. Wo̱ jar do wu̱ m-da á.”

26 Bo̱ wu̱ ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, wu̱ dooru̱ wu̱ m-da u̱s-kan u̱s-kan. Wu̱r-o̱ u̱n wà argu̱ru̱ u̱s-zap de̱e̱n. Ka da-de, ko-ya-u̱t-ko̱t ruuru̱. Wà wargu̱ru̱ u̱ntu̱n ko-margan. Ye̱ ka ye̱ ro kane̱ à, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ay, wà mereste̱. Wu̱ kus u̱n ho̱o̱g ne̱ á.” 27 Ye̱so tabbu̱ru̱ o-kom. Wu̱ bo̱pu̱ru̱ wà. Ye̱so 'yonsu̱ru̱ wu̱. Wà e̱su̱ru̱ ge̱.

28 Bo̱ Ye̱so tu̱wte̱ o-hur à, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ citu̱ru̱ wu̱ pakse̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “To̱, ¿re o̱ no̱me̱ te̱ hokste̱ ruut u̱n ka ko-ya-u̱t-ko̱t-wu̱ á, o ruutte̱ wu̱?”

29 Wu̱ shasu̱ru̱ ye̱, “Go̱n ka rem-se se ro̱ m-ru á, se̱ mo̱sse̱ u̱n ko̱n-se u̱n Shir ne̱.”

Ye̱so doog m-rwo̱r u̱nze
mar-mo̱ wu̱ he'e̱

(Mati 17:22-23; Ruka 9:43b-45)

30 Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ ye̱ ruuru̱ kane̱. Ye̱ argu̱ndu̱ru̱ dak-o̱ o-Gariri. Ye̱so ne̱ wu̱ co̱n ne̱t nep á. 31 Wu̱ ro u̱n yoose̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Wà-wu̱ u̱n ne̱t, a ya'as wu̱ u̱n kom-to̱ u̱n yan-yage̱-to̱ u̱n wu̱. Ye̱a ho wu̱. Ye̱ ho wu̱, wu̱ taase ho̱-u̱t tet, wu̱ inu̱ru̱ u̱n ho̱o̱g ne̱.” 32 Yan-neke̱-m Ye̱so ye̱ nap ka ma-to̱ á. Ye̱ cit wu̱ ne̱ á. Ye̱ ro o-gye̱r ye̱ cit wu̱.

Co̱w-yo u̱n kum u̱t-go̱s

(Mati 18:1-5; Ruka 9:46-48)

33 Ye̱ wo̱o̱nu̱ru̱ u̱n bo̱-o̱ o-Kapanahum. Ye̱ co̱wu̱ru̱ o-hur. Bo̱ ye̱ tu̱wte̱ o-hur à, Ye̱so citu̱ru̱ ye̱ ka ye̱ ro be-de u̱n wu̱ à. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Ya no̱me̱ ma-u̱t su̱nu̱tu̱ no̱ u̱n co̱w?” 34 Ye̱ re̱su̱ru̱ te̱k remen ka ma-to̱ ye̱ rotte̱ u̱n co̱w à, u̱nze ko̱ wan wu̱ ro̱ se̱k-wu̱ be-de u̱n ye̱.§

35 Wu̱ she'etu̱ru̱. Wu̱ agnu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱n o̱p u̱n yoor. Ye̱ hyoknu̱ru̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ko̱wan wu̱ co̱ne̱ wu̱ warag se̱k-wu̱, se̱ wu̱ muutte̱ hi u̱n de u̱n wu̱ u̱ntu̱n re̱k-wu̱, wu̱ nome̱ ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ m-gu̱w.”*

36 Ka da-de ne̱, Ye̱so de̱knu̱ru̱ wà re̱k-wu̱, wu̱ e̱ssu̱ru̱ wu̱ n-te̱te̱ o̱ u̱n ye̱. Wu̱ gamtu̱ru̱ wu̱. Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, 37 “Kap wu̱ go̱kse̱ wà re̱k-wu̱ u̱ntu̱n wu̱ ka rem re à, me̱ wu̱ go̱kse̱. Wu̱ go̱kse̱ me̱ à, me̱ wu̱ go̱kse̱ u̱n ho̱n-de á. Wu̱ to̱mne̱ me̱ à, wu̱ wu̱ go̱kse̱.”†

Ne̱t-wu̱ yage̱ na á wu̱ ma na wu̱

(Ruka 9:49-50)

38 Yohana ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wa-u̱r-Yoos, te̱ hyanag wu̱ ken wu̱ ro̱ u̱n ruute̱ u̱n hun-ne̱ ko-ya-u̱t-ko̱t, wu̱ ro̱ u̱n tan u̱n jin u̱n du. Te̱ we̱nu̱ru̱ wu̱ remen wu̱ ro̱ mo̱sse̱ u̱n na ne̱ á.”

39 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “No̱ we̱n wu̱ á. Yatt-wu̱ he no̱m u̱t-hyat u̱n be̱e̱b u̱n de, ka da-de ne̱, wu̱ tenet me̱ komo u̱n jin-u̱r yo̱-de á. 40 Ay, kap wu̱ yage̱ na á, wu̱ ma na wu̱.‡ 41 Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, wu̱ ya'e̱ no̱ ho̱-mo̱ m-swo̱ à, remen no̱ ye̱ ma Kiristi ye̱ à, wu̱a sabre̱ be-de Shir á.”§

A yage̱ u̱t-ba'as

(Mati 18:6-9; Ruka 17:1-2)

42 Ye̱so dooru̱ ye̱ u̱t-ma. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ka yakar-ye̱, ya-m-she̱r u̱n me̱, wu̱ rwo̱'e̱ wan-gaan be-de u̱n ye̱, m-ba'ase̱ u̱n co̱w-yo Shir à, jiishte̱ a gegu̱ wu̱ ta'ar-o̱ u̱r-na u̱n ge̱ks-de u̱n wu̱, a jorbe̱ wu̱ n-me̱ m-sa. 43-44 U̱rege̱ kom-o ru ro̱ wo̱ m-hante̱ u̱r-ba'as, kups o̱ o jore̱. Jiishte̱ o kum ho̱o̱g-o̱ u̱n ba m-ta kom-o gaan, o̱tte̱ a jorbe̱ wo̱ n-me̱ den-o̱ o-ra kom-u̱t yoor à, ra-o̱ ba m-ryomse̱.* 45-46 U̱rege̱ ne̱ na-o ru ro̱ wo̱ m-hante̱ u̱r-ba'as, kups o̱. O mu̱u̱n be-de u̱n kum u̱n ho̱o̱g-o̱ ba m-ta na-o gaan, o̱tte̱ a jorbe̱ wo̱ den-o̱ o-ra na-u̱s yoor à, be-de ra-o̱ ba m-ryomse̱. 47 Tomso u̱rege̱ yish u̱n du ro̱ wo̱ m-hante̱ u̱r-ba'as, hu̱s de. Jiishte̱ o tu̱w be-de u̱n gwo̱mo-to̱ Shir yish-u̱r gaan, o̱tte̱ a jorbe̱ wo̱ den-o̱ o-ra yish yoor à, ra-o̱ ba m-ryomse̱.† 48 Be-de, ‘Zwo̱ ro̱ m-mar à, komo ra-o ro̱ m-ryomse̱ á.’‡ 49 O-ra o̱, a he so'os u̱n hur-de u̱n ko̱wan bo̱ a m-ja'as u̱n rii n-te̱ m-po̱r à.

50 “Po̱r-m ro̱ u̱r-bon ne̱, amba mo̱ taage̱ m-re̱re̱m, ¿u̱n yan a hette̱ mo̱ m-ja'as mo̱ nomot m-re̱re̱m? Warag no̱ u̱ntu̱n m-po̱r, no̱ she'et ba u̱t-ween u̱n o̱r no̱ ne̱.”§

Bo̱r-u̱s o̱p

Ne'a-wu̱ u̱n go̱rmo̱, wu̱ ro̱ ne'a

(Mati 19:1-12; Ruka 16:18)

1 Ye̱so inu̱ru̱ u̱n ká dak-o̱, wu̱ co̱wu̱ru̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya, ka da-de wu̱ passu̱ru̱ Ro̱o̱g-o̱ o-Joda. Komo mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ dooru̱ m-go'one̱ be-de u̱n wu̱. Wu̱ dooru̱ ye̱ m-yoose̱ bo̱ wu̱ we̱te̱ m-no̱m à.

2 Ye̱ ken Parisa-ne̱ ye̱ haanu̱ru̱ be-de u̱n wu̱ remen ye̱ taksté̱ wu̱, ko̱ wu̱a ba'ase̱ be-de Shir à. Ye̱ citu̱ru̱ wu̱, “¿Depete̱ campo̱ wu̱ ho'os ne'a u̱n wu̱?”

3 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “¿Ya Mosa ze̱e̱ no̱?”

4 Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Mosa ya'ag te̱ o-co̱w a gen taku̱rda-o̱ u̱n caas u̱t-ge, a ho'os ne'a.”*

5 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Cikt u̱n no̱ de rwo̱'e̱ wu̱ genetu̱ no̱ kà karamsa-o̱. 6 Cin da-o̱ Shir no̱me̱ ko̱yan à, ‘Wu̱ no̱mo̱g hun-ne̱ campo̱ u̱n ne'a ne̱.’† 7 Cin da wu̱ nomte̱ na kaane̱ à, ‘Campo̱ a yage̱ tato u̱n wu̱ u̱n inu u̱n wu̱ ne̱ remen wu̱ she'etté̱ u̱n ne'a u̱n wu̱ ne̱. 8 Ye̱, yoor-ye̱ waragte̱ u̱ntu̱n wan-gaan’‡ campo̱ u̱n ne'a u̱n wu̱ ne̱, yanze u̱n ho̱n u̱n ho̱n á. Ye̱a ma'as hun-ne̱ gaan. 9 Ge-to̱ Shir gekse̱ à, taasu̱ ne̱t, wu̱ caas to̱ á.”

10 Bo̱ Ye̱so komte̱ u̱t-ma u̱n Parisa-ne̱ ne̱ à, wu̱ ji'iru̱ o-hur u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱. Bo̱ ye̱ woote̱ o-hur à, komo ye̱ dooru̱ wu̱ m-cit u̱n ka ma-to̱. 11 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ko̱wan wu̱ ho'ose̱ ne'a u̱n wu̱, wu̱ gaaru̱ ne'a ho̱r-wu̱, ás-o̱ wu̱ ro̱tte̱ u̱n ka ne'a-wu̱ ne̱, remen ne'a u̱n wu̱ wu̱ á. 12 Tomso ne̱ ne'a-wu̱ ho'ose̱ campo̱ u̱n wu̱ à, wu̱ gaaru̱ campo̱ ho̱r-wu̱, ás-o̱ wu̱ ro̱tte̱ u̱n ka campo̱-wu̱ ne̱, remen campo̱ u̱n wu̱ wu̱ á.”§

Ye̱so hu̱u̱te̱ yakar nu-o̱ u̱r-bon

(Mati 19:13-15; Ruka 18:15-17)

13 Ye̱ ken ye̱ hantu̱ru̱ Ye̱so yakar re̱k-ye̱ remen wu̱ ci'it ye̱. Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ kangsu̱ru̱ ye̱. 14 Bo̱ Ye̱so hyente̱ à, ryaab-u̱s re̱e̱ru̱ wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “Yage̱ no̱ yakar re̱k-ye̱ ye̱ haante̱ be u̱n de. No̱ we̱n ye̱ á. Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen Gwo̱mo-to̱ Shir to̱ ro̱ be-de u̱n ka ye̱ ro̱ u̱ntu̱n yakar re̱k-ye̱ à. 15 Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, wu̱ yage̱ ya'as u̱n gwo̱mo-to̱ Shir hur-de u̱n wu̱ bo̱ wà re̱k-wu̱ ro̱ m-ya'as à, wu̱ á tu̱w u̱n to̱ á.”* 16 Bo̱ Ye̱so komte̱ ye̱ m-ru̱re̱ kaane̱ à, wu̱ gamtu̱ru̱ ka yakar-ye̱. Wu̱ hu̱u̱ru̱ ye̱ nu-o̱ u̱r-bon.

Ma-to̱ u̱n wa-o-kwu̱m

(Mati 19:16-30; Ruka 18:18-30)

17 Bo̱ Ye̱so hu̱u̱te̱ yakar nu-o̱ u̱r-bon à, wu̱ inu̱ru̱, wu̱ rwu̱u̱nu̱ru̱ u̱n co̱w. Wu̱ ken ne̱t-wu̱ hyambu̱ru̱ wu̱. Wu̱ teeru̱ru̱ o-rek. Wu̱ kwu̱ktu̱ru̱ u̱n co Ye̱so, wu̱ citu̱ru̱ Ye̱so. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Wa-u̱r-Yoos, wan-me̱n-u̱t pus-to̱, ¿re u̱m he m-no̱m u̱m kumut ho̱o̱g-o̱ ba m-ta?”

18 Ye̱so citu̱ru̱ wu̱ eb u̱n wu̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Remen ya u̱n o̱ o zettu̱ me̱ wan-me̱n-u̱t pus-to̱? Wan-me̱n-u̱t pus-to̱ ro̱ ko̱n á, se̱ Shir u̱n ho̱n-de u̱n wu̱. 19 O nepse̱ rii-yo Shir zee à: ‘Wo̱ ho̱ ne̱t á. Wo̱ ho̱o̱b ne'a-wu̱ u̱n ne̱t á, ne'a ne̱ wu̱ ho̱o̱b campo̱ wu̱ u̱n ne̱t á. Wo̱ hiw u̱r-hyow á. Wo̱ no̱m swo̱-se u̱t-bo̱ á. Wo̱ re̱ ra-o o̱r ru á, 'ya tato ru u̱t-go̱s u̱n inu ru ne̱.’† ”

20 Ka ne̱t-wu̱ ze̱e̱ru̱, “Wa-u̱r-Yoos, u̱m do̱ru̱te̱ to̱ ka kap cin da-o̱ u̱m ro'e̱ wà à.”

21 Ye̱so gwo̱tu̱ru̱ ka ne̱t-wu̱, ka ne̱t-wu̱ napu̱ru̱ u̱nze Ye̱so waste̱ u̱n wu̱ ne̱. Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Amba rii gaan yo o taage̱. Neke̱ o beeb rii-yo o ro̱tte̱ à, o ya'as ko̱o̱b-ne̱ ye̱ ro̱tte̱ rii á ka hwo̱r-ye̱. Wo̱a kum u̱r-'yons n-To̱n shir. Ka da-de ne̱, o mu̱u̱n, o do̱ru̱ me̱.”

22 Bo̱ wu̱ ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, wu̱ ho̱ge̱ m-re̱re̱m á ko̱ hiin. Wu̱ neku̱ru̱ me̱n-u̱t ro̱ m-tu̱k remen wu̱ wa-o-kwu̱m-wu̱ de̱e̱n.

23 Ye̱so gu̱tru̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Rem ro̱ ko̱n ko-ya-o-kwu̱m-wu̱ tu̱wu̱t be-de u̱n gwo̱mo-to̱ Shir.”

24 Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ hyanu̱ru̱ hyat-to̱ u̱n ka ma-to̱. Komo Ye̱so dooru̱ ye̱ m-ze̱e̱, “U̱m hyanag co̱w u̱n gwo̱mo-to̱ Shir ro̱ u̱n rem ne̱. 25 Jiishte̱ a zee dorom-yo cu̱w u̱n ish-o̱ o-be̱r, o̱tte̱ a zee wa-o-kwu̱m-wu̱ cu̱w be-de u̱n gwo̱mo-to̱ Shir à.”

26 Ye̱ bo̱pu̱ru̱ u̱s-nu de̱e̱n. Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “U̱rege̱ ka o̱, ¿wa he kum u̱n gwu̱?”

27 Ye̱so gwo̱tu̱ru̱ ye̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Be-de u̱n hun-ne̱ a nome̱ á. Amba be-de Shir, yatt-yo kwange̱ Shir á.”

28 Bitrus taknu̱ wu̱ m-ze̱e̱, “Gwo̱t, te̱ ka jore̱ ko̱ yo ke rii-yo, te̱ do̱ru̱te̱ wo̱.”

29-30 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, ne̱t-wu̱ yage̱ hur-o̱ u̱n wu̱ à, ko̱ o̱r u̱n wu̱ ne̱, ko̱ inu u̱n wu̱, ko̱ tato u̱n wu̱, ko̱ yakar, ko̱ u̱t-kat, rem re, tomso remen Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ Shir, wu̱a kum go̱n ka rem-se har o-zungu u̱n ka da-o̱ m-mo̱ka. Ka o̱ ne̱ tomso o-nip wu̱a kum u̱t-hur u̱n o̱r u̱n wu̱ ne̱ ne̱ u̱n inu u̱n wu̱ ne̱ ne̱ u̱n yakar ne̱ u̱t-kat ne̱. Amba wu̱a kum se mo̱sse̱ o-range̱ ne̱. Da-o̱ ro̱o̱ne̱ ne̱ à, wu̱a kum ho̱o̱g-o̱ ba m-ta. 31 Hun-ne̱ de̱e̱n ye̱ ro̱ caari-ne̱ à, ye̱a waragse̱ re̱k-ye̱. Re̱k-ye̱ komo warag caari-ne̱.”‡

Ye̱so ja'aste̱ m-rwo̱r u̱nze
mar-mo̱ wu̱ he'e̱

(Mati 20:17-19; Ruka 18:31-34)

32 Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ ye̱ ro m-ha u̱n bo̱-o̱ o-Urusharima. Ye̱so ro o-co, u̱n co̱w ye̱ ro wu̱ m-do̱re̱ bi. Ye̱ hyanag hyat-to̱ u̱n neke̱-mo̱ u̱n wu̱ o-Urusharima. Ye̱ ken ye̱ ne̱ ye̱ ro̱o̱ne̱ u̱n jim à, gye̱r-o re̱e̱ru̱ ye̱. Wu̱ dooru̱ koos u̱n ka o̱p u̱n yoor-ye̱ komo. Wu̱ taknu̱ ye̱ m-ru̱re̱ u̱n rii-yo he wu̱ m-kum à. 33 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ho̱gu̱ no̱, “A ka m-ha o-Urusharima. Me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t, wu̱ ken ne̱t-wu̱ a ya'as me̱ u̱n kom-to̱ u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n yan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa ne̱. Ye̱ ya'aste̱ me̱ u̱n kom-to̱ u̱n hamat-ne̱ ye̱ rumse̱ u̱t-gwo̱mo à, ye̱a piishe̱ me̱ ma-to̱ wo̱o̱ m-mar à, ye̱ ho me̱. 34 Ye̱a nomo me̱ u̱r-ar, ye̱ copsu̱ me̱ m-ta, ye̱ bu me̱ u̱s-so̱ro̱g, ye̱ ho me̱. A nome̱ ho̱-u̱t tet, man ine̱ u̱n ho̱o̱g ne̱.”

Ko̱n-u̱s yakar Ze̱be̱di

(Mati 20:20-28)

35 Yakar Ze̱be̱di, Yakubu ne̱, u̱n Yohana, ye̱ hyoknu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so. Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wa-u̱r-Yoos, te̱ co̱no̱g o nomu̱ te̱ u̱r-ho̱.”

36 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Ya no̱ co̱ne̱ u̱m nomu̱ no̱?”

37 Ye̱ shasu̱ru̱, “Te̱ co̱no̱g, a sagbe̱ wo̱ u̱t-gwo̱mo, u̱n ho̱-de u̱n se̱ps-m ru, o dek te̱, wan-gaan she'et u̱n kom-o ru o̱ u̱r-re̱, wan-gaan she'et u̱n kom-o̱ u̱r-kwanta.”

38 Ka da-de ne̱, Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ nap rii-yo no̱ ko̱ne̱ á. ¿No̱a hoks swo̱ u̱r-ko̱o̱b bo̱ u̱m he de m-swo̱?”§

39 Ye̱ ze̱e̱ru̱ ye̱a hoks. Ye̱so ze̱e̱ru̱, “No̱a su̱ u̱r-ko̱o̱b, bo̱ me̱ de m-swo̱ à. A yo'os no̱ bo̱ a he me̱ m-yo'os à. 40 Amba she'et-de u̱n re̱ u̱n de ko̱ kwanta u̱n de me̱ wu̱ ro̱ wan-gwo̱mo-to̱ m-'ya á. Shir wu̱ zo̱nge̱ ka be-to̱, remen ká ye̱ wu̱ daage̱ à.”

41 Bo̱ ye̱ ka ne̱n o̱p-ye̱ ho̱gu̱te̱ yo Yakubu ne̱ u̱n Yohana ko̱ne̱ à, ryaab-u̱s re̱e̱ru̱ ye̱. 42 Ye̱so agnu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ nak ye̱ a nepse̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n to̱ ken dak-to̱ ne̱ à, ye̱ ro̱ u̱n kute̱ u̱n hun-ne̱ u̱r-be̱e̱b. 43 Amba no̱, a nom kaane̱ u̱n no̱ ne̱ á. Kap wu̱ co̱ne̱ wu̱ nom u̱t-go̱s be u̱n no̱ à, se̱ wu̱ waragte̱ ko-gu̱w no̱.* 44 Ne̱t-wu̱ co̱ne̱ tomso wu̱ nom ko-Gwo̱mo no̱ à, wu̱a nome̱ ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ m-gu̱w.† 45 Me̱ u̱n ze̱e̱ yo ka remen, me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t, me̱ u̱n haan remen a nomu̱tú̱ me̱ m-gu̱w á. Me̱ u̱n haan u̱m nomu̱té̱ hun-ne̱ m-gu̱w, tomso u̱m ya'as ho̱o̱g re remen u̱m rurut hun-ne̱ de̱e̱n.”

Bartimawus ko-po̱

(Mati 20:29-34; Ruka 18:35-43)

46 Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ ye̱ co̱wu̱ru̱ u̱n bo̱-o̱ o-Jeriko. Ye̱ ro m-ru o-Jeriko u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ mo̱sse̱ u̱n mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ ne̱. Wu̱ ken ko-po̱-wu̱, wa u̱s-ko̱n, a wu̱ m-ze̱e̱ Bartimawus (wà Timawus) wu̱ ro tara n-riib u̱n co̱w. 47 Bo̱ wu̱ ho̱gu̱te̱ Ye̱so ko-ya-o-Nazaret-wu̱ à, wu̱ taknu̱ 'yons u̱s-co̱r. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ye̱so, wà Dawuda, hyan 'wo̱n u̱n de, o gu me̱!”

48 Ye̱ ken ye̱ de̱e̱n ye̱ kangsu̱ru̱ wu̱, ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Re̱s temb!”

Amba wu̱ dooru̱ 'yons u̱s-co̱r de̱e̱n. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ye̱so, wà Dawuda, hyan 'wo̱n u̱n de, o gu me̱!”

49 Bo̱ Ye̱so ho̱ge̱ wu̱ à, wu̱ e̱su̱ru̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ hun-ne̱, “Agan no̱ wu̱.”

Ye̱ agnu̱ru̱ ko-po̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ho'os hur u̱n du sak. Wu̱ ro̱ wo̱ u̱s-eeg.” 50 Bo̱ wu̱ ho̱gu̱te̱ Ye̱so agbu̱te̱ wu̱ à, wu̱ joru̱ru̱ gund-o̱ u̱n wu̱, wu̱ inu̱ru̱ kagat, wu̱ neku̱ru̱ be-u̱r Ye̱so.

51 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Ya o co̱ne̱ u̱m nomu̱ wo̱?”

Ka ko-po̱-wu̱ ze̱e̱ru̱, “Wan-yoos u̱n de, u̱m co̱no̱g o-hyan.”

52 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ka o̱. Ine̱ o neke̱ neke̱-m ru. She̱r-m ru upsu̱tu̱ wo̱ yish ru.” Ba u̱n naas o-da, wu̱ hyanu̱ru̱ cas cas. Wu̱ do̱ru̱ru̱ Ye̱so u̱n co̱w. Ye̱ argu̱ru̱ m-neke̱.

Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan

Yan-bo̱-o̱ o-Urusharima barku̱te̱ Ye̱so

(Mati 21:1-11; Ruka 19:28-40; Yoha 12:12-19)

1 Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱, ye̱ hyoknu̱ru̱ yow yow o-Urusharima ne̱ be-de u̱n Haag-o̱ u̱n 'yo-se o-Ze̱tun. U̱n co hiin to̱ ken bo̱-to̱ u̱t-re̱k-to̱ ro káne̱: o-gaan o-Bapaji, o-gaan o-Betanya. Ka da-de ne̱, Ye̱so to̱mu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱n yoor. 2 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Wo̱be̱ no̱ u̱n ka bo̱-de ro̱ o-co à, no̱ tu̱w be-de u̱n ye̱. Da-o̱ no̱ tu̱we̱, no̱ 'wo̱s wà-yo o-janka yo a ce̱te̱ m-da á. Yo ro̱ gego. No̱ ussu̱ndu̱ me̱ yo, no̱ hantu̱ me̱. 3 Kowa citu̱ no̱, ‘¿Ya no̱tte̱ m-us u̱n ka janka-yo?’ No̱ zee, ‘Go̱s-wu̱ te̱, wu̱ zee wu̱ co̱no̱g yo. Wu̱a mu̱u̱ntu̱sse̱ yo m-mo̱ka m-mo̱ka.’ ”

4 Ka da-de ne̱, ye̱ argu̱ru̱ m-neke̱. Bo̱ ye̱ 'wo̱ste̱ yo à, ye̱ ussu̱nu̱ru̱ yo. 5 Da-o̱ ye̱ ro yo m-us à, ka hun-ne̱ ye̱ ro kane̱ ge̱ à, ye̱ citu̱ru̱, “¿Remen ya no̱ usste̱ ka wà-yo o-janka yo?” 6 Yan-neke̱-m Ye̱so ru̱ru̱ ye̱ bo̱ Ye̱so zee ye̱ à. Hun-ne̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “To̱, aragbu̱ no̱.” Ye̱ argu̱ru̱. 7 Ye̱ hantu̱ru̱ Ye̱so ka janka-yo. Ye̱ ussu̱ru̱ gund-to̱ u̱n ye̱. Ye̱ neksu̱ru̱ n-to̱n o-janka. Ka da-de ne̱, Ye̱so daaru̱. 8 Hun-ne̱ de̱e̱n ye̱ neksu̱ru̱ gund-to̱ u̱n ye̱ u̱n co̱w. Ye̱ ken ye̱ ne̱ ye̱ kaaru̱ u̱t-wa n-riib o-co̱w. Ye̱ ze̱e̱ru̱ m-neks u̱n co̱w. 9 U̱n ye̱ ro̱ o-co à, u̱n ye̱ ro̱ u̱n jim ne̱ à, kap ye̱ ma'asu̱ru̱ u̱s-guuda zak-o-zak. Ye̱ m-ze̱e̱,

“A bo̱mo̱g Shir!”*

“A bu̱m no̱ ka wu̱ haane̱ u̱n be̱e̱b-u̱r Yawe à.

A bu̱m no̱ wu̱!”†

10 “Shir 'ye o-kwu̱m be-de u̱n haan-mo̱ u̱n gwo̱mo-u̱t Dawuda tat na.”

“A bu̱m no̱ Shir n-To̱n!”

11 Ye̱so co̱wu̱ru̱ o-Urusharima. Bo̱ wu̱ wo̱o̱nte̱ à, wu̱ co̱wu̱ru̱ u̱n Pyo-o̱ Shir o̱ ro̱ u̱n ka bo̱-o̱ à. Ka da-de ne̱, wu̱ gu̱tru̱ru̱ ko̱ yo ke rii-yo. Wu̱ hyanu̱ru̱ ho̱-u̱r teeste̱, wu̱ ruuru̱ o-Urusharima, wu̱ neku̱ru̱ o-Betanya mo̱sse̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ o̱p u̱n ne̱n yoor.

Ma-to̱ o-rum

(Mati 21:18-19)

12 Ish gasu̱ru̱, ye̱ ruuru̱ o-Betanya. Ye̱ ro m-mu̱u̱n o-Urusharima, Ye̱so ho̱gu̱ru̱ me̱r. 13 Wu̱ gu̱t, wu̱ 'wo̱s rum-yo ka u̱t-wa ne̱. Wu̱ hessu̱ru̱, wu̱ haaru̱ yo m-gwo̱t ko̱ yo makt à. Bo̱ wu̱ wo̱o̱bu̱te̱ be-de u̱n yo à, wu̱ 'wo̱s rii á, se̱ u̱t-wa remen da-o̱ u̱n mat-de u̱t-rum o̱ u̱n go no̱m á. 14 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ka rum-yo, “Wo̱a do m-mat u̱t-rum har hun-ne̱ reet to̱ á.” Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ye̱ ho̱gu̱ru̱ bo̱ wu̱ ze̱e̱ yo à.

Ye̱so ruute̱ yan-naas u̱n Pyo-o̱ Shir

(Mati 21:12-17; Ruka 19:45-48; Yoha 2:13-22)

15 Ye̱so wo̱o̱nu̱ru̱ o-Urusharima. Wu̱ wo̱o̱n, wu̱ dooru̱ m-co̱w u̱n Pyo-o̱ Shir. Bo̱ wu̱ tu̱wte̱ u̱n Pyo-o̱ Shir à, wu̱ 'wo̱ssu̱ru̱ ya-u̱t-baab ye̱ ka u̱n ya-m-o̱ ne̱. Wu̱ taknu̱ yanse̱ u̱n ye̱ u̱s-so̱ro̱g u̱s-so̱ro̱g. Wu̱ wagarsu̱ru̱ saw-to̱ u̱t-sak u̱n yan-shas-o̱ u̱n hwo̱r ne̱ u̱n de̱e̱g-to̱ u̱n ya-u̱t-baab to̱ u̱n tantabara ne̱. 16 Hun-ne̱ ye̱ ro m-ma'as m-caatu̱ne̱ u̱n Pyo-o̱ Shir u̱s-saw ne̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ do m-caatu̱ne̱ á.” 17 Ka da-de ne̱, wu̱ yoosu̱ru̱ hun-ne̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “A ge̱ne̱g to̱ ka ma-to̱ be-de u̱n Ma-to̱ Shir. Shir ze̱e̱g,

“ ‘Hur-o re o̱ warag hur-o̱ u̱s-ko̱n

be-de u̱n baag-o̱ u̱n hun-ne̱ kap ye̱ he me̱ u̱s-ko̱n à.’‡

No̱ muutte̱ o̱ ne̱ hur-o̱ u̱n hyow-ne̱.”

18 Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n yan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa ne̱, da-o̱ ye̱ ho̱ge̱ kaane̱ à, ye̱ ho̱o̱bu̱ru̱ o-co̱w yo ye̱ hette̱ ho̱ u̱n Ye̱so à. Ye̱ ro hyan u̱n gye̱r-o̱ u̱n wu̱, remen hun-ne̱ hyanag u̱t-hyat u̱n yoos-de u̱n wu̱.

Yoos-de o-rum

(Mati 21:20-22)

19 Bo̱ ho̱-u̱r he̱bu̱te̱ à, Ye̱so ruuru̱ o-Urusharima mo̱sse̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱.

20 Ish gasu̱ru̱, ye̱ ro m-argu̱ne̱. Ye̱ hyambu̱ru̱ ka rum-yo. Yo hu̱'u̱ste̱ gaw u̱n geer-se u̱n yo ne̱. 21 Ka da-de ne̱, Bitrus baksu̱ru̱ bo̱ Ye̱so ze̱e̱ ka rum-yo à. Wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Wa-u̱s-Nap, gwo̱t! Ka rum-yo o hu̱u̱ nu à, ai, yo hu̱'u̱ste̱ gaw, kap u̱s-geer ne̱.”

22 Ye̱so shasu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “She̱r no̱ be-de Shir. 23 Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, ne̱t-wu̱ de̱ke̱ Ma-to̱ Shir hur-u̱r gaan à wu̱a zee ka haag-o̱ ‘Wuksu̱nde o he̱'e̱be̱ n-me̱ m-sa.’ No̱a hyenes ma-to̱ u̱n wu̱ to̱a bu̱p o-nip to̱ wu̱ ze̱e̱ à. Amba wu̱ she̱re̱ u̱r-hur á, yatt-yo he m-nome̱ á.§ 24 Remen kaane̱, me̱ no̱ m-ru̱re̱, ko̱yan no̱ ko̱ne̱ be-de Shir, de̱k no̱ u̱nze no̱ regu̱su̱te̱ no̱ go̱ksu̱ssu̱te̱ yo. Ka da-de ne̱, no̱a hyen a ya'aste̱ no̱ ka rii-yo no̱ ko̱ne̱ à. 25 Da-o̱ no̱ ro u̱n ko̱n-se Shir, u̱rege̱ wu̱ ken ro̱ ko̱n wu̱ no̱ m-hyan ryaab-se u̱n wu̱ à, no̱ soksu̱ wu̱ ba'as-to̱ u̱n wu̱, remen Tato no̱ wu̱ ro̱ n-To̱n shir à, wu̱ soksu̱tú̱ no̱ ba'as-u̱t no̱.”*†

Co̱w-yo Ye̱so ro̱tte̱ u̱n no̱m
u̱n ka hyat-to̱ à

(Mati 21:23-27; Ruka 20:1-8)

27 Ye̱ mu̱u̱nu̱ru̱ o-Urusharima komo, Ye̱so ma'asu̱ru̱ u̱t-tu̱w n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir. Ye̱ ken ye̱ haanu̱ru̱ be-de u̱n wu̱. Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir ye̱ ro̱ ko̱n be-de u̱n ye̱ u̱n yan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa ne̱ u̱n se̱k-ye̱ ye̱ u̱n Yahuda-ne̱. 28 Ye̱ citu̱ru̱ wu̱, ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Wan wu̱ ne̱ ya'e̱ wo̱ 'wo̱ns-mo̱ wo̱tte̱ u̱n no̱m u̱n go̱n ka rem-se?”

29 Ye̱so waksu̱ru̱ ye̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Me̱ eb re, yage̱ u̱m m-cit no̱ o-cot. Shas no̱ me̱. No̱ shesu̱ me̱, man ru̱ru̱ no̱ wu̱ ya'e̱ me̱ 'wo̱ns-mo̱ u̱n no̱m u̱n ka rem-se à. 30 ¿Wan wu̱ ne̱ ya'e̱ Yohana u̱t-gwo̱mo to̱ u̱n yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱: Shir ko̱ hun-ne̱?”

31 Bo̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ cot-o̱ u̱n wu̱ à, ma-u̱t su̱nu̱ru̱ ye̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “A zee ‘Shir, wu̱ u̱n n-To̱n shir to̱mne̱ Yohana,’ wu̱a zee na, ‘¿Ya hante̱ no̱ de̱kte̱ ma-u̱t Yohana á?’ 32 ¿Amba a hoks m-ze̱e̱, ‘Hun-ne̱ ye̱ to̱mne̱ Yohana’? A hoks m-ze̱e̱ kaane̱ á.” Ye̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n gye̱r-o̱ u̱n hun-ne̱, remen ye̱ nepste̱ Yohanawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱.

33 Remen kaane̱, ye̱ waksu̱ru̱ Ye̱so, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Te̱ nap á.”

Ye̱so ne̱ wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “To̱, cin da no̱ nepte̱ wu̱ to̱mne̱ Yohana á, me̱ eb re, man ru̱ru̱ no̱ wu̱ ya'e̱ me̱ 'wo̱ns-mo̱ u̱m nomte̱ ka rem-se á.”

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor

Sha-mo̱ u̱t-ma to̱ u̱n
wa-o-kat u̱n ya-to̱m-ne̱

(Mati 21:33-46; Ruka 20:9-19)

1 Ka da-de ne̱, Ye̱so taknu̱ ye̱ m-yoose̱ u̱n sha-mo̱ u̱t-ma. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Wu̱ ken ne̱t-wu̱ go̱'e̱ kat-o̱ u̱n anab. Wu̱ rigimsu̱ru̱ o̱ u̱n gagan. Wu̱ hinu̱ru̱ o-kuub remen wu̱ pot ho̱-mo̱ u̱n anab. Wu̱ no̱mu̱ru̱ sak-o̱ m-pipir remen u̱r-'er. Bo̱ wu̱ komse̱ à, wu̱ ya'asu̱ru̱ ya-to̱m ka kat-o̱. Ka da-de ne̱, wu̱ argu̱ru̱ m-neke̱ o̱ ken dak-o̱.* 2 Da-o̱ anab nense̱ à, wa-o-kat to̱mu̱ru̱ ko-gu̱w-wu̱ u̱n wu̱ be-de u̱n ka ya-to̱m-ye̱, wu̱ deknu̱ wu̱ kwu̱kwu̱r-de u̱n wu̱. 3 Bo̱ ka ko-gu̱w-wu̱ wo̱o̱ne̱ be-de u̱n ya-to̱m à, ye̱ shipu̱ru̱ wu̱. Ye̱ bu'u̱ru̱ wu̱, ye̱ yanu̱ru̱ wu̱. Wu̱ argu̱ru̱ m-ji u̱t-kom m-zar. 4 Ka da-de, wa-o-kat dooru̱ m-to̱m u̱n wu̱ ken ko-gu̱w-wu̱ u̱n ho̱n. Ka ko-gu̱w-wu̱ a do m-to̱m à, ye̱ ce̱ru̱ru̱ wu̱ u̱r-hi. Ye̱ reesu̱ru̱ wu̱ u̱r-ko̱o̱b. 5 Wa-o-kat dooru̱ m-to̱m u̱n wu̱ ken wu̱. Amba ka wu̱ a do m-to̱m à, ye̱ ho̱o̱ru̱ wu̱. Kaane̱ o̱, ye̱ nome̱ ye̱ ken ye̱ de̱e̱n. Ye̱ bu'u̱ru̱ ye̱ ken ye̱, ye̱ homu̱ru̱ ye̱ ken ye̱.

6 “M-mo̱ka ne̱ wa-o-kat taagu̱te̱ wan-to̱m, se̱ wà u̱n wu̱ u̱n ho̱n-de u̱n wu̱, wu̱ wu̱ co̱ne̱ à. Wu̱ ze̱e̱ru̱ u̱n hur-de u̱n wu̱, ‘Kay, ka ya-to̱m-ye̱ ye̱a hyen 'e̱-m wà re.’ Ka da-de ne̱, wu̱ to̱mu̱ru̱ wà u̱n wu̱.

7 “Amba ka ya-to̱m-ye̱ ze̱e̱ru̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱, ‘Wà-wu̱ u̱n wa-o-kat-wu̱ ka. Haan no̱ a ho no̱ wu̱ remen cim-yo u̱n wu̱ waragté̱ yo ma na.’ 8 Ye̱ shipu̱ wu̱. Ye̱ ho̱o̱ru̱ wu̱. Ye̱ jorbu̱ru̱ u-de u̱n wu̱ pesto-de o-gagan.”

9 Bo̱ Ye̱so komte̱ ye̱ m-ru̱re̱ u̱n ka ma-to̱ à, wu̱ citu̱ru̱ ye̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “To̱, ¿ya ne̱ wa-o-kat he m-no̱m? Se̱ wu̱ haante̱ wu̱ ho-m ka ya-to̱m-ye̱, wu̱ ya'as ye̱ ken ye̱ ka kat-o̱.” Ye̱so dooru̱ ye̱ m-ru̱re̱ u̱t-ma. Wu̱ ze̱e̱ru̱, 10 “No̱ karantu̱te̱ be-de u̱n Ma-to̱ Shir u̱nze,

“ ‘Ta'ar-de ya-u̱t-ma jore̱ à,

a muste̱ de kashi u̱r-ta'ar de u̱t-ma.

11 Mo̱ ka se̱nge̱-mo̱ u̱n Yawe mo̱.

Be u̱n na ne̱ rii-yo u̱t-hyat yo.’† ”

12 Bo̱ Ye̱so ru̱ru̱te̱ ye̱ kaane̱ à, se̱k-ye̱ be-de u̱n Yahuda-ne̱ ye̱ napu̱ru̱ u̱nze ye̱ wu̱ tane̱ be-de u̱n ka sha-mo̱ u̱t-ma to̱. Remen kaane̱, ye̱ hoborte̱ o-co̱w ye̱ shipt wu̱. Amba bo̱ ye̱ hyente̱ hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ à, gye̱r-o re̱e̱ru̱ ye̱. Ye̱ e̱s wu̱ m-ship á. Ye̱ yagu̱ru̱ wu̱. Ye̱ argu̱ru̱ arag-mo̱ u̱n ye̱.

Cot-o̱ u̱n to̱p u̱n tar

(Mati 22:15-22; Ruka 20:20-26)

13 Ka da-de ne̱, ye̱ to̱mu̱ru̱ wu̱ ye̱ ken hun-ne̱ ye̱. Ye̱ ro u̱n hoob-o̱ u̱r-taab remen ye̱ shipt wu̱, be-de u̱n ma-to̱ u̱n wu̱. Parisa-ne̱ ro kon u̱n hun-ne̱ ko-Gwo̱mo Here̱ ne̱. 14 Bo̱ ye̱ wo̱o̱bu̱te̱ à, ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wa-u̱r-Yoos, te̱ nepste̱ wo̱ wa-o-nip-wu̱ o ro̱. Wo̱ u̱n koos u̱n ne̱t á. Be u̱n du ne̱ yatt-wu̱ jiishe̱ wu̱ ken á. Wo̱ u̱n yoose̱ u̱n hun-ne̱ co̱w-yo Shir o-nip ne̱.” Bo̱ ye̱ nomte̱ u̱t-ma kaane̱ à, ye̱ citu̱ru̱ wu̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Hond hond o̱ te̱ to̱p ko-Gwo̱mo Sisar hwo̱r-ye̱ u̱n tar? ¿Te̱ to̱p, ko̱ te̱ to̱p á?”

15 Ye̱so ne̱, bo̱ wu̱ nepte̱ she̱pe̱-o̱ u̱n ye̱ à, wu̱ citu̱ru̱ ye̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Ya u̱n yo ne̱ no̱tte̱ me̱ m-ce̱e̱b? Hantu̱ no̱ me̱ hwo̱r‡ u̱m gu̱t.” 16 Ye̱ hantu̱ru̱ wu̱ hwo̱r. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Ho̱to̱-o wan o̱ ne̱ u̱n jin-u̱r wan ne̱ no̱ hyane̱ káne̱?”

Ye̱ waksu̱ru̱ wu̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ai, ho̱to̱-o ko-Gwo̱mo Sisar o̱. Jin-de u̱n wu̱ de te̱ hyane̱ káne̱.”

17 Bo̱ ye̱ waksu̱te̱ wu̱ kaane̱ à, Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ya'as no̱ ko-Gwo̱mo Sisar rii-yo ro̱ yo ma Sisar à. Komo no̱ ya'as Shir rii-yo ro̱ yo Shir à.” Bo̱ ka hun-ne̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ káane̱ à, ye̱ hyanu̱ru̱ hyat-to̱ u̱n wu̱ de̱e̱n.

Ma-to̱ u̱n ine̱-mo̱ u̱n margan-ne̱

(Mati 22:23-33; Ruka 20:27-40)

18 Ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ ro kon tomso. A ye̱ m-ze̱e̱ Saduki-ne̱. (Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ margan-ne̱ ye̱a ine̱ be-de m-mar á.) Ye̱ haanu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so. Ye̱ citu̱ru̱ wu̱.§ 19 Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wa-u̱r-Yoos o̱, te̱ o-cot ne̱ te̱ cit wo̱. Mosa genu̱tu̱ te̱ ka karamsa-o̱ u̱nze se̱k-wu̱ mere̱, ba ye̱ u̱n mat u̱n ne'a u̱n wu̱, depete̱ heno u̱n wu̱ ge ka ne'a-wu̱, wu̱ metu̱té̱ se̱k-wu̱ yakar.* 20 O̱ ken den-o̱, a makt yan-campo̱-ne̱ ne̱n ta'yoor. Mat-de co gaaru̱ ne'a. Ye̱ ro wo̱o̱g kum u̱n yakar á, campo̱ maru̱ru̱. 21 Heno u̱n wu̱ su̱gu̱ru̱ ka ne'a-wu̱. Tomso ne̱, ye̱ kum yakar á, ka heno-o̱ dooru̱ m-mar. Wu̱ do̱nde̱ wu̱ à, ká bo̱-se ne̱ tomso ne̱, ka heno-o̱ dooru̱ m-mar ba u̱n yakar. 22 Har ka ne̱n ta'yoor-ye̱, kap mo̱ u̱n ye̱, ye̱ ga'e̱ ka ne'a-wu̱ à, ye̱ meru̱msu̱ru̱. Be-de u̱n ye̱ yatt-wu̱ kume̱ yakar á. Komo ká ne'a-wu̱ ye̱ ga'e̱ à, wu̱ dooru̱ m-mar. 23 To̱, ho̱-de m-ine̱ mo̱ u̱n margan-ne̱, be-de u̱n ka ne̱n ta'yoor-ye̱, ¿wan wu̱ ne̱ wan ka ne'a gaan wu̱ remen kap mo̱ u̱n ye̱, ye̱ geeste̱ wu̱?”

24 Ye̱so waksu̱ru̱ ye̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “No̱ nap Ma-to̱ Shir á. No̱ napu̱ ne̱ be̱e̱b-de Shir á. 25 Ho̱-de m-ine̱ mo̱ u̱n margan-ne̱ a u̱n ga u̱t-ge á. Hun-ne̱ a warag u̱ntu̱n yan-to̱m-ye̱ Shir n-To̱n shir. 26 U̱rege̱ ne̱ no̱a cit me̱ ma-to̱ u̱n ine̱-mo̱ u̱n margan-ne̱, ¿No̱ we̱t m-karante̱ taku̱rda-o̱ Mosa ge̱ne̱ á? Wu̱ ru̱ru̱ na u̱nze wu̱ ho̱gu̱te̱ co̱r-o̱ Shir n-te̱ yokor-o yar-yo. Shir ze̱e̱g wu̱, ‘Me̱ Shir Ibrahi wu̱ u̱m ro̱. Komo wu̱ ma Ishaku wu̱ u̱m ro̱, kap u̱n Yakubu ne̱.’† 27 Wu̱ ba Shir o̱ u̱n hun-ne̱ margan-ne̱ á, amba Shir o̱ u̱n yan-ho̱o̱g. No̱ ba'asu̱te̱ de̱e̱n.”

Karamsa-to̱ jiishe̱ m-'wo̱ns à

(Mati 22:34-40; Ruka 10:25-28)

28 Wu̱ ken wan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa wu̱ hyoknu̱ru̱ be-de u̱n ye̱. Wu̱ ho̱gu̱ru̱ ma-u̱t su̱nu̱te̱ Saduki-ne̱. Bo̱ wu̱ ho̱gu̱te̱ Ye̱so shaks ye̱ u̱r-bon ne̱ à, wu̱ citu̱ru̱ Ye̱so. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿O̱ ke karamsa-o̱ jiishe̱ m-'wo̱ns?”

29 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Karamsa-o̱ jiishe̱ m-'wo̱ns à, o̱ ka: ‘Ho̱ge̱ no̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n dak-o̱ o-Isra! Yawe Shir na. Gwo̱mo-u̱t ro̱ ko̱n á, se̱ Yawe u̱n ho̱n-de u̱n Wu̱. 30 Was Yawe Shir ru. Was u̱n wu̱ ne̱ u̱n hur-u̱r u̱n du ne̱ kap, u̱n kap o̱ u̱n ho̱o̱g ru ne̱, u̱n kap nap-u̱s ru ne̱, komo u̱n 'wo̱ns-m ru ne̱.’‡ 31 Ho̱ge̱ no̱ karamsa-o ayoore̱-o̱ tomso ne̱, ‘Se̱ no̱ was o̱r no̱ ne̱ m-so̱k ne̱ bo̱ no̱ wasse̱ hi u̱n no̱ à.’§ Yatt karamsa-to̱ jiishe̱ to̱ ka yoor-to̱ m-'wo̱ns á.”

32 Bo̱ ka wan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa wu̱, ho̱gu̱te̱ shas-o Ye̱so à, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ka o̱, Wa-u̱r-Yoos, o rwo̱ro̱g o-nip. Shir o̱ ro̱ ko-Gwo̱mo na. Gwo̱mo-u̱t ro̱ ko̱n á, se̱ Shir u̱n ho̱n-de u̱n o̱.* 33 Depete̱ ne̱t was wu̱ kap u̱n hur-u̱r gaan, u̱n nap-se u̱n wu̱ ne̱ kap komo u̱n 'wo̱ns-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ kap, komo wu̱ was u̱n yan-bo̱r-se u̱n wu̱ ne̱ bo̱ wu̱ ro̱ m-was u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ à. O̱ aragte̱ kap yar-mo̱ wu̱ ya'ase̱ Shir à u̱n rem-se a tu̱kse̱ ne̱ be-de u̱r-seke̱ à.”†

34 Ye̱so napu̱ru̱ ka ne̱t-wu̱ shaks wu̱ u̱s-nap ne̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Kuks wo̱ hiin o tu̱wu̱t be-de u̱n gwo̱mo-to̱ Shir.” Bo̱ Ye̱so ru̱ru̱tu̱ wu̱ kaane̱ à, yatt-wu̱ kume̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n wu̱ cit wu̱ yo ken rii-yo á.‡

Wan-Gwu̱

(Mati 22:41-46; Ruka 20:41-44)

35 Bo̱ Ye̱so ro u̱r-yoos u̱n Pyo-o̱ Shir à, wu̱ citu̱ru̱ o-cot, “¿Re o̱ yan-Yoos-de o-karamsa zette̱ u̱nze Kiristi, wà Dawuda wu̱? 36 Ku̱kt-o̱ Shir rwo̱'o̱g Dawuda m-ze̱e̱:

“ ‘Yawe ze̱e̱g Wan-Ko̱yan re:

“She'et kàne̱ so̱ u̱n kom-o̱ u̱n re̱ u̱n de

se̱ u̱m rwo̱'o̱g yan-yage̱-u̱t ru

u̱n ku̱s-o̱ u̱n na-o ru.” ’§

37 Dawuda u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ ak wu̱, ‘Wan-Ko̱yan,’ u̱rege̱ ka o̱, ¿Re o̱ Wan-Gwu̱ he m-warag wà Dawuda?”

Hun-ne̱ de̱e̱n ho̱gu̱te̱ wu̱ zak-o-zak.

Ya-u̱r-yoos-de o-karamsa

(Mati 23:1-36; Ruka 20:45-47)

38 Bo̱ wu̱ yoose̱ ye̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱, “No̱m no̱ ja u̱n yan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa ne̱, yan-co̱n-to̱ u̱t-tu̱w u̱n carri-to̱ u̱t-co̱p ne̱, u̱n co̱n-to̱ u̱n gas-de m-se̱e̱b ne̱ be-de u̱t-baab. 39 Ye̱ he u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir, ko̱ o-biki, ye̱ ro̱ u̱n ma'as u̱n hoob-o̱ u̱n de̱e̱g-to̱ u̱r-bon remen ye̱ she'etté̱ she'et-de m-nu̱. 40 Myet u̱n kaane̱ ye̱ ro̱ u̱n ku̱u̱s u̱n saw-to̱ u̱n gwo̱r-ne̱. Ye̱ ro̱ m-she'et de̱e̱n u̱n ko̱n-se Shir remen a zeet ye̱ yan-do̱re̱ u̱n Shir ye̱ hur-u̱r gaan. Ye̱, a he ya-u̱r-ko̱o̱b de jiishe̱ à.”

Yar-mo̱ u̱n ko-gwo̱r

(Ruka 21:1-4)

41 Bo̱ Ye̱so she'ete̱ yow yow be-de a u̱n he̱'e̱dbe̱ m-yar à, wu̱ ma'asu̱ m-gwo̱t u̱n hun-ne̱ de̱e̱n bo̱ ye̱ m-he̱'e̱dbe̱ u̱n hwo̱r à. Ya-o-kwu̱m he̱'e̱dbu̱ru̱ hwo̱r de̱e̱n. 42 Ka da-de, wu̱ ken ko-ko̱o̱b-wu̱ ko-gwo̱r haanu̱ru̱ wu̱ he̱'e̱dbu̱ru̱ ne̱ra u̱t-yoor.

43 Ye̱so agnu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ be-u̱r gaan. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, ka ko-gwo̱r-wu̱ ko-ko̱o̱b he̱'e̱dbu̱te̱ yo jiishe̱ à n-me̱ u̱n be-de a he̱'e̱dbe̱ m-yar, arge̱ ko̱wan. 44 U̱m ze̱e̱g yo kà remen ye̱ ken ye̱ he̱'e̱dbu̱te̱ hiin be-de u̱n yo ro̱ ye̱ de̱e̱n à be-de u̱n kwu̱m-o̱ u̱n ye̱. Amba wu̱, myet u̱n ko̱o̱b-de u̱n wu̱ ne̱ wu̱ he̱'e̱dbu̱te̱ myet yo ro̱ wu̱ à. Wu̱ ya'aste̱ kap yo wu̱ ro̱tte̱ à.”

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet

A wuks Pyo-o̱ Shir

(Mati 24:1-2; Ruka 21:5-6)

1 Ye̱so ro m-rwu̱u̱n u̱n Pyo-o̱ Shir, be-de u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, wan-gaan citu̱ru̱ wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Wa-u̱r-Yoos, gwo̱t go̱n ka ta'ar-to̱, u̱n ka caari-to̱ u̱t-ma to̱ ne̱.”

2 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “¿No̱ hyanag ka caari-to̱ u̱t-ma to̱? Kap ka ta'ar-to̱ ro̱ kane̱ à, a wugurse̱ to̱. Yatt ta'ar-de a he m-yage̱ n-to̱n u̱n o̱r u̱n de á.”

U̱r-ko̱o̱b u̱s-cenene ne̱

(Mati 24:3-14; Ruka 21:7-19)

3 Bo̱ jimite̱ à, Ye̱so ro tara u̱n Haag-o̱ u̱n 'yo-se o-Ze̱tun, ka haag-o̱ ro̱ u̱n gwo̱tbe̱ u̱n Pyo-o̱ Shir à. Se̱ ye̱ ken ye̱ be-de u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, (Bitrus wu̱, Yakubu wu̱, u̱n Yohana ne̱, u̱n Andarawus ne̱), ye̱ citu̱ru̱ wu̱ pakse̱. 4 Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Te̱ co̱no̱g o ru̱ru̱ te̱ ¿o̱ ke da-o̱ ne̱ a he m-no̱m u̱n se ka rem-se? ¿Yo ke rii-yo ne̱ he te̱ m-kute̱ da-o̱ ka rem-se he m-ko̱r à?”

5 Ka da-de ne̱, Ye̱so taknu̱ ye̱ m-yoose̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Muut no̱ u̱t-hi, taasu̱ ne̱t e̱e̱s no̱ á. 6 Hun-ne̱ de̱e̱n ye̱a haan be u̱n no̱, ye̱ dek jin u̱n de. Ko̱ wu̱ ke wu̱ ro̱ m-ze̱e̱ wu̱ ro̱ Kiristi. Ye̱a e̱e̱s hun-ne̱ de̱e̱n. 7 Tomso, no̱ ho̱ge̱ a u̱n ma-to̱ u̱r-gu̱n, to̱ ken to̱ yow yow, to̱ ken to̱ u̱r-hyew ne̱, no̱ jar no̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á. Se̱ ka rem-se takante̱, amba a u̱n go hyan ta-de u̱n ho̱no o-dak á. 8 Ka da-de ne̱, hun-ne̱ a heete̱ hun-ne̱ u̱r-gu̱n. Gwo̱mo-u̱t a heete̱ u̱t-gwo̱mo u̱r-gu̱n. Dak-o a nukte̱ to̱ ken be-to̱ u̱n ho̱n u̱n ho̱n. Me̱r a reese̱ hun-ne̱ u̱r-ko̱o̱b. Ka rem-se kap, takan-de u̱n re̱ u̱r-ko̱o̱b de ka, bo̱ hoog-mo̱ o-mat ro̱ m-takan à har argu̱ru̱ kaane̱.

9 “Remen no̱ yan-neke̱-m re ye̱, ‘She'et no̱ zo̱ngse̱!’ Hun-ne̱ a eeg no̱ be-de u̱n yan-piish u̱t-ma. Ye̱a bu no̱ m-dum n-me̱ u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. Hun-ne̱ a eeg no̱ be-de u̱n gwamna-ne̱ u̱n gwo̱mo-ne̱ ne̱. Ye̱a nom yo kà remen no̱ yan-neke̱-m re ye̱. Amba kap u̱n kaane̱ ne̱, no̱a kum o-co̱w remen no̱ ru̱ru̱tú̱ ye̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ Shir. 10 Rii-yo ka rem-se takante̱, a ru̱re̱ baag-to̱ u̱n hun-ne̱ kap Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ Shir. 11 Da-o̱ a he no̱ m-ship à, a heete̱ no̱ be-de u̱n yan-piish u̱t-ma. Rii-yo no̱ neku̱te̱ no̱ jar no̱ ryegen u̱n rii-yo no̱ he m-rwo̱r á. U̱n ka da-o̱, kap rii-yo Shir ya'e̱ no̱ à, yo no̱ he m-rwo̱r remen no̱ ye̱ ro̱ te̱p u̱n hi u̱n no̱ á. Ku̱kt-o̱ Shir o̱ ro̱ te̱p be u̱n no̱.*

12 “U̱n ka da-o̱ ne̱, se̱k-wu̱ wu̱a ya'as heno u̱n wu̱ a hoot wu̱. O-tato tomso ne̱ o̱a ya'as wà u̱n o̱. Yakar ye̱a ine̱ eso ye̱ ru̱r rii-yo tat-ne̱ ye̱ u̱n ye̱ u̱n in-ne̱ ye̱ u̱n ye̱ ne̱ no̱me̱ à yo u̱n ba u̱r-bon har ye̱a ru̱ a ho ye̱. 13 Ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ wu̱a yage̱ no̱ remen no̱ yan-neke̱-m re ye̱. Amba kap wu̱ hokse̱ m-gaag u̱n me̱n-to̱ u̱n wu̱ har ta-de u̱n ho̱o̱g-o̱ u̱n wu̱ à, wu̱a po̱sse̱ ra-o̱ Shir.†

A su̱ u̱r-ko̱o̱b de̱e̱n

(Mati 24:15-28; Ruka 21:20-24)

14 “Wu̱ karu̱nte̱ ka ma-to̱ à, yage̱ wu̱ nep to̱. ‘No̱a hyen a she̱re̱g yo ken rii-yo Shir yage̱ à, be-de u̱depe̱ a sher yo á.’ Yoa naas Pyo-o̱ Shir. No̱ hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya à, no̱ hyene̱ ka rii-yo, no̱ som be-de u̱t-haag.‡ 15 Wu̱ ro̱ tara n-to̱n u̱r-do̱o̱b de o-kuke̱ o̱ u̱n wu̱ à, wu̱ kergene̱ á taase wu̱ cu̱w n-me̱ o-kuke̱, remen wu̱ de̱ke̱nté̱ to̱ ken saw-to̱ to̱ ro̱ n-me̱ á. 16 Wu̱ ro̱ o-kat à, wu̱ jar wu̱ warag de̱k u̱r-matuku o-hur á.§ 17 U̱n ká ho̱-to̱, ne'a-ne̱ yan-yakar-ye̱ ro̱ u̱n su u̱r-de̱ à, u̱n ya-u̱t-uub ne̱ ye̱a su̱ u̱r-ko̱o̱b. 18 No̱ ko̱n Shir taase ka rem-se wo̱o̱n no̱ da-o̱ o-go̱s. 19 Remen go̱n ka su̱ u̱r-ko̱o̱b de, u̱n ká ho̱-to̱ a jiish cin da-o̱ Shir no̱me̱ ho̱no o-dak à. Komo a do de m-no̱m n-co á har da-o̱ ba m-ta. 20 Amba Wan-Ko̱yan hak ka ho̱-to̱ u̱n su̱ u̱r-ko̱o̱b to̱. A ro ze̱e̱ge̱ remen kaane̱ á, yatt ne̱t-wu̱ ro̱a kus á. Remen co̱n-to̱ u̱n ká ye̱ Shir daage̱ à, o̱ rwo̱'e̱ wu̱ hept ka su̱ u̱r-ko̱o̱b o̱. 21 U̱n ka da-o̱, ne̱t zee no̱, ‘Kiristi, wu̱ ka kane̱,’ ko̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱ zee no̱, ‘Wu̱ ka re̱e̱no̱,’ no̱ jar no̱ dek ma-to̱ u̱n wu̱ á. 22 Yan-rwo̱r u̱n ma-to̱ Shir ye̱ u̱t-bo̱ ye̱a ine̱, wu̱ ken a zee, ‘Me̱ ro̱ Kiristi,’ har ye̱a kute̱ no̱ caari-to̱ u̱t-hyat u̱n se ken rem-se u̱s-myot se ne̱ se no̱ ce̱te̱ m-hyan á. Ye̱ ro̱ m-no̱m u̱n ka rem-se remen ye̱ e̱e̱ste̱ ye̱ Shir daage̱ à, o̱ rwo'e̱ ye̱ hokste̱. 23 Amba ma'as no̱ zo̱ngse̱. U̱m ru̱ssu̱te̱ no̱ ma-to̱ u̱n ka rem-se ba se̱ u̱n takan.”

Mu̱u̱n-m Ye̱so Wan-Gwu̱

(Mati 24:29-31; Ruka 21:25-28)

24 “Da-o̱ a komse̱ swo̱ u̱r-ko̱o̱b, u̱n ká ho̱-to̱,

“ ‘ho̱-u̱r a nom o-comb.

O-re̱ng komo yoa do no̱m o-mo̱k á.*

25 Re̱ge̱n a ma'as m-he'emende̱ n-dak.

Bo̱n rem-se Shir hwo̱o̱ne̱ n-ku̱s o̱ Shir à,

se à nuktusse̱.’†

26 “Ka da-de ne̱, hun-ne̱ de̱e̱n ye̱a hyen me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t, me̱ m-neke̱ ne̱ n-me̱ u̱t-ke'ente̱ u̱t-go̱s ne̱ u̱n caari-mo̱ m-cecas ne̱ mo̱ u̱r-bon.‡ 27 Ka da-de ne̱, man to̱mo̱n yan-to̱m-ye̱ Shir, ye̱ kargu̱nse̱ ka ye̱ wu̱ daage̱ à, ya-u̱r-ho̱rim u̱n ya-u̱r-ho̱ran ne̱ u̱n yan-so̱-o-baar ne̱ o-ye'er ne̱, yan ko̱ kene̱ ye̱ Shir daage̱ à, yan-to̱m-ye̱ Shir a kargu̱nse̱ ye̱.

Ma-to̱ o-rum

(Mati 24:32-35; Ruka 21:29-33)

28 “M-mo̱ka, yoos no̱ yo ken yo be-de o-rum. Da-o̱ no̱ hyene̱ jet-se u̱n yo cirig m-tu̱pne̱, nap no̱ u̱nze go̱s-o nomoste̱ yow yow. 29 Remen kaane̱ da-o̱ no̱ hyene̱ kà rem-se ro̱ m-takan, no̱ nak o̱ ka u̱nze da-o woosu̱nte̱ yow yow. 30 Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, kà zaman-yo yoa te á se̱ ka rem-se kap se nomoste̱. 31 To̱n-o̱ shir, o-dak ne̱ to̱a tees, amba ma-u̱t re to̱a te á.

She'et zo̱ngse̱

(Mati 24:36-44)

32 “Amba da-o̱ ka rem-se he m-takan à, ká ho̱-de yatt-wu̱ he m-nap á. Ko̱ yan-to̱m-ye̱ Shir n-To̱n shir, ye̱ nep da-o̱ ka rem-se he m-takan á. Ko̱ Wà u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ nap á. Se̱ o-Tato u̱n wu̱ u̱n ho̱n-de u̱n wu̱. Wu̱ nape̱ da-o̱ se he m-takan à.§ 33 Cin da no̱ nepte̱ da-o̱ ka rem-se he m-takan á, ma'as no̱ zo̱ngse̱, yish ho̱o̱ge̱! 34 Sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ ka. Haan-mo̱ u̱n Wà-wu̱ u̱n ne̱t, a nom u̱ntu̱n wa-o-hur wu̱ ine̱ rur u̱r-hyew à. Wu̱ wongsu̱ru̱ ya-m-se̱nge̱, ko wu̱ ke u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱. Wu̱ de̱ku̱ru̱ wu̱ ken wan-gaan wu̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱ ere̱ wu̱ o-hur, wu̱ ma'as yish ho̱o̱ge̱.*

35 “Ma'as no̱ yish ho̱o̱ge̱ remen no̱ nap da-o̱ wa-o-hur he m-jo'on á. ¿Ko̱ m-rim mo̱ wu̱ he m-jo'on, ko̱ da-o pu̱rge̱, ko̱ kiit ro̱ u̱s-kan, ko̱ n-sot? 36 Taase wu̱ wo̱o̱n no̱ ba o-sakto̱, no̱ m-rew. 37 Ma-to̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱ à, me̱ u̱n ru̱re̱ ko̱ wu̱ ke, wu̱ ma'as zo̱ngse̱.”

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass

Yan-co gamag u̱r-hi de u̱n yage̱-u̱t Ye̱so

(Mati 26:1-5; Ruka 22:1-2; Yoha 11:45-53)

1 Kuks ho̱-u̱t yoor Yahuda-ne̱ nomot biki-to̱ ye̱ ro̱ m-no̱m à Biki-o̱ m-Pas u̱n Biki-o̱ u̱t-Buro̱di to̱ ba m-Yist ne̱. Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n yan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa ne̱ ye̱ ho̱o̱bu̱ru̱ co̱w-yo u̱n ship u̱n Ye̱so u̱r-hyow ba hun-ne̱ ye̱ u̱n nap, ye̱ hoot wu̱.* 2 Amba ye̱ ze̱e̱ru̱, “A ship wu̱ ho̱-de o-biki á, taase hun-ne̱ 'yons o-zaaz.”

A duusu̱te̱ Ye̱so no̱m-mo̱ m-shi'igin
u̱n bo̱-o̱ o-Betanya

(Mati 26:6-13; Yoha 12:1-8)

3 Ye̱so ro bo̱-o̱ o-Betanya u̱n hur-o Simo̱n ko-cim. Wu̱ ro u̱n re̱ u̱n rii-yo m-re̱, wu̱ ken ne'a-wu̱ co̱wnu̱ru̱ u̱n u̱r-batta ne̱ de u̱n no̱w-mo̱ m-shi'igin† mo̱ u̱n hwo̱r de̱e̱n. Wu̱ bu̱'u̱gu̱ru̱ nu-de u̱n ka tur-de. Wu̱ duusu̱ru̱ Ye̱so mo̱ u̱r-hi.‡

4 Bo̱ wu̱ duusu̱te̱ wu̱ mo̱ à, ye̱ ken ye̱, ye̱ ro kane̱ à, ye̱ swooru̱ u̱s-ryaab. Ye̱ ze̱e̱ru̱ o̱r u̱n ye̱ ne̱, “¿Ya hante̱ atte̱ m-naas m-no̱w kaane̱? 5 No̱w-mo̱ woose̱ ne̱t nom se̱nge̱-mo̱ u̱t-ho̱ zungu-u̱s tet [300] wu̱ kumut ka hwo̱r-ye̱. Depete̱ a beeb mo̱ a yaas ko̱o̱b-ne̱ ka hwo̱r-ye̱.” Ye̱ kangsu̱ru̱ wu̱.

6 Bo̱ Ye̱so ho̱gu̱te̱ ma-to̱ u̱n ye̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Yage̱ no̱ wu̱. ¿Remen yan o̱ no̱tte̱ wu̱ m-rangse̱? Wu̱ nomu̱tu̱ me̱ rii-yo u̱r-bon. 7 Ko̱ o̱ ke da-o̱ no̱ mo̱sse̱ u̱n ko̱o̱b-ne̱ ne̱. Da-o̱ no̱ co̱ne̱ à, ka da-o̱, no̱ he ye̱ m-'ya m-yar. Amba me̱, no̱ mo̱sse̱ u̱n me̱ ne̱ ho̱-u̱r bi á.§ 8 Wu̱ no̱mo̱g rii-yo wu̱ hokse̱ m-no̱m à. Wu̱ duusu̱te̱ wu̱r-o re no̱w-mo̱ m-shi'igin remen zo̱nge̱-to̱ u̱n du̱k re. 9 Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, kap be-de a he rwo̱r u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m à, ho̱no o-dak kap rii-yo ka ne'a-wu̱ no̱me̱ à, a ma'as yo m-rwo̱r remen a bakste̱ u̱n wu̱ ne̱.”

Yahudas ya'aste̱ Ye̱so

(Mati 26:14-16; Ruka 22:3-6)

10 Da-o̱ Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ ro̱ m-no̱m Biki-o̱ m-Pas à, Yahudas Iskariyoti, wan-gaan be-de u̱n ka o̱p u̱n yoor-ye̱, haaru̱ be-de u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir remen ye̱ hongsu̱té̱ bo̱ wu̱ he ye̱ bo̱bse̱ u̱n Ye̱so à. 11 Bo̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, ye̱ no̱mu̱ru̱ o-zak. Ye̱ e̱ssu̱ru̱ u̱t-ma u̱n wu̱ ne̱ ye̱a ya'as wu̱ hwo̱r. Wu̱ ne̱ wu̱ ze̱e̱ru̱ hoob-o̱ o-co̱w wu̱ ya'aste̱ Ye̱so u̱n kom-to̱ u̱n ye̱.

Ye̱so re̱e̱g Biki-o̱ m-Pas u̱n
yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱

(Mati 26:17-25; Ruka 22:7-14,21-23; Yoha 13:21-30)

12 A wo̱o̱n da-o̱ u̱n ho̱-de u̱r-takan de Biki-o̱ u̱t-Buro̱di to̱ ba m-Yist, ho̱-de u̱n m-penem u̱n ca remen baks u̱n ho̱-de ye̱ rwu̱u̱nte̱ o-Masar à. Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱. “¿Ke ne̱ o̱ o co̱ne̱ te̱ he te̱ nomo wo̱ rii-yo m-re̱ yo Biki-o̱ m-Pas?”

13 Wu̱ to̱mu̱ru̱ ne̱n yoor be-de u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Co̱w no̱ o-bo̱. Da-o̱ no̱ co̱we̱, no̱ go'one̱ u̱n wu̱ ken campo̱-wu̱ ne̱. Wu̱ ro̱ u̱n tur-de m-ho̱ ne̱ u̱r-hi. No̱ do̱re̱ wu̱. 14 Hur-o̱ wu̱ cu̱we̱, no̱ cu̱w no̱ zee wa-o-hur, ‘Wa-u̱r-yoos-wu̱ zee, “¿ke ne̱ o̱ wu̱ he m-comse̱ ne̱ wu̱ reet Biki-o̱ m-Pas u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱?” ’ 15 Wu̱a kute̱ no̱ caari-o̱ o-kuke̱ o̱ a ma'e̱ n-to̱n u̱n o̱r u̱n o̱ o-kuke̱ à. O̱ ro̱ zo̱ngse̱ u̱s-saw ne̱ n-me̱. Káane̱ o̱, no̱ he na m-nome̱ rii-yo o-biki.”

16 Yan-neke̱-m Ye̱so ruuru̱. Ye̱ co̱wu̱ru̱ o-bo̱. Ye̱ 'wo̱ssu̱ru̱ bo̱ Ye̱so ru̱ru̱ ye̱ à. Ye̱ nomu̱ru̱ wu̱ rii-yo m-re̱ yo Biki-o̱ m-Pas káne̱.

17 Bo̱ ho̱-u̱r he̱bu̱te̱ à, Ye̱so wo̱o̱ru̱ mo̱sse̱ u̱n ka o̱p u̱n ne̱n yoor-ye̱ ne̱. 18 Ye̱ ro m-re̱ u̱n rii-yo m-re̱, Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱. Wu̱ ken wan-gaan-wu̱ be u̱n no̱, wu̱a ya'as me̱ u̱n kom-to̱ u̱n yan-yage̱-u̱t re, wu̱ te̱ m-re̱ te̱ u̱n wu̱ ne̱ à.”*

19 Me̱n-u̱t naasu̱ru̱ ye̱, ye̱ taknu̱ru̱ u̱s-cot u̱n gaan u̱n gaan. Ko̱ wu̱ ke wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Me̱ wu̱ o̱?”

20 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Wan-gaan be u̱n no̱, no̱ ne̱n o̱p u̱n yoor, wu̱ te̱tte̱ m-re̱ ko̱k-u̱r gaan à. 21 Wu̱ dooru̱ ye̱ m-ze̱e̱, remen me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t, man meres bo̱ a ge̱ne̱ be-de u̱n Ma-to̱ Shir à. Amba ka ne̱t-wu̱ he me̱ m-ya'as à, wu̱a su̱ u̱r-ko̱o̱b, o̱tte̱ a ro makt wu̱ u̱n ho̱no o-dak á, roa jiish wu̱.”

Ye̱so kutute̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱
co̱w-yo u̱n baks u̱n mar-mo̱ u̱n wu̱

(Mati 26:26-30; Ruka 22:15-20; 1Kor 11:23-25)

22 Ye̱ ro u̱n re̱ u̱n rii-yo m-re̱, Ye̱so de̱ku̱ru̱ u̱r-buro̱di, wu̱ bo̱mu̱ru̱ Shir. Ka da-de ne̱, wu̱ bosru̱ru̱, wu̱ wongu̱ru̱ ye̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Hombe̱ no̱, wu̱r-o re o̱.” 23 Wu̱ de̱knu̱ru̱ ya o-ko̱k u̱n ho̱-mo̱ u̱n yakar-ye̱ u̱n 'yo-yo o-anab ne̱. Bo̱ wu̱ nomte̱ u̱r-bo̱ngo̱n be-de Shir à, wu̱ ya'asu̱ru̱ kap mo̱ u̱n ye̱. Ye̱ swo̱o̱ru̱.

24 Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Hyo-m re mo̱ mo̱ u̱n shoos u̱n swo̱r o-nu o̱ Shir su̱ru̱ no̱ à, mo̱ a he m-dusune̱ remen hun-ne̱ de̱e̱n à.† 25 Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱ man do swo̱ u̱n ho̱-mo̱ o-anab á, se̱ ka ho̱-de u̱m he m-swo̱ m-pu̱ mo̱ à, be-de u̱n Gwo̱mo-to̱ Shir à.”

26 Bo̱ wu̱ komte̱ ye̱ m-ru̱re̱ kaane̱ à, ye̱ huru̱ Se̱p-o̱ u̱r-Bo̱ngo̱n de Shir. Ye̱ ruuru̱, ye̱ haaru̱ u̱n Haag-o̱ u̱n 'yo-se o-Ze̱tun.

Bitrus a nom she-mo̱ u̱n nap-m Ye̱so

(Mati 26:31-35; Ruka 22:31-34; Yoha 13:36-38)

27 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Kap-m no̱ no̱a som me̱. Me̱ u̱n ze̱e̱ yo ka remen a geneste̱ be-de u̱n Ma-to̱ Shir u̱nze:

“ ‘A ho wa-u̱r-gu̱t de u̱n ca,

u̱s-rek ca he m-caage̱.’‡

28 Amba da-o̱ a 'yonsu̱ me̱ u̱n ho̱o̱g ne̱, man be no̱ m-wo̱ u̱n dak-o̱ o-Gariri.”§

29 Bitrus ze̱e̱ru̱, “Ko̱ ye̱ som wo̱ kap, me̱ kam man som wo̱ á.”

30 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Nip-o̱ me̱ wo̱ m-ru̱re̱, Bitrus, ko̱ u̱n ka te̱t-mo̱ mo̱ ro̱o̱ne̱ à, rii-o̱ ke̱e̱g-yo o-kiit kenet so̱-o yoor, wo̱a nom she-mo̱ u̱n nap-u̱s re so̱ o-tet.”

31 Bitrus shasu̱ru̱ m-'wo̱ns ne̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ko̱ a roa ho me̱ mo̱sse̱ u̱n wo̱ ne̱, man no̱m she-mo̱ u̱n nap-m ru á.” Kap mo̱ u̱n ye̱ ka ye̱ ze̱e̱.

Ye̱so ko̱no̱g Shir
u̱n Haag-o̱ u̱n 'yo-se o-Ze̱tun

(Mati 26:36-46; Ruka 22:39-46)

32 Ye̱so ne̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱, bo̱ ye̱ heete̱ u̱n Haag-o̱ u̱n 'yo-se o-Ze̱tun à, ye̱ wo̱o̱ru̱ de ken tuk-de de a m-ze̱e̱ o-Gese̱mani à. Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “She'et no̱ kàne̱, u̱m konoste̱ Shir.” 33 Wu̱ de̱ku̱ru̱ Bitrus u̱n Yakubu u̱n Yohana ne̱, wu̱ taknu̱ swo̱r u̱r-ko̱o̱b de̱e̱n. Wu̱ ro u̱s-barag, me̱n-u̱t naasu̱te̱ wu̱ de̱e̱n. 34 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Me̱n-u̱t naasu̱te̱ me̱ de̱e̱n. Wo̱ hyene̱, o zee me̱tt ho̱o̱g á. Wasu̱ no̱ me̱ kàne̱, no̱ she'et zo̱ngse̱.”

35 Wu̱ argu̱ru̱ co hiin. Bo̱ wu̱ arge̱ o-co à, wu̱ kwu̱ktu̱ru̱ n-dak, wu̱ ko̱nu̱ru̱ Shir. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Ko̱ nomu̱tu̱ wo̱ o dossu̱ me̱ ka swo̱ u̱r-ko̱o̱b de?” 36 Wu̱ dooru̱ m-ze̱e̱, “Abba,* Tato re, ko̱ yo ke rii-yo yo ro̱ m-nome̱ be u̱n du. U̱m co̱no̱g o dossu̱ me̱ ka swo̱ u̱r-ko̱o̱b de. Amba yanze barag-u̱s re se o he m-do̱re̱ á, se̱ barag-u̱s ru.”

37 Bo̱ wu̱ mu̱u̱nte̱ be-de ye̱ ro à, wu̱ 'wo̱ssu̱ru̱ ye̱ ro̱ m-rew. Wu̱ ze̱e̱ru̱ Bitrus, “¿Simo̱n, rew-mo̱ no̱ ro̱tte̱? Ashi, ¿no̱a hoks m-she'et zo̱ngse̱ ko̱ hiin á? 38 She'et no̱ zo̱ngse̱, yish ho̱o̱ge̱, no̱ ma'as u̱n ko̱n-se Shir, taase no̱ he̱'e̱be̱ u̱r-ba'as da-de a megre̱ no̱. Me̱ u̱n ze̱e̱ yo ka remen ku̱kt-o tu̱nu̱ste̱ o̱ no̱m rii-yo depe̱ à, amba wu̱r-o ro̱tt m-'wo̱ns á.”

39 Ka da-de, Ye̱so dooru̱ m-warag komo wu̱ yage̱ ye̱. Wu̱ ko̱nu̱ru̱ Shir. Wu̱ dooru̱ m-rwo̱r bo̱ wu̱ ro rwo̱rge̱ à. 40 Har m-mo̱ka komo, wu̱ dooru̱ m-mu̱u̱n. Wu̱ 'wo̱ssu̱ru̱ ye̱ ro m-rew. Rew-m bu̱pste̱ ye̱ de̱e̱n. Bo̱ ye̱ zu̱tu̱te̱ à, ye̱ taagu̱ru̱ ma-to̱ ye̱ he wu̱ m-shas à.

41 Wu̱ dooru̱ m-warag remen wu̱ konot Shir. Bo̱ wu̱ do m-mu̱u̱n, o̱ atette̱-o̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Har m-mo̱ka wu̱we̱-de no̱ ro̱tte̱ m-rew ne̱? Bo̱'o̱su̱te̱ kaane̱, da-o wooste̱. Gwo̱t me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t, a ya'astu̱ me̱ u̱n kom-to̱ u̱n ya-u̱t-ba'as. 42 Ine̱ no̱, a kew no̱ wu̱! Gwo̱t! Ká ne̱t-wu̱ ya'asu̱ me̱ à, wu̱ ka yow yow.”

Yahuda-ne̱ shik Ye̱so

(Mati 26:47-56; Ruka 22:47-53; Yoha 18:3-12)

43 A kane̱, rii-yo wu̱ bitu̱te̱ nu, Yahudas, wan-gaan be-de u̱n ka o̱p u̱n yoor-ye̱, wu̱ woosu̱nte̱ u̱n mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ ne̱ de̱e̱n. Ye̱ ro u̱t-magay ne̱ u̱t-ko̱ ne̱. Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir, u̱n yan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa ne̱, u̱n se̱k-ye̱ ye̱ u̱n Yahuda-ne̱, ye̱ to̱mnu̱ ye̱.

44 Wu̱ he wu̱ m-ya'as à, wu̱ be'este̱ wu̱ gemeste̱ u̱r-hi u̱n ye̱ ne̱ u̱nze, “Wu̱ u̱m he m-hamat à wu̱ wu̱ ship no̱ wu̱, no̱ neke̱ u̱n wu̱ ne̱, no̱ 'er wu̱ u̱r-bon ne̱.”

45 Bo̱ u̱n wo̱o̱n-m Yahudas wu̱ haaru̱ be-u̱r Ye̱so, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Wa-u̱s-Nap.” Yahudas hamtu̱ru̱ wu̱. 46 Ye̱ hwo̱o̱ru̱ u̱t-kom, ye̱ shipu̱ru̱ wu̱. 47 Se̱ wan-gaan be-de u̱n yan-neke̱-m Ye̱so ye̱ wu̱ ro eso kane̱ à, wu̱ muusu̱ru̱ magay-o̱ u̱n wu̱. Wu̱ ce̱tu̱ru̱ ko-gu̱w-wu̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir. Wu̱ kupsu̱ru̱ wu̱ o-to̱.

48 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿No̱ u̱n rwu̱u̱n u̱t-magay ne̱ u̱t-ko̱ ne̱, no̱ shipt me̱ u̱ntu̱n ko-hyow? 49 Ko̱ de ke ho̱-de me̱ mo̱sse̱ u̱n no̱ ne̱ u̱n Pyo-o̱ Shir, me̱ no̱ m-yoose̱. No̱ ship me̱ á. Amba se̱ a nomu̱tu̱ me̱ bo̱ a ge̱ne̱ be-de u̱n Ma-to̱ Shir à.”† 50 Ka da-de ne̱, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ kap ye̱ yagu̱ru̱ wu̱. Ye̱ argu̱ru̱ m-so̱m.

51 Se̱ wu̱ ken wan-campo̱ wu̱, wu̱ co̱p rii á se̱ o-gund u̱n ho̱n-de u̱n o̱, wu̱ do̱ru̱ru̱ Ye̱so. Bo̱ wu̱ do̱ru̱te̱ Ye̱so à, ye̱ shipu̱ru̱ wu̱. 52 Ye̱ rumsu̱ru̱ gund-o̱ u̱n wu̱. Wu̱ so̱mu̱ru̱ bo̱ Shir mate̱ wu̱ à.

A heete̱ Ye̱so be-de u̱n piish u̱t-ma

(Mati 26:57-68; Ruka 22:54-55,63-71; Yoha 18:13-14,19-24)

53 Ye̱ neku̱ru̱ u̱n Ye̱so ne̱ be-de u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir. Kap Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n se̱k-ye̱ ye̱ u̱n Yahuda-ne̱, u̱n yan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa ne̱ ye̱ mo̱rgu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so. 54 Bitrus ne̱ wu̱ do̱ndu̱ru̱ wu̱ m-pu̱pa ne̱ har u̱n 'wo̱o̱g-o̱ u̱n hur-o ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir. Wu̱ she'etu̱ru̱ be-de u̱n gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir. Wu̱ ro u̱n hwo̱'o̱t o-ra mo̱sse̱ u̱n ye̱ ne̱.

55 A kane̱ Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱ ne̱, yan-ya-u̱t-ma, kap ye̱ ho̱o̱bu̱ru̱ rii-yo a hette̱ m-ze̱e̱ Ye̱so no̱mo̱g u̱r-ba'as à remen ye̱ hoot wu̱, amba ye̱ kum á. 56 Ye̱ ken ye̱ de̱e̱n ye̱ sakku̱ru̱ wu̱ u̱t-ma u̱t-bo̱ amba ma-to̱ u̱n ye̱ to̱ haan u̱t-gaan á.

57 A kane̱ komo ye̱ ken campo̱-ne̱ ye̱ inu̱ru̱ eso, ye̱ dooru̱ wu̱ ce'e̱ u̱t-bo̱: 58 Ye̱ ze̱e̱ru̱. “Te̱ ho̱gu̱te̱ wu̱ ze̱e̱g wu̱a he̱e̱s Pyo-o̱ Shir o̱ hun-ne̱ ma'e̱ à, rii-yo ho̱-u̱t tet nomot wu̱ me'es o ho̱r-o̱, yanze ne̱ ma-to̱ u̱n ko-hun á.”‡ 59 Kap u̱n kaane̱ ne̱, ma-to̱ u̱n ye̱ to̱ haan u̱t-gaan á.

60 Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir wu̱ inu̱ru̱ n-te̱te̱ o̱ u̱n ye̱. Wu̱ citu̱ru̱ Ye̱so. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Wo̱ u̱n to̱ ken ma-to̱ ne̱ to̱ o he m-shas, be-de u̱n ma-to̱ ka hun-ne̱ ye̱ ro̱ m-rwo̱r mo̱sse̱ u̱n wo̱ ne̱?” 61 Amba Ye̱so ro temb o̱ u̱n wu̱. Wu̱ shas u̱t-ma á. Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir wu̱ dooru̱ wu̱ m-cit komo. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ashi, ¿wo̱ wu̱, Kiristi, Wà-wu̱ u̱n wa-o-kwu̱m-wu̱ Shir to̱mnu̱ te̱?”

62 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Me̱ wu̱.§ No̱a hyen me̱ komo, me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t, me̱ tara u̱n kom-o̱ u̱r-re̱ o̱ Shir Wa-u̱r-Be̱e̱b.* No̱a hyen komo me̱ m-rwu̱u̱n n-me̱ u̱t-ke'ente̱ n-To̱n shir.”†

63 Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir swo̱o̱ru̱ u̱s-ryaab de̱e̱n. Wu̱ yishu̱ru̱ gund-o̱ u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿To̱ ke ma-to̱ a co̱ne̱ m-ho̱ge̱ komo? 64 No̱ ho̱gu̱te̱ de̱ yo'og-o̱ wu̱ yo'oge̱ Shir à! ¿Re no̱ hyan?”

Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Wu̱ wooste̱ m-ho̱!”‡ 65 Ye̱ ken ye̱ taknu̱ wu̱ m-copse̱ m-ta. Ye̱ ho̱kku̱ru̱ wu̱ yish, ye̱ wo̱su̱ru̱ wu̱ u̱r-de̱mbe̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ru̱ru̱ te̱ wu̱ wo̱su̱ wo̱ m-mo̱ka à!” Gu̱w-ne̱ komo ye̱ ma'asu̱ru̱ wu̱ u̱n hwo̱o̱ge̱ u̱t-raag.

Bitrus no̱mo̱g she-mo̱ u̱n nap u̱n Ye̱so

(Mati 26:69-75; Ruka 22:56-62; Yoha 18:15-18,25-27)

66 Ye̱ ka ro u̱n kuke̱-o̱ a ma'e̱ n-to̱n u̱n o̱r u̱n o̱ o-kuke̱ à. Ye̱ ro u̱n piishe̱ u̱n Ye̱so u̱t-ma. Bitrus ro o-'wo̱o̱g n-dak. Wu̱ ken wan-ne'a-wu̱ ne̱, ko-gu̱w-wu̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir, 67 wu̱ hyanu̱ru̱ Bitrus ro u̱n hwo̱'o̱t o-ra. Wan-ne'a gwo̱tu̱ru̱ Bitrus, wan-ne'a ze̱e̱ru̱, “Wo̱ mo̱sse̱ u̱n Ye̱so ne̱ ka wa-o-Nazaret-wu̱.”

68 Amba Bitrus no̱mu̱ru̱ m-she. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Me̱ nap yo wo̱ rwo̱r á.” Wu̱ argu̱ru̱ m-rwu̱u̱n u̱n 'wo̱o̱g-o̱ u̱n pyo. Ke̱e̱g-o̱ o-kiit kanu̱ru̱.

69 Ka wan-ne'a-wu̱ komo dooru̱ gwo̱t u̱n Bitrus. Wu̱ taknu̱ ru̱re̱ u̱n ye̱ ro eso eso kane̱ à, “Wu̱ ka, wan-neke̱-m Ye̱so wu̱.” 70 Amba Bitrus dooru̱ m-no̱m m-she komo.

Bo̱ doote̱ hiin à, ye̱ ro kane̱ eso eso à, ye̱ ze̱e̱ru̱ Bitrus, “Nip-o̱, wo̱ wan-neke̱-m Ye̱so wu̱ remen wa-o-Gariri o ro̱.”

71 Wu̱ taknu̱ u̱s-to̱nd. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Me̱ nap ka ne̱t-wu̱ wu̱ no̱tte̱ u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ á.”

72 U̱n ra-o̱ wu̱ komte̱ m-rwo̱r à, u̱n gyept-o̱ u̱n yish, ke̱e̱g-o o-kiit kanu̱ru̱ ayoore̱-o̱. Bitrus baksu̱ru̱ ma-to̱ Ye̱so ru̱ru̱ wu̱ à. U̱nze “rii-o̱ ke̱e̱g-o o-kiit kenet so̱-o yoor, wo̱a nom she-mo̱ u̱n nap-u̱s re so̱ o-tet.” Bo̱ wu̱ bakste̱ ká ma-to̱ à, wu̱ he̱bu̱ru̱ u̱s-'wo̱n.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan

A heette̱ Ye̱so be-u̱r Biratus

(Mati 27:1-2,11-14; Ruka 23:1-5; Yoha 18:28-38)

1 Bo̱ ish geste̱ à, Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir, u̱n se̱k-ye̱ ye̱ u̱n Yahuda-ne̱, u̱n yan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa ne̱, bo̱ u̱n yan-ya-u̱t-ma, ye̱ gamu̱ru̱ u̱r-hi, ye̱ neku̱ru̱ u̱n Ye̱so ne̱, ye̱ ya'asu̱ru̱ Biratus wu̱. Roma-ne̱ sagbu̱te̱ Biratus Ko-Gwamna-wu̱ u̱n ka dak-o̱.

2 Biratus citu̱ru̱ Ye̱so, “¿Wo̱ wu̱ ro̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Yahuda-ne̱?”

Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “E̱e̱, o rwo̱ro̱g hond hond.”

3 Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir ye̱ ma'asu̱ru̱ wu̱ u̱n sakke̱ u̱t-ba'as de̱e̱n. 4 Biratus dooru̱ wu̱ m-cit komo. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Wo̱tt o̱ ken shas-o̱ o he m-shas á? ¿Ho̱ge̱ mo̱o̱r-to̱ u̱t-ba'as to̱ ye̱ seku̱ wo̱ à?”

5 Ye̱so do m-shas á, har Biratus bo̱pu̱ru̱ o-nu.

Hun-ne̱ ze̱e̱g a kem Ye̱so n-te̱ o-kan

(Mati 27:15-26; Ruka 23:13-25; Yoha 18:39—19:16)

6 To̱, da-de u̱n ka biki-o̱, Biratus weste̱ m-ho'su̱nde̱ u̱n wa-u̱r-ba'as-wu̱ a ka'e̱ à, wan-gaan wu̱ hun-ne̱ ko̱ne̱ à. 7 Wu̱ ken wu̱ ro kon wu̱ a m-ze̱e̱ Barabas à. Wu̱ ro ke'o à, mo̱sse̱ u̱n ye̱ ken yan-ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ ye̱ ne̱ à, ye̱ ho̱'e̱ ne̱t be-de m-dum à. 8 Hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ hyoknu̱ru̱, ye̱ taknu̱ru̱ u̱s-ko̱n be-u̱r Biratus, ye̱ ro m-ze̱e̱ wu̱ nomu̱ ye̱ rii-yo wu̱ we̱te̱ m-no̱m à.

9 Biratus citu̱ru̱, “Wata, ¿no̱ u̱n co̱n o̱ u̱m hosu̱ no̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Yahuda-ne̱?” 10 Wu̱ u̱n cit ye̱ kaane̱ remen wu̱ nepste̱ u̱nze shoob-de rwo̱'e̱ Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir ye̱ ya'aste̱ wu̱. 11 Amba Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir sho'ogsu̱ru̱ hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ remen Biratus ho'osu̱ntú̱ ye̱ Barabas.

12 Biratus dooru̱ ye̱ m-ze̱e̱ komo, “¿Ya u̱m he m-no̱mu̱ ne̱ u̱n ka wu̱ no̱ ze̱e̱ wu̱ ro̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Yahuda-ne̱?”

13 Ye̱ 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r komo, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Kam wu̱ n-te̱ o-kan.”

14 Biratus ze̱e̱ru̱, “¿Remen yan o̱ ne̱? ¿Yan rii-yo ne̱ wu̱ no̱me̱?”

Ye̱ dooru̱ 'yonsu̱ u̱s-co̱r, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Kam wu̱ de̱ n-te̱ o-kan.”

15 Biratus ne̱, bo̱ wu̱ co̱ne̱ nome̱ u̱n mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ bo̱ ye̱ co̱ne̱ à, wu̱ ho'osu̱ru̱ ye̱ Barabas. Wu̱ rwo̱'u̱ru̱ a bu Ye̱so u̱s-bukkun. Da-o̱ a komse̱ wu̱ m-dum u̱s-bukkun à, wu̱ ya'asu̱ru̱ karma-ne̱, ye̱ kemet wu̱ n-te̱ o-kan.

Karma-ne̱ nomote̱ Ye̱so u̱r-ar

(Mati 27:27-31; Yoha 19:2-3)

16 Karma-ne̱ heetu̱ru̱ Ye̱so u̱n 'wo̱o̱g-o̱ u̱n pyo-o Biratus. Ye̱ mo̱ro̱gsu̱ru̱ kap ye̱ kuse̱ u̱n kur-de u̱n ye̱ à. 17 Ye̱ cu̱pu̱ru̱ wu̱ co̱p-o̱ u̱n ho̱-m jaas-mo̱ o̱ u̱t-gwo̱mo. Ye̱ ce̱e̱ru̱ o-go̱nd o̱ u̱n yokor, ye̱ cu̱pu̱ru̱ Ye̱so u̱r-hi. 18 Ka da-de ne̱, ye̱ taknu̱ wu̱ u̱r-gas de u̱r-ar. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ko-Gwo̱mo, ho̱o̱g ru she'et, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Yahuda-ne̱.” 19 Ye̱ ko̱'o̱tu̱ru̱ wu̱ u̱r-hi o-ko̱ o-ko̱, ye̱ copsu̱ru̱ wu̱ m-ta. Ka da-de, ye̱ kwu̱ktu̱ru̱ n-co o̱ u̱n wu̱ u̱nze do̱ro̱tte̱-o̱ ka ye̱ wu̱ m-nome̱. 20 Da-o̱ ye̱ komse̱ wu̱ m-nome̱ u̱r-ar à, ye̱ possu̱ru̱ wu̱ ka co̱p-o̱ u̱n ho̱-m jaas-mo̱ o̱, ye̱ muutu̱ru̱ wu̱ o̱ ma u̱n wu̱ co̱p-o̱, ye̱ ruutu̱ru̱ wu̱ n-do̱ remen ye̱ kemet wu̱ n-te̱ o-kan.

A kamag Ye̱so n-te̱ o-kan

(Mati 27:32-44; Ruka 23:26-43; Yoha 19:17-27)

21 Bo̱ ye̱ ro wu̱ m-ruut à, ye̱ go'onu̱ru̱ u̱n wu̱ ken wu̱ ne̱. A ro wu̱ m-ze̱e̱ Simo̱n wa-o-Kire̱ni, tato Arekanda ne̱ u̱n Rupus. Wu̱ ro m-jo'on so̱ o-kat. Ye̱ gaktu̱ru̱ wu̱, wu̱ dek ka kan-o̱ ye̱ hette̱ kam u̱n Ye̱so à.* 22 Ye̱ ruutu̱ru̱ Ye̱so de ken be-de, a de m-ze̱e̱ o-Gorogota, (wata, be-de u̱n caar-o̱ u̱r-hi). 23 Bo̱ ye̱ woote̱ wu̱ kane̱ à, ye̱ tebbu̱ru̱ wu̱ m-mo̱di mo̱sse̱ u̱s-baat ne̱ se a m-ze̱e̱ o-mur à. Ka baat-se ro̱ m-haab m-hoog, amba wu̱ swo̱ á 24 Ka da-de ne̱, ye̱ kamu̱ru̱ wu̱ o-kan. Bo̱ ye̱ kemte̱ wu̱ à, ye̱ wongu̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱ co̱p-to̱ u̱n wu̱. Ye̱ ro u̱n no̱m o-gwambe̱ remen ye̱ hyenet rii-yo ko̱wan he m-kum à.†

25 Kwo̱m-u̱s jero̱ se̱ n-sot, ye̱ kame̱ wu̱ n-te̱ o-kan. 26 Wu̱ a kame̱ o-kan à, ye̱ ro u̱n ge̱n u̱n ba'as-de u̱n wu̱ a saku̱ru̱ n-to̱n u̱n hi-de u̱n wu̱. Ba'as-u̱r Ye̱so de ka, “Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Yahuda-ne̱.” 27 Ye̱ kamu̱ru̱ wu̱ u̱n yan-kwu̱p-de u̱n hun-ne̱ ne̱ ne̱n yoor n-te̱ u̱t-kan, wan-gaan u̱n kom-o Ye̱so o̱ u̱r-re̱, wan-gaan u̱n kom-o̱ u̱r-kwanta.‡§ 29 Ya-m-arag u̱n co̱w ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱ m-ru̱re̱ u̱n ma-u̱t jaas-to̱. Ye̱ ma'asu̱ru̱ wu̱ m-pakte̱ u̱r-hi, ye̱ u̱n ze̱e̱be̱, “Huun! Wo̱ wu̱ ze̱e̱ wo̱a he̱e̱s Pyo-o̱ Shir, o warag o̱ do m-ma ho̱-u̱t tet à,* 30 kergene̱ o-kan, o gu hi u̱n du!”

31 Kaane̱ tomso Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n yan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa ne̱ ye̱ ma'asu̱ru̱ wu̱ u̱n nome̱ u̱r-ar u̱n hi u̱n de u̱n ye̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Wu̱ guug ye̱ ken ye̱, wu̱ hoks gun hi u̱n de u̱n wu̱ á. 32 U̱rege̱ wu̱ ro̱ Kiristi, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Isra-ne̱ wu̱, kergene̱ o-kan m-mo̱ka a hyenet a dekt!” Ka ye̱ a kame̱ ne̱ mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱ à, ye̱ ma'asu̱ru̱ wu̱ u̱t-re̱e̱b.

Mar-m Ye̱so

(Mati 27:45-56; Ruka 23:44-49; Yoha 19:28-30)

33 Ho̱-u̱r ro̱ u̱r-hi hond hond, comb-o swo̱o̱nu̱ru̱ ho̱no o-dak kap har kwo̱m-u̱s tet-se m-rim. 34 Kwo̱m-u̱s tettu̱ ne̱ Ye̱so 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r 'wo̱ns-m-'wo̱ns, wu̱ ze̱e̱ru̱ u̱n rem-de u̱n wu̱, “E̱roi, E̱roi, ¿rama sabaktani?” U̱nze, “Shir re, Shir re, ¿remen yan o̱ ne̱ o joru̱tu̱ me̱?”†

35 Ye̱ ken ye̱ ro kane̱ eso eso. Bo̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ kan-u̱s Ye̱so à, ye̱ nap yo wu̱ ro̱ m-ze̱e̱ á, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ho̱gu̱ no̱, wu̱ ro̱ u̱n eeg-u̱s E̱reja.”

36 Wan-gaan be-de u̱n ye̱ wu̱ so̱mnu̱ru̱ o-rek, wu̱ shoosu̱ru̱ o-po̱o̱g u̱n ho̱-mo̱ o-anab-mo̱ o-zambo. Wu̱ saku̱ru̱ n-te̱ o-ko̱, wu̱ tebbu̱ru̱ Ye̱so wu̱ su̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Yage̱ a hyenet ko̱ E̱reja a haan wu̱ kergu̱ntu̱te̱ wu̱ à.”‡

37 Ka da-de ne̱, Ye̱so 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r 'wo̱ns-m-'wo̱ns. Ho̱o̱g-o̱ u̱n wu̱ argu̱ru̱ m-neke̱.

38 Bo̱ Ye̱so merte̱ à, gund-o̱ a sente̱ ish-o̱ u̱n “Be-de u̱n Shir de jiishe̱ ba m-ku̱ko̱p à” u̱n Pyo-o̱ Shir u̱n bo̱-o̱ o-Urusharima, o̱ yishu̱ru̱ ze̱e̱-mo̱ n-to̱n har n-dak.§ 39 Wan-co-wu̱ u̱n karma-ne̱ o-zungu wu̱ ro káne̱ eso, wu̱ hyanu̱ru̱ mar-m Ye̱so. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Nip-o̱, ka ne̱t-wu̱ Wà-wu̱ Shir wu̱.”

40 Ye̱ ken ne'a-ne̱ ye̱ ro kon tomso, ye̱ ro m-se̱gbe̱ rii-yo no̱me̱ à. Be-de u̱n ye̱ Meri ro kon wa-o-Magu̱darin, Sarome̱ wu̱, Meri inu Yakubu re̱k-wu̱ u̱n Yosi. 41 Da-o̱ Ye̱so ro u̱n dak-o̱ o-Gariri à, Kà ne'a-ne̱ ye̱, ye̱ ro wu̱ m-do̱re̱. Ye̱ ro wu̱ m-re̱e̱gte̱. Ye̱ ken ne'a-ne̱ ye̱ ro kon tomso ne̱ de̱e̱n ye̱ shie̱ wu̱ o-Urusharima à.*

A jo̱k u-u̱r Ye̱so

(Mati 27:57-61; Ruka 23:50-56; Yoha 19:38-42)

42 Kap yo ka yo u̱n ko̱r ho̱-de u̱r-Jaw. Ho̱-de u̱n zo̱nge̱-to̱ u̱n Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ de u̱n Yahuda-ne̱. 43 Yusuhu ko-ya-o-Aramatiya haante̱ ho̱-de Ye̱so mare̱ à m-rim. Kashi u̱n ne̱t-wu̱ be-de u̱n se̱k-ye̱ yan-ya-u̱t-ma. Wu̱ ro̱ u̱r-'er Shir rwu̱u̱nte̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n wu̱ ne̱. Yusuhu no̱mu̱ru̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n, wu̱ co̱wu̱ru̱ be-u̱r Biratus. Wu̱ ko̱nu̱ru̱ Biratus ya'as wu̱ u-u̱r Ye̱so. 44 Biratus wu̱ de̱k u̱nze Ye̱so mereste̱ á. Wu̱ agnu̱ru̱ wan-co-wu̱ u̱n karma-ne̱ o-zungu, wu̱ citu̱ru̱ wu̱ ko̱ Ye̱so mereste̱ à. 45 Da-o̱ wan-co-wu̱ u̱n karma-ne̱ o-zungu ru̱re̱ Biratus u̱nze Ye̱so she'esu̱te̱ m-mar ne̱ à, wu̱ ya'asu̱ru̱ Yusuhu u̱r-u. 46 Ka da-de ne̱, Yusuhu haaru̱, wu̱ o̱o̱nu̱ru̱ gund-o pus-o̱ o̱ u̱r-bon. Wu̱ kergu̱ntu̱ru̱ Ye̱so. Wu̱ ho̱kku̱ru̱ wu̱ u̱n o̱. Wu̱ de̱ku̱ru̱ wu̱, wu̱ ru̱ssu̱ru̱ wu̱ u̱n o̱ ken saag-o̱ o̱ a ro hinge̱ n-te̱ o-ta'ar à. Wu̱ yirigtu̱ru̱ caari-o̱ o-ta'ar, wu̱ zwo̱pu̱ru̱ ish-o̱ u̱n saag u̱n o̱. 47 Meri wa-o-Magu̱darin u̱n Meri inu Yosi ye̱ gwo̱tu̱ru̱ be-de Yusuhu ru̱ssu̱ wu̱ à.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind

Ine̱-m Ye̱so be-de u̱n margan-ne̱

(Mati 28:1-8; Ruka 24:1-12; Yoha 20:1-10)

1 Bo̱ ho̱-u̱r he̱bu̱te̱ à, Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱, Meri Magu̱darin, u̱n Sarome̱ ne̱, u̱n Meri (inu Yakubu) ne̱, ye̱ haaru̱, ye̱ o̱o̱nu̱ru̱ no̱w-mo̱ m-shi'igin ye̱ duusu̱te̱ u-u̱r Ye̱so. 2 Ish gasu̱ru̱ n-sot n-sot, ho̱-de o-Rahadi, ho̱-u̱r ro̱ m-dakan ye̱ haanu̱ru̱ u̱n saag. 3 Ye̱ ro m-neke̱ u̱t-orom u̱t-orom. Ye̱ citu̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱, “¿Wa he na m-yirikte̱ u̱n ka ta'ar-o̱ u̱n ish-o̱ u̱n saag?”

4 Bo̱ ye̱ woote̱ à, ye̱ gwo̱dbu̱ru̱, ye̱ 'wo̱ssu̱ru̱ a yirigsu̱te̱ o-ta'ar. 5 Ye̱ co̱wu̱ru̱ u̱n saag. Bo̱ ye̱ tu̱wte̱ u̱n saag à, ye̱ 'wo̱ssu̱ru̱ ko-be̱e̱b tara so̱ u̱n kom-o a re̱ u̱n co̱p-o̱ o-gund ne̱ o pus-o̱, o̱ m-se̱e̱b. Ye̱ zapu̱ru̱ u̱s-zap.

6 Amba wan-to̱m-wu̱ Shir ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á. No̱ u̱n hoob-o Ye̱so wa-o-Nazaret-wu̱ a kame̱ o-kan à. Ai, wu̱ ro̱ ko̱n á. Wu̱ inu̱te̱ be-de m-margan ne̱ u̱n ho̱o̱g ne̱. Gwo̱t no̱, be-de ka de a ru̱stu̱ wu̱ à. 7 Neke̱ no̱, no̱ ru̱re̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ kap u̱n Bitrus ne̱. No̱ zee, ‘Ye̱so a be no̱ m-wo̱ u̱n dak-o̱ o-Gariri. Re̱e̱no̱ o̱ no̱ he wu̱ m-hyan bo̱ wu̱ ru̱re̱ no̱ à.’ ”*

8 Ka ne'a-ne̱ ye̱ ruuru̱ u̱s-rek u̱s-rek be-de u̱n saag gye̱r-o-gye̱r. Ye̱ ma'asu̱ru̱ u̱s-zap. Ye̱ te̱pse̱ ne̱t u̱n co̱w á.

[To̱ ken taku̱rda-to̱ u̱n n-ga to̱ ro̱tt Mark 16:9-20 á.]

Meri hyanag Ye̱so u̱n ho̱o̱g ne̱

(Mati 28:9-10; Yoha 20:11-18)

9 Da-o̱ Ye̱so ine̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ à, ho̱-de o-Rahadi, u̱n co u̱n co wu̱ rwu̱ntu̱ru̱ hi u̱n de u̱n wu̱ be-u̱r Meri wa-o-Magu̱darin. Wu̱ wu̱ Ye̱so ruute̱ ya-u̱t-ko̱t ne̱n ta'yoor u̱n hi-de u̱n wu̱. 10 Ka ne'a-wu̱ haaru̱ be-de u̱n yan-neke̱-m Ye̱so. Wu̱ 'wo̱ssu̱ru̱ hur-de u̱n ye̱ naasu̱te̱. Ye̱ ro u̱s-'wo̱n. Wu̱ ru̱ru̱ ye̱ rii-yo takne̱ à. 11 Da-o̱ ye̱ ho̱ge̱ Ye̱so inu̱te̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ à, har Meri hyeneste̱ wu̱, ye̱ de̱k ma-to̱ u̱n wu̱ u̱nze wu̱ hyanag wu̱ á.

Yan-neke̱-m Ye̱so hyanag
Ye̱so u̱n ho̱o̱g ne̱

(Ruka 24:13-35)

12 Bo̱ a jimite̱ à, Ye̱so rwu̱ntu̱ru̱ hi u̱n de u̱n wu̱ be-de u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱n yoor da-o̱ ye̱ ro m-ha o-ko̱t à. Amba wu̱ baramsu̱te̱, sa o zee wu̱ ken ne̱t-wu̱. 13 Ye̱ wargu̱ru̱, ye̱ ru̱ru̱ ye̱ kuse̱ be-de u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ à, amba ka ye̱ kuse̱ à ye̱ de̱k ma-to̱ u̱n ye̱ u̱nze ye̱ hyanag Ye̱so á.

14 Da-o ho̱r-o̱, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ro u̱n re̱ u̱n rii-yo m-re̱, ne̱n o̱p o-gaan. Ye̱so rwu̱ntu̱ru̱ hi u̱n de u̱n wu̱ be-de u̱n ye̱. Wu̱ naku̱ru̱ ye̱ u̱t-to̱ remen ko̱o̱b-de u̱n she̱r-mo̱ u̱n ye̱ u̱n cikt-de u̱n ye̱ ne̱. Ye̱ bo̱p ma-to̱ u̱n ye̱ hyane̱ wu̱ inu̱te̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ á.

Ye̱so ya'aste̱ yan-neke̱-mo̱
u̱n wu̱ m-se̱nge̱

(Mati 28:16-20; Ruka 24:36-49; Yoha 20:19-23; Se̱ng 1:6-8)

15 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Neke̱ no̱ ho̱no o-dak kap, no̱ ko̱'o̱t Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ Shir be-de u̱n ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱.† 16 Bo̱ u̱n wu̱ she̱re̱ u̱n ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ à, komo a yo'os wu̱ m-ho̱, Shir a sokse̱ wu̱ ba'as-to̱ u̱n wu̱. Amba wu̱ she̱re̱ u̱n ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ á a piishe̱ wu̱ u̱t-ma u̱ntu̱n wa-u̱r-ba'as a 'ye wu̱ u̱r-ko̱o̱b. 17 Ka ye̱ she̱re̱ u̱n Ma-u̱t re to̱ m-Re̱re̱m à, ye̱a nom rem-se u̱t-hyat. Har u̱n be̱e̱b u̱n de, ye̱a ruut ya-u̱t-ko̱t. Ye̱a te̱pe̱r u̱n rem-to̱ ye̱ yoose̱ á. 18 Ko̱ ye̱ ship hwo̱ u̱n kom-to̱ u̱n ye̱, ko̱ ye̱ su̱ pe̱re̱ ba m-nap, ye̱a mer á. Ye̱ seke̱ ya-u̱s-go̱m kom-to̱ u̱n ye̱, ka go̱m-se a te.”

Shir de̱k Ye̱so n-To̱n shir

(Ruka 24:50-53; Se̱ng 1:9-11)

19 Da-o̱ Ye̱so Wan-Ko̱yan na komse̱ ru̱re̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ka ma-to̱ à, Shir de̱ku̱ru̱ wu̱ n-To̱n shir. Wu̱ she'etu̱ru̱ u̱n kom-o a re̱-o̱ Shir.‡ 20 Ye̱ ne̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, ye̱ ruuru̱ ko̱ kene̱ ye̱ ro m-ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ Shir. Ye̱so Wan-Ko̱yan na wu̱ ro ye̱ m-gu. Wu̱ ro m-do'e̱ u̱n ma-to̱ u̱n ye̱ m-'wo̱ns u̱t-hyat ne̱ to̱ ye̱ ro m-no̱m à.

* Bo̱r-o gaan:1 1:1 Wu̱ Shir daagne̱ à.

† Bo̱r-o gaan:2 1:2 Hyen komo: Mara 3:1.

‡ Bo̱r-o gaan:3 1:3 Hyen komo: Isha 40:3 (u̱t-Girik).

§ Bo̱r-o gaan:6 1:6 Hyen komo: 2Gwm 1:8.

* Bo̱r-o gaan:11 1:11 Hyen komo: Taka 22:2; Bo̱ng 2:7; Isha 42:1; Mati 3:17; 12:18; Mark 9:7; Ruka 3:22.

† Bo̱r-o gaan:15 1:15 Hyen komo: Mati 3:2.

‡ Bo̱r-o gaan:22 1:22 Hyen komo: Mati 7:28-29.

§ Bo̱r-o gaan:39 1:39 Hyen komo: Mati 4:23; 9:35.

* Bo̱r-o gaan:44 1:44 Hyen komo: Rewi 14:1-32.

* Bo̱r-u̱s yoor:23 2:23 Hyen komo: Kara 23:25.

† Bo̱r-u̱s yoor:26 2:26 u̱t-Girik: Hur-o Shir.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:26 2:26 Hyen komo: Rewi 24:9.

§ Bo̱r-u̱s yoor:26 2:25-26 Hyen komo: 1Sam 21:1-6.

* Bo̱r-u̱s tet:10 3:9-10 Hyen komo: Mark 4:1; Ruka 5:1-3.

† Bo̱r-u̱s tet:22 3:22 u̱t-Girik: Beru̱zabur.

‡ Bo̱r-u̱s tet:22 3:22 Hyen komo: Mati 9:34; 10:25.

§ Bo̱r-u̱s tet:29 3:29 Hyen komo: Ruka 12:10.

* Bo̱r-u̱s nass:1 4:1 Hyen komo: Ruka 5:1-3.

† Bo̱r-u̱s nass:12 4:12 Hyen komo: Isha 6:9-10 (u̱t-Girik).

‡ Bo̱r-u̱s nass:21 4:21 Hyen komo: Mati 5:15; Ruka 11:33.

§ Bo̱r-u̱s nass:22 4:22 Hyen komo: Mati 10:26; Ruka 12:2.

* Bo̱r-u̱s nass:24 4:24 Hyen komo: Mati 7:2; Ruka 6:38.

† Bo̱r-u̱s nass:25 4:25 Hyen komo: Mati 13:12; 25:29; Ruka 19:26.

‡ Bo̱r-u̱s nass:29 4:29 Hyen komo: Jowe 3:13.

* Bo̱r-u̱s cind:4 6:4 Hyen komo: Yoha 4:44.

† Bo̱r-u̱s cind:11 6:8-11 Hyen komo: Ruka 10:4-11.

‡ Bo̱r-u̱s cind:11 6:11 Hyen komo: Se̱ng 13:51.

§ Bo̱r-u̱s cind:13 6:13 Hyen komo: Yaku 5:14.

* Bo̱r-u̱s cind:15 6:14-15 Hyen komo: Mati 16:14; Mark 8:28; Ruka 9:19.

† Bo̱r-u̱s cind:18 6:17-18 Hyen komo: Ruka 3:19-20.

‡ Bo̱r-u̱s cind:34 6:34 Hyen komo: O̱o̱g 27:17; 1Gwm 22:17; 2Nom 18:16; Izik 34:5; Mati 9:36.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:7 7:7 Hyen komo: Isha 29:13 (u̱t-Girik).

† Bo̱r-u̱s ta'yoor:10 7:10 Hyen komo: Rwu̱u̱ 20:12; Kara 5:16; Rwu̱u̱ 21:17; Rewi 20:9.

‡ Bo̱r-u̱s ta'yoor:15 7:15 Mo̱ ken ge̱n-mo̱ u̱n do̱ ci-o 16Kap wu̱ ro̱ u̱t-to̱ ne̱ to̱ m-ho̱ge̱ à, wu̱ ho̱ge̱.

§ Bo̱r-u̱s ta'yoor:26 7:26 u̱t-Girik: Siriya-Pinikiya.

* Bo̱r-u̱s eer:11 8:11 Hyen komo: Mati 12:38; Ruka 11:16.

† Bo̱r-u̱s eer:12 8:12 Hyen komo: Mati 12:39; Ruka 11:29.

‡ Bo̱r-u̱s eer:15 8:15 Hyen komo: Ruka 12:1.

§ Bo̱r-u̱s eer:18 8:18 Hyen komo: Irmi 5:21; Izik 12:2; Mark 4:12.

* Bo̱r-u̱s eer:28 8:28 Hyen komo: Mark 6:14-15; Ruka 9:7-8.

† Bo̱r-u̱s eer:29 8:29 Hyen komo: Yoha 6:68-69.

‡ Bo̱r-u̱s eer:34 8:34 Hyen komo: Mati 10:38; Ruka 14:27.

§ Bo̱r-u̱s eer:35 8:35 Hyen komo: Mati 20:26-27; 23:11; Mark 10:43-44; Ruka 22:26.

* Bo̱r-u̱s jero̱:7 9:2-7 Hyen komo: 2Bit 1:17-18.

† Bo̱r-u̱s jero̱:7 9:7 Hyen komo: Mati 3:17; Mark 1:11; Ruka 3:22.

‡ Bo̱r-u̱s jero̱:11 9:11 Hyen komo: Mara 4:5; Mati 11:14.

§ Bo̱r-u̱s jero̱:34 9:34 Hyen komo: Ruka 22:24.

* Bo̱r-u̱s jero̱:35 9:35 Hyen komo: Mati 20:26-27; 23:11; Mark 10:43-44; Ruka 22:26.

† Bo̱r-u̱s jero̱:37 9:37 Hyen komo: Mati 10:40; Ruka 10:16; Yoha 13:20.

‡ Bo̱r-u̱s jero̱:40 9:40 Hyen komo: Mati 12:30; Ruka 11:23.

§ Bo̱r-u̱s jero̱:41 9:41 Hyen komo: Mati 10:42.

* Bo̱r-u̱s jero̱:43-44 9:43-44 Hyen komo: Mati 5:30.

† Bo̱r-u̱s jero̱:47 9:47 Hyen komo: Mati 5:29.

‡ Bo̱r-u̱s jero̱:48 9:48 Hyen komo: Isha 66:24.

§ Bo̱r-u̱s jero̱:50 9:50 Hyen komo: Mati 5:13; Ruka 14:34-35.

* Bo̱r-u̱s o̱p:4 10:4 Hyen komo: Kara 24:1-4; Mati 5:31.

† Bo̱r-u̱s o̱p:6 10:6 Hyen komo: Taka 1:27; 5:2.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:8 10:7-8 Hyen komo: Taka 2:24.

§ Bo̱r-u̱s o̱p:12 10:12 Hyen komo: Mati 5:32; 1Kor 7:10-11.

* Bo̱r-u̱s o̱p:15 10:15 Hyen komo: Mati 18:3.

† Bo̱r-u̱s o̱p:19 10:19 Hyen komo: Rwu̱u̱ 20:12-16; Kara 5:16-20.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:31 10:31 Hyen komo: Mati 20:16; Ruka 13:30.

§ Bo̱r-u̱s o̱p:38 10:38 Hyen komo: Ruka 12:50.

* Bo̱r-u̱s o̱p:43 10:42-43 Hyen komo: Ruka 22:25-26.

† Bo̱r-u̱s o̱p:44 10:43-44 Hyen komo: Mati 23:11; Mark 9:35; Ruka 22:26.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:9 11:9 u̱t-Girik: Hosanna! = Gu na!

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:9 11:9 Hyen komo: Bo̱ng 118:25-26.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:17 11:17 Hyen komo: Isha 56:7; Irmi 7:11.

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:23 11:23 Hyen komo: Mati 17:20; 1Kor 13:2.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:25 11:25 Mo̱ ken ge̱n-mo̱ u̱n do̱ ci-o 26Amba, no̱ sokse̱ wu̱ ne̱ ba'as-to̱ u̱n wu̱ á, Tato no̱ wu̱ ro̱ n-To̱n shir à wu̱a soksu̱ no̱ ba'as-u̱t no̱ á. Hyan: Mati 6:15.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:25 11:25 Hyen komo: Mati 6:14-15.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:1 12:1 Hyen komo: Isha 5:1-2.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:11 12:10-11 Hyen komo: Bo̱ng 118:22-23.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:15 12:15 u̱t-Girik: denari.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:18 12:18 Hyen komo: Se̱ng 23:8.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:19 12:19 Hyen komo: Kara 25:5.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:26 12:26 Hyen komo: Rwu̱u̱ 3:6.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:30 12:29-30 Hyen komo: Kara 6:4-5.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:31 12:31 Hyen komo: Rewi 19:18.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:32 12:32 Hyen komo: Kara 4:35.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:33 12:33 Hyen komo: Hose̱ 6:6.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:34 12:28-34 Hyen komo: Ruka 10:25-28.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:36 12:36 Hyen komo: Bo̱ng 110:1.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:11 13:9-11 Hyen komo: Mati 10:17-20; Ruka 12:11-12.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:13 13:13 Hyen komo: Mati 10:22.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:14 13:14 Hyen komo: Dane 9:27; 11:31; 12:11.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:16 13:15-16 Hyen komo: Ruka 17:31.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:24 13:24 Hyen komo: Isha 13:10; Jowe 2:10,31; 3:15; Hyan 6:12; Izik 32:7.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:25 13:25 Hyen komo: Isha 34:4; Hyan 6:13; Jowe 2:10; Isha 13:10.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:26 13:26 Hyen komo: Dane 7:13; Hyan 1:7.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:32 13:32 Hyen komo: Ruka 12:36-38.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:34 13:34 Hyen komo: Ruka 12:36-38.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:1 14:1 Hyen komo: Rwu̱u̱ 12:1-27.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:3 14:3 no̱w-mo̱ m-shi'igin u̱t-Girik: nardi.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:3 14:3 Hyen komo: Ruka 7:37-38.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:7 14:7 Hyen komo: Kara 15:11.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:18 14:18 Hyen komo: Bo̱ng 41:9.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:24 14:24 Hyen komo: Rwu̱u̱ 24:8; Irmi 31:31-34.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:27 14:27 Hyen komo: Ze̱ka 13:7.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:28 14:28 Hyen komo: Mati 28:16.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:36 14:36 u̱t-Arameki: Abba.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:49 14:49 Hyen komo: Ruka 19:47; 21:37.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:58 14:58 Hyen komo: Yoha 2:19.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:62 14:62 Hyen komo: Rwu̱u̱ 3:14.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:62 14:62 Hyen komo: Bo̱ng 110:1.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:62 14:62 Hyen komo: Dane 7:13.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:64 14:64 Hyen komo: Rewi 24:16.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:21 15:21 Hyen komo: Roma 16:13.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:24 15:24 Hyen komo: Bo̱ng 22:18.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:27 15:27 Mo̱ ken ge̱n-mo̱ u̱n do̱ ci-o kwo̱o̱z u̱n eer 28Bo̱ ye̱ kemte̱ ye̱ kaane̱ à, ye̱ shooste̱ Ma-to̱ Shir to̱ wu̱ rwo̱'e̱ wu̱ ken wu̱ gen to̱ à, “Ye̱ mo̱ssu̱te̱ wu̱ u̱n ya-u̱t-ba'as ne̱.” Remen ye̱ muste̱ wu̱ u̱nze wa-u̱t-ba'as-wu̱ wu̱ ro̱. Hyen: Ruka 22:37.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:27 15:27 Hyen komo: Isha 53:12.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:29 15:29 Hyen komo: Bo̱ng 22:7; 109:25; Mark 14:58; Yoha 2:19.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:34 15:34 Hyen komo: Bo̱ng 22:1.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:36 15:36 Hyen komo: Bo̱ng 69:21.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:38 15:38 Hyen komo: Rwu̱u̱ 26:31-33.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:41 15:40-41 Hyen komo: Ruka 8:2-3.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:7 16:7 Hyen komo: Mati 26:32; Mark 14:28.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:15 16:15 Hyen komo: Se̱ng 1:8.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:19 16:19 Hyen komo: Se̱ng 1:9-11.

Ruka

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Taku̱rda-o

Ruka

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1:1-4

O-mat u̱t-yakar ne̱ to̱ ma Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ u̱n to̱ ma Ye̱so ne̱ 1:5—2:52

Se̱nge̱-m Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ 3:1-20

Yo'os u̱n Ye̱so m-ho̱ u̱t-meger ne̱ 3:21—4:13

Se̱nge̱-m Ye̱so n-me̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Gariri 4:14—9:50

Cir-mo̱ Gariri ha-mo̱ o-Urusharima 9:51—19:27

Ho̱-u̱t ta'yoor-to̱ u̱r-ko̱m yow yow o-Urusharima ne̱ 19:28—23:56

Rwu̱u̱n-mo̱ u̱n Wan-Ko̱yan cas, u̱n da-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ n-to̱n u̱n ine̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ u̱t-marimar 24:1-53

Bo̱r-o gaan

U̱r-gas

1-4 Wu̱ ma re, ko-Gwo̱mo Tiyaporus, o nepste̱ u̱n zee re̱e̱no̱ n-ga, Shir ze̱e̱g wu̱a to̱mo̱n Wa-m-Rur. Hun-ne̱ de̱e̱n no̱mo̱g m-se̱nge̱ ye̱ ge̱ne̱g rii-yo Shir ze̱e̱ à, yo shiig o-nip. Ye̱ ge̱ne̱g yo a ru̱ru̱ na à u̱n nu-o̱ u̱n ye̱ hyane̱ ka rii-yo à, u̱r-takan u̱n komo ka ye̱ rwo̱re̱ ka ma-to̱ à. Remen kaane̱ u̱m byaragte̱ u̱r-bon ne̱, ka ma-to̱ ne̱ u̱r-takan u̱m cekerte̱ a nom u̱r-bon a ge̱n m-do̱nd m-do̱nd rem ru. Me̱n no̱m kaane̱, remen o nept nip-o̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo a yoosu̱ wo̱ à.

A rwo̱ro̱g mat-o Yohana
(Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱)

5 Da-o̱ Here̱ ro u̱t-gwo̱mo to̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya à, wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir ro kon, jin-de u̱n wu̱ Zakaraya, wu̱ baag-o̱ u̱n wu̱ mo̱sse̱ u̱n wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir ne̱ à wu̱ a m-ze̱e̱, Abija. Jin-u̱r ne'a u̱n wu̱ Erisabatu, wu̱ ma baag-o̱ u̱n wu̱ mo̱ssu̱te̱ u̱n yan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir ne̱.* 6 Shir hyanag she'et-de u̱n ye̱ ro̱ u̱r-bon ne̱, ye̱ ro komo m-no̱m u̱n rii-yo Wan-Ko̱yan ze̱e̱ à, ba u̱t-re̱e̱b. 7 Ye̱ kum yakar á, remen Erisabatu mat wà á, ko̱ wan-gaan, wu̱ komo u̱n campo̱ u̱n wu̱ ne̱ Zakaraya ye̱ mo̱ngsu̱te̱.

8 De ken ho̱-de Zakaraya ro̱ u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ mo̱ u̱n yan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir, wu̱ ro̱ m-de̱k u̱n da-o̱ u̱n wu̱ o̱ u̱n gu̱w-mo̱ Shir. 9 An dagan wu̱ u̱r-barag bo̱ yan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir we̱te̱ m-no̱m à, remen wu̱ su'ut rii-yo m-shi'igin be-de u̱n Pyo-o̱ u̱n Wan-Ko̱yan. Wu̱ co̱wu̱ru̱ u̱n Pyo-o̱ Shir, 10 hun-ne̱ ye̱ mo̱rge̱ n-do̱ à, ye̱ ko̱nu̱ru̱ Shir da-o̱ rii-yo m-shi'igin ro m-tu̱k à.

11 Wan-to̱m-wu̱ Wan-Ko̱yan rwu̱u̱nu̱ru̱ be-de u̱n wu̱, eso u̱n Pyo-o̱ Shir, so̱ u̱n kom-o̱ u̱r-re̱ be-de rii-yo m-shi'igin ro m-tu̱k à. 12 Da-o̱ Zakaraya hyane̱ wu̱ à, hur-u̱r do̱'u̱ru̱ wu̱, 13 amba wan-to̱m-wu̱ Shir ze̱e̱ru̱ wu̱, “Zakaraya, wo̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á! Remen Shir ho̱gu̱te̱ ko̱n-u̱s ru, komo ne'a ru Erisabatu wu̱a metu̱ wo̱ wà. Wo̱a ege̱ wu̱ u̱r-jin ‘Yohana.’ 14 Wo̱a nom o-zak, o nemes, ye̱ ken ye̱ komo de̱e̱n a nom o-zak, remen ka wà-wu̱! 15 Wu̱a warag caari-wu̱ u̱n ne̱t be-de Wan-Ko̱yan. Wu̱ jar wu̱ su̱ m-ke̱ á, ko̱ yo ken yo u̱ntu̱n mo̱ á. Ku̱kt-o̱ Shir a garamse̱ wu̱, cin ba inu u̱n wu̱ mat wu̱,† 16 komo wu̱a mu̱nte̱ hun-ne̱ ye̱ o-Isra de̱e̱n be-de u̱n ko-Gwo̱mo Shir wu̱ u̱n ye̱. 17 Wu̱a tek co-o̱ u̱n Wan-Ko̱yan, o-ku̱kt, m-'wo̱ns ne̱ u̱ntu̱n wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ ShirE̱reja. Tat-ne̱ a ho̱ge̱ 'wo̱n-de u̱n yakar, ye̱ she'et be-u̱r gaan, komo wu̱a mu̱nte̱ yan-ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱, u̱n ye̱ e̱ge̱ ne̱ à o-co̱w, wu̱a zo̱ngse̱ hun-ne̱ remen Go̱s-wu̱ ro̱o̱n.”‡

18 Zakaraya ze̱e̱ru̱ wan-to̱m-wu̱ Shir, “¿Re ne̱ u̱m he m-no̱m u̱m nept nip-o̱? U̱m mo̱ngsu̱te̱, ne'a re komo ko-mo̱ng-wu̱.”

19 Ko wan-to̱m-wu̱ Shir shasu̱ru̱, “Me̱ Gebu̱re̱ wu̱, wu̱ ro̱ m-e̱s u̱n be-de Shir à. Shir to̱mne̱ me̱, u̱m ru̱ru̱ wo̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m.§ 20 Amba wo̱ go̱ks to̱m re o̱ he m-warag o-nip á, u̱n kashi o-da á. Remen wo̱ go̱ks á, wo̱a hoks m-te̱pe̱r á, wo̱a she'et ba m-te̱pe̱r har ho̱-de ma-u̱t re rwu̱u̱nte̱ o-nip à.”

21 Ka da-o̱, hun-ne̱ ro̱ Zakaraya u̱r-'er. Ye̱ ro̱ u̱s-barag yo rwo̱'e̱ wu̱ she'etu̱nte̱ n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir à. 22 Da-o̱ wu̱ rwu̱u̱ne̱ n-do̱ à, wu̱ hoks ye̱ m-te̱pse̱ á, ye̱ napu̱ru̱ u̱nze wu̱ hyante̱ u̱t-hyangan u̱n Pyo-o̱ Shir. Wu̱ hoks m-te̱pe̱r á, amba wu̱ kutu̱ru̱ ye̱ u̱t-kom u̱t-kom.

23 Bo̱ da-o̱ u̱n wu̱ o̱ u̱n gu̱w-mo̱ Shir u̱n Pyo-o̱ Shir teeste̱ à, Zakaraya ji'u̱ru̱ o-hur. 24 Bo̱ a nomte̱ ya o-da hiin à, ne'a u̱n wu̱ Erisabatu kumu̱ru̱ u̱r-uub wu̱ wuku̱ru̱ o-hur, har re̱ng-u̱s taan. 25 Wu̱ ze̱e̱ru̱, “M-mo̱ka de ka u̱r-ho̱, Wan-Ko̱yan guug me̱. Wu̱ dossu̱te̱ me̱ m-'e̱ be-de u̱n hun-ne̱!”

A rwo̱ro̱g mat-o Ye̱so

26 Da-o̱ Erisabatu ro u̱r-uub ne̱ re̱ng-u̱s cind à, Shir to̱mnu̱ru̱ wan-to̱m-wu̱ u̱n wu̱ jin-de u̱n wu̱ Gebu̱re̱ u̱n o̱ ken bo̱-o̱ n-me̱ o-Gariri jin-de u̱n o̱, o-Nazaret. 27 A to̱mu̱nte̱ wu̱ be-de u̱n wu̱ ken wan-ne'a-wu̱, wu̱ nape̱ campo̱ á, wu̱ Yusuhu ro u̱r-ryap à. Yusuhu co̱ u̱n jit-u̱r ko-Gwo̱mo Dawuda wu̱ rwu̱u̱ne̱. Jin-de u̱n ka wan-ne'a-wu̱ Meri.* 28 Ko wan-to̱m-wu̱ Shir haante̱ be-de u̱n wu̱. Wu̱ gassu̱ru̱ Meri, “Wan-Ko̱yan ro̱ u̱n wo̱ ne̱, komo wu̱ ya'ag wo̱ u̱r-ho̱!”

29 Hur-u̱r Meri do̱'u̱ru̱ wu̱ bo̱ wu̱ ho̱ge̱ ma-to̱ u̱n ko-wan-to̱m-wu̱ Shir à, wu̱ ze̱e̱ru̱, u̱n hur-de u̱n wu̱, “¿Ya u̱n go̱n gas-de ne̱ de ka?” 30 Ko wan-to̱m-wu̱ Shir ze̱e̱ru̱ wu̱, “Meri, wo̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á! Shir ya'ag wo̱ u̱r-ho̱! 31 Gwo̱tbe̱ wo̱a nom u̱r-uub, o met wà, komo wo̱a ege̱ wu̱ u̱r-jin Ye̱so.† 32 Wu̱a nom u̱t-go̱s, a eeg wu̱, wà-wu̱ u̱n Shir n-To̱n. Wan-Ko̱yan Shir a sagbe̱ wu̱ u̱t-gwo̱mo, bo̱ Dawuda ro à, 33 wu̱a nom gwo̱mo-to̱ u̱n jit-o Yakubu ba m-ta, gwo̱mo-to̱ u̱n wu̱ to̱a te á!”‡

34 Meri ze̱e̱ru̱ ko-wan-to̱m-wu̱ Shir, “Me̱ wan-ne'a-wu̱, me̱ nap campo̱ á. ¿Re ne̱ o̱ ka rii-yo he m-nome̱?”

35 Wan-to̱m-wu̱ Shir shasu̱ru̱ wu̱, “Ku̱kt-o̱ Shir a haan be u̱n du, u̱n 'wo̱ns-mo̱ Shir ne̱ n-To̱n, remen kaane̱ wo̱a nom u̱r-uub. Ka wà-wu̱, wu̱ o he m-mat à, wu̱t u̱r-ba'as á, remen kaane̱ a eeg wu̱ wà-wu̱ u̱n Shir. 36 Baks ko-yan-baag-o ru Erisabatu. A ro ze̱e̱g wu̱a met yakar á, amba wu̱ ka m-mo̱ka u̱r-uub ne̱ re̱ng-u̱s cind, ko-mo̱ng-wu̱ komo. 37 Yatt rii-yo Shir a hoks m-no̱m á.”§

38 Meri ze̱e̱ru̱, “Me̱ ko-gu̱w-wu̱ Wan-Ko̱yan wu̱ u̱m ro̱, Shir zee kaane̱ bo̱ o ze̱e̱ à.” Ka da-de wan-to̱m-wu̱ Shir argu̱ru̱.

Meri heete̱ Erisabatu u̱t-tu̱w

39 Bo̱ rewete̱ u̱t-ho̱ hiin à, Meri zo̱ngu̱ru̱ ho̱r-m-ho̱r wu̱ heet o̱ ken bo̱-o̱ u̱n dor-to̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya. 40 Wu̱ co̱wu̱ru̱ hur-o Zakaraya, wu̱ gassu̱ru̱ Erisabatu. 41 Bo̱ Erisabatu ho̱gu̱te̱ gas-u̱r Meri à, wan-yaar-wu̱ ro̱ u̱n me̱n-to̱ u̱n wu̱ à nuktu̱ru̱. Ku̱kt-o̱ Shir garamsu̱ru̱ Erisabatu. 42 Wu̱ 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r wu̱ ze̱e̱ru̱, “O jiishte̱ ne'a-ne̱ kap o-kwu̱m, komo ko-ya-o-kwu̱m-wu̱ ka wà-wu̱ o he m-mat à! 43 ¿Remen yan o̱ u̱m hette̱ kum u̱n ka rii caari-yo, inu u̱n Go̱s-wu̱ heenu̱te̱ me̱ u̱t-tu̱w? 44 Da-o̱ u̱m ho̱ge̱ gas u̱n du à, wan-yaar-wu̱ ro̱ n-me̱ u̱n me̱n-u̱t re à nuktu̱ru̱ o-zak. 45 Ko-ya-o-kwu̱m-wu̱, wu̱ go̱kse̱ rii-yo Wan-Ko̱yan ze̱e̱ wu̱a nom à!”

Se̱p-o̱ Meri o̱ u̱r-bo̱ngo̱n

46 Meri ze̱e̱ru̱,

“Hur u̱n de ro̱ m-bo̱m u̱n Wan-Ko̱yan.

47 Ho̱o̱g-m re no̱mo̱g o-zak remen Shir Wan-Gwu̱ re,

48 Remen wu̱ bakste̱ u̱n me̱ ne̱ re̱k-wu̱,

be-de u̱n yan-gu̱w-mo̱ u̱n wu̱!

M-mo̱ka hun-ne̱ kap ye̱a eeg me̱ ko-ya-o-kwu̱m,*

49 remen rii-yo u̱r-bon yo wu̱ jiishe̱ m-'wo̱ns nomo me̱ à.

Jin-de u̱n wu̱ ro̱ ba m-ku̱ko̱p.

50 O-caara ha-mo̱ o-caara,

Shir kutute̱ ye̱ u̱r-'wo̱n, u̱n ye̱ ya'e̱ wu̱ m-se̱k ne̱ à.

51 Wu̱ nekste̱ kom-o̱ u̱n wu̱, o̱ u̱r-be̱e̱b,

wu̱ cakar-se ya-u̱r-hwu̱ myet u̱n nap-se u̱n ye̱ ne̱.

52 Wu̱ doste̱ caari-ye̱ u̱n gwo̱mo-ne̱

u̱n comos-to̱ u̱n ye̱,

wu̱ jaksu̱ru̱ ye̱ ro̱ re̱k-ye̱ à.†

53 Wu̱ cokste̱ yan-me̱r u̱n rii-yo u̱r-bon,

wu̱ yanu̱ru̱ yan-rii kom-u̱t-kom.

54 Wu̱ e̱ste̱ ma-to̱ u̱n wu̱ to̱ wu̱ no̱me̱ u̱n ya-n-ga-ye̱ ne̱ à,

wu̱ haante̱ wu̱ guut hun-ne̱ yan-gu̱w-mo̱

u̱n wu̱ ya-o-Isra.

55 Wu̱ kutute̱ Ibrahi u̱r-'wo̱n

u̱n yan-jit-o̱ u̱n wu̱ ne̱ ba m-ta!”‡§

56 Meri she'ete̱ u̱ntu̱n re̱ng-u̱s tet u̱n Erisabatu ne̱, ka da-de wu̱ ji'u̱ru̱ o-hur.

Mat-o Yohana Wa-m-Yo'os
u̱n hun-ne̱ m-ho̱

57 Bo̱ da-o wo̱o̱ne̱ o̱ Erisabatu hette̱ mat u̱n wà u̱n wu̱ à, wu̱ matu̱ru̱ wan-campo̱. 58 Yan-bo̱r-se u̱n wu̱, u̱n o̱r ru u̱n wu̱ ne̱ ho̱gu̱ru̱ rii-yo u̱r-bon, yo Wan-Ko̱yan nome̱ wu̱ à, ye̱ guuru̱ wu̱ o-zak.

59 Bo̱ ka wà-wu̱ wo̱o̱ste̱ ho̱-u̱t eer à, ye̱ heetu̱ru̱ wu̱ a koot wu̱, komo ye̱ egetu̱ wu̱ u̱r-jin Zakaraya, de ma tato u̱n wu̱.* 60 Amba inu u̱n wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ay! Jin-de a he wu̱ m-aag à Yohana wu̱.”

61 Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “No̱tt ka jin-de u̱n baag-o no̱ á!” 62 Ka da-o̱ ye̱ te̱psu̱ru̱ tato u̱n wu̱ u̱t-kom, ye̱ citu̱ru̱ wu̱ ko̱ de ke jin-de wu̱ co̱ne̱ a ege̱ ka wà-wu̱.

63 Zakaraya nomu̱ru̱ u̱t-ma u̱n ye̱ ne̱ u̱t-kom ye̱ hante̱ wu̱ rii-yo m-ge̱n, wu̱ ge̱nu̱ru̱, “Jin-de u̱n wu̱ Yohana.” Ye̱ bo̱pu̱ru̱ o-nu! 64 U̱n ka da-o̱ Zakaraya hoksu̱ru̱ m-te̱pe̱r, wu̱ ciru̱ru̱ bo̱ngo̱n-de Shir. 65 Yan-bo̱r-se u̱n wu̱ kap ho̱gu̱ru̱ o-gye̱r, komo ka ma-to̱ pa'u̱ru̱ kap dor-to̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya. 66 Ko̱ wu̱ ke wu̱ ho̱ge̱ to̱ à, wu̱ cekru̱ru̱ wu̱ citu̱ru̱, “¿Ya ne̱ ka wà-wu̱ he m-warag? Remen te̱ hyanag cas be̱e̱b-de u̱n Wan-Ko̱yan ro̱ u̱n wu̱ ne̱.”

Zakaraya rwo̱ro̱g
rii-yo he m-haan co à

67 Ku̱kt-o̱ Shir garamsu̱te̱ Zakaraya tato Yohana wu̱ rwo̱ro̱g to̱m-o̱ Shir.

68 “A bu̱m no̱ Go̱s-wu̱, Shir wu̱ u̱n ya-o-Isra!

Wu̱ haante̱ wu̱ rurut hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱,

69 Wu̱ kumutu̱ na caari-wu̱ u̱n ko-yan-Gwu̱,

ko-yan-jit-o̱ u̱n wan-gu̱w-mo̱ u̱n wu̱ Dawuda.

70 Wu̱ e̱ssu̱tu̱ na u̱t-ma be-de u̱n yan-rwo̱r u̱n ma-to̱

u̱n wu̱ yan-ba-m-ku̱ko̱p-mo̱ u̱r-hur n-ga n-ga,

71 remen wu̱ guut na u̱n kom-to̱ u̱n yan-yage̱-u̱t na,

be-de u̱n 'wo̱ns-mo̱ u̱n kap ye̱ co̱nu̱ na á.

72 Wu̱ ho̱gu̱te̱ 'wo̱n-de u̱n ya-n-ga-ye̱ na

komo wu̱ bakste̱ swo̱r o-nu o̱ ba m-ku̱ko̱p o̱ u̱n wu̱.

73-74 Wu̱ to̱nte̱ wu̱a gu tato na Ibrahi.

Wu̱a gu na u̱n kom-to̱ u̱n yan-yage̱-u̱t na,

remen a nomoté̱ wu̱ m-gu̱w ba o-gye̱r,

75 remen kashi u̱r-she'et ba m-ku̱ko̱p,

komo ba u̱r-ba'as be-de u̱n wu̱,

komo kashi u̱r-she'et u̱n be-de Shir

har ta-de u̱n ho̱o̱g-m na.”

76 “Wo̱, wà re a eeg wo̱ wan-Rwo̱r

u̱n Ma-to̱ Shir n-To̱n.

Wo̱a tek co, o ja'asu̱té̱ Go̱s-wu̱ co̱w-yo u̱n wu̱,†

77 o ru̱ru̱te̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱,

wu̱a gu ye̱ be-de u̱n soks u̱n ba'as-de u̱n ye̱.

78 Shir na ro̱ u̱r-'wo̱n ne̱.

Wu̱a ru̱ ho̱-de rwu̱u̱n na u̱r-bon ne̱

79 dea rwu̱u̱n karara n-to̱n u̱n ye̱

she'ete̱ u̱n comb-o̱ m-mar à,

wu̱a 'er na-u̱s na u̱n bu̱-yo u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur.”‡

80 Ka wà-wu̱ bo̱'o̱su̱te̱, komo u̱r-be̱e̱b de u̱n Ku̱kt-o Shir ne̱. Wu̱ she'ete̱ u̱n dak-o̱ o-dákár, har se̱ da-o̱ wu̱ rwu̱u̱ne̱ cas be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Isra.

Bo̱r-u̱s yoor

Mat-o Ye̱so

(Mati 1:18-25)

1 Da-o̱ ko-Gwo̱mo Sisar Agusu̱tu ko-wan-gwo̱mo-to̱ o-dak kap ze̱e̱, a oog hun-ne̱ ye̱ ro u̱n dak-to̱ Roma à. 2 Da-o̱ u̱n ka o̱o̱g-de u̱r-takan de, Kwirinu ro ko-Gwamna u̱n dak-o̱ o-Siriya. 3 Ko̱ wu̱ ke ka da-de haaru̱ a o̱o̱g wu̱ u̱n bo̱-o̱ u̱n wu̱.

4 Yusuhu ma wu̱ ruuru̱ u̱n bo̱-o̱ o-Nazaret n-me̱ u̱n dak-o̱ o-Gariri, ha-mo̱ o-Be̱tarami n-me̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya, be-de a mate̱ ko-Gwo̱mo Dawuda à. Yusuhu haaru̱ kane̱, remen so̱ u̱n baag-o Dawuda wu̱ rwu̱u̱ne̱. 5 Wu̱ haag a ogt wu̱ u̱n Meri ne̱, ryap-de u̱n wu̱. Meri ro̱ u̱r-uub ne̱. 6 Bo̱ ye̱ ro'e̱ o-Be̱tarami à, da-o̱ o-mat wo̱o̱nu̱ru̱ wu̱. 7 Wu̱ matu̱ru̱ wà-wu̱ co-o̱ u̱n wu̱, wan-campo̱. Wu̱ ho̱kku̱ru̱ wu̱ u̱t-magund, wu̱ ru̱ssu̱ru̱ wu̱ u̱n rii-o̱ atte̱ u̱n ya-u̱t-gu̱t u̱t-zan à, remen ye̱ kum kuke̱-o̱ m-she'et á.

Ya-u̱t-gu̱t u̱n yan-to̱m-ye̱ Shir ne̱

8 Ya-u̱t-gu̱t ro kon so̱ u̱n ka dak-o̱, ye̱ ro̱ u̱n 'er-de u̱n kur-to̱ u̱n ye̱ m-te̱t. 9 Ko-wan-to̱m-wu̱ Wan-Ko̱yan rwu̱u̱nu̱ru̱ be-de u̱n ye̱, se̱ps-mo̱ Shir daknu̱ru̱ u̱n ye̱. Ye̱ ho̱gu̱ru̱ o-gye̱r de̱e̱n. 10 Amba ko-wan-to̱m-wu̱ Shir ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á! U̱m hantu̱te̱ no̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m, to̱ he m-hante̱ caari-o̱ o-zak o̱ u̱r-hur be-de u̱n hun-ne̱ kap à. 11 De ka ho̱-de n-me̱ u̱n bo̱-o Dawuda, a makt Wan-Gwu̱ no̱, Kiristi,* Go̱s-wu̱. 12 Komo napa-o̱ ka no̱, no̱ hyen wan-yaar ho̱kku̱sse̱ u̱t-magund do̱mb u̱n rii-o̱ atte̱ u̱n ya-u̱t-gu̱t u̱t-zan à.” 13 U̱n gyept-o̱ u̱n yish, bu̱u̱g-de u̱n yan-to̱m-ye̱ u̱n Shir n-To̱n rwu̱u̱nu̱ru̱, u̱n ko-wan-to̱m-wu̱ Shir ne̱, ye̱ ro u̱n hu'e̱ u̱n Shir se̱p-to̱ u̱r-bo̱ngo̱n:

14 “Se̱ke̱mse̱-mo̱ Shir n-To̱n,

m-gwu̱gwu̱ mo̱ u̱r-hur u̱n ko̱ wu̱ ke be-de

u̱n ka ye̱ Shir ro̱ o-zak u̱n ye̱ ne̱ à!”

15 Da-o̱ yan-to̱m-ye̱ Shir arge̱, ye̱ ro̱ m-warag n-to̱n be-de Shir à, ya-u̱t-gu̱t ze̱e̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱, “A neke̱ no̱ o-Be̱tarami a hyenet ka rii-yo no̱me̱ à, yo Wan-Ko̱yan ru̱ru̱ na à.”

16 Ye̱ ruuru̱ ho̱r-m-ho̱r, ye̱ 'wo̱ssu̱ru̱ Meri u̱n Yusuhu, ye̱ hyanu̱ru̱ wan-yaar do̱mb u̱n rii-o̱ atte̱ u̱n ya-u̱t-gu̱t u̱t-zan à. 17 Bo̱ ya-u̱t-gu̱t hyente̱ wu̱ à, ka ya-u̱t-gu̱t ye̱ ru̱ru̱ Meri ne̱ u̱n Yusuhu, yo ko-yan-to̱m-ye̱ Shir ru̱ru̱ ye̱, mo̱sse̱ u̱n ka wà-wu̱ ne̱ à. 18 Kap ye̱ ho̱ge̱ ka ma-to̱ ya-u̱t-gu̱t rwo̱re̱ à, ye̱ bo̱pu̱ru̱ o-nu. 19 Meri baksu̱ru̱ kap, wu̱ se̱ngu̱ru̱ u̱s-barag remen to̱. 20 Ya-u̱t-gu̱t wargu̱ru̱ be-de u̱n gu̱t-to̱ u̱n ye̱, ye̱ ro̱ Shir u̱r-bo̱ngo̱n m-se̱k ne̱ remen kap yo ye̱ ho̱ge̱, ye̱ hyen komo à, yo no̱mo̱g hond hond bo̱ ko-wan-to̱m-wu̱ Shir ru̱ru̱ ye̱ à.

A egu̱te̱ Ye̱so u̱r-jin

21 Bo̱ ho̱-u̱t eer arge̱ à, da-o̱ a he wu̱ m-ko̱ à, a egu̱ru̱ wu̱ u̱r-jin Ye̱so ka jin-de ko-wan-to̱m-wu̱ Shir ege̱ wu̱ ba a u̱n nom uub-de u̱n wu̱ á.†

A heete̱ Ye̱so u̱n Pyo-o̱ Shir

22 Bo̱ da-o wo̱o̱nte̱ o̱ Yusuhu ne̱ u̱n Meri hette̱ m-no̱m u̱n rii-yo Shir ze̱e̱ a nom da-o u̱n karamsa-o Mosa à. Remen kaane̱, ye̱ haaru̱ o-Urusharima ye̱ tebbu̱te̱ wu̱ be-de u̱n Wan-Ko̱yan. 23 Bo̱ a ge̱ne̱ u̱n karamsa-o̱ u̱n Wan-Ko̱yan à, “Ko̱ wu̱ ke wà-wu̱ co wu̱, wan-campo̱ wu̱ Shir wu̱, a koos wu̱ a heet wu̱ be-u̱r Yawe.”‡ 24 Ye̱ haag komo ye̱ seketé̱ Shir, gorop yoor, ko̱ yan-tantabara yoor, bo̱ karamsa-o̱ u̱n Wan-Ko̱yan ze̱e̱ a nom à.§

25 U̱n ka da-o̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro kon jin-de u̱n wu̱ Simo̱n wu̱ ro u̱r-she'et o-Urusharima. Ko-wan-gye̱r-o̱ Shir wu̱ kashi u̱n ne̱t komo, wu̱ ro u̱n 'er-de u̱n wan-m-gwu̱'u̱rse̱ u̱r-hur de ya-o-Isra. Wu̱ ro u̱n Ku̱kt-o̱ Shir ne̱. 26 Komo Ku̱kt-o̱ Shir ru̱ru̱te̱ wu̱, wu̱a mer á, se̱ wu̱ hyanag Go̱s-wu̱ ka Kiristi, wu̱ Shir ze̱e̱ à. 27 Bo̱ Ku̱kt-o̱ Shir kute̱ wu̱ à, Simo̱n co̱wu̱ru̱ u̱n Pyo-o̱ Shir. Da-o̱ ya-o-mat hante̱ Ye̱so n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir ye̱ no̱mo̱te̱ wu̱ bo̱ karamsa-o̱ Shir ze̱e̱ à. 28 Simo̱n deku̱ru̱ ka wà-wu̱ u̱n kom-to̱ u̱n wu̱, wu̱ bo̱mu̱ru̱ Shir:

29 “M-mo̱ka, ko-Gwo̱mo Wan-Ko̱yan,

o shooste̱ ma-u̱t ru,

wo̱a hoks m-yage̱ u̱n ko-gu̱w ru meret gwu̱gwu̱.

30 Remen yish re hyanag gwu̱ ru.

31 Wu̱ o to̱mne̱ hun-ne̱ kap ye̱ gu̱t à.

32 Ya wu̱ ro̱ u̱ntu̱n cecas-mo̱ o-ra,

mo̱ he rwo̱ u̱n ko̱ wu̱ ke m-haan be-de Shir à,

komo wu̱ hantu̱te̱ m-se̱ps be-de u̱n hun-ne̱ ru ya-o-Isra.”*

33 O-tato, o-inu ne̱, ye̱ u̱n ka wà-wu̱ bo̱pu̱ru̱ o-nu u̱n rii-yo Simo̱n ze̱e̱ remen ka wà-wu̱ à. 34 Simo̱n konu̱ru̱ ye̱ o-kwu̱m. Komo wu̱ ze̱e̱ru̱ Meri, inu-o̱ u̱n ka wà-wu̱, “Ka wà-wu̱ Shir daagne̱ wu̱ remen wu̱ ye̱ ken ye̱a hye, komo ye̱ ken ye̱a ine̱ n-me̱ o-Isra. Wu̱a es o-napa be-de Shir, wu̱ hun-ne̱ de̱e̱n he m-no̱m ma-to̱ u̱t-yage̱ à. 35 Remen kaane̱ wu̱a rwu̱nte̱ cas barag-se ye̱ wuke̱ à. Me̱n-u̱t rim-to̱, u̱ntu̱n magay-o̱ m-rye, to̱a caat hur u̱n du.”

36-37 Wu̱ ken ko-mo̱ng-wu̱, wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir, ko-gwo̱r-wu̱ u̱n ne'a jin-de u̱n wu̱ Ana, wà Panure̱ u̱n so̱ u̱n baag-o Asher. Hak-u̱s ta'yoor bo̱ u̱n ge-to̱ u̱n wu̱, campo̱ u̱n wu̱ maru̱ru̱, m-mo̱ka wu̱ ro̱ ko-gwo̱r u̱s-hak kwo̱o̱z-u̱t nass u̱s-nass [84]. Wu̱ ru wu̱ yage̱ Pyo-o̱ Shir á, m-ho̱w m-te̱t ne̱ wu̱ ro u̱n gu̱w-mo̱ Shir, o-swo̱o̱t u̱n ko̱n-se Shir ne̱. 38 U̱n ka da-o̱, wu̱ wo̱o̱nu̱ru̱, wu̱ nomu̱ru̱ Shir u̱r-bo̱ngo̱n, wu̱ no̱mu̱ru̱ ma-to̱ u̱n ka wà-wu̱ be-de u̱n kap ye̱ ro u̱r-'er de Shir rur o-Urusharima à.

M-mu̱u̱n o-Nazaret

39 Bo̱ Meri ne̱ u̱n Yusuhu, komoste̱ m-no̱m kap bo̱ u̱n rii-yo karamsa-o̱ u̱n Wan-Ko̱yan ze̱e̱ à, ye̱ mu̱u̱nu̱ru̱ bo̱-o̱ u̱n ye̱ o-Nazaret n-me̱ o-Gariri.† 40 Ka wà-wu̱ bo̱su̱ru̱ wu̱ no̱mu̱ru̱ m-'wo̱ns, wu̱ dooru̱ u̱s-nap, komo kwu̱m-o̱ Shir ro̱ u̱n hi-de u̱n wu̱.

Ka wà-wu̱ Ye̱so n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir

41 Ko̱ o̱ ke hak-o̱, ye̱ mate̱ Ye̱so à ro̱ m-ha o-Urusharima remen Biki-o̱ m-Pas.‡ 42 Bo̱ Ye̱so wo̱o̱ste̱ hak-u̱s o̱p u̱n hak-u̱s yoor à [12], ye̱ dooru̱ m-ha u̱n ka biki-o̱ bo̱ ye̱ we̱te̱ à. 43 Da-o̱ a komse̱ o-biki à, ye̱ bo̱pnu̱ru̱ co̱w-yo m-jo'on o-hur, amba ka wà-wu̱ Ye̱so e̱snu̱ru̱ o-Urusharima. Ye̱ mate̱ wu̱ à, ye̱ nap á. 44 Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ ko̱ wu̱ ro̱ n-me̱ u̱n hun-ne̱, ye̱ hewte̱ taas u̱r-ho̱, ka da-de ye̱ taknu̱ru̱ hoob-o̱ u̱n wu̱ be-de u̱n yan-baag-o̱ u̱n ye̱ u̱n nay u̱n ye̱ ne̱ ne̱. 45 Ye̱ hyan wu̱ á, ka da-o̱ ye̱ mu̱u̱nu̱ru̱ o-Urusharima hoob-o̱ u̱n wu̱. 46 Ho̱-u̱r atette̱-de ye̱ 'wo̱ssu̱ wu̱ n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir, wu̱ ro̱ tara be-de u̱n yan-yoose̱ u̱n Yahuda-ne̱, wu̱ ro̱ m-ho̱ge̱ u̱n yo ye̱ ro̱ m-rwo̱r à, wu̱ ro̱ ye̱ m-cit komo. 47 Kap ye̱ ho̱ge̱ wu̱ à, ye̱ bo̱pu̱ru̱ o-nu, remen go̱n shas-o̱ wu̱ ro̱ ye̱ m-shas à, o̱ u̱s-nap. 48 Ye̱ mate̱ wu̱ à, ye̱ hyanu̱ to̱ u̱t-hyangan da-o̱ ye̱ hyane̱ wu̱ à, inu u̱n wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wà re, ¿remen yan o̱ o nomtu̱ te̱ kaane̱? Me̱n-u̱t nassu̱te̱ tato ru u̱n me̱ ne̱, te̱ pu̱'u̱g u̱n hoob-o ru.”

49 Wu̱ shasu̱ru̱ ye̱, “¿Remen yan o̱ no̱ ro̱tte̱ me̱ o-hoob? ¿No̱ nap u̱nze depete̱ u̱m ma'as n-me̱ u̱n hur-o Tato re á?” 50 Amba ye̱ nap go̱n ka shas-o̱ á.

51 Wu̱ nomu̱ru̱ ye̱ o-do̱ro̱tte̱, wu̱ wargu̱ru̱ u̱n ye̱ ne̱ o-Nazaret. Inu u̱n wu̱ e̱ssu̱ru̱ kap ka rii-yo u̱n hur-de u̱n wu̱. 52 Ye̱so bo̱'o̱ssu̱ru̱ o-wu̱r u̱s-we̱e̱r ne̱, wu̱ re̱e̱g u̱r-ho̱ be-de Shir u̱n hun-ne̱ ne̱.§

Bo̱r-u̱s tet

Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱
rwo̱ro̱g Ma-to̱ Shir

(Mati 3:1-12; Mark 1:1-8; Yoha 1:19-28)

1 Hak-u̱s o̱p u̱s-taan [15] u̱n gwo̱mo-u̱t ko-Gwo̱mo Sisar Tiberiyos, Panti Biratus ro ko-Gwamna to̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya, Here̱ [Atipas] ro ko-Gwamna to̱ o-Gariri, komo heno u̱n wu̱ Pirip ro ko-Gwamna dak-to̱ o-Ituriya u̱n o-Tu̱rakonitis ne̱, Bisaniyas ro ko-Gwamna to̱ Abirene̱. 2 Komo Annas, u̱n Ke̱pas ne̱, ye̱ ro Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir. U̱n ka da-o̱, Yohana wà Zakaraya ho̱gu̱te̱ Ma-to̱ Shir be-de wu̱ ro'e̱ o-dákár à. 3 Ka da-de Yohana pa'u̱ru̱ riib-o̱ o-ro̱o̱g o-Joda kap, wu̱ ro m-ru̱re̱ u̱n hun-ne̱ Ma-to̱ Shir, “Yagu̱ no̱ u̱r-ba'as, no̱ waktu̱ne̱ be-de Shir, no̱ haan, a yo'os no̱ m-ho̱, Shir a soks ba'as-u̱r no̱.” 4 Gense̱ to̱ ro̱ u̱n taku̱rda-o Ishayawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir:

“Wu̱ ken wu̱ ro̱ u̱s-eeg o-dákár.

‘Ja'ase̱ Yawe o-co̱w,

ke'egse̱ yo u̱r-bon ne̱ hond hond bo̱ wu̱ he m-do̱re̱ à!

5 Bish ko̱ o̱ ke bu̱ng-o̱,

o ke'egse̱ ko̱ de ke dor-de o-haag ne̱.

Co̱w-se nange̱ à, o ke'egse̱ se,

se ro̱ hak hak à, o ja'as se po̱r po̱r.

6 Bo̱ u̱n mat-o̱ u̱n hun-ne̱ kap ye̱a hyen gwu̱-o Shir!’* ”

7 Bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ rwu̱u̱nu̱ru̱ be-u̱r Yohana wu̱ yo'os ye̱ m-ho̱. Bo̱ wu̱ ze̱e̱ ye̱ à, “No̱ ye̱ge̱-herhyat! ¿Wa ru̱ru̱ no̱, no̱ som swo̱ u̱r-ko̱o̱b de Shir ro̱ no̱ u̱n ma-to̱ m-hante̱ à?† 8 No̱m no̱ rii-yo u̱r-bon, yo a hette̱ m-hyan no̱ yagu̱te̱ ka ba'as-de no̱ ro̱ m-no̱m à, no̱ waktu̱ne̱ be-de u̱n Shir u̱ntu̱n 'yo-yo mate̱ yakar-ye̱ u̱r-bon à. No̱ ze̱e̱ hi u̱n no̱ Ibrahi wu̱ ro̱ ko-yan-ga-ye̱ no̱. Me̱ no̱ m-ru̱re̱, Shir a hoks ka ta'ar-to̱ m-muut u̱n hun-ne̱ ye̱ rwu̱u̱ne̱ so̱ u̱n baag-o̱ Ibrahi à!‡ 9 Yar-u̱r ro̱ u̱t-kom a kupste̱ ka 'yo-se n-dak, kap 'yo-yo mate̱ yakar-ye̱ u̱r-bon á, a kups yo n-dak a jorbe̱ yo o-ra.”§

10 Ka hun-ne̱ ye̱ citu̱ru̱ wu̱, “¿Ya ne̱ te̱ he o̱ ka m-no̱m?”

11 Wu̱ shasu̱ru̱ ye̱, “Wu̱ ro̱ u̱t-matuku ne̱ u̱t-yoor à, wu̱ 'ye wu̱ ro̱tte̱ á u̱r-gaan, wu̱ ro̱ u̱n rii-yo m-re̱ ne̱ à, wu̱ wong yo.”

12 Yan-go̱ks u̱n tar haanu̱ru̱ a yo'oste̱ ye̱ m-ho̱, ye̱ citu̱ru̱ wu̱, “Wa-u̱r-Yoos, ¿ya ne̱ te̱ he m-no̱m?”*

13 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Bo̱ a ze̱e̱ no̱ go̱ks à, kaane̱ no̱ he m-go̱ks no̱ do̱ rii á.”

14 Karma-ne̱ citu̱ru̱ wu̱, “Te̱ ne̱ komo, ¿ya ne̱ te̱ he m-no̱m?”

Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ rumus hun-ne̱ hwo̱r m-'wo̱ns á, no̱ ce'e̱ ne̱t u̱t-ma á. E̱s no̱ be-de u̱n hwo̱r-ye̱ o-re̱ng ye̱ a no̱ m-to̱p à.”

15 Hun-ne̱ no̱mu̱ru̱ o-dish, ye̱ taknu̱ru̱ u̱s-barag ko̱ Yohana wu̱ ro̱ Kiristi. 16 Yohana ze̱e̱ru̱ ye̱ kap, “U̱m yo'ostu̱ no̱ m-ho̱, amba wu̱ ken wu̱ ro̱o̱n wu̱ jiishe̱ me̱ à. Me̱ bo'os ma u̱m usse̱ wu̱ u̱t-ka'ante̱ á. Wu̱a yo'os no̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir o-ra ne̱. 17 Wu̱ ro̱ u̱n ko̱k-de u̱n wu̱ ne̱ de m-jer, wu̱ bu'ut hyo-ye̱ u̱n wu̱ kap, wu̱ ru̱'u̱t ye̱ u̱n byo-de u̱n wu̱, amba wu̱a tu̱ks ka gwo̱p-mo̱ u̱t-nu ne̱ o-ra, o̱ ba m-ryomse̱.”

18 U̱s-co̱w de̱e̱n, se Yohana ru̱rte̱ ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ be-de u̱n hun-ne̱ à, wu̱ ro̱ ye̱ m-ze̱e̱ ye̱ yage̱ co̱w-se u̱n ba u̱r-bon. 19 Amba Yohana ru̱ru̱te̱ Here̱ [Atipas] ko-Gwamna u̱t-ma m-'wo̱ns ne̱ remen wu̱ gaag Herodiya, ne'a heno u̱n wu̱, komo wu̱ no̱mo̱g rii-yo ba u̱r-bon de̱e̱n. 20 Ka da-o̱ komo Here̱ dooru̱ m-no̱m u̱n rii-yo ba u̱r-bon yo jiishe̱ à, remen wu̱ ka'ag Yohana.†

A yo'oste̱ Ye̱so m-ho̱

(Mati 3:13-17; Mark 1:9-11)

21 Bo̱ a komte̱ yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ à, wu̱ ma Ye̱so a yo'osu̱ru̱ wu̱. Da-o̱ wu̱ ro u̱n ko̱n-se Shir à, To̱n-o shir upsu̱ru̱. 22 Ku̱kt-o̱ Shir haanu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so u̱ntu̱n o-tantabara. A ho̱gu̱ru̱ o-co̱r n-To̱n shir, “Wo̱ ro̱ wà re. Me̱ gwu̱gwu̱ u̱n wo̱ ne̱ u̱m co̱no̱g wo̱.”‡

Ya-n-ga-ye̱ Ye̱so

(Mati 1:1-17)

23 Da-o̱ Ye̱so takne̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ à, wu̱ ro̱ u̱ntu̱n hak-u̱r kwo̱o̱z u̱s-o̱p [30]. Wu̱ wà-wu̱, remen kaane̱ hun-ne̱ cekru̱ru̱ ye̱ ze̱e̱ru̱ wà Yusuhu, wà Heri.

24 Wà Matta wu̱ ma Rewi,

wà Meru̱ci,

wu̱ ma Jannay,

wà Yusuhu.

25 Wà Mattayas,

wu̱ ma E̱mos,

wà Nahum,

wu̱ ma Esu̱ri,

wà Naggay.

26 Wà Maat,

wu̱ ma Mattayas,

wà Semen,

wu̱ ma Jose̱ci,

wà Joda.

27 Wà Jo'anan,

wu̱ ma Resa,

wà Ze̱rubabe̱r,

wu̱ ma Shetiyer,

wà Neri.

28 Wà Meru̱ci,

wu̱ ma Addi,

wà Kosam,

wu̱ ma Ermadam,

wà Er.

29 Wà Josuwa,

wu̱ ma Eriyazer,

wà Jorim,

wu̱ ma Matta,

wà Rewi.

30 Wà Simo̱n,

wu̱ ma Yahuda,

wà Yusuhu,

wu̱ ma Jonan,

wà E̱riyakim.

31 Wà Mereya,

wu̱ ma Menna,

wà Mattaha,

wu̱ ma Natan,

wà Dawuda.

32 Wà Je̱sse̱,

wu̱ ma Obe̱d,

wà Bo'az,

wu̱ ma Saru̱mon,

wà Nashon.

33 Wà Aminadab,

wu̱ ma Adu̱min,

wà Aru̱ni,

wu̱ ma He̱zu̱ron,

wà Perez,

wu̱ ma Yahuda.

34 Wà Yakubu,

wu̱ ma Ishaku,

wà Ibrahi,

wu̱ ma Tera,

wà Naho̱r.

35 Wà Se̱rug,

wu̱ ma Riw,

wà Pu̱re̱,

wu̱ ma E̱ber,

wà Shera.

36 Wà Kayinan,

wu̱ ma Aru̱pazad,

wà Shem,

wu̱ ma Nuhu,

wà Ramek.

37 Wà Me̱tuse̱ra,

wu̱ ma Enok,

wà Jaret,

wu̱ ma Mahararer,

wà Kenan.

38 Wà E̱no̱sh,

wu̱ ma Shitu,

wà Adamu,

Adamu wà-wu̱ Shir.

Bo̱r-u̱s nass

A megerte̱ Ye̱so

(Mati 4:1-11; Mark 1:12-13)

1 Ye̱so waktu̱nte̱ so̱ o-ro̱o̱g o-Joda shiishe̱ ce̱ngce̱ng u̱n Ku̱kt-o Shir, o̱ tekeru̱ wu̱ co o̱ heetu̱ru̱ wu̱ o-dákár. 2 Kane̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t megre̱ Ye̱so ho̱-u̱t kwo̱o̱z-u̱t yoor [40]. Kap ka ho̱-to̱ Ye̱so wu̱ re̱ rii á, remen kaane̱ wu̱ ro̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n me̱r da-o̱ wu̱ taase o-swo̱o̱t à.

3 Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “U̱rege̱ wo̱ wà-wu̱ Shir wu̱, rwo̱ ka ta'ar-de barme̱ rii-yo m-re̱.”

4 Amba Ye̱so shasu̱ru̱, “Ma-to̱ Shir ze̱e̱g, ‘Ne̱t a no̱m ho̱o̱g remen u̱t-ga u̱n ho̱n-de u̱n to̱ á.’* ”

5 Ka da-de ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t detu̱ru̱ wu̱ n-to̱n. U̱n gyept-o̱ u̱n yish, wu̱ kutu̱ru̱ Ye̱so gwo̱mo-to̱ o-dak pitip. 6 Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Man ya'as wo̱ ka gwo̱mo-to̱ kap u̱n se̱ps-mo̱ u̱n to̱ ne̱, remen a ya'astu̱ me̱ to̱ kap, komo man hoks m-ya'as u̱n wu̱ u̱m co̱ne̱ m-ya'as à. 7 Kap to̱a warag-u̱t ma ru, u̱rege̱ wo̱a kwu̱ktu̱ me̱, o 'ye me̱ m-se̱k.”

8 Ye̱so shasu̱ru̱, “Ma-to̱ Shir ze̱e̱g, ‘Kwu̱kte̱ Yawe Shir ru, wu̱ wu̱ cot o he m-nome̱ m-gu̱w!’† ”

9 Ka da-de, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t deku̱ru̱ Ye̱so, wu̱ heteru̱ wu̱ o-Urusharima. Wu̱ detu̱ru̱ Ye̱so u̱n be-de jiishe̱ m-pipir à, n-to̱n u̱n Pyo-o̱ Shir, wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “U̱rege̱ wo̱ wà-wu̱ Shir wu̱ hukse̱ n-dak, 10 remen Ma-to̱ Shir ze̱e̱g, ‘Shir a ru̱ yan-to̱m-ye̱ u̱n wu̱ ye̱ 'er wo̱.’ 11 To̱ ze̱e̱g komo, ‘Ye̱a go̱ks wo̱ u̱n kom-to̱ u̱n ye̱ bo̱ ko̱ na-o ru o̱a ho̱ge̱ m-hoog be-de u̱t-ta'ar à.’‡ ”

12 Amba Ye̱so shaks, wu̱ zee, “Ma-to̱ Shir ze̱e̱g, ‘Wo̱ meger Yawe Shir ru á.’§ ”

13 Bo̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t komte̱ meger-u̱t Ye̱so u̱n ko̱ yo ke co̱w-yo à, wu̱ yagu̱ru̱ wu̱ se̱ o̱ ken da-o̱.

Ye̱so takante̱
se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ o-Gariri

(Mati 4:12-17; Mark 1:14-15)

14 Ka da-de Ye̱so wargu̱ru̱ o-Gariri, komo 'wo̱ns-mo̱ u̱n Ku̱kt-o Shir ro̱ be-de u̱n wu̱. Ma-to̱ u̱n wu̱ wo̱o̱ru̱ ko kene̱ so̱ u̱n ka dak-o̱. 15 Wu̱ yooste̱ n-me̱ u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir, komo ko̱ wu̱ ke bo̱mo̱g wu̱.

A yagu̱te̱ Ye̱so u̱t-yage̱ o-Nazaret

(Mati 13:53-58; Mark 6:1-6)

16 Ka da-de Ye̱so haaru̱ o-Nazaret, be-de a 'yonse̱ wu̱ à, bo̱ Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ wo̱o̱ne̱ à, wu̱ haaru̱ bo̱ wu̱ we̱te̱ m-ha u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir à. Wu̱ inu̱ru̱ eso wu̱ karantu̱te̱ Ma-to̱ Shir. 17 Komo a tebbu̱ru̱ wu̱ taku̱rda-o̱ Ishayawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir. Wu̱ upsu̱ru̱, wu̱ hyanu̱ru̱ be-de a ge̱ne̱:

18 “Ku̱kt-o̱ u̱n Yawe ro̱ u̱n hi u̱n de,

remen wu̱ dagante̱ me̱

u̱m hantu̱te̱ ko̱o̱b-ne̱ ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱.

Wu̱ to̱mu̱nte̱ me̱ u̱m ko̱'o̱t a us ka ye̱ a gage̱ à,

komo u̱n ups u̱n yish-ye̱ u̱n po̱-ne̱ ne̱.

U̱m guut ye̱ a mo̱'e̱ à,

19 a ko̱'o̱t da-o wo̱o̱nte̱,

o̱ Yawe hette̱ m-gu u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ à.”*

20 Ye̱so tigu̱ru̱ ka taku̱rda-o̱, wu̱ tebbu̱ru̱ wu̱ ro̱ kane̱ à, wu̱ she'etu̱ru̱ tara. Kap ka hun-ne̱ ye̱, ro n-me̱ kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir à tuuru̱ wu̱ yish, 21 ka da-de wu̱ ze̱e̱ ye̱, “Ka be-de u̱n Ma-to̱ Shir to̱ shiig caane̱, bo̱ no̱ ho̱ge̱ a karantu̱te̱ à.”

22 Kap ye̱ ho̱gu̱te̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n wu̱, ye̱ bo̱pu̱ru̱ o-nu u̱n go̱n ka gom-to̱ wu̱ rwo̱re̱ à. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Wà Yusuhu wu̱ kaa?”

23 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “U̱m nak no̱a ru̱ru̱ me̱ ka swo̱o̱g-o̱ u̱t-ma o̱, ‘Wa-u̱s-baat 'yons hi u̱n du,’ komo no̱ ru̱ru̱ me̱ u̱m nom kaane̱ u̱n bo̱-o re ka rii-to̱ no̱ ho̱ge̱ u̱m no̱mo̱g o-Kapanahum à.” 24 Ye̱so dooru̱ m-ze̱e̱, “Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, a ce̱t m-go̱ks u̱n ko-yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir u̱n bo̱-o̱ u̱n wu̱ á.†

25 “Nip-o̱ gwo̱r-ne̱ no̱mo̱g de̱e̱n u̱n dak-o o-Isra u̱n da-o E̱reja, da-o̱ a no̱me̱ hak-u̱s tet u̱r-pu̱ru̱g ba u̱n kem à, komo a no̱mo̱g me̱r u̱n ka dak-o̱ kap.‡ 26 Shir to̱m E̱reja ko̱ kene̱ u̱n dak-o̱ o-Isra á, amba se̱ be-de u̱n wu̱ ken ko-gwo̱r-wu̱ u̱n ne'a wu̱, ba ko-Isra á, wu̱ ro̱ o-Zaraha u̱n so̱ u̱n dak-o̱ o-Sidon.§ 27 Hun-ne̱ de̱e̱n ro̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n gom-o̱ u̱t-cim n-dak o-Isra da-o E̱reshawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir, Yatt-wu̱ ka go̱m-o̱ ta'e̱ u̱n wu̱r-o̱ u̱n wu̱ á, se̱ Na'aman ko-ya-o-Siriya.”*

28 Da-o̱ hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir ho̱ge̱ kaane̱ à, ryaab-u̱s ho̱o̱ru̱ ye̱. 29 Ye̱ inu̱ru̱ eso, ye̱ naku̱ru̱ Ye̱so ye̱ ruutu̱ru̱ wu̱ jim-de o-bo̱, ye̱ detu̱ru̱ wu̱ n-to̱n u̱r-dor de a meete̱ bo̱-o̱ u̱n ye̱ à. Ye̱ ro̱ u̱n ma-to̱ ye̱ jorbu̱te̱ wu̱ o-bu̱ng. 30 Amba wu̱ co̱wu̱ru̱ u̱n te̱te̱-o̱ u̱n hun-ne̱ wu̱ argu̱ru̱ arag-mo̱ u̱n wu̱.

Campo̱ wu̱ ro̱ u̱n wa-u̱t-ko̱t ne̱ à

(Mark 1:21-28)

31 Ka da-de ne̱ Ye̱so haaru̱ o-Kapanahum, o̱ ken bo̱-o̱ u̱n dak-o̱ o-Gariri, kane̱ wu̱ ro̱ m-yoose̱ u̱n hun-ne̱ u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir, ko̱ de ke Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ de. 32 Ye̱ bo̱pu̱ru̱ nu-se u̱n ye̱ remen bo̱ wu̱ yoose̱ ye̱ à, wu̱ rwo̱ro̱g u̱t-ma gwo̱mo-u̱t gwo̱mo.† 33 N-me̱ u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir, wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro̱ kane̱ wu̱ ro̱ u̱n wa-u̱t-ko̱t ne̱ u̱n hi-de u̱n wu̱ à, wu̱ 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r wu̱ kanu̱ru̱, 34 “A'a! Ye̱so wu̱ o-Nazaret, ¿ya ne̱ o co̱ne̱ u̱n te̱ ne̱? ¿Wo̱ u̱n haan o sabu̱rse̱ te̱? U̱m nepse̱ wo̱, ko wan wu̱: Wo̱ wu̱ ba m-ku̱ko̱p, wu̱ Shir to̱mne̱ à!”

35 Ye̱so huru̱ru̱ ka wa-u̱t-ko̱t wu̱ u̱t-gaag, “Re̱s temb, komo ru be-de u̱n ka ne̱t-wu̱!” Ka wa-u̱t-ko̱t wu̱ so̱ru̱ ka ne̱t-wu̱ n-dak, hun-ne̱ ro̱ gu̱t, wu̱ ruuru̱ be-de u̱n wu̱, wu̱ ho̱gu̱sse̱ wu̱ m-ho̱o̱g á.

36 Ka hun-ne̱ ye̱ bo̱pu̱ru̱ o-nu, ye̱ ze̱e̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱, “¿Yan go̱n ma-to̱ ne̱ to̱ ka? U̱t-gwo̱mo u̱r-be̱e̱b ne̱ ka ne̱t-wu̱ ze̱e̱ ka ya-u̱t-ko̱t ye̱ ru, komo ye̱ ruuru̱!” 37 Komo ma-u̱t Ye̱so wo̱o̱ru̱ ko̱ kene̱ u̱n ka raag-o̱.

Ye̱so taaste̱ go̱m-se u̱n hun-ne̱ de̱e̱n

(Mati 8:14-17; Mark 1:29-34)

38 Ye̱so ruuru̱ be-de u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir, wu̱ haaru̱ hur-o Simo̱n. Wu̱r-o mo̱'o̱n Simo̱n ne̱ ne'a dengu̱te̱ o-ra de̱e̱n ye̱ te̱psu̱ru̱ Ye̱so ye̱ ko̱nu̱ru̱ wu̱ taas go̱m-o̱ u̱n wu̱. 39 Ye̱so haaru̱ wu̱ e̱su̱ru̱ u̱n riib-o̱ kwu̱u̱r-o̱ u̱n ka ne'a-wu̱, wu̱ rwo̱'u̱ru̱ ka go̱m-o̱ m-ru u̱n wu̱r-o̱ u̱n ka ne'a-wu̱. Ka go̱m-o̱ ruuru̱, ka ne'a-wu̱ inu̱ru̱ kagat. Wu̱ jegu̱ru̱ ye̱ rii-yo m-re̱.

40 Da-o̱ rim-m no̱me̱ à, kap ye̱ ro̱ u̱n hun-ne̱ ne̱ u̱s-go̱m ne̱ à, hantu̱ru̱ ye̱ be-u̱r Ye̱so, wu̱ saku̱ru̱ kom-to̱ u̱n wu̱ n-to̱n u̱n ko̱ wu̱ ke, ka go̱m-se taaru̱. 41 Ya-u̱t-ko̱t ruuru̱ be-de u̱n hun-ne̱ de̱e̱n ye̱ ro̱ u̱n ye̱ ne̱ à, ye̱ ro̱ u̱n 'yons u̱s-co̱r, “Wo̱ Wà-wu̱ Shir wu̱!”

Ye̱so huru̱ ye̱ u̱t-gaag, ye̱ te̱pe̱r á, remen ye̱ nepse̱ Shir daagne̱ wu̱.

Ye̱so rwo̱ro̱g Ma-to̱ Shir n-me̱
u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir

(Mark 1:35-39)

42 Bo̱ ish geste̱ à, Ye̱so yagu̱ru̱ o-bo̱ wu̱ haaru̱ de ken be-de ba u̱n hun-ne̱ de, u̱n ho̱n-de u̱n wu̱. Hun-ne̱ taknu̱ru̱ hoob-o̱ u̱n wu̱, bo̱ ye̱ hyente̱ wu̱ à, ye̱ co̱n wu̱ arag, wu̱ yage̱ ye̱ á. 43 Amba wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Se̱ u̱m rwo̱ro̱g Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir u̱n to̱ ken bo̱-to̱ komo, remen yo Shir to̱mnu̱ me̱ u̱m no̱m yo ka.”

44 Ka da-de wu̱ rwo̱ru̱ru̱ Ma-to̱ Shir n-me̱ u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir ho̱no dak-o̱ o-Judiya.

Bo̱r-u̱s taan

Ye̱so ak yan-neke̱-mo̱
u̱n wu̱ ye̱ u̱r-takan

(Mati 4:18-22; Mark 1:16-20)

1 De ken ho̱-de Ye̱so ro̱ eso jit-de Mar-o̱ o-Gariri* ka da-o̱ hun-ne̱ mo̱ru̱ru̱ wu̱, remen ye̱ ho̱gu̱té̱ Ma-to̱ Shir. 2 Wu̱ hyanu̱ru̱ hat u̱t-yoor, to̱ a ruute̱ o-dor à, yan-ship u̱n jan yagu̱te̱ to̱ ye̱ ro̱ m-so'os u̱t-yo. 3 Ye̱so daaru̱ hat-o̱ gaan, o̱ ma Simo̱n wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱ tudbe̱ o̱ hiin n-me̱ m-sa. Ye̱so she'etu̱ru̱ n-me̱ o-hat wu̱ yoosu̱ru̱ ka bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ de.†

4 Bo̱ wu̱ komte̱ u̱t-ma à, wu̱ ze̱e̱ru̱ Simo̱n, “Tudbe̱ ka hat-o̱ so̱ u̱r-du̱w, wo̱ u̱n hun-ne̱ ru ne̱, no̱ he̱'e̱dbe̱ o-yo, no̱ shipt jan.”

5 Simo̱n shasu̱ru̱, “Go̱s-wu̱, te̱ se̱ngu̱te̱ m-te̱t kap, te̱ ship rii á. Amba bo̱ o zette̱ kaane̱, man he̱'e̱dbe̱ o-yo.”‡ 6 Ye̱ he̱'e̱dbu̱ru̱ o-yo ye̱ shipu̱ru̱ jan de̱e̱n har yo-o̱ ro̱ ma-to̱ m-yishe̱.§ 7 Ye̱ agnu̱ru̱ o̱r u̱n ye̱ ya-u̱t-yo, ye̱ ro̱ u̱n o̱ ken hat-o̱ à, ye̱ haan ye̱ gu ye̱. Ye̱ shoosu̱ru̱ ka hat-to̱ u̱t-yoor u̱n jan, har to̱ ro̱ ma-to̱ m-yi. 8 Da-o̱ Simo̱n Bitrus hyane̱ kaane̱ à, wu̱ kwu̱ktu̱ru̱ u̱n rwu̱n-se u̱n wu̱ be-u̱r Ye̱so, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱, arag be u̱n de! Me̱ ko-ya-u̱r-ba'as-wu̱!”

9 Wu̱ u̱n o̱r u̱n wu̱ ne̱, ye̱ bo̱pu̱ru̱ o-nu remen ye̱ shipk jan de̱e̱n. 10 Kaane̱ no̱me̱ Bitrus u̱n o̱r u̱n wu̱ ne̱ ne̱ ya-u̱t-yo, Yakubu u̱n Yohana (yakar Ze̱be̱di). Ye̱so ze̱e̱ru̱ Simo̱n, “Wo̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á, m-mo̱ka wo̱a warag wan-hante̱ u̱n hun-ne̱ be-de Shir, bo̱ wo̱ u̱n ship u̱n jan à.”

11 Ye̱ ruutu̱ru̱ ka hat-to̱ u̱r-dor, ye̱ yagu̱ru̱ ko yo ke rii-yo, ye̱ do̱ru̱ru̱ Ye̱so.

Ye̱so taaste̱ go̱m-o̱ u̱n wu̱ ken ne̱t-wu̱

(Mati 8:1-4; Mark 1:40-45)

12 Bo̱ Ye̱so ro u̱n o̱ ken bo̱-o̱ à, wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n go̱m-o̱ u̱t-cim. Bo̱ wu̱ hyente̱ Ye̱so à, wu̱ so̱ru̱ hi u̱n de u̱n wu̱ n-dak wu̱ ko̱nu̱ru̱ Ye̱so, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱, wo̱ cu̱ne̱, wo̱a taas go̱m re.”

13 Ye̱so tapu̱ru̱ kom-o̱ u̱n wu̱, wu̱ ci'u̱ru̱ wu̱. “U̱m co̱no̱g. Warag po̱r po̱r!” Da-o̱ gaan, ka go̱m-o̱ ta wu̱. 14 Ye̱so naku̱ru̱ wu̱ u̱t-to̱, “Wo̱ ru̱re̱ ko-wan-gaan á, amba neke̱ be-de u̱n wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir, wu̱ byarag wo̱, remen ko̱ wu̱ ke nept go̱m-o ru taag, o seke̱ yar-mo̱ Mosa ze̱e̱ a seke̱ à.”*

15 Amba myet u̱n kaane̱, ma-u̱t Ye̱so wo̱o̱ru̱ ko̱ de ke ko'so-de, hun-ne̱ haante̱ de̱e̱n ye̱ ho̱gu̱te̱ wu̱, komo wu̱ taaste̱ go̱m-se u̱n ye̱. 16 Amba Ye̱so ro̱ m-ha de ken be-de ba hun-ne̱ de, u̱n ho̱n-de u̱n wu̱, wu̱ konot Shir kane̱.

Ye̱so 'yonste̱ ko-ryam

(Mati 9:1-8; Mark 2:1-12)

17 De ken ho̱-de Ye̱so ro̱ u̱r-yoos, Parisa-ne̱ u̱n yan-Yoos-de o-karamsa ne̱ ro̱ tara tara ye̱ rwu̱u̱ne̱ kap bo̱-to̱ n-dak o-Gariri, n-dak o-Judiya ne̱, o-Urusharima ne̱ à. 'Wo̱ns-mo̱ Wan-Ko̱yan ro̱ mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱ remen Ye̱so taasté̱ ya-u̱s-go̱m, go̱m-se u̱n ye̱. 18 Ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ sawnu̱ru̱ wu̱ ken ko-ryam-wu̱, o-karanga, ye̱ se̱ngu̱ru̱ ye̱ tu̱wu̱tte̱ wu̱ u̱n hur-o̱ Ye̱so ro̱ à, ye̱ e̱ste̱ wu̱ u̱n co-o̱ u̱n wu̱. 19 Amba ye̱ kum hek-de ye̱ hette̱ wu̱ m-tu̱wu̱t be-u̱r Ye̱so á, remen hun-ne̱ no̱mo̱g u̱t-mo̱o̱r de̱e̱n. Remen kaane̱, ye̱ detu̱ru̱ wu̱ n-to̱n o-kuke̱, ye̱ bo̱o̱ru̱ o-wu n-to̱n o-kuke̱. Ye̱ rwo̱nu̱ru̱ wu̱ u̱n karanga-o̱ u̱n wu̱ har n-dak, u̱n te̱te̱-o̱ u̱n hun-ne̱ u̱n co Ye̱so. 20 Bo̱ Ye̱so hyente̱ ye̱ bo̱k ma-to̱ u̱n wu̱ o-nip à, wu̱ ze̱e̱ru̱ ka ko-ryam-wu̱, “Wan-yen de, a sokste̱ ba'as u̱n du.”

21 Yan-Yoos-de o-karamsa u̱n Parisa-ne̱, ye̱ ze̱e̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱, “Wan wu̱ ne̱ ka ne̱t-wu̱, wu̱ yo'ogte̱ Shir! Shir ye̱ cot he soks ba'as-to̱ u̱n hun-ne̱!”

22 Ye̱so napu̱ru̱ me̱n-to̱ ye̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Remen yan o̱ no̱ cekerte̱ kaane̱? 23 ¿Jiishte̱ a zee ba u̱r-ko̱o̱b, ‘Shir sokste̱ ba'as u̱n du,’ ko u̱m zee, ‘Ine̱ o neke̱ u̱r-hew’? 24 Man kutu no̱ u̱nze, Wà-wu̱ u̱n ne̱t ro̱ u̱t-gwo̱mo ne̱ n-dak wu̱ sokste̱ u̱r-ba'as.” Wu̱ ze̱e̱ru̱ ko-ryam, “Me̱ wo̱ m-ze̱e̱, ine̱ eso, mos karanga-o ru, o neke̱ jo!”

25 U̱n gyept-o̱ u̱n yish, wu̱ inu̱ru̱ u̱n co-o̱ u̱n ye̱ kap, wu̱ mo̱tu̱ru̱ karanga-o̱ u̱n wu̱ o̱ wu̱ rotte̱ do̱mb à, wu̱ ji'u̱ru̱ o-hur wu̱ ro̱ u̱n bo̱ngo̱n-de Shir. 26 Ye̱ hyanu̱ru̱ u̱t-hyat! Gye̱r-o shiishe̱ ye̱, ye̱ bo̱mu̱ru̱ Shir, ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Yan go̱n hyat-to̱ a hyane̱ caane̱!”

Ye̱so ak Rewi

(Mati 9:9-13; Mark 2:13-17)

27 Bo̱ u̱n de ka, Ye̱so ruuru̱ n-do̱, wu̱ hyanu̱ru̱ ko-yan-go̱ks u̱n tar jin-de u̱n wu̱ Rewi, wu̱ ro̱ tara be-de u̱n kuke̱-o̱ u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱, Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Do̱nd me̱.” 28 Rewi inu̱ru̱ eso, wu̱ dek rii á, wu̱ do̱ru̱ru̱ Ye̱so.

29 Ka da-de Rewi no̱mu̱ru̱ caari-o̱ o-biki u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ rem Ye̱so, yan-go̱ks u̱n tar ro̱ de̱e̱n ye̱ haane̱ à, u̱n ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ ne̱ komo. 30 Parisa-ne̱ u̱n yan-Yoos-de o-karamsa ne̱ ye̱ rwu̱u̱ne̱ kang-o gaan à, ye̱ nomu̱ru̱ yan-neke̱-m Ye̱so u̱s-cenene. Ye̱ citu̱ru̱, “¿Remen yan o̱ no̱tte̱ m-re̱ m-swo̱ ne̱ mo̱sse̱ u̱n yan-go̱ks u̱n tar ne̱, komo u̱n ya-u̱r-ba'as ne̱?”†

31 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “Hun-ne̱ ye̱ ro̱ ba u̱s-go̱m á, ye̱ ro̱ u̱n hoob-o̱ u̱n ko-ya-u̱s-baat á, amba ya-u̱s-go̱m. 32 Me̱ haan remen kashi u̱n hun-ne̱ á, amba remen ya-u̱r-ba'as-ye̱ waktu̱nte̱ be-de Shir.”

Cot-o̱ swo̱o̱t

(Mati 9:14-17; Mark 2:18-22)

33 Ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Yan-neke̱-m Yohana ro̱ m-no̱m o-swo̱o̱t ko̱ o̱ ke da-o̱ ye̱ ro̱ u̱n ko̱n-se Shir komo. Ya-m-neke̱ u̱n Parisa-ne̱ ro̱ m-nom kaane̱ komo, amba yan-neke̱-m ru ye̱ ro̱ m-re̱ m-swo̱ ne̱.”

34 Ye̱so shasu̱ru̱, “¿No̱a hoksu̱sse̱ m-we̱n u̱n ya-o-biki o̱ u̱t-ge m-re̱ m-swo̱ ne̱, da-o̱ wa-u̱t-ge ro̱ u̱n ye̱ ne̱? No̱a hoks á! 35 Amba ho̱-u̱r ro̱o̱n de a hette̱ m-de̱k u̱n wa-u̱t-ge à be-de u̱n ye̱, ka da-o̱ ye̱ he m-no̱m o-swo̱o̱t.”

36 Ye̱so dooru̱ ye̱ m-ru̱re̱ ka ma-to̱ u̱s-we̱e̱r to̱: “Yatt-wu̱ he m-yiish matuku-u̱r pu̱-de remen wu̱ dept matuku u̱r-ut á. Wu̱ no̱me̱ kaane̱ wu̱ yiishte̱ o̱ ka matuku-u̱r pu̱-de, komo ka dap-de a nom u̱r-bon be-de u̱n matuku u̱r-ut á. 37 Komo yatt-wu̱ he wu̱u̱s m-ke̱ m-pu̱ mo̱ u̱n tur-o̱ o-ka o-ut á, remen mo̱ pu'e̱ mo̱a caat tur o-ut o̱ o-ka, ka ke̱-mo̱ ukse̱, komo ka tur-o̱ o-ka o̱ naase̱. 38 Remen kaane̱, a wu̱u̱s ke̱-m pu̱-mo̱ u̱n tur-o̱ o-ka o-pu̱ o̱! 39 Wu̱ su̱u̱se̱ ke̱-m ut à, wu̱a cu̱n wu̱ su̱ m-pu̱ mo̱ komo á, wu̱a zee, ‘Ka ut-mo̱ jiishe̱.’ ”

Bo̱r-u̱s cind

Cot-o̱ u̱n Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱

(Mati 12:1-18; Mark 2:23-28)

1 Ye̱so ro̱ m-neke̱ u̱n n-me̱ u̱n kat-to̱ u̱n hyo Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ de u̱n Yahuda-ne̱. Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ taknu̱ru̱ m-horom u̱n hyo, ye̱ pirmu̱ru̱ u̱t-kom to̱ u̱n ye̱, ye̱ ro̱ m-ti.* 2 Ye̱ ken Parisa-ne̱ citu̱ru̱, “¿Remen yan no̱ ro̱tte̱ m-no̱m yo karamsa-o ze̱e̱ no̱ no̱m Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ á?”

3 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “No̱ karante̱ yo Dawuda no̱me̱ da-o̱ wu̱, u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱ ho̱ge̱ me̱r à. 4 Wu̱ co̱wo̱g n-me̱ u̱n de̱pi-o̱ u̱n ko̱n-se Shir, wu̱ deku̱ru̱ ga-de wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shirseke̱ Shir à, wu̱ re̱e̱ru̱ de, komo wu̱ ya'asu̱ru̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱. Komo pas-mo̱ o-karamsa mo̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱ re ka ga-de, se̱ de̱ wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir wu̱ he m-re̱ u̱n ka ga-de.”†‡

5 Komo Ye̱so bu̱su̱ru̱ m-ze̱e̱, “Me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t ro̱ Go̱s-wu̱ wu̱ u̱n Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱.”

Ko-yan-kom-o margan

(Mati 12:9-14; Mark 3:1-6)

6 U̱n de ken Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ de komo, Ye̱so co̱wu̱ru̱ kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir, wu̱ yoosu̱ru̱. Wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro̱ kane̱ wu̱ kom-o̱ u̱r-re̱ mare̱ à. 7 Yan-Yoos-de o-karamsa u̱n Parisa-ne̱ ne̱ co̱nu̱ru̱ o-teber a zeet Ye̱so no̱mo̱g u̱r-ba'as, ye̱ tuuru̱ yish, remen ye̱ hyenet u̱rege̱ wu̱a taas go̱m Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱. 8 Amba Ye̱so napu̱ru̱ barag-se u̱n ye̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ ka ne̱t-wu̱, “Ine̱ eso o haan kane̱ co.” Ka ne̱t-wu̱ indu̱ndu̱ru̱ kane̱. 9 Ka da-de Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “U̱m cit no̱: ¿Ya ne̱ karamsa-o na ze̱e̱, a hoks m-nom Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱? ¿A gu ko a naase̱? ¿A gu ho̱o̱g-mo̱ u̱n ne̱t ko a ho?” 10 Wu̱ gwo̱tu̱ru̱ ye̱ kap, ka da-de wu̱ ze̱e̱ru̱ ka ne̱t-wu̱, “Neks kom-o ru.” Wu̱ no̱mu̱ru̱ bo̱ Ye̱so ze̱e̱ wu̱ à, go̱m-o̱ u̱n kom-o̱ u̱n wu̱ taaru̱.

11 Ryaab-u̱s ho̱o̱ru̱ ye̱, ye̱ taknu̱ barag-se u̱n rii-yo ye̱ he Ye̱so m-no̱m à.

Ye̱so dak yan-to̱m-ye̱ u̱n wu̱ o̱p u̱n yoor

(Mati 10:1-4; Mark 3:13-19)

12 Ka da-o̱ Ye̱so daaru̱ u̱r-dor wu̱ konot, wu̱ ko̱nu̱ru̱ Shir m-te̱t u̱r-bir. 13 Da-o̱ ho̱-u̱r rwu̱u̱ne̱ à, wu̱ agnu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ be-de u̱n wu̱, wu̱ daagu̱ru̱ o̱p u̱n yoor [12] be-de u̱n ye̱, wu̱ egu̱ru̱ ye̱ u̱r-jin, Yan-to̱m. 14 Simo̱n (wu̱ Ye̱so ege̱ Bitrus à), u̱n hen-ne̱ u̱n wu̱ ne̱ Andarawus, Yakubu, u̱n Yohana, Pirip u̱n Bataromi, 15 Matiyos, u̱n Tomas, Yakubu (wà Aru̱payes), u̱n Simo̱n (wu̱ a ro̱ m-aag Wan-ya'as u̱r-hi), 16 Yahudas (wà Yakubu), u̱n Yahudas Iskariyoti (wu̱ babe̱ Ye̱so u̱n kom-to̱ u̱n yan-yage̱-to̱ u̱n wu̱ à).

Ye̱so yooste̱, komo wu̱ taas go̱m

(Mati 4:23-25)

17 Da-o̱ Ye̱so kergene̱ n-to̱n u̱r-dor u̱n yan-to̱m-ye̱ u̱n wu̱ ne̱ à, wu̱ e̱su̱ru̱ eso u̱n be-de ro̱ cangam à, u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ de̱e̱n. Hun-ne̱ de̱e̱n ye̱ rwu̱u̱ne̱ ho̱no dak-o̱ o-Judiya à, o-Urusharima ne̱, u̱n he̱be̱-mo̱ o-Taya, o-Sidon ne̱ bo̱-to̱ u̱n riib-o̱ m-sa. 18 Ye̱ haante̱ ye̱ ho̱gu̱té̱ wu̱, komo remen wu̱ taasté̱ go̱m-se u̱n ye̱ komo, ka ye̱ ya-u̱t-ko̱t suwe̱ à, ye̱ ma ye̱ haante̱ Ye̱so taasté̱ go̱m-se u̱n ye̱. 19 Hun-ne̱ kap se̱ngu̱ru̱ ye̱ ci'it wu̱, remen 'wo̱ns-mo̱ u̱n taas u̱n go̱m ro̱ be-de u̱n wu̱. Komo go̱m-se u̱n ye̱ taag kap.

O-zak u̱n naasu̱-mo̱ u̱t-me̱n ne̱

(Mati 5:1-12)

20 Ye̱so gwo̱tu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, wu̱ ze̱e̱ru̱,

“Shir ya'ag no̱ o-kwu̱m no̱ ye̱ ro̱ ko̱o̱b-ne̱ m-mo̱ka à,

remen gwo̱mo-to̱ Shir to̱ ma no̱ to̱!

21 Shir ya'ag no̱ o-kwu̱m no̱

ye̱ ro̱ m-ho̱ge̱ m-me̱r m-mo̱ka à,

remen Shir a coks no̱!

Shir ya'ag no̱ o-kwu̱m, no̱ ro̱ u̱s-'wo̱n m-mo̱ka à,

remen no̱a nemes!

22 Shir ya'ag no̱ o-kwu̱m da-o̱ hun-ne̱ yage̱ no̱ à,

ye̱ co̱n no̱ á, ye̱a pyapar no̱,

ye̱ zee no̱ u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱ ne̱,

kap rem re Wà-wu̱ u̱n ne̱t!§

23 “No̱m no̱ me̱n-u̱t pus-to̱ da-o̱ no̱ hyene̱ kaane̱, no̱ he̱w he̱w-se o-zak, remen Shir e̱ssu̱tu̱ no̱ caari-de u̱r-'yons n-to̱n. No̱m no̱ o-dish ye̱a nomo no̱ kaane̱, remen kaane̱ ya-n-ga-ye̱ no̱me̱ yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir.*

24 “No̱ ya-o-kwu̱m m-mo̱ka no̱a warag rii-yo u̱r-'wo̱n,

remen no̱ kumuste̱ m-mo̱ka, yo ho̱o̱g-m no̱ co̱ne̱ à!

25 Rii-yo u̱r-'wo̱n yo, no̱ ye̱ cigse̱ m-mo̱ka à,

remen no̱a ho̱ge̱ me̱r!

No̱a warag rii-yo u̱r-'wo̱n, no̱ ya-u̱t-nemes m-mo̱ka,

no̱a no̱m tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n har no̱ 'u̱n.

26 No̱a warag rii-yo u̱r-'wo̱n da-o̱ hun-ne̱ kap bo̱m no̱ à,

ya-n-ga-ye̱, ye̱ u̱n ye̱ bo̱mo̱g yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir

ka bo̱ngo̱n-de co̱w ye̱ u̱t-me̱n á.

Co̱n ya-u̱t-yage̱

(Mati 5:38-48; 7:12)

27 “Amba me̱ no̱ m-ru̱re̱, no̱ ye̱ ho̱ge̱ me̱ à, co̱n no̱ yan-yage̱-u̱t no̱, no̱ nome̱ ye̱ rii-yo u̱r-bon. 28 Ye̱ pyapu̱ no̱ à, no̱ ko̱ne̱ ye̱ Shir 'ye ye̱ o-kwu̱m, komo no̱ ko̱ne̱ ye̱ nomo no̱ me̱n-u̱t jaas-to̱ à rii-yo u̱r-bon. 29 Wu̱ ken wu̱ kene̱ wo̱ o-raag, wakse̱ wu̱ o̱ kuse̱ à wu̱ bu̱se̱, u̱rege̱ wu̱ ken wu̱ de̱k wo̱ u̱r-matuku, ya'as wu̱ co̱p-o ru. 30 Wu̱ ko̱nu̱ wo̱ rii à, 'ya wu̱, komo wu̱ rumsu̱ wo̱ rii à, wo̱ ze̱e̱ wu̱ mu̱u̱ntu̱ wo̱ á. 31 Bo̱ o co̱ne̱ hun-ne̱ nomo wo̱ à, nomo ye̱ kaane̱.†

32 “U̱rege̱ ye̱ co̱nu̱ wo̱ à, ye̱ wo̱ m-co̱n, wo̱a kum o̱ ka u̱r-'yons be-de Shir á. Ko̱ ya-u̱r-ba'as-ye̱ ro̱ m-co̱n u̱n ye̱ co̱nu̱ ye̱ à! 33 U̱rege̱ ye̱ nomo wo̱ rii-yo u̱r-bon à, ye̱ o he m-nome̱ rii-yo u̱r-bon, wo̱a kum o̱ ka u̱r-'yons á be-de Shir, ¿remen yan o̱ o hette̱ m-go̱ks u̱r-'yons? Ko̱ ya-u̱r-ba'as-ye̱ ro̱ m-no̱m kaane̱! 34 U̱rege̱ komo o mu̱u̱gu̱te̱ ye̱ o hyane̱ ye̱ he wo̱ m-hoks m-tope̱ à, ¿wo̱a kum u̱r-'yons be-de Shir? Ko̱ ya-u̱r-ba'as-ye̱ ro̱ m-mu̱ge̱ ya-u̱r-ba'as, remen a mu̱u̱ntu̱te̱ ye̱! 35 Amba co̱n no̱ ye̱ yagu̱ no̱ à, no̱ nome̱ ye̱ rii-yo u̱r-bon, ya'as no̱ mo̱o̱g, no̱ dish a topo no̱ á. U̱rege̱ no̱ no̱mo̱g kaane̱ no̱a kum 'yons-u̱r caari, be-de Shir komo no̱a warag yakar-ye̱ u̱n Shir wu̱ jiishe̱ à. No̱m no̱ kaane̱ remen Shir ro̱ m-'ya u̱n yan-nu-o̱ o-kiit u̱n yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ ne̱. 36 Ho̱gu̱ no̱ u̱r-'wo̱n bo̱ tato no̱ ro̱ u̱r-'wo̱n ne̱ à.

No̱ piishe̱ hun-ne̱ u̱t-ma á

(Mati 7:1-5)

37 “No̱ piishe̱ hun-ne̱ u̱t-ma á, komo Shir a piishu̱ no̱ u̱t-ma á. No̱ naas hun-ne̱ á, komo Shir a naas no̱ á. Soks no̱ ba'as-de u̱n hun-ne̱, komo Shir a soks ba'as-u̱r no̱. 38 Ya no̱ hun-ne̱, komo Shir a 'ye no̱. Remen kaane̱ no̱a go̱ks, me'es u̱t-shishe̱, Shir a dusu̱ no̱ gwu̱ caari hyo'ogse̱ u̱n kom-u̱t no̱ bo̱ no̱a hoks m-go̱ks á. Bo̱ o me'esse̱ hun-ne̱ à, kaane̱ Shir he wo̱ m-me'esse̱.”

39 Ye̱so ru̱ru̱ ye̱ ka ma-to̱ u̱s-we̱e̱r to̱: “Ko-po̱ ro̱ m-neke̱ u̱n ko-po̱ o-ko̱ á, ye̱ nome̱ kaane̱ ye̱a he̱be̱ n-me̱ o-kuub kap.‡ 40 Wu̱ a m-yoose̱ à, wu̱ jiish wu̱ ro̱ wu̱ m-yoose̱ á, amba a komse̱ wu̱ m-yoose̱ wu̱a warag u̱ntu̱n wu̱ yoose̱ wu̱ à.§

41 “¿Remen yan o̱ wo̱tte̱ m-gwo̱t u̱n ya o-gwo̱ yo ro̱ u̱n yish-u̱r o̱r ru à, amba wo̱ gwo̱t cik-o̱ o-ce o̱ ro̱ n-me̱ u̱n yish u̱n du á? 42 ¿Ya o hette̱ m-ze̱e̱ u̱n o̱r ru, ‘Hakku̱re̱, heno re, yage̱ u̱m hu̱ssu̱tu̱ wo̱ ya o-gwo̱ yo ro̱ wo̱ u̱r-yish à,’ wo̱ hoks m-hyan u̱n cik-o̱ ro̱ u̱n yish ru á? No̱ ya-o-she̱pe̱! Takan no̱ m-hu̱s u̱n cik-o̱ ro̱ u̱n yish no̱ à, ka da-de no̱ he m-hyan u̱r-bon ne̱ ya o-gwo̱ yo ro̱ u̱n yish o̱r ru à o hu̱ssu̱ru̱ wu̱.

O-'yo u̱n mat-de u̱n yo ne̱

(Mati 7:16-20; 12:33-35)

43 “'Yo, yo u̱r-bon ro̱ m-mat u̱n yakar-ye̱ u̱r-bon, kaane̱ komo 'yo-yo ba u̱r-bon yo a met yakar-ye̱ ba u̱r-bon. 44 Ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ nak ko̱ yo ke 'yo-yo remen go̱n yakar-ye̱ u̱n yo. Wo̱a ke u̱t-rum be-de o-yokor á, komo wo̱a ke m-bugur be-de o-tuntun á.* 45 Kashi u̱n ne̱t ro̱ m-rwu̱nte̱ kashi u̱n rii u̱n hur-de u̱n wu̱, ne̱t yo̱-wu̱, komo ro̱ m-rwu̱nte̱ rii 'yo̱-yo u̱n hur-de u̱n wu̱, remen nu-o̱ ro̱ m-rwo̱r u̱n rii-yo ro̱ u̱r-hur à.†

Ko-ya-u̱s-we̱e̱r u̱n ko-raag ne̱

(Mati 7:24-27)

46 “¿Remen yan o̱ no̱ ro̱tte̱ me̱ m-aag, ‘Go̱s-wu̱, Go̱s-wu̱,’ amba no̱ m-no̱m yo u̱m ze̱e̱ no̱ á? 47 Ko̱ wu̱ ke wu̱ haane̱ be u̱n de à, komo wu̱ ho̱ge̱ ma-u̱t re wu̱ do̱re̱ to̱, man kutu̱ no̱ bo̱ wu̱ ro̱ à. 48 Ya wu̱ ro̱ u̱ntu̱n wu̱ ken ne̱t-wu̱, wu̱ ine̱ u̱t-ma to̱ o-hur à, wu̱ kumu u̱r-dor, wu̱ maaru̱ ma-to̱ u̱n wu̱ kane̱. Ro̱o̱g-o̱ hantu̱ru̱ m-ho̱, mo̱ tamu̱ru̱ ka hur-o̱ amba o̱ nukte̱ á, remen wu̱ maag o̱ n-to̱n u̱r-dor. 49 Amba wu̱ ho̱ge̱ ma-u̱t re à, wu̱ joru̱ru̱ to̱, ya wu̱ ro̱ u̱ntu̱n ne̱t-wu̱ ma'e̱ hur-o̱ u̱n wu̱ o-wak à, da-o̱ ho̱-m taame̱ ka hur-o̱ à, o̱ he̱e̱g u̱n gyept-o̱ u̱n yish, komo o̱ rugumsu̱te̱ kap.”

Bo̱r-u̱s ta'yoor

Ye̱so ta'aste̱ go̱m-o u̱n ko-ya-m-gu̱w
mo̱ u̱n caari-wu̱ u̱n ne̱t ko-Roma

(Mati 8:5-13)

1 Bo̱ Ye̱so komoste̱ m-ru̱re̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱ ka rii-yo à, wu̱ haaru̱ o-Kapanahum. 2 Ko-caari-wu̱ u̱n ne̱t ko-Roma, ro̱ u̱n ko-gu̱w ne̱ kane̱, wu̱ hur-de u̱n wu̱ ro̱ be-de u̱n wu̱ à, ka ko-gu̱w-wu̱, wu̱ ke̱e̱se̱ á, wu̱ ro̱ ma-to̱ m-mar. 3 Bo̱ ka caari-wu̱ u̱n ne̱t-wu̱ ho̱ge̱ ma-u̱t Ye̱so à, wu̱ to̱mu̱ru̱ ye̱ ken se̱k-ye̱ ye̱ u̱n Yahuda-ne̱, ye̱ kon Ye̱so wu̱ haan wu̱ taas go̱m-o̱ u̱n ko-yan-gu̱w-mo̱ u̱n wu̱. 4 Ye̱ haaru̱ be-u̱r Ye̱so ye̱ suru̱ wu̱ u̱s-ko̱n, “Ka ne̱t-wu̱ wo̱o̱g, o gu wu̱, 5 remen wu̱ co̱no̱g hun-ne̱ na komo wu̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ meete̱ na kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir.”

6 Ka da-de Ye̱so haaru̱ u̱n ye̱ ne̱. Hew-u̱r ro̱ kus a woot u̱n hur-o̱ u̱n ka caari-wu̱ u̱n ne̱t-wu̱ á, wu̱ to̱mu̱ru̱ a ru̱re̱ Ye̱so, “Go̱s-wu̱, wo̱ rangse̱ hi u̱n du á, remen me̱ bo'os o haan u̱n hur-o re á. 7 Komo me̱ de̱k u̱m bo̱'o̱ste̱ u̱m habe̱ be u̱n du u̱n hi u̱n de á. Wo̱ de̱ no̱m u̱t-ma temb, komo go̱m-o̱ u̱n ko-gu̱w re o̱a te. 8 Me̱ ma, ne̱t-wu̱, wu̱ a sagbe̱ u̱t-gwo̱mo n-to̱n u̱n caari-ye̱ u̱n hun-ne̱ à, u̱ntu̱n wo̱, komo me̱ u̱n karma-ne̱ be u̱n de. Me̱ m-ze̱e̱ wan-gaan, ‘Neke̱!’ Komo wu̱ neke̱. Me̱ ze̱e̱ wan-gaan ‘Haan!’ Wu̱ haan komo, me̱ m-ze̱e̱ u̱n ko-gu̱w re, ‘No̱m yo ka!’ Komo wu̱ no̱m yo.”

9 Ye̱so bo̱pu̱ru̱ o-nu bo̱ wu̱ ho̱ge̱ kaane̱ à, wu̱ waktu̱ru̱ u̱s-ajima ne̱ wu̱ ze̱e̱ru̱ ka bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ ye̱ ro̱ wu̱ m-do̱re̱ à. “Me̱ no̱ m-ru̱re̱, me̱ ro kumug wu̱ de̱ke̱ ma-u̱t re kaane̱ u̱ntu̱n ka ne̱t-wu̱ á, ko̱ u̱n dak-o o-Isra.”

10 Yan-to̱m wargu̱ru̱ u̱n hur-o̱ u̱n ka caari-wu̱ u̱n ne̱t-wu̱, ye̱ 'wo̱ssu̱ru̱ ka ko-gu̱w-wu̱ ba u̱n go̱m.

Ye̱so 'yonste̱ wà-wu̱ u̱n ko-gwo̱r

11 Bo̱ doote̱ à, Ye̱so haaru̱ o̱ ken bo̱-o̱, a o̱ m-ze̱e̱ o-Neen, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ shite̱ wu̱ u̱n hun-ne̱ ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱. 12 Bo̱ u̱n wo̱o̱n-mo̱ u̱n wu̱ u̱n ish o-bo̱, yan-du̱k ro̱ m-rwu̱u̱n u̱r-u ne̱. Ka wu̱ mare̱ à, wà-wu̱ u̱n wu̱ ken ko-gwo̱r-wu̱ ne'a, wu̱ ro̱ wu̱ cot wan-gaan, komo hun-ne̱ de̱e̱n ro̱ u̱n wu̱ ne̱. 13 Da-o̱ Go̱s-wu̱ hyane̱ wu̱ à, wu̱ ho̱gu̱ru̱ 'wo̱n-de u̱n wu̱, Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wo̱ 'wo̱n á!” 14 Wu̱ neku̱ru̱ wu̱ ci'u̱ru̱ ka rii-o̱ ye̱ sawante̱ u̱r-u à, ye̱ e̱ssu̱ru̱. Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Wan-campo̱, u̱m ze̱e̱g wo̱ ine̱!” 15 Ka wu̱ mare̱ à, inu̱ru̱ tara, wu̱ te̱pru̱ru̱, Ye̱so muutu̱ru̱ wu̱ be-u̱r inu u̱n wu̱.

16 Kap mo̱ u̱n ye̱ ho̱gu̱ru̱ o-gye̱r, ye̱ bo̱mu̱ru̱ Shir. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ko-caari-wu̱ u̱n wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir haante̱ be-u̱r na! Shir haante̱ wu̱ guut hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱.”

17 Ma-u̱t Ye̱so ruuru̱ ho̱no dak-o̱ o-Judiya u̱s-riib ne̱.

Yan-to̱m Yohana Wa-m-Yo'os
u̱n hun-ne̱ m-ho̱

(Mati 11:2-19)

18 Da-o̱ yan-neke̱-m Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ ru̱re̱ wu̱ kap rii-yo ye̱ hyane̱ à, wu̱ aagu̱ru̱ ne̱n yoor be-de u̱n ye̱. 19 Wu̱ to̱mu̱ru̱ ye̱ be-u̱r Ye̱so remen ye̱ cit wu̱: “¿Wo̱ wu̱ Yohana ze̱e̱ wu̱ ro̱o̱ne̱, ko̱ te̱ waase̱ wu̱ ken wu̱?”

20 Bo̱ ye̱ wo̱o̱nte̱ be-u̱r Ye̱so à, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ tomontu̱ te̱, te̱ cit u̱rege̱ ¿wo̱ wu̱, wu̱ zee wu̱ ro̱o̱n, ko̱ ne̱ te̱ waase̱ wu̱ ken wu̱?”

21 U̱n ka da-o̱, Ye̱so taaste̱ go̱m-se u̱n hun-ne̱ de̱e̱n, u̱n ye̱ ro̱ u̱n go̱m-se u̱n ya-u̱t-ko̱t ne̱ à, komo po̱-ne̱ kumug o-hyan. 22 Wu̱ shasu̱ru̱ yan-to̱m Yohana, “Warag no̱, no̱ ru̱re̱ Yohana yo no̱ hyane̱, u̱n yo no̱ ho̱ge̱ ne̱ à: Po̱-ne̱ hyanag, ryam-ne̱ kumug u̱s-na, cim-ne̱ waragte̱ po̱r po̱r, 'kato̱-ne̱ ro̱ m-ho̱ge̱, margan-ne̱ inu̱te̱, komo ko̱o̱b-ne̱ ho̱gu̱te̱ ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱.* 23 Ya-o-kwu̱m-ye̱, ye̱ e̱sse̱ u̱r-hur be u̱n de à.”

24 Bo̱ yan-to̱m Yohana aragsu̱te̱ à, Ye̱so taknu̱ru̱ ma-to̱ u̱n wu̱ be-de u̱n ka bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ de. “Bo̱ no̱ ruwe̱ be-u̱r Yohana be-de o-dákár à, ¿ya no̱ ro ze̱e̱ge̱ no̱ hyen? ¿M-yó, m-nakt u̱t-po̱ ye̱? 25 ¿Ya no̱ ruwe̱ m-hyane̱? No̱ u̱n ru kane̱ remen no̱ hyenet ne̱t-wu̱ co̱pe̱ saw-to̱ u̱r-bon à. Ye̱ co̱pe̱ saw-to̱ u̱r-bon à ye̱ ro̱ u̱n pyo-o̱ u̱t-gwo̱mo! 26 No̱ ruug remen no̱ hyenet wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir. E̱e̱, kaane̱ o̱, Yohanawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱ amba no̱ hyanag yo arge̱ wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir à. 27 Yohana wu̱ Ma-to̱ Shir ze̱e̱, ‘Shir ze̱e̱g, gwo̱tbe̱ man to̱m wan-to̱m re u̱n co ru wu̱ tikshi wo̱ o-co̱w.’† 28 Me̱ no̱ m-ru̱re̱, Yohana jiishte̱ ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ ho̱no o-dak pitip. Amba wu̱ ro̱ re̱k-wu̱ be-de u̱n gwo̱mo-to̱ Shir à, wu̱ aragte̱ Yohana.”

29 Hun-ne̱ kap ho̱gu̱te̱ wu̱, u̱n yan-go̱ks u̱n tar-ne̱. Ye̱ do̱ru̱te̱ yo Shir ze̱e̱ à, komo Yohana yo'oste̱ ye̱ m-ho̱. 30 Amba Parisa-ne̱, u̱n yan-Napse̱ o-karamsa ne̱, ye̱ yagu̱te̱ yo Shir hyenu̱ ye̱ à, remen ye̱ co̱n Yohana yo'os ye̱ m-ho̱ á.‡

31 Ye̱so se̱ngu̱ru̱ m-ze̱e̱, “M-mo̱ka u̱n ¿yan o̱ u̱m he m-hongse̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n caane̱? ¿U̱ntu̱n yan ye̱ ro̱? 32 Ya ye̱ ro̱ u̱ntu̱n yakar-ye̱ she'ete̱ n-me̱ u̱n be-de u̱t-baab à. Bu̱u̱g-u̱r gaan kangsu̱ru̱ de ken.

“ ‘Te̱ bu'utu no̱ dum-to̱ u̱r-ge,

amba no̱ he̱w á!

Te̱ hutu̱ no̱ se̱p-to̱ m-mar,

amba no̱ 'wo̱n á!’

33 Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ haante̱, wu̱ no̱mo̱g o-swo̱o̱t, komo wu̱ swo̱ m-ke̱ á, remen kaane̱ no̱ ze̱e̱g, ‘Ya-u̱t-ko̱t daag wu̱ u̱r-hi.’ 34 Wà-wu̱ u̱n ne̱t haante̱, wu̱ re̱e̱g, wu̱ su̱, no̱ ze̱e̱g, ‘Gwo̱t no̱ ka ne̱t-wu̱! Ko wa-o-hambo wu̱ m-re̱, m-swo̱ ne̱, ko-nay-wu̱ u̱n yan-go̱ks u̱n tar, u̱n ya-u̱r-ba'as ne̱.’ 35 Da-o̱ hun-ne̱ go̱kse̱ Shir à, a hyen we̱e̱r-se u̱n Shir, nip-o̱.”

Ye̱so u̱n hur-o Simo̱n ko-Parisa

36 Ko-Parisa banag Ye̱so re̱ u̱n ga-to̱ m-rim, Ye̱so haaru̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱, wu̱ she'etu̱ru̱ wu̱ reet u̱t-ga. 37 Kane̱ u̱n ka bo̱-o̱ wu̱ ken ne'a-wu̱ ro̱ ko̱n wu̱ ro u̱n she'et-de u̱r-ba'as à. Wu̱ ho̱gu̱te̱ Ye̱so ro̱ m-re̱ u̱n rii-yo m-re̱ u̱n hur-o̱ u̱n ko-Parisa, wu̱ hantu̱ru̱ u̱r-batta de u̱n no̱w-mo̱ m-shi'igin mo̱ u̱n hwo̱r de̱e̱n. 38 Wu̱ e̱su̱ru̱ u̱n jim-u̱r Ye̱so, u̱n na-se u̱n wu̱, u̱s-'wo̱n wu̱ ro̱ m-mu̱se̱ u̱n na-u̱s Ye̱so u̱n yish-mo̱ u̱n wu̱. Ka da-de wu̱ pe̱gu̱ru̱ na-u̱s Ye̱so u̱n hi-se u̱n wu̱, wu̱ hamtu̱ru̱ na-u̱s Ye̱so, wu̱ hokmo̱ru̱ ka no̱w-mo̱ u̱n na-u̱s Ye̱so.§ 39 Bo̱ ka ko-Parisa-wu̱ hyente̱ kaane̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱ hi u̱n de u̱n wu̱, “U̱rege̱ de ka ne̱t-wu̱ wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱, wu̱a nep ko-yan-go̱n ne'a-wu̱ ro̱ wu̱ m-ci, wu̱a nep go̱n she'et-de u̱n ka ne'a-wu̱ de u̱r-ba'as!”

40 Ye̱so rwu̱ntu̱ru̱ u̱t-ma wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Simo̱n, me̱ u̱n rii ne̱ u̱m ru̱ru̱ wo̱.”

Wu̱ ze̱e̱ru̱, “E̱e̱, Wa-u̱r-Yoos, ru̱ru̱ me̱.”

41 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Ne̱n yoor mo̱k hwo̱r be-de u̱n wu̱ ken wu̱. Wan-gaan mo̱k zungu-u̱s taan [500] se u̱n hwo̱r, wan-gaan kwo̱o̱z-u̱t yoor u̱n o̱p [50]. 42 Kap mo̱ u̱n ye̱ yatt-wu̱ hokse̱ m-to̱p á, remen kaane̱ wu̱ yaksu̱ru̱ ye̱ kap, ne̱n yoor mo̱ u̱n ye̱, ¿wan wu̱ ne̱ he m-jiish m-co̱n u̱n ka wu̱ mu̱u̱ge̱ ye̱ hwo̱r?”

43 Simo̱n shasu̱ru̱, “Man zee ka wu̱ jiishe̱ m-mo̱o̱g à.”

Ye̱so ze̱e̱ru̱, “O shaks hond hond.” 44 Wu̱ waktu̱ru̱ be-de u̱n ka ne'a-wu̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ Simo̱n, “¿O hyanag ka ne'a-wu̱? U̱m haante̱ n-me̱ u̱n hur-o ru, wo̱ 'ya me̱ m-ho̱ remen u̱m so'osté̱ na-u̱s re á, amba ka ne'a-wu̱ so'oste̱ na-u̱s re u̱n yish-mo̱ u̱n wu̱, wu̱ pe̱gu̱ru̱ se u̱n hi-se u̱n wu̱. 45 Wo̱ hamat me̱ da-o̱ o barku̱ me̱ á, amba ka ne'a-wu̱, wu̱ yage̱ hamat u̱n na-u̱s re á, da-o̱ u̱m co̱wne̱ har m-mo̱ka. 46 Wo̱ e̱s m-no̱w remen hi u̱n de á, amba wu̱ duusu̱te̱ na-u̱s re m-no̱w mo̱ m-shi'igin. 47 Me̱ wo̱ m-ru̱re̱ u̱nze, ka co̱n-mo̱, mo̱ wu̱ kutu̱ me̱ à, kutute̱ u̱nze Shir sokste̱ ba'as-de u̱n wu̱ kap. Amba wu̱ co̱ne̱ hiin à, Shir a soks ba'as-de u̱n wu̱ hiin.”

48 Ka da-de Ye̱so ze̱e̱ru̱ ka ne'a-wu̱, “A sokste̱ ba'as-u̱t ru.”

49 Ka ye̱ ro tara kane̱ à, taknu̱ru̱ m-ze̱e̱, “¿Wan wu̱ ne̱ wu̱ ro̱, wu̱ sokste̱ u̱r-ba'as?”

50 Amba Ye̱so ze̱e̱ru̱ ka ne'a-wu̱, “Shir guug wo̱ remen o she̱re̱g be u̱n de, arag u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur.”

Bo̱r-u̱s eer

Ne'a-ne̱ ye̱ shiye̱ Ye̱so à

1 Bo̱ da-o̱ doote̱ à, Ye̱so do̱ru̱ru̱ to̱ ken bo̱-u̱t caari-to̱, u̱t-re̱k-to̱ ne̱, wu̱ ro̱ m-rwo̱r u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir. Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ o̱p u̱n yoor [12] ro̱ u̱n wu̱ ne̱. 2 Ye̱ ken ne'a-ne̱ ye̱, ye̱ Ye̱so ruute̱ ya-u̱t-ko̱t à, u̱n se̱ ken go̱m-se ne̱ à, do̱ru̱ru̱ wu̱. Meri (wu̱ a m-aag Magu̱darin), wu̱ a ruute̱ ya-u̱t-ko̱t ta'yoor à. 3 Jonana wu̱ campo̱ u̱n wu̱ Cuza caari-wu̱ u̱n ne̱t be-de u̱n piish u̱t-ma be-u̱r Here̱, komo Susana, u̱n ye̱ ken ne'a-ne̱ ye̱ ne̱ de̱e̱n. Ye̱ yasu̱ru̱ rii-yo ye̱ ro̱tte̱ à, remen a guut Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱.*

Sha-mo̱ u̱t-ma to̱ u̱n wa-u̱r-go

(Mati 13:1-9; Mark 4:1-9)

4 Hun-ne̱ masu̱ru̱ m-haan be-u̱r Ye̱so bo̱-u̱t-bo̱, komo bo̱ hun-ne̱ mo̱rge̱ de̱e̱n à, Ye̱so rwo̱ru̱ru̱ ka sha-mo̱ u̱t-ma mo̱:

5 “O̱ ken da-o̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱ ruug kapu̱ u̱n po̱t. Bo̱ wu̱ kepte̱ go̱ u̱n po̱t o-kat à, ye̱ ken ye̱ he̱nu̱ru̱ u̱n co̱w, a yawgu̱ru̱ ye̱ kane̱, ye̱ge̱-no re̱e̱ru̱ ye̱ kap. 6 Ye̱ ken ye̱ he̱nu̱ru̱ u̱t-ta'ar, bo̱ ye̱ po̱te̱ à, ye̱ hwo̱'u̱ru̱ remen ka be-de ro̱tt o-wu̱s á. 7 Ye̱ ken go̱-ye̱ he̱nu̱ru̱ be-de u̱n yokor, ye̱ bo̱su̱ru̱ amba u̱t-po̱ u̱n ka yokor-ye̱ ne̱ ho̱o̱ru̱ ye̱. 8 Ye̱ ken go̱-ye̱ he̱nu̱ru̱ u̱n dak-o̱ u̱r-bon. Ye̱ bo̱su̱ru̱ ye̱ rwu̱ntu̱ru̱ po̱t, ko̱ yo ke yish o-zungu [100].”

Ye̱so ko̱mu̱ru̱ m-ze̱e̱, “Ho̱gu̱ no̱, u̱rege̱ no̱ ro̱ u̱t-to̱ ne̱!”

Yo hante̱ ka sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ à

(Mati 13:10-17; Mark 4:10-12)

9 Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ citu̱ru̱ wu̱, “¿Ya o co̱nu̱ te̱ m-ru̱re̱ ne̱ u̱n ka sha-mo̱ u̱t-ma mo̱?” 10 Wu̱ shasu̱ru̱, “Rii-yo a wuke̱ be-de u̱n gwo̱mo-to̱ Shir à, yo ro̱ u̱n kom-u̱t no̱, amba be-de u̱n ye̱ ken ye̱ se̱ a mo̱ssu̱te̱ u̱n sha-mo̱ u̱t-ma ne̱ remen ye̱a gu̱t, amba ye̱a hyen á, komo ye̱a ho̱ge̱ amba ye̱a nep á.†

Ye̱so ru̱ru̱te̱ ye̱ rii-yo ka sha-mo̱ u̱t-ma
to̱ u̱n wa-u̱r-go to̱ ze̱e̱ à

(Mati 13:18-23; Mark 4:13-20)

11 “Ka sha-mo̱ u̱t-ma to̱ mo̱ ka: Ka go̱-ye̱ Ma-to̱ Shir to̱. 12 Ka go̱-ye̱ he̱ne̱ u̱n co̱w à, ye̱ ro̱ ye̱ ho̱ge̱ à, amba ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t haag wu̱ deks yo ye̱ ho̱ge̱ à u̱n hur-de u̱n ye̱, remen wu̱ wenet ye̱ be-de m-go̱ks u̱n ma-to̱ u̱n gwu̱. 13 Ka go̱-ye̱ he̱ne̱ u̱t-ta'ar à, ye̱ ro̱ ye̱ ho̱ge̱ u̱t-ma à, ye̱ go̱ksu̱ru̱ gwe̱rgwe̱r. Amba to̱ co̱w ye̱ u̱t-me̱n á, ya o-da hiin ye̱ go̱kse̱, amba da-o̱ meger-u̱t wo̱o̱ne̱ à, ye̱ hosu̱ru̱. 14 Ka ye̱ he̱ne̱ be-de u̱n yokor à, ye̱ ro̱ ye̱ ho̱ge̱ à, komo ye̱ go̱ks, amba yaane̱ ye̱ u̱n ye̱ ne̱n á, remen co̱n-to̱ u̱n rii u̱n tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n ne̱, co̱n-to̱ u̱n hwo̱r, u̱n co̱n-to̱ u̱n ho̱ge̱ m-re̱re̱m ne̱. 15 Ka ye̱ he̱ne̱ u̱n dak-o̱ u̱r-bon à, ye̱ ro̱ ye̱ ho̱ge̱ u̱t-ma à, komo ye̱ e̱ssu̱ru̱ to̱ u̱n hur-de o-do̱ro̱tte̱ komo ye̱ se̱ngu̱ru̱ m-no̱m u̱n rii-yo Shir co̱n ne̱ à.

U̱r-pitirra ho̱kke̱ o-ko̱k

(Mark 4:21-25)

16 “Hun-ne̱ ro̱ m-do̱ u̱r-pitirra ye̱ ho̱kku̱ru̱ de o-ko̱k á. Ko̱ u̱n ku̱s-o̱ o-kwu̱u̱r á. Ye̱ de m-dor n-to̱n remen ya-m-co̱wo̱n ye̱ hyenet.‡

17 “Bo̱ u̱n yo no̱ wuke̱ à, Shir a rwu̱nte̱ yo cas, komo bo̱ u̱n yo no̱ ho̱kke̱ à, Shir a hyen yo wu̱ rwu̱nte̱ yo cas.§

18 “No̱m no̱ ce̱e̱n, bo̱ no̱ ro̱ m-ho̱ge̱ à, remen ye̱ ro̱ u̱n rii ne̱ à, ye̱ a he m-do'e̱, amba ye̱ ro̱tte̱ rii á, Shir a rumus ka yo ye̱ hyane̱ ye̱ ro̱ u̱n yo ne̱ à.”*

Inu Ye̱so u̱n hen-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱

(Mati 12:46-50; Mark 3:31-35)

19 Inu Ye̱so u̱n hen-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱ haante̱ be-de u̱n wu̱, amba ye̱ hoks wu̱ m-do̱re̱ á remen hun-ne̱ no̱mo̱g de̱e̱n. 20 Wu̱ ken wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Inu ru u̱n hen-ne̱ ru ne̱ ro̱ eso n-do̱ komo ye̱ co̱no̱g wo̱ m-hyan.”

21 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱ kap, “Inu re u̱n hen-ne̱ re ne̱ ye̱ ro̱, ka ye̱ ho̱ge̱ Ma-to̱ Shir à, ye̱ nom bo̱ ka ma-to̱ zee à.”

Ye̱so re̱ste̱ m-ho̱

(Mati 8:23-27; Mark 4:35-41)

22 De ken ho̱-de Ye̱so daaru̱ o-hat, u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱. Komo wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “A pes no̱ de ka jit-de u̱n caari-o̱ o-mar de.” Ye̱ taknu̱ru̱ m-ru. 23 Bo̱ ye̱ ro̱ m-neke̱ à, Ye̱so 'he̱bu̱ m-rew. Ye̱ ro̱ kane̱ caari-mo̱ m-yo hundu̱ru̱ n-to̱n o-mar, komo ho̱-m taknu̱ru̱ m-shi o-hat, ye̱ hyanu̱ru̱ m-mar u̱n yish. 24 Yan-neke̱-m Ye̱so haaru̱ be-de u̱n wu̱, ye̱ 'yonsu̱ru̱ wu̱, ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Go̱s-wu̱, Go̱s-wu̱! A ma-to̱ m-mar!”

Ye̱so inu̱ru̱, wu̱ huru̱ m-yo u̱t-gaag, m-ho̱ ne̱ mo̱ re̱su̱ru̱ temb. 25 Ka da-de wu̱ ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “¿Remen yan o̱ no̱ she̱rté̱ u̱n me̱ á?”

Amba ye̱ ho̱gu̱te̱ o-gye̱r komo ye̱ ze̱e̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱, “¿Yan go̱n ne̱t-wu̱ ne̱ wu̱ ka? M-yo, m-ho̱ ne̱ mo̱ ro̱ wu̱ o-do̱ro̱tte̱.”

Ye̱so ruutute̱
wu̱ ken ne̱t-wu̱ ya-u̱t-ko̱t

(Mati 8:28-34; Mark 5:1-20)

26 Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ pasu̱ru̱ riib-o dak-o̱ o-Garasa, o̱ ro̱ pesto-de Mar-o̱ o-Gariri à. 27 Bo̱ Ye̱so yawagte̱ o-riib à, wu̱ gontu̱ru̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱, ko-ya-o-Gedara, wu̱ ro̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ne̱ à. Ka ne̱t-wu̱ no̱mo̱g u̱s-hak de̱e̱n wu̱ ro̱ m-neke̱ u̱r-kor komo wu̱ ro̱ m-she'et o-hur á, se̱ be-de u̱n saag-se u̱n margan-ne̱ wu̱ ro̱ m-she'et. 28 Bo̱ wu̱ hyente̱ Ye̱so à, wu̱ 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r wu̱ kanu̱ru̱, wu̱ so̱ru̱ hi u̱n de u̱n wu̱ n-dak u̱n na-u̱s Ye̱so komo wu̱ no̱mu̱ru̱ o-zaaz, “Ye̱so, Wà-wu̱ u̱n Shir n-To̱n! ¿Ya o co̱ne̱ u̱n me̱ ne̱? U̱m ko̱no̱g wo̱, wo̱ 'ya me̱ u̱r-ko̱o̱b á!” 29 Wu̱ ze̱e̱g kaane̱ remen Ye̱so ze̱e̱g ya-u̱t-ko̱t ye̱ ru u̱n hi-de u̱n wu̱. Ye̱ swo̱o̱g wu̱ m-so̱ n-dak, komo hun-ne̱ u̱n wu̱ ka'ag wu̱ ba m-ru, ye̱ ka'ag wu̱ u̱t-kom u̱s-na ne̱, wu̱ kesemse̱. Ka ya-u̱t-ko̱t ye̱ ro wu̱ m-ruut o-ko̱t remen ye̱ zu̱ngsu̱te̱ wu̱.

30 Ye̱so citu̱ru̱ wu̱, “¿Waane̱ jin u̱n du?”

“Jin u̱n de ‘Timb.’ ” Wu̱ u̱n shas kaane̱ remen ya-u̱t-ko̱t ro̱ de̱e̱n u̱n hi-de u̱n wu̱. 31 Ka ya-u̱t-ko̱t ye̱ ko̱nu̱ru̱ Ye̱so, “Wo̱ 'ya te̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n kuub-o̱ u̱r-du̱w á.”

32 Caari-o̱ u̱n kur-o u̱n are̱de ro̱ kane̱ yow yow, ye̱ ro̱ u̱t-re̱ n-riib u̱r-dor. Ka ya-u̱t-ko̱t ye̱ ko̱nu̱ru̱ Ye̱so yage̱ ye̱ tu̱wu̱t be-de u̱n are̱de, komo wu̱ yagu̱ru̱ ye̱. 33 Ye̱ ruuru̱ be-de u̱n ka ne̱t-wu̱, ye̱ wargu̱ru̱ be-de u̱n are̱de. Ka kur-o̱ u̱n are̱de o̱ yiru̱gbu̱ru̱ o-bu̱ng se̱ n-me̱ u̱n caari-o̱ o-mar ho̱-m re̱e̱ru̱ ye̱ kap.

34 Bo̱ yan are̱de hyane̱ yo no̱me̱ à, ye̱ so̱mu̱ru̱ o-rek. Ye̱ ko̱'o̱tu̱ru̱ ho̱no o-bo̱ u̱t-kat ne̱. 35 Hun-ne̱ ruuru̱ ye̱ hyenet yo no̱me̱ à, komo bo̱ ye̱ wo̱'o̱nte̱ be-u̱r Ye̱so à, ye̱ hyanu̱ ka ne̱t-wu̱, wu̱ ya-u̱t-ko̱t ru'e̱ be-de u̱n wu̱ à, wu̱ ro̱ tara u̱n na-u̱s Ye̱so, u̱t-gund ne̱ to̱ u̱r-bon tu̱pse̱ komo wu̱ ro̱ ba u̱n go̱m, ye̱ ho̱gu̱ru̱ o-gye̱r kap mo̱ u̱n ye̱. 36 Ye̱ hyane̱ yo nome̱ à, ye̱ ru̱ru̱ hun-ne̱ bo̱ Ye̱so taase go̱m u̱n wu̱ à. 37 Ka da-de hun-ne̱ kap u̱n ka raag-o̱ ko̱nu̱ru̱ Ye̱so wu̱ arag so̱ wu̱ he'e̱ à, remen ye̱ ho̱gu̱te̱ o-gye̱r. Ye̱so daaru̱ o-hat wu̱ ro̱ ma-to̱ m-arag. 38 Ka ne̱t-wu̱ a ruute̱ ya-u̱t-ko̱t be-de u̱n wu̱ à, ko̱nu̱ru̱ Ye̱so, “Yage̱ u̱m do̱ru̱te̱ wo̱.”

Amba Ye̱so ze̱e̱ru̱, 39 “Ay, warag o-hur, o ru̱re̱ ye̱ yo Shir nomo wo̱ à.”

Ka ne̱t-wu̱ do̱ru̱ru̱ ho̱no o-bo̱, wu̱ ro̱ ye̱ m-ru̱re̱ yo Ye̱so nome̱ wu̱ à.

Wà Jaros wan-ne'a,
u̱n wu̱ ken ne'a-wu̱ ne̱
wu̱ ci'e̱ gund-o Ye̱so à

(Mati 9:18-26; Mark 5:21-43)

40 Da-o̱ Ye̱so mu̱u̱ne̱ de ka jit-de o-mar de à, hun-ne̱ barku̱te̱ wu̱, remen ye̱ ro̱ wu̱ u̱r-'er. 41 Wu̱ ken ne̱t-wu̱ wo̱o̱nu̱ru̱, jin-de u̱n wu̱ Jaros, ne̱t wan-co u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir, o̱ ro̱ kane̱ à. Wu̱ so̱ru̱ hi u̱n de u̱n wu̱ n-dak u̱n na-u̱s Ye̱so wu̱ ko̱nu̱ru̱ Ye̱so remen wu̱ heet u̱n hur-o̱ u̱n wu̱. 42 Remen wà u̱n wu̱ wan-ne'a, wu̱ ro̱ wu̱ wan-gaan à, hak-se u̱n wu̱ u̱ntu̱n o̱p u̱s-yoor [12] wu̱ ro̱ ma-to̱ m-mar.

Ye̱so ro̱ m-neke̱, hun-ne̱ ro̱ wu̱ m-mo̱o̱r de̱e̱n ko̱ o̱ ke raag-o̱. 43 N-me̱ u̱n ye̱ wu̱ ken ne'a-wu̱ ro kon wu̱ swo̱ u̱r-ko̱o̱b hyó-mo̱ wu̱ m-ru à har hak-u̱s o̱p u̱s-yoor [12], wu̱ ho̱o̱g kap yo wu̱ rotte̱ à u̱n hoob-o̱ ko-ya-u̱s-baat, amba yatt-wu̱ hokse̱ taas u̱n go̱m-o̱ u̱n wu̱ á. 44 Wu̱ co̱wu̱ru̱ u̱n bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ n-jim Ye̱so, komo wu̱ ci'u̱ru̱ riib-o̱ u̱n gund-o Ye̱so, ka hyó-mo̱ ro wu̱ m-ru à mo̱ ka'u̱ru̱. 45 Ye̱so citu̱ru̱, “¿Wan wu̱ ne̱ ci me̱?”

Ko̱ wu̱ ke she'u̱ru̱, Bitrus ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱, hun-ne̱ ro̱ u̱n riib-u̱s ru kap ye̱ ro̱ wo̱ m-me̱gemse̱.”

46 Amba Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Wu̱ ken wu̱ ci'ig me̱, u̱m nak remen 'wo̱ns-m ruug be u̱n de.” 47 Ka ne'a-wu̱ napu̱ru̱ Ye̱so nepste̱, wu̱ rwu̱u̱nu̱ru̱ u̱s-zap, wu̱ he̱e̱ru̱ u̱n na-u̱s Ye̱so. U̱n hyan-o̱ u̱n ko̱ wu̱ ke, wu̱ ru̱ru̱ Ye̱so yo rwo̱'e̱ wu̱ ci'it Ye̱so à, komo wu̱ ru̱ru̱ Ye̱so bo̱ go̱m-o̱ u̱n wu̱ ta hwe̱w à. 48 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wà re, Shir taaste̱ go̱m ru, remen o she̱re̱g be u̱n de. Arag gwu̱gwu̱.”

49 Ye̱so ro̱ m-ze̱e̱ u̱n kaane̱, ko-yan-to̱m ro̱ m-wo̱o̱n so̱ u̱n hur-o̱ u̱n wan-co u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. Wu̱ ru̱ru̱ Jaros, “Wà ru wan-ne'a mereste̱, wo̱ su'e̱ Wa-u̱r-Yoos á.”

50 Amba Ye̱so ho̱gu̱ru̱ wu̱ ze̱e̱ru̱ Jaros, “Wo̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á, wo̱ de she̱r be u̱n de, komo wà ru wu̱a warag ba u̱n go̱m.”

51 Bo̱ Ye̱so wo̱o̱ne̱ u̱n ka hur-o̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱ ko̱ wu̱ ke wu̱ e̱s n-do̱, se̱ Bitrus, Yohana u̱n Yakubu, se̱ komo tato u̱n wà, o-inu ne̱. 52 Ko̱ wu̱ ke ro̱ u̱s-'wo̱n remen ka wà-wu̱. Ye̱so ze̱e̱ru̱, “No̱ 'wo̱n á, ka wà-wu̱, wu̱ mar á, rew-mo̱ wu̱ ro̱tte̱!”

53 Ye̱ nemsu̱ru̱ wu̱ kap, remen ye̱ nepse̱ wu̱ mereste̱. 54 Amba Ye̱so bo̱pu̱ru̱ kom-o̱ u̱n ka wà-wu̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ine̱, wà re!” 55 Ho̱o̱g-mo̱ u̱n ka wà-wu̱ mu̱u̱nu̱ru̱, wu̱ inu̱ru̱ kagat. Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ya no̱ wu̱ rii-yo m-re̱.” 56 In-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ bo̱pu̱ru̱ o-nu, amba Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ ru̱re̱ ne̱t yo no̱me̱ á.”

Bo̱r-u̱s jero̱

Ye̱so to̱mo̱g yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱
o̱p u̱n yoor [12]

(Mati 10:5-15; Mark 6:7-13)

1 Ye̱so agnu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ o̱p u̱n yoor [12] be-u̱r gaan, wu̱ ya'u̱ru̱ ye̱ u̱r-be̱e̱b, u̱t-gwo̱mo ne̱, to̱ u̱n ruut u̱n ya-u̱t-ko̱t, komo u̱n taas u̱s-go̱m ne̱. 2 Ka da-de wu̱ to̱mu̱ru̱ ye̱, ye̱ ru̱r ma-to̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir komo ye̱ taas u̱s-go̱m. 3 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ de̱k rii remen ka hew-de á, o-ko̱, ko̱ o-ba, rii-yo m-re̱, ko̱ hwo̱r, ko̱ matuku-de arge̱ u̱r-gaan á. 4 She'et no̱ be-de a barku̱ no̱ à, har no̱ ruut u̱n ka bo̱-o̱. 5 Be-de hun-ne̱ barku̱ no̱ á, ru no̱ u̱n ka bo̱-o̱, komo no̱ soks hu-mo̱ u̱n na-u̱s no̱, ye̱ nept no̱ hu̱ste̱ hi u̱n no̱.”*†

6 Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ruuru̱ ye̱ do̱ru̱ru̱ u̱t-bo̱, ye̱ ro̱ m-rwo̱r u̱n ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ komo u̱n taas u̱n go̱m-se u̱n hun-ne̱ ko̱ kene̱.

Here̱ zo̱'o̱rsu̱te̱

(Mati 14:1-12; Mark 6:14-29)

7 Da-o̱ Here̱ [Atipas], ko-gwamna-wu̱ o-Gariri, ho̱ge̱ kap rii-yo takan à, wu̱ zo̱'o̱ru̱ru̱, remen ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ Yohana [Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ n-me̱ m-ho̱] inu̱te̱ u̱t-marimar. 8 Ye̱ ken ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, E̱reja mu̱u̱ne̱, komo ye̱ ken ye̱ zee wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir n-ga mu̱u̱te̱ u̱n ho̱o̱g ne̱.‡ 9 Here̱ ze̱e̱ru̱, “U̱m kupste̱ hi-u̱r Yohana, amba ¿wan wu̱ ne̱ wu̱ ka ne̱t-wu̱, wu̱ ro̱ m-no̱m u̱n go̱n se ka rem-se?” Komo wu̱ ro̱ m-se̱nge̱ wu̱ hyenet Ye̱so.

Ye̱so cokste̱ hun-ne̱
dugu-u̱s taan [5,000]

(Mati 14:13-21; Mark 6:30-44; Yoha 6:1-14)

10 Yan-To̱m Ye̱so mu̱u̱nu̱ru̱ komo ye̱ ru̱ru̱ Ye̱so kap rii-yo ye̱ no̱me̱ à. Wu̱ de̱ku̱ru̱ ye̱, komo ye̱ ruuru̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱, ye̱ co̱wu̱ru̱ o̱ ken bo̱-o̱ jin-de u̱n o̱ o-Besayada. 11 Da-o̱ bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ ho̱ge̱ kaane̱ à, ye̱ do̱ru̱ru̱ wu̱. Wu̱ barku̱ru̱ ye̱, wu̱ ru̱ru̱ ye̱ ma-to̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir, wu̱ taasu̱ru̱ go̱m-se u̱n ye̱ co̱ne̱ go̱m-se u̱n ye̱ te à.

12 Da-de ho̱-u̱r ro̱ ma-to̱ m-'he̱be̱ à, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱n o̱p u̱n yoor [12] haaru̱ be-de u̱n wu̱ ye̱ ze̱e̱ru̱, “Zee ka hun-ne̱ ye̱ warag remen ye̱ tu̱wu̱t u̱t-hur, u̱t-kat ne̱ u̱n riib kane̱ remen ye̱ kumut rii-yo m-re̱ u̱n be-de m-rew ne̱, remen kane̱ rii-yo m-re̱ u̱n be-de m-rew ne̱ ro̱ ko̱n á.”

13 Amba Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ya no̱ ye̱ rii-yo ye̱ he m-re̱ à.”

Ye̱ shasu̱ru̱, “Kap yo te̱ ro̱tte̱ à sho̱n-to̱ u̱t-ga u̱t-taan to̱ u̱n jan ne̱ yoor, ¿wo̱ u̱n co̱n o̱ te̱ he te̱ o̱ne̱ ho̱n u̱n ka bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ de rii-yo m-re̱?” 14 (Campo̱-ne̱ wooste̱ dugu-u̱s taan [5,000] kane̱.)

Ye̱so ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “Zee no̱ ye̱ she'et bu̱u̱g-u̱t-bu̱u̱g, hun-ne̱ kwo̱o̱z-u̱t yoor u̱n o̱p [50] ko̱ de ke bu̱u̱g-de.”

15 Bo̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ komte̱ m-no̱m kaane̱ à, 16 Ye̱so de̱ku̱ru̱ ka buro̱di-u̱t taan-to̱ u̱n ka jan-ye̱ ne̱ yoor, wu̱ gwo̱tu̱ru̱ n-To̱n u̱n shir, wu̱ bo̱mu̱ru̱ Shir, wu̱ yeksu̱ru̱ ka ga-to̱ bo̱s-u̱t-bo̱s u̱n jan ne̱. Wu̱ yasu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, ye̱ wonge̱ hun-ne̱. 17 Kap mo̱ u̱n ye̱, ye̱ re̱e̱ru̱, ye̱ ciig, komo yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ mo̱ro̱gsu̱ru̱ to̱ kwange̱ à ko̱o̱r-u̱t o̱p u̱t-yoor [12].

Bitrus rwo̱ro̱g
ko-wa u̱n wu̱ Ye̱so ro̱ à

(Mati 16:13-19; Mark 8:27-29)

18 De ken ho̱-de Ye̱so ro̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n ho̱n-de u̱n wu̱, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ haaru̱ be-de u̱n wu̱. Ye̱so citu̱ru̱ ye̱. “¿Wan wu̱ ne̱ ka bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ de zee u̱m ro̱?”

19 Ye̱ shasu̱ru̱, “Ye̱ ken ne̱ zee Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱. Amba ye̱ ken ye̱ zee E̱reja wu̱, komo ye̱ ken ye̱ zee wan-gaan be-de u̱n yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir n-ga wu̱ mu̱u̱ne̱ u̱n ho̱o̱g.”§

20 Wu̱ citu̱ru̱ ye̱, “No̱ ne̱ ¿wa u̱n wu̱ no̱ zee u̱m ro̱?”*

Bitrus shasu̱ru̱, “Wo̱ wu̱, Kiristi.”

21 Ka da-de Ye̱so naku̱ru̱ ye̱ u̱t-to̱, “No̱ ru̱re̱ ko-wan-gaan ka rii-yo á.”

Ye̱so rwo̱ro̱g swo̱ u̱r-ko̱o̱b
u̱n mar-mo̱ u̱n wu̱ ne̱

(Mati 16:20-28; Mark 8:30—9:1)

22 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱ komo, “Me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t a su̱ u̱r-ko̱o̱b de̱e̱n, komo se̱k-ye̱, u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir, komo u̱n yan-Yoos-de o-karamsa ne̱, ye̱a kutu me̱ u̱t-yage̱. Ye̱a ho me̱, amba me̱ no̱me̱ ho̱-u̱t tet, man ine̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ komo.”

23 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱ kap, “Bo̱ u̱n wu̱ co̱ne̱ m-neke̱ u̱n me̱ ne̱ à, se̱ wu̱, she̱'e̱g hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ dek kan-o̱ u̱n wu̱ ko̱ de ke ho̱-de, wu̱ do̱ru̱ me̱.† 24 Bo̱ u̱n wu̱ co̱ne̱ wuke̱ u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱ à, mo̱a e̱ge̱ wu̱, amba bo̱ u̱n wu̱ ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱ e̱ge̱ rem re à, wu̱a kum mo̱.‡ 25 ¿Yaane̱ ne̱t kume̱, u̱rege̱ wu̱ kumug saw-to̱ u̱n ho̱no o-dak kap, amba wu̱ kum ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱ á? Wu̱ kum rii á. 26 U̱rege̱ hun-ne̱ ro̱ m-ho̱ge̱ 'e̱-m re u̱n yoos u̱n de ne̱, kaane̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t he m-ho̱ge̱ 'e̱-mo̱ u̱n ye̱ da-o̱ wu̱ he m-mu̱u̱n u̱n se̱ke̱mse̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱, u̱n mo̱ u̱n tato u̱n wu̱ ne̱, u̱n mo̱ u̱n yan-to̱m-se Shir ne̱ à. 27 Nip-o̱, ye̱ ken ye̱ be-u̱r no̱ kane̱, ye̱a mer á, se ye̱ hyanag gwo̱mo-to̱ Shir.”

Ye̱so barmu̱te̱

(Mati 17:1-8; Mark 9:2-8)

28 U̱ntu̱n ho̱-u̱t ta'yoor bo̱ m-ze̱e̱ kaane̱, Ye̱so de̱ku̱ru̱ Bitrus, Yohana u̱n Yakubu ne̱ ye̱ neke̱ru̱ u̱n wu̱ ne̱ n-to̱n u̱r-dor ye̱ konot Shir. 29 Bo̱ wu̱ ro̱ u̱s-ko̱n à, co-o̱ u̱n wu̱ barmu̱ru̱ u̱n ho̱n, komo saw-to̱ u̱n wu̱ wargu̱ru̱ u̱t-pus to̱ pyar. 30 U̱n gyept-o̱ u̱n yish, hun-ne̱ yoor rwu̱u̱nu̱ru̱, ye̱ ro̱ u̱t-ma u̱n wu̱ ne̱. Ka hun-ne̱ ye̱ Mosa wu̱ u̱n E̱reja. 31 Ye̱ rwu̱u̱ne̱ u̱n se̱ke̱mse̱-mo̱ n-to̱n ne̱, komo ye̱ no̱mu̱ru̱ u̱t-ma u̱n Ye̱so ne̱. Hi-de u̱n ma-to̱ u̱n ye̱ de ka, bo̱ Ye̱so he m-shoos u̱n Ma-to̱ Shir wu̱ meret o-Urusharima à. 32 Bitrus u̱n o̱r u̱n wu̱ ne̱, ye̱ ro̱ u̱n mar-mo̱ m-rew, amba bo̱ ye̱ zu̱te̱ à, ye̱ hyanu̱ru̱ mo̱k-o Ye̱so u̱n ka hun-ne̱ ye̱ ne̱ ne̱n yoor. Ye̱ ro̱ eso u̱n Ye̱so ne̱. 33 Bo̱ ka hun-ne̱ ye̱ aragte̱ ye̱ yage̱ Ye̱so à, Bitrus ze̱e̱ru̱ wu̱, “Go̱s-wu̱, no̱mo̱g u̱r-bon bo̱ te̱ ro̱ kane̱ à! Te̱a no̱m de̱pi-u̱t tet, u̱r-gaan rem ru, u̱r-gaan de ma Mosa, u̱r-gaan komo, de ma E̱reja.” (Wu̱ nap yo wu̱ ro̱ m-ze̱e̱ á.)

34 Bo̱ wu̱ ro̱ m-se̱nge̱ mo̱ te̱p à, ke'ente̱-u̱r rwu̱u̱nu̱ru̱ de ho̱kku̱ru̱ ye̱ de nomu̱ru̱ ye̱ m-wu̱wu̱r, yan-neke̱-m Ye̱so ho̱gu̱ru̱ o-gye̱r bo̱ ka ke'ente̱-de ho̱kke̱ ye̱ à. 35 Co̱r-o rwu̱u̱nu̱ru̱ u̱n ka ke'ente̱-de o̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Wu̱ ka, wu̱ ro̱ wà re, wu̱ u̱m daage̱ à, ho̱gu̱ no̱ ma-to̱ u̱n wu̱!”§*

36 Bo̱ ka co̱r-o re̱ste̱ à, ye̱ hyanu̱ru̱ Ye̱so u̱n ho̱n-de u̱n wu̱. Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ kamu̱ru̱ o-nu, ye̱ ru̱re̱ ko-wan-gaan yo ye̱ hyane̱ ka da-o̱ á.

Ye̱so taaste̱ go̱m-mo̱ u̱n wa-u̱t-ko̱t

(Mati 17:14-18; Mark 9:14-27)

37 Bo̱ ish geste̱ à, Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ ne̱n tet kergu̱nu̱ru̱ n-to̱n u̱n ka dor-de, caari-de u̱n bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ wo̱o̱ru̱ be-u̱r Ye̱so. 38 U̱n ka bu̱u̱g-de, wu̱ ken ne̱t-wu̱ 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r, “Wa-u̱r-Yoos! U̱m ko̱no̱g wo̱, gu wà re, wu̱ ro̱ me̱ wan-campo̱ u̱n ho̱n-de u̱n wu̱! 39 Ko-ya-u̱t-ko̱t bo̱k wu̱, wu̱ 'yonste̱ u̱s-co̱r wu̱ so̱ru̱ wu̱ pak, ko̱p-u̱t ro̱ m-rwu̱u̱n o-nu, ye̱ ro̱ wu̱ m-rangse̱ kaane̱, ye̱ wu̱ m-yage̱ wu̱ aragte̱ á! 40 U̱m ko̱no̱g yan-neke̱-m ru remen ye̱ ruuté̱ ka wa-u̱t-ko̱t wu̱, amba ye̱ hoks á.”

41 Ye̱so shasu̱ru̱, “Re no̱me̱ ne̱ no̱ go̱kste̱ o-nip á, no̱ ya-u̱r-ba'as! ¿Har yan da-o̱ u̱m he m-hakku̱re̱ u̱n no̱ ne̱?” Ka da-de wu̱ ze̱e̱ru̱ ka ne̱t-wu̱, “Hante̱ wà ru kane̱.”

42 Bo̱ ka wà-wu̱ ro m-nekne̱ à, ka wa-u̱t-ko̱t wu̱ kapsu̱ru̱ wu̱ n-dak kak. Ye̱so huru̱ wa-u̱t-ko̱t u̱t-gaag. Wu̱ taasu̱ru̱ go̱m-o̱ u̱n ka wà-wu̱, wu̱ tebbu̱ru̱ ka tato-o̱. 43 Ka hun-ne̱ ye̱ kap hyanu̱ru̱ o-made̱, u̱t-go̱s, u̱n 'wo̱ns-mo̱ Shir ne̱.

Ye̱so do̱o̱g rwo̱r-m ma-to̱
u̱n mar-mo̱ u̱n wu̱

(Mati 17:22-23; Mark 9:30-32)

Da-o hun-ne̱ ro̱ u̱n barag-se u̱n kap rii-yo Ye̱so ro̱ m-no̱m à, wu̱ zee yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, 44 “To̱-u̱t to̱ ka no̱ rii-yo u̱m he no̱ m-ru̱re̱ á! A ya'as Wà-wu̱ u̱n ne̱t be-de u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n hun-ne̱.” 45 Amba yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ye̱ nap yo wu̱ ro̱ ye̱ m-ru̱re̱ á. A rwu̱nte̱ to̱ cas bo̱ ye̱ he m-nap á, komo ye̱ cit wu̱ ko̱ yan yo á, remen ye̱ ro̱ m-ho̱ge̱ o-gye̱r.

¿Wa jiishe̱ u̱t-go̱ssu̱ ne̱?

(Mati 18:1-5; Mark 9:33-37)

46 Ma-u̱t su̱nu̱te̱ yan-neke̱-m Ye̱so ye̱ co̱no̱g ye̱ nep wu̱ jiishe̱ u̱t-go̱s à, be-de u̱n ye̱.† 47 Ye̱so napu̱ru̱ yo ye̱ ro̱ m-ceker à, wu̱ de̱knu̱ru̱ wà re̱k-wu̱, wu̱ e̱ssu̱ru̱ wu̱ n-riib o̱ u̱n wu̱. 48 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ko̱ wu̱ ke barke̱ ka wà-wu̱ u̱n jin u̱n de, wu̱ barku̱tu̱ me̱, komo wu̱ barku̱ me̱ à, wu̱ barku̱te̱ wu̱ to̱mne̱ me̱ à. Remen kaane̱ wu̱ ro̱ re̱k-wu̱ be-u̱r no̱ à, wu̱ ro̱ go̱s-wu̱ kap.”‡

Bo̱ u̱n wu̱ barku̱ no̱ à, wu̱ ma no̱ wu̱

(Mark 9:38-40)

49 Yohana ce̱pu̱ru̱ u̱t-ma, “Go̱s-wu̱, te̱ hyanag wu̱ ken ne̱t-wu̱, wu̱ ro̱ m-ruut u̱n ya-u̱t-ko̱t u̱n jin u̱n du, te̱ ze̱e̱ru̱ wu̱ yage̱, remen be-u̱r na wu̱ ro̱ á.”

50 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱ u̱n o̱r u̱n wu̱ ne̱, “No̱ do wu̱ m-we̱n á, remen ko̱ wu̱ ke wu̱ yagu̱ no̱ á wu̱ ma no̱ wu̱.”

Ya-o-Samariya yagu̱te̱ go̱ks u̱n Ye̱so

51 Bo̱ da-o wo̱o̱te̱ yow yow o̱ Shir hette̱ Ye̱so m-de̱k n-to̱n à, wu̱ zo̱ngsu̱ru̱ hur-de u̱n wu̱, wu̱ bo̱pu̱ru̱ co̱w-yo o-Urusharima. 52 Wu̱ to̱mu̱ru̱ yan-to̱m-ye̱ u̱n wu̱ u̱n co, n-me̱ bo̱-o o-Samariya remen ye̱ e̱sté̱ ko̱ yo ke rii-yo hond hond rem Ye̱so. 53 Amba ka hun-ne̱ ye̱ re̱e̱no̱ ye̱ go̱ks wu̱ á, remen ye̱ nepse̱ wu̱ bu̱pse̱ co̱w-yo o-Urusharima. 54 Da-o̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ Yakubu u̱n Yohana hyane̱ kaane̱ à, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱, ¿o co̱no̱g te̱ agan o-ra n-to̱n o̱ sabu̱rse̱ ye̱?”§

55 Ye̱so waktu̱ru̱ wu̱ kangsu̱ru̱ ye̱. 56 Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ haaru̱ de ken bo̱-de.

Wan-do̱re̱-m Ye̱so

(Mati 8:19-22)

57 Bo̱ ye̱ aragte̱ arag-mo̱ u̱n ye̱ à, wu̱ ken ne̱t-wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Man do̱re̱ wo̱ ko̱ ke so̱ o ha'e̱.”

58 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Kondo ro̱ u̱t-wu ne̱, ye̱ge̱-no ro̱ u̱t-kur ne̱, amba Wà-wu̱ u̱n ne̱t ro̱tt be-de wu̱ he m-ru̱s u̱n hi-de u̱n wu̱ á.”

59 Wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱, “Do̱nd me̱.”

Amba ka ne̱t-wu̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱, yage̱ u̱m ji'iste̱ u̱r-takan remen u̱m ju̱kt tato re, da-o̱ wu̱ mere̱.”

60 Ye̱so shasu̱ru̱ wu̱, “Yage̱ margan-ne̱ ju̱kt u-de u̱n ye̱. Wo̱ ha, o ko̱'o̱t gwo̱mo-to̱ Shir.”

61 Wu̱ ken wu̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱, man do̱re̱ wo̱, amba se u̱m kamasu̱te̱ hur-o re.”*

62 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ko̱ wu̱ ke wu̱ bo̱pe̱ kerem-de u̱n na à, ka da-de wu̱ masu̱ru̱ m-wakte̱ u̱s-ajima ne̱, hwaa-o wu̱ ro̱ be-de u̱n gwo̱mo-to̱ Shir.”

Bo̱r-u̱s o̱p

Ye̱so to̱mo̱g hun-ne̱
kwo̱o̱z-u̱t tet u̱n o̱p u̱n yoor [72]

1 Bo̱ u̱n kaane̱, Ye̱so daagu̱ru̱ komo ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ kwo̱o̱z-u̱t tet u̱n o̱p u̱n yoor [72]. Wu̱ to̱mu̱ru̱ ye̱ yoor yoor, ye̱ tek co-o u̱n wu̱ ye̱ tu̱w ko̱ o̱ ke bo̱-o̱, u̱n kap be-de wu̱ ro̱ ma-to̱ m-ha ne̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ à. 2 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ce-m ro̱ de̱e̱n, amba ya-m-ce hiin. Ko̱n no̱ wa-o-kat-wu̱ do̱o̱n ya-m-ce, remen ye̱ komot ka ce-mo̱ u̱n wu̱ mo̱.* 3 Neke̱ no̱! Me̱ no̱ m-to̱m u̱ntu̱n ca be-de u̱n ye̱ge̱-dur.† 4 No̱ de̱k hwo̱r á, ko̱ o-ba, ko̱ no̱ dek ka'ante̱-to̱ arge̱ na-o o-gaan á. No̱ e̱s no̱ gaste̱ ne̱t u̱n co̱w á.

5 “Da-o̱ no̱ ine̱ m-co̱w u̱n o̱ ken hur-o̱, takan no̱ m-ze̱e̱, ‘Shir 'ye ka hur-o̱ m-gwu̱gwu̱.’ 6 U̱rege̱ ye̱ barku̱tu̱ no̱, Shir a 'ye ye̱ gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur de̱e̱n. Amba u̱rege̱ ye̱ barku̱ no̱ á, Shir a 'ye ye̱ gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur á. 7 She'et no̱ u̱n hur-o̱ u̱n ye̱ barku̱ no̱ à, no̱ re̱ no̱ su̱ yo ye̱ ya'u̱ no̱ à, remen ya-m-se̱nge̱ a topo ye̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n ye̱. No̱ pa u̱t-hur á.‡

8 “Da-o̱ no̱ tu̱we̱ n-me̱ o-bo̱, komo a barku̱ no̱, re̱ no̱ yo a hantu̱ no̱ à. 9 Taas no̱ ye̱, go̱m-se u̱n ye̱ se̱ ye̱ ro̱tte̱ à u̱n ka bo̱-o̱. No̱ zee ka hun-ne̱ ye̱, ‘Gwo̱mo-to̱ Shir haante̱ yow yow be-u̱r no̱.’ 10 Amba da-o̱ no̱ tu̱we̱ n-me̱ o-bo̱ komo a barku̱ no̱ á, ru no̱ u̱n riib u̱s-co̱w no̱ zee, 11 ‘Ko̱ hu-mo̱ u̱n bo̱-o no̱ mo̱ dapu̱te̱ u̱s-na à, te̱ sokste̱ mo̱ u̱n hi u̱n no̱. Amba no̱a baks gwo̱mo-to̱ Shir haante̱ yow yow u̱n no̱ ne̱!’§* 12 Me̱ no̱ m-ru̱re̱, ho̱-de u̱n piish u̱t-ma, Shir a ho̱ge̱ 'wo̱n-de bo̱-o̱ o-So̱do̱m wu̱ yage̱ ka bo̱-o̱ 'yaru̱ no̱ à!†

Bo̱-to̱ 'yare̱ o-nip à

(Mati 11:20-24)

13 “Rii-yo u̱r-'wo̱n yo no̱ ya-o-Korazin! Rii-yo u̱r-'wo̱n yo no̱ komo ya-o-Besayada! U̱rege̱ hyat-to̱ a no̱me̱ be-u̱r no̱ à, a no̱mo̱g to̱ o-Taya o-Sidon ne̱, hun-ne̱ ye̱ u̱n kane̱ o̱tte̱ she'ete̱, n-dak ye̱ tu̱p gund-to̱ u̱n naasu̱-mo̱ u̱t-me̱n, ye̱ aase̱ hi u̱n de u̱n ye̱ m-co̱w, a nept ye̱ yagu̱te̱ ba'as-de u̱n ye̱.‡ 14 No̱a su̱ u̱r-ko̱o̱b arge̱ o-Taya o-Sidon ne̱, ho̱-de u̱n piish u̱t-ma. 15 Komo rem ru, o-Kapanahum! ¿Wo̱ u̱n co̱n jaks u̱n hi u̱n du n-To̱n u̱n shir? Shir a jorbu̱ wo̱ u̱n kuub-o̱ o-ra!”§

16 Ye̱so ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “Kap wu̱ ho̱gu̱ no̱ à, wu̱ ho̱gu̱te̱ me̱, komo wu̱ 'yare̱ no̱ à, wu̱ 'yarag me̱, kaane̱ komo wu̱ 'yare̱ me̱ à, wu̱ 'yarag wu̱ to̱mne̱ me̱ à.”*

Ka hun-ne̱ ye̱ kwo̱o̱z-u̱t tet
u̱n o̱p u̱n yoor [72] mu̱u̱nte̱

17 Ka hun-ne̱ ye̱ kwo̱o̱z-u̱t tet u̱n o̱p u̱n yoor [72] campo̱-ne̱ mu̱u̱nte̱ o-zak ne̱ de̱e̱n. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱, ko̱ ya-u̱t-ko̱t ye̱ nomu̱tu̱te̱ o-do̱ro̱tte̱ u̱n jin u̱n du!”

18 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “U̱m hyanag ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t he̱'e̱nte̱ n-dak u̱ntu̱n u̱s-myakt. 19 Ho̱gu̱ no̱! U̱m ya'ag no̱ u̱t-gwo̱mo, no̱ yawag hwo̱, u̱n tot-ne̱, no̱ sabu̱rse̱ 'wo̱ns-mo̱ u̱n wa-u̱t-yage̱, komo ye̱a ci no̱ á.† 20 Amba no̱ no̱m o-zak remen ya-u̱t-ko̱t nomotu̱ no̱ o-do̱ro̱tte̱ á, no̱m no̱ o-zak remen Shir ge̱ne̱g jin-u̱t no̱ be-de wu̱ n-to̱n.”

Ye̱so no̱mo̱g o-zak

(Mati 11:25-27; 13:16-17)

21 U̱n ka da-o̱ Ku̱kt-o Shir sho̱'o̱ste̱ Ye̱so o-zak, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Tato re, Wan-Ko̱yan n-To̱n u̱n dak ne̱, u̱m bo̱mo̱g wo̱ remen o kutute̱ ye̱ rotte̱ u̱s-nap á, rii-yo o wuke̱ ya-u̱s-we̱e̱r u̱n ya-u̱s-nap ne̱ à. E̱e̱, tato re, kaane̱ o co̱ne̱ o nom.

22 “Tato re, ya'ag me̱ rii kap. Yatt-wu̱ nape̱ yo ka wà-wu̱ ro̱ á, se̱ tato u̱n wu̱, komo yatt-wu̱ nape̱ yo ka tato-o̱ ro̱ á, se̱ ka wà-wu̱, se̱ komo ye̱ ka wà-wu̱ daage̱ wu̱ ru̱ru̱te̱ ye̱ à.”‡

23 Ka da-de Ye̱so waktu̱ru̱ be-de u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ u̱n riib u̱n ho̱n-de u̱n ye̱ wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ re̱e̱g u̱r-ho̱ no̱ hyenet rii-yo no̱ hyane̱ à! 24 Me̱ no̱ m-ru̱re̱, yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir de̱e̱n u̱n gwo̱mo-ne̱ ro co̱no̱g ye̱ hyen yo no̱ hyane̱ à, amba ye̱ hoks á, komo ye̱ ro co̱no̱g ye̱ ho̱ge̱ yo no̱ ho̱ge̱ à, amba ye̱ ho̱ge̱ á.”

Sha-mo̱ u̱t-ma to̱ u̱n
ko-Samariya wan-hur-de u̱r-bon

25 Wan-napse̱ o-karamsa haante̱ remen wu̱ ce'ept Ye̱so. Wu̱ zee, “Wa-u̱r-Yoos, ¿re ne̱ u̱m he m-no̱m u̱m kumut ho̱o̱g-o̱ ba m-ta?”

26 Ye̱so shasu̱ru̱ wu̱, “¿Ya ne̱ karamsa-o Shir zee? ¿Re ne̱ o wakse̱ o̱?”

27 Ka ne̱t-wu̱ shasu̱ru̱, “Co̱n Yawe Shir ru u̱n hur u̱n du myet, u̱n ho̱o̱g-m ru ne̱ kap, u̱n 'wo̱ns-m ru ne̱ kap, u̱n we̱e̱r-u̱s ru ne̱ kap, o cu̱n wan-bo̱r-o ru bo̱ o co̱ne̱ hi u̱n du à.”§

28 Ye̱so shasu̱ wu̱, “O shaks hond hond, no̱m kaane̱, wo̱a kum ho̱o̱g-o̱ ba m-ta.”*

29 Amba ka wan-Yoos-de o-karamsa wu̱ co̱no̱g wu̱ muut hi u̱n de u̱n wu̱ ba u̱r-ba'as, remen kaane̱ wu̱ citu̱ru̱ Ye̱so, “¿Wa ne̱ ro̱ ko-wan-bo̱r-o re?”

30 Ye̱so shasu̱ru̱ wu̱, “Wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro̱ m-neke̱ rwu̱u̱n-mo̱ o-Urusharima wu̱ ro̱ m-ha o-Jeriko, ya-u̱r-kwu̱p kupu̱ru̱ wu̱, ye̱ deku̱ru̱ kap yo wu̱ rotte̱ à, ye̱ bu̱u̱gu̱ru̱ wu̱, ye̱ yagu̱ wu̱ ma-to̱ m-mar. 31 Haanu̱ru̱ wu̱ ken wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir, wu̱ ro̱ m-do̱re̱ u̱n ka co̱w-yo, amba bo̱ wu̱ hyente̱ ka ne̱t-wu̱ à, wu̱ pa'u̱ru̱ u̱n riib. 32 U̱n ka co̱w-yo komo wu̱ ken wu̱ ko-Rewi do̱nte̱ yo wu̱ argu̱ru̱, wu̱ gwo̱tu̱ru̱ ka ne̱t-wu̱, ka da-de wu̱ argu̱ru̱ arag-mo̱ u̱n wu̱ o̱ ka riib-o̱. 33 Amba ko-Samariya-wu̱ ro̱ u̱r-hew u̱n ka co̱w-yo à, wo̱o̱nu̱ru̱ be-de u̱n ka ne̱t-wu̱, bo̱ wu̱ hyente̱ wu̱ à, hur-de u̱n wu̱ ho̱gu̱ru̱ 'wo̱n-de u̱n ka ne̱t-wu̱. 34 Wu̱ haaru̱ be-de u̱n wu̱, wu̱ sosu̱ru̱ wu̱ ka nát-to̱, wu̱ rwo̱'u̱ru̱ no̱w-mo̱ u̱s-baat, wu̱ yereru̱ u̱t-magund, ka da-de wu̱ detu̱ru̱ ka ne̱t-wu̱ n-to̱n o-janka yo u̱n wu̱, komo wu̱ heetu̱ru̱ wu̱ be-de u̱n o̱ ken hur-o̱, kane̱ a gwo̱te̱ wu̱.† 35 Bo̱ ish geste̱ à, wu̱ rwu̱ntu̱ru̱ hwo̱r-ye̱ jir-u̱t yoor-to̱ u̱r-gu̱wu̱s, wu̱ yasu̱ru̱ wa-u̱r-gu̱t. Wu̱ ru̱ru̱ wa-u̱r-gu̱t, ‘Gwo̱t wu̱ u̱r-bon ne̱, da-o̱ me̱ mu̱u̱ne̱ u̱n ka co̱w-yo, man top wo̱ yo o ho̱'e̱ be-de u̱n wu̱ à.’ ”

36 Ye̱so citu̱ru̱, “U̱n hyan-o ru, be-de u̱n ka hun-ne̱ tet ye̱, ¿wa no̱me̱ u̱ntu̱n ko-yan-bo̱r o-hur be-de u̱n ka ne̱t-wu̱ ya-u̱r-kwu̱p bu̱u̱ge̱ à?”

37 Ko yan-Yoos-de o-karamsa shasu̱ru̱, “Ka wu̱ no̱me̱ yo kute̱ hun-ne̱ wu̱ ho̱gu̱te̱ 'wo̱n-de u̱n wu̱ à.”

Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Wo̱ neke̱, o no̱m kaane̱.”

Ye̱so heete̱ Marta ne̱ u̱n Meri u̱t-tu̱w

38 Bo̱ Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ aragte̱ arag-mo̱ u̱n ye̱ à, wu̱ haaru̱ de ken bo̱-de wu̱ ken ne'a-wu̱ jin-de u̱n wu̱ Marta, barku̱ru̱ Ye̱so u̱n hur-o̱ u̱n wu̱. 39 Wu̱ ro̱ o-heno ne̱, jin-de u̱n wu̱ Meri, wu̱ she'ete̱ u̱n na-u̱s Ye̱so wu̱ ro̱ m-ho̱ge̱ yo Ye̱so ro̱ u̱r-yoos à.‡ 40 Marta ho̱ge̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n kaane̱ á, remen se̱nge̱-mo̱ ro̱ u̱n co-o̱ u̱n wu̱ à, wu̱ haanu̱ru̱ wu̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱, ¿wo̱ hyan heno re yaksu̱tu̱ me̱ m-se̱nge̱ u̱n ho̱n-de à? Zee wu̱ haan wu̱ gu me̱!”

41 Go̱s-wu̱ shasu̱ru̱ wu̱, “Marta, Marta! Hur u̱n du ru̱t á, o zo̱ru̱te̱ remen rii de̱e̱n, 42 amba gaan-yo cot, jiishe̱ u̱r-bon. Meri dak kashi u̱n rii. Komo a rumus wu̱ yo á.”

Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan

Ye̱so yooste̱ bo̱ a he ko̱n-se u̱n Shir à

(Mati 6:9-13; 7:7-11)

1 De ken ho̱-de Ye̱so ro̱ u̱n ko̱n-se u̱n Shir u̱n de ken be-de. Bo̱ wu̱ komte̱ à, wan-gaan be-de u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Go̱s-wu̱, yoosu̱ te̱ bo̱ te̱ he ko̱n u̱n Shir à, bo̱ Yohana yoose̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ à.”

2 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Da-o̱ no̱ ro̱ u̱n ko̱n-se u̱n Shir à, ze̱e̱ no̱ kaane̱:

“ ‘Tato te̱, te̱ ko̱no̱g hun-ne̱ se̱ke̱mse̱ jin u̱n du.

O yage̱ gwo̱mo-u̱t ru haante̱ be u̱n te̱.

3 Ya te̱ rii-yo m-re̱ yo u̱n ko̱ de ke ho̱-de, yo te̱ o-hoob à.

4 Soksu̱ te̱ ba'as u̱n te̱,

remen te̱ sokstè̱ ba'as-de u̱n ko̱ wu̱ ke wu̱

nomu̱ te̱ u̱r-ba'as à.

Komo wo̱ yage̱ te̱ te̱ heet be-de u̱t-meger á.’ ”

5 Komo Ye̱so ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “A zee wan-gaan be-u̱r no̱ haag hur-o nay u̱n wu̱ m-te̱t da-o pu̱rge̱, wu̱ zee, ‘Nay, mu̱u̱gu̱ me̱ sho̱n-u̱t tet-to̱ u̱t-ga. 6 Wu̱ ken nay re wu̱, wu̱ rwu̱u̱ne̱ u̱r-hew à, wu̱ wo̱o̱nte̱ u̱n hur-o re, amba me̱tt rii-yo m-re̱ yo u̱m he wu̱ m-'ya á!’ 7 A zee komo nay ru shasu̱nte̱ n-me̱ o-hur, ‘Wo̱ su me̱ á! U̱m tegu̱ssu̱te̱ ish, komo me̱ do̱mb u̱n yakar re ne̱. Man hoks m-ine̱ u̱m ye'et wo̱ rii á.’ 8 Me̱ no̱ m-ru̱re̱, u̱rege̱ ma wu̱ ine̱ remen wu̱ ya'aste̱ wo̱ ka sho̱n-to̱ u̱t-ga to̱ remen wo̱ nay u̱n wu̱ á, wu̱a ine̱ wu̱ ya'aste̱ wo̱ kap rii-yo o co̱ne̱ à, remen wo̱ ho̱ge̱ 'e̱-mo̱ u̱n 'yons u̱n wu̱ o se̱ngu̱te̱ wu̱ m-cit á.

9 “Remen kaane̱ u̱m ze̱e̱g no̱: Ko̱n no̱, Shir a 'ye no̱, hoob no̱, no̱a kum, ko̱'o̱t no̱ ish, Shir a tikshe̱ no̱. 10 Remen kap ye̱ ko̱ne̱ à, Shir a 'ye ye̱, komo ye̱ ho̱o̱be̱ à, ye̱a kum, komo wu̱ ko̱'o̱te̱ ish à, Shir a tikshe̱ wu̱. 11 Ho̱gu̱ no̱, no̱ tat-ne̱, da-o̱ wà ru ko̱ne̱ o-jan, ¿wo̱a 'ye wu̱ o-hwo̱? 12 Komo da-o̱ wà ru ko̱ne̱ u̱r-ge̱, ¿wo̱a 'ye wu̱ o-tot? Ay! 13 No̱ yan-me̱n-u̱t jaas-to̱, no̱ nak 'ya u̱n yakar no̱ rii-yo u̱r-bon. ¿Re he m-no̱m u̱n ne̱, tato no̱ n-to̱n ro̱tte̱ a 'ye ye̱ ko̱ne̱ wu̱ Ku̱kt-o u̱n wu̱ á? Eba, wu̱a 'ye ye̱!”

Ye̱so u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱
u̱n ya-u̱t-ko̱t ne̱ “Beru̱zabur”

(Mati 12:22-30; Mark 3:20-27)

14 Wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro m-hoks m-te̱pe̱r á, remen ya-u̱t-ko̱t daag wu̱ u̱r-hi. Ye̱so ruutu̱ru̱ ka ya-u̱t-ko̱t ye̱, ka da-o̱ ka ne̱t-wu̱ hoksu̱ru̱ m-te̱pe̱r. 15 Amba ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ ze̱e̱ru̱, “Beru̱zabur wu̱, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t, wu̱ ya'e̱ wu̱ u̱r-be̱e̱b de u̱n ruut u̱n ye̱.”*

16 Komo ye̱ ken ye̱ co̱no̱g ye̱ ceeb Ye̱so. Remen kaane̱ ye̱ citu̱ru̱, wu̱ kute̱ ye̱ u̱t-hyat ye̱ nept Shir ya'e̱ wu̱.† 17 Amba Ye̱so napu̱ru̱ yo ye̱ ro̱ u̱s-barag à, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ko̱ o̱ ke dak-o̱ wo̱nge̱ hi u̱n de u̱n o̱ kwu̱ku̱r u̱r-kwu̱ku̱r ye̱ ma'aste̱ m-dum u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ ka dak-o̱ a she'et de̱e̱n á. Hur-o̱ wo̱nge̱ hi u̱n de u̱n o̱ à, o̱ he de m-e̱s á. 18 U̱rege̱ gwo̱mo-to̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t wo̱ngu̱te̱, to̱ ro̱ m-dum u̱n hi u̱n de u̱n to̱, ¿re he m-no̱m to̱ she'ette̱? No̱ ze̱e̱g u̱m ruute̱ ya-u̱t-ko̱t remen Beru̱zabur ya'ag me̱ u̱r-be̱e̱b de m-no̱m kaane̱. 19 U̱rege̱ kaane̱ o̱ me̱ ye̱ m-ruut, re ne̱ ¿yan-do̱re̱-m no̱ ro̱ ye̱ m-ruute̱ ne̱? Yan-do̱re̱-m no̱ ye̱a hyen no̱ ba'asu̱te̱ no̱ hond hond á! 20 Ai ka rii-yo u̱m nome̱ u̱n be̱e̱b-de Shir o̱ rwo̱'e̱ u̱m ruute̱ ya-u̱t-ko̱t, kaane̱, komo a kutute̱ no̱ o̱ ka gwo̱mo-to̱ Shir ro̱ be-u̱r no̱.

21 “Da-o̱ ko-be̱e̱b ro u̱n 'er-de u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ u̱n po̱r-to̱ u̱n wu̱ ne̱, wu̱a gu hur-o̱ u̱n wu̱ u̱n saw-to̱ u̱n wu̱ ne̱. 22 Amba da-o̱ wu̱ jiishe̱ wu̱ m-'wo̱ns he̱be̱ wu̱ à, wu̱a hoks wu̱, wu̱a rumus wu̱ saw-to̱ u̱n wu̱ to̱ u̱r-gu̱n kap to̱ wu̱ sekte̱ hur-de u̱n wu̱ à. Wu̱ wo̱nge̱ ye̱ ken ye̱ saw-to̱ u̱n wu̱.

23 “Ko̱ wu̱ ke wu̱ ro̱ u̱n ho̱n u̱n me̱ ne̱ à, ko-yan-yage̱-u̱t re wu̱, ko̱ wu̱ ke wu̱ yage̱ me̱ m-gu m-mo̱ro̱gse̱ à, cakarse̱-mo̱ wu̱ ro̱tte̱.‡

Mu̱u̱n-mo̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t

(Mati 12:43-45)

24 “Da-o̱ wa-u̱t-ko̱t ru be-de u̱n ne̱t, wu̱ ro̱ m-do̱re̱ u̱n dak-u̱t 'hwo̱'o̱g-to̱ u̱n hoob-o̱ u̱n be-de m-co̱w wu̱ wu̱wu̱te̱. U̱rege̱ wu̱ kum á, wu̱ ro̱ m-ze̱e̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, ‘Man warag u̱n hur-o re.’ 25 Wu̱ warge̱ wu̱ 'wosse̱ ka hur-o̱ cas cas u̱r-bon ne̱. 26 Ka da-de wu̱ haaru̱ wu̱ bandu̱ru̱ ye̱ ken ye̱ ne̱n ta'yoor-ye̱ jiishe̱ wu̱ m-zo̱m à, ye̱ haaru̱ ye̱ she'etu̱ru̱ kane̱. Da-o̱ ye̱ komse̱ kap à, go̱m-o̱ u̱n ka ne̱t-wu̱ m-mo̱ka o̱a jiish o̱ n-ga.”

Zak-o̱ nip

27 Bo̱ Ye̱so komte̱ m-ze̱e̱ kaane̱ à, wu̱ ken ne'a-wu̱ te̱pru̱nu̱ru̱ n-me̱ u̱n bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Ko-wa-o-kwu̱m-wu̱, ka ne'a-wu̱ mate̱ wu̱ gu̱t wo̱ à.”

28 Amba Ye̱so shasu̱ru̱, “Ye̱ ma ya-o-zak-ye̱, ye̱ ho̱ge̱ Ma-to̱ Shir ye̱ do̱re̱ to̱ à!”

Cot-o̱ u̱t-hyat

(Mati 12:38-42)

29 Bo̱ hun-ne̱ mo̱rge̱ be-u̱r Ye̱so à, wu̱ se̱ngu̱ru̱ m-ze̱e̱, “Hun-ne̱ ye̱ m-mo̱ka ro̱ u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱ ne̱! Ye̱ ro̱ m-cit a kute̱ ye̱ u̱t-hyat, amba ko̱ o-gaan man kute̱ ye̱ á se hyat-u̱t Yunana.§ 30 Yunana napa-o̱ be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Neneba, kaane̱ komo Wà-wu̱ u̱n ne̱t napa-o̱ be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ m-mo̱ka.* 31 Ho̱-de m-piish u̱t-ma, gwo̱mo-de o-Sheba [ne'a] wu̱a ine̱ eso wu̱ kute̱ ye̱ ba'as-de u̱n ye̱, remen wu̱ neknu̱te̱ rwu̱u̱n-mo̱ u̱n dak-o̱ u̱n wu̱, wu̱ ho̱gu̱te̱ yoos-de u̱s-we̱e̱r de ma ko-Gwo̱mo Suremanu. Me̱ no̱ m-ru̱re̱, wu̱ ken wu̱ ro̱ ko̱n wu̱ jiishe̱ Suremanu à.† 32 Ho̱-de u̱n piish u̱t-ma hun-ne̱ ye̱ o-Neneba ye̱a ine̱ ye̱ cit no̱, remen ye̱ yagu̱te̱ no̱m u̱r-ba'as da-o̱ ye̱ ho̱ge̱ Yunana ro̱ m-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir à, me̱ no̱ m-ru̱re̱ komo, wu̱ ken wu̱ ro̱ ko̱n kane̱ wu̱ jiishe̱ Yunana à!‡

Cecas-mo̱ o-wu̱r

(Mati 5:15; 6:22-23)

33 “Yatt-wu̱ he do̱ u̱r-pitirra wu̱ wuku̱ru̱ de á, ko̱ wu̱ ho̱kku̱ru̱ de o-shaar á, amba wu̱a sek de n-to̱n remen hun-ne̱ hyenet m-cecas bo̱ ye̱ ro̱ m-co̱wo̱n n-me̱ à.§ 34 Ya yish no̱ ro̱ u̱ntu̱n u̱r-pitirra, u̱n wu̱r-o no̱. U̱rege̱ yish no̱ ro̱ ke̱rke̱r, wu̱r-o no̱ kap o̱a no̱m kyarkyar, amba yish no̱ ro u̱r-bon ne̱ á, wu̱r-o no̱ kap o̱a ma'as n-me̱ o-comb. 35 Ceker no̱ u̱r-bon ne̱, yo no̱ deke̱ nip-o̱ à, nip-o jip bo̱-to̱ á. 36 Kang-o̱ o-gaan, u̱rege̱ no̱ co̱no̱g no̱ nep Shir, wu̱a ru̱ru̱ no̱ kap yo ro̱ o-nip à. U̱rege̱ ko̱ raag-o gaan no̱ 'yar yo ro̱ o-nip á, o̱a no̱m sa o zee no̱ ro̱ u̱r-she'et be-de u̱r-pitirra.”

Ye̱so cikt Parisa-ne̱
u̱n yan-m-yoos o-karamsa ne̱

(Mati 23:1-36; Mark 12:38-40)

37 Bo̱ Ye̱so komte̱ u̱t-ma à, ko-Parisa banu̱ru̱ wu̱ re̱ u̱n rii-yo m-re̱. Wu̱ co̱wu̱ru̱ n-me̱ wu̱ she'etu̱ru̱ tara wu̱ reet. 38 Ka ko-Parisa-wu̱ bo̱pu̱ru̱ o-nu da-o̱ wu̱ hyane̱ Ye̱so wu̱ sapt u̱t-kom á. 39 Kaane̱ Go̱s-wu̱ ze̱e̱ wu̱, “M-mo̱ka no̱ Parisa-ne̱ no̱ ro̱ m-so'os jim-de u̱r-ibitte̱ u̱t-ko̱k ne̱, amba me̱-u̱r no̱ ro̱ cip u̱n hu ne̱. 40 Raag-ne̱! Shir, wu̱ no̱me̱ u̱r-do̱ à, wu̱ no̱me̱ u̱r-me̱! 41 Amba ya'as no̱ ko̱o̱b-ne̱ yo ro̱ n-me̱ u̱r-ibitte̱ u̱t-ko̱k ne̱ à, Shir a so'osu̱ no̱ ko̱ yo ke rii-yo.

42 “Tu no̱ yish Parisa-ne̱, remen rii-yo o-gye̱r yo be-u̱r no̱, no̱ m-ya'as u̱n Shir o-gaan be-de u̱n o̱p u̱n ko̱ yo ke rii-yo no̱ m-kum da-o̱ m-ce ko̱ yo ro̱ de̱e̱n á. U̱n hwo̱r ne̱, u̱n to̱ ken saw-to̱ ne̱, amba no̱ m-no̱m o-nip á, komo no̱ co̱n Shir á. Yoos no̱ kap, no̱ jore̱ ko̱ o-gaan á.*

43 “Tu no̱ yish Parisa-ne̱, remen rii-yo gye̱r-yo no̱, no̱ co̱no̱g be-to̱ u̱r-she'et to̱ a e̱sse̱ u̱n ho̱n à, n-me̱ u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir, no̱ cu̱n hun-ne̱ ye̱ kwu̱kt n-dak ye̱ gas no̱ be-de u̱t-baab m-o̱ ne̱. 44 Tu no̱ yish remen rii-yo gye̱r-yo be-u̱r no̱! Ya no̱ ro̱ u̱ntu̱n saag-se ba o-napa, se hun-ne̱ ro̱ m-yawag ba ye̱ u̱n nap á.”

45 Wan-gaan be-de u̱n yan-Napse̱ o-karamsa ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wa-u̱r-Yoos, da-o̱ o ze̱e̱ kaane̱ à, o ci'ig te̱ u̱r-hur!”

46 Ye̱so shasu̱ru̱, “No̱ ma tu no̱ yish remen rii-yo gye̱r-yo yan-Napse̱ o-karamsa! No̱ sawsu̱te̱ hun-ne̱ u̱t-saw u̱n hi-to̱ u̱n ye̱, to̱ ro̱ ba m-re̱re̱m mo̱ m-saw á, amba no̱ u̱n hi u̱n no̱, no̱ hoks m-neks o-jow no̱ guut ye̱ m-saw u̱n ka saw-to̱ á. 47 Tu no̱ yish remen rii-yo gye̱r-yo be-u̱r no̱, no̱ ja'aste̱ saag-se u̱n yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir, ka yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ye̱ ya-n-ga-ye̱ no̱ ho̱ à. 48 No̱ ma u̱n hi u̱n no̱, no̱ go̱kste̱ yo ya-n-ga-ye̱ no̱ ne̱ no̱me̱ à, ye̱ ho̱o̱g yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir, no̱ komo no̱ maag saag-se u̱n ye̱ u̱t-raks. 49 Remen kaane̱, we̱e̱r-se Shir ze̱e̱g, ‘Man tomo̱ ye̱ yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir u̱n yan-to̱m ne̱, ye̱a ho ye̱ ken ye̱, komo ye̱ ke ye̱ ken ye̱.’ 50 Shir a 'ye hun-ne̱ ye̱ u̱n ka da-o̱ u̱r-ko̱o̱b remen ye̱ ho̱o̱g yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir kap, cin da-o̱ a no̱me̱ ho̱no o-dak à. 51 Da-o̱ Keen ho̱'e̱ E̱ber à ha-mo̱ u̱n, da-o̱ hun-ne̱ ho'e̱ Zakaraya, (wu̱ a ho̱'e̱ u̱n te̱te̱-o̱ o-hana u̱n be-de ba m-ku̱ko̱p ne̱ n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir). E̱e̱, me̱ no̱ m-ru̱re̱, hun-ne̱ ye̱ m-mo̱ka a su̱ u̱r-ko̱o̱b remen ye̱ kap!†

52 “Tu no̱ yish remen rii-yo gye̱r-yo be-u̱r no̱ yan-Napse̱ o-karamsa! No̱ wukute̱ rii-yo m-tiksh u̱n ish-o̱ u̱n hur-o̱ u̱s-nap. No̱ co̱w á, no̱ we̱ne̱g komo ye̱ co̱ne̱ m-co̱w à.”

53 Da-o̱ Ye̱so yage̱ ka be-de à, yan-Yoos-de o-karamsa u̱n Parisa-ne̱ taknu̱ru̱ ya'as u̱n Ye̱so u̱r-ba'as ba m-re̱re̱m. Ye̱ citu̱ru̱ wu̱ u̱s-cot de̱e̱n remen 54 ye̱ cept wu̱, ye̱ bu̱pt wu̱ m-ze̱e̱ u̱n rii-yo u̱r-ba'as.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor

Kangse̱-de o-she̱pe̱

(Mati 10:26-27)

1 Bo̱ hun-ne̱ de̱e̱n mo̱rgu̱te̱ à, har ye̱ ken ye̱ ro̱ m-yawag u̱n ye̱ ken, u̱r-takan Ye̱so ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “Tu no̱ Parisa-ne̱ yish remen no̱ hyenet she̱pe̱-o̱ u̱n ye̱. Ye̱ we̱kt m-ze̱e̱ u̱n rii komo ye̱ no̱mu̱ru̱ yo ken yo u̱n ho̱n.* 2 Bo̱ u̱n yo a ho̱kke̱ à, Shir a upsu̱sse̱ yo, komo kap yo a wuke̱ à, Shir a rwu̱u̱nte̱ yo.† 3 Remen kaane̱, bo̱ u̱n yo no̱ rwo̱re̱ o-comb à, a ho̱ge̱ yo u̱n no̱n-ho̱ cangam, komo bo̱ u̱n yo no̱ no̱me̱ pegesse̱ u̱s-har n-me̱ o-kuke̱ tigu̱she̱, a ko̱'o̱t yo n-to̱n u̱r-do̱o̱b de o-kuke̱.

Wu̱ no̱ he m-gye̱r à

(Mati 10:28-31)

4 “Me̱ no̱ m-ru̱re̱, nay re ne̱, no̱ ho̱ge̱ gye̱r-o u̱n ye̱ he m-ho̱ o-wu̱r á, amba ye̱a hoks m-no̱m yo arge̱ kaane̱ á. 5 Man kutu no̱ wu̱ no̱ he m-gye̱r à: Gye̱r no̱ Shir, wu̱ he m-ho̱ à, wu̱ ho̱'e̱ komo wu̱ ro̱ u̱t-gwo̱mo ne̱ wu̱ jorbu̱te̱ u̱n den-o̱ o-ra. De̱k no̱ ma-u̱t re, wu̱ wu̱ no̱ he m-gye̱r!

6 “Gorop taan ye̱a rwu̱u̱nte̱ hwo̱r de̱e̱n á. Kap u̱n kaane̱ ne̱, ko o-gaan yo ka Shir u̱t-to̱ á. 7 Ko̱ hi-se u̱n hi-u̱t no̱ ogse̱ se̱ ro̱ kap. Remen kaane̱ no̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á, no̱ jiishte̱ gorop de̱e̱n u̱n hyan-o̱ Shir.

Ye̱ ken ye̱ go̱kste̱ Ye̱so
ye̱ ken ye̱ 'yarag wu̱

(Mati 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

8 “Me̱ no̱ m-ru̱re̱, bo̱ u̱n ye̱ rwu̱u̱ne̱ cas ye̱ zee ye̱ ma re ye̱ ro̱ à, Wà-wu̱ u̱n ne̱t wu̱a no̱me̱ ye̱ kaane̱ u̱n co-o̱ u̱n Shir u̱n yan-to̱m-ye̱ u̱n wu̱ ne̱. 9 Amba ka ye̱ rwu̱u̱ne̱ cas ye̱ zee ye̱ 'yarag me̱ à, Wà-wu̱ u̱n ne̱t wu̱a 'yer ye̱ u̱n co-o̱ u̱n Shir u̱n yan-to̱m-ye̱ u̱n wu̱ ne̱.

10 “Bo̱ u̱n wu̱ zee gom-de u̱t-yage̱ to̱ u̱n Wà-wu̱ u̱n ne̱t, Shir a hoks m-soks ba'as-de u̱n wu̱. Amba ka ye̱ zee ma-to̱ o-yo'og u̱n Ku̱kt-o̱ Shir à, Shir a soks ba'as-de u̱n ye̱ á.‡

11 “Da-o̱ ye̱ heetu̱ no̱ u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir remen ye̱ megertu̱ no̱ ko be-de u̱n ya-o-dak u̱n gwo̱mo-ne̱, hur-u̱r no̱ wu̱rge̱ á, u̱n yo no̱ he m-shas á, ko m-ze̱e̱ á. 12 Hur u̱n no̱ wu̱rge̱ á, remen Ku̱kt-o Shir u̱n ka da-o̱ o̱a yoosu̱ no̱ go̱ u̱n yo no̱ he m-ze̱e̱ à.”§

Sha-mo̱ u̱t-ma to̱ u̱n
ko-ya-o-kwu̱m ko-raag

13 Wu̱ ken ne̱t-wu̱ u̱n bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Wa-u̱r-Yoos, ru̱re̱ se̱k-wu̱ re te̱ wong saw-to̱ tato te̱ yaksu̱ te̱ à.”

14 Ye̱so shasu̱ru̱ wu̱, “Wan-yen de, ¿wo̱a ya'u̱ me̱ m-piish u̱t-ma ko u̱m wong no̱ u̱t-saw ne̱n yoor?” 15 Wu̱ dooru̱ ye̱ m-ze̱e̱ kap mo̱ u̱n ye̱, “Gwo̱t no̱, no̱ 'er hi u̱n no̱, u̱n ko̱ yo ke co̱w-yo o-su̱u̱b yo. Shir no̱m ho̱o̱g-mo̱ u̱n ne̱t, remen wu̱ mo̱ro̱gsu̱te̱ u̱t-saw á, ko-yan-kwu̱m-o̱ u̱n wu̱.”

16 Ka da-de Ye̱so ru̱ru̱ ye̱ ka sha-mo̱ u̱t-ma mo̱: “A no̱mo̱g wu̱ ken ne̱t-wu̱ ko-ya-o-kwu̱m-wu̱ ro̱ o-kat ne̱ à, o̱ no̱mo̱g u̱r-bon. 17 Wu̱ taknu̱ru̱ u̱s-ceker u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, ‘Me̱tt be-de u̱n e̱s u̱n hyo re á. ¿Re ne̱ o̱ ka u̱m he m-no̱m? 18 Yo u̱m he m-no̱m à yo ka: Man bu̱'u̱g byo-u̱t re u̱m meet u̱t-caari, be-de u̱m he rwo̱ u̱n hyo re u̱n to̱ ken saw-to̱ o-kat to̱ ne̱ à. 19 Ka da-de man zee hi u̱n de, o re̱e̱g u̱r-ho̱! O kumug kap rii-yo u̱r-bon yo o co̱ne̱ à, har hak-se no̱mo̱t de̱e̱n. Dek m-ho̱o̱g ce̱e̱n, re̱ o su̱, o ho̱ge̱ re̱re̱m-m ru.’

20 “Amba Shir ze̱e̱ru̱ wu̱, ‘Wo̱ ko-raag! U̱n ka te̱t-mo̱ u̱m co̱no̱g ho̱o̱g-m ru, ¿wa u̱n wu̱ ne̱ he m-de̱k kap ka saw-to̱ o mo̱ro̱gse̱ hi u̱n du à?’ ”

21 Ye̱so bu̱su̱ru̱ m-ze̱e̱, “Kaane̱ to̱ ro̱ u̱n ye̱ mo̱ro̱gse̱ u̱t-saw remen hi u̱n de u̱n ye̱ à, amba yan-rii ye̱ á be-de Shir remen ye̱ no̱m rii-yo Shir co̱ne̱ á.”

Bo̱p Shir

(Mati 6:25-34)

22 Ka da-de Ye̱so ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “U̱n kaane̱, me̱ no̱ m-ru̱re̱, no̱ naas u̱t-me̱n remen rii-yo m-re̱ yo no̱ co̱ne̱ no̱ kumut ho̱o̱g, ko gund-to̱ m-co̱p o-wu̱r á. 23 Ho̱o̱g-m jiishte̱ rii-yo m-re̱, komo wu̱r-o aragte̱ u̱r-matuku. 24 Gwo̱t no̱ ye̱ge̱-kanwo, ye̱ m-go̱ á, ye̱ ne̱ m-ce á, ye̱ ro̱tt u̱t-byo á. Shir ro̱ ye̱ m-re̱e̱gte̱! No̱ aragte̱ kawon de̱e̱n! 25 Yatt-wu̱ he hoks u̱n dowe̱ hi u̱n de u̱n wu̱ o-da hiin remen rii-yo suwe̱ wu̱ à. 26 Ko no̱ suwe̱ hi u̱n no̱ mo̱a gu no̱ rii ko̱ hiin be-de u̱n rii-yo jiishe̱ yo no̱ co̱ne̱ á u̱ntu̱n u̱t-ga u̱n saw-to̱ m-co̱p ne̱. 27 Gwo̱t no̱ bo̱ u̱t-darag u̱t-mo̱k ne̱ ro̱ u̱n m-bo̱'o̱se̱ o-ko̱t à. To̱ ro̱ m-gwo̱w á, ko to̱ ce'e̱ hi u̱n de u̱n to̱ u̱t-matuku. Amba me̱ no̱ m-ru̱re̱, ko ko-Gwo̱mo Suremanu kap u̱n kwu̱m-o̱ u̱n wu̱ ne̱, wu̱ co̱p saw-to̱ u̱r-bon u̱ntu̱n o-gaan yo u̱n ka mo̱k-to̱ u̱t-darag to̱ á.* 28 U̱rege̱ Shir ro̱ m-tu̱pe̱ u̱n gwo̱-se o-ko̱t u̱t-matuku gwo̱-se ro̱ caane̱ à, m-buk se̱ ro̱ ko̱n á, se̱ tu̱kse̱. No̱ aragte̱ se̱, ¿remen yan o̱ wu̱ hette̱ no̱ m-we̱n u̱n rii-yo m-co̱pe? No̱ she̱r be-de Shir de̱e̱n á!

29 “No̱ zo̱'o̱re̱ u̱n rii-yo no̱ he m-re̱ m-swo̱ ne̱ á. 30 (Ye̱ ye̱ nape̱ Shir á, ho̱no o-dak ro̱ m-rangse̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ remen ka saw-to̱.) Tato no̱ nepse̱ no̱ co̱no̱g ka saw-to̱ remen no̱ kumut ho̱o̱g. 31 Hoob no̱ gwo̱mo-to̱ u̱n Shir, komo wu̱a kumu no̱ ka saw-to̱.

O-kwu̱m n-To̱n

(Mati 6:19-21)

32 “No̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á, no̱ kur-de u̱n ca re, amba myet u̱n kaane̱ ne̱ no̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á. Tato no̱ ro̱ o-zak, wu̱ ye'et no̱ gwo̱mo-to̱ u̱n wu̱. 33 Baab no̱ kap yo no̱ ro̱tte̱ à, no̱ ya'as ko̱o̱b-ne̱ hwo̱r u̱n ka co̱w-yo no̱a kum o-kwu̱m n-To̱n be-de Shir. Nomo no̱ hi u̱n no̱ be-de u̱r-e̱ss de ba m-ta, komo no̱ e̱s kwu̱m-o̱ no̱ n-to̱n, be-de o̱a heeb á, remen yatt ko-hyow-wu̱ he m-ci á, komo re̱n a hoks o̱ m-naas á. 34 Remen be-de kwu̱m-o ru ro̱ à, káne̱ hur u̱n du ro̱.

She'et no̱ zo̱ngse̱

35 “She'et no̱ zo̱ngse̱ remen rii-yo he m-haan à zo̱ngse̱ remen no̱ nomot,† 36 u̱ntu̱n gu̱w-ne̱ ye̱ ro̱ 'er-de u̱n wan-hur-o̱ u̱n ye̱ wu̱ mu̱u̱nte̱ be-de u̱n biki-o̱ u̱t-ge à. Da-o̱ wu̱ mu̱u̱ne̱ wu̱ ko̱'o̱te̱ ish, ye̱a tikshe̱ wu̱ ish ho̱r-m-ho̱r.‡ 37 Ya-o-zak-ye̱ ka gu̱w-ne̱ ye̱ wan-hur-o̱ u̱n ye̱ 'wo̱sse̱ ye̱ ro̱ u̱r-'er ba m-rew, ye̱ ro̱ zo̱ngse̱ da-o̱ wu̱ mu̱u̱ne̱ à! Nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, wu̱a pos matuku-de u̱t-ge, wu̱a zee ye̱ she'et tara, wu̱ hantu̱ ye̱ u̱t-ga. 38 Ya-o-zak-ye̱ u̱rege̱ wu̱ 'wo̱ste̱ ye̱ zo̱ngse̱, komo da-o pu̱rge̱ wu̱ he m-mu̱u̱n ko̱ arge̱ káne̱! 39 Komo no̱ nep u̱rege̱ wa-o-hur nepse̱ da-o̱ ko-hyow he m-haan à wu̱a yage̱ ko-hyow-wu̱ co̱wo̱nte̱ n-me̱ o-hur á. 40 Komo no̱ ma'as zo̱ngse̱, remen Wà-wu̱ u̱n ne̱t a haan da-o̱ no̱ hwo̱ wu̱a haan á.”§

Ko-gu̱w wa-m-go̱ks kom-u̱t yoor
u̱n wa-m-jore̱ ne̱

(Mati 24:45-51)

41 Bitrus ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱, ¿ka sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ rem te̱ o̱, ko de remen ko̱ wu̱ ke?”

42 Go̱s-wu̱ shasu̱ru̱, “¿Wa ne̱ ro̱, ko-gu̱w wa-m-go̱ks kom-u̱t yoor u̱s-we̱e̱r ne̱? Wu̱ ro̱ wu̱ wan-hur-o̱ u̱n wu̱ rwo̱'e̱ gu̱t-de o-hur à, komo wu̱ ya'ag ye̱ ka gu̱w-ne̱ ye̱ rii-yo m-re̱ yo u̱n ye̱ da-o̱ depe̱ à. 43 Da-o̱ wa-o-hur mu̱u̱ne̱, wu̱ 'o̱sse̱ ka ko-gu̱w-wu̱ ro̱ m-no̱m kaane̱, zak-o a ho̱ ka ko-gu̱w-wu̱! 44 Kááne̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, wan-hur-o̱ u̱n wu̱ a ru̱ wu̱ gwo̱t u̱n saw-to̱ u̱n wu̱ kap. 45 Amba u̱rege̱ ka ko-gu̱w-wu̱ ze̱e̱g hi u̱n de u̱n wu̱, wan-hur-o̱ u̱n wu̱a she'et u̱n de de̱e̱n. Komo u̱rege̱ wu̱ takante̱ bu u̱n o̱r u̱n wu̱ gu̱w-ne̱, kap campo̱-ne̱ u̱n ne'a-ne̱ ne̱, komo wu̱ rees, wu̱ su̱u̱s har mo̱ ho wu̱, 46 da-o̱ wan-hur-o̱ u̱n wu̱ mu̱u̱ne̱ de ken ho̱-de da-o̱ ka ko-gu̱w-wu̱ rwo̱ ye̱ o-da á, komo ba wu̱ u̱n nap. Wan-hur-o̱ u̱n wu̱ a re̱e̱se̱ wu̱ u̱r-ko̱o̱b de̱e̱n, mo̱sse̱ u̱n ka ye̱ yage̱ dor Ye̱so à.

47 “Ko-gu̱w-wu̱ nepse̱ rii-yo wan-hur-o̱ u̱n wu̱ co̱ne̱ wu̱ no̱m à, amba wu̱ zo̱nge̱ wu̱ nomot yo á, wu̱a su̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n caari-se u̱s-so̱ro̱g ne̱. 48 Amba ko-gu̱w-wu̱ nape̱ rii-yo wan-hur-o̱ u̱n wu̱ co̱ne̱ á, kap u̱n kaane̱ ne̱ wu̱ no̱mo̱g rii-yo wo̱, a bu'ut wu̱ à, a bu wu̱ amba de̱e̱n á. Shir co̱no̱g de̱e̱n be-de u̱n wu̱ Shir ya'ase̱ de̱e̱n à. Shir co̱no̱g timb komo be-de u̱n wu̱ Shir ya'ase̱ timb à.

Ye̱so rwo̱'o̱g m-wonge̱

(Mati 10:34-36)

49 “Me̱ u̱n haan remen u̱m ja'asu̱té̱ Shir o-co̱w, yo wu̱ hette̱ m-re̱e̱se̱ u̱n ya-u̱r-ba'as u̱r-ko̱o̱b à. Komo u̱m co̱no̱g ma a zee, wu̱ ciriste̱ piish u̱n ma-to̱ u̱n ye̱ u̱n re̱e̱se̱ u̱n ye̱ u̱r-ko̱o̱b ne̱. 50 Amba u̱r-takan, se̱ u̱m swo̱o̱g u̱r-ko̱o̱b har m-mar. U̱m ru̱'u̱sse̱ u̱r-hi se u̱m ko̱mo̱g.* 51 ¿Ze̱e̱-m no̱ me̱ u̱n haan o̱ remen dak-o̱ nomot gwu̱gwu̱? Ay, ba gwu̱gwu̱ á, amba m-wonge̱. 52 Takan-mo̱ m-mo̱ka hur-o̱ u̱n hun-ne̱ ne̱n taan o̱a wonge̱, tet u̱s-ryaab, u̱n yoor ne̱ komo yoor u̱s-ryaab, u̱n tet ne̱. 53 Tat-ne̱ u̱s-ryaab u̱n yakar-ne̱, komo yakar u̱s-ryaab u̱n tato u̱n ye̱ ne̱. In-ne̱ u̱s-ryaab u̱n yakar-ye̱ u̱n ye̱ ne̱ yan-ne'a-ne̱, komo yakar yan-ne'a-ne̱ u̱s-ryaab u̱n in-ne̱ u̱n ye̱ ne̱. Inu u̱n wà u̱s-ryaab u̱n ne'a-wu̱ u̱n wà ne̱, ne'a-wu̱ u̱n wà u̱s-ryaab u̱n inu u̱n campo̱ u̱n wu̱ ne̱.”†

Nap o-da

(Mati 16:2-3)

54 Ye̱so ze̱e̱ru̱ hun-ne̱, “Da-o̱ no̱ hyene̱ ke'ente̱-o ro̱ m-rwu̱u̱n so̱ u̱r-ho̱ran, no̱ m-ze̱e̱ kem a he, komo o̱ ro̱ m-he̱. 55 Komo da-o̱ no̱ hyene̱ yo-mo̱ m-rwu̱u̱n so̱ u̱r-ho̱rim, no̱ m-ze̱e̱ hund a no̱m, komo o̱ ro̱ m-no̱m. 56 Ya-o-she̱pe̱! No̱ m-hoks u̱n gwo̱t o-dak u̱n to̱n-o shir ne̱, komo no̱ ru̱r rii-yo he m-no̱m à. Amba no̱ hoks m-nap u̱n rii-yo me̱ m-no̱m á, remen no̱ ze̱e̱g no̱ nak Shir amba o-nip no̱ nap wu̱ á.

Hongse̱ no̱ u̱n wan-shoos u̱n du ne̱

(Mati 5:25-26)

57 “¿Remen yan o̱ no̱ ro̱tte̱ a piishe̱ hi u̱n no̱ rii-yo u̱r-bon yo no̱ he m-no̱m á? 58 U̱rege̱ ye̱ ken ye̱ he'ette̱ wo̱ be-de u̱n ko-Gwo̱mo, se̱nge̱ no̱ hongse̱ ka ma-to̱ u̱n ye̱ ne̱ ba no̱ u̱n wo̱ be-de u̱n ko-Gwo̱mo. U̱rege̱ no̱ no̱m káane̱ á, ye̱a nek wo̱ har be-de u̱n ko-Gwo̱mo, wu̱a bo̱pse̱ yan-saw-to̱ u̱t-gwo̱mo wo̱, komo ye̱a ke wo̱. 59 Wo̱a she'et káne̱, me̱ no̱ m-ru̱re̱ se̱ o ko̱mo̱g m-to̱p u̱n rii-yo ye̱ re̱ wo̱ à.”

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet

No̱a mer no̱ yage̱ no̱m u̱r-ba'as á

1 U̱n ka da-o̱ ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ ro̱ káne̱, ye̱ ru̱ru̱ Ye̱so ma-to̱ ya-o-Gariri-ye̱ Panti Biratus ho'e̱ da-o̱ ye̱ haante̱ Shir u̱t-seke̱ à. 2 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “¿Remen Panti Biratus ho̱o̱g ka ya-o-Gariri-ye̱ kaane̱, no̱ u̱n ze̱e̱ o̱ ye̱ jiishte̱ ye̱ ken ya-o-Gariri-ye̱ no̱m u̱r-ba'as se? 3 Ayyo̱, ko̱ hiin! Komo me̱ no̱ m-ru̱re̱, 'yar no̱ u̱r-ba'as, no̱ mu̱u̱n be-de Shir m-ba kaane̱ á no̱a mer bo̱ ye̱ mare̱ à. 4 Baks no̱ ya-o-Sirom o̱p u̱n eer [18] ye̱ kuke̱-o m-pipir ho̱me̱ à. ¿No̱ u̱n ze̱e̱ ba'as-de u̱n ye̱ jiishte̱ de u̱n ye̱ ken u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Urusharima à? 5 Ayyo̱, ko̱ hiin! Komo me̱ no̱ m-ru̱re̱, 'yar no̱ u̱r-ba'as, no̱ mu̱u̱n be-de Shir u̱n ba kaane̱ á no̱a mer bo̱ ye̱ mare̱ à.”

Sha-mo̱ u̱n ma-to̱ o-rum yo mate̱ á

6 Ye̱so ru̱ru̱ ye̱ ka sha-mo̱ u̱t-ma mo̱: “Wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro o-rum ne̱ u̱n kat-o̱ u̱n wu̱. Wu̱ haaru̱ hoob-o̱ u̱t-rum be-de u̱n yo, amba wu̱ kum ko̱ u̱r-gaan á. 7 Wu̱ ze̱e̱ru̱ wan-gu̱t-de o-kat, ‘Gwo̱t, hak-u̱s tet me̱ m-haan kane̱ hoob-o̱ u̱t-rum be-de u̱n ka rum-yo, komo me̱ kum ko u̱r-gaan á. Kups yo u̱r-'wu̱n! ¿Remen yan o̱ yo hette̱ m-ho̱ge̱ re̱re̱m-mo̱ o-dak?’ 8 Amba wan-gu̱t-de o-kat shasu̱ru̱, ‘Go̱s-wu̱, yage̱ yo temb, hak-o gaan a gu̱t, man hiin riib-se u̱n yo, u̱m ru̱'e̱ yo u̱t-wu̱u̱r. 9 U̱rege̱ yo makt hak-ye̱ ro̱o̱ne̱ à, no̱mo̱g u̱r-bon de̱e̱n, u̱rege̱ ne̱ yo mat á, ka da-o̱ wo̱a hoks yo m-kups.’ ”

Ye̱so 'yonste̱ ne'a-wu̱
go̱m haw-se à Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱

10 Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱, Ye̱so ro u̱r-yoos u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. 11 Wu̱ ken ne'a-wu̱ ro kane̱ u̱n wa-u̱t-ko̱t ne̱, wu̱ re̱e̱se̱ wu̱ u̱r-ko̱o̱b à. Har hak-u̱s o̱p u̱s-eer [18] wu̱ ro̱ haw-se, wu̱ m-hoks m-ine̱ te̱te̱ á. 12 Bo̱ Ye̱so hyente̱ wu̱ à, wu̱ agnu̱ru̱ wu̱, “Ne'a, go̱m ru ho'oste̱ wo̱!” 13 Ye̱so saku̱ru̱ kom-to̱ u̱n wu̱ n-to̱n u̱n ka ne'a-wu̱, wu̱ inu̱ru̱ te̱te̱, wu̱ bo̱mu̱ru̱ Shir.

14 Wu̱ ken wan-co-wu̱ u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir, no̱mu̱ru̱ u̱s-ryaab u̱nze Ye̱so taaste̱ go̱m Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱. Wu̱ no̱mu̱ru̱ u̱t-ma wu̱ ze̱e̱ru̱ hun-ne̱, “Ho̱-u̱t cind-to̱ ro̱ to̱ m-se̱nge̱, haan no̱ u̱n ka ho̱-u̱t cind-to̱ a taaste̱ go̱m-u̱s no̱, ba Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ á!”*

15 Go̱s-wu̱ shasu̱ru̱ wu̱, “No̱ ya-o-she̱pe̱! Ko̱ wu̱ ke a mo̱ro̱gse̱ na-ye̱ u̱n wu̱, ko̱ janka-ye̱ u̱n wu̱, komo wu̱ ruut ye̱ n-do̱ wu̱ ye'et ye̱ m-ho̱ Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱. 16 M-mo̱ka kane̱ ba'as-de á, a taase go̱m-o̱ u̱n ka ne'a-wu̱ Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱. Ko-yan-baag-o Ibrahi wu̱, komo ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ru̱'u̱te̱ wu̱ go̱m har hak-u̱s o̱p u̱s-eer [18]. Komo wu̱ jiishte̱ u̱t-gu̱t be-de Shir.” 17 Shas-o̱ u̱n wu̱ ya'ag yan-yage̱-to̱ u̱n wu̱ m-'e̱, amba hun-ne̱ ye̱ ro káne̱ à no̱mu̱ru̱ o-zak remen ka hyat-to̱ wu̱ no̱me̱ à.

Sha-mo̱ u̱t-ma to̱ u̱n ya'ane yo mosta

(Mati 13:31-32; Mark 4:30-32)

18 Ye̱so citu̱ru̱, “¿Re ne̱ gwo̱mo-to̱ Shir ro̱? ¿U̱n ya ne̱ u̱m he to̱ m-hongse̱? 19 Kaane̱ to̱ ro̱. Wu̱ ken ne̱t-wu̱ de̱k go̱-yo mosta wu̱ go̱o̱ru̱ u̱n kat-o̱ u̱n wu̱. Yo po̱tu̱ru̱ yo wargu̱ru̱ o-'yo, komo ye̱ge̱-no ce̱e̱ru̱ u̱t-kur u̱n jet-se u̱n yo.”

Sha-mo̱ u̱t-ma to̱ m-yist

(Mati 13:33)

20 Ye̱so citu̱ru̱ komo, “¿U̱n ya ne̱ u̱m he m-hongse̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir? 21 Kaane̱ to̱ ro̱. Ne'a de̱k m-yist wu̱ wu̱gsu̱ru̱ mo̱ be-de u̱n me'es kwo̱o̱z-u̱t yoor [40] to̱ m-hyò se̱ da-o̱ mo̱ ku̱tu̱kse̱ kap à.”

Ya o-ish o-re̱k yo

(Mati 7:13-14,21-23)

22 Ye̱so do̱ru̱ru̱ u̱t-bo̱ u̱n riib-o̱ u̱t-bo̱ ne̱, wu̱ ro̱ m-yoose̱ u̱n hun-ne̱, wu̱ ro̱ m-sho̱gbe̱ de o-Urusharima. 23 Wu̱ ken wu̱ citu̱ru̱ wu̱, “Go̱s-wu̱, ¿hun-ne̱ hiin o̱ Shir he m-gu?”

Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, 24 “No̱m no̱ m-se̱nge̱ no̱ cu̱w ya o-ish o-re̱k yo, remen hun-ne̱ de̱e̱n a se̱nge̱ ye̱ cu̱wu̱t amba ye̱a hoks á. 25 Wa-o-hur a ine̱ wu̱ tigu̱te̱ ish, ka da-de no̱ es n-do̱ u̱n ko̱'o̱t u̱n ish no̱ m-ze̱e̱, ‘teksu̱ te̱ ish.’ Wu̱a shes no̱, ‘Me̱ nap no̱ á!’ 26 Ka da-de no̱ shes, ‘Te̱ re̱e̱g, te̱ su̱ u̱n wo̱ ne̱, o yooste̱ u̱n bo̱-o te̱!’ 27 Amba wu̱a zee komo, ‘Me̱ nap no̱ á. Ine̱ no̱ be u̱n de. Kap no̱ yan-me̱n-u̱t jaas-to̱!’† 28 Kane̱ no̱ he u̱s-kan no̱ ti-m yin da-o̱ no̱ he Ibrahi m-hyan à u̱n Ishaku, Yakubu u̱n kap yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱ n-me̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir, amba Shir a 'ye no̱ ish-o m-co̱w á!‡ 29 Hun-ne̱ a haan rwu̱u̱n-mo̱ u̱r-ho̱ran u̱r-ho̱rim ne̱, so̱ o-ye'er u̱n so̱ o-baar ne̱, ye̱a she'et be-de u̱n biki-o̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir.§ 30 No̱a hyen, ka ye̱ hun-ne̱ 'yare̱ à, Shir a go̱ks ye̱, komo ka ye̱ hun-ne̱ go̱kse̱ à, Shir a 'yarag ye̱.”*

Ye̱so co̱no̱g o-Urusharima

(Mati 23:37-39)

31 U̱n ka da-o̱ hond hond ye̱ ken Parisa-ne̱ ye̱ haanu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so, ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “O cu̱ne̱, o yage̱, wo̱a ru m-mo̱ka kane̱ o warag de ken be-de, remen Here̱ [Atipas] co̱no̱g wo̱ m-ho̱.”

32 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “Ha no̱ ru̱re̱ Here̱ ká wo̱-yo o-tuk-yo, ‘Me̱ u̱n yan-se u̱n ya-u̱t-ko̱t komo me̱ u̱n ta'as u̱s-go̱m caane̱ u̱n buk ne̱, ho̱-u̱r atette̱-de man kom se̱nge̱-m re.’ 33 Kap u̱n kaane̱ ne̱, man bu̱p o-co̱w caane̱, m-buk, n-yisho̱ ne̱, u̱n no̱m u̱r-bon hun-ne̱ ho wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir de ken be-de á se̱ o-Urusharima.

34 “Ya-o-Urusharima,

ya-o-Urusharima!

O ho̱o̱g yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir, o ho̱o̱g ye̱ Shir to̱mnu̱ wo̱ à! So̱o̱ re o̱ u̱m ro co̱nge̱ sak u̱n kom-u̱t re n-to̱n u̱n hun-ne̱ ru, bo̱ kiit-o ro̱ m-ho̱k u̱n yakar-ye̱ u̱n yo u̱n ku̱ku̱n-to̱ u̱n yo à, amba no̱ yagu̱ me̱ m-nomot á. 35 Remen kaane̱ Shir a 'yer pyo-o u̱n ko̱n-se u̱n Shir ru. Me̱ no̱ m-ru̱re̱, no̱a hyen me̱ á, se̱ da-o wo̱o̱nte̱ o̱ no̱ hette̱ m-ze̱e̱, ‘Shir hu̱u̱ wu̱ u̱t-kom, wu̱ haane̱ u̱n be̱e̱b-u̱r Yawe à.’† ”

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass

Ye̱so 'yonste̱ wan-go̱m

1 De ken Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ de, Ye̱so haag wu̱ reet rii-yo m-re̱ u̱n hur-o u̱n wu̱ ken caari-wu̱ wu̱ u̱n Parisa-ne̱, hun-ne̱ ro̱ Ye̱so m-gwo̱t me̱kse̱. 2 Wu̱ ken ne̱t-wu̱, wu̱ na-se u̱n wu̱, u̱t-kom ne̱ ro huse̱ à, haanu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so. 3 Ye̱so citu̱ru̱ yan-Napse̱ o-karamsa u̱n Parisa-ne̱ ne̱, “¿Karamsa-o na ze̱e̱g a taas go̱m Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ ko̱ o̱ ze̱e̱ á?”

4 Amba ye̱ ze̱e̱ rii á. Ye̱so deku̱ru̱ ka ne̱t-wu̱, wu̱ taasu̱ru̱ go̱m-o u̱n wu̱, komo Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱ arag. 5 Ka da-de wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “U̱rege̱ u̱n be-u̱r no̱, wà, ko̱ o-na yo u̱n wan-gaan he̱bu̱te̱ u̱r-dù Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱, ¿no̱a hu̱ssu̱ne̱ yo u̱n Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ ba u̱n naas o-da á?”*

6 Amba ye̱ hoks wu̱ m-shas u̱n ka cot-o̱ á.

M-yar u̱n gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi ne̱

7 Ye̱so we̱re̱g bo̱ ye̱ ken hamat-ne̱ ye̱ ro̱ m-daag u̱n be-to̱ jiishe̱ u̱r-bon à, wu̱ ru̱ru̱ ye̱ ka sha-mo̱ u̱t-ma mo̱: 8 “Wu̱ ken wu̱ bene̱ no̱ gwo̱nge̱-o̱ u̱t-ge, no̱ she'et u̱n be-to̱ jiishe̱ u̱r-bon á. A nom a banag wu̱ jiishe̱ no̱ u̱t-go̱s à. 9 Komo wa-u̱r-ben, wu̱ banu̱ no̱ à, wu̱a haan wu̱ zee wo̱, ‘Ine̱, o 'ye wu̱ ka ká be-de.’ Ka da-de wo̱a ho̱ge̱ m-'e̱ komo o warag m-she'et u̱n de ken be-de n-dak. 10 Amba a bene̱ no̱, ha no̱, no̱ she'et pakse̱, remen wu̱ banu̱ no̱ à wu̱a haan be u̱n du wu̱ zee, ‘Daan n-to̱n nay yo, u̱n be-de jiishe̱ à.’ Wo̱a re̱ u̱r-ho̱ u̱n hyan-o̱ ye̱ a bane̱ à.† 11 Remen kaane̱, co̱w-o o-gaan yo u̱n wu̱ deete̱ hi u̱n de u̱n wu̱ n-to̱n ne̱ à, Shir a kergu̱nte̱ wu̱ n-dak. Komo wu̱ e̱sse̱ hi u̱n de u̱n wu̱ n-dak à, Shir a deet wu̱ n-to̱n.”‡

12 Ka da-de, Ye̱so ze̱e̱ru̱ wa-o-biki, “Wo̱ band nay ru á, komo wo̱ band hen-ne̱ ru á ko̱ baag-o ru á, komo wo̱ band ya-o-kwu̱m ko̱ yan-bo̱r-se u̱n hur-o ru á, remen ye̱a topo wo̱ yo o nome̱ ye̱ à. 13 Amba da-o̱ wo̱ ine̱ o-biki, ban ko̱o̱b-ne̱, u̱n ryam-ne̱ ne̱ u̱n po̱-ne̱ ne̱. 14 Komo Shir a hu̱u̱ wo̱ u̱t-kom, remen ye̱a hoks wo̱ m-tope̱ á. Shir a hu̱u̱ wo̱ be-de u̱n hun-ne̱ kashi-ye̱ mare̱ à, ho̱-de ye̱ he m-ine̱ à.”

Sha-mo̱ u̱t-ma to̱ u̱n caari-o o-biki

(Mati 22:1-10)

15 Bo̱ wan-gaan be-de u̱n ka hun-ne̱ ye̱ ro̱ tara, remen ye̱ reet rii-yo m-re̱ ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Ya-o-zak-ye̱ ka ye̱ he m-she'et tara be-de u̱n biki-o̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir à!”

16 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “A no̱mo̱g wu̱ ken ne̱t-wu̱, wu̱ no̱me̱ caari-o̱ o-biki à, o̱ wu̱ bente̱ hun-ne̱ de̱e̱n à. 17 Bo̱ da-o̱ o-biki wo̱o̱nte̱ à, wu̱ to̱mu̱ru̱ gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱, ye̱ ru̱re̱ hamat-ne̱ ye̱ u̱n wu̱, ‘Rwu̱u̱n no̱, ko̱ wu̱ ke zo̱ngsu̱te̱!’ 18 Amba ye̱ taknu̱ru̱ hoob-o u̱s-cow kap, gaan u̱n gaan. Wu̱ takne̱ à ze̱e̱ru̱ ko-gu̱w, ‘U̱m o̱o̱g o-kat, komo u̱m co̱no̱g m-ha u̱m gwo̱to̱n o̱, hakku̱re̱ ze̱e̱ wu̱ ho̱ge̱ ko̱n-u̱s re!’ 19 Wu̱ ken wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘U̱m o̱o̱g na o̱p ye̱ u̱t-kerem, u̱m co̱no̱g m-ha u̱m megerte̱ ye̱, hakku̱re̱ ze̱e̱ wu̱ ho̱ge̱ ko̱n-u̱s re.’ 20 Wu̱ ken wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘U̱m ko̱mo̱g o̱ ka biki-o̱ u̱t-ge, remen kaane̱ man hoks m-habe̱ á.’

21 “Ka ko-gu̱w-wu̱ wargu̱ru̱ wu̱ ru̱ru̱ wan-hur-o̱ u̱n wu̱. Wan-hur-o̱ u̱n wu̱ swo̱o̱ru̱ u̱s-ryaab. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ko-gu̱w, ‘M-mo̱ka ru, o do̱re̱ u̱s-co̱w u̱s-bu̱ ne̱ se o-bo̱, o band ko̱o̱b-ne̱, ryam-ne̱, u̱n po̱-ne̱ ne̱.’ 22 Bo̱ jimu̱te̱ à, ko-gu̱w ze̱e̱ru̱, ‘Go̱s-wu̱, u̱m ho̱gu̱te̱ ma-u̱t ru, u̱m no̱mo̱g komo bo̱ o zee à, amba be-u̱r kusse̱ remen ye̱ ken ye̱.’ 23 Wa-o-hur ze̱e̱ru̱ ko-gu̱w, ‘Ru u̱n co̱w-se o-bo̱, u̱s-bu̱ ne̱, o ze̱e̱ hun-ne̱ co̱wo̱n n-me̱ remen hur-o re shiit.’ 24 Me̱ no̱ m-ru̱re̱ ko-wan-gaan be-de u̱n ye̱ u̱m ro bange̱ à, wu̱a rek rii-yo m-re̱ yo m-no̱me̱ á.”

Dor Ye̱so ro̱ u̱s-nu̱ ne̱

(Mati 10:37-38)

25 De ken ho̱-de bo̱ bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ de̱e̱n ro u̱n do̱re̱ u̱n Ye̱so à, wu̱ waktu̱ru̱ wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, 26 “Yatt-wu̱ he warag wan-neke̱-m re ye̱ á, se wu̱ co̱no̱g me̱ arge̱ tato u̱n wu̱, u̱n inu u̱n wu̱ ne̱, ne'a u̱n wu̱, u̱n yakar ne̱, hen-ne̱ u̱n se̱k-ye̱ ne̱, u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ komo.§ 27 Ka ye̱ 'yare̱ de̱k u̱n kan-o̱ u̱n ye̱, ye̱ do̱nd me̱ á, yan-neke̱-m re ye̱ á.*

28 “U̱rege̱ wu̱ ken wu̱ be-u̱r no̱ co̱no̱g u̱t-mà, wu̱ she'et tara wu̱ neps yo wu̱ he m-ho̱ be-de u̱n ka mà-to̱ à, wu̱ gu̱t u̱rege̱ wu̱ ro̱ u̱n hwo̱r ne̱ ye̱ wu̱ hette̱ kom u̱n ka mà-to̱ à. 29 U̱rege̱ wu̱ ro̱tt á, wu̱a hoks ko̱m u̱n ka mà-to̱, to̱ wu̱ takne̱ á, komo kap bo̱n ye̱ hyane̱ bo̱ wu̱ takne̱ à ye̱a nemes wu̱. 30 Ye̱a zee, ‘Wu̱ ka ne̱t-wu̱ takante̱ u̱t-mà amba wu̱ hoks m-ko̱m á!’

31 “U̱rege̱ ko-gwo̱mo ruug u̱n hun-ne̱ ne̱ dugu-u̱s o̱p [10,000], ye̱ dumut u̱n wu̱ ken ko-gwo̱mo-wu̱ ne̱, wu̱ heene̱ wu̱ m-dum à u̱n hun-ne̱ ne̱ dugu u̱r-kwo̱o̱z, [20,000] wu̱a she'et u̱r-takan wu̱ ceker, u̱rege̱ wu̱ ro̱ m-'wo̱ns ne̱ wu̱ dumut u̱n wu̱ ka ko-gwo̱mo-wu̱ ne̱. 32 U̱rege̱ wu̱ ro̱tt á, wu̱a tom yan-to̱m-ye̱ u̱n wu̱ be-de u̱n wu̱ ka ko-gwo̱mo-wu̱, wu̱ ko̱n wu̱ ye̱ she'et ba u̱t-ween cin ba ye̱ u̱n 'gone̱. 33 U̱n ka bu̱-yo o-gaan, ko̱ wan-gaan be-u̱r no̱ wu̱a hoks me̱ m-do̱re̱ á, se̱ wu̱ ya'aste̱ kap bo̱ u̱n rii-yo wu̱ ro̱tte̱ à.”

Po̱r-mo̱ o-hwaa

(Mati 5:13; Mark 9:50)

34 “Po̱r-mo̱ u̱r-bon ne̱, amba u̱rege̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n mo̱ teeste̱, co̱w ro̱ ko̱n, yo a hette̱ mo̱ m-muut m-po̱r komo á. 35 Mo̱ kus u̱r-bon ne̱ o-dak á, ko̱ be-de u̱t-wu̱u̱r, a mo̱ m-uks. Ho̱gu̱ no̱, u̱rege̱ no̱ ro̱ u̱t-to̱ ne̱.”

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan

Ca-yo e̱ge̱ à

(Mati 18:12-14)

1 De ken ho̱-de yan-go̱ks u̱n tar, u̱n ye̱ ken ya-u̱r-ba'as ne̱, ye̱ haante̱, ye̱ ho̱gu̱té̱ ma-u̱t Ye̱so. 2 Parisa-ne̱ u̱n yan-Yoos-de o-karamsa ne̱ taknu̱ru̱ u̱s-cenene, “Ka ne̱t-wu̱ go̱kste̱ ya-u̱r-ba'as, komo wu̱ re u̱n ye̱ ne̱!”* 3 Kane̱ Ye̱so ru̱ru̱ ye̱ ka sha-mo̱ u̱t-ma mo̱:

4 “Wu̱ ken wu̱ ro u̱n ca-ne̱ zungu-o gaan, [100] komo gaan-o egu̱ru̱ wu̱. ¿Ya ne̱ wu̱ he m-no̱m? Wu̱a yage̱ ye̱ ka o-zungu ba o-gaan [99] u̱t-re̱, wu̱ heet hoob-o u̱n ka gaan-yo se̱ wu̱ hyante̱ yo. 5 Da-o̱ wu̱ hyande̱ yo, wu̱a no̱m o-zak har wu̱ sagbu̱ne̱ yo u̱t-gar, wu̱ jonte̱ yo o-hur. 6 Wu̱a de̱ke̱n yo o-hur. Ka da-de wu̱ agan nay-ne̱ u̱n yan-bo̱r-se u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ ne̱, wu̱ zee ye̱, ‘Me̱ o-zak ne̱, u̱m hyante̱ ca-yo e̱ge̱ me̱ à. Gu no̱ me̱ o-zak!’ 7 Me̱ no̱ m-ru̱re̱, go̱n kaane̱, Shir a no̱m o-zak o̱ jiishe̱ o̱ kàà n-to̱n, remen wan-gaan wa-u̱r-ba'as-wu̱ waktu̱ne̱ be-de Shir à, har zak-o̱ jiishe̱ o̱ u̱n hun-ne̱ o-zungu ba o-gaan à [99], ye̱ ro̱ be-de Shir à.

Hwo̱r-yo e̱ge̱ à

8 “Ko̱ komo, ne'a-wu̱ ro u̱n hwo̱r ne̱, ye̱ a no̱me̱ o-kwo̱m à o̱p, gaan-o e̱gu̱ru̱ wu̱. ¿Ya ne̱ wu̱ he m-no̱m? Wu̱a su u̱r-pitirra, wu̱ wishe̱ hur-o̱ u̱n wu̱ kap, wu̱ gu̱t ko̱ de ke ko'so-de se̱ wu̱ hyanag yo. 9 Da-o̱ wu̱ hyene̱ yo, wu̱a agan nay u̱n wu̱ ne̱, u̱n yan-bo̱r-se u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ ne̱ be-u̱r gaan, wu̱a zee ye̱, ‘Me̱ o-zak ne̱ de̱e̱n, u̱m hyanag ka hwo̱r-yo, yo e̱ge̱ me̱ à. Gu no̱ me̱ o-zak!’ 10 Kang-o gaan kane̱, me̱ no̱ m-ru̱re̱, yan-to̱m-ye̱ Shir ro̱ m-no̱m o-zak remen wan-gaan-wu̱ waktu̱ne̱ wu̱ do̱re̱ Shir à.”

Wà-wu̱ e̱ge̱ à

11 Ye̱so dooru̱ m-ze̱e̱, “Wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n yakar ne̱ yoor, yan-campo̱-ne̱. 12 Ka wu̱ ro̱ re̱k-wu̱ à ze̱e̱ru̱ tato u̱n wu̱, ‘Ya'as me̱ yo ro̱ yo ma re à, be-de u̱n saw-u̱t ru m-mo̱ka.’ Ka tato-o wongu̱ru̱ ye̱ saw-to̱ u̱n wu̱ be-u̱t yoor. 13 U̱t-ho̱ hiin, ka wu̱ ro̱ re̱k-wu̱ à babu̱ru̱ saw-to̱ u̱n wu̱ to̱ a wonge̱ ye̱ à. Wu̱ ruuru̱ u̱n hwo̱r ne̱ wu̱ yage̱ o-hur. Wu̱ haaru̱ o̱ ken dak-o̱ u̱r-hew ne̱, kane̱ wu̱ sabu̱rse̱ hwo̱r-ye̱ u̱n wu̱, u̱n she'et-de ba u̱r-bon. 14 Wu̱ ho̱o̱ru̱ kap yo wu̱ ro̱tte̱ à. Ka da-o̱ me̱r 'henu̱ru̱ u̱n ka dak-o̱, komo wu̱ ro̱tt rii á. 15 Wu̱ haaru̱ u̱r-gu̱wu̱s be-de u̱n wu̱ ken ne̱t-wu̱ u̱n ka dak-o̱. Ka ne̱t-wu̱ heetu̱ru̱ ka wà-wu̱ be-de u̱n ye̱ge̱-are̱de wu̱ ye'et ye̱ rii-yo m-re̱. 16 Ka wà-wu̱ co̱nu̱ru̱ wu̱ re wu̱ ciig u̱n ku̱k-to̱ u̱n yoor-to̱ u̱n are̱de, amba yatt-wu̱ ya'e̱ wu̱ rii-yo m-re̱ á. 17 U̱r-ko̱m, wu̱ mu̱u̱nu̱ru̱ u̱n we̱e̱r-se u̱n wu̱ cas cas. Wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘Yan-no̱me̱ u̱n tato re m-se̱nge̱, ye̱ ro̱ u̱n rii-yo m-re̱ ne̱ kap, yo ye̱a hoks m-ko̱m á, amba me̱ ka kane̱ u̱n mar-mo̱ u̱n me̱r! 18 Man ine̱ m-warag be-u̱r tato re, u̱m zee, “Tato re, u̱m nomote̱ Shir u̱r-ba'as, u̱m nomo wo̱ u̱r-ba'as. 19 Me̱ bo'os o do me̱ m-aag wà ru á, de̱k me̱ u̱ntu̱n wan-gaan be-de u̱n gu̱w-ne̱ ru.” ’ 20 Wu̱ inu̱ru̱ kane̱ wu̱ bo̱pu̱ru̱ o-co̱w wu̱ ro̱ m-warag be-u̱r tato u̱n wu̱.

“Cin wu̱ ro̱ u̱r-hew ne̱ o-hur ne̱, da-o̱ tato u̱n wu̱ hyambe̱ wu̱ à, wu̱ ho̱gu̱ru̱ u̱r-'wo̱n u̱n hur-de u̱n wu̱, komo wu̱ ruuru̱ o-rek, wu̱ hamtu̱ru̱ wà u̱n wu̱, wu̱ patu̱ru̱ wu̱. 21 Ka wà-wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘Tato re, u̱m nomote̱ Shir u̱r-ba'as, u̱n wo̱ ne̱. Me̱ bo'os o do me̱ m-aag wà ru á!’ 22 Amba ka tato-o̱ agnu̱ru̱ gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘Ho̱r-m-ho̱r! Hantu̱ no̱ gund-to̱ jiishe̱ u̱r-bon à no̱ tu̱pe̱ wu̱. Tu̱pu̱ no̱ wu̱ o-kwo̱t u̱n jow-yo u̱n wu̱, komo no̱ tu̱pe̱ wu̱ u̱t-ka'ante̱ u̱n na-se u̱n wu̱. 23 Ka da-de no̱ gu̱t marikki-yo m-se̱m, no̱ pen yo, a nom no̱ biki-o̱ o-zak! 24 Remen ka wà re wu̱ ro marag, amba m-mo̱ka wu̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱. Wu̱ ro e̱gu̱te̱, amba m-mo̱ka wu̱ mu̱u̱nte̱.’ Remen kaane̱ komo ye̱ taknu̱ru̱ o-biki.

25 “U̱n ka da-o̱ Wà-wu̱ ro se̱k-wu̱ à ro o-kat. Wu̱ ro̱ m-jo'on o-hur, bo̱ wu̱ wo̱o̱nte̱ yow yow o-hur ne̱ à, wu̱ ho̱gu̱ru̱ u̱t-dum u̱s-se̱p ne̱. 26 Wu̱ agnu̱ru̱ ko-gu̱w wan-gaan wu̱ citu̱ru̱ wu̱, ‘¿Ya a m-no̱m?’ 27 Ka ko-gu̱w-wu̱ shasu̱ru̱ wu̱, ‘Heno ru wu̱ jo'one̱, komo tato ru panag marikki-yo m-se̱m, remen wu̱ mu̱u̱nte̱ o-hur ke̱rke̱r.’

28 “Ka se̱k-wu̱ wu̱ swo̱o̱ru̱ u̱s-ryaab, wu̱a tu̱w ka hur-o̱ á. Tato u̱n wu̱ rwu̱u̱nu̱ru̱ wu̱ ko̱nu̱ru̱ wu̱, wu̱ co̱wo̱n n-me̱ o-hur. 29 Amba wu̱ shasu̱ru̱ tato u̱n wu̱, ‘Gwo̱t, ka hak-se kap, me̱ m-se̱nge̱ u̱ntu̱n ko-gu̱w, komo me̱ nomo wo̱ ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ á. Wo̱ 'ya me̱ ko ya o-gwo̱o̱r u̱m nomot o-biki u̱n nay re ne̱ á. 30 Amba ka wà ru wu̱ sabu̱rsu̱te̱ saw-u̱t ru kap be-de u̱n ne'a-ne̱ ye̱ hwaa, komo da-o̱ wu̱ jo'one̱ o-hur à, o panag marikki-yo m-se̱m remen wu̱!’ 31 Ka tato-o̱ shasu̱ru̱ wu̱, ‘Wà re, wo̱ kane̱ ko̱ o̱ ke da-o̱ u̱n me̱ ne̱, komo kap yo ma re yo ma ru yo. 32 Amba depete̱ a no̱m o-zak o-biki ne̱, remen heno ru ro marag, amba m-mo̱ka wu̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱, wu̱ ro e̱gu̱te̱, amba m-mo̱ka wu̱ mu̱u̱nte̱.’ ”

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind

We̱e̱r-se u̱n wan-baab-to̱ u̱t-saw

1 Ye̱so ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “A no̱mo̱g wu̱ ken ne̱t-wu̱ ko-ya-o-kwu̱m, wu̱ ro̱ u̱n ko-gu̱w ne̱ wan-bebe̱ u̱n wu̱ u̱t-saw. Wu̱ ken wu̱ ru̱ru̱te̱ ka ko-ya-o-kwu̱m-wu̱ u̱nze wan-bebe̱ u̱n wu̱ u̱t-saw ro̱ wu̱ u̱n sabu̱rse̱ u̱n hwo̱r. 2 Remen kaane̱ wu̱ agnu̱ru̱ wan-bebe̱ u̱n wu̱ u̱t-saw. Wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, ‘U̱m ho̱gu̱te̱ wo̱ me̱ m-sabu̱rse̱ u̱n hwo̱r. Remen kaane̱ kamsu̱ndu̱ me̱ saw-u̱t re, u̱m wongsu̱te̱ wo̱ u̱n baab-to̱ u̱n saw-u̱t re ne̱.’ 3 Ka ko-gu̱w-wu̱ ze̱e̱ru̱ hi u̱n de u̱n wu̱, ‘A wongse̱ me̱ u̱n se̱nge̱-m re ne̱. ¿Ya ne̱ u̱m he no̱m? Me̱tt m-'wo̱ns mo̱ to̱m á, komo me̱ m-ho̱ge̱ m-'e̱ mo̱ u̱s-ko̱n. 4 M-mo̱ka u̱m nak yo u̱m he no̱m à! Remen da-o̱ se̱nge̱-m re te'e̱, man kum nay-ne̱, ye̱ he me̱ m-barke̱ ye̱ gu me̱ u̱n hur-to̱ u̱n ye̱ à.’

5 “Wu̱ agnu̱ru̱ hun-ne̱ kap ye̱ ka wan-hur-o̱ u̱n wu̱ ro̱ m-do̱re̱ u̱t-mo̱o̱g à. Wu̱ citu̱ru̱ wu̱ u̱r-takan. ‘¿Re ho̱ o̱ a wo̱ m-do̱re̱ u̱r-mo̱o̱g?’ 6 Wu̱ shasu̱ru̱, ‘Tur-to̱ m-no̱w o-zungu [100].’ Wan-baab-to̱ u̱t-saw ze̱e̱ru̱ wu̱, ‘Taku̱rda-o̱ u̱t-mo̱o̱g o̱ ka, she'et, o ge̱n kwo̱o̱z-u̱t yoor u̱n o̱p [50] ho̱r-m-ho̱r.’ 7 Wu̱ dooru̱ m-cit u̱n wu̱ ken wu̱, ‘Wo̱ komo ¿re ho̱ o̱ a wo̱ m-do̱re̱?’ Wu̱ shasu̱ru̱, ‘U̱t-buhu to̱ u̱n hyo dugu-o gaan [1,000].’ Wan-baab-to̱ u̱t-saw ze̱e̱ru̱ wu̱, ‘Taku̱rda-o̱ u̱t-mo̱o̱g o̱ ka, ge̱n zungu-u̱s eer [800].’

8 “Remen kaane̱ bo̱ ka ma-to̱ rwu̱u̱ne̱ à, ka wa-o-kwu̱m, wu̱ bo̱mo̱g wan-bebe̱ u̱n wu̱ u̱t-saw u̱s-we̱e̱r bo̱ wu̱ no̱me̱ ka we̱e̱r-se ba u̱r-bon se̱ à. Kang-o gaan, hun-ne̱ ye̱ do̱re̱ Shir á, ye̱ ro̱ u̱s-we̱e̱r ne̱ be-de u̱n mo̱ro̱gse̱ u̱t-saw to̱ ye̱ hette̱ ho̱ge̱ m-re̱re̱m à, ka hun-ne̱ ye̱ jiishte̱ ka ye̱ do̱re̱ Shir à, gun hi u̱n de u̱n ye̱, u̱n no̱m u̱n rii-yo Shir hette̱ m-no̱m o-zak u̱n ye̱ ne̱ à.”

9 Ye̱so dooru̱ m-ze̱e̱ komo, “Remen kaane̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱, gu no̱ o̱r u̱n no̱ u̱n rii-yo no̱ ro̱tte̱ u̱n ka dak-o̱ à, remen Shir barku̱tu̱ no̱ n-me̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱, da-o̱ yo teese̱ à. 10 Bo̱ u̱n wu̱ no̱me̱ o-nip u̱n rii hiin à, wu̱a no̱m o-nip u̱n rii caari, komo bo̱ u̱n wu̱ wuke̱ o-nip u̱n rii re̱k-yo à, wu̱a wuke̱ o-nip u̱n rii caari. 11 U̱rege̱, no̱ hoks m-no̱m o-nip u̱n rii-yo no̱ kume̱ u̱n ka dak-o̱ á, Shir a bo̱psu̱ no̱ kashi u̱n rii n-To̱n á. 12 Komo u̱rege̱ no̱ hoks m-no̱m o-nip u̱n rii-yo Shir bo̱psu̱ no̱ u̱n ka dak-o̱ á, wu̱a bo̱psu̱ no̱ rii n-To̱n á.

13 “Ko-gu̱w wan-gaan wu̱a hoks nome̱ u̱n ne̱n yoor m-gu̱w á. Go̱ u̱n ka ko-gu̱w wu̱a yage̱ wan-gaan, wu̱ cu̱n wan-gaan, ko wu̱ nome̱ wan-gaan o-do̱ro̱tte̱ wu̱ yage̱ wan-gaan. Remen kaane̱ no̱a hoks m-nome̱ u̱n Shir m-gu̱w no̱ nome̱ hwo̱r komo á.”*

Ye̱so rwo̱ro̱g to̱ ken ma-to̱

(Mati 11:12-13; 5:31-32; Mark 10:11-12)

14 Bo̱ Parisa-ne̱ ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, ye̱ hagu̱ru̱ Ye̱so remen ye̱ ro̱ u̱n co̱n-to̱ u̱n hwo̱r ne̱. 15 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ co̱no̱g hun-ne̱ zee no̱ u̱n me̱n-u̱t pus-to̱ ne̱, amba Shir nepse̱ no̱ yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ ye̱. Remen rii-yo hun-ne̱ bo̱pe̱ kom-u̱t yoor à, be-de u̱n Shir rii-yo á.

16 “Karamsa-o Mosa u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱ ro gwo̱mo-to̱ u̱n kumu u̱n ho̱o̱g rem na u̱n Yahuda-ne̱ har da-o Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱. Bo̱ u̱n da-o Yohana, me̱ u̱n yan-neke̱-m re ne̱ rwo̱ro̱g, Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir. Komo hun-ne̱ de̱e̱n se̱ngu̱te̱ ye̱ go̱kste̱ to̱.† 17 Amba jiishte̱ busbus a po̱ro̱gse̱ o-dak o-To̱n ne̱, da a zee a jorote̱ gom-de jiishe̱ u̱s-re̱k à, de u̱n karamsa-o̱ Shir.‡

18 “Ko̱ wu̱ ke campo̱ wu̱, ho'ose̱ ne'a u̱n wu̱, wu̱ gaaru̱ wu̱ ken ne'a-wu̱, wu̱ no̱mo̱g ba'as-de u̱n m-bu̱kku̱n, komo ko̱ wu̱ ke campo̱-wu̱ ga'e̱ ka ne'a-wu̱ a ho'ose̱ à, wu̱ ma wu̱ no̱mo̱g ba'as-de u̱n m-bu̱kku̱n.§

Ko-ya-o-kwu̱m u̱n Razarus ne̱

19 “A no̱mo̱g wu̱ ken ne̱t-wu̱ ko-ya-o-kwu̱m, wu̱ co̱pe̱ u̱t-gund to̱ ro̱ pukpuk à to̱ u̱n hwo̱r de̱e̱n, wu̱ ro̱ m-ho̱ge̱ re̱re̱m-mo̱ ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱ ko̱ de ke ho̱-de. 20 Wu̱ ken ko-ko̱o̱b-wu̱ ro komo káne̱, a wu̱ m-ze̱e̱ Razarus. Wu̱r-o̱ u̱n wu̱ kap nat-to̱, a wu̱ m-hante̱ u̱n ish-o̱ hur-o̱ u̱n ka wa-o-kwu̱m-wu̱, 21 remen wu̱ reet ga-to̱ ro̱ m-he̱'e̱n u̱n ka ko-ya-o-kwu̱m-wu̱ n-dak à, da-o wu̱ ro̱ m-re̱ à. Ye̱ge̱-wo̱ masu̱ru̱ m-haan ye̱ ro̱ m-rekem u̱n nat-to̱ u̱n wu̱.

22 “Ka ko-ko̱o̱b-wu̱ maru̱ru̱, yan-to̱m-ye̱ Shir de̱ku̱ru̱ wu̱ ye̱ heetu̱ru̱ wu̱ n-riib Ibrahi, be-de o-biki n-To̱n u̱n Shir. Komo ka ko-ya-o-kwu̱m-wu̱ maru̱ru̱, hun-ne̱ jo̱ku̱ru̱ wu̱. 23 Komo n-me̱ o-kuub o-ra, wu̱ ro̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b, wu̱ dassu̱ru̱ u̱r-hi wu̱ hyambu̱ru̱ Ibrahi u̱r-hew ne̱, u̱n Razarus ne̱ u̱n riib-o̱ u̱n wu̱. 24 Wu̱ aagu̱ru̱, ‘Tato re Ibrahi, ho̱ge̱ 'wo̱n u̱n de, o to̱mo̱n Razarus wu̱ ru̱ jow-yo u̱n wu̱ m-ho̱, wu̱ haan, wu̱ gwu̱'u̱rse̱ rem u̱n de, remen me̱ m-swo̱ u̱r-ko̱o̱b n-me̱ o-ra!’

25 “Amba Ibrahi ze̱e̱ru̱, ‘Baks, wà re o, da-o̱ u̱n ho̱o̱g-m ru o ho̱gu̱te̱ m-re̱re̱m, Razarus komo swo̱o̱g u̱r-ko̱o̱b. Amba m-mo̱ka wu̱ ro̱ m-ho̱ge̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n wu̱ káne̱, wo̱ ne̱, wo̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b. 26 Kane̱ komo, caari-o̱ o-kuub ro̱ ko̱n u̱n te̱te̱ na, remen ye̱ co̱ne̱ m-pas be be-u̱r no̱ ye̱a hoks á, káne̱ komo, yatt-wu̱ he hoks m-passan be-de no̱ ro̱ wu̱ haante̱ be-de te̱ ro̱ á.’ 27 Ka ko-ya-o-kwu̱m-wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘U̱m ko̱no̱g wo̱, tato re Ibrahi, to̱m Razarus u̱n hur-o tato re. 28 Me̱ u̱n hen-ne̱ ne̱ taan campo̱-ne̱. Wu̱ he wu̱ nek ye̱ u̱t-to̱ remen me̱ co̱n ye̱ ma ye̱ haan u̱n ka be-de u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b de á.’

29 “Amba Ibrahi shasu̱ru̱, ‘Mosa u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱ ro̱ ko̱n ye̱ he nak u̱n hen-ne̱ ru u̱t-to̱ à. Depete̱ hen-ne̱ ru ho̱ge̱ ma-to̱ u̱n ye̱.’ 30 Ka ko-ya-o-kwu̱m-wu̱ shasu̱ru̱, ‘To̱ ka bo'os á, tato re Ibrahi! Amba u̱rege̱ wu̱ ken wu̱ inite̱ be-de u̱n margan-ne̱ wu̱ he be-de u̱n ye̱, ka da-de ye̱a yage̱ no̱m u̱r-ba'as.’ 31 Amba Ibrahi ze̱e̱ru̱ wu̱, ‘U̱rege̱ ye̱ ho̱ge̱ Mosa u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱ á, ye̱a ho̱ge̱ á ko̱ wu̱ ken wu̱ ine̱ be-de u̱n margan-ne̱.’ ”

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor

U̱r-ba'as

(Mati 18:6-7,21-22; Mark 9:42)

1 Ye̱so ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “Meger-u̱t ro̱ ko̱n to̱ he hante̱ u̱r-ba'as à, amba Shir a tu̱ks ka wu̱ hante̱ ka meger-to̱ à! 2 A jiish wu̱ u̱r-bon a gege̱ wu̱ ta'ar-de u̱r-na u̱n ge̱ks-de u̱n wu̱ a jorbe̱ wu̱ n-me̱ m-sa, da a zee wu̱ rwo̱'e̱ wan-gaan be-de u̱n ka yakar-ye̱ no̱m u̱r-ba'as. 3 Remen kaane̱ gwo̱t no̱ yo no̱ m-no̱m à!

“U̱rege̱ o̱r ru wan-dor nomote̱ wo̱ u̱r-ba'as, ru̱ru̱ wu̱, u̱rege̱ wu̱ yagu̱te̱ do̱ u̱n no̱m u̱r-ba'as o no̱me̱ wu̱ u̱r-ho̱.* 4 U̱rege̱ wu̱ nomote̱ wo̱ u̱r-ba'as ho̱-u̱r gaan o-ta'yoor, komo ko̱ o̱ ke da-o̱ wu̱ haan wu̱ zee wo̱, ‘Man do̱ á,’ no̱me̱ wu̱ u̱r-ho̱.”

E̱ss u̱t-ma

5 Yan-To̱m Ye̱so ze̱e̱ru̱ Go̱s-wu̱, “Do te̱ m-'wo̱ns remen te̱ e̱ste̱ ma-u̱t ru.”

6 Ye̱so shasu̱ru̱, “U̱rege̱ no̱ ro̱ u̱n e̱ss u̱t-ma ne̱ u̱ntu̱n go̱-yo jiishe̱ u̱s-re̱k à u̱ntu̱n go̱-yo mosta, no̱a hoks m-ze̱e̱ u̱n ka 'yo-yo, ‘Muuse̱ u̱s-geer ne̱ o she̱r hi u̱n du n-me̱ m-sa!’ Komo yo a no̱mo̱ no̱ o-do̱ro̱tte̱.

Se̱nge̱-mo̱ u̱n ko-gu̱w

7 “A zee wu̱ ken wu̱ be-u̱r no̱ ro̱ u̱n ko-gu̱w ne̱, wu̱ ro̱ wu̱ u̱t-kerem à, ko gwo̱t u̱n ca. Da-o̱ wu̱ mu̱u̱ne̱ so̱ o-kat, wo̱a zee wu̱ re̱ ga-to̱ u̱n wu̱ ho̱r-m-ho̱r á. 8 Ko̱ hiin! Wo̱a zee wu̱ ma, ‘Rishnu̱ me̱ ga u̱n de, o wasu̱ me̱, u̱m reet, u̱m su̱u̱s, me̱ komse̱ wo̱a hoks m-re̱ u̱n yo ma ru rii-yo m-re̱ yo!’ 9 ¿U̱depe̱ a bu̱m ko-gu̱w remen wu̱ no̱mo̱g o-do̱ro̱tte̱ á, depete̱ a bu̱m wu̱? 10 Kang-o gaan u̱n no̱ ne̱, da-o̱ no̱ no̱me̱ yo Shir ze̱e̱ no̱, no̱ no̱m à, ze̱e̱ no̱, ‘Te̱ gu̱w-ne̱ ye̱ temb, te̱ u̱n no̱m se̱nge̱-m te̱.’ ”

Ye̱so taaste̱ go̱m-se u̱n ne̱n o̱p ya-u̱t-cim

11 Bo̱ Ye̱so bu̱pte̱ co̱w-yo o-Urusharima à, wu̱ do̱ru̱ru̱ u̱n te̱ riib-se u̱n dak-o̱ o-Samariya u̱n dak-o̱ o-Gariri ne̱. 12 Wu̱ ro̱ m-co̱w u̱n yo ken ya-o-bo̱ yo, wu̱ gontu̱ru̱ hun-ne̱ o̱p ye̱ ro̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n go̱m-o̱ u̱t-cim. Ye̱ e̱su̱ru̱ u̱r-hew ne̱. 13 Ye̱ 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r, “Ye̱so! Go̱s-wu̱! Ho̱ge̱ 'wo̱n u̱n te̱!”

14 Ye̱so hyanu̱ru̱ ye̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ha no̱ be-u̱r ko-wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir wu̱ byarag no̱.”†

Ye̱ ro̱ m-neke̱ u̱n co̱w go̱m-se u̱n ye̱ taaru̱. 15 Bo̱ wan-gaan hyente̱ go̱m-o̱ u̱n wu̱ taag à, wu̱ mu̱u̱nu̱ru̱ u̱n bo̱ngo̱n-de Shir u̱n co̱r caari. 16 Wu̱ so̱ru̱ hi u̱n de u̱n wu̱ n-dak be-de u̱n na-u̱s Ye̱so, wu̱ bo̱mu̱ru̱ wu̱. Ka ne̱t-wu̱ ko-Samariya-wu̱. 17 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Ne̱n o̱p ye̱ ka u̱m taase go̱m-se u̱n ye̱ à, ¿kene̱ ka jero̱-ye̱ ro̱? 18 ¿Remen yan o̱ bo̱ u̱n ka ko-hamat-wu̱ u̱n ho̱n-de u̱n wu̱ mu̱u̱ne̱ wu̱ bu̱mu̱t Shir?” 19 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ine̱ eso, o arag remen o she̱re̱g hur u̱n du be-de Shir, Shir taaste̱ go̱m-o ru.”

Haan-mo̱ u̱t-gwo̱mo

(Mati 24:23-28,37-41)

20 Ye̱ ken Parisa-ne̱ ye̱ citu̱ru̱ Ye̱so da-o̱ gwo̱mo-to̱ Shir he m-haan à. Ye̱so shasu̱ru̱: “Gwo̱mo-to̱ Shir a haan bo̱ a he to̱ m-hyan á. 21 Yatt-wu̱ he m-ze̱e̱, ‘Gwo̱t, to̱ ka kane̱!’ Ko̱, ‘To̱ ka re̱e̱no̱!’ Remen gwo̱mo-to̱ Shir ro̱ be-de no̱ ro̱ à.”

22 Ka da-de wu̱ ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “Da-o ro̱o̱n da-o̱ no̱ he m-co̱n no̱ hyen ho̱-u̱r gaan be-de u̱n ho̱-to̱ u̱n Wà-wu̱ u̱n ne̱t à, amba no̱a hyen de á. 23 Ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ he no̱ m-ze̱e̱, ‘Wà-wu̱ u̱n ne̱t, Wu̱ ká re̱e̱no̱!’ Ko̱, ‘Wu̱ kà kane̱!’ Amba no̱ ru m-gwo̱t á. 24 Me̱ no̱ m-ru̱re̱ u̱ntu̱n u̱s-myakt n-to̱n komo m-cecar ne̱, kaane̱ mu̱u̱n-mo̱ u̱n Wà-wu̱ u̱n ne̱t, he m-no̱m u̱n ho̱-de u̱n wu̱. 25 Amba u̱r-takan Wà-wu̱ u̱n ne̱t wu̱a su̱ u̱r-ko̱o̱b de̱e̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n ka da-o̱, ye̱a 'yarag wu̱. 26 Bo̱ hun-ne̱ no̱me̱ da-o Nuhu à kaane̱ ye̱ he m-no̱m da-o̱ re Wà-wu̱ u̱n ne̱t he m-mu̱u̱n à.‡ 27 Ko̱ wu̱ ke m-re̱ m-swo̱ ne̱, campo̱-ne̱ u̱n ne'a-ne̱ ne̱ u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱t-ge, har u̱n ka ho̱-de Nuhu tu̱wte̱ o-hat à, komo ho̱-m haanu̱ru̱ mo̱ re̱e̱ru̱ ye̱ kap.§ 28 O̱a no̱m u̱ntu̱n da-o̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱ jin-de u̱n wu̱ Ro̱t. Ko̱ wu̱ ke u̱n se̱nge̱-mo̱ m-re̱ m-swo̱ ne̱, u̱t-baab, m-o̱ ne̱, u̱r-go, u̱t-ma ne̱. 29 Ho̱-de Ro̱t rwu̱u̱ne̱ bo̱-o̱ o-So̱do̱m à, Shir hentu̱te̱ o-ra u̱n kak-to̱ o-ra ne̱ u̱ntu̱n kem n-To̱n u̱n shir o̱ ho̱o̱ru̱ ye̱ kap.* 30 Kaane̱ he m-no̱m ho̱-de u̱n mu̱u̱n-mo̱ u̱n Wà-wu̱ u̱n ne̱t wu̱a 'wo̱s hun-ne̱ ba m-zo̱nge̱.

31 “U̱n ka ho̱-de wu̱ ro̱ n-to̱n u̱r-do̱o̱b de u̱n kuke̱-o̱ u̱n wu̱ à, wu̱ kergu̱ne̱ á, wu̱ cu̱w hur-o̱ u̱n wu̱ á, wu̱ dekente̱ yo ken rii-yo á, remen Shir a sabu̱rse̱ ka ye̱ co̱ne̱ ruut u̱n saw-to̱ u̱n ye̱ à, kaane̱ komo bo̱ u̱n wu̱ ro̱ o-kat à, wu̱a warag o-hur á.† 32 Baks no̱ ne'a Ro̱t wu̱ naaste̱ o-da komo wu̱ wakte̱ u̱s-ajima ne̱ remen saw-to̱ u̱n wu̱, Shir sabu̱rsu̱te̱ wu̱.‡ 33 Bo̱ u̱n wu̱ co̱ne̱ wuke̱ u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱ à, wu̱ yage̱ me̱ m-do̱re̱ mo̱a e̱ge̱ wu̱, komo bo̱ u̱n wu̱ ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱ e̱ge̱ rem re à, wu̱a kum mo̱.§ 34 U̱n ka te̱t-mo̱, me̱ no̱ m-ru̱re̱, hun-ne̱ yoor m-rew be-u̱r gaan: Shir a dek wan-gaan, wu̱ yage̱ wan-gaan n-jim. 35 Ne'a-ne̱ yoor u̱r-na be-u̱r gaan, Shir a dek wan-gaan, wu̱ yage̱ wan-gaan n-jim.”*

37 Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ citu̱ru̱ wu̱, “Go̱s-wu̱, ¿kene̱ ka rii-yo he m-ko̱r?”

Ye̱so shasu̱ru̱, “Be-de u-u̱r ro̱ à, kane̱ sakra he m-mo̱rge̱.”

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer

Sha-mo̱ u̱t-ma to̱ u̱n
ko-gwo̱r u̱n wan-piish u̱t-ma ne̱

1 Ye̱so ru̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ sha-mo̱ u̱t-ma wu̱ yoosu̱tu̱ ye̱ bo̱ ye̱ he m-se̱nge̱ u̱n ko̱n-se Shir ba m-kar á. 2 “U̱n o̱ ken bo̱-o̱ a no̱mo̱g wu̱ ken wan-piish u̱t-ma wu̱, wu̱ ro̱ u̱n ho̱ge̱ gye̱r-o Shir á, wu̱ komo m-hyan hi-de u̱n ne̱t u̱s-shi ne̱ á. 3 Wu̱ ken ko-gwo̱r-wu̱ ne'a, ro kane̱ u̱n ka bo̱-o̱ wu̱ ma'ase̱ m-ha be-de u̱n wu̱ à u̱n hoob-o̱ u̱n a ya'as wu̱ yo ro̱ yo ma u̱n wu̱ à, wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, ‘Gu me̱ be-de u̱n wan-ryaab-u̱s re.’ 4 O-da de̱e̱n, wan-piish u̱t-ma yage̱ u̱n was, amba u̱r-ko̱m wu̱ ze̱e̱ru̱ hi u̱n de u̱n wu̱, ‘Me̱tt gye̱r-o Shir á, me̱ komo m-hyan hi-de u̱n ne̱t u̱s-shi ne̱ á, 5 amba remen ka ko-gwo̱r-wu̱ su̱tu̱ me̱, man gu̱t remen wu̱ kumut yo ro̱ yo ma u̱n wu̱ à. U̱rege̱ me̱ no̱m kaane̱ á, wu̱a ma'as m-haan har wu̱ bo̱ me̱.’ ”

6 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Ho̱gu̱ no̱ yo ka wan-piish u̱t-ma wu̱ ze̱e̱ à, wu̱ ro̱tte̱ gye̱r-o Shir á. 7 Wu̱ hokste̱ nome̱ u̱n ká ko-gwo̱r-wu̱ kaane̱, remen wu̱ suute̱ wu̱, kaane̱ Shir a hoks nome̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ wu̱ daage̱ à rii-yo u̱r-bon, u̱rege̱ ye̱ ko̱no̱g wu̱, wu̱a gu ye̱ ho̱r-m-ho̱r. 8 Me̱ no̱ m-ru̱re̱, Shir a piish ma-to̱ u̱n ye̱ ho̱r-m-ho̱r bo̱ ye̱ he ho̱ge̱ m-re̱re̱m à. Amba Wà-wu̱ u̱n ne̱t ¿wu̱a 'wo̱s hun-ne̱ go̱kste̱ Ma-to̱ Shir da-o̱ wu̱ he m-mu̱u̱n ne̱?”

Sha-mo̱ u̱t-ma to̱ u̱n
ko-Parisa u̱n wan-go̱ks u̱n tar ne̱

9 Ye̱so doog hun-ne̱ m-ru̱re̱ ka sha-mo̱ u̱t-ma mo̱, ye̱ nepse̱ she'et-de u̱n ye̱, kashi de á, komo ye̱ ro̱ u̱n muut u̱n ye̱ ken ye̱ n-dak. 10 “Da-o̱ gaan hun-ne̱ yoor haag u̱n Pyo-o̱ Shir ye̱ konot Shir: Wan-gaan ko-Parisa-wu̱, wu̱ ka komo wan-go̱ks u̱n tar. 11 Ko-Parisa e̱su̱ru̱ u̱n ho̱n wu̱ ko̱nu̱ru̱, ‘Shir, u̱m bo̱mo̱g wo̱ remen me̱ ko-hyow á, me̱ ko-wan-me̱n-u̱t jaas-to̱ wu̱ á, me̱ u̱n rwo̱r u̱t-bo̱ á, me̱ u̱n hoob-o̱ u̱n ne'a-ne̱ u̱ntu̱n ye̱ ken ye̱ á. U̱m bo̱mo̱g wo̱ remen me̱ u̱ntu̱n ka ko-wan-go̱ks u̱n tar wu̱ re̱e̱no̱ á. 12 U̱n ho̱-u̱t ta'yoor me̱ u̱n no̱m o-swo̱o̱t ho̱-u̱t yoor, me̱ kume̱ rii-yo wo̱o̱ o̱p à, me̱ wo̱ m-ya'as o-gaan.’

13 “Amba ko-yan-go̱ks u̱n tar e̱su̱ru̱ u̱r-hew ne̱ komo wu̱ jaks co-o̱ u̱n wu̱ n-To̱n á, amba wu̱ wo̱su̱ru̱ be-de u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘Shir, ho̱ge̱ 'wo̱n u̱n de, me̱ ko-wa-u̱r-ba'as!’ ” 14 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Me̱ no̱ m-ru̱re̱, ko-yan-go̱ks u̱n tar, waragte̱ o-hur hond hond be-de Shir, amba ko-Parisa-wu̱ warag o-hur hond hond á. Remen kap ye̱ jakse̱ hi u̱n de u̱n ye̱ n-to̱n à, Shir à he̱nte̱ ye̱ n-dak, komo kap bo̱ u̱n ye̱ he̱nte̱ hi u̱n de u̱n ye̱ dak dak à, Shir a jaks ye̱ n-to̱n.”*

Ye̱so hu̱u̱te̱ yakar nu-o̱ u̱r-bon

(Mati 19:13-15; Mark 10:13-16)

15 Ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ hantu̱ru̱ yakar-ye̱ u̱n ye̱ be-u̱r Ye̱so remen wu̱ hu̱u̱té̱ ye̱ nu-o̱ u̱r-bon. Yan-neke̱-m Ye̱so te̱pru̱ru̱ ye̱ bo̱ ye̱ no̱me̱ kaane̱ à, 16 Amba Ye̱so agnu̱ru̱ ka yakar-ye̱ be-de u̱n wu̱ komo wu̱ ze̱e̱ru̱, “Yagu̱ no̱ yakar re̱k-ye̱ haante̱ be u̱n de, no̱ we̱n ye̱ á, remen gwo̱mo-to̱ Shir ro̱ be-de go̱n ye̱. 17 Baks no̱ de ka! Kap bo̱ u̱n wu̱ go̱ksé̱ gwo̱mo-to̱ Shir u̱ntu̱n wà á, wu̱a tu̱w u̱n den-o Shir á.”

Ko-ya-o-kwu̱m

(Mati 19:16-30; Mark 10:17-31)

18 Ne̱t caari-wu̱ u̱n Yahuda-ne̱ citu̱ru̱ Ye̱so, “Wa-u̱r-Yoos, wo̱ kashi-wu̱, ¿ya ne̱ u̱m he m-no̱m u̱m kumut ho̱o̱g-o̱ ba m-ta?”

19 Ye̱so citu̱ru̱ wu̱, “¿Remen yan o̱ o zeete̱ me̱ ‘kashi’? Yatt-wu̱ ro̱ kashi á se Shir cot. 20 O nepse̱ ka karamsa-o̱: ‘Wo̱ co̱n ne'a-wu̱ u̱n ne̱t á, wo̱ ho̱ ne̱t á, wo̱ hiw rii á, wo̱ ce'e̱ ne̱t u̱t-ma á, hyan tato ru u̱n inu ru ne̱ u̱t-go̱s ne̱.’† ”

21 Ka ne̱t-wu̱ shasu̱ru̱, “Cin me̱ re̱k-wu̱ u̱m no̱mo̱sse̱ do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n o̱ kap.”

22 Bo̱ Ye̱so ho̱ge̱ kaane̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Yo ken yo ro̱ ko̱n yo kuse̱ o no̱m à: Baab rii-yo o ro̱tte̱ à kap, o ya'as ko̱o̱b-ne̱ ka hwo̱r-ye̱, komo wo̱a kum rii-yo u̱r-bon n-To̱n, ka da-o̱, o haan, o do̱re̱ me̱.” 23 Amba da-o̱ ka ne̱t-wu̱ ho̱ge̱ kaane̱ à, wu̱ ho̱ge̱ m-re̱re̱m ko̱ hiin á, remen ko-ya-o-kwu̱m-wu̱ de̱e̱n.

24 Ye̱so hyanu̱ru̱ wu̱ ho̱ge̱ m-re̱re̱m á, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ko-ya-o-kwu̱m a tu̱w den-o̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir u̱n yish pus-ye̱ á! 25 O̱tte̱ ko-ya-o-kwu̱m-wu̱ tu̱w den-o̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir à, jiishte̱ ba u̱n rem dorom-yo tu̱w u̱n ish-o̱ o-be̱r.”

26 Hun-ne̱ ye̱ ho̱ge̱ wu̱ à citu̱ru̱, “¿Wan wu̱ u̱n ya Shir he m-gu?”

27 Ye̱so shasu̱ru̱, “Rii-yo hun-ne̱ a hoks m-no̱m á, Shir a hoks yo m-no̱m.”

28 Ka da-de Bitrus ze̱e̱ru̱, “Gwo̱t! Te̱ yagnu̱te̱ den-u̱t te̱, te̱ do̱ru̱tu̱ wo̱.”

29 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “E̱e̱, komo u̱m esu̱tu̱ no̱, ko̱ wu̱ ke wu̱ yage̱ hur-o̱ u̱n wu̱, ko ne'a, ko hen-ne̱, ko ye̱ mate̱ wu̱ à, ko yakar remen co̱n-to̱ u̱n den-o̱ u̱t-gwo̱mo to̱ Shir, 30 wu̱a kum de̱e̱n u̱n ka hak-se, komo wu̱a kum ho̱o̱g-o̱ ba m-ta u̱n hak-se ro̱o̱ne̱ à.”

Ye̱so rwo̱ro̱g ma-to̱ u̱n mar-mo̱
u̱n wu̱ so̱ o-tet komo

(Mati 20:17-19; Mark 10:32-34)

31 Ye̱so deku̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ o̱p u̱n yoor n-riib, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ho̱gu̱ no̱! A he no̱ o-Urusharima, be-de kap rii-yo yan-Rwo̱ru̱ u̱n Ma-to̱ Shir ge̱ne̱ u̱n Wà-wu̱ u̱n ne̱t he m-shi à. 32 Wu̱ a he̱'e̱be̱ u̱n kom-to̱ u̱n ye̱ ro̱ Isra-ne̱ á, ye̱a pyapar wu̱, ye̱ co̱pse̱ wu̱ m-ta komo. 33 Ye̱a no̱me̱ wu̱ u̱s-so̱ro̱g, ye̱ ho̱ wu̱ amba ho̱-u̱r atette̱-de, wu̱a ine̱ u̱n ho̱o̱g ne̱.”

34 Amba yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ye̱ nap ko o-gaan yo wu̱ ro̱ m-ze̱e̱ á, remen a wukute̱ ye̱ ma-to̱ wu̱ ro̱ m-rwo̱r à, komo ye̱ nap rii-yo Ye̱so ro̱ m-rwo̱r á.

Ye̱so upste̱ yish-ye̱ u̱n ko-po̱

(Mati 20:29-34; Mark 10:46-52)

35 Ye̱so ro̱ yow yow o-Jeriko ne̱, wu̱ ken ko-po̱-wu̱ ro̱ tara n-riib u̱n co̱w, wu̱ ro̱ u̱s-ko̱n. 36 Da-o̱ wu̱ ho̱ge̱ hun-ne̱ ro̱ m-arag à, wu̱ citu̱ru̱, “¿Yan yo ne̱?”

37 Ye̱ ru̱ru̱ wu̱, “Ye̱so ko-ya-o-Nazaret ro̱ m-arag.”

38 Wu̱ 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r, “Ye̱so! Baag-o Dawuda! Ho̱ge̱ 'wo̱n u̱n de!”

39 Hun-ne̱ ye̱ ro co à, kangsu̱ru̱ wu̱ ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱ re̱s temb. Amba wu̱ 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r de̱e̱n, “Baag-o Dawuda ho̱ge̱ 'wo̱n u̱n de.”

40 Ka da-o̱ Ye̱so e̱su̱ru̱ wu̱ ze̱e̱ru̱, “Hantu̱ no̱ ka ko-po̱-wu̱ be u̱n de.” Bo̱ wu̱ wo̱'o̱nte̱ yow yow à, Ye̱so citu̱ru̱ wu̱, 41 “¿Ya ne̱ o co̱ne̱ u̱m no̱mo̱ wo̱?”

Wu̱ shasu̱ru̱, “Go̱s-wu̱, u̱m co̱no̱g m-hyen.”

42 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Hyan! Remen she̱r-m ru be-de Shir rwo̱'o̱g wo̱ m-hyan.”

43 U̱n gyept-o̱ u̱n yish, wu̱ hyanu̱ru̱ cas kane̱, wu̱ do̱ru̱ru̱ Ye̱so, wu̱ ro̱ u̱n nome̱ u̱n Shir u̱r-bo̱ngo̱n. Da-o̱ bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ hyane̱ kaane̱ à, ye̱ bo̱mu̱ru̱ Shir kap mo̱ u̱n ye̱.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱

Ye̱so u̱n Zakka

1 Ye̱so co̱wu̱ru̱ o-Jeriko wu̱ ro̱ m-arag. 2 Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n yan-go̱ks u̱n tar jin-de u̱n wu̱ Zakka, ko-ya-o-kwu̱m-wu̱. 3 Wu̱ co̱no̱g wu̱ hyen ko̱ wan wu̱ ne̱ Ye̱so. Amba wu̱ hoks hyan u̱n Ye̱so á, remen hun-ne̱ no̱mo̱g de̱e̱n, komo wu̱tt m-se̱e̱b á ko̱ hiin. 4 Wu̱ argu̱ru̱ o-rek u̱n co-o̱ u̱n hun-ne̱ wu̱ daaru̱ o-dirimi wu̱ hyenet Ye̱so, wu̱ ro̱ m-arag ka so̱ à. 5 Bo̱ Ye̱so woote̱ u̱n ka be-de à, wu̱ dassu̱ru̱ u̱r-hi n-to̱n wu̱ ze̱e̱ru̱ Zakka, “Kergu̱ne̱ ho̱r-m-ho̱r, remen u̱n hur-o ru u̱m he m-she'et caane̱.”

6 Zakka kergu̱nu̱ru̱ ho̱r-m-ho̱r wu̱ barku̱ru̱ Ye̱so zak-o-zak. 7 Kap hun-ne̱ ye̱ hyane̱ kaane̱ à, taknu̱ru̱ u̱s-cenene, “Ka ne̱t-wu̱ haag u̱r-hamat u̱n hur-o̱ u̱n ko-ya-u̱r-ba'as!”

8 Zakka inu̱ru̱ eso wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Ho̱ge̱, man ya'as ko̱o̱b-ne̱ u̱r-pu̱ru̱g de u̱n rii re, u̱rege̱ komo u̱m rumuste̱ rii-yo u̱n wu̱ ken wu̱, man to̱pe̱ wu̱ ka rii-yo so̱ o-nass.”

9 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ka hur-o̱ kumug gwu̱ caane̱, remen ka ne̱t-wu̱ go̱kste̱ Ma-to̱ Shir u̱ntu̱n Ibrahi. 10 Wà-wu̱ u̱n ne̱t haante̱ wu̱ hobt, komo wu̱ guut ye̱ e̱ge̱ à.”*

Sha-mo̱ u̱t-ma to̱ u̱n hwo̱r u̱n gu̱w-ne̱ o̱p ne̱

(Mati 25:14-30)

11 Bo̱ hun-ne̱ ro̱ m-ho̱ge̱ u̱n to̱ ka à, Ye̱so dooru̱ ye̱ m-ru̱re̱ sha-mo̱ u̱t-ma. U̱n ka da-de, wu̱ ro yow yow o-Urusharima ne̱, komo ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ u̱nze gwo̱mo-to̱ Shir ro̱ ma-to̱ m-rwu̱u̱n. 12 Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Wu̱ ken ne̱t caari-wu̱, ro̱ m-ha u̱n o̱ ken bo̱-o̱ u̱r-hew ne̱, a sagbu̱te̱ wu̱ u̱t-gwo̱mo, a komse̱ wu̱ mu̱u̱nu̱ru̱ o-hur. 13 Bo̱ wu̱ ine̱ m-neke̱ à, wu̱ agnu̱ru̱ gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱n o̱p komo wu̱ yasu̱ru̱ ko̱ wu̱ ke hwo̱r. Wu̱ ru̱ru̱ ye̱, ‘Se̱ngu̱ no̱, no̱ gu̱t yo no̱ he m-hoks m-kum da-o̱ me̱ neke̱.’ 14 Amba hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ yagu̱te̱ wu̱, ye̱ to̱mu̱ru̱ n-jim de u̱n wu̱ u̱nze, ‘Te̱ co̱n ka ne̱t-wu̱ reete̱ u̱t-gwo̱mo á.’

15 “Komo haanu̱ru̱ a sagbu̱ru̱ ka ne̱t-wu̱ u̱t-gwo̱mo wu̱ mu̱u̱nu̱ru̱. Bo̱ m-jo'on, wu̱ ze̱e̱ru̱ gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ye̱ rwu̱u̱n, remen wu̱ nept yo ye̱ kume̱ à. 16 Wu̱ u̱r-takan haanu̱ru̱ wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘Go̱s-wu̱, u̱m kumug so̱ o-o̱p n-to̱n u̱n ka ye̱ o yasu̱ me̱ à.’ 17 Wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘Ke̱rege̱n, wo̱ ko-gu̱w kashi-wu̱! O no̱mo̱g m-se̱nge̱ u̱n rii hiin, man sagbe̱ wo̱ u̱t-gwo̱mo to̱ u̱n bo̱-u̱t o̱p.’ 18 Ko-gu̱w ayoore̱-wu̱, haanu̱ru̱ wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘Go̱s-wu̱, u̱m kumug so̱ o-taan n-to̱n u̱n ka ye̱ o yasu̱ me̱ à.’ 19 Wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, ‘Komo wo̱a no̱m gwo̱mo-to̱ u̱n bo̱-u̱t taan.’

20 “Komo wu̱ ken ko-gu̱w-wu̱ haanu̱ru̱ wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘Go̱s-wu̱, hwo̱r ru ye̱ ka, me̱ u̱n wuke̱ ye̱ u̱r-magund. 21 Me̱ wo̱ o-gye̱r, remen wo̱ rii-yo o-gye̱r yo. Wo̱ m-de̱k be-de wo̱ e̱sse̱ á, komo wo̱ m-ce be-de wo̱ go̱ ye̱ á.’ 22 Wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, ‘Wo̱ ko-gu̱w-wu̱ o-hwaa! Man de̱k gom-u̱t ru, m-sabu̱rsu̱te̱ wo̱! O nepste̱ me̱ rii-yo o-gye̱r yo, me̱ m-de̱k be-de me̱ e̱sse̱ á, komo me̱ m-ce be-de me̱ go̱ á. 23 ¿Remen yan o̱ wo̱ heete̱ hwo̱r re o-benki á, be-de u̱m ro̱a go̱ksu̱ne̱ m-sakne̱ da-o̱ u̱m mu̱u̱ne̱ á?’

24 “Ka da-de wu̱ ze̱e̱ru̱ ka ye̱ ro eso kane̱ à, ‘Rumus no̱ ka hwo̱r-ye̱ be-de u̱n wu̱, no̱ ya'as ka ko-gu̱w-wu̱ ro̱ u̱n o̱p ne̱ à.’ 25 Amba ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, ‘Go̱s-wu̱, ay, wu̱ ro̱ u̱n o̱p ne̱!’ 26 Wu̱ shasu̱ru̱, ‘Me̱ no̱ m-ru̱re̱, kap ka ye̱ ro̱ u̱n rii ne̱ à, Shir a do ye̱, amba ka ye̱ rotte̱ rii á, ka yo ye̱ ro̱tte̱ hiin à, Shir a rumus ye̱ yo.† 27 M-mo̱ka, ka yan-yage̱-u̱t re ye̱, ka ye̱ co̱ne̱ a sagbe̱ me̱ u̱t-gwo̱mo á, hantu̱ no̱ ye̱ kane̱, ho̱ no̱ ye̱ u̱n hyan-o re!’‡ ”

Yan-bo̱-o̱ o-Urusharima barku̱te̱ Ye̱so

(Mati 21:1-11; Mark 11:1-11; Yoha 12:12-19)

28 Bo̱ Ye̱so komte̱ ka ma-to̱ à, wu̱ taku̱ru̱ co wu̱ ro̱ m-ha o-Urusharima yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ro̱ wu̱ m-do̱rbe̱ n-jim. 29 Bo̱ wu̱ wo̱o̱nte̱ yow yow o-Bapaji ne̱ o-Betanya ne̱ à, u̱n 'wu̱n-de o-haag o̱ hun-ne̱ m-ze̱e̱, Haag-o̱ u̱n 'yo-se o-Ze̱tun à, wu̱ to̱mu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱n yoor 30 u̱n kà ma-to̱ ne̱: “Ha no̱ u̱n ka bo̱-de ro̱ u̱n co no̱ à. Da-o̱ no̱ m-co̱w à, no̱a hyen wà-yo o-janka yo a ce̱te̱ m-da á gego. Ussu̱ndu̱ no̱ yo, no̱ hante̱ kane̱. 31 U̱rege̱ wu̱ ken wu̱ cikt no̱, ‘¿Remen yan o̱ no̱ ro̱tte̱ yo m-us?’ Zee no̱ wu̱, ‘Go̱s-wu̱ co̱no̱g yo.’ ”

32 Ye̱ do̱ru̱ru̱ o-co̱w, ye̱ 'wo̱ssu̱ru̱ hond hond, bo̱ Ye̱so ru̱ru̱ ye̱ à. 33 Bo̱ ye̱ ro̱ m-us u̱n ka wà-yo o-janka yo à, wan-yo ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Remen yan o̱ no̱ ro̱tte̱ yo m-us?”

34 Ye̱ shasu̱ru̱, “Go̱s-wu̱ co̱no̱g yo̱.” 35 Ye̱ de̱ku̱ru̱ ka wà-yo o-janka yo ye̱ heetu̱ru̱ Ye̱so. Ka da-de, ye̱ saku̱ru̱ gund-to̱ u̱n ye̱ u̱n cin-o̱ u̱n ka janka-yo, ye̱ detu̱ru̱ Ye̱so n-to̱n. 36 Bo̱ wu̱ da n-to̱n à, hun-ne̱ neksu̱ru̱ gund-to̱ u̱n ye̱ u̱n co̱w.

37 Bo̱ wu̱ wo̱o̱nte̱ yow yow o-Urusharima ne̱ à, be-de ka co̱w-yo do̱re̱ u̱n 'wu̱n-de u̱n Haag-o̱ u̱n 'yo-se o-Ze̱tun à, bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ taknu̱ru̱ bo̱ngo̱n-de Shir u̱n 'yons u̱s-co̱r remen rii-yo o-made̱ yo ye̱ hyane̱ kap à. 38 Ye̱ 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r, ye̱ ze̱e̱ru̱,

“Shir ru̱'e̱ ko-Gwo̱mo o-kom wu̱ haane̱

u̱n be̱e̱b-de u̱n Yawe à,

m-gwu̱gwu̱ n-to̱n kane̱

m-se̱ke̱mse̱ be-de Shir!”§

39 Ka da-de ye̱ ken Parisa-ne̱ ye̱ kane̱ te̱psu̱ru̱ Ye̱so. “Wa-u̱r-Yoos, ze̱e̱ yan-neke̱-m ru ye̱ re̱s temb!”

40 Ye̱so shasu̱ru̱, “Me̱ no̱ m-ru̱re̱, u̱rege̱ ye̱ reks temb, ta'ar-u̱t to̱a takan te̱p.”

Ye̱so 'wo̱no̱g remen o-Urusharima

41 Bo̱ Ye̱so wo̱o̱nte̱ yow yow o-Urusharima ne̱ à, komo bo̱ wu̱ hyente̱ o̱ à, wu̱ 'wo̱nu̱ru̱ u̱n tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n remen o̱, u̱n hun-ne̱ ne̱ ye̱ ro̱ n-me̱ à. 42 Wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, “U̱rege̱ no̱ nak caane̱ rii-yo he no̱ m-hante̱ she'et-de u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur à! Amba m-mo̱ka Shir wukute̱ no̱ yo, remen no̱ go̱ks me̱ á! 43 Da-o̱ ro̱o̱n da-o̱ yan-yage̱-u̱t no̱ he no̱ m-rigu̱mse̱ à, ye̱ wo̱o̱ngsu̱ no̱ komo ye̱ hebu̱tu̱ no̱ ko̱ o̱ ke raag-o̱ komo no̱a ru á. 44 Ye̱a ho no̱ u̱n yakar no̱ ne̱, komo ye̱ sabu̱rse̱ bo̱-o no̱, ko̱ o-pam a yage̱ yo n-to̱n u̱n yo ken yo á, remen no̱ baks da-o̱ Shir haane̱ wu̱ guut no̱ á!”

Ye̱so yanag ya-u̱t-baab

(Mati 21:12-17; Mark 11:15-19; Yoha 2:13-22)

45 Ka da-de Ye̱so haaru̱ n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir. Wu̱ taknu̱ru̱ yan-se u̱n ya-m-o̱ u̱n ya-u̱t-baab ne̱. 46 Wu̱ ro̱ ye̱ m-ze̱e̱, “A ge̱ne̱g u̱n Ma-to̱ Shir, ‘Hur-o re be-de u̱s-ko̱n de’* amba no̱ muute̱ o̱ be-de u̱n hyow-ne̱!”†

47 Ko̱ de ke ho̱-de Ye̱so yooste̱ u̱n Pyo-o̱ Shir. Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir, yan-Yoos-de o-karamsa, u̱n se̱k-ye̱ ne̱ co̱nu̱ru̱ ye̱ ho wu̱.‡ 48 Amba ye̱ hoks m-kum o-co̱w á, remen hun-ne̱ kap ro̱ wu̱ m-ho̱ge̱, ye̱ co̱n ye̱ ba'as u̱r-gom á.

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z

Wa ya'e̱ Ye̱so gwo̱mo-to̱ wu̱ ro̱tte̱
u̱n no̱m u̱n ka hyat-to̱ à

(Mati 21:23-27; Mark 11:27-33)

1 De ken ho̱-de, Ye̱so ro̱ u̱n Pyo-o̱ Shir, wu̱ ro̱ m-yoose̱ u̱n hun-ne̱, komo wu̱ ro̱ u̱n rwo̱r u̱n ka Ma-to̱ Shir to̱, Ma-to̱ m-Re̱re̱m, Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n yan-Yoos-de o-karamsa ne̱, mo̱sse̱ u̱n se̱k-ye̱ ne̱, haanu̱ru̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, 2 “Ru̱ru̱ te̱, ¿kene̱ o̱ o kume̱ gwo̱mo-to̱ u̱n no̱m u̱n ka rii-yo wo̱ m-no̱m à? ¿Wa ya'e̱ wo̱ ka 'wo̱ns-mo̱?”

3 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “M-mo̱ka yage̱ u̱m cit no̱ o̱ ken cot-o̱: 4 Ru̱ru̱ no̱ me̱, ¿wa u̱n wu̱ ne̱ to̱mne̱ Yohana Wan-Yo'os u̱n hun-ne̱ n-me̱ m-ho̱, ‘hun-ne̱’ ye̱, ko, ‘Shir’?”

5 Ma-u̱t su̱nu̱ru̱ ye̱, “¿Ya ne̱ a he m-ze̱e̱? A ze'e̱, ‘Shir,’ wu̱a zee, ‘¿Remen yan o̱ u̱n ya no̱ go̱kste̱ Yohana?’ 6 Komo a ze'e̱, ‘Hun-ne̱’ ye̱, kap ka bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ dea ho na, remen ye̱ dekse̱ Yohanawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱.” 7 Ka da-de ye̱ shasu̱ru̱, “Te̱ nap be-de o̱ rwu̱u̱ne̱ á.”

8 Komo Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Me̱ ma man ru̱ru̱ no̱ ko kene̱ u̱m kume̱ 'wo̱ns-mo̱ u̱m ro̱tte̱ u̱n no̱m kaane̱ á.”

Sha-mo̱ u̱t-ma to̱ u̱n
ko-ya-o-kat u̱n ya-to̱m-ne̱

(Mati 21:33-46; Mark 12:1-12)

9 Ye̱so ru̱ru̱ ka hun-ne̱ ye̱ ka sha-mo̱ u̱t-ma mo̱: “Wu̱ ken ne̱t-wu̱ go̱o̱g o-kat, wu̱ de̱ku̱ru̱ ya-to̱m, wu̱ wargu̱ru̱ o-hur wu̱ she'etu̱ndu̱ru̱ de̱e̱n.* 10 Bo̱ da-o̱ m-ce wo̱o̱nte̱ à, wu̱ to̱mu̱ru̱ ko-gu̱w-wu̱ u̱n wu̱ be-de u̱n ka ya-to̱m-ye̱, a ya'su̱nde̱ wu̱ yo ro̱ yo ma u̱n wu̱ à. Amba ka ya-to̱m-ye̱ bunu̱ru̱ ka ko-gu̱w-wu̱, komo wu̱ mu̱u̱nu̱ru̱ ba u̱n rii. 11 Ka wa-o-kat-wu̱ dooru̱ m-to̱m u̱n wu̱ ken ko-gu̱w-wu̱, amba ka ya-to̱m-ye̱ bunu̱ru̱ wu̱ komo, ye̱ ya'u̱ wu̱ m-'e̱, wu̱ mu̱u̱nu̱ru̱ ba u̱n rii. 12 Ka da-de, wu̱ to̱mu̱ru̱ atette̱-wu̱, ka ya-to̱m-ye̱ ho̱gu̱ssu̱ru̱ wu̱ m-hoog, ye̱ yandu̱ru̱ wu̱. 13 Ka da-de, ko-ya-o-kat ze̱e̱ru̱, ‘¿Ya ne̱ u̱m he m-no̱m? Yage̱ u̱m tomot wà re wu̱ me̱ m-co̱n à u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, u̱m nak ye̱a nomo wu̱ o-do̱ro̱tte̱!’ 14 Amba bo̱ ka ya-to̱m-ye̱ hyambu̱te̱ wu̱ à, ye̱ ze̱e̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱, ‘Wà-wu̱ u̱n ko-ya-o-kat-wu̱ ka. A ho no̱ wu̱, komo saw-to̱ u̱n ko-ya-o-kat myet a warag-u̱t ma na!’ 15 Ye̱ ruutu̱ru̱ wu̱ n-riib o-kat, ye̱ ho̱o̱ru̱ wu̱.”

Ye̱so citu̱ru̱ ye̱, “¿Ya ne̱ ka ko-ya-o-kat-wu̱ he ka yan-to̱m-ye̱ m-no̱m? 16 Wu̱a haan wu̱ ho ka yan-to̱m-ye̱, wu̱ ya'as ye̱ ken ya-to̱m-ye̱ ka kat-o̱.”

Bo̱ hun-ne̱ ho̱ge̱ kaane̱ à, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Shir we̱n go̱n ka rii-yo!”

17 Ye̱so gwo̱tu̱ru̱ ye̱, wu̱ citu̱ru̱, “¿Ya ne̱ ka Ma-to̱ Shir to̱ ro̱ m-ze̱e̱? ‘Ka pam-yo ya-u̱t-mà yage̱ à, yo jiishte̱ ye̱ ka m-'wo̱ns kap.’† 18 Kap bo̱n wu̱ 'he̱be̱ u̱n ka pam-yo à wu̱a cagme̱, u̱rege̱ komo ka pam-yo he̱'e̱nte̱ n-to̱n u̱n ne̱t, yo à rugumse̱ wu̱.”

Cot-o̱ u̱n to̱p u̱n tar

(Mati 22:15-22; Mark 12:13-17)

19 Yan-Yoos-de o-karamsa u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir ne̱ co̱nu̱ru̱ ye̱ ship Ye̱so kane̱ remen ye̱ nepse̱ wu̱ rwo̱ro̱g ka sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ remen ye̱, amba ye̱ ro̱ o-gye̱r o̱ u̱n hun-ne̱. 20 Ye̱ ro̱ u̱n hoob-o̱ o-co̱w remen ye̱ zeet Ye̱so rwo̱ro̱g gom-de u̱r-ba'as. Ye̱ zwo̱pu̱ru̱ ye̱ ken ye̱ o-nu, ye̱ barag m-ze̱e̱ kashi u̱n hun-ne̱ ye̱ ro̱. Komo ye̱ to̱mu̱ru̱ ka hun-ne̱-ye̱ ceeb Ye̱so u̱s-cot, remen ye̱ bo̱bsu̱te̱ wu̱, be-u̱r Biratus, ko-Gwamna-wu̱ o-dak. 21 Ya-m-se̱ge̱r u̱n Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wa-u̱r-Yoos, te̱ nepse̱ kap yo o ze̱e̱, u̱n yo o yoose̱ ne̱ à, hond hond o̱. Te̱ nepse̱ wo̱ u̱n gwo̱t u̱n co á, amba rwo̱r o-nip o̱ u̱n yo Shir co̱ne̱ u̱n hun-ne̱ ne̱ à. 22 Ru̱ru̱ te̱, ¿depete̱ te̱ top tar-o̱ u̱n ko-Gwo̱mo Sisar, gwo̱mo-to̱ o-dak o-Roma, ko te̱ to̱p á?”

23 Amba Ye̱so hyanu̱ru̱ we̱e̱r-se u̱n ye̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, 24 “Kutu no̱ me̱ ka hwo̱r-yo a no̱me̱ o-kwo̱m à. ¿Co-o wan o̱, u̱n jin-u̱r wan ne̱ ro̱ kane̱?”

Ye̱ shasu̱ru̱, “O̱ ma Sisar, ko-Gwo̱mo-wu̱ o-Roma.”

25 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Remen kaane̱, ya'as no̱ ko-Gwo̱mo Sisar yo ro̱ yo ma u̱n wu̱ à, no̱ ya'as Shir yo ro̱ yo u̱n Shir à.”

26 Ka hun-ne̱ ye̱ hoks Ye̱so m-ship u̱n ka ceeb-o̱ á, ye̱ re̱su̱ru̱ temb, ye̱ ro̱ u̱n barag-se u̱n shas-o̱ u̱n wu̱.

Cot-o̱ u̱n ine̱-mo̱ u̱n margan-ne̱

(Mati 22:23-33; Mark 12:18-27)

27 Ye̱ ken Saduki-ne̱ ye̱, (ye̱ zee a ine̱ u̱t-marimar á), ye̱ haanu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so. Ye̱ cit wu̱,‡ 28 “Wa-u̱r-Yoos, Mosa ge̱ne̱g ka karamsa-o̱ rem te̱. ‘U̱rege̱ ne̱t marag wu̱ yage̱ ne'a ba u̱n yakar, hen-ne̱ u̱n ka ne̱t-wu̱ a ge ka ne'a-wu̱, remen ye̱ kumut yakar-ye̱ a he m-ze̱e̱ yakar-ye̱ u̱n ka wu̱ mare̱ à.’§ 29 A zee ye̱ ken campo̱-ne̱ ye̱ ta'yoor, tato̱ u̱n ye̱ gaan, wu̱ ro̱ se̱k-wu̱ à gaag u̱t-ge wu̱ maru̱ru̱ ba wu̱ u̱n mat yakar. 30 Wu̱ do̱nde̱ wu̱ à gaaru̱ ka ne'a-wu̱, 31 Atette̱-wu̱ kaane̱, ka rii gaan-yo kumu̱ru̱ ye̱ kap ta'yoor, ye̱ marag ba u̱n wu̱ kume̱ wà á. 32 U̱r-ko̱m kap, ka ne'a-wu̱ maru̱ru̱. 33 M-mo̱ka, ¿ho̱-de margan-ne̱ he m-ine̱ à, ne'a-wu̱ waane̱ ka ne'a-wu̱ ro̱? Kap ta'yoor mo̱ u̱n ye̱, ye̱ gaag wu̱.”

34 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “Hond hond o̱ hun-ne̱ ye̱ m-mo̱ka ge u̱t-ge. 35 Amba campo̱-ne̱ u̱n ne'a-ne̱ ne̱ ye̱ Shir he m-'yons u̱t-marimar à, remen ye̱ she̱re̱g u̱n wu̱, ye̱ he de m-ga u̱t-ge, u̱n ká da-o̱ á. 36 Ye̱a warag u̱ntu̱n yan-to̱m-ye̱ Shir, ye̱a mer á. Ye̱ ro̱ yakar-ye̱ Shir, remen ye̱ inu̱te̱ u̱t-marimar. 37 Komo Mosa rwo̱ro̱g cas cas, margan-ne̱ a ine̱ u̱n ho̱o̱g ne̱. U̱n ka ma-to̱ wu̱ ge̱ne̱ bo̱ Shir no̱me̱ u̱t-ma u̱n wu̱ ne̱ à, u̱n ka be-de u̱n tu̱k-mo̱ u̱r-ran-de. Wu̱ ge̱ne̱g u̱nze Wan-Ko̱yan, ak hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ ro̱ ‘Shir Ibrahi, Shir Ishaku, komo Shir Yakubu.’* 38 Wu̱ ro̱ Shir o̱ u̱n margan-ne̱ á, amba Shir o̱ u̱n yan-ho̱o̱g, remen be-de u̱n wu̱ kap yan-ho̱o̱g ye̱.”

39 Ye̱ ken yan-Yoos-de o-karamsa ye̱ ze̱e̱ru̱, “Wa-u̱r-Yoos o̱, ka shas-o̱ ro̱ u̱r-bon ne̱!” 40 Bo̱ u̱n kaane̱, yatt-wu̱ hokse̱ Ye̱so m-cit komo á.

Kiristi wà Dawuda wu̱

(Mati 22:41-46; Mark 12:35-37)

41 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Re ne̱ ne̱ ye̱ zette̱ Kiristi raag-o Dawuda o̱? 42 Dawuda u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ ze̱e̱g u̱n taku̱rda-o̱ u̱n Se̱p-to̱ u̱r-Bo̱ngo̱n,

“ ‘Yawe ze̱e̱g Go̱s-wu̱ re:

“She'et u̱n ka be-de u̱t-gwo̱mo de,

43 Har u̱m ru̱'u̱t yan-yage̱-u̱t ru waragte̱ rii-yo

o he m-yawag u̱n na-u̱s ru à!” ’†

44 Dawuda ak wu̱ ‘Go̱s-wu̱,’ komo ¿re o̱, wu̱ hette̱ m-warag ‘wà u̱n wu̱’?”

Ye̱so ze̱e̱g no̱m no̱ ja
u̱n yan-Yoos-de o-karamsa ne̱

(Mati 23:1-36; Mark 12:38-40)

45 Bo̱ hun-ne̱ kap ho̱gu̱te̱ wu̱ à, Ye̱so ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, 46 “No̱m no̱ ja u̱n yan-Yoos-de o-karamsa ne̱, ye̱ ro̱ m-co̱n ye̱ ma'as m-neke̱ u̱n co̱p-to̱ u̱r-bon ne̱, komo ye̱ co̱no̱g a gas ye̱, a hyen ye̱ u̱t-go̱s ne̱ be-de m-o̱ m-baab ne̱. Ye̱ ro̱ m-daag be-de u̱r-she'et de u̱r-bon u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir, u̱n be-de jiishe̱ u̱r-bon ne̱ à da-o̱ u̱t-biki. 47 Ye̱ ro̱ m-co̱w u̱n hur-to̱ u̱n gwo̱r-ne̱ ye̱ rumus ye̱ saw-to̱ u̱n ye̱, ka da-de komo ye̱ bargu̱ru̱ naas o-da de̱e̱n u̱n ko̱n-se Shir! Ko̱o̱b-de Shir he ye̱ m-'ya à dea jiish de u̱n ko̱ wu̱ ke!”

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan

Yar-mo̱ u̱n ko-gwo̱r

(Mark 12:41-44)

1 Ye̱so rigu̱ru̱ wu̱ hyanu̱ru̱ hun-ne̱ yan-rii ro̱ u̱n hwo̱be̱ u̱n yar-mo̱ u̱n ye̱ u̱n be-de u̱r-e̱ss n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir. 2 Komo wu̱ hyanu̱ru̱ wu̱ ken ko-ko̱o̱b-wu̱ u̱n ko-gwo̱r-wu̱ ne'a jorbu̱te̱ ne̱ra yoor. 3 Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Me̱ no̱ m-ru̱re̱, kà ko-gwo̱r-wu̱ jiishte̱ ko̱ wu̱ ke m-yar, 4 remen ye̱ ka gasu̱nte̱ ye̱ yagne̱ yo kuse̱ à, amba wu̱, ko-ko̱o̱b u̱ntu̱n wu̱, ya'aste̱ kap yo ro̱ wu̱ à.”

Ye̱so rwo̱ro̱g a wuks den-o Shir

(Mati 24:1-2; Mark 13:1-2)

5 Ye̱ ken ye̱ yan-neke̱-m Ye̱so ro̱ u̱n ma-to̱ u̱n Pyo-o̱ Shir, o̱ ro̱ u̱r-bon de o-gwo̱t ne̱ u̱n ka ta'ar-to̱ a meete̱ o̱ à u̱n yar-mo̱ a ya'e̱ Shir ne̱ à. Ye̱so ze̱e̱ru̱, 6 “Kap ka yo no̱ hyane̱ à, da-o ro̱o̱n a yage̱ u̱r-ta'ar n-to̱n u̱n de ken de á, a wuksusse̱ ko de ke.”

Swo̱ u̱r-ko̱o̱b

(Mati 24:3-14; Mark 13:3-13)

7 Ye̱ citu̱ru̱ wu̱, “Wa-u̱r-Yoos, ¿ya u̱n da-o̱ a he m-no̱m kaane̱? Komo ¿ya u̱n go̱n napa-o̱ te̱ he m-hyan, te̱ nept ka da-o̱ wo̱o̱nte̱?”

8 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “She'et no̱ zo̱ngse̱, no̱ yage̱ ko̱ wu̱ ke raks no̱ á. Hun-ne̱ de̱e̱n a haan u̱n jin u̱n de. Ye̱a haan, ye̱ zee, ‘Me̱ ro̱ wu̱, wu̱ Shir daagne̱ à!’ Komo, ‘Ka da-o̱ ro̱ yow yow!’ Amba no̱ do̱re̱ ye̱ á. 9 No̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á, da-o̱ no̱ ho̱ge̱ ma-to̱ u̱r-gu̱n, m-barme̱ ne̱, se̱ a no̱mo̱g go̱n to̱ u̱r-takan, amba yan zee ko̱m-u̱r ro̱ yow yow á.”

10 Wu̱ dooru̱ ye̱ m-ze̱e̱, “O-dak, o-dak ne̱ a dum, u̱t-gwo̱mo u̱t-gwo̱mo ne̱ komo kaane̱. 11 Dak-o a nukte̱ o̱ ho hun-ne̱, me̱r, u̱s-go̱m ne̱ ko̱ kene̱, rii-yo o-gye̱r yo a take̱ m-hyan á, a hyen yo rwu̱nte̱ n-To̱n u̱n shir. 12 Rii-yo ka rem-se nomot kaane̱, a ship no̱ a re̱e̱su̱ no̱ u̱r-ko̱o̱b, a heet no̱ u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir be-de u̱n piish u̱t-ma, a ke no̱. A heet no̱ be-de u̱n gwo̱mo-ne̱ u̱n ya-o-dak-ne̱ remen no̱ me̱ m-do̱re̱. 13 Kane̱ no̱ he m-kum o-da no̱ ru̱ru̱tu̱ ye̱ ma-u̱t re to̱ u̱r-bon. 14 Zo̱ngu̱ no̱ ba da-o̱ u̱n wo̱o̱n, no̱ was bo̱ no̱ he hi u̱n no̱ m-ruut á, u̱rege̱ ye̱ ce'u̱tu̱ no̱ u̱t-ma. 15 Remen man 'ye no̱ u̱t-gom, u̱s-we̱e̱r ne̱, bo̱ yan-yage̱-u̱t no̱ a hoks no̱ u̱n wakse̱ u̱n yo no̱ zee á.* 16 A heet ce̱te̱nte̱-u̱s no̱ be-de u̱n ye̱ mate̱ no̱ à, hen-ne̱ no̱ u̱n baag-o no̱ ne̱, u̱n nay no̱ ne̱ ne̱, komo ye̱a ho ye̱ ken ye̱ be-u̱r no̱. 17 Ko̱ wu̱ ke wu̱a yagu̱ no̱ rem re. 18 Amba ko̱ o-hi o-gaan u̱n hi u̱n no̱ yoa he̱'e̱n á. 19 No̱ she̱re̱ be-de Shir no̱a kum ho̱o̱g-o̱ ba m-ta.

Ye̱so ze̱e̱g a sabu̱rse̱ o-Urusharima

(Mati 24:15-21; Mark 13:14-19)

20 “Da-o no̱ hyene̱ ya-u̱r-gu̱n rigimsu̱te̱ o-Urusharima, ka da-de no̱a nep da-o ro̱ yow yow a sabu̱rsu̱te̱ o̱. 21 Ka da-de ka ye̱ ro̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya ye̱ som u̱t-haag, ka ye̱ ro̱ n-me̱ o-bo̱ à, ye̱ som, komo ye̱ rege̱ ye̱ ruuste̱ n-do̱ à, ye̱ warag n-me̱ o-bo̱ á. 22 Remen ka ho̱-to̱, ‘Ho̱-to̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b to̱,’ remen a sho'oste̱ o-nip yo Ma-to̱ Shir zee à.† 23 Rii-yo u̱r-'wo̱n yo ne'a-ne̱ ya-u̱t-uub u̱n ka da-o, u̱n ye̱ ro̱ u̱n yakar re̱k-ye̱ ne̱ à! Rii-yo o-gye̱r a haan u̱n ka dak-o̱, komo Shir a hante̱ ryaab-se u̱n wu̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱ remen ba'as-de u̱n ye̱. 24 A ho ye̱ ken ye̱ be-de u̱r-gu̱n, komo a dek ye̱ ken ye̱ m-gu̱w ho̱no o-dak kap, komo ka ye̱ nape̱ Shir á ye̱a yawag o-Urusharima har da-o Shir he m-ze̱e̱ ye̱ yage̱ kaane̱ à.”

Mu̱u̱n-m Ye̱so

(Mati 24:29-31; Mark 13:24-27)

25 Ye̱so aragtu̱ru̱ m-ze̱e̱, “A hyen saw-to̱ u̱t-hyat n-to̱n u̱r-ho̱, o-re̱ng u̱n re̱ge̱n-ne̱. U̱t-bo̱ ho̱no o-dak a no̱m o-zak á, hun-ne̱ a ho̱ge̱ gye̱r-o̱ u̱n nukte̱-mo̱ m-sa u̱n ryaab-se u̱n a hu̱-se m-ho̱ ne̱.‡ 26 Hun-ne̱ a bonse̱ remen gye̱r-o̱ u̱n yo he m-haan ho̱no o-dak à, Shir a nukt myet bo̱ u̱n rii-yo ro̱ u̱t-gwo̱mo ne̱ n-To̱n u̱n shir à. 27 Ka da-de Wà-wu̱ u̱n ne̱t a mu̱u̱n, u̱ntu̱n o-ke'ente̱ m-'wo̱ns ne̱ de̱e̱n, komo o-mo̱k ne̱.§ 28 Da-o̱ no̱ hyene̱ ka rii-yo cirig m-no̱m, ine̱ no̱ eso no̱ she̱r u̱r-be̱e̱b ne̱ no̱ jaks hi-u̱t no̱ n-To̱n, no̱ gu̱t Shir remen wu̱ ro̱ ma-to̱ u̱n gu u̱n no̱.”

Yoos no̱ be-de 'yo-yo o-rum

(Mati 24:32-35; Mark 13:28-31)

29 Ka da-de Ye̱so ru̱ru̱ ye̱ sha-mo̱ u̱t-ma: “Ceker no̱ 'yo-yo o-rum u̱n se̱ ken 'yo-se ne̱. 30 Da-o̱ no̱ hyene̱ se̱ cirig m-tu̱pe̱, no̱ nak sho-o no̱mo̱g yow yow. 31 Kang-o gaan, da-o̱ no̱ hyene̱ ka rii-yo ro̱ m-no̱m, no̱ nep u̱nze gwo̱mo-to̱ Shir ro̱ ma-to̱ m-wo̱o̱n.

32 “Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ m-mo̱ka à ye̱a wo m-mar kap á, se̱ ka yo u̱m zee mo̱sse̱ o-bo̱ o̱ o-Urusharima ne̱ à shiig. 33 O-To̱n o-dak ne̱ a tees, amba ma-u̱t re a te á.

Depete̱ a we̱r

34 “We̱r no̱! No̱ shoos hi u̱n no̱ u̱t-biki á, m-swo̱ ne̱ komo u̱n ceker-se u̱n ho̱o̱g ne̱ á. Me̱ u̱n zee kaane̱ remen ka ho̱-de a 'wo̱s no̱ ba no̱ u̱n nap 35 u̱ntu̱n ce̱e̱b. Remen de a haan ho̱no o-dak kap de 'wo̱s ko̱ wu̱ ke wu̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ n-dak à. 36 Zo̱ngu̱ no̱, komo no̱ ko̱n ko̱ de ke ho̱-de, remen no̱ kumut be̱e̱b-de m-ru u̱n kap yo he m-haan à, komo no̱ est u̱n co-o u̱n Wà-wu̱ u̱n ne̱t.”

37 Ko̱ de ke ho̱-de Ye̱so ro̱ m-yoos u̱n Pyo-o̱ Shir, ko̱ mo̱ ke rim-mo̱ wu̱ ro m-ha Haag-o̱ u̱n 'yo-se o-Ze̱tun taasu̱ m-te̱t wu̱ ro u̱n ko̱n-se Shir.* 38 Ko̱ de ke ho̱-de n-sot hun-ne̱ kap ro̱ m-ha u̱n Pyo-o̱ Shir, remen ye̱ ho̱gu̱té̱ wu̱.

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor

A gamag u̱r-hi a yagu̱te̱ Ye̱so

(Mati 26:1-5; Mark 14:1-2; Yoha 11:45-53)

1 Da-o ro̱ yow yow o̱ u̱n Biki-o̱ u̱t-Buro̱di to̱ ba m-Yist o̱ hun-ne̱ m-aag Biki-o̱ m-Pas à.* 2 Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n yan-Yoos-de o-karamsa ne̱ ro̱ u̱n gye̱r-o̱ u̱n hun-ne̱, remen kaane̱ ye̱ co̱wu̱ru̱ hoob-o̱ u̱n bu̱-se ye̱ hette̱ ho̱ u̱n Ye̱so ba hun-ne̱ u̱n nap à.

Yahudas e̱ks wu̱a beeb Ye̱so

(Mati 26:14-16; Mark 14:10-11)

3 Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t co̱wu̱ru̱ u̱n hur-u̱r Yahudas, wu̱ a m-ze̱e̱ Iskariyoti à, wan-gaan be-de yan-neke̱-m Ye̱so o̱p u̱n yoor [12]. 4 Yahudas haaru̱, wu̱ no̱mu̱ru̱ u̱t-ma u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n caari-ne̱ ne̱ yan-'er-de u̱n Pyo-o̱ Shir bo̱ wu̱ he ye̱ m-bo̱pse̱ u̱n Ye̱so à. 5 Zak-o ho̱o̱ru̱ ye̱, ye̱ ze̱e̱ru̱ ye̱a top wu̱ hwo̱r. 6 Yahudas e̱su̱ru̱ kaane̱, komo wu̱ taknu̱ru̱ hoob-o̱ u̱n da-o̱ jiishe̱ u̱r-bon à, o̱ wu̱ hette̱ ye̱ m-bo̱pse̱ u̱n Ye̱so à, ba hun-ne̱ u̱n nap.

Ye̱so zo̱ngu̱te̱ wu̱ reet Biki-o̱ m-Pas

(Mati 26:17-25; Mark 14:12-21; Yoha 13:21-30)

7 Da-o̱ u̱n Biki-o̱ u̱t-Buro̱di to̱ ba m-Yist wo̱o̱nu̱ru̱ da-o̱ a he pan u̱n ca-yo u̱r-seke̱ yo u̱n rii-yo m-re̱ yo Biki-o̱ m-Pas à. 8 Ye̱so to̱mu̱ru̱ Bitrus u̱n Yohana, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ha no̱ zo̱nge̱ no̱ nom rii-yo m-re̱ yo u̱n Biki-o̱ m-Pas a reet no̱!”

9 Ye̱ citu̱ru̱ wu̱, “¿Ke ne̱ o̱, o co̱ne̱ te̱ nom ka rii-yo m-re̱ yo?”

10 Wu̱ shasu̱ru̱, “Bo̱ no̱ m-co̱w o-bo̱ à, no̱a gonte̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱ de̱kne̱ de̱de̱-o̱ m-ho̱ à. Do̱ru̱ no̱ wu̱ u̱n hur-o̱ wu̱ cu̱wte̱ à. 11 No̱ zee ka wa-o-hur wu̱: ‘Wa-u̱r-Yoos ze̱e̱g te̱ cit wo̱, ¿o̱ ke kuke̱-o̱ yan-neke̱-m re u̱n me̱ ne̱ hette̱ m-re̱ rii-yo m-re̱ yo u̱n Biki-o̱ m-Pas?’ 12 Wu̱a kutu no̱ caari-o̱ o-kuke̱ o̱ a ma'e̱ n-to̱n u̱n o̱r u̱n o̱ à, kane̱ no̱ he na no̱me̱ u̱n rii-yo m-re̱.”

13 Ye̱ ruuru̱ komo ye̱ 'wo̱ssu̱ru̱ rii hond hond bo̱ Ye̱so ru̱ru̱ ye̱ à. Komo ye̱ no̱mu̱ru̱ rii-yo m-re̱ yo Biki-o̱ m-Pas.

Rii-yo m-re̱ yo u̱n Biki-o̱ m-Pas
yo u̱n Wan-Ko̱yan

(Mati 26:26-30; Mark 14:22-26; 1Kor 11:23-25)

14 Bo̱ da-o wo̱o̱nte̱ à, Ye̱so she'etu̱ru̱ be-de u̱n re̱ rii-yo m-re̱ u̱n yan-to̱m-ye̱ u̱n wu̱ ne̱. 15 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “U̱m co̱no̱g de̱e̱n, u̱m re ka rii-yo m-re̱ yo u̱n Biki-o̱ m-Pas o̱ u̱n no̱ ne̱, ka da-de u̱m swo̱o̱ru̱ u̱r-ko̱o̱b! 16 Me̱ no̱ m-ru̱re̱, man re yo komo á, se̱ da-o Shir ko̱me̱ gwu̱-o̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ à.”

17 Ka da-de Ye̱so de̱ku̱ru̱ u̱r-ibitte̱ de m-mo̱di, wu̱ bo̱mu̱ru̱ Shir. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “De̱k no̱, no̱ wong. 18 Me̱ no̱ m-ru̱re̱ m-mo̱ka har ma co, man su̱ ka 'wu̱u̱r-o̱ á, se̱ gwo̱mo-to̱ Shir wo̱o̱nte̱.”

19 Ka da-de wu̱ de̱ku̱ru̱ u̱r-buro̱di wu̱ bo̱mu̱ru̱ Shir, wu̱ catu̱ru̱ de. Wu̱ ya'su̱ru̱ ye̱, wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Wu̱r-o re o̱ ka o̱ u̱m seke̱, rem no̱ à. Se̱ngu̱ no̱ m-no̱m kaane̱ no̱ ma'aste̱ me̱ m-baks.” 20 Kang-o gaan, wu̱ yasu̱ ye̱ ka ibitte̱-de da-o̱ ye̱ reese̱ rii-yo m-re̱ à. Wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Ka ibitte̱-de swo̱r o-nu o̱ o-pu̱ o̱ dea e̱s u̱n hyó-m re, mo̱ a wu̱u̱se̱ rem no̱ à.†

21 “Gwo̱t no̱! Ka wu̱ he me̱ m-bo̱pse̱ be-de ya-u̱t-yage̱ à, wu̱ ro̱ kane̱ u̱n me̱ ne̱ be-de u̱n rii-yo m-re̱!‡ 22 Wà-wu̱ u̱n ne̱t wu̱a mer bo̱ Shir e̱sse̱ à. Amba ka wu̱ yase̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t, wu̱a warag rii-yo u̱r-'wo̱n!” 23 Ye̱ taknu̱ru̱ citu̱n hi u̱n de u̱n ye̱, “¿Wan wu̱ ne̱ be-u̱r na, wu̱ he no̱m u̱n ka rii-yo à?”

Ma-u̱t su̱nu̱te̱ u̱n wu̱ he go̱s-wu̱ à

24 Ma-u̱t su̱nu̱te̱ be-de u̱n yan-neke̱-m Ye̱so, to̱ u̱n wu̱ he go̱s-wu̱ à, be-de u̱n ye̱.§ 25 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ya-o-dak, ye̱ ro̱ ye̱ m-kute̱ m-'wo̱ns. Komo ka gwo̱mo-ne̱ ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱, ‘Nay-ne̱ ye̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱.’ 26 Kaane̱ no̱ he m-nom, go̱s-wu̱ be-u̱r no̱, se̱ wu̱ waragte̱ re̱k-wu̱, komo wa u̱n co, se̱ wu̱ muute̱ hi u̱n de u̱n wu̱ u̱ntu̱n ko-gu̱w.*† 27 ¿Wa ro̱ go̱s-wu̱ ne̱, ka wu̱ she'ete̱ wu̱ reete̱, ko wu̱ no̱me̱ wu̱ hante̱ à? Wu̱ she'ette̱ wu̱ reet à. Amba u̱m ro̱ be-u̱r no̱ u̱ntu̱n wu̱ no̱me̱ wu̱ hante̱ à.‡

28 “No̱ ro̱ u̱n me̱ ne̱ kap bo̱ u̱n meger-u̱t re. 29 Komo bo̱ Tato re sagbu̱ me̱ u̱t-gwo̱mo à, kaane̱ u̱m sagbu̱ no̱. 30 No̱a re̱ no̱a su̱ da-o̱ u̱n gwo̱mo-u̱t re, komo no̱a she'et u̱t-comos remen no̱a piish ma-to̱ u̱n ka baag-u̱t o̱p u̱t-yoor [12] to̱, to̱ o-Isra.§

Ye̱so ze̱e̱g Bitrus a she wu̱

(Mati 26:31-35; Mark 14:27-31; Yoha 13:36-38)

31 “Bitrus, Bitrus! Ho̱ge̱! Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ko̱no̱g a 'ye wu̱ o-da wu̱ megertu̱ no̱ kap, a wongte̱ yo u̱r-bon, u̱n yo ba u̱r-bon ne̱, bo̱ ya-to̱m ro̱ u̱n wong u̱n hyo u̱n kwa ne̱ à. 32 Amba u̱m ko̱no̱g rem ru, bo̱ wo̱a tuku me̱ o-cin á. Komo o she̱r be u̱n de, o ru̱ o̱r ru ne̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n.”

33 Bitrus shasu̱ru̱, “Go̱s-wu̱, u̱m ro̱ zo̱ngse̱ a ke'et me̱ u̱n wo̱ ne̱, u̱m meret komo u̱n wo̱ ne̱!”

34 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Bitrus, me̱ wo̱ m-ru̱re̱, wo̱a no̱m she'-m re o-tet rii-o̱ ke̱e̱g-yo o-kiit kenet.”

Ba-de u̱n hwo̱r, o-ba, o-magay ne̱

35 Ka da-de Ye̱so citu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱. “Bo̱ u̱m tomu̱ no̱ ka da-de ba u̱n ba-de u̱n hwo̱r, ba o-ba, ba u̱t-ka'ante̱, ¿ya u̱n yo no̱ taage̱?”

Ye̱ shasu̱ru̱, “Ko rii.”*

36 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Amba m-mo̱ka, bo̱ u̱n wu̱ ro̱ u̱n ba-de u̱n hwo̱r ne̱ à, ko o-ba, wu̱ dek, komo bo̱ u̱n wu̱ ro̱ ba o-magay à wu̱ beeb matuku-de u̱n wu̱, wu̱ o o-gaan. 37 No̱m no̱ yo, remen Ma-to̱ Shir to̱ ze̱e̱g, ‘A muut wu̱ ko-ya-u̱r-ba'as,’† se̱ to̱ waragte̱ o-nip, remen to̱ a ge̱ne̱ u̱t-ma re à to̱a mit o-nip.”

38 Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ze̱e̱ru̱, “Gwo̱t! Go̱s-wu̱, magay-u̱t yoor-to̱ ka!”

Wu̱ shasu̱ru̱, “To̱ bo̱'o̱su̱te̱!”

Ye̱so ko̱no̱g Shir

(Mati 26:36-46; Mark 14:32-42)

39 Ye̱so yagu̱ru̱ o-bo̱ wu̱ ruuru̱, bo̱ wu̱ we̱te̱ m-nom à, n-to̱n Haag-o̱ u̱n 'yo-se o-Ze̱tun, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ neku̱ru̱ u̱n wu̱ ne̱. 40 Bo̱ wu̱ wo̱ ka be-de à, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ko̱n no̱ bo̱ a meger no̱ á.”

41 Ka da-de wu̱ argu̱ru̱ wu̱ yage̱ ye̱ u̱ntu̱n hew-de u̱n jor-o̱ u̱r-ta'ar, komo wu̱ kwu̱ktu̱ru̱ n-dak, wu̱ ko̱nu̱ru̱ Shir. 42 Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Tato re, u̱rege̱ o co̱no̱g, wo̱ yage̱ me̱ m-su̱u̱t ka ko̱o̱b-de á. Anze u̱n co̱n-m re á, amba no̱m bo̱ o co̱ne̱ à.” 43 Ko wan-to̱m-wu̱ Shir haanu̱ru̱ be-de u̱n wu̱, wu̱ dooru̱ wu̱ m-'wo̱ns. 44 U̱n tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n, wu̱ ko̱ne̱ Shir arge̱ n-ga, su̱samb-mo̱ u̱n wu̱ ro̱ m-he̱'e̱n n-dak u̱ntu̱n m-hyó.

45 Bo̱ wu̱ ine̱ be-de u̱s-ko̱n à, wu̱ wargu̱ru̱ be-de u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱. Wu̱ 'wo̱s ye̱ ro̱ m-rew, ye̱ karag remen hur-de u̱n ye̱ naasu̱te̱. 46 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Remen yan o̱ no̱ ro̱tte̱ m-rew? Ine̱ no̱, no̱ ko̱n Shir bo̱ a meger no̱ á.”

A shik Ye̱so

(Mati 26:47-56; Mark 14:43-50; Yoha 18:3-11)

47 Ye̱so ro̱ u̱t-ma, bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ wo̱o̱nu̱ru̱. Wan-gaan be-de u̱n ka o̱p u̱n yoor [12] ye̱, jin-de u̱n wu̱ Yahudas tekne̱te̱ ye̱ co. Wu̱ haanu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so wu̱ hamtu̱ru̱ wu̱. 48 Amba Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Yahudas, ¿u̱r-hamat o̱, o he bo̱pse̱ u̱n ya-u̱t-yage̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t?”

49 Bo̱ yan-neke̱-m Ye̱so ye̱ ro kane̱ à, hyane̱ yo he m-no̱m à, ye̱ citu̱ru̱ Ye̱so, “Go̱s-wu̱, ¿te̱ dum u̱n ye̱ ne̱ u̱n magay-u̱t te̱?” 50 Wan-gaan be-de u̱n ye̱, kupsu̱ru̱ to̱-o̱ u̱n so̱ u̱n kom-o̱ u̱r-re̱ o̱ u̱n ko-gu̱w-wu̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir.

51 Amba Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Yagu̱ no̱ kaane̱!” Wu̱ ci'u̱ru̱ to̱-o̱ u̱n ka ne̱t-wu̱, wu̱ dapu̱ru̱ o̱.

52 Ka da-de Ye̱so ze̱e̱ru̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir, u̱n caari-wu̱ u̱n yan-'er-de u̱n Pyo-o̱ Shir ne̱ u̱n se̱k-ye̱ ne̱, ye̱ haane̱ kane̱ ye̱ shipt wu̱ à. “¿Remen yan o̱ no̱ haante̱ u̱t-magay ne̱, u̱t-ko̱ ne̱, sa o zee me̱ ko-hyow-wu̱? 53 U̱m ro u̱n no̱ ne̱, ko̱ o̱ ke da-o̱ u̱n Pyo-o̱ Shir, komo no̱ meger no̱ shipt me̱ á. Amba da-o̱ no̱ o̱ ka da-o yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ ro̱ u̱t-gwo̱mo à.”‡

Bitrus she̱'e̱g Ye̱so

(Mati 26:57-58,69-75; Mark 14:53-54,66-72; Yoha 18:12-18,25-27)

54 Ye̱ shipu̱ru̱ Ye̱so, ye̱ neku̱ru̱ u̱n wu̱ ne̱, u̱n hur-o̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir, Bitrus ro̱ ye̱ m-do̱re̱ n-jim u̱r-hew ne̱. 55 Yan-hwo̱'o̱t o-ra do̱'o̱g o-ra u̱n te̱te̱-o̱ u̱n hur-o̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir, komo Bitrus ro̱ kane̱. 56 Da-o wan-gaan ne'a be-de u̱n gu̱w-ne̱, hyane̱ wu̱ tara kane̱ be-de o-ra à. Ka ne'a-wu̱ tuuru̱ wu̱ yish. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ka ne̱t-wu̱ ma wan-neke̱-m Ye̱so wu̱!”

57 Amba Bitrus she'u̱ru̱, “Ne'a, me̱ nap ka ne̱t-wu̱ á!”

58 O-da hiin, wu̱ ken ne̱t-wu̱ ze̱e̱ru̱ Bitrus, “Wo̱ ma wan-gaan-wu̱ be-de u̱n ye̱!”

Amba Bitrus shasu̱ru̱, “Ka ne̱t-wu̱, me̱ wu̱ á!”

59 Bo̱ da-o jimite̱ komo à. Wu̱ ken ne̱t-wu̱ she̱ru̱ru̱ gu̱ng, wu̱ ze̱e̱ru̱. “She-m mo̱ ko̱n á, ka ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n do̱re̱ u̱n Ye̱so, remen wu̱ ma ko-ya-o-Gariri-wu̱!”

60 Amba Bitrus shasu̱ru̱, “Ka ne̱t-wu̱, me̱ nap yo wo̱ m-rwo̱r á!”

Da-o gaan, wu̱ ro̱ u̱t-ma, kiit-o kanu̱ru̱. 61 Ye̱so waktu̱ru̱ u̱s-ajima ne̱ wu̱ gwo̱tu̱ru̱ Bitrus, komo Bitrus baksu̱ru̱ Ye̱so ze̱e̱g wu̱, “Wo̱a nom she'e-m re o-tet rii-yo o-kiit yo kenet.” 62 Bitrus jogu̱ru̱ u̱s-kan.

Ye̱ nomu̱te̱ Ye̱so u̱s-so̱ro̱g,
ye̱ yo'og wu̱

(Mati 26:67-68; Mark 14:65)

63 Ka hun-ne̱ ye̱, ye̱ ro̱ u̱n er-u̱r Ye̱so à, ye̱ no̱mu̱ru̱ wu̱ u̱r-ar, u̱s-so̱ro̱g ne̱, ye̱ co̱psu̱ru̱ wu̱ m-ta. 64 Ye̱ ho̱kku̱ru̱ wu̱ u̱r-magund u̱n yish. Ye̱ citu̱ru̱ wu̱, “¿Wa wo̱su̱ wo̱? Rwo̱r!” 65 Komo ye̱ nomu̱ru̱ wu̱ ma-to̱ u̱n naas u̱t-me̱n.

A heete̱ Ye̱so be-de u̱n piish u̱t-ma

(Mati 26:59-66; Mark 14:55-64; Yoha 18:19-24)

66 Bo̱ ish geste̱ à, se̱k-ye̱, u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir ne̱, u̱n yan-Yoos-de o-karamsa ne̱ mo̱rgu̱ru̱ be-u̱r gaan, komo a hantu̱ru̱ Ye̱so be-de u̱n ka Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱ de. 67 Ye̱ zee, “Ru̱ru̱te̱, ¿wo̱ ‘Kiristi’?”

Wu̱ shasu̱ru̱, “Me̱ ru̱ru̱ no̱, no̱a dek á. 68 U̱rege̱ komo u̱m cikt no̱, no̱ hede me̱ m-shas á. 69 Amba m-mo̱ka, har u̱n co, Wà-wu̱ u̱n ne̱t a she'et u̱r-re̱ de u̱n Shir be-de u̱t-gwo̱mo.”

70 Ye̱ ze̱e̱ru̱ kap, “¿Wo̱ wu̱ ro̱, Wà-wu̱ Shir?”

Wu̱ shasu̱ru̱ ye̱, “No̱ ze̱e̱g hond hond.”

71 Ye̱ ze̱e̱ru̱ komo, “Te̱ co̱n ye̱ he te̱ m-su̱'e̱ á! Te̱ u̱n hi u̱n te̱, te̱ ho̱gu̱te̱ yo wu̱ ze̱e̱ à!”

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet

A hette̱ Ye̱so be-u̱r ko-Gwamna Biratus

(Mati 27:1-2,11-14; Mark 15:1-5; Yoha 18:28-38)

1 Ka bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ de inu̱ru̱ kap ye̱ heetu̱ru̱ Ye̱so be-u̱r Biratus ko-Gwamna. 2 Kane̱ ye̱ takne̱ wu̱ sakke̱ u̱t-ba'as. “Te̱ shipk ka ne̱t-wu̱, wu̱ ro̱ u̱n e̱gu̱sse̱ u̱n hun-ne̱ na, wu̱ ro̱ ye̱ m-ze̱e̱, ye̱ to̱p ko-Gwo̱mo Sisar tar-o̱ u̱n ho̱no o-dak á, komo wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, wu̱ ro̱ ko-Gwo̱mo te̱, Kiristi.”

3 Biratus citu̱ru̱ wu̱, “¿Wo̱ ro̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Yahuda-ne̱?”

Ye̱so shasu̱ru̱, “O ze̱e̱g kaane̱.”

4 Ka da-de Biratus ze̱e̱ru̱ Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱, “Me̱ hyan ba'as-de u̱n ka ne̱t-wu̱ á.”

5 Amba ye̱ e̱ks m-'wo̱ns ne̱, “Yoos-de u̱n wu̱ ro̱ m-hante̱ 'yons u̱r-hi be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Judiya. Wu̱ takante̱ o-Gariri wu̱ ka wo̱o̱ne̱ komo kane̱.”

A hette̱ Ye̱so be-u̱r ko-Gwo̱mo Here̱

6 Da-o̱ ko-Gwamna Biratus ho̱ge̱ de ka à, wu̱ citu̱ru̱, “¿Ko-ya-o-Gariri-wu̱, ka ne̱t-wu̱?”

Ye̱ shasu̱ru̱, “E̱e̱.”

7 Bo̱ wu̱ nepte̱ Ye̱so rwu̱u̱nte̱ so̱ u̱n dak-o̱ u̱n gwo̱mo-u̱t Here̱ [Atipas] à, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱ heet Ye̱so be-u̱r Here̱, wu̱ ro o-Urusharima ka da-de à. 8 Bo̱ Here̱ hyente̱ Ye̱so à, wu̱ no̱mu̱ru̱ o-zak remen wu̱ ho̱gu̱te̱ ma-to̱ u̱n wu̱, komo wu̱ ro u̱r-'er de̱e̱n wu̱ hyenet wu̱. Wu̱ ho̱k wu̱ hyenet Ye̱so ro̱ u̱n no̱m u̱t-hyat. 9 Here̱ citu̱ru̱ Ye̱so u̱s-cot de̱e̱n, amba wu̱ shas á. 10 Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n yan-Yoos-de o-karamsa ne̱ ro̱ co, ye̱ hururu̱ u̱t-gaag, ye̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so no̱mo̱g rii-yo depe̱ á. 11 Here̱ u̱n karma-ne̱ u̱n wu̱ ne̱ no̱mu̱ru̱ Ye̱so u̱r-ar. Ka da-de ye̱ tu̱pu̱ru̱ Ye̱so co̱p-o̱ u̱t-gwo̱mo ye̱ muutu̱ru̱ wu̱ be-u̱r Biratus. 12 Ka ho̱-de Here̱ ne̱ u̱n Biratus no̱mu̱ru̱ u̱r-nay, n-ga ye̱ ro m-she'et be-u̱r gaan á.

Hun-ne̱ ze̱e̱g a ho Ye̱so

(Mati 27:15-26; Mark 15:6-15; Yoha 18:39—19:16)

13 Biratus mo̱ro̱gsu̱ru̱ Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n caari-ye̱ ne̱ u̱n hun-ne̱ ne̱. 14 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ hantu̱te̱ ka ne̱t-wu̱ be u̱n de. No̱ zee wu̱ ro̱ u̱n e̱gu̱sse̱ u̱n hun-ne̱. M-mo̱ka u̱m me'este̱ wu̱ u̱n co no̱. Komo me̱ hyan wu̱ u̱r-ba'as ne̱ de no̱ ze̱e̱ á. 15 Komo Here̱ wu̱ hyan ba'as-de u̱n wu̱ á, wu̱ hantu̱te̱ wu̱ be u̱n na. Ka ne̱t-wu̱ no̱m rii-yo wo̱o̱ m-mar á. 16-17 Remen kaane̱ man ru̱ a nomu̱ wu̱ u̱s-so̱ro̱g, u̱m ho'os wu̱.”

18 Bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r kang-o gaan, “Ho̱ wu̱! Hosu̱ndu̱ te̱ Barabas!” 19 (A u̱n ka Barabas remen wu̱ hantu̱te̱ u̱r-gu̱n n-me̱ o-bo̱, wu̱ hoom komo hun-ne̱.)

20 Biratus ro co̱no̱g wu̱ ho'os Ye̱so, wu̱ ru̱ru̱ hun-ne̱ komo. 21 Amba ye̱ 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r, “A kem wu̱! A kem wu̱!”

22 Biratus ze̱e̱ru̱ ye̱ atette̱-o̱, “Amba, ¿ya u̱n ba'as-de wu̱ no̱m? Me̱ hyan rii-yo wu̱ no̱me̱ yo wo̱o̱ m-mar á! Man ru̱ a no̱mu̱ wu̱ u̱s-so̱ro̱g a ho'os wu̱.”

23 Amba ye̱ dooru̱ 'yons u̱s-co̱r n-to̱n a kem Ye̱so, komo ka yan-'yons u̱s-co̱r ye̱ re̱e̱ru̱ u̱r-ho̱. 24 Remen kaane̱ Biratus ze̱e̱ru̱, a no̱me̱ Ye̱so, yo ye̱ co̱ne̱ à. 25 Wu̱ hosu̱ndu̱ru̱ ye̱ wu̱ ye̱ co̱ne̱ à, wu̱ a ka'e̱ remen gu̱n-de wu̱ hante̱ o-bo̱ à u̱n hoom u̱n hun-ne̱ ne̱, komo wu̱ yasu̱ru̱ ye̱ Ye̱so, ye̱ no̱m yo ye̱ co̱ne̱ à u̱n wu̱ ne̱.

A kamag Ye̱so o-kan

(Mati 27:32-44; Mark 15:21-32; Yoha 19:17-27)

26 Karma-ne̱ deku̱ru̱ Ye̱so ye̱ ruuru̱ u̱n wu̱ ne̱. Bo̱ ye̱ ro m-neke̱ à, ye̱ go̱ntu̱ru̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱ rwu̱nte̱ o-Kire̱ni jin-de u̱n wu̱ Simo̱n, wu̱ ro̱ m-co̱wo̱n o-bo̱ u̱n ka dak-o̱. Ye̱ bo̱pu̱ru̱ wu̱, ye̱ rwo̱'u̱ru̱ wu̱ de̱k u̱n ka kan-o̱, u̱n jim-u̱r Ye̱so.

27 Bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ de̱e̱n do̱ru̱ru̱ wu̱, ye̱ ken ne'a-ne̱ ye̱ ro n-me̱ ye̱ ro̱ u̱s-kan. Ye̱ ro̱ m-ho̱ge̱ 'wo̱n-u̱r Ye̱so. 28 Ye̱so waktu̱ru̱, wu̱ gwo̱tu̱ru̱ ye̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ne'a-ne̱ ye̱ o-Urusharima! No̱ 'wo̱n rem re á, amba 'wo̱n no̱ rem no̱, u̱n yakar no̱ ne̱. 29 Me̱ no̱ m-ru̱re̱ ho̱-u̱r ro̱o̱n, da-o̱ hun-ne̱ he m-ze̱e̱, ‘Ne'a-ne̱ ye̱ kume̱ yakar á, ye̱ bu̱m Shir remen ye̱ mat wan-yaar á.’ 30 O̱a no̱m da-o̱ hun-ne̱ he m-ze̱e̱ u̱t-haag à ‘He̱'e̱n no̱ te̱ n-to̱n!’ Ye̱a zee u̱t-dor, ‘Wuke̱ te̱ no̱!’* 31 Go̱n ka rii-yo a nom, u̱rege̱ hun-ne̱ no̱mo̱te̱ me̱ kaane̱, me̱ wu̱ ro̱ ba u̱r-ba'as à, ¿ya ne̱ Shir he nome̱ u̱n ya-u̱r-ba'as?”

32 Ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ yoor, kap mo̱ u̱n ye̱ hyow-ne̱, a ruute̱ ye̱ remen karma-ne̱ hoot ye̱ u̱n Ye̱so ne̱. 33 Bo̱ ye̱ wo̱o̱ne̱ de ken be-de a m-ze̱e̱, Caar-o̱ u̱r-hi, ye̱ kamu̱ru̱ Ye̱so kane̱ o-kan u̱n ka hyow-ne̱ ye̱ ne̱ yoor, wan-gaan so̱ u̱r-re̱, wan-gaan so̱ u̱r-kwanta. 34 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Tato re, soks ba'as-de u̱n ye̱! Ye̱ nap yo ye̱ ro̱ m-no̱m á.”

Ka da-de karma-ne̱ wo̱ngu̱ru̱ gund-to̱ u̱n wu̱ o-gwambe̱.† 35 Hun-ne̱ ro̱ eso ye̱ gu̱t, da-o̱ caari-ye̱ ye̱ u̱n Yahuda-ne̱ nome̱ wu̱ u̱r-ar à. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Wu̱ guug ye̱ ken ye̱, u̱rege̱ wu̱ ro̱ Kiristi wu̱ Shir to̱mne̱ à, wu̱ gu hi u̱n de u̱n wu̱.”‡

36 Karma-ne̱ abu̱n ye̱, nomu̱ru̱ wu̱ u̱r-ar, ye̱ haaru̱ be-de u̱n wu̱. Ye̱ tepbu̱ru̱ wu̱ ke̱-mo̱ o-zambo. Ye̱ ze̱e̱ru̱,§ 37 “Gu hi u̱n du u̱rege̱ wo̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Yahuda-ne̱ wu̱!”

38 Ye̱ ge̱nu̱ru̱ ka gom-to̱ ye̱ kemu̱ru̱ wu̱ to̱ yow yow u̱r-hi ne̱: “Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Yahuda-ne̱ wu̱ ka.”

39 Wan-gaan be-de u̱n ka hyow-ne̱ ye̱, ye̱ a kame̱ kane̱ à, ru̱ru̱ Ye̱so ma-to̱ ba u̱r-bon: “¿Wo̱ wu̱ ka ro̱ Kiristi á? Gu hi u̱n du u̱n te̱ ne̱!”

40 Ka wan-gaan-wu̱, huru̱ru̱ wu̱ u̱t-gaag, wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, “¿Wo̱ u̱n gye̱r u̱n Shir á? A m-swo̱ u̱r-ko̱o̱b hond hond u̱n wu̱ ne̱. 41 De ma na ko̱o̱b-de hond hond o̱ be-u̱r na, remen a go̱kste̱ yo depe̱ na à, amba wu̱, wu̱ no̱m u̱r-ba'as á.” 42 Komo wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Ye̱so, baks u̱n me̱ ne̱, da-o̱ o he m-mu̱u̱n u̱t-gwo̱mo ne̱ à!”

43 Ye̱so shasu̱ru̱ wu̱, “U̱m esu̱te̱ wo̱ caane̱, wo̱a tu̱w be-de o-zak u̱n me̱ ne̱.”

Mar-m Ye̱so

(Mati 27:45-56; Mark 15:33-41; Yoha 19:28-30)

44-45 Ho̱-u̱r ro̱ u̱r-hi, comb-o swo̱o̱nu̱ru̱ ho̱no o-dak har da-o de shate̱ à. Komo gund-o̱ m-nu̱ o̱ wo̱ngse̱ Pyo-o̱ Shir à catu̱ru̱ be-u̱t yoor u̱n hi u̱n de u̱n o̱.* 46 Ye̱so 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r, “Tato re! U̱m ru̱ste̱ ku̱kt-to̱ re u̱n kom-u̱t ru!” Bo̱ wu̱ zette̱ kaane̱ à, wu̱ maru̱ru̱.†

47 Se̱k-wu̱ wu̱ u̱n karma-ne̱ hyanu̱ru̱ yo no̱me̱ à, wu̱ bo̱mu̱ru̱ Shir, wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Nip-o̱ ka ne̱t-wu̱ ne̱t kashi-wu̱!”

48 Da-o̱ hun-ne̱ ye̱ mo̱rge̱ kane̱ à, hyane̱ yo no̱me̱ à, ye̱ ji'u̱ru̱ o-hur kap. Ye̱ ro̱ u̱n wo̱s u̱n be-de u̱n ye̱ u̱n tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n. 49 Amba kap ye̱ nape̱ Ye̱so u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ à, ye̱ e̱ssu̱ru̱ u̱r-hew ne̱ ye̱ gu̱t, mo̱sse̱ u̱n ne'a-ne̱ ne̱ ye̱ do̱nde̱ wu̱ so̱ o-Gariri à.‡

A jo̱k Ye̱so

(Mati 27:57-61; Mark 15:42-47; Yoha 19:38-42)

50-51 Wu̱ ken ne̱t-wu̱, wu̱ a m-ze̱e̱ Yusuhu ko-ya-o-Aramatiya, u̱n dak-o̱ o-Judiya. Kashi u̱n ne̱t-wu̱ a m-ho̱ge̱ à, wu̱ ro̱ u̱n 'er-de u̱n haan-mo̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir. Wu̱ ma ko-caari-wu̱ be-de u̱n se̱k-ye̱ u̱n den-o Shir, myet u̱n kaane̱ wu̱ de̱k ma-to̱ u̱n ye̱, u̱n yo ye̱ no̱me̱ ne̱ á. 52 Wu̱ haaru̱ be-u̱r Biratus wu̱ ko̱nu̱ru̱ a ya'as wu̱ u-u̱r Ye̱so. 53 Wu̱ de̱ku̱ru̱ ka u-de, wu̱ yereru̱ u̱n o̱ ken gund-o̱, wu̱ ru̱ssu̱ru̱ u̱n saag-o̱ a bo̱'e̱ be-de o-ta'ar à, o̱ a ro jo̱kke̱ ne̱t á. 54 Ho̱-de u̱r-Jaw de, Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ ro̱ ma-to̱ u̱n wo̱o̱n.

55 Ka ne'a-ne̱ ye̱, ye̱ do̱nde̱ Ye̱so so̱ o-Gariri à, neku̱ru̱ u̱n Yusuhu ne̱. Komo ye̱ hyanu̱ru̱ ka saag-o̱, be-de a ru̱sse̱ u-u̱r Ye̱so n-me̱ à. 56 Ka da-de ye̱ wargu̱ru̱ o-hur, ye̱ zo̱ngu̱ru̱ u̱n saw-to̱ m-no̱w mo̱ m-shi'igin ne̱, remen wu̱r-o Ye̱so. Ye̱ wu̱wu̱ru̱ Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱, bo̱ karamsa-o ze̱e̱ à.§

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass

Ine̱-m Ye̱so

(Mati 28:1-10; Mark 16:1-8; Yoha 20:1-10)

1 N-sot, n-sot, ho̱-de o-Rahadi, ka ne'a-ne̱ ye̱ haaru̱ be-de o-saag, ye̱ ro u̱n ka saw-to̱ m-no̱w to̱ ne̱. 2 Ye̱ 'wo̱s a doste̱ ka ta'ar-o̱, o̱ a ho̱kte̱ ish-o̱ u̱n saag à, 3 Ye̱ co̱wu̱ru̱ n-me̱, amba ye̱ hyan u-u̱r Ye̱so Go̱s-wu̱ á. 4 Ye̱ e̱su̱ru̱ kane̱ ba u̱n nap u̱n yo ye̱ he m-no̱m á, u̱n gyept-o̱ u̱n yish campo̱-ne̱ ne̱n yoor u̱n gund-to̱ m-ku̱kar ne̱ wo̱o̱nu̱ru̱ yow yow u̱n ye̱ ne̱. 5 Gye̱r-o ho̱o̱ru̱ ye̱, ka ne'a-ne̱ ye̱ kwu̱ktu̱ru̱ n-dak. Ka campo̱-ne̱ ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Yan yo no̱ ro̱tte̱ u̱n hoob-o̱ u̱n wan-ho̱o̱g be-de u̱n margan-ne̱? 6 Wu̱ ro̱ ko̱n kane̱ á, Shir 'yonsu̱te̱ wu̱. Baks no̱ yo wu̱ zee no̱ da-o̱ wu̱ ro'e̱ o-Gariri à. 7 A bo̱pse̱ ya-u̱r-ba'as ‘Wà-wu̱ u̱n ne̱t a kem wu̱ o-kan komo ho̱-u̱t tet wu̱a ine̱ u̱n ho̱o̱g ne̱.’* ”

8 Ka da-de ka ne'a-ne̱ ye̱ baksu̱ru̱ ma-to̱ u̱n wu̱. 9 Ye̱ yagu̱ru̱ be-de o-saag, ye̱ haaru̱, ye̱ ru̱ru̱ yan-neke̱-m Ye̱so o̱p o-gaan, u̱n ye̱ ken ye̱ ne̱ kap ka rii-yo. 10 Ka ne'a-ne̱ ye̱ ka, Meri Magu̱darin, Jonana, u̱n komo Meri ne̱ (inu Yakubu), u̱n ye̱ ken ne'a-ne̱ ye̱ ne̱, ru̱ru̱ yan-To̱m Ye̱so. 11 Amba yan-To̱m Ye̱so ro̱ m-ze̱e̱ ka yo ka ne'a-ne̱ ye̱ rwo̱re̱ à ye̱ nap rii-yo ye̱ ro̱ m-no̱m á, komo ye̱ go̱ks ma-to̱ u̱n ye̱ á. 12 Amba Bitrus inu̱ru̱ wu̱ ruuru̱ o-rek wu̱ haaru̱ be-de o-saag. Wu̱ kaktu̱ru̱, wu̱ hyanu̱ru̱ ka gund-o̱ a yere̱ Ye̱so à, amba u-u̱r Ye̱so ro̱ ko̱n komo á. Ka da-de wu̱ wargu̱ru̱ o-hur, wu̱ ro̱ u̱s-barag-se u̱n yo no̱me̱ à.

M-ha o-Emmas

(Mark 16:12-13)

13 Ka ho̱-u̱r gaan-de yan-neke̱-m Ye̱so ne̱n yoor ro m-ha de ken bo̱-de a m-ze̱e̱ o-Emmas à, u̱ntu̱n me̱r-u̱t ta'yoor [kiromita 11] rwu̱u̱n-mo̱ o-Urusharima. 14 Ye̱ ro̱ u̱t-orom to̱ u̱n rii-yo no̱me̱ à. 15 Bo̱ ye̱ ro̱ te̱p u̱t-orom à, Ye̱so wo̱o̱nu̱ru̱ yow yow wu̱ ro̱ m-neke̱ u̱n ye̱ ne̱. 16 Ye̱ hyanu̱ru̱ wu̱, amba ye̱ hoks wu̱ m-nap á. 17 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Yan yo no̱ m-orome̱, bo̱ no̱ m-neke̱ à?”

Ye̱ e̱su̱ru̱, co-u̱s ro̱ naase̱. 18 Wan-gaan-wu̱ a m-ze̱e̱ Ku̱repas, citu̱ru̱ wu̱, “Wo̱ wu̱ cot ko-hamat kane̱ o-Urusharima, wu̱ nape̱ rii-yo no̱me̱ kane̱ u̱n ka ho̱-to̱ á.”

19 Ye̱so citu̱ru̱, “¿Yo ke rii-yo?”

Ye̱ shasu̱ru̱, “Rii-yo no̱me̱ Ye̱so ko-ya-o-Nazaret à. Ko-yan-Rwo̱ru̱ u̱n Ma-to̱ Shir wu̱ ka ne̱t-wu̱, komo Shir ya'ag wu̱ u̱r-be̱e̱b be-de u̱n hun-ne̱, kap yo wu̱ zee, u̱n yo wu̱ no̱me̱ ne̱ à. 20 Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir be u̱n te̱, u̱n ya-o-dak-ne̱ heete̱ wu̱ be-u̱r Biratus a ho, a kamag wu̱ o-kan. 21 Komo kane̱ te̱ hwo̱ u̱r-hur, wu̱ he rwo̱ u̱n ya-o-Isra m-posse̱. A hu̱sse̱ to̱ ka ma, caane̱ ro̱ ho̱-u̱r atette̱-de bo̱ u̱n no̱m u̱n kaane̱. 22 Ye̱ ken ne'a-ne̱ ye̱, u̱n bu̱u̱g u̱n te̱ rwo̱'o̱g te̱ u̱s-barag, ye̱ haag u̱n gas-o ish be-de u̱n saag. 23 Amba ye̱ hyan u-de u̱n wu̱ á. Ye̱ mu̱u̱nte̱, ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ ye̱ hyanag u̱t-hyangan yan-to̱m-ye̱ Shir ru̱ru̱te̱ ka ne'a-ne̱ ye̱ u̱nze wu̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱. 24 Ye̱ ken ye̱ u̱n bu̱u̱g u̱n te̱ haag u̱n ka saag-o̱ komo ye̱ 'wo̱ste̱ bo̱ ka ne'a-ne̱ ye̱ ze̱e̱ à, amba ye̱ hyan wu̱ á.”

25 Ka da-de Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ m-raag ne̱, komo u̱n ho'os o-wu̱r ne̱ be-de u̱n go̱ks u̱n ko̱ yo ke yo yan-Rwo̱ru̱ u̱n Ma-to̱ Shir zee à! 26 Amba Shir ze̱e̱g Kiristi wu̱ su̱ u̱r-ko̱o̱b de u̱n ka rii-yo, ka da-de wu̱ co̱wu̱ru̱ u̱n se̱ke̱mse̱-mo̱ u̱n wu̱.” 27 Ye̱so ru̱ru̱ ye̱ yo Ma-to̱ Shir zee mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱ à, wu̱ taknu̱ru̱ u̱n yo taku̱rda-o Mosa u̱n kap yo yan-Rwo̱ru̱ u̱n Ma-to̱ Shir ne̱ ge̱ne̱ à.

28 Bo̱ ye̱ wo̱o̱nte̱ yow yow u̱n ka bo̱-de ye̱ ro̱ m-ha ne̱ à, Ye̱so no̱mu̱ru̱ sa o zee o-co wu̱ arge̱. 29 Amba ye̱ mu̱u̱ntu̱ wu̱ jim ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “She'et be u̱n te̱, ho̱-u̱r teeste̱ te̱t-m mo̱ m-no̱m.” Wu̱ haaru̱ wu̱ she'ete̱ u̱n ye̱ ne̱. 30 Wu̱ she'etu̱ru̱ wu̱ reet rii-yo m-re̱ u̱n ye̱ ne̱, wu̱ deku̱ru̱ u̱r-buro̱di, wu̱ hu̱u̱ru̱ de nu-o̱ u̱r-bon, ka da-de wu̱ catu̱ru̱ de wu̱ yasu̱ru̱ ye̱. 31 Ka da-de yish-ye̱ u̱n ye̱ upsu̱ru̱, ye̱ napu̱ru̱, u̱nze Ye̱so wu̱, amba ye̱ do wu̱ m-hyan á. 32 Ye̱ ze̱e̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱, “A no̱mo̱g o-zak de̱e̱n da-o̱ wu̱ te̱psu̱ na u̱n co̱w à, komo wu̱ ru̱ru̱ na yo Ma-to̱ Shir zee à.”

33 Ye̱ inu̱ru̱ da-o gaan, ye̱ wargu̱ru̱ o-Urusharima. Kane̱ ye̱ 'wo̱sse̱ yan-neke̱-m Ye̱so ne̱n o̱p o-gaan kargu̱te̱ be-u̱r gaan u̱n ye̱ ken ye̱ ne̱ 34 ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Nip-o̱ Go̱s-wu̱ inu̱te̱! Simo̱n hyanag wu̱!”

35 Ka ne̱n yoor-ye̱, dooru̱ ye̱ m-ru̱re̱ u̱n yo no̱me̱ u̱n co̱w à, komo bo̱ ye̱ nape̱ wu̱ da-o wu̱ caate̱ u̱r-buro̱di à.

Ye̱so rwu̱nte̱ cas be-de u̱n
yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱

(Mati 28:16-20; Mark 16:14-18; Yoha 20:19-23; Se̱ng 1:6-8)

36 Bo̱ ka ne̱n yoor-ye̱ ro ye̱ m-ru̱re̱ kaane̱ à, kane̱ Go̱s-wu̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ e̱su̱ru̱ eso be-de u̱n ye̱. Wu̱ gassu̱ru̱ ye̱.

37 Ye̱ ho̱gu̱ru̱ o-gye̱r, ye̱ zee ko̱ ku̱kt-o̱ u̱n ko-marimar o̱. 38 Amba wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Remen yan o̱ no̱ ro̱tte̱ o-gye̱r? ¿Remen yan o̱ no̱ ro̱tte̱ das das? 39 Gwo̱t no̱ kom-u̱t re u̱n na-u̱s re ne̱, no̱a hyen me̱ wu̱ u̱n hi u̱n de. Ci no̱ me̱, no̱ nept, remen ku̱kt-o̱ u̱n ko-marimar ro̱tt to̱ wu̱r-o̱ m-ap u̱t-caar ne̱ á, bo̱ no̱ hyane̱ u̱m ro̱ à.”

40 Bo̱ wu̱ zette̱ kaane̱, komo wu̱ kutu̱ru̱ ye̱ kom-to̱ u̱n wu̱ u̱s-na ne̱. 41 Kap u̱n kaane̱ ne̱ ye̱ go̱ks á, zak-o ho̱o̱g ye̱, u̱t-hyat ne̱. Wu̱ citu̱ru̱ ye̱, “¿No̱ u̱n rii-yo m-re̱ ne̱ kane̱?” 42 Ye̱ yasu̱ru̱ wu̱ bek-o̱ o-jan hense̱. 43 Wu̱ de̱ku̱ru̱ yo wu̱ ti'u̱ru̱ u̱n hyan-o u̱n ye̱.

44 Ka da-de wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ka rii-yo u̱m ru̱ru̱ no̱ à, yo ro kon da-o̱ u̱m ro̱'e̱ u̱n no̱ ne̱ à: Kap yo a ge̱ne̱ mo̱sse̱ u̱n me̱ ne̱ à, be-de u̱n karamsa-o Mosa, ge̱n-mo̱ u̱n yan-Rwo̱ru̱ u̱n Ma-to̱ Shir, u̱n taku̱rda-o̱ u̱n Se̱p-to̱ u̱r-Bo̱ngo̱n ne̱ komo, a shi o-nip.”

45 Ka da-de wu̱ upsu̱ru̱ ye̱ u̱r-hur, ye̱ nept ka ge̱n-mo̱ Shir mo̱. Komo wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, 46 “Yo a ge̱ne̱ à yo ka: Kiristi a su̱ u̱r-ko̱o̱b, komo wu̱a ine̱ be-de u̱n margan-ne̱ u̱n ho̱-u̱r atette̱-de. 47 Komo u̱n jin-de u̱n wu̱, ka to̱m-mo̱ u̱n yage̱ u̱n no̱m u̱r-ba'as o̱ m-waktu̱ne̱ be-de Shir ne̱, u̱n soks u̱r-ba'as ne̱, a ru̱r o̱ ho̱no o-dak kap, u̱r-takan o-Urusharima. 48 No̱ ro̱ ya-m-su̱'e̱ u̱n ka rii-yo u̱n hi u̱n no̱. 49 Me̱ komo u̱n hi u̱n de man tomtu̱ndu̱ no̱ ku̱kt-o Shir, o̱ Tato re e̱sse̱ u̱t-ma à. Amba wasu̱ no̱ n-me̱ o-bo̱ har da-o̱ ka ku̱kt-o Shir o̱ shoosu̱ no̱ u̱n be̱e̱b-de rwu̱u̱ne̱ n-To̱n u̱n shir à.”†

A de̱k Ye̱so n-To̱n u̱n Shir

(Mark 16:19-20; Se̱ng 1:9-11)

50 Ka da-de wu̱ de̱ku̱ru̱ ye̱, ye̱ ruuru̱ o-bo̱ u̱r-hew ne̱ ha-mo̱ o-Betanya. Kane̱ wu̱ jakse̱ kom-to̱ u̱n wu̱, wu̱ hu̱u̱ru̱ ye̱ nu-o̱ u̱r-bon. 51 Da-o̱ wu̱ ro̱ ye̱ u̱n ru̱'e̱ u̱n nu-o̱ u̱r-bon à, wu̱ yagu̱ru̱ ye̱. Shir de̱ku̱ru̱ wu̱ n-To̱n u̱n shir.‡ 52 Ye̱ kwu̱ktu̱ru̱, ye̱ ya'u̱ru̱ wu̱ m-se̱k, ye̱ wargu̱ru̱ o-Urusharima. Zak-o ho̱o̱ru̱ ye̱ de̱e̱n. 53 Komo ye̱ ho̱o̱ru̱ da-o̱ u̱n ye̱, n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir, ye̱ ro̱ u̱n bo̱ngo̱n-de Shir.

* Bo̱r-o gaan:5 1:5 Hyen komo: 1Nom 24:10.

† Bo̱r-o gaan:15 1:15 Hyen komo: O̱o̱g 6:3.

‡ Bo̱r-o gaan:17 1:17 Hyen komo: Mara 4:5-6.

§ Bo̱r-o gaan:19 1:19 Hyen komo: Dane 8:16; 9:21.

* Bo̱r-o gaan:27 1:27 Hyen komo: Mati 1:18.

† Bo̱r-o gaan:31 1:31 Hyen komo: Mati 1:21.

‡ Bo̱r-o gaan:33 1:32-33 Hyen komo: 2Sam 7:12-13,16; Isha 9:7.

§ Bo̱r-o gaan:37 1:37 Hyen komo: Taka 18:14.

* Bo̱r-o gaan:48 1:48 Hyen komo: 1Sam 1:11.

† Bo̱r-o gaan:52 1:52 Hyen komo: Ayub 5:11; 12:19.

‡ Bo̱r-o gaan:55 1:46-55 Hyen komo: 1Sam 2:1-10.

§ Bo̱r-o gaan:55 1:55 Hyen komo: Taka 17:7.

* Bo̱r-o gaan:59 1:59 Hyen komo: Rewi 12:3.

† Bo̱r-o gaan:76 1:76 Hyen komo: Mara 3:1.

‡ Bo̱r-o gaan:79 1:79 Hyen komo: Isha 9:2.

* Bo̱r-u̱s yoor:11 2:11 Wu̱ Shir daagne̱ à.

† Bo̱r-u̱s yoor:21 2:21 Hyen komo: Rewi 12:3; Ruka 1:31.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:23 2:23 Hyen komo: Rwu̱u̱ 13:2-12.

§ Bo̱r-u̱s yoor:24 2:22-24 Hyen komo: Rewi 12:6-8.

* Bo̱r-u̱s yoor:32 2:32 Hyen komo: Isha 42:6; 49:6; 52:10.

† Bo̱r-u̱s yoor:39 2:39 Hyen komo: Mati 2:23.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:41 2:41 Hyen komo: Rwu̱u̱ 12:1-27; Kara 16:1-8.

§ Bo̱r-u̱s yoor:52 2:52 Hyen komo: 1Sam 2:26; Swo̱o̱ 3:4.

* Bo̱r-u̱s tet:6 3:6 Hyen komo: Isha 40:3-5 (u̱t-Girik).

† Bo̱r-u̱s tet:7 3:7 Hyen komo: Mati 12:34; 23:33.

‡ Bo̱r-u̱s tet:8 3:8 Hyen komo: Yoha 8:33.

§ Bo̱r-u̱s tet:9 3:9 Hyen komo: Mati 7:19.

* Bo̱r-u̱s tet:12 3:12 Hyen komo: Ruka 7:29.

† Bo̱r-u̱s tet:20 3:19-20 Hyen komo: Mati 14:3-4; Mark 6:17-18.

‡ Bo̱r-u̱s tet:22 3:22 Hyen komo: Taka 22:2; Bo̱ng 2:7; Isha 42:1; Mati 3:17; Mark 1:11; Ruka 9:35.

* Bo̱r-u̱s nass:4 4:4 Hyen komo: Kara 8:3.

† Bo̱r-u̱s nass:8 4:8 Hyen komo: Kara 6:13.

‡ Bo̱r-u̱s nass:11 4:10-11 Hyen komo: Bo̱ng 91:11-12.

§ Bo̱r-u̱s nass:12 4:12 Hyen komo: Kara 6:16.

* Bo̱r-u̱s nass:19 4:19 Hyen komo: Isha 61:1-2 (u̱t-Girik).

† Bo̱r-u̱s nass:24 4:24 Hyen komo: Yoha 4:44.

‡ Bo̱r-u̱s nass:25 4:25 Hyen komo: 1Gwm 17:1.

§ Bo̱r-u̱s nass:26 4:26 Hyen komo: 1Gwm 17:8-16.

* Bo̱r-u̱s nass:27 4:27 Hyen komo: 2Gwm 5:1-14.

† Bo̱r-u̱s nass:32 4:32 Hyen komo: Mati 7:28-29.

* Bo̱r-u̱s taan:1 5:1 u̱t-Girik: Sa-mo̱ o-Genesaret.

† Bo̱r-u̱s taan:3 5:1-3 Hyen komo: Mati 13:1-2; Mark 3:9-10; 4:1.

‡ Bo̱r-u̱s taan:5 5:5 Hyen komo: Yoha 21:3.

§ Bo̱r-u̱s taan:6 5:6 Hyen komo: Yoha 21:6.

* Bo̱r-u̱s taan:14 5:14 Hyen komo: Rewi 14:1-32.

† Bo̱r-u̱s taan:30 5:30 Hyen komo: Ruka 15:1-2.

* Bo̱r-u̱s cind:1 6:1 Hyen komo: Kara 23:25.

† Bo̱r-u̱s cind:4 6:3-4 Hyen komo: 1Sam 21:1-6.

‡ Bo̱r-u̱s cind:4 6:4 Hyen komo: Rewi 24:9.

§ Bo̱r-u̱s cind:22 6:22 Hyen komo: 1Bit 4:14.

* Bo̱r-u̱s cind:23 6:23 Hyen komo: 2Nom 36:16; Se̱ng 7:52.

† Bo̱r-u̱s cind:31 6:31 Hyen komo: Mati 7:12.

‡ Bo̱r-u̱s cind:39 6:39 Hyen komo: Mati 15:14.

§ Bo̱r-u̱s cind:40 6:40 Hyen komo: Mati 10:24-25; Yoha 13:16; 15:20.

* Bo̱r-u̱s cind:44 6:44 Hyen komo: Mati 12:33.

† Bo̱r-u̱s cind:45 6:45 Hyen komo: Mati 12:34.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:22 7:22 Hyen komo: Isha 35:5-6; 61:1.

† Bo̱r-u̱s ta'yoor:27 7:27 Hyen komo: Mara 3:1.

‡ Bo̱r-u̱s ta'yoor:30 7:29-30 Hyen komo: Mati 21:32; Ruka 3:12.

§ Bo̱r-u̱s ta'yoor:38 7:37-38 Hyen komo: Mati 26:7; Mark 14:3; Yoha 12:3.

* Bo̱r-u̱s eer:3 8:3 Hyen komo: Mati 27:55-56; Mark 15:40-41; Ruka 23:49.

† Bo̱r-u̱s eer:10 8:10 Hyen komo: Isha 6:9 (u̱t-Girik).

‡ Bo̱r-u̱s eer:16 8:16 Hyen komo: Mati 5:15; Ruka 11:33.

§ Bo̱r-u̱s eer:17 8:17 Hyen komo: Mati 10:26; Ruka 12:2.

* Bo̱r-u̱s eer:18 8:18 Hyen komo: Mati 25:29; Ruka 19:26.

* Bo̱r-u̱s jero̱:5 9:3-5 Hyen komo: Ruka 10:4-11.

† Bo̱r-u̱s jero̱:5 9:5 Hyen komo: Se̱ng 13:51.

‡ Bo̱r-u̱s jero̱:8 9:7-8 Hyen komo: Mati 16:14; Mark 8:28; Ruka 9:19.

§ Bo̱r-u̱s jero̱:19 9:19 Hyen komo: Mati 14:1-2; Mark 6:14-15; Ruka 9:7-8.

* Bo̱r-u̱s jero̱:20 9:20 Hyen komo: Yoha 6:68-69.

† Bo̱r-u̱s jero̱:23 9:23 Hyen komo: Mati 10:38; Ruka 14:27.

‡ Bo̱r-u̱s jero̱:24 9:24 Hyen komo: Mati 10:39; Ruka 17:33; Yoha 12:25.

§ Bo̱r-u̱s jero̱:35 9:28-35 Hyen komo: 2Bit 1:17-18.

* Bo̱r-u̱s jero̱:35 9:35 Hyen komo: Isha 42:1; Mati 3:17; 12:18; Mark 1:11; Ruka 3:22.

† Bo̱r-u̱s jero̱:46 9:46 Hyen komo: Ruka 22:24.

‡ Bo̱r-u̱s jero̱:48 9:48 Hyen komo: Mati 10:40; Ruka 10:16; Yoha 13:20.

§ Bo̱r-u̱s jero̱:54 9:54 Hyen komo: 2Gwm 1:9-16.

* Bo̱r-u̱s jero̱:61 9:61 Hyen komo: 1Gwm 19:20.

* Bo̱r-u̱s o̱p:2 10:2 Hyen komo: Mati 9:37-38.

† Bo̱r-u̱s o̱p:3 10:3 Hyen komo: Mati 10:16.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:7 10:7 Hyen komo: 1Kor 9:14; 1Tim 5:18.

§ Bo̱r-u̱s o̱p:11 10:4-11 Hyen komo: Mati 10:7-14; Mark 6:8-11; Ruka 9:3-5.

* Bo̱r-u̱s o̱p:11 10:10-11 Hyen komo: Se̱ng 13:51.

† Bo̱r-u̱s o̱p:12 10:12 Hyen komo: Taka 19:24-28; Mati 11:24; 10:15.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:13 10:13 Hyen komo: Isha 23:1-18; Izik 26:1—28:26; Jowe 3:4-8; E̱mos 1:9-10; Ze̱ka 9:2-4.

§ Bo̱r-u̱s o̱p:15 10:15 Hyen komo: Isha 14:13-15.

* Bo̱r-u̱s o̱p:16 10:16 Hyen komo: Mati 10:40; Mark 9:37; Ruka 9:48; Yoha 13:20.

† Bo̱r-u̱s o̱p:19 10:19 Hyen komo: Bo̱ng 91:13.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:22 10:22 Hyen komo: Yoha 3:35; 10:15.

§ Bo̱r-u̱s o̱p:27 10:27 Hyen komo: Kara 6:5; Rewi 19:18.

* Bo̱r-u̱s o̱p:28 10:28 Hyen komo: Rewi 18:5.

† Bo̱r-u̱s o̱p:34 10:33-34 Hyen komo: 2Nom 28:15.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:39 10:38-39 Hyen komo: Yoha 11:1.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:15 11:15 Hyen komo: Mati 9:34; 10:25.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:16 11:16 Hyen komo: Mati 12:38; 16:1; Mark 8:11.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:23 11:23 Hyen komo: Mark 9:40.

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:29 11:29 Hyen komo: Mati 16:4; Mark 8:12.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:30 11:30 Hyen komo: Yuna 3:4.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:31 11:31 Hyen komo: 1Gwm 10:1-10; 2Nom 9:1-12.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:32 11:32 Hyen komo: Yuna 3:5.

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:33 11:33 Hyen komo: Mati 5:15; Mark 4:21; Ruka 8:16.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:42 11:42 Hyen komo: Rewi 27:30.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:51 11:51 Hyen komo: Taka 4:8; 2Nom 24:20-21.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:1 12:1 Hyen komo: Mati 16:6; Mark 8:15.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:2 12:2 Hyen komo: Mark 4:22; Ruka 8:17.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:10 12:10 Hyen komo: Mati 12:32; Mark 3:29.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:12 12:11-12 Hyen komo: Mati 10:19-20; Mark 13:11; Ruka 21:14-15.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:27 12:27 Hyen komo: 1Gwm 10:4-7; 2Nom 9:3-6.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:35 12:35 Hyen komo: Mati 25:1-13.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:36 12:36 Hyen komo: Mark 13:34-36.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:40 12:39-40 Hyen komo: Mati 24:43-44.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:50 12:50 Hyen komo: Mark 10:38.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:53 12:53 Hyen komo: Mika 7:6.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:14 13:14 Hyen komo: Rwu̱u̱ 20:9-10; Kara 5:13-14.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:27 13:27 Hyen komo: Bo̱ng 6:8.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:28 13:28 Hyen komo: Mati 22:13; 25:30.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:29 13:28-29 Hyen komo: Mati 8:11-12.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:30 13:30 Hyen komo: Mati 19:30; 20:16; Mark 10:31.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:35 13:35 Hyen komo: Bo̱ng 118:26.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:5 14:5 Hyen komo: Mati 12:11.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:10 14:8-10 Hyen komo: Swo̱o̱ 25:6-7.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:11 14:11 Hyen komo: Mati 23:12; Ruka 18:14.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:26 14:26 Hyen komo: Mati 10:37.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:27 14:27 Hyen komo: Mati 10:38; 16:24; Mark 8:34; Ruka 9:23.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:2 15:1-2 Hyen komo: Ruka 5:29-30.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:13 16:13 Hyen komo: Mati 6:24.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:16 16:16 Hyen komo: Mati 11:12-13.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:17 16:17 Hyen komo: Mati 5:18.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:18 16:18 Hyen komo: Mati 5:32; 1Kor 7:10-11.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:3 17:3 Hyen komo: Mati 18:15.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:14 17:14 Hyen komo: Rewi 14:1-32.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:26 17:26 Hyen komo: Taka 6:5-8.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:27 17:27 Hyen komo: Taka 7:6-24.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:29 17:28-29 Hyen komo: Taka 18:20—19:25.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:31 17:31 Hyen komo: Mati 24:17-18; Mark 13:15-16.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:32 17:32 Hyen komo: Taka 19:26.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:33 17:33 Hyen komo: Mati 10:39; 16:25; Mark 8:35; Ruka 9:24; Yoha 12:25.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:35 17:35 Mo̱ ken ge̱n-mo̱ u̱n do̱ ci-o 36Hun-ne̱ yoor a ma'as m-se̱nge̱ o-kat: a dek wan-gaan, a yage̱ wan-gaan. Hyen: Mati 24:40.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:14 18:14 Hyen komo: Mati 23:12; Ruka 14:11.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:20 18:20 Hyen komo: Rwu̱u̱ 20:12-16; Kara 5:16-20.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:10 19:10 Hyen komo: Mati 18:10.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:26 19:26 Hyen komo: Mati 13:12; Mark 4:25; Ruka 8:18.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:27 19:11-27 Hyen komo: Mati 25:14-30.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:38 19:38 Hyen komo: Bo̱ng 118:26.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:46 19:46 Hyen komo: Isha 56:7.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:46 19:46 Hyen komo: Irmi 7:11.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:47 19:47 Hyen komo: Ruka 21:37.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:9 20:9 Hyen komo: Isha 5:1.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:17 20:17 Hyen komo: Bo̱ng 118:22.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:27 20:27 Hyen komo: Se̱ng 23:8.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:28 20:28 Hyen komo: Kara 25:5.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:37 20:37 Hyen komo: Rwu̱u̱ 3:6.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:43 20:42-43 Hyen komo: Bo̱ng 110:1.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:15 21:14-15 Hyen komo: Ruka 12:11-12.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:22 21:22 Hyen komo: Hose̱ 9:7.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:25 21:25 Hyen komo: Isha 13:10; Izik 32:7; Jowe 2:31; Hyan 6:12-13.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:27 21:27 Hyen komo: Dane 7:13; Hyan 1:7.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:37 21:37 Hyen komo: Ruka 19:47.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:1 22:1 Hyen komo: Rwu̱u̱ 12:1-27.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:20 22:20 Hyen komo: Irmi 31:31-34.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:21 22:21 Hyen komo: Bo̱ng 41:9.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:24 22:24 Hyen komo: Mati 18:1; Mark 9:34; Ruka 9:46.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:26 22:25-26 Hyen komo: Mati 20:25-27; Mark 10:42-44.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:26 22:26 Hyen komo: Mati 23:11; Mark 9:35.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:27 22:27 Hyen komo: Yoha 13:12-15.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:30 22:30 Hyen komo: Mati 19:28.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:35 22:35 Hyen komo: Mati 10:9-10; Mark 6:8-9; Ruka 9:3; 10:4.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:37 22:37 Hyen komo: Isha 53:12.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:53 22:53 Hyen komo: Ruka 19:47; 21:37.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:30 23:30 Hyen komo: Hose̱ 10:8; Hyan 6:16.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:34 23:34 Hyen komo: Bo̱ng 22:18.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:35 23:35 Hyen komo: Bo̱ng 22:7.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:36 23:36 Hyen komo: Bo̱ng 69:21.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:44-45 23:44-45 Hyen komo: Rwu̱u̱ 26:31-33.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:46 23:46 Hyen komo: Bo̱ng 31:5.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:49 23:49 Hyen komo: Ruka 8:2-3.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:56 23:56 Hyen komo: Rwu̱u̱ 20:10; Kara 5:14.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass:7 24:6-7 Hyen komo: Mati 16:21; 17:22-23; 20:18-19; Mark 8:31; 9:31; 10:33-34; Ruka 9:22; 18:31-33.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass:49 24:49 Hyen komo: Se̱ng 1:4.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass:51 24:50-51 Hyen komo: Se̱ng 1:9-11.

Yohana

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Taku̱rda-o

Yohana

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1:1-18

Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ u̱n yan-dor Ye̱so ne̱ wu̱ u̱r-takan 1:19-51

Se̱nge̱-m Ye̱so n-me̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Gariri 2:1—12:50

Ho̱-to̱ u̱r-ko̱m yow yow o-Urusharima ne̱ 13:1—19:42

M-ine̱ u̱t-marimar u̱n rwu̱u̱n-mo̱ u̱n Wan-Ko̱yan ne̱ cas 20:1-31

Ma-to̱ u̱r-ko̱m: Mo̱ ken rwu̱u̱n-mo̱ cas mo̱ u̱n Wan-Ko̱yan n-me̱ o-Gariri 21:1-25

Bo̱r-o gaan

Gom-u̱r waragte̱ ne̱t

1 Cin da-de u̱r-takan Gom-u̱r ro kon. Ka Gom-de ne̱ de ro mo̱sse̱ u̱n Shir ne̱. Ka Gom-de komo de ro̱ Shir. 2 Wu̱ ro̱ mo̱sse̱ u̱n Shir ne̱ cin u̱r-takan.

3 U̱n ka Gom-de, Shir nomte̱ ko̱yan. Shir ro̱ u̱n no̱m yo ken rii-yo ba u̱n wu̱ á. 4 Wu̱ wu̱ ro̱ wan-ho̱o̱g, wu̱ ya'e̱ ko̱ yo ke rii-yo ho̱o̱g à. Ka ho̱o̱g-o̱ ne̱, cecas-mo̱ u̱n hun-ne̱ mo̱. 5 Mo̱ ro̱ ye̱ m-dosse̱ o-comb. Mo̱ ro̱ cecas-mo̱ u̱n hun-ne̱. Ká comb-o̱ hoks mo̱ u̱n ká cecas-mo̱ á.*

6 Wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro kon wu̱ Shir to̱mne̱ à, wu̱ a m-aag Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ à.† 7 Wu̱ u̱n haan wu̱ ru̱ru̱té̱ hun-ne̱ u̱n su̱'e̱ u̱n ká wa-m-cecas-wu̱, remen ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱, wu̱ sheret be-de u̱n ka wa-m-cecas-wu̱. 8 Yanze Yohana wu̱ ro̱ ka wa-m-cecas-wu̱ á. Wu̱ u̱n haan remen wu̱ su̱u̱te̱ ma-to̱ u̱n ka wa-m-cecas-wu̱. 9 Ka cecas-mo̱ mo̱ o-nip, mo̱ carakse̱ ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ à, mo̱ mo̱ ro̱ m-nekne̱ n-me̱ u̱n ho̱no o-dak.

10 Wu̱ co̱wo̱nte̱ n-me̱ u̱n ho̱no o-dak o̱ wu̱ no̱me̱ à, amba ho̱n dak u̱n nap u̱n wu̱ ne̱ á. 11 Wu̱ u̱n haan be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱, amba ka hun-ne̱ ye̱ 'yaru̱ wu̱. 12 Amba ye̱ ken ye̱ go̱kste̱ wu̱. Ye̱ she̱re̱g hi u̱n de u̱n ye̱ be-de u̱n wu̱. Bo̱n ye̱ go̱kse̱ wu̱ à, wu̱ ya'ag ye̱ o-co̱w, ye̱ waragté̱ yakar-ye̱ Shir. 13 A ja'aste̱ ye̱ m-mat. Yanze mat-o̱ u̱n campo̱ u̱n ne'a-ne̱, ko̱ mat-o̱ u̱n co̱n-mo̱ u̱n campo̱ á. Ay, mat-o̱ u̱n Shir o̱, wu̱ muute̱ ye̱ yakar-ye̱ u̱n wu̱ à.

14 Ka Gom-de waragte̱ ne̱t har wu̱ she'etu̱ru̱ be u̱n na. A hyanag se̱ps-mo̱ u̱n wu̱, se̱ps-mo̱ u̱n wu̱ komo u̱n ho̱n mo̱ wan-gaan mo̱ cot, wu̱ rwu̱u̱ne̱ be-de o-Tato shiishe̱ m-yar o-nip ne̱ à.

15 Wu̱ wu̱ Yohana rwo̱re̱ ma-to̱ u̱n wu̱. Wu̱ 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r. Wu̱ zee, “Wu̱ wu̱ u̱m ru̱ru̱ no̱ ma-to̱ u̱n wu̱, wu̱ u̱m ze̱e̱, ‘Wu̱ ro̱o̱n n-jim u̱n de à, amba wu̱ aragte̱ me̱. Cin n-ga ne̱ ma wu̱ ro kon, cin ba a u̱n makt me̱.’ ” 16 Be-de u̱n mo̱o̱r-to̱ u̱n yar-mo̱ u̱n wu̱ o̱ wu̱ hu̱u̱ na nu-o so̱-o̱ bim-o-bim. 17 U̱n kom-u̱t Mosa a ya'asu̱nde̱ o-karamsa, amba m-yar o-nip ne̱, be-u̱r Ye̱so Kiristi a ya'asu̱nde̱ na mo̱. 18 Yatt ne̱t-wu̱ take̱ hyan u̱n Shir cas á, se̱ Wà u̱n wu̱ u̱r-mat u̱n ho̱n-de u̱n wu̱. Wu̱ ro̱ ragaan u̱n Shir ne̱. Wu̱ ro̱ tara u̱n kom-o̱ u̱r-re̱ de Shir à, wu̱ ru̱ru̱ na bo̱ Shir ro̱ à.

Yohana Wa-m-Yo'os u̱n
hun-ne̱ m-ho̱ su̱u̱te̱ Ye̱so

(Mati 3:1-12; Mark 1:1-8; Ruka 3:1-18)

19 Swo̱-u̱s Yohana se ka, da-o̱ se̱k-ye̱ be-de u̱n Yahuda-ne̱, ye̱ o-Urusharima to̱me̱ yan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir u̱n Rewi-ne̱ ne̱ à. Ye̱ he ye̱ cit u̱n Yohana, “¿Wo̱ ro̱ wan?” 20 Yohana yage̱ ye̱ m-ru̱ru̱ á. Wu̱ rwu̱u̱ne̱ ye̱ cas, wu̱ zee, “Me̱ wu̱ ro̱ Kiristi‡ á.”§

21 To̱, ye̱ citu̱ru̱ wu̱, “¿Wo̱ ro̱ wa? ¿Wo̱ E̱reja wu̱?”

Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ay.”

Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Wo̱ wu̱ ro̱ ka wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱, wu̱ Shir ze̱e̱ wu̱a 'yonsu̱ndu̱ te̱ u̱ntu̱n Mosa?”

Wu̱ dooru̱ m-ze̱e̱, “Ay.”

22 Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “To̱, ¿ru̱ru̱ te̱ wo̱ ro̱ wa ne̱? Ru̱ru̱ te̱ remen te̱ ru̱ru̱té̱ hun-ne̱ ye̱ to̱mne̱ te̱ à, ¿ya wo̱ m-ze̱e̱ u̱n hi u̱n du?”

23 Yohana ze̱e̱ru̱ ye̱, “Me̱ wu̱ ro̱ ko-wan-eeg o̱ u̱n hun-ne̱ o-dákár, wu̱ Ishayawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir rwo̱re̱ ma-to̱ u̱n wu̱ à. Ishaya ro̱ m-ze̱e̱, ‘Zo̱ngu̱ no̱ remen haan-m Yawe.’* ”

24 Ka ye̱ a to̱me̱ ye̱ he, ye̱ cit u̱n Yohana à, ye̱ ro̱ mo̱sse̱ u̱n Parisa-ne̱ ne̱.

25 Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Yan yo wo̱tte̱ u̱n yo'os u̱n hun-ne̱ n-te̱ m-ho̱, wo̱ E̱reja á, wo̱ ro̱ ne̱ Kiristi á, ¿wo̱ ne̱ ko-wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir á?”

26 Yohana ze̱e̱ru̱ ye̱, “Me̱ no̱ de̱ m-yo'os m-ho̱ m-ho̱. Wu̱ ken ro̱ ge̱ be u̱n no̱, wu̱ no̱ nape̱ u̱n wu̱ ne̱ á. 27 Me̱ u̱n ba wu̱ m-wo̱o̱n be u̱n no̱. Me̱ bo'os u̱m us ka'ante̱-to̱ u̱n wu̱ á.”

28 To̱ ka to̱ u̱n ko̱r u̱n be-de hun-ne̱ ro̱ m-aag o-Betanya, o̱ ro̱ pesto-de so̱ u̱n ho̱ran-de u̱n Ro̱o̱g-o̱ o-Joda à, be-de Yohana ro u̱n yo'os u̱n hun-ne̱ n-te̱ m-ho̱ à.

Ye̱so Ca-yo Shir yo

29 Bo̱ ish geste̱ à, Yohana hyanbu̱ru̱ Ye̱so ro̱ m-nekne̱ be-de u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Gwo̱t no̱ Ca-yo Shir yo de̱ke̱ ba'as-to̱ u̱n ho̱no o-dak à! 30 Wu̱ wu̱ u̱m ze̱e̱ no̱ wu̱ ken wu̱ ro̱o̱n n-jim u̱n de. Wu̱ u̱m ze̱e̱ no̱ wu̱ ro̱ Wan-co re à, remen wu̱ ro kon ho̱no o-dak cin ba a ro makt me̱. 31 Me̱ u̱n hi u̱n de, m-beerte̱ wu̱, amba rii-yo rwo̱'e̱ u̱m haante̱ yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ à yo ro̱ remen a rwu̱ntu̱té̱ wu̱ cas be-de u̱n Isra-ne̱.”

32 Ka da-o̱ Yohana no̱mu̱ se ka swo̱-se, wu̱ zee: “U̱m hyanag o-Ku̱kt m-kergu̱nde̱ rwu̱u̱n-mo̱ n-to̱n u̱ntu̱n o-gorop o̱ ciru̱ru̱ u̱n wu̱. 33 Me̱ roa nep wu̱ á, se̱ de̱ u̱ntu̱ ka wu̱ to̱mnu̱ me̱ u̱m yo'os hun-ne̱ m-ho̱ ru̱ru̱ me̱ à, ‘Ka wu̱ o hyane̱ Ku̱kt-o kergu̱nte̱ o̱ ciru̱ru̱ u̱n wu̱ à, wu̱ he yo'os u̱n hun-ne̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir.’ 34 U̱m hyanag komo u̱m nomoste̱ su̱u̱te̱, wu̱ ka wu̱ ro̱ Wà-wu̱ Shir.”

Yan-neke̱-m Ye̱so
ye̱ wu̱ ba'e̱ m-daag cas cas à

35 Bo̱ ish geste̱ à, Yohana ro̱ ge̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ ne̱n yoor. 36 Bo̱ Ye̱so ro m-arag à, Yohana ma'asu̱ru̱ wu̱ m-gwo̱tbe̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Gwo̱tbe̱ no̱ Ca-yo Shir!”

37 Bo̱ ka yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ ne̱n yoor, ho̱gu̱te̱ ma-to̱ u̱n wu̱ à, ye̱ do̱ru̱ru̱ Ye̱so n-jim n-jim. 38 Ye̱so byandu̱ru̱ u̱s-ajima ne̱, wu̱ hyanu̱ru̱ ka yan-neke̱-m Yohana ye̱ ne̱n yoor-ye̱ ro̱ wu̱ m-do̱nd. Wu̱ citu̱ru̱ ye̱, wu̱ zee, “¿Ya no̱ co̱ne̱ o̱?”

Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wa-u̱s-Nap, ¿kene̱ o̱ o ro̱ u̱r-she'et?”

39 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Do̱nd no̱ me̱. Man kute̱ no̱ be-de u̱m ro̱ à.” U̱n ká da-o̱ ne̱ kwo̱m-u̱s nass-se se m-rim, ye̱ argu̱ wu̱ m-do̱re̱, ye̱ wo̱o̱ru̱ be-de wu̱ ro u̱r-she'et à. Ye̱ bu̱su̱ru̱ taas u̱r-ho̱ u̱n wu̱ ne̱.

40 Andarawus, heno Simo̱n Bitrus ne̱, wan-gaan-wu̱ be-de u̱n ká campo̱-ne̱ ye̱ ho̱ge̱ rii-yo Yohana ro m-rwo̱r ye̱, do̱ru̱te̱ Ye̱so à. 41 Andarawus neku̱ru̱, wu̱ ru̱ru̱ se̱k-wu̱ u̱n wu̱ Simo̱n Bitrus. Wu̱ zee, “Caane̱, te̱ hyanag Mesaya,†” (Ka gom-de, de a m-ze̱e̱ Kiristi‡). 42 Andarawus wootu̱ru̱ Bitrus be-u̱r Ye̱so. Ye̱so gwo̱tu̱ru̱ Bitrus, wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wo̱ wu̱ ro̱ Simo̱n wà Yohana, amba a eeg wo̱ Ke̱pas.” (Gaan-to̱ u̱n jin-u̱r Bitrus ne̱ u̱r-Ta'ar.)

Pirip ne̱ u̱n Nataniyar

43 Bo̱ ish geste̱ à, Ye̱so ro u̱n ma-to̱ m-ha raag-o̱ o-Gariri. Wu̱ hyanu̱ru̱ Pirip, wu̱ ze̱e̱ru̱ Pirip, “Haan, o do̱ru̱ me̱.”

44 Pirip ko-wan-bo̱-o̱ o-Besayada wu̱. Ye̱ ro bo̱-o gaan Andarawus ne̱, Bitrus ne̱. 45 Pirip haaru̱ ru̱re̱ u̱n Nataniyar. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Te̱ hyanag wu̱, wu̱ Mosa u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱ ge̱ne̱ ma-to̱ u̱n wu̱ à. Wu̱ ro̱ Ye̱so wà Yusuhu, ko-ya-o-Nazaret.”

46 Nataniyar ze̱e̱ru̱ Pirip, “¿Kashi u̱n rii a rwu̱u̱n u̱n bo̱-o̱ o-Nazaret?”

Pirip ze̱e̱ru̱ “Haan, o gu̱t u̱n hi u̱n du.”

47 Ye̱ neknu̱ru̱. Ye̱ wo̱o̱nu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so. Da-o̱ Ye̱so hyane̱ Nataniyar ro̱ m-wo̱o̱n be-de u̱n wu̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Nataniyar, ko-Isra-wu̱ o-nip wu̱ ka, wú̱ take̱ raks u̱n ne̱t á.”

48 Nataniyar ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wuuu, ¿kene̱ o nape̱ me̱?”

Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Rii-yo Pirip agante̱ wo̱, u̱m hyeneste̱ wo̱, da-o̱ o ro u̱n 'wu̱n-de o-rum à.”

49 Nataniyar ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wa-u̱s-Nap, wo̱ wu̱ ro̱ Wà-wu̱ Shir, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n dak-o̱ o-Isra.”

50 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Remen u̱m ze̱e̱g u̱m hyanag wo̱ u̱n 'wu̱n-de o-rum, o̱ o she̱rte̱ ka bo̱-se ne̱? U̱m ru̱ru̱te̱ wo̱ wo̱a hyen hyat-to̱ jiishe̱ to̱ ka u̱t-mo̱o̱r à.” 51 Komo wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, no̱a hyen a tikste̱ To̱n-o̱ Shir, yan-to̱m-ye̱ Shir ye̱ ro̱ m-kergende̱, ye̱ ro̱ m-da n-to̱n u̱n Wà-wu̱ u̱n ne̱t.”§

Bo̱r-u̱s yoor

Ma-to̱ u̱r-ge u̱n bo̱-o̱ o-Kana

1 Bo̱ a rewu̱te̱ ho̱-u̱t yoor à, ho̱-u̱r atette̱-de, a gak u̱r-ge o-Kana u̱n dak-o̱ o-Gariri. Reksu̱te̱ inu-o Ye̱so ro káne̱. 2 A bandte̱ Ye̱so u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ u̱n ká ge-de. 3 Bo̱ ye̱ wo̱o̱bu̱te̱ à, mo̱di-mo̱, ye̱ ro m-swo̱ à, ye̱ swo̱o̱ru̱ mo̱, mo̱ kendu̱ru̱. Bo̱ mo̱ kendu̱te̱ à, inu-o Ye̱so haaru̱ be-de u̱n wu̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ka mo̱di-mo̱ o-biki mo̱ teeste̱. Ye̱tt m-mo̱di komo ne̱ á.”

4 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Inu, ¿ya nu̱'u̱su̱ wo̱ u̱n me̱ ne̱? Da-o re, o̱ u̱ngo̱ wo̱ á.”

5 Inu Ye̱so haaru̱ be-de u̱n ya-m-se̱nge̱-mo̱ u̱r-ge, wu̱ ru̱ru̱ ye̱, “Ko̱ yo ke rii-yo Ye̱so ze̱e̱ no̱, no̱ nom, no̱m no̱ yo.”

6 Káne̱ ne̱, Yahuda-ne̱ e̱sste̱ tur-u̱t cind-to̱ a shabe̱ u̱t-ta'ar à. To̱ ye̱ ro̱tte̱ u̱t-sapt bo̱ karamsa-o ze̱e̱ à. Ka tur-to̱ ko̱ o̱ ke ro̱ m-re̱ u̱t-de̱de̱ u̱r-kwo̱o̱z [20] ha-mo̱ u̱r-kwo̱o̱z u̱t-o̱p [30].

7 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ya-m-se̱nge̱, “Dooru̱nde̱ no̱ m-ho̱, no̱ shoos ka tur-to̱.” Ye̱ dooru̱ndu̱ru̱ m-ho̱. Ye̱ shoosu̱ru̱ to̱ u̱n ish u̱n ish.

8 Ká da-de ne̱ Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Iib no̱ ka ho̱-mo̱, no̱ heete̱ go̱s-wu̱, wu̱ u̱r-ge.” Ye̱ ibu̱ru̱ m-ho̱, ye̱ heetu̱ru̱ go̱s-wu̱ wu̱ u̱r-ge. 9 Ká go̱s-wu̱, wu̱ u̱r-ge wu̱ swo̱o̱ru̱ ka ho̱-mo̱, mo̱ warge̱ m-mo̱di à. Wu̱ hyanu̱ru̱ ka mo̱di-mo̱ jiishte̱ mo̱ u̱r-takan m-rwu̱u̱n. Wu̱ napu̱ ne̱ be-de ka ho̱-mo̱ rwu̱u̱ne̱ á. Amba ka ya-m-gu̱w-ye̱, ye̱ ibne̱ ka ho̱-mo̱ à ye̱ nepse̱. Wu̱ agnu̱ru̱ wu̱ a gege̱ u̱r-ge à. 10 Wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ de̱ wu̱ ro̱ u̱n rwu̱nte̱ u̱n mo̱di-mo̱ m-re̱re̱m u̱r-takan. Da-o̱ hamat-ne̱ su̱u̱se̱ ye̱ ciks, wu̱ bu̱stu̱ru̱ u̱n mo̱ ba m-rwu̱u̱n kyak, amba wo̱ ne̱, o e̱ssu̱ndu̱ru̱ ká mo̱ jiishe̱ à se̱ m-mo̱ka o hante̱ mo̱.”

11 To̱ kà to̱ ro hyat-to̱ u̱r-takan, to̱ Ye̱so no̱me̱ o-Kana o̱ u̱n dak-o̱ o-Gariri à. O̱ wu̱ rwu̱ntu̱te̱ se̱ps-mo̱ u̱n wu̱, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ sheret u̱n wu̱. 12 Bo̱ ye̱ caagu̱te̱ be-de u̱r-ge à, wu̱ argu̱ru̱ m-neke̱ bo̱-o̱ o-Kapanahum u̱n inu u̱n wu̱ ne̱, u̱n hen-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱, u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱. Ye̱ rewu̱ru̱ u̱t-ho̱ ka co̱-se ne̱ hiin.*

Ye̱so yanag ya-u̱t-baab u̱n Pyo-o̱ Shir

(Mati 21:12-13; Mark 11:15-17; Ruka 19:45-46)

13 Biki-o̱ m-Pas† o̱ u̱n Yahuda-ne̱ o̱ ro̱ yow yow, Ye̱so neku̱ru̱ o-Urusharima.‡ 14 Bo̱ wu̱ wo̱o̱bu̱te̱ o-Urusharima à, wu̱ co̱wu̱ru̱ u̱n Pyo-o̱ Shir. Wu̱ o̱ss yan-baab-to̱ u̱n na, u̱n ca-ne̱, u̱n tantabara-ne̱. Komo wu̱ hyanu̱ru̱ yan-shas-o̱ u̱n hwo̱r u̱r-she'et tara tara. 15 Ye̱so gaaru̱ rak-yo o-hu̱, wu̱ yanu̱ru̱ kap mo̱ u̱n ye̱ u̱n Pyo-o̱ Shir u̱n ca-ye̱ u̱n ye̱ ne̱, u̱n na-ye̱ u̱n ye̱ ne̱. Wu̱ cakarsu̱ru̱ hwo̱r-ye̱ u̱n ya-o-shas. Wu̱ tutu̱ru̱ te̱bu̱r-to̱ u̱n ye̱. 16 Wu̱ ze̱e̱ru̱ yan-baab-to̱ u̱n tantabara, “Dos no̱ saw-u̱t no̱, no̱ ruut to̱ m-mo̱ka m-mo̱ka. No̱ muut hur-o Tato re be-de u̱t-baab á!”

17 Yan-neke̱-m Ye̱so baksu̱ru̱ u̱nze ge̱nse̱ to̱ ro̱ rem Kiristi be-de u̱n Ma-to̱ Shir u̱nze, “Shir, me̱ m-ho̱ge̱ u̱n re̱e̱b-o̱ u̱n hur-o ru de̱e̱n.”§

18 Se̱k-ye̱ be-de u̱n Yahuda-ne̱ shasu̱ru̱ wu̱, ye̱ zee, “To̱, ¿to̱ ke hyat-to̱ to̱ o he te̱ m-kute̱, te̱ nept u̱nze Shir-ye̱ ze̱e̱ wo̱ o nom ka rem-se?”

19 Ye̱so shasu̱ru̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “He̱e̱s no̱ ka Pyo-o̱ Shir o̱, ho̱-u̱t tet man 'yons o̱.”*

20 Se̱k-ye̱ be-de u̱n Yahuda-ne̱ ze̱e̱ru̱, “Se̱ da-o̱ a no̱me̱ u̱s-hak kwo̱o̱z-u̱t yoor u̱s-cind [46] à, a u̱n ma-to̱ u̱n o̱, ¿o̱ o he m-ze̱e̱ u̱n ya ne̱ wo̱a 'yons o̱ u̱n ho̱-u̱t tet?”

21 Ye̱ napu̱ ne̱ ma-to̱ Ye̱so ro̱tte̱ á. Amba da-o̱ Ye̱so tane̱ Pyo-o̱ Shir à, wu̱r-o̱ u̱n wu̱ wu̱ rotte̱ u̱t-ma. 22 Remen kaane̱ da-de a 'yonse̱ wu̱ u̱t-marimar à, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ baksu̱ru̱ u̱nze wu̱ ze̱e̱g kaane̱. Ye̱ she̱ru̱ru̱ u̱n Ma-to̱ Shir ne̱ to̱ a ge̱ne̱ à u̱n ma-u̱t Ye̱so ne̱ to̱ wu̱ ru̱re̱ ye̱ à.

23 To̱, da-o̱ wu̱ ro'e̱ o-Urusharima à, da-o̱ u̱n Biki-o̱ m-Pas, hun-ne̱ de̱e̱n she̱ru̱ru̱ u̱n jin-de u̱n wu̱ remen ye̱ hyanag rem-se u̱t-hyat se wu̱ ro m-no̱m à. 24 Wu̱ ne̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, Ye̱so, wu̱ ho'os o-wu̱r u̱n ye̱ ne̱ á, remen wu̱ nepste̱ hur-de u̱n ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱. 25 Yanze se a ru̱ru̱te̱ wu̱ bo̱ hur-de u̱n ne̱t ro̱ á. Wu̱ nepste̱ bo̱ hur-de u̱n hun-ne̱ ro̱ à.

Bo̱r-u̱s tet

Ye̱so u̱n Neko̱dimu ne̱

1 Wu̱ ken ko-caari-wu̱ ro kon be-de u̱n Yahuda-ne̱, wu̱ ro̱ u̱n kur-de u̱n Parisa-ne̱ à, a wu̱ m-ze̱e̱ Neko̱dimu. 2 Wu̱ wu̱ ha'e̱ be-u̱r Ye̱so m-te̱t. Wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Wa-u̱s-Nap, te̱ nepste̱, wo̱ u̱n rwu̱u̱n be-de Shir, o yoosu̱te̱ hun-ne̱ Ma-to̱ Shir, remen yatt-wu̱ he hoks-m nom u̱n rem-se u̱t-hyat bo̱ o ro̱ se m-nom á, se̱ de̱ wu̱ ro̱ mo̱sse̱ u̱n Shir ne̱ à.”

3 Ye̱so shasu̱ru̱ wu̱, “Me̱ wo̱ m-ru̱re̱ o-nip, o ho̱gu̱te̱. U̱n ya a ja'aste̱ mat u̱n ne̱t á, wu̱a hyen gwo̱mo-to̱ Shir á.”

4 Neko̱dimu ze̱e̱ru̱, “¿Re ka ma-to̱ he m-nome̱, a ja'aste̱ ne̱t m-mat wu̱ mo̱ngse̱ à? ¿Wu̱a hoks m-warag u̱n me̱n-u̱t inu u̱n wu̱, wu̱ ja'aste̱ wu̱ m-mat?”

5 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Me̱ wo̱ m-ru̱re̱ o-nip. U̱n ba a makt ne̱t mat-o̱ m-ho̱ o-Ku̱kt ne̱ á, wu̱ ro̱tt co̱w-yo wu̱ hette̱ m-co̱w u̱n gwo̱mo-to̱ Shir á. 6 Ne̱t-wu̱ a mate̱ u̱n wu̱r-o̱ u̱n ne'a u̱n campo̱ ne̱ à, ne̱t-wu̱ temb. Amba Ku̱kt-o ro̱ m-mat o-ku̱kt. 7 Remen kaane̱ taase o hyen hyat-to̱ u̱m zette̱ wo̱ kaane̱ á, ‘Se̱ a ja'aste̱ mat-o ru.’ 8 Yo-m ro̱ m-hur be-de mo̱ co̱ne̱ à. Wo̱ m-ho̱ge̱ ras-o̱ u̱n mo̱ temb, amba wo̱ nap be-de mo̱ rwu̱u̱ne̱ á, yagu̱nte̱ o nept be-de mo̱ ro̱ m-ha à. Kaane̱ o̱ komo be-de u̱n kap ne̱t-wu̱ Ku̱kt-o̱ Shir ja'ase̱ mat-o̱ u̱n wu̱ à.”

9 Neko̱dimu shasu̱ru̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “To̱ ka ma-to̱, ¿re o̱ to̱ he m-nome̱?”

10 Ye̱so shasu̱ru̱ wu̱, “Wo̱ wu̱ ro̱ m-yoose̱ u̱n Isra-ne̱ à, to̱ ka ma-to̱ komo, ¿wo̱ nap u̱n to̱ ne̱ á? 11 Me̱ wo̱ m-ru̱re̱ o-nip. Se̱ rii-yo te̱ nape̱ à, u̱n yo te̱ hyane̱ ne̱ à, yo yo te̱ no̱ m-ru̱re̱ u̱n ma-to̱ u̱n yo. No̱ ne̱, no̱ m-go̱ks u̱n rii-yo te̱ no̱ m-ru̱re̱ á. 12 ¿Re o̱ u̱n ya? Me̱ no̱ m-ru̱re̱ rem-se ro̱ n-dak à, no̱ go̱ks ma-to̱ u̱n se á. Yagu̱nte̱ rem-se ro̱ u̱n To̱n-o̱ shir à, se se u̱m he no̱ m-ru̱re̱ ma-to̱ u̱n se, no̱ go̱kste̱? 13 Yatt-wu̱ take̱ m-da n-To̱n u̱n shir á, wu̱ hyenet bo̱ ka rem-se n-To̱n se ro̱ á, se̱ me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t, wu̱ Shir to̱mne̱ à. 14 Bo̱ Mosa jakse̱ hwo̱-yo o-kwo̱m n-to̱n o-ce n-te̱ o-dákár à,* se̱ a jakste̱ me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t kaane̱ n-to̱n. 15 Ye̱a jaks me̱ n-to̱n o-kan, remen kap wu̱ she̱re̱ hur-de u̱n wu̱ be u̱n de à, wu̱ kumut ho̱o̱g-mo̱ ba m-ta.

16 “Remen was-mo̱ Shir wasse̱ u̱n ho̱no o-dak ne̱ à, o̱ hante̱ wu̱ to̱mo̱nte̱ mat-de u̱n Wà u̱n wu̱ wan-gaan cot. Wu̱ u̱n no̱m kaane̱, remen bo̱ u̱n ne̱t-wu̱ she̱re̱ hur-de u̱n wu̱ be-de u̱n wu̱ à, taase wu̱ sabre̱, amba wu̱ kumut ho̱o̱g-mo̱ ba m-ta. 17 Shir u̱n to̱mo̱n Wà u̱n wu̱ ho̱no o-dak, remen wu̱ piishité̱ hun-ne̱ u̱t-ma á, amba remen hun-ne̱ possu̱té̱ ho̱-de u̱n piish u̱t-ma u̱n bu̱-yo u̱n wu̱. 18 Kap bo̱ u̱n ne̱t-wu̱ she̱re̱ hur-de u̱n wu̱ u̱n Wà-wu̱ Shir à, a piishi wu̱ u̱t-ma á. Amba wu̱ she̱re̱ hur-de u̱n wu̱ u̱n Wà-wu̱ Shir á, a regu̱su̱te̱ a komsu̱te̱ wu̱ piishe̱ u̱t-ma o̱ ka, remen wu̱ she̱r hur-de u̱n wu̱ u̱n Wà-wu̱ Shir wan-gaan cot á. 19 Ká piish-de u̱t-ma de de kà: Cecas-mo̱ Shir co̱wo̱nte̱ u̱n ho̱no o-dak, amba hun-ne̱ yagu̱ru̱ m-was u̱n ka cecas-mo̱ ne̱. Ye̱ jiishte̱ m-co̱n o-comb, remen rem-se ye̱ ro̱ m-no̱m à, rem-u̱s yo̱-se se. 20 Kap wu̱ ro̱ m-no̱m u̱n rem-u̱s yo̱-se à, wan-yage̱ to̱ m-cecas wu̱. Wan-yage̱ to̱ m-cecas ne̱, wu̱ ro̱ m-e̱s m-ha be-de m-cecas á, u̱n taase ba'as-to̱ u̱n wu̱ rwu̱u̱n cas, hun-ne̱ hyen to̱. 21 Wu̱ ro̱ m-no̱m u̱n rii-yo Shir co̱ne̱ à, wu̱ ro̱ m-ma'as m-ha be-de m-cecas, remen a rwu̱ntu̱te̱ rem-se u̱n wu̱ u̱s-so̱-se cas. Da-o̱ wu̱ ro be-de m-cecas, hun-ne̱ a nep u̱nze u̱n gwu̱-o̱ Shir o̱ wu̱ nomte̱ se.”

Ye̱so u̱n Yohana Wa-m-Yo'os
u̱n hun-ne̱ m-ho̱

22 Bo̱ Ye̱so komte̱ u̱t-ma u̱n Neko̱dimu ne̱ à, wu̱ argu̱ru̱ m-ha u̱n dak-o̱ o-Judiya u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱. Wu̱ she'etu̱ndu̱ru̱ ka co̱ se ne̱ yan-ho̱ hiin, wu̱ ro̱ m-yo'os u̱n hun-ne̱ n-me̱ m-ho̱. 23 U̱n ka da-o̱ Yohana ro m-yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ u̱n de ken be-de de hun-ne̱ ro̱ m-aag o-Eno̱n à yow yow u̱n bo̱-o̱ o-Sarim ne̱. Wu̱ ro̱ u̱n yo'os u̱n hun-ne̱ u̱n Ro̱o̱g-o̱ o-Joda remen ho̱-m ro̱ ko̱n ka co̱-se ne̱ de̱e̱n mo̱ bo̱'o̱se̱ yo'os u̱n hun-ne̱ à. Hun-ne̱ ma'asu̱ru̱ m-ha káne̱, a ro ye̱ m-yo'os. 24 (Yo ka u̱n ko̱r rii-yo a ke'et Yohana o-kur o̱ m-ke'et.)† 25 To̱, ma-u̱t su̱nu̱ru̱ yan-neke̱-m Yohana u̱n wu̱ ken ko-Yahuda-wu̱ ne̱, ma-to̱ u̱n so'os u̱s-rem bo̱ karamsa-o ze̱e̱ à. 26 Yan-neke̱-m Yohana haaru̱ be-u̱r Yohana. Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wa-u̱s-Nap, te̱ u̱n haan, te̱ ru̱ru̱tu̱ wo̱ ka ne̱t-wu̱, wu̱ no̱ rotte̱ pesto-de o-Joda à, wu̱ o ru̱ru̱ te̱ ma-to̱ u̱n wu̱ à, wu̱ ka u̱n yo'os u̱n hun-ne̱ n-te̱ m-ho̱. Hun-ne̱ de̱e̱n ye̱ ro̱ m-ha be-de u̱n wu̱.”

27 Yohana shasu̱ru̱, “Yatt ne̱t-wu̱ he kum u̱n rii á, se̱ yo Shir ya'anu̱ wu̱ rwu̱u̱n-mo̱ n-To̱n à. 28 No̱ u̱n hi u̱n no̱ yan-swo̱-u̱s re ye̱, remen u̱m ze̱e̱g, ‘Me̱ wu̱ ro̱ Kiristi á, amba a u̱n to̱mo̱n me̱ u̱m ja'asu̱té̱ wu̱ o-co̱w.’‡ 29 Be-de u̱n biki-o̱ u̱r-ge, wa-u̱r-ge-wu̱ ro̱ wan-ne'a u̱n wu̱. Ko-nay-wu̱ u̱n wa-u̱r-ge-wu̱ haane̱ biki-o̱ u̱r-ge à wu̱ ro̱ m-wase̱ temb wu̱ ho̱gu̱te̱ co̱r-o̱ u̱n wa-u̱r-ge. Komo me̱n-to̱ u̱n wu̱ ro̱ yaw yaw wu̱ ho̱ge̱ wa-u̱r-ge te̱pe̱rte̱. Kaane̱ o̱ ka me̱n-u̱t re shie̱ m-yeyaw. 30 Wu̱ ne̱, gakte̱-mo̱ wu̱ waragte̱ go̱s-wu̱, me̱ ne̱ gakte̱-mo̱ u̱m waragte̱ re̱k-wu̱.”

31 “Wu̱ rwu̱u̱ne̱ n-To̱n à, wu̱ jiishe̱ u̱t-go̱s kap. Bo̱ u̱n wu̱ rwu̱u̱ne̱ n-dak à ko-ya-n-dak-wu̱, rem-se ro̱ n-dak à, se se wu̱ ro̱ m-rwo̱r. Amba wu̱ rwu̱u̱ne̱ n-To̱n à, 32 wu̱ ro̱ m-rwo̱r u̱n ma-to̱ u̱n ka rem-se wu̱ hyande̱ n-To̱n à, u̱n yo wu̱ ho̱gne̱ ne̱ à. Yatt-wu̱ go̱kse̱ ne̱ ka ma-to̱ á. 33 Wu̱ go̱kse̱ ne̱ ma-to̱ u̱n wu̱ à, wu̱ ka e̱ste̱ Shir nip-o̱. 34 Wu̱ Shir to̱mne̱ à, Ma-to̱ Shir to̱ wu̱ ro̱ m-rwo̱r, remen Shir ro̱ wu̱ m-'ya u̱n Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱ ba u̱r-me'et. 35 Tato-o waste̱ u̱n Wà u̱n wu̱ ne̱. Wu̱ bo̱psu̱te̱ wu̱ ko̱ yo ke rii-yo u̱n kom-to̱ u̱n wu̱.§ 36 Wu̱ she̱re̱ hur-de u̱n wu̱ u̱n Wà-wu̱ Shir à, wu̱a kum ho̱o̱g-o̱ Shir o̱ ba m-ta. Ye̱ no̱me̱ ne̱ o-do̱ro̱tte̱ u̱n ka Wà-wu̱ ne̱ á, ye̱a hyen ho̱o̱g á, ryaab-se Shir ro̱ be-de u̱n ye̱.”

Bo̱r-u̱s nass

Ye̱so u̱n ne'a-wu̱ u̱n ko-Samariya-ne̱

1-3 Parisa-ne̱ ho̱gu̱te̱ wu̱ ro̱ m-kum u̱n hun-ne̱ yan-dor komo wu̱ ro̱ m-yo'os u̱n hun-ne̱ n-te̱ m-ho̱, arge̱ Yohana. (Myet u̱n kaane̱ ne̱, Ye̱so wu̱ yo'os ye̱ m-ho̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ á, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ ye̱). Bo̱ Ye̱so ho̱gu̱te̱ yo hun-ne̱ ro̱ m-rwo̱r à, wu̱ yagu̱ru̱ dak-o̱ o-Judiya, wu̱ wargu̱ru̱ dak-o̱ o-Gariri u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱.

4 Se̱ wu̱ do̱ru̱te̱ co̱w-yo caate̱ dak-o̱ o-Samariya à. 5 Bo̱ wu̱ woote̱ u̱n o̱ ken bo̱-o̱ o̱ a m-ze̱e̱ o-Se̱kar u̱n dak-o̱ o-Samariya à, yow yow u̱n ma-de u̱n dak-o Yakubu ne̱, o̱ wu̱ ya'ase̱ wà u̱n wu̱ Yusuhu à,* 6-8 káne̱ du-u̱r rowe̱ de ma Yakubu. Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ haaru̱ o̱ u̱n rii-yo m-re̱ o-bo̱. Bo̱ hew-u̱r bo'oste̱ Ye̱so à, wu̱ she'etu̱ru̱ n-riib u̱r-du, n-no̱o̱nho̱, ho̱-u̱r ro u̱r-hi ge̱. Da-de wu̱ ro kane̱ tara à, se̱ wu̱ ken ne'a-wu̱ ko-Samariya, wu̱ wo̱o̱nu̱ru̱ o-tur ne̱. Wu̱ haante̱ iib m-ho̱. Ye̱so ze̱e̱ru̱ ka ne'a-wu̱, “Ya me̱ m-ho̱ u̱m su̱.”

9 Ká ne'a-wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Ya mo̱ssu̱ na cen na, wo̱tte̱ me̱ u̱n ko̱n-se u̱n ho̱-mo̱ m-swo̱? Wo̱ ko-Yahuda-wu̱, me̱ ne̱ ko-Samariya-wu̱.” (Ka ne'a-wu̱ ze̱e̱g Ye̱so kaane̱ remen Samariya-ne̱ ye̱ ro̱ m-mo̱sse̱ u̱t-kom u̱n Yahuda-ne̱ á.)†

10 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ka ne'a-wu̱, “Wo̱ ro nakke̱ yar-mo̱ Shir, u̱n wu̱ wu̱ to̱mne̱ ne̱ à, o roa cit ka wu̱ ro̱ wo̱ u̱s-ko̱n o 'ye wu̱ m-ho̱ wu̱ su̱ à, wu̱ roa 'ye wo̱ ne̱ ho̱-mo̱ u̱n ho̱o̱g o su̱.”

11 Ka ne'a-wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Go̱s-wu̱, wo̱tt rii-o̱ m-iib m-ho̱ á, du-de ka ne̱ u̱r-du̱w ne̱. ¿Ke ne̱ o̱ o he kum u̱n ká ho̱-mo̱ mo̱ ro̱ u̱n ya'u̱ u̱n ho̱o̱g à, mo̱ o he me̱ m-'ya u̱m su̱u̱t? 12 ¿Wo̱ u̱n jiish o̱ tato na Yakubu, wu̱ u̱bu̱ na ka du-de, yakar-ye̱ u̱n wu̱ su̱, komo u̱n gu̱t-to̱ u̱n wu̱ ne̱ kap to̱ su̱?”

13 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ka ne'a-wu̱, “Bo̱n ne̱t-wu̱ ro̱ m-swo̱ u̱n ka du-de à, wu̱a do m-ho̱ge̱ o-swo̱o̱t komo. 14 Amba ne̱t-wu̱ he m-swo̱ ho̱-mo̱ u̱m he wu̱ m-'ya à, wu̱a do m-ho̱ge̱ o-swo̱o̱t á, har da-o̱ ba m-ta. Remen ho̱-mo̱ u̱m he wu̱ m-'ya à, mo̱a warag u̱ntu̱n yish-to̱ m-ho̱ u̱n me̱n-to̱ u̱n wu̱. Mo̱a 'ye wu̱ ho̱o̱g-mo̱ ba m-ta.”

15 Ka ne'a-wu̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱, 'ya me̱ ka ho̱-mo̱ u̱m su̱ u̱n taase u̱m ma'as m-ho̱ge̱ o-swo̱o̱t, u̱m ma'as m-haan iib m-ho̱.”

16 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ha o agan campo̱ ru, no̱ haan.”

17 Ká ne'a-wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Me̱tt campo̱ á.”

Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “O rwo̱ro̱g o̱ Shir, 18 remen campo̱-ne̱ taan gaag wo̱, ka wu̱ o ro̱tte̱ ne̱ m-mo̱ka o-hur à campo̱ ru wu̱ o-jip wu̱ á.”

19 Ka ne'a-wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Go̱s-wu̱, u̱m nak m-mo̱ka wo̱ ko-wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir o ro̱. 20 U̱n ka haag-o̱, tat-ne̱ te̱ ne̱ ro m-nome̱ Shir m-gu̱w. Amba no̱ ne̱, Yahuda-ne̱ no̱ zee, u̱depe̱ a nome̱ Shir m-gu̱w kàne̱ á, se̱ o-Urusharima.”

21 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ne'a, go̱ks ma-u̱t re, da-o ro̱o̱n, o̱ atte̱ a do nome̱ u̱n Shir m-gu̱w u̱n ka haag-o̱ á, ko̱ ne̱ o-Urusharima á. 22 No̱ Samariya-ne̱, no̱ nap Shir ye̱ no̱ m-nome̱ m-gu̱w á. Te̱ ne̱, Yahuda-ne̱ te̱ nepste̱ Shir ye̱ te̱ m-nome̱ m-gu̱w à, remen co̱w-yo u̱n gwu̱ be-de u̱n Yahuda-ne̱ o̱ yo rwu̱u̱ne̱. 23 Amba da-o ro̱o̱n, ko̱ m-mo̱ka ma o̱ nomoste̱, da-o̱ a hette̱ nome̱ u̱n Shir m-gu̱w bo̱ Ku̱kt-o̱ Shir do̱ru̱tte̱ à, komo u̱n bu̱-yo u̱n nip-o̱ Shir. Remen go̱n ka hun-ne̱ ye̱, ye̱ he nome̱ u̱n Shir m-gu̱w o-nip ne̱ n-me̱ o-Ku̱kt à, go̱n u̱n ye̱ Shir o-Tato co̱ne̱ ye̱ nome̱ wu̱ m-gu̱w. 24 Shir Ku̱kt-o̱. Kap bo̱ u̱n wu̱ ro̱ wu̱ m-nome̱ m-gu̱w à, se̱ wu̱ nomo wu̱ m-gu̱w u̱n ku̱kt-o̱ o-nip ne̱.”

25 Ka ne'a-wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “U̱m nepste̱ Mesaya‡ ro̱o̱n, da-o̱ wu̱ wo̱o̱ne̱, wu̱a ru̱ru̱ na ko̱ yo ke rii-yo kap.”

26 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Me̱ ro̱ wu̱, me̱ wu̱ ro̱ u̱t-ma u̱n wo̱ ne̱ à.”

27 A káne̱, ka yan-neke̱-m Ye̱so ye̱ mu̱u̱nu̱ru̱. Ye̱ wo̱o̱n, ye̱ 'wo̱s ka ne'a-wu̱ ro̱ u̱t-orom u̱n Ye̱so ne̱. Ye̱ hyanu̱ru̱ hyat-to̱ u̱n káane̱. Amba, yatt-wu̱ hokse̱ hak o-nu, wu̱ cit wu̱, wu̱ zet wu̱, “¿Ya wo̱ o-hoob?” Ko̱, “¿Ya o co̱ne̱ be-de u̱n wu̱?”

28 Ka ne'a-wu̱ ho'osu̱ru̱ o-tur n-riib u̱r-du. Wu̱ argu̱ru̱ m-warag o-hur u̱n ka bo̱-o̱ o-rek o-rek. Wu̱ wo̱be̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ hun-ne̱, 29 “Rwu̱u̱n no̱, haan no̱ gu̱t ne̱t-wu̱ ru̱ru̱ me̱ kap bo̱ u̱n rem-se u̱m we̱te̱ m-no̱m à! ¿Ko̱ wu̱ ro̱ Kiristi?” 30 Hun-ne̱ rwu̱u̱nu̱ru̱, ye̱ ro̱ wu̱ u̱n ha m-gwo̱t.

31 Bo̱ ka ne'a-wu̱ heeste̱ aag u̱n hun-ne̱ o-bo̱ à, ka da-o̱ yan-neke̱-m Ye̱so ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wa-u̱s-Nap, re̱ rii-yo m-re̱.”

32 Amba Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “U̱m ro̱ u̱n rii-yo m-re̱ ne̱, go̱ u̱n yo no̱ nape̱ á.”

33 Amba yan-neke̱-m Ye̱so ye̱ ma'asu̱ru̱ u̱t-ma u̱n hi u̱n de u̱n ye̱. Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “¿Ko̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱ u̱n hante̱ wu̱ rii-yo m-re̱ o̱?”

34 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Rii-yo m-re̱ re yo ka, u̱m nom o-do̱ro̱tte̱ u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ to̱mnu̱ me̱ à, u̱m komot se̱nge̱-mo̱ wu̱ yasu̱ me̱ à. 35 ¿No̱ ka m-ma'as m-ze̱e̱ ‘Kuks re̱ng-u̱s nass a ceet m-ce’? U̱m ze̱e̱g no̱, das no̱ u̱t-hi, no̱ gu̱t u̱t-kat, no̱a hyen to̱ neneste̱. To̱ co̱no̱g m-ce. 36 Bo̱ ko-wa-m-ce ro̱ m-karagse̱ u̱n hyo à, káane̱ o̱ komo wu̱ he woot u̱n hun-ne̱ be-de Shir ye̱ kumut ho̱o̱g-o̱ ba m-ta. Wa-u̱r-go u̱n wa-m-ce ne̱ ye̱a nom o-zak be-u̱r gaan. 37 Ka ma-to̱ ro̱ o-nip ne̱, wu̱ ken ro̱ u̱r-go, wu̱ ken ro̱ m-ce. 38 U̱m to̱mo̱g no̱ be-de u̱n kat-o̱ no̱ go̱ u̱r-go u̱n o̱ á, no̱ ce. Ye̱ ken ye̱ gwo̱wo̱g, no̱ ce̱e̱ru̱ ka go-de u̱n ye̱ de.”

Samariya-ne̱ de̱e̱n she̱re̱g

39 To̱, Samariya-ne̱ de̱e̱n u̱n ka bo̱-o̱ ye̱ she̱ru̱ru̱ hur-de u̱n ye̱ be-de u̱n wu̱ remen ma-to̱ ka ne'a-wu̱ rwo̱re̱ à. Wu̱ zee, “Ka ne̱t-wu̱ ru̱ru̱tu̱ me̱ kap rii-yo u̱m nome̱ à.” 40 Remen kááne̱ bo̱ Samariya-ne̱ wo̱o̱nte̱ be-u̱r Ye̱so à, ye̱ ko̱nu̱ru̱ wu̱, wu̱ he wu̱ rewe̱ be-de u̱n ye̱. Ye̱so rewu̱ru̱ káne̱ ho̱-u̱t yoor. 41 Ye̱ ken ye̱ dooru̱ she̱r u̱n hur-de u̱n ye̱ be-de u̱n wu̱ de̱e̱n remen ma-to̱ wu̱ rwo̱re̱ à.

42 Ka da-de ye̱ ze̱e̱ru̱ ka ne'a-wu̱, “M-mo̱ka te̱ hyanag wu̱ u̱n hi u̱n te̱, te̱ ho̱gu̱te̱ ma-to̱ u̱n wu̱. Te̱ ro̱ m-she̱r hur u̱n te̱ be-de u̱n wu̱, yanze remen rwo̱r-m ru á. Nip-o̱, wu̱ ka Wan-Gwu̱-o̱ u̱n ho̱no o-dak wu̱!”

Ye̱so dossu̱te̱ wà Gajem go̱m

43 To̱, ka rew-mo̱ u̱n ho̱-u̱t yoor mo̱, mo̱ wu̱ rewe̱ káne̱ à, wu̱ inu̱ru̱. Wu̱ ro̱ m-ha dak-o̱ o-Gariri. 44 (Remen Ye̱so rwo̱ro̱g u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ zee, “Wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir, ro̱tt m-se̱k u̱n bo̱-o̱ u̱n wu̱ á.”)§ 45 Bo̱ wu̱ woote̱ o-Gariri à, hun-ne̱ go̱ksu̱ru̱ wu̱ u̱r-bon ne̱. Ye̱ no̱mo̱g kaane̱ remen ye̱ heeste̱ ka Biki-o̱ m-Pas o̱ o-Urusharima, komo ye̱ hyanag kap rem-se u̱t-hyat se Ye̱so no̱me̱ à.*

46 Wu̱ dooru̱ m-ha o-Kana u̱n dak-o̱ o-Gariri be-de wu̱ muute̱ m-ho̱, m-mo̱di à. Wu̱ ken ko-Gajem wu̱ ro kon káne̱ wu̱ wà u̱n wu̱ ro u̱n go̱m à u̱n bo̱-o̱ o-Kapanahum.† 47 Bo̱ wu̱ ho̱gu̱te̱ Ye̱so rwu̱u̱nte̱ dak-o̱ o-Judiya à, Ye̱so mu̱u̱nte̱ dak-o̱ o-Gariri, wu̱ haaru̱ be-u̱r Ye̱so. Wu̱ ro wu̱ u̱s-ko̱n u̱nze wu̱ haan wu̱ dosse̱ wà u̱n wu̱ go̱m, wu̱ ro u̱n ma-to̱ m-mar à.

48 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “No̱tt m-she̱r u̱n hur-u̱r no̱ á ko̱ wan-gaan, se̱ no̱ hyanag rem-se u̱t-hyat.”

49 Ka Gajem-wu̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱, hakku̱re̱ haan rii-yo wà re meret.”

50 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Jo'obe̱, go̱m wà ru teeste̱.”

Ka ne̱t-wu̱ she̱ru̱ru̱ u̱n ma-u̱t Ye̱so ne̱ to̱ wu̱ rwo̱re̱ à, wu̱ argu̱ru̱ jo. 51 Bo̱ wu̱ rotte̱ u̱n jo à, ba wu̱ u̱n goshi wo̱ o-hur, gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ gontu̱ru̱ wu̱. Ye̱ ru̱ru̱ wu̱, ye̱ zee, “Wà ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱. Go̱m teeste̱.”

52 Wu̱ citu̱ru̱ ye̱ da-o̱ ka go̱m-o ho'ose̱ wà hond hond à. Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “M-ryo hond hond kwo̱m-o gaan yo n-no̱o̱nho̱ go̱m ho'ose̱ wu̱.”

53 Ka tato-o̱ napu̱ru̱ u̱nze u̱n ka da-o̱ Ye̱so ze̱e̱ wu̱, “Wà ru ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱. Go̱m teeste̱ wu̱.” Remen kááne̱, wu̱ u̱n yan-hur-o̱ u̱n wu̱ ne̱ ke̱'ke̱ she̱ru̱ru̱ u̱nze Ye̱so wu̱ ro̱ Kiristi.

54 Hyat-u̱t ayoore̱-to̱ ka to̱ Ye̱so no̱me̱ u̱n dak-o̱ o-Gariri, da-de wu̱ rwu̱u̱ne̱ dak-o̱ o-Judiya.

Bo̱r-u̱s taan

Ye̱so taasu̱te̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱
go̱m u̱n kaw-o̱ o-Basayada

1 Bo̱ u̱n káne̱, Ye̱so haaru̱ o̱ ken biki-o̱ u̱n Yahuda-ne̱ o̱ o-Urusharima. Ye̱so haaru̱ o̱.

2 O̱ ken ish-o̱ ro kon o̱ a m-ze̱e̱ Ish-o̱ u̱n Ca à. O̱ ken kaw-o̱ ro̱ ko̱n kane̱ yow yow u̱n o̱ ne̱ a o̱ m-ze̱e̱ o-Basayada à, u̱n rem-de u̱n u̱t-Ibra.* A rigimshite̱ o̱ u̱n sak-u̱t taan. 3 Ya-u̱s-go̱m ro kon káne̱ po̱-ne̱, u̱n ryam-ne̱ ne̱, u̱n yan go̱m-o̱ u̱s-hwo̱ ne̱. Ye̱ ro̱ do̱mb do̱mb.† 5 Wu̱ ken ne̱t-wu̱ be-de u̱n ye̱ wu̱ no̱mo̱g hak-u̱r kwo̱o̱z u̱n o̱p u̱s-eer [38] wu̱ ro̱ u̱n ka go̱m-o̱. 6 Bo̱ Ye̱so hyente̱ wu̱ à, wu̱ nepste̱ wu̱ she'ete̱ u̱n ka go̱m-o̱ ne̱. Ye̱so citu̱ru̱ wu̱, “¿Ko̱ o co̱no̱g a dossu̱ wo̱ ka go̱m-o̱?”

7 Ka wan-go̱m wu̱ shasu̱ru̱, “Go̱s-wu̱, ai, me̱tt ne̱t-wu̱ he me̱ m-he̱'e̱dbe̱ m-ho̱, da-o̱ wan-to̱m-wu̱ Shir bu̱re̱ mo̱ á. Da-o̱ kap wan-to̱m-wu̱ Shir he̱'e̱be̱, wu̱ bu̱re̱ m-ho̱, da-o̱ me̱ ine̱ m-he̱'e̱be̱, wu̱ ken ba'u̱ru̱ me̱ m-he̱'e̱be̱.”

8 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ine̱ ge̱! Mos rii-o̱ u̱r-ru̱t o̱ ru, o neke̱.” 9 U̱n gyept-o̱ u̱n yish, ka go̱m-o̱ argu̱ru̱ wu̱ m-ho'os. Wu̱ mossu̱ru̱ rii-o̱ ru̱t-o̱ u̱n wu̱. Wu̱ argu̱ru̱ jo.

To̱, u̱n ka Ho̱-de ne̱ Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ de. 10 Remen kááne̱, se̱k-ye̱ ye̱ u̱n Yahuda-ne̱ ze̱e̱ru̱ wu̱ a taase̱ go̱m à, “Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ de. U̱depe̱ o mos rii-o̱ u̱r-ru̱t o̱ ru á.”‡

11 Wu̱ shasu̱ru̱ ye̱, “Wu̱ taasu̱ me̱ go̱m à, wu̱ wu̱ ze̱e̱ u̱m mos rii-o̱ u̱r-ru̱t o̱ re, u̱m arag jo.”

12 Ye̱ citu̱ru̱ wu̱, “¿Wan wu̱ ne̱ ze̱e̱ wo̱ o mos rii-o̱ u̱r-ru̱t o ru, o neke̱?”

13 Amba wu̱ a taase̱ ka go̱m-o̱ à, wu̱ nap wu̱ á, remen Ye̱so be'essu̱te̱ wu̱ yagu̱su̱te̱ ka be-de remen mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱.

14 Bo̱ jimite̱ à, Ye̱so hyanu̱ru̱ wu̱ u̱n Pyo-o̱ Shir. Ye̱so ze̱e̱ru̱, “A taasu̱tu̱ wo̱ ka go̱m-o̱, o kumuste̱ m-keke̱r. Taase o do no̱m u̱r-ba'as á, u̱ntaase yo ken rii-yo yo jiishe̱ yo ka à yo do wo̱ m-ko̱r.”

15 Ka wu̱ a taase̱ go̱m à, wu̱ haaru̱, wu̱ ru̱ru̱ Yahuda-ne̱. Wu̱ zee Ye̱so wu̱ taasu̱ wu̱ ka go̱m-o̱.

Be̱e̱b-de u̱n Wà-wu̱ Shir

16 Bo̱ wu̱ ru̱ru̱te̱ ye̱ kááne̱ à, Yahuda-ne̱ inu̱ru̱ Ye̱so te̱p, ye̱ zee, “¿Ya hante̱ o taasu̱te̱ wu̱ ka go̱m-o̱ u̱n Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱?”

17 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “Tato re ro̱ m-se̱nge̱ ko̱ da u̱n ke. Me̱ u̱n ce re me̱ m-se̱nge̱ ko̱ da u̱n ke.” 18 Ka da-de ne̱, Yahuda-ne̱ inu̱ru̱ hoob-o̱ u̱n co̱w-yo ye̱ bu̱pt Ye̱so, ye̱ hoot wu̱, remen ye̱ ho̱gu̱te̱ wu̱ rwo̱ro̱g kááne̱, ye̱ hyanag wu̱ yo'ogte̱ Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱. Komo wu̱ ze̱e̱g Shir Tato u̱n wu̱. Wu̱ muutte̱ hi u̱n de u̱n wu̱ hond hond u̱n Shir ne̱.

19 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, me̱ wu̱ ro̱ Wà be-de Shir o-Tato à, man hoks no̱m u̱n rii á, se̱ rii-yo u̱m hyane̱ Tato-o ro̱ m-no̱m à. Remen kap mo̱ u̱n rii-yo Shir o-Tato ro̱ m-no̱m à, ka bo̱-se ne̱ Wà ro̱ m-no̱m u̱n ce u̱n wu̱. 20 Tato-o ro̱ m-was u̱n Wà ne̱. Kap mo̱ u̱n rii-yo Tato-o ro̱ m-nom à, wu̱a kute̱ yo Wà har rem-se jiishe̱ se ka rem-se u̱t-hyat à se no̱ hyan à, remen no̱ hun-ne̱ no̱ hyenet u̱t-hyat. 21 Remen bo̱ Tato-o ro̱ m-'yons u̱n margan-ne̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ à, ka bo̱-se ne̱ o̱ komo Wà ro̱ m-'yons be-de u̱n ye̱ wu̱ daage̱ à. 22 Tato-o ro̱ u̱n piishe̱ u̱n ne̱t u̱t-ma u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ á. Amba wu̱ bo̱bsu̱te̱ Wà u̱n wu̱ be̱e̱b-de u̱n piish u̱t-ma, 23 remen kap o̱ u̱n hun-ne̱ ye'et Wà m-se̱k bo̱ a u̱n 'ya o-Tato à. Amba bo̱ u̱n wu̱ yage̱ 'ya u̱n Wà m-se̱k à wu̱ 'ya o̱ ka o-Tato m-se̱k wu̱ to̱mne̱ Wà á. 24 Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, kap ne̱t-wu̱ ro̱ m-ho̱ge̱ ma-u̱t re à, wu̱ ro̱ m-she̱r u̱n hur-de u̱n wu̱, u̱n wu̱ to̱mne̱ me̱ komo ne̱ à, wu̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g-o̱ u̱n ba m-ta ne̱. A piishe̱ wu̱ u̱t-ma á, remen wu̱ be'essu̱te̱, wu̱ possu̱ssu̱te̱ m-mar, wu̱ wo̱o̱g be-de u̱n kum u̱n ho̱o̱g.

25 “Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, da-o ro̱o̱n, m-mo̱ka ne̱ ma o̱ nomoste̱, o̱ margan-ne̱ hette̱ ho̱ge̱ u̱n co̱r-o̱ u̱n Wà-wu̱ Shir à. Ya-m-ho̱ge̱ ne̱ ye̱a nom ho̱o̱g. 26 Remen bo̱ Tato-o ro̱ wan-ho̱o̱g à, wan-'ya u̱n hun-ne̱ ho̱o̱g, ka bo̱-se ne̱ o̱ ne̱ Tato-o ze̱e̱ Wà u̱n wu̱ he m-warag wan-ho̱o̱g wu̱ ro̱ u̱n 'ya u̱n hun-ne̱ ho̱o̱g komo à. 27 Wu̱ ya'ag wu̱ komo ne̱ u̱r-be̱e̱b de u̱n piish u̱t-ma, remen wu̱ ro̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t.

28 “Taase no̱ hyen hyat-to̱ u̱n ka ma-to̱ á, remen da-o ro̱o̱n da-o̱ margan-ne̱ ye̱ ro̱ n-me̱ u̱s-saag he ho̱ge̱ u̱n co̱r-o̱ u̱n Wà-wu̱ Shir à. 29 Ye̱ ho̱ge̱ komo, ye̱a rwu̱u̱n. Ye̱ no̱me̱ yo u̱r-bon à, ye̱a ine̱ ha-mo̱ u̱n ho̱o̱g. Ye̱ no̱me̱ ne̱ yo̱-o à, ye̱a ine̱ ha-mo̱ u̱n piish u̱t-ma.§ 30 Yatt-yo u̱m he hoks m-no̱m u̱n be̱e̱b u̱n de á. Me̱ de̱ m-piish u̱t-ma temb bo̱ Shir ze̱e̱ me̱ à. No̱ nak piish u̱n ma-u̱t re hond hond o̱, yanze se̱nge̱-m re mo̱ u̱m nomot yo u̱m co̱ne̱ á, amba u̱m nomot o̱ rii-yo wu̱ to̱mne̱ co̱ne̱ à.

Ye̱ su̱'e̱ Ye̱so à

31 “U̱rege̱ me̱ su̱'e̱ hi u̱n de, to̱ swo̱-u̱s se se o-nip se á. 32 Amba wu̱ ken wu̱ ro̱ me̱ m-su̱'e̱. Bo̱ wu̱ ro̱ me̱ m-su̱'e̱ à, u̱m nepste̱ u̱n ka to̱r-se ne̱, se o-nip se. 33 No̱ to̱mo̱g hun-ne̱ be-u̱r Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱, Yohana ne̱, wu̱ wuku̱nte̱ no̱ á. Wu̱ ru̱ndu̱ru̱ no̱ o-nip mo̱sse̱ u̱n ma-u̱t re ne̱.* 34 Amba kap u̱n kááne̱ ne̱, swo̱-se u̱m ro̱tte̱ m-ya'as m-'wo̱ns u̱n se ne̱ à, swo̱-se u̱n ne̱t se á. Me̱n rwo̱r kááne̱ remen no̱ bakste̱ u̱n ma-u̱t Yohana ne̱ to̱ wu̱ rwo̱re̱ à, no̱ kumut gwu̱ be u̱n de. 35 Yohana ne̱ sha-mo̱ u̱r-pitirra mo̱, de u̱n 'ya u̱n no̱ m-cecas u̱r-bon ne̱ à. No̱ u̱n re̱e̱b-o̱ u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ u̱n ya o-da hiin.

36 “Amba swo̱-se u̱m ro̱tte̱ à, se aragte̱ se ma Yohana m-'wo̱ns remen se̱nge̱-mo̱ Tato-o ya'su̱nde̱ me̱ u̱m nom à, mo̱ mo̱ me̱ m-nom. Ká se̱nge̱-mo̱ ne̱ mo̱ me̱ m-no̱m à, mo̱ mo̱ su̱u̱ me̱ a hette̱ m-nap u̱nze Shir o-Tato wu̱ to̱mne̱ me̱. 37 O-Tato komo o̱ to̱mne̱ me̱ à, wu̱ su̱'e̱ me̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱. No̱ ne̱, no̱ tak m-ho̱ge̱ u̱n co̱r-o̱ u̱n wu̱ á har no̱ hyenet sha-mo̱ u̱n wu̱ á.† 38 Ma-to̱ u̱n wu̱ komo, to̱ ro̱ ko̱n u̱n hur-u̱r no̱ á, remen no̱ she̱r hur-u̱r no̱ u̱n me̱ wu̱ Shir to̱mne̱ be u̱n no̱ á. 39 No̱ ne̱ komo u̱n m-byarag u̱n Ma-to̱ Shir to̱ a ge̱ne̱ à. No̱ m-hyan sa o zee no̱a kum ho̱o̱g-o̱ ba m-ta kane̱ n-me̱. Ka taku̱rda-to̱ ne̱ to̱ ro̱ me̱ m-su̱'e̱. 40 Amba kap u̱n kaane̱ ne̱, no̱ haan be u̱n de, no̱ kumut ho̱o̱g á.

41 “Me̱ was u̱n bo̱ngo̱n-de u̱n ko-hun-ne̱ á. 42 No̱ ne̱, u̱m nepste̱ no̱ was u̱n Shir ne̱ u̱n hur-u̱r no̱ á. 43 Rii-yo hante̱ u̱m zet kááne̱ à, u̱n be̱e̱b-de u̱n wu̱ de u̱m haante̱, no̱ go̱ks me̱ á. Wu̱ ken wu̱ haane̱ u̱n be̱e̱b-de u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, no̱a go̱ks wu̱ o-zak o-zak. 44 ¿No̱a she̱r hur-u̱t no̱ u̱n me̱ ne̱? No̱ m-ho̱ge̱ zak-o̱ u̱n bo̱ngo̱n-de o̱r no̱ ne̱ ro̱ no̱ m-nome̱ à. Amba no̱ was u̱n bo̱ngo̱n-de rwu̱u̱ne̱ be-de Shir ne̱ u̱n ho̱n-de u̱n wu̱ á.

45 “No̱ hyan no̱ zee me̱ wu̱ he m-heet u̱n gyekt-u̱s no̱ be-de Shir á. Wu̱ he gyekt-u̱s no̱ à wu̱ ro̱ ko̱n, wu̱ ro̱ Mosa, wu̱ no̱ ro o-sakto̱ no̱ zee wu̱ he no̱ m-be̱e̱s à. 46 No̱ ro bo̱kke̱ ma-u̱t Mosa, no̱ ro̱a she̱r hur-u̱r no̱ be u̱n de, remen ma-u̱t re to̱ Mosa ge̱ne̱. 47 No̱ she̱r hur-u̱r no̱ u̱n ma-u̱t Mosa ne̱ á, ¿ke o̱ no̱ he hoks m-she̱r u̱n hur-u̱r no̱ u̱n ma-u̱t re ne̱?”

Bo̱r-u̱s cind

Ye̱so re̱e̱gtu̱te̱ campo̱-ne̱
dugu-u̱s taan [5,000]

(Mati 14:13-21; Mark 6:30-44; Ruka 9:10-17)

1 Bo̱ Ye̱so komte̱ u̱t-ma u̱n Yahuda-ne̱ ne̱ à, wu̱ inu̱ru̱, wu̱ haaru̱ pesto-de u̱n Mar-o̱ o-Gariri, (mo̱ a m-aag Mar-o̱ o-Tiberiyos à). 2 Hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ argu̱ru̱ wu̱ m-do̱re̱ remen ye̱ hyanag rem-se u̱t-hyat se wu̱ no̱me̱ be-de u̱n ya-u̱s-go̱m à. 3 Ye̱so ne̱, wu̱ daaru̱ n-to̱n o-haag u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱. Wu̱ she'etu̱ru̱ n-to̱n u̱n ye̱ ne̱. 4 Ye̱ ro̱ káne̱, da-o̱ u̱n Biki-o̱ m-Pas o̱ u̱n Yahuda-ne̱ wosonte̱ yow yow.

5 Ye̱so dassu̱ru̱ u̱r-hi, wu̱ hyanbu̱ru̱ hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ ye̱ ro̱ wu̱ m-kawan. Wu̱ ze̱e̱ru̱ Pirip, “¿Ke ne̱ o̱ a he o̱o̱n u̱n rii-yo m-re̱ yo a he m-ya'as u̱n ka hun-ne̱ ye̱, ye̱ reet?” 6 Wu̱ u̱n ze̱e̱ kááne̱ remen wu̱ megerté̱ Pirip. Wu̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ nepste̱ rii-yo wu̱ he m-nom à.

7 Pirip shasu̱ru̱ wu̱, “Ko̱ a o̱o̱n rii-yo m-re̱ yo u̱n gu̱wu̱s-de u̱n re̱ng-u̱s eer, yoa bo'os ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ kumut, wu̱ re̱ á.”

8 Wu̱ ken wu̱ ro kon be-de u̱n yan-neke̱-m Ye̱so, jin-de u̱n wu̱ Andarawus (heno Simo̱n Bitrus ne̱). Wu̱ ru̱ru̱ ye̱, 9 “Wu̱ ken wan-campo̱ wu̱ ro kon kàne̱ u̱n bos-to̱ u̱t-buro̱di ne̱ u̱t-taan u̱n jan ne̱ yoor. ¿Amba yan ye̱ a bo'os hun-ne̱ o-hakt bo̱ ye̱ ro̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱?”

10 Ye̱so ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, ye̱ ru̱re̱ hun-ne̱ ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱, wu̱ she'et. Ká be-de ne̱ de ro̱ u̱n gwo̱-u̱t yar-to̱ ne̱ de̱e̱n. Hun-ne̱ she'etu̱ru̱. Campo̱-ne̱ wooste̱ be-de u̱n dugu-u̱s taan [5,000]. 11 Bo̱ ye̱ she'ette̱ à, Ye̱so de̱ku̱ru̱ ka bos-to̱ u̱t-buro̱di to̱. Wu̱ no̱mu̱ru̱ u̱r-bo̱ngo̱n be-de Shir. Bo̱ wu̱ nomte̱ u̱r-bo̱ngo̱n à, wu̱ wongu̱ru̱ ka hun-ne̱ ye̱ kap. Wu̱ wongu̱ru̱ ye̱ ka jan-ye̱ komo. Ye̱ re̱e̱ru̱, ko̱wan wu̱ ciig.

12 Bo̱ ye̱ cikste̱ à, Ye̱so ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, ye̱ karagse̱ ka to̱ kwange̱ ye̱ à, taase to̱ naase̱. 13 Ye̱ karagsu̱ru̱ to̱ ko̱o̱r-u̱t o̱p u̱t-yoor [12] be-de u̱n ka bos-to̱ u̱t-buro̱di u̱t-taan to̱ ye̱ re̱, to̱ kwange̱ à.

14 Bo̱ hun-ne̱ hyente̱ ka rem-se u̱t-hyat se se Ye̱so no̱me̱ à, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Nip-o̱, wu̱ ka wu̱ ro̱ ka wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱, wu̱ he m-haan ho̱no o-dak à!” 15 Ye̱so ne̱, bo̱ wu̱ nepste̱ ye̱ ro̱ u̱t-zo̱nge̱ ye̱ de̱ke̱ntu̱ wu̱ u̱r-be̱e̱b, ye̱ sagbu̱té̱ wu̱ u̱t-gwo̱mo à, wu̱ inu̱ru̱ káne̱. Wu̱ argu̱ru̱ ja'as m-da o-haag u̱n hi u̱n de u̱n wu̱.

Ye̱so hewete̱ n-to̱n m-ho̱

(Mati 14:22-33; Mark 6:45-52)

16 Bo̱ rim-m wo̱o̱nte̱ à, yan-neke̱-m Ye̱so argu̱ru̱ m-neke̱, ye̱ ro̱ m-he̱'e̱be̱ o-mar. 17 Bo̱ comb-o nomoste̱ à, Ye̱so mu̱u̱n á. Ye̱ co̱wu̱ru̱ o-hat. Ye̱ co̱no̱g m-pas de o-Kapanahum. Ye̱so ne̱ wu̱ co̱w o-hat u̱n ye̱ ne̱ á. 18 Mar-o taknu̱ru̱ o-zu̱ngo̱ remen mo̱ ken caari-mo̱ m-yo mo̱ ro m-dussunde̱ à. 19 Ye̱ nak hat-o̱ m-ho̱ be-de u̱n hew-de u̱n me̱r-u̱t tet ko̱ u̱t-nass [kiromita 5 ko̱ 6]. Ye̱ hyanu̱ru̱ Ye̱so wu̱ ro̱ u̱r-hew n-te̱ m-ho̱. Wu̱ ro̱ m-nekne̱ yow yow o-hat ne̱. Hur-u̱r huksu̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱. 20 Ka da-de ne̱, Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á, me̱ wu̱.” 21 Bo̱ Ye̱so zette̱ ye̱ yage̱ o-gye̱r, wu̱ wu̱ à, ka da-de ne̱ ye̱ e̱su̱ru̱, ye̱ de̱ku̱ru̱ wu̱ o-hat. Bo̱ wu̱ cu̱wte̱ o-hat à, ye̱ gu̱t, ye̱ 'wo̱s ye̱ wooste̱ n-riib n-dak o̱ ye̱ ro̱ m-ha à.

Hun-ne̱ de̱e̱n ho̱k Ye̱so

22 Bo̱ ish geste̱ à, ka mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ ye̱ Ye̱so re̱e̱gte̱ à, ye̱ rewe̱ káne̱ à, ye̱ ma'assu̱ru̱ u̱n hoob-o Ye̱so. Ye̱ hyan wu̱ ne̱ á. Ye̱ nepste̱ hat-o gaan-o̱ ro'e̱ káne̱. Yan-neke̱-m Ye̱so ne̱, ye̱ co̱we̱ u̱n ka hat-o̱ u̱n ho̱n-de u̱n ye̱. Ye̱so co̱w be-de u̱n ka hat-o̱ á. 23 Bo̱ ye̱ rotte̱ u̱n hoob-o Ye̱so à, to̱ ken hat-to̱ wo̱o̱nu̱ru̱ to̱ rwu̱u̱ne̱ o-Tiberiyos à. To̱ wo̱o̱nu̱ru̱ yow yow u̱n be-de Ye̱so nome̱ Wan-Ko̱yan u̱r-bo̱ngo̱n u̱n re̱e̱gte̱ hun-ne̱ dugu-u̱s taan [5,000] à. 24 Bo̱ ka mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ to̱ hyente̱ Ye̱so á, ye̱ hyanu̱ ne̱ yan-neke̱-m Ye̱so á, ye̱ co̱wu̱ru̱ ka hat-to̱ ye̱ argu̱ m-neke̱ o-Kapanahum. Ye̱ ro u̱n hoob-o Ye̱so.

Ye̱so buro̱di-to̱ u̱n ho̱o̱g

25 Da-o̱ ye̱ pasne̱ pesto-de o-mar à, ye̱ wo̱o̱nu̱ru̱, ye̱ 'wo̱ssu̱ru̱ Ye̱so re̱e̱no̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wa-u̱s-Nap, ¿da u̱n ke o̱ o wo̱o̱ne̱ kàne̱?”

26 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, u̱m nak rii-yo hante̱ no̱ rotte̱ me̱ m-hoob à, remen no̱ re̱e̱g u̱t-buro̱di, no̱ ciig. Yanze remen no̱ nak yo rem-se u̱t-hyat se m-no̱me̱ à ro̱ no̱ m-kute̱ wu̱ u̱m ro̱ á. 27 Yagu̱ no̱ hoob-o̱ u̱n rii-yo m-re̱ yo o-wu̱r u̱n ho̱n-de u̱n yo. Yo ro̱ m-tees à. Se̱ de̱ no̱ hoob rii-yo m-re̱ yo ba m-ta, yo he 'ya u̱n hun-ne̱ ho̱o̱g à, yo Wà-wu̱ u̱n ne̱t he no̱ m-'ya à. Remen kááne̱ o̱ Shir o-Tato to̱mo̱nte̱ me̱.”

28 Ka da-o̱ ye̱ citu̱ru̱ Ye̱so, “¿Re o̱ u̱n ya te̱ he m-no̱m, te̱ nomot se̱nge̱-mo̱ Shir co̱ne̱ à?”

29 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “Se̱nge̱-mo̱ Shir mo̱ ka: no̱ she̱r be-de u̱n wu̱ Shir to̱mne̱ à.”

30 Ka da-de ye̱ citu̱ru̱ wu̱, “¿Yan go̱n rem-se u̱t-hyat se o he te̱ m-nome̱, te̱ hyenet se, te̱ she̱re̱t be u̱n du? ¿Ya o he m-no̱m? 31 N-ga n-ga, da-o̱ tat te̱ ne̱ ro u̱r-hew o-ko̱t à, ye̱ re̱e̱ru̱ buro̱di-to̱ rwu̱u̱ne̱ n-To̱n u̱n shir à, to̱ ye̱ aage̱ o-Mana à. A ge̱ne̱g ka ma-to̱ be-de u̱n Ma-to̱ Shir, a zee, ‘Wu̱ ya'aste̱ u̱t-buro̱di to̱ rwu̱u̱ne̱ n-To̱n u̱n shir à, ye̱ re.’* ”

32 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, buro̱di-to̱ Mosa ya'e̱ tat no̱ ne̱ à, ba Mosa wu̱ ya'e̱ tat-ne̱ no̱ ne̱ ka buro̱di-to̱ á. To̱ u̱n rwu̱u̱n n-To̱n be-u̱r Tato re, wu̱ ro̱ u̱n 'ya u̱n hun-ne̱ buro̱di-to̱ o-nip to̱ rwu̱u̱ne̱ n-To̱n o-shir à. 33 Remen buro̱di-de Shir, de ro̱ wu̱ rwu̱u̱ne̱ n-To̱n shir wu̱ ye'et ho̱no o-dak ho̱o̱g à.”

34 Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Go̱s-wu̱, se̱nge̱ te̱ m-'ya u̱n ka buro̱di-to̱ ko̱ da u̱n ke, te̱ re.”

35 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Me̱ ro̱ buro̱di-to̱ u̱n ho̱o̱g. Ko̱wan wu̱ haane̱ be u̱n de, wu̱a arag u̱n me̱r á. Wu̱ she̱re̱ u̱n me̱ à, wu̱a do ho̱ge̱ o-swo̱o̱t á. 36 No̱ hyeneste̱ me̱ de̱, u̱m ru̱ru̱te̱ no̱ ne̱, amba kap u̱n kááne̱ ne̱, no̱ she̱r u̱n me̱ á. 37 Kap ye̱ Tato-o ya'e̱ me̱ à ye̱a haan be u̱n de. Komo bo̱ u̱n wu̱ haane̱ be u̱n de à, man yen wu̱ á. 38 Me̱ u̱n kergene̱ n-To̱n u̱n shir, ba remen u̱m do̱ru̱te̱ barag-se u̱n hi u̱n de á, se̱ de̱ barag-se u̱n wu̱ to̱mne̱ me̱ à. 39 Barag-se u̱n wu̱ to̱mne̱ me̱ ne̱ à, se ka, taase ko̱ wan-gaan be-de u̱n ka hun-ne̱ ye̱ wu̱ ya'asu̱ me̱ à e̱ge̱ á. Se̱ de̱ u̱m 'yons ye̱ ho̱-de u̱r-ko̱m u̱n ho̱o̱g ne̱. 40 Remen barag-u̱s Tato re se ro̱, kap bo̱ u̱n ne̱t-wu̱ gwo̱te̱ Wà komo wu̱ she̱r u̱n wu̱ à, wu̱a kum ho̱o̱g-o̱ ba m-ta. Komo man 'yons wu̱ ho̱-de u̱r-ko̱m u̱n ho̱o̱g ne̱.”

41 Se̱k-ye̱ ye̱ u̱n Yahuda-ne̱ no̱mu̱ru̱ wu̱ u̱s-hwu̱mu̱g remen wu̱ ze̱e̱g, “Me̱ ro̱ buro̱di-to̱ u̱n ho̱o̱g to̱ kergene̱ n-To̱n shir à.” 42 Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ye̱so wu̱ ka, ¿wà Yusuhu á? ¿Ko̱ wu̱ wu̱ á? ¿A nepse̱ ne̱ tato u̱n wu̱ u̱n inu u̱n wu̱ ne̱ á? ¿Re o̱ hante̱ wu̱ ro̱tte̱ m-ze̱e̱ m-mo̱ka, ‘Me̱ u̱n kergene̱ n-To̱n u̱n shir’?”

43 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Yagu̱ no̱ u̱s-hwu̱mu̱g u̱n hi u̱n no̱ u̱n rii-yo u̱m ze̱e̱ á. 44 Remen yatt-wu̱ he hoks m-haan be u̱n de á, se̱ de̱ Tato-o̱ to̱mne̱ me̱ à wu̱ nakne̱ wu̱ be u̱n de. Me̱ ne̱ komo, man 'yons wu̱ ho̱-de u̱r-ko̱m. 45 N-me̱ Ma-to̱ Shir, wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ze̱e̱g, ‘Kap mo̱ u̱n ye̱ Shir he ye̱ m-yoose̱.’† Bo̱n ne̱t-wu̱ ho̱ge̱ Shir o-Tato u̱n yoos-de u̱n wu̱ ne̱ à, wu̱a haan be u̱n de. 46 Yanze ne̱t ro̱ ko̱n wu̱ hyane̱ Shir o-Tato á, se̱ wu̱ wu̱ rwu̱u̱ne̱ be-de Shir o-Tato à. Wu̱ wu̱ cot, hyane̱ o-Tato. 47 Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱, wu̱ she̱re̱ hur-de u̱n wu̱ be u̱n de à, wu̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ o̱ u̱n ba m-ta. 48 Me̱ wu̱ ro̱ buro̱di-to̱ u̱n ho̱o̱g. 49 Tato no̱ ne̱ re̱e̱g buro̱di-to̱ o-Mana o-ko̱t, amba ye̱ marag. 50 Buro̱di-to̱ ka to̱ rwu̱u̱ne̱ n-To̱n u̱n shir à, remen kap mo̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ reet to̱ u̱n taase ye̱ mer. 51 Me̱ wu̱ ro̱ ka buro̱di-to̱ u̱n ho̱o̱g-to̱ to̱ rwu̱u̱ne̱ n-To̱n u̱n shir à. Bo̱n ne̱t-wu̱ re̱ ka buro̱di-to̱ à, wu̱a nom ho̱o̱g-mo̱ ba m-ta. Ka buro̱di-to̱ komo wu̱r-o re o̱, o̱ u̱m he m-ya'as à, remen ho̱no o-dak o̱ nomot ho̱o̱g.”

52 Ma-u̱t su̱nu̱ru̱ n-ho̱n n-ho̱n be-de u̱n Yahuda-ne̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱. Ye̱ zee, “¿Re o̱ ka ne̱t-wu̱ hette̱ na hoks m-ya'as u̱n ap-mo̱ u̱n wu̱r-o̱ u̱n wu̱ a ti?”

53 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, u̱n ba no̱ ti'ig ap-m re, no̱ su̱ hyó-mo̱ u̱n wu̱r-o re á, me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t, no̱a kum ho̱o̱g á. 54 Kap bo̱ u̱n wu̱ ti'e̱ ap-mo̱ u̱n wu̱r-o re à, wu̱ su̱ hyó-mo̱ u̱n wu̱r-o re, wu̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ o̱ u̱n ba m-ta. Me̱ komo, man 'yons wu̱ u̱n ho̱-de u̱r-ko̱m u̱n ho̱o̱g ne̱. 55 Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱, remen ap-m re u̱n hyó-m re ne̱, mo̱ ro̱ m-'ya u̱n ku̱kt-o no̱ rii-yo m-re̱ u̱n ho̱o̱g-o̱ ba m-ta ne̱. Nip-o o̱ ka. 56 Kap bo̱ u̱n ne̱t-wu̱ ti'e̱ ap-mo̱ u̱n wu̱r-o re wu̱ su̱ hyó-m re komo ne̱ à, man nom mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱, wu̱ komo mo̱sse̱ u̱n me̱ ne̱. 57 Wo̱ hyange̱ bo̱ Shir o-Tato wan-ho̱o̱g to̱mne̱ me̱ à, u̱m ro̱tte̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ remen wu̱ à. Ka bo̱-o̱ komo, wu̱ ti'e̱ ap-mo̱ u̱n wu̱r-o re à, wu̱a kum ho̱o̱g rem re. 58 Buro̱di-to̱ rwu̱u̱ne̱ n-To̱n à to̱ ka. Yanze go̱n buro̱di-to̱ tat no̱ ne̱ re̱ á. Remen bo̱ ye̱ reete̱ to̱ à, ye̱ maru̱ru̱. Amba wu̱ re̱ ga-u̱t re à, wu̱a nom ho̱o̱g-o̱ u̱n ba m-ta.” 59 To̱ ka ma-to̱ ne̱ kap, wu̱ u̱n rwo̱r to̱ n-me̱ u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir, n-me̱ u̱n bo̱-o̱ o-Kapanahum.

Ye̱ ken yan-neke̱-m Ye̱so ye̱ so̱mo̱g wu̱

60 Bo̱ m-ho̱ge̱ kááne̱, de̱e̱n be-de u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ka yoos-de ro̱ u̱n rem ne̱. ¿Wa he de hoks m-go̱ks?”

61 Ye̱so nepste̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ro̱ u̱s-hwu̱mu̱g remen yoos-de u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ka ma-to̱, ¿to̱ u̱n naas no̱ o̱ u̱t-me̱n? 62 ¿Ka da-de ne̱, ya no̱ he u̱s-barag u̱rege̱ no̱ hyanag me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t, m-warag n-To̱n u̱n shir komo? 63 Ai, Ku̱kt-o̱ Shir o̱ ro̱ u̱n 'ya u̱n ho̱o̱g. Be̱e̱b-de ma-hun yo ken rii-yo yo á. Ma-to̱ u̱m ru̱ru̱ no̱ à to̱a hoks m-'ya u̱n ku̱kt-o no̱ ho̱o̱g-o̱ ba m-ta. 64 Amba ye̱ ken ye̱ ro̱ ko̱n be u̱n no̱, ye̱ she̱re̱ hur-de u̱n ye̱ u̱n ma-u̱t re á.” (Amba cin n-ga ne̱, Ye̱so nepste̱ ka ye̱ she̱re̱ u̱n Ma-to̱ u̱n wu̱ á. Komo wu̱ neps ka wu̱ he wu̱ m-ya'as u̱n kom-to̱ u̱n ya-u̱t-yage̱ à.) 65 Wu̱ dooru̱ m-ze̱e̱, “O̱ u̱m zette̱ no̱, yatt-wu̱ he hoks m-haan be u̱n de à, se̱ de̱ wu̱ Shir o-Tato ya'e̱ co̱w-yo wu̱ haante̱ be u̱n de à.”

66 Remen kááne̱, yan-neke̱-m Ye̱so u̱t-mo̱o̱r ne̱, ye̱ yagu̱ru̱ wu̱. Ye̱ do m-neke̱ u̱n Ye̱so ne̱ komo á.

67 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ka ne̱n o̱p yoor-ye̱ [12], “¿No̱ ma no̱ u̱n co̱n no̱ yagu̱ me̱ m-do̱re̱?”

68 Simo̱n Bitrus shasu̱ru̱ wu̱, “Go̱s-wu̱, ¿be-u̱r wan o̱ te̱ he m-warag? Ma-u̱t ru to̱ ro̱ u̱n 'ya u̱n ho̱o̱g-o̱ ba m-ta! 69 Te̱ she̱re̱g hur u̱n te̱ be u̱n du. Wo̱ wu̱ cot wu̱ Shir, wu̱ ba m-ku̱ko̱p.”‡

70 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Me̱ daage̱ no̱ ka ne̱n o̱p u̱n yoor [12] á? To̱, wan-gaan be u̱n no̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t wu̱!” 71 U̱n Yahudas (wà Simo̱n Iskariyoti), Ye̱so ro u̱t-ma remen wu̱ nepste̱ wu̱ wu̱ he wu̱ m-ya'as ko̱ de̱ wu̱ rotte̱ be-de u̱n ka ne̱n o̱p u̱n yoor-ye̱ à [12].

Bo̱r-u̱s ta'yoor

Ye̱so u̱n hen-ne̱ u̱n wu̱ ne̱

1 Bo̱ Ye̱so komte̱ u̱t-ma o-Kapanahum à, wu̱ ma'asu̱ru̱ u̱r-hew u̱n dak-o̱ o-Gariri. Wu̱ do m-pa so̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya á remen Yahuda-ne̱ ye̱ ro u̱n hoob-o̱ ye̱ hoot wu̱. 2 Biki-o̱ u̱n Yahuda-ne̱ Biki-o̱ u̱t-De̱pi o̱ ye̱ ro̱ m-no̱m à, o̱ wosonte̱ yow yow.* 3 Hen-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ine̱ me, o neke̱ dak-o̱ o-Judiya be-de u̱n Biki-o̱ u̱t-De̱pi remen ka rem-se u̱t-hyat se se wo̱ m-no̱m à, ka ye̱ ro̱ wo̱ m-do̱re̱ ka co̱-se à, ye̱ hyenet se! 4 Ai, yatt-wu̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n rem-se u̱r-bon wukusse̱ á, u̱rege̱ u̱nze o co̱no̱g jin u̱n du ru be-de u̱n hun-ne̱ kap. To̱, depete̱, bo̱ wo̱ m-no̱m u̱n ka rem-se u̱t-hyat se à, o rwu̱nte̱ hi u̱n du be-de u̱n hun-ne̱.” 5 Hen-ne̱ ye̱ u̱n wu̱, ye̱ u̱n ze̱e̱ kááne̱ remen u̱n ka da-o̱, ye̱ ro she̱re̱g hur-de u̱n ye̱ be-de wu̱ á.

6 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “Da-o re, o̱ u̱n goshi no̱m to̱ ko̱n á. No̱ ne̱, ko̱ o̱ ke da-o̱ hond hond o̱ be-u̱r no̱. 7 Co̱w-o ro̱ ko̱n ho̱no o-dak u̱ yagu̱te̱ no̱ á. Me̱ wu̱ de̱ ho̱no o-dak ro̱ u̱t-yage̱ remen me̱ m-rwo̱r u̱n rem-se o̱ ro̱ m-no̱m à, se u̱n ba u̱r-bon. 8 No̱ de̱, neke̱ no̱ be-de u̱n biki-o no̱. Me̱ ne̱, man he m-mo̱ka á, remen da-o re, o̱ u̱n goshi nom á tokon.” 9 Bo̱ wu̱ ru̱ru̱te̱ ye̱ kaane̱ à, ka da-de wu̱ she'essu̱ru̱ u̱n dak-o̱ o-Gariri tokon.

Ye̱so haag Biki-o̱ u̱t-De̱pi o-Urusharima

10 Bo̱ hen u̱n wu̱ ne̱ neke̱sse̱ be-de u̱n ka Biki-o̱ u̱t-De̱pi o̱ à, ka da-o̱ wu̱ argu̱ru̱ ye̱ m-do̱re̱ u̱s-ajima ne̱. Amba, wukusse̱. 11 Ye̱ ken se̱k-ye̱ u̱n Yahuda-ne̱ ye̱ ma'asu̱ru̱ u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n hoob-o̱ u̱n wu̱. Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “¿Ke ne̱ o̱ wu̱ ro̱?”

12 Ka da-o̱ mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ ma'asu̱ru̱ u̱s-har u̱n ma-to̱ u̱n wu̱. Ye̱ ken ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Ka ne̱t-wu̱ kashi u̱n ne̱t-wu̱.”

Ye̱ ken ye̱ zee, “Ai, ka ne̱t-wu̱, wu̱ ro̱ m-e̱gu̱sse̱ u̱n hun-ne̱.” 13 Amba yatt ne̱t-wu̱ hokse̱ rwu̱nte̱ u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ to̱ u̱r-bon cas á, remen gye̱r-o̱ u̱n se̱k-ye̱ ye̱ u̱n Yahuda-ne̱.

14 To̱, se̱ da-de a re̱wu̱sse̱ u̱t-ho̱ à, n-te̱te̱ o̱ o-biki, ka da-de Ye̱so co̱wu̱ru̱ u̱n Pyo-o̱ Shir. Wu̱ yoosu̱ru̱ hun-ne̱ Ma-to̱ Shir. 15 Yahuda-ne̱ hyanu̱ru̱ hyat-to̱ u̱n ka yoos-de. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Ya hante̱ ka ne̱t-wu̱ nept u̱s-nap ka bo̱-se ne̱, ba a u̱n we̱t wu̱ m-yoose̱ ne̱?”

16 Ka da-de Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ka yoos-de de no̱ ho̱ge̱ me̱ m-yoose̱ u̱n hun-ne̱ à, de ma re de á. Amba de u̱n wu̱ to̱mne̱ me̱ à de de. 17 Kap wu̱ daage̱ wu̱ nomot rii-yo Shir co̱ne̱ à, wu̱a nep u̱rege̱ be-de Shir yoos u̱n de rwu̱u̱ne̱. U̱rege̱ ne̱ de u̱n hi u̱n de de, komo wu̱a nep. 18 Ai, ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n no̱m u̱t-ma remen hi u̱n de u̱n wu̱ à, ai, go̱s-to̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ to̱ wu̱ ro̱ o-hoob. Amba kap ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n rwu̱nte̱ u̱n jin-de u̱n wu̱ to̱mne̱ wu̱ à, go̱s-to̱ u̱n wu̱ to̱mne̱ wu̱ à, to̱ wu̱ ro̱ o-hoob komo. Ko-wan-to̱m-wu̱ o-nip wu̱ ka, komo kashi u̱n ne̱t-wu̱. 19 ¿Mosa wu̱ ka ya'asu̱ no̱ o-karamsa á? Amba myet u̱n kááne̱ ne̱ yatt-wu̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n ka karamsa-o̱ be-u̱r no̱ á. ¿Ya hante̱ no̱tte̱ me̱ o-hoob no̱ hoot?”

20 Ka da-o̱ ka mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ to̱ shasu̱ru̱ wu̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Zu̱ngo̱-o bo̱k wo̱!† ¿Wan wu̱ o ho̱ge̱ wu̱ ro̱ wo̱ u̱n hoob-o m-ho̱ ne̱?”

21 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “U̱m no̱mo̱g saw-to̱ u̱t-hyat o-gaan, no̱ kap, no̱ hyanag u̱t-hyat. 22 To̱, Mosa rwo̱'o̱g no̱ de̱ no̱ koot yan-campo̱ no̱ ne̱. Wu̱ zee, ‘A meete̱ wan-campo̱, ho̱-u̱r aeere̱-de a ko wu̱.’ (Mosa wu̱ ne̱, takne̱ no̱ kute̱ u̱n ka co̱w-yo á, amba Ibrahi, Ishaku, u̱n Yakubu ne̱.‡)§ 23 To̱, u̱rege̱ ho̱-de m-ko̱ u̱n yakar no̱ regete̱ u̱n Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ de, no̱ m-ko̱ u̱n yakar no̱ remen u̱ntaase no̱ jet karamsa-o Mosa o̱ u̱r-ko̱ de u̱n yan-campo̱-ne̱ ho̱-u̱r aeere̱-de. ¿Remen yan no̱tte̱ u̱s-ryaab u̱n me̱ ne̱ remen u̱m dossu̱te̱ ne̱t go̱m Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱?* 24 No̱ piish u̱t-ma bo̱ u̱n hyan-o̱ u̱n yish á, amba piish no̱ u̱t-ma u̱n rii-yo ro̱ hond hond à.”

¿Wu̱ ro̱ ka Kiristi o̱?

25 Ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ ya-o-Urusharima, ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Ka ne̱t-wu̱ wu̱ ka, gwo̱mo-ne̱ ro̱ o-hoob ye̱ hoot á? 26 Wu̱ ka ne̱ kàne̱ cas be-de u̱n hun-ne̱, wu̱ ro̱ u̱n te̱p ba ye̱ u̱n ze̱e̱ wu̱ rii! ¿Ko̱ se̱k-ye̱ be-de u̱n Yahuda-ne̱ u̱n de̱k wu̱ ro̱ Kiristi? 27 Wu̱ ka de̱ jip te̱ nepste̱ be-de wu̱ rwu̱u̱ne̱ à, amba da-o̱ Kiristi he m-haan à, yatt-wu̱ he m-nap be-de wu̱ he m-rwu̱u̱n á.”

28 To̱, Ye̱so 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r de̱e̱n be-de wu̱ ro u̱n yoose̱ u̱n hun-ne̱ u̱n Pyo-o̱ Shir à, wu̱ ze̱e̱ru̱, “No̱ m-hyan sa o zee no̱ nepste̱ me̱, no̱ neps komo be-de u̱m rwu̱u̱ne̱ à. Amba, me̱ haanu̱ ne̱ remen hi u̱n de á. Se̱ de̱ u̱m haante̱ rem wu̱ to̱mne̱ me̱ à, wu̱ ne̱ ko-ya-o-nip-wu̱. Amba, no̱ nap wu̱ á. 29 Me̱ ne̱, u̱m nepste̱ wu̱ remen be-de u̱n wu̱ o̱ u̱m rwu̱u̱ne̱. Wu̱ wu̱ to̱mne̱ me̱.”

30 Bo̱ Ye̱so ru̱rte̱ ka ma-to̱ à, ye̱ ho̱o̱bu̱ru̱, ye̱ bu̱pt wu̱. Amba, yatt-wu̱ hokse̱ wu̱ m-ci á, remen da-o̱ u̱n wu̱ o̱ u̱n go̱ shi á. 31 Ye̱ ken ye̱ ne̱ de̱e̱n be-de u̱n mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ she̱re̱ste̱ u̱n wu̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Da-de Kiristi haane̱, wu̱a nom rem-se u̱t-hyat se arge̱ se ka ne̱t-wu̱ nom á!”

A to̱mo̱g ya-u̱r-'er ye̱ shipt Ye̱so

32 Bo̱ Parisa-ne̱ ho̱gu̱te̱ mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ ro̱ u̱s-har remen ka hyat-to̱ to̱ Ye̱so no̱me̱ à. Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n Parisa-ne̱ ye̱ to̱mu̱ru̱ yan-'er-de u̱n Pyo-o̱ Shir ye̱ ship u̱n wu̱.

33 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ya o-da yo kusu me̱ hiin u̱n no̱ ne̱, rii-yo u̱m waragte̱ be-de u̱n wu̱ to̱mne̱ me̱ à. 34 No̱a hoob me̱, no̱ taage̱ u̱n hyan-o re. Remen be-de u̱m he m-ha à, no̱a hoks m-ha káne̱ á.”

35 Yahuda-ne̱ ze̱e̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱, “¿Ke co̱-o̱ ne̱ wu̱ he'e̱, har atte̱ à hoks wu̱ m-hyan á? ¿Wu̱ ro̱ m-ha be-de u̱n Yahuda-ne̱ ye̱ ro̱ cakarse̱ u̱n bo̱-u̱t ho̱r-to̱, wu̱ yoosu̱te̱ ya-o-Girik† ká co̱-se?” 36 Ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Sa-de u̱n wu̱ ya ne̱ da-o̱ wu̱ ze̱e̱, a hoob wu̱ a taage̱ u̱n hyan-o̱ u̱n wu̱, komo a hoks m-ha be-de wu̱ he'e̱ á?”

Ye̱so ho̱-mo̱ u̱n ho̱o̱g

37 Ho̱-de u̱r-ko̱m de o-biki, ho̱-u̱r go̱s-de, Ye̱so rwu̱u̱nu̱ru̱, wu̱ e̱su̱ru̱, wu̱ 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Kap bo̱ u̱n wu̱ ro̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n swo̱o̱t-o̱ m-ho̱ à, wu̱ haan be u̱n de wu̱ su̱.‡ 38 Kap wu̱ she̱re̱ u̱n me̱ à, bo̱ Ma-to̱ Shir rwo̱re̱ à, ‘Be-de u̱n wu̱ o̱ ho̱-mo̱ u̱n ho̱o̱g he m-rwu̱u̱n bo̱ ro̱o̱g-o ro̱ m-ja à.’§ ” 39 Ku̱kt-o̱ Shir o̱, wu̱ ro̱ u̱n ma-to̱ u̱n o̱, o̱ yan-she̱r u̱n hur-de u̱n ye̱ be-de u̱n wu̱ he m-go̱ks be-de u̱n wu̱ à. Amba u̱n ka da-o̱, a ro ya'aste̱ o̱ á, remen Shir o̱ u̱n goshi se̱ps Ye̱so á.

Hun-ne̱ wongu̱te̱ be-u̱t yoor rem Ye̱so

40 Bo̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n ka ma-to̱ ye̱ ken ye̱ be-de u̱n mo̱o̱r-to̱ u̱n ye̱ ze̱e̱ru̱, “Nip-o̱, wu̱ ka wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱!”

41 Ye̱ ken ye̱ ze̱e̱ru̱, “Kiristi wu̱.”

Ye̱ ken ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Re ne̱ Kiristi he m-no̱m wu̱ rwu̱u̱nte̱ dak-o̱ o-Gariri? 42 ¿Ma-to̱ Shir u̱n zee ka u̱nze Kiristi, u̱n baag-o Dawuda wu̱ he m-rwu̱u̱n à? ¿Cir-mo̱ u̱n bo̱-o̱ o-Be̱tarami a he wu̱ m-mat u̱n bo̱-o̱ ko-Gwo̱mo Dawuda rotte̱ u̱r-she'et à?”* 43 Hun-ne̱ wongu̱ru̱ be-u̱t yoor rem Ye̱so. 44 Ye̱ ken ye̱ co̱nu̱ru̱ wu̱ m-ship amba, yatt ne̱t-wu̱ ci'e̱ wu̱ á.

Yan-co be-de u̱n Yahuda-ne̱
ye̱ she̱r be-u̱r Ye̱so á

45 A káne̱ yan-'er-de u̱n Pyo-o̱ Shir mu̱u̱nu̱ru̱ be-de u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n Parisa-ne̱ ne̱. Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n Parisa-ne̱ ze̱e̱ru̱ ka yan-'er ye̱, “¿Remen yan o̱, no̱ bo̱po̱nte̱ wu̱ á?”

46 Yan-'er-de u̱n Pyo-o̱ Shir shasu̱ru̱. Ye̱ zee, “Ai, yatt-wu̱ take̱ u̱n rwo̱r u̱t-ma u̱ntu̱n ka ne̱t-wu̱ á.”

47 Parisa-ne̱ shasu̱ru̱, “Ap, ¿har u̱n no̱ ne̱, wu̱ e̱gu̱sse̱? 48 ¿No̱ tak u̱n nap u̱n wan-gaan be-de u̱n Mo̱ro̱g-de Se̱k-ye̱ ko̱ ko-Parisa-wu̱ she̱re̱ u̱n wu̱? 49 Amba to̱ ka mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ to̱, ye̱ nap karamsa-o̱ u̱n ma-u̱t Mosa á. Remen kááne̱ ai ryaab-se Shir ro̱ ye̱ u̱n dor!”

50 Neko̱dimu, wu̱ ha'e̱ be-u̱r Ye̱so n-ga à, wu̱ ro̱ wan-gaan be-de u̱n Mo̱ro̱g-de Se̱k-ye̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱,† 51 “Ai, karamsa-o na o̱ ro̱ m-bo̱p u̱n ne̱t cin ba a u̱n ho̱ge̱ nu-o̱ u̱n wu̱, a nep yo wu̱ ro̱ m-no̱m á.”

52 Ye̱ shasu̱ru̱ Neko̱dimu, “¿Wo̱ ma, ko-ya-o-Gariri-wu̱? Ceker Ma-to̱ Shir u̱r-bon ne̱. Ay, wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ro̱ ko̱n wu̱ he m-rwu̱u̱n u̱n dak-o̱ o-Gariri á.”

[To̱ ken taku̱rda-to̱ m-ge̱n mo̱ mo̱ Ma-to̱ Shir to̱ to̱ a ge̱ne̱ u̱t-Girik à to̱ u̱n n-ga to̱ ro̱tt Yoha 7:53—8:11]

53 Ko̱ wu̱ ke ji'u̱ru̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱.

Bo̱r-u̱s eer

Ne'a wu̱ a bo̱pe̱ m-bu̱kku̱n à

1 Ye̱so daaru̱ u̱n Haag-o̱ u̱n 'yo-se o-Ze̱tun. 2 N-sot n-sot wu̱ dooru̱ m-co̱w u̱n Pyo-o̱ Shir. Kap mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ haanu̱ru̱ be-de u̱n wu̱. Wu̱ she'etu̱ru̱, wu̱ ciru̱ ye̱ m-yoose̱. 3 Ye̱ ken yan-Yoos-de u̱n karamsa-o Mosa u̱n Parisa-ne̱ ne̱ ye̱ hantu̱ru̱ wu̱, wu̱ ken ne'a-wu̱, wu̱ a bo̱pe̱ m-bu̱kku̱n u̱n wu̱ ken campo̱-wu̱ ne̱ à. Ye̱ e̱ssu̱ru̱ ka ne'a-wu̱ n-te̱te̱. 4 Ye̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Wa-u̱r-Yoos, ka ne'a-wu̱, te̱ u̱n bo̱po̱n wu̱ m-bu̱kku̱n u̱n wu̱ ken campo̱-wu̱ ne̱. 5 To̱, be-de u̱n karamsa-o Mosa a ze̱e̱g te̱, te̱ ho go̱n ka ne̱t-wu̱ u̱s-jor u̱s-jor. Wo̱ ne̱ u̱n ce ru, ¿ya o ze̱e̱?”* 6 Ye̱ u̱n rwo̱r kaane̱, remen ye̱ cept wu̱ remen ye̱ kumut o-co̱w yo ye̱ hette̱ wu̱ m-bo̱p à.

Amba Ye̱so kaktu̱ru̱, wu̱ ge̱nu̱ru̱ m-ge̱n u̱n jow-yo u̱n wu̱ n-dak. 7 Bo̱ ye̱ se̱ngu̱te̱ cot-se u̱n wu̱ à, wu̱ indu̱nu̱ru̱ eso. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Bo̱n ne̱t-wu̱ ro̱tte̱ u̱r-ba'as be u̱n no̱ á, wu̱ takan ka ne'a-wu̱ m-jir u̱r-ta'ar.” 8 Ye̱so dooru̱ m-kakt n-dak. Wu̱ ge̱nu̱ru̱ m-ge̱n n-dak.

9 Ye̱ ne̱, bo̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ ma-u̱t Ye̱so à, ye̱ argu̱ru̱ m-arag n-gaan n-gaan. Shi'in-mo̱ u̱n se̱k-ye̱ ha-mo̱ u̱n yakar, har ye̱ yagu̱ru̱ Ye̱so u̱n ka ne'a-wu̱ ne̱ eso. 10 Ye̱so indu̱nu̱ru̱ eso. Wu̱ citu̱ru̱ ka ne'a-wu̱, “Ne'a, ¿ke co̱ ye̱ ro̱? ¿Yatt-wu̱ piishe̱ wo̱ ma-to̱ m-mar á?”

11 Wu̱ shasu̱ru̱, “Go̱s-wu̱, ko̱ wan-gaan.”

Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Me̱ u̱n ce re, man piishe̱ wo̱ ma-to̱ m-mar á. Neke̱ neke̱-m ru. Amba taase o do no̱m u̱r-ba'as á.”

Ye̱so cecas-mo̱ u̱n ho̱no o-dak

12 Ye̱so dooru̱ ye̱ m-ze̱e̱, “Me̱ wu̱ ro̱ cecas-mo̱ u̱n ho̱no o-dak. Bo̱n ne̱t-wu̱ ro̱ me̱ m-do̱re̱ à, wu̱a do m-hewe̱ u̱r-hew n-me̱ o-comb á, amba wu̱a kum cecas-mo̱ u̱n ho̱o̱g.”†

13 Bo̱ Ye̱so ru̱ru̱tu̱ ye̱ kááne̱ à, Parisa-ne̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Hi u̱n du de̱ wo̱ m-su̱'e̱. Swo̱-u̱s ru ne̱ se o-nip se á.”‡

14 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “Ai, ko̱ u̱m su̱'e̱ hi u̱n de, swo̱-u̱s re se o-nip se̱ u̱m nepste̱ be-de u̱m rwu̱u̱ne̱ à u̱n be-de u̱m he'e̱ ne̱ à. Amba no̱, no̱ nap be-de u̱m rwu̱u̱ne̱ á, ko̱ be-de u̱m he'e̱ á. 15 Piish u̱n ma-u̱t no̱, to̱ ma-hun to̱. Me̱ ne̱, me̱ u̱n piishe̱ ko̱ wan-gaan u̱t-ma á. 16 Amba ko̱ man piishe̱ ne̱t u̱t-ma, piish u̱n ma-u̱t re to̱ u̱r-bon to̱. Yanze me̱ wu̱ ro̱ m-no̱m u̱n ho̱n-de á. Te̱ ye̱, te̱ Tato re wu̱ to̱mne̱ me̱ à. 17 Be-de u̱n karamsa-o no̱ gense̱ to̱ ro̱ u̱nze swo̱-se u̱n ne̱n yoor nip-o̱.§ 18 Me̱ wu̱ ro̱ u̱n su̱'e̱ u̱n hi u̱n de. Tato re komo ne̱ wu̱ to̱mne̱ me̱ à, wu̱ ro̱ me̱ m-su̱'e̱.”

19 Ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Ke ne̱ o̱ tato ru ro̱?”

Ye̱so shasu̱ru̱, “Ko̱ me̱ ko̱ Tato re, yatt-wu̱ no̱ nape̱ á. No̱ ro nepse̱ me̱, no̱ roa nep Tato re komo.” 20 Ye̱so u̱n rwo̱r ka ma-to̱ da-o̱ wu̱ ro u̱r-yoos u̱n Pyo-o̱ Shir yow yow u̱n be-de hun-ne̱ rotte̱ m-'ya m-yar remen Pyo-o̱ Shir à. Kap u̱n kááne̱ ne̱, yatt-wu̱ hokse̱ wu̱ m-bo̱p á, remen da-o̱ u̱n wu̱ o̱ u̱n goshi wo̱ á.

Ye̱so ze̱e̱g, “Be-de u̱m he'e̱ à,
no̱a hoks m-ha káne̱ á”

21 Ye̱so dooru̱ ye̱ m-ze̱e̱, “Me̱n neke̱ u̱r-hew, amba no̱a hoob me̱ no̱ taage̱ u̱n hyan-o re. Amba no̱a mer u̱n ba'as-u̱t no̱ ne̱. Be-de u̱m he'e̱ ne̱ à, no̱a hoks m-ha á.”

22 Remen ka ma-to̱ wu̱ rwo̱re̱ kááne̱ à, se̱k-ye̱ be-de u̱n Yahuda-ne̱ ze̱e̱ru̱, “¿Wu̱a ho̱ o̱ hi u̱n de u̱n wu̱? ¿O̱ wu̱ zette̱ ‘Be-de u̱m he'e̱ à, yatt-wu̱ de hoks m-ha á’?”

23 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱, u̱n dak-o̱ no̱ ro̱'e̱. Me̱ ne̱, n-To̱n o̱ u̱m rwu̱u̱ne̱. No̱ yan-ho̱no-o-dak ye̱, me̱ ne̱ wan-ho̱no-o-dak wu̱ á. 24 O̱ hante̱ u̱m zet no̱a merme̱ u̱n ba'as-u̱t no̱ ne̱. U̱n ba de̱ no̱ she̱re̱g hur-u̱r no̱ u̱nze me̱ wu̱ ro̱, wu̱ u̱m ro̱ à, no̱a merme̱ u̱n ba'as-u̱t no̱ ne̱.”

25 Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Wo̱ ro̱ wan?”

Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Bo̱ u̱m ru̱ru̱ no̱ à, hond hond o̱ bo̱ u̱m ru̱ru̱ no̱ à. 26 Rem-u̱s ro̱ ko̱n u̱t-mo̱o̱r ne̱, se u̱m he m-rwo̱r rem no̱ komo se depe̱ u̱m piishi no̱ u̱t-ma à. Amba man no̱m á. Remen wu̱ to̱mne̱ me̱ à, wa-o-nip-wu̱. Rii-yo u̱m ho̱gne̱ be-de u̱n wu̱ à, yo me̱ u̱n ru̱re̱ u̱n ho̱no o-dak.”

27 Ye̱ nap u̱nze ma-u̱t Tato u̱n wu̱, to̱ wu̱ ro ye̱ m-ru̱re̱ á.

28 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Da-de no̱ jakse̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t, ka da-de ne̱, no̱a nep me̱ ro̱ wu̱ u̱m ze̱e̱ u̱m ro̱ à. Komo no̱a nep me̱n no̱m u̱n rii u̱n ho̱n-de à, amba me̱ m-rwo̱r u̱n yo Tato re yoosu̱ me̱ à. 29 Tato re wu̱ to̱mne̱ me̱ ne̱ à, wu̱ ro̱ mo̱sse̱ u̱n me̱ ne̱. Wu̱ yage̱ me̱ u̱n ho̱n-de á, remen ko̱ de ke da-de me̱ u̱n no̱m u̱n rii-yo wu̱ co̱ne̱ à.”

30 Da-de Ye̱so rwo̱re̱ ka ma-to̱ à, hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ ye̱ she̱ru̱ru̱ hur-de u̱n ye̱ be-de u̱n wu̱.

Bo̱ a he po̱sse̱ m-gu̱w à

31 Ye̱so ze̱e̱ru̱ Yahuda-ne̱ ye̱ she̱re̱ be-de u̱n wu̱ à, “U̱rege̱ no̱ se̱ngu̱te̱ bo̱p u̱n ma-u̱t re, o-nip, no̱a she'et yan-neke̱-m re. 32 No̱a nep o-nip, komo u̱n ka nip-o̱ no̱ he m-posse̱.”

33 Ye̱ shasu̱ru̱ wu̱, “Ai, baag-o Ibrahi o̱ te̱ ro̱. Te̱ tak no̱me̱ u̱n ne̱t m-gu̱w á. ¿Re o̱ u̱n ya o zette̱ te̱, ‘No̱a po̱sse̱ m-gu̱w’?”*

34 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, bo̱ u̱n ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n no̱m u̱r-ba'as à, ko-gu̱w-wu̱ u̱r-ba'as wu̱. 35 Ko-gu̱w ba wan-gaan wu̱ ro̱ be-de u̱n ya-o-hur á, amba wà-wu̱ hur, ko-ya-o-hur-wu̱ ko̱yanda. 36 Wà-wu̱ Shir, u̱ ruutu̱ no̱, no̱ po̱ssu̱te̱ o̱ ka. 37 U̱m nepste̱ no̱ de̱ baag-o Ibrahi o̱, amba no̱ u̱n hoob-o̱ no̱ hoot me̱ remen ma-u̱t re, to̱ co̱w no̱ á. 38 Me̱ ne̱ m-rwo̱r u̱n rii-yo u̱m hyande̱ be-u̱r Tato re à. No̱ ne̱ u̱n cin no̱, no̱ u̱n nom u̱n rii-yo no̱ ho̱ge̱ be-u̱r tato no̱ à.”

39 Ye̱ shasu̱ru̱ wu̱, “Ai, Ibrahi wu̱ ro̱ tato te̱.”

Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “No̱ rotte̱ yakar Ibrahi, no̱ roa nom rem-se Ibrahi no̱me̱ à. 40 U̱n hek-o̱ u̱n kááne̱, no̱ wargu̱ru̱ hoob-o̱ no̱ hoot me̱ remen u̱m ru̱ru̱tu̱ no̱ o-nip, o̱ u̱m ho̱gne̱ be-de Shir à. Ba kaane̱ Ibrahi no̱me̱ rem-se u̱n wu̱ á. 41 No̱, no̱ u̱n no̱m u̱n se̱nge̱-mo̱ tato no̱ ro̱ m-no̱m à.”

Ye̱ shasu̱ru̱ wu̱, “Te̱ mat-ye̱ u̱t-ran ye̱ á. Tato-o te̱ gaan-o̱, Shir.”

Yakar-ye̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t

42 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “U̱ rotte̱ Shir tato no̱ wu̱, no̱ roa was u̱n me̱ ne̱ remen be-de o-Tato o̱ u̱m rwu̱u̱ne̱. Me̱ ka ne̱, me̱n haan remen hi u̱n de á. Wu̱ wu̱ to̱mne̱ me̱. 43 ¿Remen yan o̱ no̱ nepte̱ yo me̱ m-rwo̱r á? No̱ nap á, remen no̱ co̱n no̱ dek ma-u̱t re á. 44 No̱, tato no̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t wu̱. Co̱n-m no̱ ne̱ komo no̱ nom rii-yo tato no̱ co̱ne̱ à. Wu̱, cin u̱r-takan wan-ho̱ de u̱n ne̱t-wu̱. Wu̱ ro̱ m-e̱s u̱n o-nip á, remen ho̱-mo̱ u̱n wu̱ ro̱ ko̱n be-de u̱n o̱ shir á. Bo̱-to̱ wu̱ ro̱tte̱ m-'wo̱ns, remen wu̱ wa-u̱t-bo̱-wu̱, tato-o̱ u̱n ya-u̱t-bo̱. 45 Remen me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, o̱ hante̱, no̱ go̱kste̱ á. 46 U̱n be u̱n no̱ ¿wan wu̱ ne̱ he me̱ m-ru̱re̱ ba'as u̱n de? Bo̱ no̱ nepse̱ nip-o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱ à, ¿remen yan o̱ ne̱, no̱ she̱rte̱ u̱n me̱ á? 47 Wu̱ rwu̱u̱ne̱ be-de Shir à wu̱ ro̱ m-raks u̱n Ma-to̱ Shir. Rii-yo hante̱ no̱tte̱ u̱n raks u̱t-to̱ u̱n Ma-to̱ Shir ne̱ á, remen no̱ ye̱ Shir ye̱ á.”

Rii-yo a met Ibrahi Ye̱so ro kon

48 Ye̱ ken se̱k-ye̱ ye̱ be-de u̱n Yahuda-ne̱ ye̱ shasu̱ru̱ wu̱, “Ashi, nip-o̱ ka te̱ ze̱e̱ wo̱ ko-Samariya,† komo ne̱ ya-u̱t-ko̱t daag wo̱ u̱r-hi.”

49 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “Ya-u̱t-ko̱t ye̱ da me̱ u̱r-hi á. Tato re wu̱ me̱ m-se̱ps. No̱ ne̱, no̱ yagu̱ me̱ m-se̱ps. 50 Me̱ wu̱ ro̱ u̱n se̱pse̱ u̱n hi u̱n de á. Wu̱ he me̱ m-se̱ps à wu̱ ro̱ ko̱n. Wu̱ ro̱ tomso ne̱ wan-piish u̱t-ma. 51 Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, ko̱wan wu̱ ro̱ m-no̱m o-do̱ro̱tte̱ u̱n ma-u̱t re ne̱, wu̱a mer á har da-o̱ ba m-ta.”

52 Se̱k-ye̱ be-de u̱n Yahuda-ne̱ ze̱e̱ru̱, “O̱'o̱, te̱ nak m-mo̱ka u̱nze ya-u̱t-ko̱t daag wo̱ u̱r-hi. Ai, Ibrahi u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱ mereste̱. Wo̱ ne̱ komo, o zee bo̱ u̱n wu̱ no̱me̱ o-do̱ro̱tte̱ u̱n ma-u̱t ru ne̱ à, wu̱a mer á har da-o̱ ba m-ta. 53 ¿Wo̱ u̱n jiish tato na Ibrahi o̱? Wu̱ u̱n yan-Rwo̱r u̱n ma-to̱ Shir ne̱, ye̱ marag, yagu̱nte̱ wo̱. ¿Wan wu̱ ne̱ o musse̱ hi u̱n du?”

54 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “Me̱ co̱n se̱ps u̱n hi u̱n de á. Se̱ps-mo̱ u̱n hi u̱n de, a gu ko̱yan á. Tato re, wu̱ ro̱ wan-se̱ps-m re, wu̱ no̱ m-ze̱e̱ u̱nze Shir no̱ à. 55 No̱ nap wu̱ á. Me̱ ne̱, u̱m nepse̱ wu̱. Me̱ ro ze̱e̱ge̱ u̱nze me̱ nap wu̱ á, u̱m roa warag wa-u̱t-bo̱ u̱ntu̱n no̱. Amba u̱m nepste̱ wu̱. Me̱ ne̱ tomso u̱n no̱m o-do̱ro̱tte̱ u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ ne̱. 56 Ko-ya-n-ga no̱ Ibrahi wu̱ no̱mo̱g o-zak de̱e̱n da-o̱ Shir ru̱re̱ wu̱ rii-yo u̱m he m-no̱m à da-o̱ me̱ haane̱. No̱mo̱g sa o zee wu̱ hyanag yo ne̱ komo, wu̱ no̱mu̱ru̱ o-zak.”

57 Se̱k-ye̱ be-de u̱n Yahuda-ne̱ shasu̱ru̱ wu̱, “Har m-mo̱ka, wo̱ u̱n goshi wo̱o̱ u̱s-hak kwo̱o̱z-u̱t yoor u̱s-o̱p [50] á, ¿wo̱a zee o hyanag Ibrahi?”

58 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, cin ba a u̱n makt Ibrahi, ‘U̱m ro̱ ko̱n.’‡ ” 59 Bo̱ Ye̱so zette̱ kááne̱ à, ye̱ ruuru̱, ye̱ mo̱tru̱nté̱ u̱t-ta'ar, ye̱ jirit wu̱. Ye̱so wuku̱ru̱, wu̱ argu̱ru̱ m-ru u̱n Pyo-o̱ Shir.

Bo̱r-u̱s jero̱

Ye̱so upste̱ yish-ye̱ u̱n ne̱t
wu̱ a mate̱ ko-po̱ à

1 Ye̱so ro m-arag, wu̱ hyanu̱ru̱ ne̱t-wu̱ a mate̱ ko-po̱ à. 2 Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ citu̱ru̱ wu̱, “Wa-u̱s-Nap, ¿wan wu̱ ne̱ no̱me̱ u̱r-ba'as a met ka ne̱t-wu̱ ko-po̱? ¿Wu̱ wu̱ o̱? ¿Ko̱ yan-mat-o̱ u̱n wu̱?”

3 Ye̱so shasu̱ru̱, “Remen ka ne̱t-wu̱, ko̱ tato u̱n wu̱ ye̱ no̱m u̱r-ba'as á, se̱ de̱ remen a kututé̱ hun-ne̱ nom-mo̱ Shir be-de u̱n wu̱. 4 Se̱ u̱m no̱mo̱g yo Tato re to̱mne̱ me̱ m-no̱m à, cin u̱r-ho̱ ne̱. Te̱t-m ro̱o̱n, da-o̱ ne̱t a hoks no̱m u̱n rii á. 5 Bo̱ u̱m ro̱ u̱n ho̱no o-dak à, me̱ wu̱ ro̱ cecas-mo̱ u̱n ho̱no o-dak.”*

6 Bo̱ wu̱ ru̱rte̱ kááne̱ à, wu̱ copsu̱ru̱ m-ta n-dak. Wu̱ wu̱rgu̱ru̱ m-hu, wu̱ suku̱ru̱ mo̱ ko-po̱ u̱n yish. 7 Wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Neke̱, o sapt u̱n kaw-o̱ o-Sirom.” (Ka jin-de, de ro̱ a u̱n “tomonte̱.”) Ko̱m-de ka, wu̱ neku̱ru̱, wu̱ saptu̱ru̱, wu̱ mu̱u̱nu̱ru̱, wu̱ ro̱ u̱n hyan-o̱ u̱n wu̱ cas cas.

8 Yan-bo̱r-se u̱n wu̱, u̱n ye̱ nape̱ wu̱ ne̱ n-ga, wu̱ ze̱e̱ u̱s-ko̱n à, ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Ka ne̱t-wu̱ wu̱ ka ro'e̱ m-she'et u̱n co̱w, wu̱ ro u̱s-ko̱n á?”

9 Ye̱ ken ye̱ ze̱e̱ru̱, “Wu̱ wu̱.”

Ye̱ ken ye̱ zee, “Ay, se̱ de̱ wu̱ sha'ag wu̱.”

Wu̱ ne̱, wu̱ se̱ngu̱ru̱ m-ze̱e̱, “Me̱ wu̱.”

10 Ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Re o̱ no̱me̱ yish ru upsu̱te̱?”

11 Wu̱ shasu̱ru̱, “Ka ne̱t-wu̱, wu̱ a m-ze̱e̱ Ye̱so à, wu̱ wu̱ wu̱rge̱ hu-mo̱ n-dak, wu̱ suku̱ru̱ me̱ u̱n yish. Wu̱ zee u̱m neke̱ re̱e̱no̱ kaw-o̱ o-Sirom u̱m sapt. U̱m neku̱ru̱, u̱m saptu̱ru̱, u̱m kumu̱ru̱ o-hyan.”

12 Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Ke ne̱ o̱ wu̱ ro̱?”

Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Me̱ nap á.”

Parisa-ne̱ cekerte̱ ma-to̱ u̱n
ne̱t-wu̱ a upse̱ yish à

13 Ye̱ heetu̱ru̱ Parisa-ne̱ ne̱t-wu̱ a upse̱ yish à. 14 U̱n Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ de komo Ye̱so wu̱rge̱ m-hu, wu̱ upsu̱te̱ wu̱ yish. 15 Parisa-ne̱ citu̱ru̱ wu̱ bo̱ a no̱me̱ wu̱ kumut o-hyan à. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Hu-mo̱ n-dak mo̱ wu̱ wu̱rge̱ à, mo̱ mo̱ wu̱ suke̱ me̱ u̱n yish. U̱m saptu̱ru̱, u̱m hyanu̱ru̱ cas.”

16 Remen kááne̱, ye̱ ken Parisa-ne̱ ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ka ne̱t-wu̱, be-de Shir o̱ wu̱ ro̱ á, remen wu̱ ku ho̱-de Shir zette̱ a wu̱we̱ u̱n de á.”

Ye̱ ken ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Re ne̱ o̱ ko-wa-u̱r-ba'as he nap u̱n no̱m u̱n rem-se u̱t-hyat kááne̱?”

Ma-u̱t su̱nu̱tu̱ ye̱ o̱ ka.

17 Ye̱ ja'asu̱ru̱ m-cit u̱n ko-po̱, “Wo̱ ne̱, ¿ya o hyane̱ mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱ wo̱ wu̱ a upse̱ yish à?”

Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱.”

18 Se̱k-ye̱ be-de u̱n Yahuda-ne̱, ye̱ she̱r hur-de u̱n ye̱ u̱nze ko-po̱-wu̱ ro'e̱ n-ga á, komo ne̱ wu̱ kumu̱ru̱ o-hyan m-mo̱ka á, har ye̱ agbu̱ru̱ tat-ne̱ ye̱ u̱n wu̱. 19 Ye̱ citu̱ru̱ ye̱ mate̱ wu̱ à, “¿Wu̱ ka wà no̱ wu̱, wu̱ a zee u̱nze a u̱n mat wu̱ ko-po̱? ¿To̱, re o̱ ka u̱n ya wu̱ hyente̱ m-mo̱ka?”

20 Tat-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ shasu̱ru̱, “Te̱ nak wu̱ ka wà te̱ wu̱ komo ko-po̱-wu̱ a mate̱ wu̱. 21 Amba bo̱ a no̱me̱ wu̱ kumut o-hyan à, te̱ nap á. Te̱ nap ma wu̱ upse̱ yish-ye̱ u̱n wu̱ á. Cit no̱ wu̱. Ai, wu̱ bo̱'o̱ssu̱te̱ m-rwo̱r u̱n hi u̱n de u̱n wu̱.” 22 Tat-ne̱ u̱n wu̱ u̱n rwo̱r kaane̱ remen gye̱r-o̱ u̱n Se̱k-ye̱ be-de u̱n Yahuda-ne̱. Remen n-ga ne̱, Se̱k-ye̱ be-de u̱n Yahuda-ne̱ ye̱ gekse̱ u̱nze kap bo̱n ne̱t-wu̱ ze̱e̱, “Ye̱so ro̱ Kiristi wu̱ Shir to̱mne̱ à,” a ruut wu̱ u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir, wu̱a do m-mu̱u̱n á. 23 O̱ hante̱ tato u̱n wu̱ ne̱ zet, “Wu̱ bo̱'o̱ssu̱te̱. Cit no̱ wu̱.”

24 Se̱k-ye̱ u̱n Parisa-ne̱ ja'asu̱ru̱ agbe̱ u̱n ka ne̱t-wu̱ wu̱ ro u̱t-po̱ n-ga à. Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “'Ya Shir m-se̱ps, o ru̱r o-nip.† Te̱ de̱ te̱ nepste̱ ka ne̱t-wu̱ ko-ya-u̱r-ba'as-wu̱.”

25 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ko̱ ko-ya-u̱r-ba'as-wu̱, me̱ de̱ me̱ nap á. Rii gaan-yo u̱m nape̱ à, n-ga me̱ ko-po̱-wu̱, m-mo̱ka komo me̱ m-hyan.”

26 Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Ya wu̱ no̱mu̱ wo̱ ne̱? ¿Re o̱ wu̱ no̱me̱ wu̱ upsu̱tu̱ wo̱ yish?”

27 Ko-po̱ shasu̱ru̱ ye̱, “U̱m ru̱ssu̱te̱ no̱. No̱ ho̱ge̱ á. ¿Remen yan o̱ no̱ cu̱nte̱ m-ho̱ge̱ tomso? ¿Ko̱ no̱ u̱n cen no̱, no̱ u̱n co̱n o̱ no̱ warag yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱?”

28 Ye̱ he̱'e̱nu̱ru̱ wu̱ u̱t-re̱e̱b. Ye̱ ro̱ wu̱ m-ze̱e̱, “Wo̱ wu̱ de̱ ro̱ wan-dor-o̱ u̱n ka ne̱t-wu̱, te̱ yan-dor Mosa ye̱. 29 Te̱ nepse̱ Shir no̱mo̱g u̱t-ma u̱n Mosa ne̱, amba wu̱ ka, te̱ nap be-de wu̱ rwu̱u̱ne̱ á.”

30 Ka ne̱t-wu̱ shasu̱ru̱ ye̱, “Caane̱ hyat-to̱ ka! No̱ nap be-de wu̱ rwu̱u̱ne̱ á, amba ne̱ wu̱ upsu̱ssu̱te̱ me̱ yish! 31 A nepste̱, Shir ro̱ u̱n rege̱ u̱n ya-u̱t-ba'as u̱t-to̱ á. Amba kap wu̱ ho̱ge̱ gye̱r-o̱ Shir à, wu̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n rii-yo Shir ze̱e̱ à, Shir ro̱ wu̱ m-ho̱ge̱. 32 Cin da-o̱ Shir takne̱ no̱m u̱n ho̱no o-dak à, a tak m-ho̱ge̱ ne̱t-wu̱ upse̱ yish-ye̱ u̱n ne̱t-wu̱ a mate̱ ko-po̱ á. 33 A rotte̱ u̱nze ka ne̱t-wu̱, be-de Shir o̱ wu̱ rwu̱u̱ne̱ á, yatt-yo wu̱ roa hoks m-no̱m á.”

34 Ye̱ shasu̱ru̱ wu̱, “Wo̱ wu̱ a mate̱ n-me̱ u̱n comb-o̱ u̱t-ba'as à, ¿yan yo ne̱ o he na m-ru̱re̱?” Ye̱ yanu̱ru̱ wu̱ be-de u̱n ye̱.

Po̱-to̱ u̱n yish-ye̱ o-ku̱kt

35 Bo̱ Ye̱so ho̱gu̱te̱ u̱nze ye̱ yanag ka wu̱ a upse̱ yish à, wu̱ hyanu̱ru̱ wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿O she̱re̱g hur u̱n du u̱n Wà-wu̱ u̱n ne̱t ko̱?”

36 Wu̱ shasu̱ru̱ wu̱, “Go̱s-wu̱, ru̱ru̱ me̱ wu̱, wu̱ ro̱ à, u̱m she̱re̱t hur u̱n de be-de u̱n wu̱.”

37 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ai, o hyanag wu̱. Wu̱ wu̱ ro̱ u̱t-ma u̱n wo̱ ne̱.”

38 Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Wan-Ko̱yan, u̱m she̱re̱g hur u̱n de be-de u̱n du.” Wu̱ kwu̱ktu̱ru̱ u̱n co-o̱ u̱n wu̱.

39 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Me̱ u̱n co̱wo̱n u̱n ho̱no o-dak, remen u̱m piishté̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak u̱t-ma. U̱m haante̱ remen ye̱ ro̱ m-hyan á, ye̱ hyenet, komo ye̱ ro̱ m-hyanu̱ ne̱ à, ye̱ waragté̱ po̱-ne̱.”

40 Ye̱ ken Parisa-ne̱ ye̱ ro mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱. Bo̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ kááne̱ à, ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Wata po̱-ne̱ ye̱ te̱ ro̱'e̱?”

41 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ai, u̱ rotte̱ u̱nze po̱-ne̱ ye̱ no̱ ro̱, ba'as-u̱t no̱ roa ma'as be-u̱r no̱ á. Amba bo̱ no̱ ze̱e̱ no̱ m-hyan à to̱, ba'as-u̱t no̱ ro̱ kane̱ timb.”

Bo̱r-u̱s o̱p

Sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ u̱n
wa-u̱r-gu̱t u̱n kur-o̱ u̱n ca-ne̱

1 “Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, ne̱t-wu̱ cu̱we̱ so̱ u̱n ish-o̱ u̱n kuke̱-o̱ u̱n ca á, wu̱ daanu̱ru̱ raag-o̱ u̱r-hek, ka ne̱t-wu̱ ko-hyow-wu̱, ko-wa-u̱r-kwu̱p. 2 Ne̱t-wu̱ co̱wne̱ ne̱ so̱ u̱n ish à, wan-gu̱t-de u̱n ca wu̱. 3 Wan-'er-de u̱n ish wu̱ ro̱ wu̱ m-tikse̱. Ye̱ge̱-ca komo ne̱ ye̱ ro̱ u̱n raag u̱t-to̱ u̱n co̱r-o̱ u̱n wu̱. Wu̱ ro̱ u̱n aag u̱n jin-to̱ u̱n ca-ye̱ u̱n wu̱, wu̱ ruut ye̱ n-do̱. 4 Wu̱ ruuse̱ kap ye̱ ma u̱n wu̱ n-do̱, wu̱ gaaru̱ co-o̱ u̱n ye̱. Komo ca ro̱ u̱n do̱nd u̱n jim-de u̱n wu̱ remen ye̱ nepste̱ co̱r-o̱ u̱n wu̱. 5 Ye̱a do̱re̱ wu̱ ro̱ ko-hamat á. Se̱ songon-mo̱ u̱n wu̱ ye̱ hette̱, remen, ye̱ nap co̱r-o̱ u̱n wu̱ á.”

6 Ye̱so nomu̱te̱ ye̱ sha-mo̱ u̱t-ma, amba ye̱ nap ka ma-to̱ á.

Ye̱so wu̱ ro̱ wa-u̱r-gu̱t-wu̱ o-nip

7 Remen kááne̱ Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip me̱ wu̱ ro̱ ish-o̱ u̱n kur-o̱ u̱n ca. 8 Kap wu̱ ba'e̱ me̱ m-wo̱o̱n be-de u̱n ca à, ko-hyow-wu̱, wan-kwu̱p-de u̱n hun-ne̱. Amba, ca ro̱ m-was u̱n wu̱ ne̱ á. 9 Me̱ wu̱ ro̱ ish. Ko̱wan ne̱t-wu̱ co̱wne̱ be u̱n de, man gu wu̱. Wu̱a she'et sasa, wu̱ kum u̱t-re̱. 10 Ko-hyow ro̱ m-haan temb rem u̱r-hyow, u̱r-ho̱ ne̱ m-naas ne̱. Me̱ u̱n haan, remen hun-ne̱ kumut ho̱o̱g-m shiishe̱.

11 “Me̱ wu̱ ro̱ wa-u̱r-gu̱t-wu̱ o-nip. Wa-u̱r-gu̱t-wu̱ o-nip komo wu̱ ro̱ u̱n ya'as u̱n ho̱o̱g-o̱ u̱n wu̱ remen ca-ye̱ u̱n wu̱. 12 Wa-u̱r-gu̱wu̱s wan-gu̱t-de u̱r-bon wu̱ á. Ca tomso, ye̱ ma u̱n wu̱ ye̱ á. Da-o̱ wu̱ hyene̱ o-dur, wu̱ ho'osu̱ru̱ ca. Wu̱ argu̱ru̱ m-so̱m, wu̱ guut ho̱o̱g-o̱ u̱n wu̱. Dur-o shipu̱ru̱ ye̱ ken be-de u̱n ye̱. Ye̱ kuse̱ à, ye̱ cakku̱ru̱ u̱n ho̱n u̱n ho̱n. 13 Wu̱ wa-u̱r-gu̱wu̱s, wu̱ ro̱ m-was u̱n ca ne̱ á.

14 “Me̱ wu̱ ro̱ wa-u̱r-gu̱t-wu̱ u̱r-bon. U̱m nak ye̱ ma re. Ye̱ ma re komo ne̱, ye̱ nepse̱ me̱. 15 Bo̱ Tato-o nape̱ me̱ à, ka bo̱-se ne̱ o̱ u̱m nape̱ wu̱. Me̱n ya'as u̱n ho̱o̱g re remen ca re.* 16 Me̱ u̱n ye̱ ken ca-ye̱ ne̱ ye̱ ro̱ u̱n o̱ ka kur-o̱ á. Se̱ u̱m hantu̱te̱ ye̱. Ye̱a ho̱ge̱ co̱r re. Ka da-de, ye̱a she'et kur-o gaan, wa-u̱r-gu̱t wan-gaan. 17 Remen kááne̱ o̱, Tato re waste̱ u̱n me̱ ne̱ remen mar-mo̱ u̱m he'e̱, remen u̱m ineté̱ komo à. 18 Yatt-wu̱ he rumus u̱n ho̱o̱g re á, amba u̱n co̱n-m re o̱ u̱m hette̱ mo̱ m-ya'as. Me̱ o-co̱w ne̱, u̱m ya'aste̱ mo̱. Me̱ o-co̱w ne̱ komo yo u̱m hette̱ mo̱ m-de̱ke̱n à. Tato re ze̱e̱ u̱m nom kááne̱.”

19 Komo ma-u̱t su̱nu̱ru̱ be-de u̱n se̱k-ye̱ u̱n Yahuda-ne̱ remen ma-u̱t Ye̱so. 20 Hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ be-de u̱n ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ai, wu̱ ro̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ne̱. Ko-wa-o-zu̱ngo̱ wu̱. ¿Remen yan o̱ no̱tte̱ wu̱ m-ke'e̱ u̱t-to̱?”

21 Ye̱ ken ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ka ma-to̱ hwaa, ma-to̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t to̱ á. ¿Ya-u̱t-ko̱t ro̱ u̱r-be̱e̱b ne̱, ye̱ upste̱ yish-ye̱ u̱n ko-po̱?”

Se̱k-ye̱ be-de Yahuda-ne̱ yagu̱te̱ Ye̱so

22 Da-o̱ o-hu̱w o̱, Yahuda-ne̱ ro̱ u̱n Biki-o̱ m-Baks u̱n da-o̱ a dotte̱ tiks u̱n Pyo-o̱ Shir o-Urusharima à. 23 Ye̱so ro m-arag u̱n sak-o Suremanu u̱n Pyo-o̱ Shir. 24 Se̱k-ye̱ be-de u̱n Yahuda-ne̱ rigu̱msu̱ru̱ wu̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Har de ke ho̱-de o̱ te̱ he yage̱ o ryegen? U̱rege̱ wo̱ wu̱ Kiristi, o ru̱ru̱ te̱ o-nip cas.”

25 Ye̱so shasu̱ru̱ ye̱, “U̱m ru̱ssu̱tu̱ no̱, amba no̱ she̱r á. Rem-se u̱t-hyat se me̱ m-no̱m à, me̱ m-no̱m u̱n be̱e̱b-u̱r Tato re. Se ro̱ me̱ m-su̱'e̱. 26 Amba no̱, no̱ de̱k ma-u̱t re á, remen no̱ n-me̱ u̱n ca re á. 27 Ca re ye̱ ro̱ u̱n raks u̱n co̱r re. U̱m nepste̱ ye̱. Ye̱ ro̱ me̱ tomso ne̱ m-do̱re̱. 28 Me̱ ye̱ m-'ya u̱n ho̱o̱g-o̱ ba m-ta. Ye̱a sabre̱ á, har da-o̱ ba m-ta. Wan-rumus-mo̱ u̱n ye̱ ro̱ ko̱n u̱n kom-u̱t re á. 29 Tato re wu̱ ya'ase̱ me̱ ka ca-ye̱ à, wu̱ jiishte̱ ko̱wan kap u̱t-go̱s. Yatt-wu̱ he hoks m-rumus u̱n ye̱ u̱n kom-u̱t Tato re á. 30 U̱n me̱ u̱n Tato re, gaan te̱ ro̱.”

31 Se̱k-ye̱ be-de u̱n Yahuda-ne̱ dooru̱ mo̱t u̱t-ta'ar, ye̱ jirit wu̱. 32 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “U̱m kutute̱ no̱ rem-se u̱r-bon de̱e̱n se u̱n Tato re. ¿Be-de u̱n se ke rem-se, se ne̱ no̱ hette̱ me̱ m-jir?”

33 Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Yanze remen rem-u̱s ru se u̱r-bon se te̱ hette̱ wo̱ m-jir á, se̱ de̱ remen o yo'ogte̱ Shir. Wo̱ ka ne̱ ne̱t-wu̱, amba wo̱ m-mus u̱n hi u̱n du Shir.”†

34 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Gense̱ to̱ ro̱ n-me̱ u̱n karamsa-o no̱. A zee Shir no̱mo̱g u̱t-ma u̱n ye̱ ken se̱k-ye̱ ye̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ ne̱, wu̱ aagu̱ru̱ ye̱ ‘ye̱ge̱-shir.’‡ 35 To̱, a nepste̱ Ma-to̱ Shir to̱ ro̱ o-nip ba m-ta. Komo Shir ak ka hun-ne̱ ye̱ ‘ye̱ge̱-shir,’ ka hun-ne̱ ye̱ wu̱ ya'ase̱ Ma-to̱ u̱n wu̱ à. 36 Me̱ wu̱ Shir daage̱ à, wu̱ to̱mo̱n u̱n ho̱no o-dak à, ¿Ya no̱ hette̱ m-ze̱e̱ u̱m yo'ogte̱ Shir remen u̱m ak hi u̱n de ‘Wà-wu̱ Shir’? 37 U̱rege̱ me̱ m-no̱m bo̱ Tato re ro̱ m-no̱m á, to̱, no̱ jar no̱ she̱r hur-u̱t no̱ u̱n me̱ á. 38 Amba u̱rege̱ ne̱ no̱ hyanag me̱ m-no̱m bo̱ Tato re ro̱ m-no̱m à, ¿remen yan o̱ no̱ she̱rte̱ hur-u̱t no̱ u̱n me̱ ne̱ á? Ko̱ go̱n se̱nge̱-mo̱ me̱ m-no̱m à, mo̱ bo̱'o̱ssu̱te̱ no̱ nept m-so̱k ne̱, u̱nze Tato re ro̱ be u̱n de, me̱ komo ne̱ be-de o-Tato.” 39 Ye̱ ja'asu̱ru̱ m-se̱nge̱, ye̱ shipt wu̱. Wu̱ possu̱ru̱ u̱n kom-to̱ u̱n ye̱. Ye̱ hoks wu̱ m-bo̱p á.

40 Ka da-de ne̱, wu̱ dooru̱ m-warag u̱n pesto-de u̱n Ro̱o̱g-o̱ o-Joda be-de Yohana takne̱ yo'os u̱n hun-ne̱ n-me̱ m-ho̱ à. Wu̱ she'etu̱ru̱ kane̱.§ 41 Hun-ne̱ haanu̱ru̱ be-de u̱n wu̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱. Ye̱ de̱ku̱ru̱ m-ze̱e̱, “Nip-o̱, Yohana, wu̱ no̱m se ken rem-se u̱t-hyat se har wu̱ kututu̱ na Shir ye̱ to̱mne̱ wu̱ á, amba ma-to̱ wu̱ ro m-rwo̱r mo̱sse̱ u̱n ka ne̱t-wu̱ ne̱ à, nip-o̱.” 42 Káne̱ o̱ hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ she̱re̱ hur-de u̱n ye̱ be-de u̱n wu̱.

Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan

Ye̱so 'yonste̱ Razarus

1 Wu̱ ken ne̱t-wu̱ jin-de u̱n wu̱ Razarus ru̱kt go̱m. Wu̱ she'ette̱ u̱n bo̱-o̱ o-Betanya, mo̱sse̱ u̱n Meri ne̱ u̱n hen u̱n wu̱ Marta.* 2 Ka Meri-wu̱, wu̱ wu̱ hokme̱ Go̱s-wu̱ m-no̱w mo̱ m-shi'igin u̱s-na. Wu̱ sokmu̱ru̱ mo̱ u̱n hi-se u̱n hi-de u̱n wu̱. To̱, de ken ho̱-de Razarus ru̱tu̱ru̱ go̱m.† 3 Ka ne'a-ne̱ ye̱, se̱k-ye̱ ne̱ u̱n wu̱ ne̱ to̱mu̱ru̱ be-u̱r Ye̱so, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱, ka ne̱t-wu̱, wu̱ o ro̱ m-was u̱n wu̱ ne̱ à, wu̱ ho̱ge̱ m-re̱re̱m á.”

4 Bo̱ Ye̱so ho̱gu̱te̱ kááne̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ka go̱m-o̱, go̱m-o̱ m-mar o̱ á, remen a se̱ke̱msu̱té̱ Shir o̱, a se̱ke̱mse̱ tomso ne̱ Wà-wu̱ Shir.” 5 Ye̱so ro u̱n was u̱n Marta ne̱ u̱n Meri ne̱, Razarus wu̱. 6 To̱, bo̱ wu̱ ho̱gu̱te̱ Razarus u̱ ho̱ge̱ m-re̱re̱m á, wu̱ rewu̱ru̱ ho̱-u̱t yoor.

7 Ka da-de, wu̱ ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “A warag no̱ dak-o̱ o-Judiya.”

8 Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ye̱ ze̱e̱ru̱, “Wa-u̱s-Nap, u̱n ka ho̱-to̱ se̱k-ye̱‡ ro̱ u̱n hoob-o̱ ye̱ jirit wo̱, ¿o dooru̱ m-warag re̱e̱no̱ komo?”

9 Ye̱so shasu̱ru̱, “¿Rwu̱u̱n-mo̱ u̱r-ho̱ u̱n 'he̱be̱-mo̱ u̱n de ne̱ taase u̱r-ho̱ o̱ ka ka? Bo̱n wu̱ ro̱ u̱r-hew m-ho̱w à wu̱ ro̱ m-ma'as u̱t-pu̱kse̱ á, remen wu̱ ro̱ m-hyan cas. 10 Amba bo̱n wu̱ ro̱ u̱r-hew m-te̱t à wu̱a ma'as u̱t-pu̱kse̱ remen cecas-m ro̱ ko̱n á.”

11 Bo̱ wu̱ ru̱rte̱ kááne̱ à, wu̱ dooru̱ m-ze̱e̱, “Wan-yen na Razarus ro̱ m-rew, amba me̱ m-ha m-'yons wu̱.”

12 Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Go̱s-wu̱ te̱, u̱rege̱ de̱ u̱nze rew-mo̱ kwo̱su̱ wu̱, ai, mo̱a pyesse̱.” 13 Ye̱ napu̱ ne̱ u̱nze, ma-to̱ u̱n mar-m Razarus Ye̱so ro̱tte̱ á. Ye̱ de̱ku̱ru̱ u̱nze rew-mo̱ wu̱ ro̱tte̱.

14 Remen kaane̱ Ye̱so ru̱ru̱ ye̱ cas, “Razarus mereste̱. 15 Me̱ o-zak bo̱ me̱ rokne̱ káne̱ be-de u̱n wu̱ á, remen no̱ she̱re̱t. Amba a neke̱ no̱ be-de u̱n wu̱.”

16 Se̱ Toma, wu̱ a m-ze̱e̱ ko-Pe̱se̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱ o̱r u̱n wu̱ ne̱, “A neke̱ no̱ u̱n cen na no̱ a meret no̱ mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱.”

Ye̱so ya'ag ka ne'a-ne̱ ye̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n

17 Bo̱ Ye̱so woote̱ à, wu̱ 'wo̱ss Razarus nomoste̱ ho̱-u̱t nass u̱n saag. 18 O-Betanya yow yow o-Urusharima ne̱ o̱, o̱ ro̱ u̱ntu̱n me̱r-u̱t yoor [kiromita 3]. 19 Yahuda-ne̱ haanu̱ru̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱. Ye̱ haante̱ remen ye̱ gasté̱ Marta ne̱ u̱n Meri gas-de u̱n mar-m hen u̱n ye̱. 20 Bo̱ Marta ho̱gu̱te̱ u̱nze Ye̱so ro̱o̱n à, wu̱ haaru̱ wu̱ m-gonte̱. Meri daagu̱ru̱ wu̱ she'et o-hur.

21 Bo̱ wu̱ go'one̱ u̱n Ye̱so ne̱ à, Marta ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Go̱s-wu̱, wo̱ rokonte̱, heno te̱ Razarus wu̱ roa mer á. 22 Amba ko̱ m-mo̱ka u̱m nepste̱ ko̱yan o ko̱ne̱ be-de Shir, wu̱a nomo wo̱.”

23 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Heno ru a inu̱sse̱ komo.”

24 Marta ze̱e̱ru̱ wu̱, “U̱m nepste̱ wu̱a inu̱sse̱ ine̱-mo̱ m-margan ne̱ ho̱-de u̱r-ko̱m.”

25 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ai, me̱ wu̱ ro̱ ine̱-mo̱ u̱n margan-ne̱. Me̱ wu̱ ro̱ ho̱o̱g. Ne̱t-wu̱ she̱re̱ hur-de u̱n wu̱ u̱n me̱ à, ko̱ wu̱ mer, wu̱a inu̱sse̱. 26 Ne̱t-wu̱ ro̱ ne̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ à, wu̱ she̱re̱ hur-de u̱n wu̱ be u̱n de à, wu̱ he de m-mar á har da-o̱ ba m-ta. ¿Wo̱ Marta wo̱ m-she̱r u̱n ma-u̱t re?”

Ye̱so 'wo̱no̱g

27 Marta ze̱e̱ru̱ wu̱, “O̱ho̱, Go̱s-wu̱, u̱m sheru̱ste̱ hur u̱n de, wo̱ ro̱ Kiristi, Wà-wu̱ Shir wu̱ a to̱mne̱ u̱n ho̱no o-dak à.”

28 Bo̱ Marta ru̱rte̱ kaane̱ à, wu̱ haaru̱, wu̱ agnu̱ru̱ se̱k-wu̱ u̱n wu̱ Meri. Wu̱ ru̱ru̱ wu̱ u̱s-har, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Wa-u̱r-Yoos na haante̱. Wu̱ ro̱ u̱n eeg-u̱s ru.” 29 Meri ne̱ komo, bo̱ wu̱ ho̱gu̱te̱ kááne̱ à, wu̱ inu̱ru̱ ho̱r-m-ho̱r, wu̱ kawu̱ru̱ be-de Ye̱so ro à. 30 Ye̱so u̱n go̱ wo̱o̱n o-bo̱ tokon á. Har m-mo̱ka wu̱ ro̱ be-de Marta gonte̱ wu̱ à. 31 Hun-ne̱ ro be-u̱r Meri, o-hur ye̱ ro wu̱ u̱r-gas à, ye̱ hyanu̱ru̱ wu̱ inu̱te̱ ho̱r-m-ho̱r, wu̱ ruuru̱. Ye̱ do̱ru̱ru̱ wu̱, ye̱ ro̱ o-gwo̱t ye̱ zee u̱n saag o̱ wu̱ heye̱ wu̱ u̱nu̱t.

32 Meri wo̱o̱ru̱ be-de Ye̱so ro à. Bo̱ wu̱ hyente̱ Ye̱so à, wu̱ he̱e̱ru̱ u̱n na-se u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Go̱s-wu̱, u̱ rotte̱ u̱nze o rokon kàne̱ hen te̱ roa mer á.”

33 Bo̱ Ye̱so hyente̱ wu̱ ro u̱s-'wo̱n à, Yahuda-ne̱ tomso ne̱ ye̱ haane̱ mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱ à, ye̱ ro u̱s-'wo̱n. Me̱n-u̱t naasu̱ru̱ wu̱. 34 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Ke ne̱ o̱ no̱ jo̱ku̱ wu̱?”

Ye̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Go̱s-wu̱, haan o gu̱t.”

35 Ye̱so 'wo̱nu̱ru̱.

36 Remen kááne̱ hun-ne̱ ze̱e̱ru̱, “Gwo̱t bo̱ wu̱ wasse̱ u̱n wu̱ ne̱ à!”

37 Ye̱ ken ye̱ be-de u̱n ka hun-ne̱ ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿U̱ no̱m te̱ ka, ka ne̱t-wu̱, wu̱ ka upse̱ yish-ye̱ u̱n ko-po̱ á? ¿Wu̱ roa hoks we̱n u̱n Razarus m-mar á?”

Ye̱so 'yonste̱ Razarus u̱t-marimar

38 Ye̱so dooru̱ hyan u̱r-'wo̱n u̱n me̱n-to̱ u̱n wu̱. Wu̱ wo̱o̱nu̱ru̱ u̱n saag. Ka saag-o̱ ne̱ pak-o̱ u̱t-ta'ar o̱ u̱n o̱ ken ta'ar-o̱ a tige̱ u̱n ish-o̱ u̱n o̱. 39 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Dos no̱ ka ta'ar-o̱.”

Marta, wu̱ se̱k-wu̱ u̱n wu̱ mare̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱ re, wu̱a nomos wu̱s m-mo̱ka, remen ho̱-u̱t nass to̱ ka wu̱ caane̱ bo̱ m-mar.”

40 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “¿Me̱ ru̱ru̱ wo̱ o̱ á, u̱m zee wo̱ she̱r hur u̱n du u̱n me̱ ne̱, wo̱a hyen se̱ps-mo̱ Shir à?”

41 Ye̱ dossu̱ru̱ o-ta'ar. Ye̱so dassu̱ru̱ u̱r-hi n-to̱n. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Tato re, u̱m bo̱mo̱g wo̱ remen o regu̱te̱ me̱ u̱t-to̱. 42 U̱m nepste̱ ko̱ da u̱n ke o ro̱ me̱ u̱n ke'e̱ u̱t-to̱. Amba me̱ u̱n rwo̱r remen hun-ne̱ ye̱ ro̱ kàne̱ eso eso à, remen ye̱ she̱re̱t hur-de u̱n ye̱ u̱nze wo̱ wu̱ to̱mnu̱ me̱.”

43 Bo̱ wu̱ ru̱rte̱ kááne̱ à, wu̱ 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r de̱e̱n, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Razarus, rwu̱u̱n!” 44 Wu̱ mare̱ à wu̱ argu̱ m-rwu̱u̱n, na-se u̱n wu̱ u̱t-kom ne̱ gegu̱rse̱ u̱n wa-de o-gund, co-o̱ u̱n wu̱ yeresse̱ u̱n gund-de u̱n du̱k.

Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Us no̱ wu̱, wu̱ arag!”

A nomu̱te̱ Ye̱so geeg-de u̱t-yage̱

(Mati 26:1-5; Mark 14:1-2; Ruka 22:1-2)

45 Ka Yahuda-ne̱ ye̱ do̱re̱ Meri be-de u̱n saag à, ye̱ hyang rii-yo Ye̱so no̱me̱ à, mo̱o̱r-to̱ u̱n ye̱ she̱ru̱ hur-de u̱n ye̱ u̱n wu̱. 46 Amba ye̱ ken ye̱ be-de u̱n ye̱ argu̱ru̱ m-ha be-de u̱n Parisa-ne̱, ye̱ ru̱ru̱ ye̱ rii-yo Ye̱so no̱me̱ à. 47 Remen kááne̱ Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n Parisa-ne̱ ne̱ ye̱ aagu̱ru̱ Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱ remen ye̱ piishté̱ u̱t-ma.

Ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Ya u̱n yo ne̱ a no̱ m-no̱m? Gwo̱t no̱ saw-to̱ u̱t-hyat to̱ wu̱ ro̱ m-nom à! 48 A yage̱ wu̱ kááne̱, ko̱wan wu̱a sher u̱r-hur u̱n wu̱. Roma-ne̱ a haan, ye̱ sabarse̱ hun-ne̱ na u̱n Pyo-o̱ Shir ne̱ u̱n dak-o na ne̱.”

49 Amba wan-gaan be-de u̱n ye̱, wu̱ a m-ze̱e̱ Ke̱pas à, wu̱ wu̱ ro ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n ka hak-o̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “No̱ de̱ no̱ nap to̱ no̱ m-rwo̱r á 50 ¿No̱ m-gwo̱t á? Ai, jiishtu̱ no̱ wan-gaan mer o̱tte̱ kap mo̱ u̱n hun-ne̱ merme̱ à.”

51 Yanze remen co̱n-mo̱ u̱n wu̱ o̱ wu̱ ru̱rte̱ kááne̱ á, se̱ de̱ u̱ntu̱n wu̱ ro ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir à, Shir u̱n kute̱ wu̱, wu̱ ru̱r ka ma-to̱ wu̱ zee Ye̱so a mer remen Yahuda-ne̱. 52 Yanze ne̱ remen Yahuda-ne̱ u̱n ho̱n-de u̱n ye̱ á, amba remen wu̱ mo̱rgu̱nsu̱té̱ yakar-ye̱ Shir ye̱ ro̱ cakarse̱ ko̱ kene̱ à, ye̱ she'ete̱ kang-o gaan.

53 Bo̱ u̱n ka ma-to̱ u̱n ka ho̱-de, ye̱ to̱o̱ru̱ u̱t-hun remen ye̱ hoot Ye̱so. 54 Remen kááne̱, Ye̱so do m-rwu̱u̱n u̱r-buk cas be-de u̱n Yahuda-ne̱ á. Amba wu̱ inu̱ru̱ káne̱, wu̱ neku̱ru̱ u̱n dak-o̱ ro̱ o-zang à. Wu̱ co̱wu̱ru̱ u̱n o̱ ken bo̱-o̱ o̱ a m-ze̱e̱ o-E̱param à. Wu̱ she'etu̱ru̱ káne̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱.

55 A kane̱, Biki-o̱ m-Pas§ o̱ u̱n he de m-wo̱o̱n. Hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ ye̱ haaru̱ o-Urusharima remen ye̱ koosté̱ hi u̱n de u̱n ye̱ ye̱ she'eté̱ ba m-ku̱ko̱p rii-yo Biki-o̱ m-Pas wo̱o̱nte̱. 56 Ye̱ ze̱e̱ru̱ hoob-o Ye̱so, ye̱ ro̱ eso eso u̱n Pyo-o̱ Shir. Ye̱ m-ze̱e̱, “¿Ya u̱n yo ne̱ no̱ hyane̱? ¿Wu̱ ro̱o̱n o-biki?” 57 Hun-ne̱ ma'asu̱ hoob-o Ye̱so, remen Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n Parisa-ne̱ ne̱ ye̱ rwo̱'o̱g u̱nze bo̱ u̱n wu̱ hyane̱ be-de Ye̱so ro à, wu̱ haan, wu̱ ru̱r, ye̱ shipt wu̱.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor

Meri hokmote̱ Ye̱so no̱w-mo̱
m-shi'igin u̱n bo̱-o̱ o-Betanya

(Mati 26:6-13; Mark 14:3-9)

1 Biki-o̱ m-Pas* kuks ho̱-u̱t cind, Ye̱so haanu̱ru̱ bo̱-o̱ o-Betanya be-de Razarus ro'e̱ à, wu̱ Ye̱so 'yonse̱ u̱t-marimar à. 2 Ye̱ no̱mu̱ru̱ rii-yo m-re̱ yo m-te̱t remen ye̱ hwo̱o̱g Ye̱so u̱r-ke̱e̱r. Marta wu̱ no̱me̱ rii-yo m-re̱. Razarus ne̱ ye̱ ro m-re̱ be-u̱r gaan u̱n Ye̱so ne̱. 3 Ka da-de ne̱, Meri de̱ku̱ru̱ batta-de u̱n no̱w-mo̱ m-shi'igin. Ka no̱w-mo̱ wo̱o̱g pu̱ru̱g-de o-rita, mo̱ o-nardi, komo a mo̱sse̱ mo̱ u̱n rii ne̱ á, mo̱ u̱n hwo̱r mo̱ de̱e̱n. Wu̱ hokmu̱ru̱ mo̱ Ye̱so u̱s-na, wu̱ pe̱'e̱gu̱ru̱ ka no̱w-mo̱ u̱n hi-se u̱n hi-de u̱n wu̱. Kur-o kutuksu̱ru̱ u̱n m-shi'igin.†

4 Amba Yahudas Iskariyoti, wu̱ ro wan-gaan be-de u̱n yan-neke̱-m Ye̱so wu̱ he m-ya'as u̱n Ye̱so a ho à. Wu̱ ze̱e̱ru̱, 5 “¿Ya u̱n yo ne̱ we̱ne̱ Meri beeb ka no̱w-mo̱, a wo̱nge̱ ko̱o̱b-ne̱ ka hwo̱r-ye̱? Ai, ká hwo̱r-ye̱ ro wooste̱ gu̱wu̱s-de u̱n hak.”‡ 6 Yahudas Iskaryoti u̱n rwo̱r kááne̱ yanze remen wu̱ ro m-was u̱n ko̱o̱b-ne̱ ne̱ o̱ á, se̱ de̱ wu̱ ko-hyow-wu̱. Komo ne̱ wu̱ ro wan-bo̱p-to̱ u̱n ba-de u̱n hwo̱r, wu̱ ro ye̱ m-ma'as m-hiw.

7 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “A yage̱ Meri, wu̱ u̱n hokmo me̱ m-no̱w remen ho̱-de a he me̱ jo̱k à. 8 Ai, ko̱ de ke da-de no̱ mo̱sse̱ u̱n ko̱o̱b-ne̱ ne̱, amba ba ko̱ da u̱n ke o̱ no̱ he m-ma'as u̱n me̱ ne̱ á.”§

A nomu̱te̱ Razarus geeg-de u̱t-yage̱

9 Da-o̱ hun-ne̱ ho̱gu̱te̱ u̱nze Ye̱so ro u̱n bo̱-o̱ o-Betanya, Yahuda-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ ye̱ haanu̱ru̱ be-de u̱n wu̱. Yanze rem Ye̱so u̱n ho̱n-de u̱n wu̱ á, har remen ye̱ hyenet u̱n Razarus ne̱ wu̱ Ye̱so 'yonse̱ be-de m-mar à. 10 Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir ye̱ gamu̱ru̱ u̱t-hi ye̱ hoot Razarus u̱n ce u̱n wu̱, 11 remen u̱n wu̱ o̱ Yahuda-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ yagu̱te̱ do̱re̱ u̱n gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir. Ye̱ she̱re̱ hur-de u̱n ye̱ be-u̱r Ye̱so.

Hun-ne̱ ye̱ o-Urusharima barku̱te̱ Ye̱so

(Mati 21:1-11; Mark 11:1-11; Ruka 19:28-40)

12 Bo̱ ish geste̱ à, caari-de u̱r-mo̱ro̱g de u̱n ye̱ ha ka Biki-o̱ m-Pas à, ho̱gu̱ru̱ u̱nze Ye̱so ro̱o̱n o-Urusharima. 13 Ye̱ de̱knu̱ru̱ jet-se o-ke̱re̱m. Ye̱ ze̱e̱ru̱ m-ru ye̱ gontu̱te̱ wu̱, ye̱ ro u̱n 'yons u̱s-co̱r, ye̱ ro m-ze̱e̱,

“U̱r-bo̱ngo̱n be-de Shir!* Shir hu̱u̱te̱ wu̱ nu-o so̱-o̱ wu̱,

wu̱ haane̱ u̱n be̱e̱b-u̱r Yawe à.†

Shir hu̱u̱te̱ wu̱ nu-o so̱-o̱

wu̱ ro̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Isra-ne̱ à!”

14 Ye̱so ro m-nekne̱ n-to̱n u̱n ya o-janka bo̱ ro̱ gense̱ be-de u̱n Ma-to̱ Shir à u̱nze,

15 “No̱ ya-o-Urusharima‡ taase no̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á,

Ko-Gwo̱mo no̱ wu̱ ka ro̱o̱ne̱ n-to̱n u̱n ya o-janka.”§

16 U̱r-takan, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ro nak u̱n kà rem-se ne̱ á, se̱ da-o̱ a se̱pse̱ Ye̱so à. Ká da-o̱, ye̱ bakse̱ u̱nze gense̱ ma-to̱ u̱n wu̱ ro̱, komo to̱ ko̱ru̱ru̱ kááne̱ hond hond bo̱ a ge̱ne̱ to̱ à.

17 Da-de wu̱ aage̱ Razarus wu̱ rwu̱u̱n u̱n saag à, komo wu̱ 'yonstu̱ wu̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ à, bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ de ro mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱ à, ye̱ ye̱ ru̱re̱ hun-ne̱ ka ma-to̱. 18 Rii-yo hante̱ mo̱ro̱g-u̱r heet gonte̱ de u̱n wu̱ à yo ro̱, remen ye̱ ho̱gu̱te̱ wu̱ no̱mo̱g ká rii-yo u̱t-hyat yo. 19 Bo̱ Parisa-ne̱ ho̱gu̱te̱ ya-o-Urusharima haag ye̱ gontu̱te̱ Ye̱so à, ye̱ ze̱e̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱, “Yatt-yo a hokse̱ m-no̱m á! Ai, ho̱no o-dak do̱ru̱ssu̱te̱ wu̱!”

Ye̱ ken Girik-ne̱ ye̱ ho̱k Ye̱so

20 Káne̱, be-de u̱n ye̱ haane̱ ká biki-o̱ à Girik-ne̱ ro kon. Ye̱ u̱n haan remen ye̱ nomoté̱ Shir u̱r-bo̱ngo̱n. 21 Ye̱ haanu̱ru̱ be-u̱r Pirip (wu̱ ko-wa-o-Besayada u̱n dak-o̱ o-Gariri). Ye̱ ko̱nu̱ru̱ wu̱, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱, te̱ co̱no̱g hyan-o Ye̱so.” 22 Pirip haaru̱, wu̱ ru̱ru̱ Andarawus. Andarawus u̱n Pirip ne̱ haanu̱ru̱, ye̱ ru̱ru̱ Ye̱so.

23 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Da-o nomoste̱ o̱ a hette̱ me̱ m-se̱ps à, me̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t. 24 Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, go̱-yo o-hyo he̱ne̱ n-dak se̱ yo mereste̱, go̱-o gaan-yo ro̱ m-ma'as. Amba da-o̱ yo po̱tne̱, yo matu̱ru̱ de̱e̱n. 25 Wan-co̱n-to̱ u̱n ho̱o̱g-o̱ u̱n kàne̱ u̱n ho̱no o-dak, wu̱a taage̱ u̱n ho̱o̱g-o̱ ro̱ be-de Shir à. Ne̱t-wu̱ yage̱ ne̱ ho̱o̱g-o̱ u̱n kàne̱ u̱n ho̱no o-dak à, wu̱a kum ho̱o̱g-o̱ Shir o̱ ba m-ta.* 26 Kap wu̱ he me̱ nome̱ m-gu̱w à, wu̱ do̱ru̱ me̱ be-de u̱m ro̱ à, káne̱ o̱ wu̱ he m-she'et u̱n cen wu̱. Ko̱wan wu̱ nomo me̱ m-gu̱w, Tato re a se̱ps wu̱.”

Ye̱so rwo̱ro̱g ma-to̱ u̱n mar-mo̱ u̱n wu̱

27 “M-mo̱ka me̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n nu̱-se u̱n ho̱o̱g re. ¿Ya u̱m he m-ze̱e̱? ¿U̱m zee ‘Tato re dossu̱ me̱ ka swo̱ u̱r-ko̱o̱b de’? Ay, ko̱ n-ga, me̱ u̱n haan remen ka da-o̱. 28 O-Tato, yage̱ a hyenet se̱ke̱mse̱-m ru.” Bo̱ Ye̱so ru̱rte̱ kaane̱ à, a ho̱gu̱ru̱ o̱ ken co̱r-o̱ n-To̱n shir, o̱ ro̱ m-ze̱e̱, “U̱m be'essu̱te̱, u̱m se̱ke̱msu̱ssu̱te̱ hi u̱n de. Man do hi u̱n de m-se̱ke̱mse̱ komo ne̱.”

29 Mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ ro kane̱ eso eso à, ye̱ ho̱gu̱ru̱ ka co̱r-o̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ai, dàkàr-o̱.”

Ye̱ ken ye̱ ze̱e̱ru̱, “Wu̱ ken ko-wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ wu̱ te̱psu̱ wu̱.”

30 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Rem re o̱ no̱ ho̱gu̱te̱ ka co̱r-o̱ á, se̱ de̱ rem no̱. 31 M-mo̱ka o̱ Shir he piishe̱ u̱n ho̱no o-dak u̱t-ma. M-mo̱ka o̱ Shir he m-ruut u̱n be̱e̱b-de u̱n gwo̱mo-to̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t wu̱ ro̱ gwo̱mo-to̱ u̱n ka ho̱no o-dak à. 32 Amba me̱, da-o̱ a kame̱ me̱ n-to̱n o-kan à, remen kááne̱ man ru̱ hun-ne̱ m-haan be u̱n de.” 33 Rwo̱r-mo̱ u̱n wu̱ kááne̱ mo̱ mo̱ kute̱ go̱n mar-mo̱ wu̱ hette̱ à.

34 Mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ shasu̱ru̱ wu̱, “Ro̱ gense̱ be-de u̱n Taku̱rda-o̱ u̱n Ma-to̱ Shir, a zee Kiristi a she'et ko̱ da u̱n ke. To̱, ¿re o̱ u̱n ya o zet ‘A kem Wà-wu̱ u̱n ne̱t o-kan?’ ¿Wan wu̱ ne̱ ka Wà-wu̱ u̱n ne̱t wu̱?”†

35 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “M-mo̱ka ya o-da hiin kane̱ u̱n co, cecas-m ro̱ mo̱sse̱ u̱n no̱ ne̱. Nom no̱ u̱r-hew cin cecas-m ro̱ mo̱sse̱ u̱n no̱ ne̱, taasu̱ te̱t-mo̱ rew no̱ n-co̱w. Wu̱ te̱t-m rewe̱ à, wu̱a hyen co̱w-yo m-do̱re̱ á. 36 She̱r no̱ m-cecas ne̱ da-de no̱ ro̱ u̱n mo̱ ne̱ à, remen no̱ waragté̱ hun-ne̱ ye̱ m-cecas.” Bo̱ Ye̱so ru̱rte̱ kááne̱ à, wu̱ argu̱ru̱ m-neke̱, wu̱ wuku̱ru̱ ye̱.

Ko̱o̱b-de m-she̱r

37 Ko̱ de ro̱tte̱ wu̱ swo̱o̱g ye̱ kute̱ u̱n rem-se u̱t-hyat u̱t-mo̱o̱r ne̱ u̱n yish-ye̱ u̱n ye̱ à, kap u̱n kaane̱ ne̱, ye̱ she̱r u̱nze wu̱ wu̱ ro̱ Kiristi á. 38 Káne̱ o̱, a shoose̱ rwo̱r-m Ishayawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir. Wu̱ zee,

“Yawe, ¿wan wu̱ ne̱ she̱re̱ u̱n ma-u̱t te̱ ne̱?

¿Be-u̱r wan o̱ ne̱ Yawe rwu̱nte̱ be̱e̱b-de u̱n wu̱?”‡

39 O̱ hante̱, ye̱ hokste̱ m-she̱r á remen Ishaya doog m-ze̱e̱, u̱n de ken be-de.

40 “Shir po̱o̱ste̱ yish-ye̱ u̱n ye̱,

komo wu̱ ho̱o̱g hur-de u̱n ye̱,

taasu̱ ye̱ hyen u̱n yish-de u̱n ye̱,

ye̱ nept komo u̱n hur-de u̱n ye̱,

har ye̱ mu̱u̱nté̱ be u̱n de,

u̱m dossu̱tu̱ ye̱ po̱-to̱ u̱r-hur.”§

41 Ishaya u̱n rwo̱r kááne̱ remen wu̱ hyanag se̱ke̱mse̱-m Ye̱so, wu̱ ro̱ro̱g ma-to̱ u̱n wu̱.

42 Kap u̱n ko̱o̱b-de u̱n she̱r u̱n hur-de u̱n ye̱ u̱n wu̱ ne̱, u̱t-mo̱o̱r ne̱ be-de go̱s-ye̱ ye̱ u̱n Yahuda-ne̱, ye̱ she̱re̱g u̱n wu̱. Amba ye̱ e̱s m-rwu̱nte̱ á, u̱n gye̱r-o̱ u̱n taase Parisa-ne̱ ruut ye̱ u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. 43 Ye̱ jiishte̱ m-co̱n hun-ne̱ bu̱m ye̱ o̱tte̱ Shir bu̱m ye̱ à.

Gom-u̱r Ye̱so de a hette̱ piishe̱
u̱n hun-ne̱ u̱t-ma

44 Ye̱so 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r de̱e̱n, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Wu̱ she̱re̱ be u̱n de à, me̱ wu̱ u̱n ho̱n-de wu̱ she̱rte̱ á. Amba wu̱ ro̱ m-she̱r u̱n wu̱ to̱mnu̱ me̱ ne̱ à. 45 Ne̱t-wu̱ ro̱ me̱ m-hyan à, wu̱ ro̱ m-hyan u̱n Tato re wu̱ to̱mne̱ me̱ u̱n ho̱no o-dak à. 46 Me̱ u̱n haan ho̱no o-dak remen u̱m ye'et hun-ne̱ m-cecas. Wu̱ she̱re̱ u̱n me̱ ne̱ à, taase wu̱ she'et o-comb á.

47 “Bo̱n wu̱ ho̱ge̱ ma-u̱t re, wu̱ do̱re̱ to̱ á, man piishe̱ wu̱ u̱t-ma á. Yanze remen u̱m piishite̱ ho̱no o-dak u̱t-ma o̱ u̱m haante̱ á, se̱ de̱ remen u̱m guut ho̱no o-dak. 48 Ne̱t-wu̱ yage̱ me̱ à, wu̱ go̱ks komo ne̱ ma-u̱t re á, wan-piish u̱n wu̱ u̱t-ma ro̱ ko̱n. Ma-u̱t re to̱ u̱m rwo̱re̱ à, to̱ a hette̱ ne̱t piishe̱ u̱t-ma u̱n ho̱-de u̱r-ko̱m. 49 Yanze ka ma-to̱, ma-to̱ u̱n hi u̱n de to̱ á. Tato re wu̱ to̱mne̱ me̱ à, u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ ya'e̱ me̱ co̱w-yo u̱n to̱, u̱n bo̱ u̱m he to̱ m-rwo̱r ne̱ à. 50 U̱m nepste̱ ka karamsa-o̱ ro̱ na m-woot u̱n ho̱o̱g-o̱ ba m-ta. Remen kááne̱, kap bo̱ u̱n rii-yo u̱m rwo̱re̱ à, Tato re ze̱e̱ me̱ u̱m ru̱r yo.”

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet

Ye̱so sapte̱ na-se u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱

1 A káne̱, da-o̱ Biki-o̱ m-Pas* ro u̱n he de m-wo̱o̱n à, Ye̱so nepste̱ ne̱ da-o wooste̱ o̱ wu̱ hette̱ m-ine̱ u̱n ka ho̱no o-dak o̱ wu̱ waragte̱ be-u̱r Tato u̱n wu̱, wu̱ n-To̱n à. Wu̱ waste̱ ye̱, ye̱ ro̱ ye̱ ma u̱n wu̱ n-me̱ u̱n ho̱no o-dak à, m-mo̱ka wu̱ kutute̱ ye̱ bo̱ wu̱ wasse̱ u̱n ye̱ ne̱ à har da-o̱ u̱r-ko̱m.

2 Bo̱ ho̱-u̱r he̱'e̱bu̱te̱ à, Ye̱so ne̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ ye̱ mo̱rgu̱ru̱ remen ye̱ reet rii-yo m-re̱. Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t be'essu̱te̱ wu̱ cu̱wu̱ste̱ u̱n hur-u̱r Yahudas Iskariyoti wà Simo̱n, wu̱ ya'aste̱ Ye̱so u̱n kom-to̱ u̱n yan-yage̱-to̱ u̱n wu̱. 3 Ye̱so nepste̱ Tato u̱n wu̱ be'essu̱te̱ wu̱ ya'assu̱te̱ wu̱ gwo̱mo-to̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo. Wu̱ nepste̱ ne̱ be-de Shir o̱ wu̱ rwu̱u̱ne̱, be-de Shir o̱ tomso ne̱ wu̱ he m-warag. 4 Wu̱ inu̱ru̱ be-de wu̱ ro tara à, wu̱ possu̱ru̱ co̱p-o̱ u̱n wu̱. Wu̱ de̱knu̱ru̱ u̱r-bo̱jo̱, wu̱ yapu̱ru̱ de u̱n byon. 5 Ka da-de ne̱, wu̱ duusu̱ru̱ m-ho̱ o-jaw. Wu̱ ma'asu̱ru̱ u̱n sapte̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ u̱s-na. Bo̱ wu̱ saptu̱te̱ ye̱ u̱s-na à, wu̱ ussu̱ru̱ bo̱jo̱-de ro yepo u̱n byon-o̱ u̱n wu̱ à, wu̱ sokmu̱ru̱ ye̱ u̱s-na u̱n de.

6 Bo̱ wu̱ woote̱ be-u̱r Simo̱n Bitrus à, Simo̱n Bitrus ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wo̱, Go̱s-wu̱, ashi, ¿wo̱ wu̱ he me̱ sapte̱ u̱s-na?”

7 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “M-mo̱ka wo̱ nap rii-yo me̱ m-nom á, amba u̱jime̱ wo̱a neps.”

8 Simo̱n Bitrus ze̱e̱ru̱, “Ay, wo̱a ce̱t me̱ u̱n sapte̱ u̱s-na á.”

Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Me̱ sapte̱ wo̱ ne̱ u̱s-na á, yatt-yo nu̱'u̱se̱ me̱ u̱n wo̱ ne̱ á.”

9 Ka da-de ne̱, Simo̱n Bitrus ze̱e̱ru̱ wu̱, “Go̱s-wu̱, u̱rege̱ kaane̱ o̱, na-se u̱n ho̱n-de u̱n se o he me̱ m-sapte̱ á, sapte̱ me̱ u̱t-kom u̱r-hi ne̱.”

10 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Zorse̱-o ro̱ u̱n hoob-o̱ m-zo̱r komo ne̱ á, se̱ de̱ sapt u̱s-na temb, remen wu̱ be'essu̱te̱ wu̱ ja'assu̱te̱ cas cas. No̱ ne̱ ja'asse̱ ne̱ ye̱, amba kap-m no̱ o̱ á.” 11 Ye̱so nepste̱ wu̱ he wu̱ m-ya'as à, de de wu̱ zette̱ kap-m no̱ o̱ no̱ ro̱ ja'asse̱ á.

12 Bo̱ wu̱ komte̱ sapt u̱n na-se u̱n ye̱ à, wu̱ co̱pu̱ru̱ co̱p-o̱ u̱n wu̱. Wu̱ wargu̱ru̱ be-de wu̱ ro'e̱ tara à, wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿No̱ nepste̱ rii-yo u̱m nomu̱ no̱? 13 No̱ me̱ m-aag ‘Wa-u̱r-Yoos,’ komo ‘Go̱s-wu̱’ no̱. Hond hond o̱ ne̱ komo. Ka bo̱-se o̱ u̱m ro̱. 14 Bo̱ me̱ Go̱s-wu̱, u̱n Wa-u̱r-Yoos ne̱ à, har u̱m saptu̱te̱ no̱ u̱s-na à, depete̱ u̱n cen no̱ ne̱ no̱ sapt na-u̱s o̱r no̱ ne̱. 15 No̱m no̱ kaane̱ remen u̱m nomu̱tu̱ no̱ o-bu̱ remen no̱ nomot bo̱ u̱m nomu̱ no̱ à.† 16 Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, gu̱w-ne̱ ro̱ m-jiish u̱n go̱s-ye̱ ye̱ u̱n ye̱ ne̱ á. Wan-to̱m komo wu̱ ro̱ m-jiish u̱n ne̱t-wu̱ to̱mnu̱ wu̱ á.‡ 17 U̱rege̱ no̱ nepste̱ u̱n kaane̱ ne̱, no̱ tomso ne̱ m-no̱m o-do̱ro̱tte̱, Shir a hu̱u̱ no̱ nu so̱-o̱. 18 Kap-m no̱ o̱ me̱tte̱ á. U̱m nepste̱ ye̱ u̱m degre̱ à. Kap remen a shoosté̱ ma-to̱ ro̱ gense̱ n-me̱ u̱n Ma-to̱ Shir à, ‘Ne̱t-wu̱ ro̱ m-re̱ mo̱sse̱ u̱n me̱ ne̱ à, wu̱ ro̱ me̱ u̱t-yage̱.’§

19 “Me̱ no̱ m-ru̱re̱ m-mo̱ka cin ba ka rii-yo u̱n no̱m, remen da-o̱ yo nome̱, no̱ she̱re̱t me̱ wu̱ ro̱ Kiristi, Wan-Gwu̱ wu̱ Shir to̱mne̱ ho̱no o-dak à. 20 Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, bo̱ u̱n ne̱t-wu̱ go̱kse̱ wu̱ u̱m to̱mbe̱ à, wu̱ go̱kste̱ me̱ o̱ ka. Wu̱ go̱kse̱ me̱ ne̱ à, wu̱ go̱kste̱ Shir o̱ ka wu̱ to̱mne̱ me̱ à.”*

Ye̱so rwo̱ro̱g u̱nze a ya'as wu̱
u̱n kom-to̱ u̱n yan-yage̱-to̱ u̱n wu̱

(Mati 26:20-25; Mark 14:17-21; Ruka 22:21-23)

21 Bo̱ Ye̱so ru̱rte̱ kááne̱ à, wu̱ ho̱gu̱ru̱ u̱s-nu̱ u̱n hur-de u̱n wu̱. Wu̱ ru̱ru̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ cas, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, wan-gaan be u̱n no̱, wu̱a ya'as me̱ u̱n kom-to̱ u̱n yan-yage̱-u̱t re.”

22 Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ gu̱tru̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱, ye̱ nap wu̱ Ye̱so ro̱tte̱ á. 23 Wu̱ ken be-de u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, wu̱ Ye̱so wasse̱ u̱n wu̱ ne̱ de̱e̱n à, wu̱ ro u̱n he̱r-o Ye̱so. 24 Simo̱n Bitrus ze̱e̱ru̱ wu̱ u̱s-har, “Citu̱ na Ye̱so u̱nze, ¿Wan wu̱ ne̱ wu̱ ro̱tte̱?”

25 Ka wu̱ ro u̱n he̱r-o Ye̱so à, wu̱ kaksu̱nu̱ru̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱, ¿wan wu̱ ne̱?”

26 Ye̱so shasu̱ru̱, “Wu̱ ka, wu̱ u̱m he m-huwe̱ u̱r-buro̱di u̱m ya'as wu̱ à.” Bo̱ wu̱ huute̱ ne̱ hwu̱-de u̱r-buro̱di à, wu̱ ya'asu̱ru̱ Yahudas Iskariyoti wà Simo̱n. 27 Bo̱ wu̱ go̱kste̱ ka hwu̱-de à, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t co̱wu̱ru̱ u̱n hur-de u̱n wu̱.

Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “No̱m yo o co̱ne̱ à kyak.” 28 Amba ye̱ ka ye̱ ro̱ u̱n re̱ u̱n rii-yo m-re̱ à yatt-wu̱ nape̱ rii-yo hante̱ Ye̱so zeet wu̱ kááne̱ á. 29 Ye̱ e̱ssu̱ru̱ u̱nze Ye̱so u̱n to̱m Yahudas o̱n rem-se o-biki, ko̱ ne̱ wu̱ ya'as ko̱o̱b-ne̱ yo ken rii-yo, remen Yahudas wu̱ ro u̱n ba-de u̱n hwo̱r-ye̱ u̱n ye̱ ne̱. 30 Te̱t-mo̱ ne̱ komo, bo̱ wu̱ go̱kste̱ hwu̱-de u̱r-buro̱di à, wu̱ argu̱ru̱ m-ru but.

Karamsa-o pu̱-o̱

31 Bo̱ Yahudas ruute̱ à, Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Da-o wooste̱ o̱ Wà-wu̱ u̱n ne̱t hette̱ co̱w u̱n se̱ps-mo̱ u̱n wu̱ à. Komo a se̱ps Shir remen wu̱. 32 U̱rege̱ a se̱ke̱mse̱te̱ Shir u̱n me̱, Shir a se̱ke̱mse̱ me̱ tomso ne̱ ha-mo̱ u̱n be-de u̱n wu̱. Ho̱r-m-ho̱r o̱ ne̱ wu̱ he me̱ m-se̱ke̱mse̱.

33 “No̱ yakar re re̱k-ye̱ re̱k-ye̱, o-da hiin o̱ u̱m ro̱ mo̱sse̱ u̱n no̱ ne̱. No̱a hoob me̱, amba bo̱ u̱m ru̱re̱ Se̱k-ye̱ be-de u̱n Yahuda-ne̱ u̱nze be-de u̱m he'e̱ à no̱a hoks m-ha káne̱ á, ka o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱ m-mo̱ka.†

34 “Karamsa-o pu̱-o̱ o̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱. Was no̱ u̱n o̱r no̱ ne̱. Bo̱ u̱m wasse̱ u̱n no̱ ne̱ à, ka bo̱-se ne̱ o̱ u̱n cen no̱ ne̱ no̱ was u̱n o̱r no̱ ne̱.‡ 35 Kááne̱ o̱ ko̱wan he m-nap u̱nze yan-neke̱-m re ye̱ no̱ ro̱, u̱rege̱ de̱ u̱nze no̱ m-was u̱n o̱r no̱ ne̱ ne̱.”

Ye̱so ru̱ru̱te̱ Bitrus wu̱a nom
she-mo̱ u̱n nap-o u̱n wu̱

(Mati 26:31-35; Mark 14:27-31; Ruka 22:31-34)

36 Simo̱n Bitrus ze̱e̱ru̱ wu̱, “Go̱s-wu̱ te̱, ¿ke co̱-o̱ o he?”

Ye̱so shasu̱ru̱ wu̱, “Be-de u̱m he'e̱ à, wo̱a hoks me̱ m-do̱re̱ m-mo̱ka á. Amba u̱jime̱ kane̱ u̱n co hiin, wo̱a do̱ru̱ me̱.”

37 Bitrus ze̱e̱ru̱ wu̱, “Go̱s-wu̱, ¿remen yan o̱ me̱tte̱ à hoks wo̱ m-do̱re̱ m-mo̱ka á? Ai, man ya'as ho̱o̱g re rem ru.”

38 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “¿Har wo̱a ya'as ho̱o̱g ru rem re? Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, rii-yo ke̱e̱g-o kiit-yo kenet, wo̱a nom she-mo̱ u̱n nap-o re har so̱ o-tet.”

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass

Ye̱so wu̱ ro̱ co̱w-yo m-ha be-de Shir

1 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱. “Taase hur-u̱r no̱ naase̱ á. She̱r no̱ be-de Shir. No̱ she̱r be u̱n de tomso ne̱. 2 U̱n hur-o Tato re kuke̱-u̱t ro̱ ko̱n de̱e̱n. U̱ rotte̱ kááne̱ o̱ á, u̱m roa ru̱ru̱ no̱ á. Komo neke̱-mo̱ u̱m he'e̱ re̱e̱no̱ u̱m ja'asu̱té̱ no̱ u̱r-be. 3 Me̱n neke̱, me̱ ja'asu̱nse̱ no̱ u̱r-be tomso ne̱, u̱m dooru̱ m-mu̱u̱n u̱m de̱gbu̱té̱ no̱ u̱n be-de u̱n hi u̱n de remen no̱ she'etté̱ be-de u̱m ro̱ à. 4 Be-de u̱m he'e̱ à, tomso ne̱ no̱ nepste̱ o-co̱w.”

5 Tomas ze̱e̱ru̱ wu̱, “Go̱s-wu̱, te̱ nap be-de o he'e̱ á. ¿Re o̱ te̱ he m-no̱m te̱ nept o-co̱w?”

6 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Me̱ wu̱ ro̱ o-co̱w, me̱ wu̱ ro̱ o-nip, me̱ wu̱ ro̱ ho̱o̱g. Wa m-ha be-u̱r Tato re ro̱ ko̱n á, se̱ wu̱ do̱nte̱ be u̱n de remen me̱ wu̱ ro̱ o-co̱w yo m-ha be-u̱r Tato re. 7 No̱ ro nepstu̱ me̱, no̱ roa nep Tato re tomso ne̱. Amba kane̱ u̱n co, no̱a neps wu̱ har no̱ hyen wu̱ tomso.”

8 Pirip ze̱e̱ru̱ wu̱, “Go̱s-wu̱, kutu̱ te̱ o-Tato. Bo̱'o̱ssu̱tu̱ te̱.”

9 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Pirip, ho̱nu̱ a she'ete̱ no̱ cen no̱ ne̱ à, ¿o ze̱e̱ru̱ har m-mo̱ka wo̱ nap me̱ á? Ai, kap ne̱t-wu̱ hyane̱ me̱ à, ai wu̱ hyanag o-Tato. ¿Re o̱ u̱n ya o zette̱, ‘Kute̱ te̱ o-Tato’? 10 ¿Wo̱ she̱r u̱nze me̱ n-me̱ o-Tato, o-Tato tomso ne̱ n-me̱ u̱n me̱ á? Ma-to̱ u̱m ru̱ru̱ no̱ à, be u̱n de o̱ to̱ rwu̱u̱ne̱ á, se̱ de̱ be-de o-Tato o̱ to̱ rwu̱u̱ne̱, o̱ ro̱ mo̱sse̱ n-me̱ ne̱ à, o̱ ro̱ m-no̱m m-se̱nge̱ be u̱n de à. 11 She̱r u̱nze u̱n me̱ u̱n Tato re, gaan-to̱ te̱ ro̱. U̱rege̱ ne̱ no̱ hoks m-she̱r, remen ma-u̱t re á, she̱r no̱ remen se̱nge̱-mo̱ u̱t-hyat mo̱ u̱m no̱me̱ à. 12 Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, kap wu̱ she̱re̱ u̱n me̱ à, se̱nge̱-mo̱ me̱ m-no̱m à, mo̱ mo̱ wu̱ he m-no̱m. Har ma wu̱ arag me̱, remen ha-mo̱ u̱m hette̱ be-u̱r Tato re. 13 Tomso ne̱ kap bo̱n yo no̱ ko̱ne̱ u̱n jin u̱n de à, man nomo no̱ yo remen a se̱ke̱msu̱té̱ Tato re be u̱n de. 14 Ko̱yan yo no̱ ko̱ne̱ u̱n jin u̱n de, man nomo no̱ yo.”

E̱ss u̱t-ma to̱ u̱n haan-mo̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir

15 “U̱rege̱ de̱ no̱ waste̱ u̱n me̱ ne̱, no̱a do̱re̱ karamsa-u̱t re. 16 Me̱ ne̱, man kon o-Tato, wu̱ 'ye no̱ wu̱ ken Wa-u̱t-Orom wu̱ wu̱ he m-she'et be u̱n no̱ har da-o̱ ba m-ta à. 17 Wu̱ wu̱ ro̱ Ku̱kt-o̱ Shir wu̱ he no̱ m-kute̱ nip-o̱ Shir. Hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak, ye̱ hoks wu̱ m-go̱ks á, remen ye̱ hoks wu̱ m-hyan, har ye̱ nept wu̱ á. No̱ ne̱, no̱ nepste̱ wu̱ remen no̱ be-u̱r gaan u̱n wu̱ ne̱. Wu̱a she'et tomso ne̱ n-me̱ u̱n no̱. 18 Remen kááne̱, no̱ nep u̱nze me̱ hede no̱ m-yage̱ u̱ntu̱n ko̱o̱bi-ne̱ á. Man heesu̱ne̱ be u̱n no̱. 19 Ya o-da yo kuse̱ hiin, ho̱no o-dak o̱ wongu̱te̱ u̱n hyan-o re ne̱. Amba no̱ ne̱, no̱a hyen me̱, remen me̱ u̱n ho̱o̱g ne̱, no̱ komo, no̱a nom ho̱o̱g. 20 Ho̱-de, no̱ he kum u̱n Ku̱kt-o̱ Shir à, ka ho̱-de o̱ no̱ he m-nap u̱nze me̱ u̱n Tato re ne̱ gaan-to̱ te̱ ro̱. Ka ho̱-de a warag no̱ gaan. 21 Kap bo̱n ne̱t-wu̱ ho̱ge̱ karamsa-u̱t re, wu̱ do̱ru̱ to̱ à, wu̱ ro̱ wan-m-was u̱n me̱ ne̱. Wan-m-was u̱n me̱ ne̱ ne̱, Shir a was u̱n wu̱ ne̱. Me̱ tomso ne̱, man was u̱n wu̱ ne̱. Wu̱a hyen me̱ cas, te̱ she'ette̱ u̱n wu̱ ne̱.”

22 Ka da-de Yahudas (amba yanze Yahudas Iskariyoti á) wu̱ shasu̱ru̱ wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱, ¿ya hante̱ ne̱ o hette̱ rwu̱nte̱ u̱n hi u̱n du cas be u̱n te̱ cot, amba wo̱ kute̱ ho̱no o-dak á?”

23 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Bo̱n wu̱ wasse̱ u̱n me̱ ne̱ à, wu̱a do̱re̱ ma-u̱t re. Tato re a was u̱n wu̱ ne̱. Te̱a haan, te̱ Tato re be-de u̱n wu̱ te̱ she'et mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱. 24 Ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n bo̱p u̱n ma-u̱t re á, wu̱ ro̱ m-was u̱n me̱ ne̱ o̱ ka á. Ma-to̱ no̱ ho̱ge̱ u̱n nu-o re à, ma-u̱t re to̱ á. Ma-u̱t Tato re to̱, wu̱ to̱mnu̱ me̱ à.

25 “Me̱ no̱ m-ru̱re̱ u̱n to̱ ka myet, u̱n ka da-o̱ me̱ be-u̱r gaan u̱n no̱ ne̱. 26 Amba Wa-u̱t-Orom, Ku̱kt-o̱ Shir wu̱ Tato re he m-to̱mo̱n u̱n jin u̱n de à, wu̱ he no̱ yoose̱ u̱n ko̱yan, wu̱ baksu̱ no̱ rii-yo u̱m ru̱ru̱ no̱ à. 27 U̱m yaksu̱tu̱ no̱ gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur. Gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur mo̱ u̱m yaksu̱ no̱ à, yar-m re mo̱ u̱ntu̱n yar-mo̱ u̱n ho̱no o-dak á. Taasu̱ me̱n-u̱t no̱ naase̱ á, taasu̱ tomso ne̱ no̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á.

28 “No̱ ho̱gu̱ssu̱te̱ de̱ u̱m ze̱e̱g me̱n neke̱ u̱m dott m-mu̱u̱n be u̱n no̱. No̱ wasse̱ u̱n me̱ ne̱, no̱a nom o-zak remen me̱ m-ha be-u̱r Tato re wu̱ jiishe̱ me̱ à. 29 To̱, m-mo̱ka u̱m ru̱ru̱tu̱ no̱ cin ba da-o u̱n wo̱o̱n remen da-o wo̱o̱ne̱ no̱ she̱re̱t. 30 Me̱ hede no̱ m-ru̱re̱ u̱t-ma de̱e̱n á, remen wan-gwo̱mo-to̱ u̱n ho̱no o-dak ro̱o̱n, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t. Yatt-yo wu̱ he ne̱ hoks m-dos be u̱n de á. 31 Amba remen ho̱no o-dak nept u̱nze u̱m waste̱ o-Tato ne̱, me̱ u̱n no̱m u̱n kap rii-yo Tato re ze̱e̱ à.

“A ine̱ no̱ kane̱, da-o wooste̱ o̱ a hette̱ no̱ m-neke̱ à.”

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan

Ye̱so wu̱ ro̱ 'wu̱n-o̱ o-'yo

1 Ye̱so dooru̱ m-ze̱e̱ yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “Me̱ ro̱ 'wu̱n-de o-'yo yo o-nip. Tato re wu̱ ro̱ yo m-ma'as m-ja'as. 2 Ko̱ yo ke jet-yo be-de u̱n yo, yo mate̱ á, Tato re a kups yo. Ko̱ yo ke yo ro̱ u̱r-mat à, a ro̱ yo m-ja'as remen yo ja'asté̱ u̱r-mat de̱e̱n. 3 No̱ ne̱, bo̱ an ja'as u̱n ka 'yo-yo à, ka bo̱-se ne̱ o̱ ma-u̱t re ja'ase̱ hur-u̱t no̱. 4 She'et no̱ kang-o gaan u̱n me̱ ne̱, me̱ ne̱ man she'et be u̱n no̱. Bo̱ o-jet ro̱ m-mat u̱n yakar u̱n ho̱n-de u̱n yo á, se̱ de̱ yo ro mo̱sse̱ o-'yo ne̱. Kááne̱ o̱ u̱n cen no̱, no̱a hoks no̱m u̱n rii á, se̱ no̱ she'ette̱ mo̱sse̱ u̱n me̱ ne̱.

5 “Me̱ ro̱ 'wu̱n-de o-'yo. No̱ ro̱ u̱s-jet. Bo̱ u̱n ne̱t-wu̱ she'ete̱ be u̱n de à, man she'et be-de u̱n wu̱, wu̱a met yakar de̱e̱n. U̱n ya mo̱sse̱ u̱n me̱ ne̱ á, no̱a hoks no̱m u̱n ko̱yan á. 6 Kap ne̱t-wu̱ she'ete̱ be u̱n de á, a ruut wu̱ u̱ntu̱n bo̱ a m-kups u̱n jet-yo ba u̱r-mat á. A jore̱, a kamas go̱n ka jet-se be-u̱r gaan. Se hu̱'u̱se̱, a su se o-ra. 7 Amba u̱rege̱ u̱nze no̱ she'ete̱ be u̱n de, ma-u̱t re komo, no̱ go̱kste̱ to̱, to̱, ko̱n no̱ ko̱yan, a nomu̱ no̱ yo. 8 Ka bo̱-se ne̱ o̱ ka an se̱ke̱mse̱ u̱n Tato re u̱rege̱ no̱ u̱r-mat de̱e̱n. Ka bo̱-o̱ tomso no̱ he m-kute̱ u̱nze yan-neke̱-m re no̱ ro̱.

9 “Bo̱ Tato re wasse̱ u̱n me̱ ne̱ à, ka bo̱-se ne̱ o̱ u̱m wasse̱ u̱n no̱ ne̱. To̱, she'et no̱ be-de u̱n was-m re. 10 U̱rege̱ de u̱nze no̱ o-do̱ro̱tte̱ u̱n karamsa-u̱s re ne̱, man kutu̱ no̱ was-m re, bo̱ u̱m do̱re̱ ma-u̱t Tato re à, komo u̱m she'ete̱ n-me̱ u̱n was-mo̱ u̱n wu̱. 11 Me̱ u̱n ru̱re̱ no̱ ká rem-se remen zak-o re she'eté̱ u̱n no̱ ne̱, komo zak-o no̱ waragté̱ shiishe̱. 12 Karamsa-o re o̱ u̱nze no̱ was u̱n o̱r no̱ ne̱, bo̱ u̱m wasse̱ u̱n no̱ ne̱ à.* 13 Was-mo̱ jiishe̱ be-de u̱n hun-ne̱ à, mo̱ ro̱: ne̱t ya'as ho̱o̱g-o̱ u̱n wu̱ remen nay-ne̱ ye̱ u̱n wu̱. 14 No̱ nay re ne̱ ye̱ no̱ ro̱ u̱rege̱ no̱ no̱mo̱g o-do̱ro̱tte̱ u̱n ma-u̱t re ne̱ to̱ u̱m ru̱ru̱ no̱ à. 15 Man do no̱ m-aag gu̱w-ne̱ á, remen ko-gu̱w-wu̱ nap me̱n-to̱ u̱n wan-hur-o̱ wu̱ á. Amba me̱ no̱ m-aag nay-ne̱ re, remen u̱m ru̱ru̱tu̱ no̱ kap rii-yo u̱m ho̱gne̱ be-u̱r Tato re à. 16 No̱ ye̱ daage̱ me̱ á, me̱ daage̱ no̱. U̱m rwo̱'o̱g no̱ he no̱ met yakar rem re, yakar-ye̱ he komo m-she'et har da-o̱ ba m-ta à. Ka da-o̱ a 'ye no̱ kap o̱ u̱n rii-yo no̱ ko̱ne̱ n-me̱ u̱n jin u̱n de à. 17 Remen kááne̱, u̱m ze̱e̱g: Was no̱ u̱n o̱r no̱ ne̱!”

Yage̱-to̱ u̱n ho̱no o-dak he yan-dor à

18 “U̱rege̱ ho̱no o-dak yagu̱tu̱ no̱, no̱ baks u̱nze me̱ wu̱ o̱ ba'e̱ m-yage̱ rii-yo o̱ yagu̱tu̱ no̱. 19 No̱ rotte̱ yan-ho̱no-o-dak, ye̱ roa cu̱n no̱. Amba remen no̱ yan-ho̱no-o-dak ye̱ á, tomso ne̱ me̱ daage̱ no̱ u̱n ho̱no o-dak, o̱ hante̱ yan-ho̱no-o-dak yagu̱tu̱ no̱. 20 Baks no̱ ma-to̱ u̱m ru̱re̱ no̱ à, u̱nze ko-gu̱w ro̱ m-jiish u̱n wan-hur-o̱ u̱n wu̱ á.† Ye̱ rangsu̱te̱ me̱, ka bo̱-se ne̱ o̱ ye̱ he no̱ m-rangse̱ u̱n cen no̱ ne̱. Ye̱ ro do̱ru̱te̱ ma-u̱t re, ye̱ roa do̱re̱ u̱t-ma no̱.‡ 21 Ye̱a rangsu̱ no̱ kááne̱ remen jin u̱n de, remen ye̱ nap ne̱t-wu̱ to̱mne̱ me̱ á. 22 Me̱ ro haante̱, u̱m nome̱ ye̱ u̱t-ma á, ye̱ roa nep ba'as-to̱ u̱n ye̱ á. Amba u̱n haan-m re ye̱tt be-de m-posse̱ be-de u̱n ba'as-to̱ u̱n ye̱ á. 23 Wu̱ yage̱ me̱ à, wu̱ yagu̱te̱ Tato re ma. 24 A ro ze̱e̱ge̱ me̱ nom ka rem-se u̱t-hyat se, se ne̱t take̱ m-hyan á, ba'as-u̱r ro̱ roa bu̱p ye̱ á. Amba m-mo̱ka ye̱ hyeneste̱ rem-se u̱m nome̱ à, amba myet u̱n kááne̱ ne̱, ye̱ yagu̱tu̱ me̱ ye̱ yage̱ komo Tato re. 25 To̱, to̱ u̱n no̱m kááne̱ remen a shoosté̱ ma-to̱ ro̱ gense̱ n-me̱ u̱n Ma-to̱ Shir à u̱nze, ‘Ye̱ u̱n yage̱ me̱ ba u̱t-ma.’§

26 “Baks no̱ u̱nze Wa-u̱t-Orom a haan, wu̱ u̱m he no̱ m-to̱mne̱, rwu̱u̱n-mo̱ u̱n be-de o-Tato à. Ku̱kt-o̱ Shir wu̱ he m-rwu̱u̱n be-de o-Tato à, wu̱ he no̱ m-kute̱ o-nip à, wu̱ he no̱ wan-swo̱-u̱s. 27 No̱ u̱n cen no̱ ne̱, ya yan-swo̱-u̱s re ye̱, remen cin u̱r-takan u̱n se̱nge̱-m re kàne̱, no̱ mo̱sse̱ u̱n me̱ ne̱.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind

1 “Me̱n ru̱ru̱ no̱ ka ma-to̱ remen taase no̱ no̱ e̱gé̱ á. 2 Ye̱a ruut no̱ u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. Nip-o̱ da-o ro̱o̱n o̱ ye̱ hette̱ no̱ m-ho̱ à, ye̱ hyene̱ ye̱ zee Shir-o̱ ye̱ ro̱ m-no̱me̱ u̱r-seke̱. 3 Ye̱a nom kááne̱ komo remen ye̱ nap o-Tato ko̱ me̱ á. 4 Me̱n ru̱ru̱ no̱ kááne̱ remen da-o̱ ka rem-se kore̱, no̱ baksté̱ u̱nze u̱m be'este̱ u̱m nekste̱ no̱ u̱t-to̱.

Se̱nge̱-mo̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir

“Me̱ ru̱ru̱ no̱ ka rem-se cin n-ga ne̱ á, remen me̱ mo̱sse̱ u̱n no̱ ne̱. 5 M-mo̱ka ne̱, me̱n warag be-de u̱n wu̱ to̱mne̱ me̱ à. Kap u̱n kááne̱ ne̱, n-me̱ u̱n no̱ yatt ne̱t-wu̱ citu̱ me̱ be-de u̱m he'e̱ á. 6 Amba me̱n-u̱t naasu̱tu̱ no̱ de̱e̱n remen u̱m ru̱ru̱te̱ no̱ ka rem-se. 7 Kap u̱n kááne̱ ne̱, me̱ no̱ m-ru̱re̱, nip-o̱: jiishte̱ no̱ ne̱ komo u̱m neke̱. Me̱ neke̱ á, ka Wa-u̱t-Orom wu̱ a haan be-u̱r no̱ á. Me̱ neke̱ ne̱, man to̱mo̱n wu̱ be u̱n no̱. 8 Da-o̱ ka Wa-u̱t-Orom wu̱ haane̱, wu̱a kute̱ hun-ne̱ ye̱ ho̱no o-dak u̱nze barag-se u̱n ye̱ mo̱sse̱ u̱r-ba'as ne̱ hond hond se ro̱ á. Komo Shir wu̱ ro̱ kashi. Wu̱a baksu̱ ye̱ ma-to̱ u̱n piish u̱t-ma to̱ Shir tomso ne̱. 9 Wu̱a kutu̱ ye̱ u̱nze ye̱ no̱mo̱g u̱r-ba'as remen ye̱ yagu̱te̱ m-she̱r be u̱n de. 10 Barag-se u̱n ye̱ hond hond o̱ se ro̱ mo̱sse̱ u̱n kashi u̱r-she'et ne̱ á, remen me̱ m-warag be-u̱r Tato re. No̱a hyen me̱ komo á. 11 Wu̱a kute̱ ye̱ u̱nze barag-se u̱n ye̱ hond hond o̱ be-de u̱n ma-to̱ u̱n piish u̱t-ma á, remen a komoste̱ piishe̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t u̱t-ma. Ka ko-Gwo̱mo-wu̱ wu̱ ro̱ wan-gwo̱mo to̱ u̱n ka ho̱no o-dak o̱.

12 “U̱m ro̱'su̱ru̱ u̱t-ma ne̱ de̱e̱n to̱ u̱m he no̱ m-ru̱re̱ à tokon, amba no̱a hoks to̱ m-de̱k m-mo̱ka á. 13 Da-de Ku̱kt-o̱ Shir haane̱, Wa-u̱r-Yoos de o-nip, wu̱a do̱ru̱ttu̱ no̱ be-de o-nip. Wu̱ ro̱ u̱n he de no̱ ru̱re̱ u̱t-ma be-de u̱t-gwo̱mo á. Wu̱ ro̱ u̱n he-de m-ze̱e̱ ko̱ rii, se̱ de̱ kap to̱ wu̱ ho̱ge̱ be-de Shir à, to̱ to̱ wu̱ he m-rwo̱r. Wu̱a ru̱ru̱ no̱ rem-se he m-takan à. 14 Wu̱a se̱ke̱mse̱ me̱, remen ma-u̱t re to̱ wu̱ he no̱ m-hi'e̱ à. 15 Kap yo ro̱ be-de o-Tato à, yo ma re yo. O̱ hante̱ u̱m zeet Ku̱kt-o̱ Shir wu̱a go̱ksu̱ne̱ yo u̱m ru̱ru̱ wu̱ à, wu̱ ru̱ru̱ no̱ u̱n ce no̱.”

Naase̱-mo̱ u̱t-me̱n a warag o-zak

16 “Man neku̱sse̱ tokon, amba u̱jime̱ kane̱ u̱n co hiin no̱a hyenes me̱.”

17 Ye̱ ken yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ ye̱ citu̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱, ye̱ zee, “¿Yan yo ne̱ ro̱ barag-se u̱n wu̱, wu̱ zeet, ‘Man neku̱sse̱ tokon, amba u̱jime̱ no̱a hyenes me̱’? ¿Ya hante̱ komo wu̱ zeet u̱m ro̱ m-ha be-de o-Tato?”

18 Ye̱ ma'asu̱ru̱ m-ze̱e̱, “¿Yan yo ne̱ wu̱ barage̱ wu̱ zeet kane̱ u̱n co hiin? Ay, a nap ma-to̱ wu̱ ro̱ m-rwo̱r á.”

19 Ye̱so nepste̱ ye̱ co̱no̱g wu̱ m-cit, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿No̱ o̱ hoob-o̱ m-nap u̱n ma-u̱t re be-u̱r o̱r no̱ ne̱ remen u̱m ze̱e̱g u̱nze, ‘Man neku̱sse̱ tokon amba u̱jime̱ kane̱ u̱n co hiin no̱a hyenes me̱’? 20 Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, no̱a u̱nu̱s, amba ho̱no o-dak a nom o-zak. No̱ ne̱, no̱a nom naase̱-mo̱ u̱t-me̱n, se̱ de̱ naase̱-mo̱ u̱n me̱n-u̱t no̱ mo̱a warag o-zak. 21 Da-de ne'a ro u̱n 'yong-se o-mat, wu̱ ro̱ u̱n hyan u̱r-ko̱o̱b de̱e̱n remen da-o̱ o-mat woosu̱nte̱ wu̱. Amba da-de wu̱ messe̱ wan-yaar-wu̱ u̱n wu̱ à, wu̱a do m-baks u̱nze wu̱ swo̱o̱g u̱r-ko̱o̱b á, remen o-zak o̱ wu̱ mette̱ wan-yaar u̱n ho̱no o-dak à. 22 Ka bo̱-se o̱, no̱ u̱n cen no̱ ne̱, m-mo̱ka no̱ u̱n naase̱-mo̱ u̱t-me̱n ne̱. Amba a dos no̱ m-hyende̱. Ka da-de ne̱ o̱ me̱n-u̱t no̱ he no̱m o-mo̱k puu u̱ntu̱n u̱t-gwe̱re̱ o-zak. Yattu̱ ne̱ wu̱ he rumus u̱n zak-o no̱ á. 23 Ho̱-de no̱ he kum u̱n Ku̱kt-o̱ Shir à, ka ho̱-de ne̱ no̱ he m-wu̱we̱ u̱n cot-u̱s re ne̱ remen ko̱yan a kutu̱ no̱ yo cas u̱n co-o no̱. Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, ko̱yan yo no̱ ko̱ne̱ o-Tato u̱n be̱e̱b-de u̱n jin u̱n de, wu̱a 'ye no̱ yo. 24 Har m-mo̱ka no̱ u̱n goshi ko̱n rii u̱n be̱e̱b u̱n de á. Ko̱n no̱, no̱a kum remen zak-o no̱ shiit ce̱ngce̱ng.”

Ye̱so re̱e̱g u̱r-ho̱ ho̱no o-dak

25 Ye̱so dooru̱ u̱t-ma u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ ne̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Kap ka ma-to̱ me̱n ru̱ru̱ no̱ to̱ riig-m-riig u̱n sha-mo̱ u̱t-ma ne̱. Da-o ro̱o̱n o̱ me̱tté̱ a ru̱ru̱ no̱ u̱t-ma riig-m-riig á, se̱ de̱ u̱m ru̱ru̱ no̱ ma-to̱ o-Tato cas cas. 26 Ho̱-de me̱ neke̱, ka ho̱-de ne̱ o̱ no̱ he m-ko̱n o-Tato u̱n jin u̱n de. Se̱ u̱m konu̱tu̱ no̱ u̱n nu-o re tomso ne̱ á, 27 remen Tato-o ro̱ u̱n was u̱n no̱ ne̱ remen no̱ waste̱ u̱n me̱ ne̱, no̱ she̱re̱g u̱nze be-de o-Tato o̱ u̱m rwu̱u̱ne̱. 28 Ka o̱ ne̱ komo, be-de o-Tato u̱m rwu̱u̱ne̱, u̱m co̱wo̱nte̱ ho̱no o-dak. M-mo̱ka ne̱ komo me̱ u̱n hede o̱ m-yage̱ u̱m waragté̱ re̱e̱no̱ be-de o-Tato.”

29 Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ze̱e̱ru̱, “M-mo̱ka wo̱ u̱n rwo̱r u̱t-ma cas cas, yanze m-riig ne̱ á. 30 M-mo̱ka o̱ te̱ nape̱ u̱nze o nak ko̱yan, ko̱ te̱ citu̱ wo̱ á, o ru̱ru̱tu̱ te̱ cas cas. De de te̱ she̱rte̱ u̱nze be-de Shir-o̱ o rwu̱u̱ne̱.”

31 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ashi, no̱ ro she̱re̱g á, se̱ m-mo̱ka! 32 To̱, ai, da-o ro̱o̱n, ko̱ m-mo̱ka ma o̱ nomoste̱, o̱ a hette̱ no̱ m-cakarse̱ à. Ko̱ wu̱ ke wu̱a warag u̱n hur-o̱ u̱n wu̱, no̱ yage̱ me̱ u̱n ho̱n-de. Me̱ hede m-she'etu̱ ne̱ u̱n ho̱n-de á, remen Tato re ro̱ mo̱sse̱ u̱n me̱ ne̱. 33 Me̱ u̱n ru̱ru̱ no̱ ka ma-to̱ remen hur u̱n no̱ gwu̱'u̱ru̱té̱ bo̱ no̱ dape̱ me̱ à. No̱a su̱ u̱r-ko̱o̱b be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak amba 'mo̱ no̱ u̱r-hur! U̱m re̱e̱g u̱r-ho̱ u̱n ho̱no o-dak ne̱!”

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor

Ko̱n-u̱s Ye̱so remen hi u̱n de u̱n wu̱

1 Bo̱ Ye̱so ru̱rte̱ kááne̱ à, wu̱ dassu̱ru̱ u̱r-hi n-To̱n shir. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Tato re, da-o wooste̱ o̱ o hette̱ me̱ m-se̱ke̱mse̱ à, remen me̱ u̱n cere u̱m se̱ke̱msu̱té̱ wo̱. 2 O ya'ag me̱ u̱t-gwo̱mo u̱n hi-de u̱n ko̱wan, remen u̱m ye'et ho̱o̱g-o̱ ba m-ta be-de u̱n yan-dor-ye̱ o ya'asu̱ me̱ à. 3 Co̱w-yo hun-ne̱ hette̱ m-kum ho̱o̱g-o̱ ba m-ta à, yo ro̱, ye̱ nep u̱nze wo̱ wu̱ ro̱ Shir gaan, o-nip, komo ye̱ nep u̱nze me̱, Ye̱so, me̱ ro̱ Kiristi, wu̱ o to̱mne̱ à. 4 U̱m kussu̱te̱ hun-ne̱ go̱s-u̱t ru kàne̱ u̱n ho̱no o-dak remen u̱m shooste̱ se̱nge̱-mo̱ o ze̱e̱ me̱ u̱m no̱m à. 5 M-mo̱ka komo ne̱, Tato re, do me̱ m-se̱ke̱mse̱, u̱n ka se̱ke̱mse̱-mo̱ ne̱ mo̱ u̱m rotte̱ mo̱sse̱ u̱n wo̱ ne̱ à, rii-yo a nomot ho̱no o-dak.

Ko̱n-u̱s Ye̱so remen yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱

6 “U̱m rwu̱ntu̱te̱ jin u̱n du be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ o ya'asu̱ me̱ u̱n ka ho̱no o-dak o̱ à. Ye̱ ma ru ye̱. O ya'ag me̱ ye̱ ne̱, ye̱ do̱ru̱te̱ ne̱ ma-u̱t ru. 7 M-mo̱ka ye̱ nepste̱ kap bo̱ u̱n yo o ya'asu̱ me̱ à, be u̱n du o̱ yo ro̱. 8 Ma-to̱ o ru̱ru̱ me̱ ne̱ à, u̱m ru̱ru̱te̱ ye̱ to̱. Ye̱ go̱ksu̱sse̱, ye̱ nepse̱ ne̱ u̱nze be u̱n du o̱ u̱m rwu̱u̱ne̱, ye̱ she̱re̱g u̱nze wo̱ to̱mnu̱ me̱.”

9 “Me̱ ne̱ ko̱n-se me̱tte̱ remen ye̱, yanze hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak o̱ me̱ m-kone̱ á, se̱ de̱ remen ye̱ o ya'asu̱ me̱ à, remen ye̱ ma ru ye̱. 10 Kap ye̱ ma re, ye̱ ma ru ye̱. Ye̱ ma ru komo ne̱ ye̱ ma re ye̱. A me̱ m-se̱ke̱mse̱ komo ne̱ remen ye̱. 11 M-mo̱ka tomso ne̱ u̱m ro̱be̱ be u̱n du, me̱ kus u̱r-she'et ne̱ kane̱ ho̱no o-dak á. Amba ye̱ ka, ho̱no o-dak o̱ ye̱ ro̱. Tato-o̱ ba m-Ku̱ko̱p, o 'er ye̱ u̱n be̱e̱b-de u̱n jin u̱n du, be̱e̱b-de u̱n jin-de o ya'asu̱ me̱ à, remen ye̱ she'etté̱ kang-o gaan bo̱ a gaan à. 12 Kap da-de te̱ ro mo̱sse̱ be-u̱r gaan à, u̱m e̱re̱g ye̱ u̱n bu̱-yo u̱n be̱e̱b-de u̱n jin u̱n du de o ya'as me̱ à. U̱m e̱re̱g ye̱. Yatt ne̱t-wu̱ nebe̱ be-de u̱n ye̱ á, se̱ de̱ ka ko-nebesse̱ wu̱, remen a shoosté̱ Ma-to̱ Shir to̱ ro̱ gense̱ à.*

13 “M-mo̱ka, u̱m ro̱be̱ be u̱n du. Me̱n rwo̱r u̱n ka ma-to̱ cin u̱m ro̱ u̱n ho̱no o-dak remen zak-o re nomot de̱e̱n bo̱ o̱ he shoos u̱n hur-de u̱n ye̱ à. 14 U̱m ru̱ru̱te̱ ye̱ ma-u̱t ru. Hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak yagu̱ru̱ ye̱, remen ye̱ ba ye̱ ma ho̱no o-dak ye̱ á, u̱ntu̱n bo̱ u̱m ro̱ wu̱ ma ho̱no o-dak á. 15 Me̱ u̱n ko̱n-u̱s ru, o dos ye̱ n-me̱ u̱n ho̱no o-dak á, se̱ de̱ o 'er ye̱ be-de u̱n ka wan-me̱n-u̱t jaas-to̱ wu̱. 16 Ye̱, yan u̱n ho̱no o-dak ye̱ á, bo̱ u̱m ro̱ wu̱ u̱n ho̱no o-dak wu̱ á. 17 Yoos ye̱ ma-u̱t ru, ro̱ to̱ nip-o̱. Muut ye̱ hun-ne̱ ye̱ ba m-ku̱ko̱p u̱n bu̱-yo u̱n nip-o ru. 18 Bo̱ o to̱mnu̱ me̱ ho̱no o-dak à, ka bo̱-se ne̱ o̱, u̱n ce re, u̱m to̱me̱ ye̱ be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ ru̱ru̱te̱ ye̱ ma-u̱t ru. 19 U̱m ya'aste̱ hi u̱n de u̱ntu̱n kashi u̱r-seke̱ de ba m-ku̱ko̱p remen ye̱. U̱m no̱mo̱g kaane̱ remen ye̱ waragté̱ ba m-ku̱ko̱p remen nip-o ru.

Ko̱n-u̱s Ye̱so
remen yan-dor o̱ u̱n wu̱ kap

20 “Yanze remen ye̱ ka u̱n ho̱n-de u̱n ye̱ me̱tte̱ u̱n ko̱n-u̱s ru á. Me̱ wo̱ u̱s-ko̱n remen myet u̱n ye̱ ka ne̱, ye̱ she̱re̱ me̱ ne̱ à. Ka ye̱, she̱re̱ remen ye̱ ho̱gu̱te̱ ma-u̱t re be-de u̱n yan-neke̱-m re à. 21 Tato re, u̱m co̱no̱g kap mo̱ u̱n ye̱, ye̱ warag gaan, bo̱ a gaan à. U̱m co̱no̱g ye̱ warag gaan u̱n na ne̱, bo̱ wo̱ n-me̱ re, komo me̱ n-me̱ ru à. Ka da-de o̱ ho̱no o-dak he m-go̱ks ma-u̱t re u̱nze wo̱ to̱mnu̱ me̱. 22 Bo̱ o se̱ke̱mse̱ me̱ à, ka bo̱-se ne̱ o̱, u̱m se̱ke̱mse̱ yan-dor re, remen ye̱ she'etté̱ gaan bo̱ a gaan à. 23 Me̱ be-de u̱n ye̱, wo̱ tomso ne̱ be u̱n de, remen a she'etté̱ kang-o gaan. No̱m kaane̱ remen hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak nepsté̱ u̱nze wo̱ to̱mnu̱ me̱ u̱n ho̱no o-dak, komo u̱nze o wastu̱ ye̱ bo̱ o wasse̱ u̱n me̱ ne̱ à.

24 “Tato re, u̱m co̱no̱g ka hun-ne̱ ye̱ o ya'asu̱ me̱ à, ye̱ u̱n cen ye̱, ye̱ she'et mo̱sse̱ u̱n me̱ ne̱ ko̱ de ke be-de u̱m ro̱. Ka da-de ye̱ hyenet se̱ke̱mse̱-m re mo̱ o se̱ke̱mse̱ me̱ à, remen o co̱no̱g me̱ cin ba a u̱n no̱m ho̱no o-dak.

25 “Kashi o-Tato, hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak, ye̱ nap wo̱ á, amba u̱m nepste̱ wo̱. Yan-dor re komo, ye̱ nepste̱ u̱nze wo̱ to̱mnu̱ me̱. 26 U̱m rwu̱ntu̱te̱ jin u̱n du be-de u̱n ye̱, komo man re co m-no̱m kááne̱. Me̱n no̱m kááne̱ remen bo̱ o wasse̱ u̱n me̱ ne̱ à, ye̱ ma'asté̱, u̱n cen ye̱ ne̱, m-was ne̱, komo remen u̱m she'etté̱ be-de u̱n ye̱.”

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer

A ya'aste̱ Ye̱so, a ship wu̱

(Mati 26:47-56; Mark 14:43-50; Ruka 22:47-53)

1 Bo̱ Ye̱so komte̱ ko̱n-se Shir à, wu̱ argu̱ru̱ m-neke̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ ha-mo̱ u̱n pesto-de u̱n bu̱r-yo o-Kidurun be-de ye̱ ro̱ m-rwu̱u̱n ye̱tte̱ m-hur m-yo à. U̱n o̱ ka riib-o̱ tuk-o̱ u̱n 'yo-se o-ze̱tun ro̱ ko̱n. Wu̱ co̱wu̱ru̱ kane̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱.

2 Yahudas ne̱, wu̱ he wu̱ m-ya'as à, wu̱ nepste̱ ka be-de, remen Ye̱so weste̱ m-go'one̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ kane̱. 3 Yahudas haaru̱ be-de u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n Parisa-ne̱ ne̱. Wu̱ de̱knu̱ru̱ kur-de u̱n karma-ne̱ u̱n ye̱ ken yan-'er-de u̱n Pyo-o̱ Shir ye̱ ne̱. Wu̱ haanu̱ru̱ u̱n ye̱ ne̱, be-de Ye̱so ro u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ à. Ye̱ wo̱o̱nu̱ru̱ u̱n ka be-de u̱t-pitirra ne̱, u̱n gwo̱-to̱ o-ra ne̱, u̱t-magay ne̱ u̱t-kom.

4 Ye̱so ne̱, wu̱ nepste̱ kap bo̱ u̱n rii-yo he wu̱ m-kum à. Wu̱ gaanu̱ru̱ co, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿Wan wu̱ ne̱ no̱ o-hoob?”

5 Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ye̱so ko-ya-o-Nazaret-wu̱.”

Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Me̱ ka.”

Yahudas ne̱, wu̱ ya'asu̱ wu̱ à, wu̱ ro eso mo̱sse̱ u̱n ye̱ ne̱. 6 Bo̱ Ye̱so zette̱ ye̱, “Me̱ ka” à, ye̱ wargu̱ru̱ jim jim, ye̱ he̱e̱ru̱ n-dak.

7 Ye̱so ja'asu̱ru̱ ye̱ m-cit, “¿Wan wu̱ ne̱ no̱ o-hoob?”

Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ye̱so ko-ya-o-Nazaret-wu̱.”

8 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “U̱m ru̱ssu̱tu̱ no̱, u̱m zee, ‘Me̱ ka.’ U̱rege̱ me̱ wu̱ no̱ o-hoob, no̱ yage̱ ye̱ ka aragte̱.” 9 Ye̱so u̱n rwo̱r kááne̱ remen ma-to̱ wu̱ rwo̱r à to̱ shiit u̱nze, “Shir be-de u̱n ye̱ o ya'asu̱ me̱ à, me̱ ho'os ko̱ wan-gaan á.”*

10 Simo̱n Bitrus ro o-magay ne̱. Wu̱ mu'usu̱ru̱ o̱, wu̱ ce̱tu̱ru̱ ko-gu̱w-wu̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir. Wu̱ kupsu̱ru̱ wu̱ to̱-o̱ u̱n so̱ u̱r-re̱. Jin-de u̱n ka ko-gu̱w-wu̱ Maru̱kus.

11 Bo̱ Bitrus ce̱te̱ to̱-o Maru̱kus à, Ye̱so ze̱e̱ru̱ Bitrus, “Muut ka magay-o̱ o-rwo̱po̱nte̱. ¿Wo̱ m-hyan man su̱ u̱r-ko̱o̱b de Tato re ze̱e̱ me̱ u̱m su̱ á?”†

Ye̱so u̱n he̱r-o Annas

12 To̱, ka bu̱u̱g-de u̱n karma-ne̱ de u̱n wan-co o̱ u̱n ye̱ ne̱ u̱n yan-'er-de u̱n Yahuda-ne̱, ye̱ shipiru̱ Ye̱so. Ye̱ gagu̱ru̱ wu̱. 13 Ye̱ neku̱ru̱ u̱n wu̱ ne̱ be-u̱r Annas u̱r-takan. Wu̱ ne̱ ko-mo̱o̱n Ke̱pas wu̱. Ke̱pas ne̱ wu̱ ro ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir be-de u̱n ko̱n-se Shir u̱n ka hak-o̱. 14 Wu̱ Ke̱pas komo ne̱, wu̱ wu̱ nome̱ Yahuda-ne̱ u̱t-ma u̱nze, “Jiishtu̱ no̱ wan-gaan mer remen hun-ne̱ kap.”‡

Bitrus no̱mo̱g she-mo̱ m-nap u̱n Ye̱so

(Mati 26:69-70; Mark 14:66-68; Ruka 22:55-57)

15 Bo̱ ye̱ neke̱te̱ u̱n Ye̱so ne̱ be-u̱r Annas à, Simo̱n Bitrus u̱n wu̱ ken ne̱ wan-neke̱-m Ye̱so do̱ru̱ru̱ jim-u̱r Ye̱so. Bo̱ ye̱ woote̱ u̱n hur-o̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir à, wu̱ Bitrus ro mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱ à, wu̱ co̱wu̱ru̱ har o-'wo̱o̱g mo̱sse̱ u̱n Ye̱so ne̱ remen ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir nepste̱ u̱n wu̱ ne̱. 16 Bitrus e̱su̱ru̱ u̱n ish o-hur n-do̱. Se̱ wu̱ ka wan-neke̱-m Ye̱so wu̱, u̱ntu̱n nepse̱ yo wu̱ ro'e̱ be-de u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir à, wu̱ ruuru̱ n-do̱, wu̱ no̱mu̱ru̱ u̱t-ma u̱n wan-ne'a ne̱ wu̱ ro u̱n 'er-de u̱n ish à. Ka da-de ne̱, wu̱ co̱wo̱nu̱ru̱ u̱n Bitrus ne̱.

17 Ká wan-ne'a-wu̱ ro u̱n 'er-de u̱n ish à, wu̱ ze̱e̱ru̱ Bitrus, “Ashi, ¿u̱n ce ru, be-de u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n ka ne̱t-wu̱ o ro̱ á?”

Bitrus ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ay, me̱ be-de u̱n ye̱ á.”

18 Gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n yan-'er-de u̱n Pyo-o̱ Shir ne̱, ye̱ dapsu̱ru̱ o-ra remen da-de o-hu̱w o̱. Ye̱ ro eso eso, ye̱ ro m-hwo̱'o̱t o-ra mo̱sse̱ u̱n Bitrus ne̱.

Annas cikt Ye̱so u̱s-cot

(Mati 26:59-66; Mark 14:55-64; Ruka 22:66-71)

19 Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir citu̱ru̱ Ye̱so ma-to̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ u̱n yo yoos-de u̱n wu̱ ro ye̱ ne̱ m-nome̱ à.

20 Ye̱so shasu̱ru̱ Annas, “Ai, u̱m ru̱ru̱te̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak u̱t-ma cas. U̱m yooste̱ komo ne̱ u̱n kuke̱-to̱ atte̱ m-yoos u̱n Ma-to̱ Shir à u̱n Pyo-o̱ Shir ne̱, be-de Yahuda-ne̱ ro̱ m-mo̱rge̱ kap à. Yatt-yo u̱m rwo̱re̱ wukusse̱ á. 21 ¿Remen yan o̱ wo̱tte̱ me̱ u̱s-cot? Cit ye̱ ho̱ge̱ ma-to̱ u̱m ru̱ru̱ ye̱ à cit yo u̱m ru̱ru̱ ye̱ à. Ye̱ nape̱ ma-to̱ u̱m ru̱re̱ ye̱ à.”

22 Bo̱ Ye̱so ru̱rte̱ kááne̱ à, se̱ wu̱ ken ko-wa-'er-de u̱n Pyo-o̱ Shir wu̱, wu̱ ro káne̱ eso u̱n Ye̱so ne̱ à, wu̱ kanu̱ru̱ Ye̱so o-raag. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Ka bo̱-se ne̱ o̱ ka o he m-shasu̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir?”

23 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “U̱rege̱ u̱m ru̱ru̱tu̱ no̱ ma-u̱t yo̱-to̱, o cit ye̱ be-de m-ba'ase̱ à. U̱rege̱ ne̱ u̱nze hond hond o̱, me̱ ba'as á. ¿Ya hante̱ u̱n ya o kenet me̱ o-raag?”

24 Annas ze̱e̱ru̱, “A neke̱ u̱n wu̱ ne̱ ka bo̱-se ne̱ gekse̱ be-u̱r Ke̱pas ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir.”

Bitrus doog no̱m-m she-mo̱
u̱n nap-m Ye̱so

(Mati 26:71-75; Mark 14:69-72; Ruka 22:58-62)

25 Simo̱n Bitrus ro eso, u̱n hwo̱'o̱t o-ra. Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Wo̱ u̱n ce ru, ba be-de u̱n yan-dor ye̱ u̱n wu̱ o̱ ka o ro̱ á?”

Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ay, me̱ be-de u̱n ye̱ á.”

26 Se̱ wu̱ ken be-de u̱n gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir, baag-o̱ u̱n wu̱ Bitrus kupse̱ o-to̱ à. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ashi ka, ¿me̱ hyan wo̱ mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱ re̱e̱no̱ be-de u̱n Haag-o̱ u̱n 'yo-se o-Ze̱tun á?”

27 Bitrus dooru̱ no̱m m-she, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Me̱ wu̱ á.” Bo̱ wu̱ zette̱ kááne̱ à, ke̱e̱g-o̱ o-kiit kanu̱ru̱.

Ye̱so u̱n he̱r-o Biratus

(Mati 27:1-2,11-14; Mark 15:1-5; Ruka 23:1-5)

28 Ye̱ inu̱ru̱ n-sot n-sot, ye̱ ruutu̱ru̱ Ye̱so u̱n hur-o Ke̱pas komo ye̱ heetu̱ru̱ Ye̱so u̱n ish u̱n hur-o Biratus ko-Gwamna-wu̱ o-Roma wu̱ a ya'ase̱ gwo̱mo-to̱ u̱n Yahuda-ne̱ à. Ye̱ Yahuda-ne̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱, ye̱ co̱w á, remen ye̱ o-gye̱r taase ye̱ ko̱kku̱sse̱ hi u̱n de u̱n ye̱, taase rii-yo m-re̱ yo u̱n Biki-o̱ m-Pas,§ yo kwangu̱ ye̱ m-re̱. 29 Remen kááne̱, Biratus u̱n rwu̱u̱n u̱n co-o̱ u̱n ye̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Ya u̱n ba'as-de no̱ bu̱pte̱ ka ne̱t-wu̱?”

30 Ye̱ ze̱e̱ru̱, “U̱ rotte̱ u̱nze ma-to̱ u̱r-ba'as to̱ á, te̱ roa hante̱ wu̱ be u̱n du á.”

31 Biratus ze̱e̱ru̱ ye̱, “Neke̱ no̱ u̱n wu̱ ne̱ u̱n hi u̱n no̱, no̱ he no̱ piishe̱ wu̱ u̱t-ma u̱n hi u̱n no̱ bo̱ karamsa-o ze̱e̱ à.”

Yahuda-ne̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ay, te̱tt gwo̱mo-to̱ u̱n piishe̱ u̱n ne̱t u̱t-ma a hoot wu̱ á.” 32 Ka ma-to̱ ne̱ remen a shoosté̱ o̱ Ma-to̱ Ye̱so rwo̱re̱ à, to̱ kute̱ go̱n mar-mo̱ wu̱ he m-mar à.*

33 Biratus wargu̱ru̱ n-me̱ o-hur. Wu̱ agbu̱ru̱ Ye̱so, wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Wo̱ ro̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Yahuda-ne̱?”

34 Ye̱so shasu̱ru̱ wu̱, “¿Ka cot-o̱ o̱ u̱n hi u̱n du o̱? ¿Ko̱ ye̱ ken ye̱ ru̱ru̱ wo̱ ma-u̱t re?”

35 Biratus shasu̱ru̱ wu̱, “¿Ap, me̱ ko-Yahuda-wu̱ o̱? Ai, hun-ne̱ ru u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir ne̱ ye̱ hante̱ wo̱ be u̱n de. ¿Ya o no̱m?”

36 Ye̱so ze̱e̱ru̱, “Gwo̱mo-u̱t re to̱ u̱n ho̱n dak-o̱ to̱ á. U̱ rotte̱ u̱nze to̱ u̱n ho̱no o-dak to̱, yan-neke̱-m re roa nom u̱r-gu̱n taase a ya'as me̱ be-de u̱n Yahuda-ne̱, yan-yage̱-u̱t re. Amba gwo̱mo-u̱t re kàne̱ o̱ to̱ ro̱ á.”

37 Biratus ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Ko-Gwo̱mo-wu̱ o ro̱?”

Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Bo̱ o ze̱e̱ à, me̱ ko-Gwo̱mo-wu̱. Remen kááne̱ o̱ a mette̱ me̱. Remen kááne̱ o̱ komo ne̱, u̱m co̱wo̱nte̱ ho̱no o-dak remen u̱m ru̱ru̱t o-nip. Ko̱yan co̱n-to̱ o-nip ne̱, wu̱ ro̱ u̱n raag u̱n co̱r re.”

38 Biratus ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Ya u̱n yo ne̱ a m-ze̱e̱ o-nip?”

A kupsu̱te̱ Ye̱so u̱t-ma a kemet wu̱

(Mati 27:15-31; Mark 15:6-20; Ruka 23:13-25)

Bo̱ wu̱ zette̱ kááne̱ à, wu̱ ja'asu̱ru̱ m-rwu̱u̱n be-de u̱n Yahuda-ne̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Me̱ de̱, me̱ hyan ba'as-de wu̱ no̱me̱ á. 39 Amba no̱ u̱n o̱ ken jor-o̱ ne̱, a nome̱ Biki-o̱ m-Pas, me̱ no̱ m-ho'osbe̱ u̱n ne̱t wan-gaan wu̱ ro̱ gego à. ¿Ko̱ no̱ co̱no̱g u̱m ho'osbu̱ no̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Yahuda-ne̱?”

40 Ye̱ 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r yo̱ko̱ko̱, ye̱ zee, “Ay, wu̱ ka wu̱ á! Se̱ de̱ Barabas!” (Barabas ne̱ wan-kwu̱p-de u̱n hun-ne̱ wu̱ rowe̱.)

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱

1 Ka da-de ne̱, Biratus ze̱e̱ru̱, “A neke̱ u̱n Ye̱so ne̱. A bu'u̱ru̱ wu̱ u̱s-so̱ro̱g de̱e̱n.” 2 Karma-ne̱ yeru̱ru̱ wu̱ go̱nd-o̱ u̱n yokor u̱r-hi. Ye̱ cu̱pu̱ru̱ wu̱ co̱p-o jaas-o̱ o̱ u̱t-gwo̱mo. 3 Ye̱ ze̱e̱ru̱ m-ha be-de u̱n wu̱, ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Ho̱o̱g ru she'et, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Yahuda-ne̱!” Ye̱ ro wu̱ u̱n hwo̱o̱ge̱ u̱t-raag.

4 Biratus dooru̱ m-rwu̱u̱n, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Gwo̱t no̱, wu̱ ka u̱m he no̱ m-rwu̱nte̱ remen no̱ nept u̱nze me̱ kum wu̱ u̱n de ken ba'as-de ne̱ á.” 5 Ka da-de ne̱ Ye̱so rwu̱u̱nu̱ru̱ eso u̱n go̱nd-o̱ u̱n yokor ne̱ u̱n co̱p-o jaas-o̱ ne̱. Biratus ze̱e̱ru̱ ye̱, “To̱, wu̱ ka.”

6 Bo̱ Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n do̱ro̱g-ne̱ ne̱ yan-'er-de u̱n Pyo-o̱ Shir hyente̱ wu̱ à, ye̱ 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r yo̱ko̱ko̱. Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “A kem wu̱ o-kan! A kem wu̱ o-kan!”

Biratus ze̱e̱ru̱ ye̱, “Neke̱ no̱ u̱n hi u̱n no̱, no̱ he no̱ kem wu̱. Amba me̱ hyan wu̱ u̱n de ken ba'as-de ne̱ á!”

7 Yahuda-ne̱ shasu̱ru̱, “Ai, te̱ ro̱ o-karamsa ne̱. Ka karamsa-o̱ ne̱ depete̱ a ho wu̱ remen wu̱ muute̱ hi u̱n de u̱n wu̱ Wà-wu̱ Shir.”

8 Bo̱ Biratus ho̱gu̱te̱ ka ma-to̱ à, wu̱ ja'asu̱ru̱ ho̱ge̱ o-gye̱r. 9 Wu̱ wargu̱ru̱ m-co̱w u̱n pyo u̱n Ye̱so ne̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “¿Ke ne̱ o̱ ne̱ o rwu̱u̱n?” Amba Ye̱so shas wu̱ á. 10 Remen Ye̱so yagu̱te̱ wu̱ m-shas, Biratus ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “¿Wo̱a shes me̱ u̱t-ma á? ¿Wo̱ nap u̱nze me̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ de u̱n ho'os-m ru á, me̱ tomso ne̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ de u̱n kam-m ru o-kan á?”

11 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wo̱tt de ken be̱e̱b-de be u̱n de á, yade̱ u̱rege̱ u̱nze Shir-ye̱ ya'anu̱ wo̱ de rwu̱u̱n-mo̱ n-to̱n á. Remen kááne̱ ne̱t-wu̱ hante̱ me̱ be u̱n du à, ba'as-de u̱n wu̱ jiishte̱ ba'as u̱n du.”

12 Bo̱ Biratus, ho̱ge̱ kááne̱ à, wu̱ ho̱o̱bu̱ru̱ co̱w-yo wu̱ ho'osté̱ wu̱. Yahuda-ne̱ ja'asu̱ru̱ 'yons u̱s-co̱r yo̱ko̱ko̱. Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “U̱rege̱ de̱ o ho'oste̱ wu̱ ka, wo̱ co̱n ko-Gwo̱mo Sisar o̱ ka á. Ai, bo̱ u̱n wu̱ musse̱ hi u̱n de u̱n wu̱ ko-Gwo̱mo à, wu̱ yagu̱te̱ Sisar u̱t-yage̱ o̱ ka.”

13 Bo̱ Biratus ho̱gu̱te̱ ka ma-to̱ à, wu̱ rwu̱u̱nu̱ru̱ u̱n Ye̱so ne̱. Wu̱ she'etu̱ru̱ u̱n kwu̱u̱r-o̱ u̱n piish u̱t-ma. Ka kwu̱u̱r-o̱ ro̱ n-to̱n u̱n “Gon o̱ a go̱ne̱ u̱t-ta'ar à,” o̱ ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ o-Gabbata à, u̱n rem-de u̱t-Ibra à.* 14 Ka ho̱-de ne̱, ho̱-de m-zo̱nge̱ de remen Biki-o̱ m-Pas.†

Ho̱-u̱r ro̱ u̱r-hi, wu̱ ze̱e̱ru̱ Yahuda-ne̱, “Ko-Gwo̱mo no̱ wu̱ ka!”

15 Ye̱ ja'asu̱ru̱ 'yons u̱s-kan yo̱ko̱ko̱. Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “A nom u̱n wu̱ ne̱! A nom u̱n wu̱ ne̱! A kem wu̱ o-kan!”

Biratus ze̱e̱ru̱, “¿A kem ko-Gwo̱mo no̱ o-kan?”

Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ai, te̱tt ko-Gwo̱mo á, se̱ Sisar.”

16 Ka da-de ne̱, wu̱ ya'asu̱ru̱ Ye̱so be-de u̱n ye̱, ye̱ kemet wu̱ o-kan.

A kamag Ye̱so o-kan

(Mati 27:32-44; Mark 15:21-32; Ruka 23:26-43)

17 Ye̱ neku̱ru̱ u̱n Ye̱so ne̱. Ye̱so de̱ku̱ru̱ kan-o̱ a hette̱ wu̱ m-kam à, ha-mo̱ u̱n be-de a m-ze̱e̱ Caar-o̱ u̱t-hi à (u̱t-Ibra‡ ne̱ ye̱ ro̱ o̱ m-ze̱e̱, o-Gorogota). 18 Kane̱ o̱, ye̱ kame̱ wu̱ o-kan. A kamag ne̱n yoor tomso ne̱, Ye̱so dooru̱ ye̱ tet, wan-gaan u̱n kom-o̱ u̱r-kwanta, wan-gaan u̱n kom-o̱ u̱r-re̱. Ye̱so ro̱ u̱n te̱te̱-o̱ u̱n ye̱.

19 Biratus ge̱nu̱ru̱ m-ge̱n, wu̱ kamu̱ru̱ n-te̱ o-kan o̱ a kemte̱ Ye̱so à. Rii-yo wu̱ ge̱ne̱ à, yo ka u̱nze, “Ye̱so wu̱ o-Nazaret, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Yahuda-ne̱.” 20 Ka ge̱n-mo̱ a kemte̱ Ye̱so à, Yahuda-ne̱ karantu̱te̱ mo̱ de̱e̱n remen be-de a kame̱ Ye̱so à, yow yow o-bo̱ ne̱ o̱. A ge̱ne̱g to̱ u̱t-Ibra§, u̱t-Roma ne̱, u̱t-Girik ne̱. 21 Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir haaru̱ be-u̱r Biratus. Ye̱ ze̱e̱ru̱ Biratus, “Tasse o gen ‘Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Yahuda-ne̱’ á, se̱ de̱ o gen ‘Kà ne̱t-wu̱ ze̱e̱g hi u̱n de u̱n wu̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Yahuda-ne̱.’ ”

22 Biratus shasu̱ru̱, “Ai, rii-yo u̱m ge̱ne̱ à, u̱m ge̱ne̱g o̱ ká.”

23 Bo̱ karma-ne̱ komte̱ kam u̱n Ye̱so o-kan à, ye̱ wongu̱ru̱ co̱p-to̱ u̱n wu̱r-o̱ u̱n wu̱. Ye̱ coogu̱ru̱ to̱ kwu̱ku̱r-u̱t nass. Ko̱ wu̱ ke ko-karma-wu̱, wu̱ de̱ku̱ru̱ kwu̱ku̱r-u̱r gaan. Ye̱ de̱ku̱ru̱ matuku-de u̱n wu̱. Ka matuku-de ne̱ komo, de u̱n wa-u̱r-gaan de u̱n ho̱n-de u̱n de.

24 Ye̱ ze̱e̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱, “Taase a yoog-de, se̱ de̱ a nom no̱ o-gwambe̱, a gu̱t ne̱t-wu̱ he de m-re̱ à. Wu̱ re̱ ne̱ à, wu̱ wu̱ ro̱ wa-u̱r-matuku.” An no̱m kááne̱ remen a shoosté̱ rii-yo a ge̱ne̱ n-me̱ Ma-to̱ Shir à, u̱nze,

“Ye̱ wongu̱te̱ hi u̱n de u̱n ye̱ co̱p-u̱t re.

Matuku u̱n de ne̱, ye̱ no̱mu̱ru̱ o-gwambe̱ u̱n de.”*

Ka bo̱-se ne̱ ka karma-ne̱ ye̱ no̱me̱.

25 To̱, yow yow u̱n be-de a kame̱ Ye̱so o-kan à, inu Ye̱so u̱n hen-ne̱ inu u̱n wu̱ ne̱, Meri ne̱ ne'a Kiro̱go̱s, Meri Magu̱darin wu̱, ye̱ ro eso eso. 26 Bo̱ Ye̱so hyente̱ inu u̱n wu̱ káne̱ à, u̱n wan-gaan ne̱ be-de yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, u̱n wu̱ wu̱ ro m-co̱n ne̱ à, yow yow u̱n wu̱ ne̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ inu-o u̱n wu̱, “Inu, wu̱ ka waragte̱ caane̱ wà ru.” 27 Ka da-de ne̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ wan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱, “Wu̱ ro̱ inu ru.” Cin bo̱ u̱n ka da-de ne̱, ka wan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ wu̱ de̱ku̱ru̱ wu̱, wu̱ jitu̱ru̱ wu̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱.

Mar-m Ye̱so

(Mati 27:45-56; Mark 15:33-41; Ruka 23:44-49)

28 Bo̱ u̱n rwo̱r u̱n ka ma-to̱ Ye̱so nepse̱ a komoste̱ ko̱yan, se̱ de̱ remen a shoosté̱ ma-to̱ a ge̱ne̱ be-de u̱n Ma-to̱ Shir à, ka da-de ne̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Me̱ u̱n ho̱ge̱ o-swo̱o̱t o̱ m-ho̱.”† 29 De ken gora-de ro kon shoosse̱ u̱n ho̱-mo̱ o-zambo ne̱ káne̱. Ye̱ mu̱su̱ru̱ o-po̱o̱g u̱n ho̱-mo̱ o-zambo, ye̱ co̱pu̱ru̱ ka po̱o̱g-o̱ n-te̱ o-kang, ye̱ tabbu̱ru̱ u̱n nu-o̱ u̱n wu̱. 30 Bo̱ Ye̱so su̱u̱te̱ ka ho̱-mo̱ o-zambo mo̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱, “A komoste̱ ko̱yan.” Ka da-de ne̱, wu̱ kwu̱msu̱ru̱ u̱r-hi n-dak, wu̱ argu̱ m-mar.

A duug Ye̱so n-te̱ o-tak

31 U̱ntu̱ ro ka ho̱-de, ho̱-de m-zo̱nge̱ remen Biki-o̱ m-Pas de komo ne̱ taase a yage̱ u-to̱ u̱n ye̱ n-te̱ o-kan kemo Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ à, remen ka Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ de ho̱-u̱r go̱s-de de. Yahuda-ne̱ ko̱nu̱ru̱ Biratus a jetem na-se u̱n ye̱, ye̱ meret ho̱r-m-ho̱r a ju̱kt ye̱. 32 Karma-ne̱ haanu̱ru̱, ye̱ jetemsu̱ru̱ na-se u̱n ka ne̱n yoor-ye̱ ye̱ a kame̱ u̱n Ye̱so ne̱ à. 33 Bo̱ ye̱ wo̱o̱nte̱ be-u̱r Ye̱so à, ye̱ 'wo̱ss wu̱ be'essu̱te̱ wu̱ mereste̱. Ye̱ jet na-se u̱n wu̱ á. 34 Se̱ de̱ wan-gaan be-de u̱n ka karma-ne̱ ye̱, wu̱ duuru̱ wu̱ o-tak n-te̱ n-ge̱n. Hyó-m rwu̱u̱nu̱ru̱ m-ho̱ ne̱. 35 (Ne̱t-wu̱ hyane̱ à, wu̱ no̱mu̱ru̱ swo̱-se u̱n ka ma-to̱ remen no̱ sheret u̱n ce u̱n no̱ ne̱. Ka swo̱-se ne̱ nip-o̱. Wu̱ nepste̱ komo ne̱ nip-o̱ wu̱ ro̱ m-rwo̱r.) 36 An no̱m kááne̱, remen a shoosté̱ Ma-to̱ Shir u̱nze, “Ko̱ caar-yo u̱n wu̱ o-gaan a he de yo m-jet á.”‡ 37 N-me̱ u̱n de ken be-de u̱n Ma-to̱ Shir to̱ ze̱e̱g, “Ka ne̱t-wu̱ wu̱ ye̱ duu à, ye̱a gwo̱t wu̱.”§

Ju̱k Ye̱so

(Mati 27:57-61; Mark 15:42-47; Ruka 23:50-56)

38 Ka da-de ne̱, Yusuhu wu̱ o-Aramatiya wu̱ ro wan-neke̱-m Ye̱so wukusse̱ remen gye̱r-o̱ u̱n Yahuda-ne̱ à, wu̱ ko̱nu̱ru̱ Biratus co̱w-yo wu̱ dekt u-u̱r Ye̱so. Biratus ya'u̱ru̱ wu̱ o-co̱w. Wu̱ de̱ku̱ru̱ u-u̱r Ye̱so. 39 Neko̱dimu komo ne̱, ne̱t-wu̱ haane̱ haan-mo̱ u̱r-takan m-te̱t be-u̱r Ye̱so à. Wu̱ haanu̱ru̱ u̱t-po̱'o̱g ne̱ to̱ u̱n 'yo-se m-shi'igin se a m-aag u̱s-mur à, u̱n to̱ ken to̱ ne̱ to̱ a m-aag arro à, ku̱tu̱kse̱ u̱n rigiza-o gaan.*† 40 Ye̱ de̱ku̱ru̱ u-u̱r Ye̱so, ye̱ yeru̱ru̱ de u̱n gund-u̱r pus-de mo̱sse̱ u̱n ka rii-yo m-shi'igin to̱ ne̱ bo̱ Yahuda-ne̱ ro̱ m-no̱m da-o̱ u̱n du̱k à. 41 Be-de a kame̱ Ye̱so o-kan à, de ken wak-de u̱s-'yo de ro kon, yo hun-ne̱ ro̱tte̱ m-hur m-yo à. Ka wak-de ne̱ saag ro kon kane̱ o-pu̱ o̱, o̱ a take̱ he̱'e̱dbe̱ u̱n ne̱t u̱n o̱ á. Pak-o̱ o-ta'ar o̱. O̱ wooste̱ kuke̱-u̱r re̱k-de de o-kur. 42 U̱ntu̱ ro ho̱-de u̱t-zo̱nge̱ de remen Biki-o̱ m-Pas o̱ u̱n Yahuda-ne̱ de à, komo ne̱ saag ro yow yow u̱n káne̱ ne̱ u̱n ka be-de a kemte̱ Ye̱so ne̱ o-kan à, ye̱ neksu̱ru̱ Ye̱so káne̱.

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z

Ine̱-m Ye̱so u̱t-marimar

(Mati 28:1-8; Mark 16:1-8; Ruka 24:1-12)

1 Ho̱-de o-Rahadi, Meri Magu̱darin haaru̱ u̱n saag te̱t-m-te̱t. Wu̱ hyanu̱ru̱ a dosste̱ o-ta'ar u̱n ish u̱n saag. 2 Wu̱ so̱mnu̱ru̱ o-rek be-u̱r Simo̱n Bitrus u̱n ka wan-neke̱-m Ye̱so wu̱ ne̱, wu̱ Ye̱so ro m-was u̱n wu̱ ne̱ à. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “A dekste̱ u-u̱r Go̱s-wu̱ u̱n saag. Te̱ napu̱ ne̱ be-de a heete̱ de á.”

3 Se̱ Bitrus u̱n ka wan-neke̱-m Ye̱so wu̱ ne̱, wu̱ Ye̱so ro m-was u̱n wu̱ ne̱ à, ye̱ ruuru̱, ye̱ ro̱ u̱n kaw u̱n saag. 4 Kap mo̱ u̱n ye̱ yoor-ye̱ ruuru̱ u̱s-rek. Ka wan-gaan-wu̱, wu̱ Ye̱so ro m-was u̱n wu̱ ne̱ à, wu̱ taku̱ru̱ Bitrus co. Wu̱ ba'u̱ru̱ wu̱ m-wo̱ be-de u̱n saag. 5 Wu̱ kaktu̱ru̱, wu̱ ro̱ m-se̱gbe̱ n-me̱. Wu̱ hyanu̱ru̱ ka gund-o pus-o̱ o̱, o̱ a ho̱kke̱ u-u̱r Ye̱so à, o̱ ro̱ e̱sse̱. Wu̱ ne̱ wu̱ co̱w á. 6 Ka da-de ne̱, Simo̱n Bitrus wo̱o̱nu̱ru̱ u̱n n-jim de u̱n wu̱, wu̱ co̱wu̱ru̱ u̱n saag. Wu̱ hyanu̱ru̱ ka gund-o pus-o̱ o̱ e̱sse̱. 7 O̱ ro̱ mo̱sse̱ u̱n ka gund-u̱r pus-de de ne̱ de a ro yeru̱te̱ Ye̱so u̱r-hi à. Ka gund-de pussu̱ru̱ u̱n hi u̱n de u̱n de, de yage̱ ká gund-o̱ u̱n ju̱k-o̱ u̱n ho̱n. 8 Se̱ ka wu̱ Ye̱so ro u̱n was à, wu̱ ba'e̱ m-wo̱ u̱n saag à, wu̱ co̱wu̱ru̱ u̱n ce u̱n wu̱ ne̱. Wu̱ hyanu̱ru̱, wu̱ she̱ru̱ru̱ u̱nze Ye̱so inu̱te̱ u̱n ho̱o̱g ne̱. 9 Ye̱ ro nak u̱nze Ma-to̱ Shir ro̱ gense̱ u̱nze wu̱a ine̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ á.

Ye̱so rwu̱ntu̱te̱ hi u̱n de u̱n wu̱
be-u̱r Meri Magu̱darin

(Mati 28:9-10; Mark 16:9-11)

10 Ká yan-neke̱-m Ye̱so ye̱ ne̱n yoor-ye̱ argu̱ jo o-hur. 11 Meri ro eso u̱n ish u̱n saag u̱s-'wo̱n. Wu̱ ro̱ u̱n ka 'wo̱n-se, wu̱ kaktu̱ru̱, wu̱ se̱gbu̱ru̱ ish u̱n saag. 12 Wu̱ 'wo̱ssu̱ru̱ yan-to̱m-ye̱ Shir ne̱n yoor u̱n cu̱p-to̱ u̱n gund-u̱t pus-to̱ ne̱ tara be-de u-u̱r Ye̱so ro'e̱ ru̱sse̱ à, wan-gaan so̱ u̱r-hi, wan-gaanu̱ ne̱ so̱ u̱s-na.

13 Ka yan-to̱m-ye̱ Shir ye̱, ye̱ citu̱ru̱ Meri, “¿Remen yan o̱ wo̱tte̱ u̱s-'wo̱n?”

Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ai, a dekste̱ Go̱s-wu̱ re, me̱ napu̱ ne̱ be-de a heete̱ wu̱ á.” 14 Bo̱ wu̱ ru̱rte̱ kááne̱ à, wu̱ byandu̱ru̱, wu̱ 'wo̱s Ye̱so wu̱ ka eso. Amba wu̱ nap u̱nze Ye̱so wu̱ á.

15 Ye̱so citu̱ru̱ wu̱, “¿Ne'a, remen yan o̱ wo̱tte̱ u̱s-'wo̱n? ¿Wan wu̱ ne̱ wo̱ o-hoob?”

Meri ro̱ o-gwo̱t wu̱ hyene̱ wu̱ zee wa-o-kat-wu̱ cite̱ wu̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱. “Gye̱r Shir, u̱rege̱ wo̱ de̱ke̱ wu̱, o ru̱ru̱ me̱ be-de o e̱sse̱ wu̱ à, u̱m dekt wu̱.”

16 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Meri.”

Wu̱ ze̱e̱ru̱ u̱t-Ibra,* “Rabbo̱ni!” (U̱nze Wa-u̱r-Yoos).

17 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wo̱ bo̱p me̱ á, har m-mo̱ka me̱ u̱n go̱ da be-u̱r Tato re á tokon. Se̱ de̱ o neke̱ be-u̱r o̱r re ne̱, o ru̱ru̱ ye̱ u̱nze man de be-u̱r Tato re, komo ne̱ Tat no̱, Shir re wu̱ ro̱, komo ne̱ Shir no̱.”

18 Se̱ Meri Magu̱darin wu̱ haaru̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ yan-neke̱-m Ye̱so, “U̱m hyanag Go̱s-wu̱!” Komo wu̱ ru̱ru̱ ye̱ ma-to̱ Ye̱so ru̱ru̱ wu̱ à.

Ye̱so rwu̱ntu̱te̱ hi u̱n de u̱n wu̱
be-de yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱

(Mati 28:16-20; Mark 16:14-18; Ruka 24:36-49)

19 Ka de u̱r-ryot, ká ho̱-de o-Rahadi de, ish-se u̱t-kuke̱ se u̱n yan-neke̱-m Ye̱so, ro tigu̱sse̱, remen u̱n gye̱r-o̱ u̱n yan-co o̱ u̱n Yahuda-ne̱. Se̱ Ye̱so wu̱ wo̱o̱nu̱ru̱, wu̱ e̱su̱ru̱ n-te̱te̱ o̱ u̱n ye̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “M-gwu̱gwu̱ be u̱n no̱!” 20 Bo̱ wu̱ zette̱ kááne̱ à, wu̱ kutu̱ru̱ ye̱ u̱t-kom u̱n ge̱n-yo u̱n wu̱ ne̱. Yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ no̱mu̱ru̱ zak-o̱ u̱n hyan-mo̱ u̱n wu̱.

21 Ye̱so dooru̱ m-ze̱e̱, “M-gwu̱gwu̱ be u̱n no̱! Bo̱ Tato re to̱mne̱ me̱ à, ka bo̱-se ne̱, o̱ u̱m to̱me̱ no̱.” 22 Bo̱ wu̱ ru̱rte̱ kááne̱ à, wu̱ huru̱ru̱ ye̱ Ku̱kt-o̱ Shir. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Go̱ks no̱ Yo-mo̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir. 23 Kap bo̱ u̱n ye̱ no̱ sokse̱ ba'as-to̱ u̱n ye̱ à, Shir soksu̱te̱ ye̱ to̱. Ye̱ no̱ sokse̱ ne̱ ba'as-to̱ u̱n ye̱ á, Shir sokse̱ ye̱ to̱ á.”†

Ye̱so u̱n Tomas ne̱

24 Da-de Ye̱so haane̱ be-de yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ à, Tomas ro mo̱sse̱ u̱n ye̱ ne̱ á. Tomas ro̱ wan-gaan be-de u̱n ka ne̱n o̱p u̱n yoor-ye̱, (wu̱ a m-aag ko-Pe̱se̱ à). 25 Ye̱ ken yan-neke̱-m Ye̱so ye̱, ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱. “Te̱ hyanag Go̱s-wu̱ na!”

Amba wu̱ ze̱e̱ru̱, “U̱n ya u̱m hyanag wu-yo o-kusa u̱n kom-to̱ u̱n wu̱, u̱m ru̱ o-jow u̱n yo á, u̱m ru̱ tomso ne̱ kom-o re u̱n riib-o̱ u̱n ge̱n-ye̱ u̱n wu̱ á, man she̱r á.”

26 Bo̱ a rewu̱te̱ ho̱-u̱t eer à, yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ro o-hur mo̱sse̱ u̱n Tomas ne̱. Ye̱ tigu̱sse̱ u̱s-ish. Ye̱so haanu̱ru̱, wu̱ e̱su̱ru̱ n-te̱te̱ o̱ u̱n ye̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Sarru̱ma-o no̱!” 27 Wu̱ ze̱e̱ru̱ Tomas, “Rwo̱ jow-o ru kàne̱, o gu̱t kom-o re. Tapan kom-o ru kàne̱ komo ne̱ o ci ge̱n-o re. Taase o she'et wan-ko̱o̱b-de m-she̱r á, amba she̱r u̱nze me̱ m-ho̱o̱g ne̱ komo.”

28 Tomas shasu̱ru̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱ re! Shir re!”

29 Ka da-de ne̱, Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Remen o hyanag me̱ o̱ hante̱ o she̱rte̱? Ya-o-kwu̱m-ye̱, ye̱ hyane̱ me̱ á, amba ye̱ she̱re̱g.”

Yo hante̱ a genet ka taku̱rda-o̱ à

30 Ye̱so no̱mo̱g rem-se u̱t-hyat de̱e̱n u̱n ho̱n-n-ho̱n u̱n yish-ye̱ u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ se a ge̱ne̱ u̱n ka taku̱rda-o̱ á. 31 Amba me̱n ge̱n to̱ ka remen no̱ she̱re̱t Ye̱so wu̱ ro̱ Kiristi, Wà-wu̱ Shir, no̱ kumut ho̱o̱g no̱ she̱re̱ u̱n jin-de u̱n wu̱.

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan

Ye̱so u̱n ship u̱n jan-ye̱ u̱t-hyat ne̱

1 Ka da-de ne̱, Ye̱so rwu̱u̱nu̱ru̱ be-de yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ komo, n-riib u̱n Mar-o̱ o-Gariri.* Ka bo̱-se ne̱, o̱ wu̱ rwu̱nte̱ hi u̱n de u̱n wu̱. 2 Simo̱n Bitrus ne̱ u̱n Tomas (wu̱ a m-ze̱e̱ ko-Pe̱se̱ à), u̱n Nataniyar ne̱ (ko-wa-o-Kana dak-o̱ o-Gariri), u̱n yakar ne̱ ye̱ ma Ze̱be̱di, u̱n ye̱ ken yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ye̱ ne̱ ne̱n yoor, kap mo̱ u̱n ye̱ ye̱ ro mo̱sse̱. 3 Simo̱n Bitrus ze̱e̱ru̱ ye̱, “Me̱n ha ship u̱n jan.”

Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ko̱ te̱ te̱a do̱ru̱ wo̱.” Ye̱ ruuru̱. Ye̱ he̱bu̱ru̱ m-ho̱ o-hat ne̱. Amba ye̱ hoks ship u̱n rii u̱n ka te̱t-mo̱ á.†

4 So̱ u̱n gas-o̱ u̱n ish, ye̱ ro̱ n-me̱ o-mar, ye̱ hyanbu̱ru̱ ne̱t-wu̱ ka eso n-riib, amba ye̱ nap u̱nze Ye̱so wu̱ á. 5 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Yan-yen-de ne̱, ¿ko̱ no̱ ho̱o̱g jan?”

Ye̱ shasu̱ru̱ wu̱, “Ay.”

6 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Jorbu̱ no̱ o-yo u̱n kom-o̱ u̱r-re̱ de o-hat. No̱a kum jan.” Ye̱ jorbu̱ru̱ o-yo n-te̱ m-ho̱ har ye̱ hoks m-nakan á, remen mo̱o̱r-to̱ u̱n jan.‡

7 Se̱ ka wan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ mo̱ wu̱, wu̱ Ye̱so ro m-was u̱n wu̱ ne̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱ Bitrus, “Go̱s-wu̱ na wu̱ hwaa!” Bo̱ Simo̱n Bitrus ho̱gu̱te̱ u̱nze Go̱s-wu̱ wu̱ u̱n ye̱ wu̱ à, wu̱ co̱pu̱ru̱ co̱p-o̱ u̱n wu̱ remen wu̱ ro possu̱ssu̱te̱ co̱p-o̱ u̱n wu̱ da-de wu̱ ro'e̱ m-se̱nge̱, wu̱ 'he̱bu̱te̱ o-mar à. 8 Ye̱ ka yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ye̱, ye̱ kuse̱ n-me̱ o-hat à, ye̱ ro n-me̱ u̱n jan ne̱ doro doro remen ye̱tt u̱r-hew o-riib ne̱ á. Hew-de u̱n ye̱ n-riib m-ho̱ ne̱ u̱s-na zungu-u̱s tet-se. 9 Bo̱ u̱n rwu̱u̱n-mo̱ u̱n ye̱ o-zang, ye̱ 'wo̱ssu̱ru̱ eng-to̱ o-ra o-jan ne̱ n-to̱n kane̱, komo buro̱di-u̱r ro kon kane̱.

10 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Hante̱ no̱ ye̱ ken jan-ye̱ be-de u̱n ye̱ no̱ bo̱pne̱ m-mo̱ka à.”

11 Simo̱n Bitrus co̱wu̱ru̱ o-hat, wu̱ naknu̱ru̱ o-yo shoosse̱ u̱n jan-ne̱ nu̱-ye̱ nu̱-ye̱ zungu-o gaan u̱n kwo̱o̱z-u̱t yoor u̱n o̱p u̱n tet [153]. Amba kap u̱n nu̱-se u̱n ka jan-ye̱ ne̱ ka yo-o̱ o̱ yooge̱ á. 12 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Haan no̱, no̱ beks.” Be-de yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ komo ba u̱n wu̱ no̱me̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n, wu̱ cit wu̱ ko̱wan wu̱ wu̱ ro̱ à remen ye̱ nepste̱ Go̱s-wu̱ u̱n ye̱ wu̱. 13 Ye̱so haaru̱, wu̱ de̱knu̱ru̱ ka buro̱di-o̱, wu̱ ya'asu̱ru̱ ye̱ o̱ o-jan ne̱. 14 Haan-m atette̱-mo̱ ka Ye̱so rwu̱ntu̱te̱ hi u̱n de u̱n wu̱ be-de u̱n yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ cin da-de a 'yonse̱ wu̱ u̱t-marimar à.

Ye̱so ne̱ u̱n Bitrus

15 Bo̱ ye̱ komte̱ u̱r-beks à, Ye̱so ze̱e̱ru̱ Simo̱n Bitrus, “Simo̱n, wà Yohana, ¿wo̱ jiishe̱ o̱r ru ne̱ u̱n co̱n-u̱t re?”

Simo̱n Bitrus ze̱e̱ru̱ wu̱, “O̱ho̱, Go̱s-wu̱ re o̱ho̱, ko̱ wo̱ de, o nepste̱ u̱m co̱no̱g wo̱.”

Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “No̱m gu̱t-de u̱n yan-dor re bo̱ a u̱n gu̱t-de u̱n ca à.”

16 Wu̱ dooru̱ wu̱ m-ze̱e̱ ayoore̱-o̱, “Simo̱n, wà Yohana, ¿o co̱no̱g me̱, ko̱?”

Wu̱ zee, “O̱ho̱, Go̱s-wu̱ re o̱ho̱, ko̱ wo̱, o nepste̱ u̱m co̱no̱g wo̱.”

Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “To̱, no̱m gu̱t-de u̱n yan-dor re.”

17 Ye̱so dooru̱ wu̱ m-cit kááne̱ har atette̱-o̱, “Simo̱n, wà Yohana, ¿wo̱ me̱ m-co̱n?”

Bitrus naasu̱ru̱ u̱t-me̱n remen ka rwo̱r-m atette̱-mo̱ mo̱ Ye̱so ze̱e̱, “¿Wo̱ me̱ co̱n?”

Wu̱ ne̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Go̱s-wu̱ re, ai, o nepste̱ ko̱yan kap. O nepste̱ ne̱ u̱nze me̱ wo̱ m-co̱n.”

Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “To̱, no̱m gu̱t-de u̱n yan-dor re. 18 Me̱ no̱ m-ru̱re̱ o-nip, da-de u̱n yakar-u̱t ru o ro u̱n cu̱pe̱ u̱n hi u̱n du u̱t-matuku, o argu̱ru̱ co̱-o o co̱ne̱ à. Amba wo̱ mo̱ngse̱, se̱ wo̱ tabbe̱ u̱t-kom wu̱ ken wu̱ cu̱pu̱ wo̱, wu̱ nek wo̱ be-de wo̱ co̱ne̱ á.” 19 (Wu̱ u̱n rwo̱r kááne̱ remen wu̱ ro m-me'es u̱n go̱n mar-mo̱ Bitrus hette̱ wu̱ se̱ke̱mste̱ Shir à). Bo̱ Ye̱so komte̱ m-rwo̱r kááne̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱ Bitrus, “Do̱nd me̱.”

Ye̱so u̱n ye̱ ken yan-neke̱-mo̱
u̱n wu̱ ye̱ ne̱

20 Bitrus byandu̱ru̱, wu̱ 'wo̱ss ka wan-neke̱-m Ye̱so wu̱, wu̱ Ye̱so ro m-was à. (Ka ne̱t-wu̱ ro to̱sse̱ u̱n he̱r-o Ye̱so u̱n ka biki-o̱ à. Komo ka ne̱t-wu̱ citu̱ru̱ Ye̱so, “Go̱s-wu̱, ¿wan-wu̱ ne̱ he wu̱ m-ya'as?”)§ 21 Bo̱ Bitrus hyente̱ wu̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱ Ye̱so, “Go̱s-wu̱ re, ¿wu̱ ka ne̱t-wu̱ ne̱? ¿Ya he wu̱ m-ko̱r?”

22 Ye̱so ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ko̱ me̱ zee wu̱a nom ho̱o̱g har u̱m mu̱u̱nté̱, ¿ya daaru̱ wo̱? Wo̱ de̱, do̱nd me̱.” 23 Remen káane̱ ka ma-to̱ yasu̱ru̱ be-de u̱n o̱r u̱n ye̱ ne̱ u̱nze ka wan-neke̱-m Ye̱so wu̱, wu̱ he de m-mar á. Amba Ye̱so zee káane̱ wu̱ he de m-mar á. Wu̱ u̱n ze̱e̱, “Ko̱ me̱n ze̱e̱ wu̱a nom ho̱o̱g har u̱m mu̱u̱nté̱, ¿ya daaru̱ wo̱?”

24 Wu̱, ka wan-neke̱-m Ye̱so wu̱, wu̱ ro̱ Ye̱so m-su̱ ye̱ u̱n ka ma-to̱. Wu̱ ge̱ne̱ to̱ tomso ne̱. Te̱ nepste̱ ne̱ u̱nze su̱'e̱-mo̱ u̱n wu̱ hond hond o̱.

Se ken rem-se u̱t-mo̱o̱r ne̱

25 Se ken rem-se ro kon u̱t-mo̱o̱r ne̱ se̱ Ye̱so no̱me̱ à. U̱ rotte̱ u̱nze a ge̱ne̱g ma-to̱ u̱n se u̱n gaan u̱n gaan, me̱ u̱m hyan ko̱ ho̱no o-dak u̱n hi u̱n de u̱n o̱, o̱ roa hoks de̱k u̱n ka taku̱rda-to̱ a he m-ge̱n á.

* Bo̱r-o gaan:5 1:5 Ko̱: Comb-o hoks m-ryomos ka cecas-mo̱ á.

† Bo̱r-o gaan:6 1:6 Hyen komo: Mati 3:1; Mark 1:4; Ruka 3:1-2.

‡ Bo̱r-o gaan:20 1:20 Wu̱ Shir daagne̱ à.

§ Bo̱r-o gaan:20 1:20 Hyen komo: Mara 4:5; Kara 18:15-18.

* Bo̱r-o gaan:23 1:23 Hyen komo: Isha 40:3 (u̱t-Girik).

† Bo̱r-o gaan:41 1:41 Wu̱ Shir daagne̱ à u̱n rem-de u̱t-Ibra.

‡ Bo̱r-o gaan:41 1:41 Wu̱ Shir daagne̱ à, wu̱ waragte̱ wan-be̱e̱s u̱n hun-ne̱.

§ Bo̱r-o gaan:51 1:51 Hyen komo: Taka 28:12.

* Bo̱r-u̱s yoor:12 2:12 Hyen komo: Mati 4:13.

† Bo̱r-u̱s yoor:13 2:13 Biki-o̱ Yahuda-ne̱ ro̱tte̱ m-baks u̱n ho̱-de Shir ruute̱ ye̱ o-Masar à.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:13 2:13 Hyen komo: Rwu̱u̱ 12:1-27.

§ Bo̱r-u̱s yoor:17 2:17 Hyen komo: Bo̱ng 69:9.

* Bo̱r-u̱s yoor:19 2:19 Hyen komo: Mati 26:61; 27:40; Mark 14:58; 15:29.

* Bo̱r-u̱s tet:14 3:14 Hyen komo: O̱o̱g 21:9.

† Bo̱r-u̱s tet:24 3:24 Hyen komo: Mati 14:3; Mark 6:17; Ruka 3:19-20.

‡ Bo̱r-u̱s tet:28 3:28 Hyen komo: Yoha 1:20.

§ Bo̱r-u̱s tet:35 3:35 Hyen komo: Mati 11:27; Ruka 10:22.

* Bo̱r-u̱s nass:5 4:5 Hyen komo: Taka 33:19; Josu 24:32.

† Bo̱r-u̱s nass:9 4:9 Hyen komo: E̱zra 4:1-5; Ne̱he̱ 4:1-2.

‡ Bo̱r-u̱s nass:25 4:25 Wu̱ Shir daagne̱ à u̱n rem-de u̱t-Ibra.

§ Bo̱r-u̱s nass:44 4:44 Hyen komo: Mati 13:57; Mark 6:4; Ruka 4:24.

* Bo̱r-u̱s nass:45 4:45 Hyen komo: Yoha 2:23.

† Bo̱r-u̱s nass:46 4:46 Hyen komo: Yoha 2:1-11.

* Bo̱r-u̱s taan:2 5:2 Ko̱: rem-de u̱t-Arameki.

† Bo̱r-u̱s taan:3 5:3 Mo̱ ken ge̱n-mo̱ u̱n do̱: Ye̱ ro̱ u̱n 'er-de 4u̱n wan-to̱m-wu̱ Wan-Ko̱yan wu̱ he̱'e̱nte̱. Wu̱ bu̱ru̱t m-ho̱, remen wan-to̱m-wu̱ Wan-Ko̱yan ro m-ma'as m-he̱'e̱n o-da o-da. Da-o̱ wu̱ he̱'e̱ne̱, wu̱ bu̱re̱ m-ho̱, ne̱t-wu̱ ba'e̱ m-he̱'e̱be̱ n-me̱ m-ho̱ à, go̱m taaru̱ wu̱. Ko̱yan go̱n go̱m-o̱ ro̱tte̱ wu̱ o̱ ho'osu̱ru̱ wu̱.

‡ Bo̱r-u̱s taan:10 5:10 Hyen komo: Ne̱he̱ 13:19; Irmi 17:21.

§ Bo̱r-u̱s taan:29 5:29 Hyen komo: Dane 12:2.

* Bo̱r-u̱s taan:33 5:33 Hyen komo: Yoha 1:19-27; 3:27-30.

† Bo̱r-u̱s taan:37 5:37 Hyen komo: Mati 3:17; Mark 1:11; Ruka 3:22.

* Bo̱r-u̱s cind:31 6:31 Hyen komo: Rwu̱u̱ 16:4,15; Ne̱he̱ 9:15; Bo̱ng 78:24-25.

† Bo̱r-u̱s cind:45 6:45 Hyen komo: Isha 54:13.

‡ Bo̱r-u̱s cind:69 6:68-69 Hyen komo: Mati 16:16; Mark 8:29; Ruka 9:20.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:2 7:2 Hyen komo: Rewi 23:34; Kara 16:13.

† Bo̱r-u̱s ta'yoor:20 7:20 u̱t-Girik: Ko-ya-o-ko̱t daag hi u̱n du!

‡ Bo̱r-u̱s ta'yoor:22 7:22 u̱t-Girik: tat no̱ ne̱ ye̱ n-ga n-ga.

§ Bo̱r-u̱s ta'yoor:22 7:22 Hyen komo: Rewi 12:3; Taka 17:10.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:23 7:23 Hyen komo: Yoha 5:9.

† Bo̱r-u̱s ta'yoor:35 7:35 ya-o-Girik = ya-o-Yahuda-ne̱ á.

‡ Bo̱r-u̱s ta'yoor:37 7:37 Hyen komo: Rewi 23:36.

§ Bo̱r-u̱s ta'yoor:38 7:38 Hyen komo: Izik 47:1; Ze̱ka 14:8.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:42 7:42 Hyen komo: 2Sam 7:12; Mika 5:2.

† Bo̱r-u̱s ta'yoor:50 7:50 Hyen komo: Yoha 3:1-2.

* Bo̱r-u̱s eer:5 8:5 Hyen komo: Rewi 20:10; Kara 22:22-24.

† Bo̱r-u̱s eer:12 8:12 Hyen komo: Mati 5:14; Yoha 9:5.

‡ Bo̱r-u̱s eer:13 8:13 Hyen komo: Yoha 5:31.

§ Bo̱r-u̱s eer:17 8:17 Hyen komo: Kara 19:15.

* Bo̱r-u̱s eer:33 8:33 Hyen komo: Mati 3:9; Ruka 3:8.

† Bo̱r-u̱s eer:48 8:48 Yahuda-ne̱ ye̱ ro̱ n-me̱ u̱n Judiya à, ye̱ co̱n ya-o-Samariya á. Ye̱ m-hyan u̱nze ya-o-Samariya pe̱ne̱g me̱n-u̱t jaas-to̱, ye̱ hun-ne̱ 'yare̱ à, ye̱ nap bo̱ a m-gu̱w mo̱ Shir á. Kap to̱ ka re̱e̱b-to̱.

‡ Bo̱r-u̱s eer:58 8:58 Hyen komo: Rwu̱u̱ 3:14.

* Bo̱r-u̱s jero̱:5 9:5 Hyen komo: Mati 5:14; Yoha 8:12.

† Bo̱r-u̱s jero̱:24 9:24 'Ya Shir m-se̱ps = Ru̱ru̱ o-nip! Hyen: Josu 7:19.

* Bo̱r-u̱s o̱p:15 10:15 Hyen komo: Mati 11:27; Ruka 10:22.

† Bo̱r-u̱s o̱p:33 10:33 Hyen komo: Rewi 24:16.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:34 10:34 Hyen komo: Bo̱ng 82:6.

§ Bo̱r-u̱s o̱p:40 10:40 Hyen komo: Yoha 1:28.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:1 11:1 Hyen komo: Ruka 10:38-39.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:2 11:2 Hyen komo: Yoha 12:3.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:8 11:8 Yahuda-ne̱.

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:55 11:55 Biki-o̱ Yahuda-ne̱ ro̱tte̱ m-baks u̱n ho̱-de Shir ruute̱ ye̱ o-Masar à.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:1 12:1 Biki-o̱ Yahuda-ne̱ ro̱tte̱ m-baks u̱n ho̱-de Shir ruute̱ ye̱ o-Masar à.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:3 12:3 Hyen komo: Ruka 7:37-38.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:5 12:5 u̱t-Girik: denari 300.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:8 12:8 Hyen komo: Kara 15:11.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:13 12:13 u̱t-Girik: “Hosanna!” Gom-o u̱t-Ibra gaan-to̱ u̱t-Hun “Gu te̱!” Hun-ne̱ ze̱e̱ru̱ kááne̱ da-o̱ ye̱ co̱ne̱ m-ya'as Shir u̱r-bo̱ngo̱n.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:13 12:13 Hyen komo: Bo̱ng 118:25-26.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:15 12:15 u̱t-Girik: Sihiyona.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:15 12:15 Hyen komo: Ze̱ka 9:9.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:25 12:25 Hyen komo: Mati 10:39; 16:25; Mark 8:35; Ruka 9:24; 17:33.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:34 12:34 Hyen komo: Bo̱ng 110:4; Isha 9:7; Izik 37:25; Dane 7:14.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:38 12:38 Hyen komo: Isha 53:1 (u̱t-Girik).

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:40 12:40 Hyen komo: Isha 6:10 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:1 13:1 Biki-o̱ Yahuda-ne̱ ro̱tte̱ m-baks u̱n ho̱-de Shir ruute̱ ye̱ o-Masar à.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:15 13:12-15 Hyen komo: Ruka 22:27.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:16 13:16 Hyen komo: Mati 10:24; Ruka 6:40; Yoha 15:20.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:18 13:18 Hyen komo: Bo̱ng 41:9.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:20 13:20 Hyen komo: Mati 10:40; Mark 9:37; Ruka 9:48; 10:16.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:33 13:33 Hyen komo: Yoha 7:34.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:34 13:34 Hyen komo: Yoha 15:12,17; 1Yoh 3:23; 2Yoh 5.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:12 15:12 Hyen komo: Yoha 13:34; 15:17; 1Yoh 3:23; 2Yoh 5.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:20 15:20 Hyen komo: Yoha 13:16.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:20 15:20 Hyen komo: Mati 10:24; Ruka 6:40; Yoha 13:16.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:25 15:25 Hyen komo: Bo̱ng 35:19; 69:4.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:12 17:12 Hyen komo: Bo̱ng 41:9; Yoha 13:18.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:9 18:9 Hyen komo: Yoha 6:39.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:11 18:11 Hyen komo: Mati 26:39; Mark 14:36; Ruka 22:42.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:14 18:14 Hyen komo: Yoha 11:49-50.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:28 18:28 Biki-o̱ Yahuda-ne̱ ro̱tte̱ m-baks u̱n ho̱-de Shir ruute̱ ye̱ o-Masar à.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:32 18:32 Hyen komo: Yoha 3:14; 12:32.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:13 19:13 Ko̱: u̱t-Arameki.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:14 19:14 Biki-o̱ Yahuda-ne̱ ro̱tte̱ m-baks u̱n ho̱-de Shir ruute̱ ye̱ o-Masar à.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:17 19:17 Ko̱: u̱t-Arameki.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:20 19:20 Ko̱: u̱t-Arameki.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:24 19:24 Hyen komo: Bo̱ng 22:18.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:28 19:28 Hyen komo: Bo̱ng 69:21; 22:15.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:36 19:36 Hyen komo: Rwu̱u̱ 12:46; O̱o̱g 9:12; Bo̱ng 34:20.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:37 19:37 Hyen komo: Ze̱ka 12:10; Hyan 1:7.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:39 19:39 u̱t-Girik: Nu̱-se u̱n ka rigiza-o̱ wo̱o̱se̱ kirogu̱ram-u̱t u̱r-kwo̱o̱z u̱n o̱p-u̱t taan [35].

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:39 19:39 Hyen komo: Yoha 3:1-2.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:16 20:16 Ko̱: u̱t-Arameki.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:23 20:23 Hyen komo: Mati 16:19; 18:18.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:1 21:1 u̱t-Girik: Mar-o̱ o-Tiberiyos.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:3 21:3 Hyen komo: Ruka 5:5.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:6 21:6 Hyen komo: Ruka 5:6.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:20 21:20 Hyen komo: Yoha 13:25.

Se̱nge̱-mo̱

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Se̱nge̱-mo̱

u̱n yan-To̱m Ye̱so

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

U̱t-zo̱nge̱ remen ko̱'o̱t-m Ma-to̱ Shir 1:1-26

a. Karamsa-o Ye̱so o̱ u̱r-ko̱m u̱n swo̱r o-nu ne̱ 1:1-14

b. Wu̱ su̱ge̱ Yahudas à 1:15-26

Ko̱'o̱t-m Ma-to̱ Shir o-Urusharima 2:1—8:3

Ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ Shir n-me̱ o-Judiya, o-Samariya ne̱ 8:4—12:25

Se̱nge̱-m Burus 13:1—28:31

a. Hew-u̱r Burus de u̱n remen takan ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m 13:1—14:28

b. Mo̱ro̱g-de u̱n se̱k-ye̱ yan-dor n-me̱ o-Urusharima 15:1-35

c. Hew-u̱r Burus o-ayoore̱-o̱ remen ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m 15:36—18:22

d. Hew-u̱r Burus o-atette̱-o̱ remen ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m 18:23—21:16

e. Burus wu̱ a ka'e̱ à n-me̱ o-Urusharima, o-Kaseriya, o-Roma ne̱ 21:17—28:31

Bo̱r-o gaan

Ye̱so daag n-To̱n o-shir

(Mark 16:19; Ruka 24:49-51)

1 Tiyaporus, u̱n taku̱rda-o re o̱ u̱r-takan, u̱m genu̱tu̱ wo̱ ma-to̱ u̱n kap o̱ u̱n bo̱ u̱n rem-se Ye̱so ba'e̱ m-no̱m à, komo u̱n se wu̱ ba'e̱ m-yoos ne̱ à,* 2 har ha-mo̱ u̱n ho̱-de a de̱ke̱ wu̱ ha-mo̱ n-To̱n shir à. Rii-yo a dekt wu̱ n-To̱n, wu̱ nomsu̱te̱ yan-To̱m-ye̱ u̱n wu̱ u̱t-ma, ye̱ wu̱ daage̱ à. Be̱e̱b-de u̱n Ku̱kt-o̱ Shir guuru̱ ye̱ m-she̱r u̱n nap u̱n ká rem-se Ye̱so ru̱ru̱ ye̱ à. 3 Bo̱ wu̱ su̱u̱te̱ u̱r-ko̱o̱b, wu̱ meret n-to̱n o-kan à, wu̱ rwu̱u̱nu̱ru̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ be-de u̱n ye̱. Wu̱ no̱mo̱g u̱t-ho̱ kwo̱o̱z-u̱t yoor [40], wu̱ kutu̱ ye̱ u̱s-rem go̱-u̱s-go̱ u̱nze ma-to̱ u̱n ine̱-mo̱ u̱n wu̱ nip-o̱. Wu̱ ro m-rwo̱r u̱n ma-to̱ u̱n Gwo̱mo-to̱ Shir. 4 Da-o̱ wu̱ ro be-u̱r gaan u̱n ye̱ ne̱ à, wu̱ nomo ye̱ u̱t-ma. Wu̱ zee, “No̱ jar no̱ yage̱ o-Urusharima á. Wasu̱ no̱ se̱ nu-o̱ Tato re swo̱re̱ à shiig o-nip, ká o̱ u̱m ru̱ru̱ no̱ u̱n nu-o re à, u̱nze,† 5 Yohana yo'oste̱ hun-ne̱ m-ho̱, amba kane̱ u̱t-ho̱ ha-mo̱ co, a yo'os no̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir.”‡

A de̱k Ye̱so n-To̱n shir

6 Bo̱ yan-To̱m Ye̱so mo̱rgu̱te̱ à, ye̱ citu̱ Ye̱so. Ye̱ zee, “Wan-Ko̱yan, ¿m-mo̱ka o̱ o he muute̱ u̱n Isra-ne̱ u̱t-gwo̱mo?”

7 Ye̱so ze̱e̱ru̱ ye̱, “Tato-o̱ cot wu̱ ro̱ wan-gwo̱mo to̱ u̱n hongse̱ o-da, amba no̱ a 'ya no̱ be̱e̱b-de u̱n nap u̱n to̱ ka á. 8 Amba no̱a kumus u̱r-be̱e̱b da-o̱ Ku̱kt-o̱ Shir o̱ kyergu̱ndu̱ no̱. No̱a warag yan-swo̱-se u̱n ma-u̱t re o-Urusharima, u̱n kap o̱ n-me̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya ne̱, o-Samariya ne̱, har ha-mo̱ u̱n ma-de u̱n ho̱no o-dak.”§

9 Bo̱ wu̱ ru̱rte̱ kaane̱ à, ye̱ o-gwo̱t, a argu̱ wu̱ m-de̱k n-To̱n shir. O̱ ken ke'ente̱-o̱ ho̱kku̱ru̱ wu̱. Ye̱ do wu̱ m-hyan á.*

10 Bo̱ ye̱ rotte̱ u̱n ho̱r u̱n yish n-to̱n à, wu̱ komo wu̱ ro m-arag, u̱n gyept-o̱ yish. Ye̱ gwo̱tu̱ru̱ ye̱ 'wo̱s yan-to̱m-ye̱ Shir yoor eso u̱n he̱r-o̱ u̱n ye̱, ye̱ cu̱pste̱ matuku-u̱t pus-to̱. 11 Ye̱ ze̱e̱ru̱, “No̱ hun-ne̱ ye̱ o-Gariri, ¿remen yan o̱ no̱tte̱ eso eso u̱n gwo̱t-o̱ n-To̱n shir? Ká Ye̱so wu̱ a de̱ke̱ be u̱n no̱ ha-mo̱ n-To̱n à, wu̱a do m-mu̱u̱n bo̱ no̱ hyane̱ arag-mo̱ u̱n wu̱ à.”

A dak Matiyas wu̱ dek con-u̱r Yahudas

12 Yan-To̱m Ye̱so yagu̱te̱ “Haag-o̱ u̱n 'yo-se o-Ze̱tun,” ye̱ argu̱ m-warag o-Urusharima, u̱n hew-de u̱n hohond-mo̱ u̱n pu̱ru̱g-de u̱r-me̱r [kiromita 1]. 13 Bo̱ ye̱ cu̱wte̱ o-bo̱ à, ye̱ daaru̱ kuke̱-o̱ a ma'e̱ n-to̱n u̱n o̱r u̱n o̱ be-de ye̱ u̱r-she'et à. Ye̱ ro'e̱ kane̱ à, ye̱ ro̱, Bitrus ne̱, Yohana ne̱, Yakubu ne̱, Andarawus ne̱, Pirip ne̱, Tomas ne̱, Bataromi ne̱, Matiyos ne̱, Yakubu ne̱ (wà Aru̱payes), Simo̱n ne̱ (wu̱ a m-aag ya'as u̱r-hi à), komo u̱n Yahudas ne̱ (wà Yakubu).† 14 Kap ye̱ ka ye̱ hwo̱o̱g u̱r-hi u̱n no̱m u̱s-ko̱n, barag-se u̱n ye̱ u̱s-gaan mo̱sse̱ u̱n ye̱ ken ne'a-ne̱ ye̱ ne̱, u̱n Meri ne̱ inu Ye̱so, komo u̱n hen-ne̱ Ye̱so ne̱.

15 U̱n ka da-o̱, yan-dor Ye̱so mo̱rgu̱te̱ (be-de u̱n hun-ne̱ zungu-o gaan u̱r-kwo̱o̱z ne̱ [120]). Bitrus inu̱ru̱ eso, wu̱ zee, 16 “O̱r re ne̱, se̱ Ma-to̱ Shir shiig o-nip to̱ Ku̱kt-o̱ Shir rwo̱re̱ n-ga u̱n nu-o ko-Gwo̱mo Dawuda mo̱sse̱ u̱n Yahudas ne̱ à, wu̱ hante̱ bu̱-se a shipte̱ Ye̱so à. 17 Remen Yahudas n-ga wan-gaan wu̱ be-u̱r na yan-ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ Shir, a ya'assu̱tu̱ wu̱ komo gwu̱u̱g-de u̱n wu̱ n-me̱ u̱n ka se̱nge̱-mo̱.”

18 (U̱n 'yons-de u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ m-yo̱ mo̱, Yahudas o̱o̱ru̱ o̱ ken pu̱p-o̱. Wu̱ he̱e̱ru̱ u̱r-bo̱o̱g, me̱n-o̱ u̱n wu̱ nupsu̱ru̱, saw-to̱ u̱t-me̱n to̱ u̱n wu̱ kap to̱ rwu̱u̱nu̱ n-do̱. 19 Kap ya-u̱r-she'et o-Urusharima ko wu̱ ke nepste̱ rii-yo ko̱re̱ à, har atte̱ m-aag u̱n ka pu̱p-o̱ “Akardama” u̱n rem-de u̱n ye̱, o̱ ro̱ Pu̱p-o̱ m-Hyó.)‡

20 Bitrus ze̱e̱ru̱, “Remen gense̱ to̱ ro̱ n-me̱ u̱n taku̱rda-o̱ u̱n Se̱p-to̱ u̱r-Bo̱ngo̱n u̱nze,

“ ‘A ginim hur-o̱ u̱n wu̱,

taase ne̱tu̱ she'et n-me̱ á.’§

A zeste̱ komo,

‘Con-de u̱n wu̱, wu̱ ken ne̱t-wu̱ dek.’*

21 Remen kaane̱, se̱ a deeg wu̱ ken wu̱ be-de u̱n ka hun-ne̱ ye̱, wu̱ ro̱ be-u̱r gaan u̱n na ne̱ à, kap u̱n ho̱-to̱ Wan-Ko̱yan Ye̱so ro m-ma'as u̱r-hew u̱n na ne̱ à. 22 Depete̱ wu̱ ka ne̱t-wu̱ warag wa-u̱s-swo̱ be-u̱r gaan u̱n na ne̱ cin da-o̱ Yohana ro m-yo'os u̱n Ye̱so m-ho̱ à har ha-mo̱ u̱n ho̱-de a de̱ke̱ Ye̱so be-u̱r na ha-mo̱ n-To̱n shir à. Do̱re̱-o̱ wan-gaan n-me̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱ est be-de u̱n rwo̱r u̱n ma-to̱ u̱n ine̱-mo̱ u̱n wu̱ u̱t-marimar be-u̱r gaan u̱n na ne̱.”†

23 Ye̱ hantu̱ru̱ hun-ne̱ yoor:

Yusuhu wu̱ a m-aag Baru̱sabas à

(wu̱ a komo m-aag Justus à),

komo u̱n Matiyas ne̱.

24 Ye̱ no̱mu̱ u̱s-ko̱n: Ye̱ zee, “Wan-Ko̱yan, o nepste̱ hur-de u̱n ko wu̱ ke. Kutu te̱ wu̱ o daage̱ be-de u̱n ka hun-ne̱ yoor-ye̱ à, 25 remen wu̱ waragté̱ ko-yan-To̱m Ye̱so, u̱n ka se̱nge̱-mo̱ Yahudas yage̱ wu̱ neku̱te̱ ká be-de Shir daage̱ remen wu̱ à.” 26 Ye̱ nom u̱r-barag. Barag-u̱r he̱'e̱nu̱ru̱ Matiyas. A rwo̱'u̱ wu̱ komo wu̱ wargu̱ ko-yan-To̱m Ye̱so mo̱sse̱ u̱n ka ne̱n o̱p o-gaan ye̱ ne̱.

Bo̱r-u̱s yoor

Haan-mo̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir

1 Bo̱ ho̱-de u̱n Biki-o̱ o-Pe̱nte̱ko̱s wo̱o̱nte̱ à, myet yan-dor Ye̱so ro be-u̱r gaan.* 2 Da-o gaan, a ho̱gu̱ru̱ o̱ ken zaaz-o̱ n-to̱n u̱ntu̱n o̱ u̱n caari-mo̱ m-yo, o̱ shoosu̱ru̱ kap o̱ u̱n ka hur-o̱ ye̱ rotte̱ u̱r-mo̱ro̱g n-me̱ à. 3 Ye̱ hyanu̱ru̱ to̱ ken rii-to̱ sa o zee rem-to̱ o-ra. To̱ comsu̱ru̱ be-de u̱n ye̱, to̱ ro m-cire̱ u̱n hi-de u̱n ko̱ wu̱ ke.

Ho̱-to̱ u̱n haan-mo̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir

4 A shoosu̱ ye̱ kap u̱n Ku̱kt-o̱ Shir. Ye̱ ciru̱ m-te̱pe̱r u̱n rem-u̱t ho̱r-to̱ bo̱ Ku̱kt-o ya'u̱ ye̱ co̱w-yo m-te̱pe̱r à. 5 To̱, u̱n ka ho̱-to̱, Yahuda-ne̱ de̱e̱n ro u̱r-she'et o-Urusharima. Ye̱ ro̱ u̱n dor-o̱ o-karamsa m-so̱k ne̱ ne̱. Ye̱ u̱n haan rwu̱u̱n-mo̱ u̱n ko̱ kene̱ u̱n ho̱no o-dak remen ye̱ nomot Biki-o̱ o-Pe̱nte̱ko̱s. 6 Bo̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ zaaz-o̱ u̱n ka yo-mo̱ à, hun-ne̱ mo̱rgu̱ru̱ de̱e̱n. Kap mo̱ u̱n ye̱ ye̱ bo̱pu̱ru̱ o-nu, remen kap mo̱ u̱n ye̱ ho̱gu̱te̱ mo̱ro̱g-de yan-dor Ye̱so ro m-te̱pe̱r u̱n rem-de u̱n dak-o̱ u̱n ye̱. 7 Ye̱ bo̱pu̱ o-nu m-so̱k ne̱, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ashi, ¿myet-o̱ u̱n ka ye̱ ro̱ te̱p à, ya-o-Gariri-ye̱ ka á? 8 ¿No̱mu̱ u̱n ya re ne̱ ko wu̱ ke be-u̱r na ro̱tte̱ m-ho̱ge̱ ye̱ ro̱ m-te̱pe̱r u̱n rem-u̱t na? 9 Myet-m na ro̱ m-ho̱ge̱. Ye̱ ken ye̱ be-u̱r na:

Ya-o-Patiya-ye̱, u̱n

Ya-o-Madi-ne̱, u̱n

Ya-o-Eram-ne̱, u̱n

Ya-o-Me̱so̱po̱tami-ne̱, u̱n

Ya-o-Judiya-ne̱, u̱n

Ya-o-Kapado̱ki-ne̱, u̱n

Ya-o-Pantus-ne̱, u̱n

Ya-o-Asiya-ne̱, u̱n

10 Ya-o-Pirijiya-ne̱, u̱n

Ya-o-Bampiriya-ne̱, u̱n

Ya-o-Masar-ne̱, u̱n

Ya-o-Kire̱ni-ne̱ so̱ u̱n dak-o̱ o-Ribiya, u̱n

Ya-o-Roma-ne̱, ye̱ ro haante̱ u̱r-hamat o-Urusharima 11 (Ka ye̱ ro̱ m-ho̱ge̱ u̱n rem-de u̱t-Ibra u̱n u̱t-Girik ne̱ à, ye̱ a mate̱ n-me̱ u̱n jor-se Yahuda-ne̱ u̱n ye̱ waktu̱ne̱ ye̱ cu̱w go̱n jor-u̱s na ne̱ à).

U̱n ya-o-Kirit-ne̱, u̱n

Ya-o-Raraba-ne̱.

Kap a m-ho̱ge̱ ye̱ ro̱ m-te̱pe̱r u̱n rem-u̱t na caari-se u̱s-rem se̱ Shir no̱me̱ à!” 12 Myet ye̱ bo̱pu̱ nu-se u̱n ye̱, ye̱ nap yo m-no̱m á, ye̱ ze̱e̱ru̱ hi-de u̱n ye̱, “¿Ya u̱n yo ne̱ yo ka?”

13 Amba ye̱ ken ye̱ nomo ye̱ u̱r-ar ye̱ zee, “Ke̱-mo̱ ye̱ swo̱'e̱ mo̱ bo̱pu̱ ye̱.”

Rwo̱r u̱n ma-u̱t Bitrus
to̱ wu̱ rwo̱re̱ Biki-o̱ o-Pe̱nte̱ko̱s à

14 Bitrus inu̱ eso u̱n ka o̱p u̱n wan-gaan ye̱ ne̱, wu̱ 'yonsu̱ u̱s-co̱r. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ka bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ de, “No̱ o̱r re ne̱, Yahuda-ne̱ u̱n kap o̱ u̱n ya-u̱r-she'et o-Urusharima ne̱, ho̱gu̱ no̱ m-so̱k ne̱. Komo no̱ was u̱n rii-yo u̱m he no̱ m-ru̱re̱ ne̱ à. 15 Ka hun-ne̱ ye̱ ye̱ swo̱ m-ke̱ bo̱ no̱ u̱s-barag á. No̱ nak m-mo̱ka kwo̱m-u̱s jero̱ se cot se n-sot. Komo kane̱ a m-swo̱ n-sot á. 16 To̱ ka, ai, to̱ to̱ Jower wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir rwo̱re̱ u̱nze,

17 “ ‘Shir ze̱e̱g: U̱n ho̱-to̱ u̱r-ko̱m,

man duusu̱ne̱ myet o̱ u̱n hun-ne̱ Ku̱kt-o re.

Yakar no̱ yan-campo̱-ne̱ u̱n yan-ne'a-ne̱ ne̱

ye̱a ko̱'o̱t ma-u̱t re,

hyangan-u̱t a haan yan-campo̱ no̱ ne̱,

mo̱ng-ne̱ ye̱ u̱n campo̱-ne̱ no̱ bo-u̱s a re ye̱.

18 O-nip, har ma u̱n ka ho̱-to̱ man duusu̱ne̱ Ku̱kt-o re

be-de u̱n gu̱w-ne̱ re campo̱-ne̱ u̱n ne'a-ne̱ ne̱,

ye̱a ko̱'o̱t ma-u̱t re.

19 Man rwu̱nte̱ saw-to̱ u̱t-hyat u̱n ku̱s-o̱ n-to̱n,

u̱n saw-to̱ o-made̱ ne̱ kane̱ n-dak,

to̱ ro̱ m-hyó, o-ra ne̱, u̱n hye-u̱r rim-de ne̱.

20 A mus u̱r-ho̱ o-comb,

o-re̱ng komo yoa wakte̱ o-jaas yo u̱ntu̱n m-hyó,

rii-yo ho̱-de u̱n mu̱u̱n-m Yawe de wo̱o̱nte̱,

ka caari-de u̱r-ho̱ de, de m-se̱ke̱mse̱.

21 Komo ko̱wan wu̱ aage̱ u̱n jin-u̱r Yawe, wu̱a kum gwu̱.’†

22 “No̱ o̱r re ne̱ Isra-ne̱, ho̱gu̱ no̱ to̱ ka ma-to̱. Ye̱so ko-ya-o-Nazaret ne̱t-wu̱, wu̱ Shir ru̱ru̱ no̱ o-nip u̱nze wu̱ go̱kste̱ wu̱ à. Shir rwu̱ntu̱te̱ to̱ ka be-de u̱n rem-se o-made̱, u̱n rem-se u̱t-hyat ne̱, u̱s-napa ne̱ se wu̱ kutu̱ na be-u̱r Ye̱so à, u̱ntu̱n bo̱, kap no̱ nepste̱ u̱n to̱ ka ne̱. 23 Ka ne̱t-wu̱, a u̱n ya'as no̱ wu̱ u̱n bo̱ Shir ro e̱ste̱ à. Komo u̱n nap-o̱ u̱n wu̱ ne̱, no̱ kamu̱ wu̱, no̱ hoot wu̱ u̱n kom-to̱ ya-u̱r-ba'as n-to̱n o-kan.‡ 24 Amba Shir rurug wu̱ be-de u̱n gwo̱mo-to̱ m-mar. Wu̱ 'yonstu̱ wu̱ u̱t-marimar remen yatt-yo he m-nome̱ komo mar-mo̱ bu̱pt wu̱ á.§ 25 Remen ko-Gwo̱mo Dawuda no̱mo̱g ma-to̱ u̱n wu̱, wu̱ zee,

“ ‘U̱r-ho̱ bi me̱ m-hyan u̱n Yawe

wu̱ ro̱ be-u̱r gaan u̱n me̱ ne̱.

Remen wu̱ ro̱ u̱n kom-o̱ u̱n re̱ u̱n de,

yatt rii-yo he me̱ 'ya o-gye̱r á.

26 Remen kaane̱ hur u̱n de ro̱ o-zak,

me̱ u̱n me̱n-u̱t pus-to̱ puu,

myet u̱n kaane̱ ne̱ me̱ ne̱t-wu̱ ko-ya-m-mar,

man she'et o-sakto̱ ne̱.

27 Remen wo̱a yage̱ ho̱o̱g-m re u̱n saag á,

wo̱a yage̱ ne̱ wu̱ ro̱ Wu̱ ba m-Ku̱ko̱p à,

wu̱ meret wu̱ wu̱mu̱t á.

28 O yoosu̱tu̱ me̱ co̱w-yo u̱n ho̱o̱g.

Wo̱a shoos me̱ o-zak be-de m-she'et

be-u̱r gaan u̱n me̱ ne̱.’*

29 “O̱r re ne̱ Isra-ne̱, man hoks no̱ nome̱ u̱n ma-u̱t tato na ko-yan-ga'e̱ Dawuda. Dawuda mereste̱, a ju̱ks wu̱, saag-o̱ u̱n wu̱ komo o̱ ro̱ ko̱n be-u̱r na har caane̱. 30 Dawudawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱, komo wu̱ nepste̱ Shir e̱ssu̱ssu̱te̱ u̱t-ma u̱n wu̱ ne̱ mo̱sse̱ u̱s-to̱nd ne̱, u̱nze wu̱a sagbe̱ wu̱ ken wu̱ u̱t-gwo̱mo n-te̱ baag-o u̱n wu̱, bo̱ wu̱ sagbu̱ to̱ Dawuda à.† 31 Bo̱ Dawuda hyente̱ yo ro̱ co à, wu̱ no̱mu̱ u̱t-ma to̱ u̱n ine̱-m Kiristi‡ u̱t-marimar, u̱nze a yagu̱ wu̱ u̱n saag á, wu̱r-o̱ u̱n wu̱ komo o̱ a wu̱m á. 32 Shir 'yonste̱ ka Ye̱so wu̱ u̱t-marimar, na komo ya-u̱s-to̱r-ye̱ kap u̱n to̱ ka. 33 A ya'ag Ye̱so m-se̱k wu̱ she'et u̱n kom-o̱ u̱r-re̱ o̱ Shir. Komo wu̱ go̱kste̱ Ku̱kt-o̱ Shir be-de o-Tato, bo̱ a swo̱re̱ o-nu à. Wu̱ duusu na Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱, o̱ hante̱ rii-yo no̱ m-hyan à, u̱n yo no̱ m-ho̱ge̱ ne̱ à. 34 Ba Dawuda wu̱ da'e̱ n-To̱n á, amba wu̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ ze̱e̱g,

“ ‘Yawe ze̱e̱g Wan-Ko̱yan re,

“She'et so̱ u̱n kom-o re o̱ u̱r-re̱,

35 har u̱m ru̱'u̱t yan-yage̱-u̱t ru waragte̱ rii-yo

o he m-yawag u̱n na-u̱s ru à.”§ ’

36 “Remen kaane̱, kap o̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Isra ye̱ nep u̱nze ka Ye̱so-wu̱ a kame̱ o-kan à, Shir muutu̱ wu̱ Wan-Ko̱yan, komo u̱n Kiristi.”

37 Bo̱ hun-ne̱ ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, ka ma-to̱ do̱'u̱ru̱ ye̱ u̱t-me̱n, ye̱ ze̱e̱ru̱ Bitrus u̱n ye̱ ka yan-To̱m-ye̱ Ye̱so ye̱ ne̱, “O̱r re ne̱ Isra-ne̱, ¿ya a he no̱ m-no̱m?”

38 Bitrus ze̱e̱ru̱ ye̱, “Waktu̱n no̱ be-de Shir, a yo'os no̱ m-ho̱ n-me̱ u̱n jin-u̱r Ye̱so Kiristi remen a soksu̱tú̱ no̱ ba'as-u̱t no̱. No̱a kum yar-mo̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir. 39 Remen Shir u̱n e̱ss ka swo̱r o-nu o̱ rem no̱ u̱n yakar no̱ ne̱, komo u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, kap o̱ u̱n ye̱ Wan-Ko̱yan Shir na he m-aag be-de u̱n wu̱ à.”

40 Wu̱ ma'asu̱ru̱ ye̱ u̱n ru̱re̱ u̱t-ma de̱e̱n to̱ ye̱ hette̱ bo̱p o-nip à, wu̱ naku̱ru̱ ye̱ u̱t-to̱ wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Ruut no̱ hi u̱n no̱ be-de u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b o̱ ro̱ u̱n hi-de u̱n kà yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ ye̱, kà ye̱ 'yare̱ Ye̱so à.” 41 Ye̱ de̱ke̱ ma-u̱t Bitrus à, a yo'osu̱ru̱ ye̱ m-ho̱. U̱n ka ho̱-de komo ye̱ do̱o̱ru̱ u̱t-mo̱o̱r be-de u̱n hun-ne̱ dugu-u̱s tet [3,000].

Bo̱ she'et-de yan-dor Ye̱so ro̱ à

42 Ye̱ e̱ssu̱ u̱r-hi kap o̱ u̱n ye̱ be-de u̱n yoos-de yan-To̱m-ye̱ Ye̱so ro̱ m-yoos à. Ye̱ ro̱ m-re̱ Rii-yo m-Re̱ yo m-Pas yo u̱n Wan-Ko̱yan, u̱n ko̱n-se Shir ne̱. 43 Ko̱ wu̱ ke bo̱pu̱ru̱ o-nu, remen Shir ro̱ u̱n no̱m u̱n rem-se o-made̱ u̱s-napa ne̱ de̱e̱n be-de u̱n yan-To̱m Ye̱so. 44 Myet o̱ yan-dor Ye̱so she'etu̱ru̱ be-u̱r gaan ba m-koos, ko̱yan yo ye̱ ro̱tte̱ à ye̱ wongu̱ru̱.* 45 Ye̱ babu̱ru̱ rii-yo ye̱ ro̱tte̱ à, ye̱ wongu̱ ka ye̱ rotte̱ á. 46 Ko̱ de ke ho̱-de komo ye̱ ro̱ mo̱rge̱ u̱n Pyo-o̱ Shir. Ye̱ ro m-re̱ Rii-yo m-Re̱ yo m-Pas yo u̱n Wan-Ko̱yan u̱n hur-to̱ u̱n ye̱, ye̱ ro m-re̱ m-swo̱ ne̱ u̱n me̱n-u̱t pus-to̱, u̱n hur-u̱r gaan ne̱. 47 Ye̱ ro u̱n bo̱ngo̱n-de Shir. Ye̱ ro̱ komo u̱n jin-u̱r so̱-de ne̱ be-de u̱n hun-ne̱ kap. Ko̱ de ke ho̱-de komo Wan-Ko̱yan ro ye̱ m-do'e̱ u̱n ye̱ ro̱ u̱n kum u̱n gwu̱ à.

Bo̱r-u̱s tet

A taasu̱te̱ ko-ryam go̱m-o̱ u̱n
ryam-to̱ u̱n wu̱ u̱n ish-o̱ u̱n Pyo-o̱ Shir

1 De ken ho̱-de Bitrus ne̱ u̱n Yohana ye̱ ro m-neke̱ u̱n Pyo-o̱ Shir u̱n da-o̱ u̱n ko̱n-se Shir, so̱ u̱n kwo̱m-u̱s tet-se m-rim. 2 U̱n ish-o̱ a m-ze̱e̱ Ish-o̱ u̱t-Ayowe̱ à, wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro kon wu̱ cin bo̱ u̱n mat-o̱ u̱n wu̱ ryam-to̱ wu̱ rotte̱. Ko̱ de ke ho̱-de a wu̱ m-hante̱ u̱n ish-o̱ u̱n Pyo-o̱ Shir, remen wu̱ konot hwo̱r be-de u̱n ya-m-co̱w.

3 Bo̱ wu̱ hyente̱ Bitrus ne̱ u̱n Yohana ro m-co̱w u̱n Pyo-o̱ Shir à, wu̱ argu̱ ye̱ m-ko̱n u̱n hwo̱r. 4 Bitrus ne̱ u̱n Yohana tuuru̱ wu̱ yish, Bitrus ze̱e̱ru̱ wu̱, “Gwo̱t te̱.” 5 Hur-de u̱n ko-ryam argu̱ m-warag be-de u̱n ye̱, wu̱ ro o-dish ye̱a ya'as wu̱ hwo̱r.

6 Amba Bitrus ze̱e̱ru̱, “Me̱ ro̱tt hwo̱r á. Amba rii-yo u̱m ro̱tte̱ à, yo u̱m he wo̱ m-'ya. N-me̱ jin-u̱r Ye̱so Kiristi wu̱ o-Nazaret, ine̱ eso, o hewe̱ u̱r-hew!” 7 Bitrus shipu̱ru̱ kom-o̱ u̱n wu̱ o̱ u̱r-re̱, wu̱ jaksu̱ wu̱. Ba u̱n rem, da-to̱ u̱s-na se u̱n wu̱ u̱n yish-to̱ u̱n na-se u̱n wu̱ ne̱ no̱mu̱ m-'wo̱ns. 8 Wu̱ gurgu̱ kagat! Wu̱ inu̱ru̱ eso, wu̱ ciru̱ u̱r-hew, u̱n co̱wu̱ u̱n Pyo-o̱ Shir da-o gaan u̱n ye̱ ne̱. Wu̱ ro u̱r-hew, wu̱ ro̱ u̱t-no̱sse̱, wu̱ ro̱ komo u̱n bo̱ngo̱n-de Shir. 9 Bo̱ hun-ne̱ myet hyane̱ wu̱ ro̱ u̱r-hew u̱n bo̱ngo̱n-de Shir ne̱ à, 10 ye̱ nape̱ komo u̱nze wu̱ wu̱ ro u̱r-she'et n-riib u̱n Ish-o̱ u̱t-Ayowe̱ u̱n Pyo-o̱ Shir u̱s-ko̱n à. Ye̱ bo̱pu̱ o-nu m-so̱k ne̱ remen rii-yo u̱t-hyat yo ye̱ hyane̱ yo no̱mo̱g mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱ à.

Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir to̱ ma Bitrus ayoore̱-o̱

11 Bo̱ ka wa-u̱t-ryam-wu̱ gamte̱ Bitrus ne̱ u̱n Yohana à, kap o̱ u̱n hun-ne̱ haanu̱ru̱ be-de u̱n ye̱ u̱s-rek n-me̱ u̱n sak-o̱ Suremanu à, ye̱ ro̱ u̱n bo̱pu̱ u̱n nu-se u̱n ye̱. 12 Bo̱ Bitrus hyente̱ kaane̱ à, wu̱ nomu̱ hun-ne̱ o-ko̱'o̱t. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “No̱ hun-ne̱ ye̱ o-Isra, ¿remen ya u̱n o̱ no̱ bu̱pte̱ u̱s-nu u̱n to̱ ka? Komo ¿remen ya u̱n no̱tte̱ te̱ o-gwo̱t, sa o zee u̱n be̱e̱b-de u̱n hi u̱n te̱ o̱, ko̱ remen se̱nge̱-m te̱ be-de u̱n dor-o̱ Shir o̱ te̱ ru̱'u̱te̱ ka ne̱t-wu̱ hewu̱te̱ u̱r-hew? 13 Shir Ibrahi, u̱n Ishaku, u̱n Yakubu ne̱, Shir tat-ne̱ te̱, wu̱ se̱pse̱ ko-gu̱w-wu̱ u̱n wu̱ Ye̱so. Biratus ko-Gwamna no̱mu̱ sakto̱-o̱ wu̱ ho'ostu̱ wu̱. Amba u̱n hek-o̱ u̱n kaane̱, no̱ yo'ogte̱ Ye̱so, no̱ yagu̱ wu̱ komo u̱t-yage̱ u̱n co Biratus.* 14 Amba no̱ yagu̱ ka wan-ba-m-ku̱ko̱p wu̱ u̱t-yage̱, Kashi u̱n Ne̱t, no̱ kon a ho'osu̱ndu̱ no̱ ka wan-ho̱ u̱n hun-ne̱ wu̱.† 15 No̱ ho̱o̱ru̱ wu̱ ro̱ shi'it-de u̱n ho̱o̱g-o̱ u̱n ba m-ta à. Amba Shir 'yonstu̱ wu̱ u̱t-marimar, te̱ komo te̱ u̱n swo̱-se u̱n wu̱ u̱n to̱ ka. 16 To̱, u̱n be̱e̱b-de u̱n jin-u̱r Ye̱so o̱, be-de m-she̱r u̱n wu̱, o̱ ya'e̱ ka ne̱t-wu̱ m-'wo̱ns. Ne̱t-wu̱ ka, no̱ nepstu̱ wu̱. Be-de u̱n m-she̱r be-u̱r Ye̱so, ka ne̱t-wu̱ waragte̱ ke̱rke̱r. Myet-m no̱, no̱ hyeneste̱.

17 “O̱r re ne̱, u̱m nepste̱ u̱n ko̱o̱b-de u̱s-nap no̱ no̱me̱ to̱ ka, kaane̱ se̱k-ye̱ no̱ no̱me̱. 18 Amba u̱n kaane̱ Shir shooste̱ rii-yo wu̱ rwo̱re̱ u̱n nu-o̱ u̱n yan-rwo̱r u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ à kap u̱nze, Kiristi, wu̱a su̱ u̱r-ko̱o̱b. 19 U̱n remen kaane̱ se̱, no̱ yage̱ u̱r-ba'as, no̱ waktu̱ne̱ be-de Shir remen a so'osté̱ ba'as-u̱t no̱, 20 komo remen Wan-Ko̱yan wu̱ he no̱ do ye̱ u̱n jaab-o̱ u̱t-me̱n. Wu̱a tomon no̱ Kiristi dagan-mo̱ u̱n cin n-ga, wu̱ ro̱ Ye̱so. 21 Depete̱ se̱ Ye̱so she'essu̱te̱ n-To̱n shir, har da-o̱ a he muut u̱s-rem u̱s-pu̱ se kap à, bo̱ Shir rwo̱re̱ cin u̱n n-ga à, u̱n nu-o̱ u̱n yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ye̱ u̱n ba m-ku̱ko̱p. 22 Remen Mosa ze̱e̱g, ‘Yawe Shir no̱ wu̱a tomon no̱ wu̱ ken wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱ kane̱ be-u̱r o̱r no̱, u̱ntu̱n me̱. Raks no̱ kap o̱ u̱n rii-yo wu̱ he no̱ m-ru̱re̱ à.‡ 23 Komo bo̱n wu̱ yage̱ raks u̱n ka wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱ à, a ruut wu̱ n-me̱ u̱n bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir.’§

24 “O-nip, bo̱ u̱n yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ye̱ no̱me̱ u̱t-hyangan à, cin u̱n Sama'era, u̱n ye̱ do̱nde̱ ne̱ n-jim à, myet ye̱ nomoste̱ ma-to̱ u̱n kà ho̱-to̱. 25 Hyangan-to̱ a no̱me̱ be-de u̱n yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir à, rem no̱ o̱, no̱ ye̱ komo he re̱ u̱n cim-yo tat-ne̱ no̱, yo Shir swo̱re̱ o-nu u̱n ye̱ ne̱ à. Ká to̱ wu̱ zette̱ Ibrahi, ‘U̱n baag-o ru a hette̱ 'ya u̱n baag-to̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak o-kwu̱m.’* 26 Bo̱ Shir daage̱ ko-gu̱w-wu̱ u̱n wu̱ à, wu̱ ciru̱ wu̱ m-to̱mo̱n be-u̱r no̱ remen wu̱ ye'et no̱ o-kwu̱m, wu̱ rwu̱ntu̱te̱ ko̱ wu̱ ke be-de u̱n co̱w-se u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱.”

Bo̱r-u̱s nass

Bitrus ne̱ u̱n Yohana u̱n co-o̱
u̱n Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱

1 Da-o̱ Bitrus ne̱ u̱n Yohana ro u̱t-ma u̱n hun-ne̱ ne̱ à, yan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir u̱n ko-caari-wu̱ u̱n yan-'er-de u̱n Pyo-o̱ Shir ne̱, u̱n Saduki-ne̱ ne̱ haanu̱ru̱ be-de u̱n ye̱. 2 Ye̱ ho̱gu̱te̱ u̱s-ryaab remen yan-neke̱-m Ye̱so ro u̱n yoose̱ u̱n bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ u̱nze marimar-ne̱ a ine̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ bo̱ Ye̱so ine̱ à. 3 Ye̱ argu̱ m-ship u̱n Bitrus u̱n Yohana. Ye̱ tigi ye̱ se̱ gas-o̱ ish, bo̱ rim-m ro nomoste̱ à. 4 Amba hun-ne̱ de̱e̱n be-de u̱n ye̱ ho̱ge̱ ma-u̱t Ye̱so à ye̱ she̱ru̱ o-nip. Kap mo̱o̱r-to̱ yan-dor Ye̱so wo̱o̱ru̱ u̱ntu̱n campo̱-ne̱ dugu-u̱s taan [5,000].

5 Gas-o̱ ish, gwo̱mo-ne̱ u̱n se̱k-ye̱ ne̱ u̱n ye̱ ne̱, u̱n yan-yoos-de u̱n karamsa-to̱ u̱n ye̱ ne̱, ye̱ mo̱rgu̱ru̱ o-Urusharima. 6 Annas, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir, wu̱ ro kane̱ be-u̱r gaan u̱n Ke̱pas, Yohana ne̱, u̱n Arekanda, komo u̱n ye̱ ro ne̱ baag-o̱ u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir à. 7 Ye̱ rwo̱'u̱ Bitrus ne̱ u̱n Yohana m-e̱s u̱n te̱te̱-de u̱n ye̱. Ye̱ citu̱ru̱ ye̱, ye̱ zee, “¿U̱n to̱ ke gwo̱mo-to̱ o̱, ko̱ ne̱ u̱n de ke jin-de no̱ nomte̱ ka se̱nge̱-mo̱?”

8 Bitrus shiishe̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir ne̱, wu̱ citu̱ ye̱. Wu̱ zee, “No̱ gwo̱mo-ne̱ u̱n se̱k-ye̱ ne̱ ye̱ u̱n hun-ne̱! 9 Caane̱ so̱k-mo̱ a nome̱ ka ko-ryam-wu̱ à, ¿mo̱ mo̱ no̱ te̱ u̱s-cot o̱? ¿Komo no̱ u̱n co̱n no̱ nep wu̱ dosse̱ wu̱ ka go̱m-o̱? 10 Te̱ co̱no̱g no̱ nep u̱n kap o̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Isra-ne̱ o-nip. Yo hante̱ kà ne̱t-wu̱ ro̱tte̱ eso ke̱rke̱r u̱n co-o no̱ à, n-me̱ u̱n jin-u̱r Ye̱so Kiristi ko-Nazaret o̱, wu̱ no̱ kame̱ à, wu̱ Shir 'yonse̱ u̱t-marimar à. 11 Ka Ye̱so-wu̱, wu̱ ro̱:

“ ‘Ka pam-yo, yo ya-u̱t-mà yage̱ à,

amba m-mo̱ka yo yo komo arge̱ u̱r-bon

be-de u̱n pam-ye̱ u̱t-mà.’*

12 Yatt komo be-de a he kum u̱n gwu̱ á, be-de u̱n jin-to̱ a ya'e̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak kap à. Yatt jin-de a ya'ase̱ de a ze̱e̱ se̱ be-de u̱n de a he kum u̱n gwu̱ á, se̱ be-u̱r Ye̱so.”

13 To̱, bo̱ se̱k-ye̱ hyente̱ jaab-o̱ u̱n me̱n-u̱t Bitrus u̱n Yohana ne̱ à, komo ye̱ napu̱ru̱ u̱nze ye̱ ya-u̱s-nap-ye̱ de̱e̱n á, ko̱o̱b-ne̱ ye̱ komo, ye̱ bo̱pu̱ o-nu, ye̱ napu̱ru̱ ye̱ she'ete̱ u̱n Ye̱so ne̱. 14 Amba bo̱ se̱k-ye̱ hyente̱ ka ne̱t-wu̱ a taase̱ u̱t-ryam à, wu̱ ro̱ eso be-u̱r gaan u̱n yan-To̱m Ye̱so ne̱, ye̱ taagu̱ gom-de m-ce̱p. 15 Ye̱ ze̱e̱ru̱ yan-To̱m Ye̱so ye̱ ru u̱n ka be-de u̱n Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱ de, ye̱ no̱mu̱ru̱ u̱t-orom u̱n o̱r u̱n ye̱ ne̱ ne̱. 16 Ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Re o̱ a he no̱ m-no̱m u̱n ka hun-ne̱ ye̱ ne̱? Remen u̱n cen o̱ bo̱ u̱n kap o̱ u̱n ya-u̱r-she'et o-Urusharima nepste̱ u̱nze a no̱mo̱g yo ken rii-yo o-made̱ yo be-de u̱n ka hun-ne̱ ye̱. Yatt komo bo̱ a he m-ze̱e̱ ‘Ba kaane̱ o̱ á.’ 17 Amba u̱n cen o̱ taase ka rii-yo se̱nge̱-m wo̱ n-me̱ u̱n hun-ne̱, se̱ a nek ye̱ u̱t-to̱, taase ba'asu̱ ye̱, ye̱ do nome̱ u̱n ne̱t u̱t-ma n-me̱ u̱n ka jin-de.”

18 Ye̱ dooru̱ agbe̱ u̱n yan-To̱m Ye̱so, ye̱ naku̱ ye̱ u̱t-to̱, taase ba'asu̱ ye̱, ye̱ nome̱ ne̱t u̱t-ma, ko̱ ye̱ do u̱r-yoos n-me̱ u̱n jin-u̱r Ye̱so. 19 Amba Bitrus ne̱ u̱n Yohana shasu̱ru̱, ye̱ zee, “To̱, ¿ko̱ hond hond o̱ be-de Shir te̱ jiish m-ho̱ge̱ u̱n ma-u̱t no̱ arge̱ Ma-to̱ Shir? Ceker no̱ u̱r-bon ne̱. 20 Te̱a hoks m-she'et temb u̱n rii-yo te̱ ho̱gu̱sse̱, komo te̱ hyenes á.”

21 Bo̱ ye̱ dotte̱ ye̱ nak u̱t-to̱ à, ye̱ argu̱ ye̱ m-ho'os. Ye̱ taagu̱ru̱ bo̱ ye̱ he m-no̱m ye̱ ye'et ye̱ u̱r-ko̱o̱b à, remen kap o̱ u̱n hun-ne̱ ro u̱n se̱ke̱mse̱ u̱n jin-de Shir remen rii-yo ko̱re̱ à. 22 Ye̱ bo̱mo̱g Shir remen ka ne̱t-wu̱ a taase̱ go̱m, o-made̱ à, wu̱ aragte̱ u̱s-hak kwo̱o̱z-u̱t yoor [40] bo̱ o-mat.

Yan-dor Ye̱so ko̱no̱g ye̱ kumut
jaab-o̱ u̱t-me̱n o̱ u̱n
ko̱'o̱t u̱t-ma ba o-gye̱r

23 Bo̱ a ho'oste̱ Bitrus ne̱ u̱n Yohana à, ye̱ argu̱ m-neke̱ be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n ye̱. Ye̱ argu̱ ye̱ m-ru̱re̱ kap o̱ u̱n bo̱ u̱n rii-yo Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir, u̱n ye̱ ro se̱k-ye̱ ne̱ ru̱ru̱ ye̱ à. 24 Bo̱ ye̱ ho̱ge̱ kaane̱ à, ye̱ daku̱ co̱r-se u̱n ye̱ n-to̱n Shir. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Wan-Ko̱yan, Wa-u̱t-Gwo̱mo kap, wo̱ wu̱ no̱me̱ o-To̱n o-dak ne̱, m-sa ne̱, komo u̱n kap o̱ u̱n rem-se ro̱ n-me̱ u̱n to̱ à.† 25 U̱n Ku̱kt-o̱ Shir o no̱me̱ u̱t-ma u̱n ko-gu̱w ru ne̱ wu̱ ro̱, tato te̱ Dawuda à, o zee,

“ ‘¿Remen ya u̱n o̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á ye̱ nomte̱ u̱s-ryaab?

¿Hun-ne̱ komo ye̱ nom barag-se u̱n co̱w-se o-hwaa?

26 Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak dek zo̱nge̱-to̱ m-dum,

se̱k-ye̱ ye̱ u̱n ye̱ komo ye̱ mo̱ssu̱ u̱t-hi,

u̱s-ryaab u̱n Yawe ne̱, komo u̱n Kiristi.’‡

27 Nip-o̱, u̱n bo̱-o̱ Urusharima ko-Gwo̱mo Here̱ [Atipas] u̱n Panti Biratus ne̱ ye̱ mo̱ssu̱te̱ u̱t-hi u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Isra-ne̱, ye̱ ro̱ u̱s-ryaab u̱n ko-gu̱w ru ne̱ Ye̱so, wu̱ ba m-ku̱ko̱p, wu̱ o daagne̱ à.§ 28 Ye̱ u̱n no̱m u̱n yo be̱e̱b u̱n du u̱n hur u̱n du ne̱ e̱sse̱ m-no̱m à cin n-ga ne̱ ne̱. 29 M-mo̱ka komo, Wan-Ko̱yan, gwo̱t bo̱ ye̱ ro̱ u̱n se̱nge̱-mo̱ ye̱ ye'et te̱ u̱r-ko̱o̱b à, 'ya gu̱w-ne̱ ru be̱e̱b-de u̱s-rwu̱n de u̱n rwo̱r u̱n ma-u̱t ru ba o-gye̱r. 30 Se̱nge̱ tapan u̱n kom-o ru o̱ u̱n taas u̱s-go̱m, no̱m komo rem-se o-made̱, u̱n rem-se u̱t-hyat ne̱ u̱n jin-u̱r ko-gu̱w ru Ye̱so wu̱ ro̱ ba m-ku̱ko̱p à.”

31 Bo̱ ye̱ nomte̱ ko̱n-se Shir à, ka be-de ye̱ rotte̱ u̱r-mo̱ro̱g à, de nuktu̱ru̱. Kap mo̱ u̱n ye̱ argu̱ m-shi u̱n Ku̱kt-o̱ Shir, ye̱ se̱ngu̱ rwo̱r u̱n ma-to̱ Shir ba o-gye̱r.

Ko̱yan yo u̱n yan-dor Ye̱so ye̱ ro m-wong

32 Myet yan-dor Ye̱so hur-to̱ u̱n ye̱ ro kang-o gaan u̱n barag-se u̱n ye̱ ne̱. Yatt-wu̱ ze̱e̱ rii-yo wu̱ ro̱tte̱ à, yo ma u̱n wu̱ yo u̱n ho̱n du u̱n wu̱ á, amba ye̱ ro̱ m-wong u̱n o̱r u̱n ye̱ ne̱ myet yo ye̱ ro̱tte̱ à.* 33 U̱n be̱e̱b-de u̱n Ku̱kt-o̱ Shiryan-To̱m Ye̱so se̱ngu̱ru̱ rwo̱r u̱n ma-to̱ u̱n ine̱-m Wan-Ko̱yan Ye̱so u̱t-marimar. Yar-mo̱ Shir ho̱ku̱ru̱ yan-dor Ye̱so myet-mo̱ u̱n ye̱. 34 Har yatt-wu̱ taage̱ u̱n yo ken rii-yo be-de u̱n ye̱ á. Remen kap ya-u̱t-kat ko̱ ya-u̱t-hur ye̱ se̱ngu̱tu̱ to̱ m-baab, ye̱ u̱n hante̱ hwo̱r. 35 Ye̱ ro m-e̱ss be-de u̱n yan-To̱m Ye̱so, komo a ma'asu̱ m-wong a ya'as ko̱wan wu̱ taage̱ u̱n yo ken rii-yo u̱r-she'et yo à.

36 Kaane̱ wu̱ ken wu̱ no̱me̱ jin-de u̱n wu̱ Yusuhu. Wu̱ ko-Rewi-wu̱, takan-de u̱n wu̱ ko-ya-o-Sayipurus-wu̱, wu̱ yan-To̱m Ye̱so ro m-aag Barnabas à, (U̱nze, Wan-do'e̱ u̱r-hur jaab-o̱ u̱t-me̱n.) 37 Wu̱ komo wu̱ bak o̱ ken kat-o̱ u̱n wu̱ o̱, wu̱ hantu̱ru̱ hwo̱r, wu̱ e̱ssu̱ru̱ be-de yan-To̱m Ye̱so.

Bo̱r-u̱s taan

Hananiya ne̱ u̱n Sapiratu

1 Amba wu̱ ken ne̱t-wu̱ jin-de u̱n wu̱ Hananiya u̱n ne'a u̱n wu̱ ne̱ Sapiratu, bak rii-yo ye̱ ro̱tte̱ à. 2 Wu̱ wuku̱ru̱ ye̱ ken hwo̱r-ye̱ be-de u̱n ka hwo̱r-ye̱ u̱n nap-o ne'a u̱n wu̱ ne̱. Wu̱ hantu̱ru̱ o-gyes cot, wu̱ ya'asu̱ru̱ yan-To̱m Ye̱so.

3 Bitrus ze̱e̱ru̱, “Wo̱ Hananiya, ¿re nome̱ o yagu̱te̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t cu̱wu̱t u̱n hur u̱n du, har o nomote̱ Ku̱kt-o̱ Shir u̱t-bo̱, komo o wukute̱ ye̱ ken ye̱ be-de u̱n ka hwo̱r-ye̱ o-kat ye̱? 4 Rii-yo o bept o̱, ¿o̱ ma ru o̱ ka? Bo̱ o bepse̱ à, ¿a u̱n mo̱ wo̱ u̱s-co̱r o hante̱ hwo̱r? ¿Re o no̱me̱ o nomot se̱ ka barag-se u̱n hur u̱n du ne̱? Ay, ne̱t-wu̱ o nome̱ u̱t-bo̱ á, Shir-o̱ o nome̱.”

5 Bo̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n ka ma-to̱, Hananiya he̱e̱ru̱ n-dak, wu̱ maru̱ru̱. Hun-ne̱ ye̱ ho̱ge̱ ka ma-to̱ à, gye̱r-o ho̱o̱ru̱ ye̱ de̱e̱n. 6 Be̱e̱b-ye̱ inu̱ru̱ ye̱ yeru̱ u-de u̱n wu̱ o-gund. Ye̱ ruutu̱ wu̱ n-do̱, ye̱ jo̱ku̱ru̱.

7 Hohond-mo̱ u̱n awa-u̱s tet se arge̱ à, ne'a Hananiya co̱wnu̱ru̱. Wu̱ nap yo ko̱re̱ á. 8 Bitrus ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Ru̱ru̱ me̱ ko̱m-de ka rii-yo a to̱pu̱ no̱ u̱n ká kat-o̱?”

Wu̱ ze̱e̱ru̱, “E̱e̱, ta-de u̱n ye̱ de ka.”

9 Amba Bitrus ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Re no̱me̱ no̱ mo̱ssu̱te̱ o-nu no̱ megerté̱ Ku̱kt-o̱ Wan-Ko̱yan? Ka hun-ne̱ ye̱ jo̱ke̱ campo̱ ru à, ye̱ u̱n he̱r-o̱ u̱n ish, de̱k-mo̱ ye̱ he wo̱ komo ye̱ ruut wo̱.”

10 Ba u̱n naas o-da, wu̱ he̱e̱ru̱ u̱n na-se u̱n wu̱, wu̱ maru̱ru̱. Bo̱ be̱e̱b-ye̱ co̱wo̱nte̱ à, ye̱ 'wo̱s wu̱ mereste̱. Ye̱ argu̱ wu̱ m-keps, ye̱ ruutu̱ru̱ wu̱, ye̱ jo̱ku̱ wu̱ n-riib campo̱ u̱n wu̱. 11 Gye̱r-o ho̱o̱ru̱ kap o̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor Ye̱so u̱n bo̱ u̱n ye̱ ho̱ge̱ ka ma-to̱ u̱n ka rem-se ne̱ à.

Yan-To̱m Ye̱so no̱mo̱g
rem-se o-made̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱

12 Yan-To̱m Ye̱so no̱mo̱g u̱s-napa u̱n rem-se o-made̱ ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ be-de u̱n hun-ne̱. Myet-mo̱ yan-dor Ye̱so ro we̱tse̱ m-mo̱rge̱ u̱n sak-o Suremanu u̱n be-de u̱n Pyo-o̱ Shir. 13 Amba n-me̱ gyes-o̱ u̱n hun-ne̱, yatt-wu̱ no̱me̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n o̱ wu̱ mossu̱te̱ u̱r-hi u̱n yan-dor Ye̱so ne̱ á. Myet u̱n kaane̱ ne̱, komo hun-ne̱ ro ye̱ u̱n 'ya m-se̱k.

14 Myet u̱n kaane̱ ne̱, ya-m-she̱r o-nip be-de u̱n Wan-Ko̱yan ye̱ se̱ngu̱ m-do̱ u̱t-mo̱o̱r, campo̱-ne̱ u̱n ne'a-ne̱ ne̱. 15 Har wo̱o̱ru̱ hun-ne̱ ro m-rwu̱u̱n u̱n ya-u̱s-go̱m ne̱ u̱s-co̱w, ye̱ ro ye̱ m-neks n-te̱ u̱t-pu̱t, u̱t-karanga ne̱. Ye̱ o-sakto̱ ye̱ zee Bitrus wu̱ arge̱, horomte̱-o̱ u̱n wu̱ a ci ye̱ ken ye̱. 16 Hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ ma'asu̱ru̱ m-mo̱rge̱ u̱n ka bo̱-to̱ ro u̱n he̱r-o̱ o-Urusharima à. Ye̱ ro u̱n hante̱ u̱n ya-u̱s-go̱m u̱n ye̱ ya-u̱t-ko̱t ro ne̱ u̱n ya-u̱r-ko̱o̱b à, myet-mo̱ u̱n ye̱, a taasu̱ ye̱ go̱m-se u̱n ye̱.

Yan-To̱m Ye̱so swo̱o̱g u̱r-ko̱o̱b
remen she̱r-mo̱ u̱n ye̱ be-u̱r Ye̱so

17 Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n ka ye̱ wu̱ ro̱tte̱ ne̱ be-u̱r gaan à, (a ye̱ m-ze̱e̱, bu̱u̱g-de u̱n Saduki-ne̱), ye̱ shiiru̱ u̱n shoob-de u̱n yan-To̱m Ye̱so de̱e̱n. 18 Remen kaane̱, ye̱ shipu̱ru̱ yan-To̱m Ye̱so, ye̱ rwo̱'u̱ru̱ ye̱ n-me̱ u̱n kur-o m-ke'et. 19 Amba bo̱ te̱t-m wo̱o̱nte̱ à, wu̱ ken wan-to̱m-wu̱ Wan-Ko̱yan wu̱ tikshiru̱ ish-o u̱n kur-o̱ a ke'ete̱ ye̱ à. Wu̱ rwu̱ntu̱ ye̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, 20 “Neke̱ no̱, no̱ es n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir no̱ ru̱re̱ hun-ne̱ ma-to̱ u̱n kà ho̱o̱g-m pu̱-mo̱ mo̱.”

21 Bo̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, ye̱ co̱wu̱ru̱ Pyo-o̱ Shir n-sot, ye̱ ro̱ m-yoose̱ u̱n hun-ne̱.

Bo̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n ye̱ ro̱ be-u̱r gaan u̱n wu̱ ne̱ mo̱rgu̱te̱ à, ye̱ agnu̱ru̱ Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱, u̱n kap o̱ u̱n se̱k-ye̱ ye̱ o-Isra-ne̱, ye̱ to̱mu̱ru̱ u̱n kur-o̱ m-ke'et a haante̱ yan-To̱m Ye̱so. 22 Amba bo̱ yan-'er-de u̱n Pyo-o̱ Shir heete̱ à, ye̱ 'wo̱s ye̱ u̱n kur-o̱ m-ke'et á. Ye̱ mu̱u̱nu̱ru̱. Ye̱ rwo̱ru̱ru̱, ye̱ ze̱e̱ru̱, 23 “Te̱ u̱n 'wo̱s a tigu̱su̱te̱ ish de̱e̱n de̱e̱n, yan-'er-de o-kur komo ye̱ ro u̱n 'er-de u̱s-ish. Amba bo̱ te̱ tikshe̱ à, te̱ 'wo̱s ko̱ ne̱t n-me̱ á.” 24 Bo̱ caari-wu̱ u̱n yan-'er-de u̱n Pyo-o̱ Shir u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir ne̱ ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, hur-u̱r do̱'u̱ru̱ ye̱ de̱e̱n. Ye̱ ro u̱n barag-se u̱n rii-yo to̱ ka he m-hante̱ à.

25 Wu̱ ken wu̱ haanu̱ru̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ai, ka hun-ne̱ ye̱ ka re̱e̱no̱ ka ye̱ no̱ tige̱ u̱n kur-o̱ m-ke'et à, ye̱ eso eso n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir, ye̱ ro̱ m-yoose̱ u̱n hun-ne̱.” 26 Caari-wu̱ u̱n yan-'er-de u̱n Pyo-o̱ Shir u̱n ya-u̱r-'er ne̱, ye̱ haaru̱ ye̱ de̱knu̱ yan-To̱m Ye̱so, amba yanze u̱r-be̱e̱b á, u̱n remen ye̱ ro o-gye̱r taase hun-ne̱ jir ye̱ u̱t-ta'ar.

27 Bo̱ ye̱ de̱ke̱nte̱ yan-To̱m Ye̱so à, ye̱ rwo̱'u̱ ye̱ m-e̱s u̱n co-o̱ u̱n Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱. Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir citu̱ru̱ ye̱. 28 Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Te̱ nak no̱ u̱t-to̱ de̱e̱n de̱e̱n taase no̱ do u̱r-yoos u̱n ka jin-u̱r Ye̱so de. Amba ko̱wan o-Urusharima nepste̱ rii-yo no̱ u̱r-yoos à, har ma hoob-o̱ no̱tte̱ no̱ duusu̱tu̱ te̱ ra-o̱ u̱n hyó-mo̱ u̱n ka ne̱t-wu̱.”*

29 Amba Bitrus u̱n yan-To̱m Ye̱so ne̱ shasu̱ru̱, ye̱ zee, “Jip o̱ te̱ nomote̱ Shir o-do̱ro̱tte̱ arge̱ bo̱ te̱ he nome̱ u̱n ne̱t à! 30 Shir tat-ne̱ na 'yonste̱ Ye̱so u̱t-marimar, ka wu̱ no̱ ho̱'e̱ ku̱nkam u̱n o̱go̱-kan o-ce à. 31 Shir deete̱ wu̱ u̱n re̱-de u̱n wu̱, Ye̱so waragte̱ Se̱k-wu̱ komo ko-Wan-Gwu̱, remen wu̱ tiksu̱té̱ Isra-ne̱ co̱w-yo m-waktu̱ne̱ be-de Shir, komo ye̱ kumut a soksu̱ ye̱ ba'as-to̱ u̱n ye̱. 32 Te̱ komo te̱ ro̱ yan-swo̱-se u̱n to̱ ka, Ku̱kt-o̱ Shir komo kaane̱, o̱ Shir ya'ase̱ yan-do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n wu̱ à.”

33 Bo̱ se̱k-ye̱ ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, ye̱ ho̱gu̱ u̱s-ryaab de̱e̱n, har ye̱ cu̱n ye̱ ho yan-To̱m Ye̱so. 34 Amba wu̱ ken ko-Parisa-wu̱ ro kon. Jin-de u̱n wu̱ Gamariyer. Wan-Yoos-de o-karamsa, ho̱n u̱n hun-ne̱ ye̱ ro wu̱ u̱n ya'as m-se̱k. Wu̱ inu̱ eso n-me̱ u̱n ka Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱ de, wu̱ ze̱e̱ru̱ a ruut ka hun-ne̱ ye̱ n-do̱ u̱n ya o-da hiin. 35 Ka da-o̱ wu̱ ze̱e̱ru̱ ka Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱ de, “No̱ o̱r re Isra-ne̱, no̱m no̱ ja u̱n rii-yo no̱ co̱ne̱ nome̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱ à. 36 Hak-se n-jim se arge̱ à, wu̱ ken ne̱t-wu̱ ru u̱r-jin à, jin-de u̱n wu̱ Tudas. Wu̱ hwo̱o̱g hi u̱n de u̱n wu̱ u̱r-ke̱e̱r. Be-de u̱n hun-ne̱ zungu-u̱s nass [400] ye̱ doru̱ru̱ wu̱, amba a ho̱o̱ru̱ wu̱. Komo a caas yan-dor-o̱ u̱n wu̱, to̱ ka komo to̱ no̱me̱ ko̱m-de u̱n ye̱. 37 Bo̱ u̱n nom u̱n to̱ ka komo, wu̱ ken wu̱ ru u̱r-jin, jin-de u̱n wu̱ Yahudas, ko-ya-o-Gariri. Da-o̱ a ro u̱n o̱o̱g-de u̱n hun-ne̱ à, wu̱ rwo̱'u̱ru̱ hun-ne̱ ye̱ do̱ru̱ wu̱. Wu̱ ma a ho̱o̱ru̱ wu̱, yan-dor-o̱ u̱n wu̱ komo a caastu̱ ye̱ kap. 38 To̱, ko̱ m-mo̱ka me̱ no̱ m-ru̱re̱, yagu̱ no̱ ma-to̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱, yagu̱ no̱ ye̱. U̱rege̱ de̱ sakto̱-o̱ u̱n ye̱, ko̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n ye̱ mo̱ u̱n ne̱t o̱, ai, mo̱a sabu̱rse̱. 39 Amba u̱rege̱ ka se̱nge̱-mo̱ mo̱ Shir mo̱, no̱a hoks mo̱, ka hun-ne̱ ye̱ m-we̱n á. A 'wo̱s na hi u̱n na u̱t-ween u̱n Shir ne̱ á!” Ye̱ argu̱ de̱k u̱n ma-to̱ u̱n wu̱.

40 Ye̱ agbu̱ yan-To̱m Ye̱so ye̱ nomu̱ ye̱ u̱s-so̱ro̱g. Ye̱ naku̱ru̱ ye̱ u̱t-to̱ taase ye̱ do no̱m u̱t-ma n-me̱ u̱n jin-u̱r Ye̱so á. Ka da-o̱ ye̱ argu̱ ye̱ m-ho'os.

41 Yan-To̱m Ye̱so inu̱ru̱ u̱n ka Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱ de, ye̱ ro̱ o-zak remen a hyanag ye̱, ye̱ bo̱'o̱se̱ ye̱ dek o-yo'og u̱n remen u̱n jin-u̱r Ye̱so. 42 Ko̱ de ke ho̱-de, ko̱ u̱n Pyo-o̱ Shir, ko̱ o-hur, ye̱ yage̱ u̱r-yoos u̱n ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m ne̱ á. Ye̱ se̱nge̱ m-ze̱e̱ Ye̱so wu̱ ro̱ Kiristi.

Bo̱r-u̱s cind

A dak yan-m-Se̱nge̱ ne̱n ta'yoor

1 To̱, u̱n ka ho̱-to̱, hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ wargu̱ru̱ yan-dor Ye̱so. Yahuda-ne̱ yan-ho̱ge̱ u̱t-Girik nomu̱ru̱ Yahuda-ne̱ u̱s-hwu̱mu̱g ye̱ ro̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n rem-de u̱t-Ibra à.* Ye̱ u̱n no̱m kaane̱ remen a m-was u̱n ye̱ man ye̱ gwo̱r-ne̱ ye̱ u̱n ne'a-ne̱ da-o̱ u̱n wong u̱n rii-yo m-re̱ yo u̱n ko̱ de ke ho̱-de á. 2 Ka o̱p u̱n ne̱n yoor-ye̱ agbu̱ru̱ hun-ne̱ kap yan-neke̱-m Ye̱so. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ai, u̱ no̱m u̱r-bon a yage̱ ko̱'o̱t-m u̱n Ma-to̱ Shir a ma'aste̱ ma-to̱ u̱n rii-yo m-re̱ á. 3 Remen kaane̱, o̱r re ne̱ daag no̱ hun-ne̱ ne̱n ta'yoor be u̱n no̱, ye̱ ro̱ u̱n kashi u̱r-hur ne̱ de u̱r-bon à, ye̱ shiishe̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir komo u̱s-we̱e̱r ne̱ à, ye̱ a he m-ya'as u̱n ka se̱nge̱-mo̱ à. 4 Te̱ komo te̱a muut u̱r-hi u̱n no̱m u̱n ko̱n-se Shir u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir ne̱.”

5 Hun-ne̱ kap ho̱gu̱ru̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n ma-to̱ ye̱ rwo̱re̱ à. Ye̱ daagu̱ Istipanus (wu̱ ken ne̱t-wu̱ wu̱ she̱re̱g u̱n Ye̱so u̱r-be̱e̱b ne̱, komo Ku̱kt-o̱ Shir garamsu̱te̱ wu̱), u̱n Pirip ne̱, u̱n Buro̱ko̱ras ne̱, Nikano̱ ne̱, u̱n Timo̱n ne̱, Barminas ne̱, Niko̱ras (ko-ya-o-Antakiya, n-ga wu̱ ba ko-Yahuda-wu̱ á amba wu̱ waragte̱ ko-Yahuda). 6 Ye̱ ka ye̱ a daage̱ u̱n co-o̱ yan-To̱m Ye̱so. Bo̱ ye̱ nomoste̱ ko̱n-se Shir à, ye̱ seku̱ru̱ ye̱ u̱t-kom.

7 Ma-to̱ Shir komo to̱ se̱ngu̱ru̱ m-bo̱'o̱se̱. Mo̱o̱r-to̱ yan-dor Ye̱so komo n-me̱ o-Urusharima se̱ngu̱ m-do̱ ho̱r-m-ho̱r, yan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir u̱t-mo̱o̱r ne̱ komo ye̱ go̱ksu̱ru̱ ka she̱r-mo̱ u̱n ma-to̱ o-nip mo̱.

A shik Istipanus

8 To̱, Istipanus, wu̱ ne̱t-wu̱ shiishe̱ u̱n yar-mo̱ Shir ne̱ u̱r-be̱e̱b ne̱. Wu̱ ro m-no̱m u̱n rem-se o-made̱ u̱t-hyat ne̱ n-me̱ u̱n hun-ne̱. 9 Ye̱ ken ye̱ be-de u̱n kuke̱-o̱ u̱r-mo̱ro̱g o̱ a m-ze̱e̱ Kuke̱-o̱ u̱n ye̱ Possu̱sse̱ à, ye̱ he̱'e̱bu̱ru̱ Istipanus u̱t-ween. Ye̱ ka komo Yahuda-ne̱ ye̱ ye̱ o-Kire̱ni u̱n ye̱ o-Arekzandiriya ne̱, komo u̱n ye̱ u̱n dak-o̱ o-Kirikiya ne̱, u̱n ye̱ o-Asiya ne̱. 10 Amba, ye̱ bo'os u̱t-ween u̱n wu̱ ne̱ á, remen ma-to̱ u̱n wu̱ to̱ u̱s-nap to̱, Ku̱kt-o̱ Shir ciriru̱ u̱n hi-de u̱n wu̱.

11 Ye̱ swo̱wu̱ru̱ ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ wukusse̱ u̱n remen ye̱ zeet, “Te̱ ho̱gu̱te̱ wu̱ u̱n re̱e̱b-u̱t Mosa, komo wu̱ ro̱ Shir u̱n nome̱ u̱n ma-to̱ o-yo'og.”

12 U̱n kaane̱, ye̱ 'yonsu̱ hur-de u̱n hun-ne̱, u̱n se̱k-ye̱ ne̱, u̱n yan-Yoos-de o-karamsa ne̱. Ye̱ komo ye̱ daaru̱ wu̱, ye̱ shipu̱ wu̱. Ye̱ heetu̱ru̱ wu̱ be-de u̱n Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱. 13 Ye̱ ken se̱k-ye̱ be-de u̱n hun-ne̱ haaru̱ ye̱ deknu̱ru̱ yan-swo̱-se u̱t-bo̱, ye̱ ken ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ka ne̱t-wu̱ ko̱ de ke ho̱-de wu̱ ro̱ u̱n hun-to̱ o-saa n-te̱ u̱n ka be-de ba m-ku̱ko̱p de komo u̱n karamsa-o Mosa ne̱. 14 Te̱ ho̱gu̱te̱ wu̱ m-ze̱e̱ u̱nze ka Ye̱so-wu̱ o-Nazaret-wu̱ wu̱a wurumse̱ ka be-de, komo wu̱ wakse̱ kap o̱ u̱n jor-se Mosa, wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir, yaksu̱ na à.”

15 Myet bo̱ u̱n ye̱ ro tara tara be-de u̱n Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱ à, ye̱ ro wu̱ u̱n tu u̱n yish-ye̱ hyanu̱ co-o̱ u̱n wu̱ waksu̱te̱ u̱ntu̱n wan-to̱m-wu̱ Shir.

Bo̱r-u̱s ta'yoor

Ma-u̱t Istipanus

1 Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir citu̱ru̱ Istipanus wu̱ zee, “¿Ka rem-se, nip-o̱?”

2 Istipanus ze̱e̱ru̱, “No̱ o̱r re ne̱ u̱n tat-ne̱ ne̱, raks me̱ no̱. Shir wan-se̱ps-mo̱ u̱t-gwo̱mo wu̱ rwu̱u̱nte̱ be-u̱r tato na Ibrahi da-o̱ wu̱ ro'e̱ u̱n dak-o̱ o-Me̱so̱po̱tami à, cin ba wu̱ ro she'ette̱ bo̱-o̱ o-Haran. 3 Shir ze̱e̱ru̱ wu̱, ‘Ine̱ u̱n dak-o ru, o yage̱ hen-ne̱ ru ne̱, o neke̱ dak-o̱ u̱m he wo̱ m-ya'as à.’*

4 “Tato na Ibrahi argu̱ m-ine̱ u̱n dak-o̱ o-Kardiya, wu̱ argu̱ m-she'et u̱n bo̱-o̱ o-Haran. Bo̱n kane̱ komo, bo̱ tato̱ u̱n wu̱ mereste̱ à, Shir hantu̱ru̱ wu̱ u̱n ka dak-o̱ no̱tte̱ u̱r-she'et m-mo̱ka à.† 5 Amba ne̱ Shir 'ya Ibrahi ko̱ rii gaan-yo u̱n ka dak-o̱ á, ko̱ o-gaan. Amba wu̱ swo̱ro̱g o-nu u̱n Ibrahi wu̱a 'ye wu̱ ka dak-o̱ wu̱ u̱n baag-o̱ he m-do̱nd u̱n jim-de u̱n wu̱ ne̱ à. Shir swo̱ro̱g o-nu ko̱ de nomte̱ à Ibrahi rott wà u̱n ka da-o̱ á.‡ 6 Shir komo wu̱ rwo̱re̱ u̱nze baag-o Ibrahi a nom u̱r-hamat u̱n o̱ ken dak-o̱, hun-ne̱ ye̱ u̱n ka dak-o̱ komo ye̱a mus ye̱ gu̱w-ne̱, ye̱a 'ye ye̱ u̱r-ko̱o̱b har u̱s-hak zungu-u̱s nass [400]. 7 Shir ze̱e̱ru̱ wu̱a 'ye ka dak-o̱ ye̱ hette̱ m-gu̱w à u̱r-ko̱o̱b, kaane̱ nomse̱ komo baag-o Ibrahi a rwu̱u̱n ye̱ nome̱ Shir m-gu̱w u̱n kà be-de.§* 8 Shir komo wu̱ e̱sste̱ u̱t-ma u̱n Ibrahi ne̱, ma-to̱ u̱r-ko̱. O̱ rwo̱'e̱ bo̱ Ibrahi mate̱ Ishaku à, wu̱ koot wu̱ u̱r-ko̱ u̱n ho̱-u̱r aeere̱-de. Ishaku matu̱ Yakubu, komo wu̱ matu̱ tat-ne̱ na ka o̱p u̱n ne̱n yoor-ye̱.†

9 “Remen ka ya-n-ga-ye̱ ro u̱n shoob-u̱r heno u̱n ye̱ Yusuhu, ye̱ babu̱ wu̱. A heetu̱ wu̱ dak-o̱ o-Masar. Amba Shir ro mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱.‡ 10 Komo wu̱ ruutu̱ wu̱ be-de u̱n kap o̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b o̱ u̱n wu̱. Shir rwo̱'u̱ru̱ komo wu̱ waktu̱ru̱ ko-ya-u̱s-nap. Wu̱ re̱e̱g u̱r-ho̱ be-u̱r ko-Gwo̱mo-wu̱ o-Masar. Ko-Gwo̱mo-wu̱ o-Masar ya'asu̱ wu̱ gwo̱mo-to̱ o-Masar. Komo wu̱ rwo̱'u̱ru̱ kap o̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ u̱n kom-u̱t Yusuhu.§

11 “A kane̱ me̱r he̱'e̱nu̱ru̱ u̱n myet o̱ u̱n dak-o̱ o-Masar u̱n o-Kan'ana-ne̱, mo̱sse̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b ne̱ de m-yo̱, har tat-ne̱ na taage̱ u̱n rii-yo m-re̱.* 12 Amba bo̱ Yakubu ho̱gu̱te̱ ye̱ge̱-hyo ro̱ ko̱n o-Masar à, wu̱ to̱mu̱ru̱ yakar-ye̱ u̱n wu̱, tat-ne̱ na ha-mo̱ o-Masar. De ka de ro hew-de u̱n ye̱ de u̱r-takan. 13 U̱n hew-de u̱n ye̱ de o ayoore̱-de, Yusuhu rwu̱ntu̱ hi u̱n de u̱n wu̱ cas be-u̱r se̱k-ye̱ ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱, ka da-o̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ o-Masar napu̱ru̱ baag-o Yusuhu.† 14 Yusuhu to̱mu̱ru̱ tato u̱n wu̱ Yakubu wu̱ haan, komo u̱n kap o̱ u̱n se̱kke̱-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱. War war-mo̱ u̱n ye̱ komo hun-ne̱ kwo̱o̱z-u̱t tet u̱n o̱p u̱n taan ye̱ [75].‡ 15 Yakubu argu̱ m-neke̱ o-Masar, re̱e̱no̱ wu̱ mare̱ u̱n tat na ne̱.§ 16 A kamsu̱nu̱ ye̱ a muutu̱ ye̱ o-She̱ke̱m, a rwo̱'u̱ru̱ ye̱ u̱n saag-o̱ Ibrahi o̱'e̱ u̱n hwo̱r-ye̱ o-azorpa à, be-u̱r yakar Hamor kane̱ o-She̱ke̱m.*

17 “Amba bo̱ da-o nomte̱ yow yow o̱ Shir hette̱ shoos u̱n ka ma-to̱ wu̱ e̱sse̱ u̱n Ibrahi ne̱ à, hun-ne̱ na do̱o̱ru̱. Ye̱ no̱mu̱ u̱t-mo̱o̱r de̱e̱n u̱n dak-o̱ o-Masar. 18 Ka da-de a no̱mu̱ wu̱ ken ko-Gwo̱mo-wu̱ o-Masar, wu̱ nape̱ ne̱t-wu̱ a m-ze̱e̱ Yusuhu á.† 19 Ka ko-Gwo̱mo-wu̱ re̱e̱g ra-o̱ u̱n hun-ne̱ na. Wu̱ rangsu̱te̱ tat-ne̱ na. Wu̱ ro m-rwo̱ a jorog yan-yakar-ye̱ u̱n ye̱ u̱n remen ye̱ meret.‡

20 “U̱n ka da-o̱ o̱ ka, a mate̱ Mosa, wà-wu̱ u̱t-campo̱. A no̱mu̱ gu̱t-de u̱n wu̱ re̱ng-u̱s tet u̱n hur-o tato u̱n wu̱.§ 21 Bo̱ a ruutu̱ wu̱ n-do̱ à, wà wan-ne'a ko-Gwo̱mo-wu̱ o-Masar deku̱ wu̱, wu̱ gwo̱tu̱ wu̱ u̱ntu̱n wà u̱n wu̱.* 22 A yoosu̱ru̱ Mosa kap o̱ u̱n nap-se u̱n ya-o-Masar. Wu̱ komo ne̱t-wu̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ be-de rwo̱r u̱t-ma, u̱n rii-yo wu̱ ro m-no̱m ne̱ à.

23 “Bo̱ wu̱ woose̱ hak-u̱s kwo̱o̱z-u̱t yoor [40] à, wu̱ no̱mu̱ u̱s-barag wu̱ he wu̱ gas o̱r u̱n wu̱ u̱n Isra-ne̱. 24 Bo̱ wu̱ hyente̱ wu̱ ken ko-ya-o-Masar-wu̱, wu̱ ro u̱n dum-mo̱ u̱n ko-Isra à, wu̱ haaru̱, wu̱ guut ko-Isra, wu̱ topotu̱ wu̱, wu̱ wo̱su̱ ko-ya-o-Masar. Wu̱ ho̱o̱ru̱ wu̱. 25 Wu̱ hwo̱o̱ru̱ o-sakto̱ wu̱ zee o̱r u̱n wu̱ ne̱ a neps u̱nze Shir daage̱ wu̱ remen wu̱ guut ye̱. Amba hun-ne̱ ye̱ nap á. 26 Bo̱ ish geste̱ komo à, wu̱ hyanu̱ru̱ ye̱ ken Isra-ne̱ ye̱ m-dum, wu̱ co̱nu̱ ye̱ m-hongse̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘Campo̱-ne̱, no̱ hun-ne̱ gaan-ye̱ no̱ ro̱, ¿yan yo no̱tte̱ hi u̱n no̱ m-dum?’

27 “Amba ka wu̱ ro o̱r u̱n wu̱ m-dum à, wu̱ tudbu̱ Mosa n-riib, wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘¿Wa sagbu̱ wo̱ u̱t-gwo̱mo be u̱n te̱ o piishitu̱ te̱ u̱t-ma? 28 Ashi, ¿wo̱ u̱n co̱n o hoot me̱ bo̱ o ho̱'e̱ ka ne̱t-wu̱ wu̱ m-ryo?’† 29 Bo̱ Mosa ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, wu̱ so̱mu̱ru̱ wu̱ she'etu̱ru̱ she'et-de u̱r-hamat u̱n dak-o o-Midiyan. Re̱e̱no̱ wu̱ mate̱ yakar yoor yan-campo̱-ne̱.‡§

30 “To̱, bo̱ a nomte̱ u̱s-hak kwo̱o̱z-u̱t yoor [40] à, wu̱ ken wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ haanu̱ru̱ be-u̱r Mosa u̱n rem-de o-ra, u̱n ya-o yo ken 'yo-yo u̱n o̱ ken ko̱t-o̱ yow yow u̱n Haag-o̱ o-Sinay ne̱. 31 Bo̱ Mosa hyente̱ kaane̱ à, wu̱ bo̱pu̱ o-nu u̱n rii-yo wu̱ hyane̱ à. Bo̱ wu̱ hyoknu̱te̱ yow yow wu̱ gu̱t à, wu̱ ho̱gu̱ru̱ co̱r. Yawe ze̱e̱g, 32 ‘Me̱ wu̱ ro̱ Shir tat-ne̱ ru ne̱, Shir Ibrahi u̱n Ishaku, u̱n Yakubu ne̱.’ Wu̱r-o Mosa ciru̱ u̱s-zap, ko̱ m-gwo̱t ken wu̱ hoks á.

33 “Yawe ze̱e̱ru̱ wu̱, ‘Pos ka'ante̱-u̱t ru, u̱n remen ka be-de wo̱tte̱ eso à, be-de ba m-ku̱ko̱p de. 34 O-nip, u̱m hyanag ko̱o̱b-de a u̱n 'ya u̱n hun-ne̱ re ye̱ ro̱ o-Masar à. U̱m ho̱gu̱te̱ 'wo̱n-se u̱n ye̱, komo me̱ u̱n kergu̱ne̱ u̱m guut ye̱. To̱, m-mo̱ka se̱ o zo̱nge̱ u̱m tomot wo̱ ha-mo̱ o-Masar.’*

35 “To̱, ka Mosa-wu̱, wu̱ ye̱ yage̱, ye̱ zee, ‘¿Wa sagbu̱ wo̱ u̱t-gwo̱mo be-u̱r na o piishitu̱ na u̱t-ma?’ Wu̱ Shir to̱mne̱ wu̱ re co, wan-ruut-wu̱, u̱n bu̱-yo u̱n wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ rwu̱u̱ne̱ be-de u̱n wu̱ u̱n ka ya o-'yo yo à.† 36 Da-o̱ wu̱ komse̱ no̱m u̱n rem-se o-made̱ u̱n dak-o̱ o-Masar à, wu̱ rwu̱ntu̱ ye̱. Komo u̱n saw-to̱ u̱t-hyat ne̱ u̱n dak-o̱ o-Masar, u̱n Ro̱o̱g-o Jaas-o̱ ne̱ komo n-me̱ o-ko̱t ne̱ har u̱s-hak kwo̱o̱z-u̱t yoor [40].‡

37 “Ka Mosa-wu̱, wu̱ ze̱e̱ Isra-ne̱, ‘Shir a deeg wu̱ ken wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱ be-de u̱n hun-ne̱ no̱, u̱ntu̱n me̱.’§ 38 Mosa wu̱, wu̱ karakse̱ hun-ne̱ ye̱ o-Isra o-ko̱t. Wu̱ ro káne̱ u̱n tat-ne̱ na ne̱ komo u̱n ka wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ ne̱ wu̱ no̱me̱ u̱t-ma u̱n wu̱ ne̱ u̱n Haag-o o-Sinay à. Wu̱ wu̱ komo go̱ksu̱ne̱ ma-to̱ yan-ho̱o̱g be-de Shir wu̱ hantu̱ na.*

39 “Amba tat-ne̱ na yagu̱ wu̱ nome̱ o-do̱ro̱tte̱, ye̱ 'yarag wu̱. Ye̱ ho̱gu̱ go̱p-de m-warag u̱n dak-o̱ o-Masar. 40 Ye̱ ze̱e̱ru̱ Haruna, ‘Nomo na shir-ye̱ he na teke̱ co à. O nak ka Mosa-wu̱, wu̱ rwu̱ntu̱ na e̱s-mo̱ u̱n dak-o̱ o-Masar à, a nap rii-yo ko̱ru̱ wu̱ á.’† 41 U̱n ka da-o̱, ye̱ zwo̱ru̱ ye̱ ken shir-ye̱ u̱ntu̱n wu̱r-o̱ o-na. Ye̱ seku̱ ka gir-mo̱ u̱r-seke̱, ye̱ bo̱pu̱ o-zak u̱n se̱nge̱-mo̱ ye̱ no̱me̱ u̱n kom-to̱ u̱n ye̱ à.‡ 42 Remen kaane̱ Shir tuku ye̱ u̱r-jim, wu̱ mussu̱ ye̱ yan-gu̱w-mo̱ u̱n ye̱ge̱-re̱ge̱n. To̱ ka no̱mo̱g hond hond u̱n rii-yo ro̱ gense̱ ne̱ u̱n taku̱rda-o̱ u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir à u̱nze,

“ ‘No̱ hun-ne̱ ye̱ o-Isra,

¿me̱ wu̱ no̱ pene̱ u̱t-gu̱t no̱ seke̱ u̱r-sake̱,

har u̱s-hak kwo̱o̱z-u̱t yoor [40] n-me̱ o-ko̱t?

43 Ay, ko̱ kene̱ no̱ ha no̱ u̱t-tu̱w u̱n de̱pi-o̱ u̱n to̱o̱g-o Morek,

u̱n re̱ge̱n-yo to̱o̱g-o Ripan,

ka to̱o̱g-se no̱ no̱me̱ à remen no̱ kwu̱ktu̱té̱ se.

Remen kaane̱, man ru̱ a de̱k no̱ m-gu̱w u̱r-hew ne̱

co-o̱ o-Babira.’§

44 “N-ga, tat-ne̱ na ro u̱r-de̱pi de ro u̱n kute̱ u̱n hun-ne̱ u̱nze Shir ro̱ mo̱sse̱ u̱n ye̱ ne̱ o-dákár à. A u̱n no̱m de bo̱ Shir ru̱re̱ Mosa wu̱ no̱m de à, hond hond bo̱ Shir kute̱ Mosa à.* 45 Da-o̱ Josuwa rumse̱ o-dak u̱n kom-to̱ ka hun-ne̱ ro u̱r-she'et u̱n ka dak-o̱ à, Shir yane̱ ye̱ u̱n yish-ye̱ u̱n Yahuda-ne̱. Ka de̱pi-de tat-ne̱ na 'wo̱o̱se̱ be-de u̱n ya-n-ga-ye̱ na à, ye̱ hantu̱ru̱ de u̱n ka dak-o̱. Ka de̱pi-de komo de ro ko̱n har haan-mo̱ u̱n da-o ko-Gwo̱mo Dawuda.† 46 Dawuda komo wu̱ kumug u̱r-ho̱ be-de Shir, har wu̱ no̱mo̱g u̱s-ko̱n be-de Shir remen wu̱ meet Pyo-o̱ Shir rem Shir Yakubu.‡ 47 Amba Suremanu wu̱ me'e̱ Shir u̱t-ma.§

48 “Myet u̱n kaane̱ ne̱, Wa-u̱t-Gwo̱mo kap wu̱ ro̱ m-she'et u̱n hur-to̱ hun-ne̱ ma'e̱ á. Bo̱ wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ze̱e̱ à,

49 “ ‘Yawe ze̱e̱g, “O-To̱n o̱ ro̱ de̱e̱g-o̱ u̱n gwo̱mo-u̱t re,

o-dak ne̱ o̱ ro̱ rii-o̱ u̱n e̱s u̱n na-u̱s re.

¿Yan go̱n hur-o̱ no̱ he me̱ m-me'e̱?

Ko̱ komo ¿yan go̱n be-de ne̱ ro̱ be-de u̱n wu̱we̱ u̱n de?

50 ¿Me̱ wu̱ ka no̱me̱ kap se ká rem-se á?” ’*

51 “No̱ ya-o-cimi, yan-hur-u̱r hwo̱'o̱g-de, yan-to̱-to̱ u̱n caar. U̱r-ho̱ bi, no̱ u̱n yage̱ o-do̱ro̱tte̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir, bo̱ tato no̱ ne̱ no̱me̱ à, ka no̱ m-no̱m u̱n ce no̱. 52 ¿N-me̱ u̱n yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir, wu̱ tato no̱ ne̱ yage̱ m-rangse̱ à, wu̱ ro̱ ko̱n? Ye̱ ho̱o̱g ka ye̱ no̱me̱ u̱t-ma u̱n haan-mo̱ u̱n ka wan-Kashi u̱r-she'et wu̱ ne̱ à. No̱ komo, no̱ ya'aste̱ wu̱ u̱n kom-to̱ u̱n ya-o-Roma, bo̱ no̱ ho̱ wu̱ à. 53 No̱ ye̱ ne̱ go̱kse̱ o-karamsa be-de u̱n yan-to̱m-ye̱ Shir, amba no̱ do̱ru̱ o̱ á.”

A jirig Istipanus u̱s-jor har wu̱ mer

54 Bo̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, ye̱ no̱mu̱ u̱s-ryaab de̱e̱n har ye̱ hew u̱s-jow remen u̱s-ryaab. 55 Amba Istipanus ro shiishe̱ ce̱ng u̱n Ku̱kt-o̱ Shir. Wu̱ tuuru̱ yish, wu̱ ro u̱n gwo̱t o-To̱n shir, wu̱ hyanu̱ru̱ se̱ps-mo̱ Shir, komo u̱n Ye̱so ne̱ eso u̱n kom-o̱ u̱r-re̱ o̱ Shir. 56 Istipanus ze̱e̱ru̱, “Gwo̱t no̱, me̱ u̱n hyan o-To̱n tikshishe̱, komo u̱n Wà-wu̱ u̱n ne̱t ne̱ eso u̱n kom-o̱ u̱r-re̱ o̱ Shir.”

57 Amba ye̱ ciru̱ kan-se o-zaaz de̱e̱n de̱e̱n, ye̱ zwo̱pu̱ to̱-to̱ u̱n ye̱, ye̱ mo̱ru̱ wu̱ da-o gaan. 58 Ye̱ ruutu̱ wu̱ so̱ n-jim de o-bo̱. Ye̱ se̱ngu̱ wu̱ u̱s-jor u̱t-ta'ar. Ya-u̱s-to̱r komo ye̱ e̱ssu̱ matuku-to̱ u̱n ye̱ be-de u̱n wu̱ ken ko-be̱e̱b-wu̱, jin-de u̱n wu̱ Shawuru.

59 Ye̱ ro u̱n jor-u̱s Istipanus, wu̱ ne̱, wu̱ no̱mu̱ u̱s-ko̱n wu̱ zee, “Ye̱so Wan-Ko̱yan, de̱k ku̱kt-o re.” 60 Wu̱ kwu̱ktu̱ru̱, wu̱ damu̱ co̱r m-'wo̱ns ne̱ wu̱ zee, “Wan-Ko̱yan, taase o piishe̱ ye̱ u̱t-ma u̱n de ka ba'as-de á.” Bo̱ wu̱ ru̱rte̱ kaane̱ à, wu̱ argu̱ m-mar.

Bo̱r-u̱s eer

1 Shawuru komo wu̱ shesu̱ ka ye̱ ho̱'e̱ Istipanus à.

Shawuru rangsu̱te̱ yan-dor Ye̱so

U̱n ka ho̱-to̱, a ro u̱n rangse̱ u̱n yan-dor Ye̱so ye̱ ro o-Urusharima à u̱r-ko̱o̱b. Ye̱ argu̱ m-caage̱ so̱ u̱n dak-to̱ o-Judiya u̱n o̱ o-Samariya ne̱, yan-To̱m Ye̱so kuse̱ cot. 2 Ye̱ ken yan-gu̱w-mo̱ Shir ye̱, ye̱ jo̱ke̱ Istipanus. Ye̱ 'wo̱n u̱s-'wo̱n de̱e̱n remen mar-mo̱ u̱n wu̱.

3 Amba Shawuru se̱ngu̱ rangse̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor Ye̱so ba m-so̱k. Wu̱ ro m-co̱w u̱t-hur, wu̱ ro̱ u̱n ship u̱n campo̱-ne̱ u̱n ne'a-ne̱ ne̱, wu̱ ro ye̱ m-ka u̱n kur-to̱ m-ke'et.*

Pirip ko̱'o̱tte̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m
u̱n bo̱-o̱ o-Samariya

4 Ka yan-dor Ye̱so ye̱ a cakarse̱ à, se̱ngu̱ru̱ m-pa, ye̱ ro u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m ko̱ kene̱ ye̱ ha'e̱. 5 Pirip neku̱ru̱ bo̱-o̱ o-Samariya, wu̱ ro ye̱ u̱n ko̱'o̱te̱ ma-u̱t Kiristi. 6 Bo̱ hun-ne̱ de̱e̱n ho̱gu̱te̱ ma-u̱t Pirip à, ye̱ hyanu̱ru̱ komo rem-se o-made̱ se wu̱ ro̱ m-no̱m à, u̱n go̱p-de ye̱ muute̱ u̱r-hi n-te̱ u̱n rii-yo wu̱ ru̱ru̱ ye̱ à. 7 Ya-u̱t-ko̱t komo u̱t-mo̱o̱r ne̱ ye̱ se̱ngu̱ m-rwu̱u̱n u̱n wu̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ u̱n jo̱o̱g u̱s-kan. Ye̱ ro̱ u̱n hoks u̱r-hew u̱n na-se ye̱ á u̱n ryam-ne̱ ne̱, a taasu̱ ye̱ go̱m-se u̱n ye̱ myet. 8 Remen kaane̱, hun-ne̱ ye̱ u̱n ka bo̱-o̱ no̱mu̱ o-zak de̱e̱n.

Sima ko-wa-o-gwo̱t

9 Wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro kon jin-de u̱n wu̱ Sima. N-ga wu̱ ro ye̱ u̱n nome̱ u̱n rem-se u̱t-hyat u̱n ka bo̱-o̱, har wu̱ ru̱ Samariya-ne̱ bo̱p u̱s-nu. Wu̱ ma'asu̱ru̱ m-ze̱e̱ wu̱ caari-wu̱ u̱n ne̱t-wu̱. 10 Hun-ne̱ kap komo ye̱ muutu̱ru̱ u̱r-hi be-de u̱n wu̱, yakar ha-mo̱ u̱n mo̱ng-ne̱, ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Ka ne̱t-wu̱, ai, be̱e̱b-de Shir de, wu̱ a m-ze̱e̱ ‘Wa-u̱t-go̱s’ à.” 11 Ye̱ muutu̱ u̱r-hi be-de u̱n wu̱ m-so̱k ne̱, u̱n remen wu̱ rewesu̱te̱ wu̱ ro ye̱ u̱n no̱me̱ o-made̱ o̱ ro m-rwo̱ ye̱ bo̱p o-nu à. 12 Amba bo̱ ye̱ dekte̱ ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ Pirip no̱me̱ to̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir à, komo u̱n jin-u̱r Ye̱so Kiristi ne̱, kap mo̱ u̱n ye̱ a yo'osu̱ru̱ ye̱ m-ho̱, ne'a-ne̱ u̱n campo̱-ne̱ ne̱. 13 Har Sima u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ she̱re̱g be-de Shir. Bo̱ a yo'osu̱ wu̱ m-ho̱ à komo wu̱ mo̱msu̱ Pirip o-wu̱r. Bo̱ wu̱ hyente̱ Pirip ro̱ u̱n no̱m u̱t-hyat u̱n caari-to̱ u̱s-saw to̱ o-made̱ ne̱ à, wu̱ bo̱pu̱ o-nu.

14 Bo̱ yan-To̱m Ye̱so ye̱ ro o-Urusharima ho̱gu̱te̱ Samariya-ne̱ go̱kste̱ Ma-to̱ Shir à, ye̱ to̱mu̱ru̱ Bitrus ne̱ u̱n Yohana be-de u̱n ye̱. 15 Bo̱ Bitrus ne̱ woote̱ o-Samariya à, ye̱ nomu̱ru̱ hun-ne̱ u̱s-ko̱n ye̱ go̱kste̱ Ku̱kt-o̱ Shir. 16 Remen Ku̱kt-o̱ Shir u̱n ro cirite̱ be-de u̱n ye̱ ko̱ wan-gaan á, a yo'oste̱ ye̱ m-ho̱ cot u̱n jin-u̱r Ye̱so Wan-Ko̱yan. 17 Bitrus ne̱ u̱n Yohana, seke̱ ye̱ kom-to̱ o-kwu̱m, ye̱ go̱kste̱ Ku̱kt-o̱ Shir.

18 Bo̱ Sima hyente̱, ashi u̱n rwo̱ u̱n kom-to̱ u̱n yan-To̱m Ye̱so atte̱ u̱n kum o-Ku̱kt à, wu̱ zo̱ngu̱ru̱ wu̱ ya'astu̱ ye̱ hwo̱r. 19 Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Me̱ u̱n cere, 'ya me̱ no̱ ka be̱e̱b-de, remen bo̱ u̱n ne̱t-wu̱ me̱ seke̱ kom-u̱t re, wu̱ kumut Ku̱kt-o̱ Shir.”

20 Amba Bitrus ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wo̱ u̱n hwo̱r ru ne̱ no̱a sabre̱! ¿Wo̱ m-hyan o̱ o zee u̱n hwo̱r-o̱ o he kum u̱n yar-mo̱ Shir? 21 Ho̱-m ru ro̱ ko̱n u̱n to̱ ka ma-to̱ á ko̱ hiin, u̱n remen hur u̱n du ro̱ hond hond be-de Shir á. 22 Se̱ o wonge̱ u̱n ka sakto̱-o yo̱-o̱ o̱ ne̱ o̱ wo̱tte̱ à, ko̱n Wan-Ko̱yan ko̱ wu̱a soksu̱ wo̱ ba'as-de u̱n ka rii-yo o no̱me̱ barag-se m-no̱m u̱n hur u̱n du à. 23 Remen u̱m hyanag wo̱ u̱n shoob-u̱r yo̱-de ne̱, wo̱ gekse̱ n-me̱ u̱r-ba'as.”

24 Sima shasu̱ru̱ wu̱ zee, “Kono no me̱ no̱ Wan-Ko̱yan taase ko̱ o-gaan be-de u̱n ka saw-to̱ no̱ ogme̱ à yo kum me̱.”

25 Bo̱ Bitrus ne̱ u̱n Yohana no̱me̱ u̱s-swo̱ rem Ye̱so u̱n ko̱'o̱t u̱n ma-u̱t Wan-Ko̱yan à, ye̱ argu̱ m-warag o-Urusharima. Bo̱ ye̱ waragte̱ o-Urusharima à, ye̱ se̱ngu̱ m-ko̱'o̱t Ma-to̱ m-Re̱re̱m u̱n ko̱t-to̱ o-Samariya u̱t-mo̱o̱r ne̱.

Pirip u̱n ko-ya-o-Itiyopiya ne̱

26 A kane̱, wu̱ ken wan-to̱m Wan-Ko̱yan, wu̱ ze̱e̱ru̱ Pirip, “Ine̱, o do̱re̱ so̱ o-baar, ka co̱w-yo rwu̱u̱ne̱ o-Urusharima à, ha-mo̱ o-Gaza, co̱w-yo o-dákár.” 27 Wu̱ argu̱ m-ine̱ wu̱ neku̱ru̱. Wu̱ hyanu̱ru̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱ o-Itiyopiya wu̱. Wu̱ ro u̱n caari-de u̱r-con ne̱† u̱n gwo̱mo-to̱ o-Kandis,‡ wu̱ u̱n dak-o̱ o-Itiyopiya. Wu̱ ro komo wa-u̱r-e̱s u̱n ka Gwo̱mo-to̱. Wu̱ u̱n haan o-Urusharima remen wu̱ se̱ke̱msu̱té̱ Shir. 28 Bo̱ wu̱ rotte̱ u̱n jo o-hur à, tara n-te̱ u̱n ke̱ke̱-de u̱n jo̱k-yo u̱n wu̱, wu̱ upsu̱ru̱ taku̱rda-o Ishayawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱ ma'asu̱ru̱ m-karante̱. 29 Ku̱kt-o ze̱e̱ru̱ Pirip, “Hyogbe̱ o wo yow yow u̱n ka ke̱ke̱-de o-jo̱k de ne̱.”

30 Pirip bu̱'u̱gu̱ o-rek, wu̱ wo̱o̱ru̱ u̱n he̱r-o̱ u̱n wu̱, wu̱ ho̱gu̱ru̱ wu̱ m-karante̱ u̱n taku̱rda-o Ishayawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir. Pirip citu̱ru̱ wu̱, “¿O nepste̱ rii-yo wo̱ m-karante̱?”

31 Wu̱ shasu̱ru̱, “Ay, me̱ hoks m-nap á, se̱ me̱ kume̱ wu̱ ru̱ru̱ me̱ à.” Wu̱ ze̱e̱ru̱ Pirip wu̱ de ke̱ke̱-de u̱n jo̱k wu̱ she'et u̱n he̱r-o̱ u̱n wu̱.

32 Ka Ma-to̱ Shir to̱ komo to̱ wu̱ ro m-karante̱ à to̱ ro:

“A naku̱ wu̱ u̱ntu̱n o-ca a neke̱te̱ be-de m-pan.

Bo̱ ya o-rwu̱u̱g o-ca ro̱ m-ma'as temb

u̱n kom-to̱ u̱n wan-o̱r-o̱ u̱n can-se u̱n wu̱r-o̱ u̱n yo à,

kaane̱ ko̱ nu-o̱ u̱n wu̱, wu̱ hak á.

33 A nomotu̱ wu̱ rem-se ba u̱r-bon

har a we̱n wu̱ yo ro̱ yo ma u̱n wu̱ à.

¿Wan wu̱ ne̱ he hoks u̱n ce̱p u̱n ma-to̱ u̱n baag-o̱ u̱n wu̱?

Remen a dossu̱ssu̱te̱ ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱ u̱n ka dak-o̱.”§

34 Ka ko-ya-o-Itiyopiya-wu̱ ze̱e̱ru̱ Pirip, “¿Wan wu̱ ne̱ ka wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱ ro̱tte̱ u̱t-ma? ¿Wu̱ u̱n hi-de u̱n wu̱, ko̱ ne̱t ho̱r-wu̱?” 35 Pirip haku̱ nu-o̱ u̱n wu̱, wu̱ shi'nu̱ru̱ raag-o̱ u̱n ka ge̱n-mo̱ u̱n Ma-to̱ Shir, wu̱ ro wu̱ u̱n ru̱re̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ ma Ye̱so.

36 Bo̱ ye̱ rotte̱ u̱r-hew à, ye̱ wo̱o̱ru̱ be-de m-ho̱, ka ko-ya-o-Itiyopiya-wu̱ ze̱e̱ru̱, “Gwo̱t, m-ho̱! ¿Yan yo ne̱ he m-we̱n a yo'os me̱ n-me̱ m-ho̱?”*

38 Wu̱ ze̱e̱ru̱ a e̱ss ka ke̱ke̱-de u̱n jo̱k de. Kap mo̱ u̱n ye̱ yoor-ye̱ kergu̱ndu̱ru̱ ye̱ he̱'e̱bu̱ m-ho̱, Pirip yo'osu̱ru̱ ka ne̱t-wu̱ m-ho̱. 39 Bo̱ ye̱ rwu̱u̱nte̱ m-ho̱ à, Ku̱kt-o Wan-Ko̱yan deku̱ Pirip. Ka ko-ya-o-Itiyopiya-wu̱ do Pirip m-hyan á. Wu̱ argu̱ arag-mo̱ u̱n wu̱ o-zak. 40 Amba Pirip hyanu̱ hi u̱n de u̱n wu̱ u̱n bo̱-o̱ o-Azotus. Wu̱ rigu̱ kap o̱ u̱t-bo̱, wu̱ ro̱ m-rwo̱r u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m, har wu̱ wo̱o̱ru̱ o-Kaseriya.

Bo̱r-u̱s jero̱

Waktu̱ne̱-m Shawuru be-de Shir

(Se̱ng 22:6-16; 26:12-18)

1 Shawuru se̱ngu̱te̱ re̱ co u̱n rangse̱ u̱n yan-neke̱-m Wan-Ko̱yan de̱e̱n, har m-ze̱e̱ wu̱a ho ye̱. Wu̱ argu̱ m-ha be-de u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir. 2 Wu̱ ko̱nu̱ wu̱ genu̱ wu̱ u̱t-taku̱rda wu̱ heet u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir to̱ ya-o-Damaskus, remen u̱rege̱ wu̱ kumug yan-dor Ye̱so u̱n Ka Co̱w-yo, campo̱-ne̱ ko̱ ne'a-ne̱, wu̱ hantu̱ ye̱ u̱n bo̱-o̱ o-Urusharima a ke'et ye̱. 3 Wu̱ ro̱ u̱r-hew, wu̱ wo̱o̱ru̱ yow yow o-Damaskus ne̱. Da-o gaan, wu̱ hyanu̱ru̱ m-cecar n-to̱n mo̱ caragsu̱ru̱ u̱n wu̱. 4 Wu̱ argu̱ m-he̱ n-dak, komo wu̱ ho̱gu̱ru̱ o̱ ken co̱r-o̱ ro̱ wu̱ m-ze̱e̱, “Shawuru, Shawuru ¿ya wo̱tte̱ me̱ m-rangse̱?”

5 Shawuru ze̱e̱ru̱, “¿Wan wu̱ ne̱ o ro̱ Wa-u̱t-Go̱s?”

Co̱r-o shasu̱ru̱ o̱ zee, “Me̱ ro̱ Ye̱so ka wu̱ wo̱ m-rangse̱ à. 6 Ine̱ m-mo̱ka, o cu̱w n-me̱ o-bo̱, re̱e̱no̱ a he wo̱ m-ru̱re̱ rii-yo o he m-no̱m à.”

7 Yan-u̱r-hew de u̱n wu̱ komo ye̱ hoks te̱p á, co̱r-o̱ ka ye̱ ho̱gu̱sse̱ amba ye̱ hyan ne̱t á. 8 Shawuru argu̱ m-ine̱ n-dak, amba bo̱ wu̱ upste̱ yish à, wu̱ do m-hyan á. Ye̱ shipu̱ wu̱ o-kom, ye̱ hantu̱ wu̱ o-Damaskus. 9 Wu̱ no̱mu̱ ho̱-u̱t tet, ba m-hyan, ba m-re̱, ba m-swo̱, komo.

10 Wu̱ ken wan-neke̱-m Ye̱so wu̱ ro kon o-Damaskus, jin-de u̱n wu̱ Hananiya. Wan-Ko̱yan nomo wu̱ u̱t-ma n-te̱ u̱t-hyangan, wu̱ zee, “Hananiya!”

Wu̱ komo wu̱ shasu̱ru̱, “Me̱ ka, Wan-Ko̱yan o̱.”

11 Wan-Ko̱yan ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ine̱, o do̱re̱ ka co̱w-yo a m-ze̱e̱ Co̱w-o Te̱'te̱ à. O neke̱ u̱n hur-o Yahudas, o cit wu̱ ken ne̱t-wu̱ u̱n bo̱-o̱ o-Tarsus wu̱, wu̱ ro̱ káne̱ à, jin-de u̱n wu̱ Shawuru. Wu̱ ro̱ kane̱ u̱s-ko̱n u̱n ká be-de. 12 Har n-me̱ u̱t-hyangan wu̱ hyanu̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱ jin-de u̱n wu̱ Hananiya co̱wo̱nte̱, wu̱ seku̱ru̱ wu̱ kom-to̱ o-kwu̱m remen wu̱ doot kumun hyan-o̱ o-bo̱.”

13 Amba Hananiya shasu̱ru̱, “Wan-Ko̱yan, u̱m su̱u̱ste̱ ho̱ge̱ u̱n ma-to̱ u̱n ka ne̱t-wu̱ be-de u̱n hun-ne̱ de̱e̱n, n-te̱ u̱n mo̱o̱r-to̱ u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱ to̱ wu̱ nome̱ yan-dor ru o-Urusharima à. 14 Wu̱ ka komo Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir ya'ag wu̱ u̱r-be̱e̱b wu̱ ship u̱n bo̱ u̱n wu̱ ro̱ u̱n no̱m u̱s-ko̱n u̱n jin u̱n du à.”

15 Amba Wan-Ko̱yan ze̱e̱ru̱ Hananiya, “Neke̱ remen wu̱ ne̱t-wu̱, wu̱ u̱m daagne̱ wu̱ nomot se̱nge̱-m re remen wu̱ ko̱'o̱tté̱ jin u̱n de be-de u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, u̱n gwo̱mo-ne̱ u̱n ye̱ ne̱, komo u̱n Isra-ne̱ ne̱. 16 Me̱ u̱n hi u̱n de, man kussu̱ wu̱ ko̱o̱b-de wu̱ he m-swo̱ ba wu̱ u̱n co̱n u̱n remen jin u̱n de à.”

17 Hananiya haaru̱, wu̱ co̱wu̱ o-hur. Wu̱ tabbu̱ o-kom wu̱ ci'u̱ru̱ Shawuru. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Wan-yen de Shawuru, Wan-Ko̱yan wu̱ to̱mnu̱ me̱. Ye̱so ka wu̱ rwu̱u̱ne̱ be u̱n du u̱n ka co̱w-yo o do̱nde̱ à. Wu̱ co̱no̱g o do m-hyan, remen komo Ku̱kt-o̱ Shir garamsu̱té̱ wo̱.” 18 Ba u̱n naas o-da, yo ken rii-yo u̱ntu̱n ku̱k-o̱ o-jan he̱'e̱nu̱ru̱ Shawuru u̱n yish, wu̱ jamsu̱ m-hyan. Ka da-o̱ wu̱ inu̱ru̱ a yo'osu̱ru̱ wu̱ m-ho̱. 19 Wu̱ re̱e̱ru̱ rii-yo m-re̱ wu̱ jamsu̱ kum m-'wo̱ns.

Shawuru ko̱'o̱te̱ Ma-to̱ Shir
u̱n bo̱-o̱ o-Damaskus

Shawuru no̱mu̱ru̱ u̱t-ho̱ hiin u̱n yan-neke̱-m Ye̱so ne̱ o-Damaskus. 20 Ba m-jime̱, Shawuru ciru̱ ko̱'o̱t u̱n ma-u̱t Ye̱so u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. Wu̱ ro m-ze̱e̱ Ye̱so wu̱ ro̱ Wà-wu̱ Shir. 21 Myet bo̱n ye̱ ho̱gu̱ wu̱ à, ye̱ bo̱pu̱ nu-se u̱n ye̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ashi, ¿wu̱ wu̱ ka hoome̱ hun-ne̱ komo wu̱ caas yan-no̱m u̱s-ko̱n u̱n ka jin-de o-Urusharima á? ¿Wu̱ u̱n nekne̱ kane̱ ka u̱n sakto̱-o̱ u̱n heet-mo̱ u̱n ye̱ be-de u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir a ke'et ye̱ á?”

22 Amba Shawuru do̱o̱ru̱ ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ Shir u̱r-be̱e̱b ne̱. Wu̱ se̱ngu̱ru̱ 'yons u̱n hur-de u̱n Yahuda-ne̱ ye̱ ro u̱r-she'et o-Damaskus à, wu̱ ro ye̱ m-ru̱re̱ o-nip u̱nze Ye̱so wu̱ ro̱ Kiristi.

Shawuru possote̱ Yahuda-ne̱

23 Bo̱ a nomte̱ u̱t-ho̱ hiin à, Yahuda-ne̱ zo̱ngu̱ru̱ ye̱ hoot Shawuru. 24 Amba wu̱ ho̱gu̱ru̱ ma-to̱ u̱n yo ye̱ co̱ne̱ m-no̱m à. M-te̱t, m-ho̱w ne̱ ye̱ ro u̱n tu u̱n yish u̱n ish-se o-bo̱ remen ye̱ hoot wu̱. 25 Amba m-te̱t yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ deku̱ wu̱, ye̱ kergu̱ntu̱ wu̱ u̱n o̱ ken ish-o̱ u̱n wur-o̱ u̱n o-bo̱ n-me̱ u̱n caari-o̱ o-ko̱o̱r.*

Shawuru waragte̱ o-Urusharima

26 Bo̱ Shawuru wo̱o̱nte̱ o-Urusharima à, wu̱ ma'asu̱ru̱ m-se̱nge̱ wu̱ cu̱wu̱t n-me̱ u̱n mo̱rge̱-de u̱n yan-dor Ye̱so, amba kap mo̱ u̱n ye̱ ho̱gu̱ o-gye̱r u̱n remen ye̱ de̱k wu̱ u̱ntu̱n ko-yan-neke̱-m Ye̱so á. 27 Amba Barnabas deku̱ Shawuru wu̱ heet be-de u̱n yan-To̱m Ye̱so. Wu̱ ru̱ru̱ ye̱ bo̱ Shawuru hyane̱ Wan-Ko̱yan u̱n co̱w à, u̱n bo̱ Wan-Ko̱yan nomo wu̱ u̱t-ma ne̱ à, komo u̱n bo̱ Shawuru ko̱'o̱te̱ jin-u̱r Ye̱so o-Damaskus à, ba o-gye̱r. 28 Bo̱ u̱n kane̱, Shawuru se̱ngu̱ neke̱-mo̱ u̱n wu̱ sak u̱n yan-dor Ye̱so ne̱ o-Urusharima. Wu̱ ro m-ko̱'o̱t u̱n jin-u̱r Wan-Ko̱yan ba o-gye̱r. 29 Komo ma-u̱t se̱ngu̱ wu̱ m-su̱u̱ne̱ u̱n Yahuda-ne̱ yan-ho̱ge̱ u̱t-Girik, wu̱ ma'asu̱ru̱ u̱t-ma u̱n ye̱ ne̱, amba ye̱ se̱ngu̱ hoob-o̱ u̱r-taab ye̱ hoot wu̱. 30 Bo̱ o̱r u̱n wu̱ ne̱ nepte̱ kaane̱ à, ye̱ argu̱ wu̱ m-heet o-Kaseriya. Ka da-de, ye̱ to̱mu̱ wu̱ ha-mo̱ u̱n bo̱-o̱ o-Tarsus.

31 Bo̱ u̱n ka da-o̱ hun-ne̱ kap yan-dor Ye̱so ye̱ ro̱ u̱n dak-to̱ o-Judiya à, o-Gariri ne̱, o-Samariya ne̱, ye̱ kumu she'et-de u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur. Hun-ne̱ yan-dor Ye̱so kumu u̱r-be̱e̱b, u̱n jaab-o̱ u̱t-me̱n ne̱, ye̱ do̱o̱ru̱ u̱t-mo̱o̱r u̱n bu̱-yo u̱n Ku̱kt-o̱ Shir, da-o̱ ye̱ se̱nge̱ u̱r-she'et n-me̱ u̱n gye̱r-o Wan-Ko̱yan à.

Bitrus taasu̱te̱ Iniyas go̱m

32 Bo̱ Bitrus do̱ro̱kte̱ u̱t-dak kap à, komo wu̱ haaru̱ be-de u̱n ka yan-dor Ye̱so ye̱, ye̱ ro u̱r-she'et u̱n bo̱-o̱ o-Ridda à. 33 U̱n ka be-de, wu̱ go̱'o̱nu̱ru̱ u̱n wu̱ ken ne̱t-wu̱ ne̱ jin-de u̱n wu̱ Iniyas, wu̱ ro do̱mb hak-u̱s eer u̱n go̱m-o̱ u̱s-ryam. 34 Bitrus ze̱e̱ru̱ wu̱, “Iniyas, Ye̱so Kiristi taaste̱ go̱m ru. Ine̱, o pus rii-o̱ u̱r-ru̱t o ru.” Ba u̱n rem, Iniyas argu̱ m-ine̱. 35 Kap hun-ne̱ ye̱ ro u̱r-she'et n-me̱ u̱n bo̱-to̱ o-Ridda u̱n Sharo̱n ne̱ hyanu̱ ka wu̱ a taase̱ go̱m à. Ka da-o̱ ye̱ waktu̱nu̱ be-u̱r Wan-Ko̱yan.

Bitrus 'yonste̱ Tabita u̱t-marimar

36 U̱n bo̱-o̱ o-Jopa, wu̱ ken ne'a-wu̱ ro kon wan-neke̱-m Ye̱so jin-de u̱n wu̱ Tabita, wu̱ a m-ze̱e̱ Dorkas à. Ka Dorkas wu̱ ya'aste̱ hi u̱n de u̱n wu̱ sak n-me̱ u̱n no̱m u̱n rii-yo u̱r-bon, komo wu̱ ro u̱n gu u̱n ko̱o̱b-ne̱. 37 U̱n ká da-o̱, wu̱ ru̱kt o-wu̱r, wu̱ maru̱ru̱. Bo̱ ye̱ zorte̱ wu̱ à, ye̱ ne̱ksu̱ u-de u̱n wu̱ u̱n kuke̱-o̱ n-to̱n. 38 Komo bo̱-o̱ o-Ridda ro̱ yow yow u̱n bo̱-o̱ o-Jopa ne̱. Bo̱ yan-dor Ye̱so ho̱gu̱te̱ Bitrus ro kon o-Ridda à, ye̱ to̱mu̱ru̱ hun-ne̱ yoor be-de u̱n wu̱, ye̱ kon wu̱ wu̱ haan be-de u̱n ye̱ ho̱r-m-ho̱r.

39 Bitrus argu̱ m-ine̱ wu̱ neku̱ru̱ u̱n ye̱ ne̱. Bo̱ wu̱ wo̱o̱nte̱ à, ye̱ heetu̱ wu̱ u̱n kuke̱-o̱ n-to̱n. Myet-mo̱ u̱n ne'a-ne̱ ye̱ campo̱ u̱n ye̱ ne̱ merme̱ à, ye̱ e̱su̱ru̱ yow yow u̱n wu̱ ne̱, ye̱ ro u̱s-'wo̱n, ye̱ ro Bitrus m-kute̱ u̱t-matuku, u̱t-gund ne̱ to̱ Dorkas cee ye̱ cin da-o̱ wu̱ rokne̱ u̱n ho̱o̱g à.

40 Bitrus ruutu̱ ye̱ n-do̱ kap u̱n ka kuke̱-o̱, wu̱ kwu̱ktu̱ru̱ wu̱ ko̱n u̱s-ko̱n. Wu̱ byandu̱ru̱ be-de u̱r-u, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Tabita, ine̱.” Wu̱ argu̱ ups u̱n yish. Bo̱ wu̱ hyente̱ Bitrus à, wu̱ argu̱ m-ine̱ wu̱ she'etu̱ru̱. 41 Bitrus tebbu̱ wu̱ o-kom wu̱ guuru̱ wu̱, wu̱ inu̱te̱. Wu̱ agbu̱ yan-dor Ye̱so, u̱n ne'a-ne̱ ye̱ campo̱ u̱n ye̱ ne̱ merme̱ ne̱ à, wu̱ tebbu̱ ye̱ Tabita u̱n ho̱o̱g ne̱. 42 Ka ma-to̱ semu̱ru̱ kap o̱ o-Jopa, hun-ne̱ komo de̱e̱n ye̱ argu̱ m-she̱r be-u̱r Wan-Ko̱yan. 43 Bitrus rewu̱ u̱t-ho̱ de̱e̱n o-Jopa, u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ ken ko-yan-swo̱m-to̱ u̱t-ka to̱ u̱t-gu̱t wu̱, wu̱ a m-ze̱e̱ Simo̱n à.

Bo̱r-u̱s o̱p

Bitrus ne̱ u̱n Ko̱neriyus

1 Wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro kon u̱n bo̱-o̱ o-Kaseriya jin-de u̱n wu̱ Ko̱neriyus. Wu̱ ro ko-caari-wu̱ u̱n karma-ne̱ wu̱ u̱n Roma-ne̱ wu̱ u̱n bu̱u̱g-de u̱n karma-ne̱ de a m-aag Bu̱u̱g-de o-Itariya à. 2 Wu̱ co̱no̱g Shir u̱n hur-u̱r gaan, komo wu̱ ro “Wan-se̱ps u̱n Shir,”* kap u̱n yakar-ye̱ u̱n wu̱ ne̱. Wu̱ ro m-se̱nge̱ de̱e̱n be-de u̱n gwu̱-o̱ u̱n Yahuda-ne̱ ye̱ ro̱ ko̱o̱b-ne̱ à, komo ko̱ de ke ho̱-de wu̱ ro u̱s-ko̱n be-de Shir. 3 De ken ho̱-de, hohond-mo̱ u̱n kwo̱m-u̱s tet-se m-rim, wu̱ hyanu̱ru̱ wan-to̱m-wu̱ Shir cas n-te̱ u̱t-hyangan. Wan-to̱m-wu̱ Shir haante̱ be-de u̱n wu̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ko̱neriyus!”

4 Ko̱neriyus tuuru̱ wu̱ yish gye̱r-o-gye̱r, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Wa-u̱t-Go̱s, ¿yan yo ne̱?”

Wan-to̱m-wu̱ Shir ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ko̱n-u̱s ru se u̱n gwu̱-o̱ u̱n ko̱o̱b-ne̱ ne̱ se wo̱ m-no̱m à, se wo̱o̱g be-de Shir, rem-se m-baks se komo be-de u̱n Shir. 5 To̱m hun-ne̱ m-mo̱ka ha-mo̱ o-Jopa ye̱ agante̱ Simo̱n, wu̱ a m-aag Bitrus à. 6 Bitrus she'ete̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ ken ne̱t-wu̱ jin-de u̱n wu̱ komo Simo̱n, wan-swo̱m-to̱ u̱t-ka. Hur-o̱ u̱n wu̱ ro̱ n-riib m-sa à.”

7 Bo̱ wan-to̱m-wu̱ Shir ka wu̱ nomo wu̱ u̱t-ma aragte̱ à, Ko̱neriyus agnu̱ gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱n yoor, u̱n wu̱ ken ko-karma-wu̱ ne̱ wu̱ she̱re̱ u̱n Shir n-me̱ u̱n ka ye̱ ro̱ wu̱ u̱n nome̱ m-se̱nge̱ u̱r-ho̱ bi à. 8 Bo̱ wu̱ komoste̱ ye̱ m-ru̱re̱ u̱n ko̱yan kap à, wu̱ to̱mu̱ru̱ ye̱ ha-mo̱ o-Jopa.

9 Bo̱ ish geste̱ à, ho̱-u̱r ro yow yow u̱r-hi ne̱, gu̱w-ne̱ Ko̱neriyus ro̱ u̱r-hew. Da-o̱ ye̱ wo̱o̱ne̱ yow yow u̱n bo̱-o̱ o-Jopa ne̱ à, Bitrus daaru̱ n-to̱n o-kuke̱, wu̱ nomot u̱s-ko̱n. 10 Me̱r shipi wu̱, har wu̱ cu̱n wu̱ re̱ yo ken rii-yo. Amba bo̱ a ro u̱n ma-to̱ u̱n no̱m u̱n rii-yo m-re̱ à, wu̱ hyanu̱ u̱t-hyangan. 11 Wu̱ hyanu̱ To̱n-o shir tiksu̱te̱, o̱ ken rii-o̱ o̱ ro m-kergu̱ne̱ u̱ntu̱n u̱n caari-o̱ o-gwo̱do̱. A o̱ m-kyergu̱nte̱ n-dak u̱n pa'aso-to̱ u̱n o̱ ne̱ u̱t-nass. 12 N-me̱ u̱n o̱, ko̱yan go̱n gu̱t-de, de ro kon. Ye̱ u̱n na-u̱s nass ro̱ ko̱n, u̱n ye̱ ro̱ m-nak o-uub ne̱ à, u̱n ye̱ge̱-no ye̱ u̱t-ko̱t ne̱. 13 Wu̱ ho̱gu̱ru̱ o̱ ken co̱r-o̱ ze̱e̱g wu̱, “Bitrus, ine̱, o pen, o ti.”

14 Amba Bitrus ze̱e̱ru̱, “Ay! Wan-Ko̱yan o̱, me̱ we̱t m-ti m-ap mo̱ karamsa-o Mosa ze̱e̱ a ti á.”

15 Wu̱ dooru̱ ho̱ge̱ u̱n co̱r-o ayoore̱-o̱, o̱ ze̱e̱g, “Rii-yo Shir no̱me̱ ba m-ku̱ko̱p à, taase o eeg yo rii-yo m-ku̱ko̱p.”

16 Bo̱ korte̱ kaane̱ so̱-o o-tet à, da-o gaan ka saw-to̱ argu̱ m-da n-To̱n shir ba m-rem.

17 Bitrus ro o-ryegen de̱e̱n, wu̱ ro m-ze̱e̱ ko̱yan yo ka hyangan-to̱ kute̱ wu̱. Ka hun-ne̱ ye̱ Ko̱neriyus to̱mne̱ à wo̱o̱nu̱ru̱. Ye̱ citu̱ru̱ hun-ne̱ be-de hur-o Simo̱n ro̱ à. Ye̱ hyanu̱ru̱ o-hur, ye̱ ro eso eso u̱n ish. 18 Ye̱ ro m-ko̱'o̱t o-ish, ye̱ ro o-cot, “¿Ko̱ Simo̱n wu̱ a m-aag Bitrus à comsu̱te̱ kane̱?”

19 Cin Bitrus ro u̱n barag-se u̱n ka hyangan-to̱, Ku̱kt-o̱ Shir ze̱e̱ru̱ wu̱, “Hun-ne̱ ne̱n tet ye̱ ka kane̱ u̱n hoob-o ru. 20 Ine̱, o kerge̱ ho̱r-m-ho̱r, o do̱ru̱ ye̱. Taase o ho̱ge̱ o-gye̱r á, remen me̱ to̱mbu̱ ye̱.”

21 Bitrus kyergu̱ru̱, wu̱ neku̱ru̱ be-de u̱n ka hun-ne̱ ye̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Me̱ wu̱ no̱ o-hoob. ¿Yan yo hantu̱ no̱?”

22 Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Wu̱ ken ko-caari-wu̱ u̱n ko-karma-wu̱ u̱n Roma-ne̱ wu̱, jin-de u̱n wu̱ Ko̱neriyus, wu̱ to̱mnu̱ te̱. Wu̱ kashi u̱n ne̱t-wu̱, ‘Wan-se̱ps u̱n Shir.’† Ka wu̱ kap o̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Yahuda ro̱ m-rwo̱r u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ u̱t-kashi à. Wu̱ wu̱, wu̱ ken wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ ba m-ku̱ko̱p wu̱ rwo̱'e̱ wu̱ to̱mo̱nte̱ o habe̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱, wu̱ ho̱gu̱té̱ to̱ o he m-ce̱p à.” 23 Bitrus agnu̱ru̱ ye̱, wu̱ ya'aru̱ ye̱ be-de m-rew.

Bitrus u̱n hur-o Ko̱neriyus

Bo̱ ish geste̱ à, Bitrus inu̱ru̱, wu̱ neku̱ru̱ u̱n ye̱ ne̱. Ye̱ ken yan-dor Ye̱so ye̱ komo yan-bo̱-o̱ o-Jopa ye̱ shiiru̱ wu̱. 24 Gas-o̱ ish komo ye̱ co̱wu̱ru̱ o-Kaseriya. Ko̱ n-ga ma Ko̱neriyus hwo̱o̱g ye̱a heesu̱ne̱, har wu̱ agbu̱ru̱ o̱r u̱n wu̱ ne̱ kap u̱n nay-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱. 25 Bitrus ro m-co̱w o-hur, Ko̱neriyus 'wo̱ssu̱ru̱ wu̱. Wu̱ he̱e̱ru̱ u̱n na-se u̱n Bitrus, wu̱ kwu̱ktu̱ wu̱. 26 Amba Bitrus ze̱e̱ru̱ wu̱ ine̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ine̱! Ai, me̱ ma ne̱t-wu̱.”

27 Bitrus ro u̱t-ma u̱n wu̱ ne̱, wu̱ co̱wu̱ru̱ wu̱ 'wo̱ssu̱ru̱ hun-ne̱ de̱e̱n mo̱rgu̱te̱. 28 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ u̱n hi u̱n no̱, no̱ nepste̱ u̱nze u̱depe̱ ko-Yahuda mo̱sse̱ u̱r-hi ko̱ ne̱ wu̱ gas, ko̱ ha u̱r-hamat be-de u̱n ne̱t-wu̱ ro̱ ko-Yahuda á. Amba Shir ze̱e̱g taase u̱m zee ne̱t, ‘Shir a go̱ks wo̱ á.’ 29 Remen kaane̱, bo̱ a to̱mbe̱ u̱m haan à, me̱ zee ay á. To̱, m-mo̱ka u̱m co̱no̱g u̱m nep rii-yo rwo̱'e̱ no̱ agantu̱ me̱ à.”

30 Ko̱neriyus ze̱e̱ru̱, “Ho̱-u̱t nass-to̱ arge̱ à, go̱n ka da-o̱, kwo̱m-u̱s tet-se m-rim me̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n hur-o re. Wu̱ ken ne̱t-wu̱ wo̱o̱nu̱ru̱ wu̱ e̱su̱ u̱n co re. Saw-to̱ wu̱ co̱pe̱ à, to̱ m-cu̱cas to̱ m-so̱k ne̱. 31 Ka ne̱t-wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘Ko̱neriyus, a go̱kste̱ ko̱n-u̱s ru, ka ko̱o̱b-ne̱ ye̱ wo̱ m-gu komo à, ka ma-to̱ a wakte̱ rii-yo m-baks be-de Shir. 32 Remen kaane̱, to̱m ha-mo̱ o-Jopa a agan Simo̱n, wu̱ a m-aag Bitrus à, wu̱ comse̱ u̱n hur-o Simo̱n wan-swo̱m-to̱ u̱t-ka, wu̱ hur-o̱ u̱n wu̱ ro̱ n-riib m-sa à.’ 33 O̱ rwo̱'e̱, u̱m to̱mbu̱te̱ a agan wo̱, komo no̱mo̱g u̱r-bon bo̱ o haane̱ à. To̱, te̱ myet te̱ mo̱rgu̱te̱ u̱n co-o̱ Shir, remen te̱ raksté̱ kap o̱ u̱n yo Shir Wan-Ko̱yan ze̱e̱ wo̱ à.”

Bitrus ko̱'o̱tte̱ u̱t-ma u̱n hur-o Ko̱neriyus

34 Bitrus ciru̱ ye̱ nome̱ u̱t-ma, wu̱ zee, “O-nip, m-mo̱ka u̱m cire̱ m-nap Shir ro̱ u̱n kute̱ u̱n hun-ne̱ m-koos á.‡ 35 Amba wu̱ ro̱ m-go̱ks u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n ko̱ o̱ ke dak-o̱ bo̱ u̱n wu̱ ro̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n gye̱r-o̱ u̱n wu̱ à, komo u̱n ko̱wan wu̱ no̱me̱ kashi rii ne̱ à. 36 No̱ nepste̱ to̱m-o̱ wu̱ to̱mnu̱nte̱ hun-ne̱ ye̱ o-Isra à. Shir ya'ag te̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ rwo'e̱ na she'et-de ba u̱t-ween u̱n Shir ne̱ à. Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ u̱n bu̱-o Ye̱so Kiristi, komo wu̱ ro̱ Wan-Ko̱yan be-de u̱n ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱. 37 No̱ nepste̱ bo̱ ka ma-to̱ seme̱ kap o̱ n-me̱ de u̱n dak-o̱ o-Judiya à, cir-mo̱ n-me̱ o-Gariri wu̱ shi'ine̱, da-o̱ Yohana ko̱'o̱te̱ ma-to̱ u̱n yo'os-de hun-ne̱ m-ho̱ à. 38 No̱ nepste̱ Shir daage̱ Ye̱so wu̱ o-Nazaret, bo̱ Shir ya'ase̱ wu̱ Ku̱kt-o̱ Shir à, komo u̱r-be̱e̱b ne̱. Remen Shir ro mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱, wu̱ se̱ngu̱ m-pa wu̱ ro u̱n no̱m u̱n se̱nge̱-mo̱ m-so̱k, wu̱ ro u̱n taase̱ u̱n kap ye̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t shipe̱ à, go̱m-se u̱n ye̱.

39 “Te̱ ro̱ yan-swo̱-se u̱n wu̱ komo te̱ hyanag u̱n yish te̱ kap o̱ u̱n rii-yo Ye̱so no̱me̱ n-dak o̱ o-Judiya à, komo o-Urusharima ne̱. O̱ ye̱ hootu̱ wu̱ n-te̱ u̱n to̱n-o̱ cik-o̱ o-kan. 40 Amba Shir 'yonsu̱ wu̱ u̱n ho̱-u̱r atette̱-de, komo wu̱ rwo'u̱ru̱ ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ hyenet wu̱. 41 Wu̱ rwu̱u̱n be-de u̱n myet o̱ u̱n hun-ne̱ á, se̱ be u̱n te̱ ye̱ Shir daage̱ cin n-ga remen te̱ waktu̱té̱ ya-o-so̱ro̱g à. Te̱ re̱e̱g, te̱ su̱ be-u̱r gaan u̱n wu̱ ne̱, da-o̱ wu̱ ine̱ u̱t-marimar à. 42 Shir rwo̱'o̱g te̱ komo te̱ ko̱'o̱té̱ hun-ne̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m, komo te̱ ru̱r u̱nze Ye̱so wu̱ Shir rwo̱'e̱ wu̱ wakte̱ wan-piishe̱ u̱n yan-ho̱o̱g u̱n margan-ne̱ ne̱ u̱t-ma. 43 Kap o̱ u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ye̱ nomoste̱ u̱t-ma u̱n wu̱ u̱nze u̱n jin-de u̱n wu̱ o̱ kap o̱ u̱n wu̱ she̱re̱ be-de u̱n wu̱ à, he kum u̱n soks u̱t-ba'as.”

Ye̱ ro ya-Yahuda-ne̱ á,
a ya'ag ye̱ Ku̱kt-o̱ Shir

44 Bitrus ro u̱n rwo̱r u̱t-ma, Ku̱kt-o̱ Shir argu̱ m-cire̱ u̱n hi-de u̱n kap o̱ u̱n bo̱ u̱n ye̱ ro m-ho̱ge̱ u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ à. 45 Yahuda-ne̱ ye̱ a ko̱e̱ à, yan-dor Ye̱so, ye̱ nekne̱ u̱n Bitrus ne̱ à, ye̱ bo̱pu̱ nu-se u̱n ye̱ u̱n hyan-o̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, ye̱ ma ye̱ kumug yar-mo̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir. 46 Remen ye̱ ho̱gu̱te̱ ye̱ m-te̱pe̱r u̱n rem-u̱t ho̱r-to̱, komo ye̱ ro u̱n se̱ke̱mse̱ u̱n Shir.

Ka da-de Bitrus ze̱e̱ru̱, 47 “¿Wu̱ ken wu̱ ro̱ ko̱n wu̱ he m-we̱n a yo'os ka hun-ne̱ ye̱ m-ho̱? Ai, ye̱ ma ye̱ kumuste̱ Ku̱kt-o̱ Shir bo̱ te̱ kume̱ à.” 48 Bitrus rwo̱'u̱ru̱ a yo'os ye̱ m-ho̱ n-me̱ u̱n jin-u̱r Ye̱so Kiristi. Ka da-de ne̱, ye̱ ko̱nu̱ wu̱ wu̱ do̱o̱be̱ ya u̱n ho̱ hiin be-de u̱n ye̱.

Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan

Bitrus nomote̱ yan-dor Ye̱so u̱t-ma

1 O-da hiin ka ma-to̱ wo̱o̱ru̱ yan-To̱m Ye̱so u̱n ye̱ ken yan-dor Ye̱so ye̱ ne̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya u̱nze ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á go̱kste̱ Ma-to̱ Shir. 2 Bo̱ Bitrus heete̱ o-Urusharima à, ye̱ ken se̱k-ye̱ ye̱ u̱n Yahuda-ne̱ ye̱ yan-dor Ye̱so, ye̱ e̱se̱ be-de u̱n jor-se u̱r-ko̱ à, ye̱ te̱pru̱ru̱ wu̱. 3 Ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Remen yan o̱ o wo̱tte̱ be-de yan-ba-u̱t-ko̱, har o reet rii-yo m-re̱ be-u̱r gaan u̱n ye̱ ne̱?”

4 Bitrus ciru̱ ye̱ nome̱ u̱t-ma cas cas, wu̱ zee: 5 “Me̱ u̱n bo̱-o̱ o-Jopa me̱ u̱s-ko̱n, u̱m hyanu̱ u̱t-hyangan. U̱m hyanu̱ o̱ ken rii-o̱ m-kyergu̱ne̱ u̱ntu̱n caari-o̱ o-gwo̱do̱. A kyergu̱ntu̱te̱ o̱ n-To̱n shir, pa'aso-to̱ u̱n o̱ u̱t-nass, o̱ wo̱o̱nu̱ yow yow u̱n me̱ ne̱. 6 Bo̱ u̱m gu̱ttu̱ o̱ m-so̱k ne̱ à, u̱m hyanu̱ gu̱t-to̱ u̱n na-u̱s nass, u̱n rii-ye̱ u̱t-ko̱t ne̱, u̱n ye̱ ro̱ m-ja ne̱ à, komo u̱n ye̱ge̱-no ye̱ u̱t-ko̱t ne̱ n-me̱. 7 U̱m ho̱gu̱ru̱ o̱ ken co̱r-o̱ ze̱e̱g me̱, ‘Bitrus, ine̱, o pen, o ti.’

8 “Amba u̱m ze̱e̱ru̱, ‘Ay! Wan-Ko̱yan o̱, yo karamsa-o Mosa ze̱e̱ a ti á, me̱ we̱t yo m-he̱'e̱dbe̱ u̱n nu re á!’

9 “Ka co̱r-o̱ shasu̱ru̱ n-To̱n shir o̱ no̱mu̱ u̱t-ma ayoore̱-o̱, o̱ zee, ‘Rii-yo Shir no̱me̱ a reet à, taase o zee yo rii-yo m-ku̱ko̱p.’ 10 Bo̱ korte̱ kaane̱ so̱-o̱ tet à, ka da-de, a deku̱ ka rii-o̱ n-To̱n shir.

11 “U̱n hohond-mo̱ u̱n ka da-o̱, hun-ne̱ tet e̱su̱ru̱ u̱n ish-o̱ u̱n hur-o̱ u̱m rotte̱ à, a u̱n to̱mo̱n ye̱ be u̱n de rwu̱u̱n-mo̱ o-Kaseriya. 12 Ku̱kt-o̱ Shir ze̱e̱ru̱ me̱ u̱m dooru̱ ye̱, taase u̱m kutu ye̱ m-koos á. Kà o̱r re ne̱ ye̱ ne̱n cind ye̱, komo ye̱ shinu̱ me̱, har te̱ co̱wu̱ u̱n hur-o̱ u̱n ka ne̱t-wu̱. 13 Wu̱ argu̱ te̱ m-ru̱re̱ bo̱ wu̱ hyane̱ wan-to̱m-wu̱ Shir e̱ks u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ à. Wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘To̱m ha-mo̱ o-Jopa a agan Simo̱n, wu̱ a m-aag Bitrus à. 14 Wu̱ he wo̱ hante̱ u̱n to̱m-o̱ o hette̱ kum u̱n gwu̱ à, wo̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n hur-o ru ne̱ kap.’

15 “Cir-mo̱ ka u̱m cire̱ ye̱ nome̱ u̱t-ma. Ku̱kt-o̱ Shir argu̱ ye̱ m-he̱'e̱n, hond hond bo̱ o̱ he̱'e̱nu̱ na u̱r-takan à. 16 U̱m baksu̱ ma-u̱t Wan-Ko̱yan, bo̱ wu̱ ze̱e̱, ‘Yohana yo'oste̱ hun-ne̱ m-ho̱, amba no̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir a he no̱ m-yo'os.’* 17 To̱, u̱rege̱ Shir ya'ag ye̱ m-yar hond hond u̱n mo̱ ma na ne̱, da-de a she̱re̱ u̱n Wan-Ko̱yan Ye̱so Kiristi, me̱ bo'os u̱m we̱n Shir á!”

18 Bo̱ Yahuda-ne̱ yan-dor Ye̱so ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, ye̱ taagu̱ bo̱ ye̱ he m-ze̱e̱ à, ye̱ bo̱mu̱ Shir. Ye̱ ma'asu̱ru̱ m-ze̱e̱, “Ashi, har u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, Shir nomsu̱te̱ ye̱ co̱w-yo m-waktu̱ne̱ be-de u̱n wu̱ u̱n yo u̱n kum m-ho̱o̱g ne̱.”

Hun-ne̱ yan-dor Ye̱so
u̱n bo̱-o̱ o-Antakiya

19 Da-o̱ mar-m Istipanus kore̱ à, ye̱ ken yan-dor Ye̱so ye̱ de̱e̱n ye̱ argu̱ru̱ m-caage̱ remen ka range̱-o̱ ine̱ à. Ye̱ ken ye̱ neku̱ru̱ har ha-mo̱ u̱n dak-to̱ o-Pinikiya o-Sayipurus† ne̱, u̱n bo̱-o̱ o-Antakiya ne̱. Ye̱ ro̱ u̱n yoos-de u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m, amba be-de u̱n Yahuda-ne̱ cot.‡ 20 Amba ye̱ ken yan-dor Ye̱so ye̱ ro kon so̱ o-Sayipurus, o-Kire̱ni ne̱, ye̱ neke̱ bo̱-o̱ o-Antakiya ye̱ nomote̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á u̱t-ma, ye̱ ro ye̱ u̱n nome̱ u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ ma Ye̱so Wan-Ko̱yan. 21 Be̱e̱b-de Shir ro mo̱sse̱ u̱n ye̱ ne̱, har hun-ne̱ de̱e̱n she̱re̱g be-de Shir. Ye̱ argu̱ m-warag ye̱ ma Wan-Ko̱yan.

22 Ma-to̱ u̱n rii-yo ko̱re̱ o-Antakiya à, to̱ wo̱o̱ru̱ u̱n to̱-to̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor Ye̱so ye̱ ro o-Urusharima à. Hun-ne̱ yan-dor Ye̱so komo ye̱ to̱mu̱ru̱ Barnabas ha-mo̱ u̱n re̱e̱no̱ o-Antakiya.

23 Bo̱ wu̱ wo̱o̱nte̱ à, wu̱ hyanu̱ru̱ komo so̱k-mo̱ Shir nomo ye̱ à. Wu̱ no̱mu̱ru̱ o-zak. Wu̱ doo ye̱ kap jaab-o̱ u̱t-me̱n u̱nze ye̱ ma'as m-she̱r ne̱ n-me̱ u̱n Wan-Ko̱yan u̱n hur-u̱r gaan. 24 Barnabas komo kashi u̱n ne̱t-wu̱, shiishe̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir m-she̱r ne̱. Hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ argu̱ m-waktu̱ne̱ be-u̱r Wan-Ko̱yan.

25 Bo̱ u̱n kane̱ Barnabas argu̱ m-neke̱ o-Tarsus remen wu̱ ho̱bo̱nté̱ Shawuru. 26 Bo̱ wu̱ hyantu̱ wu̱ à, wu̱ hantu̱ru̱ wu̱ o-Antakiya. Hak u̱r-bir, ye̱ m-mo̱rge̱ u̱n hun-ne̱ ne̱ yan-dor Ye̱so, ye̱ ro u̱n yoose̱ u̱n hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱. Kaane̱ u̱n bo̱-o o-Antakiya o̱ a ce̱te̱ m-aag u̱n yan-neke̱-m Ye̱so u̱n ka jin-de “Kiristi-ne̱.”

27 To̱, u̱n ka da-o̱ ye̱ ken yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ye̱ haante̱ o-Antakiya rwu̱u̱n-mo̱ o-Urusharima. 28 Wan-gaan be-de u̱n ye̱, jin-de u̱n wu̱ Agabus, wu̱ inu̱ru̱ eso. Wu̱ no̱mu̱ru̱ u̱t-ma u̱n be̱e̱b-de o-Ku̱kt u̱nze a nom o̱ ken caari-o̱ u̱n me̱r-o̱ u̱n ho̱no o-dak kap (To̱ ka komo to̱ no̱mo̱g u̱n da-o̱ ko-Gwo̱mo Sisar Karadiyos no̱me̱ gwo̱mo-to̱ u̱n dak-to̱ o-Roma kap à).§ 29 Yan-neke̱-m Ye̱so kupsu̱ u̱t-ma u̱nze ye̱ tomte̱ o̱r re u̱n ye̱ ne̱ gwu̱ ye̱ ro̱ n-me̱ dak-o̱ o-Judiya à, ko̱ wu̱ ke ho̱n u̱n 'wo̱ns-mo̱ u̱n wu̱. 30 Ye̱ no̱mu̱ kaane̱, ye̱ to̱mu̱ru̱ yar-mo̱ m-gu u̱n hun-ne̱ yan-dor Ye̱so o-Judiya u̱n bu̱-yo u̱n kom-u̱t se̱k-ye̱ Barnabas ne̱ u̱n Shawuru.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor

A doog rangse̱ u̱n hun-ne̱
yan-dor Ye̱so

1 U̱n ka da-o̱ ko-Gwo̱mo Here̱ [Agirippa] wu̱ ciru̱ rangse̱ u̱n ye̱ ken ye̱ be-de u̱n hun-ne̱ yan-dor Ye̱so. 2 Here̱ rwo̱'o̱g a ho Yakubu, (heno Yohana), o-magay. 3 Bo̱ wu̱ hyente̱ Yahuda-ne̱ ho̱gu̱te̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n rii-yo wu̱ no̱me̱ à, wu̱ shipi Bitrus u̱n cen wu̱. A u̱n no̱m to̱ ka u̱n da-o̱ u̱n Biki-o̱ u̱t-Buro̱di to̱ ba m-Yist. 4 Bo̱ Here̱ shipte̱ Bitrus à, wu̱ cu̱wtu̱ wu̱ u̱n kur-o̱ m-ke'et u̱n kom-to̱ u̱n karma-ne̱ o̱p u̱n cind [16] ye̱ eret wu̱. Wu̱ ro o-sakto̱ wu̱ hantu̱tu̱ wu̱ n-me̱ u̱n hun-ne̱ wu̱ piishitu̱ Bitrus u̱t-ma a komse̱ Biki-o̱ m-Pas.*†

5 Bo̱ Bitrus rotte̱ n-me̱ u̱n kur-o̱ m-ke'et à, yan-dor Ye̱so se̱ngu̱ u̱s-ko̱n be-de Shir remen wu̱.

Bitrus po̱ssu̱te̱ be-de u̱n kur-o̱ m-ke'et

6 U̱n ka te̱t-mo̱ rii-yo Here̱ piishite̱ Bitrus u̱t-ma, Bitrus komo wu̱ ro gego n-te̱ kwo̱m-u̱t yoor. Wu̱ ro m-rew n-te̱te̱ o̱ u̱n karma-ne̱ ne̱n yoor. Yan-'er-de u̱n kur-o̱ m-ke'et komo ye̱ zu̱pste̱ ish ye̱ ro u̱r-'er. 7 Da-o gaan, wu̱ ken wan-to̱m-wu̱ Wan-Ko̱yan wu̱ rwu̱u̱nu̱ru̱, mo̱ ken cecar-mo̱ caraksu̱ ka kuke̱-o̱. Ka da-de ka wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ ci'u̱ru̱ Bitrus n-riib wu̱ 'yonsu̱ru̱ wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ine̱ ku̱sse̱.” Komo ka kwo̱m-to̱ argu̱ m-porme̱ u̱n kom-u̱t Bitrus.

8 Wan-to̱m-wu̱ Shir ze̱e̱ru̱ Bitrus, “Co̱p matuku u̱n du, komo o cu̱p ka'ante̱-u̱t ru.” Wu̱ nomu̱ru̱ kaane̱. Wan-to̱m-wu̱ Shir ze̱e̱ru̱ wu̱, “Yap gwo̱do̱-o ru, o do̱nd me̱.” 9 Bitrus argu̱ m-rwu̱u̱n wu̱ do̱ru̱ wu̱. Wu̱ nap u̱nze ka rii-yo wan-to̱m-wu̱ Shir ro m-no̱m à, nip-o̱ á, wu̱ hyene̱ wu̱ zee bo-o̱ re̱ wu̱. 10 Bo̱ ye̱ arge̱ yan-'er-de ye̱ u̱r-takan u̱n ye̱ u̱r-bu̱ste̱ ne̱ à, ye̱ wo̱o̱ru̱ ish-o̱ o-kwo̱m o̱ u̱n co̱w-mo̱ o-bo̱. Ka ish-o̱ komo o̱ tikshiru̱ u̱n hi u̱n de u̱n o̱. Ye̱ argu̱ m-ru. Wo̱o̱n-mo̱ ka ye̱ wo̱o̱ne̱ u̱n yo ken co̱w-yo bo̱ ye̱ ro m-neke̱ à, da-o gaan wan-to̱m-wu̱ Shir argu̱ m-e̱ge̱.

11 Ka da-de Bitrus mu̱u̱nu̱ru̱ u̱n we̱e̱r-se u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “O-nip, m-mo̱ka u̱m nak u̱nze Wan-Ko̱yan-wu̱ to̱mne̱ wan-to̱m-wu̱ gu me̱ u̱n kom-u̱t Here̱, komo u̱n kap o̱ u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱ ne̱, to̱ Yahuda-ne̱ ro̱ o-sakto̱ ye̱ nomotu̱ me̱ à.”

12 Bo̱ Bitrus nepte̱ u̱n kaane̱ ne̱ à, wu̱ haaru̱ u̱n hur-o Meri, inu Yohana Markus,‡ be-de hun-ne̱ mo̱rge̱ de̱e̱n ye̱ ro u̱s-ko̱n à. 13 Bo̱ Bitrus raste̱ ish-o̱ u̱n pyo à, wu̱ ken wan-ne'a-wu̱, wu̱ ro m-se̱nge̱ u̱n ka hur-o̱ à, jin-de u̱n wu̱ Roda wu̱ haanu̱ru̱ wu̱ hyenet ko̱ wan wu̱ à. 14 Bo̱ wu̱ ho̱gu̱te̱ co̱r Bitrus à, wu̱ wargu̱ru̱ n-me̱ o-rek remen wu̱ ru̱ru̱te̱ ye̱. Amba wu̱ baks m-tiks u̱n ish á remen o-zak. Wu̱ ru̱ru̱ ye̱ u̱nze Bitrus wu̱ ka u̱n ish-o̱ u̱n pyo eso. 15 Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Zu̱ngo̱-o̱ wo̱tte̱!”

Wu̱ ne̱ wu̱ se̱ngu̱ m-ze̱e̱, “Bitrus wu̱ ge̱.”

Ye̱ ne̱ ye̱ ze̱e̱ru̱, “Wan-to̱m-wu̱ Shir-wu̱ u̱n wu̱ wu̱ o̱!”

16 Bitrus se̱ngu̱ m-ko̱'o̱t u̱n ish. Bo̱ ye̱ tikshte̱ à, ye̱ hyanu̱ru̱ wu̱, ye̱ bo̱pu̱ nu-se u̱n ye̱. 17 Wu̱ nomu̱ ye̱ o-napa o-kom ye̱ rest temb. Ka da-de wu̱ ru̱ru̱ ye̱ bo̱ Wan-Ko̱yan rwu̱ntu̱ wu̱ n-me̱ u̱n kur-o̱ m-ke'et à. Komo wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ru̱ru̱ no̱ Yakubu u̱n hen-ne̱ ne̱ ye̱ kuse̱ à ka ma-to̱.” Ka da-de wu̱ inu̱ru̱ wu̱ neku̱ru̱ de ken be-de.

18 Bo̱ ish geste̱ à, rwu̱k-mo̱ u̱r-hur mo̱ ine̱ be-de u̱n karma-ne̱ à, ba hiin o̱ á, u̱n remen rii-yo kume̱ Bitrus à. 19 Bo̱ Here̱ ho̱btu̱ wu̱ à, wu̱ kum wu̱ á. Wu̱ se̱ngu̱ru̱ ye̱ m-cit u̱s-cot remen wu̱ hyenet o-nip, wu̱ ze̱e̱ru̱ a hoom ye̱.

Mar-m Here̱

Bo̱ u̱n to̱ Here̱ inu̱ru̱ dak-o̱ o-Judiya, wu̱ neku̱ru̱ o-Kaseriya, wu̱ no̱mu̱ru̱ yan-ho̱ re̱e̱no̱. 20 U̱n ka da-o̱, Here̱ ro u̱n ryaab-se u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Taya u̱n ye̱ o-Sidon ne̱ de̱e̱n. Ye̱ haanu̱ru̱ be-u̱r Here̱ u̱n hur-de u̱n ye̱ u̱r-gaan, komo ye̱ ho̱o̱bu̱ru̱ o-so̱ro̱g be-u̱r Birastus wan-co-o̱ pyo-o ko-Gwo̱mo, wu̱ ne̱ wu̱ deku̱ ma-to̱ u̱n ye̱ wu̱a gu ye̱. Ka da-de ye̱ haaru̱ be-u̱r Here̱, ye̱ ho̱o̱bu̱ wu̱ she'et-de ba u̱t-ween, remen dak-o̱ u̱n ka ko-Gwo̱mo-wu̱ ye̱ rotte̱ u̱r-be̱e̱b, remen o̱ ye̱tte̱ u̱n kum u̱n rii-yo m-re̱.

21 Ho̱-de a hongse̱ à, Here̱ co̱pu̱ saw-to̱ u̱n wu̱ to̱ u̱t-gwo̱mo, wu̱ she'etu̱ru̱ u̱n de̱e̱g-o̱ u̱t-gwo̱mo, wu̱ nomu̱ ye̱ u̱t-ma. 22 Bo̱ bu̱u̱g-de hun-ne̱ ho̱gu̱te̱ wu̱ à, ye̱ 'yonsu̱ u̱s-co̱r. Ye̱ ma'asu̱ru̱ m-ze̱e̱, “Ho̱gu̱ no̱ wu̱ ka ha! Co̱r-o̱ u̱n o̱ ken shir-o̱ o̱, o̱ u̱n ne̱t o̱ á!” 23 Da-o gaan, wu̱ ken wan-to̱m-wu̱ Wan-Ko̱yan wu̱ wo̱su̱ Here̱, remen wu̱ yagu̱te̱ se̱ke̱mse̱ u̱n Shir. Ye̱ge̱-zwo̱ se̱ngu̱ wu̱ m-re̱ har wu̱ maru̱ru̱.

24 Ma-to̱ Shir se̱ngu̱ re̱ co komo, to̱ se̱ngu̱ m-no̱m de̱e̱n.

25 Da-o̱ Barnabas ne̱ u̱n Shawuru komse̱ se̱nge̱-mo̱ a rwo̱'u̱ ye̱ m-no̱m à, ye̱ jo'onu̱ru̱ so̱ o-Urusharima. Bo̱ ye̱ jo'onte̱ à, ye̱ neknu̱ru̱ u̱n Yohana Markus.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet

A dak komo a tom
Barnabas ne̱, u̱n Shawuru

1 To̱, be-de u̱n hun-ne̱ yan-dor Ye̱so ye̱ ro o-Antakiya à, ye̱ ken yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ye̱ ro kon u̱n yan-Yoos-de u̱n Ma-to̱ Shir ne̱. Ye̱ ro:

Barnabas, u̱n

Simo̱n ne̱ (wu̱ a m-aag Rim-wu̱ à), u̱n

Rushiyos ne̱ (ko-ya-o-Kire̱ni), u̱n

Manayen ne̱ (wu̱ bo̱'o̱se̱ be-u̱r gaan u̱n Here̱ [Atipas] ne̱ à), komo u̱n

Shawuru ne̱.

2 Da-de ye̱ ro Wan-Ko̱yan u̱n nome̱ u̱r-bo̱ngo̱n à, komo ye̱ ro u̱n nom o-swo̱o̱t. Ku̱kt-o̱ Shir ze̱e̱ru̱, “Hu̱ssu̱ me̱ no̱ Barnabas ne̱, u̱n Shawuru remen se̱nge̱-mo̱ u̱m agu̱ ye̱ ye̱ nom à.” 3 Bo̱ ye̱ nomoste̱ o-swo̱o̱t u̱s-ko̱n ne̱ à, ye̱ ru̱'u̱ru̱ Barnabas ne̱, u̱n Shawuru kom-to̱ o-kwu̱m, ye̱ sarru̱msu̱ ye̱.

Barnabas ne̱, u̱n Shawuru o-Sayipurus

4 Barnabas ne̱, u̱n Shawuru komo, Ku̱kt-o̱ Shir to̱mu̱ru̱ ye̱. Ye̱ neku̱ru̱ o-Sarukiya, komo re̱e̱no̱ ye̱ co̱we̱ hat-o̱ m-ho̱ ha-mo̱ o-Sayipurus.* 5 Bo̱ ye̱ wo̱o̱te̱ o-Saramis à, ye̱ ko̱'o̱te̱ Ma-to̱ Shir u̱n kuke̱-to̱ Yahuda-ne̱ to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. Yohana komo wu̱ ro mo̱sse̱ u̱n ye̱ ne̱, wu̱ ro ye̱ m-gu.

6 Bo̱ ye̱ tu̱wu̱su̱te̱ u̱t-bo̱ u̱n ka dak-o̱ ho̱-m rigimse̱ kap à, ye̱ wo̱o̱ru̱ bo̱-o̱ o-Bapo̱s. Ye̱ go'onu̱ru̱ u̱n wu̱ ken ko-Yahuda-wu̱ ne̱ ko-ya-o-gwo̱t, wan-rwo̱r u̱n ma-to̱ shir ye̱ u̱t-bo̱, jin-de u̱n wu̱ Bar-Ye̱so. 7 Wu̱ ro ko-nay ko-Gwamna Sarjiyus Burus. Gwamna Sarjiyus Burus komo ne̱t-wu̱ ko-ya-u̱s-we̱e̱r. Ko-Gwamna agbu̱ru̱ Barnabas ne̱, u̱n Shawuru remen wu̱ co̱no̱g wu̱ ho̱ge̱ Ma-to̱ Shir. 8 Amba ka ko-ya-o-gwo̱t-wu̱ Arimos (jin-de u̱n wu̱ de ka u̱n rem-de u̱t-Girik), wu̱ shesu̱ ye̱ á, wu̱ ro u̱n o-hoob wu̱ miktu̱té̱ hi-de u̱n ka ko-Gwamna-wu̱ taase wu̱ dek ká ma-to̱ o-nip. 9 Amba Shawuru, ka wu̱ a m-ze̱e̱ Burus à, wu̱ shiiste̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir, wu̱ tuuru̱ Arimos yish. 10 Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Wo̱ wà-wu̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t! Ko̱ de ke ho̱-de wo̱ hun-ne̱ u̱n nome̱ u̱t-bo̱, u̱n rem-u̱s yo̱-se ne̱. Yage̱ m-muut nip-o̱ Wan-Ko̱yan u̱t-bo̱. 11 M-mo̱ka ha, ryaab-se u̱n Wan-Ko̱yan ro̱ u̱n hi u̱n du, wo̱a warag ko-po̱. A dek ya o-da, ba wo̱ u̱n hyan cu̱cas-mo̱ u̱r-ho̱.”

Da-o gaan, o̱ ken rar-o̱ o-comb ne̱ biti yish-ye̱ u̱n wu̱. Wu̱ se̱ngu̱ u̱t-tagab wu̱ u̱n hoob-o̱ u̱n wu̱ he wu̱ m-nak à. 12 Bo̱ ko-Gwamna hyente̱ rii-yo no̱me̱ à, wu̱ argu̱ m-she̱r o-nip. Wu̱ hyanag made̱-o̱ u̱n yoos-u̱r Wan-Ko̱yan.

Burus ne̱ u̱n Barnabas
n-me̱ o-Antakiya (o-Bisidiya)

13 Burus u̱n ya-u̱r-hew de u̱n wu̱ ne̱ ye̱ inu̱ru̱ o-Bapo̱s n-me̱ u̱n hat-o̱ m-ho̱. Ye̱ neku̱ru̱ o-Perga so̱ u̱n dak-o̱ o-Bampiriya. Yohana† yagu̱ru̱ ye̱, wu̱ wargu̱ru̱ o-Urusharima. 14 Ye̱ ne̱ ye̱ inu̱ru̱ cir-mo̱ o-Perga o-Antakiya ne̱ so̱ u̱n dak-o̱ o-Bisidiya. Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ de, ye̱ co̱wu̱ru̱ u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir, ye̱ she'etu̱ru̱. 15 Bo̱ a karante̱ taku̱rda-to̱ u̱n Ma-to̱ Shir‡ à, se̱k-ye̱ ye̱ u̱n ká kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir o̱ wootu̱ru̱ ye̱ to̱m u̱nze, “No̱ o̱r te̱ ne̱, u̱rege̱ no̱ u̱t-ma ne̱ to̱ no̱ hette̱ te̱ do ye̱ u̱n jaab-o̱ u̱t-me̱n à, no̱ nom.”

16 Burus inu̱ eso, wu̱ jaksu̱ o-kom a re̱su̱ru̱ ce̱e̱n. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “No̱ o̱r re u̱n Isra-ne̱, komo no̱ ye̱ ro̱ u̱n ‘Wan-se̱ps u̱n Shir,’§ raks no̱! 17 Shir ye̱ u̱n hun-ne̱ o-Isra dagante̱ tat-ne̱ te̱, wu̱ muute̱ ka hun-ne̱ ye̱ caari-o̱ o-dak u̱n da-o̱ ye̱ ro'e̱ u̱n dak-o̱ o-Masar à. Komo wu̱ rwu̱ntu̱ ye̱ u̱n ka dak-o̱ u̱r-be̱e̱b u̱t-gwo̱mo ne̱.* 18 Wu̱ mo̱'o̱g u̱r-hur u̱n ye̱ ne̱ be-de u̱s-hak kwo̱o̱z-u̱t yoor [40] n-me̱ o-ko̱t.† 19 Da-o̱ wu̱ sabarse̱ dak-u̱t ta'yoor u̱n dak-o̱ o-Kan'ana à, wu̱ ya'asu̱ru̱ hun-ne̱ ye̱ o-Isra saw-to̱ o-dak.‡ 20 To̱ ka dek be-de u̱s-hak zungu-u̱s nass u̱n kwo̱o̱z-u̱t yoor u̱s-o̱p [450].

“Bo̱ u̱n kaane̱ komo Shir sagbu̱ ye̱ con-ne̱ yan-piish u̱t-ma har ha-mo̱ u̱n da-o Sama'era wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir.§ 21 Ka da-de, ye̱ ko̱nu̱ru̱ a sagbu̱ ye̱ ko-Gwo̱mo, Shir argu̱ ye̱ m-ya'as u̱n Shawuru wà Kish, ne̱t-wu̱ u̱n baag-o Banyamin, wu̱ no̱me̱ ye̱ u̱t-gwo̱mo har u̱s-hak kwo̱o̱z-u̱t yoor [40].* 22 Bo̱ Shir ruute̱ Shawuru à, wu̱ rwo̱'u̱ Dawuda wu̱ warag ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ye̱. U̱n to̱r-se Shir no̱me̱ Dawuda ne̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘U̱m kumug Dawuda wà Je̱sse̱, ne̱t-wu̱, wu̱ u̱m co̱ne̱ m-so̱k ne̱ à. Wu̱ he m-no̱m kap o̱ u̱n bo̱ u̱n yo u̱m co̱ne̱ à.’†

23 “Raag-o̱ u̱n baag-o̱ u̱n ka ne̱t-wu̱ Shir hantu̱te̱ Isra-ne̱ Wan-Gwu̱, Ye̱so, bo̱ wu̱ e̱sse̱ u̱t-ma à. 24 Rii-yo Ye̱so haante̱, Yohana Wa-m-Yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ ko̱'o̱tu̱te̱ hun-ne̱ ye̱ o-Isra Ma-to̱ Shir, kap ye̱ waktu̱ne̱ be-de Shir komo a yo'os ye̱ m-ho̱.‡ 25 Bo̱ Yohana nomte̱ ma-to̱ m-ko̱m u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘¿Wan wu̱ ne̱ no̱ e̱sse̱ u̱m ro̱? Me̱ wu̱ ha ro̱ ka wu̱ ka wu̱ á. Amba wu̱ ken wu̱ ro̱ ko̱n wu̱ he m-haan u̱n jim u̱n de à, wu̱ ro̱ ko̱ rii-se m-gaag u̱n ka'ante̱-to̱ u̱n wu̱ me̱ bo'os m-us á.’§

26 “No̱ o̱r re ne̱, baag-o Ibrahi, komo u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á ‘Wan-se̱ps u̱n Shir’* be u̱n no̱, na ye̱ ha a to̱mne̱ ma-to̱ u̱n ka gwu̱-o̱. 27 Remen ya-u̱r-she'et o-Urusharima u̱n se̱k-ye̱ ye̱ u̱n ye̱ ne̱, ye̱ nap u̱nze wu̱ ro̱ Wan-Gwu̱ á. Komo ye̱ nap ma-to̱ u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir to̱ a m-karante̱ u̱n ko̱ de ke Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ de á. Amba ye̱ shooste̱ ka ma-to̱ yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir to̱ be-de u̱n 'ya u̱n Ye̱so u̱r-ko̱o̱b. 28 Ko̱ de̱ nomte̱ ye̱ ship wu̱ u̱n ba'as-de wo̱o̱'e̱ a hoot wu̱ á, myet u̱n kaane̱ ne̱ ye̱ ko̱nu̱ Biratus a ho wu̱.† 29 Bo̱ ye̱ shoossu̱te̱ kap o̱ u̱n bo̱ u̱n rii-yo a ge̱ne̱ mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱ à, ye̱ kergu̱ntu̱ru̱ wu̱ n-dak u̱n cik-o o-ce, ye̱ rwo̱'u̱ wu̱ n-me̱ u̱n saag.‡ 30 Amba Shir 'yonstu̱ wu̱ u̱t-marimar. 31 U̱t-ho̱ komo de̱e̱n wu̱ ro m-rwu̱u̱n cas be-de u̱n ka ye̱ do̱ru̱ wu̱ ha-mo̱ o-Urusharima à, so̱ o-Gariri. Ye̱ ro̱ m-mo̱ka yan-swo̱-se u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ be-de u̱n hun-ne̱ na.§

32 “Te̱ ma te̱ hantu̱tu̱ no̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m, u̱nze ka Ma-to̱ Shir swo̱re̱ o-nu u̱n tat-ne̱ na ne̱ à. 33 Da-de wu̱ 'yonse̱ Ye̱so u̱t-marimar à, wu̱ shoosu̱tu̱ na ká swo̱r o-nu o̱, na ye̱ ro̱ yakar-ye̱ u̱n ye̱ à. U̱ntu̱n bo̱ to̱ ro̱ gense̱ be-de u̱n se̱p-o ayoore̱-o̱ n-me̱ Se̱p-to̱ u̱r-Bo̱ngo̱n à u̱nze,

“ ‘Wo̱ Wà re wu̱,

Caane̱ u̱m waragte̱ Tato ru.’*

34 Shir 'yonste̱ Ye̱so u̱t-marimar, Shir e̱ssu̱ssu̱te̱ Ye̱so a mer har wu̱ wu̱mu̱t á. O-nip ge̱, Shir shooste̱ to̱ ka ma-to̱ mo̱sse̱ u̱n ine̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ u̱nze,

‘Man ya'as wo̱ ka kwu̱m-o̱, o̱ ba m-ku̱ko̱p

o̱ u̱m nome̱ Dawuda ma-to̱ u̱n o̱ à.’†

35 Remen n-me̱ u̱n o̱ ken Se̱p-to̱ u̱r-Bo̱ngo̱n to̱ wu̱ ze̱e̱g,

‘Wo̱ yage̱ Wan-ba-m-ku̱ko̱p ru wu̱mu̱t á.’‡

36 “Bo̱ u̱n da-o̱ Dawuda komse̱ m-shoos u̱n se̱nge̱-mo̱ Shir ya'asu̱ wu̱ u̱n da-o̱ u̱n wu̱ à, wu̱ argu̱ m-mar. A jo̱ku̱ wu̱ u̱n tat-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱, wu̱r-o̱ u̱n wu̱ wu̱mu̱ru̱ komo. 37 Amba Ye̱so wu̱ Shir 'yonse̱ u̱t-marimar à wu̱ wu̱m u̱n saag á.

38 “Remen kaane̱, o̱r re ne̱, u̱m co̱no̱g no̱ nep u̱nze n-me̱ Ye̱so o̱ a m-soks u̱r-ba'as bo̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱ à. 39 Komo be-de u̱n wu̱ o̱ kap bo̱ u̱n wu̱ she̱re̱ o-nip à, wu̱ waragte̱ kashi u̱n ne̱t u̱n hyan-mo̱ Shir, rii-yo karamsa-o Mosa kuse̱ ba o̱ u̱n pya ke̱e̱r-de u̱n to̱ à. 40 Remen kaane̱ muut no̱ u̱r-hi, taase ka rii-yo Shir rwo̱re̱ nu à, n-me̱ u̱n taku̱rda-to̱ u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir à, yo nom u̱n no̱ ne̱:

41 “ ‘Raks no̱, no̱ yan-no̱m u̱r-ar,

made̱-o a ruk no̱, no̱ mer!

Remen man nom mo̱ ken se̱nge̱-mo̱,

u̱n ho̱-u̱t no̱, se̱nge̱-m no̱ a she̱r u̱n mo̱ ne̱ á,

ko̱ wu̱ ken wu̱ ru̱ru̱ no̱!’§ ”

42 Bo̱ Burus ne̱, u̱n Barnabas ro m-rwu̱u̱n u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir à, hun-ne̱ ko̱nu̱ru̱, ye̱ do ye̱ nome̱ u̱t-ma n-te̱ u̱n ka rem-se komo u̱n Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ de ro̱o̱ne̱ à. 43 Bo̱ hun-ne̱ caagu̱te̱ à, Yahuda-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱, komo u̱n Girik-ne̱ ye̱ muute̱ hi u̱n de u̱n ye̱ Yahuda-ne̱ à, u̱n ye̱ do̱ru̱ Burus ne̱, u̱n Barnabas. Ye̱ komo ye̱ nome̱ ye̱ u̱t-ma ye̱ do̱o̱ru̱ m-'wo̱ns remen ye̱ reet co u̱r-she'et n-me̱ u̱n yar-mo̱ Shir.

44 Bo̱ Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ riginte̱ à, sa o zee ho̱no o-bo̱ kargu̱ru̱ be-u̱r gaan remen ye̱ ho̱gu̱té̱ Ma-u̱t Wan-Ko̱yan. 45 Amba bo̱ Yahuda-ne̱ hyente̱ mo̱ro̱g-de u̱n hun-ne̱ de̱e̱n à, shoob-u̱r ho̱o̱ru̱ ye̱. Ye̱ de̱k ma-to̱ Burus rwo̱re̱ á, ye̱ ro u̱n re̱e̱b-to̱ u̱n wu̱.

46 Amba Burus ne̱, u̱n Barnabas ye̱ no̱mu̱ u̱t-ma ba o-gye̱r. Ye̱ ze̱e̱ru̱. “No̱ Yahuda-ne̱ no̱ depe̱ a cire̱ no̱me̱ u̱n Ma-to̱ Shir. Amba bo̱ no̱ yagu̱ to̱ à, no̱ rwu̱ntu̱te̱ o̱ ka no̱ depe̱ no̱ kum ho̱o̱g-mo̱ ba m-ta á. To̱, te̱ u̱n neke̱ be-de u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á. 47 Remen Wan-Ko̱yan be'esu̱te̱ wu̱ ru̱'u̱ste̱ te̱ bo̱ wu̱ ze̱e̱ à,

“ ‘U̱m rwo̱'o̱g wo̱ o wakte̱ m-cecas

be-de u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á.

Remen o hantu̱te̱ gwu̱ o̱ u̱n ho̱no o-dak.’* ”

48 Bo̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, ye̱ ho̱gu̱ m-re̱re̱m de̱e̱n. Ye̱ bo̱mu̱ ma-u̱t Wan-Ko̱yan. Kap ye̱ Shir daage̱ remen ye̱ kumut ho̱o̱g-mo̱ ba m-ta komo ye̱ she̱ru̱ o-nip.

49 Ma-u̱t Wan-Ko̱yan komo to̱ semu̱ru̱ u̱n ka dak-o̱ kap. 50 Amba Yahuda-ne̱ swo̱wu̱ru̱ ye̱ ken ne'a-ne̱ ye̱ “Yan-se̱ps u̱n Shir,”† ye̱ a m-'ya u̱t-go̱s à, komo u̱n ye̱ ken campo̱-ne̱ ye̱ ne̱ u̱n caari-ye̱ u̱n hun-ne̱ ne̱ ye̱ u̱n bo̱-o̱ u̱n ye̱ ne̱. Ye̱ 'yonsu̱ u̱t-ween u̱n Burus ne̱, u̱n Barnabas, ye̱ yanu̱ ye̱ u̱n bo̱-o̱ u̱n ye̱. 51 Ye̱ kuktu̱ru̱ hu-mo̱ u̱n na-se u̱n ye̱ u̱n rem o-napa be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ o-bo̱, ye̱ neku̱ru̱ bo̱-o̱ o-Iko̱niya.‡ 52 Yan-neke̱-m Ye̱so ye̱ o-zak de̱e̱n, komo ye̱ ro shiishe̱ ce̱ng u̱n Ku̱kt-o̱ Shir.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass

Burus ne̱, u̱n Barnabas
haag bo̱-o̱ o-Iko̱niya

1 Komo, u̱n bo̱-o̱ o-Iko̱niya, Burus ne̱, u̱n Barnabas ye̱ co̱wu̱ru̱ kuke̱-o̱ Yahuda-ne̱ o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir bo̱ ye̱ we̱te̱ à. Ye̱ ko̱'o̱tu̱ru̱ Ma-to̱ Shir u̱n be̱e̱b-de Ku̱kt-o̱ Shir, har hun-ne̱ de̱e̱n Yahuda-ne̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, ye̱ she̱re̱g be-de Shir. 2 Amba Yahuda-ne̱ ye̱ yage̱ m-she̱r be-de Shir à, ye̱ argu̱ m-swo̱wo̱g u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, ye̱ naasu̱ she'et-de u̱n ye̱ u̱n yan-dor Ye̱so ne̱.

3 Myet u̱n kaane̱ ne̱, Burus u̱n Barnabas ye̱ she'etu̱ kane̱ de̱e̱n, ye̱ ro u̱n ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ Shir ba o-gye̱r bo̱ Wan-Ko̱yan ze̱e̱ ye̱ à. Wan-Ko̱yan komo wu̱ su̱u̱te̱ ma-to̱ u̱n wu̱ m-yar, a nomot u̱s-napa u̱n saw-to̱ o-made̱ ne̱ u̱n kom-to̱ u̱n ye̱. 4 Amba hun-ne̱ ye̱ u̱n bo̱-o̱ o-Iko̱niya wongu̱ be-u̱t yoor, ye̱ ken ye̱ ro u̱n shas-o̱ Yahuda-ne̱, ye̱ ken ye̱ komo u̱n shas-o̱ u̱n yan-To̱m Ye̱so.

5 Ye̱ ro Yahuda-ne̱ á u̱n Yahuda-ne̱ ne̱ mo̱sse̱ u̱n se̱k-ye̱ ye̱ u̱n ye̱ ne̱, ye̱ argu̱ m-zo̱nge̱ ye̱ yo'ogté̱ yan-To̱m Ye̱so, ye̱ jirit ye̱ u̱t-ta'ar. 6 Bo̱ yan-To̱m Ye̱so ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, ye̱ so̱mu̱ru̱ ha-mo̱ u̱n bo̱-to̱ o-Risiya o-Darbe̱ ne̱, u̱n bo̱-to̱ ro̱ o-he̱r à. Ka to̱ ro̱ u̱n dak-o̱ o-Riko̱niya. 7 U̱n ka be-to̱ ye̱ ro ko̱'o̱tte̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m.

Burus ko̱'o̱tte̱ Ma-to̱ Shir
u̱n bo̱-o̱ o-Risiya

8 U̱n bo̱-o̱ o-Risiya, komo wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro kon ko-ryam, wu̱ we̱t u̱r-hew á cin bo̱ a matu̱ wu̱ à. Wu̱ ro tara, 9 wu̱ ro̱ u̱n raks u̱n ko̱'o̱t-o Burus. Burus tuuru̱ wu̱ yish. Bo̱ Burus hyente̱ wu̱ ro m-she̱r ne̱ mo̱ wo̱o̱'e̱ a taaste̱ go̱m-o̱ u̱n wu̱ à, 10 wu̱ 'yonsu̱ co̱r m-'wo̱ns ne̱. Wu̱ zee, “Ine̱, o es u̱n na-u̱s ru!” Ka ne̱t-wu̱ argu̱ m-ine̱ u̱t-no̱sse̱ komo wu̱ taknu̱ u̱r-hew.

11 Bo̱ bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ hyente̱ rii-yo Burus no̱me̱ à, ye̱ 'yonsu̱ u̱s-co̱r. Da-o gaan ye̱ ma'asu̱ m-ze̱e̱ u̱n rem-de u̱t-Riko̱niya, “O-nip, ye̱ge̱-shir haantu̱ na u̱n sha-mo̱ u̱n hun-ne̱!” 12 Ye̱ e̱gu̱ Barnabas u̱r-jin Ze̱yus, Burus ne̱, ye̱ e̱gu̱ wu̱ He̱rme̱s, remen wu̱ ro co-o̱ u̱t-ma. 13 Wan-Co̱w u̱n ko̱n-se shir Ze̱yus, wu̱ pyo-o̱ u̱n wu̱ ro u̱n jim-de o-bo̱ à. Wan-co̱w-wu̱ u̱n ko̱n-se shir Ze̱yus, wu̱ hantu̱ru̱ ye̱ge̱-na, u̱t-mo̱k ne̱ u̱n ish-o̱ o-bo̱. Ká wan-co̱w-wu̱ u̱n ko̱n-se shir Ze̱yus wu̱ mo̱sse̱ u̱n hun-ne̱ ne̱, ye̱ co̱no̱g ye̱ nome̱ yan-To̱m Ye̱so u̱t-seke̱.

14 Amba bo̱ ka yan-To̱m Ye̱so ye̱, Barnabas ne̱ u̱n Burus, ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, ye̱ yoogu̱ matuku-to̱ u̱n ye̱. Ye̱ haaru̱ u̱n bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ u̱s-rek, ye̱ u̱n 'yons u̱s-co̱r m-'wo̱ns ne̱ ye̱ ro m-ze̱e̱, 15 “¿Remen ya no̱tte̱ m-no̱m kàane̱? Ai, te̱ ma hun-ne̱ ye̱ u̱ntu̱n no̱, Ma-to̱ m-Re̱re̱m te̱ hantu̱ no̱, remen no̱ tukuté̱ ka rem-se o-hwaa se o-cin, komo no̱ waktu̱nte̱ be-de Shir wan-ho̱o̱g, wu̱ no̱me̱ o-To̱n, o-dak ne̱ à, m-sa ne̱, komo u̱n kap o̱ u̱n rii-yo ro̱ ne̱ n-me̱ u̱n to̱ à.* 16 U̱n da-o̱ n-ga, wu̱ yagu̱te̱ kap o̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ nom bo̱ ye̱ hyane̱ m-so̱k à. 17 Kap u̱n kaane̱ ne̱ komo, wu̱ we̱t u̱n yage̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ ba o-napa á. Wu̱ wu̱ ro̱ no̱ u̱n 'ya u̱n kem, o-go̱s u̱n rem-se o-kat ne̱. Wu̱ ro̱ no̱ m-coks u̱n rii-yo m-re̱, wu̱ ro̱ no̱ komo u̱n rwo̱ u̱n zak-o̱ u̱t-me̱n.” 18 Myet u̱n to̱ ka ma-to̱ ne̱, ba u̱n yish pus-se ye̱ hokse̱ ka hun-ne̱ ye̱ m-we̱n u̱n no̱m u̱t-seke̱ remen ye̱ á.

19 Amba ye̱ ken Yahuda-ne̱ ye̱ haanu̱ru̱ rwu̱u̱n-mo̱ o-Antakiya o-Iko̱niya ne̱, ye̱ hoksu̱ru̱ hun-ne̱ ye̱ jiru̱ru̱ Burus u̱t-ta'ar ye̱ naku̱ wu̱ ha-mo̱ u̱n jim-de o-bo̱, ye̱ hyene̱ ye̱ zee wu̱ mereste̱. 20 Amba bo̱ yan-neke̱-m Ye̱so mo̱rge̱ ye̱ riktu̱ wu̱ à, wu̱ inu̱ru̱ wu̱ wargu̱ru̱ n-me̱ o-bo̱. Gas-o ish komo wu̱ neku̱ bo̱-o̱ o-Darbe̱ u̱n Barnabas ne̱.

M-warag o-Antakiya n-me̱ dak-o̱ o-Siriya

21 Bo̱ Burus ne̱ u̱n Barnabas ko̱'o̱tte̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m o-Darbe̱ à, komo ye̱ kumu̱ru̱ yan-neke̱-m Ye̱so u̱t-mo̱o̱r ne̱, ye̱ wargu̱ru̱ o-Risiya, o-Iko̱niya ne̱, komo o-Antakiya ne̱,† 22 ye̱ ro m-do'e̱ u̱n yan-neke̱-m Ye̱so u̱r-be̱e̱b, ye̱ ro ye̱ m-'ya m-'wo̱ns be-de m-she̱r be-de Shir. Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Se̱ mo̱sse̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b ne̱ de̱e̱n a hette̱ co̱w u̱n gwo̱mo-to̱ Shir.” 23 Komo bo̱ ye̱ degu̱rsu̱te̱ ye̱ se̱k-ye̱ u̱n ko̱ de ke bu̱u̱g-de u̱n yan-dor Ye̱so de à, mo̱sse̱ u̱s-ko̱n ne̱ o-swo̱o̱t ne̱ à, ye̱ tabbu̱ ye̱ be-u̱r Wan-Ko̱yan, wu̱ ye̱ she̱re̱ be-de u̱n wu̱ à. 24 Ye̱ do̱ru̱ru̱ so̱ u̱n dak-o̱ o-Bisidiya ha-mo̱ o-Bampiriya. 25 Komo bo̱ ye̱ ru̱rte̱ Ma-to̱ Shir u̱n bo̱-o̱ o-Perga à, ye̱ argu̱ m-neke̱ bo̱-o̱ o-Attariya.

26 Bo̱ u̱n kane̱ komo ye̱ daaru̱ hat-o̱ m-ho̱ ye̱ wargu̱ o-Antakiya. Yan-dor Ye̱so seku̱ru̱ ye̱ u̱t-kom remen ka se̱nge̱-mo̱ Shir ya'u̱ ye̱ à. U̱n bu̱-yo u̱n yar-mo̱ Shir, ye̱ komoste̱ ka se̱nge̱-mo̱. 27 Bo̱ ye̱ wo̱o̱nte̱ à, ye̱ mo̱ro̱gsu̱ hun-ne̱ yan-dor Ye̱so ye̱ rwo̱ru̱ kap rii-yo Shir no̱me̱ be-de u̱n ye̱ à, komo u̱n bo̱ wu̱ tikshe̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á ish-o̱ m-she̱r o-nip à. 28 Ye̱ she'etu̱ndu̱ru̱ re̱e̱no̱ o-da ne̱ de̱e̱n mo̱sse̱ u̱n yan-neke̱-m Ye̱so ne̱.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan

Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱ yan-dor
n-me̱ o-Urusharima

1 Ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ haanu̱ru̱ komo o-Antakiya rwu̱u̱n-mo̱ dak-o̱ o-Judiya. Ye̱ ro m-yoose̱ u̱n yan-dor Ye̱so, ye̱ m-ze̱e̱, “U̱rege̱ a ko̱ no̱ u̱r-ko̱ bo̱ jind-o Mosa ze̱e̱ á, no̱a hoks kum u̱n gwu̱ á.”* 2 Ma-u̱t su̱nu̱ru̱ Burus u̱n Barnabas ne̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱ ne̱ remen u̱n ka ma-to̱. Amba a rwo̱'u̱ Burus ne̱ u̱n Barnabas komo u̱n ye̱ ken ye̱ ne̱, ye̱ neke̱ o-Urusharima be-de u̱n yan-To̱m Ye̱so u̱n se̱k-ye̱ ye̱ u̱n hun-ne̱ ne̱ yan-dor Ye̱so remen ye̱ oromté̱ u̱n ka ma-to̱.

3 Hun-ne̱ yan-dor Ye̱so o-Antakiya shiiru̱ ye̱, ye̱ neku̱ru̱ ye̱ do̱ru̱ru̱ so̱ u̱n dak-o̱ o-Pinikiya o-Samariya ne̱, ye̱ ro m-rwo̱r bo̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á she̱re̱ o-nip à. To̱ ka rwo̱'u̱ kap yan-dor Ye̱so no̱m u̱n zak-o̱ u̱t-me̱n de̱e̱n.

4 Bo̱ ye̱ woote̱ o-Urusharima à, kap o̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor Ye̱so, u̱n yan-To̱m Ye̱so ne̱, u̱n se̱k-ye̱ ye̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor Ye̱so ne̱, ye̱ barku̱ ye̱. Burus ne̱ u̱n Barnabas ru̱ru̱ ye̱ kap rii-yo Shir no̱me̱ be-de u̱n ye̱ à.

5 Amba ye̱ ken Parisa-ne̱ ye̱ waragte̱ yan-dor Ye̱so, ye̱ inu̱ eso, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Depete̱ ye̱ ro̱ yan-Yahuda-ne̱ á m-do̱re̱ karamsa-o Mosa komo se a ko̱o̱g ye̱.”

6 Yan-To̱m Ye̱so u̱n se̱k-ye̱ ne̱ be-de u̱n hun-ne̱ yan-dor Ye̱so ye̱ mo̱rgu̱ru̱ remen ye̱ pu̱'u̱sté̱ u̱t-orom n-te̱ u̱n ka ma-to̱. 7 Bo̱ ma-u̱t su̱nu̱te̱ ye̱ m-so̱k ne̱ o-da ne̱ de̱e̱n à, Bitrus inu̱ eso. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “O̱r re ne̱, no̱ nepste̱ cin o-da ne̱ Shir daagu̱ me̱ be u̱n no̱, u̱nze ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á he ho̱ge̱ u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m, komo ye̱ she̱r o-nip.† 8 Shir komo wu̱ nape̱ hur-de u̱n ko̱wan à, wu̱ rwu̱ntu̱te̱ u̱nze wu̱ go̱kstu̱ ye̱ bo̱ wu̱ ya'u̱ ye̱ Ku̱kt-o̱ Shir à, bo̱ wu̱ ya'u̱ na à.‡ 9 Komo wu̱ kutu̱ na m-koos u̱n ye̱ ne̱ á, u̱n remen wu̱ muute̱ hur-to̱ u̱n ye̱ cas cas be-de m-she̱r o̱ u̱n ye̱. 10 ¿Yan yo ne̱ no̱tte̱ u̱n meger-to̱ Shir? A m-meger u̱n Shir u̱rege̱ a gaktu̱te̱ ye̱ ken ye̱ do̱ro̱tte̱-o̱ o-karamsa. Ko̱ na u̱n tat na ne̱, a jesu̱su̱te̱ ka karamsa-o̱ ko̱yanda! 11 Amba a she̱re̱g u̱nze be-de u̱n yar-m Wan-Ko̱yan Ye̱so a kum gwu̱, u̱ntu̱n ye̱ ma bo̱ ye̱ kume̱ à.”

12 Myet o̱ u̱n mo̱ro̱g-de u̱n hun-ne̱ re̱e̱su̱ ceen, ye̱ raksu̱ru̱ Barnabas ne̱ u̱n Burus. Ka da-de, Barnabas ne̱ u̱n Burus rwo̱re̱ ma-to̱ u̱s-napa, u̱n rem-se o-made̱ ne̱ se Shir nome̱ be-de u̱n ye̱ à, n-me̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á.

13 Bo̱ ye̱ komoste̱ u̱t-ma à, Yakubu shasu̱ru̱. Wu̱ zee, “O̱r re ne̱, raag no̱ me̱. 14 Simo̱n rwo̱ro̱g bo̱ Shir cire̱ co̱n-to̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, be-de u̱n de̱k u̱n ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ be-de u̱n ye̱, ye̱ waragté̱ ye̱ ma u̱n wu̱. 15 To̱ ka komo to̱ no̱mo̱g u̱r-hond u̱n ma-to̱ yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱. Bo̱ to̱ ro gense̱ à u̱nze,

16 “ ‘A nomse̱ kaane̱ man mu̱u̱n

u̱m ja'as ma u̱n hur-o Dawuda o̱ bu̱'u̱ge̱ à,

Ko̱ de̱ nomte̱ o̱ bu̱'u̱gsu̱te̱ à, man ja'assu̱ o̱ m-ma,

komo u̱m 'yons o̱.

17 Kaane̱ ges-o̱ u̱n hun-ne̱ hette̱ me̱ m-ho̱o̱b me̱ Yawe,

ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á ye̱ u̱m daage̱

ye̱ waragté̱ ye̱ ma re à.

Kaane̱ Yawe rwo̱re̱, wu̱ rwo̱re̱ bo̱ u̱n se,

18 u̱m rwo̱'o̱g hun-ne̱ re ye̱ nep ka rem-se cin n-ga.’§

19 “Remen kaane̱ u̱m hyanag u̱depe̱ a su'e̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á ye̱ ro̱ u̱n waktu̱ne̱ be-de Shir à. 20 U̱n su̱ge̱-de u̱n kaane̱ ma a genu̱ ye̱ o-taku̱rda a ru̱ru̱ ye̱ taase ye̱ re̱ rii-yo m-re̱ yo a tebbe̱ pyo-o̱ m-gir á, taase ye̱ nom o-ás, ko̱ ye̱ ti ap-mo̱ u̱n gu̱t-de a pane̱ á, komo m-hyó ne̱.* 21 Remen hun-ne̱ ko̱'o̱te̱ karamsa-o Mosa u̱n ko̱ o̱ ke bo̱-o̱. Cin u̱n zaman-yo n-ga, ye̱ no̱mo̱ste̱ kaane̱ u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir u̱n ko̱ de ke Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ de.”

Shas-o̱ u̱n se̱k-ye̱ yan-dor

22 Yan-To̱m Ye̱so u̱n se̱k-ye̱ ne̱, mo̱sse̱ u̱n kap o̱ u̱n hun-ne̱ ne̱ yan-dor, ye̱ hyanu̱ru̱ depete̱ ye̱ deeg ye̱ ken ye̱ be-de u̱n ye̱, ye̱ tomot ye̱ ha-mo̱ o-Antakiya mo̱sse̱ u̱n Burus ne̱ u̱n Barnabas. Ye̱ dagnu̱ Yahudas (wu̱ a m-ze̱e̱ Baru̱sabas à), komo u̱n Siras ne̱, ye̱ ro̱ go̱s-ye̱ be-de yan-dor à. 23 Ye̱ ya'asu̱ru̱ taku̱rda-o̱ ro̱ m-ze̱e̱ à:

“Be-de u̱n o̱r no̱ ne̱, yan-To̱m Ye̱so u̱n se̱k-ye̱ ne̱ ye̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor, ha-mo̱ u̱n yan-dor ye̱ ro̱ baag-o̱ u̱n ye̱, Yahuda-ne̱ ye̱ á, u̱n bo̱-o̱ o-Antakiya, komo u̱n dak-to̱ o-Siriya ne̱ u̱n o̱ o-Kirikiya ne̱, te̱ u̱r-gas.

24 A kumug m-ho̱ge̱ u̱nze ye̱ ken be u̱n na ye̱ ya'ag no̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n ma-to̱ u̱n ye̱. Ye̱ zo̱'o̱gsu̱tu̱ no̱, ko̱ de nomte̱ à a rwo̱ ye̱ m-no̱m kaane̱ á. 25 Remen kaane̱, bo̱ te̱ pu̱'u̱ste̱ u̱t-orom à, te̱ hyanu̱ru̱ no̱mo̱g u̱r-bon te̱ deger ye̱ ken ye̱ te̱ to̱mbu̱ no̱ ye̱, u̱n o̱r na ne̱, ye̱ ro̱, Barnabas ne̱ u̱n Burus. 26 Ye̱ ya'ase̱ ho̱o̱g-mo̱ u̱n ye̱ remen jin-u̱r Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi. 27 Remen kaane̱, te̱ to̱mbu̱te̱ Yahudas u̱n Siras. Ye̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ ye̱a rwu̱ntu̱ no̱ nip-o̱ u̱n ka rem-se u̱n nu-o̱ u̱n ye̱. 28 Ku̱kt-o̱ Shir hyanag no̱mo̱g u̱r-bon, kaane̱ komo te̱ hyane̱ no̱mo̱g u̱r-bon, taase a ru̱'u̱ no̱ se ken nu̱-se arge̱ se̱ ka rem-se se a ya'asu̱ no̱ à. 29 Taase no̱ re rii-yo a tebbe̱ pyo-o̱ m-gir á, m-ap mo̱ a seke̱ à, mo̱sse̱ m-hyó ne̱, u̱n ti-m ap-mo̱ u̱r-gu̱t ne̱ de a miggre̱ u̱r-ge̱ks à, komo o-ás ne̱. U̱rege̱ no̱ e̱re̱g hi u̱n no̱ be-de u̱n se ka rem-se, no̱ no̱mo̱g o̱ ka rii-yo u̱r-bon. She'et no̱ gwu̱gwu̱.”

30 A to̱mu̱ru̱ ye̱, ye̱ neku̱ru̱ o-Antakiya. Bo̱ ye̱ karaksu̱te̱ hun-ne̱ yan-dor Ye̱so à, ye̱ ya'asu̱ru̱ o-taku̱rda. 31 Bo̱ hun-ne̱ karantu̱te̱ o-taku̱rda komo à, ye̱ no̱mu̱ru̱ zak-o̱ u̱t-me̱n u̱n remen so̱ro̱g-yo ye̱ kume̱ à.

32 Yahudas u̱n Siras komo, remen ye̱ hi u̱n de u̱n ye̱ yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ye̱, ye̱ naku̱ru̱ o̱r u̱n ye̱ ne̱ u̱t-to̱ u̱t-ma ne̱ de̱e̱n, ye̱ dooru̱ ye̱ m-'wo̱ns. 33 Bo̱ ye̱ nomoste̱ u̱t-ho̱ hiin u̱n ka be-de à, a argu̱ ye̱ m-'yons gwu̱gwu̱, ye̱ wargu̱ru̱ be-de u̱n ye̱ to̱mnu̱ ye̱ à.† 35 Burus ne̱ u̱n Barnabas rewu̱ru̱ u̱t-ho̱ hiin o-Antakiya. Ye̱ ro u̱n ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ ne̱ de̱e̱n, ye̱ ro u̱r-yoos, ye̱ ro komo u̱n rwo̱r u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ ma Wan-Ko̱yan.

Burus wongu̱te̱ u̱n Barnabas ne̱

36 Bo̱ a nomte̱ u̱t-ho̱ hiin à, Burus ze̱e̱ru̱ Barnabas, “Haan a do̱re̱ kap bo̱-to̱ a ru̱rte̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ ma Wan-Ko̱yan n-ga à, a gasté̱ o̱r na ne̱, a hyenet bo̱ ye̱ ro̱ à.” 37 Barnabas co̱nu̱ru̱ ye̱ dek Yohana Markus ye̱ neku̱té̱ u̱n wu̱ ne̱. 38 Amba Burus hyanu̱ru̱ u̱ no̱m u̱r-bon ye̱ neke̱ u̱n Markus ne̱ á remen n-ga wu̱ ro yagu̱su̱tu̱ ye̱ u̱n dak-o̱ o-Bampiriya, komo wu̱ yagu̱te̱ re̱ co m-se̱nge̱ be-u̱r gaan u̱n ye̱ ne̱.‡ 39 Ko̱o̱b-de o-acu̱nde̱ no̱mo̱g ye̱ de̱e̱n har wo̱o̱ru̱ ye̱ m-wonge̱. Barnabas de̱ku̱ru̱ Markus, ye̱ co̱wu̱ru̱ hat-o̱ m-ho̱ ha-mo̱ o-Sayipurus.§ 40 Amba Burus daagu̱ Siras. Da-o̱ yan-dor ru̱'u̱su̱ ye̱ n-me̱ u̱n yar-m Wan-Ko̱yan mo̱ eret ye̱ à, ye̱ inu̱ru̱. 41 Ye̱ do̱ru̱ru̱ so̱ u̱n dak-to̱ o-Siriya o-Kirikiya ne̱, ye̱ ro hun-ne̱ yan-dor Ye̱so u̱n do ye̱ u̱r-be̱e̱b.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind

Timoti do̱ru̱te̱ Burus ne̱ u̱n Siras

1 Burus haaru̱ o-Darbe̱, o-Ristira ne̱. Wu̱ ken ko-ya-neke̱-m Ye̱so wu̱ ro n-me̱ o-Risiya à, jin-de u̱n wu̱ Timoti, wà-wu̱ u̱n wu̱ ken ne'a-wu̱ ko-Yahuda ko-yan-dor. Tato u̱n wu̱ komo ko-Girik-wu̱. 2 Yan-dor ye̱ ro u̱n bo̱-to̱ o-Risiya o-Iko̱niya ne̱ à, komo ye̱ u̱n bo̱ngo̱n-u̱r Timoti. 3 Burus co̱nu̱ru̱ Timoti shii wu̱. Remen kaane̱, wu̱ deku̱ wu̱, wu̱ ko̱ru̱ wu̱ u̱r-ko̱. Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ remen ka Yahuda-ne̱ ye̱ ro u̱n to̱ ka be-to̱ à, kap ye̱ nepste̱ tato u̱n wu̱ ko-Girik-wu̱.

4 Da-o̱ Burus ne̱ u̱n Siras ro u̱r-hew à, ye̱ ro m-do̱ro̱g bo̱-u̱t-bo̱, ye̱ se̱ngu̱ m-ru̱re̱ u̱n hun-ne̱ ko̱'o̱t-o̱ yan-To̱m Ye̱so u̱n se̱k-ye̱ ne̱ be-de u̱n hun-ne̱ yan-dor co̱ne̱ o-Urusharima à, ye̱ ru̱ru̱ yan-dor-ye̱ do̱re̱ ka ko̱'o̱t-o̱. 5 U̱n kaane̱ hun-ne̱ yan-dor doote̱ m-'wo̱ns be-de m-she̱r o-nip, ye̱ ro̱ m-do̱ u̱t-mo̱o̱r ko̱ de ke ho̱-de.

N-me̱ u̱t-hyangan, ne̱t ko̱no̱g Burus
wu̱ haan u̱n dak-o̱ o-Makidoniya

6 Ye̱ pa'u̱ru̱ dak-to̱ o-Pirijiya o-Garatiya ne̱, remen Ku̱kt-o̱ Shir we̱ne̱g ye̱ no̱m u̱n ma-u̱t Wan-Ko̱yan dak-o̱ o-Asiya. 7 Bo̱ ye̱ woote̱ dak-o̱ o-Misiya à, ye̱ no̱mu̱ m-se̱nge̱ ye̱ heet dak-o̱ o-Bitaniya, amba Ku̱kt-o Ye̱so o̱ 'ya ye̱ á. 8 Ye̱ do̱ru̱ru̱ riib-se u̱n dak-o̱ o-Misiya ye̱ yirgu̱ru̱ ha-mo̱ o-To̱ruwas. 9 M-Te̱t, Burus hyanu̱ u̱t-hyangan. Be-de u̱n ka hyangan-to̱ komo wu̱ hyanu̱ru̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱ u̱n dak-o̱ o-Makidoniya wu̱ ro eso, wu̱ ro wu̱ u̱s-ko̱n wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Haan o-Makidoniya, o gu te̱.” 10 Bo̱ Burus hyente̱ ka hyangan-to̱ à, da-o gaan, te̱ no̱mu̱ m-se̱nge̱ te̱ pest ha-mo̱ o-Makidoniya. Te̱ u̱n no̱m kaane̱, remen te̱ nepste̱ u̱nze Shir agu̱ te̱, remen te̱ ko̱'o̱tté̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m.

Ridiya she̱re̱g be-u̱r Wan-Ko̱yan

11 Te̱ argu̱ m-ine̱ n-me̱ u̱n hat-o̱ m-ho̱ o-To̱ruwas te̱ inu̱ru̱ se̱ o-Samutarkiya.* Gas o-ish, komo se̱ o-Niyapo̱ris. 12 Bo̱ u̱n kane̱ komo te̱ argu̱ m-arag ha-mo̱ o-Piripi o̱ ro̱ u̱n ku̱s-o̱ u̱n gwo̱mo-to̱ o-Roma à, komo o̱ ro̱ caari-o̱ o-bo̱ u̱n raag-o̱ o-Makidoniya. Te̱ no̱mu̱ kane̱ u̱t-ho̱.

13 Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱, te̱ ruuru̱ u̱n ish-o o-bo̱, te̱ neku̱ru̱ n-riib o-ro̱o̱g be-de te̱ ro hwo̱o̱ge̱ te̱ zee be-de u̱n no̱m u̱s-ko̱n ro̱ ko̱n remen Yahuda-ne̱ à. Te̱ she'etu̱ru̱ te̱ nomu̱ru̱ ne'a-ne̱ u̱t-ma ye̱ mo̱rge̱ u̱n ka be-de à. 14 Wu̱ ken ne'a-wu̱ ro kon jin-de u̱n wu̱ Ridiya, “Wan-se̱ps u̱n Shir,”† wu̱ ro te̱ m-ho̱ge̱. Wu̱ ko-yan-bo̱-o̱ o-Tiyatira wu̱, wu̱ ro m-baab u̱n gund-u̱t jaas-to̱ to̱ u̱n hwo̱r. Wan-Ko̱yan tikshte̱ hur-de u̱n wu̱, har wu̱ e̱ste̱ u̱r-hi wu̱ raks rii-yo Burus rwo̱re̱ à. 15 Bo̱ a yo'ostu̱ wu̱ m-ho̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ ne̱ à, wu̱ ko̱nu̱ru̱ te̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “U̱rege̱ no̱ de̱k me̱ wan-she̱r o-nip be-u̱r Wan-Ko̱yan to̱, haan no̱ u̱n hur-o re, no̱ she'et.” Wu̱ kokorsu̱ru̱ te̱, te̱ argu̱ m-de̱k u̱n ma-to̱ u̱n wu̱.

A ka'ag Burus ne̱ u̱n Siras

16 De ken ho̱-de, te̱ m-neke̱ be-de u̱n no̱m u̱s-ko̱n, te̱ go'onu̱ru̱ u̱n wu̱ ken wan-ne'a-wu̱ ne̱ ko-gu̱w, ko-ya-o-gwo̱t-wu̱ ro u̱n wa-u̱t-ko̱t ne̱. Yan ka ko-gu̱w-wu̱ komo ye̱ ro u̱n kum u̱n hwo̱r de̱e̱n be-de u̱n ka gwo̱t-o̱ wu̱ ro̱tte̱ à. 17 Wu̱ se̱ngu̱ te̱ m-do̱re̱, te̱ Burus ne̱, wu̱ ro o-zaaz. Wu̱ ma'asu̱ru̱ m-ze̱e̱, “Ka hun-ne̱ ye̱ gu̱w-ne̱ Shir ye̱ wu̱ ro̱ Wa-u̱r-Be̱e̱b Kap à, ye̱ ro̱ no̱ u̱n kute̱ u̱n co̱w-yo u̱n gwu̱!”

18 Wu̱ se̱ngu̱ru̱ m-no̱m kaane̱ u̱t-ho̱ de̱e̱n. Me̱n-u̱t naasu̱ru̱ Burus de̱e̱n, wu̱ waktu̱ru̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ wa-u̱t-ko̱t, “U̱m ze̱e̱g wo̱ n-me̱ u̱n jin-u̱r Ye̱so Kiristi, wonge̱ u̱n wu̱ ne̱.” U̱n gyept-o̱ u̱n yish, wa-u̱t-ko̱t wonge̱ u̱n wu̱ ne̱.

19 Bo̱ yan-wan-ne'a hyente̱ co̱w-yo ye̱ rotte̱ u̱n kum u̱n hwo̱r kessu̱te̱ ye̱ à, ye̱ shipu̱ru̱ Burus ne̱ u̱n Siras. Ye̱ naku̱ ye̱ har n-me̱ u̱n be-de u̱t-baab u̱n co-o̱ u̱n yan-piish u̱t-ma. 20 Bo̱ ye̱ woote̱ ye̱ u̱n co-o̱ u̱n yan-piish u̱t-ma à, ye̱ ze̱e̱ru̱, “Ka Yahuda-ne̱ ye̱ suute̱ bo̱-o na. 21 Ye̱ m-yoos u̱n jind-se depe̱ a go̱ks ko̱ a do̱re̱ á, remen te̱ Roma-ne̱ ye̱.”

22 Hun-ne̱ kargu̱ru̱ be-de u̱n ye̱ da-o gaan. Yan-piish u̱t-ma yoogu̱ru̱ matuku-u̱t Burus ne̱ komo ye̱ rwo̱'u̱ru̱ a bu ye̱ u̱s-rak. 23 Bo̱ a bu'ute̱ ye̱ de̱e̱n à, a ka'u̱ru̱ ye̱ be-de u̱n kur-o̱ m-ke'et. A ze̱e̱ru̱ wa-u̱r-'er de u̱n ka kur-o̱ wu̱ 'er ye̱ m-so̱k ne̱. 24 Wu̱ komo bo̱ wu̱ go̱kste̱ to̱ ka ma-to̱ à, wu̱ rwo̱'u̱ ye̱ re̱e̱no̱ n-me̱ n-me̱ de o-kur, wu̱ kamtu̱ru̱ na-se u̱n ye̱ u̱n caari-to̱ u̱t-ce.

25 Da-o pu̱rge̱, Burus ne̱ u̱n Siras ro u̱s-ko̱n ye̱ ro u̱s-se̱p to̱ u̱n bo̱ngo̱n-de Shir. Ye̱ ken yan-m-ke'et ye̱ komo ye̱ ro ye̱ m-ho̱ge̱. 26 Da-o gaan, dak-o nuktu̱ru̱ de̱e̱n, har hwu̱k-o̱ u̱n ka kuke̱-o̱ nukte̱. Da-o gaan ish-se u̱n o̱ kap argu̱ m-tikshe̱, bo̱ u̱n ye̱ a ka'e̱ à, ka rii-se a ke'etu̱ ye̱ à ussu̱ru̱. 27 Bo̱ wan-'er-de u̱n ka kur-o̱ zu̱tu̱te̱ be-de m-rew à, wu̱ hyanu̱ru̱ ish-se o-kuke̱ tikshishe̱, wu̱ mu'usu̱nu̱ magay-o̱ u̱n wu̱, wu̱ ro u̱n zo̱nge̱-to̱ wu̱ hoot hi u̱n de u̱n wu̱, u̱n remen wu̱ hyanag sa o zee ye̱ a ka'e̱ à ye̱ u̱n so̱m. 28 Amba Burus 'yonsu̱ co̱r m-'wo̱ns ne̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Taase o ho̱gu̱sse̱ hi u̱n du m-hoog á. Ai, myet-m te̱ te̱ ro̱ ko̱n!”

29 Wan-'er-de u̱n ye̱ a ka'e̱ à ze̱e̱ru̱ u̱nze a hante̱ u̱t-pitirra. Wu̱ co̱wu̱ru̱ n-me̱, wu̱ he̱e̱ru̱ u̱n co Burus ne̱ u̱n Siras. Wu̱r-o̱ u̱n wu̱ ro̱ u̱s-zap se o-gye̱r. 30 Ka da-o̱, wu̱ rwu̱ntu̱ru̱ ye̱ n-do̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Se̱k-ye̱, ¿re u̱m he m-no̱m u̱m kumut gwu̱ ne̱?”

31 Ye̱ komo ye̱ ze̱e̱ru̱, “She̱r u̱n Wan-Ko̱yan Ye̱so, wo̱ u̱n yakar ru ne̱, no̱a kum gwu̱.” 32 Ka da-de, ye̱ ru̱ru̱ wu̱ ma-u̱t Wan-Ko̱yan, wu̱, u̱n hun-ne̱ ye̱ ro u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ ne̱ kap à. 33 N-me̱ u̱n ka te̱t-mo̱, wu̱ deku̱ ye̱, wu̱ sosu̱ru̱ ye̱ nat-to̱ u̱n ye̱. Ba m-jime̱, a yo'osu̱ru̱ wu̱ m-ho̱ u̱n yan-hur-o̱ u̱n wu̱ ne̱ kap. 34 Ka da-de, wu̱ tu̱wtu̱ru̱ ye̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱, wu̱ hantu̱ ye̱ rii-yo m-re̱. Wu̱ u̱n yan-hur-o̱ u̱n wu̱ ne̱ kap zak-o ho̱o̱ru̱ ye̱ remen kap mo̱ u̱n ye̱ ye̱ she̱re̱g be-de Shir.

35 Bo̱ ish geste̱ à, yan-piish u̱t-ma to̱mnu̱ru̱ yan-to̱m-ye̱ u̱n ye̱. Ye̱ ru̱ru̱ru̱ ko-wan-u̱r-'er, “A ho'os ka hun-ne̱ ye̱.” 36 Wan-'er-de u̱n ye̱ a ka'e̱ à wo̱ntu̱ Burus ka to̱m-o̱, wu̱ zee, “Yan-piish u̱t-ma to̱mo̱nte̱ a ho'os no̱. Remen kaane̱ m-mo̱ka, rwu̱u̱n no̱, no̱ arag ke̱e̱z ke̱e̱z.”

37 Amba Burus ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ai, be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ nomo te̱ u̱s-so̱ro̱g, ba a m-piishi te̱ u̱t-ma, ko̱ de̱ nomte̱ te̱ Roma-ne̱ ye̱ à. Ye̱ jorbu̱ te̱ komo n-me̱ u̱n kur-o̱ m-ke'et, m-mo̱ka komo ¿ye̱a ruut te̱ wukusse̱? Ay! Se̱ de̱ ye̱ haan u̱n hi u̱n de u̱n ye̱, ye̱ ruut te̱.”

38 Yan-to̱o̱b-u̱t rim-to̱ neku̱ru̱. Ye̱ ru̱ru̱ yan-piish u̱t-ma to̱ ka ma-to̱. Yan-piish u̱t-ma komo ho̱gu̱ru̱ o-gye̱r bo̱ ye̱ ho̱ge̱ u̱nze Burus ne̱ u̱n Siras Roma-ne̱ ye̱ à. 39 Ka da-de, ye̱ haanu̱ru̱ ye̱ ko̱nu̱ru̱ Burus ne̱ u̱n Siras ye̱ soks ba'as-de u̱n ye̱. Bo̱ u̱n kaane̱, ye̱ ruutu̱ ye̱ ye̱ ko̱nu̱ru̱ ye̱ yage̱ ka bo̱-o̱. 40 Bo̱ Burus ne̱ u̱n Siras ruusu̱nte̱ u̱n kur-o̱ m-ke'et à, ye̱ argu̱ m-neke̱ hur-o Ridiya. Bo̱ ye̱ hyenu̱ste̱ yan-dor à, komo ye̱ dooru̱ hur-de u̱n ye̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n, ye̱ argu̱ru̱.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor

A 'yonste̱ hun-ne̱ u̱r-hur o-Tasaronika

1 Burus ne̱ u̱n Siras ye̱ do̱ru̱ru̱ so̱ u̱n bo̱-to̱ o-Ampibo̱ris o-Apo̱ro̱niya ne̱. Ye̱ wo̱o̱ru̱ bo̱-o̱ o-Tasaronika, be-de ro u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir ne̱ à o̱ u̱n Yahuda-ne̱. 2 Bo̱ wu̱ we̱te̱ à, Burus co̱wu̱ kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. Ho̱-to̱ u̱r-Wu̱we̱ u̱t-tet, wu̱ ro u̱t-ma n-me̱ u̱n ge̱n-mo̱ u̱n Ma-to̱ Shir. 3 Wu̱ ro ye̱ m-kute̱ cas, wu̱ ro ye̱ komo u̱n ru̱re̱ o-nip be-de Ma-to̱ Shir ze̱e̱ Kiristi a su̱ u̱r-ko̱o̱b, komo wu̱a ine̱ u̱t-marimar. Komo Burus ze̱e̱ru̱, “Ka Ye̱so-wu̱ u̱m ru̱ru̱ no̱ à, wu̱ ro̱ ka Kiristi-wu̱.” 4 Ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ u̱n Yahuda-ne̱ komo u̱n Girik-ne̱ ne̱ “Yan-se̱ps u̱n Shir”* mo̱sse̱ u̱n caari-ye̱ u̱n ne'a-ne̱ ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ de̱e̱n, kap ye̱ deku̱ ma-u̱t Burus ne̱ u̱n Siras, komo ye̱ mo̱ssu̱ru̱ u̱t-hi u̱n ye̱ ne̱.

5 Amba Yahuda-ne̱ no̱mu̱ u̱r-shoob, ye̱ karagsu̱ru̱ ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ o-saa ye̱ be-de a u̱t-baab à m-o̱ ne̱. Bo̱ ye̱ kargu̱te̱ kap o̱ u̱n ye̱ à, ye̱ 'yonsu̱ru̱ hur-de u̱n hun-ne̱ ye̱ o-bo̱. Ye̱ ruuru̱ u̱s-rek n-me̱ u̱n hur-o Jaso̱n. Ye̱ ro u̱n hoob-o Burus ne̱ u̱n Siras remen ye̱ hantu̱tú̱ ye̱ be-de u̱n hun-ne̱. 6 Bo̱ ye̱ hyente̱ ye̱ 'wo̱s ye̱ á, ye̱ naknu̱ru̱ Jaso̱n u̱n ye̱ ken yan-dor-ye̱ ne̱, ye̱ wootu̱ru̱ ye̱ har u̱n he̱r-o̱ u̱n yan-piish u̱t-ma. Ye̱ o-zaaz, ye̱ m-ze̱e̱, “Ka hun-ne̱ ye̱, ye̱ ro̱ m-'yons u̱n hur-de u̱n hun-ne̱ ko̱ kene̱ ho̱no o-dak à, ye̱ ka haane̱ har kane̱. 7 Har ma Jaso̱n 'ye ye̱ be-de u̱r-she'et. Myet-mo̱ u̱n ye̱ ne̱ komo ye̱ ro̱ m-jetem u̱n karamsa-o ko-Gwo̱mo Sisar. Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ wu̱ ken ko-Gwo̱mo-wu̱ ro̱ ko̱n, u̱nze jin-de u̱n wu̱ Ye̱so.” 8 Bo̱ hun-ne̱ ya-o-bo̱ u̱n yan-piish u̱t-ma ne̱ ho̱gu̱te̱ to̱ ka à, hur-de u̱n ye̱ inu̱ru̱. 9 Ye̱ ho'os Jaso̱n u̱n ye̱ ka ne̱ á, se̱ da-o̱ ye̱ go̱kse̱ hwo̱r-ye̱ o-be̱ri u̱n kom-to̱ u̱n ye̱ à.

Burus ne̱ u̱n Siras o-Biriya

10 Bo̱ te̱t-m rewte̱ à, yan-dor shiiru̱ Burus ne̱ u̱n Siras ye̱ neke̱ bo̱-o̱ o-Biriya. Bo̱ ye̱ woote̱ re̱e̱no̱ à, ye̱ co̱wu̱ru̱ kuke̱-o̱ u̱n Yahuda-ne̱ o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. 11 To̱ ye̱ ka Yahuda-ne̱ ye̱, ye̱ aragte̱ ye̱ o-Tasaronika u̱s-we̱e̱r, u̱n remen ye̱ go̱kste̱ u̱t-ma kom-u̱t yoor-u̱t-yoor. Ye̱ ro̱ u̱n ceker-se u̱n ge̱n-mo̱ u̱n Ma-to̱ Shir ko̱ de ke ho̱-de, ye̱ hyenet ko̱ rii-yo Burus rwo̱re̱, ko̱ nip-o̱ à. 12 Remen kaane̱ hun-ne̱ de̱e̱n be-de u̱n Yahuda-ne̱ bo̱pu̱ru̱ o-nip, har u̱n ye̱ ken ne'a-ne̱ ye̱ ne̱ ye̱ u̱n Girik-ne̱ go̱s-ye̱, go̱s-ye̱ komo u̱n campo̱-ne̱ ne̱ ye̱ u̱n Girik-ne̱ de̱e̱n.

13 Amba bo̱ Yahuda-ne̱ ye̱ ro o-Tasaronika ho̱gu̱te̱ u̱nze Burus ro u̱n rwo̱r u̱n Ma-to̱ o-Shir o-Biriya à, ye̱ haaru̱ ma ye̱ swo̱wu̱ hun-ne̱ u̱n ye̱ re̱e̱no̱, ye̱ ro u̱n 'yons u̱n hur-de u̱n ye̱. 14 Da-o gaan, komo yan-dor rwo̱'u̱ru̱ Burus wu̱ neke̱ n-riib m-sa. Amba Siras ne̱ u̱n Timoti ye̱ e̱su̱ru̱ kane̱ to kon. 15 Ká yan-dor-ye̱ shie̱ Burus à, ye̱ wootu̱ wu̱ har o-Atina. Bo̱ ye̱ inite̱ m-mu̱u̱n à, Burus to̱mnu̱ ye̱ be-u̱r Siras ne̱ u̱n Timoti u̱nze ye̱ haan ye̱ hyen wu̱ ho̱r-m-ho̱r, ye̱ argu̱ m-neke̱.

Burus u̱n bo̱-o̱ o-Atina

16 Bo̱ Burus rotte̱ u̱n 'er-u̱r Siras ne̱ u̱n Timoti u̱n bo̱-o̱ o-Atina à, me̱n-to̱ u̱n wu̱ tu̱ku̱ru̱ de̱e̱n bo̱ wu̱ hyane̱ bo̱-o shiig u̱n pyo-se m-gir à. 17 Remen kaane̱ wu̱ ro u̱t-ma n-me̱ u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir u̱n Yahuda-ne̱, u̱n ye̱ ken ye̱ ne̱ “Yan-se̱ps u̱n Shir.†” Ko̱ de ke ho̱-de wu̱ ro u̱t-ma u̱n ye̱ wu̱ ro m-kum ne̱ be-de u̱t-baab à. 18 Kaane̱ komo ye̱ ken Abikuri-ne̱ ye̱ u̱n Sitokiya-ne̱ ya-u̱s-nap no̱mo̱g u̱t-ma u̱n wu̱ ne̱. Ye̱ ken ye̱ ze̱e̱ru̱, “¿Yan yo ne̱ ka wa-o-zaaz-wu̱ co̱ne̱ m-ze̱e̱?” Ye̱ ken ye̱ ze̱e̱ru̱, “Yo ro̱ sa o zee u̱nze ka ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n ko̱'o̱t shir-ye̱ u̱n u̱n be-u̱t ho̱r-to̱.” Ye̱ u̱n rwo̱r kaane̱ remen Burus ro u̱n rwo̱r u̱n Ma-u̱t Ye̱so to̱ m-Re̱re̱m, komo m-ine̱ ne̱ be-de u̱t-marimar. 19 Remen kaane̱, ye̱ heetu̱ru̱ wu̱ u̱n dor-de o-Arepagus. Bu̱u̱g-de yan-co u̱n ka bo̱-o̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Ko̱ wo̱a ru̱ru̱ te̱ ka yoos-u̱r pu̱-de de o wo̱tte̱? 20 Remen te̱ we̱t m-ho̱ge̱ u̱n go̱n to̱ ka ma-to̱ á. Te̱ co̱no̱g te̱ nep bo̱ to̱ ro̱ à.” 21 (Myet Atina-ne̱ u̱n hamat-ne̱ ne̱ ye̱ ro̱ u̱r-she'et o-Atina à, ye̱ jiishte̱ m-co̱n ye̱ ho̱ge̱ rii pu̱-yo komo ye̱ cep ma-to̱ u̱n yo, arge̱ ko̱yan.)

22 Burus inu̱ eso u̱n he̱r-o̱ u̱n mo̱ro̱g-de u̱n ya-u̱s-nap,‡ wu̱ ze̱e̱ru̱, “No̱ hun-ne̱ ye̱ o-Atina, u̱m nak u̱nze no̱ yan-co̱n-to̱ u̱n dor-o̱ shir-ye̱ m-so̱k ne̱ u̱n ko̱ yo ke riib-yo. 23 Remen da-o̱ u̱m m-pa'e̱ n-me̱ o-bo̱ à, u̱m gwo̱t rem-se no̱ u̱n nome̱ m-gu̱w à, har ma u̱m hyanag u̱n o̱ ken hana-o̱ o̱ u̱r-seke̱ m-ge̱n ne̱ n-to̱n u̱n o̱ a ge̱ne̱g u̱nze, ‘Remen Shir ye̱ a nape̱ á.’ To̱, ka wu̱ no̱ m-kwu̱kte̱ ba no̱ u̱n nap wu̱ à, ma-to̱ u̱n wu̱ me̱ no̱ m-rwu̱u̱nte̱ cas.

24 “Shir ye̱ no̱me̱ ho̱no o-dak u̱n kap o̱ u̱n rii-yo ro̱ ne̱ n-me̱ u̱n o̱ à, wu̱ wu̱ ro̱ Wan-Ko̱yan wu̱ o-To̱n o-dak ne̱. Wu̱ ro̱ m-she'et u̱n pyo-o̱ ne̱t ma'e̱ á. 25 Kaane̱ komo wu̱ ro̱ u̱n hoob-o̱ u̱n gwu̱ be-de u̱n ne̱t á. Wu̱ ro̱ u̱n hoob-o̱ u̱n yo ken rii-yo á, remen wu̱ ro̱ u̱n 'ya u̱n kap o̱ u̱n hun-ne̱ ho̱o̱g, m-shik ne̱ u̱n kap o̱ u̱n rii-yo ye̱ ro̱ ne̱ o-hoob à.§ 26 Wu̱ wu̱ komo nome̱ kap o̱ u̱t-dak be-de u̱n ne̱t wan-gaan, remen ye̱ she'etté̱ u̱n kap o̱ u̱n hek-o̱ u̱n ho̱no o-dak. Cin u̱n n-ga ne̱ wu̱ e̱ssu̱su̱te̱ o-da, u̱n da-o̱ ye̱ he m-no̱m m-ho̱o̱g m-mar ne̱ à, u̱n bo̱ u̱n be-to̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n ko̱ o̱ ke dak-o̱ hette̱ m-she'et ne̱ à. 27 Shir u̱n no̱m kaane̱ remen ye̱ hobt wu̱, ko̱ a nap á. O-da ye̱ kum wu̱, ko̱ de̱ nomte̱ wu̱ no̱m u̱r-hew u̱n ko̱ wu̱ ke ne̱ be u̱n na á. 28 Ai, ‘Be-de u̱n wu̱ a ro̱ no̱ u̱n no̱m m-ho̱o̱g, atte̱ m-nukte̱, atte̱ komo u̱n m-neke̱ u̱n no̱m u̱n rii-yo a m-no̱m ne̱,’ bo̱ ye̱ ken yan-se̱p-u̱t no̱ ye̱ rwo̱re̱ à u̱nze, ‘O-nip, na ma yakar-ye̱ u̱n wu̱ ye̱.’

29 “To̱, bo̱ a ro̱ no̱ baag-o̱ Shir o̱ à, ai, u̱depe̱ a no̱m u̱s-barag a zee Shir ro̱ m-sha ne̱ u̱ntu̱n mo̱ o-zinariya, ko̱ mo̱ o-azorpa, ko̱ mo̱ u̱r-ta'ar á, de ne̱t zwo̱'e̱ u̱n we̱e̱r-se u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ á. 30 N-ga Shir ro m-was u̱n ba'as-to̱ u̱n hun-ne̱ ne̱ á, remen ko̱o̱b-de u̱n nap-o̱ u̱n ye̱. Amba m-mo̱ka, wu̱ ze̱e̱g kap o̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n ko̱ kene̱ ye̱ yage̱ ba'as-to̱ u̱n ye̱, ye̱ waktu̱ne̱ be-de Shir. 31 Remen wu̱ e̱ssu̱ssu̱te̱ u̱r-ho̱ de wu̱ he m-haan wu̱ piishité̱ hun-ne̱ ho̱no o-dak u̱t-ma to̱ o-nip be-de u̱n wu̱ ken wu̱, wu̱ wu̱ daage̱ à. Shir rwu̱ntu̱te̱ nip-o̱ u̱n no̱m-mo̱ u̱n to̱ ka cas be-de u̱n 'yons u̱n ka ne̱t-wu̱ u̱t-marimar.”

32 Bo̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ ma-to̱ m-ine̱ u̱t-marimar à, ye̱ ken ye̱ argu̱ wu̱ nome̱ u̱r-ar. Amba ye̱ ken ye̱ ze̱e̱ru̱, “Te̱ co̱no̱g te̱ do m-ho̱ge̱ rii-yo o he m-rwo̱r mo̱sse̱ u̱n ka ma-to̱ ne̱ à.” 33 Kane̱ o̱ ka Burus wonge̱ u̱n ye̱ ne̱. 34 Amba ye̱ ken ye̱ wargu̱ru̱ be-u̱r Burus ye̱ she̱ru̱ u̱n ma-to̱ u̱n wu̱, n-me̱ u̱n ye̱ har u̱n Diyonisiyus ne̱, wan-gaan be-de u̱n ka mo̱ro̱g-de u̱n ya-u̱s-nap de, u̱n wu̱ ken ne'a-wu̱ ne̱ jin-de u̱n wu̱ Damaris, u̱n ye̱ ken ye̱ ne̱ komo.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer

Burus u̱n bo̱-o̱ o-Korinti

1 Bo̱ u̱n to̱ ka, Burus yagu̱ bo̱-o̱ o-Atina wu̱ neku̱ bo̱-o̱ o-Korinti. 2 Re̱e̱no̱ wu̱ 'wo̱sse̱ wu̱ ken ko-Yahuda-wu̱ jin-de u̱n wu̱ Akira, ko-yan-bo̱-o̱ o-Pantus. Akira u̱n ne'a u̱n wu̱ ne̱ Biskira, ye̱ she'et m-haan ne̱ u̱n bo̱-o̱ o-Korinti á, ye̱ u̱n rwu̱u̱n dak-o̱ o-Itariya. Ye̱ u̱n yage̱ o-Itariya remen ko-Gwo̱mo Sisar Karadiyos no̱ng o-karamsa, wu̱ zee kap o̱ u̱n Yahuda-ne̱ ye̱ ru n-me̱ bo̱-o̱ o-Roma. Burus argu̱ m-ha be-de u̱n ye̱ o-Korinti. 3 Hongsu̱ru̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n ye̱ ragaan mo̱ u̱n mo̱ ma Burus ne̱, ye̱ ro̱ u̱n jor-o̱ u̱t-de̱pi, wu̱ she'etu̱ be-u̱r gaan u̱n ye̱ ne̱. Ye̱ se̱ngu̱ru̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n ye̱ be-u̱r gaan. 4 Ko̱ de ke Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ de komo, Burus ma'asu̱ru̱ u̱t-ma u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir wu̱ ro m-se̱nge̱ wu̱ nakanté̱ Yahuda-ne̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á.

5 Da-o̱ Siras ne̱ u̱n Timoti wo̱o̱ne̱ rwu̱u̱n-mo̱ o-Makidoniya à, Burus ya'u̱ kap o̱ u̱n da-o̱ u̱n wu̱ u̱n ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ Shir. Wu̱ ro Yahuda-ne̱ m-ru̱re̱ o-nip u̱nze, Ye̱so wu̱ ro̱ Kiristi. 6 Amba ye̱ e̱su̱ru̱ wu̱ u̱n su̱ne̱-mo̱ u̱t-ma ye̱ ma'asu̱ wu̱ u̱t-re̱e̱b. Remen kaane̱, wu̱ kuktu̱ru̱ matuku-to̱ u̱n wu̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Ra-o no̱ ro̱ u̱n hi-u̱t no̱! Me̱ me̱tt u̱r-ba'as á. Shi-mo̱ u̱n caane̱ be-de u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á u̱m he'e̱.”

7 Wu̱ argu̱ m-ine̱ u̱n ka be-de, wu̱ neku̱ru̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ ken ne̱t-wu̱ jin-de u̱n wu̱ Titus Justus, wu̱ ro “Wan-se̱ps u̱n Shir.”* Hur-o̱ u̱n wu̱ komo o̱ ro m-yow yow ne̱ de̱e̱n u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir ne̱. 8 Kiribus, wu̱ ro wan-co-o̱ u̱n ka mo̱ro̱g-de à, she̱ru̱ru̱ be-u̱r Wan-Ko̱yan, wu̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ ne̱ kap. Ye̱ ken Korinti-ne̱ ye̱ komo de̱e̱n ye̱ ho̱ge̱ ma-u̱t Burus à, ye̱ she̱ru̱ru̱ u̱n to̱, a yo'osu̱ ye̱ m-ho̱.

9 De ken ho̱-de m-te̱t, Wan-Ko̱yan kutu̱ Burus u̱t-hyangan. Wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wo̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á, se̱nge̱ m-ru̱re̱ u̱n hun-ne̱ ma-u̱t re. Wo̱ she'et temb á, 10 remen me̱ be-u̱r gaan u̱n wo̱ ne̱. Yatt-wu̱ he wo̱ m-ru̱'e̱ u̱t-kom wu̱ nomotu̱ wo̱ yo ken rii-yo á, remen me̱ u̱n hun-ne̱ ne̱ de̱e̱n u̱n ka bo̱-o̱.” 11 Burus she'etu̱ru̱ u̱n ka be-de har hak-o gaan u̱n re̱ng-u̱s cind. Wu̱ ro ye̱ m-yoose̱ u̱n Ma-to̱ Shir.

12 Amba da-o̱ Gariyo ro̱ ko-Gwamna u̱n dak-o̱ o-Akaya à, Yahuda-ne̱ gamu̱ u̱t-hi ye̱ katu̱ Burus, ye̱ heetu̱ wu̱ be-de yan-piish u̱t-ma. 13 Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Wu̱ ka ne̱t-wu̱ wu̱ ro̱ m-se̱nge̱ wu̱ ru̱'u̱t hun-ne̱ gu̱w-mo̱ Shir u̱nte̱ u̱n co̱w-yo karamsa-o te̱ we̱ne̱ à.”

14 Bo̱ Burus rotte̱ u̱n ma-to̱ u̱n ce̱pt u̱t-ma à, Gariyo ze̱e̱ru̱ Yahuda-ne̱, “A ro ze̱e̱ge̱ ma de ken ba'as-de wu̱ no̱me̱, ko̱ caari-de u̱r-ba'as, u̱m roa ho̱ge̱ ma-u̱t no̱. 15 Amba no̱mo̱g u̱n ya u̱nze ma-to̱ su̱nu̱ no̱ u̱n ho̱n-de u̱n to̱ be-de u̱t-gom, u̱t-jin ne̱, komo u̱n karamsa-o no̱ ne̱, ai se̱ no̱ hongse̱ hi u̱n no̱. Me̱ kam, me̱ no̱m sakto̱-o̱ u̱m piishité̱ wu̱ u̱t-ma u̱n go̱n se ka rem-se á.” 16 Wu̱ yanu̱ ye̱ n-me̱ u̱n kuke̱-o̱ m-piish u̱t-ma. 17 Kap o̱ u̱n ye̱, ye̱ shipu̱ru̱ So̱stanus wu̱ ro co be-de u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir à. Ye̱ nomu̱ wu̱ u̱s-so̱ro̱g u̱n he̱r-o̱ u̱n kuke̱-o m-piish u̱t-ma. Amba Gariyo ko̱ m-was wu̱ was á.

Burus waragte̱ o-Antakiya (o̱ o-Siriya)

18 Burus do̱o̱bu̱ru̱ u̱t-ho̱ hiin u̱n bo̱-o̱ o-Korinti. Ka da-o̱, wu̱ ze̱e̱ru̱ yan-dor se̱ de̱ ken ho̱-de. Biskira ne̱, u̱n Akira shiiru̱ Burus. Ye̱ co̱no̱g m-de̱k hat-o̱ m-ho̱ ha-mo̱ u̱n dak-o̱ o-Siriya. Remen kaane̱, ye̱ neku̱ru̱ bo̱-o̱ o-Kakiriya remen ye̱ co̱wu̱t o-hat. Amba rii-yo ye̱ inu̱te̱ o-Kakiriya, Burus oroste̱ hi-de u̱n wu̱ remen wu̱ swo̱ro̱g o-nu. Ye̱ daaru̱ hat-o̱ m-ho̱.† 19 Bo̱ ye̱ woote̱ o-Apisu à, re̱e̱no̱ Burus ho'ose̱ Biskira ne̱ u̱n Akira. Wu̱ ne̱, wu̱ co̱wu̱ru̱ u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir, wu̱ nomot u̱t-ma u̱n Yahuda-ne̱. 20 Ye̱ ko̱nu̱ru̱ wu̱, wu̱ do m-do̱o̱be̱ u̱t-ho̱ be-de u̱n ye̱, amba wu̱ de̱k ma-to̱ u̱n ye̱ á. 21 Amba bo̱ wu̱ inu̱ ye̱ m-yage̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Man muusune̱ be u̱n no̱ u̱rege̱ Shir ze̱e̱g.” Ka da-de, wu̱ inu̱ru̱ o-Apisu u̱n hat-o̱ m-ho̱.

22 Bo̱ wu̱ kergu̱nte̱ bo̱-o̱ o-Kaseriya à, wu̱ neku̱ru̱ wu̱ gassu̱ru̱ hun-ne̱ yan-dor. Ka da-o̱ wu̱ argu̱ru̱ so̱ o-Antakiya.

23 Bo̱ wu̱ she'ete̱ hiin o-Antakiya à, wu̱ inu̱ru̱ wu̱ pa'u̱ru̱ dak-o̱ o-Garatiya u̱n dak-o̱ o-Pirijiya ne̱. Wu̱ ro m-do̱re̱ bo̱-u̱t u̱t-bo̱, wu̱ ro m-do'e̱ u̱n kap o̱ u̱n yan-neke̱-m Ye̱so m-'wo̱ns.

Apo̱ro̱s ko̱'o̱te̱ Ma-to̱ Shir o-Apisu

24 A kane̱ wu̱ ken ko-Yahuda-wu̱ haanu̱ru̱ o-Apisu, jin-de u̱n wu̱ Apo̱ro̱s. Wu̱ ko-yan-bo̱-o̱ o-Arekzandiriya. Wu̱ wan-nap u̱t-ma, wu̱ nepste̱ ge̱n-mo̱ u̱n Ma-to̱ Shir m-so̱k ne̱. 25 A yoosu̱te̱ wu̱ n-me̱ u̱n co̱w-yo u̱n Wan-Ko̱yan. Wu̱ re̱e̱g u̱r-ho̱ be-de u̱n nome̱ u̱n ye̱ ken ye̱ u̱t-ma, komo wu̱ ro̱ m-yoos o-nip be-de u̱n ma-u̱t Ye̱so. Amba myet u̱n kaane̱ ne̱, wu̱ nap war war ma-u̱t Ye̱so á, remen myet wu̱ nepste̱ ma-to̱ yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱, wu̱ nape̱ be-de u̱n nu-o Yohana Wa-m-Yo'os cot. 26 Wu̱ taknu̱ m-ko̱'o̱t ba o-gye̱r, u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. Bo̱ Biskira ne̱ u̱n Akira ho̱gu̱te̱ wu̱ à, ye̱ naku̱ wu̱ n-riib. Ye̱ jamsu̱ wu̱ m-ru̱re̱ Co̱w-yo Shir m-so̱k ne̱, m-so̱k ne̱.

27 Bo̱ Apo̱ro̱s cu̱nte̱ wu̱ pes ha-mo̱ u̱n dak-o̱ o-Akaya à, yan-dor Ye̱so dooru̱ wu̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n. Ye̱ genu̱ru̱ yan-neke̱-m Ye̱so o-Akaya o-taku̱rda remen ye̱ go̱kstú̱ wu̱ kom-u̱t yoor-u̱t-yoor. Bo̱ wu̱ woote̱ re̱e̱no̱ à, wu̱ ro u̱n do ye̱ u̱n yan-m-she̱r jaab-o̱ u̱t-me̱n. Ye̱ ma'asu̱ru̱ m-nap yar-mo̱ Shir remen wu̱ ro kon káne̱. 28 Apo̱ro̱s ro ye̱ m-ru̱re̱ o-nip n-me̱ u̱n Ma-to̱ Shir u̱nze Ye̱so ro̱ Kiristi. Wu̱ ru̱ru̱te̱ ye̱ u̱t-ma m-'wo̱ns ne̱ komo wu̱ kapste̱ Yahuda-ne̱ de̱e̱n u̱n yish-de u̱n hun-ne̱.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱

Ha-m Burus u̱n bo̱-o̱ o-Apisu atette̱-o̱

1 Da-o̱ Apo̱ro̱s ro'e̱ o-Korinti à, Burus pa'u̱ru̱ n-me̱ u̱n ka dak-o̱. U̱r-ko̱m wu̱ wo̱o̱ru̱ bo̱-o̱ o-Apisu, be-de wu̱ 'wo̱sse̱ yan-neke̱-m Ye̱so de̱e̱n à. 2 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “¿No̱ go̱ksu̱su̱te̱ Ku̱kt-o̱ Shir da-o̱ no̱ she̱re̱ u̱n ma-to̱ o-nip?”

Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ay, yatt-wu̱ ru̱ru̱te̱ ma-to̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir á.”

3 Wu̱ ze̱e̱ru̱, “¿Yan go̱n yo'os-de m-ho̱ de ne̱ a yo'osu̱ no̱?”

Ye̱ shasu̱ru̱ “Go̱n de ma Yohana.”

4 Burus ze̱e̱ru̱, “Yohana u̱n yo'os hun-ne̱ m-ho̱ remen ye̱ yagu̱té̱ no̱m u̱r-ba'as ye̱ waktu̱ne̱ be-de Shir. Yohana u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ ru̱ru̱te̱ hun-ne̱ ye̱ she̱r u̱n Ye̱so, wu̱ Yohana zee ‘Wu̱ ro̱o̱n’ à.”* 5 Bo̱ m-ho̱ge̱ kaane̱, a argu̱ ye̱ m-yo'os m-ho̱ n-me̱ u̱n jin-u̱r Wan-Ko̱yan Ye̱so. 6 Ka da-de, Burus sake̱ kom-to̱ u̱n wu̱ u̱n ye̱, Ku̱kt-o̱ Shir ciriru̱ u̱n ye̱. Ye̱ te̱pru̱ru̱ u̱n rem-u̱t ho̱r-to̱, ye̱ ro m-rwo̱r komo ma-to̱ Ku̱kt-o̱ Shir kutu ye̱, ye̱ ru̱r à. 7 Kap mo̱ u̱n ye̱ u̱ntu̱n ne̱n o̱p u̱n yoor-ye̱ [12].

Burus ko̱'o̱tte̱ u̱n bo̱-o̱ o-Apisu

8 Burus co̱wu̱ru̱ u̱n kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir. Wu̱ ro m-ko̱'o̱te̱ u̱n Ma-to̱ Shir u̱n be̱e̱b-de u̱r-hur har re̱ng-u̱s tet. Komo wu̱ ro ye̱ m-nakan u̱s-we̱e̱r be-de u̱n ma-to̱ u̱n Gwo̱mo-to̱ Shir. 9 Amba ye̱ ken ye̱ e̱ssu̱ cikt-de u̱r-hur, ye̱ yage̱ m-she̱r o-nip. Har ye̱ nomu̱ru̱ yan-do̱re̱ u̱n ka Co̱w-yo Shir yo hun-to̱ o-saa n-me̱ u̱n hun-ne̱. Remen kaane̱ Burus wongu̱ u̱n ye̱ ne̱. Wu̱ argu̱ru̱ u̱n yan-neke̱-m Ye̱so ne̱, wu̱ ro u̱r-yoos ko̱ de ke ho̱-de u̱n be-de u̱r-yoos de o-Tiranus. 10 Kaane̱ wu̱ se̱nge̱ m-no̱m har hak-u̱s yoor, har kap o̱ u̱n ya-u̱r-she'et u̱n dak-o̱ o-Asiya ho̱gu̱ru̱ ma-u̱t Wan-Ko̱yan, Yahuda-ne̱ u̱n kap ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ ne̱ á.

Yakar Siba

11 U̱n kom-u̱t Burus komo Shir no̱mu̱ru̱ se ken rem-se u̱t-hyat se, u̱s-caari se a we̱te̱ m-hyan á. 12 Har ma ko̱ magund-de u̱n soks u̱n su̱samb-mo̱ u̱n wu̱, ko̱ matuku-de u̱n wu̱r-o̱ u̱n wu̱ ci'e̱ wu̱r-o̱ u̱n ya-u̱s-go̱m ka go̱m-o̱ taaru̱, komo a wongsu̱ ye̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ne̱.

13 Ye̱ ken Yahuda-ne̱ ye̱ ya-m-pa'ag u̱t-tu̱w bo̱-u̱t-bo̱ m-ruut u̱n ya-u̱t-ko̱t ye̱ no̱mu̱ m-se̱nge̱ u̱n jin-u̱r Wan-Ko̱yan Ye̱so be-de u̱n ye̱ ro u̱n ya-u̱t-ko̱t ne̱ à. Ye̱ ro m-ze̱e̱, “U̱m ruutu̱ no̱ u̱n jin-u̱r Ye̱so wu̱ Burus ro̱ m-ko̱'o̱t u̱n wu̱ à.” 14 Yakar Siba ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir wu̱ u̱n Yahuda-ne̱ ne̱n ta'yoor, kap mo̱ u̱n ye̱, ye̱ ro m-no̱m kaane̱.

15 De ken ho̱-de, wa-u̱t-ko̱t shasu̱ ye̱, wu̱ zee, “Ye̱so de u̱m nepstu̱ wu̱, komo u̱m neps Burus, to̱, no̱ komo ¿wan ne̱ ye̱ ne̱?”

16 Ka wan-ya-u̱t-ko̱t-wu̱ nossu̱ru̱, wu̱ mo̱'u̱ru̱ ye̱. Wu̱ re̱e̱ru̱ 'wo̱ns-mo̱ u̱n ye̱ kap, har ye̱ ruuru̱ ka hur-o̱ u̱s-rek u̱t-kor, kap o̱ u̱n wu̱r-to̱ u̱n ye̱ hoog-mo̱.

17 Bo̱ kap o̱ u̱n ye̱ ro u̱r-she'et o-Apisu à, Yahuda-ne̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, ho̱gu̱te̱ ma-to̱ u̱n ka rii-yo ko̱re̱ à. Gye̱r-o ho̱o̱ru̱ ye̱, ye̱ se̱ke̱msu̱ru̱ jin-u̱r Wan-Ko̱yan Ye̱so. 18 U̱t-mo̱o̱r ne̱ be-de u̱n ka ye̱ she̱re̱ o-nip à, ye̱ haanu̱ru̱ ye̱ ro m-rwo̱r u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n ye̱ mo̱ u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱ cas. 19 Hun-ne̱ de̱e̱n komo, yan-gu̱te̱ u̱n hun-ne̱ o-gwo̱t, ye̱ mo̱ro̱gsu̱ru̱ taku̱rda-to̱ u̱n ye̱ to̱ mo̱r, ye̱ tu̱ksu̱ru̱ to̱ hun-ne̱ gu̱t ye̱ kap. Bo̱ ye̱ nomte̱ ceker-se u̱n ka hwo̱r-ye̱ u̱n ka taku̱rda-to̱ à, ye̱ wooste̱ hwo̱r-ye̱ ko-ya-u̱r-gu̱wu̱s he m-kum u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱t-ho̱ dugu-u̱s kwo̱o̱z-u̱t yoor u̱n o̱p à [50,000]. 20 U̱n kaane̱ ma-u̱t Wan-Ko̱yan rige̱ ho̱no o-dak kap komo to̱ ci'u̱ru̱ hun-ne̱ m-so̱k ne̱.

21 Bo̱ u̱n no̱m-mo̱ u̱n se ka rem-se, Burus zo̱ngsu̱ru̱ hur-de u̱n wu̱ u̱nze wu̱a he o-Urusharima, amba se̱ wu̱ do̱ru̱te̱ so̱ u̱n dak-to̱ o-Makidoniya o-Akaya ne̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Komo me̱ heese̱ re̱e̱no̱, man gagte̱ hi u̱n de m-ha u̱m hyante̱ bo̱-o̱ o-Roma.” 22 Wu̱ to̱mu̱ru̱ yan-gwu̱-o̱ u̱n wu̱ ne̱n yoor, ye̱ ro, Timoti ne̱ u̱n Erastus, ha-mo̱ o-Makidoniya, wu̱ ne̱ wu̱ do̱o̱bu̱ru̱ ya o-da u̱n dak-o̱ o-Asiya.

'Yons u̱n hur-de u̱n hun-ne̱ o-Apisu

23 U̱n ka da-o̱, a no̱mo̱g rii-yo 'yonse̱ hun-ne̱ u̱r-hur de̱e̱n à, remen u̱n Co̱w-o u̱n Wan-Ko̱yan. 24 Ka ma-to̱ u̱n cir be-de u̱n wu̱ ken ko-ya-o-pyap-wu̱ jin-de u̱n wu̱ Du̱mitu̱riyas. Wu̱ ro u̱n zwo̱ u̱n azorpa à, wu̱ ro m-zwo̱ u̱n sha-mo̱ u̱n pyo-o̱ u̱n to̱o̱g-o Arte̱mis. Wu̱ u̱n yan-se̱nge̱-mo̱ o-pyap ne̱ ro u̱n kum u̱n hwo̱r de̱e̱n.

25 Wu̱ karagsu̱ru̱ ye̱ kap yan-no̱m u̱n gon ka se̱nge̱-mo̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “No̱ hun-ne̱, no̱ nepste̱ u̱n ka se̱nge̱-mo̱ ne̱ atte̱ no̱ m-kum u̱n hwo̱r. 26 Komo no̱ hyanag no̱ ho̱gu̱sse̱, ba kane̱ o-Apisu cot á, se̱ u̱m zee kap dak-o̱ o-Asiya ma. Ka Burus-wu̱ ro̱ hun-ne̱ m-nakbe̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ de̱e̱n. Wu̱ waksu̱te̱ hur-de u̱n ye̱, wu̱ ro̱ m-ze̱e̱ ka shir-o̱ a no̱me̱ u̱t-kom à, ba shir o̱ á. 27 Ma-u̱t a no̱m m-yo̱. A naas jin-de u̱n se̱nge̱-m na, komo har u̱n pyo-o̱ u̱n caari-wu̱ u̱n shir Arte̱mis. A mus o̱ hwaa, har komo a wongse̱ ka shir-o̱ u̱n con-de u̱n o̱ ne̱. Wu̱ myet dak-o̱ o-Asiya har u̱n ho̱no o-dak ne̱ ro̱ wu̱ m-kwu̱kte̱ à.”

28 Bo̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, ye̱ swo̱o̱ru̱ u̱s-ryaab de̱e̱n, ye̱ 'yonsu̱ u̱s-co̱r da-o gaan ye̱ ro m-ze̱e̱, “Arte̱mis ko-caari-wu̱, shir-wu̱ u̱n Apisu-ne̱!” 29 Ba u̱n naas o-da, bo̱-o argu̱ m-rukre̱. Hun-ne̱ nupu̱ru̱ u̱s-rek ha-mo̱ u̱n ka be-de atte̱ m-mo̱rge̱ à. Ye̱ ro m-huk u̱n Gayas ne̱ u̱n Aristarkus, hun-ne̱ ye̱ o-Makidoniya, ye̱ ro nay-ne̱ u̱n yan-hew-u̱r Burus ne̱ à. 30 Burus conu̱ m-co̱w u̱n ka mo̱ro̱g-de, amba yan-dor Ye̱so we̱nu̱ wu̱. 31 Ye̱ ken caari-ne̱ ye̱ u̱n se̱k-ye̱ u̱n gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n dak-o̱ o-Asiya, ye̱ ro u̱r-nay u̱n wu̱ ne̱ à. Ye̱ ma ye̱ tomtu̱ru̱ wu̱ u̱t-ma, ye̱ ko̱nu̱ru̱ wu̱ taase wu̱ cu̱w be-de u̱n ka mo̱ro̱g-de á.

32 Ka mo̱ro̱g-de u̱n hun-ne̱ de ro zo̱'o̱gse̱, remen ye̱ nap ma rii-yo rwo̱'e̱ ye̱ mo̱rgu̱te̱ á. Ye̱ ken ye̱ ro u̱n 'yons u̱s-co̱r ye̱ ro m-rwo̱r u̱n yo ken rii-yo, ye̱ ken komo ye̱ ro m-rwo̱r u̱n yo ken rii-yo u̱n ho̱n. 33 Ye̱ ken Yahuda-ne̱ ye̱ tudbu̱ru̱ wu̱ ken wu̱ u̱n co, jin-de u̱n wu̱ Arekanda. Wu̱ se̱ngu̱ru̱ u̱t-ma u̱n jaksu̱ u̱n kom-o̱ wu̱, remen hun-ne̱ rest temb, wu̱ nomu̱té̱ ye̱ u̱t-ma. Wu̱ co̱no̱g wu̱ ru̱ru̱tu̱ ye̱ u̱nze Yahuda-ne̱ ye̱ hante̱ 'yons u̱r-hi á. 34 Amba bo̱ ye̱ nepte̱ u̱nze ko-Yahuda-wu̱ à, ye̱ 'yonsu̱ u̱s-co̱r. Da-o gaan ye̱ ro m-ze̱e̱, “Go̱s-u̱t kumute̱ be-u̱r Arte̱mis u̱n Apisu-ne̱!” Ye̱ no̱mo̱g kaane̱ har awa u̱s-yoor.

35 Amba ko-ya-m-ge̱n-wu̱ u̱n ka bo̱-o̱ rwo̱'u̱ ye̱ m-re̱s ceen. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “No̱ hun-ne̱ ye̱ o-Apisu! Ai, ko̱ wu̱ ke nepste̱ u̱nze bo̱-o̱ o-Apisu o̱ ro̱ m-was u̱n pyo-o Arte̱mis ne̱ wa-u̱t-go̱s, komo u̱n ka ta'ar-de ne̱ de he'ene̱ e̱s-mo̱ n-To̱n à. 36 M-mo̱ka yatt-wu̱ he m-she u̱n to̱ ka á, remen kaane̱ e̱ss no̱ u̱r-hi be-u̱r gaan, no̱ no̱m rem-se o-saa á. 37 No̱ hantu̱te̱ kà hun-ne̱ ye̱ kaane̱. Ye̱ hiw u̱r-hyow u̱n kuke̱-o̱ u̱n shir na á, komo ye̱ yo'og Arte̱mis á. 38 Amba, u̱rege̱ Du̱mitu̱riyas u̱n yan-se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ ye̱ ro̱ u̱n o̱ ken ryegen-o̱ ne̱ mo̱sse̱ u̱n wu̱ ken wu̱ ne̱, ai, kuke̱-to̱ u̱n piish u̱t-ma to̱ ka, ye̱ hoks heet u̱r-gyekt. 39 Amba u̱rege̱ yo ken rii-yo ro̱ ko̱n u̱n ho̱n, yo no̱ co̱ne̱ m-hante̱ à, ai a argu̱ m-hongse̱ u̱n yo be-de u̱n piish u̱t-ma. 40 Remen ka mo̱ro̱g-de ro depete̱ á. Ye̱ ken gwo̱mo-ne̱ piishité̱ na u̱t-ma remen ka gu̱n-de. Komo a hoks m-shas yan-piishe̱ u̱t-ma á.”

41 Bo̱ wu̱ ru̱rte̱ kaane̱ à, wu̱ yagu̱ru̱ ko̱wan wu̱ neke̱ hur-o̱ u̱n wu̱.

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z

Burus waragte̱ dak-to̱
o-Makidoniya o-Girik ne̱

1 Bo̱ ka ween-to̱ hebu̱ssu̱te̱ à, Burus agnu̱ yan-dor Ye̱so, wu̱ dooru̱ ye̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱ se̱ ho̱-u̱r ho̱r-de, wu̱ argu̱ru̱ dak-o̱ o-Makidoniya. 2 Bo̱ wu̱ pa'agsu̱te̱ ka raag-o̱ à, wu̱ se̱ngu̱ do ye̱ u̱n yan-dor jaab-o̱ u̱t-me̱n u̱n bo̱-to̱ wu̱ do̱re̱ à. Ka da-de, wu̱ argu̱ m-wo̱ dak-o̱ o-Girik. 3 Wu̱ no̱mu̱ re̱ng-u̱s tet kane̱. Wu̱ ro u̱t-zo̱nge̱ wu̱ deet hat-o̱ m-ho̱ wu̱ waragte̱ dak-o̱ o-Siriya. Ka da-de, wu̱ nape̱ u̱nze Yahuda-ne̱ rewesu̱te̱ wu̱ rew-u̱r yo̱-de. Remen kaane̱, wu̱ gwo̱tu̱ru̱ wu̱ zee warag-mo̱ u̱n bu̱-yo o-Makidoniya a jiish wu̱. 4 Hun-ne̱ de̱e̱n ro m-neke̱ u̱n wu̱ ne̱. Ye̱ ro Supata (wà Pirus ko-ya-o-Biriya), mo̱sse̱ u̱n Aristarkus ne̱ u̱n Secundus ne̱ (hun-ne̱ ye̱ o-Tasaronika), u̱n Gayas ne̱ (ko-ya-o-Darbe̱), u̱n Timoti ne̱, har ma u̱n Tiko̱ko̱s ne̱ u̱n Taro̱pimus ne̱ (hun-ne̱ ye̱ o-Asiya), ye̱ shiiru̱ wu̱. 5 Ye̱ be'estu̱ te̱ m-arag. Ye̱ waasu̱ru̱ te̱ o-To̱ruwas. 6 Bo̱ u̱n ko̱m-mo̱ u̱n Biki-o̱ u̱t-Buro̱di to̱ ba m-Yist, te̱ komo te̱ inu̱ru̱ o-Piripi u̱n hat-o̱ m-ho̱. Bo̱ u̱n rew-mo̱ u̱n ho̱-u̱t taan, te̱ 'wo̱ssu̱ ye̱ o-To̱ruwas. O-To̱ruwas te̱ no̱mu̱ ho̱-u̱t ta'yoor.

Gas-u̱r Burus de u̱r-bu̱ste̱ o-To̱ruwas

7 U̱n ho̱-de u̱r-takan de u̱n ho̱-u̱t ta'yoor, te̱ mo̱rgu̱ru̱ remen te̱ reet Rii-yo m-Re̱ yo m-Pas yo u̱n Wan-Ko̱yan. Burus nomo ye̱ u̱t-ma. Wu̱ se̱ngu̱ ye̱ u̱t-ma har da-o pu̱rge̱, remen wu̱ ro u̱n zo̱nge̱-to̱ m-arag gas-o̱ ish. 8 Pitirra-u̱t ro kon komo de̱e̱n u̱n kuke̱-o̱ n-to̱n o̱ u̱t-dokor o̱ te̱ mo̱rgu̱te̱ à. 9 Wu̱ ken wan-campo̱-wu̱ jin-de u̱n wu̱ Yutikus wu̱ ro tara n-te̱ u̱r-hek. Rew-m re̱e̱ru̱ wu̱ de̱e̱n remen Burus ro u̱n ko̱'o̱t-o̱ u̱n wu̱ no̱mo̱g m-se̱e̱b. Har rew-m kwo̱su̱ru̱ Yutikus, wu̱ argu̱ m-he̱'e̱n e̱s-mo̱ u̱n re̱e̱no̱ n-to̱n, cin u̱n da-m atette̱-mo̱. Komo a kepsu̱ru̱ wu̱ merse̱. 10 Amba Burus kergu̱ndu̱ru̱ n-dak, wu̱ kaktu̱ru̱, wu̱ ku̱u̱su̱nu̱ru̱ wu̱ u̱n kom-to̱ u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “No̱ ryegen á, ai, wu̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱.” 11 Burus argu̱ m-warag n-to̱n. Ka da-de, kap mo̱ u̱n ye̱ wargu̱ru̱ u̱n kuke̱-o̱ n-to̱n. Ye̱ re̱e̱ru̱ Rii-yo m-Re̱ yo m-Pas yo u̱n Wan-Ko̱yan. Wu̱ re̱e̱ru̱ co u̱n nom u̱t-ma har ish gasu̱ru̱. Ka da-de ne̱, wu̱ argu̱ru̱. 12 Ye̱ wargu̱ru̱ u̱n ka wan-campo̱-wu̱ ne̱ o-hur u̱n ho̱o̱g ne̱, ye̱ no̱mu̱ru̱ o-zak de̱e̱n.

13 Burus argu̱ ha-mo̱ u̱n bo̱-o̱ o-Asus u̱s-na, be-de wu̱ zo̱nge̱ te̱ go̱'o̱ne̱ u̱n wu̱ ne̱ à, te̱ neku̱ru̱ u̱n hat-o̱ m-ho̱. 14 Bo̱ wu̱ 'wo̱stu̱ te̱ o-Asus à, te̱ de̱ku̱ wu̱ o-hat te̱ wo̱o̱ru̱ bo̱-o̱ o-Mitirin. 15 Bo̱ u̱n kane̱ komo te̱ se̱ngu̱ u̱r-hew n-me̱ u̱n hat-o̱ m-ho̱. Gas-o̱ ish komo te̱ wo̱o̱ru̱ n-riib o̱ o-Kiyo̱s.* Gas-o̱ ish komo te̱ wo̱o̱ru̱ o-Samo̱s.† Gas-o̱ ish komo se̱ o-Miritus. 16 Ko̱ n-ga Burus ru̱'u̱ste̱ u̱r-hi wu̱a kergu̱ne̱ o-Apisu á, u̱ntaase wu̱ naas o-da o-Asiya. Wu̱ ro m-ho̱r, u̱rege̱ a nome̱ wu̱ woot o-Urusharima rii-yo u̱n ho̱-de u̱n Biki-o̱ o-Pe̱nte̱ko̱s wo̱o̱nte̱.

Burus go'onu̱te̱ u̱n se̱k-ye̱ ne̱
yan-dor Ye̱so ye̱ u̱n bo̱-o̱ o-Apisu

17 Amba bo̱ te̱ woote̱ o-Miritus à, Burus to̱mu̱ru̱ ha-mo̱ o-Apisu a e̱gnu̱ wu̱ se̱k-ye̱ ye̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor. Ye̱ haan ye̱ go'onu̱te̱ u̱n wu̱ ne̱. 18 Bo̱ ye̱ wo̱o̱nte̱ be-de u̱n wu̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ u̱n hi u̱n no̱ no̱ nepste̱ me̱ cin ho̱-de u̱m rwo̱'e̱ na-u̱s re u̱n dak-o̱ o-Asiya à har ca. 19 Me̱ m-no̱m u̱n se̱nge̱-m Wan-Ko̱yan u̱n gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi de̱e̱n har m-yish ne̱. U̱m mo̱'o̱g u̱r-hur be-de u̱n meger-to̱ haanu̱ me̱ à be-de u̱n rew-u̱r yo̱-de de Yahuda-ne̱ swo̱ me̱ m-nome̱ à. 20 Me̱ wuku no̱ o-nip á, ko̱ be-de yish-de u̱n hun-ne̱, komo u̱n yoos u̱n de u̱n hur-u̱t no̱. 21 U̱m nak Yahuda-ne̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á u̱t-to̱ kap ma-to̱ m-waktu̱ne̱ be-de Shir, komo ye̱ m-she̱r o-nip be-u̱r Wan-Ko̱yan na Ye̱so.

22 “M-mo̱ka Ku̱kt-o̱ Shir garamsu̱te̱ me̱, u̱m he o-Urusharima. Man he ba u̱n nap u̱n yo he me̱ u̱m ko̱r kane̱ à. 23 Se̱ de̱ Ku̱kt-o̱ Shir ro̱ me̱ m-rwu̱nte̱ u̱t-ma cas u̱n ko̱ o̱ ke bo̱-o̱ u̱nze m-ke'et, u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b ne̱ ro̱ me̱ u̱r-'er. 24 Amba me̱ de̱k ho̱o̱g-m re u̱ntu̱n yo ken rii-yo á, u̱rege̱ de man hoksosse̱ ko̱m u̱n se̱nge̱-mo̱ Wan-Ko̱yan Ye̱so yasu̱ me̱ à, u̱m ru̱r Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ u̱n yar-mo̱ Shir.‡

25 “To̱, m-mo̱ka u̱m nepste̱ myet-m no̱ no̱a do me̱ m-hyan á, no̱ ye̱ u̱m pa'e̱ hur-u̱t no̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ u̱n Gwo̱mo-to̱ Shir à. 26 Remen kaane̱ me̱ no̱ caane̱ m-ru̱re̱ cas cas, u̱rege̱ ne̱t ho̱gu̱te̱ ko̱'o̱t-o̱ u̱n ma-u̱t re wu̱ mere̱ ba wu̱ u̱n she̱r be-u̱r Ye̱so ho̱-m re ro̱ ko̱n á. 27 Remen u̱m ru̱ssu̱tu̱ no̱ kap o̱ u̱n yo Shir co̱ne̱ à. 28 Gwo̱t no̱ hi u̱n no̱, komo kap o̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ Ku̱kt-o̱ Shir rwo̱'u̱ no̱ m-gwo̱t à. Ye̱ ro̱ u̱ntu̱n kur-o̱ u̱n ca. Komo no̱ he yan-gu̱t-de u̱n hun-ne̱ yan-dor ye̱ Shir kumne̱ hi u̱n de u̱n wu̱ u̱n hyó-m Wà u̱n wu̱ à.

29 “U̱m nepste̱ me̱ aragse̱, ye̱ ken yan-yoos-de u̱t-bo̱ ye̱, ye̱a co̱wo̱n be u̱n no̱. Ye̱ ro̱ u̱ntu̱n ye̱ge̱-dur, ye̱ co̱ne̱ m-ho̱ kur-o̱ u̱n ca à. 30 Har ma u̱n be-u̱r no̱, ye̱ ken ye̱a indu̱ne̱ ye̱ cep ma-to̱ u̱t-bo̱, remen ye̱ nakanté̱ yan-neke̱-m Ye̱so u̱n he̱r-o̱ u̱n ye̱. 31 Remen kaane̱, no̱ she'et zo̱ngse̱. Baks no̱ ha, me̱ yagu̱ no̱ m-nak u̱t-to̱ kap-m no̱ á, m-te̱t m-ho̱w ne̱, har m-yish. U̱m no̱mo̱g kaane̱ hak-u̱s tet.

32 “M-mo̱ka komo u̱m bo̱pstu̱ no̱ be-de Shir yage̱ ma-to̱ u̱n yar-mo̱ u̱n wu̱ eret no̱. To̱ he no̱ m-'yons, komo to̱ 'ye no̱ o-cim be-u̱r gaan u̱n yan-ba-m-ku̱ko̱p ne̱. 33 Me̱ no̱m gwo̱p-de u̱n hwo̱r ko̱ matuku-to̱ u̱n hun-ne̱ á. 34 No̱ u̱n hi u̱n no̱ no̱ nepste̱ u̱m no̱mo̱g m-se̱nge̱ u̱n kom-u̱t re remen u̱m nomoté̱ hi u̱n de rii-yo u̱m co̱ne̱ à u̱n yo ye̱ ro̱ be-u̱r gaan u̱n me̱ ne̱ ne̱ co̱ne̱ ne̱ à. 35 Myet rem-se u̱m no̱me̱ à, u̱m kututú̱ no̱ u̱nze u̱n go̱n ká se̱nge̱-mo̱ a he no̱ gu u̱n yan-ba-m-'wo̱ns. No̱ komo m-baks u̱n ma-u̱t Wan-Ko̱yan Ye̱so, to̱ wu̱ zee, ‘Shir a ya'as u̱r-ho̱ be-de u̱n wan-ya'as m-yar, jiishe̱ wan-go̱ks m-yar.’ ”

36 Bo̱ Burus komte̱ m-rwo̱r kaane̱ à, wu̱ argu̱ m-kwu̱kt, wu̱ no̱mu̱ru̱ u̱s-ko̱n mo̱sse̱ u̱n ye̱ ne̱ kap. 37 Ye̱ argu̱ wusse̱ u̱s-kan kap mo̱ u̱n ye̱, ye̱ masu̱ wu̱ m-hamat. 38 Ye̱ ro u̱n tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n remen ka ma-to̱ wu̱ zette̱ u̱nze ye̱a do wu̱ m-hyan á. Bo̱ u̱n kane̱ ye̱ shiiru̱ wu̱ har be-de o-hat.

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan

Hew-u̱r Burus ha-mo̱ o-Urusharima

1 Bo̱ te̱ yagu̱tu̱ ye̱ à, te̱ daaru̱ hat-o̱ m-ho̱ te̱ argu̱ru̱ se̱ o-Ko̱s.* Gas-o̱ ish komo te̱ argu̱ru̱ se̱ o-Rodu̱s,† bo̱ u̱n kane̱ komo se̱ bo̱-o̱ o-Patara. 2 Bo̱ te̱ kumte̱ hat-o̱ ro̱ m-ha dak-o̱ o-Pinikiya à, te̱ daaru̱ te̱ argu̱ru̱. 3 Bo̱ te̱ cirte̱ hyanbe̱ o-Sayipurus‡ à, te̱ muutu̱ o̱ kwanta u̱n te̱. Te̱ se̱ngu̱ u̱r-hew dak-o̱ o-Siriya, te̱ wo̱o̱ru̱ bo̱-o̱ o-Taya, remen ka be-de hat-o he m-kergu̱nte̱ u̱n saw-to̱ u̱n o̱. 4 Bo̱ te̱ kergu̱nte̱ o-hat à, te̱ 'wo̱ssu̱ru̱ yan-neke̱-m Ye̱so káne̱. Te̱ she'etu̱ru̱ kane̱ ho̱-u̱t ta'yoor. Ku̱kt-o̱ Shir ru̱ru̱te̱ ka yan-neke̱-m Ye̱so ye̱ u̱nze Burus a su̱ u̱r-ko̱o̱b n-me̱ o-Urusharima. Remen kaane̱, ye̱ naku̱ru̱ Burus u̱t-to̱ taase wu̱ neké̱ káne̱. 5 Da-o̱ te̱ warge̱ be-de u̱n hat-o̱ m-ho̱ à, u̱n ko̱m-de u̱n ho̱-u̱t ta'yoor, mo̱ro̱g-de u̱n hun-ne̱ kap ne'a-ne̱ u̱n yakar-ye̱ u̱n ye̱ ne̱ shiiru̱ te̱ har jim-de o-bo̱. Ka da-o̱ te̱ kwu̱ktu̱ru̱ n-riib m-ho̱, te̱ no̱mu̱ru̱ u̱s-ko̱n. 6 Te̱ ze̱e̱ru̱ o̱r te̱ ne̱, se̱ ho̱-u̱r ho̱r-de. Ka da-o̱, te̱ daaru̱ o-hat, ye̱ komo ye̱ ji'u̱ru̱ o-hur.

7 Bo̱ u̱n rwu̱u̱n-m te̱ u̱n bo̱-o̱ o-Taya, te̱ e̱s ko̱ kene̱ á, se̱ bo̱-o̱ o-Pu̱toremayas. Kane̱, te̱ gasse̱ o̱r te̱ ne̱, komo te̱ rewu̱ ho̱-u̱r gaan be-de u̱n ye̱. 8 Gas-o̱ ish, te̱ inu̱ru̱ te̱ haaru̱ bo̱-o̱ o-Kaseriya. Te̱ co̱wu̱ru̱ hur-o Pirip ko-ya-m-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m. Wu̱ wan-gaan-wu̱ be-de u̱n ka ne̱n ta'yoor-ye̱ a daage̱ remen ye̱ wo̱ngté̱ rii-yo m-re̱ be-de u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor o-Urusharima. Te̱ comsu̱ru̱ be-de u̱n wu̱.§ 9 Wu̱ ro̱ u̱n yakar-ne̱ nass yan-ne'a-ne̱, ye̱ a jiite̱ u̱t-ge á. Ye̱ yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ye̱.

10 To̱, bo̱ te̱ rewete̱ u̱t-ho̱ kane̱ à, wu̱ ken ko-yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱ jin-de u̱n wu̱ Agabus. Wu̱ haanu̱ru̱ rwu̱u̱n-mo̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya.* 11 Da-o̱ Agabus haane̱ u̱r-hamat be u̱n te̱ à, wu̱ deku̱ru̱ hap-yo u̱n byon-yo ma Burus. Agabus gagu̱ to̱ ma u̱n wu̱ kom-to̱ u̱n na-se u̱n wu̱ ne̱. Ka da-de wu̱ ze̱e̱ru̱, “Rii-yo Ku̱kt-o̱ Shir ze̱e̱ à yo ka, ‘Kaane̱ Yahuda-ne̱ ye̱ o-Urusharima he m-ka u̱n wan ka hap-yo, komo ye̱ bo̱psu̱ wu̱ u̱n kom-to̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á.’ ”

12 Bo̱ te̱ ho̱gu̱te̱ yo ka à, te̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n ka be-de ne̱, te̱ ko̱nu̱ru̱ Burus taase wu̱ he o-Urusharima á. 13 Burus shasu̱ru̱, “¿Ya no̱tte̱ m-no̱m kaane̱? ¿Ya rwo̱'e̱ no̱ u̱s-'wo̱n no̱ttu̱ me̱ u̱n naas u̱r-hur? Ai, zo̱ngse̱ u̱m ro̱ yanze ma a ke'et me̱ cot á, har ma a hoot me̱ o-Urusharima remen jin-u̱r Wan-Ko̱yan Ye̱so.”

14 Bo̱ te̱ nepte̱ te̱a hoks wu̱ á, te̱ ho'osu̱ru̱ komo te̱ ze̱e̱ru̱, “Yage̱ Wan-Ko̱yan wu̱ nomot bo̱ wu̱ co̱ne̱ à.”

15 Ya o-da hiin, te̱ zo̱ngu̱ru̱ bo̱ m-wo̱, te̱ neku̱ru̱ o-Urusharima. 16 Ye̱ ken yan-neke̱-m Ye̱so ye̱, ya-o-Kaseriya, ye̱ shiiru̱ te̱. Ye̱ wootu̱ te̱ hur-o Mu̱nason. Mu̱nason ko-ya-o-Sayipurus-wu̱, wan-gaan-wu̱ be-de u̱n yan-neke̱-m Ye̱so u̱r-takan.

Burus wo̱o̱nte̱ o-Urusharima

17 Bo̱ te̱ wo̱o̱nte̱ o-Urusharima à, o̱r te̱ ne̱ go̱ksu̱ te̱ o-zak o-zak. 18 Bo̱ ish geste̱ à, Burus u̱n te̱ ne̱ haaru̱ be-u̱r Yakubu. Se̱k-ye̱ ye̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor ro kane̱ kap. 19 Bo̱ ye̱ gassu̱nsu̱te̱ à, Burus ru̱ru̱ ye̱ cas cas rem-se Shir no̱me̱ n-me̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á be-de u̱n se̱nge̱-mo̱ Burus no̱me̱ à.

20 Bo̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, ye̱ nomu̱ru̱ Shir u̱r-bo̱ngo̱n. Ye̱ ze̱e̱ru̱ Burus, “To̱, wo̱ o̱r te̱, o hyenu̱ste̱ dugu-se u̱n hun-ne̱ n-me̱ u̱n Yahuda-ne̱ ye̱ she̱re̱ste̱ o-nip, myet-mo̱ u̱n ye̱ ne̱ komo ya-m-se̱nge̱-ye̱ be-de u̱n do̱r-o̱ karamsa-o Mosa. 21 A ru̱ssu̱tu̱ Yahuda-ne̱ kane̱ yan-dor u̱nze wo̱ m-yoose̱ u̱n kap Yahuda-ne̱, ye̱ ro̱ n-me̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á u̱nze ye̱ jore̱ karamsa-o̱ Mosa. U̱nze wo̱ Yahuda-ne̱ m-yoose̱ taase ko yakar-ye̱ u̱n ye̱ u̱r-ko̱, ko̱ komo ye̱ do̱re̱ ges-o̱ u̱n jind-se u̱n Yahuda-ne̱. 22 To̱, ¿re te̱ he m-no̱me̱? O nak ko̱ re no̱me̱ ye̱a ho̱gu̱sse̱ ma-to̱ u̱n haan-m ru. 23 Remen kaane̱, se̱ o nom rii-yo te̱ he wo̱ m-ru̱re̱ à. Te̱ u̱n hun-ne̱ nass ne̱ kane̱ ye̱ e̱sse̱ u̱t-ma à, komo ye̱ ro̱ zo̱ngse̱ ye̱ orot hi-to̱ u̱n ye̱. 24 De̱k ye̱ no̱ neke̱ u̱n Pyo-o̱ Shir, no̱m no̱ ka rem-se u̱n ye̱ ne̱, no̱a warag ba m-ku̱ko̱p remen no̱ bu̱mu̱t Shir, komo o topo ye̱ hwo̱r remen a orot ye̱. U̱n kaane̱ ko̱ wu̱ ke a nep u̱nze kap ma-to̱ a ru̱ru̱ ye̱ mo̱sse̱ u̱n wo̱ ne̱ à bo̱-to̱, a hyen a zee wo̱ u̱n do̱re̱ karamsa-o̱ Yahuda-ne̱.† 25 Amba ma-to̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á ye̱ she̱re̱ o-nip à, te̱ regu̱ssu̱te̱ te̱ tomoste̱ o-taku̱rda. Te̱ kupsu̱ ye̱ u̱t-ma u̱nze, taase ye̱ ti rii-yo a pene̱ pyo-o̱ m-gir à, taase ye̱ ti m-hyó, taase ye̱ ti ap-mo̱ u̱n gu̱t-de a miggre̱ u̱s-co̱r à, taase ye̱ nom o-ás.”‡

26 Burus ho̱gu̱ru̱ ko̱n-se u̱n ye̱. Bo̱ ish geste̱ à, Burus u̱n ka campo̱-ne̱ nass-ye̱ ne̱ saptu̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱ bo̱ karamsa-o Mosa ze̱e̱ à. Ka da-de ne̱, wu̱ co̱wu̱ru̱ u̱n Pyo-o̱ Shir remen wu̱ ru̱ru̱t ho̱-de u̱n swo̱r o-nu o̱ u̱n ye̱ he m-ta à. Ho̱-de a he seke̱ u̱r-seke̱ remen ko̱ wu̱ ke be-de u̱n ye̱ kap à.

A shik Burus n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir

27 Bo̱ ka ho̱-u̱t ta'yoor-to̱ nomte̱ ma-to̱ m-wo̱o̱n à, ye̱ ken Yahuda-ne̱ ye̱ ya-o-Asiya hyanu̱ru̱ Burus u̱n Pyo-o̱ Shir. Ye̱ swo̱wu̱ru̱ mo̱ro̱g-de u̱n hun-ne̱. Ye̱ shipiru̱ wu̱. 28 Ye̱ ro̱ u̱s-kan o-zaaz ne̱, ye̱ ma'asu̱ m-ze̱e̱, “No̱ hun-ne̱ ye̱ o-Isra! Haan no̱ gwu̱! Ka ne̱t-wu̱ wu̱ ka wu̱ ro̱ m-do̱ro̱g ko̱ kene̱ wu̱ ro̱ u̱n re̱e̱b-to̱ u̱n hun-ne̱ kap à, u̱n karamsa-u̱t na ne̱, komo u̱n pyap u̱n Pyo-o̱ Shir na. Har ma wu̱ hantu̱te̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir wu̱ naasté̱ ka be-de ba m-ku̱ko̱p de.” 29 Ye̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen n-ga, ye̱ hyanag Burus ne̱ u̱n Taro̱pimus, ne̱t-wu̱ o-Apisu, n-me̱ o-bo̱. To̱ ka to̱ rwo̱'e̱ ye̱ zee sa o zee Burus u̱n co̱wo̱n u̱n Pyo-o̱ Shir u̱n wu̱ ne̱.§

30 Bo̱-o argu̱ m-rukre̱ kap remen ka ma-to̱, hun-ne̱ argu̱ m-indu̱ne̱. U̱s-rek, ye̱ shipu̱ Burus, ye̱ ruutu̱ wu̱ u̱n ka Pyo-o̱ Shir o̱, komo a tigu̱ru̱ u̱s-ish ho̱r-m-ho̱r. 31 Bo̱ ye̱ rotte̱ m-se̱nge̱ ye̱ hoot wu̱ à, ma-u̱t wo̱o̱ru̱ be-de u̱n go̱s-wu̱ wu̱ u̱n bu̱u̱g-de u̱n karma-ne̱ ye̱ o-Roma à, u̱nze Urusharima-o nuktute̱ ba m-so̱k. 32 Bo̱ m-ho̱ge̱ u̱n kaane̱, wu̱ gasu̱ ya-u̱r-gu̱n u̱n caari-ye̱ u̱n karma-ne̱ ne̱ ye̱ o-Roma. Ye̱ neku̱ru̱ u̱s-rek u̱n ka be-de. Bo̱ hun-ne̱ hyambu̱te̱ wu̱ ro̱ go̱s-wu̱ à, ro̱o̱n o-rek u̱n karma-ne̱ à, ye̱ yagu̱ru̱ wosor-u̱t Burus.

33 Ka go̱s-wu̱ wu̱ wo̱o̱nu̱ru̱, wu̱ shipu̱ Burus. Wu̱ ze̱e̱ru̱ a ke wu̱ u̱n kwo̱m-u̱t yoor. Ka da-de, wu̱ citu̱ bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ o-cot ko̱ wan wu̱, komo u̱n rii-yo wu̱ no̱me̱ ne̱ à. 34 Mo̱ro̱g-u̱r ma'asu̱ o-zaaz, ye̱ ken ye̱ zee yo ka, ye̱ ken ye̱ yo ken yo u̱n hon. Remen o-zaaz u̱n mo̱o̱r-to̱ u̱t-ma ne̱ ka go̱s-wu̱ wu̱ hoks m-da hi-de u̱n shi'it-de u̱t-ma á. Wu̱ rwo̱'u̱ru̱ a heet Burus u̱n bariki-o̱ u̱n karma-ne̱. 35 Bo̱ Burus wo̱o̱nte̱ yow yow u̱n bo̱n-de ish ne̱ à, se̱ da-o̱ karma-ne̱ kepsu̱ wu̱ à remen ween-to̱ u̱n ka mo̱ro̱g-de no̱mo̱g de̱e̱n. 36 Bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱, ye̱ ro̱ m-do̱nd à, se̱ngu̱ru̱ u̱s-kan o-zaaz ne̱, ye̱ ma'asu̱ru̱ m-ze̱e̱, “Ho̱ no̱ wu̱, ho̱ no̱ wu̱!”

Burus nomote̱ u̱r-mo̱ro̱g u̱t-ma

37 A wu̱ u̱n he-de m-cu̱wu̱t o-bariki o̱ u̱n karma-ne̱, Burus ze̱e̱ru̱ ka go̱s-wu̱ wu̱, “¿Ko̱ man u̱n hoks wo̱ m-cepe̱ u̱t-ma?”

Go̱s-wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ashi! ¿O nepste̱ u̱t-Girik? 38 ¿Wo̱ wu̱ ka ká ne̱t-wu̱ o-Masar-wu̱ wu̱ hante̱ hun-ne̱ 'yons u̱t-hi u̱n hak-se n-jim á, har wu̱ nek ka yan-ho-m u̱n hun-ne̱ ye̱ dugu-u̱s nass [4,000] n-te̱ o-dákár?”

39 Burus shasu̱ru̱ wu̱, “Ay, me̱ ko-Yahuda-wu̱ wu̱ o-Tarsus u̱n dak-o̱ o-Kirikiya. Me̱ wà-wu̱ u̱n ká kashi bo̱-o̱ o̱, o nepse̱. Me̱ wo̱ u̱s-ko̱n, yagu̱ me̱ u̱m nomoté̱ ká hun-ne̱ ye̱ u̱t-ma.”

40 Wu̱ ya'u̱ wu̱ u̱r-be̱e̱b, ka go̱s-wu̱, wu̱ u̱n karma-ne̱ wu̱ ya'u̱ru̱ wu̱ o-co̱w. Burus e̱su̱ru̱ n-te̱ u̱n rii-o̱ m-yawag u̱r-do̱o̱b, wu̱ jaksu̱ru̱ hun-ne̱ o-kom, ye̱ re̱s ceen. Bo̱ ye̱ re̱ste̱ zot à, wu̱ nomoru̱ ye̱ u̱t-ma u̱n rem-de ye̱ de u̱t-Ibra.*†

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor

1 Burus ze̱e̱ru̱, “No̱ o̱r re ne̱ u̱n tat-ne̱ ne̱, raks no̱ u̱t-to̱, u̱m ru̱ru̱ no̱ yo no̱me̱ à, remen u̱m kututú̱ no̱ u̱nze me̱tt u̱r-ba'as á.” 2 Bo̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ wu̱ cepu̱te̱ ye̱ u̱t-ma u̱n rem-de u̱t-Ibra à, ye̱ jamsu̱ru̱ m-rest temb.

Ka da-o̱, Burus ze̱e̱ru̱: 3 “Me̱ ko-Yahuda-wu̱. Tarsus-o̱ a matu̱ me̱, u̱n dak-o̱ o-Kirikiya, amba u̱n ka bo̱-o̱ o-Urusharima u̱m bo̱'o̱se̱. U̱m yooste̱ m-karante̱ u̱n ku̱s-o Gamariyer, wu̱ yoosu̱ me̱ ko̱yan be-de u̱n ma-to̱ u̱n karamsa-u̱t tat na ne̱. Me̱ m-se̱nge̱ ne̱ be-de u̱n gu̱w-mo̱ Shir, bo̱ no̱ m-no̱m kap-m no̱ caane̱ à.* 4 Har u̱m rangsu̱te̱ yan-do̱re̱ u̱n ka Co̱w-yo a hoomtú̱ ye̱ de̱e̱n. U̱m ka'ag hun-ne̱ campo̱-ne̱ u̱n ne'a-ne̱ ne̱, u̱n kur-o̱ m-ke'et. 5 Har ma ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir ma u̱n kap o̱ u̱n Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱ ne̱, ye̱a hoks me̱ m-su̱'e̱. Be-de u̱n ye̱ u̱m go̱kse̱ u̱t-taku̱rda haan-mo̱ u̱n o̱r na ne̱ Yahuda-ne̱ n-me̱ bo̱-o̱ o-Damaskus. Me̱ m-ha u̱n ka be-de remen u̱m shipt yan-do̱re̱ u̱n ka co̱w-yo ye̱ ro̱ re̱e̱no̱ à, u̱m hantu̱tu̱ ye̱ o-Urusharima remen a piishité̱ ye̱ u̱t-ma, a 'ye ye̱ u̱r-ko̱o̱b.†

Burus rwo̱ro̱g bo̱ wu̱ nome̱
wu̱ waktu̱nte̱ be-de u̱n dor-o̱ Shir à

(Se̱ng 9:1-19; 26:12-18)

6 “Me̱ m-neke̱, u̱m ro yow yow u̱m woot o-Damaskus, ho̱-u̱r ro̱ u̱r-hi. Mo̱ ken caari-mo̱ m-cecar mo̱ cir-mo̱ n-To̱n mo̱ caragsu̱ru̱ be-de u̱m ro'e̱ à. 7 U̱m argu̱ m-he̱ n-dak, komo u̱m ho̱gu̱ru̱ o̱ ken co̱r-o̱, o̱ ro̱ me̱ m-ze̱e̱, ‘Shawuru, Shawuru, ¿remen yan o̱ wo̱ttu̱ me̱ m-rangse̱?’

8 “U̱m citu̱ru̱, ‘Wa-u̱t-Go̱s, ¿Wo̱ wu̱ wa ne̱?’

“Wu̱ ze̱e̱ru̱ me̱, ‘Me̱ ro̱ Ye̱so ko-ya-o-Nazaret ka wu̱ wo̱ m-rangse̱ à.’ 9 To̱, ka yan-hew u̱n de ye̱, ye̱ hyenu̱ste̱ ka cecar-mo̱, amba ye̱ nap co̱r-o̱ u̱n wu̱ ro̱ u̱n te̱p u̱n me̱ ne̱ á.

10 “U̱m citu̱ru̱, ‘Wa-u̱t-Go̱s, ¿ya u̱m he m-no̱mu̱ ne̱?’

“Wan-Ko̱yan ze̱e̱ru̱ me̱, ‘Ine̱, o cu̱w o-Damaskus, re̱e̱no̱ a he wo̱ m-rure̱ rii-yo a e̱sse̱ wo̱ o nom à.’ 11 Yan-hew u̱n de naku̱ me̱ u̱t-kom. Ye̱ tu̱wtu̱ me̱ o-Damaskus, remen me̱ ro m-hoks m-hyan á remen ka cecar-mo̱ no̱mo̱g de̱e̱n.

12 “Wu̱ ken ne̱t-wu̱ jin-de u̱n wu̱ Hananiya, wu̱ haanu̱ru̱ wu̱ hyenet me̱. Wan-dor-o̱ o-karamsa m-so̱k ne̱, kap Yahuda-ne̱ ro̱ wu̱ m-'ya m-se̱k de̱e̱n. 13 Wu̱ e̱ssu̱ru̱ u̱n riib-o re, wu̱ ze̱e̱ru̱ me̱, ‘O̱r re Shawuru, go̱ks o-hyan.’ Da-o gaan, yish re upsu̱ru̱, u̱m hyanu̱ wu̱ komo.

14 “Wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘Shir o̱ u̱n Tat na ne̱ dagantu̱ wo̱ o nep yo wu̱ co̱ne̱ à, o hyenet ka Kashi u̱n Ne̱t-wu̱, komo o ho̱gu̱te̱ ma-to̱ u̱n nu-o̱ u̱n wu̱. 15 Remen wo̱a wakte̱ wan-su̱'e̱ u̱n wu̱ be-de u̱n hun-ne̱ u̱n kap mo̱sse̱ u̱n rii-yo o hyane̱ ne̱ à, komo u̱n yo o ho̱ge̱ ne̱ à. 16 To̱, m-mo̱ka ¿ya wo̱ u̱r-'er? Ine̱, a yo'os wo̱ m-ho̱ a so'oste̱ ba'as-u̱t ru be-de u̱n aag u̱n jin-u̱r Wan-Ko̱yan.’

Eeg Burus ha-mo̱ u̱n
be-de u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á

17 “Bo̱ u̱m musunte̱ o-Urusharima à, me̱ u̱s-ko̱n n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir, u̱m hyanu̱ u̱t-hyangan. 18 N-me̱ u̱n ka hyangan-to̱ komo u̱m hyanu̱ Ye̱so. Wu̱ ma'asu̱ me̱ m-ze̱e̱, ‘No̱m ku̱sse̱! Ine̱, o yage̱ o-Urusharima ho̱r-m-ho̱r. Me̱ u̱n ze̱e̱ káane̱, remen ká hun-ne̱ ye̱ kàne̱, ye̱a dek ma-to̱ o he me̱ m-su̱'e̱ á.’

19 “Me̱ komo u̱m ze̱e̱g, ‘Wan-Ko̱yan, ai ka hun-ne̱ ye̱ ma u̱n hi u̱n de u̱n ye̱, ye̱ nepste̱ u̱nze u̱n ko̱ o̱ ke kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir o̱ u̱m ka'ag ye̱ she̱re̱ u̱n wo̱ ne̱ à. Komo u̱m bu ka ye̱ she̱re̱ be u̱n du à. 20 Da-o̱ a wu̱u̱se̱ hyó-m Istipanus wu̱ ro wo̱ m-su̱'e̱ à, me̱ u̱n hi u̱n de, u̱m ro kon kane̱ eso, me u̱n swo̱-se u̱n rii-yo a no̱me̱ à, har ma me̱ ro u̱n 'er-de u̱n matuku-to̱ u̱n ka ye̱ ho̱ wu̱ à.‡

21 “Ka da-o̱, Wan-Ko̱yan ze̱e̱ru̱ me̱, ‘Ine̱ o arag, man tom wo̱ re̱e̱no̱ u̱r-hew ne̱ be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á.’ ”

22 Mo̱ro̱g-u̱r se̱ngu̱ru̱ rege̱n Burus u̱t-to̱ har wu̱ ze̱e̱ru̱ yo ka. Ye̱ daku̱ u̱s-co̱r, ye̱ ze̱e̱ru̱, “A ho wu̱! A wongse̱ go̱n ka ne̱t-wu̱ u̱n ho̱no o-dak ne̱, u̱depe̱ wu̱ nom ho̱o̱g á!” 23 Bo̱ ye̱ ro u̱n dak u̱s-co̱r ye̱ u̱n jore̱ u̱n co̱p-to̱ u̱n ye̱, ye̱ u̱n aas m-hu n-to̱n m-yo. 24 Remen kaane̱ ka go̱s-wu̱ wu̱ u̱n karma-ne̱ wu̱ rwo̱'u̱ru̱ a woot Burus u̱n bariki-o̱ u̱n karma-ne̱. Wu̱ rwo̱'u̱ru̱ a nome̱ wu̱ u̱s-so̱ro̱g, remen wu̱ nept rii-yo rwo̱'e̱ hun-ne̱ ro̱ttu̱ wu̱ u̱n deke̱ u̱s-co̱r kaane̱ à. 25 Amba bo̱ ye̱ gage̱ wu̱ remen ye̱ bu'ut wu̱ à, Burus ze̱e̱ru̱ caari-wu̱ u̱n ko-karma-wu̱ u̱n Roma-ne̱ wu̱ ro̱ eso yow yow à, “Ashi, ¿hond hond o̱ n-te̱ o-karamsa a nome̱ mat-de u̱n ko-Roma u̱s-so̱ro̱g ba a u̱n piishi wu̱ u̱t-ma?”

26 Bo̱ caari-wu̱ u̱n ko-karma-wu̱ u̱n Roma-ne̱ ho̱gu̱te̱ kaane̱ à, wu̱ neku̱ru̱ be-de u̱n go̱s-wu̱ wu̱ karma-ne̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “¿Ya wo̱ u̱n sakto̱-o̱ m-no̱m o̱? Ka ne̱t-wu̱ ha mat-de u̱n ko-Roma-wu̱.”

27 Go̱s-wu̱ u̱n karma-ne̱ wo̱o̱nu̱ru̱ wu̱ citu̱ru̱ Burus, “Ru̱ru̱ me̱ o-nip, ¿wo̱ ko-Roma-wu̱?”

Burus shasu̱ru̱, “Eba.”

28 Go̱s-wu̱ u̱n karma-ne̱ ze̱e̱ru̱, “Me̱ u̱n ya'as hwo̱r de̱e̱n u̱m kumut ka rii-yo, yo ze̱e̱ me̱ ko-o-Roma u̱m ro̱ à.”

Burus ze̱e̱ru̱, “Me̱ ne̱ mat-de jip u̱n to̱ ne̱ a matu̱ me̱.”

29 Remen kaane̱ ye̱ ro̱ o-sakto̱ ye̱ cit wu̱ à, da-o gaan ye̱ wargu̱ jim. Wu̱ ma go̱s-wu̱ wu̱ u̱n karma-ne̱ bo̱ wu̱ nepte̱ u̱nze Burus mat-de u̱n ko-Roma-de à wu̱ ho̱gu̱ru̱ o-gye̱r, wu̱ ka ne̱ rege̱ wu̱ ke'estu̱ wu̱.

Burus be-de yan-piish u̱t-ma

30 Bo̱ ish geste̱ à, go̱s-wu̱ wu̱ u̱n karma-ne̱ co̱nu̱ wu̱ nep u̱rege̱ nip-o̱ gyekt-se Yahuda-ne̱ ro̱ m-hante̱ u̱n Burus à. Wu̱ ussu̱ru̱ wu̱, wu̱ rwo̱'u̱ru̱ Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n kap Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱ ne̱ ye̱ mo̱rge̱. Ka da-de wu̱ deknu̱ Burus, wu̱ ze̱e̱ru̱ Burus wu̱ es u̱n co-o̱ u̱n ye̱.

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet

1 Burus tuuru̱ Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱ yish, wu̱ ze̱e̱ru̱, “No̱ o̱r re ne̱, u̱m komoste̱ se̱nge̱-mo̱ Shir yaksu̱ me̱ à komo hur u̱n de kaps me̱ á har de ka ho̱-de.” 2 Bo̱ m-ho̱ge̱ kaane̱, Hananiya, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir, rwo̱'u̱ru̱ ye̱ ro eso eso yow yow u̱n Burus ne̱ à ye̱ wo̱s nu-o̱ u̱n wu̱. 3 Ka da-de, Burus ze̱e̱ru̱ wu̱, “Wo̱ ma Shir a wos wo̱, wo̱ wur-o̱ tem o̱ o-hwaa, o̱ a suke̱ jo̱jo̱-o o-pus-o̱ à, wa-o-she̱pe̱! O she'ette̱ wo̱ me̱ m-piishe̱ u̱t-ma bo̱ karamsa-o ze̱e̱ à, amba wo̱ ka rwo̱'e̱ a wos me̱, bo̱ no̱me̱ hond hond be-de o-karamsa á.”*

4 Ye̱ ro kane̱ yow yow u̱n Burus ne̱ à ze̱e̱ru̱, “¿Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir wu̱ o he m-pyap?”

5 Burus shasu̱ru̱, “O̱r re ne̱, me̱ nap u̱nze wu̱ ro̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir á. Remen a genu̱ste̱ u̱nze, ‘Taase o ru̱re̱ wu̱ ro̱ co be-de u̱n hun-ne̱ à ma-u̱t yo̱-to̱.’†”

6 Bo̱ Burus nepte̱ u̱nze ye̱ ken ye̱ Saduki-ne̱ ye̱ à, ye̱ ken ye̱ komo Parisa-ne̱ ye̱, wu̱ 'yonsu̱ u̱s-co̱r be-de u̱n Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱. Wu̱ zee, “O̱r re ne̱, me̱ ma u̱n cere ko-Parisa-wu̱, wà-wu̱ u̱n Parisa-ne̱. Gwo̱t komo remen u̱m e̱ste̱ u̱r-hur be-de u̱n ine̱-mo̱ u̱n margan-ne̱, o̱ ka rwo̱'e̱ attu̱ me̱ m-piishe̱ u̱t-ma.”‡

7 Bo̱ wu̱ ru̱rte̱ kaane̱ à ma-u̱t su̱nu̱ru̱ Parisa-ne̱ u̱n Saduki-ne̱, har mo̱ro̱g-u̱r wongu̱ru̱ be-u̱t yoor. 8 Remen Saduki-ne̱ ze̱e̱g ine̱-mo̱ u̱n margan-ne̱ ro̱ ko̱n á, yan-to̱m-ye̱ Shir ro̱ ko̱n á, ko̱ to̱ ken ku̱kt-to̱. Amba Parisa-ne̱ ne̱ ye̱ e̱ste̱ to̱ ro̱ ko̱n kap u̱t-tet.§

9 Caari-to̱ u̱t-ween argu̱ m-ine̱. Ye̱ ken yan-Yoos-de o-karamsa ye̱ u̱n bu̱u̱g-de u̱n Parisa-ne̱ inu̱ru̱ eso, ye̱ se̱ngu̱ u̱t-ween. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Te̱ te̱ bo̱p ka ne̱t-wu̱ u̱n ba'as-de u̱n rii á. O̱ ken da-o̱ o̱ ken ku̱kt-o̱, ko̱ wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ nomo wu̱ u̱t-ma.”

10 Bo̱ ma-u̱t su̱nu̱te̱ ye̱ de̱e̱n à, go̱s-wu̱, wu̱ karma-ne̱ ho̱gu̱ o-gye̱r taase ye̱ setem Burus. Wu̱ rwo̱'u̱ru̱ karma-ne̱ kergu̱ne̱ ye̱ rumus Burus u̱r-be̱e̱b be-de u̱n ye̱, ye̱ heet wu̱ u̱n bariki-o̱ u̱n karma-ne̱.

11 Bo̱ te̱t-m nomte̱ à, Wan-Ko̱yan e̱su̱ru̱ yow yow u̱n Burus ne̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Se̱nge̱ no̱m u̱n jaab-o̱ me̱n-u̱t ru, remen bo̱ o rwo̱re̱ ma-u̱t re ba o-gye̱r o-Urusharima à, komo se̱ o rwo̱ro̱g to̱ káane̱ o-Roma.”

A to̱o̱g u̱t-hun a hoot Burus

12 Bo̱ ish geste̱ à, Yahuda-ne̱ zo̱ngu̱ru̱ ye̱ hoot Burus. Ye̱ to̱ndu̱ru̱ u̱s-to̱nd u̱nze ye̱a re̱ á, ye̱a su̱ á, se̱ ye̱ ho̱o̱g Burus. 13 Ye̱ rewesse̱ de ká rew-u̱r yo̱-de de à, ye̱ aragte̱ hun-ne̱ kwo̱o̱z-u̱t yoor [40]. 14 Ye̱ haaru̱ be-de u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n se̱k-ye̱ u̱n gwo̱mo-ne̱ ne̱. Ye̱ ze̱e̱ru̱, “Te̱ to̱nte̱ caari-se u̱s-to̱nd u̱nze te̱a re á, te̱a su̱ á se̱ te̱ ho̱o̱g Burus. 15 Remen kaane̱ m-mo̱ka, no̱ u̱n Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱ ne̱, ze̱e̱ no̱ go̱s-wu̱ wu̱ u̱n karma-ne̱ hantu̱ no̱ wu̱, u̱ntu̱n no̱ u̱n co̱n no̱ do byarag u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ m-so̱k ne̱. Te̱ komo zo̱ngse̱ te̱ ro̱ te̱ hoot wu̱ rii-yo wu̱ wo̱o̱nte̱.”

16 To̱, bo̱ wà heno* Burus ne̱ ho̱gu̱te̱ ma-to̱ u̱n yo ye̱ rewesse̱ wu̱ à, wu̱ argu̱ m-neke̱. Wu̱ co̱wu̱ru̱ o-bariki, wu̱ ru̱ru̱ Burus.

17 Burus komo wu̱ agnu̱ru̱ wu̱ ken caari-wu̱ u̱n ko-karma-wu̱ u̱n Roma-ne̱ wu̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Woot ka wan-campo̱-wu̱ be-u̱r go̱s-wu̱ wu̱ u̱n karma-ne̱, wu̱ ro̱ u̱n to̱ ken ma-to̱ ne̱ to̱ wu̱ he wu̱ m-rwo̱r à.” 18 Ko-caari-wu̱ u̱n ko-karma-wu̱ u̱n Roma-ne̱ deku̱ ka wan-campo̱-wu̱, wu̱ heete̱ be-u̱r go̱s-wu̱ wu̱ u̱n karma-ne̱.

Ko-caari-wu̱ u̱n ko-karma-wu̱ u̱n Roma-ne̱ ze̱e̱ru̱, “Burus wu̱ ro̱ ke'o à ko̱no̱g me̱, u̱m hanté̱ ka wan-campo̱-wu̱ kane̱ be u̱n du, remen ka wan-campo̱-wu̱ ro̱ u̱n yo wu̱ he wo̱ m-ru̱re̱ ne̱ à.”

19 Go̱s-wu̱ u̱n karma-ne̱ shipu̱ru̱ kom-o̱ u̱n wan-campo̱-wu̱ naku̱ wu̱ riib-o gaan. Wu̱ citu̱ru̱ wu̱, u̱n hond u̱n wu̱, “¿Ya o he me̱ m-ru̱re̱?”

20 Wan-campo̱ ze̱e̱ru̱, “Gwo̱mo-ne̱ u̱n Yahuda-ne̱ e̱ste̱ ye̱a kon wo̱, o heet Burus be-de u̱n Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱ m-buk, u̱ntu̱n ye̱ u̱n co̱n m-jamas byarag u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ m-so̱k ne̱. 21 Amba taase o deke̱ ye̱ to̱ á. Me̱ u̱n ru̱ru̱ wo̱ to̱ ka remen arge̱ hun-ne̱ kwo̱o̱z-u̱t yoor [40] be-de u̱n ye̱ ro̱ o-hoob ye̱ hoot wu̱. Komo ye̱ to̱ndsu̱te̱ u̱s-to̱nd u̱nze ye̱a re á, ye̱a su̱ ne̱ á se̱ ye̱ ho̱o̱g wu̱. M-mo̱ka komo zo̱ngse̱ ye̱ ro̱ temb, ye̱ ro̱ u̱n 'er-de u̱n da-o̱ o hetté̱ wu̱ m-heet be-de u̱n Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱ à.”

22 Go̱s-wu̱ u̱n karma-ne̱ naku̱ wu̱ u̱t-to̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Taase o ru̱re̱ ne̱t u̱nze o ru̱ru̱tu̱ me̱ to̱ ka ma-to̱.” Wu̱ ze̱e̱ru̱ wan-campo̱ arag arag-mo̱ u̱n wu̱.

A to̱mo̱g Burus be-u̱r Gwamna Pe̱ris

23 Ka da-de, go̱s-wu̱ wu̱ u̱n karma-ne̱ agbu̱ru̱ caari-ye̱ u̱n karma-ne̱ ye̱ u̱n Roma-ne̱ ne̱n yoor. Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Zo̱ngsu̱ no̱ karma-ne̱ zungu-u̱s yoor [200], u̱n karma-ne̱ kwo̱o̱z-u̱t tet u̱n o̱p [70] ya-m-da u̱n jo̱k, u̱n karma-ne̱ ne̱ zungu-u̱s yoor [200] yan-dum-mo̱ u̱s-tak, ye̱ heet bo̱-o̱ o-Kaseriya kwo̱m-u̱s jero̱ se m-te̱t. 24 No̱ kumne̱ komo Burus jo̱k-ye̱ wu̱ he m-da à. No̱ wo̱ttu̱ wu̱ be-u̱r ko-Gwamna Pe̱ris ba u̱t-ween.”

25 Go̱s-wu̱ u̱n karma-ne̱ genu̱ru̱ o-taku̱rda kaane̱ komo:

26 Cir-mo̱ o-Karadiyos Risiyas, ha-mo̱ u̱n Wa-u̱t-go̱s Gwamna Pe̱ris.

U̱r-Gas!

27 Ka ne̱t-wu̱, Yahuda-ne̱ shik wu̱. Ye̱ ro̱ wu̱ u̱n ma-to̱ m-ho̱. U̱m no̱mu̱ ho̱r-m-ho̱r u̱n karma-ne̱ re ne̱, u̱m rumsu̱ntu̱ wu̱, remen u̱m ho̱gu̱te̱ wu̱ mat-de u̱n ko-Roma-wu̱. 28 Remen u̱m co̱no̱g u̱m nep yo ye̱ shipte̱ wu̱ à, u̱m heetu̱ru̱ wu̱ be-de u̱n Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱ de u̱n Yahuda-ne̱. 29 U̱m 'wo̱ssu̱ru̱ rii-yo ye̱ shipte̱ wu̱ à ro̱ mo̱sse̱ o-karamsa o̱ u̱n ye̱ ne̱. Amba ba'as-u̱r ro̱ ko̱n be-de u̱n wu̱ de wo̱o̱ a hoot wu̱, ko̱ a ke'et wu̱ á. 30 Bo̱ a ru̱ru̱tu̱ me̱ u̱nze rew-u̱r yo̱-de ro̱ ko̱n de ye̱ rewesse̱ wu̱ à, da-o gaan, u̱m to̱mbu̱ wu̱ be u̱n du. U̱m ze̱e̱g yan-gyekt-se u̱n wu̱, ye̱ ru̱r be u̱n du ba'as-de ye̱ hyane̱ wu̱ no̱mo̱g à.

31 Remen kaane̱, karma-ne̱ deku̱ Burus, bo̱ a ze̱e̱ ye̱ à. Ye̱ wootu̱ru̱ wu̱ bo̱-o̱ o-Antipatiris te̱t-m-te̱t. 32 Bo̱ u̱n gas-o̱ ish, ye̱ yagu̱ru̱ karma-ne̱ yan-da-se u̱n jo̱k, ye̱ tek co u̱n wu̱ ne̱, ye̱ ne̱, ye̱ wargu̱ru̱ u̱n bariki-o̱ u̱n ye̱. 33 Bo̱ karma-ne̱ yan-da-se u̱n jo̱k woote̱ o-Kaseriya à, ye̱ ya'asu̱ru̱ ko-Gwamna o-taku̱rda, komo ye̱ yagu̱ru̱ Burus u̱n kom-to̱ u̱n wu̱.

34 Ko-Gwamna karantu̱ru̱ o-taku̱rda, wu̱ citu̱ru̱ Burus ko̱ o̱ ke raag-o̱ wu̱ rwu̱u̱ne̱. Bo̱ wu̱ ho̱gu̱te̱ u̱nze Kirikiya-o̱ wu̱ rwu̱u̱ne̱ à, 35 wu̱ ze̱e̱ru̱, “Da-o̱ yan-gyekt-u̱s ru wo̱o̱ne̱, man raks ma-u̱t ru.” Ka da-de, ko-Gwamna komo wu̱ ze̱e̱ru̱ a 'er wu̱ n-me̱ hur-o̱ u̱n ko-Gwamna, o̱ ko-Gwo̱mo Here̱ ma'e̱ à.

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass

Yahuda-ne̱ heete̱ u̱s-gyekt
be-de u̱n ko-Gwamna Pe̱ris

1 Bo̱ a nomte̱ ho̱-u̱t taan à, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir, Hananiya, wu̱ haaru̱ o-Kaseriya mo̱sse̱ u̱n ye̱ ken se̱k-ye̱ ye̱ ne̱, komo u̱n wu̱ ken wa-u̱s-nap-wu̱ ne̱ se u̱n piish u̱t-ma, jin-de u̱n wu̱ Tarturus, remen ye̱ heeté̱ gyekt-u̱s Burus be-u̱r ko-Gwamna. 2 Da-o̱ a co̱wo̱nte̱ Burus à, Tarturus ciru̱ heet u̱n geeg-u̱r Burus be-de u̱n ko-Gwamna. Wu̱ zee, “Wa-u̱t-go̱s, rem ru a kumte̱ she'et-de ba u̱t-ween m-so̱k ne̱, remen hyanbe̱ o ru komo she'et-de u̱n ka dak-o̱ jamsu̱te̱. 3 Ko̱ kene̱ komo u̱n ko̱ yo ke co̱w-yo, wo̱ Pe̱ris, wo̱ jiishe̱ kap, komo te̱ go̱kste̱ yo wo̱ m-no̱m à u̱r-bo̱ngo̱n. 4 Amba taase u̱m naas wo̱ o-da, me̱ wo̱ u̱s-ko̱n, n-me̱ u̱n se̱nge̱-m ru m-kashi raks hiin rii-yo te̱ he wo̱ m-ru̱re̱ à.

5 “Komo te̱ 'wo̱ste̱ ka ne̱t-wu̱ ko-ya-o-a-gegense̱-wu̱. Wu̱ ro̱ u̱n haante̱ m-dum n-me̱ u̱n Yahuda-ne̱, ko̱ kene̱ n-me̱ u̱n ho̱no o-dak. Komo wu̱ ro̱ co be-de u̱n derika-o̱ u̱n Nazaret-ne̱ yan-do̱re̱ u̱n Ye̱so. 6-7 Har ma hoob-o̱ wu̱ ro̱tte̱ wu̱ yo'ogte̱ Pyo-o̱ Shir, amba te̱ shik wu̱. 8 U̱rege̱* komo o byaraktu̱ wu̱ u̱n hi u̱n du, wo̱a hoks m-nap be-de u̱n wu̱ bo̱ u̱n ka rem-se a ze̱e̱ wu̱ ro̱ m-no̱m à.”

9 Yahuda-ne̱ ma ye̱ daaru̱ cin-o̱ u̱n wu̱. Ye̱ e̱su̱ru̱ ye̱ zee kaane̱ to̱ ro̱.

Ma-u̱t Burus be-u̱r ko-Gwamna Pe̱ris

10 Bo̱ ko-Gwamna pyeete̱ Burus ke̱e̱r-de u̱n rwo̱r u̱t-ma à, Burus shasu̱ru̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “U̱m nepste̱ o nomoste̱ u̱s-hak de̱e̱n wo̱ m-piishe̱ u̱n Yahuda-ne̱ u̱t-ma. Remen kaane̱ me̱ o-zak u̱m muute̱ ma-to̱ he me̱ m-ruut à be u̱n du. 11 Ai, wo̱ gu̱te̱ wo̱a hyen u̱ arag ho̱-u̱t o̱p u̱t-yoor ho̱-de u̱m neke̱ o-Urusharima u̱m kwu̱ktu̱té̱ Shir á. 12 Ka yan-gyekt-u̱s re ye̱ komo ye̱ we̱t me̱ m-'wo̱s u̱t-ween u̱n ne̱t ne̱ u̱n Pyo-o̱ Shir á, ko̱ ne̱ gaag u̱n hun-ne̱ m-dum u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir á, ko̱ be-to̱ ye̱ m-mo̱rge̱ à, ko̱ n-me̱ o-bo̱ á. 13 Bo̱n rem-se ye̱ ze̱e̱ me̱ m-no̱m à m-mo̱ka ma ye̱a hoks wo̱ m-rwu̱nte̱ u̱nze nip-o̱ á. 14 Amba, me̱ u̱n co̱n m-ru̱ru̱ wo̱ o-nip. Me̱ m-kwu̱kte̱ u̱n Shir wu̱ u̱n tat na ne̱. Nip-o̱ komo me̱ m-do̱re̱ u̱n ka Co̱w-yo yo ka hun-ne̱ ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ nip-o̱ á. Komo me̱ m-she̱r o-nip u̱n rii-yo ro̱ gense̱ à kap bo̱ karamsa-o ze̱e̱ à, komo u̱n taku̱rda-to̱ yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱. 15 Me̱ u̱n ka sakto̱-o̱ ne̱ be-de Shir, bo̱ ka ye̱ ka ye̱ ro̱ m-no̱m à, u̱nze, Shir a 'yons marimar-ne̱, kashi u̱n ye̱ ro̱ kashi ne̱ á. 16 O̱ rwo̱'e̱ u̱r-ho̱ bi me̱tte̱ m-se̱nge̱ u̱n hur-u̱r gaan be-de u̱n Shir u̱n hun-ne̱ ne̱.

17 “To̱, bo̱ a nomte̱ u̱s-hak hiin à, u̱m mu̱u̱nu̱ru̱ o-Urusharima remen u̱m hantu̱té̱ hun-ne̱ re ko̱o̱b-ne̱ m-yar komo u̱m seketé̱ u̱t-seke̱. 18 Da-o̱ ye̱ 'wo̱ssu̱ me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir à, u̱m do̱ru̱tte̱ jind-se u̱n hun-ne̱ re remen u̱m kwu̱ktté̱ ba u̱n hu. Mo̱ro̱g-de u̱n hun-ne̱ ro kon be u̱n de á, komo me̱ 'yons hur-de u̱n hun-ne̱ á.† 19 Amba ye̱ ken Yahuda-ne̱ ro kon so̱ u̱n dak-o̱ o-Asiya, ye̱ ro̱ depete̱ ye̱ haan kàne̱ be u̱n du ye̱ hanté̱ gyekt-u̱s re u̱rege̱ ye̱ ro̱ u̱n to̱ ken ma-to̱ ne̱ u̱n me̱ ne̱. 20 Ko̱ ne̱ yage̱ ye̱ ro̱ kàne̱ à, ye̱ ru̱r rii yo̱-yo yo ye̱ hyane̱ be u̱n de à, da-o̱ u̱m ine̱ eso be-de u̱n Mo̱ro̱g-de u̱n Se̱k-ye̱ à. 21 Se̱ de̱ remen ka ma-to̱ u̱t-gaan cot to̱ u̱m rwo̱re̱ da-o̱ u̱m ro eso be-de u̱n ye̱ à, to̱ u̱m 'yonste̱ co̱r à u̱m zee, ‘Remen ma-to̱ u̱n ine̱-mo̱ u̱n margan-ne̱ to̱ rwo̱'e̱ attu̱ me̱ u̱n piishe̱ u̱t-ma be u̱n no̱ caane̱.’ ”‡

A e̱re̱g Burus o-Kaseriya

22 Pe̱ris komo wu̱ nepste̱ se ken rem-se m-mahun mo̱sse̱ u̱n Co̱w-o Ye̱so ne̱. Wu̱ e̱ssu̱ru̱ ye̱, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Da-o̱ Risiyas go̱s-wu̱ wu̱ u̱n bu̱u̱g-de u̱n karma-ne̱ wu̱ haane̱ kàne̱, man kupsu̱ no̱ u̱t-ma.” 23 Pe̱ris ze̱e̱ru̱ ko-caari-wu̱ u̱n ko-karma-wu̱ u̱n Roma-ne̱, wu̱ gu̱t Burus, amba taase wu̱ suu wu̱ de̱e̱n, taase komo wu̱ we̱n nay-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ m-ha be-de u̱n wu̱ ye̱ nomotu̱ wu̱ yo wu̱ co̱ne̱ à.

24 Bo̱ a nomte̱ u̱t-ho̱ hiin à, Pe̱ris u̱n ne'a u̱n wu̱ ne̱ Durusira, wu̱ ken ko-Yahuda-wu̱ wu̱, ye̱ haanu̱ru̱. Wu̱ to̱mu̱ru̱ a hante̱ Burus, wu̱ ho̱gu̱té̱ wu̱ u̱n rwo̱r u̱n ma-to̱ m-she̱r be-u̱r Ye̱so Kiristi. 25 Bo̱ Burus takante̱ rwo̱r u̱n ma-to̱ u̱n kashi u̱n hun-ne̱, u̱n garamse̱ u̱r-hi ne̱, komo u̱n piish u̱t-ma ne̱ da-o̱ ro̱o̱ne̱ à, Pe̱ris ho̱gu̱ru̱ o-gye̱r. Wu̱ ze̱e̱ru̱ Burus, “Wooste̱ kaane̱! M-mo̱ka de̱ warag. U̱rege̱ u̱m kumug u̱r-ke̱e̱r, man agbu̱ wo̱.” 26 Wu̱ hwo̱o̱g u̱r-hur Burus a 'ye wu̱ m-re̱ mo̱ u̱n hwo̱r, o̱ rwo̱'e̱ Pe̱ris se̱ngu̱tu̱ wu̱ u̱s-eeg de̱e̱n, wu̱ rotte̱ u̱t-orom u̱n wu̱ ne̱.

27 Amba bo̱ hak-u̱s yoor aragsu̱te̱ à, Pokiyus Pestus re̱e̱ru̱ u̱t-Gwamna to̱ ma Pe̱ris. Pe̱ris ne̱ remen wu̱ ro̱ u̱n hoob-o̱ u̱n jin-u̱r so̱-de be-de u̱n Yahuda-ne̱, wu̱ yagu̱ Burus ke'o.

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-taan

Burus heete̱ u̱t-ma u̱n co
be-u̱r ko-Gwo̱mo Sisar

1 To̱, bo̱ a nomte̱ ho̱-u̱t tet à, da-o̱ Pestus haane̱ wu̱ dekt se̱nge̱-mo̱ u̱t-Gwamna à, wu̱ inu̱ru̱ o-Kaseriya wu̱ neku̱ru̱ o-Urusharima. 2 Kaane̱ Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n ya-u̱t-con-ne̱ be-de u̱n Yahuda-ne̱, ye̱ heetu̱ Burus u̱s-gyekt be-de u̱n wu̱. Ye̱ ko̱nu̱ wu̱. 3 Ye̱ ko̱nu̱ru̱ Pestus ho̱r-m-ho̱r wu̱ 'ye ye̱ u̱r-ho̱, wu̱ zee a muut Burus o-Urusharima. Ye̱ u̱n ko̱n wu̱ káane̱ remen ye̱ tooste̱ u̱t-hun, ye̱ eret wu̱, ye̱ hoot wu̱ u̱n co̱w. 4 Pestus shasu̱ru̱, “A 'er Burus o-Kaseriya, me̱ u̱n hi u̱n de me̱ he m-ha re̱e̱no̱ ba m-jime̱. 5 Remen kaane̱ daag no̱ se̱k-ye̱ no̱ remen ye̱ haanté̱ u̱n me̱ ne̱. U̱rege̱ komo ka ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n de ken ba'as-de ne̱, káne̱ ye̱a hoks hante̱ gyekt-se u̱n ka ne̱t-wu̱.”

6 Wu̱ pas ho̱-u̱t eer ko̱ u̱t-o̱p be-de u̱n ye̱ á, wu̱ mu̱u̱nu̱ru̱ o-Kaseriya. Bo̱ ish geste̱ komo à, wu̱ she'etu̱ u̱n de̱e̱g-o̱ u̱n piish u̱t-ma, wu̱ rwo̱'u̱ a hante̱ Burus u̱n he̱r-o̱ u̱n wu̱. 7 Bo̱ Burus haante̱ à, Yahuda-ne̱ ye̱ haane̱ e̱s-mo̱ o-Urusharima à, ye̱ inu̱ru̱, ye̱ rigimsu̱ru̱ wu̱. Ye̱ se̱ngu̱ hante̱ u̱s-gyekt de̱e̱n, se ba u̱r-bon mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱. Ye̱ hoks m-kute̱ Pestus u̱nze gyekt-se u̱n ye̱ se o-nip se á.

8 Amba Burus u̱n muut u̱n ma-to̱ wu̱, wu̱ zee “Me̱, me̱ nome̱ karamsa-o̱ u̱n Yahuda-ne̱ u̱r-ba'as á, me̱ no̱me̱ komo Pyo-o̱ Shir, ko̱ ko-Gwo̱mo Sisaru̱r-ba'as á ko̱ hiin.” 9 Amba Pestus co̱no̱g wu̱ gwu̱'u̱rse̱ Yahuda-ne̱ u̱r-hur, wu̱ citu̱ru̱ Burus, “¿Ko̱ o e̱ks wo̱a neke̱ o-Urusharima a piishitu̱ wo̱ u̱t-ma re̱e̱no̱ mo̱sse̱ u̱n se ka rem-se ne̱?”

10 Amba Burus shasu̱ru̱, “Ai, be-de u̱n piish u̱n ma-u̱t ko-Gwo̱mo Sisar, u̱m ro̱ eso, kane̱ depe̱ a piishi me̱ u̱t-ma. Me̱ nome̱ ne̱ Yahuda-ne̱ de ken ba'as-de á, wo̱ ma, o nepste̱ u̱n kaane̱ ne̱ m-so̱k ne̱. 11 U̱rege̱ me̱ ko-ya-u̱r-ba'as-wu̱, har u̱m no̱mo̱g ba'as-de wo̱o̱ a hoot me̱ à, ay, man som a ho me̱ á. Amba u̱rege̱ nip-o ro̱ ko̱n n-me̱ u̱n ka gyekt-se ye̱ m-hante̱ à, to̱, yatt-wu̱ he me̱ m-hoks m-bo̱pse̱ u̱n kom-to̱ u̱n ye̱ á. U̱m ko̱no̱g a heet ma-u̱t re co be-u̱r ko-Gwo̱mo Sisar.”

12 Bo̱ Pestus tooste̱ u̱t-hun u̱n yan-gu̱w-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ à, wu̱ shasu̱ru̱. Wu̱ zee, “Ko̱n a heet ma-u̱t ru u̱n co be-u̱r ko-Gwo̱mo Sisar, be-u̱r Sisar komo o he m-neke̱.”

Agirippa ne̱ u̱n Banis

13 Bo̱ a nomte̱ yan-ho̱ à, ko-Gwo̱mo Agirippa ne̱ u̱n Banis haanu̱ru̱ o-Kaseriya ye̱ barku̱té̱ Pestus. 14 Cin da ye̱a rewesse̱ u̱t-ho̱ re̱e̱no̱ de̱e̱n à, Pestus hantu̱ru̱ ma-u̱t Burus be-de u̱n ko-Gwo̱mo. Pestus ze̱e̱ru̱, “Wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro̱ ko̱n wu̱ Pe̱ris yaksu̱ me̱ ke'o à. 15 Da-o̱ u̱m ro o-Urusharima à, Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n se̱k-ye̱ ne̱ ye̱ u̱n Yahuda-ne̱ hantu̱ me̱ ma-to̱ u̱n ka ne̱t-wu̱. Ye̱ ko̱nu̱ me̱, u̱m kupsu̱tú̱ wu̱ u̱t-ma.

16 “Amba u̱m ru̱ru̱tu̱ ye̱ u̱nze, te̱ Roma-ne̱ te̱ we̱t m-piishe̱ u̱n wa-u̱r-ba'as u̱t-ma á se̱ a hantu̱tu̱ wu̱ u̱n co-o̱ yan-hantu̱ u̱n wu̱ m-ke'et, komo se̱ a peesu̱tu̱ wu̱ u̱r-ke̱e̱r wu̱ muusu̱te̱ ma-to̱ u̱n wu̱ remen ka gyekt-se a heetu̱ wu̱ à. 17 Remen kaane̱, bo̱ ye̱ wo̱o̱nte̱ kane̱ u̱n me̱ ne̱ à, me̱ naas o-da á. Bo̱ ish geste̱ à, u̱m daaru̱ de̱e̱g-o̱ u̱n piish u̱t-ma temb, komo u̱m ze̱e̱ru̱ a hante̱ ka ne̱t-wu̱. 18 Bo̱ ye̱ hante̱ wu̱ u̱s-gyekt inite̱ à, ye̱ hante̱ de ken caari-de u̱r-ba'as de, de u̱m hyane̱ wu̱ no̱mo̱g á. 19 U̱n su̱ge̱-de u̱n kaane̱ ma, ye̱ ro̱ u̱n su̱ne̱-mo̱ u̱t-ma remen jind-se mo̱sse̱ u̱n Shir o̱ u̱n ye̱ ne̱ à. Komo ye̱ ze̱e̱g wu̱ ken Ye̱so wu̱ wu̱ mare̱ à, wu̱ Burus se̱nge̱ m-ze̱e̱ wu̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ à. 20 Me̱ komo bo̱ u̱m taagu̱te̱ bo̱ u̱m he m-no̱m u̱m byaragte̱ ka rem-se. U̱m citu̱ru̱ Burus ko̱ wu̱ e̱ks wu̱ neke̱ o-Urusharima a piishitu̱ wu̱ u̱t-ma re̱e̱no̱ mo̱sse̱ u̱n ka rem-se ne̱. 21 Amba bo̱ Burus konte̱ a yage̱ ma-to̱ u̱n wu̱ remen caari-wu̱ u̱n ko-Gwo̱mo Sisar wu̱ kupsu̱tu̱ wu̱ u̱t-ma à. U̱m rwo̱'u̱ru̱ a 'er wu̱ har ha-mo̱ u̱n da-o̱ u̱m he wu̱ m-tomte̱ be-u̱r ko-Gwo̱mo Sisar à.”

22 Ko-Gwo̱mo Agirippa ze̱e̱ru̱ Pestus, “Me̱ ma u̱m co̱no̱g u̱m raks ma-to̱ u̱n ka ne̱t-wu̱ u̱n hi u̱n de.”

Pestus ze̱e̱ru̱, “Wo̱a ho̱gu̱ssu̱ wu̱ komo m-buk.”

Burus u̱n co Agirippa ne̱ u̱n Banis

23 To̱, bo̱ ish geste̱ à, Agirippa ne̱ u̱n Banis ye̱ co̱wnu̱ru̱ go̱n co̱wo̱n-mo̱ u̱t-gwo̱mo. Ye̱ co̱wnu̱ru̱ mo̱sse̱ u̱n ye̱ ro̱ go̱s-ye̱ ne̱ be-de ya-u̱r-gu̱n à komo u̱n se̱k-ye̱ ye̱ o-bo̱ ne̱. Pestus rwo̱'u̱ru̱ a co̱nte̱ Burus. 24 Pestus ze̱e̱ru̱, “Ko-Gwo̱mo Agirippa, u̱n kap o̱ u̱n hun-ne̱ ne̱ ye̱ ro̱ kane̱ be-u̱r gaan u̱n te̱ ne̱ à, ne̱t-wu̱ ka wu̱ kap o̱ u̱n hun-ne̱ u̱n Yahuda-ne̱ hantu̱ me̱ gyekt-se u̱n wu̱ o-Urusharima à, komo u̱n kane̱ ne̱, har ma ye̱ ro̱ m-se̱nge̱ o-zaaz ne̱ u̱nze u̱depe̱ a yagu̱ wu̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ á. 25 Amba me̱, me̱ hyan yo ken rii-yo wu̱ nome̱ yo wo̱o̱ a hoot wu̱ á, amba remen wu̱ ko̱no̱g komo wu̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ ho̱be̱ a heet ma-to̱ u̱n wu̱ be-u̱r ko-Gwo̱mo Sisar, u̱m ze̱e̱ru̱ to̱ man tom a heet wu̱. 26 Amba me̱tt ma-to̱ o-nip to̱ u̱m he ge̱ne̱ u̱n ko-Gwo̱mo Sisar mo̱sse̱ u̱n ka ne̱t-wu̱ ne̱ á. Remen kaane̱, u̱m hantu̱tu̱ wu̱ be u̱n no̱ har u̱n co-o ru, ko-Gwo̱mo Agirippa, remen da-o̱ a ko̱msu̱ wu̱ m-byarag, ko̱ man kum rii-yo u̱m he m-ge̱n à. 27 Remen me̱ u̱n hyan-o re, ko̱o̱b-de u̱s-we̱e̱r de a heet ne̱t be-u̱r Sisar ba an rwu̱nte̱ ba'as-de wu̱ no̱me̱ à.”

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind

Burus muute̱ ma-to̱ u̱n wu̱

1 Ka da-de Agirippa ze̱e̱ru̱ Burus, “A ya'ag wo̱ o-da o muutte̱ ma-u̱t ru u̱n hi u̱n du.”

Ka da-o̱ Burus jaksu̱ o-kom, wu̱ ciru̱ u̱t-ma: 2 “Ko-Gwo̱mo Agirippa, u̱m kumug u̱r-ho̱ caane̱, bo̱ a ze̱e̱ u̱m muut ma-u̱t re be u̱n du to̱ Yahuda-ne̱ cetu̱ me̱ à. 3 Remen wo̱ ke̱e̱g-yo be-de u̱n nap u̱n jind-o̱ u̱n Yahuda-ne̱ u̱n ka rem-se ma-u̱t su̱nu̱te̱ ye̱ à. Remen kaane̱, u̱m ko̱no̱g wo̱, 'mo̱ u̱r-hur, o raks ma-u̱t re.

4 “Kap o̱ u̱n Yahuda-ne̱ ye̱ nepste̱ go̱n she'et-de u̱m she'ete̱ cin me̱ wan-campo̱ à, de ro̱ cin u̱r-takan u̱n dak-o re komo o-Urusharima ne̱ har haan-mo̱ u̱n caane̱. 5 Ye̱ nepste̱ me̱ cin u̱n ga'ane̱, har ma u̱rege̱ ye̱ co̱no̱g ye̱a hoks me̱ m-su̱'e̱ u̱nze o-nip me̱ ko-Parisa-wu̱ be-de ka derika-o̱ o̱ jiishe̱ u̱s-cenene à n-me̱ u̱n hun-ne̱ te̱, yan-dor Yawe.* 6 M-mo̱ka, u̱m ro̱ eso u̱n he̱r-o no̱ a piishite̱ me̱ u̱t-ma remen u̱m hwo̱o̱g u̱r-hur n-te̱ u̱n shoos u̱t-ma to̱ Shir nome̱ tat na ne̱ à. 7 Ka ma-to̱ to̱ baag-u̱t na o̱p u̱t-yoor [12] hwo̱ u̱r-hur ye̱a hyen shi-mo̱ u̱n to̱, har ye̱ ro̱ m-se̱nge̱, ye̱ ro̱ u̱n gu̱w-mo̱ Shir m-te̱t m-ho̱w ne̱. Kwo̱ u̱t-gwo̱mo, remen u̱m hwo̱o̱g u̱r-hur u̱n ka shoos u̱t-ma o̱, o̱ rwo̱'e̱ Yahuda-ne̱ hyenet ba'as u̱n de! 8 No̱ hun-ne̱ she̱re̱g u̱nze Shir a hoks m-'yons u̱n ye̱ mare̱ à, ye̱ ine̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ komo. Remen kaane̱, no̱ yage̱ m-she̱r u̱nze wu̱ 'yonste̱ Ye̱so u̱t-marimar á!

9 “To̱, me̱ u̱n hi u̱n de ma n-ga, u̱m ro hyanag u̱ntu̱n bo̱ se̱k-ye̱ ye̱ u̱n Yahuda-ne̱ ro hyange̱ à. U̱m nom u̱s-rem u̱t-mo̱o̱r ne̱, u̱m wenet ma-u̱t Ye̱so ko-wa-o-Nazaret re̱ co. 10 Rii-yo u̱m no̱me̱ o-Urusharima à yo ka. Har Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir pye me̱ u̱r-ke̱e̱r remen u̱m ke'et yan-ba-m-ku̱ko̱p u̱t-mo̱o̱r ne̱. Har ma da-o̱ a ro ye̱ m-hom à, me̱ u̱n so̱ro̱g-o̱ u̱n kaane̱. 11 O-da de̱e̱n, u̱m do̱ro̱gte̱ komo kap o̱ u̱n kuke̱-to̱ u̱n yoos u̱n Ma-to̱ Shir, me̱ ye̱ u̱n ya-u̱r-ko̱o̱b, me̱ m-se̱nge̱ u̱m ru̱'u̱t ye̱ yo'og jin-u̱r Ye̱so. Me̱ u̱n no̱m kaane̱ remen komo u̱m ro u̱s-ryaab u̱n ye̱ ne̱ de̱e̱n. U̱m se̱ngu̱ ye̱ m-do̱re̱ har ha-mo̱ u̱t-bo̱ to̱ u̱n to̱ ken dak-to̱ u̱m ye'et ye̱ u̱r-ko̱o̱b.”†

Ma-to̱ u̱n waktu̱ne̱-m Burus be-u̱r Ye̱so

(Se̱ng 9:1-19; 22:6-16)

12 “De ken ho̱-de me̱ u̱r-hew ha-mo̱ o-Damaskus, u̱n be̱e̱b-de u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir, ye̱ ya'asu̱ me̱ o-taku̱rda o̱ ze̱e̱ ye̱ ya'aste̱ me̱ u̱t-gwo̱mo m-hoob yan-dor Ye̱so. 13 Shir do wo̱ m-ho̱o̱g! Ho̱-u̱r ro̱ u̱r-hi n-co̱w, me̱ u̱r-hew u̱n co̱w. U̱m hyanu̱ru̱ mo̱ ken cecar-mo̱ arge̱ cecar-mo̱ u̱r-ho̱ mo̱ cargu̱nsu̱te̱ cir-mo̱ n-to̱n, mo̱ rigimsu̱ru̱ te̱ u̱n yan-u̱r-hew u̱n de ne̱. 14 Bo̱ te̱ hyeete̱ n-dak kap-m te̱ à, u̱m ho̱gu̱ru̱ o̱ ken co̱r-o̱ o̱ ze̱e̱g me̱ u̱n rem-de u̱t-Ibra, ‘Shawuru, Shawuru, ¿remen yan o̱ wo̱ttu̱ me̱ m-rangse̱? Hi u̱n du wo̱ u̱n ya-u̱r-ko̱o̱b u̱n ka yage̱-to̱ wo̱ttu̱ me̱ à.’

15 “Ka da-de, u̱m citu̱ru̱, ‘¿Wo̱ wu̱ ro̱ wa ne̱ Wa-u̱t-Go̱s?’

“Wan-Ko̱yan shasu̱ru̱ me̱, ‘Me̱ wu̱ ro̱ Ye̱so ka wu̱ wo̱ m-rangse̱ à. 16 Amba m-mo̱ka ine̱ eso. Me̱ u̱n rwu̱u̱n be u̱n du cas o nept Shir ye̱ daagu̱ wo̱ o waragté̱ ko-wan-gu̱w u̱n ko-wan-swo̱-se u̱n wu̱ ne̱. Komo o ru̱ru̱t ma-to̱ u̱n rem-se o hyane̱ mo̱sse̱ u̱n me̱ ne̱ à ba o-gye̱r, komo u̱n rem-se, u̱m he wo̱ m-ru̱re̱ ne̱ kane̱ co à. 17 Man gu wo̱ be-de u̱n hun-ne̱ ru, komo u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á. Me̱ wo̱ m-to̱m be-de u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á. 18 Wo̱a upsu̱ ye̱ yish-ye̱ u̱n ye̱, ye̱ yagne̱ be-de o-comb ye̱ mu̱u̱n be-de m-cu̱cas, ye̱ yagne̱ komo gwo̱mo-to̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ye̱ mu̱u̱n be-de u̱n Gwo̱mo-to̱ Shir. U̱n kaane̱ ye̱ hette̱ m-kum a soksu̱ ye̱ u̱t-ba'as, komo o-cim ne̱ mo̱sse̱ u̱n ye̱ warge̱ ba m-ku̱ko̱p ne̱ à kap remen ye̱ she̱re̱g be u̱n de.’

Burus rwo̱ro̱g ma-to̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱

19 “Remen kaane̱, ko-Gwo̱mo Agirippa, me̱ yage̱ she̱r o-nip u̱n ka hyangan-to̱ haanu̱ me̱ e̱s-mo̱ n-To̱n shir á. 20 U̱m cirig nome̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Damaskus o-ko̱'o̱t. Ka da-de u̱m nomu̱ru̱ hun-ne̱ ye̱ o-Urusharima u̱n myet-o̱ u̱n yan-he̱r-o̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya ne̱. Ka da-de, komo u̱m nomu̱ru̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á u̱m ze̱e̱ru̱ ye̱ yage̱ u̱r-ba'as ye̱ mu̱u̱n be-de Shir, komo ye̱ nom rem-se a hette̱ m-nap ye̱ yagu̱te̱ u̱r-ba'as à.‡ 21 O̱ rwo̱'e̱ Yahuda-ne̱ shipt me̱ n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir ye̱ m-se̱nge̱ ye̱ hoot me̱. 22 Amba Shir guuru̱ me̱ har m-mo̱ka. O̱ rwo̱'e̱ me̱tte̱ kane̱ u̱n rwo̱r u̱n ma-u̱t re ba o-gye̱r be-de u̱n se̱k-ye̱ u̱n yakar-ne̱. Ba yo ken rii-yo me̱ m-rwo̱r u̱n ho̱n á se̱ de̱ rii-yo yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir u̱n Mosa ne̱ ze̱e̱ yoa kor à. 23 Ye̱ ge̱ne̱g u̱nze, hun-ne̱ a rangse̱ Kiristi. Wu̱ warag wu̱ u̱r-takan wu̱ he m-ine̱ u̱t-marimar à. U̱n kaane̱ wu̱ he hante̱ m-cecas be-de u̱n kap o̱ u̱n hun-ne̱, Yahuda-ne̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á.”§

24 Burus ro n-me̱ u̱n su̱'e̱ hi u̱n de u̱n wu̱, ka da-de Pestus 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r u̱r-be̱e̱b ne̱ wu̱ zee, “Burus, o zu̱ngu̱te̱! Mo̱o̱r-to̱ u̱n karante̱-m ru waksu̱te̱ wo̱ u̱r-hi!”

25 Amba Burus ze̱e̱ru̱, “Pestus, Wa-u̱t-Go̱s, me̱ zu̱nge̱ á. Nip-o̱ me̱ m-rwo̱r cas. 26 Ai, ko-Gwo̱mo nepste̱ ka rii-yo, me̱ wu̱ komo u̱n nome̱ u̱t-ma ba o-gye̱r. U̱m nepste̱ wu̱ nepste̱ to̱ ka saw-to̱ kap, o nak yo ka rii-yo ba wukusse̱ o̱ a nomu̱ yo á. 27 Ko-Gwo̱mo Agirippa, ¿o she̱re̱g u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱? U̱m nepste̱ o she̱re̱g u̱n ye̱.”

28 Ka da-de, Agirippa ze̱e̱ru̱ Burus, “¿U̱n ka ya o-da yo hiin o co̱ne̱ me̱ m-hoks do̱re̱ u̱n Kiristi?”

29 Burus ze̱e̱ru̱, “Ko̱ ya o-da hiin, ko̱ de̱e̱n, Shir zee ba wo̱ u̱n ho̱n du á, har ma u̱n ye̱ ro̱ me̱ m-rege̱ u̱t-to̱ ne̱ à kap caane̱, ye̱ barme̱ bo̱ u̱m ro̱ à, se̱ de̱ ba ke'o á.”

30 Ko-Gwo̱mo inu̱ru̱, kaane̱ komo ko-Gwamna u̱n Banis ne̱, u̱n ye̱ ro̱ ne̱ tara tara be-u̱r gaan u̱n ye̱ ne̱ à. 31 Bo̱ ye̱ ruute̱ be-de u̱n piish u̱t-ma à, ye̱ ze̱e̱ru̱ o̱r re u̱n ye̱ ne̱, “Ai, ka ne̱t-wu̱ nom yo ken rii-yo wo̱o̱'e̱ a ke'et wu̱ ko̱ a hoot wu̱ á.”

32 Agirippa ze̱e̱ru̱ Pestus, “Ka ne̱t-wu̱ ro heete̱ ma-to̱ u̱n wu̱ be-u̱r ko-Gwo̱mo Sisar á, a roa ho'ose̱ wu̱.”

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-ta'yoor

Burus co̱wo̱g hat-o̱ m-ho̱ ha-mo̱ o-Roma

1 Bo̱ a hongsu̱te̱ da-o̱ m-neke̱ à, te̱ zo̱ngu̱ru̱ ha-mo̱ n-dak o̱ o-Itariya n-me̱ o-hat o̱ m-ho̱. Ko-Gwamna Agirippa rwo̱'u̱ru̱ Burus u̱n kom-to̱ u̱n wu̱ ken caari-wu̱ u̱n ko-karma-wu̱ u̱n Roma-ne̱ wu̱. Jin-de u̱n wu̱ Juriyos. Wu̱ ro wan-gaan be-de u̱n karma-ne̱ ye̱ u̱n Bu̱u̱g-u̱r ko-Gwo̱mo Sisar. Komo ko-Gwo̱mo Agirippa ya'asu̱ru̱ Juriyos ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ a ka'e̱ à. 2 Bo̱ te̱ cu̱wte̱ o̱ ken hat-o̱ à o̱ o-Adiramiyum, o̱ ro̱ ma-to̱ m-ha to̱ ken bo̱-to̱ to̱ ro̱ n-riib o-Asiya à, te̱ ciri m-neke̱. Aristarkus, wu̱ ken ne̱t-wu̱ ko-ya-o-Tasaronika-wu̱ so̱ n-dak o̱ o-Makidoniya, wu̱ ro̱ be-u̱r gaan u̱n te̱ ne̱.

3 Bo̱ ish geste̱ à, te̱ wo̱o̱ru̱ bo̱-o̱ o-Sidon, komo Juriyos ya'u̱ Burus u̱r-'wo̱n, Burus yagu̱ wu̱, wu̱ he wu̱ hyenet nay-ne̱ ye̱ u̱n wu̱, ye̱ nomotu̱ wu̱ yo wu̱ co̱ne̱ à. 4 Bo̱ te̱ inu̱te̱ kane̱ u̱n hat-o̱ m-ho̱ à, yo-m ro te̱ m-mu̱u̱nte̱ n-jim n-co te̱. Remen kaane̱, te̱ pa'u̱ru̱ so̱ o-ye'er o̱ o-Sayipurus* so̱ yo-m ro̱tte̱ m-'wo̱ns á. 5 Bo̱ te̱ peste̱ sa-mo̱ ro̱ yow yow n-dak o̱ o-Kirikiya ne̱ à, o-Bampiriya ne̱, te̱ wo̱o̱ru̱ bo̱-o̱ o-Mira u̱n dak-o̱ o-Rikiya. 6 Kane̱, caari-wu̱ u̱n ko-karma kume̱ o̱ ken hat-o̱ o-Arekzandiriya o̱ ro̱ m-ha o-Itariya à, wu̱ rwo̱'u̱ te̱ n-me̱. 7 Te̱ nomu̱ru̱ ho̱-u̱t u̱t-ho̱ te̱ u̱r-hew ce̱e̱n ce̱e̱n, u̱n yish jaas-ye̱ te̱ wo̱o̱ yow yow o-Kinidusa ne̱. Bo̱ yo-m wentu̱ te̱ m-ha co à, te̱ pa'u̱ru̱ riib-o̱ u̱n ba m-yo, so̱ u̱n jim-de u̱n o-Kirit† yow yow o-Sarmoni ne̱. 8 Te̱ pasu̱ o̱ u̱n yish jaas-ye̱, har te̱ wo̱o̱ru̱ de ken be-de a m-aag be-de u̱r-Wuke̱ de u̱r-Bon yow yow u̱n bo̱-o̱ o-Rasiya ne̱.

9 Te̱ hooste̱ o-da u̱n ka be-de de̱e̱n, hew-u̱r mo̱ssu̱ te̱ m-yo̱ ne̱, remen da-o̱ o-swo̱o̱t‡ aragsu̱te̱. Burus ya'u̱ ye̱ u̱t-ma. 10 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Hun-ne̱, u̱m hyanag ka hew-de a nom na m-yo̱ ne̱, komo naase̱-m a kor na de̱e̱n, ba naase̱-mo̱ u̱s-saw o-hat ne̱ cot á, har u̱n ho̱o̱g-m na ne̱.” 11 Amba Juriyos wu̱ dek rii-yo Burus rwo̱re̱ á. U̱n hek-o̱ u̱n kaane̱, wu̱ raksu̱ ma-to̱ u̱n wan-nak-o-hat komo u̱n to̱ u̱n wa-o-hat ne̱. 12 Ye̱ u̱n no̱m kaane̱ remen ka be-de u̱r-wuke̱ de o-Rikiya de nom u̱r-bon hat-to̱ re̱ o-go̱s kane̱ á. Ye̱ ken ye̱ de̱e̱n be-de u̱n ye̱ ze̱e̱ru̱ a se̱nge̱ u̱r-hew, a se̱nge̱ komo a woot o-Pinikiya, u̱rege̱ a nome̱, remen ye̱ reet o-go̱s re̱e̱no̱. O-Pinikiya ne̱ be-de u̱n e̱s u̱t-hat to̱ o-Kirit, o̱ gwo̱te̱ so̱ u̱n baar-o̱ u̱r-ho̱rim à, komo u̱n raag-o̱ ye'er-o̱ u̱r-ho̱rim ne̱.

U̱r-pigip n-te̱ m-sa

13 Bo̱ yo-mo̱ o-baar cirte̱ m-dusune̱ à hun-ne̱ hyanu̱ru̱ ye̱ zee co̱n-mo̱ u̱n ye̱ kumute̱, ye̱ naknu̱ru̱ kwo̱m-o̱ ro̱ u̱n bo̱p o-hat à, ye̱ do̱ru̱ru̱ riib-yo o-Kirit, yow yow u̱n riib m-sa ne̱. 14 Ba m-jime̱ yo-mo̱ u̱r-pigip indu̱ndu̱ru̱ de̱e̱n so̱ o-ye'er u̱n so̱ u̱r-ho̱ran ne̱ mo̱ wo̱snu̱ raag-o̱ o-Kirit. 15 Bo̱ yo-m wo̱so̱nte̱ o-hat à, har o̱ hoks kwange̱ m-yo á. Te̱ argu̱ m-yage̱ temb yo-m se̱ngu̱ te̱ m-huk. 16 Bo̱ te̱ do̱ru̱te̱ u̱n jim-de u̱n o̱ ken dak-o̱ o̱ ro̱ n-te̱te̱ m-sa à, te̱ naknu̱ hat-o re̱k-o̱ n-to̱n u̱n hat-o o-caari u̱n yish jaas-ye̱. Jin-de u̱n ka dak-o̱ o-Kawuda. Te̱ u̱n do̱re̱ jim-de u̱n ka dak-o̱ remen yo-m mo̱tt m-'wo̱ns ka raag-o̱ á. 17 Bo̱ ye̱ nakante̱ hat-o re̱k-o̱ ye̱ he̱'e̱dbu̱ru̱ n-me̱ o-caari à, ye̱ no̱mu̱ u̱s-we̱e̱r, ye̱ gegru̱ u̱s-hu̱, ye̱ rigu̱msu̱ru̱ ka caari-o̱ o-hat o̱, taase o̱ bu̱'u̱ge̱. Ye̱ he̱'e̱bu̱ru̱ u̱s-gegette̱. Ye̱ yagu̱ru̱ yo-mo̱ tutute̱ o-hat remen ye̱ hoks o̱ m-nak á. Ye̱ u̱n nom kaane̱ remen ye̱ u̱n gye̱r-o̱ u̱n a jorbe̱ ye̱ u̱n hyereg-mo̱ o-Sirtis mo̱ ro̱ u̱n sabu̱rse̱ o-hat à. 18 Remen ho̱-m do̱o̱g o-zu̱ngo̱, mo̱ ro̱ te̱ m-nukt de̱e̱n de̱e̱n. Bo̱ ish geste̱ à, ye̱ ciru̱ kamas u̱n saw-to̱ ro̱ n-me̱ o-hat à, ye̱ jorbu̱ru̱ n-me̱ m-ho̱. 19 Ho̱-u̱r atette̱-de komo, ye̱ u̱n kom-to̱ u̱n ye̱, ye̱ jorbu̱ru̱ to̱ ken saw-to̱ m-se̱nge̱ mo̱ o-hat to̱. 20 Bo̱ te̱ nomte̱ u̱t-ho̱ m-mahun à, te̱ hyan u̱r-ho̱ ko̱ o-re̱ge̱n á, komo caari-o̱ u̱n kem m-yo ne̱ ro̱ te̱ u̱s-bu̱. Te̱ hu̱ssu̱ru̱ o-sakto̱ u̱nze te̱a ru.

21 Remen ye̱ she'essu̱te̱ ba ye̱ u̱n re̱ rii-yo m-re̱, Burus inu̱ru̱ eso u̱n te̱te̱-de u̱n ye̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Hun-ne̱, no̱ ro ho̱gu̱te̱ ma-u̱t re to̱ u̱m ze̱e̱ no̱ cin o-Kirit à, to̱ ka rem-se naase̱ u̱n ka yo̱-mo̱ ne̱ roa kor no̱ á. 22 Amba m-mo̱ka, me̱ no̱ m-ke̱we̱s no̱m no̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n, remen yatt-wu̱ he m-nebe̱ be u̱n no̱ á, se̱ de̱ a taage̱ o-hat. 23 Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen te̱t-mo̱ m-ryo wu̱ ken wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱, wu̱ u̱m ro̱ u̱n kom-o̱ u̱n wu̱ à, wu̱ me̱ komo u̱n gu̱w-mo̱ u̱n wu̱ à, wu̱ e̱ks u̱n he̱r-o re. 24 Wu̱ ze̱e̱ru̱, ‘Burus, wo̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á. O-nip wo̱a e̱s be-u̱r ko-Gwo̱mo Sisar. Gwo̱t u̱n rem ru komo Shir u̱n so̱k-mo̱ u̱n wu̱ ne̱, wu̱a gu myet yan-hew u̱n du.’ 25 Remen kaane̱ nom no̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n, no̱ hun-ne̱, u̱m she̱re̱g be-de Shir bo̱ a ru̱ru̱ me̱ à, kaane̱ he m-nom. 26 Amba kap u̱n kaane̱ ne̱, ka yo-mo̱ a jorbe̱ o-hat u̱n hyereg-mo̱ u̱n de ken dor-de, o̱ sabre̱.”

Hat-o naasu̱te̱

27 U̱n te̱t-mo̱ u̱n o̱p u̱t-nass [14], yan-se a rottu̱ na u̱n Sa-mo̱ o-Adiriya. O-da da pu̱rge̱, ya-m-nak-o-hat e̱ssu̱ u̱s-barag ye̱ zee a nomoste̱ yow yow o-dak ne̱. 28 Ye̱ ma'u̱ru̱ du̱w-de m-ho̱ ye̱ hyanu̱ru̱ de wooste̱ u̱s-na o-zungu u̱r-kwo̱o̱z [120]. Bo̱ te̱ tekte̱ co hiin à, ye̱ dooru̱ m-ma, ye̱ hyanu̱ru̱ u̱s-na kwo̱o̱z-u̱t nass u̱s-o̱p [90]. 29 Remen u̱n gye̱r-o̱ taase hat-o te̱ cemne̱ u̱n ta'ar-u̱t caari-ne̱, ye̱ ho'osbu̱ru̱ kwo̱m-to̱ u̱s-nu̱ u̱t-nass u̱n jim-de o-hat remen a wenet o-hat m-arag. Ye̱ tuuru̱ yish, ye̱ ko̱nu̱ Shir ish-o̱ ges. 30 Amba ya-m-nak-o-hat ma'asu̱ru̱ u̱n se̱nge̱-mo̱ ye̱ somot. Ye̱ kergu̱ntu̱ru̱ hat-o re̱k-o̱ u̱s-we̱e̱r sa o zee kwo̱m-o̱ u̱s-nu̱ ye̱ he m-kergu̱nte̱ u̱n co-o̱ u̱n caari-o̱ o-hat. 31 Burus ze̱e̱ru̱ ko-caari-wu̱ u̱n ko-karma-wu̱ u̱n Roma-ne̱ u̱n ye̱ ka karma-ne̱ ye̱ ne̱ komo, “U̱rege̱ ka hun-ne̱ ye̱, ye̱ e̱s n-me̱ u̱n ka hat-o̱ á, yatt bo̱ no̱ he m-nom no̱ ruut á.” 32 Bo̱ m-ho̱ge̱ kaane̱, karma-ne̱ kupru̱ru̱ hu̱-se u̱n hat-o re̱k-o̱, ye̱ yagu̱ru̱ o̱ do̱ru̱ru̱ m-ho̱.

33 Bo̱ ish nomte̱ u̱n hede m-gas à, Burus ko̱nu̱ ye̱, ye̱ re̱e̱be̱ rii-yo m-re̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Caane̱, ho̱-u̱t o̱p-u̱t nass-to̱ ka no̱ u̱n she'et-de o-regen, no̱ re̱ rii á. 34 Remen kaane̱, me̱ no̱ u̱s-ko̱n re̱ no̱ rii-yo m-re̱ remen no̱ nomot ho̱o̱g ko̱ hi-o gaan-yo a hu̱sse̱ u̱n hi-u̱t no̱ á.” 35 Bo̱ wu̱ ru̱rte̱ kaane̱ à, wu̱ argu̱ mos u̱r-buro̱di, wu̱ no̱mu̱ru̱ u̱r-bo̱ngo̱n be-de Shir u̱n he̱r-o̱ u̱n ye̱ kap, wu̱ wongu̱ru̱ wu̱ ciri m-re̱. 36 A dooru̱ rwu̱n-se u̱n ye̱ u̱r-be̱e̱b ko wu̱ ke re̱e̱ru̱ rii-yo m-re̱. 37 Te̱ kap n-me̱ o-hat hun-ne̱ zungu-u̱s yoor u̱n kwo̱o̱z-u̱t tet u̱n o̱p u̱n cind [276]. 38 Bo̱ ye̱ reeste̱ ye̱ ciks à, ye̱ habu̱ru̱ nu̱-se o-hat be-de u̱n jorogbe̱ u̱n saw-to̱ u̱n ye̱ n-me̱ m-ho̱.

Jo̱k-ye̱ m-ho̱ bu̱'u̱gte̱ o-hat

39 Bo̱ ish geste̱ à, ya-m-nak-o-hat ye̱ hoks m-nap dak-o̱ ye̱ ro̱tte̱ á, amba ye̱ hyanag o̱ ken riib-o dak-o̱, o̱ m-hyereg. Ye̱ zo̱ngu̱ru̱ ye̱ wo̱tte̱ o-hat be-de m-hyereg u̱rege̱ a nome̱. 40 Ye̱ kupru̱ u̱s-hu̱ se u̱n kap o̱ u̱n ka kwo̱m-to̱ u̱s-nu̱ to̱, ye̱ yagu̱ to̱ n-me̱ m-ho̱. Hohond-mo̱ u̱n ka da-o̱ komo ye̱ usse̱ gegette̱-yo u̱n gaag u̱n rii-yo u̱n kwu̱s o-hat. Ka da-de, komo ye̱ 'yonse̱ pirapira-to̱ o-hat to̱ ro̱ o-co à hond hond bo̱ yo-m he o̱ m-tute̱ o-co à. Ye̱ rwo̱'u̱ u̱r-hi ha-mo̱ n-riib yo m-sa. 41 Amba bo̱ te̱ woote̱ de ken be-de ho̱-m mo̱ m-karge̱ à, hat-o tamu̱ m-hyereg, har hi-o̱ o-hat co̱wu̱ n-me̱ m-hyereg o̱ hoks m-nukte̱ á. Hat-o ciri m-bu̱'u̱ge̱ so̱ n-jim u̱n remen zu̱ngo̱-o̱ u̱n jo̱k-ye̱ m-ho̱.

42 Karma-ne̱ zo̱ngu̱ru̱, ye̱ hoomté̱ ye̱ a ka'e̱ a taase wu̱ ken wu̱ nom u̱s-waag wu̱ som. 43 Amba haanu̱ru̱ ká caari-wu̱ u̱n ko-karma-wu̱ o-Roma wu̱ co̱no̱g gu u̱n Burus, wu̱ we̱nu̱ru̱ ye̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱ komo kap o̱ u̱n bo̱ u̱n ye̱ nape̱ m-ho̱ à, ye̱ me'es m-nosse̱, ye̱ he̱'e̱be̱ n-me̱ m-ho̱ ye̱ nom u̱s-waag ha-mo̱ n-riib o̱ m-sa, 44 ka ye̱ kuse̱ à, ye̱ de ce-se o-hat, ko̱ ne̱ ye̱ de kep-to̱ o-hat. U̱n kaane̱ kap mo̱ u̱n ye̱ wo̱o̱ riib-yo m-sa pee.

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-eer

Burus u̱n dak-o̱ o-Marta

1 Bo̱ te̱ po̱ssu̱te̱ à te̱ ho̱gu̱ru̱, ashi, jin-de u̱n ka dak-o̱* o-Marta. 2 Hun-ne̱ ye̱ u̱n ka be-de nomo te̱ u̱r-ho̱ de̱e̱n. Ye̱ go̱ksu̱ te̱ kap, ye̱ dapsu̱ te̱ o-ra remen kem-o̱ ro u̱t-he̱ à, komo o-hu̱w ne̱. 3 Burus kamsu̱ndu̱ru̱ u̱t-ce wu̱ ma'asu̱ m-to̱o̱b o-ra. Yo ken hwo̱-yo m-raab yo argu̱ m-rwu̱u̱n remen hund-o̱ o-ra, yo kamtu̱ru̱ kom-o Burus. 4 Bo̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n ka be-de hyente̱ o-hwo̱ depo u̱n kom-u̱t Burus à, ye̱ ze̱e̱ru̱ o̱r u̱n ye̱ ne̱, “O-nip ka ne̱t-wu̱ ko-yan-hom u̱n hun-ne̱ wu̱. No̱ hyanag myet bo̱ wu̱ possu̱ne̱ be-de m-sa à, kap u̱n kaane̱ ne̱, ra-o ro̱ wu̱ u̱n dor se̱ wu̱ marag.” 5 Amba myet u̱n kaane̱ ne̱, Burus wishu̱ru̱ kom-o̱ u̱n wu̱, wu̱ jorbu̱ru̱ ka hwo̱-yo n-me̱ o-ra, ko̱ m-hoog, wu̱ ho̱ge̱ á. 6 Ye̱ ro̱ u̱s-barag ye̱ zee ka kom-o̱ a hu ko̱ wu̱a hye ba m-jime̱ wu̱ mer. Amba bo̱ ye̱ she'ete̱ à, ye̱ hyan rii-yo nome̱ wu̱ á. Ye̱ wargu̱ru̱ barag-u̱s ho̱r-se, ye̱ ze̱e̱ru̱ u̱nze wu̱ o̱ ken shir-o̱ o̱.

7 Kane̱ yow yow kat-u̱t ro̱ ko̱n, to̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ka dak-o̱† jin-de u̱n wu̱ Pubiriyu. Wu̱ go̱ksu̱ te̱, wu̱ ya'u̱ te̱ be-de u̱r-she'et de u̱r-bon, har ho̱-u̱t tet. 8 Tato-o Pubiriyu wu̱ ro̱ do̱mb wu̱r-o̱ u̱n wu̱ piishe̱ á, o-wu̱r o-ra u̱n ryam-o̱ u̱t-me̱n ne̱. Burus co̱wu̱ru̱ be-de u̱n wu̱, wu̱ ko̱nu̱ru̱ Shir remen wu̱. Burus saku̱ u̱t-kom u̱n hi-de u̱n ko-wan-go̱m, ne̱t pyeesu̱ru̱ cas. 9 Bo̱ a nomte̱ kaane̱ à, kap o̱ u̱n ye̱ kuse̱ ya-u̱s-go̱m à u̱n ka dak-o̱ n-te̱te̱ o̱ m-sa se̱ngu̱ m-haan a ye̱ m-taase̱ u̱s-go̱m. 10 Ye̱ ya'u̱ te̱ m-yar de̱e̱n. Bo̱ da-o̱ m-ine̱ wootu̱ te̱ komo à u̱n hat-o̱ m-ho̱, ye̱ kamsu̱ndu̱ru̱ te̱ kap o̱ u̱n bo̱ u̱n saw-to̱ te̱ co̱ne̱ à.

Burus wo̱o̱g u̱n bo̱-o̱ o-Roma

11 Bo̱ a nomte̱ re̱ng-u̱s tet à, te̱ inu̱ru̱ n-me̱ u̱n hat-o̱ rwu̱u̱ne̱ bo̱-o̱ o-Arekzandiriya. Ka hat-o̱ re̱e̱g o-go̱s u̱n ka dak-o̱ o̱ ro̱ n-te̱te̱ o̱ m-sa à. A nomsu̱tu̱ o̱ komo o-napa u̱ntu̱n sha-mo̱ u̱n shir yoor pe̱se̱-ne̱ Kasto u̱n Porus ne̱. 12 Bo̱ te̱ wo̱o̱nte̱ bo̱-o̱ o-Sirakus à, te̱ rewu̱ ho̱-u̱t tet kane̱. 13 Bo̱ u̱n kane̱ komo te̱ argu̱ru̱ te̱ wo̱o̱ru̱ bo̱-o̱ o-Rigiyum. Rew-mo̱ u̱n ho̱-u̱r gaan, yo-m indu̱ndu̱ru̱ so̱ o-baar, u̱n gas-o̱ ish komo te̱ wo̱o̱ru̱ bo̱-o̱ o-Puteyori. 14 Kane̱ o̱ ka te̱ go'one̱ u̱n ye̱ ken yan-dor-ye̱ ne̱. Ye̱ ko̱nu̱ te̱ te̱ nom ho̱-u̱t ta'yoor u̱n ye̱ ne̱. U̱n kaane̱ te̱ wo̱o̱ru̱ o-Roma. 15 Bo̱ yan-dor kane̱ ho̱gu̱te̱ u̱nze te̱ ro̱be̱ à, ye̱ haanu̱ru̱, ye̱ barku̱tu̱ te̱ har u̱n be-de a u̱t-baab à o-Appiyus, komo u̱n ka be-de ne̱ de a m-ze̱e̱ Kur-u̱t Tet-to̱ u̱n Hamat-ne̱ à. Bo̱ Burus hyente̱ ka hun-ne̱ ye̱ à, wu̱ bo̱mu̱ru̱ Shir. Komo wu̱ do̱o̱ru̱ kum u̱n be̱e̱b-de u̱s-rwu̱n. 16 Bo̱ te̱ cu̱wte̱ o-Roma à, a ya'u̱ Burus wu̱ neke̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu, wu̱ she'et u̱n o̱ ken hur-o̱, komo wu̱ ken ko-karma-wu̱ ro̱ wu̱ u̱r-'er.

Ko̱'o̱t-o Burus o-Roma

17 Bo̱ a rewete̱ ho̱-u̱t tet à, Burus agu̱ se̱k-ye̱ ye̱ u̱n Yahuda-ne̱. Bo̱ ye̱ karaksu̱te̱ à, wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “No̱ o̱r re ne̱, ko̱ de̱ nomte̱ me̱ no̱me̱ hun-ne̱ na u̱r-ba'as á, ko̱ u̱r-ba'as mo̱sse̱ u̱n jind-o̱ u̱n tat na ne̱. Myet u̱n kaane̱ ne̱ a shik me̱ o-Urusharima a ya'asu̱ me̱ u̱n kom-to̱ u̱n Roma-ne̱ ye̱ ke'e me̱. 18 Ye̱ komo bo̱ ye̱ byaraktu̱ me̱ à, ye̱ co̱no̱g me̱ m-ho'os, remen ye̱ hyan me̱ u̱n de ken ba'as-de ne̱ de̱ wo̱o̱'e̱ a hoot me̱ á. 19 Amba bo̱ Yahuda-ne̱ kwangu̱te̱ de̱k u̱n ka ma-to̱ à, a gaktu̱ me̱, u̱m heet ma-u̱t re be-u̱r ko-Gwo̱mo Sisar, ko̱ de̱ me̱ ro co̱no̱g m-hante̱ u̱s-gyekt be-de u̱n hun-ne̱ na á.‡ 20 O̱ rwo̱'e̱ u̱m hobt u̱m hyen no̱. U̱m co̱no̱g no̱ nep rii-yo rwo̱'e̱ me̱ u̱n ka be-de ke'o u̱n ka kwo̱m-to̱. Me̱ ka kane̱ remen u̱m de̱k u̱nze Kiristi heesu̱nte̱. Wu̱ ro̱ sakto̱-o na.”

21 Ye̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Te̱ de̱ te̱ kum o̱ ken taku̱rda-o̱ o̱ rwu̱u̱ne̱ so̱ dak-o̱ o-Judiya mo̱sse̱ u̱n ma-u̱t ru ne̱ á. Yatt o̱r na komo wu̱ haane̱ kane̱ wu̱ ru̱r ma-u̱t ru á, ko̱ wu̱ ru̱r ma-to̱ ba u̱r-bon mo̱sse̱ u̱n wo̱ ne̱ á. 22 Amba te̱ co̱ng te̱ ho̱ge̱ yo o co̱ne̱ à u̱n nu-o ru, remen bo̱ u̱n rii-yo te̱ nape̱ de̱ à yo ro̱, ka derika-o pu̱-o̱ o̱ ko̱ kene̱ a m-ce̱p u̱n ma-to̱ u̱n o̱ u̱t-yo̱ to̱.”

23 Ye̱ rwo̱'u̱ru̱ ho̱-de ye̱ hette̱ m-gone̱ u̱n Burus ne̱ à. Ye̱ haanu̱ru̱ be-de wu̱ ro̱ u̱r-she'et à, komo ye̱ haante̱ de̱e̱n u̱t-mo̱o̱r ne̱. Cir-mo̱ n-sot har m-rim, wu̱ se̱ngu̱ru̱ ye̱ nome̱ u̱t-ma wu̱ ro̱ ye̱ m-ru̱re̱ ma-to̱ u̱n Gwo̱mo-to̱ Shir. Wu̱ ro̱ m-se̱nge̱, wu̱ nakantu̱ ye̱ be-u̱r Ye̱so u̱n bu̱-yo u̱n Ma-to̱ Shir. Wu̱ u̱n no̱m kaane̱, remen wu̱ kututú ye̱ Kiristi bo̱ wu̱ karante̱ ka rem-se Mosa u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱ gene̱ à. 24 Ye̱ ken ye̱ argu̱ de̱k u̱n ma-to̱ u̱n wu̱, amba ye̱ ken ye̱ dek á. 25 Remen kaane̱, ye̱ ho'ose̱ o̱r u̱n ye̱ ne̱ o-wu̱r á. Rii-yo ye̱ yagu̱te̱ ka be-de Burus nomo ye̱ ma-u̱t gaan, wu̱ zee, “Ashi, Ku̱kt-o̱ Shir rwo̱ro̱g o-nip, bo̱ o̱ nome̱ tat no̱ ne̱ u̱t-ma à u̱n nu-o Ishayawan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir o̱ zee,

26 “ ‘Neke̱ be-de u̱n ka hun-ne̱ ye̱, o zee,

“No̱a se̱nge̱ m-ho̱ge̱ u̱n yo me̱ m-ze̱e̱ ko̱yanda à,

amba no̱ hoks m-nap á.

No̱a ma'as m-hyan u̱n yo me̱ m-no̱m à,

amba no̱ hoks m-nap u̱n yo u̱m co̱ne̱ á.”

27 Remen hur-de u̱n ka hun-ne̱ ye̱ nomoste̱ m-hwo̱go̱n,

ye̱ zu̱pste̱ to̱-to̱ u̱n ye̱,

ye̱ bitisshe̱ yish-ye̱ u̱n ye̱,

Taase ye̱ hyen u̱n yish-ye̱ u̱n ye̱,

ye̱ ho̱ge̱ u̱n to̱-to̱ u̱n ye̱,

ye̱ ke̱rgu̱te̱ komo u̱n hur-de u̱n ye̱,

har ye̱ waktu̱nte̱ be u̱n de u̱m soksu̱tu̱ ye̱ u̱r-ba'as.’§

28 “To̱, nap no̱, Shir tomsu̱nte̱ ma-to̱ u̱n gwu̱ har ha-mo̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á. Ye̱ komo ye̱ a raks u̱t-to̱!”*

30 Burus she'etu̱ u̱n ka hur-o̱ wu̱ mo̱ge̱ à har hak-u̱s yoor, wu̱ ro̱ u̱n go̱ks u̱n kap o̱ u̱n ye̱ ro̱ m-haan be-de u̱n wu̱ à. 31 Yanze a we̱n wu̱ m-ko̱'o̱t á, wu̱ se̱ngu̱ru̱ ko̱'o̱t u̱n Gwo̱mo-to̱ Shir. Wu̱ ro̱ u̱r-yoos mo̱sse̱ u̱n Wan-Ko̱yan ne̱ Ye̱so Kiristi ba o-gye̱r.

* Bo̱r-o gaan:1 1:1 Hyen komo: Ruka 1:1-4.

† Bo̱r-o gaan:4 1:4 Hyen komo: Ruka 24:49.

‡ Bo̱r-o gaan:5 1:5 Hyen komo: Mati 3:11; Mark 1:8; Ruka 3:16; Yoha 1:33.

§ Bo̱r-o gaan:8 1:8 Hyen komo: Mati 28:19; Mark 16:15; Ruka 24:47-48.

* Bo̱r-o gaan:9 1:9 Hyen komo: Mark 16:19; Ruka 24:50-51.

† Bo̱r-o gaan:13 1:13 Hyen komo: Mati 10:2-4; Mark 3:16-19; Ruka 6:14-16.

‡ Bo̱r-o gaan:19 1:18-19 Hyen komo: Mati 27:3-8.

§ Bo̱r-o gaan:20 1:20 Hyen komo: Bo̱ng 69:25.

* Bo̱r-o gaan:20 1:20 Hyen komo: Bo̱ng 109:8.

† Bo̱r-o gaan:22 1:22 Hyen komo: Mati 3:16; Mark 1:9; Ruka 3:21; Mark 16:19; Ruka 24:51.

* Bo̱r-u̱s yoor:1 2:1 Hyen komo: Rewi 23:15-21; Kara 16:9-11.

† Bo̱r-u̱s yoor:21 2:17-21 Hyen komo: Jowe 2:28-32 (u̱t-Girik).

‡ Bo̱r-u̱s yoor:23 2:23 Hyen komo: Mati 27:35; Mark 15:24; Ruka 23:33; Yoha 19:18.

§ Bo̱r-u̱s yoor:24 2:24 Hyen komo: Mati 28:5-6; Mark 16:6; Ruka 24:5.

* Bo̱r-u̱s yoor:28 2:25-28 Hyen komo: Bo̱ng 16:8-11 (u̱t-Girik).

† Bo̱r-u̱s yoor:30 2:30 Hyen komo: Bo̱ng 132:11; 2Sam 7:12-13.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:31 2:31 Wu̱ Shir daagne̱ à.

§ Bo̱r-u̱s yoor:35 2:34-35 Hyen komo: Bo̱ng 110:1.

* Bo̱r-u̱s yoor:44 2:44 Hyen komo: Se̱ng 4:32-35.

* Bo̱r-u̱s tet:13 3:13 Hyen komo: Rwu̱u̱ 3:15.

† Bo̱r-u̱s tet:14 3:14 Hyen komo: Mati 27:15-23; Mark 15:6-14; Ruka 23:13-23; Yoha 19:12-15.

‡ Bo̱r-u̱s tet:22 3:22 Hyen komo: Kara 18:15,18 (u̱t-Girik).

§ Bo̱r-u̱s tet:23 3:23 Hyen komo: Kara 18:19.

* Bo̱r-u̱s tet:25 3:25 Hyen komo: Taka 22:18; 26:4.

* Bo̱r-u̱s nass:11 4:11 Hyen komo: Bo̱ng 118:22.

† Bo̱r-u̱s nass:24 4:24 Hyen komo: Rwu̱u̱ 20:11; Ne̱he̱ 9:6; Bo̱ng 146:6.

‡ Bo̱r-u̱s nass:26 4:25-26 Hyen komo: Bo̱ng 2:1-2 (u̱t-Girik).

§ Bo̱r-u̱s nass:27 4:27 Hyen komo: Ruka 23:7-11; Mati 27:1-2; Mark 15:1; Ruka 23:1; Yoha 18:28-29.

* Bo̱r-u̱s nass:32 4:32 Hyen komo: Se̱ng 2:44-45.

* Bo̱r-u̱s taan:28 5:28 Hyen komo: Mati 27:25.

* Bo̱r-u̱s cind:1 6:1 Ko̱: u̱t-Arameki.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:3 7:2-3 Hyen komo: Taka 12:1.

† Bo̱r-u̱s ta'yoor:4 7:4 Hyen komo: Taka 11:31; 12:4.

‡ Bo̱r-u̱s ta'yoor:5 7:5 Hyen komo: Taka 12:7; 13:15; 15:18; 17:8.

§ Bo̱r-u̱s ta'yoor:7 7:6-7 Hyen komo: Taka 15:13-14.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:7 7:7 Hyen komo: Rwu̱u̱ 3:12.

† Bo̱r-u̱s ta'yoor:8 7:8 Hyen komo: Taka 17:10-14; 21:2-4; 25:26; 29:31—35:18.

‡ Bo̱r-u̱s ta'yoor:9 7:9 Hyen komo: Taka 37:11; 37:28; 39:2,21.

§ Bo̱r-u̱s ta'yoor:10 7:10 Hyen komo: Taka 41:39-41.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:11 7:11 Hyen komo: Taka 42:1-2.

† Bo̱r-u̱s ta'yoor:13 7:13 Hyen komo: Taka 45:1,16.

‡ Bo̱r-u̱s ta'yoor:14 7:14 Hyen komo: Taka 45:9,10,17,18; Taka 46:27 (u̱t-Girik).

§ Bo̱r-u̱s ta'yoor:15 7:15 Hyen komo: Taka 46:1-7; 49:33.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:16 7:16 Hyen komo: Taka 23:3-16; 33:19; 50:7-13; Josu 24:32.

† Bo̱r-u̱s ta'yoor:18 7:17-18 Hyen komo: Rwu̱u̱ 1:7-8.

‡ Bo̱r-u̱s ta'yoor:19 7:19 Hyen komo: Rwu̱u̱ 1:10,11,22.

§ Bo̱r-u̱s ta'yoor:20 7:20 Hyen komo: Rwu̱u̱ 2:2.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:21 7:21 Hyen komo: Rwu̱u̱ 2:3-10.

† Bo̱r-u̱s ta'yoor:28 7:28 Hyen komo: Rwu̱u̱ 2:14.

‡ Bo̱r-u̱s ta'yoor:29 7:23-29 Hyen komo: Rwu̱u̱ 2:11-15.

§ Bo̱r-u̱s ta'yoor:29 7:29 Hyen komo: Rwu̱u̱ 18:3-4.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:34 7:30-34 Hyen komo: Rwu̱u̱ 3:1-10.

† Bo̱r-u̱s ta'yoor:35 7:35 Hyen komo: Rwu̱u̱ 2:14.

‡ Bo̱r-u̱s ta'yoor:36 7:36 Hyen komo: Rwu̱u̱ 7:3; 14:21; O̱o̱g 14:33.

§ Bo̱r-u̱s ta'yoor:37 7:37 Hyen komo: Kara 18:15,18.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:38 7:38 Hyen komo: Rwu̱u̱ 19:1—20:17; Kara 5:1-33.

† Bo̱r-u̱s ta'yoor:40 7:40 Hyen komo: Rwu̱u̱ 32:1.

‡ Bo̱r-u̱s ta'yoor:41 7:41 Hyen komo: Rwu̱u̱ 32:2-6.

§ Bo̱r-u̱s ta'yoor:43 7:42-43 Hyen komo: E̱mos 5:25-27 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:44 7:44 Hyen komo: Rwu̱u̱ 25:9,40.

† Bo̱r-u̱s ta'yoor:45 7:45 Hyen komo: Josu 3:14-17.

‡ Bo̱r-u̱s ta'yoor:46 7:46 Hyen komo: 2Sam 7:1-16; 1Nom 17:1-14.

§ Bo̱r-u̱s ta'yoor:47 7:47 Hyen komo: 1Gwm 6:1-38; 2Nom 3:1-17.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:50 7:49-50 Hyen komo: Isha 66:1-2.

* Bo̱r-u̱s eer:3 8:3 Hyen komo: Se̱ng 22:4-5; 26:9-11.

† Bo̱r-u̱s eer:27 8:27 u̱t-Girik: Wu̱ a mate̱ ba m-campo̱ à ko̱ ne̱ wu̱ a pe̱sme̱ à.

‡ Bo̱r-u̱s eer:27 8:27 Kandis ne'a-wu̱ komo ko-gwo̱mo-wu̱.

§ Bo̱r-u̱s eer:33 8:32-33 Hyen komo: Isha 53:7-8 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s eer:36 8:36 Mo̱ ken ge̱n-mo̱ u̱n do̱ ci-o 37Pirip ze̱e̱ru̱, “U̱rege̱ o she̱re̱g hur-u̱r gaan, ay, a argu̱ wo̱ m-no̱me̱.” Wan-ba-m-campo̱ ze̱e̱ru̱, “U̱m she̱re̱g Ye̱so Kiristi Wà-wu̱ Shir wu̱.”

* Bo̱r-u̱s jero̱:25 9:25 Hyen komo: 2Kor 11:32-33.

* Bo̱r-u̱s o̱p:2 10:2 Yahuda-ne̱ ya'aste̱ ka jin-de “Wan-se̱ps u̱n Shir” be-de u̱n ne̱t-wu̱, wu̱ u̱n do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n yoos-de u̱n Yahuda-ne̱ à, amba ba u̱r-ko̱. Remen a ko̱ wu̱ á, Yahuda-ne̱ u̱s-barag wu̱ ba ko-Yahuda-wu̱ á.

† Bo̱r-u̱s o̱p:22 10:22 Yahuda-ne̱ ya'aste̱ ka jin-de “Wan-se̱ps u̱n Shir” be-de u̱n ne̱t-wu̱, wu̱ u̱n do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n yoos-de u̱n Yahuda-ne̱ à, amba ba u̱r-ko̱. Remen a ko̱ wu̱ á, Yahuda-ne̱ u̱s-barag wu̱ ba ko-Yahuda-wu̱ á.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:34 10:34 Hyen komo: Kara 10:17.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:16 11:16 Hyen komo: Se̱ng 1:5.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:19 11:19 o-Sayipurus dak-o̱ o̱ ro̱ n-te̱te̱ o̱ m-sa à.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:19 11:19 Hyen komo: Se̱ng 8:1-4.

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:28 11:28 Hyen komo: Se̱ng 21:10.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:4 12:4 Biki-o̱ Yahuda-ne̱ ro̱tte̱ m-baks u̱n ho̱-de Shir ruute̱ ye̱ o-Masar à.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:4 12:4 Hyen komo: Rwu̱u̱ 12:1-27.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:12 12:12 u̱t-Girik: Yohana wu̱ a m-ze̱e̱ Markus à.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:4 13:4 o-Sayipurus dak-o̱ o̱ ro̱ n-te̱te̱ o̱ m-sa à.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:13 13:13 u̱t-Girik: Yohana Markus.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:15 13:15 u̱t-Girik: “o-karamsa u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱” = kap taku̱rda-to̱ Mosa u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱ ge̱ne̱ à.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:16 13:16 Yahuda-ne̱ ya'aste̱ ka jin-de “Wan-se̱ps u̱n Shir” be-de u̱n ne̱t-wu̱, wu̱ u̱n do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n yoos-de u̱n Yahuda-ne̱ à, amba ba u̱r-ko̱. Remen a ko̱ wu̱ á, Yahuda-ne̱ u̱s-barag wu̱ ba ko-Yahuda-wu̱ á.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:17 13:17 Hyen komo: Rwu̱u̱ 1:7; 12:51.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:18 13:18 Hyen komo: O̱o̱g 14:34; Kara 1:31.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:19 13:19 Hyen komo: Kara 7:1; Josu 14:1.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:20 13:20 Hyen komo: Piis 2:16; 1Sam 3:20.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:21 13:21 Hyen komo: 1Sam 8:5; 10:21.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:22 13:22 Hyen komo: 1Sam 13:14; 16:12; Bo̱ng 89:20.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:24 13:24 Hyen komo: Mark 1:4; Ruka 3:3.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:25 13:25 Hyen komo: Yoha 1:20; Mati 3:11; Mark 1:7; Ruka 3:16; Yoha 1:27.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:26 13:26 Yahuda-ne̱ ya'aste̱ ka jin-de “Wan-se̱ps u̱n Shir” be-de u̱n ne̱t-wu̱, wu̱ u̱n do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n yoos-de u̱n Yahuda-ne̱ à, amba ba u̱r-ko̱. Remen a ko̱ wu̱ á, Yahuda-ne̱ u̱s-barag wu̱ ba ko-Yahuda-wu̱ á.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:28 13:28 Hyen komo: Mati 27:22-23; Mark 15:13-14; Ruka 23:21-23; Yoha 19:15.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:29 13:29 Hyen komo: Mati 27:57-61; Mark 15:42-47; Ruka 23:50-56; Yoha 19:38-42.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:31 13:31 Hyen komo: Se̱ng 1:3.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:33 13:33 Hyen komo: Bo̱ng 2:7.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:34 13:34 Hyen komo: Isha 55:3 (u̱t-Girik).

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:35 13:35 Hyen komo: Bo̱ng 16:10.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:41 13:41 Hyen komo: Haba 1:5 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:47 13:47 Hyen komo: Isha 42:6; 49:6.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:50 13:50 Yahuda-ne̱ ya'aste̱ ka jin-de “Wan-se̱ps u̱n Shir” be-de u̱n ne̱t-wu̱, wu̱ u̱n do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n yoos-de u̱n Yahuda-ne̱ à, amba ba u̱r-ko̱. Remen a ko̱ wu̱ á, Yahuda-ne̱ de̱k wu̱ ko-Yahuda á.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:51 13:51 Hyen komo: Mati 10:14; Mark 6:11; Ruka 9:5; 10:11.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:15 14:15 Hyen komo: Rwu̱u̱ 20:11; Bo̱ng 146:6.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:21 14:21 o-Antakiya n-me̱ dak-o̱ o-Bisidiya.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:1 15:1 Hyen komo: Rewi 12:3.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:7 15:7 Hyen komo: Se̱ng 10:1-43.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:8 15:8 Hyen komo: Se̱ng 10:44; Se̱ng 2:4.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:18 15:16-18 Hyen komo: E̱mos 9:11-12 (u̱t-Girik); Isha 45:21.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:20 15:20 Hyen komo: Rwu̱u̱ 34:15-17; Rewi 18:6-23; 17:10-16.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:33 15:33 To̱ ken taku̱rda-to̱: Ci-o 34Amba Siras daagu̱ru̱ m-she'et káne̱.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:38 15:38 Hyen komo: Se̱ng 13:13.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:39 15:39 o-Sayipurus dak-o̱ o̱ ro̱ n-te̱te̱ o̱ m-sa à.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:11 16:11 o-Samutarkiya dak-o̱ o̱ ro̱ n-te̱te̱ o̱ m-sa à.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:14 16:14 Yahuda-ne̱ ya'aste̱ ka jin-de “Wan-se̱ps u̱n Shir” be-de u̱n ne̱t-wu̱, wu̱ u̱n do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n yoos-de u̱n Yahuda-ne̱ à, amba ba u̱r-ko̱. Remen a ko̱ wu̱ á, Yahuda-ne̱ de̱k wu̱ ko-Yahuda á.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:4 17:4 Yahuda-ne̱ ya'aste̱ ka jin-de “Wan-se̱ps u̱n Shir” be-de u̱n ne̱t-wu̱, wu̱ u̱n do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n yoos-de u̱n Yahuda-ne̱ à, amba ba u̱r-ko̱. Remen a ko̱ wu̱ á, Yahuda-ne̱ de̱k wu̱ ko-Yahuda á.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:17 17:17 Yahuda-ne̱ ya'aste̱ ka jin-de “Wan-se̱ps u̱n Shir” be-de u̱n ne̱t-wu̱, wu̱ u̱n do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n yoos-de u̱n Yahuda-ne̱ à, amba ba u̱r-ko̱. Remen a ko̱ wu̱ á, Yahuda-ne̱ de̱k wu̱ ko-Yahuda á.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:22 17:22 u̱t-Girik: o-Arepagus.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:25 17:24-25 Hyen komo: 1Gwm 8:27; Isha 42:5; Se̱ng 7:48.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:7 18:7 Yahuda-ne̱ ya'aste̱ ka jin-de “Wan-se̱ps u̱n Shir” be-de u̱n ne̱t-wu̱, wu̱ u̱n do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n yoos-de u̱n Yahuda-ne̱ à, amba ba u̱r-ko̱. Remen a ko̱ wu̱ á, Yahuda-ne̱ de̱k wu̱ ko-Yahuda á.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:18 18:18 Hyen komo: O̱o̱g 6:18.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:4 19:4 Hyen komo: Mati 3:11; Mark 1:4,7,8; Ruka 3:4,16; Yoha 1:26-27.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:15 20:15 o-Kiyo̱s dak-o̱ o̱ ro̱ n-te̱te̱ o̱ m-sa à.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:15 20:15 o-Samo̱s dak-o̱ o̱ ro̱ n-te̱te̱ o̱ m-sa à.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:24 20:24 Hyen komo: 2Tim 4:7.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:1 21:1 o-Ko̱s dak-o̱ o̱ ro̱ n-te̱te̱ o̱ m-sa à.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:1 21:1 o-Rodu̱s dak-o̱ o̱ ro̱ n-te̱te̱ o̱ m-sa à.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:3 21:3 o-Sayipurus dak-o̱ o̱ ro̱ n-te̱te̱ o̱ m-sa à.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:8 21:8 Hyen komo: Se̱ng 6:5; 8:5.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:10 21:10 Hyen komo: Se̱ng 11:28.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:24 21:23-24 Hyen komo: O̱o̱g 6:13-21.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:25 21:25 Hyen komo: Se̱ng 15:29.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:29 21:29 Hyen komo: Se̱ng 20:4.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:40 21:40 Ko̱: u̱t-Arameki.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:40 21:40 Hyen komo: Mati 22:2.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:3 22:3 Hyen komo: Se̱ng 5:34-39.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:5 22:4-5 Hyen komo: Se̱ng 8:3; 26:9-11.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:20 22:20 Hyen komo: Se̱ng 7:58.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:3 23:3 Hyen komo: Mati 23:27-28.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:5 23:5 Hyen komo: Rwu̱u̱ 22:28.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:6 23:6 Hyen komo: Se̱ng 26:5; Piri 3:5.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:8 23:8 Hyen komo: Mati 22:23; Mark 12:18; Ruka 20:27.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet:16 23:16 Heno Burus ne'a wu̱.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass:8 24:6-8 Mo̱ ken ge̱n-mo̱ m-ze̱e̱: wu̱ wu̱ co̱nu̱ru̱ a piishe̱ wu̱ u̱t-ma bo̱ karamsa-o na ze̱e̱ à. 7Amba go̱s-wu̱, Risiyas, haanu̱ru̱ wu̱ kutu̱ te̱ u̱r-be̱e̱b de̱e̱n ne̱ wu̱ rumsu̱ru̱ wu̱ u̱n kom-u̱t te̱ 8wu̱ rwo̱'u̱ru̱ yan-ce̱te̱nte̱-se u̱n wu̱ ye̱ haan be u̱n du.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass:18 24:17-18 Hyen komo: Se̱ng 21:17-28.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-nass:21 24:21 Hyen komo: Se̱ng 23:6.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind:5 26:5 Hyen komo: Se̱ng 23:6; Piri 3:5.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind:11 26:11 Hyen komo: Se̱ng 8:3; 22:4-5.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind:20 26:20 Hyen komo: Se̱ng 9:20,28,29.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-cind:23 26:23 Hyen komo: 1Kor 15:20; Isha 42:6; 49:6.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-ta'yoor:4 27:4 o-Sayipurus dak-o̱ o̱ ro̱ n-te̱te̱ o̱ m-sa à.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-ta'yoor:7 27:7 o-Kirit dak-o̱ o̱ ro̱ n-te̱te̱ o̱ m-sa à.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-ta'yoor:9 27:9 O̱ ka ho̱-de m-Pas (Yom Kippur).

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-eer:1 28:1 o-Marta dak-o̱ o̱ ro̱ n-te̱te̱ o̱ m-sa à.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-eer:7 28:7 o-Marta dak-o̱ o̱ ro̱ n-te̱te̱ o̱ m-sa à.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-eer:19 28:19 Hyen komo: Se̱ng 25:11.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-eer:27 28:26-27 Hyen komo: Isha 6:9-10 (u̱t-Girik).

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-eer:28 28:28 Mo̱ ken ge̱n-mo̱ u̱n do̱ ci-o 29Bo̱ to̱ ka ma-to̱ ro̱ à, Yahuda-ne̱ inu̱ru̱, ye̱ argu̱ru̱, ma-u̱t su̱nu̱ru̱ ye̱ de̱e̱n u̱n hi u̱n de u̱n ye̱.

Roma-ne̱

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Taku̱rda-o Burus o̱ wu̱ gene̱ yan-dor Ye̱so n-me̱ bo̱-o̱

o-Roma

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ u̱n hi-de u̱t-ma ne̱ 1:1-17

Hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak co̱no̱g gwu̱ 1:18—3:20

Co̱w-yo Shir yo u̱n gwu̱ 3:21—4:25

Ho̱o̱g-m pu̱-mo̱ n-me̱ u̱n Kiristi 5:1—8:39

Zo̱nge̱-to̱ Shir mo̱sse̱ u̱n Ya-o-Isra ne̱ 9:1—11:36

She'et-de u̱n ko-yan-dor Ye̱so 12:1—15:13

M-tige̱ u̱n gas-u̱r Burus ne̱ de u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ 15:14—16:27

Bo̱r-o gaan

U̱r-gas

1 Me̱, Burus, wan-gu̱w-m Kiristi* Ye̱so, ge̱nbe̱ ka taku̱rda-o̱. Shir ak me̱ ko-yan-To̱m Ye̱so remen u̱m ko̱'o̱tté̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ u̱n wu̱. 2 Ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱, to̱ Shir su̱rte̱ o-nu cin n-ga à, to̱ yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ze̱e̱ u̱n Taku̱rda-o̱ Shir o̱ u̱n ba m-ku̱ko̱p à. 3 Ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱, to̱ u̱n Wà u̱n wu̱ to̱, wu̱ rwu̱u̱ne̱ so̱ u̱n baag-o ko-Gwo̱mo Dawuda à, be-de u̱n mat-o̱ o-wu̱r. 4 Amba u̱n ko̱o̱b-de u̱n ku̱ko̱p-mo̱ u̱n wu̱, Ku̱kt-o̱ Shir kututu̱ na u̱r-be̱e̱b ne̱ u̱nze, Ye̱so Wà-wu̱ Shir wu̱ remen wu̱ inu̱te̱ u̱t-marimar. Ye̱so Kiristi, wu̱ ro̱ Wan-Ko̱yan na. 5 Remen yo Ye̱so nome̱ me̱ à, Shir ya'ag me̱ m-yar u̱n o-co̱w yo u̱m waragte̱ ko-yan-To̱m Ye̱so, wan-ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ u̱n wu̱. Wu̱ u̱n nom kaane̱ remen hun-ne̱ kap ye̱ u̱n dak-u̱t-dak, ho̱no o-dak ye̱ sheret u̱n wu̱, komo ye̱ nome̱ wu̱ o-do̱ro̱tte̱. 6 No̱ ma, no̱ mo̱sse̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n Shir daagne̱ à ye̱ she'ete̱ kang-o gaan u̱n Ye̱so Kiristi ne̱.

7 Ka taku̱rda-o̱, o̱ ma no̱ o̱ myet yan-dor-ye̱ ro̱ u̱n bo̱-o̱ o-Roma à:

Shir waste̱ u̱n no̱ ne̱. Wu̱ degsu̱ no̱, no̱ waragte̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱. Me̱ u̱s-ko̱n Shir Tato na u̱n Ye̱so Kiristi, Wan-Ko̱yan na wu̱ 'ye no̱ gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur u̱n yar-mo̱ u̱n wu̱ ne̱.

Ko̱n-se u̱r-bo̱ngo̱n

8 U̱r-takan, u̱m bo̱mo̱g Shir re u̱n jin-u̱r Ye̱so Kiristi rem no̱ kap, remen ho̱no o-dak hun-ne̱ ro̱ u̱n m-ho̱ge̱ u̱n ma-to̱ u̱n she̱r-m no̱. 9 Shir, wu̱ me̱ u̱n gu̱w-mo̱ u̱n wu̱ u̱n hur-u̱r gaan u̱n ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ u̱n Wà u̱n wu̱ Ye̱so à, wu̱ ro̱ wan-swo̱-u̱s re, wu̱ hyeneste̱ bo̱ me̱ u̱s-ko̱n ko̱yanda rem no̱ à. 10 Me̱ u̱s-ko̱n ko̱yanda, Shir 'ye me̱ o-co̱w u̱m habu̱te̱ be-u̱r no̱, u̱rege̱ Shir co̱no̱g.

11 Me̱ u̱n re̱e̱b-o̱ u̱m hyenet no̱, bo̱ u̱m he no̱ m-gu u̱n yar-mo̱ Shir ya'asu̱ me̱ à, remen no̱ bo̱'o̱su̱té̱ u̱n yo no̱ she̱re̱ à. 12 Rii-yo u̱m co̱ne̱ m-ze̱e̱ à, u̱m co̱no̱g u̱m do no̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n u̱n she̱r-m no̱, komo u̱m co̱no̱g no̱ do me̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n be-de u̱n she̱r-m re. 13 O̱r re ne̱, u̱m co̱no̱g no̱ nep u̱m se̱ngu̱te̱ de̱e̱n u̱m habu̱te̱ be-u̱r no̱. Amba me̱ kum o-co̱w á. U̱m ro co̱no̱g u̱m guut no̱ bo̱ she̱r-m no̱ he m-do̱ m-'wo̱ns be-u̱r Kiristi à. U̱m ro co̱no̱g m-gu no̱, u̱m bo̱'o̱se̱ u̱n rem-se Shir, bo̱ u̱m gu'e̱ hun-ne̱ u̱n to̱ ken be-to̱ à.†

14 Me̱ m-ho̱ge̱ u̱n hur u̱n de nu̱-se u̱n hun-ne̱ kap ro̱ u̱n hi u̱n de, ya-n-me̱ u̱t-bo̱ u̱n ya-u̱s-riib ne̱, ya-u̱s-nap u̱n ya-ba-u̱s-nap ne̱. 15 O̱ rwo̱'e̱ u̱m ro cu̱nte̱ m-ko̱'o̱tu̱ no̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m no̱ yan-bo̱-o̱ o-Roma.

Be̱e̱b-de u̱n ma-u̱t Ye̱so

16 Me̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n 'e̱-mo̱ u̱n rwo̱r u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m á. Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen to̱ ro̱ na m-kute̱ u̱n be̱e̱b-de Shir. Ka be̱e̱b-de de ro̱ u̱n gwu̱-o̱ u̱n myet ye̱ she̱re̱ be-de u̱n wu̱ à, Yahuda-ne̱ u̱r-takan, ka da-de ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á.‡ 17 Ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ kututu̱ na bo̱ hun-ne̱ he m-warag kashi be-de u̱n Shir à. A cire̱ m-she̱r be-de Shir, a ko̱mu̱ru̱ komo m-she̱r be-de u̱n Shir. Bo̱ Ma-to̱ Shir ze̱e̱ à, “Ne̱t kashi wu̱a kum ho̱o̱g remen wu̱ she̱re̱g be-de u̱n Shir.”§

Hun-ne̱ myet ba'asu̱te̱

18 Ryaab-se Shir rwu̱nte̱ cas cir-mo̱ n-to̱n remen yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ u̱n rii-to̱ u̱n ba u̱r-bon to̱ hun-ne̱ ro̱ m-no̱m ne̱ à. Ye̱ ho̱kte̱ o-nip u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱ to̱ u̱n ye̱. 19 Depete̱ ye̱ nep myet rii-yo ro̱ yo Shir à, remen Shir kututu̱ ye̱ yo cas. 20 Cin da-o̱ Shir no̱me̱ ho̱no o-dak à, rem-se Shir, se a m-hyan u̱n yish á, be̱e̱b-de u̱n wu̱ de ba m-ta, u̱n bo̱ wu̱ ro̱ ne̱ à, cas a ro̱ se m-hyan be-de u̱n rii-to̱ Shir no̱me̱ à a to̱ m-nap. Ne̱t ro̱tt be-de m-ru á.

21 Ye̱ nepste̱ Shir, amba ye̱ ro wu̱ m-'ya u̱n se̱k-mo̱ depe̱ á, ye̱ ro wu̱ m-bo̱m á. Remen ye̱ no̱mo̱g kaane̱, barag-se u̱n ye̱ warag o-hwaa, hur-de u̱n ye̱, komo shiishe̱ de rowe̱ o-comb.* 22 Ye̱ ro m-hyan u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ ya-u̱s-we̱e̱r amba ne̱ raag-mo̱ ye̱ rotte̱. 23 O̱tte̱ ye̱ ya'as m-se̱ps be-de Shir wu̱ u̱n ba u̱r-ko̱m à, ye̱ se̱ngu̱ru̱ u̱s-to̱o̱g u̱n rii-to̱ ne̱t no̱me̱ à. Ka rem-se ne̱t shabe̱ à, u̱ntu̱n sha-mo̱ u̱n ne̱t, u̱n sha-mo̱ u̱n ye̱ge̱-no ne̱, u̱t-gu̱t ne̱, u̱n rii-ye̱ ro̱ u̱t-kurub ne̱ à. Myet ka rem-se ro̱ m-ta.†

24 Remen kaane̱, Shir yagu̱ru̱ ye̱, ye̱ no̱mu̱ru̱ rii-yo hur-de u̱n ye̱ co̱ne̱ à, ye̱ nomu̱ru̱ saw-to̱ m-'e̱ u̱n wu̱r-u̱t o̱r u̱n ye̱ ne̱. 25 Ye̱ yagu̱ru̱ Shir wu̱ o-nip, ye̱ bo̱pu̱ru̱ u̱t-bo̱. Ye̱ ma'asu̱ m-kwu̱kte̱ u̱n ya'asu̱ m-gu̱w ne̱ be-de u̱n rii-to̱ Shir no̱me̱ à, amba ye̱ yage̱ Shir wu̱ no̱me̱ ko̱yan à, wu̱ a he u̱r-bo̱ngo̱n de u̱n ba m-ta à, amin.

26 Remen kaane̱, Shir yagu̱ru̱ ye̱. Ye̱ nomot rii-yo ye̱ co̱ne̱ à yo m-'e̱. Ne'a-ne̱ ye̱ u̱n ye̱ yagu̱ru̱ rew-mo̱ u̱t-ge bo̱ a we̱te̱ à. Ye̱ se̱ngu̱ru̱ no̱m u̱n rii-yo a 'wo̱sse̱ á. Ne'a-ne̱ ro̱ m-rew u̱n o̱r u̱n ye̱ ne̱ ne'a-ne̱. 27 Campo̱-ne̱ komo ye̱ yagu̱ru̱ rew-mo̱ u̱t-ge u̱n ne'a-ne̱ ne̱ bo̱ a we̱te̱ à. Ye̱ se̱ngu̱ru̱ co̱n-to̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱, campo̱-ne̱ ro̱ m-rew u̱n o̱r u̱n ye̱ ne̱ campo̱-ne̱. Remen kaane̱ o̱ hante̱ a ye'et ye̱ u̱r-ko̱o̱b de rekse̱ hond hond u̱n ba'as-de u̱n ye̱ ne̱ à.

28 Bo̱ ye̱ yage̱ nap u̱n Shir à, Shir yagu̱ru̱ ye̱, ye̱ he̱'e̱bu̱ru̱ u̱n barag-se o-hwaa, ye̱ se̱ngu̱te̱ no̱m u̱n rii-yo depe̱ á.

29 Ye̱ shiishe̱ u̱n no̱m u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱ ko̱yanda.

Ye̱ ro̱ u̱n nome̱ hun-ne̱ rem-u̱s yo̱-se.

Ye̱ pe̱ne̱g o-su̱u̱b.

Ye̱ m-no̱m u̱n rem-se he naas u̱n hur-de u̱n ne̱t à.

Ye̱ pe̱ne̱g u̱r-shoob.

Ye̱ ro̱ u̱n hoom u̱n hun-ne̱.

Ye̱ pe̱ne̱g u̱t-ween.

Ye̱ m-raks u̱n hun-ne̱.

Ye̱ ro̱ u̱n e̱ss u̱n ne̱t u̱r-hur.

Ye̱ ro̱ u̱t-we̱.

30 Ye̱ ro̱ u̱n m-ti u̱n jin-to̱ u̱n hun-ne̱.

Ye̱ yagu̱ru̱ Shir.

Ye̱ jiite̱ yo'og-o̱ u̱n hun-ne̱.

Ye̱ jiite̱ m-gwo̱n.

Ye̱ pe̱ne̱g u̱s-se̱s.

Barag-se u̱n ye̱ yo̱-se se.

Ye̱ ro̱ u̱n ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ o̱ u̱n ye̱ mate̱ ye̱ à.

31 Ye̱ ro̱tt u̱r-hi á.

Ye̱ m-shoos u̱n ma-to̱ ye̱ su̱rte̱ o-nu á.

Ye̱ m-was ko̱ hyan u̱n 'wo̱n-de u̱n hun-ne̱ á.

32 Ye̱ nepste̱ jind-o̱ Shir ze̱e̱g myet ne̱t-wu̱ no̱me̱ go̱n ka saw-to̱ à, wu̱ wo̱o̱g m-mar. Amba ye̱ ro̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n no̱m u̱n rii-yo ba u̱r-bon, ka ye̱ ro̱ m-no̱m kaane̱ komo à, ye̱ ro̱ ye̱ m-do'e̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n u̱n rii-yo ba u̱r-bon.

Bo̱r-u̱s yoor

Shir ro̱ u̱n m-piish u̱t-ma hond hond

1 ¿O̱r re, wo̱ u̱n hyan u̱n ba'as-u̱r o̱r ru ne̱? Wo̱tt be-de m-ru á. Wo̱ u̱n piishe̱ u̱n hun-ne̱ u̱t-ma komo wo̱ m-no̱m u̱n rii-yo ká hun-ne̱ ye̱ ro̱ m-nom à, hi u̱n du wo̱ m-ho̱.* 2 Te̱ nepste̱ piish u̱t-ma to̱ Shir hond hond o̱ be-de u̱n ye̱ ro̱ m-no̱m u̱n go̱n ká rem-se o-saa se à. 3 Wo̱ u̱n piishe̱ hun-ne̱ u̱t-ma. Wo̱ mat-de u̱n ne̱t, wo̱ wu̱ ro̱ m-no̱m u̱n go̱n ká rem-se wu̱ ken wu̱ ro̱ m-no̱m à, ¿Wo̱ m-hyan o zee Shir a 'ye wo̱ u̱r-ko̱o̱b á? 4 ¿Ko̱ de̱ wo̱ u̱n gini u̱n caari-mo̱ u̱n yar-mo̱ Shir u̱n 'wo̱n-de u̱n wu̱ ne̱, u̱n mo̱ u̱n hur-de u̱n wu̱ ne̱? Nap u̱nze Shir u̱n kute̱ wo̱ 'wo̱n-de u̱n wu̱ remen o waktu̱nté̱ o mu̱u̱n be-de u̱n wu̱.

5 Amba remen cikt u̱n du u̱n ko̱o̱b-de u̱n waktu̱ne̱-m ru ne̱ be-de Shir, wo̱ u̱n egne̱ u̱n hi u̱n du ryaab-se Shir. U̱n ho̱-de ryaab-se Shir, wu̱a kute̱ hun-ne̱ kashi u̱n piish u̱t-ma cas cas. 6 Shir “a top ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ hond hond u̱n go̱n se̱nge̱-mo̱ wu̱ no̱me̱ à.”† 7 Shir a 'ye hun-ne̱ ho̱o̱g-o̱ u̱n ba m-ta ye̱ mo̱'e̱ u̱r-hur u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n no̱m u̱n rii-yo u̱r-bon à, ye̱ ro̱ u̱n sakto̱-o̱ u̱n kum m-se̱ps, m-se̱k ne̱, u̱n ho̱o̱g-o̱ ba m-ta ne̱. 8 U̱n cen o̱ ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱n co̱n-to̱ u̱r-hi ne̱, ye̱ yage̱ o-nip à, ye̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n rem-se u̱n ba u̱r-bon, ryaab-se Shir ro̱ u̱n hi-de u̱n ye̱, komo ye̱a su̱ u̱r-ko̱o̱b de̱e̱n. 9 Swo̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n ne̱ ro̱ u̱n 'er-de u̱n ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ wan-no̱m u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱, u̱r-takan be-de u̱n Yahuda-ne̱, ka da-de, ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á. 10 Amba Shir a 'ye ko̱ wu̱ ke wu̱ ro̱ m-no̱m u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱r-bon à, m-se̱ps, m-se̱k ne̱, u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur ne̱. Wu̱a no̱m yo ka, u̱r-takan Yahuda-ne̱, ka da-de, ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á. 11 Remen Shir ro̱tt m-koos á.‡

12 Kap ye̱ no̱me̱ u̱r-ba'as rii-yo karamsa-o Mosa wo̱o̱nte̱ à, Shir a piishe̱ ye̱ u̱t-ma ba o-karamsa. Ye̱ no̱me̱ komo u̱r-ba'as u̱n neps u̱n karamsa-o Mosa à, n-te̱ u̱n karamsa-o Mosa, Shir he ye̱ piishe̱ u̱t-ma. 13 Shir a hyen hun-ne̱ kashi remen ye̱ ho̱gu̱te̱ o-karamsa á, amba se̱ ye̱ no̱mo̱g o-do̱ro̱tte̱ o̱ u̱n yo karamsa-o ze̱e̱ à. 14 Ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, ye̱ rott o-karamsa á, amba da-o̱ ye̱ no̱me̱ yo karamsa-o ze̱e̱ à, barag-se u̱n hur-de u̱n ye̱ ro̱ ye̱ m-kute̱ rii-yo u̱r-bon u̱n yo u̱n ba u̱r-bon ne̱, ko̱ de ye̱tte̱ karamsa-o Mosa á. 15 Se̱nge̱-mo̱ u̱n ye̱ kutute̱ ye̱ u̱nze ye̱ ro̱ o-karamsa ne̱ gense̱ u̱n hur-de u̱n ye̱. Da-o̱ ye̱ nome̱ rii-yo u̱n ba u̱r-bon, hur-de u̱n ye̱ naasu̱ru̱, amba ye̱ no̱me̱ rii-yo u̱r-bon ye̱ ro̱ u̱n ho̱ge̱ o-zak. 16 Remen kaane̱, bo̱ ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ me̱ m-rwo̱r ze̱e̱ à, kaane̱ he m-warag u̱n ho̱-de Shir he piishe̱ u̱n hun-ne̱ u̱t-ma à, n-me̱ u̱n Ye̱so Kiristi. Shir a piishe̱ hun-ne̱ u̱t-ma, myet u̱n barag-se ye̱ no̱me̱ wukusse̱ à.

Yahuda-ne̱ u̱n karamsa-o Mosa ne̱

17 M-mo̱ka me̱ u̱n yo ken rii-yo ne̱ yo me̱ wo̱ m-gene̱ à. Wo̱ m-aag u̱n hi u̱n du ko-Yahuda. Wo̱ m-'wo̱ns u̱n karamsa-o Mosa. Wo̱ komo m-gwo̱n u̱n she'et u̱n du u̱n Shir ne̱. 18 Wo̱ m-ze̱e̱ o nepste̱ yo Shir co̱ne̱ à. Komo wo̱ m-daag u̱n yo ro̱ hond hond à remen o nepste̱ o-karamsa. 19 O nepste̱ jip u̱nze wo̱ he neke̱n po̱-ne̱ o-ko̱, wo̱ m-de̱k u̱ntu̱n wo̱ ro̱ m-cu̱cas be-de u̱n ye̱ ro̱ o-comb à. 20 Wo̱ m-de̱k wo̱ ro̱ wan-yoose̱ u̱n raag-ne̱, u̱n yakar-ne̱, remen o nepse̱ karamsa-o Mosa shiishe̱ o̱ ro̱ u̱s-nap ne̱, o-nip ne̱. 21 Wo̱ wan u̱n yoose̱ u̱n ye̱ ken ye̱, ¿wo̱a yoose̱ hi u̱n du? Wo̱ wu̱ ro̱ m-ko̱'o̱t u̱nze hun-ne̱ hiw u̱r-hyow á. Wo̱, ¿wo̱ u̱r-hyow á? 22 Wo̱ wu̱ ro̱ m-ze̱e̱ ne̱t no̱m o-ás á, wo̱, ¿wo̱ m-no̱m u̱n rii-yo o-ás á? Wo̱ wu̱ co̱ne̱ m-gir á. Wo̱, ¿wo̱ m-hiw u̱r-hyow u̱n pyo-o̱ m-gir? 23 Wo̱ wu̱ ro̱ m-gwo̱n u̱n karamsa-o Mosa à. Amba wo̱ m-naas u̱n jin-de Shir be-de u̱n ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ o̱ o-karamsa. 24 Ma-to̱ Shir ze̱e̱g, “Hun-ne̱ ro̱ u̱n yo'og u̱n jin-de Shir ko̱ kene̱ remen she'et-de u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱-u̱t no̱.”§

25 U̱rege̱ o do̱ru̱te̱ o-karamsa, ko̱-u̱r a gu wo̱, amba u̱rege̱ wo̱ m-do̱re̱ yo karamsa-o ze̱e̱ á, ko̱ de a ko̱ wo̱ à, Shir a hyen wo̱ ba u̱r-ko̱. 26 U̱rege̱ ye̱ ro̱ ba u̱r-ko̱ á, ro̱ m-do̱re̱ u̱n yo karamsa-o zee à, Shir a dek ye̱ u̱ntu̱n ye̱ ro̱ u̱r-ko̱ ne̱ à. 27 Ye̱ ro̱ ba u̱r-ko̱ o-wu̱r á, amba ye̱ ro̱ m-do̱re̱ u̱n yo karamsa-o ze̱e̱ a no̱m à, ye̱a piishe̱ wo̱ u̱t-ma. Wo̱ wu̱ ro̱ o-karamsa ne̱ gense̱ à, wu̱ ro̱ u̱r-ko̱ ne̱ à, amba wo̱ u̱n ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ u̱n karamsa-o̱ Shir.

28 Remen ko-Yahuda jip ba ne̱t-wu̱, wu̱ ro̱ ko-Yahuda o-wu̱r cot á. Komo ko̱-de o-nip ba de o-wu̱r de á, ko̱ kups o-ka á. 29 Ko-Yahuda-wu̱ o-nip hur-de u̱n wu̱ ro̱ te̱te̱ u̱n Shir ne̱. Ku̱kt-o̱ Shir o̱ ro̱ u̱n m-ja'as u̱n hur-de u̱n ne̱t. Shir-ye̱ ro̱ wu̱ m-bo̱m, yanze ne̱t á. Karamsa-o ro̱ m-ja'as u̱n hur-de u̱n ne̱t á.*

Bo̱r-u̱s tet

Ko̱yanda Shir ro̱ u̱n no̱m
u̱n yo wu̱ ze̱e̱ wu̱a nom à

1 ¿U̱n yan-Yahuda-ne̱ jiishe̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á? ¿Yan yo ne̱t he m-kum u̱rege̱ a ko̱o̱g wu̱? 2 Rii ro̱ ko̱n hun-ne̱ u̱n ko̱ yo ke bu̱-yo! U̱r-takan, be-de u̱n Yahuda-ne̱ Shir bo̱pse̱ Ma-to̱ u̱n wu̱.

3 Amba ye̱ ken Yahuda-ne̱ ye̱, ye̱ she̱r u̱n Ma-to̱ u̱n wu̱ á. Myet u̱n kaane̱ ne̱, o̱a ru̱ Shir yagu̱te̱ e̱ss u̱n swo̱r o-nu o̱ u̱n wu̱ á. 4 Co̱w-yo u̱n kaane̱ ro̱ ko̱n á! Shir wa-o-nip-wu̱ ko̱ hun-ne̱ myet warag ya-u̱t-bo̱, bo̱ ko-Gwo̱mo Dawuda ru̱re̱ Shir u̱n Ma-to̱ Shir à:

“Hun-ne̱ a hyan o̱ ka, ma-u̱t ru shiig o-nip,

o warag komo o-ke̱e̱g a piishe̱ ma-u̱t ru.”*

5 Amba, ye̱ ken ye̱ a zee, “Ba'as-u̱t na no̱mo̱g u̱r-bon, remen to̱ rwo̱'o̱g hun-ne̱ hyenet bo̱ Shir ro̱ kashi à m-mo̱ka. ¿Ba'as-de Shir nome̱ u̱s-ryaab u̱n na ne̱ wu̱ 'ye na u̱r-ko̱o̱b?” Raag-mo̱ a cite̱ kaane̱. 6 Kaane̱ o̱ á ko̱ hiin! U̱rege̱ Shir ro̱ kashi á ¿re ne̱ wu̱ he m-no̱m wu̱ piishite̱ hun-ne̱ u̱t-ma ho̱no o-dak? 7 Wu̱ ken wu̱a hoks m-ze̱e̱, “U̱rege̱ bo̱-u̱t re mo̱sse̱ u̱r-ba'as ne̱ rwo̱'o̱g a nept nip-o̱ Shir cas, ka ba'as-de warag komo rii-yo u̱n 'ya u̱n Shir m-se̱ps, ¿remen yan o̱ ne̱ har m-mo̱ka Shir hette̱ me̱ piishe̱ u̱t-ma u̱nze me̱ ko-wa-u̱r-ba'as wu̱?” 8 Ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ we̱e̱g na, ye̱ ru̱ru̱te̱ ko̱ wu̱ ke u̱nze a ze̱e̱g, “Do̱ no̱ u̱t-ba'as remen Shir kumut m-se̱k u̱t-mo̱o̱r ne̱!” Amba Shir kashi-wu̱, wu̱a piishi ye̱ u̱t-ma hond hond.

Yatt-wu̱ ro̱ kashi u̱n ne̱t be-de Shir á

9 ¿Yan to̱ ne̱ a he m-ze̱e̱? ¿Na Yahuda-ne̱ a u̱n jiish o̱ ka ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á? Ay! Ko̱ hiin! U̱n Yahuda-ne̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, myet ragaan ye̱ ro̱ remen be̱e̱b-de u̱r-ba'as ro̱ u̱n gwo̱mo-u̱t na. 10 Gense̱ to̱ ro̱ bo̱ Ma-to̱ Shir ze̱e̱ à:

“Kashi u̱n ne̱t ro̱ ko̱n á, ko̱ wan-gaan,

11 yatt-wu̱ ro̱ u̱s-nap ne̱ á.

Yatt-wu̱ ro̱ u̱n hoob-o̱ u̱n Shir á.

12 Hun-ne̱ myet yagu̱te̱ bu̱-yo Shir, ye̱ waragte̱ hwaa.

Yatt-wu̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n kashi u̱n rii á,

ko̱ wan-gaan.”†

13 “Nu-o̱ u̱n ye̱ ya o̱ ro̱ sa o zee saag-o̱ ro̱ tikshisse̱ à,

Rem-de u̱n ye̱ shiig u̱t-bo̱ zak zak,”‡

“Ma-to̱ u̱n ye̱ sa o zee raab-mo̱ u̱n hwo̱,”§

14 “Nu-se u̱n ye̱ shiig u̱n ma-u̱t yo̱-to̱,

u̱t-re̱e̱b ne̱.”*

15 “Ye̱ u̱n jime̱ m-ho̱ u̱n ne̱t á.

16 Ko̱ kene̱ ye̱ neke̱ se̱ ye̱ sabu̱rsu̱te̱ rii,

komo ye̱ ru̱ hun-ne̱ tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n.

17 Ye̱ nap bo̱ a he m-she'et u̱n

gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur ne̱ á.”†

18 “Ye̱ u̱n gye̱r-o̱ u̱n Shir á, ko̱ hiin.”‡

19 M-mo̱ka a nepste̱ myet yo karamsa-o ze̱e̱ à, a u̱n ge̱n rem na Yahuda-ne̱ ye̱ Shir ya'ase̱ o-karamsa à. Wu̱ u̱n ya'as o̱ bo̱ hun-ne̱ a kum ke̱e̱r-de m-ru ye̱ nome̱ rii-yo u̱n ba u̱r-bon á. U̱n kaane̱ o̱ Shir he piishe̱ u̱n hun-ne̱ ho̱n o-da u̱t-ma. 20 Remen yatt-wu̱ Shir he m-hyan kashi ba u̱r-ba'as u̱n co-o̱ u̱n wu̱ á, remen do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n yo karamsa-o ze̱e̱ à. Yo karamsa-o wo̱ m-no̱m à yo ro̱ kute̱ u̱n hun-ne̱ ba'as-de u̱n ye̱.§

Co̱w-yo Shir ro̱ u̱n hongse̱
u̱n hun-ne̱ be-de u̱n wu̱ à

21 Amba m-mo̱ka a kututu̱ na yo ken co̱w-yo a hette̱ m-warag kashi u̱n hun-ne̱ be-de Shir à. Bo̱ ma-to̱ Shir kutu na gense̱ u̱n karamsa-o Mosa, u̱n yo yan-rwo̱r u̱n ma-to̱ Shir rwo̱re̱ ne̱ à. Co̱w-yo o-karamsa yo á. 22 Shir sokste̱ ba'as-to̱ u̱n ko̱ wu̱ ke wu̱ she̱re̱ u̱n yo Ye̱so Kiristi no̱me̱ remen wu̱ à. Shir ro̱tt m-koos á.* 23 Hun-ne̱ myet ba'asu̱te̱, ye̱ no̱mo̱g m-pu̱pa u̱n se̱ps-mo̱ Shir ne̱. 24 Amba myet u̱n kaane̱ ne̱ Shir ya'ag na yar-mo̱ u̱n wu̱ hur-u̱r gaan. Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ u̱n bu̱-o Kiristi Ye̱so, bo̱ wu̱ rure̱ na be-de swo̱r u̱r-ko̱o̱b u̱n na de u̱t-ba'as. 25 Shir u̱n ya'as Ye̱so u̱r-seke̱ remen u̱r-ba'as. A muutte̱ hun-ne̱ ba u̱r-ba'as be-de Shir da-o̱ ye̱ she̱re̱ u̱nze Ye̱so sekete̱ ho̱o̱g-o̱ u̱n wu̱ u̱n bu̱-yo u̱n wu̱u̱s u̱n hyó-mo̱† u̱n wu̱ à. Ka seke̱-de kutute̱ u̱nze Shir ro̱tt m-koos á da-o̱ wu̱ yage̱ ka ye̱ no̱me̱ u̱r-ba'as n-ga piishe̱ u̱t-ma á, 26 remen wu̱ kututé̱ na kashi-wu̱ ro̱. U̱n kaane̱, a nep Shir kashi-wu̱ komo myet wu̱ she̱re̱ u̱n Ye̱so à, wu̱a warag kashi u̱n ne̱t.

27 Yatt-yo a hette̱ u̱s-se̱s á! ¿A no̱m u̱s-se̱s remen a nomote̱ o-karamsa o-do̱ro̱tte̱? Ay! Amba Shir so'oste̱ ba'as-u̱t na remen a she̱re̱g. 28 A nep Shir ro̱ m-hyan u̱n hun-ne̱ u̱ntu̱n kashi-ye̱ remen she̱r-mo̱ u̱n ye̱ cot, yanze remen do̱ro̱tte̱-o̱ o-karamsa á. 29 Shir-o̱ u̱n Yahuda-ne̱ ye̱ cot á. ¿Wu̱ ro̱ ka Shir o̱ u̱n hun-ne̱ kap? Eba, wu̱ ro̱ Shir ye̱ u̱n hun-ne̱ kap. 30 Shir gaan ye̱, wu̱ ro̱ u̱n muut u̱n Yahuda-ne̱ te̱te̱ be-de u̱n wu̱ remen she̱r-mo̱ u̱n ye̱. Wu̱ ro̱ komo m-muut u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á te̱te̱ be-de u̱n wu̱ remen she̱r-mo̱ u̱n ye̱.‡ 31 ¿A muut o-karamsa hwaa remen a she̱re̱g o-nip? Ko̱ hiin, u̱n su̱ge̱-de u̱n kaane̱ ma, te̱ nepste̱ jip u̱nze karamsa-o ro̱ u̱r-bon ne̱.

Bo̱r-u̱s nass

She̱r-m Ibrahi

1 ¿Ya a he m-ze̱e̱ ne̱ mo̱sse̱ u̱n Ibrahi ne̱, ko-yan-ga'e̱ na, u̱n ma-to̱ m-she̱r? 2 U̱rege̱ Shir hyanag Ibrahi kashi u̱n ne̱t-wu̱, Ibrahi kumug rii-yo u̱n uk o-cin, amba yanze be-de Shir á. 3 Ma-to̱ Shir ze̱e̱g, “Ibrahi she̱re̱g be-de Shir, o̱ rwo̱'e̱ Shir egt wu̱ kashi u̱n ne̱t.”*

4 Wu̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n hwo̱r-ye̱ a to̱pe̱ wu̱ à, yar-mo̱ á. Kaane̱ ro̱ remen se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ mo̱. 5 Amba Shir ro̱ muut u̱n ya-u̱r-ba'as kashi be-de u̱n wu̱ remen she̱r-mo̱ u̱n ye̱, yanze remen se̱nge̱-mo̱ u̱n ye̱ á. 6 U̱n Ma-to̱ Shir, Dawuda rwo̱ro̱g ma-to̱ u̱n kwu̱m-o̱ ro̱ be-de u̱n ne̱t-wu̱ ro̱ kashi be-de Shir à, yanze remen se̱nge̱-mo̱ ne̱t no̱me̱ mo̱ á. Dawuda ze̱e̱ru̱:

7 “Ya-o-kwu̱m-ye̱, ye̱ a sokse̱ ba'as-to̱ u̱n ye̱ à,

Shir a baks u̱n ba'as-to̱ u̱n ye̱ ne̱ á.

8 Wa-o-kwu̱m-wu̱, wu̱ Yawe a do m-baks

u̱n rii-to̱ u̱n ba u̱r-bon ne̱, to̱ wu̱ no̱me̱ á.”†

9 ¿Yan ka kwu̱m-o̱, o̱ u̱n Yahuda-ne̱ o̱, ye̱ a ko̱e̱ à cot? ¿Ko̱ myet u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, ye̱ a ko̱e̱ á? Yo te̱ m-ze̱e̱ à, yo ro̱, “Ibrahi she̱re̱g be-de Shir,” o̱ rwo̱'e̱ a zett “wu̱ kashi u̱n ne̱t be-de Shir.”‡ 10 ¿O̱ ke da-o̱ ne̱ a ze̱e̱ Ibrahi kashi u̱n ne̱t be-de Shir? ¿Rii-yo a koot wu̱ o̱ ko̱ se̱ da-o̱ a koose̱ wu̱ à? Ma-to̱ o-nip to̱ ro̱ rii-yo a koot wu̱ o̱. 11 Cin ba a ro ko̱o̱g wu̱, Shir go̱ste̱ wu̱ kashi u̱n ne̱t remen Ibrahi she̱re̱g u̱n wu̱. Ka ko̱-de ro m-sha, o-napa ne̱ sa o zee she̱r-mo̱ u̱n wu̱. Remen kaane̱, Ibrahi waragte̱ tato-o̱ ya-m-she̱r be-de Shir, ye̱ a e̱sse̱ u̱ntu̱n kashi u̱n hun-ne̱ à, ko̱ de nomte̱ à a ko̱ ye̱ á.§ 12 U̱n kaane̱, komo Ibrahi waragte̱ tato-o̱ u̱n ye̱ a ko̱e̱, ye̱ she̱re̱ be-de Shir à. Ba remen ko̱-de a ko̱ ye̱ u̱n hond u̱n de á. Amba bo̱ Ibrahi no̱me̱ cin ba a u̱n ko̱ wu̱ à, ye̱ de̱ku̱ru̱ sha-mo̱ u̱n she̱r-m Ibrahi mo̱ wu̱ rotte̱ à.

Swo̱r o-nu o̱ Shir be-de u̱n
hun-ne̱ ye̱ she̱re̱ à

13 Shir swo̱ro̱g o-nu u̱n Ibrahi ne̱ u̱n baag-o̱ u̱n wu̱ ne̱ u̱nze wu̱a ya'as ye̱ ho̱no o-dak. Ka swo̱o̱ru̱ nu-o̱ Shir u̱n no̱m o̱ ba remen Ibrahi no̱mo̱g o-do̱ro̱tte̱ o̱ o-karamsa á, amba remen she̱r-mo̱ u̱n wu̱ be-de Shir. Shir hyanag wu̱ kashi u̱n ne̱t.* 14 U̱rege̱ yan-do̱re̱ o-karamsa ye̱ a he m-'ya u̱n ho̱no o-dak, ai she̱r-mo̱ u̱n ne̱t waktu̱te̱ o̱ ka hwaa, komo nu-o̱ Shir swo̱re̱ à o̱ m-zar o̱.† 15 Shir ro̱ u̱n no̱m u̱s-ryaab a pesse̱ karamsa-o̱ u̱n wu̱. Amba be-de ro̱ ba o-karamsa à, yatt bo̱ a he m-no̱m a nomot ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ kane̱ á.

16 Remen kaane̱, she̱r-mo̱ ro̱ 'wu̱n-de u̱t-ma kap. Shir u̱n ya'as na swo̱r o-nu o̱ u̱n wu̱ m-yar, hur-u̱r gaan. A go̱kste̱ o̱, yanze remen a no̱mo̱g o-do̱ro̱tte̱ o̱ o-karamsa á, amba remen she̱r-m na u̱ntu̱n she̱r-m Ibrahi. Ibrahi wu̱ ro̱ tato na kap.‡ 17 Ma-to̱ Shir ze̱e̱g, “Ibrahi a warag tato-o̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱t-dak de̱e̱n.”§ Ka swo̱o̱ru̱ nu-o̱ a hyenu̱ste̱ o̱ cas be-de Shir wu̱ Ibrahi she̱re̱ u̱n wu̱ à. Wu̱ ro̱ u̱n 'ya u̱n margan-ne̱ ho̱o̱g à, gom-to̱ u̱n wu̱ komo to̱ ro̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ de u̱n no̱m u̱n rii-yo ro̱kne̱ á, a hyen yo.

18 Ko̱ de nomte̱ sakto̱-o Ibrahi waragte̱ sa o zee hwaa, kap u̱n kaane̱ ne̱ wu̱ re̱e̱g co u̱n sakto̱-o u̱n wu̱, komo wu̱ sher har wu̱ wargu̱ru̱ tato-o̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱t-dak de̱e̱n. To̱ ka komo kaane̱ Shir ru̱ru̱ wu̱, u̱nze, “Baag-o ru a nom u̱t-mo̱o̱r de̱e̱n.”* 19 She̱r-m Ibrahi mo̱ mu̱u̱n jim á, ko̱ da-o̱ wu̱ wo̱o̱se̱ u̱s-hak o-zungu à [100], wu̱ nepste̱ be̱e̱b-de u̱n wu̱ teeste̱, Saratu, ne'a u̱n wu̱, komo da-o̱ o-mat aragsu̱tu̱ wu̱.† 20 Amba be-de u̱n swo̱r o-nu o̱ Shir, Ibrahi wong hur-de u̱n wu̱ be-u̱t yoor á. Wu̱ dooru̱ m-she̱r be-de Shir, wu̱ ya'asu̱ru̱ Shir m-se̱ps. 21 Ibrahi she̱re̱g u̱n hur-de u̱n wu̱, u̱nze, Shir a hoks m-shoos u̱n swo̱o̱ru̱ nu-o̱ u̱n wu̱. 22 Remen she̱r-mo̱ u̱n wu̱, wu̱ wargu̱ru̱ kashi u̱n ne̱t be-de Shir. 23 Bo̱ a ge̱ne̱ u̱n Ma-to̱ Shir à, “A ze̱e̱ru̱ wu̱ kashi u̱n ne̱t be-de Shir.” Rem Ibrahi o̱ cot a gente̱ á. 24 Amba a u̱n ge̱n to̱ ka rem na, na ye̱ Shir he m-muut kashi u̱n hun-ne̱ be-de u̱n wu̱ à, na ye̱ she̱re̱ u̱n wu̱ 'yonse̱ Ye̱so Wan-Ko̱yan be-de u̱t-marimar à. 25 Remen ba'as-u̱t na o̱ rwo̱'e̱ Shir ya'aste̱ Ye̱so wu̱ meret a 'yons wu̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ remen a waragté̱ ba u̱r-ba'as be-de Shir.‡

Bo̱r-u̱s taan

Tè̱tè̱ u̱n Shir ne̱

1 Remen kaane̱, bo̱ a warge̱ kashi remen a she̱re̱g be-u̱r Ye̱so à, m-mo̱ka a kumug gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur be-de Shir. Mo̱ haane̱ be-u̱r na remen ka rii-yo Ye̱so Kiristi Wan-Ko̱yan na nome̱ à. 2 Remen a she̱re̱g u̱n wu̱, Kiristi ya'ag na ke̱e̱r-de u̱n kum u̱n yar-mo̱ Shir. A she'et u̱n co̱w-yo u̱n ka yar-mo̱ komo a no̱m o-zak u̱n sakto̱-o̱ u̱n se̱ps-mo̱ Shir. 3 Amba ka o̱ cot á, a o-zak u̱n ko̱o̱b-u̱r na, remen a nepste̱ ko̱o̱b-u̱r a do na u̱r-jo̱o̱se̱. 4 Jo̱o̱se̱-u̱r ro̱ m-hante̱ u̱n kashi u̱r-she'et, kashi u̱r-she'et komo de ro̱ m-hante̱ o-sakto̱. 5 Ka sakto̱-o̱ komo o̱a 'ye na m-'e̱ á ko̱ hiin, remen Shir kutute̱ na was-mo̱ u̱n wu̱ wasse̱ u̱n na ne̱ à de̱e̱n, u̱n be̱e̱b-de u̱n Ku̱kt-o̱ Shir o̱ wu̱ ya'u̱ na à.

6 A hoks m-gu hi u̱n na á. Bo̱ da-o̱ Shir e̱sse̱ no̱me̱ à, Kiristi marag remen ba'as-u̱t na. 7 Ro̱ rem ne̱ wu̱ ken wu̱ mer remen wu̱ ro̱ kashi u̱n ne̱t à, amba a taage̱ u̱n wu̱ ken wu̱, wu̱ he m-mar remen ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n rii-yo u̱r-bon à. 8 Amba Shir kututu̱ na wu̱ waste̱ u̱n na ne̱, cin da-o̱ a ro ya-u̱t-ba'as à, Kiristi marag rem na.

9 M-mo̱ka bo̱ a warage̱ kashi u̱n hun-ne̱ be-de Shir remen mar-m Ye̱so à, Ye̱so a ruut na be-de u̱n ryaab-se Shir. 10 U̱rege̱ cir-mo̱ u̱n n-ga da-o̱ a ro u̱n yage̱-to̱ Shir à, Shir hongsu̱ na u̱n wu̱ ne̱, u̱n mar-m Wà u̱n wu̱. Yagu̱nte̱ m-mo̱ka bo̱ a ro̱ nay-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ à, a kum gwu̱ be-de u̱n ho̱o̱g-m Ye̱so. 11 Amba arge̱ kaane̱, komo a o-zak u̱n rii-yo Wan-Ko̱yan Ye̱so Kiristi no̱me̱ wu̱ hongsu̱tu̱ na u̱n Shir ne̱ à.

Ba'as-u̱r Adamu hantu̱te̱ m-mar,
mar-m Kiristi hantu̱te̱ m-ho̱o̱g

12 Bo̱ ba'as-u̱r co̱wne̱ u̱n ho̱no o-dak remen wan-gaan Adamu à, ka ba'as-de hante̱ m-mar. Mar-m ro̱ u̱n hi-de u̱n ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱, remen myet a ba'asu̱te̱.* 13 Ba'as-u̱r ro kon u̱n ho̱no o-dak rii-yo karamsa-o Mosa wo̱o̱nte̱, amba a m-o̱o̱g u̱r-ba'as be-de karamsa-o rokne̱ á. 14 Myet u̱n kaane̱ ne̱, mar-m no̱mo̱g u̱t-gwo̱mo to̱ u̱n hun-ne̱ myet cir-mo̱ u̱n da-o Adamu har da-o Mosa. Mar-m ro̱ u̱t-gwo̱mo to̱ u̱n hun-ne̱ kap, u̱n myet u̱n ye̱ jesse̱ ka jin-o̱ Shir bo̱ Adamu jesse̱ o̱ à. U̱n yo ken co̱w-yo Adamu sha-m Kiristi mo̱, wu̱ he hante̱ u̱n yar-mo̱ Shir à.

15 Amba yar-mo̱ Shir ya'e̱ na à ro̱ u̱n ho̱n u̱n ba'as-u̱r Adamu ne̱. Remen ba'as-de u̱n ka wan-gaan-wu̱ rwo̱'o̱g hun-ne̱ de̱e̱n marag. Amba yar-mo̱ Shir no̱mo̱g de̱e̱n, u̱n ka wan-gaan-wu̱, Ye̱so Kiristi, wu̱ Shir ya'ase̱ m-yar à. Ye̱so sokste̱ ba'as-to̱ u̱n hun-ne̱ de̱e̱n. 16 Komo yar-mo̱ Shir u̱n ho̱n mo̱ ro̱ u̱n ba'as-u̱r Adamu ne̱. Ka ba'as-u̱r gaan-de hantu̱te̱ m-sabre̱, amba yar-mo̱ Shir muutu̱ na ba u̱r-ba'as ko̱ de a no̱mte̱ u̱t-ba'as de̱e̱n à. 17 Mar-m no̱mo̱g u̱t-gwo̱mo to̱ u̱n hun-ne̱ remen ba'as-u̱r Adamu. Amba a hongse̱ mo̱ u̱n hongse̱-mo̱ Ye̱so Kiristi hongse̱ na u̱n Shir ne̱ á. Shir ya'aste̱ na yar-mo̱ u̱n wu̱. Wu̱ go̱kste̱ na rem Ye̱so, a waragte̱ kashi u̱n hun-ne̱ be-de Shir. A nom u̱t-gwo̱mo m-ho̱o̱g ne̱ u̱n Ye̱so Kiristi ne̱.

18 U̱r-ko̱m, bo̱ ba'as-de u̱n wan-gaan hante̱ o-sabre̱ u̱n ho̱no o-dak kap à, kaane̱ ka rii gaan-yo kashi, yo Kiristi no̱me̱ à, yo hante̱ gwu̱ remen ko̱wan, bo̱ Shir muute̱ hun-ne̱ kashi u̱n ho̱o̱g pu̱-o̱ à. 19 Bo̱ hun-ne̱ de̱e̱n warge̱ ya-u̱t-ba'as remen ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ o̱ u̱n wan-gaan à, kaane̱ komo hun-ne̱ de̱e̱n he m-warag kashi remen do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n wan-gaan.

20 Shir u̱n ya'as Mosa o-karamsa remen ba'as-de rwu̱u̱nté̱ cas. Amba da-o̱ ba'as-u̱t do̱ u̱t-mo̱o̱r à, yar-mo̱ Shir do̱o̱ru̱ u̱t-mo̱o̱r de̱e̱n. 21 Wu̱ u̱n nom kaane̱, remen bo̱ ba'as-u̱r no̱me̱ u̱t-gwo̱mo m-mar à, kaane̱ yar-mo̱ Shir ro̱ u̱t-gwo̱mo m-mo̱ka. Mo̱ he na m-hante̱ u̱n ho̱o̱g-o̱ ba m-ta remen kashi m-ho̱o̱g, u̱n bu̱-o Ye̱so Kiristi Wan-Ko̱yan na.

Bo̱r-u̱s cind

Kiristi jetemte̱ be̱e̱b-de u̱r-ba'as

1 ¿Ya a he m-ze̱e̱ ne̱? ¿A se̱nge̱ no̱m u̱r-ba'as remen Shir ma'astú̱ na u̱n sokse̱ u̱r-ba'as komo wu̱ dootú̱ na m-yar? 2 Ay! A mereste̱ u̱r-ba'as, ¿re he m-no̱m a se̱ngu̱te̱ no̱m u̱r-ba'as? 3-4 Bo̱ a yo'ose̱ na n-me̱ m-ho̱ à, a marag komo a bish na u̱n Kiristi. A u̱n yo'os na n-me̱ m-ho̱ remen a she'etté̱ she'et-de u̱n ho̱o̱g pu̱-o̱, bo̱ a 'yonse̱ Ye̱so u̱t-marimar à, u̱n se̱ps-mo̱ Shir Tato na. Kaane̱ a kume̱ no̱ ho̱o̱g.*

5 Bo̱ a warge̱ gaan u̱n mar-mo̱ u̱n wu̱ à, kaane̱ a he m-warag gaan u̱n wu̱ ne̱ u̱n ine̱-mo̱ u̱n wu̱ u̱t-marimar. 6 Remen a nepste̱ u̱nze wu̱r-u̱t na, u̱t-ut a kamag to̱ n-to̱n o-ce u̱n wu̱ ne̱, remen a dossté̱ wu̱r-to̱ u̱r-ba'as. A u̱n no̱m kaane̱, u̱ntaase a se̱ngé̱ gu̱w-mo̱ u̱r-ba'as. 7 U̱rege̱ ne̱t marag u̱n Kiristi ne̱, wu̱ po̱ssu̱te̱ be-de u̱n be̱e̱b-de u̱r-ba'as.

8 Bo̱ a mare̱ u̱n Ye̱so Kiristi à, a she̱re̱g a she'et u̱n Kiristi ne̱ komo. 9 A nepste̱ Shir 'yonste̱ Kiristi u̱t-marimar, komo wu̱a do m-mar á. Mar-m mo̱ kus u̱r-be̱e̱b ne̱ be-de u̱n wu̱ á. 10 Ka mar-mo̱ wu̱ mare̱ à, wu̱ u̱n mar so-o gaan cot remen wu̱ jeste̱ be̱e̱b-de u̱r-ba'as. Amba m-mo̱ka wu̱ de̱k ho̱o̱g-mo̱ u̱n 'ya u̱n Shir m-se̱ps.

11 U̱n bu̱-o gaan, hyan no̱ hi u̱n no̱ merse̱ bo̱ ba'as-u̱r a garamse̱ no̱ á, amba hyan no̱ hi u̱n no̱ m-ho̱o̱g ne̱ be-de Shir n-me̱ u̱n Kiristi Ye̱so. 12 Remen kaane̱, no̱ yage̱ ba'as-de nomot u̱t-gwo̱mo u̱n wu̱r-u̱t no̱ to̱ he m-mar á, har no̱ do̱ru̱te̱ aye̱we̱-to̱ u̱n rii 'yo̱-yo u̱n co̱n-to̱ o-wu̱r á. 13 No̱ yage̱ do̱k-to̱ u̱n wu̱r-u̱t no̱ nomot u̱r-ba'as, har to̱ waktu̱te̱ rem-se me̱n-u̱t jaas-to̱ á. Amba ya'as no̱ Shir wu̱r-u̱t no̱, sa o zee ye̱ a rwu̱nte̱ be-de m-mar ye̱ kumu̱ru̱ ho̱o̱g à, komo no̱ ya'as wu̱r-u̱t no̱ myet remen kashi m-se̱nge̱. 14 No̱ jar ba'as-de no̱m u̱t-gwo̱mo be-u̱r no̱ á, remen karamsa-o ro̱tt u̱r-be̱e̱b be-u̱r no̱ á, se̱ yar-mo̱ Shir.

Gu̱w-ne̱ be-de Shir remen a nomotu̱
wu̱ kashi m-se̱nge̱

15 ¿Re o̱ ka ne̱? ¿A se̱nge̱ no̱m u̱r-ba'as remen a u̱n ku̱s-o̱ o-karamsa á, se̱ yar-mo̱ Shir? Ay! Ko̱ hiin! 16 ¿No̱ nap u̱nze no̱ ya'aste̱ hi u̱n no̱ be-de u̱n wu̱ ken, wu̱ no̱ he m-no̱me̱ o-do̱ro̱tte̱ u̱ntu̱n gu̱w-ne̱? No̱ gu̱w-ne̱ ye̱ no̱ ro̱ be-de u̱n wu̱ no̱ m-no̱me̱ o-do̱ro̱tte̱ à. No̱ gu̱w-ne̱ ye̱ be-de u̱r-ba'as, de ro̱ m-woot u̱n ne̱t be-de m-mar à, ko̱ ne̱ be-de o-do̱ro̱tte̱ o̱ ro̱ m-woot u̱n ne̱t be-de u̱n kashi u̱r-she'et be-de Shir. 17 Amba u̱r-bo̱ngo̱n be-de Shir, remen n-ga no̱ gu̱w-ne̱ ye̱ u̱r-ba'as ye̱, amba m-mo̱ka, hur u̱n no̱ ro̱ u̱n no̱m o-do̱ro̱tte̱ o̱ u̱n myet go̱n yoos-de no̱ kume̱ à. 18 M-mo̱ka Shir uste̱ no̱ be-de gu̱w-mo̱ u̱r-ba'as, no̱ waragte̱ gu̱w-ne̱ ye̱ Shir be-de u̱n no̱m u̱n kashi m-se̱nge̱.

19 Me̱ u̱n kutu̱ no̱ sha-mo̱ gu̱w-ne̱ remen no̱ nept, remen kende̱-u̱r no̱. N-ga no̱ weste̱ m-ya'as u̱n do̱k-to̱ u̱n wu̱r-u̱t no̱ u̱n no̱m u̱n rii-yo u̱n ergen u̱n yo ba u̱r-bon ne̱. M-mo̱ka ya'as no̱ wu̱r-u̱t no̱ myet u̱n gu̱w-mo̱ u̱n kashi m-se̱nge̱ be-de Shir, remen Shir muutú̱ no̱ ba u̱r-ba'as. 20 Da-o̱ no̱ ro u̱n gu̱w-mo̱ u̱r-ba'as à, ho̱-m no̱ ro kon u̱n kashi m-se̱nge̱ á. 21 ¿Ya no̱ kume̱ ne̱ u̱n rem-se no̱ no̱me̱ se warge̱ no̱ se m-'e̱ à? U̱r-'yons de u̱n ka rem-se mar-mo̱. 22 Amba m-mo̱ka, no̱ po̱ssu̱te̱ be-de u̱r-ba'as, no̱ waragte̱ gu̱w-ne̱ ye̱ Shir. Kwu̱m-o̱ no̱ he m-kum kane̱ à o̱ ro̱ ho̱o̱g-mo̱ ba m-ku̱ko̱p, o̱ he no̱ m-rwo̱ no̱ kumut ho̱o̱g-mo̱ ba m-ta. 23 'Yons-de u̱r-ba'as mar-mo̱, amba yar-mo̱ Shir ho̱o̱g-mo̱ ba m-ta mo̱ ro̱ be-u̱r Kiristi Ye̱so Wan-Ko̱yan na.

Bo̱r-u̱s ta'yoor

U̱ntu̱n sha-mo̱ u̱t-ge
a ro̱ no̱ u̱n Kiristi ne̱ à

1 O̱r re ne̱, bo̱ no̱ nepse̱ yo karamsa-o ro̱ à, no̱a jiish m-nap yo u̱m he m-rwo̱r à, karamsa-o ro̱ m-no̱m u̱t-gwo̱mo to̱ u̱n ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ à cot. 2 A gu̱te̱ m-sha be-de u̱n ne'a-wu̱ u̱t-ge, wu̱ ro̱ u̱n ku̱s-o̱ u̱n karamsa-o campo̱ u̱n wu̱, wu̱ ro u̱n ho̱o̱g ne̱. Amba u̱rege̱ campo̱ u̱n wu̱ marag, wu̱ po̱ssu̱te̱ u̱n karamsa-o̱ gagu̱ wu̱ be-u̱r campo̱ u̱n wu̱ à. 3 Remen kaane̱, u̱rege̱ wu̱ gaag wu̱ ken campo̱-wu̱, ba campo̱ u̱n wu̱ u̱n mar, a zee wu̱ ko-wa-o-ás. Amba u̱rege̱ campo̱ u̱n wu̱ mereste̱, wu̱ ro̱ u̱r-ke̱e̱r ne̱ be-de o-karamsa ho̱r-wu̱ geet wu̱, wu̱ ken wu̱ ge'e̱ wu̱ a eeg wu̱ “Ko-wa-o-ás” á.

4 Kaane̱ no̱ ro̱ o̱r re ne̱, mar-m Kiristi n-to̱n o-kan mo̱ rwo̱'o̱g no̱ waragte̱ margan-ne̱ be-de o-karamsa. U̱n kaane̱ no̱ waragte̱ kang-o gaan, u̱n ka wu̱ Shir 'yonse̱ ne̱ u̱t-marimar à remen a no̱mo̱té̱ Shir se̱nge̱-mo̱ u̱r-bon. 5 Remen da-o̱ a ro u̱n she'et-de u̱n co̱n-to̱ o-wu̱r, karamsa-o se̱ngu̱ru̱ na u̱t-swo̱w be-de u̱n saw-to̱ u̱n re̱re̱m-mo̱ o-wu̱r co̱ne̱ à, a se̱ngu̱ru̱ no̱m u̱n yo he na hante̱ m-mar à. 6 Amba m-mo̱ka Shir ruutu̱ na o-karamsa, remen a mereste̱ u̱n yo ro gakku̱ na à. M-mo̱ka a hoks no̱me̱ u̱n Shir m-se̱nge̱ u̱n co̱w-yo u̱n ho̱o̱g-m pu̱-mo̱ mo̱ u̱n Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱. Se̱nge̱-m 'wu̱tu̱m mo̱ a ge̱ne̱ o-karamsa n-ga à mo̱ aragsu̱te̱.

Karamsa-o Mosa
u̱n be̱e̱b-de u̱r-ba'as ne̱

7 To̱, ¿ya a he m-ze̱e̱ ne̱? ¿Karamsa-o waragte̱ o̱ ka ba'as-de? Ay! Me̱ roa nep yo ba'as-u̱r ro̱ á, se̱ da-o̱ karamsa-o̱ Shir ru̱ru̱ me̱ à. Karamsa-o̱ ro ze̱e̱ge̱ me̱, me̱ no̱m shoob-de u̱n rii-yo u̱n ne̱t á. Me̱ roa nep yo shoob-de u̱n rii-yo u̱n ne̱t ro̱ á.* 8 Amba remen ka karamsa-o̱ Shir o̱, o̱ hante̱ ba'as-u̱r kumut o-co̱w yo u̱n 'yons u̱n go̱p u̱n de u̱n kap ka yo Shir we̱ne̱ be u̱n de à! A ro ze̱e̱ge̱ karamsa ro̱ ko̱n á, ba'as-u̱r ro̱a kum u̱r-be̱e̱b á. 9 U̱m ro u̱n ho̱o̱g ne̱ n-ga, me̱ ro nak yo karamsa-o ro̱ á, amba da-o̱ u̱m nape̱ u̱n o̱ ne̱ à, ba'as-u̱r inu̱ru̱ u̱n ho̱o̱g ne̱, 10 u̱m maru̱ru̱. Karamsa-o̱ depe̱ o̱ hante̱ ho̱o̱g à, o̱ hantu̱ru̱ me̱ m-mar mo̱ wongsu̱ me̱ u̱n Shir ne̱ à.

11 Ba'as-u̱r kumu̱ru̱ ka ke̱e̱r-de, de raksu̱ me̱ u̱n bu̱-yo o-karamsa de ho̱o̱ru̱ me̱.† 12 Remen kaane̱, o-karamsa u̱n hi u̱n de u̱n o̱ ba m-ku̱ko̱p o̱ ro̱, ka karamsa-o̱ kashi-o̱ komo o̱ ro̱ u̱r-bon ne̱. 13 ¿A ze̱e̱ o̱ ká, ka karamsa-o̱, o̱ u̱r-bon o̱, o̱ hantu̱ me̱ m-mar? Ay, ko̱ hiin! Ba'as-de hantu̱ me̱ to̱ ka. Be-de u̱n ka karamsa-o̱ u̱r-bon o̱ ba'as-u̱r hantu̱ me̱ m-mar, remen a nept 'wu̱n-de u̱r-ba'as. Kaane̱ o̱ ka ba'as-u̱r rwu̱u̱ne̱ cas u̱n ko̱m-de u̱n yo̱-mo̱ u̱n de ne̱.

Gu̱n-de ro̱ be-de u̱n ne̱t
remen ba'as-de u̱n wu̱ à

14 A nepste̱ u̱nze karamsa-o̱ Shir ya'ase̱ Mosa à, o̱ u̱n rwu̱u̱n u̱n Ku̱kt-o̱ Shir. Amba me̱ ne̱t-wu̱ temb, komo a bak me̱ u̱ntu̱n ko-gu̱w-wu̱ u̱r-ba'as. 15 Me̱ nap yo me̱ m-no̱m á, remen yo ho̱o̱g-m re co̱ne̱ u̱m no̱m à, yo yo me̱ m-no̱m á. Komo yo me̱ co̱ne̱ u̱m no̱m á, yo me̱ m-no̱m.‡ 16 U̱rege̱ me̱ m-no̱m yo me̱ co̱ne̱ m-no̱m á, u̱m go̱kste̱ ma-to̱ o-karamsa nip-o̱. 17 Me̱ wu̱ u̱n hi u̱n de ro̱ u̱n no̱m u̱n ka rii-yo á, amba ba'as-de, de ro̱ be u̱n de à. 18 U̱m nepste̱, me̱ m-no̱m u̱n rii-yo u̱r-bon á, u̱n barag-u̱s re se u̱n ko-hun. Remen me̱ u̱n zak-o̱ u̱n no̱m u̱n rii-yo u̱r-bon, amba me̱ hoks yo m-no̱m á. 19 Me̱ o-sakto̱ ne̱ u̱m nomot rii-yo u̱r-bon, amba me̱ m-no̱m u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱, to̱ me̱ co̱ne̱ u̱m no̱m á. 20 U̱rege̱ u̱m no̱mo̱g yo me̱ co̱ne̱ m-nom á, waragte̱ o̱ ka me̱ wu̱ ro̱ yo m-no̱m u̱n hi u̱n de á, ka ba'as-de de ro̱ u̱r-she'et be u̱n de à, de de ro̱ yo m-no̱m.

21 U̱m hyanu̱ru̱ yo waragte̱ me̱ u̱r-we̱t me̱ cu̱ne̱ m-no̱m u̱n rii-yo u̱r-bon, amba u̱m hyanu̱ru̱ yo me̱ hoks m-no̱m à me̱n-u̱t jaas-to̱ to̱ temb. 22 N-me̱ u̱n du̱w-de u̱n hur u̱n de me̱ m-hyan u̱n bon-de u̱n karamsa-o̱ Shir. 23 Amba u̱n wu̱r-o re me̱ m-hyan u̱n yo ken rii-yo ro̱ u̱t-mu̱r u̱n hur u̱n de. Yo garamsu̱te̱ me̱, yo muutu̱ me̱ ko-gu̱w-wu̱ u̱r-ba'as. 24 U̱m tu̱k! U̱m waragte̱ rii-yo u̱r-'wo̱n! ¿Wa he me̱ m-gu u̱n ka wu̱r-o̱ he me̱ rwo̱ m-mar à? 25 U̱m bo̱mo̱g Shir wu̱ gu me̱ à u̱n be̱e̱b-u̱r Ye̱so Kiristi Wan-Ko̱yan na!

Amba m-mo̱ka ka u̱m ro̱, n-me̱ barag-u̱s re u̱m co̱no̱g m-nome̱ karamsa-o̱ Shir o-do̱ro̱tte̱, amba wu̱r-o̱ ma-hun rwo̱'o̱g me̱ gu̱w-mo̱ u̱r-ba'as.

Bo̱r-u̱s eer

U̱r-she'et u̱n be̱e̱b-de u̱n Ku̱kt-o̱ Shir

1 Remen kaane̱ m-mo̱ka, piish u̱t-ma to̱ m-mar to̱ kus á, be-de u̱n ye̱ ro̱ u̱n gam-o̱ u̱r-hi u̱n Kiristi Ye̱so ne̱ à. 2 Remen be-u̱r Kiristi Ye̱so, karamsa-o̱ o-Ku̱kt ka o̱ ro̱ u̱n 'ya u̱n ho̱o̱g à, o̱ rwo̱'o̱g me̱* m-posse̱ be-de u̱n be̱e̱b-de u̱r-ba'as m-mar ne̱. 3 Yo karamsa-o wo̱ hokse̱ m-no̱m á remen kende̱-de u̱n wu̱r-o̱ ma-hun, yo yo Shir no̱me̱. Shir to̱mo̱nte̱ Wà u̱n wu̱ wan-gaan cot u̱n sha-mo̱ u̱n wu̱r-u̱t na to̱ u̱r-ba'as remen wu̱ waragté̱ rii-yo u̱r-seke̱ rem u̱r-ba'as, Ye̱so doste̱ komo be̱e̱b-de u̱r-ba'as u̱n wu̱r-u̱t na. 4 Shir u̱n no̱m kaane̱, remen myet kashi u̱n rii-yo karamsa-o ze̱e̱ a nom à, Shir shoosté̱ yo u̱n na, ye̱ ro̱ u̱r-she'et u̱n be̱e̱b-de u̱n Ku̱kt-o̱ Shir à, yanze u̱n barag-se ma-hun á.

5 Ye̱ ro̱ u̱r-she'et bo̱ barag-se u̱n ye̱ se ma-hun ze̱e̱ ye̱ à, hur-de u̱n ye̱ shiishe̱ u̱n yo barag-se u̱n ye̱ se ma-hun co̱ne̱ à. Amba ye̱ ro̱ u̱r-she'et bo̱ Ku̱kt-o Shir ze̱e̱ ye̱ à, hur-de u̱n ye̱ shiig u̱n yo Ku̱kt-o̱ Shir co̱ne̱ à. 6 Muut u̱r-hi u̱n barag-se ma-hun ro̱ u̱n hante̱ m-mar, amba muut u̱r-hi u̱n rem-se Ku̱kt-o̱ Shir ro̱ u̱n hante̱ u̱n ho̱o̱g, u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur ne̱. 7 Myet wu̱ muute̱ hi-de u̱n wu̱ u̱n barag-se ma-hun ne̱ à, wu̱ waragte̱ wa-u̱t-yage̱ to̱ Shir o̱ ká. Remen wu̱ no̱me̱ karamsa-o̱ Shir o-do̱ro̱tte̱ á, komo wu̱a hoks á. 8 Ye̱ ro̱ m-no̱m o-do̱ro̱tte̱ u̱n yo barag-se ma-hun ye̱ ze̱e̱ à, Shir a ho̱ge̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n go̱n ka hun-ne̱ ye̱ á.

9 Myet u̱n kaane̱ ne̱, ba'as-de ma-hun de garamsu̱ no̱ á. Amba Ku̱kt-o̱ Shir o̱ garamsu̱ no̱, u̱rege̱ Ku̱kt-o̱ Shir ro̱ u̱r-she'et n-me̱ hur u̱n no̱. Myet wu̱ ro̱tte̱ Ku̱kt-o Kiristi á, Kiristi nap wu̱ á. 10 U̱rege̱ Kiristi ro̱ u̱r-she'et be-u̱r no̱, ko̱ de wu̱r-u̱t no̱ ro̱ u̱n co̱w-yo m-mar remen u̱r-ba'as à, Ku̱kt-o̱ Shir a 'ye no̱ ho̱o̱g remen Shir go̱kste̱ no̱ kashi u̱n hun-ne̱. 11 Ku̱kt-o̱ Shir, o̱ 'yonse̱ Ye̱so u̱t-marimar, ro̱ u̱n hur-u̱r no̱. Wu̱ wu̱ 'yonse̱ Kiristi u̱t-marimar à, wu̱a 'ye no̱ ho̱o̱g u̱n wu̱r-u̱t no̱ to̱ m-mar u̱n bu̱-yo u̱n Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱ o̱ ro̱ u̱n wu̱r-u̱t no̱ à.†

12 Remen kaane̱, o̱r re ne̱, a u̱s-nu̱ ne̱ a sew, a do̱re̱ yo barag-se ma-hun na co̱ne̱ a no̱m á. 13 U̱rege̱ u̱n she'et-u̱r no̱, yo barag-se ma-hun ze̱e̱ no̱ no̱ no̱m à, yo no̱ m-no̱m, no̱a mer. Amba u̱rege̱ no̱ u̱n she'et-de o-do̱ro̱tte̱ o̱ u̱n yo Ku̱kt-o̱ Shir ze̱e̱ à, no̱ yage̱ komo no̱m u̱r-ba'as, no̱a no̱m ho̱o̱g. 14 Ye̱ Ku̱kt-o̱ Shir ro̱ u̱n teke̱ co à, yakar-ye̱ Shir ye̱. 15 Ku̱kt-o̱ Shir o̱ a ya'u̱ no̱ à, o̱ u̱n gu̱w-ne̱ o̱ á, remen kaane̱ no̱ she'et o-gye̱r ne̱ á. Amba ka Ku̱kt-o̱ o̱ he na m-rwo̱ a waragte̱ yakar-ye̱ Shir, u̱n be̱e̱b-de u̱n ka Ku̱kt-o̱ a hette̱ aag u̱n Shir a zee, “Abba!‡ Tato na.”§ 16 Ku̱kt-o̱ Shir u̱n o̱ ma na ku̱kt-o̱ ne̱ ro̱ na m-ru̱re̱ cas u̱nze na yakar-ye̱ Shir ye̱. 17 Bo̱ a ro̱ yakar-ye̱ Shir à, a waragte̱ ya-u̱r-gwu̱u̱g o̱ ka. Yan-re̱ u̱n gwu̱u̱g-de u̱n kwu̱m-o̱ Shir, u̱n nay-ne̱ ne̱ ye̱ u̱n re̱ u̱r-gwu̱u̱g mo̱sse̱ u̱n Kiristi ne̱. A su̱'e̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n Kiristi ne̱, a se̱ke̱msu̱ na mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱.*

Shir a 'ye yakar-ye̱ u̱n wu̱ m-se̱ps

18 U̱m nepste̱ o-nip, a hongse̱ se̱ps-mo̱ Shir he na m-'ya kane̱ n-co u̱n ko̱o̱b-de a m-swo̱ ne̱ m-mo̱ka á. 19 Myet yo Shir no̱me̱ à, ro̱ u̱n o-dish ne̱ o̱ m-hyan u̱n da-o̱ Shir he m-rwu̱nte̱ u̱n ye̱ ro̱ yakar-ye̱ u̱n wu̱ à. 20 Yo Shir no̱me̱ à, yo hyanag ra-o̱ u̱t-me̱n, yanze u̱n co̱n-mo̱ u̱n yo á, amba remen kaane̱ Shir co̱ne̱, a no̱m yo o-sakto̱ ne̱.† 21 Yo Shir no̱me̱ à u̱n hi u̱n de u̱n yo a po̱sse̱ u̱n gu̱w-mo̱ u̱r-wu̱m, yoa kum u̱r-ke̱e̱r de m-po̱sse̱ m-se̱ps ne̱ mo̱ a he m-'ya u̱n yakar-ye̱ Shir à.

22 A nepste̱ har caane̱ yo Shir hwo̱o̱ne̱ à ro̱ u̱s-'yong sa o zee ne'a-wu̱ ro̱ u̱n ma-to̱ o-mat à. 23 Ba yo Shir hwo̱o̱ne̱ à ro̱ u̱s-'yong u̱n ho̱n-de u̱n yo á, har u̱n na ne̱. Na ye̱ go̱kse̱ Ku̱kt-o̱ Shir o̱ a takne̱ na m-ya'a a u̱s-'yong u̱n ho̱o̱g-m na, a u̱r-'er u̱r-go̱p ne̱ de̱e̱n remen Shir muutú̱ na yakar-ye̱ u̱n wu̱ hond hond komo wu̱ rur wu̱r-u̱t na, wu̱ 'ye na komo ke̱e̱r-de m-posse̱.‡ 24 Remen ka sakto̱-o̱ o̱ a kumte̱ gwu̱ na. Amba a hyense̱ yo a o-sakto̱ u̱n yo à, ai, sakto̱-o̱ o̱ kuse̱ á. ¿Wan wu̱ ne̱ ro̱ sakto̱-o̱ u̱n yo wu̱ kumse̱ à? 25 Amba a ro̱ u̱n sakto̱ u̱n rii-yo a kume̱ á, a m-'er u̱n yo u̱n jaab-o̱ u̱t-me̱n.

26 U̱n kaane̱ Ku̱kt-o̱ Shir ro̱ na m-gu u̱n ko̱o̱b-de u̱n be̱e̱b-u̱r na. A nap bo̱ depe̱ a ko̱n á, Ku̱kt-o̱ Shir ro̱ u̱s-ko̱n be-de Shir rem na u̱s-'yong ne̱ se ba u̱n hoks m-rwu̱nte̱ u̱t-gom. 27 Shir komo, wu̱ nape̱ hur-de u̱n ne̱t à, nepste̱ barag-se o-Ku̱kt, remen Ku̱kt-o ro̱ m-ko̱n remen yakar-ye̱ Shir u̱n bu̱-yo Shir co̱ne̱ à.

A aragte̱ ye̱ re̱ na u̱r-gu̱n

28 A nepste̱ u̱n ho̱n u̱n rii kap Shir ro̱ u̱n no̱m u̱n rii-yo u̱r-bon, remen ye̱ wasse̱ u̱n wu̱ ne̱ à. Wu̱a no̱m komo kaane̱ u̱n bu̱-yo u̱n zo̱nge̱-to̱ u̱n wu̱. 29 Remen ye̱ Shir ekse̱ à, ye̱ wu̱ m-hu̱s ye̱ waragté̱ u̱ntu̱n Wà u̱n wu̱, remen Wà u̱n wu̱ waragté̱ mat-de co wu̱ o-hur be-de u̱n hen-ne̱ ye̱ u̱t-mo̱o̱r. 30 Remen ye̱ Shir daage̱ à, ye̱ wu̱ aage̱. Ye̱ wu̱ aage̱ à, ye̱ wu̱ ro̱ m-muut yan-ba-u̱r-ba'as be-de u̱n wu̱. Ye̱ kume̱ she'et-de u̱n ba u̱r-ba'as be-de u̱n wu̱ à, ye̱ ye̱ komo wu̱ se̱pse̱.

Was-mo̱ Shir n-me̱ u̱n Ye̱so Kiristi

31 U̱n gwo̱t-o̱ u̱n ka ma-to̱, ¿ya a he m-ze̱e̱ ne̱? ¿U̱rege̱ Shir ro̱ na m-tose̱ wa he no̱m u̱r-hwu̱'u̱s u̱n na ne̱? 32 Shir we̱n na Wà u̱n wu̱ à, amba wu̱ ya'astu̱ wu̱ rem na kap. ¿Wu̱a hoks na ya'as u̱n ko̱yan kom-u̱t yoor á? 33 ¿Wa he m-heet u̱s-ce̱te̱nte̱ se u̱n ye̱ Shir daage̱ à? Ko̱ ne̱t! Shir u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ muute̱ ye̱ yan-ba-u̱r-ba'as be-de u̱n wu̱. 34 ¿Wa bo̱'o̱se̱ na m-kaps? Ko̱ ne̱t! Ye̱so Kiristi marag, ko̱ a zee, Shir 'yonste̱ wu̱ u̱t-marimar, m-mo̱ka wu̱ ro̱ tara u̱r-re̱ de Shir. Wu̱ ro̱ u̱s-ko̱n be-de Shir rem na. 35 ¿Ya he na m-wongse̱ u̱n was-m Kiristi ne̱? ¿Range̱-o̱? ¿Ko̱ swo̱ u̱r-ko̱o̱b, ko̱ me̱r, ko̱ ko̱o̱b-de u̱n rii, ko̱ o-ra, ko̱ m-mar? Ko̱ rii! 36 Bo̱ Ma-to̱ Shir ze̱e̱ à,

“Rem ru te̱ m-swo̱ u̱r-ko̱o̱b de m-mar ko̱yanda.

A na m-nak u̱ntu̱n ca-yo a heete̱ be-de u̱n pan à.”§

37 U̱n ka rem-se a argu̱te̱ hun-ne̱ zee na, a re̱e̱g u̱r-ho̱ cot remen was-mo̱ Kiristi wasse̱ na à. 38-39 U̱m nepste̱ ko̱ hiin sea wo̱o̱ngsu̱ na u̱n was-mo̱ Shir ro̱ na m-was u̱n Kiristi Ye̱so Wan-Ko̱yan na á:

ko̱ m-mar,

ko̱ ho̱o̱g,

ko̱ yan-to̱m-ye̱ Shir,

ko̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t,

ko̱ m-mo̱ka,

ko̱ da-o̱ ro̱o̱ne̱ à,

ko̱ yan-go̱ u̱n gwo̱mo-to̱,

ko̱ m-pipir,

ko̱ u̱r-du̱w,

ko̱ yo ken rii-yo u̱n ho̱n,

myet se bo'os se wo̱ngse̱ na u̱n was-mo̱ Shir ne̱ á.

Bo̱r-u̱s jero̱

Shir dak hun-ne̱ ye̱ o-Isra

1 U̱n e̱sse̱nte̱ u̱n de wu̱ ma Kiristi, yage̱ u̱m ru̱ru̱tu̱ no̱ yo ken rii-yo, komo Kiristi Ye̱so wu̱ ro̱ me̱ m-su̱'e̱, u̱nze ka ma-to̱ nip-o̱. Komo hur u̱n de u̱n Ku̱kt-o̱ Shir ne̱ nepste̱ kaane̱ o̱. 2 Hur u̱n de ro̱ m-naase̱, u̱n tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n ne̱ de̱e̱n, ba u̱r-me'et. 3 Me̱ m-hyan remen o̱r re ne̱ yan-baag-o re Isra-ne̱ yan-campo̱-ne̱ u̱n yan-ne'a-ne̱ ne̱, man hoks m-e̱ss Shir wu̱ wongsu̱ me̱ be-u̱r Kiristi, wu̱ hu̱u̱ me̱ nu-o yo̱-o̱ u̱rege̱ o̱ he m-rwo̱ ye̱ kumut gwu̱. 4 Ye̱ Isra-ne̱, ye̱ Shir muute̱ yakar-ye̱ u̱n wu̱ à, wu̱ kutute̱ ye̱ se̱ps-mo̱ u̱n wu̱. Wu̱ swo̱ro̱g u̱s-nu u̱n ye̱ ne̱. Wu̱ ya'asu̱ru̱ ye̱ karamsa-o Mosa. Wu̱ kutu̱ ye̱ bu̱-yo ye̱ hette̱ wu̱ m-kwu̱kt mo̱, o-nip à. Wu̱ dooru̱ ye̱ su̱re̱ u̱s-nu.* 5 Ibrahi, Ishaku, u̱n Yakubu ne̱ ro̱ mo̱ng-ne̱ u̱n ye̱ ne̱ ya-n-ga-ye̱, Kiristi u̱n ce u̱n wu̱ ko-Isra-wu̱ u̱n mat-de u̱n ko-hun. Komo, wu̱ Shir wu̱. Wu̱ ro̱ gwo̱mo-to̱ u̱n ko̱yan à, komo wu̱ wooste̱ a 'ye wu̱ u̱r-bo̱ngo̱n har da-o̱ ba m-ta, amin!

6 Yanze swo̱r o-nu o̱ Shir u̱n warag hwaa á, remen myet o̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Isra ye̱ ro̱ hun-ne̱ ye̱ Shir á. 7 Komo yanze myet yan-baag-o Ibrahi ye̱ ro̱ yakar-ye̱ Shir á. Remen kaane̱, Shir ze̱e̱g Ibrahi, “Be-u̱r Ishaku† o̱ o he m-kum u̱n ka yakar-ye̱ u̱m su̱ru̱te̱ wo̱ nu à.”‡ 8 Yakar-ye̱ a mate̱ o-wu̱r à, ye̱ ro̱ yakar-ye̱ Shir á, amba ye̱ a m-kum u̱n bu̱-yo u̱n swo̱r o-nu à, ye̱ ro̱ yakar-ye̱ Shir ye̱ o-nip. 9 Baks no̱ yo Shir ze̱e̱ à, da-o̱ wu̱ su̱re̱ Ibrahi o-nu à, “Da-o̱ wo'e̱, man muusu̱ne̱, Saratu komo a met wan-campo̱.”§

10 Mo̱ ken sha-mo̱ ro̱ ko̱n komo. Yakar Rebe̱ka tato-o gaan ye̱ ro̱, wu̱ ro̱ tato na Ishaku. 11-12 Amba rii-yo a met ka pe̱se̱-ne̱ ye̱, Shir ru̱ssu̱te̱ Rebe̱ka u̱nze, “Se̱k-wu̱ a no̱me̱ wà m-gu̱w.”* Kaane̱ to̱ no̱me̱ rii-yo ye̱ nomot rii-yo u̱r-bon ko̱ yo u̱n ba u̱r-bon. Shir u̱n ze̱e̱ kaane̱ a nept wu̱ ro̱ u̱n daag u̱n ne̱t bo̱ wu̱ co̱ne̱ à yanze remen se̱nge̱-mo̱ u̱n ne̱t á. 13 Bo̱ Ma-to̱ Shir ze̱e̱ à, “U̱m co̱no̱g Yakubu, u̱m ginu̱mte̱ Iso.”†

14 ¿Ya a he m-ze̱e̱ ne̱? ¿A zee o̱ Shir ro̱ m-koos ne̱? Ay! Ko̱ hiin! 15 Remen Shir ze̱e̱g Mosa,

“Wu̱ u̱m co̱ne̱ u̱m hyen 'wo̱n-de u̱n wu̱ à,

man kutu̱ wu̱ u̱r-'wo̱n,

Wu̱ u̱m co̱ne̱ u̱m no̱me̱ wu̱ u̱r-ho̱ à,

man no̱me̱ wu̱ u̱r-ho̱.”‡

16 Yanze remen co̱n-mo̱ u̱n ne̱t ko̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ á, amba u̱n 'wo̱n-de Shir cot. 17 Ma-to̱ Shir ze̱e̱g ko-Gwo̱mo-wu̱ o-Masar, “Me̱ u̱n sagbu̱ wo̱ u̱t-gwo̱mo remen u̱m kututé̱ hun-ne̱ be̱e̱b u̱n de be u̱n du, komo a ko̱'o̱te̱ jin u̱n de ko̱ kene̱ u̱n ho̱no o-dak.”§ 18 U̱n kaane̱ Shir ro̱ u̱n ho̱ge̱ u̱r-'wo̱n de u̱n wu̱ wu̱ co̱ne̱ à, wu̱ ro̱ u̱n rwo̱ u̱r-cikt u̱n hur-de u̱n wu̱ co̱ne̱ no̱m u̱r-cikt à.

Ryaab-se Shir u̱n 'wo̱n-de u̱n wu̱ ne̱

19 Wu̱ ken wu̱a hoks me̱ m-ze̱e̱, “U̱rege̱ kaane̱ o̱, ¿remen yan o̱ Shir hette̱ hyan u̱n ba'as-u̱r na? ¿Wa he m-we̱n u̱n yo Shir co̱ne̱ à?” 20 ¿Amba wo̱ ro̱ wa ne̱ mat-de u̱n ne̱t har ma-to̱ su̱nu̱tu̱ wo̱ u̱n Shir ne̱? Rii-yo a no̱me̱ à, yo we̱t m-ze̱e̱ wu̱ no̱me̱ yo à, “¿Ya o nomte̱ me̱ kaane̱?”* 21 Wu̱ ro̱ u̱n ma-to̱ u̱t-tur à wu̱a hoks m-no̱m u̱t-ba bo̱ wu̱ co̱ne̱ à. Wu̱a hoks m-no̱m u̱n ba-u̱t gaan wu̱ no̱m to̱ ken tur-to̱ remen ho̱-de o-biki, komo wu̱ no̱m to̱ ken tur-to̱ remen duus u̱t-gwo̱.

22 Kaane̱ gwo̱mo-to̱ Shir ro̱, wu̱a cu̱n wu̱ rwu̱u̱nte̱ ryaab-se u̱n wu̱, u̱n be̱e̱b-de u̱n wu̱ ne̱ cas. Amba wu̱ ro̱ u̱r-jo̱o̱se̱, komo wu̱ 'mo u̱r-hur be-de u̱n ye̱ depe̱ wu̱ no̱m u̱s-ryaab u̱n ye̱ ne̱ à. Ye̱ Shir ro̱ u̱r-'er wu̱ sabu̱rse̱ à. 23 Kaane̱ wu̱ co̱ne̱ komo wu̱ rwu̱u̱nte̱ se̱ps-mo̱ u̱n wu̱ be-de u̱n ye̱ wu̱ ho̱ge̱ 'wo̱n-de u̱n ye̱ à, ye̱ wu̱ e̱sse̱ cin u̱r-takan remen ye̱ kumut se̱ps-mo̱ u̱n wu̱ à. 24 Na ye̱ Shir aage̱ à, yanze be-de u̱n Yahuda-ne̱ cot á, amba myet u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á. 25 Bo̱ a rwo̱re̱ u̱n taku̱rda-o Hose̱ya à u̱nze:

“Ye̱ ro̱ hun-ne̱ re á, man zee ye̱ ‘Hun-ne̱ re.’

Komo baag-o̱ u̱m ro ginu̱mte̱ n-ga à,

man zee o̱ ‘Baag-o̱ me̱ m-co̱n à.’ ”†

26 Komo,

“U̱n ka be-de a zee ye̱: ‘No̱ hun-ne̱ re ye̱ á,’

u̱n ka be-de a he ye̱ m-ze̱e̱,

‘Yakar-ye̱ Shir wu̱ u̱n ho̱o̱g.’ ”‡

27 Ishaya rwo̱ro̱g ma-u̱t Isra u̱n caari-o̱ o-co̱r, wu̱ zee,

“Isra-ne̱ ro̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱

sa o zee hyereg-mo̱ u̱n riib-o̱ m-sa,

amba u̱n be-de u̱n ye̱ kusse̱ à,

hun-ne̱ hiin cot a he m-gu.

28 Yawe a piishe̱ ho̱no o-dak u̱t-ma,

kap ba u̱n naas o-da.”§

29 Bo̱ Ishaya ko-wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir n-ga zee à:

“A ro ze̱e̱ge̱ Yawe wu̱ jiishe̱ u̱r-be̱e̱b à

yaksu̱tu̱ na ye̱ ken ye̱ n-me̱ u̱n baag-o na á,

A roa wishe̱ na u̱ntu̱n bo̱-o̱ o-So̱do̱m,

a roa sabarse̱ na u̱ntu̱n bo̱-o̱ o-Gomora.”*

Isra-ne̱ she̱r be-de Shir á

30 To̱, ¿re o̱ ka u̱n ya? Ka ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, ye̱ ro m-se̱nge̱ ye̱ kumut u̱r-ke̱e̱r de u̱n warag kashi hun-ne̱ be-de Shir á, amba m-mo̱ka ye̱ kumug, ka ke̱e̱r-de ye̱ kume̱ komo à, go̱n de a m-kum be-de m-she̱r à de de. 31 Amba Isra-ne̱ ye̱ ro co̱nge̱, ye̱ warag kashi u̱n bu̱-yo o-karamsa à, ye̱ kum de á. 32 ¿Ya rwo̱'e̱ kaane̱? Yo ro̱ remen u̱n bu̱-yo m-she̱r yo ye̱ kume̱ á, se̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱. Ye̱ pu̱ksu̱ru̱ u̱n “ka ta'ar-de ro̱ m-'rwo̱ u̱r-pu̱kse̱ à.” 33 Bo̱ ro̱ gense̱ u̱n Ma-to̱ Shir à u̱nze:

“Gwo̱t u̱m rwo̱'o̱g ta'ar-de u̱r-pu̱kse̱

n-me̱ o-Urusharima.†

Dea kaps hun-ne̱ de̱e̱n.

Amba myet wu̱ she̱re̱ u̱n wu̱ à, wu̱a no̱m m-'e̱ á.”‡

Bo̱r-u̱s o̱p

1 O̱r re ne̱, yo hur u̱n de jiishe̱ m-co̱n à, u̱n ko̱n-u̱s re ne̱ be-de Shir yo ro̱, Isra-ne̱ ye̱ kum gwu̱. 2 U̱m nepste̱ ye̱ ya'aste̱ hi u̱n de u̱n ye̱ de̱e̱n remen gu̱w-mo̱ Shir. Amba mo̱ ka gu̱w-mo̱ u̱n ye̱ mo̱ ba u̱n bu̱-yo u̱n nap-o nip-o̱ á. 3 Remen ye̱ nap bu̱-yo Shir ro̱tte̱ u̱n muut u̱n hun-ne̱ kashi be-de u̱n wu̱ á, o̱ rwo̱'e̱ ye̱ do̱ru̱te̱ barag-se u̱n hi u̱n de u̱n ye̱. Ye̱ se̱ngu̱ru̱ m-do̱re̱ u̱n bu̱-yo o-karamsa. 4 Kiristi, wu̱ ro̱ ko̱m-de o-karamsa, remen a waragté̱ kashi be-de Shir, se̱ a she̱re̱g be-de u̱n wu̱.

Gwu̱ remen hun-ne̱ o̱ myet

5 Mosa ze̱e̱g u̱nze ne̱t a hoks m-warag kashi be-de Shir n-me̱ u̱n do̱ro̱tte̱ o-karamsa. Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ da-o̱ wu̱ ge̱ne̱ à, “U̱rege̱ o co̱no̱g o no̱m m-ho̱o̱g, se̱ o no̱mo̱g kap yo karamsa-o ze̱e̱ à.”* 6 Amba yo Ma-to̱ Shir ze̱e̱ à yo ka, u̱n bu̱-yo m-she̱r ne̱t he m-warag kashi. “Wo̱ zee u̱n hur u̱n du á, ‘¿Wa he m-da n-To̱n?’ ” (Remen wu̱ kyergu̱ntu̱té̱ Kiristi) 7 ko̱ ne̱ o zee, “¿Wa he m-co̱w u̱n ku̱s-o̱ o-dak?” (Wu̱ 'yonsu̱nte̱ Kiristi u̱t-marimar). 8 Yo Ma-to̱ Shir ze̱e̱ à, yo ka:

“Ma-to̱ Shir ro̱ yow yow u̱n wo̱ ne̱,

to̱ ro̱ u̱n nu ru, u̱n hur u̱n du ne̱.”†

Ka ma-to̱ ro̱ to̱m-o̱ m-she̱r o̱ te̱ m-ko̱'o̱t à. 9 U̱rege̱ o rwo̱ro̱g u̱n nu-o ru u̱nze Ye̱so wu̱ ro̱ Wan-Ko̱yan, o she̱re̱g komo u̱n hur u̱n du u̱nze Shir 'yonste̱ wu̱ u̱t-marimar, wo̱a kum gwu̱. 10 Nip-o̱ ka ma-to̱ remen n-te̱ u̱r-hur ne̱t ro̱ m-she̱r wu̱ waragté̱ ba u̱r-ba'as be-de Shir, komo o-nu ne̱t ro̱ m-ce̱p u̱nze Ye̱so wu̱ ro̱ Wan-Ko̱yan wu̱ kumut gwu̱. 11 Bo̱ Ma-to̱ Shir ze̱e̱ à, “Myet wu̱ she̱re̱ u̱n wu̱ à, wu̱a no̱m m-'e̱ á.”‡ 12 Shir ro̱tt m-koos á. Wu̱ ro̱ m-hyan ko-Yahuda u̱n wu̱ ro̱ ko-Yahuda á, gaan-to̱. Wu̱ ro̱ Wan-Ko̱yan be-de u̱n hun-ne̱ myet. Shir ro̱ m-'ya o-kwu̱m de̱e̱n u̱n myet ye̱ ha be-de u̱n wu̱ à. 13 Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen, “Myet wu̱ aage̱ u̱n jin-u̱r Yawe à, wu̱a kum gwu̱.”§

14 ¿Amba re ye̱ he m-aag u̱n wu̱ ye̱ she̱re̱ be-de u̱n wu̱ á? ¿Re ye̱ he m-she̱r u̱n wu̱ ye̱ ho̱ge̱ ma-to̱ u̱n wu̱ á? ¿Re ye̱ he m-ho̱ge̱ u̱rege̱ a kum wu̱ he ye̱ m-ko̱'o̱te̱ á? 15 ¿Re yan-ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ Shir he m-ko̱'o̱t a to̱m ye̱ á? Bo̱ to̱ ro̱ gense̱ u̱n Ma-to̱ Shir à u̱nze, “Wo̱o̱n-mo̱ u̱n yan-ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m rii-yo u̱r-bon yo de̱e̱n.”*

16 Amba yanze myet hun-ne̱ ye̱ o-Isra go̱kse̱ ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ á. Bo̱ Ishaya ze̱e̱ à, “Yawe, ¿wa go̱kse̱ ma-u̱t na?”† 17 Remen kaane̱, she̱r-m ro̱ m-haan be u̱n na u̱n bu̱-yo u̱n ho̱ge̱ u̱n Ma-to̱ Shir, komo a m-ho̱ge̱ u̱n Ma-to̱ Shir u̱n bu̱-yo u̱n yan-ko̱'o̱t u̱n ma-u̱t Kiristi. 18 Amba me̱ o-cot ne̱, “¿Nip-o̱ ye̱ ho̱ge̱ á?” Ye̱ ho̱gu̱su̱te̱. Bo̱ to̱ ro̱ gense̱ u̱n Ma-to̱ Shir à:

“A ho̱gu̱su̱te̱ co̱r-se u̱n ye̱ ho̱no o-dak,

Ma-to̱ u̱n ye̱ woose̱ komo ko̱m-de o-dak.”‡

19 Man do m-cit, “¿Hun-ne̱ ye̱ o-Isra ye̱ nap o̱ á?” Mosa ba'e̱ m-shas, wu̱ zee, Shir ze̱e̱g:

“Man ru̱ Isra-ne̱ nom u̱r-shoob de

u̱n hun-ne̱ ye̱ o-hwaa.

Man ru̱ no̱ no̱m u̱s-ryaab remen hun-ne̱ ye̱

u̱n ba u̱s-we̱e̱r, ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á.”§

20 Ishaya rwo̱ro̱g Ma-to̱ Shir u̱n jaab ne̱:

“Hun-ne̱ ye̱ ho̱o̱bu̱ me̱ á, ye̱ kumug me̱.

U̱m rwu̱ntu̱te̱ hi u̱n de cas be-de u̱n ye̱ cite̱

bo̱ ye̱ he me̱ m-kum á.”*

21 Amba mo̱sse̱ o-Isra-ne̱, Shir dooru̱ m-ze̱e̱,

“U̱r-ho̱ bi, u̱m co̱no̱g ye̱ m-hongse̱ u̱n me̱ ne̱,

u̱m barku̱te̱ yan-ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱

u̱n ya-u̱r-cikt ne̱.”†

Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan

Shir hyanag 'wo̱n-de u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Isra

1 U̱rege̱ wu̱ ken wu̱a cit me̱: ¿Shir u̱n yage̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ o̱ ka? Ay! Kaane̱ o̱ á, me̱ u̱n hi u̱n de ko-Isra-wu̱, baag-o Ibrahi, me̱ ko-wan-jit-o̱ Banyamin wu̱.* 2 Shir 'yar hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ á, ye̱ wu̱ daage̱ u̱r-takan à. Baks no̱ yo Ma-to̱ Shir zee, mo̱sse̱ u̱n E̱reja ne̱ à, bo̱ wu̱ heete̱ ce̱te̱nte̱-se u̱n Isra-ne̱ be-de Shir à, wu̱ zee, 3 “Yawe, ye̱ hoomsu̱te̱ yan-Rwo̱r u̱n Ma-u̱t ru. Ye̱ wurumse̱ hana-o ru. Me̱ wu̱ cot kuse̱, komo ye̱ ro̱ me̱ o-hoob ye̱ hoot.”† 4 ¿Yan go̱ u̱n shas-o̱ Shir shasu̱ wu̱? Wu̱ shaks wu̱ zee, “U̱m e̱ssu̱te̱ hi u̱n de hun-ne̱ dugu-u̱s ta'yoor [7,000] ye̱ yage̱ kwu̱kte̱ u̱n ka shir-o̱ wa-u̱r-jin Ba'ar á.”‡ 5 Ko̱ m-mo̱ka kaane̱ ro̱. Hun-ne̱ kuks ye̱ Shir daage̱ remen yar-mo̱ u̱n wu̱ à. 6 Ka daag-mo̱ Shir daage̱ à remen yar-mo̱ u̱n wu̱ o̱, yanze remen se̱nge̱-mo̱ ye̱ no̱me̱ á. A ro ze̱e̱ge̱ kaane̱ á, yar-mo̱ Shir roa warag kashi m-yar á.

7 ¿Yan yo ka ne̱? Hun-ne̱ ye̱ o-Isra u̱ kume̱ yo ye̱ o-hoob á. Ye̱ a daage̱ be-de u̱n ye̱ à, ye̱ kume̱ yo ye̱ ro o-hoob à. Amba ye̱ kuse̱ à, ye̱ pe̱ne̱g u̱r-cikt. Kaane̱ to̱ ro̱, hun-ne̱ ye̱ o-Isra ye̱ ho̱k u̱r-she'et te̱te̱ u̱n Shir ne̱. Amba ye̱ kum á, ko̱ de̱ nomte̱ à, ye̱ ho̱k u̱n hur-u̱r gaan. Ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ hiin, Shir ya'ag ye̱ u̱r-ho̱, ka ye̱ Shir daage̱ à. Amba ye̱ kuse̱ à, ye̱ pe̱ne̱g u̱r-cikt. 8 Bo̱ to̱ ro̱ gense̱ u̱n Ma-to̱ Shir à: U̱nze

“Shir muute̱ ye̱ raag-ne̱ u̱n ko̱o̱b-de m-nap ne̱.

Wu̱ ya'ag ye̱ yish amba ye̱ m-hyan á,

u̱t-to̱ ne̱ to̱ m-ho̱ge̱, ye̱ m-ho̱ge̱ á,

kaane̱ ha co har ca.”§

9 Komo Dawuda ze̱e̱ru̱,

“Yage̱ biki-to̱ u̱n ye̱ waktu̱te̱ ye̱ ce̱e̱b, u̱r-te̱e̱b ne̱.

Yage̱ ye̱ nomot u̱t-pu̱kre̱,

to̱ he ye̱ m-hante̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b à.

10 Yage̱ yish-ye̱ u̱n ye̱ rimit,

ye̱ se̱nge̱ komo swo̱ u̱r-ko̱o̱b de̱e̱n ba m-ta.”*

Ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á ye̱a kum gwu̱

11 Me̱ o-cot ne̱ har m-mo̱ka. Bo̱ Isra-ne̱ pu̱kse̱ à, ¿ye̱ u̱n he̱ he̱-de o-caks? Ay! Ye̱a hoks m-ine̱. Remen ba'as-to̱ u̱n Isra-ne̱, o̱ hante̱ gwu̱ woot be-de u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, remen a ru̱'u̱t Isra-ne̱ ho̱ge̱ u̱n shoob-de u̱n ye̱. 12 Ba'as-de u̱n Isra-ne̱ hantu̱te̱ caari-o̱ o-kwu̱m ho̱no o-dak. Komo ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ de u̱n ye̱ hantu̱te̱ o-kwu̱m be-de u̱n ye̱ ro̱ Isra-ne̱ á. U̱r-ko̱m, da-o̱ Isra-ne̱ she̱re̱ be-de Shir, myet-m na a she'et be-u̱r gaan remen a nomot o-zak u̱n caari-o̱ kwu̱m-o̱ Shir.

13 Me̱ u̱t-ma u̱n no̱ ne̱ m-mo̱ka no̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á. Ko̱ yan-to̱m wu̱ u̱n be-de ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, man no̱m m-gwo̱n u̱n se̱nge̱-m re. 14 N-me̱ u̱n kaane̱, hun-ne̱ ye̱ u̱n baag-o re Isra-ne̱ he m-ho̱ge̱ u̱r-shoob, u̱n kaane̱ man hoks gu u̱n ye̱ ken ye̱. 15 Da-o̱ a jo̱re̱ ye̱ à, co̱w-o tiksu̱ru̱ a hongsu̱ru̱ hun-ne̱ u̱n Shir ne̱. Da-o̱ a he ye̱ m-go̱ks à, a no̱m o̱ ka sa o zee margan-ne̱ mu̱u̱nte̱ u̱n ho̱o̱g ne̱! 16 U̱rege̱ a hu̱ste̱ rwo̱p-u̱r gaan-de u̱n hyo be-de u̱n jir-de u̱n hyo, a seku̱ru̱ Shir, de waragu̱ru̱ ba m-ku̱ko̱p. Myet o̱ ka ka jir-de waragte̱ ba m-ku̱ko̱p. Kang-o gaan, u̱rege̱ a seke̱te̱ Shir geer-yo o-'yo, yo waragte̱ ba m-ku̱ko̱p. Myet u̱n jet-se u̱n ka 'yo-yo ne̱ waragte̱ ba m-ku̱ko̱p.

17 A kupru̱ru̱ se ken jet-se u̱n 'yo-se o-ze̱tun se a m-go̱ à, a deku̱ru̱ jet-yo u̱n 'yo-yo o-ze̱tun yo o-ko̱t, a geeru̱ se u̱t-ge. No̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, sa o zee 'yo-se o-ze̱tun se o-ko̱t no̱ ro̱, no̱ a mo̱sse̱ u̱r-'wu̱n ne̱, Yahuda-ne̱, ye̱ no̱ kume̱ kwu̱m-o̱ Shir remen ye̱. 18 Remen kaane̱, taase no̱ no̱m m-gwo̱n u̱n ka jet-se a kupre̱ à. U̱rege̱ ne̱ no̱ m-gwo̱n, no̱ baks u̱nze, ka 'wu̱n-de de muut u̱r-be̱e̱b be-u̱r no̱ á, amba no̱ ro̱ muut u̱r-be̱e̱b be-de u̱r-'wu̱n.

19 Amba no̱a hoks m-ze̱e̱, “Shir u̱n kupur ka jet-se se u̱n Yahuda-ne̱ se remen wu̱ dapansu̱tú̱ te̱ u̱r-'wu̱n ne̱.” 20 Nip-o̱, amba remen ko̱o̱b-de m-she̱r u̱n Yahuda-ne̱ o̱ rwo̱'e̱ Shir kupurte̱ se u̱n ka 'wu̱n-de, no̱ komo remen m-she̱r o̱ no̱ kumte̱ u̱r-ke̱e̱r no̱ hette̱ m-she'et u̱n ka 'wu̱n-de. Remen kaane̱, no̱ no̱m m-gwo̱n á, amba u̱n su̱ge̱-de u̱n kaane̱ ho̱ge̱ o-gye̱r. 21 U̱rege̱ Shir wu̱ yage̱ Yahuda-ne̱ ye̱ ro̱ takan-de u̱s-jet á, no̱ ma wu̱a yagu̱ no̱ á.

22 Kaane̱ Shir a hoks m-kute̱ was-mo̱ u̱n wu̱, u̱n ryaab-se u̱n wu̱ ne̱. Wu̱ kutute̱ ye̱ no̱me̱ u̱r-ba'as à ryaab-se u̱n wu̱, amba wu̱ ya'u̱ru̱ wo̱ yar-mo̱ u̱n wu̱. Amba se̱ o go̱kste̱ kom-u̱t yoor. U̱rege̱ wo̱ go̱ks kom-u̱t yoor á, wo̱ ma a kups wo̱ u̱n ka 'wu̱n-de. 23 U̱rege̱ Isra-ne̱ ye̱ se̱nge̱ u̱n ko̱o̱b-de m-she̱r mo̱ u̱n ye̱ á, a mo̱sse̱ ye̱ u̱n ka 'wu̱n-de ne̱, remen Shir a hoks ye̱ m-muut u̱n ka 'wu̱n-de. 24 No̱ ye̱ Yahuda-ne̱ á, ya no̱ ro̱ sa o zee 'yo-yo o-ze̱tun yo o-ko̱t yo a kupsu̱ne̱, Shir gege̱ yo u̱t-ge u̱n 'yo-yo o-ze̱tun ne̱ yo a go̱'e̱ à. Yahuda-ne̱ ye̱ ro̱ sha-mo̱ u̱n 'yo-yo a go̱ ye̱ à, Shir a su̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n muut u̱n jet-se Shir ro kupste̱ u̱n 'wu̱n-de u̱n se á.

Shir ro̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n 'wo̱n-de
u̱n hun-ne̱ kap

25 O̱r re ne̱, u̱m co̱no̱g no̱ nep ka ka rii-yo ro̱ wukusse̱ à. Taase no̱ warag yan-uku-cin. Cikt-de u̱r-hur ko̱ro̱g be-de u̱n Isra-ne̱ har myet mo̱o̱r-to̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, ye̱a kum m-co̱w be-de Shir. 26 Kaane̱ a he m-gu u̱n Isra-ne̱ myet. Bo̱ Ma-to̱ Shir ze̱e̱ à:

“Wan-gwu̱ ro̱o̱n rwu̱u̱n-mo̱ o-Urusharima,†

wu̱ doste̱ ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ be-de u̱n baag-o Yakubu.‡

27 O̱ ka o̱ ro̱ swo̱r nu-o re u̱n ye̱ ne̱,

da-o̱ u̱m he soks ba'as-de u̱n ye̱ à.”§

28 Yahuda-ne̱ ro̱ u̱r-hwu̱'u̱s u̱n Shir ne̱ remen Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ ye̱ gine̱ à, myet remen re̱re̱m-m no̱ mo̱. Amba remen Shir dak ye̱, hun-ne̱ ye̱ wu̱ ro̱ m-was à. Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ remen ya-n-ga-ye̱, ye̱ u̱n ye̱. 29 A nepste̱ Shir se̱ngu̱te̱ m-was u̱n ye̱ ne̱ remen wu̱ ro̱ u̱n rumus u̱n yar-mo̱ wu̱ á, ko̱ ne̱ to̱-u̱t ke wu̱ hun-ne̱ ye̱ wu̱ daage̱ à. 30 N-ga no̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, no̱ yan-ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ o̱ Shir ye̱; amba m-mo̱ka, no̱ kumug 'wo̱n-de Shir remen ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ o̱ u̱n Yahuda-ne̱. 31 M-mo̱ka Yahuda-ne̱ u̱n cen ye̱, ye̱ waragte̱ yan-ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ o̱ Shir, remen ye̱ kumut u̱r-'wo̱n u̱n 'wo̱n-de Shir ro̱ no̱ m-kute̱ à. 32 Shir muute̱ hun-ne̱ myet sa o zee ye̱ ro̱ ke'o à remen ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱. Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ remen wu̱ kututé̱ hun-ne̱ kap 'wo̱n-de u̱n wu̱.

U̱r-bo̱ngo̱n be-de Shir

33 Nip-o̱ du̱w-de u̱n we̱e̱r-se Shir

u̱n nap-se u̱n wu̱ ne̱ ro̱tt u̱r-ma á,

piish u̱t-ma to̱ u̱n wu̱ argu̱te̱ m-cit.

Rii-yo wu̱ ro̱ m-nom à peste̱ nap-se u̱n ne̱t.*

34 Bo̱ Ma-to̱ Shir ze̱e̱ à:

“¿Wan wu̱ nape̱ hur-u̱r Yawe?

¿Wa ro̱ nay u̱n wu̱, wu̱ ce̱te̱ wu̱ m-heete̱ u̱t-ma?”†

35 “Yatt-wu̱ take̱ m-'ya u̱n Shir yo ken rii-yo

ka yo wu̱ we̱tte̱ m-kum be-de Shir á.

Remen kaane̱, yatt-wu̱ he m-gakte̱ u̱n Shir

wu̱ topo̱té̱ wu̱ yo ken rii-yo á.”‡

36 Remen se̱ps-mo̱ u̱n wu̱, wu̱ no̱me̱ ko̱ yo ke rii-yo.

Komo ko̱ yo ke rii-yo ro̱ u̱n kom-to̱ u̱n wu̱,

komo remen wu̱.

Yage̱ se̱ps-mo̱ waragte̱ be-de Shir ba m-ta, amin.§

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor

She'et-de m-ho̱o̱g u̱n se̱nge̱-mo̱ Shir

1 Remen kaane̱, o̱r re ne̱, me̱ no̱ u̱s-ko̱n remen ka 'wo̱n-de Shir de, ya'as no̱ wu̱r-u̱t no̱ u̱t-seke̱, to̱ ro̱ to̱ u̱n ho̱o̱g à, to̱ u̱n ba m-ku̱ko̱p, to̱ Shir co̱ne̱ à. Kaane̱ ro̱ co̱w-yo o-nip yo no̱ hette̱ m-se̱ke̱mse̱ u̱n Shir à. 2 No̱ do̱re̱ ma-to̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ m-mo̱ka ye̱ u̱n barag-se u̱n ye̱ ne̱ á. Amba yagu̱ no̱ Shir muutu̱ no̱ yo wu̱ co̱ne̱ à, wu̱ 'ye no̱ hur-u̱r pu̱-de. Ka da-de no̱ he m-nap u̱n yo Shir co̱ne̱ à, rii-yo u̱r-bon, yo Shir co̱ne̱ à u̱n yo̱ ro̱ shiishe̱ cas cas à.

3 Remen yar-mo̱ Shir nomu̱ me̱ à, myet-m no̱, me̱ no̱ u̱n nak u̱t-to̱, no̱ woot hi u̱n no̱ u̱n be-de no̱ wo̱ á. Amba muut no̱ u̱r-hi u̱n bo̱ no̱ u̱n gwo̱t u̱n hi u̱n no̱ à, ko̱ wu̱ ke gu̱t hi u̱n de u̱n wu̱ u̱n be̱e̱b-de u̱n she̱r-mo̱ Shir ya'e̱ wu̱ à. 4 Do̱k-u̱t ro̱ ko̱n de̱e̱n u̱n wu̱r-o gaan, komo ko̱ de ke do̱k-de u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n de ne̱ u̱n ho̱n. 5 Ko̱ de atte̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ à, na do̱k-to̱ u̱n wu̱r-o o-gaan to̱ n-me̱ u̱n Kiristi, ko̱ de ke do̱k-de komo gaan-to̱ de ro̱ u̱n o̱r u̱n de ne̱.* 6 Remen kaane̱, depete̱ a no̱m m-se̱nge̱ u̱n yar-mo̱ Shir ya'u̱ na à, go̱-u̱s-go̱, hond hond u̱n go̱n ka yar-mo̱ ne̱ mo̱ Shir ya'a na à. U̱rege̱ yar-m ru rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir to̱, o ru̱r Ma-to̱ Shir bo̱ u̱n she̱r-m ru. 7 U̱rege̱ yar-m ru mo̱ m-gu̱w mo̱, o no̱m m-gu̱w. U̱rege̱ mo̱ u̱r-yoos mo̱, o yoos u̱r-yoos. 8 U̱rege̱ yar-m ru mo̱ u̱n do u̱n hun-ne̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n mo̱, o warag yan-do'e̱ u̱n hun-ne̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n. U̱rege̱ ne̱ yar-m ru mo̱ u̱n 'ya u̱n hun-ne̱ u̱s-rem mo̱, remen ko̱o̱b-de u̱n ye̱ o̱, o no̱m kaane̱ hur-u̱r gaan. U̱rege̱ mo̱ u̱t-gwo̱mo mo̱, o no̱m to̱ hur-u̱r gaan. U̱rege̱ mo̱ u̱n hyan u̱r-'wo̱n mo̱, o no̱m kaane̱ u̱n me̱n-u̱t pus-to̱.†

Bo̱ a he nap u̱n yan-dor-ye̱ o-nip à

9 Was no̱ u̱n o̱r no̱ ne̱ o-nip. No̱ ginim myet rii yo̱-yo, amba bo̱p no̱ rii-yo ro̱ u̱r-bon ne̱ à kom-u̱t yoor. 10 Was no̱ u̱n o̱r no̱ ne̱ sa o zee yan-hur-o gaan, no̱ hyen ye̱ ken jiishtu̱ no̱. 11 Taase no̱ taage̱ m-se̱nge̱ á, amba muut no̱ u̱r-hi be-de u̱n gu̱w-mo̱ Wan-Ko̱yan. 12 No̱m no̱ o-zak bo̱ no̱ m-rwo̱ u̱r-hur à. 'Mo̱ no̱ u̱r-hur u̱n ko̱o̱b u̱n no̱. No̱ se̱nge̱ u̱s-ko̱n ko̱yanda. 13 Wong no̱ yo no̱tte̱ à u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir ne̱ ye̱ ro̱ o-hoob à. No̱ se̱nge̱ barke̱ u̱n hamat-ne̱ hur-u̱r gaan.

14 Ye̱ ro̱ no̱ u̱n ya-u̱r-ko̱o̱b à, hu̱u̱ no̱ ye̱ nu-o u̱r-bon. Taase no̱ hu̱u̱ ye̱ nu yo̱-o̱.‡ 15 No̱m no̱ o-zak u̱n ye̱ ro̱ o-zak ne̱ à, 'wo̱n no̱ u̱n ye̱ ro̱ u̱s-'wo̱n ne̱ à. 16 She'et no̱ ba u̱t-ween u̱n o̱r no̱ ne̱ ne̱. No̱ no̱m m-gwo̱n á, amba no̱m no̱ u̱r-nay u̱n ye̱ a wasse̱ ne̱ á. Taase no̱ hyen no̱ zee no̱ nepste̱ ko̱yan kap.§

17 U̱rege̱ wu̱ ken wu̱ nomote̱ no̱ me̱n-u̱t jaas-to̱, no̱ muute̱ wu̱ me̱n-u̱t jaas-to̱ á. Se̱nge̱ no̱ nom yo hun-ne̱ he m-hyan so̱-yo à. 18 No̱m no̱ yo no̱ he m-hoks à, no̱ she'et ba u̱t-ween u̱n ko̱wan ne̱. 19 No̱ to̱p yo o̱r no̱ ne̱ no̱mu̱ no̱ á, amba yagu̱ no̱ Shir topotu̱ no̱ u̱n ryaab-se u̱n wu̱. Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen gense̱ to̱ ro̱ u̱n Taku̱rda-o̱ Shir u̱nze,

“Me̱ wu̱ Yawe, man to̱pe̱ ko̱ wu̱ ke hond hond

bo̱ u̱n rii-yo wu̱ no̱me̱ à.”*

20 Ma-to̱ Shir dooru̱ m-ze̱e̱,

“U̱rege̱ wan-yage̱-u̱t ru ro̱ u̱n me̱r, 'ya wu̱ rii-yo m-re̱.

Wu̱ ro̱ m-ho̱ge̱ o-swo̱o̱t, 'ya wu̱ m-ho̱ wu̱ su̱.

Wo̱ no̱me̱ kaane̱ waragte̱ sa o zee

wo̱ u̱n karakse̱ u̱n eng-to̱ o-ra u̱n hi-de u̱n wu̱.

U̱n ka co̱w-yo, wo̱a ru̱ wu̱ ho̱ge̱ m-'e̱

remen wu̱ yagu̱te̱ wo̱.”†

21 No̱ yage̱ rem-u̱s yo̱-se re̱ u̱r-ho̱ be-u̱r no̱ á, amba re̱ no̱ u̱r-ho̱ u̱n rem-u̱s yo̱-se be-de u̱n no̱m u̱n rii so̱-yo.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet

No̱me̱ u̱t-gwo̱mo o-do̱ro̱tte̱

1 A gaktu̱te̱ ko̱ wu̱ ke wu̱ no̱me̱ ye̱ ro̱ u̱t-gwo̱mo à o-do̱ro̱tte̱. Yatt-wu̱ he re̱ u̱t-gwo̱mo á, se̱ wu̱ Shir daage̱ à. Komo myet ye̱ ro̱ u̱t-gwo̱mo à, Shir ye̱ sagbu̱ ye̱. 2 Remen kaane̱, myet wu̱ no̱me̱ ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ o̱ u̱n ye̱ ro̱ u̱t-gwo̱mo à, wu̱ no̱mo̱g ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ o̱ ka u̱n yo Shir she̱re̱ ne̱ à. Ye̱ ro̱ m-no̱m kaane̱ à, ye̱a egne̱ hi u̱n de u̱n ye̱ caari-o̱ u̱n piish u̱t-ma. 3 Be-de u̱n ye̱ ro̱ m-no̱m u̱n u̱n rii so̱-yo ne̱ à, ye̱ m-ho̱ge̱ gye̱r-o̱ u̱n gwo̱mo-ne̱ á, se̱ de̱ ka hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱n m-no̱m u̱n rii 'yo̱-yo à. ¿O co̱no̱g o dos gye̱r-o̱ u̱n ko-Gwo̱mo? No̱m rii-yo u̱r-bon, wu̱ bo̱mu̱ru̱ wo̱. 4 Wu̱ bo̱mu̱ru̱ wo̱ remen wu̱ ko-gu̱w-wu̱ Shir wu̱ rem ru. Amba u̱rege̱ wo̱ ko-yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ wu̱, wo̱a ho̱ge̱ o-gye̱r, remen hwaa-o̱ ka ko-gwo̱mo-wu̱ ro̱ o-magay ne̱ u̱t-kom á. Wu̱ ko-gu̱w-wu̱ Shir wu̱, komo be-de u̱n wu̱ Shir ro̱ m-rwu̱nte̱ u̱n ryaab-se wu̱ remen yan-me̱n-u̱t jaas-to̱. 5 Remen kaane̱ a gaktu̱te̱ no̱ no̱me̱ gwo̱mo-ne̱ o-do̱ro̱tte̱. Yanze remen no̱ po̱ssu̱te̱ ryaab-se Shir cot á, amba taase hur u̱n no̱ kapsté̱ no̱.

6 O̱ rwo̱'e̱ no̱tte̱ u̱n to̱p u̱n tar, remen ye̱ ro̱ u̱t-gwo̱mo à, gu̱w-ne̱ ye̱ Shir ye̱. Ye̱ ro̱ u̱n ya'as u̱n da-o̱ u̱n ye̱ myet remen se̱nge̱-mo̱ u̱t-gwo̱mo. 7 To̱p no̱ yo a no̱ n-dor à. To̱p no̱ tar o̱ depe̱ à. U̱rege̱ ne̱ o̱ u̱n saw-u̱t no̱ o̱, to̱p no̱. Ho̱gu̱ no̱ gye̱r-o̱ u̱n wu̱ depe̱ a ho̱ge̱ gye̱r-o̱ u̱n wu̱ à. No̱ 'ye m-se̱k be-de u̱n wu̱ depe̱ a 'ye wu̱ m-se̱k à.*

Se̱nge̱-mo̱ depe̱ a no̱me̱ o̱r na à

8 Taase ne̱t do̱ru̱ no̱ u̱r-mo̱o̱g á. Se̱ de̱ ka yo a gaktu̱ no̱ m-nom à, yo ro̱ no̱ was u̱n o̱r no̱ ne̱ ne̱. Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen wu̱ ro̱ m-was u̱n o̱r u̱n wu̱ ne̱ à, wu̱ no̱mo̱g o̱ ká do̱ro̱tte̱ o-karamsa. 9 Ka karamsa-to̱ ze̱e̱g, “No̱ jar no̱ hoob ne'a-wu̱ u̱n ne̱t á. No̱ jar no̱ ho ne̱t á. No̱ jar no̱ hiw u̱r-hyow á. No̱ jar no̱ no̱m shoob-de rii-yo u̱n ne̱t á.”† U̱n myet karamsa-to̱ atte̱ à, a u̱n kum to̱ m-shoos n-me̱ u̱n ka ma-to̱ ze̱e̱, “Was o̱r ru u̱ntu̱n hi u̱n du à.”‡ 10 U̱rege̱ wo̱ m-was u̱n ne̱t ne̱, wo̱a no̱me̱ wu̱ rii 'yo̱-yo á. Waragte̱ o̱ ka, wo̱ m-was u̱n o̱r ru ne̱, o shooste̱ yo o-karamsa ze̱e̱ à.

Ho̱-de Kiristi he m-mu̱u̱n à

11 Da-o̱ Kiristi he m-haan remen wu̱ go̱kstú̱ na à, o̱ wosonte̱ yow yow arge̱ u̱n da-o̱ a takne̱ m-she̱r à. Remen kaane̱, muut no̱ u̱r-hi be-de yo he m-ko̱r u̱n bo̱ no̱ she'et à. O̱ no̱ hette̱ ine̱ m-rew à. 12 Te̱t-m ro̱ u̱n ma-to̱ m-ta, ish ro̱ u̱n ma-to̱ m-gas. Remen kaane̱, a yagu̱ no̱ se̱nge̱-mo̱ o-comb. Amba she'et no̱ hond hond u̱n cecas-mo̱ Shir remen kaane̱ no̱ hette̱ kwange̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t. 13 A she'et no̱ she'et-de u̱r-bon bo̱ hun-ne̱ ro̱ m-she'et da-o̱ m-cecar à. Taase no̱ he̱'e̱be̱ u̱n karge̱ de ya-m-swo̱ á, ko̱ de ya-o-ás á, ko̱ ya-m-dum, u̱r-shoob ne̱ á. 14 Amba 'ya no̱ Wan-Ko̱yan Ye̱so Kiristi u̱r-be wu̱ wo̱o̱nté̱ yow yow u̱n no̱ ne̱ sa o zee saw-to̱ no̱ m-co̱p à. Taase no̱ 'ye go̱p-de ma-hun u̱r-hek.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass

No̱ piishe̱ o̱r no̱ u̱t-ma á

1 Go̱ks no̱ yan-dor ye̱ she̱r-mo̱ u̱n ye̱ ro̱tte̱ u̱r-be̱e̱b á. No̱ jar ma-to̱ su̱nu̱ no̱ u̱rege̱ barag-se u̱n ye̱ no̱mo̱g u̱n ho̱n u̱n se ma no̱ ne̱ á. 2 Sha-mo̱ ka, u̱n raag-o gaan, wu̱ ken ko-wan-dor-wu̱ ro̱ m-hyan, wu̱a hoks m-re̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo m-re̱ yo. O̱ ken raag-o̱ komo ko-wan-dor-wu̱ ro̱tte̱ m-she̱r u̱n hur-u̱r gaan be-de u̱n rem-se Shir co̱ne̱ á, ro̱ m-hyan Shir we̱ne̱g na m-ti m-ap. 3 Wu̱ ro̱ m-hoks m-re̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo m-re̱ yo à, mo̱sse̱ m-ap ne̱, taase wu̱ muut wu̱ a hoks m-re̱ á hwaa. Komo wu̱ ro̱ m-hoks m-re̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo m-re̱ yo á, taase wu̱ piishe̱ wu̱ ro̱ m-hoks m-re̱ à u̱t-ma, remen Shir go̱kste̱ wu̱. 4 ¿Wo̱ ro̱ wa ne̱ o piishite̱ wan-gu̱w-mo̱ u̱n wu̱ ken wu̱ u̱t-ma? Ko̱ wu̱ no̱mo̱g kashi m-se̱nge̱ be-de Shir, ko̱ wu̱ no̱m á to̱ ma u̱n ko-ya-o-hur to̱ ka wu̱ piishité̱ wu̱ u̱t-ma. Wu̱a hoks m-e̱s, Wan-Ko̱yan 'ye wu̱ u̱r-ho̱.

5 Mo̱ ken sha-mo̱ mo̱ ka, wu̱ ken wu̱ ro̱ m-hyan u̱n de ken ho̱-de u̱r-bon ne̱ arge̱ de ken ho̱-de. U̱n hyan o̱ u̱n wu̱ ken wu̱ ne̱ u̱t-ho̱ myet gaan to̱. Ko̱ wu̱ ke wu̱ sher u̱n yo ro̱ u̱n hur-de u̱n wu̱ à. No̱m no̱ kaane̱ ba u̱n piishe̱ ye̱ ken u̱t-ma. 6 Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ de ken ho̱-de jiishte̱ de ken à, ye̱ ro̱ m-no̱m kaane̱ ye̱ ye'et Wan-Ko̱yan m-se̱k. Ye̱ ro̱ m-re̱ u̱n ko̱yan à, ro̱ m-no̱m kaane̱ ye̱ ye'et Wan-Ko̱yan m-se̱k, remen ye̱ u̱r-bo̱ngo̱n de Shir u̱n ka rii-to̱ m-re̱ to̱. Ye̱ ro̱ m-re̱ u̱n ko̱yan á, ro̱ m-no̱m kaane̱ ye̱ ye'et Wan-Ko̱yan m-se̱k, ye̱ ro̱ komo u̱n bo̱ngo̱n-de Shir.* 7 Yanze remen hi u̱n na cot a ro̱tte̱ m-ho̱o̱g á, komo yanze remen morya-o̱ u̱n hi u̱n na cot a ro̱tte̱ m-mar á. 8 U̱rege̱ a m-ho̱o̱g ne̱, a u̱n no̱m mo̱ remen a ye'et Wan-Ko̱yan m-se̱k. U̱rege̱ ne̱ mar-mo̱, a mer remen a ye'et Wan-Ko̱yan m-se̱k. Remen kaane̱, ko̱ a u̱n ho̱o̱g ne̱, ko̱ ba u̱n ho̱o̱g, na ye̱ ma Wan-Ko̱yan ye̱.

9 Kiristi marag, wu̱ ine̱ komo u̱n ho̱o̱g ne̱ remen wu̱ waragté̱ Wan-Ko̱yan be-de u̱n ye̱ ro̱ margan-ne̱ à u̱n ye̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ à. 10 No̱ piishe̱ ne̱t u̱t-ma á. No̱ komo, taase ko̱ wan-gaan be-u̱r no̱, wu̱ ro̱ m-ti m-ap á, wu̱ piishe̱ o̱r u̱n wu̱ u̱t-ma wu̱ ro̱ u̱n ti m-ap à. Remen myet-m na a es be-de Shir wu̱ he na m-piishe̱ u̱t-ma à.† 11 Ma-to̱ Shir ze̱e̱g:

“Me̱ ro̱ Yawe, u̱m to̱nte̱,

ko̱ se ke rwu̱n-se a kwu̱kt be u̱n de,

ko̱ de ke rem-de, a ru̱r u̱n nu-o̱ u̱n de

u̱nze me̱ ro̱ Shir.”‡

12 Cas ma-u̱t ro̱, ko̱wan be-u̱r na a ru̱re̱ Shir rii-yo wu̱ no̱me̱ à. A yaksu̱ru̱ Shir piish u̱t-ma.

Wo̱ rwo̱ o̱r ru u̱r-ba'as á

13 Remen kaane̱, bo̱ ro̱ Shir wu̱ cot, wu̱ he u̱n piishe̱ u̱n ko̱wan u̱t-ma à. A yagu̱ no̱ sabu̱rse̱ u̱n o̱r na ne̱ yan-dor. Amba hwo̱ no̱ hur-u̱t no̱ u̱nze no̱a no̱m rii-yo he rwo̱ u̱n o̱r no̱ ne̱ no̱m u̱r-ba'as á. 14 Bo̱ u̱m ro̱ wu̱ ma Ye̱so Wan-Ko̱yan à, me̱ no̱ m-ru̱re̱ u̱n ka rem-se. U̱m nak u̱n hur u̱n de ko̱ yo ke rii-yo m-re̱ yo, ro̱ u̱r-bon ne̱. Amba u̱rege̱ wu̱ ken wu̱ ze̱e̱g, “Me̱ re'e̱ ka rii-yo m-re̱ yo̱, man no̱m rii-yo ba u̱r-bon be-de Shir.” Ba'as-de wu̱ re'e̱ ka rii-yo. 15 U̱rege̱ wo̱ u̱n naas u̱n hur-de u̱n wu̱ ken wu̱ remen rii-yo wo̱ m-re̱ à, wo̱ was u̱n wu̱ ne̱ o̱ ka á. Taase rii-yo wo̱ m-re̱ à yo warag wo̱ co̱w-yo u̱n sabu̱rse̱ u̱n o̱r ru, wu̱ Kiristi mare̱ remen u̱n wu̱ à. 16 Taase no̱ yage̱ rii-yo no̱ o-hyan yo u̱r-bon yo à, a cept ma-u̱t yo̱-to̱ to̱ u̱n yo. 17 Gwo̱mo-to̱ Shir ba ma-to̱ m-re̱ m-swo̱ ne̱ to̱ á, ma-to̱ u̱n kashi u̱r-she'et de, u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur ne̱, u̱n me̱n-u̱t pus-to̱ ne̱ to̱ Ku̱kt-o̱ Shir ro̱ m-'ya à. 18 Myet wu̱ ro̱ m-no̱me̱ u̱n Kiristi m-se̱nge̱ u̱n ka bu̱-yo à, wu̱ ro̱ m-gwu̱'u̱rse̱ u̱n Shir u̱r-hur, komo hun-ne̱ a ho'os u̱r-hur u̱n wu̱ ne̱.

19 Remen kaane̱, a nom no̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n rii-yo he m-hante̱ she'et-de u̱n ba u̱t-ween à. A nom no̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n rii-yo he m-hante̱ o̱r na ne̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n à. 20 No̱ naas yo Shir no̱me̱ remen rii-yo m-re̱ á. A hoks m-re̱ u̱n ko̱yan, amba wo̱ nepse̱ rii-yo o he m-re̱ à, yoa warag rii-yo u̱r-pu̱kse̱ u̱r-ba'as ne̱ be-de u̱n wu̱ ken yagu̱ yo. 21 A jiish u̱r-bon wo̱ yage̱ ti m-ap, u̱n swo̱ m-ke̱ ne̱, ko̱ no̱m u̱n yo ken rii-yo yo he m-rwo̱ u̱n o̱r ru u̱r-ba'as à.

22 Myet bo̱ u̱n yo she̱r-m ru ro̱ mo̱sse̱ u̱n ka rem-se ne̱ à, e̱ss u̱n hur u̱n du cot se̱ Shir. Ko-ya-o-zak-wu̱ wu̱ hur-de u̱n wu̱ kapse̱ wu̱ á, mo̱sse̱ u̱n rem-se wu̱ de̱kke̱ ba'as-to̱ á. 23 Amba ne̱t-wu̱ hur-de u̱n wu̱ ro̱ ho'ose̱ sak u̱n yo wu̱ ro̱ m-re̱ ne̱ á, wu̱ ro̱ u̱n egne̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ o-sabre̱ be-de Shir. Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen rii-yo wu̱ ro̱ m-no̱m à wu̱ e̱s be-de m-she̱r á. Komo myet rii-yo e̱se̱ be-de m-she̱r á, ba'as-de.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan

Gwu̱'u̱rse̱ ye̱ ken ye̱ u̱r-hur
yanze hi u̱n du á

1 Na ye̱ ro̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ u̱n she̱r-m na à, depete̱ a gu ye̱ ro̱tte̱ u̱r-be̱e̱b á u̱n de̱k u̱n nu̱-se u̱n ye̱. Taase a no̱m co̱n-to̱ u̱n hi u̱n na cot á. 2 Yage̱ ko̱wan wu̱ gwu̱'u̱ste̱ o̱r ru u̱n wu̱ u̱r-hur remen wu̱ ye'et wu̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n n-me̱ m-she̱r. 3 Remen ko̱ Kiristi, wu̱ no̱m co̱n-to̱ u̱r-hi á. Bo̱ Ma-to̱ Shir ze̱e̱ à, “Shir, re̱e̱b-to̱ a pyapu̱ru̱ wo̱ à, me̱ m-hyan sa o zee me̱ a pyapre̱.”* 4 Myet yo a ge̱ne̱ u̱n Ma-to̱ Shir n-ga à, a u̱n ge̱n remen to̱ yoosú̱ na u̱r-jo̱o̱se̱ u̱n do̱ u̱n jaab-o̱ u̱t-me̱n ne̱ remen a kumut o-sakto̱.

5 Me̱n ko̱n-se Shir wu̱ ro̱ m-'ya u̱n 'mo̱ u̱r-hur u̱n jaab-o̱ u̱t-me̱n ne̱ à, remen no̱ she'etté̱ be-u̱r gaan u̱n barag-u̱s gaan ne̱, bo̱ depe̱ hun-ne̱ she'et ye̱ do̱re̱ bu̱-o Kiristi Ye̱so à. 6 No̱ nome̱ kaane̱, ma-u̱t no̱ u̱n barag-u̱s no̱ ne̱ a warag ragaan remen no̱ bu̱mu̱t Shir wu̱ ro̱ Tato-o Wan-Ko̱yan na, Ye̱so Kiristi à.

Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ u̱n Yahuda-ne̱ ye̱
u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á

7 Bo̱ Kiristi go̱ksu̱ no̱ kom-u̱t yoor à, go̱ks no̱ o̱r no̱ ne̱ kom-u̱t yoor. No̱m no̱ kaane̱ remen no̱ hantu̱té̱ Shir m-se̱ps. 8 Me̱ no̱ m-ru̱re̱ u̱nze yo rwo̱'e̱ Kiristi nomot m-se̱nge̱ be-de u̱n Yahuda-ne̱ à, yo ro̱ a kututú̱ ye̱ nip-o̱ u̱n Ma-to̱ Shir. Komo, u̱n ko̱r kaane̱, remen Shir shoosu̱tú̱ ye̱ swo̱o̱ru̱ nu-o̱ a no̱me̱ tat-ne̱ ye̱ u̱n ye̱ n-ga à. 9 Wu̱ u̱n haan komo remen ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, remen ye̱ ye'et Shir m-se̱ps remen 'wo̱n-de u̱n wu̱. Bo̱ Ma-to̱ Shir ze̱e̱ à:

“Remen kaane̱, man bu̱m wo̱

be-de u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á.

Man hu se̱p-to̱ u̱n bo̱ngo̱n-de u̱n jin u̱n du.”†

10 Komo Ma-to̱ Shir dooru̱ m-ze̱e̱:

“No̱m no̱ o-zak, no̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á,

u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir ne̱.”‡

11 A dooru̱ m-ze̱e̱:

“Bo̱m no̱ Yawe no̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á myet,

bo̱m no̱ wu̱ hun-ne̱ kap.”§

12 Komo Ishaya ze̱e̱ru̱:

“Wu̱ ken wu̱ a rwu̱u̱n u̱n hur-o Je̱sse̱,

wu̱a haan wu̱ no̱m gwo̱mo-to̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á.

Komo ye̱a hu̱u̱ sakto̱-o̱ u̱n ye̱ be-de u̱n wu̱.”*

13 Me̱ u̱s-ko̱n, Shir wu̱ ro̱ 'ya o-sakto̱ à, wu̱ ye'et no̱ o-zak u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur ne̱, no̱ ye̱ ro̱ m-she̱r u̱n wu̱ à. Da-o̱ Shir no̱me̱ kaane̱, sakto̱-o no̱ he m-bo̱'o̱se̱ u̱n be̱e̱b-de u̱n Ku̱kt-o̱ Shir.

Se̱nge̱-m Burus be-de u̱n
ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á

14 O̱r re ne̱, me̱ u̱n hi u̱n de u̱m nepste̱ u̱nze no̱ u̱n hi u̱n no̱, no̱ shiig u̱n no̱m u̱n rem-se u̱r-bon, komo no̱ u̱s-nap ne̱ de̱e̱n, se̱ bo̱'o̱se̱ no̱ yoose̱ o̱r no̱ ne̱ à. 15 Amba u̱n ka taku̱rda-o̱ me̱ u̱n rwu̱ntu̱ no̱ ma-u̱t re cas. U̱n se ken rem-se, se u̱m co̱ne̱ no̱ m-bakse̱ à. Me̱ u̱n no̱m kaane̱ remen yar-mo̱ Shir ya'u̱ me̱ à. 16 U̱m waragte̱ wan-se̱nge̱-m Kiristi Ye̱so be-de u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á. Me̱ u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n bu̱-yo m-ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ Shir remen ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, ye̱ waragté̱ rii-yo u̱r-seke̱ yo Shir he m-go̱ks à. Ye̱a warag ba m-ku̱ko̱p u̱n bu̱-yo u̱n Ku̱kt-o̱ Shir.

17 Remen kaane̱, man hoks no̱m m-gwo̱n mo̱sse̱ u̱n Kiristi Ye̱so ne̱ u̱n se̱nge̱-mo̱ me̱ u̱n no̱me̱ u̱n Shir à. 18 Man hoks no̱m u̱n jaab u̱m nomot u̱t-ma u̱n yo ken rii-yo á, se̱ de̱ yo Kiristi no̱me̱ be u̱n de à. Yo ka rii-yo komo yo ro̱ bo̱ a hante̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á ye̱ nomot do̱ru̱tte̱-o̱ Shir, u̱n bu̱-yo u̱n ma-u̱t re u̱n se̱nge̱-m re ne̱. 19 Shir u̱n no̱m ka se̱nge̱-mo̱, u̱n be̱e̱b-de u̱n no̱m u̱t-hyat, o-made̱ ne̱, u̱n be̱e̱b-de u̱n Ku̱kt-o̱ Shir ne̱. Cir-mo̱ u̱n bo̱-o̱ o-Urusharima u̱m rigu̱ru̱ ha-mo̱ u̱n raag-o̱ o-Iririkum, u̱m ko̱'o̱te̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ mo̱ u̱n Kiristi, har u̱m ko̱mo̱g ka se̱nge̱-mo̱ kap. 20 Du̱w-de u̱n co̱n-m re ko̱yanda, mo̱ ro̱, u̱m ko̱'o̱t ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ Shir to̱ myet be-de hun-ne̱ ye̱ ho̱ge̱ ma-u̱t Kiristi á. Me̱ u̱n no̱m kaane̱, taase u̱m me u̱t-ma u̱n 'wu̱n-de wu̱ ken wu̱ she̱re̱ à. 21 Bo̱ Ma-to̱ Shir ze̱e̱ à:

“Ye̱ a ro nomote̱ ma-to̱ u̱n wu̱ á, ye̱a hyen.

Komo ye̱ ro ho̱gu̱te̱ ma-to̱ u̱n wu̱ á, ye̱a nep.”†

22 Yo ka yo rwo̱'e̱ o-da de̱e̱n a wenet me̱ m-haan be-u̱r no̱ à.‡

Zo̱nge̱-u̱t Burus to̱ wu̱ heet u̱r-hamat
u̱n bo̱-o̱ o-Roma

23 M-mo̱ka u̱m komoste̱ se̱nge̱-mo̱ me̱ m-no̱m à remen hun-ne̱ ho̱gu̱ssu̱te̱ ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ u̱n so̱ u̱n ka jit-o̱ u̱m ro̱ à. Komo u̱s-hak de̱e̱n u̱m ro̱ u̱r-go̱p u̱m habu̱te̱ be-u̱r no̱ remen u̱m hyenet no̱. 24 M-mo̱ka me̱ o-sakto̱, u̱m habu̱te̱ u̱r-hamat be-u̱r no̱. Da-o̱ me̱ ro m-ha raag-o̱ o-Asbaniya, man do̱nd raag-o no̱ u̱r-hamat. Me̱ ho̱ge̱ re̱re̱m-mo̱ u̱r-she'et be-u̱r no̱ u̱n ya o-da. Me̱ o-sakto̱ komo, man se̱nge̱ m-neke̱ mo̱sse̱ u̱n gwu̱ no̱ ne̱. 25 Amba rii-yo u̱m habu̱te̱, man hees bo̱-o̱ o-Urusharima u̱m heetu̱te̱ hun-ne̱ ye̱ Shir ye̱ ro̱ re̱e̱no̱ à gwu̱. 26 Ye̱ go̱kse̱ Ye̱so Kiristi ye̱ ro̱ u̱n raag-o̱ o-Makidoniya u̱n ye̱ ro̱ u̱n raag-o̱ o-Akaya ne̱ à, ho̱gu̱te̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n 'ya m-yar ye̱ guut ko̱o̱b-ne̱ be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir ye̱ ro̱ u̱n bo̱-o̱ o-Urusharima à.§ 27 Ye̱ ho̱gu̱te̱ re̱re̱m-mo̱ m-no̱m u̱n kaane̱, ko̱ de nomte̱ yo ka sa o zee nu̱-se, u̱n hi-to̱ u̱n ye̱. Remen ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á kumug o̱ ma u̱n ye̱ kwu̱m-o̱ n-me̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir be-de u̱n Yahuda-ne̱, no̱mo̱g ye̱ sa o zee u̱r-mo̱o̱g o̱ ka, ye̱ nom m-se̱nge̱ u̱n kwu̱m-o̱ u̱n ye̱ u̱n ka bo̱-o̱ remen ye̱ guut Yahuda-ne̱ u̱n ko̱o̱b-de u̱n ye̱.* 28 Da-o̱ me̱ komse̱ ka se̱nge̱-mo̱, komo u̱m bo̱bsu̱sse̱ ye̱ ka hwo̱r-ye̱ a kume̱ remen ye̱ à, man bu̱p co̱w-yo u̱n raag-o̱ o-Asbaniya. Da-o̱ me̱ ro m-neke̱ o-Asbaniya, u̱m hesbu̱ru̱, u̱m gastú̱ no̱. 29 U̱m nepste̱ u̱nze me̱ habe̱ be-u̱r no̱, man wo̱be̱ shiishe̱ u̱n caari-o̱ o-kwu̱m ne̱ o̱ ma Kiristi.

30 O̱r re ne̱, rem Ye̱so Kiristi Wan-Ko̱yan na u̱n was-mo̱ Ku̱kt-o ro̱ na m-'ya ne̱ à, hakku̱re̱ no̱ gu me̱ no̱ u̱n ko̱n-u̱s no̱ be-de Shir. 31 Ko̱n no̱ bo̱ u̱m he m-posse̱ u̱n kom-to̱ u̱n ye̱ yage̱ go̱ks u̱n Ye̱so à, ye̱ ro̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya. No̱ kon komo bo̱ gwu̱-o̱ u̱m he m-heet o-Urusharima à, he m-warag rii-yo m-go̱ks be-de u̱n yan-dor Ye̱so, ye̱ ro̱ u̱n ka be-de à. 32 Kaane̱ u̱rege̱ Shir ze̱e̱g, man wo̱be̱ be-u̱r no̱ u̱n me̱n-u̱t pus-to̱, komo man kum u̱r-wu̱we̱ u̱n no̱ ne̱. 33 Me̱ u̱n ko̱n-se Shir, wu̱ ye'et na gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur. Shir ro̱ u̱n no̱ ne̱! Amin.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind

U̱r-gas

1 Wu̱ ken ne'a-wu̱ ro̱be̱, jin-de u̱n wu̱ Pibi. U̱m ho'oste̱ u̱r-hur u̱n wu̱ ne̱. Wa-m-se̱nge̱-wu̱ be-de u̱n yan-dor Ye̱so u̱n bo̱-o̱ o-Kakiriya. 2 Go̱ks no̱ wu̱ u̱n jin-u̱r Wan-Ko̱yan, bo̱ depe̱ a go̱ks hun-ne̱ ye̱ Shir à. No̱ 'ye wu̱ myet gwu̱-o̱ wu̱ ho̱be̱ be-u̱r no̱ à, remen wu̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ guug hun-ne̱ de̱e̱n myet u̱n me̱ ne̱.

3 Gassu̱ me̱ no̱ Biskira u̱n Akira o̱r re ne̱ be-de u̱n se̱nge̱-m Kiristi Ye̱so.* 4 Ye̱ ya'aste̱ hi u̱n de u̱n ye̱, har u̱n ma-to̱ m-mar rem re. Me̱ wu̱ cot ro̱ ye̱ u̱r-bo̱ngo̱n á, myet u̱n yan-dor Ye̱so ne̱, ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á.

5 Gas no̱ yan-dor Ye̱so ye̱ ro̱ u̱r-mo̱ro̱g u̱n hur-o̱ u̱n ye̱ à.

Gas no̱ nay re Apanitus, wu̱ ba'e̱ go̱ks u̱n Kiristi u̱n raag-o̱ u̱n dak-o̱ o-Asiya.

6 Gas no̱ Meri wu̱ no̱me̱ m-se̱nge̱ de̱e̱n rem no̱ à.

7 Gas no̱ Andaronikus u̱n Yuniya, ye̱ Yahuda-ne̱ ye̱ bo̱ u̱m ro̱ à, ye̱ ro ke'o u̱n me̱ ne̱ à. Yan-dor Ye̱so ro̱ ye̱ m-'ya u̱t-go̱s de̱e̱n, a nepstu̱ ye̱ be-de u̱n yan-To̱m Ye̱so, ye̱ ba'ag me̱ go̱ks u̱n Kiristi.

8 Gassu̱ me̱ no̱ nay re Ampiriyatus, wu̱ me̱ m-was n-me̱ u̱n Wan-Ko̱yan à.

9 Gas no̱ Urbanus o̱r na wu̱ ro̱ u̱n se̱nge̱-m Kiristi à, u̱n o̱r re ne̱ Sitakis.

10 Gas no̱ Apiris, kashi u̱n ko-gu̱w-wu̱ Kiristi hose̱ u̱r-hur be-de u̱n wu̱ à.

Gas no̱ Aristoburus u̱n yan-hur o̱ u̱n wu̱ ne̱.

11 Gas no̱ Hirudiyan o̱r re ko-Yahuda.

No̱ gas ye̱ go̱kse̱ Wan-Ko̱yan u̱n hur-o Narkisus à.

12 Gas no̱ Tirayipina u̱n Tirayipusa ne̱. Ka ne'a-ne̱ ye̱, ye̱ ro̱ u̱n se̱nge̱-m Wan-Ko̱yan à.

No̱ gas ka ne'a-wu̱ Po̱ro̱si, o̱r re be-de m-se̱nge̱, wu̱ me̱ m-was u̱n wu̱ ne̱ à. Wu̱ no̱mo̱g m-se̱nge̱ de̱e̱n mo̱ u̱n Wan-Ko̱yan.

13 Gas no̱ Rupus, wu̱ Wan-Ko̱yan daage̱ be-de u̱n wu̱ à. Komo no̱ gas inu u̱n wu̱, wu̱ de̱ku̱ me̱ sa o zee wà u̱n wu̱ à.†

14 Gas no̱ Asinikiritus, u̱n Pirigona, u̱n He̱rme̱s, u̱n Paturubas, u̱n Haramasa u̱n o̱r u̱n na ne̱ ye̱ ro̱ be-u̱r gaan à.

15 Gas no̱ Pikorogus, u̱n Juriya ne̱ ne'a, u̱n Niriyus ne̱ u̱n heno u̱n wu̱ ne̱ wan-ne'a, u̱n Orimpas ne̱ u̱n myet o̱ u̱n ye̱ go̱kse̱ Ye̱so ne̱ ye̱ ro̱ kane̱ à.

16 Gas no̱ o̱r no̱ ne̱ m-was ne̱.

Myet yan-dor Kiristi ro̱ no̱ m-gas.

Burus nak ya-o-Roma u̱t-to̱

17 O̱r re ne̱, u̱m co̱no̱g m-nek no̱ u̱t-to̱ u̱n ye̱ he no̱ hante̱ m-koos ne̱ à. No̱m no̱ ja u̱n ye̱ ro̱ no̱ m-rwo̱ u̱t-pu̱kse̱ ne̱ à, ye̱ ro̱ komo u̱t-yage̱ u̱n yoos-de no̱ kume̱ ne̱ à. 18 Ye̱ ro̱ m-no̱m u̱n ka rem-se à, se̱nge̱-m Kiristi Wan-Ko̱yan ye̱ ro̱ m-no̱m á, amba go̱p-de u̱n wu̱r-to̱ u̱n ye̱. U̱n bu̱-yo u̱n re̱re̱m-mo̱ nu-o̱ u̱n ye̱, u̱n bo̱ngo̱n-de u̱t-bo̱ ne̱, ye̱ ro̱ u̱n raks u̱n ye̱ ke'e̱ ye̱ u̱t-to̱ à. Ye̱ ro̱ ye̱ u̱n ke'e̱ u̱t-to̱ à, yan-barag-se u̱n yakar se. 19 Hun-ne̱ myet ho̱gu̱te̱ bo̱ no̱ o-do̱ro̱tte̱ u̱n ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ à. Me̱ o-zak rem no̱ remen kaane̱. Amba u̱m co̱no̱g no̱ warag ya-u̱s-we̱e̱r u̱n rii-yo ro̱ u̱r-bon ne̱ à. No̱ warag komo yan-ko̱o̱b-de u̱r-ba'as u̱n myet yo ro̱ rii yo̱-yo à.

20 Shir wan-'ya u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur wu̱a kaps ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t. Wu̱ 'ye no̱ u̱r-be̱e̱b de jiishe̱ wu̱ à, ba m-jime̱. Yar-m Ye̱so Wan-Ko̱yan ro̱ u̱n no̱ ne̱!

21 Timoti o̱r re be-de m-se̱nge̱ ro̱ no̱ m-gas. Kaane̱ komo Rushiyos, u̱n Jaso̱n ne̱, u̱n Sosipata ne̱ ro̱ no̱ m-gas, myet-mo̱ u̱n ye̱ o̱r re u̱n Yahuda-ne̱ ye̱.‡

22 Me̱ Te̱rtiyus, wu̱ gene̱ Burus ka taku̱rda-o̱ à, me̱ no̱ u̱r-gas ye̱ ma Wan-Ko̱yan.

23 Gayas ro̱ no̱ m-gas. Wu̱ barku̱tu̱ me̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱, komo yan-dor Ye̱so ro̱ u̱r-mo̱ro̱g u̱n hur-o̱ u̱n wu̱.

Erastus, wan-e̱ss-de u̱n hwo̱r u̱n kà bo̱-o̱, u̱n o̱r na Kwartus ne̱ ro̱ no̱ m-gas.§

24 Yar-m Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi ro̱ u̱n no̱ ne̱ kap! Amin.*

U̱r-bo̱ngo̱n be-de Shir

25 Yage̱ a ye'et Shir m-se̱ps! Wu̱ ro̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ de no̱ hette̱ m-e̱s eso n-te̱ m-she̱r à, remen ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ me̱ m-ko̱'o̱t à, to̱ ma Ye̱so Kiristi. Ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ a u̱n wuke̱ to̱ cin n-ga. 26 Amba m-mo̱ka a rwu̱ntu̱tu̱ to̱ cas u̱n bu̱-yo u̱n ge̱n-mo̱ u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir. Bo̱ Shir ba m-ta ko̱'o̱te̱ à, komo a rwu̱ntu̱tu̱ to̱ cas be-de u̱n hun-ne̱ kap, remen ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á ye̱ go̱ksté̱ Ye̱so, komo ye̱ no̱m o-do̱ro̱tte̱. 27 Shir wu̱ ro̱ wa-u̱s-nap-wu̱ u̱n ho̱n-de u̱n wu̱. A se̱ps no̱ wu̱ ba m-ta u̱n bu̱-o Ye̱so Kiristi! Amin.

* Bo̱r-o gaan:1 1:1 Wu̱ Shir daagne̱ à.

† Bo̱r-o gaan:13 1:13 Hyen komo: Se̱ng 19:21.

‡ Bo̱r-o gaan:16 1:16 Hyen komo: Mark 8:38.

§ Bo̱r-o gaan:17 1:17 Hyen komo: Haba 2:4.

* Bo̱r-o gaan:21 1:21 Hyen komo: Apis 4:17-18.

† Bo̱r-o gaan:23 1:23 Hyen komo: Kara 4:16-18.

* Bo̱r-u̱s yoor:1 2:1 Hyen komo: Mati 7:1; Ruka 6:37.

† Bo̱r-u̱s yoor:6 2:6 Hyen komo: Bo̱ng 62:12; Swo̱o̱ 24:12.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:11 2:11 Hyen komo: Kara 10:17.

§ Bo̱r-u̱s yoor:24 2:24 Hyen komo: Isha 52:5 (u̱t-Girik); Izik 36:22.

* Bo̱r-u̱s yoor:29 2:29 Hyen komo: Kara 30:6.

* Bo̱r-u̱s tet:4 3:4 Hyen komo: Bo̱ng 51:4 (u̱t-Girik).

† Bo̱r-u̱s tet:12 3:10-12 Hyen komo: Bo̱ng 14:1-3; 53:1-3 (u̱t-Girik); Ko̱'o̱ 7:20.

‡ Bo̱r-u̱s tet:13 3:13 Hyen komo: Bo̱ng 5:9 (u̱t-Girik).

§ Bo̱r-u̱s tet:13 3:13 Hyen komo: Bo̱ng 140:3.

* Bo̱r-u̱s tet:14 3:14 Hyen komo: Bo̱ng 10:7 (u̱t-Girik).

† Bo̱r-u̱s tet:17 3:15-17 Hyen komo: Isha 59:7-8.

‡ Bo̱r-u̱s tet:18 3:18 Hyen komo: Bo̱ng 36:1.

§ Bo̱r-u̱s tet:20 3:20 Hyen komo: Bo̱ng 143:2; Gara 2:16.

* Bo̱r-u̱s tet:22 3:22 Hyen komo: Gara 2:16.

† Bo̱r-u̱s tet:25 3:25 Ka gom-to̱ to̱ ro̱ na muut m-jim remen a bakste̱ u̱nze n-to̱n o-akwati o̱ swo̱r o-nu o̱ Shir. Yan-Co̱w be-de u̱n ko̱n-se Shir ro̱ wu̱u̱s m-hyó n-to̱n o-gaan cot ko̱ o̱ ke hak-o̱.

‡ Bo̱r-u̱s tet:30 3:30 Hyen komo: Kara 6:4; Gara 3:20.

* Bo̱r-u̱s nass:3 4:3 Hyen komo: Taka 15:6; Gara 3:6.

† Bo̱r-u̱s nass:8 4:7-8 Hyen komo: Bo̱ng 32:1-2.

‡ Bo̱r-u̱s nass:9 4:9 Hyen komo: Taka 15:6.

§ Bo̱r-u̱s nass:11 4:11 Hyen komo: Taka 17:10.

* Bo̱r-u̱s nass:13 4:13 Hyen komo: Taka 17:4-6; 22:17-18; Gara 3:29.

† Bo̱r-u̱s nass:14 4:14 Hyen komo: Gara 3:18.

‡ Bo̱r-u̱s nass:16 4:16 Hyen komo: Gara 3:7.

§ Bo̱r-u̱s nass:17 4:17 Hyen komo: Taka 17:5.

* Bo̱r-u̱s nass:18 4:18 Hyen komo: Taka 15:5.

† Bo̱r-u̱s nass:19 4:19 Hyen komo: Taka 17:17.

‡ Bo̱r-u̱s nass:25 4:25 Hyen komo: Isha 53:4-5.

* Bo̱r-u̱s taan:12 5:12 Hyen komo: Taka 3:6.

* Bo̱r-u̱s cind:3-4 6:3-4 Hyen komo: Koro 2:12.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:7 7:7 Hyen komo: Rwu̱u̱ 20:17; Kara 5:21.

† Bo̱r-u̱s ta'yoor:11 7:11 Hyen komo: Taka 3:13.

‡ Bo̱r-u̱s ta'yoor:15 7:15 Hyen komo: Gara 5:17.

* Bo̱r-u̱s eer:2 8:2 To̱ ken taku̱rda-to̱ u̱n u̱t-Girik zee wo̱.

† Bo̱r-u̱s eer:11 8:11 Hyen komo: 1Kor 3:16.

‡ Bo̱r-u̱s eer:15 8:15 u̱t-Arameki: Abba.

§ Bo̱r-u̱s eer:15 8:15 Hyen komo: Mark 14:36; Gara 4:6.

* Bo̱r-u̱s eer:17 8:15-17 Hyen komo: Gara 4:5-7.

† Bo̱r-u̱s eer:20 8:20 Hyen komo: Taka 3:17-19.

‡ Bo̱r-u̱s eer:23 8:23 Hyen komo: 2Kor 5:2-4.

§ Bo̱r-u̱s eer:36 8:36 Hyen komo: Bo̱ng 44:22.

* Bo̱r-u̱s jero̱:4 9:4 Hyen komo: Rwu̱u̱ 4:22.

† Bo̱r-u̱s jero̱:7 9:7 Ibrahi ro̱o̱g u̱n ye̱ ken yakar-ye̱ amba Ishaku wu̱ wà-wu̱ Shir su̱rte̱ o-nu wu̱a 'ye Ibrahi à.

‡ Bo̱r-u̱s jero̱:7 9:7 Hyen komo: Taka 21:12.

§ Bo̱r-u̱s jero̱:9 9:9 Hyen komo: Taka 18:10,14.

* Bo̱r-u̱s jero̱:11-12 9:11-12 Hyen komo: Taka 25:23.

† Bo̱r-u̱s jero̱:13 9:13 Hyen komo: Mara 1:2-3.

‡ Bo̱r-u̱s jero̱:15 9:15 Hyen komo: Rwu̱u̱ 33:19.

§ Bo̱r-u̱s jero̱:17 9:17 Hyen komo: Rwu̱u̱ 9:16 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s jero̱:20 9:20 Hyen komo: Isha 29:16; 45:9.

† Bo̱r-u̱s jero̱:25 9:25 Hyen komo: Hose̱ 2:23.

‡ Bo̱r-u̱s jero̱:26 9:26 Hyen komo: Hose̱ 1:10.

§ Bo̱r-u̱s jero̱:28 9:27-28 Hyen komo: Isha 10:22-23 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s jero̱:29 9:29 Hyen komo: Isha 1:9 (u̱t-Girik).

† Bo̱r-u̱s jero̱:33 9:33 u̱t-Girik: o-Sihiyona.

‡ Bo̱r-u̱s jero̱:33 9:33 Hyen komo: Isha 8:14; Isha 28:16 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s o̱p:5 10:5 Hyen komo: Rewi 18:5.

† Bo̱r-u̱s o̱p:8 10:6-8 Hyen komo: Kara 30:12-14.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:11 10:11 Hyen komo: Isha 28:16 (u̱t-Girik).

§ Bo̱r-u̱s o̱p:13 10:13 Hyen komo: Jowe 2:32.

* Bo̱r-u̱s o̱p:15 10:15 Hyen komo: Isha 52:7.

† Bo̱r-u̱s o̱p:16 10:16 Hyen komo: Isha 53:1 (u̱t-Girik).

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:18 10:18 Hyen komo: Bo̱ng 19:4 (u̱t-Girik).

§ Bo̱r-u̱s o̱p:19 10:19 Hyen komo: Kara 32:21.

* Bo̱r-u̱s o̱p:20 10:20 Hyen komo: Isha 65:1 (u̱t-Girik).

† Bo̱r-u̱s o̱p:21 10:21 Hyen komo: Isha 65:2 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:1 11:1 Hyen komo: Piri 3:5.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:3 11:3 Hyen komo: 1Gwm 19:10,14.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:4 11:4 Hyen komo: 1Gwm 19:18.

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:8 11:8 Hyen komo: Kara 29:4; Isha 29:10.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:10 11:9-10 Hyen komo: Bo̱ng 69:22-23 (u̱t-Girik).

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:26 11:26 u̱t-Girik: o-Sihiyona.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:26 11:26 Hyen komo: Isha 59:20-21 (u̱t-Girik).

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:27 11:27 Hyen komo: Isha 27:9 (u̱t-Girik); Irmi 31:33-34.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:33 11:33 Hyen komo: Isha 55:8.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:34 11:34 Hyen komo: Isha 40:13 (u̱t-Girik).

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:35 11:35 Hyen komo: Ayub 41:11.

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:36 11:36 Hyen komo: 1Kor 8:6.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:5 12:4-5 Hyen komo: 1Kor 12:12.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:8 12:6-8 Hyen komo: 1Kor 12:4-11.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:14 12:14 Hyen komo: Mati 5:44; Ruka 6:28.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:16 12:16 Hyen komo: Swo̱o̱ 3:7.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:19 12:19 Hyen komo: Kara 32:35.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:20 12:20 Hyen komo: Swo̱o̱ 25:21-22 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:7 13:6-7 Hyen komo: Mati 22:21; Mark 12:17; Ruka 20:25.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:9 13:9 Hyen komo: Rwu̱u̱ 20:13-15,17; Kara 5:17-19,21.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:9 13:9 Hyen komo: Rewi 19:18.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:6 14:1-6 Hyen komo: Koro 2:16.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:10 14:10 Hyen komo: 2Kor 5:10.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:11 14:11 Hyen komo: Isha 45:23 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:3 15:3 Hyen komo: Bo̱ng 69:9.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:9 15:9 Hyen komo: 2Sam 22:50; Bo̱ng 18:49.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:10 15:10 Hyen komo: Kara 32:43.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:11 15:11 Hyen komo: Bo̱ng 117:1.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:12 15:12 Hyen komo: Isha 11:10 (u̱t-Girik).

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:21 15:21 Hyen komo: Isha 52:15 (u̱t-Girik).

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:22 15:22 Hyen komo: Roma 1:13.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:26 15:25-26 Hyen komo: 1Kor 16:1-4.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:27 15:27 Hyen komo: 1Kor 9:11.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:3 16:3 Hyen komo: Se̱ng 18:2.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:13 16:13 Hyen komo: Mark 15:21.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:21 16:21 Hyen komo: Se̱ng 16:1.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:23 16:23 Hyen komo: Se̱ng 19:29; 1Kor 1:14; 2Tim 4:20.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:24 16:24 De̱e̱n be-de u̱n taku̱rda-u̱t ut a ge̱n ka ci-yo á.

1 Korinti-ne̱

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Taku̱rda-o Burus aco o̱ wu̱ gene̱ yan-dor Ye̱so n-me̱ bo̱-o̱

o-Korinti

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1:1-9

U̱r-wong n-me̱ u̱n kur-o̱ yan-dor Ye̱so 1:10—4:21

Ma-to̱ o-ás u̱n she'et-de o-den ne̱ 5:1—7:40

Yan-dor Ye̱so u̱n ye̱ yage̱ wu̱ m-go̱ks ne̱ á 8:1—11:1

U̱r-she'et be-de u̱n yan-dor Ye̱so u̱n kwu̱kte̱ u̱n Shir ne̱ 11:2—14:40

Ine̱-m Ye̱so u̱t-marimar u̱n mo̱ u̱n yan-dor Ye̱so ne̱ 15:1-58

Yar-mo̱ yan-dor Ye̱so o-Judiya 16:1-4

Ma-u̱t Burus to̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ m-tige̱ ne̱ 16:5-24

Bo̱r-o gaan

U̱r-gas

1 Me̱ Burus mo̱sse̱ u̱n Sastanis ne̱ o̱r na, ge̱nbe̱ ka taku̱rda-o̱. Me̱ wu̱ Ye̱so Kiristi daage̱, u̱m waragté̱ ko-yan-To̱m-o̱ u̱n wu̱ à, remen kaane̱ Shir co̱ne̱.

2 Te̱ no̱ m-gas hun-ne̱ yan-dor-o̱ u̱n Shir ye̱ ro̱ o-Korinti à. Shir ak no̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ye̱ ba m-ku̱ko̱p. Wu̱ u̱n muut no̱ ba m-ku̱ko̱p u̱n bu̱-o Ye̱so Kiristi, mo̱sse̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n ko̱ ke so̱ ne̱ bo̱ u̱n ye̱ ro̱ u̱s-eeg u̱n jin-u̱r Ye̱so Kiristi Wan-Ko̱yan à. Wan-Ko̱yan wu̱ u̱n ye̱ wu̱, Wan-Ko̱yan na wu̱ komo.*

3 U̱m ko̱no̱g Shir Tato na u̱n Wan-Ko̱yan ne̱ Ye̱so Kiristi, wu̱ 'ye no̱ m-yar u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur ne̱.

Burus bo̱mo̱g Shir

4 Me̱ m-bo̱m u̱n Shir ko̱ de ke ho̱-de rem no̱, remen yar-mo̱ wu̱ nomo no̱ n-me̱ u̱n Kiristi Ye̱so à. 5 No̱ nak a ya'ag no̱ o-kwu̱m u̱n ko̱ yo ke co̱w-yo remen no̱ gamag u̱r-hi u̱n Ye̱so ne̱. Wu̱ rwo̱'o̱g no̱, no̱ hokste̱ ru̱re̱ u̱n ye̱ ken ye̱ Ma-to̱ Shir co̱w u̱s-co̱w. Komo wu̱ ya'aste̱ no̱ u̱s-nap kap remen no̱ nept yo Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱ ro̱ no̱ m-kute̱ à. 6 Yo ka kututu̱ na u̱nze ma-to̱ te̱ ru̱ru̱ no̱ mo̱sse̱ u̱n Kiristi ne̱ à, nip-o̱. Komo no̱ de̱k to̱ m-'wo̱ns ne̱. 7 Remen kaane̱, ko̱ mo̱ ke yar-mo̱ o-Ku̱kt mo̱, mo̱ no̱ co̱ne̱ no̱ nomote̱ Shir m-gu̱w à, no̱ ro̱ u̱n mo̱ ne̱. Komo no̱ sher yish u̱n 'er-de u̱n mu̱u̱n-m Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi. 8 Wu̱a dowe̱ ku̱kt-o no̱ u̱r-be̱e̱b har ko̱m-de o-da, remen no̱ waragté̱ ba u̱r-ba'as da-de Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi he m-mu̱u̱n à. 9 Shir u̱n daag no̱. No̱ gemet u̱r-hi u̱n Wà u̱n wu̱ ne̱, Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi. Komo Shir ro̱ m-shoos u̱n yo wu̱ rwo̱re̱ à.

Ko̱o̱b-de u̱r-she'et kang-o gaan
n-me̱ hun-ne̱ yan-dor

10 M-mo̱ka o̱r re ne̱, yan-dor, Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi, ya'ag me̱ gwo̱mo-to̱ u̱n nom u̱t-ma. Remen kaane̱, u̱m co̱no̱g no̱ ho̱gu̱ me̱ m-mo̱ka. U̱m ko̱no̱g no̱ no̱ warag kang-o gaan. Me̱ co̱n no̱ wonge̱ be-u̱t-be á. U̱m ko̱no̱g no̱, she'et no̱ be-u̱r gaan u̱n o̱r no̱ ne̱ barag-u̱s gaan u̱n yo no̱ he m-nom ne̱ à gaan. 11 O̱r re ne̱, u̱m nepse̱ yo wongsu̱ no̱ à, remen hun-ne̱ ye̱ u̱n hur-o Kuruwi ru̱ru̱tu̱ me̱ u̱nze no̱ u̱t-ween u̱n hi u̱n no̱ yan-dor. 12 Rii-yo me̱ m-rwo̱r à yo ro̱, ko̱ wu̱ ke be u̱n no̱ wu̱ ro̱ u̱n rwo̱r u̱t-ma u̱n ho̱n u̱n to̱ u̱n o̱r u̱n wu̱ ne̱. Wu̱ ken wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Me̱ wu̱ ma Burus wu̱.” Wu̱ ken wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Me̱ wu̱ ma Apo̱ro̱s wu̱.” Wu̱ ken wu̱ komo wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Me̱ wu̱ ma Bitrus† wu̱.” Wu̱ ken wu̱ zee, “Me̱ wu̱ ma Kiristi wu̱.”‡

13 Ashi, no̱ wongte̱ o̱ ka Kiristi ciw-u̱t-ciw. Me̱ Burus, me̱ mar n-to̱n o-kan rem no̱ á. Ko̱ de a yo'osu̱ no̱ m-ho̱ à u̱n jin u̱n de Burus o̱ á. 14 U̱m bo̱mo̱g Shir, me̱ yo'os wu̱ ken wu̱ m-ho̱ be u̱n no̱ á, se̱ Kiribus ne̱ u̱n Gayas,§ 15 Me̱ u̱n no̱m kaane̱, remen yatt-wu̱ he hoks m-ze̱e̱ u̱n jin u̱n de a yo'osu̱ wu̱ m-ho̱, har wu̱ waragte̱ wan-dor re á. 16 (U̱m bakste̱ komo u̱m yo'oste̱ yan-hur-o Istipanus m-ho̱, amba hu̱sse̱ ka hun-ne̱ ye̱ me̱ baks ko̱ u̱m yo'oste̱ ne̱t m-ho̱ komo á.)* 17 Ai, Kiristi to̱mo̱n me̱ remen u̱m yo'osté̱ hun-ne̱ m-ho̱ á, se̱ de̱ u̱m nom se̱nge̱-mo̱ u̱n ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ u̱n wu̱ to̱ m-Re̱re̱m. Me̱ rwo̱r Ma-to̱ Shir mo̱sse̱ u̱n nap-se u̱n ko-hun ne̱ á remen hun-ne̱ dekt yo me̱ m-rwo̱r á. Me̱ nome̱ kaane̱, a warag o̱ ka sa o zee mar-m Ye̱so n-to̱n o-kan ro̱tt o̱ ka u̱r-be̱e̱b á.

Ye̱so Kiristi be̱e̱b-de Shir de
u̱n nap-se u̱n wu̱ ne̱

18 Da-o̱ hun-ne̱ ho̱ge̱ ka ma-to̱ u̱nze Shir so'oste̱ ba'as-u̱t na remen Ye̱so marag n-to̱n o-kan à, ye̱ ken ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ to̱ ka ma-to̱ o-hwaa to̱. Ka ye̱ ro̱ u̱s-barag kaane̱ à, ye̱ ro̱ m-yirigbe̱ n-me̱ u̱n den-o̱ o-ra. Amba na ye̱ she̱re̱ u̱n ka ma-to̱ à Shir guug na u̱n be̱e̱b-de u̱n wu̱. 19 Remen a genu̱ste̱ a zee:

“Man naas nap-se u̱n ye̱ ro̱ m-hyan

ye̱ zee ye̱ ro̱ u̱s-nap ne̱ à.

Komo man durumse̱ we̱e̱r-se u̱n ye̱ ro̱ m-hyan

ye̱ zee we̱e̱r-se ye̱ ro̱tte̱ à.”†

20 Yatt-wu̱ he nap u̱n Shir remen we̱e̱r-se u̱n wu̱ á. ¿Kene̱ yan-nap-se u̱n karamsa-o Mosa ro̱? ¿Kene̱ ye̱ ro̱ ne̱ ye̱ ro̱ m-hyan ye̱ zee ye̱ nepste̱ u̱s-rem kap à? Shir kututu̱ na u̱nze ye̱ ro̱ u̱s-nap ne̱ se ma-hun à, raag-ne̱ ye̱. 21 Shir ro̱ u̱s-we̱e̱r ne̱ komo zo̱nge̱-to̱ u̱n wu̱ to̱ ka. Ko̱ ya-u̱s-we̱e̱r be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ Shir na raag-mo̱, ye̱a hoks nap u̱n Shir be-de u̱n se man ye̱ nap-se á. U̱n hek-o̱ u̱n kaane̱ Shir daagu̱ru̱ wu̱ gu hun-ne̱ ya-u̱t-ba'as u̱rege̱ ye̱ she̱re̱g be-u̱r Ye̱so Kiristi. 22 Yahuda-ne̱ co̱no̱g ye̱ hyen rem-se u̱t-hyat to̱ kutu ye̱ u̱nze ka ma-to̱ be-de Shir to̱ rwu̱u̱ne̱ à. Ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á komo ye̱ u̱n hoob-o̱ u̱s-nap. 23 Amba na a m-ko̱'o̱t u̱n ka ma-to̱ u̱nze Kiristi marag n-to̱n o-kan remen wu̱ topt ba'as-to̱ u̱n hun-ne̱. Yahuda-ne̱ 'yarag Ye̱so remen u̱n hyan-o̱ u̱n ye̱ Kiristi a mer á. Komo ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á ye̱ ro̱ m-hyan sa o zee ko̱'o̱t-m ma-u̱t na raag-mo̱ atte̱. 24 Amba ma-to̱ te̱ m-rwo̱r à to̱ ro̱, Kiristi be̱e̱b-de Shir de u̱n nap-se u̱n wu̱ ne̱ be-de u̱n ye̱ a aage̱ à, ko̱ Yahuda-ne̱, ko̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á. 25 Ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ yo Shir nome̱ à da-o̱ wu̱ yage̱ Ye̱so meret n-to̱n o-kan à raag-mo̱. Amba yo Shir nome̱ à aragte̱ nap-se u̱n ne̱t. Komo yo a m-hyan sa o zee kende̱-de be-de Shir à, aragte̱ kap 'wo̱ns-mo̱ u̱n ne̱t.

26 O̱r re ne̱, baks no̱ bo̱ no̱ ro'e̱ da-o̱ Shir agu̱ no̱ à, no̱ waragte̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ à. U̱n hyan-o̱ ma-hun, ye̱ ro u̱s-nap ne̱ à, hiin o̱ be-u̱r no̱. Komo ye̱ ro bo̱kke̱ caari-to̱ u̱t-con à ye̱ ro de̱e̱n á. Ye̱ tat-ne̱ u̱n ye̱ ro gwo̱mo-ne̱ à ye̱ de̱e̱n á. 27 Shir u̱n daag hun-ne̱ ye̱ ho̱no o-dak ro̱ m-hyan raag-ne̱ à. Wu̱ u̱n nom kaane̱ remen wu̱ ye'et ka ye̱ ro̱ m-hyan ye̱ ro̱ u̱s-nap ne̱ à m-'e̱. Shir u̱n daag ye̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak ro̱ m-hyan ye̱ ro̱tt m-'wo̱ns á, remen wu̱ ye'et ko-ya-m-'wo̱ns m-'e̱. 28 Ka hun-ne̱ ye̱ Shir daage̱ à, ye̱ waragté̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ à ye̱ u̱n rwu̱u̱n u̱n hur-to̱ u̱n ko̱o̱b-ne̱. Ka hun-ne̱ ye̱ a musse̱ hwaa à, ko̱ komo ye̱ a nape̱ u̱nze rii-yo á. Wu̱ u̱n nom kaane̱ remen wu̱ kututé̱ hun-ne̱ u̱nze rii-yo ye̱ hwo̱ u̱r-hi be-de u̱n yo à, yoa hoks ye̱ m-gu be-de u̱r-ba'as á. 29 Shir u̱n nom kaane̱ taase ne̱t jaks u̱r-hi u̱nze remen con-de u̱n wu̱, Shir degt wu̱. 30 Ba rii-yo u̱s-se̱s yo á, Shir o̱ gu no̱ bo̱ wu̱ mo̱ssu̱ no̱ u̱n Ye̱so Kiristi ne̱ à. Be-u̱r Ye̱so o̱, u̱n yo wu̱ nome̱ ne̱ à o̱ rwo̱'e̱ Shir guut na. U̱n bu̱-o Ye̱so Shir muute̱ na kashi, yan-ba-m-ku̱ko̱p, u̱n hun-ne̱ ye̱ wu̱ ruute̱ be-de u̱n ba'as-to̱ u̱n ye̱ à. 31 U̱n su̱ge̱-de u̱n kaane̱, se̱ a nom yo a ge̱ne̱ u̱n taku̱rda-o̱ Shir à. “U̱rege̱ ne̱t ro̱ m-nom m-gwo̱n, yo depe̱ wu̱ no̱m à, wu̱ no̱m m-gwo̱n u̱n rii-yo Yawe nomu̱ wu̱ à.”‡

Bo̱r-u̱s yoor

To̱m n-me̱ u̱n Ye̱so
wu̱ a kame̱ n-to̱n o-kan à

1 O̱r re ne̱ yan-dor, da-o̱ u̱m habe̱ o-Korinti à, u̱m pe'esu̱te̱ Ma-to̱ Shir ru̱ru̱ na à. Me̱ hwo̱ caari-to̱ u̱t-gom n-me̱ u̱n ka ma-to̱ á, me̱ kutu no̱ u̱s-nap á. 2 Remen u̱m no̱mo̱g o-sakto̱ u̱n hur u̱n de, u̱m ze̱e̱ da-o̱ me̱ she'ete̱ u̱n no̱ ne̱ man yoosu̱ no̱ rii ho̱r-yo á se̱ ma-u̱t Ye̱so Kiristi, wu̱ a kame̱ n-to̱n o-kan à. 3 Da-o̱ u̱m habe̱ be u̱n no̱ à, me̱tt m-'wo̱ns á. Wu̱r-o re ro u̱s-zap, rem o-gye̱r.* 4 Da-o̱ u̱m nomo no̱ u̱t-ma à, u̱m ru̱ru̱tu̱ no̱ yo haadbu̱ me̱ à, ba u̱n we̱e̱r-u̱s re á. Me̱ kwe̱e̱msu̱ no̱ remen no̱ go̱ksté̱ ma-u̱t re á. U̱n su̱ge̱-de u̱n kaane̱ da-o̱ u̱m ru̱ru̱ no̱ Ma-to̱ Shir à, Ku̱kt-o̱ Shir u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n o̱ kututu̱ no̱ u̱nze nip-o̱, 5 taase she̱r u̱n nip-o no̱ ya'as m-'wo̱ns be-de u̱n nap-se u̱n ne̱t á, se̱ de̱ remen u̱n be̱e̱b-de Shir.

Nap-se Shir

6 Da-o̱ te̱ ya-m-se̱nge̱-mo̱ Shir te̱ ro'e̱ u̱n ye̱ sher-se̱ u̱s-geer be-de u̱n dor Ye̱so à, te̱ ye̱ m-ru̱re̱ ma-to̱ u̱s-nap. Amba ba go̱n nap-se u̱n ka zaman-yo á, ba komo go̱n nap-se u̱n yan-gwo̱mo-to̱ u̱n ka zaman-yo m-ta yo á. Kap ka gwo̱mo-ne̱ ye̱ a taage̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n ye̱. 7 Amba te̱ u̱t-ma u̱n nap-se Shir wukusse̱, se hun-ne̱ ro nakke̱ á, se ro̱ nap-se Shir se wu̱ daage̱ remen se̱ps-m na cin ba a ro̱ no̱mo̱g ho̱no o-dak à. N-ga Shir kute̱ ko̱ wan-gaan ka napse̱ á. 8 Be-de u̱n yan-gwo̱mo-to̱ m-mo̱ka to̱ yatt-wu̱ nape̱ zo̱nge̱-to̱ Shir á, remen ye̱ ro nakke̱ yo Shir zo̱nge̱ m-nom à ye̱ roa kem Wa-u̱t-Hyat Wan-Ko̱yan o-kan ye̱ hoot wu̱ á. 9 Amba ka to̱ ro̱ gense̱ u̱n taku̱rda-o̱ Shir u̱nze:

“Rii-yo Shir he nome̱ yan-co̱n-to̱ u̱n wu̱ à

yatt-wu̱ taku̱ yo m-hyan á,

yatt-wu̱ take̱ m-ho̱ge̱ á,

yatt komo wu̱ take̱ barag-se u̱n yo á.”†

10 Amba Shir kututu̱ na se ká rem-se remen na yan-se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ ye̱ be-de u̱n Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱ o̱ ru̱ru̱ na. Ku̱kt-o̱ Shir a hoks na ru̱re̱ u̱n ka rem-se remen Ku̱kt-o̱ ro̱ m-byarag o̱ nep rem-se Shir se a hoks m-nap á. 11 ¿Wan wu̱ ne̱ he hoks m-nap u̱n ma-to̱ u̱n hur-de u̱n ne̱t u̱n ba ku̱kt-o u̱n ne̱t o̱ ro̱ n-me̱ u̱n ne̱t á? Kang-o gaan yatt-wu̱ nape̱ barag-se ro̱ u̱n hur-de Shir á, se̱ Ku̱kt-o̱ Shir. 12 Na komo ba ku̱kt-o̱ u̱n kà ho̱no dak-o̱ o̱ a go̱ksu̱ne̱ á, se̱ de̱ Ku̱kt-o̱ rwu̱u̱ne̱ be-de Shir à. Wu̱ ya'ag na Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱ remen a nept rii-yo Shir ya'asu̱ na hur-u̱r gaan à. 13 Remen kaane̱ te̱ ro̱tte̱ u̱n ru̱re̱ u̱n ye̱ ken ye̱. Da-o̱ te̱ ru̱re̱ hun-ne̱ ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱, te̱ m-rwo̱r u̱n gom-to̱ u̱s-nap se te̱ yoose̱ u̱n nap-se u̱n ne̱t á, se̱ de̱ u̱n gom-to̱ Ku̱kt-o ru̱ru̱ te̱ à, se o-nip mo̱sse̱ u̱n Shir ne̱. 14 Bo̱n ne̱t-wu̱ ro̱tte̱ o-Ku̱kt á wu̱a tu̱n wu̱ ho̱ge̱ rem-se Ku̱kt-o̱ Shir ru̱re̱ hun-ne̱ á, remen be-de u̱n wu̱ se ka rem-se o-hwaa se. Wu̱a hoks m-nap bo̱ ka rem-se ro̱ á, remen Ku̱kt-o̱ Shir o̱ ro̱ u̱n hante̱ u̱n nap-se Shir. 15 Ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir ne̱ à, wu̱a hoks nap u̱n me'es u̱n ko̱ yo ke rii-yo ne̱, yo Ku̱kt-o̱ Shir ro̱ wu̱ m-yoose̱ à. Amba hun-ne̱ ye̱ ro̱tte̱ Ku̱kt-o̱ Shir á ye̱a hoks m-nap u̱n me'es u̱n yo Ku̱kt ro̱ na m-yoose̱ á.

16 “¿Wa nape̱ barag-u̱s Yawe?

¿Har wu̱ hokstu̱ wu̱ m-yoose̱?”‡

Amba na yan-dor ro̱ m-nap u̱n yo ro̱ n-me̱ u̱n hur-u̱r Kiristi à.

Bo̱r-u̱s tet

Yan-gu̱w-mo̱ Shir

1 O̱r re ne̱, da-o̱ u̱m ro o-Korinti à, me̱ nomo no̱ u̱t-ma bo̱ u̱m nome̱ ye̱ Ku̱kt-o ro̱ m-do̱ru̱tte̱ á, se̱ de̱ me̱ u̱n nomo no̱ u̱t-ma u̱ntu̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak. Ya no̱ ro u̱ntu̱n yakar yan-yaar u̱n ka da-o̱, be-de u̱n dor Kiristi. 2 U̱m re̱e̱gtu̱tu̱ no̱ m-yo̱w m-yo̱w yanze u̱n rii-yo m-re̱ yo m-hwo̱go̱n á, remen no̱ bo'os re̱ u̱n rii-yo m-re̱ yo m-hwo̱go̱n á. Har m-mo̱ka ma no̱ u̱n go̱ wo̱o̱ á.* 3 Remen har m-mo̱ka no̱ u̱n hur-de ma-hun ne̱. Remen no̱ u̱n shoob-de u̱n o̱r no̱ ne̱ yan-dor, komo no̱ m-dum u̱n hi u̱n no̱ u̱n hi u̱n no̱. Da-o̱ no̱ nome̱ go̱n ka rem-se, ai har m-mo̱ka no̱ ro̱su̱ru̱ u̱n hur-de ma-hun ne̱ o̱ ka. Nip-o̱ no̱ ro̱ m-nom u̱ntu̱n hun-ne̱ ye̱ nape̱ Shir á. 4 ¿Re nome̱ u̱m nept yo ka? Remen u̱rege̱ wu̱ ken wu̱ ze̱e̱g, “Me̱ wu̱ ma Burus wu̱,” wu̱ ken wu̱ komo wu̱ zee, “Me̱ wu̱ ma Apo̱ro̱s wu̱.” ¿No̱ ro̱ m-nom o̱ ka u̱ntu̱n hun-ne̱ ye̱ nape̱ Shir á?†

5 ¿Wan wu̱ ro̱ Apo̱ro̱s? ¿Wan wu̱ Burus? Myet te̱ gu̱w-ne̱ te̱ ro̱ be-de Shir temb. Te̱ u̱n gu no̱ no̱ sheret o-nip be-u̱r Wan-Ko̱yan Ye̱so. Ko̱ wu̱ ke u̱n rii-yo Wan-Ko̱yan ya'asu̱ wu̱ m-nom ne̱ à. 6 Me̱ go u̱r-go, Apo̱ro̱s ya'u̱ m-ho̱, amba Shir o̱ rwo̱'e̱ ká go-de m-bo̱'o̱se̱, te̱ ye̱ á.‡ 7 Remen kaane̱ wu̱ go̱ u̱r-go à, u̱n wu̱ ya'e̱ m-ho̱ ne̱ à ye̱ u̱n ke̱e̱r-de u̱n rii á, se̱ Shir cot wu̱ rwo̱'e̱ ka u̱r-go m-bo̱'o̱se̱ à. 8 Wa-u̱r-go u̱n wan-'ya m-ho̱ ne̱ barag-se u̱n ye̱ gaan-se. Ko wu̱ ke wu̱a kum 'yons-de u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ be-de Shir. 9 Remen te̱ yan-gu̱w-mo̱ Shir ye̱, komo no̱ yan-dor u̱n bo̱-o̱ o-Korinti kat-o̱ Shir o̱. Mà-to̱ Shir no̱ ro̱ komo.

10 Be-de u̱n yar-mo̱ Shir nomo me̱ à, wu̱ ya'ag me̱ u̱s-nap u̱m nomot se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱. U̱m huk hwu̱k-o̱ u̱t-mà u̱ntu̱n ke̱e̱g-yo u̱t-mà, cin u̱n ka da-o̱ ye̱ ken ya-u̱t-mà ye̱ ro̱ u̱t-mà u̱n ka hwu̱k-o̱ u̱m huke̱ à. Se̱ ko̱ wu̱ ke ko-ya-u̱t-mà wu̱ nom ce̱e̱n u̱n go̱ u̱n mà-to̱ wu̱ he m-mà n-te̱ u̱n ká hwu̱k-o̱ à. 11 Remen yatt-wu̱ he hoks u̱n huk u̱n hwu̱k ho̱r-o̱ arge̱ o̱ a hukse̱ á, o̱ ro̱ Ye̱so Kiristi. 12 Ye̱ ken ya-u̱t-mà ye̱ ro̱ u̱n mà u̱t-mà u̱n saw-to̱ u̱r-bon u̱n to̱ u̱n hwo̱r ne̱ to̱ ro̱ m-tu̱k u̱n ka yish-ye̱ á u̱ntu̱n zinariya, ko̱ azorpa, ko̱ kashi u̱t-ta'ar, ye̱ ken ye̱, u̱t-ce ne̱, ko̱ u̱s-gwo̱, u̱t-kang ne̱ ye̱ ro̱ to̱ ma u̱n ye̱ mà-to̱. 13 De ken ho̱-de a hyen se̱nge̱-mo̱ u̱n ko̱ wu̱ ke ko-ya-u̱t-mà wu̱. Remen da-o̱ Ye̱so he m-mu̱u̱n à, wu̱a rwu̱nte̱ ko yo ke rii-yo cas. Remen o-ra o-ra a he rwu̱nte̱ u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n ko̱wan, komo ra-o̱ he meger u̱n go̱ u̱n ko̱ mo̱ ke se̱nge̱-mo̱ ko̱wan nome̱ à. 14 U̱rege̱ mà-to̱ a ma'e̱ u̱n ká hwu̱k-o̱ à to̱ tu̱k á, to̱, wu̱ mà ká ma-to̱ à wu̱a kum u̱r-'yons. 15 U̱rege̱ ne̱ ká mà-to̱ tu̱k, wu̱ mà ka mà-to̱ à wu̱ taagu̱te̱ u̱n to̱, amba wu̱a kumus gwu̱, amba sa o zee n-me̱ o-ra wu̱ zwo̱n-de.

16 ¿No̱ nap u̱nze no̱ u̱n hi u̱n no̱ Pyo-o̱ Shir o̱ no̱ ro̱ á, be-de Shir ro̱ m-she'et?§ 17 U̱rege̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱ naaste̱ Pyo-o̱ Shir o̱ ro̱ ba m-ku̱ko̱p à, Shir a naas ka ne̱t-wu̱. Remen Pyo-o̱ Shir o̱tt m-ku̱ko̱p á, komo no̱ ye̱ ro̱ ka Pyo-o̱. 18 Taase ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ raks hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ ro̱ m-ze̱e̱ wu̱ ko-ya-u̱s-we̱e̱r wu̱ m-mo̱ka, se̱ wu̱ muss hi u̱n de u̱n wu̱ u̱ntu̱n ko-raag remen wu̱ waragté̱ ko-ya-u̱s-we̱e̱r. 19 Remen kaane̱ we̱e̱r-se u̱n ho̱no o-dak raag-mo̱ u̱n co-o̱ Shir. Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱, remen gense̱ to̱ ro̱ u̱nze, “Wu̱ ro̱ u̱n bo̱p u̱n ya-u̱s-we̱e̱r be-de u̱n we̱e̱r-se u̱n ye̱.”* 20 Komo gense̱ to̱ ro̱ u̱nze, “Yawe nepste̱ u̱nze barag-se u̱n ya-u̱s-we̱e̱r hwaa-se ro̱.”† 21 Remen kaane̱, taase wu̱ ken wu̱ ma'as m-gwo̱n u̱n rii-yo ne̱t he hoks m-nom à! Remen hon u̱n rii kap yo ma no̱ yo: 22 Ko̱ Burus, ko̱ Apo̱ro̱s, ko̱ Bitrus‡, ko̱ ho̱no o-dak, ko̱ m-ho̱o̱g, ko̱ m-mar, ko̱ rem-se m-mo̱ka se, ko̱ u̱n se ro̱o̱ne̱ u̱-co à, ai myet se ma no̱ se, 23 no̱ komo ye̱ ma Kiristi ye̱, Kiristi komo wu̱ Shir wu̱.

Bo̱r-u̱s nass

Yan-se̱nge̱-m Kiristi

1 Hun-ne̱ dek, Apo̱ro̱s u̱n me̱ ne̱ yan-gu̱w-m Kiristi te̱ ro̱. Shir ya'astu̱ te̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n rwo̱r u̱n ma-to̱ u̱n wu̱, to̱ o-nip to̱ ro̱ wukusse̱ à. 2 Rii gaan-yo a co̱ne̱ be-de u̱n go̱ u̱n ka gu̱w-ne̱ ye̱, ye̱ nom yo wan-co-o̱ ye̱ co̱ne̱ à, hur-u̱r gaan. 3 Yatt-yo da me̱ ko̱ no̱, ko̱ yan-piish u̱t-ma be u̱n no̱, ze̱e̱g u̱nze u̱m no̱mo̱g se̱nge̱-m re me̱ u̱n Shir ne̱, ko̱ me̱ no̱m á. Nip-o̱, me̱ u̱n piishe̱ u̱n hi u̱n de u̱t-ma mo̱sse̱ u̱n kaane̱ ne̱ á. 4 Me̱ nap ko̱ me̱ u̱n de ken ba'as-de ne̱ á, myet u̱n kaane̱ ne̱, man zee u̱m taagu̱te̱ u̱r-ba'as ko̱ hiin á. Wan-Ko̱yan wu̱ he gwo̱t u̱n se̱nge̱-m re à wu̱ he m-ze̱e̱ u̱m no̱mo̱g u̱r-bon ne̱ ko̱ ba u̱r-bon. 5 Remen kaane̱, taase no̱ kupse̱ wu̱ ken wu̱ u̱t-ma ba da-o̱ u̱n wo̱o̱. Ka da-o̱ ro̱o̱n, da-o̱ Wan-Ko̱yan he mu̱u̱n à. Wu̱ he rwu̱u̱nte̱ u̱n rem-se ro̱ wukusse̱ o-comb à, komo wu̱ rwu̱nte̱ sakto̱-o̱ ro̱ u̱n hur-de u̱n ne̱t à. Ka da-o̱ o̱ ka ko̱wan he go̱ks u̱r-bo̱ngo̱n be-de Shir hond hond Shir nepste̱ ka rii-yo ro̱ n-me̱ hur-de u̱n ne̱t à.

6 To̱, o̱r re ne̱, be-de u̱n ru̱re̱ u̱n no̱ ka rem-se u̱n ya-u̱r-yoos se, u̱m rwo̱'o̱g no̱ u̱s-barag n-me̱ u̱n Apo̱ro̱s ne̱ remen ka sha-mo̱ guut no̱ u̱n ka bu̱-yo. No̱ yoos be-de u̱n ka yoor-m te̱ mo̱ u̱m co̱no̱g no̱ nep yo ka: “Taase no̱ pes rii-yo a ge̱ne̱ à u̱n taku̱rda-o̱ Shir.” Taase wu̱ ken wu̱ nom m-gwo̱n remen wu̱ ro̱ wu̱ m-yoose̱ à, har wu̱ yo'og wu̱ ken wu̱. 7 ¿Wan wu̱ ze̱e̱ o aragte̱ ye̱ ken ye̱? ¿Yan yo ne̱ o ro̱tte̱ yo u̱n hi u̱n du hu̱sse̱ rii-yo Shir ya'u̱ wo̱ à? To̱, u̱rege̱ har kaa o̱, ¿ya hante̱ o ro̱tte̱ u̱n jaks u̱r-hi sa o zee ba yar-mo̱ a ya'u̱ wo̱ á?

8 No̱ m-no̱m sa o zee no̱ nepse̱ kap. Yatt-wu̱ he no̱ m-yoose̱ á. No̱ m-no̱m sa o zee no̱ kumuste̱ yar-mo̱ o-Ku̱kt. No̱ u̱r-she'et sa o zee gwo̱mo-ne̱ no̱ ro̱ u̱n Kiristi ne̱ amba te̱ ye̱ ro̱ no̱ m-yoose̱ à te̱ u̱r-she'et kaane̱ á. A ro ze̱e̱ge̱ ma no̱ gwo̱mo-ne̱ ye̱, te̱ argu̱ no̱m u̱t-gwo̱mo be-u̱r gaan u̱n no̱ ne̱! 9 Remen u̱n hyan-o re, Shir rwu̱ntu̱te̱ na yan-To̱m Ye̱so cas. Te̱ ro̱ ko̱m-de u̱n ko̱yan, u̱ntu̱n ye̱ a kupse̱ ma-to̱ m-mar à. Remen te̱ waragte̱ rii-yo ho̱no o-dak kap, u̱n yan-to̱m ye̱ Shir ne̱, u̱n hun-ne̱ ne̱ he she̱re̱ u̱n yish à. 10 Hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak ro̱ m-hyan sa o zee te̱tt u̱s-we̱e̱r á remen te̱ ro̱ m-nome̱ u̱n Kiristi m-gu̱w. Amba no̱, no̱ m-gwo̱n sa o zee no̱ u̱s-we̱e̱r ne̱ n-me̱ u̱n Kiristi! Hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak ro̱ te̱ m-hyan te̱tt be̱e̱b-de m-no̱m u̱n rii á. Amba no̱, no̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ de m-no̱m u̱n rii. Hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak ro̱ no̱ u̱n 'ya m-se̱k, amba te̱ ne̱ ye̱ ro̱ te̱ m-yo'og! 11 M-mo̱ka kaane̱ te̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n me̱r u̱n swo̱o̱t-o̱ m-ho̱ ne̱, te̱ u̱n co̱p u̱n kashi u̱t-saw á, a te̱ m-dum te̱tt o-hur á. 12 Se̱ te̱ rangu̱te̱ te̱ kumut rii-yo u̱n hi u̱n te̱. Ye̱ pyepe te̱, te̱ ru̱'u̱ru̱ ye̱ nu-o so̱-o̱, a ye'e̱ te̱ u̱r-ko̱o̱b te̱ m-'mo̱ u̱r-hur.* 13 Hun-ne̱ re ra-o te̱, te̱ nomo ye̱ u̱t-ma u̱n hur-de m-gwu̱gwu̱. Te̱ waragte̱ sa o zee buse̱-o̱ u̱n ho̱no o-dak, rii-yo ko̱wan ro̱ m-'yar à, ka ro̱ ho̱-u̱r bi.

14 Me̱ u̱n gene̱ no̱ to̱ ka yanze remen u̱m ru̱'u̱t no̱ ho̱ge̱ m-'e̱ á, se̱ de̱ remen u̱m kye̱we̱stú̱ no̱ remen no̱ yakar re ye̱, ye̱ me̱ m-co̱n komo à. 15 Man rees no̱ m-de̱k u̱ntu̱n yakar re. Ko̱ no̱ nom u̱n ya-u̱r-yoos ne̱ n-me̱ u̱n Wan-Ko̱yan har ye̱ wo̱o̱ dugu-u̱s o̱p [10,000] à, wan-gaan wu̱ cot he m-no̱m u̱ntu̱ o-tato. O̱ shir n-me̱ Ye̱so Kiristi me̱ ro̱ tato no̱ be-de u̱n hante̱ u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m. 16 Remen kaane̱ me̱ u̱s-ko̱n no̱m no̱ bo̱ u̱m no̱me̱ à.† 17 Remen u̱m guut no̱ m-no̱m kaane̱ o̱ rwo̱'e̱ u̱m to̱mbu̱te̱ Timoti wà re wu̱ me̱ m-co̱n à. Ko-yan-e̱ss u̱t-ma wu̱ u̱n Wan-Ko̱yan. Komo wu̱a baksu̱ no̱ bo̱ me̱ u̱n dor Ye̱so Kiristi à bo̱ me̱ u̱r-yoos n-me̱ u̱n ko̱ ye̱ ke hun-ne̱ ye̱ yan-dor à.

18 Amba ye̱ ken ye̱ hyanag sa o zee man habe̱ be u̱n no̱ u̱m te̱pe̱rtu̱ ye̱ u̱n rem-se ye̱ á, har ye̱ u̱n wo̱s u̱r-be̱ u̱s-se̱s sa o zee ye̱ nepse̱ ko̱yan. 19 Amba u̱m rwo̱be̱ o-Korinti u̱n be̱e̱b-de u̱n Wan-Ko̱yan u̱n ka ho̱-to̱ be u̱n no̱. Da-o̱ me̱ habe̱ man hyen u̱n hi u̱n de yo ka ya-u̱s-se̱s ye̱ ro̱ m-no̱m à. Man nep komo u̱rege̱ ye̱ kumug u̱r-be̱e̱b be-de Shir, ko̱ ne̱ ma-to̱ o-hwaa ye̱ ro̱ m-no̱m. 20 Baks no̱ u̱nze Shir ro̱ m-piishe̱ hun-ne̱ u̱t-ma u̱n bo̱ ye̱ yage̱ wu̱ no̱mte̱ u̱t-gwo̱mo u̱n hur-de u̱n ye̱ á, ba n-me̱ raks u̱n bo̱ ye̱ ro̱ te̱p á, amba n-me̱ m-gwo̱t ko̱ be̱e̱b-de u̱n wu̱ ro̱ n-me̱ hur-to̱ ye̱ à. 21 To̱, ¿ya no̱ hu̱sse̱ u̱m nomo no̱ da-o̱ me̱ wo̱be̱, u̱m negbe̱ o-so̱ro̱g ne̱ ko̱ de̱ u̱m kutu no̱ u̱t-co̱n u̱n gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi ne̱?

Bo̱r-u̱s taan

Ruut no̱ ya-o-ás be u̱n no̱

1 U̱m ho̱gu̱te̱ hun-ne̱ ro̱ u̱n ma-u̱t no̱. Ye̱ ze̱e̱g wu̱ ken campo̱-wu̱ ro̱ ko̱n be u̱n no̱. Wu̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n yo depe̱ á, u̱n wu̱ ken ne'a-wu̱ ne̱. Ko̱ be-de u̱n ye̱ nape̱ Shir á, ye̱ ro̱ m-no̱m u̱n go̱ u̱n ka rem-se ka ne̱t-wu̱ no̱me̱ á. Wu̱ ken wu̱ muute̱ ne'a tato u̱n wu̱ u̱ntu̱n ne'a u̱n wu̱.* 2 Har rii-yo m-gwo̱n yo ká no̱ kume̱! Ashi, ¿u̱depe̱ me̱n-to̱ tu̱k no̱, no̱ ruut ká wu̱ no̱me̱ go̱ u̱n ká rem-se be u̱n no̱ á? Depete̱ no̱ ruut wu̱ be u̱n no̱. 3 Ko̱ de̱ nomte̱ à, me̱ be-u̱r gaan u̱n no̱ ne̱ o-wu̱r á, me̱ be-u̱r gaan u̱n no̱ ne̱ n-me̱ o-ku̱kt. U̱m kupsu̱ssu̱te̱ ne̱t-wu̱ no̱me̱ go̱ u̱n ká rem-se à u̱t-ma sa o zee be-u̱r gaan u̱m ro̱ u̱n no̱ ne̱. 4 Be-de no̱ mo̱rge̱ ku̱kt-o re ro̱ m-she'et káne̱, komo u̱n be̱e̱b-u̱r Ye̱so Wan-Ko̱yan, u̱m co̱no̱g no̱ nom ko̱ yo ke rii-yo sa o zee me̱ kaane̱ be u̱n no̱. 5 Ya'as no̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ká campo̱-wu̱. No̱m no̱ kaane̱ remen ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t naaste̱ wu̱r-o̱ u̱n wu̱ o̱ ma-hun, amba Wan-Ko̱yan a guus ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱ ho̱-de wu̱ mu̱u̱ne̱.

6 Gwo̱n-mo̱ no̱tte̱ à rii-yo u̱r-bon yo á, remen no̱ yagu̱te̱ ne̱t-wu̱ depe̱ á be-u̱r no̱. Ashi, ¿no̱ nap u̱nze, ya o-yist o-re̱k yo ro̱ u̱n hundu̱nse̱ u̱n ho̱n u̱r-buro̱di á?† 7 Ruut no̱ ká yist-m 'wu̱tu̱m-mo̱ remen no̱ waragté̱ buro̱di-u̱r pu̱-de ba m-yist bo̱ no̱ ro à. No̱m no̱ kaane̱ remen Shir so'ostu̱ no̱, be u̱n no̱ a peneste̱ rwu̱u̱g o-ca yo u̱n Biki-o̱ m-Pas. Kiristi ro̱ rwu̱u̱g-o̱ ca-o na.‡ 8 Cinda nip-o̱ à, ma'as no̱ m-baks u̱nze na hun-ne̱ ye̱ Shir ye̱. A joro no̱ bu̱-u̱s na u̱s-ut se n-ga. A ginim no̱ u̱t-yage̱. A nom no̱ do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n Ma-to̱ Shir a yage̱ me̱n-u̱t jaas-to̱ bo̱ Yahuda-ne̱ yage̱ buro̱di-to̱ m-yist à da-o̱ u̱n Biki-o̱ m-Pas. A do̱ru̱ no̱ Kiristi hur-u̱r gaan u̱n no̱m o-shir ne̱.§

9 U̱m genu̱tu̱ no̱ n-me̱ u̱n taku̱rda-o re, u̱m zee taase no̱ mo̱sse̱ u̱r-hi u̱n ya-o-ás ne̱. 10 Ba hun-ne̱ ye̱ nape̱ Shir á u̱m ze̱e̱ no̱ á, ko̱ ya-o-su̱u̱b, ko̱ ya-u̱r-hyow, ko̱ yan-gu̱w-mo̱ u̱s-to̱o̱g. Ko̱ de̱ nomte̱ ye̱ nap Shir á no̱ so̱m ye̱ á. Remen u̱rege̱ kaane̱ o̱ se̱ no̱ ruug u̱n kà ho̱no o-dak o̱ war war. 11 Yo ka yo me̱ no̱ m-ru̱re̱: taase no̱ mo̱sse̱ u̱r-hi u̱n kap o̱ u̱n bo̱n wu̱ ze̱e̱ o̱r no̱ wu̱ ko-yan-dor à, u̱rege̱ wu̱ ro̱ u̱n hur-de o-ás ne̱, ko̱ ko-ya-o-su̱u̱b, ko̱ ko-yan-gu̱w-mo̱ u̱s-to̱o̱g, ko̱ wa-u̱t-re̱e̱b, ko̱ ko-ya-m-swo̱, ko̱ ko-hyow. No̱ jar no̱ re rii-yo m-re̱ u̱n go̱ u̱n ye̱ ne̱ á.

12 Me̱tt gwo̱mo-to̱ u̱n piishe̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱n dor o̱ u̱n Shir á u̱t-ma á. Amba no̱a hoks piishe̱ u̱n yan-dor o̱ Shir u̱t-ma. ¿Ko̱ no̱ hoks á? 13 Shir o̱ u̱n hi u̱n de u̱n o̱ he piish u̱n ma-to̱ u̱n ye̱ yage̱ wu̱ m-do̱re̱ á. “Ruut no̱ ko-yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ be-u̱r no̱”* bo̱ Ma-to̱ Shir ze̱e̱ à.

Bo̱r-u̱s cind

Taase yan-dor Ye̱so heet
o̱r u̱n ye̱ ne̱ be-de u̱t-gwo̱mo

1 U̱rege̱ wu̱ ken wu̱ ro̱ u̱t-ma ne̱ u̱n o̱r u̱n wu̱ ne̱ ko-yan-dor, wu̱ jar wu̱ heet to̱ be-de u̱n ko-yan-piish u̱t-ma wu̱ ro̱ ko-yan-dor á. Yo depe̱ à, ko-yan-napse̱ Shir wu̱ hongsu̱ no̱ ka ma-to̱. No̱ heete̱ yan-ba u̱n dor á. 2 ¿No̱ nap u̱nze yan-ba-m-ku̱ko̱p ye̱ he piishe̱ u̱n ho̱no o-dak u̱t-ma á? U̱rege̱ har no̱ ye̱ he piishe̱ u̱n ho̱no o-dak u̱t-ma, depete̱ no̱ yoos hongse̱ u̱n ma-u̱t re̱k-to̱ ba no̱ u̱n band ye̱ ken ye̱, ye̱ ro̱ yan-dor á. 3 ¿No̱ nap u̱nze a he no̱ piishe̱ u̱n yan-to̱m-ye̱ Shir u̱t-ma á? ¿Yagu̱nte̱ rem-se haane̱ mo̱sse̱ u̱n she'et-de u̱n kà ho̱no dak-o̱ ne̱? 4 ¿U̱rege̱ yan-dor kumug u̱t-ma mo̱sse̱ u̱n o̱r re u̱n ye̱ ne̱, ya hante̱ no̱tte̱ ha be-de ye̱ ro̱ yan-dor á ye̱ piishe̱ no̱ u̱t-ma? 5 Me̱ u̱n rwo̱r to̱ kaane̱ remen no̱ ho̱gu̱te̱ m-'e̱. ¿M-mo̱ka ko̱ ne̱t wan-gaan wu̱ ro̱ ko̱n o̱ ká be u̱n no̱ ko-ya-u̱s-we̱e̱r wu̱ he no̱ hoks caas u̱r-hoon á? 6 Gwo̱t no̱ yo no̱ m-no̱m à. Wu̱ ken wu̱ be-u̱r no̱ ro̱ m-heet u̱n o̱r re u̱n wu̱ be-de u̱t-gwo̱mo a piishté̱ wu̱ u̱t-ma. Har ma be-de u̱n yan-ba u̱n dor! Ro̱tt u̱r-bon kaane̱ á.

7 Da-o̱ no̱ heete̱ o̱r no̱ ko-yan-dor be-de u̱n ko-gwo̱mo, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t re̱e̱g no̱. Jiishte̱ o 'mo u̱r-hur ko̱ a we̱n wo̱ su̱samb-m ru. 8 Amba no̱ wargu̱ hi u̱n no̱ m-nongon, no̱ u̱n co̱re̱ u̱n su̱samb-m o̱r no̱ ne̱, har ma o̱r no̱ ne̱ yan-dor!

9 ¿Ashi, no̱ nap u̱nze hun-ne̱ ye̱ no̱me̱ rii-yo u̱n ba u̱r-bon à, ye̱a cu̱w u̱n Gwo̱mo-to̱ Shir á? Taase a e̱gu̱ssu̱ no̱, be-de u̱n ru̱re̱ u̱n no̱ yo ken rii-yo u̱n hon. Me̱ no̱ m-ru̱re̱, ko-ya-o-ás, ko̱ ko-yan-gu̱w-mo̱ u̱s-to̱o̱g, ko̱ ko-yan-hoob-o̱ u̱n ne'a-ne̱, ko̱ campo̱-ne̱ yan-baramse̱ u̱n wu̱r-o̱ u̱n ye̱, ko̱ campo̱-ne̱ yan-m-rewe̱ u̱n o̱r u̱n ye̱ campo̱-ne̱ ne̱, 10 ko̱ hyow-ne̱, ko̱ ya-o-su̱u̱b, ko̱ ya-m-swo̱, ko̱ yan-naas u̱n jin-to̱ u̱n hun-ne̱, ko̱ ya-u̱t-rum, be-de u̱n ye̱ yatt-wu̱ he m-co̱w u̱n Gwo̱mo-to̱ Shir á. 11 Kaane̱ ye̱ ken rowe̱ be u̱n no̱ n-ga, da-o̱ no̱ ro nakke̱ Kiristi á. Amba m-mo̱ka, Shir sokste̱ ba'as-u̱t no̱, komo a muutu̱ no̱ yan-ba-u̱r-ba'as komo wu̱ hongsu̱tu̱ no̱ u̱n wu̱ ne̱. Wan-Ko̱yan Ye̱so Kiristi, wu̱ nome̱ kaane̱ u̱n be̱e̱b-de u̱n Ku̱kt-o̱ Shir.

Se̱ke̱msu̱ no̱ Shir u̱n wu̱r-u̱t no̱

12 Ye̱ ken ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Shir ya'ag na nom u̱n ko̱yan remen na yan-dor ye̱ u̱n wu̱ ye̱.” E̱e̱, man hoks no̱m u̱n yo u̱m co̱ne̱ à, amba ba ko̱yan yo Shir ya'u̱ na ke̱e̱r-de m-no̱m à yo ro̱ na m-gu á. Ye̱ ken ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “A ya'ag me̱ nom u̱n ko̱yan,” amba me̱ man yage̱ yo ken rii-yo muut me̱ wan-gu̱w-mo̱ u̱n yo á.* 13 Wu̱ ken a hoks m-ze̱e̱, “A u̱n no̱m rii-yo m-re̱ remen u̱t-me̱n, u̱t-me̱n komo remen rii-yo m-re̱,” Nip-o̱, amba kane̱ u̱n co Shir a sabu̱rse̱ rii-yo m-re̱ u̱t-me̱n ne̱. Amba rii-yo u̱r-bon yo a naas wu̱r-u̱t na be-de u̱n hoob-o̱ u̱n ne'a-ne̱ á. Wu̱r-u̱t na to̱ u̱n Wan-Ko̱yan to̱ Wan-Ko̱yan komo wu̱ u̱n wu̱r-u̱t na wu̱. 14 Shir 'yonste̱ Wan-Ko̱yan u̱t-marimar, kaane̱ komo wu̱ he na m-'yons u̱n be̱e̱b-de u̱n wu̱. 15 ¿Ashi, no̱ nap u̱nze myet do̱k-to̱ u̱n wu̱r-u̱t no̱ to̱ ma Kiristi to̱ á? Cinda kaane̱ o̱ à, man dek do̱k-u̱t Wan-Ko̱yan u̱m muutu̱ to̱ do̱k-to̱ u̱n ko-kaar á. Ko̱ hiin! 16 ¿No̱ nap u̱nze kap bo̱n wu̱ mo̱sse̱ wu̱r-o̱ u̱n wu̱ u̱n ko-kaar ne̱ à, ye̱ waragte̱ wu̱r-o o-gaan u̱n wu̱ ne̱ á? Remen a zeste̱, be-de u̱n taku̱rda-o̱ Shir, “Yoor-mo̱ u̱n ye̱, ye̱ waragte̱ wu̱r-o o-gaan.”† 17 Amba kap wu̱ mo̱sse̱ hi u̱n du u̱n wu̱ u̱n Wan-Ko̱yan ne̱ à, ye̱a warag gaan n-me̱ o-ku̱kt.

18 No̱m no̱ já u̱n co̱w-yo o-ás ne̱! Da-o̱ hun-ne̱ nome̱ ba'as-u̱r ho̱r-de, ba wu̱r-o̱ u̱n ye̱, ye̱ nome̱ u̱r-ba'as á. Ko-ya-o-ás wu̱ rewe̱ u̱n ne'a-ne̱ à ba ne'a u̱n wu̱ á, wu̱ nomote̱ wu̱r-o̱ u̱n wu̱ u̱r-ba'as. 19 ¿Ko̱ no̱ nap u̱nze wu̱r-u̱t no̱ pyo-o̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir o̱, o̱ ro̱ be u̱n no̱, komo o̱ rwu̱u̱ne̱ be-de wu̱ á? Komo no̱ ye̱ yan-be̱e̱b-de u̱n hi u̱n no̱ á, amba Shir.‡ 20 Shir u̱n o̱ no̱. Wu̱ tops, remen kaane̱ se̱ke̱msu̱ no̱ Shir u̱n wu̱r-u̱t no̱.

Bo̱r-u̱s ta'yoor

Yoos-u̱r Burus mo̱sse̱ u̱t-ge ne̱

1 Ma-to̱ u̱n rii-yo no̱ gende̱ me̱ à, u̱r-bon ne̱, ne̱t she'et ba u̱n ne'a.* 2 Amba remen no̱ wongu̱te̱ o-ás ne̱, ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱, ge ne'a u̱n wu̱. Komo ko wu̱ ke ne'a-wu̱ u̱n campo̱ u̱n wu̱ ne̱. 3 Hond hond o̱ campo̱ rewe̱ u̱n ne'a u̱n wu̱ ne̱, wu̱ no̱m ne'a u̱n wu̱ rii-yo depe̱ wu̱ nom à. Ne'a komo wu̱ nome̱ campo̱ u̱n wu̱ kaane̱. 4 Remen ne'a ro̱tt be̱e̱b-de u̱n wu̱ zeet campo̱ u̱n wu̱, “Me̱ wu̱ cot he m-no̱m yo wu̱r-o re co̱ne̱ à.” Kaane̱ komo campo̱ ro̱tt be̱e̱b-de u̱n wu̱r-o̱ u̱n wu̱ á se̱ de̱ ne'a u̱n wu̱. 5 No̱ ye̱ geese̱ u̱t-ge à, taase wan-gaan we̱n o̱r re u̱n wu̱ á, se̱ de̱ u̱rege̱ kaane̱ no̱ orme̱ no̱ nom u̱t-ho̱ m-o̱o̱g remen no̱ nomot u̱s-ko̱n be-de Shir. Ka da-de, no̱ doot m-go'one̱. Taase ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t wu̱ durumsu̱ no̱, remen no̱a hoks m-garamse̱ wu̱r-u̱t no̱ á. 6 Ma-to̱ me̱ no̱ m-'ya ba karamsa-o̱ á. 7 U̱m ro co̱ng a zee yan-dor ye̱ ga u̱t-ge á bo̱ u̱m ro̱ à ba u̱t-ge. Amba Shir ya'ag ye̱ ken yan-dor ye̱ be̱e̱b-de m-she'et ba u̱t-ge. Komo wu̱ 'ye ye̱ ken yan-dor ye̱ mo̱ ken yar-mo̱. Ko̱ wu̱ ke ko-yan-dor-wu̱ ro̱ m-yar ne̱ mo̱ Shir ya'u̱ wu̱ à, komo wu̱ 'ye ye̱ ken yan-dor-ye̱ mo̱ ken yar-mo̱ u̱n ho̱n bo̱ ye̱ he wu̱ nome̱ m-se̱nge̱ à.

8 Ma-to̱ u̱n ye̱ ga u̱t-ge á u̱n ye̱ campo̱ u̱n ne̱ mare̱ ne̱ à, me̱ m-hyan a jiish u̱r-bon ye̱ she'et ba u̱t-ge u̱ntu̱n bo̱ u̱m ro̱ à. 9 Amba u̱rege̱ no̱ hoks garamse̱ u̱n hi u̱n no̱ á, depete̱ ko̱ wu̱ ke wu̱ kum campo̱ u̱n wu̱ ko̱ ne'a u̱n wu̱. Remen jiishte̱ a ge u̱t-ge o̱tte̱ ás-o̱ re be̱e̱b u̱n du.

10 No̱ yan-dor ye̱ ro̱ u̱n campo̱-ne̱ ko̱ ne'a-ne̱ ne̱ à, karamsa-o̱ ka u̱m ru̱ru̱ no̱ (Komo me̱ wu̱ á, amba Wan-Ko̱yan wu̱ jip, ru̱ru̱ na ka karamsa-o̱): Taase ne'a caas u̱t-ge u̱n campo̱ u̱n wu̱ ne̱ á. 11 Komo u̱rege̱ ye̱ caagu̱te̱ u̱n campo̱ u̱n wu̱, taase wu̱ ge u̱t-ge á, se̱ de̱ ye̱ jamas ge-to̱ u̱n ye̱ u̱n campo̱ u̱n wu̱ ne̱. Campo̱ komo taase wu̱ ho'os ne'a u̱n wu̱ á.†

12 M-mo̱ka, u̱m ze̱e̱g to̱ ka be-de no̱ ye̱ kuse̱ à, (me̱ wu̱ yanze Wan-Ko̱yan á), u̱rege̱ wu̱ ken wu̱ ro̱ u̱n ne'a ne̱ ko-yan-ba u̱n dor, u̱rege̱ wu̱ e̱ks ye̱ she'et she'et-de u̱t-ge u̱n wu̱ ne̱ taase campo̱ ho'os wu̱ á. 13 Komo u̱rege̱ wu̱ ken ne'a-wu̱ ro̱ u̱n campo̱ ne̱ ko-yan-ba u̱n dor, amba wu̱ e̱ks ye̱ she'et she'et-de u̱t-ge u̱n wu̱ ne̱, to̱, taase ká ne'a-wu̱ ho'os wu̱ á. 14 Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱, remen campo̱ wu̱ she̱re̱ be-u̱r Ye̱so á, Shir a so'os wu̱ rem ne'a u̱n wu̱, wu̱ she̱re̱ be-u̱r Ye̱so à. Kaane̱ komo, ne'a wu̱ she̱re̱ be-u̱r Ye̱so á, Shir a so'os wu̱ rem campo̱ u̱n wu̱, wu̱ she̱re̱ be-u̱r Ye̱so à. U̱n ya kaane̱ á, Shir a go̱ks yakar u̱n ye̱ á. Amba remen Shir so'oste̱ tato̱ u̱n ye̱ ne̱, m-mo̱ka Shir go̱kste̱ yakar u̱n ye̱.

15 U̱rege̱ komo wu̱ yage̱ m-she̱r á co̱no̱g m-wonge̱ u̱n wu̱ she̱re̱ à, ye̱a hoks m-wonge̱. N-me̱ u̱n kaane̱, campo̱ ko̱ ne'a wu̱ she̱re̱ à, a gakte̱ wu̱ u̱r-she'et u̱n wu̱ yage̱ m-she̱r ne̱ á. Shir wu̱ u̱n aag na remen she'et-de ba u̱t-ween. 16 Wo̱ ne'a, ¿o nepste̱ ko̱ wo̱a gu campo̱ ru? ¿Wu̱ sheret be-u̱r Wan-Ko̱yan bo̱ o she̱re̱? Wo̱ campo̱, ¿o nepste̱ ko̱ wo̱a gu ne'a ru wu̱ sheret be-u̱r Wan-Ko̱yan bo̱ o she̱re̱?

Go̱ u̱n she'et-de Wan-Ko̱yan
co̱ne̱ a she'et à

17 Cin da-o̱ Shir daage̱ ye̱ yan-dor à, depete̱ ko wu̱ ke ko-yan-dor-wu̱ she'et go̱ u̱n she'et-de Wan-Ko̱yan co̱ne̱ wu̱ she'et à. Ka rii gaan-yo yo me̱ m-ru̱re̱ u̱n yan-dor ko̱ kene̱ u̱m ha be-de u̱n ye̱. 18 Kap bo̱n wu̱ Shir aage̱ à, wu̱ ro ko̱ n-ga u̱r-ko̱ ne̱ à, to̱ taase wu̱ hoob she'et-de u̱n ba u̱r-ko̱ á. Wu̱ Shir aage̱ komo ba u̱r-ko̱ à, wu̱ warag ko-yan-dor Ye̱so à, to̱, taase wu̱ hoob se̱ a ko̱o̱g wu̱ á. 19 U̱r-ko̱, ko̱ ba u̱r-ko̱, ba rii-yo á. Amba no̱m o-do̱ro̱tte̱ u̱n karamsa-o̱ Shir jiishte̱ u̱r-bon. 20 Ko wu̱ ke wu̱ she'et bo̱ Shir 'wo̱ssu̱ wu̱ a ekt wu̱ ko-yan-dor à. 21 U̱rege̱ wo̱ ko-gu̱w-wu̱ o rowe̱ da-o̱ Shir agu̱ wo̱ o waragte̱ ko-yan-dor o̱ u̱n wu̱ à, taase o ryegen á. U̱rege̱ komo wu̱ e̱ssu̱ wo̱ à ho'ostu̱ wo̱, to̱ arag. 22 Kap wu̱ ro̱ ko-gu̱w à, da-o̱ Wan-Ko̱yan aage̱ wu̱ à, Wan-Ko̱yan poste̱ wu̱ u̱n kom-to̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t. Kaane̱ komo wu̱ ro sak à da-o̱ a aage̱ wu̱ à, ko-gu̱w Kiristi wu̱. 23 A u̱n o̱ no̱, komo a tops, taase no̱ warag gu̱w-mo̱ u̱n hun-ne̱ á. 24 To̱, o̱r re ne̱, yan-dor myet bo̱ a 'wo̱sse̱ ne̱t da-o̱ a agu̱ wu̱ à, wu̱ she'et kaane̱ u̱n Shir ne̱.

Yan-ba-u̱t-ge u̱n ye̱ campo̱
u̱n ye̱ ne̱ mare̱ ne̱ à

25 Ma-to̱ u̱n yan-ne'a-ne̱ ye̱ ga u̱t-ge á, yo ye̱ he m-no̱m à, Wan-Ko̱yan Ye̱so wu̱ ru̱ru̱ na yo ye̱ he m-no̱m á. Amba me̱ u̱n 'ya u̱n to̱ ma re ma-to̱, u̱m nak me̱ ne̱t-wu̱, wu̱ hun-ne̱ ro̱ m-de̱k u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ à, remen Wan-Ko̱yan ho̱gu̱te̱ 'wo̱n u̱n de wu̱ ya'ag me̱ u̱s-nap. 26 Me̱ m-hyan a jiish u̱r-bon ne̱t she'et bo̱ wu̱ ro̱ à, remen a ciriste̱ m-co̱w u̱n da-o̱ u̱n re̱ u̱r-ko̱o̱b. 27 U̱rege̱ o geeste̱ u̱t-ge, taase o caas to̱ á. U̱rege̱ ne̱ wo̱ u̱n go̱ ga u̱t-ge á, taase o ge u̱t-ge. 28 Amba u̱rege̱ o geeste̱ u̱t-ge, ba'as-de á, komo wan-ne'a ge'e̱ u̱t-ge, ba'as-de á. Amba de̱ ye̱ ga u̱t-ge à ye̱a su̱ u̱r-ko̱o̱b de u̱n nekette̱ u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n ye̱. Komo u̱m co̱no̱g u̱m hebe no̱ swo̱ u̱n ka ko̱o̱b-de.

29 O̱r re ne̱ yan-dor, rii-yo me̱ u̱t-ma à, yo ka: A kus o-da ne̱ u̱n ka ho̱no o-dak o̱ á. Cin u̱n m-mo̱ka, ya-u̱t-ge ye̱ no̱me̱ Wan-Ko̱yan m-gu̱w sa o zee ye̱ ga u̱t-ge á. 30 Yan-dor ye̱ ro̱ u̱n tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n à, ye̱ warag sa o zee ye̱tt tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n á, ye̱ ro̱ o-zak à ye̱ warag sa o zee yan-tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n. Komo yan-dor yan o̱ u̱t-saw ye̱ warag ye̱ ro̱tt rii á. 31 Yan-dor ye̱ ro̱ m-se̱nge̱ mo̱ mo̱ro̱gse̱ saw-to̱ u̱n ho̱no o-dak à, taase ye̱ she'et u̱n 'wo̱ns-mo̱ u̱n to̱ á, remen ka ho̱no o-dak o̱ a ro̱ n-me̱ u̱n o̱ à, o̱ m-ta o̱.

32 U̱m co̱no̱g no̱ yage̱ regen-o̱ u̱n bo̱ no̱ he m-she'et à. Wu̱ ga u̱t-ge á wu̱ ro̱ u̱n e̱ss u̱r-hi be-de u̱n Ma-to̱ Shir u̱r-bon ne̱, bo̱ wu̱ he rwo̱ u̱n Wan-Ko̱yan ho̱ge̱ m-re̱re̱m à. 33 Amba wu̱ ro̱ ne̱ u̱t-ge ne̱ à, wu̱ u̱n e̱ss u̱r-hi u̱n saw-to̱ u̱n ho̱n u̱n ka dak-o̱, bo̱ wu̱ he rwo̱ u̱n ne'a u̱n wu̱ ho̱ge̱ m-re̱re̱m à. 34 Barag-se u̱n wu̱ pu̱rgu̱te̱ o̱ ka be-u̱t yoor. Komo ne'a wan-ba-u̱t-ge ko̱ wan-ne'a, wu̱ ro̱ u̱n e̱ss u̱r-hi be-de u̱n ma-u̱t Wan-Ko̱yan u̱r-bon ne̱ remen wu̱ waragté̱ ba m-ku̱ko̱p n-me̱ o-wu̱r o-ku̱kt ne̱. Ne'a-wu̱ u̱t-ge ne̱ wu̱ ro̱ u̱n e̱ss u̱r-hi ko̱ de ke ho̱-de be-de u̱n saw-to̱ u̱n ho̱no o-dak, bo̱ wu̱ he m-no̱m campo̱ u̱n wu̱ ho̱gu̱te̱ m-re̱re̱m à. 35 Me̱ u̱n co̱n no̱ m-gu, remen no̱ she'etté̱ bo̱ Wan-Ko̱yan co̱ne̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ she'et à, ye̱ nom wu̱ m-gu̱w u̱n hur-u̱r gaan à. Me̱ co̱n no̱ m-gakte̱ be-de u̱n nom u̱n yo ken rii-yo ko̱ yo ken yo á.

36 Amba u̱rege̱ ne̱t no̱mo̱g u̱s-barag u̱nze wu̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n yo depe̱ á be-de u̱n wan-ne'a-wu̱ wu̱ ro̱ u̱r-ryap à, komo co̱n-to̱ u̱n wu̱ ro̱ m-bo̱se̱, yage̱ wu̱ geet wu̱, ba'as-de á. 37 Amba u̱rege̱ ne̱t zo̱ngsu̱te̱ ba wu̱ ken wu̱ u̱n ze̱e̱ wu̱ nom kaane̱, ba se̱ wu̱ gaag u̱t-ge á. Wu̱ ro̱ o-co̱w ne̱ wu̱ nomot yo wu̱ co̱ne̱ à. Komo u̱rege̱ de̱ wu̱a hoksu̱sse̱ bo̱p u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, har wu̱ de̱k u̱n hur-de u̱n wu̱, wu̱a ge wu̱ á, to̱, to̱ ka hond hond o̱ to̱ ro̱. 38 Remen kaane̱, kaane̱ ka co̱w-se u̱s-yoor se ro̱ u̱r-bon ne̱ u̱rege̱ ne̱t zo̱ngsu̱te̱ wu̱a ge wan-ne'a-wu̱ wu̱ ro̱ u̱r-ryap à, wu̱ no̱mo̱g rii-yo u̱r-bon. Amba u̱rege̱ wu̱ de̱k u̱n hur-de u̱n wu̱ wu̱a ge u̱t-ge á, wu̱ no̱mo̱g rii-yo jiishe̱ à. 39 Taase ne'a-wu̱ u̱t-ge wonge̱ u̱n campo̱ u̱n wu̱ ne̱ á, u̱rege̱ campo̱ u̱n wu̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱. Amba u̱rege̱ campo̱ u̱n wu̱ marag, wu̱ ro̱ o-co̱w ne̱, wu̱ hur-de u̱n wu̱ co̱ne̱ à, wu̱ geet wu̱. Amba ko-yan-dor, he wu̱ m-ga cot. 40 Amba u̱n hyan-o re, wu̱a jiish u̱n ho̱ge̱ m-re̱re̱m wu̱ she'ete̱ kaane̱ ba wu̱ u̱n ga u̱t-ge. Me̱ gwo̱t-o̱ kaane̱ Ku̱kt-o̱ Shir ze̱e̱ me̱ u̱m zee.

Bo̱r-u̱s eer

Rii-yo m-re̱ yo a seke̱ pyo-o̱ m-gir à

1 To̱, ma-to̱ u̱n rii-yo m-re̱ yo a seke̱ pyo-o̱ m-gir à, a nepste̱ kap-m na ya-u̱s-nap-ye̱. Nap-u̱s na ro̱ u̱n hante̱ u̱s-se̱s, amba was-m ro̱ m-rwo̱ yan-dor Ye̱so m-bo'ose̱. 2 Kap wu̱ ro̱ m-hyan wu̱ zee wu̱ nepste̱ rii à, to̱ har m-mo̱ka wu̱ nap yo depe̱ wu̱ nep á. 3 Amba myet bo̱n ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n co̱n-to̱ Shir à, Shir nepste̱ u̱n wu̱ ne̱. 4 M-mo̱ka ma-to̱ u̱n re̱ u̱n rii-yo m-re̱ yo a seke̱ pyo-o̱ m-gir à, a nepste̱ u̱nze, m-gir mo̱ ro̱ u̱n ho̱-mo̱ rii á. Komo shir o̱ o-nip o̱ á, a nepste̱ komo u̱nze Shir gaan-o̱ cot. 5 U̱n hyan-o̱ u̱n ye̱ ken ye̱, rem-u̱s ro̱ ko̱n de̱e̱n se ye̱ ro̱ m-aag “shir-ye̱” à u̱n “yan-ko̱yan-ne̱” n-to̱n ko̱ n-dak. 6 Amba na a nepse̱ Shir gaan-o̱. Wu̱ ro̱ o-Tato, wu̱ no̱me̱ ko̱yan komo remen u̱n wu̱ atte̱ u̱n ho̱o̱g ne̱. Wan-Ko̱yan, wan-gaan wu̱, komo Ye̱so Kiristi. Be-de u̱n wu̱ o̱ komo Shir no̱me̱ ko̱yan, be-de u̱n wu̱ o̱ komo a ya'u̱ na ho̱o̱g.

7 Amba de̱ ba kap yan-dor ye̱ nape̱ kaane̱ á. Har m-mo̱ka ye̱ ken ye̱ ro̱ hyan m-gir nip-o̱, remen kaane̱ da-o̱ ye̱ re'e̱ yo a seke̱ m-gir à, ye̱ ro̱ m-hyan sa o zee gu̱w-mo̱ shir-ye̱ o-nip ye̱ ro̱ m-no̱m. Barag-se u̱n ye̱ u̱n hur-de u̱n ye̱ kapsu̱ru̱ ye̱ u̱nze ye̱ no̱mo̱g u̱r-ba'as. 8 Rii-yo a m-re̱ à yoa hyokontu̱ no̱ yow yow u̱n Shir ne̱ á. A taage̱ u̱n ko̱yan remen a yagu̱te̱ yo m-re̱ á. Komo a kum rii, remen a re̱e̱g yo á.

9 Amba no̱m no̱ ce̱e̱n taase de ka ke̱e̱r-de ko-yan-dor Ye̱so warag co̱w-yo rwo̱ u̱n wu̱ ken wu̱ ro̱tte̱ u̱r-be̱e̱b be-de m-she̱r á wu̱ no̱m rii-yo wu̱ nap ko̱ Shir co̱no̱g yo á. 10 Remen ye̱ ken ye̱ ye̱ ro̱tte̱ u̱r-be̱e̱b be-de m-she̱r á hyene̱ wo̱, wo̱ wu̱ ro̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ be-de m-she̱r à, wo̱ u̱n re̱ u̱n rii n-me̱ u̱n pyo-o̱ m-gir, to̱ ka ma to̱a ru̱ ye̱ har ye̱ reet rii-yo m-re̱ yo a seke̱ m-gir à, komo ye̱a sabre̱ u̱n hur-de u̱n ye̱. 11 Remen kaane̱ ka nap-u̱s ru se, se a wakte̱ shi'it-de u̱n kaps u̱n wu̱ ken ko-yan-dor-wu̱, wu̱ Ye̱so Kiristi mare̱ remen wu̱ à. 12 Da-o̱ no̱ ye̱ ro̱ m-rwo̱ me̱n-to̱ u̱n ye̱ m-naase̱ u̱n barag-se u̱n ye̱ ne̱ à, no̱ nomte̱ u̱n o̱r no̱ ne̱ u̱t-ba'as, kaane̱ no̱ u̱n nome̱ u̱n Kiristiu̱r-ba'as. 13 Remen kaane̱, u̱rege̱ re̱ u̱n rii-yo m-re̱ a ru̱ o̱r re ko-yan-dor no̱m u̱r-ba'as, man do ti u̱r-ap komo á, taasu̱ u̱m ru̱ o̱r re no̱m u̱r-ba'as.

Bo̱r-u̱s jero̱

U̱r-be̱e̱b u̱n se̱nge̱-mo̱
u̱n ko-yan-To̱m Ye̱so ne̱

1 ¿Me̱ u̱n ya me̱tt u̱r-be̱e̱b á? ¿Me̱ ko-yan-To̱m Ye̱so wu̱ ka á? ¿Me̱ hyan o̱ Ye̱so Wan-Ko̱yan á. Ba remen se̱nge̱-m re o̱ ka no̱ waragte̱ ye̱ ma Wan-Ko̱yan? 2 U̱rege̱ me̱ ko-yan-To̱m Ye̱so wu̱ be-de u̱n ye̱ ken hun-ne̱ á, ko-yan-To̱m Ye̱so u̱m ro̱ be u̱n no̱ remen no̱ u̱n do̱re̱ Wan-Ko̱yan u̱n bu̱-yo ma-u̱t re. Remen kaane̱, depete̱ ko̱wan wu̱ nep cas ko-yan-To̱m Ye̱so wu̱ u̱m ro̱.

3 Shas-o re o̱ ka be-de u̱n ye̱ ro̱ m-co̱n ye̱ nep ko̱ me̱ ko-yan-To̱m Ye̱so wu̱ à. 4 ¿Te̱tt ke̱e̱r-de u̱n a ye'et te̱ m-re̱ m-swo̱ ne̱ u̱n den-u̱t no̱ á? 5 ¿Te̱tt ke̱e̱r-de m-neke̱ u̱n ne'a te̱ ne̱ yan-dor ye̱ ro̱ u̱t-ge ne̱ à, u̱ntu̱n bo̱ ye̱ ka yan-To̱m-ye̱ Ye̱so ye̱, Bitrus* u̱n hen-ne̱ Wan-Ko̱yan ne̱ no̱me̱ á? 6 ¿Ko̱ de̱ me̱ u̱n Barnabas ne̱, te̱ ye̱ he se̱nge̱-mo̱ u̱n re̱e̱gte̱ u̱n hi u̱n te̱?

7 ¿Wan wu̱ ne̱ he gu̱w-mo̱ u̱t-karma, ká da-de ne̱ wu̱ waragte̱ re̱e̱gte̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱? Ka ye̱ go o-kat à, ro̱ m-re̱ u̱n hyo-ye̱ ye̱ go à da-o̱ ka hyo-ye̱ nene̱. Ka ye̱ ro̱ gu̱t-de u̱n ca à, ro̱ m-swo̱ m-yo̱w mo̱ u̱n ka ca-ye̱. 8 To̱ ka ma-to̱ u̱n ne̱t to̱ á. Karamsa-o̱ o̱ Shir o̱ zee kaane̱. 9 Remen a geneste̱ u̱n karamsa-o Mosa a zee, “Taase o bite̱ nu-o̱ u̱n na-yo u̱t-kerem da-o̱ yo door-mo̱ u̱n hyo á.”† ¿Na-ye̱ u̱n ya Shir he m-was u̱n ye̱ ne̱ u̱n ho̱n-de u̱n ye̱ cot bo̱ wu̱ ze̱e̱ kaane̱? 10 ¿Ká ma-to̱ na ye̱ ka Shir ro̱tte̱ á? Rem na o̱ Shir zette̱ kaane̱. Remen depete̱ ko-ya-to̱m u̱n ko-ya-m-dor ne̱ ye̱ nom dish-o̱ u̱n gwu̱u̱g-de u̱n rii-yo o-kat. Yan-ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ Shir depete̱ ye̱ re ye̱ su̱ be-de u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n ye̱. 11 U̱rege̱ te̱ go̱o̱g Ma-to̱ Shir u̱n hur-u̱r no̱, to̱, ¿yo ken caari-yo u̱n rii-yo ka te̱ cite̱ bo̱ te̱ zee no̱ 'ye te̱ rii-yo m-re̱ u̱n saw-to̱ m-co̱p ne̱ bo̱ ko-ya-o-kat ro̱ ce-mo̱ u̱n hyo-ye̱ u̱n wu̱?‡ 12 U̱rege̱ no̱ to̱ro̱g ye̱ ru̱ru̱ no̱ Ma-to̱ Shir à, ¿te̱ jiish ye̱ u̱n ke̱e̱r-de u̱n no̱ nomotu̱ te̱ kaane̱ á?

Kap u̱n kaane̱ ne̱, te̱ gaktu̱ no̱ á. Amba te̱ du̱ngu̱te̱ be-de u̱n ko̱yan o̱tte̱ ma-to̱ u̱n rii-yo he we̱n u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ ma Kiristi à. 13 ¿No̱ nap ka u̱nze ya-m-se̱nge̱ u̱n Pyo-o̱ Shir káne̱ ye̱ he kum u̱n rii-yo u̱n re̱-mo̱ u̱n ye̱ be-de u̱n saw-to̱ a m-hante̱ á? ¿Ya-m-se̱nge̱ komo u̱n o-hana o̱ u̱r-seke̱, káne̱ o̱ ka ye̱ he kum u̱n gwu̱u̱g-de u̱n ye̱ be-de u̱n rii-yo a hante̱ u̱r-seke̱ á?§ 14 Kaane̱ to̱ ro̱ komo, Wan-Ko̱yan rwo̱ro̱g wu̱ zee yan-se̱nge̱-mo̱ u̱n ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m ye̱ kum rii-yo u̱n re̱e̱gte̱ u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n ye̱ káne̱.*

15 Amba ko̱ o-gaan me̱ hwo̱ u̱r-yish a nomotu̱ me̱ yo karamsa-o ze̱e̱ á. Komo me̱ ge̱n to̱ ka remen no̱ nomotu̱ me̱ kaane̱ m-mo̱ka á. Ay, jiishte̱ u̱m mer, o̱tte̱ u̱m taage̱ u̱n ka gwo̱n-mo̱. 16 Da-o̱ me̱ m-ko̱'o̱t à, me̱ u̱n hoks m-gwo̱n á, remen Shir gaktu̱ me̱ m-no̱m ká se̱nge̱-mo̱ u̱n ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m. Komo man warag rii-yo u̱r-'wo̱n me̱ yagu̱ mo̱ m-no̱m! 17 A ro ze̱e̱ge̱ u̱n co̱n-m re me̱ m-no̱m u̱n ka rii-yo, u̱m ze̱e̱ru̱ se̱ Shir to̱pk me̱. Amba remen Shir daagu̱ me̱ wu̱ bo̱psu̱ me̱ ka se̱nge̱-mo̱, remen kaane̱ me̱tt yo m-daag á. 18 To̱, ¿ya u̱n yo ne̱ ro̱ top-o re? Ka zak-o̱ me̱ m-kum be-de u̱n rwo̱r u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m à ba wu̱ ken wu̱ u̱n to̱p á. Cip me̱ co̱n m-gakte̱ yan-dor á, ye̱ nak yo depe̱ m-to̱p u̱n ko-yan-ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ Shir à. 19 Ko̱ de̱ nomte̱ me̱ ko-gu̱w be-de u̱n hun-ne̱ á, amba u̱m muste̱ hi u̱n de ko-gu̱w be-de u̱n hun-ne̱, remen u̱m wo̱ntu̱tú̱ ye̱ be-u̱r Kiristi. 20 Da-o̱ me̱ ro be-de u̱n Yahuda-ne̱, u̱m wargu̱ru̱ u̱ntu̱n ko-Yahuda remen u̱m wo̱ntu̱tú̱ ye̱ be-u̱r Kiristi. Da-o̱ me̱ ro be-de u̱n ye̱ ro̱ m-do̱re̱ u̱n karamsa-o̱ u̱n Yahuda-ne̱ à, kaane̱ me̱ m-no̱m, (ko̱ de̱ nomte̱ a gakte̱ me̱ u̱n dor-o̱ ka karamsa-o̱ á), amba remen u̱m wo̱ntu̱tú̱ ye̱ be-u̱r Kiristi. 21 Da-o̱ me̱ ro be-de u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, ye̱ ro̱tte̱ karamsa-o̱ u̱n Yahuda-ne̱ á u̱m rwo̱'u̱ru̱ hi u̱n de be-de u̱n ye̱. U̱n ka co̱w-yo u̱m re̱ hi-de u̱n ye̱, har u̱m wo̱ntu̱té̱ ye̱ be-de u̱n Kiristi. Amba me̱ jore̱ karamsa-o̱ Shir á. U̱m do̱ru̱te̱ karamsa-o Kiristi. 22 Be-de u̱n ye̱ ro̱tte̱ m-'wo̱ns u̱n she̱r-mo̱ u̱n ye̱ á, u̱m waragu̱ru̱ u̱ntu̱n ko-yan-ba-m-'wo̱ns remen u̱m wo̱ntu̱tú̱ ye̱ be-u̱r Kiristi. E̱e̱, u̱m se̱ngu̱te̱ u̱m waragte̱ ko̱ yo ke rii-yo be-de u̱n ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ remen u̱m guut ye̱† u̱m wo̱ntu̱té̱ ye̱ be-u̱r Kiristi. 23 Myet me̱ u̱n no̱m kaane̱ remen ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m, komo remen me̱ u̱n yan-dor ne̱ kumut rem-se u̱r-bon se Shir su̱rte̱ o-nu wu̱ ya'as na à.

24 ¿Ashi no̱ baks be-de u̱n se̱'e̱r-mo̱ u̱s-rek, ya-u̱s-rek ro̱ m-no̱m m-se̱nge̱ ye̱ aragte̱ o̱r u̱n ye̱ ne̱, amba wan-gaan wu̱ cot ro̱ u̱n kum m-yar? No̱ ma se̱ngu̱ no̱ u̱s-rek bo̱ no̱ he re̱ u̱r-ho̱ à.

25 Kap ya-m-se̱'e̱r, ye̱ ro̱ u̱n yoose̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ bo̱ ye̱ he garamse̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ à. Ye̱ ro̱ m-no̱m kaane̱ remen ye̱ reet m-yar mo̱ he m-tees à, amba mo̱ ma na yar-mo̱ mo̱ m-ta mo̱ á. 26 Remen kaane̱ re̱k-o re o̱ o-hwaa o̱ á. Ba u̱ntu̱n ko-ya-m-dum wu̱ ro̱ m-wosor m-yo á. 27 Amba wu̱r-o re o̱ me̱ m-pu̱'u̱s, u̱m muutu̱ o̱ u̱ntu̱n o̱ u̱n ko-ya-o-rek, remen o̱ nomot yo depe̱ à. U̱n ba kaane̱ á, me̱ o-gye̱r taase me̱ komse̱ ru̱re̱ u̱n ye̱ ken ye̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ Shir me̱ ne̱ a mussu̱ me̱ hwaa.

Bo̱r-u̱s o̱p

Nak u̱t-to̱ mo̱sse̱ u̱s-to̱o̱g ne̱

1 O̱r re ne̱, me̱ co̱n to̱-to̱ ke no̱ rii-yo ko̱re̱ ya-n-ga-ye̱ na o-ko̱t re̱e̱no̱ n-ga á. Shir e̱re̱g ye̱ u̱n ku̱s-o̱ o-ke'ente̱. Wu̱ ro̱ u̱n co-o̱ u̱n ye̱. Komo wu̱ rwu̱ntu̱te̱ ye̱ u̱n ho̱-mo̱ m-sa har u̱n dak-o hwo̱'o̱g-o̱ rii-yo ci ye̱ á.* 2 N-me̱ u̱t-ke'ente̱ m-sa ne̱ a yo'osu̱ ye̱ kap yan-dor Mosa. 3 Myet-mo̱ u̱n ye̱ komo ye̱ re̱e̱ru̱ ká rii-yo m-re̱ yo Shir ya'ase̱ ye̱ u̱n bu̱-yo u̱t-hyat à.† 4 Myet-mo̱ u̱n ye̱ swo̱o̱ru̱ ká ho̱-mo̱ Shir ya'ase̱ ye̱ u̱n bu̱-yo u̱t-hyat à. Kap mo̱ u̱n ye̱ swo̱o̱g be-de u̱n ká ta'ar-o̱, mo̱ Shir ya'ase̱ ye̱ u̱n bu̱-yo u̱t-hyat à. Ká ta'ar-o̱ ne̱ sha-m Kiristi mo̱.‡ 5 Myet u̱n kaane̱ ne̱, Shir ho̱ge̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n ye̱ ken ye̱ de̱e̱n n-me̱ u̱n ye̱ á, wu̱ homu̱ru̱ ye̱ o-ko̱t.§

6 To̱, se kà rem-se u̱n ko̱r remen a nekt na u̱t-to̱, taase a nom rem-u̱s yo̱-se bo̱ ye̱ no̱me̱ à,* 7 ko̱ komo a nome̱ pyo-se m-gir m-gu̱w bo̱ ye̱ ken ye̱ no̱me̱ à. Remen Ma-to̱ Shir ze̱e̱g, “Ka hun-ne̱ ye̱ no̱mo̱g biki-o̱ m-re̱ m-swo̱ ne̱, komo ye̱ inu̱ru̱ ye̱ he̱wu̱ru̱ u̱s-he̱w m-jiib.”† 8 Taase a nom no̱ o-ás bo̱ ye̱ ken ye̱ be-de u̱n ye̱ no̱me̱ à, har hun-ne̱ dugu u̱r-kwo̱o̱z u̱s-tet [23,000] maru̱ru̱ ho̱-u̱r gaan.‡ 9 Taase komo a taks Kiristi bo̱ ye̱ ken ye̱ nome̱, har ye̱ge̱-hwo̱ hoomte̱ ye̱ à.§ 10 Taase a nom u̱s-hwu̱mu̱g bo̱ ye̱ ken ye̱ nome̱, har wan-to̱m-wu̱ Shir wan-ho̱ u̱n hun-ne̱ e̱e̱stu̱ ye̱ à.*

11 Ká rem-se ko̱ru̱ ye̱ à sha-mo̱ u̱t-ma mo̱ komo a u̱n ge̱n-to̱ remen a ke̱we̱stú̱ na, na ye̱ ko̱m-de u̱n ta-mo̱ o-dak 'wo̱sse̱ à. 12 Remen kaane̱ u̱rege̱ o hyanag o e̱ks m-'wo̱ns ne̱, to̱, no̱m ce̱e̱n taase o hye. 13 Yatt meger-to̱ we̱tu̱ no̱ m-kum to̱ kuse̱ ba a u̱n nomo to̱ ne̱t á. Shir ko-ya-o-nip-wu̱, wu̱a yage̱ a megertu̱ no̱ arge̱ 'wo̱ns-m no̱ á, amba be-de u̱n ká meger-to̱, wu̱a kutu no̱ co̱w-yo m-posse̱ remen no̱ hokste̱ m-du̱ngu̱ne̱.

Biki-o̱ m-gir u̱n Biki-o̱ m-Pas
mo̱ ma Wan-Ko̱yan ne̱

14 Remen kaane̱ no̱ nay-ne̱ re, no̱m no̱ já u̱n gu̱w-mo̱ m-gir ne̱. 15 Me̱ no̱ m-gwo̱t, gwo̱t-o̱ u̱n ya-u̱s-nap. Dege̱ no̱ hi u̱n no̱ u̱rege̱ rii-yo me̱ m-rwo̱r à nip-o̱. 16 Ká ibitte̱-de a ru̱'e̱ o-kwu̱m be-de u̱n re̱-mo̱ u̱n Wan-Ko̱yan à, ashi, ¿de de ka ro̱ m-hante̱ atte̱ m-warag gaan n-me̱ u̱n hyó-m Kiristi mo̱ a wu̱u̱se̱ u̱r-seke̱ u̱n mar-mo̱ u̱n wu̱ rem na à? Buro̱di-de a m-yotor komo à, ¿de de ka ro̱ na m-rwo̱ a waragte̱ gaan n-me̱ u̱n wu̱r-o̱ u̱n Kiristi á?† 17 A re̱e̱g no̱ ka buro̱di-de u̱r-gaan na ye̱ ro̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ à. Kaane̱ kutute̱ na wu̱r-o gaan a ro̱, remen buro̱di-u̱r gaan-de a re̱ myet-m na.

18 Gwo̱t no̱ hun-ne̱ ye̱ o-Isra. Kap ka ye̱ re̱ yo a seke̱ à, gaan-ye̱ ro̱ u̱n o̱r u̱n ye̱ ne̱ be-de u̱n re̱ u̱n seke̱ to̱ a seke̱ Shir u̱n hana-o̱ u̱r-seke̱ à.‡ 19 ¿Ya u̱n yo ne̱ u̱m co̱ne̱ m-rwo̱r kane̱? ¿Me̱ u̱n ze̱e̱ o̱ rii-yo a seke̱ m-gir à kashi u̱n rii-yo? ¿Ko̱ m-gir yo ken rii-yo? 20 Ay, ko̱ hiin, yo me̱ m-ze̱e̱ à yo ro̱, ka rem-se ya-u̱t-ko̱t ye̱ a seke̱ ba Shir á. Komo, me̱ co̱n no̱ warag gaan u̱n ya-u̱t-ko̱t ne̱ á.§ 21 Ke̱e̱r-u̱r ro̱ ko̱n no̱ su̱u̱t u̱n ibitte̱-u̱r Wan-Ko̱yan, komo u̱n ibitte̱-de ya-u̱t-ko̱t ne̱ á. Ke̱e̱r-u̱r ro̱ ko̱n no̱ reet rii-yo m-re̱ yo ma Wan-Ko̱yan komo u̱n yo u̱n ya-u̱t-ko̱t ne̱ á. 22 ¿Ko̱ de̱ su̱gu̱m-yo atte̱ Wan-Ko̱yan Wu̱ ho̱gu̱te̱ u̱r-shoob bo̱ Isra-ne̱ no̱me̱? ¿A u̱n arag wu̱ m-'wo̱ns o̱?*

No̱m no̱ ko̱yan remen se̱ps u̱n Shir

23 No̱ m-ze̱e̱, “Shir ya'ag yan-dor ye̱ u̱n wu̱ be̱e̱b-de m-no̱m ko̱yan” amba ba ko̱ yo ke rii-yo ro̱ u̱r-bon ne̱ á. “Shir ya'ag yan-dor ye̱ u̱n wu̱ be̱e̱b-de m-no̱m ko̱yan” amba ba ko̱yan o̱ ro̱ m-gu hun-ne̱ á.† 24 Taase o was u̱n hi u̱n du ne̱ cot á, amba o was u̱n o̱r ru ne̱ yan-dor komo.

25 No̱m no̱ yo ka: Ti no̱ kap bo̱ u̱n rii-yo a m-baab be-de a m-baab m-ap à, ba se̱ no̱ cit á, taase no̱ boog be-de ká ap-de rwu̱u̱ne̱ à, bo̱ hur u̱n no̱a kaps no̱ á. 26 Remen Ma-to̱ Shir ze̱e̱g, “Ho̱no o-dak u̱n rii-yo ro̱ n-me̱ u̱n o̱ ne̱ à myet to̱ ma Wan-Ko̱yan to̱.”‡

27 U̱rege̱ ko-yan-ba u̱n dor banag no̱ re̱ u̱n rii-yo m-re̱, no̱ zee no̱a he, re̱ no̱ myet bo̱ a ya'u̱ no̱ à, ba se̱ no̱ cikt á, remen taase no̱ boog u̱n ma-to̱ u̱n so̱ ka rii-yo rwu̱u̱ne̱ à, bo̱ hur u̱n no̱a kaps no̱ á. 28 Amba u̱rege̱ wu̱ ken wu̱ ze̱e̱g no̱, “Ka rii-yo gir-mo̱ a pene̱ yo.” To̱, taase no̱ ti á, remen nu̱-se u̱n ka wu̱ ru̱ru̱ no̱ à, komo taase hur u̱n no̱ kapsté̱ no̱. 29 Barag-se u̱n hur-de u̱n wu̱ me̱tte̱ se ma no̱ se á. To̱, wu̱ ken wu̱ a hoks m-ze̱e̱ “Remen ¿ya u̱n o̱ barag-se u̱n hur-de u̱n wu̱ ken wu̱ hette̱ me̱ m-kaps u̱n rii-yo u̱m cu̱nse̱ u̱n me̱n-u̱t re?” 30 U̱rege̱ u̱m bo̱mo̱g Shir remen rii-yo m-re̱, ¿remen ya u̱n o̱ ka a hette̱ me̱ u̱t-re̱e̱b u̱n remen rii-yo u̱m re̱ u̱n bo̱ngo̱n-de Shir à?

31 To̱, kap u̱n o̱ u̱n rii-yo no̱ m-no̱me̱ à, ko̱ yo no̱ m-re̱ à, no̱m no̱ ko̱yan remen se̱ps-mo̱ u̱n Shir. 32 Taase no̱ warag shi'it-de u̱r-ba'as be-de u̱n Yahuda-ne̱, ko̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, ko̱ hun-ne̱ yan-dor u̱n Shir. 33 No̱m no̱ bo̱ me̱ m-no̱m à. Me̱ m-se̱nge̱ u̱m ru̱'u̱t ko̱wan ho̱ge̱ m-re̱re̱m n-me̱ u̱n kap o̱ u̱n rii-yo me̱ m-no̱m à, ba rii-yo u̱m co̱ne̱ à yo me̱ m-no̱m á, se̱ de̱ remen hun-ne̱ kap ye̱ kumut gwu̱.

Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan

1 Do̱ru̱ no̱ sha-m re bo̱ me̱ u̱n do̱re̱ u̱n sha-m Kiristi à.*

U̱r-yoos u̱n ma-to̱ u̱n ho̱k u̱r-hi

2 Me̱ no̱ m-bo̱m remen no̱ me̱ m-baks be-de u̱n ko̱yan, no̱ komo m-bo̱p u̱n ka yoos-de de̱e̱n, hond hond bo̱ u̱m yoosu̱ no̱ de à.

3 Amba u̱m co̱no̱g no̱ nep rii gaan: Kiristi wu̱ ro̱ co-o̱ u̱n ko wu̱ ke ne̱t-wu̱, campo̱ komo wu̱ ro̱ co be-u̱r ne'a u̱n wu̱, Shir komo o̱ ro̱ co Kiristi. 4 Myet bo̱n campo̱-wu̱ ko̱ne̱ u̱s-ko̱n ko̱ rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir hin de u̱n wu̱ ro̱ u̱r-to̱o̱b ne̱ à, wu̱ yo'ogte̱ o̱ ka hi-de u̱n wu̱. 5 Amba bo̱n ne'a-wu̱ ko̱ne̱ u̱s-ko̱n ko̱ rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ba u̱n yere̱ u̱n rii-de u̱r-hi, wu̱ yo'ogte̱ o̱ ka hi-de u̱n wu̱, ka ro̱ kang-o gaan u̱n ne'a-wu̱ a o̱re̱ shi-se̱ u̱n wu̱ ne̱ à. 6 U̱rege̱ ne'a yagu̱te̱ yere̱ u̱n rii-de u̱r-hi, to̱, wu̱ or hi-de u̱n wu̱ u̱r-kuug. Amba rii-yo m-'e̱ yo ne'a or hi-de u̱n wu̱, remen kaane̱ se wu̱ yere̱ rii-de u̱r-hi. 7 Da-o̱ campo̱ ro̱ u̱t-ma u̱n Shir ne̱ à, wu̱ hede ho̱k u̱n hi-de u̱n wu̱ á, remen wu̱ wu̱ a hwo̱o̱ne̱ sha-mo̱ Shir u̱n ká se̱ps-mo̱ ne̱. Amba ne'a se̱ps-mo̱ u̱n campo̱ mo̱.† 8 Remen campo̱ wu̱ a takne̱ m-no̱m, ba be-de u̱n ne'a-wu̱ rwu̱u̱ne̱ á. Amba ne'a-wu̱ u̱r-takan, n-me̱ u̱n campo̱-wu̱ rwu̱u̱ne̱. 9 Komo a no̱m campo̱ remen ne'a á, se̱ de̱ ne'a-wu̱ a no̱me̱ remen campo̱.‡ 10 Remen kaane̱ se̱ ne'a yerete̱ rii-de u̱r-hi a hyenet go̱s-to̱ wu̱ ya'e̱ campo̱ à, remen yan-to̱m-ye̱ Shir ro̱ wu̱ m-gwo̱t.

11 Myet u̱n kaane̱ ne̱, n-me̱ u̱n Wan-Ko̱yan, ne'a ba pegesse̱ wu̱ ro̱ be-de u̱n campo̱ á. Kaane̱ komo, campo̱ ba pegesse̱ wu̱ ro̱ be-de u̱n ne'a á. 12 Ko̱ de nomte̱ ne'a-wu̱ u̱r-takan wu̱ u̱n rwu̱u̱n be-de u̱n campo̱-wu̱ u̱r-takan à, amba m-mo̱ka, kap campo̱-ne̱, ne'a-ne̱ mate̱ ye̱, amba ko̱yan be-de Shir yo rwu̱u̱ne̱. 13 Gwo̱t no̱ no̱ hyen u̱n hi u̱n no̱, ¿no̱mo̱g u̱r-bon ne'a kon Shir hi-de u̱n wu̱ ro̱ u̱r-hek? 14 Rii-yo m-'e̱ yo campo̱-wu̱ yage̱ hi-de u̱n wu̱ ba o-or, u̱rege̱ hi-u̱s se u̱n wu̱ ro̱ m-se̱e̱b ne̱. 15 U̱rege̱ ne̱ ne'a ro̱ u̱n hi-se m-se̱e̱b ne̱ kashi u̱n rii-yo be-de u̱n wu̱ o-zak ne̱, remen a u̱n nomo wu̱ u̱s-shi remen ho̱k u̱r-hi. 16 U̱rege̱ ne̱ wu̱ ken wu̱ co̱no̱g hante̱ o-nakante̱ u̱n to̱ ka ma-to̱, yo u̱m he hoks m-ze̱e̱ à yo ro̱, yatt yo ken co̱w-yo yo arge̱ kaane̱ be-de yan-dor kap á.

Re̱ u̱n Rii-yo m-re̱ yo u̱n
Biki-o̱ m-Pas yo u̱n Wan-Ko̱yan

17 N-me̱ u̱n ka ma-to̱ u̱m co̱ne̱ m-rwo̱r m-mo̱ka à. Me̱ bo̱m no̱ á remen mo̱ro̱g u̱n no̱ de u̱r-hi de á. Da-o̱ no̱ mo̱rge̱, rem-u̱s so̱-se ro̱ m-rwu̱u̱n á se de̱ rem-u̱s yo̱-se. 18 U̱r-takan cas, u̱m ho̱gu̱te̱ n-ho̱n n-ho̱n no̱ ro be-de u̱n mo̱ro̱g-u̱r no̱ yan-dor, u̱m ho̱gu̱te̱ a zee pu̱ru̱g-u̱r ro̱ ko̱n be u̱n no̱, har u̱m ro dekste̱ to̱ ken ma-to̱ u̱m ho̱ge̱ à. 19 No̱ m-wong u̱n hi u̱n no̱ kur-u̱t u̱t-kur remen no̱ kututé̱ hun-ne̱ u̱nze kur u̱n no̱ jiishte̱ ko̱ de ke kur-de. U̱ depe̱ kaane̱ á. 20 Ba remen no̱ reet Rii-yo m-re̱ yo m-Pas yo u̱n Wan-Ko̱yan no̱ mo̱rgu̱te̱ á. 21 U̱m nepste̱ u̱n to̱ ka ne̱ remen be-de u̱n re̱ u̱n Rii-yo m-re̱ yo m-Pas yo u̱n Wan-Ko̱yan, ko̱ wu̱ ke wu̱ ro̱ m-ho̱r remen wu̱ reet rii-yo m-re̱ yo u̱n wu̱ ba wu̱ u̱n 'ya ye̱ ken ye̱. Remen u̱n kaane̱ ye̱ ken ye̱ ro̱ m-ji m-me̱r, ye̱ ken ye̱ ne̱ se̱ ye̱ swo̱o̱g swo̱-m ho ye̱. 22 ¿No̱tt den-to̱ no̱ hette̱ m-she'et no̱ re no̱ su̱ n-me̱ to̱ á? ¿Ko̱ komo no̱ u̱n hyan o̱ hun-ne̱ yan-dor ye̱ Shir ba rii á, o̱ no̱tte̱ u̱n rangse̱ u̱n ko̱o̱b-ne̱? To̱, ¿re u̱m he no̱ m-ze̱e̱ ne̱ u̱n to̱ ka? ¿U̱m bu̱m no̱ u̱n to̱ ka? Ay, man bu̱m no̱ á.

Rii-yo hante̱ atte̱ m-re̱ Rii-yo m-re̱
yo u̱n Biki-o̱ m-Pas yo u̱n Wan-Ko̱yan à

23 Ka rii-yo u̱m ya'asu̱ no̱ komo à, be-u̱r Wan-Ko̱yan u̱m go̱ksu̱ne̱ yo. Ye̱so Wan-Ko̱yan ká te̱t-mo̱ a bo̱psu̱tu̱ wu̱ u̱n kom-to̱ u̱n yan-yage̱-to̱ u̱n wu̱ à, wu̱ de̱ku̱ru̱ u̱r-buro̱di. 24 Bo̱ wu̱ komte̱ u̱r-bo̱ngo̱n ha-mo̱ Shir à, wu̱ argu̱ m-bosor, wu̱ zee, “O̱ ka wu̱r-o re o̱, o̱ a ya'ase̱ rem no̱ à. Se̱ngu̱ no̱ m-no̱m kàane̱ remen no̱ ma'astú̱ me̱ m-baks.” 25 Kaane̱ komo bo̱ ye̱ reese̱ à, wu̱ mossu̱ru̱ u̱r-ibitte̱ wu̱ ze̱e̱, “Ka ibitte̱-de swo̱r o-nu pu̱-o̱, o̱ u̱n hyó-m re. No̱m no̱ kàane̱ ko̱ o̱ ke da-o̱ no̱ ine̱ m-swo̱, remen no̱ ma'astú̱ me̱ m-baks.”§ 26 Remen ko̱yanda no̱ ine̱ re̱ u̱n ka buro̱di-de, m-swo̱ ne̱ u̱n ka ibitte̱-de no̱ o̱ ká u̱n ko̱'o̱t u̱n mar-m Wan-Ko̱yan har wu̱ mu̱u̱nte̱.

Re̱ u̱n Rii-yo m-re̱
yo u̱n Biki-o̱ m-Pas
yo u̱n Wan-Ko̱yan ba m-depe̱

27 Remen kaane̱ bo̱n wu̱ re̱ u̱n ká buro̱di-de à, ko̱ wu̱ swo̱ u̱n ká ibitte̱-u̱r Wan-Ko̱yan de ba m-depe̱ à, ka ne̱t-wu̱ wu̱ no̱mo̱g u̱r-ba'as be-de u̱n wu̱r-o Wan-Ko̱yan u̱n hyó-mo̱ u̱n wu̱ ne̱. 28 Se̱ de̱ ko wu̱ ke wu̱ cekerse̱ hi u̱n du u̱n wu̱, ká da-de wu̱ reet ká buro̱di-de wu̱ su̱ u̱n ka ibitte̱-de. 29 Kap bo̱n wu̱ re̱ ká buro̱di-de, wu̱ su̱ u̱n ká ibitte̱-de ba m-se̱ke̱mse̱ u̱n wu̱r-o Kiristi à, wu̱ su̱u̱te̱ hi u̱n du u̱n wu̱ piish u̱t-ma. 30 O̱ hante̱ ye̱ ken ye̱ ro̱tte̱ be u̱n no̱ ba m-'wo̱ns, u̱s-go̱m ne̱, ye̱ ken ye̱ har ye̱ mereste̱. 31 Amba u̱rege̱ a cekersu̱te̱ hi u̱n na, Shir hede na piishe̱ u̱t-ma á. 32 Wan-Ko̱yan ya'ag na u̱r-ko̱o̱b remen wu̱ ja'asté̱ na. Wu̱ u̱n nom kaane̱ remen wu̱a piishí na u̱t-ma ragaan u̱n ho̱no o-dak ne̱ á.

33 Remen kaane̱ o̱r re ne̱, yan-dor, da-o̱ no̱ mo̱rge̱ no̱ reet Rii-yo m-re̱ yo m-Pas yo u̱n Wan-Ko̱yan no̱ waase̱ o̱r no̱ ne̱. 34 U̱rege̱ ne̱ wu̱ ken wu̱ ro̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n me̱r wu̱ reesu̱ne̱ rii-yo m-re̱ cin o-hur, taase wu̱ nekne̱ hi u̱n de u̱n wu̱ piish-de u̱t-ma da-o̱ no̱ mo̱rge̱.

Ma-to̱ kuse̱ komo à me̱ habe̱ man bu̱se̱ no̱ to̱ m-ru̱re̱.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor

M-yar de̱e̱n mo̱ Ku̱kt-o̱ Shir ya'ase̱ na à

1 To̱, m-mo̱ka komo o̱r re ne̱ u̱n ma-to̱ u̱n yar-mo̱ Ku̱kt-o̱ Shir ro̱ m-'ya à, me̱ co̱n no̱ ma'as u̱n ko̱o̱b-de u̱s-nap ne̱ á. 2 No̱ nepste̱ da-o̱ no̱ ro yan-ba u̱n dor á, a e̱gu̱ssu̱tu̱ no̱, no̱ cu̱wu̱t gu̱w-mo̱ u̱n gir-mo̱ ro̱tte̱ ho̱o̱g á komo mo̱ ro̱ te̱p á. 3 Remen kaane̱ u̱m co̱no̱g no̱ nep bo̱ no̱ he m-daag yo ro̱ nip-o̱ Shir à. Yatt-wu̱ Ku̱kt-o̱ Shir ro̱ m-do̱ru̱tte̱ wu̱ he pyap u̱n Ye̱so á. Komo yatt-wu̱ he m-ze̱e̱, “Ye̱so Wan-Ko̱yan wu̱ á,” se̱ wu̱ Ku̱kt-o̱ Shir ro̱ m-do̱ru̱tte̱ à.

4 To̱, yar-mo̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir ro̱ ko̱n go̱-u̱s-go̱, amba Ku̱kt-o Shir o-gaan, o̱ ro̱ mo̱ m-'ya u̱n hun-ne̱. 5 Co̱w-u̱s ro̱ ko̱n n-ho̱n n-ho̱n se u̱n no̱m m-se̱nge̱, amba Wan-Ko̱yan gaan, wu̱ a m-nome̱ m-gu̱w. 6 Shir ro̱ u̱n no̱m u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ be-u̱r na u̱s-co̱w n-ho̱n n-ho̱n u̱n ho̱o̱g-m na. Amba Wan-Ko̱yan wan-gaan, wu̱ ro̱ myet-m na u̱n ya-u̱r-be̱e̱b u̱n no̱m mo̱ u̱n ká se̱nge̱-mo̱ kap.

7 Shir ro̱ u̱n 'ya u̱n ko̱ wu̱ ke ko-yan-dor-wu̱ Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱, remen ko̱wan wu̱ guut yan-dor Ye̱so. 8 Ye̱ ken ye̱ Ku̱kt-o̱ Shir ya'ag ye̱ yar-mo̱ u̱n we̱e̱r-se Shir, be-de u̱n ye̱ ken ye̱ komo a ya'ag ye̱ nap u̱n yo Ku̱kt-o kutu̱ ye̱ à, u̱n ká Ku̱kt-o gaan-o̱. 9 Wu̱ ken wu̱ komo a ya'ag wu̱ yar-mo̱ m-she̱r o-nip ne̱ be-de u̱n ká Ku̱kt-o̱. Wu̱ ken wu̱ komo a ya'ag wu̱ yar-mo̱ u̱n taas u̱s-go̱m u̱n ká Ku̱kt-o̱. 10 Wu̱ ken wu̱ komo a ya'ag wu̱ yar-mo̱ u̱n no̱m u̱n rem-se u̱t-hyat, wu̱ ken wu̱ komo ko̱'o̱t u̱n ma-to̱ rwu̱u̱ne̱ be-de Shir à. Shir ro̱ m-'ya u̱n wu̱ ken wu̱ nap-se u̱n nap u̱n u̱rege̱ ku̱kt-o̱ Shir o̱, wu̱ ken wu̱ nap-se te̱p u̱n rem-u̱t ho̱r-to̱ go̱-u̱s-go̱, wu̱ ken wu̱ komo muut m-rwo̱r u̱n yo a rwo̱re̱ u̱n rem-u̱r ho̱r-de à. 11 Kap Ku̱kt-o gaan-o̱ ro̱ m-wong u̱n ka yar-mo̱. Ka Ku̱kt-o̱ ro̱ m-daag u̱n yar-mo̱ o̱ he 'ya u̱n ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱.*

Myet-m na do̱k-to̱ u̱n wu̱r-o gaan-o̱

12 Wu̱r-o̱ u̱n ne̱t ro̱ u̱t-do̱k ne̱, amba ka do̱k-to̱ no̱me̱ ka wu̱r-o o-gaan o̱. To̱, kaane̱ Kiristi ro̱.† 13 Remen kap-m na u̱n Ku̱kt-o gaan a yo'ostu̱ na m-ho̱ ha-mo̱ u̱n wu̱r-o gaan, ko̱ Yahuda-ne̱ ko̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, ko̱ gu̱w-ne̱ ko̱ yakar kap-m na a rwo̱'o̱g na m-wong u̱n ka Ku̱kt-o gaan-o̱.

14 O-wu̱r ba do̱k-u̱r gaan-de á, o̱ ro̱ u̱t-do̱k ne̱ de̱e̱n. 15 U̱rege̱ na-o ze̱e̱g, “Me̱ kom-o̱ á, remen kaane̱ me̱ do̱k-de o-wu̱r de á.” To̱ ka a we̱n o̱ m-warag do̱k-de o-wu̱r á. 16 Kaane̱ komo u̱rege̱ to̱-o ze̱e̱g, “Me̱ yish-de á, remen kaane̱ me̱ do̱k-de o-wu̱r de á,” to̱ ká we̱n o̱ m-warag do̱k-de o-wu̱r á. 17 A ro ze̱e̱ge̱ hon o-wu̱r kap yish-de, ¿u̱n yan a roa ho̱ge̱? A ro ze̱e̱ge̱ ho̱n o-wu̱r caari-o̱ o-to̱ o̱, ¿u̱n yan a roa ho̱ge̱ wu̱s? 18 Amba Shir no̱mo̱g wu̱r-u̱t na do̱k-u̱t-do̱k, komo wu̱ ru̱ ko̱ de ke do̱k-de be-de wu̱ co̱ne̱ à. 19 A ro ze̱e̱ge̱ ho̱n o-wu̱r do̱k-u̱r gaan-de, o̱ roa warag o-wu̱r á. 20 E̱e̱, do̱k-u̱t ro̱ ko̱n de̱e̱n, amba wu̱r-o gaan-o̱.

21 Co̱w-o ro̱ ko̱n yish-de zeet o-kom, “Ho̱-m re ro̱ ko̱n u̱n wo̱ ne̱ á,” ko̱ komo hi-de zeet u̱s-na, “Ho̱-m re ro̱ ko̱n u̱n wo̱ ne̱ á.” 22 Hu̱sse̱ to̱ ka ma, ká do̱k-de a m-hyan a zee dett m-'wo̱ns á, to̱ de jiishe̱ u̱r-bon. 23 Do̱k-to̱ o-wu̱r komo to̱ a m-hyan a zee to̱ wo̱o̱ o̱r u̱n to̱ ne̱ u̱r-bon á to̱ a jiishe̱ m-se̱ps. Kaane̱ komo do̱k-to̱ ro̱tte̱ bon-de m-gwo̱t u̱n wu̱r-u̱t na á, a to̱ m-ho̱k. 24 To̱ ken do̱k-to̱ ba se̱ a nomote̱ to̱ kaane̱ á. Amba Shir no̱mo̱g o-wu̱r be-u̱r gaan bo̱ a he m-gwo̱t a se̱ps to̱ ken do̱k-to̱ ro̱tte̱ m-'wo̱ns á. 25 Shir u̱n no̱m káane̱ remen taase ko̱o̱b-de u̱n gam-o̱ u̱r-hi she'et n-me̱ o-wu̱r, se̱ de̱ do̱k-to̱ o-wu̱r was u̱n o̱r u̱n to̱ ne̱ ragaan. 26 Remen kaane̱ u̱rege̱ do̱k-u̱r gaan ho̱gu̱te̱ m-hoog, kap to̱ ka do̱k-to̱ ro̱ m-swo̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n de ne̱. Kaane̱ komo u̱rege̱ a bo̱mo̱g do̱k-u̱r gaan, myet-o̱ u̱n to̱ ka ro̱ u̱n no̱m o-zak.

27 M-mo̱ka kap no̱ wu̱r-o Kiristi o̱. Ko̱ wu̱ ke komo be-u̱r no̱ do̱k-de u̱n wu̱ de. 28 Ogom-de u̱n do̱k-to̱ Shir rwo̱'e̱ u̱n wu̱r-o̱ u̱n yan-dor ye̱ u̱n wu̱ à to̱ ká:

U̱r-takan, yan-To̱m Ye̱so.

Yoor, yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir.

Tet, ya-u̱r-Yoos.

Nass, yan-no̱m u̱n rem-se u̱t-hyat.

Taan, yan-yar-mo̱ u̱n taas u̱s-go̱m.

Cind, yan-Gwu̱.

Ta'yoor, yan-gu̱t-de ya-m-se̱nge̱-mo̱ u̱n yan-dor.

Eer, yan-ce̱p u̱n rem-u̱t ho̱r-to̱ go̱-u̱s-go̱.‡

29 ¿Ko̱ wu̱ ke ko-yan-To̱m Ye̱so wu̱? ¿Ko̱ wu̱ ke ko-yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir wu̱? ¿Ko̱ wu̱ ke ko-ya-u̱r-Yoos wu̱? ¿Ko̱ wu̱ ke ko-yan-no̱m u̱n rem-se u̱t-hyat wu̱? 30 ¿Ko̱ wu̱ ke ko-yan-yar-mo̱ u̱n taas u̱s-go̱m wu̱? Ay, ¿Ko̱ wu̱ ke ko-ya-m-ce̱p u̱n rem-u̱t ho̱r-to̱ wu̱? ¿Ko̱ wu̱ ke a hoks m-muut m-rwo̱r u̱n yo a rwo̱re̱ u̱n rem-u̱r ho̱r-de? Ay. 31 No̱m no̱ dish-o̱ u̱n yar-mo̱ jiishe̱ à.

Komo man kutu no̱ co̱w-yo jiishe̱ u̱r-bon à.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet

M-was

1 Ko̱ u̱m hoks nap u̱n te̱p

u̱n rem-to̱ u̱n hun-ne̱ ho̱r-ye̱ u̱n to̱

u̱n yan-to̱m-ye̱ Shir ne̱,

amba u̱rege̱ me̱ m-was u̱n o̱r re ne̱ á,

u̱m waragte̱ o̱ ká u̱ntu̱n o-jeger yo

u̱n zaaz-o̱ o-hwaa,

ko̱ ne̱ o-kanga o̱ u̱n kaas u̱n hun-ne̱ u̱t-to̱ o-zaaz.

2 Ko̱ me̱ u̱n yar-mo̱ u̱n ko̱'o̱t u̱n ma-to̱ rwu̱u̱ne̱ be-de Shir ne̱ à,

u̱m nep komo rii-yo ro̱ wukusse̱ à,

u̱m nep komo ho̱n u̱s-nap kap.

Komo me̱ m-she̱r ne̱ de̱e̱n,

mo̱ wo̱o̱ wugur u̱t-haag à,

amba me̱tt m-was á, to̱,

me̱ rii-yo á.*

3 Ko̱ u̱m ya'as kap o̱

u̱n rii-yo u̱m ro̱tte̱ à,

remen u̱m re̱e̱gtu̱té̱ ko̱o̱b-ne̱,

U̱m ya'as wu̱r-o re a tu̱ks,

U̱rege̱ me̱tt m-was á,

ai kap to̱ ka to̱a gu me̱ á.

4 Was-mo̱ ro̱ m-hante̱ m-mo̱ u̱r-hur, u̱r-'wo̱n ne̱.

Was-m ro̱ m-hante̱ u̱r-shoob á,

gwo̱n-m ro̱ ko̱n á, ko̱ nu̱-mo̱ u̱r-hi á.

5 Jaks u̱r-hi ro̱ ko̱n á.

Was-m ro̱ u̱n cu̱ne̱ u̱n hi u̱n de u̱n mo̱ á.

Was-m ro̱ m-hante̱ o-su̱gu̱m á,

Was-m ro̱ m-hum

u̱r-ba'as u̱r-hur á.

6 Was-m ro̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n re̱re̱m-mo̱

u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱ á,

amba mo̱ ro̱ u̱n ho̱ge̱-m re̱re̱m-mo̱ u̱n a ru̱r o-nip.

7 Was-m ro̱ u̱n hante̱ u̱n 'mo̱ u̱r-hur

be-de u̱n ko̱ yo ke rii-yo.

Was-m ro̱ m-hante̱ m-she̱r n-me̱ u̱n ko̱yan,

Was-m ro̱ m-hante̱ o-sakto̱

U̱n hwo̱ u̱r-hur ne̱ be-de u̱n ko̱yan.

8 Was-m ro̱ m-ta á har da-o̱ ba m-ta.

Amba ko̱'o̱t u̱n ma-to̱ rwu̱u̱ne̱ be-de Shir à a tees,

Nap-o̱ u̱n rem-u̱t ho̱r-to̱ komo to̱a e̱ge̱,

u̱s-nap sea tees.

9 O-nip nap-u̱s na shiishe̱ se á,

Komo yo Shir nape̱ à, a hoks yo m-nap kap á.

10 Da-o̱ shiishe̱ wo̱o̱ne̱,

ká yar-mo̱ mo̱ ro̱

Shiishe̱ se á

mo̱ argu̱ m-ta.

11 Da-o̱ u̱m ro wà à,

U̱m ro u̱n no̱m u̱t-ma

u̱ntu̱n to̱ u̱n wà,

U̱m ro u̱n no̱m u̱s-barag u̱ntu̱n se u̱n wà,

nap-u̱s re u̱ntu̱n se u̱n wà.

Amba da-o̱ u̱m wo̱o̱ ne̱t se̱k-wu̱ à

u̱m yagu̱ru̱ rem-se ma wà.

12 Remen kaane̱, m-mo̱ka,

Rim rim a m-hyan

u̱ntu̱n u̱r-madipi,

Amba ka ho̱-de wo̱o̱ne̱

ka da-de a he m-hyan cas.

M-mo̱ka nap-u̱s re ba shishe̱-se á,

amba ká ho̱-de wo̱o̱ne̱

Man nep ko̱yan hond hond

bo̱ Shir napu̱ me̱ à.

13 To̱, rem-u̱s tet ro̱ ko̱n se ro̱:

She̱r o-nip,

O-sakto̱ ne̱,

M-was ne̱,

amba yo jiishe̱ kap à yo ro̱ m-was.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass

Yar-mo̱ u̱n ce̱p u̱n rem-u̱t ho̱r-to̱
u̱n ko̱'o̱t u̱n ma-to̱ rwu̱u̱ne̱
be-de Shir ne̱ à

1 Se̱ngu̱ no̱ m-was u̱n o̱r no̱ ne̱, komo no̱ nom dish-o̱ u̱n yar-mo̱ Ku̱kt-o ro̱ m-'ya à. Yo jiishe̱ à, yo ro̱ no̱ nom re̱e̱b-o̱ u̱n ko̱'o̱t-o̱ u̱n ma-to̱ rwu̱u̱ne̱ be-de Shir à arge̱ ko̱ mo̱ ke yar-mo̱ à. 2 U̱rege̱ yar-m no̱ mo̱ u̱n nap u̱n te̱p mo̱ u̱n rem-u̱t ho̱r-to̱, Shir-o̱ o he nome̱ u̱t-ma, ba hun-ne̱ á, remen ye̱a hoks m-nap u̱n yo wo̱ m-rwo̱r á. U̱n be̱e̱b-de o-Ku̱kt o ro̱ u̱t-ma. 3 Amba wu̱ ro̱ u̱n ko̱'o̱t-o̱ u̱n ma-to̱ rwu̱u̱ne̱ be-de Shir à ro̱ m-gu u̱n ye̱ ken ye̱ m-bo̱'o̱se̱ be-u̱r Wan-Ko̱yan. Wu̱ 'ye ye̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n wu̱ gwu̱'u̱rse̱ hur-de u̱n ye̱. 4 Wa-m-te̱pe̱r u̱n rem-u̱r ho̱r-de hi u̱n de u̱n wu̱ o̱ wu̱ ro̱ m-bo̱'o̱se̱. Amba wu̱ ro̱ u̱n ko̱'o̱t-o̱ u̱n ma-to̱ rwu̱u̱ne̱ be-de Shir à yan-dor ye̱ wu̱ ro̱ m-bo̱'o̱se̱. 5 To̱, u̱m co̱no̱g a zee kap-m no̱, no̱ te̱p u̱n rem-u̱t ho̱r-to̱. Amba u̱m jiishte̱ m-co̱n a zee no̱ ye̱ ro̱ u̱n ko̱'o̱t-o̱ u̱n ma-to̱ rwu̱u̱ne̱ be-de Shir à. Wu̱ ro̱ u̱n ko̱'o̱t-o̱ u̱n ma-to̱ rwu̱u̱ne̱ be-de Shir à, wu̱ aragte̱ wu̱ ro̱ u̱n ce̱p u̱t-ma u̱n rem-u̱r ho̱r-de à, se̱ de̱ u̱rege̱ wa-m-muut m-rwo̱r u̱n yo wu̱ rwo̱re̱ à ro̱ ko̱n remen hun-ne̱ yan-dor Ye̱so bo̱'o̱su̱té̱.

6 To̱, o̱r re ne̱, u̱rege̱ u̱m wo̱o̱bu̱te̱ u̱m se̱ngu̱ no̱ m-te̱pse̱ u̱n rem-u̱r ho̱r-de, ¿ya yo he no̱ m-gu? Amba u̱rege̱ u̱m ru̱ru̱te̱ no̱ yo Shir kute̱ me̱ à, ko̱ u̱m kutu no̱ kashi u̱s-nap, ko̱ u̱m ru̱ru̱ no̱ yo Shir ze̱e̱ à, ko̱ de ken yoos-de, yo yo he no̱ m-gu. 7 Hond hond-o̱ bo̱ rem-se ba u̱n ho̱o̱g ro̱ à, u̱ntu̱n rem-se a m-hur à, u̱ntu̱ o-sherewa ko̱ u̱r-moro. U̱rege̱ co̱r-o̱ u̱n to̱ rwu̱u̱n kár kár á, ¿re ne̱t he m-no̱m ne̱ wu̱ nept se̱p-o̱ a takne̱ à? 8 U̱rege̱ wa-m-hur o-kar o̱ u̱r-gu̱n wu̱ hur o̱ bo̱ a he o̱ m-ho̱ge̱ á, ¿re ne̱ karma-ne̱ he m-nap a ak ye̱ remen u̱r-gu̱n ne̱? 9 Kaane̱ o̱ komo to̱ ro̱ be u̱n no̱. U̱rege̱ no̱ ce̱k u̱t-ma u̱n rem-u̱r ho̱r-de de a nape̱ á, ¿re a he m-no̱m a nept yo o co̱ne̱ à? No̱ rwo̱ro̱g o̱ ka u̱t-ma be-de u̱n ba u̱n ne̱t. 10 Rem-u̱t ro̱ ko̱n u̱n ho̱no o-dak go̱-u̱s-go̱, ko̱ de ke komo de ro̱ u̱r-bon ne̱ be-de u̱n ye̱ ro̱ to̱ m-nap à. 11 U̱rege̱ me̱ nap rem-de wu̱ ken wu̱ ro̱ m-ce̱p á, wu̱ ko-hamat-wu̱ be u̱n de, komo me̱ ko-hamat-wu̱ be-de u̱n ká ne̱t-wu̱. 12 Kaane̱ komo to̱ ro̱ be u̱n no̱. Bo̱ no̱ u̱n hoob-o̱ u̱n kum u̱n yar-mo̱ o-Ku̱kt à, ko̱n no̱ Shir o̱ 'ye no̱ rem-se he m-gu u̱n yan-dor à.

13 Remen kaane̱, kap wan-ce̱p u̱t-ma u̱n rem-u̱r ho̱r-de, se̱ wu̱ ko̱no̱g Shir 'ye wu̱ nap-se u̱n muut m-rwo̱r u̱n yo wu̱ ce̱pe̱ à, remen wu̱ ru̱ru̱té̱ ye̱ ka yo wu̱ ce̱pe̱ u̱n de ka rem-de à. 14 U̱rege̱ u̱m ko̱no̱g u̱s-ko̱n u̱n rem-u̱r ho̱r-de, ku̱kt-o re o̱ ko̱ne̱ u̱s-ko̱n, amba hur u̱n de de kum rii á. 15 To̱, ¿ya u̱m he m-no̱m? Man kon u̱n bu̱-yo o-ku̱kt komo man kon u̱n gom-to̱ nape̱ à u̱n hur u̱n de. Man hu se̱p-to̱ u̱n bo̱ngo̱n-de Shir u̱n ku̱kt-o re, komo man hu u̱n gom-to̱ u̱m nape̱ à u̱n hur u̱n de. 16 Remen wo̱ bu̱me̱ Shir o-ku̱kt u̱n hond u̱n o̱ cot, ¿re ne̱ ka ye̱ nape̱ yo wo̱ m-no̱m á he bo̱m u̱n Shir u̱n wo̱ ne̱? ¿Re ne̱ ye̱ he wo̱ m-tose̱ bo̱ngo̱n-de Shir ba ye̱ u̱n nap yo wo̱ m-rwo̱r á? 17 Nip-o̱, da-o̱ wo̱ ro u̱n bo̱ngo̱n-de Shir u̱n u̱n rem-u̱r ho̱r-de, ro̱ u̱r-bon ne̱. Amba u̱rege̱ hun-ne̱ ho̱r-ye̱ nap yo wo̱ m-rwo̱r á, de ro̱ ye̱ u̱n gu á.

18 U̱m bo̱mo̱g Shir remen u̱m aragte̱ myet-m no̱ ce̱p u̱t-ma u̱n rem-u̱t ho̱r-to̱. 19 Amba be-de u̱n mo̱ro̱g-de u̱n hun-ne̱ yan-dor, u̱m jiishte̱ m-co̱n u̱m ru̱r gom-u̱t taan-to̱ hun-ne̱ nape̱ à to̱ he ye̱ m-gu à, o̱tte̱ u̱m ru̱r u̱t-gom dugu-u̱s o̱p [10,000] u̱n rem-u̱r ho̱r-de à.

20 O̱r re ne̱, yage̱ no̱ nomot u̱s-barag u̱ntu̱n yan-yakar mo̱sse̱ m-yar ne̱ mo̱ Ku̱kt-o̱ Shir ro̱ m-'ya à. Se̱ de̱, no̱m no̱ u̱s-barag u̱ntu̱n se̱k-ye̱ u̱n go̱n ka ma-to̱. U̱rege̱ no̱ co̱no̱g m-warag u̱ntu̱n yan-yakar, nom no̱ me̱n-u̱t jaas-to̱ hiin hiin u̱ntu̱n bo̱ yan-yakar ro̱ m-nom à. 21 Gense̱ to̱ ro̱ n-me̱ u̱n ge̱n-mo̱ u̱n Ma-to̱ Shir: Yawe zee,

“Man nome̱ hun-ne̱ re u̱t-ma u̱n rem-u̱t ho̱r-to̱,

komo u̱n go̱p-to̱ u̱n hamat-ne̱ ne̱,

Amba kap u̱n kaane̱ ne̱, ye̱a ke'e̱ ma-u̱t re u̱t-to̱ á.”*

22 To̱ ashi, no̱ hyanag ce̱p u̱t-ma u̱n rem-u̱r ho̱r-de napa-o̱ ba remen yan-dor á, amba remen yan-ba u̱n dor o̱. Wa u̱n ko̱'o̱t u̱n ma-to̱ rwu̱u̱ne̱ be-de Shir à remen yan-dor o̱, yanze yan-ba u̱n dor á. 23 Remen kaane̱, u̱rege̱ yan-ba u̱n dor ko̱ hun-ne̱ ye̱ nape̱ ka rem-se á haante̱ be-de u̱n mo̱ro̱g-u̱r no̱, komo ye̱ ho̱gu̱ru̱ ko̱wan ro̱ m-ce̱p u̱t-ma u̱n rem-u̱r ho̱r-de, ye̱a zee no̱ ya-o-zu̱ngo̱ ye̱. 24 Amba u̱rege̱ ko-yan-ba u̱n dor, ko̱ ne̱t-wu̱ wu̱ nape̱ ka rem-se á, haante̱ be-de u̱n mo̱ro̱g-u̱r no̱, komo wu̱ ho̱gu̱ru̱ yan-dor Ye̱so m-rwo̱r Ma-to̱ Shir. Myet-m ka ma-to̱ a ci hur-de u̱n wu̱ har wu̱a nep u̱nze Shir a piishi wu̱ u̱t-ma remen me̱n-u̱t jaas-to̱ u̱n wu̱. Wu̱ hoob m-waktu̱ne̱ be-de Shir. 25 U̱n nom-mo̱ u̱n kaane̱ wu̱ he m-kwu̱kt n-dak, wu̱ m-rwo̱r rii-yo ro̱ wukusse̱ n-me̱ u̱n me̱n-to̱ u̱n wu̱ à, wu̱a ze̱e̱, “O-nip Shir ro̱ be-u̱r no̱!”

A bu̱m Shir bo̱ depe̱ à

26 To̱, o̱r re ne̱ yan-dor, a kups no̱ ku̱tt yo me̱ m-rwo̱r à: Da-o̱ no̱ karge̱, wu̱ ken wu̱ ro̱ u̱n hu u̱n se̱p-to̱ u̱n bo̱ngo̱n-de Shir, wu̱ ken wu̱ u̱r-yoos, wu̱ ken wu̱ u̱r-pees u̱n yo Shir kute̱ wu̱ à, wu̱ ken wu̱ te̱p-o̱ u̱n rem-u̱r ho̱r-de, wu̱ ken wu̱ wakse̱ m-rwo̱r u̱n yo a rwo̱re̱ à, se̱ de̱ nom no̱ ko̱yan remen ko̱wan wu̱ bo̱'o̱su̱té̱. 27 U̱rege̱ har ye̱ ken ye̱ a cep u̱t-ma u̱n rem-u̱r ho̱r-de, taase ye̱ pes hun-ne̱ yoor ko̱ tet, komo ye̱ nom n-gaan n-gaan, wu̱ ken wu̱ wakse̱ yo ye̱ rwo̱re̱ à. 28 U̱rege̱ ne̱ ko-wan-wakse̱ u̱n ka to̱ ka ne̱t-wu̱ ro̱ m-rwo̱r ro̱ ko̱n á, depete̱ ka wu̱ ro̱ u̱n ce̱p u̱t-ma u̱n rem-u̱r ho̱r-de à wu̱ re̱s temb n-me̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor. Wu̱ nome̱ hi u̱n de u̱n wu̱ u̱t-ma u̱n Shir ne̱ bo̱ u̱n o̱ cot.

29 Yan-ko̱'o̱t u̱n ma-to̱ Shir komo ne̱n yoor ko̱ ne̱n tet ye̱ he no̱m u̱t-ma, ye̱ ká hongse̱ yo a rwo̱re̱ à. 30 U̱rege̱ komo Shir peesu̱te̱ wu̱ ken wu̱, wu̱ ro̱ kane̱ tara à, ka ma-to̱ to̱ ka ne̱t-wu̱ ro̱ m-rwo̱r à, to̱, ká wu̱ ro̱ te̱p à se̱ wu̱ re̱s temb. 31 Be-de u̱n no̱m u̱n kaane̱ ka ye̱ ro̱ m-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir à, ye̱a kum hek-de m-rwo̱r gaan n-gaan, har ko̱wan kumut u̱r-yoos u̱n jaab-o̱ u̱t-me̱n ne̱. 32 Baks no̱ u̱nze hun-ne̱ ye̱ ro̱ m-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir à, ye̱ hoksu̱ssu̱te̱ ku̱kt-o̱ u̱n ye̱ komo ye̱a hoks m-wase̱ u̱n da-o̱ u̱n ye̱. 33 O̱ ka nip-o̱ remen Shir na ba Shir o̱ u̱n durumse̱ u̱n na wu̱ á, amba wu̱ ko-yan-m-gwu̱gwu̱-wu̱.

Kaane̱ to̱ ro̱ komo be-de u̱n kap o̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor. 34 Depete̱ ne'a-ne̱ she'et temb n-me̱ u̱n mo̱ro̱g-de yan-dor. U̱depe̱ ye̱ cep u̱t-ma á. Se̱ de̱ ye̱ do̱re̱, bo̱ karamsa-o Mosa ze̱e̱ à. 35 U̱rege̱ ye̱ ro̱ u̱n yo ken rii-yo o-cot yo ne̱, ye̱ cit campo̱ u̱n ye̱ ne̱ o-hur. Remen rii-yo m-'e̱ yo ne'a-ne̱ cep u̱t-ma n-me̱ u̱n mo̱ro̱g-de hun-ne̱ yan-dor.

36 No̱ ye̱ ro̱ co-o̱ m-ko̱'o̱t Ma-to̱ Shir be-de u̱n hun-ne̱ u̱n ho̱no o-dak á. No̱ ye̱ nape̱ Ma-to̱ Shir ho̱n u̱n no̱ á. Hun-ne̱ de̱e̱n u̱n to̱ ken be-to̱ go̱kste̱ Ma-to̱ Shir. 37 U̱rege̱ wu̱ ken wu̱ muute̱ hi u̱n de u̱n wu̱ ko-yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir, ko̱ komo wu̱ muut hi u̱n de u̱n wu̱ ko̱wan Ku̱kt-o̱ Shir, wu̱ nep u̱nze, kà yo me̱ no̱ m-gene̱ à ma-u̱t Wan-Ko̱yan to̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱. 38 U̱rege̱ komo wu̱ ken wu̱ hwo̱ to̱ u̱r-hur á, wu̱ ma a hu̱u̱ wu̱ u̱r-hur á.

39 Remen kaane̱, o̱r re ne̱, no̱m no̱ go̱p-de u̱n rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir. Taase komo no̱ we̱n ce̱p u̱n ma-to̱ u̱n rem-u̱t ho̱r-to̱ á. 40 Se̱ de̱ no̱ nom ko̱yan bo̱ depe̱ à, hond hond komo.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan

Kiristi inete̱ u̱t-marimar

1 M-mo̱ka komo, o̱r re ne̱, man baksu̱ no̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ u̱m ru̱ru̱ no̱ n-ga à, no̱ go̱kstu̱ to̱, no̱ to̱ komo m-do̱re̱. Remen kaane̱ she̱r-m no̱ ro̱ m-bo̱se̱. 2 Komo Shir a gu no̱ u̱n bu̱-yo u̱n ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱, u̱rege̱ no̱ go̱kste̱ kom-u̱t yoor. U̱n ba ka á, she̱r-m no̱ be-u̱r Kiristi mo̱ waragte̱ hwaa.

3 U̱m bo̱bsu̱ssu̱te̱ no̱ rii-yo jiishe̱ à, komo yo a bo̱bsu̱ me̱ à, u̱nze: Kiristi marag remen ba'as-u̱t na, bo̱ ge̱n-mo̱ u̱n Ma-to̱ Shir rwo̱re̱ à.* 4 A jo̱k wu̱ komo a 'yons wu̱ u̱n ho̱-u̱r atette̱-de, bo̱ ge̱n-mo̱ u̱n Ma-to̱ Shir rwo̱re̱ à,† 5 Bitrus‡ hyanag wu̱ komo ka o̱p u̱n ne̱n yoor-ye̱ [12] hyanag wu̱.§ 6 Ka da-de ne̱, yan-dor ye̱ u̱n wu̱ arge̱ zungu-u̱s u̱s-taan [500] ye̱ hyanag wu̱ da-o o-gaan, be-de u̱n ye̱ komo ye̱ ken ye̱ kusse̱ de̱e̱n har m-mo̱ka u̱n ho̱o̱g ne̱, amba ye̱ ken ye̱ mereste̱. 7 Ka da-de ne̱ Yakubu hyanag wu̱, komo kap ka yan-to̱m ye̱ hyanag wu̱. 8 U̱r-ko̱m komo, u̱m hyanag wu̱ u̱n hi u̱n de, a u̱n nom kaane̱ sa o zee me̱ ne̱t-wu̱, wu̱ a mate̱ da-o̱ depe̱ á.*

9 Remen me̱ wu̱ jiishe̱ u̱s-re̱k be-de yan-To̱m Ye̱so, me̱ bo'os ma a eeg me̱ ko-yan-To̱m Ye̱so á, remen u̱m re̱e̱su̱te̱ hun-ne̱ yan-dor o̱ Shir u̱r-ko̱o̱b.† 10 Amba ko̱wan wu̱ u̱m ro̱ m-mo̱ka remen yar-mo̱ Shir mo̱ hante̱ u̱m waragte̱ bo̱ u̱m ro̱ caane̱ à, ba hwaa-o̱ á. Remen u̱m no̱mo̱g m-se̱nge̱ arge̱ ko̱ wu̱ ke ko-wan-To̱m Ye̱so wu̱. Ko̱ de nomte̱ me̱ wu̱ á, amba yar-mo̱ Shir no̱me̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ be-u̱r gaan u̱n me̱ ne̱. 11 Remen kaane̱ she-m ro̱ ko̱n á, ko̱ me̱ ko̱'o̱te̱ ko̱ ye̱. Yo jiishe̱ de̱ à yo ro̱ no̱ go̱kste̱ yo te̱ ko̱'o̱te̱ à.

Ine̱-mo̱ u̱n margan-ne̱

12 Amba u̱rege̱ te̱ ko̱'o̱te̱ u̱nze a 'yonste̱ Kiristi u̱t-marimar, to̱ ¿re no̱me̱ ye̱ ken ye̱ ro̱tte̱ m-ze̱e̱ margan-ne̱ a ine̱ á? 13 Ay, u̱rege̱ margan-ne̱ a ine̱ á, ashi, Kiristi wu̱ ine̱ o̱ ka u̱t-marimar á. 14 U̱rege̱ ne̱ komo Kiristi wu̱ ine̱ u̱t-marimar á, ashi, kap ko̱'o̱t-m te̱, hwaa o̱. She̱r-m no̱ komo mo̱ o-hwaa mo̱. 15 U̱rege̱ nip-o̱, u̱nze margan-ne̱ a ine̱ á, te̱ waragte̱ yan-to̱r-se u̱t-bo̱. Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen te̱ ko̱'o̱te̱ u̱nze Shir 'yonste̱ Kiristi be-de u̱n saag, komo bo̱-to̱ ka, u̱rege̱ nip-o̱ margan-ne̱ ro̱ m-ine̱ á. 16 U̱rege̱ ine̱-mo̱ u̱n margan-ne̱ ro̱ ko̱n á, ashi, Kiristi ma, Shir wu̱ 'yons wu̱ o̱ ka á. 17 U̱rege̱ komo a 'yons Kiristi á ashi, she̱r-m no̱ hwaa-o̱, har m-mo̱ka komo no̱ n-me̱ u̱n ba'as-u̱t no̱. 18 U̱n ka bu̱-yo, ashi, ye̱ mare̱ n-me̱ Kiristi à ye̱ nebete̱ o̱ ka. 19 A ro̱ ze̱e̱ge̱ hwo̱ u̱n hur-u̱r na be-u̱r Kiristi remen kà ho̱o̱g-mo̱ mo̱ cot, ay, a roa jiish ko̱wan m-warag rii-yo u̱r-'wo̱n.

20 Amba nip-o̱ a 'yonssu̱te̱ Kiristi be-de u̱n margan-ne̱. To̱ ka, kututu̱ na o̱ ka u̱nze wu̱ ro̱ takan-de m-ine̱ be-de u̱n ye̱ a he m-'yons u̱n ho̱o̱g ne̱ à komo. 21 Bo̱ mar-m rwu̱u̱ne̱ be-de u̱n ne̱t à Adamu, kaane̱ ma ine̱-mo̱ u̱n margan-ne̱ takne̱ be-de u̱n wu̱ ken ne̱t-wu̱, Kiristi. 22 Ko̱ wu̱ ke a mer remen kap na baag-o Adamu o̱ ne̱t-wu̱ a takne̱ m-no̱m à. Amba ye̱ ro̱ baag-o gaan u̱n Kiristi ne̱ à, wu̱ ka ne̱t-wu̱, a 'ye wu̱ ho̱o̱g pu̱-o̱. 23 Amba a 'yons ko̱wan n-gaan n-gaan. Kiristi wu̱ a takne̱ m-'yons, ká da-de komo ye̱ ro̱ ye̱ man wu̱ à u̱n ho̱-de wu̱ he m-mu̱u̱n à a he ye̱ m-'yons. 24 Da-o̱ Kiristi dosse̱ ko̱ de ke con-de u̱n ko̱ to̱ ke gwo̱mo-to̱ ne̱, ka da-de ne̱ ko̱m-u̱r he m-wo̱o̱n, ka da-de ne̱ Kiristi he m-muute̱ u̱n Shir o-Tato u̱t-gwo̱mo. 25 Ko̱ ba ne̱t u̱n co̱n, se̱ Kiristi no̱m u̱t-gwo̱mo har wu̱ yawag yan-yage̱-to̱ u̱n wu̱ kap u̱s-na.‡ 26 Wa-u̱t-yage̱-wu̱ u̱r-ko̱m wu̱ a he bu̱ste̱ m-ho̱ à wu̱ ro̱ m-mar. 27 Remen Ma-to̱ Shir ze̱e̱g, “Shir a muut ho̱n u̱n rii u̱n ku̱s-o̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n wu̱.”§ Amba bo̱ a ze̱e̱, “Ho̱n u̱n rii u̱n ku̱s-o̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n wu̱” à, ba u̱n Shir ne̱ wu̱ ya'ase̱ Kiristi gwo̱mo-to̱ u̱n wu̱ o̱ á.* 28 Da-o̱ Shir muute̱ ho̱n u̱n rii kap u̱n ku̱s-o̱ u̱n wu̱, ka da-de, Wà wargu̱ru̱ u̱n ku̱s-o̱ Shir o̱ muute̱ ko̱yan u̱n ku̱s-o̱ u̱n Wà à. Ka da-de, Shir he m-garamse̱ u̱n ko̱yan kap, ko̱ kene̱.

29 U̱rege̱ a 'yons margan-ne̱ á, ¿ya ka ye̱ a yo'ose̱ m-ho̱ u̱n hek-o̱ u̱n margan-ne̱ à he m-no̱m? U̱rege̱ ma a u̱n 'yons u̱n margan-ne̱ á, ¿remen yan o̱ atte̱ u̱n yo'os u̱n hun-ne̱ m-ho̱ u̱n hek-o̱ u̱n ye̱ ne̱? 30 Komo ¿remen yan o̱ ne̱ atte̱ u̱n jore̱ u̱r-hi ko̱ o̱ ke da-o̱? 31 O̱r re ne̱ yan-dor, ko̱ de ke ho̱-de me̱ m-swo̱ m-mar. O-nip o̱r re ne̱, me̱ m-gwo̱n remen yo Kiristi Ye̱so Wan-Ko̱yan na no̱me̱ be-u̱r no̱ à. 32 U̱rege̱ margan-ne̱ a ine̱ á, man ya'as ho̱o̱g-m re rem Kiristi á. No̱ nepste̱ ka hun-ne̱ ye̱ o-Apisu ye̱, ye̱ indu̱ndu̱te̱ me̱ u̱ntu̱n nem-ye̱ u̱t-ko̱t! U̱rege̱ margan-ne̱ a ine̱ á, ka da-de, man ko̱'o̱t ko̱ wu̱ ke wu̱,

“Se̱ngu̱ no̱ no̱m u̱t-biki to̱ m-re̱ m-swo̱ ne̱,

bo̱ a nepse̱ mar-m ro̱o̱n m-buk à.”†

33 Taase ka ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ kaane̱ à ye̱ raks no̱! “U̱r-she'et u̱n yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ ne̱ de ro̱ u̱n naas u̱n ne̱t so̱-wu̱.” 34 Mu̱u̱n no̱ u̱n barag-se u̱r-bon, no̱ wonge̱ u̱n no̱m u̱r-ba'as ne̱. Rii-yo m-'e̱ yo ye̱ ken ye̱ be u̱n no̱ ye̱ nap Shir á. Me̱ u̱n rwo̱r to̱ ka remen no̱ ho̱gu̱te̱ m-'e̱.

Ine̱-mo̱ o-wu̱r

35 Amba ye̱ ken ye̱ a cit o-cot ye̱ zee, “¿Re ne̱ a he 'yons u̱n margan-ne̱? ¿U̱n go̱ u̱n o̱ ke wu̱r-o̱ ye̱ he m-rwu̱u̱n?” 36 Cot-o̱ m-raag o̱ ka! Da-o̱ wo̱ go'e̱ rii n-dak, yoa pot á se̱ yo mereste̱. 37 O-go̱, u̱ntu̱n yo o-arkama, yo ro̱ m-no̱m u̱n ho̱n o-kang ne̱ o̱ ro̱ m-po̱to̱n be-de u̱n yo à. 38 Ka da-de, Shir baramsu̱ru̱ ka go̱-yo, u̱n o̱ ken wu̱r-o̱ bo̱ wu̱ co̱ne̱ à, ko̱ yo ke go̱-yo u̱n wu̱r-o̱ u̱n yo ne̱. 39 Bo̱ go̱ ro̱ u̱n ho̱n u̱n ho̱n u̱s-po̱t ne̱ à: Kaane̱ o̱ komo wu̱r-u̱t ro̱ to̱ u̱n hun-ne̱, u̱t-gu̱t ne̱ u̱n no-ne̱ u̱n ye̱ge̱-jan-ne̱. 40 Rem-u̱s ro̱ ko̱n n-to̱n, se u̱n ho̱no o-dak ro̱ ko̱n komo. Amba se̱ps-mo̱ u̱n rem-se n-to̱n ro̱ u̱n ho̱n, se̱ps-mo̱ u̱n rem-se u̱n ho̱no o-dak ro̱ u̱n ho̱n komo. 41 Mo̱k-o̱ u̱r-ho̱ ro̱ u̱n ho̱n, mo̱k-o̱ o-re̱ng komo u̱n ho̱n, mo̱k-o̱ u̱n re̱ge̱n komo u̱n ho̱n. Ko̱ re̱ge̱n-yo ken yo ro̱ m-jiish u̱n o̱r re u̱n yo o-mo̱k.

42 Kaane̱ komo to̱ ro̱ be-de u̱n ine̱-mo̱ u̱n margan-ne̱. Rii-yo a go̱'e̱ à yo ro̱ m-wu̱m, amba yo a 'yonse̱ à yo ro̱ m-wu̱m á. 43 Wu̱r-u̱t na kane̱ n-dak ro̱ na ba m-se̱ps, amba da-o̱ a 'yonsu̱ to̱ a to̱ m-'yons m-se̱ps ne̱. To̱ ro̱tt m-'wo̱ns m-mo̱ka á. Amba da-o̱ a 'yonsu̱ to̱, to̱a kum m-'wo̱ns. 44 Wu̱r-to̱ temb to̱ ma-hun to̱ ro̱ m-mo̱ka, amba da-o̱ a 'yonsu̱ to̱, wu̱r-to̱ o-ku̱kt to̱ he m-warag. Wu̱r-o̱ ma-hun rokne̱ kaane̱ tomso ne̱ wu̱r-o̱ o-ku̱kt ro̱ ko̱n. 45 Kaane̱ to̱ ro̱ gense̱, “Ne̱t-wu̱ u̱r-takan, Adamu, wu̱ waragte̱ ne̱t-wu̱ u̱n ho̱o̱g.”‡ Amba Adamu wu̱ u̱r-ko̱m Ye̱so Kiristi, Ku̱kt-o̱ o̱ u̱n 'ya u̱n ho̱o̱g o̱.§ 46 O̱ takne̱ m-wo̱o̱n à, wu̱r-o̱ ma-hun o̱ temb, ka da-de, wu̱r-o̱ o-Ku̱kt o̱ Shir o̱ u̱n ho̱o̱g haante̱. 47 Ne̱t-wu̱ u̱r-takan Adamu, u̱n hu-mo̱ n-dak a no̱me̱ wu̱. Ayoore̱-wu̱ ne̱, Ye̱so Kiristi n-To̱n shir wu̱ rwu̱u̱ne̱. 48 Ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n wu̱r-o̱ o-dak ne̱ u̱ntu̱n Adamu, amba wu̱r-u̱t na to̱ n-To̱n shir to̱a warag u̱ntu̱n o̱ ma Kiristi. 49 Bo̱ a de̱ke̱ sha-mo̱ u̱n ká wu̱ m-hu wu̱ à Adamu, kaane̱ komo a he de̱k u̱n sha-mo̱ u̱n ka wu̱ n-To̱n shir wu̱, Ye̱so Kiristi.

50 Rii-yo me̱ no̱ m-ru̱re̱ à o̱r re ne̱, yatt bo̱ he m-no̱me̱ wu̱r-o na o̱ ma-hun o̱ kumut m-co̱w u̱n den-o̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir á. Wu̱r-u̱t na to̱ m-wu̱m to̱ to̱a she'et har da-o̱ ba m-ta á. 51 Raag no̱ man pyeesu̱ no̱ rii-yo ro̱ wukusse̱ à! Ba myet-m na mo̱ he m-mar á, amba myet-m na a baramsusse̱ sha-m na. 52 Yo he m-ko̱r à, da-o o-gaan, u̱n gyept-o̱ u̱n yish, u̱n ho̱ge̱ u̱n 'wo̱n-o̱ u̱n kar-o̱ u̱r-ko̱m. Remen da-o̱ a hure̱ o-kar, yan-dor Ye̱so ye̱ mare̱ à, he m-ine̱ o-wu̱r ne̱ go̱ u̱n o̱ ro̱ m-wu̱m á, komo a baramse̱ sha-m na.* 53 Ko̱ re no̱me̱, se̱ ká wu̱r-to̱ ro̱ m-wu̱m á to̱ su̱gu̱te̱ ká to̱ ro̱ m-wu̱m à, komo ka to̱ ro̱ m-mar á su̱ge̱ to̱ ro̱ m-mar à. 54 Da-o̱ ka rii-yo kore̱ da-o̱ a baramse̱ wu̱r-u̱t na to̱ m-sabre̱ to̱ n-dak ha-mo̱ u̱n wu̱r-o̱ n-to̱n o̱a mer á, ka da-de, o̱ ká, ká ma-to̱ ro̱ gense̱ à he shi o-nip, u̱nze, “A co̱ru̱te̱ m-mar, a re̱e̱g u̱r-ho̱ be-de m-mo̱.”†

55 “M-mar, ¿kene̱ o re̱ u̱r-ho̱ ne̱?

¿Kene̱ raab-m ru ro̱ ne̱?”‡

56 Ai, u̱r-ba'as de ro̱ raab-mo̱ m-mar. Ba'as-u̱r kumug u̱r-be̱e̱b remen o-karamsa. Karamsa-o̱ rwu̱nte̱ u̱r-ba'as cas cas. 57 U̱r-bo̱ngo̱n be-de Shir remen a re̱e̱g u̱r-ho̱ be-de u̱r-ba'as u̱n 'wo̱ns-m Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi.

58 Remen kaane̱ o̱r re ne̱ ye̱ me̱ m-was à, e̱s no̱ m-'wo̱ns ne̱ gu̱ng. No̱ se̱nge̱ o-zak n-me̱ u̱n se̱nge̱-m Wan-Ko̱yan, no̱ nepse̱ se̱nge̱-mo̱ no̱ rotte̱ rem Wan-Ko̱yan à mo̱ o-hwaa mo̱ á.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind

Go̱ks m-yar remen tomotte̱ yan-dor Ye̱so ye̱ ro o-Urusharima à

1 M-mo̱ka, ma-to̱ u̱n ka hwo̱r-ye̱ a karakse̱, remen yan-dor ye̱ o-Urusharima à. Do̱ru̱ no̱ co̱w-o o-gaan bo̱ u̱m zee yan-dor ye̱ u̱n dak-o̱ o-Garatiya ye̱ nom à.* 2 U̱n ko̱ de ke ho̱-de o-Rahadi de, ko wu̱ ke be u̱n no̱ wu̱ ma'as u̱n hu̱s u̱n ye̱ ken hwo̱-ye̱ be-de u̱n hwo̱r-ye̱ wu̱ ro̱ m-kum à. Wu̱ ma'as m-e̱s ho̱n u̱n 'wo̱ns-mo̱ u̱n wu̱ remen ka gwu̱-o̱. No̱ waase̱ se̱ u̱m wo̱o̱bu̱te̱ no̱ karagsu̱te̱ á. 3 Da-de me̱ wo̱be̱ u̱m to̱mu̱ru̱ ye̱ no̱ daage̱ à, mo̱sse̱ u̱t-taku̱rda ne̱, to̱ he m-rwo̱r u̱nze no̱ to̱mne̱ ka hun-ne̱ ye̱ heet yar-m no̱ o-Urusharima. 4 U̱rege̱ ma depete̱ u̱m he u̱n ye̱ ne̱, to̱, te̱ neku̱ru̱.

Zo̱nge̱-to̱ u̱r-hew

5 U̱m ro̱be̱ no̱ u̱r-gas, da-o̱ me̱ pa'agse̱ dak-o̱ o-Makidoniya. Me̱ u̱n zo̱nge̱-to̱ u̱m m-do̱rbu̱te̱ ka co̱-se ne̱.† 6 A nom man she'esse̱ be u̱n no̱ m-mahun har ta-de o-go̱s. Man she'et u̱n no̱ ne̱ remen no̱ guut me̱ bo̱ u̱m he m-ha de ken be-de à. 7 U̱n ka da-o̱, me̱ co̱n u̱m hyen no̱ temb u̱m argu̱ru̱ á. U̱m co̱no̱g u̱m rewe̱ u̱t-ho̱ be u̱n no̱, u̱rege̱ Wan-Ko̱yan ze̱e̱g. 8 Amba m-mo̱ka man es o-Apisu har ho̱-de u̱n Biki-o̱ o-Pe̱nte̱ko̱s.‡ 9 Man she'et káne̱ remen a tiksshitu̱ me̱ co̱w-yo u̱n no̱m u̱n kashi m-se̱nge̱ komo hun-ne̱ de̱e̱n ro̱ m-go̱ks, ko̱ de nomte̱ à ya-u̱t-yage̱ ro̱ ko̱n de̱e̱n.§

10 Da-o̱ Timoti habe̱, no̱ barku̱ wu̱ u̱r-bon ne̱ remen se̱nge̱-m Wan-Ko̱yan wu̱ ro̱tte̱ u̱ntu̱n me̱.* 11 Remen kaane̱ taase no̱ yage̱ ne̱t yo'og wu̱ á. Shini no̱ wu̱ ho̱r-m-ho̱r wu̱ mu̱u̱nté̱ be u̱n de, u̱n yar-m no̱ ne̱, remen me̱ u̱n gwo̱t-o̱ u̱n co̱w-yo u̱n wu̱ mo̱sse̱ u̱n o̱r na ne̱.

12 Ma-u̱t o̱r na Apo̱ro̱s komo, u̱m ko̱no̱g wu̱ m-so̱k ne̱ wu̱ habe̱ be u̱n no̱ mo̱sse̱ u̱n ye̱ ká o̱r na ye̱ ne̱ ye̱ kuse̱ à. Amba wu̱ no̱m sakto̱-o̱ m-habe̱ m-mo̱ka á. Wu̱ ro̱be̱ da-o̱ wu̱ kume̱ u̱r-ke̱e̱r à.

Ma-to̱ u̱r-bu̱sste̱

13 She'et no̱ zo̱ngse̱, no̱ es m-so̱k ne̱ ne̱ n-me̱ u̱n she̱r-m no̱. She'et no̱ m-ciiz ne̱. Komo m-'wo̱ns ne̱. 14 Yage̱ myet-o̱ u̱n rii-yo no̱ he m-no̱m à, no̱ nomot yo m-was ne̱.

15 To̱, o̱r re ne̱, no̱ nepste̱ de̱ Istipanus u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ ne̱ ye̱ ro̱ hun-ne̱ ye̱ u̱r-takan ye̱ ba'e̱ go̱ks u̱n Ye̱so u̱n dak-o̱ o-Akaya, komo ye̱ ya'aste̱ hi u̱n de u̱n ye̱ be-de u̱n nome̱ u̱n yan-dor† m-se̱nge̱. Me̱ no̱ u̱s-ko̱n‡ 16 nomo no̱ ká hun-ne̱ ye̱ o-do̱ro̱tte̱, har ma myet u̱n ye̱ ken ye̱ ne̱ u̱ntu̱n ye̱. 17 U̱m ho̱gu̱te̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n haan-m Istipanus, u̱n Partu̱natus, u̱n Akaikus ne̱. Haan-mo̱ u̱n ye̱ guug me̱ sa o zee no̱ ye̱ gu me̱. 18 Remen ye̱ doote̱ rwu̱n-u̱s re u̱r-be̱e̱b, bo̱ ye̱ doo no̱ à. Go̱ u̱n ká hun-ne̱ ye̱ depete̱ a 'ye ye̱ m-se̱k.

19 Hun-ne̱ yan-dor ye̱ u̱n dak-o̱ o-Asiya ro̱ no̱ u̱r-gas, u̱r-hur sak be-de u̱n Wan-Ko̱yan. Akira ne̱ u̱n Biskira, u̱n hun-ne̱ ne̱ yan-dor ye̱ ro̱ u̱r-mo̱ro̱g u̱n hur-o̱ u̱n ye̱ à, ye̱ ro̱ no̱ u̱r-gas de̱e̱n.§ 20 Kap o̱r na ne̱ yan-dor kaane̱ ye̱ ro̱ no̱ u̱r-gas. Gas no̱ ko̱ wu̱ ke wan-dor-wu̱ gas-de m-was.

21 Me̱, Burus, me̱ ge̱nbe̱ kà gas-de u̱n kom-u̱t re.

22 Myet bo̱n wu̱ ro̱ u̱n yage̱-u̱t Wan-Ko̱yan à, a 'yer wu̱! U̱m ko̱no̱g u̱nze Wan-Ko̱yan wu̱a haan ba m-naas o-da.

23 Yar-m Ye̱so Wan-Ko̱yan mo̱ no̱m mo̱sse̱ u̱n no̱ ne̱!

24 Me̱ no̱ m-was kap, n-me̱ u̱n Ye̱so Kiristi. Amin.*

* Bo̱r-o gaan:2 1:2 Hyen komo: Se̱ng 18:1.

† Bo̱r-o gaan:12 1:12 u̱t-Girik: Ke̱pas.

‡ Bo̱r-o gaan:12 1:12 Hyen komo: Se̱ng 18:24.

§ Bo̱r-o gaan:14 1:14 Hyen komo: Se̱ng 18:8; 19:29; Roma 16:23.

* Bo̱r-o gaan:16 1:16 Hyen komo: 1Kor 16:15.

† Bo̱r-o gaan:19 1:19 Hyen komo: Isha 29:14 (u̱t-Girik).

‡ Bo̱r-o gaan:31 1:31 Hyen komo: Irmi 9:24.

* Bo̱r-u̱s yoor:3 2:3 Hyen komo: Se̱ng 18:9.

† Bo̱r-u̱s yoor:9 2:9 Hyen komo: Isha 64:4.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:16 2:16 Hyen komo: Isha 40:13 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s tet:2 3:2 Hyen komo: Yahu 5:12-13.

† Bo̱r-u̱s tet:4 3:4 Hyen komo: 1Kor 1:12.

‡ Bo̱r-u̱s tet:6 3:6 Hyen komo: Se̱ng 18:4-11,24-28.

§ Bo̱r-u̱s tet:16 3:16 Hyen komo: 1Kor 6:19; 2Kor 6:16.

* Bo̱r-u̱s tet:19 3:19 Hyen komo: Ayub 5:13.

† Bo̱r-u̱s tet:20 3:20 Hyen komo: Bo̱ng 94:11.

‡ Bo̱r-u̱s tet:22 3:22 u̱t-Girik: Ke̱pas (jin-u̱r Bitrus de).

* Bo̱r-u̱s nass:12 4:12 Hyen komo: Se̱ng 18:3.

† Bo̱r-u̱s nass:16 4:16 Hyen komo: 1Kor 11:1; Piri 3:17.

* Bo̱r-u̱s taan:1 5:1 Hyen komo: Kara 22:30.

† Bo̱r-u̱s taan:6 5:6 Hyen komo: Gara 5:9.

‡ Bo̱r-u̱s taan:7 5:7 Hyen komo: Rwu̱u̱ 12:5.

§ Bo̱r-u̱s taan:8 5:8 Hyen komo: Rwu̱u̱ 13:7; Kara 16:3.

* Bo̱r-u̱s taan:13 5:13 Hyen komo: Kara 13:5; 17:7; 19:19; 21:21; 22:21,24; 24:7 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s cind:12 6:12 Hyen komo: 1Kor 10:23.

† Bo̱r-u̱s cind:16 6:16 Hyen komo: Taka 2:24.

‡ Bo̱r-u̱s cind:19 6:19 Hyen komo: 1Kor 3:16; 2Kor 6:16.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:1 7:1 u̱t-Girik: Ro̱ u̱r-bon ne̱ campo̱ yagu̱te̱ ci u̱n ne'a.

† Bo̱r-u̱s ta'yoor:11 7:10-11 Hyen komo: Mati 5:32; 19:9; Mark 10:11-12; Ruka 16:18.

* Bo̱r-u̱s jero̱:5 9:5 u̱t-Girik: Ke̱pas.

† Bo̱r-u̱s jero̱:9 9:9 Hyen komo: Kara 25:4; 1Tim 5:18.

‡ Bo̱r-u̱s jero̱:11 9:11 Hyen komo: Roma 15:27.

§ Bo̱r-u̱s jero̱:13 9:13 Hyen komo: Kara 18:1.

* Bo̱r-u̱s jero̱:14 9:14 Hyen komo: Mati 10:10; Ruka 10:7.

† Bo̱r-u̱s jero̱:22 9:22 u̱t-Girik: guug ye̱ ken hun-ne̱ ye̱.

* Bo̱r-u̱s o̱p:1 10:1 Hyen komo: Rwu̱u̱ 13:21-22; 14:22-29.

† Bo̱r-u̱s o̱p:3 10:3 Hyen komo: Rwu̱u̱ 16:35.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:4 10:4 Hyen komo: Rwu̱u̱ 17:6; O̱o̱g 20:11.

§ Bo̱r-u̱s o̱p:5 10:5 Hyen komo: O̱o̱g 14:29-30.

* Bo̱r-u̱s o̱p:6 10:6 Hyen komo: O̱o̱g 11:4.

† Bo̱r-u̱s o̱p:7 10:7 Hyen komo: Rwu̱u̱ 32:6.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:8 10:8 Hyen komo: O̱o̱g 25:1-18.

§ Bo̱r-u̱s o̱p:9 10:9 Hyen komo: O̱o̱g 21:5-6.

* Bo̱r-u̱s o̱p:10 10:10 Hyen komo: O̱o̱g 16:41-49.

† Bo̱r-u̱s o̱p:16 10:16 Hyen komo: Mati 26:26-28; Mark 14:22-24; Ruka 22:19-20.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:18 10:18 Hyen komo: Rewi 7:6.

§ Bo̱r-u̱s o̱p:20 10:20 Hyen komo: Kara 32:17 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s o̱p:22 10:22 Hyen komo: Kara 32:21.

† Bo̱r-u̱s o̱p:23 10:23 Hyen komo: 1Kor 6:12.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:26 10:26 Hyen komo: Bo̱ng 24:1.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:1 11:1 Hyen komo: 1Kor 4:16; Piri 3:17.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:7 11:7 Hyen komo: Taka 1:26-27.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:9 11:8-9 Hyen komo: Taka 2:18-23.

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:25 11:25 Hyen komo: Rwu̱u̱ 24:8; Irmi 31:31-34; Rwu̱u̱ 24:6-8.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:11 12:4-11 Hyen komo: Roma 12:6-8.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:12 12:12 Hyen komo: Roma 12:4-5.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:28 12:28 Hyen komo: Apis 4:11.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:2 13:2 Hyen komo: Mati 17:20; 21:21; Mark 11:23.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:21 14:21 Hyen komo: Isha 28:11-12.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:3 15:3 Hyen komo: Isha 53:5-12.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:4 15:4 Hyen komo: Bo̱ng 16:8-10; Mati 12:40; Se̱ng 2:24-32.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:5 15:5 u̱t-Girik: Ke̱pas.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:5 15:5 Hyen komo: Ruka 24:34; Mati 28:16-17; Mark 16:14; Ruka 24:36; Yoha 20:19.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:8 15:8 Hyen komo: Se̱ng 9:3-6.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:9 15:9 Hyen komo: Se̱ng 8:3.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:25 15:25 Hyen komo: Bo̱ng 110:1.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:27 15:27 Hyen komo: Bo̱ng 8:6.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:27 15:27 Hyen komo: Bo̱ng 8:6.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:32 15:32 Hyen komo: Isha 22:13.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:45 15:45 Hyen komo: Taka 2:7.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:45 15:45 Hyen komo: Taka 2:7.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:52 15:51-52 Hyen komo: 1Tas 4:15-17.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:54 15:54 Hyen komo: Isha 25:8.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:55 15:55 Hyen komo: Hose̱ 13:14 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:1 16:1 Hyen komo: Roma 15:25-26.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:5 16:5 Hyen komo: Se̱ng 19:21.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:8 16:8 Hyen komo: Rewi 23:15-21; Kara 16:9-11.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:9 16:8-9 Hyen komo: Se̱ng 19:8-10.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:10 16:10 Hyen komo: 1Kor 4:17.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:15 16:15 yan-dor u̱t-Girik: ya-ba-m-ku̱ko̱p.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:15 16:15 Hyen komo: 1Kor 1:16.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:19 16:19 Hyen komo: Se̱ng 18:2.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:24 16:24 To̱ ken taku̱rda-to̱ m-ge̱n to̱ to̱ Ma-to̱ Shir to̱ a ge̱ne̱ u̱t-Girik à to̱ ro̱tt “Amin” á.

2 Korinti-ne̱

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Taku̱rda-o Burus ayoore̱-o̱ o̱ wu̱ gene̱ yan-dor Ye̱so n-me̱ bo̱-o̱

o-Korinti

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1:1-11

Burus u̱n yan-dor Ye̱so ne̱ n-me̱ o-Korinti 1:12—7:16

Go̱ks m-yar remen yan-dor Ye̱so n-me̱ o-Judiya 8:1—9:15

Burus no̱mo̱g u̱t-ma mo̱sse̱ u̱n con-de u̱n wu̱ ne̱ de ko-yan-To̱m Ye̱so 10:1—13:10

U̱r-ko̱m 13:11-13

Bo̱r-o gaan

U̱r-Gas

1 Be u̱n de, Burus, mo̱sse̱ u̱n Timoti o̱r na ne̱, ge̱nbe̱ ka taku̱rda-o̱. Shir muute̱ me̱ wan-To̱m Ye̱soKiristi remen wu̱ co̱no̱g kaane̱.

Ha-mo̱ u̱n be-de u̱n yan-dor o̱ Shir ye̱ ro̱ n-me̱ bo̱-o̱ o-Korinti mo̱sse̱ kap u̱n ye̱ ro̱ n-me̱ u̱n dak-o̱ o-Akaya ne̱ à.*

2 Me̱ u̱s-ko̱n Shir Tato na u̱n Wan-Ko̱yan ne̱ Ye̱so Kiristi, wu̱ 'ye no̱ m-yar u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur ne̱.

Burus bo̱mo̱g Shir

3 A ya'as u̱r-bo̱ngo̱n be-de Shir Tato-o Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi. Wu̱ ro̱ Tato-o̱ u̱r-'wo̱n u̱n Shir o̱ u̱n gwu̱'u̱rse̱ u̱r-hur ne̱ kap à. 4 Wu̱ ro̱ na gwu̱'u̱rse̱ u̱r-hur be-de u̱n swo̱ u̱n ko̱o̱b-u̱r na kap, remen a hoksté̱ gwu̱'u̱rse̱ u̱n hur-u̱t o̱r na be-de u̱n ko̱o̱b-de ye̱ ro̱ m-swo̱ à, u̱n ka gwu̱'u̱rse̱ u̱r-hur o̱ Shir ya'u̱ na ne̱ à. 5 U̱ntu̱n bo̱ a u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b bo̱ Kiristi swo̱ à, kaane̱ komo, remen a ro̱ ye̱ ma Kiristi, Shir ro̱ na gwu̱'u̱rse̱ u̱r-hur u̱n bu̱-o Kiristi. 6 Ko̱ m-mo̱ka te̱ m-swo̱ u̱r-ko̱o̱b rem no̱, te̱ gwu̱'u̱rsu̱tú̱ no̱ u̱r-hur, komo no̱ se̱nge̱té̱ m-she̱r u̱n ka Shir-o̱ gu no̱ à. U̱rege̱ ne̱ gwu̱'u̱re̱-mo̱ u̱n hur u̱n te̱ do̱o̱g, no̱ ma gwu̱'u̱re̱-mo̱ u̱n hur-u̱r no̱ a doo bo̱ no̱ he kum m-'wo̱ns mo̱ m-du̱ngu̱ne̱ u̱n ka swo̱ u̱r-ko̱o̱b de no̱ m-swo̱ bo̱ te̱ swo̱ à. 7 Komo dish-o te̱ ro̱ gu̱ng be-u̱r no̱. No̱ swo̱o̱g u̱r-ko̱o̱b de̱e̱n bo̱ te̱ swo̱ à, te̱ nak komo u̱nze Shir a gwu̱'u̱rsu̱ no̱ u̱r-hur bo̱ wu̱a gwu̱'u̱rsu̱ te̱ à.

8 O̱r te̱ ne̱, te̱ co̱no̱g no̱ nep go̱n ko̱o̱b-de te̱ swo̱ u̱n dak-o̱ o-Asiya à. Ka swo̱ u̱r-ko̱o̱b de no̱mo̱g de̱e̱n har te̱ hyen sa o zee te̱a nom ho̱o̱g á.† 9 Te̱ u̱n ho̱o̱g ne̱, amba sa o zee a u̱n piishe̱ te̱ u̱t-ma to̱ wo̱o̱se̱ m-mar à. Amba yo ka u̱n ko̱r remen taase te̱ tor u̱n be̱e̱b-de u̱n hi u̱n te̱, se̱ de̱ te̱ tor be-de Shir, wu̱ ro̱ m-'yons u̱n margan-ne̱ à. 10 Shir ruutu̱ te̱ u̱n ka mar-m yo̱-mo̱ mo̱, te̱ nak wu̱a do̱ te̱ m-ruut komo ne̱. Be-de u̱n wu̱ o̱ te̱ ya'ase̱ u̱r-be̱e̱b remen wu̱a gu te̱. 11 Te̱ co̱no̱g no̱ se̱ngu̱ te̱ m-gu u̱n bu̱-yo ko̱n-se Shir. No̱m no̱ kaane̱ remen hun-ne̱ de̱e̱n bu̱mu̱t Shir, remen wu̱ shaks ka ko̱n-se rem te̱.

Burus ja'aste̱ zo̱nge̱-to̱
u̱n wu̱ to̱ u̱r-hew

12 Rii-yo ro̱ te̱ m-rwo̱ m-gwo̱n à: Yo ro̱ hur u̱n te̱ kaps te̱ á, de ro̱ te̱ m-ru̱re̱ u̱nze te̱ she'ette̱ she'et-de u̱n ba m-ku̱ko̱p n-me̱ u̱n ho̱no o-dak u̱n hur-u̱r gaan ne̱ to̱ rwu̱u̱ne̱ be-de Shir à. Yagu̱nte̱ ma she'et-de te̱ she'ette̱ u̱n no̱ ne̱ á. Man zee te̱ no̱mo̱g kaane̱ n-me̱ u̱n o̱ Shir. Te̱ u̱n nom kaane̱ n-me̱ kwu̱m-o̱ Shir, ba be-de u̱n we̱e̱r-se u̱n ho̱no o-dak á. 13-14 Te̱ ge̱nu̱ no̱ rii-yo no̱a hoks m-karante̱ no̱ nep á. Komo u̱m rwo̱'o̱g u̱r-hur kane̱ o-co no̱a nep te̱ bo̱ depe̱ à, ko̱ no̱ nap te̱ m-mo̱ka á. Ka da-de, da-de ho̱-de Wan-Ko̱yan Ye̱so he m-mu̱u̱n à, no̱a nom m-gwo̱n u̱n te̱ ne̱, bo̱ te̱ m-nom m-gwo̱n u̱n no̱ ne̱ à.

15 U̱m nak u̱n kaane̱ ne̱, o̱ rwo̱'e̱ u̱m cu̱nte̱ m-habe̱ be u̱n no̱ u̱r-takan, remen no̱ kumut o-kwu̱m o-yoor. 16 U̱m zo̱ngu̱te̱ u̱m do̱nte̱ raag-o no̱ me̱ ro̱ m-ha dak-o̱ o-Makidoniya u̱m do̱nd komo da-o̱ me̱ mu̱u̱ne̱, remen u̱m kumut gwu̱ no̱. Ka da-de no̱a hoks me̱ m-to̱m ha-mo̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya.‡ 17 No̱ m-hyan no̱ zee ¿me̱ u̱n no̱m to̱ ka zo̱nge̱-to̱ ba m-nap u̱n yo me̱ m-nom? ¿Ko̱ ne̱ no̱ m-hyan me̱ u̱n no̱m ka zo̱nge̱-to̱ n-me̱ u̱n barag-se ma-hun ne̱, remen da-o̱ me̱ zee “E̱e̱,” u̱m warag m-ze̱e̱ “Ay”?

18 Bo̱ Shir ro̱ wan-e̱ss u̱t-ma à, kaane̱ komo ma-to̱ te̱ nomu̱ no̱ à, ba to̱ u̱n “E̱e̱, te̱a no̱m yo ka” amba ne̱, “Ay” o̱ te̱ u̱t-ma á. 19 Remen Wà-wu̱ Shir Ye̱so Kiristi, wu̱, me̱ u̱n Siras§ ne̱ u̱n Timoti ne̱ ru̱ru̱ no̱ ma-to̱ u̱n wu̱ à, ba ne̱t-wu̱ u̱n “E̱e̱” wu̱ da-o̱ wu̱ ro̱ ma-to̱ u̱n “Ay” á. Amba n-me̱ u̱n wu̱ “E̱e̱” o̱ ho̱-u̱r bi.* 20 Remen n-me̱ u̱n wu̱ o̱ Shir shooste̱ kap ma-to̱ wu̱ su̱rte̱ o-nu à, n-me̱ u̱n Ye̱so Kiristi atte̱ m-ze̱e̱, “E̱e̱” Kaane̱ komo u̱n co̱w-yo u̱n wu̱ atte̱ m-ze̱e̱, “Amin” remen se̱ps-mo̱ Shir. 21 Shir o̱ u̱n hi u̱n de u̱n o̱ no̱mu̱ te̱ u̱n no̱ ne̱ ragaan, she̱r no̱ gu̱ng be-u̱r Kiristi, wu̱ wu̱ daage̱ na komo. 22 Wu̱ ru̱'u̱ru̱ na napa-o̱ u̱n wu̱ u̱nze na ye̱ ma u̱n wu̱ ye̱. Wu̱ ya'u̱ru̱ na Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱. Komo Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱ ro̱ na m-e̱se̱ n-me̱ u̱n hur-u̱r na remen mo̱ kututé̱ na u̱nze wu̱a 'ye na rii-yo wu̱ swo̱re̱ o-nu à.

23 M-mo̱ka, yage̱ u̱m ru̱ru̱te̱ no̱ yo hante̱ u̱m waksu̱te̱ hur u̱n de u̱m yagu̱te̱ m-do̱rbe̱ raag-o no̱ á. Yo ro̱, me̱ do̱rbe̱ raag-o no̱ u̱n bo̱-o̱ o-Korinti, remen u̱ntaase u̱m te̱pru̱ no̱ mo̱sse̱ u̱n ba'as-de no̱ no̱me̱ ne̱ à. Shir u̱n hi u̱n de u̱n o̱ nak u̱nze ba bo̱-to̱ u̱m me̱tte̱ á. 24 Yanze te̱ u̱n co̱n te̱ garamse̱ no̱ bo̱ no̱ she'ete̱ u̱n bu̱-yo she̱r-m no̱ á. Amba te̱ co̱no̱g te̱ se̱nge̱ kang-o gaan u̱n no̱ ne̱, remen no̱ nomot o-zak. Te̱ co̱n no̱ m-gakte̱ á, amba te̱ co̱no̱g m-hyan she̱r-m no̱ kum m-'wo̱ns de̱e̱n.

Bo̱r-u̱s yoor

1 Remen kaane̱ u̱m e̱ste̱ u̱n hur u̱n de man do̱ m-habe̱ be u̱n no̱ u̱m ru̱'u̱t no̱ tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n á. 2 ¿U̱rege̱ u̱m rwo̱'o̱g no̱ tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n, wa kusse̱ wu̱ he me̱ m-rwo̱ u̱m ho̱gu̱te̱ o-zak? Amba no̱ ye̱ kusse̱, no̱ ye̱ u̱m rwo̱'e̱ tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n à. 3 Yo hante̱ u̱m genbu̱te̱ no̱ o̱ ka taku̱rda-o̱ à, yo ro̱, remen me̱ co̱n da-o̱ me̱ habe̱ u̱m 'wo̱s hun-ne̱ ye̱ depe̱ ye̱ ru̱ me̱ o-zak à, ye̱ naas me̱ u̱t-me̱n á. Remen u̱m nak da-de me̱ nomu̱ o-zak, no̱ ma kap no̱a nom o-zak. 4 Me̱ u̱n genbu̱ no̱, n-me̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n ne̱ de̱e̱n, har m-yish ne̱ de̱e̱n. Yanze remen u̱m ru̱'u̱t no̱ tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n á, amba remen no̱ nept bo̱ u̱m wasse̱ u̱n no̱ ne̱ à de̱e̱n.

Soks u̱r-ba'as be-de u̱n wu̱
nome̱ u̱r-ba'as à

5 U̱rege̱ wu̱ ken wu̱ no̱mo̱g rii-yo rwo̱'e̱ hun-ne̱ tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n à, ba me̱ wu̱ rwo̱'e̱ tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n á. No̱ ye̱ wu̱ rwo̱'e̱ tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n. 6 Ko̱o̱b-de ka ne̱t-wu̱ swo̱ u̱n ka co̱w-yo be-de u̱n ye̱ ken ye̱ be-u̱r no̱ à, wooste̱ wu̱ kaane̱. 7 M-mo̱ka, depete̱ no̱ sokse̱ wu̱ ba'as-de u̱n wu̱, no̱ do̱ wu̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n taase no̱ yagu̱ wu̱, har tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n mo̱ arag 'wo̱ns-mo̱ u̱n wu̱. 8 Remen kááne̱ me̱ no̱ u̱s-ko̱n no̱ kutu wu̱ u̱nze no̱ m-was u̱n wu̱ ne̱ de̱e̱n. 9 Me̱n genbu̱ no̱ ká taku̱rda-o̱ remen u̱m gu̱t, ko̱ no̱a hoks m-she'et zo̱ngse̱ no̱ nom do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo à. 10 Myet bo̱n rii-yo wu̱ co̱ne̱ u̱m soksu̱ wu̱ ba'as-de u̱n yo à, u̱m soksu̱te̱ wu̱, komo Kiristi nepste̱ u̱m soksu̱te̱ wu̱ de hur-u̱r gaan. Me̱ u̱n no̱m yo ka remen u̱m guut no̱ remen na cen na no̱ a doot no̱ mo̱sse̱ u̱r-hi komo u̱n ka wu̱ no̱me̱ u̱r-ba'as ne̱ à. 11 Taase ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t wu̱ kum ke̱e̱r-de wu̱ hette̱ na m-raks à, remen a nak we̱e̱r-se u̱n wu̱ kap.

Ko̱o̱b-de u̱n ru̱t-mo̱ u̱r-hur
de ma Burus n-me̱ o-To̱ruwas

12 Da-o̱ u̱m ha bo̱-o̱ o-To̱ruwas à u̱m ko̱'o̱te̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ ma Kiristi Ye̱so, u̱m 'wo̱ste̱ Wan-Ko̱yan tiksu̱te̱ me̱ ish u̱m nomot se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ káne̱. 13 Myet u̱n kááne̱ ne̱ hur u̱n de de ru̱t á, remen me̱ hyan o̱r re Titus re̱e̱no̱ á. Remen kaane̱ u̱m ze̱e̱ru̱ ye̱ se̱ ho̱-u̱r ho̱r-de, u̱m argu̱ru̱ ha-mo̱ o-Makidoniya.*

Re̱ u̱r-ho̱ u̱n bu̱-o Kiristi

14 Amba u̱r-bo̱ngo̱n be-de Shir, wu̱ ro̱ na u̱n teke̱ o-co ko̱yanda à, te̱ re̱e̱g u̱r-ho̱ n-me̱ u̱n Ye̱so Kiristi. Wu̱ ya'ag na u̱r-be̱e̱b a ru̱ru̱t bo̱ hun-ne̱ he nap u̱n Ye̱so Kiristi à ko̱ kene̱, u̱ntu̱n no̱w-mo̱ m-shi'igin mo̱ a taame̱ à. 15 Remen na be-de Shir rii-yo m-shi'igin yo a ro̱, yo Ye̱so Kiristi tebbe̱ Shir à, yo nekse̱ be-de u̱n ka ye̱ a u̱n gwu̱ à, komo u̱n ye̱ ro̱ ne̱ u̱n co̱w-yo m-sabre̱ à. 16 Ye̱ ro̱ u̱n co̱w-yo m-sabre̱ à, ka wu̱s-o̱, wu̱s-o̱ m-mar o̱, o̱ ro̱ m-hante̱ m-mar à. Amba be-de u̱n ka ye̱ kume̱ gwu̱ à, shi'igin-mo̱ u̱n ho̱o̱g-mo̱. ¿Wu̱ ken wu̱ ro̱ ko̱n wu̱ he hoks m-de̱k u̱n nu̱-se u̱n ka se̱nge̱-mo̱? 17 Na ba u̱ntu̱n ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ a ro̱ á, ye̱ ro̱ m-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir remen ye̱ su̱u̱t m-ho̱ á. Kaane̱ o̱ be u̱n te̱ á, bo̱ te̱ gu̱w-ne̱ Kiristi à, te̱ nepste̱ u̱nze Shir ro̱ te̱ o-gwo̱t, te̱ m-yoos o-nip ne̱ ma-to̱ Shir to̱mu̱te̱ m-rwo̱r à.

Bo̱r-u̱s tet

Ya-m-se̱nge̱-mo̱ u̱n swo̱r-o o-nu pu̱-o̱

1 ¿Te̱ u̱n cir o̱ bo̱m u̱n hi u̱n te̱ komo? ¿Ko̱ ne̱ te̱ u̱n hoob-o̱ u̱n taku̱rda be-u̱r no̱ ko̱ rem no̱ o̱ he te̱ m-su̱'e̱ bo̱ ye̱ ken ye̱ ro̱ m-no̱m? 2 No̱ u̱n hi u̱n no̱, no̱ ye̱ ro̱ taku̱rda-o te̱, o̱ a gene̱ u̱n hur-u̱r no̱ à, remen ko̱wan wu̱ hyenet, wu̱ karante̱ komo. 3 No̱ kutute̱ hun-ne̱ u̱nze no̱ taku̱rda-o Kiristi o̱, o̱ ro̱ su̱ge̱-de u̱n se̱nge̱-m na. Ka taku̱rda-o̱ ba a u̱n ge̱n o̱ u̱n ce-yo m-ge̱n á, amba a u̱n ge̱n o̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir o̱ u̱n ho̱o̱g. Ba u̱n wur-o̱ u̱t-ta'ar á, amba u̱n hur-de u̱n hun-ne̱.*

4 Te̱ u̱n rwo̱r kaane̱ remen te̱ u̱s-nap ne̱ u̱n co-o̱ Shir u̱n bu̱-o Ye̱so Kiristi. 5 Te̱ u̱n hi u̱n te̱ te̱tt be̱e̱b-de u̱n no̱m u̱n ka se̱nge̱-mo̱ á. Yatt-wu̱ he m-ze̱e̱ be u̱n te̱ yan-To̱m Ye̱so, “Me̱n baramse̱ ho̱o̱g-mo̱ u̱n ka hun-ne̱ á.” Shir ye̱ yasu̱ te̱ ka be̱e̱b-de. 6 Wu̱ rwo̱'e̱ te̱ hokste̱ m-warag ya-m-se̱nge̱-mo̱ u̱n swo̱r o-nu o-pu̱ o̱, ba o̱ o-karamsa á, amba o̱ o-Ku̱kt. Ka karamsa-o̱ ro̱ m-ho̱, amba Ku̱kt-o ro̱ u̱n 'ya u̱n ho̱o̱g.†

7 A u̱n ge̱n karamsa-o Mosa n-te̱ u̱n wur-o̱ u̱t-ta'ar, komo se̱ps-mo̱ Shir no̱mo̱g mo̱sse̱ u̱n ka se̱ps-mo̱ ne̱ da-o̱ a yase̱ o̱ à. Yanze ma ka cecar-mo̱ ro u̱n co-o Mosa à mo̱ m-go̱s-mo̱ á. Myet u̱n kaane̱ ka cecar-mo̱ no̱mo̱g de̱e̱n har hun-ne̱ ye̱ o-Isra ye̱ hoks wu̱ m-tuwe̱ u̱n yish á. U̱rege̱ yoos-de ro̱ m-hante̱ m-mar à haante̱ m-se̱ps ne̱ kaane̱,‡ 8 ¿re o̱ ka u̱n ya se̱ps-mo̱ o-Ku̱kt? Ká se̱ps-mo̱ o-Ku̱kt mo̱ a arag kaane̱. 9 U̱rege̱ rii-yo ro̱ m-hante̱ m-mar à, kumug m-se̱ps. Kaane̱ o̱ yo ro̱ m-muut u̱n ne̱t kashi be-de Shir à, aragte̱ yo u̱r-hew ne̱. 10 O-nip, rii-yo ro m-se̱ps ne̱ n-ga à, yo kus m-se̱ps ne̱ m-mo̱ka á, u̱rege̱ a hongsu̱te̱ mo̱ u̱n se̱ps-mo̱ u̱n swo̱r-o nu-o pu̱-o̱ ne̱. 11 U̱rege̱ ka rii-yo ro̱ m-go̱s á, haante̱ m-se̱ps ne̱, se̱ps-mo̱ u̱n ka yo ro̱ m-go̱s à, a jiish kaane̱.

12 Remen kaane̱, bo̱ a o-dish ne̱ kaane̱ à, o̱ hante̱ atte̱ u̱n jaab-o̱ u̱t-me̱n ne̱ de̱e̱n. 13 Te̱ ba u̱ntu̱n Mosa o̱ á, wu̱ bite̱ co-o̱ u̱n wu̱ u̱r-gund à, taase hun-ne̱ ye̱ o-Isra ye̱ hyen ta-mo̱ u̱n ka se̱ps-mo̱ ro̱ m-go̱s á.§ 14 Amba a birimsu̱te̱ hur-de u̱n ye̱. Har ha-mo̱ u̱n ca ka gund-de ro̱su̱ káne̱ da-o̱ ye̱ ro m-karante̱ u̱n swo̱r o-nu ut à, a hoks m-hops u̱n ká gund-de cot u̱n bu̱-yo m-she̱r u̱n Kiristi. 15 Amba har ca, ko̱yanda o̱ a karante̱ taku̱rda-o Mosa, ka gund-de ro̱ u̱n ho̱k u̱n hur-de u̱n ye̱. 16 Amba da-o̱ wu̱ ken wu̱ waktu̱nde̱ be-u̱r Wan-Ko̱yan, a hopsu̱ru̱ ka gund-de.* 17 Wan-Ko̱yan Ku̱kt-o̱, komo be-de u̱n Ku̱kt-o Wan-Ko̱yan ro̱ à, po̱sse̱-m ro̱ ko̱n. 18 Te̱ m-mo̱ka kap ye̱ a bite̱ co-u̱s te̱ á, ro̱ u̱n kute̱ u̱n hun-ne̱ se̱ps-m Wan-Ko̱yan u̱ntu̱n u̱r-madipi. Ka mus-mo̱, mo̱ Ku̱kt-o̱ Shir mussu̱ na à, mo̱ ro̱ m-do̱ m-se̱ps ha-mo̱ m-se̱ps mo̱ rwu̱u̱ne̱ be-u̱r Wan-Ko̱yan à, wu̱ ro̱ o-Ku̱kt à.

Bo̱r-u̱s nass

Kwu̱m-o Shir n-me̱ wu̱r-u̱t na
to̱ ro̱ u̱ntu̱n u̱n tur-o̱ u̱t-ba à

1 Remen kaane̱, te̱ hu̱s u̱r-hur á remen Shir ya'astu̱ te̱ kà se̱nge̱-mo̱ u̱n bu̱-yo u̱n 'wo̱n-de u̱n wu̱. 2 Amba a 'yer yo ro̱ wukusse̱ à, ka rem-se m-'e̱ se. Yatt-yo da te̱ u̱t-raks ne̱, ko̱ te̱ nom u̱t-bo̱ u̱n Ma-to̱ Shir á. Amba te̱ m-rwo̱r u̱n o-Shir m-ho̱w cas. N-me̱ u̱n kaane̱ ko̱wan he m-su̱'e̱ nip-o te̱ u̱n co-o̱ Shir n-me̱ u̱n hur-de u̱n wu̱. 3 U̱rege̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ te̱ m-ru̱re̱ u̱n hun-ne̱ ma-to̱ u̱n to̱ à wukusse̱ to̱ ro̱, to̱ ro̱ wukusse̱ be-de u̱n ye̱ ro̱ u̱n co̱w-yo m-sabre̱ à. 4 Ye̱ she̱r be-de Shir á, remen wan-gwo̱mo-to̱ u̱n ka ho̱no o-dak o̱ po̱o̱su̱te̱ hur-de u̱n ye̱. Wu̱ we̱ne̱g ye̱, ye̱ hyen m-cu̱cas mo̱ ro̱ m-dakan n-te̱ u̱n hur-de u̱n ye̱ à, ka cu̱cas-mo̱ ro̱ m-rwu̱u̱n n-me̱ u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m n-te̱ u̱n se̱ps-m Kiristi, wu̱ ro̱ sha-mo̱ Shir à. 5 Remen ba ma-to̱ u̱n hi u̱n te̱ to̱ te̱ m-rwo̱r á, amba to̱ ma Ye̱so Kiristi Wan-Ko̱yan. Te̱ ne̱ gu̱w-ne̱ no̱ te̱ ro̱ rem Ye̱so. 6 Remen Shir, o̱ rwo̱re̱, “Yage̱ m-cu̱cas mo̱ dakante̱ n-te̱ o-comb,”* Wu̱ rwo̱'o̱g cu̱cas-mo̱ u̱n wu̱ mo̱ ma'as m-dakan n-te̱ u̱n hur u̱n te̱, mo̱ ye'et hun-ne̱ m-cecas ye̱ nept se̱ps-mo̱ Shir be-u̱r Ye̱so Kiristi.

7 Myet u̱n kaane̱ ne̱, na ye̱ ro̱ o-kwu̱m o-Ku̱kt ne̱ à. Wu̱r-u̱t na ro̱ u̱ntu̱n tur-o̱ u̱t-ba, komo o-kwu̱m o-Ku̱kt ne̱ to̱ ro̱ n-me̱ tur-o̱ u̱t-ba. A u̱n warag kaane̱ remen a kututé̱ u̱nze Shir ro̱ u̱r-be̱e̱b ne̱, ba na á. 8 A te̱ u̱n ya-u̱r-ko̱o̱b u̱n ko̱ yo ke co̱w-yo, amba myet u̱n kaane̱ ne̱, a hoks te̱ rwo̱ u̱r-kyende̱ u̱n ka se̱nge̱-mo̱ á. O̱ ken da-o̱ te̱ m-nom sa o zee te̱ ruut u̱r-hur, amba te̱ ruut u̱r-hur á. 9 A te̱ m-rangse̱, amba Shir yagu̱ te̱ á. O̱ ken da-o̱ a te̱ hogu̱sse̱ m-hoog, myet u̱n kaane̱ ne̱ a hoks te̱ m-sabarse̱ á. 10 Ko̱yanda te̱ m-neke̱ m-mar ne̱ u̱n wu̱r-u̱t te̱ mar-m Ye̱so, remen a kututé̱ hun-ne̱ ho̱o̱g-m Ye̱so u̱n wu̱r-u̱t na. 11 Kap o̱ u̱n ho̱-u̱t na u̱n ho̱no o-dak a u̱n kom-to̱ m-mar rem Ye̱so, remen a hyenet ho̱o̱g-m Ye̱so u̱n wu̱r-u̱t na to̱ m-mar. 12 Remen kaane̱, mar-m mo̱ m-se̱nge̱ be u̱n te̱, remen no̱ kumut ho̱o̱g.

13 Ge̱n-mo̱ u̱n Ma-to̱ Shir ze̱e̱g, “U̱m she̱re̱g, remen kaane̱ o̱ u̱m nomte̱ u̱t-ma.”† Cinda a u̱n ku̱kt-o gaan ne̱ o̱ m-she̱r, kaane̱ te̱ ma te̱ m-she̱r, remen kaane̱ komo te̱tte̱ te̱p. 14 Remen te̱ nak u̱nze ka wu̱ 'yonse̱ Wan-Ko̱yan Ye̱so be-de u̱n m-mar à, wu̱a 'yons te̱ mo̱sse̱ u̱n Ye̱so ne̱, wu̱ tabbu̱ te̱ mo̱sse̱ u̱n no̱ ne̱ u̱n co-o u̱n wu̱. 15 Kap to̱ ka remen no̱ o̱, remen ka yar-mo̱, mo̱ ro̱ m-wo̱ be-de u̱n hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱. Mo̱a ru̱ bo̱ngo̱n-de Shir, komo remen a se̱psté̱ wu̱.

U̱r-she'et n-me̱ m-she̱r

16 Remen kaane̱, te̱ ruut u̱r-hur á. Amba u̱rege̱ wu̱r-u̱t te̱ ro̱ m-sabre̱, myet u̱n kaane̱ ne̱ a u̱n muut u̱n ku̱kt-o na o̱ o-pu̱ o̱ ko̱ de ke ho̱-de. 17 Remen ka ko̱o̱b-de a m-swo̱ m-mo̱ka à, dea go̱s á. Dea heet na be-de m-se̱ps mo̱ u̱n ba m-ta. Mo̱ arage̱ nap-o̱ u̱n ne̱t à. 18 Remen ba rem-se yish ro̱ m-hoks m-hyan à, te̱ tuwe̱ yish á, se̱ de̱ u̱n rem-se a m-hoks m-hyan á. Remen rem-se a m-hyan à, se ro̱ m-arag ba u̱n rem, amba rem-se a m-hoks m-hyan á, se ro̱ m-arag á.

Bo̱r-u̱s taan

Wu̱r-u̱t pu̱-to̱

1 Remen te̱ nepse̱ u̱nze u̱rege̱ a wurumte̱ ka hur-o̱ te̱ ro̱tte̱ u̱r-she'et n-me̱ u̱n o̱ à, (wata wu̱r-u̱t te̱, to̱ u̱n ka ho̱no o-dak o̱), Shir u̱n hi u̱n de u̱n o̱ o̱a me te̱ o-hur n-To̱n shir. Ka hur-o̱ ba u̱t-kom a ma o̱ á. Komo o̱a she'et ba m-ta. 2 Kane̱ u̱n ho̱no o-dak a u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b. A u̱s-'yong remen go̱p-de m-ha n-to̱n o̱ Shir be-de Shir he na 'ya u̱n wu̱r-u̱t na u̱t-pu̱ to̱ à. 3 U̱rege̱ ne̱ a ho̱kte̱ te̱, a 'wo̱s te̱ u̱r-kor á. 4 Bo̱ te̱ u̱r-she'et n-me̱ u̱n ka wu̱r-o̱ u̱n ho̱no o-dak o̱ à, te̱ u̱s-'yong remen a sutu te̱. Ba te̱ u̱n co̱n te̱ wonge̱ u̱n ka wu̱r-o te̱ o̱ ne̱ o̱ u̱n ho̱no o-dak á, amba te̱ u̱n co̱n te̱ ho̱kte̱ wu̱r-o pu̱-o̱ n-To̱n shir, remen rii-yo u̱n ho̱o̱g-o̱ ba m-ta yo ho̱kte̱ ka rii-yo yo ro̱ m-mar myet à. 5 Shir u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ zo̱ngse̱ na ka barme̱-mo̱, komo wu̱ ya'ag na Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱ bo̱ wu̱ swo̱re̱ nu-o̱ u̱n wu̱ à remen wu̱ kututé̱ na yo wu̱ he na m-nome̱ kane̱ o-co à.

6 Remen kaane̱ te̱ ro̱tte̱ u̱n be̱e̱b-de u̱r-hur ne̱ ko̱ o̱ ke da-o̱, komo te̱ nepse̱ u̱nze u̱rege̱ de̱ te̱ ro̱ o-hur ne̱ u̱n ka wu̱r-o̱ u̱n ho̱no o-dak o̱, to̱, te̱tt o-hur u̱n Wan-Ko̱yan ne̱ á. 7 She'et-de m-she̱r te̱tte̱, ba be-de u̱n rii-yo a m-hyan u̱n yish á. 8 O-nip, te̱ ro̱ u̱n be̱e̱b-de u̱r-hur ne̱, komo te̱ jiishte̱ m-co̱n te̱ wonge̱ u̱n o̱ ka wu̱r-o̱ ne̱, te̱ she'ete̱ mo̱sse̱ u̱n Wan-Ko̱yan ne̱ Ye̱so n-To̱n shir. 9 Arge̱ ko̱yan, te̱ jiishte̱ m-co̱n wu̱ ho̱ge̱ re̱re̱m-m te̱, ko̱ te̱ ro̱ n-me̱ u̱n ka ho̱no o-dak o̱ ko̱ n-To̱n shir. 10 Nip-o̱, Kiristi a piishe̱ ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ u̱t-ma. Remen ko̱ wu̱ ke wu̱a go̱ks 'yons-de u̱n se̱nge̱-mo̱ wu̱ no̱me̱ u̱n wu̱r-o̱ u̱n wu̱ u̱n ka ho̱no o-dak o̱ à, ko̱ mo̱ u̱r-bon, ko̱ komo mo̱ u̱n ba u̱r-bon.*

She'et-de u̱n hongse̱ u̱n hun-ne̱

11 Remen te̱ nepste̱ gye̱r-o Wan-Ko̱yan, o̱ hante̱ te̱ ro̱tte̱ m-se̱nge̱ te̱ nakante̱ ye̱ ken ye̱ be-de Shir. Shir nepse̱ bo̱ te̱ ro̱ à kap, komo me̱ m-hyan no̱ nak to̱ ka u̱n hur-u̱r no̱. 12 Ba te̱ m-co̱n te̱ bu̱m hi u̱n te̱ u̱n co-o no̱ á, amba te̱ no̱ m-'ya u̱r-hek no̱ nomot u̱s-se̱s u̱n te̱, remen no̱ hoksté̱ shassu̱ u̱n ka ye̱ ro̱ u̱s-se̱s u̱n yo a m-hyan à u̱n su̱ge̱-de u̱n yo ro̱ u̱n hur-de u̱n ye̱ à. 13 ¿Te̱ u̱n zu̱nge̱, bo̱ ye̱ ken ye̱ ze̱e̱? Ko̱ te̱ zu̱nge̱, te̱ m-no̱m remen se̱ps-mo̱ Shir. U̱rege̱ komo ba zu̱ngo̱ á, o̱ ka rem no̱ o̱. 14 Ko̱yan te̱ ro̱ m-no̱m, te̱ yo m-no̱m ba remen ho̱o̱g te̱ á, amba remen was-m Kiristi mo̱ ro̱ te̱, m-gakte̱ à. Remen te̱ she̱re̱g o-nip u̱nze Kiristi marag remen hun-ne̱ kap, remen kaane̱ hun-ne̱ kap marag. 15 Wu̱ marag remen hun-ne̱ kap, remen ye̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ à, taase ye̱ she'et she'et-de u̱n yo hur-de u̱n ye̱ co̱ne̱ à. Se̱ de̱ ye̱ she'et remen wu̱ mare̱ rem u̱n ye̱ à, a 'yonste̱ wu̱ komo remen ye̱.

16 Remen kaane̱, kane̱ u̱n co a do m-gwo̱t u̱n wu̱ ken u̱n hyan-o̱ u̱n ne̱t á, remen ko̱ de nomte̱ a ro u̱n gwo̱t-o Kiristi u̱n hyan-o̱ u̱n ne̱t, m-mo̱ka a do̱ wu̱ m-gwo̱t kaane̱ á. 17 Remen kaane̱, u̱rege̱ ne̱t ro̱ n-me̱ u̱n Kiristi, wu̱ waragte̱ mat-o pu̱-o̱ o̱ ka, ka ut-o̱ taag, m-mo̱ka ko̱ yo ke rii-yo waragte̱ o-pu̱ yo. 18 To̱ ka kap no̱m-mo̱ Shir mo̱, wu̱ ja'aste̱ she'et-u̱r na u̱n wu̱ ne̱ u̱n bu̱-o Ye̱so Kiristi. Komo wu̱ ya'u̱ru̱ na se̱nge̱-mo̱ u̱n ja'as u̱n she'et-de u̱n ye̱ ken ye̱ u̱n wu̱ ne̱. 19 U̱nze Shir ro̱ m-ja'as u̱n she'et-de u̱n hun-ne̱ u̱n wu̱ ne̱ u̱n bu̱-o Kiristi, Shir ro̱ m-sak u̱n ba'as-de u̱n hun-ne̱ u̱n hi-de u̱n ye̱ á. Wu̱ ya'aste̱ na se̱nge̱-mo̱ u̱n ja'as u̱n she'et-de u̱n hun-ne̱ u̱n wu̱ ne̱. 20 Remen kaane̱, te̱ m-esse̱ u̱n Kiristi sa o zee Shir u̱n hi u̱n de u̱n o̱ ro̱ u̱t-ma n-me̱ u̱n te̱. U̱n jin-u̱r Kiristi, te̱ no̱ u̱s-ko̱n no̱ ja'as she'et-u̱r no̱ u̱n Shir ne̱ no̱ warag nay-ne̱ ye̱ u̱n wu̱, yanze yan-yage̱-to̱ u̱n wu̱ á. 21 Ye̱so Kiristi ce̱t no̱m u̱r-ba'as á! Amba ba'as-u̱t na Shir sawse̱ wu̱. U̱n kaane̱ o̱, n-me̱ u̱n Ye̱so Kiristi, a hoks she'et u̱n she'et-u̱r kashi be-de Shir.

Bo̱r-u̱s cind

1 Be-de u̱n se̱nge̱-m na mo̱sse̱ u̱n Shir ne̱, te̱ ko̱no̱g no̱, taase no̱ go̱ks yar-mo̱ Shir, no̱ muut mo̱ hwaa. 2 Ho̱gu̱ no̱ yo Shir ze̱e̱ à,

“U̱m ho̱gu̱su̱te̱ no̱ u̱n hohond-mo̱ o-da.

Da-o̱ ho̱-de u̱n gwu̱ wo̱o̱ne̱, u̱m guug no̱.”*

Ho̱gu̱ no̱! O̱ ka o̱ ro̱ da-o̱ no̱ he go̱ks u̱n kwu̱m-o̱ Shir, caane̱ o̱ ho̱-de u̱n m-posse̱!

Swo̱ u̱r-ko̱o̱b de ma Burus

3 Te̱ co̱n wu̱ ken wu̱ kum rii-yo u̱r-pu̱kse̱ u̱n se̱nge̱-m te̱ á. Remen kaane̱, te̱ rwo̱ rii-yo u̱r-pu̱kse̱ u̱n co̱w á. 4 Amba u̱n hek-de u̱n kaane̱, kap yo te̱ m-nom à, te̱ yo m-nom remen te̱ kututé̱ hun-ne̱ u̱nze te̱ ya-m-se̱nge̱-mo̱ Shir ye̱. Te̱ m-nom kaane̱ n-me̱ u̱r-jo̱o̱se̱, u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b ne̱, m-rangse̱ ne̱, myet u̱n ko̱ de ke swo̱ u̱r-ko̱o̱b de. 5 A bu'ug te̱ m-dum, a ru̱ te̱ n-me̱ u̱n kuke̱-o̱ m-ke'et, komo a hoogu̱su̱ te̱ m-hoog u̱n 'yons u̱r-hur ne̱; te̱ no̱mo̱g se̱nge̱-mo̱ arage̱ 'wo̱ns-m te̱ à, te̱ taagu̱te̱ m-rew komo te̱ rewe̱ u̱n me̱r.† 6 N-me̱ u̱n she'et-de ba m-ku̱ko̱p, u̱s-nap ne̱ se te̱ ro̱tte̱ à, u̱n 'mo̱ u̱r-hur u̱n gu hun-ne̱ ne̱, te̱ kutute̱ u̱nze te̱ yan-se̱nge̱-mo̱ Shir ye̱ be-de u̱n Ku̱kt-o̱ Shir, komo m-was ne̱ mo̱ o-nip. 7 Be-de m-rwo̱r u̱n ma-u̱t te̱ to̱ o-nip, be̱e̱b-de Shir ro̱ m-se̱nge̱ n-me̱ u̱n te̱. Kashi u̱r-she'et ro̱ u̱ntu̱n saw-to̱ u̱r-gu̱n u̱n te̱, u̱n kom-o̱ u̱r-re̱ u̱r-kwanta u̱n te̱ ne̱. 8 A te̱ m-se̱ps, a te̱ komo ne̱ m-yo'og, a te̱ bo̱m, a te̱ komo ne̱ u̱t-re̱e̱b. A mustu̱ te̱ ya-u̱t-bo̱, myet u̱n kaane̱ ne̱, te̱ m-rwo̱r o-nip. 9 Sa o zee a nap te̱ á, a nepstu̱ te̱ ne̱ u̱r-bon ne̱, u̱ntu̱n ye̱ ro̱ u̱n kom-to̱ mar à te̱ ro, te̱ ka ne̱ u̱n ho̱o̱g ne̱, a te̱ m-'ya u̱r-ko̱o̱b, amba a ho̱ te̱ á, 10 N-me̱ u̱n naase̱-mo̱ u̱t-me̱n, te̱ u̱n kum rii-yo o-zak. Ko̱ de̱ nomte̱ te̱tt rii á, kap u̱n kaane̱ ne̱, rem te̱ hun-ne̱ de̱e̱n kumug rii be u̱n te̱, sa o zee te̱tt rii á, amba ko̱yan yo ma te̱ yo.

11 Te̱ ru̱ru̱tu̱ no̱ u̱t-ma u̱r-hur sak no̱ Korinti-ne̱, komo te̱ upsu̱tu̱ no̱ hur-u̱r te̱ cas. Te̱ wuke̱ no̱ yo ken á, komo te̱ kutute̱ no̱ u̱nze te̱ waste̱ u̱n no̱ ne̱ de̱e̱n. 12 Ay, te̱ yage̱ no̱ á, no̱ ye̱ yage̱ ho'os u̱r-hur no̱ go̱ks te̱. 13 Me̱ u̱n ka ma-to̱ u̱n no̱ ne̱ bo̱ tato-o ro̱ u̱n nome̱ u̱n yakar-ye̱ u̱n wu̱ à. No̱ u̱n cen no̱, kutu te̱ no̱ was-m no̱.

No̱ mo̱sse̱ u̱t-hi u̱n
ye̱ ro̱ yan-dor Ye̱so ne̱ á

14 No̱ mo̱sse̱ u̱t-hi u̱n hun-ne̱ ne̱ ye̱ ro̱ u̱n do̱r o̱ Shir á. ¿Kashi u̱n ne̱t a hoks m-she'et ba u̱t-ween u̱n ne̱t yo̱-wu̱ ne̱? ¿Ko̱ ne̱ ya mo̱sse̱ m-cu̱cas o-comb ne̱? 15 ¿Ya mo̱sse̱ Kiristi u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t‡ ne̱? ¿Ko̱ ne̱ ya mo̱sse̱ wan-dor o̱ Shir u̱n wu̱ ro̱ u̱n do̱r o̱ Shir ne̱ á? 16 ¿Ya mo̱sse̱ Pyo-o̱ Shir u̱n pyo-o̱ m-gir ne̱? Na Pyo-o̱ Shir o̱, o̱ u̱n ho̱o̱g. Bo̱ Shir ze̱e̱ à, “Man she'et mo̱sse̱ u̱n ye̱ ne̱, u̱m tu̱we̱ n-me̱ u̱n ye̱. Man warag Shir o̱ u̱n ye̱, ye̱ komo ye̱a warag hun-ne̱ re.”§

17 “Yawe ze̱e̱g kaane̱,

Remen kaane̱, se̱ no̱ rwu̱u̱n be-de u̱n yan-ba u̱n dor,

no̱ wo̱ngse̱ hi u̱n no̱ u̱n ye̱ ne̱,

Taase no̱ ci rii-yo m-ku̱ko̱p,

u̱n kaane̱ u̱m he no̱ m-go̱ks.”*

18 “Yawe, wu̱ ro̱ Wa-u̱t-Gwo̱mo kap à,

wu̱ ze̱e̱ yo ka:

Man warag Tato no̱,

no̱ komo no̱a warag yakar re campo̱-ne̱ u̱n ne'a-ne̱ ne̱.”†

Bo̱r-u̱s ta'yoor

1 O̱r re ne̱, ye̱ me̱ m-was à, cinda a e̱ssu̱te̱ na u̱t-ma à, yage̱ a e̱sste̱ hi u̱n na ba m-ku̱ko̱p, be-de kap rii-yo he m-rwo̱ o-wu̱r u̱r-hur ne̱ nom ba m-ku̱ko̱p á. Yage̱ komo a waragte̱ shiishe̱ ba m-ku̱ko̱p n-me̱ u̱r-she'et de u̱n gye̱r-o̱ u̱n Shir.

Burus no̱mo̱g o-zak remen
ya-o-Korinti waktu̱nte̱ be-de Shir

2 Kutu no̱ te̱ u̱nze no̱ te̱ m-was u̱n hur-u̱t no̱. Te̱ nome̱ ko̱ ne̱t gaan u̱r-ba'as á, komo te̱ naas ko̱ ne̱t gaan á, yagu̱nte̱ a zet te̱ re̱e̱g ra-o u̱n wu̱ ken. 3 Ba ba'as-de me̱ no̱ m-sakke̱ remen u̱m ze̱e̱g kaane̱ á. Bo̱ u̱m ru̱ru̱ no̱ n-ga à, u̱nze no̱ u̱n hur-u̱r te̱, yatt rii-yo he na m-hoks m-wongse̱ á, ko̱ n-me̱ m-mar ko̱ m-ho̱o̱g. 4 U̱m ho'oste̱ u̱r-hur sak u̱n no̱ ne̱, me̱ komo m-gwo̱n u̱n no̱ ne̱. Hur u̱n de kumug jaab de̱e̱n. Kap u̱n ko̱o̱b-de a swo̱ ne̱ à, u̱m ro̱ o-zak ne̱ de̱e̱n.

5 Remen da-o̱ te̱ wo̱o̱ o-Makidoniya à, ka wu̱r-o te̱ o̱ kum u̱r-wu̱we̱ á. Ko̱ kene̱ te̱ ha, hwu̱'u̱s-de zak, u̱t-ween u̱n ye̱ ken ye̱ ne̱, o-gye̱r ne̱ n-me̱ u̱n hur-u̱t te̱.* 6 Amba Shir, o̱ ro̱ u̱n gwu̱'u̱rse̱ u̱n hur-de u̱n ye̱ ro̱tte̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n á, haan-m Titus hur-u̱t te̱ gwu̱'u̱rsu̱te̱. 7 Ba remen haan-mo̱ u̱n wu̱ temb mo̱ rwo̱'u̱ te̱ o-zak á, amba ma-to̱ wu̱ ru̱ru̱ te̱ à. Bo̱ no̱ do wu̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n à. Wu̱ ru̱ru̱te̱ te̱ u̱nze no̱ co̱no̱g hyan-m re de̱e̱n, komo u̱n bo̱ no̱ nome̱ tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n à, u̱n rii-yo ko̱re̱ à. U̱n bo̱ no̱ no̱me̱ m-se̱nge̱ no̱ guut me̱ à. Yo ka yo rwo̱'e̱ zak-o re aragte̱ o̱ n-ga de̱e̱n.

8 Ko̱ u̱m ru̱ no̱ tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n, me̱ was á. N-ga u̱m ro no̱mo̱g tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n, remen u̱m hyanag ká taku̱rda-o̱ u̱m to̱mo̱nte̱ no̱ n-ga à, o̱ naaste̱ me̱n-u̱t no̱, ko̱ de nomte̱ ya o-da hiin. 9 U̱n kaane̱ m-mo̱ka u̱m ro̱ o-zak ne̱. Ko̱ de nomte̱ me̱ ho̱ge̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n bo̱ u̱m naase̱ me̱n-u̱t no̱ á, amba naase̱-mo̱ u̱n me̱n-u̱t no̱ rwo̱'o̱g no̱ waktu̱nte̱ be-de Shir. Remen no̱ no̱mo̱g tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n bo̱ Shir ro co̱nge̱ à, remen kaane̱ te̱ nomo no̱ u̱r-ba'as á. 10 Tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n mo̱ u̱n ko-hun ro̱ ne̱t m-woot be-de m-mar. Amba go̱n mo̱ Shir ro̱ m-rwo̱ ne̱t m-waktu̱ne̱ be-de Shir, u̱n kaane̱ komo a kum gwu̱. Komo wanakke̱-o a do m-kus á, remen Shir sokste̱ ba'as-to̱ u̱n ye̱. 11 Gwo̱t no̱ no̱ hyen rii-yo naase̱-mo̱ u̱t-me̱n go̱n mo̱ Shir mo̱ wu̱ rwo̱'e̱ u̱n me̱n-u̱t no̱ à, yo mo̱ haantu̱ no̱ à. Mo̱ rwo̱'o̱g no̱ go̱p-de u̱n nom u̱n rii-yo a co̱ne̱ no̱ nom à. No̱ co̱no̱g me̱ m-kute̱ u̱nze no̱ no̱mo̱g rii-yo u̱r-bon. Mo̱ rwo̱'o̱g no̱ nom u̱s-ryaab, komo no̱ ho̱ge̱ o-gye̱r. Mo̱ rwo̱'o̱g no̱ rwo̱ u̱r-hur, komo no̱ nom m-se̱nge̱. Mo̱ rwo̱'o̱g no̱ m-zo̱nge̱. Mo̱ rwo̱'o̱g no̱ m-she'et zo̱ngse̱ no̱ hyen a ya'ag no̱ ko̱o̱b-de rege̱ á. N-me̱ u̱n ka orom-to̱ n-me̱ u̱n ko̱ yo ke co̱w-yo no̱ kutute̱ me̱ u̱nze no̱ m-neke̱ u̱n co̱w-yo u̱r-bon. 12 Da-o u̱m m-ge̱nbe̱ no̱ ká taku̱rda-o̱ à, me̱ was ko-wan-wu̱ nome̱ u̱r-ba'as á, ko̱ ka wu̱ a nome̱ u̱r-ba'as à. U̱n hek-de u̱n kaane̱ me̱ u̱n ge̱n remen u̱m kututú̱ no̱ cas cas u̱nze Shir nak u̱nze no̱ ho'oste̱ u̱r-hur u̱n te̱ ne̱ de̱e̱n. 13 Ka rem-se kap rwo̱'o̱g te̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n.

Mo̱sse̱ u̱n o̱ ma te̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n o̱ ne̱, har caane̱ te̱ doog kum o-zak de̱e̱n remen zak-o̱ Titus ro̱ u̱n o̱ ne̱ à, remen no̱ kap no̱ rwo̱'o̱g u̱t-kom n-me̱ u̱n ka jaab-o̱ u̱r-hur o̱ wu̱ kume̱ à. 14 Remen u̱m be'este̱ u̱m ru̱ssu̱te̱ wu̱ u̱nze me̱ m-gwo̱n rem no̱, no̱ ru̱ me̱ m-'e̱ á. Remen kap yo te̱ ru̱re̱ no̱ à nip-o, remen kaane̱ gwo̱n-m te̱ mo̱sse̱ u̱n no̱ ne̱ be-u̱r Titus shiig o-nip. 15 Was-mo̱ Titus ro̱ no̱ m-was à mo̱ ro̱ m-do̱ de̱e̱n, kap da-o̱ wu̱ bakse̱ do̱ro̱tte̱-o no̱ kap, u̱n go̱n go̱s-to̱ no̱ kute̱ wu̱ da-o̱ no̱ go̱kse̱ wu̱ à. 16 Me̱ o-zak m-mo̱ka remen u̱m ho'oste̱ u̱r-hur u̱n no̱ ne̱ sak.

Bo̱r-u̱s eer

Kamas no̱ hwo̱r remen yan-dor
u̱n dak-o̱ o-Judiya

1 O̱r re ne̱, m-mo̱ka komo te̱ co̱no̱g no̱ nep rii-yo yar-mo̱ Shir nome̱ n-me̱ u̱n yan-dor ye̱ Shir n-me̱ u̱n dak-o̱ o-Makidoniya. 2 Ye̱ swo̱o̱g u̱r-ko̱o̱b de̱e̱n remen ye̱ co̱wo̱g o-range̱ u̱n kom-to̱ u̱n ye̱ ro̱ dor á har de warag ye̱ o-zak. Komo de ru̱ ye̱ ken ye̱ ya u̱n caari-mo̱ m-yar sak, ko̱ de̱ nomte̱ ye̱ ro̱ n-me̱ u̱r-ko̱o̱b à. 3 U̱m nak u̱nze ye̱ ya'aste̱ bo̱ u̱n 'wo̱ns-mo̱ u̱n ye̱, har ma arage̱ kaane̱. Ye̱ no̱mo̱g kaane̱ u̱n co̱n-mo̱ u̱r-hur ba remen a u̱n gaktu̱te̱ ye̱ á. 4 Ye̱ ko̱no̱g te̱, te̱ 'ye ye̱ o-co̱w ye̱ hu̱u̱t u̱t-kom be-de u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n gu u̱n yan-ba-m-ku̱ko̱p n-me̱ u̱n dak-o o-Judiya.* 5 Ye̱ ya'aste̱ arge̱ yo te̱ hwo̱ ye̱a ya'as à. U̱r-takan, ye̱ ya'aste̱ hi u̱n de u̱n ye̱ be-u̱r Wan-Ko̱yan, ka da-de ne̱ ye̱ ya'asu̱ru̱ hi u̱n de u̱n ye̱ be u̱n te̱, bo̱ Shir co̱ne̱ à. 6 U̱n hyan-o̱ u̱n kaane̱, te̱ ko̱nu̱ru̱ Titus wu̱ he co, wu̱ bu̱se̱ u̱n mo̱ro̱gse̱ u̱n ka yar-mo̱ u̱n co̱n-mo̱ u̱r-hur mo̱ be-u̱r no̱, bo̱ wu̱ takne̱ à. 7 Amba bo̱ no̱ re̱ co be-de u̱n ko̱yan à, be-de m-she̱r, be-de u̱n rwo̱r u̱t-ma, be-de u̱n nap-se Shir, ko̱ n-me̱ m-se̱nge̱, komo m-was ne̱ mo̱ no̱ wasse̱ u̱n te̱ ne̱ à. M-mo̱ka, te̱ co̱no̱g no̱ do m-ya'as u̱n hwo̱r no̱ remen ka ye̱ ro̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n dak-o̱ o-Judiya.

8 Ba me̱ u̱n gakte̱ no̱ o̱ á, amba de̱ me̱ no̱ m-kute̱ bo̱ ye̱ ken ye̱ ro̱ m-no̱m m-se̱nge̱ à. Yo ka he m-kute̱ u̱n go̱n was-mo̱ no̱ ro̱tte̱ u̱n o̱r no̱ ne̱ à. 9 Remen no̱ nepse̱ yar-m Wan-Ko̱yan Ye̱so Kiristi rem na. Ko̱ de̱ nomte̱ wu̱ ro̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo ne̱ à, myet u̱n kaane̱ ne̱, wu̱ waragte̱ ko-ko̱o̱b rem no̱. Remen ko-ko̱o̱b-wu̱ wu̱ warge̱ à, o̱ rwo̱'e̱ no̱ kumut ko̱ yo ke rii-yo u̱n co-o̱ Shir.

10 Ma-to̱ u̱m he no̱ m-'ya à to̱ ká: A jiish u̱r-bon no̱ ko̱m rii-yo no̱ takne̱ u̱n hak-o̱ arge̱ à, ba no̱ u̱n ya cot à, ay, no̱ u̱n hwo̱ u̱r-hur komo no̱ nomot kaane̱. 11 Bu̱se̱ no̱ ka se̱nge̱-mo̱ hur-u̱r no̱ takne̱ à, no̱m no̱ bo̱ u̱n 'wo̱ns-m no̱ he m-hoks à. 12 U̱rege̱ hwo̱ u̱r-hur de m-'ya ro̱ ko̱n, Shir a ho̱ge̱ m-re̱re̱m, u̱rege̱ no̱ ya'aste̱ bo̱ u̱n 'wo̱ns-m no̱. Shir co̱n no̱ ya'as rii-yo 'wo̱ns-m no̱ wo̱o̱ á.

13 Ba me̱ u̱n co̱n u̱m hebe̱ ye̱ ken ye̱ u̱s-nu̱ á, ka da-de ne̱ u̱m dooru̱ no̱ u̱s-nu̱ á. Amba me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen a wo̱ngté̱ ka se̱nge̱-mo̱ hond hond bo̱ depe̱ à. 14 Se̱ no̱ gu ye̱ m-mo̱ka bo̱ no̱ u̱n o-co̱w yo u̱n gwu̱ ne̱ à. No̱ komo da-o̱ no̱ taage̱ u̱n yo ken rii-yo, ye̱ komo ye̱ ro̱ u̱n yo ne̱, ye̱a gu no̱. U̱n kaane̱ ko̱yan he m-nom hond hond. 15 Gense̱ yo ro̱: “Wu̱ mo̱ro̱gse̱ de̱e̱n à, ka yo wu̱ mo̱ro̱gse̱ à, yo arag 'wo̱ns-mo̱ u̱n wu̱ á. Wu̱ mo̱ro̱gse̱ hiin à, ka hiin yo wu̱ mo̱ro̱gse̱ à, yo kendu̱ wu̱ á.”†

Titus u̱n nay-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱

16 Amba u̱r-bo̱ngo̱n be-de Shir, o̱ rwo̱'e̱ Titus dekt u̱n hur-de u̱n wu̱, co̱n-mo̱ u̱n wu̱ guut no̱, u̱ntu̱n bo̱ u̱m ro co̱nge̱ à. 17 Remen Titus wu̱ u̱n de̱k wu̱ habu̱te̱ be u̱n no̱ remen te̱ ko̱no̱g wu̱ á, amba wu̱ ro̱be̱ be-u̱r no̱ u̱ntu̱n bo̱ wu̱ e̱sse̱ u̱r-hur à. 18 Te̱a to̱mbe̱ mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱, u̱n ka heno-o̱ ne̱ wu̱ ru u̱r-jin à, be-de u̱n kap yan-dor remen ko̱'o̱t-mo̱ u̱n wu̱ mo̱ u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ Shir. 19 Arge̱ kaane̱ ma, yan-dor ye̱ Shir dak wu̱ remen wu̱ ma'asté̱ m-neke̱ mo̱sse̱ u̱n te̱ ne̱. Te̱a kamas yar-mo̱ u̱n hwo̱r be-de u̱n yan-dor Ye̱so remen yan-dor ye̱ o-Urusharima. Te̱ u̱n no̱m kaane̱ remen te̱ ya'asté̱ u̱t-go̱s be-de u̱n Wan-Ko̱yan u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ komo remen te̱ kututé̱ u̱nze te̱ ru̱'u̱ste̱ u̱r-hur te̱ guut hun-ne̱. 20 Te̱ o-gye̱r taase wu̱ ken wu̱ kum gom-de u̱r-re̱e̱b be u̱n te̱ n-me̱ u̱n bo̱ te̱ m-nekette̱ u̱n ka yar-mo̱ a ya'asu̱ te̱ mo̱ u̱n co̱n-mo̱ u̱r-hur à. 21 Co̱n-m te̱ te̱ nomot yo jiishe̱ m-bon à, ba u̱n co-o u̱n Wan-Ko̱yan cot á, amba har u̱n co-o̱ u̱n hun-ne̱.‡

22 Komo te̱ m-to̱mbe̱ u̱n ye̱ ne̱, heno te̱ ka wu̱ te̱ megre̱ te̱ hyen bo̱ wu̱ e̱sse̱ u̱n hur-de u̱n wu̱ n-me̱ u̱n rii u̱n ho̱n u̱n ho̱n à. M-mo̱ka komo wu̱ ho'oste̱ u̱r-hur u̱n no̱ ne̱, wu̱ co̱no̱g wu̱ ru̱ u̱t-kom de̱e̱n. 23 Baks no̱ u̱nze Titus, ko-nay-wu̱ m-se̱nge̱ wu̱, me̱ u̱n wu̱ ne̱ te̱ u̱n ka se̱nge̱-mo̱ rem no̱. Ka ye̱ no̱ hyane̱ mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱ à, yan-dor ye̱ Shir ye̱ to̱mbu̱ ye̱, se̱nge̱-mo̱ u̱n ye̱ ro̱ m-hante̱ m-se̱ps be-u̱r Kiristi. 24 Remen kaane̱ kutu̱ no̱ ka hun-ne̱ ye̱ kap go̱n was-m no̱ u̱n rii-yo hante̱ te̱ ro̱tte̱ u̱n uku o-cin rem no̱ à, remen yan-dor ye̱ hyenet.

Bo̱r-u̱s jero̱

1 Ba se̱ u̱m gendu̱té̱ no̱ ma-to̱ u̱n gu u̱n yan-dor ye̱ Shir o-Urusharima á. 2 Remen u̱m nak no̱ e̱ste̱ u̱r-hur no̱ guut, har me̱ u̱n uku o-cin remen kaane̱ be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Makidoniya. Me̱ ye̱ m-ru̱re̱ no̱ hun-ne̱ ye̱ o-Akaya no̱ zo̱ngsu̱te̱ m-yar ne̱ cin u̱n mo̱nce. Go̱ u̱n ka ine̱-mo̱ no̱ ine̱ eso à, mo̱ rwo̱'o̱g ye̱ ma ye̱ inu̱te̱. 3 Amba me̱ ka m-to̱mbe̱ u̱n o̱r re ne̱, taase uku cin-o te̱ rem no̱ warag hwaa. Amba no̱ ma'as zo̱ngse̱ bo̱ u̱m ru̱sse̱ ya-o-Makidoniya u̱nze no̱ zo̱ngse̱ à. 4 Remen u̱rege̱ u̱m habu̱te̱ mo̱sse̱ u̱n ye̱ ken ya-o-Makidoniya ye̱ ne̱, taase ye̱ 'wo̱s no̱ ba m-zo̱nge̱, har te̱ taage̱ u̱n rii-yo m-ze̱e̱, myet-m na a ho̱ge̱ m-'e̱ remen te̱ ukse̱ o-cin u̱n no̱ ne̱. 5 Remen kaane̱ o̱ u̱m hyente̱ a nom u̱r-bon, me̱ to̱mbe̱ o̱r re ne̱ ye̱ hyen no̱ rii-yo u̱m habu̱te̱, remen no̱ mo̱ro̱gsu̱té̱ rii-yo no̱ ze̱e̱ no̱ he m-ya'as à, a 'wo̱s yo zo̱ngse̱. Kaane̱ he m-kute̱ u̱n hun-ne̱ u̱nze u̱n co̱n-mo̱ u̱n hur-u̱r no̱ o̱, no̱ ya'aste̱, ba a u̱n gakte̱ no̱ o̱ á.

M-go̱ u̱r-hur sak

6 Baks no̱ yo ká: Ne̱t-wu̱ go̱'e̱ hiin à, wu̱a ce hiin; amba wu̱ go̱'e̱ de̱e̱n à wu̱a ce de̱e̱n. 7 Ko wu̱ ke ne̱t-wu̱, wu̱ ya'as bo̱ wu̱ e̱sse̱ u̱n hur-de u̱n wu̱ à, ba mo̱sse̱ u̱n naase̱-mo̱ u̱t-me̱n ne̱ á, ko̱ wu̱ a gakte̱ à. Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen Shir ro̱ m-co̱n u̱n wa-m-ya'as u̱r-hur sak. 8 U̱n yar-mo̱ Shir, Shir a hoks no̱ m-'ya kap rii-yo he no̱ m-gu u̱n ho̱o̱g-m no̱ à, remen ko̱ o̱ ke da-o̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo no̱ kumut kap rii-yo no̱ o-hoob à, har arge̱ kaane̱, remen no̱ nomot ko̱ mo̱ ke se̱nge̱-mo̱ u̱r-bon ne̱. 9 Bo̱ ro̱ ge̱nse̱ u̱n Ma-to̱ Shir à:

“Wu̱ ya'ag ko̱o̱b-ne̱, u̱r-hur sak.

Kashi u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ mo̱a te á.”*

10 Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen Shir o̱ ro̱ m-'ya u̱n ko-wa-u̱r-go go̱ wu̱ goot, komo o̱ ro̱ m-'ya u̱n rii-yo m-re̱. Remen kaane̱, Shir a 'ye no̱ go̱ remen no̱ goot, wu̱ ro̱ m-rwo̱ go̱ ro̱tte̱ m-bo̱'o̱sse̱, har no̱ ce̱e̱ru̱ de̱e̱n remen kashi-m se̱nge̱-m no̱ mo̱ m-yar.† 11 A muut no̱ ya-o-kwu̱m u̱n ko̱ yo ke co̱w-yo remen no̱ ma'asté̱ m-'ya u̱r-hur sak ko̱ o̱ ke da-o̱ a ho̱o̱be̱ be-u̱r no̱. U̱n co̱w-o te̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n yar-m no̱ a warag mo̱ u̱n bo̱ngo̱n-de Shir.

12 Remen ka se̱nge̱-mo̱ m-yar mo̱ no̱tte̱ à, ba yan-dor ye̱ temb no̱ ro̱ m-gu á, amba ro̱ m-kapru̱nde̱ har m-do̱ u̱n co̱w-se u̱r-bo̱ngo̱n be-de Shir. 13 Remen ka se̱nge̱-mo̱ no̱ rwu̱ntu̱te̱ hi u̱n no̱ cas, hun-ne̱ a bu̱m Shir remen do̱ro̱tte̱-o no̱. No̱ go̱kste̱ ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱, to̱ ma Kiristi, komo remen yar-m no̱ bo̱ no̱ wo̱nge̱ u̱n ye̱ ne̱ komo u̱n ko̱ wu̱ ke ne̱ à. 14 Be-de u̱n ko̱n-se u̱n ye̱ be-de Shir, ye̱ ma'as no̱ komo m-kone̱ u̱s-barag n-me̱ u̱n hur-de u̱n ye̱ remen ka yar-mo̱ aragte̱ m-ce̱p, mo̱ Shir nomo no̱ à. 15 A 'ye no̱ Shir u̱r-bo̱ngo̱n remen ka yar-mo̱, yar-mo̱ arge̱ be̱e̱b-de u̱n ce̱p u̱t-ma à.

Bo̱r-u̱s o̱p

Burus ko-yan-To̱m Ye̱so wu̱ o-nip wu̱

1 Me̱ Burus, me̱ no̱ u̱s-ko̱n u̱n hi u̱n de, me̱ wu̱ a m-ze̱e̱, Yan-gwe̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi, u̱r-'wo̱n ne̱ u̱ntu̱n mo̱ ma Kiristi u̱rege̱ me̱ be-u̱r gaan u̱n no̱ ne̱ à. Amba hun-ne̱ ro̱ me̱ m-aag Wa-m-ciiz, u̱rege̱ me̱ mo̱sse̱ u̱n no̱ ne̱ á. 2 Me̱ no̱ u̱s-ko̱n, taase no̱ gaktu̱ me̱ u̱m suu no̱ da-de me̱ habe̱, remen u̱m nak man hoks su'e̱ ka ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ u̱nze rii-yo te̱ m-nom à, rem-se ma-hun se. 3 Te̱ u̱r-she'et n-me̱ u̱n ho̱no o-dak, amba te̱ dum u̱r-gu̱n bo̱ ho̱no o-dak ro̱ m-dum á. 4 Remen saw-to̱ u̱r-gu̱n u̱n te̱ ba go̱n to̱ ho̱no o-dak to̱ á, to̱ u̱n be̱e̱b-de Shir to̱, to̱ te̱tte̱ m-naas u̱n saw-to̱ u̱r-gu̱n to̱ m-'wo̱ns to̱ u̱n yan-yage̱-u̱t na. 5 Te̱ m-sabarse̱ u̱n su̱ne̱-mo̱ u̱t-ma kap u̱n rii-yo he m-we̱n hun-ne̱ nap u̱n Shir ne̱ à, me̱n yoose̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ 'ke barag-se u̱n ye̱ u̱s-yo̱-se, sa o zee se ro̱ be-de m-ke'et, remen ye̱ hoksté̱ no̱me̱ u̱n Kiristi o-do̱ro̱tte̱ u̱n bu̱-yo u̱n barag-se u̱n ye̱. 6 Da-o̱ no̱ no̱me̱ o-do̱ro̱tte̱ bo̱ depe̱ à, te̱ zo̱ngse̱ te̱ ye'et ko̱ wu̱ ke u̱r-ko̱o̱b wu̱ yage̱ m-no̱m o-do̱ro̱tte̱ à.

7 Gwo̱t no̱ rii-yo ro̱ cas à! U̱rege̱ wu̱ ken ze̱e̱g wu̱, wu̱ ma Kiristi wu̱, yage̱ ka ne̱t-wu̱ ja'aste̱ no̱m u̱s-barag, wu̱a nep u̱nze te̱ ma ye̱ ma Kiristi ye̱. 8 Ko̱ me̱ uke̱ o-cin remen ka gwo̱mo-to̱ Wan-Ko̱yan ya'u̱ te̱ à, ka gwo̱mo-to̱ remen te̱ bo̱'o̱su̱tú̱ no̱ o̱, ba remen te̱ sabarsu̱té̱ no̱ á. Remen kaane̱, yatt-wu̱ he me̱ m-rwo̱ m-'e̱ á, be-de u̱n kute̱ u̱n hun-ne̱ u̱nze Ye̱so wu̱ 'ya me̱ u̱t-gwo̱mo á. 9 Me̱ co̱n no̱ hyen sa o zee gye̱r-o̱ me̱ no̱ m-'ya á be-de u̱n taku̱rda-to̱ me̱ no̱ m-ge̱nbe̱ á. 10 Remen ye̱ ken ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Taku̱rda-u̱t Burus to̱ ro̱ u̱s-nu̱ ne̱ u̱r-be̱e̱b ne̱, amba u̱rege̱ wu̱ ro̱ be u̱n na u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱tt te̱p-o u̱r-be̱e̱b á, komo ma-to̱ u̱n wu̱ ba rii-yo á.” 11 Yage̱ go̱n ka hun-ne̱ ye̱, ye̱ nept yo ka: Yo te̱ ze̱e̱ n-me̱ u̱n taku̱rda-u̱t te̱ à, te̱ rokne̱ á, ka te̱ he m-no̱m da-o̱ te̱ ro be-u̱r no̱.

12 Te̱ bo'os te̱ hongsu̱té̱ ko̱ te̱ dekt hi u̱n te̱ u̱ntu̱n hun-ne̱ ye̱ ro̱ m-hyan ye̱ zee ye̱ aragte̱ ko̱ wan á! Ka hun-ne̱ ye̱, ye̱ ro̱ m-hongse̱ hi u̱n de u̱n ye̱ u̱n o̱r re u̱n ye̱ ne̱, komo ye̱ ro̱ u̱n hoob-o̱ u̱n wu̱ jiishe̱ à n-me̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱, ye̱ nep u̱nze ye̱ ro̱tt u̱s-we̱e̱r á. 13 Te̱a uk o-cin arge̱ gwo̱mo-to̱ Shir ya'u̱ te̱ á, se̱ de̱ te̱ uk o-cin u̱n ka gwo̱mo-to̱ Shir e̱ssu̱tu̱ te̱ remen te̱ ko̱'o̱tté̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m à, ka gwo̱mo-to̱ wooste̱ har be-de no̱ ro̱ à. 14 Me̱ u̱n uk o-cin u̱n raag-o̱ Shir ya'u̱ me̱ u̱r-ke̱e̱r u̱m nomot m-se̱nge̱ á. Rii-yo yan-gin u̱n ma-u̱t re ze̱e̱ mo̱sse̱ u̱n taage̱-o̱ u̱n gwo̱mo-u̱t re ne̱ to̱ u̱n kaane̱ a rees m-warag o-nip me̱ ro haante̱ raag-o no̱ á. Amba nip-o ro̱ ko̱n á remen u̱m hantu̱te̱ no̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m o̱ ma Kiristi rii-yo ye̱ hantu̱te̱. 15 Komo te̱ pas be-de a ze̱e̱ te̱ á, u̱n uk o-cin u̱n se̱nge̱-mo̱ ye̱ ken ye̱ no̱me̱ á. Amba te̱ m-hwo̱ u̱r-hur, she̱r-m no̱ a he co, remen ma-de u̱n se̱nge̱-m te̱ n-me̱ u̱n no̱ se̱ngu̱té̱ m-do̱ de̱e̱n. 16 U̱rege̱ no̱ nomog kaane̱, ka da-de te̱a hoks m-ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m u̱n to̱ ken dak-to̱ n-co no̱. Remen te̱ co̱n uku o-cin u̱n se̱nge̱-mo̱ wu̱ ken wu̱ rege̱ wu̱ nome̱ u̱n be-de a rwo̱'e̱ wu̱ à. 17 Amba “Kap wu̱ he uku o-cin n-me̱ u̱n yo ken rii-yo à, wu̱ uku o-cin u̱n rii-yo Yawe nome̱ à.”* 18 Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen ba wu̱ ro̱ bo̱m u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ wu̱ a u̱n ho'os u̱r-hur u̱n wu̱ ne̱ á, amba wu̱ Wan-Ko̱yan ro̱ m-bo̱m à.

Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan

Burus u̱n yan-To̱m Ye̱so ne̱ ye̱ u̱t-bo̱

1 Me̱ o-sakto̱ no̱a du̱ngu̱ne̱ u̱n me̱ ne̱ da-o̱ me̱ ze̱e̱ to̱ ken ma-to̱ hiin sa o zee me̱n bo̱m u̱n hi u̱n de u̱ntu̱n bo̱ ko-raag ro̱ m-nom à. Se̱ no̱ dek me̱ kaane̱! 2 Me̱ u̱r-shoob rem no̱, go̱n shoob-de m-was de Shir ro̱ no̱ m-nome̱ à. U̱m su̱ru̱tu̱ no̱ o-nu u̱n campo̱ gaan, Kiristi, remen u̱m ji'itté̱ no̱ u̱t-ge be-de u̱n wu̱ ba m-ku̱ko̱p. 3 Amba me̱ u̱n ho̱ge̱ o-gye̱r taase rii-yo ko̱re̱ Hawa à, yo ko̱r no̱. Hwo̱-o rakste̱ wu̱ u̱n we̱e̱r-se u̱n yo har wu̱ nomu̱ u̱r-ba'as. Kaane̱ no̱ ma, me̱ u̱n ho̱ge̱ o-gye̱r barag-u̱s no̱ a hoks no̱ m-muut ba u̱r-bon, u̱n kaane̱, no̱a kum ya'as u̱r-hi bo̱ a co̱ne̱, o-nip ne̱ ba m-ku̱ko̱p be-u̱r Kiristi á.* 4 No̱ m-go̱ks u̱n ye̱ ro̱ m-habe̱ be u̱n no̱ à ba m-rem. No̱ bu̱pse̱ yoos-de u̱n ye̱ u̱n Ye̱so, ko̱ de nomte̱ de ro̱ u̱n ho̱n u̱n de te̱ ru̱rte̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m à. No̱ bu̱pse̱ go̱ u̱n ku̱kt-o̱ ye̱ ru̱ru̱ no̱ à, ko̱ de nomte̱ ka Ku̱kt-o̱ Shir o̱ no̱ ro go̱kste̱ o̱ á. No̱ go̱ks ye̱ ko̱ ne̱ ma-to̱ re̱re̱m-to̱ u̱n ye̱ á. 5 Me̱ de̱k u̱nze ka ye̱ no̱ m-ze̱e̱, “Caari-ne̱ ye̱ u̱n yan-To̱m Ye̱so” à, ye̱ aragte̱ me̱ u̱n yo ken rii-yo á. 6 Me̱ ko-kyangan-wu̱ u̱t-ma wu̱ á, amba me̱ u̱s-nap ne̱. Te̱ kutute̱ no̱ yo ka cas cas u̱n ko̱ yo ke co̱w-yo.

7 ¿Ba'as-de me̱ gwe̱re̱gse̱ hi u̱n de remen a jaksté̱ no̱ be-de u̱n ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ Shir m-yar? 8 U̱m rumsu̱nte̱ hwo̱r o̱ ka be-de u̱n ye̱ ken yan-dor ye̱ Shir ye̱ remen u̱m nomot se̱nge̱-m re be u̱n no̱. 9 Da-o u̱m ro be u̱n no̱ à, me̱tt hwo̱r á. Myet u̱n kaane̱ ne̱ me̱ sawsu̱ no̱ u̱s-nu̱ ka da-o̱ á. O̱r na yan-dor ye̱ ro̱ n-me̱ u̱n dak-o̱ o-Makidoniya à ye̱ hante̱ kap yo me̱ m-co̱n à. Me̱ sawsu̱ no̱ u̱s-nu̱ ka da-o̱ á, komo man se̱nge̱-m nom u̱n kaane̱.† 10 Nip-o Kiristi o̱ ro̱ be u̱n de à, o̱ rwo̱'u̱ me̱ m-zet ne̱t ro̱ ko̱n wu̱ wo̱o̱ wu̱ wenet me̱ uku o-cin u̱n myet dak-o̱ o-Akaya á. 11 ¿Ya rwo̱'u̱ me̱ m-ze̱e̱ kaane̱? ¿Remen me̱ no̱ m-co̱n o̱ á? Ay, Shir nak u̱nze u̱m co̱no̱g no̱! 12 Man he co n-me̱ u̱n yo me̱ m-no̱m à, u̱n yage̱ u̱n go̱ks u̱n gwu̱-o̱ u̱n hwo̱r be-u̱r no̱, remen u̱m wenet ká “Caari-ye̱ u̱n yan-To̱m Ye̱so ye̱” uku o-cin u̱nze, ye̱ ma ye̱ ro̱ m-se̱nge̱ hond hond u̱n te̱ ne̱. 13 Go̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱ ba yan-To̱m Ye̱so ye̱ o-nip ye̱ á, amba yan-se̱nge̱-mo̱ u̱t-bo̱ ye̱. Ye̱ ro̱ u̱n muut u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ yan-To̱m Kiristi. 14 Ba rii-yo u̱t-hyat yo̱ á, remen ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ma u̱n cen wu̱ ro̱ m-muut u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ u̱ntu̱n wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ m-cu̱cas. 15 Remen kaane̱ ba rii-yo u̱t-hyat yo á u̱rege̱ gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ye̱ musste̱ hi u̱n de u̱n ye̱ u̱ntu̱n yan-kashi m-se̱nge̱ mo̱ Shir. U̱r-ko̱m ye̱a kum u̱r-'yons de no̱me̱ hond hond u̱n ye̱ ne̱ à.

Ko̱o̱b-de Burus swo̱ à n-me̱
u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱

16 U̱m ja'aste̱ m-ze̱e̱, taase wu̱ ken wu̱ zee me̱ ko-raag-wu̱. Amba no̱ deke̱ u̱nze kaane̱ o̱, to̱, no̱ ho'os u̱r-hur u̱n me̱ ne̱ u̱ntu̱n ko-raag, remen me̱ ma u̱m kumut rii-yo uku o-cin hiin. 17 Go̱ u̱n ka uku cin-o̱ me̱ m-no̱m à, ba Wan-Ko̱yan wu̱ ze̱e̱ u̱m zee kaane̱ á. Ay, u̱n ka ma-to̱, me̱n uk o-cin u̱ntu̱n ko-raag. 18 Ye̱ ken ye̱ ro̱ ko̱n yan-uku-cin bo̱ yan-ho̱no-o-dak ro̱ m-no̱m à, me̱ ma yage̱ u̱m nomot kaane̱. 19 Bo̱ no̱ u̱s-barag à, no̱ m-hyan no̱ u̱s-we̱e̱r ne̱ de̱e̱n, zak-o-zak no̱ m-du̱gu̱ne̱ u̱n raag-ne̱ ne̱! 20 Remen u̱rege̱ wu̱ ken wu̱ rwo̱'o̱g no̱ m-gu̱w, no̱ m-du̱ngu̱ne̱ u̱n wu̱ ne̱, ko̱ wu̱ rumse̱ no̱ rii, ko̱ wu̱ re ra-o no̱, ko̱ wu̱ kutu no̱ m-'wo̱ns, wu̱ ken no̱ o-raag. 21 Me̱ m-ho̱ge̱ m-'e̱ u̱m zet ko̱o̱b-de u̱n 'wo̱ns-m te̱ o̱ hante̱ te̱ nomte̱ ka rem-se á!

Amba u̱rege̱ wu̱ ken wu̱ ro̱ u̱n uku o-cin, remen yo ken rii-yo, ko̱ me̱ man nom jaab-o̱ u̱t-me̱n u̱m uku o-cin, amba me̱ u̱t-ma kaane̱ u̱ntu̱n ko-raag. 22 U̱rege̱ ye̱ Yahuda-ne̱ ye̱, me̱ ma ko-Yahuda-wu̱. U̱rege̱ ne̱ Isra-ne̱ ye̱, me̱ ma ko-Isra u̱m ro̱. U̱rege̱ ne̱ yan-baag-o Ibrahi ye̱, me̱ ma ko-yan-baag-o Ibrahi u̱m ro̱. 23 U̱rege̱ yan-se̱nge̱-m Kiristi ye̱, u̱m aragte̱ ye̱! (Me̱ u̱t-ma sa o zee ne̱t-wu̱ ro̱ o-zu̱ngo̱ à!) Ai, u̱m aragte̱ ye̱ m-se̱nge̱ o-nip, swo̱ m-geeg o̱ ka, u̱m swo̱o̱g m-dum de̱e̱n, u̱m swo̱o̱g m-co̱w o-darem o̱ m-mar de̱e̱n.‡ 24 So̱ o-taan Yahuda-ne̱ bu'u̱ me̱ u̱s-so̱ro̱g kwo̱o̱z-u̱t yoor ba o-gaan [39].§ 25 O-tet yan-piish u̱t-ma ye̱ u̱n Roma-ne̱ nomu̱ me̱ u̱s-so̱ro̱g. A jirig me̱ u̱t-ta'ar so̱ o-gaan. So̱ o-tet hat-to̱ m-ho̱ caate̱ u̱n me̱ ne̱ n-me̱ m-sa. Komo u̱m taaste̱ u̱r-ho̱ u̱m rewe̱ n-me̱ m-sa rii-yo a guut me̱.* 26 Ko̱ o̱ ke da-o̱ me̱ u̱r-hew. U̱m gontu̱te̱ o-darem n-me̱ u̱t-ro̱o̱g, o-darem u̱n kom-to̱ u̱n ya-u̱r-kwu̱p. O-darem u̱n kom-to̱ u̱n ye̱ ro̱ yan-dak-o re à, o-darem be-de u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, o-darem n-me̱ o-bo̱, o-darem n-me̱ o-ko̱t, o-darem n-me̱ m-sa, komo o-darem be-de u̱n o̱r re ne̱ yan-dor ye̱ u̱t-bo̱.† 27 U̱m swo̱o̱g o-darem, u̱r-ko̱o̱b ne̱, u̱n ko̱o̱b-de m-rew, u̱n me̱r ne̱, o-swo̱o̱t o̱ m-ho̱ ne̱. Ba o-gaan á u̱m taage̱ rii-yo m-re̱, u̱m swo̱o̱g o-hu̱w, u̱m taage̱ u̱n co̱p-o̱ m-co̱p. 28 Se ken rem-se u̱t-mo̱o̱r ne̱ se u̱m taage̱ à komo, ko̱ de ke ho̱-de me̱ u̱n nu̱-se u̱n yan-dor ye̱ Shir ne̱ kap. 29 U̱rege̱ wu̱ ken wu̱ taagu̱te̱ m-'wo̱ns me̱ m-hyan sa o zee me̱ wu̱ taage̱ m-'wo̱ns. U̱rege̱ komo a rwo̱'o̱g wu̱ ken wu̱ u̱r-he̱ n-me̱ u̱r-ba'as, yo ka yo ro̱ me̱ re̱e̱s u̱s-ryaab de̱e̱n.

30 U̱rege̱ se̱ u̱m uk o-cin, man uku o-cin be-de u̱m hyane̱ u̱m kendete̱ à. 31 Shir o-Tato o̱ u̱n Wan-Ko̱yan Ye̱so, wu̱ a he m-bo̱m ba m-ta à, nepse̱ u̱nze ba bo̱-to̱ u̱m ro̱tte̱ á. 32 N-me̱ o-Damaskus, ko-gwamna-wu̱ ro̱ u̱n ku̱s-o̱ u̱n ko-Gwo̱mo Aretas à wu̱ sanag ish-ye̱ u̱n bo̱-o̱ o-Damaskus remen wu̱ shipt me̱. 33 Amba nay-ne̱ re kyergu̱ntu̱ me̱ n-me̱ o-ko̱o̱r u̱n jim-de o-bo̱ u̱n hek-de u̱n wur-o̱ o-bo̱, u̱m possu̱té̱ wu̱.‡

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor

Hyangan-to̱ Ye̱so kute̱ Burus
n-te̱ u̱n m-bo à

1 Ko̱ de nomte̱ uku o-cin a 'ye rii á, man he co u̱n uku o-cin. M-mo̱ka, man re co u̱n rwo̱r u̱n rii-yo Wan-Ko̱yan Ye̱so rwu̱nte̱ me̱ cas u̱ntu̱n m-bo u̱t-hyangan ne̱ komo. 2 U̱m nak wu̱ ken ne̱t-wu̱, wan-dor Kiristi caane̱ hak-u̱s o̱p-u̱s nass-se ka, se arge̱ à, a de̱ke̱ wu̱ ha-mo̱ To̱n-o atette̱-o̱ be-de Shir ro̱ à. Ko̱ n-me̱ o-wu̱r o̱ ko̱ ba n-me̱ o-wu̱r á me̱ nap á, Shir o̱ cot nape̱. 3 U̱m nak ka ne̱t-wu̱, a u̱n de̱k wu̱ ha-mo̱ u̱n To̱n-o atette̱-o̱, ko̱ o-wu̱r ko̱ ba n-me̱ o-wu̱r á me̱ nap á, Shir o̱ cot nape̱. 4 Re̱e̱ o̱ wu̱ ho̱ge̱ to̱ ken ma-to̱ to̱ a hoks m-rwo̱r á, go̱ u̱n to̱ mat-de u̱n ne̱t a hoks nom u̱t-ma u̱n to̱ á. 5 Man uku o-cin remen ka ne̱t-wu̱, amba man uku o-cin remen hi u̱n de á, se̱ de̱ n-te̱ u̱n kende̱-m re. 6 Ko̱ u̱m uku o-cin, man warag ko-raag á, remen man ma'as u̱n rwo̱r o-nip. Amba man uku o-cin á, remen me̱ co̱n wu̱ ken wu̱ dek me̱ arge̱ bo̱ wu̱ ro̱ me̱ m-hyan á, u̱n bo̱ wu̱ ro̱ me̱ m-ho̱ge̱ ne̱ á.

7 Taase u̱m uku o-cin, remen ka rem-se u̱t-hyat se se u̱m hyane̱ à, se u̱r-be̱e̱b, a to̱mnu̱ me̱ o̱ ken go̱m-o̱ u̱ntu̱n hoog-mo̱ o-yokor o-wu̱r. Yo ka yo u̱n nom sa o zee wu̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t to̱mne̱ remen wu̱ ye'et me̱ u̱r-ko̱o̱b ba m-so̱k, komo remen mo̱ wenet me̱ uku o-cin à. 8 So̱ o-tet u̱m ko̱ne̱ Wan-Ko̱yan wu̱ dossu̱ me̱ o̱ u̱n wu̱r-o re. 9 Amba wu̱ ze̱e̱ru̱ me̱, “Yar-m re bo̱'o̱ssu̱te̱ wo̱, remen n-me̱ kende̱-m ru o̱ atte̱ m-hyan u̱n be̱e̱b u̱n de.” Remen kaane̱ man uku o-cin o-zak ne̱ remen u̱m kendu̱te̱ remen be̱e̱b-u̱r Kiristi kumut u̱r-she'et be u̱n de. 10 Da-o̱ hun-ne̱ ye̱ ro me̱ u̱t-re̱e̱b, ko̱ ye̱ 'ye me̱ u̱r-ko̱o̱b, ko̱ ye̱ rangse̱ me̱, ko̱ ye̱ egnu̱tu̱ me̱ u̱r-ko̱o̱b remen u̱m do̱re̱ Kiristi à, me̱ m-no̱m o-zak. Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen da-o̱ me̱ kende̱ ka da-o̱ o̱ me̱ u̱n kum u̱r-be̱e̱b de rwu̱u̱ne̱ be-de Shir à.

Naase̱-mo̱ u̱n me̱n-u̱t Burus remen
yan-dor-ye̱ Shir ye̱ ro̱ n-me̱ o-Korinti à

11 U̱m no̱mo̱g m-raag, amba no̱ ye̱ rwo̱'u̱ me̱. No̱ ye̱ depe̱ no̱ bu̱m me̱. Ka ye̱ no̱ aage̱ “Caari-ye̱ u̱n yan-To̱m Ye̱so” à, ye̱ jiishe̱ me̱ á. Ko̱ de nomte̱ ba yo ken rii-yo u̱m ro̱ á. 12 Shir no̱mo̱g rem-se o-made̱ u̱t-hyat ne̱ u̱n me̱ be u̱n no̱. Ka rem-se kutu̱ no̱ u̱nze wan-To̱m Ye̱so u̱m ro̱. 13 ¿N-te̱ u̱n yo ke bu̱-yo ne̱ u̱m kutu no̱ u̱nze no̱ u̱r-hond u̱n ye̱ ken yan-dor ye̱ Shir ne̱ á? ¿Ko̱ de̱ remen me̱ sawsu̱ no̱ nu̱-u̱s re o̱ á? Soksu̱ me̱ no̱ ka ba'as-de!

14 Me̱ zo̱ngse̱ u̱m habu̱té̱ be u̱n no̱ o̱ atette̱-o̱. Man ru̱'u̱ no̱ se ken nu̱-se á, remen no̱ ye̱ u̱m co̱ne̱, ba hwo̱r no̱ á. Remen u̱depe̱ yakar-ye̱ dek nu̱-se u̱n tat u̱n ye̱ ne̱ á se̱ de̱ tat-ne̱ ye̱ dek nu̱-se u̱n yakar-ye̱ u̱n ye̱. 15 Man no̱m o-zak u̱m hootu̱ no̱ kap yo ro̱ me̱ à, myet u̱n hi u̱n de ne̱. U̱rege̱ u̱m wastu̱ no̱ de̱e̱n, ¿no̱a was me̱ hiin ye̱ á? 16 No̱a su̱'e̱ me̱ u̱nze me̱ warag no̱ o-caar o-su̱u̱t á. Amba wu̱ ken wu̱a zee me̱ u̱n no̱mo̱ no̱ u̱s-we̱e̱r, u̱m hokstu̱ no̱ mo̱sse̱ u̱t-bo̱ ne̱. 17 ¿Me̱ u̱n re ra-o no̱ be-de u̱n ka ye̱ u̱m to̱mbe̱ be u̱n no̱? 18 U̱m ko̱no̱g Titus wu̱ habe̱ be-u̱r no̱, komo u̱m to̱mbu̱te̱ wu̱ ken o̱r te̱ ko-yan-dor o̱ Shir mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱. ¿No̱a zee o̱ Titus re̱e̱g ra-o no̱? ¿Me̱ u̱n wu̱ ne̱ rii gaan-yo ka te̱ m-no̱m á?

19 No̱ m-ze̱e̱ o̱ ka da-o̱ kap, se̱nge̱-mo̱ te̱ ro̱tte̱ te̱ ruuté̱ hi u̱n te̱ be-de geeg-u̱r no̱. Shir o̱ ro̱ te̱ m-su̱'e̱, nip-o̱ Shir o̱ te̱ m-rwo̱r n-me̱ u̱n Kiristi à. O̱r re ne̱, te̱ m-no̱m u̱n ko̱yan remen no̱ doot m-'wo̱ns u̱n she̱r-m no̱. 20 Me̱ o-gye̱r taase da-o̱ me̱ habe̱ u̱m 'wo̱s no̱ bo̱ u̱m hwo̱ o-sakto̱ á, ko̱ komo no̱ hyen me̱ bo̱ no̱ hwo̱ o-sakto̱ á. Me̱ o-gye̱r o̱ u̱t-ween, u̱r-shoob ne̱, u̱s-ryaab ne̱, u̱n co̱n-to̱ u̱r-hi ne̱, o-agegense̱ ne̱, u̱t-re̱e̱b ne̱, u̱n nu̱-mo̱ u̱r-hi ne̱, o-da rem ne̱ komo. 21 Me̱ o-gye̱r u̱nze me̱ do̱ m-habe̱ komo, Shir a ru̱ u̱m ho̱ge̱ m-'e̱ u̱n co no̱. Me̱ o-gye̱r taase me̱n-u̱t re naase̱ remen hun-ne̱ de̱e̱n ye̱ ro̱ u̱n nom u̱r-ba'as n-ga à, ye̱ waktu̱ne̱ be-de Shir á, ye̱ yage̱ no̱mo̱ o-ás u̱n she'et-de u̱n ba u̱r-bon ne̱ de u̱r-go̱p ká rem-se ye̱ ro̱ m-no̱m à.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet

Nak u̱t-to̱

1 Me̱ habe̱ be-u̱r no̱ m-mo̱ka, atette̱-o̱ ka. U̱ntu̱n bo̱ ge̱n-mo̱ u̱n Ma-to̱ Shir ze̱e̱ à, “A dek ko̱ to̱ ke ma-to̱ u̱n nu-o̱ u̱n ne̱n yoor ko̱ ne̱n tet ye̱ hyane̱ yo no̱me̱ à.”* 2 U̱m be'este̱, u̱m nekste̱ no̱ u̱t-to̱ da-o̱ u̱m ro be-u̱r no̱ habe̱-m ayoore̱-mo̱ à. U̱m doog no̱ nake̱ u̱t-to̱ m-mo̱ka me̱ be-u̱r no̱ á: Da-o̱ me̱ mu̱u̱be̱ man kuse̱ ka ye̱ no̱me̱ u̱r-ba'as n-ga á ko̱ ye̱ ken ye̱. 3 Man kutu no̱ yo no̱ co̱ne̱ m-hyan à. No̱ nept u̱nze Kiristi wu̱ ro̱ u̱t-ma ba me̱ á. Wu̱ kende̱ wu̱ nomot u̱n no̱ ne̱ á. Wu̱ ro̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ be-u̱r no̱. 4 Ko̱ de no̱mte̱ a u̱n kam wu̱ sa o zee wu̱ ro̱tt u̱r-be̱e̱b á, myet u̱n kaane̱ ne̱ wu̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ be-de Shir. Kang-o gaan, na yan-ba-u̱r-be̱e̱b ye̱ n-me̱ u̱n wu̱, amba u̱n be̱e̱b-de Shir a she'et u̱n wu̱ ne̱ remen a nomot m-se̱nge̱ rem no̱. 5 Me'es no̱ hi u̱n no̱, no̱ gu̱t remen no̱ nept ko̱ no̱ be-de m-she̱r à. Ma'as no̱ me'es u̱n hi u̱n no̱. ¿No̱ nap u̱nze Kiristi Ye̱so wu̱ ro̱ be u̱n no̱ á? O-nip wu̱ ro̱ ko̱n be u̱n no̱, se̱ de̱ u̱rege̱ no̱ he̱e̱g be-de u̱n ka me'es-de. 6 U̱m rwo̱'o̱g u̱r-hur no̱a nep u̱nze te̱ he̱ á. 7 Te̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱nze no̱a nom rii-yo ba u̱r-bon á. Ba remen hun-ne̱ hyenet u̱nze te̱ re̱e̱g u̱r-ho̱ á, amba remen no̱ nomot yo depe̱ à ko̱ de no̱mte̱ hun-ne̱ a hyen sa o zee te̱ he̱e̱g. 8 U̱rege̱ no̱ m-no̱m ka rem-se se depe̱ à, te̱a ja'as no̱ á. Te̱a hoks we̱n o-nip á, u̱n su̱ge̱-de u̱n kaane̱ ma, te̱a gu hun-ne̱ she'et u̱n bu̱-yo o-nip. 9 Zak-o̱ te̱ m-nom te̱ ro ba u̱r-be̱e̱b, amba no̱ ne̱ no̱ u̱r-be̱e̱b ne̱. Komo te̱ u̱s-ko̱n be-de Shir remen no̱ bo̱'o̱sse̱té̱ she̱ro she̱ro u̱n she̱r-m no̱. 10 O̱ hante̱ u̱m gendu̱te̱ no̱ se ka rem-se cin me̱ be-u̱r no̱ á. Me̱ no̱m kaane̱ remen da-o̱ me̱ habe̱, taase u̱m kutu no̱ ryaab-u̱s re, u̱n gwo̱mo-to̱ Wan-Ko̱yan ya'u̱ me̱ à. To̱ m-'yonsté̱ no̱ to̱ ba to̱ m-kaps á.

Ma-to̱ u̱r-ko̱m

11 O̱r re ne̱, bo̱ u̱m komoste̱ kà taku̱rda-o̱, no̱m no̱ o-zak! No̱m no̱ bo̱ u̱n nom-m no̱, no̱ she'ete̱ shiishe̱. Doo no̱ o̱r no̱ ne̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n, komo she'et be-u̱r gaan u̱n ye̱ ne̱. U̱rege̱ no̱ no̱m kaane̱, ka Shir-o̱ o̱ ya'as no̱ m-was, u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur ne̱ à, wu̱ no̱m mo̱sse̱ u̱n no̱ ne̱.

12 No̱ gas o̱r no̱ ne̱ hu̱nhamat. 13 Kap yan-dor-ye̱ Shir ro̱ no̱ u̱r-gas.

14 Me̱n ko̱n-se Shir u̱nze no̱ nept u̱nze yar-m Wan-Ko̱yan Ye̱so Kiristi, co̱n-mo̱ rwu̱u̱ne̱ be-de Shir, u̱n mo̱rge̱-de u̱n Ku̱kt-o̱ Shir ne̱, mo̱ ro̱ mo̱sse̱ u̱n no̱ ne̱ kap!

* Bo̱r-o gaan:1 1:1 Hyen komo: Se̱ng 18:1.

† Bo̱r-o gaan:8 1:8 Hyen komo: 1Kor 15:32.

‡ Bo̱r-o gaan:16 1:16 Hyen komo: Se̱ng 19:21.

§ Bo̱r-o gaan:19 1:19 u̱t-Girik: Sirabanus.

* Bo̱r-o gaan:19 1:19 Hyen komo: Se̱ng 18:5.

* Bo̱r-u̱s yoor:13 2:12-13 Hyen komo: Se̱ng 20:1.

* Bo̱r-u̱s tet:3 3:3 Hyen komo: Rwu̱u̱ 24:12; Irmi 31:33; Izik 11:19; 36:26.

† Bo̱r-u̱s tet:6 3:6 Hyen komo: Irmi 31:31.

‡ Bo̱r-u̱s tet:7 3:7 Hyen komo: Rwu̱u̱ 34:29.

§ Bo̱r-u̱s tet:13 3:13 Hyen komo: Rwu̱u̱ 34:33.

* Bo̱r-u̱s tet:16 3:16 Hyen komo: Rwu̱u̱ 34:34.

* Bo̱r-u̱s nass:6 4:6 Hyen komo: Taka 1:3.

† Bo̱r-u̱s nass:13 4:13 Hyen komo: Bo̱ng 116:10 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s taan:10 5:10 Hyen komo: Roma 14:10.

* Bo̱r-u̱s cind:2 6:2 Hyen komo: Isha 49:8.

† Bo̱r-u̱s cind:5 6:5 Hyen komo: Se̱ng 16:23.

‡ Bo̱r-u̱s cind:15 6:15 u̱t-Girik: Beriar.

§ Bo̱r-u̱s cind:16 6:16 Hyen komo: 1Kor 3:16; 6:19; Rewi 26:12; Izik 37:27; Irmi 32:38.

* Bo̱r-u̱s cind:17 6:17 Hyen komo: Isha 52:11; Izik 20:34,41.

† Bo̱r-u̱s cind:18 6:18 Hyen komo: 2Sam 7:8,14; 1Nom 17:13; Isha 43:6; Irmi 31:9.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:5 7:5 Hyen komo: 2Kor 2:13.

* Bo̱r-u̱s eer:4 8:1-4 Hyen komo: Roma 15:26.

† Bo̱r-u̱s eer:15 8:15 Hyen komo: Rwu̱u̱ 16:18.

‡ Bo̱r-u̱s eer:21 8:21 Hyen komo: Swo̱o̱ 3:4 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s jero̱:9 9:9 Hyen komo: Bo̱ng 112:9.

† Bo̱r-u̱s jero̱:10 9:10 Hyen komo: Isha 55:10.

* Bo̱r-u̱s o̱p:17 10:17 Hyen komo: Irmi 9:24.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:3 11:3 Hyen komo: Taka 3:1-5,13.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:9 11:9 Hyen komo: Piri 4:15-18.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:23 11:23 Hyen komo: Se̱ng 16:23.

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:24 11:24 Hyen komo: Kara 25:3.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:25 11:25 Hyen komo: Se̱ng 16:22; 14:19.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:26 11:26 Hyen komo: Se̱ng 9:23; 14:5.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:33 11:32-33 Hyen komo: Se̱ng 9:23-25.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:1 13:1 Hyen komo: Kara 17:6; 19:15.

Garatiya-ne̱

1

2

3

4

5

6

Taku̱rda-o Burus o̱ wu̱ gene̱ yan-dor Ye̱so n-me̱ u̱n dak-o̱

o-Garatiya

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1:1-10

Gwo̱mo-u̱t Burus to̱ u̱n ko-yan-To̱m Ye̱so 1:11—2:21

Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ u̱n yar-mo̱ Shir 3:1—4:31

M-po̱sse̱ mo̱ u̱n ko-yan-dor Ye̱so u̱n yo depe̱ wu̱ no̱m à 5:1—6:10

U̱r-ko̱m 6:11-18

Bo̱r-o gaan

1 Me̱, Burus, ge̱nbe̱ no̱ ka taku̱rda-o̱, u̱m baksu̱tu̱ no̱ u̱nze, me̱ ko-yan-To̱m-wu̱. Ba remen bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ dak me̱, ko̱ na hun-ne̱ to̱mo̱g me̱ o̱ rwo̱'e̱ u̱m waragte̱ ko-yan-To̱m Ye̱so á. Amba Ye̱so Kiristi daagu̱ me̱ mo̱sse̱ Shir ne̱ Tato na wu̱ n-To̱n shir, wu̱ rwo̱'e̱ Ye̱so meret wu̱ mu̱u̱nte̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ à. Wu̱ daagu̱ me̱ komo wu̱ to̱mu̱ me̱ u̱m waragté̱ ko-yan-To̱m Ye̱so. 2 Kap o̱ u̱n o̱r re ne̱, ye̱ ro̱ kane̱ à, mo̱ssu̱te̱ u̱t-hi u̱n me̱ ne̱ be-de u̱n to̱mbe̱ u̱t-gas be-to̱ u̱n yan-dor u̱n dak-o̱ o-Garatiya.

3 U̱m ko̱no̱g Shir Tato na u̱n Wan-Ko̱yan ne̱ Ye̱so Kiristi, ye̱ ye'et no̱ m-yar u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur ne̱. 4 No̱ nak Ye̱so Kiristi ya'aste̱ hi u̱n de u̱n wu̱ remen ba'as-u̱t na, remen wu̱ guut na u̱n ka da-o yo̱-o̱ o̱. Wu̱ u̱n nom yo ka remen kaane̱ Shir Tato na co̱ne̱ m-no̱m. 5 Yage̱ a ye'et Shir m-se̱ps ba m-ta! Amin.

Ma-to̱ m-Re̱re̱m u̱t-gaan

6 U̱m hyang o-made̱. U̱n ya o-da hiin, no̱ co̱no̱g m-yage̱ dor-o̱ u̱n wu̱ agu̱ no̱ à, be-de u̱n yar-m Kiristi har m-warag be-de u̱n yoos-u̱r ho̱r-de, de Ma-to̱ m-Re̱re̱m. 7 Amba Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ á, ko̱ hiin. Ye̱ ken ye̱ ro̱ ko̱n ye̱ ro̱ no̱ m-rukurse̱ à, ye̱ ro̱ m-se̱nge̱ ye̱ su̱gu̱te̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m u̱t-ma Kiristi. 8 Amba me̱ no̱ m-ru̱re̱, u̱rege̱ wu̱ ken wu̱ be u̱n te̱ a ru̱ru̱ no̱ to̱ ken Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ u̱n ho̱n u̱n to̱ te̱ rege̱ te̱ ru̱ssu̱tu̱ no̱ à, ko̱ wan-to̱m-wu̱ Shir, ko̱ te̱ u̱n hi u̱n te̱, to̱, Shir hu̱u̱ wu̱ nu-o̱ yo̱-o̱! 9 U̱ntu̱n bo̱ te̱ rege̱ te̱ ru̱ssu̱tu̱ no̱ n-ga à, me̱ no̱ m-ja'as m-ru̱re̱ m-mo̱ka u̱nze kap bo̱n wu̱ ru̱ru̱ no̱ to̱ ken Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ u̱n ho̱n u̱n to̱ no̱ rege̱ no̱ ho̱gu̱ssu̱te̱ à, to̱ Shir 'ranu̱ wu̱!

Bo̱ Burus warge̱ ko-yan-To̱m Ye̱so à

10 ¿Ko̱ a u̱n ze̱e̱ o̱, ka ma-to̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱ à me̱ to̱ m-rwo̱r remen hun-ne̱ go̱kstú̱ me̱? Ay, rii-yo u̱m co̱ne̱ à, yo ro̱, u̱m ru̱'u̱t Shir o-zak u̱n rii-yo me̱ m-no̱m à. ¿No̱ m-ze̱e̱ o̱ me̱ m-se̱nge̱ remen u̱m ye'et hun-ne̱ o-zak? Ay, a ro ze̱e̱ge̱ hun-ne̱ ye̱ me̱ m-'ya o-zak, me̱ ro à warag wan-gu̱w-m Kiristi á. 11 O̱r re ne̱, yage̱ u̱m ru̱ru̱tu̱ no̱ u̱nze ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱, to̱ Shir to̱ me̱ no̱ m-ru̱re̱ à, to̱ rwu̱u̱n be-de u̱n ne̱t á. 12 Me̱ go̱ksu̱ne̱ to̱ be-de u̱n ne̱t á. Komo yatt-wu̱ yoosu̱ me̱ to̱ á. Ye̱so Kiristi u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ kutu me̱ to̱.

13 No̱ ho̱gu̱ssu̱te̱ go̱n she'et-de u̱m she'ette̱ u̱n dor-o̱ u̱n jor-se u̱n Yahuda-ne̱ à, bo̱ u̱m ya'e̱ hun-ne̱ yan-dor Ye̱so u̱r-ko̱o̱b de̱e̱n à, har u̱m no̱mo̱g m-se̱nge̱ u̱m hoot ye̱.* 14 No̱ nepste̱ komo be-de u̱n dor-o̱ jor-se u̱n Yahuda-ne̱ u̱m jiishte̱ o̱r re ne̱ Yahuda-ne̱ m-se̱nge̱ ye̱ te̱ bo̱su̱te̱ caara-o gaan à. U̱m no̱mo̱g se̱nge̱-mo̱ u̱n dor-o̱ u̱n bu̱-se u̱n ya-n-ga-ye̱ se n-ga m-so̱k ne̱.† 15 Amba be-de u̱n yar-mo̱, Shir wu̱ daagu̱ me̱ cin ba a u̱n m-makt me̱, wu̱ agu̱ me̱, har wu̱ e̱ks, 16 wu̱ upsu̱tu̱ me̱ yish, u̱m nept Wà u̱n wu̱ Ye̱so, remen u̱m ru̱ru̱t Ma-to̱ m-Re̱re̱m be-de u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á. Bo̱ wu̱ no̱me̱ kaane̱ à, me̱ ho̱o̱b ne̱tu̱ 'ye me̱ to̱ ken ma-to̱ á,‡ 17 komo me̱ ha o-Urusharima be-de u̱n ye̱ ba'u̱ me̱ m-warag yan-To̱m Ye̱so á. Rii-yo u̱m no̱me̱ à, yo ro̱, u̱m haaru̱ dak-o̱ u̱n Raraba-ne̱, ka da-de u̱m mu̱u̱nu̱ru̱ bo̱-o̱ o-Damaskus.

18 Bo̱ hak-u̱s tet nomte̱ à, u̱m haaru̱ o-Urusharima remen u̱m hyenet Simo̱n Bitrus§. U̱m no̱mu̱ru̱ ho̱-u̱t o̱p-u̱t taan [15] be-de u̱n wu̱.* 19 U̱n ko̱m-de u̱n kaane̱ komo, me̱ hyan ko̱ wan-gaan be-de u̱n yan-To̱m Ye̱so ye̱ kuse̱ á, se̱ Yakubu heno Wan-Ko̱yan. 20 Ka rii-yo me̱ no̱ m-gene̱ à, bo̱-to̱ á, nip-o̱. U̱n co-o̱ Shir me̱ m-rwo̱r. 21 Bo̱ jime̱ à, u̱m haaru̱ dak-to̱ o-Siriya u̱n o̱ o-Kirikiya ne̱. 22 Amba u̱n o̱ ka da-o̱, yan-dor o̱ u̱n Kiristi ye̱ ro̱ n-me̱ dak-o̱ o-Judiya, ye̱ nap me̱ u̱n yish u̱n yish á. 23 Ye̱ m-ho̱ge̱ de̱ temb a m-ze̱e̱, “Ka ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n 'ya u̱n na u̱r-ko̱o̱b à, wu̱ ka m-mo̱ka u̱n rwo̱ru̱ u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m mo̱ wu̱ ro m-naas à!” 24 Remen kaane̱, ye̱ bo̱mu̱ru̱ Shir remen rii-yo Shir no̱me̱ rem re à.

Bo̱r-u̱s yoor

Yan-To̱m Ye̱so go̱kste̱ Burus
n-me̱ o-Urusharima

1 Bo̱ hak-u̱s o̱p u̱s-nass [14] nomte̱ à, u̱m dooru̱ m-warag o-Urusharima. U̱n ka da-o̱, u̱m neku̱ru̱ u̱n Barnabas ne̱ komo u̱n Titus ne̱.* 2 Shir ye̱ kutu̱ me̱ u̱t-hyangan u̱nze u̱m neke̱. Da-o̱ u̱m wo̱o̱ re̱e̱no̱ à, te̱ mo̱rgu̱ru̱ u̱n se̱k-ye̱ ne̱ u̱n yan-dor Ye̱so. U̱m ru̱ru̱ ye̱ bo̱ me̱ m-ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m be-de u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á. U̱m ru̱ru̱ ye̱ ka ma-to̱ pakse̱, taase se̱nge̱-mo̱ me̱ m-no̱m à, ko̱ mo̱ u̱m rege̱ u̱m nomoste̱ à, mo̱ je hwaa. 3 Ye̱ tosu̱tu̱ me̱, komo yatt-wu̱ gakte̱ á ko-wan-hew wu̱ u̱n de Titus á, ko̱ de̱ nomte̱ wu̱ ko-ya-o-Girik† wu̱ à. 4 Ma-to̱ u̱r-ko̱ to̱ u̱n indu̱ne̱, remen ka ya-u̱r-ar ye̱ yan-dor, ye̱ co̱w ne̱ wukusse̱ à, remen ye̱ wenet na u̱r-she'et sasa be-u̱r Kiristi Ye̱so. Ye̱ ro m-co̱n ye̱ muut na gu̱w-ne̱. 5 Amba te̱ 'ya ye̱ u̱r-hek á, ko̱ hiin. Remen te̱ ru̱ru̱tú̱ no̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ o-nip.

6 Amba ka hun-ne̱ ye̱ ro̱ yan-co à, ye̱ do̱ rii be-de u̱n yoos-de me̱ m-yoos á. (U̱n hyan-o re ko̱ ye̱ ro̱ wan-ne̱ kap gaan to̱ be u̱n de, remen Shir ro̱tt m-koos á.)‡ 7 Ye̱ de̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ hyeneste̱ bo̱ Shir co̱ne̱ wu̱ ya'astu̱ me̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n rwo̱r u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m be-de u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, u̱ntu̱n bo̱ wu̱ ya'ase̱ Bitrus m-se̱nge̱ wu̱ ru̱re̱ Yahuda-ne̱ à. 8 Shir no̱me̱ m-se̱nge̱ n-me̱ u̱n hur-u̱r Bitrus remen wu̱ waragté̱ wan-To̱m Ye̱so be-de u̱n Yahuda-ne̱ à, wu̱ wu̱ komo no̱me̱ m-se̱nge̱ n-me̱ u̱n hur-u̱r u̱n de remen u̱m waragté̱ wan-To̱m Ye̱so be-de u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á. 9 U̱n hyan o̱ u̱n bo̱ Shir ya'u̱ me̱ yar-mo̱ u̱n wu̱ à, Yakubu, Bitrus§ u̱n Yohana ne̱ go̱ksu̱ru̱ me̱. Ye̱, ye̱ a e̱sse̱ ye̱ ro̱ co be-de u̱n hun-ne̱ yan-dor Ye̱so à, ye̱ go̱ksu̱ru̱ te̱ te̱ Barnabas u̱n hur-u̱r gaan. Myet-m te̱, te̱ de̱k hi u̱n te̱ u̱nze te̱ u̱n Barnabas te̱a he be-de u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á. Ye̱ ká komo ye̱ he be-de u̱n Yahuda-ne̱. 10 Amba ye̱ baksu̱tu̱ te̱ u̱nze taase to̱-to̱ ke te̱ u̱n ko̱o̱b-ne̱ ne̱ ye̱ ro̱ be-de u̱n ye̱ à. Me̱ ne̱ cin n-ga ka rii-yo ro̱ u̱n hur u̱n de.

Burus nak Bitrus u̱t-to̱
u̱n bo̱-o̱ o-Antakiya

11 Da-o̱ Bitrus* wo̱o̱ne̱ bo̱-o̱ o-Antakiya, u̱m naku̱ru̱ wu̱ u̱t-to̱ yish-ye̱ horo horo remen ba'as-de u̱n wu̱ wukusse̱ o̱ de ro̱ á. 12 U̱r-takan, wu̱ ro m-re̱ u̱n rii-yo m-re̱ mo̱sse̱ u̱n yan-dor ne̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á. Amba da-o̱ nay-ne̱ Yakubu wo̱o̱ne̱ e̱s-mo̱ o-Urusharima à, Bitrus koosu̱ru̱ u̱n ho̱n wu̱ do m-re̱ mo̱sse̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ ne̱ á. Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ remen wu̱ ro̱ u̱n gye̱r-o̱ u̱n Yahuda-ne̱ ye̱ ro̱ m-co̱n a ko ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ u̱r-ko̱ à. 13 Kaane̱ ma ye̱ kusse̱ be-de u̱n Yahuda-ne̱ à yan-dor ye̱ no̱mo̱g ka se̱nge̱-mo̱ u̱r-ba'as mo̱ u̱ntu̱n Bitrus, har ye̱ swo̱o̱g hi-u̱r Barnabas be-de u̱n ko̱o̱b-de u̱n rwo̱r o-nip.

14 Da-o̱ u̱m hyane̱ ye̱ ro̱ m-do̱re̱ nip-o̱ u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ Shir á, u̱m ze̱e̱ru̱ Bitrus u̱n yish-ye̱ u̱n ko̱wan. “Wo̱ ko-Yahuda-wu̱, amba wo̱ u̱r-she'et u̱ntu̱n wu̱ ro̱ ko-Yahuda á. Amba wo̱ m-do̱re̱ u̱n jor-se ye̱ ro̱ u̱n Yahuda-ne̱ á. ¿M-mo̱ka wo̱a ru̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á ye̱ do̱re̱ jor-se u̱n Yahuda-ne̱?”

Shir guug Yahuda-ne̱
u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ ne̱ á

15 “Ko̱ de̱ nomte̱ na Yahuda-ne̱ ye̱ be-de o-mat, ba ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, komo ba ‘ya-u̱t-ba'as’ á, 16 a nepse̱ ne̱t a warag ba u̱r-ba'as u̱n co-o̱ Shir be-de u̱n do̱re̱ o-karamsa á, se̱ de̱ wu̱ she̱re̱g be-u̱r Ye̱so Kiristi. Remen kaane̱, na ma a ya'aste̱ hi u̱n na be-u̱r Ye̱so Kiristi. A u̱n no̱m kaane̱ remen a kumut m-warag ba u̱r-ba'as u̱n co-o̱ Shir be-de m-she̱r be-u̱r Kiristi, ba be-de m-do̱re̱ o-karamsa á. Remen yatt-wu̱ he m-warag ba u̱r-ba'as u̱n co-o̱ Shir remen dor-o̱ o-karamsa á.†

17 “U̱rege̱, bo̱ a co̱ne̱ m-warag ba u̱r-ba'as u̱n co-o̱ Shir be-de m-she̱r u̱n Kiristi à, a 'wo̱stu̱ na ya-u̱r-ba'as remen a jorote̱ o-karamsa, ¿ko̱ no̱m u̱n kaane̱ kututu̱ na Kiristi ro̱ u̱n to̱r-se u̱n no̱m u̱r-ba'as? Ay, ko̱ hiin! 18 U̱rege̱ u̱m inu̱te̱, me̱ komo m-jamas u̱n ma-to̱ u̱m wugurse̱ à, u̱m waragte̱ o̱ ka ko-yan-je̱t o-karamsa. 19 Bo̱ u̱m ro m-se̱nge̱ u̱m kumut ho̱o̱g be-de Shir u̱n bu̱-yo u̱n e̱ss o-karamsa à, karamsa ze̱e̱ru̱ me̱, ko-wan-je̱t o-karamsa wu̱ u̱m ro̱ komo se̱ u̱m marag. Bo̱ u̱m hyente̱ kááne̱ à, u̱m yagu̱ m-she̱r be-de o-karamsa u̱m kumut m-ho̱o̱g be-de Shir. U̱m gwo̱tu̱ru̱ Kiristi u̱n hond de u̱n wu̱ u̱m kumut ho̱o̱g. A kamag wu̱ remen wu̱ de̱k swo̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n de komo wu̱ ya'ag me̱ ho̱o̱g. 20 A kamag me̱ be-u̱r gaan u̱n Kiristi ne̱. M-mo̱ka me̱ u̱n ho̱o̱g ne̱, amba me̱ wu̱ u̱n hi u̱n de á. Kiristi wu̱ ro̱ ho̱o̱g-mo̱ u̱n hur u̱n de. Ka ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱r-o re mo̱, ho̱o̱g-mo̱ be-de m-she̱r u̱n Wà-wu̱ Shir. Wu̱ kutu̱ me̱ m-co̱n à har wu̱ mer rem re. 21 Man ginim yar-mo̱ Shir á. Amba u̱rege̱ ne̱t a hoks m-kum u̱n she'et-de ba u̱r-ba'as u̱n co-o̱ Shir u̱n bu̱-yo u̱n do̱re̱ o-karamsa, yo ka kututu̱ na u̱nze mar-m Kiristi, waragte̱ hwaa o̱ ka.”

Bo̱r-u̱s tet

Dor-o o-karamsa
ko̱ m-she̱r be-u̱r Kiristi

1 No̱ raag-ne̱ ya-o-Garatiya! ¿Wa zu̱ngsu̱ no̱ o̱? ¿Ko̱ wu̱ ken wu̱ u̱n nomo no̱ u̱s-baat? U̱m ru̱ru̱tu̱ no̱ cas cas u̱nze Ye̱so Kiristi marag n-to̱n o-kan. 2 M-mo̱ka u̱m co̱no̱g u̱m nep rii gaan be-u̱r no̱. ¿Ku̱kt-o̱ Shir u̱n haan no̱ remen no̱ do̱ru̱te̱ o-karamsa, ko̱ remen no̱ she̱re̱g u̱n ma-to̱ no̱ ho̱ge̱ à? 3 M-mo̱ka ¿yan-go̱n ko̱o̱b-de u̱s-barag de ko̱ru̱ no̱? No̱ ka teksu̱ne̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir, amba m-mo̱ka ¿no̱ co̱no̱g m-bu̱se̱ u̱n 'wo̱ns-mo̱ u̱n ma-hun? 4 ¿Ashe̱ ko̱o̱b-de no̱ swo̱o̱ go̱-u̱s-go̱ à, waragte̱ hwaa o̱ ka? ¿A nome̱ kaane̱? 5 Wata, Shir ye̱ ya'u̱ no̱ Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱ à, wu̱ ro̱ komo m-no̱m u̱n rem-se u̱t-hyat be-u̱r no̱ à. ¿No̱ u̱n zee o̱ wu̱ ro̱ m-no̱m kaane̱ remen no̱ m-do̱re̱ o-karamsa, ko̱ remen no̱ ho̱gu̱te̱ ma-u̱t Kiristi, no̱ sher komo u̱n to̱?

6 Gwo̱t no̱ hew-u̱r Ibrahi. A ge̱ne̱g u̱nze, “Wu̱ she̱re̱g be-de Shir, remen kaane̱ Shir zette̱ wu̱ kashi u̱n ne̱t.*” 7 To̱, yage̱ no̱ nept u̱nze ya-m-she̱r be-de Shir ye̱ ro̱ “Yakar Ibrahi” remen ye̱ she̱re̱g be-de Shir bo̱ Ibrahi she̱r à.† 8 Ma-to̱ Shir gense̱, to̱ rwo̱ro̱g cin n-ga u̱nze, ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á ye̱a hoks m-kum u̱r-con u̱r-kashi be-de m-she̱r u̱n co-o̱ Shir. Remen cin n-ga a ru̱ru̱te̱ IbrahiMa-to̱ m-Re̱re̱m u̱nze, “Be u̱n du, Shir a ru̱'e̱ hun-ne̱ kap o-kwu̱m.‡” 9 Ibrahi go̱kste̱ Shir o-nip ne̱, komo a ya'ag wu̱ o-kwu̱m. Kaane̱ o̱ komo kap wu̱ go̱kse̱ Shir o-nip à, a 'ye wu̱ o-kwu̱m mo̱sse̱ u̱n Ibrahi ne̱.

10 Remen kap ye̱ ro̱ o-sakto̱ Shir a go̱ks ye̱ remen ye̱ ro̱ m-she̱r u̱n karamsa-o Mosa à, a hu̱u̱ ye̱ nu-o yo̱-o̱. Remen Ma-to̱ Shir gense̱ to̱ ze̱e̱g, “Kap wu̱ m-do̱re̱ u̱n kap o̱ u̱n rii-yo ro̱ gense̱ u̱n taku̱rda-o̱ o-karamsa á, a hu̱su̱te̱ wu̱ nu-o yo̱-o̱.§” 11 M-mo̱ka cangam to̱ ro̱, yatt-wu̱ he m-hoks m-warag kashi u̱n co̱-o̱ Shir u̱n dor-o̱ o-karamsa á, remen a genesse̱ u̱nze, “Wu̱ ro̱ kashi à, be-de m-she̱r o̱ wu̱ he kum u̱n ho̱o̱g.*” 12 Yatt-yo mo̱sse̱ dor-o̱ o-karamsa u̱n she̱r o-nip ne̱ á, u̱ntu̱n bo̱ a ge̱ne̱ à, “Wu̱ nome̱ kap rii-yo karamsa-o rwo̱re̱ à, be-de u̱n o̱ wu̱ he kum m-ho̱o̱g.†” 13 Ka nu-o yo̱-o̱ o̱, o̱ o-karamsa a possu̱ssu̱te̱ o̱, remen Kiristi rurug na be-de u̱n ka nu-o yo̱-o̱ o̱, remen a muute̱ wu̱ rii-yo yo̱, rem na. Remen kaane̱ a ge̱ne̱g, “Kap bo̱n wu̱ a kame̱ n-te̱ u̱n kan-o̱ o-ce à, a hu̱u̱tu̱ wu̱ o̱ ka nu-o yo̱-o̱.‡” 14 Kiristi rurug na remen ka kwu̱m-o̱ a hu̱'e̱ Ibrahi à, ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á ye̱ kumut ka kwu̱m-o̱ be-u̱r Kiristi Ye̱so. U̱n kaane̱, na ma, be-de m-she̱r, a hoks m-kum u̱n ka Ku̱kt-o̱ Shir swo̱re̱ o-nu à.

O-karamsa u̱n swo̱r o-nu ne̱

15 O̱r re ne̱, yage̱ u̱m ruutu̱ru̱ no̱ sha-mo̱ u̱n rii-yo no̱ nepse̱ u̱n yo ne̱ à. U̱rege̱ hun-ne̱ yoor swo̱ro̱g o-nu komo ye̱ rwo̱'u̱ru̱ u̱t-kom remen ye̱ e̱sté̱ ka swo̱o̱ru̱ nu-o̱ yatt-wu̱ he o̱ m-soks á, yatt komo wu̱ he m-do̱ u̱n yo ken rii-yo á. 16 M-mo̱ka Shir su̱ru̱te̱ Ibrahi u̱n wà u̱n wu̱ ne̱ o-nu. A ge̱ne̱g u̱nze, u̱n “Yakar-ye̱” á. U̱rege̱ kaane̱ o̱, ye̱ ro̱ de̱e̱n o̱ ka. Ay, a u̱n ze̱e̱, “Wà ru,” ne̱t gaan wu̱ ka, wata Kiristi.§ 17 Rii-yo me̱ m-ze̱e̱ à yo ka, Shir su̱ru̱te̱ Ibrahi o-nu wu̱ shooste̱ ka nu-o̱. Rii-yo ka karamsa-o̱ a haante̱ u̱s-hak zungu-u̱s nass, u̱n hak-u̱r kwo̱o̱z u̱s-o̱p [430] da-o wu̱ su̱re̱ Ibrahi o-nu à. Ka karamsa-to̱ rwo̱ swo̱r nu-o̱ waragte̱ o-hwaa á, har m-mo̱ka swo̱r nu-o̱ Shir ro̱ gu̱ng.* 18 A ro ze̱e̱ge̱ a go̱ks cim-yo Shir u̱n bu̱-yo o-karamsa, ka da-de a roa kum yo u̱n bu̱-yo u̱n swo̱r o-nu á. Amba Shir ya'aste̱ Ibrahi ka cim-yo u̱n bu̱-yo u̱n ka swo̱r o-nu o̱.†

19 To̱ u̱rege̱ kááne̱ o̱, ¿remen yan o̱ a hantu̱te̱ o-karamsa? A u̱n do̱ o-karamsa remen a rwu̱ntu̱te̱ u̱r-ba'as cas. A u̱n hante̱ o̱ remen a nomot m-se̱nge̱ u̱n o̱ har ka ho̱-de ka wà-wu̱ Ye̱so‡ he m-haan à. Ká wà-wu̱ haante̱ remen ká swo̱r o-nu o̱. Yan-to̱m-ye̱ Shir ye̱ hante̱ Mosa ká karamsa-o̱. Komo Mosa wu̱ ro n-te̱te̱ o̱ Shir u̱n hun-ne̱ ne̱ à, wu̱ ro m-no̱m ka se̱nge̱-mo̱ m-hongse̱ be-de u̱n Shir u̱n hun-ne̱ ne̱. 20 A m-co̱n u̱n wa-m-hongse̱ u̱rege̱ hun-ne̱ arge̱ yoor co̱no̱g e̱sse̱ u̱t-ma. Amba Shir u̱n no̱m kaane̱ u̱n ho̱n-de u̱n wu̱. Wu̱ ro̱tt wa-m-hongse̱ u̱t-ma da-o̱ wu̱ su̱re̱ Ibrahi nu á.

Yo hante̱ o-karamsa à

21 ¿Yo ka u̱n warag o̱ u̱nze karamsa-o ro̱ u̱r-hwu̱'u̱s u̱n swo̱r o-nu o̱ Shir ne̱? Ay, ko̱ hiin! A ro ze̱e̱ge̱ karamsa-o wa 'ye na ho̱o̱g pu̱-o̱, a roa kutu na u̱nze a kum kashi m-yar be-de Shir u̱n co̱w-yo u̱n do̱re̱ o̱. 22 U̱n su̱ge̱-de u̱n kaane̱, gense̱ to̱ ro̱ u̱n Ma-to̱ Shir u̱nze, ho̱no o-dak kap ro̱ u̱n ku̱s-o̱ u̱r-ba'as. ¿Remen ya? Shir u̱n yage̱ yo ka korot remen wu̱ ya'asté̱ swo̱o̱ru̱ nu-o̱ wu̱ no̱me̱, be-de ye̱ she̱re̱ be-u̱r Ye̱so Kiristi à.

23 Rii-yo bu̱-yo m-she̱r u̱n Kiristi wo̱o̱ntu̱ na, karamsa-o̱ ro na m-ho̱k, o̱ ro bo̱bse̱ na be-de m-ru ro̱ ko̱n á se̱ da-o̱ a kutu̱ na bu̱-yo m-she̱r u̱r-ko̱m à. 24 A bo̱bsu̱tu̱ na u̱n kom-to̱ o-karamsa remen o̱ eret na har Kiristi haante̱. U̱n kaane̱, be-de m-she̱r a warge̱ ba u̱r-ba'as u̱n co-o̱ Shir. 25 M-mo̱ka ne̱ bo̱ da-o̱ she̱r-m woosu̱ne̱ à, a u̱n ku̱s-o̱ o-karamsa á.

Be-to̱ m-she̱r myet-m no̱
mu̱u̱ne̱ yakar-ye̱ Shir

26 Remen no̱ she̱re̱g be-u̱r Ye̱so Kiristi, kap-m no̱ no̱ warge̱ yakar-ye̱ Shir. 27 Remen myet-m no̱ a u̱n yo'ostu̱ no̱ m-ho̱ no̱ waragte̱ ye̱ ma Kiristi, no̱ co̱k hi u̱n no̱ n-me̱ u̱n Kiristi, u̱ntu̱n bo̱ a m-co̱p u̱n saw-u̱t pu̱-to̱ à. 28 Remen kaane̱ koos-m ro̱ ko̱n á be-de u̱n Yahuda-ne̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ ne̱ á.§ Komo koos-m mo̱ kus be-de ye̱ ro̱ u̱r-mat u̱n gu̱w-ne̱ ne̱ á, ko̱ be-de u̱n ne'a-ne̱ u̱n campo̱-ne̱ ne̱. Kap gaan no̱ ro̱ be-de u̱n mo̱sse̱ u̱r-hi u̱n Kiristi Ye̱so. 29 U̱rege̱ no̱ ye̱ ma Kiristi ye̱, no̱ waragte̱ yakar Ibrahi ye̱ o-nip, komo no̱a go̱ks ka cim-yo Shir swo̱re̱ o-nu à.*

Bo̱r-u̱s nass

A gu̱w-ne̱ ye̱ tomso á
amba a waragte̱ yakar-ye̱ Shir

1 Wà wan-re̱ o-cim da-o̱ wu̱ ro ya o-wà o-re̱k yo, wu̱ u̱n ko-gu̱w ne̱ gaan to̱, ko̱ de nomte̱ kap o̱ u̱n rii-yo u̱n ka hur-o̱ yo ma u̱n wu̱ yo à. 2 Da-o̱ wu̱ ro'e̱ ya o-re̱k yo, ye̱ ken ye̱ ro̱ ko̱n ye̱ ro̱ wu̱ o-gwo̱t à har da-o̱ tato-o̱ u̱n wu̱ rwo̱'e̱ à. 3 Kaane̱ to̱ ro be u̱n na, n-ga rii-yo Kiristi haante̱, a ro u̱ntu̱n yakar re̱k-ye̱. A ro u̱ntu̱n gu̱w-ne̱, a u̱n hoob-o̱ u̱n a reet u̱r-ho̱ be-de Shir u̱n bu̱-yo u̱n jind-se u̱n Yahuda-ne̱. 4 Amba bo̱ da-o̱ Shir e̱sse̱ à woote̱ à, Shir to̱mnu̱ru̱ Wà u̱n wu̱. Wu̱ haante̱ u̱n bu̱-yo u̱n mat-o̱ u̱n ne'a. Wu̱ do̱ru̱te̱ ka karamsa-o̱ Shir ya'ase̱ Mosa à. 5 Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ remen wu̱ rurut ye̱ ro̱ u̱n ku̱s-o̱ o-karamsa à, komo wu̱ muut ye̱ u̱r-mat be-de Shir. 6 Shir to̱mo̱nte̱ Ku̱kt-o Wà u̱n wu̱ n-me̱ u̱n hur-u̱t na remen a nept na yakar-ye̱ Shir ye̱. Ku̱kt-o̱ Shir o̱ ro̱ u̱n eeg-se Shir u̱nze, “Abba,* Tato re!” 7 Remen kaane̱ wo̱ ko-gu̱w-wu̱ komo á, wo̱ wà-wu̱. Remen wo̱ mat-de u̱n wu̱ de, Shir a ru̱ o re̱ kwu̱m-o̱ u̱n cim-yo u̱n wu̱.†

Burus waste̱ u̱n Garatiya-ne̱ ne̱

8 N-ga da-o̱ no̱ ro nakke̱ Shir á, no̱ ro m-do̱re̱ u̱n m-gir u̱n nome̱ u̱n ye̱ ken shir-ye̱ ne̱ m-gu̱w, amba gir-mo̱ ro̱ Shir-wu̱ o-nip á. 9 Amba m-mo̱ka no̱ nepse̱ Shir, ko̱ na a zee Shir nepse̱ u̱n no̱ ne̱. ¿Remen yan o̱ no̱ hette̱ m-warag be-de u̱n bu̱-yo u̱n jor-se u̱n Yahuda-ne̱ se o-hwaa? ¿No̱ u̱n co̱n o̱ no̱ warag gu̱w-mo̱ u̱n se komo? 10 No̱ co̱no̱g no̱ re u̱r-ho̱ be-de Shir, be-to̱ m-koos u̱n to̱ ken ho̱-to̱ u̱n se ken re̱ng-se ne̱ u̱n o̱ ken da-o̱ ne̱, u̱n se ken hak-se ne̱. 11 Ka rii-yo no̱ m-no̱m à ya'ag me̱ o-gye̱r, remen waragte̱ sa o zee o̱ ka ko̱o̱b-de u̱m swo̱ rem no̱ à jaag o-hwaa!

12 O̱r re ne̱, hakku̱r no̱ she'et no̱ sasa bo̱ u̱m ro̱ e̱s-mo̱ u̱n ká rem-se à, remen u̱m waragte̱ bo̱ no̱ ro̱ à, (no̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á), sasa e̱s-mo̱ u̱n ká karamsa-to̱. No̱ yo'og me̱ da-o̱ u̱m ko̱'o̱tu̱ no̱ ka ma-to̱ á. 13 No̱ nepse̱ go̱m-o̱ u̱m nome̱ à. O̱ tikshi me̱ co̱w-yo u̱m hantu̱tu̱ no̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m à u̱r-takan. 14 Ko̱ de̱ nomte̱ me̱ ke̱e̱se̱ á komo hur-u̱t no̱ naasu̱te̱ de̱e̱n, kap u̱n kaane̱ ne̱, no̱ mus me̱ hwaa á. Komo no̱ gwo̱kt me̱ u̱r-bon ne̱. No̱ go̱kstu̱ me̱ u̱ntu̱n wan-to̱m-wu̱ Shir n-To̱n, ko̱ komo bo̱ no̱ go̱kse̱ Kiristi Ye̱so u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ à. 15 No̱ no̱mo̱g o-zak de̱e̱n u̱n ka da-o̱! M-mo̱ka u̱n ya, ¿yan go̱n zak-o̱ no̱ no̱me̱ rem re? U̱m nepste̱ u̱n ka da-o̱, rii-yo m-nome̱ rotte̱, no̱ ro̱a hu̱ru̱m yish no̱, no̱ ya'as me̱! 16 Ashi, ¿m-mo̱ka me̱ u̱n warag o̱ ka wan-yage̱-u̱t no̱, remen u̱m ru̱ru̱tu̱ no̱ yo ro̱ o-nip? 17 Ye̱ ka hun-ne̱ ye̱ hamattu̱ no̱ u̱r-bon ne̱, amba yo ye̱ co̱ne̱ à yo ro̱tt u̱r-bon á. Ka yo ye̱ co̱ne̱ à yo ro̱ ye̱ wongsu̱ no̱ u̱n me̱ ne̱, remen no̱ hamattú̱ ye̱ bo̱ ye̱ hamtu̱ no̱ à. 18 Ka hamat-mo̱ ro̱ u̱r-bon ne̱ u̱rege̱ ka co̱n-mo̱ ro̱ u̱r-bon ne̱, ko̱yanda, ba se̱ me̱ be-u̱r no̱ á. 19 Yakar re ye̱ me̱ m-co̱n à, ayoore̱-o̱ ka me̱ m-ho̱ge̱ reeten-mo̱ u̱n mat-o no̱. Komo me̱ u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n swo̱r u̱r-ko̱o̱b har da-o̱ Kiristi bo̱'o̱se̱ n-me̱ no̱ bo̱ wan-yaar ro̱ m-bo̱'o̱se̱ u̱n me̱n-u̱t inu u̱n wu̱ à. 20 U̱m ro co̱no̱g u̱m ro̱ u̱n no̱ ne̱ m-mo̱ka, ka da-de u̱m roa ja'as co̱r re. Ay, hur u̱n de naasu̱te̱ rem no̱!

Sha-m Hajaratu u̱n Saratu

21 Yage̱ u̱m cit no̱, ¿no̱ ye̱ ro̱ m-co̱n m-do̱re̱ o-karamsa à, no̱ nepste̱ o̱ ka yo karamsa-o zee? 22 Remen gense̱ to̱ ro̱ u̱nze, Ibrahi ro̱ u̱n yakar ne̱ ne̱n yoor yan-campo̱-ne̱, ka wà gaan-wu̱ ko-gu̱w-wu̱ u̱n ne'a matu̱ wu̱, wu̱ ka komo ba ko-gu̱w matu̱ wu̱ á. 23 Ka wà-wu̱ ka ko-gu̱w-wu̱ mate̱ à, Ibrahi u̱n kum wu̱ bo̱ a we̱tte̱ m-kum u̱n yakar à. Amba wu̱ ka wà-wu̱ ro̱ be-de u̱n ne'a-wu̱ u̱t-ge à, mat-o̱ u̱n wu̱ o̱ u̱t-hyat o̱, remen swo̱r o-nu o̱ Shir su̱re̱ Ibrahi à. 24 Mo̱ ka sha-mo̱, ka ne'a-ne̱ ye̱ yoor kutute̱ swo̱r o-nu o-yoor. Hajaratu‡ he mat u̱n gu̱w-ne̱, wu̱ ro̱ sha-mo̱ u̱n swo̱r o-nu§ o̱ a no̱me̱ u̱n Haag-o̱ Sinay à. 25 Hajaratu sha-mo̱ u̱n Haag-o̱ o-Sinay o̱ ro̱ u̱n dak-o̱ u̱n Raraba-ne̱ à. Wu̱ ro̱ sha-mo̱ u̱n bo̱-o̱ o-Urusharima o̱ m-mo̱ka, remen wu̱ u̱n yakar-ye̱ u̱n wu̱ ne̱ kap gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n ku̱s-o̱ o-karamsa. 26 Amba Urusharima-o pu̱-o̱ ro̱ ko̱n n-to̱n, na ye̱ m-ha kane̱ à ya a ro̱ sasa be-de u̱n dor-o̱ o-karamsa. Na ye̱ m-ha kane̱ à, a o̱ u̱n gwo̱t-o̱ o-bo̱ u̱nze o̱ ro̱ inu na remen na yakar-ye̱ Shir ye̱ ye̱ o-nip. Saratu, ba ko-gu̱w-wu̱ á, wu̱ ro̱ sha-mo̱ u̱n ka Urusharima-o pu̱-o̱ o̱. 27 Gense̱ to̱ ro̱ u̱nze,

“Ko-maktan-wu̱ u̱n ne'a no̱m o-zak,

kan kan-o̱ o-zak wo̱ wu̱ nape̱ reeten-mo̱ o-mat á.

Me̱n ze̱e̱ kaane̱ remen ne'a, wu̱ ro ko-maktan n-ga à,

wu̱ makt yakar de̱e̱n,

arge̱ ne'a-wu̱ we̱tte̱ m-mat à.*”

28 M-mo̱ka no̱ o̱r re ne̱, no̱ ma yakar-ye̱ Shir ye̱ be-de u̱n swo̱r o-nu u̱ntu̱n Ishaku. 29 U̱n ka da-o̱ komo ka wà-wu̱ a mate̱ u̱n bo̱ a we̱tte̱ m-mat á, wu̱a re̱e̱se̱ wà-wu̱ a mate̱ u̱n be̱e̱b-de u̱n Ku̱kt-o̱ Shir à u̱r-ko̱o̱b. Kaane̱ to̱ ro̱ har m-mo̱ka.† 30 Amba gense̱ to̱ ro̱ be-de u̱n Ma-to̱ Shir u̱nze, “Yan ka ko-gu̱w-wu̱ u̱n ne'a-wu̱ u̱n wà u̱n wu̱ ne̱, ye̱ ru. No̱m kaane̱ remen wà-wu̱ u̱n ko-gu̱w-wu̱ u̱n ne'a a wong o-cim u̱n wu̱ kà wà-wu̱ ne̱ á. Ká wà-wu̱ wu̱ inu u̱n wu̱ ro̱ ko-gu̱w á.”‡ 31 Remen kaane̱ o̱r re ne̱, na yakar-ye̱ u̱n ka ko-gu̱w ne'a-wu̱ wu̱ á. A ro̱ yakar-ye̱ u̱n ka ne'a-wu̱ wu̱ ro̱ ko-gu̱w á.

Bo̱r-u̱s taan

U̱r-she'et sasa be-u̱r Kiristi

1 Kiristi ustu̱ na remen a she'etté̱ sasa. Remen kaane̱ she'et no̱ sasa, taase no̱ she'et she'et-de u̱n gu̱w-ne̱ komo á.

2 M-mo̱ka ho̱gu̱ no̱ me̱. Me̱, Burus, me̱ no̱ m-ru̱re̱, u̱rege̱ no̱ go̱kste̱ a nomu̱ no̱ u̱r-ko̱, yo ka kututu̱ na u̱nze Kiristi hwaa wu̱ ro̱ be-u̱r no̱ o̱ ka. 3 Me̱ no̱ jamas m-bakse̱ u̱nze kap wu̱ go̱kse̱ wu̱a do̱re̱ karamsa-o̱ u̱r-ko̱ à, a gakte̱ wu̱ do̱re̱ o-karamsa kap o̱ ka. 4 No̱ ye̱ ro̱ m-se̱nge̱ no̱ she'ette̱ ba u̱r-ba'as u̱n co-o̱ Shir u̱n bu̱-yo m-do̱re̱ o-karamsa à, no̱ regu̱ssu̱te̱ no̱ ruussu̱te̱ hi u̱n no̱ be-de u̱n dor Kiristi. No̱ pa'ag o̱ ka yar-mo̱ Shir. 5 Te̱ de̱ te̱ ru̱'u̱sse̱ u̱r-hur Shir a hongse̱ te̱ u̱n wu̱ ne̱, Amba a se̱nge̱ m-she̱r u̱n mo̱sse̱ u̱n gwu̱-o̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir. Komo a se̱nge̱ u̱r-'er o-dish ne̱, u̱nze Kiristi a muut na kashi u̱n hun-ne̱ u̱n co-o̱ Shir. 6 Remen a ro n-me̱ u̱n Kiristi Ye̱so, ko̱ u̱r-ko̱ ko̱ ba u̱r-ko̱ yo ken rii-yo yo á be-u̱r na. Amba rii-yo Shir co̱ne̱ cot à yo ro̱ ne̱t she̱r be-u̱r Kiristi, komo ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱ ro̱ m-kute̱ wu̱ co̱no̱g Shir u̱n hun-ne̱ ne̱.

7 No̱ ro m-ha co u̱r-bon ne̱, ¿Wa we̱nu̱ no̱ dor-o̱ o-nip? 8 Shir ye̱ á, remen wu̱a gu no̱ no̱ ma'aste̱ sasa. 9 Ka yoos-de u̱t-bo̱ de ya de ro̱ u̱ntu̱n “Ya o-yist o-re̱k yo, yo ro̱ m-rwo̱ u̱t-buro̱di ro̱tte̱ m-hundunde̱ de̱e̱n.”* 10 Remen gam-o̱ hi-u̱t na n-me̱ u̱n se̱nge̱-m Wan-Ko̱yan, u̱m nepse̱ no̱a do̱re̱ yo ken co̱w-yo yo a kutu no̱ u̱n ho̱n hesse̱-de u̱n yo ma re á. Komo wu̱ ro̱ no̱ m-'yons u̱r-hur à wu̱a su̱ u̱r-ko̱o̱b ko̱ wan wu̱. 11 O̱r re ne̱, u̱rege̱ har m-mo̱ka me̱ m-ko̱'o̱t u̱nze depete̱ a ko ko̱wan, ¿ya hante̱ m-mo̱ka hun-ne̱ ro̱ttu̱ me̱ m-'ya u̱r-ko̱o̱b? U̱rege̱ me̱ u̱s-to̱r u̱nze a ko u̱r-ko̱, ai, ma-u̱t re mo̱sse̱ u̱n mar-m Kiristi ne̱ n-to̱n o-kan, ro a warag rii-yo u̱r-pu̱kse̱ be-de u̱n ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ á! 12 Ay, ka yan-'yons u̱n no̱ u̱t-hi ye̱, ye̱ ka ye̱ co̱nu̱ no̱ gaktu̱ u̱r-ko̱ à, jiishte̱ ye̱ re co ye̱ pe̱se̱m hi u̱n de u̱n ye̱!

13 O̱r re ne̱, Shir co̱no̱g no̱ she'et sak komo sasa. Amba we̱r no̱ taase ka she'et-u̱r no̱ de o-sasa de warag no̱ bu̱-yo u̱n do̱re̱ u̱n rem-se wu̱r-o co̱ne̱ à. U̱n su̱ge̱-de u̱n kaane̱, yagu̱ no̱ ka she'et-de o-sasa de wootu̱ no̱ u̱n nome̱ u̱n ye̱ ken ye̱ m-gu̱w n-me̱ m-was. 14 Remen myet-mo̱ o-karamsa a u̱n mo̱sse̱ u̱n karamsa-o gaan, o̱ ro̱, “Was wan-bo̱r-o ru u̱ntu̱n hi u̱n du.”† 15 Amba u̱rege̱ no̱ ro̱ m-dum u̱n hi u̱n no̱, no̱ u̱s-haw, no̱ u̱n ti'in hi u̱n no̱ u̱ntu̱n nem-ye̱ o-ko̱t, muut no̱ u̱r-hi, taase no̱ sabre̱ kap!

Do̱ru̱ no̱ o-Ku̱kt ba u̱r-ba'as á

16 Yo me̱ m-ze̱e̱ à yo ka, yagu̱ no̱ Ku̱kt-o̱ Shir o̱ kututu̱ no̱ o-co̱w. No̱ nome̱ kaane̱ no̱ hede m-do̱re̱ u̱n she'et-de ma-hun á. 17 Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen she'et-de ma-hun ro̱ m-honge̱ o-Ku̱kt ne̱ á, o-Ku̱kt komo o̱ ro̱ m-honge̱ u̱n she'et-de ma-hun ne̱ á. Ka rem-se u̱s-yoor ro̱ u̱t-yage̱ ne̱. O̱ rwo̱'e̱ no̱tte̱ m-hoks m-no̱m u̱n yo no̱ co̱ne̱ m-nom á.‡ 18 Amba u̱rege̱ Ku̱kt-o̱ Shir o̱ ro̱ no̱ m-do̱ro̱tte̱, no̱ u̱n ku̱s-o̱ o-karamsa o̱ ka á.

19 Se̱nge̱-mo̱ she'et-de ma-hun ro̱ m-no̱m à, ya mo̱ ro̱ cas:

Ko̱o̱b-de m-'e̱, u̱n

She'et-de o-ás ne̱, u̱n

No̱m u̱n rem u̱s-yo̱-se ne̱, u̱n

20 Gu̱w-mo̱ u̱s-to̱o̱g ne̱, u̱n

Mo̱r-ne̱,

Hun-ne̱ yan-yage̱-u̱t o̱r u̱n ye̱ ne̱ m-dum ne̱, komo,

Ye̱ m-nome̱ u̱n o̱r u̱n ye̱ ne̱ u̱r-shoob,

Ryaab-se, komo u̱n

Co̱n-to̱ u̱r-hi ne̱,

Ye̱ ro̱ m-e̱s be-u̱r gaan á, u̱n

Cakarse̱ u̱n hun-ne̱ ne̱,

21 U̱r-shoob ne̱,

Mar-mo̱ m-swo̱ komo,

Ye̱ ro̱ u̱n mo̱sse̱ u̱t-hi be-de m-no̱m o-ás u̱n bu̱-yo u̱n su̱ swo̱o̱g ne̱, u̱n

Se ken rem-se ne̱ u̱ntu̱n kaane̱.

Me̱ no̱ m-ke̱we̱s, u̱ntu̱n bo̱ u̱m ke̱wse̱ no̱ n-ga à, u̱nze ye̱ ro̱ m-no̱m u̱n go̱ u̱n ka rem-se à, ye̱a kum m-co̱w n-me̱ u̱n Gwo̱mo-to̱ Shir á.

22 Da-o̱ Ku̱kt-o̱ Shir garamse̱ na à, hun-ne̱ a hyen ka rem-se u̱n she'et u̱n na, se ro̱:

m-was,

me̱n-u̱t pus-to̱,

gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur,

'mo̱ u̱r-hur,

gu u̱n hun-ne̱,

u̱n shoos u̱n rii-yo u̱r-bon ne̱,

u̱n o̱ shir ne̱,

23 gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi,

hoks m-garamsa u̱t-ma u̱n rem-se wo̱ m-nom à.

U̱rege̱ no̱ no̱m u̱n ka rem-se, yatt-yo da'e̱ karamsa-o̱ zet no̱ no̱mo̱g u̱r-ba'as á. 24 Komo kap ye̱ ro̱ ye̱ ma Kiristi Ye̱so à, ye̱ ho'oste̱ she'et-de ma-hun u̱n rem-u̱s yo̱-se ne̱ go̱-u̱s-go̱ se wu̱r-o ro̱ m-co̱n à. 25 Yage̱ Ku̱kt-o̱ Shir do̱ru̱ttu̱ na n-me̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo u̱n she'et-u̱r na, remen Ku̱kt-o̱ ya'u̱ na m-ho̱o̱g à. 26 Taase a warag yan-'yons u̱r-hi ko̱ yan-'yons u̱n hur-de u̱n hun-ne̱, ko̱ yan-shoob-de u̱n ye̱ ken ya á.

Bo̱r-u̱s cind

A dek no̱ nu̱-u̱s o̱r na ne̱

1 O̱r re ne̱, a shipe̱ wu̱ ken wu̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n rii-yo depe̱ á, no̱ ye̱ ro̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir ne̱ à se̱ no̱ mu̱u̱nte̱ wu̱ n-co̱w. Amba no̱m no̱ kaane̱ u̱n gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi ne̱, komo taase remen se̱nge̱-mo̱ u̱n mu̱u̱nte̱ u̱n o̱r no̱, no̱ komo no̱ he̱be̱ n-me̱ u̱n ka meger-to̱. 2 Gu no̱ o̱r no̱ ne̱ be-de u̱n de̱k u̱n nu̱-se u̱n ye̱. U̱n kaane̱ no̱ he m-shoos u̱n karamsa-o Kiristi. 3 U̱rege̱ wu̱ ken ro̱ u̱n uku o-cin u̱nze wu̱ yo ken rii-yo yo, ashi ne̱ wu̱ yo ken rii-yo yo á, hi u̱n de u̱n wu̱ wu̱ ro̱ m-raks. 4 Yage̱ ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ me'este̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱, wu̱ hyen. U̱rege̱ mo̱ no̱mo̱g u̱r-bon, ka da-o̱ wu̱a hoks m-uku o-cin u̱n rii-yo wu̱ no̱me̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ à. Myet u̱n kaane̱ ne̱, yo depete̱ ba se wu̱ hongsu̱te̱ hi u̱n de u̱n wu̱ u̱n wu̱ ken u̱n ne̱t-wu̱ ne̱ á. 5 Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen depete̱ ko wu̱ ke ne̱t-wu̱ dek nu̱-se u̱n hi u̱n de u̱n wu̱.

Wo̱a ce yo o go̱'e̱ à

6 Kap bo̱n wu̱ a yoose̱ ma-u̱t Kiristi se̱ wu̱ ya'as wu̱ yoose̱ wu̱ à, de ma u̱n wu̱ kwu̱kwu̱r-de de u̱n rii-yo m-yar.

7 Taase no̱ raks hi u̱n no̱, yatt-wu̱ he m-hoks u̱n raks u̱n Shir á. Kap bo̱n yo ne̱t go̱'e̱ à, yo wu̱ he m-ce̱. 8 U̱rege̱ ne̱t go̱o̱g u̱n bu̱-yo ma-hun, yoa woot wu̱ m-mar. U̱rege̱ ne̱ wu̱ go̱o̱g u̱n bu̱-yo o-Ku̱kt, wu̱a kum ho̱o̱g-mo̱ ba m-ta. 9 Remen kaane̱ taase a ker u̱n no̱m u̱n rii-yo u̱r-bon. U̱rege̱ a karag a yage̱ no̱m m-se̱nge̱ á, da-o ro̱o̱n o̱ a hette̱ ce̱ u̱n ce-mo̱ o-kwu̱m à. 10 Remen kaane̱, ko̱yanda a kume̱ o-da, se̱ a nome̱ ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ rii-yo u̱r-bon, yo jiishe̱ ma à, ka ye̱ ro̱ o̱r na ne̱ ye̱ atte̱ she̱r-m gaan à.

Nak o-to̱ o̱ u̱r-ko̱m u̱n ma-to̱ u̱r-ko̱

11 Gwo̱t no̱ go̱n caari-mo̱ m-ge̱n mo̱ u̱m genu̱ no̱ u̱n kom-u̱t re à.

12 Ka hun-ne̱ ye̱ co̱nu̱ no̱ m-gakte̱ u̱r-ko̱ à yan-nu̱-mo̱ u̱r-hi ye̱, ye̱ u̱n co̱n a muut ye̱ yo ken rii-yo. Ye̱ ro̱ m-no̱m kaane̱ remen ye̱ ro̱ m-ho̱ge̱ o-gye̱r. Ye̱ ro̱ u̱s-barag hun-ne̱ a 'ye ye̱ u̱r-ko̱o̱b u̱rege̱ ye̱ she̱r be-de u̱n seke̱-u̱r Kiristi de n-to̱n o-kan cot á. 13 Ko̱ ka ye̱ ro̱ u̱r-ko̱ ne̱ à, ye̱ m-do̱re̱ o-karamsa u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ á. Ye̱ de̱ ye̱ co̱no̱g a ko no̱ remen nu̱-mo̱ u̱r-hi, ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ ye̱ rwo̱'e̱ a koot no̱. 14 Amba me̱ ko̱ hiin, man no̱m nu̱-mo̱ u̱r-hi á. Ko̱ man nom nu̱-mo̱ u̱r-hi, se̱ de̱ remen kan-o Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi. Mar-mo̱ u̱n wu̱ n-to̱n o-kan o̱ rwo̱'e̱ co̱n-to̱ u̱n rii-yo u̱n ho̱no o-dak merte̱ u̱n hur u̱n de. Me̱ komo u̱m marag. Me̱ co̱n rii-yo u̱n ho̱no o-dak á. 15 U̱r-ko̱ ne̱, u̱n ba u̱r-ko̱ ne̱ kap hwaa-o̱. Rii-yo jiishe̱ à yo ro̱ Shir muut na u̱ntu̱n ne̱t pu̱-wu̱. 16 Me̱ u̱s-ko̱n Shir wu̱ 'ye gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur u̱r-'wo̱n ne̱. Kap no̱ ye̱ ro̱ m-do̱re̱ u̱n ka karamsa-o pu̱-o̱ o̱ à, wata kap hun-ne̱ ye̱ Shir ye̱ o-nip.

M-tige̱ u̱n ho̱o̱s-de u̱r-ko̱m ne̱

17 U̱r-ko̱m, taase ko̱ wu̱ ke do me̱ m-rangse̱ u̱n yo ken rii-yo, remen me̱ u̱n napa-to̱ u̱s-so̱ro̱g ne̱ se a nomo me̱ u̱n wu̱r-o re à, to̱ kutute̱ u̱nze me̱ ko-gu̱w Ye̱so wu̱.

18 O̱r re ne̱, yar-m Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi, mo̱ nom mo̱sse̱ u̱n no̱ ne̱! Amin.

* Bo̱r-o gaan:13 1:13 Hyen komo: Se̱ng 8:3; 22:4-5; 26:9-11.

† Bo̱r-o gaan:14 1:14 Hyen komo: Se̱ng 22:3.

‡ Bo̱r-o gaan:16 1:15-16 Hyen komo: Se̱ng 9:3-6; 22:6-10; 26:13-18.

§ Bo̱r-o gaan:18 1:18 u̱t-Girik: Ke̱pas.

* Bo̱r-o gaan:18 1:18 Hyen komo: Se̱ng 9:26-30.

* Bo̱r-u̱s yoor:1 2:1 Hyen komo: Se̱ng 11:30; 15:2.

† Bo̱r-u̱s yoor:3 2:3 Ko-ya-o-Girik = ko-Yahuda-wu̱ á.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:6 2:6 Hyen komo: Kara 10:17.

§ Bo̱r-u̱s yoor:9 2:9 u̱t-Girik: Ke̱pas.

* Bo̱r-u̱s yoor:11 2:11 u̱t-Girik: Ke̱pas.

† Bo̱r-u̱s yoor:16 2:16 Hyen komo: Bo̱ng 143:2; Roma 3:20,22.

* Bo̱r-u̱s tet:6 3:6 Hyen komo: Taka 15:6; Roma 4:3.

† Bo̱r-u̱s tet:7 3:7 Hyen komo: Roma 4:16.

‡ Bo̱r-u̱s tet:8 3:8 Hyen komo: Taka 12:3; 18:18; 22:18.

§ Bo̱r-u̱s tet:10 3:10 Hyen komo: Kara 27:26 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s tet:11 3:11 Hyen komo: Haba 2:4.

† Bo̱r-u̱s tet:12 3:12 Hyen komo: Rewi 18:5.

‡ Bo̱r-u̱s tet:13 3:13 Hyen komo: Kara 21:23 (u̱t-Girik).

§ Bo̱r-u̱s tet:16 3:16 Hyen komo: Taka 12:7; 13:15.

* Bo̱r-u̱s tet:17 3:17 Hyen komo: Rwu̱u̱ 12:40.

† Bo̱r-u̱s tet:18 3:18 Hyen komo: Roma 4:14.

‡ Bo̱r-u̱s tet:19 3:19 u̱t-Girik: wà-wu̱ a su̱rte̱ o-nu.

§ Bo̱r-u̱s tet:28 3:28 u̱t-Girik: Girik-ne̱.

* Bo̱r-u̱s tet:29 3:29 Hyen komo: Roma 4:13.

* Bo̱r-u̱s nass:6 4:6 u̱t-Arameki: Abba.

† Bo̱r-u̱s nass:7 4:5-7 Hyen komo: Roma 8:15-17.

‡ Bo̱r-u̱s nass:24 4:22-24 Hyen komo: Taka 16:1-16; 21:8-9,12-17; 25:12.

§ Bo̱r-u̱s nass:24 4:24 swo̱r o-nu = o-karamsa.

* Bo̱r-u̱s nass:27 4:27 Hyen komo: Isha 54:1.

† Bo̱r-u̱s nass:29 4:29 Hyen komo: Taka 21:9.

‡ Bo̱r-u̱s nass:30 4:30 Hyen komo: Taka 21:10.

* Bo̱r-u̱s taan:9 5:9 Hyen komo: 1Kor 5:6.

† Bo̱r-u̱s taan:14 5:14 Hyen komo: Rewi 19:18.

‡ Bo̱r-u̱s taan:17 5:17 Hyen komo: Roma 7:15-23.

Apisu-ne̱

1

2

3

4

5

6

Taku̱rda-o Burus o̱ wu̱ gene̱ yan-dor Ye̱so n-me̱ bo̱-o̱

o-Apisu

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1:1-2

Kiristi u̱n yan-dor ne̱ 1:3—3:21

Ho̱o̱g-m pu̱-mo̱ n-me̱ u̱n Kiristi 4:1—6:20

U̱r-ko̱m 6:21-24

Bo̱r-o gaan

U̱r-gas

1 Me̱ wu̱ Burus, ko-wan-To̱m Ye̱soKiristi,* remen Shir co̱ne̱ kaane̱. Me̱ no̱ m-gene̱ u̱n ka taku̱rda-o̱, no̱ hun-ne̱ ye̱ Shir u̱n bo̱-o̱ o-Apisu, ye̱ ro̱ u̱n do̱re̱ u̱n Ye̱so Kiristi hur-u̱r gaan à.†

2 U̱m ko̱no̱g Shir Tato na, u̱n Wan-Ko̱yan Ye̱so Kiristi, wu̱ ye'et no̱ u̱r-ho̱ u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur ne̱.

Shir ya'ag ku̱kt-o na u̱r-ho̱
rem Ye̱so Kiristi

3 A bu̱m no̱ Shir, Tato-o Wan-Ko̱yan na, Ye̱so Kiristi. Wu̱ ya'asu̱ na myet rii-yo u̱r-bon yo rwu̱u̱ne̱ n-To̱n u̱n shir à. Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ remen wu̱ guut ku̱kt-u̱t na. Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ remen a mo̱ssu̱te̱ hi-u̱t na be-u̱r gaan u̱n Kiristi ne̱. 4 Rii-yo Shir nomot o-To̱n o-dak ne̱, wu̱ daagu̱ na, remen wu̱ co̱no̱g na, a waragté̱ kashi u̱n hun-ne̱ komo ba u̱r-ba'as be-de Shir.

Remen Shir waste̱ u̱n na ne̱, 5 wu̱ degsu̱ na cin n-ga n-ga bo̱ a he m-warag yakar-ye̱ u̱n wu̱ à, remen rii-yo Ye̱so Kiristi no̱me̱ à. Shir u̱n no̱m kaane̱ remen kaane̱ wu̱ co̱ne̱ m-no̱m. 6 Remen kaane̱, yage̱ a bu̱mu̱t Shir bo̱ wu̱ kutu na yar-mo̱ u̱n se̱ps-mo̱ u̱n wu̱ à. Wu̱ kututu̱ na yar-mo̱ u̱n wu̱ de̱e̱n remen yo Wà u̱n wu̱ Ye̱so no̱me̱ à, Wà-wu̱ Shir ro̱ m-was ne̱. 7 Shir rurug na remen hyó-mo̱ Ye̱so wu̱u̱se̱ da-o̱ wu̱ mare̱ à, komo wu̱ sokste̱ ba'as-u̱t na. Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ remen yar-mo̱ u̱n wu̱ ro̱ de̱e̱n.‡ 8 Komo wu̱ duusu̱tu̱ na myet u̱s-we̱e̱r, u̱s-nap ne̱ de̱e̱n, remen ka yar-mo̱. 9 Shir rwo̱'o̱g na a nep yo ro̱ wukusse̱ u̱n hur-de u̱n wu̱ à, u̱n ho̱ge̱ u̱n re̱re̱m-mo̱ u̱n yo wu̱ zo̱ngse̱ u̱n Kiristi à. 10 Rii-yo Shir ro̱ u̱t-zo̱nge̱ wu̱ nomot da-o̱ wo̱o̱'e̱ à, yo ro̱ wu̱a mo̱sse̱ u̱s-rem kap o-To̱n o-dak ne̱ be-u̱r gaan be-de u̱n ko-Gwo̱mo wan-gaan. Ka ko-Gwo̱mo-wu̱ ro̱ Ye̱so Kiristi.

11 U̱n bu̱-o Kiristi komo, Shir daagu̱ na a waragte̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱. Cin u̱r-takan wu̱ zo̱ngse̱ yo kà. Wu̱ wu̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n ko̱ yo ke rii-yo bo̱ wu̱ co̱ne̱ à. 12 Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ remen te̱§ e̱sste̱ o-sakto̱ be-u̱r Kiristi, te̱ bu̱mu̱t Shir remen se̱ps-mo̱ u̱n wu̱.

13 M-mo̱ka no̱ u̱n ce no̱, no̱ ho̱gu̱ssu̱te̱ o-nip, ká Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱, to̱ Shir guute̱ no̱ à. Da-o̱ no̱ she̱re̱ u̱n Kiristi à, wu̱ muuttu̱ no̱ ye̱ ma u̱n wu̱ u̱n 'ya u̱n no̱ Ku̱kt-o̱ Shir, o̱ wu̱ e̱ste̱ u̱t-ma cin n-ga à. 14 Ku̱kt-o̱ Shir o̱ rwu̱ntu̱te̱ na cas u̱nze Shir a 'ye na rii-yo wu̱ swo̱re̱ o-nu à, yo rwo̱'o̱g na m-nap kane̱ u̱n co Shir a gu ye̱ ro̱ ye̱ ma u̱n wu̱ à. Yo ka komo remen bo̱ngo̱n-de u̱n se̱ps-mo̱ u̱n wu̱ o̱.

Ko̱n-u̱s Burus

15 Remen kaane̱ kap yo Shir no̱me̱ à, me̱ u̱n ko̱n-se Shir rem no̱. Cin da-o̱ u̱m ho̱ge̱ she̱r-m no̱ be-u̱r Ye̱so Wan-Ko̱yan à u̱n was-m no̱ ne̱ be-de u̱n yan-dor Ye̱so à, 16 ko̱yanda me̱ u̱n bo̱ngo̱n-de Shir rem no̱. Me̱ no̱ m-baks da-o̱ u̱n ko̱n-u̱s re be-de Shir. 17 Me̱ u̱s-ko̱n be-de Shir ye̱ u̱n Wan-Ko̱yan na, Ye̱so Kiristi. Wu̱ ro̱ Tato na wan-caari-mo̱ m-se̱ps. Me̱ u̱s-ko̱n be-de Shir wu̱ 'ye no̱ ku̱kt-o̱ u̱s-nap, bo̱ yish no̱ he m-upse̱ à, remen no̱ nept wu̱ u̱r-bon ne̱. 18 Me̱ u̱s-ko̱n Shir tiksh hur-u̱t no̱, no̱ hyenet nip-o̱ rwu̱u̱ne̱ be-de u̱n wu̱ à remen no̱ nept ka sakto̱-o̱ wu̱ swo̱re̱ o-nu da-o̱ wu̱ dagnu̱ no̱ à. Komo no̱ nept u̱nze se̱ps-mo̱ Shir ro̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ o̱ wu̱ su̱rte̱ o-nu wu̱a 'ye hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ à. 19 Me̱ u̱s-ko̱n komo no̱ nept be̱e̱b-de u̱n wu̱ jiishte̱ kap, de ro̱ na m-gu ye̱ she̱re̱ be-de u̱n wu̱ à. Ka be̱e̱b-de ro̱ be-u̱r na à gaan-to̱, 20 u̱n de 'yonse̱ Kiristi ne̱ u̱t-marimar à. Komo Shir rwo̱'u̱ru̱ wu̱ u̱n be-de jiishe̱ m-se̱k à n-To̱n shir.* 21 Kiristi ro̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n gwo̱mo-ne̱, u̱r-be̱e̱b ne̱ m-'wo̱ns ne̱ u̱t-gwo̱mo ne̱. Wu̱ ro̱ u̱r-jin ne̱ de arge̱ ko̱ de ke jin-de à de a he m-aag à, ba u̱n ho̱n m-mo̱ka cot à, har da-o̱ ro̱o̱ne̱ à. 22 Shir ya'ag Kiristi u̱t-gwo̱mo to̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo. Shir rwo̱'u̱ru̱ wu̱ co-o̱ u̱n kap yan-dor Ye̱so.† 23 Yan-dor Ye̱so ye̱ ro̱ u̱ntu̱n wu̱r-o Kiristi. Yan-dor ro̱ u̱n kum u̱n be̱e̱b-de u̱n ye̱ be-de wu̱. Kiristi ro̱ u̱n nom u̱s-rem n-me̱ u̱n na, u̱ntu̱n bo̱ wu̱ no̱me̱ u̱s-rem u̱n be̱e̱b-de u̱n wu̱ u̱n ho̱no o-dak à.‡

Bo̱r-u̱s yoor

Shir guug na remen yar-mo̱ u̱n wu̱

1 N-ga da-o̱ no̱ ro she̱rge̱ u̱n Kiristi á, u̱ntu̱n margan-ne̱ no̱ ro'e̱ u̱n bu̱-yo no̱ ro u̱r-she'et à, remen no̱ no̱mo̱te̱ Shir ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ u̱t-ba'as ne̱. 2 Ka da-o̱ no̱ u̱n no̱m u̱n rem-se u̱n ba u̱r-bon se hun-ne̱ ye̱ nape̱ Shir á ro̱ m-no̱m à. No̱ o-do̱ro̱tte̱ o̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t wu̱ ro̱ u̱t-gwo̱mo to̱ u̱n ya-u̱t-yage̱ to̱ u̱n Shir be-to̱ n-to̱n à. Ka ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t wu̱ ro̱ m-mo̱ka m-se̱nge̱ wu̱ garamsu̱te̱ hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱n no̱me̱ u̱n Shir ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ à. 3 Myet u̱n na ne̱ kaane̱ a ro'e̱ n-ga, a ro u̱n no̱m u̱n yo a co̱ne̱ à. A u̱n no̱m u̱n yo hur-u̱t na u̱n wu̱r-u̱t na ne̱ ze̱e̱ a no̱m, yo ro̱ ba u̱r-bon à. A u̱n mat na u̱r-ba'as ne̱. Ryaab-se Shir ro u̱n hi-u̱t na u̱ntu̱n bo̱ ko̱ wu̱ ke ro̱ à.

4 Amba remen Shir waste̱ u̱n na ne̱ de̱e̱n komo 'wo̱n-de u̱n wu̱ ro̱ de̱e̱n o̱ rwo̱'e̱, 5 da-o̱ a ro u̱ntu̱n margan-ne̱ remen ba'as-u̱t na à, Shir ya'ag na ho̱o̱g pu̱-o̱ bo̱ wu̱ 'yonse̱ Kiristi u̱t-marimar u̱n ho̱o̱g pu̱-o̱ ne̱ à. Wu̱ guug na remen yar-mo̱ u̱n wu̱ cot.* 6 Komo Shir 'yonste̱ na u̱t-marimar mo̱sse̱ u̱n Kiristi ne̱. Komo wu̱ she'esse̱ na n-To̱n o-shir be-u̱r gaan u̱n Ye̱so Kiristi ne̱. 7 Wu̱ u̱n kutu na yar-mo̱ u̱n wu̱ u̱n bu̱-yo u̱r-'wo̱n be-u̱r Ye̱so Kiristi, remen ho̱o̱g-mo̱ ro̱o̱ne̱ à hun-ne̱ nept yar-mo̱ u̱n wu̱ ro̱ de̱e̱n mo̱ jiishte̱ ko̱ yo ke rii-yo komo. 8 Wu̱ u̱n gu no̱ ba remen rii-yo u̱r-bon yo no̱ no̱me̱ á, amba remen yar-mo̱ Shir. Komo wu̱ u̱n no̱m kááne̱ remen no̱ she̱re̱g u̱n yo Ye̱so no̱me̱ à, ba remen hi u̱n no̱ á, yar-mo̱ Shir mo̱. 9 Shir u̱n gu no̱ ba remen se̱nge̱-m no̱ mo̱ u̱r-bon mo̱ no̱ no̱me̱ á, remen kaane̱, yatt-wu̱ he uk o-cin wu̱ bu̱mu̱t hi u̱n de u̱n wu̱ á. 10 Na no̱m-mo̱ Shir mo̱. Wu̱ u̱n no̱m na pu̱-ye̱ u̱n Ye̱so Kiristi, remen a nomot rem-se u̱r-bon se wu̱ zo̱ngse̱ cin n-ga à.

Kiristi gamag hi-to̱ u̱n hun-ne̱ kap

11 Remen kaane̱, baks no̱ bo̱ no̱ ro n-ga à, no̱ Yahuda-ne̱ ye̱ u̱n mat-o no̱ á. Yahuda-ne̱ ye̱ a ko̱'e̱ à, ro̱ no̱ m-aag “Yan-ba-u̱r-ko̱.” Ka ko̱-de de o-wu̱r de, de a m-no̱m u̱t-kom to̱ u̱n hun-ne̱ à, ba ko̱-de u̱r-hur á. 12 Baks no̱ ka da-o̱ no̱ ro nak Kiristi á. No̱ rott u̱r-con be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir á. No̱ n-me̱ be-de u̱n ka swo̱r nu-o̱ Shir nome̱ hun-ne̱ u̱n ye̱ u̱n wu̱ Isra-ne̱ á. Kaane̱ no̱ ro temb u̱n ka ho̱no o-dak o̱ ba o-sakto̱ komo no̱ nap Shir á. 13 N-ga no̱ ro no̱mo̱g m-pu̱pa u̱n Shir ne̱, amba m-mo̱ka bo̱ no̱ mo̱sse̱ u̱r-hi u̱n Ye̱so Kiristi ne̱ à, Shir hantu̱tu̱ no̱ yow yow u̱n wu̱ ne̱. Wu̱ u̱n no̱m yo ka u̱n bu̱-yo u̱n hyó-mo̱†Kiristi wu̱u̱se̱ rem no̱ à. 14 Kiristi hantu̱te̱ she'et-de u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur be-u̱r na Yahuda-ne̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á. Bo̱ ye̱ m-she'et u̱ntu̱n hun-ne̱ gaan à, ba ye̱ u̱n wonge̱ u̱n o̱r u̱n ye̱ ne̱, to̱ wongsu̱ ye̱ à, Shir dossu̱ssu̱te̱ ka yo wo̱o̱ngsu̱ ye̱ à u̱n mar-m Kiristi o-kan. 15 Karamsa-to̱ u̱n Yahuda-ne̱ ro u̱t-mo̱o̱r ne̱, amba mar-m Kiristi kapste̱ to̱. Wu̱ u̱n no̱m yo ka remen wu̱ mo̱ssu̱té̱ Yahuda-ne̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ ne̱ á be-de u̱n wu̱. Ye̱ waragte̱ ragaan, u̱n kaane̱ Yahuda-ne̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á honge̱ u̱n o̱r u̱n ye̱ ne̱ ne̱.‡ 16 U̱n mar-mo̱ u̱n wu̱ n-to̱n o-kan, wu̱ mo̱ssu̱te̱ Yahuda-ne̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á be-u̱r gaan. Komo wu̱ hongsu̱ ye̱ u̱n Shir ne̱. Bo̱ u̱n kaane̱ ye̱ do yage̱ u̱n o̱r u̱n ye̱ ne̱ komo á.§ 17 Kiristi haante̱ wu̱ ko̱'o̱te̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ ro̱ m-hante̱ gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur be-u̱r no̱ ye̱ no̱me̱ m-pu̱pa* u̱n Shir ne̱ à, m-gwu̱gwu̱ be-de u̱n ye̱ ro̱ yow yow† à.‡ 18 Rem Kiristi, a hoks m-ha myet-m na (Yahuda-ne̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á) be-de u̱n Shir Tato na u̱n bu̱-yo u̱n Ku̱kt-o̱ Shir gaan.

Kiristi muute̱ na ragaan

19 Remen kaane̱, m-mo̱ka no̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á no̱ kus hamat-ne̱ komo á, amba no̱ waragte̱ ragaan u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir ne̱. Komo m-mo̱ka no̱ waragte̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n den-o̱ Shir. 20 A u̱n she̱r no̱ u̱n shi'it-de yan-To̱m Ye̱so, u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱. Ye̱so Kiristi u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ ro̱ ka ta'ar-o̱ o-kwu̱nt o̱ a meete̱ ka hur-o̱ à. 21 Wu̱ wu̱ bo̱pe̱ ka hur-o̱ be-u̱r gaan. Wu̱ mo̱ssu̱te̱ ka hur-o̱ waragte̱ caari-o̱ Pyo-o̱ ba m-ku̱ko̱p, remen Wan-Ko̱yan she'ete̱ n-me̱. 22 Remen a mo̱ssu̱te̱ u̱n Kiristi ne̱, a m-ma no̱ mo̱sse̱ u̱n ye̱ ken ye̱ ne̱ remen no̱ waragté̱ o-hur be-de Shir ro̱ u̱r-she'et à u̱n Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱.

Bo̱r-u̱s tet

Burus ru̱ru̱te̱ ye̱ ro̱ Yahuda ne̱ á
Ma-to̱ m-Re̱re̱m

1 Remen kaane̱, me̱, Burus, u̱m ro̱ u̱n ko̱n-se Shir rem no̱. Me̱ ke'o remen me̱ m-no̱me̱ u̱n Ye̱so Kiristi m-gu̱w, u̱n bu̱-yo u̱n ko̱'o̱t u̱n ma-u̱t Ye̱so be-u̱r no̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á. 2 U̱m nepste̱ no̱ ho̱gu̱te̱ u̱nze Shir ya'astu̱ me̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n ko̱'o̱t u̱n ma-u̱t Ye̱so remen gwu̱ no̱. Wu̱ u̱n ya'as me̱ ka se̱nge̱-mo̱ remen yar-mo̱ u̱n wu̱. 3 Shir ye̱ hante̱ u̱m nept zo̱nge̱-to̱ wu̱ no̱me̱ u̱n hur-de u̱n wu̱ à, u̱n co̱w-yo u̱t-hyangan. U̱m ro gensu̱tu̱ no̱ ka ma-to̱ ku̱t. 4 Da-o̱ no̱ karu̱nte̱ yo u̱m ge̱nbe̱ no̱ à, no̱a nep u̱nze u̱m nepste̱ zo̱nge̱-to̱ Shir mo̱sse̱ u̱n Kiristi ne̱. 5 N-ga, Shir kute̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n ka da-o̱ ka zo̱nge̱-to̱ wu̱ no̱me̱ á. Amba m-mo̱ka wu̱ kutusu̱te̱ yan-To̱m Ye̱so, u̱n yan-Rwo̱r u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ ne̱ u̱n bu̱-yo u̱n Ku̱kt-o̱ Shir. 6 Yo Shir wuke̱ à yo ro̱: be-de u̱n rwo̱r u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ ma Kiristi Ye̱so, ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, yan-dor Ye̱so ye̱a kum u̱r-gwu̱u̱g hond hond u̱n te̱ ne̱ Yahuda-ne̱. No̱ u̱n te̱ ne̱ a waragte̱ u̱ntu̱n hun-ne̱ gaan. No̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á no̱ ro̱ u̱n de ma no̱ gwu̱u̱g-de ne̱ de ka yo Shir su̱ru̱ na o-nu u̱n bu̱-o Ye̱so Kiristi à.*

7 Remen yar-mo̱ Shir, wu̱ ya'astu̱ me̱ kà se̱nge̱-mo̱, u̱m waragte̱ ko-gu̱w, wan-ko̱'o̱t u̱n ma-u̱t Ye̱so, bo̱ wu̱ rwo̱'e̱ be̱e̱b-de u̱n wu̱ be u̱n de à. 8 Me̱ bo'os u̱m es be-de u̱n kap hun-ne̱ ye̱ Shir á. Amba myet u̱n kaane̱ ne̱, Shir ya'ag me̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n ko̱'o̱t u̱n ma-u̱t Ye̱so be-de u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, Ma-to̱ m-Re̱re̱m, u̱n Kiristi. Ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ aragte̱ nap-se u̱n ne̱t. 9 Komo remen u̱m ru̱ru̱te̱ hun-ne̱ myet, bo̱ Shir ro̱ m-nekette̱ u̱n ka zo̱nge̱-to̱ ro̱ wukusse̱ à, hak-u̱s hak yo ro̱ wukusse̱ be-de u̱n wu̱. Wu̱ wu̱ no̱me̱ rii kap à. 10 Yo Shir co̱ne̱ à yo ro̱: yan-dor Ye̱so, ye̱ ko̱'o̱t nap-se Shir, se aragte̱ u̱s-nap myet. M-mo̱ka, ye̱ ru̱re̱ kap ya-u̱t-gwo̱mo u̱n ya-u̱r-be̱e̱b ne̱ u̱n be-to̱ n-to̱n. 11 Rii-yo Shir nomot ho̱no o-dak, wu̱ zo̱ngsu̱te̱ u̱nze yan-dor Ye̱so a nom kaane̱. Komo wu̱ no̱mo̱g kaane̱ u̱n be̱e̱b-u̱r Kiristi Ye̱so, Wan-Ko̱yan na. 12 Remen a she̱re̱g u̱n Kiristi, komo a mo̱ssu̱te̱ u̱t-hi u̱n wu̱ ne̱, a kum co̱w-yo m-ha be-de Shir u̱n jaab ne̱ ba o-gye̱r. 13 Me̱ no̱ m-ko̱n, hakku̱re̱, no̱ naas me̱n-u̱t no̱ remen ko̱o̱b-de me̱ m-swo̱ rem no̱ á, amba 'ku no̱ o-cin u̱n kaane̱.

Burus ko̱no̱g remen hun-ne̱ ye̱ o-Apisu

14 Remen kaane̱, u̱m kwu̱kte̱ be-de Shir Tato na, u̱m ko̱no̱g rem no̱. 15 Wu̱ hwo̱o̱ne̱ ko̱ yo ke rii-yo u̱n ho̱o̱g-yo myet n-To̱n o-dak ne̱. 16 Se̱ps-mo̱ Shir ro̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ remen hun-ne̱ u̱n wu̱. Remen kaane̱, me̱ u̱s-ko̱n bo̱ Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱ he no̱ m-'ya u̱r-be̱e̱b à, bo̱ hur-u̱t no̱ he no̱m m-'wo̱ns à. 17 Komo me̱ u̱s-ko̱n se Shir, bo̱ Kiristi he m-she'et ko̱yanda u̱n hur-u̱t no̱ remen no̱ she̱re̱g u̱n wu̱ à. Me̱ u̱s-ko̱n no̱ cu̱n Shir, u̱n o̱r no̱ ne̱. Ká co̱n-to̱ a doo no̱ m-'wo̱ns. 18 Remen kaane̱, me̱ u̱s-ko̱n myet hun-ne̱ ye̱ Shir a hoks m-nap bo̱ wu̱ wasse̱ u̱n na ne̱ à. Wu̱ co̱no̱g na ba u̱r-ma. Komo yatt-wu̱ he to̱ hoks m-me'es á remen mo̱ ro̱ de̱e̱n. 19 Komo no̱a nep was-m Kiristi mo̱ arge̱ be-de m-nap à. Ka da-de a shoos no̱ shi-mo̱ u̱n ho̱o̱g u̱r-be̱e̱b ne̱ rwu̱u̱n-mo̱ be-de Shir.

20 A bu̱m no̱ Shir wu̱ ro̱ Wa-u̱r-Be̱e̱b de u̱n no̱m u̱n rii-yo arge̱ barag-u̱s na à. Wu̱ nom komo rii-yo arge̱ ka yo a ko̱ne̱ wu̱ à. Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ u̱n be̱e̱b-de u̱n Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱ o̱ ro̱ u̱n hur-u̱t na à. 21 Remen kaane̱, yage̱ na ye̱ ro̱ hun-ne̱ ye̱ Shir à, komo ye̱ mo̱sse̱ u̱r-hi u̱n Kiristi Ye̱so ne̱ à, a bu̱mu̱t no̱ Shir har da-o̱ ba m-ta! Amin!

Bo̱r-u̱s nass

Mo̱sse̱ u̱t-hi u̱n Ye̱so ne̱

1 Remen kaane̱, me̱ wu̱ ro̱ u̱n kur-o̱ m-ke'et à, remen dor Wan-Ko̱yan à. Me̱ u̱n ko̱n-u̱s no̱ no̱ she'et she'et-de rege̱ hond hond bo̱ hun-ne̱ ye̱ Shir ro̱ m-she'et à, remen Shir wu̱ daagu̱ no̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱. 2 Ko̱yanda ma'as no̱ yan-gwe̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi, u̱n 'mo̱ u̱r-hur ne̱, komo no̱ geeg u̱t-me̱n u̱n o̱r no̱ ne̱ ne̱ be-de m-was.* 3 No̱m no̱ bo̱ u̱n yo no̱ he m-hoks à no̱ she'ette̱ Ku̱kt-o gaan u̱n o̱r no̱ ne̱ m-was ne̱ bo̱ Ku̱kt-o ya'u̱ no̱ à. 4 Kap na yan-dor wu̱r-o gaan-o̱, komo Ku̱kt-o Shir o-gaan. Kaane̱ komo Shir ya'ag na sakto̱-o gaan rem Ye̱so. 5 A gem no̱ u̱t-hi cinda Wan-Ko̱yan gaan wu̱ atte̱ à, she̱r-m gaan, komo yo'os-de m-ho̱ m-gaan u̱n Ye̱so. 6 Shir gaan-wu̱, wu̱ ro̱ Tato na. Wu̱ ro̱ na u̱t-gwo̱mo myet, wu̱ ro̱ m-se̱nge̱ be-u̱r na, komo wu̱ she'et u̱n hur-u̱t na myet.

7 Ko wu̱ ke be-u̱r na a ya'ag wu̱ go̱ u̱n mo̱ ma u̱n wu̱ yar-mo̱ bo̱ Kiristi co̱ne̱ à. 8 Bo̱ Ma-to̱ Shir ze̱e̱ à,

“Da-o̱ wu̱ da n-to̱n à,

wu̱ deku̱ru̱ yan-yage̱-to̱ u̱n wu̱, ye̱ wu̱ re u̱r-gu̱n à.

Komo wu̱ ya'u̱ru̱ hun-ne̱ m-yar go̱-u̱s-go̱.”†

9 Da-o̱ Ma-to̱ Shir ze̱e̱, “Wu̱ daag n-to̱n à,” yo Ma-to̱ Shir ro m-ze̱e̱ à, yo ro̱: n-ga Kiristi ro heesu̱nte̱ u̱n ka dak-o̱ rii-yo wu̱ deet n-To̱n shir. 10 Ka ne̱t-wu̱ haane̱ rwu̱u̱n-mo̱ n-To̱n haan-mo̱ n-dak à, wu̱ ro̱ Kiristi. Wu̱ warge̱ n-To̱n shir be-de jiishe̱ m-pipir à, remen wu̱ shiit ho̱no o-dak kap. 11 Kiristi ya'ase̱ hun-ne̱ m-yar. Wu̱ daagu̱ru̱:

Ye̱ ken ye̱, ye̱ warag yan-To̱m Ye̱so,

Ye̱ ken ye̱ yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir,

Ye̱ ken ye̱ yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m,

Ye̱ ken ye̱ yan-Gu̱t-de u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir, u̱n

Ye̱ ken ye̱ ya-u̱r-Yoos ne̱.

12 Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ remen wu̱ zo̱ngsu̱té̱ hun-ne̱ ye̱ Shir bo̱ ye̱ he m-no̱me̱ u̱n o̱r u̱n ye̱ ne̱ m-gu̱w à, remen yan-dor Ye̱so waragté̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ ye̱ bo̱'o̱se̱ u̱n dor-o u̱n Kiristi. 13 Yo wu̱ co̱ne̱ be-u̱r na myet à, yo ro̱ a mo̱sse̱ u̱t-hi u̱n bu̱-yo u̱n she̱r-m na u̱n nap-se u̱n Wà-wu̱ Shir har a shiit mat-de u̱n yan-dor Ye̱so. Wu̱ co̱no̱g kap na yan-dor a gem no̱ u̱t-hi remen na kap a she̱re̱g u̱n Wà-wu̱ Shir komo remen na kap a nepse̱ wu̱. Wu̱ co̱no̱g ku̱kt-o na warag shiishe̱ u̱ntu̱n Kiristi. 14 Ka da-o̱ a warag u̱ntu̱n wan-yaar komo á. Yan-yoos-de u̱t-bo̱ ye̱a hoks na m-raks á, ko̱ ye̱ no̱m yo a hette̱ m-she̱r u̱n rii-yo u̱n ba u̱r-bon á. A warag u̱ntu̱n hat-o caari, o̱ jo̱k-ye̱ m-ho̱ ro m-tute̱ ko̱ o̱ ke raag-o̱ n-to̱n m-ho̱ á. 15 O̱tte̱ kaane̱ à jiishte̱, a ru̱r o-nip u̱n bu̱-yo o-acu̱nde̱, bo̱ a he m-warag shiishe̱ u̱ntu̱n Kiristi u̱n ko̱ yo ke rii-yo a m-no̱m à. Wu̱ ro̱ ko-Gwo̱mo na. 16 Kiristi mo̱ssu̱te̱ myet yan-dor ye̱ u̱n wu̱ u̱ntu̱n bo̱ 'rwo̱-u̱s mo̱sse̱ myet do̱k-to̱ u̱n wu̱r-o̱ u̱n ne̱t à. U̱rege̱ ko̱ de ke do̱k-de no̱mo̱g yo depe̱ de no̱m à, ka da-de o-wu̱r myet o̱ bo̱'o̱su̱ru̱ o̱ waragu̱ru̱ m-'wo̱ns ne̱, da-o̱ ko̱ de ke do̱k-de o-wu̱r de wasse̱ u̱n o̱r u̱n de ne̱ à.‡

Ho̱o̱g-m pu̱-mo̱ n-me̱ u̱n Kiristi

17 Remen kaane̱, me̱ no̱ m-ze̱e̱ komo me̱ u̱n nak u̱n to̱-u̱t no̱ u̱n be̱e̱b-de u̱n Wan-Ko̱yan: No̱ she'et u̱ntu̱n hun-ne̱ ye̱ nape̱ Shir á. Barag-se u̱n ye̱ myet se o-hwaa se. 18 Ye̱ nap rem-se Shir á. Ye̱ ro̱tt u̱r-kwu̱ku̱r be-de u̱n ho̱o̱g pu̱-o̱ o̱ Shir ya'ase̱ á, remen ko̱o̱b-de u̱n nap-se u̱n ye̱ u̱n cikt-de u̱n ye̱ ne̱. 19 Ko̱ ye̱ no̱m rem-se u̱n ba u̱r-bon ye̱ u̱n ho̱ge̱ m-'e̱ á. Ye̱ ro̱ u̱n naas o-da o̱ u̱n ye̱ myet u̱n no̱m u̱n rem-se u̱n ba u̱r-bon u̱n wu̱r-to̱ u̱n ye̱ bo̱ ye̱ co̱ne̱ m-no̱m à. Ye̱ u̱n no̱m u̱n rem-se o-ás o-su̱u̱b ne̱, komo ye̱ ro̱ m-ha co u̱n no̱m u̱n go̱n ka rem-se.

20 Amba da-o̱ no̱ nape̱ Kiristi, a yoosu̱ no̱, no̱ nom kaane̱ á. 21 U̱m nepste̱ u̱nze no̱ ho̱gu̱te̱ ma-to̱ u̱n wu̱. Komo a yoosu̱tu̱ no̱ yoos-de o-nip de ma Ye̱so. 22 Yo a yoosu̱ no̱ à, yo ro̱ yagu̱ no̱ go̱n she'et-de no̱ ro m-she'et n-ga à. U̱n ká da-o̱ no̱ ro m-co̱n u̱n no̱m u̱n myet go̱n rem-se u̱n ba u̱r-bon. Ká rem-se ro̱ no̱ m-e̱gu̱sse̱ komo se ro̱ u̱n sabu̱rse̱ u̱n ho̱o̱g-m no̱.§ 23 M-mo̱ka yagu̱ no̱ Ku̱kt-o Shir garamsu̱te̱ she'et-u̱r no̱ u̱n barag-u̱s no̱ ne̱. 24 Shir ya'astu̱ no̱ hur-u̱r pu̱-de u̱ntu̱n de ma u̱n wu̱. Remen kaane̱ she'et no̱ u̱r-she'et u̱n bu̱-yo u̱n ka hur-u̱r pu̱-de de, no̱ warag kashi u̱n hun-ne̱ ye̱ o-nip komo ba u̱r-ba'as bo̱ Shir co̱ne̱ no̱ warag à.*

Karamsa-o̱ u̱n ho̱o̱g-m pu̱-mo̱

25 Remen kaane̱, no̱ do no̱m u̱t-bo̱ komo á. Amba ru̱ru̱ no̱ o̱r no̱ ne̱ o-nip, remen na do̱k-to̱ u̱n wu̱r-o gaan to̱.†

26 U̱rege̱ “no̱ no̱mo̱g u̱s-ryaab, no̱ yage̱ no̱ nomot u̱r-ba'as á.”‡ No̱ jar no̱ no̱m u̱s-ryaab har ho̱-u̱r hebe no̱ á. 27 No̱ ro̱ u̱s-ryaab, no̱ ya'ag o̱ ka ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t u̱r-ke̱e̱r wu̱ rakstu̱ no̱.

28 Ne̱t-wu̱ ro̱ u̱r-hyow à, wu̱ jar wu̱ do hiw u̱r-hyow komo á. Amba wu̱ kum kashi u̱n rii-yo m-no̱m yo u̱n kom-to̱ u̱n wu̱. Kaane̱ wu̱ he m-gu hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ gu ko̱o̱b-ne̱ komo.

29 No̱ jar no̱ no̱me̱ o̱r no̱ ma-to̱ u̱n ba u̱r-bon á. Amba cep no̱ ma-to̱ he m-do'e̱ o̱r no̱ ne̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n à, remen ye̱ bo'osu̱té̱ m-she̱r ne̱ be-de Shir remen ma-u̱t u̱n no̱. Rwo̱r no̱ ma-to̱ depe̱ à, to̱ he gu u̱n hun-ne̱ à.

30 No̱ jar no̱ naas hur-de u̱n Ku̱kt-o̱ Shir á. Shir u̱n 'ya no̱ Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱ o̱ ro̱ o-napa u̱nze no̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ye̱. Ka Ku̱kt-o̱ Shir o̱ o̱a se̱nge̱ u̱r-she'et u̱n hur u̱n no̱ har da-o̱ Shir he no̱ m-rur war war à. 31 Yagu̱ no̱ ka rem-se myet:

Tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n,

U̱r-shoos ne̱, u̱n

Mar-mo̱ u̱s-ryaab ne̱,

U̱t-ween ne̱, u̱n

Naas-de u̱n hun-ne̱ ne̱, u̱n

Ko̱ de ke go̱n she'et-de ba u̱r-bon de ne̱.

32 U̱n su̱ge̱-de u̱n kaane̱, ho̱gu̱ no̱ 'wo̱n-u̱r o̱r no̱ ne̱, no̱ was o̱r no̱ ne̱. Soksu̱ no̱ o̱r no̱ ne̱ ba'as-to̱ u̱n ye̱, bo̱ Shir soksu̱ no̱ ba'as-u̱t no̱ rem Kiristi à.§

Bo̱r-u̱s taan

Was no̱ o̱r no̱ ne̱

1 Do̱ru̱ no̱ bu̱-yo u̱n Shir remen no̱ ro̱ yakar-ye̱ u̱n wu̱, komo wu̱ ro̱ no̱ m-was de̱e̱n. 2 Co̱n no̱ hun-ne̱ ko̱yanda, u̱ntu̱n bo̱ Kiristi co̱nu̱ no̱ à. Wu̱ marag rem na. Wu̱ ya'aste̱ Shir ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱ u̱t-seke̱ to̱ m-shi'igin, u̱n no̱m u̱n kaane̱ wu̱ gwu̱'u̱rsu̱te̱ Shir u̱r-hur.*

3 Amba remen no̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir ye̱, no̱ jar no̱ no̱m rem-se ma saa ko̱ rii-yo m-'e̱ á, komo no̱ no̱m o-su̱u̱b á. Go̱ u̱n ka ba'as-to̱ depe̱ be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir á. 4 Komo no̱ jar no̱ no̱m ma-to̱ m-'e̱ ko̱ ma-to̱ o-hwaa, ko̱ ar-de u̱n ba u̱r-bon á. O̱tte̱ kaane̱ à, jiishte̱ no̱ se̱nge̱ bo̱ngo̱n-de Shir u̱n rii-yo wu̱ no̱me̱ à. 5 Nap no̱ o-nip u̱nze ko-wa-o-ás, u̱n ko-wan-no̱m u̱n saw-to̱ m-'e̱ ne̱, u̱n ko-wa-o-su̱u̱b ne̱, ye̱ ro̱tt u̱r-kwu̱ku̱r be-de u̱n rii-yo u̱r-bon yo u̱n gwo̱mo-u̱t Kiristi, u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n Shir ne̱ á. Ko-ya-o-su̱u̱b u̱n ko-wa-m-gir ne̱ gaan-ye̱ ro̱, remen ye̱ kwu̱ktu̱te̱ ka rem-se u̱n ho̱no o-dak se. 6 No̱ jar no̱ yage̱ hun-ne̱ raks no̱ u̱n ma-to̱ o-saa to̱ ye̱ m-rwo̱r á. Remen go̱ u̱n ka rem-se ro̱ m-hante̱ u̱n ryaab-se Shir be-de u̱n ye̱ no̱me̱ ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ à. 7 Remen kaane̱, no̱ jar no̱ mo̱sse̱ u̱r-hi u̱n go̱n ka hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n go̱n ka rem-se u̱n ba u̱r-bon se ne̱ á. 8 N-ga no̱ ro n-te̱ o-comb, amba m-mo̱ka no̱ co̱wo̱g be-de m-cecar be-de u̱n Wan-Ko̱yan. Káane̱ she'et no̱ she'et-de m-cecar. 9 Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen u̱rege̱ hun-ne̱ ro̱ u̱r-she'et be-de m-cecar, ye̱a no̱m she'et-de u̱r-bon, she'et-u̱r kashi, u̱n no̱m u̱n o-nip ne̱. 10 No̱m no̱ bo̱ u̱n no̱m-m no̱, no̱ nept rem-se Wan-Ko̱yan co̱ne̱ no̱ se̱nge̱ m-no̱m à, komo no̱ no̱m ka rem-se. 11 No̱ jar no̱ mo̱sse̱ u̱r-hi u̱n no̱m u̱n rem-se o-saa ne̱ se ye̱ ro̱ m-no̱m o-comb á. O̱tte̱ kaane̱ à rwu̱ntu̱ no̱ ye̱, u̱nze go̱n ka rem-se ye̱ ro̱ m-no̱m à, se ro̱tt u̱r-bon á. 12 Rii-yo m-'e̱ yo a ru̱ru̱t rem-se ka hun-ne̱ ye̱ ro̱ m-no̱m wukuse̱ à. 13 Amba da-o̱ a hante̱ u̱s-rem be-de m-cecas, ka da-de, ko̱wan he se m-nap bo̱ se ro̱ à. 14 Cu̱car-m rwu̱ntu̱te̱ ko̱ yo ke rii-yo cas cas. O̱ a zette̱,

“Wa-m-rew ine̱!

Ine̱ be-de u̱n margan-ne̱,

Ine̱ komo Kiristi a 'ye wo̱ m-cecas.”

U̱r-she'et n-me̱ u̱n be̱e̱b-de u̱n Ku̱kt-o̱ Shir

15 Remen kaane̱ no̱m no̱ ce̱n u̱n she'et-u̱r no̱ ne̱. No̱ jar no̱ she'et u̱ntu̱n raag-ne̱ á, amba she'et no̱ u̱ntu̱n ya-u̱s-nap. 16 Myet da-o̱ no̱ kume̱ ke̱e̱r-de u̱n no̱m u̱n kashi u̱n rii à, no̱m no̱ yo. No̱m no̱ remen ka ho̱-to̱ atte̱ m-mo̱ka à, hun-ne̱ ro̱ m-no̱m u̱n rem-u̱s yo̱-se.† 17 Remen kaane̱ no̱ jar no̱ warag raag-ne̱ á, amba no̱m no̱ bo̱ u̱n no̱m-m no̱, no̱ nept rii-yo Wan-Ko̱yan co̱ne̱ no̱ no̱m à, komo no̱ no̱m yo.

18 No̱ yage̱ ke̱-m ho no̱ á. Yo ka co̱w-yo m-sabre̱ yo. U̱n su̱ge̱-de u̱n kaane̱, shi no̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir. 19 Te̱pse̱ no̱ o̱r no̱ ne̱ u̱n Se̱p-to̱ u̱r-Bo̱ngo̱n to̱ Shir. Komo no̱ hu'e̱ Wan-Ko̱yan u̱t-se̱p u̱t-dum ne̱ to̱ u̱r-bo̱ngo̱n u̱n hur-u̱t no̱. 20 Ko̱yanda no̱ bu̱m Shir Tato na u̱n ko̱ yo ke rii-yo, remen Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi.‡

Campo̱-ne̱ u̱n ne'a-ne̱ ne̱

21 No̱me̱ no̱ o̱r no̱ ne̱ o-do̱ro̱tte̱ remen se̱k-mo̱ no̱ u̱n m-'ya u̱n Kiristi à.

22 Ne'a-ne̱ no̱me̱ no̱ campo̱ no̱ ne̱ o-do̱ro̱tte̱, bo̱ no̱ m-no̱me̱ u̱n Wan-Ko̱yan à.§ 23 No̱m no̱ yo ka remen campo̱ ro̱ co be-de u̱n ne'a u̱n wu̱, bo̱ Kiristi ro̱ co u̱n be-de u̱n yan-dor Ye̱so, ye̱ ro̱ wu̱r-o̱ u̱n wu̱. Wu̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ ro̱ Wan-Gwu̱ u̱n ka wu̱r-o̱. 24 Bo̱ yan-dor Ye̱so ro̱ o-do̱ro̱tte̱ be-de u̱n Kiristi, kaane̱ o̱ no̱ ne'a-ne̱ he no̱me̱ u̱n campo̱ no̱ ne̱ o-do̱ro̱tte̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo.

25 No̱ campo̱-ne̱ co̱n no̱ ne'a no̱ ne̱, bo̱ Kiristi co̱ne̱ yan-dor à, komo wu̱ ya'asu̱ru̱ hi u̱n de u̱n wu̱ be-de m-mar rem yan-dor.* 26 Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ remen wu̱ muuté̱ ye̱ cas cas be-de Shir, wu̱ so'os ye̱ m-ho̱ u̱n Ma-to̱ u̱n wu̱. 27 Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ remen da-o̱ wu̱ he deke̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ yan-dor à, ye̱ waragté̱ m-se̱ps ne̱, ba u̱t-ri'in, ko̱ hiin, komo ba m-ku̱ko̱p, ye̱ warag po̱r po̱r, ba a u̱n kum be-de a he m-pyap à. 28 Kaane̱ depe̱ komo campo̱-ne̱ cu̱n ne'a u̱n ye̱ ne̱ bo̱ ye̱ m-co̱n u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ à. Wu̱ co̱ne̱ ne'a u̱n wu̱ ne̱ à, hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ ro̱ m-co̱n. 29 U̱r-ko̱m, yatt-wu̱ take̱ yage̱ u̱n wu̱r-o̱ wu̱ á, amba wu̱ ro̱ u̱n m-was u̱n o̱ ne̱ u̱r-bon ne̱. Kang-o gaan, Kiristi ro̱ u̱n co̱n u̱n yan-dor ye̱ u̱n wu̱. 30 Wu̱ waste̱ u̱n na ne̱ remen na do̱k-to̱ u̱n wu̱r-o̱ u̱n wu̱ to̱. 31 Bo̱ to̱ ro̱ gense̱ u̱n Ma-to̱ Shir à, “Ne̱t a yage̱ inu u̱n wu̱, u̱n tato-o̱ u̱n wu̱ ne̱, wu̱ mo̱msu̱te̱ ne'a u̱n wu̱ o-wu̱r, ne̱n yoor-mo̱ u̱n ye̱, ye̱a warag wu̱r-o gaan.”† 32 Caari-to̱ u̱t-ma ro̱ wuke̱ kane̱. Me̱ me̱n de̱k to̱ u̱n e̱sse̱nte̱-de u̱n Kiristi u̱n hun-ne̱ yan-dor ne̱. 33 Kap u̱n kaane̱ ne̱, ka ma-to̱ rem no̱ to̱ kap. Yage̱ ko̱ wu̱ ke campo̱-wu̱ cu̱nu̱t ne'a u̱n wu̱, bo̱ wu̱ ro̱ u̱n co̱nu̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ à. Ne'a ne̱, komo wu̱ 'ye campo̱ u̱n wu̱ u̱t-go̱s.

Bo̱r-u̱s cind

She'et-de u̱n yakar, tat-ne̱, u̱n in-ne̱ ne̱

1 No̱ yakar no̱me̱ no̱ inu no̱ u̱n tat-ne̱ no̱ ne̱ o-do̱ro̱tte̱. Kaane̱ depe̱ no̱ no̱m remen no̱ ye̱ ma Wan-Ko̱yan ye̱.* 2 Karamsa-o̱ u̱r-takan o̱ a mo̱sse̱ u̱n swo̱o̱ru̱ o-nu ne̱ à ze̱e̱g, “'Ya tato ru, u̱n inu ru ne̱ m-se̱k, 3 remen o ho̱gu̱té̱ so̱k-mo̱ u̱n yo wo̱ m-no̱m à, komo ho̱o̱g-m ru no̱mu̱t m-se̱e̱b o-dak.”†

4 Tat-ne̱, no̱ jar no̱ no̱me̱ yakar no̱ o-su̱so̱k bo̱ ye̱ he no̱m u̱s-ryaab á. Amba kute̱ yakar ru bo̱ ye̱ he m-bo̱'o̱se̱ u̱s-nap à, u̱n yoos-de u̱n ma-u̱t Wan-Ko̱yan.‡

Gu̱w-ne̱ u̱n yan-hur-to̱ u̱n ye̱ ne̱

5 Gu̱w-ne̱, no̱me̱ no̱ yan-hur-u̱t no̱ ye̱ u̱n ka dak-o̱ o-do̱ro̱tte̱, no̱ 'ye ye̱ m-se̱k, no̱ gye̱r ye̱. No̱m no̱ kaane̱ u̱n hur-u̱r gaan. No̱m no̱ ye̱ o-do̱ro̱tte̱, bo̱ no̱ u̱n no̱me̱ u̱n Kiristi o-do̱ro̱tte̱ à. 6 No̱ no̱m saw-to̱ u̱n gwo̱t-o̱ u̱n yish cot remen ye̱ bu̱mu̱t no̱ á. Amba no̱me̱ no̱ ye̱ o-do̱ro̱tte̱ sa o zee Kiristi, no̱ m-nome̱, no̱m no̱ yo Shir co̱ne̱ à u̱n hur-u̱r gaan. 7 No̱m no̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n gu̱w-m no̱ u̱n hur-u̱r gaan, u̱ntu̱n Wan-Ko̱yan no̱ m-no̱me̱ m-gu̱w, yanze hun-ne̱ cot á. 8 Baks no̱ u̱nze Wan-Ko̱yan a 'ye ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ u̱r-'yons u̱n myet rem-se u̱r-bon se wu̱ no̱me̱ à, ko̱ ko-gu̱w-wu̱ ro̱ ko̱ ko-gu̱w á.§

9 No̱ ya-o-hur-ye̱ u̱n gu̱w-ne̱, gwo̱t no̱ gu̱w-ne̱ no̱ komo bo̱ depe̱ à. No̱ 'ya ye̱ o-gye̱r á. Nap no̱ u̱nze myet no̱ u̱n ye̱ ne̱ ro̱ u̱n Wan-Ko̱yan ne̱ n-To̱n o-shir, komo wu̱ ro̱tt m-koos á.*

A dek no̱ kap saw-to̱ u̱r-gu̱n to̱ Shir

10 U̱r-bu̱ste̱, to̱r no̱ u̱n Wan-Ko̱yan Ye̱so u̱n ko̱ o̱ ke da-o̱, wu̱ doote̱ ku̱kt-o no̱ m-'wo̱ns n-me̱ 'wo̱ns-mo̱ u̱n be̱e̱b-de u̱n wu̱. 11 Co̱p no̱ myet saw-to̱ u̱r-gu̱n to̱ Shir ya'asu̱ no̱ à, remen no̱ kwangu̱té̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t. No̱m no̱ kaane̱ taase wu̱ hoks no̱ m-raks. 12 Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen gu̱n-u̱r na de u̱n hun-ne̱ de á. Amba dum-mo̱ atte̱ u̱n yan-dak-ye̱ rim-ye̱ ne̱ u̱n myet gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ye̱ ro̱ be-to̱ ro̱ n-to̱n à. Komo ye̱ ro̱ u̱t-gwo̱mo u̱n ka dak-o̱ o-comb o̱. 13 Remen kaane̱, co̱p no̱ myet saw-to̱ u̱r-gu̱n to̱ Shir ya'asu̱ no̱ à. No̱m no̱ kaane̱ remen da-o̱ ka ho̱-u̱r yo̱-de de wo̱o̱ne̱ no̱ hoksté̱ m-e̱s eso. Da-o̱ no̱ komse̱ no̱m no̱ ko̱ yo ke rii-yo, a 'wo̱s no̱ eso.

14 Kááne̱ zo̱ngu̱ no̱ u̱r-gu̱n! No̱ kum nip-o̱ Shir o̱ waktu̱ no̱ u̱ntu̱n o-hap yo no̱ gage̱ u̱n byon-u̱s no̱ à. Yage̱ kashi u̱r-she'et warag be-u̱r no̱ u̱ntu̱n matuku-de o-kwo̱m de u̱r-gu̱n de he m-ho̱k u̱n wu̱r-u̱t no̱ à.† 15 Zo̱nge̱-to̱ u̱n ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m, to̱ ro̱ m-rwo̱ u̱n hun-ne̱ m-she'et she'et-de u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur u̱n Shir ne̱. To̱a warag u̱ntu̱n u̱t-ka'ante̱ u̱n na-u̱s no̱.‡ 16 Myet u̱n kaane̱ ne̱, yage̱ she̱r-mo̱ waragtu̱ no̱ o-tum o̱ no̱ he m-bo̱p à, no̱ ho̱kte̱ hi u̱n no̱, remen no̱ senet e̱e̱r-ye̱ o-ra ye̱ u̱n ka ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t wu̱. 17 Ka nap-se u̱nze Shir guug na be-de m-mar, ya se ro̱ u̱ntu̱n to̱o̱b-o̱ u̱r-gu̱n, o̱ no̱ he m-co̱p à. Ship no̱ Ma-to̱ Shir n-me̱ hur-u̱t no̱. Ya to̱ ro̱ u̱ntu̱n magay-o̱ Ku̱kt-o̱ Shir ya'asu̱ na to̱ guut na à.§ 18 Ko̱ de ke ho̱-de no̱ no̱m u̱s-ko̱n u̱n be̱e̱b-de u̱n Ku̱kt-o̱ Shir u̱n ko̱ yo ke rii-yo no̱ m-no̱m à. Se̱ngu̱ no̱ ko̱n-se Shir u̱n rii-yo no̱ o-hoob à. Ko̱n no̱ ko̱ o̱ ke da-o̱, bo̱ Ku̱kt-o̱ Shir kutu no̱ à. No̱ gyept yish á, se̱nge̱ no̱ ko̱n-se Shir remen hun-ne̱ ye̱ Shir myet. 19 Ko̱n no̱ rem re bo̱ Shir he me̱ m-'ya kashi u̱t-ma à, bo̱ u̱m he m-ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m ba o-gye̱r à, bo̱ u̱m he ru̱re̱ u̱n hun-ne̱ ma-to̱ o-nip to̱ ro̱ wukuse̱ n-me̱ u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m à. 20 Me̱ ke'o m-mo̱ka, myet u̱n kaane̱ ne̱ me̱ m-ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m, me̱ wan-to̱m Kiristi wu̱. Ko̱n no̱ rem re bo̱ Shir he me̱ m-'ya u̱n jaab u̱m ko̱'o̱té̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m, bo̱ depe̱ à.

Gas-de u̱r-bu̱ste̱

21 U̱m co̱no̱g no̱ nep rew-m re u̱n yo me̱ m-no̱m ne̱ à. Tiko̱ko̱s, wu̱a ru̱ru̱ no̱ myet ma-u̱t re. Wu̱ ro̱ heno na wu̱ a m-co̱n à. Wu̱ nomote̱ Wan-Ko̱yan m-gu̱w u̱n hur-u̱r gaan.* 22 Me̱ u̱n to̱mbe̱ wu̱ be-u̱r no̱ remen wu̱ ru̱ru̱tú̱ no̱ bo̱ te̱ ro̱ à, wu̱ do no̱ komo jaab-o̱ u̱t-me̱n.†

23 O̱r re ne̱, me̱ u̱n ko̱n-se Shir Tato na u̱n Wan-Ko̱yan Ye̱so Kiristi ne̱, ye̱ 'ye no̱ gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur. Komo ye̱ ru̱ no̱ m-was u̱n o̱r no̱ ne̱, no̱ se̱nge̱ m-she̱r ne̱, be-u̱r Kiristi. 24 Yar-mo̱ Shir nom be-de u̱n myet ye̱ ro̱ m-co̱n u̱n Wan-Ko̱yan Ye̱so Kiristi co̱n-mo̱ u̱n ba m-ta à.

* Bo̱r-o gaan:1 1:1 Wu̱ Shir daagne̱ à.

† Bo̱r-o gaan:1 1:1 Hyen komo: Se̱ng 18:19-21; 19:1.

‡ Bo̱r-o gaan:7 1:7 Hyen komo: Koro 1:14.

§ Bo̱r-o gaan:12 1:12 te̱ = Yahuda-ne̱.

* Bo̱r-o gaan:20 1:20 Hyen komo: Bo̱ng 110:1.

† Bo̱r-o gaan:22 1:22 Hyen komo: Bo̱ng 8:6.

‡ Bo̱r-o gaan:23 1:22-23 Hyen komo: Koro 1:18.

* Bo̱r-u̱s yoor:5 2:1-5 Hyen komo: Koro 2:13.

† Bo̱r-u̱s yoor:13 2:13 hyó-mo̱ u̱n Kiristi = mar-mo̱ u̱n Kiristi.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:15 2:15 Hyen komo: Koro 2:14.

§ Bo̱r-u̱s yoor:16 2:16 Hyen komo: Koro 1:20.

* Bo̱r-u̱s yoor:17 2:17 m-pu̱pa = Yahuda-ne̱ á.

† Bo̱r-u̱s yoor:17 2:17 ye̱ ro̱ yow yow = Yahuda-ne̱.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:17 2:17 Hyen komo: Isha 57:19.

* Bo̱r-u̱s tet:6 3:4-6 Hyen komo: Koro 1:26-27.

* Bo̱r-u̱s nass:2 4:2 Hyen komo: Koro 3:12-13.

† Bo̱r-u̱s nass:8 4:8 Hyen komo: Bo̱ng 68:18.

‡ Bo̱r-u̱s nass:16 4:16 Hyen komo: Koro 2:19.

§ Bo̱r-u̱s nass:22 4:22 Hyen komo: Koro 3:9.

* Bo̱r-u̱s nass:24 4:24 Hyen komo: Koro 3:10; Taka 1:26.

† Bo̱r-u̱s nass:25 4:25 Hyen komo: Ze̱ka 8:16.

‡ Bo̱r-u̱s nass:26 4:26 Hyen komo: Bo̱ng 4:4 (u̱t-Girik).

§ Bo̱r-u̱s nass:32 4:32 Hyen komo: Koro 3:13.

* Bo̱r-u̱s taan:2 5:2 Hyen komo: Rwu̱u̱ 29:18; Bo̱ng 40:6.

† Bo̱r-u̱s taan:16 5:16 Hyen komo: Koro 4:5.

‡ Bo̱r-u̱s taan:20 5:19-20 Hyen komo: Koro 3:16-17.

§ Bo̱r-u̱s taan:22 5:22 Hyen komo: Koro 3:18; 1Bit 3:1.

* Bo̱r-u̱s taan:25 5:25 Hyen komo: Koro 3:19; 1Bit 3:7.

† Bo̱r-u̱s taan:31 5:31 Hyen komo: Taka 2:24.

* Bo̱r-u̱s cind:1 6:1 Hyen komo: Koro 3:20.

† Bo̱r-u̱s cind:3 6:2-3 Hyen komo: Rwu̱u̱ 20:12; Kara 5:16.

‡ Bo̱r-u̱s cind:4 6:4 Hyen komo: Koro 3:21.

§ Bo̱r-u̱s cind:8 6:5-8 Hyen komo: Koro 3:22-25.

* Bo̱r-u̱s cind:9 6:9 Hyen komo: Koro 4:1; Kara 10:17; Koro 3:25.

† Bo̱r-u̱s cind:14 6:14 Hyen komo: Isha 11:5; 59:17.

‡ Bo̱r-u̱s cind:15 6:15 Hyen komo: Isha 52:7.

§ Bo̱r-u̱s cind:17 6:17 Hyen komo: Isha 59:17.

* Bo̱r-u̱s cind:21 6:21 Hyen komo: Se̱ng 20:4; 2Tim 4:12.

† Bo̱r-u̱s cind:22 6:21-22 Hyen komo: Koro 4:7-8.

Piripi-ne̱

1

2

3

4

Taku̱rda-o Burus o̱ wu̱ gene̱ yan-dor Ye̱so n-me̱ bo̱-o̱

o-Piripi

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1:1-11

Rem-u̱s Burus se u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ 1:12-26

M-ho̱o̱g n-me̱ u̱n Kiristi 1:27—2:18

Zo̱nge̱-u̱t Burus rem Timoti ne̱ u̱n E̱paraditus 2:19-30

U̱r-ke̱we̱s u̱n ma-to̱ u̱n ya-u̱t-yage̱ o-darem ne̱ 3:1—4:9

Burus u̱n nay u̱n wu̱ ne̱ wu̱ u̱n bo̱-o̱ o-Piripi 4:10-20

U̱r-ko̱m 4:21-23

Bo̱r-o gaan

U̱r-gas

1 Me̱, Burus u̱n Timoti ne̱ yan-gu̱w-m Ye̱so Kiristi,* ro̱ no̱ m-gas, kap no̱ ye̱ ro̱ n-me̱ u̱n bo̱-o̱ o-Piripi à, ye̱ go̱kse̱ Ye̱so Kiristi à. Komo te̱ m-gas u̱n yan-gu̱t-de u̱n yan-dor Ye̱so, u̱n yan-m-se̱nge̱ ne̱.† 2 Me̱ u̱n ko̱n-se Shir Tato na u̱n Wan-Ko̱yan ne̱ Ye̱so Kiristi, wu̱ 'ye no̱ u̱r-ho̱ u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur ne̱.

Bo̱m u̱n Shir u̱n ko̱n-se Shir ne̱

3 Ko̱ o̱ ke da-o̱ u̱m no̱me̱ u̱s-barag u̱n no̱ ne̱, me̱ u̱n bo̱m u̱n Shir rem no̱. 4 Da-o̱ u̱m no̱me̱ u̱s-ko̱n be-de Shir rem no̱ à, zak-o ro̱ me̱ m-re̱ myet. 5 Bo̱ u̱n ka ho̱-de no̱ go̱kse̱ ma-u̱t Ye̱so à, no̱ se̱ngu̱te̱ m-mo̱sse̱ u̱t-hi u̱n me̱ ne̱, u̱n ko̱'o̱te̱ u̱n hun-ne̱ ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ ne̱, har m-mo̱ka. 6 U̱m nepse̱ Shir wu̱ takne̱ no̱m u̱n rii-yo u̱r-bon u̱n n-me̱ u̱n hur-u̱t no̱ à, wu̱a se̱nge̱ m-no̱m har wu̱ komot kap, da-o̱ Ye̱so Kiristi, mu̱u̱ne̱ be-u̱r na komo à.

7 Komo hond hond o̱ u̱m ho̱ge̱ bo̱ u̱m ho̱ge̱ u̱n no̱ ne̱ à, o̱ rwo̱'e̱ me̱ttu̱ no̱ m-hwo̱ u̱r-ke̱e̱r, remen no̱ ro̱ u̱n mo̱sse̱ u̱t-hi u̱n me̱ ne̱, u̱n rwo̱r u̱n ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱, to̱ Shir ya'su̱ me̱ m-ru̱r à. Da-o̱ u̱m ro ke'o à, no̱ mo̱ssu̱te̱ u̱t-hi. Komo da-o̱ u̱m ro be-de u̱n yan-piish u̱t-ma à, u̱m she̱re̱g o-nip u̱n rwo̱r u̱n ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ u̱n kute̱ u̱n hun-ne̱ ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ nip-to̱.

8 U̱m waste̱ u̱n no̱ ne̱ de̱e̱n, hyange̱ bo̱ Kiristi, Ye̱so wasse̱ de̱e̱n u̱n no̱ ne̱ à. Shir nepse̱ ma-u̱t re nip-o̱.

9 Yo ka yo me̱ u̱s-ko̱n be-de Shir rem no̱, remen no̱ se̱ngu̱te̱ m-was u̱n o̱r no̱ ne̱ arge̱ bo̱ no̱ no̱me̱ n-ga à. Me̱ u̱s-ko̱n no̱ bo̱'o̱se̱ u̱s-nap se̱ Shir u̱s-we̱e̱r ne̱, 10 komo no̱a hoks m-daag yo jiishe̱ à u̱n be-de yo u̱r-bon u̱n yo ba u̱r-bon ne̱. Komo no̱ waragté̱ kashi u̱n hun-ne̱, no̱ no̱m rii-yo hun-ne̱ hette̱ no̱ m-pyap á, har da-o̱ Kiristi, mu̱u̱ne̱ à. 11 U̱m ko̱no̱g bo̱ ho̱o̱g-m no̱ u̱n hur-u̱r no̱ ne̱ he m-do̱ m-kashi à, u̱n be̱e̱b-u̱r Ye̱so Kiristi, kap yo ka yo me̱ u̱s-ko̱n remen da-o̱ hun-ne̱ nape̱ u̱nze no̱ u̱s-barag no̱ no̱m kaane̱, ye̱a 'ye Shir m-se̱k, ye̱ bu̱m wu̱.

Ke'et-m re doog ko̱'o̱t
u̱n ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱

12 O̱r re ne̱, yan-dor, u̱m co̱no̱g no̱ nep rii-yo no̱mu̱ me̱ à u̱n ka ho̱-to̱, yo zwo̱p ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ á, amba hun-ne̱ de̱e̱n go̱kste̱ ma-u̱t Ye̱so. 13 Ke'et-m re rwo̱'o̱g karma-ne̱, ye̱ ro̱ u̱r-'er de u̱n den-o̱ u̱t-gwo̱mo à, u̱n ye̱ ken ye̱ ne̱ kane̱ m-nap u̱nze me̱ wan-do̱re̱ u̱n Ye̱so Kiristi wu̱.‡ 14 Remen ke'et-m re, rwo̱'o̱g yan-dor Ye̱so de̱e̱n bo̱'o̱su̱te̱ u̱n jaab-o̱ u̱t-me̱n. Komo ye̱ doste̱ o-gye̱r u̱n rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir.

15-17 Nip-o̱, ye̱ ken ye̱ ro̱ m-ko̱'o̱t u̱n ma-u̱t Kiristi, remen ye̱ ro̱ u̱r-shoob. Ye̱ ko̱'o̱te̱ ma-u̱t Ye̱so u̱n co̱n-mo̱ u̱r-hur, ye̱ ro̱ m-co̱n u̱m su̱ u̱r-ko̱o̱b ke'o à. Amba ye̱ ken ye̱ ko̱'o̱tte̱ ma-u̱t Kiristi, u̱n hur-u̱r gaan, ye̱ ka, ye̱ ro̱ m-ko̱'o̱t remen ye̱ co̱no̱g me̱, komo ye̱ nepste̱ Shir rwo̱'o̱g me̱ kaane̱ a kutute̱ hun-ne̱ u̱nze ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ nip-o̱. 18 Ko̱ m-was! Me̱ o-zak remen kaane̱ ko̱ yo ke co̱w-yo, hun-ne̱ ho̱ge̱ ma-u̱t Kiristi. Ko ye̱ ken ye̱ ko̱'o̱t u̱n hur-u̱t yoor, ko ye̱ ken ye̱ ko̱'o̱t u̱n hur-u̱r gaan, u̱m ho̱gu̱te̱ o-zak, remen hun-ne̱ ho̱gu̱te̱ ma-u̱t Kiristi.

Komo man no̱m o-zak, 19 u̱m nepse̱ a ho'osu̱ me̱ remen ko̱n-u̱s no̱ be-de Shir, komo u̱n gwu̱ ne̱ o̱ rwu̱u̱ne̱ be-de u̱n Ku̱kt-o Ye̱so Kiristi à. 20 Du̱w-de u̱n co̱n-m re u̱n sakto̱ re ne̱ u̱m re̱ u̱r-ho̱ ba m-'e̱ u̱n se̱nge̱-mo̱ Shir ko̱ o̱ ke da-o̱, u̱m kum be̱e̱b-de u̱s-rwu̱n, remen m-mo̱ka u̱n ko̱ o̱ ke da-o̱ ne̱, Kiristi wu̱a ho̱ge̱ me̱ u̱n se̱k-mo̱ u̱n wu̱, ko̱ u̱m no̱m ho̱o̱g, ko u̱m mer. 21 Ho̱o̱g-m re ro̱ myet be-u̱t Kiristi, me̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱, me̱ mere̱, komo jiishte̱ be u̱n de. 22 Man hoks o̱ ka m-nap yo m-daag á. U̱rege̱ me̱ u̱n ho̱o̱g ne̱, man se̱nge̱ se̱nge̱-mo̱ m-no̱m u̱n rii-yo depe̱ à. 23 Hur-u̱r u̱n de wo̱ngu̱te̱ be-u̱t yoor. U̱m co̱no̱g de̱e̱n u̱m mer u̱m waragte̱ be-u̱r Kiristi jiishte̱ me̱ kaane̱. 24 Amba me̱ ro kane̱ be-u̱r no̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ jiishte̱ rem no̱. 25 U̱m nepse̱ jiishte̱ u̱r-bon rem no̱ me̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱, man she'et u̱n no̱ ne̱, a doto no̱ ha co, komo no̱ no̱m o-zak, no̱ she̱r be-de Shir, 26 remen me̱ ro be u̱n no̱ ne̱ komo no̱a kum 'wo̱ns-mo̱ u̱n bo̱p u̱n Shir o-zak ne̱ u̱n do̱re̱ u̱n Ye̱so Kiristi ne̱, komo no̱ nom u̱s-se̱s rem re.

27 M-mo̱ka rii-yo jiishe̱ à, no̱m no̱ bo̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ ma Kiristi, co̱ne̱ à, ko̱ u̱m habe̱ m-hyen no̱, ko̱ me̱ habe̱ á, man ho̱ge̱ no̱ e̱ks m-'wo̱ns ne̱, kang-o gaan, komo co̱w-o gaan no̱ ine̱ eso remen ye̱ co̱ne̱ naas u̱n ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ à. 28 No̱ ho̱ge̱ gye̱r-o̱ u̱n yan-yage̱-u̱t no̱ á. E̱s no̱ m-'wo̱ns ne̱ ko̱ o̱ ke da-o̱. No̱m u̱n kaane̱, no̱a kute̱ ye̱ u̱nze Shir a sabu̱rse̱ ye̱. Amba wu̱a gu no̱ remen Shir no̱ a deet no̱ n-to̱n. 29 U̱m ze̱e̱g yo ka, remen Shir ya'ag no̱ da-o̱ u̱n go̱ks u̱n ma-u̱t Kiristi, komo Shir ya'ag no̱ o-da no̱ su̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n wu̱ ne̱. 30 M-mo̱ka no̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b, bo̱ u̱m swo̱o̱ n-ga à, komo no̱ hyanag u̱n hi u̱n no̱. Komo m-mo̱ka no̱ ho̱gu̱te̱ u̱nze har m-mo̱ka me̱ u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n swo̱o̱ u̱n ka ko̱o̱b-de ke'o.§

Bo̱r-u̱s yoor

Ma u̱n gwu̱gwe̱r-mo̱ hi-u̱r Ye̱so

1 Remen Kiristi, ya'ag no̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n, komo wu̱ hamat no̱, remen no̱ u̱n mo̱rge̱-de u̱r-bon u̱n Ku̱kt-o̱ Shir ne̱, komo u̱n ho̱ge̱ 'wo̱n-u̱r o̱r u̱n no̱ ne̱, Ye̱so ro̱ u̱r-'wo̱n ne̱, wu̱ co̱no̱g no̱ komo. 2-4 Barag-u̱s no̱ u̱s-gaan, co̱n-m gaan, komo hur-u̱r gaan. No̱ no̱m co̱n-to̱ u̱r-hi á, ko u̱s-se̱s. Amba e̱ss no̱ u̱r-hi gwe̱rgwe̱r u̱n o̱r no̱ ne̱. No̱ gwo̱t no̱ jiishte̱ ne̱t á, amba gwo̱t no̱ u̱nze a jiishte̱ no̱. Gwo̱t no̱ o̱r no̱ ne̱, ba hi u̱n no̱ cot á. No̱ no̱me̱ yo ka, zak-o a ho me̱:

5 Barag-u̱s no̱ nom u̱ntu̱n se̱ ma Ye̱so Kiristi, kaane̱:

6 Ya wu̱ ro̱ gaan u̱n Shir ne̱,

amba wu̱ de̱k hi u̱n de u̱n wu̱ hond hond u̱n Shir ne̱ á.

7 Amba wu̱ muute̱ hi u̱n de u̱n wu̱ hwaa,

wu̱ wargu̱ru̱ ko-gu̱w u̱ntu̱n ne̱t.

Komo bo̱ wu̱ haante̱ à, u̱n wu̱r-o̱ u̱n ne̱t,

8 wu̱ gwe̱re̱gsu̱ru̱ hi-de u̱n wu̱.

Komo wu̱ no̱mu̱ru̱ o-do̱ro̱tte̱ o̱ woote̱ wu̱ m-mar à,

n-to̱n o-kan.

9 Remen wu̱ no̱mo̱g kaane̱, Shir jakste̱ wu̱

u̱n be-de jiishe̱ à,

wu̱ sagbu̱ru̱ wu̱ u̱t-gwo̱mo to̱ jiishe̱

ko̱ to̱ ke gwo̱mo-to̱ à.

10 Shir u̱n no̱m kaane̱, remen ko̱ se̱ ke rwu̱n-se a kwu̱kt,

se̱ 'ye Ye̱so m-se̱k,

ko̱ n-to̱n, ko̱ n-dak, ko̱ ne̱ n-me̱ o-dak.

11 Ko̱ wu̱ ke ne̱ a zee,

“Ye̱so Kiristi ro̱ Wan-Ko̱yan,”

no̱m u̱n kaane̱, a hante̱ m-se̱ps be-de Shir Tato na.*

M-cecas u̱ntu̱n ye̱ge̱-re̱ge̱n

12 O̱r re ne̱, yan-dor, ma no̱ Ye̱so, do̱ro̱tte̱-o̱ no̱ ro̱ m-no̱m da-o̱ u̱m ro be-u̱r no̱ à. U̱m co̱no̱g m-mo̱ka do̱ro̱tte̱-o no̱ jiish o̱ n-ga. She'et no̱ kaane̱, remen no̱ ye'et Shir u̱t-go̱s, u̱n gye̱r-o̱ u̱n wu̱ remen wu̱ guug no̱. 13 Remen Shir ro̱ u̱n se̱nge̱-m u̱n no̱ ne̱, no̱ cu̱n m-no̱m ne̱, komo no̱a hoks m-no̱m rii-yo wu̱ co̱ne̱ no̱ no̱m à.

14 No̱m no̱ ko̱ yo ke rii-yo ba u̱s-cenene, ko su̱ne̱-mo̱ u̱t-ma. 15 Bo̱ hur-u̱t no̱ he u̱t-pus to̱, ba u̱t-re̱e̱b, no̱ warag kashi u̱n yakar-ye̱ Shir n-te̱te̱ o̱ u̱n yan-hur-u̱t rim-to̱ u̱n kaane̱ ye̱a hyen no̱ m-cecas ne̱ u̱ntu̱n ye̱ge̱-re̱ge̱n kyarkyar n-te̱ o-comb.† 16 No̱ ko̱'o̱t ka ma-to̱ ro̱ u̱n 'ya m-ho̱o̱g à, remen u̱m nomot u̱s-se̱s rem no̱, u̱m nept se̱nge̱-m re ja m-ho̱ á, u̱n ho̱-de Kiristi, he m-mu̱u̱n à. 17 Amba ko̱ a duus me̱ u̱ntu̱n rii-yo m-swo̱ yo u̱r-seke̱ u̱n gu̱w-mo̱ ro̱ m-rwu̱u̱n ne̱ be-de u̱n she̱r-m no̱ à, me̱ m-ho̱ge̱ m-re̱re̱m o-zak ne̱ u̱n no̱ kap. 18 U̱n remen kaane̱ no̱ ma no̱m no̱ o-zak u̱n me̱ ne̱.

Timoti u̱n E̱paraditus ne̱

19 Me̱ o-sakto̱ u̱nze Wan-Ko̱yan Ye̱so a toso me̱ m-to̱mbe̱ Timoti ba u̱n naas o-da be-u̱r no̱, remen wu̱ ye'et me̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n, da-o̱ wu̱ waktu̱ne̱ komo wu̱ ru̱ru̱ me̱ rii-yo u̱r-bon yo no̱ m-no̱m à. 20 Yatt-wu̱ arge̱ wu̱ kane̱ be u̱n de á, wu̱ co̱nu̱ no̱ u̱ntu̱n Timoti á. Hur-de u̱n wu̱ ro̱ co co be-u̱r no̱. 21 U̱m ze̱e̱g yo ka remen ko̱ wu̱ ke wu̱ co̱no̱g hi u̱n de u̱n wu̱, hur-de u̱n ye̱ ro̱ co co be-u̱r Ye̱so Kiristi á. 22 Amba no̱ nepste̱ Timoti kutute̱ hun-ne̱ u̱nze wu̱ bo̱'o̱ste̱. Bo̱ wà ro̱ u̱n no̱m m-se̱nge̱ u̱n tato u̱n wu̱ ne̱ à, wu̱ ko̱'o̱te̱ ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ u̱n me̱ ne̱. 23 Me̱ o-sakto̱, man to̱mbe̱ wu̱, da-o̱ u̱m nape̱ be-de u̱m ro̱ à. 24 U̱m nepste̱ u̱n hur u̱n de, o̱ ka: Wan-Ko̱yan a gu me̱ komo man habe̱ be-u̱r no̱ ba u̱n naas o-da.

25 Amba u̱m waksu̱te̱ hur u̱n de, u̱r-takan, man to̱mbe̱ o̱r re wan-dor, E̱paraditus, wu̱ waragbe̱ be-u̱r no̱. Wu̱ no̱mo̱g m-se̱nge̱ u̱n me̱ ne̱, u̱n rwo̱r u̱n ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱. Komo wu̱ rangu̱te̱ u̱n me̱ ne̱ be-de yan-yage̱-to̱ u̱n Ma-to̱ Shir. No̱ to̱mo̱nte̱ wu̱ rem no̱, komo wu̱ haante̱, wu̱ guug me̱ u̱n yo u̱m co̱ne̱ à. 26-27 No̱ ho̱gu̱te̱ u̱nze wu̱ piishe̱ á, har wu̱ ba'aste̱ m-mar. Bo̱ wu̱ nape̱ u̱nze no̱ ho̱gu̱te̱ wu̱ piishe̱ á, hur-de u̱n wu̱ nassu̱te̱. Wu̱ co̱n no̱ naas u̱r-hur remen wu̱ á. Man to̱mbe̱ wu̱ remen hur-u̱r no̱ gwu̱ru̱te̱. O-nip, wu̱ ro piishe̱te̱ á. Amba Shir wu̱ yage̱ wu̱ meret á, Shir mu̱u̱ntu̱te̱ wu̱ ke̱rke̱r. Ba wu̱ Shir kute̱ u̱r-'wo̱n cot á, amba u̱n me̱ ne̱. Wu̱ co̱n me̱ u̱m kum penem-se u̱n me̱n-u̱t rim-to̱, komo u̱n do̱ o̱ u̱n yo u̱m ro̱tte̱ á 28 O̱ hante̱ u̱m tu̱nu̱t de̱e̱n u̱m to̱mbe̱ wu̱ waragbe̱ be-u̱r no̱, remen no̱ hyenet wu̱, komo no̱ nomot o-zak, komo barag-u̱s re hept. 29 Remen kaane̱, go̱ksbe̱ no̱ wu̱ o-zak ne̱ u̱n co̱w-yo Wan-Ko̱yan he m-co̱n no̱ no̱m à. 'Ya no̱ wu̱ m-se̱k komo u̱n ye̱ ken ye̱ ne̱ u̱ntu̱n wu̱, 30 remen wu̱ ba'aste̱ m-mar remen se̱nge̱-m Kiristi, u̱n jo̱re̱ u̱n hi-de u̱n wu̱. Wu̱ u̱n no̱m yo ka remen wu̱ guut me̱ bo̱ no̱a hoks me̱ m-no̱me̱ á, remen no̱ ro̱ kane̱ á.

Bo̱r-u̱s tet

Me̱ she̱r u̱n se̱nge̱-m re á

1 Ko ya no̱me̱, o̱r re ne̱, yan-dor. Ye̱so u̱m ko̱no̱g Wan-Ko̱yan wu̱ 'ye no̱ o-zak u̱n rii-yo no̱ m-no̱m à. Man ker u̱n gene̱ u̱n no̱ tomso ne̱, rii-yo u̱m ro genetu̱ na n-ga á, remen yo he no̱ m-gu be-de yan-raks-u̱t no̱. 2 Ine̱ no̱ eso u̱n go u̱n ka hun-ne̱ ye̱ ro̱ sa o zee ye̱ge̱-sakra à, ye̱ ro̱ shiishe̱ u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱ à, u̱n ye̱ ro̱ u̱n ce̱tu̱ru̱ u̱t-wu̱r ne̱ à, ye̱ zee se a ko̱o̱g no̱, no̱ kumut gwu̱.

3 Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ ye̱ ro̱ hun-ne̱ ye̱ Shir*, amba na ro̱ hun-ne̱ kashi-ye̱ Shir, remen Ku̱kt-o̱ Shir ro̱ na m-gu u̱n bo̱ngo̱n-de Shir, komo te̱ she̱re̱g u̱n rii-yo Kiristi, Ye̱so no̱me̱ à. Te̱ u̱s-se̱s u̱n rii-yo Ye̱so no̱me̱ à, a she̱r u̱n yo a no̱me̱ a hante̱ á. 4 No̱ nepste̱ u̱nze man hoks m-wo̱s u̱r-be̱ remen rii-to̱ no̱me̱ u̱ntu̱n u̱r-ko̱ à. Amba me̱ no̱m á. U̱rege̱ ye̱ ken ye̱ ro̱ u̱s-se̱s remen rii u̱ntu̱n u̱r-ko̱, u̱m co̱no̱g ye̱ m-kute̱ u̱nze u̱m aragsu̱te̱ ye̱. 5 Ho̱-u̱r aeere̱-de u̱n mat-o re, a ko̱o̱g me̱, bo̱ Shir ru̱re̱ ya-n-ga-ye̱ à. Me̱ ko-Isra-wu̱, komo u̱n baag-o Banyamin. Me̱ ko-Ibra wu̱ zak. Me̱ ko-Parisa-wu̱, remen kaane̱, me̱ o-do̱ro̱tte̱ o̱ u̱n karamsa-o te̱, o̱ u̱n Yahuda-ne̱ hond hond.† 6 U̱m ya'ag yan-dor Ye̱so u̱r-ko̱o̱b remen me̱n dor o̱ o-karamsa kom-u̱t yoor. Me̱ m-ze̱e̱ ko̱ ne̱t kashi u̱m ro remen me̱ m-do̱re̱ myet rii-yo karamsa-o ze̱e̱ à. Me̱ ku ko̱ o-gaan á.‡ 7 Ka rii-yo u̱m ro m-ze̱e̱ yo ro me̱ m-gu à, m-mo̱ka u̱m nepste̱ myet hwaa-o̱, remen u̱m nak rii-yo Kiristi no̱me̱ à. 8 Komo u̱m nepste̱ ko̱ yo ke rii-yo hwaa-o̱, nap-u̱s Ye̱so Kiristi, Wan-Ko̱yan aragte̱ ko̱yan. M-mo̱ka u̱m jorete̱ kap ko̱ yo ke rii-yo n-te̱ o-buse̱, remen u̱m she'etté̱ u̱n Kiristi ne̱, be-u̱r gaan.

9 Komo u̱m nept me̱ kang-o gaan u̱n wu̱ ne̱, me̱ m-o̱o̱g u̱n rii-yo u̱r-bon yo u̱m no̱me̱ á ko̱ do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n karamsa-o̱ Shir. Amba u̱m she̱re̱g be-u̱r Kiristi wu̱ guut me̱, remen co̱w-yo Shir hette̱ na muut te̱te̱ u̱n wu̱ ne̱ à, se̱ a she̱re̱g u̱n wu̱. 10 Myet yo u̱m co̱ne̱ à, yo ro̱ u̱m nep Kiristi, komo u̱m nept be̱e̱b-de 'yonse̱ wu̱ u̱n ho̱o̱g à. U̱m hokste̱ m-yoos u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n wu̱ ne̱, u̱m waragté̱ u̱ntu̱n wa o-do̱ro̱tte̱ har o̱ wo m-mar à. 11 Remen kaane̱, u̱n yo ken co̱w-yo u̱m nept ine̱-mo̱ u̱n margan-ne̱.

Se̱nge̱-mo̱ m-se̱nge̱ u̱m reet u̱r-ho̱ à

12 Me̱ ze̱e̱ u̱m nak ko̱ u̱m re̱e̱g u̱r-ho̱ u̱n kap ka rii-yo á. Komo me̱ ze̱e̱ Shir komoste̱ ma-u̱t re á. Amba me̱ m-se̱nge̱ de̱e̱n, u̱m waktu̱te̱ kap yo Ye̱so Kiristi, co̱ne̱ u̱m wakte̱ da-o̱ wu̱ daage̱ me̱ à. 13 O̱r re ne̱, yan-dor, me̱ ze̱e̱ ke̱e̱g-yo u̱m ro̱ á, u̱ntu̱n wu̱ á. Amba rii gaan u̱m co̱ne̱ m-no̱m kap: u̱m co̱no̱g to̱-to̱ ke me̱ yo aragse̱ à, amba u̱m se̱nge̱ u̱n yo ro̱ co à. 14 Bo̱ wa-u̱t-mu̱r ro̱ m-se̱nge̱, wu̱ reet u̱r-ho̱ be-de u̱t-mu̱r à, man ru̱ be̱e̱b u̱n de kap remen u̱m reet wan-mu̱r-u̱t re, remen Shir ru̱'u̱t me̱ be-de u̱n ke̱e̱g ne̱. U̱m she'ete̱ n-to̱n be-de Shir remen Kiristi, Ye̱so ya'ag me̱ u̱r-ho̱.

15 Remen kaane̱, kap no̱, ye̱ nape̱ rii-yo no̱ ro̱ m-no̱m à, no̱a hu̱u̱ u̱r-hur u̱n ka rii-yo me̱ u̱t-ma remen yo à. Komo u̱rege̱ no̱ de̱k ka rii-yo me̱ m-ze̱e̱ á, Shir a gu no̱ m-ceker hond hond. 16 Amba a nom no̱ o-do̱ro̱tte̱ o̱ o-nip o̱ u̱n yo a rege̱ a yoosu̱te̱ à.

17 O̱r re ne̱, yan-dor, mo̱ssu̱ no̱ u̱t-hi u̱n ma-u̱r Ye̱so Kiristi, bo̱ me̱ m-no̱m à. Komo no̱ wer ka ye̱ ro̱ u̱r-she'et u̱n go̱n ka co̱w-yo te̱ yoosu̱ no̱ à.§ 18 Remen u̱m ru̱ssu̱tu̱ no̱ co co n-ga, komo u̱m ze̱e̱g yo yish-m yish, ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ ro̱ ko̱n ye̱ ro̱ m-no̱m u̱n rii-yo kute̱ u̱nze ye̱ ro̱ yan-yage̱-u̱t Kiristi, wu̱ meret n-to̱n o-kan à. 19 U̱r-ko̱m, Shir a sabu̱rse̱ ye̱ remen ye̱ ro̱ m-no̱m u̱n rii-yo ye̱ co̱ne̱ à, ku̱t-o̱ u̱n ye̱ ro̱ Shir o̱ u̱n ye̱, ye̱ ro̱ u̱n no̱m u̱s-se̱s da-o̱ ye̱ no̱me̱ rii-yo depe̱ ye̱ ho̱ge̱ m-'e̱ à. Ye̱ shooste̱ hi-de u̱n ye̱ u̱n barag-se go̱n hun-ne̱ ye̱ 'yare̱ Shir à. 20 Amba na, hur-u̱r na ro̱ n-To̱n u̱n shir komo na u̱r-'er de u̱n Wan-Gwu̱ rwu̱u̱nte̱ re̱e̱no̱ Wan-Ko̱yan, Ye̱so, ka Kiristi-wu̱, wu̱ Shir swo̱re̱ o-nu rem na à. 21 Da-o̱ wu̱ mu̱u̱ne̱ wu̱a baramse̱ wu̱r-u̱t na kane̱ n-dak remen a kumut wu̱r-u̱t pu̱-to̱ go̱n o̱ ma u̱n wu̱ o̱ u̱r-be̱e̱b da-o̱ Shir 'yonse̱ wu̱ u̱t-marimar à. Wu̱a baramse̱ wu̱r-u̱t na u̱n mu̱re̱ u̱n ka 'wo̱ns-mo̱ wu̱ hette̱ garamse̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo à.

Bo̱r-u̱s nass

1 O̱r re ne̱, yan-dor, u̱m waste̱ u̱n no̱ ne̱, komo me̱ o-sakto̱ m-hyenet no̱, hakku̱re̱ no̱ se̱ngu̱ no̱ o-do̱ro̱tte̱ u̱n Wan-Ko̱yan, no̱ se̱nge̱ m-she̱r u̱n wu̱, no̱ ru̱ me̱ o-zak, u̱n se̱s-u̱s ne̱.

Ma-to̱ m-Re̱re̱m

2 Etuto̱di u̱n Sinu̱tike no̱ hakku̱re̱ no̱ yage̱ m-su̱u̱ne̱ u̱n ma-u̱t no̱, amba e̱ss no̱ u̱r-hi be-u̱r gaan, bo̱ no̱ ro̱ yan-do̱re̱ u̱n Wan-Ko̱yan à. 3 Wan-yen de, u̱m ko̱no̱g o gu ka ne'a-ne̱ ye̱, remen ye̱ u̱n Ku̱rement ne̱, no̱mo̱g m-se̱nge̱ u̱n me̱ ne̱, u̱n myet u̱n yan-ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m ne̱, ye̱ ka, Shir ge̱ne̱g jin-to̱ u̱n ye̱ u̱n taku̱rda-o̱ u̱n ho̱o̱g-mo̱ ba m-ta.

4 No̱m no̱ o-zak u̱n Wan-Ko̱yan ko̱yanda, komo me̱ no̱ m-ze̱e̱ zak-o̱ re̱ no̱. 5 Yage̱ myet hun-ne̱ hyen gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi u̱n no̱, u̱n kap yo no̱ m-no̱m à, remen Wan-Ko̱yan ro̱o̱n ba u̱n naas o-da. 6 No̱ ho̱ hi u̱n no̱ u̱n barag-se u̱n rii á. Amba ru̱ru̱ no̱ Shir rii-yo no̱ co̱ne̱ à, no̱m no̱ u̱s-ko̱n u̱n hur-de u̱r-bo̱ngo̱n. 7 No̱ se̱nge̱ kaane̱, Shir a 'ye no̱ gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur, mo̱ jiishe̱ napse̱ u̱n ne̱t à. Wu̱a dossu̱ no̱ rii-yo rangsu̱ no̱ à, remen no̱ she̱re̱g be-u̱r Ye̱so Kiristi.

8 U̱n to̱ ka ma-to̱, o̱r re ne̱, yan-dor, u̱m co̱no̱g no̱ e̱ss hur-u̱t no̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo ro̱: o-nip à, rii-yo depe̱ à, rii-yo ro̱ kashi à, rii-yo ro̱ ba m-ku̱ko̱p à, rii-yo hun-ne̱ he m-was à, yo a he m-rwo̱r Ma-to̱ m-Re̱re̱m à, rii-yo jiishe̱ u̱r-bon à, u̱n rii-yo wo̱o̱ u̱r-bo̱ngo̱n ne̱ à. 9 No̱m no̱ myet yo u̱m yoosu̱ no̱ à, u̱n yo no̱ go̱kse̱ ne̱ à. Ko̱ yo no̱ ho̱ge̱ be u̱n de à, ko̱ yo no̱ hyane̱ me̱ m-no̱m à. No̱m no̱ go̱n kaane̱, Shir wa-m-'ya u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur, wu̱a she'et u̱n no̱ ne̱.

Me̱ u̱r-bo̱ngo̱n u̱n yar-m no̱

10 U̱r-ko̱m, bo̱ no̱ bakse̱ u̱n me̱ ne̱ à, me̱ u̱r-bo̱ngo̱n de̱e̱n be-de Shir. Komo bo̱ no̱ hwo̱ me̱ u̱r-hur à, u̱m nepste̱ me̱ ka no̱ u̱t-to̱ á. Amba no̱ kum u̱r-ke̱e̱r no̱ kutute̱ me̱ á. 11 Yanze me̱ no̱ u̱m ru̱re̱ u̱n ka ma-to̱ remen u̱m co̱no̱g yo ken rii-yo á. U̱m yooste̱ bo̱ u̱m he m-she̱r u̱n rii-yo u̱m ro̱tte̱ à. 12 U̱m nepste̱ yo ko̱o̱b-u̱r ro̱ à, komo u̱n yo kwu̱m-o ro̱ ne̱ à, u̱m yooste̱ bo̱ u̱m he m-she̱r u̱n ko̱ yo ke rii-yo ko̱ru̱ me̱ à, ko me̱ u̱n coog ne̱ ko̱ m-me̱r, u̱m nepste̱ bo̱ u̱m he o-zak à, ko̱ u̱m ro̱ o-kwu̱m ne̱ ko̱ da-o̱ u̱r-ko̱o̱b. 13 Man hoks m-no̱m u̱n ko̱ yo ke rii-yo, remen Kiristi, ya'ag me̱ u̱r-be̱e̱b. 14 Myet u̱n kaane̱ ne̱, me̱ u̱r-bo̱ngo̱n bo̱ no̱ me̱ m-gu m-mo̱ka bo̱ me̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b à. 15 No̱ ya-o-Piripi no̱ nepste̱ u̱r-takan yo u̱m he no̱ m-ru̱re̱ à, bo̱ u̱m nape̱ yo à. U̱r-takan, da-o̱ no̱ ho̱ge̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m à, to̱ ma Ye̱so Kiristi, wu̱ u̱m rwo̱re̱ ma-to̱ u̱n wu̱ à, da-o̱ u̱m rwu̱u̱ne̱ u̱m yagne̱ dak-o no̱ o-Makidoniya, yatt yan-dor Ye̱so ye̱ gu me̱ u̱n hwo̱r ne̱ remen yo u̱m co̱ne̱ á, se no̱ cot. 16 Ko̱ da-o̱ u̱m ro'e̱ o-Tasaronika, n-me̱ u̱n dak-o̱ o-Makidoniya, no̱ tomsu̱nte̱ me̱ yar-mo̱ u̱n hwo̱r ba o-gaan á, amba o-yoor, da-o̱ u̱m co̱ne̱ gwu̱ à.*† 17 Ba remen u̱m co̱no̱g no̱ 'ye me̱ m-yar á, amba u̱m co̱no̱g no̱ 'ye m-yar remen Shir topo̱té̱ no̱. 18 Nap no̱ u̱nze yo no̱ to̱mnu̱nte̱ me̱ à wo̱o̱nte̱ be u̱n de, komo yo aragte̱ bo̱ u̱m co̱ne̱ à, cin da-o̱ E̱paraditus hante̱ me̱ ka saw-to̱ no̱ to̱mo̱nte̱ wu̱ à. Ya ro̱ sa o zee no̱ ya'ag Shir no̱w-mo̱ m-shi'igin, mo̱ u̱r-seke̱, Shir go̱kste̱, komo wu̱ ho̱gu̱te̱ m-re̱re̱m.‡ 19 Komo Shir wu̱ me̱ u̱n dor à, wu̱a 'ye no̱ myet rii-yo he no̱ m-gu u̱n she'et-u̱r no̱ à. Wu̱a no̱m yo u̱r-hur sak u̱n mo̱k-o̱ u̱n wu̱, o-kwu̱m ne̱ u̱n Kiristi, Ye̱so. 20 Ko̱yanda, a se̱ke̱mse̱ no̱ Shir, Tato na n-To̱n ba u̱r-ma. Shir zee kaane̱!

Gas-de u̱r-bu̱ste̱

21 Gas no̱ bo̱ u̱n wu̱ go̱kse̱ wu̱ sher u̱n Ye̱so Kiristi à. O̱r re ne̱, yan-dor, ye̱ ro̱ me̱ m-gu kaane̱ à, ye̱ to̱mbu̱te̱ gas-de u̱n ye̱ be-u̱r no̱. 22 Kap yan-dor ye̱ Shir, ye̱ ro̱ u̱n ka bo̱-o̱ à, ye̱ ro̱ no̱ m-gas u̱n ka gu̱w-ne̱ ye̱ ne̱, ye̱ ro̱ u̱n hur-o̱ u̱n ko-Gwo̱mo Sisar à.

23 Me̱ u̱s-ko̱n be-u̱r Wan-Ko̱yan Ye̱so Kiristi, wu̱ 'ye no̱ u̱r-ho̱ kap.

* Bo̱r-o gaan:1 1:1 Wu̱ Shir daagne̱ à.

† Bo̱r-o gaan:1 1:1 Hyen komo: Se̱ng 16:12.

‡ Bo̱r-o gaan:13 1:13 Hyen komo: Se̱ng 28:30.

§ Bo̱r-o gaan:30 1:30 Hyen komo: Se̱ng 16:19-40.

* Bo̱r-u̱s yoor:11 2:10-11 Hyen komo: Isha 45:23 (u̱t-Girik).

† Bo̱r-u̱s yoor:15 2:15 Hyen komo: Kara 32:5.

* Bo̱r-u̱s tet:3 3:3 hun-ne̱ ye̱ Shir u̱t-Girik: ya-u̱r-ko̱.

† Bo̱r-u̱s tet:5 3:5 Hyen komo: Roma 11:1; Se̱ng 23:6; 26:5.

‡ Bo̱r-u̱s tet:6 3:6 Hyen komo: Se̱ng 8:3; 22:4; 26:9-11.

§ Bo̱r-u̱s tet:17 3:17 Hyen komo: 1Kor 4:16; 11:1.

* Bo̱r-u̱s nass:16 4:15-16 Hyen komo: 2Kor 11:9.

† Bo̱r-u̱s nass:16 4:16 Hyen komo: Se̱ng 17:1.

‡ Bo̱r-u̱s nass:18 4:18 Hyen komo: Rwu̱u̱ 29:18.

Korosiya-ne̱

1

2

3

4

Taku̱rda-o Burus o̱ wu̱ gene̱ yan-dor Ye̱so n-me̱ bo̱-o̱

o-Korosiya

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1:1-8

No̱m-mo̱ Shir u̱n se̱nge̱-m Kiristi ne̱ 1:9—2:19

Ho̱o̱g-m pu̱-mo̱ n-me̱ u̱n Kiristi 2:20—4:6

U̱r-ko̱m 4:7-18

Bo̱r-o gaan

1 Me̱ Burus, me̱ ge̱nbe̱ ka taku̱rda-o̱. Me̱ wan-To̱m Ye̱soKiristi wu̱,* remen Shir daagu̱ me̱ u̱m waragté̱ ko-yan-To̱m Ye̱so. Me̱ kane̱ u̱n o̱r na ne̱ Timoti ko-yan-dor.

2 Me̱ no̱ m-to̱mbe̱ u̱n ka taku̱rda-o̱, no̱ hun-ne̱ ye̱ Shir u̱n Kiristi ne̱. Komo o̱r te̱ ne̱ yan-dor u̱n bo̱-o̱ o-Korosiya. Shir mustu̱ no̱ ba m-ku̱ko̱p, komo no̱ ro̱ yan-e̱ss u̱t-ma ye̱ be-de u̱n wu̱. U̱m ko̱no̱g u̱nze Shir o-Tato na wu̱ se̱ngu̱ no̱ m-gu, wu̱ 'ye no̱ m-yar u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur ne̱.

U̱r-bo̱ngo̱n u̱s-ko̱n ne̱

3 Ko̱ o̱ ke da-o̱ te̱ u̱s-ko̱n rem no̱, te̱ u̱n bo̱m u̱n Shir rem no̱. Te̱ u̱s-ko̱n be-de Shir wu̱ ro̱ Tato-o Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi à. 4 Te̱ bo̱mo̱g Shir rem no̱ remen te̱ ho̱gu̱te̱ ma-to̱ u̱n she̱r-m no̱ be-u̱r Ye̱so Kiristi, komo no̱ m-was u̱n kap hun-ne̱ ye̱ Shir ne̱. 5 M-she̱r m-was ne̱ mo̱ ro̱ m-rwu̱nte̱ dish-o̱ u̱n rii-yo o-kwu̱m yo Shir he no̱ m-bo̱pse̱ yo wu̱ e̱ssu̱ no̱ re̱e̱ n-To̱n shir à. No̱ ho̱gu̱su̱te̱ cin n-ga ne̱ rem-se u̱r-bon se Shir swo̱re̱ o-nu wu̱a nomo no̱ à. No̱ ho̱gu̱su̱te̱ ka rem-se da-o̱ hun-ne̱ habe̱ ye̱ ru̱ru̱ no̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m ma-to̱ o-nip mo̱sse̱ u̱n Kiristi ne̱ à. 6 Ko̱ kene̱ hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ ro̱ m-ho̱ge̱ u̱n ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱, komo hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ ro̱ m-warag u̱n yan-dor. Komo ye̱ ro̱ m-no̱m u̱n rii-yo Shir hette̱ o-zak à. Yo ka yo u̱n kor hond hond bo̱ no̱me̱ be u̱n no̱ da-o̱ no̱ ho̱ge̱ ka ma-to̱ u̱r-takan à. Komo no̱ nak o-nip u̱n yar-mo̱ Shir ne̱, u̱nze Shir ro̱ m-soks u̱n ba'as-to̱ u̱n ye̱ she̱re̱ be-u̱r Kiristi à. 7 E̱paparas wu̱ yoosu̱ no̱ ka ma-to̱. Wu̱ ro̱ m-nome̱ u̱n Kiristi m-gu̱w, komo te̱ wu̱ m-co̱n. Wu̱ nomote̱ Wan-Ko̱yan m-gu̱w u̱n e̱ss u̱t-ma. U̱n su̱ge̱ u̱n te̱, wu̱ nomte̱ kaane̱.† 8 Wu̱ wu̱ komo ru̱ru̱ te̱ bo̱ Ku̱kt-o̱ Shir ya'u̱ no̱ m-was u̱n kap hun-ne̱ ye̱ Shir ne̱ à.

9 Remen kaane̱ cin ho̱-de te̱ ho̱ge̱ ma-u̱t no̱ to̱ u̱r-bon à, te̱ yage̱ u̱s-ko̱n rem no̱ á. Ko̱ o̱ ke da-o̱ te̱ u̱s-ko̱n u̱nze Shir kutu̱ no̱ myet rii-yo wu̱ co̱ne̱ no̱ nom à. Te̱ u̱n ko̱n-se Shir wu̱ 'ye no̱ u̱s-we̱e̱r u̱s-nap ne̱ se u̱n Ku̱kt-o̱ Shir. 10 Te̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱nze no̱ she'et, bo̱ depe̱ ká ye̱ do̱re̱ Wan-Ko̱yan ye̱ she'et à. Komo no̱ se̱nge̱ wu̱ u̱n gwu̱'u̱rse̱ u̱r-hur u̱n nom u̱n rii-yo u̱r-bon ne̱. Te̱ u̱s-ko̱n komo bo̱ no̱ he m-ma'as u̱n no̱m u̱n bo̱ u̱n rii-yo u̱r-bon ko̱yanda à, no̱ nep Shir u̱r-bon ne̱. 11 Te̱ komo u̱s-ko̱n be-de Shir wu̱ tor ku̱kt-o no̱ wu̱ 'ye no̱ m-'wo̱ns, be-de u̱n do ye̱ u̱n no̱ be̱e̱b-de u̱n wu̱ de ro̱tte̱ u̱r-me'et á. Te̱ u̱s-ko̱n Shir kaane̱ remen no̱ hoksté̱ m-jo̱o̱se̱ o-zak m-gaag u̱t-me̱n ne̱ be-de u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b. 12 Te̱ komo u̱s-ko̱n be-de Shir no̱ se̱nge̱ bo̱ngo̱n-de Shir Tato-o na. Wu̱ wu̱ muutu̱ no̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱, remen no̱ bo̱'o̱sté̱ kum u̱n ka cim-yo wu̱a 'ye hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱, ye̱ ro̱ u̱r-she'et m-cecas à. 13 Shir ruutu̱ na u̱n kom-to̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t, be-de u̱n she'et-de o-comb. M-mo̱ka wu̱ rwo̱'o̱g Wà u̱n wu̱ Ye̱so wu̱ wu̱ ro̱ m-was de̱e̱n à, wu̱ nom gwo̱mo-u̱t na. 14 Remen Wà u̱n wu̱, wu̱ hokste̱ no̱m u̱n yo wu̱ no̱me̱ à. Kaane̱ Shir rumsu̱ na u̱n kom-to̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t, wu̱ sokste̱ ba'as-u̱t na.‡

Kiristi jiishe̱

15 Yatt-wu̱ ro̱ m-hyan u̱n Shir á, amba da-o̱ Wà u̱n wu̱ barme̱ ne̱t à, wu̱ kutute̱ hun-ne̱ Shir. Wu̱ ro̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n ko̱yan yo Shir no̱me̱ à. 16 U̱n bu̱-yo ka Wà-wu̱, Shir no̱me̱ ko̱yan yo ro̱ n-To̱n komo o-dak ne̱ à, myet yo a m-hyan ne̱ komo u̱n yo a m-hyane̱ ne̱ á. Mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱ a no̱me̱ hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱t-gwo̱mo à. Yagu̱nte̱ yan-to̱m-ye̱ Shir u̱n to̱ ken ku̱kt-to̱ ne̱. Komo ko̱yan u̱n co̱w-yo u̱n wu̱ a nomte̱ yo, remen ko̱yan yo ye'et wu̱ m-se̱k. 17 Wà-wu̱ Shir ro ko̱n cin ba a u̱n no̱m ko̱ yo ke rii-yo, komo u̱n wu̱ ne̱ ko̱ yo ke rii-yo neke̱ kang-o gaan. 18 Komo wu̱, Kiristi, wu̱ ro̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱. Komo wu̱ ro̱ ye̱ m-'er. Bo̱ hi-u̱r ro̱ u̱n gwo̱mo-to̱ o-wu̱r à, wu̱ wu̱ ro̱ takan-de u̱n ho̱o̱g pu̱-o̱ remen hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱. Wu̱ wu̱ Shir takne̱ m-'yons da-o̱ wu̱ mare̱ à, komo wu̱a do m-mar á. Remen wu̱ ro̱ u̱r-takan u̱n ko̱yan.§ 19 Remen Shir ye̱ zo̱ngse̱ u̱nze ko̱ de Kiristi waragte̱ ne̱t à, wu̱ ro̱ hond hond u̱n Shir ne̱ u̱n ko̱ yo ke bu̱-yo. 20 Komo Kiristi wu̱ Shir nomte̱ co̱w-yo m-mu̱u̱nte̱ u̱n ko̱yan yo wu̱ no̱me̱ à, be-de m-hongse̱ u̱n wu̱ ne̱. Yo ka mo̱ssu̱te̱ myet-mo̱ u̱n rii-yo ro̱ n-To̱n à u̱n ho̱no o-dak ne̱. Shir no̱mo̱g o-co̱w remen ko̱ yo ke rii-yo ma'aste̱ ba u̱t-ween u̱n wu̱ ne̱. Shir no̱mo̱g yo ka u̱n bu̱-yo u̱n ya'as u̱n Wà u̱n wu̱, a wu̱u̱ste̱ hyó-mo̱ u̱n wu̱, wu̱ meret n-to̱n o-kan.*

21 N-ga no̱ ya-o-Korosiya, no̱ ro no̱mo̱g m-pu̱pa u̱n Shir ne̱. Barag-u̱s no̱ rwo̱'o̱g no̱ waragte̱ yan-yage̱-to̱ Shir, komo no̱ ro m-nom u̱n rii yo̱-yo. 22 Amba m-mo̱ka, Shir hongsu̱te̱ she'et-u̱r so̱-de be-u̱r no̱ u̱n wu̱ ne̱. Wà u̱n wu̱ waragte̱ ne̱t komo wu̱ mer n-to̱n o-kan. Shir hongsu̱te̱ no̱ bo̱ wu̱ yage̱ Kiristi meret rem no̱ à. Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ remen da-o̱ no̱ he m-e̱s u̱n co-o̱ Shir à wu̱a go̱ks no̱ hun-ne̱ ye̱ ba m-ku̱ko̱p ba u̱r-ba'as. Komo yatt-wu̱ he m-ze̱e̱ no̱ no̱mo̱g rii yo̱-yo á. 23 Nip-o̱ u̱rege̱ no̱ ma'aste̱ m-she̱r be-de u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m. Se̱ no̱ she̱re̱g u̱r-be̱e̱b ne̱ u̱ntu̱n hur-o̱ a ma'e̱ n-to̱n u̱n shi'it-de m-'wo̱ns à. Taase no̱ yage̱ ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ we̱n no̱ hwo̱ o-dish u̱n rii-yo Shir swo̱re̱ o-nu u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ u̱n wu̱ à. No̱ be'esu̱te̱ no̱ ho̱gu̱ssu̱te̱ ka ma-to̱. A ru̱ssu̱te̱ hun-ne̱ ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ ho̱no o-dak kap. Komo me̱ Burus u̱n hi u̱n de wan-gaan wu̱ be-de u̱n gu̱w-ne̱ ye̱ Shir ya m-ko̱'o̱t u̱n ka ma-to̱.

Gu̱w-m Burus be-de u̱n yan-dor o̱ Shir

24 M-mo̱ka, me̱ o-zak remen ko̱o̱b-de me̱ m-swo̱ rem no̱ à. U̱n co̱n-m re, me̱n swo̱o̱n ka ko̱o̱b-de. Kiristi co̱no̱g u̱m su̱ u̱r-ko̱o̱b remen u̱n wu̱ remen u̱m guut hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱, yan-dor Ye̱so. 25 Me̱ wan-gaan wu̱ be-de u̱n nome̱ u̱n Shir m-se̱nge̱ remen gwu̱-o̱ yan-dor kap. Remen Shir u̱n daag me̱, wu̱ ya'astu̱ me̱ ka se̱nge̱-mo̱ remen u̱m guut no̱. Shir to̱mo̱g me̱ u̱m yoosu̱ no̱ ma-to̱ u̱n wu̱ u̱t-shishe̱. 26 Shir wukute̱ kà zo̱nge̱-to̱ n-ga, wu̱ u̱n no̱m kaane̱ u̱s-hak de̱e̱n. Shir 'ya hun-ne̱ u̱s-nap á, amba m-mo̱ka upsu̱sse̱ yo ro̱ be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir. 27 Shir daagte̱ m-kute̱ hun-ne̱ u̱n wu̱ zo̱nge̱-to̱ u̱n wu̱. Ká zo̱nge̱-to̱ to̱ ro wukute̱. Shir co̱no̱g m-gu ka ye̱ ba Yahuda-ne̱ á. Wu̱ co̱no̱g u̱nze Kiristi she'et u̱n no̱ ne̱. Wu̱ co̱no̱g no̱ ships ká dish-o̱ u̱nze no̱a kum se̱ps-mo̱ u̱n wu̱, mo̱ wu̱ swo̱re̱ o-nu à. Te̱ m-ru̱re̱ u̱n ko̱wan kwu̱m-o̱ ro̱ wukusse̱ mo̱sse̱ se̱ps-m Kiristi ne̱ à.

28 Te̱ ko̱'o̱te̱ u̱n ko̱wan wu̱ do̱re̱ Kiristi. Komo te̱ u̱n yoose̱ u̱n ko̱wan u̱n myet-o̱ u̱s-we̱e̱r ne̱. Yo a co̱ne̱ be-de u̱n yoos-u̱r te̱ à yo ro̱, bo̱ myet-mo̱ u̱n yan-dor ye̱ u̱n Kiristi he m-e̱s shiishe̱ da-o̱ ye̱ he m-e̱s u̱n co-o̱ Shir à. 29 O̱ rwo̱'e̱ me̱tte̱ m-se̱nge̱ mar-m-mar. Komo u̱m no̱mo̱g bo̱ u̱n no̱m-m re u̱m nomot ka se̱nge̱-mo̱ be-de u̱n rwo̱ u̱n 'wo̱ns-mo̱ Kiristi ya'u̱ me̱ à.

Bo̱r-u̱s yoor

1 U̱m co̱no̱g no̱ nep go̱n mar-mo̱ m-se̱nge̱ mo̱ u̱m ro̱tte̱ remen u̱m guut no̱ à, hun-ne̱ ye̱ o-Korosiya u̱n ye̱ u̱n bo̱-o̱ o-Rawudikiya ne̱, komo u̱n ye̱ ken yan-dor ye̱ ne̱ ye̱ we̱te̱ me̱ m-hyan á. 2 Me̱ m-no̱m u̱n yo ka remen u̱m dooté̱ ku̱kt-o no̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n, komo remen was-m o̱r no̱ ne̱ dootú̱ no̱ gam-o̱ u̱r-hi. U̱n kaane̱ no̱ he kum u̱n caari-o̱ o-zak o-nip ne̱ o̱ hun-ne̱ rotte̱ ye̱ nape̱ Ma-to̱ Shir à, remen no̱ nept to̱m-o̱ Shir wuke̱ à, wata, Kiristi u̱n hi u̱n de u̱n wu̱. 3 Kiristi, wu̱ wu̱ cot he no̱ m-gu no̱ waragte̱ ya-u̱s-we̱e̱r no̱ nept ka to̱m-o̱ u̱r-bon to̱, to̱ Shir rwu̱nte̱ m-mo̱ka cas to̱ ro̱ u̱ntu̱n kashi o-kwu̱m à. 4 Me̱ no̱ m-ru̱re̱ u̱n yo ka taase wu̱ ken wu̱ raks no̱ u̱n re̱re̱m-mo̱ o-nu. 5 Ko̱ de nomte̱ me̱ u̱n hi u̱n de me̱ kane̱ mo̱sse̱ u̱n no̱ ne̱ á, amba hur u̱n de ro̱ mo̱sse̱ u̱n no̱ ne̱. Me̱ o-zak de̱e̱n bo̱ u̱m ho̱ge̱ no̱ e̱ks cak à, komo u̱n gam-o̱ u̱r-hi ne̱. Komo no̱ she̱re̱g be-u̱r Kiristi.

Dor Wan-Ko̱yan hantu̱te̱ ho̱o̱g-m pu̱-mo̱

6 No̱ go̱kste̱ ka to̱m-o̱ u̱nze Kiristi Ye̱so wu̱ ro̱ Wan-Ko̱yan no̱. M-mo̱ka se̱ngu̱ no̱ no̱m u̱n yo wu̱ co̱ne̱ no̱ no̱m à, ko̱ o̱ ke da-o̱ cinda no̱ gemte̱ u̱r-hi be-de u̱n wu̱ à. 7 She̱r no̱ geer-u̱s no̱ n-me̱ u̱n Kiristi, komo no̱ se̱nge̱ m-do̱ be-de u̱n nap-se u̱n wu̱. Komo se̱ngu̱ no̱ m-she̱r u̱r-be̱e̱b ne̱ be-de u̱n yo hun-ne̱ yoosu̱ no̱ à mo̱sse̱ u̱n Kiristi ne̱ à. Komo no̱ se̱nge̱ bo̱ngo̱n-de Shir.

8 No̱m no̱ ceen! Taase wu̱ ken wu̱ raks no̱, no̱ do̱re̱ bu̱-yo u̱n wu̱ á. Yo ye̱ ro̱ m-yoos à, a nom sa o zee o-nip, amba bo̱-to̱ komo rii-yo o-hwaa. Ka yoos-de u̱n to̱r temb u̱n yo hun-ne̱ co̱wo̱nte̱ à. Ye̱ ro̱ m-yoose̱ u̱n hun-ne̱, u̱nze ye̱ m-do̱re̱ u̱n jor-se ma-hun komo be̱e̱b-de ku̱kt-u̱t yo̱-to̱, u̱n su̱ge̱-de u̱n yoose̱ u̱n hun-ne̱ mo̱sse̱ u̱n Kiristi ne̱.

9 Ko̱ de nomte̱ Kiristi barmu̱te̱ wu̱ warag u̱ntu̱n hun-ne̱ à, wu̱ Shir wu̱ jip. 10 Komo a mo̱ssu̱te̱ no̱ u̱n Kiristi, remen kaane̱ no̱ ro̱ u̱n ko̱yan ne̱, yo no̱ co̱ne̱ à yo o-Ku̱kt. Wu̱ wu̱ ro̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n ko̱yan yo ro̱ u̱t-gwo̱mo à. 11 Remen no̱ gamag u̱r-hi be-u̱r Kiristi, ya no̱ ro̱ u̱ntu̱n ye̱ a nome̱ u̱r-ko̱ à. Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen Kiristi doste̱ ba'as-u̱t no̱. Ba ko̱-de o-wu̱r de á, amba ko̱-de Kiristi ro̱ m-no̱m à. 12 Da-o̱ a yo'osu̱ no̱ m-ho̱ à, kutute̱ na u̱nze a jo̱k she'et-de u̱n ba'as-u̱t no̱ bo̱ a jo̱ke̱ Kiristi à. A 'yonstu̱ no̱ bo̱ a 'yonse̱ Kiristi u̱n ho̱o̱g-m pu̱-mo̱ à. Yo ka u̱n nome̱ remen no̱ she̱re̱g u̱nze Shir ye̱ 'yonse̱ Kiristi u̱n ho̱o̱g, wu̱ ro̱ komo u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n no̱m u̱n kaane̱ ne̱.*

13 No̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, a ro wongsu̱tu̱ no̱ u̱n Shir ne̱ remen no̱ je̱kt karamsa-o̱ Shir. No̱ je̱kt karamsa-o̱ Shir, komo remen Shir possu̱tu̱ no̱ be-de u̱n be̱e̱b-de u̱t-ba'as á. Myet u̱n kaane̱ ne̱ Shir 'yonstu̱ no̱ u̱n ho̱o̱g-m pu̱-mo̱ ne̱ u̱n Kiristi, Shir soksu̱tu̱ na ba'as-u̱t na kap.† 14 Shir u̱n no̱m yo ka da-o̱ wu̱ sokse̱ ka taku̱rda-o̱ a gente̱ ba'as-u̱t na kap à. Shir doste̱ ka taku̱rda-o̱ a gente̱ ba'as-u̱t na à da-o̱ a kame̱ Kiristi n-to̱n o-kan har wu̱ mer à.‡ 15 Ba ba'as-u̱t na Shir sokse̱ cot á amba komo wu̱ jeste̱ gwo̱mo-to̱ u̱n ko-caari-wu̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱t-ku̱kt yo̱-to̱. Wu̱ kutute̱ ko̱wan cas cas u̱nze wu̱ re̱e̱g ye̱ u̱r-gu̱n u̱n bu̱-yo Kiristi merte̱ n-to̱n o-kan à.

Do̱re̱ u̱t-karamsa o̱ bo'os á

16 No̱ rege̱ ne̱t u̱t-to̱ á, u̱rege̱ wu̱ piishitu̱ no̱ u̱t-ma to̱ u̱n:

Rii-yo no̱ m-re̱,

Rii-yo no̱ m-swo̱,

Ho̱-to̱ no̱ no̱m u̱t-biki á,

Ko̱ ne̱ no̱m o-zak u̱n re̱ng-o pu̱-yo, u̱n

Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ ne̱ á.§

17 No̱ rege̱ ye̱ u̱t-to̱ á, remen ká karamsa-to̱ kap horomte̱-o̱. Remen karamsa-to̱ to̱ horomte̱-o̱ u̱n rii-yo u̱r-bon yo o-nip yo rwo̱o̱ne̱ à. Komo Kiristi u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ ro̱ ka nip-o̱. 18 Remen kaane̱ no̱ yage̱ yan-gwe̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi mo̱ u̱t-bo̱, u̱n yan-kwu̱kte̱ u̱n yan-to̱m-ye̱ Shir ne̱ gaktu̱ no̱ no̱m bo̱ ye̱ ro̱ m-no̱m á. No̱ do̱re̱ yoos-de u̱n ye̱ no̱ he de kumu u̱n yar-mo̱ Shir e̱ssu̱ no̱ á. Go̱n ka hun-ne̱ ye̱ ro m-ze̱e̱ ye̱ jiishte̱ ko̱wan u̱n nap u̱n Shir remen ye̱ hyanag u̱t-hyangan. We̱e̱r-se u̱n wu̱ kap se u̱n hur-de u̱n wu̱ se, komo se ro̱ wu̱ m-rwo̱ u̱s-se̱s. Amba o-nip wu̱ ro̱tt co̱w-yo u̱n no̱m u̱s-se̱s á. 19 Wu̱ yagu̱su̱te̱ dor-o̱ u̱n yoos-de o-nip mo̱sse̱ u̱n Kiristi ne̱, wu̱ ro̱ hi-de o-wu̱r à. Bo̱ hi-u̱r ro̱ m-kute̱ o-wu̱r o-co̱w à, kaane̱ Kiristi ro̱ m-kute̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ o-co̱w, remen ye̱ gemet u̱r-hi be-u̱r gaan bo̱ rwo̱-u̱s ro̱ m-bo̱p o-wu̱r à. Komo o̱ bo̱'o̱se̱ bo̱ Shir co̱ne̱ à.*

Ho̱o̱g-m pu̱-mo̱ n-me̱ u̱n Wan-Ko̱yan

20 Bo̱ rem-se ma-hun no̱ merse̱ n-me̱ u̱n Kiristi à, m-mo̱ka be̱e̱b-de u̱n ho̱no o-dak, a garamse̱ no̱ á. ¿Remen yan o̱ no̱tte̱ u̱n nome̱ u̱n ka karamsa-to̱ o-do̱ro̱tte̱ sa o zee ho̱no o-dak o̱ ro̱ no̱ m-garamse̱? 21 Ka ye̱ ro̱ no̱ m-yoose̱ u̱n ka karamsa-to̱ à, ro̱ no̱ m-ze̱e̱, “Wo̱ jar o-jar o ci go̱n ka rii-yo á! Wo̱ jar o-jar o rek go̱n ka rii-yo m-re̱ yo á! Wo̱ jar o-jar o bu̱p go̱n ka rii-yo á!” 22 Go̱n ka karamsa-to̱ ro̱ u̱ntu̱n rem-se ro̱ m-go̱s á. A komse̱ u̱n to̱ ne̱ a argu̱ to̱ m-jore̱. No̱m mo̱ u̱n ne̱t-mo̱, mo̱ u̱n rwu̱u̱n u̱n yoos-de u̱n ne̱t. No̱ nome̱ go̱n ka rem-se o-do̱ro̱tte̱ á. 23 U̱n yish-ye̱ u̱n hun-ne̱, go̱n ka karamsa-to̱ ro̱ u̱n sha-mo̱ u̱s-nap ne̱, to̱ ro̱ m-hante̱ m-se̱nge̱ de̱e̱n u̱n gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi ne̱ a kutute̱ hun-ne̱ u̱nze ye̱ to̱ro̱g be-de Shir. Har ye̱ ro̱ u̱n reese̱ u̱n wu̱r-to̱ u̱n ye̱ u̱r-ko̱o̱b. Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ ko̱ Shir a ho̱ge̱ o-zak. Amba o-nip ka karamsa-to̱ ro̱tt de ken be̱e̱b-de to̱ hette̱ gu u̱n hun-ne̱ ye̱ garamsu̱te̱ wu̱r-to̱ u̱n ye̱ á.

Bo̱r-u̱s tet

She'et-de u̱n ba m-ku̱ko̱p

1 Remen Shir ya'ag no̱ ho̱o̱g-m pu̱-mo̱ sa o zee a u̱n 'yons no̱ u̱n Kiristi ne̱ à, remen kaane̱ se̱ngu̱ no̱ hoob u̱n ka rii-yo ro̱ n-To̱n shir à. Tu no̱ yish be-de Kiristi ro̱ tara à be-de jiishe̱ m-se̱ke̱mse̱ à u̱n kom-o̱ u̱r-re̱ de Shir.* 2 Remen kaane̱, se̱ngu̱ no̱ barag-se u̱n rem-se ro̱ n-To̱n shir à. No̱ no̱m barag-se u̱n ka rem-u̱s yo̱-se se u̱n kàne̱ u̱n o-dak á. 3 No̱ no̱m barag-se u̱n ka rem-se u̱n ho̱no o-dak se á, remen no̱ mereste̱ u̱n se, ho̱o̱g-m no̱ m-mo̱ka mo̱ ro̱ wukusse̱ be-u̱r Kiristi be-de Shir. 4 Da-o̱ Kiristi, wu̱ ya'u̱ no̱ ho̱o̱g à, wu̱ mu̱u̱ne̱ u̱n ka da-o̱, no̱a es u̱n wu̱ ne̱ no̱ kum se̱ps-mo̱ u̱n wu̱.

5 Remen kaane̱ yagu̱ no̱ no̱m u̱n rem-se ba u̱r-bon, se mo̱sse̱ u̱n she'et-de ma-hun ne̱ à. No̱ no̱m rem-se o-ás á, ko̱ ne̱ she'et-de u̱n yish o-yoor á. Taase no̱ nom su̱u̱b-o̱ u̱n mo̱ro̱gse̱ u̱s-rem u̱n go̱p-de u̱n rem-u̱s yo̱-se ne̱. No̱ nome̱ kaane̱, no̱ waragte̱ o̱ ka kwu̱kte̱ u̱n ka rem-se. 6 Remen hun-ne̱ ye̱ ro̱ m-no̱m u̱n ka rem-u̱s yo̱-se se à, Shir a 'ye ye̱ u̱r-ko̱o̱b de̱e̱n remen ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱. 7 Go̱n ka rem-se no̱ ro m-no̱m n-ga da-o̱ no̱ ro u̱r-she'et u̱n bu̱-yo ma-hun à. 8 Amba m-mo̱ka taase no̱ nom go̱n ka rem-se komo á. Taase no̱ nom u̱s-ryaab á. Yagu̱ no̱ naas u̱n hun-ne̱ u̱t-me̱n u̱n go̱n rii-yo no̱ m-no̱m ko̱ m-ze̱e̱ à. Taase no̱ rwu̱u̱nte̱ go̱m-u̱t yo̱-to̱. 9 Tomso ne̱, no̱ yage̱ nome̱ u̱n o̱r no̱ ne̱ u̱t-bo̱ cinda no̱ yagu̱su̱te̱ 'wu̱tu̱m-to̱ u̱n rii-to̱ no̱ ro m-nom à. No̱m no̱ kaane̱ remen no̱ kus bo̱ no̱ ro n-ga cin ba no̱ u̱n go̱kste̱ Kiristi á.† 10 Shir muutu̱ no̱ hun-ne̱ pu̱-ye̱ komo wu̱ ro̱ no̱ m-jamas remen no̱ waragté̱ u̱ntu̱n wu̱, remen no̱ nept wu̱ o-nip.‡ 11 Remen Shir muutu̱ no̱ hun-ne̱ pu̱-ye̱ m-mo̱ka koos-m mo̱ kus á. U̱n ko-Yahuda, u̱n wu̱ ro̱ ko-Yahuda á, myet gaan-to̱. Ko̱ a ko̱o̱g ne̱t, ko̱ a ko̱ wu̱ á, myet gaan-to̱. Koos-m mo̱ kus á, ko̱ ko-hamat ko̱ ko-yan-ba-u̱s-we̱e̱r ne̱, ko̱ ne̱ ko-gu̱w, ko̱ ne̱ wu̱ ro̱ ko-gu̱w á. Kiristi wu̱ jiishe̱ ko̱yan, wu̱ wu̱ ro̱ tomso ne̱ n-me̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ myet.

12 Shir daagu̱ no̱ remen no̱ waragté̱ kashi hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ remen wu̱ ro̱ no̱ m-was. Remen kaane̱ se̱ngu̱ no̱ ho̱ge̱ 'wo̱n-u̱r o̱r no̱ ne̱, no̱ u̱n 'ya m-yar, no̱ nom gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi, no̱ ze̱e̱ se̱ ye̱ ken ye̱ no̱mo̱g rii-yo no̱ co̱ne̱ á. Hongsu̱ no̱ bo̱ depe̱ à no̱ du̱ngu̱ne̱. 13 'Mo̱ no̱ u̱r-hur u̱n ba'as-u̱t o̱r no̱ ne̱. U̱rege̱ wu̱ ken wu̱ n-me̱ no̱ nomote̱ wu̱ ken wu̱ u̱r-ba'as, no̱ sokse̱ wu̱. Hyange̱ bo̱ Wan-Ko̱yan soksu̱ no̱ ba'as-u̱t no̱ à, kaane̱ tomso no̱ he sokse̱ u̱n o̱r no̱ ne̱.§* 14 Yo arge̱ yo ka ma à, was no̱ o̱r no̱ ne̱. Remen no̱ wasse̱ o̱r no̱ ne̱, no̱a she'et no̱ gem u̱r-hi be-u̱r gaan.

15 Yage̱ she'et-de u̱n ba u̱t-ween de Kiristi yoosu̱ no̱ à, de do̱ru̱ttu̱ no̱ bo̱ no̱ co̱ne̱ à. Nom no̱ yo ka remen Shir daagu̱ no̱, no̱ she'ete̱ no̱ nom m-se̱nge̱ be-u̱r gaan ba u̱t-ween u̱ntu̱n wu̱r-o gaan. No̱ se̱nge̱ bo̱ngo̱n-de Shir u̱n ko̱ o̱ ke da-o̱. 16 Yage̱ ma-u̱t Kiristi to̱ she'ete̱ n-me̱ u̱n hur-u̱t no̱ ko̱ o̱ ke da-o̱, to̱ reet hi-de u̱n yo no̱ m-nom à u̱n yo no̱ u̱s-barag ne̱ à. No̱m no̱ yo ka be-de u̱n yoose̱ u̱n o̱r no̱ ne̱ u̱s-we̱e̱r ne̱, no̱ u̱n o̱r no̱ ne̱ myet u̱t-ma we̱e̱r-u̱s-we̱e̱r. Tomso ne̱, no̱ u̱n hu u̱n Se̱p-to̱ u̱r-Bo̱ngo̱n to̱ Shir, komo no̱ hu'e̱ u̱t-se̱p, u̱t-dum ne̱ to̱ mo̱sse̱ Kiristi remen no̱ kututé̱ Shir u̱nze hur-u̱t no̱ ya'ase̱ wu̱ u̱r-bo̱ngo̱n. 17 Myet bo̱ u̱n rii-yo no̱ m-ze̱e̱ u̱n yo no̱ m-nom ne̱ à, nom no̱ yo n-me̱ u̱n jin-u̱r Wan-Ko̱yan Ye̱so. No̱ se̱nge̱ bo̱ngo̱n-de Shir o-Tato u̱n bu̱-yo u̱n Wan-Ko̱yan Ye̱so.†

Kashi-u̱r she'et-de u̱n yan-dor Ye̱so

18 No̱ ne'a-ne̱ ye̱ u̱t-ge, no̱me̱ no̱ campo̱ no̱ ne̱ o-do̱ro̱tte̱, remen yo yo depe̱ yan-dor-ye̱ u̱n Wan-Ko̱yan ye̱ nom.‡

19 No̱ campo̱-ne̱, no̱ was u̱n ne'a no̱ ne̱. Was no̱ ye̱ no̱ kutu̱ ye̱ u̱t-gagar á.§

20 No̱ yakar, no̱me̱ no̱ inu no̱ u̱n tat-ne̱ no̱ ne̱ o-do̱ro̱tte̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo no̱ m-nom à. Remen kaane̱ Wan-Ko̱yan co̱ne̱ no̱ nom.*

21 No̱ tat-ne̱, no̱ su'e̱ yakar no̱ á, u̱n ko̱ yo ke rii re̱k-yo yo ye̱ nome̱ yo ba u̱r-bon á, taasu̱ ye̱ ruut u̱r-hur be-u̱r no̱. No̱ nome̱ ye̱ kaane̱ ye̱a nom u̱s-ryaab ye̱ yage̱ nom u̱n yo depe̱ à.†

22 No̱ gu̱w-ne̱, no̱ nom o-do̱ro̱tte̱ o̱ u̱n yan-hur-u̱t no̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak, u̱n ko̱ yo ke rii-yo yo no̱ m-nom à. Taase no̱ nom se̱nge̱-mo̱ u̱n hyan-o̱ u̱n yish, u̱ntu̱n yan-hoob-o̱ u̱r-jin be-de u̱n hun-ne̱, u̱n su̱ge̱-de u̱n kaane̱ nom no̱ se̱nge̱-m no̱ hur-u̱r gaan, remen no̱ m-'ya u̱n Wan-Ko̱yan m-se̱k. 23 Myet-mo̱ u̱n rii-yo no̱ m-nom à, nom no̱ yo zak-o-zak u̱n hur-u̱t no̱, u̱ntu̱n ye̱ ro̱ m-nome̱ u̱n Wan-Ko̱yan m-se̱nge̱ à. Ba ye̱ ro̱ m-se̱nge̱ remen ne̱t á. 24 No̱m no̱ kaane̱, no̱ nep ha u̱nze Wan-Ko̱yan Ye̱so a top no̱. Remen kaane̱, nom no̱ se̱nge̱-m no̱ u̱r-bon ne̱. Wu̱a 'ye no̱ rem-se u̱r-bon se wu̱ e̱sse̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ à. Baks no̱ u̱nze Kiristi wu̱ ro̱ Wan-Ko̱yan no̱ wu̱ no̱ m-nome̱ m-gu̱w à. 25 U̱rege̱ wu̱ ken wu̱ be-u̱r no̱ ro̱ u̱n nom u̱n rii-yo ba u̱r-bon, Shir a 'ye wu̱ u̱r-ko̱o̱b bo̱ wu̱ co̱ne̱ à. Remen koos-mo̱ u̱r-hi ro̱ ko̱n be-de Shir á.‡§

Bo̱r-u̱s nass

1 No̱ ya-u̱t-hur, bo̱p no̱ gu̱w no̱ ne̱ u̱r-bon ne̱. No̱ nomo ye̱ rii-yo depe̱ à. Baks no̱, no̱ ma no̱ u̱n nome̱ u̱n Wa-o-Hur m-gu̱w n-To̱n shir.*

Se ken karamsa se

2 Se̱ngu̱ no̱ u̱s-ko̱n be-de Shir ko̱yanda. Da-o̱ no̱ u̱s-ko̱n à, se̱ngu̱ no̱ u̱r-'er u̱r-bo̱ngo̱n ne̱. 3 No̱ baks te̱ tomso ne̱ da-o̱ no̱ ro u̱s-ko̱n. Ko̱n no̱ u̱nze Shir tekse̱ te̱ co̱w-yo u̱n ko̱'o̱t u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ à, remen te̱ ko̱'o̱tu̱té̱ hun-ne̱ ka ma-to̱ mo̱sse̱ u̱n Kiristi ne̱, ka ma-to̱ to̱ Shir wuke̱ n-ga à. Remen u̱m ko̱'o̱tte̱ ka ma-to̱ o̱ rwo̱'e̱ me̱tte̱ ke'o. 4 Ko̱n no̱ rem re, bo̱ u̱m he m-se̱nge̱ m-ko̱'o̱t u̱n ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ cas cas à, bo̱ depe̱ u̱m nom à. 5 Da-o̱ no̱ ro mo̱sse̱ u̱n hun-ne̱ ne̱ ye̱ she̱re̱ be-u̱r Ye̱so á, rwo̱ no̱ u̱s-we̱e̱r be-de u̱n rii-yo no̱ he m-nom à. No̱ nom yo bo̱ no̱ he hoks m-nom à u̱n da-o̱ no̱ kume̱ à.† 6 Nomo no̱ ye̱ u̱t-ma gwe̱rgwe̱r, remen ye̱ ho̱gu̱té̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n rege̱n no̱ u̱t-to̱ u̱n yo no̱ m-ze̱e̱ à. Da-o̱ no̱ m-rwo̱r à, no̱m no̱ ce̱e̱n remen no̱ nept bo̱ depe̱ no̱ shes wu̱ à we̱e̱r-u̱s-we̱e̱r.

Gas-de u̱r-ko̱m

7 Tiko̱ko̱s a ru̱ru̱ no̱ yo ko̱ru̱ me̱ kane̱ à. Wu̱ o̱r na wu̱ ko-yan-dor-wu̱ me̱ m-was u̱n wu̱ ne̱ de̱e̱n à. Wu̱ ko-yan-e̱ss u̱t-ma be-u̱r Wan-Ko̱yan komo wu̱ ro̱ m-nome̱ u̱n Wan-Ko̱yan m-gu̱w mo̱sse̱ u̱n me̱ ne̱.‡ 8 Yo rwo̱'e̱, u̱m to̱mbu̱te̱ wu̱ be-u̱r no̱, wu̱ hyen no̱ à, remen no̱ nept o̱ bo̱ te̱ ro̱ à. Tomso ne̱, wu̱ dootú̱ no̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n u̱n she̱r-m no̱.§ 9 Wu̱ ro̱be̱ mo̱sse̱ u̱n One̱simus ne̱. One̱simus o̱r na wu̱ ko-yan-dor komo, ko-yan-e̱ss u̱t-ma ko-yan-bo̱-o no̱ wu̱, te̱ m-was u̱n wu̱ ne̱. Yoor-mo̱ u̱n ye̱ a ru̱ru̱ no̱ ko̱yan yo ko̱ru̱ te̱ kàne̱ à.*

10 Aristarkus, wu̱ ro̱ mo̱sse̱ u̱n me̱ ne̱ kane̱ ke'o à, wu̱ ze̱e̱g u̱m gas no̱. Kaane̱ komo Markus wu̱ ro̱ heno† Barnabas à wu̱ ma wu̱ ze̱e̱g u̱m gas no̱. (U̱m nomsu̱tu̱ no̱ ma-u̱t Markus remen kaane̱ no̱ nepste̱ yo m-nom, da-o̱ wu̱ wo̱be̱ be-u̱r no̱, go̱ks no̱ wu̱ kom-u̱t yoor.)‡ 11 Ye̱so, wu̱ a m-aag Justus à, ro̱ no̱ m-gas eb u̱n wu̱ ne̱. Ka hun-ne̱ tet-ye̱ cot ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ ye̱ she̱re̱ kane̱ à. Ye̱ ro̱ m-se̱nge̱ u̱n me̱ ne̱ ye̱ ru̱ru̱t Ma-to̱ m-Re̱re̱m mo̱sse̱ u̱n gwo̱mo-to̱ Shir ne̱. Ye̱ dootu̱ me̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n de̱e̱n.

12 Komo E̱paparas, ko-yan-bo̱-o no̱ ro̱ no̱ m-gas. Wu̱ ko-yan-gu̱w-m Kiristi Ye̱so wu̱. Wu̱ ro̱ u̱s-ko̱n be-de Shir de̱e̱n ko̱ o̱ ke da-o̱ rem no̱, u̱ntu̱n ne̱t-wu̱ wu̱ ro̱ u̱t-mu̱r à. Wu̱ ro̱ u̱s-ko̱n bo̱ no̱ he m-ha co no̱ es cak u̱n be̱e̱b-de o-Ku̱kt à, komo no̱ nom yo Shir co̱ne̱ no̱ nom à.§ 13 U̱m hyenesse̱ ho̱n u̱n ko̱o̱b-de wu̱ swo̱ rem no̱ à, komo u̱n yan-dor ne̱ n-me̱ u̱n bo̱-to̱ o-Rawudikiya, o-Hiriporis ne̱. 14 Ruka, ko-ya-u̱s-baat, nay te̱, wu̱ te̱ m-was à, wu̱ ro̱ no̱ m-gas, kaane̱ tomso ne̱ Dimas.* 15 No̱ gassu̱ me̱ myet-mo̱ u̱n o̱r na ne̱ yan-dor ye̱ ro̱ u̱n bo̱-o̱ o-Rawudikiya à. Gassu̱ me̱ no̱ ka ne'a-wu̱ Nimpa mo̱sse̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor ne̱ ye̱ ro̱ m-mo̱rge̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ à.

16 A komsu̱ no̱ karante̱ u̱n ka taku̱rda-o̱ u̱m genbu̱ no̱ à, no̱ heete̱ hun-ne̱ yan-dor ye̱ ro̱ o-Rawudikiya, remen ye̱ karantu̱té̱ o̱. No̱ tomso ne̱, no̱ karante̱ taku̱rda-o̱ u̱m gene̱ yan-dor ye̱ o-Rawudikiya à.

17 Ru̱ru̱ no̱ Arkibus, “Kom ka se̱nge̱-mo̱ mo̱ Wan-Ko̱yan bo̱bsu̱ wo̱ à.”†

18 Me̱, Burus, me̱ ge̱nbe̱ ka ge̱n-mo̱ u̱r-bu̱ste̱ mo̱ u̱n hi u̱n de u̱m gastu̱ no̱, remen no̱ nept u̱nze me̱ ge̱nbe̱ ka taku̱rda-o̱. Baks no̱ u̱nze u̱m ro̱ ke'o, taase to̱-to̱ ke no̱ u̱nze no̱ ko̱n Shir rem re. Yar-m Kiristi Ye̱so ro̱ u̱n no̱ ne̱!

* Bo̱r-o gaan:1 1:1 Wu̱ Shir daagne̱ à.

† Bo̱r-o gaan:7 1:7 Hyen komo: Koro 4:12; Pmo̱n 23.

‡ Bo̱r-o gaan:14 1:14 Hyen komo: Apis 1:7.

§ Bo̱r-o gaan:18 1:18 Hyen komo: Apis 1:22-23.

* Bo̱r-o gaan:20 1:20 Hyen komo: Apis 2:16.

* Bo̱r-u̱s yoor:12 2:12 Hyen komo: Roma 6:4.

† Bo̱r-u̱s yoor:13 2:13 Hyen komo: Apis 2:1-5.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:14 2:14 Hyen komo: Apis 2:15.

§ Bo̱r-u̱s yoor:16 2:16 Hyen komo: Roma 14:1-6.

* Bo̱r-u̱s yoor:19 2:19 Hyen komo: Apis 4:16.

* Bo̱r-u̱s tet:1 3:1 Hyen komo: Bo̱ng 110:1.

† Bo̱r-u̱s tet:9 3:9 Hyen komo: Apis 4:22.

‡ Bo̱r-u̱s tet:10 3:10 Hyen komo: Apis 4:24; Taka 1:26.

§ Bo̱r-u̱s tet:13 3:12-13 Hyen komo: Apis 4:2.

* Bo̱r-u̱s tet:13 3:13 Hyen komo: Apis 4:32.

† Bo̱r-u̱s tet:17 3:16-17 Hyen komo: Apis 5:19-20.

‡ Bo̱r-u̱s tet:18 3:18 Hyen komo: Apis 5:22; 1Bit 3:1.

§ Bo̱r-u̱s tet:19 3:19 Hyen komo: Apis 5:25; 1Bit 3:7.

* Bo̱r-u̱s tet:20 3:20 Hyen komo: Apis 6:1.

† Bo̱r-u̱s tet:21 3:21 Hyen komo: Apis 6:4.

‡ Bo̱r-u̱s tet:25 3:22-25 Hyen komo: Apis 6:5-8.

§ Bo̱r-u̱s tet:25 3:25 Hyen komo: Kara 10:17; Apis 6:9.

* Bo̱r-u̱s nass:1 4:1 Hyen komo: Apis 6:9.

† Bo̱r-u̱s nass:5 4:5 Hyen komo: Apis 5:16.

‡ Bo̱r-u̱s nass:7 4:7 Hyen komo: Se̱ng 20:4; 2Tim 4:12.

§ Bo̱r-u̱s nass:8 4:7-8 Hyen komo: Apis 6:21-22.

* Bo̱r-u̱s nass:9 4:9 Hyen komo: Pmo̱n 10-12.

† Bo̱r-u̱s nass:10 4:10 Tato Markus ne̱ u̱n tato Barnabas ne̱, tato-o gaan mate̱ ye̱.

‡ Bo̱r-u̱s nass:10 4:10 Hyen komo: Se̱ng 19:29; 27:2; Pmo̱n 24; Se̱ng 12:12,25; 13:13; 15:37-39.

§ Bo̱r-u̱s nass:12 4:12 Hyen komo: Koro 1:7; Pmo̱n 23.

* Bo̱r-u̱s nass:14 4:14 Hyen komo: 2Tim 4:11; Pmo̱n 24; 2Tim 4:10; Pmo̱n 24.

† Bo̱r-u̱s nass:17 4:17 Hyen komo: Pmo̱n 2.

1 Tasaronika-ne̱

1

2

3

4

5

Taku̱rda-o Burus aco o̱ wu̱ gene̱ yan-dor Ye̱so n-me̱ bo̱-o̱

o-Tasaronika

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1:1

U̱r-bo̱ngo̱n u̱t-se̱p ne̱ 1:2—3:13

Do ye̱ u̱n jaab-o̱ u̱r-hur u̱n she'et-de yan-dor 4:1-12

U̱r-ke̱we̱s u̱n ma-to̱ u̱n haan-m Kiristi 4:13—5:11

Do ye̱ u̱n jaab-o̱ u̱r-hur o̱ u̱r-bu̱ste̱ 5:12-22

U̱r-ko̱m 5:23-28

Bo̱r-o gaan

Burus ro̱ u̱r-gas

1 Be u̱n de Burus mo̱sse̱ u̱n Siras* u̱n Timoti ne̱, ge̱nbe̱ ka taku̱rda-o̱, ha-mo̱ u̱n be-de u̱n yan-dor Ye̱so ye̱ u̱n bo̱-o̱ o-Tasaronika,† ye̱ ro̱ ye̱ Shir, o-Tato u̱n Wan-Ko̱yan ne̱ Ye̱so Kiristi.‡

U̱m ko̱no̱g Shir wu̱ ye'et no̱ m-yar u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur ne̱.

Yan-dor u̱n bo̱-o̱ o-Tasaronika
she̱re̱g u̱r-be̱e̱b ne̱

2 Ko̱yanda te̱ m-bo̱mu̱ u̱n Shir rem no̱ kap, te̱ no̱ m-tan u̱n ko̱n-u̱s te̱. 3 Te̱ m-baks u̱n se̱nge̱-m no̱ ne̱ mo̱ m-she̱r u̱n co-o̱ Shir Tato na u̱n se̱nge̱-mo̱ no̱tte̱ à remen no̱ was hun-ne̱. Da-o̱ hun-ne̱ ya'u̱ no̱ u̱r-ko̱o̱b à, no̱ u̱n 'mo̱ u̱r-hur ne̱ remen no̱ ro̱ o-sakto̱ ne̱ n-me̱ u̱n Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi.

4 O̱r te̱ ne̱, te̱ nak u̱nze Shir ro̱ m-was no̱ ne̱, komo wu̱ daagu̱ no̱. 5 Remen da-o̱ te̱ hantu̱ no̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m à, ba u̱t-ma temb á, amba u̱r-be̱e̱b ne̱. Ku̱kt-o̱ Shir o̱ komo dossu̱te̱ no̱ das-mo̱ u̱r-hur no̱ nept u̱nze yo te̱ rwo̱re̱ à nip-to̱. No̱ nak go̱n she'et-de te̱ she'ete̱ n-me̱ u̱n no̱ à remen te̱ guut no̱. 6 No̱ yooste̱ go̱n she'et u̱n te̱ u̱n de ma Wan-Ko̱yan ne̱ komo, no̱ go̱ksu̱ru̱ Ma-to̱ Shir; Ku̱kt-o̱ Shir ye'et no̱ zak-o̱ u̱r-hur, ko̱ de̱ no̱mte̱ no̱ swo̱o̱g u̱r-ko̱o̱b de̱e̱n à.§ 7 Remen u̱n kaane̱ o̱ no̱ waragte̱ rii-yo u̱r-yoos be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n dak-to̱ o-Makidoniya o-Akaya ne̱. 8 Remen be u̱n no̱ o̱, hun-ne̱ ye̱ rigimse̱ raag-o no̱ à ho̱ge̱ ma-u̱t Wan-Ko̱yan to̱ cu̱wu̱t ko̱ kene̱ u̱n ka raag-o̱, ba u̱n dak-to̱ o-Makidoniya u̱n o̱ o-Akaya ne̱ o̱ cot á. A nak u̱n she̱r-m no̱ ne̱ be-de Shir ko̱ kene̱, ba ma se̱ te̱ rwo̱ro̱g á. 9 Remen hun-ne̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱, ye̱ ro̱ m-rwo̱r bo̱ no̱ go̱ksu̱ te̱ à. Komo u̱n bo̱ no̱ yage̱ m-gir, no̱ waktu̱nte̱ be-de Shir à, remen no̱ nomu̱té̱ Shir wu̱ o-nip u̱n o̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ m-gu̱w. 10 Ye̱ ru̱ru̱tu̱ te̱ u̱nze m-mo̱ka waase̱ no̱ m-mu̱u̱n mo̱ u̱n Wà u̱n wu̱ Ye̱so o-dish ne̱ u̱n ho̱no o-dak e̱s-mo̱ n-To̱n o-shir. Ká Ye̱so wu̱ Shir 'yonse̱ u̱t-marimar à, wu̱ he na m-ruut n-me̱ u̱n ka ryaab-se ro̱o̱ne̱ à.

Bo̱r-u̱s yoor

Burus baksu̱te̱ ya-o-Tasaronika
mo̱sse̱ u̱n hamat-de u̱n wu̱ ne̱ be-to̱ u̱n ye̱

1 O̱r te̱ ne̱, no̱ nak u̱nze habe̱-m te̱ be u̱n no̱, mo̱ ja hwaa á. 2 Ko̱ de̱ no̱mte̱ te̱ su̱u̱ste̱ u̱r-ko̱o̱b o-yo'og ne̱ n-me̱ u̱n bo̱-o̱ o-Piripi, bo̱ no̱ nape̱ à. Amba u̱n gwu̱-o̱ u̱n Shir na, te̱ kumug no̱ ru̱re̱ u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m, ko̱ de̱ nomte̱ to̱ swo̱o̱g m-shakt à.* 3 Da-o̱ te̱ ko̱nu̱ no̱ m-go̱ks u̱n ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ à, te̱ ru̱re̱ no̱ u̱t-bo̱ á, ko̱ a zee te̱ u̱n co̱n m-kum saw-u̱t no̱ á, ko̱ te̱ co̱n no̱ m-raks á. 4 Te̱ ro m-yoose̱ u̱n hun-ne̱, yo ye̱ co̱ne̱ m-ho̱ge̱ à ba yo te̱ m-rwo̱r temb á. U̱n hek-o̱ u̱n kááne̱, te̱ m-rwo̱r u̱n yo Shir ze̱e̱ te̱ ru̱ru̱ ye̱ à, remen wu̱ ro̱ u̱n m-byarag u̱n ko̱ yo ke rii-yo n-me̱ u̱n barag-u̱s na wu̱ nep yo a co̱ne̱ à. 5 Bo̱ no̱ nape̱ à, ma-u̱t te̱ ba to̱ u̱n re̱re̱m-mo̱ nu to̱ á, komo ba te̱ u̱n yo ken co̱w-yo u̱r-go̱p yo ne̱ wuke̱ á. Shir wu̱ ro̱ te̱ m-su̱'e̱. 6 Ba te̱ u̱n hoob-o̱ u̱r-bo̱ngo̱n be-de u̱n hun-ne̱, ko̱ be u̱n no̱, ko̱ ye̱ ken ye̱ u̱n ho̱n á.

7 Bo̱ te̱ ro̱ yan-To̱m Kiristi à, te̱ roa warag saw-to̱ u̱s-nu̱ be u̱n no̱. Amba te̱ kutute̱ hun-ne̱ gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi n-me̱ u̱n no̱, u̱ntu̱n bo̱ inu-o ro̱ u̱n gwo̱t u̱n yakar-ye̱ u̱n wu̱ à. 8 Remen te̱ waste̱ u̱n no̱ ne̱ de̱e̱n, o̱ rwo̱'e̱ te̱ ko̱tu̱tu̱ no̱ ko̱'o̱t-o̱ u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ Shir u̱n ho̱n-de u̱n to̱ á, amba te̱ ho̱gu̱te̱ m-re̱re̱m mo̱ u̱n ya'as u̱n ho̱o̱g-m te̱ rem no̱, remen no̱ co̱wo̱g te̱ u̱r-hur de̱e̱n. 9 O̱r te̱ ne̱, baks no̱ u̱n se̱nge̱-m te̱ ne̱ u̱n range̱-o te̱ ne̱ o̱ te̱ range̱ à. Te̱ no̱mo̱g m-se̱nge̱ m-ho̱w m-te̱t ne̱ taase te̱ ru̱'e̱ ko-wan u̱s-nu̱, da-o̱ te̱ ko̱'o̱te̱ no̱ ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱, to̱ rwu̱u̱ne̱ be-de Shir à.

10 No̱ te̱ m-su̱'e̱, Shir ma wu̱ ro̱ te̱ m-su̱'e̱ mo̱sse̱ u̱n go̱n she'et-de te̱ kutu no̱ yan-dor à. Te̱ she'ette̱ ba m-ku̱ko̱p, u̱n me̱n-u̱t pus-to̱ ne̱, ba u̱n be-de m-pyap. 11 U̱ntu̱n bo̱ no̱ nape̱ à, te̱ do̱ru̱ttu̱te̱ ko̱ wu̱ ke be u̱n no̱ bo̱ tato-o ro̱ m-do̱ru̱tte̱ u̱n yakar-ye̱ u̱n wu̱ à. 12 Te̱ nak no̱ u̱t-to̱, te̱ ya'ag no̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n, te̱ kon no̱, no̱ she'et she'et-de depe̱ à, de u̱r-bon u̱n co-o̱ Shir, ka wu̱ agu̱ no̱ n-me̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n wu̱ u̱n se̱ps-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ à.

Burus bo̱mo̱g Shir komo ne̱ remen bo̱
yan-bo̱-o̱ o-Tasaronika go̱kse̱
Ma-to̱ m-Re̱re̱m à

13 Remen kaane̱ o̱ te̱tte̱ u̱n bo̱m u̱n Shir ko̱yanda, remen, da-o̱ no̱ go̱kse̱ Ma-to̱ Shir, to̱ no̱ ho̱ge̱ be u̱n te̱ à, no̱ go̱ks to̱ u̱ntu̱n ma-to̱ u̱n ne̱t á. U̱n su̱ge̱-de u̱n kaane̱ ma, no̱ go̱kstu̱ to̱ bo̱ to̱ ro̱ à, Ma-to̱ Shir. Ká Ma-to̱ Shir to̱, to̱ ro̱ m-se̱nge̱ n-me̱ u̱n hur-u̱r no̱, no̱ ye̱ she̱re̱ à. 14 O̱r te̱ ne̱, no̱ yooste̱ be-de yan-dor ye̱ Shir n-me̱ u̱n Kiristi Ye̱so, ye̱ ro̱ n-me̱ u̱n dak-o̱ o-Judiya à. U̱m ze̱e̱g kaane̱ remen no̱ swo̱o̱g u̱r-ko̱o̱b be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n dak-o no̱, u̱ntu̱n bo̱ ye̱ swo̱ u̱n kom-to̱ u̱n Yahuda-ne̱ à.† 15 Yahuda-ne̱ ye̱ ho̱ Wan-Ko̱yan Ye̱so u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱, ye̱ yengu̱ru̱ te̱ komo. Ye̱ u̱n naas u̱n Shir u̱t-me̱n de̱e̱n. Ye̱ u̱t-yage̱ u̱n ko̱wan ne̱!‡ 16 Te̱ u̱n ko̱'o̱t Ma-to̱ Shir be-de u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á remen ye̱ kumut gwu̱. Amba ye̱ ken Yahuda-ne̱ conog m-we̱n u̱n ko̱'o̱t u̱n ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱. N-te̱ u̱n kaane̱ o̱ ye̱tte̱ m-do̱ u̱r-ba'as n-to̱n ba'as-to̱ u̱n ye̱. Amba ryaab-se Shir be'esu̱te̱ se kergu̱nsu̱te̱ n-te̱ u̱n ye̱.

Burus e̱ste̱ u̱r-hur
wu̱ heet o-Tasaronika

17 Amba, o̱r te̱ ne̱, da-o̱ a gaktu̱ te̱ m-wonge̱ u̱n no̱ ne̱ à n-me̱ u̱n ya o-da hiin à, wonge̱-mo̱ o-wu̱r yanze 'mo̱ u̱r-hur á. Te̱ o-re̱e̱b, te̱ m-se̱nge̱ te̱ hyenet no̱ yish-ye̱ ka yish-ye̱. 18 Te̱ e̱ste̱ u̱r-hur te̱ habu̱te̱ be u̱n no̱ ba u̱n das-mo̱ u̱r-hur. Me̱, Burus, u̱m no̱mo̱g m-se̱nge̱ u̱m habu̱te̱ be u̱n no̱ ba o-gaan á, ba o-yoor á, amba ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t we̱ne̱g te̱. 19 Te̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n re̱e̱b-o no̱. Te̱ co̱no̱g m-habe̱ be u̱n no̱ remen no̱ hantu̱te̱ te̱ o-sakto̱ o-zak ne̱. No̱ ro̱ gwo̱n-m te̱ u̱n 'yons u̱n te̱ ne̱ u̱n go̱nd-o te̱ ne̱, bo̱ te̱ he m-e̱s u̱n co-o̱ u̱n Wan-Ko̱yan na Ye̱so da-o̱ wu̱ he m-mu̱u̱n à. 20 O-nip, no̱ ye̱ ro̱ rii-yo u̱n gwo̱n-m te̱, u̱n rii-yo u̱n zak-o te̱ ne̱.

Bo̱r-u̱s tet

1 Remen kaane̱ bo̱ te̱ hokse̱ 'mo̱ u̱r-hur á, te̱ hyanu̱ru̱ no̱mo̱g u̱r-bon a yagu̱ me̱ te̱ Siras n-me̱ u̱n bo̱-o̱ o-Atina u̱n ho̱n te̱.* 2 Amba te̱ to̱mbu̱te̱ Timoti. Timoti ro̱ u̱n se̱nge̱-mo̱ Shir be-u̱r gaan u̱n te̱ ne̱ mo̱ u̱n ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ ma Kiristi. Te̱ to̱mbu̱te̱ wu̱ remen wu̱ dootú̱ no̱ u̱r-be̱e̱b komo wu̱ ye'et no̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n mo̱sse̱ u̱n she̱r-m no̱ ne̱. 3 Te̱ u̱n no̱m kaane̱ remen u̱n taase ka range̱-o̱ ru̱ wu̱ ken wu̱ dos u̱r-hur. No̱ u̱n hi u̱n no̱, no̱ nepse̱ u̱nze Shir e̱ssu̱te̱ na swo̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n ká bu̱-yo. 4 O-nip ne̱, da-o̱ te̱ ro mo̱sse̱ u̱n no̱ ne̱ à, te̱ ru̱ru̱te̱ no̱ n-ga'ane̱ ne̱ u̱nze, range̱-o ro̱o̱n, komo ka no̱me̱, bo̱ no̱ nape̱ à. 5 Remen kaane̱, bo̱ me̱ hokse̱ 'mo̱ u̱r-hur á, o̱ hante̱ u̱m to̱mbu̱te̱ Timoti remen u̱m ho̱gu̱té̱ ma-to̱ u̱n she̱r-m no̱. U̱m ro o-gye̱r ka wa-u̱t-meger-wu̱, be'esse̱ wu̱ raks no̱, komo se̱nge̱-mo̱ te̱ no̱me̱ be u̱n no̱ à mo̱ warag hwaa.

Timoti haag u̱r-hamat o-Tasaronika,
wu̱ hantu̱ru̱ Burus jaab-o̱ u̱t-me̱n

6 Amba m-mo̱ka, bo̱ Timoti mu̱u̱nte̱ raag-o no̱ à, wu̱ ru̱ru̱tu̱ te̱ ma-u̱t no̱ to̱ m-re̱re̱m mo̱sse̱ u̱n she̱r-m no̱ ne̱, u̱n was-m no̱ ne̱. Wu̱ ru̱ru̱tu̱ te̱ u̱nze da-o̱ no̱ bakse̱ ka ho̱-to̱ te̱ she'et u̱n no̱ ne̱ à, no̱ u̱n ho̱ge̱ o-zak. No̱ o-re̱e̱b no̱ hyenet te̱, bo̱ te̱ o-re̱e̱b te̱ hyenet no̱ à.† 7 Remen kaane̱, o̱r te̱ ne̱ n-me̱ swo̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n te̱ u̱n range̱-o te̱ ne̱, te̱ kumug jaab-o̱ u̱t-me̱n remen she̱r-m no̱ u̱n Ye̱so. 8 M-mo̱ka, komo te̱ zu̱tu̱te̱, bo̱ no̱ e̱se̱ 'ge̱ m-'wo̱ns ne̱ n-me̱ u̱n Wan-Ko̱yan à. 9 ¿Ya u̱n go̱n bo̱ngo̱n-de bo̱'o̱se̱ te̱ nome̱ Shir rem no̱, n-te̱ u̱n zak-o̱ u̱r-hur o̱ te̱ m-nom n-co o̱ Shir te̱ rem no̱? 10 M-ho̱w, m-te̱t ne̱ te̱ m-jo̱o̱se̱ u̱s-ko̱n be-de Shir de̱e̱n remen te̱ kumut no̱ m-hyan yish-ye̱ ka yish-ye̱, bo̱ te̱ he no̱ m-gu no̱ sheret be-u̱r Kiristi m-so̱k ne̱ à.

11 Te̱ u̱s-ko̱n be-de Shir, wu̱ ro̱ Tato-o na à, u̱n Wan-Ko̱yan na ne̱ Ye̱so, u̱nze ye̱a tikste̱ o-co̱w yo m-mu̱u̱be̱ be u̱n no̱. 12 No̱ komo, te̱ u̱s-ko̱n Wan-Ko̱yan Ye̱so wu̱ gu no̱ was u̱n o̱r no̱ ne̱, u̱n ye̱ ken hun-ne̱ ne̱ de̱e̱n de̱e̱n, u̱ntu̱n bo̱ te̱ no̱ se̱nge̱-m was de̱e̱n de̱e̱n à. 13 Te̱ ko̱no̱g u̱nze, Wan-Ko̱yan na Ye̱so wu̱ do rem no̱ u̱r-be̱e̱b, no̱ waragté̱ ba u̱r-ba'as komo ba m-ku̱ko̱p n-co o̱ Shir wu̱ ro̱, Tato na à da-o̱ Wan-Ko̱yan na Ye̱so he m-mu̱u̱n mo̱sse̱ u̱n yan-dor ye̱ u̱n wu̱ ne̱ kap à.

Bo̱r-u̱s nass

Go̱ u̱n she'et-de Shir co̱ne̱ à

1 U̱r-ko̱m komo, o̱r te̱ ne̱, te̱ nak no̱ u̱t-to̱ rem Ye̱so Wan-Ko̱yan na u̱n bo̱ no̱ he m-she'et u̱n she'et-de Shir hette̱ ho̱ge̱ u̱n re̱re̱m-m no̱ à, u̱ntu̱n bo̱ te̱ yoosu̱ no̱ à. Ko̱ de̱ nomte̱ no̱ u̱n go̱ u̱n ka she'et-de à, se̱ no̱ do m-se̱nge̱ de̱e̱n. 2 Remen no̱ nak go̱ u̱n ma-to̱ te̱ ru̱re̱ no̱, u̱n bu̱-yo u̱n gwo̱mo-u̱t Ye̱so Wan-Ko̱yan à.

3 Remen kaane̱, o̱ ro̱ co̱n-mo̱ Shir, no̱ warag ba m-ku̱ko̱p, u̱nze no̱ som she'et-de o-ás. 4 Ko̱wan wu̱ nep bo̱ wu̱ he garamse̱ u̱n wu̱r-o̱ u̱n wu̱ à, u̱n co̱w-yo ba m-ku̱ko̱p u̱n 'ya u̱t-go̱s ne̱. 5 Ba she'et-de u̱n yish-ye̱ o-yoor, u̱ntu̱n yan-ba u̱n dor ye̱ nape̱ Shir á. 6 N-me̱ u̱n ka ma-to̱ komo, taase wu̱ ken wu̱ nome̱ o̱r u̱n wu̱ u̱r-ba'as á. Ko̱ ne̱ wu̱ re ra-o o̱r u̱n wu̱ á. Wan-Ko̱yan a 'ye campo̱-ne̱ u̱n ne'a-ne̱ ne̱ u̱r-ko̱o̱b remen go̱ u̱n ka ba'as-de, bo̱ te̱ ru̱re̱ no̱ à u̱n bo̱ te̱ nake̱ no̱ u̱t-to̱ ne̱ à. 7 Remen Shir wu̱ aag na remen a waragté̱ ya-m-ku̱ko̱p á, amba a she'ete̱ she'et-de ba m-ku̱ko̱p. 8 Remen kaane̱, wu̱ yage̱ do̱ru̱te̱ o̱ u̱n ka ma-to̱ à, ba ne̱t-wu̱ wu̱ yage̱ á, amba Shir wu̱ yage̱, wu̱ ya'asu̱ no̱ Ku̱kt-o̱ Shir.

9 M-mo̱ka mo̱sse̱ u̱n was u̱n o̱r no̱ ne̱ ne̱ komo, ba se̱ wu̱ ken wu̱ genete̱ no̱ á, remen no̱ u̱n hi u̱n no̱ Shir o̱ yoosu̱ no̱, no̱ was u̱n o̱r no̱ ne̱ ne̱. 10 Ka o̱ komo, no̱ u̱n was u̱n o̱r no̱ ne̱ ne̱ kap n-me̱ u̱n dak-o̱ o-Makidoniya. Kap u̱n kaane̱ ne̱, te̱ co̱no̱g no̱ do m-no̱m u̱n kaane̱ de̱e̱n.

11 No̱m no̱ m-se̱nge̱ no̱ she'et she'et-de ba u̱t-ween, no̱ gu̱t se̱nge̱-mo̱ ro̱ u̱n co no̱ à ba o-he̱be̱ gwu̱w. No̱ no̱m m-se̱nge̱ u̱n kom-u̱t no̱ bo̱ te̱ ze̱e̱ no̱ no̱ no̱m à. 12 Ká da-de hun-ne̱ ye̱ ro̱ yan-dor á ye̱ a hyen bon-de u̱n co̱w-yo no̱ m-do̱re̱ à, komo u̱depe̱ no̱ she̱re̱ ye̱ ken ye̱ yish á.

Mu̱u̱n-m Wan-Ko̱yan

13 Amba o̱r te̱ ne̱, te̱ co̱n no̱ she'et ba m-nap mo̱sse̱ u̱n ye̱ mare̱ ne̱ á, taase no̱ no̱m tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n u̱ntu̱n hun-ne̱ ye̱ ro̱tte̱ o-sakto̱ á. 14 Bo̱ a she̱re̱ Ye̱so marag, wu̱ inu̱te̱ à, ka o̱ komo n-me̱ u̱n Ye̱so, Shir he mu̱u̱nte̱ ka ye̱ mare̱ mo̱sse̱ u̱n Ye̱so ne̱ à. 15 Te̱ no̱ m-ru̱re̱ n-me̱ u̱n ma-u̱t Wan-Ko̱yan u̱nze, na ye̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ da-o̱ Wan-Ko̱yan he m-mu̱u̱n à, a be ye̱ mare̱ à m-ine̱ á, ko̱ hiin. 16 Remen Wan-Ko̱yan u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ he m-kergu̱nde̱ rwu̱u̱n-mo̱ n-To̱n shir, u̱s-eeg ne̱ se u̱r-be̱e̱b, u̱n co̱r-o̱ u̱n caari-wu̱ u̱n ko-yan-to̱m-wu̱ Shir ne̱, u̱n hur-mo̱ u̱n kar-o̱ Shir ne̱. Ka ye̱ mare̱ n-me̱ u̱n Kiristi à, ye̱ he m-ba m-ine̱. 17 Ka da-de, na ye̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ à, a dek na mo̱sse̱ u̱n ye̱ ne̱ n-me̱ u̱t-ke'ente̱, remen a go'onu̱té̱ u̱n Wan-Ko̱yan ne̱ n-To̱n. A ma'as be-u̱r gaan u̱n Wan-Ko̱yan ne̱ har da-o̱ ba m-ta.* 18 Remen kaane̱, se̱ no̱ ma'as o̱r no̱ ne̱ u̱n 'ya u̱n jaab-o̱ u̱t-me̱n u̱n kà ma-to̱ ne̱.

Bo̱r-u̱s taan

She'et no̱ zo̱ngse̱
remen haan-m Wan-Ko̱yan

1 M-mo̱ka, o̱r te̱ ne̱, mo̱sse̱ o-da ne̱ ko̱ u̱r-ho̱ de ka rem-se he m-ko̱r à, ba se̱ te̱ genu̱te̱ no̱ á. 2 Remen no̱ ma no̱ nepse̱ u̱nze ho̱-u̱r Wan-Ko̱yan Ye̱so a haan u̱ntu̱n haan-mo̱ u̱n ko-hyow m-te̱t.* 3 Da-o̱ hun-ne̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Te̱ u̱n she'et-de ba u̱t-ween u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur ne̱,” ba m-naas o-da, sabre̱-o he ye̱ m-'wo̱s, u̱ntu̱n bo̱ mat-o ro̱ m-bo̱p u̱n ne'a-wu̱ u̱r-uub à, co̱w-yo m-po̱sse̱ ro̱ ko̱n á.

4 Amba no̱, o̱r te̱ ne̱, no̱ she'et n-me̱ o-comb á. Remen ho̱-de Ye̱so he m-mu̱u̱n à, u̱m nak ka ho̱-de a co̱wse̱ no̱ u̱ntu̱n ko-hyow á. 5 Remen kap-m no̱ yakar-ye̱ m-cu̱car-ye̱, ye̱ u̱r-ho̱ komo. Na ba ya-m-te̱t ye̱, ko̱ ya-o-comb á. 6 Remen kaane̱, taase a rewe̱ bo̱ ye̱ ken ye̱ m-rewe̱ á. Se̱ de̱ a she'et no̱ zo̱ngse̱ u̱n garamse̱ u̱n hi u̱n na ne̱. 7 Remen ye̱ ro̱ m-rew à te̱t-mo̱ ye̱ ro̱ m-rewe̱, ka ye̱ swo̱-m mo̱ m-ho̱ komo à, te̱t-mo̱ mo̱ ro̱ ye̱ m-ho̱. 8 Amba bo̱ a hun-ne̱ ye̱ u̱r-ho̱ à, se̱ a garamse̱ hi u̱n na, a cu̱p no̱ matuku-o̱ o-kwo̱m, o̱ m-she̱r, m-was ne̱. Rwo̱ u̱r-hur be-de u̱n kum u̱n gwu̱ komo o̱ warag na to̱o̱b-o̱ o-kwo̱m.† 9 Remen Shir wu̱ daag na a su̱u̱t u̱r-ko̱o̱b u̱n ryaab-se u̱n wu̱ á, se̱ de̱ remen a kumut gwu̱ be-u̱r Ye̱so Kiristi Wan-Ko̱yan na. 10 Wu̱ marag rem na remen a waragté̱ mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱ ko̱ a m-ho̱o̱g ne̱, ko̱ a margan-ne̱, da-o̱ wu̱ mu̱u̱ne̱ à. 11 Remen kaane̱ se̱ no̱ 'ye o̱r no̱ ne̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n. No̱ ma'as m-'yons u̱n o̱r no̱ ne̱, u̱ntu̱n bo̱ no̱ m-no̱m m-mo̱ka à.

Nak u̱t-to̱ u̱r-gas ne̱

12 M-mo̱ka te̱ no̱ u̱s-ko̱n, o̱r te̱ ne̱, 'ya no̱ ye̱ ro̱ m-se̱nge̱ be-u̱r no̱ à u̱t-go̱s, ye̱ ro̱ se̱k-ye̱ no̱ n-me̱ u̱n Wan-Ko̱yan à, ye̱ ro̱ no̱ m-nak u̱t-to̱ à. 13 No̱ hyen ye̱ u̱s-shi ne̱ m-was ne̱ remen se̱nge̱-mo̱ u̱n ye̱. No̱ she'et ba u̱t-ween u̱n o̱r no̱ ne̱. 14 Te̱ no̱ u̱s-ko̱n komo, o̱r te̱ ne̱, no̱ te̱pe̱r ka yan-she'et-de o-hwaa ye̱. No̱ 'ye yan-ba u̱n du̱w-de u̱r-hur jaab-o̱ u̱t-me̱n. No̱ gu ye̱ ro̱tte̱ u̱r-be̱e̱b á. No̱ 'mo u̱r-hur u̱n ko̱wan ne̱. 15 War no̱ taase ko̱wan top me̱n-u̱t jaas-to̱ u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱ á, se̱ de̱ ko̱yanda no̱ no̱m m-se̱nge̱ no̱ nomote̱ o̱r no̱ ne̱ rii-yo u̱r-bon u̱n hun-ne̱ ye̱ kuse̱ ne̱ à, komo.

16 Ma'as no̱ o-zak ko̱yanda. 17 No̱ ma'as u̱s-ko̱n be-de Shir u̱r-ho̱ bi. 18 N-me̱ u̱n ko̱yan yo kumu no̱ à, no̱ bu̱m Shir, remen ka Shir co̱ne̱ be u̱n no̱ n-me̱ u̱n Ye̱so Kiristi.

19 Taase no̱ ryomos ra-o̱ u̱n Ku̱kt-o Shir á. 20 No̱ 'yar ma-to̱ u̱n ko-ya-m-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir rwo̱re̱ à. 21 Se̱ de̱ no̱ me'es ko̱yan, no̱ bu̱p rii-yo ro̱ u̱r-bon ne̱ à. 22 No̱ no̱m do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n kap ma-to̱ u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱ á.

Burus ko̱no̱g Shir hu̱'e̱
ya-o-Tasaronika nu-o̱ u̱r-bon

23 Me̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ ro̱ m-gwu̱gwu̱ mo̱ u̱r-hur ne̱ à. Me̱ u̱n ko̱n-se u̱n wu̱ remen wu̱ muutú̱ no̱ war war ba m-ku̱ko̱p, wu̱ 'er ku̱kt-o no̱, u̱n ho̱o̱g-m no̱ ne̱, u̱n wu̱r-u̱t no̱ ne̱ kap, no̱ waragté̱ ba u̱r-re̱e̱b u̱n har da-o̱ Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi he m-mu̱u̱n à. 24 Bo̱ Shir bande̱ no̱ remen no̱ waragté̱ hun-ne̱ u̱n wu̱, komo wu̱ ko-yan-e̱ss u̱t-ma à, no̱a hoks m-she̱r u̱nze wu̱a shoos ma-to̱ u̱n wu̱.

25 O̱r te̱ ne̱, kono te̱ no̱ Shir. 26 Gas no̱ o̱r na ne̱ kap u̱n gamat-de m-was. 27 U̱m ko̱no̱g no̱ n-me̱ u̱n jin-u̱r Wan-Ko̱yan, no̱ karante̱ ka taku̱rda-o̱ be-u̱r o̱r na ne̱ kap.

28 Yar-m Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi ro̱ u̱n no̱ ne̱!

* Bo̱r-o gaan:1 1:1 u̱t-Girik: Sirabanus.

† Bo̱r-o gaan:1 1:1 Hyen komo: Se̱ng 17:1.

‡ Bo̱r-o gaan:1 1:1 Wu̱ Shir daagne̱ à.

§ Bo̱r-o gaan:6 1:6 Hyen komo: Se̱ng 17:5-9.

* Bo̱r-u̱s yoor:2 2:2 Hyen komo: Se̱ng 16:19-242:2b Se̱ng 17:1-9.

† Bo̱r-u̱s yoor:14 2:14 Hyen komo: Se̱ng 17:5.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:15 2:15 Hyen komo: Se̱ng 9:23,29; 13:45,50; 14:2,5,19; 17:5,13; 18:12.

* Bo̱r-u̱s tet:1 3:1 Hyen komo: Se̱ng 17:15.

† Bo̱r-u̱s tet:6 3:6 Hyen komo: Se̱ng 18:5.

* Bo̱r-u̱s nass:17 4:15-17 Hyen komo: 1Kor 15:51-52.

* Bo̱r-u̱s taan:2 5:2 Hyen komo: Mati 24:43; Ruka 12:39; 2Bit 3:10.

† Bo̱r-u̱s taan:8 5:8 Hyen komo: Isha 59:17; Apis 6:13-17.

2 Tasaronika-ne̱

1

2

3

Taku̱rda-o Burus ayoore̱-o̱ o̱ wu̱ gene̱ yan-dor Ye̱so n-me̱ u̱n bo̱-o̱

o-Tasaronika

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1:1-2

U̱r-bo̱ngo̱n u̱s-to̱r ne̱ 1:3-12

U̱r-ke̱we̱s u̱n ma-to̱ u̱n haan-m Kiristi 2:1-17

Do ye̱ u̱n jaab-o̱ u̱r-hur u̱n she'et-de u̱n yan-dor 3:1-15

U̱r-ko̱m 3:16-18

Bo̱r-o gaan

U̱r-gas

1 Be u̱n de Burus, mo̱sse̱ u̱n Siras ne̱,* u̱n Timoti ne̱, ge̱nbe̱ ka taku̱rda-o̱, ha-mo̱ u̱n be-de u̱n hun-ne̱ yan-dor u̱n bo̱-o̱ o-Tasaronika ye̱ ro̱ hun-ne̱ ye̱ Shir à Tato na u̱n Wan-Ko̱yan ne̱ Ye̱so Kiristi.†‡

2 U̱m ko̱no̱g Shir o-Tato u̱n Wan-Ko̱yan ne̱ Ye̱so Kiristi remen ye̱ ye'et no̱ m-yar u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur ne̱.

U̱r-bo̱ngo̱n u̱r-gas ne̱

3 O̱r te̱ ne̱, depete̱ te̱ bu̱m Shir ko̱ de ke ho̱-de rem no̱, komo kaane̱ ro̱ u̱r-bon ne̱, remen she̱r-m no̱ ro̱ m-bo̱'o̱se̱, komo was-mo̱ no̱ wasse̱ o̱r no̱ ne̱ à mo̱ ro̱ m-do̱. 4 Remen kaane̱, kap u̱n n-me̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor-ye̱ Shir, no̱ ye̱ te̱tte̱ u̱n uk o-cin remen gaag u̱n me̱n-u̱t no̱ u̱n she̱r-m no̱ ne̱ u̱n ka range̱-o̱ kumu no̱ u̱t-meger ne̱ amba no̱ 'mo u̱r-hur à.

5 Kap yo ka kutute̱ u̱nze Shir ro̱ u̱n piish u̱t-ma u̱r-bon ne̱, yo ka komo rwu̱ntu̱te̱ cas u̱nze no̱ bo̱'o̱ste̱ m-she'et u̱n gwo̱mo-to̱ Shir remen ka gwo̱mo-to̱, o̱ no̱tte̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b. 6 Shir ro̱ u̱n me̱n-u̱t pus-to̱ ne̱, remen kaane̱, ka ye̱ ro̱ no̱ m-'ya u̱r-ko̱o̱b à wu̱a to̱pe̱ ye̱ u̱n re̱e̱su̱ u̱n ye̱ u̱r-ko̱o̱b ebe u̱n ye̱. 7 Amba no̱ ye̱ ro̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b à wu̱a wu̱wu̱ssu̱ no̱, har ma u̱n te̱ ne̱. Yo ka a kor u̱n ho̱-de Wan-Ko̱yan Ye̱so he m-rwu̱u̱n n-To̱n shir u̱n rem-de o-ra à, mo̱sse̱ u̱n yan-to̱m-ye̱ Shir ye̱ u̱n wu̱ ne̱ ye̱ u̱r-be̱e̱b. 8 Wu̱a rangse̱ ka ye̱ nape̱ Shir á u̱n ka ye̱ yage̱ nome̱ u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m o-do̱ro̱tte̱ à to̱ ma Wan-Ko̱yan na Ye̱so. 9 A 'ye ye̱ ko̱o̱b-de ba m-ta, a dos ye̱ u̱n co-o Wan-Ko̱yan u̱n se̱ps-mo̱ u̱n be̱e̱b-de u̱n wu̱ ne̱.§ 10 U̱n ka da-o̱, wu̱ he m-mu̱u̱n a ye'et wu̱ m-se̱k à, yan-ba-u̱r-ba'as ye̱a se̱ps wu̱. Kap yan-dor komo ye̱a hyen made̱-o̱ u̱n wu̱ u̱n ka ho̱-de mo̱sse̱ u̱n no̱ ne̱, remen no̱ she̱re̱g u̱n ka ma-to̱ te̱ ru̱ru̱ no̱ à.

11 U̱n yo ka ne̱ u̱r-hur, o̱ rwo̱'e̱ te̱tte̱ u̱s-ko̱n rem no̱ ko̱yanda, remen no̱ ya'asté̱ Shir u̱r-bo̱ngo̱n. Te̱ u̱s-ko̱n no̱a she'et u̱n ka co̱w-yo Shir co̱ne̱ à. No̱m no̱ kaane̱ remen no̱ waragté̱ rii-yo Shir dektu̱ no̱ à. Komo te̱ u̱s-ko̱n Shir a ya'as no̱ be̱e̱b-de m-shoos u̱n ko̱ yo ke rii-yo u̱r-bon yo remen no̱ m-she̱r be-u̱r Ye̱so Kiristi. 12 Te̱ u̱s-ko̱n u̱n bo̱ a he se̱ps u̱n jin-u̱r Wan-Ko̱yan na Ye̱so n-me̱ u̱n no̱ à, no̱ komo n-me̱ u̱n wu̱, hond hond u̱n yar-mo̱ Shir na, u̱n Wan-Ko̱yan ne̱ Ye̱so Kiristi.

Bo̱r-u̱s yoor

Ko-Gwo̱mo-wu̱ o-zang

1 M-mo̱ka, o̱r re ne̱, u̱m co̱no̱g u̱m ru̱ru̱ no̱ se ken rem-se mo̱sse̱ u̱n mu̱u̱n-m Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi u̱n komo bo̱ a he na m-mo̱ro̱gse̱ ne̱ be-de u̱n wu̱ à, te̱ no̱ u̱s-ko̱n:* 2 Taase hur-u̱r no̱ nukte̱ ho̱r-m-ho̱r, ko̱ komo can-yo u̱n wu̱r-o no̱ ine̱ u̱nze ho̱-de u̱n Wan-Ko̱yan rege̱ de woosu̱nte̱ á. A nom wu̱ ken wu̱ a hoks m-rwo̱r n-me̱ u̱n ma-to̱ o-Ku̱kt, ko̱ be-de u̱n rwo̱r u̱t-ma, ko̱ genge̱n sa o zee be u̱n te̱ to̱ rwu̱u̱ne̱. 3 No̱ jar o-jar no̱ yage̱ wu̱ ken wu̱ raks no̱ u̱n yo ken co̱w-yo á. Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen ka ho̱-de a wo̱o̱n á se̱ a inite̱ zang komo ká ko-gwo̱mo-wu̱ o-zang wu̱ rusune̱ cas, wata ka wu̱ a nome̱ den-o̱ o-ra à. 4 Wu̱ ro̱ ka wa-u̱t-yage̱-wu̱. Wu̱ ro̱ u̱n se̱ps u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ u̱n yage̱-to̱ u̱n kap rii-yo piye̱ jin-de Shir à, ko̱ komo wu̱ a m-kwu̱kte̱ à. Har ma wu̱ ro̱ m-she'et u̱n kwu̱u̱r-o̱ Shir u̱n Pyo-o̱ Shir wu̱ ro̱ m-ze̱e̱ u̱nze wu̱ ro̱ Shir.†

5 ¿No̱ baks, da-o̱ u̱m ro u̱n no̱ ne̱ à, u̱m ru̱ru̱tu̱ no̱ to̱ kà kap á? 6 M-mo̱ka no̱ nepse̱ rii-yo we̱ne̱ to̱ m-ko̱r à, taase yo kor cin ba da-o wo̱ u̱n wo̱o̱n. 7 Remen ka ko-Gwo̱mo-wu̱ o-zang wu̱ te̱ksu̱nte̱ m-se̱nge̱ wukusse̱. Amba ka wu̱ ro̱ m-we̱n à wu̱a re co m-we̱n har da-o̱ Shir he wu̱ m-doss o-co̱w à. 8 U̱n ka da-o̱ a he ka ko-Gwo̱mo-wu̱ o-zang wu̱ m-rwu̱nte̱ cas, amba u̱n mu̱u̱n-m Wan-Ko̱yan Ye̱so, Ye̱so a ho wu̱ u̱n shik-mo̱ u̱n nu-o̱ u̱n wu̱, wu̱ sabre̱ wu̱ u̱n se̱ps-mo̱ u̱n wu̱ ne̱.‡ 9 A nep haan-mo̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ o-zang be-de u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t. Wu̱a nom rem-se o-made̱, u̱t-napa ne̱, u̱t-hyat ne̱ to̱ u̱t-bo̱ go̱-u̱s-go̱.§ 10 Wu̱ ro̱ m-raks u̱n ye̱ ro̱ u̱n bu̱-yo u̱n den-o̱ o-ra à remen ye̱ ginimte̱ m-was u̱n yo ro̱ o-nip à, komo remen kaane̱ ye̱a kum gwu̱ á. 11 Remen kaane̱ Shir a to̱mnu̱ntu̱ ye̱ caari-to̱ u̱t-raks remen ye̱ sheret be-de u̱t-bo̱. 12 Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ remen a kupsu̱té̱ kap ye̱ yage̱ m-she̱r be-de o-nip à u̱t-ma, ye̱ ro̱ komo m-ho̱ge̱ u̱n zak-o̱ m-no̱m u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱ à.

E̱s no̱ m-'wo̱ns ne̱

13 Depete̱ te̱ bu̱m Shir rem no̱, o̱r re ne̱ no̱ ye̱ Wan-Ko̱yan wasse̱ u̱n no̱ ne̱ à, remen cin u̱r-takan Shir daagu̱ no̱, no̱ kumut gwu̱ u̱n bu̱-yo u̱n Ku̱kt-o̱ Shir muutu̱ no̱ ba m-ku̱ko̱p u̱n komo bu̱-yo u̱n she̱r o-nip ne̱ à. 14 Wu̱ u̱n agan no̱ u̱n bu̱-yo u̱n ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱, to̱ te̱ ya'u̱ no̱ à, remen no̱ kumut se̱ps-m Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi. 15 Remen kaane̱, o̱r re ne̱, e̱s no̱ u̱r-be̱e̱b ne̱, komo no̱ bu̱p ka nip-o̱ te̱ yoosu̱ no̱ à, ko̱ u̱n ma-to̱ nu, ko̱ komo genge̱n.

16 Te̱ u̱s-ko̱n be-u̱r Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, u̱n Shir ne̱ Tato na rem no̱. Wu̱ wasu̱ na à, u̱n yar-mo̱ u̱n wu̱, wu̱ 'ye na jaab-o̱ u̱t-me̱n o̱ u̱n ba m-ta, o-sakto̱ ne̱ o̱ u̱r-bon u̱n bu̱-yo yar-mo̱ u̱n wu̱. 17 Komo te̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱nze wu̱ 'ye no̱ jaab komo wu̱ dowe̱ rwu̱n-u̱s no̱ m-'wo̱ns, n-me̱ u̱n ko̱ mo̱ ke se̱nge̱-mo̱, mo̱ m-nom m-ce̱p ne̱ à.

Bo̱r-u̱s tet

Ko̱n no̱ Shir rem te̱

1 U̱r-ko̱m o̱r re ne̱, ko̱n no̱ rem te̱ remen ma-u̱t Wan-Ko̱yan nomot ho̱r-mo̱ m-wo̱ ko̱ kene̱, komo to̱ kum m-se̱ps bo̱ to̱ kume̱ be-u̱r no̱ à. 2 Komo no̱ ko̱n bo̱ a he na m-gu u̱n kom-to̱ u̱n hun-ne̱ yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ à, remen ba kap mo̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ she̱re̱ á. 3 Amba Wan-Ko̱yan wu̱ ro̱ ko-yan-e̱ss u̱t-ma, wu̱a dowe̱ rwu̱n-u̱s no̱ u̱r-be̱e̱b, wu̱ 'er no̱ be-de u̱n ka wan-me̱n-u̱t jaas-to̱ wu̱. 4 Ya te̱ ro̱ sasa u̱n Wan-Ko̱yan ne̱, remen no̱ m-do̱re̱ u̱n yo te̱ ru̱ru̱ no̱ à, komo no̱ he co m-do̱re̱ u̱n yo te̱ rwo̱'u̱ no̱ à.

5 Te̱ u̱s-ko̱n u̱nze Wan-Ko̱yan na Ye̱so wu̱a ru̱ no̱ se̱ngu̱te̱, be-de u̱n was-mo̱ Shir, u̱n 'mo̱-mo̱ u̱r-hur ne̱ mo̱ Kiristi ro̱ m-'ya à.

U̱r-ke̱we̱s taase a she'et
she'et-de o-hwaa

6 O̱r te̱ ne̱, te̱ ka'agte̱ no̱ u̱n jin-u̱r Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi, ru no̱ co̱w-yo u̱n ko̱ wu̱ ke, wu̱ ro̱ u̱n she'et-de o-hwaa à, wu̱ ro̱ u̱n do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n ká rii-yo te̱ yoosu̱ no̱ á. 7 Ai, no̱ u̱n hi u̱n no̱, no̱ nepse̱ depete̱ no̱ do̱re̱ sha-m te̱, remen da-o̱ te̱ ro be u̱n no̱ à, te̱ ya-m-zar-ye̱ á, 8 komo te̱ re̱ rii-yo m-re̱ m-yar be-de u̱n ne̱t á. Amba te̱ swo̱o̱g u̱r-ko̱o̱b, te̱ m-se̱nge̱ m-ho̱w, m-te̱t ne̱, taase te̱ sawse̱ wu̱ ken wu̱ be-u̱r no̱ u̱s-nu̱. 9 Te̱ u̱n no̱m yo ka, ba remen te̱tt o̱ u̱r-be̱e̱b te̱ hobt gwu̱ á, te̱ u̱n no̱m kaane̱ remen te̱ kututú̱ no̱ bu̱-yo m-do̱re̱. 10 Da-o̱ te̱ ro be-u̱r no̱ à, te̱ ro no̱ m-ru̱re̱ u̱n yo ka: “Kap bo̱n wu̱ yage̱ no̱m m-se̱nge̱ à taase wu̱ re á.”

11 Te̱ ho̱gu̱te̱ u̱nze ye̱ ken ye̱ be-u̱r no̱ ya-m-zar-ye̱, komo ye̱ ro̱ m-no̱m u̱n yo ken rii-yo á se̱ o-he̱be̱ gwu̱w. 12 U̱n jin-u̱r Wan-Ko̱yan Ye̱so Kiristi go̱n ka hun-ne̱ ye̱, ye̱ jar á. Te̱ ka'agte̱ ye̱, ye̱ no̱m m-se̱nge̱ u̱n e̱ss u̱r-hi ne̱, remen ye̱ re̱e̱gtu̱té̱ hi u̱n de u̱n ye̱. 13 Amba no̱ o̱r re ne̱, taase no̱ ker u̱n no̱m u̱n rii-yo u̱r-bon.

14 U̱rege̱ wu̱ ken wu̱ yagu̱te̱ no̱m o-do̱ro̱tte̱ u̱n rii-yo te̱ rwo̱re̱ n-me̱ u̱n ka taku̱rda-o̱ á, ru̱ru̱ no̱ yan-dor Ye̱so wu̱. Nom no̱ ja u̱n wu̱ ne̱ m-so̱k ne̱, komo no̱ som wu̱ remen wu̱ ho̱gu̱té̱ m-'e̱. 15 Amba no̱ muut wu̱ wa-u̱t-yage̱ á, amba nak no̱ go̱n wu̱ u̱t-to̱ remen o̱r na wu̱ wan-dor.

Gas-de u̱r-ko̱m

16 Te̱ u̱n ko̱n-u̱s Wan-Ko̱yan u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, remen wu̱ ye'et no̱ m-gwu̱gwu̱ ko̱yanda komo u̱n ko̱ yo ke bu̱-yo. Wu̱ ro̱ takan-de u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱n hur-u̱t na à. Wan-Ko̱yan wu̱ ro̱ u̱n no̱ ne̱ kap.

17 U̱n kom-u̱t re, Burus, u̱m ge̱nbe̱ ka gas-de. U̱n go̱n ka bu̱-yo me̱ m-ge̱n u̱n ko̱ o̱ ke taku̱rda-o̱. Kaane̱ me̱ m-ge̱n.

18 Yar-m Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi ro̱ u̱n no̱ ne̱ kap!

* Bo̱r-o gaan:1 1:1 u̱t-Girik: Sirabanus.

† Bo̱r-o gaan:1 1:1 Wu̱ Shir daagne̱ à.

‡ Bo̱r-o gaan:1 1:1 Hyen komo: Se̱ng 17:1.

§ Bo̱r-o gaan:9 1:9 Hyen komo: Isha 2:10.

* Bo̱r-u̱s yoor:1 2:1 Hyen komo: 1Tas 4:15-17.

† Bo̱r-u̱s yoor:4 2:4 Hyen komo: Dane 11:36; Izik 28:2.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:8 2:8 Hyen komo: Isha 11:4.

§ Bo̱r-u̱s yoor:9 2:9 Hyen komo: Mati 24:24.

1 Timoti

1

2

3

4

5

6

Taku̱rda-o Burus aco o̱ wu̱ gene̱

Timoti

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1:1-2

U̱r-ke̱we̱s mo̱sse̱ yan-dor Ye̱so ne̱ u̱n se̱k-ye̱ ye̱ u̱n o̱ ne̱ 1:3—3:16

U̱r-ke̱we̱s ha-mo̱ u̱n be-u̱r Timoti mo̱sse̱ u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ 4:1—6:21

Bo̱r-o gaan

U̱r-gas

1-2 Timoti, Burus ro̱ wo̱ m-gene̱ u̱n ka taku̱rda-o̱. Wo̱ m-mo̱ka kashi u̱n wà re wu̱, remen u̱m yoosu̱tu̱ wo̱ m-she̱r be-de Shir. Me̱, Burus, wan-To̱m Ye̱so Kiristi,* u̱n be̱e̱b-de Shir, Wan-Gwu̱ na u̱n Kiristi Ye̱so, wu̱ ya'u̱ na o-sakto̱ à.

Me̱ u̱n ko̱n-se Shir Tato na, u̱n Ye̱so Kiristi, Wan-Ko̱yan na. Me̱ u̱n ko̱n-se ye̱ 'ye wo̱ yar-mo̱ u̱n ye̱, u̱r-'wo̱n ne̱, u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur ne̱.†

Nak u̱t-to̱ remen u̱n yan-yoos-de u̱t-bo̱

3 Da-de u̱m ro u̱n co̱w-o re ha-mo̱ o-Makidoniya à, u̱m ru̱ru̱te̱ wo̱ o she'et n-me̱ bo̱-o̱ o-Apisu. She'et kane̱ remen o nekt ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ u̱t-to̱ kane̱, ye̱ yage̱ yoos-de u̱t-bo̱. 4 Ru̱re̱ ye̱, ye̱ yage̱ naas u̱n da-o̱ hun-ne̱ be-de u̱n yoos-de u̱t-zwo̱m, u̱n o̱o̱g-de u̱n ya-n-ga-ye̱ ne̱. Ye̱ yage̱ remen go̱n ka ma-to̱ ro̱ m-hante̱ su̱nu̱-mo̱ u̱t-ma. To̱ u̱n gu u̱n hun-ne̱ no̱m u̱n she'et-de m-she̱r be-de Shir á. 5 Yo a co̱ne̱ ko̱ wu̱ ke wan-dor o̱ Shir wu̱ nom à, yo ro̱ m-was u̱n o̱r u̱n wu̱ ne̱ ne̱. Ka was-mo̱ a rwu̱u̱n u̱n hur-u̱r pus-de, u̱n hur-u̱r gaan ne̱, komo u̱r-hur ne̱ de m-she̱r be-de Shir cot. 6 Amba ye̱ ken ye̱ joru̱te̱ ka rem-se Shir co̱ne̱ a no̱m à, ye̱ wargu̱ru̱ be-de u̱n ma-to̱ ba u̱r-hi. 7 Ye̱ co̱no̱g ye̱ warag ya-u̱r-yoos-de u̱n karamsa-o Mosa. Ye̱ m-campo̱ u̱n hyan-o̱ u̱n ye̱, u̱nze ye̱ nak. Amba ye̱ nap yo ye̱ u̱r-yoos á.

8 A nak karamsa-o ro̱ u̱r-bon ne̱, u̱rege̱ a nak rii-yo rwo̱'e̱ Shir hantu̱te̱ o̱ à. 9 A nak komo, Shir ya'as o-karamsa remen o̱ ja'asté̱ kashi u̱n hun-ne̱ á. Amba Shir u̱n ya'as o̱ remen o̱ ja'asté̱:

Yan-ko̱o̱b-de u̱n gye̱r-o̱ u̱n wu̱,

U̱n yan-ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ ne̱,

U̱n ya-u̱t-ba'as ne̱,

U̱n yan-yage̱ u̱n nom u̱n rii-yo karamsa-o ze̱e̱ ne̱ à,

U̱n ye̱ ro̱ m-yage̱ she'et-de m-ku̱ko̱p ne̱ á,

Yan-ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ o̱ u̱n Ma-to̱ Shir,

U̱n ye̱ ro̱ u̱n ho̱ u̱n tat-ne̱ ye̱ u̱n ye̱ ne̱ à,

U̱n ye̱ ro̱ u̱n ho̱ u̱n in-ne̱ ye̱ u̱n ye̱ ne̱ à,

Myet u̱n yan-ho̱ u̱n hun-ne̱ ne̱,

10 U̱n campo̱-ne̱ ne̱ ye̱ ro̱ u̱n hoob-o̱ u̱n ne'a-ne̱ à, u̱n ne'a-ne̱ ye̱ ro̱ hoob-o̱ u̱n campo̱-ne̱ ne̱ à,

U̱n campo̱-ne̱ ye̱ ro̱ m-rew u̱n o̱r u̱n ye̱ ne̱ campo̱-ne̱ bo̱ ye̱ ro̱ m-rew u̱n ne'a-ne̱ u̱n ye̱ ne̱ à,

Ko̱ ne'a-ne̱ ye̱ ro̱ m-rewe̱ u̱n o̱r u̱n ye̱ ne̱ ne'a-ne̱ bo̱ ye̱ ro̱ m-rewe̱ u̱n campo̱-ne̱ u̱n ye̱ ne̱ à,

Ko̱ ye̱ ro̱ u̱n baab u̱n hun-ne̱,

Ko̱ ya-u̱t-bo̱,

Ko̱ hun-ne̱ ye̱ ro̱ m-yage̱ m-nom u̱n yo ye̱ ze̱e̱ ye̱a nom à, u̱n

Hun-ne̱ ne̱ ye̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n ko̱ se ke rem-se u̱n ba u̱r-bon se à,

Da-de ye̱ no̱me̱ kà rem-u̱s yo̱-se se, ye̱ ro̱ o̱ ka o-do̱ro̱tte̱ u̱n yoos-de o-nip á. 11 Ka yoos-de u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ u̱n rwu̱u̱n be-de Shir wa-m-se̱ps, o-kwu̱m ne̱. Shir bo̱bsu̱ me̱ m-ko̱'o̱t to̱.

Yar-mo̱ Wan-Ko̱yan kute̱ Burus à

12 U̱m bo̱mo̱g Kiristi Ye̱so, Wan-Ko̱yan na, wu̱ ya'u̱ me̱ u̱r-be̱e̱b u̱m nomot ka se̱nge̱-mo̱ à, remen wu̱ nak me̱tt m-se̱'e̱r á. Wu̱ daagu̱ me̱ u̱n kà se̱nge̱-mo̱. 13 N-ga u̱m ro m-pyap u̱n Shir, u̱n yage̱-to̱ u̱n yan-dor Ye̱so ne̱, u̱n 'ya u̱n yan-dor u̱r-ko̱o̱b ne̱ de̱e̱n. Shir ho̱gu̱ru̱ 'wo̱n u̱n de remen me̱ ro nak yo u̱m ro m-nom á, komo u̱m ro u̱n ko̱o̱b-de m-she̱r ne̱ be-u̱r Ye̱so.‡ 14 Wan-Ko̱yan na ya'ag me̱ yar-mo̱ Shir de̱e̱n. Wu̱ ya'u̱ru̱ me̱ m-she̱r, m-was ne̱, mo̱ rwu̱u̱ne̱ be-u̱r Kiristi Ye̱so à.

15 Ka ma-to̱, bo̱-u̱t to̱ ko̱n n-me̱ u̱n to̱ á, komo to̱ wo̱o̱g a go̱kste̱ to̱ kap u̱nze, “Kiristi Ye̱so haante̱ u̱n ho̱no o-dak wu̱ guut ya-u̱t-ba'as, bo̱ ye̱ he m-po̱sse̱ den-o̱ o-ra à.” U̱m nak komo u̱m aragte̱ hun-ne̱ kap u̱r-ba'as. 16 Amba Shir ho̱gu̱te̱ 'wo̱n u̱n de, me̱ wu̱ arge̱ hun-ne̱ u̱r-ba'as à. Kiristi Ye̱so kututu̱ na mo̱ u̱n hur-de u̱n wu̱ remen u̱m waragté̱ rii-yo m-sha be-de u̱n kap ye̱ he m-she̱r kane̱ n-co à. Ka hun-ne̱ ye̱a kum ho̱o̱g-o̱ ba m-ta. 17 Ko̱n-u̱s re se ro̱ hun-ne̱ kap ye̱ 'ye Shir m-se̱ps, u̱t-go̱s ne̱, ba m-ta. Wu̱ ro̱ ko-Gwo̱mo ba m-ta. Wu̱ u̱n ba u̱r-ko̱m. Wu̱ a m-hyan á. Shir o̱ u̱n ho̱n-de u̱n o̱. Amin.

Burus doote̱ Timoti jaab-o̱ u̱t-me̱n

18 Wà re Timoti, yo me̱ m-ze̱e̱ o no̱m à, hond hond yo ro̱ u̱n yo yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ru̱ru̱ wo̱ ne̱ à. Shir o̱ daagu̱ wo̱ o ko̱'o̱te̱ ma-to̱ u̱n wu̱. Baks u̱n kà ma-to̱ yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ru̱ru̱ wo̱ ne̱ à, to̱a do wo̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n u̱n no̱m u̱n yo Shir ze̱e̱ o no̱m à. 19 Da-o̱ wo̱ ro u̱n ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ Shir, ma'as n-te̱ m-she̱r, komo hur u̱n du kaps wo̱ á. Ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ hur-de u̱n ye̱ kapste̱ ye̱. Remen kaane̱ ye̱ hoks m-she̱r be-de Shir á. 20 Himeniyus u̱n Arekanda ro̱ n-me̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱, ye̱ hur-de u̱n ye̱ ro̱ be-u̱r gaan á. U̱m koostu̱ ye̱ be-de u̱n mo̱ro̱g-de u̱n yan-dor Ye̱so. U̱m ya'ag ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t u̱r-ke̱e̱r wu̱ nom yo wu̱ co̱ne̱ u̱n ye̱ ne̱ à. Me̱ u̱n no̱m kaane̱ remen ye̱ yoosté̱ yage̱ u̱n yo'og-o̱ Shir.

Bo̱r-u̱s yoor

Karamsa-o̱ u̱n bo̱ a he bo̱ngo̱n-de Shir à

1 U̱r-takan, u̱m co̱no̱g u̱m 'ye wo̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n u̱n yan-dor Ye̱so ne̱, u̱nze no̱ se̱nge̱ u̱s-ko̱n Shir remen hun-ne̱ kap. Da-o̱ no̱ ro u̱n ko̱n-se Shir remen wu̱ guut no̱, komo ko̱n no̱ Shir ho̱ge̱ 'wo̱n-de u̱n hun-ne̱. Da-o̱ no̱ ro u̱s-ko̱n Shir, no̱ 'ye Shir u̱r-bo̱ngo̱n remen rem-se wu̱ no̱me̱ à. 2 Ko̱n no̱ Shir remen gwo̱mo-ne̱, u̱n yan-caari-to̱ u̱t-comos ne̱, remen a she'eté̱ ba u̱t-ween be-de u̱n hun-ne̱. Komo u̱n no̱m u̱n ko̱ yo ke kashi u̱n rii-yo bo̱ Shir co̱ne̱ à. 3 Da-o̱ a ro u̱s-ko̱n kaane̱, ro̱ u̱r-bon ne̱, komo Shir, o̱ ro̱ Wan-Gwu̱ na à, ro̱ m-ho̱ge̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n kaane̱ de̱e̱n. 4 Rii-yo rwo̱'e̱ Shir ro̱tte̱ u̱n ho̱ge̱ m-re̱re̱m à, Shir co̱no̱g ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ kum gwu̱ u̱n nap-o̱ o-nip ne̱ u̱n Ye̱so. 5 Shir gaan-o̱. Wan-hongse̱ u̱n hun-ne̱ u̱n Shir ne̱ komo gaan. Ka ne̱t-wu̱, wu̱ ro̱ Kiristi Ye̱so. 6 Ye̱so ya'aste̱ hi u̱n de u̱n wu̱ har be-de m-mar, remen wu̱ rurut na kap. Ma-to̱ u̱n mar-m Kiristi, Shir ya'ag na m-mo̱ka o-da o̱ m-ru̱re̱ hun-ne̱ ka ma-to̱ u̱nze Shir co̱no̱g ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ kum gwu̱. 7 Remen ka o̱ Shir to̱mnu̱ me̱ u̱m waragte̱ wa-o-ko̱'o̱t u̱n ko-yan-To̱m Ye̱so ne̱. U̱m waragte̱ Wa-u̱r-Yoos, wan-yoose̱ u̱n ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á, n-me̱ m-she̱r, o-nip ne̱. Nip-o̱ me̱ m-rwo̱r ba bo̱-to̱ á.*

8 Da-o̱ no̱ mo̱rge̱ remen bo̱ngo̱n-de Shir, u̱m co̱no̱g campo̱-ne̱ ko̱ kene̱, ye̱ jaks kom-to̱ u̱n ye̱ u̱n ko̱n-se Shir. Da-o̱ ye̱ jakse̱ kom-to̱ u̱n ye̱, yage̱ hur-de u̱n ye̱ ma'aste̱ u̱r-kashi be-de Shir, ba u̱s-ryaab ko̱ su̱ne̱-mo̱ u̱t-ma.

9 U̱m co̱no̱g ne'a-ne̱ ye̱ cu̱pe̱ hi u̱n de u̱n ye̱ saw-to̱ m-co̱p to̱ depe̱ à. Ye̱ cu̱p saw-to̱ he u̱n ho̱k u̱n wu̱r-to̱ u̱n ye̱ u̱r-bon ne̱ à. Taase ne'a-ne̱ cu̱p saw-to̱ campo̱-ne̱ hette̱ ye̱ m-gwo̱t u̱n yish-ye̱ o-yoor á. Taase ye̱ muut u̱r-hi be-de u̱n saw-to̱ u̱n hwo̱r, rem-se u̱n zinariya, u̱s-rwu̱u̱mb ne̱ u̱n ga-se u̱n ye̱ á.† 10 Amba kashi m-se̱nge̱ mo̱ depe̱ ne'a-ne̱ à, mo̱ ro̱ no̱m u̱n rem-se u̱r-bon u̱n da-o̱ ye̱ kume̱ à, u̱n hwo̱r-ye̱ u̱n ye̱ ne̱ u̱n no̱m u̱n rem-se u̱r-bon be-de u̱n hun-ne̱. Ye̱ ro m-no̱m kaane̱ ye̱a kute̱ hun-ne̱ u̱nze ye̱ yan-gye̱r-o̱ Shir ye̱.

11 Da-o̱ yan-dor mo̱rge̱ be-de u̱r-yoos, yage̱ ne'a-ne̱ ke'et u̱t-to̱, ye̱ ma'as u̱n no̱m o-do̱ro̱tte̱ u̱n yo a yoose̱ ye̱ à. 12 Yan-dor Ye̱so mo̱rge̱, me̱ 'ya ne'a co̱w-yo wu̱ yoosu̱te̱ campo̱-ne̱ á. Komo me̱ 'ya wu̱ co̱w wu̱ waragte̱ hi-de u̱n campo̱ á, amba wu̱ ma'as temb. 13 Yo rwo̱'e̱ u̱m zet kaane̱ à, remen Adamu wu̱ Shir ba'e̱ m-no̱m, ka da-de a no̱mu̱ Hawa.‡ 14 Komo ba Adamu wu̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t rakse̱ á, ne'a-wu̱ a rakse̱ har wu̱ waragte̱ wa-u̱r-ba'as.§ 15 Myet u̱n kaane̱ ne̱, Shir a gu ne'a-ne̱ u̱n bu̱-yo u̱n o-mat, u̱rege̱ ye̱ she̱re̱g be-u̱r Ye̱so, u̱n was u̱n o̱r u̱n ye̱ ne̱ ne̱, u̱n she'et-de ba m-ku̱ko̱p ne̱, u̱r-she'et ne̱ bo̱ depe̱ à.

Bo̱r-u̱s tet

Yan-gu̱t-de u̱n yan-dor Ye̱so
u̱n yan-m-se̱nge̱ ne̱

1 Hun-ne̱ ro̱ m-ze̱e̱, “U̱rege̱ ne̱t ro̱ u̱r-go̱p wu̱ waragte̱ ko-wan-gu̱t-de u̱n yan-dor Ye̱so, wu̱ no̱mo̱g go̱p-de u̱n kashi m-se̱nge̱.” Ka ma-to̱ nip-o̱. 2 Remen kaane̱, myet ne̱t-wu̱ co̱ne̱ wan-gu̱t-de u̱n yan-dor Ye̱so à, kaane̱ she'et-de u̱n wu̱ he m-ma'as:

U̱ntaase a kum gom-de u̱r-re̱e̱b be-de u̱n wu̱,

Wu̱ e̱se̱ be-de u̱n ne'a u̱n wu̱ cot à,

Wu̱ hokse̱ garamse̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ à,

Wan-barag-se u̱r-bon,

Hun-ne̱ ya'as wu̱ u̱t-go̱s, remen wu̱ she'ette̱ u̱r-bon ne̱,

Wa-m-was u̱n hamat-ne̱ ne̱ n-me̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱,

Wu̱ he m-hoks u̱r-yoos à,

3 Ba ko-wa-m-swo̱ á,

Wu̱ ro̱ u̱n hoob-o̱ u̱t-ma á,

Amba yan-gwe̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi,

Wu̱ ro̱ u̱t-ween á,

Wu̱ ro̱tte̱ yish-ye̱ u̱n hwo̱r á,

4 Wu̱ ro̱ u̱n hoks m-garamse̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ u̱r-bon ne̱ à,

Wu̱ ro̱ m-rwo̱ u̱n yakar-ye̱ u̱n wu̱ ye̱ no̱mu̱ wu̱ o-do̱ro̱tte̱, ye̱ 'ye wu̱ u̱t-go̱s n-me̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo à. 5 (U̱rege̱ ne̱t hoks m-garamse̱ hur-o̱ u̱n wu̱ á, ¿re wu̱ he m-nom wu̱ hokste̱ gu̱t-de u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir?)

6 Ba wu̱ go̱kse̱ Ye̱so ba m-go̱s á. (U̱n ya ka á, nu̱-mo̱ u̱r-hi a ru̱ wu̱ cu̱wu̱t swo̱ u̱r-ko̱o̱b u̱ntu̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t.)

7 Wu̱ ro̱tte̱ be-de u̱t-re̱e̱b á. Kaane̱ depe̱ komo hun-ne̱ ye̱ ro̱ yan-dor Ye̱so á, ye̱ ro̱ wu̱ m-tan u̱n jin-u̱r so̱-de. Wu̱ ma'as kaane̱ remen u̱ntaase wu̱ he̱'e̱be̱ n-me̱ u̱n ce̱e̱b-o̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t, wu̱ ho̱ge̱ m-'e̱.*

Ya-m-gu ye̱ depe̱ se̱nge̱-mo̱ Shir à

8 Yan-m-se̱nge̱ be-de yan-dor u̱n ce u̱n ye̱, kaane̱ she'et-de u̱n ye̱ he m-ma'as:

Ye̱ hokse̱ garamse̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ à.

Ye̱ warag yan-ma-u̱t gaan.

Ye̱ ro̱ m-swo̱ á.

Ye̱ ro̱tte̱ su̱u̱b-o̱ u̱n hwo̱r á.

9 Komo ye̱ bu̱p she̱r-mo̱ u̱n ye̱ u̱n hur-u̱r gaan.

10 Rii-yo no̱ de̱gt ne̱t ko-wan-m-se̱nge̱ se̱ a me'este̱ wu̱, no̱ hyane̱ wu̱ ro̱tt be-de u̱t-re̱e̱b á, ka da-de wu̱a hoks m-no̱m u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n yan-m-se̱nge̱.

11 Kaane̱ komo ne'a-ne̱ ye̱ u̱n ye̱ warag kashi u̱n ne'a-ne̱ ye̱ u̱n ba u̱r-re̱e̱b, ba komo ya-u̱t-we̱ á. Amba ye̱ hokse̱ she'et-de u̱n ye̱ à. Hun-ne̱ ro̱ ye̱ m-'wo̱s u̱n ma-u̱t gaan ne̱ ko̱yanda.

12 Ko-wan-m-se̱nge̱ n-me̱ u̱n den-o̱ Shir, ko̱ wu̱ ke wu̱ e̱s be-de u̱n ne'a u̱n wu̱ cot. Komo wu̱ hoks garamse̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ u̱n yakar-ye̱ u̱n wu̱ ne̱ u̱r-bon ne̱. 13 Hun-ne̱ ro̱ m-'ya u̱n yan-m-se̱nge̱-ye̱ no̱me̱ se̱nge̱-mo̱ u̱r-bon à m-se̱k. Remen kaane̱, ka yan-m-se̱nge̱-ye̱, ye̱a hoks ru̱re̱ u̱n hun-ne̱ ma-to̱ m-she̱r be-u̱r Kiristi Ye̱so, ba o-gye̱r.

Ma-to̱ ro̱ wukusse̱
n-me̱ yan-dor Ye̱so à

14 Da-o̱ me̱ wo̱ u̱n gene̱ u̱n kà taku̱rda-o̱ à, me̱ o-sakto̱ o̱ m-habe̱ u̱m hyenet wo̱ ba m-go̱s. 15 Amba me̱ nome̱ m-it, kà taku̱rda-o̱ he wo̱ m-kute̱ bo̱ hun-ne̱ he m-she'et à be-de yan-dor o-Shir. Hun-ne̱ ye̱ Shir ye̱ ro̱ u̱n den-o̱ Shir wan-ho̱o̱g à. Kà hun-ne̱ ye̱, ye̱ ro̱ u̱ntu̱n caar-yo o-cin u̱n 'wu̱n-de o-nip ne̱. 16 Nip-o̱, m-she̱r be-de Shir ro̱ m-'wo̱ns ne̱ ko̱ de nomte̱ se ken rem-se ro̱ko̱n wukusse̱ à:

Ye̱so haante̱ n-me̱ o-wu̱r u̱ntu̱n o̱ ma na,

Ku̱kt-o̱ Shir kutute̱ na wu̱ kashi u̱n ne̱t-wu̱.

Yan-to̱m-ye̱ Shir ye̱ hyanag wu̱.

Yan-dor Ye̱so ko̱'o̱te̱ ma-to̱ u̱n wu̱

be-de hun-ne̱ kap ho̱no o-dak.

Hun-ne̱ go̱kste̱ kà ko̱'o̱t-o̱ be-u̱t-be ho̱no o-dak kap.

Shir de̱ku̱ wu̱ ha-m o̱ n-To̱n be-de m-se̱ps.

Bo̱r-u̱s nass

Ya-u̱r-yoos-de u̱t-bo̱

1 Ku̱kt-o̱ Shir ru̱ru̱tu̱ na cas u̱nze u̱n kà ho̱-to̱ u̱r-ko̱m to̱, ye̱ ken ye̱ a yage̱ m-she̱r be-de u̱n yoos-de o-nip de u̱n Ma-to̱ Shir. Ye̱a she̱r be-de u̱n yoos-de u̱n ya-u̱t-bo̱, to̱ rwu̱u̱ne̱ be-de u̱n ya-u̱t-ko̱t à. 2 Ka hun-ne̱ ye̱ ro̱ m-no̱m sa o zee nip-o̱ ye̱ m-rwo̱r, amba bo̱-to̱ ye̱ he se̱nge̱ m-kupur. Ye̱a was á, ko̱ yo ye̱ ro̱ u̱r-yoos à nip-o̱ ko̱ u̱t-bo̱ á, remen hur-de u̱n ye̱ kapste̱ ye̱. 3 Bo̱ Ku̱kt-o̱ Shir rwo̱re̱ à, hun-ne̱ ye̱ u̱t-bo̱ ro̱ ko̱n ko̱ m-mo̱ka:

Ye̱ ro̱ u̱r-yoos de u̱t-bo̱ u̱nze taase hun-ne̱ ge u̱t-ge.

Komo ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ taase hun-ne̱ re̱ to̱ ken rii-to̱ m-re̱ to̱.

Amba Shir no̱me̱ u̱t-ge u̱n ko̱ yo ke rii-yo m-re̱ yo ne̱. Shir co̱no̱g ya-m-she̱r ye̱ nep nip-o̱ u̱n wu̱, komo ye̱ 'ye wu̱ u̱r-bo̱ngo̱n remen ka rii-to̱, o̱tte̱ m-ze̱e̱ to̱ rott u̱r-bon á. 4 Myet rii-yo Shir nome̱ à ro̱ u̱r-bon ne̱, taase a yage̱ ko̱ rii á. Amba a go̱ks yo kom-u̱t yoor u̱n hur-de u̱r-bo̱ngo̱n ne̱. 5 A nepste̱ Ma-to̱ Shir to̱ he yo m-muut ba m-ku̱ko̱p u̱s-to̱o̱g ne̱.

Ko-yan-m-gu̱w wu̱ u̱r-bon
wu̱ ma Ye̱so Kiristi

6 U̱rege̱ o yoosu̱te̱ o̱r ru ne̱ yan-dor go̱n ka ma-to̱, wo̱a warag kashi u̱n ko-ya-m-Rwo̱r u̱n ma-u̱t Kiristi Ye̱so, komo Shir a ru̱ wo̱ o bo̱'o̱su̱te̱ u̱n ma-to̱ m-she̱r remen yoos-de u̱r-bon de wo̱ m-no̱me̱ o-do̱ro̱tte̱ har m-mo̱ka à. 7 No̱m ja u̱n yoos-de u̱t-bo̱ ne̱, taase o she̱r ho̱o̱g ru be-de u̱t-zwo̱m to̱ o-hwaa to̱ ro̱ u̱n gu u̱n hun-ne̱ ye'et Shir m-se̱k á. O yoose̱ hi u̱n du bo̱ o he u̱r-she'et de Shir co̱ne̱ o she'et à n-me̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo. 8 No̱m kaane̱ o nak hun-ne̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Ro̱ u̱r-bon ne̱ ne̱t se̱nge̱ nukt u̱n wu̱r-o̱ u̱n wu̱ bo̱ o̱ he no̱m m-'wo̱ns à.” Remen wu̱r-o̱ ro̱ m-'wo̱ns ne̱ à, ro̱ u̱n gu u̱n ne̱t da-o̱ u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱. Amba jiishte̱ u̱r-bon ne̱t she'et go̱n she'et-de Shir co̱ne̱ wu̱ she'et à. Remen she'et-de Shir co̱ne̱ hun-ne̱ she'et à, ro̱ u̱n gu u̱n ne̱t da-o̱ u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱ u̱n ka ho̱no o-dak o̱ ko̱ ne̱ da-o̱ ne̱t mare̱ à.

9 Ka ma-to̱, to̱ hun-ne̱ ro̱ m-rwo̱r à, nip-o̱ komo to̱ woose̱ a go̱ks-to̱ kom-u̱t yoor. 10 Remen kaane̱ a nom no̱ bo̱ m-no̱m na. A she'ete̱ u̱n bu̱-yo u̱n ka ma-to̱, a nom kaane̱ remen a hwo̱o̱g sakto̱-o na be-de Shir o̱ u̱n ho̱o̱g. Wu̱ ro̱ Wan-Gwu̱ o̱ u̱n hun-ne̱ kap, yagu̱nte̱ ma ye̱ she̱re̱ à.

11 Yoose̱ yan-dor myet ka ma-to̱ u̱m ge̱ne̱ à, komo rwo̱ ye̱ nom o-do̱ro̱tte̱ u̱n ká ma-to̱. 12 Taase o yage̱ hun-ne̱ gu̱t hi u̱n du ba u̱s-shi á, remen wo̱ mo̱nge̱ á. Amba se̱nge̱ yoos u̱n du. Komo yage̱ she'et u̱n du ma'as rii-yo u̱r-yoos be-de u̱n yan-dor Ye̱so bo̱ depe̱ ye̱ she'et à: Ce̱p ma-to̱ u̱r-bon. No̱m rii-yo u̱r-bon. Was u̱n hun-ne̱ ne̱. She̱r be-de Shir. Komo o ma'as u̱n hur-u̱r pus-de ne̱. 13 Rii-yo u̱m wo̱o̱bu̱te̱, o se̱nge̱ m-karante̱ Ma-to̱ Shir be-de u̱n hun-ne̱ da-o̱ ye̱ mo̱rge̱. O do ye̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n. O yoosu̱ ye̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m u̱n yo Shir ze̱e̱ ye̱ nom à. 14 Baks da-o̱ se̱k-ye̱ u̱n yan-dor ne̱ hwo̱ kom-to̱ u̱n ye̱ to̱ o-kwu̱m be u̱n du ye̱ u̱s-ko̱n à. Bo̱ se̱k-ye̱ no̱me̱ kaane̱ à, Shir ya'ag wo̱ yar-mo̱ o-Ku̱kt remen o nomot se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱. Shir u̱n bu̱-yo u̱n Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱ rwo̱'o̱g ye̱ ru̱ru̱tu̱ wo̱ u̱nze wu̱a gu wo̱ u̱n kà se̱nge̱-mo̱. Wo̱ jar o yage̱ ka se̱nge̱-mo̱ Shir ze̱e̱ wu̱a gu wo̱ m-no̱m á.

15 Ma'as m-no̱m u̱n ka se̱nge̱-mo̱ u̱n hur-u̱r gaan. Ka da-de ne̱, hun-ne̱ myet a hyen wo̱ m-no̱m u̱n yo Shir co̱ne̱ o nom à. 16 No̱m ce̱e̱n o se̱nge̱ no̱me̱ u̱n Shir o-do̱ro̱tte̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo. Komo yoos u̱n du ma'as de o-nip. O se̱nge̱ m-no̱m u̱n ka rem-se, remen Shir guut wo̱ u̱n ye̱ do̱re̱ ka yoos-de ne̱ à.

Bo̱r-u̱s taan

Bo̱ o he she'et-de u̱r-bon
u̱n hun-ne̱ ne̱ à

1 Wo̱ kwò̱s ne̱t se̱k-wu̱ u̱t-gaag á, amba nom wu̱ u̱t-ma sa o zee tato ru. Komo o gu̱t campo̱-ne̱ sa o zee hen-ne̱ ru. 2 O gu̱t ne'a-ne̱ ye̱ mo̱ngse̱ à, sa o zee in-ne̱ ru. Yan-ne'a-ne̱ komo o gu̱t ye̱ u̱ntu̱n hen-ne̱ ru ne̱. O nom kaane̱ u̱n me̱n-u̱t pus-to̱ puu.

Bo̱ depe̱ a was u̱n gwo̱r-ne̱ ne̱ à

3 Was u̱n gwo̱r-ne̱ ne̱, ye̱ campo̱ u̱n ye̱ ne̱ mare̱ à, ye̱ ro̱tte̱ ye̱ he ye̱ m-gwo̱t á. 4 Amba u̱rege̱ ka ko-gwo̱r-wu̱ ro̱ u̱n yakar-ne̱, ko̱ ne̱ hes-ne̱, yage̱ ye̱ dekt nu̱-se u̱n wu̱. Yoose̱ ye̱, ye̱ nom kaane̱ be-de u̱n baag-o̱ u̱n ye̱. U̱n ka bu̱-yo, ye̱ he m-to̱p u̱n rii-yo tat-ne̱ ye̱ u̱n ye̱ ne̱ mo̱ng-ne̱ nomu̱ ye̱ à. Da-o̱ hun-ne̱ no̱me̱ kaane̱, Shir ro̱ u̱n ho̱ge̱ o-zak de̱e̱n. 5 Amba gu no̱ ko-gwo̱r-wu̱ ro̱tte̱ ne̱t-wu̱ he wu̱ m-gu á. Wu̱ rwo̱'e̱ sakto̱-o̱ u̱n wu̱ be-de Shir à. Wu̱ ro̱ u̱n ko̱n-se Shir m-ho̱w, m-te̱t ne̱, remen wu̱ kumut gwu̱ à. 6 Amba taase no̱ gu ko-gwo̱r-wu̱ ro̱ u̱n no̱m yo me̱n-to̱ u̱n wu̱ co̱ne̱ à, yanze yo Shir co̱ne̱ wu̱ no̱m á. Ka ko-gwo̱r-wu̱ sa o zee ko-margan-wu̱ ro̱, ko̱ de nomte̱ wu̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ à. 7 Yoose̱ yan-dor Ye̱so ka ma-to̱ remen taase hun-ne̱ kum rii-yo u̱t-re̱e̱b be-de u̱n ye̱. 8 Amba u̱rege̱ wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n was u̱n yan-baag-o̱ u̱n wu̱ ne̱ á, ko̱ ne̱ yan-hur-o̱ u̱n wu̱, rii yo̱-yo yo. Ka ne̱t-wu̱ she̱'e̱g she̱r-mo̱ u̱n wu̱ o̱ ka, komo wu̱ aragte̱ wu̱ she̱re̱ be-u̱r Ye̱so á m-naase̱.

9 U̱n mo̱ro̱g-de u̱n yan-dor Ye̱so, yage̱ ye̱ kum o-taku̱rda, u̱n ka taku̱rda-o̱ ye̱ ge̱n jin-to̱ u̱n gwo̱r-ne̱. Taase no̱ ge̱n ko-gwo̱r se̱:

Wu̱ wo̱o̱g u̱s-hak kwo̱o̱z-u̱t tet [60].

Wu̱ e̱se̱ be-de u̱n campo̱ u̱n wu̱ cot, da-o̱ campo̱ u̱n wu̱ ro u̱n ho̱o̱g ne̱ à.

10 Wu̱ hun-ne̱ ro̱ u̱n 'ya m-se̱k remen wu̱ ro̱ m-no̱m rii-yo u̱r-bon à.

Wu̱ ro̱ u̱n yoose̱ u̱n yakar-ye̱ u̱n wu̱ u̱r-bon ne̱ ne̱ à.

Wu̱ ro̱ u̱n barke̱ u̱n hamat-ne̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱ à.

Wu̱ ro̱ u̱n nome̱ u̱n yan-dor Ye̱so m-gu̱w u̱n gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi ne̱ à.

Wu̱ ro̱ u̱n gu u̱n o̱r u̱n wu̱ ne̱ yan-dor à ye̱ ro̱ u̱r-ko̱o̱b à.

Komo n-me̱ u̱n ko̱yan wu̱ ya'aste̱ hi u̱n du u̱n wu̱ be-de u̱n nom u̱n rii-yo u̱r-bon.

11 U̱ntaase no̱ ge̱n jin-de ne'a wu̱ wo̱ u̱s-hak kwo̱o̱z-u̱t tet [60] á. No̱ ge̱n ye̱ á, remen da-de co̱n-to̱ u̱n wu̱r-o̱ u̱n ye̱ hokse̱ ye̱, ye̱a cu̱n ye̱ ge u̱t-ge komo. Da-o̱ ye̱ ga u̱t-ge à, ye̱ joru̱te̱ o̱ ka swo̱r o-nu o̱ ye̱ nome̱ u̱n Kiristi, u̱nze ye̱a ge u̱t-ge á. 12 Ka da-de ne̱ hur-de u̱n ye̱ a kaps ye̱, remen ye̱ shakte̱ swo̱r o-nu o̱ u̱n ye̱ o̱ n-ga. 13 Rii-yo rwo̱'e̱ komo u̱m zet taase no̱ ge̱n jin-to̱ gwo̱r-ne̱ ye̱ haks-se u̱n ye̱ arge̱ kwo̱o̱z-u̱t tet [60] á, yo ro̱ ye̱a hoks m-yoos u̱n she'et-de o-hwaa. Ye̱ u̱n naas u̱n da-o̱ u̱n ye̱ u̱n do̱ro̱g-to̱ u̱n hur-to̱ u̱n hun-ne̱. Yanze she'et-de o-hwaa temb á, amba u̱t-we̱ ne̱, komo ye̱ ro̱ m-hwo̱ u̱n nu-se u̱n ye̱ u̱n ma-to̱ u̱n hun-ne̱. Ye̱ ro̱ komo u̱n ce̱p u̱n ma-to̱ depe̱ ye̱ ce̱p á. 14 O̱ rwo̱'e̱ u̱m ru̱ru̱te̱ gwo̱r-ne̱ ye̱ haks-se u̱n ye̱ arge̱ kwo̱o̱z-u̱t tet [60] á, ye̱ ge u̱t-ge, ye̱ met yakar. Komo ye̱a ma'as u̱n gu̱t-de u̱n hur-to̱ u̱n ye̱, remen taase a 'ye yan-yage̱-u̱t na o-co̱w ye̱ nomotu̱ na ma-to̱ o-yo'og. 15 Me̱ m-rwo̱r u̱n ka ma-to̱, remen ye̱ ken gwo̱r-ne̱ ye̱ be'essu̱te̱, ye̱ waktu̱ssu̱te̱, yan-do̱re̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t.

16 Bo̱ u̱m ro ze̱e̱ge̱ u̱n ka da-o̱ à, u̱rege̱ wu̱ ken ne'a-wu̱ ko-yan-dor, ro̱ u̱n ko-gwo̱r ne̱ be-de u̱n baag-o̱ u̱n ye̱, wu̱ gu ye̱. Wu̱ yakse̱ yan-dor Ye̱so nu̱-se u̱n ye̱ á. Ka da-de ne̱ yan-dor Ye̱so he kum u̱n be̱e̱b-de u̱n gu u̱n gwo̱r-ne̱ ye̱ ro̱tte̱ yan-gwu̱ á.

Yoos-de u̱n se̱k-ye̱ ya-m-gu̱w
u̱n den-o̱ Shir

17 Se̱k-ye̱, ye̱ no̱me̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n do̱ro̱tte̱ u̱n yan-dor Ye̱so bo̱ depe̱ à, depete̱ komo a 'ye ye̱ m-se̱k, u̱r-'yons ne̱ m-so̱k ne̱. Ka ye̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n ye̱ ro̱ u̱r-yoos, u̱n ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ Shir ne̱ à. 18 Ma-to̱ Shir ze̱e̱g, “Wo̱ bite̱ nu-o̱ o-janka da-de yo ro̱ m-door á.”* Komo “Wa-m-se̱nge̱ depete̱ a ya'as wu̱ 'yons-de u̱n wu̱.”† 19 U̱rege̱ ne̱t wan-gaan ze̱e̱g wu̱ ken ko-se̱k-wu̱ no̱mo̱g u̱r-ba'as, wo̱ de̱k ka ma-to̱ ho̱r-m-ho̱r á. Se̱ o kumug ya-u̱s-to̱r, ne̱n yoor ko̱ ne̱n tet, ka da-de, o de̱kt ka ma-to̱.‡ 20 Wo̱ nepse̱ u̱nze nip-o̱ wu̱ ken ko-se̱k-wu̱ no̱mo̱g u̱r-ba'as, o kwo̱s wu̱ u̱n yish-ye̱ u̱n ko̱ wu̱ ke wan-dor Ye̱so wu̱. No̱m kaane̱ remen ye̱ kuse̱ à, ye̱ ho̱gu̱te̱ o-gye̱r o̱ u̱n no̱m u̱r-ba'as.

21 Kwo̱s ne̱t-wu̱ no̱me̱ u̱r-ba'as à, taase o was u̱n con-de u̱n wu̱ ne̱. U̱m mo̱ssu̱te̱ wo̱ u̱n Shir ne̱, u̱n Kiristi Ye̱so ne̱, u̱n yan-to̱m ye̱ Shir ne̱, ye̱ ro̱ wo̱ m-gwo̱t komo ye̱a piishi wo̱ u̱t-ma u̱rege̱ o yagu̱te̱ m-no̱m kaane̱.

22 Wo̱ cu̱ne̱ m-daag u̱n se̱k-wu̱, wo̱ no̱m m-ho̱r á. Rii-yo o hu̱u̱tu̱ wu̱ kom-u̱t ru to̱ o-kwu̱m, o ceker ko̱ kashi u̱n ne̱t-wu̱ à. Wo̱ nome̱ ce̱e̱n á, wo̱a deeg ko-wa-u̱r-ba'as. Komo hun-ne̱ a hoks m-ze̱e̱ wo̱ was u̱n ba'as-de u̱n wu̱ ne̱ á. Amba wo̱, she'et she'et-de u̱n ba m-ku̱ko̱p.

23 Wo̱ ma'as u̱n swo̱ m-ho̱ u̱n ho̱n-de u̱n mo̱ á, amba o su̱ mo̱di-m ut hiin remen hoog-mo̱ me̱n-u̱t ru u̱n go̱m-u̱s ru ne̱ co co.

24 Ba'as-to̱ u̱n ye̱ ken ye̱ cas to̱ ro̱, komo ko̱wan nepse̱ Shir a piishi ye̱ u̱t-ma. Amba ye̱ ken ye̱ se̱ o-co ba'as-to̱ u̱n ye̱ ro̱tte̱ m-rwu̱u̱n cas. 25 Ka o̱ komo se̱nge̱-mo̱ u̱r-bon ya mo̱ ro̱ cas, ko̱ a nom mo̱ wukusse̱, da-o̱ ro̱ ko̱n o̱ mo̱ hette̱ m-rwu̱u̱n cas à.

Bo̱r-u̱s cind

Bo̱ depe̱ gu̱w-ne̱ 'ye yan-hur-o̱
u̱n ye̱ m-se̱k à

1 Ye̱ ro̱ gu̱w-ne̱ à, ye̱ 'ye yan-hur-o̱ u̱n ye̱ m-se̱k ko̱yanda bo̱ depe̱ à. Yage̱ ye̱ ye'et ye̱ m-se̱k taase hun-ne̱ pyep jin-de Shir, komo ye̱ zee yoos-u̱r na ro̱tt u̱r-bon á. 2 U̱rege̱ yan-hur-o u̱n ye̱ yan-dor ye̱, to̱ gu̱w-ne̱ taase ye̱ nom ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ remen yan-dor ye̱. Amba ye̱ do̱ rwo̱ u̱r-hi be-de u̱n nome̱ u̱n ye̱ m-se̱nge̱. Yo rwo̱'e̱ ye̱ hette̱ m-no̱m kaane̱ à, da-o̱ ye̱ ro yan-hur-o̱ u̱n ye̱ m-gu, ye̱ o̱ ka m-gu u̱n o̱r ye̱ ne̱ yan-dor Ye̱so.

Yoos-de u̱t-bo̱ u̱n kwu̱m-o̱ o-nip ne̱

Ka ma-to̱ o he ye̱ m-yoose̱ à, o do ye̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n ye̱ do̱re̱ to̱. 3 Ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱n yoos-de u̱t-bo̱ u̱n rem-se Shir. Ye̱ ro̱ m-she u̱n yoos-de o-nip u̱n ma-u̱t Ye̱so Kiristi ne̱, Wan-Ko̱yan na. Yoos-de u̱n ye̱ ro̱ u̱n gu u̱n hun-ne̱ she'et-de Shir co̱ne̱ á. 4 Ka hun-ne̱ ye̱ pe̱ne̱g uku o-cin. Ye̱ ro̱ m-hyan sa o zee ye̱ nepse̱ ko̱yan, amba ye̱ nap rii-yo ye̱ u̱r-yoos á. Ye̱ ro̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n re̱re̱m-mo̱ u̱n su̱ne̱-mo̱ u̱n Ma-to̱ Shir, sa o zee yan-hoob-o̱ u̱t-ween. Go̱ u̱n kaane̱ ro̱ m-hante̱ u̱r-shoob, u̱t-re̱e̱b ne̱, u̱n ma-u̱t yo̱-to̱ ne̱, ye̱ ro̱ u̱s-barag hun-ne̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n rem-u̱s yo̱-se. 5 Ka hun-ne̱ ye̱ pe̱ne̱g mo̱o̱r-to̱ u̱t-ween. Ye̱ ro̱ u̱n barag-se o-hwaa ne̱, ye̱ kus o-nip ne̱ á.

Ka hun-ne̱ ye̱ ro̱ m-hyan do̱r-o̱ Shir yo ken co̱w-yo yo, yo u̱n kum u̱n hwo̱r. 6 Amba hwo̱r-o ro̱ na m-rwo̱ o-zak á. Zak-o jiishte̱ na m-ho̱, da-o̱ a no̱me̱ o-do̱ro̱tte̱ be-de Shir, komo a bu̱pe̱ rii-yo a ro̱tte̱ à kom-u̱t yoor. 7 Remen da-o̱ a matu̱ na à, a haan u̱n rii ne̱ á, komo da-o̱ a mere̱, a warag u̱n rii ne̱ á. 8 Remen kaane̱, u̱rege̱ a u̱n rii-yo m-re̱ ne̱ u̱n saw-to̱ m-co̱p ne̱, a nom o-zak. 9 Amba hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱r-go̱p ye̱ kumut hwo̱r à, ye̱ m-he̱be̱ n-me̱ u̱t-meger u̱n ce̱e̱b ne̱ be-de u̱n rem-se o-hwaa. Co̱n-to̱ u̱n rii yo̱-yo ro̱ u̱n jorbe̱ u̱n hun-ne̱ u̱n bu̱-yo m-sabre̱. 10 U̱m ze̱e̱g kaane̱ remen co̱n-to̱ u̱n hwo̱r ro̱ takan-de u̱n ko̱ yo ke co̱w-yo yo u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱ yo. Ye̱ ken ye̱ ho'oste̱ she̱r-mo̱ u̱n ye̱ remen co̱n-to̱ u̱n nom u̱n hwo̱r ho̱r-m-ho̱r. Bo̱ ye̱ no̱me̱ kaane̱ à, m-mo̱ka ye̱ ro̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b, sa o zee ne̱t-wu̱ a m-dwu̱u̱re̱ u̱r-wan à.

Burus nak Timoti u̱t-to̱

11 Amba wo̱ Timoti o she̱re̱g be-de Shir. Bo̱ hun-ne̱ ro̱ m-so̱m be-de u̱n rii yo̱-yo à, so̱m be-de u̱n co̱n-to̱ u̱n hwo̱r de̱e̱n. O ma'as m-gwo̱t u̱n hun-ne̱ u̱r-bon ne̱. O se̱nge̱ no̱m u̱n rii-yo ro̱ u̱r-bon ne̱ à. Myet yo wo̱ m-no̱m à, she'et bo̱ Shir co̱ne̱ o she'et à. She̱r be-de Shir. Was u̱n hun-ne̱ ne̱. No̱m jaab-o̱ u̱t-me̱n u̱n dor-o̱ Shir. Nome̱ hun-ne̱ u̱t-ma u̱n gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi ne̱. 12 Bo̱ wa-u̱t-mu̱r ro̱ m-rwo̱ u̱n be̱e̱b-de u̱n wu̱ da-o̱ m-sha u̱t-mu̱r à, ma'as m-she̱r be-de Shir komo o nome̱ wu̱ o-do̱ro̱tte̱ hur-u̱r gaan. Bo̱p kom-u̱t yoor ka 'yons-de u̱n ho̱o̱g o̱ ba m-ta o̱. Baks u̱nze Shir co̱no̱g o she'et u̱n wu̱ ne̱ har da-o̱ ba m-ta. Komo baks u̱nze o rwo̱ro̱g ka ma-to̱ be-de u̱n hun-ne̱ de̱e̱n ye̱ ho̱gu̱tu̱ wo̱. 13-14 Me̱ wo̱ m-ru̱re̱ o nom o-do̱ro̱tte̱ u̱n ka ma-to̱. Shir o̱ ro̱ wan-to̱rse u̱n ma-to̱ u̱m ru̱ru̱ wo̱ à. Shir o̱ ro̱ u̱n 'ya u̱n ko̱ yo ke rii-yo ho̱o̱g. Ye̱so Kiristi ro̱ komo u̱s-to̱r. Ye̱so ru̱ru̱te̱ Panti Biratus* ma-to̱ o-nip to̱ ma u̱n wu̱. U̱rege̱ o no̱mo̱g o-do̱ro̱tte̱ u̱n ka ma-to̱ u̱n hur-u̱r pus-de, yatt-wu̱ he hyan u̱n rii-yo o-yo'og be u̱n du á. Nom kaane̱ se da-o̱ Ye̱so Kiristi Wan-Ko̱yan na he m-mu̱u̱n à. 15 Wu̱a mu̱u̱n ho̱-de Shir Tato na daage̱ remen wu̱ mu̱u̱nte̱ à. Shir o̱ ro̱ o̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ro̱ wu̱ m-'ya u̱r-bo̱ngo̱n à. Wu̱ ro̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo. Wu̱ ro̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n gwo̱mo ne̱, wu̱ jiishe̱ m-se̱k be-de u̱n se̱k-ye̱. 16 Shir o̱ cot ro̱ m-mar á. Wu̱ ro̱ u̱r-she'et be-de m-cecar. Remen kaane̱ yatt ne̱t-wu̱ he m-ha u̱n he̱r-o̱ u̱n wu̱ á. Ne̱t ro̱ ko̱n wu̱ take̱ m-hyan u̱n Shir á, komo yatt-wu̱ he wu̱ hoks m-hyan á. Yage̱ hun-ne̱ kap ya'aste̱ wu̱ u̱t-go̱s, u̱t-gwo̱mo ne̱, to̱ ba m-ta. Amin.

Yoos-de m-she̱r be-de Shir
yanze be-de u̱n hwo̱r á

17 O ru̱re̱ hun-ne̱ yan-hwo̱r taase ye̱ de̱k u̱nze ye̱ jiishte̱ o̱r u̱n ye̱ hun-ne̱. O ru̱re̱ yan-hwo̱r komo taase ye̱ nom u̱s-barag u̱nze rii-yo ye̱ kume̱ à, remen hwo̱r u̱n ye̱ o̱. Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen hwo̱r a hoks m-ta ho̱r-m-ho̱r. Amba yage̱ ye̱ sheret be-de Shir o̱ guut ye̱. Shir o̱ ro̱ na m-'ya u̱n ko̱ yo ke rii-yo yo a ro̱tte̱ à, u̱n hur-u̱r gaan. Shir u̱n ya'as na ko̱ yo ke rii-yo remen a ho̱gu̱te̱ re̱re̱m-m na. 18 Ru̱re̱ ye̱, ye̱ nome̱ hun-ne̱ rem-se u̱r-bon u̱n hwo̱r u̱n ye̱. O bakse̱ yan-hwo̱r ye̱ ma'as m-yar kom-u̱t yoor, komo ye̱ se̱nge̱ wong u̱n rii-yo ye̱ ro̱tte̱ à. 19 Da-o̱ yan-hwo̱r nome̱ kaane̱, sa o zee ye̱ ro̱ u̱n gu u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ o̱ ka u̱n ho̱-de m-buk, remen ye̱ she'ette̱ kashi u̱r-she'et de Shir co̱ne̱ a she'et à.

Ma-to̱ u̱r-ko̱m

20 Timoti, bo̱p kom-u̱t yoor remen Shir ya'astu̱ wo̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n yoose̱ u̱n hun-ne̱ Ma-to̱ u̱n wu̱. O ma'as u̱n yoos u̱n ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m ne̱ bo̱ u̱m yoose̱ wo̱ à. Taase o ho̱ge̱ yan-ma-to̱ o-hwaa. To̱ ro̱ u̱n 'ya u̱n Shir m-se̱k á, komo ma-to̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱ to̱ ragaan u̱n ma-to̱ o-nip ne̱ to̱ Shir á. Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ yo ye̱ u̱r-yoos à, ma-to̱ o-nip to̱, to̱ Shir, amba bo̱-to̱. 21 Ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ go̱kste̱ go̱n ka yoos-de. Remen kaane̱, ye̱ kus m-she̱r u̱n yoos-de o-nip de Shir á.

Yar-mo̱ Shir ma'as u̱n no̱ ne̱!

* Bo̱r-o gaan:1-2 1:1-2 Wu̱ Shir daagne̱ à.

† Bo̱r-o gaan:1-2 1:1-2 Hyen komo: Se̱ng 16:1.

‡ Bo̱r-o gaan:13 1:13 Hyen komo: Se̱ng 8:3; 9:4-5.

* Bo̱r-u̱s yoor:7 2:7 Hyen komo: 2Tim 1:11.

† Bo̱r-u̱s yoor:9 2:9 Hyen komo: 1Bit 3:3.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:13 2:13 Hyen komo: Taka 2:7,21,22.

§ Bo̱r-u̱s yoor:14 2:14 Hyen komo: Taka 3:1-6.

* Bo̱r-u̱s tet:7 3:2-7 Hyen komo: Titu 1:6-9.

* Bo̱r-u̱s taan:18 5:18 Hyen komo: Kara 25:4.

† Bo̱r-u̱s taan:18 5:18 Hyen komo: Mati 10:10; Ruka 10:7.

‡ Bo̱r-u̱s taan:19 5:19 Hyen komo: Kara 17:6; 19:15.

* Bo̱r-u̱s cind:13-14 6:13-14 Hyen komo: Yoha 18:37.

2 Timoti

1

2

3

4

Taku̱rda-o Burus ayoore̱-o̱ o̱ wu̱ gene̱

Timoti

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1:1-2

U̱r-bo̱ngo̱n, u̱n do ye̱ u̱n jaab-o̱ u̱r-hur ne̱ 1:3—2:13

Ya-u̱t-ma u̱r-ke̱we̱s ne̱ 2:14—4:5

Ma-u̱t Burus to̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ 4:6-18

U̱r-ko̱m 4:19-22

Bo̱r-o gaan

U̱r-gas

1-2 Timoti, me̱ Burus, ko-yan-to̱m Kiristi* Ye̱so, ro̱ wo̱ gene̱n ka taku̱rda-o̱. Me̱ Burus, ko-yan-to̱m Kiristi Ye̱so, remen Shir co̱no̱g kaane̱. Shir to̱mo̱g me̱, u̱m ko̱'o̱té̱ ma-to̱ u̱n swo̱r o-nu o̱ u̱n ho̱o̱g. Ka ho̱o̱g-o̱ ro̱ be-u̱r Kiristi Ye̱so.

Timoti, wà re, me̱ m-was u̱n wo̱ ne̱ de̱e̱n. Me̱ u̱s-ko̱n Shir Tato na u̱n Kiristi ne̱ Ye̱so Wan-Ko̱yan na rem ru. Me̱ u̱s-ko̱n wu̱ kutu wo̱ yar-mo̱ Shir, wu̱ gu̱t wo̱ u̱r-'wo̱n ne̱. Komo wu̱ 'ye wo̱ gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur.†

Burus doote̱ Timoti jaab-o̱ u̱t-me̱n,
wu̱ nomot se̱nge̱-mo̱ Shir ya'ase̱ wu̱ à

3 Me̱ m-bo̱m u̱n Shir, wu̱ me̱ m-nome̱ m-gu̱w à. Bo̱ tat-ne̱ re ye̱ n-ga nome̱ wu̱ m-gu̱w à, u̱m no̱mo̱tu̱ wu̱ m-gu̱w u̱n hur-u̱r gaan. Ko̱yanda me̱ ro u̱s-ko̱n rem ru, m-ho̱w, m-te̱t ne̱, me̱ u̱n bo̱ngo̱n-de Shir. 4 Me̱ bakse̱ naase̱-mo̱ u̱n me̱n-u̱t ru, u̱n yish-m ru ne̱, da-o̱ a caage̱ à. Me̱ m-ho̱ge̱ u̱n re̱e̱b-o̱ u̱n hyan-o ru komo, remen u̱m nak wo̱a ru̱ zak-o̱ hoot me̱. 5 U̱m bakste̱ u̱nze o she̱re̱g be-u̱r Ye̱so Kiristi, u̱n hur-u̱r gaan. Wu̱ mate̱ inu ru Yunis à, u̱n inu u̱n wu̱, Royis, ye̱ ba'ag wo̱ m-she̱r u̱n hur-u̱r gaan. U̱m de̱k u̱n hur u̱n de, u̱nze o she̱re̱g be-de u̱n wu̱ tomso ne̱.‡ 6 Remen kaane̱ o̱, me̱ wo̱ m-bakse̱ o nom m-'wo̱ns u̱n ka myot-se Shir ya'u̱ wo̱ à, tomso ne̱, o ma'as u̱n no̱m u̱n se̱nge̱-mo̱ Shir ya'u̱ wo̱ à, kom-u̱t yoor. Da-o̱ u̱m hu̱u̱ wo̱ kom-to̱ o-kwu̱m à, Shir ya'ag wo̱ be̱e̱b-de u̱n no̱m u̱n ka se̱nge̱-mo̱. 7 Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen Ku̱kt-o̱ Shir ya'u̱ na à, o̱ na m-rwo̱ a ho̱gu̱te̱ o-gye̱r á. Amba o̱ na m-'ya u̱r-be̱e̱b de u̱n gu̱w-mo̱ Shir, u̱n was u̱n hun-ne̱ ne̱, u̱n bo̱ a he garamse̱ u̱n hi u̱n na u̱r-bon ne̱ à.

8 Remen kaane̱, wo̱ ho̱ge̱ 'e̱-mo̱ u̱n rwo̱r u̱n ma-u̱t Wan-Ko̱yan na á. Komo wo̱ ho̱ge̱ 'e̱-m re, me̱ wu̱ a ka'e̱ remen Wan-Ko̱yan á. Amba jo̱o̱se̱ u̱n me̱ ne̱, be-de u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b remen ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱. Shir a 'ye wo̱ 'wo̱ns-mo̱ m-no̱m kaane̱. 9 Shir guug na, wu̱ bandu̱ na, a she'etté̱ she'et-de u̱n ba m-ku̱ko̱p. Wu̱ u̱n band na, yanze remen se̱nge̱-mo̱ u̱r-bon mo̱ a m-no̱m á. Amba wu̱ u̱n band na, remen wu̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ zo̱ngsu̱te̱ wu̱ nomot kaane̱, komo remen wu̱ kututu̱ na yar-mo̱ Shir u̱n ka bu̱-yo. Rii-yo Shir nomot ho̱no o-dak, wu̱ kututu̱ na yar-mo̱ u̱n wu̱, u̱n bu̱-yo u̱n to̱m u̱n Kiristi Ye̱so u̱n ka dak-o̱. 10 Amba m-mo̱ka, Shir kutute̱ na yar-mo̱ u̱n wu̱, be-de u̱n haan-m Kiristi Ye̱so Wan-Gwu̱ na. Ye̱so wu̱ sabu̱rse̱ 'wo̱ns-mo̱ m-mar. Komo da-o̱ Ye̱so ru̱ru̱ na Ma-to̱ m-Re̱re̱m à, wu̱ kutu na ka ho̱o̱g-o̱ ba m-ta o̱ cas. 11 Remen ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱, o̱ Shir daagu̱ntu̱ me̱. Shir u̱n daag me̱ u̱m waragte̱ ko-yan-ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ u̱n wu̱, ko-yan-To̱m Ye̱so, u̱n komo wan-yoose̱ u̱n hun-ne̱ ne̱ bo̱ a he do̱re̱ u̱n Ye̱so Kiristi à.§ 12 Remen me̱ u̱n ru̱re̱ hun-ne̱ Ma-u̱t Ye̱so Kiristi, o̱ rwo̱'e̱ u̱m ro̱tte̱ m-swo̱ u̱r-ko̱o̱b kane̱ ke'o. Amba myet u̱n kaane̱ ne̱, me̱ m-ho̱ge̱ m-'e̱ á. Remen u̱m nepste̱ u̱n wu̱ u̱m she̱rte̱ à. Komo u̱m nak wu̱a was u̱n me̱ ne̱, u̱n kap rii-yo wu̱ yase̱ me̱ u̱r-gu̱t à, har ha-mo̱ u̱n ká ho̱-de u̱n piish u̱t-ma de.

13 Bo̱p ka yoos-de o-nip de, kom-u̱t yoor, ka de o ho̱ge̱ be u̱n de à. O do̱re̱ sha-mo̱ u̱n yoos u̱n de. No̱m kaane̱ m-she̱r, m-was ne̱, mo̱ Kiristi Ye̱so ya'su̱ wo̱ à. 14 Bo̱p ka yoos-de o-nip de kom-u̱t yoor, de Shir ya'su̱ wo̱ à. Ku̱kt-o̱ Shir o̱ ro̱ u̱r-she'et n-me̱ u̱n hur-u̱r na à, o̱a gu na m-was u̱n ka yoos-de o-nip de ne̱.

15 O nepse̱ u̱nze yan-dor Ye̱so kap, ye̱ ro̱ u̱n dak-o̱ o-Asiya tukute̱ me̱ o-cin. Har u̱n Pajerus ne̱ u̱n Hamojenis ne̱, ye̱ tukute̱ me̱ o-cin.

16 Me̱ u̱s-ko̱n Wan-Ko̱yan kute̱ yan-hur-o Onesiporus ne̱ 'wo̱n-de u̱n wu̱. Me̱ u̱s-ko̱n kaane̱, remen ko̱yanda wu̱ ro̱ me̱ u̱n 'ya u̱n jaab-o̱ u̱t-me̱n. Komo wu̱ ho̱ge̱ 'e̱-mo̱ m-haan wu̱ hyenet me̱ ke'o á. 17 Amba bo̱ wu̱ wo̱o̱ne̱ bo̱-o̱ o-Roma à, wu̱ ho̱o̱bu̱ru̱ me̱ ba m-naas o-da, se̱ da-o̱ wu̱ hyane̱ me̱ à. 18 Remen kaane̱, me̱ u̱s-ko̱n Wan-Ko̱yan kute̱ wu̱ 'wo̱n-de u̱n wu̱ u̱n ka ho̱-de u̱n piish u̱t-ma de! Wo̱ u̱n hi u̱n du o nepse̱, da-o̱ u̱m ro u̱n bo̱-o̱ o-Apisu à, wu̱ guug me̱.

Bo̱r-u̱s yoor

Ko-karma Ye̱so Kiristi, wu̱ o-nip

1 Timoti, wo̱ u̱ntu̱n wà re wu̱. O ma'as u̱n no̱m u̱n jaab-o̱ u̱t-me̱n be-de u̱n yar-mo̱ Shir, mo̱ Kiristi Ye̱so ya'u̱ wo̱ à. 2 O ho̱gu̱te̱ me̱ u̱n yoose̱ u̱n hun-ne̱ ma-u̱t Kiristi. U̱m yoosu̱te̱ hun-ne̱ ka ma-to̱ u̱n co-o̱ u̱n ya-u̱s-to̱r de̱e̱n. U̱m co̱no̱g o yoose̱ hun-ne̱ ye̱ o-nip go̱n ka ma-to̱. Ye̱ he m-hoks u̱n yoose̱ u̱n ye̱ ken hun-ne̱ komo à. 3 No̱m u̱r-jo̱o̱se̱ u̱n te̱ ne̱, be-de u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b, u̱ntu̱n ko-karma-wu̱ u̱r-bon, wu̱ ma Ye̱so Kiristi. 4 Ko-karma ro'e̱ be-de u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱. Wu̱ ro̱ m-rwo̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, n-me̱ u̱n rem-se ro̱ se u̱n karma-ne̱ á. Amba co̱n-mo̱ u̱n ko-karma mo̱, wu̱ ru̱ wan-co o̱ u̱n wu̱ ho̱ge̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n wu̱. 5 Ka ro̱ tomso ne̱ be-de u̱t-mu̱r, yatt-wu̱ a he m-aag o-ke̱e̱g á, se̱ wu̱ do̱ru̱te̱ jor-se u̱n ka mu̱r-to̱. 6 Ka ro̱ tomso ne̱ ko-wa-o-kat wu̱ no̱me̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ bo̱ a co̱ne̱ à. Wu̱ depe̱ wu̱ be m-kum kwu̱kwu̱r-de u̱n rem-se o-kat. 7 No̱m u̱s-barag u̱n to̱ ka ma-to̱ u̱m ge̱ndu̱ wo̱ à. U̱rege̱ o no̱mo̱g kaane̱, Wan-Ko̱yan wu̱a 'ye wo̱ u̱s-nap, u̱n ka ma-to̱ kap.

8 Baks u̱n bo̱ Ye̱so Kiristi ro̱ à. Wu̱ Shir 'yonse̱ u̱t-marimar à, wu̱ rwu̱u̱ne̱ u̱n baag-o Dawuda à, ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱, to̱ ma Kiristi, to̱ me̱ m-ko̱'o̱te̱ u̱n hun-ne̱ à. 9 Remen me̱ u̱n ko̱'o̱t u̱n ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱, o̱ hante̱ u̱m ro̱tte̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b. M-mo̱ka me̱ ke'o u̱ntu̱n wu̱ no̱me̱ u̱r-ba'as à. Amba yatt-wu̱ he hoks m-gaag u̱n Ma-to̱ Shir á. 10 Remen kaane̱, u̱m no̱mo̱g u̱r-jo̱o̱se̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n ko̱ yo ke rii-yo. U̱m ko̱'o̱te̱ ka ma-to̱, remen hun-ne̱ ye̱ Shir daage̱ à. Remen ye̱, u̱n ce u̱n ye̱, ye̱ kumut gwu̱ o̱ a m-kum be-u̱r Kiristi Ye̱so à, komo ye̱ cu̱w be-de u̱n ka se̱ps-mo̱ u̱n ba m-ta mo̱.

11 Ka ma-to̱ nip-o̱, to̱ ro̱ m-ze̱e̱,

U̱rege̱ ne̱t marag u̱n Kiristi,

wu̱a no̱m m-ho̱o̱g u̱n Ye̱so ne̱ tomso ne̱.

12 U̱rege̱ ne̱t no̱mo̱g u̱r-jo̱o̱se̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b rem Ye̱so,

wu̱a no̱m u̱t-gwo̱mo u̱n Ye̱so ne̱.

Amba u̱rege̱ ne̱t no̱mo̱g she-mo̱ u̱n nap u̱n Ye̱so,

Ye̱so a no̱m she-mo̱ u̱n nap u̱n ka ne̱t-wu̱.*

13 U̱rege̱ ne̱t ko-wa-o-nip-wu̱ be-u̱r Ye̱so á,

Ye̱so ro̱ m-barme̱ á, wu̱ ro̱ ko-wa-o-nip.

Remen Ye̱so a no̱m she-mo̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ á.

Ko-ya-m-se̱nge̱-wu̱ Shir ro̱ m-ho̱ge̱
u̱n re̱re̱m-mo̱ u̱n wu̱ à

14 O ma'as yan-dor m-bakse̱ u̱n ka ma-to̱ u̱m ze̱e̱ à, komo o nek ye̱ u̱t-to̱ remen Shir. Taase ma-to̱ su̱nu̱ ye̱, remen yo gom-u̱t ro̱ m-ze̱e̱ à. Remen go̱n ka su̱ne̱-mo̱ u̱t-ma mo̱ ro̱ m-hante̱ rem-se o-hwaa. Komo to̱ ro̱ u̱n hante̱ u̱n naase̱-mo̱ u̱t-me̱n be-de u̱n ye̱ ro̱ to̱ m-ho̱ge̱ à. 15 No̱m bo̱ u̱n no̱m-m ru, bo̱ Shir hette̱ m-ho'os o-wu̱r u̱n wo̱ ne̱ à. O warag ko-ya-m-se̱nge̱, wu̱ ro̱ m-ho̱ge̱ 'e̱-mo̱ u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ á. Komo o ma'as u̱n yoos u̱n gom-de o-nip hond hond. 16 O som no̱m u̱n ma-to̱ o-hwaa to̱ u̱n ba u̱r-hi. Hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n ma-to̱ o-hwaa à, ro̱ m-warag yan-ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ o̱ Shir. 17 Yoos-de u̱n ye̱ ro̱ m-ha ko̱ kene̱ u̱ntu̱n caari-o̱ o-nat, o̱ ro̱ m-ti u̱n ap-mo̱ o-wu̱r à. Himeniyus u̱n Peretus ne̱, ye̱ ro̱ u̱n go̱n ka yoos-de. 18 Ka ne̱n yoor-ye̱, yagu̱te̱ she̱r-mo̱ o-nip mo̱ ye̱ rotte̱ à. Ye̱ zee u̱nze Shir be'este̱ wu̱ 'yonsu̱te̱ yan-dor u̱t-marimar. Remen kaane̱, ye̱ ro̱ u̱n rwo̱ u̱n ye̱ ken yan-dor ye̱ yage̱ m-she̱r be-u̱r Kiristi. 19 Amba hun-ne̱ ye̱ Shir sa o zee shi'it-de ro̱ m-nukte̱ á ye̱ ro̱. Be-de u̱n ka shi'it-de Shir ge̱ne̱g: “Yawe nak hun-ne̱ ye̱ ro̱ ye̱ ma u̱n wu̱ à.”† Komo Ma-to̱ Shir ze̱e̱g, “Da-o̱ wu̱ ken, wu̱ zee ye̱, ‘Yawe wu̱ ro̱ Wan-hur re.’ Ka ne̱t-wu̱, se̱ wu̱ yage̱ no̱m u̱r-ba'as.”‡

20 N-me̱ u̱n den-o̱ u̱n ko-wan-hwo̱r, sheend-u̱t ro̱ ko̱n to̱ u̱n mà-to̱ o-zinariya, to̱ ken sheend-to̱ ro̱ ko̱n komo to̱ u̱t-ba. Ka sheend-to̱ o-zinariya to̱, hun-ne̱ u̱n e̱ss-to̱ remen se̱nge̱-mo̱ u̱n ho̱-de o-biki. Ka to̱ u̱t-ba to̱ ne̱ hun-ne̱ u̱n e̱ss-to̱ remen se̱nge̱-mo̱ u̱n ho̱-de o-hwaa. 21 Kaane̱ ro̱ be-de u̱n ko-yan-dor-wu̱ wo̱ngse̱ hi u̱n de u̱n wu̱ be-de u̱n ka rem-se o-hwaa se à, wu̱a warag sa o zee sheend-to̱ Shir e̱sse̱ remen ho̱-de o-biki à. Wu̱ waragte̱ ba m-ku̱ko̱p, Shir a hoks no̱m m-se̱nge̱ u̱n wu̱ ne̱. Komo zo̱ngse̱ wu̱ ro̱ remen wu̱ nomot ko̱ mo̱ ke go̱n se̱nge̱-mo̱ u̱r-bon mo̱.

22 Timoti no̱m ja, u̱n no̱m u̱n rem-u̱s yo̱-se ne̱, se yan-campo̱-ne̱ ro̱ m-co̱n m-no̱m à. Ma'as u̱n no̱m u̱n rii-yo ro̱ so̱-yo à. Se̱nge̱ m-she̱r be-de Shir, m-was ne̱, u̱n she'et-de ba u̱t-ween ne̱. No̱m u̱n go̱n ka rem-se, u̱n myet ye̱ ro̱ u̱s-ko̱n be-u̱r Wan-Ko̱yan u̱n hur-u̱r gaan à. 23 Da-o̱ hun-ne̱ ro u̱n su̱ne̱-mo̱ u̱t-ma to̱ o-hwaa to̱ ro̱tte̱ u̱r-hi á, o no̱m ja u̱n ye̱ ne̱. No̱m ja remen wo̱ u̱n hi u̱n du o nepse̱ go̱n ka ma-to̱ ro̱ m-hante̱ u̱t-ween. 24 Taase wan-se̱nge̱-m Wan-Ko̱yan wu̱ ma'as u̱n mo̱o̱r-to̱ u̱t-ween á. Amba wu̱ gu̱t ko̱wan u̱n gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi ne̱, komo wu̱ hoks m-yoos yo Ma-to̱ Shir ze̱e̱ à, u̱n mo̱ u̱n hur-de u̱n wu̱ ne̱. 25 Ka da-de, n-me̱ u̱n gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi, wu̱ ke̱we̱s ye̱ ro̱ u̱n yage̱-to̱ u̱n yoos-de u̱n wu̱ à. O̱ ken da-o̱ Shir a 'ye ye̱ o-da, ye̱ waktu̱ne̱ be-de u̱n wu̱, ye̱ nep yo nip-o ro̱ à. 26 Ka da-de, ye̱a mu̱u̱n u̱n barag-se u̱n ye̱, ye̱ kumut m-po̱sse̱ be-de u̱n ce̱e̱b-o̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t. Wu̱ ro shikke̱ ye̱ u̱n o̱ à, remen ye̱ nomot yo wu̱ co̱ne̱ à.

Bo̱r-u̱s tet

She'et-de u̱n hun-ne̱ u̱n ko̱m-de o-da

1 Timoti, u̱m co̱no̱g o nep u̱nze u̱n ho̱-to̱ u̱r-ko̱m, hun-ne̱ a su̱ u̱r-ko̱o̱b de̱e̱n. 2 Yo rwo̱'e̱ u̱m zeet kaane̱ à, remen:

Hun-ne̱ ye̱a ma'as yan-co̱n-to̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ temb.

Ye̱a ma'as yan-co̱n-to̱ u̱n hwo̱r,

Ya-u̱s-se̱s,

Yan-nu̱-mo̱ u̱r-hi,

Ya-u̱t-re̱e̱b,

Yan-ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ o̱ u̱n ye̱ mate̱ ye̱ à,

Yan-nu-se u̱n o-kiit,

Yan-ko̱o̱b-de u̱n gye̱r-o̱ Shir.

3 Yan-ko̱o̱b-de m-was u̱n hun-ne̱ ne̱,

Ya-m-e̱e̱s u̱n o̱r re u̱n ye̱ ne̱ u̱r-hur,

Yan-we̱-to̱ hun-ne̱,

Yan-ko̱o̱b-de u̱n garamse̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱,

Ya-m-zwo̱m,

Ya-u̱r-shoob u̱n kap rii-yo ro̱ so̱-yo à.

4 Ya-m-re̱ o-ra,

Ye̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n rii ba m-ceker u̱n yo he m-ko̱r à,

Ye̱ ro̱ shiishe̱ u̱n nu̱-mo̱ u̱r-hi ne̱,

Yan-co̱n-to̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n re̱re̱m-mo̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ arge̱ co̱n-to̱ Shir,

5 Ye̱ ro̱ m-no̱m sa o zee ye̱ u̱n do̱ro̱tte̱-o̱ Shir. Amba ye̱ m-co̱n Shir ja'as rem-u̱s yo̱-se, se̱ ye̱ ro̱ m-no̱m á.

No̱m ja u̱n go̱n ka hun-ne̱ ye̱ ne̱.

6 Yo rwo̱'e̱ u̱m zeet o no̱m ja u̱n go̱n ka hun-ne̱ ye̱ ne̱ à, remen ye̱ ken ye̱ ro̱ m-raks hun-ne̱ remen ye̱ tu̱wu̱t hur-to̱ u̱n ye̱. Ye̱ m-no̱m u̱n kaane̱ remen ye̱ garamsu̱té̱ ne'a-ne̱ ye̱ m-raag. Ka ne'a-ne̱ ye̱ ba'as-u̱t daag u̱n hi-to̱ u̱n ye̱, komo co̱n-to̱ u̱n no̱m u̱n rem-u̱s yo̱-se garamsu̱te̱ ye̱. 7 Ko̱yanda a ro̱ ye̱ m-yoose̱, amba myet u̱n kaane̱ ne̱, ye̱ wo̱ m-nap u̱n yoos-de o-nip á. 8 Ye̱ ro̱ u̱ntu̱n Jenis u̱n Jambaras ne̱ ye̱ nome̱ Mosa u̱r-shoob n-ga n-ga à. Ka bo̱-se o̱, ka hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱r-shoob u̱n rii-yo ro̱ o-nip à. Barag-se u̱n ye̱ ro̱tt u̱r-bon á, she̱r-mo̱ u̱n ye̱ komo mo̱ u̱t-bo̱ mo̱.* 9 Amba ye̱a hoks raks u̱n hun-ne̱ u̱n ya o-da hiin. Remen ba m-jime̱ de̱e̱n, ko̱wan he m-hyan u̱n rem-se o-hwaa se u̱n ye̱ cas, u̱ntu̱n bo̱ ko̱re̱ u̱n Jenis ne̱ u̱n Jambaras à.

Burus nak Timoti u̱t-to̱

10 Amba wo̱, Timoti, o nepse̱ u̱r-bon ne̱, yo me̱ m-yoose̱ u̱n hun-ne̱ à. O nepse̱ komo bo̱ u̱m no̱me̱ she'et u̱n de à. O neps yo u̱m co̱ne̱ u̱m nom à. O nepse̱ u̱m she̱re̱g be-de Shir. O nepse̱ me̱ u̱n 'mo̱ u̱r-hur u̱n hun-ne̱ ne̱, komo me̱ u̱n was u̱n hun-ne̱. Komo o nepse̱ u̱m jo̱o̱su̱te̱ u̱s-rem de̱e̱n. 11 O nak hun-ne̱ ya'ag me̱ u̱r-ko̱o̱b. O nak komo rem-u̱s yo̱-se se kumu me̱ n-me̱ bo̱-to̱ o-Antakiya, o-Iko̱niya ne̱, o-Risiya ne̱. O nak hun-ne̱ ya'ag me̱ u̱r-ko̱o̱b, amba u̱m jo̱o̱su̱te̱, Wan-Ko̱yan Ye̱so guug me̱ be-de u̱n ye̱ kap.† 12 Kap wu̱ co̱ne̱ wu̱ no̱m go̱n she'et-de Shir co̱ne̱ à, wu̱ she̱r be-u̱r Kiristi Ye̱so, wu̱a su̱ u̱r-ko̱o̱b be-de u̱n hun-ne̱. 13 Amba yan-me̱n-u̱t jaas-to̱, u̱n ya-u̱t-raks ne̱, she'et-de u̱n ye̱ u̱r-yo̱-de a do m-ha n-co n-co. Ye̱ ro̱ u̱n raks u̱n hun-ne̱, u̱n ce u̱n ye̱, a ye̱ u̱t-raks. 14 Amba wo̱, se̱nge̱ m-she̱r be-de o-nip o̱ a yoose̱ wo̱ à. O she̱r hur u̱n du u̱n o̱ ne̱ de̱e̱n, remen o nepse̱ ka ye̱ yoose̱ wo̱ à, wo̱a hoks wo̱s u̱r-be̱ u̱n ye̱ ne̱. 15 O nak Ma-to̱ Shir cin da-o̱ o ro'e̱ wà re̱k-wu̱ à. Ma-to̱ Shir a hoks wo̱ m-'ya u̱s-nap u̱nze se̱ o she̱re̱g u̱r-hur be-u̱r Kiristi Ye̱so, ka da-de ne̱ wu̱ he wo̱ m-gwu̱. 16 Kap Ma-to̱ Shir to̱ ro̱ gense̱ à, to̱ u̱n rwu̱u̱n be-de Shir. To̱ ro̱ u̱n gwu̱ ne̱ be-u̱r na:

Be-de u̱n yoose̱ u̱n hun-ne̱,

u̱n kwo̱s u̱n ye̱ ba'ase̱ ne̱ à,

u̱n ja'as u̱n ye̱ no̱me̱ u̱r-ba'as à,

u̱n yoose̱ hun-ne̱ bo̱ ye̱ he she'et-de u̱r-bon à.

17 Shir u̱n ya'as na Ma-to̱ u̱n wu̱ remen kap ne̱t-wu̱ ro̱ wu̱ Shir à, wu̱a ma'as zo̱ngse̱, wu̱ nomot ko̱ mo̱ ke go̱n se̱nge̱-mo̱ u̱r-bon mo̱.

Bo̱r-u̱s nass

1 U̱m mo̱ssu̱te̱ wo̱ u̱n Shir ne̱, u̱n Kiristi Ye̱so ne̱. Baks wu̱ he piishe̱ u̱n yan-ho̱o̱g u̱n margan-ne̱ u̱t-ma à. Komo baks wu̱ ro̱o̱n wu̱ nomot u̱t-gwo̱mo to̱ u̱n ho̱no o-dak. 2 Me̱, Burus, ro̱ wo̱ m-ze̱e̱ o ko̱'o̱t Ma-to̱ Shir. Zo̱nge̱ o ko̱'o̱t Ma-to̱ Shir, da-o̱ hun-ne̱ co̱ne̱ m-ho̱ge̱ à, komo u̱n da-o̱ ye̱ co̱ne̱ ye̱ ho̱ge̱ á. O ru̱re̱ hun-ne̱ ye̱ ja'as, da-o̱ ye̱ no̱me̱ yo depe̱ á, o kwo̱s ye̱. O do ye̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n, ye̱ se̱nge̱ u̱n no̱m u̱n rii so̱-yo. No̱m ka rem-se u̱n 'mo̱ u̱r-hur, komo o ma'as ye̱ m-yoose̱ u̱n Ma-to̱ Shir. 3 Me̱ wo̱ m-ru̱re̱ u̱n ka ma-to̱ remen da-o ro̱o̱n, o̱ hun-ne̱ a cu̱n ye̱ ho̱ge̱ yoos-de o-nip á. Amba ye̱a no̱m rem-u̱s yo̱-se se hur-de u̱n ye̱ co̱ne̱ à. Komo ye̱a raks to̱-to̱ u̱n ye̱ be-de yan-yoos-de u̱t-bo̱. Ka yoos-de ro̱ ye̱ m-ru̱re̱ yo to̱-to̱ u̱n ye̱ co̱ne̱ m-ho̱ge̱ à. 4 Hun-ne̱ a no̱m go̱p-de u̱n ho̱ge̱ o-nip u̱n Ma-to̱ Shir á, amba ye̱a ke to̱-to̱ u̱n ye̱ be-de u̱t-zwo̱m to̱ o-hwaa. 5 Amba wo̱ Timoti, o garamse̱ hi u̱n du ko̱yanda. O 'mo u̱r-hur, da-o̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b. O no̱m se̱nge̱-mo̱ u̱n ko-ya-m-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m, to̱ Shir. O no̱m se̱nge̱-m ru u̱r-bon ne̱, mo̱ Shir ya'asu̱ wo̱, o nom à.

6 Ho̱o̱g-m re, a ya'aste̱ mo̱ u̱ntu̱n u̱r-seke̱ de m-swo̱ be-de Shir. Da-o̱ u̱m he m-yage̱ u̱n mo̱ ka ho̱o̱g-mo̱ à, nomoste̱. 7 U̱m sha'ag kashi u̱t-mu̱r, u̱m ko̱mo̱g se̱nge̱-mo̱ Ye̱so Kiristi, yase̱ me̱ u̱m no̱m à. Komo, u̱m ma'aste̱ m-bo̱p u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m kom-u̱t yoor. 8 M-mo̱ka Shir e̱ssu̱te̱ me̱ 'yons-u̱r kashi n-to̱n o-shir, remen u̱m se̱ngu̱te̱ m-she̱r be-de u̱n wu̱. Wan-Ko̱yan wan-piish u̱t-ma wu̱ o-nip, wu̱a ya'as me̱ u̱r-'yons u̱n ka ho̱-de u̱n piish u̱t-ma de. Me̱ wu̱ cot Wan-Ko̱yan he m-ya'as u̱n ka 'yons-de u̱n ho̱n-de á. Amba Shir a 'ye hun-ne̱ ka 'yons-de, komo myet u̱n ye̱ ro̱ u̱r-go̱p ye̱ hyenet mu̱u̱n-mo̱ u̱n wu̱ à.

Burus co̱no̱g Timoti gu wu̱

9 Timoti, ko̱yan wo̱ m-no̱m, o no̱m kyak, o haan be u̱n de ho̱r-m-ho̱r. 10 U̱m co̱no̱g o haan remen Dimas wongu̱te̱ u̱n me̱ ne̱. Wu̱ wongu̱te̱ u̱n me̱ remen go̱p-de u̱n rem-se u̱n ho̱no o-dak. Wu̱ neke̱te̱ bo̱-o̱ o-Tasaronika. Komo Kirezens haag raag-o̱ o-Garatiya. Titus komo wu̱ haaru̱ raag-o̱ o-Darmatiya.* 11 Ruka wu̱ cot ro̱ kane̱ u̱n ho̱n-de u̱n wu̱ be u̱n de. O hoob Markus, no̱ haan no̱ u̱n wu̱ ne̱ remen wu̱a hoks me̱ m-gu de̱e̱n, n-me̱ u̱n se̱nge̱-m re kane̱.† 12 U̱m to̱mo̱g Tiko̱ko̱s ha-mo̱ u̱n bo̱-o̱ o-Apisu.‡ 13 Da-o̱ u̱m she'ete̱ u̱n bo̱-o̱ o-To̱ruwas à, u̱m yagnu̱te̱ co̱p-o̱ o-hu̱w u̱n kom-u̱t Karbus. Hakku̱re̱, da-de o he m-haan à, o de̱knu̱ me̱ o̱. Komo o de̱knu̱ me̱ taku̱rda-u̱t re. Wo̱ bo̱pre̱ ka to̱ a no̱me̱ u̱n ka-to̱ u̱n gwo̱o̱r á.§

14 Ka ko-ya-o-pyap-wu̱ Arekanda nomotu̱ me̱ rem-u̱s yo̱-se. Wan-Ko̱yan a top wu̱ bo̱ u̱n rem-u̱s yo̱-se se wu̱ no̱me̱ à.* 15 Wo̱ ma o no̱m ce̱e̱n u̱n wu̱ ne̱, remen wu̱ ro̱ u̱t-yage̱ u̱n yoos-u̱r na ne̱ de̱e̱n.

16 Da-de a taknu̱ me̱ m-hante̱ be-de u̱n ko-wan-piish u̱t-ma kane̱ u̱n bo̱-o̱ o-Roma à, u̱m ruute̱ hi u̱n de be-de u̱n ye̱ ro̱ me̱ u̱s-ce̱te̱nte̱ à, yatt-wu̱ su̱'e̱ me̱ á. Ye̱ tukute̱ me̱ o-cin kap mo̱ u̱n ye̱. U̱m ko̱no̱g Shir sokse̱ ye̱ ka ba'as-de. 17 Myet u̱n kaane̱ ne̱, Wan-Ko̱yan ro̱ eso u̱n me̱ ne̱. Wu̱ ya'ag me̱ u̱r-be̱e̱b, har u̱m hokste̱ ko̱'o̱t u̱n ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱, to̱ ma Ye̱so Kiristi. Hun-ne̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á ro̱ kane̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ to̱. Komo Wan-Ko̱yan guug me̱ sa o zee wu̱ po̱sse̱ m-mar u̱n nu-o̱ o-zur à. 18 U̱m nepste̱ Wan-Ko̱yan wu̱a ruut me̱ u̱n ko̱ yo ke rii yo̱-yo yo. Wu̱a 'er me̱, wu̱ woot me̱ be-de u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n wu̱ to̱ n-To̱n o-shir. Yage̱ a bu̱mu̱t Wan-Ko̱yan, har da-o̱ ba m-ta! Amin.

Gas-de u̱r-ko̱m

19 Hakku̱re̱ o gassu̱ me̱ Biskira, u̱n campo̱ u̱n wu̱ ne̱ Akira.

O gassu̱ me̱ komo, yan-den-o Onesiporus ne̱.†

20 Erastus ro̱ ko̱n har m-mo̱ka n-me̱ bo̱-o̱ o-Korinti, komo u̱m yagnu̱te̱ Taro̱pimus n-me̱ bo̱-o o-Miritus wu̱ piishe̱ á.‡ 21 Ko̱yan wo̱ m-no̱m, o no̱m kyak, o haan be u̱n de rii-yo hu̱w-o̱ wo̱o̱nte̱. O̱r na ne̱ yan-dor kap, ro̱ no̱ u̱r-gas. Yuburus u̱n Pudens ne̱, u̱n Rayinus ne̱, u̱n Karawudiya ne̱, ye̱ ro̱ no̱ u̱r-gas komo. 22 Wan-Ko̱yan ro̱ u̱n wo̱ ne̱! Yar-mo̱ Shir ro̱ u̱n no̱ ne̱!

* Bo̱r-o gaan:1-2 1:1-2 Wu̱ Shir daagne̱ à.

† Bo̱r-o gaan:1-2 1:1-2 Hyen komo: Se̱ng 16:1.

‡ Bo̱r-o gaan:5 1:5 Hyen komo: Se̱ng 16:1.

§ Bo̱r-o gaan:11 1:11 Hyen komo: 1Tim 2:7.

* Bo̱r-u̱s yoor:12 2:12 Hyen komo: Mati 10:33; Ruka 12:9.

† Bo̱r-u̱s yoor:19 2:19 Hyen komo: O̱o̱g 16:5.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:19 2:19 Hyen komo: Isha 52:11.

* Bo̱r-u̱s tet:8 3:8 Hyen komo: Rwu̱u̱ 7:11.

† Bo̱r-u̱s tet:11 3:11 Hyen komo: Se̱ng 13:14-52; Se̱ng 14:1-7; Se̱ng 14:8-20.

* Bo̱r-u̱s nass:10 4:10 Hyen komo: Koro 4:14; Pmo̱n 24; 2Kor 8:23; Gara 2:3; Titu 1:4.

† Bo̱r-u̱s nass:11 4:11 Hyen komo: Koro 4:14; Pmo̱n 24; Se̱ng 12:12,25; 13:13; 15:37-39; Koro 4:10; Pmo̱n 24.

‡ Bo̱r-u̱s nass:12 4:12 Hyen komo: Se̱ng 20:4; Apis 6:21-22; Koro 4:7-8.

§ Bo̱r-u̱s nass:13 4:13 Hyen komo: Se̱ng 20:6.

* Bo̱r-u̱s nass:14 4:14 Hyen komo: 1Tim 1:20; Bo̱ng 62:12; Roma 2:6.

† Bo̱r-u̱s nass:19 4:19 Hyen komo: Se̱ng 18:2; 2Tim 1:16-17.

‡ Bo̱r-u̱s nass:20 4:20 Hyen komo: Se̱ng 19:22; Roma 16:23; Se̱ng 20:4; 21:29.

Titus

1

2

3

Taku̱rda-o Burus o̱ wu̱ gene̱

Titus

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1:1-4

Ya-u̱t-con u̱n yan-dor Ye̱so 1:5-16

Se̱nge̱-mo̱ u̱n bu̱u̱g-to̱ u̱n hun-ne̱ u̱n ho̱n u̱n ho̱n n-me̱ u̱n yan-dor Ye̱so 2:1-15

Do ye̱ u̱n jaab-o̱ u̱r-hur, u̱r-ke̱we̱s ne̱ 3:1-11

U̱r-ko̱m 3:12-15

Bo̱r-o gaan

U̱r-gas

1 Me̱, Burus, wan-gu̱w-mo̱ Shir, me̱ ge̱ndu̱ wo̱ ka taku̱rda-o̱. Komo Ye̱so Kiristi* to̱mnu̱ me̱ u̱m nomot se̱nge̱-mo̱ Shir. Ye̱so u̱n to̱mo̱n me̱ bo̱ she̱r-mo̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir daage̱ à, he m-bo̱'o̱se̱ m-'wo̱ns ne̱ à. Komo ye̱a nep yoos-u̱r Ye̱so u̱r-bon ne̱. Ye̱ nepe̱ yoos-u̱r Ye̱so u̱r-bon ne̱, ye̱a she'et go̱n she'et-de Shir co̱ne̱ à. 2 Ka da-de, ye̱a kum sakto̱-o̱ u̱n ho̱o̱g-o̱ ba m-ta o̱ Shir su̱rte̱ o-nu rii-yo wu̱ nomot ho̱no o-dak à. Remen Shir ro̱ m-rwo̱r u̱t-bo̱ á, hun-ne̱ ro̱ m-she̱r u̱n swo̱-u̱r o-nu o̱ u̱n wu̱. 3 Da-o̱ Shir hyane̱ no̱mo̱g hond hond à, Shir rwo̱'o̱g hun-ne̱ ye̱ nep Ma-to̱ u̱n wu̱, be-de u̱n se̱nge̱-m re mo̱ u̱n ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m. Shir Wan-Gwu̱ na ya'asu̱ me̱ ka se̱nge̱-mo̱.

4 Titus, me̱ wo̱ m-gende̱ u̱n ka taku̱rda-o̱. Wà re o ro̱ remen myet-m na a she̱re̱g be-u̱r Ye̱so Kiristi. U̱m ko̱no̱g Shir Tato na, u̱n komo Kiristi Ye̱so ne̱, Wan-Gwu̱ na. Me̱ u̱s-ko̱n wu̱ 'ye wo̱ yar-mo̱ u̱n wu̱, komo wu̱ 'ye wo̱ gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur!†

Se̱nge̱-m Titus o-Kirit

5 Da-o̱ u̱m yagnu̱ wo̱ n-me̱ o-Kirit‡ à, me̱ u̱n yagnu̱ wo̱ remen o bu̱su̱té̱ se̱nge̱-mo̱ a shie̱ à. Komo yo depe̱ o nom u̱r-takan à, yo ro̱: o deeg se̱k-ye̱ ye̱ he do̱ro̱tte̱ u̱n yan-dor n-me̱ u̱n ko̱ o̱ ke bo̱-o̱, bo̱ u̱m ru̱ru̱ wo̱ à. 6 U̱m ru̱ssu̱tu̱ wo̱ go̱n ne̱t-wu̱ a he m-daag à. Ko-se̱k:

U̱depe̱ a kum rii-yo u̱r-re̱e̱b be-de u̱n wu̱ á.

Depu̱te̱ wu̱ e̱se̱ be-de u̱n ne'a u̱n wu̱ cot à.

Yakar-ye̱ u̱n wu̱ komo, yan-dor Ye̱so ye̱. (Ye̱ ro̱tt jin-u̱r yo̱-de á, komo yan-do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n ye̱ mate̱ ye̱ à).

7 Taase hun-ne̱ kum rii-yo o-yo'og be-de u̱n wu̱ á. (Remen ko-wan-gu̱t-de u̱n yan-dor Ye̱so, wu̱ ro̱ m-rwo̱ u̱n yish be-de u̱n se̱nge̱-mo̱ Shir.)

Taase wu̱ nome̱ o̱r u̱n wu̱ ne̱ u̱s-se̱s,

Wu̱ ro̱tte̱ ho̱r-mo̱ u̱s-ryaab á,

Wu̱ ro̱ u̱n yage̱ swo̱-mo̱ ho wu̱ á.

Wu̱ ro̱ u̱n hoob-o̱ u̱t-ma á.

Wu̱ ro̱ o-su̱u̱b remen hwo̱r á.

8 Amba wu̱ ma'as ko-wan-go̱ks u̱n hamat-ne̱ u̱r-bon ne̱.

Wu̱ ro̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n zak-o̱ u̱n nom u̱n rii-yo u̱r-bon à.

Wan-barag-se u̱r-bon.

Wu̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n kashi u̱n rii-yo depe̱ à.

Wan-ba-m-ku̱ko̱p u̱n ku̱ko̱p-mo̱ u̱r-hur.

Wan-hoks u̱n garamse̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱.

9 Wu̱ she̱re̱ u̱r-bon ne̱ be-de u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ te̱ yoose̱ wu̱ à, to̱ ma Ye̱so Kiristi.

Ka da-de wu̱a hoks m-wo̱s u̱r-be̱ u̱nze ka ma-to̱ nip-o̱ komo yatt-wu̱ he to̱ m-kwu̱s á. Wu̱ no̱me̱ kaane̱ wu̱a hoks m-gu u̱n hun-ne̱ ye̱ nomot o-do̱ro̱tte̱ be-de u̱n ka yoos-de o-nip de, de u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m. Wu̱a kute̱ hun-ne̱ ye̱ yage̱ m-she̱r u̱n yoos-de o-nip à, ye̱ nep u̱nze ye̱ ba'asu̱te̱.§

Nak u̱t-to̱ remen yan-yoos-de u̱t-bo̱

10 Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen ye̱ ken ye̱ ro̱ ko̱n de̱e̱n, ye̱ ro̱ m-'ya u̱n se̱k-ye̱ be-de u̱n yan-dor m-se̱k á. Komo ye̱ ro̱ m-raks u̱n ye̱ ken u̱n hun-to̱ o-saa. Yan go̱n ka yoos-de ye̱ ken ye̱ u̱n rwu̱u̱n so̱ u̱n bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ de ro̱ m-ze̱e̱: myet yan-dor se̱ a ko̱o̱g ye̱ bo̱ jind-o̱ u̱n Yahuda-ne̱ ze̱e̱ à. 11 Taase no̱ 'ye go̱n ka hun-ne̱ ye̱ u̱r-ke̱e̱r de u̱r-yoos á. Yan no̱ ye̱, remen ye̱ ro̱ u̱n yoos-de yo depe̱ ye̱ yoos á, ye̱ ro̱ naas u̱n she̱r-mo̱ u̱n hur-to̱ u̱n hun-ne̱ de̱e̱n. Ye̱ ro̱ u̱n ka yoos-de u̱t-bo̱ to̱ remen ye̱ kumut hwo̱r be-de u̱n hun-ne̱. 12 Wu̱ ken ne̱t-wu̱ ro̱ ko̱n wa-u̱s-nap, wu̱ ro she'ete̱ n-ga n-ga u̱n o-Kirit. Wu̱ ze̱e̱g: “Hun-ne̱ ye̱ o-Kirit ro̱ u̱n rwo̱r u̱t-bo̱ ko̱yanda. Ye̱ pe̱ne̱g me̱n-u̱t jaas-to̱, m-dum ne̱ u̱ntu̱n nem-ye̱ o-ko̱t. Ye̱ pe̱ne̱g m-zar amba se̱ o-su̱u̱b be-de m-re̱ de̱e̱n.” 13 Ka ma-to̱ u̱n ka wa-u̱s-nap-wu̱ rwo̱re̱ à, ko̱ro̱g o-nip be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n o-Kirit. Remen kaane̱ u̱m co̱no̱g o kangse̱ yan-dor ye̱ ro̱ u̱n do̱re̱ u̱n yoos-de u̱t-bo̱ à. Ru̱ru̱ ye̱ bo̱ ye̱ he m-she̱r be-de u̱n yoos-de o-nip de ma Ye̱so à. 14 Komo taase ye̱ do m-was u̱n zwo̱m-to̱ u̱n Yahuda-ne̱ á, ko̱ ne̱ ye̱ do̱re̱ karamsa-to̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ yage̱ yoos-de o-nip de ma Ye̱so Kiristi. 15 Hun-ne̱ ye̱ hur-to̱ u̱n ye̱ ro̱ u̱t-pus to̱ puu à, yatt-yo ro̱ be-de u̱n ye̱ yo u̱n ba u̱r-bon á. Amba yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ u̱n ye̱ yage̱ m-she̱r be-u̱r Ye̱so à, ko̱yan ye̱ no̱me̱ yoa nom u̱r-bon á. Ye̱ ro̱ u̱n ma'as u̱n barag-u̱s yo̱-se, komo hur-de u̱n ye̱ kapste̱ ye̱. 16 Go̱n ka yan-yoos-de u̱t-bo̱ ye̱, ye̱ ro̱ u̱n ru̱re̱ u̱n hun-ne̱ u̱nze ye̱ nepse̱ Shir. Amba yo ye̱ ro̱ m-nom à yo ro̱ na m-kute̱ u̱nze ye̱ nap Shir á. She'et-de u̱n ye̱ de u̱n rem-se o-hwaa de. Ye̱ ro̱ m-nome̱ u̱n Shir o-do̱ro̱tte̱ á. Komo ye̱a hoks u̱n nom u̱n rii-yo u̱r-bon á, ko̱ hiin.

Bo̱r-u̱s yoor

Bo̱ yan-dor he she'et-de u̱r-bon
u̱n hun-ne̱ ne̱ à

1 Amba Titus, wo̱ se̱nge̱ yoose̱ u̱n yan-dor rem-se ro̱ hond hond u̱n yoos-de o-nip ne̱ de ma Ye̱so Kiristi. 2 Yoose̱ mo̱ng-ne̱ campo̱-ne̱ ye̱ hoks garamse̱ hi u̱n de u̱n ye̱. Komo ye̱ she'et she'et-de hun-ne̱ hette̱ ye̱ 'ya m-se̱k à, ye̱ se̱nge̱ no̱m u̱n barag-se u̱r-bon. Ye̱ ma'as m-she̱r be-de Shir u̱n hur-u̱r gaan, ye̱ was u̱n hun-ne̱ ne̱, komo ko̱ ya ko̱ru̱ ye̱, ye̱ ma'as u̱n no̱m o-do̱ro̱tte̱ be-u̱r Ye̱so.

3 U̱n cen o̱ yoose̱ mo̱ng-ne̱ ne'a-ne̱, ye̱ she'et go̱n she'et-de he 'ya u̱n Shir m-se̱k à, u̱n ko̱ yo ke rii-yo ye̱ ro̱ m-no̱m à. O ru̱ru̱ ye̱ taase ye̱ we ne̱t á, ko̱ ne̱ ye̱ yage̱ swo̱-mo̱ ho ye̱ á. Amba ru̱ru̱ ye̱, ye̱ yoose̱ ye̱ ken ye̱ no̱m u̱n rem-se u̱r-bon. 4 Be-de u̱n no̱m u̱n kaane̱, ye̱a yoose̱ ne'a-ne̱ re̱k-ye̱ bo̱ ye̱ he she'et-de depe̱ à. Ye̱ yoose̱ ye̱:

Bo̱ ye̱ he m-was u̱n campo̱ u̱n ye̱ ne̱, komo u̱n yakar-ye̱ u̱n ye̱ ne̱ u̱r-bon ne̱ à.

5 Bo̱ ye̱ he garamse̱ hi u̱n de u̱n ye̱,

Bo̱ ye̱ he she'et-de u̱n ba m-ku̱ko̱p à,

Bo̱ ye̱ he m-was u̱n hur-to̱ u̱n ye̱ ne̱,

Bo̱ ye̱ he m-ho̱ge̱ u̱n 'wo̱n-de u̱n hun-ne̱ à,

Bo̱ ye̱ he nome̱ u̱n campo̱ u̱n ye̱ ne̱ o-do̱ro̱tte̱ à.

Ye̱ no̱m kaane̱ bo̱ yatt-wu̱ he yo'og u̱n Ma-to̱ Shir ya'asu̱ na á.

6 U̱n cen o̱ ru̱re̱ campo̱-ne̱ be̱e̱b-ye̱, ye̱ hoks garamse̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ 7 u̱n ko̱ yo ke rii-yo. Wo̱ u̱n hi u̱n du ma'as u̱n nome̱ u̱n hun-ne̱ rem-se u̱r-bon. Bo̱ o he warag rii-yo m-sha be-de u̱n yan-campo̱-ne̱ à. Wo̱ ro u̱n yoose̱ u̱n hun-ne̱ Ma-to̱ Shir, o yoos u̱n hur-u̱r gaan komo ba m-se̱'e̱r. 8 Yoos rii-yo ro̱ o-nip à, yo yatt-wu̱ he hoks m-yo'og á. No̱m kaane̱ bo̱ yan-yage̱-u̱t ru he m-ho̱ge̱ m-'e̱ à, remen ye̱a kum rii-yo ye̱ hette̱ wo̱ m-yo'og á.

9 Yoose̱ gu̱w-ne̱ ye̱ ma'as nome̱ u̱n yan-hur-o̱ u̱n ye̱ o-do̱ro̱tte̱. O ru̱re̱ gu̱w-ne̱, ye̱ nom rem-se yan-hur-o̱ u̱n ye̱ hette̱ o-zak à. Komo o ru̱re̱ ye̱ taase ma-to̱ su̱u̱ne̱ ye̱ u̱n yan-hur-o̱ u̱n ye̱ ne̱. 10 Taase ye̱ hiw u̱r-hyow be-de u̱n yan-hur-o̱ u̱n ye̱. Amba ye̱ kute̱ yan-hur-o̱ u̱n ye̱ u̱nze ye̱ kashi u̱n hun-ne̱ ye̱, komo ye̱a hoks hwo̱ u̱r-hur be-de u̱n ye̱. Ye̱ nom kaane̱ remen ko̱yan ye̱ ro̱ m-no̱m ye̱a ru̱ hun-ne̱ rakste̱ u̱t-to̱ be-de u̱n yoos-de u̱n Ma-to̱ Shir Wan-Gwu̱ na.

Yar-mo̱ Shir, komo u̱n ho̱o̱g pu̱-o̱ ne̱

11 Shir kututu̱ na yar-mo̱ u̱n wu̱, wu̱ haante̱ wu̱ guut hun-ne̱ kap u̱n bu̱-yo ye̱ hette̱ m-posse̱ be-de u̱r-ba'as à. 12 Remen yar-mo̱ u̱n wu̱, Shir yoosu̱tu̱ na a yage̱ go̱n she'et-de wu̱ ro̱ m-co̱n á, a yage̱ komo go̱p-de u̱n rem-se u̱n ho̱no o-dak. Komo Shir yoosu̱tu̱ na bo̱ a he she'et-de u̱r-bon u̱n kashi o-bu̱ à, ko̱ m-mo̱ka u̱n ka co̱w-yo a hette̱ m-nap u̱nze a m-'ya u̱n Shir m-se̱k. 13 A nom kaane̱, ko̱ de a ro̱ u̱n 'er-de u̱n sakto̱, o̱ he na m-rwo̱ o-zak à. U̱n ka ho̱-de Ye̱so Kiristi, wu̱ ro̱ na caari-wu̱ Shir, Wan-Gwu̱ na, wu̱ he m-mu̱u̱n u̱n ka dak-o̱ u̱n se̱ps-mo̱ u̱n wu̱ ne̱. 14 Ye̱so ya'aste̱ hi u̱n de u̱n wu̱ har m-mar rem na. Wu̱ u̱n no̱m kaane̱, remen wu̱ rurut na be-de u̱n be̱e̱b-de u̱r-ba'as, komo remen wu̱ soksté̱ ba'as-u̱t na. Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ bo̱ a he m-warag kashi u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n Shir à, komo bo̱ a he m-warag hun-ne̱ yan-go̱p-de u̱n no̱m u̱n rem-se u̱r-bon be-de Shir.*

15 Remen kaane̱ Titus, u̱m co̱no̱g o yoose̱ yan-dor ye̱ u̱n o-Kirit ka rem-se u̱m ru̱ru̱ wo̱ à. Do ye̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n ye̱ no̱m myet ka rem-se, o nek ye̱ u̱t-to̱, o baks u̱nze wo̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ de u̱n no̱m u̱n kaane̱. Taase o yage̱ wu̱ ken wu̱ muut ma-u̱t ru hwaa á.

Bo̱r-u̱s tet

No̱m u̱n rii-yo u̱n gwu̱

1 Titus, se̱nge̱ bakse̱ u̱n yan-dor Ye̱so ye̱ nome̱ ye̱ ro̱ u̱t-gwo̱mo à u̱n se̱k-ye̱ ne̱ o-do̱ro̱tte̱. O baksu̱ ye̱ komo, ye̱ ma'as zo̱ngse̱ remen ye̱ nomote̱ o̱r u̱n ye̱ ne̱ rem-se u̱r-bon. 2 Komo taase ye̱ we ne̱t á, amba ye̱ she'et ba u̱t-ween u̱n hun-ne̱ ne̱, ye̱ kutu ye̱ gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi. Komo u̱n she'et-de u̱n ye̱, ye̱ muut hi u̱n de u̱n ye̱ hwaa be-de u̱n hun-ne̱ myet.

3 A ro m-raag ne̱ n-ga, sa o zee hun-ne̱ ye̱ yage̱ m-she̱r be-u̱r Ye̱so m-mo̱ka à. A ro u̱n ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱, komo hun-ne̱ ro rakstu̱ na. Sa o zee gu̱w-ne̱ a ro'e̱, ye̱ go̱p-de u̱n no̱m u̱n rem-se u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱ garamse̱ à, se ye̱ ro̱ m-ho̱ge̱ re̱re̱m-mo̱ m-no̱m à. N-ga a ro shiishe̱ u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱, u̱r-shoob ne̱, ye̱ kututu̱ na u̱t-yage̱, na u̱n cen na, a ro̱ u̱t-yage̱ u̱n ye̱ ne̱. 4 Amba da-o haanu̱ru̱ o̱ Shir Wan-Gwu̱ na kutu̱ na u̱nze wu̱ ro̱ u̱r-'wo̱n ne̱, komo wu̱ waste̱ u̱n ko̱wan ne̱. 5 Wu̱ rurug na be-de u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b de u̱n ba'as-u̱t na, wu̱ u̱n no̱m kaane̱ ba remen kashi u̱n rii-yo a no̱me̱ á. Amba remen 'wo̱n-de u̱n wu̱. Shir ya'astu̱ na ho̱o̱g-m pu̱-mo̱. Wu̱ sokste̱ ba'as-u̱t na, Wu̱ kutu na bo̱ a he she'et-u̱r pu̱-de à, u̱n be̱e̱b-de u̱n Ku̱kt-o̱ Shir, o̱ wu̱ ya'u̱ na à. 6 Shir to̱mo̱nte̱ Ye̱so Kiristi, Wan-Gwu̱ na, wu̱ ye'et na Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱. 7 Remen yar-mo̱ Shir wu̱ ak na kashi u̱n hun-ne̱, komo a wost u̱r-be̱ remen wu̱ e̱ssu̱tu̱ na ho̱o̱g-m ba m-ta. Wu̱ u̱n no̱m yo ka remen na m-mo̱ka yakar-ye̱ u̱n wu̱ ye̱. 8 Ka ma-to̱, ma-to̱ o-nip to̱. U̱m co̱no̱g wo̱ o es eso, se̱ o hyanag hun-ne̱ do̱ru̱te̱ to̱, bo̱n kap wu̱ she̱re̱ be-de Shir à, wu̱a nep u̱nze wu̱a ma'as u̱n no̱m rem-se u̱r-bon. Ka yoos-de ro̱ u̱r-bon ne̱ komo u̱n gwu̱ ne̱ remen ko̱wan.

9 Amba no̱m ja be-de u̱n yan-ma-to̱ o-saa u̱n ma-to̱ u̱n ya-n-ga-ye̱ ne̱, o no̱m ja u̱n su̱ne̱-mo̱ u̱t-ma ne̱, u̱t-ween ne̱ to̱ ma-to̱ u̱n karamsa-o Mosa. Go̱n ka su̱nu̱-mo̱ u̱t-ma mo̱, ma-to̱ o-hwaa to̱, to̱ ro̱ u̱n gu u̱n ne̱t á. 10 U̱rege̱ ne̱t ro̱ ko̱n wu̱ ro̱ u̱n wo̱ngse̱ u̱n yan-dor Ye̱so à, nak wu̱ u̱t-to̱, o ru̱ru̱ wu̱, wu̱ yage̱ m-no̱m kaane̱. Wu̱ yage̱ m-yage̱, o nek wu̱ u̱t-to̱ ayoore̱-o̱. Ka da-de wu̱ yage̱ m-ho̱ge̱, o no̱m ja u̱n ka ne̱t-wu̱ ne̱. 11 Wo̱a nep cas u̱nze ka ne̱t-wu̱ tukute̱ o-nip jim, komo remen wu̱ ba'asu̱te̱, wu̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ nepste̱ ba'as-to̱ u̱n wu̱ kapste̱ wu̱.

12 Man to̱mbe̱ Atanas ko̱ Tiko̱ko̱s be u̱n du, wu̱ dek se̱nge̱-m ru. Wu̱ wo̱bu̱sse̱, hakku̱re̱ nom yo o he m-hoks à, o 'wo̱stu̱ me̱ u̱n bo̱-o̱ o-Nikopori. Me̱ o-sakto̱ man kom da-o̱ o-hu̱w káne̱.* 13 No̱m bo̱ u̱n no̱m-m ru o guut Zenas (Wan-nap-o̱ u̱n piish u̱t-ma) u̱n Apo̱ro̱s ne̱ u̱n hew-de u̱n ye̱. Gu ye̱, taase ye̱ nom ko̱o̱b-de u̱n ko̱ yo ke rii-yo.† 14 Yanze wo̱ u̱n ho̱n du o he m-no̱m kaane̱ á, amba ma'as yoose̱ yan-dor Ye̱so ye̱ muut u̱r-hi be-de u̱n no̱m u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱r-bon be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱n hoob-o̱ u̱n gwu̱ à. Da-o̱ yan-dor nome̱ kaane̱ ye̱a yage̱ she'et-de o-hwaa.

15 Myet yan-dor ye̱ ro̱ kàne̱ à, ro̱ wo̱ m-gas. Te̱ wo̱ m-ze̱e̱ o gas o̱r na ne̱ yan-dor káne̱ u̱n o-Kirit, ye̱ wasse̱ u̱n na ne̱ à.

Yar-mo̱ Shir ro̱ u̱n no̱ ne̱ kap!

* Bo̱r-o gaan:1 1:1 Wu̱ Shir daagne̱ à.

† Bo̱r-o gaan:4 1:4 Hyen komo: 2Kor 8:23; Gara 2:3; 2Tim 4:10.

‡ Bo̱r-o gaan:5 1:5 o-Kirit: dak-o̱ n-te̱te̱ o̱ m-sa.

§ Bo̱r-o gaan:9 1:6-9 Hyen komo: 1Tim 3:2-7.

* Bo̱r-u̱s yoor:14 2:14 Hyen komo: Bo̱ng 130:8; Rwu̱u̱ 19:5; Kara 4:20; 7:6; 14:2; 1Bit 2:9.

* Bo̱r-u̱s tet:12 3:12 Hyen komo: Se̱ng 20:4; Apis 6:21-22; Koro 4:7-8; 2Tim 4:12.

† Bo̱r-u̱s tet:13 3:13 Hyen komo: Se̱ng 18:24; 1Kor 16:12.

Pirimo̱n

Taku̱rda-o Burus o̱ wu̱ gene̱

Pirimo̱n

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1-3

Bo̱m u̱n Pirimo̱n 4-7

Ko̱ne̱ u̱n One̱simus u̱s-ko̱n 8-22

U̱r-ko̱m 23-25

1

U̱r-gas

1 Ka taku̱rda-o̱ u̱n rwu̱u̱n be u̱n de Burus, wu̱ ro̱ ke'o à, ha-mo̱ u̱n be-u̱r Pirimo̱n. A u̱n ka me̱ remen u̱m rwo̱ro̱g ma-u̱t Kiristi* Ye̱so to̱ u̱r-bon. Me̱ u̱n Timoti ne̱ o̱r na ro̱ wo̱ m-gas.

Pirimo̱n wo̱ ko-nay-wu̱, komo o̱r te̱ n-me̱ u̱n se̱nge̱-m Kiristi. 2 Te̱ komo m-gas u̱n yan-dor Ye̱so, ye̱ ro̱ m-mo̱rge̱ u̱n hur-o ru remen bo̱ngo̱n-de Shir à. Tomso te̱ m-gas u̱n o̱r na ne'a, jin-de u̱n wu̱ Apiya, u̱n Arkibus ko-karma be-de u̱n rwo̱r u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ ma Kiristi.†

3 U̱m ko̱no̱g Shir Tato na u̱n Wan-Ko̱yan ne̱ Ye̱so Kiristi, ye̱ ye'et no̱ m-yar u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur ne̱.

Was-m Pirimo̱n m-she̱r ne̱

4 O̱r re Pirimo̱n, ko̱ o̱ ke da-o̱ u̱m ko̱ne̱, me̱ wo̱ m-tan u̱m 'ye Shir re u̱r-bo̱ngo̱n, 5 remen u̱m ho̱gu̱te̱ wo̱ m-was u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir ne̱ kap, m-she̱r ne̱ mo̱ wo̱tte̱ à, be-u̱r Wan-Ko̱yan Ye̱so. 6 Ko̱n-u̱s re se ro̱, mo̱ro̱g-u̱r no̱ de u̱r-bon de u̱n yan-dor o̱ u̱n Kiristi, de gu wo̱ o nept rii-yo u̱r-bon, yo o yoose̱ be-u̱r Ye̱so Kiristi. 7 Wan-henem re, was-m ru ya'ag me̱ o-zak u̱n caari-o̱ u̱n jaab-o̱ u̱t-me̱n ne̱! Me̱n-to̱ u̱n yan-dor no̱mo̱g o-zak rem ru.

U̱s-ko̱n rem One̱simus

8 Remen kaane̱, rem Kiristi, man nom jaab-o̱ u̱t-me̱n, u̱m ru̱ru̱tu̱ wo̱ yo o he nom yo depe̱ à u̱ntu̱n wan-dor. Amba man gaktu̱ wo̱ á, 9 remen me̱ wo̱ m-was. Me̱, Burus, ko-mo̱ng kane̱ ke'o, rem Kiristi Ye̱so, u̱m jiishte̱ m-co̱n u̱m kon wo̱. 10 Me̱ wo̱ u̱s-ko̱n o nome̱ One̱simus‡ rii-yo u̱r-bon, wu̱ warge̱ wà re bo̱ u̱m ro ke'o à.§ 11 N-ga wu̱ ro hwaa be u̱n du, amba m-mo̱ka ko-yan-gwu̱-wu̱ be u̱n du u̱n me̱ ne̱.

12 Me̱ wu̱ m-muutbe̱ be u̱n du, amba hur u̱n de ro̱ be-de u̱n wu̱. 13 Bo̱ u̱m ro̱ ke'o kàne̱ à, remen rwo̱ru̱ u̱n Ma-u̱t m-Re̱re̱m à, u̱m ro co̱no̱g u̱m yagu̱ wu̱ kàne̱ u̱n me̱ ne̱ remen wu̱ guut me̱ u̱n su̱ge̱ u̱n du. 14 Kap u̱n kaane̱ ne̱, me̱ co̱n u̱m ru̱ wo̱ no̱m u̱n yo ken rii-yo ba wo̱ u̱n co̱n á. Amba man cu̱n o nom yo u̱n co̱n-m ru ba m-gakte̱. 15 O̱ ken da-o̱, One̱simus ro wongu̱te̱ u̱n wo̱ ne̱ u̱n ya o-da hiin, remen o doot wu̱ m-go̱ks ba m-ta. 16 Wo̱ go̱ks wu̱ u̱ntu̱n ko-gu̱w á, amba arge̱ kaane̱, gwo̱t wu̱ u̱ntu̱n o̱r ru ko-yan-dor, wu̱ o co̱ne̱ à. Me̱ wu̱ m-was de̱e̱n. Depete̱ o was u̱n wu̱ ne̱ arge̱ kaane̱, u̱n e̱s-de u̱n wu̱ ko-gu̱w-wu̱ Shir, u̱n wu̱ she̱re̱ ne̱ be-u̱r Wan-Ko̱yan à.

17 U̱n kaane̱, u̱rege̱ wo̱ u̱s-barag, me̱ o̱r ru wu̱, go̱ks One̱simus bo̱ o he me̱ m-go̱ks à. 18 U̱rege̱ One̱simus nomotu̱ wo̱ u̱r-ba'as, sokse̱ wu̱. U̱rege̱ wo̱ wu̱ m-do̱re̱ u̱r-mo̱o̱g, muut ka mo̱o̱g-de u̱n hi u̱n de. 19 Me̱ ge̱nbe̱ u̱n kom-u̱t re: Me̱, Burus, man topso wo̱ kap yo wo̱ One̱simus m-do̱re̱ à. (Man nom ma-to̱ u̱n ho̱o̱g pu̱-o̱, o̱ o kume̱ be u̱n de á.) 20 U̱n kaane̱ heno re, hakku̱re̱, u̱m ko̱no̱g yo ka be u̱n du, rwo̱ me̱n-u̱t re nom m-gwu̱gwu̱! No̱m yo ka remen jin-u̱r Wan-Ko̱yan na, na hen-ne̱ ye̱ be-u̱r Kiristi.

21 U̱m nepse̱ do̱ro̱tte̱-o ru, wo̱a nom har ma arge̱ yo u̱m ko̱ne̱ wo̱ à. 22 Komo har m-mo̱ka, kum o-kuke̱ rem re n-me̱ u̱n hur-o ru, remen me̱ o-sakto̱, Shir a go̱ks ko̱n-u̱s no̱ kap wu̱ muutbu̱ me̱ be-u̱r no̱.

Gas-de u̱r-ko̱m

23 E̱paparas, wu̱ ro̱ ke'o u̱n me̱ ne̱ à, remen wu̱ ro̱ u̱n dor Kiristi Ye̱so, tombu̱tu̱ wo̱ gas-de u̱n wu̱.* 24 Kaane̱ komo o̱r re ne̱ yan-se̱nge̱-mo̱ u̱n rwo̱ru̱ u̱n ma-u̱t Ye̱so, Markus, u̱n Aristarkus, u̱n Dimas, u̱n Ruka ne̱, o̱r re ne̱ n-me̱ m-se̱nge̱ ye̱ wo̱ u̱r-gas.†

25 Yar-mo̱ Wan-Ko̱yan Ye̱so Kiristi ma'as u̱n wo̱ ne̱!

* 1:1 1:1 Wu̱ Shir daagne̱ à.

† 1:2 1:2 Hyen komo: Koro 4:17.

‡ 1:10 1:10 Jin-u̱r One̱simus de ro̱ “Ne̱t so̱-wu̱.”

§ 1:10 1:10 Hyen komo: Koro 4:9.

* 1:23 1:23 Hyen komo: Koro 1:7; 4:12.

† 1:24 1:24 Hyen komo: Se̱ng 12:12,25; 13:13; 15:37-39; 19:29; 27:2; Koro 4:10,14; 2Tim 4:10-11.

Yahuda-ne̱

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Taku̱rda-o̱ a gene̱ Ibra-ne̱ à

Yahuda-ne̱

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱: Kiristi ro̱ myet hyangan-mo̱ Shir 1:1-3

Go̱s-u̱t Kiristi arge̱ yan-to̱m-ye̱ Shir 1:4—2:18

Go̱s-u̱t Kiristi arge̱ Mosa u̱n Josuwa 3:1—4:13

Go̱s-u̱t Kiristi arge̱ wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir 4:14—7:28

Go̱s-to̱ u̱n e̱ss u̱n ma-u̱t Kiristi 8:1—9:22

Go̱s-u̱t seke̱-u̱t Kiristi 9:23—10:39

She̱r-mo̱ jiishe̱ à 11:1—12:29

No̱m u̱n yo Shir co̱ne̱ à 13:1-19

Ko̱n-se u̱r-ko̱m 13:20-21

Ma-to̱ u̱r-bu̱ste̱ 13:22-25

Bo̱r-o gaan

Ma-to̱ ka Shir to̱mmo̱nte̱
Wà u̱n wu̱ Ye̱so rem na

1 N-ga N-ga, Shir no̱mo̱g u̱t-ma u̱n tat-ne̱ na ne̱ be-to̱ u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir o-da u̱t-mo̱o̱r ne̱, u̱s-co̱w ne̱ u̱n ho̱n u̱n ho̱n. 2 Amba m-mo̱ka u̱n kà da-o̱ u̱r-bu̱ste̱ o̱, wu̱ nomu̱tu̱ na u̱t-ma be-u̱r Wà u̱n wu̱ Ye̱so, wu̱ Shir no̱me̱ ho̱no o-dak u̱n bu̱-yo u̱n wu̱ à, da-o̱ u̱r-ko̱m tomso Ye̱so wargu̱ru̱ wan-gwo̱mo-to̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo remen Shir daagne̱ wu̱. 3 Wo̱ gu̱te̱ Wà-wu̱ Shir, o hyanu̱ru̱ se̱ps-mo̱ Shir. Wo̱ hyene̱ wu̱, ragaan-wu̱ ro̱ u̱n Shir ne̱. Wu̱ ro̱ bo̱k ho̱no o-dak u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ to̱ u̱r-be̱e̱b. Bo̱ wu̱ soksu̱tu̱ na ba'as-u̱t na à, wu̱ daaru̱ n-To̱n u̱n shir, wu̱ she'etu̱ru̱ u̱n be-de u̱t-gwo̱mo n-riib o̱ u̱n Shir Wa-u̱t-Hyat.

Wà-wu̱ Shir jiishte̱ yan-to̱m-ye̱ Shir

4 Wà-wu̱ Shir jiishte̱ yan-to̱m-ye̱ Shir. Shir ak wu̱ Wà u̱n wu̱. Kane̱ wu̱ jiishe̱ ye̱ be-de u̱n ka jin-de. 5 Shir ze̱e̱ru̱ wu̱,

“Wo̱ Wà re wu̱,

Caane̱ u̱m waragte̱ Tato ru.”*

Komo Shir doog m-rwo̱r u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ u̱n nu-o̱ u̱n wu̱ ken wu̱, wu̱ zee,

“Man warag Tato u̱n wu̱,

Wu̱a warag Wà re.”†

Amba wu̱ tak m-ze̱e̱ u̱n yan-to̱m-ye̱ u̱n wu̱ kaane̱ á. 6 Da-o̱ Shir to̱mne̱ Wà u̱n wu̱, wu̱ co, u̱n ho̱no o-dak à, wu̱ ze̱e̱ru̱,

“Yage̱ yan-to̱m-ye̱ Shir kap ye̱ kwu̱ktu̱tu̱ wu̱,

ye̱ nomote̱ wu̱ u̱r-bo̱ngo̱n.”‡§

7 Shir ru̱ru̱tu̱ na ma-to̱ u̱n yan-to̱m-ye̱ u̱n wu̱. Wu̱ ze̱e̱ru̱,

“Wu̱ ro̱ m-muut u̱n yan-to̱m-ye̱ u̱n wu̱ u̱ntu̱n m-yo,

Gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ u̱ntu̱n rem-de o-ra.”*

8 Amba u̱n ma-u̱t Wà u̱n wu̱, wu̱ zee,

“Wo̱ Shir, gwo̱mo-u̱t ru to̱ m-ta to̱ á.

Piish u̱n ma-to̱ o-nip,

to̱ ro̱ gwo̱o̱b-yo u̱n gwo̱mo-u̱t ru.

9 O bo̱k o-nip. Wo̱ u̱n no̱m u̱r-ba'as á.†

Remen kaane̱ o̱, me̱, Shir ru, u̱m dagantu̱ wo̱,

U̱m sagabu̱tu̱ wo̱ u̱t-gwo̱mo arge̱ o̱r ru ne̱ o-zak ne̱.”‡

10 Wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱ komo,

“Wan-Ko̱yan o̱, cin u̱r-takan,

wo̱ no̱me̱ o-to̱n o-dak ne̱.

11 Komo to̱a tees. Wo̱ ne̱, wo̱a te á.

O-dak o-to̱n ne̱ to̱a tees u̱ntu̱n bo̱ o-gund ro̱ m-ta à.§

12 Wo̱a putum to̱ u̱ntu̱n u̱t-gund,

Wo̱a su̱gu̱ to̱ bo̱ ne̱t ro̱ m-su̱ge̱ matuku-u̱t ut à.

Amba wo̱, wo̱a barme̱ á.

Komo hak-u̱s ru se a te á.”*

13 Shir dooru̱ m-ze̱e̱ u̱n Wà u̱n wu̱,

“She'et u̱n ka be-de u̱t-gwo̱mo de,

har u̱m ru̱'u̱t yan-yage̱-u̱t ru waragte̱

rii-yo o he m-yawag u̱n na-u̱s ru à.”†

Shir tak m-ze̱e̱ yan-to̱m-ye̱ u̱n wu̱ kaane̱ á. 14 Ye̱ yan-to̱m-ye̱ Shir gu̱w-ne̱ ye̱ cot. Ye̱ ku̱kt-to̱ to̱ Shir to̱mne̱ remen ye̱ no̱mu̱té̱ hun-ne̱ ye̱ he kum u̱n gwu̱ à, m-gu̱w.

Bo̱r-u̱s yoor

Raag no̱ u̱t-to̱ u̱n Ma-u̱t Ye̱so

1 To̱, bo̱ a hyane̱ Wà-wu̱ Shir jiishte̱ yan-to̱m-ye̱ Shir m-se̱k à, se̱ a muut no̱ u̱r-hi be-de u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ to̱ a ho̱ge̱ à. A jar a ho'os to̱, to̱ possu̱ na á. 2 Ma-to̱ rwu̱u̱ne̱ u̱n nu-se u̱n yan-to̱m-ye̱ Shir à, a hyanag 'wo̱ns-mo̱ u̱n to̱. Kap ye̱ yage̱ to̱ m-do̱re̱ à, ye̱ swo̱o̱g u̱r-ko̱o̱b hond hond u̱n ba'as-to̱ u̱n ye̱ ne̱. 3 A ru á, u̱rege̱ a yagu̱te̱ m-was u̱n ka caari-to̱ u̱t-ma to̱ u̱n gwu̱ to̱ ne̱. To̱ rwu̱u̱ne̱ u̱n nu-o̱ u̱n Wà-wu̱ Shir à. Wà-wu̱ Shir, wu̱ ro̱ na Wan-Ko̱yan à, Ye̱so u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, wu̱ ru̱ru̱ na to̱. Ká da-de ne̱, ye̱ ho̱ge̱ to̱ u̱n nu-o̱ u̱n wu̱ à, ye̱ dooru̱ na m-ru̱re̱ u̱n nip-o̱ u̱n to̱. 4 Ye̱ ro̱ m-rwo̱r u̱t-ma, Ku̱kt-o̱ Shir o̱ ro̱ ye̱ m-'ya m-yar u̱n ho̱n n-ho̱n, ko̱ wu̱ ke u̱n go̱ u̱n mo̱ ma u̱n wu̱ yar-mo̱ ne̱, bo̱ Shir co̱ne̱ à. Komo Shir tosu̱tu̱ ye̱ u̱n bu̱-se u̱n no̱m u̱n rem-se o-napa, u̱t-hyat, u̱n rem-se mo̱o̱r-to̱ u̱t-made̱ ne̱.

Ye̱so Wà-wu̱ u̱n ne̱t

5 O-To̱n, o-dak ne̱ to̱ ro̱o̱ne̱ à, to̱ a u̱n ma-to̱ u̱n to̱ m-mo̱ka à, ba yan-to̱m-ye̱ Shir ye̱ a ya'e̱ u̱r-be̱e̱b ye̱ nomot gwo̱mo-to̱ u̱n to̱ á. 6 Wu̱ ken ge̱ne̱g u̱n de ken be-de u̱n Ma-to̱ Shir, wu̱ ze̱e̱ru̱;

“¿Ya rwo̱'e̱ wo̱tte̱ m-was u̱n te̱ ne̱ hun-ne̱,

har wo̱tte̱ ne̱t* m-hwo̱ n-me̱ u̱n barag-u̱s ru?

7 U̱n ya o-da hiin,

o rwo̱'o̱g ne̱t u̱n con-de wo̱ de u̱n yan-to̱m-ye̱ Shir á.

Komo o sagbu̱ wu̱ m-se̱k mo̱sse̱ m-se̱ps ne̱.

8 O ya'ag wu̱ gwo̱mo-to̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo, yo o no̱me̱ à.”†

Yatt-yo kuse̱ ba wo̱ u̱n ya'as wu̱ á.

Amba m-mo̱ka a u̱n go hyan ne̱t hokste̱ bo̱p u̱n ka rem-se kap se Shir ya'ase̱ wu̱ á. 9 Wu̱ a m-hyan à wu̱ ro̱ Ye̱so, u̱n ya o-da hiin a muute̱ wu̱, wu̱ wo̱o̱ yan-to̱m-ye̱ Shir á. Remen yar-mo̱ Shir, Ye̱so marag remen hun-ne̱ kap. Komo m-mo̱ka bo̱ wu̱ su̱u̱te̱ u̱r-ko̱o̱b har wu̱ meret à, a sagabu̱tu̱ wu̱ m-se̱ps, m-se̱k ne̱.

10 Shir no̱me̱ ko̱yan, komo ko̱yan remen se̱ps-mo̱ Shir mo̱. Shir no̱mo̱g kashi u̱n rii bo̱ wu̱ muute̱ Ye̱so shiishe̱ hond hond u̱n bu̱-yo u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b à, bo̱ Ye̱so kute̱ yakar-ye̱ Shir de̱e̱n bu̱-yo u̱n gwu̱ à, komo heetu̱ru̱ ye̱ be-de u̱n se̱ps-mo̱ u̱n wu̱. 11 Ye̱so ro̱ u̱n sokse̱ u̱n hun-ne̱ ba'as-to̱ u̱n ye̱. Komo u̱n Ye̱so u̱n ye̱ a sokse̱ ba'as-to̱ u̱n ye̱ à, myet Tato o-gaan ye̱ ro̱. O rwo̱'e̱ Ye̱so ro̱tte̱ m-ho̱ge̱ m-'e̱ á, wu̱ zeet ye̱ hen-ne̱ ye̱ u̱n wu̱. 12 Wu̱ ze̱e̱ru̱ Tato u̱n wu̱,

“Man bu̱m jin u̱n du be-u̱r hen-ne̱ re ne̱.

N-me̱ u̱n mo̱ro̱g-de u̱n hun-ne̱ ru,

man hu se̱p-to̱ u̱n bo̱ngo̱n u̱n du.”‡

13 Komo wu̱ ze̱e̱ru̱ hun-ne̱,

“Man she̱r be-de Shir.”

Komo wu̱ dooru̱ m-ze̱e̱,

“Me̱ ka kane̱ u̱n yakar-ne̱ ye̱ Shir ya'u̱ me̱ à.”§

14 Cin da ka yakar-ye̱ ye̱ Shir ya'e̱ Ye̱so à, hun-ne̱ ye̱, yanze o-Ku̱kt á, wu̱, u̱n cen wu̱ Ye̱so, wu̱ waragte̱ ne̱t u̱ntu̱n ye̱, remen wu̱ meret, wu̱ sabu̱rsu̱te̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t, wu̱ hante̱ m-mar à. 15 Komo wu̱ waragte̱ ne̱t u̱ntu̱n ye̱, remen wu̱ usté̱ ye̱, ye̱ roa ma'as m-gu̱w u̱n ho̱-to̱ u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n ye̱ remen gye̱r-o̱ m-mar à. 16 Ne̱t a hyen cas u̱nze Ye̱so u̱n haan remen wu̱ guut yan-to̱m-ye̱ Shir á, amba wu̱ u̱n haan wu̱ guut yakar-ye̱ u̱n baag-o Ibrahi.* 17 Remen kaane̱ yo ken bu̱-yo ro̱ ko̱n á, se̱ Ye̱so waragte̱ u̱ntu̱n hen-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱, remen wu̱ waragté̱ ko-wa-o-nip, u̱n wa-u̱r-'wo̱n ne̱ be-de ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir, be-de u̱n no̱me̱ Shir m-gu̱w, remen wu̱ he sokse̱ u̱n hun-ne̱ ba'as-to̱ u̱n ye̱ to̱ ye̱ nome̱ Shir à. 18 M-mo̱ka kaane̱, Ye̱so swo̱o̱g u̱r-ko̱o̱b komo bo̱ a megerte̱ wu̱ à, wu̱a rees gun ko̱wan wu̱ a u̱t-meger à.

Bo̱r-u̱s tet

Ye̱so jiishte̱ Mosa

1 Remen kaane̱, tu no̱ yish be-u̱r Ye̱so, wu̱ Shir to̱mne̱, wu̱ waragte̱ na ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n ru̱ru̱ u̱n ye̱ ken ye̱ ne̱ u̱n yo te̱ she̱rte̱ à. 2 Ye̱so no̱mo̱g o-nip be-de Shir wu̱ daage̱ wu̱ à, u̱n ko̱ yo ke rii-yo, yo Shir zee wu̱ nom à, bo̱ Mosa no̱me̱ o-nip be-de u̱n se̱nge̱-mo̱ Shir à, be-de u̱n hur-o Shir.* 3 A 'wo̱ste̱ se̱k-m Ye̱so aragte̱ mo̱ ma Mosa, bo̱ a ro̱ u̱n bo̱m u̱n ko-yan-mà-to̱ o-hur, arge̱ hur-o̱ wu̱ ma'e̱ à. 4 Ko̱ o̱ ke hur-o̱, o̱ ro̱ u̱n wu̱ ma o̱ ne̱ à. Amba Shir no̱me̱ ko̱ yo ke rii-yo. 5 Mosa no̱mo̱g o-nip u̱n gu̱w-mo̱ u̱n hur-o̱ Shir kap, komo wu̱ ro̱ u̱n ru̱re̱ hun-ne̱ rii-yo Shir he m-ze̱e̱ u̱ co à. 6 Amba Kiristi† no̱mo̱g o-nip bo̱ wu̱ ro̱ Wà u̱n hur-o̱ Shir à. Shir ro̱ m-she̱r u̱n wu̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir. Komo a ro̱ ká hun-ne̱ ye̱, u̱rege̱ a ro̱ u̱n jaab-o̱ u̱t-me̱n ne̱, komo a nom u̱s-se̱s u̱n sakto̱-o na ne̱, ka o̱ ro̱ n-me̱ Kiristi.

A nak yan-ko̱o̱b-de m-she̱r u̱t-to̱

7 To̱, yo Ku̱kt-o̱ Shir zee à, yo ro̱:

“Caane̱, u̱rege̱ no̱ ho̱gu̱te̱ co̱r-o̱ Shir,

8 no̱ jar-o jar no̱ nom cikt-de u̱r-hur

bo̱ tat-ne̱ no̱ ne̱ ine̱ me̱ zang,

da-de ye̱ megre̱ me̱ o-dákár á.

9 Re̱e̱no̱ o̱ ya-n-ga-ye̱ no̱ megre̱ me̱,

Ko̱ de ye̱ hyente̱ se̱nge̱-mo̱ u̱m no̱me̱ à, mo̱ u̱t-hyat 10 u̱s-hak u̱r-kwo̱o̱z u̱t-yoor [40].

O̱ rwo̱'e̱ u̱m nomot u̱s-ryaab u̱n ká zaman-yo ne̱, u̱m zee:

‘Ko̱yanda ye̱ e̱ste̱ hur-de u̱n ye̱ u̱r-hew ne̱ u̱n me̱ ne̱,

ye̱ nap komo co̱w-u̱s re á.’

11 O̱ rwo̱'e̱ u̱m to̱ndu̱tu̱ ye̱ u̱n ryaab-u̱s re.

‘Ye̱a tu̱w be-de u̱n wu̱we̱ u̱n de á,

de u̱m ro zo̱ngsu̱tu̱ ye̱, ye̱ wu̱wu̱te̱ á.’ ”‡

12 No̱m no̱ ce̱e̱n, o̱r re ne̱, taase ko̱ wan-gaan be u̱n no̱ wu̱ no̱m barag-u̱s 'yo-se u̱n hur-de u̱n wu̱, ko̱ ne̱ ko̱o̱b-de m-she̱r, wu̱ tuke̱ Shir o̱ u̱n ho̱o̱g o-cin. 13 Se̱ngu̱ no̱ do ye̱ u̱n o̱r no̱ ne̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n ko̱ de ke ho̱-de, no̱ se̱nge̱ m-no̱m kaane̱ no̱ kume̱ u̱r-ke̱e̱r. Taase ba'as-de raks wu̱ ken be u̱n no̱, wu̱ no̱m u̱r-cikt. 14 Remen a se̱ngu̱tu̱ no̱ m-she̱r gu̱ng gu̱ng be-de Shir bo̱ a ro m-no̱m u̱r-takan à, har u̱r-ko̱m, bo̱ a he m-warag kang-o gaan u̱n Kiristi ne̱ à. 15 A ge̱ne̱g be-de u̱n Ma-to̱ Shir, a zee,

“Caane̱, u̱rege̱ no̱ ho̱gu̱te̱ co̱r-o̱ Shir,

no̱ jar-o jar no̱ nom cikt-de u̱r-hur,

bo̱ tat-ne̱ no̱ ne̱ ine̱ me̱ zang á.”§

16 Barag no̱ u̱r-bon ne̱ ne̱ ma-to̱ u̱n ká hun-ne̱ ye̱: Ka hun-ne̱ ye̱ ho̱gu̱te̱ Ma-to̱ Shir, ye̱ hyanag rem-se u̱t-hyat da-o̱ Mosa rwu̱ntu̱ ye̱ dak-o̱ o-Masar à, myet u̱n kaane̱ ne̱, ye̱ tuku to̱ o-cin. 17 Shir no̱mo̱g u̱s-ryaab u̱n ye̱ ne̱ hak-u̱r kwo̱o̱z-u̱t yoor [40], komo ye̱ nomu̱te̱ wu̱ ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ ye̱ maru̱ru̱ n-te̱ o-dákár. 18 Ká hun-ne̱ ye̱ yage̱ Ma-to̱ Shir remen ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱, Shir to̱ndu̱tu̱ ye̱ u̱n ryaab-u̱s u̱n wu̱. Ye̱a tu̱w be-de u̱n wu̱we̱-de u̱n wu̱ á.* 19 Te̱ nepste̱ ká hun-ne̱ ye̱ kum m-co̱w be-de u̱n ká wu̱we̱-de á, remen ko̱o̱b-de u̱n she̱r-mo̱ u̱n ye̱ be-de Shir.

Bo̱r-u̱s nass

Swo̱r o-nu o̱ u̱r-wu̱we̱
remen hun-ne̱ ye̱ Shir

1 Har caane̱ swo̱r o-nu o̱ Shir o̱ m-co̱w u̱r-wu̱we̱ de Shir ro̱ ko̱n. Se̱ a no̱m no̱ ce̱e̱n, u̱ntaase wu̱ ken wu̱ be-u̱r no̱, wu̱ taage̱ m-co̱w u̱n ká wu̱we̱-de. 2 A ho̱gu̱ssu̱te̱ ko̱'o̱t u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ Shir bo̱ a ru̱ru̱ ye̱ ka à. Amba ka ho̱ge̱-mo̱ ye̱ ho̱ge̱ à, mo̱ gu ye̱ á, remen ye̱ she̱r u̱n ka ma-to̱ ye̱ ho̱ge̱ á. 3 Komo, na ye̱ she̱re̱ à cot, a he m-co̱w u̱n ká wu̱we̱-de. U̱ntu̱n bo̱ Shir zee à,

“U̱m to̱ndu̱tu̱ ye̱ u̱n ryaab-u̱s re.

‘Ye̱a tu̱w wu̱we̱ u̱n de á.’ ”*

Shir u̱n zee kaane̱ ko̱ de wu̱ be'este̱ wu̱ komoste̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ cin da-de wu̱ nome̱ ko̱yan à. 4 U̱n de ken be-de de u̱n Ma-to̱ Shir, Shir no̱mo̱g u̱t-ma, ma-to̱ u̱n Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱, wu̱ zee, “Ho̱-u̱r ata'yoore̱-de, Shir wu̱we̱ be-de u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ mo̱ wu̱ no̱me̱ à kap.”† 5 A karu̱ntu̱ssu̱te̱ komo be-de wu̱ zee kaane̱ à,

“Ye̱a tu̱w wu̱we̱ u̱n de á, de u̱m ro zo̱ngsu̱tu̱ ye̱,

ye̱ wu̱wu̱te̱ á.”‡

6 Wu̱we̱-de Shir ro̱ ko̱n remen hun-ne̱ tu̱wu̱t, amba ka ye̱ takne̱ m-ho̱ge̱ u̱n Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ Shir à, ye̱ kum ka wu̱we̱-de á remen ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ u̱n ma-to̱ ye̱ ho̱ge̱ à. 7 Shir e̱ste̱ o̱ ken da-o̱ o̱ m-co̱w be-de u̱n wu̱we̱-de u̱n wu̱, komo ka da-o̱ caane̱ o̱. N-ga n-ga, wu̱ ru̱ru̱te̱ Dawuda wu̱ do swo̱r u̱n ka nu-o̱, bo̱ u̱m ro ze̱e̱ge̱ à,

“Caane̱, u̱rege̱ no̱ ho̱gu̱te̱ co̱r-o̱ Shir,

no̱ jar-o jar no̱ nom cikt-de u̱r-hur á.”§

8 U̱rege̱ Josuwa ro ya'ag hun-ne̱ u̱r-wu̱we̱, Shir roa do m-tan u̱n de ken Ho̱-de u̱r-Wu̱we̱ de á.*† 9 Har m-mo̱ka de̱ de ken wu̱we̱-de kuste̱ e̱ssesse̱ de hun-ne̱ ye̱ Shir hette̱ m-wu̱we̱ à, bo̱ Shir wu̱we̱ ho̱-u̱r ata'yoore̱-de à. 10 Ko̱wan wu̱ co̱we̱ u̱n ká wu̱we̱-de, wu̱a wu̱we̱ be-de u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱, bo̱ Shir wu̱we̱ da-o̱ wu̱ ko̱me̱ no̱m u̱n ho̱no o-dak à.‡ 11 A se̱ngu̱ no̱ a tu̱wu̱t no̱ u̱n ká wu̱we̱-de. Taase wu̱ ken wu̱ taage̱ m-co̱w remen ko̱o̱b-de u̱n do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n wu̱, bo̱ ye̱ ka taage̱ m-co̱w à.

12 Remen Ma-to̱ Shir to̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱. To̱ ro̱ m-'wo̱ns ne̱. To̱ ro̱ m-se̱nge̱ u̱ntu̱n o-magay o̱ m-rye jit-u̱r-jit. U̱ntu̱n magay-o̱ ro̱ m-caat u̱r-ap u̱t-caar ne̱, o̱ kutu̱ na rii-yo ro̱ n-me̱ na à, ka bo̱-o̱ Ma-to̱ Shir ro̱ m-co̱w u̱n hur-de u̱n ne̱t, to̱ kutu̱ na barag-u̱s na se u̱r-bon u̱n se u̱n ba u̱r-bon ne̱. 13 Yatt-yo ro̱ wukusse̱ be-de Shir á. Ko̱ yo ke rii-yo cas o̱ yo ro̱ be-de u̱n wu̱, komo a ru̱ru̱ wu̱ myet yo a no̱me̱ à.

Ye̱so caari-wu̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱
u̱n ko̱n-se Shir

14 A u̱n caari-wu̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir, wu̱ ha'e̱ re̱ n-To̱n à, wu̱ wu̱ ro̱ Ye̱so Wà-wu̱ Shir. Remen kaane̱ yage̱ a bu̱pt she̱r-m na u̱t-kom u̱t-yoor to̱ a ro̱tte̱ à. 15 Wu̱ wu̱ ro̱ u̱n hyan u̱n 'wo̱n u̱n na be-de u̱n ko̱o̱b-de u̱n be̱e̱b-u̱r na. Remen yan á, da-de wu̱ she'ete̱ she'et-de u̱n ne̱t ho̱no o-dak à, a ro megerte̱ Ye̱so u̱n ko̱ yo ke rii-yo bo̱ a ro̱ na u̱t-meger à, amba wu̱ no̱m u̱r-ba'as á. 16 Yage̱ a heet no̱ sasa be-de u̱n kwu̱u̱r-de u̱n yar-mo̱ Shir, remen a kumut u̱r-'wo̱n komo a kum yar-mo̱ Shir mo̱ he na m-gu da-o̱ a ro̱ m-swo̱ u̱r-ko̱o̱b à.

Bo̱r-u̱s taan

Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir

1 Ko̱ wu̱ ke ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir, a wu̱ m-daag be-de u̱n o̱r u̱n wu̱ ne̱ se̱k-ye̱. Wu̱ su̱gu̱te̱ wan-heet m-yar, u̱r-seke̱ ne̱ to̱ u̱n hun-ne̱ be-de Shir remen ba'as-to̱ u̱n ye̱. 2 Komo u̱n cen wu̱ u̱ntu̱ no̱me̱ ne̱t-wu̱ à, wu̱a hoks u̱r-she'et u̱n hun-ne̱ raag-ne̱ ne̱ u̱n ya-u̱t-ba'as ne̱ u̱n bu̱-yo gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi mo̱ u̱n wu̱. Remen wu̱ u̱n cen wu̱, wu̱a hoks m-he̱. 3 Remen kaane̱, se̱ wu̱ nomoste̱ u̱r-seke̱ remen hun-ne̱, komo wu̱ nomo hi u̱n de u̱n wu̱.*

4 Komo yatt-wu̱ he m-dege̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ m-se̱k wu̱ waragte̱ Wan-co be-to̱ u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir á. Se̱ wu̱ Shir aage̱ à, bo̱ wu̱ aage̱ Haruna n-ga wu̱ waragte̱ Wan-co be-to̱ u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir à.† 5 Kaane̱ o̱ komo Kiristi wu̱ dege̱ hi u̱n de u̱n wu̱ m-se̱ps, remen wu̱ waragté̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir á. Shir daage̱ wu̱. Shir ze̱e̱g wu̱,

“Wo̱ Wà re wu̱.

Caane̱ u̱m waragte̱ Tato ru.”‡

6 Shir ze̱e̱ru̱ wu̱ u̱n de ken be-de komo,

“Wo̱ ko-wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir wu̱, wu̱ u̱n ba m-ta.

Wo̱ ro̱ u̱ntu̱n Markisadik.”§

7 Da-de Ye̱so ro'e̱ u̱n ho̱no o-dak à, wu̱ ko̱no̱g u̱s-ko̱n de̱e̱n har u̱s-'wo̱n m-yish m-yish be-de Shir wan-gwo̱mo-to̱ u̱n gwu̱ be-de m-mar. Shir ho̱gu̱ru̱ wu̱ remen se̱k-mo̱ Ye̱so ya'u̱ wu̱ à, komo wu̱ nomote̱ Shir o-do̱ro̱tte̱.* 8 Ko̱ de Ye̱so ro̱tte̱ Wà-wu̱ Shir à, wu̱ yooste̱ no̱m o-do̱ro̱tte̱ be-de Shir be-de u̱n ko̱o̱b-de wu̱ swo̱ à. 9 Swo̱ u̱r-ko̱o̱b rwo̱'o̱g Ye̱so wu̱ shiig hond hond, komo m-mo̱ka wu̱a hoks m-gu u̱n myet ye̱ no̱mu̱ wu̱ o-do̱ro̱tte̱ à, har da-o̱ ba m-ta. 10 Shir u̱n daag wu̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱ntu̱n Markisadik.

A nak yan-yage̱ u̱n do̱re̱ u̱n Ye̱so u̱t-to̱

11 Te̱ u̱n rii ne̱ de̱e̱n yo te̱ he m-ze̱e̱ mo̱sse̱ u̱n ka ma-to̱ ne̱ à, amba to̱ ro̱ u̱s-nu̱ ne̱ a ru̱ru̱te̱ no̱ bo̱ to̱ ro̱ à remen no̱tt ho̱r-mo̱ nap u̱n rii á. 12 Cin ya ca á, no̱ u̱n dor Ye̱so har m-mo̱ka, wooste̱ no̱ se̱nge̱ yoose̱ u̱n ye̱ ken. Kap u̱n kaane̱ ne̱, no̱ u̱n co̱no̱g wu̱ he no̱ m-yoose̱ rem-se yan-dor pu̱-ye̱ ro̱ m-yoos be-de u̱n Ma-to̱ Shir à. No̱ u̱ntu̱n yan-yaar ye̱, ye̱ ro̱ m-swo̱ m-yo̱w à, ye̱a hoks m-re̱ u̱t-ga á. 13 O nepste̱ wan-yaar shi á, remen de̱-de wu̱ ro̱ m-su cot. Wan-dor Ye̱so shi á u̱rege̱ wu̱ nap no̱m u̱n kashi rii á.† 14 Rii-yo m-re̱ yo m-'hwo̱'o̱go̱n yo u̱n ye̱ bo̱'o̱se̱ à yo. Kaane̱ o̱ komo yoos-de u̱n rem-u̱s go̱s-se se u̱n Kiristi, se ma ye̱ bo̱'o̱se̱ be-de u̱n Ku̱kt-o Shir ye̱ cot, ye̱ ro̱ m-se̱nge̱ mo̱ u̱n nap rii-yo u̱r-bon u̱n yo u̱n ba u̱r-bon ne̱, komo ye̱ no̱m kashi u̱n rii.

Bo̱r-u̱s cind

1 To̱ remen kaane̱, no̱ ma'as bo̱ u̱n yoos-de a yoosu̱ no̱ da-de no̱ waktu̱ne̱ be-de Shir á. De̱k no̱ yoos-de no̱ hette̱ m-bo̱'o̱se̱ à.

No̱ yage̱ muut u̱n rem-se o-hwaa se ro̱ u̱n hante̱ m-mar à,

She̱r no̱ be-de Shir. 2 No̱ nepste̱ ma-to̱ u̱n:

Yo'os u̱n ne̱t n-te̱ m-ho̱ ne̱, u̱n

Hwo̱ u̱t-kom ne̱ u̱n hi-de u̱n ne̱t, u̱n

Ine̱-mo̱ margan-ne̱ ne̱, u̱n

Piish u̱t-ma ne̱ to̱ ba m-ta.

3 Yage̱ a bo'osu̱tu̱ no̱, u̱rege̱ Shir ze̱e̱g.

4-6 Ka ye̱ she̱re̱ be-de Shir à, ka da-de ye̱ 'yaru̱ru̱ yo Ye̱so no̱mu̱ ye̱ à n-to̱n o-kan, ye̱a ho̱ks m-waktu̱ne̱ be-de Shir komo á, ra no̱me̱ á.

Ka ye̱ nape̱ nip-o̱ Shir à,

Ka ye̱ rake̱ yar-mo̱ u̱n To̱n-o shir n-me̱ u̱n Ma-to̱ u̱n Shir à,

Komo ye̱ go̱kste̱ wo̱ng-de u̱n ye̱ de Ku̱kt-o Shir, u̱n be̱e̱b-de a he ye̱ m-'ya à, n-me̱ u̱n ho̱o̱g-o̱ ro̱o̱ne̱ à,

ye̱a hoks m-waktu̱ne̱ be-de Shir komo á. Ye̱a hoks m-waktu̱ne̱ komo á, remen ye̱ 'yarag Ye̱so u̱r-seke̱ de u̱n wu̱ ne̱. Ye̱ ro̱ u̱ntu̱n ká hun-ne̱, ye̱ kame̱ Ye̱so to̱n-o ce à. Ye̱ ro̱ u̱ntu̱n ká hun-ne̱, ye̱ yo'oge̱ Ye̱so be-de hun-ne̱ komo à.

7 Kem-o̱ a m-he̱ hond hond à, o̱ ro̱ m-mu̱se̱ o-dak, yan-to̱m go̱o̱ru̱ u̱r-go. Ye̱ gwo̱wu̱ru̱ to̱m, a kumu̱ru̱ rii-yo m-re̱ be-de u̱n wu̱ gwo̱we̱ o-kat à. Shir ro̱ m-rwu̱nte̱ o-kwu̱m u̱n ka kat-o̱.

8 Amba u̱rege̱ dak-o ro̱ m-po̱t u̱n yokor u̱n to̱-to̱ u̱n wo̱ ne̱, yatt rii-yo o he m-kum be-de u̱n o̱ á. Shir ro̱ u̱n ma-to̱ u̱n hu̱u̱ ka kat-o̱ nu-o yo̱-o̱. U̱r-ko̱m, komo tu̱ks-mo̱ a he o̱.*

9 O̱r re ne̱, ko̱ te̱ ru̱ru̱ no̱ u̱t-ma u̱ntu̱n to̱ kà, te̱ nepste̱ no̱ m-no̱m u̱n ka rem-se u̱r-bon se hun-ne̱ ro̱ m-no̱m à da-o̱ ye̱ kume̱ gwu̱-o̱ Shir. 10 Taase no̱ zee Shir ro̱ m-was u̱n se̱nge̱-m no̱ ne̱ á. Wu̱ ro̱ m-was u̱n mo̱ ne̱. Wu̱a top ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱. No̱ ye̱ ro̱ m-was u̱n wu̱ ne̱ à, no̱ ye̱ kutu̱ wu̱ m-was be-de u̱n yan-dor ye̱ u̱n wu̱ à. Har m-mo̱ka no̱ ro̱ ye̱ m-gu. 11 Rii-yo te̱ co̱ne̱ à, ko̱ wu̱ ke wan-gaan no̱ wu̱, wu̱ se̱nge̱ go̱ u̱n ká se̱nge̱-mo̱ har a woot ho̱-de Shir. A kum rii-yo a o-sakto̱ à be-de wu̱. 12 No̱ no̱m m-zar á. Do̱ru̱ no̱ bu̱-yo u̱n ye̱ bo̱pe̱ Ma-to̱ Shir à. Bo̱ ye̱ bo̱pe̱ to̱ à, ye̱ mo̱'u̱ru̱ u̱r-hur be-de u̱n wu̱, har wu̱ shoosu̱ru̱ ye̱ rii-yo wu̱ zee ye̱ à.

Shir a shoos yo wu̱ zee à

13 Yatt-wu̱ jiishe̱ Shir á, u̱n kaane̱ wu̱ swo̱re̱ o-nu u̱n Ibrahi. Wu̱ to̱ndu̱ru̱ u̱n jin-de u̱n wu̱, 14 bo̱ wu̱ zee Ibrahi, “Me̱, Shir, jip man hu̱u̱ wo̱ nu so̱-ye̱. U̱m 'ye wo̱ yakar de̱e̱n.”† 15 Kaane̱ o̱, bo̱ Ibrahi mo̱'e̱ hur-de u̱n wu̱ à, Shir ya'asu̱ru̱ wu̱ yo wu̱ swo̱re̱ o-nu wu̱a kum à.

16 U̱rege̱ wu̱ ken co̱no̱g wu̱ hongse̱ su̱ne̱-mo̱ u̱t-ma, ye̱ ro̱ m-to̱nd u̱n jin-de u̱n wu̱ jiishe̱ ye̱ à. 17 Ka ye̱ roa go̱ks yo wu̱ swo̱re̱ o-nu à, Shir u̱n co̱n ye̱ nept u̱nze wu̱ à kuse̱ á, remen kaane̱ wu̱ do̱o̱ru̱ m-to̱nd u̱n ka swo̱'ru̱ nu-o̱. 18 Shir ro̱ m-rwo̱r u̱t-bo̱ á! Remen kaane̱ to̱nd-o̱ u̱n wu̱ u̱n swo̱o̱ru̱ nu-o̱ u̱n wu̱ ne̱ yatt-wu̱ he to̱ m-shakt á. A teere̱ o-rek ha-mo̱ be-de Shir Wan-Gwu̱ à. M-mo̱ka to̱nd-o̱ u̱n wu̱ u̱n swo̱o̱ru̱ nu-o̱ u̱n wu̱ ne̱, a 'ye na jaab-o̱ u̱t-me̱n a bu̱pt ka sakto̱-o̱, o̱ ro̱ be-u̱r na à. 19 Ka sakto̱-o̱ ya o̱ ro̱ u̱ntu̱n kashi o-hu̱, yo u̱r-be̱e̱b, komo o̱ na m-co̱w n-me̱ u̱r-hur. Sakto̱-o na caate̱ ka gund-o̱ sane̱ de̱pi-o̱ Shir à, har o̱ heet na n-me̱ u̱n be-de jiishe̱ ba m-ku̱ko̱p à.‡ 20 Ye̱so be'estu̱ na m-wo̱ kane̱, komo wu̱ u̱n co̱w u̱n su̱ge̱-u̱r na. Wu̱ ro̱ komo ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir wu̱ u̱n ba m-ta u̱ntu̱n Markisadik.§

Bo̱r-u̱s ta'yoor

Wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir

1 Markisadik ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n bo̱-o̱ o-Sare̱m wu̱ ro'e̱. Wu̱ ro̱ wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir o̱ jiishe̱ à. Da-o̱ Ibrahi ro'e̱ m-jo'on so̱ u̱r-gu̱n à de a hoote̱ gwo̱mo-ne̱ à, Markisadik gontu̱ Ibrahi, wu̱ hu̱u̱ru̱ Ibrahi nu-o̱ u̱r-bon. 2 Ibrahi ya'asu̱ru̱ wu̱ u̱r-gwu̱u̱g de u̱n rem-se wu̱ jo'onte̱ so̱ u̱r-gu̱n à. Wu̱ hu̱ssu̱ru̱ rii gaan be-de u̱n o̱p u̱n ko yo ke rii-yo wu̱ kumne̱ à, wu̱ ya'asu̱ru̱ wu̱. Jin-de u̱n wu̱ u̱r-takan de ro, “Ko-Gwo̱mo Kashi,” tomso ne̱ “Ko-Gwo̱mo-wu̱ o-Sare̱m,” de ro̱ “Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n Gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-Hur.”* 3 Wu̱tt o-tato á. Wu̱tt o-inu á. A napu̱ ne̱ baag-o̱ u̱n wu̱ á. A napu̱ ne̱ ho̱-de a mate̱ wu̱ á. Komo a nap ho̱-de wu̱ mare̱ á. Wu̱ waragte̱ u̱ntu̱n Ye̱so Wà-wu̱ Shir, wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir wu̱ u̱n ba m-ta.

4 War no̱ go̱ u̱n go̱s-to̱ u̱n wu̱, har tato na Ibrahi ya'aste̱ wu̱ o-gaan be-de u̱n o̱p u̱n rem-se u̱r-gu̱n! 5 Ye̱ kà yan-ko̱n-se Shir ye̱, yakar Rewi, karamsa-o Mosa ze̱e̱g ye̱a ma'as u̱n go̱ks o-gaan be-de u̱n o̱p be-to̱ u̱n hun-ne̱, o̱r u̱n ye̱ ne̱, ko̱ de̱ ro̱tte̱ kap mo̱ u̱n ye̱ yakar Ibrahi ye̱ à.† 6 Ko̱ de, Markisadik ro̱ baag-o̱ gaan u̱n Rewi ne̱ á, amba wu̱ go̱kste̱ o-gaan be-de o̱p be-u̱r Ibrahi, har Markisadik hu̱u̱ru̱ Ibrahi nu-o so̱-o̱, Ibrahi wu̱ Shir swo̱re̱ o-nu u̱n wu̱ ne̱ à. 7 Ko̱wan toru̱sse̱ nu u̱nze ne̱t-wu̱ hu̱'e̱ wu̱ ken nu-o so̱-o̱ à, jiishte̱ ka wu̱ a hu̱'e̱ nu-o so̱-o̱ à u̱t-go̱s.

8 Myet ko̱wan ko̱n-se Shir a mer, amba ye̱ ro̱ m-go̱ks o-gaan be-de u̱n o̱p be-de u̱n hun-ne̱, Markisadik wu̱ cot go̱kse̱ o-gaan be-de o̱p komo wu̱ ro̱ u̱n mar á. Komo Ma-to̱ Shir yoosu̱tu̱ na wu̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱. 9-10 Ko̱ bo̱ Ibrahi ya'aste̱ Markisadik o-gaan be-de u̱n o̱p à, da-de wu̱ jo'one̱ u̱r-gu̱n à, cin a ro makt Rewi á. Kap u̱n kaane̱ ne̱ sa o zee Rewi a ya'ase̱ ka gaan-yo be-de u̱n o̱p, wu̱ wu̱ yakar-ye̱ u̱n wu̱ ro̱ m-go̱ks o-gaan be-de u̱n o̱p, myet u̱n kaane̱ ne̱, Rewi ro̱ n-me̱ u̱n wu̱r-o Ibrahi ko-ya-n-ga-ye̱-wu̱ u̱n wu̱ da-o̱ Markisadik gonte̱ wu̱ à.

Ye̱so u̱ntu̱n Markisadik

11 Ko̱ de karamsa-o Mosa zette̱ se̱ u̱n baag-o Rewi a he, kum u̱n wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir à, ye̱a hoks muut u̱n ne̱t kashi hond hond á. Remen kaane̱ se̱ a kumug wu̱ ken wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir wu̱ u̱ntu̱n Markisadik, o̱tte̱ wu̱ ken wu̱ so̱ u̱n baag-o Haruna. 12 U̱rege̱ a kumug se̱k-wu̱ pu̱-wu̱ wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir pu̱-wu̱, ka da-o̱ karamsa-o he m-barme̱. 13 Ye̱so wu̱ a u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ m-mo̱ka à, yatt-wu̱ take̱ nom u̱n gu̱w-mo̱ u̱n seke̱-de o-hana u̱n baag-o̱ u̱n wu̱ á. 14 Ko̱wan nepste̱ Wan-Ko̱yan na u̱n baag-o Yahuda-ne̱ o̱ a mate̱ wu̱. Da-de Mosa ro'e̱ m-ru̱re̱ u̱n Ibra-ne̱ ma-to̱ u̱n yan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir à, wu̱ tan baag-o Yahuda á, remen a u̱n daag u̱n yan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir u̱n ka baag-o̱ á.

15 Myet to̱ ka ma-to̱ ro̱ m-rwu̱u̱n cas, da-o̱ a dege̱ wu̱ ken wu̱ u̱ntu̱n Markisadik, wu̱ waragte̱ wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir. 16 A sagab Ye̱so wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir ba remen karamsa-o no̱mo̱g ma-to̱ u̱n baag-o̱ u̱n wu̱ á, amba Shir u̱n sagab wu̱ remen ho̱o̱g-o̱ u̱n wu̱ o̱ m-ta o̱ á. 17 Kaa a ge̱ne̱ be-to̱ u̱n Ma-to̱ Shir, a zee,

“Wo̱ wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir wu̱ u̱n ba m-ta.

Wo̱ ro̱ u̱ntu̱n Markisadik.”‡

18 A e̱sste̱ ká karamsa-o̱ n-ga o̱ n-riib o̱ ka, remen o̱t m-'wo̱ns á, komo o̱ waragte̱ hwaa. 19 Ká karamsa-o̱ hoksu̱ ne̱ muut u̱n ne̱t kashi hond hond be-de Shir á. Remen kaane̱ ne̱, Shir nomu̱ru̱ na co̱w-yo o-dish yo jiishe̱ u̱r-bon à, komo yo he na m-muut yow yow u̱n Shir ne̱.

20-21 Shir u̱n hi-de u̱n wu̱ to̱ndte̱, da-o̱ wu̱ daage̱ Ye̱so wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir à. Amba wu̱ tak m-to̱nd da-de a daage̱ ye̱ ken yan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir á. Ka ma-to̱ wu̱ to̱nde̱ à to̱ ro̱:

“Me̱, Yawe, u̱m to̱ndte̱,

man wakse̱ ne̱ ma-u̱t re á.

‘Wo̱ wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir wu̱ u̱n ba m-ta wu̱.’ ”§

22 Remen to̱nd-o̱ Shir to̱nde̱ à, o̱ rwo̱'e̱ Ye̱so waragte̱ e̱su̱nte̱ de u̱n shoos u̱n ká ma-to̱, to̱ jiishe̱ u̱r-bon à.

23 Yan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir, yakar Rewi, ye̱ ro̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ remen mar-m we̱ne̱g ye̱ m-she'et de̱e̱n be-de u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n ye̱. 24 Ye̱so ro̱ m-mar á. Remen kaane̱, se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ mo̱ u̱n wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir mo̱ u̱n ba m-ta. 25 Remen kaane̱, wu̱a hoks ca u̱n ko de ke ho̱-de ne̱, gu u̱n ye̱ ro̱ m-hyokne̱ yow yow be-de Shir u̱n raag-o̱ u̱n wu̱ à, remen wu̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ o̱ ba m-ta, wu̱ ro̱ komo m-ha co be-de u̱n ko̱n-se Shir remen ye̱.

26 Go̱n ka ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir wu̱, wu̱ a m-ho̱o̱b, wu̱ ro̱ ba m-ku̱ko̱p à, ba u̱n rii-yo u̱t-re̱e̱b, ba u̱r-ba'as, Shir hu̱ste̱ wu̱ u̱n hon remen wu̱t u̱r-ba'as á be-de u̱n ya-u̱r-ba'as. Shir ya'aste̱ Ye̱so m-se̱k arge̱ ko yo ke rii-yo n-To̱n shir. 27 Wu̱ ba u̱ntu̱n ka Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir ye̱, wu̱ ro̱ á. Ye̱ u̱n hoob-o̱, ye̱ ma'aste̱ u̱n seke̱ u̱r-seke̱ ko̱ de ke ho̱-de. Ye̱ seke̱ de ma u̱n ye̱ seke̱-de u̱r-ba'as de, ka da-de ye̱ seke̱te̱ de u̱n ba'as-to̱ u̱n hun-ne̱. Amba wu̱ u̱n seke̱ de ma u̱n wu̱ seke̱-de o-gaan cot, da-o̱ wu̱ ya'ase̱ hi u̱n de u̱n wu̱ à.* 28 Karamsa-o Mosa ze̱e̱g, a deeg ne̱t be-to̱ u̱n o̱r u̱n wu̱ u̱n hun-ne̱ yan-ko̱o̱b-de u̱r-be̱e̱b remen u̱t-ba'as. A ya'as wu̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir. Amba u̱n bu̱-yo u̱n ka to̱nd-o̱, o̱ wo̱o̱ne̱ u̱n jim-de u̱n ka karamsa-o̱ à, o̱ ze̱e̱g a deeg Wà-wu̱ Shir, wu̱ Shir muute̱ shiishe̱ hond hond à, har da-o̱ ba m-ta.

Bo̱r-u̱s eer

Ye̱so wu̱ ro̱ na ko-Gwo̱mo
be-de u̱n ko̱n-se Shir

1 'Wu̱p-de u̱n ma-u̱t na de ro̱ a ro̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir ne̱, wu̱ ro̱ tara u̱n be-de u̱t-gwo̱mo n-riib o̱ Shir Wa-u̱t-Hyat n-To̱n shir à.* 2 Kane̱ wu̱ ro̱ m-no̱m u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ mo̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n de̱pi-o̱ o-nip o̱ Wan-Ko̱yan nome̱ à, yanze u̱n de̱pi-o̱ hun-ne̱ no̱me̱ á.

3 Bo̱ Shir co̱ne̱ ko̱ wu̱ ke ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir, wu̱ 'ye m-yar u̱t-seke̱ ne̱ à. Wu̱ ma na ko-Gwo̱mo-wu̱ go̱s-wu̱ u̱n cen wu̱ se̱ wu̱ seke̱te̱ yo ken rii-yo. 4 A ro ze̱e̱ge̱ Ye̱so ro̱ u̱n kà ho̱no o-dak o̱, wu̱ roa warag wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir á, ko̱ hiin, remen yan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir ro̱ ko̱n ye̱ ro̱ u̱n heet u̱n yar-mo̱ u̱n hun-ne̱ bo̱ karamsa-o Mosa ze̱e̱ a no̱m à. 5 Se̱nge̱-mo̱ ye̱ ro̱tte̱ à horomte̱-o̱ u̱n sha-mo̱ u̱n rem-se ro̱ n-to̱n à, o̱ rwo̱'e̱ Shir ke̱we̱ste̱ Mosa da-o̱ wu̱ ro u̱n zo̱nge̱-to̱ wu̱ meet de̱pi-o̱ u̱n ko̱n-se Shir à. Ka da-o̱ Shir kewsu̱ wu̱, Shir zee, “No̱m ce̱e̱n, o nom ko̱yan bo̱ u̱m kutu wo̱ n-to̱n u̱n ká haag-o̱ à.”† 6 Amba m-mo̱ka Ye̱so caari-wu̱ u̱n ko-wan-co be-de u̱n Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ko̱n-se Shir na. Shir ya'aste̱ wu̱ se̱nge̱-mo̱ jiishe̱ ka mo̱ ye̱ nome̱ m-gu̱w be-de u̱n karamsa-u̱t ut à, remen wu̱ hongsu̱ na u̱n e̱ss u̱t-ma u̱n Shir ne̱. Yo jiishe̱ à u̱n bu̱-yo u̱n swo̱o̱ru̱ o-nu, o̱ jiishe̱ à.

7 A ro ze̱e̱ge̱ a hyanag yo̱-mo̱ u̱n ká e̱ss u̱t-ma to̱ u̱r-takan to̱ á, a roa do e̱ss u̱t-ma o-ayoore̱-o̱ á. 8 Shir hyanu̱ru̱ m-yo̱ mo̱ u̱n hun-ne̱,

“Yawe zee, ‘Da-o ro̱o̱n o̱ u̱m hette̱ ja'as

u̱n e̱ss u̱n ma-u̱t pu̱-to̱,

u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n baag-to̱ o-Isra-ne̱,‡

u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n baag-to̱ o-Yahuda-ne̱.§

9 Ba go̱ u̱n ka e̱ss u̱t-ma u̱t-ut to̱,

to̱ u̱m nome̱ u̱n tat-ne̱ u̱n ye̱ ne̱,

da-o̱ u̱m nakne̱ ye̱ u̱n kom-u̱t re,

u̱m rwu̱ntu̱tu̱ ye̱ u̱n dak-o̱ o-Masar á.

Bo̱ ye̱ wasse̱ u̱n ká e̱ss u̱t-ma to̱ ne̱ á,

o̱ hante̱ u̱m tukutu̱ ye̱ o-cin.

Yawe zee, 10 amba m-mo̱ka u̱m ru̱ssu̱te̱ hun-ne̱ ye̱ o-Isra,

To̱ kà ro̱ e̱ss u̱n ma-u̱t re u̱t-pu̱ to̱:

Yawe ze̱e̱g da-o ro̱o̱n,

man ru̱ karamsa-u̱t re n-me̱ me̱n-to̱ u̱n ye̱.

Man gen to̱ komo u̱n hur-de u̱n ye̱.

Man warag Shir o̱ u̱n ye̱,

ye̱ komo ye̱a warag hun-ne̱ re.

11 Yatt-wu̱ he yoose̱ u̱n ko̱wan á.

Yatt-wu̱ he ze̱e̱ u̱n o̱r u̱n wu̱, “Nep Yawe” á.

Remen u̱n yakar u̱n se̱k-ye̱ ne̱,

ko̱wan wu̱a nep me̱.

12 Man hyen 'wo̱n-de u̱n ye̱,

u̱m sokse̱ ye̱ ba'as-to̱ u̱n ye̱.

Man do m-baks u̱n to̱ ne̱ á.’ ”*

13 Da-o̱ Shir ce̱pe̱ ma-to̱ u̱n e̱ss u̱t-ma u̱t-pu̱ to̱ à, wu̱ muutte̱ o̱ ka o̱ u̱r-takan o-'wu̱tu̱m. Komo bo̱ u̱n rii-yo ro̱ u̱ntu̱n yo n-ga à, yo ro̱ komo m-wu̱tme̱ à, yoa tees ba m-jime̱.

Bo̱r-u̱s jero̱

De̱pi-de n-dak u̱ntu̱n kuke̱-o̱ Shir n-To̱n

1 Ma-to̱ Shir e̱sse̱ u̱r-takan u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Isra-ne̱ à, to̱ ro̱ karamsa-to̱ kute̱ hun-ne̱ bo̱ ye̱ he u̱r-kwu̱kt be-de Shir à. U̱n de̱pi-de a hette̱ u̱r-kwu̱kt be-de Shir kane̱ o-dak à. 2 Be-de a takne̱ m-co̱w u̱n ka de̱pi-de à, a de m-ze̱e̱, “Be-de Shir, de u̱n ba m-ku̱ko̱p.” Komo a e̱ste̱ u̱r-pitirra, o-te̱e̱bu̱r ne̱, u̱t-buro̱di ne̱ to̱ ye̱ e̱sse̱ remen Shir à.* 3 A pyese̱ o-gund, o̱ a pu̱ru̱gte̱ kà de̱pi-o̱ à, kur-o ayoore̱-o̱, a de m-ze̱e̱, “Be-de Shir de jiishe̱ ba m-ku̱ko̱p à.”†

4 N-me̱ u̱n ka kur-o̱ rem-u̱s yoor ro̱ ko̱n: hana-o̱ o-zinariya (o̱ atte̱ m-tu̱ks u̱n no̱w-mo̱ m-shi'igin à), ka ba-o̱ u̱n e̱ss u̱t-ma, o̱ a ho̱kke̱ u̱n zinariya à. Rem-u̱s tet ro̱ ko̱n n-me̱ u̱n kà ba-o̱:

Yo ro̱ tur-de o-zinariya (de u̱n e̱ss u̱n rii-yo m-re̱, yo Shir ya'as ye̱ n-ga o-ko̱t à, yo a m-ze̱e̱ o-Mana à),

U̱n ko̱-o Haruna ne̱ (yo ro̱ u̱n rwu̱nte̱ u̱t-mo̱k à),

U̱t-ta'ar ne̱ to̱ Shir genu̱te̱ ye̱ ka karamsa-to̱ à.‡

5 N-to̱n u̱n ka ba-o̱ a maag sha-mo̱ u̱n yan-to̱m-ye̱ Shir ye̱ a m-ze̱e̱ Cerebim à. Ye̱ ro̱ m-se̱ps u̱n Shir à, ye̱ ro̱ u̱n 'ya m-wu̱wu̱r be-de u̱n she'et-de u̱r-'wo̱n. Amba m-mo̱ka kaane̱ a hoks ce̱p u̱t-ma cas u̱n kà ma-to̱ á.§

6 Bo̱ ye̱ komte̱ se̱e̱bse̱ u̱n ka rem-se à, yan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir ma'asu̱ru̱ m-co̱w u̱r-ho̱ bi n-me̱ u̱n ka kur-o̱ u̱r-takan o̱, ye̱ nomot se̱nge̱-mo̱ u̱n ye̱.* 7 Amba kur-o ayoore̱-o̱, yatt-wu̱ ro̱ m-co̱w u̱n o̱ á, se̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir u̱n ho̱n-de u̱n wu̱. Co̱w-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ gaan-o̱ cot u̱n hak-o gaan. Da-o̱ wu̱ ine̱ m-co̱w, ye̱ panu̱ru̱ u̱r-gu̱t, wu̱ co̱wu̱ru̱ u̱n hyó-mo̱ u̱n de ne̱, wu̱ kapru̱ru̱ m-hyó, wu̱ ko̱nu̱ru̱ Shir remen ba'as-de u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, u̱n to̱ u̱n hun-ne̱ ne̱, to̱ ye̱ nome̱ Shir ba ye̱ u̱n nap á.† 8 Ku̱kt-o̱ Shir yoosu̱tu̱ na cas u̱nze bu̱-yo m-co̱w n-me̱ u̱n “Be-de Shir de jiishe̱ ba m-ku̱ko̱p à” a seneste̱ de cin n-ga u̱rege̱ de ká de̱pi-de u̱r-takan de ro̱'o̱su̱tu̱ru̱ eso.

9 Myet ka de̱pi-o̱, ya o̱ ro̱ u̱ntu̱n sha-mo̱ u̱t-ma be-u̱r na m-mo̱ka, o̱ kutu̱ na u̱nze yar-m na u̱n seke̱-u̱r na ne̱ to̱ a m-ya'as à, to̱ bo'os so'os u̱n hur-de u̱n yan-kwu̱kte̱ u̱n Shir be-de u̱r-ba'as cas cas á. 10 To̱ kà ma-to̱ m-re̱ to̱ m-swo̱ ne̱, u̱n soso'os ne̱ go̱s-u̱s go̱, to̱ hun-ne̱ 'wo̱sse̱ à. Ká rem-se komo jind-o̱ o-wu̱r o̱, o̱ a se̱nge̱ m-no̱m cin ba a ro hantu̱te̱ jamas-u̱r pu̱-de à.

Hyó-m Kiristi

11 Amba m-mo̱ka Kiristi, regu̱ssu̱te̱ wu̱ heesu̱nte̱. Wu̱ ro̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ jiishe̱ à be-to̱ u̱n yan-ko̱n-se Shir, u̱n rem-se u̱r-bon se haane̱ à. Komo wu̱ co̱wo̱g be-de u̱n ká de̱pi-o̱ jiishe̱ à ba u̱r-re̱e̱b n-To̱n, hun-ne̱ no̱me̱ o̱ á, komo u̱n kà dak-o̱ a nome̱ o̱ á. 12 Kiristi co̱wo̱g so̱ o-gaan cot “Be-de u̱n Shir de jiishe̱ ba m-ku̱ko̱p à,” komo wu̱ rurug na be-de u̱r-ba'as har da-o̱ ba m-ta. Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ bo̱ wu̱ ya'ase̱ mo̱ ma u̱n wu̱ hyó-mo̱ à, o̱tte̱ hyó-mo̱ u̱n gwo̱o̱r u̱n mo̱ u̱n marikki-ne̱ à.

13 U̱n karamsa-o Mosa, hyó-mo̱ u̱n gwo̱o̱r u̱n mo̱ u̱n gwo̱n-ne̱ ye̱ u̱n na u̱n co̱w-mo̱ u̱n so̱-ne̱ ye̱ u̱n na-ne̱ mo̱ a kapre̱ hun-ne̱ à, mo̱a hoks muut u̱n hun-ne̱ ya-m-ku̱ko̱p, ye̱ warag yan-ba-m-ku̱ko̱p u̱n wu̱r-to̱ u̱n ye̱.‡ 14 No̱m no̱ u̱s-barag, hyó-m Ye̱so Kiristi argte̱ hyó-mo̱ u̱t-gu̱t! Hyó-mo̱ u̱n wu̱ mo̱a so'os ri'in-to̱ u̱r-ba'as u̱n hur-u̱r na be-de u̱n no̱m u̱n rem-se o-hwaa se ro̱ m-hante̱ m-mar à. Wu̱ u̱n nom kaane̱ remen a nomoté̱ Shir o̱ u̱n ho̱o̱g, m-gu̱w. Ye̱so seke̱ Shir hi u̱n de u̱n wu̱ kashi u̱r-seke̱ komo remen ba'as-u̱t na. Wu̱ no̱m kaane̱ u̱n gwu̱-o̱ u̱n Ku̱kt-o̱ ba m-ta.

15 Remen kaane̱, Ye̱so ro̱ wan-hongse̱ u̱n hun-ne̱ u̱n Shir ne̱ be-de u̱n e̱ss u̱t-ma to̱ Shir swo̱re̱ o-nu u̱n hun-ne̱ ne̱ o-pu̱ o̱ à. M-mo̱ka ye̱ ka ye̱ Shir aage̱ à, ye̱a kum cim-yo ba m-ta, yo Shir nomu̱ ye̱ u̱t-ma à. Remen Ye̱so marag wu̱ rurut ye̱ be-de u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b de u̱n ba'as-to̱ ye̱ no̱me̱ u̱n e̱ss u̱t-ma to̱ u̱r-takan à.

16-17 Ne̱t-wu̱ ge̱ne̱ o-taku̱rda à, wu̱ ro̱ m-rwo̱ u̱n jin-to̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ he m-re̱ u̱n cìm-yo u̱n wu̱ à wu̱ mere̱. Ye̱a dek ka cìm-yo cin wu̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ á. Se̱ wu̱ marag, ye̱ de̱ku̱ru̱ cìm-yo u̱n wu̱. U̱rege̱ ka ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱, ka taku̱rda-o̱ sa o zee hwaa o̱ ro̱, amba wu̱ mere̱ a wassu̱ru̱ u̱n o̱ ne̱.

18 O̱ rwo̱'e̱ e̱ss u̱t-ma to̱ u̱r-takan to̱ nomte̱ u̱r-be̱e̱b á, se̱ da-o̱ a wu̱u̱se̱ m-hyó à. 19 Bo̱ Mosa ru̱ssu̱te̱ hun-ne̱ kap karamsa-to̱ Shir ya'ase̱ ye̱ à, wu̱ ibinu̱ru̱ m-ho̱, wu̱ weret hyó-mo̱ u̱n marikki u̱n mo̱ u̱n gwo̱o̱r ne̱. Bo̱ wu̱ werte̱ m-hyó à, wu̱ satnu̱ru̱ ya o-jet yo o-zoppa, wu̱ mo̱ssu̱ru̱ u̱n gwe̱re̱-o o-jaas yo ne̱, wu̱ kapru̱ru̱ ká taku̱rda-o̱ o-karamsa o̱, u̱n hun-ne̱ ne̱ kap m-hyó m-ho̱ ne̱. 20 Bo̱ wu̱ kaparte̱ m-hyó à, wu̱ ze̱e̱ru̱, “Hyó-mo̱ kà mo̱ u̱n e̱ste̱ u̱t-ma u̱n no̱ ne̱, to̱ Shir ru̱ru̱ no̱, no̱ do̱ru̱te̱ à.”§ 21 Kaane̱ o̱ komo, wu̱ kapru̱ru̱ ká de̱pi-o̱ o̱ a she̱re̱ à, u̱n saw-to̱ ro̱ n-me̱ ne̱ à, to̱ ye̱ ro̱ m-mu̱re̱ be-de u̱n bo̱ngo̱n-de Shir à.* 22 Nip-o̱, be-de u̱n karamsa-o Mosa, sa o zee ko̱ yo ke rii-yo m-hyó a ro yo m-so'os, remen wu̱u̱s m-hyó rokne̱ á, soks u̱r-ba'as ro̱ ko̱n á.†

Seke̱-u̱r Kiristi sokste̱ u̱t-ba'as

23 Ro u̱r-bon ne̱, a so'os rem-se u̱n ho̱no o-dak u̱r-seke̱ remen se sha-mo̱ temb mo̱ u̱n rem-se n-To̱n shir, amba rem-se n-To̱n shir u̱n hi u̱n de u̱n se, se a so'oste̱ se u̱t-seke̱, to̱ jiishe̱ to̱ n-ga à.

24 Remen Kiristi wu̱ co̱w be-de u̱n de̱pi-o̱ hun-ne̱ ma'e̱ u̱n kom-to̱ u̱n ye̱, o̱ ro̱ sha-mo̱ u̱n o̱ n-To̱n á. Amba wu̱ haag n-To̱n shir komo, m-mo̱ka wu̱ ro̱ be-de Shir remen wu̱ guut na. 25 Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir wu̱ u̱n Yahuda-ne̱ ro̱ m-co̱w “Be-de Shir de jiishe̱ ba m-ku̱ko̱p à” ko o̱ ke hak-o̱ m-hyó ne̱ mo̱ u̱r-gu̱t. Amba Ye̱so wu̱ co̱w n-To̱n shir remen wu̱ seku̱té̱ hi u̱n de u̱n wu̱ bim-m-bim á. 26 U̱rege̱ se a no̱mo̱g kaane̱, wu̱ ro̱a se̱nge̱ m-mar bim-m-bim, cin da-o̱ a nome̱ ho̱no o-dak à. Amba, ay, wu̱ u̱n haan so̱ o-gaan cot, bo̱ u̱n ka da-o̱ ko̱m-de ka. Wu̱ hu̱ste̱ be̱e̱b-de u̱r-ba'as har da-o̱ ba m-ta u̱n bu̱-yo u̱n seke̱-de u̱n hi-de u̱n wu̱ har m-mar rem na.

27 A hwo̱o̱nte̱ mar-mo̱ u̱n ne̱t o-gaan cot. Komo u̱n ra-o̱ m-mar se piish u̱t-ma. 28 Kaane̱ o̱ komo Ye̱so Kiristi ya'ase̱ hi u̱n de u̱n wu̱ so̱ o-gaan remen wu̱ dekt ba'as-to̱ u̱n hun-ne̱ de̱e̱n. Wu̱a do m-mu̱u̱n, se̱ de̱ yanze remen wu̱ doot de̱k u̱n ba'as-to̱ u̱n hun-ne̱ komo á, amba remen wu̱ guut hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ye̱ ro̱ u̱n 'er-de u̱n mu̱u̱n-mo̱ u̱n wu̱ à.‡

Bo̱r-u̱s o̱p

Seke̱-u̱r Kiristi, so̱ o-gaan o̱ cot

1 Karamsa-to̱ Shir ya'ase̱ Mosa à, ya to̱ ro̱ u̱ntu̱n horomte̱-o̱ u̱n rem-se u̱r-bon se ro̱o̱ne̱ à. Ká horomte̱-o̱, o̱ ro̱ ka rem-se u̱r-bon se hi u̱n de u̱n se á. Yo hante̱ kaane̱ à, yo ro̱, remen o̱ sokse̱ hun-ne̱ ba'as-to̱ u̱n ye̱ u̱n bu̱-yo u̱r-seke̱ ho̱-u̱r bi ko̱ o̱ ke hak-o̱ á. Ká seke̱-to̱ to̱ ro̱ m-muut u̱n ya-u̱r-kwu̱kt be-de Shir, ba u̱r-ba'as cas cas á. 2 Ká seke̱-to̱, to̱ rotte̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ to̱ so'oste̱ hur-de u̱n ne̱t, a roa ma'as u̱t-seke̱ ko̱ o̱ ke hak-o̱, remen ya-u̱t-ba'as á. Ba'as-to̱ u̱n ye̱ to̱ roa do ye̱ m-su̱'e̱ á.

3-4 Amba myet u̱n kaane̱ ne̱, hyó-mo̱ u̱n ye̱ge̱-gwo̱n-ne̱ gwo̱n-ne̱ ye̱ u̱n na, u̱n ye̱ge̱-gwo̱o̱r ne̱ a hoks so'os u̱r-ba'as á. Amba o̱ ro̱ u̱n bakse̱ u̱n hun-ne̱ ba'as-to̱ u̱n ye̱ ko̱ o̱ ke hak-o̱.

5 Remen kaane̱, da-o̱ Kiristi haane̱ u̱n ho̱no o-dak à, wu̱ ze̱e̱ru̱ Shir,

“U̱t-seke̱ m-yar ne̱ mo̱ o co̱ne̱ á,

Amba o ya'aste̱ wu̱r-o re.

6 Seke̱-de u̱n tu̱ntu̱ks u̱n seke̱-de u̱n so'os u̱r-ba'as ne̱,

Shir ro̱ m-ho̱ge̱ u̱n re̱re̱m-mo̱ u̱n to̱ á.

7 Ka da-de Kiristi ze̱e̱ru̱,

‘Shir re, me̱ ka haane̱ m-nomot rii-yo o co̱ne̱ à,

Bo̱ to̱ ro̱ ge̱nse̱ u̱n Ma-to̱ Shir à.’ ”*

8 Kiristi taknu̱ m-ze̱e̱, “Wo̱ co̱n seke̱-to̱ u̱t-gu̱t á, ko̱ yar-mo̱ u̱n ye̱ge̱-hyo á, ko̱ ne̱ gu̱t-to̱ a tu̱kse̱ n-te̱ o-hana á, ko̱ mo̱ ken yar-mo̱ remen so'os u̱t-ba'as á. Shir ro̱ m-ho̱ge̱ u̱n re̱re̱m-mo̱ u̱n ká se̱nge̱-mo̱ á.” (Ko̱ de karamsa-o Mosa zette̱ a no̱m ka rem-se à). 9 Ka da-de Kiristi dooru̱ m-ze̱e̱, “Shir re, me̱ ka haane̱ m-nomot rii-yo o co̱ne̱ à.”† Ye̱so doste̱ ka ma-to̱ swo̱r nu-o̱ u̱r-takan o̱, remen wu̱ e̱sté̱ swo̱r o-nu ayoore̱-o̱. 10 A waragte̱ ba m-ku̱ko̱p remen Ye̱so Kiristi nomote̱ Shir o-do̱ro̱tte̱. Komo wu̱ ya'aste̱ wu̱r-o̱ u̱n wu̱ so̱ o-gaan cot, remen ba'as-u̱t na.

11 Ko̱ de ke ho̱-de, ko̱ wu̱ ke wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir wu̱, wu̱ ro̱ m-e̱s wu̱ nom se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱; bim-m-bim komo ragaan-wu̱ ro̱ u̱n seke̱ u̱n ka seke̱-de de u̱n ba u̱n ho̱ks u̱n soks u̱r-ba'as de.‡ 12 Amba da-o̱ ka wan-Co̱w-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir na, wu̱ seke̱ hi u̱n de u̱n wu̱ o-gaan cot remen ba'as-u̱t na à, ká seke̱-de a gu na har da-o̱ ba m-ta. Ka da-de wu̱ argu̱ m-she'et u̱n be-de u̱t-gwo̱mo n-To̱n shir. 13 Bo̱ wu̱ she'ette̱ u̱n be-de u̱t-gwo̱mo à, wu̱ ro̱ u̱n 'er-de u̱n ho̱-de wu̱ hette̱ m-yawag u̱n yan-yage̱-to̱ u̱n wu̱ u̱n na-se u̱n wu̱ à.§ 14 Be-de u̱n ya'as-mo̱ wu̱ ya'ase̱ hi u̱n de u̱n wu̱ so̱ o-gaan cot u̱r-seke̱ à, kaane̱ o̱ ka wu̱ ya'e̱ ye̱ m-warag ba u̱r-ba'as cas cas, har da-o̱ ba m-ta. Wu̱ u̱n no̱m yo ka remen ka ye̱ a m-muut ba m-ku̱ko̱p à.

15 Ka se̱nge̱-mo̱ Ye̱so no̱me̱ à, Ku̱kt-o̱ Shir ro̱ na m-ru̱re̱ ka se̱nge̱-mo̱ nip-o̱. Ku̱kt-o̱ Shir ze̱e̱ru̱,

16 “Yawe zee, ‘Da-o ro̱o̱n o̱, ma-to̱ u̱m he m-e̱ss u̱n ye̱ ne̱ à,

to̱ ka,

man e̱ss karamsa-o re n-me̱ u̱n hur-de u̱n ye̱,

man gen o̱ komo n-me̱ me̱n-to̱ u̱n ye̱.’ ”

17 Wu̱ dooru̱ m-ze̱e̱ komo,

“Man do m-baks u̱n ba'as-to̱ u̱n ye̱ ne̱,

u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱ to̱ u̱n ye̱ ne̱ á.”*

18 Da-o̱ Shir soksu̱sse̱ u̱t-ba'as, seke̱ u̱r-ho̱r-de ro̱ ko̱n de a he m-no̱m, remen u̱r-ba'as á.

Do̱ u̱n jaab-o̱ u̱t-me̱n u̱n nak u̱t-to̱ ne̱

19 O̱r re ne̱, remen kaane̱ a ro̱ o-co̱w ne̱ a tu̱wu̱t “Be-de Shir de jiishe̱ ba m-ku̱ko̱p à” hur-u̱r gaan remen hyó-m Ye̱so. 20 Ye̱so tikshitu̱ na co̱w-o pu̱-yo yo u̱n ho̱o̱g be-de u̱n wu̱r-o̱ u̱n wu̱ o̱ wu̱ ya'ase̱ à. Wu̱r-o̱ u̱n wu̱ o̱ waragte̱ u̱ntu̱n gund-o̱ a pu̱ru̱gte̱ ka de̱pi-o̱ n-me̱ à, o̱ yiishe̱ à. Bo̱ o̱ yiishu̱te̱ à, hun-ne̱ kumu̱ru̱ m-co̱w u̱n ka be-de de a m-ze̱e̱ be-de u̱n she'et-de Shir à.

21-22 M-mo̱ka bo̱ a ro̱ u̱n caari-wu̱ u̱n wan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir ne̱ à, wu̱ ro̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir à. A he no̱ be-de Shir u̱n hur-u̱r pus-de komo hur-u̱r ro̱ sak. A she̱r be-de u̱n wu̱ komo, remen hur-u̱t na to̱ a so'oste̱ barag-u̱s na se m-ku̱ko̱p, u̱n hyó-mo̱ u̱n wu̱ à. Komo remen wu̱r-u̱t na waragte̱ u̱r-bon ne̱ bo̱ Shir co̱ne̱ à, a waragte̱ hun-ne̱ ye̱ a zo̱re̱ u̱n ho̱-mo̱ u̱r-bon à.†

23 A bu̱p no̱ gu̱ng dish-o̱ a ze̱e̱ o̱ ma na o̱ à, taase a ho'os á remen Shir wu̱ swo̱re̱ o-nu u̱n na ne̱ à, wa-m-shoos wu̱. 24 No̱m no̱ bo̱ u̱n no̱m no̱, no̱ doote̱ yan-dor Ye̱so jaab-o̱ u̱t-me̱n, remen ye̱ se̱ngu̱te̱ co̱n-to̱ u̱n hun-ne̱ u̱n se̱nge̱-mo̱ no̱m u̱n rem-se u̱r-bon ne̱. 25 Se̱ngu̱ no̱ m-mo̱rge̱ u̱n mo̱ro̱g-de u̱n yan-dor Ye̱so. No̱ yage̱ m-mo̱rge̱ á, bo̱ ye̱ ken ye̱ ro̱ m-no̱m à. Amba no̱ do ye̱ o̱r no̱ ne̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n, bo̱ no̱ nepse̱ ho̱-de u̱n mu̱u̱n-m Ye̱so no̱mo̱g yow yow à.

26 U̱rege̱ na ye̱ nepse̱ o-nip à, komo a se̱ngu̱ru̱ no̱m u̱r-ba'as bu̱nbarag. Yatt seke̱-de he soks u̱n ba'as-u̱t na komo á. 27 Se 'er-de u̱n piish u̱t-ma de o-gye̱r o-ra ne̱ o̱ m-hoog o̱ he tu̱ks u̱n ye̱ yage̱ Shir à.‡ 28 Kap bo̱ u̱n ne̱t-wu̱ pase̱ karamsa-o Mosa à, a wu̱ m-ho̱, ba u̱r-'wo̱n. Ye̱ m-no̱m kaane̱, u̱rege̱ ya-u̱s-to̱r ro̱ ko̱n ye̱ yish-ye̱ u̱n ye̱ hyane̱ à, ne̱n yoor ko̱ tet.§ 29 Yagu̱nte̱ ma ne̱t:

Wu̱ yo'oge̱ Wà-wu̱ Shir à,

Wu̱ 'yarag ma-to̱ u̱n hyó-mo̱ a e̱ste̱ u̱t-ma u̱n wu̱ ne̱, ka mo̱ so'osu̱ wu̱ à,

Komo wu̱ yo'ogte̱ Ku̱kt-o̱ m-Yar mo̱ Shir!

Ne̱t-wu̱ nome̱ kaane̱ à, Shir a 'ye wu̱ u̱r-ko̱o̱b arge̱ ka ye̱ pase̱ karamsa-o Mosa à.*

30 Remen a nepste̱ wu̱ ze̱e̱g,

“Se̱nge̱-m re mo̱, u̱m topt.

Man top ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱.”†

Ma-to̱ Shir dooru̱ m-ze̱e̱ komo,

“Yawe, wu̱a piishe̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ u̱t-ma.”‡

31 Rii-yo o-gye̱r yo a he̱'e̱be̱ be-de u̱n kom-to̱ Shir o̱ u̱n ho̱o̱g.

32-33 To̱-u̱t to̱ ka no̱ caari-de u̱r-ko̱o̱b de no̱ swo̱'e̱ da-o̱ no̱ takne̱ m-go̱ks m-cecar á. O̱ ken da-o̱ hun-ne̱ pyapartu̱ no̱ komo ye̱ bu no̱ be-to̱ u̱n hun-ne̱, de ken da-de no̱ swo̱o̱g u̱r-ko̱o̱b u̱n o̱r no̱ ne̱. 34 No̱ hyanag 'wo̱n-de u̱n ye̱ a gage̱ remen dor-o̱ Shir à, no̱ nom o-zak da-de a rumse̱ kap saw-u̱t no̱ à, remen no̱ nepste̱ no̱ ro̱ u̱s-saw ne̱ to̱ jiishe̱ to̱ ka à, to̱ a naase̱ á, har da-o̱ ba m-ta.

35 Remen kaane̱, no̱ jore̱ campo-m no̱ á, she̱r no̱ hur-u̱r gaan be-u̱r u̱n Wan-Ko̱yan, myet yo ko̱ru̱ no̱ à, baks no̱ caari-de u̱r-'yons de no̱ he m-kum à. 36 Depete̱ no̱ jo̱o̱se̱, remen kaane̱ no̱ hette̱ m-no̱m yo Shir co̱ne̱ à. No̱ nome̱ kaane̱ komo no̱ kumu̱ru̱ rii-yo Shir swo̱re̱ o-nu u̱n yo à.

37 Ma-to̱ Shir ze̱e̱g:

“Kuks hiin, Shir haante̱. Wu̱a nom m-it á.

38 Kashi u̱n ne̱t a nom ho̱o̱g u̱n co̱w-yo u̱n sher o-nip.

Amba wu̱ tuku me̱ o-cin à,

man ho̱ge̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n wu̱ á.”§

39 Amba na, a u̱ntu̱n ye̱ wo̱ngse̱ hi-de u̱n ye̱ n-me̱ m-she̱r be-u̱r Ye̱so á. Ka ye̱ Shir he m-jorbe̱ n-me̱ o-ra à. A ro̱ ka ye̱ she̱re̱ har da-o̱ a he kum u̱n gwu̱ à.

Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan

Hun-ne̱ ye̱ she̱re̱ be-de Shir à

1 She̱r-m ro̱ na m-'ya u̱r-be̱e̱b u̱nze a kum rii-yo a o-dish à. Komo a neps rii cin ba a u̱n hyan yo u̱n yish. 2 Remen she̱r-mo̱ u̱n ya-n-ga-ye̱ be-de Shir o̱ rwo̱'e̱ Shir ho̱gu̱te̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n ye̱.

3 Remen she̱r-m na, o̱ rwo̱'e̱ a nept u̱nze Shir u̱n no̱m ho̱no o-dak u̱n ce̱p u̱t-ma u̱n nu-o̱ u̱n wu̱. A neps komo u̱nze yo a m-hyan à, a u̱n no̱m yo be-de u̱n ka rii-yo a m-hyan á.*

4 Remen E̱ber she̱re̱g be-de Shir, o̱ rwo'e̱ wu̱ ye'et Shir m-yar mo̱ jiishe̱ mo̱ ma Keen u̱r-bon à. Shir ho̱gu̱ru̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n wu̱ u̱n yar-mo̱ u̱n wu̱ ne̱. Ko̱ de, wu̱ merte̱ cin ya ca á, har m-mo̱ka a u̱n kum u̱n jaab-o̱ u̱t-me̱n o̱ m-she̱r be-de Shir remen E̱ber she̱re̱g be-de Shir.†

5 Remen Enok she̱re̱g be-de Shir, wu̱ hyan m-mar u̱n yish-ye̱ u̱n wu̱ á. Hun-ne̱ nepste̱ Shir ho̱gu̱te̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n wu̱. Ka da-de, wu̱ deku̱ru̱ wu̱ n-To̱n shir u̱n ho̱o̱g ne̱.‡ A do wu̱ m-hyan o-dak komo á, remen Shir dekste̱ wu̱ n-To̱n shir. 6 Komo u̱n ba mo̱sse̱ m-she̱r ne̱ á, yatt-wu̱ Shir he ho̱ge̱ u̱n re̱re̱m-mo̱ u̱n wu̱ á. Ko̱wan wu̱ co̱ne̱ wu̱ hyokne̱ be-de Shir, se̱ wu̱ she̱re̱g u̱r-hur Shir ro̱ ko̱n. Se̱ komo wu̱ she̱re̱g Shir ro̱ m-'ya u̱r-'yons be-de u̱n ye̱ ro̱ wu̱ m-ho̱o̱b à.

7 Remen Nuhu she̱re̱g be-de Shir, Shir naku̱ru̱ wu̱ u̱t-to̱ u̱nze wu̱a he kem-o̱ he ho̱ u̱n hun-ne̱ à. Ko̱ de hun-ne̱ tak m-hyan u̱n go̱ u̱n ka kem-o̱ á, Nuhu she̱re̱g hur-de u̱n wu̱ be-de Shir u̱nze a hante̱ ka kem-o̱. Wu̱ nomote̱ o-do̱ro̱tte̱, wu̱ no̱mu̱ru̱ o-hat remen wu̱ guut hi u̱n de u̱n wu̱ u̱n ya-o-hur o̱ u̱n wu̱ ne̱. Kaane̱ wu̱ kute̱ hun-ne̱ ba'as-to̱ u̱n ye̱, wu̱ ne̱ wu̱ kumu̱ru̱ cim-yo u̱n me̱n-u̱t pus-to̱ be-de Shir remen wu̱ she̱re̱g be-de Shir.§

8 Remen Ibrahi she̱re̱g be-de Shir, o̱ rwo̱'e̱ wu̱ no̱mo̱te̱ Shir o-do̱ro̱tte̱ da-o̱ Shir aage̱ wu̱ à. Shir ze̱e̱ru̱ wu̱, “Ine̱, o neke̱ dak-o̱ u̱m swo̱re̱ o-nu, man 'ye wo̱ à.” Wu̱ yagu̱ru̱ dak-o̱ u̱n wu̱. Wu̱ no̱mu̱ru̱ o-do̱ro̱tte̱ u̱n ka ma-to̱ ne̱. Wu̱ inu̱ru̱, ko̱ de wu̱ nepte̱ dak-o̱ wu̱ he m-neke̱ á.* 9 Remen Ibrahi she̱re̱g be-de Shir, bo̱ wu̱ woote̱ u̱n ka dak-o̱ o̱ Shir zee wu̱a ya'as wu̱ à, wu̱ she'etu̱ru̱ kane̱ u̱ntu̱n ko-hamat u̱n dak-o̱ u̱n hun-ne̱. Wu̱ she'etu̱ru̱ kane̱ n-me̱ u̱r-de̱pi, komo kane̱ Ishaku u̱n Yakubu ne̱ she'ete̱, ye̱ Shir ya'ase̱ go̱ u̱n ká swo̱o̱ru̱ nu-o̱ à.† 10 Ibrahi u̱n no̱m o-do̱ro̱tte̱ remen wu̱ ro̱ u̱n 'er-de bo̱-o̱ Shir huke̱ wu̱ shi à, komo wu̱ ma' o̱, bo̱-o̱ ba m-ta.

11 Remen Saratu she̱re̱g be-de Shir, wu̱ nepste̱ Shir a no̱m yo wu̱ swo̱re̱ o-nu à. Shir ze̱e̱ru̱ wu̱a kum o-mat, ko̱ de wu̱ mo̱ngu̱te̱ arge̱ hak-se o-mat à. Komo wu̱ messe̱ wan-campo̱.‡ 12 Remen kaane̱ Shir ya'u̱ru̱ Ibrahi wà be-u̱r ne'a u̱n wu̱ Saratu, ko̱ de Ibrahi mo̱ngu̱te̱, wu̱ aragsu̱te̱ o-mat à. Be-de u̱n ka wà-wu̱ wu̱ kumu̱ru̱ baag-o̱ u̱n yakar-ye̱ u̱n yakar-ye̱ u̱n wu̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱, u̱ntu̱n mo̱o̱r-to̱ u̱n ye̱ge̱-re̱ge̱n, u̱n hyereg-mo̱ m-sa ne̱.§

13 Ye̱ ka ye̱ she̱re̱ be-de Shir à, ye̱ marag n-me̱ m-she̱r mo̱ u̱n hur-de u̱n ye̱ be-de Shir. Ye̱ go̱ks ka rem-se Shir zee wu̱a no̱mu̱ ye̱ á, amba ye̱ hyambu̱te̱ ka rem-se u̱r-hew ne̱, ye̱ no̱mu̱ru̱ o-zak be-to̱ u̱n se. Komo ye̱ ru̱ru̱ru̱ cas u̱nze ye̱ hamat-ne̱ ye̱, ba ya-o-dak á, u̱n ho̱no o-dak.* 14 Hun-ne̱ ye̱ ze̱e̱ kaane̱ à, kutute̱ na u̱nze ye̱ ro̱ u̱n hoob-o̱ u̱n o̱ ma u̱n ye̱ dak-o̱. 15 Ye̱ ro waste̱ u̱n be-de ye̱ rwu̱u̱ne̱ ne̱ à, ye̱ roa kum o-da ye̱ waragte̱. Amba ye̱ was á. 16 Ye̱ ro̱ u̱n hoob-o̱ o-bo̱ o̱ jiishe̱ o̱ n-dak à, ka bo̱-o̱, o̱ ro̱ n-To̱n shir. Remen kaane̱, Shir a hyen m-'e̱ a zee wu̱ ro̱ Shir o̱ u̱n ye̱ á, remen wu̱ nomsu̱tu̱ ye̱ o-bo̱ n-To̱n.

17 Remen Ibrahi she̱re̱g be-de Shir, o̱ rwo̱'e̱ wu̱ ya'aste̱ wà u̱n wu̱ Ishaku u̱r-seke̱, da-o̱ a ro wu̱ m-meger à. Ibrahi go̱kste̱ swo̱o̱ru̱ nu-o̱ Shir. Wu̱ zo̱ngsu̱te̱ wu̱ ya'aste̱ wà u̱n wu̱ Ishaku wu̱ ro wu̱ wan-gaan à cot u̱r-seke̱.† 18 Shir ze̱e̱g Ibrahi, “So̱ u̱n raag-o wà ru Ishaku, baag-o ru he m-rwu̱u̱n, bo̱ u̱m swo̱re̱ o-nu à.”‡ 19 Ibrahi she̱re̱g hur-de u̱n wu̱ be-de Shir. Wu̱ zee wu̱ pene̱ Ishaku, Shir a rees wu̱ m-'yons be-de m-mar, wu̱ ine̱ u̱n ho̱o̱g ne̱. To̱ a hoks o̱ ka m-ze̱e̱ wu̱ u̱n go̱ksu̱ne̱ Ishaku be-de u̱n margan-ne̱.

20 Remen Ishaku she̱re̱g hur-de u̱n wu̱ be-de Shir, u̱n cen wu̱, wu̱ hu̱u̱ru̱ Yakubu ne̱ u̱n Iso nu-o̱ u̱r-bon. Wu̱ ru̱ru̱ ye̱, ma-to̱ rem-se u̱r-bon se Shir he ye̱ m-hante̱ à.§

21 Remen Yakubu she̱re̱g be-de Shir, da-o̱ wu̱ ro̱ u̱n he de m-mar à, wu̱ no̱mo̱g yo ka: Wu̱ hu̱u̱ru̱ yakar Yusuhu nu-o̱ u̱r-bon, kap mo̱ u̱n ye̱ ne̱n yoor. Wu̱ ro̱ to̱sse̱ u̱n ko̱-yo u̱n wu̱, wu̱ bo̱mu̱ru̱ Shir.*

22 Remen Yusuhu she̱re̱g hur-de u̱n wu̱ be-de Shir, wu̱ no̱mo̱g yo ka: Ko̱ de ho̱-to̱ u̱n mar-mo̱ u̱n wu̱ woosu̱ne̱ yow yow à, wu̱ no̱mo̱g yo kà: Wu̱ tanu̱ru̱ ine̱-mo̱ u̱n Isra-ne̱ u̱n dak-o̱ o-Masar. Wu̱ ze̱e̱ru̱, “Da-de no̱ ine̱ o-Masar, no̱ dek caar-u̱t re, no̱ jiit to̱ u̱n bo̱-o na.”†

23 Remen tato Mosa u̱n inu u̱n wu̱ ye̱ she̱re̱g be-de Shir, ye̱ nomoru̱ yo ka: Ye̱ wuku̱ru̱ Mosa har re̱ng-u̱s tet remen wu̱ no̱mo̱g u̱t-campo̱ arge̱ o̱r u̱n wu̱ ne̱ yakar. Komo ye̱ ho̱ge̱ gye̱r-o̱ u̱n pas u̱n karamsa-o̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n dak-o̱ o-Masar á.‡

24 Remen Mosa she̱re̱g be-de Shir, o̱ rwo̱'e̱ da-de wu̱ bo̱'o̱se̱ à, wu̱ yagu̱te̱ m-e̱s a zee wu̱ ko-hes ko-Gwo̱mo-wu̱ o-Masar.§ 25 Wu̱ jiishte̱ m-co̱n wu̱ su̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir ne̱, o̱tte̱ wu̱ se̱nge̱ ho̱ge̱ u̱n re̱re̱m-mo̱ u̱r-ba'as mo̱ a jime̱ m-ta á. 26 Wu̱ jiishte̱ m-co̱n wu̱ su̱ o-yo'og rem Kiristi, o̱tte̱ hwo̱r u̱n kwu̱m-to̱ u̱n dak-o̱ o-Masar, remen wu̱ hwo̱o̱g u̱r-hur Shir a to̱p wu̱ se̱nge̱-mo̱ u̱r-bon mo̱ wu̱ no̱me̱ à. 27 Remen Mosa she̱re̱g be-de Shir, wu̱ yagu̱ru̱ dak-o̱ o-Masar. Wu̱ ho̱ge̱ gye̱r-o̱ u̱n ryaab-se u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ o-Masar á. Wu̱ mo̱'u̱ru̱ u̱r-hur, sa o zee wu̱ ro̱ u̱n hyan u̱n Shir wu̱ hun-ne̱ ro̱ m-hoks m-hyan á. 28 Remen Mosa she̱re̱g be-de Shir, wu̱ e̱ste̱ m-no̱m Biki-o̱ m-Pas o̱ a ro̱tte̱ m-baks u̱n ho̱-de Shir ruute̱ ye̱ o-Masar à. Mosa ze̱e̱ru̱ Isra-ne̱ ye̱ hoom ye̱ge̱-ca, ye̱ kapru̱ru̱ m-hyó u̱n ish-o̱ o-hur. Wu̱ ze̱e̱ru̱ taasu̱ wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ m-mar wu̱ hoom Isra-ne̱ yakar-ye̱ n-co.*

29 Remen Isra-ne̱ she̱re̱g be-de Shir, ye̱ pase̱ Ro̱o̱g-o̱ Jaas-o̱ u̱n dak-o̱ hwo̱'o̱g-o̱. Amba bo̱ Masar-ne̱ no̱mte̱ m-se̱nge̱ ye̱ pest à, ho̱-m re̱e̱ru̱ ye̱ kap.†

30 Remen Isra-ne̱ she̱re̱g be-de Shir, o̱ rwo̱'e̱ ye̱ riigte̱ bo̱-o̱ o-Jeriko ho̱-u̱t ta'yoor komo gagan o̱ o-Jeriko he̱e̱ru̱ n-dak kap.‡

31 Remen Rahab ko-kaar-wu̱ she̱re̱g be-de Shir, o̱ rwo̱'e̱ wu̱ merte̱, mo̱sse̱ u̱n yan-ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ ne̱ á, remen wu̱ go̱kste̱ ya-m-se̱ge̱r o-bo̱ Isra-ne̱ n-me̱ u̱n hur-o̱ u̱n wu̱, wu̱ go̱kste̱ ye̱ u̱ntu̱n nay-ne̱ ye̱ u̱n wu̱.§

32 Yatt-yo u̱m he do m-ze̱e̱ komo á. Da-o kendu̱tu̱ me̱ u̱m ru̱ru̱tu̱ no̱ ma-u̱t: Gidiyan ne̱, u̱n Baraka ne̱, u̱n Shamsuna ne̱, u̱n Yaptaha ne̱, Dawuda wu̱, Sama'era wu̱, u̱n yan-rwo̱ru̱ u̱n Ma-to̱ Shir ne̱.* 33 Be-de m-she̱r u̱r-hur be-de Shir o̱ rwo̱'e̱ ye̱ reet gwo̱mo-ne̱ be-de u̱r-gu̱n, ye̱ piishte̱ u̱t-ma o-nip ne̱, Shir ya'asu̱ru̱ ye̱ u̱s-rem de̱e̱n se wu̱ swo̱re̱ o-nu wu̱a ya'as ye̱ à. Shir ho̱kku̱ru̱ nu-se u̱n ye̱ge̱-zur remen she̱r-mo̱ u̱n ye̱.† 34 A jorbu̱tu̱ ye̱ o-ra, amba ra o̱ tu̱ks ye̱ á. Ye̱ po̱sse̱ mar-mo̱ o-magay. Ko̱ de ye̱ ro̱tte̱ ba u̱r-be̱e̱b à, Shir dooru̱ ye̱ u̱r-be̱e̱b. Ye̱ no̱mu̱ru̱ m-campo̱ be-de u̱r-gu̱n, ye̱ yanu̱ru̱ bu̱u̱g-de u̱n karma-ne̱ ye̱ u̱n to̱ ken dak-to̱.‡ 35 Ne'a-ne̱ go̱ksu̱ru̱ o̱r u̱n ye̱ ne̱, ye̱ m-was à, ye̱ Shir 'yonse̱ u̱n ho̱o̱g ne̱, u̱t-marimar à.

Amba ye̱ ken ye̱ she̱re̱g be-de Shir komo ye̱ swo̱o̱g u̱r-ko̱o̱b, har ye̱ mer. Myet u̱n kaane̱ ne̱, ye̱ jiishte̱ m-co̱n ye̱ mer o̱tte̱ ye̱ tuke̱ Shir jim a ho'oste̱ ye̱ à. Ye̱ hwo̱o̱g u̱r-hur be-de Shir wu̱a 'yons ye̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ o̱ jiishe̱ u̱r-bon à.§ 36 Ye̱ ken ye̱ komo ye̱ swo̱o̱g u̱r-ar, u̱s-so̱ro̱g ne̱, m-ke'et ne̱. A jorbu̱ru̱ ye̱ n-me̱ u̱n kur-o̱ m-ke'et.* 37 Ye̱ ken ye̱ komo, a jirig ye̱ u̱t-ta'ar. Ye̱ ken ye̱, a kups ye̱ be-u̱t yoor u̱n wan-o̱ u̱n yin. Ye̱ ken ye̱, a ho̱o̱g ye̱ u̱t-magay. Ye̱ ken ye̱ rott saw-to̱ m-co̱p á se̱ ka-to̱ u̱n ca u̱n to̱ u̱n gwo̱o̱r-ne̱. Ye̱ ro̱ u̱n she'et-de u̱r-ko̱o̱b, komo yan-yage̱-to̱ u̱n ye̱ re̱e̱su̱te̱ ye̱ u̱r-ko̱o̱b, ye̱ bu ye̱.† 38 Ye̱ tu̱wu̱te̱ u̱t-tu̱w n-te̱ o-dákár u̱t-haag ne̱, ye̱ wukute̱ n-te̱ pak-to̱ u̱t-ta'ar, u̱t-wu ne̱ o-dak. Ho̱no o-dak o̱ bo̱'o̱s o̱ e̱s go̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱ á.

39 Kap mo̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱, ye̱ a tane̱ à, Shir ho̱gu̱te̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n ye̱ remen she̱r-mo̱ u̱n ye̱. Myet u̱n kaane̱ ne̱, yatt-wu̱ kume̱ yo Shir swo̱re̱ o-nu wu̱a ya'as ye̱ á. 40 Shir e̱su̱tu̱ na rii-yo jiishe̱ u̱r-bon à. Co̱n-mo̱ u̱n wu̱ mo̱ ye̱a wo̱o̱ be-de ye̱ he m-shi hond hond á, se̱ mo̱sse̱ u̱n na ne̱.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor

She̱r u̱n yish be-u̱r Ye̱so

1 Kap ka hun-ne̱, ye̱ she̱re̱ be-de Shir à, ro̱ m-mo̱ka ya-u̱s-to̱r se u̱n ho̱o̱g-m na. Ho̱o̱g-m na ya mo̱ ro̱ u̱ntu̱n ya-teer-de u̱s-rek ha-mo̱ be-u̱r Ye̱so. Remen kaane̱, yage̱ a jorogte̱ ko̱ yo ke rii-yo, u̱t-ba'as ne̱, to̱ he na dagar u̱s-na à. Yage̱ a teerte̱ u̱s-rek ha-mo̱ be-u̱r Ye̱so u̱n jaab-o̱ u̱t-me̱n ne̱ har a woot be-de u̱n wu̱. 2 A se̱nge̱ no̱ tu u̱n yish be-u̱r Ye̱so wu̱ she̱r-m na ro̱ be-de u̱n wu̱ à, cin u̱r-takan har da-o̱ u̱r-ko̱m. Wu̱ no̱mo̱g jaab-o̱ u̱t-me̱n n-to̱n o-kan be-de u̱n yo'og o̱ a no̱mu̱ wu̱ à, har wu̱ meret remen wu̱ nepste̱ wu̱a no̱m o-zak o-co. M-mo̱ka wu̱ ro̱ tara u̱n kom-o u̱r-re̱ de u̱n Shir, be-de jiishe̱ m-se̱k à n-To̱n. 3 Baks no̱ myet jaab-o̱ u̱t-me̱n mo̱ Ye̱so no̱me̱ da-o̱ hun-ne̱ ya-u̱t-ba'as no̱me̱ wu̱ go̱n ká rem-u̱s yo̱-se à, bo̱ no̱a ruut u̱r-hur á. 4 Myet u̱n kaane̱ ne̱, mu̱r-to̱ no̱ ro̱tte̱ u̱t-ba'as à, no̱ u̱n goshi wo̱ be-de m-mar á.

5-6 Bo̱ Ma-to̱ Shir ze̱e̱ no̱ yakar-ye̱ u̱n wu̱ ye̱ à, to̱-to̱ ka no̱ á. Wu̱ zee,

“Wà re, wo̱ jar o gin so̱ro̱g yo Yawe nomo wo̱

da-o̱ o̱ ba'ase̱ á.

No̱m jaab-o̱ u̱t-me̱n, wu̱ te̱pru̱ wo̱.

Wo̱ jar o ker á, remen wu̱ Yawe co̱ne̱ à,

wu̱ wu̱, Shir ro̱ m-nome̱ u̱s-so̱ro̱g da-o̱ wu̱ ba'ase̱.

Wu̱ ro̱ ye̱ komo m-muut o-co̱w

ye̱ wu̱ aage̱ yakar-ye̱ u̱n wu̱ à.”*

7 'Mo̱ no̱ u̱r-hur da-o̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b, no̱ dek to̱ u̱ntu̱n u̱s-so̱ro̱g; Shir ro̱ no̱ m-hyan u̱ntu̱n yakar-ye̱ u̱n wu̱. Ko̱ wu̱ ke tato wu̱ ro̱ m-muut u̱n wà u̱n wu̱ o-co̱w da-o̱ wà u̱n wu̱ ba'ase̱. 8 U̱rege̱ Shir ro no̱ m-no̱me̱ u̱s-so̱ro̱g, bo̱ wu̱ ro̱ u̱n no̱me̱ u̱n myet yakar-ye̱ u̱n wu̱ á, ashi no̱ ro̱tt o-tato á, ba yakar-ye̱ o-hur á. 9 Tat na ne̱ ye̱ mate̱ na à, ye̱ ro̱ na u̱n nome̱ u̱s-so̱ro̱g, komo a ro̱ ye̱ m-'ya m-se̱k. Ay, jiishte̱ komo a go̱ks kom-u̱t yoor so̱ro̱g-yo Tato na Shir wu̱ n-To̱n, remen a nomot ho̱o̱g.

10 Tat na ne̱ ye̱ ro̱ na m-nome̱ u̱s-so̱ro̱g u̱n ya o-da hiin bo̱ ye̱ co̱ne̱ à, ká bo̱ o̱ Shir ro̱ na no̱me̱ u̱s-so̱ro̱g remen wu̱ guut na, a waragté̱ hun-ne̱ ba m-ku̱ko̱p bo̱ wu̱ ro̱ à. 11 Ko̱ o̱ ke da-o̱ a nomo na u̱s-so̱ro̱g, rii-yo o-zak yo á, rii-yo u̱n ho̱ge̱ m-hoog yo. Amba ka wu̱ no̱me̱ o-do̱ro̱tte̱ da-de a wu̱ m-nome̱ u̱n ka so̱ro̱g-se à, a komse̱ wu̱ m-nome̱ u̱s-so̱ro̱g, wu̱a warag kashi, wu̱ she'et she'et-de u̱r-bon u̱n o̱r u̱n wu̱ ne̱ ne̱.

12 Remen kaane̱, no̱ hyan gye̱r-o̱ o-so̱ro̱g á. No̱m no̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n, no̱ ho'os wu̱r-o no̱ sak.† 13 Se̱ngu̱ no̱ u̱n do̱re̱ u̱n co̱w-yo ro̱ te̱te̱ à, tasse na-se u̱n ya-u̱t-ryam be-u̱r no̱ se taage̱ m-'wo̱ns, amba u̱n su̱ge̱-de u̱n kaane̱ se kum u̱r-be̱e̱b.‡

No̱ jar-o jar no̱ yage̱ Shir á

14 No̱m no̱ bo̱ u̱n no̱m-m no̱, no̱ no̱m kashi u̱r-she'et de u̱n ba u̱t-ween u̱n ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ ne̱. No̱ she'et u̱r-she'et u̱ntu̱n wu̱ ya'ase̱ hi u̱n de u̱n wu̱ myet be-de Shir à. Remen m-ba mo̱sse̱ u̱n kaane̱ ne̱ á yatt-wu̱ he hyan u̱n Wan-Ko̱yan á. 15 War no̱, taase wu̱ ken wu̱ taage̱ kum u̱n yar-mo̱ Shir mo̱ wu̱ he na m-'ya à. Taase no̱ yage̱ wu̱ she̱re̱ be-de Shir á wu̱ co̱wo̱n be-u̱r no̱ wu̱ naas ye̱ ken ye̱ de̱e̱n.§ 16 War no̱, taase wu̱ ken wu̱ be-u̱r no̱ warag go̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱r-she'et sa o zee ye̱ge̱-wo̱ à, u̱ntu̱n Iso wan-ko̱o̱b-de gye̱r-o Shir. Wu̱ babe̱ cim-yo u̱n wu̱ yo u̱n mat-de co remen rii-yo m-re̱ à.* 17 No̱ nepste̱ rii-yo takne̱ à. Bo̱ jimu̱te̱ à, wu̱ ho̱o̱bu̱ru̱ dek u̱n ka kwu̱m-o̱ u̱n wu̱ o̱, amba wu̱ kum á, ko̱ de̱ wu̱ hopte̱ o̱ u̱s-'wo̱n u̱s-'wo̱n à.†

18-20 No̱ u̱n goshi u̱n haan be-de u̱n Haag-o̱ o-Sinay o̱ a hoks m-ci á. Ka haag-o̱ ro̱ be-de ra-o̱ ro̱ m-tu̱k à, be-de o-comb rim-o̱ cip, u̱n kem ne̱ m-yo ne̱. Da-o̱ Shir ya'ase̱ Isra-ne̱ karamsa-to̱ u̱n wu̱ à, Shir ru̱ru̱ ye̱, ye̱ ci Haag-o̱ o-Sinay á. Ye̱ ko̱nu̱ru̱ Shir wu̱ yage̱ te̱p kaane̱, remen ye̱ ho̱gu̱te̱ kan-se o-kar u̱r-be̱e̱b ne̱, co̱r-o̱ ro̱ te̱p, m-'wo̱ns ne̱. Remen ye̱ taagu̱te̱ yo m-no̱m u̱n ka ma-to̱ ne̱, to̱ Shir ru̱ru̱ ye̱ à. Remen Shir ze̱e̱g, “Ko̱ gu̱t-de ci ka haag-o̱, a jir-de u̱t-ta'ar, de mer.”‡ 21 Mosa u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ gye̱r-o ho̱o̱g wu̱ remen hyan u̱n ka rem-se har wu̱ ze̱e̱ru̱, “Me̱ u̱s-zap se o-wu̱r rem o-gye̱r.”§

22 Amba m-mo̱ka, no̱ wo̱o̱nte̱ u̱n Haag-o̱ o-Urusharima,* be-de u̱n bo̱-o̱ Shir wu̱ u̱n ho̱o̱g, u̱nze o-Urusharima o̱ n-To̱n shir, be-de mo̱o̱r-to̱ u̱n yan-to̱m-ye̱ Shir ye̱ o-zak. 23 No̱ hante̱ be-de u̱n yakar-ye̱ co ye̱ Shir, ye̱ jin-to̱ u̱n ye̱ ro̱ gense̱ n-To̱n shir à. No̱ wo̱o̱nte̱ be-de Shir, Wu̱ ka wu̱ ro̱ u̱n piishe̱ u̱n hun-ne̱ u̱t-ma à, u̱n be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir ne̱ ye̱ merme̱ à, ka ye̱ Shir muute̱ shiishe̱ hond hond à. 24 No̱ wo̱o̱nte̱ be-u̱r Ye̱so wan-hongse̱ u̱n hun-ne̱ u̱n Shir ne̱ be-de u̱n e̱ss u̱t-ma pu̱-to̱, to̱ wu̱ gage̱ u̱n ye̱ ne̱ à. No̱ wo̱o̱nte̱ be-de ka hyó-mo̱ u̱n wu̱ mo̱ mo̱ u̱n ja'as u̱r-hur, mo̱ ro̱ na m-kute̱ u̱n rem-se u̱r-bon jiishe̱ mo̱ ma E̱ber à.

25 War no̱, no̱ no̱me̱ Shir o-do̱ro̱tte̱, wu̱ ro̱ na m-no̱me̱ u̱t-ma à. U̱rege̱ hun-ne̱ ye̱ o-Isra ye̱ po̱sse̱ á da-o̱ ye̱ yage̱ m-ho̱ge̱ u̱n ma-u̱t Mosa u̱n ho̱no o-dak à. Yagu̱nte̱ na ye̱ ho̱ge̱ Ma-to̱ Shir to̱ rwu̱u̱ne̱ n-To̱n shir à. A po̱sse̱ á. 26 U̱n ka da-de, co̱r-o̱ u̱n wu̱ nuktu̱ru̱ ho̱no o-dak, amba m-mo̱ka wu̱ swo̱ro̱g o-nu, wu̱ ze̱e̱ru̱,

“Har ca kuks so̱ o-gaan cot,

komo man nukt ho̱no o-dak u̱n ho̱n-de u̱n o̱ á.

Har o-To̱n shir ne̱ o̱a nukte̱.”†

27 To̱ ka ma-to̱ u̱nze, “Har ca kuks so̱ o-gaan cot,” to̱ kututu̱ na de ken ho̱-de myet rem-se Shir no̱me̱ à, a nuktusse̱ a dos se komo. Rem-se ro m-nukte̱ à, se se he m-kus.

28 A no̱m no̱ u̱r-bo̱ngo̱n be-de Shir remen a kumug u̱t-gwo̱mo to̱ a nukte̱ á. A ma'asu̱ no̱ Shir m-ya'as m-se̱k, a nomo no̱ wu̱ o-do̱ro̱tte̱ bo̱ depe̱ à, bo̱ wu̱ he m-ho̱ge̱ u̱n re̱re̱m-m na à. Yage̱ a ye'et wu̱ m-se̱k a gye̱r wu̱. 29 No̱m no̱ kaane̱, remen Shir na u̱ntu̱n ra-o̱ ro̱ m-tu̱ks u̱n ko̱yan à wu̱ ro̱.‡

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet

She'et-de depe̱ yan-dor ye̱ she'et à

1 Ma'as no̱ m-was u̱n o̱r no̱ ne̱ yan-dor. 2 Barku̱ no̱ hamat-ne̱ u̱n hur-u̱t no̱. Be-to̱ u̱n no̱m-mo̱ u̱n kaane̱, ye̱ ken ye̱ barke̱ yan-to̱m-ye̱ Shir u̱n hur-to̱ u̱n ye̱ ba ye̱ u̱n nap.* 3 Baks no̱ u̱n ye̱ a ka'e̱ ne̱ rem Ye̱so à, sa o zee no̱ a ka'e̱. No̱ baks komo u̱n ye̱ a ro̱ u̱n ya-u̱r-ko̱o̱b ne̱ à. Sa o zee no̱ u̱n hi u̱n no̱ ye̱ ro̱ m-swo̱ u̱r-ko̱o̱b.

4 Ko̱wan wu̱ 'ye u̱t-ge m-se̱k, wu̱ she'et u̱ntu̱n ye̱ge̱-wo̱ á, remen Shir a piishe̱ ya-u̱r-she'et u̱ntu̱n ye̱ge̱-wo̱ u̱t-ma.

5 No̱ muut hur-u̱t no̱ so̱ u̱n co̱n-to̱ u̱n hwo̱r á. Go̱ks no̱ rii-yo Shir ya'u̱ no̱ à, kom-u̱t yoor, remen Shir u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ zeste̱,

“Man m-ho'os wo̱ á.

Man joru̱ wo̱ ne̱ á.”†

6 Remen kaane̱ a hoks no̱m m-ciiz a zee,

“Yawe wu̱ ro̱ Wan-gwu̱ re. Man ho̱ge̱ o-gye̱r á.

Yatt-yo ne̱t he me̱ m-no̱me̱ á.”‡

7 War no̱ u̱n yan-co no̱ ne̱ ye̱ n-ga ye̱ yoosu̱ no̱ Ma-to̱ Shir à. No̱m no̱ u̱s-barag u̱n bo̱ ye̱ she'ete̱ she'et-de u̱n ye̱ à, no̱ yoos go̱n she̱r-mo̱ u̱n ye̱ be-de Shir.

8 Ye̱so Kiristi wu̱ ro̱ m-barme̱ á. Bo̱ wu̱ ro'e̱ n-ga n-ga à, kaa wu̱ ro̱ caane̱ har da-o̱ u̱n ba m-ta.

9 No̱ yage̱ a rakstu̱ no̱ u̱n to̱ ken yoos-u̱t pu̱-to̱ ne̱, to̱ ro̱ u̱t-tu̱w m-mo̱ka ho̱no o-dak. No̱ ho'os co̱w-yo u̱r-yoos de o-nip á. Jiishte̱ ne̱t kum u̱r-be̱e̱b be-de u̱n yar-mo̱ Shir, ba be-de u̱n jind-o̱ u̱n re̱n rii-yo m-re̱ á. O̱ ka ro̱tt gwu̱ be-de u̱n ye̱ ro̱ o̱ m-nome̱ o-do̱ro̱tte̱ á.

10 A o-hana ne̱ o̱ u̱r-seke̱ n-To̱n shir. Ye̱ ro̱ yan-ko̱n-se Shir ye̱ ro̱ m-no̱m m-se̱nge̱ n-me̱ u̱n de̱pi-o̱ Shir kàne̱ ho̱no o-dak à, ye̱tt be̱e̱b-de ye̱ reet rii-yo a seke̱ u̱n ka hana-o̱ á. 11 Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir wu̱ kapru̱ m-hyó u̱n “Be-de u̱n Shir de jiishe̱ ba m-ku̱ko̱p à,” wu̱ ruuru̱, wu̱ de̱ku̱ru̱ wu̱r-o̱ u̱n gu̱t-to̱ a pane̱ à, wu̱ ruuru̱ u̱n to̱ ne̱ n-jim de o-bo̱, wu̱ tu̱ksu̱ru̱ to̱ kane̱.§ 12 Bo̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ko̱n-se Shir ro̱ m-tu̱ks u̱t-gu̱t n-jim de o-bo̱ à, to̱ a pane̱ remen ba'as-to̱ u̱n hun-ne̱ à. Hyenge̱ bo̱ Ye̱so swo̱'e̱ u̱r-ko̱o̱b à, komo a ho̱o̱g wu̱ n-jim de o-bo̱ remen wu̱ soksu̱té̱ hun-ne̱ ba'as-to̱ u̱n ye̱. Wu̱ so'os hur-de u̱n ye̱ u̱n hyó-mo̱ u̱n wu̱. 13 U̱ntasu̱ a ho̱ge̱ o-gye̱r a zeet na ye̱ ma u̱n wu̱ ne̱ ye̱. A was u̱n bo̱ hun-ne̱ he na u̱t-yage̱ á, remen ye̱ yagu̱te̱ wu̱ da-o̱ ye̱ kame̱ wu̱ n-jim de o-bo̱ à. 14 U̱ntasu̱ a was u̱t-yage̱ ne̱, to̱ hun-ne̱ ye̱ hon dak he na m-yage̱ á. Remen ho̱no o-dak o̱a te'es. Amba a no̱ u̱n hoob-o̱ u̱n bo̱-o̱ Shir o̱ ra te á.

15 N-me̱ be̱e̱b-u̱r Ye̱so, a ma'as no̱ u̱r-bo̱ngo̱n be-de Shir, bo̱ngo̱n u̱n na de warag sa o zee u̱r-seke̱ de a u̱n seke̱ u̱n Shir à. Ka seke̱-de ro u̱n ru̱ru̱ hun-ne̱ wu̱ ro̱ Wan-Ko̱yan. 16 Taase to̱-to̱ ke no̱ u̱n gu u̱n o̱r no̱ ne̱ ne̱, no̱ wo̱ng rem-se no̱ kume̱ à. Ka se̱nge̱-mo̱ mo̱ waragte̱ u̱r-seke̱ komo de Shir ho̱ge̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n de à.

17 Nomu̱ no̱ ye̱ ro̱ m-yoose̱ yan-dor Ye̱so Ma-to̱ Shir à o-do̱ro̱tte̱, no̱ nom rii-yo ye̱ zee no̱ à, remen ye̱ ro̱ m-was u̱n ho̱o̱g-m no̱ ne̱. Komo ye̱a ru̱re̱ Shir bo̱ ye̱ no̱me̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n ye̱ à. Remen kaane̱ bo̱ ye̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n se̱nge̱-mo̱ ye̱ à no̱ naas ye̱ u̱t-me̱n á. No̱m no̱ bo̱ ye̱ he m-ho̱ge̱ o-zak à. Amba no̱ no̱me̱ ye̱ ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱, ka ra gu no̱ á, ko̱ hiin.

18 Se̱ngu̱ no̱ u̱n ko̱n-se Shir rem te̱. Te̱ nepste̱ hur u̱n te̱ de kaps te̱ á. Co̱n-m te̱ mo̱ te̱ se̱nge̱ she'et u̱n kashi u̱r-she'et ko̱ de ke da-de. 19 Du̱w-de u̱n co̱n-m re de ro̱ no̱ se̱nge̱ ko̱n-se Shir rem re bo̱ u̱m he kum u̱r-ke̱e̱r u̱m mu̱u̱bu̱te̱ be-u̱r no̱ ho̱r-m-ho̱r à.

Ko̱n-se Shir

20-21 Me̱ u̱n ko̱n-se Shir wu̱ 'ye no̱ ko̱ yo ke rii-yo u̱r-bon yo remen no̱ nomot rii-yo wu̱ co̱ne̱ à. Komo wu̱ se̱nge̱ m-no̱m rii-yo wu̱ co̱ne̱ à, be-u̱r no̱ u̱n bu̱-yo Ye̱so Kiristi. Wu̱ ro̱:

Shir wan-'ya u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur!

Wu̱ 'yonse̱ Ye̱so Wan-Ko̱yan u̱t-marimar u̱n ka hyó-mo̱

u̱n e̱ss u̱t-ma mo̱, to̱ a e̱sse̱ har da-o̱ ba m-ta à!

Ye̱so wu̱ ro̱ kashi u̱n wan-gu̱t-de u̱n ca!

A bu̱m no̱ wu̱ har da-o̱ ba m-ta, amin.

Ko̱m-de u̱t-ma

22 O̱r re ne̱, u̱m ke̱we̱stu̱ no̱, no̱m no̱ ce̱e̱n u̱n rii-yo u̱m genbu̱ no̱ à. Yanze me̱ genbu̱ no̱ mo̱o̱r-to̱ u̱t-ma á.

23 U̱m co̱no̱g no̱ nep a ho'osu̱nte̱ Timoti, o̱r na, wu̱ ro ke'o à. U̱rege̱ wu̱ haante̱ be u̱n de, u̱n ga'ane̱ te̱a habe̱, te̱ hyenet no̱.

24 Gas no̱ myet ya-co no̱ ne̱, komo u̱n kap o̱ hun-ne̱ ye̱ Shir. O̱r na e̱s-mo̱ u̱n dak-o̱ o-Itariya, ye̱ no̱ ro̱ m-gas.

25 Yar-mo̱ Shir mo̱ u̱r-she'et be-u̱r no̱ kap!

* Bo̱r-o gaan:5 1:5 Hyen komo: Bo̱ng 2:7.

† Bo̱r-o gaan:5 1:5 Hyen komo: 2Sam 7:14; 1Nom 17:13.

‡ Bo̱r-o gaan:6 1:6 Hyen komo: Bo̱ng 97:7.

§ Bo̱r-o gaan:6 1:6 Hyen komo: Kara 32:43 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-o gaan:7 1:7 Hyen komo: Bo̱ng 104:4 (u̱t-Girik).

† Bo̱r-o gaan:9 1:8-9 Hyen komo: Bo̱ng 45:6-7.

‡ Bo̱r-o gaan:9 1:9 Hyen komo: Isha 61:1,3.

§ Bo̱r-o gaan:11 1:11 Hyen komo: Isha 51:6.

* Bo̱r-o gaan:12 1:10-12 Hyen komo: Bo̱ng 102:25-27 (u̱t-Girik).

† Bo̱r-o gaan:13 1:13 Hyen komo: Bo̱ng 110:1.

* Bo̱r-u̱s yoor:6 2:6 Wà-wu̱ u̱n ne̱t.

† Bo̱r-u̱s yoor:8 2:6-8 Hyen komo: Bo̱ng 8:4-6.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:12 2:12 Hyen komo: Bo̱ng 22:22.

§ Bo̱r-u̱s yoor:13 2:13 Hyen komo: Isha 8:17-18 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s yoor:16 2:16 Hyen komo: Isha 41:8-9.

* Bo̱r-u̱s tet:2 3:2 Hyen komo: O̱o̱g 12:7.

† Bo̱r-u̱s tet:6 3:6 Wu̱ Shir daagne̱ à.

‡ Bo̱r-u̱s tet:11 3:7-11 Hyen komo: Bo̱ng 95:7-11 (u̱t-Girik).

§ Bo̱r-u̱s tet:15 3:15 Hyen komo: Bo̱ng 95:7-8 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s tet:18 3:16-18 Hyen komo: O̱o̱g 14:1-35.

* Bo̱r-u̱s nass:3 4:3 Hyen komo: Bo̱ng 95:11.

† Bo̱r-u̱s nass:4 4:4 Hyen komo: Taka 2:2.

‡ Bo̱r-u̱s nass:5 4:5 Hyen komo: Bo̱ng 95:11.

§ Bo̱r-u̱s nass:7 4:7 Hyen komo: Bo̱ng 95:7-8 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s nass:8 4:8 Josuwa wu̱ teke̱ hun-ne̱ ye̱ o-Isra o-co̱w ha-mo̱ u̱n dak-o̱ Shir swo̱re̱ ye̱ o-nu à. Dawuda ce̱pu̱ru̱ kà ma-to̱ u̱ntu̱n hak-u̱s zungu-u̱s nass [400] m-jim, bo̱ u̱n co̱w-mo̱ ye̱ u̱n ká dak-o̱.

† Bo̱r-u̱s nass:8 4:8 Hyen komo: Kara 31:7; Josu 22:4.

‡ Bo̱r-u̱s nass:10 4:10 Hyen komo: Taka 2:2.

* Bo̱r-u̱s taan:3 5:3 Hyen komo: Rewi 9:7.

† Bo̱r-u̱s taan:4 5:4 Hyen komo: Rwu̱u̱ 28:1.

‡ Bo̱r-u̱s taan:5 5:5 Hyen komo: Bo̱ng 2:7.

§ Bo̱r-u̱s taan:6 5:6 Hyen komo: Bo̱ng 110:4.

* Bo̱r-u̱s taan:7 5:7 Hyen komo: Mati 26:36-46; Mark 14:32-42; Ruka 22:39-46.

† Bo̱r-u̱s taan:13 5:12-13 Hyen komo: 1Kor 3:2.

* Bo̱r-u̱s cind:8 6:8 Hyen komo: Taka 3:17-18.

† Bo̱r-u̱s cind:14 6:14 Hyen komo: Taka 22:16-17.

‡ Bo̱r-u̱s cind:19 6:19 Hyen komo: Rewi 16:2.

§ Bo̱r-u̱s cind:20 6:20 Hyen komo: Bo̱ng 110:4.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:2 7:1-2 Hyen komo: Taka 14:17-20.

† Bo̱r-u̱s ta'yoor:5 7:5 Hyen komo: O̱o̱g 18:21.

‡ Bo̱r-u̱s ta'yoor:17 7:17 Hyen komo: Bo̱ng 110:4.

§ Bo̱r-u̱s ta'yoor:20-21 7:20-21 Hyen komo: Bo̱ng 110:4.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:27 7:27 Hyen komo: Rewi 9:7.

* Bo̱r-u̱s eer:1 8:1 Hyen komo: Bo̱ng 110:1.

† Bo̱r-u̱s eer:5 8:5 Hyen komo: Rwu̱u̱ 25:40; 26:30.

‡ Bo̱r-u̱s eer:8 8:8 Baag-u̱t o-Isra ro baag-u̱t o̱p hu̱sse̱ baag-o Banyamin u̱n baag-o Yahuda ne̱.

§ Bo̱r-u̱s eer:8 8:8 Baag-u̱t o-Yahuda ro baag-o Banyamin u̱n baag-o Yahuda ne̱.

* Bo̱r-u̱s eer:12 8:8-12 Hyen komo: Irmi 31:31-34 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s jero̱:2 9:2 Hyen komo: Rwu̱u̱ 26:1-30; 25:31-40; 25:23-30.

† Bo̱r-u̱s jero̱:3 9:3 Hyen komo: Rwu̱u̱ 26:31-33.

‡ Bo̱r-u̱s jero̱:4 9:4 Hyen komo: Rwu̱u̱ 30:1-6; 25:10-16; 16:33; O̱o̱g 17:8-10; Rwu̱u̱ 25:16; Kara 10:3-5.

§ Bo̱r-u̱s jero̱:5 9:5 Hyen komo: Rwu̱u̱ 25:18-22.

* Bo̱r-u̱s jero̱:6 9:6 Hyen komo: O̱o̱g 18:2-6.

† Bo̱r-u̱s jero̱:7 9:7 Hyen komo: Rewi 16:2-34.

‡ Bo̱r-u̱s jero̱:13 9:13 Hyen komo: Rewi 16:15-16; O̱o̱g 19:9,17-19.

§ Bo̱r-u̱s jero̱:20 9:19-20 Hyen komo: Rwu̱u̱ 24:6-8.

* Bo̱r-u̱s jero̱:21 9:21 Hyen komo: Rewi 8:15.

† Bo̱r-u̱s jero̱:22 9:22 Hyen komo: Rewi 17:11.

‡ Bo̱r-u̱s jero̱:28 9:28 Hyen komo: Isha 53:12.

* Bo̱r-u̱s o̱p:7 10:5-7 Hyen komo: Bo̱ng 40:6-8 (u̱t-Girik).

† Bo̱r-u̱s o̱p:9 10:9 Hyen komo: Bo̱ng 40:8.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:11 10:11 Hyen komo: Rwu̱u̱ 29:38.

§ Bo̱r-u̱s o̱p:13 10:12-13 Hyen komo: Bo̱ng 110:1.

* Bo̱r-u̱s o̱p:17 10:16-17 Hyen komo: Irmi 31:33-34.

† Bo̱r-u̱s o̱p:21-22 10:21-22 Hyen komo: Rewi 8:30; Izik 36:25.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:27 10:27 Hyen komo: Isha 26:11 (u̱t-Girik).

§ Bo̱r-u̱s o̱p:28 10:28 Hyen komo: Kara 17:6; 19:15.

* Bo̱r-u̱s o̱p:29 10:29 Hyen komo: Rwu̱u̱ 24:8.

† Bo̱r-u̱s o̱p:30 10:30 Hyen komo: Kara 32:35; Bo̱ng 135:14.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p:30 10:30 Hyen komo: Kara 32:36.

§ Bo̱r-u̱s o̱p:38 10:37-38 Hyen komo: Haba 2:3-4 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:3 11:3 Hyen komo: Taka 1:1; Bo̱ng 33:6,9; Yoha 1:3.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:4 11:4 Hyen komo: Taka 4:3-10.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:5 11:5 Hyen komo: Taka 5:21-24 (u̱t-Girik).

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:7 11:7 Hyen komo: Taka 6:13-22.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:8 11:8 Hyen komo: Taka 12:1-5.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:9 11:9 Hyen komo: Taka 35:27.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:11 11:11 Hyen komo: Taka 18:11-14; 21:2.

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:12 11:12 Hyen komo: Taka 15:5; 22:17; 32:12.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:13 11:13 Hyen komo: Taka 23:4; 1Nom 29:15; Bo̱ng 39:12.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:17 11:17 Hyen komo: Taka 22:1-14.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:18 11:18 Hyen komo: Taka 21:12.

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:20 11:20 Hyen komo: Taka 27:27-29,39,40.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:21 11:21 Hyen komo: Taka 48:1-20; 47:31 (u̱t-Girik).

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:22 11:22 Hyen komo: Taka 50:24-25; Rwu̱u̱ 13:19.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:23 11:23 Hyen komo: Rwu̱u̱ 2:2; Rwu̱u̱ 1:22.

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:24 11:24 Hyen komo: Rwu̱u̱ 2:10-12.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:28 11:28 Hyen komo: Rwu̱u̱ 12:21-30.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:29 11:29 Hyen komo: Rwu̱u̱ 14:21-31.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:30 11:30 Hyen komo: Josu 6:12-21.

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:31 11:31 Hyen komo: Josu 6:22-25; 2:1-21.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:32 11:32 Hyen komo: Piis 6:11—8:32; 4:6—5:31; 13:2—16:31; 11:1—12:7; 1Sam 16:1—1Gwm 2:11; 1Sam 1:1—25:1.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:33 11:33 Hyen komo: Dane 6:1-27.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:34 11:34 Hyen komo: Dane 3:1-30.

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:35 11:35 Hyen komo: 1Gwm 17:17-24; 2Gwm 4:25-37.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:36 11:36 Hyen komo: 1Gwm 22:26-27; 2Nom 18:25-26; Irmi 20:2; 37:15; 38:6.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:37 11:37 Hyen komo: 2Nom 24:21.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:5-6 12:5-6 Hyen komo: Ayub 5:17; Swo̱o̱ 3:11-12 (u̱t-Girik).

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:12 12:12 Hyen komo: Isha 35:3 (u̱t-Girik).

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:13 12:13 Hyen komo: Swo̱o̱ 4:26 (u̱t-Girik).

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:15 12:15 Hyen komo: Kara 29:18 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:16 12:16 Hyen komo: Taka 25:29-34.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:17 12:17 Hyen komo: Taka 27:30-40.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:18-20 12:18-20 Hyen komo: Rwu̱u̱ 19:12-13,16-22; 20:18-21; Kara 4:11-12; 5:22-27.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:21 12:21 Hyen komo: Kara 9:19.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:22 12:22 u̱t-Girik: o-Sihiyona.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:26 12:26 Hyen komo: Haga 2:6 (u̱t-Girik).

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:29 12:29 Hyen komo: Kara 4:24.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:2 13:2 Hyen komo: Taka 18:1-8; 19:1-3.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:5 13:5 Hyen komo: Kara 31:6,8; Josu 1:5; Haga 2:6.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:6 13:6 Hyen komo: Bo̱ng 118:6 (u̱t-Girik).

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:11 13:11 Hyen komo: Rewi 16:27.

Yakubu

1

2

3

4

5

Taku̱rda-o

Yakubu

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1:1

M-she̱r u̱n u̱s-we̱e̱r ne̱ 1:2-8

U̱r-ko̱o̱b u̱n o-kwu̱m ne̱ 1:9-11

U̱r-me'es u̱n u̱t-meger ne̱ 1:12-18

M-ho̱ge̱ u̱n m-no̱m ne̱ 1:19-27

Nak u̱t-to̱ be-de u̱n no̱m m-koos 2:1-13

M-she̱r u̱n m-se̱nge̱ ne̱ 2:14-26

Ko-wan-dor u̱n rem-de u̱n wu̱ ne̱ 3:1-18

Ko-wan-dor u̱n ho̱no o-dak ne̱ 4:1—5:6

Karamsa-u̱t ho̱r-to̱ 5:7-20

Bo̱r-o gaan

1 Me̱ Yakubu, ko-gu̱w-wu̱ Shir u̱n Ye̱so ne̱ Wan-Ko̱yan Kiristi.* Me̱ m-gas u̱n ka baag-u̱t o̱p-u̱t yoor-to̱, to̱ Shir to̱ cakre̱ ha-mo̱ u̱n dak-u̱t ho̱r-to̱ à.†

No̱m o-zak da-o̱ u̱t-meger

2 O̱r re ne̱, muut no̱ ko̱ to̱ ke meger-to̱ to̱ ko̱ru̱ no̱ à, rii-yo o-zak de̱e̱n. 3 Remen no̱ nak u̱nze da-o̱ a takse̱ she̱r-m no̱ à, ka da-o̱ jo̱o̱se̱-u̱r no̱ he kum u̱r-hek de m-bo̱'o̱se̱. 4 Jo̱o̱se̱ no̱ har u̱r-ta, remen no̱ waragté̱ yo depe̱ no̱ warag à u̱n ko̱ yo ke co̱w-yo, taase no̱ taage̱ u̱n rii-yo u̱r-bon. 5 U̱rege̱ wu̱ ken wu̱ be-u̱r no̱ co̱no̱g u̱s-nap, wu̱ kon Shir wu̱ ro̱ m-'ya u̱n ko̱wan à, ko̱ o̱ ke da-o̱ u̱n me̱n-u̱t gaan, wu̱a 'ye wu̱. Da-o̱ wu̱ ko̱ne̱, Shir a kangsu̱ wu̱ á. 6 Amba ko̱n o she̱r be-de Shir ba das das á. Wu̱ ro̱ das das à, ya wu̱ ro̱ u̱ntu̱n jo̱k-ye̱ m-sa, ye̱ yo-m ro̱ m-huk mo̱ mus ko̱ ke so̱-se à. 7 Go̱n ka ne̱t-wu̱ ro̱ ka bo̱ à, ¿re o̱ ne̱ wu̱ he go̱ks u̱n rii be-u̱r Wan-Ko̱yan? 8 Ne̱t-wu̱ hur-de u̱n wu̱ wonge̱ u̱t-yoor à, wu̱ ro̱ m-e̱s u̱r-hi be-u̱r gaan á.

O-kwu̱m u̱r-ko̱o̱b ne̱

9 Ko-yan-dor-wu̱ ro̱tte̱ rii á, se̱ wu̱ nom o-zak de̱e̱n. Wu̱ nep u̱nze Shir se̱pse̱ wu̱ kaane̱. 10 Kaane̱ ma, ko-ya-o-kwu̱m-wu̱ nom o-zak, da-o̱ Shir he̱nte̱ wu̱ dak dak à. Remen ko-ya-o-kwu̱m wu̱a tees u̱ntu̱ u̱t-mo̱k o-ko̱t. 11 Remen ho̱-u̱r ro̱ rwu̱u̱n ne̱ n-to̱n, komo reeten-mo̱ u̱n de ro̱ m-bu u̱t-gwo̱ to̱ kek, mo̱k-to̱ u̱n to̱ ro̱ m-zoose̱, komo bon-de u̱n to̱ naase̱. Kaane̱ o̱ ya-o-kwu̱m ro̱ m-ta, da-o̱ ye̱ ro̱ m-se̱nge̱ u̱n kwu̱m-o̱ u̱n ye̱ à.‡

Se̱nge̱ o re u̱r-ho̱ da-o̱ u̱t-meger

12 Shir a hu̱u̱ nu-o̱ u̱r-bon be-de u̱n ne̱t-wu̱ jo̱o̱se̱ n-me̱ u̱n re̱ u̱r-ko̱o̱b de u̱n wu̱ à, wu̱a go̱ks 'yons-de u̱n ho̱o̱g-o̱ u̱n ba m-ta o̱ Shir swo̱re̱ o-nu wu̱a 'ye ye̱ wasse̱ u̱n wu̱ ne̱ à.

13 U̱rege̱ meger-u̱t kumug ne̱t har wu̱ ro̱ u̱n ma-to̱ u̱n no̱m u̱n rii-yo u̱r-ba'as taase wu̱ zee, “Shir-o megre̱ me̱.” Remen Shir ro̱ u̱n meger u̱n ne̱t u̱n me̱n u̱t-jaas to̱ á, komo a hoks meger u̱n Shir wu̱ nomot rii-yo ba u̱r-bon á. 14 Meger-u̱t ro̱ m-he̱e̱s u̱n ne̱t da-o̱ go̱p-de u̱r-hur de u̱n wu̱ rakse̱ wu̱ à, u̱n ka be-de o̱ meger-u̱t ro̱ wu̱ m-'wo̱s. 15 Ka da-de go̱p-de u̱r-hur de nome̱ u̱r-uub, de ro̱ m-mat u̱r-ba'as, komo ka ba'as-de bo̱'o̱se̱, de ro̱ wu̱ m-hante̱ m-mar.

16 O̱r re ne̱ ye̱ me̱ m-was à, no̱ jar no̱ cu̱w o-ko̱t á! 17 Myet bo̱ u̱n rii-yo u̱r-bon u̱n yar-mo̱ m-mo̱ka ne̱, mo̱ u̱n rwu̱u̱n e̱s-mo̱ n-to̱n, be-de Shir. Wu̱ nome̱ o-To̱n m-cecar ne̱ à, ka cecar-mo̱ ro̱ m-barme̱ amba Shir ro̱ m-barme̱ á, komo comb-o ro̱ ko̱n be-de u̱n wu̱ á. 18 U̱n co̱n-mo̱ u̱n wu̱ o̱, wu̱ hantu̱tu̱ na n-me̱ u̱n gom-de o-nip, wu̱ ye'et na ho̱o̱g pu̱-o̱ remen wu̱ kumutú̱ na be-de jiishe̱ u̱r-bon à. Shir u̱n no̱m kaane̱ remen be-de u̱n rii-yo wu̱ no̱me̱ à, a warag u̱ntu̱n mat-de o-co u̱n kap rii-yo wu̱ no̱me̱ à.

M-ho̱ge̱ m-nom ne̱

19 Baks no̱ yo ka, o̱r re ne̱ yan-dor, Ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ ma'as zo̱ngse̱ wu̱ ho̱gu̱te̱, amba taase wu̱ nom ho̱r-mo̱ m-ce̱p komo wu̱ no̱m ho̱r-mo̱ u̱s-ryaab á. 20 Ryaab-se u̱n ko-hun se ro̱ wu̱ m-we̱n u̱n kum u̱n kashi u̱n rii-yo Shir co̱ne̱ à. 21 Ruut no̱ myet rii-yo ro̱ m-hante̱ u̱r-ba'as à, no̱ yage̱ nome̱ u̱n o̱r no̱ ne̱ me̱n-u̱t jaas-to̱. Ka da-de ne̱ u̱n gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi, no̱ go̱ks ka gom-de a yoosu̱ no̱ à. De ro̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ de guut ho̱o̱g-m no̱, be-de u̱n swo̱ u̱n ko̱o̱b-de u̱r-ba'as.

22 No̱m yo Ma-to̱ Shir ze̱e̱ à, ho̱gu̱-mo̱ cot, ba m-nom á. Wu̱ ro̱ m-ho̱ge̱ u̱t-to̱ temb à, wu̱ ro̱ o̱ ka m-raks u̱n hi u̱n de u̱n wu̱. 23 Myet bo̱ u̱n ne̱t-wu̱ ho̱ge̱ Ma-to̱ Shir à, wu̱ yage̱ m-no̱m u̱n yo to̱ ze̱e̱ à, ya wu̱ ro̱ u̱ntu̱n ne̱t-wu̱ gwo̱te̱ co-o̱ u̱n wu̱ n-te̱ u̱r-madipi à. 24 Wu̱ gu̱sse̱ wu̱ hyenes bo̱ wu̱ ro̱ à, bo̱ wu̱ komte̱ gwo̱t u̱n co-o̱ u̱n wu̱ à, wu̱ ruuru̱ n-do̱. U̱jime̱ de̱e̱n á to̱-u̱t ka'u̱ru̱ wu̱ bo̱ wu̱ ro̱ à. 25 Amba ne̱t-wu̱ ro̱ m-tuwe̱ u̱n Ma-to̱ Shir yish, wu̱ ro̱ kaane̱ á. Ka ma-to̱ ro̱ u̱r-be ne̱, komo to̱ ro̱ na m-ruut be-de u̱n no̱m u̱r-ba'as, u̱rege̱ a m-se̱nge̱ u̱n no̱m u̱s-barag u̱n to̱. Ba wu̱ ro̱ m-ho̱ge̱ to̱-u̱t ke wu̱ á, amba wu̱ ro̱ m-no̱m u̱n yo to̱ zee à. Shir a 'ye wu̱ u̱r-ho̱ remen rii-yo wu̱ ro̱ m-nom à.

Dor-o o-nip

26 U̱rege̱ ne̱t ro̱ u̱s-barag u̱nze wu̱ ro̱ m-no̱m u̱n rii-yo Shir co̱ne̱ à, amba wu̱ bo̱p rem-de u̱n wu̱ be-de u̱n ma-to̱ hwaa á, wu̱ ro̱ u̱n raks u̱n hi u̱n de u̱n wu̱, dor-o u̱n wu̱ hwaa o̱. 27 Yo Shir o-Tato co̱ne̱ a nom, wu̱ ho̱gu̱te̱ m-re̱re̱m à, yo ro̱ a gu yakar-ye̱ ro̱ ba u̱n tat-ne̱ à, komo yo ro̱ a re̱e̱gte̱ ne'a-ne̱ ye̱ campo̱-ne̱ ye̱ u̱n ye̱ mare̱ à, ye̱ ro̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b à. Komo a dos u̱r-hi be-de u̱n she'et-de u̱n ba u̱r-bon de he na m-naas à.

Bo̱r-u̱s yoor

A nak ya-m-kute̱ hun-ne̱ m-koos u̱t-to̱

1 O̱r re ne̱ yan-dor Ye̱so, bo̱ no̱ she̱re̱ u̱n Wan-Ko̱yan na, Ye̱so Kiristi wu̱ ro̱ wa-m-se̱ps à, no̱ jar no̱ kute̱ ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ m-koos á. 2 A zee, ko-ya-o-kwu̱m co̱k kwo̱t-yo zinariya u̱n saw-to̱ u̱r-bon ne̱, wu̱ co̱wnu̱ru̱ n-me̱ u̱n mo̱ro̱g-u̱r no̱, komo ko-ko̱o̱b-wu̱ u̱n saw-u̱t naase̱ co̱wnu̱ru̱ komo. 3 U̱rege̱ no̱a jiish m-go̱ks u̱n ka ko-ya-o-kwu̱m-wu̱ co̱pne̱ saw-to̱ u̱r-bon à, no̱ zee wu̱, “De̱e̱g-o̱ u̱r-bon o̱ ka, she'et.” Amba no̱ ze̱e̱ru̱ ko-ko̱o̱b, “E̱s re̱e̱no̱,” ko̱ ne̱ “She'et kane̱ n-dak.” 4 No̱ nome̱ kaane̱, koos-mo̱ ka no̱ kute̱ hi u̱n no̱, komo no̱ sha'ag o̱ ka yan-m-piish u̱t-ma ye̱ ba u̱r-bon.

Shir-o u̱n deet u̱n ko̱o̱b-ne̱ n-to̱n

5 Raag no̱ u̱t-to̱ o̱r re ne̱ yan-dor, ye̱ me̱ m-was à, Shir u̱n daag ka hun-ne̱ ye̱ ro̱ ko̱o̱b-ne̱ à, ye̱ ro̱tte̱ rii á u̱n ho̱no o-dak, remen ye̱ sheret be-u̱r Ye̱so Kiristi Wan-Ko̱yan. Nip-o̱ komo ye̱ ro̱ ya-o-kwu̱m. Komo wu̱ u̱n daag ye̱ remen ye̱ reet ka gwo̱mo-to̱ wu̱ swo̱re̱ ye̱ co̱ne̱ wu̱ à o-nu. 6 Amba no̱, no̱ mus u̱n ko̱o̱b-ne̱ hwaa. ¿Ya-o-kwu̱m-ye̱ ka ro̱ no̱ m-mo̱, ye̱ ro̱ no̱ komo m-heet be-de u̱n piish u̱t-ma? 7 Ye̱ ye̱ ro̱ m-ce̱p u̱n ma-to̱ o-yo'og u̱n jin-de u̱n Kiristi. De a neptu̱ no̱ u̱n de à.

8 A nom u̱r-bon, u̱rege̱ o do̱ru̱te̱ karamsa-o̱ Shir ko-Gwo̱mo na, o̱ ro̱ gense̱ be-de u̱n Ma-to̱ u̱n wu̱ à u̱nze, “Was u̱n wan-bo̱r-o ru ne̱ bo̱ o wase̱ hi u̱n du ne̱ à.”* O no̱mo̱g hond hond. 9 Amba no̱ ro m-koos be-u̱r no̱, ba'as-de ka no̱ m-nom be-de Shir, komo be-de o-karamsa, no̱ yan-je̱t o-karamsa ye̱. 10 Bo̱ u̱n ne̱t-wu̱ je̱te̱ karamsa-o gaan à, wu̱ ro̱ u̱n zo̱nge̱ to̱ wu̱ jetemte̱ to̱ o̱ ka myet. 11 Remen ka o̱ zee, “Wo̱ jar o-jar o-hoob ne'a-wu̱ u̱n ne̱t á,”† o̱ zee komo, “Wo̱ ho̱ ne̱t á,”‡ U̱rege̱ wo̱ ho̱o̱b ne'a-wu̱ u̱n ne̱t á, amba o ho̱o̱g ne̱t, o je̱kt o̱ ka karamsa-o̱ Shir.

12 Ce̱p no̱ u̱t-ma, no̱ nom u̱s-rem u̱r-'wo̱n ne̱ be-de u̱n hun-ne̱, remen a nepste̱ Shir a kutu na 'wo̱n-de u̱n wu̱ rem Kiristi. 13 Remen da-o̱ u̱n piish u̱t-ma, Shir a ho̱ge̱ 'wo̱n-de u̱n ne̱t-wu̱ ro̱tte̱ u̱r-'wo̱n á. Amba 'wo̱n-u̱r a re u̱r-ho̱ u̱n ho̱-de u̱n piish u̱t-ma.

M-she̱r ba m-se̱nge̱ hwaa o̱

14 O̱r re ne̱, wu̱ ken wu̱ zee, wu̱ ro̱ m-she̱r ne̱ be-u̱r Ye̱so Kiristi, amba wu̱ ro̱ m-no̱m u̱n rii-yo Shir co̱ne̱ á. ¿Ya wu̱ he m-kum? Ka she̱r-mo̱ mo̱a gu wu̱ á. 15 A zee, o̱r na ko-yan-dor campo̱ ko̱ ne̱ ne'a, wu̱ ro̱tt saw-to̱ m-co̱p á, ko̱ ne̱ rii-yo m-re̱ á. 16 U̱rege̱ wan-gaan be-u̱r no̱ ze̱e̱g wu̱, “Shir 'ye wo̱ o-kwu̱m. Shir 'ye wo̱ rii-yo m-re̱ u̱n yo m-co̱p ne̱,” amba no̱ 'ya wu̱ yo wu̱ co̱ne̱ á. Ay kaa o̱ gu rii á. 17 U̱rege̱ ne̱t she̱re̱g be-u̱r Ye̱so Kiristi, komo wu̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n rii-yo u̱r-bon yo Shir co̱ne̱ á, she̱r-mo̱ u̱n wu̱, margan-mo̱ m-she̱r mo̱.

Be-de m-no̱m atte̱ m-nap m-she̱r

18 Komo wu̱ ken wu̱ wu̱a zee, “Wo̱ m-she̱r ne̱, me̱ m-se̱nge̱ ne̱.” Amba man shes wu̱, “Kutu̱ me̱ she̱r-m ru ba m-se̱nge̱, man kutu̱ wo̱ she̱r-m re be-de u̱n se̱nge̱-m re.” 19 O nepste̱ Shir gaan ye̱, kaane̱ ro̱ u̱r-bon ne̱! Amba ko̱ ya-u̱t-ko̱t ye̱ nak kaane̱, har ma u̱t-zap.

Yo a m-no̱m à kutute̱
a m-she̱r ne̱ be-de Shir

20 Wo̱ ko-raag! ¿Ko̱ wo̱ u̱n co̱n m-mo̱ka u̱m ru̱ru̱ wo̱ u̱nze m-she̱r ba m-se̱nge̱ hwaa o̱? 21 Gwo̱t no̱ Ibrahi tato na, remen se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱, Shir hyente̱ wu̱ kashi u̱n ne̱t, remen wu̱ sekete̱ wà u̱n wu̱ Ishaku be-de u̱n hana-o̱ u̱r-seke̱.§ 22 To̱, o hyanag bo̱ she̱r-m ro̱ m-neke̱ m-se̱nge̱ ne̱ à, komo she̱r-mo̱ u̱n wu̱ guug wu̱ m-no̱m u̱n yo wu̱ no̱me̱ à komo se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱ shooste̱ she̱r-mo̱ u̱n wu̱. 23 Kaane̱ o̱ a shoose̱ Ma-to̱ Shir to̱ ro̱ gense̱ à u̱nze, “Ibrahi she̱re̱g be-de Shir, komo remen she̱r-mo̱ u̱n wu̱, Shir hwo̱o̱g wu̱ be-de u̱n hun-ne̱ kashi.”* Remen kaane̱ hun-ne̱ zette̱ IbrahiKo-nay-wu̱ Shir.† 24 No̱ hyanag, ay, ne̱t a warag ko-yan-ba-u̱r-ba'as u̱n co o̱ Shir, remen se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱, ba remen m-she̱r u̱n hond u̱n mo̱ á.

25 Kaane̱ o̱ komo Rahab, ko-kaar. Remen u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱, wu̱ waragte̱ kashi. Remen wu̱ wukute̱ yan-se̱e̱g-o-bo̱, wu̱ guug ye̱, ye̱ ruug u̱n yo ken co̱w-yo u̱n ho̱n.‡ 26 Remen kaane̱, bo̱ wu̱r-o̱ u̱n ne̱t-wu̱ ro̱tte̱ o-ku̱kt á margan o̱, kaane̱ o̱ komo m-she̱r ba m-se̱nge̱ margan-mo̱.

Bo̱r-u̱s tet

Garamse̱ u̱r-rem

1 O̱r re ne̱, ba myet-m no̱ depe̱ ye̱ warag ya-u̱r-yoos á. Bo̱ no̱ nape̱ à, te̱ ya-u̱r-yoos, Shir a piishi te̱ u̱t-ma u̱s-nu̱ ne̱ arge̱ ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱. 2 Myet-m na o-da de̱e̱n a m-ba'ase̱. Amba u̱rege̱ ne̱t ro̱ m-ba'ase̱ u̱n yo wu̱ ro̱ m-ze̱e̱ á, wu̱ ro̱ o̱ ka hond hond, komo wu̱ ro̱ m-hoks u̱n do̱ru̱tte̱ u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱.

3 Gwo̱t no̱ o-jo̱k. A cu̱ne̱ jo̱k-yo nomo na o-do̱ro̱tte̱, a yo m-ru̱'e̱ o-hu̱ u̱n nu-o̱ u̱n yo, komo a yo m-hoks m-rwo̱ yo do̱re̱ so̱ a co̱ne̱ à.

4 Gwo̱t no̱ hat-to̱ m-sa no̱ hyen, ko̱ de to̱tte̱ u̱t-caari à, yo-mo̱ m-'wo̱ns mo̱ ro̱ to̱ m-nekette̱, myet u̱n kaane̱ ne̱ u̱n ko̱-o re̱k-yo atte̱-to̱ m-nak, wa-m-nak o-hat wu̱a hoks o̱ m-mus komo ko̱ ke co̱-se wu̱ co̱ne̱. 5 Kaane̱ o̱ rem-de u̱n ne̱t ro̱, u̱r-re̱k-de de ro̱ n-me̱ u̱n do̱k-to̱ u̱n wu̱r-o̱ u̱n ne̱t, myet u̱n kaane̱ ne̱ de ro̱ m-rwu̱nte̱ caari-to̱ u̱t-ma.

Gwo̱t no̱ bo̱ ra o-re̱k o̱ ro̱ u̱n hoks m-tu̱ks u̱n caari o-ko̱t hwiki à! 6 Ai rem-de u̱n ne̱t ra-o̱, shiishe̱ de ro̱ u̱n rem-u̱s yo̱-se! Ka rem-de ro̱ u̱n wu̱r-o na, komo de ro̱ u̱n naas u̱n ne̱t war war. U̱r-rem tomso ne̱, de ro̱ u̱n sabu̱rse̱ u̱n ne̱t u̱n myet co̱w-yo u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱. Komo u̱n den-o̱ o-ra o̱ ba m-ryomse̱ a de m-puktune̱.

7 Ko-hun a hoks myet-mo̱ u̱t-gu̱t, u̱n no-ne̱, u̱n rii-ye̱ ro̱ u̱t-kurub, m-ja o-uub ne̱, u̱n jan ne̱, ye̱ nom yo wu̱ co̱ne̱ ye̱ no̱mo̱ wu̱ à. 8 Amba yatt ne̱t-wu̱ he hoks u̱n garamse̱ rem-de u̱n wu̱ á. U̱r-rem rii-de o-saa de rii-de ba u̱r-wu̱we̱, komo de ro̱ m-raab ne̱ mo̱ u̱r-ho̱.

9 U̱n rem-u̱r na atte̱ u̱n nome̱ u̱n Wan-Ko̱yan, Tato na wu̱ n-To̱n u̱r-bo̱ngo̱n. Komo u̱n rem-u̱r na, atte̱ u̱n ce̱p u̱n gom-to̱ u̱n ba u̱r-bon, be-to̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir nome̱ u̱ntu̱n wu̱ à.* 10 U̱n nu-o gaan atte̱ u̱r-bo̱ngo̱n u̱n ka nu-o̱ komo atte̱ hun-ne̱ u̱t-re̱e̱b. O̱r re ne̱ yan-dor, yo ka rii-yo u̱r-bon yo á! 11 Haw-u̱r gaan a hoks rwu̱nte̱ ho̱-mo̱ m-re̱re̱m u̱n mo̱ u̱r-gaag ne̱ á. 12 O̱r re ne̱, 'yo-yo o-rum a hoks m-mat u̱n yakar-ye̱ u̱t-moore̱ á, ko̱ ne̱, 'yo-yo o-moore̱ met yakar-ye̱ o-rum á. Kaane̱ komo du-de ro̱ m-'ya u̱n ho̱-mo̱ m-po̱r à, dea rwu̱u̱nte̱ ho̱-mo̱ m-re̱re̱m á.

Nap-se o-nip

13 ¿Ko̱ ko-ya-u̱s-we̱e̱r u̱s-nap ne̱ ro̱ ko̱n be-u̱r no̱? Se̱ wu̱ kutu na be-de u̱n she'et-de u̱n wu̱ de u̱r-bon, komo u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱r-bon ne̱ mo̱ wu̱ ro̱ m-no̱m à, n-me̱ u̱n gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi, mo̱ a m-kum be-de we̱e̱r-se Shir à. 14 Amba u̱rege̱ u̱n hur-u̱r no̱, no̱ u̱r-shoob, u̱t-yage̱ ne̱, komo u̱n co̱n-to̱ u̱r-hi ne̱, to̱ yagu̱ no̱ u̱s-se̱s, no̱ m-ze̱e̱ no̱ u̱s-we̱e̱r ne̱. Taase no̱ yage̱ ma-to̱ o-nip. 15 Go̱n ka nap-se ba se ro̱ m-kergu̱ne̱ e̱s-mo̱ n-To̱n à se á, se u̱n ho̱no o-dak se. Komo se barag-se ma-hun se, amba se u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t se. 16 Remen ko̱ kene̱ no̱ hyane̱ u̱r-shoob, u̱n co̱n-to̱ u̱r-hi ne̱, káne̱ komo no̱ he hyan m-dum, u̱n go̱n ko̱ se ke rem-u̱s yo̱-se ne̱.

17 Amba nap-se ro̱ m-rwu̱u̱n e̱s-mo̱ u̱n n-To̱n à, u̱n ho̱n se ro̱. Ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n go̱n ka napse̱ ne̱ à, wu̱ ro̱tt u̱r-ba'as u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱ á. Komo se ro̱ m-hante̱ she'et-de m-gwu̱gwu̱, u̱n ru̱s u̱r-hi ne̱, u̱n hi-de m-gwu̱gwe̱r ne̱ u̱n ho̱ge̱ u̱r-'wo̱n ne̱, m-yar-ne̱, koos-m ro̱ ko̱n á ko̱ o-she̱pe̱. 18 Bo̱ u̱n ye̱ go̱ u̱r-go u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur be-de hun-ne̱ à, ye̱a ce me̱n-u̱t pus-to̱ be-de u̱n Shir.

Bo̱r-u̱s nass

Co̱n-to̱ u̱r-hi ro̱ m-hante̱
su̱ne̱-mo̱ u̱t-ma

1 ¿Ya ro̱ m-hante̱ su̱ne̱-mo̱ u̱t-ma m-dum ne̱ be u̱n no̱? Co̱n-to̱ u̱r-hi de ro̱ be u̱n no̱, de ro̱ no̱ m-dum, de ro̱ no̱ komo m-hante̱ su̱ne̱-mo̱ u̱t-ma. 2 No̱ m-co̱n u̱n rii amba no̱ kum á, remen kaane̱ no̱ ho̱o̱ru̱ ne̱t. No̱ u̱n ho̱o̱b u̱n rii ja'ja, no̱ taage̱ m-kum, no̱ se̱ngu̱ru̱ hoob-o̱ m-dum u̱n su̱ne̱-mo̱ u̱t-ma ne̱. Ai, no̱ kum rii-yo no̱ o-hoob á remen no̱ ro̱ m-ko̱n be-de Shir á. 3 Tomso ne̱ da-o̱ no̱ ko̱ne̱ Shir, no̱a kum á remen no̱ m-ko̱n u̱n hur-de u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱ ne̱. No̱ m-co̱n no̱ ho̱ge̱ m-re̱re̱m u̱n ho̱n no̱.

4 Ya no̱ ro̱ u̱ntu̱n ne'a-ne̱ ye̱ ro̱ m-she̱r be-de u̱n campo̱ u̱n ye̱ ne̱ á. No̱ nap u̱nze no̱ cu̱ne̱ m-no̱m m-nay u̱n rem-se u̱n ho̱no o-dak, no̱ u̱n yage̱-to̱ Shir o̱ ka à. Remen kap wu̱ ro̱ u̱n co̱n-to̱ u̱n rem-se ho̱no o-dak à, wu̱ muutte̱ hi u̱n de u̱n wu̱, wan-yage̱-to̱ Shir. 5 Taase no̱ zee bo̱-to̱, Ma-to̱ Shir to̱ ro̱ gense̱ à u̱nze, “Ku̱kt-o̱ Shir ya'e̱ na à, o̱ ro̱ u̱r-shoob ne̱, o̱ co̱no̱g a she'et ba m-ku̱ko̱p.”* 6 Amba Shir ro̱ na m-do'e̱ u̱n yar-mo̱ u̱n wu̱ de̱e̱n. O̱ rwo̱'e̱ Ma-to̱ u̱n wu̱ zeet,

“Shir ro̱ m-yage̱ u̱n yan-nu̱-mo̱ u̱r-hi.

Amba wu̱ ro̱ m-deet u̱n

yan-ba-nu̱-mo̱ u̱r-hi n-to̱n.”†

7 Remen kaane̱, she'et no̱ u̱n ku̱s-o̱ Shir no̱ nome̱ wu̱ o-do̱ro̱tte̱. No̱ yage̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t, wu̱ ne̱ wu̱a som no̱. 8 No̱m no̱ yow yow u̱n Shir ne̱. Wu̱ ne̱ wu̱a nom yow yow u̱n no̱ ne̱. No̱ ya-u̱t-ba'as, yagu̱ no̱ no̱m u̱n rii yo̱-yo. No̱ ya-o-she̱pe̱, jamas no̱ hur u̱n no̱, no̱ mu̱u̱n be-de Shir. 9 No̱m no̱ tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n, no̱ rwu̱nte̱ m-yish. No̱ nemes komo á, se̱ngu̱ no̱ u̱s-'wo̱n. Zak-o no̱ komo o̱ warag tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n. 10 Gwe̱re̱ksu̱ no̱ u̱r-hi be-de u̱n Wan-Ko̱yan, wu̱ ne̱ komo wu̱a deet no̱ n-to̱n.

Wo̱ de̱k o̱r ru ko-ya-u̱r-ba'as á

11 O̱r re ne̱ yan-dor, no̱ we̱ o̱r no̱ ne̱ á. Remen myet bo̱ u̱n wu̱ we̱ o̱r u̱n wu̱ ko-yan-dor à, ko̱ ne̱ wu̱ sawse̱ wu̱ u̱r-ba'as, wu̱ ro̱ u̱n we̱ u̱n karamsa-o̱ Shir o̱ ka. Wu̱ ro̱ m-ze̱e̱ o̱ ro̱tt u̱r-bon á. Wo̱ zee komo yo Shir ze̱e̱ à yo ro̱tt u̱r-bon á, wo̱ kus o̱ ka m-no̱m u̱n o-do̱ro̱tte̱ á. Komo o ba'asu̱te̱ be-de u̱n muut u̱n hi u̱n du ko-yan-piish o̱ u̱t-ma. 12 Shir ye̱ cot ro̱ u̱n rwo̱ o-karamsa. Wu̱ ro̱ komo wan-piish u̱t-ma. Wu̱ ro̱ cot wan-Gwu̱, tomso ne̱ wu̱ ro̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ wu̱ hoot. Remen kaane̱, wo̱ bo'os sawse̱ u̱n o̱r ru u̱r-ba'as á.

No̱ no̱m m-gwo̱n u̱n buk ne̱ á

13 Raag no̱ u̱t-to̱! No̱ ye̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Ca ko̱ m-buk ta neke̱ u̱n o̱ ka bo̱-o̱ re̱, te̱ no̱m hak-o gaan, te̱ u̱t-baab te̱ su̱ m-ho̱.” 14 No̱ kaane̱ no̱ nap yo he m-ko̱r m-buk á. ¿Ya-ho̱o̱g-m no̱ dosse̱ ne̱? Ya ho̱o̱g no̱ ro̱ sa o zee 'hye-de o-hund, de ro̱ m-nom da-o gaan à, u̱jime̱ se m-dosse̱.‡ 15 Depete̱ no̱ zee, “U̱rege̱ Wan-Ko̱yan co̱no̱g, u̱rege̱ komo te̱ u̱n ho̱o̱g ne̱, ta nom kaane̱ u̱n kaane̱ ne̱.” 16 Amba no̱ m-ze̱e̱ kaane̱ á. No̱ m-hyan ko̱ yo ke rii-yo u̱n kom-u̱t no̱ yo ro̱, komo no̱mu̱ru̱ u̱s-se̱s u̱nze kaane̱ yo̱ ro̱. Ai, go̱n ka jaks u̱r-hi o̱ ro̱tt u̱r-bon á. 17 Remen kaane̱, myet bo̱ u̱n wu̱ nepse̱ yo depe̱ wu̱ nom à, amba wu̱ yage̱ m-nom, wu̱ ka ba'as-de wu̱ ro̱ m-no̱m u̱n co-o̱ Shir.

Bo̱r-u̱s taan

A nak ya-o-kwu̱m u̱t-to̱

1 Raag no̱ u̱t-to̱ no̱ ya-o-kwu̱m, 'wo̱n no̱ remen swo̱ u̱n ko̱o̱b-de ro̱o̱nu̱ no̱ à. 2 Kwu̱m-o no̱ deeste̱ m-shebe̱, o̱a gu no̱ rii á. Komo re̱n u̱n kuks ne̱ reese̱ matuku-u̱t no̱. 3 Zinariya no̱ u̱n azorpa no̱ ne̱ ye̱ no̱ wuke̱ à ye̱ deeste̱ m-shebe̱. Ka shebe̱-mo̱ ye̱ da à, mo̱ Shir he m-hyan wu̱ naastu̱ no̱, mo̱ he no̱ m-re̱ u̱ntu̱ o-ra. Remen no̱ wukute̱ hwo̱r, no̱ mo̱ro̱gsu̱te̱ hi u̱n no̱ o-kwu̱m u̱n ka da-o̱, ho̱-de piish u̱t-ma.* 4 No̱ yagu̱te̱ m-to̱p u̱n ye̱ nome̱ no̱ m-se̱nge̱ o-kat. No̱ re̱e̱g ra-o̱ u̱n ye̱. Raag no̱ u̱t-to̱, 'wo̱n-se u̱n ye̱ ro̱ no̱ m-ce u̱n kat-u̱t no̱ à, wo̱o̱g be-de Yawe wu̱ jiishe̱ u̱r-be̱e̱b à.† 5 No̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n re̱re̱m-mo̱ u̱n ho̱o̱g-m no̱ kane̱ u̱n ho̱no o-dak. No̱ re no̱ su̱ yo ho̱o̱g-m no̱ co̱ne̱ à. No̱ ro̱ m-no̱m u̱n yo hur-u̱r no̱ co̱ne̱ à, amba nap no̱ u̱nze Shir a 'ye yan-yage̱-to̱ u̱n wu̱ u̱r-ko̱o̱b. 6 No̱ piishite̱ yan-ba-u̱r-ba'as u̱t-ma no̱ ho ye̱. Komo ba ye̱ u̱n we̱n no̱.

Du̱ngu̱n no̱ komo no̱ ko̱n Shir

7 O̱r re ne̱ yan-dor, du̱ngu̱n no̱ har Wan-Ko̱yan mu̱u̱nte̱ komo. Yoos no̱ be-de u̱n ya-to̱m. Ye̱ ro̱ m-du̱ngu̱ne̱ har da-o̱ m-ce. Ye̱ ro̱ m-du̱ngu̱ne̱ de̱e̱n u̱n 'er-de u̱n kem-o̱ u̱r-go u̱n o̱ u̱r-bu̱ste̱ ne̱ da-o̱ m-ne̱n. 8 No̱ ma she'et no̱, no̱ du̱ngu̱ne̱. No̱ nom jaab-o̱ u̱t-me̱n, no̱ waase̱ Wan-Ko̱yan na, remen mu̱u̱n-mo̱ u̱n wu̱ nomsu̱nte̱ yow yow.

9 O̱r re ne̱, yagu̱ no̱ nome̱ u̱n o̱r no̱ ne̱ u̱s-hwu̱mu̱g. Taase Wan-Ko̱yan piishi no̱ u̱t-ma. Remen ko-yan-Piish u̱t-ma nomsu̱nte̱ yow yow m-mu̱u̱n ne̱, har wu̱ ro̱ ma u̱n ish!

10 O̱r re ne̱, do̱ru̱ no̱ bu̱-yo yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir. Ye̱ no̱me̱ u̱t-ma u̱n jin-u̱r Wan-Ko̱yan à, ye̱ swo̱o̱g u̱r-ko̱o̱b remen de komo ye̱ du̱ngu̱ne̱. No̱m no̱ u̱ntu̱n ye̱. 11 Remen a ze̱e̱g, ka ye̱ du̱ngu̱ne̱ har u̱r-ko̱m à, Shir ya'ag ye̱ u̱r-ho̱. No̱ ho̱gu̱ssu̱te̱ de go̱n du̱ngu̱ne̱-m Ayoba, no̱ nepse̱ bo̱ Wan-Ko̱yan hu̱u̱ wu̱ nu-o so̱-o̱ u̱r-ko̱m à. Remen Wan-Ko̱yan ko-ya-m-it wu̱ be-de u̱n no̱m u̱s-ryaab, ko-ya-u̱r-'wo̱n wu̱ komo de̱e̱n.‡

No̱ jar no̱ to̱nd á

12 Arge̱ ko̱yan, o̱r re ne̱ yan-dor, no̱ jar o-jar no̱ to̱nd á. Da-o̱ no̱ m-swo̱r o-nu à, no̱ jar no̱ to̱nd n-To̱n u̱n shir á, ko̱ u̱n ho̱no o-dak, ko̱ u̱n jin-de u̱n yo ken rii-yo, no̱ to̱nd u̱n de á. U̱rege̱ no̱ ze̱e̱g “O̱ho̱,” e̱ss no̱ “O̱ho̱.” U̱rege̱ no̱ ze̱e̱g “Ay,” e̱ss no̱ “Ay.” No̱ esse̱ kaane̱, Shir a piishi no̱ u̱t-ma á.§

Bo̱m no̱ Shir no̱ kon wu̱ m-she̱r ne̱

13 U̱rege̱ wu̱ ken wu̱ ro̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b, to̱, yage̱ wu̱ konot Shir gu wu̱. U̱rege̱ wu̱ ken wu̱ be-u̱r no̱ ro̱ o-zak, to̱, yage̱ wu̱ se̱ngu̱te̱ hu u̱n se̱p-to̱ u̱r-bo̱ngo̱n. 14 U̱rege̱ wu̱ ken wu̱ piishe̱ be-u̱r no̱ á, to̱, wu̱ hoob se̱k-ye̱ yan-dor ye̱ Shir, ye̱ konot Shir. Da-o̱ u̱s-ko̱n, ye̱ taame̱ wu̱ m-no̱w u̱n jin-u̱r Wan-Ko̱yan.* 15 Go̱n ka ko̱n o̱ m-she̱r o̱, o̱a taas go̱m-o̱ u̱n ka ne̱t-wu̱. Wan-Ko̱yan a muut ka ne̱t-wu̱ ba u̱n go̱m, komo ba'as-to̱ wu̱ nome̱ à, a sokse̱ wu̱ to̱.

16 Remen kaane̱, se̱ngu̱ no̱ rwo̱r u̱n ba'as-u̱t no̱ be-u̱r o̱r no̱ ne̱, no̱ u̱s-ko̱n rem o̱r no̱ ne̱, remen a taasu̱tú̱ no̱ go̱m-u̱s no̱. Da-o̱ kashi u̱n ne̱t ko̱ne̱, ko̱n-se u̱n ko-yan-me̱n-u̱t pus-to̱ ro̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ de̱e̱n. 17 E̱reja ne̱t-wu̱ u̱ntu̱n na. O̱ ken da-o̱ re̱e̱no̱, wu̱ wu̱ ko̱ne̱ be-u̱r Shir, taase a he kem u̱n dak-o̱ Isra. Komo a he kem u̱n ka dak-o̱ á, har hak-u̱s tet u̱n re̱ng-u̱s cind.† 18 Ka da-de komo wu̱ ko̱nu̱ru̱ be-u̱r Shir na a he kem. Komo a he̱e̱ru̱ kem, komo ho̱no o-dak ya'u̱ru̱ rii-yo m-re̱.‡

19 O̱r re ne̱, u̱rege̱ wu̱ ken wu̱ be-u̱r no̱ yagu̱te̱ co̱w-yo Shir yo o-nip, komo wu̱ ken wu̱ be-u̱r no̱ mu̱u̱ntu̱ru̱ wu̱ u̱n co̱w, 20 wu̱a nept u̱nze, ka wu̱ mu̱u̱nte̱ ko-ya-u̱r-ba'as be-de Shir à, wu̱ guug ho̱o̱g-o̱ u̱n ka ne̱t-wu̱ be-de m-mar. Komo Shir a soks mo̱o̱r-to̱ u̱n ba'as-to̱ u̱n ka ne̱t-wu̱.§

* Bo̱r-o gaan:1 1:1 Wu̱ Shir daagne̱ à.

† Bo̱r-o gaan:1 1:1 Hyen komo: Mati 13:55; Mark 6:3; Se̱ng 15:13; Gara 1:19.

‡ Bo̱r-o gaan:11 1:10-11 Hyen komo: Isha 40:6-7 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s yoor:8 2:8 Hyen komo: Rewi 19:18.

† Bo̱r-u̱s yoor:11 2:11 Hyen komo: Rwu̱u̱ 20:14; Kara 5:18.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:11 2:11 Hyen komo: Rwu̱u̱ 20:13; Kara 5:17.

§ Bo̱r-u̱s yoor:21 2:21 Hyen komo: Taka 22:1-14.

* Bo̱r-u̱s yoor:23 2:23 Hyen komo: Taka 15:6.

† Bo̱r-u̱s yoor:23 2:23 Hyen komo: 2Nom 20:7; Isha 41:8.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:25 2:25 Hyen komo: Josu 2:1-21.

* Bo̱r-u̱s tet:9 3:9 Hyen komo: Taka 1:26.

* Bo̱r-u̱s nass:5 4:5 Hyen komo: Rwu̱u̱ 20:5; 34:14; Ze̱ka 8:2.

† Bo̱r-u̱s nass:6 4:6 Hyen komo: Swo̱o̱ 3:34 (u̱t-Girik).

‡ Bo̱r-u̱s nass:14 4:13-14 Hyen komo: Swo̱o̱ 27:1.

* Bo̱r-u̱s taan:3 5:2-3 Hyen komo: Mati 6:19.

† Bo̱r-u̱s taan:4 5:4 Hyen komo: Kara 24:14-15.

‡ Bo̱r-u̱s taan:11 5:11 Hyen komo: Ayub 1:21-22; 2:10; Bo̱ng 103:8.

§ Bo̱r-u̱s taan:12 5:12 Hyen komo: Mati 5:34-37.

* Bo̱r-u̱s taan:14 5:14 Hyen komo: Mark 6:13.

† Bo̱r-u̱s taan:17 5:17 Hyen komo: 1Gwm 17:1; 18:1.

‡ Bo̱r-u̱s taan:18 5:18 Hyen komo: 1Gwm 18:42-45.

§ Bo̱r-u̱s taan:20 5:20 Hyen komo: Swo̱o̱ 10:12; 1Bit 4:8.

1 Bitrus

1

2

3

4

5

Taku̱rda-o

Bitrus aco

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1:1-2

Baks u̱n gwu̱-o̱ Shir 1:3-12

Ma-to̱ u̱n she'et-de u̱n ba m-ku̱ko̱p 1:13—2:10

Yo yan-dor depe̱ ye̱ nom da-o̱ u̱r-ko̱o̱b à 2:11—4:19

Gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi mo̱ u̱n yan-dor m-se̱nge̱ ne̱ 5:1-11

U̱r-bu̱ste̱ 5:12-14

Bo̱r-o gaan

U̱r-gas u̱s-ko̱n ne̱

1 Me̱, Bitrus, ko-yan-To̱m Ye̱soKiristi,* ge̱nbe̱ ka taku̱rda-o̱,

Ha-mo̱ u̱n be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir daage̱ u̱ntu̱n hamat-ne̱ u̱n ho̱no o-dak ye̱ cakre̱ u̱n dak-to̱ o-Pantus, o-Garatiya ne̱, o-Kapado̱ki ne̱, o-Asiya ne̱ komo o-Bitaniya ne̱ à. 2 Shir o-Tato, wu̱ dagnu̱ no̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱, komo Ku̱kt-o̱ muutu̱ no̱ ba u̱r-ba'as. Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ remen no̱ nomoté̱ Ye̱so Kiristi o-do̱ro̱tte̱ komo wu̱ so'osté̱ no̱ u̱n bu̱-yo u̱n hyó-mo̱ u̱n wu̱. U̱m ko̱no̱g Shir 'ye no̱ m-yar, komo wu̱ se̱ngu̱ no̱ m-'ya u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur de̱e̱n.

U̱r-bo̱ngo̱n be-de Shir remen
ka sakto̱-o̱ o̱ ya'asu̱ na m-ho̱o̱g à

3 Depete̱ a ya'as Shir Tato-o Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi u̱r-bo̱ngo̱n remen 'wo̱n-de u̱n wu̱ u̱r-go̱s-de. Wu̱ ya'ag na mat-o pu̱-o̱ remen ka sakto̱-o̱ o̱ ya'asu̱ na m-ho̱o̱g à, bo̱ wu̱ 'yonse̱ Ye̱so Kiristi be-de u̱t-marimar à. 4 Komo wu̱ 'ye no̱ cim-yo u̱n ba m-sabre̱, yo a wu̱m ko̱ yo naase̱ á, e̱ssu̱sse̱ n-To̱n shir. 5 Remen she̱r-m no̱, Shir a 'er no̱ u̱n be̱e̱b-de u̱n wu̱ har no̱ go̱kste̱ ká gwu̱-o̱ ro̱ zo̱ngse̱ o̱ rwu̱u̱nte̱ ho̱-de u̱r-ko̱m à. 6 U̱n yo ka no̱m no̱ o-zak de̱e̱n, ko̱ de nomte̱, ya o-da hiin no̱a tu̱w u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b de u̱t-meger go̱-u̱s-go̱ à. 7 Da-o̱ no̱ se̱nge̱ m-do̱re̱ Ye̱so n-me̱ u̱r-ko̱o̱b à, yo kute̱ hun-ne̱ u̱nze no̱ she̱re̱g Ye̱so gu̱n gu̱n. Hun-ne̱ m-zwo̱ u̱n zinariya n-me̱ o-ra remen ye̱ rwu̱u̱nté̱ kar kar. Kang-o gaan, ko̱o̱b-u̱r no̱ ro̱ u̱ntu̱n ka ra-o̱, amba no̱a rwu̱u̱n kar kar, komo she̱r-m no̱ aragte̱ zinariya. Da-o̱ Ye̱so Kiristi mu̱u̱ne̱ à, Shir a m-se̱ps no̱ wu̱ 'ye no̱ m-se̱k de̱e̱n remen no̱ she̱re̱g be-de u̱n wu̱. 8 Ko̱ de nomte̱ no̱ we̱t Ye̱so m-hyan á, amba no̱ wu̱ m-was. Ko̱ de no̱tte̱ wu̱ m-hyan m-mo̱ka á, komo no̱ she̱re̱g be-de u̱n wu̱. Komo yatt gom-to̱ he m-hoks m-rwo̱r bo̱ no̱ ro̱ o-zak, u̱n zak-o̱ rwu̱u̱ne̱ be-de Shir á. 9 No̱a ships ka zak-o̱ remen no̱ m-go̱ks u̱n yo no̱ tuute̱ yish u̱n she̱r-m no̱ à, gwu̱-o̱ u̱n ku̱kt-o no̱.

10 U̱m co̱no̱g m-ru̱ru̱ no̱ ma-to̱ ka gwu̱-o̱. Yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ye̱ rwo̱ro̱g bo̱ yar-m he m-haan be-u̱r no̱ à, komo ye̱ hoob u̱r-bon ne̱. Ye̱ rwo̱'o̱g yish komo ye̱ tu yish, ye̱ hyenet cas bo̱ a he no̱ m-gu à. 11 Ye̱ citu̱ru̱ Shir ma-to̱ u̱n ka da-o̱ komo yo ko̱re̱ u̱nze yo rwo̱'e̱ Kiristi m-haan. Ku̱kt-o Kiristi o̱ ro̱ n-me̱ u̱n ye̱, komo o̱ ru̱re̱ ye̱ bo̱ Kiristi he m-swo̱ u̱r-ko̱o̱b ka da-de ne̱ a 'ye wu̱ m-se̱ps mo̱ he m-do̱nd à. 12 Amba Shir kutute̱ ká yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ye̱ u̱nze, ye̱ ro̱ no̱ m-nome̱ m-gu̱w ba hi u̱n de u̱n ye̱ á. Ka rem-se ye̱ rwo̱re̱ n-ga à mo̱sse̱ u̱n Kiristi ne̱, m-mo̱ka ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ ru̱ru̱tu̱ no̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m u̱n bu̱-yo u̱n Ku̱kt-o̱ Shir, o̱ a to̱mne̱ rwu̱u̱n-mo̱ n-To̱n u̱n shir à. Ka nip-o̱ o̱ mo̱sse̱ u̱n bo̱ Shir ruru na ne̱ à, o̱ yan-to̱m ye̱ Shir co̱ne̱ m-byarag à.

M-she'et u̱ntu̱n hun-ne̱ ye̱ Shir

13 Remen kaane̱, she'et no̱ zo̱ngse̱ no̱ nomot rii-yo u̱r-bon, no̱ garamse̱ hi u̱n no̱. Rwo̱ no̱ sakto̱-o no̱ kap be-de u̱n yar-mo̱ a he no̱ m-'ya da-o̱ Ye̱so Kiristi he m-rwu̱u̱n à. 14 No̱m no̱ u̱ntu̱n yakar-ye̱ o-do̱ro̱tte̱. No̱ yage̱ ho̱o̱g-m no̱ heet no̱ be-de u̱n rem-u̱s yo̱-se se no̱ rotte̱ ba no̱ u̱n nap á. 15 Amba bo̱ ká wu̱ agu̱ no̱ ro̱ ba m-ku̱ko̱p à, ma'as no̱ ba m-ku̱ko̱p n-me̱ u̱n ko̱yan yo no̱ m-no̱m à. 16 No̱m no̱ kaane̱ remen Mosa ge̱ne̱g yo Shir ze̱e̱ à: “She'et no̱ ba m-ku̱ko̱p, remen kaane̱ u̱m ro̱ ba m-ku̱ko̱p.”†

17 No̱m no̱ kaane̱ bo̱ no̱ u̱n aag u̱n Tato-o̱ n-To̱n wan-piishe̱ u̱n ko wu̱ ke ne̱t-wu̱ u̱t-ma hond hond u̱n yo wu̱ no̱me̱ ne̱ à. De̱k no̱ ho̱o̱g-m no̱ u̱ntu̱n hamat-ne̱ u̱n kà ho̱no o-dak o̱ u̱n se̱ke̱mse̱-mo̱ u̱n wu̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n gye̱r-o̱ u̱n wu̱ ne̱. 18 Remen no̱ nepse̱ u̱nze Shir u̱n rur no̱ remen wu̱ guut no̱ be-de u̱n she'et-de o-hwaa de tat-ne̱ no̱ ye̱ n-ga yoosu̱ no̱ à. Wu̱ u̱n rur no̱ u̱n bu̱-yo u̱n top-o̱ u̱n zinariya ko̱ azorpa á. Zinariya, azorpa ne̱, ye̱ ba m-ta á. 19 Amba Shir u̱n rur no̱ u̱n hyó-m Kiristi, ka ca-yo u̱n ba u̱r-dakka yo komo ka yo u̱n ba u̱t-ri'in yo. 20 Shir u̱n dagan Kiristi cin ba a ro no̱mo̱g ho̱no o-dak. Amba Shir rwu̱u̱nte̱ wu̱ á, se̱ u̱n ka ho̱-to̱ u̱r-ko̱m to̱ rem no̱. 21 U̱n bu̱-o Ye̱so no̱ m-she̱r be-de Shir, o̱ 'yonse̱ wu̱ be-de m-mar à, komo a ya'u̱ru̱ wu̱ u̱t-go̱s u̱n co̱w-yo m-se̱ke̱mse̱. Yo rwo̱'e̱ no̱ ru̱'u̱t she̱r-m no̱ o-sakto̱ ne̱ be-de Shir.

22 M-mo̱ka no̱ muste̱ hi u̱n no̱ ba u̱t-ri'in u̱n do̱ro̱tte̱-o̱ o-nip remen no̱ kumut was-m o̱r no̱ ne̱. Was no̱ o̱r no̱ ne̱ cin u̱n hur-u̱r no̱, komo u̱n hur-u̱r pus-de ne̱. 23 Remen Shir ja'astu̱ no̱ mat-o pu̱-o̱ komo, ba u̱n go̱-ye̱ ro̱ m-sabre̱ á, amba ye̱ ro̱ m-she'et har ko̱yan nomot be-de u̱n Ma-to̱ Shir o̱ u̱n ho̱o̱g à. 24 Ma-to̱ Shir ze̱e̱g,

“Hun-ne̱ ro̱ m-'hwo̱ u̱ntu̱ u̱t-gwo̱,

komo se̱ps-mo̱ u̱n ye̱ ro̱ m-ta u̱ntu̱n mo̱k-to̱ o-ko̱t.

Gwo̱-u̱t ro̱ m-'hwo̱ kaw, komo mo̱k-u̱t ro̱ m-zoose̱.

25 Amba ma-u̱t Wan-Ko̱yan ro̱ m-e̱s har da-o̱ ba m-ta.”‡

Hun-ne̱ ko̱'o̱tu̱tu̱ no̱ ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱.

Bo̱r-u̱s yoor

1 Remen kaane̱, ru no̱ co̱w-yo u̱t-yage̱, no̱ yage̱ raks u̱n hun-ne̱, komo no̱ cir m-nom o-nip. Yagu̱ no̱ u̱r-shoob ko̱ no̱ ru̱re̱ ye̱ ken myet-mo̱ u̱n ko̱ to̱ ke go̱n ma-u̱t yo̱-to̱ to̱. 2 U̱ntu̱n yan-yaar pu̱-ye̱, ho̱o̱b no̱ yo̱w-mo̱ o-Ku̱kt mo̱ m-kyu̱kyaw remen mo̱ bo̱'o̱ssu̱té̱ no̱ be-de u̱n gwu̱ no̱. 3 No̱ be'este̱ no̱ nepste̱ Wan-Ko̱yan ro̱ u̱r-bon ne̱.*

Kiristi ro̱ ta'ar-de u̱n ho̱o̱g

4 Haan no̱ be-u̱r Ye̱so Kiristi. Wu̱ ro̱ ta'ar-de u̱n ho̱o̱g de hun-ne̱ ginme̱ à, amba Shir dak wu̱ komo wu̱ 'ye wu̱ u̱t-go̱s de̱e̱n. 5 Komo ya no̱ ro̱ u̱ntu̱n ta'ar-to̱ u̱n ho̱o̱g, to̱ a meete̱ hur-o̱ o-Ku̱kt à. No̱ waragte̱ bu̱u̱g-de u̱n yan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir ye̱ u̱n ba m-ku̱ko̱p, no̱ sekete̱ seke̱-to̱ o-Ku̱kt u̱n bu̱-o Ye̱so Kiristi. Shir ro̱ m-go̱ks go̱n ka seke̱-to̱. 6 Ka to̱ ro̱ bo̱ Shir ze̱e̱ u̱n Ma-to̱ u̱n wu̱ à:

“Gwo̱t, u̱m she̱re̱g ta'ar-de u̱t-ma o-Urusharima†

de m-daage̱ u̱n caari-mo̱ m-se̱ps à.

Kap bo̱ u̱n wu̱ she̱re̱ u̱n de à

wu̱a nom m-'e̱ á.”‡

7 Be-u̱r no̱, no̱ ye̱ she̱re̱ u̱n wu̱ à no̱ nape̱ go̱ u̱n se̱ps-mo̱ Shir ya'u̱ wu̱ à. Amba ka ye̱ gini wu̱ à. Ma-to̱ Shir ze̱e̱g,

“Ka ta'ar-de ya-u̱t-ma jore̱ à,

de waragte̱ de jiish ko̱ de ke ta'ar-de

u̱n be-de u̱t-ma.”§

8 Ma-to̱ Shir ze̱e̱g,

“Ka ta'ar-de ro̱ m-rwo̱ u̱r-pu̱kse̱,

komo de ro̱ ye̱ m-he̱e̱s remen cikt-de u̱n ye̱.”*

Ye̱ ro̱ m-pu̱kse̱ remen ye̱ yagu̱te̱ o-do̱ro̱tte̱ u̱n Ma-to̱ Shir, o̱ ye̱tte̱ m-oos u̱n kwu̱kwu̱r-de Shir cooge̱ remen u̱n go̱ u̱n ye̱ à.

9 Amba no̱, Shir u̱n daag no̱ hun-ne̱ kashi, bu̱u̱g-de yan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir, hun-ne̱ ye̱ ba m-ku̱ko̱p, hun-ne̱ ye̱ Shir, remen no̱ nomoté̱ wu̱ u̱r-bo̱ngo̱n. Wu̱ rwu̱ntu̱tu̱ no̱ be-de o-comb, wu̱ hantu̱ no̱ be-de m-cu̱cas.† 10 N-ga a ro hwo̱o̱g no̱ be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir á, amba m-mo̱ka no̱ ro̱ hun-ne̱ ye̱ Shir. N-ga Shir ro m-ho̱ge̱ u̱n 'wo̱n-u̱r no̱ á, amba m-mo̱ka Shir o̱ ho̱ge̱ u̱n 'wo̱n-u̱r no̱.‡

She'et no̱ u̱ntu̱n yan-gu̱w-mo̱ Shir

11 No̱ yan-yen-de ne̱, me̱ no̱ m-kye̱we̱s, u̱ntu̱n yan-dak-o ho̱r-o̱, hamat-ne̱ u̱n ka dak-o̱, gin no̱ ka rem-u̱s yo̱-se, se ro̱ u̱r-gu̱n u̱n ho̱o̱g-m no̱ à. 12 No̱m no̱ ce̱e̱n no̱ she'etté̱ u̱r-bon ne̱ n-me̱ u̱n yan-bo̱r-u̱s no̱ ye̱ she̱re̱ o-nip á. Komo ko̱ ye̱ gu̱t no̱ gwo̱t-o̱ u̱n yan-no̱m u̱n rem-u̱s yo̱-se, ye̱a hyenes she'et u̱n no̱ u̱r-so̱-de. Ye̱a se̱ps Shir da-o̱ wu̱ he piishe̱ u̱n ho̱no o-dak u̱t-ma à.

O-do̱ro̱tte̱ be-de u̱n gwo̱mo-ne̱

13 No̱m no̱ o-do̱ro̱tte̱ rem Wan-Ko̱yan u̱n ko̱ o̱ ke karamsa-o̱ a ya'ase̱ remen hun-ne̱, o̱ rwu̱u̱ne̱ be-de u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n ko-gwo̱mo à. 14 No̱ nome̱ gwo̱mo-ne̱ o-do̱ro̱tte̱, remen gwo̱mo-de o-dak kap Shir o̱ to̱mnu̱ de, de ye'et yan-ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ u̱r-ko̱o̱b komo de bu̱m hun-ne̱ ye̱ no̱me̱ rii-yo u̱r-bon à. 15 Remen kaane̱ Shir co̱ne̱ no̱ nom rii-yo u̱r-bon. Da-o̱ no̱ no̱me̱ rii-yo u̱r-bon à, ká raag-ne̱ ye̱, ye̱ nape̱ Kiristi á, ye̱a hoks m-ze̱e̱ ko̱ rii á. Ye̱a hoks m-kum rem-se u̱r-geeg á. 16 She'et no̱ sasa, amba myet u̱n kaane̱ ne̱, no̱ hyan no̱ ro̱ sasa no̱ cu̱w nom u̱n rii yo̱-yo á. U̱n su̱ge̱-de u̱n kaane̱ ma, she'et no̱ u̱ntu̱n yan-gu̱w-mo̱ Shir. 17 'Ya no̱ ko̱wan m-se̱k. Komo no̱ kute̱ hun-ne̱ ye̱ Shir kashi m-was. Gye̱r no̱ Shir, 'ya no̱ ko-gwo̱mo u̱t-go̱s.

Sha-mo̱ u̱n swo̱-u̱r ko̱o̱b-u̱r Kiristi

18 Gu̱w-ne̱, se̱ no̱ no̱me̱ yan-hur-u̱t no̱ o-do̱ro̱tte̱ no̱ 'ye ye̱ m-se̱k ko̱yanda. No̱m no̱ yo ka, ba be-de u̱n ye̱ ro̱ m-ho̱ge̱ u̱r-'wo̱n u̱n gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi ne̱ cot á, amba kap u̱n yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ ne̱. 19 Shir ro̱ gwu̱gwu̱ u̱n no̱ ne̱ da-o̱ no̱ no̱me̱ rii-yo no̱ nape̱ yo ro̱ hond hond, komo no̱ geeg u̱t-me̱n u̱n 'mo̱ u̱r-hur ne̱ u̱n ko̱o̱b-de a no̱ m-'ya ba no̱ u̱n no̱m rii à. 20 A 'ye no̱ u̱r-ko̱o̱b remen no̱ no̱mo̱g rii-yo ba u̱r-bon, no̱ kum o̱ ka rii á. Amba Shir a 'ye no̱ u̱r-ho̱, u̱rege̱ no̱ swo̱o̱g u̱r-ko̱o̱b u̱n 'mo̱ u̱r-hur ne̱ remen no̱ no̱mo̱g rii-yo u̱r-bon, remen kaane̱ Shir co̱ne̱. 21 U̱n kaane̱, Shir agu̱ no̱ remen Kiristi swo̱o̱g u̱r-ko̱o̱b rem no̱. Wu̱ yaksu̱tu̱ no̱ m-sha, depete̱ no̱ do̱re̱ bu̱-yo u̱n wu̱.

22 “Kiristi no̱m u̱r-ba'as á,

Wu̱ raks hun-ne̱ á.”§

23 Ko̱ de nomte̱ a pyapu̱rtu̱ wu̱ à, wu̱ muut u̱t-re̱e̱b á. Komo da-o̱ wu̱ swo̱ u̱r-ko̱o̱b à, wu̱ waksu̱ ye̱ u̱t-ma á. U̱n su̱ge̱-de u̱n kaane̱ ma, wu̱ she̱re̱g be-de Shir, wu̱ nape̱ piish u̱t-ma à.* 24 Kiristi sawag nu̱-se u̱n ba'as-u̱t na u̱n wu̱r-o̱ u̱n wu̱. A kamag wu̱ o-kan remen a yagu̱té̱ no̱m u̱r-ba'as komo a cirit kashi u̱r-she'et. Shir taasu̱ ka hoog-mo̱ mo̱ u̱n ba'as-u̱t no̱ remen hoog-m Ye̱so. 25 No̱ ro e̱gu̱ssu̱te̱ u̱ntu̱n ye̱ge̱-ca, amba m-mo̱ka no̱ mu̱u̱nte̱ be-de u̱n wan-Ruut-m no̱ u̱n wan-Gu̱t-de u̱n ho̱o̱g-m no̱ ne̱.†

Bo̱r-u̱s tet

Campo̱-ne̱ u̱n ne'a-ne̱ ne̱

1 Kaane̱ komo ne'a-ne̱, no̱mo̱ no̱ campo̱ no̱ ne̱ o-do̱ro̱tte̱. No̱m no̱ kaane̱ komo u̱rege̱ campo̱ no̱ she̱r u̱n ma-u̱t Kiristi á. U̱rege̱ campo̱ no̱ ne̱ hyanag bon-de u̱n ka bu̱-yo no̱tte̱ u̱r-she'et à, ye̱a go̱ks Kiristi, ba no̱ u̱n nomo ye̱ u̱t-ma.* 2 Ka campo̱-ne̱ ye̱a go̱ks Ye̱so da-o̱ ye̱ hyene̱ she'et-u̱r so̱-de u̱n ho̱o̱g-m no̱ komo no̱ 'ye ye̱ u̱t-go̱s. 3 Taase no̱ muut u̱r-hi be-de u̱n ga-se u̱r-bon ko̱ rii-se u̱n co̱r-se u̱r-bon ko̱ gund-to̱ u̱n hwo̱r á.† 4 U̱n su̱ge̱-de u̱n kaane̱ ma, yo depe̱ à, no̱m no̱ aye̱we̱-to̱ u̱r-hur u̱n gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi, komo m-tetemb ne̱. Go̱n ka aye̱we̱-to̱ ro̱ m-go̱s, komo Shir ro̱ to̱ m-hwo̱ u̱n be-u̱r kashi. 5 U̱n go̱ u̱n kà co̱w-yo ne'a-ne̱ so̱-ye̱ ye̱ n-ga ye̱ e̱sse̱ sakto̱-o̱ u̱n ye̱ be-de Shir à, kume̱ hi u̱n de u̱n ye̱ u̱t-ayewe̱. Ye̱ ya'ag campo̱ u̱n ye̱ ne̱ u̱t-go̱s. 6 U̱ntu̱n Saratu, wu̱ nome̱ Ibrahi o-do̱ro̱tte̱ komo wu̱ eeg wu̱ “Rwo̱o̱g-o re” à. No̱ ma yakar-ye̱ u̱n wu̱ ye̱, u̱rege̱ no̱ ro̱ m-nom yo depe̱ à komo no̱ yage̱ ko̱ yo ke rii-yo 'ye no̱ o-gye̱r á.‡

7 Kaane̱ ma campo̱-ne̱, se no̱ nom barag-se u̱r-bon remen ne'a no̱ ne̱. Hyen no̱ ye̱ u̱t-go̱s ne̱, remen ye̱ ro̱tt u̱r-be̱e̱b bo̱ no̱ ro̱ á. Baks no̱, Shir ya'ag ne'a-ne̱ yar-mo̱ u̱n wu̱ komo remen ye̱ kumut ho̱o̱g-m ba m-ta u̱n no̱ ne̱. Remen kaane̱, no̱mu̱ no̱ ne'a no̱ ne̱ bo̱ depe̱ à, taase yo ken yo tu̱w no̱ yo we̱n ko̱n-u̱s no̱.§

Swo̱r u̱r-ko̱o̱b remen no̱m u̱n rii kashi

8 U̱r-ko̱m, kap she'et no̱ m-so̱k ne̱ u̱n o̱r no̱ ne̱ ne̱, ko̱ wu̱ ke wu̱ hyen o̱r u̱n wu̱ rii-yo m-was. No̱ hyen u̱r-'wo̱n u̱n gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi ne̱. 9 No̱ to̱p me̱n-u̱t jaas-to̱ u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱ ko̱ u̱r-re̱e̱b n-te̱ u̱r-re̱e̱b á, se̱ de̱ no̱ ko̱ne̱ go̱ u̱n ká ne̱t-wu̱ o-kwu̱m, remen kááne̱ o̱ Shir egte̱ no̱ wu̱ ye'et no̱ o-kwu̱m.* 10 Ma-to̱ Shir ze̱e̱g,

“Bo̱n ne̱t-wu̱ co̱ne̱ m-ho̱o̱g

komo wu̱ hyen ho̱-to̱ u̱r-bon à,

Se̱ wu̱ doste̱ rem-de u̱n wu̱ be-de u̱n te̱p u̱ jaas-o̱

komo wu̱ dos nu-o̱ u̱n wu̱ be-de u̱t-raks.

11 Wu̱ ho'os co̱w-u̱s yo̱-se

komo wu̱ nom rii-yo u̱r-bon yo depe̱ à.

Wu̱ hoob co̱w-yo u̱n ba u̱t-ween wu̱ do̱re̱ yo.

12 Wan-Ko̱yan ro̱ u̱n 'er-de u̱n ye̱ no̱me̱ kashi u̱n rii à,

komo wu̱ ro̱ m-ke'e̱ u̱n ko̱n-se u̱n ye̱ u̱t-to̱.

Amba wu̱ ro̱ m-tuke̱ u̱n

yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ o-cin.”†

13 U̱rege̱ no̱ m-se̱nge̱ no̱ nomot rii-yo u̱r-bon, hun-ne̱ de̱e̱n a ho̱gu̱sse̱ no̱ m-hoog á. 14 Amba myet u̱n kaane̱ ne̱, u̱rege̱ no̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b remen no̱ m-no̱m u̱n rii-yo u̱r-bon, Shir a 'ye no̱ o-kwu̱m. “Taase no̱ ho̱ge̱ gye̱r-o̱ u̱n yo ye̱ ro̱ m-gye̱r à, ko̱ komo no̱ was u̱n yo hun-ne̱ ze̱e̱ ye̱a nom ne̱ á.”‡ 15 Ya no̱ Kiristi u̱r-be u̱n hur-u̱r no̱ komo wu̱ warag Go̱s-wu̱ wu̱ u̱n ho̱o̱g-m no̱. She'et no̱ zo̱ngse̱ no̱ shest da-o̱ wu̱ ken wu̱ citu̱ no̱ ma-to̱ u̱n sakto̱-o no̱. Amba no̱m no̱ kaane̱ u̱n gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi u̱n 'ya m-se̱k ne̱.§

16 Amba shas no̱ ye̱ u̱n gwegwe̱r-mo̱ u̱r-hi, u̱t-go̱s ne̱. No̱m no̱ rem-se u̱r-bon bo̱ hur-u̱t no̱a kaps no̱ á. No̱ jar o-jar no̱ nom rii-yo ba u̱r-bon á, remen ka ye̱ ro̱ no̱ m-tan o-yo̱ yo à, ye̱ hyenet m-'e̱ remen no̱ ye̱ ma Kiristi ye̱. 17 A jiish u̱r-bon u̱rege̱ co̱n-mo̱ Shir mo̱ no̱ su̱ u̱r-ko̱o̱b remen no̱ no̱mo̱g rii-yo depe̱ à o̱tte̱ no̱ su̱ u̱r-ko̱o̱b remen no̱m u̱n rii yo̱-yo à. 18 Kiristi marag o-gaan cot remen ba'as-u̱t na. Wan-ba-u̱r-ba'as marag remen ya-u̱t-ba'as. Kiristi no̱mo̱g yo ka remen wu̱ he no̱ m-heet be-de Shir. A ho̱o̱g wu̱r-o̱ u̱n wu̱, amba a muutu̱ru̱ Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱ u̱n ho̱o̱g ne̱. 19 U̱n bu̱-yo Ku̱kt-o̱ ShirKiristi haag wu̱ rwo̱ru̱ru̱ Ma-to̱ Shir be-de u̱n ku̱kt-to̱ a ka'e̱ m-gu̱w à. 20 Ye̱ nomu̱te̱ Shir ko̱o̱b-de o-do̱ro̱tte̱ n-ga n-ga, amba Shir hakku̱rte̱ u̱n ye̱ ne̱ har u̱n da-o̱ Nuhu ro u̱n shaab-o̱ o-hat à, remen Shir a rees ho̱no o-dak m-ho̱. Hun-ne̱ eer a gu'e̱ u̱n ka hat-o̱, ye̱ ruwe̱ ke̱e̱z ke̱e̱z u̱n ka ho̱-mo̱.* 21 Ka ho̱-mo̱ napa-o̱ u̱n bo̱ a yo'osu̱ no̱ m-ho̱ mo̱ gu no̱ m-mo̱ka à. Komo ba dos u̱t-ri'in to̱ o-wu̱r cot á, amba u̱n waktu̱ne̱ ne̱ mo̱ Shir u̱n hur-u̱r gaan. Shir guug no̱ u̱n bu̱-yo u̱n ine̱-m Ye̱so Kiristi. 22 Kiristi ro̱ m-mo̱ka n-To̱n, so̱ u̱n re̱-de Shir. Yan-to̱m-ye̱ Shir, u̱t-gwo̱mo, komo m-'wo̱ns ne̱ kap ro̱ u̱n kom-to̱ u̱n wu̱.

Bo̱r-u̱s nass

M-she̱r be-de Shir

1 Bo̱ Kiristi swo̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n wu̱r-o̱ u̱n wu̱ à, m-mo̱ka se̱ no̱ she'et zo̱ngse̱ no̱ su̱u̱t u̱r-ko̱o̱b bo̱ wu̱ swo̱ de à. Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen bo̱ u̱n wu̱ swo̱ u̱r-ko̱o̱b u̱n wu̱r-o̱ u̱n wu̱ rem Kiristi à, kutute̱ na u̱nze wu̱ 'yarag ka ba'as-de wu̱ no̱me̱ n-ga à. 2 Komo kutute̱ na u̱nze ka ne̱t-wu̱ waktu̱nte̱ wu̱ yage̱ yo wu̱ ro m-co̱n à, komo wu̱ ro̱ m-co̱n wu̱ nome̱ Shir o-do̱ro̱tte̱ har u̱n ta-de u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n wu̱. 3 No̱ regu̱ssu̱te̱ no̱ naasu̱te̱ o-da de̱e̱n n-ga, no̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n re̱re̱m-mo̱ u̱n go̱ u̱n she'et-de hun-ne̱ ro̱ m-she'et à ye̱ nape̱ Shir á. No̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n re̱re̱m-mo̱ u̱n saw-to̱ m-'e̱, u̱n yish-ye̱ ye̱ o-yoor ne̱, u̱n su̱su̱u̱r ne̱, u̱n biki-to̱ m-swo̱ ne̱, u̱n tu̱w-to̱ o-ás ne̱, har u̱n gu̱w-mo̱ u̱s-to̱o̱g ne̱. 4 M-mo̱ka nay no̱ ne̱ ye̱ n-ga hyanag u̱t-hyat yo hante̱ no̱ yagu̱te̱ gam-o̱ u̱r-hi u̱n ye̱ ne̱ be-de u̱n no̱m u̱n rem-u̱s yo̱-se à. Remen kááne̱ komo ye̱ ro̱ no̱ u̱t-re̱e̱b. 5 Amba ye̱a shes Shir wu̱ ro̱ u̱n piishe̱ u̱n yan-ho̱o̱g u̱n margan-ne̱ ne̱ u̱t-ma à. 6 Yo yo rwo̱'e̱ a ru̱ru̱t Ma-to̱ m-Re̱re̱m har be-de u̱n ye̱ ro̱ margan-ne̱ m-mo̱ka à. Ko̱ de nomte̱ à a piishitu̱ ye̱ u̱t-ma o-wu̱r u̱ntu̱n ko wu̱ ke ne̱t-wu̱, amba m-mo̱ka ye̱ u̱r-she'et u̱n Shir ne̱ u̱n bu̱-yo u̱n Ku̱kt-o̱ Shir.

7 Ta-de u̱n ko̱ yo ke rii-yo nomoste̱ yow yow. Remen kaane̱ rwo̱ no̱ u̱r-hur sak, no̱ garamse̱ hi u̱n no̱ remen no̱ hoksté̱ u̱s-ko̱n. 8 Yo jiishe̱ kap à, se̱ no̱ kute̱ o̱r no̱ ne̱ m-was de̱e̱n, remen was-m ro̱ u̱n bite̱ mo̱o̱r-to̱ u̱t-ba'as to̱ ye̱ no̱me̱ na à.* 9 No̱ barke̱ hun-ne̱ u̱n hur-u̱t no̱ ba u̱s-hwu̱mu̱g. 10 Shir ya'ag ko̱ wu̱ ke wan-dor wu̱ m-yar, u̱nze ne̱t-wu̱ hoks m-no̱m yo ken rii-yo remen wu̱ guut yan-dor. Shir ya'ag ká yar-mo̱, remen kaane̱ a mu̱re̱ no̱ ká yar-mo̱ u̱n co̱w-yo depe̱ à. 11 U̱rege̱ wu̱ ken wu̱ ro̱ u̱t-ma, se̱ wu̱ nom u̱ntu̱n wu̱ ro̱ m-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir à. U̱rege̱ a ya'ag wu̱ ken yar-mo̱ u̱n gu u̱n hun-ne̱, se̱ wu̱ nom u̱n be̱e̱b-de Shir ya'u̱ wu̱ à. Remen u̱n ko̱ yo ke rii-yo Shir a kum u̱r-bo̱ngo̱n rem Ye̱so Kiristi. Me̱ u̱s-ko̱n hun-ne̱ a 'ye Shir m-se̱ps, u̱t-gwo̱mo ne̱, ba m-ta. Amin.

Swo̱ u̱r-ko̱o̱b remen dor Ye̱so

12 No̱ nay-ne̱ re, taase no̱ hyen u̱t-hyat u̱n ko̱o̱b-de no̱ m-swo̱ à sa o zee rii pu̱-yo ko̱ru̱ no̱. 13 Amba no̱m no̱ o-zak, remen no̱ m-swo̱ u̱r-ko̱o̱b bo̱ Kiristi swo̱ de à. Remen no̱a nom o-zak de̱e̱n da-o̱ wu̱ he m-mu̱u̱n u̱n se̱ps-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ à. 14 U̱rege̱ a pyapu̱rtu̱ no̱ remen jin-u̱r Kiristi, no̱ ya-o-kwu̱m-ye̱, remen Ku̱kt-o̱ m-se̱ps, u̱n o̱ Shir ne̱ ro̱ be-u̱r no̱. 15 U̱rege̱ no̱ swo̱o̱g u̱r-ko̱o̱b, taase de nom remen no̱ ho̱o̱g ne̱t, ko̱ u̱r-hyow, ko̱ ne̱ yo ken rii yo̱-yo, ko̱ o-he̱be̱ gwu̱w. 16 No̱ ho̱ge̱ 'e̱-mo̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b remen no̱ yan-dor Ye̱so á. U̱n su̱ge̱-de u̱n kaane̱ ma, bo̱m no̱ Shir remen no̱ ye̱ ma Kiristi ye̱. 17 Da-o nomoste̱ o̱ Shir hette̱ piishe̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ u̱t-ma à. Komo u̱rege̱ piish u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ takante̱ be-u̱r na. ¿Ya he ko̱r u̱n ye̱ yage̱ nome̱ u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ o-do̱ro̱tte̱ Ma-to̱ m-Re̱re̱m to̱ Shir?

18 “U̱rege̱ kashi u̱n hun-ne̱ po̱ssu̱te̱ u̱n yish jaas-ye̱,

¿ya he m-ko̱r u̱n ye̱ nape̱ Shir ne̱ á u̱n ya-u̱r-ba'as ne̱?”†

19 Remen kaane̱, ka ye̱ ro̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b remen do̱ro̱tte̱-o̱ Shir à, ye̱ se̱nge̱ no̱m u̱n rii-yo depe̱ à. Komo ye̱ bu̱p Shir kom-u̱t yoor, remen Shir kashi-wu̱, wu̱ no̱me̱ o-dak o-To̱n ne̱.

Bo̱r-u̱s taan

Se̱k-ye̱ u̱n be̱e̱b-ye̱ ne̱

1 U̱m co̱no̱g m-do se̱k-ye̱ no̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n. Me̱ abre ko-se̱k, me̱ wu̱ hyane̱ bo̱ Kiristi swo̱ u̱r-ko̱o̱b à. Komo kane̱ co a wong se̱ps-mo̱ u̱n wu̱ u̱n me̱ ne̱ da-o̱ a he na mo̱ m-kute̱ à. 2 Warag no̱ yan-gu̱t-de u̱n kur-o̱ Shir bo̱bsu̱ no̱ à. No̱ nom m-gu̱w u̱ntu̱n ya-u̱r-gu̱t ba ye̱ a gakte̱ á, amba u̱n co̱n-mo̱ u̱t-me̱n, bo̱ Shir co̱ne̱ no̱ warag à. No̱m no̱ kaane̱ ba remen go̱p-de u̱n hwo̱r á amba u̱n co̱n-mo̱ u̱t-me̱n.* 3 Ka ye̱ Shir bo̱bsu̱ no̱ à, no̱ sawsu̱ ye̱ u̱s-nu̱ á, amba kute̱ no̱ ye̱ bu̱-yo u̱r-bon. 4 Amba da-o̱ Ye̱so ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-Gu̱t wo̱o̱ne̱ no̱a go̱ks go̱nd-o̱ u̱n se̱ps-mo̱ u̱n wu̱, o̱a naase̱ á.

5 No̱ be̱e̱b-ye̱ kap, nomo no̱ se̱k-ye̱ o-do̱ro̱tte̱. Ko̱ wu̱ ke wu̱ gwe̱re̱gse̱ o̱r u̱n wu̱ u̱r-hi. Ma-to̱ Shir ze̱e̱g,

“Shir ro̱ m-'yar u̱n yan-nu̱-mo̱ u̱r-hi,

amba wu̱ ro̱ u̱n 'ya u̱r-ho̱

be-de yan-gwe̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hi.”†

6 Gwe̱re̱gse̱ no̱ hi u̱n no̱ u̱n ku̱s-o̱ u̱n caari-to̱ u̱t-kom to̱ u̱r-be̱e̱b to̱ Shir, remen da-o wo̱ wo'e̱ wu̱a 'ye no̱ m-se̱k u̱n co.‡ 7 Shir co̱no̱g no̱, remen kaane̱, heetu̱ no̱ wu̱ bo̱ u̱n yo rangsu̱ no̱ à.

8 Garamse̱ hi u̱n no̱, no̱ she'et zo̱ngse̱ komo yish ho̱o̱g-ye̱. Wan-yage̱-u̱t no̱, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t, wu̱ ro̱ u̱t-dwu̱m u̱ntu̱n o-zur o-ko̱t, yo ro̱ u̱t-tu̱w u̱n hoob-o̱ u̱n wu̱ yo he m-ho̱ à. 9 Kwangu̱ no̱ wu̱, no̱ she'et u̱r-be̱e̱b ne̱ u̱n she̱r-m no̱. No̱ nepste̱ ho̱no o-dak kap o̱r no̱ ne̱ yan-dor Ye̱so ro̱ m-swo̱ u̱r-ko̱o̱b bo̱ no̱ ro̱ m-swo̱ à.

10 Shir guug na u̱n ko̱ yo ke bu̱-yo. Wu̱ daagu̱ na remen wu̱ wongté̱ se̱ps-mo̱ u̱n wu̱ u̱n na ne̱. Ka se̱ps-mo̱ ro̱ m-she'et ba m-ta. Wu̱a wong-mo̱ u̱n na ne̱ remen a do̱ru̱te̱ Ye̱so Kiristi. No̱ su̱ u̱r-ko̱o̱b m-mo̱ka, amba u̱jime̱ o-da hiin, Shir a muut no̱ hond hond, wu̱ she̱r no̱ komo wu̱ tor no̱ u̱r-be̱e̱b ne̱. 11 Me̱ u̱s-ko̱n u̱nze Shir a nom u̱t-gwo̱mo u̱r-be̱e̱b ne̱ har da-o̱ ba m-ta. Amin.

Gas-de u̱r-ko̱m

12 U̱n be̱e̱b-u̱r Siras§ o̱r na ko-yan-e̱ss u̱t-ma à, u̱m ge̱nbe̱ no̱ ka taku̱rda-o̱ o-kotton remen u̱m ye'et no̱ be̱e̱b-de u̱s-rwu̱n komo u̱m ru̱ru̱ no̱, u̱nze yo ka yar-mo̱ Shir mo̱. Remen kaane̱ she̱r no̱ m-'wo̱ns ne̱ be-de u̱n ká yar-mo̱.*

13 Yan-dor Wan-Ko̱yan u̱n dak-o̱ o-Babira ye̱ a daage̱ mo̱sse̱ u̱n no̱ ne̱ à ro̱ no̱ m-gas. Kaane̱ ma wà re Markus n-me̱ u̱n Kiristi, ro̱ no̱ m-to̱mbe̱ u̱n gas-de u̱n wu̱.† 14 Gas no̱ o̱r na ne̱ u̱n gamat-de m-was. Me̱ u̱s-ko̱n Shir 'ye ko wu̱ ke wu̱ ro̱ be-u̱r no̱ à gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur, ye̱ ro̱ n-me̱ u̱n Kiristi à.

* Bo̱r-o gaan:1 1:1 Wu̱ Shir daagne̱ à.

† Bo̱r-o gaan:16 1:16 Hyen komo: Rewi 11:44-45; 19:2; 20:7.

‡ Bo̱r-o gaan:25 1:24-25 Hyen komo: Isha 40:6-8 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s yoor:3 2:3 Hyen komo: Bo̱ng 34:8.

† Bo̱r-u̱s yoor:6 2:6 u̱t-Girik: o-Sihiyona.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:6 2:6 Hyen komo: Isha 28:16 (u̱t-Girik).

§ Bo̱r-u̱s yoor:7 2:7 Hyen komo: Bo̱ng 118:22.

* Bo̱r-u̱s yoor:8 2:8 Hyen komo: Isha 8:14-15.

† Bo̱r-u̱s yoor:9 2:9 Hyen komo: Rwu̱u̱ 19:5-6; Isha 43:20 (u̱t-Girik); Rwu̱u̱ 19:5; Kara 4:20; 7:6; 14:2; Titu 2:14; Isha 43:21; Isha 9:2.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:10 2:10 Hyen komo: Hose̱ 2:23.

§ Bo̱r-u̱s yoor:22 2:22 Hyen komo: Isha 53:9.

* Bo̱r-u̱s yoor:23 2:23 Hyen komo: Isha 53:7.

† Bo̱r-u̱s yoor:25 2:24-25 Hyen komo: Isha 53:5-6 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s tet:1 3:1 Hyen komo: Apis 5:22; Koro 3:18.

† Bo̱r-u̱s tet:3 3:3 Hyen komo: 1Tim 2:9.

‡ Bo̱r-u̱s tet:6 3:6 Hyen komo: Taka 18:12.

§ Bo̱r-u̱s tet:7 3:7 Hyen komo: Apis 5:25; Koro 3:19.

* Bo̱r-u̱s tet:9 3:9 Hyen komo: Mati 5:43-44.

† Bo̱r-u̱s tet:12 3:10-12 Hyen komo: Bo̱ng 34:12-16 (u̱t-Girik).

‡ Bo̱r-u̱s tet:14 3:14 Hyen komo: Isha 8:12; Mati 5:10.

§ Bo̱r-u̱s tet:15 3:15 Hyen komo: Isha 8:13.

* Bo̱r-u̱s tet:20 3:20 Hyen komo: Taka 6:1—7:24.

* Bo̱r-u̱s nass:8 4:8 Hyen komo: Swo̱o̱ 10:12.

† Bo̱r-u̱s nass:18 4:18 Hyen komo: Swo̱o̱ 11:31 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s taan:2 5:2 Hyen komo: Yoha 21:15-17.

† Bo̱r-u̱s taan:5 5:5 Hyen komo: Swo̱o̱ 3:34 (u̱t-Girik).

‡ Bo̱r-u̱s taan:6 5:6 Hyen komo: Mati 23:12; Ruka 14:11; 18:14.

§ Bo̱r-u̱s taan:12 5:12 u̱t-Girik: Sirabanus.

* Bo̱r-u̱s taan:12 5:12 Hyen komo: Se̱ng 15:22,40.

† Bo̱r-u̱s taan:13 5:13 Hyen komo: Se̱ng 12:12,25; 13:13; 15:37-39; Koro 4:10; Pmo̱n 24.

2 Bitrus

1

2

3

Taku̱rda-o

Bitrus ayoore̱-o̱

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1:1-2

Eeg-o̱ u̱n yan-dor 1:3-21

Yan-yoos-de u̱t-bo̱ 2:1-22

Mu̱u̱n-m Kiristi de u̱r-bu̱ste̱ 3:1-18

Bo̱r-o gaan

Bitrus ro̱ u̱r-gas

1 Me̱, Simo̱n Bitrus, ko-gu̱w komo u̱n wan-To̱m Ye̱soKiristi ne̱. Me̱ ge̱nbe̱ ka taku̱rda-o̱ ha-mo̱ u̱n be-de u̱n ye̱ go̱kse̱ m-she̱r o-nip ne̱ u̱ntu̱n mo̱ ma na. No̱ u̱n nom kaane̱ u̱n bu̱-yo kashi-o̱ Shir na u̱n Ye̱so Kiristi ne̱ Wan-Gwu̱.

2 Me̱ u̱s-ko̱n Shir 'ye se̱ngu̱ no̱ m-'ya m-yar de̱e̱n de̱e̱n, u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur u̱n bu̱-yo nap-se Shir u̱n Ye̱so Wan-Ko̱yan na ne̱.

M-bo̱'o̱sse̱ be-de u̱n nap u̱n Shir

3 Be̱e̱b-de u̱n wu̱ de n-To̱n shir ya'ag na ko̱yan yo a o-hoob remen ho̱o̱g-m na u̱n so̱k-mo̱ u̱n wu̱ ne̱ be-de u̱n nap-se a napu̱ wu̱ à. Wu̱ agu̱ na u̱n se̱ps-mo̱ u̱n bon-de u̱n wu̱ ne̱. 4 Remen kaane̱, wu̱ e̱ssu̱te̱ na kashi u̱n caari-to̱ u̱n ma-to̱ u̱n wu̱, remen no̱ waragté̱ kashi, bo̱ Shir ro̱ kashi à. Komo wu̱ e̱ssu̱te̱ na, no̱ possu̱té̱ sabre̱-o̱ ro̱ n-me̱ u̱n ho̱no o-dak o̱ dish-o yo̱-o̱ hante̱ à.

5 Remen kááne̱, no̱m no̱ bo̱ u̱n no̱m-m no̱, no̱ doote̱ she̱r-m no̱ u̱r-bon, u̱r-bon komo no̱ doo de u̱s-nap, 6 u̱s-nap komo no̱ doo se garamse̱ u̱n hi u̱n no̱, be-de u̱n garamse̱ hi u̱n no̱ komo no̱ doo u̱n 'mo̱ u̱r-hur, u̱n 'mo̱ u̱r-hur komo no̱ doo no̱m u̱n o-shir. 7 U̱n no̱m u̱n yo ro̱ o-shir à, no̱ doo gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hur, u̱n gwu̱gwe̱r-mo̱ u̱r-hur no̱ doo m-was ne̱. 8 U̱rege̱ no̱ m-no̱m u̱n go̱ u̱n kà rem-se, se a wen no̱ m-warag hwaa m-saare̱ ne̱ be-de u̱n nap-u̱s Wan-Ko̱yan Ye̱so Kiristi. 9 Amba u̱rege̱ ne̱t bo̱'o̱se̱ u̱n ka co̱w-yo á, ya wu̱ ro̱ u̱ntu̱n ne̱t-wu̱ ro̱ m-hyan u̱r-bon ne̱ á ko̱ ko-po̱. To̱-u̱t ka'ag wu̱ u̱nze, Shir soksote̱ wu̱ ba'as-to̱ u̱n wu̱, to̱ wu̱ nome̱ à cin ba wu̱ u̱n she̱r be-u̱r Ye̱so Kiristi.

10 Remen kaane̱ o̱r re ne̱ yan-dor, no̱m no̱ bo̱ u̱n hoks-m no̱, no̱ no̱m rii-yo u̱r-bon no̱ kututé̱ hi u̱n no̱ u̱n ye̱ ken ye̱ ne̱ u̱nze Shir daagu̱ no̱ komo ne̱ wu̱ eeg no̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱. U̱rege̱ no̱ no̱mo̱g ka rem-se, no̱ hede m-he̱ á. 11 U̱n kaane̱, Shir a barku̱ no̱ caari-de u̱r-barke̱ u̱n be-u̱r Ye̱so Kiristi wu̱ ro̱ Wan-Ko̱yan u̱n Wan-Gwu̱ ne̱ he gwo̱mo-to̱ u̱n wu̱ to̱ he m-she'et har da-o̱ ba m-ta à.

Tu'e̱ u̱n Ma-to̱ Shir yish

12 Ko̱ de nomte̱ no̱ nepse̱ ka rem-se à, komo no̱ bu̱ps ka yoos-de o-nip ne̱ o̱ no̱ nape̱ à, amba man se̱ngu̱ no̱ m-bakse̱. 13 U̱m no̱mo̱g u̱s-barag myet-mo̱ u̱n ho̱-to̱ u̱n ho̱o̱g-m re, u̱m hyanag hond hond o̱, a se̱ngu̱ no̱ m-bakse̱ u̱n ká rem-se ko̱yanda. 14 U̱m nepse̱ man meres ba m-jime̱. Remen Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi regu̱su̱te̱, wu̱ ru̱ssu̱te̱ me̱ kaane̱. 15 O̱ rwo̱'e̱ me̱tte̱ m-se̱nge̱ de̱e̱n u̱m ru̱ru̱tu̱ no̱ ká rem-se cin m-mo̱ka. Me̱ u̱n ze̱e̱ kááne̱ remen no̱ ma'asté̱ se m-baks ko̱ o̱ ke da-o̱, da-o̱ me̱ merse̱.

Ye̱ he hyan u̱n se̱ps-m Ye̱so Kiristi

16 Da-o̱ te̱ ru̱ru̱ no̱ u̱nze, Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi,* wu̱a mu̱u̱n u̱t-gwo̱mo ne̱, ba te̱ m-bim zwo̱m-o̱ wu̱ ken wu̱ rwo̱re̱ o̱ u̱s-we̱e̱r á. Amba u̱n yish te̱, te̱ hyane̱ nip-o̱ u̱n se̱ps-mo̱ u̱n wu̱. 17 Remen Shir o-Tato ya'astu̱ wu̱ m-se̱k m-se̱ps ne̱, da-o̱ ká co̱r-o̱ rwu̱u̱ne̱ be-de u̱n se̱ps-mo̱ u̱t-gwo̱mo o̱ zet wu̱, “Wu̱ ka wu̱ ro̱ Wà re, wu̱ me̱ m-co̱n o-zak m-so̱k ne̱ à.” 18 Te̱ u̱n hi u̱n te̱, te̱ ro kon káne̱ u̱n Kiristi ne̱ u̱n haag-o̱ Shir, komo da-o̱ Shir te̱pru̱ne̱ ze̱e̱-mo̱ n-To̱n shir à, te̱ ho̱gu̱sse̱ yo wu̱ ze̱e̱ à.†

19 Te̱ nepse̱ komo u̱nze, ma-to̱ yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ge̱ne̱ à nip-o̱. Raag no̱ ka Ma-to̱ m-so̱k ne̱ no̱ muut u̱r-hi káne̱, u̱ntu̱n pitirra-de ro̱ m-hante̱ m-cecar be-to̱ o-comb à, har ish peegete̱, Myar-yo n-Sot ko̱nte̱ u̱n hur-u̱r no̱. 20 Ro̱ u̱r-bon ne̱ no̱ nep u̱nze, ko̱ wan-gaan be-to̱ u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir da-o̱ ye̱ ge̱ne̱ taku̱rda-o̱ Shir à, yatt-wu̱ ge̱ne̱ remen napse̱ u̱n wu̱ á. 21 Me̱ u̱n ze̱e̱ kááne̱ remen yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ye̱ boog ge̱n u̱n ko̱ rii gaan remen ye̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ á, ko̱ wu̱ ken wu̱ ru̱ ye̱ m-ge̱n á amba Ku̱kt-o̱ Shir o̱ teke̱ ye̱ co.

Bo̱r-u̱s yoor

Bitrus nak yan-dor u̱t-to̱

1 Cin n-ga be-de hun-ne̱ ye̱ o-Isra, yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ya-u̱t-bo̱ ro kon. To̱, kaane̱ ha, be u̱n no̱ a kum yan-yoos-de u̱t-bo̱. Ye̱a hante̱ yoos-de u̱t-bo̱ mo̱sse̱ u̱n Shir ne̱. Amba ye̱a 'ye u̱r-hek ko̱ wan-gaan wu̱ nept u̱nze bo̱-to̱ á. Ka bo̱-to̱ a naas hun-ne̱ ye̱ she̱re̱ be-de u̱n to̱ à. Ka yan-yoos-de u̱t-bo̱ ye̱ har ye̱a yage̱ Kiristi, Wan-Ko̱yan wu̱ u̱n ye̱ wu̱ ruru ye̱ be-de u̱n ba'as-de u̱n ye̱ à. Nom u̱n kaane̱ a hante̱ ye̱ o-sabre̱ ba u̱n rem. 2 Hun-ne̱ de̱e̱n a do̱re̱ co̱w-se u̱n ye̱ se m-ba m-'e̱, u̱n kaane̱ komo ye̱ ken ye̱ hette̱ hyan u̱n co̱w-yo o-nip ba u̱r-bon. 3 Ya-o-su̱u̱b ye̱ ka ya-u̱r-yoos-ye̱. Ye̱a raks no̱ be-de u̱n ru̱re̱ u̱n no̱ u̱t-zwo̱m to̱ ye̱ cekre̱ à, remen ye̱ kumut rii ko̱ hwo̱r be u̱n no̱. Amba re̱ n-ga, Shir e̱ssu̱su̱te̱ wu̱a piishe̱ ye̱ u̱t-ma. Komo Shir ro̱ zo̱ngse̱ wu̱ nomot kaane̱. Komo wu̱a sabu̱rse̱ ye̱.

4 No̱ nepse̱ re̱ n-ga da-o̱ ye̱ ken yan-to̱m-ye̱ Shir ye̱ no̱me̱ u̱r-ba'as à, Shir sabu̱rsu̱te̱ ye̱. Wu̱ gak ye̱ gu̱ng, wu̱ jorbe̱ n-me̱ u̱n kuub-o̱ o-comb o̱ u̱n den-o̱ o-ra, be-de wu̱ ro̱ m-ka u̱n yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ à, se̱ u̱n ho̱-de u̱n piish u̱t-ma. 5 No̱ nepse̱ u̱nze n-ga, u̱n da-o Nuhu da-o̱ hun-ne̱ tuke̱ Shir o-cin à, Shir ho̱ge̱ 'wo̱n-de u̱n ye̱ á. Wu̱ hoomte̱ ye̱ n-te̱ m-ho̱, mo̱ re̱ ho̱no o-dak à, se̱ Nuhu u̱n ye̱ ken ne̱n ta'yoor-ye̱ ne̱ u̱n den-o̱ wu̱. Nuhu ko̱'o̱tu̱ru̱ u̱nze hun-ne̱ she'et kashi u̱r-she'et, ye̱ no̱m yo Shir co̱ne̱ à. Shir guug wu̱ u̱n ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ ne̱.* 6 Komo no̱ nepse̱ n-ga, Shir piishite̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n bo̱-to̱ o-So̱do̱m, o-Gomora ne̱ u̱t-ma. Remen ye̱ no̱mo̱g me̱n-u̱t jaas-to̱, komo wu̱ tu̱kste̱ ye̱ u̱n bo̱-to̱ u̱n ye̱ ne̱ o-ra, co̱w-mo̱ kuse̱ cot. Da-o̱ wu̱ no̱me̱ kaane̱ à, wu̱ kute̱ hun-ne̱ u̱nze wu̱a 'ye ka hun-ne̱ ye̱ tuke̱ wu̱ o-cin à u̱r-ko̱o̱b.† 7 Wu̱ guug Ro̱t, kashi u̱n ne̱t. Ka da-de wu̱ tu̱ksu̱ru̱ o-So̱do̱m. Ro̱t co̱wo̱g o-regen de̱e̱n remen rii-yo m-'e̱ yo ká hun-ne̱ ye̱ o-So̱do̱m, o-Gomora ne̱ no̱me̱ à.‡ 8 Wu̱ she'ette̱ mo̱sse̱ u̱n hun-ne̱ yo̱-ye̱ ne̱, ko̱ de ke ho̱-de wu̱ hyen rem-se u̱n ba u̱r-bon se ye̱ no̱me̱ à. Komo wu̱ ho̱ge̱ me̱n-u̱t jaas-to̱ ye̱ no̱me̱ à. Kap yo ka naaste̱ me̱n-to̱ u̱n wu̱ de̱e̱n, remen wu̱ ne̱t kashi-wu̱. 9 U̱rege̱ har kááne̱ o̱, Wan-Ko̱yan nepste̱ bo̱ wu̱ he gu u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir be-de u̱t-meger à. Komo wu̱ neps bo̱ wu̱ he se̱nge̱ u̱n 'ya u̱n yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ u̱r-ko̱o̱b à, har ho̱-de u̱n piish u̱t-ma to̱ u̱r-ko̱m wo̱o̱nte̱. 10 To̱ ka nip-to̱, yagu̱nte̱ ken ka ye̱ ro̱ m-do̱re̱ u̱n sabre̱-o̱ u̱n hur-de u̱n ye̱ de u̱r-ba'as à. Ye̱ komo 'yar u̱t-gwo̱mo. Remen uk o-cin m-nu̱ ne̱ ye̱ hoote̱ u̱r-hur u̱n taase ye̱ ho̱ge̱ gye̱r-o̱ u̱n yo'og u̱n yan-to̱m-ye̱ Shir. 11 Ko̱ yan-to̱m-ye̱ Shir ye̱ jiishe̱ ka yan-yoos-de u̱t-bo̱ ye̱ u̱r-be̱e̱b à, ye̱ ro̱ m-yo'og u̱n ka yan-yoos-de u̱t-bo̱ ye̱ á. Ko̱ ye̱ naas ye̱ u̱t-me̱n u̱n n-co o̱ u̱n Wan-Ko̱yan á. 12 Amba ka yan-yoos-de u̱t-bo̱ ye̱ ro̱ m-no̱m u̱ntu̱n gu̱t-to̱ o-ko̱t to̱ ro̱tte̱ be̱e̱b-de o-ceker á, amba ye̱ ro̱ m-no̱m yo wu̱r-to̱ u̱n ye̱ co̱ne̱ ye̱ nom à. An no̱m ka gu̱t-to̱ remen hun-ne̱ shipt komo ye̱ pen. U̱ntu̱ u̱t-gu̱t ka yan-yoos-de u̱t-bo̱ ye̱ ro̱, remen kaane̱ ye̱ ro̱ m-rwo̱r u̱n ma-u̱t yo̱-to̱ be-de u̱n rii-yo ye̱ nape̱ á.

13 Shir a sabu̱rsu̱ ye̱ bo̱ ye̱ rwo̱'e̱ hun-ne̱ swo̱ u̱r-ko̱o̱b à. Ka yan-yoos-de u̱t-bo̱ ye̱ ro̱ m-ho̱ge̱ re̱re̱m-mo̱ u̱t-biki de̱e̱n be-de ye̱ ro̱ m-re̱ m-swo̱ ne̱ à, ko̱ u̱n no̱n-ho̱ cangam. Ye̱ ro̱ u̱n ho̱ge̱ o-zak ye̱ e̱gu̱ssu̱te̱ no̱ ko̱ da-o̱ ye̱ mo̱rge̱ u̱n no̱ ne̱ be-de u̱n karge̱ de m-re̱. Remen kaane̱ a no̱ m-gwo̱t m-se̱k ne̱ á komo ye̱ hantu̱ no̱ m-'e̱. 14 Yish-ye̱ u̱n ye̱ shiishte̱ o-ás, go̱p-de u̱n ye̱ de u̱r-ba'as de tak m-ciig á. Ye̱ m-nakan u̱n hun-ne̱ ye̱ m-garamse̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ á n-me̱ u̱r-ba'as, a yoosu̱ssu̱te̱ ye̱ o-su̱u̱b m-so̱k ne̱. Shir ru̱'u̱tu̱ ye̱ nu-o yo̱-o̱. 15 Ye̱ yagu̱te̱ kashi o-co̱w, ye̱ do̱ru̱te̱ co̱w-o Baram wà Beyor wan-co̱n-to̱ u̱n hwo̱r-ye̱ u̱n me̱n-u̱t jaas-to̱. 16 Amba Shir we̱ne̱g Baram no̱m u̱n rii yo̱-yo da-o̱ janka-yo u̱n wu̱ kangsu̱ wu̱ u̱n co̱r-o̱ u̱n ko-hun à.§

17 Ka yan-yoos-de u̱t-bo̱ ye̱ hwaa ye̱ ro̱ u̱ntu̱n yish-to̱ m-ho̱ to̱ hu̱se̱ à, komo ya ye̱ ro̱ u̱ntu̱n zaan-mo̱ ke'ente̱-to̱ ba u̱n kem. Remen kááne̱ Shir e̱ssu̱te̱ ye̱ caari-o̱ u̱n kuub-o̱ comb-o rim-o̱ cip, o̱ ro̱ ye̱ u̱r-'er. 18 Be-de u̱n se̱s-se u̱n ye̱ u̱n hun-to̱ o-hwaa ne̱, ye̱ du̱ru̱msu̱te̱ hun-ne̱ m-do̱re̱ u̱n co̱n-m rem-u̱s ma-hun. Ye̱ ro̱ m-se̱nge̱ ye̱ nakanté̱ ká ye̱ po̱sse̱ u̱n she'et-de u̱r-ba'as à, ye̱ waragté̱ m-no̱m u̱r-ba'as komo.

19 Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ u̱n hun-ne̱, “U̱rege̱ no̱ do̱ru̱te̱ yoos-u̱r te̱, Shir a ru̱ no̱ do̱re̱ u̱n ka karamsa-o̱ á. No̱a hoks m-no̱m u̱n yo̱ no̱ co̱ne̱ à.” U̱m ze̱e̱g ye̱ gu̱w-ne̱ remen u̱rege̱ ne̱t yagu̱te̱ rii hoks wu̱, ya wu̱ ro̱ u̱ntu̱n ko-gu̱w be-de u̱n ka rii-yo. Wu̱a hoks yo m-yage̱ á. Amba ka yan-yoos-de u̱t-bo̱ ye̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱, ye̱ ro̱tt gwo̱mo-to̱ u̱n no̱m u̱n yo̱ ye̱ co̱ne̱ á. Gu̱w-ne̱ ye̱ ya m-no̱m u̱n rii-yo ba u̱r-bon yo, yo he ye̱ m-sabarse̱ à. 20 Me̱ u̱n ze̱e̱ yo ka mo̱sse̱ u̱n yan-yoos-de u̱t-bo̱ ne̱ remen ye̱ rwu̱nte̱ be-de u̱n rii-yo ba u̱r-bon yo u̱n ho̱no o-dak yo ro̱ m-naas u̱n hur-de u̱n hun-ne̱ à. Yo ka u̱n nome̱ remen ye̱ nak Ye̱so Kiristi wu̱ ro̱ Wan-Ko̱yan u̱n Wan-Gwu̱ ne̱. Amba m-mo̱ka ye̱ yagu̱te̱ rii yo̱-yo hoks ye̱, ye̱ ro̱ yo komo m-nome̱ o-do̱ro̱tte̱. Remen kaane̱ ho̱o̱g-mo̱ u̱n ye̱ u̱r-bu̱ste̱ a jiish m-naase̱ arge̱-mo̱ n-ga, remen ye̱ yagu̱te̱ Kiristi. 21 A jiish ye̱ a ro ze̱e̱ge̱ ye̱ tak u̱n nap u̱n co̱w-o kashi á, o̱tte̱ nap-mo̱ ye̱ napu̱ o̱ amba ye̱ tuke̱ o̱ o-cin o̱ a ya'asu̱ ye̱ à. 22 Rii-yo ye̱ no̱me̱ à yo no̱mo̱g hond hond u̱n ka Swo̱o̱g-to̱ u̱t-Ma to̱ ne̱ u̱nze, “Wo̱-o gwo̱'o̱g u̱t-gwò̱ yo wargu̱ru̱ to̱ m-rekem.”* Komo, “Are̱de-yo a zo̱re̱ à yo waragte̱ u̱t-byorke̱ n-me̱ o-ru̱p.”

Bo̱r-u̱s tet

Ho̱-de u̱n Wan-Ko̱yan ro̱o̱n

1 Nay-ne̱ re, o̱ ka o̱ ro̱ taku̱rda-o ayoore̱-o̱, o̱ u̱m genbu̱ no̱ à. N-me̱ u̱n ká taku̱rda-to̱ u̱t-yoor, u̱m se̱ngu̱te̱, u̱m dootu̱ no̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n, no̱ nomot barag-se u̱r-bon be-de u̱n bakse̱ u̱n no̱ rii-yo no̱ rege̱ no̱ nepse̱ à. 2 U̱m co̱no̱g no̱ baks Ma-to̱ Shir to̱ yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ye̱ u̱n ba m-ku̱ko̱p rwo̱re̱ n-ga n-ga à, komo u̱n karamsa-o Kiristi ne̱ Wan-Ko̱yan na, Wan-Gwu̱, ká yo yan-To̱m Ye̱so ru̱ru̱ no̱ à.

3 Yo jiishe̱ à, depete̱ no̱ nep u̱nze n-me̱ u̱n ho̱-to̱ u̱r-ko̱m, ya-u̱r-ar ro̱o̱n, ye̱ nemestú̱ no̱ remen sakto̱-o yo̱-o̱ garamsu̱te̱ ho̱o̱g-mo̱ u̱n ye̱.* 4 Ye̱a zee, “¿Ashi wu̱ u̱n ze̱e̱ no̱ ka wu̱a mu̱u̱n à? To̱, ¿ke ne̱ wu̱ ro̱? Amba yatt-yo barme̱ á bo̱ ka ye̱ ro se̱k-ye̱ te̱ ye̱ u̱r-takan merse̱ kap à. Ko̱yan yo ro̱ bo̱ yo ro cin da-o̱ Shir no̱me̱ ho̱no o-dak à!” 5 Bu̱nbarag ye̱ yage̱ rii-yo ye̱ nepse̱ à. Remen n-ga re̱e̱no̱ Shir ya'ag ma-to̱ u̱n wu̱. Komo u̱n no̱m u̱n kaane̱, wu̱ no̱me̱ u̱t-ke'ente̱. U̱n ka co̱w-o gaan-yo, wu̱ rwo̱'e̱ dak-o̱ rwu̱u̱n n-me̱ m-ho̱, wu̱ rigimse̱ o̱ m-ho̱.† 6 Komo wu̱ sabarsu̱te̱ ka ho̱no o-dak o̱ n-ga o̱ m-ho̱, da-o̱ wu̱ hante̱ caari-o̱ u̱n kem à.‡ 7 U̱n ká gom-u̱r gaan-de, Shir e̱ste̱ ho̱no o-dak o̱ m-mo̱ka o̱ o-To̱n ne̱ remen to̱ tu̱kt o-ra, komo a u̱n yagu̱ to̱ se̱ ho̱-de u̱n piish u̱t-ma u̱n sabarse̱ u̱n hun-ne̱ ne̱ ye̱ ro̱tte̱ Shir á.

8 Amba no̱ nay-ne̱ re taase to̱-to̱ ke no̱ kà rii gaan-yo á. Ho̱-u̱r gaan u̱n hak o-dugu ne̱ ragaan o̱ be-u̱r Wan-Ko̱yan.§ 9 Wan-Ko̱yan ro̱tt m-it be-de u̱n shoos u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ á, bo̱ ye̱ ken ye̱ de̱ke̱ ye̱ zee it-mo̱ à. Me̱n-to̱ wu̱ ro̱ m-gaag rem no̱, remen wu̱ co̱n no̱ sabre̱ á, amba ko̱ wu̱ ke wu̱ waktu̱ne̱, wu̱ yagne̱ ba'as-to̱ u̱n wu̱.

10 Amba ho̱-u̱r Wan-Ko̱yan a haan u̱ntu̱n ko-hyow. To̱n-o a e̱ge̱ har u̱r-dwu̱m ne̱, ho̱n u̱s-rem se a tu̱k o-ra, o-dak u̱n ho̱n u̱n rii-yo ro̱ ne̱ n-me̱ u̱n o̱ à yoa warag m-zar.*

11 Cin de̱ kaane̱ ko̱yan he m-sabre̱ à, ¿Yan go̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ depe̱ no̱ she'et? Depete̱ no̱ she'et u̱n ho̱o̱g-m no̱ ba m-ku̱ko̱p bo̱ Shir ro̱ à. 12 Bo̱ no̱ u̱n gwo̱t-o̱ u̱n ho̱-de Shir wo̱o̱nte̱ ho̱r-m-ho̱r à, u̱n ká ho̱-de Shir a tu̱ks o-To̱n o-ra, komo ko̱ yo ke rii-yo n-To̱n yoa yee̱ u̱n hund-o̱ o-ra. 13 Amba be-de u̱n dek u̱n ma-to̱ wu̱ e̱sse̱ à, a u̱n gwo̱t-o̱ u̱n haan-mo̱ u̱n To̱n-o pu̱-o̱ u̱n dak-o pu̱-o̱ ne̱, hur-o̱ u̱n kashi u̱n hun-ne̱.†

14 Remen kaane̱ nay-ne̱ re, bo̱ no̱ u̱n waase̱-de u̱n ka rem-se korot kap à, se̱ngu̱ no̱. No̱ nom rii-yo u̱r-bon remen Shir hyenet no̱ ba m-ku̱ko̱p. Bo̱ wu̱a zee no̱ no̱mo̱g rii yo̱-yo á. No̱ nom rii-yo u̱r-bon komo remen Shir hyenet no̱ u̱r-she'et n-me̱ m-gwu̱gwu̱ mo̱ u̱r-hur u̱n wu̱ ne̱. 15 Nap no̱ u̱n hur-u̱r no̱ u̱nze 'mo̱ u̱n hur-u̱r Wan-Ko̱yan na gwu̱-o̱, u̱ntu̱n bo̱ o̱r na Burus ge̱nbe̱ no̱ u̱n nap-se Shir ya'u̱ wu̱ à. 16 Ragaan-wu̱ ge̱ne̱ taku̱rda-to̱ u̱n wu̱ mo̱sse̱ u̱n ká ma-u̱t gaan-to̱ ne̱. Amba ges-o̱ u̱n yo wu̱ rwo̱re̱ n-me̱ u̱n taku̱rda-to̱ u̱n wu̱ à ro̱ u̱n rem-o̱ m-nap ne̱. Hun-ne̱ ye̱ ro̱ kang-o gaan á, u̱n ko̱o̱b-de u̱n nap-se u̱n ye̱, ye̱ piti ma-to̱ u̱n wu̱, ye̱ muutu̱ to̱ rii ho̱r-yo n-ho̱n, bo̱ ye̱ we̱te̱ m-no̱m u̱n to̱ ken be-to̱ u̱n taku̱rda-o̱ Shir à. Be-de u̱n no̱m-mo̱ u̱n kaane̱ ro̱ m-rwo̱ Shir ro̱tte̱ ye̱ m-sabarse̱.

Ma-u̱t Bitrus to̱ u̱r-ko̱m

17 Remen kaane̱ nay-ne̱ re, bo̱ no̱ nepse̱ u̱n kaane̱ ne̱ à, 'er no̱ hi u̱n no̱ taase ma-to̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n ba o-karamsa e̱gu̱sse̱ no̱ no̱ taagu̱te̱ u̱n con-u̱t no̱ u̱t-so̱to̱. 18 Amba bo̱'o̱su̱ no̱ n-me̱ m-so̱k u̱n nap-u̱s Wan-Ko̱yan na Ye̱so KiristiWan-Gwu̱. Wu̱ a he m-se̱ke̱mse̱ cir-mo̱ m-mo̱ka har da-o̱ ba m-ta à. Amin.

* Bo̱r-o gaan:16 1:16 Wu̱ Shir daagne̱ à.

† Bo̱r-o gaan:18 1:18 Hyen komo: Mati 17:1-5; Mark 9:2-7; Ruka 9:28-35.

* Bo̱r-u̱s yoor:5 2:5 Hyen komo: Taka 6:1—7:24.

† Bo̱r-u̱s yoor:6 2:6 Hyen komo: Taka 19:24.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:7 2:7 Hyen komo: Taka 19:1-16.

§ Bo̱r-u̱s yoor:16 2:15-16 Hyen komo: O̱o̱g 22:4-35.

* Bo̱r-u̱s yoor:22 2:22 Hyen komo: Swo̱o̱ 26:11.

* Bo̱r-u̱s tet:3 3:3 Hyen komo: Ydas 18.

† Bo̱r-u̱s tet:5 3:5 Hyen komo: Taka 1:6-9.

‡ Bo̱r-u̱s tet:6 3:6 Hyen komo: Taka 7:11.

§ Bo̱r-u̱s tet:8 3:8 Hyen komo: Bo̱ng 90:4.

* Bo̱r-u̱s tet:10 3:10 Hyen komo: Mati 24:43; Ruka 12:39; 1Tas 5:2; Hyan 16:15.

† Bo̱r-u̱s tet:13 3:13 Hyen komo: Isha 65:17; 66:22; Hyan 21:1.

1 Yohana

1

2

3

4

5

Taku̱rda-o

Yohana aco

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1:1-4

M-cu̱car u̱n o-comb ne̱ 1:5—2:29

Yakar-ye̱ Shir u̱n yakar-ye̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ne̱ 3:1-24

O-nip u̱n u̱r-ba'as ne̱ 4:1-6

Yo was-m he m-no̱m à 4:7-21

She̱r-mo̱ re̱ u̱r-ho̱ à 5:1-21

Bo̱r-o gaan

Gom-de u̱n ho̱o̱g

1 Te̱ genbu̱te̱ no̱ ma-to̱ u̱n ká wu̱ ro̱kne̱ cin u̱r-takan à, ká wu̱ te̱ ho̱ge̱ ma-to̱ u̱n wu̱ komo te̱ hyenes à. Te̱ hyeneste̱ wu̱ u̱n yish te̱ komo te̱ ci'is wu̱ u̱n kom-u̱t te̱. Wu̱ gom-de u̱n ho̱o̱g de.* 2 Ká wu̱ ro̱ u̱n 'ya u̱n ho̱o̱g à rwu̱u̱nte̱ cas, te̱ hyeneste̱ ko̱r-mo̱ u̱n to̱, komo te̱ ro̱ ya-u̱s-to̱r u̱n yo te̱ hyane̱ à. M-mo̱ka te̱ no̱ m-ru̱re̱ ka ma-to̱ u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n ba m-ta mo̱, mo̱ ro'e̱ be-de Shir Tato na à, m-mo̱ka mo̱ be-u̱r na.† 3 Yo te̱ ho̱ge̱, u̱n yo te̱ hyane̱ ne̱ à, yo te̱ no̱ m-ru̱re̱, remen no̱ ma'aste̱ kang-o gaan u̱n te̱ ne̱. Bo̱ te̱ kang-o gaan o-Tato ne̱ u̱n Wà u̱n wu̱ ne̱ Ye̱so Kiristi à.‡ 4 Te̱ no̱ m-gene̱ u̱n kà rem-se remen te̱ shooste̱ zak-o te̱.

Shir cecar-mo̱

5 To̱m-o̱ ká o̱ te̱ o̱ ho̱gne̱ be-u̱r Ye̱so à komo o̱ te̱ ru̱ru̱ no̱, Shir cecar-mo̱, comb-o ro̱ ko̱n be-de u̱n wu̱ á ko̱ hiin. 6 U̱rege̱ a m-ze̱e̱ a u̱r-she'et kang-o gaan u̱n Shir ne̱, amba a u̱r-she'et n-me̱ o-comb, bo̱-to̱ atte̱, komo a u̱n she'et-de o-nip á. 7 Amba u̱rege̱ a u̱r-she'et be-de m-cecar bo̱ Shir ro̱ à, a kang-o gaan u̱n o̱r na ne̱. Komo hyó-m Wà u̱n wu̱ Ye̱so sokste̱ ba'as-u̱t na kap. 8 U̱rege̱ a ze̱e̱g a ro̱tt u̱r-ba'as á, raks-to̱ atte̱ hi u̱n na, komo nip-o ro̱ ko̱n u̱n hur-u̱t na á. 9 Amba u̱rege̱ a rwo̱ro̱g ba'as-u̱t na be-de Shir, wu̱ kashi-wu̱, wan-shoos u̱t-ma wu̱, wu̱a ho'osu̱ ba'as-u̱t na, komo wu̱ soks ba'as-u̱t na, wu̱ so'osu̱ na ko̱ se ke rem-u̱s yo̱-se se kap. 10 U̱rege̱ a ze̱e̱g a no̱m u̱r-ba'as á, a muute̱ Shir wa-u̱t-bo̱, komo ma-to̱ u̱n wu̱ ro̱ ko̱n u̱n hur-u̱t na á.

Bo̱r-u̱s yoor

Ma-to̱ u̱n nap u̱n Shir

1 Yakar re, ye̱ me̱ m-was à, me̱ no̱ m-gende̱ u̱n to̱ ka, taase no̱ nom u̱r-ba'as á. Amba u̱rege̱ ne̱ wu̱ ken no̱mo̱g u̱r-ba'as be u̱n no̱, a ro̱ u̱n Wa-u̱t-Orom ne̱ be-de Shir o-Tato, wu̱ he ko̱n u̱n Shir rem na à, Ye̱so Kiristi, wu̱ ro̱tt u̱r-ba'as á, ko̱ hiin. 2 Wu̱ wu̱ ya'ase̱ hyó-mo̱ u̱n wu̱ u̱r-sake̱ a rurut na be-to̱ u̱n ba'as-u̱t na. Yanze ne̱ to̱ ma na u̱n ho̱n-de u̱n to̱ á, har u̱n to̱ u̱n ho̱no o-dak ne̱ kap.

3 Kaane̱ o̱ a he m-nap a nak Shir, u̱rege̱ a do̱ru̱te̱ karamsa-o̱ u̱n wu̱. 4 Ko̱wan wu̱ ze̱e̱ wu̱ nak Shir, amba wu̱ do̱re̱ karamsa-o̱ u̱n wu̱ á, ko-ya-u̱t-bo̱-wu̱. Nip-o ro̱ ko̱n u̱n hur-de u̱n u̱n wu̱ á. 5 Amba kap wu̱ no̱me̱ o-do̱ro̱tte̱ u̱n Ma-to̱ Shir à, co̱n-to̱ Shir shiig o-nip u̱n hur-de u̱n wu̱. Kaane̱ o̱ a m-nap u̱nze a kang-o gaan u̱n Shir ne̱. 6 Kap bo̱n wu̱ ze̱e̱ wu̱ ro̱ kang-o gaan u̱n Shir ne̱ à, se̱ wu̱ no̱mo̱g bo̱ Ye̱so no̱me̱ à.

Karamsa-o pu̱-o̱

7 Nay re ne̱, ba karamsa-o pu̱-o̱ o̱ me̱ no̱ m-gene̱ á amba ká ut-o̱ o̱, ká o̱ no̱ nape̱ cin u̱r-takan à. Kà karamsa-o ut-o̱ o̱ ro̱ to̱m-o̱ no̱ ho̱ge̱ à.* 8 Amba man hoks o̱ m-ze̱e̱ karamsa-o pu̱-o̱, a u̱n hyan u̱n nip-o̱ u̱n o̱ be-de u̱n wu̱ u̱n be-u̱r no̱ ne̱. No̱a hyen comb-o ro̱ m-dosse̱, cecar-mo̱ o-nip ro̱ m-dakan.

9 Ko̱wan wu̱ zee wu̱ ro̱ be-de m-cecar à, komo wu̱ ro̱ m-yage̱ u̱n o̱r u̱n wu̱, har m-mo̱ka à n-me̱ o-comb wu̱ ro̱. 10 Wu̱ ro̱ m-was u̱n o̱r u̱n wu̱ à, n-me̱ m-cecar wu̱ ro̱. Wu̱ ro̱ m-no̱m rii-yo he kaps u̱n wu̱ ken á. 11 Amba wan-yage̱-u̱t o̱r u̱n wu̱ ne̱, n-me̱ o-comb o̱ wu̱ ro̱. Tomso ne̱ n-me̱ o-comb o̱ wu̱ ro̱ m-neke̱. Wu̱ nap be-de wu̱ he m-hwo̱ u̱n na-o̱ u̱n wu̱ á, remen comb-o po̱o̱ste̱ yish-ye̱ u̱n wu̱.

12 No̱ yakar re, ye̱ me̱ m-was à, me̱ u̱n genbu̱ no̱

remen Shir ho'osu̱tu̱ no̱ ba'as-u̱t no̱

rem Ye̱so Kiristi.

13 Tat-ne̱ u̱n in-ne̱ ne̱, me̱ u̱n ge̱nbe̱ no̱

remen no̱ nepste̱ wu̱,

wu̱ ro̱ cin ba a ro no̱mo̱g ho̱no o-dak à.

No̱ be̱e̱b-ye̱, me̱ u̱n genbu̱ no̱ to̱

remen no̱ kapste̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t.

14 Yakar re, u̱m genbu̱te̱ no̱,

remen no̱ nepste̱ o-Tato.

Tat-ne̱, u̱m genbu̱te̱ no̱

remen no̱ nepste̱ ká wu̱ ro̱ cin u̱r-takan à.

Be̱e̱b-ye̱, u̱m genbu̱te̱ no̱ remen no̱ m-'wo̱ns ne̱,

komo ma-to̱ Shir ro̱ ko̱n n-me̱ u̱n no̱,

har no̱ mo̱'o̱gse̱ ká yo̱-yo yo.

Taase no̱ cu̱n kà ho̱no o-dak o̱

15 Taase no̱ cu̱n ho̱no o-dak, ko̱ komo rem-se ro̱ n-me̱ u̱n o̱ á. U̱rege̱ wu̱ ken wu̱ co̱no̱g ho̱no o-dak, co̱n-to̱ o-Tato ro̱ ko̱n o̱ ká be-de u̱n wu̱ á 16 Remen kap rem-se ro̱ u̱n ho̱no o-dak à, u̱ntu̱n hoob-o̱ u̱n ho̱ge̱ u̱n re̱re̱m-mo̱ u̱n rii-yo wu̱r-o co̱ne̱ à, u̱n go̱p-de u̱n hyan-o̱ u̱n yish ne̱, komo u̱n gwo̱n-mo̱ u̱n rii-yo a kume̱ ne̱ à. To̱ kà ba be-de o-Tato to̱ rwu̱u̱ne̱ á, amba be-de u̱n ho̱no o-dak to̱ rwu̱u̱ne̱. 17 Ho̱no o-dak u̱n go̱p-de u̱n o̱ ne̱ a tees, amba ne̱t-wu̱ do̱re̱ co̱n-mo̱ Shir à wu̱a kum ho̱o̱g-o̱ ba m-ta.

Yan-yage̱-u̱t Ye̱so Kiristi

18 Yakar re, ko̱m-de ho̱no o-dak de ka. Bo̱ no̱ ho̱ge̱ u̱nze wan-Ryaab-u̱s Ye̱so Kiristi ro̱o̱n da-o̱ u̱r-ko̱m à, ko̱ m-mo̱ka yan-yage̱-u̱t Ye̱so Kiristi rusunte̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱. Remen kaane̱ a nepste̱ u̱nze a n-me̱ u̱n ka da-o̱. 19 Ká hun-ne̱ ye̱ u̱n rwu̱u̱n be-u̱r na, myet u̱n kaane̱ ne̱ ye̱ kang-o gaan u̱n na ne̱ á. Ye̱ rotte̱ kang-o gaan u̱n na ne̱, ye̱ ro̱a she'et be-u̱r gaan u̱n na ne̱. Amba koos-mo̱ u̱n ye̱, mo̱ a nepte̱ ye̱ ma na ye̱ á, ko̱ n-ga.

20 Amba no̱, Ye̱so Kiristi ya'ag no̱ Ku̱kt-o̱ Shir. No̱ komo, kap, no̱ nepste̱ o-nip. 21 Me̱ m-gende̱ no̱, yanze me̱ u̱nze no̱ nap o-nip á, se̱ de̱ remen no̱ nepste̱ o̱. Amba no̱ nepste̱ yatt bo̱-to̱ he m-rwu̱u̱n be-de o-nip á. 22 ¿Wan wu̱ ro̱ ko-ya-u̱t-bo̱? Kap bo̱n wu̱ ro̱ m-ze̱e̱ Ye̱so wu̱ ro̱ Kiristi á. Go̱n ka ne̱t-wu̱ ro̱ wan-Ryaab-u̱s Ye̱so Kiristi, wu̱ yagu̱te̱ Shir, o-Tato u̱n Wà ne̱ Ye̱so. 23 Yatt-wu̱ he no̱m u̱n she-mo̱ u̱n Wà, wu̱ kumut o-Tato á, amba wu̱ go̱kse̱ Wà à, wu̱ ro̱ ká o-Tato ne̱. 24 No̱ ne̱, rii-yo no̱ ho̱ge̱ cin n-ga ne̱ à, se̱ no̱ e̱ss yo u̱n hur-u̱t no̱. U̱rege̱ ne̱ rii-yo no̱ ho̱ge̱ à, no̱ e̱sste̱ yo u̱n hur-u̱t no̱, no̱a ma'as kang-o gaan o-Tato ne̱ u̱n Wà u̱n wu̱ ne̱, Ye̱so. 25 Ye̱so swo̱ro̱g o-nu, wu̱a 'ye na ho̱o̱g-o̱ u̱n ba m-ta.

26 Me̱ m-gende̱ no̱ u̱m nekt to̱-u̱t no̱ remen go̱ u̱n ká ye̱ ro̱ no̱ u̱n co̱n m-e̱gu̱sse̱ à. 27 Amba no̱, Ye̱so ya'aste̱ no̱ Ku̱kt-o Shir. M-mo̱ka ka Ku̱kt-o̱ ro̱ be u̱n no̱. No̱ u̱n dish-o̱ wu̱ ken wu̱ yoosu̱tu̱ no̱ komo á. Remen yan á, Ku̱kt-o̱ ro̱ no̱ m-yoose̱ u̱n ko̱ yo ke rii-yo. Yoos-de u̱n o-Ku̱kt ne̱ bo̱-to̱ á, nip-o̱. No̱m no̱ o-do̱ro̱tte̱ u̱n ka yoos-de ne̱, she'et no̱ be-u̱r Ye̱so Kiristi.

28 Yakar re, se̱ngu̱ no̱ n-me̱ u̱n Kiristi, remen da-o̱ wu̱ mu̱u̱ne̱ a ho'oste̱ u̱r-hur, bo̱ a hyen m-'e̱ u̱n he̱r-o̱ u̱n wu̱ ho̱-de wu̱ haan á. 29 U̱rege̱ no̱ nak Kiristi, ko-yan-me̱n-u̱t pus-to̱ wu̱, no̱ nak o̱ ka u̱nze bo̱n wu̱ ro̱ u̱n me̱n-u̱t pus-to̱ ne̱ à, wà-wu̱ Shir wu̱.

Bo̱r-u̱s tet

Yakar-ye̱ Shir u̱n yakar-ye̱ u̱n
ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ne̱

1 Gwo̱t no̱ go̱ u̱n was-mo̱ Shir Tato na kutu̱ na à, har wu̱ zee na yakar-ye̱ u̱n wu̱ a ro̱. Ka bo̱o̱se̱ a ro̱. Hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak ye̱ nap na á, remen ye̱ nap Tato na Shir á.* 2 O̱r re ne̱, ye̱ me̱ m-was à, m-mo̱ka yakar-ye̱ Shir a ro̱. Amba har m-mo̱ka a kutu̱ na yo a he m-warag á. A nepste̱ da-de wu̱ mu̱u̱ne̱, a warag u̱ntu̱n Ye̱so Kiristi, remen a hyen wu̱ bo̱ wu̱ ro̱ à. 3 Kap wu̱ hwo̱ u̱r-hur wu̱ waragte̱ u̱ntu̱n wu̱ à, se̱ wu̱ waragte̱ ba m-ku̱ko̱p 'mo̱ u̱r-hur bo̱ Ye̱so ro̱ à.

4 Ne̱t-wu̱ se̱nge̱ she'et-de u̱r-ba'as à, wu̱ paks o̱ ka karamsa-o̱ Shir. Remen no̱m u̱r-ba'as jet u̱n karamsa-o̱ Shir o̱. 5 No̱ nepste̱ Ye̱so Kiristi, wu̱ u̱n haan remen wu̱ dek ba'as-u̱t na. Wu̱ ne̱ wu̱ ro̱tt u̱r-ba'as á.† 6 Ko̱wan wu̱ she'ete̱ kang-o gaan u̱n wu̱ ne̱, wu̱a se̱nge̱ no̱m u̱r-ba'as á. Amba ko̱wan wu̱ se̱nge̱ no̱m u̱r-ba'as, wu̱ nap wu̱ á.

7 Yakar re, taase wu̱ ken wu̱ raks no̱, wu̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n kashi u̱n rii à, kashi-wu̱, bo̱ Kiristi ro̱ o-kashi à. 8 Bo̱n ne̱t-wu̱ ro̱ m-ma'as u̱n no̱m u̱t-ba'as à, wu̱ mà ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t wu̱, remen cin n-ga ne̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t wa-u̱t-ba'as-wu̱. Amba Ye̱so Wà-wu̱ Shir haante̱ remen wu̱ sabu̱rté̱ se̱nge̱-mo̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t. 9 Kap bo̱n ne̱t-wu̱ ro̱ mat-de Shir à, wu̱ m-se̱nge̱ u̱n no̱m u̱r-ba'as á, remen go̱-ye̱ Shir ro̱ ko̱n u̱n hur-de u̱n wu̱. Tomso ne̱ wu̱a hoks m-se̱nge̱ m-no̱m u̱r-ba'as á, remen mat-de Shir de wu̱ ro̱. 10 Kaane̱ o̱ a he m-nap u̱n yakar-ye̱ Shir u̱n yakar-ye̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ne̱. Ko̱wan wu̱ ro̱ m-no̱m u̱n kashi rii á, komo wu̱ ro̱ u̱n was u̱n o̱r u̱n wu̱ á, wu̱ mà Shir wu̱ á.

Was u̱n o̱r ru ne̱

11 Ma-to̱ no̱ ho̱ge̱ cin u̱r-takan à, to̱ ka, a was no̱ o̱r na ne̱.‡ 12 Taase a warag u̱ntu̱n Keen. Keen wu̱ ro'e̱ wà-wu̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t à, wu̱ ho̱'e̱ heno u̱n wu̱ à. ¿Remen yan o̱ ne̱ wu̱ hoote̱ heno u̱n wu̱? Remen rem-se wu̱ ro̱ m-no̱m à, yo̱-se se, se ma heno u̱n wu̱ ne̱, rem-u̱s so̱-se se.§ 13 Yan-dor Ye̱so, taase no̱ bu̱p o-nu u̱rege̱ hun-ne̱ yagu̱tu̱ no̱ u̱n ho̱no o-dak. 14 Na ne̱, a nepste̱ a po̱ssu̱te̱ m-mar, a wooste̱ be-de u̱n ho̱o̱g remen a m-was u̱n o̱r na ne̱ ne̱. Ne̱t-wu̱ ro̱ m-was u̱n o̱r u̱n wu̱ á, wu̱ ro̱'o̱su̱tu̱ru̱ o̱ ka u̱n she'et-de m-mar.*

15 Ko̱wan wu̱ ro̱n yage̱-u̱t o̱r u̱n wu̱, wan-ho̱ de u̱n ne̱t-wu̱ ka. No̱ nepste̱ ne̱ wan-ho̱ de u̱n ne̱t ro̱ ko̱n wu̱ he m-she'et u̱n ho̱o̱g ne̱ o̱ Shir o̱ u̱n ba m-ta á. 16 Rii-yo hante̱ a nept m-was à, remen Ye̱so Kiristi ya'aste̱ ho̱o̱g-o̱ u̱n wu̱ rem na. Na ne̱, depu̱te̱ a ya'as hi u̱n na rem o̱r na ne̱. 17 Ne̱t-wu̱ hyane̱ wu̱ ro̱ u̱n rii-yo m-re̱ ne̱ à, wu̱ hyanu̱ru̱ o̱r ru wu̱ wu̱ ka wu̱ ro̱tt rii á, wu̱ ne̱, wu̱ 'ya wu̱ á, ¿was-mo̱ Shir ro̱ u̱n hur-de u̱n wu̱ o̱ ka? 18 Yakar re, no̱ no̱m was-mo̱ o-nu temb á, amba yage̱ a hyenet u̱n rem-se no̱ m-no̱m à o-nip ne̱.

A she'et no̱ sasa be-de Shir

19 Kaane̱ o̱ a nape̱ u̱nze na ya-o-nip-ye̱, a ho'os hur u̱n na sak da-o̱ a m-e̱s u̱n he̱r-o̱ Shir à. 20 Ko̱ hur-u̱r na kaps na, a nep u̱nze Shir aragte̱ hur-u̱r na, komo wu̱ neps ko̱yan. 21 O̱r re ne̱, ye̱ me̱ m-was à, u̱rege̱ hur-u̱t na he̱e̱s na á, a she'et be-to̱ Shir sasa. 22 Aa kum kap rii-yo a ko̱ne̱ be-de Shir à, remen a nomu̱tu̱ wu̱ o-do̱ro̱tte̱, tomso ne̱ a ro̱ m-no̱m u̱n rii-yo wu̱ co̱ne̱ à. 23 Yo Shir ze̱e̱ a no̱m à yo ka: A she̱r no̱ u̱n jin-u̱r Wà u̱n wu̱ Ye̱so Kiristi, tomso ne̱ a was u̱n o̱r na ne̱ ne̱, bo̱ Ye̱so Kiristi ze̱e̱ na à.† 24 Ye̱ ro̱ o-do̱ro̱tte̱ u̱n karamsa-o Shir à ye̱ ro̱ n-me̱ u̱n Shir, Shir ro̱ komo n-me̱ u̱n ye̱. Kaane̱ a nape̱ u̱nze wu̱ ro̱ n-me̱ u̱n na: A u̱n nap to̱ kà remen Ku̱kt-o̱ wu̱ ya'u̱ na à.

Bo̱r-u̱s nass

Ku̱kt-o Shir u̱n o̱ ma ko-wa-u̱t-yage̱ ne̱

1 O̱r re ne̱, ye̱ me̱ m-was à, yan-ko̱'o̱t u̱n ma-to̱ u̱t-bo̱ rusunte̱ ho̱no o-dak ko̱ kene̱ u̱nze yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ye̱ ka. Remen kaane̱, no̱ go̱ks ko̱wan wu̱ zee wu̱ ro̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir ne̱ á. Se̱ no̱ me'este̱, no̱ gu̱t, ko̱ Ku̱kt-o̱ Shir o̱ nip o̱. 2 Co̱w-yo no̱ hette̱ nap u̱n u̱n Ku̱kt-o̱ Shir à, yo ka. Kap ne̱t-wu̱ de̱ke̱ Ye̱so Kiristi, wu̱ heesu̱nte̱ u̱n wu̱r-o̱ u̱n ne̱t à, ka ne̱t-wu̱ ro̱ u̱n Ku̱kt-o Shir ne̱. 3 Amba ka ne̱t-wu̱ rwo̱re̱ kaane̱ u̱n Ye̱so á, to̱ ka ku̱kt-o wu̱ rotte̱ à o̱ Shir o̱ á. Ka ku̱kt-o̱ ro̱ u̱n wan-Ryaab-u̱s Ye̱so ne̱, o̱ no̱ ho̱ge̱ o̱ ro̱o̱n à, ko̱ m-mo̱ka ma o̱ woosu̱nte̱ u̱n ho̱no o-dak.

4 Yakar re, yakar-ye̱ Shir ye̱ no̱ ro̱. Tomso ne̱ no̱ kapste̱ ka ya-u̱t-bo̱-ye̱ remen Ku̱kt-o̱ Shir o̱ ro̱ be-u̱r no̱ à, o̱ jiishte̱ o̱ u̱n ho̱no o-dak m-'wo̱ns. 5 Ka ya-u̱t-bo̱-ye̱, ya u̱n m-was u̱n ka dak-o̱ ye̱, remen kaane̱ kap yo ye̱ rwo̱re̱ à, yo u̱n ka dak-o̱ yo, hun-ne̱ ye̱ u̱n ka dak-o̱ ro̱ ye̱ m-ke'e̱ u̱t-to̱. 6 Na ne̱, hun-ne̱ ye̱ Shir-ye̱. Wu̱ nape̱ Shir à, wu̱ ro̱ u̱n raks u̱t-to̱ be u̱n na. Amba wu̱ nape̱ Shir á, ne̱t-wu̱ Shir wu̱ á, har wu̱ rakste̱ u̱t-to̱ be u̱n na á. Co̱w-yo a nepte̱ ma-to̱ o-nip to̱ rwu̱u̱ne̱ be-de Shir à, u̱n to̱ u̱t-bo̱ ne̱ à, yo ka.

Shir waste̱ u̱n na ne̱, a was u̱n o̱r na ne̱

7 O̱r re ne̱ ye̱ me̱ m-was à, a was no̱ o̱r na ne̱, remen m-was mo̱ u̱n rwu̱u̱n be-de Shir. Wu̱ ro̱ m-was u̱n o̱r u̱n wu̱ à, wu̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g-m pu̱-mo̱ ne̱, komo mat-de Shir de, tomso ne̱ wu̱ nak Shir. 8 Shir was-mo̱, komo ko̱wan wu̱ yage̱ was u̱n o̱r u̱n wu̱ à, wu̱ nap Shir á. 9 Co̱w-yo Shir kututu̱ na m-was à, yo ka, Shir to̱mo̱nte̱ Wà u̱n wu̱ wan-gaan co̱t u̱n ho̱no o-dak, remen wu̱ a kumut ho̱o̱g-o̱ ba m-ta. 10 Was-mo̱ o-nip mo̱ ro̱ was-mo̱ a kute̱ Shir á, amba was-mo̱ Shir kutu̱ na à. Shir to̱mo̱nte̱ Wà u̱n wu̱ remen wu̱ ya'aste̱ hyó-mo̱ u̱n wu̱ u̱r-sake̱ a rurut na be-to̱ u̱n ba'as-u̱t na. 11 O̱r re ne̱, ye̱ me̱ m-was à, cin de nomte̱ Shir waste̱ u̱n na ne̱ de̱e̱n à, ai, depete̱, a was no̱ o̱r na ne̱.

12 Yatt-wu̱ hyane̱ Shir á. Amba u̱rege̱ a m-was u̱n o̱r na ne̱, Shir a she'et kang-o gaan be-u̱r na, komo was-mo̱ u̱n wu̱ mo̱ o-nip a ma'as u̱n hur-u̱r na.*

13 Shir ya'aste̱ Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱, u̱n ka co̱w-yo a nepte̱ a kang-o gaan u̱n wu̱ ne̱, bo̱ wu̱ ro̱ kang-o gaan u̱n na ne̱ à. 14 Shir to̱mo̱nte̱ Wà u̱n wu̱, Wan-Gwu̱ be-de u̱n hun-ne̱ u̱n ho̱no o-dak. Te̱ hyanag Wà u̱n wu̱ m-mo̱ka komo te̱ u̱n ko̱'o̱te̱ u̱n ye̱ ken ma-to̱ u̱n wu̱. 15 Ko̱wan wu̱ go̱kse̱ Ye̱so Wà-wu̱ Shir wu̱, Shir a ma'as kang-o gaan u̱n wu̱ ne̱ ho̱-u̱r bi. 16 A nak, tomso ne̱ a she̱re̱g o-nip u̱n was-mo̱ Shir no̱me̱ na à. Shir was-mo̱ u̱rege̱ a se̱ngu̱te̱ m-was u̱n o̱r na ne̱, a ma'as kang-o gaan u̱n hur-u̱t na u̱n Shir ne̱, komo Shir a ma'as kang-o gaan be-u̱r na.

17 U̱rege̱ a waste̱ u̱n o̱r na ne̱ o-nip, komo a no̱m bo̱ Kiristi no̱me̱ u̱n ka dak-o̱ à, a rangse̱ hi u̱n na u̱n gye̱r-o̱ u̱n ho̱-de u̱n piish u̱t-ma á. 18 Gye̱r-o ro̱ ko̱n be-de m-was á. Was-mo̱ o-nip ro̱ u̱n dos o-gye̱r, remen baks mo̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b ro̱ u̱n hante̱ o-gye̱r. Wan-ho̱ge̱ o-gye̱ru̱ ne̱, wu̱ ro̱tt m-was de̱e̱n á.

19 A m-was remen Shir ye̱ taknu̱ na m-was. 20 Amba ko̱wan wu̱ zee wu̱ ro̱ u̱n m-was u̱n Shir, amba wu̱ ro̱ u̱n yage̱-u̱t o̱r u̱n wu̱, ka ne̱t-wu̱ wa-u̱t-bo̱-wu̱. Remen ne̱t-wu̱ ro̱ m-was u̱n o̱r u̱n wu̱ á, ¿re o̱ u̱n ya wu̱ he m-was u̱n Shir ne̱, ye̱ wu̱ take̱ m-hyan? 21 Karamsa-o̱ Shir ya'asu̱ na à o̱ ro̱, “Was no̱ u̱n Shir ne̱ komo no̱ was o̱r no̱ ne̱.”

Bo̱r-u̱s taan

Re̱ u̱r-ho̱ u̱n ho̱no o-dak

1 U̱rege̱ a she̱re̱g o-nip u̱nze Ye̱so wu̱ ro̱ Kiristi, na yakar-ye̱ Shir ye̱ ka. Ko̱wan wu̱ ro̱ m-was o-Tato à, wu̱ waste̱ o̱ ká u̱n yakar-ye̱ u̱n wu̱ ne̱. 2 Yo a hette̱ m-nap u̱nze a m-was u̱n yakar-ye̱ Shir à yo kà: Be-de u̱n was u̱n Shir u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ u̱n de̱k u̱n karamsa-o̱ u̱n wu̱ ne̱. 3 A u̱n kute̱ u̱n Shir was-m na u̱n bu̱-yo o-do̱ro̱tte̱ u̱n karamsa-to̱ u̱n wu̱, komo to̱ hede na m-kwange̱ á.*

4 Ko wu̱ ke wà-wu̱ Shir wu̱, a hoks re̱ u̱r-ho̱ u̱n ho̱no o-dak, komo she̱r-m na be-u̱r Ye̱so mo̱ ro̱ na m-'ya u̱r-ho̱. 5 ¿Wan wu̱ he re̱ u̱r-ho̱ u̱n ho̱no o-dak á? Se̱ wu̱ she̱re̱ u̱nze Ye̱so wu̱ ro̱ Wà-wu̱ Shir à.

Bo̱ Ye̱so ro̱ à

6 Ye̱so Kiristi, wu̱ haane̱ m-ho̱ m-hyó ne̱. Wu̱ haan m-ho̱ ne̱ u̱n hond u̱n mo̱ á, amba m-ho̱ m-hyó ne̱. Komo o-Ku̱kt ne̱, remen o-Ku̱kt o̱ ro̱ o-nip. 7 Ne̱n tet ro̱ ko̱n yan-to̱r-se u̱n to̱. 8 O-Ku̱kt, m-ho̱ u̱n m-hyó ne̱, komo myet tet mo̱ u̱n ye̱ ma-to̱ u̱n ye̱ ro̱ kang-o gaan.

9 A m-de̱k u̱n rwo̱r-mo̱ u̱n hun-ne̱, amba rwo̱r-mo̱ Shir aragte̱ m-'wo̱ns remen rwo̱r-mo̱ Shir mo̱, mo̱ wu̱ ru̱ru̱ na ma-to̱ u̱n Wà u̱n wu̱ à. 10 Bo̱ u̱n wu̱ she̱re̱ be-de u̱n Wà-wu̱ Shir à, wu̱ go̱kste̱ o̱ ka swo̱-se Shir u̱n hur-de u̱n wu̱. Amba bo̱ u̱n wu̱ yage̱ go̱ks swo̱-se u̱n wu̱ mo̱sse̱ u̱n ma-to̱ u̱n Wà u̱n wu̱ ne̱ á, wu̱ musste̱ Shir wa-u̱t-bo̱ o̱ ka. Remen wu̱ u̱n swo̱-se Shir su̱'e̱ Wà u̱n wu̱ á. 11 Rii-yo Shir kutu̱ na be-to̱ u̱n rwo̱r-mo̱ u̱n wu̱ à, yo ka, wu̱ ya'ag na ho̱o̱g-o̱ ba m-ta, o̱ a kume̱ be-u̱r Wà u̱n wu̱ à.† 12 Kap wu̱ go̱kse̱ Wà u̱n wu̱ à, wu̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ o̱ ba m-ta. Wu̱ go̱kse̱ ne̱ Wà u̱n Shir á, wu̱ ro̱tt ho̱o̱g-o̱ ba m-ta á.

Ho̱o̱g-o̱ Shir o̱ ba m-ta

13 Me̱ u̱n gende̱ no̱, no̱ ye̱ she̱re̱ u̱n jin-de u̱n Wà-wu̱ Shir à, remen no̱ nept u̱nze no̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ o̱ ba m-ta. 14 A nepste̱ Shir a ho̱ge̱ ko̱n-u̱s na, u̱rege̱ a ko̱no̱g hond hond u̱n co̱n-mo̱ u̱n wu̱ ne̱. 15 U̱rege̱ a nepse̱ u̱nze Shir ro̱ na m-ke'e̱ u̱t-to̱ da-o̱ a ko̱nu̱ wu̱, a nepste̱ o̱ ka o-nip wu̱ ya'ag na yo a ko̱ne̱ à.

16 Kowa hyane̱ o̱r u̱n wu̱ ro̱ u̱n no̱m u̱r-ba'as de wo̱ m-mar á, wu̱ ko̱nu̱ wu̱ Shir. Remen ka wa-u̱r-ba'as-wu̱ kumut ho̱o̱g. Amba ba'as-u̱r ro̱ ko̱n de wo̱o̱ m-mar à, me̱ ze̱ no̱ ko̱n Shir remen go̱ u̱n de á. 17 Kap no̱m u̱n rii-yo ba u̱r-bon ba'as-de. Amba ko̱ de ke ba'as-de ro̱ de m-mar á.

18 A nepste̱ yakar-ye̱ Shir ro̱ m-se̱nge̱ m-no̱m u̱r-ba'as á, remen Ye̱so Kiristi, Wà-wu̱ Shir, ro̱ u̱n 'er-de u̱n ye̱, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t a hoks ye̱ m-ci á.

19 A nepse̱ u̱nze na yakar-ye̱ Shir ye̱, komo myet-mo̱ u̱n ho̱no o-dak, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ro̱ o̱ u̱t-gwo̱mo.

20 A nepse̱ u̱nze Wà-wu̱ Shir haante̱, komo wu̱ ya'ag na u̱s-nap a nept Shir-o̱ o-nip. M-mo̱ka a n-me̱ u̱n ká wa-o-nip-wu̱ remen a she'ette̱ u̱n gam-o̱ u̱r-hi u̱n Wà u̱n wu̱ ne̱, Ye̱so Kiristi. Wu̱ ro̱ Shir-o̱ ba m-ku̱ko̱p o̱ o-nip, komo wu̱ ro̱ Shir-o̱ o-nip u̱n ho̱o̱g-o̱ ba m-ta ne̱.

21 Yakar re, so̱m no̱ be-de u̱n gir-mo̱ u̱t-bo̱.

* Bo̱r-o gaan:1 1:1 Hyen komo: Yoha 1:1.

† Bo̱r-o gaan:2 1:2 Hyen komo: Yoha 1:14.

‡ Bo̱r-o gaan:3 1:3 Wu̱ Shir daagne̱ à.

* Bo̱r-u̱s yoor:7 2:7 Hyen komo: Yoha 13:34.

* Bo̱r-u̱s tet:1 3:1 Hyen komo: Yoha 1:12.

† Bo̱r-u̱s tet:5 3:5 Hyen komo: Yoha 1:29.

‡ Bo̱r-u̱s tet:11 3:11 Hyen komo: Yoha 13:34.

§ Bo̱r-u̱s tet:12 3:12 Hyen komo: Taka 4:8.

* Bo̱r-u̱s tet:14 3:14 Hyen komo: Yoha 5:24.

† Bo̱r-u̱s tet:23 3:23 Hyen komo: Yoha 13:34; 15:12,17.

* Bo̱r-u̱s nass:12 4:12 Hyen komo: Yoha 1:18.

* Bo̱r-u̱s taan:3 5:3 Hyen komo: Yoha 14:15.

† Bo̱r-u̱s taan:11 5:11 Hyen komo: Yoha 3:36.

2 Yohana

Taku̱rda-o

Yohana ayoore̱-o̱

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1-3

Be̱e̱b-de m-was 4-6

Nak u̱t-to̱ be-de u̱n yoos-de u̱t-bo̱ 7-11

U̱r-bu̱ste̱ 12-13

Bo̱r-o gaan

U̱r-gas

1 Me̱, Yohana, se̱k-wu̱ me̱ u̱n ge̱nbe̱ ka taku̱rda-o̱, ha-mo̱ u̱n be-de u̱n ka ne'a-wu̱ a daage̱ à u̱n yakar-ye̱ u̱n wu̱ ne̱, ye̱ u̱m wasse̱ u̱n ye̱ ne̱ de̱e̱n n-me̱ o-nip à. Yanze ne̱ me̱ wu̱ u̱n ho̱n-de á, amba har kap u̱n ye̱ nape̱ o-nip ne̱ à. 2 Remen nip-o ro̱ u̱n hur-u̱t na à, o̱ à se̱nge̱ n-me̱ u̱n na har da-o̱ u̱n ba m-ta. 3 U̱m ko̱no̱g u̱nze Shir, Tato-o na u̱n Wà u̱n wu̱ Ye̱so Kiristi, a 'ye no̱ m-yar, u̱r-'wo̱n, u̱n gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur ne̱. Bo̱ a no̱ u̱r-she'et u̱n rem-se o-nip se Shir kutu̱ na à, bo̱ a he m-was u̱n o̱r na ne̱ à.

O-nip m-was ne̱

4 U̱m no̱mo̱g o-zak de̱e̱n remen u̱m 'wo̱ste̱ ye̱ ken yakar no̱ ye̱ ye̱ ro̱ u̱n do̱re̱ u̱n co̱w-yo o-nip bo̱ karamsa-o̱ Shir rwo̱'e̱ a nom à. 5 Wo̱ ne'a wu̱ me̱ m-was à, yanze karamsa-o pu̱-o̱ o̱ me̱ wo̱ m-genbe̱ á, amba ká o̱ atte̱ cin u̱r-takan à o̱ o̱. U̱m ze̱e̱g a was o̱r na ne̱.* 6 M-was mo̱ ro̱ no̱m o-do̱ro̱tte̱ u̱n karamsa-o̱ Shir. U̱ntu̱n bo̱ no̱ ho̱ge̱ cin u̱r-takan à, karamsa-o̱ Shir o̱ ro̱ was no̱ o̱r no̱ ne̱.

Ya-u̱t-bo̱

7 Ya-u̱t-bo̱ rusunte̱ de̱e̱n ho̱no o-dak. Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ a mat Ye̱so Kiristi, ne̱t u̱ntu̱n wu̱r-o na á. To̱, go̱ u̱n ka ne̱t-wu̱ ko-ya-u̱t-bo̱-wu̱ komo wan-Ryaab-u̱s Ye̱so Kiristi. 8 No̱m no̱ ce̱e̱n taase no̱ ho'os rii-yo a no̱me̱ m-se̱nge̱ a kumut yo à, amba inu̱ no̱ ge̱ remen a 'yonstu̱ no̱ 'yons-u̱r shoosse̱. 9 Bo̱n ne̱t-wu̱ ruwe̱ wu̱ yage̱ m-she'et n-me̱ u̱n yoos-u̱r Kiristi à wu̱ ro̱tt Shir á, amba bo̱n wu̱ se̱nge̱ n-me̱ u̱n ká yoos-de, wu̱ ro̱ o-Tato ne̱ kap u̱n Wà ne̱. 10 Ko̱wan wu̱ haane̱ be u̱n no̱, u̱n de ma u̱n wu̱ yoos-de ne̱ n-ho̱n hu̱sse̱ de ma Kiristi, taase no̱ barku̱ wu̱ u̱n den-u̱t no̱ har no̱ gaste̱ wu̱ á. 11 Remen bo̱n ne̱t-wu̱ barku̱ wu̱ à, ye̱ mo̱ssu̱te̱ u̱t-hi o̱ ka u̱n wu̱ ne̱ u̱n rem-u̱s yo̱-se.

Ko̱m-de u̱t-ma

12 Ko̱ de̱ ro̱tte̱ me̱ u̱n rii-yo u̱m he no̱ m-ru̱re̱ ne̱ de̱e̱n à, amba me̱ co̱n u̱m ge̱nbe̱ no̱ o-taku̱rda á. Amba me̱n co̱n m-do̱rbe̱ u̱m gastu̱ no̱ a oromtu̱ no̱ yish-ye̱ ka yish-ye̱ remen zak-o na nomot de̱e̱n. 13 Yakar heno ru, wu̱ Shir daage̱ tomso ne̱ à, ye̱ wo̱ u̱r-gas.

* Bo̱r-o gaan:5 1:5 Hyen komo: Yoha 13:34; 15:12,17.

3 Yohana

Taku̱rda-o

Yohana atette̱-o̱

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1-4

A bo̱mo̱g Gayas 5-8

A nasste̱ Diyo̱tu̱pe̱ 9-10

A bo̱mo̱g Du̱mitu̱riyas 11-12

U̱r-bu̱ste̱ 13-15

Bo̱r-o gaan

U̱r-gas

1 Me̱, Yohana, se̱k-wu̱ me̱ wu̱ ge̱nbe̱ ka taku̱rda-o̱, ha-mo̱ u̱n be-u̱r Gayas wan-yen de wu̱ me̱ m-was n-me̱ o-nip à.* 2 O̱r re, wu̱ me̱ m-was à, me̱ o-sakto̱ kap rem-u̱s ru ro̱ m-neke̱ hond hond. Me̱n ko̱n-se Shir wu̱r-o ru ro̱ ke̱rke̱r bo̱ ku̱kt-o ru ro̱ ke̱rke̱r à. 3 U̱m no̱mo̱g zak-o̱ u̱r-hur da-o̱ ye̱ ken yan-dor ye̱ haane̱, ye̱ ru̱ru̱ te̱ u̱nze wo̱ m-do̱re̱ u̱n co̱w-yo o-nip hond hond à. 4 Yatt-yo no̱mu̱ me̱ o-zak arge̱ bo̱ m-ho̱ge̱ u̱nze yakar re ro̱ m-do̱re̱ u̱n co̱w-yo o-nip á.

Se̱nge̱-mo̱ u̱n hur-u̱r gaan

5 O̱r re, wu̱ me̱ m-was à, rem-se u̱r-bon se bo̱ wo̱ m-nome̱ u̱n o̱r ru ne̱ à, ko̱ de nomte̱ hamat-ne̱ à. 6 Ye̱ ru̱ru̱te̱ yan-dor Ye̱so ye̱ ro̱ kane̱ à ma-to̱ u̱n was-m ru. A no̱m u̱r-bon o be̱e̱s ye̱ u̱n rii-yo u̱r-hew u̱n co̱w, bo̱ depe̱ u̱n co̱w-yo Shir à. 7 Ye̱ u̱n rwu̱u̱n remen ye̱ ko̱'o̱tte̱ jin-u̱r Ye̱so. Ye̱ u̱n go̱ks u̱n ko̱ rii be-to̱ u̱n ye̱ nape̱ Shir á. 8 Remen kaane̱ na yan-dor depu̱te̱ a gu ka hun-ne̱ ye̱, a dek nu̱-se u̱n ye̱ remen a gem-u̱t u̱r-hi u̱n ye̱ ne̱ be-to̱ u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n ye̱ mo̱ o-nip.

Diyo̱tu̱pe̱ wan-yage̱-to̱ u̱n hun-ne̱

9 U̱m genu̱te̱ yan-dor, amba wu̱ Diyo̱tu̱pe̱, wu̱ co̱ne̱ wu̱ jiish ko̱wan à, wu̱ ro̱ u̱n ma-u̱t te̱ á. 10 Remen kaane̱, me̱ habe̱ man he̱nte̱ ma-to̱ u̱n rii-yo wu̱ ro̱ m-no̱m à, wu̱ ro̱ te̱ u̱n naas u̱r-jin u̱t-we̱. To̱ ká bo'os wu̱ á, har wu̱ ro̱ ya-u̱r-hew u̱n yage̱ m-barke̱. Ye̱ co̱ne̱ ye̱ go̱kste̱ yan-dor komo à, wu̱ ro̱ ye̱ m-we̱n, har wu̱ ro̱ ye̱ m-yan u̱n Pyo-o̱ Shir.

11 O̱r re wu̱ me̱ m-was à, wo̱ jar o-jar o do̱re̱ bu̱-yo u̱n rem-u̱s yo̱-se á. Bo̱n wu̱ ro̱ u̱n no̱m u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱r-bon à, ne̱t-wu̱ Shir wu̱ ká. Wan-no̱m u̱n se̱nge̱-m yo̱-mo̱ ne̱, wu̱ nap Shir á, ko̱ hiin. 12 Ko̱wan rwo̱ro̱g ma-u̱t Du̱mitu̱riyas ne̱t-wu̱ u̱r-bon wu̱, har o-nip u̱n hi u̱n de man cep ma-to̱ u̱n wu̱. Na komo ne̱, a nak u̱n wu̱ ne̱ ne̱t-wu̱ u̱r-bon wu̱. O nepste̱ ne̱ ma-u̱t na ro̱tt u̱t-bo̱ á.

Ko̱m-de u̱t-ma

13 U̱m ro̱ u̱t-ma ne̱ de̱e̱n to̱ u̱m co̱ne̱ wo̱ m-ru̱rbe̱ à, amba m-mo̱ka me̱ co̱n u̱m ge̱nbe̱ wo̱ to̱ o-taku̱rda á. 14 Me̱ o-sakto̱, u̱m ro̱be̱ be u̱n du u̱jime̱ hiin, remen a hyende̱ a gassu̱nte̱ yish-ye̱ ka yish-ye̱. 15 Shir a 'ye wo̱ gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur. O̱r na ne̱ myet kàne̱ ro̱ wo̱ u̱r-gas. Wo̱ u̱n ci ru, o gas o̱r na ne̱ ká so̱-se ne̱, ke̱'ke̱.

* Bo̱r-o gaan:1 1:1 Hyen komo: Se̱ng 19:29; Roma 16:23; 1Kor 1:14.

Yahudas

Taku̱rda-o

Yahudas

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1-2

U̱r-she'et, u̱r-yoos u̱n ko̱m-de u̱n yan-yoos-de u̱t-bo̱ ne̱ 3-16

Eeg-o̱ a ma'as m-she̱r ne̱ 17-23

Ko̱n-se u̱r-bu̱ste̱ 24-25

1

1 Me̱, Yahudas, ko-gu̱w Ye̱so Kiristi,* heno Yakubu. Me̱ ge̱nbe̱ ka taku̱rda-o̱ ha-mo̱ u̱n be-de u̱n yan-dor Ye̱so. Me̱ u̱n ge̱nbe̱ kap ye̱ Shir daage̱ wu̱ was à, ye̱ Shir o-Tato u̱n ye̱ Ye̱so Wan-Ko̱yan ro̱ u̱r-'er ne̱ à.†

2 U̱m ko̱no̱g Shir, wu̱ dootu̱ no̱ u̱r-'wo̱n, gwu̱gwu̱-mo̱ u̱r-hur, m-was ne̱.

Yoos-de u̱t-bo̱ ro̱ m-hante̱ u̱r-naas

3 No̱, ye̱ me̱ m-was u̱n no̱ ne̱ à, u̱m no̱mo̱g u̱r-go̱p u̱m genbu̱tu̱ no̱ ma-to̱ u̱n ka gwu̱-o̱ o̱ mo̱sse̱ na à. Amba u̱m hyanu̱ru̱ depete̱ m-gen u̱m dootu̱ no̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n, u̱m gaktu̱ no̱ 'er-de u̱n m-she̱r mo̱ Shir bo̱pse̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ye̱ ba m-ku̱ko̱p, so̱ o-gaan cot à. Depete̱ a we̱n hun-ne̱ baramse̱ she̱r-m na. 4 Me̱ u̱n rwo̱r kaane̱ remen ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ co̱wo̱g be u̱n no̱ wukusse̱. Ye̱tt gye̱r-o̱ Shir á. Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ yar-mo̱ Shir ya'ag na u̱r-ke̱e̱r a she'ette̱ she'et-de ma saa. Ko̱m-de u̱n ka hun-ne̱ ro̱ cas cas remen ye̱ sha'ag Wan-Nap-u̱s na cot, Wan-Ko̱yan Ye̱so Kiristi. A nepste̱ ka yo ro̱ remen gense̱ to̱ ro̱ n-me̱ u̱n Ma-to̱ Shir cin n-ga.

5 Man baksu̱ no̱, komo no̱ nepse̱ yo m-so̱k ne̱, ko̱ de nomte̱ Wan-Ko̱yan ruute̱ Isra-ne̱ u̱n dak-o̱ o-Masar à, amba myet u̱n kaane̱ ne̱ ha-mo̱ u̱r-ko̱m wu̱ waragte̱ wu̱ hoomse̱ ka ye̱ yage̱ m-she̱r be-de u̱n wu̱ à.‡ 6 No̱ baks komo u̱n ka yan-to̱m-ye̱ Shir ye̱ ne̱, ye̱ yage̱ m-she'et u̱n con-de u̱n ye̱ de u̱t-gwo̱mo de Shir sagbu̱ ye̱ à. Amba ye̱ yagu̱ru̱ be-de con-de u̱n ye̱. Shir ru̱'u̱ste̱ ye̱ u̱n kur-o̱ m-ke'et o̱ o-comb. Wu̱ ka'ag ye̱ u̱n kwo̱m-to̱ m-ke'et har da-o̱ ba m-ta. Ye̱ ro̱ u̱n 'er-de u̱n ho̱-u̱r caari-de u̱n piish u̱t-ma. 7 To̱t-to̱ ka no̱ o-So̱do̱m o-Gomora ne̱ á, u̱n bo̱-to̱ ro̱ rigimshe̱ u̱n to̱ ne̱ à, to̱ daage̱ co̱w-yo m-naase̱ m-no̱m u̱n go̱ u̱n rem-se o-ás ne̱ à. O-ra o̱ a sabarse̱ ka bo̱-to̱. To̱ waragte̱ rii-yo u̱r-yoos mo̱sse̱ u̱n o-ra o̱ ba m-ta ne̱ o̱ he rangse̱ u̱n yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ à.§

8 Ka yan-yoos-de u̱t-bo̱ ye̱, ka ye̱ ro̱ m-gwo̱n u̱n bo-se u̱n ye̱ à, ye̱ ro̱ m-no̱m u̱n rem-se m-rwu̱k u̱n wu̱r-to̱ u̱n ye̱. Ye̱ 'yarag be̱e̱b-de u̱n gwo̱mo-u̱t Wan-Ko̱yan na, ye̱ ro̱ u̱n yo'og-o̱ u̱n se̱ps-mo̱ u̱n yan-to̱m-ye̱ Shir. 9 Ko̱ Mikaye̱r, se̱k-wu̱ wu̱ u̱n yan-to̱m-ye̱ Shir wu̱ yo'og ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t á, (da-o̱ ye̱ ro̱ u̱s-aho̱ne̱ mo̱sse̱ u̱r-u Mosa ne̱ à, wu̱ ko-yan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ no̱m ho̱r-mo̱ u̱t-re̱e̱b u̱n nu-o jaas-o̱ á). Amba wu̱ ze̱e̱g, “Wan-Ko̱yan-wu̱ kangse̱ wo̱!”* 10 Amba ka hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱n yo'og-o̱ u̱n rii-yo ye̱ nape̱ á, u̱ntu̱ u̱t-gu̱t ye̱ ro̱ to̱ ro̱ m-no̱m rii-yo to̱ co̱ne̱ à, ba u̱s-we̱e̱r, go̱n ka rem-se he ye̱ m-woot be-de o-sabre̱.

11 Rii-yo u̱r-'wo̱n yo ye̱! Remen ye̱ do̱ru̱te̱ co̱w-o Keen, wu̱ ho̱ heno-o̱ u̱n wu̱ à. Ya ye̱ ro̱ u̱ntu̱n ká ne̱t-wu̱ Baram, ye̱ rakste̱ hun-ne̱ remen ye̱ kumut o-hwo̱r. Komo u̱ntu̱n ká ne̱t-wu̱ Kora, ka ye̱ he m-sabre̱ remen zang-o̱ u̱n ye̱.†

12 Da-o̱ ka hun-ne̱ ye̱, she'ete̱ n-me̱ u̱n mo̱ro̱g-u̱r no̱ de m-re̱ m-was ne̱ mo̱ u̱n Wan-Ko̱yan, ya ye̱ ro̱ u̱ntu̱n u̱t-ta'ar to̱ ro̱ u̱n ku̱s o̱ m-ho̱ à, to̱ hat-o wo̱ de'e̱ se̱ m-sabre̱ à. Ye̱ ro̱tt m-'e̱ á. Hi u̱n de u̱n ye̱ temb ye̱ ro̱ m-re̱e̱gte̱. Ya ye̱ ro̱ u̱ntu̱n zaan-mo̱ u̱n kem-o̱ ba m-ho̱ à, amba ba m-ho̱ n-me̱. Ya-m-mo̱r to̱ u̱t-ma amba ba m-hoks u̱n rwu̱nte̱ u̱n rii. Ya ye̱ ro̱ u̱ntu̱n 'yo-se ba u̱r-mat da-o̱ depe̱ à. Ba mar-mo̱ ku̱kt-o̱ ye̱ mare̱ cot á, har ma ye̱ hu̱'u̱sse̱ gaw remen a mu'ussu̱te̱ ye̱ u̱s-geer ne̱. 13 Ká yan-yoos-de u̱t-bo̱ ye̱ ro̱ m-no̱m rem-se m-'e̱. Ya ye̱ ro̱ u̱ntu̱n jo̱k-ye̱ m-sa, ye̱ ro̱ m-ine̱ o-zu̱ngo̱ à, ye̱ ro̱ m-rwu̱nte̱ u̱n ko̱p-to̱ u̱n hu remen ko̱o̱b-de m-'e̱ mo̱ u̱n ye̱. U̱ntu̱n re̱ge̱n-ye̱ ro̱ ye̱ ro̱ u̱t-tu̱w ba u̱r-hi à, ye̱ ro̱ m-kaw o-comb o̱ ba m-ta.

14 Enok, no̱mo̱g caara-u̱s ta'yoor bo̱ u̱n mar-m Adamu, wu̱ rwo̱ro̱g u̱t-ma mo̱sse̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱ ne̱ u̱nze, “Gwo̱t no̱, Wan-Ko̱yan ro̱o̱n u̱n yan-to̱m-ye̱‡ u̱n wu̱ ne̱, u̱s-dugu ba u̱r-me'et.§ 15 Wu̱a piishe̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak u̱t-ma. Wu̱a kute̱ kap yan-yage̱ u̱n dor o̱ Shir rii-yo ba u̱r-bon yo ye̱ nome̱ Shir à. Wu̱a rwu̱nte̱ cas nu-o jaas-o̱, o̱ ya-u̱r-ba'as yan-yage̱ do̱r o̱ Shir rwo̱re̱ mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱ à.” 16 Ka hun-ne̱ ye̱ de̱, ya-u̱s-hwu̱hwu̱g-ye̱, ko̱yanda ye̱ ro̱ m-hyan u̱n ba'as-de u̱n ye̱ ken ye̱. Go̱p-u̱r yo̱-de de ro̱ barag-se u̱n ye̱ temb. Ye̱ u̱n raks u̱n hun-ne̱ u̱n nu-o̱ m-re̱re̱m remen ye̱ reet u̱r-ho̱ be-de u̱n ye̱.

Nak u̱t-to̱

17 Amba no̱ ye̱ me̱ m-was u̱n no̱ ne̱ à, baks no̱ rii-yo yan-To̱m Ye̱so ye̱ u̱n Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi ru̱ru̱ no̱ à. 18 Ye̱ ru̱ru̱te̱ no̱ u̱nze, “Da-o̱ u̱r-ko̱m a no̱m ye̱ ken hun-ne̱ ye̱ ya-u̱r-ar, ye̱ ro̱ m-co̱n ye̱ ho̱ge̱ re̱re̱m-mo̱ u̱n ye̱ u̱n ko̱ yo ke co̱w-yo ba u̱r-bon yo à.”* 19 Ye̱ ka kane̱ m-mo̱ka, ye̱ ye̱ komo ro̱ no̱ m-hante̱ m-cakre̱, she'et-de u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ ye̱ ro̱tte̱. Ye̱tt Ku̱kt-o̱ Shir á.

20 Amba no̱, ye̱ me̱ m-was u̱n ye̱ ne̱ à, ma'as no̱ m-bo̱'o̱se̱ u̱n she̱r-m no̱ mo̱ u̱n ba m-ku̱ko̱p. No̱ se̱nge̱ u̱s-ko̱n bo̱ Ku̱kt-o̱ Shir kutu no̱ à. 21 She'et no̱ u̱n was-m Shir, e̱ss no̱ hi u̱n no̱ u̱n was-mo̱ Shir. She'et no̱ kaane̱ bo̱ no̱ u̱n u̱r-'er de u̱n 'wo̱n-u̱r Wan-Ko̱yan na Ye̱so Kiristi de he no̱ haante̱ u̱n ho̱o̱g-o̱ ba m-ta à.

22 No̱ ma'as u̱n kute̱ u̱n ye̱ she̱r-mo̱ u̱n ye̱ ro̱ das das à u̱r-'wo̱n. 23 No̱ gu ye̱ ken ye̱, no̱ ruutu̱ ye̱ n-me̱ o-ra o̱ u̱n piish u̱t-ma. Ye̱ ken ye̱ ro̱ ko̱n ye̱ no̱ he ho̱ge̱ 'wo̱n-de u̱n ye̱ à, amba no̱m no̱ ce̱e̱n bo̱ ye̱a naas no̱ u̱n ba'as-to̱ u̱n ye̱ á.

Ko̱n-se u̱r-bo̱ngo̱n

24 U̱r-bo̱ngo̱n be-de wu̱ ro̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ wu̱ wenet no̱ m-he̱ à. Wu̱ komo he no̱ m-heet be-de u̱n wu̱ de jiishe̱ u̱r-bon à ba u̱r-ba'as, se̱ o-zak. 25 Be-de u̱n wu̱ komo m-se̱ps, wu̱ ro̱ Shir u̱n ho̱n-de u̱n wu̱ Wan-Gwu̱ na, u̱r-bo̱ngo̱n u̱n bu̱-o Ye̱so Kiristi Wan-Ko̱yan na. M-se̱ps, u̱r-be̱e̱b, u̱t-gwo̱mo ne̱, to̱ warag-u̱t ma u̱n wu̱ cin takan-de o-da, m-mo̱ka, u̱n da-o̱ ba m-ta ne̱ komo! Amin.

* 1:1 1:1 Wu̱ Shir daagne̱ à.

† 1:1 1:1 Hyen komo: Mati 13:55; Mark 6:3.

‡ 1:5 1:5 Hyen komo: Rwu̱u̱ 12:51; O̱o̱g 14:29-30.

§ 1:7 1:7 Hyen komo: Taka 19:1-24.

* 1:9 1:9 Hyen komo: Dane 10:13,21; 12:1; Hyan 12:7; Kara 34:6; Ze̱ka 3:2.

† 1:11 1:11 Hyen komo: Taka 4:3-8; O̱o̱g 22:1-35; O̱o̱g 16:1-35.

‡ 1:14 1:14 u̱t-Girik: ka ye̱ ba m-ku̱ko̱p.

§ 1:14 1:14 Hyen komo: Taka 5:18,21-24.

* 1:18 1:18 Hyen komo: 2Bit 3:3.

U̱t-Hyangan

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Rii-yo he m-ko̱r n-co yo Ye̱so kute̱ Yohana à

U̱t-Hyangan

Rem-se ro̱ n-me̱ à:

M-zante̱ 1:1-8

Tiks u̱t-hyangan u̱n taku̱rda-to̱ u̱n yan-dor u̱n bo̱-u̱t ta'yoor 1:9—3:22

Taku̱rda-o pu'usse̱ a rekesse̱ o̱ so̱-o ta'yoor 4:1—8:1

Kar-u̱t ta'yoor 8:2—11:19

Caari-yo o-hwo̱ u̱n nem yoor ne̱ 12:1—13:18

U̱t-hyangan u̱n ho̱n u̱n ho̱n 14:1—15:8

Ko̱k-u̱t ta'yoor-to̱ u̱n ryaab-se Shir 16:1-21

Sabu̱rse̱ u̱n dak-o̱ o-Babira, u̱n re̱ u̱r-ho̱ ne̱ be-de u̱n ka yan-rwo̱r u̱n ma-to̱ Shir ye̱ u̱t-bo̱ ye̱ u̱n ko-gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ne̱ 17:1—20:10

Piish u̱t-ma to̱ u̱r-bu̱ste̱ 20:11-15

To̱n-o̱ Shir pu̱-o̱, ho̱no o-dak pu̱-o̱, Urusharima-o pu̱-o̱ 21:1—22:5

U̱r-bu̱ste̱ 22:6-21

Ramba to̱ ro̱ na m-kute̱ u̱n rii-yo Shir ge̱ne̱ yo à kor à:

3 Ne̱n tet n-me̱ u̱n wan-gaan o̱ ro̱ ramba o̱ Shir — Tet o̱ ro̱ ramba o̱ Shir, ne̱n tet n-me̱ wan-gaan ye̱ ro̱ o-Tato, Wà, u̱n Ku̱kt-o̱ Shir ne̱

3 ½ Pu̱ru̱g-de m-shiishe̱ de ro̱ hak-u̱s tet u̱r-pu̱ru̱g = U̱t-ho̱ o-dugu u̱n zungu-u̱s yoor u̱n kwo̱o̱z-u̱t tet [1,260], re̱ng-u̱s kwo̱o̱z-u̱t yoor u̱n yoor [42] = Hak-u̱s tet u̱n u̱r-pu̱ru̱g — Tet u̱n u̱r-pu̱ru̱g ro̱ pu̱ru̱g-de u̱n ta'yoor o̱ ro̱ ramba-de shiishe̱.

4 Ma-to̱ u̱n rem-se Shir hwo̱o̱ne̱ à

6 Ko̱o̱b-de m-warag shiishe̱, ko̱o̱b-de u̱n re̱ u̱r-ho̱, Ko̱o̱b-de u̱n rii so̱-yo

7 Shiishe̱ (3 + 4)

10 Shi-mo̱ u̱n ka ho̱no dak-o̱

12 Yan-dor Ye̱so

24 O̱p u̱n yoor mo̱sse̱ u̱n o̱p u̱n yoor ne̱ sha-mo̱ u̱n yakar Yakubu ne̱n o̱p u̱n yoor yan-campo̱-ne̱ u̱n yan-To̱m Ye̱so ne̱ o̱p u̱n yoor

666 Ko̱o̱b-de m-warag shiishe̱ u̱r-bir, Ko̱o̱b-de u̱n re̱ u̱r-ho̱ + Ko̱o̱b-de u̱n re̱ u̱r-ho̱ + Ko̱o̱b-de u̱n re̱ u̱r-ho̱ ne̱

1000 Caari-mo̱ m-ho̱o̱b, Kashi m-ho̱o̱b (10 × 10 × 10)

144,000 Yan-dor shiishe̱ (12 × 12) + (10 × 10 × 10)

Bo̱r-o gaan

1 Ka hyangan-to̱ u̱n rwu̱u̱n be-u̱r Ye̱so Kiristi,* to̱ Shir kute̱ wu̱ mo̱sse̱ u̱n rem-se he m-ko̱r ne̱ ba m-jime̱ à. Wu̱ u̱n to̱mo̱n wan-to̱m-wu̱ Shir be-de u̱n ko-gu̱w-wu̱ u̱n Shir Yohana remen wu̱ ru̱ru̱té̱ ye̱ ken yan-gu̱w-mo̱ Shir ye̱ ka hyangan-to̱. 2 Yohana no̱mo̱g swo̱-se u̱n kap o̱ u̱n rem-se wu̱ hyane̱ mo̱sse̱ u̱n ma-to̱ Shir ne̱ à, u̱n swo̱-u̱s Ye̱so Kiristi ne̱ komo. 3 Shir ya'ag wu̱ u̱r-ho̱ ko̱ wu̱ ke wu̱ karante̱ ka hyangan-to̱ à, komo Shir a 'ye u̱r-ho̱ u̱n ye̱ ro̱ to̱ m-ho̱ge̱ à komo ye̱ e̱ss u̱r-hur u̱n rii-yo a ge̱ne̱ n-me̱ u̱n ka taku̱rda-o̱ à, remen da-o nomsu̱nte̱ yow yow.

U̱r-gas a woote̱ hun-ne̱ yan-dor
bu̱u̱g-u̱t ta'yoor

4 Ka taku̱rda-o̱ u̱n rwu̱be̱ be u̱n de Yohana, ha-mo̱ u̱n yan-dor Ye̱so be-u̱t ta'yoor-ye̱ ro̱ u̱n dak-o̱ o-Asiya à:

Me̱ u̱s-ko̱n m-yar u̱n she'et-de ba u̱t-ween ne̱ nom mo̱sse̱ u̱n no̱ ne̱ mo̱ rwu̱u̱ne̱ be-de Shir à, wu̱ ro̱ m-mo̱ka à, wu̱ ro cin n-ga à, komo wu̱ ro̱o̱ne̱ à, komo rwu̱u̱n-mo̱ u̱n be-de u̱n ka wu̱ ro̱ u̱n to̱mo̱n u̱n Ku̱kt-o̱ Shir† o̱ n-co o̱ u̱n kwu̱u̱r-o̱ u̱t-gwo̱mo à,‡ 5 tomso ne̱ rwu̱u̱n-mo̱ u̱n be-u̱r Ye̱so Kiristi wu̱ ro̱ ko-yan-e̱ss u̱t-ma wan-su̱'e̱ u̱n ka rem-se. Wu̱ ro̱ mat-de co, be-de u̱n ye̱ ine̱ u̱t-marimar à. Wu̱ ro̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n kap Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak.§

M-se̱ps kap be-de u̱n wu̱, wu̱ ro̱ na m-was à. Wu̱ sokse̱ na ba'as-u̱t na u̱n bu̱-yo u̱n wu̱u̱s u̱n hyó-mo̱ u̱n wu̱ rem na. 6 Wu̱ u̱n daag na remen a waragté̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n wu̱, komo yan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir. Wu̱ u̱n no̱m kaane̱ remen a nomoté̱ Shir, Tato-o̱ u̱n wu̱ m-gu̱w. Yage̱ a ya'aste̱ m-se̱ps kap u̱r-be̱e̱b ne̱ be-de u̱n wu̱ ba m-ta! Amin.*

7 Gwo̱t! Wu̱ ro̱o̱n u̱t-ke'ente̱ to̱ n-To̱n shir.

Ko̱ wu̱ ke ne̱t-wu̱ a hyen wu̱,

myet u̱n ka ye̱ ho̱ wu̱ ne̱ à.

Komo myet-mo̱ u̱n baag-to̱ u̱n ho̱no o-dak

a nom tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n remen wu̱.

E̱e̱ kaane̱ to̱ ro̱, amin.†

8 Wan-Ko̱yan Shir wu̱ ze̱e̱, “Me̱ ro̱ u̱r-Takan, u̱r-Bu̱ste̱ ne̱.‡ Me̱ ro̱ m-mo̱ka, me̱ ro cin n-ga, komo wu̱ ro̱o̱ne̱ à, Wa-u̱t-Gwo̱mo kap.”§

Hyangan-to̱ u̱n Wà-wu̱ u̱n ne̱t

9 Me̱ ro̱ Yohana, komo o̱r no̱ be-de u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b, u̱t-gwo̱mo ne̱ m-du̱ngu̱ne̱ ne̱ mo̱ ro̱ mo̱ ma na à u̱n Ye̱so. A yanag me̱ yan-se m-gakte̱ ha-mo̱ u̱n dak-o̱ u̱n te̱te̱-de m-sa re̱e̱no̱ o̱ a m-ze̱e̱ o-Patmo̱s à remen u̱m ko̱'o̱te̱ Ma-to̱ Shir to̱ o-nip u̱n rwo̱r u̱n ma-u̱t Ye̱so ne̱. 10 U̱n ho̱-de o-Rahadi,*Ku̱kt-o̱ Shir garamse̱ me̱, u̱m ho̱gu̱ru̱ u̱n jim u̱n de o̱ ken co̱r-o̱ kayaya u̱ntu̱n 'wo̱n-se o-kar. 11 O̱ ze̱e̱ru̱, “Ge̱n o-taku̱rda bo̱ u̱n yo o hyane̱ à. Komo o tome̱ ye̱ ká yan-dor Ye̱so ye̱ be-u̱t ta'yoor u̱n bo̱-to̱ o-Apisu, o-Se̱miru̱na ne̱, o-Pergamu ne̱, o-Tiyatira ne̱, o-Saradis ne̱, o-Pirapiya ne̱, o-Rawudikiya ne̱ komo.”

12 Da-o̱ u̱m byande̱ u̱m hyenet wu̱ ro̱ u̱t-ma u̱n me̱ ne̱ à, U̱m hyanu̱ pitirra-u̱t ta'yoor-to̱ u̱n zinariya to̱ a she̱re̱ à. 13 U̱n te̱te̱-o̱ u̱n ká pitirra-to̱ komo u̱m hyanu̱ru̱ wu̱ ken wu̱ “u̱ntu̱n Wà-wu̱ u̱n ne̱t.”† Wu̱ ro̱ cu̱pu̱ u̱n co̱p-o pus-o̱ ne̱ o̱ m-se̱e̱b, wu̱ ro̱ u̱n hap-yo o-zinariya ne̱ u̱n be̱-de u̱n wu̱.‡ 14 Hi-de u̱n wu̱ u̱n hi-se u̱n wu̱ ne̱ nomoste̱ puu u̱ntu̱n gwe̱re̱-u̱t pus-to̱, komo puu u̱ntu̱n ta'ar-ye̱ u̱n kem. Komo yish-ye̱ u̱n wu̱ u̱ntu̱n rem-de o-ra.§ 15 Na-se u̱n wu̱ ro̱ o-mo̱k ne̱ u̱ntu̱n o-tagurra yo a po̱ro̱gse̱, be-de u̱n zwo̱-o̱ u̱n ya-o-pyap à. Komo co̱r-o̱ u̱n wu̱ ro̱ u̱t-dwu̱m u̱ntu̱n zaaz-o̱ u̱n caari-mo̱ m-ho̱ mo̱ ro̱ m-ja à.*† 16 Wu̱ ro̱ bu̱pu̱ u̱n re̱ge̱n-ne̱ ta'yoor u̱n kom-o̱ u̱n wu̱ o̱ u̱r-re̱. Komo magay-o̱ m-rye jit-u̱t-jit rwu̱u̱nu̱ru̱ u̱n nu-o̱ u̱n wu̱. Komo co-o̱ u̱n wu̱ ro̱ u̱s-myakt u̱ntu̱n e̱s-mo̱ u̱r-ho̱ u̱r-hi.

17 Da-o̱ u̱m hyane̱ wu̱ à, u̱m he̱e̱ru̱ u̱n na-se u̱n wu̱ u̱ntu̱n ne̱t margan. Amba wu̱ seku̱ru̱ me̱ kom-o̱ u̱n wu̱ o̱ u̱r-re̱. Wu̱ zee, “Wo̱ ho̱ge̱ o-gye̱r á! Me̱ wu̱ ro̱ u̱r-Takan u̱r-Bu̱ste̱ ne̱.‡ 18 Me̱ u̱n ho̱o̱g ne̱! U̱m ro marag, gwo̱t me̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ o̱ ba m-ta! Komo me̱ bu̱pu̱ u̱n rii-se u̱n ups m-mar ne̱ u̱n be-de margan-ne̱ ro̱ m-she'et à.

19 “Se̱ o gen bo̱ u̱n rii-yo wo̱ m-hyan m-mo̱ka à, u̱n rii-yo he m-ko̱r ne̱ n-jim de u̱n yo ka à. 20 Myot-se u̱n ka pitirra-to̱ ne̱ u̱t-ta'yoor komo u̱n ka re̱ge̱n ta'yoor-ye̱, ka ye̱ o hyane̱ u̱n kom-o̱ u̱n re̱ u̱n de à. Ka myot-se se ka: Ka re̱ge̱n ta'yoor-ye̱ ro̱ hek-o̱ u̱n ka yan-to̱m-ye̱ Shir ye̱ ha-mo̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor kur-u̱t ta'yoor. Komo ká pitirra-to̱ u̱n zinariya-u̱t ta'yoor-to̱, to̱ ro̱ hek-o̱ u̱n ká kur-u̱t ta'yoor-to̱ to̱ u̱n yan-dor Ye̱so.

Bo̱r-u̱s yoor

To̱m ha-mo̱ u̱n yan-dor ye̱
u̱n bo̱-o̱ o-Apisu

1 “Gene̱ wan-co-wu̱ u̱n yan-dor ye̱ u̱n bo̱-o̱ o-Apisu u̱nze:

To̱m-o̱ ka rwu̱u̱n-mo̱ u̱n be u̱n de, wu̱ ro̱ bu̱pu̱ u̱n ka re̱ge̱n ta'yoor-ye̱ ne̱ u̱n kom-o̱ u̱n wu̱ o̱ u̱r-re̱ à, ka wu̱ ro̱ m-neke̱ n-me̱ u̱n ka pitirra-u̱t ta'yoor-to̱ o-zinariya to̱ a she̱re̱ à. 2 U̱m nepste̱ ka rem-se no̱ no̱me̱ à. U̱m hyeneste̱ komo se̱nge̱-m no̱, komo u̱n 'mo̱ u̱r-hur u̱n no̱ ne̱. U̱m nepste̱ no̱a hoks 'mo̱ u̱r-hur u̱n hun-ne̱ yo̱-ye̱ ne̱ á. No̱ megerte̱ ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ u̱n hi u̱n de u̱n ye̱ yan-To̱m Ye̱so à, amba ba kaane̱ ye̱ ro̱ á. No̱ 'wo̱stu̱ ye̱ komo ya-u̱t-bo̱. 3 No̱ mo̱'o̱g u̱r-hur u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b rem re komo no̱ pu̱ á.

4 Amba yo u̱m ro̱tte̱ mo̱sse̱ u̱n no̱ ne̱ à yo ka: No̱ was u̱n me̱ ne̱ ko̱ o̱r no̱ ne̱ u̱ntu̱n u̱r-takan á. 5 Remen kaane̱, u̱m ru̱ru̱te̱ no̱ no̱ baks bo̱ no̱ ro me̱ m-was u̱n ko̱wan ne̱ à, no̱ nep u̱nze no̱ kus te̱ m-was u̱ntu̱n n-ga á! Waktu̱ u̱n no̱ be u̱n de komo no̱ nom yo no̱ ro no̱m u̱r-takan à. U̱rege̱ no̱ waktu̱ne̱, no̱ yagne̱ rem-u̱s no̱ se u̱r-ba'as á, man habe̱ u̱m piishi no̱ u̱t-ma. Remen kaane̱ man ru̱ bu̱u̱g-de u̱n hun-ne̱ no̱ m-ru n-me̱ u̱n mo̱ro̱g-de yan-dor Ye̱so. 6 Amba no̱ re̱e̱g u̱r-ho̱ u̱n yo ka rii-yo: bo̱ no̱ ginme̱ se̱nge̱-m Nikorata-ne̱* u̱ntu̱n bo̱ u̱m ginme̱-mo̱ à.

7 Kap wu̱ ro̱ u̱t-tó̱ ne̱ to̱ m-ho̱ge̱ à, wu̱ ho̱ge̱ rii-yo Ku̱kt-o Shir ro̱ u̱n ru̱re̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor Ye̱so à! Be-de u̱n ko̱wan wu̱ re̱ u̱r-ho̱ de u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t à, man 'ye wu̱ co̱w-yo u̱n re̱ u̱n ka 'yo-yo u̱n ho̱o̱g yo ro̱ n-te̱te̱ o̱ u̱n n-To̱n o̱ shir à.†

To̱m ha-mo̱ u̱n yan-dor
u̱n bo̱-o̱ o-Se̱miru̱na

8 “Gene̱ wan-co-wu̱ u̱n yan-dor ye̱ u̱n bo̱-o̱ o-Se̱miru̱na u̱nze:

To̱m-o̱ ka o̱ rwu̱u̱ne̱ be u̱n de, wu̱ ro̱ u̱r-Takan u̱r-Bu̱ste̱ ne̱ à; Me̱ wu̱ mare̱, u̱m ine̱ m-ho̱o̱g ne̱ komo à.‡ 9 U̱m nepste̱ range̱-o no̱ u̱n ko̱o̱b u̱n no̱ ne̱. Amba no̱ ya-o-kwu̱m-ye̱ n-me̱ u̱n rem-se Shir hyane̱ u̱r-bon ne̱ à. U̱m nepste̱ komo yo'og-yo ka hun-ne̱ ye̱ ro̱ no̱ m-no̱me̱ à. Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱, amba ne̱ ba kaane̱ o̱ á, remen mo̱ro̱g-de u̱n ye̱ de u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t de. 10 No̱ ho̱ge̱ gye̱r-o̱ u̱n ko̱o̱b-de no̱ u̱n ma-to̱ m-swo̱ m-mo̱ka á. U̱m ru̱ru̱tu̱ no̱, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t wu̱a ru̱ a jorbe̱ ye̱ ken ye̱ be u̱n no̱ n-me̱ u̱n kuke̱-o̱ m-ke'et remen a megerté̱ no̱. No̱a su̱ o-jaas yo har ho̱-u̱t o̱p. Amba she̱r no̱, ko̱ u̱n ma-to̱ m-mar, man 'ye no̱ go̱nd-o̱ u̱n ho̱o̱g.

11 Kap wu̱ ro̱ u̱t-tó̱ ne̱ to̱ m-ho̱ge̱ à, wu̱ ho̱ge̱ rii-yo Ku̱kt-o Shir ro̱ u̱n ru̱re̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor Ye̱so à! Be-de u̱n ko̱wan wu̱ re̱ u̱r-ho̱ de u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t à, mar-m ayoore̱-mo̱ a kor wu̱ á.§

To̱m ha-mo̱ u̱n yan-dor
u̱n bo̱-o̱ o-Pergamu

12 “Gene̱ wan-co-wu̱ u̱n yan-dor ye̱ u̱n bo̱-o̱ o-Pergamu u̱nze:

To̱m-o̱ ka o̱ rwu̱u̱ne̱ be u̱n de, wu̱ ro̱ bu̱pu̱ o-magay ne̱ o̱ m-rye de̱e̱n jit-u̱t-jit à. 13 U̱m nepste̱ no̱ ro̱ u̱r-she'et n-me̱ u̱n bo̱-o̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ro̱ u̱t-gwo̱mo à. Myet u̱n kaane̱ ne̱, no̱ nomote̱ me̱ o-do̱ro̱tte̱. Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen u̱m bakste̱ da-o Antipas, wu̱ swo̱o̱g u̱r-ko̱o̱b be-de u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t ro̱ u̱t-gwo̱mo à har a ho wu̱, remen wu̱ ko-yan-e̱sse̱ ma-u̱t re wu̱. Myet u̱n kap o̱ u̱n yo ko̱re̱ ne̱ à, wu̱ she me̱ á.

14 Amba to̱ ken ba'as-to̱ to̱ ka to̱ no̱ no̱mse̱ à: No̱ ro̱ u̱n hun-ne̱ ne̱ káane̱ ye̱ bo̱pe̱ yoos-u̱r Baram à, wu̱ yoose̱ Barak wu̱ ru̱'u̱t Isra-ne̱ no̱m u̱r-ba'as, be-de u̱n re u̱n rii-yo m-re̱ yo a seke̱ pyo-o̱ m-gir à, komo ye̱ nom o-ás.* 15 Ka bu̱-o o-gaan yo komo no̱ u̱n hun-ne̱ ne̱ ye̱ ro̱ u̱n do̱re̱ u̱n yoos-u̱r Nikorata-ne̱ à.† 16 Waktu̱n no̱, no̱ yage̱ ba'as-u̱t no̱! U̱n ya kááne̱ á, man habe̱ ba u̱n naas o-da u̱m gu̱nu̱t u̱r-gu̱n u̱n ye̱ ne̱ u̱n magay-o̱ nu-o re.

17 Kap wu̱ ro̱ u̱t-tó̱ ne̱ to̱ m-ho̱ge̱ à, wu̱ ho̱ge̱ rii-yo Ku̱kt-o Shir ro̱ u̱n ru̱re̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor Ye̱so à! Be-de u̱n ko̱wan wu̱ re̱ u̱r-ho̱ de u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t à, man 'ye wu̱ ga-to̱ o-Mana to̱ a wuke̱ n-To̱n shir à. Man ya'as ko̱ wu̱ ke ta'ar-u̱r pus-de u̱n ka ta'ar-de a gene̱ jin-u̱r pu̱-de n-to̱n u̱n de, jin-de ko̱ wan-gaan-wu̱ ro̱ ko̱n, wu̱ nape̱ de á, se̱ ka wu̱ go̱kse̱ ka ta'ar-de à.‡

To̱m ha-mo̱ u̱n yan-dor
u̱n bo̱-o̱ o-Tiyatira

18 “Gene̱ wan-co-wu̱ u̱n yan-dor ye̱ u̱n bo̱-o̱ o-Tiyatira u̱nze:

Me̱ wu̱ ro̱ Wà-wu̱ Shir, wu̱ yish-ye̱ u̱n wu̱ ro̱ u̱ntu̱n rem-de o-ra à! Na-u̱s re tomso o-mo̱k ne̱ u̱ntu̱n o-tagurra yo a po̱ro̱gse̱ à. 19 U̱m nepste̱ kap rem-se no̱ m-no̱m à. U̱m nepste̱ se̱nge̱-m no̱, u̱n was-m no̱ ne̱, u̱n she̱r-m no̱ ne̱, u̱n gu̱w-m no̱ ne̱, u̱n 'mo̱ u̱n hur u̱n no̱ ne̱. Komo me̱ m-hyan bo̱ no̱ m-ha co u̱n se̱nge̱-m no̱ arge̱-mo̱ n-ga à.

20 Amba u̱m 'wo̱stu̱ no̱ u̱r-ba'as ne̱, no̱ u̱n 'mo̱ u̱r-hur u̱n ka ne'a-wu̱ ne̱ Je̱ze̱be̱n, wu̱ ro̱ m-ze̱e̱ u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ ‘ko-wan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir’ wu̱ ro̱. Be-de u̱n yoos-de u̱n wu̱, wu̱ ro̱ u̱n raks u̱n gu̱w-ne̱ re. Wu̱ ro̱ ye̱ m-sho'ogse̱ ye̱ nomot o-ás, u̱n nome̱ m-gir m-se̱nge̱ ne̱, u̱n bu̱-yo u̱n re̱ u̱n rii-yo m-re̱ yo a seke̱ pyo-o̱ m-gir à.§ 21 U̱m ya'ag wu̱ o-da remen wu̱ waktu̱nté̱ wu̱ yagne̱ rem-se o-ás, amba wu̱ yagu̱te̱. 22 Remen kaane̱ man jorbe̱ wu̱ u̱n kwu̱u̱r-o̱ u̱n go̱m, komo man ru̱ ka ye̱ no̱me̱ o-ás u̱n wu̱ ne̱ à ye̱ su̱ u̱r-ko̱o̱b de̱e̱n, se̱ de̱ u̱rege̱ ye̱ waktu̱nte̱ ye̱ yagne̱ co̱w-se u̱n wu̱. 23 Man hoom yakar-ye̱ u̱n wu̱. Komo myet-mo̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor Ye̱so a nep u̱nze, me̱ wu̱ ro̱ m-byarag u̱n barag-se u̱n ne̱t u̱n me̱n-to̱ u̱n wu̱ ne̱. Komo man to̱pe̱ ko̱ wu̱ ke yo wu̱ no̱me̱ à.* 24 Amba me̱ u̱n to̱mne̱ be-u̱r no̱ ye̱ kusse̱ à o-Tiyatira no̱ ye̱ do̱re̱ ka yoos-u̱r yo̱-de de á. No̱ no̱m yo yan-neke̱-mo̱ u̱n wu̱ ro̱ m-ze̱e̱ á, n-me̱ u̱n bu̱m-o̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t o̱ u̱r-du̱w á. Me̱ no̱ m-ze̱e̱, man sawsu̱ no̱ se ken nu̱-se á. 25 Se̱ de̱ no̱ bu̱p she̱r-m no̱ ke̱k har u̱m m-mu̱bu̱te̱.

26 Be-de u̱n ko̱wan wu̱ re̱ u̱r-ho̱ de u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t à, ye̱ nomo me̱ o-do̱ro̱tte̱ har u̱r-ko̱m à, man 'ye ye̱ gwo̱mo-to̱ u̱n hun-ne̱ n-me̱ u̱n ko̱ o̱ ke dak-o̱.

27 ‘Ye̱ a nom gwo̱mo-to̱ u̱t-dak u̱n ko̱-yo o-kwo̱m;

ye̱ yawag ye̱ u̱ntu̱n tur-to̱ u̱t-ba.’†

A 'ye ye̱ go̱n gwo̱mo-to̱ Tato re ya'u̱ me̱ à. 28 Komo man 'ye wu̱ Myar-yo n-Sot! 29 Kap wu̱ ro̱ u̱t-tó̱ ne̱ to̱ m-ho̱ge̱ à, wu̱ ho̱ge̱ rii-yo Ku̱kt-o Shir ro̱ u̱n ru̱re̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor Ye̱so à!

Bo̱r-u̱s tet

To̱m ha-mo̱ u̱n yan-dor ye̱
u̱n bo̱-o̱ o-Saradis

1 “Gene̱ wan-co-wu̱ u̱n yan-dor ye̱ u̱n bo̱-o̱ o-Saradis:

To̱m-o̱ o̱ ka o̱ rwu̱u̱ne̱ be u̱n de, wu̱ ro̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n re̱ge̱n ta'yoor u̱n Ku̱kt-o̱ Shir ne̱ o̱ u̱m tome̱ à. U̱m nepste̱ yo no̱ m-nom à. Ko̱ de nomte̱ à hun-ne̱ no̱ m-hyan sa o zee no̱ u̱n ho̱o̱g ne̱, amba no̱ mereste̱. 2 Zu̱te̱ no̱! M-mo̱ka no̱ dowe̱ yo kusu no̱ à u̱r-be̱e̱b, yo ro̱ u̱n ma-to̱ m-mar à. Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen me̱ hyan se̱nge̱-m no̱ shiig u̱n yish-ye̱ Shir re á. 3 Baks yo no̱ yoose̱ u̱n yo no̱ ho̱ge̱ ne̱ à n-ga. No̱ nomo yo o-do̱ro̱tte̱ no̱ waktu̱ne̱ be u̱n de. U̱rege̱ ne̱ no̱ yagu̱te̱ m-zu̱te̱, man habe̱ da-o̱ no̱ hwo̱ o-sakto̱ á, u̱ntu̱n bo̱ ko-hyow ro̱ m-nom à.*

4 Amba de̱ har m-mo̱ka, hun-ne̱ ro̱ ko̱n hiin u̱n bo̱-o̱ o-Saradis ye̱ she'ete̱ she'et-de ba m-ku̱ko̱p à. Ye̱a hewe̱ u̱r-hew u̱n me̱ ne̱ cu̱pse̱ u̱n matuku-u̱t pus-to̱ ne̱, remen Shir wu̱ woote̱ ye̱ káne̱. 5 Be-de u̱n ko̱wan wu̱ re̱ u̱r-ho̱ de u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t à, ye̱a cu̱p saw-u̱t pus-to̱. Man soks jin-to̱ u̱n ye̱ u̱n taku̱rda-o̱ u̱n ho̱o̱g á. Tomso ne̱ man ru̱re̱ Tato re u̱n yan-to̱m-ye̱ u̱n wu̱ ne̱ u̱nze ye̱ ro̱ yan-dor re.† 6 Kap wu̱ ro̱ u̱t-tó̱ ne̱ to̱ m-ho̱ge̱ à, wu̱ ho̱ge̱ rii-yo Ku̱kt-o Shir ro̱ u̱n ru̱re̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor Ye̱so à!

To̱m ha-mo̱ u̱n yan-dor ye̱
u̱n bo̱-o̱ o-Pirapiya

7 “Gene̱ wan-co-wu̱ u̱n yan-dor ye̱ u̱n bo̱-o̱ o-Pirapiya u̱nze:

Me̱ wu̱ ro̱ wan-gaan wu̱ ba m-ku̱ko̱p o-nip ne̱. Me̱ o-mabudi ne̱, yo ro̱ yo ma ko-Gwo̱mo Dawuda à. Da-o̱ u̱m tikshe̱ ish à, wa-m-tige̱ ro̱ ko̱n á. Da-o̱ me̱ tige̱ ish tomso ne̱ wa-m-tiks ro̱ ko̱n á.‡ 8 U̱m nepste̱ ko̱yan yo no̱ nome̱ à. Nap u̱nze u̱m tikshitu̱ no̱ ish, yatt-wu̱ he o̱ m-hoks m-tige̱ á. U̱m nepste̱ be̱e̱b u̱n no̱ hiin o̱, amba myet u̱n kááne̱ ne̱ no̱ no̱mo̱g o-do̱ro̱tte̱ u̱n ma-u̱t re, no̱ no̱m she-mo̱ u̱n nap-o re á. 9 M-mo̱ka no̱a hyen yo u̱m he m-nom u̱n ka hun-ne̱ ye̱ ne̱ ye̱ ro̱ ye̱ u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t§ à. Ye̱ ro̱ m-ze̱e̱ ye̱ Yahuda-ne̱ ye̱, amba ye̱ ya-u̱t-bo̱-ye̱. Me̱ u̱n ru̱ ye̱ m-haan ye̱ kwu̱kt n-dak u̱n na-u̱s no̱. Ka da-o̱ ye̱ he m-nap u̱nze, u̱m waste̱ u̱n no̱ ne̱.* 10 N-me̱ u̱n 'mo̱ u̱r-hur, no̱ no̱mo̱g o-do̱ro̱tte̱ u̱n ma-u̱t re. Remen kááne̱, man 'er no̱ u̱n ká da-o̱ o̱ u̱m he m-rwo̱ meger-to̱ he̱be̱ hun-ne̱ ya o-zang u̱n ho̱no o-dak a su̱ u̱r-ko̱o̱b. Me̱ u̱n nom kaane̱, remen u̱m nept ko̱ ye̱a waktu̱ne̱ e̱s-mo̱ u̱n ba'as-to̱ u̱n ye̱ ko̱ ye̱a waktu̱ne̱ á.

11 U̱m ro̱be̱ ku̱sse̱. Bo̱p she̱r-m no̱ de̱e̱n, remen taase wu̱ ken wu̱ rumus no̱ u̱r-'yons. 12 Be-de u̱n ko̱wan wu̱ re̱ u̱r-ho̱ de u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t à, man muut wu̱ o-dááb n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Tato re. Ka ne̱t-wu̱ a tek yage̱ u̱n ka be-de á. N-to̱n u̱n wu̱r-o̱ u̱n wu̱ u̱m he m-ge̱n:

Jin-de Shir re, u̱n

Jin-de u̱n bo̱-o̱ Shir ne̱ (wata Urusharima-o pu̱-o̱, o̱ he m-kergu̱ne̱ e̱s-mo̱ n-To̱n shir à), u̱n

Jin u̱n de ne̱ u̱r-pu̱ de.†

13 Kap wu̱ ro̱ u̱t-tó̱ ne̱ to̱ m-ho̱ge̱ à, wu̱ ho̱ge̱ rii-yo Ku̱kt-o Shir ro̱ u̱n ru̱re̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor Ye̱so à!

To̱m ha-mo̱ u̱n yan-dor ye̱
u̱n bo̱-o̱ o-Rawudikiya

14 “Gene̱ wan-co-wu̱ u̱n yan-dor ye̱ u̱n bo̱-o̱ o-Rawudikiya u̱nze:

To̱m-o̱ ka o̱ rwu̱u̱ne̱ be u̱n de, wu̱ a m-ze̱e̱ ‘Amin’ à. Me̱ ko-yan-e̱ss u̱t-ma wu̱, o-nip ne̱, ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n rii-yo Shir hwo̱o̱ne̱ kap à.‡ 15 U̱m nepste̱ kap rem-se no̱ m-no̱m à, no̱ no̱m m-she u̱nze no̱ m-she̱r ko̱ ne̱ no̱ m-was u̱n me̱ ne̱ á. Ya no̱ ro̱ u̱ntu̱n m-ho̱ mo̱ ro̱tte̱ o-ra ko̱ m-gwu̱gwu̱ á. U̱m ro co̱no̱g a zee no̱ rii gaan, o-ra ko̱ m-gwu̱gwu̱! 16 Amba remen no̱ n-te̱te̱, no̱ m-gwu̱gwu̱ á no̱ ne̱ o-ra á, man cops no̱ u̱n nu-o re! 17 No̱ m-ze̱e̱, ‘Me̱ o-kwu̱m ne̱, me̱ u̱n rii-yo u̱m co̱ne̱ ne̱ à, kap. Yatt rii-yo u̱m taage̱ á!’ ¿Ashi no̱ nap á? No̱ ya-u̱s-ko̱n ye̱, rii-yo u̱r-'wo̱n à, no̱ ko̱bi-ne̱ ye̱, no̱ u̱r-kor, po̱-ne̱ tomso. 18 Remen kaane̱ me̱ no̱ u̱n ya-u̱t-ma no̱ o o-zinariya be u̱n de, yo a zwo̱'e̱ o-ra à. Ka da-de no̱a warag ya-o-kwu̱m n-me̱ u̱n rem-se o-Ku̱kt. Komo no̱ o matuku-u̱t pus-to̱ be u̱n de, no̱ cu̱pu̱te̱ hi u̱n no̱ remen no̱ bitité̱ 'e̱-mo̱ u̱n she'et-de u̱n kor u̱n no̱. Komo no̱ o baat-se u̱n yish no̱ be u̱n de remen no̱ hyenet m-so̱k ne̱.

19 Me̱ m-kangse̱, u̱m pu̱re̱ wu̱ u̱m m-wasse̱ u̱n wu̱ ne̱ à. Remen kaane̱, rwo̱ u̱r-hur, no̱ waktu̱ne̱, no̱ yage̱ ba'as-u̱t no̱.§ 20 Raks no̱! U̱m ro̱ eso me̱ u̱n ko̱'o̱t u̱n ish-o̱ u̱n hur u̱n no̱. U̱rege̱ no̱ ho̱gu̱te̱ co̱r re no̱ tiks o-ish, man co̱wbe̱ a re be-u̱r gaan u̱ntu̱n nay-ne̱.

21 Be-de u̱n ko̱wan wu̱ re̱ u̱r-ho̱ de u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t à, man ru̱ wu̱ wu̱ she'et u̱n me̱ ne̱ u̱n kwu̱u̱r-o re, u̱ntu̱n bo̱ u̱m re̱ u̱r-ho̱, u̱m she'ete̱ u̱n Tato re ne̱ u̱n kwu̱u̱r-o̱ u̱n wu̱ à. 22 Kap wu̱ ro̱ u̱t-tó̱ ne̱ to̱ m-ho̱ge̱ à, wu̱ ho̱ge̱ rii-yo Ku̱kt-o̱ Shir ro̱ u̱n ru̱re̱ u̱n hun-ne̱ yan-dor Ye̱so à!”

Bo̱r-u̱s nass

O-kwu̱u̱r n-To̱n o̱ shir

1 Bo̱n kane̱, u̱m dooru̱ hyan u̱n to̱ ken hyangan-to̱, u̱m hyang o̱ ken ish-o̱ tikshisse̱ n-To̱n shir. U̱m dooru̱ m-ho̱ge̱ u̱n ká co̱r-o̱ u̱m ho̱ge̱ n-ga à. O̱ te̱psu̱tu̱ me̱ u̱ntu̱n o-kar o̱ ze̱e̱ru̱ me̱, “Daan kane̱, man kutu wo̱ rii-yo he m-ko̱r u̱n jim-de u̱n yo ka à.” 2 Kane̱ ba m-jime̱, Ku̱kt-o̱ Shir garamsu̱ru̱ me̱, u̱m hyanbu̱ru̱ komo o̱ ken kwu̱u̱r-o̱ n-me̱ n-To̱n shir komo wu̱ ken wu̱ ro tara u̱n o̱. 3 Ka wu̱ ro tara u̱n ka kwu̱u̱r-o̱ à wu̱ ro̱ u̱s-myakt u̱ntu̱n ta'ar-ye̱ u̱n hwo̱r-ye̱ u̱n ho̱-mo̱ u̱t-wa u̱n zen jaas-o̱ ne̱. Wata, gwanga-o rigimshe̱ ka kwu̱u̱r-o̱. Ka gwanga-yo ro u̱s-myakt u̱ntu̱n ta'ar-de u̱n hwo̱r de ro̱ u̱ntu̱n ho̱-mo̱ u̱t-wa à.* 4 Rigimshe̱ u̱n ka kwu̱u̱r-o̱ ne̱ komo to̱ ken kwu̱u̱r-to̱ ro̱ kon u̱r-kwo̱o̱z u̱t-nass [24], komo se̱k-ye̱ u̱r-kwo̱o̱z u̱n ne̱n nass [24] ro̱ tara u̱n to̱. Ye̱ ro̱ tu̱pu̱ u̱n saw-u̱t pus-to̱ ne̱ u̱t-matuku u̱n go̱nd-to̱ u̱n zinariya ne̱ u̱n hi-to̱ u̱n ye̱. 5 Myakt-se a se̱nge̱ m-hyan se ro̱ m-rwu̱u̱n be-de u̱n ka kwu̱u̱r-o̱ o-zaaz ne̱ o̱ u̱t-dàkàr. U̱n co-o̱ u̱n ka kwu̱u̱r-o̱ ne̱, pitirra-u̱t ta'yoor ro̱ ko̱n to̱ ro̱ m-re̱ o-ra ru̱wru̱w she̱ro she̱ro, to̱ ro̱ hek-o̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir, to̱ Shir ro̱ m-to̱m à.† 6 U̱n co-o̱ u̱n ka kwu̱u̱r-o̱, ka be-de ro kyarkyar u̱ntu̱n mo̱ ken sa-mo̱ mo̱ a no̱me̱ u̱ntu̱n u̱r-madipi à. Komo rigimshe̱ u̱n ka kwu̱u̱r-o̱ ne̱, n-te̱te̱ ne̱ rii-ye̱ u̱n ho̱o̱g ro kon nass u̱n yish ne̱ ko̱ ke so̱, co u̱n jim ne̱.‡ 7 Yo u̱r-takan ya yo ro̱ u̱ntu̱n o-zur, ayoore̱-yo u̱ntu̱n gwo̱n o-na, atette̱-yo ro̱ u̱n co-o̱ u̱n ko-hun ne̱, anasse̱-yo u̱ntu̱n o-gwo̱m yo u̱t-hukse̱.§* 8 Ko̱ yo ke rii-yo u̱n ho̱o̱g-yo ro̱ u̱t-ku̱ku̱n ne̱ u̱t-cind, ká ku̱ku̱n-to̱ tomso ne̱ ro̱ u̱n yish ne̱ u̱r-me̱ n-do̱ ne̱. M-te̱t, m-ho̱w ne̱, ye̱ m-yage̱ hu u̱s-se̱p á:

“Ba m-ku̱ko̱p, ba m-ku̱ko̱p, ba m-ku̱ko̱p

wu̱ ro̱ Wan-Ko̱yan Shir Wa-u̱t-Gwo̱mo kap.

Wu̱ ro'e̱ n-ga à, Wa-m-mo̱ka, wu̱ ro̱, komo wu̱ he m-haan à.”†

9 Ka rii-ye̱ u̱n ho̱o̱g-ye̱ u̱n ya'as m-se̱ps, ya u̱t-go̱s, u̱r-bo̱ngo̱n ne̱ be-de u̱n ka wu̱ ro tara u̱n ká kwu̱u̱r-o̱ à, wu̱ ro̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ har da-o̱ ba m-ta à. Da-o̱ ye̱ cire̱ no̱m kaane̱ à, 10 da-o gaan ka se̱k-ye̱ ye̱ u̱r-kwo̱o̱z u̱n nass [24] kwu̱ktu̱ru̱ n-dak u̱n co-o̱ u̱n ká wu̱ ro tara u̱n ká kwu̱u̱r-o̱ à. Ye̱ ro̱ u̱n bo̱ngo̱n-de u̱n wu̱ ro̱ ba m-ta à. Ye̱ e̱ssu̱ru̱ go̱nd-to̱ u̱n ye̱ n-dak u̱n co-o̱ u̱n ka wu̱ ro tara u̱n ka kwu̱u̱r-o̱ à, ye̱ ro̱ m-ze̱e̱:

11 “Wo̱ bo̱'o̱se̱, Wan-Ko̱yan Shir,

remen o dekt m-se̱ps, u̱t-go̱s, u̱r-be̱e̱b ne̱.

Remen wo̱ no̱me̱ ko̱yan,

tomso ne̱ u̱n co̱n-m ru o̱ a no̱me̱ ko̱yan

komo remen ru, se ro̱tte̱ m-ho̱o̱g ne̱.”

Bo̱r-u̱s taan

Taku̱rda-o pu'usse̱
u̱n Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca ne̱

1 U̱m hyanu̱ru̱ o-taku̱rda pu'usse̱ u̱n kom-o̱ u̱r-re̱ o̱ u̱n ka wu̱ ro̱ u̱r-she'et u̱n kwu̱u̱r-o̱ u̱t-gwo̱mo à. Ka taku̱rda-o pu'usse̱ o̱ shiishte̱ m-ge̱n ko̱ o̱ ke riib-o̱, n-me̱ n-do̱ ne̱, o̱ tigishshite̱ kugup a rekesse̱ o̱ so̱-o ta'yoor.* 2 U̱m hyanu̱ru̱ ko-be̱e̱b-wu̱ u̱n wan-to̱m-wu̱ Shir, wu̱ ro̱ o-ko̱'o̱t u̱n caari-o̱ o-co̱r wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, “¿Wan wu̱ ne̱ depe̱ wu̱ ke'es ká reke̱-to̱ wu̱ upste̱ ka taku̱rda-o̱?” 3 Yatt ne̱t-wu̱ he m-hoks ko̱ n-To̱n shir, ko̱ n-dak, ko̱ u̱n ku̱s-o̱ n-dak wu̱ bo̱'o̱se̱ ups u̱n ka taku̱rda-o̱, har wu̱ karantu̱te̱ á. 4 U̱m 'wo̱nu̱ru̱ 'wo̱n-se m-yo̱ remen a kum ne̱t-wu̱ wo̱o̱ ups u̱n ka taku̱rda-o̱ har wu̱ karantu̱tu̱ o̱ á. 5 Amba wan-gaan be-de u̱n ka se̱k-ye̱ ye̱ u̱r-kwo̱o̱z u̱n nass [24] ze̱e̱ru̱ me̱, “Wo̱ 'wo̱n á! Gwo̱t! Ka zur-yo, u̱n baag-o Yahuda, u̱n den-o ko-Gwo̱mo Dawuda yo reeste̱ u̱r-ho̱. Yo ro̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ yo ke'esté̱ ká reke̱-u̱t ta'yoor-to̱ komo yo ups ká taku̱rda-o̱.”†

6 U̱m gwo̱tu̱ru̱ u̱m hyanu̱ru̱ Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca sa o zee a u̱n ho̱ yo. Amba m-mo̱ka yo ro eso n-te̱te̱ o̱ u̱n ká kwu̱u̱r-o̱ u̱t-gwo̱mo o̱ u̱n ká rii-ye̱ u̱n ho̱o̱g-ye̱ ne̱ nass. Yo ro̱ komo n-te̱te̱ o̱ u̱n ká se̱k-ye̱ ne̱ u̱r-kwo̱o̱z u̱n nass [24]. Wu̱ ro̱ u̱s-kar ne̱ u̱s-ta'yoor u̱n yish ne̱ ta'yoor, to̱ ro̱ hek-o̱ u̱n Ku̱kt-o̱ Shir, o̱ Shir ro̱ m-to̱m u̱n myet ho̱no o-dak à.‡ 7 Wu̱ haaru̱ co wu̱ go̱ksu̱ru̱ ká taku̱rda-o̱ u̱n kom-o̱ u̱r-re̱ o̱ u̱n ká wu̱ ro̱ u̱r-she'et u̱n ká kwu̱u̱r-o̱ à. 8 Bo̱ wu̱ go̱kste̱ ká taku̱rda-o̱ ro m-ge̱n ne̱ à, ká rii-ye̱ u̱n ho̱o̱g nass-ye̱ u̱n se̱k-ye̱ ne̱ u̱r-kwo̱o̱z u̱n nass [24] ye̱ he̱e̱ru̱ u̱n he̱r-o̱ u̱n Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca. Ko̱ wu̱ ke be-de u̱n ye̱ ro̱ o-moro ne̱ u̱n tur-de o-zinariya ne̱ shiishe̱ u̱n rii-yo m-shi'igin, to̱ ka to̱ u̱n e̱se̱nte̱-de u̱n ko̱n-se u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir se ye̱ ko̱ne̱ à.§ 9 Ye̱ huru̱ se̱p-o pu̱-o̱, ye̱ ro̱ m-ze̱e̱:

“Wo̱ wu̱ bo̱'o̱se̱ go̱ks u̱n kà taku̱rda-o pu'usse̱-o̱

komo o ke'es reke̱-to̱ u̱n o̱ o ups o̱.

Remen n-ga a ro hoostu̱ wo̱,

komo u̱n mar-m ru mo̱ u̱r-seke̱

o rundu̱te̱ Shir hun-ne̱ n-me̱

u̱n ko̱ o̱ ke baag-o̱, u̱t-rem ne̱,

u̱n bu̱u̱g-to̱ u̱n hun-ne̱ ne̱ u̱t-dak ne̱.*

10 O muutu̱ ye̱, ye̱ waragté̱ yan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir,

ye̱ nomoté̱ Shir m-se̱nge̱,

komo ye̱a nom u̱t-gwo̱mo be-de u̱n hun-ne̱

ye̱ u̱n ho̱no o-dak.”†

11 Ka da-de u̱m dooru̱ m-gwo̱t komo, u̱m ho̱gu̱ru̱ co̱r-se u̱t-se̱p se u̱n yan-to̱m-ye̱ Shir ye̱ arge̱ dugu-u̱s o̱p so̱-o dugu-u̱s o̱p [100,000,000] à. Ye̱ ro̱ eso eso ye̱ rigu̱msu̱ru̱ ka kwu̱u̱r-o̱, u̱n ká rii-ye̱ u̱n ho̱o̱g-ye̱ nass-ye̱ ne̱, komo u̱n ká se̱k-ye̱ ye̱ ne̱.‡ 12 Ye̱ ro̱ u̱n hu u̱n ká se̱p-o̱ ye̱ ro̱ m-muut:

“Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca yo a ho̱e̱ à,

yo bo̱'o̱ste̱ go̱ks u̱r-be̱e̱b, o-kwu̱m ne̱, u̱s-nap ne̱, m-'wo̱ns ne̱,

u̱t-go̱s ne̱, m-se̱ps ne̱, u̱r-bo̱ngo̱n ne̱!”

13 Komo u̱m ho̱gu̱ru̱ ho̱n u̱n bo̱ u̱n rii-yo Shir hwo̱o̱ne̱ n-To̱n shir n-dak ne̱ à, komo u̱n ku̱s-o̱ n-dak ne̱, n-me̱ m-sa ne̱. Kap o̱ u̱n rem-se u̱n ho̱o̱g se ro̱ u̱n hu u̱n ká se̱p-o̱:

“Depete̱ se ya'as u̱r-bo̱ngo̱n,

u̱t-go̱s ne̱, m-se̱ps ne̱, u̱r-be̱e̱b ne̱,

be-de u̱n ká wu̱ ro̱ u̱r-she'et u̱n ká kwu̱u̱r-o u̱t-gwo̱mo o̱ à,

komo u̱n ká Rwu̱u̱g-o o-Ca yo ne̱,

o-da har da-o̱ ba m-ta!”

14 Ká rii-ye̱ u̱n ho̱o̱g nass-ye̱ shasu̱ru̱, “Amin!” Komo ká se̱k-ye̱ ye̱ he̱e̱ru̱, ye̱ no̱mu̱ru̱ Shir u̱r-bo̱ngo̱n u̱n ká Ya Rwu̱u̱g-o Ca-yo ne̱.

Bo̱r-u̱s cind

Ka Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca yo ke'este̱
ka reke̱-u̱t cind-to̱ u̱r-takan to̱

1 Me̱ gu̱t, u̱m hyanu̱ru̱ ká Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca yo ke'este̱ reke̱-de u̱r-takan be-de u̱t-ta'yoor to̱ u̱n ká taku̱rda-o̱. Ka da-de u̱m ho̱gu̱ru̱ o-gaan be-de u̱n ka rii-ye̱ u̱n ho̱o̱g nass-ye̱ yo 'yonste̱ o̱ ken co̱r-o̱ u̱ntu̱n dwu̱m-de o-dàkàr, “Haan!” 2 U̱m gwo̱tu̱ru̱, u̱m hyanu̱ru̱ jo̱k-o pus-yo re̱e̱. Wan-da-mo̱ u̱n yo ro o-ta ne̱ u̱t-kom, o-go̱nd ne̱ yeresse̱ u̱n hi-de u̱n wu̱. Komo wu̱ ruuru̱ u̱ntu̱n ne̱t-wu̱ re̱ u̱r-ho̱ à remen wu̱ doot re̱ u̱r-ho̱.*

3 Bo̱ ká Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca yo ke'este̱ reke̱-u̱r ayoore̱-de à, u̱m ho̱gu̱ru̱ rii-yo u̱n ho̱o̱g o-ayoore̱-yo ze̱e̱g, “Haan!” 4 Yo ken jo̱k-yo rwu̱u̱nu̱ru̱ o-jaas yo záá. A ya'u̱ wan-da-mo̱ u̱n yo caari-o̱ o-magay u̱r-be̱e̱b ne̱ wu̱ dosté̱ she'et-de m-gwu̱gwu̱ u̱n ho̱no o-dak, a inu̱ru̱ u̱r-gu̱n u̱n hoom-de u̱n hun-ne̱ ne̱ ko̱ kene̱.†

5 Bo̱ ká Ca-yo ke'este̱ reke̱-u̱r atette̱-de à, u̱m ho̱gu̱ru̱ rii-yo u̱n ho̱o̱g o-atette̱-yo ze̱e̱g, “Haan!” U̱m gwo̱tu̱ru̱ n-to̱n, u̱m hyanu̱ru̱ jo̱k-o rim-yo. Wan-da-mo̱ u̱n yo̱ ro̱ u̱n rii-yo u̱r-me ne̱ u̱n kom-to̱ u̱n wu̱.‡ 6 Komo u̱m ho̱gu̱ru̱ o̱ ken co̱r-o̱ rwu̱u̱nte̱ be-de u̱n ka rii-ye̱ u̱n ho̱o̱g nass-ye̱ o̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Ko̱k-de u̱n ye̱ge̱-hyò§ hond hond u̱n hwo̱r-ye̱ u̱r-gu̱wu̱s de u̱n ho̱-u̱r gaan ne̱. Ko̱k-u̱t tet-to̱ u̱n ye̱ge̱-nat* hond hond u̱n hwo̱r-ye̱ u̱r-gu̱wu̱s de u̱n ho̱-u̱r gaan ne̱. Amba taase o sabarse̱ m-no̱w u̱n m-mo̱di ne̱ á.”

7 Da-o̱ ká Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca yo ke'ese̱ reke̱-u̱r anasse̱-de à, u̱m ho̱gu̱ru̱ ka rii-yo u̱n ho̱o̱g anasse̱-yo ze̱e̱g, “Haan!” 8 U̱m gwo̱tu̱ru̱ kane̱ u̱n co re. U̱m hyanu̱ru̱ yo ken jo̱k-yo ku̱ku̱rse̱. Jin-de u̱n wan-da-mo̱ u̱n yo komo de ro̱ “m-Mar,” komo yo ro wu̱ m-do̱rbe̱ à “Saag-se.” A ya'u̱ ye̱ u̱r-be̱e̱b u̱n bu̱u̱g-u̱r gaan be-de u̱n bu̱u̱g-u̱t nass-to̱ u̱n yan-she'et-de u̱n ho̱no o-dak, remen ye̱ hoomté̱ ye̱ u̱t-magay, u̱n me̱r ne̱, u̱s-go̱m ne̱, komo u̱n nem-ye̱ u̱t-ko̱t ne̱.†

9 Da-o̱ ká Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca yo ke'ese̱ reke̱-u̱r ataane̱-de à, u̱m hyanu̱ru̱ be-de u̱n 'wu̱n-de o-hana ho̱o̱g-mo̱ u̱n ka ye̱ a hoome̱ remen ye̱ ko̱'o̱tte̱ Ma-to̱ Shir hur-u̱r gaan m-she̱r ne̱, komo u̱n ru̱re̱ u̱n hun-ne̱ ne̱ ma-u̱t Ye̱so wu̱ he ye̱ hoks m-gu à. 10 Ye̱ 'yonsu̱ u̱s-co̱r de̱e̱n ye̱ ze̱e̱ru̱, “Wan-Ko̱yan, Wa-u̱r-Be̱e̱b kap, Wa-o-nip komo So̱-wu̱, ¿se̱ de ke ho̱-de o he piishe̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n kà ho̱no o-dak o̱ u̱t-ma? ¿Komo yan da-o̱ o he ye̱ m-rangse̱ remen ye̱ ho̱o̱g te̱? ¿De ke ho̱-de o he te̱ m-mu̱se̱?” 11 Kap mo̱ u̱n ye̱ ko̱ wu̱ ke a ya'su̱ru̱ wu̱ matuku-u̱r se̱e̱b-de u̱r-pus-de. Komo a ru̱ru̱ ye̱ u̱nze ye̱ wu̱we̱ ya o-da hiin, se̱ a shooste̱ bo̱ a co̱ne̱ à, u̱n o̱r u̱n ye̱ ne̱ campo̱-ne̱ u̱n ne'a-ne̱ ne̱ ye̱ a he m-ho̱ yan-dor Ye̱so bo̱ a ho̱ ye̱ à.

12 Ka da-o̱ u̱m hyanu̱ru̱ Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca ke'este̱ reke̱-u̱r acinde̱-de. A no̱mu̱ru̱ mo̱ ken caari-mo̱ u̱n nukte̱-mo̱ o-dak mo̱. Ho̱-u̱r wargu̱ru̱ u̱r-rim-de u̱ntu̱n gwo̱do̱-o rim-o̱, o-re̱ng komo da-o gaan-yo wargu̱ru̱ o-jaas yo záá u̱ntu̱n m-hyó.‡ 13 Ka da-o̱ ye̱ge̱-re̱ge̱n komo ye̱ hyemenu̱ru̱ n-dak u̱ntu̱n bo̱ mat-de o-rum yo ba m-ne̱n ro̱ m-hyemene̱ yo-mo̱ m-'wo̱ns bu'u̱ yo à.§ 14 A pussu̱ru̱ o-ke'ente̱ bo̱ a m-pus u̱n rii-o̱ u̱r-ru̱t à, komo a dossu̱ru̱ ko̱ o̱ ke haag-o̱ u̱n ko̱ o̱ ke dak-o̱ n-te̱te̱ de m-ho̱ o̱ ne̱ u̱n be-to̱ u̱n to̱.*

15 Ka da-o̱ gwo̱mo-ne̱ ye̱ o-dak, ya-u̱t-con u̱n go̱s-ye̱ ne̱, ye̱ u̱n karma-ne̱, u̱n ya-o-kwu̱m ne̱, u̱n ya-u̱r-be̱e̱b ne̱, gu̱w-ne̱ u̱n yan-ba-m-gu̱w ne̱ ne̱ kap, ye̱ argu̱ m-wuke̱ n-me̱ u̱t-wu, u̱n pak-to̱ u̱t-haag ne̱.† 16 Ye̱ ze̱e̱ru̱ eeg-se u̱t-haag u̱t-ta'ar ne̱, ye̱ ze̱e̱ru̱ to̱, “He̱'e̱n no̱ be u̱n te̱ no̱ mo̱'o̱g te̱ u̱ntaase te̱ hyen co-o̱ u̱n ka wu̱ ro̱ tara u̱n kwu̱u̱r-o̱ u̱t-gwo̱mo à, komo taase ryaab-se u̱n ká Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca yo kum te̱.‡ 17 Remen caari-de u̱r-ho̱ de u̱n ryaab-se u̱n ye̱ woosu̱nte̱, ¿wan wu̱ he hoks m-e̱s?”§

Bo̱r-u̱s ta'yoor

Hun-ne̱ dugu-u̱s zungu u̱n
kwo̱o̱z-u̱t yoor u̱s-nass [144,000]

1 Ka da-de u̱m hyanu̱ru̱ yan-to̱m-ye̱ Shir nass eso eso u̱n pa'aso-u̱t nass-to̱ u̱n ho̱no o-dak. Ye̱ we̱nu̱ru̱ m-yo mo̱ u̱n ko̱ de ke kwu̱ss-de m-hund n-to̱n o-dak. Ye̱ bo̱pu̱ru̱ yo-mo̱ u̱n kwu̱ss-u̱t nass taase mo̱ hund o-dak ko̱ n-to̱n m-sa ko̱ u̱n yo ken 'yo-yo.* 2 Komo u̱m hyanu̱ru̱ wu̱ ken wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ ro̱ m-rwu̱u̱n so̱ u̱r-ho̱ran. Wu̱ ro̱ u̱n reke̱-de Shir ne̱ wan-ho̱o̱g. Komo wu̱ kangsu̱ru̱ ka yan-to̱m-ye̱ Shir ye̱ nass ka ye̱ a ya'e̱ gwo̱mo-to̱ ye̱ ho̱gu̱sse̱ o-dak m-sa ne̱ m-hoog à. 3 Wu̱ ze̱e̱ru̱ ye̱, “Wasu̱ no̱! No̱ ho̱gu̱sse̱ o-dak ko̱ m-sa u̱s-'yo ne̱ m-hoog á se̱ a kemeste̱ ka reke̱-de Shir de u̱n zwo̱n-to̱ u̱n yan-gu̱w-mo̱ u̱n wu̱.”† 4 Ka da-de wan-to̱m-wu̱ Shir u̱n o̱r u̱n wu̱ ne̱ yan-to̱m ye̱ Shir, keme̱te̱ myet-mo̱ gu̱w-ne̱ ye̱ Shir. U̱m ho̱gu̱ru̱ mo̱o̱r-to̱ hun-ne̱ ye̱ ka yan-to̱m ye̱ keme̱ o-napa remen ye̱ ro̱ gu̱w-ne̱ ye̱ Shir à dugu-u̱s zungu u̱n kwo̱o̱z-u̱t yoor u̱s-nass [144,000] ka ye̱ a keme̱ ka napa-de à ye̱ e̱s mo̱ baag-to̱ u̱n Isra-ne̱ kap.

5 Ka yan-to̱m ye̱ keme̱ o-napa:

So̱ u̱n baag-o Yahuda dugu-u̱s o̱p u̱s-yoor [12,000],

So̱ u̱n baag-o Ruben dugu-u̱s o̱p u̱s-yoor [12,000],

So̱ u̱n baag-o Gad dugu-u̱s o̱p u̱s-yoor [12,000],

6 So̱ u̱n baag-o Asher dugu-u̱s o̱p u̱s-yoor [12,000],

So̱ u̱n baag-o Napari dugu-u̱s o̱p u̱s-yoor [12,000],

So̱ u̱n baag-o Manase dugu-u̱s o̱p u̱s-yoor [12,000],

7 So̱ u̱n baag-o Simo̱n dugu-u̱s o̱p u̱s-yoor [12,000],

So̱ u̱n baag-o Rewi dugu-u̱s o̱p u̱s-yoor [12,000],

So̱ u̱n baag-o Issakar dugu-u̱s o̱p u̱s-yoor [12,000],

8 So̱ u̱n baag-o Zeburun dugu-u̱s o̱p u̱s-yoor [12,000],

So̱ u̱n baag-o Yusuhu dugu-u̱s o̱p u̱s-yoor [12,000],

So̱ u̱n baag-o Banyamin dugu-u̱s o̱p u̱s-yoor [12,000].

9 Bo̱ to̱ ka aragte̱ à, u̱m gwo̱tu̱ru̱ u̱m 'wo̱s de ken caari-de u̱r-mo̱ro̱g de u̱n yan-ba-m-ku̱ko̱p u̱t-mo̱o̱r ne̱ ye̱ arge̱ m-o̱o̱g à. Ye̱ rwu̱u̱nte̱ so̱ u̱n ko̱ to̱ ke dak-to̱, u̱n ko̱ to̱ ke baag-to̱ ne̱, u̱n ko̱ ye̱ ke hun-ne̱ ye̱ ne̱, u̱n ko̱ de ke rem-de ne̱. Ye̱ ro̱ eso eso he̱r-o̱ u̱n ká kwu̱u̱r-o̱ u̱n co-o̱ u̱n ká Ca-yo. Ye̱ cu̱pste̱ matuku-u̱t se̱e̱b-to̱ u̱t-pus to̱, ye̱ bu̱ps jet-se o-do̱bino̱ u̱n kom-to̱ u̱n ye̱. 10 Ye̱ 'yonsu̱ u̱s-co̱r de̱e̱n ye̱ ze̱e̱ru̱,

“Gwu̱ rwu̱u̱nte̱ be-de u̱n Shir na,

wu̱ ro̱ tara u̱n kwu̱u̱r-o̱ u̱t-gwo̱mo à,

u̱n ká Ca-yo ne̱!”

11 Kap o̱ u̱n yan-to̱m-ye̱ u̱n Shir komo ye̱ rigu̱msu̱ru̱ ká kwu̱u̱r-o̱ eso eso, u̱n ka se̱k-ye̱ ne̱, komo u̱n ká rii-ye̱ u̱n ho̱o̱g nass-ye̱ ne̱. Ye̱ kwu̱ktu̱ru̱ u̱n he̱r-o̱ u̱n ká kwu̱u̱r-o̱, o-co n-dak ye̱ nomoru̱ Shir u̱r-bo̱ngo̱n. 12 Ye̱ se̱ngu̱ru̱ m-ze̱e̱,

“Amin! U̱r-bo̱ngo̱n, m-se̱ps ne̱, u̱s-nap ne̱,

u̱n 'ya m-yar ne̱, u̱t-go̱s ne̱,

u̱t-gwo̱mo ne̱, m-'wo̱ns ne̱ kap ro̱ be-de Shir na

ba m-ta har ya nomot! Amin!”

13 Ka da-o̱ wan-gaan be-de u̱n ká se̱k-ye̱ ye̱ u̱r-kwo̱o̱z u̱n nass [24] citu̱ me̱, wu̱ zee, “¿Wan ne̱ ye̱ ya u̱n matuku-u̱t se̱e̱b-to̱ u̱t-pus to̱? ¿Komo ke so̱-o̱ ye̱ rwu̱u̱ne̱?”

14 U̱m ze̱e̱ru̱ wu̱, “Go̱s-wu̱, o nepste̱.”

Ka da-de wu̱ ze̱e̱ru̱ me̱, “Ye̱ ka ye̱ ro̱ hun-ne̱ ye̱ possu̱ne̱ be-de u̱n re̱ u̱r-ko̱o̱b u̱r-go̱s-de à. Ye̱ u̱n so'os matuku-u̱t se̱e̱b-to̱ to̱ u̱n ye̱ u̱n hyó-mo̱ u̱n ká Ca-yo, ye̱ mustu̱ to̱ u̱t-pus to̱.‡

15 “O̱ hante̱ ye̱ est u̱n he̱r-o̱

u̱n kwu̱u̱r-o̱ u̱t-gwo̱mo to̱ Shir,

komo ye̱ u̱n no̱m m-se̱nge̱

m-te̱t, m-ho̱w ne̱ n-me̱ u̱n Pyo-o̱ u̱n wu̱.

Komo ka wu̱ ro̱ tara u̱n ka kwu̱u̱r-o̱ u̱t-gwo̱mo à

wu̱a she'et be-u̱r gaan u̱n ye̱ ne̱ komo wu̱ 'er ye̱.

16 Ye̱a do ho̱ge̱ m-me̱r á, ye̱a do ho̱ge̱ o-swo̱o̱t á,

ye̱a do hyan n-no̱o̱nho̱-o̱ u̱r-ho̱ á ko̱ o̱ ken hund-o̱ á.§

17 To̱ ka a kor remen ká Ca-yo ro̱ u̱n te̱te̱-de

u̱n ka kwu̱u̱r-o̱ à yo he ye̱ m-'er.

Komo yo a do̱ru̱tte̱ ye̱ ha-mo̱ u̱n yish-to̱

u̱n ho̱-mo̱ u̱n ho̱o̱g.

Komo Shir a pe̱'e̱g yish-mo̱ u̱n ye̱ kap.”*

Bo̱r-u̱s eer

Reke̱-u̱r ata'yoore̱-de

1 Da-o̱ Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca ke'ese̱ reke̱-u̱r ata'yoore̱-de à, a re̱e̱su̱ ceen n-To̱n shir har rii-yo wo̱o̱ pu̱ru̱g-de u̱n kwo̱m-o gaan à.

2 Ka da-o̱ u̱m hyanu̱ru̱ yan-to̱m-ye̱ Shir ne̱n ta'yoor eso eso u̱n co-o̱ Shir, komo a ya'asu̱ru̱ ye̱ kar-u̱t ta'yoor-to̱ m-hur.

3 Ka da-o̱ wu̱ ken wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ u̱n sheend-de o-zinariya ne̱ u̱t-kom de u̱n rii-yo m-shi'igin, wu̱ wo̱o̱nu̱ru̱ wu̱ e̱su̱ru̱ yow yow o-hana ne̱. A ya'asu̱ wu̱ rii-yo m-shi'igin de̱e̱n remen wu̱ mo̱ssu̱té̱ u̱n ko̱n-se u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir ne̱, n-to̱n o-hana o-zinariya o̱ ro̱ u̱n he̱r-o̱ o-kwu̱u̱r à.* 4 Hyé-de u̱n ka rii-yo m-shi'igin mo̱ mo̱sse̱ u̱n ko̱n-se u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir ne̱, daaru̱ n-to̱n be-de Shir cir-mo̱ u̱n be-de o-hana, be-de wan-to̱m-wu̱ Shir kapru̱ yo à. 5 Ka da-de wan-to̱m-wu̱ Shir shoosu̱ru̱ ka sheend-de m-tu̱ks de wu̱ shoosu̱ru̱ o-ra rwu̱u̱n-mo̱ u̱n ká hana-o̱, wu̱ jondu̱ru̱ de u̱n ho̱no o-dak. A nomoru̱ o-dákàr, o-zaaz ne̱, u̱s-myakt ne̱, komo dak-o nuktu̱ru̱.†

Kar-to̱ m-hur u̱t-nass to̱ u̱r-takan

6 Ka da-de ká yan-to̱m-ye̱ Shir ye̱ ta'yoor u̱t-kar ne̱ u̱t-ta'yoor ye̱ zo̱ngu̱ru̱ ye̱ hurut to̱.

7 Wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ u̱r-takan hururu̱ kar-o̱ u̱n wu̱. A hyanu̱ru̱ ta'ar-ye̱ u̱n kem o-ra ne̱, mo̱sse̱ m-hyó ne̱ a duusu̱ndu̱ru̱ u̱n ho̱no o-dak. Ka ra-o̱ tu̱ksu̱ru̱ bu̱u̱g-u̱r gaan be-de u̱n bu̱u̱g-u̱t tet-to̱ u̱n ho̱no o-dak, ká ra-o̱ tu̱ksu̱ru̱ komo bu̱u̱g-u̱r gaan be-de u̱n bu̱u̱g-u̱t tet-to̱ u̱s-'yo u̱n po̱-u̱t yar-to̱ ne̱.‡

8 Ka da-de wan-to̱m-wu̱ Shir ayoore̱-wu̱ hururu̱ kar-o̱ u̱n wu̱, a jorbu̱ru̱ o̱ ken haag-o̱ o-ra o-ru̱w ru̱w n-me̱ m-sa. Bu̱u̱g-u̱r gaan be-de u̱n bu̱u̱g-u̱t tet-to̱ m-sa waktu̱ru̱ m-hyó, 9 Bu̱u̱g-u̱r gaan be-de u̱n bu̱u̱g-u̱t tet-to̱ u̱n rii-ye̱ u̱n ho̱o̱g-ye̱ ro̱ n-me̱ u̱n ká sa-mo̱ à maru̱ru̱. Bu̱u̱g-u̱r gaan be-de u̱n bu̱u̱g-u̱t tet-to̱ u̱n hat-to̱ m-sa sabru̱ru̱.

10 Ká da-o̱ wan-to̱m-wu̱ Shir atette̱-wu̱ hururu̱ kar-o̱ u̱n wu̱. Yo ken caari-yo o-re̱ge̱n yo he̱'e̱nu̱ru̱ ze̱e̱-mo̱ n-to̱n yo ro̱ u̱n re̱ o-ra u̱ntu̱n u̱s-myak rwu̱u̱n-mo̱ n-to̱n. Yo he̱'e̱bu̱ru̱ u̱n bu̱u̱g-u̱r gaan be-de u̱n bu̱u̱g-u̱t tet-to̱ u̱t-ro̱o̱g komo u̱n yish-to̱ m-ho̱ ne̱.§ 11 Jin-de u̱n ká re̱ge̱n-yo komo “Gaag-de.” Yo muutu̱ru̱ bu̱u̱g-u̱r gaan-de m-ho̱ kap be-de u̱n bu̱u̱g-u̱t tet-to̱ u̱n ká ho̱-mo̱ wargu̱ru̱ u̱r-gaag. Hun-ne̱ u̱t-mo̱o̱r ne̱ ye̱ swo̱ ká ho̱-mo̱ à ye̱ maru̱ru̱, remen gaag-de u̱n mo̱.*

12 Ka da-de wan-to̱m-wu̱ Shir anasse̱-wu̱ huru̱ru̱ kar-o̱ u̱n wu̱. A wo̱su̱ru̱ bu̱u̱g-u̱r gaan be-de u̱n bu̱u̱g-u̱t tet-to̱ u̱r-ho̱, bu̱u̱g-u̱r gaan be-de u̱n bu̱u̱g-u̱t tet-to̱ o-re̱ng, komo bu̱u̱g-u̱r gaan be-de u̱n bu̱u̱g-u̱t tet-to̱ u̱n ye̱ge̱-re̱ge̱n wargu̱ru̱ o-comb. Bu̱u̱g-u̱r gaan-de m-ho̱w ba m-cecar, kaane̱ komo bu̱u̱g-u̱r gaan-de m-te̱t.†

13 Ka da-o̱ u̱m gwo̱tu̱ru̱, u̱m ho̱gu̱ru̱ yo ken gwo̱m-yo yo ro̱ u̱s-kan bo̱ yo ro m-hukse̱ n-to̱n m-yo à. Yo ro̱ m-ze̱e̱, “Rii-yo u̱r-'wo̱n! Rii-yo u̱r-'wo̱n! Rii-yo u̱r-'wo̱n, be-de u̱n kap o̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak remen rem-se he m-ko̱r da-o̱ yan-to̱m-ye̱ Shir ne̱n tet ye̱ hure̱ kar-to̱ u̱n ye̱!”

Bo̱r-u̱s jero̱

Kar-o ataane̱-o̱

1 Wan-to̱m-wu̱ Shir ataane̱-wu̱ huru kar-o̱ u̱n wu̱. U̱m hyanu̱ru̱ re̱ge̱n-yo he'ene̱ rwu̱u̱n-mo̱ n-To̱n shir haan-mo̱ n-dak à, komo a ya'asu̱ru̱ wu̱ rii-yo u̱n tiks u̱n 'wu̱gu̱pte̱-o̱ u̱n ka kuub-o̱ u̱r-du̱w o̱. 2 Da-o̱ wu̱ tikshe̱ ká kuub-o̱ à, de ken hye-de rwu̱u̱nu̱ru̱ sa o zee hye-de u̱n caari-o̱ o-ra, har ká hye-de rwo̱'u̱ u̱r-ho̱ u̱n ku̱s-o̱ n-to̱n ne̱ no̱m o-comb.* 3 Ye̱ge̱-'e rwu̱u̱nu̱ru̱ n-me̱ u̱n ká hye-de, ye̱ ciru̱ru̱ u̱n ho̱no o-dak, a ya'u̱ ye̱ gwo̱mo-to̱ u̱s-to̱t u̱ntu̱n ye̱ge̱-tot.† 4 A kewsu̱ ye̱ komo u̱n taase ye̱ sabarse̱ po̱-to̱ n-dak, ko̱ u̱t-ran, ko̱ u̱s-'yo, se̱ de̱ hun-ne̱ ye̱ ro̱tte̱ napa-o̱ Shir u̱n zwo̱n-to̱ u̱n ye̱ á.‡ 5 A 'ya ye̱ gwo̱mo-to̱ u̱n ho̱ u̱n ne̱t á, se̱ de̱ ye̱ rangse̱ hun-ne̱ har re̱ng-u̱s taan. Ye̱ ya'ag hun-ne̱ m-reeten u̱ntu̱n reeten-mo̱ u̱n to̱to̱nte̱-o̱ o-tot. 6 N-me̱ u̱n ká ho̱-to̱ hun-ne̱ a hoob m-mar, amba ye̱a kum á. Ye̱a dishe̱ m-mar amba mo̱a yage̱ m-haan.§

7 Ká 'e-ye̱ sha'ag jo̱k-ye̱ a zo̱ngse̱ remen u̱r-gu̱n à. Hi-to̱ u̱n ye̱ ro̱ yeresse̱ u̱ntu̱n go̱nd-to̱ o-zinariya, co-se u̱n ye̱ komo sha-mo̱ u̱n co-se u̱n hun-ne̱.* 8 Hi-se u̱n ye̱ u̱ntu̱n hi-se u̱n ne'a, yin-ye̱ u̱n ye̱ u̱ntu̱n yin-ye̱ o-zur.† 9 Ye̱ co̱pu̱ru̱ matuku-to̱ u̱t-kwo̱m n-te̱ u̱n be-to̱ u̱n ye̱, go̱ u̱n to̱ hun-ne̱ ro̱ m-co̱p remen u̱r-gu̱n à, zááz-o̱ u̱n ku̱ku̱n-to̱ u̱n ye̱ m-shas u̱ntu̱n zááz-o̱ u̱n jo̱k-ye̱ u̱r-gu̱n.‡ 10 Ye̱ ro̱ u̱s-tu̱r ne̱, se u̱n to̱t u̱n hun-ne̱ u̱ntu̱n ye̱ge̱-tot. Tu̱r-se u̱n ye̱ rangsu̱te̱ hun-ne̱ har re̱ng-u̱s taan. 11 Ye̱ ro̱ u̱n ko-Gwo̱mo ne̱, wu̱ ye̱ ro̱ u̱n ku̱s-o̱ u̱n wu̱ à, wu̱ ro̱ ká wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ a ya'ase̱ gwo̱mo-to̱ u̱n ká kuub-o̱ u̱r-du̱w o̱ à. Jin-de u̱n wu̱ u̱n rem-de u̱t-Ibra “Abaddo̱n” wu̱, u̱t-Girik komo, “Apo̱riyon” Wata “Wan-hom u̱n hun-ne̱.”

12 Rii-yo u̱r-'wo̱n de u̱r-takan aragte̱, kuks u̱t-yoor to̱ ro̱o̱ne̱ à.

Kar-o acinde̱-o̱

13 Ka da-de wan-to̱m-wu̱ Shir acinde̱-wu̱ huru̱ kar-o̱ u̱n wu̱, u̱m ho̱gu̱ru̱ o̱ ken co̱r-o̱ ro̱ m-rwu̱u̱n be-de u̱n ka kar-u̱t nass-to̱ u̱n hana-o̱ u̱n zinariya o̱ ro̱ u̱n he̱r-o̱ Shir à.§ 14 Ka co̱r-o̱ ze̱e̱ru̱ wan-to̱m-wu̱ Shir acinde̱-wu̱, ka wu̱ ro o-kar ne̱ u̱t-kom à, “Ho'osu̱ne̱ ka yan-to̱m ye̱ Shir ne̱n nass-ye̱ ye̱ ro̱ ke'o u̱n ro̱o̱g-o̱ o-Yupireti à!” 15 Ka yan-to̱m-ye̱ Shir ne̱n nass-ye̱, a u̱n ho'osu̱ndu̱ ye̱ remen ye̱ hoot bu̱u̱g-u̱r gaan be-de u̱n bu̱u̱g-u̱t tet-to̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak. Shir e̱ss ka yan-to̱m ye̱ remen ká da-o̱ u̱n ká ho̱-de, u̱n ká re̱ng-yo u̱n ká hak-o̱ ne̱. 16 U̱m ho̱gu̱ru̱ mo̱o̱r-to̱ u̱n ka karma-ne̱ ye̱ n-to̱n u̱n jo̱k woose̱ miriyo̱n zungu-u̱s yoor [200,000,000].

17 Da-o̱ u̱m hyane̱ ka jo̱k-ye̱ u̱n yan-da-se u̱n ye̱ ne̱ à, ye̱ ro u̱ntu̱n kaane̱: matuku-to̱ u̱n ye̱ to̱ u̱t-kwo̱m u̱t-jaas to̱ zàà u̱ntu̱n o-ra, u̱n to̱ ken ne̱ u̱ntu̱n sha-mo̱ o-comb u̱n ho̱-mo̱ u̱t-wa ne̱ u̱n mo̱ u̱t-ru̱ ne̱. Ko̱ yo ke jo̱k-yo komo hi-de u̱n yo ro̱ u̱ntu̱n de o-zur, komo ta'ar-to̱ u̱n caari-o̱ o-ra m-rwu̱u̱n u̱n nu-o̱ u̱n ye̱ u̱r-'hye ne̱. 18 A ho̱o̱ru̱ bu̱u̱g-u̱r gaan be-de u̱n bu̱u̱g-u̱t tet-to̱ u̱n hun-ne̱ u̱n ká ta'ar-to̱ u̱n caari-o̱ o-ra to̱, u̱r-'hye m-tu̱kne̱ de rwu̱u̱ne̱ u̱n nu-se u̱n ye̱ à. 19 'Wo̱ns-mo̱ u̱n ka jo̱k-ye̱ ro̱ u̱n nu-se u̱n ye̱, u̱n tu̱r-se u̱n ye̱ ne̱ komo. Tu̱r-se u̱n ye̱ komo ro̱ u̱t-hi ne̱ u̱ntu̱n to̱ u̱n hwo̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n ho̱gu̱sse̱ u̱n hun-ne̱ m-hoog ne̱.

20 Amba ka hun-ne̱ ye̱ mare̱ u̱n ka rangse̱-o̱ á, ye̱ kwangu̱te̱ m-waktu̱ne̱ be-de Shir. Ye̱ se̱ngu̱ru̱ u̱n kwu̱kte̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t m-gir ne̱ u̱n saw-to̱ a no̱me̱ u̱t-kom à u̱n zinariya, ko̱ azorpa à, ko̱ u̱n kwo̱m-u̱t jaas-to̱, ko̱ u̱r-ta'ar, ko̱ u̱s-'yo, to̱a hoks m-hyan á, to̱a ho̱ge̱ á, to̱a hoks m-arag á.* 21 Komo ye̱ ko̱n a soksu̱ ye̱ ba'as-to̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ ye̱ hoome̱ á, ko̱ hyat-to̱ ye̱ nome̱ u̱n bu̱-yo u̱n mo̱r, o-ás, ko̱ hyow-de u̱n ye̱ á.

Bo̱r-u̱s o̱p

Wan-to̱m-wu̱ Shir u̱n
ya o-taku̱rda o-re̱k yo ne̱

1 Ka da-de ne̱, u̱m dooru̱ m-hyan u̱n ko-caari-wu̱ u̱n ko-be̱e̱b-wu̱ u̱n wan-to̱m-wu̱ Shir ro̱ m-kergu̱ne̱ ze̱e̱-mo̱ u̱n n-To̱n shir. Ke'ente̱-u̱t ho̱kku̱ssute̱ wu̱, o-gwanga ne̱ u̱n hi-de wu̱. Co-o̱ u̱n wu̱ u̱s-myakt u̱ntu̱n u̱r-ho̱, na-se u̱n wu̱ u̱ntu̱n se̱r-to̱ o-ra. 2 Wu̱ ro̱ u̱n ya o-taku̱rda o-re̱k yo̱ ne̱ upsu̱sse̱ u̱n kom-to̱ u̱n wu̱. Wu̱ e̱ssu̱ru̱ na-o u̱n wu̱ o̱ u̱r-re̱ n-me̱ m-sa, na-o̱ u̱r-kwanta komo o-dak. 3 Wu̱ rwu̱ntu̱ru̱ co̱r-o̱ o-zaaz u̱ntu̱n o-zur. Bo̱ wu̱ 'yonste̱ co̱r à, dàkàr-u̱t ta'yoor shasu̱ru̱ u̱n caari-o̱ o-zaaz. 4 Bo̱ ka dàkàr-u̱t ta'yoor-to̱ te̱pe̱rte̱ à, u̱m zo̱ngu̱ru̱ u̱m genet. Amba u̱m ho̱gu̱ru̱ o̱ ken co̱r-o̱ cepente̱ u̱t-ma rwu̱u̱n-mo̱ n-To̱n o̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Rii-yo ka dàkàr-u̱t ta'yoor-to̱ rwo̱re̱ à, wo̱ jar o gen á ma-to̱ m-rwu̱u̱nte̱ to̱ á!”

5 Ka da-de, ka wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ u̱m m-hyane̱ eso na-o gaan n-me̱ m-sa na-o gaan o-dak à, wu̱ jaksu̱ru̱ kom-o̱ u̱n wu̱ o̱ u̱r-re̱ n-To̱n shir. 6 Wu̱ to̱ndu̱ru̱ u̱n jin-de wan-ho̱o̱g-mo̱ u̱n ba m-ta har ya nomot, wu̱ nome̱ To̱n-o shir u̱n kap o̱ u̱n rem-se ro̱ ne̱ n-me̱ u̱n o̱ à, komo o-dak u̱n rem-se ro̱ n-me̱ u̱n o̱ à, m-sa u̱n kap rem-se ro̱ n-me̱ u̱n mo̱ à! Wan-to̱m-wu̱ Shir ze̱e̱ru̱, “Naas o̱ da-o̱ kus á! 7 Da-o̱ wan-to̱m-wu̱ Shir ata'yoore̱-wu̱ hure̱ kar-o̱ u̱n wu̱ à, ka da-o̱ Shir he m-shoos u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n wu̱. To̱a kor u̱ntu̱n bo̱ wu̱ ru̱re̱ gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ye̱ ro̱ u̱n rwo̱r u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ à.”*

8 Ka da-de u̱m dooru̱ ho̱ge̱ u̱n ka co̱r-o̱ n-To̱n shir o̱ dooru̱ me̱ ze̱e̱ komo, “Neke̱ o go̱ks ká ya o-taku̱rda o-re̱k yo yo, yo ro̱ upsu̱sse̱ u̱n kom-to̱ u̱n wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ ro̱ eso na-o gaan o-dak o-gaan n-me̱ m-sa à.”

9 U̱m neku̱ru̱ be-de wan-to̱m-wu̱ Shir u̱m ze̱e̱ru̱ wu̱ ya'as me̱ ká ya o-taku̱rda yo. Wu̱ ze̱e̱ru̱ me̱, “Go̱ks yo o ti. Yo a nom m-re̱re̱m u̱n nu-o ru u̱ntu̱n so̱. Amba wo̱ co̱russe̱ ya-yo a nom u̱r-gaag n-me̱ u̱t-me̱n.” 10 Ka da-de u̱m go̱ksu̱ru̱ ká ya o-taku̱rda yo u̱n kom-to̱ u̱n wan-to̱m-wu̱ Shir. U̱m ti'iru̱ yo. Yo no̱mu̱ru̱ m-re̱re̱m u̱ntu̱n so̱ u̱n nu-o re, amba bo̱ u̱m komte̱ m-ti à, me̱n-u̱t re wargu̱ u̱r-gaag.† 11 Ka da-o̱ a dooru̱ me̱ m-ru̱re̱ u̱nze, “Se̱ o ru̱r rii-yo he m-ko̱r kane̱ u̱n co komo à be-de u̱n bu̱u̱g-to̱ u̱n hun-ne̱, ho̱n u̱t-dak, ko̱ de ke rem-de, u̱n gwo̱mo-ne̱ ne̱.”

Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan

Yan-su̱'e̱ u̱n Shir ne̱n yoor

1 Ka da-o̱ a ya'asu̱ me̱ o-ko̱ yo u̱r-me'es, komo a ze̱e̱ru̱ me̱, “Neke̱ o me'es Pyo-o̱ Shir o-hana ne̱. O oog ye̱ ro̱ u̱r-bo̱ngo̱n n-me̱ u̱n o̱ à.* 2 Amba taase o me'es 'wo̱o̱g-o̱ n-do̱, remen a ya'assu̱te̱ ye̱ ro̱ Yahuda-ne̱ á. Ye̱a yawag bo̱-o̱ ba m-ku̱ko̱p har u̱s-re̱ng kwo̱o̱z-u̱t yoor u̱s-yoor [42].†‡ 3 Man 'ye yan-swo̱-u̱s re ne̱n yoor u̱r-be̱e̱b. Ye̱a cu̱p matuku-to̱ u̱n tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n, ye̱a ru̱r Ma-to̱ Shir har u̱t-ho̱ o-dugu u̱n zungu-u̱s yoor u̱n ho̱-u̱t kwo̱o̱z-u̱t tet [1,260].” 4 Ka yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ye̱ ne̱n yoor-ye̱ ro̱ 'yo-se o-ze̱tun u̱s-yoor u̱n ka pitirra-u̱t yoor-to̱ ne̱ to̱ ro̱ she̱ro she̱ro u̱n he̱r-o Wan-Ko̱yan wu̱ u̱n ho̱no o-dak à.§ 5 U̱rege̱ wu̱ ken wu̱ ro̱ m-se̱nge̱ wu̱ ho̱gu̱ssu̱té̱ ye̱ m-hoog, ra-o a rwu̱u̱n u̱n nu-se u̱n ye̱ o̱ tu̱ks yan-yage̱-to̱ u̱n ye̱. U̱n kaane̱, kap o̱ u̱n yan-yage̱-to̱ u̱n ye̱ he m-merme̱. 6 Ye̱ ro̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ ye̱ tigité̱ ku̱s-o̱ n-to̱n remen taase a hye kem u̱n ka ho̱-to̱ ye̱tte̱ u̱n ko̱'o̱t-o̱ u̱n ma-u̱t re à. Ye̱ ro̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ be-de u̱n ru̱w-se m-ho̱, ye̱ mustu̱ se m-hyó; komo ye̱ u̱r-be̱e̱b ne̱ ye̱ hantu̱te̱ ho̱no o-dak ko̱ mo̱ ke go̱ u̱n rew-m yo̱-mo̱ mo̱ u̱n kap da-o̱ ye̱ co̱ne̱ à.*

7 Da-o̱ ye̱ komse̱ rwo̱r u̱n to̱m-o̱ u̱n ye̱ à, ka da-de ká nem-yo o-ko̱t yo rwu̱u̱ne̱ n-me̱ u̱n kuub-o̱ u̱r-du̱w à he ye̱ m-kup yo jiish ye̱ u̱r-be̱e̱b komo yoa re u̱r-ho̱ u̱n ye̱, komo yo hoom ye̱.† 8 Komo a ru̱s u-to̱ u̱n ye̱ u̱n co̱w-yo u̱n ka caari-o̱ o-bo̱ o̱ o̱ a kemte̱ Wan-Ko̱yan-wu̱ u̱n ye̱ à. A u̱n hongse̱ jin-de u̱n ka bo̱-o̱ o-So̱do̱m ne̱, o-Masar ne̱. 9 Komo ho̱-u̱t tet u̱r-pu̱ru̱g bu̱u̱g-to̱ u̱n hun-ne̱, ko̱ o̱ ke baag-o̱, ko̱ de ke rem-de u̱n ko̱ to̱ ke dak-to̱ ne̱, ye̱a mo̱rge̱ ye̱ gu̱t ka u-to̱, komo ye̱ we̱n a du̱k to̱. 10 Hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak a nom o-zak remen mar-mo̱ u̱n ka yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ye̱ yoor. Ye̱a nom o-biki, ye̱ tomte̱ o̱r u̱n ye̱ ne̱ m-yar remen ka yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir yoor-ye̱ ye̱ hante̱ ka hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak ye̱ o-range̱ à.

11 Amba bo̱ ka ho̱-u̱t tet-to̱ u̱r-pu̱ru̱g aragte̱ à, shik-mo̱ u̱n ho̱o̱g rwu̱u̱nu̱ be-de Shir mo̱ co̱wu̱ru̱ be-de u̱n ye̱. Ye̱ inu̱ eso eso u̱n na-se u̱n ye̱. Gye̱r-o re̱e̱ru̱ bo̱ u̱n ka ye̱ hyanu̱ ye̱ à.‡ 12 Ka da-de ye̱ ho̱gu̱ru̱ caari-o̱ o-co̱r rwu̱u̱n-mo̱ n-To̱n shir o̱ ro̱ ye̱ m-ze̱e̱, “Daan no̱ kane̱!” Ye̱ argu̱ m-da n-To̱n shir n-me̱ u̱t-ke'ente̱, yan-yage̱-to̱ u̱n ye̱ ro̱ gu̱t.§

13 A kane̱ u̱n ka da-o̱, a nomu̱ru̱ mo̱ ken caari-mo̱ u̱n nukte̱-mo̱ o-dak mo̱, bu̱u̱g-u̱r gaan be-de u̱n bu̱u̱g-u̱t o̱p to̱ u̱n ka bo̱-o̱ wurmu̱ru̱. O̱ ho̱o̱ru̱ hun-ne̱ dugu-u̱s ta'yoor [7,000]. Hun-ne̱ ye̱ kuse̱ à ye̱ ho̱gu̱ru̱ o-gye̱r de̱e̱n, ye̱ se̱ke̱msu̱ru̱ Shir-wu̱ n-To̱n.*

14 Rii-yo u̱r-'wo̱n ayoore̱-yo aragte̱, komo rii-yo u̱r-'wo̱n atette̱-yo ka ro̱o̱ne̱ m-mo̱ka.

Kar-o ata'yoore̱-o̱

15 Wan-to̱m-wu̱ Shir ata'yoore̱-wu̱ huru̱ru̱ kar-o̱ u̱n wu̱, a ho̱gu̱ru̱ u̱s-co̱r se m-'wo̱ns n-To̱n shir se ro̱ m-ze̱e̱,

“Shir rwo̱'o̱g gwo̱mo-to̱ u̱n ho̱no o-dak

m-warag gwo̱mo-u̱t Wan-Ko̱yan na

u̱n Kiristi wu̱ ma u̱n wu̱ ne̱.

Komo wu̱a nom u̱t-gwo̱mo ba m-ta har ya nomot!”†

16 Ka se̱k-ye̱ u̱r-kwo̱o̱z u̱n ne̱n nass-ye̱ [24], ye̱ ro tara tara u̱n kwu̱u̱r-to̱ u̱n ye̱ n-he̱r o̱ Shir, ye̱ kwu̱ktu̱ru̱ co-se u̱n ye̱ ro̱ u̱n gwo̱t o-dak, ye̱ nomoru̱ Shir u̱r-bo̱ngo̱n. 17 Komo ye̱ ro̱ m-ze̱e̱,

“Te̱ bo̱mo̱g wo̱, Wan-Ko̱yan Shir Wa-u̱t-Gwo̱mo kap,

wo̱ wu̱ ro̱ m-mo̱ka à, komo wo̱ wu̱ ro n-ga à,

remen o dekse̱ be̱e̱b u̱n du,

komo o takante̱ gwo̱mo-u̱t ru.

18 Dak-u̱t shiiste̱ u̱s-ryaab, remen da-o̱ u̱n ryaab-u̱s ru woosu̱nte̱.

Da-o woosu̱nte̱ o̱ a hette̱ piishe̱ u̱n margan-ne̱ u̱t-ma à,

wo̱a ya'as yan-Rwo̱r u̱n ma-to̱ Shir u̱r-'yons

ye̱ ro̱ gu̱w-ne̱ ru̱ à.

Komo u̱n yan-ba-m-ku̱ko̱p ne̱

u̱n kap o̱ u̱n hun-ne̱ ne̱ ye̱ ya'u̱ wo̱ m-se̱k à,

e̱s-mo̱ u̱n caari-ne̱ ha-mo̱ u̱n re̱k-ye̱.

Komo wo̱a sabu̱rse̱ kap o̱ u̱n ye̱ hante̱ o̱ sabre̱ o-dak à!”‡

19 Ka da-de a tikshu̱ru̱ Pyo-o̱ Shir n-To̱n shir. Ka da-o̱ a hyanu̱ru̱ kà ba-o̱ u̱n wu̱ o̱ u̱n e̱ss u̱t-ma o̱ n-me̱ u̱n Pyo-o̱ u̱n wu̱. A nomoru̱ o̱ ken myakt-o̱, o-zaaz ne̱, o-dàkàr ne̱, u̱n nukte̱-mo̱ o-dak ne̱, u̱n caari-ye̱ u̱n ta'ar-ye̱ u̱n kem ne̱.§

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor

Wu̱ ken ne'a-wu̱ u̱n caari-yo o-hwo̱ ne̱

1 Ka da-de u̱m hyanu̱ru̱ to̱ ken caari-to̱ u̱t-hyat to̱ n-To̱n o-shir. U̱m hyanu̱ru̱ wu̱ ken ne'a-wu̱ a ho̱kke̱ u̱r-ho̱ à, o-re̱ng komo yo ro̱ u̱n ku̱s-o̱ u̱n na-se wu̱, u̱n hi-de u̱n wu̱ komo wu̱ ro̱ u̱t-go̱nd ne̱ to̱ u̱n re̱ge̱n o̱p u̱n yoor [12]. 2 Wu̱ ro̱ u̱r-uub ne̱, komo wu̱ daku̱ru̱ kan remen hoog-mo̱ u̱n dwu̱m-to̱ o-mat. 3 Ka da-de u̱m hyanu̱ru̱ komo o̱ ken napa-o̱ u̱t-hyat o̱ n-To̱n shir. U̱m hyanu̱ru̱ yo ken caari-yo o-hwo̱ o̱ o-jaas yo yo, u̱t-hi ne̱ u̱t-ta'yoor u̱s-kar ne̱ u̱s-o̱p, u̱t-go̱nd ne̱ u̱t-ta'yoor u̱n hi-to̱ u̱n yo.* 4 Tu̱r-de u̱n yo wishu̱ru̱ bu̱u̱g-u̱r gaan be-de u̱n bu̱u̱g-u̱t tet-to̱ u̱n re̱ge̱n n-to̱n, komo yo jondu̱ ye̱ n-dak. Ka da-de yo e̱su̱ru̱ 'ge̱ u̱n he̱r-o̱ u̱n ka ne'a-wu̱, bo̱ wu̱ ro̱ u̱n ma-to̱ mat à, zo̱ngse̱ yo co̱ru̱te̱ wà u̱n ka ne'a-wu̱.† 5 Komo wu̱ matu̱ru̱ wà u̱n wu̱ wan-campo̱, wu̱ he no̱m u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n hun-ne̱ kap u̱n ko̱-yo o-kwo̱m à. Amba Shir rumsu̱ru̱ ká wà-wu̱ wu̱ detu̱ru̱ wu̱ n-To̱n o-shir be-de u̱n kwu̱u̱r-o̱ u̱n wu̱.‡ 6 Ka ne'a-wu̱ komo wu̱ so̱mu̱ru̱ so̱ o-ko̱t. Wu̱ neku̱ru̱ be-de Shir ja'ase̱ remen wu̱ à, be-de a he wu̱ m-gwo̱t har u̱t-ho̱ o-dugu u̱n zungu u̱s-yoor u̱n ho̱-u̱t kwo̱o̱z-u̱t tet à [1,260].

7 Gu̱n-u̱r argu̱ m-ine̱ n-To̱n. Mikaye̱r u̱n yan-to̱m-ye̱ Shir ye̱ u̱n wu̱ ne̱ ye̱ dumu̱ru̱ u̱n ka hwo̱-yo ne̱, ka hwo̱-yo komo u̱n yan-to̱m ye̱ u̱n yo ne̱ ye̱ se̱ngu̱ u̱r-gu̱n.§ 8 Amba gu̱n-u̱r re̱e̱ru̱ ka hwo̱-yo, a yanu̱ yan-to̱m ye̱ u̱n yo, komo a we̱nu̱ ye̱ she'et-de n-To̱n shir bo̱ u̱n ka da-o̱. 9 Ka caari-yo u̱n ko-mo̱ng-yo hwo̱-yo, komo yo a m-aag ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t à, ka wu̱ ro̱ u̱n e̱gu̱sse̱ kap o̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ o-dak à. A jorbu̱ yo n-dak mo̱sse̱ u̱n yan-to̱m ye̱ u̱n yo ne̱.*

10 Ka da-de, u̱m ho̱gu̱ru̱ o̱ ken caari-o̱ u̱n co̱r-o̱ n-To̱n shir o̱ ro̱ m-ze̱e̱,

“M-mo̱ka gwu̱, u̱r-be̱e̱b ne̱, u̱t-gwo̱mo ne̱ to̱ u̱n Shir na,

komo u̱n be̱e̱b-u̱r Kiristi ne̱ rwu̱u̱nte̱.

Remen a jorbu̱ssu̱te̱ wan-yage̱-u̱t o̱r na ne̱ n-dak,

ká wu̱ ro̱ u̱n ce'e̱ u̱n o̱r na ne̱

u̱t-ma u̱n he̱r o̱ Shir m-te̱t, m-ho̱w ne̱ à.†

11 Ye̱ re̱e̱g u̱r-ho̱

u̱n bu̱-yo u̱n hyó-mo̱ u̱n Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca

Komo ye̱ re̱e̱g u̱r-ho̱ u̱n bu̱-yo ye̱ ru̱ru̱te̱ hun-ne̱ ne̱

ma-u̱t Ye̱so wu̱ he ye̱ hoks m-gu à.

Komo ye̱ re̱e̱g u̱r-ho̱ remen ye̱ was u̱n ho̱o̱g-mo̱ u̱n ye̱ ne̱ á

har gye̱r-o̱ m-mar reet ye̱ á.

12 Remen kaane̱, no̱m no̱ o-zak myet no̱

ye̱ ro̱ u̱r-she'et n-To̱n shir à!

Amba ho̱no o-dak m-sa ne̱ to̱a warag rii-yo u̱r-'wo̱n!

Remen ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t

wu̱ he̱'e̱bu̱te̱ be u̱n no̱!

Wu̱ shiishe̱ u̱s-ryaab,

remen wu̱ nepse̱ da-o̱ u̱n wu̱ teeste̱.”

13 Bo̱ ka hwo̱-yo nepte̱ a jorbu̱te̱ yo n-dak à, yo ciru̱ rangse̱ u̱n ka ne'a-wu̱ mate̱ wan-campo̱ à. 14 Amba a ya'u̱ru̱ ka ne'a-wu̱ ku̱ku̱n-u̱t yoor-to̱ u̱n caari-yo o-gwo̱m remen wu̱ huksu̱té̱ n-to̱n ha-mo̱ o-dákár be-de a jamsu̱ wu̱ à remen káne̱ a he wu̱ m-gwo̱t a 'er wu̱ be-de u̱n ka hwo̱-yo har hak-u̱s tet u̱r-pu̱ru̱g.‡ 15 Ka hwo̱-yo rwu̱ntu̱ru̱ m-ho̱ u̱n nu-o̱ u̱n yo u̱ntu̱n o-ro̱o̱g, u̱nze remen ho̱-mo̱ reet wu̱. 16 Amba dak-o guuru̱ ka ne'a-wu̱, be-de u̱n ups o-nu, o̱ co̱ru̱ru̱ ka ho̱-mo̱ rwu̱u̱ne̱ u̱n nu-o̱ o-hwo̱ à. 17 Ka hwo̱-yo ho̱gu̱ ryaab-se u̱n ka ne'a-wu̱ de̱e̱n. Yo 'yonsundu̱ru̱ u̱r-gu̱n u̱n baag-o̱ u̱n ka ne'a-wu̱ ne̱, u̱n ká ye̱ ro̱ o-do̱ro̱tte̱ u̱n karamsa-to̱ Shir ne̱ à, ye̱ e̱ks komo u̱n o̱ Shir u̱nze ye̱ ma Ye̱so ye̱ ro̱. 18 Ka hwo̱-yo e̱su̱ru̱ n-te̱ m-hyereg mo̱ n-riib m-sa.

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet

Nem-yo o-ko̱t

1 Komo u̱m hyanu̱ru̱ yo ken nem-yo o-ko̱t yo m-rwu̱u̱n n-me̱ m-sa. Yo ro̱ u̱t-hi ne̱ u̱t-ta'yoor, u̱s-kar ne̱ u̱s-o̱p, u̱t-go̱nd ne̱ u̱t-o̱p u̱n kar-se u̱n yo. Komo u̱n ko̱ de ke hi-de, jin-u̱t ro̱ ko̱n to̱ u̱n yo'og-o̱ Shir.* 2 Ka nem-yo u̱m hyane̱ à yo sha'ag o-gu̱, amba na-se u̱n yo nomu̱ru̱ u̱t-go̱s u̱s-càn ne̱ de̱e̱n u̱n kanku-to̱ m-se̱e̱b ne̱ u̱ntu̱n kanku-to̱ u̱n yo ken nem-yo, yo a m-aag o-beyar à. Nu-o̱ u̱n yo no̱mu̱ru̱ u̱ntu̱n o̱ o-zur! Ká hwo̱-yo ya'asu̱ ka nem-yo be̱e̱b-de u̱n yo, u̱n kwu̱u̱r-o̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n yo ne̱, komo u̱n be̱e̱b-de u̱n yo ne̱ de u̱t-go̱s.† 3 U̱m hyanu̱ru̱ hi-u̱r gaan be-de u̱n hi-to̱ u̱n ka nem-yo, sa o zee a u̱n ho̱gu̱ssu̱ de m-hoog mo̱ he yo m-ho à, amba ká nat-o caari-o̱ teeste̱. Barag-se u̱n hun-ne̱ u̱n ho̱no o-dak kap wargu̱ be-de u̱n ka nem-yo, ye̱ se̱ngu̱ yo m-do̱re̱. 4 Hun-ne̱ kwu̱ktu̱ru̱ ka hwo̱-yo remen yo ya'ag ka nem-yo u̱r-be̱e̱b. Ye̱ kwu̱ktu̱ru̱ ka nem-yo komo, ye̱ ro̱ m-cit, “¿Wan wu̱ ro̱ u̱ntu̱n ka nem-yo? Komo ¿wan wu̱ ne̱ he u̱r-gu̱n u̱n yo ne̱?”

5 Ka da-de a ya'u̱ru̱ ka nem-yo rwo̱r u̱n ma-to̱ o-hwaa to̱ u̱n yo'og-o̱ Shir, komo a ya'u̱ yo u̱t-gwo̱mo, yo nom bo̱ yo co̱ne̱ à har u̱s-re̱ng kwo̱o̱z-u̱t yoor u̱s-yoor [42]. 6 Ka nem-yo haku̱ nu-o̱ u̱n yo, yo ciru̱ yo'og-o̱ Shir u̱n re̱e̱b-to̱ u̱n jin-de u̱n wu̱ ne̱, u̱n be-de wu̱ ro̱ u̱r-she'et ne̱ à, kap komo u̱n ye̱ ro̱ u̱r-she'et n-To̱n shir ne̱ à.‡ 7 A ya'u̱ru̱ ka nem-yo u̱t-gwo̱mo remen yo nomot u̱r-gu̱n u̱n hun-ne̱ ye̱ Shir ne̱ komo remen yo reet ye̱. A ya'u̱ yo u̱t-gwo̱mo to̱ u̱n ko̱ o̱ ke baag-o̱, u̱n ko̱ ye̱ ke hun-ne̱ ye̱ ne̱, u̱n ko̱ de ke rem-de ne̱, u̱n ko̱ o̱ ke dak-o̱ ne̱.§ 8 Kap o̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱r-she'et u̱n ho̱no o-dak à ye̱ kwu̱ktu̱ru̱ ka nem-yo. Ye̱ ro̱ ka ye̱ a ge̱ne̱ jin-to̱ u̱n ye̱ n-me̱ u̱n ka taku̱rda-o̱ á. Ka taku̱rda-o̱ ro̱ taku̱rda-o̱ u̱n ho̱o̱g o̱ u̱n ká Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca a pane̱ à. Cin ba a u̱n no̱m ho̱no o-dak, ká Ca-yo ge̱ne̱ jin-to̱ u̱n ká hun-ne̱ ye̱, ye̱ he m-she'et ba m-ta à.*

9 Kap wu̱ ro̱ u̱t-to̱ ne̱ to̱ m-ho̱ge̱ à, yage̱ wu̱ ho̱ge̱té̱!

10 Bo̱n wu̱ a e̱sse̱ be-de u̱n no̱m m-gu̱w à,

be-de m-gu̱w a he wu̱ m-e̱s.

Komo bo̱ u̱n wu̱ a e̱sse̱ a ho̱ o-magay à,

o-magay a he wu̱ m-ho.

U̱n go̱n to̱ ka se̱ hun-ne̱ ye̱ Shir jo̱o̱su̱te̱ ye̱ 'mo u̱r-hur be-de u̱n dor-o̱ Shir.†

Nem-yo rwu̱u̱ne̱ n-dak à

11 Ka da-de u̱m hyanu̱ru̱ yo ken nem-o ho̱r-yo yo komo, yo ro m-rwu̱u̱n n-dak à. Yo ro̱ u̱s-kar ne̱ u̱s-yoor u̱ntu̱n se o-ca, komo yo ce̱pu̱ru̱ u̱t-ma, yo rakste̱ hun-ne̱ u̱ntu̱n bo̱ ka hwo̱-yo ro m-no̱m à. 12 Yo ku̱u̱su̱ru̱ kap gwo̱mo-to̱ u̱n ka nem-yo u̱r-takan yo. Yo rwo'u̱ru̱ ho̱no o-dak u̱n hun-ne̱ ne̱ ye̱ ro̱ u̱r-she'et n-me̱ u̱n o̱ à, ye̱ kwu̱kte̱ ka nem-yo u̱r-takan yo, yo hoog-mo̱ m-mar mo̱ a ho̱gu̱sse̱ yo teese̱ à. 13 Yo no̱mu̱ru̱ rem-se u̱t-go̱s se u̱t-hyat, har yo rwo̱'u̱ru̱ o-ra m-rwu̱u̱n n-To̱n shir har n-dak u̱n yish-ye̱ u̱n ko̱wan. 14 Yo raksu̱ru̱ kap o̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱r-she'et u̱n ho̱no o-dak à u̱n saw-to̱ u̱t-hyat to̱ a ya'u̱ yo m-nom à u̱n yish-ye̱ u̱n ka nem-yo u̱r-takan yo. Ka nem-yo ze̱e̱ru̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak ye̱ me to̱o̱g, o̱ sha'e̱ ka nem-yo u̱r-takan yo yo a ho̱gu̱sse̱ m-hoog mo̱ m-mar o-magay à, amba myet u̱n kaane̱ ne̱ yo nom ho̱o̱g à. 15 A ya'u̱ yo u̱t-gwo̱mo yo ye'et ka rii-yo sha'e̱ ka nem-yo a maa à ho̱o̱g, remen yo te̱pe̱rté̱. Ka da-de ká nem-yo a maa à ze̱e̱ru̱ hun-ne̱ hoom kap o̱ u̱n wu̱ yage̱ kwu̱kte̱ u̱n ká to̱o̱g-o̱ ro̱ sha-mo̱ u̱n ká nem-yo à. 16 Ka nem-yo gakte̱ ko̱ wu̱ ke remen wu̱ kumut o-napa be-de u̱n kom-o̱ u̱r-re̱ ko̱ u̱r-zwo̱n. Ko̱ wu̱ ke: re̱k-wu̱, ko̱ go̱s-wu̱, ko-ya-o-kwu̱m, ko̱ ko-ko̱o̱b, mat-de o-sasa u̱n ko-gu̱w ne̱. 17 Ye̱ no̱mo̱g kaane̱ remen yatt-wu̱ hoksé̱ m-o̱ ko̱ m-baab á se̱ wu̱ ro̱ u̱n ka napa-o̱ ne̱, wata jin-de u̱n ká nem-yo ko̱ ramba-de u̱n jin-de u̱n yo.

18 Ká rii-yo depete̱ ne̱t ceker u̱r-bon ne̱ remen wu̱ nept ma-to̱ u̱n ka napa-o̱. U̱m ze̱e̱g kaane̱ remen ka o̱o̱g-de de ro̱ o̱o̱g-de ma-hun. Ka o̱o̱g-de u̱n ka nem-yo de ro̱ zungu-u̱s cind u̱n kwo̱o̱z-u̱t tet u̱s-cind [666].

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass

Se̱p-o̱ u̱n ye̱ kume̱ gwu̱ à

1 Ka da-o̱ u̱m gwo̱tu̱ru̱, u̱m hyanu̱ru̱ Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca yo ro̱ eso n-to̱n u̱n Haag-o̱ o-Urusharima* mo̱sse̱ u̱n wu̱ ne̱ hun-ne̱ dugu-o zungu u̱n kwo̱o̱z-u̱t yoor u̱s-nass [144,000], ye̱ a ge̱ne̱ jin-de u̱n wu̱ u̱n de u̱n Tato u̱n wu̱ ne̱ à u̱n zwo̱n-to̱ u̱n ye̱.† 2 Komo u̱m ho̱gu̱ru̱ ras rwu̱u̱n-mo̱ n-To̱n shir u̱ntu̱n dwu̱m-de u̱n ja-mo̱ m-ho̱ mo̱ m-sa, u̱ntu̱n dwu̱m-de o-dàkàr. Ka ras-o̱ u̱m ho̱ge̱ à ya o̱ ro u̱ntu̱n ras-o̱ u̱n yan-bu u̱t-moro to̱ u̱n ye̱. 3 Ka caari-de u̱n bu̱u̱g-de u̱n ya-u̱t-se̱p ye̱ huru̱ se̱p-o pu̱-o̱ n-co o̱ u̱n kwu̱u̱r-o̱ u̱t-gwo̱mo to̱ Shir, n-co o̱ u̱n ka rem-se u̱n ho̱o̱g-u̱s nass-se, komo u̱n co o̱ u̱n u̱n ka se̱k-ye̱ ye̱ u̱r-kwo̱o̱z u̱n nass [24]. Yatt-wu̱ he hoks u̱n yoos u̱n ka se̱p-o̱ à se̱ hun-ne̱ dugu-o zungu u̱n kwo̱o̱z-u̱t yoor u̱s-nass [144,000] cot, ye̱ kume̱ gwu̱ u̱n ho̱no o-dak à. 4 Ye̱ ka hun-ne̱ ye̱, ye̱ naase̱ hi u̱n de u̱n ye̱ m-rwu̱k be-de u̱n rew-mo̱ u̱n ne'a-ne̱ á, remen ye̱ she'etté̱ she'et-de ba m-ku̱ko̱p. Ye̱ do̱ru̱ru̱ ká Ca-yo ko̱ ke so̱-yo co̱we̱. Shir ooste̱ ye̱ n-me̱ u̱n ges-o̱ u̱n hun-ne̱ komo a ya'asu̱ ye̱ u̱ntu̱n seke̱-de u̱n mat-de u̱s-'yo de u̱r-takan be-de Shir o-Ca ne̱. 5 Ye̱ tak u̱n no̱m u̱t-bo̱, hun-ne̱ hoks ye̱ m-yo'og á.‡

Yan-to̱m-ye̱ Shir ne̱n tet

6 Komo u̱m hyanu̱ru̱ wu̱ ken wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ ro̱ u̱s-ryoog u̱n ku̱s-o̱ n-to̱n. Wu̱ ro̱ bu̱pu̱ u̱n ma-to̱ ba m-ta ne̱, wu̱ u̱s-ryoog u̱n ko̱'o̱t u̱n ka Ma-to̱ m-Re̱re̱m ne̱ be-de u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak, u̱n ko̱ o̱ ke dak-o̱, u̱n ko̱ o̱ ke baag-o̱, u̱n ko̱ de ke rem-de ne̱, n-me̱ u̱n ko̱ ye̱ ke hun-ne̱ ye̱. 7 Wu̱ 'yonsu̱ru̱ co̱r de̱e̱n, wu̱ zee, “Gye̱r no̱ Shir, komo no̱ bu̱m jin-de u̱n wu̱ de u̱t-go̱s. Remen da-o kewru̱nsu̱te̱ m-mo̱ka o̱ wu̱ hette̱ piishe̱ u̱n kap o̱ u̱n hun-ne̱ u̱t-ma à. Kwu̱ktu̱ no̱ wu̱, wu̱ wu̱ no̱me̱ o-To̱n, o-dak ne̱, m-sa ne̱, komo u̱n yish-to̱ m-ho̱ ne̱!”

8 Wu̱ ken wan-to̱m-wu̱ Shir ayoore̱-wu̱ do̱ru̱ru̱ wu̱ u̱t-ke'ente̱ o-zaaz, wu̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Babira-o hyeeste̱, Shir to̱k ká caari-o̱ o-bo̱ o̱ ba'as-to̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n o̱, o̱ hyeeste̱! Hun-ne̱ o-Babira ye̱ nakante̱ myet o̱ u̱t-dak remen ye̱ joroté̱ Shir. Ye̱ m-no̱m kááne̱ u̱ntu̱n ko-kaar-wu̱ a ya'e̱ m-ke̱ be-de u̱n campo̱-ne̱ a nomot o-ás u̱n wu̱ ne̱ à.”§

9 Komo wan-to̱m-wu̱ Shir atette̱-wu̱ do̱rbu̱ru̱ ye̱, wu̱ daku̱ru̱ co̱r-o̱ u̱r-be̱e̱b ne̱, “Shir a tops myet bo̱n ne̱t-wu̱ kwu̱kte̱ ka nem-yo u̱n sha-mo̱ u̱n yo ne̱ à. Komo bo̱n wu̱ go̱kse̱ napa-o̱ u̱n yo u̱n zwo̱n-de u̱n wu̱ à, ko̱ komo u̱n kom-to̱ u̱n wu̱ à, 10 Ye̱a su̱ ibitte̱-de u̱n ryaab-se Shir, Shir a pu̱re̱ ye̱ de̱e̱n remen wu̱ ro̱ u̱s-ryaab u̱n ye̱ ne̱. Shir a po̱po̱r ye̱ u̱n ta'ar-to̱ u̱n caari-o̱ o-ra n-he̱r o̱ u̱n yan-to̱m ye̱ u̱n wu̱ komo n-he̱r o̱ u̱n Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca.* 11 Hye-de u̱n ka ra-o̱ atte̱ ye̱ u̱n ya-u̱r-ko̱o̱b à, de se̱ngu̱ m-da n-to̱n ba m-ta har ya nomot. Wu̱we̱-u̱r ro̱ ko̱n á m-te̱t, m-ho̱w ne̱, remen ye̱ kwu̱ktu̱te̱ ka nem-yo o-ko̱t yo u̱n sha-mo̱ u̱n yo ne̱, komo ye̱ go̱kste̱ napa-o̱ u̱n jin-de u̱n yo.”† 12 Remen kaane̱, hun-ne̱ ye̱ Shir, ká ye̱ ro̱ m-do̱re̱ u̱n karamsa-to̱ Shir komo ye̱ sher u̱n Ye̱so à, se̱ ye̱ se̱nge̱ o-do̱ro̱tte̱ m-she̱r ne̱ be-de u̱n wu̱.

13 U̱m dooru̱ ho̱ge̱ u̱n o̱ ken co̱r-o̱ n-To̱n shir o̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Ge̱n to̱ ka: Ya-o-kwu̱m-ye̱, ye̱ ro̱ m-mar n-me̱ u̱n gu̱w-m Wan-Ko̱yan à cir-mo̱ m-mo̱ka!”

Ku̱kt-o ze̱e̱g, “Nip-o̱! Ya-o-kwu̱m-ye̱ jip remen ye̱a wu̱we̱ swo̱ u̱r-ko̱o̱b de u̱n ye̱, remen 'yons-de u̱n se̱nge̱-mo̱ u̱n ye̱ mo̱ u̱r-bon ro̱ ye̱ m-do̱re̱!”

Yer-mo̱ u̱n ho̱no o-dak

14 U̱m gwo̱tu̱ru̱, komo re̱e̱no̱ u̱n co-o re u̱m hyanu̱ru̱ ke'ente̱-o pus-o̱, tara u̱n ka ke'ente̱-o̱ wu̱ ken wu̱ “u̱ntu̱n Wà-wu̱ u̱n Ne̱t”‡ o-go̱nd ne̱ o̱ o-zinariya u̱n hi-de u̱n wu̱, komo wu̱ ro̱ o-riji ne̱ yo m-rye de̱e̱n u̱n kom-o̱ u̱n wu̱. 15 Wu̱ ken wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ rwu̱u̱nu̱ru̱ u̱n Pyo-o̱ Shir wu̱ aagu̱ru̱ eeg u̱n caari-o̱ o-co̱r u̱n ka wu̱ ro̱ u̱r-she'et n-to̱n u̱r-ke'ente̱ à. Wu̱ ro̱ m-ze̱e̱ “Tabbe̱ riji-o ru, o shi m-yer, remen da-o̱ m-yer wooste̱. Rem-se u̱n ho̱no o-dak neneste̱ m-so̱k ne̱.”§ 16 Ka wu̱ ro tara n-to̱n u̱r-ke'ente̱ à, wu̱ tabbu̱ riji-yo u̱n wu̱ u̱n ho̱no o-dak komo a yeru̱ru̱ rem-se u̱n ho̱no o-dak.

17 Bo̱ u̱n kaane̱ wu̱ ken wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ rwu̱u̱nu̱ru̱ u̱n Pyo-o̱ Shir n-To̱n shir, wu̱ ma wu̱ ro o-riji ne̱ yo m-rye de̱e̱n. 18 Ka da-de wu̱ ken wan-to̱m-wu̱ Shir, wu̱ ro̱ u̱r-be̱e̱b de m-sabarse̱ ne̱ o-ra, o̱ rwu̱u̱ne̱ o-hana à. Wu̱ kangsu̱ru̱ ká wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ wa-o-riji yo m-rye. Wu̱ ze̱e̱ru̱ wu̱, “Tabbe̱ riji-o ru, o ye̱nd u̱t-anab u̱n kat-o̱ u̱t-anab o̱ u̱n ho̱no o-dak, remen yakar-ye̱ u̱n to̱ neneste̱.” 19 Wan-to̱m-wu̱ Shir tabbu̱ riji-yo u̱n wu̱ u̱n ho̱no o-dak, wu̱ kamsu̱ru̱ yakar-ye̱ u̱t-anab. Wu̱ jorbu̱ru̱ ye̱ u̱n caari-o̱ o-kuub o̱ u̱n po̱t u̱n yakar-ye̱ u̱n anab u̱n ryaab-se Shir. 20 A po̱tu̱ ka yakar-ye̱ u̱n anab-ye̱ n-jim de o-bo̱ n-me̱ u̱n ka kuub-o̱. Hyó-m se̱ngu̱ m-rwu̱u̱n u̱n ka kuub-o̱, mo̱ wooste̱ hew-de u̱t-me̱r kwo̱o̱z-u̱t jero̱ [180]*† komo du̱w-de u̱n mo̱ wooste̱ u̱ntu̱n mita-o gaan u̱r-pu̱ru̱g.‡§

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan

Yan-to̱m-ye̱ Shir ta'yoor
u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b ne̱ o-ta'yoor

1 U̱m hyanu̱ru̱ o̱ ken napa-o̱ n-To̱n u̱n Shir, o-caari, o̱ u̱t-hyat komo: Yan-to̱m-ye̱ Shir ne̱n ta'yoor u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b ne̱ so̱-o ta'yoor, komo to̱ to̱ ro̱ u̱r-ko̱m, remen be-de u̱n to̱ a hette̱ rwu̱u̱nte̱ u̱n ryaab-se Shir se u̱r-ko̱m. 2 U̱m hyanu̱ru̱ o̱ ken rii-o̱ u̱ntu̱n m-sa po̱r po̱r u̱ntu̱n o-madipi, wu̱u̱gse̱ o-ra ne̱. Komo u̱m hyanu̱ru̱ ká ye̱ re̱ u̱r-ho̱ u̱n ká nem-yo ne̱ u̱n sha-mo̱ u̱n yo ne̱ u̱n ramba-de u̱n jin-de u̱n yo ne̱ à. Ye̱ ro̱ eso eso u̱t-moro ne̱ u̱t-kom bu̱pu̱ to̱ Shir ya'asu̱ ye̱ à 3 Ye̱ ro̱ u̱n hu u̱n se̱p-o Mosa, ko-gu̱w-wu̱ Shir, komo u̱n se̱p-o̱ u̱n ká Ya Rwu̱u̱g-o Ca-yo ne̱, ye̱ ro̱ m-ze̱e̱,

“Se̱nge̱-m ru kutute̱ hun-ne̱ u̱nze wo̱ ro̱ go̱s-wu̱

komo Wa-u̱t-Hyat, Wan-Ko̱yan Shir Wa-u̱t-Gwo̱mo kap!

Co̱w-u̱s ru se u̱n me̱n-u̱t pus-to̱ se, se o-nip komo,

wo̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱t-dak!*

4 ¿Wan wu̱ ne̱ a gye̱r Wan-Ko̱yan,

wu̱ se̱ps jin u̱n du á?

Wo̱ wu̱ cot ro̱ ba m-ku̱ko̱p.

Myet o̱ u̱n hun-ne̱ ye̱a haan,

ye̱ kwu̱ktu̱ wo̱

remen u̱n piish u̱n ma-u̱t ru to̱ u̱n me̱n-u̱t pus-to̱.

Komo hun-ne̱ hoks m-hyan se̱nge̱-m ru

m-kashi cas cas.”†

5 Ka da-de u̱m gwo̱tu̱ru̱ u̱m hyanu̱ru̱ Pyo-o̱ Shir n-To̱n shir. A upsu̱sse̱te̱ ish-o̱ u̱n ká de̱pi-o̱, o̱ ro̱ be-de u̱n karamsa-to̱ Shir à.‡ 6 Yan-to̱m-ye̱ Shir ne̱n ta'yoor rwu̱u̱nu̱ru̱ u̱n Pyo-o̱ Shir u̱n ryaab-u̱s ta'yoor ne̱. Ye̱ cu̱pste̱ gund-u̱t so̱-to̱ m-cu̱cas ne̱, komo u̱n hap-se u̱n zinariya ne̱ u̱n be-to̱ u̱n ye̱. 7 Se̱ o-gaan be-de u̱n ka rii-ye̱ u̱n ho̱o̱g nass-ye̱ ya'asu̱ ká yan-to̱m-ye̱ Shir ne̱n ta'yoor-ye̱ sheend-to̱ o-zinariya u̱t-ta'yoor shiishe̱ u̱n ryaab-se Shir, wu̱ ro̱ wan-ho̱o̱g ba m-ta har ya nomot à. 8 Pyo-o̱ Shir shiiru̱ u̱r-hye de ro̱ m-rwu̱u̱n be-de u̱n se̱ps-mo̱ Shir u̱n be̱e̱b-de u̱n wu̱ ne̱ à. Yatt komo wu̱ hokse̱ m-co̱w n-me̱ u̱n ka Pyo-o̱ Shir o̱ à se̱ da-o̱ ka yan-to̱m-ye̱ Shir ne̱n ta'yoor-ye̱ ko̱me̱ uksbe̱ u̱n ká swo̱ u̱r-ko̱o̱b o-ta'yoor o̱ à, wata sheend-u̱t ta'yoor-to̱ u̱n ryaab-se Shir.§

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind

Sheend-u̱t ta'yoor-to̱ u̱n ryaab-se Shir

1 Ka da-de u̱m ho̱gu̱ru̱ o̱ ken co̱r-o̱ o̱ u̱r-be̱e̱b o̱ ro̱ m-rwu̱u̱n n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir, ka co̱r-o̱ ro̱ u̱n ru̱re̱ u̱n yan-to̱m-ye̱ Shir ta'yoor. O̱ zee, “Habe̱ no̱, no̱ duusbe̱ ho̱no o-dak ká sheend-u̱t ta'yoor-to̱, to̱ u̱n ryaab-se Shir.” 2 Wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ u̱r-takan, wu̱ haaru̱ wu̱ duusbu̱ru̱ ho̱no o-dak rii-yo ro̱ u̱n sheend-o̱ u̱n wu̱ à. To̱ ken nat-to̱ rwu̱u̱nu̱ru̱ to̱ m-yo̱ m-hoog ne̱ de̱e̱n u̱n wu̱r-to̱ u̱n ka hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱n napa-o̱ u̱n ka nem-yo ne̱ à, komo u̱n ye̱ kwu̱kte̱ sha-mo̱ u̱n yo ne̱ à.*

3 Wan-to̱m-wu̱ Shir ayoore̱-wu̱ duusbu̱ru̱ rii-yo ro n-me̱ u̱n sheend-o̱ u̱n wu̱ à n-me̱ m-sa. Ho̱-m barmu̱ru̱, mo̱ wargu̱ru̱ u̱ntu̱n hyó-mo̱ u̱n ne̱t-wu̱ mare̱ à, kap o̱ u̱n rii-ye̱ u̱n ho̱o̱g-ye̱ ro n-me̱ u̱n ká sa-mo̱ à ye̱ maru̱ru̱.

4 Wan-to̱m-wu̱ Shir atette̱-wu̱ duusbu̱ru̱ rii-yo ro̱ u̱n sheend-o̱ u̱n wu̱ à n-me̱ u̱t-ro̱o̱g u̱n yish-to̱ m-ho̱ ne̱, to̱ argu̱ m-warag m-hyó.† 5 U̱m ho̱gu̱ru̱ wan-to̱m-wu̱ Shir go̱s-wu̱ wu̱ m-ho̱ ze̱e̱g Shir,

“Wo̱ ko-yan-me̱n-u̱t pus-to̱ wu̱

be-de u̱n ma-u̱t ru to̱ wo̱ m-piish à.

Wo̱ ro̱ Wu̱ ba m-Ku̱ko̱p,

wo̱ ro̱ m-mo̱ka, n-ga ne̱ komo.

Remen kaane̱ wo̱ m-piish u̱t-ma hond hond.

6 Remen ye̱ wu̱u̱ste̱ hyó-mo̱ u̱n hun-ne̱ ru:

yan-ba-m-ku̱ko̱p u̱n yan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱.

O ya'u̱ru̱ ye̱ m-hyó ye̱ su̱. Top-o̱ u̱n ye̱ o̱ ká!”

7 U̱m ho̱gu̱ru̱ co̱r n-te̱ o-hana o̱ ro̱ m-ze̱e̱.

“E̱e̱, Wan-Ko̱yan Shir Wa-u̱t-Gwo̱mo kap!

Piish u̱n ma-u̱t ru hond hond to̱ ro̱,

wo̱ komo ko-yan-me̱n-u̱t pus-to̱ wu̱.”

8 Ka da-de wan-to̱m-wu̱ Shir anasse̱-wu̱ duusbu̱ru̱ rii-yo ro̱ u̱n sheend-o̱ u̱n wu̱ à n-me̱ u̱r-ho̱. Komo a ya'ag de de tu̱ks hun-ne̱ u̱n hund-o̱ ra. 9 Hund-o̱ u̱n ka o-ra o̱ tu̱ksu̱ hun-ne̱, har ye̱ pyapu̱ jin-de Shir, wu̱ ro̱ Wa-u̱r-Be̱e̱b be-de u̱n ka re̱ u̱r-ko̱o̱b o̱ à. Amba ye̱ waktu̱ne̱ ye̱ se̱ke̱mse̱ jin-de u̱n wu̱ á.

10 Wan-to̱m-wu̱ Shir ataane̱-wu̱ duusbu̱ru̱ rii-yo ro u̱n sheend-o̱ u̱n wu̱ à n-te̱ u̱n kwu̱u̱r-o̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n ka nem-yo. Comb-o argu̱ ho̱k u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n ka nem-yo, komo hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ hewru̱ru̱ rem-to̱ u̱n ye̱ remen m-reeten.‡ 11 Ye̱ agu̱ Shir o̱ n-To̱n u̱n jin-u̱r yo̱-de remen m-reeten mo̱ u̱t-nat mo̱ ye̱ m-swo̱ à. Amba ye̱ waktu̱ne̱ be-de u̱n ba'as-de u̱n ye̱ á.

Wan-to̱m-wu̱ Shir acinde̱-wu̱

12 Wan-to̱m-wu̱ Shir acinde̱-wu̱ duusu̱ru̱ ryaab-se Shir se ro u̱n sheend-o̱ u̱n wu̱ à n-me̱ u̱n ro̱o̱g-o̱ o-Yupireti. Ho̱-mo̱ u̱n o̱ hwo̱'u̱ru̱ kap. U̱n kaane̱, gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n dak-to̱ u̱r-ho̱ran a hoks m-pas ha-mo̱ u̱r-ho̱rim u̱n karma-ne̱ ye̱ u̱n ye̱ ne̱.§ 13 Ka da-de u̱m hyambu̱ yan-dak-ye̱ rim-ye̱ ne̱n tet u̱ntu̱n ye̱ge̱-ku̱. Ye̱ rwu̱u̱nte̱ u̱n nu-o̱ u̱n ka hwo̱-yo, u̱n nu-o̱ u̱n ka nem-yo ne̱, u̱n nu-o̱ u̱n ka wan-rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir to̱, to̱ u̱t-bo̱. 14 Ye̱ ya-u̱t-ko̱t ye̱, yan-no̱m u̱t-hyat, ye̱ haag be-de u̱n gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak kap, ye̱ kargu̱nsu̱ ye̱ be-u̱r gaan remen a gu̱n-u̱t u̱r-gu̱n u̱n Wan-Ko̱yan ne̱ u̱n ho̱-u̱r go̱s-de de u̱n piish u̱t-ma to̱ Shir Wa-u̱t-Gwo̱mo kap.

15 U̱m ho̱gu̱te̱ Ye̱so m-ze̱e̱, “War no̱: u̱m ro̱be̱ ba u̱n hwo̱ o-da u̱ntu̱n ko-hyow! Shir ya'ag ye̱ u̱r-ho̱ ye̱ ro̱ ero à, ye̱ e̱sse̱ matuku-to̱ u̱n ye̱ zo̱ngse̱ à, taase ye̱ neke̱ u̱r-kor, ye̱ ho̱ge̱ m-'e̱ n-me̱ u̱n hun-ne̱!”*

16 Ka yan-dak-ye̱ rim-ye̱ ye̱ kargu̱nsu̱ gwo̱mo-ne̱ u̱n karma-ne̱ ne̱ u̱n ye̱ ne̱ be-u̱r gaan, u̱n de ken be-de a m-ze̱e̱ Armagedon à u̱n rem-de u̱t-Ibra.†

17 Ka da-de wan-to̱m-wu̱ Shir ata'yoore̱-wu̱ duusbu̱ru̱ rii-yo ro u̱n sheend-o̱ u̱n wu̱ à u̱n yo-mo̱ u̱n ku̱s-o̱ u̱n n-to̱n. O̱ ken co̱r-o̱ u̱r-be̱e̱b o̱ rwu̱u̱nu̱ru̱ be-de u̱n ká kwu̱u̱r-o̱ n-me̱ u̱n Pyo-o̱ Shir, o̱ ro̱ m-ze̱e̱, “A ko̱mo̱g!” 18 A no̱mu̱ o-myakt, o-zaaz ne̱ de̱e̱n, u̱t-dàkàr ne̱, u̱n mo̱ ken nukte̱-mo̱ o-dak mo̱ ne̱ mo̱ u̱n ba u̱r-bon mo̱ a take̱ m-no̱m á cin da-o̱ a no̱me̱ ne̱t à. Ka caari-mo̱ u̱n nukte̱-mo̱ o-dak mo̱ komo de̱e̱n mo̱ no̱me̱.‡ 19 Ka caari-o̱ o-bo̱ o̱ o-Babira o̱ pu̱rgu̱ be-u̱t tet, bo̱-to̱ u̱n ho̱n u̱t-dak kap to̱ he̱e̱ru̱. Shir baksu̱ ba'as-de o-Babira wu̱ rwo̱'u̱ o̱ swo̱ u̱n ka ibitte̱-de de u̱n ryaab-se u̱n wu̱ se m-yo̱.§ 20 Ko̱ o̱ ke dak-o̱ o̱ ro̱ n-te̱te̱ de m-sa à o̱ e̱gu̱ru̱, myet-o̱ u̱n caari-to̱ u̱t-haag komo a do to̱ m-hyan á.* 21 Caari-to̱ u̱n ta'ar-to̱ u̱n kem, nu̱-se u̱n to̱ me'es-de o-kiro̱ kwo̱o̱z-u̱t yoor [40], to̱ he'emenu̱ru̱ n-to̱n hun-ne̱ rwu̱u̱n-mo̱ n-To̱n shir. Har hun-ne̱ pyep Shir remen rii-yo ko̱ru̱ ye̱ u̱n ka ta'ar-ye̱ u̱n kem ye̱ à, no̱ng de̱e̱n!†

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor

Ko-kaar o-nem ne̱

1 Wan-gaan be-de u̱n ká yan-to̱m-ye̱ Shir ne̱n ta'yoore̱ ye̱, wu̱ duusbe̱ sheend-o ata'yoore̱-o̱, haanu̱ru̱ be u̱n de, wu̱ zee, “A neke̱ cen na, komo man kutu wo̱ bo̱ a he piishe̱ u̱n ka caari-wu̱ u̱n ko-kaar-wu̱ u̱t-ma à. Ka ko-kaar-wu̱ ro̱ o-bo̱ o̱ a ma n-te̱te̱ o̱ u̱t-ro̱o̱g de̱e̱n à.* 2 Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak no̱mo̱g o-ás u̱n wu̱ ne̱, komo hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak swo̱o̱g ke̱-mo̱ u̱n ás-o̱ u̱n wu̱ har mo̱ ho ye̱ u̱ntu̱n ho̱-de m-ke̱.”†

3 Ká wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ heetu̱ me̱ o-dákár u̱n bu̱-yo Ku̱kt-o Shir. Re̱e̱no̱ o̱ ka, u̱m hyane̱ wu̱ ken ne'a-wu̱ tara n-to̱n u̱n yo ken nem-o jaas-yo yo. Ka nem-yo komo yo ro̱ u̱n jin-to̱ u̱n re̱e̱b-to̱ Shir ne̱ to̱ a ge̱ne̱ u̱n wu̱r-o̱ u̱n yo à, hi-to̱ u̱n yo komo u̱t-ta'yoor u̱s-kar ne̱ u̱s-o̱p.‡ 4 Ka ne'a-wu̱ saw-to̱ wu̱ co̱pe̱ à jaas-to̱ to̱ u̱ntu̱n ho̱-mo̱ o-garura, wu̱ ho̱gu̱ssu̱te̱ u̱t-duk m-ho̱o̱g u̱n saw-to̱ u̱n zinariya, u̱n ka ta'ar-ye̱ o-mo̱k ye̱ ne̱ ye̱ u̱r-bon ye̱ ne̱ u̱n rwu̱u̱mb-u̱s u̱n hwo̱r ne̱. Wu̱ ro̱ u̱r-ko̱k ne̱ u̱t-kom de o-zinariya shiishe̱ u̱n rem-se u̱n hu-se u̱n ás-o̱ u̱n wu̱.§ 5 U̱n zwo̱n-de u̱n wu̱ komo a ge̱ne̱g u̱r-jin u̱t-ma ne̱:

Rii-yo wukusse̱

Babira-o go̱s-o̱,

Ko-gwo̱mo-wu̱ u̱n kaar-ne̱,

Inu-o̱ u̱n rem-se o-ás komo u̱n ho̱no o-dak.

6 U̱m hyanu̱ru̱ komo ka ne'a-wu̱ m-no̱m sa o zee ke̱-m hooste̱ wu̱. Wu̱ su̱u̱ste̱ hyó-mo̱ u̱n yan-dor Ye̱so. Wu̱ ho̱o̱g ye̱ remen ye̱ ro̱ u̱n to̱r-se u̱n ma-u̱t Ye̱so.

Da-o u̱m hyane̱ wu̱ à, u̱m bo̱pu̱ o-nu. 7 Amba wan-to̱m-wu̱ Shir citu̱ me. Wu̱ zee, “¿Ya o bu̱pte̱ nu? Man rwu̱ntu̱ wo̱ u̱t-orom mo̱sse̱ u̱n bo̱ ka ne'a-wu̱ ro̱ ne̱, komo u̱n ka nem-yo ne̱ yo wu̱ da à, ka nem-yo u̱n hi-u̱t ta'yoor yo u̱s-kar ne̱ u̱s-o̱p. 8 Ka nem-yo o hyane̱ à, yo weste̱ u̱n no̱m u̱n ho̱o̱g n-ga, amba m-mo̱ka yo kus u̱n ho̱o̱g ne̱ á. Amba har u̱n kaane̱ ne̱, yoa rwu̱u̱n n-do̱ u̱n ka kuub-o̱ u̱r-du̱w o̱ ha-mo̱ u̱n be-de a he yo m-ho à. Hun-ne̱ ye̱ ro̱ u̱r-she'et u̱n ka ho̱no o-dak o̱ à, ye̱ ro̱ cin ba a u̱n hwo̱o̱n rii à a ge̱n jin-to̱ u̱n ye̱ n-me̱ u̱n taku̱rda-o̱ yan-ho̱o̱g á, kap ye̱a bu̱p nu u̱n hyan-o̱ u̱n ka nem-yo, remen n-ga yo ro u̱n ho̱o̱g ne̱ amba m-mo̱ka yo mereste̱.*

9 “To̱ ka rem-se ro̱ u̱n hoob-o̱ hur-de ro̱ u̱s-nap ne̱ à. Ka hi-u̱t ta'yoor-to̱ haag-u̱t ta'yoor-to̱, to̱ ka ne'a-wu̱ ro̱tte̱ u̱r-she'et n-to̱n à. Ka hi-u̱t ta'yoor-to̱ komo gwo̱mo-ne̱ ta'yoor-ye̱, 10 ne̱n taan be-de u̱n ye̱ mereste̱, acinde̱-wu̱ ro̱ u̱t-gwo̱mo. Wan-gaan ro̱ ko̱n, ata'yoore̱-wu̱ u̱n go̱ wo̱o̱n á. Da-o̱ wu̱ wo̱o̱ne̱, komo wu̱a she'et ya o-da hiin. 11 Ka nem-yo we̱te̱ u̱n no̱m u̱n ho̱o̱g n-ga à, m-mo̱ka komo yo u̱n ho̱o̱g á, yo ro̱ aeere̱-yo. Komo be-de u̱n ka ta'yoor-ye̱ yo rwu̱u̱ne̱, komo yo ro̱ m-neke̱ be-de yo he m-mar à.

12 “Ka kar-u̱s o̱p-se o hyane̱ á, ye̱ ro̱ ka gwo̱mo-ne̱ o̱p-ye̱ ye̱ u̱n goshi go̱kse̱ be̱e̱b-de u̱t-gwo̱mo á. Ijime̱, ye̱a kum u̱t-gwo̱mo. Amba ye̱a no̱m u̱t-gwo̱mo mo̱sse̱ u̱n ka nem-yo ne̱ awa o-gaan.† 13 Ka gwo̱mo-ne̱ o̱p-ye̱ ma-to̱ u̱n ye̱ kang-o gaan to̱ ro̱, komo ye̱ ya'aste̱ ka nem-yo be̱e̱b-de u̱n ye̱ u̱n gwo̱mo-to̱ u̱n ye̱ ne̱. 14 Ye̱a gu̱n u̱r-gu̱n u̱n Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca ne̱. Amba ka Rwu̱u̱g-o Ca-yo yoa re u̱r-ho̱ be-de u̱n ka gwo̱mo-ne̱ ye̱ remen wu̱ ro̱ Wan-Ko̱yan wu̱ u̱n yan-ko̱yan-ne̱, komo ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n gwo̱mo-ne̱. Wu̱a she'et u̱n ka hun-ne̱ ye̱ ye̱ wu̱ bane̱, u̱n ye̱ wu̱ daagne̱ ne̱ à, u̱n ye̱ ro̱ m-do̱re̱ hur-u̱r gaan ne̱ à.”

15 Ka da-de wan-to̱m-wu̱ Shir ze̱e̱ru̱ me̱, “Ka ro̱o̱g-to̱ o hyane̱ à, be-de ka ko-kaar-wu̱ ro̱ u̱r-she'et à, de ro̱ hun-ne̱, mo̱o̱r-to̱ u̱n hun-ne̱ go̱-u̱s-go̱, u̱t-dak, u̱t-rem ne̱. 16 Ka nem-yo u̱n ka kar-u̱s o̱p ne̱ se o hyane̱ a, ye̱a kute̱ ka ko-kaar-wu̱ u̱t-yage̱. Ye̱a rumus kap o̱ u̱n rii-yo wu̱ ro̱tte̱ à ye̱ yagu̱ wu̱ u̱r-kor. Har ye̱a ti ap-mo̱ u̱n wu̱r-o̱ u̱n wu̱. Komo ye̱ tu̱ks wu̱ o-ra. 17 Ye̱a no̱m kaane̱, remen Shir ru̱'u̱sse̱ u̱n hur-de u̱n ye̱, zo̱nge̱-to̱ ye̱ hette̱ no̱m u̱n rii-yo wu̱ co̱ne̱ à. Ye̱a ya'as ka nem-yo be̱e̱b-de u̱n ye̱ remen yo reet u̱t-gwo̱mo har se̱ Ma-to̱ Shir shiig o-nip. 18 Ka ne'a-wu̱ wu̱ o hyane̱ u̱n hyangan-u̱t ru à, wu̱ ro̱ hek-o̱ u̱n ka caari-o̱ o-bo̱ o̱, o̱ ro̱ u̱t-gwo̱mo u̱n ho̱n u̱n gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak à.”

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer

He̱-de u̱n bo̱-o̱ o-Babira

1 Bo̱ u̱n arag-mo̱ u̱n to̱ ka, u̱m hyanu̱ru̱ wu̱ ken wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ m-kergu̱ne̱ rwu̱u̱n-mo̱ n-To̱n shir. Wu̱ ro̱ u̱t-gwo̱mo ne̱ u̱t-go̱s ne̱, komo mo̱k-o̱ u̱n wu̱ caragsu̱ru̱ ho̱no o-dak. 2 Wu̱ aagu̱ru̱ u̱n co̱r-o go̱s-o̱, wu̱ zee,

“Babira-o hyeeste̱!

Shir to̱k ka caari-o̱ o-bo̱ o̱ ba'as-to̱ u̱n o̱!

O̱ waragte̱ be-de u̱r-she'et de ya-u̱t-ko̱t

u̱n ho̱n u̱n yan-dak-ye̱ rim-ye̱ ne̱

u̱n go̱ u̱n ko̱ yo ke no-yo u̱n hu yo ne̱.*

3 Remen kap hun-ne̱ ye̱ u̱t-dak ye̱ swo̱o̱g m-ke̱

mo̱ u̱n ka bo̱-o̱ mo̱ o-ás.

Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak no̱mo̱g o-ás u̱n o̱ ne̱.

Remen hun-ne̱ co̱no̱g she'et-de u̱n ho̱ge̱ m-re̱re̱m,

ya-m-o̱, u̱t-baab ne̱

ye̱ u̱n ho̱no o-dak kumug o-kwu̱m.”†

4 U̱m ho̱gu̱ru̱ o̱ ken co̱r-o̱ rwu̱u̱n-mo̱ n-To̱n o̱ shir o̱ ze̱e̱g,

“Hun-ne̱ re o̱, rwu̱u̱n no̱ n-me̱ u̱n o̱!

U̱rege̱ no̱ m-no̱m u̱r-ba'as bo̱ ye̱ m-no̱m à,

Man 'ye no̱ u̱r-ko̱o̱b bo̱ u̱m he ye̱ m-'ya à.‡

5 Remen a mo̱ro̱gsu̱te̱ ba'as-to̱ u̱n o̱ be-u̱r gaan,

to̱ nomog m-se̱e̱b to̱ wo̱o̱g To̱n-o shir.

Komo Shir bakste̱ me̱n-u̱t jaas-to̱ to̱ u̱n o̱.§

6 No̱mu̱ no̱ ka bo̱-o̱ hond hond bo̱ o̱ no̱mu̱ no̱ à,

kap bo̱ u̱n rem-se o̱ no̱mu̱ no̱ à muutu̱ no̱ o̱ o-yoor.

Ko̱k-de o̱ bu̱ru̱tu̱ no̱ ho̱-mo̱ m-ke̱ à

bu̱ru̱ no̱ o̱ u̱n de o-yoor.*

7 O̱ she'ette̱ she'et-de m-se̱ps o-zak ne̱,

remen kaane̱ no̱mu̱ no̱ o̱ m-zo̱m ryaab-u̱s u̱s-ryaab.

O̱ ro̱ u̱s-se̱s m-ze̱e̱,

‘Me̱, ko-saraki-wu̱, u̱n de̱e̱g u̱n de u̱m ro̱ tara!

Me̱ ne'a-wu̱ campo̱ u̱n wu̱ mare̱ à wu̱ wu̱ á.

Komo a wo̱s me̱ u̱n tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n á!’

8 Remen kaane̱, ho̱-u̱r gaan a he wu̱ m-hante̱

u̱n tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n, m-mar, u̱n me̱r ne̱.

Komo a tu̱ks wu̱ o-ra.

Remen Wan-Ko̱yan Shir wu̱ ro̱ Wa-u̱r-Be̱e̱b,

komo wu̱ he wu̱ piishe̱ u̱t-ma.†

9 “N-ga, gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak ye̱ no̱mo̱g o-ás u̱n wu̱ ne̱ komo ye̱ ho̱gu̱te̱ m-re̱re̱m u̱n saw-to̱ u̱n hwo̱r to̱ u̱n wu̱. Amba da-o̱ ye̱ hyane̱ hye-de o-ra de u̱n tu̱k-mo̱ u̱n wu̱ à, ye̱a 'u̱n-u̱s-'wo̱n u̱n u̱s-kan ne̱ de̱e̱n remen wu̱. 10 Ye̱a es u̱r-hew ne̱ remen ye̱ u̱n ho̱ge̱ o-gye̱r o̱ u̱n swo̱ u̱r-ko̱o̱b de wu̱ ro̱ m-swo̱ à. Ye̱a se̱nge̱ m-ze̱e̱,

“ ‘Wo̱ rii-yo u̱r-'wo̱n yo! Wo̱ rii-yo u̱r-'wo̱n yo,

caari-o̱ o-bo̱ o̱ o-Babira, bo̱-o̱ u̱r-'wo̱n!

Shir piishitu̱ wo̱ u̱t-ma da-o gaan!’‡

11 “Ya-u̱t-baab m-o̱ ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak ye̱a 'u̱n u̱n tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n, remen yatt-ye̱ kuse̱ m-o̱ u̱n saw-to̱ u̱n ye̱ komo á.§ 12 Wu̱ o̱o̱g u̱t-saw de̱e̱n to̱ u̱n zinariya u̱n to̱ u̱n azorpa ne̱, u̱n ta'ar-ye̱ o-mo̱k ne̱, u̱s-rwu̱u̱mb se u̱n hwo̱r ne̱, komo u̱n gund-to̱ u̱n ye̱ ne̱ to̱ u̱r-bon, u̱t-gund ne̱ to̱ m-de̱ke̱r, u̱n gund-u̱t jaas-to̱ ne̱, u̱s-'yo ne̱ se u̱n wú̱s m-shi'igin go̱-u̱s u̱s-go̱, u̱n saw-to̱ u̱n yin-ye̱ u̱n rwo̱o̱g-ne̱, u̱n kap o̱ u̱n saw-to̱ u̱n hwo̱r ne̱ to̱ a shabe̱ u̱s-'yo à, u̱n rem-se a zwo̱ ne̱ u̱n kwo̱m-u̱t jaas-to̱ à, u̱n rem-se u̱t-kwo̱m ne̱, m-ta'ar ne̱. 13 Komo wu̱ o̱o̱g saw-to̱ u̱n rem-se u̱s-co̱, u̱n rii-yo m-shi'igin ne̱, u̱n no̱w-mo̱ m-shi'igin ne̱, u̱n o-mur, u̱n rii-yo m-shi'igin ne̱ to̱ a m-aag o-parakanse à, m-ke̱ ne̱, u̱n no̱w-mo̱ o-ze̱tun ne̱, u̱n hyò-mo̱ u̱n arkama-ne̱, u̱n su̱w-ye̱ u̱n arkama-ne̱, u̱n na-ne̱, u̱n ca-ne̱, u̱n jo̱k-ne̱, u̱n ke̱ke̱-to̱ u̱n jo̱k-ne̱, komo u̱n hun-ne̱ ne̱ remen wu̱ muute̱ ye̱ gu̱w-ne̱.*

14 “Ya-u̱t-baab ze̱e̱ru̱ ka ne'a-wu̱, ‘Kap o̱ u̱n ka rem-se u̱r-bon se o she̱re̱ yish à se egu̱ssu̱te̱ komo kap o̱ u̱n kwu̱m-o ru u̱n saw-u̱t ru ne̱ to̱ m-co̱p to̱ egu̱ssu̱te̱. Wo̱a do to̱ m-kum komo á!’ 15 Ya-u̱t-baab ye̱ kume̱ o-kwu̱m u̱n saw-to̱ ye̱ ro̱ wu̱ m-bebe̱ à, ye̱a e̱se̱n u̱r-hew ne̱, remen ye̱ o-gye̱r o̱ u̱n ká zo̱m-mo̱ a m-nome̱ u̱n ka ne'a-wu̱ à. Ye̱ u̱s-kan, ye̱ u̱n tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n.† 16 Ye̱ m-ze̱e̱,

“ ‘Rii-yo u̱r-'wo̱n!

Rii-yo u̱r-'wo̱n yo ka caari-o̱ o-bo̱ o̱!

O̱ ro n-ga u̱n co̱p u̱n gund-to̱ u̱r-bon to̱ m-gwu̱gwe̱r à,

u̱r-matuku ne̱ de u̱n ho̱-mo̱ u̱n o-garura,

komo u̱r-matuku ne̱ de u̱n ho̱-m jaas-mo̱ záá,

komo o̱ ro u̱n no̱m u̱t-duk u̱n saw-to̱ u̱n zinariya,

u̱n ta'ar ne̱ ye̱ u̱n hwo̱r komo

u̱n rwu̱u̱mb-se u̱n hwo̱r ne̱!

17 Amba da-o gaan kap o̱ u̱n kwu̱m-o̱ u̱n o̱ tae̱!’

“Myet-o̱ u̱n yan-hat-to̱ m-ho̱ u̱n yan-da-mo̱ u̱n to̱ ne̱, u̱n ya-m-nak ne̱ komo u̱n kap o̱ u̱n bo̱ u̱n ye̱ ro̱ m-kum u̱n ya-m-o̱ u̱t-baab ne̱ be-de m-sa à, ye̱a e̱s u̱r-hew ne̱.‡ 18 Ye̱a 'u̱n, da-o̱ ye̱ ro m-hyan u̱n hye-de u̱n ka ra-o̱ ro̱ m-da n-to̱n à. Ye̱a zee, ‘A tak u̱n m-hyan o-bo̱ u̱ntu̱n o̱ ka á!’§ 19 Ye̱a 'u̱n ye̱ zo̱r m-hu a nept tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n ho̱o̱g ye̱. Komo ye̱a zee,

“ ‘Rii-yo u̱r-'wo̱n, rii-yo u̱r-'wo̱n, kà bo̱-o caari-o̱!

Remen ká bo̱-o̱, yan-hat-o̱ m-ho̱

ye̱ kamaste̱ hwo̱r de̱e̱n u̱n bu̱-yo baab-to̱

u̱n rem-se hun-ne̱ ye̱ u̱n ká bo̱-o̱ m-no̱m à.

Amba da-o gaan ko̱yan sabre̱!*

20 No̱m no̱ o-zak, no̱ ye̱ ro̱ u̱r-she'et n-To̱n shir à,

no̱m no̱ o-zak no̱ yan-ba-m-ku̱ko̱p, yan-To̱m Ye̱so,

u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱.

U̱r-ko̱m Shir piishite̱ o-Babira u̱t-ma

remen rii-yo o̱ no̱mu̱ no̱ à!’ ”†

21 Ka da-de wu̱ ken ko-be̱e̱b-wu̱ u̱n wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ kepsu̱ o̱ ken ta'ar-o̱ o-go̱s o̱ o̱ woose̱ ta'ar-de u̱n u̱r-na à. Wu̱ jorbu̱ o̱ n-me̱ m-sa, wu̱ ze̱e̱ru̱,

“O-nip kaane̱

a jorbe̱ o-Babira caari-o̱ o-bo̱,

o̱ m-'wo̱ns, bo̱ u̱m jorbe̱ ka ta'ar-o̱ à,

komo a do o-Babira m-hyan á.‡

22 Hun-ne̱ a do m-ho̱ge̱ n-me̱ o-Babira ras-o̱ o-moro,

u̱n ya-u̱t-se̱p ne̱, u̱n yan-hwu̱hwu̱ru̱g ne̱,

u̱n yan-hur u̱s-sherewa ne̱ n-me̱ u̱n o-Babira á.

Komo a do hyan u̱n wan-ce̱

kane̱ ko̱ wan-gaan á.

Komo a do ho̱ge̱ u̱n ras-o̱ u̱r-na n-me̱ o-Babira á.§

23 Hun-ne̱ do hyan ra-o̱ u̱r-pitirra n-me̱ o-Babira á.

Komo co̱r-se o-zak u̱n yan-rew-to̱ u̱n ge-u̱t pu̱-to̱ ne̱

a do se m-ho̱ge̱ u̱n ka bo̱-o̱ á.

Ya-u̱t-baab ye̱ o-Babira ye̱ ro caari-ne̱,

ye̱ ro jiishte̱ ya-u̱t-baab ye̱ u̱n ho̱no o-dak kap à,

komo u̱n myot-u̱s ru o̱ o e̱gu̱sse̱ myet-o̱ u̱t-dak!*

24 U̱n co̱w-se u̱n ka bo̱-o̱ kane̱ a wu̱u̱se̱ hyó-mo̱

u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ye̱ u̱r-takan

u̱n yan-ba-m-ku̱ko̱p ne̱.

Kane̱ komo a ho̱ hun-ne̱ u̱n ho̱no o-dak.”†

Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱

Bo̱ngo̱n-de Shir n-To̱n

1 Bo̱ to̱ ka aragte̱ à, u̱m ho̱gu̱ru̱ o-zaaz u̱ntu̱n co̱r-se u̱n mo̱ro̱g-de u̱t-mo̱o̱r n-To̱n o̱ Shir se ro̱ m-ze̱e̱,

“Bo̱m no̱ Yawe!*

Gwu̱, m-se̱ps ne̱, u̱r-be̱e̱b ne̱ ro̱ be-de Shir na!

2 Remen piish u̱n ma-u̱t u̱n wu̱ hond hond to̱ ro̱,

wu̱ komo ko-yan-me̱n-u̱t pus-to̱ wu̱,

Wu̱ sabu̱rsu̱te̱ o-Babira ká caari-wu̱ u̱n ko-kaar-wu̱,

Babira-o rakste̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak

u̱n bu̱-yo u̱n ás-o̱ u̱n o̱.

Shir mu̱su̱te̱ hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱† ye̱ ká ne'a-wu̱ hoome̱ à.”‡

3 Komo co̱r-se u̱n ye̱ ze̱e̱ru̱,

“Bo̱m no̱ Yawe!§

Hye-de u̱n tu̱k-mo̱ u̱n ká bo̱-o̱ daaru̱ har da-o̱ ba m-ta.”*

4 Se̱k-ye̱ u̱r-kwo̱o̱z u̱n nass [24] u̱n rii-ye̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ nass kwu̱ktu̱ru̱ ye̱ bo̱mu̱ru̱ Shir, wu̱ ro̱ tara o-kwu̱u̱r à. Ye̱ 'yonsu̱ru̱ u̱s-co̱r ye̱ ze̱e̱ru̱,

“Amin!† Bo̱m no̱ Yawe!”

5 A ho̱gu̱ru̱ o-co̱r rwu̱u̱n-mo̱ u̱n ká kwu̱u̱r-o̱ ro̱ m-ze̱e̱,

“Bo̱m no̱ Shir na,

no̱ gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ kap,

Caari u̱n re̱k-wu̱ ne̱,

kap ye̱ ro̱ wu̱ m-gye̱r à.”‡

Ge-de u̱n Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca

6 Ka da-de u̱m ho̱gu̱ komo o-zaaz sa o zee o̱ u̱n mo̱ro̱g-de u̱t-mo̱o̱r, u̱ntu̱n zaaz-o̱ u̱n ja-mo̱ m-ho̱ mo̱ m-sa, u̱ntu̱n dwu̱m-de o-dàkàr. U̱m ho̱gu̱ru̱ ye̱ m-ze̱e̱,

“Bo̱m no̱ Yawe!§

Remen Wan-Ko̱yan na wu̱ ro̱ u̱t-gwo̱mo,

wu̱ ro̱ Shir Wa-u̱t-Gwo̱mo kap!*

7 A nom no̱ o-zak u̱n yu̱yaw-mo̱ u̱t-me̱n ne̱,

a se̱ps no̱ wu̱!

Remen da-o wo̱o̱g o̱ u̱n ge-de u̱n Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca,

komo ko-'ew zo̱ngsu̱te̱.

8 A ya'ag ká ko-'ew-wu̱, wu̱ cu̱p gund-o̱ m-rwo̱n o-pus o̱.”

(Ka gund-o̱ m-rwo̱n o̱ o-pus o̱ ro̱ u̱n hek-o̱ u̱n rem-u̱s so̱-se se yan-ba-m-ku̱ko̱p no̱me̱ à.)

9 Ka da-de wan-to̱m-wu̱ Shir ze̱e̱ru̱ me̱. “Gen to̱ kà: ‘Shir ya'ag ye̱ u̱r-ho̱ ye̱ a bane̱ ha-mo̱ u̱n ka ge-de u̱n Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca de à.’ ” Wu̱ dooru̱ komo m-ze̱e̱, “To̱ ka to̱ ro̱ Ma-to̱ Shir to̱ o-nip.”†

10 Ka da-de u̱m he̱e̱ru̱ u̱n na-se u̱n wu̱ u̱m bu̱mu̱t wu̱. Amba wu̱ ze̱e̱ru̱, “Ay, wo̱ no̱m kaane̱ á! Me̱ ko-gu̱w-wu̱ Shir wu̱, u̱ntu̱n wo̱ u̱n o̱r ru ne̱ ne̱, no̱ ye̱ su̱'e̱ Ye̱so à. Kwu̱ktu̱ no̱ Shir! Me̱ u̱n ze̱e̱ kaane̱ remen bo̱ u̱n ye̱ ko̱'o̱te̱ ma-u̱t Ye̱so à, ye̱ ro̱ m-rwo̱r yo Ku̱kt-o̱ Shir ze̱e̱ ye̱ ru̱r à.”

Wu̱ ken wu̱ n-to̱n u̱n jo̱k-o pus-yo

11 Ka da-de u̱m hyanu̱ru̱ To̱n-o shir tikshite̱, komo jo̱k-o pus-yo ro̱ eso kaane̱. Ka wu̱ daa ká jo̱k-yo à, jin-de u̱n wu̱ Ko-yan-E̱ss u̱t-Ma komo Wa-o-Nip. U̱n me̱n-u̱t pus-to̱ wu̱ ro̱ u̱n piish u̱t-ma komo u̱r-gu̱n ne̱.‡ 12 Yish-ye̱ u̱n wu̱ u̱ntu̱n rem-de o-ra, komo u̱n hi-de u̱n wu̱ ro̱ u̱t-go̱nd ne̱ de̱e̱n. Komo wu̱ ro̱ u̱n de ken jin-de ne̱ gense̱. Ka jin-de yatt-wu̱ napu̱ de á se̱ wu̱.§ 13 Wu̱ cu̱pste̱ u̱r-matuku de a mu̱su̱sse̱ m-hyó à. Jin-de u̱n ká con-de komo Ma-to̱ Shir. 14 Bu̱u̱g-de u̱n karma-ne̱ ye̱ n-To̱n shir ro̱ wu̱ m-do̱re̱ n-to̱n u̱n jo̱k u̱n co̱p-to̱ u̱t-gund ne̱ pus-to̱ puu. 15 O̱ ken magay-o̱ m-rye o̱ rwu̱u̱nu̱ru̱ u̱n nu-o̱ u̱n wu̱. U̱n ka magay-o̱ wu̱ reete̱ u̱t-dak. Komo, “Wu̱a nom gwo̱mo-to̱ u̱n ye̱ u̱n ko̱-yo o-kwo̱m.”* Komo wu̱a rwu̱u̱te̱ caari-se u̱n ryaab-se Shir Wa-u̱t-Gwo̱mo Kap be-de u̱n hun-ne̱ u̱ntu̱n ne̱t-wu̱ ro̱ 'mo̱ u̱n yakar-ye̱ u̱s-'yo be-de a u̱n po̱t u̱t-us à.† 16 U̱n matuku-de u̱n wu̱, komo u̱n kut-o̱ u̱n wu̱ ne̱, a ge̱ne̱ ka jin-de:

Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n gwo̱mo-ne̱, komo wu̱ jiishe̱ m-se̱k be-de u̱n se̱k-ye̱ à.

17 Komo u̱m hyanu̱ru̱ wan-to̱m-wu̱ Shir ro̱ eso n-me̱ u̱r-ho̱. Wu̱ aagu̱ru̱ eeg u̱n caari-o̱ o-co̱r wu̱ agnu̱ru̱ kap o̱ u̱n no-ye̱ ro̱ u̱t-hukse̱ u̱n ku̱s-o̱ n-To̱n shir à. Wu̱ zee, “Haan no̱, no̱ karge̱ be-de u̱n ka caari-o̱ o-biki o̱ Shir o̱. 18 Haan no̱ no̱ ti ap-mo̱ u̱n gwo̱mo-ne̱, u̱n mo̱ u̱n caari-ye̱ u̱n karma-ne̱ ne̱, u̱n mo̱ u̱n ya-u̱r-gu̱n ne̱, u̱n mo̱ u̱n jo̱k-ne̱, u̱n mo̱ u̱n ye̱ ro̱ ye̱ m-da ne̱ à, u̱n ap-mo̱ hun-ne̱ kap, gu̱w-ne̱ u̱n ye̱ ro̱ gu̱w-ne̱ á, caari u̱n re̱k-ye̱ ne̱!”‡

19 Ka da-de u̱m hyanu̱ru̱ ka nem-yo mo̱ro̱gsu̱te̱ gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak u̱n karma-ne̱ ye̱ u̱n ye̱ ne̱, remen ye̱ teet u̱r-gu̱n u̱n ka wu̱ ro̱ n-to̱n o-jo̱k à, u̱n karma-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ne̱. 20 Amba a shipk ka nem-yo, mo̱sse̱ u̱n ka wan-rwo̱r u̱n ma-to̱ shir wu̱ u̱t-bo̱ wu̱ ne̱ wu̱ no̱me̱ saw-to̱ o-made̱ u̱n ka nem-yo à. Be-de u̱n ka saw-to̱ o-made̱ to̱ wu̱ durumse̱ ye̱ go̱kse̱ napa-o̱ u̱n ká nem-yo, komo u̱n ye̱ kwu̱kte̱ zwo̱-o̱ u̱n wu̱r-o̱ u̱n yo ne̱ à. Kap yoor-mo̱ u̱n ye̱ a jorbu̱ ye̱ n-me̱ u̱n mar-o̱ u̱n ta'ar-to̱ u̱n caari-o̱ o-ra u̱n ho̱o̱g ne̱.§ 21 A ho̱o̱ru̱ karma-ne̱ ye̱ u̱n ye̱ o-magay o̱ rwu̱u̱ne̱ u̱n nu-o̱ u̱n ká wu̱ ro̱ tara n-to̱n u̱n jo̱k-o o-pus yo à. Ho̱n u̱n no-ye̱ n-to̱n myet ye̱ re̱e̱ru̱ ap-mo̱ u̱n ká u-to̱ bo̱ ye̱ co̱ne̱ à.

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z

U̱s-hak dugu-o gaan [1,000]

1 Ka da-o̱ u̱m hyanu̱ru̱ wu̱ ken wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ ro̱ m-kergu̱ne̱ rwu̱u̱n-mo̱ n-To̱n shir. Wu̱ ro̱ u̱n rii-yo u̱n tiks-mo̱ u̱n ka kuub-o̱ u̱r-du̱w o̱ ne̱ u̱t-kom, u̱n caari-to̱ u̱t-kwo̱m ne̱ to̱ m-ke'et. 2 Wu̱ shipu̱ ka hwo̱-yo, ka ko-mo̱ng-yo o-hwo̱ yo, yo ro̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t à, wu̱ ka'u̱ yo n-te̱ u̱n ká kwo̱m-to̱ har u̱s-hak dugu-o gaan [1,000].* 3 Ka wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ jorbu̱ yo u̱n ka kuub-o̱ u̱r-du̱w o̱, wu̱ tigu̱ru̱ yo wu̱ reke̱ru̱ taase ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t wu̱ do durumse̱ u̱n hun-ne̱ komo, se̱ ka hak-se dugu-o gaan [1,000] aragte̱. Ka hak-se arge̱ a hosu̱ wu̱ ya o-da hiin.

4 Ka da-o̱ u̱m hyanu̱ u̱t-kwu̱u̱r. Komo u̱m hyanu̱ ka hun-ne̱ ye̱ ro̱ tara tara u̱n ka kwu̱u̱r-to̱ à, a ya'ag ye̱ gwo̱mo-to̱ u̱n piish u̱t-ma. U̱m hyanu̱ru̱ komo ho̱o̱g-mo̱ u̱n ye̱ a kupre̱ u̱t-hi remen to̱r-u̱s Ye̱so à, komo u̱n rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir ne̱. Ye̱ ro̱ ka ye̱ kwu̱kte̱ ka nem-yo á, ko̱ sha-mo̱ u̱n yo á. Komo ye̱ go̱ks napa-o̱ u̱n yo u̱n zwo̱n-to̱ u̱n ye̱ ko̱ ne̱ u̱n kom-to̱ u̱n ye̱ á. Ye̱ mu̱u̱nu̱ru̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ komo, ye̱ re̱e̱ru̱ u̱t-gwo̱mo be-u̱r gaan u̱n Kiristi ne̱ har u̱s-hak dugu-o gaan [1,000].† 5 (Margan-ne̱ ye̱ kusse̱ à, ye̱ ine̱ u̱n ho̱o̱g ne̱ á, se̱ da-o̱ ka hak-se dugu-o gaan se arge̱ à.) O̱ ka o̱ ro̱ ine̱-mo̱ u̱n margan-ne̱ mo̱ takan. 6 Ya-o-zak-ye̱, yan-ba-m-ku̱ko̱p, ye̱ ro̱ u̱r-kwu̱ku̱r ne̱ be-de u̱n ka ine̱-mo̱ u̱r-takan mo̱. Mar-m ayoore̱-mo̱ ro̱tt u̱r-be̱e̱b be-de u̱n ye̱ á, amba ye̱a warag yan-Co̱w u̱n ko̱n-se Shir u̱n Kiristi, komo ye̱a re u̱t-gwo̱mo u̱n wu̱ ne̱ har u̱s-hak dugu-o gaan [1,000].

Re̱ u̱r-ho̱ n-te̱ u̱n Gwo̱mo-de ya-u̱t-ko̱t

7 Da-o̱ ka hak-se dugu-o gaan [1,000] arge̱, a hosu̱ne̱ ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t be-de a ka'u̱ wu̱ à. 8 Komo wu̱a rwu̱u̱n, wu̱ du̱ru̱msu̱te̱ hun-ne̱ ye̱ a cakarse̱ ho̱no o-dak à. Ye̱ a m-aag, Go̱o̱g u̱n Mago̱o̱g. Ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t a karagsu̱ ye̱ ye̱ teet u̱r-gu̱n, komo mo̱o̱r-to̱ u̱n ye̱ u̱ntu̱n mo̱o̱r-to̱ m-hyereg mo̱ n-riib o̱ m-sa.‡ 9 Ye̱ semu̱ru̱ ho̱no o-dak, ye̱ rigu̱msu̱ru̱ hun-ne̱ ye̱ Shir u̱n ka bo̱-o̱ Shir ro̱ m-was ne̱ à. Amba ra-o kergu̱nu̱ru̱ rwu̱u̱n-mo̱ n-To̱n shir o̱ re̱e̱ru̱ ye̱. 10 Ka da-de ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t wu̱ durumse̱ ye̱ à, a jorbu̱ wu̱ n-me̱ u̱n mar-o̱ o-ra o̱ ro̱ m-re̱ u̱n ta'ar-to̱ u̱n caari-o̱ o-ra gu̱wgu̱w à, be-de a jorbe̱ ka nem-yo à be-u̱r gaan u̱n ka wan-rwo̱r u̱n ma-to̱ shir wu̱ u̱t-bo̱ wu̱ ne̱. Re̱e̱no̱ ye̱ he swo̱ u̱r-ko̱o̱b m-te̱t, m-ho̱w ne̱, har da-o̱ ba m-ta.

Piish u̱n ma-to̱ u̱r-ko̱m

11 Ka da-o̱ u̱m hyanu̱ caari-o̱ o-kwu̱u̱r o̱ u̱t-gwo̱mo o-pus o̱. U̱m hyanu̱ru̱ wu̱ ro̱ tara n-to̱n o̱ à. O-dak n-To̱n o̱ shir ne̱ argu̱ m-e̱ge̱ u̱n co-o̱ u̱n wu̱ komo a do to̱ ne̱ m-hyan á. 12 U̱m hyanu̱ru̱ margan-ne̱, caari u̱n re̱k-ye̱ ne̱, ye̱ eso eso n-he̱r o̱ u̱n ká kwu̱u̱r-o̱ u̱t-gwo̱mo o̱. A upsu̱ u̱t-taku̱rda, komo a upsu̱ru̱ ka taku̱rda-o̱ u̱n ho̱o̱g-o̱. A piishu̱ margan-ne̱ u̱t-ma u̱n bo̱ u̱n rii-yo ye̱ no̱me̱ à, bo̱ to̱ ro̱ gense̱ n-me̱ u̱n ka taku̱rda-to̱ à.§ 13 Sa-m rwu̱ntu̱ru̱ ye̱ mare̱ u̱n mo̱ à. M-mar u̱n be-de u̱r-she'et de u̱n marimar-ne̱ ne̱ to̱ ma to̱ rwu̱ntu̱ru̱ margan-ne̱ ye̱ u̱n to̱. A piishi ko̱wan u̱t-ma u̱n go̱n rii-yo wu̱ no̱me̱ à. 14 Ka da-o̱ a jorbu̱ m-mar u̱n be-de u̱n she'et-de u̱n margan-ne̱ ne̱ n-me̱ u̱n mar-o̱ o-ra. Ka mar-o̱ o-ra o̱ ro̱ mar-m ayoore̱-mo̱. 15 Kap bo̱n wu̱ jin-de u̱n wu̱ rwu̱u̱ne̱ gense̱ n-me̱ u̱n ka taku̱rda-o̱ u̱n ho̱o̱g-o̱ á, a jorbu̱ wu̱ n-me̱ u̱n ka mar-o̱ o-ra o̱.

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan

To̱n-o shir-o pu̱-o̱ u̱n dak-o pu̱-o̱ ne̱

1 Ka da-o̱ u̱m hyanu̱ To̱n-o pu̱-o̱ u̱n dak-o pu̱-o̱ ne̱. Remen To̱n-o̱ n-ga u̱n dak-o̱ n-ga ne̱ kap e̱gu̱ssu̱te̱, komo sa-m ro̱ ko̱n á.* 2 U̱m hyanu̱ru̱ komo ka bo̱-o̱ ba m-ku̱ko̱p o̱, Urusharima-o pu̱-o̱, o̱ ro̱ m-kergu̱ne̱ rwu̱u̱n-mo̱ n-To̱n be-de Shir. A gegu̱rsu̱te̱ o̱ u̱t-duk bo̱ ko-'ew ro̱ m-geger remen campo̱ u̱n wu̱ à.† 3 Komo u̱m ho̱gu̱ru̱ caari-o̱ co̱r-o̱ ro̱ u̱n ce̱p u̱t-ma rwu̱u̱n-mo̱ u̱n kwu̱u̱r-o̱ u̱t-gwo̱mo o̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Gwo̱t hur-o̱ Shir u̱n hun-ne̱ ne̱ n-me̱! Wu̱a she'et be-u̱r gaan u̱n ye̱ ne̱. Komo ye̱ warag hun-ne̱ ye̱ u̱n wu̱. Shir komo u̱n hi u̱n de u̱n wu̱ wu̱a she'et u̱n ye̱ ne̱, komo wu̱ warag Shir-o̱ u̱n ye̱.‡ 4 Wu̱a pe̱'e̱gu̱ ye̱ m-yish kap u̱n yish-ye̱ u̱n ye̱. Mar-m mo̱ kus komo á, ko̱ tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n, ko̱ u̱s-'wo̱n, ko̱ m-hoog á, remen rem-u̱s ut se ro na m-rwo̱ u̱n tu̱k-mo̱ u̱t-me̱n à, se aragsu̱te̱.”§

5 Ka wu̱ ro tara u̱n ká kwu̱u̱r-o̱ u̱t-gwo̱mo à ze̱e̱ru̱, “M-mo̱ka me̱ m-no̱m u̱n ko̱yan pu̱-yo!” Komo wu̱ ze̱e̱ru̱ me̱, “Ge̱n yo ka, remen to̱ ka ma-to̱ u̱m ru̱ru̱ wo̱ à nip-o̱, komo hun-ne̱ a hoks m-she̱r u̱n to̱.”

6 Komo wu̱ ze̱e̱ru̱, “A ko̱mo̱g! Me̱ ro̱ Arpa, u̱n Omega ne̱.* Me̱ ro̱ u̱r-Takan u̱r-Bu̱ste̱ ne̱. Kap ye̱ ro̱ u̱n ho̱ge̱ o-swo̱o̱t à, man 'ye ye̱ yish-to̱ ho̱-mo̱ u̱n ho̱o̱g m-yar.† 7 Be-de u̱n ko̱wan wu̱ re̱ u̱r-ho̱ de u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t à, ye̱a kum u̱r-hes de o-kwu̱m be u̱n de. Man warag Shir o̱ u̱n ye̱, komo ye̱a warag yakar re.‡ 8 Amba ya-o-gye̱r, u̱n yan-ko̱o̱b-de m-she̱r ne̱, u̱n ye̱ ho̱ hun-ne̱ à, ya-o-ás, u̱n ye̱ ro̱ m-yoos u̱n saw-to̱ made ne̱ à, u̱n kwu̱kte̱ m-gir ne̱ komo kap ya-u̱t-bo̱, myet-o̱ u̱n ye̱ gwu̱u̱g-de u̱n ye̱ ka mar-mo̱ o-ra o̱, o̱ ro̱ m-tu̱ks u̱n ta'ar-to̱ u̱n caari-o̱ o-ra à. Mo̱ ka ro̱ mar-m ayoore̱-mo̱.”

Urusharima-o pu̱-o̱

9 Wan-gaan be-de u̱n ka yan-to̱m-ye̱ Shir ne̱n ta'yoor-ye̱ yan-sheend-to̱ a shoose̱ to̱ u̱n re u̱r-ko̱o̱b u̱t-ta'yoor à, to̱ u̱r-ko̱m wu̱ haanu̱ru̱ be u̱n de. Wu̱ ze̱e̱ru̱ me̱, “Haan, man kutu wo̱ ko-'ew, ne'a-wu̱ u̱n Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca.” 10 Ka wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ de̱ku̱ me̱ u̱n bu̱-yo Ku̱kt-o Shir wu̱ deetu̱ me̱ n-to̱n u̱n o̱ ken haag-o caari-o̱ o̱ m-pipir de̱e̱n. Wu̱ kutbu̱ me̱ o-Urusharima, bo̱-o̱ ba m-ku̱ko̱p o̱ ro̱ m-kergu̱ne̱ rwu̱u̱n-mo̱ n-To̱n be-de Shir.§ 11 Ka bo̱-o̱ komo a shoostu̱ o̱ u̱n se̱ps-mo̱ Shir m-cu̱cas ne̱ cu̱cas-mo̱ u̱n o̱ no̱mo̱g u̱ntu̱n ta'ar-de u̱n hwo̱r, o-jaspa de ro̱ u̱s-myakt u̱ntu̱n u̱r-madipi. 12 A rigimshite̱ o̱ u̱t-ma to̱ m-nu̱ pirpir, u̱s-ish ne̱ o̱p u̱s-yoor, u̱n yan-to̱m-ye̱ Shir ne̱ o̱p u̱n ne̱n yoor yan-'er-de u̱n ka ish-se. A genu̱ jin-to̱ u̱n baag-u̱t o̱p-u̱t yoor-to̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ o-Isra u̱n ka ish-se. 13 Komo ko̱ yo ke riib-yo ish-u̱s tet-se, ish-u̱s tet u̱r-ho̱ran, ish-u̱s tet u̱r-ho̱rim, ish-u̱s tet o-baar, ish-u̱s tet o-ye'er.* 14 Komo wur-o̱ u̱n ka bo̱-o̱ a u̱n ma o̱ n-to̱n u̱n shi'it-u̱t o̱p u̱n yoor-to̱ u̱t-ta'ar. Komo n-to̱n u̱n to̱ kane̱ a gene̱ jin-to̱ u̱n yan-To̱m Ye̱so o̱p u̱n yoor-ye̱ u̱n ka Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca yo.

15 Ka wan-to̱m-wu̱ Shir wu̱ nome̱ u̱t-ma u̱n me̱ ne̱ à, wu̱ ro̱ u̱n ko̱-yo u̱r-me'es ne̱ yo o-zinariya yo wu̱ hette̱ me'es u̱n ka bo̱-o̱ à, ish-se u̱n o̱, u̱n wur-se u̱n o̱ ne̱.† 16 Da-o̱ wu̱ me'ese̱ o̱ à, wu̱ 'wo̱s ko̱ yo ke riib-yo hond hond yo ro̱ u̱n o̱r rii-yo ne̱. Se̱e̱b-mo̱ u̱n o̱ u̱n ho̱o̱b-mo̱ u̱n o̱ ne̱, u̱n pipir-mo̱ u̱n o̱ ne̱ ko̱ o̱ ke raag-o̱ hond hond stadi dugu-u̱s o̱p u̱s-yoor [12,000]‡ o̱. 17 Wan-to̱m-wu̱ Shir me'esu̱ru̱ wur-se u̱n o̱ komo o̱ rwu̱ntu̱ru̱ nu̱-mo̱ o̱ na-u̱s zungu u̱n kwo̱o̱z-u̱t yoor u̱s-nass [144],§ (u̱n go̱n rii-yo hun-ne̱ rotte̱ u̱n me'es u̱n kashi u̱r-me'es à.) 18 A u̱n ma wur-se u̱n o̱ u̱n to̱ ken ta'ar-to̱ a m-aag u̱t-jaspa à to̱ u̱n hwo̱r. Komo ka bo̱-o̱ ne̱ a maaru̱ o̱ u̱n zinariya zak zak, komo o̱ ma'asu̱ u̱s-myakt u̱ntu̱n u̱r-madipi. 19 Komo a nomo shi'it-de u̱n ka wur-o u̱n ka bo̱-o̱ u̱t-duk u̱n go̱n ko̱ de ke ta'ar-de u̱n hwo̱r de. O-jaspa de ro̱ u̱r-takan u̱n shi'it-de u̱t-ma. U̱r-ayoore̱-de komo u̱r-sappaya, u̱r-atette̱-de u̱r-agat, u̱r-anasse̱-de u̱r-zumurudu, 20 u̱r-ataane̱-de u̱r-onis, u̱r-acinde̱-de u̱r-karneriyan, u̱r-ata'yoore̱-de u̱r-kiriso̱rat, u̱r-aeere̱-de u̱r-berir, u̱r-ajero̱ne̱-de u̱r-to̱pas, u̱r-ao̱pe̱-de u̱r-kirisopuras, o̱p-u̱r gaan jasin, o̱p ayoore̱-de u̱r-ametis. 21 Ka ish-u̱s o̱p u̱s-yoor se a nom se u̱n rwu̱u̱mb-se u̱n hwo̱r o̱p u̱s-yoor, ko̱ o̱ ke ish-o̱ u̱n rwu̱u̱mb-o̱ u̱n hwo̱r gaan a no̱mu̱ o̱. Caari-yo u̱n co̱w-yo u̱n ka bo̱-o̱, u̱n zinariya a ma yo zak zak, komo yo ro̱ u̱s-myakt u̱ntu̱n u̱r-madipi.* 22 Me̱ hyan Pyo-o̱ Shir u̱n ka bo̱-o̱ á, remen Wan-Ko̱yan Shir Wa-u̱t-Gwo̱mo kap u̱n Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca ne̱ ye̱ ye̱ ro̱ Pyo-o̱ Shir o̱ u̱n ka bo̱-o̱. 23 Ka bo̱-o̱ ro̱ u̱n hoob-o̱ u̱r-ho̱ ko̱ o-re̱ng á, remen se̱ps-mo̱ Shir mo̱ ro̱ o̱ m-caragse̱, ka Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca yo komo yo ro̱ pitirra-de u̱n o̱.† 24 Hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak a hewe̱ u̱r-hew m-mo̱k o̱ u̱n ka bo̱-o̱. Gwo̱mo-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak komo ye̱a hante̱ o̱ se̱ps-mo̱ u̱n ye̱ n-me̱ u̱n ka bo̱-o̱.‡ 25 An tige̱ u̱n ish-se u̱n ka bo̱-o̱ u̱n ta-mo̱ u̱r-ho̱ á remen te̱t-mo̱ m-rew kane̱ á. 26 Komo a hante̱ myet o̱ u̱n m-se̱ps u̱n go̱s-to̱ u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱n ho̱no o-dak ne̱ u̱n ka bo̱-o̱.§ 27 Amba rii-yo m-ku̱ko̱p a kum m-co̱w n-me̱ u̱n ka bo̱-o̱ á, ko̱ komo ko̱yan no̱m u̱n rem-se u̱n hu, ko̱ wa-u̱t-bo̱, se̱ de̱ ye̱ a ge̱ne̱ jin-to̱ u̱n ye̱ n-me̱ u̱n ka taku̱rda-o̱ u̱n ho̱o̱g-o̱ u̱n ka Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca yo à.*

Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor

Ro̱o̱g-o̱ u̱n ho̱-mo̱ u̱n ho̱o̱g

1 Ka da-de wan-to̱m-wu̱ Shir kutu me̱ ro̱o̱g-o̱ u̱n ho̱-mo̱ u̱n ho̱o̱g, mo̱ u̱s-myakt u̱ntu̱n u̱r-madipi mo̱ rwu̱u̱nte̱ be-de u̱n kwu̱u̱r-o̱ u̱t-gwo̱mo to̱ Shir u̱n to̱ u̱n Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca ne̱.* 2 Mo̱ m-ja n-te̱te̱ de u̱n caari-yo u̱n co̱w-yo u̱n ka bo̱-o̱. U̱n ko̱ yo ke riib-yo ká ro̱o̱g-o̱ 'yo-o ro̱ ko̱n yo u̱n ho̱o̱g, yo ro̱ u̱n mat u̱r-mat so̱-o o̱p u̱n yoor hak gaan. Ko̱ yo ke re̱ng-yo yo ro̱ m-mat so̱-o gaan. A u̱n no̱m u̱s-baat u̱n wá-to̱ u̱n ka 'yo-yo remen taasté̱ u̱n go̱m-se u̱n hun-ne̱ ye̱ u̱t-dak kap.† 3 U̱n ká bo̱-o̱, a kum rii-yo Shir hu̱u̱ ye̱ nu-o yo̱-o̱ á, remen kwu̱u̱r-o̱ u̱t-gwo̱mo o̱ Shir u̱n Ya o-Rwu̱u̱g o-Ca ne̱ o̱ ro̱ káne̱. Gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ komo ye̱a kwu̱ktu̱ wu̱.‡ 4 Ye̱a hyen co-o̱ u̱n wu̱, komo a gen jin-de u̱n wu̱ u̱n zwo̱n-to̱ u̱n ye̱. 5 Te̱t-m mo̱ kus kaane̱ á. Yatt-yo nu̱su̱ ye̱ u̱n ma-to̱ u̱r-pitirra ko̱ cu̱cas-mo̱ u̱r-ho̱ á, remen Wan-Ko̱yan Shir wu̱ he m-warag cu̱cas-mo̱ u̱n ye̱. Komo ye̱a re u̱t-gwo̱mo har da-o̱ ba m-ta.§

6 Wan-to̱m-wu̱ Shir ze̱e̱ru̱ me̱, “Ka yo o ho̱ge̱ à nip-o̱, komo to̱ wooste̱ a she̱r u̱n to̱. Wan-Ko̱yan Shir ya'ag yan-Rwo̱r u̱n ma-to̱ u̱n wu̱ jaab-o̱ u̱t-me̱n u̱n bu̱-yo Ku̱kt-o̱ u̱n wu̱. Wu̱ to̱mo̱nte̱ wan-to̱m o̱ u̱n wu̱, remen wu̱ kututé̱ ká gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱ ye̱ rii-yo he m-ko̱r ba m-jime̱ à.”

Ye̱so ro̱o̱n

7 “Gwo̱t me̱ ka komo ro̱be̱, ba u̱n naas o-da! Shir ya'ag ye̱ u̱r-ho̱ bo̱ u̱n ye̱ ro̱ o-do̱ro̱tte̱ u̱n ma-to̱ u̱n hyan-o̱ co to̱ u̱n ka taku̱rda-o̱ à.”

8 Me̱ wu̱ Yohana, me̱ hyane̱ u̱m ho̱ge̱, kap ka rem-se. Da-o̱ u̱m ho̱ge̱ komo u̱m hyen se à, u̱m he̱e̱ru̱ u̱n na-se u̱n wan-to̱m-wu̱ Shir, wu̱ kutu me̱ ka rem-se à. 9 Amba wu̱ ze̱e̱ru̱ me̱, “Taase o kwu̱ktu̱ me̱ á! Me̱ ko-gu̱w-wu̱ Shir wu̱, u̱ntu̱n wo̱ u̱n o̱r ru ne̱ u̱n yan-Rwo̱r u̱n Ma-to̱ Shir, har ma kap u̱n ye̱ no̱me̱ do̱ro̱tte̱-o̱ u̱n yo ro̱ gene̱ ne̱ u̱n kà taku̱rda-o̱ à. Kwu̱ktu̱ no̱ Shir cot!”

10 Ká da-de wu̱ ze̱e̱ru̱ me̱, “Taase o wuke̱ ka ma-to̱ u̱n hyan-o̱ co-o̱ to̱ gene̱ à, remen da-o nomoste̱ yow yow. 11 Myet ko-yan-me̱n-u̱t jaas-to̱ wu̱ se̱nge̱ me̱n-u̱t jaas-to̱ to̱ u̱n wu̱, wu̱ ro̱ yo̱-wu̱ à, wu̱ se̱nge̱ no̱m u̱n rii yo̱-yo. Wan-no̱m u̱n rii-yo u̱r-bon, wu̱ se̱nge̱ no̱m u̱n rii-yo u̱r-bon, komo wu̱ ro̱ ba m-ku̱ko̱p á, wu̱ se̱nge̱ she'et-de u̱n wu̱ ba m-ku̱ko̱p.”*

12 “Gwo̱t, me̱ ka ro̱be̱ ba u̱n naas o-da! Komo 'yons u̱n de ro̱ be u̱n de, man to̱pe̱ ko̱wan go̱n rii-yo wu̱ no̱me̱ à.† 13 Me̱ ro̱ Arpa, u̱n Omega ne̱.‡ Me̱ ro̱ u̱r-Takan u̱r-Bu̱ste̱ ne̱, u̱r-Shi'it u̱r-Ko̱m ne̱.§

14 “Shir 'ye ye̱ u̱r-ho̱ ká ye̱ so'ose̱ matuku-u̱t se̱e̱b-to̱ to̱ u̱n ye̱ à. A 'ye ye̱ ke̱e̱r-de m-co̱w u̱n ish-se u̱n ká bo̱-o caari-o̱ remen ye̱ reet mat-de u̱n 'yo-yo u̱n ho̱o̱g.* 15 Amba ká ye̱ muute̱ hi-de u̱n ye̱ ya-m-ku̱ko̱p à, ye̱ ro̱ n-do̱ u̱n ka bo̱-o̱:

Ka ye̱ yoose̱ we̱e̱r-se o-made̱,

Ya-o-ás,

Ye̱ hoome̱ hun-ne̱ à,

Yan-kwu̱kte̱ m-gir, u̱n

Ya-u̱t-bo̱ ne̱.

16 “Me̱, Ye̱so, u̱m to̱mbu̱te̱ wan-to̱m-wu̱ Shir re wu̱ heetbu̱ no̱ kà to̱m-o̱ remen yan-dor Ye̱so. Me̱ u̱n rwu̱u̱n so̱ u̱n baag-o ko-Gwo̱mo Dawuda komo me̱ ro̱ wan-re̱ u̱n cim-yo u̱n gwo̱mo-u̱t Dawuda. Me̱ ro̱ Myar-yo m-cu̱car yo n-Sot.”†

17 Ku̱kt-o̱ Shir u̱n ko-'ew ne̱ ro̱ m-ze̱e̱, “Haan!” Yage̱ komo bo̱ u̱n wu̱ ho̱ge̱ to̱ ka à, wu̱ ma wu̱ zee, “Haan!” Yage̱ bo̱ u̱n wu̱ ro̱ m-ho̱ge̱ u̱n swo̱o̱t-o̱ m-ho̱ à wu̱ haan: kap wu̱ co̱ne̱ wu̱ su̱ à, wu̱ su̱ m-yar be-de u̱n ho̱-mo̱ u̱n ho̱o̱g.‡

Ma-to̱ u̱r-bu̱ste̱

18 Me̱, Yohana, me̱ u̱n nak u̱n to̱-to̱ u̱n kap wu̱ ho̱ge̱ ma-to̱ u̱n rii-yo he m-ko̱r u̱n co à to̱ u̱n ká taku̱rda-o̱ à u̱nze: U̱rege̱ wu̱ do̱o̱g yo ken rii-yo n-to̱n u̱n to̱, Shir a doo wu̱ swo̱ u̱r-ko̱o̱b de a ge̱ne̱ u̱n ka taku̱rda-o̱ à. 19 Komo bo̱ u̱n wu̱ haabe̱ yo ken rii-yo ro̱ u̱n kà taku̱rda-o̱ à, Shir a dos gwu̱u̱g-de u̱n wu̱ de u̱n mat-de u̱n 'yo-yo u̱n ho̱o̱g. Komo Shir a dos gwu̱u̱g-de u̱n wu̱ de u̱n ká bo̱-o̱ o̱ u̱n ba m-ku̱ko̱p o̱. U̱m geneste̱ ka rem-u̱s yoor-se n-me̱ u̱n kà taku̱rda-o̱.§

20 Ká wu̱ ko̱'o̱te̱ u̱nze ka rem-se kap nip-o̱ à, wu̱ ze̱e̱g, “Eba, u̱m ro̱be̱ ho̱r-m-ho̱r!”

Amin. Haan, Wan-Ko̱yan Ye̱so!

21 Yar-m Ye̱so Wan-Ko̱yan ro̱ u̱n no̱ ne̱ kap! Amin!

* Bo̱r-o gaan:1 1:1 Wu̱ Shir daagne̱ à.

† Bo̱r-o gaan:4 1:4 u̱t-Girik: ku̱kt-u̱t u̱t-ta'yoor.

‡ Bo̱r-o gaan:4 1:4 Hyen komo: Rwu̱u̱ 3:14; Hyan 4:5.

§ Bo̱r-o gaan:5 1:5 Hyen komo: Isha 55:4; Bo̱ng 89:27.

* Bo̱r-o gaan:6 1:6 Hyen komo: Rwu̱u̱ 19:6; Hyan 5:10.

† Bo̱r-o gaan:7 1:7 Hyen komo: Dane 7:13; Mati 24:30; Mark 13:26; Ruka 21:27; 1Tas 4:17; Ze̱ka 12:10; Yoha 19:34,37; Ze̱ka 12:10; Mati 24:30.

‡ Bo̱r-o gaan:8 1:8 u̱t-Girik: “Me̱ ro̱ Arpa, Omega ne̱.” (Wata Arpa ro̱ u̱r-takan komo Omega ro̱ u̱r-bu̱ste̱ to̱ u̱t-Girik Abacada.)

§ Bo̱r-o gaan:8 1:8 Hyen komo: Hyan 22:13; Rwu̱u̱ 3:14.

* Bo̱r-o gaan:10 1:10 u̱t-Girik: U̱n ho̱-de u̱n Wan-Ko̱yan.

† Bo̱r-o gaan:13 1:13 Hyen komo: Dane 7:13.

‡ Bo̱r-o gaan:13 1:13 Hyen komo: Dane 10:5.

§ Bo̱r-o gaan:14 1:14 Hyen komo: Dane 7:9.

* Bo̱r-o gaan:15 1:14-15 Hyen komo: Dane 10:6.

† Bo̱r-o gaan:15 1:15 Hyen komo: Izik 1:24; 43:2.

‡ Bo̱r-o gaan:17 1:17 Hyen komo: Isha 44:6; 48:12.

* Bo̱r-u̱s yoor:6 2:6 Ye̱ Nikorata-ne̱ ro m-yoos u̱nze yan-dor kwu̱kte̱ m-gir komo m-no̱m u̱n rem-se ma sa ne̱.

† Bo̱r-u̱s yoor:7 2:7 Hyen komo: Taka 2:9; Hyan 22:2; Izik 28:13; 31:8 (u̱t-Girik).

‡ Bo̱r-u̱s yoor:8 2:8 Hyen komo: Isha 44:6; 48:12; Hyan 1:17; 22:13.

§ Bo̱r-u̱s yoor:11 2:11 Hyen komo: Hyan 20:14; 21:8.

* Bo̱r-u̱s yoor:14 2:14 Hyen komo: O̱o̱g 22:5,7; 31:16; Kara 23:4; O̱o̱g 25:1-3.

† Bo̱r-u̱s yoor:15 2:15 Ye̱ Nikorata-ne̱ ro m-yoos u̱nze yan-dor kwu̱kte̱ m-gir komo m-no̱m u̱n rem-se ma sa ne̱.

‡ Bo̱r-u̱s yoor:17 2:17 Hyen komo: Rwu̱u̱ 16:14-15; 16:33-34; Yoha 6:48-50; Isha 62:2; 65:15.

§ Bo̱r-u̱s yoor:20 2:20 Hyen komo: 1Gwm 16:31; 2Gwm 9:22,30.

* Bo̱r-u̱s yoor:23 2:23 Hyen komo: Bo̱ng 7:9; Irmi 17:10; Bo̱ng 62:12.

† Bo̱r-u̱s yoor:27 2:26-27 Hyen komo: Bo̱ng 2:8-9 (u̱t-Girik).

* Bo̱r-u̱s tet:3 3:3 Hyen komo: Mati 24:43-44; Ruka 12:39-40; Hyan 16:15.

† Bo̱r-u̱s tet:5 3:5 Hyen komo: Rwu̱u̱ 32:32-33; Bo̱ng 69:28; Hyan 20:12; Mati 10:32; Ruka 12:8.

‡ Bo̱r-u̱s tet:7 3:7 Hyen komo: Isha 22:22; Ayub 12:14.

§ Bo̱r-u̱s tet:9 3:9 u̱t-Girik: kuke̱-o̱ u̱n yoos u̱n ko-Gwo̱mo-wu̱ u̱n ya-u̱t-ko̱t.

* Bo̱r-u̱s tet:9 3:9 Hyen komo: Isha 49:23; 60:14; 43:4.

† Bo̱r-u̱s tet:12 3:12 Hyen komo: Hyan 21:2; Isha 62:2; 65:15.

‡ Bo̱r-u̱s tet:14 3:14 Hyen komo: Swo̱o̱ 8:22.

§ Bo̱r-u̱s tet:19 3:19 Hyen komo: Swo̱o̱ 3:12; Yahu 12:6.

* Bo̱r-u̱s nass:3 4:2-3 Hyen komo: Izik 1:26-28; 10:1.

† Bo̱r-u̱s nass:5 4:5 Hyen komo: Rwu̱u̱ 19:16; Hyan 8:5; 11:19; 16:18; Izik 1:13; Hyan 1:4; Ze̱ka 4:2.

‡ Bo̱r-u̱s nass:6 4:6 Hyen komo: Izik 1:22.

§ Bo̱r-u̱s nass:7 4:6-7 Hyen komo: Izik 1:5-10; 10:14.

* Bo̱r-u̱s nass:7 4:7 Hyen komo: Izik 1:5-10; 10:14.

† Bo̱r-u̱s nass:8 4:8 Hyen komo: Izik 1:18; 10:12; Isha 6:2-3.

* Bo̱r-u̱s taan:1 5:1 Hyen komo: Izik 2:9-10; Isha 29:11.

† Bo̱r-u̱s taan:5 5:5 Hyen komo: Taka 49:9; Isha 11:1,10.

‡ Bo̱r-u̱s taan:6 5:6 Hyen komo: Isha 53:7; Ze̱ka 4:10.

§ Bo̱r-u̱s taan:8 5:8 Hyen komo: Bo̱ng 141:2.

* Bo̱r-u̱s taan:9 5:9 Hyen komo: Bo̱ng 33:3; 98:1; Isha 42:10.

† Bo̱r-u̱s taan:10 5:10 Hyen komo: Rwu̱u̱ 19:6; Hyan 1:6.

‡ Bo̱r-u̱s taan:11 5:11 Hyen komo: Dane 7:10.

* Bo̱r-u̱s cind:2 6:2 Hyen komo: Ze̱ka 1:8; 6:3,6.

† Bo̱r-u̱s cind:4 6:4 Hyen komo: Ze̱ka 1:8; 6:2.

‡ Bo̱r-u̱s cind:5 6:5 Hyen komo: Ze̱ka 6:2,6.

§ Bo̱r-u̱s cind:6 6:6 u̱t-Girik: arkama.

* Bo̱r-u̱s cind:6 6:6 u̱t-Girik: barari.

† Bo̱r-u̱s cind:8 6:8 Hyen komo: Izik 14:21.

‡ Bo̱r-u̱s cind:12 6:12 Hyen komo: Hyan 11:13; 16:18; Isha 13:10; Jowe 2:10,31; 3:15; Mati 24:29; Mark 13:24-25; Ruka 21:25.

§ Bo̱r-u̱s cind:13 6:13 Hyen komo: Isha 34:4.

* Bo̱r-u̱s cind:14 6:14 Hyen komo: Hyan 16:20.

† Bo̱r-u̱s cind:15 6:15 Hyen komo: Isha 2:19,21.

‡ Bo̱r-u̱s cind:16 6:16 Hyen komo: Hose̱ 10:8; Ruka 23:30.

§ Bo̱r-u̱s cind:17 6:17 Hyen komo: Jowe 2:11; Mara 3:2.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:1 7:1 Hyen komo: Irmi 49:36; Dane 7:2; Ze̱ka 6:5.

† Bo̱r-u̱s ta'yoor:3 7:3 Hyen komo: Izik 9:4,6.

‡ Bo̱r-u̱s ta'yoor:14 7:14 Hyen komo: Dane 12:1; Mati 24:21; Mark 13:19.

§ Bo̱r-u̱s ta'yoor:16 7:16 Hyen komo: Isha 49:10.

* Bo̱r-u̱s ta'yoor:17 7:17 Hyen komo: Bo̱ng 23:1; Izik 34:23; Bo̱ng 23:2; Isha 49:10; Isha 25:8.

* Bo̱r-u̱s eer:3 8:3 Hyen komo: E̱mos 9:1; Rwu̱u̱ 30:1,3.

† Bo̱r-u̱s eer:5 8:5 Hyen komo: Rewi 16:12; Izik 10:2; Rwu̱u̱ 19:16; Hyan 11:19; 16:18.

‡ Bo̱r-u̱s eer:7 8:7 Hyen komo: Rwu̱u̱ 9:23-25; Izik 38:22.

§ Bo̱r-u̱s eer:10 8:10 Hyen komo: Isha 14:12.

* Bo̱r-u̱s eer:11 8:11 Hyen komo: Irmi 9:15.

† Bo̱r-u̱s eer:12 8:12 Hyen komo: Isha 13:10; Izik 32:7; Jowe 2:10,31; 3:15.

* Bo̱r-u̱s jero̱:2 9:2 Hyen komo: Taka 19:28.

† Bo̱r-u̱s jero̱:3 9:3 Hyen komo: Rwu̱u̱ 10:12-15.

‡ Bo̱r-u̱s jero̱:4 9:4 Hyen komo: Izik 9:4.

§ Bo̱r-u̱s jero̱:6 9:6 Hyen komo: Ayub 3:21; Irmi 8:3.

* Bo̱r-u̱s jero̱:7 9:7 Hyen komo: Jowe 2:4.

† Bo̱r-u̱s jero̱:8 9:8 Hyen komo: Jowe 1:6.

‡ Bo̱r-u̱s jero̱:9 9:9 Hyen komo: Jowe 2:5.

§ Bo̱r-u̱s jero̱:13 9:13 Hyen komo: Rwu̱u̱ 30:1-3.

* Bo̱r-u̱s jero̱:20 9:20 Hyen komo: Bo̱ng 115:4-7; 135:15-17; Dane 5:23.

* Bo̱r-u̱s o̱p:7 10:5-7 Hyen komo: Rwu̱u̱ 20:11; Kara 32:40; Dane 12:7; E̱mos 3:7.

† Bo̱r-u̱s o̱p:10 10:10 Hyen komo: Izik 2:8—3:3.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:1 11:1 Hyen komo: Izik 40:3; Ze̱ka 2:1-2.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:2 11:2 Hak-u̱s tet u̱r-pu̱ru̱g.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:2 11:2 Hyen komo: Ruka 21:24.

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:4 11:4 Hyen komo: Ze̱ka 4:3,11-14.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:6 11:6 Hyen komo: 1Gwm 17:1; Rwu̱u̱ 7:17-19; 1Sam 4:8.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:7 11:7 Hyen komo: Dane 7:7,21; Hyan 13:5-7; 17:8.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:11 11:11 Hyen komo: Izik 37:10.

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:12 11:12 Hyen komo: 2Gwm 2:11.

* Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:13 11:13 Hyen komo: Hyan 6:12; 16:18.

† Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:15 11:15 Hyen komo: Rwu̱u̱ 15:18; Dane 2:44; 7:14,27.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:18 11:18 Hyen komo: Bo̱ng 2:5; 110:5; 115:13.

§ Bo̱r-u̱s o̱p o-gaan:19 11:19 Hyen komo: Hyan 8:5; 16:18; 16:21.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:3 12:3 Hyen komo: Dane 7:7.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:4 12:4 Hyen komo: Dane 8:10.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:5 12:5 Hyen komo: Isha 66:7; Bo̱ng 2:9.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:7 12:7 Hyen komo: Dane 10:13,21; 12:1; Ydas 1:9.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:9 12:9 Hyen komo: Taka 3:1; Ruka 10:18.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:10 12:10 Hyen komo: Ayub 1:9-11; Ze̱ka 3:1.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-yoor:14 12:14 Hyen komo: Dane 7:25; 12:7.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:1 13:1 Hyen komo: Dane 7:3; Hyan 17:3,7-12.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:2 13:2 Hyen komo: Dane 7:4-6.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:6 13:5-6 Hyen komo: Dane 7:8,25; 11:36.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:7 13:7 Hyen komo: Dane 7:21.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:8 13:8 Hyen komo: Bo̱ng 69:28.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-tet:10 13:10 Hyen komo: Irmi 15:2; 43:11.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:1 14:1 u̱t-Girik: o-Sihiyona.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:1 14:1 Hyen komo: Izik 9:4; Hyan 7:3.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:5 14:5 Hyen komo: Zepa 3:13.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:8 14:8 Hyen komo: Isha 21:9; Irmi 51:8; Hyan 18:2.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:10 14:10 Hyen komo: Isha 51:17; Taka 19:24; Izik 38:22.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:11 14:11 Hyen komo: Isha 34:10.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:14 14:14 Hyen komo: Dane 7:13.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:15 14:15 Hyen komo: Jowe 3:13.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:20 14:20 Kiromita zungu-u̱s tet [300].

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:20 14:20 u̱t-Girik: “stadia” dugu-o gaan u̱n zungu-u̱s cind [1,600].

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:20 14:20 Na-u̱s nass u̱r-pu̱ru̱g.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-nass:20 14:20 Hyen komo: Isha 63:3; Bo̱mo̱ 1:15; Hyan 19:15.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:3 15:3 Hyen komo: Rwu̱u̱ 15:1.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:4 15:4 Hyen komo: Irmi 10:7; Bo̱ng 86:9.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:5 15:5 Hyen komo: Rwu̱u̱ 38:21.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-taan:8 15:8 Hyen komo: Rwu̱u̱ 40:34; 1Gwm 8:10-11; 2Nom 5:13-14; Isha 6:4.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:2 16:2 Hyen komo: Rwu̱u̱ 9:10.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:4 16:4 Hyen komo: Rwu̱u̱ 7:17-21; Bo̱ng 78:44.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:10 16:10 Hyen komo: Rwu̱u̱ 10:21.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:12 16:12 Hyen komo: Isha 11:15.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:15 16:15 Hyen komo: Mati 24:43-44; Ruka 12:39-40; Hyan 3:3.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:16 16:16 Hyen komo: 2Gwm 23:29; Ze̱ka 12:11.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:18 16:18 Hyen komo: Hyan 8:5; 11:13,19.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:19 16:19 Hyen komo: Isha 51:17.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:20 16:20 Hyen komo: Hyan 6:14.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-cind:21 16:21 Hyen komo: Rwu̱u̱ 9:23; Hyan 11:19.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:1 17:1 Hyen komo: Irmi 51:13.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:2 17:2 Hyen komo: Isha 23:17; Irmi 51:7.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:3 17:3 Hyen komo: Hyan 13:1.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:4 17:4 Hyen komo: Irmi 51:7.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:8 17:8 Hyen komo: Dane 7:7; Hyan 11:7; Bo̱ng 69:28.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-ta'yoor:12 17:12 Hyen komo: Dane 7:24.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:2 18:2 Hyen komo: Isha 21:9; Irmi 51:8; Hyan 14:8; Isha 13:21; Irmi 50:39.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:3 18:3 Hyen komo: Isha 23:17; Irmi 51:7.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:4 18:4 Hyen komo: Isha 48:20; Irmi 50:8; 51:6,45.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:5 18:5 Hyen komo: Taka 18:20-21; Irmi 51:9.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:6 18:6 Hyen komo: Bo̱ng 137:8; Irmi 50:29.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:8 18:7-8 Hyen komo: Isha 47:7-9.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:10 18:9-10 Hyen komo: Izik 26:16-17.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:11 18:11 Hyen komo: Izik 27:31,36.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:13 18:12-13 Hyen komo: Izik 27:12-13,22.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:15 18:15 Hyen komo: Izik 27:31,36.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:17 18:17 Hyen komo: Isha 23:14; Izik 27:26-30.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:18 18:18 Hyen komo: Izik 27:32.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:19 18:19 Hyen komo: Izik 27:30-34.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:20 18:20 Hyen komo: Kara 32:43; Irmi 51:48.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:21 18:21 Hyen komo: Irmi 51:63,64; Izik 26:21.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:22 18:22 Hyen komo: Izik 26:13; Isha 24:8.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:23 18:22-23 Hyen komo: Irmi 7:34; 25:10.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-eer:24 18:24 Hyen komo: Irmi 51:49.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:1 19:1 u̱t-Girik: Harrerruja.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:2 19:2 u̱t-Girik: gu̱w-ne̱ ye̱ u̱n wu̱.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:2 19:2 Hyen komo: Kara 32:43; 2Gwm 9:7.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:3 19:3 u̱t-Girik: Harrerruja.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:3 19:3 Hyen komo: Isha 34:10.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:4 19:4 Wata: Yage̱ to̱ nomote̱ kaane̱!

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:5 19:5 Hyen komo: Bo̱ng 115:13.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:6 19:6 u̱t-Girik: Harrerruja.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:6 19:6 Hyen komo: Izik 1:24; Bo̱ng 93:1; 97:1; 99:1.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:9 19:9 Hyen komo: Mati 22:2-3.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:11 19:11 Hyen komo: Izik 1:1; Bo̱ng 96:13; Isha 11:4.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:12 19:12 Hyen komo: Dane 10:6.

* Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:15 19:15 Hyen komo: Bo̱ng 2:9.

† Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:15 19:15 Hyen komo: Isha 63:3; Jowe 3:13; Hyan 14:20.

‡ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:18 19:17-18 Hyen komo: Izik 39:17-20.

§ Bo̱r-u̱s o̱p u̱s-jero̱:20 19:20 Hyen komo: Hyan 13:1-18.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:2 20:2 Hyen komo: Taka 3:1.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:4 20:4 Hyen komo: Dane 7:9,22.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:8 20:8 Hyen komo: Izik 7:2; 38:2,9,15.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z:12 20:11-12 Hyen komo: Dane 7:9-10.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:1 21:1 Hyen komo: Isha 65:17; 66:22; 2Bit 3:13.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:2 21:2 Hyen komo: Isha 52:1; Hyan 3:12; Isha 61:10.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:3 21:3 Hyen komo: Izik 37:27; Rewi 26:11-12.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:4 21:4 Hyen komo: Isha 25:8; Isha 35:10; 65:19.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:6 21:6 Arpa, Omega: wata n-me̱ Abacada u̱t-Girik. Arpa ro̱ u̱r-takan komo Omega ro̱ u̱r-bu̱ste̱.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:6 21:6 Hyen komo: Isha 55:1.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:7 21:7 Hyen komo: 2Sam 7:14; Bo̱ng 89:26-27.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:10 21:10 Hyen komo: Izik 40:2.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:13 21:12-13 Hyen komo: Izik 48:30-35.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:15 21:15 Hyen komo: Izik 40:3.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:16 21:16 Me̱r-u̱t dugu-o gaan u̱n zungu-u̱s nass [1,400] ko̱ kiromita dugu-u̱t yoor u̱n zungu-u̱s yoor [2,200].

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:17 21:17 Kaane̱ a no̱m u̱r-hond u̱s-na ne̱ zungu u̱s-yoor u̱n o̱p-u̱s cind [216].

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:21 21:18-21 Hyen komo: Isha 54:11-12.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:23 21:23 Hyen komo: Isha 60:19-20.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:24 21:24 Hyen komo: Isha 60:3.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:26 21:25-26 Hyen komo: Isha 60:11.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z o-gaan:27 21:27 Hyen komo: Isha 52:1; Izik 44:9.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:1 22:1 Hyen komo: Izik 47:1; Ze̱ka 14:8.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:2 22:2 Hyen komo: Taka 2:9.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:3 22:3 Hyen komo: Ze̱ka 14:11; Taka 3:17.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:5 22:5 Hyen komo: Isha 60:19; Dane 7:18.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:11 22:11 Hyen komo: Dane 12:10.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:12 22:12 Hyen komo: Isha 40:10; 62:11; Bo̱ng 28:4; Isha 40:10; Irmi 17:10.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:13 22:13 Arpa, Omega: wata n-me̱ Abacada u̱t-Girik: Arpa ro̱ u̱r-takan komo Omega ro̱ u̱r-bu̱ste̱.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:13 22:13 Hyen komo: Hyan 1:8; Isha 44:6; 48:12; Hyan 1:17; 2:8.

* Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:14 22:14 Hyen komo: Taka 2:9; 3:22.

† Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:16 22:16 Hyen komo: O̱o̱g 24:17; Isha 11:1,10; 2Bit 1:19; Hyan 2:28.

‡ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:17 22:17 Hyen komo: Isha 55:1.

§ Bo̱r u̱r-kwo̱o̱z u̱s-yoor:19 22:18-19 Hyen komo: Kara 4:2; 12:32.